polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ఈ సమస్త జీవకోటికి మాతృరూపం వెలిసిన అమ్మభవాని గురించి అమ్మను పూజించాలని, కాని ఫలితం ఆశించవద్దని బంజారాలకు బోధించారు. సంత్‌ సేవాలాల్‌ మహరాజ్‌గారు, అహింస పాపమని, మత్తు, ధూమ పానం శాపం అని హితవు పలికి బంజారా జాతికే కాదు యావత్తు ఇతర కులాలకు ఆదర్శపురుసుడయ్యారు. సేవాలాల్‌ మహరాజ్‌ ఆనాడు బంజార జాతి పరువు ప్రతిష్టల గురించి ముందుగానే ఊహించి అహింస సిద్ధాంతానికి పునాది వేసి ఆచరించి చూపారు. ఆ తరుణంలో బంజారాలు ఆనాడు రాజుల కాలం నుంచి బ్రిటిష్‌ కాలం వరకు ఆయా రాజ్యాలకు అవసరమైన యుద్ధ సామాగ్రిని చేరవేస్తూ సంచార జీవనం సాగిస్తూ ఉండేవారు. ఆ క్రమంలో బ్రిటిష్‌, ముస్లీం పాలకుల మత ప్రచారం ద్వారా బంజారా సమాజం అనేక ఇబ్బందులకు గురి అయ్యింది. ఈ పరిస్థితులలో బంజారా జాతిని సన్మర్గంలో నడిపించేంందుకు సేవాలాల్‌ మహారాజ్‌ అవతరించారు. సేవాలాల్‌ మహరాజ్‌ బోధనల ద్వారా బంజారా జాతి పురోగమిస్తుంది.
సేవాలాల్‌ మహరాజ్‌ ప్రజల మేలు కోసం అనేక ఉద్యమాలు చేశారు. వీరిలో ‘పెరిఫర్‌’ ఒకటి ధర్మ ప్రచారం, ఆర్థిక సంస్కరణలు, మత మార్పిడిలు అరికట్టడం, క్షేత్రధర్మాన్ని రక్షించడం మొదలైనవి అన్ని ముఖ్యమైనవి.
సంత్ సేవాలాల్ మహరాజ్ బంజారాల ఆరాధ్య దైవము. అతను హిందూ ధర్మం గొప్పతనం బంజారాలకు తెలియజేయడానికి జన్మించిన మహానుభావునిగా భావిస్తారు.
తన సొంత శాఖపై నియంత్రణతో పాటు ప్రెసిడెంటు, ఇతర ప్రజాస్వామ్య దేశాలలో ఒకే దేశాధినేత సాధారణంగా నిర్వహించే పనుల్లో కొన్నిటిని విధులను నిర్వహిస్తారు. ఉదాహరణకు, ఐక్యరాజ్యసమితిలో చేరినప్పటి నుండి, స్విస్ అధ్యక్షులు సర్వప్రతినిధిసభ ప్రారంభ సమావేశాలలో మాట్లాడుతారు. అయితే, దేశానికి "ఒక్క" దేశాధినేత లేనందున, దేశం తరపున ఎటువంటి అధికారిక పర్యటనలను నిర్వహించరు. విదేశాలకు వెళ్ళేటప్పుడు, ప్రెసిడెంటు తన స్వంత శాఖాధిపతిగా మాత్రమే పర్యటిస్తారు. స్విట్జర్లండును సందర్శించే ఇతర దేశాధినేతలను ప్రెసిడెంటు కాకుండా, ఫెడరల్ కౌన్సిల్ లోని ఏడుగురు సభ్యులు అందరూ కలిసి స్వాగతిస్తారు. ఒప్పందాలపై సంతకాలు పూర్తి కౌన్సిల్ తరపున చేస్తారు. ఫెడరల్ కౌన్సిల్ సభ్యులందరూ విశ్వాస ప్రకటన లేఖల పైనా, ఇతర పత్రాలపైనా సంతకాలు చేస్తారు.
కాన్ఫెడరేషన్ ప్రెసిడెంటు సరిసమానుల్లో మొదటివ్యక్తి. ప్రెసిడెంటుకి మిగతా ఆరుగురు కౌన్సిలర్ల కంటే ఎక్కువ అధికారాలేమీ ఉండవు. తనకు కేటాయించిన విభాగానికి అధిపతిగానే కొనసాగుతారు. సాంప్రదాయికంగా ఈ బాధ్యతకు కౌన్సిల్ సభ్యుల్లో సీనియారిటీ ప్రకారం ఎన్నికౌతూంటారు. ఈ ఏటి ఫెడరల్ కౌన్సిల్ వైస్ ప్రెసిడెంటే తరువాత సంవత్సరానికి అధ్యక్ష పదవిని చేపడతారు. దేశాధినేత అంటే సమాఖ్య ప్రెసిడెంటు కాదు, మొత్తం ఫెడరల్ కౌన్సిలంతా సామూహికంగా దేశాధిపతి.
స్విస్ కాన్ఫెడరేషన్ ప్రెసిడెంటు, స్విట్జర్లాండ్ యొక్క ఏడుగురు సభ్యుల ఫెడరల్ కౌన్సిల్‌కు ప్రెసిడెంటు. దేశ కార్యనిర్వాహక శాఖకు అధిపతి. కాన్ఫెడరేషన్ ప్రెసిడెంటు అని, జనాంతికంగా స్విట్జర్లాండ్ ప్రెసిడెంటు అని కూడా పిలుస్తారు. ఫెడరల్ అసెంబ్లీ ప్రెసిడెంటును ఒక సంవత్సర కాలానికి ఎన్నుకుంటుంది. ప్రెసిడెంటు ఫెడరల్ కౌన్సిల్ సమావేశాలకు అధ్యక్షత వహిస్తారు. ప్రత్యేక ప్రాతినిధ్య విధులను నిర్వహిస్తారు.
స్విస్ అధ్యక్షుడూ ఇతర దేశాల ప్రెసిడెంటు లాగా దేశాధిపతి కాదు: స్విస్ రాజ్యాంగం ప్రకారం ఫెడరల్ కౌన్సిలే, దేశాధినేత గాను, ప్రభుత్వాధినేత గానూ పనిచేస్తుంది కౌన్సిల్‌లో ఏదైన అంశానికి జరిపే వోటింగులో వోట్లు అటూ ఇటూ సమానంగా పడినపుడు (ఇది జరగవచ్చు, ఎందుకంటే వోటింగులో పాల్గొనకపోవచ్చు, కొందరు సభ్యులు సభకు అసలు రాకపోవచ్చు), ప్రెసిడెంటు ఓటుకు రెట్టింపు విలువ ఉంటుంది.
