polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ఆంధ్రవైయాకరణులలో నారాయణశాస్త్రిగారికి గౌరవప్రదమైన తావు ఏర్పడియున్నది. దానికి గారణము వారు శ్రమించి కూర్చిన నారాయణీయాంధ్ర వ్యాకరణము. నన్నయా ధర్వణు లిరువురు సంస్కృతములో సంతరించిన "ఆంధ్రశబ్ద చింతామణి, వికృతివివేకము" అను వ్యాకరణముల కిది తెలుగుగ్రంథము. విశేషము, వీరిది పద్యరూపముగా సంధానించిరి. వారి కుమారులు గణపతిశాస్త్రిగారు దానికి వివరణము వ్రాసిరి. తండ్రి కొడుకుల చేతులమీద నడచిన యీకృషి చూచుటకు ముచ్చటగా నున్నది. నారాయణశాస్త్రిగారి కవితారీతి యీ లక్షణగ్రంథములో నిటులు నడచుచున్నది. మనపూర్వులందరు వ్యాకరణము, ఛందస్సు, తదితర సమస్తశాస్త్రములు పద్యములలోనే నిబంధించి యున్నారు. లక్షణగ్రంథములు పద్యబంధములై యుండుట కవితాధారవాహితకకు మిక్కిలి యడ్డు. కాని, మనవారు శ్రమించి దానికి గొరంత రాకుండ జూచుకొని కొంతవరకు సఫలులైనారు.
చర్ల నారాయణ శాస్త్రి ప్రముఖ సంస్కృతాంధ్ర కవి, పండితుడు, రచయిత, విమర్శకుడు. ఆయన శ్రీ సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువు కార్యాలయమున బండితాధికారిగా చాలాకాలం పనిచేసారు. వీరి కుమారుడు చర్ల గణపతిశాస్త్రి కూడా బహుముఖంగా ప్రసిద్ధులు.
రాష్ట్రంలోని వీరభద్రస్వామి దేవాలయాలలో మాచర్ల వీరభద్రస్వామి దేవాలయం ఎంతో విశిష్టత కలది. ఈ పురాతన దేవాలయాన్ని సందర్శించేందకు రాష్ట్రం నుంచే గాక ఇతర రాష్ట్రాల నుంచి సంధర్శకులు వస్తుంటారు. ఈ దేవాలలంలో వీరభద్రస్వామి మూలవిరాట్ నిలువెత్తు ఉంటుంది. గర్భగుడి ముందుగల రంగమండపం నాలుగు స్తంభాలుతో ఉంటుంది. ఈ మండలం పై కప్పు పై గొప్ప శిల్పకళ, చిత్రకళ ఉన్నాయి. ఆలయము పై కప్పు భాగం మొత్తం గొప్ప చత్రకళ దర్శనమిస్తుంది. వీరభద్రుదడి చరిత్ర, భాగవత, రామాయణం, భారతం, గణనాధుని చరిత్రలకు చిత్రలేఖనం ద్వారా అందంగా ఆలయ పై కప్పు భాగాన్ని తీర్చీదిద్దారు. ఈ రంగు రంగుల చిత్రములను ఆనాడు వివిధ రకాల ఆకుల పసరులతో వేశారని ప్రతీతి. రంగమండపం మధ్యలో కింద భాగాన ధర్మఫీఠం ఉంది. ఆలయ ప్రహరిగోడలకు అద్బతమైన శిల్పకళ చెక్కబడి ఉంది. అయితే ఆలయంలోని చిత్రకళ, గోడల పై శిల్పకళ చాలా వరకు శిథిలమైవుంది. ఈ ఆలయ ఆవరణలో శ్రీ కామేశ్వరీ సమేత ఇష్ఠకామేశ్వరస్వామి దేవాలయం, మహాలక్ష్మీ, శనేశ్వర, సుభ్రమన్నేశ్వరస్వామి ఆలయాలు ఉన్నాయి.
శ్రీ వీరభద్రస్వామి దేవాలయం (శ్రీ భద్రకాళీ సమేత వీరభద్రస్వామి దేవాలయం,శ్రీ కామేశ్వరి సమేత ఇష్ఠకామేశ్వరస్వామి దేవాలయం) రాష్ట్రంలో గొప్ప విశిష్టత గల దేవాలయంగా పేరెన్నెకగలది. ఇది 8-14 శతాబ్ధాల నడుమ నిర్మించబడినది ఈ దేవాలయం గుంటూరు జిల్లా మాచర్ల పట్టణంలోని ప్రసిద్ధ శ్రీ లక్ష్మీ చెన్నకేశవ స్వామి దేవాలయం ప్రక్కన దక్షణం వైపున కలదు.
ఈ దేవాలయమును చోళరాజుల కాలంలో చౌడప్ప అనే స్థానిక రాజు కట్టించారని, ఈ దేవాలయం ఈ ప్రాంగణంలోని అన్ని దేవాలయాల కంటే ముందుగా నిర్మించారని, దీనికి సంభదించిన ఆధారాలు లభించలేదని శ్రీ లక్ష్మీ చెన్నకేశవస్వామి దేవస్థానం, మాచర్ల పుస్తకంలో రచయిత చిరతనగుండ్ల సోమేశ్వరరావు పేర్కొన్నారు.
