polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
తేజ్‌పూర్ అనేపేరుకు ఒక పౌరాణిక కథనం ఉంది. తేజా అంటే రక్తం, పుర అంటే . సంస్కృతంలో కూడా తేజ్‌పూర్ అంటే రక్తపురం అని అర్ధం. ఈ ప్రాంతం శివభక్తుడైన బాణాసురుడు నివసించింది. బాణాసురుని కుమార్తె ఉషా తన చెలికత్తే చిత్రలేఖ సాయంతో శ్రీకృష్ణుని మనుమడైన అనిరుద్ధుని గంధర్వ వివాహం చేసుకుంది. అది తెలిసిన బాణాసురుడు అనిరుద్ధుని ఖైదు చేసాడు. శ్రీకృష్ణ బలరాములు సైన్యంతో తరలి వచ్చి బాణాసురునితో సైన్యాలతో యుద్ధం చేసి అనిరుద్ధుని విడిపించాడు. యుద్ధంలో ఈ ప్రాంతం రక్తంతో తడవడం కారణంగా ఈ ప్రాంతానికి తేజ్‌పురి అనే పేరు వచ్చింది. తేజ్‌పూర్ అస్సాం రాష్ట్రంలో ఇది 7వ స్థానంలో ఉంది. మొదటి 6 స్థానాలలో గౌహతి, సిల్చర్, డిబ్రూగర్, జోర్హట్, నాగావ్, జోర్హాట్, నాగావ్, తింసుకియా.
అస్సామీ సంస్కృతికి తేజ్‌పూర్ సాంస్కృతిక రాజధానిగా ఉంది. ప్రముఖ అస్సామీ కేంద్రంగాతేజ్‌పూర్ పలు ప్రముఖులకు జన్మస్థానంగా గుర్తించబడుతుంది. వీరిలో డాక్టర్ భూపేన్ హజారికా, రూప్‌కంవర్ జ్యోతి ప్రసాద్ అగర్వాల్ , కలగురు బిష్ణు ప్రసాద్ రభ , ఫణి శర్మ , ఆనంద చంద్ర అగర్వాల్ ముఖ్యులు. భరతీయ పార్లమెంటరీ గత స్పీకర్ సోమనాథ్ చటర్జీకి ఇది జన్మస్థానం.
సోనిత్‌పూర్ జిల్లాలో ఒరంగ్ నేషనల్ పార్క్ ఉంది. ఈ పార్కును సోనిత్‌పూర్ జిల్లా దర్రాంగ్ జిల్లాతో పంచుకుంటుంది. ఒరంగ్ పార్క్ 1999లో స్థాపించబడింది. ఒరంగ్ పార్క్ వైశాల్యం 79చ.కి.మీ. సోనిత్‌పూర్‌లో 2 వన్యప్రాణి అభయారణ్యాలు స్థాపించబడ్డాయి: బరుచపోరి వన్యప్రాణి శాక్చ్యురీ, సోనైరూపై వన్యప్రాణి అభయారణ్యం. సోనిత్‌పూర్‌లో బెహల్,నాడౌర్,చార్దుయర్ కూడా ఉన్నాయి.
అస్సాం రాష్ట్రం లోని 27 జిల్లాలలో సోనిత్‌పూర్ జిల్లా ఒకటి. తేజ్‌పూర్ పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి అస్సాం రాష్ట్రంలో సోనిత్‌పూర్ జిల్లా జనసాంధ్రతలో ఇది 3 వ స్థానంలో ఉంది. మొదటి 2 స్థానంలో నాగావ్ జిల్లా, ధుబ్రి జిల్లాలు ఉన్నాయి.
కాళిందుడు రామక ద్వీపానికి చెందినవాడు. పాముల శత్రువైన గరుత్మంతుడుకు భయపడి అక్కడి నుండి తరిమివేయబడ్డాడు. గరుత్మంతుడు బృందావనం వద్దకి రావద్దని అక్కడ నివసించే యోగి సౌభారీ చేత శపించబడ్డాడు. కాబట్టి కాళిందుడు బృందావనంను తన నివాసంగా ఎంచుకున్నాడు. ఆశ్రమంలో ఉన్న దుర్వాసుడికి సేవలు చేయడానికి వెళ్ళిన రాధ, తిరుగు ప్రయాణంలో యమునా నది మీదుగా నడుస్తున్నప్పుడు నదిలోని పెద్ద పాముని చూసి భయపడింది. బృందావనంకు వెళ్ళిన రాధ, నదిలో ఒక పెద్ద పామును చూసినట్లు శ్రీకృష్ణుడికి, అక్కడి ప్రజలకు తెలియజేసింది. రాధని ఇబ్బంది పెట్టినందుకు కాళిందుడికి గుణపాఠం నేర్పాలకున్న శ్రీకృష్ణుడు, అతనిని వెతుకుతూ యమునా నదికి వెళ్ళాడు. కృష్ణుడిని చూసిన కాళిందుడు, కృష్ణుడి కాళ్ళ చుట్టూ చుట్టబడి అతనిని నిర్బంధించాడు. అది చూసిన యశోద పాముకు భయపడి కృష్ణుడిని తిరిగి రమ్మని ఆదేశించింది. ఇంతలో, కాళిందుడు తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నించగా కృష్ణుడు అతని తోకపై అడుగుపెట్టి, మళ్ళీ ఎవరినీ ఇబ్బంది పెట్టవద్దని హెచ్చరించాడు.
