polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
బాదంనూనె అహారయోగ్యం అయ్యినప్పటికి బాదంనూనెను వంటనూనెగా వుపయాగించరు.కారణం బాదంపప్పు ఖరీదు చాలాఎక్కువగా వుండటం వల్ల. బాదంనూనెను చర్మసంరక్షణిగా, కేశసంవర్థనిగా, ఎక్కువగా వుపయోగిస్తారు. బాదం నూనెను ఆవశ్యకనూనె వర్గానికి చెందినది.ఆవశ్యకనూనెలు, 'ఆవశ్యక కొవ్వుఆమ్లాలు వేరు.బాదంనూనె లేత పసుపురంగులో వుండును.ఒకవిధమైన ప్రత్యేకవాసన కలిగివుండును.బాదంనూనెను అరోమా థెరపి లో ఉపయోగిస్తారు.బాదంనూనెలో ఎకద్విబంధంవున్న ఒలిక్ ఆమ్లం అధికశాతంలో వుండి, అధికంగా వున్న ఒలిక్‌ఆమ్లం సింపిల్‌ ట్రైగ్లిసెరైడుగా ఉంది. పరిమళ, సుగంధనూనెలు వాటి వాసనను త్వరితంగా కొల్పొకుండ వుండుటకై బాదంనూనెను క్యారియరుగా కలుపుతారు .
పుష్పించిన6-7 నెలల తరువాత కాయలు పక్వానికి వచ్చును. బాదంకాయ పైభాగాన పీచుకలిగిన గట్టిపెంకును వుండి లోపలిభాగంలో బాదం పప్పు/గింజను వుండును. బాదం పప్పు దీర్ఘాండాకరంగా వుండి ఒకచివర కోసుగా వుండును. బాదంపప్పు పైభాగంలో చారలున్న ముదురు గోధుమరంగు పలుచనిపొర వుండును. పొరలోపలి బాదంపప్పు తెల్లగా లేదా లేత క్రీము రంగులో వుండును. బాదంపప్పు1-2 సెం.మీ. పొడవుండి, 1.-2గ్రాం. ల బరువు వుండును. బాదం కాయలో పైపెంకు వంటిభాగం 30-35%, బాదంపప్పు శాతం 65-70% వుండును. బాదంపప్పు మంచి పోషకవిలువలు కలిగివున్నది. బాదంపప్పులో కొవ్వులు , మాంసకృత్తులు , పిండిపదార్థాలు , ఖనిజాలు , విటమిన్లు సమృద్థిగా వున్నాయి.
బాదం పప్పునుండి స్క్రూప్రెస్‌ నుపయోగించి నూనెను తీయుదురు. చేతితో పనిచేయ్యు, లేదా విద్యుతు మోటరుతో పనిచేయు స్క్రూప్రెస్‌ల ద్వారా నూనె తీయుదురు. నూనెలోని సహజ లక్షణాలతో నూనెను పొందుటకై కోల్డ్‌ప్రెస్‌ ద్వారా నూనెను తీస్తారు. ఇంటిలోనే గృహావసరాలకై చేతితో పనిచేయు స్క్రూప్రెస్‌ల నుపయోగిస్తారు. వీటి ఉత్పత్తిసామర్ద్యం 1-5 కిలోలు గంటకు వుండును . వ్యాపారపరంగా ఉత్పత్తికై రోజుకు1-6టన్నుల ఉత్పత్తి సామర్ద్యం వున్న స్క్రూప్రెస్‌ల నుపయోగిస్తారు.స్క్రూప్రెస్‌ నుండి వచ్చిన నూనెలోవున్న మలినాలను వడబోత చేసి వేరు చేయుదురు.ఎక్కువ వెలుతురు తగలకుండ వుంచిన 6నెలలవరకు పాడవకుండ నిల్వ వుండును. అంతకు మించిన అక్సికరణవలన రంగు, వాసన మారును.
బాదంపప్పు నుండిబాదం నూనెను తీస్తారు. బాదం నూనె శాకతైలం, ఆహరయోగ్యం కూడా. అయితే బాదంపప్పును నూనె తీయుట కన్న వంటకాల తయారిలో రుచినిచ్చు పదార్థంగా విరివిగా ఉపయోగిస్తారు.
ఈ చిత్రం మార్చి 2, 2012న రామోజీ ఫిలిం సిటీ లో మొదలైంది. ఈ సినిమాని మే 15, 2012 వరకి సింగిల్ షెడ్యూల్ లో పూర్తీ చేసారు. పోస్ట్ ప్రొడక్షన్ పనులను అన్నపూర్ణ స్టూడియో లో మే 30, 2012 వరకు పూర్తీ చేసుకొని ఆగస్టు లో విడుదల చేశారు. పూరి జగన్నాద్ కి దర్శకత్వం పై ఉన్న అనుభవం తో పాటలు, యాక్షన్ సంఘటనలు మినహాయించి కేవలం 35 రోజుల్లో పూర్తీ చేసారు. అంతిమంగా ఈ సినిమా కేవలం రెండు నెలలలో పూర్తీ చేసుకొని రికార్డు సృష్టించింది.
శ్రీ వెంక‌టేశ్వ‌ర సినీ చిత్ర ఎల్ఎల్‌పి పతాకం పై బివిఎస్ఎన్ ప్రసాద్ నిర్మించిన చిత్రం దేవుడు చేసిన మనుషులు. పూరీ జగన్నాథ్ దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో రవితేజ, ఇలియానా, ప్రకాష్ రాజ్, బ్రహ్మానందం, కోవై సరళ, సుబ్బరాజు ముఖ్య పాత్రలు పొషించారు. ఈ చిత్రానికి రఘు కుంచె సంగీతం అందించారు. ఈ చిత్రం కేవలం 2 నెలలలోనే చిత్రీకరణ పూర్తిచేసుకుంది. భారీ అంచనాల నడుమ 2012 ఆగస్టు 15 న విడుదలైన ఈ చిత్రం పరాజయం పాలైంది.
రఘు కుంచె ఈచిత్రానికి సంగీతం అందించారు. ఈ చిత్రం ఆడియోను ప్రముఖ మ్యూజిక్ కంపెనీ ‘సోనీ మ్యూజిక్' సొంతం చేసుకుంది. జూన్ 22, 2012 న హైదరాబాద్‌లో ఆడియో విడుదల చేసారు.
