polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
సన్నముగాను, నున్నగాను వుండును. దారువు గలదు. వాడి యగు ముండ్లొక్కొక చోటనొక్కటి గలదు. ముళ్ళ వలె మారియున్నవి. ఆకుల వలె పచ్చాగా నున్నవి. కొమ్మలు పత్రములు లేవు గాన కొమ్మలే వెడల్పై ఆకుల వ్యాపారములు చేయు చున్నవి.
ఆకులు ఒక్కొక చోట నుండి 4 మొదలు 8 వరకు గుత్తివలె వచ్చును. వెలుపలి ఆకులు చిన్నవి. మధ్య నుండునవి సుమారు మూ అడుగుల వరకు పెరుగును. గొట్టము వలె గుండ్రముగా నుండును. వాని మీద తెల్లని చారలు గలవు.
పుష్ప మంజరి ఆకుల మధ్య నుండి కంకి యొకటి రెండంగుళముల వరకు పెరుగు చున్నది. దానిని దట్టమగు నాకు 4, 5 గప్పుచున్నవి. కంకి మీద నొక చోట 4 మొదలు 6 వరకు పుష్పములున్నవి. పువ్వులు పెద్దవి.
ప్రకాండము లసునము. భూమిలోపల నుండును. పలుచగా నుండును. ఉల్లి పాయల అడుగున గరుకుగరుకుగా నుండునదే ప్రకాండము. కొన్ని ఆకులు మార్పు చెంది ఉల్లి పాయలైనవి.
ఆరంభంలో అమరేలి ఒక చిన్న గ్రామం. ఈ ప్రాంతానికి పురాతన చరిత్ర ఉంది. ఈ ప్రాంతం పలు రాజ్యాలు, సామ్రాజ్యాలలో భాగంగా ఉంది. మరాఠీలు ఈ ప్రాంతానికి వచ్చి స్థిరపడిన తరువాత 1780లో ఈ ప్రాతం వరకు తమభూభాగాన్ని విస్తరించారు. ఖతియార్ ద్వీపకల్పం మీద ఇతర పాలకులు పన్నులు విధించడం వలన కథియార్లు తమకు స్వంత రాజ్యం స్థాపించుకుని అమ్రేలీని తమకు రాజధానిని చేసుకున్నారు. ఇందులో ద్వారకా మండలం కూడా అంతర్భాగంగా ఉంది. ఈప్రాంతానికి విఠల్‌రావును దివానుగా చేసారు. తరువాత అంరేలి అభివృద్ధి, సుసంపన్నత అధికం అయింది. విఠల్‌రావు అమ్రేలి సమీపంలో ఉన్న అరణ్యప్రాంతాన్ని వ్యవసాయభూములుగా మార్చాడు. విఠల్‌రావు నాగనాథ్ మహాదేవ్ ఆలయం నిర్మించాడు. 1886లో గైక్వాడ్ పాలనలో అంరేలిలో మొదటి సారిగా ఉచిత, నిర్భంధ విద్యావిధానం అమలుచేయబడింది. 18 శతాబ్దం నుండి 1959 వరకు ద్వారకా, ఒఖమండలం ప్రాంతాలు గైక్వాడ్ - అంరేలి రాజ్యంలో భాగంగా ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ 1959లో ఈ రెండు నగరాలు జామ్నగర్ జిల్లాలో కలుపబడ్డాయి. స్వాతంత్ర్యం తరువాత జిల్లా బాంబే రాజ్యంలో భాగంగా మారింది. భరతభూభాల పునర్నిర్మాణం తరువాత ఇది గుజరాత్ రాష్ట్రంలో భాగం అయింది.
అంరేలి జిల్లా పారిశ్రామిక నేపథ్యం కలిగిన ప్రదేశం. జిల్లా అంతటా ఆయిల్ మిల్లులు విస్తరించి ఉన్నాయి. బగసరా తాలూకాలో వజ్రాలను సానపెట్టే పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. సాబర్ కుండ్ల తాలూకా
తూకం మిషన్లకు, ఇతర యంత్రాలకు పేరుపొందింది. రజులా, జఫ్రాబాదు తాలూకాలలో చేపల పరిశ్రమలు అధికంగా ఉన్నాయి. అంరేలిలో 6 " గుజరాత్ ఇండస్ట్రియల్ డెవెలెప్మెంటు కార్పొరేషన్లు " ఉన్నాయి. జిల్లాలో ఒక ఇండస్ట్రియల్ ఎస్టేట్ ఆఫ్ స్టేట్ గవర్నమెంటు ఉంది. జిల్లాలో 4822 చిన్నతరహా పరిశ్రమలు, 5 మధ్యతరహా పరిశ్రమలు ఉన్నాయి.
జిల్లాలో పరిశ్రమలకు 4947.35 లక్షలు పెట్టుబడి పెట్టబడింది. ఈ పరిశ్రమలలో 16,640 మంది పనిచేస్తున్నారు. అంరేలి ఆర్థికరంగం ప్రధానంగా వ్యవసాయం మీద ఆధారపడి ఉంది. బగసరా నగరంలో బంగారు కవరింగ్ నగలు, సవరకుండల వజ్రాల తూకం మిషన్ల తయారీ పరిశ్రమ ఉంది. జిల్లాలో పిపావవ్, జఫ్రాబాద్, విక్టర్ పోర్ట్స్ ఉన్నాయి. జిల్లాలో వ్యవసాయ ఆధారిత యంత్రాలు కూడా జిల్లాలో అధికరిస్తున్నాయి.
అంరేలి జిల్లాలో ప్రముఖ ఆలయాలలో నాగనాథ్ ఆలయం, గాయత్రి ఆలయం, ష్రీనాథ్‌జీ హవేలీ మొదలైన ప్రధాన ఆలయాలు ఉన్నాయి. అంరేలి జిల్లాలో ఇతర పర్యాటక ఆకర్షణలు తులషిష్యాం, ఉన , సరకేష్వర్ మహాదేవ్, బలన , దెల్వాడ, హొలి- ధరన్ నానా విశ్వధర్, ఒకుని - ధర్, హనుమాన్ గడ, సతధర్, గలధర- ఖొదియార్ ఆనకట్ట, కంకై మొదలైన ప్రదేశాలు ఉన్నాయి.
