polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
జిల్లా కేంద్రం సిర్సా పేరే జిల్లాకూ పెట్టారు. సిర్సా అనే పేరుకు మూలం సంస్కృత పదం " సైరిషక ". మహాభారతం కావ్యంలోని ఎనిమిదవ అధ్యాయంలో దివ్యవాదన విభాగంలో ఈ పేరు ప్రస్తావించబడింది. మహాభారతంలో నకులుని పశ్చిమదేశ జైత్రయాత్రలో సైరిషిక ప్రాంతం వర్ణించబడింది.క్రీ.పూ 5 వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతం సుసంపన్నంగా ఉండేదని భావిస్తున్నారు. పాణిని రచనలలో కూడా ఈ ప్రాంత ప్రస్తావన ఉంది.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో సిర్సా జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న హర్యానా రాష్ట్ర 2 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
హర్యానా రాష్ట్రం లోని 22 జిల్లాలలో సిర్సా జిల్లా ఒకటి. సిర్సా పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. సిర్సా పట్టణం ఢిల్లీ నుండి 250 కి.మీ దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి 10 ఈ జిల్లా గుండా పోతుంది.
రాజస్థానీ ప్రాంతీయ భాష అయిన బగ్రి భాషను జిల్లాలో దాదాపు 2 100 000 మంది మాట్లాడుతుంటారు. అంతేకాక హిందీ, పంజాబీ, సరైకి, ఉర్ధూ భాషలు కూడా వాడుకలో ఉన్నాయి.
బుండెలి , పశ్చిమ హిందీ భాష. దీనిని హిందీ భాషతో చేర్చి ప్రజలలో వాడుకలో ఉంది. జిల్లాలోని ప్రజలలో అనేక భాషలు వాడుకలో ఉన్నాయి. 72.91% హిందీ భాషను పోలి ఉన్న బఘేలి భాష ప్రజలలో అధికంగా వాడుకలో ఉంది. (జర్మన్ భాషతో పోలిస్తే జర్మన్ భాష 60% ఆంగ్లభాషను పోలి ఉంటుంది ) ఈ భాష 7 800 000 మంది భగేల్‌ఖండ్ ప్రజలకు వాడుక భాషగా ఉంది అలాగే ద్రావిడ భాషలలో ఒకటైన భగియా భాష 2,00,000 మంది భగియా, షెడ్యూల్డ్ ప్రజలలో వాడుకగా ఉంది. దీనిని వ్రాయడానికి దేవనగరి లిపిని వాడుతున్నారు
భరత స్వాతంత్ర్యం ముందు ప్రస్తుత ఛతర్‌పూర్ జిల్లా ప్రాంతం బిజవార్, ఛాత్తర్‌పూర్, గౌరిహర్, అలిపురా, లుగాసి రాజాస్థానాలు ఉండేవి.వీటితో చర్కారి, పన్నా, అజైగర్
లలో అధిక భాగం ఉండేది. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత రాజాస్థానాలు భారత ప్రభుత్వంలో విలీనం అయిన తరువాత ఈ ప్రాంతం విద్యప్రదేశ్‌లో చేర్చబడింది. 1956 నవంబరు 1 న విద్యప్రదేశ్ మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో విలీనం చేయబడింది. ఛతర్‌పూర్ సమీపంలో ఉన్న నౌగావ్ మధ్యప్రదేశ్ రాజధాని చేయబడింది. 6 మాసాల తరువాత భోపాల్ మధ్యప్రదేశ్ రాజధాని అయింది.
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో ఛత్తర్‌పూర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్ర 24 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
ఛతర్‌పూర్ జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, తూర్పు సరిహద్దులో పన్నా జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో దమోహ్ జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో సాగర్ జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో తికమార్గ్ జిల్లా ఉన్నాయి. ఛతర్‌పూర్ జిల్లా సాగర్ డివిజన్‌లో భాగం.
మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో ఛాత్తర్‌పూర్ జిల్లా ఒకటి. ఛాత్తర్‌పూర్ పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది.
పూర్ణా నది జిల్లా పశ్చిమ సరిహద్దులో ప్రవహిస్తుంది. జిల్లా ఉత్తర భూభాగంలో పూర్ణా నది, ఆస్ నది, షహ్నూర్ నది వాటర్ షెడ్ ఉంది. వాన్ నది జిల్లా వాయవ్య సరిహద్దులో ప్రవహిస్తుంది. వాన్ నది అమరావతి జిల్లా నుండి అంకోలా జిల్లాలో ప్రవేశిస్తుంది. మూన్ నది జిల్లా నైరుతి భుభాగంలో ప్రవహిస్తుంది. మొర్నా నది దక్షిణ మధ్య భుభాగంలో సముద్రంలో సంగమిస్తుంది. ఆగ్నేయ భుభాగంలో కటెపూర్ణా, ఉమా నది ప్రవహిస్తుంది.
అడగొన్ యుద్ధం 1803 నవంబరు 28 న జరిగింది. ఈ యుద్ధంలో బోంస్లే నాయకత్వంలో మరాఠీ సైన్యాలు, ఆర్థర్ డ్యూక్ ఆఙతో బ్రిటిష్ సైన్యాలు పాల్గొన్నాయి. ఇది రెండవ
మహారాష్ట్ర లోని జిల్లాలలోఅకోలా జిల్లా ఒకటి.ఇది రాష్ట్ర కేంద్రస్థానంలో ఉంది. బ్రిటిష్ రాజ్ కాలంలో ఇది బేరర్ భూభాగంగా ఉండేది.
జిల్లా ఉత్తర, తూర్పు సరిహద్దులో అమరావతి జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో వాశిమ్ జిల్లా,పశ్చిమ సరిహద్దులో బుల్ఢానా జిల్లా ఉన్నాయి.
జిల్లాలో ప్రధానరైలు స్టేషన్ భబుయా రోడ్డులోని మొహనియా వద్ద ఉంది. ఇది హౌరా- ఢిల్లీ గ్రాండ్ చ్రోడ్ రైలు మార్గంలో గయ- ముగల్ సురాయ్ విభాగంలో ఉంది.
జిల్లాలోని రైలు స్టేషన్లు : కరమ్‌నస , ధనిచ్చ , దుర్గావతి , ముతాని , పసౌలి, కుర్దా, కె.టి.క్యూ, ఖుర్మాబాద్ రోడ్డు , షియుసాగర్ రోడ్డు , కుమహ్ .
