polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ఆనాటి వానచినుకులు పుస్తకాన్ని ఎమెస్కో వారు మొదట పదహారు కథలతో ఫిబ్రవరి 2003లో ప్రచురించారు.తిరిగి మార్చి 2008లో మరికొన్ని కథలను చేర్చి 23 కథలతో ఆనాటి వానచినుకులు అనే పేరుతో 2008లోద్వితీయ ముద్రణ చేశారు.పుస్తకము అట్ట మీది బొమ్మలను బాపు గారు గీయ్యగా, లోపలి కథలకు అన్వర్ , ఎన్.వి.వివేక్‍ఆనంద్ లు అందించారు.ఈ పుస్తకాన్ని రచయిత వంశీ .ఔను.వీళ్లిద్దరికీ ఇష్టంగా అంటూ శ్రీ వేమూరి బలరామ్, శ్రీ వేమూరి సత్యనారాయణ గార్లకు అంకితమిచ్చాడు.తిరిగి అక్టోబరు 2010లో మరికొన్ని కథలను చేర్చి 32కథలతో ఆకుపచ్చని జ్ఞాపకం అనే పేరుతో ముద్రణ చేశారు
"మహనుభావుల్తో పోల్చుకుంటే చాలా మాములు జీవితం నాది.చాలామంది మాములు మనుషుల జీవితంలో జరిగే సాదాసీదా సంఘటనలే నా జీవితంలోనూ జరుగుతూ వస్తున్నాయి.అయితే ఒ క్క విషయం.ఈ మధ్యఒక గ్రంథం చదివి దాంట్లో ఒక సత్యాన్ని జీర్ణం చేసుకున్నాను.ఆ సత్యాన్నే నేను అమలు పెట్టడం జరిగెతే భవిష్యత్తులో ఎప్పుడన్నా నన్ను చూడ్డానికి రావొచ్చు నువ్వు.
ఓగ్ అనేది జిప్.ఆర్గ్ ఫౌండేషన్ చేత నిర్వహించబడే ఉచిత ఓపెన్ స్టాండర్డ్ మల్టీమీడియా ఫైల్ ఫార్మాట్ . ఓగ్ ఫార్మాట్ సాఫ్ట్‌వేర్ పేటెంట్ల ద్వారా పరిమితం చేయబడలేదు మీడియాను సమర్థవంతంగా ప్రసారం చేయడానికి అధిక-నాణ్యత డిజిటల్ మల్టీమీడియాను ప్రాసెస్ చేయడానికి రూపొందించబడింది .తాజా వెర్షన్ 2010 మార్చి 26 న విడుదలైన లిబోగ్ 1.2.0. లిబోగ్ 2 మరొక వెర్షన్ . ఫౌండేషన్ లైబ్రరీలో కూడా చూడవచ్చు. రెండు లైబ్రరీలు కొత్త లైసెన్స్ క్రింద విడుదల చేయబడిన ఉచిత సాఫ్ట్‌వేర్ .ఉచిత లేదా యాజమాన్య, వాణిజ్య లేదా వాణిజ్యేతర మీడియా ప్లేయర్‌లతో సంబంధం లేకుండా, పోర్టబుల్ మీడియా ప్లేయర్‌లు కొంతమంది తయారీదారుల రిసీవర్‌లు కూడా ని ఉపయోగిస్తాయి కింద వివిధ కోడెక్లు. ప్రస్తుతం, ఆండ్రాయిడ్ సిస్టమ్‌లోని అన్ని అంతర్నిర్మిత రింగ్‌టోన్‌లు కూడా ఓగ్ ఫైల్‌లను ఉపయోగిస్తాయి.
బహుళ డేటా స్ట్రీమ్‌ల ఎన్‌క్యాప్సులేషన్ ఇంటర్‌లీవ్‌తో పాటు, ఓగ్ ప్యాకెట్ ఫ్రేమింగ్, ఎర్రర్ డిటెక్షన్ ఆవర్తన టైమ్‌స్టాంప్‌లను కోరుతుంది ఇది చిన్న బిట్రేట్ ఓవర్‌హెడ్‌లో అందిస్తుంది కాబట్టి ప్రసారాలకు బాగుంటుంది. ఫైళ్లు నెట్ వర్క్ స్ట్రీమ్ ల కొరకు సిఫారసు చేయబడ్డ రకం కంటెంట్ పై ఆధారపడి ఉంటుంది. వీడియో, ఆడియో అప్లికేషన్ ల కొరకు వరసగా వీడియో/, ఆడియో/ అప్లికేషన్/ ఉన్నాయి. ఆడియో మీడియా అనేది మీడియా టైప్ ఆడియో/ వలే రిజిస్టర్ చేయబడుతుంది, ఇది ఫైల్ ఎక్స్ టెన్షన్ లతో ., ., . ఇది వీడియో మీడియా టైప్ వీడియో/ సరైన ఉపసమితి, ఫైల్ ఎక్స్ టెన్షన్ . ఇతర అప్లికేషన్ లు మీడియా టైప్ అప్లికేషన్/ని ఫైల్ ఎక్స్ టెన్షన్ తో ఉపయోగిస్తాయి., ఇది వీడియో/ సూపర్ సెట్.
అనేది ఒక ఉచిత, స్వేచ్ఛాయుత బహుళమాధ్యమ ఫార్మేటు. ఇది మల్టీమీడియా ఫైళ్ళ కోసం కంటైనర్ - ఫైల్ ఫార్మాట్, కాబట్టి ఇది ఏకకాలంలో ఆడియో, వీడియో టెక్స్ట్ డేటాను కలిగి ఉంటుంది. మల్టీమీడియా కంటెంట్‌ను సమర్ధవంతంగా నిల్వ చేయడానికి ప్రసారం చేయడానికి యాజమాన్య ఫార్మాట్‌లకు ఉచిత అనియంత్రిత సాఫ్ట్‌వేర్ పేటెంట్ ప్రత్యామ్నాయాన్ని అందించే లక్ష్యంతో ఓగ్ ఉద్భవించింది . స్ట్రీమ్ చేయగల సామర్థ్యం నిర్ణయాత్మక డిజైన్ లక్షణం: ఓగ్ ఫార్మాట్ లో తయారు చేసిన ప్రతి మీడియా అదనపు సర్దుబాట్లు లేకుండా ప్రసారం చేయవచ్చు.
ఓగ్ అనేది స్ట్రీమ్ ఓరియెంటెడ్ కంటైనర్, అనగా ఇది ఒక పాస్‌లో వ్రాసి చదవవచ్చు, ఇది ఇంటర్నెట్ స్ట్రీమింగ్‌కు సహజంగా సరిపోతుంది పైప్‌లైన్‌లను ప్రాసెస్ చేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది. ఈ స్ట్రీమ్ విన్యాసాన్ని ఇతర ఫైల్-ఆధారిత కంటైనర్ ఫార్మాట్లతో పోలిస్తే ప్రధాన డిజైన్ వ్యత్యాసం.