జిల్లాలో యోగిమహరాజ్, దన్‌బాపు, సన్యాసి ములదాస్, సన్యాసి భొజల్రాంబాపా, సన్యాసి ముక్తానద స్వామి, ఇంద్రజాలికుడు కె.లాల్. జవర్చంద్ మెహగహని , డాక్టర్.జీవరాజ్ మెహతా మొదలైనవారు ఉన్నారు. అమ్రేలి జిల్లాలో " గిర్ నేషనల్ ఫారెస్ట్ శాక్చ్యురీ " ఉంది. ప్రస్తుతం ఇది విద్యాకేంద్రంగా కూడా అభివృద్ధి చెందుతుంది.
అంరేలి జిల్లా కేంద్రం అంరేలి పేరుతో జిల్లా ఏర్పాటు చేయబడింది. కి.శ 534 నుండి ఈ జిల్లా ఉనికిలో ఉంది. గతంలో ఇది అనుమాంజీ తరువాత అమరావతి పేర్లతో పిలువబడింది. అంరేలి సంస్కృత నామం అమరవల్లి.
కాలం ఎల్లన్నని పాట ఎల్లడు, ఆట ఎల్లడుగా వాళ్ల వాళ్లందరిలోనూ ప్రసిద్ధుణ్ణి చేసింది. అతనికి సుభద్రతో పెళ్ళి జరిగింది. శివయ్య పుట్టాడు. అయినా ఎల్లన్న స్థిరంగా నిలవలేదు. పాటలు అల్లాడు. గొంతెత్తి పాడాడు. ఊళ్లు తిరిగాడు. అతని పాటలు శశిరేఖ ద్వారా సుభద్రకు చేరుకున్నాయి. అవసానదశలో కొడుకు చేతులమీదుగా ఎల్లన్న ఇంటికొచ్చాడు. ఎల్లన్నతోటే సుభద్ర బ్రతుకు అంతమైపోయింది. శివన్న, శశిరేఖ కరువు దెబ్బతో వలస వెళ్ళారు. నానా బాధలు పడ్డారు. అక్కడా వివక్షతే ఎదురయ్యింది. దాంతో శివయ్య సిమోనుగా క్రిస్టియన్ అయ్యాడు. సిమోను కొడుకే రూబేను. రూబేను బోధకునిగా మారాడు. ఆ రూబేనునే రూతు అందమైన అంటరానివాడా అని పిలిచేది. వాళ్ళ మనవడు ఇమ్మాను యేలు. ఆ తర్వాత జెస్సీ. ఇలా అంటరాని వసంతం తరతరాల కథ. ఎన్నో వందల జీవితాల కథ.
జ్ఞాపకంగా ఆరంభమై, కవిత్వంలా, ఊహలా, వెన్నెల దృశ్యంలా, వెన్నెలపిట్ట ధ్వనిలా సాగిన రచనలో భావుకత, పొయెటిక్ ఎక్స్ ప్రెషన్ చాలా సాంద్రంగా ఉన్నాయి అంటారు విమర్శకులు రామమోహనరావు. కథగా సాగిన వివరాల దగ్గర క్లుప్తత, కొన్ని చోట్ల మరీ వివరణ తక్కువ ఉన్నట్టుగా అనిపిస్తుంది. ఎందరెందరి జీవితాలనో కలుపుకుపోయిన ప్రవాహం లాంటి నవల ప్రవాహవేగంలో కొన్ని మలుపులు, కొన్ని సుడిగుండాలు, కొన్ని వేగచ్ఛాయలు పదే పదే కనిపిస్తాయి. స్వల్ప భేదంతో అవన్నీ ఒకటే అనిపిస్తూ పునరుక్తి అనిపిస్తాయి. అంటరాని వసంతం నవలను ఈ నేపథ్యంలోనే పలువురు విమర్శకులు ఇది ఒక ఒద్దికైన పేర్పు కాదు. ఒక ఆవేశం, ఒక ఆక్రోశం, తరతరాల బాధ కలిసిన ప్రవాహం అంటారు.
రూతు జ్ఞాపకంగా, రూబేను జీవితంగా ఆరంభమైన అంటరాని వసంతం నవల, తరతరాలను తడుముతుంది.దాదాపు ఎనిమిది తరాల్లోని వారి జీవితాన్ని తడుముతుంది అంటరాని వసంతం నవల. ఇలా ఎందరెందరి జీవితాలనో కలుపుకు సాగిన ప్రవాహం అంటరాని వసంతం. జీవిత అవసరాలకే నిత్యం ఆరాటపడే నిమ్నవర్గాలవారికి, కల పట్ల ఆసక్తి, అభినివేశం ఉండడమే అబ్బురం. అటువంటిది దానికోసం ప్రాణాలనైనా లెక్కచేయకపోవడం మరీ అద్భుతమంటారు ఈ కథాంశాన్ని విశ్లేషిస్తూ నవలా హృదయంలో వి.రాజారామమోహనరావు. అంటరాని వసంతంలో ప్రధానంగా ఈ అంశం కదులుతూ వారి జీవన నేపథ్యం ఆవిష్కరించింది. ఏడెనిమిది తరాల కథను చెప్పినా, వారి జీవితంతో పాటు ఈ అంశాన్ని జమిలిగా ముడిపెట్టడం జరిగింది.
రూబేనుతో కథ మొదలైనా, అంటరాని వసంతం నవల మొదటి భాగంలో సింహభాగం, రూబేను తాతయిన ఎల్లన్న జీవితానిది. ఎల్లన్నది వెన్నెల దిన్నె. అతని తండ్రి ఎర్రెంకడు. తల్లి లింగాలు. అత్త భూదేవి. చిన్నతనంలోనే ఎల్లన్నకి పాట అన్నా, ఆట అన్నా మక్కువ. పాటని అల్లే నేర్పు చిన్నతనంలోనే సహజంగా అబ్బింది. ఎర్రగొల్లల నాటకం చూసినప్పుడే అత్త మీద వరసలు అల్లాడు. ఎర్రగొల్లలు వివక్షతతో చితకబాదినప్పుడు భయంతో పారిపోయి, పక్కలదిన్నెలో ఉరుముల నాట్యం చూసినప్పుడు ఎల్లన్నలో కళావేశం పెల్లుబికింది. ఉరుముల నాట్యానికి నాగన్న పెట్టింది పేరు. నాగన్నది కూడా ఎన్నెల దిన్నే. ఒకే ఊరు, ఒకే వర్గం, ఒకే ఉత్సాహంతో నాగన్న ఎల్లన్నని తీర్చిదిద్దాడు.