శ్రీ భద్రకాళీ సమేత వీరభద్రస్వామి దేవాలయమును మాచర్ల కరణం రామరాజు కట్టించారు. శ్రీ లక్ష్మీ చెన్నకేశవ స్వామి దేవాలయం నిర్మించిన నాలుగు వందల సంవత్సరాలకు సా.శ. 1450లో ఈ గుడి నిర్మాణం జరిగింది. ఈ దేవాలయ ఆవరణలో శ్రీ ఇష్ఠకామేశ్వర, శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరస్వామి, మహాక్ష్మీ అమ్మవారి దేవాలయాలు ఉన్నాయి.
ఆలయ గర్భగుడి ముందు ఉన్న రంగమండపం మధ్యలో కింద భాగాన గుండ్రని ఆకారంలో ఎర్రరాయి పరచబడి ఉంటుంది. దీనినే ధర్మపీఠము అంటారు. పూర్వంలో నేరం చేసిన వారు ఎంత శిక్షించినా నిజం చెప్పకపోతే ఈ ధర్మపీఠం రాయి పై వీరభద్రునికి ఎదురుగా నిలబెడితే వారంతట వారే నిజం చెప్పేవారని ప్రతీతి.
ఇందిరా గాంధీ వన్యప్రాణి‌ అభయారణ్యం అండ్‌ నేషనల్‌ పార్క్‌. అద్భుతమైన అన్నామలై కొండల నెలకొనివుంది. 1961 లో అప్పటి ప్రధానమంత్రి సందర్శన తర్వాత దీని పేరు మార్చారు. ఇది సముద్ర మట్టానికి 1400 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది. సుమారు 958 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంతో వున్న ఈ పార్క్‌లో వివిధ రకాల మొక్కలు, ఎన్నో రకాల వన్య జీవులు ఉన్నాయి. చిరుతలు, లేళ్ళు, పులులు, ఏనుగులతో పాటు ఇక్కడ అనేక రకాల, అరుదైన పక్షులు కూడా మనం చూడవచ్చు. పార్క్‌ పరిసరాలలో ఉన్న అమరావతి రిజర్వాయర్‌లో మొసళ్ళు పర్యాటకులను విశేషంగా ఆకట్టుకుంటాయి. అందుకే ప్రతి ఏటా వందలాది పర్యాటకులు ఆ ప్రాంతాన్ని సందర్శిస్తూవుంటారు.
అళగునాచ్చి అమ్మన్‌ దేవాలయం 16వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడిన అద్భుత ఆలయం. పొళ్ళాచ్చికి 80 కిలోమీటర్ల దూరంలో వున్న ఈ దేవాలయాన్ని వళ్ళియరాచల్‌ ప్రాంతానికి చెందినవారు కట్టించారు. ఈ ఆలయంలో అళగునాచ్చి అమ్మవారు వుంటుంది. కొంతమంది వ్యక్తులు ఒక అమ్మవారి విగ్రహంతో అక్కడకు వచ్చి విశ్రాంతి తీసుకొంటుండగా ఆ విగ్రహం అదృశ్యం అయ్యింది. దానితో వారు అక్కడ దేవాలయం నిర్మించారు. అక్కడే వారు స్థిరపడి దేవాలయాన్ని నిర్వహిస్తుండడం విశేషం.
ఒకటి కాదు రెండు కాదు. ఇప్పటివరకు 15 వందలకు పైగా చిత్రాలు ఇక్కడ షూటింగ్‌ జరుపుకున్నాయంటే పొళ్ళాచ్చికి ఉన్న ప్రత్యేకత అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఇటీవల వస్తున్న తెలుగు సినిమాల్లో దాదాపు అన్ని సినిమాలు. కనీసం ఒక పాటైనా. పొళ్ళాచ్చిలో షూటింగ్‌ జరుపుకుంటున్నాయంటే అతిశయోక్తి కాదు. చుట్టూ పచ్చని పచ్చిక బయళ్ళు, సెలయేళ్ళు, డ్యాములు, దేవాలయాలతో ప్రకృతి స్వర్గంగా అలరారుతున్న పొళ్ళాచ్చిలో మరి కొన్ని పర్యాటక కేంద్రాలు ఉన్నాయి.
పొళ్ళాచ్చి తమిళనాడులోని కోయంబత్తూర్‌ జిల్లాలోవున్న ఈ పొళ్ళాచ్చికి పర్యాటక పరంగా వున్న పేరుప్రఖ్యాతులు అన్నీఇన్నీ కాదు. ప్రకృతి సోయగాలకు, దేవాలయయాలకు ప్రసిద్ధి. కోలీవుడ్గ మెుదలుకొని, టాలీవుడ్గ, మల్లువుడ్గ, బాలీవుడ్గ ఇలా ఒకటేమిటీ. భారత దేశంలో ఉన్న దాదాపు అన్ని భాషా చిత్రాల ఇక్కడ షూటింగ్‌ జరుగుతుంటుంది.
అజియర్‌ డ్యాం పొళ్ళాచ్చికి 24 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. అజియార్‌ నది పై 1959-69 మధ్య కాలంలో సాగు నీటి కొరకు ఈ డ్యాం నిర్మించారు. ఈ డ్యాం 81 మీటర్ల ఎత్తు కలిగి. అద్భుతమైన ఇంజనీరింగ్‌ పనితనంతో పర్యాటకులను విశేషంగా ఆకట్టుకుంటుంది. కలిగివుంది. ఇటీవలికాలంలో ఇది ప్రధాన పిక్నిక్‌ స్పాట్‌గా మారింది.
