polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
వి కల్పగం ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం వైస్ చాంసలర్ ప్రొఫెసర్ ఎస్.భాగవతాన్ని కలుసుకుని తన రీసెర్చ్‌కి ఆర్గదర్శకుడిగా ఉండమని అభ్యర్హించింది. ఆమె రీసెర్చ్ ప్రారంభించిన ఒక సంవత్సరానికి ప్రొఫెసర్ ఎస్.భాగవతం ఐ.ఐ.ఎస్.సి డైరెక్టర్‌గా బెంగుళూరు వెళ్ళాడు. వి కల్పగం కూడా ఆయనతో బెంగుళూరు వెళ్ళింది. ఆమె ఉస్మానియాలో లైట్ స్కాటరింగ్ స్టడీస్ ఆఫ్ పాలిమర్ సొల్యూషన్ పని కొంత ప్రారంభించింది. ఐ.ఐ.ఎస్.సిలో ఫిజిక్స్ కెమెస్ట్రీ డిపార్ట్‌మెంటులో అప్పుడప్పుడే లైట్ స్కాటరింగ్ పరికరాల సేకరణ జరుగుతూ ఉంది.అందువలన ఐ.పి.సిలో చేరమని ప్రొఫెసర్ ఎస్.భాగవతం వి కల్పగానికి సలహా ఇచ్చాడు. ఐ.పి.సి డిపార్ట్‌మెటులో ఆమె ఫిజిక్స్, ఇనార్గానిక్ కెమెస్ట్రీ సంబంధిత పలు కోర్సులు అధ్యయనం చేసింది. అలాగే సబ్జెక్ట్, టెక్నిక్ సంబంధిత కొన్ని ప్రయోగాలు తనతాను చేసింది.
వి కల్పగం మిషనరీ పాఠశాలలో చదువుకున్నది. స్కూలులో టీచర్లు ఎప్పుడూ చదువు ముఖ్యత్వం గురించి ఎవరికి వారు వారి స్వంతకాలు మీద నిలబడాలని చెప్పి ప్రోత్సహిస్తూ ఉండేవారు. ఆమెకు విద్యనేర్పిన టీచర్లలో కొనమంది డిగ్రీ చదివే సమయంలో వి కల్పగం నానకు విద్యార్థులుగా ఉన్నవారు. వారు వి కల్పగంతో ఆమె తండ్రి గొప్పతనం గురించి చెప్తూ ఆయనస్థాయికి రావడానికి ప్రయత్నించమని సలహా ఇస్తూ ఉండేవారు. అప్పట్లో ఆమెకు తన తండ్రిని అనుసరించాలని లేకున్నా తరగతిలో ప్రథమస్థానంలో ఉండాలని మాత్రం పట్టుదల ఉండేది. ఆమె అప్పట్లో తీవ్రమైన పోటీ చేసిన విద్యార్థిని ప్రస్తుత ప్రముఖ క్రికెటర్ వి.వి.ఎస్ లక్ష్మణన్ మేనత్త కావడం విశేషం. ఇంటర్ మీడియట్ పూర్తిచేసే వరకూ పోటీ కొనసాగింది.తరువాత వారివారి దారులు వేరయ్యాయి.
వి కల్పగం హె.ఎస్.సి పూర్యి చేసిన తరువాత ఆమె కాలేజిలో చేరినప్పుడు ఇంటర్, బి.ర్స్.సిలలో ఫిజిక్స్, కెమెస్ట్రీ, మాథమెటిక్స్ ప్రధానాంశాలుగా తీసుకున్నది. తరువాత
ఉస్మానియా యూనివర్శిటీలో ఎం.ఎస్.సిలో ఫిజిక్స్ ప్రధానాంశంగా తీసుకుంది. ఆమె ఎం.ఎస్.సి పూర్తిచేయగానే చెన్నైలో బారిస్టర్‌గా పనిచేస్తున్న తండ్రి మేనమామ సివిల్-సర్వీసెస్ చెయ్యమని సలహా ఇచ్చాడు. వి కల్పగం తండ్రి కజిన్ ఐ.పి.ఎస్‌గా ఉండేవాడు. ఎవరేమి చెప్పినా ఆమెకు సివిల్ సర్వీసు మీద ఆసక్తి ఉండేది కాదు.
వి కల్పగం యు.ఎస్ నుండి మెటీరియల్ సైన్స్ గురించి అధ్యయనం చేసి తిరిగి వచ్చిన తరువాత ఆమె " లైట్ స్కాటరింగ్ ఆఫ్ పాలిమర్ సొల్యూషంస్ " రీసెర్చ్ కొనసాగించిది. క్రమంగా
ఇతడు 1934, ఆగస్టు 1న కృష్ణా జిల్లా ఉంగుటూరు గ్రామంలో ఒక సాధారణ రైతు కుటుంబంలో జన్మించాడు. తన 28వ యేట నుండి పుస్తక ప్రచురణరంగంలో ప్రవేశించి ఆరు దశాబ్దాలకు పైగా అదే రంగంలో ఉన్నాడు. ఇతనికి ముగ్గురు అక్కలు. తల్లి మతిస్థిమితం లేకపోవడంతో ఇతడు తన పెద్దక్క శేషారత్నం సంరక్షణలో పెరిగాడు. ఇతడు ప్రాథమిక విద్యను ఉంగుటూరులో, హైస్కూలు విద్యను గుడివాడలో చదివాడు. ఇతడు కమ్యూనిస్టు పార్టీపై మక్కువతో ఆ పార్టీ కార్యకలాపాలలో పాల్గొన్నాడు. గుడివాడలో చదివే సమయంలో కమ్యూనిస్టులపై నిర్భందం కారణంగా అజ్ఞాతంలోనికి వెళ్ళిపోయాడు. తరువాత కైకలూరులో తన బావ వద్ద ఉంటూ పదవ తరగతి పూర్తి చేశాడు.
