polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
షేర్ షా సూరి భారత ఉపఖండంలోని ఉత్తర భాగంలో సూరీ సామ్రాజ్య స్థాపకుడు. ఆధునిక బీహారులో ఉన్న సాసారం తన రాజధానిగా చేసుకున్నాడు. షేరు షా ఆఫ్ఘాన్ పాష్తున్ సంప్రదాయానికి చెందిన వాడు. షెర్ షా మొహల్ 1538 లో మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని తన నియంత్రణను తీసుకున్నాడు. 1545 లో ఆయన మరణించిన తరువాత అతని కుమారుడు ఇస్లాం షా అతని వారసుడు అయ్యాడు. అతను ముందుగానే ప్రైవేటుగా పనిచేసెన తరువాత బాబర్ తరువాత మొఘల్ సైన్యంలో కమాండరుగా ఎదిగాడు. 1537 లో బాబర్ కొడుకు హుమయూన్ దండయాత్రలో దేశానికి వెలుపల ఉన్నప్పుడు, షేర్ షా బెంగాల్ రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని సూరి రాజవంశాన్ని స్థాపించాడు. అద్భుతమైన వ్యూహకర్త షేర్ షా తనని తాను ఒక అద్భుతమైన నిర్వాహకుడిగా, అలాగే సామర్ధ్యం గల జనరలుగా నిరూపించుకున్నాడు. సామ్రాజ్యం పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత మొఘల్ చక్రవర్తుల సామ్రాజ్యానికి పునాదులు వేశాడు. ముఖ్యంగా అక్బర్, హుమాయున్ కుమారుడు.
1543 లో షేర్ షా సూరి 80,000 అశ్విక దళంతో మాల్డో రాథోర్ కు వ్యతిరేకంగా దాడి చేసాడు. మాల్డా రాథోర్ 50,000 అశ్వికదళ సైన్యంతో షేర్ షా సైన్యాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు ముందుకు వచ్చాడు. షేర్ షా శత్రు రాజధానిని ఎదుకోవడానికి బదులుగా జోధ్పూరుకు తూర్పున 90 కి.మీ. దూరంలో ఉన్న జైతరన్ పరగణాలోని సమ్మేల్ గ్రామంలో మకాం చేసాడు. ఒక మాసం తర్వాత అతని భారీ సైన్యానికి ఆహార సరఫరా కీలకమైన సమస్యగా మారింది. ఈ పరిస్థితిని పరిష్కరించడానికి, షెర్ షా ఒక మోసపూరిత సాహసం చేసాడు. ఒకరోజు సాయంత్రం ఆయన మాల్డో శిబిరం సమీపంలో నకిలీ లేఖలను వదిలాడు. మాల్డో సైన్యాధికారులు కొందరు షేర్ షాకు సహాయం చేయడానికి అంగీకరించినట్లు ఈ అసత్య లేఖలు సూచించాయి. ఇది మాల్డాకు చాలా అసంతృప్తిని కలిగించింది. ఆయన వెంటనే తన కమాండర్లను వారి విధికి వదిలిపెట్టాడు అతని విశ్వాసులను నమ్మకద్రోకులుగా అనుమానించి మాల్డా తన సొంత మనుషులతో జోధ్పూరుకు చేరుకున్నాడు.
షేర్షా స్వాధీనం చేసుకున్న చందేరిలోని ముస్లిం మతం స్త్రీలు ఆయన దగ్గరికి వచ్చి పురాన్ మల్ తమ భర్తలను చంపి వారి కుమార్తెలను బానిసలుగా తీసుకుని వెళ్ళాడని ఆరోపించారు. అతను వారిని ప్రతీకారం తీర్చకపోతే పునరుత్థాన దినమున షేర్ షాను ఖండిస్తామని బెదిరించారు. షేర్ షా పురాన్ మల్లును కాపాడతానని తన వాగ్దానాన్ని గుర్తుచేసిన తరువాత వారు ఆయనను ఉలేమాను సంప్రదించమని చెప్పారు. పురాన్ మాల్ మరణానికి అర్హుడని ఉలేమా ఒక ఫత్వా జారీ చేసాడు. షేర్ షా తన దళాలతో పూరన్ మాల్ శిబిరాన్ని చుట్టుముట్టారు. దీనిని చూసిన తరువాత పూరణ్ మాల్ తన భార్యను హత్య చేసి, వారి కుటుంబాలను చంపమని ఇతర రాజపుత్రులను ఆదేశించాడు. నిజాముద్దీన్ అహ్మద్ 4,000 రాజపుత్రులు దీనికి ప్రాముఖ్యతనిస్తున్నారని రాశారు. 'అబ్దుల్ ఖాదీర్ బదూనీ 10,000 మంది రాజపుత్రుల ఉన్నారని పేర్కొన్నాడు.
ఫరీద్ ఖాన్ బీహార్ మొఘల్ గవర్నర్ బహార్ ఖాన్ లోహనీ వద్ద సేవతో తన పనిని ప్రారంభించాడు. అతని శౌర్యం కారణంగా బహార్ ఖాన్ అతనికి షెర్ ఖాన్ అనే బిరుదు బహుమతిగా ఇచ్చాడు. బహార్ ఖాను మరణించిన తరువాత షేర్ ఖాను మైనరు సుల్తాను జలాలు ఖాను రాజప్రతినిధి అయ్యాడు. తరువాత బీహార్లో షేర్ షా అధికారం అభివృద్ధి చెందిందని గ్రహించిన జలాల్ బెంగాలు సుల్తాను గైసుద్దిన్ మహముద్ షా సహాయం కోరారు. గైసుద్దీన్ జనరల్ ఇబ్రహీం ఖాను నేతృత్వంలో సైన్యాన్ని పంపాడు. 1534 లో ఉజ్జయినీ రాజపుత్రులు, ఇతర స్థానిక నాయకత్వాలతో కూటమి ఏర్పడిన ఫలితంగా షేర్ ఖాన్ సూరజ్గఢ్ యుద్ధంలో శత్రిసైన్యాలను ఓడించాడు.