అరివు తిరుకొయిల్‌ ఆడాలి అమ్మన్‌ కోయిల్‌ సమీపంలో ఉంది. పొళ్ళాచ్చికి 25 కి.మీ.ల దూరంలో వున్న ఈ ఆలయాన్ని ‘మనస్సాక్షి టెంపుల్‌’ అంటారు. దీనిని యోగిరాజ్‌ వేదాద్రి మహాతిరి మహర్షి ఒక ధ్యానం కేంద్రంగా నిర్మించారు. ఇక్కడ ధ్యానం, ఆధ్యాత్మిక పుస్తకాలు, విరివిగా లభిస్తాయి.
ఈ వన్యప్రాణి‌ అభయారణ్యం పొల్లాచికి 65 కిలోమీటర్ల దూరంలో వుంటుంది. ఇక్కడ వివిధ రకాల జంతువులు. ప్రత్యేకించి మెరుపులు కల అతి పెద్ద ఉడుత ఇక్కడ ఒక ప్రధాన ఆకర్షణ. తూవనం వాటర్‌ ఫాల్స్‌, వాచ్‌ టవర్‌లు ఈ ప్రాంత అందాలను మరింత రెట్టింపు చేస్తాయి.
రావురుకల్లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి పుల్లూర్ లో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల సిద్ధిపేటలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల హైదరాబాదులోను, పాలీటెక్నిక్‌ సిద్ధిపేటలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల పొన్నల్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం సిద్ధిపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల హైదరాబాదు లోనూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
రావురుకల్లో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మెదక్ జిల్లాలోని సిద్దిపేట మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటుచేసిన సిద్ధిపేట గ్రామీణ మండలంలోకి చేర్చారు.
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా నీరు అందుతుంది.
బర్నాలా నామకరణం గురించి భిన్నమైన అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. కొంతమంది అభిప్రాయం, తరచూ తుఫానుల వచ్చే ప్రాంతం వారన్. ఈ పేరే బర్నాలా గా మారింది. కాబట్టి బర్నాలా అనేక తుఫానుల భూమి అని అర్థం. మరొక కథనంలో, ఇక్కడ బాబా అలా సింగ్ ఒక కోటను నిర్మించినట్లు చెబుతారు. ఇందులో 'బాహులి' ఉంది. దాన్ని మాళ్వాయీ యాసలో 'బైన్' అని పిలుస్తారు. ఆ బైన్ వాలాయే చివరికి బర్నాలా అయింది. ఇవి భిన్నమైన కథనాలు మాత్రమే కాని బర్నాలా పేరు ఎలా ఉనికిలోకి వచ్చిందో చెప్పే చారిత్రక వివరాలు అందుబాటులో లేవు.
సిక్కు చరిత్రకారుడు జియానీ ఖల్సా చరిత్రలో బర్నాలా ఏర్పాటు గురించి వివరాలను నమోదు చేశాడు. 1775 వ సంవత్సరంలో బాబా అలా సింగ్ తన సోదరుడు దునా సింగ్‌కు భదౌర్ ను అర్పించిన తరువాత బర్నాలా ప్రాంతానికి వచ్చాడు. అప్పటికి బర్నాలా ఏ గుర్తింపూ లేకుండా ఉండేది. దానిని తన రాజధానిగా చేసుకుని, చుట్టుపక్కల గ్రామాలను తన ఆధీనంలోకి తీసుకున్నాడు. అనాహద్‌గఢ్ ఇంతకు ముందే ఉండి ఉండవచ్చు; ధర్వీల దాడుల తరువాత నిర్జనమై ఉండాలి.
సుర్జీత్ సింగ్ బర్నాలా: పంజాబ్ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా, కేంద్రమంత్రిగా, తమిళనాడు గవర్నరుగా పనిచేసిన రాజకీయ నాయకుడు
పూర్వపు సంస్థాన వ్యవస్థలో బర్నాలా జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయంగా ఉండేది. కానీ, తరువాత దీనిని పెప్సు లో విలీనం చేసాక, ఉప డివిజనల్ ప్రధాన కార్యాలయ స్థాయికి దిగజారింది.
బర్నాలా పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని పట్టణం. ఇది 2006 లో ఏర్పడిన బర్నాలా జిల్లాకు ముఖ్య పట్టణం. బర్నాలా జిల్లా ఏర్పడటానికి ముందు, ఈ నగరం సంగ్రూర్ జిల్లాలో ఉండేది. ఇది భటిండా సమీపంలో ఉంది.
బర్నాలాకు ఆనుకొని ఉన్న హండియా గ్రామంలో, నాథ్ వాలా డేరా లో "రామేశ్వరం స్టోన్" అనే రాయి ఉంది. అది నీటిలో తేలుతూంటుంది.
