polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
సంఘటీ త విద్య ఒకసారి ప్రత్యేక విద్యా అవసరాలతో విద్యార్థులు చదువు మాత్రమే అవసరమైన ఆలోచన ఒక విధానం. ఇప్పుడు అది అన్ని ఉపాధ్యాయులు వారి తరగతిలో అన్ని విద్యార్థులు, విస్తృత పాఠశాల కోసం కలుపుకొని ఆచరణలో హామీ కీలకమైనది. చేర్చడం మోడల్ కింద, ప్రత్యేక అవసరాలు గల విద్యార్థులకు కాని వికలాంగ విద్యార్థులకు వారి సమయం చాలా లేదా అన్ని ఖర్చు. ఈ పద్ధతులను అమలు మారుతుంది. పాఠశాలలు తరచుగా తీవ్రమైన ప్రత్యేక అవసరాలు మృదువుగా ఎంపిక విద్యార్థులకు వాటిని ఉపయోగించండి.
ఉపయోగకరమైన, సంబంధిత ప్రాథమిక విద్యను 6-14 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సున్న బాలలందరికీ అందించాలనే లక్ష్య సాధన ప్రక్రియలో అమలు చేస్తున్న వినూత్న కార్యక్రమాలు ఉత్ప్రేరకాలుగా పనిచేస్తున్నాయి.
ఈ ఆకారం యొక్క ముఖ్య లక్షణమేమంటే ఈ పటంలో చతురస్రాన్ని తొలగిస్తే మిగిలిన ఆకారం యొక్క పొడవు,వెడల్పుల నిష్పత్తి కూడా స్వర్ణ నిష్పత్తి అవుతుంది. అదికూడా ఒక స్వర్ణ దీర్ఘ చతురస్రం అవుతుంది. ఈ విధంగా యేర్పడిన స్వర్ణ దీర్ఘ చతురస్రాలలో గల చతురస్రాలను అనంతమైన సార్లు తొలగించినప్పటికీ యేర్పడే ఆకారం కూడా ఒక స్వర్ణ దీర్ఘచతురస్రమే అవుతుంది. చతురస్రాల యొక్క శీర్షములను అనంతంగా కలుపుతూ పోతే యేర్పడే ఆకారం ఒక "గోల్డెన్ స్పైరల్" ఆకారాన్ని సంతరించుకుంటుంది.
జ్యామితి లో స్వర్ణ దీర్ఘచతురస్రం అనగా దాని పొడవు వెడల్పులు స్వర్ణ నిష్పత్తి అనగా లేదా కలిగియుండే దీర్ఘ చతురస్రం.ఇందులో విలువ సుమారు 1.618 ఉంటుంది.
పశ్చిమ జైంతియా హిల్స్ జిల్లాలో సాధారణంగా ఖాశీభాషకు చెందిన ప్నార్ భాషను మాట్లాడుతూ ఉంటారు. జిల్లాలోని దక్షిణప్రాంతంలో, హ్మర్/బయాటే ప్రాంతంలో దాదాపు 20,000 మంది బయాటే గిరిజనప్రజలు వార్ జంతియా భాషను మాట్లాడుతుంటారు. తూర్పు జైంతియా హిల్స్ జిల్లాలోని సుత్నగా ఎల్కాలో నివసిస్తుంటారు. బయాటే గిరిజన ప్రజలు దాదాపు మిజో గిరిజన ప్రజలమాదిరిగా ఉంటారు. అలాగే భాష కూడా మిజో భాషకు చాలా సమీపంలో ఉంటుంది. అంతే కాక వస్త్రధారణ కూడా మిజో ప్రజల వద్త్రధారణలా ఉంటుంది. 1976 లో కులాలు, షెడ్యూల్డ్ ట్రైబ్స్ ఆర్డర్ద్స్ యాక్ట్, 1987 ది కాంస్టిట్యూషన్ ఆర్డర్ చట్టం అనుసరించి బయాటే ప్రజలు కుకీ ట్రైబల్ జాతులలో ఒకరుగా గుర్తించబడ్డారు.
పశ్చిమ జైంతియా హిల్స్ జిల్లాలో వ్యవసాయం ప్రధాన ఆదాయవనరుగా ఉన్నప్పటికీ జిల్లాలో లైస్టోన్ విస్తారంగా ఉన్న కారణంగా పలు జిల్లాలో సిమెంటు కంపనీలు స్థాపినబడ్డాయి. తూర్పు జైంతియా హిల్స్ జిల్లా లో " ల్యాడ్ రింబై " వద్ద బొగ్గు గనులు కూడా జిల్లా ఆదాయవనరులలో ఒకటిగా భావించవచ్చు. ఇక్కడ గనులలో లభ్యమౌతున్న బొగ్గును బంగ్లాదేశ్, అస్సాంకు ఎగుమతి చేయబడుతుంది. బొగ్గుగనులలో అనేకం తూర్పు జైంతియా హిల్స్ జిల్లాలో ఉన్నాయి.
పశ్చిమ జైంతియా హిల్స్ జిల్లా వైశాల్యం 1693 చ.కి.మీ. అమల్రెం సివిల్ సబ్ డివిషన్‌ను, 3 కంతూనిటీ, 3 రూరల్ డెవలెప్మెంట్ బ్లాకులను కలిపి పశ్చిమ జెంతీహిల్స్ జిల్లాగా రూపొందించబడింది.
భూ అంతర్గత జిల్లా అయిన పశ్చిమ జైంతియా హిల్స్ జిల్లాలో రైల్వే, వాయుమార్గాల ద్వారా ప్రయాణం సాధ్యం కానప్పటికీ జిల్లాగుండా పయనిస్తున్న " జాతీయరహదారి 40 " ప్రయాణవసతులు కల్పిస్తుంది.
యునైటెడ్ జైంతియా హిల్స్ జిల్లాను 5 బ్లాకులుగా విభజించారు. రెండు జిల్లాలుగా విభజించిన తరువాత పశ్చిమ జంతియా హిల్స్ జిల్లాను 3 విభాగాలుగా విభజించారు.
