polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
జిల్లాలో కాటన్ మిల్లులు, షుగర్ మిల్లులు ప్రధాన పరిశ్రాలుగా ఉన్నాయి. అందిపట్టి తాలుకాలో చేనేత, పవర్‌లూంలు అత్యధికంగా ఉన్నాయి. ఉత్తమపాళయం తాలూకాలో హైవేవిస్ ఎస్టేట్ గుర్తించతగినంతగా టీపొడి ఉత్పత్తి చేస్తుంది. బోడినాయకనూరు యాలుకలు, కాఫీ గింజలు, టీ, మిరియాల వాణిజ్యానికి ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది. బోడినాయకనూరులో అత్యధికంగా యాలుకల విక్రయం జరుగుతున్నందున ఈ ఊరు యాలుకల నగరంగా పిలువబడుతూ ఉంది. యాలుకలు ఇక్కడ వేలం పద్ధతిలో విక్రయించబడుతుంటాయి.ది పెరియార్ అండ్ హైడ్రో పవర్ స్టేషన్లు, వైగై మైక్రో హైడ్రో పవర్ స్టేషన్‌ల నుండి స్థాపన విద్యుత్తు ఉత్పత్తి శక్తి 181 మెగావాట్లు కాగా వాస్తవానికి 1996 నుండి 494 మెగావాట్లు ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. తమిళనాడు పడమటి ప్రాంతంలో ఉన్న వాణిజ్యకేంద్రాలలో ప్రముఖమైనది థేని ప్రధానమైనది. తేని పరిశ్రమల స్థాపనకు అనుకూలమైన వాతావరణం కల్పిస్తూ ఈ ప్రాంతంలో పరిశ్రమలు అధికంగా రావడానికి కృషిచేస్తుంది. జిల్లాలో 41.09 కిలోమీటర్ల పొడవైన మీటర్‌గేజ్ రైలుమార్గాలు ఉన్నాయి. ఈ మార్గంలో మదురైను కలుపుతూ 3 రైలు స్టేషన్లు ఉన్నాయి.
కంబం లోయ నుండి భూభాగంలో ప్రవేశించి ముల్లై నదిలో సంగమిస్తుంది. ఆనకట్ట నిర్మాణం అధికసంఖ్యలో ప్రజలు కంబం లోయలో స్థిరపడడానికి దోహదం అయింది. 1900 వరకూ థేని గురించి మిగిలిన ప్రపంచానికి తెలియనప్పటికీ ముల్లై పెరియారు కలయికతో సమీపంలో ఉన్న శివకాశి, కోవిల్పట్టి, విరుదునగర్, సాత్తూరు, సమీప టౌన్లలోని మెట్టభూములు సారవంతమైన పంటభూములుగా మారాయి. భూములు సారనతం కావడంతో ప్రజలు స్థిరపడం అధికమైంది. అలా జాసందోహం అధికమైన భూభాగంలో కంబం ప్రాంతం ఒకటి. అందువలన 1880 నుండి 1990 వరకు ప్రస్తుత తేని ప్రాంతంలో కూడా ప్రజల సంఖ్య అధికమైంది. ఆ సమయంలో బోడినాయకనూరు, పెరియకుళం ప్రసిద్ధిచెందిన ప్రాంతాలుగా ఉండేవి. తరువాత పలువిధములైన వాణిజ్య కార్యక్రమాలను చేపట్టడం ద్వారా తేని ప్రాంతం శరవేగంతో అభివృద్ధి చెందింది.
తేని జిల్లా పడమటి కనుమల పాదప్రదేశంలో ఉంది. 9'38, 10' 39 అక్షాంశం ఉంది. 77'00, 78'30 రేఖాంశంలో ఉపస్థితమై ఉంది. తేని ఉత్తర సరిహద్దులలో దిండిగల్, తూర్పు సరిహద్దులో మదురై, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో విరుదునగర్, పడమటి సరిహద్దులో కేరళ రాష్ట్రానికి చెందిన ఇడుక్కి జిల్లలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో పెరియకుళం , బోడినాయకనూరు, కంబం, ఉత్తమపాళయం, కొంబై, గూడలూర్, చిన్నమనూరు, ఆండిపట్టి దేవారం, పొట్టిపురం, రామకృష్ణపురం, లక్ష్మీపురం, భద్రకాళీపురం, సుక్కంగ పట్టి, సదైయల్ పట్టి, మీనాక్షీపురం, మేలసిండలైచేరి, కొత్తూరు, పల్లవరాయన్ పట్టి వంటి గ్రామాలు తమిళనాడుకే ప్రత్యేకమైన జల్లికట్టుకు ప్రసిద్ధి చెంది ఉన్నాయి. జిల్లలో పలు పర్వతశ్రేణులు ఉన్నాయి. జిల్లాలో పడమటి కనులకు సమాంతరంగా పొరుగున ఉన్న కేరళ రాష్ట్రాన్ని విడదీస్తూ ఉత్తర దక్షిణాలుగా ఒక పర్వతశ్రేణి ఉంది. .
తేని లేదా థేని జిల్లా, భారతదేశం, తమిళనాడు రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో ఇది ఒకటి. థేని జిల్లా సుందరమైన కొండ ప్రాంతాల ద్వారా బాగా రక్షించబడిన ఈ జిల్లా మధురై జిల్లాతో పాటుగా కూడా ఉంది. థేని పట్టణం ఈ జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లా రెండు సహజ విభాగాలుగా విభజించబడింది.కొండ ప్రాంతాలు ఐదు తాలూకాలోని తేని, బోడినాయకనూర్, పెరియకుళం, ఉత్తమపాళయం, అండిపట్టి, దట్టమైన వృక్షాలతో పశ్చిమ వైపున ఉన్న కొండల నుండి శాశ్వత ప్రవాహాలతో ఉత్తమపాళయం తాలూకాలో ఉన్న కంబం లోయతో ఏర్పడ్డాయి. 2011 నాటికి, థేని జిల్లాలో 1,245,899 జనాభా ఉంది, ప్రతి 1,000 మంది పురుషులకు 980 స్త్రీల లింగ నిష్పత్తి ఉంది.
