polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
బోస్నియా , హెర్జెగోవినాలో ఇదే ప్రయత్నం మూడు సంవత్సరాలకు పైగా కొనసాగిన యుద్ధానికి దారితీసింది . ఈ వైరుధ్యాల ఫలితాలన్నీ మూడు ప్రాంతాల నుండి సెర్బ్స్ పూర్తి వలసలు బోస్నియా , హెర్జెగోవినాలో జనాభా భారీ స్థానమార్పిడి , మూడు కొత్త స్వతంత్ర రాష్ట్రాలను స్థాపించడం సంభవించాయి. మాసిడోనియా విభజన శాంతియుతంగా ఉండేది. అయితే యుగోస్లేవ్ సైన్యం మాసిడోనియన్ మట్టిపై స్ట్రాజ పర్వతం శిఖరాన్ని ఆక్రమించింది.
ఇదిలా ఉండగా మిలన్ కుచన్ అధ్యక్ష పదవిలో స్లొవేనియా, , క్రొయేషియా అల్బేనియన్ అల్పసంఖ్యాకులు అధికారిక గుర్తింపు కోసం వారి పోరాటానికి మద్దతు ఇచ్చాయి. ప్రారంభమైన సమ్మెలు కొసావోన్ రిపబ్లిక్‌ను కోరుతూ విస్తృతమైన ప్రదర్శనలుగా మారాయి. ఇది సెర్బియా నాయకత్వాన్ని ఆగ్రహానికి గురిచేసి పోలీసు బలగాన్ని ఉపయోగించింది. యుగోస్లావ్ ప్రెసిడెన్సీ కౌన్సిల్‌ సెర్బియా ఆధిక్యతతో ఫెడరల్ ఆర్మీని ప్రొవింస్లోకి పంపబడింది.
క్రోటాట్ , సెర్బ్స్ రెండింటినీ శాంతింపజేయడానికి ఒక పద్ధతిలో స్పందించిన టిటో స్వదేశీ క్రొయేషియా దేశం స్థిరత్వంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. అదే సమయంలో వారి డిమాండ్లను కొందరు అంగీకరిస్తూ క్రోయాట్ నిరసనకారులను అరెస్టు చేయాలని ఆదేశించారు. 1974 లో అల్బేనియా ప్రజలు అధికంగా కలిగిన కొసావో , మిశ్రమ జనాభా కలిగిన వోజ్వోడినాలో స్వతంత్ర ప్రాంతాలు సృష్టించబడినందున దేశంలో సెర్బియా ప్రభావం గణనీయంగా తగ్గింది.
పరిష్కారం కాని సమస్యలు మాత్రం మిగిలిపోయాయి. ప్రత్యేకంగా స్లోవేనియా , క్రొయేషియా రిపబ్లిక్ల అధిక స్వయంప్రతిపత్తి వైపుగా ప్రభుత్వాలను ఎన్నుకున్నాయి. దీని వలన సెర్బియా ఆధిపత్యం ప్రయత్నాలు , వివిధ స్థాయిల ప్రజాస్వామ్య ప్రమాణాలు మరింత అనుకూలంగా లేవు. సెర్బియా , మాంటెనెగ్రో యుగోస్లేవ్ ఐక్యతకు అనుగుణంగా ఉన్న అభ్యర్థులను ఎన్నుకున్నారు.
1970 లలో చమురు ధరల షాక్ తర్వాత యూరోపియన్ వృద్ధి కాలం ముగిసింది. యుగోస్లేవియాలో ఆర్థిక సంక్షోభం మొదలయ్యింది. యుగోస్లావ్ ప్రభుత్వాలు ఎగుమతుల ద్వారా నిధులు అభివృద్ధి చేయడానికి పాశ్చాత్య దేశాల నుండి అధిక మొత్తంలో రుణాలు తీసుకోవడం ఆరంభించింది. అదే సమయంలో పాశ్చాత్య ఆర్థికరంగం మాంద్యాలుగా మారాయి. యుగోస్లేవియన్ ఎగుమతుల కోసం డిమాండ్ తగ్గి పెద్ద రుణ సమస్యను సృష్టించింది.
1934 లో " ఇంటర్నేషనల్ మెసెడోనియన్ రివల్యూషనరీ ఆర్గనైజేషన్ "కు చెందిన మార్క్స్‌మాన్ " ఇవాన్ మిహైలోవ్ " క్రియేషియా ఫాసిస్ట్ రివల్యూషనరీ ఆర్గనేజేషన్ ఉస్తసె సహాయంతో మర్సెయిల్లెలో అలెగ్జాండర్‌ను హత్య చేసాడు.అలెగ్జాండర్ తరువాత ఆయన కుమారుడు రెండవ పీటర్ అధికారపీఠం అధిరోహించాడు.రీజెంసీ కౌంసిల్‌కు ఆయన కజిన్ " ప్రింస్ పౌల్ " నాయకత్వం వహించాడు.
1942 నవంబరు 25 న " యాంటి-ఫాసిస్ట్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ నేషనల్ లిబరేషన్ ఆఫ్ యుగోస్లేవియా " ప్రస్తుత బోస్నియా , హెర్జెగోవినాలో సమావేశమైంది. 29 నవంబరు 29 న బోస్నియా , హెర్జెగోవినాలో కూడా జాజ్సేలో కౌన్సిల్ తిరిగి సమావేశమై యుద్ధానంతర సంస్థకు స్థాపించింది. ఈ సమాఖ్య ఏర్పాటు ఈ తేదీ యుద్ధం తరువాత రిపబ్లిక్ దినోత్సవంగా జరుపుకుంది.
క్రొయేట్ స్వాతంత్ర్యం కోసం క్రొయేషియా లోపల పెద్ద సెర్బ్ కమ్యూనిటీలు ఏర్పడడానికి దారితీసింది. క్రోమాట్ రిపబ్లిక్ నుండి విడిపోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నది. యుగోస్లేవియా మొత్తం రాజ్యాంగ దేశం స్థాయి నుండి వారు తొలగించబడిన కారణంగా క్రొయేషియాలోని సెర్బ్స్ సార్వజనీన క్రొయేషియాలో ఒక జాతీయ మైనారిటీ హోదాను ఆమోదించలేదు.