బెళ్లూరి శ్రీనివాసమూర్తి తండ్రి బెళ్లూరి హనుమంతరావు కూడా సాహిత్యపిపాసకుడు. ఎన్నో పద్యాలను అల్లినవాడు. హనుమంతరావు అలోపతి, హోమియోపతి, ఆయుర్వేదం మొదలైన సమస్త వైద్యశాఖలలో సిద్ధహస్తుడు. శ్రీనివాసమూర్తి పుట్టపర్తి శ్రీనివాసాచార్యుల వద్ద శిష్యరికం చేశాడు. పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు, విద్వాన్ విశ్వం ఇతని బాల్యమిత్రులు. ఈ ముగ్గురూ కొన్నాళ్ళు రాయలసీమలో 'కవిత్రయంగా' వాసికెక్కారు. ఇతని కవితలు భారతి సాహిత్య మాసపత్రికలో అచ్చయ్యాయి. 30 యేండ్లు అనంతపురం జిల్లా బోర్డు హైస్కూలులో ఆంధ్రపండితునిగా పనిచేసి అనేకమంది విద్యార్థులను సాహితీ ప్రియులుగా తీర్చినాడు. ప్రముఖ అవధాని గండ్లూరి దత్తాత్రేయశర్మ ఇతని శిష్యుడే. గీతావాణి పత్రికకు గౌరవ సహాయ సంపాదకుడిగా పనిచేశాడు. ఇతని కావ్యగంగను మైసూరు యూనివర్సిటీ వారు డిగ్రీ పాఠ్యగ్రంథంగా ఎంపిక చేశారు.
ఖుగ ఆనకట్ట నిర్మాణం మొదలైంది. ఖుగా ఆనకట్ట ఇప్పటికే లంకా దక్షిణ సరిహద్దులో మాతా గ్రామం వద్ద అందమైన కృత్రిమసరసును తయారుచేసింది. 20 చ.కి.మీ విస్తీర్ణంలో నిర్మించబడిన ఆనకట్ట నుండి 150 చ.కి.మీ వ్యవసాయ భూములకు సాగినీటిని అందించడానికి వీలు కలుగుతుంది. అంతేకాక 50 లక్షల గాలన్ల త్రాగునీటిని , 1.75 మె.వా విద్యుత్తును అందిస్తుంది. ఆనకట్ట ప్రణాళిక 1983లో ప్రారంభించబడింది. 4 సంవత్సరాలలో పూర్తిచేయాలని నిర్ణయించిన ఈ ప్రణాళిక నిధుల కొరత కారణంగా 2002 నాటికి పూర్తిగా రూపుదిద్దుకున్నది.
ప్రస్తుత తేదీ వరకు ఈ ప్రణాళిక మణిపూర్ రాష్ట్రప్రభుత్వం చురచంద్‌పూర్ జిల్లాలో నిర్వహించిన అత్యధిక పెట్టుబడిగా గుర్తించబడుతుంది. ఆనకట్టలో కొంతభాగం రూపుదిద్దుకున్నప్పటికీ ఇంకా కొన్ని పనులు నిలువలో ఉంటూ వచ్చాయి. 2007 ఆనకట్టపనులు తిరిగి కార్యరూపంలోకి తీసుకురావాలని నిర్ణయించినప్పటికీ ఆనకట్టకు అవసరమైన భూమిని స్వాధీనం చేసుకోవడం భూమిని కోల్పోయే వారికి తగిన నష్టపరిహారం ఇచ్చే విషయంలో పులువివాదాకు తలెత్తున కారణంగా ప్రచారమాధ్యమాల నుండి తీవ్రమైన విమర్శలను ఎదుర్కొనడానికి కారణమైంది.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధానికి ముందు చురచందపూర్ లోయ దోమలతో బాధపడే చిన్న గ్రామంగా తుయితా నదికి పడమర తీరంలో ఉంటూ ఉండేది. స్థానిక గిరిజనులు జుం, షిఫ్టింగ్ కల్టివేషన్ ఆధారంగా జీవితం సాహిస్తూ వచ్చారు. తరువాత ఇది వరిపంట పండించే భూమిగా మార్చబడింది.1930 హరిత విప్లవం తరువతా జుం నుండి వడ్లు పంటకు మార్చబడింది. ఆహారధాన్యం విరివిగా లభించడం మొదలైన తరువాత ఈ ప్రాంతం ఇతరసేవలు అభివృద్ధి చెంది చిన్నతరహా పట్టణంగా అవతరుంచింది. శ్రామికజీవితం మీద శ్రద్ధ పెరగడం కారణంగా కొత్తగా మద్యతరగతి వ్యాపార, దుకాణుదార్లు, వైద్యులు, గుమస్తా, ఒప్పందదార్లు, ఉపాధ్యాయులు, రుణదాతలు అలాగే సేవకులు గిరిజనతెగలు అవతరించాయి. ప్రజలసంఖ్య అధికం కావడంతో ఈ ప్రాంతం చురచంద్‌పుర్‌గా పిలువబడుతూ తుయితా నదికి పడమర తీరంలో విస్తరించింది. తుయితా నది అంటే మంచి నది అని అర్ధం. ఒకప్పుడీ ప్రాంతం మలేరియా వంటి మరణాంతక వ్యాధులకు మూలంగా ఉండేది. భూముల ధరలు పెరగడం కారణంగా వ్యవసాయ భూములకు నివాసగృహాలకు కొరత ఏర్పడి కొత్తగా నగరప్రాంతానికి వచ్చేవారికి నివాసగృహాల కొరత సమస్యగా మారడమేగాక ఈ ప్రాంతం ఆహారానికి ఇతర ప్రాంతాలమీద ఆధారపడవలసిన అవసరం ఏర్పడింది.
1970 నాటికి లంకా వాణిజ్య సరిహద్దు, సౌంగపి మిషనరీ సరిహద్దు ఒకటిగా మిశ్రితమయ్యింది.చురచంద్‌పూర్ నిర్వహణాకేంద్రగానూ తరువాతి కాలంలో జిల్లా కేంద్రంగానూ మారింది.