జిల్లాలో వైగై నది, కొత్తగుడి నది, సురులియార్ నది, వరంగానది, మంజలారు నది, వరత్తారు నది ప్రవహిస్తున్నాయి. అంతే కాక వైగై ఆనకట్ట, సోత్తుపారై ఆనకట్ట, మనలారు ఆనకట్ట, మేల్ మనలారు ఆనకట్ట జిల్లాలోని వ్యవసాయ భూములకు అవసరమైన నీటిని సరఫరా చేస్తున్నాయి.
ధెమోజీ జిల్లా వైశాల్యం 3237చ.కి.మీ. జిల్లా వైశాల్యపరంగా సోలోమన్ ద్వీపానికి సమానం. భారతదేశంలో సుదూరంగా ఉన్న జిల్లాలో ఇది ఒకటి. హిమాలయ పర్వతసానువులలో ఉన్న అతి చిన్న పట్టణం ఇది. ఈ జిల్లాలో బ్రహ్మపుత్ర నదితో పలు ఉపనదులు సంగమిస్తున్న కారణంగా ఇక్కడ అత్యధికంగా వరదలు సంభవిస్తుంటాయి. ధెమోజీ కేంద్రస్థానంలో ధెమోజీ మౌజా ఉంది, తరువాత సెకండరీ, సిలపథర్& సిస్సి బొర్గయోన్ వంటి వ్యాపార కూడలి ఉంది. ఈ ప్రదేశానికి సమీపంలో బొగిబిల్ ప్రాజెక్టు ఉంది.
జిల్లా కేంద్రం నుండి 32కి.మీ దూరంలో తాజ్ అహోం రాజుల రాజధాని హబంగ్ ఉంది. మునుపటి రాజధాని శిథిలాలు ఇప్పటికీ అక్కడ కనిపిస్తుంటాయి. ఇవి చక్కగా సంరచించబడుతున్నాయి.
ఇక్కడ గుగుహా, మాతా మణిపురి థాన్, పడుమణి థాన్ విగ్రహాలు ఉన్నాయి. వీటిని అహోరాజులు నిర్మించారు. వీటిని పర్యాటకులు అధికాంగా సందర్శిస్తుంటారు. 1989 అక్టోబరు 14న ధెమోజీ పూర్తి స్థాయి జిల్లాగా అవతరుంచింది.
ధెమోజి జిల్లా రాజకీయంగా చాలా స్థబ్ధత నెలకొని ఉంది. కుల రాజకీయలు ఇందుకు కారణంగా ఉన్నాయి. అందువలన జిల్లాకు నిధులు చాలా స్వల్పంగా మంజూరు చేయబడుతున్నాయి.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో . జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది . బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న అస్సాం రాష్ట్ర 11 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
జిల్లాలో 7 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు: కంథ్ , ఠకుర్ద్వారా, మోరాదాబాద్ రూరల్, మోరాడాబాద్ నగర్, కుందర్కి, బిలరి, చందౌసి
మొరాదాబాద్ పార్లమెంటు నియోజకవర్గం: 4 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి: కాంత్, ఠాకూర్‌ద్వారా, మొరాదాబాద్ గ్రామీణ, మొరాదాబాద్ నగరప్రాంతం.
2011 గణాంకాల ప్రకారం ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర జిల్లాలలో జనసంఖ్యాపరంగా మొరాదాబాద్ జిల్లా అత్యధిక జనసంఖ్య కలిగిన జిల్లాలలో రెండవదిగా గుర్తించబడింది. మొదటి స్థానంలో అలహాబాద్ జిల్లా ఉంది. . జిల్లా 2821 నుండి 2816 డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం, 784 నుండి 79డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. నగరంలో తయారు చేయబడుతున్న ఇత్తడి కళాఖండాలను అమెరికా, యూరప్ దేశాలకు ఎగుమతి చేయబడుతున్నాయి. అందువలన మొరాదాబాద్ ఇత్తడి నగరం, పీతళ్ నగరి అనఇలువబడుతుంది. జిల్లాలో వివిధ సంప్రదాయాలకు చెందిన ప్రజలు ఐకమత్యంగా నివసిస్తున్నారు.
మొరాదాబాద్ జిల్లా గంగానదికి తూర్పు తీరంలో రాంపూర్ జిల్లాకు పశ్చిమం ఉంది. జిల్లావైశాల్యం 2285 చ.కి.మీ. ఇది గంగా మైదానంలో ఉంది. రామగంగా, సాత్ నదులు జిల్లాను మూడు భాగాలుగా విభజించాయి. తూర్పు భూభాగం పర్వతాలతో పశ్చిమ భూభాగం కంటే ఎత్తుగా ఉంటుంది. ఇక్కడ హిమాలయాల నుండి ప్రవహిస్తున్న పలు జలప్రవాహాలు ఉన్నాయి. మద్య భూభాగం రామగంగా, సాత్ నదీలోయల వరకు విస్తరించి ఉంది. పశ్చిమ భూభాగం కొన్ని కి.మీ పొడవున గంగానది వైపు ఏటవాలుగా దిగువకు సాగుపోతుంది.
ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో మొరాదాబాద్ జిల్లా ఒకటి. మొరాదాబాద్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. మొరాదాబాద్ జిల్లా మొరాదాబాద్ డివిజన్‌లో భాగంగా ఉంది.