స్లోవేకియా క్రోయాట్స్ , సెర్బ్స్ , సెర్బియా రాజ్యం యూనియన్ ద్వారా మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత సెర్బ్స్, క్రోయాట్స్ , స్లోవేనేల రాజ్యంగా 1918 లో ఈ దేశం ఏర్పడింది. ఇది సాధారణంగా "వెర్సైల్లెస్ స్టేట్"గా పేర్కొనబడింది. తరువాత ప్రభుత్వం 1929 లో యుగోస్లేవియా అనే పేరు మొట్టమొదటి అధికారిక ఉపయోగానికి దారితీసింది.
అలెగ్జాండర్ కేంద్రీకృత యుగోస్లేవియాను సృష్టించేందుకు ప్రయత్నించాడు. అతను యుగోస్లేవియా చారిత్రాత్మక ప్రాంతాలను రద్దు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు , ప్రాంతాలకు కొత్త అంతర్గత సరిహద్దులు రూపొందించబడ్డాయి. అలెగ్జాండర్ పాలనలో యుగొస్లేవియా జంఢాలు నిషేధించబడ్డాయి.
సోవియట్‌లు 1948 లో , జోసిప్ బ్రోజ్ టిటో బలమైన రాజకీయ నాయకత్వంలో సోషలిజానికి తన స్వంత మార్గాన్ని నిర్మించటం ప్రారంభించారు.
అన్ని రిపబ్లిక్కులలో జాతీయవాద పురోగతి ఫలితంగా అనివార్యంగా రాజ్యాంగ సంక్షోభం: ఫెడరేషన్లో విఫలమైన సంబంధాల కోసం స్లోవేనియా , క్రొయేషియా డిమాండ్లను ప్రకటించాయి.
1974 రాజ్యాంగం ఫెడరల్ ప్రభుత్వ అధికారాన్ని తగ్గించినప్పటికీ టిటో అధికారం ఈ బలహీనతను అనుకూలంగా మార్చుకుని ఆయన మరణించే వరకు కొనసాగింది.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి ఎల్లారెడ్డిపేట్లోను, మాధ్యమిక పాఠశాల తిమ్మాపూర్ లోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల గొల్లపల్లిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఎల్లారెడ్డిపేట్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల కరీంనగర్లోను, పాలీటెక్నిక్ సిరిసిల్లలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం సిరిసిల్లలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కరీంనగర్ లోనూ ఉన్నాయి.
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఇది మండల కేంద్రమైన ఎల్లారెడ్డిపేట్ నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన సిరిసిల్ల నుండి 27 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత కరీంనగర్ జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గ్రామంలో3 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీ చదివిన డాక్టర్లు ముగ్గురు ఉన్నారు.
కావ్య సమీక్షలు ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ, విశాఖపట్నం వారు 1983లో ప్రచురించిన పుస్తకం. దీనికి ప్రధాన సంపాదకులు డా. ఎం.వి. సత్యనారాయణ.
వీరు తూర్పు గోదావరి జిల్లా పిఠాపురం తాలూకాలోని కొమరగిరి గ్రామంలో జన్మించారు. తన అన్నయ్య దీక్షితుల వద్ద విద్యను అభ్యసించారు. వీరికి బ్రహ్మజోస్యుల సుబ్రహ్మణ్యం ఇచ్చిన ప్రోత్సాహం వీరిలో విప్లవ బీజాలు నాటాయి. కాకినాడ కళాశాలలో బి.ఎ. పరీక్ష పూర్తిచేసిన వెంటనే వీరు జిల్లా విద్యార్థి మహాసభను దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్య అధ్యక్షతన నిర్వహించారు. కాంగ్రెస్ అనే పత్రికను కొంతకాలం నడిపారు. వీరు ప్రచురించిన చిచ్చుల పిడుగు వ్యాసానికి బ్రిటిషు ప్రభుత్వం 18 నెలల కఠిన శిక్షను విధించింది. ఆ పత్రికలో ప్రథమ భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ గాథలను, విప్లవవీరుల త్యాగ కథనాలను, అల్లూరి సీతారామరాజు నడిపిన మన్యం తిరుగుబాటుకు సంబంధించిన కథనాలను ప్రచురించారు. 1929-32లో ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొని కారాగారం చేరారు.
జైల నుండి విడుదలైన తర్వాత కాంగ్రెసు సోషలిస్టు పార్టీలో చేరి సామ్యవద వ్యాప్తికై కృషిచేశారు. ద్వితీయ ప్రపంచ యుద్ధం కాలంలో సుభాష్ చంద్ర బోస్ నాయకత్వంలో ఏర్పడిన ఫార్వర్డు బ్లాకులో చేరారు. తర్వాత ప్రభుత్వం వీరిని నాలుగేండ్లు నిర్భంధించింది. విడుదలైన తర్వాత జై భారత్, నవశక్తి పత్రికలను నడిపారు. మద్రాసు శాసనసభకు సోషలిస్టు పార్టీ అభ్యర్థిగా పొటీచేసి ఓడిపోయారు. మెహర్‌బాబా భక్తులై వారి సందేశ వ్యాప్తికై వెలుగు అనే పత్రికను కొంతకాలం నడిపారు.