కర్నాటక రాజ్యమును స్థాపించినది సాదితుల్లా ఖాన్, ఇతని తర్వాత నవాబు దోస్త్ అలీ. దోస్త్ అలీ మరణానంతరం అన్వరుద్దీన్, చందా సాహెబ్‌ల మధ్య ఆధిపత్య పోరు సాగింది.
ఆస్ట్రియా వారసత్వ యుద్ధ కారణంగా భారతదేశంలో బ్రిటీష్, ఫ్రెంచ్ వారి మధ్య మొదటి కర్నాటక యుద్ధ జరిగింది. భారతదేశంలో బ్రిటీష్ వారు ఫ్రెంచ్ నౌకలపై దాడి చేసారు.డుప్లే సైన్యం, అన్వారుద్దిన్ సైనం "శాతోమ్" అనే ప్రాంతంలో యుద్ధం చేసేను. ఈ యుధ్ధంలో అన్వరుద్దిన్ ఆతి ఘోరగా ఓడిపోయాను. ఈ యుధ్ధం "ఎక్స్-లా చంపెల్" సంధితో ముగిసింది.అయితే చందాసహెబ్
ఇది అంతర్జాతీయ రాజకీయ యుద్ధంగా బావించచ్చు ఎందుకంటే ఆస్ట్రియా మరియు ప్రష్యా దేశాల మధ్య జరిగిన యుద్ధంలో ఫ్రెంచ్ వారు ప్రష్యాకు మద్దతు ఇవ్వగా బ్రిటీషువారు అస్త్రియాకు మద్దతు ఇచ్చారు ఈవిధంగా కర్ణాటక లో సింహాసనం కోసం చందాసహెబ్ వైపు ఫ్రెంచ్ వారు.అణ్వరుద్దిన్ వైపు బ్రిటీషువారు ఉన్నారు.అందువలన మొదటి కర్ణాటక యుద్ధం ఆస్ట్రియా వారసత్వం చేసుకున్న ఎక్స్ లా చాపెల్ సంధితో ముగిసింది.
కర్ణాటక యుద్ధాలు 18వ శతాబ్దం మధ్యలో భారత ఉపఖండాన సైనిక విభేదాల వలన సంభవించాయి. ఇందులో వారసత్వం, భూభాగం కోసం జరిగిన పోరాటాలు, ఫ్రెంచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ, బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీల మధ్య జరిగిన దౌత్య, సైనిక పోరాటాలు ఉన్నాయి. ఈ యుద్ధాల ఫలితంగా బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ భారతదేశంలో ఐరోపా వ్యాపార కంపెనీలపై తమ ఆధిపత్యాన్ని స్థాపించింది. చివరకు ఫ్రెంచి కంపెనీ ప్రధానంగా ఒక్క పాండిచ్చేరికి మాత్రమే పరిమితమైనది. బ్రిటిష్ కంపెనీ ఆధిపత్యం చివరకు భారతదేశంలో బ్రిటీషు రాజ్య స్థాపనకు దారితీసింది.
¤ సా.శ. 1749 లో జరిగిన అంబూర్ యుద్ధంలో ముజఫర్‌జంగ్, చందాసాహెబ్‌తో కలిసి, ఫ్రెంచి గవర్నర్ డూప్లే కర్ణాటక నవాబైన అన్వరుద్దీన్‌ను చంపారు. నాసర్‌జంగ్‌ను చంపడానికి కూడా ఫ్రెంచివారి ప్రోద్బలమే కారణమయింది. దీంతో హైదరాబాదు‌లో ముజఫర్‌జంగ్, కర్ణాటకలో చందాసాహెబ్‌లు సింహాసనం అదిష్ఠించారు.
ఆర్కాట్ : కర్ణాటక సింహాసనం నుంచి అన్వరుద్దీన్‌ను తప్పించాలని చందాసాహెబ్ ప్రయత్నాలు ప్రారంభించాడు. ఫ్రెంచివారు హైదరాబాదు‌లో ముజఫర్‌జంగ్, కర్ణాటకలో చందాసాహెబ్‌లను సమర్థించారు. ఆంగ్లేయులు హైదరాబాదు‌లో నాసర్‌జంగ్, కర్ణాటకలో అన్వరుద్దీన్‌లను సమర్థించారు.
¤ స్వదేశీ రాజుల వ్యవహారాల్లో ఆంగ్లేయులు, ఫ్రెంచివారు జోక్యం చేసుకోవడంవల్ల జరిగిన యుద్ధం రెండో కర్ణాటక యుద్ధం. రెండో కర్ణాటక యుద్ధానికి ప్రధాన కారణం హైదరాబాదు, ఆర్కాట్ సింహాసనాల వారసత్వం కోసం పోరాటం.
¤ ఆంగ్లేయులు: ఫ్రెంచివారి ప్రాబల్యాన్ని తగ్గించడానికి, అన్వరుద్దీన్ కుమారుడు మహ్మద్ ఆలీని ఆర్కాట్ నవాబుగా చేసేందుకు 1751 లో ఆంగ్లేయ సేనాని రాబర్ట్‌క్త్లెవ్ ఆర్కాట్‌పై దాడి చేశాడు. ఈ యుద్ధంలో చందాసాహెబ్, ఫ్రెంచివారు ఓడిపోయారు.
¤ 1751 లో కడపజిల్లా లక్కిరెడ్డిపల్లి వద్ద ముజఫర్‌జంగ్‌ను చంపేశారు. ఫ్రెంచివారు నాసర్‌జంగ్ తమ్ముడైన సలాబత్ జంగ్‌ను హైదరాబాదు నైజాంగా చేశారు. సలాబత్ జంగ్ రక్షణ కోసం హైదరాబాదు‌లో మకాం వేసిన ఫ్రెంచి సేనాని జనరల్ బుస్సీ.