వింజమూరులో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
జిల్లాలో మేజరు పంచాయతీ వింజమూరులో ఒకే కుటుంబం వారు చాలాకాలం సర్పంచిగా పనిచేసారు. యర్రబల్లిపాలేనికి చెందిన శ్రీ గణపం కృషారెడ్డి, 1956-1964 లలో ఎన్నికై సర్పంచిగా పనిచేసారు. ఆయన కుమారుడు శ్రీ గణపం రాజారామిరెడ్డి, 1969 నుండి 1981 వరకు సర్పంచిగా పనిచేసారు. 1981లో రామిరెడి కుమారుడు బాలకృష్ణారెడ్డి పోటీచేసి గెలుపొందినారు. 2001లో బాలకృష్ణారెడ్డి భార్య సుజాతమ్మ, వింజమూరు మేజరు పంచాయతీకి సర్పంచిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైనారు. ఈ కుటుంబం నుండి నలుగురు సర్పంచిలుగా పనిచేసారు. ఇదే కుటుంబానికి చెందిన శ్రీ గణపం చెన్నార్తెడ్డి, శ్రీ గణపం బాలకృష్ణారెడ్డి గూడా వింజమూరు పంచాయతీకి సర్పంచులుగా పనిచేసారు. బాలకృష్ణారెడ్డి 1987లో మండలాధ్యక్షులుగా పనిచేసారు. భార్య సుజాతమ్మ 1995లో జడ్.పి.టి.సి.సభ్యురాలు.
వింజమూరులో ఉన్న ఒక సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ముగ్గురు డాక్టర్లు , 9 మంది పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఒక డాక్టరు, ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 17, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఆరు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు , ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు ఆరు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలలు ఆరు ఉన్నాయి. 7 ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాలలు ఒక ప్రైవేటు ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఉన్నాయి. ఒక ప్రైవేటు ఇంజనీరింగ్ కళాశాల ఉంది.ఒక ప్రభుత్వ అనియత విద్యా కేంద్రం, ఒక ప్రైవేటు అనియత విద్యా కేంద్రం ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల కావలిలోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు నెల్లూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల కావలిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నెల్లూరు లోనూ ఉన్నాయి.
పోలేరమ్మ దేవాలయం, యల్లమ్మ దేవాలయం, రామాలయం - యర్రబల్లిపాలెం, మసీదు - నడిమూరు, శివాలయం, కృష్ణాలయం, షిర్డీ సాయిబాబా మందిరం, మసీదు - పాతూరు, సాయిబాబా మందిరం, అయ్యప్పస్వామి దేవాలయం - చెర్లోతోట, గంగమ్మ దేవాలయం - గంగమిట్ట, అంకమ్మ దేవాలయం, ఆంజనేయస్వామి దేవాలయం - అంకమ్మ తోపు, ఆంజనేయస్వామి దేవాలయం - బంగ్లా సెంటర్, వెంకటేశ్వరస్వామి దేవాలయం - తిరుమల నగర్, రామాలయం, చౌడమ్మ దేవాలయం, చర్చి - బి.సి.కాలనీ. వింజమురు సిద్దార్థ నగర్లోని శ్రీ సీతారాముల తిరుణాల అంగరంగ వైభవంగా నిర్వహిస్తారు.
శ్రీ గంగ అన్నపూర్ణ సమేత కాశీ విశ్వేశ్వర స్వామి ఆలయం . 100 సం చరిత్ర కలిగిన ఆలయం. కంచి కామకోటి పీఠాధిపతి పరమాచార్య వారు వింజమూరు వచ్చినప్పుడు శివాలయం లేని ఊరిలో మేము భోజనం చేయము అని చెప్పడం తో గ్రామ ప్రజలు అందరూ కలిసి నిర్మించిన ఆలయం. 2012 లో జీవొద్దరణ చేయాలని సంకల్పించి 2017 లో తిరిగి మరల ప్రాణ ప్రతిష్ఠ చేశారు. ఆలయానికి శ్రీ పొన్నూరు ప్రకాశ రావు గారు ధర్మకర్త, శ్రీ పణి కుమార్ శర్మ గారు ఆలయ ప్రధాన అర్చకులు.
శ్రీ శ్రీ శ్రీ వేద గాయత్రి దేవి ఆలయం మద్దూరు పాపిరెడ్డి నగర్, నడిమూరు లో డిసెంబర్ 2020 న ప్రాణ ప్రతిష్ట కార్యక్రమ శ్రీ వివేకానంద విద్యా సంస్థలు అధినేత మద్దూరు గోపాల్ రెడ్డి గారి ఆధ్వర్యంలో మద్దూరు వంశస్థులు సహాయం సహకారాలతో శ్రీ పసుపులేటి భవాని శంకర్ శర్మ గారి యాజ్ఞకమున అంగరంగ వైభవంగా జరిగింది.త్వరలో శ్రీ హరి హర పుత్ర అయ్యప్ప స్వామి వారి ఆలయం కూడా పూర్తి చేసి ప్రాణ ప్రతిష్ట చేయాలని భక్తులు నిర్ణయించుకున్నారు
శ్రీ వింధ్యపరమేశ్వరీదేవి ఆలయం:వింజమూరు కొండ వద్ద ఉన్న ఈ ఆలయంలో, అమ్మవారి బ్రహ్మోత్సవాలు ప్రతి సంవత్సరం, బహుళపక్షంలో 5 రోజులపాటు వైభవంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ కార్యక్రమాలలో భాగంగా ఆలయంలో ప్రత్యేకపూజలు జరుగుతాయి. గ్రామోత్సవం జరుగుతుంది. ఐదురోజులూ భక్తులకు అన్నదానం నిర్వహిస్తారు. ఆ సందర్భంగా పలు సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి.
