polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
టాంగ్ చైల్డ్ అనే పుర్రెయే మానవ పూర్వీకుడు అని చెప్పిన డార్ట్ సిద్ధాంతాన్ని ప్రిటోరియాలోని ట్రాన్స్‌వాల్ మ్యూజియం ఆఫ్ నేచురల్ హిస్టరీకి చెందిన పాలియోంటాలజిస్ట్ రాబర్ట్ బ్రూమ్ సమర్ధించాడు. 1936 లో, స్టెర్క్‌ఫోంటైన్ గుహల్లో మొదటి వయోజన ఆస్ట్రాలోపిథెసిన్‌ను కనుగొన్నారు. డార్ట్ వాదనను ఇది గట్టిగా బలపరిచింది. తరువాత, మెదడు సామర్థ్యం 485 సి.సి. కలిగిన వయోజన పుర్రెను ప్లెసియంత్రోపస్ ట్రాన్స్‌వాలెన్సిస్ గా వర్గీకరించాడు. 1947 ఏప్రిల్ లో, స్టెర్క్‌ఫోంటైన్ వద్ద పేలుడు జరుపుతున్నపుడు, అతను, జాన్ టి. రాబిన్సన్‌తో కలిసి మధ్య వయస్కురాలైన స్త్రీ పుర్రెను కనుగొన్నాడు. , దీనిని కూడా అతను ప్లెసియంత్రోపస్ ట్రాన్స్‌వాలెన్సిస్గా వర్గీకరించాడు. (బ్రూమ్ బృందం లోని కుర్రాళ్ళు దానికి "శ్రీమతి ప్లెస్" అని పేరు పెట్టారు., అయితే ప్రస్తుతం ఆ పుర్రె ఒక యువకుడికి చెందినదని భావిస్తున్నారు). తరువాతి కాలంలో ఈ రెండు శిలాజాలనూ ఆస్ట్రలోపిథెకస్ ఆఫ్రికానస్‌గా వర్గీకరించారు.
ఎ. ఆఫ్రికానస్, తరువాతి కాలం లోని హోమినిన్లకు, తద్వారా మానవులకూ ప్రత్యక్ష పూర్వీకుడిగా కాకుండా, పరాంత్రోపస్‌గా పరిణామం చెందిందని కొంతమంది పరిశోధకులు భావించారు. మరీ ముఖ్యంగా పి. రోబస్టస్, ఎ. ఆఫ్రికానస్ నుండి వచ్చిందని భావించారు. పి. రోబస్టస్ ఒకింత దృఢంగా ఉన్నప్పటికీ, పి. రోబస్టస్, ఎ.ఆఫ్రికానస్ ల కపాలాలు రెండూ ఒకేలా ఉన్నాయి. ఎ. ఆఫ్రికానస్ కపాలం ఆధునిక చింపాంజీతో బాగా దగ్గరగా సరిపోలి ఉంది; ఈ రెండు మెదళ్ళూ 400 సిసి నుండి 500 సిసి దాకా ఉన్నాయి. ఇవి బహుశా కోతి లాంటి తెలివితేటలను కలిగి ఉండేవి. ఎ. ఆఫ్రికానస్ ఒక కటి వలయాన్ని గమనిస్తే ఇది ఎ . అఫారెన్సిస్ కంటే సమర్థవంతమైన ద్విపాద నడకను కలిగి ఉండేదని తెలుస్తుంది. ఎ . ఆఫ్రికానస్‌ చేతి ఎముకలపై 2015 లో చేసిన అధ్యయనంలో, పనిముట్ల వాడకం వలన ఎముకల్లో కలిగే మార్పులు ఈ జాతిలో ఉన్నట్లుగా గమనించారు. అలాంటి అవయవ నిర్మాణాలను బట్టి పనిముట్ల తయారీ, వాడకం ఇంతకుముందు అనుకున్న కాలం కంటే ముందే మొదలు పెట్టి ఉంటారని చెప్పవచ్చు.
1997 లో, పాలియో ఆంత్రోపాలజిస్టు రోనాల్డ్ జె. క్లార్క్, లిటిల్ ఫుట్ అనే ఆస్ట్రలోపిథెకస్ అస్థిపంజరం అవశేషాలను వెలికి తీయడం మొదలుపెట్టాడు. అంతకు ముందు దీన్ని స్టెర్క్‌ఫోంటైన్ గుహ వ్యవస్థలో కనుగొన్నారు. నమూనా వెలికితీత, విశ్లేషణలు 2018 లో పూర్తి చేసారు. లిటిల్ ఫుట్‌ను ప్రస్తుతానికి ఆస్ట్రలోపిథెకస్ ఆఫ్రికానస్‌గా వర్గీకరించారు; ఇది అఫారెన్సిస్ లేదా ఆఫ్రికానస్ జాతులకు చెందినది కాదని క్లార్క్ సూచిస్తున్నాడు. ఇది మకాపాన్స్‌గాట్, స్టెర్క్‌ఫోంటెయిన్ ల వద్ద కనుగొన్న ఒక ప్రత్యేకమైన ఆస్ట్రలోపిథెకస్ జాతికి (రేమండ్ డార్ట్, దీనికి ఆస్ట్రలోపిథెకస్ ప్రొమేథియస్ అని పేరు పెట్టాడు). 2015 లో రేడియో ఐసోటోపిక్ టెక్నిక్ ద్వారా చేసిన విశ్లేషణ ప్రకారం లిటిల్ ఫుట్ సుమారు 37 లక్షల సంవత్సరాల కిందటిదని తేలింది
దక్షిణాఫ్రికాలోని జోహన్నెస్‌బర్గ్‌లోని విట్వాటర్‌రాండ్ విశ్వవిద్యాలయంలో అనాటమీ విభాగానికి అధిపతి అయిన రేమండ్ డార్ట్ 1924 లో దక్షిణాఫ్రికాలోని కింబర్లీకి సమీపంలో ఉన్న టాంగ్ వద్ద సున్నపురాయి క్వారీలో దొరికిన శిలాజాలపై ఆసక్తి కనబరిచాడు. వీటిలో కోతి లాంటి జీవి యొక్క పుర్రెలో మానవ లక్షణాలతో ఉన్న కంటి గుంటలు, దంతాలు, ముఖ్యంగా వెన్నెముక కాలమ్‌కు పైన పుర్రె బేస్ వద్ద ఉన్న రంధ్రం వంటివి అతనికి చాలా ఆసక్తి కలిగించాయి. దాని అమరిక మానవుడిలాగా నిటారుగా ఉన్న భంగిమను సూచించాయి. ఈ హోమినిడ్- టు- హోమినిన్ ప్రైమేట్, ద్విపాద నడకను సాధించిందని కూడా అవి సూచించాయి. డార్ట్ దీనికి ఆస్ట్రలోపిథెకస్ ఆఫ్రికానస్ అనే పేరు పెట్టాడు; " టాంగ్ చైల్డ్ " అని కూడా దీన్ని పిలుస్తారు.