అలాగే భారతదేశ సరిహాద్దుగానూ అయింది. కొత్తగా నగరంలో స్థిరపడేవారికి ప్రస్తుతం లంకా దక్షిణ సరిహద్దుగా మారింది. కొత్త లంకా ప్రాంతం అత్యధిక జనసాంధ్రత కలిగినదిగా మారింది. అనేకాక ఈ జిల్లకు చెందిన పలువురు ప్రముఖులు జాతీయస్థాయిలో చరిత్రను సృష్టించారు. సమీపకాలంగా చురచంద్‌పూర్ నుండి నిపుణత కలిగిన శ్రామికులు ఇతర మహాబగరాలకు వలసపోవడం ప్రారంభించారు. అయినప్పటికీ సుదూర ప్రాంత గ్రామాల నుండి వలసవచ్చి చేరుతున్న ప్రజల వలన జనసంఖ్య క్రమంగా అభివృద్ధిచెందుతూనే ఉంది. ఇతర భారతీయ నగరాల వలెనే నగర నిర్మాణ ప్రణాళికా లోపం, పెట్టుబడుల కొరత, నిర్వహణా లోపం వంటి సమస్యలను చురచంద్‌పూర్ కూడా ఎదుర్కొంటున్నది. నగర మౌలిక వసతులు అభివృద్ధి చెందకుండానే నగరం అభివృద్ధి చెందుతూనే ఉంది. చురచంద్‌పూర్ ప్రస్తుతం విషయాలలో పేరుకుపోతున్న చెత్త, వాయు కాలుష్యం, వాహన రద్దీ వంటి సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నది.
చురచంద్‌పూర్ జిల్లా కేంద్రంగా చురచంద్‌పూర్ లేక లంక పట్టణం ఉంది. ఈ జిల్లా మణిపూర్ రాష్ట్రానికి నైరుతీ సరిహద్దులో ఉంది. ఈ జిల్లా వైశాల్యం 4570 చ.కి.మీ ఉంటుంది. రాష్ట్ర రాజధాని ఇంపాల్ తరువాత మణిపూర్ రాష్ట్ర జిల్లాలలో వైశాల్యంలో 2 వస్థానంలో ఉంది. రాష్ట్రభూభాగం సాధారణంగా కొండలతో, ఇరుకైన లోయలతోనిండి తడి భూములతో వరిపంటకు అనుకూలంగా ఉంటుంది. జిల్లా కేంద్రగా ఇది వాణిజ్య, సాంస్కృతిక కేంద్రగా కూడా ఉంది. ఇక్కడి స్థానికులు ఈ ప్రాంతానికి లంకా అని నామకరణం చేసారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత మెయితియాలు ఈ ప్రాంతానికి చురచందపూర్ అని నామాంతరం చేసారు. తరువాత ఈ ప్రాంతంలో జనసంఖ్య అభివృద్ధి చెందింది. పట్టణజనసంఖ్య జోమిసలు, కుకీలు, మిజోలు, హ్మర్లు మొదలైన ప్రజలతో అభివృద్ధి చెందింది. ఈ ప్రజలు అధికంగా " టిబెటో- బర్మన్ " కుటుంబానికి చెందినవారై ఉన్నారు. మైదాననివాసులైన మెయిటియన్ల సంఖ్య జిల్లాలో గుర్తించతగినంతగా ఉన్నారు. ఒకే గిరిజన తెగకు చెంది ఉండడం వలన ఒకరి భాష ఒకరికి అర్ధం ఔతూ ఉంటుంది.
చురచంద్‌పుర్ జిల్లాలో పైటే, హ్మర్, వైఫెయ్, జౌ, తడౌ గిరిజన తండాలకు చెందిన ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. వీరే కాక గంటే, సింతే, మిజో గిరిజనులతో అల్పసంఖ్యలో మిల్హెయిం/మిరా, కొంతమంది మణిపురికి చెందిన మెయితియన్లు ఉన్నారు. జిల్లాలో తౌడీ ప్రజలు అధికసంఖ్యలో ఉన్నారు. అంతేకాక జిల్లాలో నివసిస్తున్న వారిలో మణిపురికి చెందని వారిలో నేపాలీలు, బిహారీలు, మార్వాడీలు, పంజాబీలు ఉన్నారు. నేపాలీలు పాలపరిశ్రమలో పనిచేస్తుండగా మార్వాడీలు వారి వంశపారంపర్య వృత్తి అయిన ౠణసహాయం చేస్తున్నారు. స్థానిక ప్రజలలో కొంతమంది వాణిజ్యం, ప్రభుత్వోద్యాగాలలో ఉన్నారు. ఈ జిల్లావాసులు అధికసంఖ్యలో జాతీయస్థాయిలో సివిల్ సర్వీసులలో పాల్గొంటున్నారు.
టేడిం రహదారి ద్వారా చురచంద్‌పూర్ రాష్ట్రరాజధాని నగరమైన ఇంఫాల్తో అనుసంధానించబడి ఉంది. ఈ రహదారిని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం సరుకు రవాణాకొరకు బర్మాలోని తెడియం నగరం వరకు నిర్మించింది. ఇంఫాల్ విమానాశ్రయం నుండి ఈ పట్టణం ఒకగంట మోటర్ వాహనప్రయాణం ద్వారా చేరుకోవచ్చు. మిజోరాం వరకు నిర్మించబడిన తిపియాముఖ్ రహదారి కూడా ఈ పట్టణం మద్యగా పయనిస్తుంది. ఈ రహదారి కుడా ఈ పట్టణాన్ని ఇంఫాల్ నగరంతో అనుసంధానిస్తుంది. గుయితే రహదారి పట్టాణాన్ని తుయివై నది మీదుగా
2011 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో చురచంద్‌పూర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న మణిపూర్ రాష్ట్రజిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి. .
