polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
కృష్ణ దుబాయ్లో ఉంటాదు, ఇక్కడ అతను వ్యబిచారమ్లో విక్రయించబడే కొంతమంది భారతీయ బాలికలను రక్షిస్తాడు, అతని ప్రియరాలు స్నేహ , గురు మాణిక్యం తో కలిసి వైజాగ్ లో తిరిగి రావాలని ప్రణాళిక చేస్తున్నాడు భారతదేశంలో వారి వివాహం గురించి పెద్దలకు చెప్పటానికి.అప్పుడు అతను స్నేహ తండ్రి జితేంద్ర యొక్క వ్యాపార భాగస్వామి తో కలస్తాడు.అతను విమానాశ్రయం నుండి తిరిగి వచ్చినప్పుడు, అతను జితేంద్ర పెద్ద కుమారుడు చోటు , అతని అనుచరులను అతనిని చంపాలని కోరుకునే మాజీ ఎమ్మెల్యేని రక్షిస్తాడు.కృష్ణ వాటిని తీవ్రంగా కొడతాడు, ఇది జైదీవ్ యొక్క మాజీ సహచరుల అది గుర్తిస్తారు. ఇంతలో, చోటు, మాజీ ఇద్దరూ అదే ఆసుపత్రిలో చెరతారు. చొటు ఆ ఎం.ఎల్.ఎ.ని చంపటానికి వెల్తాడు కాని రహస్యకర పరిస్థితులలో అతను చనిపొతాడు.జయదెవ్ పొలిసులతో కలసి హాస్పటల్ సి.సి. ఫుతేజ్లో కృష్ణని చుసి అతనని చంపాలని చుస్తాడు.ఆలయం వద్ద అతను కృష్ణని కాల్చి తన రెండవ కుమారుడు, అతని సహచరులను స్నేహతో సహా మొత్తం కుటుంబాన్ని చంపడానికి ఆదేశిస్తాడు, కాని సరైన సమయంలో జైదేవ్ , కృష్ణుడి అన్నయ్య) వారిని రక్షిస్తాడు.
ఈ చిత్రం 1989 లో జితేంద్ర , అతని తండ్రి, కర్నూలులో నిర్దాక్షిణ్యమైన డాన్ స్థానిక కుమార్తె అయిన కల్యాణిని పెళ్ళిచుపులు కోసం వైజాగ్ వస్తాడు.తిరిగి వెళ్ళెడప్పుడు, జితేంద్ర కారుతో ఒక వ్యక్తిని గుద్ది, కారు నుంచి బయటకు రావాలని అడిగిన ఒక వ్యక్తిని కల్చేస్తాడు.దానితో చుట్టు ఉన్న వ్యక్తులు అతనని ఆ ప్రాంతపు పెద్ద మనిషి దగ్గరకు తీసుకు వెల్తారు.అతని కుటుంబంలో, అతని తల్లి; భార్య ఒక కళాశాల లెక్చరర్; సోదరి ; బావ ; వారి పిల్లలు; యువకుడైన కుమారుడు జైదేవ్, కుమార్తె;, అతని విశ్వసనీయ భాగస్వామి రఘవియా .ఆ పెద్ద మనిషి గాయపడినవారికి క్షమాపణ చెప్పి పరిహారం చెల్లించమని జితేంద్రను అడుగుతాడు. ఇది జితేంద్ర అహాన్ని దెబ్బతీస్తుంది, ప్రజలను పేదలుగా పిలిచి వారిని అవమానిస్తాడు. ఆ పెద్ద మనిషి కోపంగా అతన్ని కొట్టి అతన్ని అరెస్టు చేస్తాడు, అందుచే జితేంద్ర పగ పడతాడు.
జితేంద్ర తండ్రి భూస్వామి భార్య, జైదేవ్ను కిడ్నాప్ చేసి, ఫిర్యాదును తిరిగి తీసుకోవాలని అతన్ని బలవంతం చేస్తాడు.జితేంద్ర విడుదలయ్యారు, వారు బంధించి ఉన్న ప్రదేశానికి వెళతారు.అతను తన తండ్రి చనిపొయి ఉండతం చూస్తాడు, వారిలో చాలామంది హంతకులు చంపబడ్డారు. జమీదేవ్ తల్లిని చంపినందువల్ల రామరాజు హత్య చేసినట్లు వెల్లడించారు. అందువలన వారి శత్రుత్వం శాశ్వతమైనది.తిరిగి జయదేవ్ ఇంటిలో, జైదేవ్ నానమ్మ తన ముత్తాత, తాత, మామయ్య లాగ హత్యకు గురవుతాడని భయపడుతుంది, అందువల్ల అమె వారి కుటుంబ సభ్యులందరిని విదేశాలు పంపుతుంది.జితేంద్ర విశాఖపట్నమ్లో పలుకుబడిగల వ్యక్తిగా మారతాడు.
ఈ చిత్రాన్ని ఆచంట రామ్, ఆచంట గోపిచంద్, సుంకర అనిల్ 14 రీల్స్ ఎంటర్టైన్మెంట్ క్రింద సంయుక్తంగా నిర్మించారు, కొర్రపాటి సాయి వారాహి చలన చిత్రం ద్వారా సమర్పించారు. సింహ తరువాత బోయపాటి శ్రీనుతో నందమూరి బాలకృష్ణ ఈ చిత్రంలో రెండవ సారి పనిచేశారు. ఇంకా ఈ చిత్రంలో రాధిక ఆప్టే, సోనాలీ చౌహాన్, జగపతిబాబు నటించారు. ఈ చిత్రానికి దేవి శ్రీ ప్రసాద్ సంగీతం అందించగా, రామ్ ప్రసాద్ ఛాయాగ్రహణం నిర్వహించారు. ఈ సినిమాకు ఉత్తమ స్పెషల్ ఎఫెక్ట్స్ విభాగంలో నంది అవార్డు వచ్చింది.
ప్రస్తుతం జయదేవ్ నుండి రక్షించటానికి జితేంద్ర యొక్క మూడవ కుమారుడు అమెరికాకు వెళ్లడానికి ఎమ్మెల్యే సలహా ఇస్తాడు.జైదెవ్ తన కుటుంబ సభ్యులతో కలుస్తాడు.జితేంద్ర రాష్త్రానికి ముఖ్యమంత్రి అవ్వటానికి ఎం.ఎల్.ఎ.లకు లంచం ఇవ్వటానికి సిద్దపదతాడు.కాని జైదెవ్ వారిని హెచ్చరించి ప్రజల కోసం పని చెయ్యలని చెబుతాడు.జితేంద్ర వారిని చంపటానికి వస్తాడు కాని జైదెవ్ జితేంద్రని చంపటంతో కథ ముగుస్తుంది.