ప్రెసిడెంటును ఫెడరల్ కౌన్సిల్ సభ్యుల నుండి, ఫెడరల్ అసెంబ్లీ ఒక సంవత్సరం కాలానికి ఎన్నుకుంటుంది ఏటా జనవరి 1 న కొత్త ప్రెసిడెంటు పదవీకాలం మొదలై డిసెంబరు 31 న ముగుస్తుంది. దిగిపోయే ప్రసిడెంటు మళ్ళీ వెంటనే ఎన్నిక కావడానికి అనర్హులు.
ఫెడరల్ ప్రభుత్వానికి, ఫెడరల్ పరిపాలనకూ సంబంధించిన రాజ్యాంగ నిబంధనలను రాజ్యాంగం నిర్వచించింది. ఇందులోని ఒక అధికరణం ప్రత్యేకంగా అధ్యక్ష పదవికి సంబంధించి ఉంది.
ముప్పన రామారావు వరుసగా 4 సార్లు పెద్దాపురం మున్సిపల్ చైర్మన్ గా ఎన్నికై 1961-66 కాలానికి ఛాంబర్ చైర్మెన్ గా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నిక కాబడి ఇప్పటి వరకూ ఎక్కువ కాలం చైర్మన్ గా చేసిన వ్యక్తిగా గుర్తింపు పొందారు.
పెద్దాపురం సంస్థానం 1847 వరకూ వత్సవాయ సూర్యనారాయణ జగపతి బహదూర్ పాలన కొనసాగింది. 1847 లో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ / జాన్ వాట్స్ కంపెనీ పెద్దాపురాన్ని ఆక్రమించడం జరిగింది. తరువాత బ్రిటిష్ వారు పెద్దాపురాన్ని రెవిన్యూ డివిజన్ చేసి మున్సబు కోర్టు నిర్మించారు. 1857 తిరుగుబాటు తర్వాత భారతదేశంలో కంపెనీ పాలన రద్దు చేయబడి 1858 నుండి బ్రిటీష్ రాజ్ ఆవిర్భవించింది. ఆ తరువాత కొంత కాలానికి 1902 లో బ్రిటీషు వారిచే "టౌన్ హాల్" నిర్మించబడి 1915 లో రాష్ట్రంలో నే రెండవ మున్సిపాలిటీగా పెద్దాపురం ఆవిర్భవించబడింది. వి. కే అనంత కృష్ణ అయ్యర్, అభినవ పట్నాయక్ లు బ్రిటీషు గవర్నమెంటు వారిచే నియమించబడి 1915 నుండి 1918 వరకూ పెద్దాపురం మున్సిపాలిటీకి చైర్‌పర్సన్ లుగా వ్యవహరించగా వీరి అనంతరం బ్రిటీషు వారిచే నియమింపబడిన పెద్దాపురం వాస్తవ్యుడైన మొట్టమొదటి చైర్మెన్ పింగళి కృష్ణారావు పంతులు
పెద్దాపురం పురపాలక సంఘం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని తూర్పు గోదావరి జిల్లాకు చెందిన పురపాలక సంఘం. ఇది 1915 సంవత్సరంలో 2 వ గ్రేడ్ మునిసిపాలిటీగా స్థాపించబడింది.పురపాలక సంఘం పరిధి 25 ఎన్నికల వార్డులుగా విభజింపబడింది.
పెద్దాపురం పురపాలక సంఘం,ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం,తూర్పు గోదావరి జిల్లాకు చెందిన మున్సిపాలిటీ.ఈ పురపాలక సంఘం కాకినాడ లోకసభ నియోజకవర్గం లోని,పెద్దాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం పరిధికి చెందిన పురపాలక సంఘం.
చిలికా సరస్సుకు ఉత్తరాన ఖుర్దా జిల్లా లోని గోలాబాయి సాసాన్ వద్ద భారత పురావస్తు సర్వే సంస్థ త్రవ్వకాలు నిర్వహించింది. కొత్తరాతియుగం , తామ్రయుగం , ఇనుప యుగం మూడు దశల్లోనూ చిలికా ప్రాంత సంస్కృతి యొక్క క్రమాన్ని గోలబాయి చూపిస్తుంది. రేడియోకార్బన్ డేటింగ్ క్రీస్తుపూర్వం 2300 వరకు గోలాబాయి ప్రారంభ స్థాయిని గుర్తించింది. ఈ ప్రదేశం దయా నదికి ఉపనది అయిన మలగుని నదికి ఎడమ ఒడ్డున ఉంది. చిలికా సరస్సు ద్వారా సముద్రానికి దారి కల్పించిన ఈ ప్రదేశం, ఈ ప్రాంతం నుండి గతంలో జరిగిన సముద్ర వ్యాపారాలకు బలమైన సాక్ష్యంగా ఉంది. బాడిస వంటి అనేక చెక్క పనిముట్లు, ఇతర హస్తకృతులు ఇక్కడ దొరకడాన్ని బట్టి, గోలాబాయి ఒక పడవ నిర్మాణ కేంద్రంగా ఉండేదని సూచిస్తుంది. విశేషమేమిటంటే, ఒడిశాలో తవ్వకాలు జరిపిన ప్రదేశాల్లో ఒక్క గోలబాయిలో మాత్రమే పడవ నిర్మాణాల జాడలు కనిపించాయి. చిలికా సరస్సు గోలాబాయికి చాలా దగ్గరగా ఉండేదనీ, ఇది పురాతన కాలంలో ఈ ప్రాంత ప్రజల సముద్ర వ్యాపారానికి దోహదపడిందనీ తెలుస్తోంది.
నాలుగో శతాబ్దపు జానపద కథ ఒకటి చిలికా పుట్టుకను వివరిస్తుంది. సముద్రపు దొంగల రాజు, రక్తబాహుడు, పూరిపై దాడి చేసేందుకు భారీ ఎత్తున ఓడలపై బయల్దేరాడు. తనను గుర్తించకుండా ఉండేందుకు అతడు తీరం నుండి కనబడనంత దూరాన లంగరు వేసాడు. అయితే ఓడల నుండి వెలువడ్డ వ్యర్థాలు తేలుతూ ఒడ్డుకు కొట్టుకువచ్చి పూరీ ప్రజలకు ఇతడి దాడి గురించి తెలిసిపోయింది. దాంతో పట్టణ ప్రజలందరూ, తమ ఆస్తులతో సహా తప్పించుకున్నారు. చివరికి, ఒడ్డుకు చేరి దాడి చెయ్యబోయిన రక్తబాహునికి విషయం అర్థమై,తనకు ద్రోహం చేసిన సముద్రంపై దాడికి వెళ్ళాడు. అది చూసి సముద్రం వారికి అతడి సైన్యానికి దారి ఇచ్చింది, ఆ దారిలో సైన్యం ముందుకు పోగానే తిరిగి వెనక్కి పొంగి, సైన్యాన్ని ముంచేసింది. ఆ క్రమం లోనే చిలికా సరస్సు ఏర్పడింది.