కుమార సంభవం కావ్యాన్ని కనుక్కొని, పరిష్కరించి అజ్ఞాత వాసంనుంచి బయటకు తీసుకువచ్చి, ప్రచురించిన ఖ్యాతి మానవల్లి రామకృష్ణ కవికి చెందుతుంది. అప్పటివరకు వరకూ తెలుగు సాహిత్యంలో నన్నెచోడుడనే కవి ఒకడున్నాడనే సంగతే ఎవరికీ తెలియదు. ఇతర కవులెవ్వరూ నన్నెచోడుని గురించి గానీ, అతని కుమార సంభవ కావ్యం గురించి గానీ, పూర్వ కవి ప్రశంసల్లో గానీ మరెక్కడా గానీ ఒక్క ముక్క కూడా వ్రాయలేదు. తంజావూరులోని సరస్వతీ మహల్ గ్రంథాలయంలో ఒక మూలపడి ఉన్న తాళపత్ర గ్రంథాన్ని కనుగొని, దానిని పరిష్కరించి 1909లో ఈ గ్రంథాన్ని ప్రకటిస్తూ నన్నె చోడుడు నన్నయ కంటే ముందువాడని రామకృష్ణ కవి చేసిన ప్రతిపాదన పండిత లోకాన్ని ఎంతటి ఆశ్చర్యానికి గురి చేసిందంటే, ఈ ప్రతిపాదన మీద చర్చలూ, ఉపచర్చలూ, వాదోపవాదాలూ బాగానే జరిగాయి. ఆ తర్వాత నన్నెచోడుడు వ్రాయలేదు-రామకృష్ణ కవి రాసి నన్నెచోడుని పేరు పెట్టాడని కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తి పుస్తకం వ్రాసినా చాలామంది పరిశోధకులు ఆమోదించలేదు
రామకృష్ణ కవి 1866లో మద్రాసు లోని నుంగంబాక్కంలో తెలుగు బ్రాహ్మణ పండిత కుటుంబంలో జన్మించారు. ఈయన త్యాగయ్య, గంగాధరశాస్త్రి, నరసింహశాస్త్రి వంటి సంస్కృత పండితుల వంశానికి చెందినవారు. మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం నుండి తెలుగు, సంస్కృతం లలో ఎం.ఏ. పట్టా పొందారు. పదహారేళ్ళ వయసులో మృగవతి అనే కవితను వ్రాసి, కవి అనే బిరుదును పొందారు. కొన్నాళ్ళ పాటు మద్రాసులోని ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తక భాండాగారములోనూ, ఆ తరువాత వనపర్తి సంస్థానంలో ఆంతరంగిక కార్యదర్శిగానూ పనిచేశారు. తాళపత్రాలను సేకరించడం ప్రారంభించి అభినవ భారతి వంటి అనేక కనుమరుగైన కృతులను వెలుగులోకి తెచ్చారు. 1916 లో నిడదవోలు వెంకటరావు ఇంట్లో బసచేసి, నాట్యశాస్త్రాన్ని, దాని టీకా తాత్పర్యాన్ని నకలు వ్రాశారు. 1916 లో ప్రాచ్యలిఖిత భాండాగారము యొక్క అసిస్టెంట్ క్యూరేటర్ పదవిని పొందారు. 1940 లో శ్రీవేంకటేశ్వర ప్రాచ్య పరిశోధనా సంస్థలో రీడరుగా నియమించబడి, అక్కడే 1951 దాకా కొనసాగారు.
రామకృష్ణ కవి, ఆ తరువాత వచ్చిన వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి, తిరుమల రామచంద్ర మొదలైన సాహితీ పరిశోధకులకు మార్గదర్శకుడయ్యారు. మానవల్లి వారు పూర్వకాలపు సంకలన గ్రంథమైన 'ప్రబంధ మణిభూషణా'న్ని బైటపెట్టగా, ప్రభాకర శాస్త్రి దాని విలువను తెలిసినవాడై, చాటుపద్య మణిమంజరి రెండు భాగాలను, ప్రబంధ రత్నావళిని వలవేసి బైటికి లాగేరు. రామకృష్ణ కవి క్రీడాభిరామాన్ని తెలుగువారికి అందజేయగా, శాస్త్రి ఆ పుస్తకాన్ని ముచ్చట లొలికే పండిత కూర్పును, చక్కని పీఠికతో విందు జేసేరు. మానవల్లి వారి దోవ ప్రభాకర శాస్త్రికి ఘంటాపథమయింది.
రాయలసీమ ప్రాంతానికి ఉద్యోగ రీత్యా వచ్చి స్థిరపడిన రామకృష్ణ కవి 1933లో టీటీడీ విద్యాశాఖాధికారిగా పనిచేశారు. ఈయన సంస్కృతంలో శూద్రకుని 'వత్సరాజు చరిత్రమ్'ను మానవల్లి 'వత్సరాజు చరిత్ర' అన్న నవలగా వ్రాశారు. రామకృష్ణ కవి తాళపత్ర గ్రంథాల సేకరణకు ఊరూరా తిరిగేవారు. కొందరు యజమానులు ఆ గ్రంథాలను ఇవ్వటానికి ఒప్పుకునేవారు కాదు. అప్పుడు ‘ఊరికే చూసి ఇస్తాన’ని చెప్పి, వాటిని ఏకాగ్రతతో చదివి, బసకు వచ్చిన తర్వాత తాను చదివినదాన్ని అక్షరం పొల్లుపోకుండా రాసేవారట
మానవల్లి రామకృష్ణ కవి సాహిత్య పరిశోధకుడు, కవి, సంస్కృతాంధ్ర పండితుడు. బహుభాషా కోవిదుడు. సంస్కృతము, ఆంధ్రము, అరవము, కన్నడము, మలయాళము, ఇంగ్లీషు భాషలలో పాండిత్యము కలవారు.
రామకృష్ణ కవి 1957లో 91 యేళ్ళ వయసులో తిరుపతిలో మరణించారు. అవసానదశలో కఠిన దారిద్ర్యాన్ని అనుభవించి వీధుల వెంట భిక్షాటన చేస్తూ తిరిగారు.
ఈ నగరంలో బాబా ఫరీద్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ హెల్త్ సైన్సెస్ ఉంది, ఇది పంజాబ్ లోని ప్రధానమైన వైద్య విశ్వవిద్యాలయం. గురు గోవింద్ సింగ్ మెడికల్ కాలేజ్ అండ్ హాస్పిటల్ ను 1973 లో స్థాపించారు. దశ్మేష్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ రీసెర్చ్ &; డెంటల్ సైన్సెస్ నగరంలోని మరొక వైద్య కళాశాల. ప్రభుత్వ బ్రజీంద్ర కాలేజీని 1942 లో ఫరీద్‌కోట్ రాజవంశీకులు స్థాపించారు. దశ్మేష్ పబ్లిక్ స్కూల్, బాబా ఫరీద్ పబ్లిక్ స్కూల్, సెయింట్ మేరీస్ కాన్వెంట్ స్కూల్, మౌంట్ లిటెరా జీ స్కూల్, దశ్మేష్ గ్లోబల్ స్కూల్, బాబా ఫరీద్ లా కాలేజ్, ఢిల్లీ ఇంటర్నేషనల్ స్కూల్, బల్బీర్ స్కూల్, డాక్టర్ మొహిందర్ బ్రార్ సాంబి ప్రభుత్వ బాలికల సీనియర్ పాఠశాల వంటి అనేక ఇతర విద్యా సంస్థలు పట్టణాంలో ఉన్నాయి. కేంద్రీయ విద్యాలయ, న్యూ మోడల్ సేన్. సెకండ్ స్కూల్ కూడా పట్టణంలో ఉన్నాయి. పట్టణంలో ఆదేష్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ కూడా ఉంది.
