polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
సిరియస్ నక్షత్రం మనకు 8.6 కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో వుంది. దీనిని హిప్పార్కస్ అంతరిక్ష ఉపగ్రహము శాస్త్రీయంగా నిర్ధారించింది. మన భూమికి సమీపంగా వున్న పొరుగు నక్షత్రాలలో ఇది ఒకటి. సూర్యుని మినహాయిస్తే మన సౌర వ్యవస్థకు అతి దగ్గరలో వున్న ఎనిమిదవ నక్షత్రం సిరియస్. అలాగే సౌర వ్యవస్థకు అతి సమీపంలో వున్న నక్షత్ర వ్యవస్థల లో సిరియస్ జంట నక్షత్ర వ్యవస్థది ఐదవ స్థానం. సిరియస్ నక్షత్రం మనకు ఇంత సమీపంగా ఉండటం వలెనే ఆల్ఫా సెంచూరై, కానోపస్, రీగల్, ఆర్ద్రా తదితర దేదీప్యమానంగా వెలిగిపోయే సూపర్ జెయింట్ సదూర నక్షత్రాలతో పోలిస్తే భిన్నంగా ఉంటుంది. 1977 లో ప్రయోగించబడినప్పటి నుండి ఇప్పటివరకూ అంతరిక్షంలో సుదీర్ఘ ప్రయాణం కొనసాగిస్తున్న మానవ రహిత అంతరిక్ష నౌక వోయేజర్ 2, ఇలాగే తన ప్రయాణం నిర్విరామంగా కొనసాగించగలిగితే మరో 2,96,000 సంవత్సరాలకు సిరియస్ నక్షత్రానికి సగం దూరంలో చేరుకోగలుగుతుందని ఒక అంచనా.
సుమారు 73 డిగ్రీల కు ఉత్తరంగా వున్నఅక్షాంశ ప్రాంతాల వారికి తప్ప భూగోళంపై వున్న అన్ని ప్రాంతాలలోను సిరియస్ కనిపిస్తుంది. ఉత్తరార్ధ గోళంలో అందులోను బాగా ఉత్తరాన్న వున్న కొన్ని నగరాలలో నుంచి చూస్తే ఇది క్షితిజానికి దగ్గరగా కనిపిస్తుంది. ఉదాహరణకు సెయింట్ పీటర్స్ బర్గ్ నగరంలో సిరియస్ నక్షత్రం, క్షితిజానికి 13 డిగ్రీల ఎత్తులోనే కనిపిస్తుంది. భారతదేశంలోని విభిన్న ప్రాంతాలలో సిరియస్ నక్షత్రం, తన ఉత్కృష్ట స్థితిలో క్షితిజానికి సుమారు 40 నుంచి 66 వరకు గల ఎత్తులలో కనిపిస్తుంది. ఉదాహరణకు ఈ నక్షత్రం కన్యాకుమారిలో క్షితిజానికి 65.2 ఎత్తులో కనిపిస్తుంది. చెన్నై నగరంలో క్షితిజానికి 60.2 ఎత్తు లోను, విజయవాడలో 56.7 ఎత్తులోను, ముంబై లో 54.2 ఎత్తులో, కొలకత్తాలో 50.7 ఎత్తులోను, న్యూ ఢిల్లీ లో క్షితిజానికి 44.6 ఎత్తులో , శ్రీనగర్ లో క్షితిజానికి 39.2 ఎత్తులోనే కనిపిస్తుంది.
ఈ జంట నక్షత్ర వ్యవస్థ యొక్క వయస్సు 23 కోట్ల సంవత్సరాల వరకు ఉండవచ్చని ఒక అంచనా. ఈ నక్షత్ర వ్యవస్థ ప్రారంభంలో రెండు ప్రకాశవంతమైన నీలి-తెలుపు రంగు నక్షత్రాలు వుండేవని, ఇవి ఒకదాని చుట్టూ మరొకటి ఒక దీర్ఘ వృత్తాకార కక్ష్యలో పరిభ్రమించేవని ఊహించారు. ఆ దశలో ఇవి ఒకదాని చుట్టూ మరొకటి తిరగడానికి 9.1 సంవత్సరాల కాల వ్యవధి పట్టేది. సిరియస్ నక్షత్రం సూర్యునితో పోలిస్తే కొద్దిగ తక్కువ ద్రవ్యరాశితో, సిరియస్ నక్షత్రం సూర్యుని కంటే 5 రెట్లు ఎక్కువ ద్రవ్యరాశితో వుండేది. అందువలన తమ జీవిత పరిణామక్రమంలో ఈ నక్షత్రాలు అనేక మార్పులకు లోనయ్యాయి. భారీ ద్రవ్యరాశి గల సిరియస్ నక్షత్రం, ప్రధాన క్రమ దశ , రెడ్ జెయింట్ దశ లు దాటిపోయి ప్రస్తుతానికి డ్వార్ఫ్ దశలోనికి చేరుకొంది. కొద్దిగ తక్కువ ద్రవ్యరాశి వున్న సిరియస్ నక్షత్రం మాత్రం ఇప్పటికీ ప్రధాన క్రమదశ లోనే కొనసాగుతూ వుంది.
సాధారణంగా తక్కువ ప్రకాశ పరిమాణ విలువలు గల ఖగోళ వస్తువులు ఎక్కువ ప్రకాశవంతంగా ఉంటాయి. సిరియస్ , కానోపస్ నక్షత్రాలను పోల్చి చూస్తే, సిరియస్ నక్షత్రానికి తక్కువ దృశ్య ప్రకాశ పరిమాణ విలువ వుంది కాబట్టి కానోపస్ కన్నా సిరియస్ నక్షత్రమే మనకు ఎక్కువ ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తుంది. అదే విధంగా కానోపస్ నక్షత్రానికి తక్కువ నిరాపేక్ష ప్రకాశ పరిమాణ విలువ వుంది కాబట్టి సిరియస్ కన్నా కానోపస్ నక్షత్రమే నిజానికి ఎక్కువ ప్రకాశవంతమైనది. ఈ విధంగా ఎంతో పరమ ప్రకాశవంతమైన కానోపస్ నక్షత్రం తో పోలిస్తే , సిరియస్ నక్షత్రమే మనకు ఉజ్వలంగా కనిపించడానికి కారణం భూమి నుంచి సిరియస్ నక్షత్రానికి గల సామీప్యత. మనకు సిరియస్ నక్షత్రం సమీపంగా వుంటే, కానోపస్ నక్షత్రం మరింత దూరంలో వుండటమే.