ఈ నవలలోని పాత్రల చిత్రీకరణ అంతా సాఫీగా నిజజీవిత వ్యక్తిత్వాలనే ఎంచుకుని చేసినట్టు సాగుతుంది. రచయితకు పరియమైన వాతావరణంలోంచే పాత్రల్ని సృష్టించడంతో సజీవమైన పాత్రలు తిరుగాడిన అనుభూతి కలిగుతుంది. పాత్ర చిత్రీకరణలో వ్యక్తీకరణలు కొన్నిచోట్ల చాలా విశిష్టంగా ఉంటాయి. ఉదాహరణకు:
".అంటరాని వసంతం నవల ఒక పురాణం అని చెప్పవచ్చు. తెలుగు నాట మాలకులస్థుల జీవితంలో ఏడినిమిది తరాల కథ వర్తమానంలో మొదలై గతాన్ని వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటూ, భవిష్యత్తులోకి తొంగి చూస్తూ మూడు కాలాల్లో నడిచిన మాల పురాణం ఇది. కథని కొనసాగిస్తూనే మధ్య మధ్య ఉపాఖ్యానాలూ, పిట్టకథలూ కోకొల్లలుగా చెప్పుకొస్తూ సుమారొక వందేళ్ళ పొడుగున్న జీవిత చిత్రాన్ని సజీవమైన పాత్రలతో కళ్ళకు కట్టినట్టు చూపిస్తున్నది" అని ఈ నవల సమీక్షలో ఎస్. నారాయణస్వామి రాసాడు.
రూతు, రూబేను, సిన సిబ్బడు, ఎల్లన్న, ఎర్రెంకడు, మరో ఎల్లన్న, శివయ్య, ఇమ్మానుయేలు, జెస్సీ. ఇలా ఎన్నో తరాలను కలుపుతూ సాగుతుంది ఈ నవల. ఒకపక్క దారుణమైన అంటరాని తనాన్ని అనుభవిస్తూనే మరోవైపు కళల పట్ల విపరీతమైన అభినివేశం ఉండడమే ఈ పాత్రలన్నిటినీ కలిపే మూలసూత్రం. అదే అంటరాని వసంతం.
కులప్రాతిపదికన ఓ వర్గం ఎదుర్కొన్న అనేకరకాల అక్రోశాల, బాధల, అన్యాయాల, తిరుగుబాటు వివరణలను చిత్రీకరించిన నవల "అంటరాని వసంతం".
20వ శతాబ్దంలో ప్రముఖ ఆయుర్వేద వైద్యనిపుణులు కె.యన్. కేసరి స్త్రీల సంక్షేమ కార్యక్రమాలు చేపట్టేరు. 1924 లో గృహలక్ష్మి మాసపత్రిక స్థాపించి స్త్రీవిద్యకీ, రచనావ్యాసంగానికి కృషి చేసేరు. 1934లో స్వర్ణకంకణము పురస్కారము ప్రారంభించి సాహిత్య, సాంస్కృతిక, తదితర రంగాలలో విశిష్టసేవ చేసిన స్త్రీలను సత్కరిస్తున్నారు. ఆధునిక యుగంలో స్త్రీలని క్రమపద్ధతిలో ఏటా సత్కరించడం ఈ స్వర్ణకంకణముతో మొదలయింది.
గోబర్ గ్యాస్ ఉత్పత్తి పల్లె వాసులకే ఎక్కువ అనుకూలము, ఉపయోగము: ఎందు వలనంటే. పల్లెవాసుల కుటుంబాలకు తప్పని సరిగా ఒకటి రెండు పశువులుంటాయి. ఇంటి ఆవరణము ఎక్కువగా వుంటుండి. గోబర్ గ్యాస్ ప్లాంటు నిర్మాణానికి కావలసిన స్థలముంతుండి. గోబర్ గ్యాసు తీసుకున్న తర్వాత మిగిరిలి వ్యర్థ పదార్థము వారి పంట పొలాలకు ఎరువుగా ఉపయోగ పడుతుంది. దిబ్బల్లో పోగు చేసి ఎరువుగా వాడే పేడ కంటే ఈ గోబర్ గ్యాస్ నుండి వ్వర్థ పదార్థ మైన పేడ పైరు పంటలకు ఎక్కువ ఉపయోగకరము. పశువుల పేడనే కాకుండా వంటింట్లో వెలువడే వ్యర్థ పదార్థాలైన కడుగు నీళ్ళు, కూరగాముక్కలు, మిగిలిపోయిన కూరలు మొదలగునవి కూడా గోబర్ గ్యాస్ ఉత్పత్తి కొరకు వాడుకోదగినవే. స్థలాభావము వలన, పశువులు లేనందున పట్న వాసులకు ఇది అంత ఉపయోగ కరము కాదు.
గోబర్ గ్యాస్ కేవలము వంట కొరకే ననే అపోహ ఉంది. కొంత వరకు అది సమంజసమే. గోబర్ గ్యాస్ ను ఎక్కువగా వంటలకే ఉపయోగిస్తున్నారు. మాటి మాటికి పెరిగే గ్యాస్ ధరల బాధకు ఇదొక ప్రత్యామ్నాయము. ఇంట్లో ఒక చిన్న గోబర్ గ్యాస్ ప్లాంటు వుంటే నెలకు ఒక గ్యాస్ సిలెండరు వున్నట్లే. వీటి ధర పెరగదు. గ్యాస్ ఎప్పుడొస్తుందో ననే భయము అకర లేదు. గోబర్ గ్యాస్ వంటలకే కాకుండా లైట్లు వెలిగించు కోవచ్చు. పెట్రోమాక్సు లైట్లకు ఈ గోబర్ గ్యాస్ ఉపయోగించి లైటు వెలిగించు కోవచ్చు. దాని వల కరెంటు ఖర్చును కూడా తగ్గించు కోవచ్చు. అంతే గాక గోబర్ గ్యాస్ ప్లాంటు కొంత పెద్దదైతే. దాని ద్వారా వచ్చే గ్యాసును, గ్యాస్ తో నడిచే మోటార్లను వాటి చిన్న చిన్న పనులకు వాడుకోవచ్చు.