జిల్లా కెక్టర్ ఆధ్వర్యంలో ముద్రించిన కరపత్రాల్లో పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలో ఎన్ని పుష్కర ఘాటులున్నాయి, అక్కడికి ఎలా చేరుకోవాలి. ప్రసిద్ధి చెందిన ద్వారకా తిరుమల, పాలకొల్లు, భీమవరం, మద్ది ఆంజనేయ స్వామి వంటి ఆలయాల వశిష్టతను తెలియజేయడం వంటివి ఉన్నాయి.
అన్నవరం దేవస్థానంతోపాటు ద్రాక్షారామ, సామర్లకోట, పిఠాపురం, తలుపులమ్మ లోవ, అంతర్వేది, అయినవిల్లి, ర్యాలి, వాడపల్లి, ద్వారపూడి వంటి దేవాలయాల రాజమండ్రికి ఎంతెంత దూరంలో ఉన్నాయో, ఆయా దేవాలయాల విశిష్టతలను వివరిస్తూ ఈ కరపత్రాలు ముద్రించారు.
తూర్పుగోదావరి జిల్లాలో సమాచారశాఖ ద్వారా అలాగే ఆయా జిల్లా కలెక్టర్లు పలు జాతీయ బ్యాంకులు, వ్యాపార సంస్థలు, పబ్లిషన్స్, పర్యటకశాఖ వారు, ఇతరులు కరపత్రాలు, పుస్తకాలు ప్రచురించి పంపిణి చేశారు.
2003 పుష్కరాల సమయంలో టెక్నాలజీ అంతగా అభివృద్ధి చెందలేదు. ప్రచారం విషయంలో దూరదర్శన్ ఛానల్ కీలకపాత్ర పోషించింది. అప్పట్లో ఉన్న న్యూస్ ఛానల్ వారు పుష్కరాను టెలికాస్ట్ చేసే పరిస్థితి లేదు.
పుష్కరాలు విశిష్టత, పుష్కరాలు ఎపుడొస్తాయి, ఎందుకొస్తాయి, పుష్కరాలలో ఏయే విధులు నిర్వహించాలి, ఏరోజు ఏదానం చేయాలి, గోదావరి ఎక్కడ పుట్టింది, ఎలా ప్రవహిస్తుంది వంటి సమాచారంతో ఉన్న పుస్తకాలు విశేష ఆదరణ పొందాయి.
2003 పుష్కరాల కరపత్రాలను జూలై 8న కాకినాడ కలెక్టరేట్ లో యనమల రామకృష్ణుడు, ఎంపిలు ముద్రగడ పద్మనాభం, వంగ గీతా, కలెక్టర్ జవహర్ రెడ్డి, జాయింట్ కలెక్టర్ ఉదయలక్ష్మీలు ఆవిష్కరించారు.
రాజమండ్రికి వచ్చే భక్తులకోసం రైల్వే, బస్సు సమాచారం, పోలీసు, రెవెన్యూకు సంబంధించిన ఫోన్ నెంబర్లు, హోటల్స్ వాటి వివరాలను తెలియజేస్తూ కూడా కరపత్రాలు ముద్రించి పంపిణిచేశారు.
పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలో కూడా ఇదే తరహాలో కరపత్రాలను అందజేశారు. కొవ్వూరు కేంద్రంగా గోపాదక్షేత్రం ద్వారా పుష్కర వేడుకలు నిర్వహించారు.
రాజమండ్రితోపాటు గోదావరి తీరాన ఎన్ని పుష్కర ఘాటులున్నాయి, ఎంతెంత దూరంలో ఉన్నాయి, అక్కడవుండే దేవాలయాల మ్యాప్ లను ఈ కరపత్రాల ద్వారా వివరించారు.
రైడర్స్ ఆఫ్ ది లాస్ట్ ఆర్క్ ఆంగ్లం: 1981 అనే "సాహస యాత్రతొ కూడిన హాలివుడ్ చిత్రాన్ని ప్రముఖ దర్శకుడు స్టీవెన్ స్పీల్బర్గ్ దర్శకత్వం వహించారు. ఈ చిత్రం ఇండియానా జొన్ స్ రైడర్స్ ఆఫ్ ది లాస్ట్ ఆర్క్ పేరు మీదుగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎంతొ ప్రసిద్దికెక్కింది. ఈ చిత్రాన్ని స్పీల్బర్గ్ మిత్రుడు జార్జ్ లూకాస్ పారమౌంట్ నిర్మాణ సంస్థ ఆద్వర్యంలొ నిర్మించాడు. ఈ చిత్రంలొ కథానాయకుడిగా హారిసన్ ఫార్డ్ నటించారు. ఈ చిత్రానికి కొనసాగింపుగా తరువాత 3 చిత్రాలు వచ్చాయి. ఇండియానా జోన్స్ "ద టెంపుల్స్ ఆఫ్ డూమ్" "ద లాస్ట్ క్రూసేడ్"" ద కింగ్డం ఆఫ్ క్రిస్టల్ స్కల్" చిత్రాలు కూడా ఘనవిజయం సాధించాయి. ఈ చిత్రాలలోనూ హారిసన్ ఫార్డ్ నటించారు. ఈ చిత్రం ఆ సంవత్సరం విడుదలైన అన్నిటి కంటే ఎక్కువ వసూళ్ళు సాధించింది. ఈ చిత్రం ఆ సంవత్సర ఆస్కార్ అవార్డులలో 9 విభాగాలలో ఎంపికైంది. ( , , ,
జోన్స్, మారియాన్ పెట్టెను కైరొ నుండి ఇంగ్లండ్కు వెళ్ళే స్టీమరులో తీసుకుని వెళ్తారు. మరునాడు ఉదయం ఆ స్టీమర్ను బెలూక్, డీట్రిచ్ తమ ఆదీనంలొకి తెచ్చుకుంటారు. మారియాన్ను మళ్ళి బందిస్తారు. జోన్స్ అది గ్రహించి వారి కంట పడకుండా వారిని వెంబడిస్తాడు. బెలూక్ దానిని హిట్లర్కు అప్పగించే ముందు దాని శక్తిని ఒకసారి పరీక్షించాలనుకుంటాడు. ఏజియన్ సముద్రం దగ్గర్లొని ఒక నిర్జన ప్రదేశం లోకి పెట్టెను తీసుకువెళ్తున్నప్పుడు జోన్స్ వారికి ఎదురుపడి ఆ పెట్టెను తనవద్దనున్న రాకెట్ లాంచర్ ద్వారా నాశనం చేస్తానని చేప్తాడు. అయితే బెలూక్ కి తెలుసు జోన్స్ అంత విలువైన వస్తువును నాశనం చేయడని.అప్పుడు జోన్స్ వారికి లొంగిపొతాడు. మారియాన్ను జోన్స్ను బంధించి పురాతన పద్ధతుల ద్వారా అ పెట్టెను తెరవగా అందులో ఇసుక తప్ప ఏమీ వుండదు. ఒక్కసారిగా ఆ పెట్టెలోనుండి ఆత్మలు బయటకు వస్తాయి. మానవాతీత శక్తుల ద్వారా ఏదొ ప్రమాదం సంభవిస్తుందని జోన్స్ ముందే గ్రహిస్తాడు. ఆ అత్మలను చూడడం ద్వారా ప్రమాదం ఉందని మారియాన్ను గట్టిగా కళ్ళు మూసుకొమంటాడు. ఈ విషయం తెలియని నాజిలు, థొట్, బెలూక్ ఆ పేతాత్మల దాటికి మరణిస్తారు.