సరస్సు పరిస్థితిని మెరుగుపరచేందుకు తీసుకున్న చర్యల్లో అత్యంత ప్రభావవంతమైనది, సతపాడ లోని బారియర్ బీచ్ ద్వారా సరస్సుకు కొత్త ముఖద్వారాన్ని నిర్మించడం. ఇది సరస్సు ప్రాదేశిక, తాత్కాలిక లవణీయతలను మెరుగుపరిచింది.పూణేలోని సెంట్రల్ వాటర్ అండ్ పవర్ రీసెర్చ్ స్టేషన్, గోవాలోని నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఓషనోగ్రఫీ లు 3 డైమెన్షనల్ మ్యాథమెటికల్ మోడలింగ్, హైడ్రాలిక్స్ అధ్యయనాలతో సహా వివరణాత్మక శాస్త్రీయ అధ్యయనాలు చేసాక, ఈ చర్య తీసుకున్నారు. ఈ చర్యల వల్ల సరస్సులో చేపల దిగుబడి గణనీయంగా పెరిగింది. మంచినీటి కలుపు మొక్కలు తగ్గాయి. కొత్త ముఖద్వారం వలన ఔట్‌ఫ్లో ఛానల్ పొడవు 18 కి.మీ. తగ్గింది. సరస్సు అంతటా లవణీయత పెరిగింది, లవణీయతలో హెచ్చుతగ్గులు తగ్గాయి.
ఇటీవలి సర్వేలలో 496 ప్రజాతులు, 120 కుటుంబాలకు చెందిన మొత్తం 726 జాతుల పుష్పించే మొక్కలు కనిపించాయి. ఒడిశా రాష్ట్రం మొత్తంలో కనిపించే 2900 వాస్కులర్ మొక్కల జాతుల్లో నాలుగో వంతు ఇది. ఫాబేసి అత్యంత ప్రబలంగా ఉన్న మొక్కల కుటుంబం. దాని తరువాత పోయేసీ, సైపెరేసి ఉన్నాయి. కొన్ని జాతులైతే, కొన్ని ద్వీపాలకు స్వాభావిక లక్షణంగా మారాయి. వృక్షజాలంలో ప్రధానంగా జల, జలగర్భ మొక్కలు ఉన్నాయి. గుర్తించిన జాతులు లెగ్యుమినోసే, పోయేసి, సైపెరేసి; స్థానిక కాసిపౌరియా సెలానికా; ఐదు జాతుల సీగ్రాస్ మొదలైనవి. గుర్తించిన ముఖ్యమైన జాతుల్లో కిందివి ఉన్నాయి. లిప్యంతరీకరణ
చిలికా సరస్సులో చిత్తడి నేలలు కలిగిన ప్రధాన ప్రాంతం నల్బానా ద్వీపం. నల్బానా అంటే ఒడియా భాషలో కలుపుతో కప్పబడిన ద్వీపం . ఇది సరస్సు మధ్యలో ఉన్న ఒక ప్రధాన ద్వీపం. దీని విస్తీర్ణం 15.53 చ.కి.మీ.వర్షాకాలంలో ఈ ద్వీపం పూర్తిగా మునిగిపోతుంది. శీతాకాలంలో రుతుపవనాలు తగ్గుముఖం పట్టడంతో, సరస్సు మట్టాలు తగ్గుతూండడంతో, ద్వీపం క్రమంగా బయటపడుతుంది. ద్వీపంలోని మడ్‌ఫ్లాట్లలో దొరికే ఆహారం తినేందుకు పక్షులు పెద్ద సంఖ్యలో చేరుతాయి. నల్బానాను 1987 లో గుర్తించి, 1973 లో వన్యప్రాణుల రక్షణ చట్టం ప్రకారం పక్షుల అభయారణ్యంగా ప్రకటించారు.
వేసవిలో సరస్సు లోతు 0.3 - 0.8 మీ. ఉండగా, వర్షాకాలంలో 1.8 - 4.2 మీ. వరకు ఉంటుంది. సరస్సును సముద్రానికి కలిపే పాత కాలువను మగర్‌ముఖ్ అంటారు. ప్రస్తుతం ఇది 100 మీ. వెడల్పు ఉంటుంది. ఈ సరస్సును నాలుగు వేర్వేరు మండలాలుగా విభజించారు, అవి దక్షిణ, మధ్య, ఉత్తర మండలాలు, బయటి కాలువ ప్రాంతం. బయటి కాలువ, సరస్సు నుండి బయలుదేరి 32 కి.మీ. దూరంలోని ఆరాఖుడా గ్రామం వద్ద బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది. ఈ సరస్సు కొద్దిగా పియర్ ఆకారంలో ఉంటుంది. దీని గరిష్ట పొడవు 64.3 కి.మీ., సగటు వెడల్పు 20.1 కి.మీ. ఉంటుంది.
గ్రీకు భౌగోళికుడు టోలెమి , సరస్సు దక్షిణ కొనకు వెలుపల ఉన్న నిర్గమ స్థలం, కాంతియాగఢ్ వద్ద ఉన్న పాలూర్ ఓడరేవును పాలౌరా అని పిలుచాడు. అక్కడ నుండి ఆగ్నేయాసియాలోని వివిధ ప్రాంతాలకు ఓడలు ప్రయాణించాయి. 639 తరువాత, చైనా యాత్రికులు ఫా-హియాన్, హ్యూయెన్-త్సాంగ్ లు సముద్రం ఒడ్డుకు సమీపంలో ఉన్న ఒక ప్రసిద్ధ ఓడరేవు " చే-లి-టా-లోచింగ్ " గురించి ప్రస్తావించారు, ఇది సుదూర ప్రాంతాల నుండి సముద్రతీర వ్యాపారులకు, ఆగంతకులకూ విశ్రాంతి ప్రదేశంగా ఉండేది. ఈ నౌకాశ్రయం చిలికా సరస్సు ఒడ్డున 'ఛత్రగఢ్' వద్ద ఉంది.