మరుసటి రోజు కృష్ణుడు, రాధ, తన స్నేహితులతో కలిసి యమున నది సమీపంలో బంతి ఆట ఆడుతున్నాడు. ఆ బంతి యమున నదిలో పడిపోయినపుడు, దాన్ని తీసుకురావడానికి రాధ వెళుతుండగా కృష్ణుడు ఆమెను ఆపి, తను యమనా నది దగ్గరికి వెళ్ళాడు. అప్పడు కాళిందుడు అతన్ని నిర్బంధించి యమున నదిలోకి లాక్కెళ్ళాడు. అది చూసి అక్కడి ప్రజలందరూ ఆందోళన చెంది, యమున నది ఒడ్డు వైపు పరుగెత్తారు. నది లోపల కృష్ణుడిని తన శరీరంతో చుట్టగా, కృష్ణుడు తన శరీరాన్ని విస్తరించడంతో కాళిందుడి శరీరం పగిలిపోయే పరిస్థితి వచ్చింది. దాంతో కాళిందుడు కృష్ణుడని వదిలివేశాడు. వెంటనే కృష్ణుడు తన అసలు రూపంలోకి వచ్చి, యమునను ఇకపై కలుషితం చేయకుండా పాములోని విషాన్ని తీసివేయడంకోసం కాళిందుడి తలపై ఎక్కి నృత్యం చేయడం ప్రారంభించాడు.
కాళిందుడి తలపైకి దూకిన కృష్ణుడు, విశ్వమంత బరువుతో అతని కాళ్ళతో కొట్టాడు. దాంతో రక్తం కక్కుతూ చనిపోయేస్థితిలో ఉన్న తన భర్తను చూసిన కాళిందుడు భార్యలు వచ్చి తమ భర్తను అనుగ్రహించమని కృష్ణుడిని వేడకున్నారు. కృష్ణుడి గొప్పతనాన్ని గ్రహించిన కాళిందుడు లొంగిపోయి, తాను మరలా ఎవరినీ వేధించనని వాగ్దానం చేశాడు. కృష్ణుడు కాళిందుడిని క్షమించి నదిని విడిచిపెట్టి రామనాక ద్వీపానికి వెళ్ళమని కోరి, అక్కడ కాళిందుడికి గరుత్మంతుడు ఇబ్బంది ఉండదని వాగ్దానం చేశాడు.
విష్ణు పురాణం ప్రకారం బ్రహ్మ కుమారుడైన కశ్యపుడికి నలుగురు భార్యలు. మూడవ భార్య కద్రువకు వేయి పాములకు జన్మించారు. వారిలో వాసుకి, తక్షకుడు, అనంతుడు, కర్కోటకుడు, కాళియుడు, పద్మ, మహాపాదుడు, శంఖుడు, పింగళుడు ప్రముఖులు. తల్లి కారణంగా నాగులకు ‘కద్రుజ’ అనే పేరు వచ్చింది.
కాళియుడు ద్వాపర యుగంలో బృందావనంలోని యమునా నదిలో నివసించిన విష నాగరాజు. అతని చుట్టూ ఉన్న యమునా నది నీరు వేడిగా, విషంతో బుడగలుగా ఉండేది. ఏ పక్షిగాని, జంతువుగాని దాని దగ్గరకు వెళ్ళలేదు, నది ఒడ్డున ఒకేఒక కదంబ చెట్టు మాత్రమే పెరిగింది.
తదెపల్లిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో రెండుప్రైవేటు బాలబడులు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఐదు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. ఒక ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాల ఉంది. సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌ పెంటపాడులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం తాడేపల్లిగూడెంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఏలూరు లోనూ ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
తదెపల్లిలో ఉన్న రెండు ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాల్లో డాక్టర్లు లేరు. నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉంది. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో రెండుప్రైవేటు బాలబడులు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఐదు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. తదెపల్లిలో ఉన్న రెండు ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాల్లో డాక్టర్లు లేరు. నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలోం ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఏడుగురు, ఇద్దరు నాటు వైద్యులు ఉన్నారు. మూడు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
ఖెర్లా సామ్రాజ్యానికి చెందిన దేవ్‌గర్, గర్హ-మంద, చంద-సిర్పూర్ రాజ్యాలకు బేతుల్ ప్రాంతానికి సంబంధం ఉంది. పర్షియన్ చరిత్రకారుడు పెరిష్టా వివరణా చిత్రంలో
1398లో ఈ ప్రాంతం కనిపించింది. ఆ చిత్రంలో గోండ్వానా పర్వతాలు దానిని ఆనుకున్న రాజ్యాలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ గొప్ప సంపద, శక్తి కేంద్రీకరించి ఉందని భావిస్తున్నారు. 1418లో మాల్వా సుల్తాన్ హోషంగ్ షా ఖెర్లా మీద దాడి చేసి ఈ ప్రాంతాన్ని తన సామంతరాజ్యం చేసుకున్నాడు. 9 సంవత్సరాల తరువాత రాజు తిరుగుబాటు చేసాడు. అయినప్పటికీ బహమనీ సుల్తానుల సహాయంతో కొంతకాలం స్వతంత్రంగా వ్యవహరించాడు. చివరికి లొంగిపోయి రాజ్యాన్ని పోగొట్టుకున్నాడు. 1467లో ఖెర్ల బహమనీ సుల్తానుల వశం అయింది. తరువాత అది మాల్వా రాజుల వశం అయింది. ఒక శతాబ్దం తరువాత మాల్వా సామ్రాజ్యాన్ని ఢిల్లీ సుల్తానులు వశపరచుకున్నారు. 1703లో గోండు నుండి ముస్లిం మతానికి మారిన ముస్లిం ఈ ప్రాంతానికి పాలకుడయ్యాడు. 1743 లో బేరర్ సామ్రాజ్యానికి చెందిన మరాఠీ పాలకుడు రఘోజీ భోంస్లె ఈ ప్రాంతాన్ని తన రాజ్యంతో విలీనం చేసుకున్నాడు.