వాషింగ్టన్ డి.సి లోని ఆర్మి అధికారులు ఈ పెట్టెను ప్రభుత్వ గిడ్డంగిలో ఉంచి దానిని గొప్ప పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తల పర్యవేక్షణలో ఉంచుతారు. ఆ ప్రదేశంలో ఇటువంటి పెట్టెలు లెక్కలేనన్ని ఉంటాయి.
ముహమ్మద్ అజాం షాహ్ 1653 జూన్ 28న రాజకుమారుడు ముహి- ఉద్ - దీన్ ఆయన పట్టమహిషి దిల్ రాస్ బాను బేగం లకు బుర్హంపూర్‌లో జన్మించాడు. ముహమ్మద్ అజాం షాహ్ తల్లి అతడికి నాలుగు సంవత్సరాల వయసులోనే మరణించింది. దిల్ రాస్ బాను బేగం తండ్రి " మిర్జా బాది - ఉజ్- జమాన్ సఫవి " . మిర్జా బాది - ఉజ్- జమాన్ సఫవి పర్షియా పాలించిన సఫానిద్ మంశానికి చెందినవాడు. అందువలన అజాం తండ్రి తరఫున తింరిద్ వంశావళికి చెందినవాడు అలాగే తల్లి తరఫున సఫానిద్ వంశావళికి చెందినవాడు. అందువలన అజాం తన గురించి గర్వపడేవాడు. అతడి తమ్ముడు రాజకుమారుడు సుల్తాన్ ముహమ్మద్ అక్బర్ మరణించిన తరువాత ఔరంగజేబు ఏకైక వారసుడుగా గుర్తించబడ్డాడు.
జహంజెబ్ అజాంకు పట్టపురాణి, అజాం అభిమానపాత్రురాలైన భార్య. 1670 ఆగస్టు 4 న అజాం పెద్ద కుమారుడికి జన్మ ఇచ్చింది. కుమారునికి "బీదర్ బఖ్త్" అని తాత చేత నామకరణం చేయబడింది. ఔరంగజేబు తన జీవితమంతా కుమారుడు అజాం, కోడలు జహంజెబ్ , రాకుమారుడు బీదర్ భఖ్త్ పట్ల అపారమైన ప్రేమాభిమానాలు కనబరిచాడు. అజాం విచక్షణ, అందం, సదా విజయాన్ని సాధించే వాడు. అతడు సాధించిన యుద్ధాలలో అతడికి విలాసవంతమైన బహుమతులను అందుకున్నాడు. ' .
1685 లో మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు తన కుమారుడైన అజాం వెంట 50,000 సైన్యాలను ఇచ్చి బీజపూర్ పాలకుడైన సికిందర్ ఆదిల్ షాను ఓడించి బీజపూర్ కోటను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి పంపాడు. సికిందర్ ఆదిల్ ష సామంతరాజుగా నిరాకరించడమే ఇందుకు కారణం. రెండు వైపులా ఫిరంగులను అధికంగా ఉపయోగించినందున మొఘల్ తరఫున విజయం సాధ్యం కాలేదు. ఈ వార్త విన్న ఔరంగజేబు ఆగ్రహించి తానే స్వయంగా దండయాత్రకు వెళ్ళి బీజపూర్ మీద దండయాత్ర చేసి కోటను జయించాడు.
రాజకీయ కూటమిలో భాగంగా అజాం 1681లో తన మూడవ వివాహంగా షహర్ బాను బేగాన్ని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమె ఆదిల్షా సామ్రాజ్య రాజకుమార్తె, బీజపూర్ రాజు రెండవ అలి ఆదిల్ షా కుమార్తె. రెండు వివాహాల తరువాత కూడా అజాంకు జహజ్జెబ్ పట్ల ప్రేమలో మార్పు లేదు. ఆమె 1705లో మరణించినప్పుడు అజాం గొప్ప విచారంలో మునిగిపోయాడు. ఆ విచారం ఆయన మిగిలిన జీవితం అంతా ఉండి పోయింది.
నిక్కోల్యో మనుస్సి అభిప్రాయంలో " షా నవాజ్ ఖాన్ సఫావి " మనువనిగా అజాం రాజ్యాంగ గుర్తింపు, మర్యాదను పొందాడు. ఆయన పూర్వీకులు పర్షియన్లు కావడం ఆయనకు ప్రత్యేకత ఇచ్చింది " .
అజాం పెద్దవాడు అయ్యాడు. ఆయన తన ఙానం , నైపుణ్యం అతడికి ప్రత్యేకత ఇచ్చింది. ఔరంగజేబు తనకుమారుని ఔన్నత్యానికి ఆనందించాడు. అజాంను తన సహచరినిగా భావించాడు. అజాంకు ముగ్గురు అక్కలు " జెబ్- ఉన్- నిసా ", " జినత్- ఉన్- నిసా", "జుబ్బత్ - ఉన్- నిసా", ఒక తమ్ముడు రాజకుమారుడు సుల్తాన్ ముహమ్మద్ అక్బర్.