అన్నపూర్ణయ్యగారు జైల్లో మగ్గుతుంటే ఇంటిదగ్గర కుటుంబం గర్భ దరిద్రం లో మగ్గిపోయేది .భార్య రమణమ్మ గారు మహా సాధ్వి .ఆయనకు కార్డు రాయటానికి కూడా ఆమెచేతుల్లో కాణీ ఉండేదికాదు .ఒక కార్డు మాత్రం ‘’ఏ దినం కార్డు కోసం ఎదురు చూస్తారో ,ఆ దిన౦ ఈకార్డు ను చూసి తృప్తి పడండి ‘’అని తేదీ కూడా వేయకుండా రాసింది ఆమహా ఇల్లాలు . . ఈడొచ్చిన ఆడపిల్లలకు చేతనైన రీతిలో పెళ్ళిళ్ళు జరిపి బాధ్యత తీర్చుకొని ఆత్యాగమయి అసువులు బాసింది .భార్య మరణ వార్త విన్న అన్నపూర్ణయ్య తన బాధకు అక్షరాకృతి కల్పించి ‘’చేత కాసు లేదు ,చెరసాలలో భర్త –పిల్ల పెళ్లి కూడా పెనిమిటి లేకనే –నీవే చేయవలసి వచ్చె నీలవేణి-జనులసాయమైన ,ధనసాయమైన –లేకపోయేనే నీకు లేమి గల్గె-వలదు నా బాధ పరమ శత్రువునకైన –బ్రతికి యున్నాడ జీవచ్ఛవంబ నగుచు ‘’’
ఈ జైనచక్రేశ్వరి, దిగంబర విగ్రహాల కింది భాగాన జినవల్లభుడు చెక్కించిన త్రిభాషా శాసనం వలన ఆదికవి నన్నయ కు వందేళ్ల ముందే ఇక్కడ తెలుగులో సాహిత్యం వచ్చిందని ఆధారసహితంగా రుజువైంది. సా.శ.945లో వేయించిన ఈ శాసనం చివరన ఉన్నవి తొలి తెలుగు కంద పద్యాలని తేలింది. 1995లో కరీంనగర్ జిల్లాకు చెందిన సుప్రసిద్ధ కవి, డాక్టర్ మలయశ్రీ పరిశోధనతో ఇవి తెలుగుభాషలోనే మొట్టమొదటి కంద పద్యాలు అని ప్రపంచానికి తెలిసింది. అనంతర కాలంలో తమిళంలాగే తెలుగుకూ ప్రాచీనభాష హోదా కల్పించాలనే ఉద్యమం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా బయలుదేరింది. ఈమేరకు రాష్ట్ర సర్కారు ఎన్నిసార్లు మొరపెట్టుకున్నా సరైన ఆధారాల్లేక కేంద్రప్రభుత్వం ససేమిరా అంది. ఆ సమయంలో బొమ్మలమ్మ గుట్టపై ఉన్న కందపద్యాలే కీలకమయ్యాయి. చివరికి వీటి ఆధారంగానే కేంద్ర ప్రభుత్వం మన తెలుగుభాషకు ప్రాచీనహోదా కల్పించింది.
‘‘జినభవనాలు కట్టించడం, జినసాధువుల పూజలు చేయడం, జినమునులకు నచ్చిన భోజనాలు పెట్టడంలో ఇతర జైనులెవ్వరినీ జినవల్లభునితో సరిపోల్చలేం. సూర్యుడితో సమానంగా వెలుగువారు, జినవల్లభునితో సరితూగు మరే కవులూ లేరు. ఒక్కొక్కరు ఒక్కొక్క సుగుణంతో ఉంటారు. ఆలోచించి చూస్తే జినవల్లభుడే గుణమణి. పైగా ఆయన గుణపక్షపాతి’’ అని ఈ కందాల అర్థం.
జినవల్లభుడు తెలుగు భాషకు ప్రాచీన భాష హోదా కట్టబెట్టిన తొలి కందపద్యాలు రాసిన కవి. వేములవాడ చాళుక్యులు సా.శ. 750 నుంచి సా.శ. 973 వరకు. అంటే సుమారు రెండు శతాబ్దాల పాటు మొదట బోధన్‌ను, తర్వాత వేములవాడను రాజధానిగా చేసుకొని ‘సపాదలక్ష’ రాజ్యాన్ని పరిపాలించారు. వీరు రాష్ట్రకూటుల సామంతులు. వీరిలో రాజనీతిజ్ఞుడు, విద్యావిశారదుడు, కవిపండిత పోషకుడిగా గుర్తింపు పొందిన రెండో అరికేసరి, సా.శ.930 నుంచి సా.శ.955 వరకు వేములవాడ రాజధానిగా పాలించాడు. ఈయన ఆస్థానంలోని పంప మహాకవి, కన్నడ కవిత్రయంలో ఒకడు. రెండో అరికేసరిని అర్జునుడితో పోలుస్తూ. ఆయన రచించిన ‘విక్రమార్జున విజయం’. ‘పంప మహాభారతం ’గా ప్రసిద్ధిగాంచింది. ఆ పంప మహాకవి తమ్ముడే జినవల్లభుడు . జైనమతాభివృద్ధి కోసం విశేష కృషి చేసిన ఈ జినవల్లభుడే తెలంగాణ కవులను,ఆంధ్ర నన్నయకు అన్నయ్యలను చేశాడు.ఆదికవి నన్నయకు అన్నయ్యలాంటి కవి జినవల్లభుడే.
ఆపైన నారాయణరావు ఆధునిక కాలంలో తొలి పూర్తిస్థాయి విప్లవంగా గుర్తించిన భావకవిత్వాన్ని గురించి, శైలి, తాత్త్వికత వంటి అంశాల్లో పూర్తిస్థాయి మార్పులను ఎలా తీసుకువచ్చిందనే విషయాన్ని గురించి వివరించారు. సంప్రదాయ విమర్శ, అలంకారిక భావజాలంతో కొత్త కవిత్వాన్ని నిర్వచించలేరనీ, అయినా భావకవిత్వానికి సంప్రదాయవాదుల ఆమోదం కోసం పూర్వ అలంకారిక శాస్త్ర పారిభాషిక పదాలకు వేరే అర్థాలు కల్పించి వాడిన విషయం పేర్కొన్నారు. 1930ల్లో వచ్చిన ఆర్థికమాంద్యం కారణంగా చదువుకున్నవారి జీవితాల్లో ఏర్పడిన కుదుపుల వల్ల అభ్యుదయ కవిత్వ విప్లవం ప్రారంభమయిన క్రమాన్ని, అనంతర కాలంలో అభ్యుదయ కవిత్వం కూడా నీరసించిపోయాకా దానిపై నిరసనతో దిగంబర కవిత్వం ప్రారంభమయిన విషయాన్ని సవిస్తరంగా పేర్కొన్నారు.
వాక్సాహిత్యం/ఆశుకవిత్వం అనే ప్రజాకవిత ప్రక్రియ ఏయే సందర్భాల్లో మార్గకవిత్వ ధోరణిని ప్రభావితం చేసిందో, ఎలా మిగిలిన కాలాల్లో పదాలుగా, కృతులుగా, శతకాలుగా మార్గకవిత్వానికి అడ్డులేకుండా ఉండిపోయిందో వివరించారు.