చరిత్రకారుడు అబ్బాస్ సర్వానీ ఈ విధంగా వర్ణించాడు. "వారి మహిళలు, కుటుంబాలను చంపడానికి హిందువులు నియమించబడ్డారు. అన్ని వైపులా ఆఫ్ఘన్లు హిందువుల చంపడం ప్రారంభించారు. పురాన్ మాల్, అతని సహచరులు కన్ను మూసి తెరిచే లోపల అందరూ చంపబడ్డారు. " కొద్దిమంది మహిళలు, పిల్లలు మాత్రమే జీవించి ఉన్నారు. పూరణ్ మాల్ కుమార్తె తన ముగ్గురు మేనల్లుళ్ళు ఖైదు చేయబడినప్పుడు నృత్య కళాకారిణిగా అలంకరించబడింది. ముస్లిం మహిళల బానిసలుగా చేసుకున్నందుకు ఇది ప్రతీకారమని షేర్ షా వాదించాడు. షేర్ షా తీవ్రంగా అనారోగ్యానికి గురైనప్పుడు కూడా రైజెన్ రాజపుత్రులను తుడిచిపెట్టమని శపథం చేసాడు.
త్రి- లోహవిధానంగా వర్గీకరించిన ముఘల్ నాణం వ్యవస్థను షేర్ షా పరిచయం చేశాడు. రౌపి అనే పదాన్ని గతంలో వెండి నాణెం కోసం సాధారణ పదంగా ఉపయోగించినప్పటికీ షేర్ షా తన పాలనలో ర్యూపీ అనే పదం 178 గింజల ప్రామాణిక బరువు కలిగిన వెండి నాణెం పేరు ఉపయోగించాడు. ఇది ఆధునిక రూపాయి పూర్వగామి. భారతదేశం, ఇండోనేషియా, మాల్దీవులు, మారిషస్, నేపాల్, పాకిస్థాన్, సీషెల్స్, శ్రీలంక ఇతర దేశాలలో నేడు రూపాయిని జాతీయ కరెన్సీగా ఉపయోగిస్తున్నారు. 169 గింజలు, పైసా అని పిలువబడే రాగి నాణేలను, మోహూర్ అని పిలిచే బంగారు నాణేలు కూడా అతని ప్రభుత్వం ముద్రించబడ్డాయి.
1538 - 1545 వరకు తన ఏడు సంవత్సరాల పాలనలో ఆయన కొత్త పౌర, సైనిక పరిపాలనను ఏర్పాటు చేశాడు. "టాకా" నుండి మొట్టమొదటి రూపియాను జారీ చేసి భారతీయ ఉపఖండంలో తపాలా వ్యవస్థను తిరిగి నిర్వహించాడు. ఆయన హుమాయూన్ దిన-పనా నగరాన్ని మరింత అభివృద్ధి చేసె దానికి షెర్ఘర్ అని పేరు పెట్టాడు. క్రీ.పూ. 7 వ శతాబ్దం నుండి క్షీణదశలో చారిత్రక నగరం పాటలీపుత్రను పునరుద్ధరించాడు. ఈశాన్య భారతదేశంలో బెంగాల్ రాజ్యం సరిహద్దులలోని చిటగాంగు నుండి దేశం వాయవ్య ప్రాంతంలో ఆఫ్గనిస్తానులోని కాబూలు నగరం వరకు " గ్రాండు ట్రంకు రోడ్డు విస్తరించాడు.
ఆ తరువాత మాల్డా అమాయక సైనికాధికారులు జైత, కున్పా 80,000 మంది సైనికులు, ఫిరంగుల శత్రు దళానికి వ్యతిరేకంగా కేవలం కొన్ని వేలమంది సైన్యంతో పోరాడారు. సమ్మెల్ యుద్ధం లో షేర్ షా విజయం సాధించాడు. కాని అతని సైన్యాధ్యక్షులు అనేక మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. అతని సైన్యం భారీ నష్టాలను ఎదుర్కొంది. షేర్ షా వ్యాఖ్యానించాడు, "బజ్రా కొన్ని గింజల కోసం నేను దాదాపు హిందూస్థాన్ రాజ్యం మొత్తాన్ని కోల్పోయాను."
ఆయన చిన్న వయసులో భహ్లుల్ ఖాన్ లోడి సలహాదారు న్యాయవాది ఒమర్ ఖాన్ సర్వాని ఢిల్లీ పరగణా (ప్రస్తుత బీహారు రాష్ట్రంలోని భోజ్పూరు, బుక్సరు, భాబౌవా జిల్లాలు)లోని ఫరీదు ఖానుకు ఒక గ్రామాన్ని ఇచ్చాడు. ఫరీద్ ఖాను, అతని తండ్రి బీహార్ లోని సాసారం జాగీరుదారులుగా ఉన్నారు. అనేకమంది భార్యలు ఉన్న కారణంగా కొంతకాలం పాటు ఇంటికి రాలేదు. అందువలన అతను ఇంట్లో నుండి పారిపోవాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
1538 లో షేర్ ఖాన్ బెంగాలు పై దాడి చేసి మహమూద్ షాను ఓడించాడు. కానీ చక్రవర్తి హుమాయూన్ ఆకస్మిక దండయాత్ర కారణంగా ఆయన రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. 1539 జూన్ 26 జూన్‌న " చౌసా యుద్ధం " షేర్ ఖాన్ హుమాయునును ఎదుర్కుని ఓడించాడు. టైటిల్ను ఫరీద్ అల్-దిన్ షెర్ షా పొందాడు. 1540 మేలో " కన్నౌజ్ యుద్ధం "లో మరొకమారు ఓడించి భారతదేశం నుంచి బయటకు పంపాడు.