సరస్సు ఉత్తర తీరం ఖుర్దా జిల్లాలో భాగం కాగా, పశ్చిమ తీరం గంజాం జిల్లాలో భాగం. ఒండ్రు చేరడం వలన, అవరోధం వెడల్పు హెచ్చుతగ్గులకు గురౌతూ సముద్రానికి కలిపే ముఖద్వారం అప్పుడప్పుడూ మూసుకుపోతూ ఉంటుంది. ముఖద్వార స్థానం కూడా తరచుగా ఈశాన్య దిశ వైపు జరుగుతూ ఉంటుంది. 1780 లో 1.5 కి.మీ. వెడల్పున్న ముఖ ద్వారం, నలభై సంవత్సరాల తరువాత 0.75 కి.మీ. మాత్రమే ఉంది. స్థానిక మత్స్యకారులు, చేపలు పట్టడానికి సముద్రంలోకి ప్రవేశించడానికి ఎప్పటికప్పుడు ముఖ ద్వారాన్ని తవ్వి వెడల్పు చేస్తూ ఉండాల్సి వచ్చేది.
10 వ శతాబ్దపు గ్రంథం, బ్రహ్మాండ పురాణం, చిలికా సరస్సు వాణిజ్య వ్యాపారాలకు ఒక ముఖ్యమైన కేంద్రం అని పేర్కొంది. జావా, మలయా, సింఘల, చైనా, తదితర దేశాలకు ప్రయాణించే నౌకలకు ఇది ఆశ్రయంగా ఉండేది. దీన్నిబట్టి ఈ సరస్సు ఆ కాలంలో సముద్రంలో ప్రయాణించే నౌకలకు సరిపోయేంత లోతుగా ఉండేదనీ, ఆగ్నేయాసియాకు వెళ్ళే వాణిజ్య నౌకలు సముద్రం లోకి చేరేందుకు సరిపోయే పెద్ద కాలువ కూడా సరస్సు నుండి ఉండేదనీ ఇది సూచిస్తోంది. చిలికా సరస్సు చుట్టుపక్కల గ్రామస్తులు ఇప్పటికీ " బాలి యాత్ర " అనే పండుగను ఏటా జరుపు కుంటారు.
సంవత్సరాలుగా, కబీబర్ రాధానాథ్ రే, పండిత గోదావరీష్ మిశ్రా వంటి కవులు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు, సాధువులూ సాంస్కృతిక, ఆధ్యాత్మిక, మత సంబంధ, సుందరమైన అంశాలకు సంబంధించి సరస్సు చరిత్రను ఎలుగెత్తి చాటారు. "ప్రసిద్ధ ఒడియా కవి గోపబంధు దాస్, రైల్లో వెళ్లేటప్పుడు వెనక్కి పరుగెడుతున్న చిలికా సరస్సు రంగురంగుల దృశ్యాలు, శబ్దాలను సరిగ్గా చూసే వీలు లేక అసహనానికి గురయ్యాడు. సరస్సు అందాలను ఆస్వాదించడానికి గాను, రైలును ఆగమని కోరాడు. అతణ్ణి అప్రతిభుణ్ణి చేసిన సరస్సు అందమే అతడి చేత ఈ మాట చెప్పించింది".
"పునరుద్ధరణ లోను, చిత్తడి నేలలను తెలివిగా ఉపయోగించడం లోను, ఈ కార్యకలాపాలలో స్థానిక సమాజాలను భాగస్వాములుగా చెయ్యడం లోనూ అత్యుత్తమ విజయాలు సాధించినందుకు" గాను చిలికా డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీకి 2002 నవంబరులో రామ్‌సార్ వెట్ ల్యాండ్ కన్జర్వేషన్ అవార్డును బహుకరించారు.
చిలికా సరస్సు పర్యావరణ వ్యవస్థ పరిరక్షణకు, పునరుద్ధరణకూ విశేష కృషి చేసినందుకు గాను, చిలికా అభివృద్ధి అథారిటీకి భారత ప్రభుత్వం, 2002 సంవత్సర ఇందిరా గాంధీ పర్యావరణ్ పురస్కార్ ప్రదానం చేసింది.
గత 6,000–8,000 సంవత్సరాలుగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెరుగుతూ ఉన్న సముద్ర మట్టాలు సుమారు 7,000 సంవత్సరాల క్రితం స్థిరంగా ఉండేవి. దీని ఫలితంగా సరస్సు దక్షిణ ప్రాంతంలో తీరానికి సమీపంలో బీచ్ ఏర్పడి ఉండవచ్చు. ఈ బీచ్ క్రమంగా పెరిగి, ఈశాన్య దిశలో సముద్రతీరం వైపుగా పురోగమించి ఉంటుంది. ఈ క్రమంలో చిలికా లోని ఇసుక తిన్నె ఏర్పడింది. తిన్నె నైరుతి అంచు నుండి వెలికితీసిన ఒక శిలాజంపై చేసిన అధ్యయనం, ఈ సరస్సు సుమారు 3,500-4,000 సంవత్సరాల క్రితం ఏర్పడిందని సూచిస్తోంది.
ఫైనాన్స్ కమీషన్లు సిఫారసు చేసిన "స్పెషల్ ప్రాబ్లమ్ గ్రాంట్స్" నుండి లభించిన 57 కోట్ల రూపాయల ఆర్థిక సహాయంతో సమగ్ర నిర్వహణ ప్రణాళికను అమలు చేసారు. ప్రపంచ బ్యాంకు వారి డిశా జల వనరుల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టు కింద హైడ్రోబయోలాజికల్ పర్యవేక్షణకు రూ కోటి అందింది. 7 రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సంస్థలు, 33 ఎన్జీఓలు, 3 కేంద్ర ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు, 6 ఇతర సంస్థలు, 11 అంతర్జాతీయ సంస్థలు, 13 పరిశోధనా సంస్థలు, 55 వివిధ వర్గాల సంఘాలతో బలమైన నెట్‌వర్కును తయారు చేసారు.
వలస కాలంలో గరిష్ఠంగా 160 కి పైగా జాతుల పక్షులు ఈ సరస్సులోకి చేరతాయి. కాస్పియన్ సముద్రం, బైకాల్ సరస్సు, అరల్ సీ ల నుండి,రష్యాలోని ఇతర మారుమూల ప్రాంతాల నుండీ, కజాకస్తాన్ కిర్గిజ్ స్టెప్పీలు, మధ్య, ఆగ్నేయాసియాల నుండి, లడఖ్, హిమాలయాల నుండీ పక్షులు ఇక్కడికి వలస వస్తాయి. ఈ పక్షులు చాలా దూరం ప్రయాణిస్తాయి; ఇవి సూటిగా సరళ రేఖల మార్గాల్లో కాకుండా, చుట్టు తిరుగుడు మార్గాల్లో ప్రయాణిస్తాయి. కొన్ని పక్షులు దాదాపు 12,000 కి.మీ. వరకు ప్రయాణిస్తాయి.