విప్లవాత్మక కవితల రూపం, విషయం, వ్యక్తీకరణ – ఈ పార్శ్వాలన్నీ ఆ కవిత పుట్టిన సందర్భాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయని ఈ సిద్ధాంతసారం. దీన్నుంచి కొన్ని విప్లవాత్మకమైన ఉపలక్ష్యాలు కూడా వస్తాయి. కవులు విప్లవాలను తీసుకురారు, తామున్న సమాజ సందర్భాన్ని అర్థం చేసుకున్న కవులు ఆ సందర్భానికి అనుగుణంగా కవిత్వం రాస్తారు, అలాటి వారిలో సమర్థులైన వారు ఆ కవితావిప్లవానికి నాయకులుగా గుర్తింపబడతారు, సమర్థులైనా సందర్భాన్ని అర్థం చేసుకోలేని వారూ, లేదా ఆ సందర్భాన్ని తాము మార్చగలమనుకునే వారూ రాసే కవిత్వం నిలబడటానికి, వారి సమర్థత పాలు సందర్భానికి అనుగుణంగా రాసే వారి కన్నా ఉన్నతమైనదై వుండాలి అనేవి ఈ గ్రంథంలోని ప్రతిపాదనలకు స్థూలమైన సారాంశం.
తెలుగులో కవితా విప్లవాల స్వరూపం అంశంపై నారాయణరావు 1969-71 మధ్యకాలంలో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో పరిశోధన చేశారు. ఈ పుస్తకంలోని ప్రధానభాగం ఆ పరిశోధన కాలంలోనే రూపొందింది. దరిమిలా 1974లో ఆయన థీసిస్ కు విశ్వవిద్యాలయం పి.హెచ్.డి. ఇచ్చింది. ఆ థీసిస్ ను మార్చి, కొన్ని కొత్త భాగాలు చేర్చి, కొన్ని చోట్ల సవరించి తయారుచేసిన పుస్తకం ఇది. ఉత్తమమైన థీసిస్ గా నిర్ణయించి నారాయణరావుకు సర్ రఘుపతి వెంకటరత్నంనాయుడు పేరిట ఉన్న బంగారుపతకాన్ని బహూకరించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ విద్యాశాఖ ఈ పుస్తకం అచ్చుకు ధనసహాయం చేసింది. తొలిముద్రణ 1979లో జరిగింది. ద్వితీయ ముద్రణ 1987లో, తృతీయ ముద్రణ 2008లో పొందింది. మూడవ ముద్రణ తానా ప్రచురణకర్తగా వ్యవహరించింది.
డాక్టర్ ఖనోల్కర్ ఫిజీషియన్‌గా, కళాకారుడు, కళారాధకుడు అలాగే పలు భాషాసాహిత్యంలో ప్రవేశం ఉంది. 1948లో భారతప్రభుత్వ హెల్త్ మినిస్ట్రీ టాటా మెమోరియల్‌లో పెథాలజీ
డిపార్ట్‌మెంటును ప్రారంభించి సంపూర్ణ కేన్సర్ పరిశోధనలు చేపట్టే ప్రయత్నం చేసింది. సీనియర్ డాక్టొరల్ విద్యార్థినిగా ఆమె రీసెర్చ్ సెంటర్ స్థాపన సభ్యులలో ఒకరైంది. కొత్తగా ఆరంభించబడిన డిపార్ట్‌మెంటుకు అవసరమైన సాంకేతికాల కొరకు విదేశాలకు పంపిన ముగ్గురు సభ్యులలో సత్యవతీ ఎం సిర్సత్ ఒక్కరు. రీసెర్చ్ పరిశోధనలలో ఆమె హాంస్ సెలీ, ఆలర్ట్ జెంట్-జియోగీ, లినస్‌పౌలింగ్, ఏక్స్ హడ్డో, చార్లెస్ ఒబర్లింగ్ విలియం అస్ట్బ్యురీలతో కలిసి పనిచేసింది.తిరిగి వచ్చిన తతువాత కొత్త లాబరేటరీ ఆరంభిందబడింది. అందులో చాలా మంది విద్యార్థులు ఆసక్తిగా చేరారు. తరువాత అది అంర్జాతీయ గుర్తింపు పొందింది.
సత్యవతీ ఎం సిర్సత్ తండ్రి సెయింట్ స్కేవియర్ కాలేజ్ ప్రొసెసర్‌గా పనిచేసాడు. తరువాత ఆయన షిప్పింగ్‌కు మారాడు. ఆయన పుస్తకాల అభిమాని అంతేకాక సంస్కృత పండితుడు , రచయిత. ఆయన ఆసక్తులను పిల్లలకు కూడా అందించాడు. ఆయన పిల్లలకు ఉన్నత చదుల ముఖ్యత్వం గురించిన ప్రేరరణ కలిగించాడు. తరువాత ఆమెకు డాక్టర్ ఖొనాల్కర్ కలిగించిన ప్రేరణ కూడా చెప్పతగినదే. తరువాత సత్యవతీ ఎం సిర్సత్‌కు ప్రేరణ కలిగించిన వ్యక్తులలో ఆమె భర్త సిర్‌సత్ ఒకరు. భార్యాభర్తల మద్య చాలా వయసు వ్యత్యాసం ఉన్నప్పటికీ ఆమెకు ఆమె భర్త స్నేహితుడు, శ్రేయోభిలాషి , మార్గదర్శిగా ఉన్నాడు.అమె భర్త అంతర్జాతీయ " అంకో పెథాలజిస్ట్ ". ఆయన విద్యార్థులు ఆరాధించే ఉత్తమ పెథాలజిస్ట్ టీచర్. ఆమె భర్త ఆమెకు రీసెర్చ్ సహాయకుడుగా సహకరించడమే కాక ఆమె రీసెర్చ్‌లో అమె సాధించినదానికి సంతోషించేవాడు.
సత్యవతీ ఎం సిర్సత్ జన్మస్థలం కరాచీ. ఆమె తండ్రి షిప్పింగ్ డిపార్ట్‌మెంటులో పనిచేస్తూ ఉండేవాడు. సత్యవతీ ఎం సిర్సత్ తల్లితండ్రులు ఇద్దరూ థియోసోఫిస్ట్ సమాజానికి చెందిన వారు. తండ్రి షిప్పింగ్ ఉద్యోగం కారణంగా వారు అనేకదేశాలు తిరుగుతూ ఉండేవారు. ఆమె డాక్టర్ జార్జ్, రుక్మిణీదేవి అరండేల్ స్థాపించిన " బెసెంట్ మెమోరియల్ స్కూలు "లో ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం చేసింది. రుక్మిణీదేవి అరండేల్ " కళాక్షేత్ర " సంగీత నృత్యపాఠశాల వ్యవస్థాపకురాలు. సత్యవతీ ఎం సిర్సత్ టీనేజ్‌లో పౌల్ డీ క్రూఫీ వ్రాసిన " ది మైక్రోబ్ హంటర్స్ " పుస్తకం చదివి ప్రభావితురాలైంది. సత్యవతీ ఎం సిర్సత్ చదువుతో చక్కని సంస్కృతికూడా అలవరచుకుంది.