ఓ హోమినిన్‌కు అధికారికంగా "కోతి" అనే పదాన్ని పేరులో చేర్చడం ఇదే మొదటిసారి. మనిషి, కోతి నుండి వచ్చినట్లు అధికారికంగా ప్రకటించినట్లైంది. టాంగ్ పిల్లవాడి పుర్రె, కోతులూ మానవుల మధ్య ఉన్న మధ్యంతర జాతిని సూచించాలని డార్ట్ సిద్ధాంతీకరించాడు. కానీ అతని వాదనను శాస్త్రీయ సమాజం తిరస్కరించింది. సాధారణంగా మానవునిగా పరిణమించే జీవులకు, ద్విపాద నడక కంటే ముందే పెద్ద కపాలం ఏర్పడాలి అనే ఆలోచనకు అనుగుణంగా ఈ తిరస్కరణ జరిగింది. . పిల్ట్‌డౌన్ మ్యాన్ మానవ పరిణామానికి ఆద్యుడన్న నమ్మకం ప్రబలంగా ఉన్న ఆ కాలంలో, ముఖ్యంగా బ్రిటిష్ వైజ్ఞానిక వర్గాలు, ఈ తిరస్కరణను సమర్ధించాయి.
కీత్, పిల్ట్‌డౌన్ మనిషిని సమర్ధించడంలో తలమునకలై పోయాడు. 1953 లో పిల్ట్‌డౌన్ మనిషి వ్యవహారం బూటకమని వెల్లడవడంతో అతడి ప్రతిష్ఠ మంటగలిసింది. 1992 లో కరెంట్ ఆంత్రోపాలజీలో ప్రచురించిన సుదీర్ఘ వ్యాసంలో ఫిలిప్ టోబియాస్, బూటకంపై చేసిన పరిశోధననూ వివరించాడు. అతను కీత్ యొక్క మొండి పట్టుదల, ఆస్ట్రేలియాపిథెకస్‌పై నిరంతర వ్యతిరేకత చూపడంలోని ఉద్దేశం ఏమిటో చెబుతూ తన వాదనను సమర్పించాడు: ఆస్ట్రలోపిథెకస్ హోమినిన్ పూర్వీకుడైతే, అప్పుడు పిల్ట్‌డౌన్ మనిషి ఉనికే ఉండకపోవచ్చు, దాని అస్తిత్వం సందేహాస్పదమౌతుంది. దాన్ని అధికారికంగా దర్యాప్తు చెయ్యాలని కోరుతారు. ఆ వ్యాసంలో టోబియాస్, కీత్ చేసిన ప్రకటనలలోను అతడి చర్యలలోనూ ఉన్న అసంగతాలను సమకాలీన శాస్త్ర సమాజంతో చర్చించాడు.
ఆస్ట్రలోపిథెకస్ ఆఫ్రికానస్, ఆస్ట్రలోపిథెసీన్ జెనస్ కు చెందిన అంతరించిపోయిన జాతి. పాత ఆస్ట్రలోపిథెకస్ అఫారెన్సిస్‌ లాగానే ఎ. ఆఫ్రికానస్ కూడా సున్నితమైన శారీరిక నిర్మాణం కలిగి ఉండేది. దీన్ని ఆధునిక మానవులకు ప్రత్యక్ష పూర్వీకుడిగా భావించారు. . ఆఫ్రికానస్‌లో ఆధునిక మానవుల పోలికలు బాగా ఎక్కువ గాను, ఎ. అఫారెన్సిస్ పోలికలు బాగా తక్కువ గానూ ఉంటాయి. దీని పుర్రె మానవుని పుర్రె లాగా ఉండి, పెద్దదైన మెదడు ఉండేందుకు అనుకూలంగా ఉండేది. ఎ. ఆఫ్రికానస్ ఆఫ్రికా దక్షిణ ప్రాంతంలోని నాలుగు ప్రదేశాల్లో మాత్రమే కనుగొన్నారు. అవి: టౌంగ్ , స్టెర్క్‌ఫోంటైన్ , మకాపాన్స్‌గాట్ , గ్లాడిస్వేల్ .
సర్ ఆర్థర్ కీత్ 1924 ప్రాంతాల్లో శరీర నిర్మాణ శాస్త్రవేత్త, మానవ శాస్త్రవేత్త. అతడి వ్యక్తిగత ఆభిజాత్యం మేరకు హోమినిన్లు ఉద్భవించిన ప్రదేశం ఐరోపా యే అని, ఆసియా, ఆఫ్రికాలు కాదని అభిప్రాయపడ్డాడు. అతను డార్ట్ వాదనను తోసిపుచ్చుతూ, టాంగ్ పిల్లవాడి పుర్రె ఒక యువ కోతికి, మరీ ముఖ్యంగా శిశు గొరిల్లా లేదా చింపాంజీది అయి ఉంటుందనీ సూచించాడు. పిల్ట్‌డౌన్ మనిషి ఆమోదయోగ్యతను సమర్థిస్తూ, ఆస్ట్రలోపిథెకస్ అయి ఉండే సంభావ్యతను ఖండించడంలో కీత్ చూపిన పట్టుదల ఈ రెండు సమస్యలను ఒక తరం పాటు విడదీయరాని విధంగా బంధించడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది.
ఎ. ఆఫ్రికానస్‌కు చెందిన అనేక లక్షణాలు ఎ. అఫారెన్సిస్‌తో సరిపోలాయి. ఎ. అఫారెన్సిస్‌ కాళ్ళ కన్నా చేతులు పొడవుగా ఉండే ద్విపాద హోమినిన్ లో మానవులకు ఉండే అధునాతన కపాల లక్షణాలు కొద్దిగా ఉన్నాయి. . చెట్లు ఎక్కడానికి అనువుగా ఉండే వంగిన వేళ్ళతో సహా ఆదిమ లక్షణాలు కూడా దీనికి ఉన్నాయి.
టాంగ్ పిల్లవాడి ఆవిష్కరణ పట్ల కీత్ వెలిబుచ్చిన నిరంతర శత్రుత్వం తీవ్రమైన పరిణామాలకు దారితీసింది; 1924 లో డార్ట్ చేసిన ప్రకటన నాటి నుండి, పిల్ట్‌డౌన్ మనిషి వ్యవహారం బూటకమని తేలేదాకా దాదాపు 30 సంవత్సరాలు పట్టింది. అప్పటికి గానీ ఆస్ట్రలోపిథెకస్కు అనుకూలంగా వచ్చిన వాదనల ప్రామాణికతకు సమర్ధన చేకూరలేదు.