జాతీయరహదారి -30 మొహానియాలో ఆరంభమై అర్రాహ్ ద్వారా పాట్నాతో అనుసంధానం ఔతుంది. ఇవి కాకుండా జిల్లాలో కొన్ని రాష్ట్రీయ రహదార్లు ఉన్నాయి. జిల్లా దక్షిణ ప్రాంతంలో
బక్సర్- రాంఘర్, భబుయా, అధయురా, భగవాన్‌పూర్‌లను కలిపే రాష్ట్రీయ రహదారి మార్గం ఉంది. రాష్ట్రీయ రహదారి - 14 భబుయాను మొహానియాతో అనుసంధానిస్తుంది.
జిల్లాలో ఆదిమ మానవులు నివసించిన ఆధారాలు లభిస్తున్నాయి. జిల్లాలోని రెహ్డా అరణ్యాలలో ఉన్న రాతి పెయింటిగులు 20,000 సంవత్సరాలము పూర్వం నాటివని భావిస్తున్నారు. 2012 జూన్ మాసంలో పాలా సామ్రాజ్యానికి చెందిన వస్తువులు బైధ్యనాథ్ గ్రామంలో నిర్వహించిన త్రవ్వకాలలో లభించాయి. ఇది ప్రస్తుతం రెడ్ కార్పెటులో భాగం.
కైమూర్ జిల్లా వైశాల్యం 3362 చ.కి.మీ. ఇది రాష్యాదేశంలోని వయ్గచ్ ద్వీపం వైశాల్యానికి సమం. ది కైమూర్ రేంజ్, రోహ్‌తాస్ పీఠభూమి జిల్లా దక్షిణ భూభాగాన్ని ఆక్రమించి ఉంది. జిల్లాలో కర్మానసానది, దుర్గావతి నది ప్రవహిస్తున్నాయి.
జిల్లాలో 1,06,300 హెక్టార్ల వైశాల్యంలో అరణ్యం ఉంది. ఇందులో " కైమూర్ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం ఉంది. ఇక్కడ పులులు, చిరుత పులులు, కృష్ణజింకలు ఉన్నాయి.
జిల్లాలో వ్యవసాయం ప్రధాన ఆధారవనరుగా ఉంది.జిల్లాలో ప్రధానంగా వరి, గోధుమలు, కూరగాయలు, నూనెగింజలు, పప్పుధాన్యాలు, మొక్కజొన్నలు మొదలైన పంటలు పండించబడుతున్నాయి. జిల్లాలో ఆయిల్ లిమిటెడ్, ఎ.సి.సి లిమిటెడ్, పవర్ గ్రిడ్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా, హైవోల్టేజ్ డైరెక్ట్ కరెంట్ మొదలైన పరిశ్రమలు ఉన్నాయి.
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో కైమూర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న బీహార్ రాష్ట్ర 36 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
జిల్లాలో 11 మండలాలు ఉన్నాయి : భబుయా, రాంగర్, మొహనియా, దుర్గావతి, అధురా, భగవంత్‌పూర్, చంద్, చైన్‌పూర్, కుద్రా, రాంపూర్, నౌవన్.
బ్రహ్మచర్యం-తపశ్చర్య మూలంగా ఆమె శరీరం వింతకాంతులతోను, ఆమె ముఖం బ్రహ్మవర్చస్సుతోనూ వెలిగేది. ఈశ్వరమ్మ మేనమామ ఆమె అందం చూసి మోహంతో బలాత్కరించబోయినాడు. అపుడు ఆమె అతనిని శపించింది. తత్ఫలితంగా అతడు కుష్టురోగిగ్రస్తుడైనాడు. ఈశ్వరమ్మ అమోఘ వచస్కురాలైనది. ఆమెకు నిగ్రహానుశక్తి కలిగినది ఒకనాదు కొందరు దొంగలు రేకులగుంట పాళెగాండ్రతో కలసి ఈశ్వరమ్మ సొమ్ములు, పట్టుచీరలు న్న పెట్టెను ఎత్తుకొనిపోయినారు. తమ పెట్టెల్లో దాచుకున్నారు. తనకు జరిగిన అపకారం దివ్యదృష్టితో గ్రహించిన ఈశ్వరమ్మ శపిస్తే ఆమె సొమ్ములు చీరలు పంచుకున్న వారి ఇండ్లలో వారి సొమ్ములు, బట్టలు కాలిపోయినవి. అది ఈశ్వరమ్మ మహిమగా గుర్తించిన దొంగలు ఆమె యెదుటికిర జడిసి ఆమె సొమ్ములు బట్టలు తెచ్చి మఠ ఆవరనలో పెట్టి పోయినారు. ఈశ్వరమ్మ త్రికాలజ్ఞాని అనీ, ఆత్మ సాక్షాత్కారం పొందిన మహనీయురాలనీ తెలిసి జిజ్ఞానువులు ఆమె దరికి చేరి ఉపదేశం పొందేవారు. ఈశ్వరమ్మ తన తండ్రిగారి మఠంలో పూజాదికములు నిర్వహిస్తూ అప్పుడప్పుడు దేశ సంచారం చెస్తూ బ్రహ్మంగారి ప్రబోధలు ప్రచారం చేస్తుండేది.
ఒకసారి ఈశ్వరమ్మ దేశసంచారం చేస్తూ పొదిలె తాలూకా పెదారిగట్ల గ్రామానికి వెళ్ళింది. అక్కడి విశ్వబ్రాహ్మణులు కొందరామె మహాత్మ్యం పరీక్షింపదలచి దిగ్బంధన యంత్రం ప్రతిష్ఠించి దానిపైన ఆమె కూర్చుండి పూజ చేసుకోవటానికి ఫీఠం అమర్చారు. వారు చేసిన కపటం ఈశ్వరమ్మ గ్రహించి "మీ మంత్ర విద్య అంతా ప్రయోగించినారా?" అంటూ ఎవరూ కదపజాలని ఆ పీఠాన్ని ఎడమ చేతి బొటనవ్రేలితో జరిపినది. అందరూ ఆమెకు పాదాక్రాంతులై బ్రహ్మ రథ పట్టిపూజించి సమారాధన ఏర్పాటు చేసారు. భోజన సమయానికి పొరుగూరినుండి నెయ్యి రలేదు. ఈశ్వరమ్మ సమార్థన చేసేవారితో ఊరి చెరువుకు పోయి తనమాటగా గంగమ్మ తల్లినడిగి కావళ్ళతో నీళ్ళు తెమ్మన్నది. ఒకడు పోయి అట్లే చేసి గంగ తీర్థం తెచ్చాడు. ఆ తీర్థం నేయిగా మారినది. వడ్డన జరిగింది. అందరూ తిన్న తరువాత పొరుగూరి నుండి నేయి వచ్చింది. ఈశ్వరమ్మ ఆ నేయిని చెరువుకు తీసుకపోయి గంగమ్మకర్పించి రండన్నది. వారట్లే చేసారు. ఆ అధ్బుతం చూసిన కులజులే కాదు తదితరులు కూడా ఈశ్వరమ్మ మహినాన్విరువాలో గుర్తించి గౌవరించి పూజించారు.