హైదరాబాదు: 1748లో హైదరాబాదు నిజాంగా ఉన్న నిజాం ఉల్-ముల్క్ మరణించడంతో హైదరాబాదు సింహాసనం కోసం ఆయన కుమారుడైన నాసర్‌జంగ్, నిజాం-ఉల్-ముల్క్ మనవడైన ముజఫర్ జంగ్‌ల మధ్య వారసత్వ యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
భర్తలకు కూడా ఇటువంటి వ్రతం ఉంది, కాని 50 వ సంవత్సరాల వయసు వచ్చే సరికి చేయవలసి ఉంటుంది. భార్య తన భర్తకంటే చిన్న వయస్కురాలు కాబట్టి, భర్త ముందు మరణించడం సహజం. ఈ కారణంగా పురుషుడి వ్రతం తన వయసు మీద ఆధారపడుతుందే కాని భార్య మీద ఆధారపడదు. పురాతన గ్రంథాలలో ఇట్లు వ్రాయబడి ఉంది. "పంచాశోడ్వం వనం వ్రజేత్" అనగా 50 సంవత్సరాలు వచ్చే సరికి భర్త అడవికి వెళ్ళిపోవాలి. దీని ప్రకారం పురుషుడు తన భార్యను ఎదిగిన కొడుకుకి అప్పగించి, జీవిత ప్రమాణాలు తీసుకొని వెళ్ళిపోవాలి. ముందుగా వానప్రస్త ఆశ్రమాన్ని స్వీకరించాలి. వానప్రస్త ఆశ్రమం ప్రకారం భార్యతో కలిసి అడవిలో జీవించాలి. ఇలా 25 సంవత్సరాలు జీవించిన తర్వాత 75 సంవత్సరాల వయసు వచ్చేసరికి సన్యాస ఆశ్రమం స్వీకరించాలి. స్వీకరించిన పిమ్మట భార్యను ఎదిగిన పుత్రుడికి అప్పగించి వెళ్ళిపోవాలి. అందువల్ల భర్యా భర్తలిద్దరూ తమ వృద్దాప్యంలో పునర్జన్మ కొరకు ఇటువంటి వ్రతాలు చేబడతారు. సంస్కృతి విశ్లేషకుల ప్రకారం వివాహ వ్యవస్థ, భార్యా భర్తల బంధాన్ని బలపరచడానికి ఆర్యులు చేసిన ప్రయత్నంగా తెలుస్తోంది
పసుపు కుంకుమలు, నుదుట సింధూరం, గాజులు, మంగళసూత్రం, కాలిమెట్టలు వగైరా వంటివి స్త్రీ యొక్క సౌభాగ్యానికి లేదా ఐదవతనానికి గుర్తులు. భర్త ఉన్నంతకాలం ఇవన్నీ స్త్రీ ధరించుట భారతీయ సంప్రదాయం. భర్త మరణించిన పిమ్మట స్త్రీ తన సౌభాగ్యాన్ని కోల్పోతుంది కాబట్టి తన నుదుటి బొట్టు, చేతి గాజులు, మంగళసూత్రము, కాలిమెట్టెలు తీసివేయాలి. రంగు చీరల బదులు పరిశుద్ధతకు, శాంతికి గుర్తుగా ఉండే తెల్ల చీర ధరించాలి. శిరోముండనం చేయించుకోవడం, తెల్ల చీర కట్టడం, ఇతర అచారాలు విధవ వ్రతంలో ఉంటాయి. విధవరాళ్ళు జీవిత ప్రమాణాలు తీసుకొనుట ద్వారా భర్త ఉన్న లోకంలోకి చేరవచ్చని నమ్ముతారు. ఇదే విధవ వ్రతం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం. అయితే భర్త దుర్మార్గుడైతే విధవ వ్రతం చేపట్టరాదు.
ఏ భార్య అయితే తన భర్త చనిపోయిన తర్వాత కూడా పతివ్రతగా ఉంటుందో నిశ్చయంగా ఆమె, పుత్రులు లేకపోయినా స్వర్గానికి వెళ్ళును.
ఏ స్త్రీ అయితే భర్తను ఎదిరింపక, తన ఆలోచనలను, మాటలను, చేతలను నియంత్రించుకునునో ఆ స్త్రీ నిశ్చయంగా స్వర్గంలో కూడా భర్తతో పాటూ ఉండును, అటువంటి స్త్రీ పతివ్రత అగును.
విధవ వ్రతము అనగా భర్త మరణించిన తర్వాత భార్య చేపట్టే వ్రతము. ఈ వ్రతములో సౌభాగ్యానికి, సంతోషానికి గుర్తులా నిలిచే సింధూరం, మంగళసూత్రం, కాళ్ళమెట్టెలు, రంగు రంగుల చీరలు విడిచి కేవలం తెల్లచీర ధరించి మిగిలిన జీవితకాలమంతా మరణించిన భర్తను గుర్తు చేసుకుంటూ దైవ సన్నిధిలో గడపటం. ఈ వేద కాలం నాటి సంప్రదాయ వ్రతము ఇప్పటికీ అరుదుగా కొన్ని గ్రామాల్లో ఉంది.
పూర్వం భారతీయ స్త్రీలు - భర్తే ప్రత్యక్ష దైవమని, శ్రీరామ రక్ష అని నమ్మే రోజులవి. ఆర్యులు భారతీయ కుటుంబ వ్యవస్థను, భార్యా భర్తల బంధాన్ని పటిష్ఠ పరచడానికి 'విధవ వ్రతాన్ని' సమాజానికి 'మనుస్మృతి' వంటి గ్రంథాల ద్వారా పరిచయం చేశారు. మనుస్మృతి 5 వ అద్యాయంలో విధవ వ్రతం గురించి ఇట్లు వ్రాయబడి యున్నది:
తరగతికి చెందిన ప్రతి మందు రక్తంలొ కొవ్వు శాతాన్ని పెంచుతాయి. దీనివల్ల చాతి బాగంలొ, మెడ వెనక బాగంలొ గొపురంలా కొవ్వు ముందుకు రావచ్చు, అలాగే మోహం పైన చర్మం కుంచించుకుపొవచ్చు. రక్తంలొ కొవ్వు శాతం పెరగడం వల్ల గుండె సంబంధిత సమస్యలు రావచ్చు. అలాగే లను వాడే వారిలొ డయాబెటిస్ వచ్చే అవకాశం ఉంది.
సాధారణంగా వచ్చే దుష్ప్రబావాలు: వాంతులు, కడుపునొప్పి, లెత తెలుపు రంగు విరేచనాలు, తలనొప్పి, ఆకలి మందగించటం, ఇవి కొన్ని వారాల్లో నెలల్లో తగ్గిపోతాయి.
ఈ మోతాదును రోజుకు రెండుసార్లు ప్రతి రోజు తీసుకొనవలెను. ఈ మందును పిల్లలకు ఇవ్వడానికి ఇంకా .అమోదించలేదు. ఈ మందును తిన్న తర్వాత వేసుకొవాలి. ఈమందును ఒక్కదానినే వెసుకొకూడదు.
దీనితో పాటుగా కనీసం రెండు ఇతర మందులతొ కలిపి వేసుకుంటెనే వైరస్ రెజిస్టెన్స్ ను నివారించవచ్చు.ఒక వేళ మీరు మీ డొసేజ్ ను మరిచిపొతే గుర్తుకు వచ్చిన వెంబడే వేసుకొనండి కాని రెండవ డొసు వెసుకొనే సమయం దాదాపు దగ్గరకు మొదటిడొసును వదిలివేయండం మంచిది.