అజాం తన మేనమామ షైస్తాఖాన్ అభిమాన కుమార్తె " ఇరాన్ దుక్త్ రహ్మత్ బాను " తో నిశ్చితార్ధం అయింది. 1685 లో దక్కా వద్ద బీబి పారి అకస్మాత్తుగా మరణించడంతో వివాహం జరగలేదు 1669 జనవరి 3 న అజాం జహంజెబ్ బాను బేగాన్ని వివాహం చేసుకున్నాడు. దారా సికో, నాదిరా బాను బేగం కుమార్తె.
అజాం షా ఆయన ముగ్గురు కుమారులు బీదర్ బఖ్తి, షహ్జాదా జవాన్ భక్త్ బహదూర్, షహ్జాదా సికందర్ షా బహదూర్ తరువాత అజాం సవతి అన్న రాకుమారుడు షా ఆలం తో జరిగిన యుద్ధంలో 1707- జూన్ 8 న మరణించారు.
ఏది ఏమైనప్పటికీ తమ కులాన్ని పట్టి పీడిస్తున్న రుగ్మతల్ని అందరి సమస్యగా చిత్రించడమన్నది సంఘ సంస్కరణోద్యమ యుగంలో ఆయా కవులు చేసిన్నప్పటికి, ప్రజలందరూ ఆ సమస్యలను కులాలకతీతంగా సామజిక రుగ్మతలుగానే భావించారు. అటువంటి చారిత్రక, సామాజిక నేపథ్యం నుండి వెలువడిన సుప్రసిద్ధ కరుణ రసాత్మక గేయం పూర్ణమ్మ గేయం. ఒక పూజారింటను పుట్టిన పూర్ణమ్మ అనే బాలిక కన్యాశుల్కం కారణంగా తాత వయసు వున్న వరుడితో బాల్యవివాహమై మూఢాచారానికి బలయిన తీరు అర్ధంతరంగా తనువు చాలించిన విషాదం మనసున్న ఎవరికైనా కళ్ళను చమర్చేటట్లు చేస్తుంది. కన్యాశుల్కపు విషాద విపరిణామాలను ప్రతిబింబించిన ఈ గేయం 5% బ్రాహ్మణ సామాజికవర్గం యొక్క కులసమస్య ఫలితమైనప్పటికి నాటికి నేటికి ప్రజలు కులసామాజికవర్గాలకు అతీతంగా ఈ విషాద కరుణ రసాత్మక గేయ స్ఫూర్తిని ఆర్దంగా మనస్సుల్లో నిలుపుకొన్నారు. కన్యాశుల్క తదనంతర పరిణామాలను (బలవన్మరణం పొందడం లేదా విధవా పునర్వివాహం లేకుండా కన్య గానే మిగిలిపోవడం) కేవలం బ్రాహ్మణ కులసమస్యగానే చూడక అలనాటి ప్రజలందరూ దీనిని ఒక సామజిక సమస్యగా విశాలదృక్పధంతో 100 శాతం సామజిక జాడ్యంగా పరిగణించారు.
నాటి జనాభాలో కేవలం 5 శాతం ప్రజలలోనే ఆ దురాచారానికి పసి బాలికలు బలి కావడం (బలవన్మరణం పొందడం లేదా విధవాపునర్వివాహం లేకుండా నిర్బందవైదవ్యానికి గురై కన్య గానే జీవచ్ఛవంగా మిగిలిపోవడం) కనిపిస్తున్నది అని తెలిసినప్పుడు మరి ఈ 5% ప్రజలు అనుభవిస్తున్న దుర్గతికి మొత్తం సమాజంలో లభించిన ప్రచారం, రేకెత్తిన సానుభూతి, మరోవైపు 25% ప్రజలు అస్పృశ్యులుగా అలమటిస్తున్నదుర్గతి సమస్యకు ఎందుకు రాలేదు అని కూడా ఆలోచించాల్సివుంటుంది. ఒక కులదుర్గతిని ఇంత ప్రభావంతంగా వేలెత్తి చూపిన నాటి కవులు అదే సమయంలో ఇతర సామజికదుర్గతులను అంతే ప్రభావంతంగా చూపడంలో ఎందుకు విఫలమయ్యారు?
ఒక కులసమస్య పట్ల మొత్తం సమాజాన్ని నిలదీసి కుదిపేసిన వీరి మానవత్వం, కవితాపటుత్వం, దాన్ని మించిన సామాజిక సమస్య పట్ల పేలవంగా ఉరమడానికి, నిస్తేజంగా మూలగడానికి మూల కారణం ఏమై వుంటుంది.
దీనికి విరుద్దంగా ఒక కవి తాను పుట్టి పెరిగిన సామాజికవర్గంతోనే కాక మొత్తం సమాజంతొ సహజంగా మమేకమై తరతమ భేదం లేకుండా బాదితుల పట్ల సహానుభూతి చెందినపుడు, పీడితుల సమస్యల పట్ల నిబద్దతతో సహజంగా ఆక్రోశించినపుడు, ఆ ఉరవడిలో ఆర్తితో ఆర్ధంగా స్పందిస్తూ వెలువరించిన సహజ కవిత్వం అతని వర్గాన్నే కాక మొత్తం సమజాన్నే ఒక కుదుపు కుదిపేస్తుంది. అతని సామాజికవర్గం లోనే కాక మొత్తం సమాజప్రక్షాళనకు బీజం వేస్తుంది. సామాజిక మార్పుకు నాంది పలుకుతుంది. అది ఒక 'గబ్బిలం' కావచ్చు. ఒక 'పూర్ణమ్మ' కావచ్చు. అసలు సమస్యకు కాలదోషం పట్టినా, సమస్య ప్రభావం కనుమరుగైనా చరిత్రలో ఆ సహజకవి సృజన అజరామమై నిలుస్తుంది. తరాలు మారినా, సమస్య మూలాలు చెదిరినా మనలను ఆలోచింపచేస్తుంది. పుత్తడి బొమ్మ పూర్ణమ్మ అనే కరుణ రసాత్మకమైన గేయం అటువంటి సహజ కవిత్వం నుండి జారువాలిన ఆణిముత్యం అనడంలో ఏ మాత్రం సందేహం లేదు.