సిరియస్ అనేది సూర్యుని నుంచి 8.6 కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో వున్న ఒక జంట నక్షత్ర వ్యవస్థ . దీనిలో సిరియస్- , సిరియస్- అనే రెండు నక్షత్రాలు వున్నాయి. టెలిస్కోప్ నుంచి చూస్తేనే సిరియస్ కి ఈ రెండు నక్షత్రాలున్నట్లు కనపడుతుంది. మామూలు కంటితో చూస్తే మాత్రం సిరియస్ ఒంటరి నక్షత్రంగానే కనిపిస్తుంది. భూమి మీద నుంచి చూస్తే ఆకాశంలో రాత్రిపూట కనిపించే నక్షత్రాలలో అత్యంత ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రం ఈ సిరియస్ నక్షత్రమే. తెల్లని వజ్రంలా ప్రకాశించే ఈ నక్షత్ర దృశ్య ప్రకాశ పరిమాణం – 1.46. కానిస్ మేజర్ అనే నక్షత్రరాశిలో కనిపించే ఈ నక్షత్రాన్ని బేయర్ నామకరణ పద్దతిలో గా సూచిస్తారు. ఈ తారనే డాగ్ స్టార్ , మృగవ్యాధ రుద్రుడు అని కూడా వ్యవహరిస్తారు.
సూర్యునితో పోలిస్తే సిరియస్ నక్షత్రం 25 రెట్లు ఎక్కువ దేదీప్యమానంగా ఉంటుంది. అంటే 1 సెకండ్ లో సిరియస్ నక్షత్రం సూర్యుని కంటే 25 రెట్లు అధికంగా శక్తిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఇంతటి అంతర్గత దీప్తితో వున్న సిరియస్ నక్షత్రం భూమికి సమీపంగా ఉండటం వలన మనకంటికి ఉజ్వలంగా ప్రకాశిస్తూ కనిపిస్తుంది. అయితే ఇతర ముఖ్య ఖగోళ వస్తువులతో పోలిస్తే దీని దీప్యత తక్కువగానే వుంది. ఉదాహరణకు సిరియస్ తరువాత స్థానంలో వున్న ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రం కానోపస్, సూర్యుని కంటే సుమారుగా 13,600 రెట్లు ఎక్కువ దేదీప్యమానంగా ఉంటుంది. సిరియస్ వైట్ డ్వార్ఫ్ నక్షత్రం సూర్యుని దీప్తి లో కేవలం 5% మాత్రమే కలిగి వుంది.
సిరియస్ అనే జంట నక్షత్ర సముదాయంలో ఒకటి మహోజ్వలమైన నక్షత్రం కాగా మరొకటి కాంతివిహీనంగా కనిపించే వైట్ డ్వార్ఫ్ నక్షత్రం . మహోజ్వలంగా మెరిసే సిరియస్ నక్షత్రం తన పరిణామ దశలో ‘ప్రధాన క్రమం’ లో వున్న నక్షత్రం. 1 వర్ణపట తరగతికి చెందిన నీలి-తెలుపు వర్ణనక్షత్రం. ఇది సూర్యునికంటే వ్యాసంలో 1.71 రెట్లు పెద్దది, తేజస్సు లో సుమారుగా 25 రెట్లు పెద్దది. ఇకపోతే సిరియస్ నక్షత్రం కాంతివిహీనంగా వున్న ఒక చిన్న నక్షత్రం. ఇది సూర్యుని కంటే వ్యాసంలో సుమారు 120 రెట్లు చిన్నది. భూమి కంటె కొద్దిగా చిన్నది. ఇది వైట్ డ్వార్ఫ్ నక్షత్రం. ఈ జంట నక్షత్ర వ్యవస్థ యొక్క వయస్సు సుమారు 20 నుంచి 30 కోట్ల సంవత్సరాల మధ్య ఉంటుంది.
సిరియస్ నక్షత్రాన్ని శీతాకాలపు త్రిభుజం లో భాగంగా కూడా గుర్తించవచ్చు. ఉత్తరార్ధ గోళంలో వున్న వారికి సిరియస్, ప్రొసియన్, ఆర్ద్రా నక్షత్రాలు – ఈ మూడు అతి ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రాలు శీతాకాలంలో రాత్రిపూట ఆకాశంలో ఒక ఊహాత్మక సమబాహు త్రిభుజాన్ని ఏర్పరుస్తున్నట్లుగా కనిపిస్తాయి. దీన్నే శీతాకాలపు త్రిభుజం గా పేర్కొంటారు. ఈ మూడు నక్షత్రాలు వేర్వేరు నక్షత్ర రాశులకు చెందినప్పటికీ, వాటి మొదటి ప్రకాశ పరిమాణ తరగతి కారణంగా, శీతాకాలంలో రాత్రిపూట ఈ త్రిభుజం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఈ శీతాకాలపు త్రిభుజాన్ని గుర్తించడం ద్వారా, దాని ఒక శీర్షంలో మహోజ్వలంగా మెరుస్తున్న సిరియస్ నక్షత్రాన్ని సులువుగా గుర్తుపట్టవచ్చు.
ఆకాశంలో సూర్యుడు, చంద్రుడు, శుక్రుడు, జూపిటర్ ల తరువాత మనకు ప్రకాశవంతంగా కనిపించేది సిరియస్ నక్షత్రమే. సాధారణంగా అంగారకుడు, బుధుడు గ్రహాలు సిరియస్ కన్నా మసక గానే ఉన్నప్పటికీ, కొన్ని సమయాలలో మాత్రం అవి గరిష్ట స్థాయిలో సిరియస్ కన్నా ఎక్కువ ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తాయి. సిరియస్ తరువాత స్థానం కానోపస్ నక్షత్రానిది. భూమిపై నుండి చూస్తే ఆకాశంలో అత్యంత ప్రకాశవంతంగా కనిపించే మొదటి పది ఖగోళ వస్తువులు - సూర్యుడు , చంద్రుడు , ఇంటర్నేషనల్ స్పేస్ స్టేషన్ , శుక్రుడు , జూపిటర్ , అంగారకుడు , బుధుడు ,సిరియస్ నక్షత్రం , కానోపస్ నక్షత్రం , శని గ్రహం వరుస క్రమంలో వుంటాయి.