షేఖ్‌పురా పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. షేఖ్‌పురా జిల్లా ముంగేర్ డివిజన్‌లో భాగం. జిల్లా డాక్టర్ శ్రీ కృష్ణా సింగ్ , స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు, నాయకులు శ్రీ రాధా రమణ్ శర్మ, సుఖదేవ్ ప్రసాద్ సింగ్, పార్లమెంటు సభ్యుడు రావు సింగ్ వంటివారికి స్వస్థానంగా ఉంది. భారతీయ చలనచిత్ర దర్శకుడు, సంగీత దర్శకుడు సుధాకర్ స్నేహ్ కూడా ఈ జిల్లాకు చెందిన వాడే. 2011 గణాంకాల ప్రకారం బీహార్ రాష్ట్ర జిల్లాలలో జనసఆంధ్రతా పరంగా షేఖ్‌పురా జిల్లా జిల్లా అత్యల్ప జనసాంధ్రత కలిగిన జిల్లాగా గుర్తించబడింది.
షేఖ్‌పురా రైల్వే స్టేషన్ బ్రాడ్‌గేజ్ రైలుమార్గం నుండి కియుల్ జంక్షన్, గయ నగరాలతో అనుసంధానమై ఉన్నాయి. ఇక్కడి నుండి దినసరి కొలకత్తా, వారాంతర రైళ్ళు గౌహతి నగరాలకు రైలు వసతి లభిస్తున్నాయి. ఇక్కడి నుండి పాట్నాకు రైలు వసతి లభిస్తుంది. ఫాతుయా - ఇస్లాంపూర్, భక్తిపూర్ - రైగర్ రైలు మార్గాలు ఉన్నాయి.
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో షేఖ్‌పురా జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న బీహార్ రాష్ట్ర 36 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి. .
షేఖ్‌పురా బీహార్ రాష్ట్రంలోని చిన్న జిల్లాలలో ఒకటి. ఇదిలో 6 బ్లాకులు మాత్రమే ఉన్నాయి. ప్రజలు వ్యవసాయం మీద ఆధారపడి జీవిసున్నారు. సోన్ మైనింగ్ జిల్లాలో ప్రధానంగా ప్రజలకు
షైఖ్పుర పి.ఎస్, సిరరి ఒ.పి, అరియరి పి.ఎస్, కసర్ ఒ.పి, మహులి ఒ.పి, కుసుంభ ఒ.పి,చెవర పి.ఎస్.కరందే ఒ.పి, కుర్మా పి.ఎస్. మెహుస్ పి.ఎస్, బర్బిఘ పి.ఎస్, ఝయ్రంపుర్ ఒ.పి.
జిల్లాకు సమీపంలో ఉన్న విమానాశ్రయం " పాట్నా ఎయిర్‌పోర్ట్ " ఇక్కడి నుండి దేశీయంగా పలు నగరాలకు విమానసేవలు లభిస్తున్నాయి.
ప్రపంచ సాహిత్యానికి విలువ కట్టలేని రచనలెన్నింటినో బహూకరించడంతోపాటు 'మార్మిక వాస్తవ వాదం' పేరిట ప్రభావవంతమైన సిద్ధాంతాన్నీ అందించిన సుప్రసిద్ధ కొలంబియన్ రచయిత, నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత గాబ్రియెల్ గార్షియా మార్కెజ్. కటువుగా ఉండే విషయాన్నయినా ప్రేమగా చెప్పాలంటారు. ఈ సూత్రం బాగా తెలిసినవాడు మార్కెజ్. వర్తమానంలోని చేదు వాస్తవాలకు 'జానపద' మార్మికతను మిళితం చేసి. ఆ మిశ్రమ రసాయనం నుంచి 'మార్మిక వాస్తవ వాదం' అనే శిల్ప సిద్ధాంతాన్ని తయారుచేశారు. హాస్యం ప్రధాన రసంగా. కుటుంబ సంబంధాలు వాహికగా నియంతలపై ఆగ్రహం అంతస్సూత్రంగా సాగే ఈ సాహిత్య ధోరణి. దాదాపు మూడు దశాబ్దాలుగా ప్రపంచాన్ని ఏలుతున్నది. ‘పారిస్ రివ్యూ’లో మార్క్వెజ్ ఇంటర్వ్యూ లో ‘ఫ్రాంజ్ కాఫ్కా’ ఆయన అంటాడు. జేమ్స్ జాయిస్, బోర్జస్, హెమింగ్వే కూడా తనని చేశారని చెబుతారు. తన రచనలతో చార్లెస్ డికెన్స్, లియో టాల్‌స్టాయ్, హెమ్మింగ్‌ వే, మార్క్‌ ట్వెయిన్‌ వంటి ప్రముఖ రచయితల సరసన చోటు సంపాదించుకున్న గాబ్రియెల్‌ అటు విమర్శకుల, ఇటు సామాన్య పాఠకుల మన్నన పొందారు.
మార్క్వెజ్, తన రచనల్లో కాలం, జ్ఞాపకం మానవుని కలలు, ఆశలు, వాటిని నిరూపించడానికి ప్రయత్నించారు. ఆయన రచనలు మనతో సంభాషిస్తాయి. అవి మనపై ‘ ’లా పనిచేస్తాయి. మార్క్వెజ్‌ను చదవటం గొప్ప అనుభవం. మంత్రలోకపు తలుపులు, కిటికీలు తెరుచుకోవటం, మనిషిని, ప్రేమను, అనంతమైన మానవ స్వప్నాన్ని దర్శించటం. ప్రపంచాన్ని పునఃసృష్టించడానికి, ను నమ్మినవాడు. మన లోపల దాగిన సత్యాన్ని వెలికి తీయడానికి, ఒక ను, చేసే కనిపెట్టాడు. త్రోసుకొచ్చే మరణపు రాత్రుల్ని ఆపివేసే, వెలుగుల కిరణాల, ఎగిరే పక్షుల రెక్కల, శక్తిని తన పాత్రలకు ఇచ్చిన కథా/ నవలా మాంత్రికుడు మార్క్వెజ్.