అందుకే అలనాటి సంఘ సంస్కర్తల కవిత్వం ఆ కవులు పుట్టి పెరిగిన కులాలలోని సమస్యలపై స్పందించినప్పుడు మాత్రం ఆ సమస్య లోతులను హ్రుద్యంగా తాకగలిగింది. ఆ సమస్య ప్రభావాలను మూలాలను ఆర్ధంగా స్పృశించగలిగింది. మానవత్వంతో సహజంగా స్పందించే గుణంతో వారు ఆ బాదితుల పట్ల సహానుభూతి చెందినపుడు పొంగిపొరలిన వారి కరుణరసాత్మక కవిత్వం తర తమ భేదం లేకుండా వర్గాలకతీతంగా అంతే స్థాయిలో అశెష జనావళి హ్రుదయాలను సైతం కదిలించగలిగింది. సంఘసంస్కరణోద్యమానికి నాంది పలికింది. దీనికి విరుద్దంగా అదే కవులు తాము పుట్టి పెరిగిన కులాలలోని సమస్యలపై కాకుండా అంటరానితనం వంటి పరకులాల సమస్యలపై స్పందించినప్పుడు మాత్రం పూర్తి అనుభూతిరాహిత్యంతో పలవరించడంతో ఆయా సమస్యలపై ప్రజలను చైతన్యపరచడంలో, సమాజాన్ని ఉత్తేజపరచడంలో విఫలమై చతికిలబడ్డారు.
పుత్తడి బొమ్మ పూర్ణమ్మ గురజాడ అప్పారావు రచించిన కరుణ రసాత్మక గేయం. ఈ గేయ ఇతివృత్తం కన్యాశుల్కం అనే దురాచారం. నాటి సమాజంలోని కన్యాశుల్కం దురాచారానికి బలి అవుతున్న బాలికల పట్ల అత్యంత కరుణతో, వారికి సమాజం చేస్తున్న దురన్యాయాన్ని కళ్ళకు కట్టే ఉద్దేశంతో అటువంటి చిన్నారి బాలికలకు ప్రతినిధిగా పూర్ణమ్మ అనే పాత్రను సృష్టించి కథనాత్మక మైన కావ్యంగా, అత్యంత కరుణరస ప్లావితమైన రసభరితమైన గేయంగా పూర్ణమ్మ కథ పేరుతో ఈ రచన చేసారు గురజాడ. ‘పుత్తడిబొమ్మా పూర్ణమ్మా’అంటూ అందచందాల రాశిపోసిన ముగ్ధ అయిన ఓ కన్య బ్రతుకు, మూఢాచారానికి బలయిన తీరును ఈ కథలో వివరించారు గురజాడ. ఇది కన్యాశుల్కం ద్వారా చిన్న వయసులోనే ధనం ఆశతో పిల్లల్ని ముసలి వరులకు తండ్రులు పెళ్ళిచేయడాన్ని ఇతివృత్తంగా రచించింది.
అయితే నాడు మొత్తం సమాజమంతా ఈ కన్యాశుల్కం దురాచారానికి బలి అయ్యినదంటే నేడు నమ్మసఖ్యంగా ఉండకపోవచ్చు. పూర్ణమ్మ అనే బాలిక బ్రతుకు, మూఢాచారానికి బలయిన తీరు, ఆ విషాదకర మరణానికి మూల కారణం ఏమిటి. ఇటువంటి రుగ్మతకు కారణం కులమా, సమాజమా అని ప్రశ్నిస్తే, ఈ జాడ్యం కేవలం ఒక కులానికే పరిమితమైనదా లేదా మొత్తం నాటి సమాజానికంతటికి చీడలా వ్యాపించినదా అని తర్కిస్తే చర్చ శాస్రీయ ధోరిణి వైపు, వాస్తవాల వైపు మళ్ళాల్సివుంటుంది. ఈ కన్యాశుల్కం దురాచారానికి ముగింపుగా బలవన్మరణం పొందడం లేదా విధవాపునర్వివాహం లేకుండా కన్య గానే మిగిలిపోవడం అనేది నాడు అన్ని కులాలలో కనిపించినదా లేదా కేవలం సనాతన బ్రాహ్మణ కులాలలోనే కనిపించినదా అన్న కోణం నుంచి కూడా పరిశీలించాల్సివుంటుంది.
గుడిమెట్ల చెన్నయ్య, చంద్రయ్య, కొండమ్మ దంపతులకు జూలై 1, 1950వ తేదీన నెల్లూరు జిల్లా , కనిగిరి సమీపంలోని తమటంవారిపల్లి అనే కుగ్రామంలో జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి స్వగ్రామంలో చేనేత వృత్తిని వదిలి బ్రతుకు తెరువుకోసం రంగూన్ వెళ్ళాడు. అక్కడి నుండి మద్రాసు చేరుకుని పెరంబూరు బిన్ని మిల్లులో కార్మికుడిగా స్థిరపడ్డాడు. చెన్నయ్య పుట్టింది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అయినా ఇతని జీవితం మొత్తం చెన్నైలోనే కొనసాగుతోంది. ఇతడు 5వ తరగతి వరకు ఏ.బి.యం.మిడిల్ స్కూలులో ఆ తరువాత ఎస్.ఎస్.ఎల్.సి వరకు ది మద్రాస్ ప్రోగ్రెసివ్ యూనియన్ ఉన్నత పాఠశాలలో చదువుకున్నాడు. అటు పిమ్మట పి.యు.సి, బి.కాం సర్ త్యాగరాయ కళాశాల, మద్రాసులో చదివాడు.
దూరదర్శన్‌లో ఇతని నాటిక ప్రదర్శించారు. రచయితగానే కాక ఇతడు నటుడిగా అనేక రేడియో, స్టేజి నాటకాలలో పాల్గొన్నాడు. ఒకే చెట్టు పూలు, రామరాజ్యం, నీ మనసు మారాలి, అడ్వకేట్ ఆనంద్, న్యాయమా బంధమా, విలేజ్ ఆఫీసర్, వీడని బంధాలు, మట్టిబొమ్మలు వంటి అనేక నాటకాలు, నాటికలలో నటించి బి.పద్మనాభం, రంగనాథ్, కె. రామలక్ష్మి వంటి ప్రముఖుల ప్రశంసలను పొందాడు.
ఇతడు 1973లో తమిళనాడు పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ పరీక్షలలో ఉత్తీర్ణుడై ప్రభుత్వ డెయిరీ డెవలప్‌మెంట్ శాఖలో జూనియర్ అసిస్టెంట్‌గా చేరి 1977 వరకు పనిచేశాడు. తరువాత ఇండియన్ ఓవర్సీస్ బ్యాంకులో ఉద్యోగం సంపాదించి దానిలో సుమారు 33 సంవత్సరాలు పనిచేసి 2010లో పదవీ విరమణ చేశాడు. ప్రస్తుతం చెన్నైలో విశ్రాంతి జీవితం గడుపుతున్నాడు.