7317' కు దక్షిణాన్న సిరియస్ నక్షత్రం ధృవ పరిభ్రమణ తారగా వుంటుంది. అంటే దక్షిణ ధ్రువం నుండి 16.7 అక్షాంశ పరిధిలోపల ఇది ధృవ పరిభ్రమణ తార అవుతుంది. దీని దిక్పాతం సుమారుగా -1643'. అందువల్ల 7317' కు దక్షిణంగా వున్న అక్షాంశ ప్రాంతాలపై నుండి ఆకాశంలో చూస్తే సిరియస్ నక్షత్రం ఖగోళ దక్షిణ ధృవం చుట్టూ పరిభ్రమిస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది. 7317' కు ఉత్తరంగావున్న అక్షాంశ ప్రాంతాలపై నుండి చూస్తే సిరియస్ నక్షత్రం ఆకాశంలో క్షితిజానికి దిగువన అస్తమిస్తుంది. దక్షిణార్ధగోళంలో జూలై ప్రారంభంలో సిరియస్, సూర్యాస్తమయం తరువాత సాయంత్రం సమయంలోనే కాక సూర్యోదయానికి ముందు ఉదయం సమయంలో కూడా ఆకాశంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
సిరియస్ నక్షత్రం ఉత్తరార్ధగోళంలో వున్న వారికి డిసెంబర్ నెల నుంచి ఏప్రిల్ నెల వరకూ ఆకాశంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. రాత్రి పూట ఉజ్వలంగా ప్రకాశించే ఈ నక్షత్రం అనుకూల పరిస్థితులున్నప్పుడు మామూలు కంటికి పగటి వెలుగులో కూడా కనిపిస్తుంది. ముఖ్యంగా ఆకాశం నిర్మలంగా వున్నప్పుడు, సూర్యుడు క్షితిజానికి కాస్త క్రిందుగా వున్నప్పుడు, ఎక్కువ ఉన్నత ప్రదేశంలో వున్న పరిశీలకులకు సిరియస్ నక్షత్రం నడి నెత్తిన ఆకాశంలో పగటి పూట కూడా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అయితే ఇటువంటి అనుకూల పరిస్థితులు దక్షిణార్ధ గోళంలో ఎక్కువగా ఏర్పడతాయి దీనికి కారణం సిరియస్ నక్షత్రానికి ఖగోళ దిక్పాతం దక్షిణంగా వుండటమే.
సిరియస్ నక్షత్రం యొక్క దృశ్య ప్రకాశ పరిమాణం -1.47. ఈ విలువ 1.5 కన్నా తక్కువగా వుండడం వలన ఇది మొదటి తరగతి పరిమాణపు నక్షత్రాల కోవలోకి వస్తుంది. అంతర్గత దీప్యత , భూసామీప్యతల కారణంగా సిరియస్ నక్షత్రం మనకు అత్యంత ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తుంది. నిజానికి సూర్యుడు తరువాత రాత్రిపూట ఆకాశంలో కనిపించే నక్షత్రాలన్నింటిలోను అతి ఉజ్వలంగా ప్రకాశిస్తూ కనిపించేది ఇదే. దీని తరువాత స్థానంలో వున్న ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రం కానోపస్ తో పోలిస్తే సిరియస్ దాదాపు రెట్టింపు కాంతివంతంగా కనిపిస్తుంది.
సిరియస్ నక్షత్రానికి ఉత్తరంగా ప్రొసియన్ అనే ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రం కనిపిస్తుంది. ఇది కానస్ మైనర్ అనే నక్షత్రరాశికి చెందినది. సిరియస్ కు సమీపంలో ఉన్న అతి పెద్ద పొరుగు నక్షత్రం ప్రొసియన్ నక్షత్రమే. ఇది సిరియస్ కు 5.24 కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో వుంది. ఉత్తరార్ధ గోళంలో వున్న వారికి శీతాకాలంలో రాత్రిపూట ఆకాశంలో కనిపించే శీతాకాలపు త్రిభుజం యొక్క శీర్షాలుగా సిరియస్, ప్రొసియన్, ఆర్ద్రా నక్షత్రాలున్నాయి. సిరియస్ నక్షత్రానికి దక్షిణంగా కానోపస్ అనే మరో ఉజ్వల నక్షత్రం కనిపిస్తుంది. ఇది కెరీనా నక్షత్రరాశికి చెందినది.
సిరియస్- నక్షత్రం కూడా సూర్యుని వలె తన చుట్టూ తాను భ్రమణం చేస్తూ వుంటుంది. దీని భ్రమణ వేగం 16 కి.మీ./సెకండ్ గా అంచనా వేయబడింది. సాపేక్షకంగా ఇంత తక్కువ భ్రమణ వేగం వుండటం వల్ల ఈ నక్షత్రం యొక్క మధ్య రేఖ అంచులు బల్లపరుపుగా అయ్యే అవకాశం ఎక్కువగా వుండదు. ఇదే పరిమాణంలో వున్న వేగా నక్షత్రంను తీసుకొంటే దాని భ్రమణ వేగం అత్యధికంగా 274 కి.మీ./సెకండ్ వుండటం వల్ల, ఆ వేగా నక్షత్ర మధ్య రేఖ చుట్టూవున్న భాగం గణనీయంగా ఉబ్బెత్తుగా మారుతుంది. సిరియస్- నక్షత్ర ఉపరితలంపై బలహీనమైన అయస్కాంత క్షేత్ర ప్రభావాన్ని గుర్తించారు.
సిరియస్ నక్షత్రం యొక్క నిరాపేక్ష ప్రకాశ పరిమాణం విలువ +1.45. అంటే సిరియస్ నక్షత్రాన్ని భూమి నుంచి 10 నియమిత దూరంలో వుంచినపుడు దాని ప్రకాశ పరిమాణం విలువ 1.45 మాత్రమే. వివిధ నక్షత్రాల యదార్ధ ప్రకాశ పరిమాణాలను తులనాత్మకంగా పరిశీలించడానికి నిరాపేక్ష ప్రకాశ పరిమాణాలను కొలమానంగా తీసుకొంటారు. సూర్యునికి ఈ విలువ +4.83 కాగా సిరియస్ , కానోపస్ నక్షత్రాలకు నిరాపేక్ష ప్రకాశ పరిమాణం విలువలు వరుసగా +1.45, -5.53.