సత్యవతీ ఎం సిర్సత్ కుటుంబం బంబే వెళ్ళిన తరువాత " సెయింట్ క్సేవియర్ కాలేజి "లో మైక్రోబయాలజీ ప్రధానాంశంగా డిగ్రీ పూర్తిచేసింది. ఆమెకు మైక్రో ఆర్గానిజం అంటే మక్కువ అధికం. డిగ్రీ పూర్తి చేసిన వెంటనే " డి టాటా మెమోరియల్ హాస్పిటల్ ఫర్ కేంసర్ అండ్ అల్లాయ్ డిసీసెస్ " చీఫ్ పెథాలజిస్ట్‌ ఖనోల్కర్‌తో మాట్లాడడానికి ప్రయత్నం చేసినప్పుడు ముందుగా సమాధానం లేకపోయినా రెండుగంటల తతువాత ఆయన లోపలికీలిచి ఆమెతో చాలాసేపు ముచ్చటించారు. సత్యవతీ ఎం సిర్సత్ తరువాత డాక్టర్ ఖనోల్కర్ వద్ద పనిచేయడానికి అవకాశం లభించింది.
మానవుని నిత్య జీవన విధానములో చోటు చేసుకునే కర్మలకు సంబంధించి శుభాశుభ ఫలితాలను శాస్త్రీయంగా విశ్లేషించి చెప్పే గ్రంథానికి పంచాంగము అని పేరు.పంచాంగంలేదా పంచాగము అనగా పంచ అంగములు అని అర్థము. ఆ అంగములు తిథి, వారము, నక్షత్రము, యోగము, కరణము లు. ఇవి పంచాంగములో ఉన్న ప్రధాన మైన అంగములు. ఈ ఐదు అంగాలే గాక లగ్నము, ముహూర్తము, మొదలగు అనేక ఉప అంగాల వివరణ కూడా ఇందులో ఉంటాయి. వ్యక్తికి, దేశానికి సంబంధించి ఆయా అంగాల ననుసరించి విశద పర్చేదే పంచాంగము. ఉగాది రోజున ఆ ఏడాదికి సంబంధించి అనేక శుభాశుభ ఫలితాలను పండితులు చెప్పగా వింటుంటారు. దానినే పంచాంగ శ్రవణం అని అంటారు. పంచాంగం ప్రజలలో ఎంతగా చొచ్చుక పోయినదంటే పంచాంగ శీర్షిక లేని దిన, వార, మాస పత్రికలేవి లేవు. అదేవిధంగా ప్రసార మాధ్యమాలలో పంచాంగానికి సమయం కేటాయించని టి.వి. చానళ్ళు కూడా ఏవి లేవు. పంచాంగం గురించి క్లుప్తంగా తెలుసుకోవడమే ఈ వ్యాస ముఖ్యోద్దేశము.
చైత్ర శుద్ధ పాడ్యమి మొదలుగా పాల్ల్గుణ బహుళ అమావాస్య వరకు ప్రతి దినము తిథి మొదలగునవి ఎన్నిగంటలకు, సూర్యోదయము, సూర్యాస్థమయము రాహు కాలం, యమ గండం, గుళికకాలం, సుముహూర్తము, దుర్ముహూర్తం, మొదలగునవి ఎన్ని గంటల నుండి ఎన్ని గంటల వరకు మొదలగు విషయాలుంటాయి. సూర్యోదయం, సూర్యాస్థమయం అన్ని ప్రాంతాలో ఒకే తీరున ఉండదు. ఆయా ప్రాంతాలలో సూర్యోదయం, అస్తమయం ఎన్ని ఘడియలకు ఉంటుంది అది వ్రాస్తారు. ఆయాకాలాల ఘడియల పట్టికలు అందరికీ అందుబాటులో ఉండేటట్లు శాలివాహన శకం, హూణ శకం, మొదలగు శక నామలతో పాటు తెలుగు మాసము నకు సరియగు ఇంగ్లీషు నెలలను, గంటల, నిముషాలను కూడా వ్రాసి ఉంటారు. అదే విధంగా ఏ నక్షత్రం ఏ పాదంలో ఏ గ్రహం ప్రవేశించిందో ఉంటుంది. పర్వదినాలు, పండగలు ఏ ఘడియలో ప్రారంభ మవుతాయో వంటి విషయాలు కూడా వ్రాస్తారు.
ఈ పాఠశాలలో 8వ తరగతి చదువుచున్న కట్టా మానస, గంపా వంశీకృష్ణ, అండర్-17 విభాగంలో జాతీయ స్థాయి ఫుట్ బాల్ పోటీలకు ఎన్నికైనారు. డిసెంబరు/2013 మొదటి వారంలో కలకత్తాలో జరుగు జాతీయ స్థాయి అండర్-17, ఫుట్ బాల్ పోటీలలో రాష్ట్ర జట్టు తరఫున వీరు పాల్గొంటారు.
ఈ పాఠశాలలో చదువుచున్న గౌసియా, షర్మిల, మానస, షమీనా అను నలుగురు విద్యార్థినులు, పల్లెటూరు బాలికలైనా బాలురకు దీటుగా ఫుట్ బాల్ క్రీడలో రాణిస్తామని బరిలోనికి దిగినారు. పాఠశాలలో ఈ క్రీడకు తగిన సదుపాయాలు లేకపోయినా, ఉన్న వనరులతోనే కసిగా సాధనచేసి అంచెలంచెలుగా రాణించుచూ, పల్లెనుండి ఢిల్లీకి వెళ్ళినారు. వీరు 2014,డిసెంబరు-26వ తేదీనాడు, గోవాలో, నేషనల్ స్కూల్ గేంస్ ఫెడరేషన్ ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించే అండర్-19 జాతీయస్థాయి ఫుట్ బాల్ పోటీలకు ఎంపికైనారు. ఇంతకు ముందు వీరు పలు రాష్ట్రస్థాయి పోటీలలో పాల్గొని, మొదటి, రెండవ స్థానాలు పొందినారు. 2012లో జరిగిన ఇండో-నేపాల్ ఇంటర్నేషనల్ ఫుట్ బాల్ టోర్నమెంటులో భారతదేశం తరఫున ఆడి, తమ ప్రతిభ కనబరచారు.