ఇతడు ప్రియదత్త, ఆటవిడుపు, జగతి, రమ్యభారతి, సురభి, నెలవంక నెమలీక, ప్రముఖాంధ్ర, సాహిత్య ప్రస్థానం వంటి పలు పత్రికలలో వ్యాసాలు, సమీక్షలు, కవితలు ప్రచురించాడు. ఆకాశవాణి చెన్నై కేంద్రంలో అనేక సాహిత్య ప్రసంగాలు చేశాడు.
ఇతడు సామాజిక, సాంస్కృతిక, కళా, సాహిత్యరంగాలలో చురుకుగా పాల్గొని తనవంతు సేవలను అందిస్తున్నాడు. భాషా సాంస్కృతిక రంగాలలో తమిళనాడులోని తెలుగు ప్రజల అభ్యున్నతికి కృషి చేస్తున్నాడు.
వివాహం తరువాత కవిత, తన భర్తతో కలిసి అమెరికా వెళ్ళారు. 2006లో, తెలంగాణా రాష్ట్ర ఏర్పాటు హామీపై వెనక్కి వెళ్ళినందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వంపై తన తీవ్ర అసమ్మతితో కేసీఆర్ కేంద్ర మంత్రివర్గం నుండి రాజీనామా చేయడంతో మలిదశ తెలంగాణ ఉద్యమం ప్రారంభమయింది. ఆ సమయంలో కవిత కూడా తెలంగాణ ఉద్యమంలోకి వచ్చారు. ప్రజలను ప్రభావితం చేసే సమస్యలపై అవగాహన కోసం, కవిత తెలంగాణలోని మారుమూల గ్రామాల్లో పర్యటించారు. 2006లో ఆమె నల్గొండ జిల్లాలోని కొన్ని గ్రామాలను దత్తత తీసుకొని అక్కడి పేద పిల్లలకు ఉచిత విద్యనందించి స్థానిక ప్రజలకు ఎంతో సహకరించింది. 2009 లో కొన్ని తెలుగు చలన చిత్రాలలో తెలంగాణ భాష, సంస్కృతిని అవహేళనకు గురి అవుతుందని నంది అవార్డుల ప్రదానోత్సవంలో నిరసన తెలియజేశారు. 2010లో అదుర్స్ సినిమా తెలంగాణలో విడుదల అయినపుడు వ్యతిరేకించి వార్తలలో ప్రముఖంగా నిలిచింది. అదుర్స్ సినిమాలోని నిర్మాణ వర్గం తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటుకు వ్యతిరేకిస్తున్నందున ఆ సినిమా విడుదలను అడ్డుకొని వార్తలకెక్కింది.
కవిత 1978 మార్చి 13న తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి అధ్యక్షుడు, తెలంగాణ రాష్ట్ర తొలి ముఖ్యమంత్రి అయిన కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు, శోభ దంపతులకు తెలంగాణలోని రాష్ట్రం కరీంనగర్ పట్ణణంలో జన్మించింది. ఆమె స్టాన్లీ బాలికల పాఠశాలలో విద్యనభ్యసించింది. ఆ తర్వాత విఎన్ఆర్ విజ్ఞాన జ్యోతి ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ నుండి ఇంజనీరింగ్ లో గ్రాడ్యుయేషన్ చేశారు. 2001లో అమెరికన్ విశ్వవిద్యాలయంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీని పొందారు. తెలంగాణ ప్రజల కోసం పని చేయాలనే దృక్పథంతో 2004లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చేముందు ఆమె అమెరికాలో సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంజనీర్‌గా పనిచేశారు.
తెలంగాణ కళలు, సంస్కృతిపై జరుగుతున్న అన్యాయాన్ని ప్రజలకు తెలియజేయడంకోసం తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన కోసం జరుగుతున్న ప్రజా ఉద్యమం నుండి ప్రేరణ పొంది 2006 ఆగస్టులో తెలంగాణ జాగృతిని ఏర్పాటు చేశారు. ఈ సంస్థ అధికారికంగా 2007 నవంబరులో నమోదు చేయబడింది. తెలంగాణ ప్రజల హృదయాలను కలిపే ప్రత్యేకమైన పండుగలలో బతుకమ్మ పండుగ ఒకటి. బతుకమ్మను పెద్ద ఎత్తున జరుపుకుంటూ, అన్ని వర్గాల ప్రజలను అందులో పాల్గొనేలా చేసారు. తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన కోసం శాంతియుత పోరాటంలో మహిళలు, యువత, సమాజంలోని పెద్ద వర్గాల మద్దతును సమీకరించడంలో తెలంగాణ జాగృతి కీలక పాత్ర పోషించింది.
తెలంగాణ శాసనమండలికి 2021లో జరిగిన స్థానిక సంస్థల ఎమ్మెల్సీ ఎన్నికల్లో నిజామాబాద్, కామారెడ్డి జిల్లాల స్థానిక సంస్థల టీఆర్‌ఎస్‌ ఎమ్మెల్సీ అభ్యర్థిగా కవిత పేరును టిఆర్ఎస్ అధిష్టానం 2021 నవంబరు 21న ఖరారు చేసింది. కవిత టీఆర్‌ఎస్‌ ఎమ్మెల్సీ అభ్యర్థిగా నవంబరు 23న నామినేషన్‌ పత్రాలు దాఖలు చేసింది. నిజామాబాద్, కామారెడ్డి జిల్లాల స్థానిక సంస్థల ఎమ్మెల్సీగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికై నవంబరు 26న గెలుపు పత్రాన్ని అందుకుంది. కవిత 2022 జనవరి 19న రెండవసారి ఎమ్మెల్సీగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసింది.
కల్వకుంట్ల కవిత స్కౌట్స్ అండ్ గైడ్స్‌ తెలంగాణ రాష్ట్ర చీఫ్ కమిషనర్‌గా 2015లో తొలిసారి ఎన్నికయింది. రాష్ట్ర ప్రధాన కమిషనర్‌గా నియమితులైన కవిత దేశంలోనే అత్యంత పిన్న వయస్కురాలిగా, భారతదేశంలోనే రెండవ మహిళా రాష్ట్ర ప్రధాన కమిషనర్ గా రికార్డు నెలకొల్పారు. దోమల్‌గూడలోని బిఎస్‌జి రాష్ట్ర ప్రధాన కార్యాలయంలో అధికారికంగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. 2021 ఏప్రిల్ 2న రెండవసారి ఎన్నికయ్యారు.