అయితే ఈ చర్య బౌద్ధిక స్థాయిలో జరుగుతుంది. ఒకానొక ఉద్వేగాన్ని, నెరేటివ్‌లో ప్రవేశపెట్టే ప్రయత్నంలో, , ఒక ‘సర్రియల్ ఎటాక్’లా మారిపోతుంది. విశాలమైన రెక్కలున్న మనిషి, మన పెరట్లో జారిపడతాడు. అతనితో మనం, మన పిల్లలు మామూలుగానే సంభాషిస్తుంటాము. అతనికొక దుఃఖం, కథ; పిల్లి లోపల నివశించే ఆడమనిషి కథ చెబుతాడు. చనిపోయిన పొరుగింటి పిల్ల శరీరం, శవపేటికలో, రోజురోజుకీ అట్లా పెరుగుతూనే ఉంటుంది.
జర్నలిస్టుగా పనిచేసిన మార్క్వెజ్, తన కథా భాషలో ఫాల్కనర్, జాయిస్‌ల వచనాల్లో కనబడే రిధమ్‌ని, కాఫ్కా నుంచి మెటాఫోరికల్ స్పర్శను, బోర్జస్‌లా కలల్లాంటి ఇమేజిరీని, అన్నింటినీ కలగలపిన తనదైన భాషను సృష్టించుకున్నారు. ఆయన కథా భాష నిండా నిశ్శబ్ద మాంత్రికత ఉంటుంది.
మార్క్వెజ్ భాష ప్రత్యేకమైంది. తన కాలపు స్వప్నాల్నీ ఫాంటసీలను నిక్షిప్తం చేసుకున్న భాష అది. తట్టుకోలేని బీభత్సం, మరణం, వందలాది నియంతల ఉద్భవం, అంతర్యుద్ధాలు, వాటిని చెప్పడానికి తన భాషకు సర్రియల్ స్పర్శను జోడించాడు. మార్క్వెజ్. మామూలు వచనమే, హఠాత్తుగా వందలాది చిత్రాలుగా మారుతుంది. భాషకు ఐంద్ర జాలిక శక్తులు వస్తాయి. ఒక వస్తుంది. సమాజంలోని , నెరేటివ్‌లోకి ప్రవేశిస్తాయి. , కథా నిర్మాణంలోకి ప్రవేశిస్తాయి. మార్క్వెజ్ కథలు ఒక లా అనిపిస్తాయి. పాఠకుడిలో ఒక లాంటిది నిర్మితమవుతుంది. వచనం, ఒక ను కలిగిస్తుంది.
‘ ’ లోని, ఒక దృశం : జోస్ అర్కాడియో బోండియా, ‘మెకాండో’ సమాజపు నాయకుడు, తన సమూహాన్ని ఆ అజ్ఞాత భూమి నుంచి మరో ప్రాంతానికి తరలించాలని, ప్రయత్నిస్తాడు. సమస్తం ధ్వంసం కాబోతుందని అతనికి తెలుసు. తన జాతిని కాపాడుకోవాలని; అయితే ఎవరూ అతనితో రారు. ఆఖరికి ఆయన కుటుంబం కూడా. అతని భార్య తో, ‘మరణం ఇంకా రాలేదు కదా, ఇదే సమయం. ఇదేం మన సొంత భూమి కాదు చనిపోయి భూస్థాపితం అయినాక ఇది మన భూమి అవుతుంది. ఇప్పటికి అపరిచిత భూమే’ అంటాడు. ‘ఇదంతా నా చావు కోసమే అయితే, మీ అందరి కోసం, నేను ఇక్కడే చచ్చిపోతాను’ అంటుంది ఉర్సుల.
భూములన్నీ అపరిచిత భూములౌతున్న సందర్భం, ‘మెకాండో’ లాంటి ఒక ప్రాంతంలా ప్రపంచమంతా మారుతున్న వేళ; మనందరం జోస్ అర్కాడియో బోండియా, వారసులం అయినవేళ, మార్క్వెజ్ భవిష్యత్ దర్శనాన్ని చేసిన రచయితగా, ఆయన రచనలు ఎపిక్‌లుగా మారటంలో ఆశ్చర్యం లేదు. అటు ఫిడెల్ కాస్ట్రో, ఇటుబిల్ క్లింటన్ ఇద్దరూ అతని అభిమానులే. బైబిల్ తరువాత తను ఇష్టపడే పుస్తకం మార్క్వెజ్ రాసిన ‘లవ్ ఇన్ ది టైమ్స్ ఆఫ్ కలరా’ అంటాడు ఒక అమెరికన్ రచయిత. మార్క్వెజ్ రాసింది కొత్త ప్రపంచమే కాదు, మనం జీవిస్తున్న ఇవాళ్టి ప్రపంచమే అంటాడుసాల్మన్ రష్దీ.