శ్రీమతి. ప్లెస్ కపాల సామర్థ్యం 485 క్యూబిక్ సెంటీమీటర్లు మాత్రమే. మెదడు పరిమాణంలో పెరుగుదలకు చాలా ముందే ద్విపాద నడక అభివృద్ధి చెందిందని వెల్లడించిన మొదటి శిలాజాలలో ఇది ఒకటి. ఆధునిక కోతులకు ఉన్నట్లుగా, టాంగ్ పిల్లవాడిలో ముఖం ముందుకు పొడుచుకొచ్చినట్టు లేదు. ఇది ఆధునిక హోమినిన్‌లలో ఉండే లక్షణం .
ద్విపాద ప్రైమేట్ ఎ. ఆఫ్రికానస్‌ కటి వెన్నెముకలో మానవుడికి ఉండేలాంటి లైంగిక డైమోర్ఫిజం ఉన్నట్లుగా ఇటీవల పరిశోధనల్లో తేలింది. గర్భధారణ సమయంలో కటి మీద పడే భారాన్ని మరింత సమర్థవంతంగా భరించడానికి, స్త్రీకి అవసరమయ్యే ఈ పరిణామ స్వరూపం, ద్విపాదులు కాని ప్రైమేట్లకు అవసరం లేదు.
2019 జనవరిలో, ఆస్ట్రలోపిథెకస్ సెడీబాకు, దాని కంటే ప్రాచీనమైన ఆఫ్రికానస్, దాని తరువాతిదైన హోమో హ్యాబిలిస్ లతో శరీర నిర్మాణ పరంగా పోలికలున్నాయని చెబుతూనే, ఆ రెండింటి కంటే దీనిలో కొంత వైవిధ్యం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు ప్రకటించారు.
ఇతడు పశ్చిమ బెంగాల్, మిడ్నాపూర్ జిల్లా హబిబ్‌పూర్‌లో 1889 డిసెంబర్ 3న త్రైలోక్యనాథ్ బోస్ మరియు లక్ష్మీప్రియాదేవీ దంపతులకు పుత్రుడుగా జన్మించాడు. బోస్ చిన్నవయస్సులోనే తన తల్లితండ్రులను పోగుట్టుకునాడు.పాఠశాలలో చదువుతున్న రోజుల్లో అరవిందఘోష్ సోదరి నివెదితా లేఖన వంటి వారు ప్రవచనాలకు బోస్ చాలా ప్రభావితుడైనాడు. అప్పుడే అతనికి స్వాతంత్ర్య కాంక్ష కలిగింది. అందుకే చిన్ననాటి నుంచి తీవ్రమైన స్వాతంత్ర్య కాంక్షతో రగిలిపోయేవాడు. మొదట్లో అఖ్రా అనే విప్లవ సంస్థలో చేరాడు. తన నాయకత్వ లక్షణాలు, సాహసోపేతమైన స్ఫూర్తితో ఆ సంస్థలో అందరి దృష్టినీ ఆకర్షించాడు. ఇతనికి అతను టీచర్ సత్యేంవూదనాథ్ బోస్, భగవద్గీత స్ఫూర్తిగా నిలిచాయి. 1905లో బెంగాల్ విభజన అతడిలో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వంపై మరింత కసి రేపింది. 16 ఏళ్ల వయసులోనే ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, పోలీస్ స్టేషన్‌లను బాంబులతో పేల్చివేశాడు,.
1907 ఆగస్టు 26న ఒక కేసు విచారణ సందర్భంగా ఎంతోమంది యువకులు కోర్టు ముందర ఆసక్తిగా గుమికూడి ఉన్నారు. పరిస్థితి శాంతియుతంగా ఉన్నప్పటికీ ఉన్నట్లుండి పోలీసులు లాఠీలకు పనిచెప్పారు. ఈ వ్యవహారాన్నికొద్దిదూరంలో నిలబడి చూస్తున్నసుశీల్ కుమార్ సేన్ అనే 15 ఏళ్ళ యువకుడు ఈ దాడిని చూసి భరించలేక ఆవేశంతో ఒక ఇంగ్లీష్ అధికారి ముక్కుమీద ఒక్కగుద్దు గుద్దాడు. వెంటనే పోలీసులు ఆ యువకుడిని అరెస్ట్ చేసి కోర్టుకు తీసుకెళ్లారు. ఈ కేసు విచారణ చేసిన జడ్జి కింగ్స్ ఫోర్డ్ అనే అధికారి. భారతీయులపట్ల క్రూరత్వానికి ఇతడు పెట్టింది పేరు. ఇతను యుగాంతర్అనే పత్రిక మీద ఇతను ప్రతికూల నిబంధనలు ఎప్పుడూ విధిస్తూ, ఆ పత్రికా కార్యకర్తలకు నరకయాతన పెట్టేవాడు. చిన్నవాడన్న దయ లేకుండా సుశీల్ కుమార్ కు జడ్జి 15 కొరడాదెబ్బలను శిక్షగా విధించాడు. కానీ సాహసవంతుడైన ఆ యువకుడు ప్రతి కొరడాదెబ్బకు వందేమాతరం అని నినదించాడు.
అయితే ఖుదీరాం, ప్రఫుల్లచాకిలు గమనించని విషయం ఏమిటంటే అసలు ఆ వాహనంలో కింగ్స్ ఫోర్డ్ లేడు. అతని భార్య, కుమార్తెలు మాత్రమే ఉన్నారు. ఆ తరువాత ఒక రైల్వే స్టేషన్‌లో టీ తాగుతుండగా ఖుదీరాంబోస్‌ను పోలీసులు పట్టుకోగలిగారు. ఖుదీరాంను నిర్బంధించి రెండునెలలపాటు విచారణ చేశారు. ముజఫర్ పూర్ బాంబు కేసులో ఫోర్డ్ భార్య, కుమార్తెల మరణానికికారకుడైన ఖుదీరాంకు మరణశిక్ష విధించారు. 1908 ఆగష్టు 11న ఈ శిక్ష అమలుపరచబడింది. ఏమైనా చెప్పాలనుకుంటున్నావా అని న్యాయాధికారి అడిగినప్పుడు, ఆ జనసంద్రమైన కోర్టు ఆవరణలో ఖుదీరాం " మీరు నాకు కొంచెం సమయమిస్తే బాంబుల తయారీ గురుంచి చదువుతాను" అని నవ్వి ఊరుకున్నాడు. పెదవులపై చిరునవ్వు చెదరకుండా ఖుదీరాం మృత్యువును ఆహ్వానించాడు. దేశం కోసం బలిదానం చేశాడు.