సిరియస్ జంట నక్షత్ర వ్యవస్థలో రెండు తెల్లటి నక్షత్రాలున్నాయి. వీటిలో అత్యంత ప్రకాశమానంగా కనిపిస్తున్న దానిని సిరియస్- నక్షత్రంగా వ్యవహరిస్తారు. ఇది 1 వర్ణపట తరగతికి చెందిన ఉజ్వలమైన నక్షత్రం. నక్షత్ర పరిణామ క్రమంలో ఇది సూర్యడు లాంటి దశలో ఉండటం వలన దీనిని ప్రధాన క్రమంలో వున్న నక్షత్రం గా పేర్కొంటారు. దీనర్ధం సూర్యుడి వలె ఈ నక్షత్రం కూడా తన కేంద్రభాగం లో జరిగే హైడ్రోజన్ అణువుల సంలీన ప్రక్రియ ద్వార అపారమైన శక్తిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. దీని ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత 9,940.
సుమారు 8.44 దృశ్య ప్రకాశం పరిమాణంతో బాగా కాంతివిహీనంగా వున్న సిరియస్ నక్షత్రం, శక్తివంతమైన టెలిస్కోప్ తో మాత్రమే కనిపిస్తుంది. అందువలనే సిరియస్ ఒక జంట తార అనే విషయం 1844 వరకూ ఊహించలేకపోయారు. 1844 లో మొదటిసారిగా జర్మన్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త ఫ్రెడరిక్ విల్ హెల్మ్ బెస్సెల్ ఆకాశంలో దీని మార్గంలో వస్తున్న మార్పులను పరిశీలించి సిరియస్ ఒంటరి నక్షత్రం కాదని, దానికి మరొక సహచరతార ఉంటుందని ఊహించడమే కాకుండా ఈ రెండు నక్షత్రాలు ఒకదాని చుట్టూ మరొకటి తిరిగేందుకు 50 సంవత్సరాలు పడుతుందని కూడా ఖచ్చితంగా లెక్కించగలిగాడు.
1955 లో రాబర్ట్ హాన్బరీ బ్రౌన్, రిచర్డ్ ట్విస్ అనే బ్రిటిష్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు నక్షత్ర వ్యతికరణమాపకం వుపయోగించి సిరియస్ వ్యాసాన్ని కనుగొన్నారు. సిరియస్ నక్షత్రం సూర్యుని కంటే ద్రవ్యరాశిలో సుమారు రెండు రెట్లు పెద్దది. వ్యాసంలో 1.71 రెట్లు పెద్దది. 2005 లో హుబల్ టెలీస్కోప్ నుపయోగించి ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు సిరియస్ నక్షత్రం, భూవ్యాసంతో సమానమైన వ్యాసాన్ని, సూర్యునితో సమానమైన ద్రవ్యరాశిని కలిగి వుంటుందని నిర్ధారించారు.
1915 లో మౌంట్ విల్సన్ అబ్జర్వేటరీలో వాల్టర్ సిడ్నీ ఆడమ్స్ అనే అమెరికన్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త 60-అంగుళాల రిఫ్లెక్టర్ ను ఉపయోగించి, సిరియస్ యొక్క వర్ణపటాన్ని అధ్యయనం చేసాడు ఇది మందకొడిగా వున్న తెల్లటి నక్షత్రం అని నిర్ణయించాడు. భూమి కంటే సైజులో కొంచెం పెద్దదిగా ఉన్నప్పటికీ, ఒక ప్రమాణ ఉపరితల విస్తీర్ణాన్నీ పరిగణిస్తే మాత్రం, సూర్యుని కంటే సిరియస్ నక్షత్రం యొక్క ఉపరితలం చాలా ఉజ్వలంగా ఉంటుంది అని కనుగొన్నాడు.
సిరియస్ ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత సుమారు 10,000 వరకు ఉంటుంది. సిరియస్ నక్షత్రం కేవలం కేంద్రభాగం మాత్రమే మిగిలి వున్న ఒక మరుగుజ్జు నక్షత్రం. దీని కోర్ భాగంలోని హీలియం ఇంధనమంతా హరించుకుపోవడం వల్ల, కేంద్రక చర్యలు కూడా ఆగిపోయివుంటాయి. అయినప్పటికీ అత్యదిక అంతర్గత ఉష్ణాన్ని కలిగి వున్న కొర్ భాగంను మాత్రమే కలిగి వుండటం వలన, సిరియస్ నక్షత్రం సుమారు 25,000 వరకు అత్యధిక ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలను కలిగి ఉంటుంది.
దీని సహచర నక్షత్రం సిరియస్-. సుమారు 8.44 దృశ్య ప్రకాశం పరిమాణంతో బాగా కాంతివిహీనంగా కనిపించే సిరియస్ నక్షత్రం 2 వర్ణపట తరగతికి చెందిన వైట్ డ్వార్ఫ్ నక్షత్రం . అంటే ఇది తన నక్షత్ర పరిణామ క్రమంలో ప్రధాన క్రమ దశను దాటిపోయి చివరకు ఒక తెల్లని మరుగుజ్జు నక్షత్రంగా మారిపోయిన నక్షత్రం. అంటే సిరియస్- ను ఒక చిన్నపాటి గ్రహ పరిమాణంలో కుచించుకు పోయిన నక్షత్రంగా భావించవచ్చు.
1862 జనవరి 31లో అల్వాన్ గ్రాహమ్ క్లార్క్ అనే అమెరికన్ ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞుడు, టెలిస్కోప్ తయారీదారుడు మొదటిసారిగా దీని సహచరతారను టెలీస్కోప్ లో చూసాడు. డెర్బోర్న్ అబ్జర్వేటరీ కోసం నిర్మిస్తున్న అతి పెద్ద రిఫ్రాక్టర్ టెలిస్కోప్ కు సంబంధించి 18.5 అంగుళాల ద్వారాన్ని పరీక్షిస్తున్నప్పుడు ఇది జరిగింది. తరువాత మార్చి 8 న సిరియస్ కనిపిస్తున్న విషయాన్ని చిన్న టెలీస్కోప్ లతో కూడా నిర్ధారించారు.