పెట్రోల్, డీజిల్, గ్యాస్, బొగ్గు. ఇలా సంప్రదాయ ఇంధనాల ధరలు ఇటీవలి కాలంలో మండిపోతున్నాయి. విచ్చలవిడి వినియోగం వల్ల క్రమేణా తరిగిపోతున్నాయి. కానీ ఎంత వాడుకున్నా ఎప్పటికీ తరగని సహజ ఇంధన వనరులు మన చుట్టూనే మనకు అందు బాటులోనే ఉన్నాయి. వాటిని గుర్తించి గ్రహించ గలిగి సద్వినియోగ పర్చుకోగలిగితే చాలు మన అవసరం తీరడమే గాక దేశానికి కూడా మన వంతు సాయం చేయగలిగిన వారమౌతాము. అలాంటి వాటిలో ఒకటి గోబర్ గ్యాస్ ఒక ఇంట్లో రెండు పశువులుంటే, నెలకు రెండు గ్యాస్ సిలిండర్లు ఉన్నట్లే లెక్క!
బయోగ్యాస్ ప్లాంట్ల నుంచి వెలువడే మిథేన్ గ్యాస్ వంటకు ఉపయోగపడితే, చివరకు మిగిలే స్లర్రీ లో నైట్రోజన్, పంటలకు ఎరువు రూపంలో మేలుచేస్తుంది.
ఎలాగంటే. పలలెలలో పశువుల పేడను తమ ఇండ్ల చుట్టు దిబ్బలు వేసుకుంటుంటారు. వాటికి పైన కప్పు వుండదు. కనుకు వాటి నుండి వెలువడే ప్రమాదకరమైన వాయువుల బెడద వుండదు. గోబర్ గ్యాస్ ప్లాంటు మూసు వున్నందున ఇటువంటి ప్రమాద కరమైన వయువులు వెలువడే అవకాశము లేదు. పైగా కట్టెల పొయ్యిలు, లేదా పిడకల పొయ్యిలు వలన వచ్చే పొగ. దాని వలన వచ్చే అనారోగ్యము నుండి గోబర్ గ్యాస్ వాడకము వలన దూరంగా వుండ వచ్చు.
సంవత్సరానికి ఒకసారి ఈ ప్రాంతంలో చేసే మతపరమైన యాత్రను పంచ్‌కోషి పరిక్రమ అంటారు. ఈ యాత్ర 5 రోజులపాటు నిర్వహించబడుతుంది.పరిక్రమలో భాగంగా భక్తులు బక్సర్ పరిసరాలలో ఉన్న 5 గ్రామాలలో రాత్రివేళ బస చేస్తారు. పరిక్రమసమయంలో భక్తులు పలు వైవిధ్యమైన ఆహారాలను వండుకుంటారు. వాటిలో ఒకటి లిట్టి - భంట. బీహారులో ఈ వంట చాలా ప్రసిద్ధం. వేపిన మినుములకు ఉప్ప కారం చేసి నింపి వండే గోధుమలతో చేసిన గుడ్రని ఆహారమే లిట్టి. భంటా అంటే గుండ్రని వంకాయ. వంకాయలు, ఉర్లగడ్డలు, టమేటాలను కాల్చిన పిడకల మీద కాల్చి చెక్కుతీసి నలిపి అదే మంటమీద కాల్చిన లిట్టిలతో చేర్చి తింటారు.
పురాతన చరిత్రలో ఈ ప్రాంతం " సిద్ధాశ్రమం, వేద్‌ర్భపురి, కరుష్, తపోవన్, చైత్రాథ్, వ్యాగ్రసర్, బక్సర్ అని పిలువబడింది. బక్సర్ ప్రాతం రామాయణ కావ్యాంలో ప్రస్తావించబడింది. వ్యాగ్రసర్ నుండి బక్సర్ అనే పదం వచ్చిందని భావిస్తున్నారు. వేద్‌షిర ఋషిని దుర్వాసుడు శపించినందున వేద్‌షిర ఋషికి పులి ముఖం వచ్చిందని తరువాత వేద్‌షిర ౠషి ఒక పవిత్రమైన సరోవరంలో
బస్కార్ పట్టణం గంగానదీతీరంలో ఉంది. గంగానది మీద రహదారి వంతెన " వీర్ కుంవర్ సింగ్ సేతు " బక్సర్ జిల్లాను పొరుగునా ఉన్న ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంతో అనుసంధానిస్తుంది. జిల్లా కేంద్రం రాష్ట్ర రాజధాని పాట్నా నగరంతో రహదారి , రైలు మార్గంతో అనుసంధానించబడి ఉంది. ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన వారణాసి, బలియా , ఘాజీపూర్ నగరాలతో బక్సర్ చక్కాగా అనుసంధానించబడి ఉంది.
శ్రీరాముని గురువైన విశ్వామిత్రుడు 8 వేలమంది సన్యాసులతో గంగాతీరంలో నిర్మించిన పవిత్ర ఆశ్రమప్రాంతం ఇదని విశ్వసిస్తున్నారు. శ్రీరాముడు ఈ ప్రాంతంలో శ్రీరాముడు రాక్షసి తాటకిని వధించాడని భావిస్తున్నారు. శ్రీరాముడు లక్షణునితో ఇక్కడ గురూపదేశం పొందాడని భావిస్తున్నారు.
గౌతమ మహర్షి భార్య అహల్య శ్రీరాముని ద్వారా శాపవిమోచనం పొందిన ప్రదేశం ఇదని భావిస్తున్నారు. బక్సర్ పట్టణానికి 6కి.మీ దూరంలో ఉన్న అహిరౌలి అహల్య శాపవిమోచనం పొందిన
బాక్సర్ జిల్లా వైశాల్యం వైశాల్యం 1703 చ.కి.మీ. ఇది ఆస్ట్రేలియా లోని బత్రస్ట్ ద్వీపం జనసంఖ్యకు సమానమని భావిస్తున్నారు. .