చారిత్రిక కిలా ముబారక్ కోట బాబా ఫరీద్ కాలం నుండే ఉంది. అయితే, ఒక సంస్థానంగా ఈ ఆధునిక నగరానికి పునాది వేసినది మాత్రం 1763 లో. ఈ నగరం 1947 వరకు బ్రిటిష్ ఆధిపత్యం క్రింద కొనసాగింది. స్వాతంత్ర్యానికి ముందు, జిల్లాలో ఎక్కువ భాగం ఫరీద్‌కోట్ మహారాజా పాలనలో ఉండేది. తరువాత ఇది 1948 లో పాటియాలా అండ్ ఈస్ట్ పంజాబ్ స్టేట్స్ యూనియన్ లో భాగమైంది. ఫరీద్‌కోట్ 1972 ఆగస్టు 7 న పూర్వ భటిండా జిల్లా , ఫిరోజ్‌పూర్ జిల్లా ప్రాంతాలను కలిపి ఫరీద్‌కోట్ జిల్లాగా ఏర్పరచారు. మళ్ళీ 1995 నవంబరులో ఫరీద్‌కోట్ జిల్లాను, ఫరీద్‌కోట్, మోగా, ముక్త్‌సర్ అనే జిల్లాలుగా మూడు ముక్కలు చేసారు.
13 వ శతాబ్దానికి చెందిన సూఫీ సాధువు బాబా ఫరీద్ పేరిట నగరానికి ఈ పేరు పెట్టారు. పాకిస్థాన్ లోని పాక్ పట్టన్‌లో ఈ సాధువుకు ఆలయం ఉంది. రాజస్థాన్‌లోని భట్నైర్ భట్టి చీఫ్ రాయ్ ముంజ్ మనవడు రాజా మోకల్సి ఫరీద్‌కోట్ పట్టణాన్ని మొకల్హర్‌ పేరుతో స్థాపించాడు. బాబా ఫరీద్ పట్టణాన్ని సందర్శించిన తరువాత రాజా మొకల్హార్ ను ఫరీద్‌కోట్ గా మార్చారని ప్రతీతి. మోకల్సి వారసులైన జైర్సీ, వైర్సీల పాలనలో ఇది రాజధానిగా ఉండేది.
ఫరీద్‌కోట్ నగరం జాతీయ రహదారి 54 ద్వారా బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది. నగరంలో ఉన్న ఫరీద్‌కోట్ రైల్వే స్టేషన్ భటిండా - ఫిరోజ్‌పూర్ మార్గంలో ఉంది. చాలా రైళ్లు ఫరీద్‌కోట్‌ను పంజాబ్ నగరాలకు, ఇతర రాష్ట్రాల్లోని ఇతర ప్రధాన నగరాలకూ కలుపుతాయి. సమీప విమానాశ్రయం, శ్రీ గురు రామ్ దాస్ జీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం అమృత్‌సర్ లో ఉంది.
ఫరీద్‌కోట్ భారతదేశంలోని పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని ఒక చారిత్రిక నగరం. ఇది ఫరీద్‌కోట్ జిల్లాకు ముఖ్య పట్టణం. ఫరీద్‌కోట్, భటిండా, మాన్సా జిల్లాలను కలిపి ఏర్పరచిన ఫరీద్‌కోట్ డివిజను ప్రధాన కార్యాలయం ఫరీద్‌కోట్ లోనే ఉంది. ఫరీద్‌కోట్ శాసనసభ స్థానానికి ఇది కేంద్రం. ఫరీద్‌కోట్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గానికి కూడా ఫరీద్‌కోట్ కేంద్రం.
ఫరీద్‌కోట్ మున్సిపల్ కౌన్సిల్ 1948 సంవత్సరంలో ఆవిర్భవించింది. ఇప్పుడు దీనికి క్లాస్- హోదా ఉంది. 2019 లో కౌన్సిల్ అధ్యక్షుడిగా అమర్ కుమార్ బిన్ను ఎన్నికయ్యాడు. 2017 లో పట్టణం నుండి ఎన్నికైన శాసనసభ సభ్యుడు, ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెసు పార్టీకి చెందిన కుషాల్దీప్ సింగ్ ధిల్లాన్.
క్రైస్తవం 18వ శతాబ్దంలో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం మరాఠీల నుండి ఈ ప్రాంతం స్వాదీనం చేసుకున్న తరువత జిల్లాలో ప్రవేశించింది. జిల్లాలోని వాయవ్య ప్రాంతంలో తప్ప మిగిలిన ప్రాంతం అంతటా క్రైస్తవులు విస్తరించి ఉన్నారు. క్రైస్తవం జిల్లాలో 3 వ స్థానంలో ఉంది. జిల్లాలోని క్రైస్తవులు హిందూ మతం నుండి మార్చబడిన వారు. జిల్లాలో అమెరికన్ మరాఠీ మిషన్, మిషన్ సొసైటీ ఆఫ్ చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ ఉన్నాయి. బ్రిటిష్ శకంలో అహ్మద్‌నగర్ " బాంబే ప్రెసిడెన్సీలో భాగంగా ఉండేది.
1831లో జిల్లాలో మొదటి ప్రొటెస్టెంట్ క్రిస్టియన్ మిషన్ స్థాపించబడింది. ప్రతిగ్రామంలో ఒకరు లేక అధికమైన క్రైస్తవ కుటుంబాలు ఉన్నాయి. అలాగే ప్రతిగ్రామంలో ఒక చర్చి ఉంది. . అహ్మద్‌నగర్ క్రైస్తవులను మరాఠీ క్రైస్తవులు అంటారు. వీరిలో అధికంగా బంజారా సమూహానికి చెందిన ప్రొటెస్టెంట్లు ఉంటారు.
1818లో అహమ్మదాబాద్ జిల్లా రూపొందించినప్పటికీ జిల్లా ఆధునిక చరిత్ర 1868 నుండి మొదలౌతుంది. 1818 లోమూడవ ఆంగ్లో - మరాఠీ యుద్ధంలో మరాఠీ సౌన్యం ఓటమిని పొందిన తరువాత అహ్మద్‌నగర్ జిల్లా రూపొందించబడింది.పేష్వా రాజ్యంలో అధికభాగం బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో విలీనం చేయబడింది. తరువాత 1947లో దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చేవరకు జిల్లా ప్రాంతం బ్రిటిష్ వారి బాంబే ప్రెసిడెన్సీ మధ్యభాగంలో భాగంగా మారింది. 1960లో ప్రస్తుత అహ్మద్‌నగర్ జిల్లా రూపొందించబడింది.
