polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
మురుగ మహాదేవ్ ఆలయం చంపుయా ఉపవిభాగంలోని తకురాని కొండల మద్య ప్రవహిస్తున్న నిరంతర జలప్రవాహం కలిగిన శెలయేరు సమీపంలో ఉంది. ఇది కెందుజహర్ నుండి 70కి.మీ దూరంలో ఉంది. కెందుజహర్ నుండి 64 కి.మీ దూరంలో ఉన్న బిలైపద వరకు బదులో చేరుకోవచ్చు. ఇక్కడ బసచేయడానికి సౌకర్యం లేదు. కెందుజహర్‌లో కాని ఇక్కడికి 11 కి.మీ దూరంలో
కెందుజహర్ జిల్లా కేంద్రం విష్ణాలయం, ప్రకృతి సహజ వాతావరణంలో బలదేవ్ జ్యూ, సిద్ధా జగన్నాథ్, సిద్ధా కాళీ, పంచబటి వంటి ఉపాలయాలకు ప్రఖ్యాతి చెందింది. జిల్లాలో బసచేసి సమీప ప్రాంతాలను సందర్శించడానికి ఇది చాలా అనువైన ప్రదేశం. ఇక్కడ నుండి కొలకత్తా 354 కి.మీ, సంబలపూర్ 230 కి.మీ, టాటా 174 కి.మీ, రూర్కెలా 217 కి.మీ, భువనేశ్వర్ 235 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
1957 డిసెంబర్‌లో జోడా వద్ద ఉన్న " ఫెర్రో - మాంగనీస్ " ప్లాంట్‌ను టాటా ఇరన్ అండ్ స్టీల్ కొ-లిమిటెడ్ " కంపనీ స్వంతం చేసుకుంది. 1985లో 300 మిలియన్ల ప్రణాళికతో ఇది విస్తరించబడింది. ప్రస్తుతం ఈ యూనిట్‌లో 391 మంది పనిచేస్తున్నారు. ఈ ప్లాంట్ శాశ్వతంగా టిస్కో కమపనీకి ఫెర్రో- మాంగనీస్ ఉత్పత్తి కొరకు పనిచేస్తుంది.
సితాబింజి సీతా నదీతీరంలో ఉంది. ఇక్కడ ఉన్న రావణ్ చాయా పేరుతో ఉన్న ఫ్రెస్కో పెయింటిగ్స్ ఆన్ రాక్ షెల్టర్ ఈ ప్రాంతానికి ప్రత్యేక గుర్తింపును తీసుకువచ్చాయి. ఇది సగం తెరచి ఉన్న
గొడుగులా ఉంటుంది. ఇది జైపోర్- కెందుజహర్ రహదారిలో జిల్లాకేంద్రానికి 30 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఇక్కడికి 5కి.మీ దూరంలో కత్రబెడా ఉంది.
ఐరన్ అండ్ స్టీల్ కంపనీ ఇండస్ట్రియల్ ప్రమోషన్, ఇండస్ట్రియల్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఒడిషా లిమిటెడ్ సహకారంతో బైలెయిపద వద్ద ఐ.పి.ఐ. టాటా పేరుతో స్పాంజ్ ఐరన్ కంపనీ
స్థాపినడానికి ప్రణాళికలు చేస్తున్నారు. 35 కోట్ల ప్రాథమిక పెట్టుబడితో ఆరంభించనున్న ఈ సంస్థ దాదాపు 375 మందికి ఉపాధి కల్పిస్తుంది.
బ్రహ్మణిపాల్ వద్ద చార్జ్ క్రోం ఫ్యాక్టరీ ప్రారంభించబడింది. ఫ్యాక్టరీ కొరకు 412 కోట్లు పెట్టుబడి పెట్టబడింది. ఈ సంస్థ 400 మందికి ఉపాధి కల్పిస్తుంది. ఖనిజ సంబంధిత బృహత్తర పరిశ్రమల స్థాపన కారణంగా కెందుజహర్, బార్బిల్, జోడాలలో చిన్నతరహ పరిశ్రమల అభివృద్ధికి మార్గం సుగమం చేసింది.
ఉత్పత్తులు: అగర్బత్తి, మైనపు వత్తులు, బోర్ మెటల్, బ్యాటరీ ప్లేట్లు, లైం పౌడర్, వాషింగ్ పౌడర్, సోప్, స్ప్రై పెయింట్స్.
ఉత్పత్తులు - ఆటోమొబైల్స్ స్పేర్ పార్ట్స్, ఫ్యాబ్రికన్ వర్క్స్ , అల్మిరాహ్, ట్రంక్స్, బాక్సులు, గ్రిల్స్, స్టీల్ మెటల్ ఉత్పత్తులు.
కెందుజహర్ భూ అంతర్గత జిల్లా, వైశాల్యం 8240 చ.కి.మీ. ఇది ఒడిషా ఉత్తర ప్రాంతంలో ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలో ఉన్న సింగ్‌భుం జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో జాజ్‌పూర్ జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో ధేన్‌కనల్, సుందర్‌గఢ్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో భద్రక్ జిల్లా ఉన్నాయి.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో కెందుజహర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న ఒడిషా రాష్ట్రజిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
హదగర్ వద్ద ఎత్తైన కొండల మద్య నుండి ప్రవహిస్తున్న సలంది నదికి ఆనకట్ట నిర్మించబడింది. జిల్లా కేంద్రం నుండి ఇది 119 కి.మీ దూరంలో, ఆనందపూర్ నుండి 35 కి.మీ దూరంలో ఉంది
బదఘగర జలపాతం జాతీయరహదారి 6 మార్గంలో కెందుజహర్‌కు 9 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఈ జలపాతం 200 అడుగుల ఎత్తున ఉంది. కెందుజహర్ జిల్లాలో ఇది మనోహరమైన విహారకేంద్రంగా ఉంది.
ఝదేశ్వర్ ఆలయం ప్రధానదైవం శివుడు. ఈ ఆలయం బైతరణీ నదీతీరంలో ఘసిపురా వద్ద ఉంది. మార్చి మాసంలో ఇక్కడ ప్రఖ్యాతమైన " బారుణి యాత్రా " ఉత్సవం నిర్వహించబడుతుంది.