జిల్లా సముద్రమట్టానికి 2000 అడుగుల ఎత్తున ఉంది. భౌగోళికంగా జిల్లా 3 భాగాలుగా విభజించబడి ఉంది. ఉత్తర భాగంలో ఎగుడుదిగుడు ఇసుకరాతి భూమి ఉంది. ఇక్కడ చెట్లు విస్తారంగా ఉన్నాయి. ఇది జనసాంధ్రత తాకువగా స్వల్పమైన వ్యవసాయ భూములు కలిగి ఉంది. ఉత్తర సరిహద్దులో పర్వతశ్రేణి ఉంది. మద్యభాగం సారవంతమైన వ్యవసాయ భూములు ఉన్నాయి. ఇక్కడ మచ్నా నది జలాలు, సరన్ ఆనకట్ట ద్వారా వ్యవసాయభూములకు పుష్కలంగా నీరు అందుతుంది. అక్కడక్కడా గ్రామాలు ఉన్నాయి. దక్షిణంలో బసలిక్ ఫార్మేషన్ మైదానాలు ఉన్నాయి. ఇందులో ముల్‌తై పట్టణం ఉంది.
1862లో 4 భాగాలుగా విభజించబడిన బ్రిటిష్ సైన్యాలలో 4 వ భాగం బేతుల్ వద్ద ఉన్నారు. విధ్వంసం చేయబడిన ఖెర్లా గోండుల రాజధానిగా మారింది. తరువాత ఈ భూభాగం బ్రిటిషు రాజ్యంలో విలీనం అయ్యే వరకు ఖేర్లా సర్కారు పేరుతో గోండురాజుల పాలనలో ఉంది. ముల్‌తై పట్టణంలో కృత్రిమంగా నిర్మించబడిన చెరువు నుండి తపతి నది జన్మించిందని భావిస్తున్నారు. తపతి నదిని ఆరాధిస్తూ ఇక్కడ పలు ఆలయాలు వెలిసాయి.
బేతుల్ జిల్లా అరణ్యసంపదతో విలసిల్లుతుంది. బేతుల్ అరణ్యాలలో టేకు పుష్కలంగా లభ్యం ఔతుంది. బేతుల్ అడవులలో హల్దు, సజ, ధయోడా మొదలైన చెట్లు అధికంగా ఉన్నాయి. బేతుల్ అడవులలో ఔషధ మొక్కలు అధికంగా ఉన్నాయి. తెండు ఆకులు, చొరొంజి ఆకులు, హర్రా, ఉసిరి వంటి ఆటవిక ఉత్పత్తులు ప్రజలకు ఆర్థికంగా ఉపకరిస్తున్నాయి. బేతుల్ లో ఆసియాలో అతి పెద్దదైన వుడ్ డిపోట్ ఉంది.
1818లో మరాఠీలు ఈ జిల్లాను ఈస్టిండియా కంపెనీకి స్వాధీనం చేసారు. 1826లో ఈ ప్రాంతాన్ని పూర్తిగా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం పూర్తిగా స్వాధీనం చేసుకుంది. 1861లో సెంట్రల్ ప్రావిన్సెస్ రూపొందించిన తరువాత ఈ ప్రాంతం సౌగర్, నెర్బుద్దా భాగం అయింది. తరువాత బేతుల్ జిల్లా సెంట్రల్ ప్రొవింస్, బేరర్ లోని నెర్బుద్దా డివిజన్‌లో భాగం అయింది.
జిల్లాలో ఆదివాసి ప్రజలు అధికంగా ఉన్నారు. 2001 గణాంకాల ప్రకారం జిల్లాలోని గిరిజనుల సంఖ్య 5,49,907. వీరిలో గోండి, కొర్కు తెగలకు చెందిన ప్రజలు అధికంగా ఉన్నారు. మిగిలిన వారిలో మరాఠీలు అధికంగా ఉన్నారు. వీరిలో క్షత్రియులు, కుంబీలు, మాలీ, బ్రాహ్మణులు, పాటిల్, భోయర్లు, చమర్లు, సోనీ ప్రజలు అధికంగా ఉన్నారు.
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో బేతుల్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. . బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న బీహార్ రాష్ట్ర 24 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో బేతుల్ జిల్లా ఒకటి. బేతుల్ పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. బేతుల్ జిల్లా నర్మదాపురం డివిజన్‌లో భాగం.