ఆధునిక ఆంధ్రుల సాహితీ చరిత్రను పునర్మించడంలో సయ్యద్‌ నశీర్‌ అహమ్మద్‌ది ఉన్నత”మైన పాత్ర. భారతదేశ వ్యాప్తంగా చరిత్ర నిర్మాణంలో, పరిశోధనా పద్ధతిలో, సబాల్ట్రన్‌ దృక్పధం వచ్చింది. భారతదేశంలో నిర్లక్ష్యం చేయబడిన, నిరాకరించబడిన, ఆణిచివేయబడిన మూడు తరగతుల వారి చరిత్ర నిర్మాణమే సబాల్ట్రన్‌ చరిత్ర నిర్మాణం అంటారు. జాతీయోద్యమకాలంలో మొదట ఆంగ్లం నేర్చుకున్న బ్రాహ్మణవర్గం, కులీనవర్గం తమకు అనుకూలంగా చరిత్రను మార్చి రాసుకున్నారు. బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, జమీందారీలు భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమాన్ని నడిపినట్టు పేర్కొన్నారు. ఆదికాదు అని చెప్పడానికి డాక్టర్‌ బి.ఆర్‌ అంబేద్కర్‌ ఆనాడే 'గాంధి - రెనడే- జిన్నా' అనే పుస్తకం రాశాడు. అందులో గాంధీకి సమాంతరంగా, సమానంగా జిన్నాని, రెనడేని ఎక్స్‌పోజ్‌ చేశాడు. ఇది గొప్ప ప్రయత్నం. ప్రత్యామ్నాయ చరిత్రకి, వ్యక్తిత్వ నిర్మాణానికి ఈ గ్రంథం దిక్సూచి అయ్యింది. సయ్యద్‌ నశీర్‌ ఆహమ్మద్‌ రాసిన 'భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ముస్లింలు' గ్రంథంలో ఆ స్థాయిలో ముస్లిం స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల, జాతీయోద్యమకారుల వ్యక్తిత్వాలను చిత్రించాడు.
నశీర్‌ అహమ్మద్‌ చరిత్రను తరంగాలు తరంగాలుగా పెయింట్‌ చేస్తారు. అంటే ఆయన రచనా క్రమంలో ఒక విజ్యువలైజేషన్‌ ఉంది. అందువల్లే ఆయన పుస్తకాలు ఆయనతోపాటుగా పాఠకుడ్ని సుదూరాలకు తీసుకువెడతాయి. దృక్ఫదం లేని గ్రంథాలు విజ్ఞానంగా మిగిలిపోతాయి. మన గ్రంథాలయాలన్నీ ఈ పుస్తకాలతో నిండి పోయాయి. పుస్తకం చదివాక ఒక ఫీల్‌ ఉంటుంది గాని ఒక దిశానిర్ధేశనం ఉండటం లేదు. నశీర్‌ గ్రంథాల్లో దిశానిర్దేశనం ఉంది. స్పష్ఠమైన మార్గం ఉంది. అందుకే ఆయనను మనం చరిత్రకారుడుగానే కాకుండా ఇంటలెక్చువల్‌గా చూడాలి. ఇంటలెక్చువల్‌ అంటే విషయ సంపన్నంగా ప్రచారం ఉంది. కాని విషయం నుండి కొత్త అంశాన్ని సృష్టించే వాడ్నే ఇంటలెక్చువల్‌ అంటాం. ఇటువంటి కొత్త ప్రతిపాదనలు నశీర్‌ చాలా చేశారు. చాలా నిశితంగా చూసినప్పుడు ఆయన ప్రతిపాదనలు అందుతాయి. పాఠకుడు నశీర్‌ను అభిమానించటమో, ప్రేమించటమో చేయాలి. చేయకపోతే సమాచారాన్ని మాత్రమే అందుకుంటాడు. అయన అంర్గతంగా ప్రవహింప చేసిన భావజాలాన్ని, భావోద్వేగాన్ని అందుకోలేడు. అందుకని పాఠకుడ్ని ఒక మూడుసార్లన్నా ఆయన ప్రతి గ్రంథం చదవమని నేను కోరుతున్నా.
బహుగ్రంథ రచయిత సయ్యద్‌ నశీర్‌ అహమ్మద్‌ మంచి మనిషి, స్నేహపాత్రులు. అందుకే ఆయన తాను రాసే వ్యక్తులు జీవించి ఉంటే కలిశారు. సుదూర ప్రయాణాలు చేశారు. వారి కుటుంబ సభ్యులతో మమేకం అయ్యారు. వారి వ్యధను అర్థం చేసుకున్నారు. నిర్లక్ష్యపూరిత మైంది ప్రతిదీ వ్యథార్థమవుతుంది. దాన్ని లిఖించాడు. అదే ఈనాడు కావాల్సింది. ఇప్పటి రచయితలు పుస్తకాలు మాత్రమే వెతికి రాస్తారు. మస్తకాల గురించి వారికి తెలియదు. పుస్తకాన్ని మస్తకాన్ని కలిపి పెనవేయడమే నశీర్‌ రచనా శిల్పం.
ప్రస్తుత 'భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ముస్లింలు' గ్రంథం ఇంతకుముందు రాసిన 'మైసూరు పులి, టిపూ సుల్తాన్‌'లో పెల్లుబికిన స్ఫూర్తితో ఉంది. చరిత్రలో వర్ణణాత్మక విధానం అత్యున్నతమైనది. ఈ గ్రంథం ద్వారా ఉర్దూ, పారశీక, ఆంగ్ల పదాలను తెలుగు నుడికారాన్నీ ఆంధ్ర పాఠకులకు వందలాదిగా అందించారు. దీన్నే భాషా సంపన్న రచన అంటారు. అంటే రచయిత తన రచనల ద్వారా భాషను కూడా నేర్పుతున్నారు. ఇక్కడ నశీర్‌లోని చాలా బలమైన పాత్రికేయుడు కన్పిస్తాడు.