కెందుజహర్ నుండి కటక్ వెళ్ళే మార్గంలో జాతీయరహదారి 215 కి.మీ దూరంలో ఘట్గావ్ ఉంది. ఇక్కడ ఉన్న గ్రామదేవత మాతా తరిన్ రాష్ట్రమంతటా గుర్తింపును పొందింది.
కెందుఝార్ జిల్లా అనేది తూర్పు భారతంలోని ఒడిషాలోని జిల్లా. కెందుఝర్ లేదా కెందుఝార్ ఘర్ అనే పట్టణం దీనికి జిల్లా కేంద్రం.
అసూర్ఖోల్ వద్ద సహజమైన శివలింగం, జలపాతం ఉన్నాయి.ఇది రిములి నుండి 8 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఇది జాతీయరహదారి -215 మార్గంలో ఉంది.
ముసిరాంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. పారామెడికల్ సిబ్బంది ఇద్దరు ఉన్నారు.సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి కొత్తవలసలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల వియ్యంపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కొత్తవలసలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నరపాంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లిమర్లలోను, పాలీటెక్నిక్‌ విశాఖపట్నంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల కొత్తవలసలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం కొత్తవలసలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయనగరం లోనూ ఉన్నాయి.
పంటవ్యర్ధ పదార్ధాలలలో వుండే కర్బన, నత్రజని మోతాదులను బట్టి కుళ్ళటానికి పట్టే సమయం ఆధారపడి ఉంటుంది. కర్బన, నత్రజని నిష్పత్తి ఏ పంట వ్యర్ధాలలో ఎక్కువ ఉంటుందో అవి త్వరగా కుళ్ళుతాయి. (ఉదా : గైరిసీడియా లేత కొమ్మలు, ఆకులు, గడ్డి ఆకులు, పశువుల మల మూత్రాదులు, మొదలయిన వాటిలో కర్బన, నత్రజని మోతాదు ఎక్కువ ఉండడము వలన త్వరగా కుళ్ళుతాయి.)
తేమ ఉండడము వలన సేంద్రీయ పదార్ధాలు కుళ్ళడానికి దోహదపడే సూక్ష్మజీవులు అధికంగా వృద్ధి చెంది వ్యర్ధ పదార్ధాలు త్వరగా కుళ్ళుతాయి. అందువలన దిబ్బపై తరచుగా నీటిని చిలకరిస్తూండాలి.
నీరు నిల్వ ఉన్నట్లతే దిబ్బలో గాలి సోకక, హానికారక సూక్ష్మజీవులు పెరుగుతాయి. తెగుళ్ళకు సంబంధించిన సూక్ష్మజీవులు కూడా పెరిగే అవకాశం ఉంది.
ఇలా త్రవ్విన గుంటలో నీరు నిలువకుండా సులభంగా ఇంకిపోవడానికి దిబ్బ అడుగున రాళ్ళు, పెంకులు వంటివి 6 అంగుళాల మందము పరవాలి.
సేకరించిన వ్యర్ధ పదార్ధాలను, చెత్తను 6 అంగుళాల మందము వరకు నింపి దానిపైన పేడను ఆపైన సూపర్ ఫాస్పేట్ సుమారు 1 కిలో చిలకరించాలి. ఈ పద్ధతిన పొరలు, పొరలుగా వ్యవసాయ, పశువుల వ్యర్ధ పదార్ధాలపై సూపర్ ఫాస్పేట్ ను చిలకరించి ఈ విధముగా భూమట్టానికి 12 ఎత్తువరకు అమర్చిన తర్వాత అందులో తేమ పెంచటానికి నీళ్ళు చిలకరించవలయును.
ఈ విధముగా కూర్చిన తరువాత గుంతలో వేసిన సేంద్రీయ పదార్ధాలు క్రుళ్ళి సుమారు 75 – 90 రోజులలో మంచి సారవంతమయిన కంపోస్టు తయారవుతుంది.
నత్రజని, పొటాష్, భాస్వరం వంటి పోషకాలే కాకుండా కాల్షియం, మెగ్నీషీయం, బోరాన్, జింక్, మాంగనీస్ వంటి సూక్ష్మ పోషకాలు కూడా పంటకు అందుతాయి.
నీరు ఇంకే, నీరు నిలువకుండా కొంచెం వాలుగా వున్న స్థలం మంచిది. ఎంపిక చేసుకున్న స్థలం ఇళ్ళకు దూరంగా, లేదా పొలం దగ్గర చెట్ల క్రింద ఉండాలి.
కుప్పలో వేడిమి 60 – 90 సెంటీగ్రేడ్ డిగ్రీల వరకు గడ్డి మొలకలు, గడ్డి విత్తనాలు, రోగకారక సూక్ష్మజీవులు చనిపోతాయి.
కంపోస్టు కుప్పలోని అన్ని భాగాలకు గాలి బాగా ఆడాలి. అందువల్ల సూక్ష్మజీవులకు అవసరమయిన ఆక్సిజన్ లభించడమే కాకుండా ఉత్పత్తి అయిన కార్బన్ – డై – ఆక్సైడ్ బయటికి వెళ్ళే అవకాశముంటుంది. బెడ్ లో వేసే వ్యర్ధ పదార్ధాలను 1 – 2 అంగుళాల సైజు ముక్కలుగా చేసి వేస్తే గాలి బాగా ఆడుతుంది.
సాధారణంగా గ్రామాల్లో రైతులు పశువుల పేడను, వ్యవసాయ వ్యర్ధ పదార్ధాలను కుప్పలుగా వేస్తారు. ఇట్లు చేయుట వల్లన అవి ఎండకు ఎండి, వానకు తడిసి సహజ పోషకాలను చాలావరకు కోల్పోతాయి. రైతులు కొంత శ్రమపడి సేంద్రీయ పదార్ధాలను సేకరించి ఒక గుంటలో వేసి కుళ్ళటానికి తగిన పరిస్ధితులు కల్పిస్తే అవి త్వరగా కుళ్ళి మంచి ఎరువుగా తయారవుతుంది. సాధారణ పరిస్ధితులలో సేంద్రీయ పదార్ధాలు కుళ్ళటానికి చాలా నెలలు పడుతుంది. కుళ్ళే ప్రక్రియ చాలా త్వరగా జరగటానికి అనువైన పరిస్ధితులను కల్పించడాన్ని కంపోస్టింగ్ అని అంటారు. ఇలా తయారయిన ఎరువును కంపోస్టు అంటారు.