జిల్లాలో 14 తాలూకాలు ఉన్నాయి : అకొలె,జంఖెద్,కర్జాత్, కొపర్గొన్ నగర్, నెవస,పార్నర్కు, పదార్థి,రహత,రహత, రాహురి, సంగమనేరు, షెవ్గఒన్ తహసీల్ షెవ్గొన్,ష్రీగొండ,ష్రీరాంపూర్.
అహ్మద్‌నగర్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం : ష్రీరాంపూర్, నవాసా, సేవాగావ్, రాహురి, పర్నర్, అహ్మద్‌నగర్ సిటీ, శ్రీగొండ, కర్జత్.
మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర జిల్లాలలో అహ్మద్‌నగర్ జిల్లా ఒకటి. అహ్మద్‌నగర్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. అహ్మద్‌నగర్ జిల్లా నాసిక్ డివిషన్‌లో భాగంగా ఉంది. అహ్మద్‌నగర్ సుల్తానేట్ రాజధానిగా ఉండేది. జిల్లాలో సిరిడీ సాయిబాబా ఆలయం ఉంది.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో అహ్మద్‌నగర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర 12 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
జిల్లా ఆగ్నేయ సరిహద్దులో సోలాపూర్ జిల్లా, బీడ్ జిల్లా, ఉస్మానాబాద్ జిల్లా, ఈశాన్య సరిహద్దులో ఔరంగాబాద్ జిల్లా,వాయవ్య సరిహద్దులో నాశిక్ జిల్లా, వాయవ్య సరిహద్దులో ఠాణే జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో పూణె జిల్లా ఉన్నాయి.
అహ్మద్‌నగర్‌లో తుగ్లక్ కాలంలో ఇస్లాం ప్రవేశిందింది. ఇస్లాం పాలనకు గుర్తుగా జిల్లాలో చంద్‌బిబీ నగర్ ఫరియా బాగ్, గ్రౌండ్ ఫోర్ట్, ఇతర నిర్మాణాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలోని ప్రధాన పట్టణాలలో పలు మసీదులు ఉన్నాయి.
పురాణవైర గ్రంథమాల శీర్షికన విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రాసిన నవలల్లో వేదవతి పదకొండవది. ప్రధానంగా భారతీయులకు చరిత్ర రచనా దృష్టి లేదని, పూర్వరాజుల పరంపర అడిగితే పుక్కిటి పురాణాలు చెప్తారని ఆంగ్లవిద్య ప్రారంభమయిన తరువాత భారత చరిత్రను రచన చేసిన పలువురు అభిప్రాయపడ్డారు. సుమారు వెయ్యేళ్ల క్రితమే, అల్ బీరూనీ వంటి పండితుడే, “దురదృష్టవశాత్తు భారతీయులు చారిత్రక గతిక్రమాన్ని పట్టించుకోరు. వారి రాజుల వంశపరంపరలు నమోదు చేసుకోవడంలో వారికి ఒకరకమైన నిర్లక్ష్యభావం ఉంది. ఖచ్చితమైన సమాచారం కోసం నిలదీస్తే ఏం చెప్పాలో తెలియక కథలు కల్పించి చెప్తారు” అన్నాడు. ఇదేమాట, ఏ మార్పులు లేకుండా, వలసపాలన నాటి రచయితలు కూడా పదే పదే ఉటంకించడం మూలాన ఈనాటికీ ఒక సత్యంగా స్థిరపడిపోయింది.
ఈ నవలను విక్రమాదిత్య చక్రవర్తి జీవితాన్ని ఇతివృత్తంగా తీసుకుని విశ్వనాథ వారు రచించారు. విక్రమాదిత్య చక్రవర్తి శకకర్తగా భారతీయ కాలమానంలో స్థానం సంపాదించుకోగా, చాలామంది చరిత్రకారులు ఆయన ఉనికిని కాల్పనికమని తిరస్కరించారు. ఆయన క్రీ.పూ.89 నుంచి సా.శ.19 సంవత్సరం వరకూ ఉజ్జయినిని రాజధానిగా చేసుకుని పరిపాలించినట్టు గ్రంథకర్త నిశ్చయం. విశ్వనాథ సత్యనారాయణ ఈ నవల చారిత్రికతను గూర్చి మాట్లాడుతూ కల్హణ పండితుని లెక్క ప్రకారం కూడా విక్రమాదిత్యుడు క్రీ.పూ. ఒకటవ శతాబ్దిలో జీవించినట్టుగా రాశారనీ, ఆయనను ప్రామాణిక బుద్ధితో స్వీకరించే చరిత్రకారులు కూడా ఈ అంశాన్ని విస్మరించారని వాపోయారు.
సాదత్ హసన్ మంటో బ్రిటీష్ ఇండియాలో జన్మించిన పాకిస్తానీ ఉర్డూ కథా రచయిత. పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని లూధియానా జిల్లాలోని సామ్రా లా గ్రామంలో ముస్లిం కుటుంబంలో పుట్టాడు. ఆధునిక ఉర్దూ కథా సాహిత్యానికి మూల స్తంభాలయిన నలుగురు రచయితలలో మంటో ఒకడు. దేశ విభజన నేపథ్యంలో మానవీయ కోణంలో మంటో రాసిన కథలు దిగ్భ్రమ కలిగిస్తాయి. అధికారం, మతం ఎంత క్రూరంగా ఉంటాయో మనిషి ఎన్ని భిన్న స్వభావాల సమాహారమో చెప్పాలంటే మంటోని చదవాలి. 'రాద్దామని కూర్చుంటే నా మెదడు సహకరించదు. అయోమయంగా ఉంటుం ది. నాకు నేను సర్దిచెప్పుకుని ఎంత ప్రయత్నించినా ఇండియాను పాకిస్తా న్‌తో, పాకిస్తాన్‌ను ఇండియాతో విడదీయలేను. అసలు భారత ఉపఖండం విభజింపబడడమన్నది జరిగి ఉండాల్సిందే కాదు' -అని రాసుకున్నాడు మంటో. దేశ విభజనను చాలా తీవ్రంగా నిరసించిన మంటో కలం గొంతు 1940లలో తొలి 1950లలో ప్రముఖంగా వినిపిస్తూ ఉండేది. మంటో చరిత్రకారుడు కాడు కానీ, చరిత్రకారుడి కన్నా లోతైన అవగాహనతో రచనలు చేశాడు. ముఖ్యంగా ఆయన కథలు చారిత్రక నేపథ్యంలోంచి వెలువడి చరితార్థమయ్యాయి. చరిత్రలో సంఘటనలు మాత్రమే ఉంటాయి. ఈయన రచనల్లో సంఘటనల్లో పాత్రధారులైన మానవుల హృదయ ఘోష కూడా ఉంటుంది.