ఖుదీరామ్ బోస్ జీవితం ఆధారంగా జాగర్లమూడి పార్వతి సమర్పణలో గోల్డెన్ రెయిన్ ప్రొడక్షన్స్ పతాకంపై ఖుదీరామ్ బోస్ చిత్రం తెర‌కెక్కించారు. ఈ చిత్రానికి విద్యాసాగర్ రాజు దర్శకత్వం వహించగా కొత్త నిర్మాతగా విజయ్ జాగర్లమూడి పరిచయం అయ్యాడు. తెలుగు, తమిళ, మలయాళ, కన్నడ, బెంగాలీ, హిందీ భాషల్లో పాన్ ఇండియా సినిమాగా రూపొందిన ఈ చిత్రంలో రాకేష్ జాగర్లమూడి, వివేక్ ఒబెరాయ్, అతుల్ కులకర్ణి, నాజర్, రవిబాబు, కాశీ విశ్వనాథ్ తదతరులు నటించారు. ఖుదీరామ్ బోస్ టైటిల్‌ ఫస్ట్ లుక్ ను మాజీ ఉపరాష్ట్రపతి వెంకయ్య నాయుడు 2022 ఆగస్టు 11న విడుద‌ల చేశారు.
1908 ఏప్రిల్ మొదటివారంలో జుగాంతర్ అనే విప్లవ సంస్థకి చెందిన విప్లవవీరులు కొందరు కోల్‌కతలో ఒక ఇంటిలో రహస్యంగా సమావేశమై కింగ్స్ ఫోర్ట్ ను అంతంచెయ్యడానికి ఒక ప్రణాళిక రచించారు. ఆ సమావేశంలో అరవిందఘోష్ కూడా ఉన్నాడు. ఖుదీరాంబోసునూ ప్రఫుల్లచాకి అనే మరో నవయువకుడినీ ఈ పనికై నియమించారు. 1908 ఏప్రిల్ 30 రాత్రివేళ వీరిద్దరూ ముజఫర్ పూర్ లోని యురోపియన్ క్లబ్ కు ఒక బాంబు, రివాల్వర్ తీసుకొనివెళ్లారు. కింగ్స్ ఫోర్డ్ క్లబ్ వాహనం బయటకురాగానే దానిపై బాంబును విసిరేసి ఇద్దరు చెరో దిక్కుకు పరిగెత్తివెళ్లిపోయారు.
ఖుదీరాం బోస్ భారతీయ స్వాతంత్ర్యసమరవీరులలో మొదటితరానికి చెందిన అతిపిన్నవయస్కుడు. భారతదేశాన్ని వేధిస్తున్న బ్రిటిష్ అధికారిపై బాంబువేసిన మొదటి సాహసవీరుడు ఖుదీరాం. ఈ కారణంగా అతనిని ఉరితీసేనాటికి అతనివయసు కేవలం 18 సంవత్సరాల 7 నెలల 11 రోజులు.
ఈ సంఘటన తరువాత స్వతంత్రవీరులంతా కింగ్స్ ఫోర్డ్ కు గుణపాఠం చెప్పాలని నిర్ణయించుకున్నారు. నిర్దయుడైన ఫోర్డ్ లాంటి వారు ఉన్నంతవరకు దేశభక్తవీరులకు కష్టాలేనని భావించి అతనిని చంపడానికి నిశ్చయించుకున్నారు.
సింహాసనం పొందటానికి అజయపాలుడు కుమారపాలుడిని చంపాడని తరువాతి జైన చరిత్రకారులు పేర్కొన్నారు. జయసింహ సూరి రచనల ఆధారంగా కుమారపాలుడు తన మేనల్లుడు అజయపాలుడిని కాదని ఆయన మనవడైన ప్రతాపమల్లుడిని తన వారసుడిగా నియమించాలనుకున్నాడు. ఆయన తన గురువు జైన నాయకుడు హేమచంద్ర సలహా తీసుకున్నాడు. హేమచంద్ర కుమారపాలుడితో మాట్లాడుతూ అజయపాలుడు రాజుగా ఉండటానికి తగినవాడు కాదని, బదులుగా ప్రతాపమల్లుడిని రాజుగాచేయమని సలహా ఇచ్చాడు. హేమచంద్ర శిష్యుడు, అజయపాలుడి స్నేహితుడు బాలచంద్ర ఈ సంభాషణ విని రాజు అయిన తరువాత తనను రాజ గురువుగా చేస్తానని వాగ్దానం చేసిన అజయపాలుడికి ఈ సమాచారం అందించాడు. అదివిని అజయపాలుడు హేమచంద్రను హతమార్చాడు. హేమచంద్ర మరణం తరువాత కుమారపాలుడు దుఃఖంతో అనారోగ్యానికి గురయ్యాడు. అజయపాలుడు పాలలో విషాన్ని కలిపి దానికి తెలిసిన విరుగుడును దాచాడు. కుమారపాలుడు విషంతో మరణించగా ఆయన తరువాత అజయపాలుడు సింహాసనం అధిష్టించాడు. ఈ పురాణాన్ని ఇతర చరిత్రకారులైన రాజశేఖర, జినమండన చిన్న వ్యత్యాసాలతో ఈ కథనాన్ని పునరావృతం చేశారు.
అజయపాలుడు కుమారపాలుడి నుండి వారసత్వంగా పొందిన భూభాగాన్ని నిలుపుకున్నట్లు తెలుస్తోంది. తరువాత తనరాజ్యంలో మాళ్వాను విలీనం చేసుకున్నాడు. ఇది మధ్యప్రదేశులోని ఉదయపూరులో లభించిన శాసనం ద్వారా ధ్రువీకరించబడింది.
అజయపాలుడు మెడపాత గుహిలా పాలకుడు సమంతాసింహ మీద యుద్ధం చేశాడు. గతంలో గుహిలాలు చాళుక్యులకు లొంగిపోయారు. సమంతసింహ చాళుక్య ఆధిపత్యాన్ని త్రోసివేయాలని ప్రయత్నం చేసినట్లు తెలుస్తుంది. సమంతసింహ అజయపాలుడి మీద కొంత విజయాన్ని సాధించినట్లు తెలుస్తుంది. కాని చివరికి అజయపాలుడి సామంతుడైన అబూపర్వతప్రాంతంలోని పరమరా అధిపతి ప్రహ్లాదనుడి చేతిలో ఓడిపోయాడు. సా.శ. 1231 అబూ ప్రశాస్తి శాసనం దీనిని సూచిస్తుంది. అయినప్పటికీ తరువాతి కాలంలో సమంతాసింహుడు యుద్ధరంగంలో గుర్జారా రాజు శక్తిని విచ్ఛిన్నం చేయడానికి ప్రహ్లాదనుడికి మద్ధతు ఇచ్చాడని పేర్కొనబడింది.