పాత్రుడులు లేదా నగరాలు అంటే నగర పరిసరాలలో నివసించేవారు. వీరు 10వ శతాబ్దంలో యుద్ధంలో ఓడిపోయిన తరువాత కొంకణ్ కోస్ట్ లైన్ గుండా తిరుగుతూ చివరకు సముద్రంలో ప్రయాణించి విశాఖపట్నం-శ్రీకాకుళం మధ్య ప్రాంతానికి చేరుకున్నారు. అక్కడ వారు వార్ఫేర్, ఆయుర్వేద వైద్యం మొదలైన వాటిలో వారి నైపుణ్యాలతో అప్పటి తూర్పు గంగరాజుల నమ్మకాన్ని గెలుచుకున్నారు. అందువలన వీరు తూర్పు గంగా రాజుల క్రింద స్థానిక పాలకులు అయ్యారు. వీరు తూర్పు గంగ, గజపతి రాజులు మీద శ్రీకృష్ణ దేయరాయల దాడి వరకు వీరి పాలన కొనసాగింది. మరికొందరిని శ్రీ కృష్ణ దేవరాయలలో రాజ్యంలో సైన్యాధ్యక్షుడినిగా కూడా చేర్చారు, వీరు తరువాత చిన్న గ్రామాలను పాలించబడ్డారు. విశాఖపట్నం సమీపంలోని ఏడు గ్రామాలు ఈ కమ్యూనిటీ నుండి ప్రత్యక్ష వారసులు మరియు ఇప్పటికీ నాగర్లు కులంతో సంబంధం కలిగి ఉన్నారు. 18వ శతాబ్దంలో వీరి పూర్వీకులు విజయనగరానికి చెందిన ఆస్థాన వైద్యులు మరియు వైద్యులుగా ప్రముఖంగా ఎదిగారు. అప్పట్లో వీరు ఆయుర్వేద వైద్యం చేసేవారు. వీరి పూర్వీకులు విజయనగర రాజులకు వైద్యం చేశారు. వీరి వైద్య సేవలను మెచ్చిన వారు ఏడు గ్రామాలను ముఖాసాలుగా ఇవ్వడం జరిగింది. వీరు అప్పట్లో కరణీకం కూడా చేసేవారు.
శ్రీకాకుళం, విజయనగరం, విశాఖపట్నం, కృష్ణా జిల్లాలో ఎక్కువగాను, హైదరాబాద్‌, రంగారెడ్డి జిల్లాలలో అక్కడక్కడా ‘నగరాలు’ లేదా 'నాగరాలు' సామాజికవర్గానికి చెందివారు జీవిస్తున్నారు. వీరు ‘నగరాల్లో’ స్థిరనివాసం ఏర్పాటు చేసుకోవడంతో వీరికి నగరాలు లేదా నాగరాలు అనే పేరు వచ్చింది. విశాఖపట్టణంలోని మధురవాడ, గాజువాక, తగరపువాలస వంటి ప్రాంతాలలో, విజయవాడలోని ఒన్‌ టౌన్‌ లో, శ్రీకాకుళం లోని కళింగపట్నం, ఇతర గ్రామాలలో, విజయనగరంలోని గ్రామాలలో వీరు జీవించేవారు. వీరు రిజర్వేషన్ లేకుండా లుగా ఉండేవారు. ఈ నేపథ్యంలో నగరాలు కుల సంఘం నాయకులు తమ కులాన్ని తిరిగి రిజర్వేషన్ల జాబితాలో చేర్పించేందుకు అనేక ప్రయత్నాలు చేశారు. వారు చేసిన ప్రయత్నాలు ఫలించి 2008లో బీసి రిజర్వేషన్‌ జాబితాలోని డి గ్రూప్‌లో నగరాలు సామాజికవర్గాన్ని చేర్చుతూ ప్రభుత్వం జీఓ విడుదల చేసింది. ప్రస్తుతం వీరు వ్యవసాయదారులు, వ్యాపారస్తులుగా, ప్రభుత్వ శాఖలలో ఉద్యోగస్తులుగా,రాజకీయాల్లో పాల్గొంటూ జీవనం కొనసాగిస్తున్నారు.
నగరాలు లేదా పాత్రుడు అనేది దక్షిణ భారత రాష్ట్రమైన ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో కనిపించే సామాజిక సంఘం లేదా కులం. నాగరాలు ఆంధ్రప్రదేశ్ - గ్రూపులో 38వ కులం. పాత్రుడు జనాభా ఎక్కువగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని విశాఖపట్నం, విజయవాడ, అనకాపల్లి, విజయనగరం, శ్రీకాకుళం మొదలైన తీర ప్రాంతాలలో పంపిణీ చేయబడింది. పాత్రుడులను ఉన్నత శూద్రులుగా పరిగణిస్తారు. కుల బిరుదు "పాత్రుడు లేదా నాయుడు". పాత్రుడు అనేది బహుమతిని స్వీకరించడానికి తగినవారు అని సూచిస్తుంది.
ఈ పండగ ఇప్పుడు ఇంకొంచెం ప్రభావితమై ఆదునిక మైన టపాకాయలతో కొత్త పోకడలతో అలరారు చున్నది. పాత కాలంనాటి రోలు--- రోకలి పరికరం ఇఫ్ఫుడు లేదు. ఈ తరం వారికి అదంటే ఏమిటో తెలియదు. అల్లాంటి దాన్నొక దాన్ని తయారు చేయించి దాచి పెట్టి నేటి తరాల వారికి, బావి తరాల వారికి చూపించాలని పిస్తోంది.
దీన్నే దీపాల పండగ అని కూడా అనే వారు. ఎందు కంటే ఈరోజు ఇళ్లల్లో, చుట్టు ప్రక్కల, దిబ్బల్లో, దీపాలు పెడ్తారు. సాయంకాలం పిల్లలకు బలే సరదా. గోగు పుల్లలతో పొడవాటి కట్టలు కట్టి వాటి కొనలకు మంట పెట్తారు. దీన్ని "సుడ్దు" అంటారు. దాన్ని ఎత్తుకుని, అరుస్తూ పాటలు పాడుతారు. ఆ పాట ఎలా వుంటుందంటే "డేహేరి మాముళ్లో, డేహేరి గుళ్లారిగో . అంటూ పెద్దగా అరుస్తారు. పెద్ద పిల్లలైతే ఏదో బూతు పాటలు పాడతారు. అక్కడ నుండి కాటమ రాజు వద్దకు వచ్చి అక్కడ దీవించి (దీవించడం అంటే. కాలుతున్న సుడ్తును దేవునిముందు కిందికి పైకి ఆడించడము) ఆ తర్వాత అక్కడే అందరి సుడ్దులను కుప్పగా వేసి కాలుస్తారు. దీన్ని "అవ్వ గుడిసె" అంటారు మంట ఆరి పోయిం తర్వాత ఆ నిప్పుల్లో నడవడం ఆచారం అవి గోగు పుల్లల నిప్పులు గాన చూడ్డానికి ఖణ ఖణ లాడుతూ ఎర్రగా వుంటాయి గాని ఎక్కువగా కాలవు. మెత్తటి నిప్పులు. ఇదొక సరదా. ఈ పండగ కూడా పూర్తిగా కను మరుగైనది. కేవలం ఇండ్లల్లో దీపాలు మాత్రం పెడ్తున్నారు. దీపాలు పెట్టడ మెందుకంటే ఇది కార్తీక మాసం. కార్తీక దీపం పెట్టాలి. ఎత్తైన కొండలపై పెద్ద మంటలు పెడతారు. అవి రాత్రంతా కాలుతుంటాయి. దానినే కార్తీక దేపం అంటారు.