ఎండుగడ్డి / గైరిసీడియా లేత కొమ్మలు / ఎండుఆకులు / కలుపు మొక్కలు / వివిధ నూర్చిన తర్వాత వచ్చిన వ్యర్ధ పదార్ధాలు / కంచెల్లో పెరుగుతున్న తంగెడు, దిరిశెన, కానుగ, వావిలి మొదలయిన మొక్కల ఆకులు, కొమ్మల భాగాలు / పశువుల పేడ, గొర్రెల / కోళ్ళ పెంట, మూత్రములు / గోబర్ గ్యాస్ ప్లాంట్ స్లర్రీ మొదలయిన వాటిని కంపోస్టు ఎరువు తయారుచేయటానికి వాడుకోవచ్చును.
9/11 గా ప్రపంచ చరిత్రలో నిలిచిపోయిన తేదీ 2001, సెప్టెంబరు 11 న అమెరికా దేశం మీద జరిగిన ముష్కర దాడిని తీవ్రంగా ఖండించారు. ఉగ్రవాదానికి వ్యతిరేకంగా "యాంటీ టెర్రరిజం అండ్ క్రైం సెక్యూరిటీ యాక్ట్"ను వెలికి తీసుకు వచ్చి దానిని అమలు పరచడానికి బ్రిటన్ ప్రభుత్వం మీద సాధిరారిక ఒత్తిడి తీసుకువచ్చారు. తాను స్థాపించిన లిబర్టీ సంఖం తరపున బి.బి.సి రేడియో కార్యక్రమాలలోని "ముఖాముఖి" ద్వారా వందలాది మందికి న్యాయ సలహాలు అందించి న్యాయ శాస్త్ర ప్రవీణురాలిగా దేశ ఖ్యాతిని గడించారు. ఇందులో భాగంగానే దేశాన్ని ఇరకాటంలోనికి నెడుతున్న పలు సామాజిక, రాజకీయ సమస్యల గురించి అత్యద్భుతంగా విశ్లేషణ చేశారు. తన లిబర్టీ సంస్థ ఆశయాలు, లక్ష్యాలను వివరిస్తూ సమస్యల పరిష్కారానికి కృషి చేయడానికి "నేను నిలబడతానంటూ" మహిళా లోకానికి భరోసా ఇచ్చి వెన్ను దన్నుగా నిలిచారు.
న్యాయ శాస్ర విధ్వాంసురాలైన ఆమె 1995 లో బ్రిటిషరునే వివాహం చేసుకున్నారు. ఆంగ్లీ-ఇండియన్ సత్సంబంధాల కోసం కృషి చేస్తున్న "టోటల్ పాలిటిక్స్" అనే మాస పత్రికకు సంపాదక సభ్యురాలిగా ఉంటూ ఆంగ్లో-ఇండియన్ ల సమైక్యతకు అఖండ కృషి చేశారు. ఒక న్యాయవాదిగా, వ్యాఖ్యాతగా, సామాజిక సేవకురాలిగా బ్రిటిషర్స్ అందరికీ సుపరిచితమైన ఈమె వాగ్దాటి రాజకీయ నాయకులకే భయ ప్రకంపనలు సృష్టిస్తుంది. న్యాయం కోసం, ప్రజా సంక్షేమం కోసం దేశ ప్రధానులనైనా సూటిగా నిర్మాణాత్మక విమర్శలతో ఎదుర్కోగల ధీశాలి. బ్రిటన్ లో "మోస్ట్ ఎన్ స్పైరింగ్ పొలిటికల్ ఫిగర్"గా ఈమెను "ఛానెల్ 4" వారు 2006 లో అవార్డు ప్రదానం చేసారు.
షామీ చక్రవర్తి హిందూ-బెంగాలీ కుటుంబంలో లండన్ బొరో ఆఫ్ హారో లోని కెంటన్ ప్రాంతంలో జన్మించారు. ఆమె తండ్రి జమా ఖర్చు లెక్కలు వ్రాయ గుమస్తాగా ఉండేవారు. ఆమె లండన్ లో జూన్ 16 1969 న జన్మించారు. స్థానిక వెట్లీవుడ్ ఉన్నత పాఠశాలలో విద్యాభ్యాసం చేశారు. అనంతరం లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనమిక్స్ లో ఎల్.ఎల్.బి.పట్టాను పొందారు. బారిస్టర్ గా 1994 లో ఉన్నత స్థాయిలో నమోదు అయ్యారు. హో అఫీస్ లో బారిస్టర్ గా కొంతకాలం పనిచేస్తూ, న్యాయ శాస్త్రాన్ని అపోసన పట్టారు. మరో వైపు పలు క్లిష్టమైన, వివాదాస్పదమైన కేసులను అవలీలగా పరిష్కార దిశకు తీసుకు వెళ్లగలిగారు.
ప్రతిభావంతురాలైన న్యాయవాదిగా మాత్రమే కాకుండా పౌర హక్కుల పరిరక్షణకు నడుం కట్టి "లిబర్టీ" పేరుతో ఒక పౌరహక్కుల సంఘాన్ని స్థాపించడాంలో అసాధారణ సాహసాన్ని ప్రదర్శించారు. సమాజంలోని అట్టడుగు వర్గాలకు, సాధారణ ప్రజలకు చేరువై పలు ఉద్యమాలను విజయవంతంగా నిర్వహించారు. ఈ నాటికీ సామాన్య ప్రజల ప్రయోజనార్థం పలు తరహా ఉద్యమాలను చేపడుతూనే ఉన్నారు.
2001 సెప్టెంబరు 10 న ఆమె హ్యూమన్ రైట్స్ ఆర్గనైజేషన్ లో ప్రవేశించారు. బ్రిటిష్-అమెరికన్ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి ఆంగ్లో-అమెరికన్ సంబంధాలమీద గాఢ అధ్యయనం చేసి లీగల్ అడ్వయిజర్ గా కీర్తి ప్రతిష్ఠలు ఆర్జించారు. 2003 లో ప్రతిష్ఠాత్మక హౌస్ కు డైరక్టర్ గా నియమితులై బ్రిటిష్ దేశవాసుల దృష్టిని ఆకర్షించారు.