ఈ గ్రంథాలలో పలు గ్రంథాలు ఆరేడుసార్లు పునర్ముద్రితం అయ్యాయి. అలాగే ఆ గ్రంథాలు .హిందీ, ఉర్దూ, ఆంగ్లం, తమిళం భాషల్లో ప్రచురితమయ్యాయి.భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో ముస్లింల పాత్రను, భారతీయ ముస్లింల స్థితిగతులను వివరిస్తూ తెలుగు, ఆంగ్ల భాషలలో పలు వ్యాసాలను రాసి ప్రచురించిన అతను ఈ అంశం మీద పలు ప్రాంతీయ, జాతీయ స్థాయి వేదికల నుండి, సభలు, సదస్సులలో ప్రసంగాలు చేస్తూ, మంచి వక్తగా పేర్గాంచిన నశీర్‌ భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో ముస్లింల పాత్రను, ముస్లింల స్థితిగతులను సాధికారికంగా విడమర్చి తెలుపటానికి తన వంతు ప్రయత్నం చేస్తున్నాడు.నిత్య అధ్యయనశీలి అయిన సయ్యద్‌ నశీర్‌ అహమ్మద్‌ పలు గ్రంథాల ప్రచురణకు ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసుకుని, ఆ కృషిలో దేశమంతటా పర్యటిస్తూ, విషయ సేకరణగావిస్తూ, విశ్లేషిస్తూ పలు గ్రంథాల ప్రచురణకు కృషిచేస్తున్నారు. ప్రస్తుతం గుంటూరు జిల్లా తాడేపల్లి మండలం ఉండవల్లి సెంటర్ లో నివాసం.
రోజుల్లో మతదురహంకారానికి దూరంగా ఉన్న సిరాజుల్‌ హసన్‌ తిర్మిజ్‌, డాక్టర్‌ అక్బర్‌ అలీ, జలాలుద్దీన్‌, హసన్‌ ముహమ్మద్‌ పహిల్వాన్‌, విూర్‌ అహమ్మద్‌ అలీ ఖాన్‌, డాక్టర్‌ లతీఫ్‌ సయూద్‌ లాంటి వారు స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొనడం మాత్రమే కాదు విలీనం కోరుతూ కూడా ఉద్యమించారు. సామ్యవాద సిద్థాంతాలకు ఆకర్షితులై సమసమాజ స్థాపన లక్ష్యంగా కమ్యూనిస్టు పార్టీలో భాగస్వాములైన మగ్దూం మొహిద్దీన్‌, అలం ఖుంద్‌ విూర్‌, హసన్‌ నాసిర్‌, జవ్వాద్‌ రజ్వి, ఆఖ్తర్‌ హుస్సేన్‌, జహందర్‌ అస్ఫర్‌, కుతుబ్‌-యే-ఆలం, అహసన్‌ అలీ విూరజ్‌, విూరాజ్‌ హైదర్‌ హుస్సేన్‌, హుస్సేని షాహిద్‌ లాంటి వివిధ రంగాలలో ప్రతిభావంతులైన ప్రముఖులు నైజాం సంస్థానం ఇండియన్‌ యూనియన్‌లో విలీనం కావాలని డిమాండ్‌ చేశారు.' ఇందులో ఆయన ఇరువది నామవాచకాలను ఇచ్చారు. ఇవన్నీ చరిత్రలో నిర్లక్ష్యం చేయబడిన పేర్లే.
సయ్యద్‌ నశీర్‌ అహమ్మద్‌ కోట్‌ చేసే అంశాలు కూడా ప్రమాణబద్దమైనవి. ఆయన నూతన గ్రంథం 'భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం ః ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ముస్లింలు' గ్రంథానికి రాసిన ఉపోద్ఘాతం ఆయన దృక్పధానికి గీటురాయి. ఆయన కేవలం రచయిత కాదు, కేవలం విశ్లేషకుడు కాదు, ఒక దృక్పధానికి ప్రతినిధి. అందుకే ఈ తరం ఆయన వైపు చూడాల్సిన అవసరాన్ని ఆయన సృష్టించాడు. ఆ దృక్పధమే ఆయన రచనకు జవం-జీవం. అదే ఆయనను 'చరిత్ర నిర్మాణ శాస్త్రవేత్త'గా మార్చింది. డాక్టర్‌ బి. ఆర్‌. అంబేద్కర్‌ కూడా 'అసృశ్యులెవ్వరు?' గ్రంథం రాసేప్పుడు ఆయన పీఠిక రాశాడు. అందులో తన చారిత్రక దృక్పధం ఎమిటో చెప్పాడు. అందుకనే సబాల్ట్రన్‌ హిస్టోగ్రఫీకి అంబేద్కర్‌ ఆద్యుడయ్యాడు. ఆ రచనా విధానం కొనసాగింపులోనే సయ్యద్‌ నశీర్‌ అహమ్మద్‌ రూపొందారు.
'1920లో ఖిలాఫత్‌-సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమంలో భాగంగా ప్రభుత్వ గ్రాంటులతో నడుస్తున్న కళాశాలలను బహిష్కరించమని గాంధీజీ ఇచ్చిన పిలుపు మేరకు అలీఘర్‌లో విద్యాభ్యాసం చేస్తున్న అక్బర్‌ అలీ ఖాన్‌, డాక్టర్‌ జాకీర్‌ హుస్సేన్‌ లాంటి ప్రముఖుల బాటలో జాతీయోద్యమంలో ప్రవేశించి కళాశాలను బహిష్కరించారు. ఆ తరువాత జాతీయ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయం లో ప్రవేశించి విద్యాభ్యాసం చేస్తూ జాతీయోద్యమంలో పాల్గొన్నారు. ఆ ఉద్యమ విరమణ తరువాత లండన్‌ వెళ్ళి న్యాయశాస్త్రంలో పట్టా పొంది న్యాయవాదిగా తిరిగి వచ్చి హైదరాబాద్‌లో స్థిరపడ్డారు'. నశీర్‌ రాసిన ఈ చరిత్రను చదివితే ఆయనలోని అధ్యయనశీలత బయటపడుతుంది. అంటే అనేక అంశాలను తన దృక్పధం నుండి సంక్షిప్తీకరించి చెప్పడం.
ముస్లింల చరిత్రలో మూడు గొప్పతనాలు ఉన్నాయి. ముస్లింలు లేకుండా భారతదేశ చరిత్ర నిర్మించలేము. ముస్లింల శ్రమ లేకుండా భారత ఉత్పత్తులు లేవు. ముస్లింల సంస్కృతి లేకుండా భారతదేశ సంస్కృతి-నాగరికత పరిపూర్ణం కాదు. ఈ మూడు అంశాలను నశీర్‌ అహమ్మద్‌ తన గ్రంథాలలో అంతర్లయగా ప్రవహింపచేశారు. అంతేకాదు సోషలిస్టులుగా, గాంధేయవాదులుగా, విప్లవోద్యమకారులుగా, సెక్యులరిస్టులుగా ముస్లింల భావజాల ఉద్యమాలను కూడా లిఖించడం, ఆయనలోని హేతుబద్ద ఆలోచన విధానం వల్లే సాధ్యమైంది. మత దురహంకారానికి భిన్నంగా ఎవరెవరు ప్రవర్తించారో చెబుతూ, భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ముస్లింలు' గ్రంథం లో ఆయన ఇలా పేర్కొన్నాడు.
భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొన్న ఆంధ్రప్రదేశ్ ముస్లింల గురించి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించే వివరాలతో నశీర్‌ రూపొందించిన 'భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ముస్లింలు'లో మీర్‌ అక్బర్‌ అలీ ఖాన్‌ గురించి రాస్తూ, ముస్లింల్లోని ప్రముఖులు జాతీయోద్యమ కాలంలో కళాశాల నుండి విశ్వవిద్యాలయాల నుండి పోరాటాలలో పాల్గొని ఆ తరువాత లండన్‌ వెళ్ళి తమ విద్యాభ్యాసాలు కొనసాగించి మళ్ళీ తమకు తాము ఎలా నిలబడ్డారో ఒక్క పేరాలోనే ఆయన ఇలా చెప్పాడు.
తండ్రి సయ్యద్ మీరా మొహియుద్దీన్, తల్లి బీబీ జాన్.తాత సాయబాన్ సాహెబ్, నాయనమ్మ సాయబ్బి. పురిణిలో బాల్యం గడిచింది. కావలిలో విశ్వోదయా ఉన్నత పాఠశాలలో పదవతరగతి వరకు చదువుకున్న అతని కుటుంబం గుంటూరు జిల్లా నరసరావుపేటకు వెళ్లింది. నరసరావుపేటలో స్థిరపడిన అతను భోపాల్‌, చిత్రదుర్గ, గుంటూరులో ఉన్నత విద్యాభ్యాసం చేశాడు. ప్రస్తుతం గుంటూరు జిల్లా తాడేపల్లి మండలం పోలకంపాడు/ఉండవల్లి గ్రామంలో నివసిస్తున్నాడు.
సయ్యద్ నశీర్ అహ్మద్ : , నెల్లూరు జిల్లా పురిణిలో 1955 డిసెంబరు 22 న జన్మించాడు. ప్రభుత్వ రికార్డు ప్రకారం పుట్టిన తేదీ 1954 ఆగస్టు ఒకటి అని తెలుస్తుంది. ఇతను హేతువాది, పాత్రికేయుడు, లాయర్,. 'సారేజహాఁ సే అచ్ఛా ఇండియా' తెలుగు మాస పత్రిక సంపాదకుడు. భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో ముస్లింల పాత్రను వివరిస్తూ మొత్తం పద్నాలుగు గ్రంథాలు రాశాడు.
నరసరావుపేట పట్టణంలోని స్థానిక ప్రకాష్‌నగర్‌లోని మై మూన్ మకాన్ వేదికపై జరిగిన కార్యక్రమంలో "అజాద్ హింద్ ఫౌజ్ ముస్లిం పోరాట యోధులు" అనే ఇదే గ్రంథం నరసరావుపేటలో 2019 నవంబరు 3న సుప్రీం కోర్టు మాజీ సెక్రటరీ జనరల్ వేదాంతం సీతారామావధానిచే ఆవిష్కరింపబడింది.చరిత్రలో మరుగుపడిన వాస్తవాలను వెలుగులోకి తీసుకొచ్చిన గ్రంథంగా వియస్ఆర్ అవధాని పేర్కొన్నాడు.
నశీర్‌ వృత్తిరీత్యా న్యాయవాది. ప్రవృత్తిరీత్యా పాత్రికేయుడు, పరిశోధకుడు, రచయిత, చరిత్రకారుడు, చిత్రకారుడు. భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో ముస్లింల పాత్రను వివరిస్తూ ఇప్పటి వరకు 20 గ్రంథాలను వెలువరించిన అతను ముస్లిం స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల చరిత్రలను వెలికితీసి తెలుగు పాఠకులకు అందిస్తున్న తొలి చరిత్రకారుడిగా ఖ్యాతి గడించాడు.
నంద్యాల పట్టణంలోని స్థానిక సిపియం కార్యాలయంలోనశీర్ అహమ్మద్ రాసిన "అజాద్ హింద్ ఫౌజ్ ముస్లిం పోరాట యోధులు" గ్రంథాన్ని పశ్చిమ బెంగాల్‌ మాజీ ఎంపీ, సిపిఎం కేంద్ర కమిటీ సభ్యులు మహమ్మద్‌ సలీమ్‌, మాజీ ఎమ్మెల్యే, ఆవాజ్‌ రాష్ట్ర గౌరవాధ్యక్షులు ఎంఏ గఫూర్‌, కో-కన్వీనర్‌ అబ్దుల్‌ సమ్మద్‌లు 2019 నవంబరు 2 ఆదివారంనాడు ఆవిష్కరించారు.
కొన్ని ప్రాంతాలలో దీనిని "కూటి కలబంద" అని అంటారు. దీని శాస్త్రీయ నామము 'అలోవిరా'. ఇది ఎడారి మొక్క. నీటి వసతి లేకున్నా ఇది తట్టు కోగలదు. నీటి వసతితో కూడా సాగు చేయ వచ్చు. నీటి వసతితో సాగు చేస్తే దిగుబడి ఎక్కువ వుంటుంది. నీరు నిలవని అన్ని ప్రాంతాలలో దీనిని సాగు చేయ వచ్చు. దీని ఆకులు సుమారు ఒక అంగుళం మందం కలిగి కలిగి వుంటుంది. అందులో వుండే పారదర్శక పదార్థమే ఔషధాల కొరకు ఉపయోగిస్తారు. పిలకల ద్వారా దీనిని ప్రవర్థనం చేయవచ్చు. దీని పెద్ద మొక్క చుట్టు అనేక పిలకలు వస్తాయి. వాడిని తీసి నాట వచ్చు. దీని ఆకులను గాని, ఆకుల మధ్యలోవుండే 'జెల్ ' పదార్థాన్ని వేరు చేసిగాని అమ్ముకోవచ్చు. దీనిని ప్రతి సౌందర్య సాధన ఉత్పత్తులైన సబ్బులు, ముఖానికి రాసుకునే క్రీములు, అనేక రకములైన ఔషధాలలో ఉపయోగిస్తారు. దీని పెరుగుదల తక్కువ. నీటి వసతి కింద పెంచే టప్పుడు దీనిలో కూరగాయల పంటలను అంతర పంటలుగా వేసుకుంటే ప్రత్యేకంగా దీనికి ఎరువులు వేయ నవసరంలేకుండా పెరుగుతుంది. నీరు నిలవ వుండని అన్ని రకాల నేలలు దీనికి అనుకూలమె.