కొమ్ములకు కుప్పెలు, రంగు రంగుల ఉదా దారాల గుత్తులు, మోరకు కుచ్చుల పణకట్లు, పిబోరాలు, మెడలో రకరకాల గంటల పట్టెడలు, వీపున ఖరీదైన మొఖ్మల్ గౌనులు, ఇలా ఎన్నో రకాల అలంకరించిన ఎడ్ల బండి మీద నట్టనడుమ ఎత్తైన కుర్చీలూ, కుర్చీలపైన బనారస్ తాపితాలు పరచి వాటిపై వధూవరులు కూర్చుంటారు. పెళ్ళి కొడుక్కి కుచ్చుల తలపాగా లేక రుమాలు, తలపాగాపైన కలికి తురాయి బాసికం, చేతిలో డిబాకు, మెడలో చంద్ర హారాలు, పూదండలు, ముంజేతికి కంకణాలు, సిల్కు
దుస్తులు, పెళ్ళి కూతురుకు పూల జడ, మేలిముసుగు, బాజు బందులు, మెడలో కాసుల పేరు, రవ్వదుద్దులు, చెంపసరాలు, బుగ్గ కాటుక బొట్టు, పాపటబిళ్ళలు, జడ కుచ్చులు, రవ్వల ఒడ్డాణం, నుదుత బాసికం, జిగేల్మనిపించే బనారసు పట్టు చీరె రవికె.
మెరవణి అంటే వధూవరుల ఊరేగింపనీ, అనంతపురం, బళ్ళారి, కర్నూలు జిల్లాల లోనూ మెరవణీ అనే ఒక ప్రత్యేకమైన వేడుక వాడుకలో వుందనీ, పెళ్ళి వుత్సవానికి సంబంధించిన గద్య మెరవణీ గద్య అనీ, తలంబ్రాల సంబరం తరువాత రాత్రిపూట మెరవణి బండి మీద నూతన దంపతులు ఊరేగేటప్పుడు తమకు గల చీరలు నగలు పది మందికీ ప్రదర్శించటానికి ఇదొక మంచి అవకాశమనీ, ఊరేగింపులు, ఓ వాద్య బృందం నాయకుడు గద్యను చదువుతాడనీ, దీనినే పొగిడింపులు, పొగడింఫుల గద్దె అంటారనీ, ఇలా చదివే అంగారకులకు ఓజు "" అన్నది బిరుదు నామమనీ (తూమాటి దోణప్ప గారు తమ జానపదస కళా సంపదలో వివరించారు.
గద్య చదివే నాయకునికి వంత దారులు ఊత మిస్తూ, గద్యను అతి సుందరంగానూ, శ్రావ్యంగానూ వల్లిస్తూ మధ్య మధ్య బుర్రకథలో మాదిరి భళి భళీ అనీ, బాపురే అనీ, అయ్యయ్యో సిగ్గు సిగ్గూ అనీ, గద్యకు వంత పలుకుతూ మేళ నాయకునికి ఊత మిస్తారు. మేళ నాయకుడు మెడలోనూ, కుడిచేతి మణికట్టుకూ గుబాళింఛె మల్లెపూల దండలను ధరిస్తాడు. మంచి నిషాలోవుండి ఖుషీగా మెరవణి గద్యను పఠిస్తూ, జనాన్ని హుషారు పరిచే భంగిమల్లో ఊగి పోతుంటాడు. ఉభయపక్షాల బంధువులే కాక, ఊరి జనానికి కూడా ఇదొక ఆనంద దాయకమైన వేడుక.
వధూవరుల కుర్చీలకు ముందు వెనకా బండినిండా పెళ్ళివారి పిల్లలు, బండి తోలేవాడి వేషం వేరు. బండికిముందూ వెనుకా రెండు ప్రక్కలా పెట్రోమాక్సు లైట్లు ఎత్తి పట్టుకునే మనుషులు ఊరేగింపు ముందు బాగాన దివ్వేటీలూ, బాణాసంచా కాల్పులూ, బండికి నాలుగు ప్రక్కలా ఉభయ పక్షాలవారి అడా, మగా పెళ్ళి వారి ఊరేగింపును చూడ దానికి వచ్చిన ఊరి జనం వీథుల నిండ మేడ మెద్దెల నిండా తొడ తొక్కిడిగా వుంటారు.
ఉభయపక్షాల స్త్రీలకూ ఇదొక మంచి అవకాశం,. బంగారు జశ్రీ పట్టుచీరలతో రెప రెపలాడుతూ, ఏడు వారాల నగల నిగనిగలతో ప్రతి ఒక అమ్మా కోవెలలోని అమ్మలాగా, మహా శిల్పి చెక్కిన జాగదేక సుందరి బొమ్మలాగ్తా ఊరేగింపులో కనుపించాలని ఉవ్విళ్ళూరుతుంటుంది. ఇంట లేకపోయినా, పొరుగింటి నుంచో, పుట్టింటి నుంచో ఎరువు తెచ్చిన బరువు సొమ్ముల్ని ఒంటినిండా ధరిస్తారు.
బండికి ముందు పురుషులూ, వెనక స్త్రీలూ, నడవడం మామూలు. బండికి ముందునడుస్తున్న పురుషుల గుంపునకు ముందు వాద్య కారుల బృందం ప్రత్యేక దుస్తులు ధరించి వుంటారు. ముఖ్యమైన కూడలి స్థలాలలో బండి ఆపి నప్పుడు, మేళ నాయకుడు వధూవరుల కభిముఖంగా తిరిగి మెరవణి గద్దెను ఆశువుగా పఠిస్తాడు.
ఊరేగింపులో రెండెడ్ల బండిని సాధారణంగా వాడతారు. కాని నేటి నాగరికత ననుసరించి టాపులేని మోటారు కారు వాడుకలోకి వచ్చింది. బండికి చేసే అలంకారాన్నీ గూర్చీ, ఏడ్లకు చేసే ముస్తాబును గూర్చీ ఒక వ్వాసమే వ్రాయవచ్చంటారు దోణప్పగారు.
హోవర్డ్ ఫాస్ట్ 1914లో అమెరికాలో జన్మించారు. ప్రస్తుతం అమెరికాలోని కన్నెక్టికట్లో నివసిస్తున్నారు. 67 ఏళ్ళకు పైగా సాహిత్య జీవితం నెరపుతున్నారు. 75కు పైగా నవలలు, అనేక చిన్న కథలు రాశారు. ఇ.వి.కన్నింగ్ హోమ్ అన్న కలంపేరుతో మిస్టరీ నవలలు కూడా రాశారు. ఫాస్ట్ అత్యంత పేదరికంలో పుట్టి పెరిగారు. పదేళ్ళ వయసు నుంచి వివిధ వృత్తులు చేపట్టారు. దినపత్రికలు వేయడం, సిగరెట్ల తయారీ, కసాయి దుకాణం శుభ్రం చేయడం, దుస్తుల ఫాక్టరీలో పని, ఓడల రవాణాలో గుమాస్తాగా ఎన్నో పనులు చేశారు. రకరకాల పనులు చేస్తూ ఉన్నత పాఠశాల పూర్తి చేశారు.