శర్మిష్ట చక్రవర్తి ఆక్స్‌ఫర్డు విశ్వవిద్యాలయ ఛాన్సలర్ గా ఉన్నారు. ఆమె బ్రిటిష్ సివిల్ లిబర్టీస్ అడ్వకసీ ఆర్గనైజేషన్ లిబెర్టీకు సెప్టెంబరు 2003 నుండి డైరక్టరుగా యున్నారు. న్యాయశాస్త్రంలో ప్రపంచస్థాయిలో అఖండ ఖ్యాతి నార్జించింది.
నందన సంవత్సర మాఘ శుద్ధ దశమి నాడు రామలక్ష్మాంబ, సుబ్బయాచార్యుల తృతీయ సంతానముగా, గుంటూరు జిల్లా, వెల్దుర్తి మండలంలోని బోదిలవీడు అనే గ్రామంలో విశ్వబ్రాహ్మణ కుటుంబములో జన్మించారు. వీరు బోదిలవీడు,వెల్దుర్తి,రెంటచింతల గ్రామాలలో చదివారు. అమరకోశము, ఆంధ్రనామ సంగ్రహము, నరస భూపాలీయము, మనుచరిత్ర, వసుచరిత్ర ఇత్యాదులను కూలంకషంగా చదివారు. గీర్వాణాంధ్ర భాషలలోని కావ్యాలు, ఛందోవ్యాకరణాది శాస్త్రాలు చదివి ఆకళింపు చేసుకొని గర్భ, బంధ, చిత్ర, ఆశు కవిత్వాలలో ఆరితేరారు. బ్రహ్మశ్రీ పోకూరి కాశీపత్యావధానులు వృద్ధాప్యదశ వఱకూ “మాచర్ల” లో జీవితము గడిపారు. 60 కి పైగా రచించిన అద్భుత కావ్యాలతో ఈ పుంభావసరస్వతి కీర్తి గాంచారు. గంటకు 200ల పద్యాలు ఆశువుగా చెప్పారు. గద్వాల సంస్థానము విద్యకు, పాండిత్య ప్రభలకు, లాలిత్య కళలకు ఆటపట్టై, “శ్రీమద్విద్వద్ గద్వాల” అని పేర్గాంచినది. అట్టి గద్వాలలో పోకూరి కాశీపత్యావధానులు “ఆస్థాన కవి” పదవిని అలంకరించారు.
షట్చక్రవర్తులలో మొదటి వాడు హరిశ్చంద్ర చక్రవర్తి కనుక - పోకూరి కాశీపత్యావధానులు ‘హరిశ్చంద్రోపాఖ్యానము’ ను రచన గావించారు. విశ్వామిత్ర ముని మాతంగ కన్యలను పంపించాడు.వారు అవమానించబడినారని, క్రుద్ధుడైన ముని హరిశ్చంద్రుని వద్దకు వెళ్ళాడు.సామ్రాట్టు ఆయన కాళ్ళపైన పడ్డాడు.కుపితుడై ఉన్న ఋషి రాజును పాదంతో తన్నగా, రాజు సహనం, ఓరిమిలను ప్రతిబింబించే దృశ్యాన్ని పోకూరి కాశీపత్యావధానులు చిత్రించిన పద్ధతి పదుగురి మెప్పు బడసినది. “మహర్షి పాదం నొప్పి పుట్టిందేమో”నని హరిశ్చంద్రుడు వ్యాకులపడుతూ, మహర్షి పాదాలను ఒత్తసాగాడు. (ఈ సంఘటన – “పారిజాతాపహరణము" ప్రఖ్యాత ప్రబంధము లోని ముక్కు తిమ్మనార్యుల ఘంటంలో నుండి వెలువడినట్టి సత్యభామ శ్రీకృష్ణుని తన వామ పాదముతో త్రోయుట” జ్ఞప్తికి వస్తుంది)
ఇతను తొలిసారిగా 1916లో నరసరావుపేటలో అష్టావధానం చేశారు. పిఠాపురం, విజయనగరం, పెద్దాపురం, నూజివీడు, జటప్రోలు, బొబ్బిలి, ఉయ్యూరు, వెంకటగిరి, అమరావతి, మునగాల, గద్వాల, వనపర్తి, పోలవరం, లక్కవరం, చల్లపల్లి, గోపాలపేట, దోమకొండ, ఆత్మకూరు, అలంపురం, మద్రాసు తదితరప్రాంతాలలో అష్టావధానాలు, శతావధానాలు చేసి సన్మానాలు పొందారు.
కిసాన్ తెగలకు చెందిన ఓరం, గోండ్ ప్రజలు వ్యవసాయం, ఆహారసేకరణ వంటి వృత్తులను చేపడుతుంటారు. వారి సంగీతానికి, నృత్యానికి, సేవలకు పేరు పొందారు.
వారు సద్రి, సంబల్పురి, ఒరియా, హిందీ, ఇంగ్లీష్ భాషలను మాత్లాడుతుంటారు. కిసాన్ గ్రామాలలో కుత్రా గ్రామం ప్రత్యేక గుర్తింపును కలిగి ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి పక్కన ఉన్న
రాజ్గంగ్పూర్ - సుందర్ఘర్ ఆధునిక గ్రామాలలో కుత్రా ఒకటి. సుందర్ఘర్ జిల్లాలో ఇది ఒక మండల కేంద్రం. ఇక్కడ పోలీస్ స్టేషను, అగ్నిమాపక కేంద్రం, హాస్పిటల్, పాఠశాలలు ఉన్నాయి.
ఈ గ్రామంలో టొప్పోలు అధికంగా నివసిస్తున్నారు. బసు ప్రధాన ప్రయాణ సౌకర్యంగా ఉంది. సమీప ంలో ఉన్న రైలు స్టేషను రాజ్గంగ్పూర్‌లో ఉంది. జిల్లాలో ప్రధానంగా ఒరియా భాష వాడుకలో ఉంది. దీనిని సుందర్గాడియా ఒరియా అంటారు. అగారియా ప్రజలు అగారియా భాషను మాట్లాడుతుంటారు. ఇది ఒరియా, హిందీ మిశ్రిత భాష.