ఒక సిద్ధాంతం ఆధారంగా అజయపాలుడు శపథాలక్షకు చెందిన శాకంభరి చాహమాన్ పాలకుడిని లొంగదీసుకున్నాడు. ఆయన కుమారుడు భీముడి తామ్రఫలక శాసనాలలో కరాదికృత-శపథాలక్ష-క్షాపాలుడు అన్న సూచన ఇందుకు ఆధారంగా ఉంది. 13 వ శతాబ్దపు కీర్తి-కౌముది, జంగల-దేశా రాజు అజయపాలుడికి పరిహారంగా స్వర్ణభవనం కొన్ని ఏనుగులను ఇవ్వవలసి ఉందని పేర్కొంది. మరో రచయిత అరిసింహ, శపథాలక్ష రాజు అజయపాలుడికి రజిత భవనం సమర్పించాడని పేర్కొన్నాడు. జంగల రాజు అజయపాలుడికి బహుమతులు పంపేవాడు అని చరిత్రకారుడు బాలచంద్ర పేర్కొన్నాడు.
ఈ ప్రకటనల ఆధారంగా చరిత్రకారులు అశోకే మజుందారు, దశరథ శర్మ అజయపాల సోమేశ్వరుడిని ఓడించి, ఆయన నుండి నివాళి స్వీకరించాడని సిద్ధాంతీకరించారు.
మరొకవైపు చరిత్రకారుడు ఆర్. బి. సింగ్, 'నివాళి' కేవలం సింహాసనం అధిరోహణ మీద అజయపాలుడికి సోమేశ్వరుడు పంపిన బహుమతి అని సిద్ధాంతీకరించాడు; ఈ సంఘటన గుజరాతు కవులు అజయపాలుడి విజయాలను అతిశయోక్తిగా వర్ణించారని భావించబడుతుంది. తన సిద్ధాంతానికి మద్దతుగా, కుమారపాలుడి మరణం తరువాత చాళుక్య శక్తి గణనీయంగా బలహీనపడిందని వారు ఈ సమయంలో శక్తివంతమైన చాహమానాలను అణచివేయలేకపోయారని సింగు వాదించాడు.
కొంతమంది జైన రచయితలు అజయపాలుడిని కుమారపాలుడి మేనల్లుడైన మహిపాలుడి కుమారుడు అని అభివర్ణించారు. వీరిలో 13 వ శతాబ్దంలో హేమచంద్ర ద్విశ్రయ గురించి వ్యాఖ్యానం రాసిన అభయతిలక గని మొట్టమొదటి వాడు. 14 వ శతాబ్దపు చరిత్రకారుడు మెరుతుంగా తన థెరవాలిలో కూడా ఈ వాదనను పునరావృతం చేసాడు. కాని అజయపాలుడిని కుమారపాలుడి కుమారుడిగా తన ప్రబంధ-చింతామణిలో వర్ణించాడు. తరువాతి జైన చరిత్రకారులు జయసింహ సూరి, రాజశేఖర, జినమండన మొదలైన వారు అజయపాలుడు కుమారపాలుడి మేనల్లుడు అనే వాదనను పునరావృతం చేశారు.
అజయపాలుడు 1175 మార్చి 7 ఏప్రిలు మద్య మరణించాడని భావిస్తున్నారు. వయజలదేవ అనే ప్రతిహారుడు అజయపాలుడిని పొడిచి చంపాడని 14 వ శతాబ్దపు చరిత్రకారుడు మెరుతుంగా పేర్కొన్నాడు. ఈ వాదన సందేహాస్పదంగా ఉంది. ఎందుకంటే అజయపాలుడి గురించి మెరుతుంగా రచనలు సాధారణంగా విశ్వసించతగినవిగా భావించబడలేదు.
అజయపాలుడి శాసనాలు అలాగే ఆయన కొడుకుల శిలాశాసనాలు ఆయనను పరమ-మహేశ్వరుడు గా వర్ణించాయి. ఇది చాళుక్యులకు అసాధారణమైనది. సమకాలీన కవి సోమేశ్వరుడి రచన ఆధారంగా అజయపాలుడు శివుడిని ప్రతిరోజూ ఆరాధించేవాడని, బ్రాహ్మణులకు మంచి బహుమతులు లభించాయి అని భావించారు.
తన పూర్వీకుడు కుమారపాలుడు మాదిరిగా అజయపాలుడు జైన మతాన్ని పోషించలేదు. ఈ కారణంగా తరువాతి జైన చరిత్రకారులు ఆయనను ప్రతికూలంగా చిత్రీకరించారు. జైనులను హింసించారని, కుమారపాలకు కూడా విషం ఇచ్చారని జైనులు ఆరోపించారు. ఈ వాదనలు చారిత్రాత్మకంగా కచ్చితమైన ఆధారాలు లభించలేదు.
అజయపాలుడు బ్రాహ్మణ మతవిశ్వాసాలను పోషించాడు. ఆయన పూర్వీకుడు కుమారపాలుడు జైనమతానికి గొప్ప పోషకుడుగా ఉన్నాడు. చాళుక్య సైన్యాధ్యక్షుడు శ్రీధర దేవపట్టణ ప్రశస్తి శాసనం అజయపాల వేద మతవృక్షం తిరిగి పెరగడానికి కారణమయ్యాడని ప్రగల్భాలు పలుకుతుంది.
ఈ రచన నిజమని అనిపించదు. ఎందుకంటే ఇది పూర్వ జైన చరిత్రకారులైన ప్రభుచంద్ర, మేరుతుంగా రాసిన రచనలలో పేర్కొనబడలేదు. అజయపాలుడు జైనమతాన్ని పోషించనందున, ప్రతికూల కథలో చిత్రీకరించడానికి తరువాతి చరిత్రకారులు ఈ కథలను అదనంగా చేర్చినట్లు తెలుస్తోంది.
కుమారపాలుడి తరువాత అజయపాలుడు చాళుక్య సింహాసనం అధిష్ఠించాడు. కవి సోమేశ్వర రాసిన సూరతోత్సవ ఆధారంగా అజయపాలుడు కుమారపాలుడి కుమారుడు. సోమేశ్వరుడు అజయపాల కుమారుడు రెండవ బీమా కు సమకాలీనుడు.