మండల పరిషత్ కార్యాలయం, మండల రెవిన్యూ కార్యాలయం, ఇరిగేషన్ కార్యాలయం, రూరల్ వాటర్ సప్లై , పంచాయతీ కార్యాలయం, వ్యవసాయ కార్యాలయం.తపాలా కార్యాలయం,ఉప ఖజానా కార్యాలయము,ఐసీడీఎస్ కార్యాలయము,పోలీస్ స్టేషన్,మండల విద్యా వనరుల కేంద్రము,వింజమూరు టౌన్ లో 5 గ్రామ సచివాలయం లు కలవు.సబ్ రిజిష్టర్ కార్యాలయ ము కలదు
శ్రీ శ్రీదేవి భూదేవి సమేత చెన్నకేశవ స్వామి వారి ఆలయం. 100 సం పైగా చరిత్ర కలిగి వింజమూరు ప్రజల కొంగు బంగారం లాగా వారి కోర్కెలు తీర్చి వింజమూరు కి తలమానికంగా ఉన్నది, వింజమూరు చుట్టూ పక్కల ఉన్న 24 మండలాల్లో రథోత్సవం జరిగే ఏకైక ఆలయం. ఆ గుడికి మద్దూరు వంశస్థులు నిర్మాణ దాతలు, గణపం కుటుంబం వారు వంశ పారంపర్య ధర్మకర్తలు.
యర్రబల్లిపాలెం చెరువు, పాతూరు చెరువు ముఖ్యమైన చెరువులు. గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. వింజమూరులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
శ్రీ ఆంజనేయస్వామివారి ఆలయం:స్థానిక జి.బి.కె.ఆర్.గిరిజన కాలనీలో, ఈ ఆలయ నిర్మాణానికై, 2020,అక్టోబరు-19, సోమవారంనాడు, తెలంగాణా, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాల దేవాలయాల పరిరక్షణ సమితి అధ్యక్షులు కమలానంద భారతి ఆధ్వర్యంలో, పసుపులేటి భవాని శంకర్ శర్మ గారి యజ్ణికమున నిర్వహించారు.
గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో15 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టర్లు ముగ్గురు, ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ఆరుగురు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఆరుగురు ఉన్నారు. 11 మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్యశాల, ప్రజావైద్యశాల, షఫీ వైద్యశాల, క్రాంతి వైద్యశాల, ప్రభుత్వ పశు వైద్యశాల ఉన్నాయి.ప్రభుత్వ వైద్యశాల, ప్రజా వైద్యశాల, షఫీ వైద్యశాల, క్రాంతి వైద్యశాల, ప్రభుత్వ పశు వైద్యశాల
ఆధునిక వైద్య విధానాల వెల్లువలో ప్రాచీన కాలపు ప్రకృతి వైద్య విధానాలెన్నో మరుగున పడుతూ వచ్చాయి. కాకపోతే మందుల దుష్ప్రభావాల గురించిన అవగాహన పెరిగే కొద్దీ మనిషి మళ్లీ ప్రాచీన చికిత్సల వైపు మొగ్గుచూపుతున్నాడు. పరిస్థితి సర్జరీదాకా వచ్చినప్పుడు ఆధునిక వైద్యాలు ఎలాగూ తప్పవు. కానీ, మిగతా పరిస్థితుల్లో ప్రకృతి వైద్య విధానాల ద్వారానే సమస్యనుంచి బయటపడే అవకాశాలు ఉన్నాయి. ఆక్యు ప్రెషర్ , మాగ్నెట్ థెరపీ వంటి వైద్య విధానాలతో కొంత అవగాహన ఏర్పరుచుకుంటే ఇంటివద్దే కొన్ని వ్యాధులను నయం చేసుకోవచ్చునంటున్నారు నిపుణులు. అందులో భాగంగా 'మాగ్నెట్ థెరపీ' గురించిన వివరాలు, వాటి ప్రయోజనాలను తెలియచేస్తున్నారు ప్రకృతి వైద్య చికిత్స నిపుణులు డాక్టర్ వై. కృష్ణమూర్తి.
ఏ కారణంగానైనా శరీరం వ్యాధిగ్రస్తమైనప్పుడు ఒక్కోసారి శరీరంలోని కొన్ని భాగాలకు రక్తప్రసరణ సరిగా జరగదు. ఈ స్థితిలో హిమోగ్లోబిన్ అవసరమైనంత అందక ఆ భాగం లో పోషణ సరిగా జరగదు. దీనివల్ల ఆయాభాగాలు బిగుసుకుపోవడం గానీ, వాపు, నొప్పి వంటి సమస్యలు గానీ మొదలవుతాయి. ప్రత్యేకించి ఎముకలకు, కీళ్లకు సంబంధించిన సమస్యలు తలెత్తుతాయి. ఈ సమస్యలకు చాలాసార్లు శరీరంలో పేరుకుపోయిన వ్యర్థపదార్థాలే కారణం కావచ్చు. మాగ్నెట్ థెరపీ ద్వారా లివర్‌ను ఉత్తేజితం చేస్తే శరీరంలోని మలినాలన్నీ తొలగిపోతాయి. అయస్కాంత వైద్యం సహాయంతో రక్తప్రసరణ పెరిగి అక్కడ నిలిచిపోయిన చెడురక్తం గుండెకు వెళ్లి శుద్ధి అవుతుంది. దీనివల్ల కీళ్ల నొప్పి, వాపు, పెళుసుతనం ఇవన్నీ తొలగిపోతాయి.
లో-పవర్, మీడియం-పవర్, హైపవర్ అంటూ మూడు రకాల అయస్కాంతాల్ని మనం తయారుచేసుకుంటున్నాం. మూడేళ్ల లోపు పిల్లలకు లో-పవర్ అయస్కాంతాలు, 3నుంచి 13 ఏళ్లలోపు పిల్లలకు మీడియం-వవర్ అయస్కాంతాలు, 13 ఆ పై వయస్కులకు హై-పవర్ అయస్కాంతాలను ఉపయోగించడం ద్వారా పలు రకాల వ్యా«ధు లు నయమవుతాయి. అయస్కాంతాలను ఉపయోగించి రూపొందించే కొన్ని రకాల బెల్టులు కూడా ఇప్పుడు అందుబాటులో ఉన్నాయి. మ్యాగ్నెటిక్ హెడ్‌బెల్టు, థైరాయిడ్ బెల్టు, నీ- బె ల్టు, సర్వైకల్, లంబార్ స్పాండిలోసిస్ బెల్టులు ఇలా పలురకాలుగా లభిస్తున్నాయి.