జర్స్‌గుడా, రాజ్ఘర్ సమీప ంలో అంగారియాలు అధికంగా జీవిస్తున్నారు. సుందర్ఘర్ జిల్లాలో గిరిజన ప్రజలు అధికంగా జీవిస్తున్నారు. జిల్లాలో ముందరి, కురుఖ్, హో, ఖరియా, శాంతలి భాషలు గిరిజన ప్రజలకు మాతృభాషగా ఉంది. జార్ఖండ్, చత్తీస్‌గఢ్ సమీప ంలోని ప్రజలు హిందీ భాషను అర్ధం చేసుకుని మాట్లాడుతూ ఉంటారు. రూర్కెలాలో నాగరిక ప్రజలు ఒరియా, హిందీ భాషను మాట్లాడుతుంటారు. కార్యాలయాలలో ఆగ్లభాష ఆధిక్యత కలిగి ఉంది. జిల్లాలో ఒరియా, ఆగ్లం అధికార భాషగా ఉంది.
జిల్లాలో చాలా ప్రాముఖ్యమైన ఉత్సవాలలో నౌకై ఒకటి. హిందువులు క్రిస్తవులు కలిసి జరుపుకునే ఉత్సవం ఇది. కర్మ కూడా హిందువులు క్రిస్తవులు కలిసి జరుపుకుంటారు.
రామనవమి పండుగ :- సుందర్ఘర్‌లోని బర్గావ్‌లో రామనవమి యాత్ర, నామసంకీర్తన ఘనంగా నిర్వహించబడుతున్నాయి. బర్గావ్‌లోని దేవమండప వద్ద ఉత్సవాలు నిర్వహించబడుతున్నాయి. దేవమండపం చుట్టూ మూడు వైపులా " జగన్నాథ ఆలయం, హనుమాన్ ఆలయం, ధర్మశాల ఉన్నాయి. నాలుగవ వైపు బర్గావ్- బస్తి రహదారి ఉంది.
రామనవమి యాత్రలో పలు బహిరంగ వేదికల మీద రామలీల గ్రామీణ కళాకారులు రామాయణ ఘట్టాలను ప్రదర్శిస్తుంటారు. గ్రామీణులు అందరూ అతిధులకు వసతి సౌకర్యాలు కల్పిండంలో అవిశ్రాంతా పని చేస్తుంటారు. ఈ కార్యక్రమాలు రాత్రివేళ నిర్వహిస్తుంటారు కనుక ప్రాతీయ స్వయం సేవకులు రక్షణబాధ్యత వహిస్తుంటారు.
నామసంకీర్తన :- రామునికి, క్రిష్ణుడిని కీర్తించడం నామసంకీర్తనం అంటారు. వైష్ణవులు అందరూ కలిసి ఇది నిర్వహిస్తుంటారు. భక్తులు రామనామం చేస్తూ 1,3,9,21,156 రోజులు నిరంతరంగా భజన చేస్తుంటారు.
సుందర్ఘర్ జిల్లాలోని రూర్కేకాలో బృహత్తర పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. రూర్కెలా స్టీల్ ప్లాంట్. భారతదేశంలో ఎల్.డి ఆక్సిజన్ ఉపయోగిస్తున్న ఒకేఒక సంస్థగా ఇది గుర్తుంచబడుతుంది. అంతేకాక విదేశీ సహకారంతో ప్రభుత్వం స్థాపించిన మొదటి సంస్థగా ఇది గుర్తించబడుతుంది.
రాజ్నగర్ :- రూర్కెలా, సుందర్ఘర్ మద్య ఉన్న ప్రధాన నగరం రాజ్నగర్. ఇక్కడ ఒ.సి.ఎల్ సిమెంటు సంస్థ మరుయు పలు చిన్నతరహా పరిశ్రమలు, తరన్ టెక్స్‌టైల్ కంపనీ ఉన్నాయి.
సుందర్ఘర్‌లో 2 యు.ఎం.పి.పి సంస్థలు ఉన్నాయి. ఒకటి ఎన్.టి.పి.సి వారిచే దర్లిపలి వద్ద నిర్మినచబడుతున్న 1600 మె.వా థర్మల్ పవర్ ప్లాంట్.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో సుందర్ఘర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న ఒడిషా రాష్ట్ర 19 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
ఈ రెండు రాజాస్థానాలు మరాఠీ చక్రవర్తుల నాగపూర్ సామ్రాజ్యానికి చెందిన సంబలపూర్ పాలకుల ఆధీనంలో ఉంటూ ఉండేది. 1803లో ఈ ప్రాతం నాగపూర్ సైన్యాధ్యక్షుడు రఘూజీ భోంసలా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి స్వంతం చేసాడు. ఈ ఒప్పందం రూర్కేలా వద్ద " దేవ్గర్ ఒప్పదం " పేరుతో నెరవేర్చబడింది. 1806 నాటికి ఈ ప్రాంతం తురిగి రఘూజీ భోంసలా ఆధీనంలో ఉంచబడింది. చివరగా 1826 నాటికి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఈ ప్రాతం తిరిగి బ్రిటిష్ ఆధీనంలోకి మారింది. 1905 నాటికి ఈ ప్రాంతం చోటానాగ్పూర్ కమీషనర్ ఆధీనంలోకి వచ్చింది.
అంతేకాక ఈ ప్రాంతానికి ప్రత్యేక రాజకీయ ప్రతినిధిని ఏర్పాటు చేయబడింది. ఈ జిల్లా ప్రస్తుతం " రెడ్ కార్పెట్ "లో భాగంగా ఉంది.
ప్రస్తుత సుందర్ఘర్ జిల్లా ప్రాంతం మునుపటి గంగాపూర్, బొనైగర్ రాజాస్థానాలకు చెందినది. స్వాతంత్ర్యానంతరం 1948 జనవరి 1 న ఈ ప్రాంతం భారతప్రభుత్వం భూభాగంతో కలుపబడింది. ప్రాచీన కాలంలో దక్షిణ కోసలలో పాలకుల ఆధీనంలో ఉందని భావిస్తున్నారు. అయినప్పటికీ రాజకుటుంబం గురించి విభిన్నమైన అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. బొనై మండలం అని పిలువబడిన బొనైగర్ ఉత్కల సామ్రాజ్యానికి సామంతరాజైన మయూర పాలకుల పాలనలో ఉండేది. ప్రస్తుత గంగాపూర్ రాజకుటుంబం పర్మర్ సామ్రాజ్యానికి చెందినదిగా భావించబడుతుంది.