జాక్ లండన్ రాసిన ఉక్కు పాదం నవల చదివి సోషలిజం వైపుకు మొగ్గారు. ఆయన 1944-57 మధ్య అమెరికా కమ్యూనిస్టు పార్టీ సభ్యుడిగా ఉన్నారు. అమెరికాలో వామపక్షీయులను సంవత్సరాల పాటు వేధించిన మాక్ కార్తిజం నుంచి ఎలాగో బతికి బట్టకట్టారు. అతని జీవితమంతా ఫోనుల టాపింగ్, అమెరికా గూఢచారి విభాగం నిఘాలతో గడిచిపోయింది. అమెరికా సమాజానికి వ్యతిరేకంగా పనిచేస్తున్న వాళ్ళ పేర్లు ఇవ్వనిరాకరించినందుకు ఆయనకు జైలు శిక్ష కూడా పడింది.
హోవర్డ్ ఫాస్ట్ ఆంగ్లంలో రచించిన చారిత్రిక నవల స్పార్టకస్. కమ్యూనిస్టు సానుభూతిపరుడైన రచయిత క్రీ.పూ.71 నాటి రోమన్ సమాజంలో జరిగిన బానిసల యుద్ధం నేపథ్యంగా ఈ నవల రాశారు. కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ క్రియాశీలక సభ్యుడు కావడంతో కారాగారవాసం అనుభవించాల్సి వచ్చింది. 1950లో జైలు జీవితం గడుపుతూండగానే స్పార్టకస్ నవల రాయాలన్న భావం ఫాస్ట్ కి కలిగింది. స్పార్టకస్ నవల 1951లో రచించి, స్వయంగా ముద్రించారు.
స్పార్టకస్ నవలను ఆకెళ్ళ కృష్ణమూర్తి తెలుగులోకి అనువదించారు. ఆయన జనవరి 8, 1930లో పశ్చిమగోదావరి జిల్లా అట్లపాడులో జన్మించారు. విశాఖపట్నం హిందుస్తానీ షిప్ మార్టులో ఉద్యోగం చేస్తూ అక్కడ కార్మిక సంఘానికి నాయకత్వం వహించారు. అవిభక్త కమ్యూనిస్టు పార్టీలో ముఖ్య కార్యకర్తగా పనిచేశారు. అనేక పత్రికల్లో ఆయన గేయాలు, వ్యాసాలు ప్రచురితమయ్యాయి. విశాఖ రచయితల సంఘంలో 1953లో చేరారు. 1955లో రావి శాస్త్రితో ఏర్పడిన స్నేహం జీవితాంతం కొనసాగింది. అల్పజీవి నవల తరువాత రావి శాస్త్రి రచనల్లో వచ్చిన మార్పుకు మార్క్సిస్ట్ అయిన ఆకెళ్ళ స్నేహం కూడా ప్రధాన కారణంగా చెప్తారు. 1993 డిసెంబర్ 13న ఆకెళ్ళ మరణించారు.
స్పార్టకస్ పుస్తకం హోవర్డ్ ఫాస్ట్ ఆంగ్లంలో రాసిన నవలకు తెలుగు అనువాదం. ఈ పుస్తకాన్ని ఆకెళ్ళ కృష్ణమూర్తి తెలుగులోకి అనువదించారు.
బాల్యంలో నరసింహ సరస్వతి నిశ్శబ్దంగా ఉండేవాడు. ఎవరితోనూ పెద్దగా మాట్లాడేవాడు కాదు. అతని తల్లిదండ్రులు అతని మూగవాడని, మాట్లాడలేకపోయే సామర్థ్యం గూర్చి ఆందోళన చెందేవారు. ఏదేమైనా అతనికి ఉపనయనం తరువాత అతను మాట్లాడగలడని సంజ్ఞల ద్వారా తెలియజేసాడు. అతను తన ఉపనయనం తరువాత వేదాలను పఠించడం ప్రారంభించాడు. అతను మాట్లాడే విషయం గ్రామంలోని బ్రాహ్మణులను ఎంతగానో ఆకట్టుకుంది. అనుభవజ్ఞులైన అభ్యాసకులైన బ్రాహ్మణులు అతని వద్దకు నేర్చుకోవడానికి వచ్చేవారు.
శ్రీ నరసింహ సరస్వతి 1378 నుంచి 1459 వరకు జీవించాడు. నరసింహ సరస్వతి భారతదేశంలోని వాషిమ్ జిల్లా, మహారాష్ట్ర విదర్భ ప్రాంతంలోని ఆధునిక లాడ్-కరంజా అయిన కరంజాపూర్ లోని ఒక దేశస్థ ఋగ్వేది బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతని తండ్రి , తల్లి మొదట్లో అతనికి నరహరి లేదా శాలిగ్రామదేవ అని పేరు పెట్టారు. అతని ఇంటిపేరు కాలే. అతని తల్లిదండ్రులు అతనికి నరహరి అని పేరు పెట్టారు.
శ్రీ నరసింహ సర్వతిని దత్తాత్రేయుని రెండవ అవతారంగా పరిగణిస్తారు, మొదటి అవతారం శ్రీపాద శ్రీవల్లభ. ఆ అవతారంలో అతను అంబ భవానీకి ఆమె మునుపటి జన్మలో శివపూజలు చేయమని సలహా ఇచ్చాడు. తరువాత సనాతన ధర్మం నిలబెట్టడానికి నరసింహ సరస్వతిగా తన తదుపరి జీవితంలో ఆమెకు జన్మిస్తానని వరం ఇచ్చాడు. ఈ విషయం పవిత్రమైన గురు చరిత్ర పుస్తకంలో 5 వ అధ్యాయం నుండి 12 వ అధ్యాయం వరకు వివరించబడింది.
నరసింహ సరస్వతి 1386 లో తన 8 సంవత్సరాల వయస్సులో ఒంటరిగా ఇంటి నుండి కాలినడకన బయలుదేరి, కాశీకి తీర్థయాత్రకు వెళ్ళాడు. అతను శ్రీ కృష్ణ సరస్వతి నుండి కాశీ వద్ద సన్యాసాన్ని తీసుకున్నాడు. అతని పేరు లోని రెండవ భాగం ఈ గురువు నుండి సంక్రమించింది. చివరికి అతనికి శ్రీ నరసింహ సరస్వతి అని పేరు పెట్టారు.