కల్వకుంట్ల కవిత భారతదేశ రాజకీయ నాయకురాలు. ఆమె తెలంగాణ జాగృతి సంస్థ వ్యవస్థాపకురాలు. కవిత తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్ర సాధనకోసం అనేక ఉద్యమాలు నడపడంలో క్రియాశీలక పాత్ర పోషించారు. 2020 నుండి నిజామాబాద్ లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్ మెంబర్‌గా పనిచేస్తున్నారు. 2014 నుండి 2019 వరకు నిజామాబాద్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గానికి పార్లమెంటు సభ్యురాలుగా ప్రాతినిధ్యం వహించారు.
తెలంగాణ యువతకు ఉపాధి అందించడానికి చొరవ తీసుకున్న కవిత, తెలంగాణ వ్యాప్తంగా తెలంగాణ జాగృతి స్కిల్ సెంటర్లు ఏర్పాటు చేసి వివిధ అంశాలలో విద్యార్థులకు శిక్షణ ఇస్తోంది.
కవిత తెలంగాణ జాగృతి ద్వారా దశాబ్ద కాలంపాటు తెలంగాణ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా బతుకమ్మ వేడుకలను నిర్వహించారు. ప్రస్తుతం 30కి పైగా దేశాల్లో బతుకమ్మను జరుపుకుంటున్నారు.
కల్వకుంట్ల కవిత దేవన్‌పల్లి అనిల్ ను వివాహమాడారు. ఆయన ఒక మెకానికల్ ఇంజనీరు. వారికి ఇద్దరు కుమారులు. వారు ఆదిత్య , ఆర్య .
కవిత కార్మిక, కార్మిక సంఘాలలో చురుగ్గా పాల్గొంటున్నారు. ప్రస్తుతం ఆమె కొన్ని లేబర్ అండ్ ట్రేడ్ యూనియన్లలో పనిచేస్తున్నారు. అవి:
నాటకరంగానికి పరిమితమైన ప్రస్తుత సంపుటాన్ని తనదైన ప్రణాళికతో 1960 నాటికి నాటక విజ్ఞాన సర్వస్వం పేరుతో మౌలికంగా తయారుచేసినవారు కీ.శే. శ్రీనివాస చక్రవర్తి గారు. వీరు తెలుగు నాటకరంగానికి అత్యంత ప్రాధాన్యమిస్తూ, భారతీయ, ప్రపంచ నాటకరంగాలను స్పృశించి వదిలేశారు. భారతీయ నాటకరంగంలోని, ప్రపంచ నాటకరంగంలోని ప్రముఖుల గురించి ఆయా రంగాలలో నిష్ణాతులైన వారిచేత రాయించడం జరిగింది. ఈ సంపుటంలో 80 మంది రచయితలు పాలుపంచుకున్నారు. ప్రాచ్చ-పాశ్చాత్య నాటక సాహిత్యంమీద, రంగస్థల పరిణామ దశల మీద కూలంకషంగా పరిశోధన చేసి పట్టుసాధించి తెలుగులో అనేక గ్రంథాలు, పరిశోధక వ్యాసాలు వెలువరించి నాటకరంగాన్ని సుసంపన్నం చేసిన సుప్రసిద్ధ పరిశోధకులు, ప్రస్తుత నాటక విజ్ఞాన సర్వస్వం సంపుటానికి మౌలిక రూపానిచ్చిన కీ.శే. శ్రీనివాస చక్రవర్తికి గారికి అంకితమిచ్చారు.
ఈ సంపుటంలో ప్రధానంగా రెండు భాగాలున్నాయి. మొదటిభాగం సమీక్షా వ్యాస సమన్వితం. రెండవది కారాది వ్యాసాల వివరణ. వివిధ దేశాలలో నాటకరంగ ఆవిర్భావ వికాస దశల గురించి వివరించే వ్యాసాలతో పాటు, రంగస్థల సేవకు అంకితమైన కళాకారుల, కళాపోషకుల జీవిత విశేషాలు, నాటక రయితలు, దర్శకులు, సాంకేతిక నిపుణులు, ప్రసిద్ధ నాటక సమాజాలు, నాటక గ్రంథాల గురించి కూడా ఇందులో పొందుపరచడం జరిగింది.
నాటకరంగంలో కృషి చేసిన కొంతమంది ప్రసిద్ధ కళాకారుల, నాటకకర్తల జీవిత విశేషాలు ఎక్కడా గ్రంథస్థం కాకపోవడంవల్ల వారి గురించి సరైన వివరాలు లభించకపోవడంతో ఆనాడు వారితో నటించిన సహ నటుల ద్వారా, బంధుమిత్రుల ద్వారా కొన్ని వివరాలు సేకరించి ఈ సంపుటంలో చేర్చడం జరిగింది. జననమరణ తేదీలు, తల్లిదండ్రుల పేర్లు, స్వస్థలం మొదలైన వివరాలు లభించిన వివరాలలనే ఇక్కడ ఇవ్వడం జరిగింది.
నాటకరంగంలో వివిధ శాఖల గురించిన విజ్ఞాన సముదాయాన్ని ఒక్కచోట సమీకరించి, అటు పరిశోధకులకు తోడ్పడే పరామర్శ గ్రంథంగాను, ఇటు నాటాకాభిమానులైన సామాన్య పాఠకులకు కరదీపికగాను ఉపయుక్తంగా ఉండే రీతిలో ఈ నాటక విజ్ఞాన సర్వస్వం రూపొందించారు.
మారుతున్న కాలానికి, అభిరుచులకు, అవసరాలకు అనుగుణంగా, సమకాలీన నాటకరంలోని ప్రముఖ వ్యక్తులను, సమాజాలను, నాటకరచనా విధానం, ప్రదర్శనా పద్ధతుల్లో చోటుచేసుకున్న మార్పులను ప్రయోగాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని ఇందులో ఎన్నో కొత్త అంశాలను చేర్చడం జరిగింది.
పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయము వారి కొమర్రాజు వేంకట లక్ష్మణరావు తెలుగు విజ్ఞానసర్వస్వ కేంద్రం వారిచే ప్రకటింపబడినద విజ్ఞాన సర్వస్వం సంపుటాలలో నాటక విజ్ఞాన సర్వస్వం 8వది.