షేర్ ఖాన్ ఫరీద్ అల్-దిన్ షేర్ షా రాయల్ బిరుదును సాధించిన తరువాత ముద్రించిన ) నాణాలని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. చౌసా యుద్ధానికి ముందు తన స్వంత పేరుతో నాణేలు ముద్రించబడ్డాయి.
ఈ విజయం తర్వాత, షేర్ షా జనరల్ ఖవాస్ ఖాన్ మార్వాట్ జోధ్పూరఉను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. 1544 లో అజ్మీర్ నుండి మౌంట్ అబూ వరకు మార్వారు ప్రాంతం ఆక్రమించాడు.
జమాల్ ఖాను ఫరీదును ఇంటికి తిరిగి వెళ్ళమని సలహా ఇచ్చాడు. అయినా ఆయన తిరిగి వెళ్ళాడానికి నిరాకరించాడు. ఫరీదు బదులుగా ఒక లేఖ వ్రాసాడు:
ఉత్తర ప్రదేశ్లోని జౌన్పూర్ గవర్నరు జమాల్ ఖాను వద్ద పనిచేస్తున్నాడని తెలుసుకున్న ఆయన తండ్రి జమాల్ ఖానుకు ఒక లేఖను రాశాడు:
పట్నం నుంచి వచ్చిన రవి కుమరన్ మాస్టారు దగ్గరికి వెళ్ళాడు. ఆయన ఆప్తుడు అచ్చు చావు బతుకులలో ఉన్నాడు. రవి, మాస్టారు వెళ్ళి అచ్చును చూసి వచ్చారు. మాస్టారు రవికి తాను, రవి తండ్రి గోవిందన్, అచ్చు యువకులుగా ఉన్నప్పుడు సాగించిన పోరాటాల గురించి చెప్పాడు. అప్పట్లో తమతోబాటు విప్లవవాదిగా ఉన్న గోపాలన్ తమ అందరినీమోసం చేసిన తీరు కూడా చెప్పాడు. అయితే ఆ గోపాలన్ క్రమంగా డబ్బు, పలుకుబడి సంపాయించి పెద్ద కాంట్రాక్టరు, వర్తక ప్రముఖుడు అయ్యాడనీ, స్వార్థం చూసుకోక దేశం కోసం పనిచేసిన అచ్చు వంటి వాళ్ళు మాత్రం ఏ ఆదరణా లేకుండా అలా కాలంతోబాటు కరిగిపోతున్నారనీ మాస్టారు రవికి చెప్పాడు.
పట్నం చేరుకున్న రవి ఒక పెద్ద హోటల్ గదిలో గోపాలన్‌ను కలుసుకున్నాడు. చూసీ చూడగానే గోపాలన్ కపట ప్రవర్తనను, దుర్మార్గాన్ని అర్థం చేసుకున్నాడు. అసహ్యంతో ఆ గది నుంచి బయట పడ్డాడు. హోటలు బయట అతని కాలేజీ స్నేహితుడు ప్రేమన్ కనిపించాడు. చదువుకునే రోజుల్లో రవి కాలేజీలో విద్యార్థి నాయకుడుగా ఉండేవాడు. ఆ అభిమానంతో ప్రేమన్ రవిని తన గదికి తీసుకుపోయాడు. మాటల మధ్య తమ కాలేజీ మిత్రుడు డేవిడ్ పెద్ద కార్మిక నాయకుడయ్యాడని తెలుసుకున్నాడు రవి.
అనగనగా చాలామంది యువకుల జీవితాలలో ఆ రోజు 'ఉద్యోగ పర్వ' దినం. ఆ రోజు ఇంటర్యూ తమను ఉద్దరిస్తుందనే నమ్మకంతో కొందరూ, 'ఏ ఇంటర్యూ చరిత్ర చూసినా పక్షపాత పరాయణత్వం' అనే నిరాశతో కొందరూ అక్కడ గుమిగూడారు. అయితే అనివార్య కారణాల వల్ల ఇంటర్యూ ప్రహసనం జరగలేదు. అందులో పాల్గొనడానికి వచ్చినవాళ్ళు ఏమి చెయ్యాలో పాలుపోక నిరాశతో, నిస్పృహతో, కోపంతో అక్కడినుండి వెళ్ళిపోయారు.
ఆ ఊళ్ళో అతనిలాంటి యువకులకు ఒక మార్గదర్శి ఉన్నాడు. ఆయన - కుమరన్ మాస్టారు. స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడిగా, విప్లవ వీరుడిగా దేశం కోసం పాటుపడిన ఆ ముసలాయన యువకులను చేరదీసి వాళ్ళకు ఉత్సాహం కలిగించి, దేశం బాగుపడాలంటే ఏం చెయ్యాలో తెలియజెప్పేవాడు. రవి తండ్రి గోవిందన్ కూడా ఆయనతో కలిసి విప్లవ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నవాడే.
అలా కొన్నాళ్ళు గడిచాక, మరోసారి అతను పట్నం వెళ్ళాడు. ప్రేమన్ అతణ్ణి తనతోబాటు వచ్చి ఉండమని ఆహ్వానించాడు. పట్నంలో అతను డేవిడ్ కార్మికుల పేరు చెప్పి ఎలా సొంతలభం చూసుకుంటున్నాడో అర్థం చేసుకున్నాడు. విప్లవం పేరు చెప్పుకుని పొట్టపోసుకునే కుహనా విప్లవ వాది ప్రతాపన్ మాస్టారును కూడా అతను చూశాడు.