పండగలు అంటే పల్లెల్లో జరిగేవే పండగలు. పండగలను సంపూర్ణంగా ఆస్వాదించాలంటే పల్లెలకు వెళ్లాల్సిందే. పట్టణాలలో కూడా పండగలను భారీ ఎత్తున జరుపుకుంటారు, వినాయక చవితి, దీపావళి, దసరా, మొదలగు పండగలను బారీ ఎత్తున పట్టణాలలో జరుపు కుంటారు. నిజమైన పండుగ వాతావరణము పల్లెల్లోనే కనబడుతుంది. పట్టణాలలోని పండగలు వ్వక్తి గతమైనవి. కాకుంటే ఆ కుటుంబానికి పరిమితం. కాని పల్లెల్లో పండగ అంటే సామాజికమైనది. పల్లెవాసులంతా ఏకమై ఆప్యాయతతో ఎంతో ఆనందంగా జరుపు కుంటారు. ఇప్పుడు పల్లెల్లో కూడా పండగలను చేసుకునే పద్ధతిలో అప్పట్లో వుండే ఆప్యాయత కొంత తగ్గిన మాట వాస్తవమే. కాని సుమారు యాబై సంవత్సరాల క్రితం పల్లెల్లో పండగలు ఎలా జరిగాయో కొంత తెలుసు కుందాము. వ్వవసాయదారులైన పల్లె వాసులు తమ వ్యవసాయ పనులన్ని ఒక్క కొలిక్కి వచ్చి పంటలన్నీ ఇంటికొచ్చి న సమయాన వచ్చేదే సంక్రాంతి పండగ. మిగతా పండగలు ఎలా వున్నా రైతుకు ప్రాముఖ్యానిచ్చేదే సంక్రాంతి. ఇవి వరుస పండగలు.
గంగ జాతర, చిత్తూరు జిల్లా వ్వాప్తంగా గంగ జాతరలకు ప్రసిద్ధి ప్రతి పల్లెలోను గంగమ్మ గుడి వుంటుంది. ఒక వేళ లేకున్నా గంగ పండగ నాడు ఒక వేప చెట్టు కింద తాత్కాలికంగా గంగమ్మను నిలిపి పూజ, బలి మొదలగు కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. వీటిలో ప్రముఖంగా చెప్పుకోదగ్గవి.
గంగాధర నెల్లూరు దగ్గర వున్న బాటగంగమ్మ. ఈ మూడు ప్రాంతాలలో బారీ ఎత్తున జరిగే జాతరలకు చుట్టు ప్రక్కల వున్న రాష్ట్రాల నుండి కూడా భక్తులు పెద్ద ఎత్తున వస్తారు. గంగ జాతరలో. భక్తులు ముఖాలకు మసి బొగ్గు బొట్లు పెట్టుకొని వేపాకు మండలను మొలకు కట్టుకొని వూగడం సర్వ సాథారణం. కొంతమంది పూనకం వచ్చి వింత శబ్దాలు చేస్తూ ఊగు తుంటారు. నోరు కొట్టుకుంటూ వింత శబ్దాలు చేస్తు పాటలు పాడటము ఆచరమె.
ఉపవాసం, జాగారణ ఈ పండగ ప్రత్యేకలు. పొద్దున అందరూ స్నానాదికాలు కానిచ్చి శివాలయలో పూజ చేసి గుగ్గిళ్ళ ప్రసాదాన్ని ప్రతి ఇంటీకి పంచడం సాంప్రదాయం. సాయంత్రం గుగ్గిళ్ళను పంచడం ఒక పద్ధతి. శివాలయాల్లో రాత్రంతా ఎన్నో కార్యక్రమాలు, అనగా, నాటకాలు, బుర్ర కథలు, హరికథలు, ఇలా ఎన్నో జరుగుతాయి. రాత్రంతా నిద్ర పోకుండా జాగారణ చేయడానికి ఈ ఏర్పాటు. ఊర్లలోని అన్ని గుడులలో ఈ రాత్రికి చాల కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి. జాగారణ చేయడానికే ఈ ఏర్పాటు.
హల్లులకు పై పట్టికలో చూపిన విధంగా విలువలివ్వబడ్డాయి. ఉదాహరణకి, "బ" విలువ ఎప్పుడైనా "3" మాత్రమే, కానీ ఙ, ణ, మ, శ లలో దేనిద్వారానైనా సూచించవచ్చు.
సంయుక్తాక్షరాలు లేదా వత్తులతో కూడిన అక్షరాలు ఉన్నప్పుడు అచ్చులతో కూడని హల్లుకి విలువ ఉండదు. ఉదాహరణకి, "క్య" అనే సంయుక్తాక్షరం, లో, "య" అచ్చుతో కూడినదై ఉన్నందువలన దాని విలువ మాత్రమే గణించాలి.
భారతీయులు హిందూ-అరబిక్ సంఖ్యలను వాడారు. సాంప్రదాయికంగా, ఈ సంఖ్యలలో ఎడమనుండి కుడికి పోయినపుడు, స్థానవిలువ పెరుగుతుంది. ఇది, "అంకానామ్ వామతో గతి" అనే నియమం మీద ఆధారపడినట్టిది. ఉదాహరణకి, పందొమ్మిది వందల నలభై యేడుని 7491 అని రాయాలి.