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత చురచంద్‌పూర్ గ్రామం త్వరుతగతిలో లంకా ప్రాంతాన్ని తాకే వరకు అభివృద్ధిచెందింది. సౌంగపికి 15 కి.మీ దూరంలో ప్రత్యేకంగా ఉన్న ప్రాంతమే లంకా. లంకా పడమటిప్రాంత స్థానికులు, సౌంగపి ఉత్తరప్రాంత స్థానికులు వేరువేరుగా ఉంటూ సమీపకాలంలో ఒకటిగా మిశ్రితమయ్యారు. జిల్లాలో ఇతరగ్రామాలకంటే లంకా ప్రాంతానికి చాలాకాలం అధిక ప్రాధాన్యత ఉంటూ వచ్చింది.
చురచంద్‌పూర్ పట్టణంలో బి.ఎస్.ఎన్.ఎల్, ఎయిర్‌టెల్, ఎయిర్‌సెల్ చక్కని దూరవాణి సేవలను అందిస్తుంది. అయినప్పటికీ బి.ఎస్.ఎన్.ఎల్ సేవలు నగరంలో ప్రథమస్థానంలో ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం టాటా ఇండికాం, వొడాఫోన్, ఐడియా, పైట్‌సెల్ మొదలైన ప్రైవేట్ యాజమాన్యం సేవలు కూడా లభిస్తున్నాయి.
సుబ్రహ్మణ్యకవి నాగాభట్ల నరసకవితో నుభయభాషల పఠించెను. చాలావఱకు స్వయంకృషి చేసి సాహిత్యనిష్ణాతుడాయెను. మనుచరిత్రము-ఆముక్తమాల్యద వీరి కభిమానిత గ్రంథములు. జ్యోతిషభాగముకూడ నీయన చక్కగనెఱిగెను. అధికొంత తొలుత జీవనాధారమైనది. క్రమముగా గవిత్వరచనమే ప్రధానవృత్తిగా బెట్టుకొని రాజ దర్శనము చేయుచు సుబ్రహ్మణ్యకవి తనలేవడి నెట్టుకొనుచుండెను. 1853లో మాడుగల్లు సంస్థానాధిపతియగు శ్రీకృష్ణభూపతిపై నీకవి సీసపద్యములశతక మొకటి చెప్పెను. అది "శ్రీకృష్ణభూపతి లలామశతకము." అప్పటికి గవియీ డిరువది రెండేడులు. మాడుగల్లుసంస్థాన పండితులు మనకవి నెన్నో తిప్పలు పెట్టిరట. మంత్రిప్రెగడ సూర్యప్రకాశరాయకవి మున్నగువారు నాడు తత్సంస్థాన విద్వత్కవులు. అక్కడివారు "కుట్రయొనర్చె లేమ తన గుబ్బలయుబ్బు సహింపలేమిచేన్." అను సమస్య నిచ్చి, నిలుచుండగా బూరింపుమనిరి. అది యీకవిచే నిటు పూరింపబడియె.
ఇట్టి పరీక్షల కాగిన సుబ్రహ్మణ్యకవిని మాడుగల్లుఱేడు మెచ్చి యాస్థానకవిగా నర్థించెను. కాని జన్మస్థానమున కాయూరు దూరమగుటచే నంగీకరింపక కవిగారు వార్షికబహూకారము వచ్చునటుల ప్రార్థించెను. 1853 మొదలు 1869 వఱకు నాసంస్థాన వార్షికవిత్తము సుబ్రహ్మణ్యకవి పొందుచుండెను. 1869 లో పీఠికాపుర సంస్థానమున మాసవేతన మేర్పడినది. గంగాధరరామరాయేంద్రు డీకవిప్రతిభ దెలిసికొని సన్మానించెను.
సుబ్రహ్మణ్యకవిది పండితవంశము. ఇతని తండ్రి రంగధామాద్యుడు. నారాయణాచల మాహాత్మ్య కృతికర్త. కవిచోర చంద్రోదయ, సత్యభామా విలాసాదులు రచించిన రామకృష్ణకవి కితడు భిన్నోదర సోదరుడు.
పలకల అంచుల వద్ద లేదా పలకలు కలిసే సరిహద్దుల వద్ద భూ చర్యలు చాలా ఎక్కువగా ఉంటాయి. కొత్త పైపొర ఏర్పడి మహాసముద్రాల మద్య భాగంలో మిట్టల వద్ద సముద్రపు నేల విస్తరించడానికి ఎలా దారి తీసిందో, అదే విధంగా పలకలు కలిసే చోట కదులుతూ ఉన్న ఫలకం కిందకు వెళ్తుంది. వాస్తవానికి ఈ పలక అంచు, మద్యపొరలోకి వెళ్లి అక్కడి వేడికి ద్రవంగా మారుతుంది. మద్యపొరలోకి వెళుతున్న పలక దానితో పాటు మొత్తం పలకాన్ని తనతోపాటు లాగుతూ ఉంటుంది. ఇది తిరిగి మహాసముద్రపు మిట్టప్రాంతం వద్ద కొత్తగా ఏర్పడిన సముద్రపు నేలను లాగుతుంది. ఉదాహరణకు ఇండియా ఫలక యూరేసియా పలకను నెడుతూ, హిమాలయాలు ఉన్నచోట దాని కిందకు వెళుతుంది. అనేక ఫలకాల అంచుల వద్ద అగ్ని పర్వతాలున్నాయి. భూకంపాలు సంభవిస్తుంటాయి. అగ్నిపర్వతాలు పేలటానికి భూకంపాలు రావటానికి ఎక్కువ అవకాశాలు ఉన్న ప్రాంతాలు ఇవే.