మళ్ళీ ఊరు చేరుకున్న రవికి అచ్చు మరణవార్త తెలిసింది. కుమరన్ మాస్టారు శోకంతో కుమిలి పోతున్నాడు. రవికి బతుకు దుర్భరమనిపించింది. అతను ఇష్టం వచ్చినట్టు తిరిగాడు; ఆ విపరీత స్థితిలో తనకు ఆప్తురాలైన రాధ అనునయించినా అదేమీ పట్టనట్టు వెళ్ళిపోయాడు. తనలో తాను నిశ్శబ్దంగా కుమిలిపోతూ గడపసాగాడు అతను.
అయితే గోపాలన్ అనుకుంటే రవికి ఉద్యోగం ఇవ్వగలడనే నమ్మకంతో మాస్టారు గోపాలన్‌కు ఒక ఉత్తరం వ్రాసి, అది రవికి ఇచ్చి పట్నం వెళ్ళమన్నాడు. రవికి ఏ మాత్రమూ ఇష్టం లేకున్నా చేసేదిలేక పట్నం బయలుదేరాడు.
రవి ఆ చాలామంది యువకులలో ఒకడు. తననూ, తాను ఉద్యోగం సంపాయించగలడనే నమ్మకాన్నీ నమ్ముకుని బతుకుతున్న తల్లికీ, అవ్వకూ ఏం చెప్పాలో తేల్చుకోకుండానే అతను సొంత ఊరు చేరుకున్నాడు.
రవి తల్లి అతనికి తన భర్త విప్లవయోధుడిగా పోలీసులకు దొరక్కుండా తప్పించుకు తిరిగి, చివరకు కన్నబిడ్డను చూడ్డానికి చీకటి చాటున వచ్చి పోలీసులచేత మరణించిన కథ గుర్తుచేసింది.
ఇవన్నీ చూసి ఆపుకోలేని కోపంతో, అణచుకోలేని శోకంతో రవి - సత్యాన్వేషణ చెయ్యడానికి విశాల ప్రపంచంలోకి అడుగుపెట్టాడు. తన జీవితాశయం ఏమిటో తెలుసుకోవాలని నిర్ణయించాడు రవి.
ప్రేమన్, తాను ఎంతో సంతోషంగా ఉన్నట్టు కనిపించినా, ఆ తెచ్చుకోలు సంతోషం ముసుగు వెనక నోరు విప్పి చెప్పుకోలేని దుఃఖం దాగి ఉందని రవి గ్రహించాడు.
ఉత్తరాయణం 1974లో గణేష్ మూవీ మేకర్స్ సంస్థ నిర్మించిన మలయాళ చలనచిత్రం. ఈ సినిమాకు జి.అరవిందన్ దర్శకత్వం వహించాడు.
జామి మండలంలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు , పారామెడికల్ సిబ్బంది ఐదుగురు ఉన్నారు. రెండు ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాల్లో డాక్టర్లు లేరు. పారామెడికల్ సిబ్బంది ముగ్గురు ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, పారామెడికల్ సిబ్బంది ముగ్గురు ఉన్నారు.డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో రెండుప్రైవేటు బాలబడులు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 10, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు , ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. 2 ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాలలు 2 ప్రైవేటు ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాలలు ఉన్నాయి. ఒక ప్రైవేటు వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల ఉంది. ఒక ప్రభుత్వ అనియత విద్యా కేంద్రం ఉంది.సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల విజయనగరంలో ఉంది. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లిమర్లలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు విజయనగరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయనగరం లో ఉంది.
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం, సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి.
జామి మండలంలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో3 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీ చదివిన డాక్టరు ఒకరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ముగ్గురు ఉన్నారు. నాలుగు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
బ్రిడ్జి డిజైన్‌లో పాలుపంచుకునేందుకు మాధవీలతకు అవకాశం రావడం వెనుక ఒక విశేషం ఉంది. ఆమె జియోపాలిమర్స్‌పై పరిశోధనలు చేశారు. జియోసెల్స్‌పై భారత్‌లో పీహెచ్‌డీ చేసిన తొలి సివిల్‌ ఇంజనీర్‌గా గుర్తింపు సాధించారామె. జియోసెల్స్‌ను ప్లాస్టిక్‌, క్లాత్‌, వెదురు ఉపయోగించి ప్రయోగాత్మకంగా రూపొందించారు. రోడ్లు, భవనాలు, భారీ నిర్మాణాలు చేపట్టే ముందు పునాదులు మరింత పటిష్టం చేసేందుకు జియోసెల్స్‌ను ఉపయోగిస్తారు. మాధవీలత ప్రయోగాత్మకంగా రూపొందించిన జియోసెల్స్‌ను ఇప్పటికే భారీ భవంతులు, బ్రిడ్జిల నిర్మాణంలో వినియోగిస్తున్నారు. వీటితో పాటు భూకంపాలను ముందుగా గుర్తించేందుకు నిరంతరంగా పరిశోధనలు చేస్తున్నారు మాధవీలత. దేశంలో జియో టెక్నాలజీపై వెలువడుతున్న ఏకైక జర్నల్‌కు మాధవీలత ఎడిటర్‌గా వ్యవహరిస్తున్నారు. ఆమె పరిశోధనలు, ఈ రంగంలో చేస్తున్న అభివృద్ధికి గాను మాజీ రాష్ట్రపతి అబ్దుల్‌ కలాం ప్రశంసలు అందుకున్నారీ శాస్త్రవేత్త.