ఈశ్వరమ్మ చిన్నప్పటి నుండియే తన ఈడుకు మించిన ప్రజ్ఞా పాటవాలు ప్రదర్శించింది. శారీరక సౌందర్యంతో పాటు ఆత్మ సౌందర్యంతో తల్లిదండ్రుల, సమకాలీనులైన పెద్దల మనసులు చూరగొన్నది. వీధిబడి చదువుల్లోనే రామాయణ భారత భాగవతముల సారం పుక్కిట బట్టినది. తాతగారి సమాధిని ఉదయాస్తమానములు సేవిస్తూ భక్తి జ్ఞానములు పండించుకొన్నది. ఒకసారి తండ్రి గోవిందయ్య నిద్రించి శయ్యవైపే సమాధినిష్టుడై మూడు దినాలదాకా ఉంటే, ఈశ్వరమ్మ గదితలుపులు మూసి దట్టాంగా సాంబ్రాణి పొగవేసి తండ్రిని మెలుకొలిపినది. ఆమె కుశ్రాగ్రబుద్ధికి సంతసించిన తండ్రి ఆమెకు కారణగురువైనాడు. రజయోగ రహస్యాలు బోధించినాదు. ఈశ్వరమ్మ పంచముద్రలు సాధిస్తూ 16 ఏండ్లు నిండేనాటికి నిండు పున్నమినాటి చంద్రునివలె యోగవిద్యలో ప్రవేశించింది.
కందిమల్లయపల్లె ఈశ్వరమ్మ ప్రముఖ యోగిని. ఈమె పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్ర స్వామి వారి రెండవ కుమారుడు గోవిందయ్య సంతానం ఓంకారయ్య, సాంబమూర్తి, ఈశ్వరమ్మ, కాశమ్మ, శంకరమ్మ లలో ఒకతె. ఈమె గొప్ప యోగిని, మహమాన్వితురాలు. నిగ్రహానుగ్రమ సమర్థ. తాతలు తగ్గ మనుమరాలు. ఈమె వీరబ్రహ్మేంద్ర స్వామి సమాధి చెందక ముందే పుట్టినట్లు కొందరు, సమాధి చెందిన తరువాత పుట్టినట్లు కొందరు వ్రాసినారు.
ఈశ్వరమ్మకెందరో శిష్యులు. వారిలో అగ్రగణ్యుడు యోగి సుబ్బయ్య. అతడు ఈశ్వరమ్మకు చరుర్విధశుశ్రూషలు, మఠం సేవలు చేశేవాడు. ఆతర్వాత చాటకొండ చంగయ్య అనే శిష్యుడు కూడా ఆమె అనుగ్రహానికి పాత్రుడైనాడు.
రంగుటద్దాల కిటికీ 21 కథల సంకలనంగా వెలువడింది. వేర్వేరు ఇతివృత్తాలతో రాసిన కథలయినా ఎక్కువగా అమెరికాలోని తెలుగువారికి జీవితంలో ఎదురయ్యే సాంస్కృతిక సమస్యలు వాటి వెనుక తాత్త్విక నేపథ్యాల చుట్టూ అల్లుకున్నాయి. అతితక్కువ కథలు మాత్రమే ఆంధ్రప్రదేశ్ ను నేపథ్యంగా ఎంచుకున్నవి ఉన్నాయి.
వీరిగాడి వలస కథలో ప్రధాన పాత్ర రాఘవరావు అమెరికాలో తన కొడుకు, కోడలు, మనవడితో ఉండేందుకు వస్తారు. దగ్గరలోనే ఉన్న సరస్సులో ఓ బాతుకు వీరిగాడనే పేరు పెట్టి ఆ బాతుతోనూ, స్నేహంగా మాట్లాడే ఓ అమెరికన్ యువతితోనూ స్నేహం చేస్తారు. అతని స్నేహాన్ని అపార్థం చేసుకుని, అదుపుచేసే ప్రయత్నం చేయబోయిన కొడుకు, కోడళ్లకు ఆయన ఎలా బుద్ధిచెప్పారన్నదే ఇతివృత్తం.
తెలుగు బ్లాగర్ గా "కొత్తపాళీ" కలంపేరుతో సుప్రసిద్ధులైన ఎస్.నారాయణస్వామి అమెరికాలోని డెట్రాయిట్లో ఇంజనీరుగా పనిచేస్తున్నారు. భారతదేశం నుంచి అమెరికా వెళ్లి అక్కడ స్థిరపడేక్రమంలో తొలితరం ప్రవాసులకు ఎదురయ్యే సాంస్కృతిక సమస్యల గురించి చిత్రీకరించారు ఈ కథలలో. కథలను ప్రచురించిన వేదికలు కూడా ఎక్కువగా అచ్చులో కాక ఎలక్ట్రానిక్ మాసపత్రికలను ఎంచుకున్నారు.
రంగుటద్దాల కిటికీ ప్రముఖ బ్లాగర్, రచయిత ఎస్.నారాయణస్వామి రచించిన కథల సంపుటం. ఈ సంపుటంలోని పలు కథలను డయాస్సోరా సాహిత్యంగా విమర్శకులు వర్గీకరించారు.
బిర్బం జిల్లా కుటీర పరిశ్రమలకు ప్రఖ్యాతి చెందినది. జిల్లాలోని గుర్తించతగిన పరిశ్రమలు లాభాపేక్ష రహిత గ్రామీణ సంస్థ అయిన " అమర్ కుతిర్ " కు సంబధితమై ఉన్నాయి.