ఈ పద్ధతిని గురించిన అత్యంత ప్రాచీనమైన ఉల్లేఖనం, సా.శ. 683నాటి హరిదత్తుని గ్రహచారణిబంధనం లోనిది. సా.శ. 869నాటి, శంకరనారాయణ రాసిన, లఘుభాష్యకారియవివరణంలో కూడా దీనినివాడినట్టు తెలుస్తోంది. కేరళలో ప్రసిద్ధమైన, కొన్ని ఖగోళ ఉల్లేఖనాలలోని, గ్రహస్థితులు కటపయాది పద్ధతిలో కూర్చబడి ఉన్నాయి. అటువంటి ఉల్లేఖనాలలో మెట్టమొదటిది, వరరుచి వ్రాసిన "చంద్ర వాక్యాని"అని భావిస్తారు. అందువలన కొంతమంది, ఈ పద్ధతికి వరరుచి ఆద్యుడు అని భావిస్తారు. వరరుచి సా.శ. 4 వ శతాబ్దికి చెందినవాడు. అందువలన ఈ పద్ధతి మొదటి సహస్రాబ్దపు తొలి శతాబ్దాలలో పుట్టిందని భావించవచ్చు. ఆర్యభటుని ఆర్యభటీయం లో కూడా ఖగోళ సంఖ్యలను తెలుపడానికి కటపయాది పద్ధతిని వాడినారు. అయితే, ఈ వాడుక మరికొంత ఆధునికతని సంతరించుకొంది.
కటపయాది పద్ధతిని ఎక్కువగా దక్షిణ భారతదేశంలో, ప్రముఖంగా కేరళలో వాడినట్లు భావిస్తున్నారు. అయితే, బర్మా దేశంలో కటపయాది పద్ధతిన కొన్ని పాళీ చంద్రసెంగకళలు లు లభ్యమయ్యాయి. అందువలన ఈ పద్ధతి కేవలం భారతదేశానికే పరిమితం కాలేదని తెలుస్తోంది. అంతేగాక, ఉత్తరభారతదేశంలో లభ్యమైన ఒక సంస్కృత తారేక్షం పైన, కటపయాది పద్ధతిలో వివిధ ఎత్తులు, మార్కు చేయబడినట్టు గుర్తించారు. ఇది ప్రస్తుతం, వారణాసిలోని సంపూర్ణానంద విశ్వవిద్యాలయంలో, సరస్వతీ భవన్ గ్రంథాలయంలో ఉన్నది.
సంఖ్యలను, పదాలద్వారానూ, శ్లోకాలద్వారానూ సులువుగా గుర్తుపెట్టుకోవడానికి వాడిన ఒక ప్రాచీన భారతీయ విధానం, కటపయాది పద్ధతి. కొన్ని అక్షరాలకు ఒకే లేదా వేర్వేరు అంకెలను కేటాయించి, మరికొన్నిటి విలువని సున్నాగా నిర్ణయించి, అర్థవంతమైన పదాలను సృష్టించి, తద్వారా సంక్లిష్టమైన సంఖ్యలను గుర్తుపెట్టుకోగలగడం, ఈ కటపయాది యొక్క ప్రత్యేకత.
కేరళకు చెందిన 14వ శతాబ్దపు గణితవేత్త - జ్యోతిష్కుడు, మాధవుని సైన్ పట్టిక వివిధ కోణాల సైన్ విలువలు ఈ పద్ధతిలోనే సూచించబడ్డాయి.
అనగా, 'న', 'ఞ', , అచ్చులకు "సున్నా" విలువ ఇవ్వబడుతుంది. కటపయతో మొదలు అన్ని హల్లులకు 1-9 వరకూ విలువలివ్వబడ్డాయి. సంయుక్త అక్షరాలు వచ్చినపుడు, వెనుక వచ్చిన హల్లుని మాత్రమే లెక్కలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. పొల్లు అక్షరాలను విడిచిపెట్టాలి.
సా.శ. 950 ప్రాంతానికి చెందిన రెండవ ఆర్యభట్టుని, "మహా ఆర్య సిద్ధాంతం"లో వృత్త వ్యాసానికీ, దాని చుట్టుకొలతకీ ఉన్న నిష్పత్తి అనగా "పై" విలువ ఈ క్రింది శ్లోకం క్రోడీకరించబడింది.
ఇది "అనూననూన్నానననున్ననిత్యై"' వ్యాసంగాగల వృత్తం యొక్క చుట్టుకొలత "చండాంశుచంద్రాధమకుంభిపాలైర్"' అనే అర్థం ఇస్తుంది.
అక్షరమాల అనగా అక్షరముల యొక్క ప్రామాణిక అమరిక. అక్షరములను ఒక పద్ధతి ప్రకారం కూర్చడం వలన దీనిని అక్షరమాల అంటారు. అక్షరమాలను వ్రాయోలి అని కూడా అంటారు. వర్ణమాలను ఆంగ్లంలో అల్ఫాబెట్ అంటారు. అక్షరమాలలో రాత గుర్తులు లేదా లిపి చిహ్నాలు ప్రాథమికంగా ఉంటాయి. సాధారణ సూత్రం ఆధారంగా ఒకటి లేదా ఎక్కువ భాష లలో రాయడానికి ఉపయోగించే అక్షరాలు మాట్లాడే భాష యొక్క ప్రాథమిక శబ్దములను సూచిస్తాయి. ఇది వ్రాసే వ్యవస్థల యొక్క ఇతర రకాలకు భిన్నంగా ఉంటుంది, ఉదాహరణకు శబ్దశ్రేణి , శబ్దలేఖముల (ఇందులో ప్రతి పాత్ర ఒక పదం, పదాంశం, లేదా అర్థవిభాగాన్ని సూచిస్తుంది) వంటి వాటికి.
డజన్ల కొద్ది అక్షరమాలలు నేడు వాడుకలో ఉన్నాయి, వీటిలో లాటిన్ అక్షరమాల అత్యంత ప్రజాదరణ పొంది ఉంది, ఇది గ్రీక్ భాష నుండి ఉద్భవించింది. అనేక భాషలు లాటిన్ అక్షరమాల యొక్క రూపాంతరాలను ఉపయోగిస్తున్నాయి, అదనపు అక్షరముల ఏర్పాటుకు భేదాన్ని సూచించే గుర్తులను ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇందులో ఒకటి ఆంగ్ల భాష, ఇది 26 అక్షరాలను ఈ విధంగా కలిగి ఉంది, అవి: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . చాలా అక్షరమాలలలోని అక్షరాలు పంక్తులుగా కూర్చబడి ఉంటాయి, అలాగే బ్రెయిలీ, ఫింగర్ స్పెల్లింగ్, మోర్స్ కోడ్ లలో ఉపయోగించే అసాధారణ అక్షరమాలల వంటి వాటిలో కూడా ఉంటాయి.