చిలికా సరస్సు భారతదేశపు తూర్పు తీరంలో ఉన్న ఉప్పునీటి సరస్సు. ఇది దయా నది ముఖద్వారం వద్ద, ఒడిశా రాష్ట్రం లోని పూరి, ఖుర్దా, గంజాం జిల్లాల్లో విస్తరించి ఉంది. దీని విస్తీర్ణం 1,100 చ.కి.మీ. పైచిలుకు ఉంటుంది. ఇది భారతదేశంలో అతిపెద్ద తీర ప్రాంత సరస్సు. ది న్యూ కాలెడోనియన్ బారియర్ రీఫ్ తరువాత, ప్రపంచం లోని అతిపెద్ద ఉప్పునీటి సరస్సుల్లో ఇది రెండవది. దీన్ని తాత్కాలికంగా యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా గుర్తించారు.
పర్యావరణ-పర్యాటకాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి శిక్షణా కార్యక్రమాలు వంటి సామాజిక-ఆర్థిక పరిస్థితులను మెరుగుపరిచే చర్యలు.
ఈ సరస్సులో అనేక ద్వీపాలు ఉన్నాయి. బారియరుకూ, సరస్సు ప్రధాన భాగానికీ మధ్య పెద్ద పెద్ద ద్వీపాలు ఉన్నాయి. ఈ ద్వీపాల మధ్య లోతు లేని కాలువలు ఉంటాయి. మొత్తం 42 చ.కి.మీ వైశాల్యం ఉన్న కాలువలు సరస్సును బంగాళాఖాతంతో కలుపుతాయి. ఆరు ప్రధాన ద్వీపాలు పారికుడ, ఫుల్బారి, బెరాహ్‌పురా, నువపారా, నల్బానా, టాంపారా. ఈ ద్వీపాలనూ, మాలుద్ ద్వీపకల్పాన్నీ కలిపి, పూరి జిల్లాలోని కృష్ణప్రసాద్ రెవెన్యూ బ్లాక్‌ను ఏర్పరచారు.
ఉద్యాన ప్రాముఖ్యత కలిగిన అడవి మొక్కలు, పురుగుల మొక్కలు, ఎపిఫైట్స్, పరాన్నజీవులు, లిథోఫైట్స్ వంటి ఆసక్తికరమైన మొక్కల సమూహాలు
మాంగ్రోవ్ అసోసియేట్స్, ఏజిసెరస్ కార్నికులాటస్, ఎక్స్‌కోకారియా అగాలోచ్, సాల్వడోరా పెర్సికా, పొంగమియా పిన్నాటా, కొలుబ్రినా ఆసియాటికా, కప్పారిస్ రోక్స్బర్గి, మాక్రోటైలోమా సిలియటమ్, అనేక ఇతరాలు.
ఇంటిగ్రేటెడ్ రిసోర్స్ మేనేజ్‌మెంట్ కోసం నిర్వహణ ప్రణాళికను రూపొందించడం, సరస్సు వనరులను సమాజం తెలివిగా ఉపయోగించుకునేలా చెయ్యడం
సరస్సు ఎదుర్కొంటున్న ఆందోళనలను పరిశీలిస్తే, భారత ప్రభుత్వ జాతీయ చిత్తడి నేలలు, మడ అడవులు, పగడపు దిబ్బల కమిటీ కూడా ఈ సరస్సును పరిరక్షణ, నిర్వహణకు ప్రాధాన్యత నివ్వాల్సిన ప్రదేశంగా గుర్తించింది. పర్యావరణ వ్యవస్థను పునరుద్ధరించడానికి, సరస్సు చుట్టూరానూ, దాని ద్వీపాలలోనూ నివసిస్తున్న సమాజాల సామాజిక-ఆర్ధిక పరిస్థితులను మెరుగుపరచడానికీ మెరుగైన చర్యలు తీసుకుంది.
చిలికా పర్యావరణ వ్యవస్థలో ఉన్న గొప్ప మత్స్య సంపద సరస్సులోను, దాని సమీపంలోనూ నివసించే చాలా మంది మత్స్యకారులకు జీవనోపాధి కలిగిస్తోంది. సరస్సులో నీటి విస్తీర్ణం వర్షాకాలంలో 1165 కిమీ2, వేసవిలో 906 కిమీ2 ఉంటుంది. 32 కిలోమీటర్ల పొడవైన, సన్నటి, కాలువ సరస్సును బంగాళాఖాతంతో కలుపుతుంది. ఇటీవల, చిలికా డెవలప్‌మెంట్ ఏజన్సీ ఒక కొత్త ముఖద్వారాన్ని తెరవడంతో సరస్సుకు కొత్త జీవితాన్నిచ్చింది.
ప్లైస్టోసీన్ కాలంలో సరస్సు పశ్చిమ తీరం వెంబడే సముద్రతీరం ఉండేదని, సరస్సు ఈశాన్య ప్రాంతం, సముద్రం క్రింద ఉండేదని భౌగోళిక అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. తీరరేఖ తూర్పు దిశగా జరిగిందనడానికి సమీపంలోని కోణార్క సూర్య దేవాలయమే ఋజువు. కొన్ని వందల సంవత్సరాల క్రితం సముద్ర తీరం వద్దనే నిర్మించిన ఈ దేవాలయం ఇప్పుడు తీరం నుండి సుమారు 3 కి.మీ లోపలికి ఉంది.
1993 నాటికి, చిలికాలో సమస్యలు ఎంత తీవ్రంగా ఉన్నాయంటే, ఈ సరస్సును "ది మాంట్రియక్స్ రికార్డ్" లో చేర్చాల్సి వచ్చింది. ఎందుకంటే "ఈ సరస్సు యొక్క పర్యావరణ స్వభావం మానవుడు తీసుకువచ్చిన మార్పుకు లోనైంది, లోనవుతోంది, లేదా లోనయ్యే అవకాశం ఎంతైనా ఉంది". సరస్సు పరిరక్షణకు పరిష్కార చర్యలు తీసుకోవడంపై ప్రజలను, ప్రభుత్వాలనూ ఉత్తేజపరచడం దీని ఉద్దేశ్యం.