పల్లెల్లో దీనిని వజ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది దుంప జాతి మొక్క. వరి పండించే అన్ని రకాల నేలలు దీనికి అనుకూలమే. దీని ఆకులు సుమారు ఒక అంగుళం మందం వుండి సుమారు ఒకటి. రెండడుగుల పొడవు వుంటాయి. కూరగాయ తోటలకు పెట్టినట్టే దీనికి కూడా నీటి తడులివ్వాలి. తల్లి దుంపలకున్న చిన్న పిలక దుంపలతో దీనిని ప్రవర్థనం చేయ వచ్చు. నాటిన సుమారు పది నెలలకు దుంపలు తయారవుతాయి. తయారయిన దుంపలను త్రవ్వి తీసి దానికున్న కాండాని, చిన్న వేరులను తీసి వేసి, ఆ దుంపలను ముక్కలుగా చేసి ఎండ బెట్టి అమ్ముకోవచ్చు. వీటిని ఔషధాలు, సువాసన ద్రవ్వాలు, మొదలగు వాటిలో వాడతారు. ఆయుర్వేద మందుల దుఖాణాలలోకూడ దీనిని అమ్ము కోవచ్చు.
గతంలో పల్లె ప్రజలు ఈ వజ కొమ్మును నీటితో నూరి చిన్న పిల్లలకు నాకించే వారు. దాంతో వారికి మాటలు తొందరగా వస్తాయని నమ్మే వారు. దీని నుండి పుట్టినదే ఈ జాతీయము "వస పిట్టలాగ వాగు తున్నావె" ఎక్కువగా మాట్లాడె పిల్లలను ."మీ అమ్మ నీకు వజ చాల ఎక్కువగా పోసినట్టుంది" అంటుంటారు.
ఇది గడ్డి జాతికి చెందిన మొక్క. వర్షాబావాన్ని తట్టుకోగలదు. ఇది వర్షా కాలంలోనె పెరుగు తుంది. నెలకి ఒక సారి తడి ఇచ్చినా తట్టుకోగలదు. ఇది నాటిన సుమారు మూడు నెలలకు పుష్పించే దశకు వస్తుంది. దీని వెన్ను ఒకదానిని తీసుకొని అరచేతిలో నలిపి వాసన చూస్తే ఘాటైన మంచి వాసన వస్తుంది. అదే అది పక్వానికొచ్చినట్లు గుర్తు. అప్పుడు వెన్నులను కోసి వెంటనే బట్టిలలో వేసి దాని నుండి నూనెను తీస్తారు. దేశ వాళి బట్టీలలో నూనె దిగుబడి కొంత తక్కువగా వస్తుంది. ఇప్పుడు ఆధునికమైన బట్టీలు వచ్చాయి. దానిలో నేనె దిగుబడి ఎక్కువగా వుండడమే గాకుండా నూనె నాణ్యత కూడా పెరుగుతుంది. ఈ నూనెనే ఔషధాలలో వాడతారు.
దీనిని పుదీనా అని కూడా అంటారు. సార వంతమైన అన్ని నేలలు దీని సాగుకు అనుకూలమె. తల్లి మొక్కల ముక్కలను, లేదా తల్లిపిలకకున్న చిన్న పిలకలతో ప్రవర్థనం చేయ వచ్చు. దీనిని అన్ని కాలలో నాటుకోవచ్చు. ఈ పంటకు ఎరవులు, పురుగు మందులు అవసరాన్ని బట్టి వేయాలు. అంతర కృషి చేయాలి. అవసరాన్ని బట్టి తడులివ్వాలి. నాటిన సుమారు మూడు . నాలుగు నెలలకు మొదటి కోత వస్తుంది. ఆ తర్వాత సుమారు రెండు నెలలకు ఒక కోత వస్తుంది. దీని ఆకులను బట్టీ లలో వేసి నూనెను తీస్తారు. ఆ నూనెను అనేక మందుల తయారీలలో వాడుతారు.
ప్రాంతీయంగా వీటిని తాడి గడ్డలు అని కూడా అంటారు. ఇది దుంప జాతి పైరు. మురుగు నీరు నిల్వని అన్ని రకాల ఇసుక, గరప ఎర్ర నేలలు ఈ పంటకు అనుకూలము. చిన్న దుంపలను విత్తనంగా వాడాలి. ఈ పంటకు అంతర కృషి, ఎరువులు, పురుగు మందులు అవసరము. నీటి ఎద్దడిని తట్టుకోగలదు గాని అవసరాన్ని బట్టి తడులివ్వాలి. నాటిన ఎనిమిది నెలలకు దుంపలు తయారవుతాయి. పెద్ద దుంపలను తోలు తీసి నీడలో ఆరబెట్టి అమ్ముకోవాలి. పిల్క దుంపలను విత్తనంగా వాడు కోవచ్చు.
ఈమె తండ్రి ఉద్యోగ రీత్యా హైదరాబాద్ లో ఉంటున్న సమయంలో దేవదాస్ కనకాల దర్శకత్వం వహించిన మేఘమాల సీరియల్ లో చేస్తుండగా రాజీవ్ కనకాలతో పరిచయం అయింది. 1999, ఫిబ్రవరి 10న వీరిద్దరి వివాహం జరిగింది. వీరికి ఒక బాబు, ఒక పాప. సుమ తండ్రి పి.ఎన్.కుట్టి, తల్లి పి.విమల చాలా సంవత్సరాలుగా సికింద్రాబాద్లో ఉంటున్నారు.సుమ తల్లిదండ్రులు చాలాకాలం నుండి హైదరాబాదులో ఉండటంతో సహజంగా తెలుగు భాషమీద పట్టు సాధించింది.చదువులో ఆమె తెలుగు సబ్జెక్టును ఎంచుకోవడంలో, తన తల్లి పాత్ర ఎక్కువగా ఉందని అంటుంది. ఆమె 1999లో తన తోటి నటుడు రాజీవ్ కనకాలను ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకుంది.
కేరళకు చెందిన ఈమె మాతృ భాష తెలుగు కానప్పటికీ, తెలుగులో అనర్గళంగా మాట్లాడగలదు. ఆమె తెలుగు భాషను ఎంతో చక్కగా మాట్లాడడమే కాదు, వ్యాఖ్యానం చేస్తూ ఈ రంగంలో మంచి స్థానానికి చేరుకోవడం విశేషం. చక్కటి వ్యాఖ్యానం, చిరునవ్వు, సమయస్ఫూర్తితో ఈమె రంగంలో రాణిస్తుంది. తెలుగు, మలయాళంలతో పాటు హిందీ, ఆంగ్ల భాషలలోను మాట్లాడగలదు. పంచావతారం, స్టార్ మహిళ, భలే ఛాన్సులే వంటి కార్యక్రమాలకు వ్యాఖ్యానం చేసి మంచి గుర్తింపును పొందింది.టివీ కార్యక్రమాలకే పరిమితం కాకుండా పలు చలనచిత్రాల పాటల ఆవిష్కరణ కార్యక్రమాలలో వ్యాఖ్యాతగా వ్యవహరిస్తున్నారు.