ఒక నిజమైన అక్షరమాల ఒక భాష యొక్క అచ్చులకు అలాగే హల్లులకు అక్షరాలను కలిగి ఉంటుంది. ఈ భావనలో మొదటి "నిజమైన అక్షరమాల" గ్రీకు అక్షరమాల అని నమ్ముతారు, ఇది ఫోనీషియన్ అక్షరమాల యొక్క మార్పు రూపం. అక్షరమాలలో గాని అచ్చుల యొక్క ఇతర రకాలలో గాని అన్ని సూచించబడవు, ఫోనీషియన్ వర్ణమాల వంటి సందర్భంలో లేదంటే అచ్చులు విశేషచిహ్నలలో లేదా హల్లుల యొక్క మార్పులలో ప్రదర్శించబడతాయి, ఉదాహరణకు భారతదేశం, నేపాల్ లలో ఉపయోగించే దేవనాగరి లిపి లాగా (ఈ వ్యవస్థలను గుణింతాల వ్యవస్థ లేదా అక్షరశబ్దవ్యవస్థ అని అంటారు).
ఈ ఆంగ్ల పదం "అల్ఫాబెట్" పూర్వ లాటిన్ పదం ఆల్ఫాబీటం నుండి మధ్య ఆంగ్లంలోకి వచ్చింది, గ్రీకు వర్ణమాల యొక్క మొదటి రెండు అక్షరాలైన ఆల్ఫా, బీటా నుండే ఇది క్రమంగా గ్రీకు గా ఉద్భవించింది. క్రమంగా ఆల్ఫా, బీటా, ఫోనీషియన్ వర్ణమాల యొక్క మొదటి రెండు అక్షరాల నుండి వచ్చాయి, వాస్తవ అర్థం వరుసక్రమంలో ఎద్దు , ఇల్లు .
అక్షరమాలలు సాధారణంగా వాటి అక్షరాల యొక్క ఒక ప్రామాణిక క్రమ సంబంధాన్ని కలిగి ఉంటాయి. సమకలన ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగకరమైన వాటిని ఇది చేస్తుంది, ప్రత్యేకంగా అనుమతించే పదాలచే అక్షరక్రమంలో వేరు చేస్తుంది. సంఖ్యా జాబితాల వంటి సందర్భాలలో "సంఖ్యా" క్రమ అంశాల యొక్క ప్రత్యామ్నాయ పద్ధతిగా కూడా అర్థమయ్యేలా వీటి అక్షరాలను ఉపయోగించవచ్చు.
తెలుగు భాషకు అక్షరములు యాభై ఆరు. వీటిని అచ్చులు, హల్లులు, ఉభయాక్షరములుగా విభజిస్తారు. ఇరవై ఒకటవ శతాబ్దంలో బాగా వాడుకలో ఉన్నాయి.12 అచ్చులు, 31 హల్లులు, నకార పొల్లు, నిండు సున్న, వెరసి 45 అక్షరములు. అరసున్న, విసర్గ వాడకం చాలవరకూ తగ్గిపోయింది. తెలుగు వర్ణ సముదాయమును మూడు విధాలుగా విభజించవచ్చును.
హనీమూన్ పదం వివాదాస్పదంగా ఉంది. కొంతమంది 1500 సంవత్సరాలలో పాత ఆంగ్ల "హోనీ మూన్" నుండి ఉద్భవించిందని పేర్కొన్నారు. హోనీ అనేది కొత్త వివాహం మాధుర్యాన్ని వర్ణించే పదం, వివాహిత దంపతుల మధ్య ప్రేమ అనివార్యంగా చంద్రుని క్షీణత వలె మసకబారుతుందని మూన్ సూచించాడు. "హనీమూన్" అనేది వివాహ వేడుక తరువాత వారాల్లో బాబిలోనియన్లు మీడ్ తాగే పురాతన ఆచారానికి నిదర్శనమని మరికొందరు వాదిస్తున్నారు. అయితే హనీమూన్ చరిత్రపై చరిత్ర కారులు పేర్కొన్నట్లు, నూతన వధూవరుల కొత్త జీవిత భాగస్వామితో ఒంటరిగా గడపడం, జీవితాన్ని కలలు కనడం వంటిదిగా భావించవచ్చు. హనీమూన్ అనేది నవ వధూవరుల మధ్య అవసరమైన సమయం, దూరం, ఏకాంతముగా గడపటానికి వివాహ వేడుకలలో జరిగే ప్రణాళిక మారటం, తో ఒత్తిడిని నివారణ కు ఒక మంచి అవకాశం అని కుటుంబాలకు తెలుసు.
హనీమూన్ లేక హనిమూన్ అనేది ఇంగ్లీషు పదం. దీనిని తెలుగులో తియ్యని వెన్నెల అని అంటారు. చంద్రుడు నెల రోజులకు సంకేతం, తేనె ఎంతో తీయగా మధురంగా ఉంటుంది వీటి రెండిటి కలయికే హనీమూన్. అలాగే నూతన వధూవరులు మధురమైన క్షణాలను అనుభవించడానికి, ఉల్లాసంగా గడపడానికి నెల రోజుల పాటు లేదా కొన్ని రోజులపాటు అందమైన, ప్రశాంతమైన ప్రదేశాలకు వెళ్ళి వస్తుంటారు. ఈ విధంగా నూతన వధూవరులు శారీరకంగా, మానసికంగా ఒకటైయెందుకు జరుపుకునే మొదటి ఉల్లాస యాత్రని హనీమూన్ అంటారు.
అమెరికా ప్రజలు హనీమూన్ 19 వ శతాబ్దపు గ్రేట్ బ్రిటన్ నుండి వచ్చిందని. బంధువులు పెళ్లికి హాజరు కాలేనప్పుడు, వారిని కలవడానికి నూతన వధూవరులు వారిని వ్యక్తిగతంగా చూడటానికి రైలు, బండిలో చాలా దూరం ప్రయాణించేవారని పేర్కొంటారు. ఈ ప్రయాణమును బ్రైడల్ టూర్ అని పిలుస్తారు,ఈ ప్రయాణాలు వారాలు లేదా నెలల తరబడి ఉండవచ్చు.