ఆమె ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్రం ప్రకాశం జిల్లా ఒంగోలు సమీపంలోని ఏడుగుండ్లపాడులో అన్నపూర్ణమ్మ, వెంకారెడ్డి దంపతులకు జన్మించారు. వారి కుటుంబం వ్యవసాయం చేయడానికి కందుకూరుకు వలస వచ్చారు. ప్రాథమిక విద్య నుంచి ఇంటర్‌ దాకా కందుకూరులోనే చదివారు. కాకినాడలోని జేఎన్‌టీయూలో బీటెక్‌ను పూర్తి చేశారు. వరంగల్‌లోని నిట్‌లో ఎంటెక్‌ చదివారు. ఐఐటీ మద్రాసులో చేసిన పరిశోధనకుగాను పీహెచ్‌డీ వచ్చింది. గౌహతిలోని ఐఐటీలో అసిస్టెంట్‌ ప్రొఫెసర్‌గా ఉద్యోగ జీవితాన్ని ప్రారంభించారు. కొన్నాళ్లకు బెంగళూరులోని ఇండియన్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ సైన్స్‌లో సివిల్‌ ఇంజనీరింగ్‌ ప్రొఫెసర్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టారు. 14 ఏళ్ళుగా సివిల్‌ ఇంజనీరింగ్‌ విభాగం ద్వారానే జియోసెల్స్‌ను రూపొందించారు. సాయిల్‌ వేస్ట్‌ మేనేజ్‌మెంట్‌పైనా, భూకంపాలను గుర్తించే విధానంపై పరిశోధనలు చేస్తున్నారు. ఆమె ఎన్నో పరిశోధనాపత్రాలను ప్రచురించారు. మాధవీలత భర్త సివిల్‌ ఇంజనీరు. వీరికి ఇద్దరు పిల్లలు.
‘‘రెండు భారీ కొండల మధ్య. అత్యంత ఎత్తున నిర్మిస్తున్న చీనాబ్‌ బ్రిడ్జి ఆరంభం నుంచి ప్రతి అడుగూ సాహసమే’’ అంటారు మాధవీలత. ‘‘ఆ కొండపైకి సాధారణంగా మనుషులు చేరుకోవడమే గగనం. అలాంటిది రోడ్డు మార్గాలు నిర్మించండం అంటే మామూలు విషయం కాద’ని చెప్పారామె. బ్రిడ్జి నిర్మించే ప్రాంతంలో 220 కిలోమీటర్ల వేగంతో గాలి వీస్తుంటుంది. నిర్మాణరంగంలో పటిష్టత కోసం జియోసెల్స్‌ ద్వారా బ్రిడ్జికి అనుబంధమైన పిల్లర్లను నిర్మించారు. ప్రస్తుతానికి రెండువైపులా పిల్లర్ల నిర్మాణాలు పూర్తి చేశారు.
గాలి మాధవీలత ఇండియన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ లో సివిల్ ఇంజనీరింగ్ ప్రొఫెసర్. ఆమె జియోసింధసిస్, ఎర్త్ క్వేక్ మేనేజిమెంటు, రాక్ ఇంజనీరింగ్ లో విశేష సేవలనందిస్తున్నారు. ఇండియన్‌ ఇనస్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ సైన్స్‌ సంస్థ సూచనల మేరకు చీనాబ్ వంతెన డిజైన్‌ ప్రొవైడర్‌గా సివిల్‌ ఇంజనీర్‌ ప్రొఫెసర్‌ మాధవీలతను నియమించారు. ఒక తెలుగు మహిళకు భారత అత్యున్నత ప్రాజెక్టు నిర్మాణంలో అవకాశం రావడం గర్వించదగ్గ విషయం.
నారింజ నూనె లేదా తీపి నారింజ నూనె ఒక ఆవశ్యక నూనె, సుగంధ తైలం. నారింజ ఆవశ్యక నూనె ఔషధ గుణాలున్న ఆవశ్యక నూనె.నారింజ నూనెను నారింజ పళ్ల తొక్క నుండి కోల్డ్ కంప్రెసన్ ద్వారా తీస్తారు. నారింజ నూనెను ఆరోమాథెరపిలో ఉపయోగిస్తారు. అంతియే కాక జలుబు, ఫ్లూ జ్వరాన్ని తగ్గించును.అలాగే జీర్ణ కోశ వ్యాధులను కూడా తగ్గించును. నారింజ నూనె నాడీ వ్యవస్థను కూడా ఉత్తేజపరచును. నారింజను ఆంగ్లంలో ఆరంజి అంటారు. నారింజ రూటేసి కుటుంబానికి చెందిన చెట్టు. నారింజలో పలు రకాలు ఉన్నాయి. నారింజ నూనెను సిట్రస్ సినేన్సిస్ అనే వృక్షశాస్త్రపేరు వున్న చెట్టు పళ్ల తొక్కాలనుండి సంగ్రహిస్తారు. సిట్రస్ సినేన్సిస్ ను పోర్చుగల్ లేదా ఛీనా నారింజ అనికూడా అంటారు. నారింజను కమలా లేదా కిచ్చిలి అని కూడా కొన్ని ప్రాంతాల్లో అంటారు.
ఆహారంలలో, పానీయాలలో సువాసన భరితమైన రుచిని ఇచ్చుటకు నారింజ నూనెను ఉపయోగిస్తారు. ఫర్నిసర్/చెక్క గృహోపకరణాలకు ఫర్నిషర్ పాలిష్ తో కలిపి పూతగా పూసిన కీటకాలనుండి సామానులను సంరక్షింఛును.
జీర్ణ వ్యవస్థను మెరుగు పరచును. పొడి బారిన, రేగిన మేటిమలున్న చర్మంకు రాసిన ఫలితం వుండును. పరమళ ద్రవ్యాల్లో ఇతర నూనెల్లో కలిపి ఉపయోగిస్తారు.పాదాలను మృదువుగా చేయుటకు కూడా నూనెనుంవాడుతారు.