‘ ’ నుంచి ఒక జ్ఞాపకం : మార్క్వెజ్ తాతకో వర్క్ షాపు ఉండేది. వర్క్‌షాపు గోడలన్నిటినీ తెల్లరంగుతో అలంకరిస్తాడు ఆయన. తన మనుమడిలో ఆ తెలుపు వర్ణం, సరికొత్త స్వప్నాల్ని, అద్భుతమైన ఊహల్ని మొలకెత్తించాలని, ఆయన కోరిక. నానమ్మ ; సాధారణదృశ్యాల్ని, అసాధారణ అనుభవాలుగా మార్చటం ఎట్లాగో తెలియజేసేది. ‘చూడు, చూడు, తోటల్లోని మల్లెల పరిమళం, మనపై దాడిచేస్తున్నట్లుగా ఉంది కదూ; కనపడని ఆత్మల దాడి అట్లాగే ఉంటుంది’ అనేది.
తన సాహిత్యమంతా ‘ ’ చెప్పుకుంటాడు ఆయన. నా రచనల్లోని మిరాకిల్స్ అన్నీ, నా ఇమాజినేషన్ నుంచే పుట్టాయి అంటాడు. కథలో, నవలలో, మన మరో జీవితం కదా; అవి కలల్లాగా మన జీవితాల్లోని సంక్లిష్టతని, వర్ణమిశ్రమాన్ని తెలియజేయాలి కదా;
సాధారణ జివితంలోని రోజువారీ ఘటనలకు అసాధారణ రీతిలో కాల్పనిక రూపం జోడించడమే మేజిక్ రియలిజం. తన రచనల్లో మేజికల్ రియలిజం పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టిన మార్క్వెజ్ ఆ ప్రక్రియకు ఆద్యుడిగా నిలిచారు. ‘వన్ హండ్రెడ్ ఇయర్స్ ఆఫ్ సాలిట్యూడ్ ’, ‘ఇన్ ఈవిల్ అవర్’ , ‘లవ్ ఇన్ ది టైమ్ ఆఫ్ కలరా’ వంటి నవలలు, ‘లీఫ్ స్టార్మ్’ , ‘నో వన్ రైట్స్ టు ది కల్నల్’ వంటి నవలికలతో ఖ్యాతిని పొందారు.
కొలంబియాలో 1927 మార్చి ఆరో తేదీన గాబ్రియల్ ఎలిగియో గార్సియా, లూయిసా సాంటియాగా మార్క్వెజ్ లకు మార్కెజ్ జన్మించారు. ఆయన బాల్యమంతా అమ్మమ్మ, తాతయ్యల వద్దే గడిచిపోయింది. "అనగనగా ఒక రాజు. " కాకులు దూరని కారడవి.లాంటి శైలిలో సాగే మార్కెజ్ 'మార్మిక వాస్తవ వాద' రచనలకు వీరే ప్రేరణ.
ఫాసిజం జాతీయత పేరిట ప్రజా సమూహాలని ఒక్కతాటి మీదకు తేవడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. విప్లవాత్మక నియంతల నాయకత్వంలో అధికపక్ష ప్రజల కొమ్ముగాచి కొనసాగే వేర్పాటువాద ధోరణి ఫాసిజం. సహజం గానే ఈ పదానికి నవీన సమాజంలో ఆపాదన చెడు అర్థంలోనే ఉంది. మధ్య ముస్సోలినీ మొదలుపెట్టి, రెండో ప్రపంచ యుద్ధానికి ఒక ముఖ్య కారణంగా పరిగణించబడుతున్న తీవ్ర నియంతృత్వ జాతీయవాద పరిపాలనా విధానానికే ఫాసిజం అని పేరు. ఈ పదం సామాన్యార్థంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇలాఁటి ప్రభుత్వ, సంస్థా పాలనా యాజమాన్య పద్ధతులను సూచించే అర్థం లే ప్రాచుర్యం లో ఉంది.
మొదటి ప్రపంచయుద్ధం తరువాత ఇటలీలో అనేక పరిస్థితులు ఫాసిజం ఆవిర్భావానికి దారితీసాయి. ఆర్ధిక సాంఘిక రంగాలలో అవ్యవస్థత, ద్రవ్యోల్బణము, నిరుద్యోగము, సమ్మెలు, సైన్యంలో అసంతృప్తి ప్రజల అపనమ్మకం నియోతృత్వ వాదానికి దారితీసాయి. ప్రాచీన రోమన్ సామ్రాజ్య వైభవాన్ని ఇటలీకి తిరిగి కల్పించాలన్న ఆశ ప్రజల్ని శాంతి భద్రతకోసం ఆకాంక్షించేటట్లు చేసింది. 1922లో బెనిటో ముసోలిని నాయకత్వంలో ఫాసిస్ట్ పార్టీ అధికారంలోకి వచ్చింది. 1922 నుండి 1945 వరకు ఇటలీలో ఫాసిస్ట్ పార్టీ అధికారంలో ఉన్నది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో ఇటలీ పరాజయంతో ముసోలినీ పతనంతో ముగిసింది.
ఫాసిజం ఒక రాజనీతితత్త్వంగా అవతరించలేదు. అయితే ఫాసిస్ట్ సిద్ధాంతకర్తలు డార్విన్ సిద్ధాంతము , మేధాశక్తి వ్యతిరేకవాదము, జర్మన్ ఆదర్శవాదము మొదలగు సిద్ధాంతాలపై ఆధరపడి అవతరించిందనే చెప్పవచ్చును. ఫాసిజం ఒక క్రమబద్దమైన సిద్ధాంతముకాదు. దీనికి ఒక నిర్ణీతమైన, స్పష్టమైన కార్యక్రమము లేదు. హింసాకండద్వారా దమన నీతిద్వారా అధికారాన్ని సంపాదించుకొని, పదవిలో కొనసాగటానికి ఉపయోగపడే సాధనాలను మాత్రమే ఫాసిజం సూచిస్తుంది. వాటిని ప్రజలు విధేయతతో ఆచరించాలి.