1992 లో సరస్సు పర్యావరణ వ్యవస్థ క్షీణించడం పట్ల ఆందోళన చెందిన ఒడిశా ప్రభుత్వం చిలికా డెవలప్మెంట్ అథారిటీ ని ఏర్పాటు చేసింది. అటవీ, పర్యావరణ శాఖ పరిపాలనా పరిధిలో సంఘాల రిజిస్ట్రేషన్ చట్టం క్రింద సరస్సు పునరుద్ధరణ కోసం, సంకలిత అభివృద్ధి కోసం సిడిఎ ను క్రింది లక్ష్యాలతో ఏర్పాటు చేసారు:
ఒక సర్వే ప్రకారం, ఇక్కడున్న పక్షుల్లో 45 శాతం నేలపై ఉండేవి, 32 శాతం నీటిపక్షులు, 23 శాతం ఒడ్డున నీటిలో నడుస్తూ వేటాడే తీరపక్షులు. సరస్సులో 14 రకాల వేటాడే పక్షులు కూడా ఉన్నాయి. సుమారు 152 అరుదైనవీ, అంతరించిపోతున్నవీ ఐన ఇరావడీ డాల్ఫిన్లు కూడా ఉన్నాయి. వీటికి తోడు, సరస్సులో 37 రకాల సరీసృపాలు, ఉభయచరాలు కూడా ఉన్నాయి.
చిలికా సరస్సు పరీవాహక ప్రాంతంలో ఉపరితలానికి కింద రాయి, ఇసుక, మట్టి ఉన్నాయి. ఇందులో మట్టి, ఒండ్రు, ఇసుక, కంకర, షెల్ వంటి విస్తృత అవక్షేపాలు ఉన్నాయి. కాని పరీవాహక ప్రాంతంలో ఎక్కువగా ఉన్నది ఒండ్రే. దయా నదితో పాటు అనేక ఇతర ప్రవాహాల ద్వారా సంవత్సరానికి 16 లక్షల మెట్రిక్ టన్నుల అవక్షేపం చిలికా సరస్సులోకి చేరుతోంది.
వారు గుర్తించిన అరుదైన, అంతరించిపోతున్న జంతు జాతుల్లో ఆకుపచ్చ సముద్ర తాబేలు , దుగాంగ్ , ఇరావడీ డాల్ఫిన్ , బ్లాక్‌బక్ , స్పూన్ బిల్డ్ శాండ్‌పైపర్ , చిలికా లింబ్లెస్ స్కింక్ , ఫిషింగ్ క్యాట్ లు ఉన్నాయి. 24 క్షీరద జాతులు ఉన్నాయి. 37 జాతుల సరీసృపాలు, ఉభయచరాలు కూడా ఉన్నాయి.
సరస్సు పర్యావరణం జన్యు వైవిధ్యాన్ని పరిరక్షించడంలో ఎంతో విలువైనది. జూలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా 1985 - 1988 మధ్య ఈ సరస్సును సర్వే చేసి, 800 జంతు జాతులను గుర్తించింది. వీటిలో చాలా అరుదైన, అంతరించిపోతున్న జాతులు ఉన్నాయి. కాని భూసంబంధమైన కీటకాలను ఈ జాబితాలో చేర్చలేదు.
1998 లో, భారత ప్రభుత్వ పదవ, పదకొండవ ఆర్థిక కమిషన్ల నుండి అందిన ఆర్థిక సహాయంతో ఆర్థిక అధికారాలతో కూడిన కార్యనిర్వాహక కమిటీ, సిడిఎ చేపట్టిన నిర్వహణ కార్యక్రమాలకు మద్దతు ఇచ్చింది. సమర్థవంతమైన మెరుగుపరచే చర్యలను రూపొందించడానికి, అమలు చేయడానికీ ఇది సమన్వయ విధానాన్ని సులభతరం చేసింది.
చిలికాకు 25 కి.మీ.దూరాన ఉన్న కానాస్ అనే గ్రామం వద్ద జరిపిన పురావస్తు త్రవ్వకాల్లో ఏడవ శతాబ్దపు ఓడ లంగర్లు, యుద్ధ వీరుల కోసం నిర్మించిన స్మారక ఫలకాలు బయటపడ్డాయి. ఈ గ్రామం చిలికా సరస్సు లోకి ప్రవహించే నూనా నది ఒడ్డున ఉంది. ఇది తీరంలో జరిగిన చారిత్రిక నావికాదళ యుద్ధానికి ఆధారం.
కాస్పియన్ సముద్రం, బైకాల్ సరస్సు, రష్యా, మంగోలియా, లకా, సైబీరియా, ఇరాన్, ఇరాక్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, హిమాలయాల నుండి మారుమూల ప్రాంతాల నుండి వలస పోయే నీటి కోడి ఇక్కడకు వస్తుంది. 1997-98 శీతాకాలంలో నిర్వహించిన జనాభా లెక్కల ప్రకారం సరస్సులో సుమారు 20 లక్షల పక్షులు ఉన్నాయి.
సరస్సులోకి ఒండ్రును తీసుకువచ్చే అనేక నదులు సరస్సు ఉత్తర కొనను నియంత్రిస్తున్నాయి. బంగాళాఖాతంలో ఉత్తర ప్రవాహాల ద్వారా ఏర్పడిన రెజ్‌హన్సా అనే పొడవైన అవరోధ బీచ్ కారణంగా ఈ లోతు లేని సరస్సు ఏర్పడింది. ఈ బీచ్, సరస్సుకు తూర్పు హద్దుగా ఉంది.
చిలికా సరస్సు లోని ఉప్పునీటిలో మైక్రోఅల్గే, సముద్ర పాచి, సముద్రపు గడ్డి, చేపలు, పీతలు వర్ధిల్లుతాయి. ముఖ్యంగా ఇటీవలి సంవత్సరాలలో సముద్రపు గడ్డి పునరుద్ధరణ పొందింది. దీనితో, చివరికి అంతరించిపోతున్న దుగోంగ్‌లు తిరిగి నిలదొక్కుకునే అవకాశం ఉంది.
1803 లో, బ్రిటిష్ వారు సరస్సు ఒడ్డుకు ప్రవేశించి, పూరి చేరుకుని, ఫతే ముహమ్మద్ సహాయంతో ఒడిశాను ఆక్రమించుకున్నారు. ఈనాటి గఢ్ కృష్ణప్రసాద్ రెవెన్యూ బ్లాక్ లో ఉన్న మాలుద్, పరికుద్ ప్రాంతాలను ఫతే ముహమ్మదుకు బ్రిటిష్ వారు బహుమతిగా ఇచ్చారు.
మొత్తమ్మీద, పైప్రాంతాల నుండి వచ్చిన ఒండ్రు వలన నీటి ఉపరితల వైశాల్యం కుదించుకు పోవడం, లవణీయత తగ్గడం, మంచినీటి కలుపు మొక్కలు సరస్సును ఆక్రమించడం వంటివన్నీ వన్యప్రాణుల ఆవాసాల పైన, మత్స్య వనరుల పైనా తీవ్రమైన ప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపాయి.