ఒడిషా రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో సుందర్ఘర్ జిల్లా ఒకటి. జిల్లా పశ్చిమ సరిహద్దులో చత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాయగడ జిల్లా, వాయవ్య సరిహద్దులో చత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రానికి జాష్పూర్ జిల్లా, ఉత్తర సరిహద్దులో జార్ఖండ్ రాష్ట్రానికి చెందిన సిండెగ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో జార్ఖండ్ రాష్ట్రానికి చెందిన పశ్చిం సింగ్‌భుం, దక్షిణ సరిహద్దులో కెందుఝార్ జిల్లా, ఝార్సుగూడా, దేవ్‌గర్, అంగుల్ జిల్లాలు ఉన్నాయి. జిల్లా కేంద్రంగా సుందర్ఘర్ పట్టణం ఉంది.
శ్రీ వరాహ లక్ష్మీనరసింహస్వామివారి ఆలయం - దక్షిణ సింహాచలంగా పేరుపొందిన ఈ ఆలయంలో, స్వామివారి బ్రహ్మోత్సవాలు, 2014, జూన్-9, సోమవారం నాడు ప్రారంభమైనవి. ఆరోజున తొలుత, గరుడ ధ్వజారోహణ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించారు. ఆ రోజు రాత్రి స్వామివారు చంద్రప్రభ వాహనంపై భక్తులకు దర్శనమిచ్చారు. స్వామివారు మంగళవారం ఉదయం సూర్యప్రభ వాహనంపై దర్శనమిచ్చారు. రాత్రికి హంసవాహనంపై భక్తులకు దర్శనమిచ్చారు. బుధవారం నాడు ప్రత్యేకపూజల అనంతరం, స్వామివారు చొప్పరంపై ఊరేగినారు. సాయంత్రం శేషవాహనంపై అభయమిచ్చారు. ఈ ఉత్సవాలలో భాగంగా శుక్రవారం అర్ధరాత్రి నుండి స్వామివారిని గరుడవాహనంపై పాతసింగరాయకొండ, సోమరాజుపల్లె గ్రామాలలో ఊరేగించారు. శనివారం స్వామివారు చొప్పరంపై దర్శనమిచ్చారు. అనంతరం స్వామివారికి వసంతోత్సవం నిర్వహించారు. శనివారం రాత్రికి గజోత్సవం సాగినది. ఆదివారం ఉదయం, స్వామివారి కళ్యాణం వైభవంగా నిర్వహించారు. సాయంత్రం ఉత్సవమూర్తులకు గ్రామోత్సవం నిర్వహించారు. ఆదివారం తెల్లవారుఝామున స్వామివారు గజవాహనంపై దర్శనమిచ్చారు. ఈ ఉత్సవాలు, 18వ తేదీ, బుధవారం నిర్వహించిన పుష్పయాగంతో ముగిసినవి.
శ్రీ పట్టాభిసీతారామాలయం - పునర్నిర్మాణం చేసిన ఈ ఆలయంలో 2014, జూన్-2, సోమవారం నాడు, సీతా, లక్ష్మణ, ఆంజనేయస్వాముల సమేత శ్రీ కోదండరామస్వామివారి నూతన శిలా విగ్రహ ప్రతిష్ఠ, కలశ స్థాపన కార్యక్రమాన్ని వైభవంగా నిర్వహించారు. వేదపండితులు, ఉదయం విష్వక్సేన ఆరాధన, పుణ్యాహవచనం, యంత్రస్థాపన, అనంతరం ఉదయం 7-45 గంటలకు శిఖర, కలశ స్థాపన నిర్వహించారు. అనంతరం సరిగా ఉదయం 8 గంటలకు శిలావిగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించారు. స్వామివారికి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించారు. వందలాది మంది భక్తులు స్వామివారి పీఠంలో వెండి, బంగారం వేసి తమ భక్తి చాటుకున్నారు. స్వామివారి శాంతి కళ్యాణం కన్నులపండువగా నిర్వహించారు. సాయంత్రం స్వామివారి గ్రామోత్సవం నిర్వహించారు.
ఈ గ్రామ పంచాయతీ కార్యదర్శి వి, బ్రహ్మానందరెడ్డి, రాష్ట్రంలో ఉత్తమ గ్రామ పంచాయతీ కార్యదర్శిగా ఎంపికైనారు. జాతీయ పంచాయతీరాజ్ దినోత్సవ వేడ్కలలో భాగంగా, 2017, ఏప్రిల్-24న విజయవాడలో నిర్వహించు ఒక కార్యక్రమంలో రాష్ట్ర పంచాయతీరాజ్ శాఖామంత్రి నారా లోకేష్ చేతులమీదుగా వీరికి ఈ పురస్కారం అందజేసెదరు.
పాతసింగరాయకొండ గ్రామ సమీపాన, మన్నేరు ఒడ్డున జాతీయ రహదారి ప్రక్కన కొత్తవంతెన నిర్మించగా, పాతవంతెన క్రింద మట్టి త్రవ్వుచుండగా, 2017, మార్చి-27న, మూడు అడుగుల ఎత్తు ఉన్న, ఒక పురాతన రాతి శివలింగం బయల్పడింది.
మణిలాల్ మోహనదాస్ గాంధీ మోహన్‌దాస్ కరంచంద్ గాంధీ, కస్తూరిబాయి గాంధీ ల రెండవ కుమారుడు. ఈయన బ్రిటిష్ ఇండియాలో రాజకోట్ లో జన్మించారు. 1897 లో మణిలాల్ గాంధీ మొదటిసారి దక్షిణ ఆఫ్రికాకు ప్రయాణమయ్యారు. అచట డర్బన్ వద్ద ఫోయినిక్స్ ఆశ్రమం లో పనిచేస్తూ గడిపారు. భారత దేశ పర్యటనల అనంతరం 1917 లో మణిలాల్ గాంధీ మరల దక్షిణాఫ్రికా కు వెళ్ళి "గుజరాతీ-ఇంగ్లీషు" కు చెందిన "ఇండియన్ ఒపీనియన్" అనే వారపత్రిక లో ముద్రణా సహాయకునిగా పనిచేశారు. 1918 లో మణిలాల్ ఆ ముద్రణా సంస్థకు విశేష సేవలందించారు. అనంతరం 1920 లో ఆ పత్రికకు సంపాదకునిగా ఎదిగారు. ఆయన తండ్రి మహాత్మా గాంధీ వలెనే బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా పోరాడి అనేక సార్లు జైలు శిక్ష అనుభవించారు. ఆయన 1956 వరకు ఆ పత్రికకు సంపాదకునిగానే ఉన్నారు. ఆయన "సెరెబ్రల్ థ్రోంబోసిస్" అనే వ్యాధితో మరణించారు.