విశ్వంలో ఉద్గారమవుతున్న పరారుణ వికిరణాన్ని సర్వే చేస్తున్న స్పేస్ అబ్జర్వేటరీ వారు తెలియచేసిన ప్రకారం సిరియస్ జంట నక్షత్ర వ్యవస్థ ఊహించిన స్థాయి కన్నా అధికంగా పరారుణ వికిరణాన్ని వెలువరిస్తున్నది. ఇది ఈ నక్షత్ర వ్యవస్థలో గల ధూళి కి సంబందించిన ఒక సూచన కావచ్చు. ఏది ఏమైనప్పటికీ జంట తారలకు సంబంధించినంత వరకూ దీనిని ఒక అసాధారణమైన విషయంగా భావిస్తున్నారు.
భూమికి గల ప్రెసిషన్ చలనం వల్ల సిరియస్ నక్షత్రం భవిష్యత్తులో మరింత దక్షిణంవైపుకు పయనిస్తుంది.రమారమి 9000 సంవత్సరం నుంచి ఉత్తర యూరప్, మధ్య యూరప్ ప్రాంతాల నుండి సిరియస్ నక్షత్రం కనిపించదు. ఆపై 14000 సంవత్సరంలో దాని దిక్పాతం సుమారు -67 గా వుంటుంది. దానితో దక్షిణాఫ్రికా, ఆస్ట్రేలియా లోని అనేక ప్రాంతాల్లో నుండి చూస్తే ఇది ధృవ పరిభ్రమణ తారగా వుంటుంది.
సిరియస్ జంట నక్షత్ర వ్యవస్థ క్రమేణా మన సౌర వ్యవస్థకు సమీపంగా కదులుతున్నది. అందువలన మరో 60,000 సంవర్సరాల వరకు అది ఇంకొద్ది ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తుంది. ఆ తరువాత అది సౌర వ్యవస్థ నుండి దూరంగా జరగడం వల్ల ఆపై ప్రకాశమానం కొద్దిగా తగ్గుతుంది. అయితే ఏదిఏమైనా రాబోయే 2,10,000 సంవత్సరాల వరకు సిరియస్ నక్షత్రమే మనకు కనిపించే అత్యంత ప్రకాశమైన నక్షత్రంగా వుంటుంది.
అయితే సూర్యుని అంత ద్రవ్యరాశి కలిగివున్నప్పటికి సిరియస్ నక్షత్ర వ్యాసం , భూగోళం వ్యాసం కన్నా చిన్నది కావడంతో, దీనికి భూమి కంటే 3,50,000 రెట్లు అధికంగా అపారమైన గురుత్వాకర్షణ శక్తి ఏర్పడింది. అంటే భూమి మీద 68 ల బరువున్న ఒక వ్యక్తి ఈ సిరియస్ నక్షత్రంపై 25,000 టన్నుల బరువు ఉంటాడని చెప్పవచ్చు.
గైయా-1 నక్షత్ర గుచ్చం: ఇది సిరియస్ కు పశ్చిమ దిశలో కేవలం 10 ఆర్క్ నిమిషాల దూరంలో వున్నప్పటికీ. ఉజ్వలమైన సిరియస్ కాంతికి సంబంధించిన గ్లేరింగ్ కారణముగా సాధారణ టెలీస్కోప్ లో దీనిని 2017 వరకూ చూడలేకపోయారు. 2017 లో గైయా స్పేస్ అబ్జర్వేటరీ గుర్తించిన ఈ భారీ నక్షత్ర గుచ్చంలో 1200 వరకు నక్షత్రాలున్నాయి.
మెసియర్ 41 నక్షత్ర గుచ్చం : సిరియస్ కు 4 డిగ్రీల దక్షిణంగా -41 అనే నక్షత్ర గుచ్చం వుంది. ఇది సాధారణ కంటికి కనీకనిపించనట్లున్నప్పటికి టెలీస్కోప్ తో చూస్తే అనేకానేక నక్షత్రాలు గుంపుగా కనిపిస్తుంది. ఇది అనేక రెడ్ జెయింట్ నక్షత్రాలతో సహా సుమారు 100 నక్షత్రాలు కలిగి ఉంది,
కానిస్ మేజర్ అనే నక్షత్రరాశిలో కనిపించే సిరియస్ నక్షత్రాన్ని ఓరియన్ నక్షత్రరాశి ఆధారంగా సులభంగా గుర్తించవచ్చు. ఓరియన్ నక్షత్రరాశిలో వేటగాడి బెల్ట్ ను పోలివున్న 3 నక్షత్రాలను తూర్పుకి పొడిగిస్తే తెల్లగా అత్యంత కాంతివంతంగా మెరుస్తూ కనిపించే నక్షత్రమే సిరియస్.
సిరియస్ జంట నక్షత్రాలలో ప్రధానమైనది, మహోజ్వలంగా ప్రకాశించేది సిరియస్- నక్షత్రం. దీని ద్రవ్యరాశి సూర్యునితో పోలిస్తే రెండు రెట్లు పెద్దది. వ్యాసం సూర్యునితో పోలిస్తే 1.71 రెట్లు పెద్దది. అంటే దీని ఘనపరిమాణం సూర్యునితో పోలిస్తే సుమారు 5 రెట్లు పెద్దదిగా వుంటుంది.
హబుల్ స్పేస్ టెలిస్కోప్ను ఉపయోగించి, ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞులు సిరియస్ నక్షత్రం దాదాపుగా భూమి వ్యాసంతో సమానమైన వ్యాసాన్ని , సూర్యుని ద్రవ్యరాశితో సమానమైన ద్రవ్యరాశిని కలిగివుందని నిర్ణయించారు.
సూర్యుని మినహాయిస్తే ఈ విధంగా ఋణాత్మకమైన దృశ్య ప్రకాశ పరిమాణ విలువలు కేవలం నాలుగు నక్షత్రాలకు మాత్రమే వున్నాయి. అవి సిరియస్ , కానోపస్ , ఆల్ఫా సెంచూరి , స్వాతి నక్షత్రం
ఆర్.ఎస్.ఎస్ పై నిషేధం ఎత్తివేసిన తరువాత అది ఒక రాజకీయ సంస్థ భారతీయ జనసంఘ్ ను ఏర్పరచాలని నిర్ణయించింది. దేశ్ ముఖ్ భారతీయ జనసంఘ్ కు ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి ప్రధాన కార్యదర్శిగా శ్రీగురు చే నియమించబడ్డాడు. ఉత్తరప్రదేశ్ లో భారతీయ జనసంఘ్ సంస్థను మూలాలనుండి అభివృద్ధి చేయడానికి యిదివరకు అతను ఆర్.ఎస్.ఎస్ ప్రచారక్ గా పనిచేయడం ఎంతో సహాయపడింది. 1957లో ఉత్తరప్రదేశ్ లోణి ప్రతీ జిల్లాలో కూడా జనసంఘ్ శాఖలు విస్తరించాయి. దీనికి నానాజీ కృషి ఎంతో ఉంది.