జిల్లాలోని ఇతర ప్రధాన పరిశ్రమలలో వ్యవసాయ ఆధారితమైన టెక్స్టైల్, ఫారెస్టరీ, కళలు , హస్థకళలు ప్రధానమైనవి. శ్రీనికేతన్ పాల ఉత్పత్తులకు , వన్య ఉత్పత్తులకు ప్రసిద్ధిచెంది. బిర్బం జిల్లాలోని గుర్తించతగిన కుటీర పరిశ్రమలలో టెక్స్టైల్ తయారీ ప్రధానమైనది. ప్రధానంగా నూలు వస్త్రాలు , ప్రంతీయంగా ఉత్పత్తి చేయబడుతున్న టస్సర్ సిల్క్, జనపనార వస్తువులు, బతిక్ , కంథాస్టిట్చ్, మాక్రేం , తోలు, మృణ్మయ పాత్రలు, టెర్రకోటా, సోలాపిత్, కొయ్యశిల్పాలు, వెదురు, కేన్ వస్తువులు, లోహ పాత్రలు, , పలు గిరిజన ఉత్పత్తులు ప్రధానమైనవి. జిల్లాలో మొత్తం 8,883 చిన్న తరహా , మద్యతరహా పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. జిల్లాలోని ప్రధాన పరిశ్రమలలో పత్తి , పట్టు తయారీ , నేత, బియ్యం , నూనె మిల్లులు, లక్క పండించడం , మృణ్మయ పాత్రలు , లోహపాత్రల తయారీ ప్రధానమైనవి.
13 వ శతాబ్దం నుండి ఈ ప్రాంతంలో ముస్లిముల పాలన మొదలైంది. అయినప్పటికీ ఈ ప్రాతంలో ముస్లిం పాలకుల ఆధిపత్యం నామమాత్రంగానే ఉండేది. ఈ ప్రాంతాన్ని బిర్ రాజాలు అనే సంస్థాధీశులు పాలిస్తూ ఉండేవారు. సంస్థానాధీసుల వశంలో హెతంపూర్, బిరిషింగ్పూర్, రాజ్నగర్ పట్టణాలు ఉండేవి.
బిర్బంలో అధిక ప్రాంతం హేతంపూర్, రాజ్నగర్ రాజుల పాలనలో ఉండేది. తబక్వాత్-ఐ- నసిరి పుస్తకంలో రార్ రాజ్యానికి లఖనూర్ రాజధానిగా, ప్రధాన సరిహద్దుగా ఉండేదని తెలుస్తుంది. అయినప్పటికీ బిర్బంలో లఖనూర్ ప్రాంతం గుర్తించబడలేదు. హిందూ, తాంత్రిక కారూక్రమాలకు విజయభూమి కేంద్రంగా ఉండేదని పురాణకథనాలు వివరిస్తున్నాయి. కొందరు రచయితలు బీర్బం అనే పదం తాంత్రిక్ సంప్రదాయం నుండి వచ్చిందని భావిస్తున్నారు. వజ్రయాన, శాక్తేయులు, బౌద్ధులు తాంత్రిక, శాక్తేయ పూజల కొరకు పలు ఆలయాలను నిర్మించారని భావిస్తున్నారు. ఇందుకు నిదర్శనంగా బిర్బంలోని తరాపీఠ్, బక్రేశ్వర్, కంకలితల, లభ్పుర్ వద్ద ఉన్న ఫుల్లర, సైంతియా, నల్హతి ప్రాంతాలలో శక్తిపీఠాలు ఉన్నాయి. తారాపీఠానికి చెందిన ప్రఖ్యాత శాక్తేయులలో బందేవ్ ఒకరు.
రాతియుగానికి చెందిన పనిముట్లు కొన్ని జిల్లాలో పలు ప్రదేశాలలో లభించాయి. జైనమతానికి చెందిన " అకరంగ సూత్ర " పుస్తక కథనాలను అనుసరించి 24వ తీర్థంకరా మహావీరా క్రీ.పూ 5వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతంలోని విజయభూమి, సుబ్బభూమి సంచరించినట్లు భావిస్తున్నారు.
ఈ ప్రాతంలో ఆర్యసంప్రాదాయం వ్యాపించడంలో భాగంగా జైనిజం, బుద్ధిజం ఆధిక్యత వహించాయన్నది కొందరు చారిత్రకారులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. డాక్టర్ అతుల్ వ్రాసిన బుద్ధిస్ట్ దువ్యాబ్ధన్‌ పుస్తకంలో గౌతమబుద్ధుడు ఈ ప్రాంతం నుండి ప్రయాణిస్తూ పుంద్రవర్దన, సమతతకు చేరున్నాడని ప్రస్తావించబడింది. రార్ ప్రాంతం ఒకప్పుడు మయూర సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉంటూ తరువాత గుప్త, శశాంక, హర్ష సామ్రాజ్యంలో భాగాంగా ఉంది. హర్షసామ్రాజ్యం పతనం తరువాత ఈ ప్రాంతాన్ని 12 వ శతాబ్దం వరకు సేనా సామ్రాజ్యం ఆధీనంలో ఉంది. పాలా సామ్రాజ్యం కాలంలో ఈ ప్రాంతంలో " వజ్రయాన " బుద్ధిజం ఆధిక్యత చూపింది. 7వ శతాబ్దంలో చైనాయాత్రికుడు హూయంత్సాంగ్ ఈ ప్రాంతంలోని కొన్ని బౌద్ధవిహారాల గురించి వివరించాడు.
2006 వరకు పశ్చిమ బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నిక జరిగింది. తరువాత పశ్చిమ బెంగాల్ డిలిమినేషన్ ఆఫ్ కంసిస్టెన్సీస్ సిఫారుసుతో డిలిమినేషన్ కమీషన్ " ఆదేశానుసారం బిర్బం జిల్లాలోని నియోజకవర్గాల పునర్విభజన తరువాత జిల్లా 11 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలుగా విభజించబడింది.2009 ఇండియన్ జనరల్ ఎలెక్షన్ కొత్తాగారూపొందించబడిన జియోజకవర్గాలు ఆధారంగా జరిగింది.