అజయపాలుడు గుజరాతు లోని చాళుక్య రాజవంశానికి చెందిన భారతీయ రాజు. ఆయన తన రాజధాని అనాహిలపాతక నుండి ప్రస్తుత గుజరాతును పరిసర ప్రాంతాలను స్వల్ప కాలం పాలించాడు.
అజయపాలుడు కుమారపాలుడి కుమారుడు అని తెలుస్తోంది. తరువాతి జైన రచయితలు ఆయనను కుమారపాలుడి మేనల్లుడుగా ముద్రవేసి ప్రతికూలంగా చిత్రీకరించారు. ఎందుకంటే ఆయన జైన విశ్వాసాన్ని పోషించలేదు.
అజయపాలుడు, నాయకిదేవిల కుమారుడు రెండవ ములరాజా ఆయన తరువాత చాళుక్య సింహాసనం అధిష్టించాడు. ములరాజా మరణం తరువాత అజయపాలుడి చిన్న కుమారుడు రెండవ బీమా సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు.
సుకృత-కీర్తి-కల్లోలిని అనే రచనలో అజయపాలుడు శత్రురాజును తృటిలో ఓడించిన సంఘటన గురించి ప్రస్తావించబడింది. ఇది బహుశా సమంతసింహతో అతని సంఘర్షణకు సూచనగా భావించబడింది.
కె. పి. జయస్వాలు వంటి భారతీయ జాతీయ చరిత్రకారులు అటువంటి సమావేశాల ఉనికి పురాతన భారతదేశంలో ప్రజాస్వామ్యం ప్రాబల్యానికి నిదర్శనమని వాదించారు. సమకాలీన సమాజాన్ని నాలుగు వర్ణాలుగా విభజించారు , క్షత్రియ పాలకవర్గానికి అన్ని రాజకీయ హక్కులు ఉన్నాయని వి. బి. మిశ్రా. జనపదంలోని పౌరులందరికీ రాజకీయ హక్కులు లేవు.గౌతమ ధర్మసూత్రం ఆధారంగా తక్కువ కుల శూద్రులు పౌర అసెంబ్లీలో సభ్యులు కావచ్చని జయస్వాలు సిద్ధాంతీకరించారు. ఎ. ఎస్. పౌరా-జనపద అసెంబ్లీ సభ్యులు రాజుకు సలహాదారులుగా వ్యవహరించారని, అత్యవసర సమయాల్లో పన్నులు విధించడం వంటి ఇతర ముఖ్యమైన నిర్ణయాలు తీసుకున్నారని జయస్వాలు వాదించారు. ఈ సిద్ధాంతం ఎ.ఎస్. అల్టేకరు ధర్మసూత్ర రచనలను పొరపాటుగా అర్ధం కారణంగా ఇవ్వబడిందని పౌర అంటే పురజనుడు అని నగర సభ సభ్యుడు కాదని వాదించాడు. ఈ తీర్మానాలు సాహిత్య ఆధారాల తప్పుడు వ్యాఖ్యానాలపై ఆధారపడి ఉన్నాయని మరోసారి ఆల్టెకరు వాదించారు. ఉదాహరణకు, జయస్వాల్ రామాయణ పద్యంలో "అమంత" అనే పదాన్ని "సలహా ఇవ్వడానికి" అని తప్పుగా అనువదించాడు; వాస్తవానికి సరైన సందర్భంలో "వీడ్కోలు పలకడం" అని అర్ధం.
జనపదాలకు క్షత్రి పాలకులు ఉన్నారు. సాహిత్య రచనల ఆధారంగా చరిత్రకారులు జనపదాలు రాజుతో పాటు ఈ క్రింది సమావేశాల ద్వారా నిర్వహించబడుతున్నారని సిద్ధాంతీకరించారు:
అర్హతగల సభ్యులు లేదా పెద్దల మండలికి సమానమైన అసెంబ్లీ రాజుకు సలహా ఇచ్చి న్యాయ విధులు నిర్వహించింది. రాజులు లేని గణ-రాజ్య అని పిలువబడే గణాలు లేదా రిపబ్లికన్ జనపదాలలో, పెద్దల మండలి కూడా పరిపాలనను నిర్వహించింది.
ఒక సమితి సాధారణంగా రిపబ్లిక్కు లేదా నగర-రాజ్యాలలోని పెద్దలందరూ ఉందులో పాల్గొంటారు. ప్రాముఖ్యత ఉన్న విషయం మొత్తం నగర-రాజ్యాలకు తెలియజేయవలసి వచ్చినప్పుడు సమితి సమావేశమైంది. పండుగ సమయంలో ప్రణాళిక, ఆదాయాన్ని పెంచడానికి, వేడుకలను నిర్వహించడానికి ఒక సమితి ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది.
ఒక రాజ్యానికి సరిహద్దు భద్రత లేదు, సరిహద్దు వివాదాలు చాలా అరుదు. ఒక రాజు సైనిక పోరాటాలను నిర్వహించవచ్చు , మరొక రాజును యుద్ధంలో ఓడించిన తరువాత ఒక రోజు పాటు కొనసాగవచ్చు.
ఓడిపోయిన రాజు విజయవంతమైన రాజు ఆధిపత్యాన్ని అంగీకరిస్తాడు. ఓడిపోయిన రాజు కొన్నిసార్లు విజయవంతమైన రాజుకు కప్పం అర్పించమని కోరవచ్చు. ఇటువంటి కప్పం కాల ప్రాతిపదికన కాకుండా ఒక్కసారి మాత్రమే సేకరించబడుతుంది. ఓడిపోయిన రాజు, చాలా సందర్భాలలో, విజయవంతమైన రాజుతో ఎటువంటి సంబంధాన్ని కొనసాగించకుండా ఓడిపోయిన రాజుకు తన రాజ్యాన్ని పరిపాలించటానికి స్వేచ్ఛ ఇస్తాడు. ఒక రాజ్యాన్ని మరొక రాజ్యం స్వాధీనం చేసుకోలేదు. తరచుగా ఒక సైనికాధికారి తన రాజు తరపున ఈ పోరాటాలను నిర్వహించారు. సైనిక పోరాటం, కప్పం సేకరణ తరచుగా రాజు రాజ్యంలో నిర్వహించిన గొప్ప యాగంతో ముడిపడి ఉన్నాయి. ఓడిపోయిన రాజును స్నేహితునిగా, మిత్రుడిగా ఈ యాగ కార్యక్రమాలకు హాజరు కావాలని ఆహ్వానించారు.