1927 లో మణిలాల్ గాంధీ "సుశీల మశ్రువాల"ను వివాహమాడారు. ఆయనకు ఇద్దరు కుమార్తెలు ఒక కుమారుడు. వారు సీత ,ఈలా గాంధీ , అరుణ్ మణిలాల్ గాంధీ . అరుణ్ మణిలాల్, ఎలా గాంధీలు సామాజిక-రాజకీయ కార్యకర్తలు. సమాజ సేవకులు. సీత కుమార్తె అయిన ఉమా డి.మెస్త్రీ యిటీవల "మణిలాల్ గాంధీ జీవిత చరిత్ర" పై ఒక పుస్తకాన్ని ప్రచురించారు.
చలియార్:- జిల్లా ఉత్తర భాగంలో ఉంది. నది పొడవు 169 కి.మీ. ఇది తమిళనాడు లోని ఇల్లంబరియేరి కొండలలో జన్మించింది. దీనికి చలిపుళా, పున్నపుళా, పాండియార్, కరీంపుళా, చెరుపుళా, వడపురంపుళా ప్రధాన ఉపనదులు ఉన్నాయి. చలివార్ నది నిలంబూర్, మాంపాడి, ఎడవన్న, అరీకోడె ద్వారా ప్రయాణించి కోళీకోడ్ జిల్లాలోని బేపోర్ వద్ద సముద్రంలో సంగమిస్తుంది. ఈ నదులలో చలియార్ మాత్రమే జీవనది మిగిలిన నదులు వేసవిలో ఎండిపోతుంటాయి.మలప్పురం జిల్లా కరువు బారిన పడడానికి ఇది ఒక కారణం. కేరళా పర్యావరణ ఆందోళన చరిత్రలో " కె.ఆర్. రహ్మాన్ " నాయకత్వం వహించిన చలియార్ ఆందోళన విజయవంతమైనదిగా గుర్తింపు పొదింది. ఈ భూభాగంలో నదీజలాల కలుషితానికి వ్యతిరేకంగా పోరాటం కొనసాగుతూనే ఉంది.
కడలుండిపుళా నది:- వెలియార్ పుళా, ఒలిపుళాల కలయికతో ఏర్పడింది. ఒలిపుళా చెరకొంబన్ కొండలలో జనిస్తుంది. వెలియార్ నది ఎరట్టకొంబన్ కొండలలో జనిస్తుంది. అవి సిలెంట్ వెల్లీ నేషనల్ పార్క మీదుగా ప్రవహించి ఎర్నాడు, వల్లువనాడు మీదుగా ప్రవహించి కొడలుండి మీదుగా సముద్రంలో విలీనం ఔతుంది. ఇది తన ప్రవాహ మార్గంలో మెలత్తూరు , పండిక్కాడు, పరప్పూరు, కూరియాడ్, పరప్పంగాడి మీదుగా ప్రవహిస్తుంది. నది పొడవు 130 కి.మీ.
జిల్లా ప్రాంతం వేదాధ్యాయానికి, ప్రాంతీయ రాజకీయాలకు కేంద్రంగా ఉండేది. తిరునవయ సంప్రదాయ ఆయుర్వేద వైద్యానికి పుట్టిల్లు. కోత్తక్కల్ ముస్లిం విద్యాకేంద్రానికి కేంద్రానికి కేంద్రంగా ఉంది. మలప్పురం జిల్లాలో పొన్నై, మంజేరి, పెరిందల్మన్న, కోత్తక్కల్ మొదలైన పట్టణాలు ఉన్నాయి. 1921లో ప్రస్తుత మలప్పురం జిల్లా విధ్వంసకర తిరుగుబాటు, మూకుమ్మడి హత్యలకు సాక్ష్యంగా ఉనది. తరువాత ఆర్థిక, సాంఘిక, రాజకీయ అభివృద్ధి కొనసాగింది. కేరళ రాష్ట్రంలో కమ్యూనిస్టు పాలన ఆరంభకాలంలో లాండ్ రిఫార్ం ఆఫ్ కేరళ చట్టం కింద కేరళాలో భూసంస్కరణ జరిగింది. 1970లో పర్షియన్ గల్ఫ్ వద్ద బృహత్తర చమురు నిల్వలు వెలువడ్డాయి. తరువాత పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో ఆర్థిక వెల్లువ కొనసాగింది. తరువాత వేలాది నైపుణ్యరహిత శ్రామికులకు పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో పనిచేయడానికి అవకాశం లభించింది. పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో పనిచేయడానికి వలస పోయిన శ్రామికులు ధనం పంపడం వలన జిల్లా ప్రాంతంలోని ఆర్థికవ్యవస్థ అభివృద్ధి పధంలో పరుగులు తీసింది. 20వ శతాబ్ధానికి జిల్లా ఆరోగ్య వ్యవస్థ ప్రథమస్థాయి - ప్రపంచ ఆరోగ్యసూచిక స్థాయికి చేరుకుంది. విద్యాపరంగా కూడా ప్రంపంచ స్థాయి ప్రమణాలకు చేరుకుంది.
కోళికోడ్ - మలప్పురం - అంగడిపురం- ఓట్టపాలెం - రైల్వే మార్గం. జిల్లాలో ఈ మార్గం కొరకు ఆసక్తితో ఎదురుచూస్తున్నారు. ఇది మలప్పురం జిల్లాను కోళికోడులో ఉన్న కరిప్పూర్ విమానాశ్రయంతో అనుసంధానిస్తుంది.