జిల్లా 23 32' 30", 24 35' 0" డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం, 87 5' 25", 88 1' 40" డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశం వద్ద ఉంది. దాదాపు త్రిభుజాకారంలో జిల్లా వైశాల్యం 45చ.కి.మీ. జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్న అజయ్ నది బిర్బం, బర్ధామన్ జిల్లా సరిహద్దులను నిర్ణయిస్తుంది. జిల్లా ఉత్తర, పశ్చిమ సరిహద్దులో జార్ఖండ్ రాష్ట్రం, తూర్పు సరిహద్దులో ముర్షిదాబాద్ జిల్లా ఉంది. భౌగోళికంగా జిల్లా చోటానాగ్పూర్ మైదానానికి ఈశాన్యంలో ఉంది. అక్కడ నుండి దుగువలో ఉన్న సారవంతమైన గంగామైదానం వరకు విస్తరించి ఉంది. జిల్లా పశ్చిమ భూభాగాన్ని విజయభూమి లేక బీరభూమి అని పిలుస్తుంటారు. సారవంతమైన తూర్పు భూభాగంతో పోల్చినట్లైతే ఎత్తుపాల్లాలతో కూడిన జిల్లాలోని ఉత్తర భూమి దాదాపు ఖాళీగా ఉంటుంది. ఈశాన్యంలో ఉన్న రార్ భూమి తిన్నగా గంగామైదానంలో కలుస్తుంది. విజయభూమి కాక మిగిలిన రార్ భూభాగాన్ని సుంహా అంటారు.
జిల్లాలో ప్రధానంగ వరి, చిక్కుడు, గోధుమ, మొక్కజొన్న, ఉర్లగడ్డలు, చెరుకు పంటలు పండినచబడుతున్నాయి. జిల్లాలో 13 కోల్డ్ స్టోరేజ్ గోదాములు ఉన్నాయి. 2763 చ.కి.మీ వ్యవసాయ భాభానికి నీటిపారుదల సౌకర్యం ఉంది. జిల్లాలో 5 ఆనకట్టలు వ్యవసాయ భూముల నీటిపారుదల సౌకర్యానికి సహకరిస్తున్నాయి. వీటిలో మయూరాక్షి నది మీద నిర్మించబడిన " మాసంజోర్ ఆనకట్ట ఒకటి. ఇది బిర్బం , జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని ధంకా జిల్లా సరిహద్దు మద్య ఉంది. మయూరాక్షికి మరి కొంత దిగువన సూరి వద్ద తిప్రా ఆనకట్ట ఉంది.
బ్రిటిష్ ఈస్టిండియా కంపనీ పాలనాకాలంలో 1787లో బిర్బం పేరుతో నిర్వహణా విభాగం ఏర్పాటు చేయబడింది. అంతకు ముందు ఇది ముర్షిదాబాద్ జిల్లాలో భాగంగా ఉంటూఊవచ్చింది. 1787లో అధికారికంగా బీర్భూం జిల్లా రూపొందించబడిన తరువాత ఈ జిల్లా వైశాల్యం ఇప్పుడు ఉన్నదానికంటే చాలా అధికంగా ఉండేది. 1793లో బిర్బం జిల్లాతో బిష్ణుపూర్ కూడా చేర్చబడింది. బిష్ణుపూర్ ఇప్పుడు బంకురా జిల్లాలో భాగంగా ఉంది. 1857లో సిపాయీల తిరుగుబాటు తరువాత శాంతల్ పరగణాలు కూడా బిర్బం జిల్లాతో చేర్చబడ్డాయి. క్రమంగా దేవ్‌ఘర్ జిల్లా వరకు విస్తరించబడింది. 1855-56 లో గిరిజన ప్రజలలో మొదలైన శాంతల్ తిరుగుబాటు కారణంగా పశ్చిమ గిరిజన ప్రాంతాలు వేరుచేయబడ్డాయి. బిర్బం జిల్లాలోని సిధు, కను
ఈ జిల్లాను తరచుగా " ది లాండ్ ఆఫ్ రెడ్ సాయిల్ " విభిన్నమైన భూలక్షణాలే కాక సంప్రదాయంగా కూడా బిర్బం జిల్లాను పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్ర ఇతర జిల్లాల నుండి వేరు చేస్తుంది. జిల్లా పశ్చిమ భూభాగంలోని చోటా నాగ్పూర్ ప్రాంతంలో పొదలు అధికంగా ఉన్నాయి. ఈ భూభాగం క్రమంగా తూర్పు భూభాంలో ఉన్న సారవంతమైన వ్యవసాయభూములలో కలిసిపోతుంది. జిల్లా పలు సాంస్కృతిక, మతపరమైన ఉద్యమాలు జరిగాయి. రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ శాంతి నికేతన్ వద్ద విశ్వభారతి విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించాడు. ఇది అంతర్జాతీయ గుర్తింపును పొందింది. సాంస్కృతికంగా సుసంపన్నమైన ఈ జిల్లాలో పౌష్ మేళా వంటి పలు ఉత్సవాలు నిర్వహించబడుతున్నాయి.
బిర్బం జిల్లా భూభాగం నుండి అజయ్, మయూరాక్షి , కోపై, బక్రేశ్వర్, బ్రహ్మణి, ద్వర్క, హొంగ్లొ, చపల, బంస్లాయి, పగ్ల వంటి పలు నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. మయూరాక్షి నది మీద సూరి వద్ద నిర్మించిన తిల్పరావంతెన 2,428 చ.కి.మీ వ్యవసాయభూములకు నీటిపారుదల సౌకర్యాన్ని కలిగిస్తుంది.
దాదాపు నదులన్నీ చోటానాగ్పూర్ ఎగువ భూములలో జన్మించి బిర్బం జిల్లాలో పశ్చిమ తూర్పు దిశగా ప్రవహిస్తున్నాయి. వర్షాకాలంలో ఉధ్రుతంగా ప్రవహిస్తున్న నదులు వేసవి కాలంలో మాత్రం కుచించుకు పోతుంటాయి. కరువు, వరదలు మారి మారి వస్తూ ప్రజల ఆస్తి, ప్రాణాలకు హాని కలిగిస్తూ ప్రజాజీవితాలను చిన్నాభిన్నం చేస్తుంటాయి.