అలాగే అ«ధిక రక్తపోటు, మధుమేహాన్ని నియంత్రించే బెల్టులు కూడా ఇప్పుడు లభిస్తున్నాయి. మధుమేహాన్ని అదుపు చేయడానికి పాంక్రియాస్ పైన రోజూ రెండు గంటల సేపు ఒక మూడు మాసాల పాటు కట్టుకోవాల్సి ఉంటుంది. దీని వల్ల పాంక్రియాస్ ఉత్తేజితమై, ఇన్సులిన్ ఉత్పత్తి క్రమబద్ధం అవుతుంది. మూడునుంచి ఆరు మాసాల పాటు ఈ చికిత్స తీసుకుంటే ఇన్సులిన్ గానీ, మాత్రలుగానీ అవసరం లేకుండానే మధుమేహం నియంత్రణలోకి వస్తుంది. అలాగే అధికరక్తపోటును నియంత్రించే విధానాలు కూడా మాగ్నెట్ థెరపీలో ఉన్నాయి.
భూమి అతిపెద్ద అయస్కాంత క్షేత్రం. కాకపోతే అది నేరుగా వైద్య చికి త్సలకు ఉపయోగపడదు. అందుకే అయస్కాంతాలను ప్రత్యేకంగా తయారుచేసి వైద్య చికిత్సలకు ఉపయోగించడం జరుగుతూ ఉంది. అయస్కాంతానికి సహజంగానే ఇనుమును ఆకర్షించే గుణం ఉంటుంది. మన శరీరంలోని హిమోగ్లోబిన్‌లోని ' హీమ్' ఇనుమే కదా:!
చక్మా ప్రజలు నివసిస్తున్న భూమి ఉత్తరదిశలో కమ్లాంగ్, దక్షిణ దిశలో గురి కమ్లాంగ్ నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. చౌకం ప్రజలతో కలవడానికి గురికమ్లాంగ్ నది మీద సరైన వంతెన లేదు.
రెండు నడక వంతెనలు ఉన్నాయి. నీటి మీద వస్తువులను తరలించడం కష్టంగా ఉంటుంది. ప్రజలు స్థిరమైన వంతెన నిర్మించమని ప్రభుత్వాన్ని నిర్భందిస్తున్నా సరైన ఫలితం లేదు.
ఈ ప్రాంతం బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఆధీనంలోకి తీసుకున్న చివరి ప్రాంతాగా భావిస్తున్నారు. 1980 జూన్ దీబాంగ్ లోయ జిల్లా నుండి లోహిత్ జిల్లా ఏర్పాటైంది. తరువాత దిగువ దిబాంగ్ లోయ జిల్లా ఏర్పడింది. 2004 ఫిబ్రవరి 16 న లోహిత్ జిల్లా ఉత్తర భూభాగం వేరుచేసి అంజావ్ జిల్లా రూపొందించబడింది. జిల్లా సరిహద్దులో టిబెట్, మయన్మార్ దేశాల సరిహద్దులు ఉన్నాయి. జిల్లా కేంద్రంగా హవాయ్ పట్టణం ఉంది. అంజావ్ జిల్లాను అరుణాచల్ ప్రదేశ్ " రీ ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ డిస్ట్రిక్స్ ఆమెండ్మెంట్ బిల్ల్ " ద్వారా రూపొదించారు.
ఒకప్పుడు ఈ ప్రాంతం చేరుకోవడానికి అవకాశాలు తక్కువగా ఉండేవి. 2094 పరశురాం కుండ్ వద్ద శాశ్వత వంతెన నిర్మించిన తరువాత ఈ ప్రదేశం చేరుకోవడానికి మార్గం సులువైంది. ఇక్కడి నుండి సంవత్సరం అంతా తేజు పట్టణానికి ప్రయాణం చెయ్యవచ్చు. తేజుకు తూర్పున 100 కి.మీ దూరంలో ఉన్న హయులియాంగ్ చిన్న పట్టణం కొత్త జిల్లాకు కేంద్రంగా మారింది. ఈ మార్గంలో వాలాంగ్ ఉంది. చైనాకు దక్షిణంగా ఉన్న వాలాంగ్ 1962 వాలాంగ్ యుద్ధానికి గుర్తుగా ఉంది.
జిల్లాలోని ముఖ్య ఉపవిభాగాలలో నంసై ఒకటి. నం అంటే జలం, సై అంటే ఇసుక అని అర్ధం. బ్రహ్మపుత్ర నది ఉపనది అయిన డిహింగ్ నదీతీరంలో ఉన్నందున ఈ ప్రదేశానికీ పేరు వచ్చింది. నంసై అస్సాం రాష్ట్రం లోని తిన్‌సుకితో రహదారి మార్గంతో అనుసంధానమై ఉంది. లోహిత్ జిల్లా వైశాల్యం 11,402 చ.కి.మీ. జిల్లా జనసంఖ్య 1,43,478.
లోహిత్ జిల్లా ప్రాంతం ఒకప్పుడు మిష్మి హిల్స్ అని పిలువబడేది. తరువాత ఈ జిల్లాకు లోహిత్ జిల్లా అని నామకరణం చేయబడింది. సంస్కృతంలో లౌహిత్య అంటే ఎర్రని మట్టిరంగు అని అర్ధం. ఈ జిల్లా ఉత్తర, దక్షిణ భూభాగంలో నదీ లోయ, కొండలతో నిండి ఉంది.
లోహిత్ జిల్లా, భారతదేశం అరుణాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లా. దీని పరిపాలనా కేంద్రం తేజు. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి ఈ జనసాంధ్రతలో రాష్ట్రంలో 3 వ స్థానంలో ఉంది. మొదటి 2 స్థానాలలో పపుమ్ పరె జిల్లా, ఛంగ్‌లంగ్ జిల్లా ఉన్నాయి.