నారింజ చెట్టు సతతహరితం.ముదురు ఆకుపచ్చని ఆకులను, కల్గి వుండును.పూలు తెల్లగా వుండును. పూలు 5 రెక్కలు కల్గి వుండును. నారింజ పండు గుండ్రంగా వుండి ఆరెంజీ రంగులో వుండును. ఈ చెట్ల జన్మస్థానం చీనా.ప్రస్తుతం అమెరికాలో నారింజ సాగు అధికంగా ఉంది.
నారింజ నూనెలో చాలా రసాయన సంయోగ పదార్థాలు వున్నప్పటికి, ప్రధానంగా ఎక్కువ శాతంలో ఆల్ఫా పైనేన్, సబినెన్, మైర్సేన్, లిమోనేన్, లినలూల్, సిట్రోనెల్లాల్, నేరోల్, జెరానియల్.
నూనె నీళ్ళ వంటి చిక్కదనం కల్గి పసుపు లేదాఅరేంజి రంగులో వుండును.మంచి తియ్యని సువాసన వెలువరించును. నూనెను 6 నెలలల కాలం నిల్వ వుంచవచ్చును.
ద్రాక్ష ఒక రకమైన పండ్ల చెట్టు. ఇది పుష్పించే మొక్కలైన వైటేసి కుటుంబంలోని వైటిస్ ప్రజాతికి చెందినది. ద్రాక్షలో ఇంచుమించు 60 జాతులున్నాయి. ఇవి ఎక్కువగా ఉత్తరార్ధ గోళంలో ఎక్కువగా పెరుగుతాయి. ద్రాక్ష పండ్లను అలాగే తినవచ్చును లేదా వాటి నుండి పానీయాలు, సలాడ్లు, వైన్ తయారుచేయవచ్చును. ద్రాక్ష తోటల పెంపకాన్ని 'వైటికల్చర్' అంటారు.
ద్రాక్ష పండులో గింజలు 5% వరకు ఉండును .ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఏడాదికి మూడు మిలియను టన్నుల గింజలు ఉత్పత్తి అగును, ముఖ్యంగా వైన్ ఉత్పత్తి మిల్లుల నుండి .కేవలం ఒక బల్గేరియాలోనే సంవత్సరానికి పది వేలనుండి 20 వేల టన్నుల వరకు విత్తనాలు ఉప ఉత్పత్తిగా వైన్ తయారీ మిల్లుల నుండి లభించును.ద్రాక్ష విత్తనాలు ప్రోటీను, కార్బో హైడ్రేట్ లు, నూనెను కల్గి ఉన్నాయి.ద్రాక్ష గింజల్లో ప్రోటీన్ 6-9% వరకు ఉంది.అలాగే నూనె కూడా 8-20% వరకు వున్నది ( ., 1990; , 1992;
లేత పసుపు రంగులో వుండును.అహార యోగ్యమైన నూనె.అరోమాథెరపిలో కారియరు/వాహక నూనెగా వాడుటకు సరైనది.ద్రాక్ష గింజల నూనె స్మోక్ పాయింట్ 216 వుండటం వలన ద్రాక్ష నూనెను వంత నూనెగా ఉపయోగించుటకు అనుకూలమైనది.ద్రాక్ష గింజల నూనెలో దాదాపు 20రకాల కొవ్వు ఆమ్లాలు వున్నప్పటికి ప్రధాన మైనవి 6రకాల కొవ్వు ఆమ్లాలు మాత్రమే మిగిలినవి నామమాత్రంగా 1% కన్నతక్కువ ప్రమాణంలో వుండును.నూనెలో అధిక సాతం బహు ద్విబంధ కొవ్వు ఆమ్లాలు ఉన్నాయి.సంతృప్త కొవ్వూఆమ్లాలు తరువాత స్థానంలో ఉన్నాయి. ద్రాక్ష గింజల నూనెలో 0.8-1.5% వరకు ఆన్ సపోనిఫియబుల్ పదార్థాలు ఉన్నాయి.ఈ ఆన్ సపోనిఫియబుల్ పదార్థాల్లో పెనోల్లు , స్టెరాయిడ్స్ లు అధికంగా ఉన్నాయి.
ద్రాక్ష గింజల నూనె లేదా ద్రాక్ష నూనెను ద్రాక్ష పళ్ల గింజల నుండి ఉత్పత్తి చేస్తారు. వైన్ తయారీలో ద్రాక్ష గింజలు ఉపఉత్పత్తిగా లభిస్తాయి.ద్రాక్షగింజల్లో నూనె 8-10-20% వరకు ద్రాక్ష రకాన్ని, పెరిగిన ప్రదేశాన్ని బట్టి వుండును.ఒమేగా -6 ఫ్యాటి ఆమ్లం/కొవ్వు ఆమ్లంగా పిలువబడు లినోలిక్ ఆమ్లం ఎక్కువ పరిమాణంలో ద్రాక్ష గింజల నూనెలో ఉంది. ద్రాక్ష గింజల్లో ప్రో ఎంథోసైనైడ్ వంటి పాలీ పెనోల్స్ వున్నప్పటికి, గింజలనుండి తీసిన నూనెలో పెనోల్స్ లేవు.
నూనెను ప్రెస్సింగ్ ద్వారాలేదా సాల్వెంట్ ఎక్సుట్రాక్షను ద్వారా ద్రాక్ష గింజల నుండి సంగ్రహించవచ్చును.ద్రాక్షగింజల్లో నూనె 8-10-20% వరకు ఉంది.ద్రాక్ష పళ్ల రకాలను బట్టి గింజల్లోని నూనెలోని కొవ్వు ఆమ్లాల శాతం, టోకోపేరోల్స్ పరిమాణం మారును.ముఖ్యంగా లినోలిక్ ఆమ్లం శాతంలో హచ్చు తగ్గులు వుండును.