క్రమంగా జనసంఘ్ ఉత్తరప్రదేశ్ లో బలమైన శక్తిగా ఎదిగింది. 1967లో బి.జె.ఎస్ ఉత్తరప్రదేశ్ లోని చౌదరి చరణ్ సింగ్ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వంలో భాగమయింది. చరణ్ సింగ్, రాం మనోహర్ లోహియా లతో మంచి సంబంధాలను కల్పించి ప్రభుత్వంలో భాగం పంచుకొనే కార్యక్రమంలో నానాజీ కీలక పాత్ర పోషించాడు. ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఏర్పడిన మొట్టమొదటి కాంగ్రెసేతర ప్రభుత్వంలో వివిధ రాజకీయ నేపథ్యం కలిగిన నాయకులనూ ఒకే వేదికపైకి తేవడంలో దేశ్ ముఖ్ విజయవంతమైన పాత్ర పోషించాడు.
నానాజీ మరాఠీ భాష మాట్లాడే దేశస్థ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో 1916 అక్టోబరు 11న వషిమ్‌ జిల్లాలోని కడోజీ అనే చిన్న పట్టణంలో జన్మించాడు. అతనికి విద్యాభ్యాసం పొందాలనే అభిలాష ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ డబ్బు లేకపోవడంతొ అది సాధ్యం కాలేదు. అందువలన అతడు కాయగూరల దుకాణంలో పనిచేసి డబ్బు సంపాదించి తన విద్యాధ్యయనానికి ఖర్చు చేసాడు. అతను బాల గంగాధర్ తిలక్కు ప్రభావితుడైనాడు.
చండికాదాస్ అమృతరావు దేశ్‌ముఖ్ "నేతాజీ దెశ్‌ముఖ్"గా సుపరితితుడు. అతను భారతదేశంలో సామాజిక ఉద్యమకారుడు. అతను విద్య, ఆరోగ్యం, గ్రామీణ స్వావలంబన రంగాలలో కృషిచేసాడు.అతను 1999లో పద్మవిభూషణ, 2019 జనవరిలో భారతరత్న పురస్కారాలను భారత ప్రభుత్వంచే అందుకున్నాడు. అతను భారతీయ జనసంఘ్ నాయకుడు, భారత రాజ్యసభ సభ్యుడు.
అతను భారత స్వాతంత్ర్యసమరయోధుడు లోకమాన్య బాలగంగాధర్ తిలక్ జాతీయవాదానికి ప్రభావితుడై సామాజిక సేవలు, ఉద్యమాలపై అభిరుచిని పెంచుకున్నాడు. అతని కుటుంబంతో డా. కేశవరావు బలిరాం హెగ్డేవార్ కు నిత్య సంబంధాలు ఉండేవి. హెగ్డేవార్ అతని సేవాదృక్పధాన్ని గుర్తించి అతనిని ఆర్.ఎస్.ఎస్ శాఖలలో చేరేందుకు ప్రోత్సాహాన్ని అందించాడు.
1947లో ఆర్.ఎస్.ఎస్ "రాష్ట్రధర్మ", "పాంచజన్య" అనే రెండు జర్నల్స్ ను, "స్వదేశ్" అనే వార్తాపత్రికలను ప్రారంభించాలని నిర్ణయించింది. వాటికి భారత పూర్వ ప్రధాని అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి సంపాదకునిగా, నానాజీ మేనేజింగ్ డైరక్టరుగా వ్యవహరించారు.
ప్రచురణలను బయటకు తీసుకురావడానికి సంస్థకు డబ్బు ఖర్చుపెట్టడం కష్టసాధ్యంగా ఉన్నందున ఇది చాలా కష్టమైన పని అయినప్పటికీ అది వారి కార్యక్రమాలను మందగించలేకపోయింది. వారి ప్రచురణలలోని బలమైన జాతీయ విషయాల వలన జనాదరణ, గుర్తింపు పొందాయి.
అతను "సికార్"కు చెందిన రావురాజా గారి ఉపకార వేతనంతో సికార్ లోని ఉన్నత పాఠశాలలో చేరాడు. అతను బిర్లా కళాశాల లో చదివాడు. అదే సంవత్సరం అతను రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ లో చేరాడు.
అతని అంకితభావం చూసిన ఆర్.ఎస్.ఎస్. సరసంఘన్‌చాలక్ అయిన ఎం.ఎస్.గోల్వంకర్ అతనిని ఉత్తరప్రదేశ్ లోని గోరఖ్‌పూర్ కు ప్రచారక్ గా పంచాడు. అతను ఉరప్రదేశ్ మొత్తానికి సహ ప్రాంత ప్రచారక్ గా ఎదిగాడు.
బలమైన రాజకీయ నయకుడైన ఉత్తరప్రదేశ్ పూర్వపు ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాను గుప్తా తన రాజకీయ జీవితంలో తనను మూడుసార్లు బయటకు పంపించిన దేశ్ ముఖ్ తో పెద్ద సవాలును ఎదుర్కొన్నాడు.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు ముంచంగిపుట్టులోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల బుసిపుట్టులోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల ముంచంగిపుట్టులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
నూర్-ఉన్-నిసా ఇనాయత్ ఖాన్ , లేక నూరా ఇనాయత్-ఖాన్ రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో పాల్గొన్న బ్రిటీష్ యోధురాలు, స్పెషల్ ఆపరేషన్స్ లో ఆమె చేసిన పనికి బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది. నూరా బేకర్ అన్న పేరు కూడా ఆమె వాడేది. భారతీయ అమెరికన్ వారసత్వాలు కలిగిన నూర్ ఇనాయత్ ఖాన్ రచయితగానూ పేరు పొందింది. స్పెషల్ ఆపరేషన్స్ ఎగ్జిక్యూటివ్ గా ఆమె చేసిన కృషికిగాను మరణానంతరం జార్జ్ క్రాస్ సాధించింది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో బ్రిటన్ నుంచి జర్మనీ ఆక్రమిత ఫ్రాన్సుకు సైన్యంలో ఆదేశాల మేరకు స్పెషల్ ఆపరేషన్స్ ఎగ్జిక్యూటివ్ గా వెళ్ళి పనిచేసిన తొలి మహిళగానూ, బ్రిటన్లో తొలి ముస్లిం వార్ హీరోయిన్ గానూ ఆమె నిలిచింది.