2008 సంవత్సరంలో ప్రారంభించిన ఐఐటీ, హైదరాబాద్ తాత్కాలిక ప్రాంగణం పూర్వ మెదక్ జిల్లా, ఎద్దుమైలారం గ్రామం లోని ఆర్డినెన్స్ ఫాక్టరీలో ఉంది. దీని శాశ్వత ప్రాంగణం సంగారెడ్డి జిల్లా దగ్గర కంది గ్రామంలో ఉంది. ఇది హైదరాబాద్ ఔటర్ రింగు రోడ్డుకి చాలా దగ్గరగా ఉంటుంది. 2009 ఫిబ్రవరి 27న, ఐక్య ప్రగతిశీల కూటమి చైర్ పర్సన్, సోనియా గాంధీ, శాశ్వత ప్రాంగణానికి శంకుస్థాపన చేసింది.
ఇంజనీరింగు, విజ్ఞానశాస్త్రాలు, లిబరల్ ఆర్ట్సు తదితర క్షేత్రాలలో మొత్తంగా 7 అండరుగ్రాడ్యుయేట్ ఇంజనీరింగు డిగ్రీలు, 6 పోస్టుగ్రాడ్యుయేటు ఇంజనీరింగు డిగ్రీలు, డాక్టరేటు డిగ్రీలను అందజేస్తోంది. వివిధ క్షేత్రాలలో నిష్ణాతులైన 83మంది ఆచార్యులు ఇక్కడ బోధిస్తున్నారు, పరిశోధిస్తున్నారు సలహాలనందిస్తున్నారు.
సంగారెడ్డి వద్దనున్న ‘కంది’ గ్రామంలో సుమారు 550 ఎకరాలలో సంస్థ శాశ్వత ప్రాంగణం విస్తరించి ఉంది. ఇది జాతీయ రహదారి 65 ను ఆనుకుని, ఔటర్ రింగురోడ్డుకి సమీపంలో ఉంది. ఇది సికిందరాబాదు రైల్వేస్టేషనుకి 50కి మీ దూరంలో ఉంది. 2011 అక్టోబరు 6న ఇక్కడ భూమిపూజ జరిగింది.
ప్రస్తుతం హైదరాబాదు నగరానికి 45 కి.మీ. దూరంలో, మెదక్ జిల్లా, ఎద్దుమైలారం గ్రామం, ఆర్డినెన్సు ఫాక్టరీ లోని తాత్కాలిక ప్రాంగణంలో కార్యకలాపాలను నిర్వహిస్తోంది. ఇక్కడికి అతి దగ్గరి బస్సుస్టాపు పటాన్ చెరువు వద్ద ఉంది.
శ్రీకృష్ణుడు సుభద్రను రాయబారం పంపుతాడు. అర్జునుడు ఆమె మాటలకు కోపగించుకొని, భర్త ఎంత అనురాగం చూపినా, ఆడవాళ్లకు పుట్టింటి వాళ్లపైననే మమకారం ఎక్కువని నిందిస్తాడు. తిరిగివచ్చిన సుభద్ర, శ్రీకృష్ణుని అనునయింప చూస్తుంది. శ్రీకృష్ణుడు ఆడవాళ్లు పుట్టిళ్లను గుల్ల చేసి మధ్యవచ్చిన భర్త అంటే పడి చస్తారని నిష్ఠూరమాడతాడు. రాయబారం విఫలమవ్వడంతో, శ్రీకృష్ణార్జునుల మధ్య యుధ్దం మొదలవుతుంది. యుద్ధం తీవ్రతరమవుతుంది. లోకాలు అల్లకల్లోలం కావడంతో, శంకరుడు ప్రత్యక్షమై శ్రీకృష్ణార్జునులు నరనారాయణుల అంశతో జన్మించిన వారని, వారి మధ్య వైరం లోకానికి హితం కాదని నచ్చచెపుతాడు. శ్రీకృష్ణార్జునులు శాంతిస్తారు. యుద్ధము ముగుస్తుంది. గయుని శ్రీకృష్ణుడు క్షమించి ప్రాణదానం చేస్తాడు.
చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం నాటకం రచించ గానే అప్పట్లో యువకుడైన ఆంధ్రకేసరి టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు తన బృందంతో ఈ నాటకాన్ని ప్రదర్శించే వాడట. టంగుటూరి ప్రకాశం అర్జునుని పాత్ర ధరించేవాడట. వారు 'నిటలాక్షుండిపుడెత్తి వచ్చిననురానీ' అన్న పద్యం చదివే తీరు చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం నకు ఎంతో నచ్చేదట. ఆయన పదే పదే ఆ పద్యాన్ని అతడి చేత చదివి వినిపించుకునే వాడట.
బందా కనకలింగేశ్వర రావు, పీసపాటి నరసింహమూర్తి ఈ నాటకంలో శ్రీ కృష్ణ పాత్ర ధారణకు ఎంతో పేరు గడించారు. పీసపాటి నరసింహమూర్తి, బి.వి. రంగారావు అర్జునుని పాత్రకు పెట్టింది పేరు. ధూళిపాళ సీతారామశాస్త్రి గయుడి పాత్రకు తనదైన వరవడి సృష్టించుకున్నాడు.
అదే విధంగా గయుడు ఆర్తనాదం చేస్తూ అర్జునుని సమీపిస్తాడు. ఆర్తత్రాణ పరాయుణుడైన అర్జునుడు ఆర్తనాదం వింటూనే గయునికి అభయమిస్తాడు. గయుడు ప్రాణభయం తీరి, సేదతీరిన పిమ్మట, శ్రీకృష్ణుని వలన తనకు ప్రాణభయం కలిగిందని తెలియ చేస్తాడు. అది తెలిసి అర్జునుడు నివ్వెరపోతాడు. జరిగిన విషయాన్ని అన్నదమ్ములతో చర్చిస్తాడు. అందరూ అర్జునుని సమర్థిస్తారు. కానీ, శ్రీకృష్ణునితో వైరం వచ్చిందని ఆందోళన చెందుతారు. శ్రీకృష్ణుడు, అక్రూరుని, గయుని వదలమని పాండవుల వద్దకు రాయబారం పంపుతాడు. అక్రూరుని సాదరంగా ఆహ్వనించిన పాండవులు, శ్రీకృష్ణుని పట్ల గౌరవం చూపుతూ, ఆర్తత్రాణపరాయణత్వాన్ని వదలలేమని సున్నితంగా చెబుతారు.