ఆస్ట్రేలియాలోని గోల్డ్ కోస్ట్ నగరంలోని కరారా స్టేడియంలో ప్రారంభ వేడుక జరిగింది. ఈ వేడుకకు బ్రిటన్ ప్రిన్స్ చార్లెస్, క్వీన్స్ లాండ్ ప్రీమియర్ అన్నాస్టేసియా పలాస్జక్, ఆస్ట్రేలియా ప్రధాని మాల్కమ్ టర్న్‌బుల్, కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ఫెడరేషన్ ప్రెసిడెంట్ లూయీ మార్టిన్, కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ఆర్గనైజింగ్ కమిటీ ఛైర్మన్ పీటర్ బీటీ, డచెస్ ఆఫ్ కార్న్‌వాల్ కమిల్లా, గోల్డ్ కోస్ట్ మేయర్ టామ్ టేట్‌లు హాజరయ్యారు.
ఆస్ట్రేలియాలోని గోల్డ్ కోస్ట్ నగరంలోని కరారా స్టేడియంలో ముగింపు వేడుక జరిగింది. ముగింపు వేడుకలకు భారత బృందానికి పతాకధారిగా బాక్సర్ మేరీ కోమ్ వ్యవహరించారు.
2014 లో స్టెన్‌వర్స్ రోస్తోవ్ క్రెమ్లిన్ మ్యూజియం అకాడమీ, ని, 2015 లో ఆం‌స్టర్‌డామ్ మ్యూజియం అకాడమీని, 2017 లో అరుబా మ్యూజియం అకాడమీని, అల్తాయ్ మ్యూజియం అకాడమీని , మ్యూజియం సిబ్బంది శిక్షణల కొరకు రష్యన్ జూ అకాడమీని స్థాపించారు . అతడు బోర్డు యొక్క అనేక హోదాలను కలిగియున్నారు; పీపుల్స్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ ఆం‌స్టర్‌డామ్, అధ్యక్షులుగా, డైమండ్ మ్యూజియం ఆం‌స్టర్‌డామ్, అధ్యక్షులుగా, ఐకోమ్ ఇంటర్నేషనల్ కమిటీ ఎం.పి.ఆర్ అధ్యక్షులుగా, , బైబ్లియోనెఫ్ ఇంటర్నేషనల్ అధ్యక్షులుగా, ఆం‌స్టర్‌డామ్ లైట్ ఫెస్టివల్ అధ్యక్షులుగా, , ప్రపంచ వారసత్వ స్థలము బ్రెస్ట్ ఫోర్ట్రెస్ యొక్క ట్రస్టీగా ఉన్నారు. అతడు ఆర్ట్ చరిత్ర, మార్కెటింగ్, కమ్యూనికేషన్లలో వివిధ డిగ్రీలను పొంది ఉన్నారు.
బిజోర్న్ స్టెన్‌వర్స్ ఐ కేర్ ఫౌండేషన్ సి.ఇ.ఓ గా ఉన్నారు. 2017 నుండి అతడు ఫాండ్స్ డీ డొటేషన్ డీ ’ కు కూడా పని చేస్తున్నారు. అతడు, తాను స్థాపించిన అఫిషియల్ మ్యూజియమ్స్ ఆఫ్ ఆం‌స్టర్‌డామ్ అనే ఫౌండేషన్ కు కూడా డైరెక్టరుగా ఉండినారు. బిజోర్న్, డచ్ నుండి రష్యన్ ప్రెసిడెన్షియల్ అకాడమీ ఆఫ్ నేషనల్ ఎకానమీ అండ్ పబ్లిక్ యొక్క మంత్రుల కొరకు ప్రెసిడెన్షియల్ కార్యక్రమంలో ఏకైక డచ్ పార్టిసిపెంటుగా ఉన్నారు.
చిగురుపల్లిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి భూపాలపల్లిలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల వెల్లంకిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల భూపాల్పల్లిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల భూపాలపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల కరీంనగర్లోను, పాలీటెక్నిక్‌ కాటారంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల రామగుండంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల కాటారంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు రామగుండంలోనూ ఉన్నాయి.
రూబెన్ హఖ్వెర్ద్యాన్ ఆర్మేనియా రాజధాని యెరెవాన్ లో 1950వ సంవత్సరంలో జన్మించారు. అతను భాషావేత్త, విద్యావేత్త లెవాన్ హఖ్వెర్ద్యాన్, గ్రోట్తో, విమర్శకుడు, అనువాదకుడు సొనా ఆయుంట్స్ కు జన్మించారు. 1969-1974లో అతను యెరెవాన్ ఫైన్ ఆర్ట్స్, థియేటర్ ఇన్స్టిట్యూట్ లో అధ్యయనం చేసి పట్టభద్రుడయ్యాడు. 1971 లో వచ్చింది అతనుకు మార్క్ జఖారోవ్ యొక్క మాస్కో వ్యంగ్య థియేటర్ వద్ద రెండు నెలల ఇంటర్ంషిప్పు వచ్చింది. 1968-1989 మధ్య హఖ్వెర్ద్యాన్ ఆర్మేనియన్ రాష్ట్ర టెలివిజన్ నెట్వర్క్ లో, ప్రారంభంలో ఒక అసిస్టెంట్ డైరెక్టరు, తరువాత ఒక డైరెక్టరుగా పనిచేశారు.