రష్యాలో నూర్ జన్మించింది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభం కావడంతో 1914లో రష్యా నుంచి కుటుంబం లండన్ చేరుకుంది. బ్లూమ్స్ బరీ ప్రాంతంలో నివసించసాగారు. నూర్ ఇనాయత్ ఖాన్ విద్యాభ్యాసం నాటింగ్ హిల్ ప్రాంతంలో ప్రారంభమైంది. 1920లో కుటుంబ సమేంతంగా ఫ్రాన్సు చేరుకుని ప్యారిస్ సమీపంలోని ఓ ప్రాంతంలో, సూఫీ మత భక్తుడు బహూకరించిన ఇంటిలో స్థిరపడ్డారు. 1927లో నూర్ ఇనాయత్ ఖాన్ తండ్రి మరణించాడు. ఆపైన నూర్ దు:ఖంలో మునిగిన తల్లి, చిన్నవారైన తోబుట్టువుల బాధ్యతను స్వీకరించింది.
యుక్తవయసులో ఆమె మౌనంగా ఉండేది. దానికితోడు సిగ్గరి, సున్నిత మనస్కురాలు. సొర్బొన్నెలో బాలల మనసత్తత్వ శాస్త్రం, ప్యారిస్లో సంగీతం అభ్యసించింది. హార్ప్, పియానోల కోసం స్వరకల్పన చేయగలిగేది. పిల్లల కథలు, కవితలు రాయడంతో తన కెరీర్ ప్రారంభించింది. బాలల పత్రికలకు, ఫ్రెంచి రేడియోకు రచయిత్రిగా కొనసాగింది. బౌద్ధ జాతక కథల నుంచి స్ఫూర్తి పొంది 1939లో ట్వంటీ జాతక టేల్స్ పుస్తకాన్ని రాసి లండన్లో ప్రచురించింది.
ఆమె తండ్రి ఇనాయత్ ఖాన్ భారతీయ ముస్లిం పాలక కుటుంబానికి చెందినవాడు అతని తల్లి టిప్పు సుల్తాన్ మామగారి వారసరాలు. ఇనాయత్ ఖాన్ ఐరోపాలో సూఫీయిజాన్ని బోధిస్తూ, సంగీతకారునిగా జీవించాడు. ఆమె తల్లి పిరానీ అమీరా బేగం న్యూమెక్సికో ప్రాంతానికి చెందిన అమెరికన్. ఇనాయత్ ఖాన్ అమెరికా పర్యటనల్లో వారిద్దరూ కలిశారు. ఆ క్రమంలో వివాహం చేసుకున్నారు.
జార్జి క్రాస్ మెడల్ దక్కించుకున్న అరుదైన మహిళగా గుర్తింపు పొందిన ఆమెకు ఆగష్టు 2023లో బ్రిటన్ రాణి కెమెల్లా నివాళి అర్పించడంతో పాటు రాయల్ ఎయిర్‌ఫోర్స్ క్లబ్‌ లో నూర్ ఇనాయత్ ఖాన్ చిత్రపటం ఆవిష్కరించింది. అలాగే విధి నిర్వహణలో అసమాన ధైర్యసాహసాలు ప్రదర్శించిన ఆమె పేరు మీదుగా ఎయిర్‌ఫోర్స్ క్లబ్‌లో ఓ గదికి నూర్ అని నామకరణం చేసారు.
మాస్కోలో 1914 జనవరి 1న తల్లిదండ్రులకు తొలి సంతానంగా నూర్ ఇనాయత్ ఖాన్ జన్మించింది. విలాయత్ , హైదయత్ , ఖైరున్నీసా ఆమె తోబుట్టువులు.
ఏలకుల మొక్క బహువార్ధిక చెట్టు.ఇండియా శ్రీలంక ఎక్కువ సాగు చేస్తారు.చెట్టు నాలుగు మీటర్ల ఎత్తువరకు పెరుగును.ఆకులు వెడల్పుగా పొడవుగా వుండి, ఆకు చివర కోసుగా ఈటె వలె వుండును, ఏలకుల మొక్క వృక్షశాస్త్రంలో జింజీబెరేసియా కుంటుంబానికి చెందిన మొక్క. మొక్క వృక్షశాస్త్ర పేరు ఎలెట్తరియా కార్డోమొమమ్ .చిన్న పసుపు రంగు పూలను కల్గి వుండును. సాగిన ఆండాకారపు పండు/కాయ లోపల విత్తనాలు వుండును.కాయ పసుపు ఆకుపచ్చని వెలుపలలి తొక్కను కల్గి ముడు ముఖాలు/పార్శాలు కల్గి వుండును.
ఏలకులు పురాతన కాలం నుండివినియోగంలో ఉన్నాయి.ఈజిప్టులు ఎలక్కులను సుగంధ ద్రవ్యాలలోవాడేవారు, అలాగే పళ్లను తెల్లగా వుడుటకై, ఏలక్కులను నమిలేవారు.అలాగే ధూపముగా వాడేవారు.
అరబ్భులు ఎలక్కులపొడిని కాపీ తేనీరులో వాడుతారు.ఆసియాలో వంటల్లో ఎలక్కులు ముఖ్యమైన మాసాల దినుసు.ఇండియాల్లో మాంసాహార వంటల్లో, తీపి వంటకాల్లో ఎలక్కులను ఉపయోగిస్తారు.వేలేరియస్ కోర్డస్ అనే అతను మొదటగా 1544లో ఏలకుల ఆవశ్యకంనూనెను ఉత్పత్తి చేసాడు.