ఢిల్లీకి దగ్గరగా ఉండడం వలన, ఖనిజాల లభ్యత వలనా జిల్లాలో ఆర్థిక వ్యవస్థ పరిశ్రమల దిశగా పురోగమించింది. 1989 లో జిల్లా ఏర్పాటైన తరువాత, రెవారీ జిల్లాలో వ్యవసాయం ఉపాధిగా కలిగిన వారి సంఖ్య 54.7% నుండ్ 2011 నాటికి 33.8% కి పడిపోయింది.ద్వితీయ తృతీయ రంగాల్లో ఉపాధి అవకాశాలు ఎక్కువగా లభించాయి.
మహాభారతం లోని బలరాముడి భార్య రేవతి పేరిట ఆమె తండ్రి ఈ పట్టణాన్ని రేవా వాడీ అనే పేరుతో నిర్మించాడని ఐతిహ్యం. కూతురిని బలరామునికి ఇచ్చి పెళ్ళి చేసేటపుడు ఈ పట్టణాన్ని కట్నంగా చదివించాడు.
హర్యానా రాష్ట్రం లోని 22 జిల్లాలలో రెవారీ జిల్లా ఒకటి. గుర్‌గావ్ జిల్లా న్ండీ ఈ జిల్లాను ఏరపరచారు. రెవారీ పట్టణం ఈ జిల్లాకు కేంద్రం. జిల్లా వైశాల్యం 1,268 చ.కి.మీ.
కండరానికి కండర తంతువులు నిర్మాణాత్మక ప్రమాణాలు.అనేక కండర తంతువుల కలయిక వలన కండరము ఏర్పడుతుంది.కండర తంతువుల పరిమాణము కండరము ఏర్పడటానికి ఎటువంటి ప్రత్యక్షసంబంధమును కలిగి ఉండదు.సాధారణంగా కండర తంతువులను కప్పుతూ కొల్లాజిన్ పోగులు, బంధన కణజాలము ఉంటుంది. కండరతంతువుల కొనలు స్నాయు బంధనాలుగా ఏర్పడి వాటి సహాయముతో ఎముకలకు అతికి ఉంటాయి.
భౌమన్ ఆభిప్రాయం ప్రకరము ప్రతికడర తంతువు పొడవుగా డండి, బహుకేంద్రక సహితమై, సార్కోలెమ్మా త్వచముతో కప్పబది ఉంటుంది. కండర తంతువులోపల అర్ధద్రవ జీవ పదార్ధమైన సార్కోప్లాసమ్ ను కల్గి, అనేక ఆయుత సంకోచ నిర్మాణాలైన కండరసూక్ష్మ తంతువులు లేక కండర సూక్ష్మ పోగులు ఉంటాయి.
చరల కండర తంతువులు ఒక దాని నుండి మరొకటి పల్చని త్వచమైన ఎండోమైసియమ్ తో వేరుచేయబది ఉంటాయి.చారల కండర తంతువుల కట్టను ఫాసిక్యులై అంటారు.ప్రతి ఫాసిక్యులస్ ను చుట్టి పెరిమైసియమ్ అనుబంధన కణజాలపు తొడుగు ఉంటుంది.అన్ని ఫాసిక్యులైను చుట్టి ఎపిమైసియమ్ అను స్థితిస్థాపక తొడుగు ఉంటుంది.
ప్రతి కండర తంతువు మధ్యలో ఉబ్బి కొనలు మొనదేలి ఉంటాయి. కొనలను స్నాయుబంధనాలు అంటారు. ఈ కండరాలు జివి ఇష్టానిష్టాలకనుగుమణ్యంగా పనిచేయటంవలన వీటిని నియంత్రిత కండరాలు అని కూడా అంటారు.
అస్థి కండర తంతువును సాధారణ సూక్షదర్శినిలో పరిశీలించినపుడు దీని మీద ముదురు పట్టీలు కాంతి రహితంగా కనబడతాయి. ఈ చీకటి భాగాలను అసమప్రసారక అని, కాంతి వంతమైన భాగాలను సమప్రసారక పట్టీలు అంటారు.
ఎలక్ర్టాన్ సూక్ష్మదర్శినిలో గమనించినపుడు ప్రతికండర సూక్ష్మతంతువుమీదా నిర్ణీతప్రాంతాలలో అడ్డంగా విభజింపబడిన అనేక త్వచాలంటాయి. వీటిని త్వచాలంటారు. రెండు త్వచాల మధ్యనున్న కండర సూక్ష్మ తంతువు భాగమును సార్కోమియర్ అంటారు.