ఫాసిస్ట్ ప్రధానకర్త అయిన రాకా ఫాసిజం గురించి ఈవిధంగా చెబుతాడు. ఫాసిజం ఒక నూతన సమాజాన్ని శక్తివంతమైన, ప్రయోజనాత్మకమైన ఉద్యమంద్వారా ఒక నవీన సంస్కృతి ప్రారంభాన్ని సూచిస్తుంది. ఫాసిజంప్రజాస్వామ్యాన్ని, ఉదారవాదాన్ని, సామ్యవాదాన్ని వ్యతిరేకిస్తుంది. మొదటి రెండు వ్యక్తి అసక్తులకు, మూడవది ఒక ఆర్దికవర్గం ఆసక్తులకు ప్రాధాన్యత వహిస్తే ఫాసిజం అందరి ప్రయోజనాలను కాంక్షిస్తుంది. దీనికి సమాజ శ్రేయస్సు అంతిమ లక్ష్యం, సాధనాలు వ్యక్తులు.
అనేవి ఖచ్చితమైన సమాధానం దొరకని ప్రశ్నలు. ఎందుకనగా పాసిజం అనే భావాన్ని రాజకీయ ప్రయోజనాలకు, పరస్పర దూషణలకు వినియోగించడం జరిగుతున్నది. ఒకే వ్యక్తి సొంతం చేసుకున్న ప్రభుత్వ వ్యవస్థ గా ఫాసిజం ను ఫ్రాంక్లిన్ డి.రూజ్‌వెల్ట్ నిర్వచించాడు. ప్రజలు ఎప్పుడైతే ప్రజాస్వామిక సంస్థలకంటె బలమైనవిగా ఇతర శక్తులను పెరగనిస్తారో, అప్పుడు ప్రజాస్వామిక స్వేచ్చ అంతరిస్తుంది ఆయన భావించాడు.
ఇటలీ దేశంలో 1920-1945 మధ్య ముస్సోలినీ మొదలుపెట్టి,పరిపాలనారెండో ప్రపంచ యుద్ధానికి ఒక ముఖ్య కారణంగా పరిగణించబడుతున్న తీవ్ర నియంతృత్వ జాతీయవాద పరిపాలనా విధానానికే ఫాసిజం అని పేరు. ఈ పదం సామాన్యార్థంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇలాఁటి ప్రభుత్వ, సంస్థా పాలనా యాజమాన్య పద్ధతులను సూచించే అర్థం లే ప్రాచుర్యం లో ఉంది.
ఫాసిజం జాతీయత పేరిట ప్రజా సమూహాలని ఒక్కతాటి మీదకు తేవడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. విప్లవాత్మక నియంతల నాయకత్వంలో అధికపక్ష ప్రజల కొమ్ముగాచి కొనసాగే వేర్పాటువాద ధోరణి ఫాసిజం. సహజం గానే ఈ పదానికి నవీన సమాజంలో ఆపాదన చెడు అర్థంలోనే ఉంది.
ఫాసిస్ట్ రాజ్యం ప్రజల సంపదకు, వ్యక్తిగత రక్షణకు, సౌఖ్యాలకు మాత్రమే పరిమితం కాదు. ఫాసిస్ట్ భావనలలో రాజ్యం ద్వారానే వ్యక్తికి జీవనం సుఖమయం అవుతుంది. సర్వం రాజ్యం లోపలే; రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా రాజ్యానికి అతీతంగా ఏదీ సాధ్యంకాదు.
అతను కృష్ణా జిల్లా నడకుదురు గ్రామంలో ఒక సాంప్రదాయ కుటుంబంలో జన్మించారు. అతను తండ్రి లక్ష్మీనారాయణ శాస్త్రి. అతను పూర్వీకులు బెనారస్ నుండి వచ్చిన వైదిక గురువులుగా సుప్రసిద్ధులు. ఆ వంశవృక్షంలో అతనుకు పూర్వం 33 తరాలవరకు వైదిక ధర్మపరులైన పూర్వీకులుండేవారు. అనేక మంది పీఠాధిపతులు, ఆధ్యాత్మిక గురువులు, మైసూరు రాయల్టీ, శృంగేరీ పీఠం ఆస్థాన విద్వాంసులు సైతం విశ్వంగారి తండ్రిగారైన లక్ష్మీనారాయణ శాస్త్రిని కలసేవారు. అతనుకు సాధారణంగా అలిపిరాల విశ్వం జన్మించినప్పటికీ అతను పూర్వజన్మకు సంబంధించిన ఆధ్యాత్మిక సంపద, పరమగురు మహావతార్ బాబాజీ అతనును ఒక యోగిగా గుర్తించినట్లు అవగతమైనది.
ఆనందఘన అరిపిరాల విశ్వం రచయిత, ఆధ్యాత్మిక గురువు. అతను "ఆనందఘన"గా పేరొందింది. అతను హైదరాబాద్‌ న్యూసైన్సు కళాశాలలో తెలుగు లెక్చరర్‌గా చాలాకాలం పనిచేశాడు. దేవుడిని నమ్మే మార్క్సిస్టుగా తనను తాను వర్ణించుకున్నాడు.