రకరకాల ప్రదేశాల్లో ఉద్యోగాలు చేసి మంటో బొంబాయి చేరుకున్నాడు. జీవితాంతం బొంబా యి నగరాన్ని ప్రేమించాడు. దేశవిభజన తర్వాత బొంబాయిని వదిలిపెట్టాడు. పాకిస్తాన్ వలస వెళ్ళాక లాహోర్‌లో చివరిదశలో చాలా ఇబ్బందుల పాలైనాడు. కానీ సాహిత్య పరంగా గొప్ప రచనలు చేసింది ఈ కాలంలోనే. దేశ విభజన చరిత్ర వాస్తవానికి భారత - పాకిస్తానీ మహిళ శరీరాలపైన మాత్రమే రాయబడ్డ చరిత్ర. ఈ సత్యాన్ని రక్తం కలగలసిన భాషలో మనకు మొట్ట మొదట తెలియజేసిన రచయిత మంటో. దక్షణ భారతదేశంలో దేశ విభజన సమయంలో ప్రజలు పడ్డ కష్టాలు పెద్దగా తెలీదు. ఆనాటి నిజ చిత్రాలను మంటో కథల్లో మనం చూడొచ్చు. అతని కథల్లో ఎక్కడా ఒకవైపు మొగ్గు చూసినట్టుగా అన్పించదు. ఒక్క మానవత్వం వైపే పక్షపాతంతో ఉంటాడు. 'ఖోల్ దో' 'కాలీ షల్వార్' 'బూ' లాంటి కథలు దేశ విభజన నేపథ్యంలో జరిగిన లైంగిక అపరాధాలకు సంబంధించినవి. 1948లో అచ్చయిన 'సియాహాష్యి'లో దేశ విభజన పూర్వాపరాలు, నష్టపోయిన వ్యక్తుల, సమూహాల అభిప్రాయాలు, స్వగతాలు, మనోగతాలు, అన్నీ అక్షరబద్దం చేశా డు మంటో. ఆ పుస్తకాన్ని ఖాలిద్ హసన్ ఇంగ్లీషు లోకి అనువాదం చేశాడు.
మంటోకు చదువు అచ్చిరాలేదు. అమృతసర్‌లోని ముస్లిం హైస్కూల్‌లో విద్యాభ్యాసం జరిగింది. మెట్రిక్యులేషన్‌లో రెండుసార్లు తప్పాడు. అతను తప్పిన సబ్జెక్టు ఉర్దూ. విచిత్రమేమంటే ఉర్దూలో పదునైన వాక్యాలు అతని కథల్లో కన్పిస్తాయి. అవి కత్తి కన్నా పదునుగా ఉంటాయి. ఇంగ్లిషు నవలల పట్ల మక్కువ ఉన్న మంటో మెట్రిక్యులేషన్ పాసయ్యి 1931లో హిందూసభ కాలేజీలో ఎఫ్‌ఎ’లో చేరినాడు. కానీ అందులో కూడా ఉత్తీర్ణుడు కాలేదు. ఆ తర్వాత అలీగఢ్ ముస్లిం యూనివర్సిటీలో చేరాడు. మంటోకి 21ఏళ్లు ఉన్నప్పుడు అబ్దుల్ బారీ అలిఘ్‌తో పరిచయమైంది. అతను ప్రగతిశీల భావాల ఉన్న కార్యకర్త. ఫ్రెంచి, రష్యన్ నవలా రచయితలను మంటోకి పరిచయం చేశాడు. విక్టర్ హ్యుగో రాసిన ‘ది లాస్ట్ డేస్ ఆఫ్ కండెమ్న్‌డ్ మాన్’ను ఉర్దూలోకి అనువదించాడు. అది లాహోర్‌లోని ఓ ప్రచురణ కర్త ప్రచురించాడు. ఆ తరువాత లూధియానా నుంచి వస్తున్న ‘ముసాదత్ దినపత్రికలో చేరాడు. అస్కార్‌వైల్డ్ ‘వీరా’ను ఉర్దూలోకి అనువదించాడు. మంటో మొదటి కథ జలియన్ వాలాబాగ్ ఉదంతం నేపథ్యంలో రాసిన 'తమాషా'.
మంటో జీవితకాలంలో పుంఖానుపుంఖంగా రాశి, వాసి తగ్గని రచనలు చేశాడు. కథక చక్రవర్తిగా పేరు గడించినా ఐదు రేడియో నాటికలు, మూడు వ్యాస సంపుటాలు, రెండు స్కెచ్‌లు, కొన్ని సినిమా స్క్రిప్టులు రాశాడు. 1936లో ఉర్దూలో వెలువడే ఒక సినిమా పత్రికకు సంపాదకుడిగాపని చేశాడు. ఒక రెండేళ్లు ఢిల్లీ-ఆలిండియా రేడియోలో పనిచేయడం మినహా అతను ఎంతో ఇష్టపడి, ఎంతో ప్రేమించిన నగరం బొంబాయిలోనే జనవరి 1948 వరకు జీవించాడు. అసంఖ్యాకంగా స్నేహితుల్ని తయారుచేసుకున్న మంటో అప్పుడప్పుడు పేదరికం చవిచూశాడు. ఏదైనా ఫిల్మ్ స్క్రిప్టు రాసే అవకాశం దొరికితే చాలా డబ్బు వచ్చేది. దాన్ని అవసరంలో ఉన్న మిత్రులకు కూడా పంచేవాడు. రచనల్లో మహోన్నతమైన మానవీయ విలువల్ని ఎలా నిలిపాడో, నిజ జీవితంలో కూడా మానవత్వమున్న మనిషిగా మసలుకున్నాడు. బొంబాయిలో ఉన్నప్పుడు రాజేందర్ సింగ్ బేడి, కిషన్‌చందర్, ఇస్మత్ ఛుక్తాయి, అలీ సర్దార్ జాఫ్రీ వంటి ఉర్దూ, హిందీ అభ్యుదయ రచయితలంతా ఆయన మిత్రులు.