లోహిత్ జిల్లాలో ఆది, జెక్రింగ్, ఖంతి, డియోరి, అహోం, సింగ్పొ, చక్మ, మిష్మి మొదలైన గిరిజన ప్రజలున్నారు. 1960లో టిబెటన్ ఆశ్రిత బృందాలుగా స్థిరపడిన ప్రజలు జిల్లాలో ఉన్నారు.
లోహిత్ జిల్లాలో 4 అసెంబ్లీ నియోజక వర్గాలు ఉన్నాయి: తేజు, చౌఖం, నంసై, లెకాంగ్. ఇవన్నీ అరుణాచల్ ప్రదేశ్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉన్నాయి.
లోపాముద్ర అను పేరులో "లోప" అనగా వివిధ జంతువుల అందమైన భాగాల ఇచ్చుటవలన వాటికి యేర్పడిన "లోపం" అనీ, "ముద్ర" అనగా ఆయా జంతువుల అందమైన భాగాల ను "ముద్రలు" అనీ అంటారు. అనగా వివిధ జంతువులలోని అందమైన భాగాలతో యేర్పడిన మహిళ అని అర్థము. ఆమెను సృష్టించిన తరువాత అగత్స్యడు ఆమెను రహస్యంగా విదర్భ రాజ భవనానికి తరలించినట్లు చెప్పబడుచున్నది. ఆమె పెరిగి పెద్దయిన తరువాత అగత్స్యుడు ఆమెను వివాహమాడమని కోరాడు. లోపాముద్ర అందుకు అంగీకరించింది. వివాహమైన తరువాత రాజ్యాన్ని వదలి ఆయనతో వెళ్ళిపోయింది. కొంతకాలం తరువాత ఆమె అగత్స్యని కాఠిన్యానికి విసిగిపోయింది. ఆమె రెండు పద్యాలతో కూడిన శ్లోకం ద్వారా ఆయన ప్రేమకోసం తెలియజేసింది. ఈ శ్లోకం ద్వారా అగత్స్య మహర్షి పరివర్తన చెంది ఆమె పట్ల తన కర్తవ్యాన్ని తెలుసుకున్నాడు. ఈ దంపతులకు ఒక కుమారుడు కలడు. అతడు ప్రముఖ కవి.
లోపాముద్ర భారతీయ సాహిత్యంలో ప్రాచీన తత్వవేత్త. ఈమె అగస్త్య మహర్షి భార్య. . ఈమె క్రీ.పూ 6వ లేదా 7వ శతాబ్దంలో జీవించినట్లు నమ్మకం. తన భర్తతో పాటు లలితా సహస్ర నామాలను విస్తృత పరిచినట్లు తెలియుచున్నది. ఈమెకు "కౌశితకి", "వరప్రద" అనే నామాలు కూడా ఉన్నాయి. . ఋగ్వేదం లో ఒక శ్లోకం ఆమెను గూర్చి తెలియజేస్తుంది.
మహా భారతంలో అగత్స్య మహర్షి "గంగద్వార" వద్ద తన భార్య అయిన లోపాముద్ర సహకారంలో తపస్సు చేసినట్లు ఉన్నది. లోపాముద్ర విదర్భ రాజకుమారి. పురాణం ప్రకారం లోపాముద్ర అగత్స్య మహర్షిచే సృషింపబడినదని, ఆయన వివిధ జంతువులలో అందమైన భాగాలతో తయారుచేసినట్లు చెప్పబడింది.
ఒకాయన ఉపదేశం కోసం వస్తే అర్ధ రాత్రి శ్మశానానికి రమ్మన్నది .అతడు అలానే వెళ్లాడు .ఆమె పెద్ద పులి రూపంలో కని పించి భయ పెట్టింది .ఆయన పారి పోయాడని తెలుస్తోంది .పరీక్షించ కుండా ఎవరికి దీక్షనిచ్చేది కాదు చెరుకూరి పద్మ నాభ ప్రసాద్ బహాద్దర్ పక్ష వాతంతో కుడికాలు చచ్చు పడింది .ఆ కుటుంబం అమ్మ దగ్గరకు వచ్చి శరణు వేడింది .అమ్మ తన కాలును ఆతని కాలుతో గుడ్డ పేలికతో కట్టింది .కాసేపు అయిన తర్వాత ఆయన పక్షవాతం మాయ మైంది .అప్పట్నించి ఆ కుటుంబానికి ఆమె రక్ష .వాళ్లకు ఒక కూతురుండేది .ఆమెను అమ్మ ‘’రాణీ ‘’అని సంబోధించేది .ఆమెను చల్ల పల్లి జమీందార్ యార్ల గడ్డ శివ రామ ప్రసాద్ బహాద్దర్ గారికి ఇచ్చి వివాహం చేయాలని పద్మ నాభ ప్రసాద్ గారు భావించారు .కాని రాజా గారికి చేసుకోవటం ఇష్టం లేదు .కాని అమ్మ ధైర్యం చెప్పింది .ఈ పిల్లను మర్నాడే ముక్త్యాల జమీందార్ దత్తత తీసుకొని చల్ల పల్లి రాజా గారికిచ్చి వివాహం చేశారు .చల్ల పల్లి కోటలో దొంతులమ్మ అమ్మ వారికి ఘన సన్మానం చేశారు .