ఈ పాఠశాల విద్యార్థులు 2014,డిసెంబరు-19 నుండి 21 వరకు, అనంతపురంలో నిర్వహించిన రాజీవ్ గాంధీ ఖేల్ అభియాన్, రాష్ట్రస్థాయి ఫుట్ బాల్ పోటీలలో, తమ ప్రతిభ ప్రదర్శించి ప్రథమస్థానంలో నిలిచి, జాతీయస్థాయి పోటీలకు ఎంపికైనారు. 13 జట్లు పాల్గొన్న ఈ పోటీలలో వీరు విజేతగా నిలిచారు. ఈ విజయంతో వీరు, రాష్ట్రస్థాయిలో రెండుసార్లు ప్రథమ బహుమతి, రెండుసార్లు ద్వితీయ బహుమతి సాధించారు. 2015,జనవరి-1 నుండి 5 వరకు, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని బళ్ళారిలో నిర్వహించు జాతీయస్థాయి పోటీలలో ఈ పాఠశాలకు చెందిన మానస, మరియరాణి, ఖాదర్ జిలానీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ జట్టు తరపున పాల్గొంటారు.
డి.ఎం. అవసరం కన్నా టి.డి.ఎన్. అవసరం ఎక్కువ ఉన్నట్లు గమనించాలి. దీనికి కారణం దూడకు ఇచ్చే ఆహారంలో కొవ్వు నిష్పత్తి ఎక్కువగా ఉండడమే. ఒక పదిహేను రోజులైతే దూడలు మెల్ల మెల్లగా గడ్డిని తినడం మొదలు పెట్టి రోజుకు ఒక అర కేజీ గడ్డి వరకూ తింటాయి. ఒక పదిహేను రోజులైతే దూడలు మెల్ల మెల్లగా గడ్డిని తినడం మొదలు పెట్టి రోజుకు ఒక అర కేజీ గడ్డి వరకూ తింటాయి. క్రమంగా మూడు నెలలయ్యే సరికి అది 5 కేజీ ల వరకూ పెరుగుతుంది.
ఈ సమయంలో దూడకు పచ్చ గడ్డికి బదులుగా 1-2 కేజీల మంచి ఎండు గడ్డిని ఇవ్వచ్చు. 15 రోజుల వయసున్నప్పుడు అర కే.జీ.తో మొదలు పెట్టి 3 నెలలు వచ్చేటప్పటికి దాన్ని 1.5 కే.జీ.ల వరకూ పెంచవచ్చు.
మూడు వారాల నుండి, వెన్న తీయని పాలు ఎక్కువగా లేని పక్షంలో దానికి బదులుగా కొంత వరకూ, వెన్న తీసేసిన పాలనూ, మజ్జిగానూ లేదా మరేదైనా పాలకు బదులుగా వాడే ద్రవ పదార్ధాన్ని ఇవ్వచ్చు.
సాధారణంగా పుట్టిన వెంటనే దూడను ఆవు నాకుతుంది. దీనివలన దూడ పొడిగా అయి, శ్వాసక్రియకు, రక్త ప్రసరణకు తోడ్పడుతుంది. ఆవు అలా నాకని పక్షంలో కానీ, వాతావరణం చల్లగా ఉన్నప్పుడు కానీ, దూడను పొడి బట్టతోనో, గోనె సంచీ బట్టతోనో రుద్ది పొడిగా తుడవాలి. ఛాతీ భాగాన్ని చేత్తో ఒత్తి వదిలిపెడుతూ కృత్రిమ శ్వాసను అందివ్వాలి.
బొడ్డును శరీరానికి 2 – 5 సెం.మీ దిగువన దారంతో కట్టి ముడి దిగువ భాగంలో 1 సెం.మీ. దూరంలో కత్తిరించి టించర్ అయోడిన్ లేక బొరిక్ ఆమ్లం కానీ లేదా ఏదైనా ఆంటీబయాటిక్ కానీ అద్దాలి.
అప్పుడే పుట్టిన దూడకు మొట్టమొదటి సారిగా ఇచ్చే అతి ముఖ్యమైన ఆహారం జున్నుపాలు. దూడ పుట్టిన తర్వాత 3 నుండి 7 రోజులవరకూ తల్లికి జున్నుపాలు వుంటాయి. జున్ను పాలు దూడకి పోషకాలను, ద్రవాలను అందిస్తాయి. అంతే కాక జున్ను పాలు వ్యాధి నిరోధక ఆంటీబాడీలను కూడా అందిస్తాయి. ఈ ఆంటీబాడీలు దూడను అంటురోగాల బారి నుండి పోషక లోపాల సమస్య నుండి కాపాడతాయి. పాలు ఉండడం బట్టి, దూడకు మొదటి మూడు రోజులూ జున్నుపాలను ఇవ్వాలి.
పుట్టినప్పుడు ఇచ్చే జున్నుపాలతో బాటు దూడలకు మొదటి 3-4 వారాల పాటు పాలు ఇవ్వడం అవసరం. అటు తర్వాత దూడలు కొద్ది కొద్దిగా గడ్డిలోని పిండి పదార్ధాలనూ, చెక్కెరనూ అరిగించుకోగలుగుతాయి. ఆ పైన కూడా పాలు తాగిస్తే పోషక పరంగా మంచిదే కానీ, గింజ ధాన్యాలను మేపడం కన్నా ఖరీదు ఎక్కువ పడుతుంది. అన్ని ద్రవ పదార్ధాలనూ మామూలు ఉష్ణోగ్రత లోనే ఇవ్వాలి.
వీనింగ్ లేదా దూడను వేరు చేసి పెంచడం ఇంటెన్సివ్ పశు పోషణ పద్ధతిలో అవలంభిస్తారు. వీనింగ్ ద్వారా యాజమాన్యంలో ఎకరూపతను సాధించ వచ్చు. పాలు వృధా పోకుండా, లేదా దూడలు అవసరానికి మించి ఎక్కువ పాలు తాగేయ కుండా ప్రతి దూడకు అవసరమైన పాలు లభ్యమయ్యేలా చూడవచ్చు.