మనిషిలోని అమానవీయతకీ మతానికీ సంబంధం లేదు. రక్షించి తీసుకు వసారనుకున్న వాళ్లే అతి హీనంగా ప్రవర్తించి, మనిషిలోని చీకటి కోణాన్ని బయట పెట్టిన కథ - ఖోల్ దో. నన్ను నమ్ముకున్న వాళ్లు వేరే మతం వాళ్లయినా వాళ్ల నమ్మకాన్ని నిలబెట్టడం కోసం ప్రాణాలు కోల్పోయిన సహాయ్‌లాంటి మానవతా మూర్తులు ‘1947 కథ’లో కనిపిస్తే ఎంతటి మానవ విషాదాన్నైనా సంపాదనా మార్గాలుగా మలుచుకునే వ్యాపార వర్గాల వారు ‘అమరత్వం’ కథలో కనపడతారు. ఇక ‘థండా ఘోస్త్' అనే కథ రాసినందుకు మంటోకు హైకోర్టు 300 రూపాయల జరిమానా విధించింది. నేడు ఈ కథ చదువుతుంటే జుగుప్సతో మనం గడ్డ కట్టుకుపోతాము.
మంటోని కేవలం ఓ వివాస్పద రచయితగానే గుర్తుపెట్టుకున్నవారు ఎక్కువగా ఉన్న్నారు. ఆయన రచనల్లో మాలిన్యం ఎక్కువని వాదించేవారూ ఉన్నారు. ఒక రచనలో మాలిన్యం ఏ ఉద్దేశ్యాన్ని నెరవేర్చడానికి ఉందో కూడా గమనించుకోవాలి. మంటోకు సమకాలీన రచయిత్రి, స్నేహితురాలు రచయిత్రి ఇస్మత్ చుగ్తాయి, తన ఆత్మకథ “కాగఝీ హై పైరహన్”లో లాహోర్ కోర్టు అప్పట్లో మంటో మీద, ఆమె మీద ఏకకాలంలో వేర్వేరు కేసులు బనాయించటం, దాన్ని వీళ్ళు సమర్థవంతంగా ఎదురుకోవటం గురించి రాశారు. కేసు నెగ్గేశాక, ఇస్మత్‍ను కోర్టు వెనుకకు పిల్చి,
మంటో ప్రసిధ్ధ కథ ‘తోబా టేక్ సింగ్’ ఇందులో ఇతివృత్తం "దేశ విభజన జరిగిన మూడేళ్లకి ఇరు దేశాలలో ఉన్న పిచ్చివాళ్లని కూడా బదలాయించుకోవాలని రెండు ప్రభుత్వాలు నిర్ణయించాయి. ఆ పిచ్చివాళ్లలో ఒకడు బిషన్ సింగ్. తన వాళ్లందరూ వదిలేసి వెళ్లిపోయినా తనను పట్టించుకునే వాళ్లు ఎవరూ లేకపోయినా తను పుట్టి పెరిగిన ప్రదేశం పాకిస్తాన్‌లోనే ఉందని తెలిసినా జ్ఞాపకాలు వదలుకోలేక ఆ దేశం వదలటం ఇష్టం లేక సరిహద్దులలో ముళ్ల తీగ మీద పడి ప్రాణం తీసుకున్న ఒక పిచ్చివాడి దీన కథ".
లాహార్ నుండి వెలువడే అన్ని రకాల పత్రికలకు, మంటో వ్యక్తి పరిచయాలు రాసేవాడు. ఊరించి ఊరించి విషయం చెప్పే పద్ధతి పాఠకులకు ఎంతగానో నచ్చేది. హిందీ సినీ నటులు శ్యామ్, అశోక్ కుమార్‌ల గురించి రాసిన పరిచయ వ్యాసాలు ఆ రోజుల్లో వారి స్థాయిని అమితంగా పెంచాయి. అశోక్ కుమార్ సెక్యులర్ భావాల్ని మంటో ఎంతగానో ప్రశంసించాడు.
మంటో తండ్రి అమృత్‌సర్‌లో బారిస్టర్. ఆయనకు ఇద్దరు భార్యలు. మంటో చిన్న భార్య కుమారుడు. పెద్ద భార్యకు ముగ్గురు కొడుకులు. వారిలాగా మంటోకు స్కూల్లో మంచి రికార్డు లేదు. ఎప్పుడూ అత్తెసరు మార్కులే వచ్చేవి.
“మీ కథలు చదివాను. “లిహాఫ్” కూడా చదివాను. వాటిలో మాలిన్యం లేదు. కానీ మంటో రాసే కథల్లో మాలిన్యం ఎక్కువగా ఉంటుంది.” అని జడ్జ్ అన్నారు.
జైంత్పుర్ రాష్ట్రం శ్రీ వీరేంద్ర కుమార్ సింగ్ స్థాపించిన జైంత్పుర్ పబ్లిక్ స్కూల్. ఇది నగరం కేంద్రంలో, ప్రభుత్వ బస్సు స్టాండ్ కు చాలా దగ్గరగా ముజఫర్ రైల్వే జంక్షన్ సమీపంలో ఉంది.
ముజఫర్‌పూర్ జిల్లా బీహార్ రాష్ట్రంలో ప్రముఖ విద్యాకేంద్రంగా గుర్తింపు పొందింది. జిల్లాలో శ్రీ కృష్ణ మెడికల్ కాలేజ్, హాస్పిటల్, ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ ఉన్నాయి. జిల్లాలో రాష్ట్రంలోని పురాతన విశ్వవిద్యాలయాలలో ఒకటైన బీహార్ యూనివర్శిటీ ఉంది. బీహార్ యూనివర్శిటీ ప్రధాన కార్యాలయం పాట్నాలో ఉంది. ముజఫర్‌పూర్ నగరప్రజలు బీహార్ యూనివర్శిటీ ప్రధాన కార్యాలయం ముజఫర్‌పూర్ నగరానికి మార్చాలని నిర్బంధిస్తున్నారు. డాక్టర్ మాఘ్ఫూర్ అహ్మద్ అజాజి నాయకత్వంలో ఒక స్టీరింగ్ కమిటీ రూపొందించబడింది. కమిటీలో అదనంగా ఆచార్య , అశోక్ మెహతా, మహామాయ పీడీ, మహేష్ సిన్హా మొదలైన సభ్యులు ఉన్నాఅరు. ప్రజలు ఉద్యమం విజయవంతమైంది బీహార్ ప్రభుత్వాన్ని ప్రధాన కార్యాలయం ముజఫర్పూర్‌కు మార్చాలని ఆదేశించంది. . దేశ ప్రథమ అధ్యక్షుడు " డాక్టర్ రాజేంద్రప్రసాద్ " ఉపాధ్యాయుడుగా బాధ్యవహించింది గ్రీర్ భూమిహార్ బ్రాహ్మణ కాలేజిలోనే.