సార్కోమియర్ : ప్రతి సార్కోమియర్ లో రెండు రకాల సున్నితమైన తంతువులు క్రమబద్ద్ంగా అమరి ఉంటాయి. అవి దళసరి మయోసిన్ తంతువులు, సున్నితమైన ఏక్టిన్ తంతువులు. ఏక్టిన్ తంతువు ఒక కొన త్వచముతో అతికి, రెండవ కొన స్వేచ్ఛగ ఉంటుంది. రెండు ప్రక్క ప్రక్కనే ఉన్న త్వచాలను అంటి పెట్టుకొని ఉన్న ఏక్టిన్ పోగులు కండరము వ్యాకోచ స్థితిలో ఉన్నప్పుడు మధ్యలో కలిసి ఉండవు. సార్కోమియర్ మధ్యలో ఉన్న మందమైన మయోసిన్ పోగులు, త్వచాల వరకు చేరక వాటి కొనలు స్వేచ్ఛగా ఉంటాయి.కాబట్టి ఏక్టిన్ పోగులు సార్కోమియర్ మధ్యలో కలసి ఉండవు.కనుక సార్కోమియర్ మధ్య భాగము మయోసిన్ పోగులతో ఆక్రమించబడి ఉంటుంది. ఈ ప్రాంతమును పట్టీ. త్వచాలకు దగ్గరగా ఉన్న ప్రంతము ఏక్టిన్ పోగులనుమాత్రమే కల్గి ఉంటుంది. దీనిని పట్టీ అంటారు.మయేసిన్ పోగులను కల్గి ఉన్నమొత్తము ప్రాంతాన్ని పట్టీ అంటారు. పట్టీలలో మయోసిన్ పోగులు, ఏక్టిన్ పోగులు పట్టీలలో ఉంటాయి. పట్టీముదురు వర్ణములోను, పట్టీ లేతవర్ణములోను కనబడును.
కండరము విశ్రాంతి దశలో ఉన్నప్పుడు కండరపు పోగుయొక్క వెలుపలి త్వచము విద్యుత్ ధ్రువితమవుతుం ది అనగా దానివెలుపలి త్వచము ధనావేసము అవుతుంది .కండరపు పోగుయొక్క లోపలి త్వచము వ్యతిరేక విద్యుదావేశాలతో లేదా క్షమలతో ఉంటుంది. అందు వలన లోపలి వెలుపలి తలాల మధ్య శక్మాంతరము అమరి ఉంటుంది. దీనిని విరామశక్మం అంటారు. ధనావెశము అయిన పొర నాడిప్రచోదనాలను గ్రహిస్తూంది. ఈ నాడీ ప్రచోదనాలు నాడీ అంత్యఫలకము దగ్గరకు చేరగానే ఎసిటైల్ కోలిన్ కండర ఉపరితలము మీద విడుదల అవుతుంది. ఈ పదార్ధము కండర త్వచమును అధ్రువితము చెయటము వలన సోడియం అయాన్ లు ఉధృతంగా త్వచం వెలుపలి నుంచి లోపలికి ఎక్కువ పరిమాణంలో ప్రవేశిస్తాయి. ఇందువలన క్రియాశక్మ ప్రేరేపించబది కండర తంతువు పొడవునా ప్రసరిస్తుంది. క్రియాశక్మంవలన కందరతంతువులో విద్యుత్ తరంగాలు ఉత్పత్తి అవుతాయి. అవి బలహిన ఆయుత తరంగాలు, దృఢమైన అడ్దు తరంగాలు.
ఇవి మూడు రకాలు. మొదటిది, అస్థి కండరములు . వీటిని చారల కండరములని కూడా అంటారు.ఇవి జీవి యొక్కఇచ్ఛకు అధీనముగా పనిచేయును. కనుక సంకల్ప కండరములు అంటారు. ఎముకలకు కలుపబడి లేక అతుకబడి ఉండును. కనుక అస్థి కండరములు అంటారు. ఇవి శరీర బరువులో 40 నుండి 50 శాతం ఉండును.
రెండవది, నునుపు కండరములు . ఈ కండరములపై చారలుండవు. కనుక వీనిని నునుపు కండరములు అంటారు. ఇవి జీర్ణవ్యవస్థ, శ్వాసవ్యవస్థ, మూత్రాశయము, ధమనులు, సిరలు మొదలగు అంతర్నిర్మాణములలో ఏర్పడి ఉండును. కనుకనే ఈ కండరములనువిసరల్ కండరములు అంటారు.
మూడవది, హృదయ కండరములు . ఇవి హృదయములో మాత్రమే ఉండును . హృదయము కండరము అసంకల్పితముగా పని చేయును. హృదయము కండరమునందు అంతర్ చక్రికలు ఏర్పడి యుండి విద్యుత్ తరంగములను తరలించును.
కండరమునకున్న అతి ముఖ్యమైన సామర్ధ్య్తత సంకోచ, వ్యాకోచ క్రియలను జరుపుట. ఈ ప్రక్రియ నాడీ మండలం యొక్క ఆధీనములో ఉండును. మోటారునాడి ద్వారా జరుగు ప్రక్రితి లేక్క కృత్రిమ ప్రేరణకు గురియైనపుడు దాని కనుగుణముగ సంకోచించును. నాడీకణము యొక్క అక్షీయ తంతువు కండరము లోనికి పోయి అంతమగును. దీనిని మోటారు నాడీకణమని అంటారు.ఈ కణము యొక్క సైటాన్ మెదడునందు గాని, వెన్నుపామునందుగాని డండును.మోటారు అంత్యఫలకము, నాడీ అంత్య భాగముల క్రియాత్మక కలయిక ప్రదేశమును న్యూరోమస్కులార్ కూడలి అంటారు.
కండర సంకోచముపరిణతి చెందిన జీవులలో శరీర భాగములు లేక శరీరము మొత్తము కదలుట అనునది ప్రత్యేకమైన కండర కణజాలము ద్వారా జరుగును.పీడనము, కాంతి, వేడి మొదలగు ప్రచోదనములకనుగుణముగా కండరములు ప్రతి చర్యలు జరుపుచుండును. ఈ కండర కణజాలము మధ్యత్వచము నుండి ఏర్పడును. కండరములు అత్యధిక సంకోచ వ్యాకోచ శక్తిని కలిగియుండును. ఈ కండరములు జీర్ణక్రియ, ప్రసరణ, శ్వాసక్రియ, విసర్జన, ప్రత్యుత్పత్తి మొదలగు క్రియలను నిర్వర్తించును.