అవలంభించిన పద్ధతిని బట్టి దూడను పుట్టిన వెంటనే కానీ, 3 వారాల తరువాత కానీ, లేదా 8 -12 వారాల మధ్యలో కానీ లేక 24 వారాలప్పుడు కానీ వేరు చేస్తారు. సాధారణంగా రైతులు 12 వారాలప్పుడు దూడను వేరుచేస్తారు. ఆబోతుగా ఎదగనిచ్చే కోడె దూడలను ఆరు నెలల వయసు వరకూ తల్లితోనే ఉంచుతారు.
పశువుల మందను క్రమ పద్ధతిలో పోషిస్తున్నప్పుడు, అంటే అధిక సంఖ్యలో దూడలు ఉన్నప్పుడు, పుట్టిన వెంటనే దూడను వేరు చెయ్యడం లాభదాయకం.
పుట్టిన వెంటనే దూడను వేరు చెయ్యడం వలన, దూడలకు చిన్న వయస్సులోనే పోత పాలు, దూడ దాణాలు అలవాటవుతుంది. ఆవు పాలు మనుషుల వినియోగానికి మిగులుతాయి.
సన్నని కాండాలూ, బాగా ఆకులూ ఉన్న కాయ జాతి పశు గ్రాసాలు దూడకు ఇవ్వడం చాలా మంచిది. రెండు వారాల వయసు నుంచి ఎండు గడ్డిని ఇవ్వచ్చు. ఒక కాయ జాతి పశుగ్రాసం, గడ్డి జాతి పశుగ్రాసం కలిపి ఇస్తే మరీ మంచిది.
తాజా ఆకు పచ్చ రంగును కలిగి ఉన్న, ఎండలో ఎండ బెట్టిన గడ్డిలో విటమిన్ ఏ, డీ, ఇంకా బీ కాంప్లెక్స్ విటమిన్లూ సమృద్ధిగా ఉంటాయి.
దీనికి తోడు 6, 8 వారాలు మొదలు, కొద్ది కొద్దిగా పాతర గడ్డి కూడా పెట్టవచ్చు. ఐతే మరీ చిన్న వయసులో పాతర గడ్డి పెట్టడం వలన దూడకు విరేచనాలు అవుతాయి.
సర్వ సాధారణంగా ఇచ్చే మొక్క జొన్న, జొన్న, నిజానికి అంత ఎక్కువగా ప్రోటీన్లను, కాల్షియాన్ని కలిగి ఉండవు. విటమిన్ డీ కూడా తక్కువే ఉంటుంది
పాలు లేక మరేదైనా ద్రవ పదార్థంతో బాటు దూడకి ఒక ఘన పదార్ధాన్ని కూడా అదనంగా ఇస్తారు. ఈ దాణాలో ముఖ్యంగా మొక్క జొన్నలు, యవలు ఉంటాయి.
బార్లీ, గోధుమ, జొన్న వంటి ధాన్యాలు కూడా ఈ పోషక మిశ్రమంలో చేర్చవచ్చు. ఈ మిశ్రమంలో 10 % వరకూ చెరుకు పిప్పిని కూడా చేర్చవచ్చు.
పోషక విలువల పరంగా పాలకు ఏదీ సాటి రాదు. కానీ పాలు లేక ఇతర ద్రవ పదార్ధాల కొరత తీవ్రంగా ఉన్నప్పుడు పాలకు ప్రత్యామ్నాయాలు వాడక తప్పని పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.
పోత పాలు కూడా మామూలు పాల మొతాదులోనే ఇవ్వాలి. అంటే పాలు కలిపిన తరువాత శరీరం బరువులో 10% ఉండేటట్లు. కలిపిన ద్రవ పదార్థంలో మొత్తం ఘన పదార్థం 10-12% వరకూ ఉండాలి.
పాలలో కొవ్వు తక్కువగా ఉండి పాలు పితకడానికి ఇబ్బందిగా ఉన్న ఆవులతో 2 నుండి 4 దూడలకు మొదటి వారం నుంచీ పాలు ఇప్పించవచ్చు.
గడ్డితో బాటుగా ఘన పదార్ధాన్ని కూడా వీలైనంత త్వరగానే మొదలు పెట్టాలి. రెండు మూడు నెలల వయసులో దూడలని తల్లి నుండి వేరు చేసి పెంచాలి.
గంజి ద్రవ రూపంలో ఇచ్చే కాఫ్ స్టార్టర్ . ఇది పాలకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు. నాలుగు వారాల వయసు నుండి పాలు తాగించడం మెల్లిగా తగ్గించి, అంత మేరకూ గంజిని ఇవ్వాలి. ఇరవై రోజుల తర్వాత పాలను పూర్తిగా మానిపించాలి.
ఈ పద్ధతిలో దూడలకు తొలుతగా వెన్న తీయని పాలు ఇస్తారు. పొడిగా ఉండే కాఫ్ స్టార్టర్, మంచి ఎండు గడ్డి లేదా పచ్చి గడ్డి తినడం నేర్పిస్తారు. 7 నుంచి 10 వారాల మధ్యలో దూడలకు పాలు మాన్పిస్తారు.
ఎల్లప్పుడూ పరిశుభ్రమైన మంచి నీరు అందుబాటులో ఉండేలా చూడాలి. దూడ ఒకేసారి ఎక్కువగా నీళ్ళు తగేయకుండా ఉండడానికి, నీటిని వేరొక పాత్రలో పోసి, దూడ పాలు తాగే ప్రదేశానికి దూరంగా ఉంచాలి.
వేదరక్షణ కొరకు ఏర్పడినవే ప్రాతిశాఖ్యములు. వేదములలో ప్రతిశాఖకు దానికి సంబంధించిన వర్ణసమామ్నాయం, సంధులు, పదవిభాగ నియమములు, స్వర వ్యంజన సంఖ్యలు, స్వర ఉచ్చారణ పద్ధతి, ప్రగృహ్యసంజ్ఞలు, నిర్వచనములు, శబ్దవ్యుత్పత్తులు లాంటివి సంస్కృత నియమాల ననుసరించి వర్ణించ బడతాయి. అందుకే ఇవి ప్రాతిశాఖ్యములు అంటారు. సనాతన భారతీయుల యొక్క సంస్కృత భాష ఉచ్చారణ పద్ధతులను వీటి ద్వారా యథాతథంగా తెలుసుకోవచ్చును. ప్రాచీన భాషల యొక్క ధ్వని సిద్ధాంతములను తెలుసుకొనుటకు భాషాశాస్త్రజ్ఞులకు ఇవి ఎంతగానో ఉపయోగ పడతాయి.