జనపద అనే సంస్కృత పదం తత్పురుష సమ్మేళనం. ఇది జనసు, పాడా అనే రెండు పదాలతో కూడి ఉంది. జన అంటే "ప్రజలు" . పాడా అనే పదానికి "పాదం" అని అర్ధం;
దాని ప్రారంభ ధృవీకరణ నుండి, ఈ పదానికి "రాజ్యం, భూభాగం", "విషయ జనాభా" . భాషా శాస్త్రవేత్త జార్జి డంకెలు గ్రీకు ఆండ్రాపోడాను "బానిస" ను పీ తో పోల్చారు: పీ "ఫెటర్సు" . సంస్కృత పదం, సాధారణంగా "పాదముద్ర, కాలిబాట" అని అర్ధం, పీ పునర్నిర్మాణ యాసలో వేరుగా ఉంటుంది. "ప్రజల భూమి ", " పదస్య జనాలు ", అనే భావన కోసం, విలోమ పదప్రయోగం. "ప్రజల ప్రదేశం" ప్రాధమిక అర్ధం, జనస్య పదం, సమ్మేళనం పురుష లింగంతో ఎందుకు ఉందో వివరించదు. అసలు ద్వాండ్వా "భూమి ప్రజలు" ప్రయోగించబడింది, కాని ద్వంద్వ ప్రయోగం ఉపయోగించబడింది.
కొన్ని రాజ్యాలు దాని ప్రధాన రాజధానిగా పనిచేయడానికి ఒక ప్రధాన నగరాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు పాండవ రాజ్యానికి రాజధాని ఇంద్రప్రస్థ, కౌరవ రాజ్యానికి హస్తినాపుర నగరాలు రాజధానులుగా ఉన్నాయి. ఉత్తర పాంచాల రాజధానిగా అహిచత్రా, దక్షిణ పాంచాల రాజధానిగా కాంపిలియ ఉన్నాయి. కోసల రాజ్యం అయోధ్య నగరం రాజధానిగా కలిగి ఉంది. పాలక రాజు భవనం ఉన్న ప్రధాన నగరం కాకుండా రాజ్యం అంతటా చిన్న పట్టణాలు, గ్రామాలు విస్తరించి ఉన్నాయి. రాజు నియమించిన అధికారులు వీటి నుండి పన్ను వసూలు చేశారు. ప్రతిఫలంగా రాజు ఇతర రాజులు, దొంగ తెగల దాడి నుండి, విదేశీ సంచార తెగలు దాడి చేయకుండా రక్షణ కలిగిస్తాడు. రాజు తన రాజ్యంలో దోషులను శిక్షించడం ద్వారా శాంతిభద్రతలను అమలు చేశాడు.
గిరిజనుల ఆధిపత్యంలోని కొద్దిగా భిన్నమైన సంస్కృతిని కలిగి ఉన్న పశ్చిమ భారతదేశంలోని భూభాగాలు వేదేతర సంస్కృతి కలిగిన ప్రాంతాలుగా ఉండేవి. కురు, పాంచాల రాజ్యాలలో ప్రబలంగా ఉన్న ప్రధాన స్రవంతి వేద సంస్కృతిగా భావించబడుతుంది. అదేవిధంగా భారతదేశంలోని తూర్పు ప్రాంతాలలో ఈ వర్గంలోని కొన్ని గిరిజనజాతులు ఉన్నారు. వేదేతర సంస్కృతి కలిగిన గిరిజనులు - ముఖ్యంగా అనాగరిక స్వభావం గలవారు - వీరిని సమిష్టిగా మలేచా అని పిలుస్తారు. హిమాలయాలకు మించి ఉత్తరాన ఉన్న రాజ్యాల గురించి ప్రాచీన భారతీయ సాహిత్యంలో చాలా తక్కువ ప్రస్తావించబడింది. చైనా సినా అని పిలిచే ఒక రాజ్యంగా పేర్కొనబడింది. తరచూ మ్లేచ రాజ్యాలుగా వర్గీకరించబడింది.
ప్రాచీన భారతదేశంలో జనపద అత్యున్నత రాజకీయ విభాగంగా ఉన్నాయి. ఈ రాజకీయాలు సాధారణంగా రాచరికం , వారసత్వం వంశపారంపర్యంగా ఉండేవి. ఒక రాజ్యనికి పాలకుడిని రాజన్ అని పిలుస్తారు. రాజుకు సహాయపడే ఒక ప్రాధాన్యుడు పురోహిత , ఒక సేనాని , సైన్యాధ్యక్షుడు మొదలైవ వారు పాలకుడికి సహాయంగా ఉండేవారు. అదేసమయంలో మరో రెండు రాజకీయ సంస్థలు కూడా ఉన్నాయి: , పెద్దల మండలిగా భావించబడింది, , మొత్తం ప్రజల సాధారణ సభ.
జనాలు మొదట అర్ధసంచార పశుపోషక సమూహాలు, కానీ క్రమంగా నిర్దిష్ట భూభాగాలతో సంబంధం కలిగివున్నాయి. ఎందుకంటే అవి తరువాత వీరు తక్కువ సంచారజాతులు అయ్యాయి. జానాలో వివిధ కులాసు అభివృద్ధి చెందాయి. ఒక్కొక్కటి దాని స్వంత అధ్యక్షుడు. క్రమంగా, రక్షణ, యుద్ధం అవసరాలు జనపాదిన్లు నేతృత్వంలోని సైనిక సమూహాలను ఏర్పాటు చేసేలా జనాలను ప్రేరేపించాయి. ఈ నమూనా చివరికి జనపదాలు అని పిలువబడే రాజకీయ విభాగాల స్థాపనగా పరిణామం చెందింది.
పాంచాల మధ్య, పశ్చిమ , తూర్పు కురు సాంరాజ్యాల మధ్య ఉన్నట్లుగా రెండు పొరుగు రాజ్యాల మద్య తరచుగా నదులు సరిహద్దులను ఏర్పరుస్తాయి. కొన్నిసార్లు రాజ్యాల మద్య రాజ్యాల కంటే పెద్దదిగా ఉన్న పెద్ద అడవులు తమ సరిహద్దులను ఏర్పరుచుకున్నాయి. నైమిషా అటవీ, పాంచల, కోసల రాజ్యాల మధ్య నైమిషారణ్యం సరిహద్దుగా ఉండేది. హిమాలయ, వింధ్యాచల, సహ్యాద్రి వంటి పర్వత శ్రేణులు కూడా తమ సరిహద్దులను ఏర్పరచుకున్నాయి.