ఇవి రెండు రకాలు. మొదటిది, ఫేసిక్ కండరములు . ఈ కండరముల మూలములు బాహ్య, అంతర అస్థి పంజర నిర్మాణముల వద్ద ఏర్పడి వాటిపైన చొచ్చుకొని ఉండును. ఇవి ఉపాంగాల కదలికలకు బాధ్యత వహించును.
రెండవది, టోనిక్ కండరములు . ఇవి సున్నిత అవయవములైన గుండె మూత్రాశయము, జీర్ణవ్యవస్థ, శరీరకుడ్యముల వంటి భాగములలో ఉండును. ఇవి నెమ్మదిగా శంకోచించును.
జిల్లాలో 16 మండలాలు ఉన్నాయి: గంజ్ మోరాడాబాద్, బంగర్మౌ, ఫతేపూర్ చౌరాసి, సఫిపుర్, మియంగంజ్, ఔరస్, హసంగంజ్, నవబ్గంజ్, పుర్వ, అసొహ, హిలౌలి, బిఘపుర్, సుమెర్పుర్, బిచీ, సికందర్పుర్ సిరౌసి, సికందర్పుర్ కరణ్.
2008 నియోజక వర్గాల పునర్విభజన తరువాత హర్హ ప్రాంతాలు ఇతర శాసనసభ నియోజకవర్గంతో కలుపబడ్డాయి. తరువాత ఉన్నావ్ పార్లమెంటు నియోజకవర్గంలో 6 శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
భారతదేశాన్ని సందర్శించిన చైనా యాత్రికుడు హ్యూయన్‌త్సాంగ్ సా.శ. 636 లో కన్నౌజ్‌లో 3 మాసాలు నివసించాడు. ఇక్కడి నుండి ఆయన 26 కి.మీ ప్రయాణించి గంగానది తూర్పు తీరంలో ఉన్న నవదేవకుల చేరుకున్నాడు. 5 కి.మీ విస్తీర్ణంలో ఉన్న ఈ నగరంలో దేవాలయం, పలు బౌద్ధ స్తూపాలు, మఠాలు ఉన్నాయి.
1857లో సిపాయీల తిరుగుబాటు ఈ ప్రదేశంలో జరిగిందని భావిస్తున్నారు. ఉద్యమం తరువాత పౌరపాలన పునర్నిర్మించబడిన సమయంలో ఈ జిల్లాకు ఉన్నావ్ అనే పేరు నిర్ణయించబడింది. ఈ నగర స్థాపన చేసిన సమయంలో 1869 వరకు ఈ నగరం వైశాల్యం తక్కువగానే ఉండేది. నగర స్థాపన జరిగిన సమయంలో ఇది పురపాలక వ్యవస్థగా చేయబడింది.
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో . జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర 34 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో ఉన్నావ్ జిల్లా ఒకటి. ఉన్నావ్ పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. ఈ జిల్లా లక్నో డివిజన్‌లో భాగంగా ఉంది.
నాగావ్ జిల్లా గత కొన్ని దశాబ్ధాలుగా ఆధునిక వ్యవసాయంలో ముందంజలో ఉంది. అయినప్పటికీ మత్స్యపరిశ్రమలో మెళకువలు అనుసరించక పోవడం కారణంగా చేపల ఉత్పత్తి తక్కువగానే ఉంది. మత్స్య పరిశ్రమ ద్వారా ఆదాయం రాను రాను తగ్గుతూ ఉంది. జిల్లాలో జంతువుల పెంపకం ఆర్థిక వ్యవస్థలో ముఖ్యపాత్ర వహిస్తుంది. అయినప్పటికీ అవసరానికి తగినంత ఉతపత్తి జరగడం లేదు. వాతావరణం కోళ్ళపెంపకానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది. కోళ్ళ పరిశ్రమలలో అధిక శాతం చిన్నచిన్న ఫారమ్‌కలో పెంచబడుతున్నాయి. ఫౌల్ట్రీ ఆహారం కొరత మరియుఔషధాల ధరలు ఈ పరిశ్రమను బాధిస్తున్నాయి. ప్రాంతీయ ఆవుల నుండి పాల ఉత్పత్తి తక్కువగానే ఉంది. జిల్లా అవసరానికి తగినంత పౌల్ట్రీ అందించడానికి జిల్లాలో జంతువుల పెంపకానికి అవకాశం అధికంగా ఉంది.