బిర్బం జిల్లా ద్వారా " ది పనగర్-మొర్గం హైవే " వేయబడి ఉంది. జిల్లాలోని పల్లెలు, పట్టణాలన్ని రహదరితో అనుసంధానించబడి ఉన్నాయి. జిల్లాలోని రహదారి మార్గాల పొడవు 2413 కి.మీ. జిల్లాలోని మొత్తం రైలు మార్గాల పొడవు 32కి.మీ. ఇందులో 1917లో నిర్మించబడిన అహమ్మద్పూర్, కత్వా రైలుమార్గం కూడా ఉంది. 1862లో నిర్మించబడిన ఈస్టర్న్ రైల్వేకి చెందిన సాహిబ్గంజ్ లూప్ మార్గం ఈ జిల్లా ద్వారా నిర్మించబడింది. జల్పైగురి, అజింగంజ్‌లను కలిపే నల్హతి వద్ద రైల్వే జంక్షన్ ఉంది. అండల్ వద్ద ఉన్న " ది అండై - సైంతియా బ్రాంచ్ లైన్ " ఢిల్లీ - హౌరా మార్గంతో అనుసంధానించబడి ఉంది. .
జిల్లా పశ్చిమప్రాంతంలో పొడిగా, తీవ్రంగా ఉంటుంది. తూర్పు ప్రాంతంలో వాతావరణం తేలికగా ఉంటుంది. వేసవిలో గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత 40 డిగ్రీల సెల్షియస్ ఉంది. శీతాకాల ఉష్ణోగ్రత 10 డిగ్రీల సెల్షియస్ ఉంటుంది. జిల్లా తూర్పుప్రాంతం కంటే పశ్చిమప్రాతంలో వర్షపాతం అధికంగా ఉంటుంది. రాజ్నగర్ సరాసరి వర్షపాతం 405 మి.మీ., నానూర్ ప్రాంతం వర్షపాతం 121 మి.మీ. జూన్ నుండి అక్టోబరు మాసాలలో వర్షపాతం అధికంగా ఉంటుంది.
ప్రధానంగా వ్యవసాయ ఆధారిత జిల్లా అయిన బిర్బం జిల్లాలో 75% వ్యవసాయ భూములు ఉన్నాయి. జిల్లాలలో ప్రధాన వ్యవసాయ ఉత్పత్తులలో పత్తి, పట్టు వ్యవసాయం ప్రధానమైనవి. నేత, నూనె మిల్లులు, రాళ్ళగనులు, లక్కను పండించడం, మృణ్మయ పాత్రల తాయారీ, లోహపాత్రల తయారీ, రైస్ మిల్లులు వంటి చిన్నతరహా పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో ఉన్న ఏకైక బృహత్తర పరిశ్రమగా " బక్రేశ్వర్ థర్మల్ పవర్ స్టేషను " గుర్తినచబడుతుంది.
పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్ర జిల్లాలలోని 20 జిల్లాలో బీర్బం జిల్లా ఒకటి. పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్ర 3 విభాగాలలో ఒకటైన బర్ద్వాన్ విభాగంలో ఉత్తరభాగంలో ఉంది. జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం సూరి వద్ద ఉంది.జిల్లా పశ్చిమ సరిహద్దులో జార్ఖండ్ రాష్ట్రానికి చెందిన దుంకా, జంతరా, పాకుర్ జిల్లాలు ఉన్నాయి. ఇతర సరిహద్దులో బర్ధామన్, ముర్షిదాబాద్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.
బిర్బం జిల్లా 3 ఉపవిభాగాలుగా విభజించబడింది:- సూరి సాదర్ ఉపవిభాగం, బోల్పూర్ ఉపవిభాగం , రాంపూర్హత్ ఉపవిభాగం. బిర్బం జిల్లాకు సూరి కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లాలో 17 పోలీస్ స్టేషన్లు, 19 డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులు, 6 పురపాలకాలు, 167 గ్రామపంచాయితీలు, 1 పట్టణం ఉన్నాయి. సమీపకాలంలో చివరిగా 2000లో నల్హతి పురపాలకం ఏర్పాటు చేయబడింది.
బిర్బం అంటే వీరభూమి అని అర్ధం. . మరొక సిద్ధాంతంలో ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన బిర్ రాజుల ఈ ప్రాంతానికీపేరు వచ్చినదని భావిస్తున్నారు. అయినప్పటికీ బిర్ అంటే శంతలి భాషలో అరణ్యం అనికూడా అర్ధం కనుక
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో బిర్బం జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్ర 20 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
బిర్బం పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం లోని దుబ్రాజ్పూర్, సూరి, సైంతియా, రాంపూర్హత్, హంసన్, నల్హతి, మురారై అసెంబ్లీ విభాగాలు.
నానూర్, రాజ్నగర్, మయూరేశ్వర్, హంసన్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు షెడ్యూల్డ్ జాతి, షెడ్యూల్డ్ కులాలకు ప్రత్యేకించబడ్డాయి.
చరిత్ర కాలానికి ముందు నుండి బిర్బం జిల్లాలో మానవ నివాసాలు ఉన్నాయి. పురాతత్వశాఖకు చెందిన పాండురాజర్ దిబికి చెందిన సున్నపురాతినిక్షేపాలు బీర్బం జిల్లాలో ఉన్నాయి.
జిల్లాలో అత్యధికంగా బెంగాలీ భాష వాడుకలో ఉండగా, శంతల్ గిరిజన జాతులు, 10 ఇతర గిరిజన జాతులు కొడ, మహాలి, ఒరాన్ భాషలు మాట్లాడడం సాధారణంగా కనిపిస్తుంది.
బోల్పూర్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గం లోని బోల్పూర్, నానూర్, లాభ్పూర్, సైంతియా అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు, బర్ధామన్ జిల్లాలోని 3 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు.
సమీపకాల పరిశోధనల ఆధారంగా ఈ భూభాగంలో 7 యుద్ధాలు జరిగాయని భావిస్తున్నారు. 4వ శతాబ్దంలో లోని వద్ద తౌమూర్, ఇండియన్ వీరులకు మధ్య కోట్ యుద్ధం జరిగింది. మరాఠా - మొగల్ రాజులైన భరత్‌పూర్ రాజు - నజాబ్ రాజుల మధ్య హిండన్ నదీతీరంలో యుద్ధం జరిగింది. తరువాత 1803లో జనరల్ లేక్, మరాఠీ సైన్యాలకు మద్య యుద్ధం జరిగింది. హిండన్ నదీతీరంలో 1807 మే 30-31 న బ్రిటిష్ ప్రభుత్వాన్ని ఎదిరిస్తూ యుద్ధం జరిగింది. స్వాతంత్ర్య సమరంలో ఇది మొదటి యుద్ధంగా అభివర్ణించబడింది.