శిలావరణం అంటే భూమిలో ఘనీభవించిన పొర లేదా గట్టిగా ఉండే పైపొర. ఇందులో రాళ్లు ఖనిజాలు లవణాలు ఉండి మందపాటి మట్టి పొర ఉంటుంది. ఈ ఆవరణాన్ని ఇంగ్లీషులో లితోస్పియర్ అంటారు. లితో అంటే గ్రీకు భాషలో రాయి లేదా శిల అని అర్థం. స్పేయిరా అంటే గోళం లేదా బంతి అని అర్థం. అనగా ఈ పొర చదునుగా ఉండే ఉపరితలం కాదు. ఎత్తైన కొండలు, పీఠభూములు, మైదాన ప్రాంతాలు, లోయలు, నీటితో నిండిన లోతైన అగాథాలు వంటివి ఉంటాయి. వీటిలో పలు అంశాలు గాలి నీటి ప్రభావాల వల్ల రూపుదిద్దుకున్నాయి. పై పొరలోని కొంత భాగం దుమ్ము వంటి వాటి రూపంలో గాలిలో కలిసి ఉంటుంది. సూర్యకిరణాలకు ఈ శిలావరణం వేడెక్కినప్పుడు, తరువాత చల్లబడినప్పుడు అది గాలిని నీటిని ప్రభావితం చేస్తుంది. మానవులతో సహా అనేక జీవులు, ఈ మండలంపై నివసిస్తున్నాయి. ఈ గట్టిపొరలో ఉండే రాళ్లని మట్టి, ఇతర వస్తువులు అనేక రకాలుగా ఉపయోగపడతాయి.
ఎన్నో సంవత్సరాల సునిశిత అధ్యయనం ద్వారా ఖండాలు మహాసముద్రాలు కూడ ఫలకాలు అనే అతి పెద్ద రాళ్ల మీద ఉన్నాయని శాస్త్రజ్ఞులు తెలుసుకున్నారు. భూమిలో పెద్ద ఫలకాలు, అనేక చిన్న ఫలకాలూ ఉన్నాయి. ఈ ఫలకాలు మద్యపొరపై తేలుతూ ఉంటాయి. ఇవి నిరంతరం నెట్టబడుతూ ఉంటాయి. అందుకే అవి మెల్లగా కదులుతూ ఉంటాయి. అవి చాలా నిదానంగా కదులుతూ ఉంటాయి కాబట్టి వాటి కదలిక మనకు తెలియదు. ఈ కదలిక ఫలితంగా ఒక ఫలకం పక్కనున్న మరొక ఫలకాన్ని నెడుతూ ఉంటుంది. రెండు ఫలకాలు కలిసే చోట ఒకదానికొకటి నెట్టుకుంటాయి. ఒకదానిమీద మరొకటి ఎంతో వత్తిడి చూపుతుంది. ఒక ఫలకం కిందికి మద్యపొరలోకి వెళితే మరొక ఫలకం పైకి నెట్టబడి పర్వత శ్రేణులు ఏర్పడతాయి. ఈ ఫలకాల కదలికను ఫలక చలనాలు అంటారు. ఈ ప్రక్రియ వల్ల భూకంపాల వంటివి సంభవిస్తాయి.
సముద్రాలలోని భూమి పై పొరను అధ్యయనం చేస్తున్న భూ శాస్త్రవేత్తలు పసిఫిక్ మహాసముద్రం వంటి కొన్ని మహాసముద్రాలలో మద్యభాగంలో మిట్టలు పర్వతశ్రేణులు ఉంటాయి అని గమనించారు. మద్య పొర నుంచి పైకి లేచే లావా వల్ల ఇవి ఏర్పడుతున్నాయి. మిట్ట ప్రాంతంలో నేల పైకి నెట్టబడి బీటలు వారటం వల్ల బసాల్ట్ రాళ్లతో కూడిన సముద్రపు కొత్త నేల తయారవుతుంది. ఆ తరువాత ఇది మిట్టనుంచి రెండు వైపులా విస్తరిస్తుంది. అంటే భూమి మీద మహా సముద్ర మద్య ప్రాంతంలోని మిట్టలలో అత్యంత తాజాగా ఏర్పడిన పై పొర ఉంటుంది. తాజాగా ఏర్పడిన పై పొర, ఫలకాన్ని మిట్టనుంచి దూరంగా నెడుతుంది. సముద్రపు నేల విస్తరణ అన్న ప్రక్రియకు ఇది దారి తీస్తుంది
భూగర్భంలోని శిలాద్రవం అనుకూల పరిస్థితులలో గొట్టం వలె ఉండే భాగాల నుండి బయటకు వస్తుంది. బయటకు ప్రవహించిన శిలాద్రవం ముఖద్వారం చుట్టూ ఘనీభవించి ఒక శంఖాకార పర్వత నిర్మాణంగా ఏర్పడుతుంది. దీనినే అగ్నిపర్వతం అంటారు. కరిగిన పదార్థంతో పాటు భూమి లోపలి పొరల్లోంచి నీటి ఆవిరి పొగ, అనేక రకాల వాయువులు ఎగజిమ్ముతాయి. పొగ, బూడిద, ధూళి వంటివి వాతావరణంలో కలుస్తాయి. కరిగిన పదార్థం చల్లబడి కఠిన శిలలుగా ఏర్పడుతుంది. వీటిని అగ్ని శిలలు అంటారు.
మొదటిది పైపొర ఏర్పాటుకు దారి తీసే నిదాన కదలికలు ఖండ ఫలకాల కదలికలు అంతిమంగా అవి మద్య పొరలో కలవటం. రెండవ రకం మార్పులు అకస్మాత్తుగా అగ్ని పర్వతాలు పేలటం భూకంపాలు సంభవించటం. ఈ ఆకస్మిక కదలికలు విధ్వంసకరంగా ఉండి, చాలా నష్టం జరుగుతుంది. అదే సమయంలో ఇవి భూస్వరూపంలో మార్పులకు దారి తీస్తాయి.
మనం నివసిస్తున్న నేలకు సంబంధించినది శిలావరణం. భూమి పై పొర సమతలంగా లేదు. లోతైన అగాథాలు నీటితో నిండి మహాసముద్రాలుగాను, మిగిలినది ఖండాలుగా ఉన్నాయి. వీటిని భూ శాస్ర్తజ్ఞులు మొదటి శ్రేణి భూ స్వరూపాలు అంటారు. భూమి పై పొరను ప్రాథమికంగా మహాసముద్రాలు, ఖండాలుగా విభజిస్తారు.