మిథిలా భూభాగంలో ముజఫర్‌పూర్ ప్రధాన పారిశ్రామిక కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లాలో చిన్న, బృహత్తర తరహా పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. ప్రభాత్ ఫ్యాక్టరీ, గణేష్ కర్మాగారాలు లిమిటెడ్, భారత్ వాగన్, ఇంజనీరింగ్ లిమిటెడ్, ఎన్టిపిసి, బీహార్ డ్రగ్స్ & సేంద్రీయ కెమికల్స్ లిమిటెడ్ ముజాఫర్పూర్ - యొక్క ఒక యూనిట్, లెదర్ డెవలప్మెంట్ కార్పొరేషన్ ముజాఫర్పూర్ డైరీ యూనిట్లు ఉన్నాయి. జిల్లాలో అదనంగా ముజఫర్ సుధా బ్రాండ్ ప్యాక్ పాల ఉత్పత్తి బీహార్ రాష్ట్రం డైరీ కార్పొరేషన్ యూనిట్ బీహార్ స్టేట్ కోఆపరేటివ్ మిల్క్ ప్రొడ్యూసర్స్ 'ఫెడరేషన్ లిమిటెడ్, యూనిట్ మొదలైన పాలౌత్పత్తు యూనిట్లు ఉన్నాయి. ఈ పరిశ్రమలు జిల్లాలోని ప్రజలకు కనీసమైన ఉపాధిని కల్పిస్తున్నాయి. జిల్లాలో తయారు చేయబడుతున్న ఉత్పత్తులలో ప్రధానమైనది రైలువ్యాగన్ల తయారీ. హోల్‌సేల్ వస్త్రాల తయారీకి ముజఫర్‌పూర్ కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లాలో సరికొత్తగా చక్కెర మిల్లులు, బ్రిటానియా బిస్కట్ల తయారీ
ముజఫర్‌పూర్ జిల్లా లిచీ పండ్ల ఎగుమతికి ప్రసిద్ధి. దీర్ఘకాలాం నుండి ఈ ప్రాంతం చేనేత వస్త్రాలకు, చెరుకు, ఇతర వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు ప్రసిద్ధి చెందింది. జిల్లాలో కొన్ని చక్కెర మిల్లులు ఉన్నాయి. అవి ప్రస్తుతం పాతవై పాడుపడి ఉన్నాయి. ఇది ఉత్తర బీహార్ వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉంది. ముంబయి, సూరత్, అహమ్మదాబాద్ నగరాలకు ఇది హోల్‌సేల్ మార్కెట్‌గా ఉంది. సుత పట్టి వద్ద మార్వారీల సమూహానికి చెందిన టెక్స్టైల్ మిల్లులు ఉన్నాయి. నగరంలో మోత్ఝీల్, కల్యాణీ చౌక్, సరియాగంజ్, జవహర్లాల్ నెహ్రూ రోడ్డు, బేలా ఇండస్ట్రియల్ ఏరియా, క్లబ్ రోడ్డు, ఇస్లాంపూర్, షాఫీదౌది మార్కెట్, అంది గొల, చాటా బజార్, కంపెనీ బాగ్, తిలక్ మైదాన్ రోడ్డు, జురన్ చప్రా, బ్యాంక్ రోడ్డు, మిథంపురా, ఆంగొలా మొదలైన వ్యాపార కేంద్రాలు ఉన్నాఅయి.
1908లో బెంగాల్ యువతిరుగుబాటుదారుడు 18 సంవత్సరాల ఖుది బోస్ ఉరితీతకు గురయ్యాడు. ఖుది రాం బోస్ ముజఫర్‌పూర్ జడ్జి కింగ్స్‌ఫోర్డ్స్ మీద విసిరిన బాంబు ప్రింజిల్ కెనడీ మీద పడింది. బాంబు విసిరినందుకు ఖుది రాం బోస్ ఉరితీయబడ్డాడు. 1947లో స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత బోస్ ఙాపకార్ధం ముజఫర్‌పూర్ వద్ద ఒక స్మారకచిహ్నం నిర్మించబడింది.
ముజఫర్‌పూర్ వద్ద 2004 అక్టోబరు 2 న అంతరాష్ట్రీయ బజ్జిక పైషద్ 12 వ అంతరాష్ట్రీయ బజ్జిక సమ్మేళనం నిర్వహించబడింది. పైషద్ ఏకగ్రీవంగా రాజకీయ నాయకులు, అధికారుల సమక్షంలో నగరం పేరును ఖుదీరాంపూర్ అని మార్చాలని తీర్మానించింది. 1920 - 1927 జనవరిలో ముజఫర్‌పూర్‌ను మహాత్మాగాంధీ సందర్శించిన తరువాత ప్రజలలో చైతన్యం అధికరించి స్వాతంత్ర్య సమరంలో ఉత్సాహంగా పాల్గొన్నారు.
బీహార్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో జిల్లా ఒకటి. ముజఫర్‌పూర్ పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. ముజఫర్‌పూర్ జిల్లా తిర్హత్ డివిజన్‌లో భాగం. 2011 గణాంకాల ప్రకారం బీహార్ రాష్ట్ర జిల్లాలలో జనసంఖ్యాపరంగా ముజఫర్‌పూర్ జిల్లా అత్యధిక జనసంఖ్య కలిగిన జిల్లాలలో మూడవస్థానంలో ఉన్నట్లు గుర్తించబడింది. మొదటి స్థానాలలో పాట్నా జిల్లా, తూర్పు చంపారణ్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.
1499లో ఢిల్లీ చక్రవర్తి హుసైన్ షాహ్ ఈ ప్రాంత పాలకులను ఓడించి ఈ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనపరచుకున్నాడు. బెంగాల్ నవాబుల శక్తి క్షీణించడం మొదలై మహూద్ షాహ్ పాలన పతనావస్థకు చేరుకుంది. తిర్హత్‌తో చేరిన ఉత్తర బీహార్ ప్రాంతం ముగల్ సామ్రాజ్యంలో భాగం అయింది. బెంగాల్ నవాదు దావుద్ ఖాన్ పాలన బలపడే వరకు ముజఫర్‌పూర్ ప్రాంతం ముగల్ సామంతరాజుల పాలనలో కొనసాగింది. దావూద్ ఖాన్ పాట్నా, హాజీపూర్ వరకు ఆధిపత్యం చేసాడు. దావూద్ పతనం తరువాత బీహార్ ప్రాంతం ముగల్ సామ్రాజ్య సుభాహ్‌గా రూపొందించబడింది. తీర్హత్ అందులో భాగం అయింది.