సన్యాసి అయిన తరువాత, నరసింహ సరస్వతి తన తల్లిదండ్రులను కలవడానికి 30 సంవత్సరాల వయస్సులో కరంజాకు తిరిగి రాకముందు అనేక పవిత్ర స్థలాలను సందర్శించాడు. అతను తన జీవితంలో చివరి 20 సంవత్సరాలు గానుగాపూర్ లో స్థిరపడటానికి ముందు వివిధ ప్రదేశాలను సందర్శించాడు.
నరసింహ సరస్వతి దత్తాత్రేయ సంప్రదాయానికి చెందిన ఆధ్యాత్మిక గురువు. "శ్రీ గురు చరిత్ర" ప్రకారం అతను కలియుగంలో దత్తాత్రేయుని అవతారమైన శ్రీపాద శ్రీవల్లభుని తరువాత అవతారంగా చెప్పవచ్చు.
తన జీవిత చివరలో నరసింహ సరస్వతి బీదర్ పరిపాలిస్తున్న ముస్లిం రాజు ను కలిశాడు. అతను బహుశా ఆ సమయంలో ఆ ప్రాంత పాలకుడైన బహమనీ సుల్తాన్ల వంశానికి చెందిన మహమూద్ షా బహమనీ అయి ఉండవచ్చు.
ఈ గ్రామములో టెలిఫోన్ సౌకర్యం, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు సౌకర్యం, మొబైల్ ఫోన్ కవరేజి వున్నవి. సమీప ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు, సమీప ట్రాక్టరు, ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు వున్నవి. సమీప టాక్సీ సౌకర్యం, సమీప ఆటో సౌకర్యం
సమీప ఆటో సౌకర్యం, సమీప ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాల సౌకర్యం, సమీప పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సమీప ప్రైవేటు కొరియర్ సౌకర్యం, ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో వున్నవి.
సమీప జాతీయ రహదారి గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపు ఉంది. సమీప రాష్ట్ర రహదారి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. సమీప ప్రధాన జిల్లా రోడ్డు గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపు ఉంది. . గ్రామంఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది. సమీప పక్కా రోడ్ గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపు ఉంది. సమీప కంకర రోడ్డు గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపు ఉంది.
సమీప ప్రాథమిక పాఠశాల , ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు వున్నవి. సమీప బాలబడి , సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల , సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల , సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల , ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరములో వున్నవి. సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల , సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు ,సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థ , సమీప వైద్య కళాశాల , సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల , సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం , సమీప పాలీటెక్నిక్ , సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో వున్నవి
ఈ గ్రామములో ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం , ఇతర , వార్తాపత్రిక సరఫరా, వున్నవి. సమీప ఆశా కార్యకర్త , సమీప అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, సమీప జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరములో వున్నవి. సమీప అంగన్ వాడీ కేంద్రం , సమీప ఆటల మైదానం, సమీప పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, సమీప గ్రంథాలయం, సమీప సినిమా / వీడియో హాల్, ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో వున్నవి
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, సమీప మాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రం, సమీప టి.బి వైద్యశాల, సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, సమీప అలోపతీ ఆసుపత్రి, సమీప ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, సమీప సంచార వైద్య శాల, సమీప ఆసుపత్రి, సమీప కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో వున్నవి
సమీప ఏటియం, సమీప వాణిజ్య బ్యాంకు, సమీప సహకార బ్యాంకు, సమీప వారం వారీ సంత, సమీప వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ, సమీప వ్యవసాయ ఋణ సంఘం, ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో వున్నవి
గ్రామంలో మూసిన డ్రైనేజీ వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదలబడుతోంది. ఈ ప్రాంతం పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందికి వస్తుంది. సామాజిక మరుగుదొడ్ల సౌకర్యం ఈ లేదు.
రక్షిత మంచినీటి సరఫరా ఉంది. గ్రామంలో మంచినీటి అవసరాలకు చేతిపంపుల నీరు, గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నుంచి నీటిని వినియోగిస్తున్నారు.
హిస్సపల్లె అన్నమయ్య జిల్లా, కంభంవారిపల్లె మండలానికి చెందిన గ్రామం.ఇది సమీప పట్టణమైన మదనపల్లె కు 28 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
అస్బెస్టాస్:- అమోసిట్ రకానికి చెందిన ఈ అస్బెస్టాస్ రాళ్ళ నుండి అస్బెస్టాస్, సిమెంట్ ఇటుకలు, లాబరేటరీ అస్బెస్టాస్ షీట్లు, పేపర్ తయారు చెయ్యవచ్చు.
మాగ్నస్టిక్: - మద్యరకానికి చెందిన క్రిస్టల్ రాళ్ళతో కూడిన భూభాగంలో క్రిస్టలైన్ డొలోమిటీలు, కూన్ని ప్రదేశాలలో సోప్‌స్టోన్ రాళ్ళతోకూడిన భూభాగం ఉంటుంది. ఈ భూభాగంలో ఉండే మెగ్నీషియం మద్యరకానికి చెందినది.
సోప్స్టోన్: - సీస్టైట్:- ఇక్కడ లభించే మాగ్నసైట్ నుండి కాస్మెటిక్ పరిశ్రమలలో సోప్ ఫిల్లర్‌గా ఉపకరిస్తుంది.
కాపర్: - ఈ జిల్లాలో విస్తారంగా లభ్యమౌతున్న రాగి హిందూ, గోర్కాల కాలంలో విరివిగా ఉపయోగించబడింది. రాగి గనులన్నీ దాదాపు వాడుకోబడింది. ప్రస్తుతం ఈ గనులు ఉపాధి కల్పించే దశలో లేవు.
గ్రాఫిట్: - పట్టిలోభాలో లభ్యమౌతున్న ప్లంబాగో తరహా రాళ్ళను డైగా వాడారు కాని ఈ భూభాగంలో ఇవి స్వల్పంగా మాత్రమే ఉన్నాయి
జిప్సం: - నదీతీరాలలో లభ్యమౌతున్న జిప్సం ఒకప్పుడు సాసర్లు, వడ్డించే పాత్రలు తయారీకి ఉపయోగించబడ్డాయి.ఈ రాళ్ళను మెత్తని పొడిగా చేసి ప్లాస్టరాఫ్ పారిస్‌గా వివిధ రకాలుగా వాడుతుంటారు.