చిలికా సరస్సు భారత ఉపఖండంలో వలస పక్షులకు అతిపెద్ద శీతాకాల స్థావరం. ఇది దేశంలోని జీవవైవిధ్యపు హాట్ స్పాట్లలో ఒకటి. ఐయుసిఎన్ రెడ్ లిస్ట్‌లో ఉన్న కొన్ని జాతుల పక్షులు వాటి జీవిత చక్రంలో కనీసం కొంత కాలమైనా ఈ సరస్సులో గడుపుతాయి.
వైట్ బెల్లీడ్ సీ ఈగల్స్, గ్రేలాగ్ పెద్దబాతులు, పర్పుల్ మూర్హెన్, జకానా, ఫ్లెమింగోలు, ఎగ్రెట్స్, గ్రే అండ్ పర్పుల్ హెరాన్స్, ఇండియన్ రోలర్, కొంగలు, వైట్ ఐబిస్, స్పూన్‌బిల్స్, బ్రాహ్మణ బాతులు, పారలు, పిన్‌టెయిల్స్ వగైరా పక్షులు.
అథారిటీ పాలకమండలి ఒడిశా రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి నేతృత్వంలో ఉంటుంది. స్థానిక ప్రజా ప్రతినిధులు, మత్స్యకారు సంఘాల ప్రతినిధులు, ముఖ్య విభాగాల కార్యదర్శులు, నిపుణులు, ప్రముఖ శాస్త్రవేత్తలు దానిలో సభ్యులుగా ఉంటారు.
సముద్ర వాణిజ్యానికి సాగరప్రభువుగా పేరొందిన కళింగ రాజు ఖారవేలుని కాలంలో , చిలికా దక్షిణ ప్రాంతం ఒక ప్రధాన నౌకాశ్రయంగా ఉండేదని కొన్ని పురాతన గ్రంథాలు చెప్పాయి.
1971 లో, చిలికా సరస్సు రామ్‌సార్ కన్వెన్షన్ కింద అంతర్జాతీయ ప్రాముఖ్యం ఉన్న చిత్తడి భూములుగా పరిగణించారు. దీనికి కారణాలు:
సరస్సు పరిస్థితులు మెరుగవడంతో, 2002 లో చిలికాను మాంట్రియక్స్ రికార్డ్ నుండి తీసివేసారు. ఆసియాలో మాంట్రియక్స్ రికార్డు నుండి తొలగించిన మొట్టమొదటి రామ్‌సార్ ప్రదేశం చిలికా సరస్సు.
ఈ సరస్సు, పెద్ద ఎత్తున మత్స్య వనరులతో కూడుకుని ఉన్న పర్యావరణ వ్యవస్థ. దీని తీరం లోను, ద్వీపాల్లోనూ ఉన్న 132 గ్రామాల లోని 1,50,000 పైచిలుకు మత్స్యకారులకు ఇది జీవిక నిస్తోంది.
1981 లో రామ్‌సార్ కన్వెన్షన్ కింద చిలికా సరస్సును అంతర్జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన చిత్తడి నేలగా నిశ్చయించారు. భారతదేశంలో అలా గుర్తించిన స్థలాల్లో ఇదే మొదటిది
2003 లో, భారతీయ, జపాను నిపుణుల మధ్య పరస్పర సహకారంతో చిలికా సరస్సుకు, జపాన్లోని సరోమా సరస్సుకూ మధ్య సిస్టర్ వెట్ ల్యాండ్స్ అనే మైత్రీ సంబంధం నెలకొల్పారు.
వలస పక్షులకు భారత ఉపఖండంలో చిలికా అతిపెద్ద శీతాకాల స్థావరం. అంతరించి పోతున్న అనేక జాతుల మొక్కలు, జంతువులకు ఈ సరస్సు నిలయం.
పరిరక్షణ, నిర్వహణ చర్యలను అవలంబించడానికి భారత ప్రభుత్వ సహకారంతో ఒడిశా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సంఘటిత చర్యలు తీసుకుంది.
మాన్సా జిల్లాలోని ధింగర్ నుండి వచ్చిన భాయ్ గురుదాస్ ఈ నగరాన్ని స్థాపించినట్లు ప్రతీతి. అతను ఈ ప్రదేశంలో ధలివాల్ జాట్ సిక్కులలో పెళ్ళి చేసుకున్నడు. ఒకసారి అతను తన భార్యను తనతో పాటు తీసుకెళ్లడానికి తన అత్తమామల వద్దకు వెళ్ళాడు. కాని వాళ్ళు ఆమెను పంపించడానికి నిరాకరించారు. అప్పుడు, భాయ్ గురుదాస్ తన అత్తగారి ఇంటి ముందు ధ్యానంలో కూర్చున్నాడు. కొంత సమయం తరువాత, బాలిక తల్లిదండ్రులు తమ కుమార్తెను భాయ్ గురుదాస్‌తో పంపించడానికి అంగీకరించారు. కానీ ఇప్పుడతడు ఆమెను తనతో తీసుకెళ్లడానికి నిరాకరించాడు. తానిపుడు ఐహిక సుఖాలను త్యజించానని చెప్పాడు. అతని జ్ఞాపకార్థం, అతని సమాధి వద్ద ఏటా మార్చి-ఏప్రిల్‌లో ఒక ఉత్సవం జరుగుతుంది. పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు ఈ ఉత్సవానికి హాజరవుతారు. సమాధి వద్ద లడ్డూలు, బెల్లాన్ని సమర్పిస్తారు.
మాన్సా నుండి ఇతర నగరాలకు, ముఖ్యంగా జాతీయ రాజధాని ఢిల్లీకి చక్కటి రైలు, రోడ్డు రవాణా సౌకర్యాలున్నాయి. ఢిల్లీ - భటిండా ఇంటర్‌సిటీ ఎక్స్‌ప్రెస్, ఫిరోజ్‌పూర్ ముంబై జనతా ఎక్స్‌ప్రెస్, బికనీర్ గువహాటి , పంజాబ్ మెయిల్ వంటి అనేక రైళ్లు మాన్సా రైల్వే స్టేషన్‌ గుండా వెళ్తాయి. అంతేకాకుండా, న్యూ ఢిల్లీ, మాన్సా మధ్య రోజూ అనేక ప్రయాణీకుల రైళ్లు నడుస్తున్నాయి. మాన్సా నుండి పంజాబ్ లోని అన్ని నగరాలకు బస్సులు నడుస్తున్నాయి
మాన్సా, పంజాబు కాటన్ బెల్ట్ లో ఉంది. వ్యవసాయం జిల్లా ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముకగా నిలిచింది. నవంబరు, డిసెంబరు నెలలలో ఈ ప్రాంతమంతా పత్తి యొక్క పాల లాంటి తెల్లటి రంగుతో ముచ్చట గొలుపుతుంది. మాన్సా పట్టణానికి ఆగ్నేయంలో బాబా భాయ్ గురుదాస్ జీ ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయంలో, ప్రతి సంవత్సరం మార్చి-ఏప్రిల్ సీజన్లలో ఒక ఉత్సవం జరుగుతుంది.