ముజఫర్‌పూర్ నగరం పలు పరిశ్రమలు చిన్నతరహా, బృహత్తర ఉన్నాయి. రైల్వే వ్యాగన్ పరిశ్రమ నగరానికి ప్రత్యేక గుర్తింపు తీసుకు వస్తుంది. హోల్‌సేల్ వస్త్రవ్యాపారానికి ముజఫర్‌పూర్
కేంద్రంగా ఉంది. బీహార్ ఆల్కహాల్ తయారీకి కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లాలో ప్రధానంగా ప్రాంతీయ, విదేశీ ఆల్కహాలు తయారీ పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. ముజఫర్‌పూర్‌లో 2012లో విజయ మల్లాయ్యా గ్రూప్, యునైటెడ్ బ్రివరీస్ గ్రూప్ ఇక్కడ లిట్చి ఫ్లేవర్డ్ ఆల్కహాలు తయారీ యూనిట్‌ను ప్రారంభించింది. ఈ సంస్థ లిచీ తోటలను లీజుకు తీసుకుంది.
ఆయన ఈ ప్రాంతం మీద పూర్తి ఆధీనం పొందలేక చక్రవర్తులకు కప్పం చెల్లించాడు. 1323 గైసుద్దీన్ తుగ్లక్ ఈ ప్రాంతం మీద ఆధిపత్యం వహించాడు. ముజఫర్‌పూర్ చరిత్ర సింరాయన్ సామ్రాజ్యం గురించి వివరించనిది పూర్తికాదు. సింరాయన్ సామ్రాజ్య స్థాపకుడు నాన్యుప దేవ తన శక్తిని నేపాల్, మిథిల వరకు విస్తరించాడు.
లిచీ పంట మే - జూన్ మాసాలలో అందుబాటుకు వస్తుంది. లిచీ ప్రధానంగా ముజఫర్‌పూర్ జిల్లా, పరిసర ప్రాంతాలలో అధికంగా పండించబడుతుంది. ఇది 25,800 హెక్టార్ల ప్రాంతంలో పండించబడుతుంది. సంవత్సరానికి 3,00,000 టన్నులు ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. లిచీ పండ్లు ముంబయి, కొలకత్తా, ఇతర దేశాలకు ఎగుమతి చేయబడుతున్నాయి. ప్రపంచ లిచీ మార్కెట్‌లో భారతదేశ ఉత్పత్తి 1% ఉంది.ముజఫర్‌పూర్‌లో పండించబడుతున్న లిచీ పండ్ల పేర్లు షాహి, చైనా. ఇక్కడ పండించబడుతున్న పండ్లు అద్భుతమైన రుచి, వాసన కలిగి ఉంటాయి.
చైనాయాత్రీకుడు హూయంత్సాంగ్ పాలా సామ్రాజ్యం ఆవిర్భవిస్తున్న సమయంలో ఈ ప్రాంతాన్ని సందర్శించాడు. ముజఫర్‌పూర్ కొంతకాలం హర్షవర్ధనుడి ఆధీనంలో ఉంది. సా.శ. 647 లో ఈ ప్రాంతాన్ని ప్రాంతీయ రాజులు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. 8వ శతాబ్దంలో పాలా రాజులు సా.శ. 1019 వరకు తిర్హత్ ప్రాంతాన్ని తమ ఆధీనంలో ఉంచుకున్నారు. తరువాత మధ్యభారతానికి చెందిన చేది రాజులు ఈ ప్రాంతం మీద ఆధిపత్యం వహించారు. తరువాత 11వ శతాబ్దంలో సేనా రాజవంశం ఈ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకుంది.
స్వతంత్ర సమరయోధుడు, ఉపాధ్యాయుడు కీ.శే పి.టి జగదీష్ నారాయణ్ శర్మ స్వస్థానం ముజఫర్‌పూర్‌లోని సికిందర్‌పూర్. 1978లో ప్రధానమంత్రి ఇందిరాగాంధి నుండి ఆయన " తామ్ర పాత్రను " బహుమతిగా పొందాడు. కమలేష్ నారాయణ్ శర్మ , ఉదయ్ నారాయణ్ , ఉదయ్‌ నారాయణ్ కుమారుడు చిరగ్ శర్మ ఆర్మీ మెడికల్ కాలేజ్‌లో చేరి ఇండియన్ ఆర్మీకి సేవలు అందించాడు.
ముజఫర్‌పూర్ జిల్లాలో వ్యవసాయభూములు అధికంగా ఉన్నాయి. వ్యవసాయభూములలో వ్యవసాయం, హార్టీ కల్చర్ అధికంగా వాడుకలో ఉంది. లిచీ, మామిడి పండ్లను విస్తారంగా పండిస్తున్నారు. బియ్యం, గోధుమ, పప్పుధాన్యాలు, జనపనార, మొక్కజొన్నలు, నూనెగింజలు అధికంగా పండించబడున్నాయి. కాలిఫ్లవర్, క్యాబేజ్, ఎర్రగడ్డలు, టొమాటో, ముల్లంగి, కేరట్, బీట్‌రూట్ మరియి ఇతర కూరగాయలు పండించబడుతున్నాయి. అలాగే చెరుకు, ఉర్లగడ్డలు, బార్లీ వంటి పంటలు కూడా పండించబడుతున్నాయి.
భారతీయ నాగరికతలో ముజఫర్‌పూర్ మీద రెండు ప్రధాన మతాల ప్రభావం అధికంగా ఉంది. హిందూ ముస్లిం ఐక్యతకు ఇది కేంద్రంగా ఉంది. విభిన్న సప్రదాయం మరియి సంస్కృతికి ఇది చిహ్నంగా భాదిస్తుంది. ముజఫర్‌పూర్ రాజేంద్రప్రసాద్, జార్జ్ ఫెర్నాండెజ్, ఆచార్య కృపలాని మొదలైన ప్రముఖులకు స్వస్థలంగా ఉంది. ఈ ప్రాంత ప్రజల భాష బజ్జిక అని కాలక్రమంలో అది వజ్జిక అయిందని జార్జ్ గ్రియేసన్ అభిప్రాయపడుతున్నాడు.
14వ శతాబ్దం చివరినాటికి బిహార్ ఉత్తర భూభాగం తిర్హత్‌తో చేర్చి జౌన్‌పూర్ రాజుల హస్థహతం అయింది. తరువాత శతాబ్ధకాలం ఇది జౌన్‌పూర్ రాజుల వశంలో ఉంది. తరువాత ఢిల్లీ సుల్తాన్ సికిందర్ లోడీ ఈ ప్రాంతం మీద దండయాత్ర చేసాడు. తరువాత బెంగాల్ నవాబు అల్లాద్దీన్ హుసైన్ షాహ్ శక్తిని పుంజుకుని తీర్హత్ వరకు ఆధిపత్యం సాధించి. తీర్హత్‌లో అధికభూభాగాన్ని కూడా స్వాధీనపరచుకున్నాడు.