తరువాత ఈ ప్రాంతానికి ప్రత్యేకత కలిగింది. 1857లో జరిగిన యుద్ధానికి జిల్లా మొత్తం సాక్ష్యంగా నిలిచింది. దాద్రి, అమరవీరుడు రాజా ఉమారావ్ సింగ్, గొప్ప త్యాగం చేసిన పిల్ఖువా , రాజా గులాబ్ సింగ్, ధహౌలానాకి చెందిన 14 అమరవీరులు (సుమర్ సింగ్, కిత్న సింగ్, చందన్ సింగ్, మఖన్ సింగ్, జియ సింగ్, దౌలత్ సింగ్, జిరై సింగ్, మషాబ్ సింగ్, వాజిర్ సింగ్, లాల జానికి మాల్, సింఘాల్) లను బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఉరితీసింది. జిల్లాకు చెందిన పలువురు గ్రామస్థులు అమరవీరుడు మాలాగర్ వాలిదాద్ ఖాన్ నాయకత్వంలో ఈ యుద్ధంలో పాల్గొన్నారు. ఈ యుద్ధంలో పాల్గొన్న అమరవీరుల జన్మస్థానం పవిత్రప్రదేశంగా భావించబడింది. ఇక్కడ నివసిస్తున్న ప్రజలు స్వాతంత్ర్య సమరంలో తమ గ్రామానికి చెందిన అమరవీరులును గురించి సగర్వంగా స్మరించుకుంటున్నారు.
జిల్లా భూమి పలువురు స్వాతంత్ర్య సమరయోధులకు జన్మ ఇచ్చింది. 1949 గాంధీ నాయకత్వంలో ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. జిల్లాలోని అమరవీరుల సంతానంకూడా దేశరక్షణ విభాగంలో చేరి తమ సేవలను దేశానికి అందించారు. జిల్లాలోని గ్రామప్రాంతాలు, నగర శివారు ప్రాంతాలు మాహారాజాకు నిధిసహాయం చేసేవారి వారి పేరుతో ఉండడం విశేషం. ముర్దానగర్ మురద్ బెగమాబాద్ చేత స్థాపించబడింది. మరాఠా సైనికాధిపతి జనరల్ మహాద్జిన్ కుమార్తె బాలాబాయి జాగీర్ జలాలాబాద్ అయింది. 1857 ఉద్యమంలో కేంద్రస్థానం వహించిన హర్‌పూర్ ఒకప్పుడు రాజకుటుంబ ఏనుగుల స్థావరంగా ఉండేది. తరువాత బ్రిటిష్ పాలనా కాలంలో బాబుగర్ వద్ద గుర్రాల స్థావరంగా మారింది. జిల్లాలోని ఈ ప్రాంతాలు చారిత్రక ప్రాంతాలుగా గుర్తించబడుతూ జిల్లాకు గర్వకారణంగా నిలిచాయి.
1740లో ఘాజియాబాద్ పట్టణాన్ని స్థాపించిన ఘాజి- ఉద్- దిన్ నగరానికి ఘజిద్దీన్‌నగర్ అని నామకరణం చేసాడు. ఘాజి- ఉద్- దిన్, ఈ నగరంలో 120 గదులతో, సుందరమైన ఆర్చీలతో చక్కని రాజభవనాన్ని నిర్మించాడు. ప్రస్తుతం సింహద్వారం, ప్రహరీగోడ, 14 అడ్జుగుల ఎత్తైన బ్రహ్మాండనైన స్తంభాలు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి. ఆవరణలో ప్రస్తుతం కొందరు ప్రజలు నివాసాలు ఏర్పరచుకున్నారు. రాజభనం ప్రస్తుతం నిలిచి ఉన్నప్పటికీ శిథిలావస్థలో ఉంది. 1763 లో జాట్ రాజైన సూరజ్‌మాల్, నగరానికి సమీపంలో ఉన్న రోహిల్లాస్‌లో సంహరించబడ్డాడు. ఇక్కడ స్వాతంత్ర్య సమరవీరులు బ్రిటిష్ సైన్యాలతో పోరాడారు. ఇక్కడ రైల్వే స్టేషను ఆరంభించిన తరువాత ఘజిద్దీన్‌నగర్ అనేపేరు కాలక్రమంలో ఘజియాబాద్ గా మారింది.
1313 మొహమ్మద్ బీన్ తుగ్లక్ పాలనా సమయంలో ఈ భూభాగం మొత్తం పెద్ద యుద్ధరంగంగా మారుంది. నిరాడంబరతకు, నిజాయితీకి చిహ్నంగా నిలిచిన సుల్తాన్ నసీరుద్దీన్ షాహ్
తన బాల్యాన్ని ఇక్కడ ఉన్న లోని కోటలో గడిపాడు. తైమూర్ లోని కోటమీద దాడి చేసిన సమయంలో తైమూర్ ఆధ్వర్యంలో ఇక్కడ జరిగిన సామూహిక మానవ హత్యలు చరిత్రలో చెరగని ముద్రవేసాయి. లోని ప్రామఖ్యత మొగల్ పాలనలో అధికం అయింది. మొగల్ చక్రవర్తులు ఈ ప్రాంతాన్ని వేట, విశ్రాంతి ప్రదేశంగా వాడుకున్నారు. అందుకు చిహ్నంగా ఇప్పటికీ ఇక్కడ బాగే రణాప్ నిలిచి ఉంది.
జిల్లాలో ప్రధానంగా గంగా, యమునా, హిందన్ నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. జిల్లాలో సంవత్సరమంతా వ్యవవసాయభూములలు పుష్కలంగా నీరు అందించబడుతుంది. ఇవి కాకుండా వర్షాధారంగా ప్రవహిస్తున్న ఇతరనదులు కూడా జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్నాయి. ఇంతే కాక జిల్లాలో గంగా కాలువలు కూడా వ్యవసాయ భూములకు నీటిని అందిస్తున్నాయి. పలు శాఖల కాలువల మూలంగా జిల్లాలో వ్యవసాయ భూములకు నీరు అందించబడుతుంది. ఘాజియాబాద్ జిల్లాకు, ఢిల్లీకి గంగా కాలువలద్వారా మంచినీరు అందించబడుతుంది.
ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో ఘాజియాబాద్ జిల్లా ఒకటి. ఘాజియాబాద్ పట్టణం ఈ జిల్లాకి కేంద్రం. ఘాజియాబాద్ జిల్లా మీరట్ డివిజన్‌లో భాగంగా ఉంది. ఇది ఢిల్లీకి "కమ్యూటర్ టౌన్" వంటిది. 2011 గణాంకాల ప్రకారం ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్ర జిల్లాలలో అత్యధిక జనసంఖ్య కలిగిన జిల్లాలలో ఇది మూడవది. మొదటి రెండు స్థానాలలో అలహాబాద్, మొరాదాబాద్ జిల్లాలున్నాయి.
ఘాజియాబాద్ చారిత్రక, పౌరాణిక, ఆర్కియాలజీ ప్రాధాన్యత, సంపన్నత కలిగిన నగరం. జిల్లాలో పురాతత్వ శాఖ నిర్వహించిన త్రవ్వకాలు, పరిశోధనలు దీనిని చక్కగా నిరూపించాయి. జిల్లాలోని కేసరి గౌండ్ వద్ద త్రవ్వకాలు నిర్వహించబడ్డాయి. కేసరి గుట్ట హిండన్ నదీతీరంలో మోహన్‌నగర్‌కు 2 కి.మీ దూరంలో ఉంది. పరిశోధనల ఆధారంగా క్రీ.పూ 2500 నుండి ఈ ప్రాంతంలో నగరికత ఆరంభం అయిందని భావిస్తున్నారు.
ప్రజలకు ముక్తిని ప్రసాదించే గర్ముఖేశ్వర్ గంగానదీ తీరంలో పూత్ గ్రామం వద్ద ఉంది. ఈ ప్రాంత ప్రస్తావన మహాభారత కాలంలో ఉంది. సమీపంలో ఉన్న అహర్ భూభాగం జనమేజయుడు సర్ప యాగం నిర్వహించిన ప్రదేశమని భావిస్తున్నారు. లోనీకోట లవణాసురునిదని భావిస్తున్నారు. లవణాసురుని తరువాత ఈ కోటపేరు క్రమంగా లోనిగా మారిందని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.
ఢిల్లీలో పరిశ్రమలు అభివృద్ధి అయినందున ఉపాధి వెతుక్కుంటూ వెల్లువలా వచ్చిన ప్రజలు ఢిల్లీలో నివాసగృహాల కొరత, ఘాజియాబాద్ ఢిల్లీకి సమీపంలో ఉన్నందున జిల్లా గ్రామీణ ప్రాంతాల నుండి వచ్చిన ప్రజలు స్థిరపడిన కారణంగా నగర ప్రజల సంఖ్యలో గణనీయమైన అభివృద్ధి సంభవించింది. అలాగే గ్రామీణప్రాంత ప్రజల సంఖ్య గణనీయంగా క్షీణించింది.
ఇది ఢిల్లీకి సమీపంలో ఉన్నందున వర్షపాతం, ఉష్ణోగ్రత ఢిల్లీలో ఉన్నట్లు ఉంటుంది. రాజస్థాన్ దుమ్ము తుఫాను, హిమాలయాల హిమపాతం, కుమయోన్, ఘర్వాల్ కొండలు వాతావరణం మీద ప్రభావం చూపింది. సాధారణంగా జూన్ చివరి వారం, జూలై మొదటి వారంలో వర్షపాతం ఆరంభం ఔతుంది. వర్షపాతం అక్టోబరు వరకూ కొనసాగుతుంది.
మీరట్ జిల్లాలో ఒక తాలూకాగా ఉన్న ఘాజియాబాద్‌ను 1976 నవంబరు 14న జిల్లాగా మార్చారు. జవహర్ లాల్ నెహ్రూ పుట్టిన రోజున అప్పటి ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఎన్.డి తివారి ఘాజియాబాద్‌ను జిల్లాగా ప్రకటించాడు. అప్పటి నుండి ఘాజియాబాద్ సాంఘికంగా, ఆర్థికంగా, ప్రత్యేకంగా అభివృద్ధి చెందింది.
జిల్లాలో ఉత్తర రైల్వేకు చెందిన రైల్వే స్టేషన్లు ఉన్నాయి. ఢిల్లీ, కొలకత్తా, మొరదాబాద్, షహరాపూర్‌లకు, దేశంలోని ఇతరనగరాలకు రైలు సౌకర్యం లభిస్తుంది. జిల్లాకు పక్కన ఢిల్లీ ఉంది. ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి ఈ జిల్లా ముఖద్వారంగా ఉంది.
జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో ఉన్న కోట్ గ్రామంలో సముద్రగుపుడు కోట్ కుల్జాం కోటను విధ్వంసం చేసిన తరువాత అశ్వమేధయాగం నిర్వహించాడు. ఆకాలంలో కోట్ రాజవంశానికి చెందిన కోట్ కుల్జియం అత్యంత చారిత్రక ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది.
1709-1725 మద్య గజియాబాద్‌ను మొగల్ సామ్రాజ్య సైనికాధికారి ఘజియుద్ధీన్ సిద్దిగి ఫెరోజ్ స్థాపించాడు. ఘజియుద్ధీన్ సిద్దిగి ఫెరోజ్ హైదరాబాదు మొదటి నిజాం కుమారుద్దీన్ పెద్ద కుమారుడు.
జిల్లా గంగాయమూనా మైదానాల మద్య ఉంది. జిల్లా దాదాపు దీర్ఘచతురస్రాకారంలో ఉంది. జిల్లా పొడవు 72కి.మీ, వెడల్పు 37 కి.మీఉంది.
జిల్లా నుండి ఢిల్లీ, మీరట్, అలిగర్, బులంద్‌షహర్, మొరాదాబాద్, లక్నోనగరాలకు, ఇతర జిల్లాలకు రోజూ బస్సులు తిరుగుతాయి.
జిల్లా కేంద్రం ఘాజియాబాద్ పేరును జిల్లాకు నిర్ణయించబడింది. ఇది గ్రాండ్ ట్రంక్ రోడ్డు పక్కన హిండన్ నదీతీరంలో ఉంది.