పొడవైన, పూర్తి ఏనుగు దంతాలను చెక్కేందుకు ఉపయోగించడం 18, 19 శతాబ్దాలలోని భారతదేశంలో ప్రాచుర్యం పొందింది. ముఖ్యంగా ఈ శైలి బర్మాలో కాక మళ్ళీ ఢిల్లీ ప్రాంతాల్లోనే ప్రాచుర్యం పొందింది. ఇలాంటి పూర్తి ఏనుగు దంతాల కళాకృతులు కాంగోకు చెందిన ఐవరీ కోస్టు ప్రాంతంలో , బెనిన్లోనూ కనిపిస్తాయి. ఐతే అవి ఆఫ్రికన్ ఏనుగుల దంతాలతో చేసినవి కావడం భేదం.
ఏనుగు దంతాలు చెక్కి కళాకృతులు తయారుచేసే కళ భారతదేశంలో చాలా ప్రాచీనతరమైనది. కాళిదాసు రాసిన మేఘదూతంలో కూడా ఈ కళ గురించిన వివరాలు దొరుకుతాయి. లభ్యమవుతున్న పురాతన ఏనుగు దంతం కళాకృతుల్లో తక్షశిలలో దొరికిన సా.శ.2వ శతాబ్దానికి చెందిన దంతపు దువ్వెన ఉంది. ఏనుగుల సంచారం ఎక్కువగా ఉండి, కళకు మహారాజుల పోషణ లభించిన అస్సాం, మైసూర్‌ ప్రాంతాల్లో ఏనుగు దంతాలను చెక్కే కళ పరిఢవిల్లింది. ఏనుగు దంతాల కళాకృతులు రాజ్యల నడుమ వ్యాపారానికి కేంద్రంగా విలసిల్లాయి. ఆ కళాకృతులు ఎక్కడ ఈ కళకు పోషణ లభిస్తుందో అక్కడక్కడకు వెళ్ళాయి.
ఈ ఏనుగు దంతపు కళాకృతిపై బుద్ధుని జీవితానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన ఘట్టాలు 43 వృత్తాకార అరల్లో చెక్కారు. వాటిలో మొదటి 25 బుద్ధుని జీవితంలో జననం నుంచి జ్ఞానోదయం వరకూ జరిగిన ఘట్టాల మాలిక కాగా, మిగిలిన 18 జ్ఞానోదయం నుంచి మహాపరినిర్వాణం వరకూ ఉన్న ఘట్టాలు కలిగినది. ఇలాంటి ఘట్టాలనే శిల్పాల్లో, చిత్రాల్లో ఎన్నోసార్లు చిత్రితమైనవి, ఈ దంతపు కళాకృతిలో మరికొన్ని కొత్త ఘట్టాలను కూడా కలిగుంది. ఉదాహరణకు సిద్ధార్థుడు పక్షి కోసం పోరాడడం, జంతుజాలాన్ని చంపడంపై అతని వ్యతిరేకత, మరణాన్ని గురించి గుర్తించడం వంటివి వాటిలో కొన్ని. పైకి వెళ్ళేకొద్దీ దంతం యొక్క మందం తగ్గిపోతుంది కనుక పైన ఉన్న అరల చుట్టుకొలత తగ్గించి, వృత్తం నుంచి అరలను వేరే ఆకారానికి మార్చి వాటిలో భూమిస్పర్శ ముద్ర, అభయముద్ర, ధర్మచక్రప్రవతన ముద్ర వంటి సుప్రసిద్ధమైన ముద్రలతో ఉన్న బుద్ధుణ్ణి చెక్కారు. అరల మధ్యలో లోపలికి చెక్కిన పూలతీగల వంటి నాడకట్టు కూడా దీనికి మరింత అందాన్ని చేకూర్చింది.
బుద్ధుని జీవిత గాథలు చెక్కబడ్డ ఏనుగుదంతపు కళాకృతి ఒకే ఏనుగు దంతంపై అంతర్భాగాలతో చెక్కిన కళాఖండం, ప్రస్తుతానికి న్యూఢిల్లీ నేషనల్ మ్యూజియంలోని అలంకరణ కళల గాలరీలో ప్రదర్శింపబడుతోంది.
ఈ ఏనుగు దంతం ప్రదర్శనశాలకు వితరణగా లభించింది. దాదాపు ఐదు అడుగుల పొడవు ఉన్న ఈ ఏనుగు దంతపు కళాకృతిపై బుద్ధుని జీవితానికి సంబంధించిన 43 ఘట్టాలను చెక్కారు. దీనిని 20వ శతాబ్ది తొలినాళ్లలో ఢిల్లీ ప్రాంతానికి చెందిన కళాకారుడు తయారుచేసినట్టు భావిస్తున్నారు.
నంద్యాలలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. ఒక ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాల ఉంది. ఇంజనీరింగ్ కళాశాల పరనపల్లెలోనూ ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల అయ్యలూరు లోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు నంద్యాలలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, సమీప బాలబడి, సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల నంద్యాలలోను, నంద్యాల లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కర్నూలు లోనూ ఉన్నాయి.
నంద్యాలలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 8 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.