హఖ్వెర్ద్యాన్ యొక్క పాటలు అర్మేనియాలో చాలా ప్రజాదరణ పొందాయి. వాటిలో "నావఖ్" పాట ఉన్నది, ఇది పిల్లల పాటగా అత్యంత ప్రసిద్ధ చెందింది. ఇతర ప్రముఖ పాటలలో, "మెర్ సిరో అషూన్" ఉంది. ఇది ఆర్మేనియాలో ఉత్తమ శృంగార పాటగా ప్రఖ్యాత పొందింది. హఖ్వెర్ద్యాన్ తనకు ఇష్టమైన మూడు పాటలని స్వయంగా చెప్పారు, అవి తనని ప్రభావితం చేసినవని అతనికి అన్ని-సమయాలలో ఇష్టమైనవి బీటిల్స్ పాడిన ఎలియనోర్ రిగ్బి, జక్వెస్ పాడిన ఆమ్స్టర్డ్యామ్ , జేమ్స్ బ్రౌన్ పాడిన ఇట్స్ ఎ మ్యాంస్ వోల్డ్.
రూబెన్ హఖ్వెర్ద్యాన్ ఎన్నో పాటలను రచించారు, పాడారు. వాటిలో మొదటిది "సాంగ్స్ ఆఫ్ లవ్ ఆర్ స్నో" పారిస్ లో 1985న జారీ చేశారు. వాటిలో బాగా తెలిసిన పాటలు, "స్నో" , "డాగ్స్" , "నైట్స్ ఆఫ్ యెరెవాన్" మొదలగునవి ఉన్నవి . 1996 లో, అతను సృష్టించిన "మై హోం ఆన్ ది వీల్స్" కచేరీ ప్రదర్శనను పిల్లల పాటలుగా పాడుకుంటారు.
రూబెన్ హఖ్వెర్ద్యాన్, ఒక ప్రఖ్యాత ఆర్మేనియన్ కవి, గిటారిస్ట్, గాయకుడు, పాటల రచయిత. హఖ్వెర్ద్యాన్ ఆర్మేనియా రాజధాని యెరెవాన్ లో 1950వ సంవత్సరంలో జన్మించారు. ఆయన యెరెవాన్ యొక్క థియేటర్ ఇన్స్టిట్యూట్ లో చదువుకున్నారు. తన టెలివిజన్, థియేటర్ దర్శకత్వ డిగ్రీను 1975 లో సంపాదించారు. అతను నగరంలోని ప్రభుత్వ టెలివిజన్ నెట్వర్క్ లో పనిచేశారు.
హఖ్వెర్ద్యాన్ యెరెవాన్ సుందుక్యా అకాడమీలో, హ్రచ్యా ఘప్లన్యన్ డ్రామా ధియేటర్లలో నాటకాలు ప్రదర్శించారు. హఖ్వెర్ద్యాన్ 1989 లో తన టెలివిజన్ ఉద్యోగాన్ని వదిలివేసి ఒక ఉచిత కళాకారుడిగా పనిచేశారు.
అతను ఫ్రాన్సు, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు, యుగోస్లేవియా, ఇటలీ, లెబనాన్, జర్మనీ, చెక్ రిపబ్లిక్, సెర్బియా, ఇరాన్, సిరియా లలో అనేక ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు.
అతను కంపోస్ చేసిన పాటలలో పాట "స్టార్-స్పాంగ్ల్డ్ నైట్ ముఖ్యమైనది. తరువాత అది "ఫౌండ్ డ్రీమ్" "కల" కార్టూన్ యానిమేషన్ లో కనపడింది.
తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తరువాత మొదటి శాసస సభలో అత్యధిక సీట్లు పొందిన తెలంగాణ రాష్ట్రసమితి పార్టీ కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు సారధ్యంలో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. ఐదు సంవత్సరాల కాలపరిమితి దాటడానికి తొమ్మిది నెలల ముందు న అసెంబ్లీని రద్దు చేసి ముందస్తు ఎన్నికలకు వెళ్ళాలని చంద్రశేఖరరావు ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. చిరకాల ప్రత్యర్థులైన తెలుగుదేశం పార్టీ, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ లు కూటమిగా ఏర్పడడానికి ఈ ఎన్నికలు దోహదపడ్డాయి. మొదటి సారిగా ప్రత్యర్థులైన తె.దే.పా, కాంగ్రెస్ పార్టీలు తెలంగాణ జనసమితి, సి.పి.ఐ లతో కలసి "ప్రజా కూటమి" గా ఏర్పడ్డాయి.
తెలంగాణ రాష్ట్ర రెండవ శాసనసభ ఎన్నికలు 2018 డిసెంబరు 7న జరిగాయి. ఈ ఎన్నికలలో పాల్గొన్నవాటిలో మొదటి శాసనసభలోని అదికార పార్టీ అయిన తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, తెలంగాణ జనసమితి, తెలుగుదేశం పార్టీలు ప్రధానమైనవి. గతంలో అధికారంలోఉన్న తెలంగాణ రాష్ట్రసమితి పార్టీని ఓడించడానికి నాలుగు ప్రతిపక్ష పార్టీలు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, తెలంగాణ జనసమితి, తెలుగుదేశం పార్టీ, సి.పి.ఐ పార్టీలు కలసి "మహా కూటమి" గా ఏర్పడి పోటీ చేసాయి.
గుండాలలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఒక డాక్టరు, ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో రెండుప్రైవేటు బాలబడులు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు ప్రాథమికపాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల మోత్కూరులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల జనగామలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నార్కట్ పల్లిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు జనగామలోనూ ఉన్నాయి. సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం జనగామలోను, వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు నల్గొండ లోనూ ఉన్నాయి.
గుండాలలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.