మాన్సా పంజాబ్, మాన్సా జిల్లాలోని పట్టణం, ఈ జిల్లాకు ముఖ్య పట్టణం కూడా. ఇది 1952 నుండి పట్టణం క్లాస్ 'ఎ' మునిసిపాలిటీగా ఉంది. మునిసిపల్ కౌన్సిల్ పట్టణ పరిపాలనను చూసుకుంటుంది. ఈ పట్టణం భటిండా - జింద్ - ఢిల్లీ రైలు మార్గంలోను, బర్నాలా - సర్దుల్‌గఢ్ - సిర్సా రాష్ట్ర రహదారిపైనా ఉంది.
మాన్సా పట్టణానికి సమీప విమానాశ్రయాలు న్యూ ఢిల్లీ , చండీగఢ్ లలో ఉన్నాయి. భటిండాలోని అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, లుధియానా లోని కొత్త విమానాశ్రయాలు త్వరలో పని చేయనున్నాయి.
మార్గో అనేక పాఠశాలలు కళాశాలలకు నిలయంగా ఉంది, వీటిలో పూర్వ విద్యార్థులు గోవా సాంస్కృతిక శాస్త్రీయ ప్రకృతి దృశ్యానికి గణనీయమైన కృషి చేశారు. చాలా పాఠశాలలు విద్యా డైరెక్టరేట్ గోవా బోర్డ్ సెకండరీ హయ్యర్ సెకండరీ ఎడ్యుకేషన్ సూచించిన పాఠ్యాంశాలకు అనుగుణంగా పనిచేస్తాయి. పాత బస్ స్టాండ్ సమీపంలో ఉన్న పురాతన, లయోలా హై స్కూల్ , జెసూట్- రన్ పాఠశాల. ఇతర పాఠశాలల్లో భాటికర్ మోడల్ ఆంగ్లము హై స్కూల్ దాని స్థాపకుడు లేట్ పాండురంగ్ రాయ భాటికర్ మహిలా & నూటన్ హై స్కూల్ పేరు 1933 లో బాలికల కోసం సమాజ్ సేవా సంఘ్ మహిలా విద్యాలేగా స్థాపించబడింది సహ-ప్రారంభమైంది 1972 జూన్ లో ఎడ్ తీసుకోవడం.
మార్గోలోని కళాశాలల్లో ది పార్వతిబాయి చౌగులే కళాశాల ఉంది, దీనిని విద్యానగర్‌లోని బహుళార్ధసాధక ఉన్నత పాఠశాల ఎదురుగా పోర్చుగీస్ మిలిటరీ బ్యారక్స్‌లో ఉంచారు. 1972 లో అప్పటి ప్రిన్సిపాల్ ప్రొఫెసర్ దర్శకత్వంలో కళాశాల ప్రస్తుత ప్రదేశానికి మారింది. కాలేజ్ లా వరుసగా వాణిజ్యం న్యాయశాస్త్రంలో పోస్ట్ మాధ్యమిక విద్యను అందిస్తున్నాయి. సెకండరీ స్కూల్ సైన్స్ ఆర్‌ఎంఎస్ హయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్ వంటి పాఠశాలలు ప్రత్యేకంగా ఉన్నత మాధ్యమిక విద్యపై దృష్టి సారించాయి. సాంకేతిక విద్యను అందించే ఐటిఐలు కూడా ఉన్నాయి.
కొంకని, ఆంగ్లములో మార్గోవా ఎక్కువగా మాట్లాడే భాష. పోర్చుగీస్ ఇప్పటికీ తక్కువ సంఖ్యలో ప్రజలు మాట్లాడతారు అర్థం చేసుకుంటారు. కొంకణియేతర, ఆంగ్లేతర మాట్లాడే వారితో సంభాషించడానికి ఒక భాషగా నగర జనాభాలో ఎక్కువ మంది హిందీ మాట్లాడతారు, అర్థం చేసుకుంటారు. దక్షిణ గోవాలోని కొంకణి మాండలికం ఉత్తర గోవాలో మాట్లాడే భాషకు భిన్నంగా ఉంటుంది. మరాఠీ పువ్వు కూరగాయల వ్యాపారులలో గణనీయమైన భాగం కన్నడలో మాట్లాడుతారు.
మద్గావ్ రైల్వే స్టేషన్ కొంకణ్ రైల్వే సౌత్ వెస్ట్రన్ రైల్వే కూడలిలో ఉన్న ఒక రైల్వే జంక్షన్ ఇది గోవా అత్యంత రద్దీగా ఉంది. దాని స్థానం కేంద్ర కూడలి కారణంగా, ఈ స్టేషన్‌ను చాలా మంది ప్రజలు రవాణా కేంద్రం‌గా ఉపయోగిస్తారు, వీరు దక్షిణం వైపు నుండి పలోలెం 38 కి.మీ. వంటి పర్యాటక ప్రదేశాలకు వెళతారు. లేదా బెనౌలిమ్ కొల్వాకు.
మార్గోలో ఉష్ణమండల ఋతుపవనాల వాతావరణం ఉంది . వేసవికాలం వెచ్చగా ఉంటుంది, శీతాకాలం తేలికపాటిది. వేసవి కాలం మార్చి – మే నుండి ఉష్ణోగ్రత శీతాకాలం డిసెంబర్ – ఫిబ్రవరి నుండి సాధారణంగా మధ్య ఉంటుంది . వర్షా కాలం జూన్ – సెప్టెంబరు నుండి భారీ వర్షాలు గాలులతో కూడి ఉంటుంది. వార్షిక సగటు వర్షపాతం2,881 మి.మీ.
పూర్వపు పోర్చుగీస్ పాలనలో మునిసిపాలిటీని "కామారా మునిసిపాలిటీ డి సాల్సెట్" అని పిలిచేవారు, 1968 నాటి గోవా మునిసిపాలిటీ చట్టం అమల్లోకి వచ్చే వరకు 300 సంవత్సరాలకు పైగా సాల్సెట్ తాలూకాలోని అన్ని గ్రామాలకు సేవలను అందించారు. పునర్నిర్మాణం తరువాత, మొత్తం 25 వార్డులకు సభ్యులను కౌన్సిల్ సభ్యులు ఎన్నుకుంటారు.