ప్రతి వేదశాఖకు ప్రత్యేకమైన అనేకమైన ప్రాతిశాఖ్యములు ఉండేవని, వేదాల శాఖలే అంతరించినపుడు వాటి ప్రాతిశాఖ్యములు కూడా కాలగర్భంలో కలసిపోగా, ప్రస్తుతము అయిదు ప్రాతిశాఖ్యములు మాత్రము లభ్యమవుతున్నాయి.
అథర్వవేదానికి శౌనకీయ శౌనకీయ చతురధ్యాయి అని రెండు ప్రాతిశాఖ్యములు ఉన్నాయి. శౌనకీయ చతురధ్యాయి చాలా ముఖ్యమైనది.
పైన సూచించినవి మాత్రమే కాకుండా అదనంగా, అనేక శిక్షా పాఠాలు ఇతర రూపంలో ఉన్నాయి. వీటిలో కొన్ని సూత్ర రూపంలో ఉన్నాయి.
శిక్ష ప్రధాన లక్ష్యం వేద శ్లోకాలు, మంత్రము ల లోని అక్షరములను, స్వరములను ఉచ్చారణ సరైన రీతిగా బోధించునది. ఇందులో అతి పురాతన శబ్ద పాఠ్యపుస్తకాలు ప్రాతిశాఖ్యములు గా చెప్పవచ్చును.
చాలావరకు ఈ శిక్షా పాఠాలు ప్రత్యేకమైన వేద పాఠశాలలకు అనుసంధానించబడి ఉన్నప్పటికీ మిగిలినవి తదుపరి చివరి సారిగా వచ్చిన పాఠాలు అయి ఉంటాయి .
ఇరూసిక్ ఆమ్లం ఒక మోనో కార్బోక్సిల్ ఆమ్లం.కొవ్వుఆమ్లం యొక్క హైడ్రోకార్బను గొలుసు చివర ఒక కార్బోక్సిల్ సమూహాన్ని కల్గివుంటుంది. ఒకద్విబంధాన్ని 13 వకార్బను వద్ద కలిగివున్నది . ఇరూసిక్ కొవ్వు ఆమ్లం ద్విబంధం వద్ద సిస్ అమరికను కలిగివుండును. దీనికి ఒమేగా -9 కొవ్వు ఆమ్లమనికూడా పిలుస్తారు. ఇవన్ని ఇరూసిక్ ఆమ్లం యొక్క సాధారణ పేర్లు. ఇరూసిక్ ఆమ్లంయొక్క శాస్త్రీయమైన పేరు సిస్, 13-డొకోసెనోయిక్ ఆమ్లం .దీని యొక్క అణుఫార్ములా: 2141
ఇరూసిక్ ఆమ్లం ఒక అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం. ఇది ఒక ద్విబంధాన్ని కలిగివున్న అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం. ఇరూసిక్ ఆమ్లం 22 కార్బనులను కలిగి వున్న, ఒకే ద్విబంధమున్న అసంతృప్త ఆమ్లం. ఈ ఆమ్లాన్ని ఏక ద్విబంధయుత కొవ్వు ఆమ్లం అంటారు . ఈ కొవ్వు ఆమ్లం క్రూసిఫెరె కుటుంబానికి చెందిన మొక్కల గింజలలో అధికంగా లభ్యమవుతుంది. ఆవాలు నూనెలో, వాల్‌ప్లవరు గింజల నూనెలలో ఇరూసిక్ ఆమ్లం ఎక్కువ శాతంలో కన్పిస్తుంది.
అవాలనూనెలో ఇరూసిక్ ఆమ్లాన్ని అధికంగా వున్నట్లు గుర్తించారు. సంస్కృత గ్రంథాలలో వ్రాసినదానినిబట్టి క్రీ.పూ.200-1550 సం.నాటికే ఆవాలపంటను సాగుచేసి, ఆవాలనూనెను వంట చెయ్యుటకు, కాగడాలను వెలిగించుటకు ఉపయోగించేవారని తెలుస్తున్నది. గ్రీకు, రోమను, చైనా భాషలలో లభ్యమైన లిఖిత సమాచారం ప్రకారం క్రీ.పూ.500-200 సం. మధ్య ఔషధాలలోకూడా వాడేవారని తెలుస్తున్నది
స్వామి రంగనాథానంద గొప్ప పండితుడు మరియు గురువుగా పరిగణించబడ్డాడు.ఆయన 50కి పైగా పుస్తకాలు రచించారు. భారతీయ విద్యాభవన్ దాదాపు ఇరవై తొమ్మిది ఈ పుస్తకాలను ప్రచురించింది. అతని ప్రసిద్ధ పుస్తకంలో మారుతున్న సమాజానికి శాశ్వతమైన విలువలు మరియు భగవద్గీత మరియు ఉపనిషత్తుల సందేశాలపై వ్యాఖ్యానాలు ఉన్నాయి. మంచి వక్తగా పేరు తెచ్చుకున్నారు. అతని వారపు తరగతులు మరియు బహిరంగ ఉపన్యాసాలు అనుచరులలో ప్రసిద్ధి చెందాయి. ది హిందూ ప్రతినిధి అయిన గణపతి ఇలా వ్రాశాడు, "స్వామి రంగనాథానంద తన అన్ని ఉపన్యాసాలలో, సార్వత్రిక అంగీకారాన్ని బోధించే ఆచరణాత్మక వేదాంతమైన శాశ్వత మతం యొక్క తత్వశాస్త్రంపై నొక్కిచెప్పారు". బెంగళూరు, మైసూర్ జైళ్లలో ఖైదీలకు నైతిక, మతపరమైన తరగతులు నిర్వహించాడు. ఢిల్లీలో, రంగనాథానంద ఆసుపత్రులలో సామాజిక సేవలను నిర్వహించి, కుష్టు వ్యాధిగ్రస్తుల సహాయానికి కృషి చేశారు. పూర్వ భారత ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ స్వామి రంగనాథానంద మరియు వివేకానందను "ఆధునిక ఆలోచన మరియు శాస్త్రీయ దృక్పథం కలిగిన నాయకులు" గా అభివర్ణించారు.