2009లో ఈటీవీ, కోకొకోలా సంస్థలు తెలుగు ఎలక్ట్రానిక్ మాధ్యమంలో ఉత్తమ టివి యాంకర్ల కోసం నిర్వహించిన "లిమ్కా ఫ్రెష్ ఫేస్ ఆఫ్ హంట్" కార్యక్రమంలో మహిళల విభాగంలో విజేతగా నిలిచారు.
సుమ ప్రజాదరణ పొందిన తెలుగు టెలివిజన్ వ్యాఖ్యాతల్లో ఒకరు. ఈటీవీలో ప్రసారమవుతున్న స్టార్ మహిళ కార్యక్రమం వేల ఎపిసోడ్లు పూర్తి చేసినందుకు లిమ్కా బుక్ ఆఫ్ రికార్డ్స్ లోకి ఎక్కింది.
జీవాత్మ అంటే చిత్, చేతన పదార్థం. అది జగత్తుకంటే భిన్నం. దేహం, ఇంద్రియాలు, ప్రాణం, మనస్సు, బుద్ధి కంటే కూడా జీవాత్మ భిన్నం. జీవాత్మ బ్రహ్మంవలె చిత్పదార్థం అయినప్పటికీ బ్రహం అనంతం కాగా, జీవాత్మ అజ్ఞాన వశాన దేహేంద్రియాలకు, జననమరన సంసార చక్రానికి బద్ధుడు. ఈ కారణాన అతడు కర్మలు చేస్తాడు. ఆ కర్మల ఫలితంగా ఫలితాలను అనుభవించడానికి గాను పునఃపునః జన్మిస్తాడు. తాను దేహేంద్రియాలకంటే భిన్నమనే విషయం తెలియని అజ్ఞానం అతడిని ఆవరించి ఉంటుంది. ఎప్పుడైతే తాను భగవదంశ అని, తన స్వస్వరూపం చిత్ అని గ్రహిస్తాడో అప్పుడు జీవత్మ ముక్తుడౌతాడు. మోక్షం పొందుతాడు. మోక్షం అంటే పరమాత్మతో జీవుడు సామ్య స్థితిని, సాధర్మ్యస్థితిని పొందటం. అయితే మోక్షం పొందినప్పతికీ జీవాత్మ తన ప్రత్యేక అస్తిత్వాన్ని నిలిపుకుంటాడు. జీవాత్మ బ్రహ్మంవలెనే ఆద్యంతరహితమైన శాశ్వతతత్త్వం.
బ్రహ్మము తాను సృజించిన జీవునికంటే వేరు కాడు. బ్రహ్మము అంశి. జీవుడు అంశం. అలాగే జగత్తు కూడా. అది బ్రహ్మం కంటే వేరు కాదు. సూర్యుని కాంతి కిరణాలు సూర్యుని కంటే ఎలా వేరు కావో, సముద్ర తరంగాలు సముద్రంకంటే ఎలా వేరు కావో అలాగే బ్రహ్మము కంటే జీవులు, జగత్తు వేరు కావు. బ్రహ్మానికి, వాటికి అభేదం ఉంది. మట్టిలోనుంచి కుండ తయారవుతున్నది. కనుక ఆ మట్టికంటే కుండ వేరు కాదు. కుండ మొత్తంగా మట్టి మాత్రమే. అలాగే బ్రహ్మము, జీవజగత్తులు.
పరబ్రహ్మమే జీవాత్మలగాను, జగత్త్తుగాను పరిణామం చెందింది. అంటే తన్ను తాను తన శక్తి ద్వారా పరిణామం చెందించుకున్నది. అలా పరిణామం చెందినంత మాత్రాన బ్రహ్మం మొత్తంగా జీవాత్మలలోనూ, జగత్తులోనూ ఉండిపోదు. పరిణామం చెందినప్పటికీ పరబ్రహ్మంలో కించిత్తు తరుగు కూడా ఉండదు. అది యథాతథంగానే ఉండిపోతుంది. అది అనంతం. జీవజగత్తులుగా పరిణమించినప్పటికీ దాని అనంతత్వానికి భంగం రాదు.
జ్ఞానం ఒక మార్గం. జ్ఞానోదయం అంటే జీవునికి స్వస్వరూపజ్ఞానం కలగడం. అయితే జ్ఞానం తనంతట తాను మోక్షమార్గం కాదు. జ్ఞానం భక్తికి దారి తీస్తుంది. భక్తి అంటే ఈశ్వరునుపట్ల అమిత ప్రేమ, అమితానురాగం.
భక్తి కంటే ఉన్నతస్థితి ప్రపత్తి. అంటే భగవచ్ఛరణాగతి. భక్తి దానంతటది కలగదు. దానికికూడా భగవత్కృప కావాలి. భగవదుగ్రహం వల్లనే భక్తుని హృదయంలో భక్తి పల్లవిస్తుంది.
పరమాత్మ నియంత, నియామకుడు, శాసకుడు, పాలకుడు, తానే జీవజగత్తులుగా పరిణమించాడు కనుక అన్నిటికి అంతర్యామిగా ఉన్నాడు. అతడు సర్వజ్ఞుడు, సర్వవ్యాపి, సర్వ శక్తిమంతుడు, సృష్టికర్త. ఈ గుణాలేవీ జీవునికి లేవు. పరమాత్మ అనంత సౌందర్యమూర్తి, అనంత ఆనందమూర్తి, దోష రహితుడు, మాలిన్యరహితుడు. అందుచేత పరమాత్మకు లేదా పరబ్రహ్మమునకు, జీవులకు, జగత్తుకు భేదం ఉంది.
బ్రహ్మము స్వతంత్ర తత్త్వం. జీవజగత్తులు పరతంత్ర తత్త్వాలు. కుండమీద మట్టి ఆధారపడిలేదు. మట్టిమీదనే కుండ ఆధారపడి ఉంది. మట్టి లేనిదే కుండ లేదు. కుండ లేకపోయినా మట్టి ఉండగలదు. అలాగే బ్రహ్మముమీద జీవజగత్తులు ఆధారపడి ఉన్నాయి. బ్రహ్మము లేకపోతే అవి లేవు.
బ్రహ్మము అంటే సగుణ బ్రహ్మమే. అది సృష్టికి నిమిత్త కారణం, భౌతిక కారణం కూడా. కుండకు మట్టి భౌతిక కారణం. కుండ తయారు చేసేవాడు నిమిత్త కారణం. అయితే జీవ జగత్తుల విషయంలో నిమిత్త భౌతిక కారణాలు రెండూ బ్రహ్మమే.