ఖండాల ఉపరితలం సమతలంగా లేదు. వీటిలో మైదానప్రాంతాలు, పీఠభూములు, ఎత్తైన పర్వతాలూ ఉన్నాయి. పర్వతాలు మైదానాలు పీఠభూములను రెండవ శ్రేణి భూ స్వరూపాలు అంటారు
ప్రాథమిక పాఠశాలల్లో కంప్యూటర్ సైన్స్ బోధన ప్రోత్సహించే ఉద్దేశంతో రాసబెర్రి పై ఫౌండేషను లో అభివృద్ధి చేసింది.ఒక బోర్డు కంప్యూటర్ పరిమాణం ఏటియం కార్డ్ అంతా ఉంటింది.
వల్లభామాత్యుడు తెలుగులో లభ్యమవుతున్న తొలి నాటకంగా భావిస్తున్న క్రీడాభిరామం కర్తగా సాహిత్యరంగంలో పేరొందారు. తనకాలం కన్నా ముందే పతనమైపోయిన కాకతీయుల సామ్రాజ్యానికి రాజధాని ఓరుగల్లులోని విశేషాలను, వివరాలను, శృంగారపరమైన వర్ణనలతో క్రీడాభిరామం రచించారు. కాకతీయ చక్రవర్తి రెండవ ప్రతాపరుద్రుని పరిపాలన కాలంలో రావిపాటి త్రిపురాంతకదేవుడు సంస్కృతంలో రచించిన ప్రేమాభిరామానికి అనువాదంగా క్రీడాభిరామాన్ని గురించి రాసుకున్నారు. దశరూపకాల్లో ఒకటైన వీధి అనే ప్రక్రియలో ప్రేమాభిరామాన్ని రచించట్లుగా, దానికి అనంతర కాలంలో మఱింగంటి సింగరాచార్యులు ద్విపదానువాదం చేసినట్లు సారస్వతాధారాలు ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం ఆ గ్రంథాలు అలభ్యం. తెలుగు సాహిత్యంపై తనదైన ముద్రవేసిన యుగకర్త శ్రీనాథుని కవిత్వానికి ప్రభావితుడైనట్టుగా వినుకొండ వల్లభరాయ గురించి సాహితీవిమర్శకుడు బి.వి.సింగరాచార్యులు పేర్కొన్నారు.
పూర్వకవులెవరూ ప్రయోగించని తెలుగు పలుకుబడులను, నుడికారాలతో విశిష్టమైన స్వతంత్ర రచనగా క్రీడాభిరామాన్ని రచించారు. వల్లభామాత్యుని అనంతర కాలపు ప్రబంధ యుగానికి చెందిన కవులైన శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, పెద్దన, తెనాలి రామకృష్ణుడు వంటి గొప్ప కవులు ఆ పలుకుబడులను, నుడికారాలను అనుసరించారు. శృంగార కావ్యాలైన బిల్హణీయం, శశాంక విజయం, రాధికా సాంత్వనం, అహల్యాసంక్రందనం మొదలైన రచనల్లో ప్రౌఢ శృంగార కృతియైన క్రీడాభిరామం ముద్ర కనిపిస్తుంది. తెలుగు భాష గురించి పేర్కొనదగ్గ వాక్యాల్లో ఒకటైన దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స అన్న వాక్యం వినుకొండ వల్లభరాయనిదే. వల్లభామాత్యుని రచనలకు ప్రభావితుడైన శ్రీకృష్ణదేవరాయలు వేరే పద్యంలో ఈ వాక్యాన్ని ఉటంకించారు.
వినుకొండ వల్లభరాయల పూర్వులు గుంటూరు సీమలోని వినుకొండ వాస్తవ్యులు. విజయనగర సామ్రాట్టు రెండవ హరిహరరాయల ఏలుబడిలో వల్లభరాయుడి తండ్రి భాండాగార రక్షకునిగా, వినుకొండకు మహాప్రధానిగా పనిచేశారు. వల్లభరాయుడు భైరవస్వామి భక్తుడు. వల్లభరాయుడు కడప ప్రాంతంలోని లోని మోపూరు గ్రామాధిపతి. మోపూరు గ్రామంలోనే ఆయన ఇష్టదైవం భైరవస్వామి కొలువై ఉన్నాడు. వల్లభరాయుడు 15వ శతాబ్ది ప్రథమార్థం లో జీవించినట్టుగా చరిత్రకారులు నిర్ధారించారు.
వినుకొండ వల్లభరాయడు తెలుగు సాహిత్యంలో సుప్రసిద్ధి పొందిన వీధినాటకం క్రీడాభిరామం గ్రంథకర్త. కాకతీయుల కాలంనాటి తెలుగు ఆచార వ్యవహారాలను, పండుగలను, దైవీరూపాలను మొదలుకొని ఎన్నెన్నో విశేషాలతో కూర్చిన గ్రంథం క్రీడాభిరామం. తెలుగు సాహిత్యంలోనే కాక ఆంధ్రుల సంస్కృతి, చరిత్రలను రచించే చారిత్రికులకు కూడా క్రీడాభిరామం ప్రాధాన్యత కలిగిన రచన. అయితే ఈ గ్రంథాన్ని వినుకొండ వల్లభరాయుడు కాక శ్రీనాథుడు రచించాడనే వాదనలు కూడా ఉన్నాయి.