బలపం రాయి: - మెత్తని బంకమట్టితో తయారైన ఈ బలపం రాళ్ళు సన్నని మెత్తని ఫలకాలుగా విడివడి ఉంటాయి. ఇవి జిల్లా అంతా విస్తరించి ఉన్నాయి. ఇవి గృహాలు పైకప్పుగానూ ఒక్కోసారి
సున్నపురాళ్ళు: - ఈ రాళ్ళను కాల్చి సున్నం, ఫిరంగి మందు తయారు చెయ్యవచ్చు. జిల్లాలో సున్నపురాళ్ళతో కూడిన రెండు పర్వతశ్రేణులు ఉన్నాయి. నాగ్‌పూర్ సమీపంలో అలకనందానదికి ఉత్తరంగా ఒకటి ఉండగా రెండవది పింద్దర్ లోని లోభా పట్టి నుండి ఘర్వాల్ జిల్లాలో ఉన్న పట్టి బచ్చంస్యూన్ వరకూ వ్యాపించి ఉన్నాయి.
బిల్డింగ్ స్టోన్ - భవన నిర్మాణానికి ఉపకరించే ఇసుకరాళ్ళు దిగువ పర్వటశ్రేణి పర్వతాలలో జిల్లా అంతటా లభిస్తున్నాయి. జిల్లా అంతటా లభించే క్లోరైట్, సాధారణ శిలలు గృహనిర్మాణానికి ఉపకరిస్తున్నాయి.
సల్ఫర్: - జిల్లాలో బ్రింస్టోన్ అనబడే పసుపుపచ్చని ఈ ఖనిజం " గ్రీన్ సల్ఫేట్ ఆఫ్ ఇరన్ "గా లభిస్తుంది. ఇది ఇనుము, రాగి గనుల వద్ద లభిస్తుంది. జిల్లాలో పలు ప్రదేశాలలో
బిటుమెన్: - షిలాజిత్ అనబడే బిటుమన్ లేత గోధుమ రంగులో లభిస్తుంది. ఎత్తైన ప్రదేశాలలో శిలారూపలో లభిస్తున్న ఈ ఖనిజాన్ని ఆయిర్వేద వైద్యంలో ఉపయోగించబడుతుంది. భక్తులు విరివిగా వచ్చే సమయంలో వీట విక్రయాలు అధికం ఔతాయి కనుక ప్రజలకు వీటి నుండి కొంత ఆదాయం లభిస్తుంది.
సాధారణంగా జిల్లా ప్రాంతంలో భౌగోళిక పరిస్థితి కారణంగా భూకంపాల ప్రమాదాలకు ఆస్కారం అధికంగా ఉంది. జిల్లాలోని భౌగోళిక పరిస్థితులు అస్థిరంగా ఉంటుందు. జిల్లాలో అగ్నిపర్వాలు లేవు. అయినప్పటికీ చౌకాంబా శిఖరం పురాతన అగ్నిపర్వతంగా భావిస్తున్నారు.
సముద్రమట్టానికి 800-8,000 మీ ఎత్తు జిల్లా వాతావరణం మీద అత్యధిక ప్రభావం చూపుతుంది. నవంబరు మద్య నుండి మార్చి మాసం వరకు శీతాకాలం కొనసాగుతుంది. జిల్లాలోని అత్యధిక ప్రాంతం హిమాలయాల దక్షిణ భూభాగంలో ఉపస్థితమై ఉంది. ౠతుపవన వాయువులు హిమాలయ లోయల మీదుగా ప్రయాణిస్తూ జిల్లాభూభాగంలో ప్రవేశించింది. జూన్, సెప్టెమర్ మాసాలలో జిల్లాలో అత్యధిక వర్షపాతం సంభవిస్తుంది.
వర్షపాతం - జిల్లా దక్షిణ భూభాగంలో జూన్ - సెప్టెంబరు మాసాలలో 70-80 శాతం వర్షపాతం ఉంటుంది. ఉత్తర భూభాగంలో 55-60 శాతం వర్షపాతం ఉంటుంది. వర్షపాతం కారణంగా తక్కువ ఉష్ణోగ్రత, పర్వతసానువులలో అడవి, పచ్చని చెట్లు అధికం కావడానికి కారణం ఔతుంది. అయినప్పటికీ ప్రభావం మాత్రం భూభాగం అంతటా సమానంగా ఉండదు. ఎత్తైన భూభాగంలో పచ్చదనం తక్కువగానే ఉంటుంది. అవపాతం తక్కువగా ఉన్నందువలన ఈ భూభాగంలో తడికూడా తక్కువగా ఉంటుంది. జిల్లాలోని 7 ప్రజా నివాసిత ప్రాంతాలలో వర్షపాతం కొలిచే కేంద్రాలు ఏర్పాటు చెయ్యబడ్డాయి.
ఉష్ణోగ్రత - జిల్లాభూభాగంలో ఉష్ణోగ్రతలు 0-35 డిగ్రీల సెల్షియస్ ఉంటుంది. జనవరి మాసంలో అత్యంత చలిగా ఉంటుంది. జూన్-జూలై మాసాలలో ఉష్ణోగ్రత అత్యధికంగా ఉంటుంది. ఎత్తైన భూభాగంలో ఉష్ణోగ్రతలో మార్పులు ఉంటాయి. లోయలలో అప్పుడప్పుడూ హిమపాతం సంభవిస్తుంది. పడమటి గాలుకు ఉష్ణోగ్రత పతనం కావడానికి కారణం ఔతూ ఉంటుంది.
హ్యూమిడిటీ - వర్షాకాలంలో గాలిలో తేమ 79% అధికమౌతుంది. వర్షపాతానికి ముందు ఎడారి ప్రాంతంలో గాలిలో తేమ 35% వరకూ పతనం ఔతుంది.
మబ్బులు - వర్షాకాలంలో ఆకాశంలో అత్యధికంగా మబ్బులు కమ్ముకుంటాయి. పడమటి గాలులు వీస్తున్న సమయంలో మబ్బులు మరింత దట్టంగా కమ్ముకుంటాయి.
ఖిల్‌రావణ్ గంగా నది బద్రీనాథ్ ఆలయానికి దిగువన అలకనందా నదితో సంగమిస్తుంది. అలాగే భుయందర్ గంగానది హనుమాన్ చట్టికి దిగువన అలకనందా నదితో సంగమిస్తుంది.