పనక్కాడు శీఘ్రగతిలో నిర్మించబడుతున్న ఎడు - హెల్త్ సిటీలో ఇంస్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఆర్ట్స్, సైన్సు కాలేజ్, మల్టీ స్పెషాలిటీ హాస్పిటల్ ఉంటాయి.
మలప్పురం డిస్ట్రిక్ ఉర్బనైజేషన్ రిపోర్ట్ టౌన్ ప్లానింగ్ డిపార్ట్మెంటు మలప్పురం- వలంచేరి సరికొత్త రహదారి ప్రతిపాదన.
వైరంకొడే వైరంకొడే వేళ , మలప్పురంలో నిర్వహించే ప్రబల ఉత్సవాలలో ఒకటి. వర్షికంగా నిర్వహించబడే ఈ ఉత్సవం ప్రతిసంవత్సరం ఫిబ్రవరి మాసంలో నిర్వహించబడుతుంది. ఈ ఉత్సవం 6 రోజులపాటు నిర్వహించబడుతుంది. ఈ ఉత్సవంలో ఊరేగింపు ప్రధానమైనది. సమీపంలోని గ్రామాల నుండి పూత, తిర, కట్టలన్, పులిక్కాల్ మొదలైన జనపద కళా ప్రదర్శనలతో ఈ ఉత్సవం ఆరంభమై వైరంకొడేకు చేరుకుంటారు. ఊరేగింపులో ఎర్రకోటా కలా అధికసంఖ్యలో పాల్గొంటాయి.
ఉత్సవ సమయంలో అర్ధరాత్రి సమయంలో బాణాసంచా కాల్చబడుతుంది. ప్రతిరోజు ఉదయం కనలాట్టం నిర్వహించబడుతుంది. ఉత్సవంలో మరొక ఆకర్షణ గ్రామీణ సంత. గ్రామీణులు గృహాలలో తయారు చేసిన మురం, పుల్లుపాయా, కైతోల పపయా, ఉలక్క, చూరల్, మనపత్రంగల్ మొదలైనవి సంతలో విక్రయిస్తారు. అంతేకాక గృహాలలో తయారు చేసిన స్వీట్లు, పిండివంటలు విక్రయానికి తీసుకువస్తారు. ఉత్సవంలో చేపల మార్కెట్ ప్రఖ్యాతి చెందింది. మత్స్యకారులు సాధారణంగా అరుదుగా లభించే చేపలను చెరువులు మడుగులు, నదులలో పట్టినవి తీసుకువచ్చి సంతలో విక్రయిస్తుంటారు. వీటికి సంతలో మంచి గిరాకీ ఉంటుంది.
మలప్పురం 20వ శతాబ్దం ఆరంభంలో ఖిలాఫత్ ఉద్యమం, మొప్లాజ్ తిరుగుబాటులో భాగస్వామ్యం వహించింది. 1947లో దేశానికి స్వాతంత్ర్యం రాకముందు బ్రిటిష్ ఇండియాలో మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో మలప్పురం జిల్లా భాగంగా ఉండేది. స్వతంత్రం తరువాత కూడా మలప్పురం మద్రాస్ రాష్ట్రంలో భాగంగా ఉండేది. 1956 నవంబరు 1 న మలబార్ జిల్లా ప్రాంతం కేరళ రాష్ట్రం లోని ట్రావంకోర్- కొస్చిన్ లో భాగంగా మారింది. 1957-1969 మద్య కాలంలో భూభాగంలో పెద్ద ఎత్తున మార్పులు జరిగాయి. 1957లో కొత్తగా రూపొందించబడిన తిరూర్ తాలూకాలో ఎర్నాడు, పొన్నై తాలూకాలు విలీనం చేయబడ్డాయి. పొన్నై తాలూకాలోని ఇతర ప్రాంతం కొత్తగా రూపొందించబడిన చవక్కాడి తాలూకాలో విలీనం చేయబడింది. మిగిలిన భాగం ప్రస్తుత పొన్నై తాలూకాగా రూపొందింది. మునుపటి పెరిందల్మన్న తాలూకా నుండి వల్లువనాడు తాలూకా రూపొందించబడింది. ఎర్నాడు తాలూకా, తిరూర్ తాలూకాలు కోళికోడు జిల్లాలో భాగంగా ఉన్నాయి. పెరిందమల, పొన్నై తాలూకాలు పాలక్కాడు జిల్లాలో భాగంగా ఉన్నాయి. ఎర్నాడు, పెరిందమల, తిరూరు, పొన్నై తాలూకాలను చేర్చి మలప్పురం జిల్లా రూపొందించబడింది.
మలప్పురం జిల్లాలో కళాలు, సంస్కృతి సంబంధిత ఉన్నత సంప్రదాయం ఉంది. ఈ భూమి నుండి అనేకమంది ప్రఖ్యాత రచయితలు వెలుగులోకి వచ్చారు. ఆధునిక మలయాళ సాహిత్యానికి తండ్రిగా స్తుతించబడిన తుంచత్ ఎళుతచ్చన్ తిరూర్ సమీపంలో ఉన్న త్రిక్కందియార్ వద్ద 400 సంవత్సరాల ముందు జన్మించాడు. 1921లో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా మొప్లాహ్ రిబెల్లియన్ ఉద్యమానికి కేంద్రస్థానంగా మలప్పురం చారిత్రక ప్రాధాన్యత ఉంది. జిల్లాలో మలప్పురం తంగల్ సమాధి ఉంది. మలప్పురం బ్రిటిష్ వ్యతిరేక ఉద్యమనాయకుడు, ముస్లిం పండితుడు ఉమర్ ఖ్వాజి జన్మస్థానం. పనక్కాడులో పనక్కాడు తంగల్ కుటుంబం, కేరళ రాష్ట్ర అధ్యక్షులు, ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లింలీగ్ కమిటీ ఉన్నాయి. కథాక్కళి మ్యూజియం కళామండలం తిరూర్ నంబిస్సన్ ఏళూరులో జన్మించాడు. మహాకవి వల్లక్కోల్ నారాయణ వంటి కవులు, వి.సి బాలకృష్ణ పణిక్కర్, మోయింకుట్టి మొదలైన ప్రముఖులు మలప్పురంలో జన్మించాడు. ఙానప్పన సృష్టికర్త పూంతానం పుట్టింది మలప్పురంలోనే.