లింగరాజు 1904, నవంబరు 3వ తేదీన రాజమండ్రిలో జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి సూర్యనారాయణ పడవల హెడ్‌గుమాస్తాగా పనిచేసేవాడు. తల్లి లక్ష్మీనరసమ్మ. గాంధీ స్ఫూర్తితో కళాశాల విద్యకు స్వస్తిచెప్పి, జాతీయ ఉద్యమంలో కీలకపాత్ర వహించాడు. 1922 నుండి రాజమండ్రి పట్టణ కాంగ్రెస్ కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. ఇతడు బులుసు సాంబమూర్తి, బ్రహ్మజోస్యుల సుబ్రహ్మణ్యంల అనుచరునిగా పనిచేశాడు. మద్దూరి అన్నపూర్ణయ్యను ఇతడు గురువుగా భావించాడు. మద్దూరి అన్నపూర్ణయ్య సంపాదకత్వం వహించిన కాంగ్రెస్ పత్రికకు సహాయకుడిగా పనిచేశాడు. అన్నపూర్ణయ్య జైలులో ఉన్నప్పుడు ఇతడే కాంగ్రెస్ పత్రికకు సంపాదకునిగా వ్యవహరించాడు. ఇతడు కాంగ్రెస్ పత్రికతో పాటు వేదిక, గోదావరి పత్రికలకు సంపాదకత్వం వహించాడు. ఆంధ్రపత్రిక, కృష్ణాపత్రికలలో అనేక వ్యాసాలు వ్రాశాడు. కృష్ణాపత్రికలో విదురుడు అనే కలం పేరుతో వారం వారం అనే శీర్షికను నిర్వహించాడు. ఇతడు అనేక సార్లు జైలుశిక్షను అనుభవించాడు. 1921లో సహాయనిరాకరణోద్యమ సమయంలో ఆరునెలలు, 1930లో ఉప్పు సత్యాగ్రహం సాగినప్పుడు రెండున్నర సంవత్సరాలు జైలుశిక్షను అనుభవించాడు.
క్రొవ్విడి లింగరాజు స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు, పత్రికా సంపాదకుడు, పత్రికా రచయిత, అనువాద రచయిత, సంఘసంస్కరణాభిలాషి, రాజకీయ విశ్లేషకుడు. రాజమండ్రి పురపాలక సంఘం అధ్యక్షులుగా, శాసన సభ్యులుగా రాష్ట్రానికి, అఖిలభారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధుల సంఘానికి ఉపాధ్యాక్షులుగా దేశానికి సేవలందించారు.
మాక్సిం గోర్కీ 'మదర్'ను అమ్మగా అనువదించారు. 'సోవియట్ లాండ్ నెహ్రూ అవార్డు' పొందిన తొలి తెలుగు రచయిత . జవహర్ లాల్ నెహ్రూ రచించిన ' డిస్కవరీ ఆఫ్ ఇండియా ' ను 'భారతదేశం' గా అనువదించారు. గొప్పోళ్ళన్యాయం కథల సంపుటిని రచించారు. ఈయనకు 1984లో అమరజీవి పులుపుల వెంకట శివయ్య సాహీతీ సత్కారం లభించింది.
అఖండల్మణి ఆలయం బైతరణి నదీతీరంలో ఉంది. ఆలయంలో ప్రధాన దైవం శివుడు. 350 సంవత్సరాల క్రితం రాజా నీలాద్రి శర్మ సింఘా మొహపాత్రా శివుని ఆరధిస్తూ ఉండేవాడు. ఒకరోజు రాజా కలలో భూమిలో ఉన్న నల్లని శివలింగం కనిపించింది. రాజు ఆశివలింగాన్ని పైకి తీసి ఆలయం నిర్మించజేసాడు. తరువాత ఇది ప్రముఖ పర్యాటక కేంద్రగా యాత్రాస్థలంగా మారింది. ఆలయంలోని శిల్పచాతుర్యం పర్యాటకులను ముగ్ధులను చేస్తుంది. అఖండల్మణి ఆలయప్రాంతంలో శివరాత్రి నాడు పలు ఉత్సవాలు, సంతలు నిర్వహించబడుతుంటాయి. ఈ సందర్భంలో దూరప్రాంతాల నుండి కూడా యాత్రీకులు ఇక్కడకు వస్తుంటారు. శ్రావణ మాసంలో కూడా శివాలయానికి పలువురు యాత్రీకులు స్వామిని ఆరాధిస్తుంటారు. అఖండల్మణి ఆలయం ఒడిషా రాష్ట్ర పర్యాటక రంగానికి ఆదాయం సమకూర్చడానికి ముఖ్యవనరులలో ఒకటిగా ఉంది.
స్వాతంత్ర్య సమరంలో భద్రక్ జిల్లాలోని బాసుదేవ్‌పూర్ వద్ద 30మంది బ్రిటిష్ పోలీసుల చేత కాల్చి చంపబడ్డారు. పురాణ కాలంలో ఒడిషాలో సంపదలతో వర్ధిల్లింది. చరిత్రను అనుసరించి రాజా ముకుంద్ దేవ్ భద్రక్ ప్రాంతానికి చివరి పాలకుడయ్యాడు. 1575లో ఈ ప్రాంతంలో ముస్లిములు నివసించడం మొదలైంది. తరువాత ఉస్మాన్ నాయకత్వంలో ఆఫ్గగన్లు రాజామాన్ సింగ్‌ను ఓటమికి గురిచేసారు.
జిల్లాలో పలు చారిత్రాత్మక ప్రదేశాలు, స్మారక భవనాలు ఉన్నాయి. పలియాలో బిరంచినారాయణ ఆలయం ఉంది. " భద్రక్ జిల్లాలో రాధామనోహర ఆలయం " ప్రముఖ యాత్రీక ప్రదేశంగా ఉంది. చందబలికి 10కి.మీ దూరంలో ఉన్న అరడిలో అఖందలమణి ఆలయం ఉంది. 1993 ఏప్రిల్ 1 న బాలాసోర్ జిల్లా నుండి కొంత భూభాగం వేరు చేసి ఈ జిల్లా రఒందించబడింది.
మొగల్ పాలనలో భద్రక్ జిల్లా బెంగాల్ నవాబుల సుభాహ్‌గా ఉండేది. మొగల్ సామ్రాజ్య పతనం తరువాత భద్రక్ ప్రాంతం పలు రాజాస్థానాలలో అంతర్భాగంగా ఉండేది. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం మొత్తం ఒడిషా భూభాగాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత ఈ ప్రాంతం బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా మారింది.
భద్రక్ జిల్లాలో ప్రముఖ " ఎఫ్.ఎ.సి.ఒ.ఆర్ " ఫ్యాక్టరీ ఉంది. ఈ ఫ్యాక్టరీలో దేశంలోనే నాణ్యమైన ఫెర్రో క్రోం ఉతపత్తి చేయబడుతుంది.