ఆధునిక నాటకరంగంలో విప్లవాత్మకమైన మార్పులెన్నో జరిగిన దృష్ట్యా 1960 నుండి 2006 వరకు సమకాలీన పరిస్థితుల్ని పరిగణలోకి తీసుకొని ఎన్నో మార్పులు చేర్పులు చేయవలసిన అవసరం ఏర్పడింది.
నాటకరంగంలో నోబెల్ పురస్కార గ్రహీతలు, నంది అవార్దు గ్రహీతలు, ఎన్.టి.ఆర్ రంగస్థల పురస్కార గ్రహీతల పేర్లను కూడా చేర్చడం జరిగింది.
ఈ చేపప్రసాదంలో ఆయుర్వేదంతో పాటు పాల పిండి, ఇంగువా, బెల్లం, పసుపు లాంటి సహజసిద్ధమైన వనమూలికలు వాడుతారు. ఇందులో వాడే ప్రసాదంలో మంచినీరు కూడా బావినీరే కావడం విశేషం. అయితే ఈ శాస్త్రీయతకు హిందు ధర్మాన్ని జత చేస్తూ బత్తిని సోదరులు ప్రత్యేక శ్రద్ధ తీసుకుంటారు. భగవంతుని పూజ తరువాత ప్రసాదాన్ని తయారు చేస్తారు. 24 గంటల ముందునుంచి ప్రసాదాన్ని తయారు చేస్తారు. ఈ చేప ప్రసాదం పంపిణీ కోసం కొర్రమీను చేప పిల్లల్ని వినియోగిస్తారు, జీవించి వున్నా చేప పిల్ల నోట్లో బత్తిని సోదరులు చేసిన మిశ్రమం చిన్న ముద్దను వుంచి ఉబ్బసం రోగుల చేత మింగిస్తారు. ఈ చేప ప్రసాదంపై అనేక వివాదాలు ఉన్నాయి. జన విజ్ఞాన వేదిక లాంటి కొన్ని సంస్థలు చేప ప్రసాదాన్ని ప్రతి ఏటా వ్యతిరేకిస్తూ వస్తున్నాయి. దీంతో ప్రతి సంవత్సరం చేపమందుపై చివరి వరకు కూడా ఓ స్పష్టత రానటువంటి సందర్భాలు ఉన్నాయి. గతంలో జరిగిన సంఘటనల నేపథ్యంలో ప్రభుత్వాలు నిర్వహించేందుకు ముందుకు రాలేదు. చివరి వరకు ఇలాంటి పరిస్థితే ఉండడంతో తొక్కిసలాటలు జరిగి పలువురు మృతిచెందారు. అయినా చేపప్రసాదం మాత్రం ఆగలేదు. ఈ మందులో ఏటువంటి శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేక పోవటంతో కోర్టు సూచన మేరకు దీనిని చేపప్రసాదంగా వ్యవహరిస్తున్నారు.
బత్తిని సోదరులు ఇచ్చే ప్రసాదం మూడు రకాలుగా ఉంటుంది. శాకాహారులకు బెల్లంతో తయారు చేసిన ప్రసాదం, మాంసాహారులకు చేప ప్రసాదం, పథ్యం చేసే వారికి మూడో రకంగా ప్రసాదాన్ని పంచనున్నట్లు బత్తిని కుంటుంబీకులు చెబుతున్నారు. యేటా నాలుగు లక్షలకు పైగా వ్యాధిగ్రస్తులు వస్తారని, అందుకు కావలసిన ప్రసాదాన్ని తయారు చేశామని వారు తెలిపారు. ఒక్క రూపాయి కూడా తీసుకోకుండా ఉచితంగా మందు వేస్తామని, అయితే చేపలు మాత్రం బాధితులే తెచ్చుకోవాలని సూచిస్తున్నారు. కాగా, చేప మందులో రెండు అంగుళాలు ఉన్న కొరమీనూ మాత్రమే తెచ్చుకోవాలని నిర్వాహకులు చెబుతున్నారు. వీటి అమ్మకం కోసం ప్రత్యేక స్టాళ్లు వుంటాయి. మృగశిర నుంచి వాతావరణంలో అనేక మార్పులు వస్తాయి. గాలిలో తేమ శాతం పెరిగి ఆస్తమా వ్యాధిగ్రస్తులపై ప్రభావం చూపుతుంది. అందువల్లే మృగశిర రోజే ఆస్తామా బాదితులకు ఈ మందును పంపిణీ చేస్తారు. అలాగే మృగశిరలో చాలా మంది చేపలను తినడం అనవాయితీగా వస్తుంది. ఈ రోజు చేపలను భుజించడం వల్ల ఆరోగ్యానికి మంచిదనే నమ్మకం ఉంది. అందుకే సంవత్సరంలో ఈ ఒక్క రోజైనా చేపలను తినాలని భావిస్తారు.
దేశంలో కోవిడ్‌ –19, లాక్‌డౌన్ దృష్ట్యా 2020లో నాంపల్లి ఎగ్జిబిషన్ గ్రౌండ్ లో చేపట్టే చేప ప్రసాదం పంపిణీని నిలిపి వేస్తున్నామని బత్తిని హరినాథ్‌ గౌడ్ తెలిపాడు.
క‌రోనా వైర‌స్ రెండో వేవ్ కార‌ణంగా 2021లో కూడా చేప ప్ర‌సాదం పంపిణీ నిలిపివేస్తున్న‌ట్లు నిర్వాహకుడు బ‌త్తిని హ‌రినాథ్ గౌడ్ తెలిపాడు. జూన్ 8న చేపమందు ప్రసాదం కేవలం ఇంట్లో వాళ్లం మాత్రమే తీసుకుంటామని తెలిపాడు.
ఈ మందును ప్రతీ సంవత్సరం పంపిణీ చేసే బత్తిని సోదరులలో బత్తిని హరినాథ్ గౌడ్ ఒకడు. అతను 1944లో దూద్ బౌలి లో జన్మించాడు. అతని నానమ్మ చేప మందు తయారీ తన పిల్లలకు నేర్పింది. అతను 2023 ఆగస్టు 24న హైదరాబాదులో మరణించాడు. అతనికి భార్య సుమిత్రాదేవి,ఇద్దరు కుమారులు,ఇద్దరు కుమార్తెలు.
చేప ప్రసాదం లేదా చేప మందు అనేది ఉబ్బసం వ్యాధిని నివారించుటకు ప్రతి ఏటా మృగశిర కార్తె రోజున బత్తిని సోదరులు పంపిణీ చేసే మందు.