ఆకాశ యానం ముగించుకున్న గయుడు తన భార్యతో తన ఆకాశయాన విశేషాలను చెబుతూ ఉండగా అతని పట్టపు ఏనుగు మరణించిందని వార్త తెలుస్తుంది. దానికి విచారిస్తున్న చిత్రరథునికి శ్రీకృష్ణుని ప్రతిజ్ఞ ఆకాశ వాణి ద్వారా తెలియ వస్తుంది. ప్రాణభీతితో గయుడు శంకరుని మొదలుకొని అందరినీ శరణు కోరతాడు. అతనికి అభయం లభించదు. ఆ సమయంలో నారదుడు ద్వైతవనంలో ఉన్న అర్జునుని శరణుకోరమని సలహా ఇస్తాడు. శ్రీకృష్ణునికి అత్యంత ఆప్తుడైన అర్జునుడు తనకు శ్రీకృష్ణుని వలన ప్రాణభయం కలింగిందంటే ఏ విధంగా అభయమిస్తాడని సందేహం వ్యక్తం చేస్తాడు గయుడు. అందుకు నారదుడు ముందుగా శరణు కోరి, పిమ్మట తనకు ఆపద ఎందుకు వచ్చిందో తెలుప మంటాడు.
యమునా తీరంలో విహరిస్తూ శ్రీకృష్ణుడు తన చెలిగాడు కౌశికునితో తన శైశవ క్రీడలు వర్ణిస్తూ సంధ్యావందన సమయం సమీపించడంతో, యమునా నదిలో దిగి, దోసిలిలో నీరు తీసుకొని, సూర్యభగవానునికి అర్ఘ్యమిస్తూండగా నిష్ఠీరవం అతని దోసిలి లో వడుతుంది. శ్రీ కృష్ణునికి కోవం వచ్చి, ఆ నిష్ఠీరవం వేసింది ఎవరని యమునా నదిని అడుగుతాడు. చిత్రరథుడనే గంధర్వుడు ఈ దుష్కార్యానికి పాల్పడ్డాడని తెలియడంతో, అతనిని తన చక్రధారలతో ఖండిస్తానని తీవ్రంగా ప్రతిజ్ఞ చేస్తాడు.
తెలుగునాట ప్రఖ్యాతి చెందిన పద్యనాటకాలలో చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం రచించిన గయోపాఖ్యానం నాటకం ఒకటి. ఈ నాటకానికి ముందు ఇదే కథాంశంతో నాటకం వచ్చినా, చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం రచించిన నాటకమే చాలా ప్రాచుర్యం పొందింది.
పూలు పుష్పించు కాలం చెట్లు పెరిగే ప్రాంతాన్ని బట్టి మారును. పూలు పూయడం ఫిబ్రవరి-మార్చినెలలలో మొదలై ఏప్రిల్-మే నెలల వరకు కొనసాగును. ఫలదీకరణ తరువాత పళ్లగా మారుటకు రెండు-మూడు మాసాలు పట్టును. పూలు తెల్లగా, తియ్యటి, కమ్మని వాసన కల్గి 7.5-10 సెం.మీ వ్యాసంతో కొమ్మల చివర ఒంటిగా కాని, లేదా జతగా కాని పుష్పించును.పూలను కడుపునొప్పి, ఆయాసం వంటి వాటి నివారణ మందులలో వినియోగుస్తారు. ఎండబెట్టిన పూలను/పూలలోని భాగాలను ఆయుర్వేద మందులతయారిలో ఉపయోగిస్తారు.
కాయలు పళ్ళగా మారడం చెట్లు పెరుగు ప్రదేశాన్ని బట్టి మారును. బెంగాల్ లో జూలైనెల మధ్యనుండి సెప్టెంబరు వరకు, అస్సాంలో మే-జులైలో, వ్యానడ్ లో డెసెంబరు-జనువరిలో, ట్రావెన్‍కూర్ లోఅక్టొబరు-మార్చి నెలలలో పళ్ళు వచ్చును. పళ్లు ఎర్రగా, దీర్ఘ అండాకారంగా, గుండ్రంగా వుండును.3" వ్యాసం కల్గివుండును. ఒక్కో పండు 50-60 గ్రాములు వుండును. పెలుసైన గట్టి పెంకును కలిగి వుండును.ఒక పండులో 2-3 గింజలుందును. పై పెంకులో పీచు భాగం 50% వరకుండును. గింజలో విత్తనం 35% వరకుండును. గింజ పెంకులోపలి విత్తనం పసుపు రంగులో గుండ్రంగా వుండును .
సాధారణంగా పండి నేల రాలిన పళ్ళను సేకరించడం జరుగుతుంది. సేకరించిన పళ్లను దుడ్డు కర్రవంటి వాటితో బాది/నలగకొట్టి పళ్ళనుండి నూనె గింజలను వేరుచేయుదురు. సేకరించిన నూనె గింజలు పచ్చిగా వుండి తేమ శాతం అధికంగా వుండును. నూనెగింజలను కళ్లంలో ఆరబెట్టిన 50% వరకు బరువు తగ్గును. నిల్వ వుంచునప్పుడు చీడపీడలు ఆశించకుండుటకై 0.1% అల్‍డ్రెక్సు ను నేలమీద చల్లెదరు. ఆతరువాతం.1% హెక్షడొల్ ను గుంజలపై తరచుగా పిచికారి చేయుచుందురు. గింజలపైనున్న పెంకు ను పొట్టు తొలగించు యంత్రాల ద్వారా తొలగించి, విత్తనాలను నూనెతీయు యంత్రాలలో ఆడించి నూనెను తీయుదురు. నూనె బాగా దిగుబది రావటానికి విత్తనాలలో చిట్టూ ను కలిపి యంత్రాలలో ఆడించెదరు.కేకులో మిగిలివున్న నూనెను సాల్వెంట్ ఎక్సుట్రాక్షన్ ప్లాంట్ ద్వారా తీయుదురు.
అయోడిన్‌విలువ: ప్రయోగశాలలో 100 గ్రాములనూనెచే గ్రహింపబడు ఐయొడిన్‌గ్రాములసంఖ్య.ప్రయోగసమయంలో ఫ్యాటిఆసిడుల ద్విబంధమున్న కార్బనులతో ఐయోడిను సంయోగంచెంది, ద్విబంధాలను తొలగించును. అయోడిమ్ విలువ అసంతృప్తఫ్యాటి ఆసిడ్‌లు ఏమేరకు నూనెలో వున్నది తెలుపును.
సపొనిఫికెసను విలువ: ఒకగ్రాము నూనెలోని ఫ్యాటిఆసిడులను సబ్బుగా మార్చుటకు కావలసిన పోటాషియంహైదృఆక్సైడ్, మి.గ్రాంలలో.