ఆమె బందరు చేరి జగన్నాధపురంలో ఉండేది. ఆమెను కర్రతో కొట్టబోయిన బోయిన వాడి చేయి చచ్చుపడిపోయింది. తర్వాత ఆమె అనుగ్రహంతో బాగయిపోయింది. ఒకరోజు ఆమె ఒక న్యాయవాది అరుగుపై కూర్చుని ఉండగా ఆయన కోపంతో ఆమె బట్టల మూటను కాలితో తన్నాడు. ఆమె నవ్వుతూ వెళ్ళిపోయింది. తరువాత ఆయన కాలు మంటలకు గురై చాలా బాధపడ్డాడు. ఇటువంటి అనేక మహిమలు ఆ ప్రాంతంలో జరిగాయి. ఈ మహిమలు క్రమంగా అంతటా వ్యాప్తి చెందాయి. ఒకరోజు ఆమె బందరు రోడ్డు ప్రక్క ఒక అరుగుపై ముటలతో కూర్చుని ఉంది. ముగ్గురు చల్లపల్లికి చెందిన దేవాంగ కులస్తులు అయిన వర్తకులు బందరులో బట్టల వ్యాపారం కోసం వచ్చి రాత్రి ఆమె ఉండే ప్రదేశానికీ చేరారు. వారు ఈ దొంతులమ్మ ఏదైనా చేస్తుందేమోనని భయపడ్డారు. కానీ ఆమె కళ్ళనుండి సూర్యకిరణాలు వెలువడినవి. వాటిని చూసి ఆ వర్తకులు ఆశ్చర్యానికి లోనయి
ఆమె మిరపకాలయలు, ఉల్లి పాయలు, ఉప్పు తన గోనే సంచి కింద దాచి ప్రసాదంగా పెట్టేది .అవి అతి మధురాలయ్యేవి .ఆమె యే కొట్టు దగ్గర నిలబడితే ఆ కొట్టు ఆ రోజు విపరీతంగా లాభాలు గడించటం అందరికి అనుభవం .బ్రతి మాలి రప్పించు కొనే వారు .సర్కిల్ పేటలో చోడవరపు సుబ్బమ్మ అనే వితంతువు దత్త పుత్రుడు అమ్మ చెప్పినట్లే చని పోయాడు .ఈ విషయం ఆమెకు చెప్పటానికి వెళ్తే అమ్మ మండ్ర గబ్బల మీద కూర్చున్న దృశ్యం చూసి చకితురాలై ఆమె మహిమ అపరిమితం అని గ్రహించింది .ఆమెకు దత్త పుత్రుని మరణంతో పరీక్షించి వైరాగ్యం బోధించి శిష్యురాలిని చేసుకొన్నది .
దొంతులమ్మ ఆంధ్ర యోగిని, అవధూత. ఆమె అరవైయేళ్ళ వయసులో కూడా నెత్తిమీద నీళ్ళ కుండల్ని దొంతలుగా పెట్టుకొని మోస్తూ ఉండేది. అందువల్ల ఆ ప్రాంత జనం ఆమెను "దొంతులమ్మ" అని పిలిచేవారు. ఆమె తన అరువది యేళ్ల వయసుకో కృష్ణా జిల్లా మచిలీపట్నం చేరింది. ఒక యోగి ఆమెకు దర్శనం ఇచ్చి సంసార బంధాలను వదిలెయ మని ఆదేశిస్తే, భర్త అనుమతితో ఇల్లు వదిలి వచ్చేసింది . దీక్ష నిచ్చి పంపాడు యోగి .ఆమె అవధూతగా మారి ఏంతో దూరం నడచి శ్రీ శైలం చేరింది .దిగంబరంగా తిరిగేది .బాహ్య స్పృహ ఉండేది కాదు .నిరంతరం సమాధి స్థితిలో ఉండేది .
ఆమె ఫిబ్రవరి 9 1932 రాత్రి పదకొండున్నరకు దేహాన్ని చాలించింది . ఆమె జననం1807 గా భావిస్తారు .దొంతులమ్మ ఉత్స వాలు బందరులో ఘనంగా నిర్వహిస్తారు .మాఘ మాసంలో పద కొండు రోజులు ఆరాధ నా ఉత్సవాలు ఘనంగా జరుగు తాయి .ఆమె విగ్రహం లంబాడి దుస్తులతో అలంకరించి ఉంటుంది .జీవితం చాలించినా సమాధి నుండి భక్తుల కోర్కెలు తీరుస్తుంద నే నమ్మకం ఉంది .
ఆమె శిష్యులైనారు. ఆమె వారికి పిలిచి కారం ముద్దను వారి నోటికి అందించింది. అది తీపి పదార్ధంగా మధురంగా మారినది. వారు బందరు వచ్చినప్పుడల్లా అమెను కలుసుకొని వెళ్ళేవారు.
ప్రజల ప్రధాన ఆహారం గోధుమ, ఒగ్లా, ఫఫ్రా, బార్లీ. ఇవి ప్రాంతీయంగా పండించబడుతున్నాయి. వీటితో కంకాణి, చీనా, మొక్కజొన్న, చొల్లైర్, బాథు ధాన్యాలు కూడా వాడుకలో ఉన్నాయి. బఠాణీ, నల్ల బఠాణీ, పెసలు, రాజ్మా మొదలైన పప్పుధాన్యాలు కూడా వాడుకలో ఉన్నాయి. క్యాబేజి, టర్నిప్స్, బఠాణీ, గుమ్మడి, ఉర్లగడ్డలు, ఒక్ర, టమాటా మొదలైన కూరగాయలు కూడా వాడుకలో ఉన్నాయి. ప్రాంతీయంగా లభ్యం ఔతున్న విల్డ్ గ్రీన్ వెజిటబుల్స్, ఆకుకూరలు కూడా ప్రజలలో వాడుకలో ఉంది. మైదాన ప్రాంతాల నుండి దిగుమతి చేయబడుతున్న బియ్యం అంటే ప్రజలు అధికంగా అభిమానిస్తుంటారు. కన్నౌరా ప్రజలకు ఉదయం, సాయంకాలపు వేళలలో ఉప్పు వేసిన టీ త్రాగే అలవాటు ఉంది. సాధారణంగా బార్లీ పిండితో చేసిన సత్తుతో చా త్రాగే అలవాటు ఉంది. ప్రజలు మేక, రాం మాసం తింటారు. ఆల్కహాలతో చేరిన మత్తు పదార్ధాలను దినసరి జీవితం, వివాహాది వేడుకలు, పండుగలలో సాధారణం. ప్రాంతీయంగా పండించబడుతున్న బార్లి, ఆఫిల్, ద్రాక్ష, పియర్ పండ్లతో గృహాలలో మద్యం తయారు చేయబడుతుంది.