ఏలకుల ఆవశ్యక నూనెల్లోని కొన్ని ముఖ్య రసాయన సమ్మేళనాలు:ఆల్ఫా పైనేన్, బీటా పైనేన్, సబినెన్, మైర్సేన్, ఆల్ఫా పేలాన్డ్రెన్, లిమోనేన్, 1,8-సినేయోల్, -టెర్పేనైన్, - సైమెన్, టెర్పినోలేన్, లినలూల్, లినలైల్ ఆసిటేట్, టెర్పినేన్-4- ఆయిల్, ఆల్ఫా టేర్పీనియోల్ ఆసిటేట్, సిట్రోనెల్లోల్, నేరోల్, జెరానియోల్, మిథైల్ యూజెనోల్, ట్రాన్స్-నేరోలిడోల్.
పళ్ళు చేదుగా వున్న ఆహార యోగ్యం. ఏలకులను ప్రపంచంలో కొన్ని ప్రదేశాలలో మాత్రమే సాగు చేస్తున్నారు.శ్రీలంక, లావోస్, నేపాల్, గౌటమాల, ఇండియా.ఏలకుల విత్తనాలలో సల్ఫర్, కాల్సియమ్, ఫాస్పర్ ఖనిజాలు ఉన్నాయి. విత్తనాలలో 5% వరకు వోలటైల్ నూనెలు/ఆవశ్యక నూనెలు ఉన్నాయి. నూనె లేత లేదా పాలిపోయిన పసుపు రంగులోవుండును.
ఏలకుల నూనె ఒక ఆవశ్యక నూనె.ఒక సుగంధ తైలం. ఏలకులనూనె ఔషధ గుణాలు కల్గి ఉంది.ఏలకులను ఆహారంలో మసాలా దినుసుగా ఉపయోగిస్తారు. ఏలకులను ఆంగ్లంలో కార్డమమ్ అంటారు.ఏలకుల మొక్క వృక్షశాస్త్రంలో జింజీబెరేసియా కుంటుంబానికి చెందిన మొక్క.
ఏలకుల గింజల నుండి అవశ్యక నూనెను ఆవిరి స్వేదన క్రియ/స్టీము డిస్టిలేసను పద్ధతిలో సంగ్రహిస్తారు, పక్వానికి వచ్చి, దోరగా పండక ముందే కాయలను సేకరిస్తారు.విత్తనాల నుండి నూనె దిగుబడి శాతం 5% వరకు వుండును.
నీటి ఆవిరి సంగ్రహణ పద్ధతి ప్రధాన వ్యాసం: ఆవశ్యక నూనెల ఉత్పత్తి- నీటి ఆవిరి ద్వారా స్వేదనక్రియ చదవండి.
అజ్మీరా రేఖ నాయక్ 2009లో రాజకీయాల్లోకి ప్రవేశించి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తరపున ఆసిఫాబాద్ జెడ్.పి.టి.సి. మెంబర్ గా పోటీచేసి, విజయం సాధించింది. 2013లో తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితిలో చేరి, తెలంగాణ ఉద్యమంలో చురుకైన పాత్రను పోషించింది. 2014లో ఖానాపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుంచి పోటీచేసి, తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి రితేష్ రాథోడ్ పై 30వేల మెజారితో విజయం సాధించింది. 2018లో జరిగిన తెలంగాణ ముందస్తు ఎన్నికలలో తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ టికెట్ పై పోటీ చేసి సమీప కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి రమేష్ రాథోడ్ పై 24,300 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలుపొందింది.
అజ్మీరా రేఖ నాయక్ 1975, డిసెంబరు 19న శంకర్ నాయక్, శ్యామల దంపతులకు హైదరాబాదులో జన్మించింది. తండ్రి బిహెచ్ఈఎల్ సంస్థలో ఉద్యోగికాగా, తల్లి రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగిగా పనిచేసింది. హైదరాబాద్ బేగంపేటలోని హైదరాబాద్ పబ్లిక్ స్కూల్ నుంచి స్కూల్ విద్యను చదివిన అజ్మీరా రేఖ, 1999లో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం పరిధిలోని వనితా మహావిద్యాలయంలో బిఏ చదివింది. ఆ తరువాత 2010లో ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో ఎంఏ , 2013లో పడాల రాంరెడ్డి కళాశాల నుండి ఎల్ఎ.ఎల్.బి.ని పూర్తి చేసింది.
అజ్మీరా రేఖ నాయక్ తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకురాలు. ప్రస్తుతం భారత్ రాష్ట్ర సమితి తరపున ఖానాపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ప్రాతినిథ్యం వహిస్తుంది.
1997, ఆగస్టు 10న రవాణా శాఖలో ప్రభుత్వ ఉద్యోగి శ్యామ్ నాయక్ తో అజ్మీరా రేఖ నాయక్ వివాహం జరిగింది. వీరికి ఇద్దరు పిల్లలు .
సికందర్ లోడి తరువాత సైన్యాలను గ్వాలియరు వైపు నడిపించాడు. కాని చంబల్ నదిని దాటిన తరువాత అతని శిబిరంలో ఒక అంటువ్యాధి వ్యాప్తి చెందిన కారణంగా బలవంతంగా దండయాత్రను ఆపవలసిన అగత్యం ఏర్పడింది. లోడితో రాజీ పడటానికి ఈ అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకున్న మనుసింహ, తన కుమారుడు విక్రమాదిత్యను బహుమతులతో లోడి శిబిరానికి పంపాడు. కుమారుడితో పపంపిన వర్తమానంలో " డిల్లీ నుండి తిరుగుబాటుదారులను పంపివేస్తానని. బదులుగా ధొల్పూరును తిరిగి వినాయక-దేవాకు చేయాలని " షరతు విధించాడు. సికందర్ లోడి ఈ నిబంధనలకు అంగీకరించి ధోల్పూరును వదిలిపెట్టాడు. చరిత్రకారుడు కిషోరి శరన్ లాల్ " వినయ దేవ ధోల్పూర్ను కోల్పోలేదని వెల్లడించాడు: ఈ వ్యాఖ్యానం ఢిల్లీ చరిత్రకారులచే సుల్తాన్ ప్రశంసించటానికి సృష్టించబడిందని " అభిప్రాయపడ్డాడు.
కొత్తగా సింహాసనం అధిష్టించిన మానసింహ ఢిల్లీ నుంచి వచ్చిన దండయాత్రను ఎదుర్కొనడానికి సిద్ధం చేసుకోలేదు. బహ్లూల్ లోడికి 8,00,000 టంకాలు కప్పం ఇచ్చి యుద్ధాన్ని నివారించాలని నిర్ణయించాడు.