అన్‌సపొనిఫియబుల్‌మేటరు: పోటాషియం హైడ్రాక్సైడుతో సపొనిఫికెసను చెందని నూనెలో వుండు పదార్థంలు.ఇవి అలిపాటిక్‌ఆల్కహల్‌లు, స్టెరొలులు, హైడ్రొకార్బనులు, రంగునిచ్చు పదార్థములు (, రెసినులు.
నాగకేసరిచెట్తు విత్తనాలనుండి కూడా నూనెను తీయవచ్చును.ఈచెట్టు గట్టిఫెరెకుటుంబానికి చెందినది.వృక్షశాస్త్ర నామం:మెసుయ ఫెర్రె .ఈచెట్టును హిందిలో నహొర్/నాగ్‍కేశర్, కర్నాటకలో నాగసంపిగె, కేరళలో నంగు/ఛురాలి, తమిళనాడులో నంగల్/సురులి, మరాతి, గుజరాత్‍లో నాగ్‍చంప, అస్సాంలో నహొర్, ఒడిస్సాలో నగెస్‍వరొ బెంగాలిలో నగ్‍కెసర్ అనియు, ఆంగ్లంలో పగొడ చెట్టు అని వ్యవహరిస్తారు.
ఈచెట్లు తూర్పు హిమాలయాలు, పశ్చిమ కనుమ లు, కర్నాటక, కేరళలోని సతతహరిత అడవుల్లో, అలాగే అస్సాం, బెంగాల్, అండమాన్‍ దీవులలోని అడవుల్లోను వ్యాప్తి చెంది వున్నాయి.దక్షిణ భారతంలోను వీటి వునికి కలదు.తమిళనాడులోని తిరువన్‍మలై అటవీ ప్రాంతంలో పెరియ నుంగు రకం, అలాగే కేరళలోని పాలఘాట్ లోని సైలంట్ వ్యాలిలో వ్యాప్తి చెందివున్నాయి. సముద్ర మట్టంనుండి 200 అడగుల ఎత్తు ప్రదేశాల్లో పెరుగును.
నూనె గింజలో నూనెశాతం 40-45% వరకుండును. పైపెంకును తొలగించిన తరువాత విత్తనం లో60-77% వరకుండును. నూనె చిక్కగా వుండును. స్నిగ్ధత అధికం. నూనె ఎరుపుగా లేదా ముదురు బ్రౌన్ రంగులో వుండును. చేదురుచి కలిగి, వికారంపుట్టించే వాసనతో వుండును. ఈ నూనె ఆహరయోగ్యంకాదు. పారిశ్రామిక రంగంలో ఇతర ప్రయోజనాలున్నాయి.
నూనెలో మిరిస్టిక్ ఆమ్లం, పామిటిక్ ఆమ్లం, స్టియరిక్ ఆమ్లం, అరచిడిక్ ఆమ్లాలు సంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం లు.ఒలిక్ ఆమ్లం ఒకద్విబంధమున్న, లినొలిక్ ఆమ్లం రెండు ద్విబంధాలున్న అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లంలు.
ఈ లోపు లక్ష్మీనారాయణ ముగ్గురు కూతుర్లు విదేశాల్లో చదువుకుని అక్కడకు వస్తారు. వాళ్ళు తండ్రి చెప్పినట్లు ఆయన స్నేహితుడి కొడుకులను వివాహం చేసుకోవడానికి ఒప్పుకోరు. అప్పుడు వారికి ఒక ఆలోచన వస్తుంది. ఎవరైనా ముగ్గురు అందమైన యువకులను వాళ్ళను ప్రేమించినట్లు నటింపచేసి తర్వాత మోసం చేస్తే అప్పుడు తమ మాట విని తాము చూసిన సంబంధాలే పెళ్ళి చేసుకుంటారని అనుకుంటాడు. అందుకోసం తనదగ్గర నమ్మకస్తులుగా పనిచేసే చందు, బాలు, కామేష్ ల మీదనే ఆధారపడతాడు లక్ష్మీనారాయణ. ఈ ముగ్గురు కూడా తమకు ఆయన సకల సౌకర్యాలు కల్పిస్తుండటంతో సరేనని ఒప్పుకుంటారు. తీరా వాళ్ళని మోసం చేసే సమయం వచ్చేసరికి వారికి వాళ్ళని నిజంగానే పెళ్ళి చేసుకోవాలనే కోరిక పుడుతుంది. చివరికి వారు తమ భార్యలను వదిలేసి వాళ్ళను పెళ్ళిచేసుకున్నారా లేదా అనేది మిగతా కథ.
బాలు, చందు, కామేష్ అనే ముగ్గురు మిత్రులు తమ కుటుంబాల్లో చిన్న చిన్న సమస్యలతో చెరువులో దూకి ఆత్మహత్య చేసుకోవాలనుకుంటారు. అదే సమయంలో వ్యాపారాలు సరిగా నడవక ఆత్మహత్య చేసుకోబోతున్న లక్ష్మీనారాయణ అనే వ్యాపారవేత్తను ఆత్మహత్య చేసుకోకుండా ఆపుతారు. అతని వ్యాపారాన్ని తమ ఆలోచనలతో గాడిలో పెట్టి అతని దగ్గర ఉద్యోగస్తులుగా స్థిరపడతారు. ఈ ముగ్గురికీ వివిధ కారణాలతో సంసార సుఖం ఉండదు. చందు భార్య దైవభక్తురాలు. పూజలు, పునస్కారాల పేరుతో భర్తను దగ్గరికి రానివ్వదు. బాలు భార్య ఒక న్యాయవాది. ఆమెకు పనే లోకం. దాంతో ఆమె భర్తను చెంత చేరనివ్వదు. కామేష్ భార్య ఒక టి.వి నటి, ఆమె తన అందాన్ని కాపాడుకోవడం కోసం భర్తకు దూరంగా ఉంటుంది.
సందడే సందడి 2002 లో ముప్పలనేని శివ దర్శకత్వంలో విడుదలైన సినిమా. ఈ చిత్రాన్ని ఆదిత్యరాం మూవీస్ పతాకంపై ఆదిత్య రాం నిర్మించాడు. ఇందులో జగపతి బాబు, రాజేంద్ర ప్రసాద్, శివాజీ, రాశి, ఊర్వశి, సంఘవి, కోవై సరళ ముఖ్య పాత్రల్లో నటించారు.