ధర్మా నౌకాశ్రయం: బైతరిణి నదీతీరంలో ఉన్న పురాతనమైన రేవు ధర్మా. ఇది కనిక ప్యాలెస్‌కు 5 కి.మీ దూరంలో ఉంది. డైరెక్షన్ టవర్, ఇతర పురాతన స్మారక చిహ్నాలు ఉన్నాయి.
స్వాతంత్ర్యం తరువాత భద్రక్ ప్రాంతం విద్య, పరిశ్రమలు, వ్యవసాయం, వాణిజ్యం, ఆర్థికం వంటి వైవిధ్యరంగాల మీద దృష్టిని కేంద్రీకరించింది.
తృణకంకణము అనే ఈ రచనతో తెలుగు సాహిత్యం భావ కవిత్వయుగానికి ప్రవేశించనట్టైంది. అప్పటివరకూ తెలుగు కవిత్వంలో ప్రాచుర్యంలో ఉన్న ప్రబంధాలకు భిన్నంగా, వుండీ లేదనిపించేంత చిన్న ఇతివృత్తంతో, సందేశాత్మకమైన ఖండకావ్యాల రచనకు ఆయన దీనితో ఒరవడిపెట్టారు. ప్రబంధాలలో ఉండే నాయికల అంగాంగవర్ణన, చంద్రోపాలంభం, మదనోపాలంభం, రతివర్ణన మొదలైన సంప్రదాయాలను మార్చి, అమలిన శృంగార భావనకు తెలుగు కవిత్వంలో ప్రాధాన్యత కల్పించి భావకవిత్వమనే పేరుతో దానికి ప్రచారం పొందిన పద్ధతికి మార్గదర్శకుడైనది కూడా రాయప్రోలు సుబ్బారావే.
తృణకంకణము రాయప్రోలు సుబ్బారావు రచించిన సుప్రసిద్ధమైన ఖండకావ్యం. 20వ శతాబ్దపు తెలుగు కవిత్వంపై గొప్ప ప్రభావాన్ని ప్రసరించిన భావకవిత్వ యుగంలో మొదటి రచనగా చారిత్రిక ప్రాధాన్యత కలిగివుంది. 1913లో విడుదలైన ఈ రచన ప్రబంధ బంధురమైన తెలుగు సాహిత్యాన్ని ఇతివృత్తం, శైలి, శిల్పం పరంగా గొప్ప మార్పు సూచిస్తూ నూతన యుగానికి నాంది పలికింది.
ఈయన అమలిన శృంగార తత్వాన్ని ఆవిష్కరించాడు. ప్రేమ పెళ్లికి దారితీయని యువతీయువకులు స్నేహితులుగా మిగిలిపోవడానికి నిర్ణయించుకున్న ఇతివృత్తముతో దీనిని రచించారు. ఇటువంటి కథాంశం, ఆ కథాంశం క్లుప్తత వంటివి ఒక వినూత్నమైన, ఆనాటి ప్రబంధ యుగంలో కొత్తది.
పరమాణువు, అణువు కంటే చిన్న కణము. అనగా ఇది చాలా చాలా చిన్నది అని అర్థం. ఇది అణువులు, బణువుల వంటిది, పరమాణువును నేరుగా కంటితో చూడటం చాలా కష్టం. ఇది శాస్త్రవేత్తలకు చాలా ఆసక్తికరమైనది, వీటి నుంచి ఉత్తమ అణువులను అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తారు. పరమాణువుల గురించి విపులంగా, తేలికగా వివరించే గ్రంథమిది.
రచయిత ఈ భౌతికశాస్త్ర గ్రంథాన్ని హిరోషిమా, నాగసాకి పట్టణాలలో ఆటంబాంబు సృష్టించిన విధ్వంసంలో మరణించిన వేలకొలది ప్రజలకు అంకితమిచ్చారు.
దీనిని కొమరవోలు వెంకటసుబ్బారావు రచించారు. దీనికి సర్ శొంఠి వెంకట రామమూర్తి గారు తొలిపలుకు అందించారు. ఇది 1950 సంవత్సరంలో ప్రచురించబడినది.
కొణతం ఆత్మకూరులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. జగ్గయ్యపేట, నందిగామ, మధిర నుండి రోడ్డురవాణా సౌకర్యం కలదు. దగ్గరలోని రైల్వేస్టేషన్ మధిర దూరం 8 కి.మీ,విజయవాడ 40 కి. మీ దూరంలో ఉన్నాయి.
కొణతం ఆత్మకూరులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి నందిగామలో ఉంది. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నందిగామలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విజయవాడలోను, పాలీటెక్నిక్ నందిగామలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం నందిగామలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయవాడ లోనూ ఉన్నాయి.
బేగంపేట విమానాశ్రయం తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని అయిన హైదరాబాదులో ఉంది. దీనిని "హైదరాబాదు ఓల్డు ఎయిర్ పోర్టు"గా కూడా పిలుస్తారు. ఈ విమానాశ్రయం బేగంపేటలో ఉంది. ఈ విమానాశ్రయం రాజీవ్ గాంధీ ఏవియేషన్ అకాడమీ , బేగంపేట ఎయిర్ ఫోర్స్ స్ట్ట్షషన్ కు ప్రధాన గృహం వంటిది. భారతీయ వాయుసేన యొక్క శిక్షణా కమాండ్ యొక్క శిక్షణా పాఠశాల పూర్వము నేవిగేషన్, సిగ్నల్ స్కూల్ గా పిలువబడేది. ఈ శిక్షణా పాఠశాల ఇచట ఉంది. పూర్వపు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో ఈ విమానాశ్రయం అంతర్జాతీయ, వాణిజ్య సేవలందించేది. మార్చి 23 2008 న రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ప్ర్రారంభమైనప్పటి వరకు విశేష సేవలందించింది. ఆ తరువాత ఈ విమానాశ్రయం మూసివేయబడింది. ఈ విమానాశ్రయంలో చివరి వాణిజ్య విమానం" థాయ్ ఎయిర్ వేశ్ ఇంటర్నేషనల్ ప్లైత్ టి.జి.330" బ్యాంకాక్ కు మార్చి 22 2008 న బయలుదేరినది.