ఏటవాలు భూభాగం దట్టమైన చెట్లు, తోటలు, పొలాలు, సుందరమైన గ్రామాలు ఉన్నాయి. కిన్నౌర్ కైలాష్ పర్వతశిఖరం మీద ప్రఖ్యాత శివాలయం ఉంది. 1989 నుండి జిల్లా భూభాగంలోకి వెలుపలి ప్రాంతాల ప్రజలకు ప్రవేశానుమతి లభించింది. హిందూస్థాన్- టిబెట్ పాత రహదారి కిన్నౌర్ జిల్లాను దాటి సట్లైజ్ నదీతీరం వెంట వెళుతూ టిబెట్ లోని షిప్కీలా పాస్‌లో చేరుతుంది. జిల్లా ప్రజలకు బలమైన సంస్కృతి, మతవిశ్వాసాలు ఉన్నాయి. జిల్లా ప్రజలు అధికంగా బౌద్ధ, హిందూ మతాన్ని అవలంబిస్తున్నారు. వనవాస సమయంలో పాండవులు జిల్లాలోని కమ్రూ గ్రామంలో కొంతకాలం నివసించారని విశ్వసిస్తారు. వేలాది సంవత్సరాల నాటి మఠాలు ఇప్పటికీ ఉనికిలో ఉన్నాయి. బౌద్ధులు, హిందువులు సహోదరభావం, మైత్రీ భావంతో జీవిస్తున్నారు. జిల్లాలో ఆఫిల్, చెస్ట్‌నట్, ఇతర డ్రై ఫ్రూట్స్ లభిస్తాయి. ఇక్కడ సాహసక్రీడలకు వసతి కల్పించబడుతుంది. కిన్నౌర్ పరిక్రమ పర్వతారోహణ మార్గం కూడా ఉంది.
బౌద్ధలామాలు కిన్నౌర్ ప్రజాజీవితంలో ప్రధానపాత్ర వహిస్తున్నారు. ఎగువ, దిగువ కిన్నౌర్ యువ సన్యాసులకు చిన్నవయసు నుండి మతాచారాల శిక్షణ ఇవ్వబడుతుంది. వారు బౌద్ధమతానికి జీవితాన్ని అర్పిస్తారు. వారు బౌద్ధమత నిబంధనలు, శీలాశాసనాలు వంటివి అధ్యయనం చేయడానికి శిక్షణ తీసుకుంటారు. వారు లామా , చోమా అయిన తరువాత వారికి మతసంబంధిత బాధ్యతలు అప్పగించబడతాయి. అవి మతసంబధిత, లౌకిక సంబంధిత బాధ్యతలుగా ఉంటాయి. అవి సాధారణంగా రెండుగా (సెలిబేట్ జియో లాంగ్ అంటే శిరోముండనం చేసినవారు, నాన్ సెలిబేట్ దుర్పు అంటే శిరోజాలను కత్తిరించని వారు) విభజించబడతారు. కిన్నౌర్ కైలాష్ కిన్నౌరుల అతి పవిత్రమైన పర్వతశిఖరం. ప్రతి సంవత్సరం ఈ శిఖరాన్ని అనేక మంది యాత్ర నిమిత్తమై దర్సుస్తుంటారు.
కనెట్స్ ప్రధానంగా వ్యవసాయం జీవనోపాధిగా ఎంచుకుంటారు. వీరికి నేగి అనే ఉపనామం ఉంటుంది. కనెట్లలో మూడు తెగలు ఉంటాయి. మొదటి తెగలో 50 కులాలు ఉంటాయి. రెండవ తెగలో 17 కులాలు ఉంటాయి. మూడవ తెగకు చెందిన కుమ్మరి వారిలో మూడు ఉప కులాలు ఉంటాయి. వాజా కనెట్లు అనబడే మూడవ తెగకు చెందిన కనెట్లు తక్కువజాతిగా భావించబడతారు. వృత్తి ఆధారంగా 2 షెడ్యూల్డ్ కులాల వర్గీకరించబడ్డాయి. ఒక జాతి వారు సంప్రదాయంగా నేత పని చేస్తారు. రెండవ జాతి ప్రధానంగా కమ్మరి పని చేస్తారు. ఇది కాక మూడవ జాతి వారు వడ్రంగి పని చేస్తారు. ఓర్ల ప్రధాన వృత్తి వడ్రంగి పని. ఓర్లు, కమ్మరి సాంఘిక సమాన అంతస్తు కలిగి ఉంటారు. షెడ్యూల్డ్ తరగతులలో నేత వారికంటే కమ్మరి, వడ్రిగి వారు తమకుతాము అధికులమని భావిస్తారు.
కిన్నర్ జిల్లా హిమాలయ పర్వత ఎగువ ప్రాంతంలో ఉంది. సాధారణంగా గడ్డి అధికంగా వృక్షజాలం తక్కువగా ఉంటుంది. జూనిపర్ మొదలైన ఆల్పైన్ వృక్షాలు, పైన్, ఫిర్, సైప్రస్, రోడోడెండ్రన్ మొదలైన వృక్షాలు 3,500- 5,000 అడుగుల ఎత్తులో కనిపిస్తుంటాయి. దిగువ ప్రాంతాలలో టెంపరేట్ - క్లైమాట్ ఓక్, చెస్ట్ నట్, మాపిల్, బిర్చ్, అల్డర్, మంగోలియా, ఆఫిల్, ఆప్రికాట్ వృక్షాలు కనిపిస్తుంటాయి. యాక్, డ్జొ మొదలైన పెంపుడు జంతువులను రైతులు చేత పెంచబడుతున్నాయి. అరుదైన నల్ల ఎలుగు, పోనీలు కనిపిస్తూ ఉంటాయి.