భారత ఉపఖండంలోని వేద కాలం నాటి రాజ్యాలు, గణతంత్రాలు , రాజ్యాలు జనపదాలుగా పిలువబడ్డాయి. . వేద కాలం కాంస్య యుగం చివరి నుండి ఇనుప యుగం వరకు కొనసాగింది: క్రీ.పూ 1500 నుండి క్రీస్తుపూర్వం 6 వ శతాబ్దం వరకు. పదహారు మహాజనపదాలు పెరగడంతో వాటిని చాలా వరకు బలవంతులైన పొరుగువారు విలీనం చేసుకున్నప్పటికీ వీటిలో కొన్ని స్వతంత్రంగా వ్యవహరించాయి.
కొన్ని జనాలు తమ సొంత జనపదాలుగా పరిణామం చెందగా మరికొన్ని కలిసి ఒక సాధారణ జనపదంగా ఏర్పడ్డాయి. రాజకీయ శాస్త్రవేత్త సుదామా మిశ్రా ప్రకారం పాంచాల జనపద పేరు ఐదు జనాల కలయిక అని సూచిస్తుంది. ప్రారంభ గ్రంథాలలో పేర్కొన్న కొన్ని జనాలు తరువాతి గ్రంథాలలో ప్రస్తావించబడలేదు. ఈ చిన్న జనాలను జయించి పెద్ద జనాలలోకి చేర్చారని మిశ్రా సిద్ధాంతీకరించారు.
వేద సంహితాలలో జన అనే పదం ఒక తెగను సూచిస్తుంది. దీని సభ్యులు పూర్వీకుల వారసులు అని విశ్వసించారు. ఒక రాజు ప్రజలకు నాయకత్వం వహించాడు. సమితి అనేది జన సభ్యుల ఉమ్మడి సభ రాజును ఎన్నుకునే అధికారం, బహిష్కరించే అధికారం కలిగి ఉంది. సభ రాజుకు సలహా ఇచ్చే తెలివైన పెద్దల చిన్న సమావేశంగా ఉంటుంది.
ఒక తరంలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ రాజులు. కురురాజుల వంశం ఉత్తర భారతదేశం అంతటా వారి అనేక రాజ్యాలతో పరిపాలించడంలో చాలా విజయవంతమైయ్యారు. వారిలో తరువాతి తరాలు ఏర్పడ్డాయి. అదేవిధంగా యాదవ రాజుల వంశం మధ్య భారతదేశంలో సంఖ్యాపరంగా అనేక రాజ్యాలు స్థాపించారు.
జనపదాలు క్రీస్తుపూర్వం 500 లో క్రమంగా కరిగిపోయాయి. భారతదేశంలో సామ్రాజ్య శక్తులు పెరగడం, అలాగే వాయువ్య దక్షిణ ఆసియాలో విదేశీ దండయాత్రలు వాటికి కారణమని చెప్పవచ్చు.
1500 నుండి క్రీ.పూ 500 మధ్య జనపదాలు వృద్ధి చెందాయని సాహిత్య ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. "జనపద" అనే పదం మొట్టమొదటి ప్రస్తావన ఐతరేయ , శతాపాత బ్రాహ్మణ గ్రంథాలలో కనిపిస్తుంది.
కొంతమంది చరిత్రకారులు "పౌర-జనపద" అని పిలువబడే ఒక సాధారణ సభ ఉందని సిద్ధాంతీకరించారు, కాని రాం శరణ్ శర్మ వంటి వారు ఈ సిద్ధాంతంతో విభేదిస్తున్నారు. పౌర, జనపద ఉనికి కూడా వివాదాస్పదమైన విషయం.
భారత పౌరసత్వ చట్టం, 1955 లో చేసిన సవరణ కారణంగా, అస్సాం రాష్ట్రానికి చెందిన పౌరుల రాష్ట్ర రిజిస్టర్, ఇది జాతీయ పౌరుల రిజిస్టర్‌లో భాగంగా ఉంది.
సుమారు 26 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం ఉత్తరార్ధగోళంలో హిమానీనదం మొదలైనపుడు క్వాటర్నరీ ప్రారంభమైంది. 2009 కి ముందు, ప్లైస్టోసీన్ 18.05 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం నుండి ఇప్పటి వరకు అని నిర్వచించారు. ప్లైస్టోసీన్ ప్రస్తుత నిర్వచనం ప్రకారం, 2009 కి ముందు, ప్లియోసిన్‌గా నిర్వచించిన దానిలో కొంత భాగం ఇప్పుడూ ప్లైస్టోసీన్‌లో చేరింది.
క్వాటర్నరీ స్ట్రాటిగ్రాఫర్లు ప్రాంతీయ ఉపవిభాగాలపై పనిచేశారు. 1970 ల నుండి, ఇంటర్నేషనల్ కమీషన్ ఆన్ స్ట్రాటిగ్రఫీ జిఎస్ఎస్పి ఆధారంగా ఒకే భౌగోళిక కాలమానాన్ని చేయడానికి ప్రయత్నించింది. దీనిని అంతర్జాతీయంగా ఉపయోగించవచ్చు. పురాతన శీతోష్ణస్థితికి బదులుగా బయోస్ట్రాటిగ్రాఫీపై ఆధరపడి క్వాటర్నరీ ఉపవిభాగాలను నిర్వచించారు.
ఈ కాలంలో ప్రధానమైన భౌగోళిక మార్పుల్లో హిమనదీయ యుగాలలో బోస్ఫరస్ జలసంధి, స్కాగెరాక్ జలసంధి ఆవిర్భావం ఉన్నాయి. ఈ రెండింటి కారణంగా నల్ల సముద్రం, బాల్టిక్ సముద్రాలు మంచినీటిగా మారాయి. తరువాత, సముద్ర మట్టాలు పెరగడంతో వాటిని వరదలు ముంచెత్తి తిరిగి ఉప్పు నీటితో నిండాయి. ఇంగ్లీష్ ఛానల్ ఆవర్తనాల్లో నిండడం, తద్వారా బ్రిటన్‌కు, యూరోపియన్ ప్రధాన భూభాగానికీ మధ్య భూ వంతెనను ఏర్పడడం; బేరింగ్ జలసంధి ఆవర్తనాల్లో మూసుకు పోవడం, తద్వారా ఆసియా, ఉత్తర అమెరికాల మధ్య భూవంతెన ఏర్పడడం; హిమనదీయ నీరు ముంచెత్తడంతో వాయవ్య అమెరికాలోని స్కాబ్లాండ్స్‌లో ఆవర్తనాల్లో మెరుపు వరదలు రావడం ఇతర ముఖ్యమైన భౌగోళిక మార్పులు.