అస్సాంలో చేనేత పరిశ్రమ అతిముఖ్యమైన పరిశ్రమలలో ఒకటి. అంతేకాక జిల్లా ఆర్థికరంగానికి ఇది చాలా సహకారం అందిస్తుంది. ఇది సాంఘిక సంస్కృతి సంప్రదాయాలు, కళలతో దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంది. గ్రామీణ ప్రజలకు, కళాకారులకు చేనేత పరిశ్రమ భారీగా ఉపాధి కల్పిస్తుంది. టీ ఉత్పత్తి కూడా జిల్లా ఆర్థిక రంగంలో ప్రధాన పాత్ర వహిస్తుంది. నాగావ్ జిల్లాలో వ్యవసాయ సంబంధిత పరిశ్రమలకు అధికంగా అవకాశం ఉంది. ప్రత్యేకంగా సీజనల్ ఫుడ్స్, చేపలపెంపకం, పట్టుపురుగుల పెంపకానికి అవకాశం అధికం. పారిశ్రామిక కార్మికుల కొరత కారణంగా జిల్లా పారిశ్రామికంగా వెనుకబడి ఉంది. జిల్లాలో హస్థకళలు, కుటీరపరిశ్రమలు ప్రజలకు ఉపాధిని కలిగిస్తున్నాయి. గ్రామీణ ప్రజలకు ఇవి అధికంగా ఉపాధి కల్పిస్తుంది.
వైష్ణవ సంస్కర్త శంకరదేవ్ జన్మభూమి బతద్రొవ జన్మస్థలం ఇది. అస్సామీ సంఘజీవితంలో శంకరదేవా పునరుజ్జివనం కలుగజేసాడు. ఇది అస్సాం రాష్ట్రం, పూర్తి ఈశాన్య భారతంలో కూడా కేంద్రస్థానంలో ఉంది. ఈ ప్రాంతం1833 నుండి ఉనికిలో ఉంది. ఈ జిల్లా అస్సాంలోని అతి పురాతన ప్రాంతంగా గుర్తింపు పొందింది. ఈ జిల్లా అత్యధిక జనసాంధ్రత కలిగిన రాష్ట్రంగా గుర్తింపు పొందింది. పురాతన దస్తావేజులలో ఈ ప్రాంతం " ఖగరిజన్ " అని పిలువబడింది.1983లో ఈ జిల్లాలో నెల్లె మూకుమ్మడి హత్యలు జరిగాయి. ఈ సంఘటనలో దాదాపు 2,191 మంది ప్రజలు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. 1989 సెప్టెంబరు 29న నాగావ్ జిల్లా నుండి కొంతభూభాగం వేరుచేసి మారిగావ్ జిల్లా ఏర్పాటు చేయబడింది.
హొజైలో సెంటు పరిశ్రమ అధికంగా ఉంది. ఈ పరిశ్రమలో కాపాడబడుతున్న తయారీ రహస్యాలు అస్సం రాష్ట్ర సురక్షిత రహస్యంగా గుర్తించబడుతుంది. నాగావ్ జిల్లా అస్సాం రాష్ట్ర బియ్యపు పాత్రగా గుర్తింపు పొందింది. నాగావ్ ప్రకృతి సంపద ఆర్థిక రంగానికి ఎంతగానో సహకరిస్తుంది. జిల్లా ఆర్థిక రంగానికి వ్యసాయరంగం వెన్నెముకలా సహకరిస్తుంది. 78% శాంతం ప్రజలకు ఇది ఉపాధి కల్పిస్తుంది. జిల్లా వాసులకు బియ్యం ప్రధాన ఆహారంగానూ వడ్లు ప్రధాన పంటగానూ ఉంది. వ్యవసాయరంగ అభివృద్ధికి తరచుగా సంభవించే వరదలు అడ్డుకట్ట వేస్తున్నాయి. వ్యవసాయంతో పాటు చేపల పరిశ్రమ కూడా జిల్లా ఆర్థికరంగానికి సహకారం అందిస్తుంది.
అస్సాం రాష్ట్రం అత్యధికంగా వర్షపాతం అందుకుంటుంది. మంచినీటి చేపల పెంపకంలో అస్సాం రాష్ట్రం భాగం 5.7%. రాష్ట్ర చేపల పెంపకంలో నాగావ్ జిల్లా భాగం 9%. అయినప్పటికీ జిల్లా అదనంగా చేపలు దిగుమతి చేసుకొనబడుతున్నాయి. చిన్నవి, పెద్దవిగా దాదాపు 20 నదులు, జలాశాయాలు, చెరువులు, మడుగులు ఉన్నాయి. జలవనరులు జిల్లాలో చేపల పెంపకానికి అధికంగా సహకరిస్తున్నాయి. జిల్లాలో అధికంగా మత్స్యకారులు ఉన్నారు. మత్స్యపరిశ్రమ జిల్లాలో అత్యధికులకు ఉపాధి కలిగిస్తుంది.
నాగావ్ పట్టణానికి 61 కి.మీ దూరంలో ఉన్న హొజల్ అస్సాం ధాన్యాగారంగా గుర్తించబడుతుంది. హొజల్ భూమి సారవంతంగా ఉంట్జుంది. ఇది సెంటు పరిశ్రమకు కేంద్రగా ప్రత్యేకత సంతరించుకుంది. అస్సాంలో ఇది ప్రధాన బియ్యం మార్కెట్‌గా పేరుతెచ్చుకుంది. బియ్యంతో చెరుకు, ఆవాలు, జూట్, కూరగాయలు కూడా ఇక్కడ విస్తారంగా పండించబడుతున్నాయి.
నాగావ్ పట్టణానికి 50కి.మీ దూరంలో ఉన్న సిల్హౌట్ అందమైన నదీతీరం. ఇది బ్రహ్మపుత్ర నదికి దక్షిణ తీరంలో ఉంది. మద్య అస్సాంలో ఇది రవాణాకేంద్రంగా ఉంది. బ్రహ్మపుత్రా నది నౌకాశ్రయ పట్టణాలలో ఇది ఒకటి. ఇక్కడ అస్సాం కో-ఆపరేటివ్ జ్యూట్ మిల్ ఉంది. సిల్ఘాట్‌లో పలు ఆలయాలు ఉన్నాయి. బృహత్తర సమంతగిరి కొండగుట్టలు అనేక మంది పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తున్నాయి.
నాగావ్ జిల్లాలో 70చ.కి.మీ వైశాల్యంలో " లొఖోవా విల్డ్‌లైఫ్ శాంక్చ్యురీ " అభయారణ్యం స్థాపించబడింది. ఇందులో ఖడ్గమృగాలు ప్రత్యేక ఆకర్షణలుగా ఉన్నాయి. అదనంగా ఈ అభయారణ్యంలో పులి, చిరుతపులి, ఆసియా బెర్రెలు, విల్డ్ బొయర్, చివెట్ క్యాట్, లెప్పర్డ్ క్యాట్, హాగ్ డీర్ మొదలైన జంతువులు ఉన్నాయి. లోఖొవలో పక్షులు, విషపాములు ఉన్నాయి.
నాగావ్ పట్టణానికి 34కి.మీ దూరంలో ఉన్న డొబోకా డొబాకా రాక్యానికి రాజధానిగా ఉందని అలహాబాదులో ఉన్న గుప్తా చక్రవర్తి సముద్రగుప్తుని శిలాశాసనాలు వివరిస్తున్నాయని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు. డొబోకా వద్ద ఉన్న అకాశగంగా జలపాతం విహారప్రదేశంగా ఉంది. ఇక్కడ ముందు నుండి ముస్లిములు అధికంగా నివసిస్తున్నారు.
బోర్డువా : ఇది శ్రీమంత శంకరదేవా పుట్టిన ప్రదేశం. శ్రీమంత శంకరదేవా గొప్ప రచయిత, కళాకారుడు, వైష్ణవ సమాజ స్థాపకుడు, అస్సాం నాటకకళాకారుడు. నాగావ్ పట్టణానికి 18కి.మీ దూరంలో ఉన్న బోర్డోవాలో 2 సత్రాలు ఉన్నాయి. ఒకటి నరోవా సత్రం రెండవది సాలగురి సత్రం. నరోవా సత్రంలో చిన్న మ్యూజియం ఉంది.
నాగావ్ పట్టణానికి 6 కి.మీ దూరంలో హొజల్ ప్రాంతంలో నౌకాశ్రయ శిథిలాలు, మూడు ఆలయ శిల్పాల పరిశోధన ప్రారంభం అయింది. ఇక్కడ త్రవ్వకాలలో 7 శివలింగాలు వెలికి తీసి భద్రపరచబడ్డాయి. జువంగికి 2 కి.మీ దూరంలో ఉన్న నవంగ గ్రామంలో 11వ శతాబ్ధానికి చెందిన చాముంఢీశ్వరీ ఆలయం బయటపడింది.
అస్సాం రాష్ట్రం లోని 27 జిల్లాలలో నాగావ్ జిల్లా ఒకటి. 2011 అస్సాం రాష్ట్రం లోని అత్యంత జనసాంధ్రత కలిగిన జిల్లాగా నాగావ్ జిల్లా గుర్తింపు పొందింది.
నాగావ్ పట్టాణాలకు 48 ఉన్న కలియబార్ ఒక చారిత్రక ప్రాధాన్యం ఉన్న ప్రాంతం. అహోం కాలంలో బర్ఫుఖన్లకు ఇది రాజధానిగా ఉండేది. మొగల్ సామ్రాజ్యం దణ్డయాత్రలకు ఇది ప్రత్యక్ష నిదర్శనంగా ఉంది.
జిల్లా కేంద్రంగా నాగావ్ పట్టణం ఉంది. నాగావ్ జిల్లా వైశాల్యం 3831 చ.కి.మీ. వైశాల్యపరంగా జిల్లా ఫిలిప్పైంస్ దేశంలోని బొహొల్ ద్వీపం జనసంఖ్యకు సమానం.
రాక్ గార్డెన్ అమ్యూజ్మెంట్ పార్క్, తంజ్ వాటర్ పార్క్ సమగురి వద్ద ఉంది. నాగావ్ జిల్లాకు ఇది ఒక కొత్త ఆకర్షణగా ఉంది.
ఆరుంబాకలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో రెండుప్రైవేటు బాలబడులు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 20, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు ఐదు, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. 2 ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాలలు ఒక ప్రైవేటు ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఉన్నాయి.
సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల కనగాలలో ఉంది. సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులోను, పాలీటెక్నిక్‌ పొన్నూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల పొన్నపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల గూడవల్లిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం పొన్నూరులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల గుంటూరు లోనూ ఉన్నాయి.
ఆరుంబాకలో ఉన్న రెండు ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాల్లో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు , సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో12 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ఇద్దరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు 10 మంది ఉన్నారు. ఐదు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
ఈ గ్రామ ఎస్.సి.కాలనీలో సాంఘిక సంక్షేమశాఖ మంజూరుచేసిన ఏడున్నర లక్షల రూపాయల ప్రత్యేక నిధులతో ఒక సామాజిక భవనం నిర్మించుచున్నారు.