polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
వాణిజ్యపంటలతో జిల్లాలో వరికూడా పండించబడుతుంది. వయనాడు జీరాకలస బియ్యం, వయనాడు గంధకసల బియ్యం ప్రపంచంలో అత్యంత సుగంధభరితమైనవని భావిస్తున్నారు. జిల్లాలోని మెట్టప్రాంతాలకు ఆనకట్టలను నిర్మించి వ్యవసాయ జలాలను తరలించి జిల్లాను సస్యశ్యామలం చేసారు. జిల్లాలో పంటభూమి విలువ రోజురోజుకు అధికరిస్తూ ఉంది.పశువుల పెంపకం వాయనాడ్ ప్రజలకు మరొక ప్రధాన ఆదాయాన్ని అందిస్తుంది.
కరిపూర్ వద్ద ఉన్న " కాలికట్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్ పోర్ట్ " జిల్లాకు సమీపంలోని విమానాశ్రయంగా ఉంది. ఇది జిల్లా కేంద్రానికి 95కి.మీ దూరంలో ఉంది. కణ్ణూర్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్ పోర్ట్ నిర్మాణదశలో ఉంది.ఇది మనంతవాడి నుండి 70కి.మీ దూరంలో ఉంది.వయనాడు జిల్లాలోని చీక్కల్లుర్, పనమరం, నడవయల్ వద్ద " ఫీడర్ ఎయిర్ పోర్ట్ " నిర్మించాలని ప్రతిపాదన చేయబడింది.
కేరళ రాష్ట్రంలో కర్ణాటక, తమిళనాడు రాష్ట్రాల సరిహద్దులు పంచుకుంటున్న ఒకేఒక జిల్లా వయనాడు మాత్రమే. జిల్లా సరిహద్దులలో కేరళ రాష్ట్రానికి చెందిన కోజికోడ్, కణ్ణూర్ , మలప్పురం జిల్లాలు ఉన్నాయి. తమిళనాడుకు చెందిన నీలిగిరి జిల్లా, కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన చామరాజనగర్ జిల్లా, మైసూర్ జిల్లా, కొడగు జిల్లా ఉన్నాయి. కర్నాటక
వయనాడు జిల్లా రైలుమార్గంతో అనుసంధానించబడి లేదు. సమీపంలో ఉన్న రైల్వేస్టేషన్ కాల్‌పెట్టాకు 72కి.మీ దూరంలో ఉన్న కోళికోడ్‌లో ఉంది. అలాగే తలస్సేరి రైల్వే స్టేషన్ , కణ్ణూర్ రైల్వే స్టేషన్ (మనతవాడి నుండి 93 కి.మీ దూరం, మైసూర్ రైల్వే స్టేషన్ ఉన్నాయి.
వయనాడు జిల్లాలో పరిశ్రమలు అధికంగా లేరు. కాల్‌పెట్టా వద్ద ఉన్న " ది వయనాడు డెయిరీ ఆఫ్ మిల్మా " , కాల్‌పెట్ట వద్ద కింత్రా ఏర్పాటు చేసిన మినీ ఇండస్ట్రియల్ పార్క్ జిల్లా పరిశ్రలలో ప్రధానమైనవి. మినీ ఇండస్ట్రియల్ పార్క్‌లో గుర్తింపు పొందిన పలు చిన్నతరహా పరిశ్రమలు ఉన్నాయి.
వయనాడు వర్షారణ్యప్రాంతంలో వర్షపాతం అధికగా ఉంటుంది.ఉత్తర వయనాడు ప్రాంతంలో చలి అత్యధికంగా ఉంటుంది. నీటి ఉష్ణోగ్రత దాదాపు ఘనీభవన స్థితికి చేరుకుంటున్నది. జనవరి మాసం అత్యంత శీతలమాసంగా ఉంటుంది.శీతాకాలం నవంబరు, ఫిబ్రవరి మద్యకాలంలో ఉంటుంది." కొప్పెన్ - గెయిజర్ " వర్గీకరణ వయనాడు జిల్లాను " సబ్ ట్రాపికల్ హైలాండ్ "గా గుర్తించింది.
జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్న నదులలో కావేరి నదీ ఉపనదులలో ఒకటైన కబినీ నది ఉంది. వయనాడు జిల్లా మొత్తంలో కబినీ నది, కబినీ నది మూడు ఉపనదులు వ్యవసాయానికి అవసరమైన జలాలను అందిస్తున్నాయి.కబినీ నది ఉపనది మీద బాణాసురా ఆనకట్ట నిర్మించబడింది.
ఆరంభకాలంలో ఈ ప్రాంతం మయక్షేత్రంగా పిలువబడింది. మయక్షేత్రం క్రమంగా మయనాడు తరువాత వయనాడు అయింది. ప్రజాబాహుళ్యంలో ఉన్న ఒక కథనం ఆధారంగా వయల్ అంటే " వరి పొలాలు " నాడు అంటే " భూమి " అని అర్ధం. అంటే " వరి పొలాల భూమి " అని అర్ధం. ఈ ప్రాంతంలో గిరిజన ప్రజలు ఎక్కువమంది నివాసం ఉన్నారు.
జిల్లాకు వ్యవసాయ ఆదాయం తరువాత ఆదాయం లభిస్తున్న ఇతర రంగాలలో పర్యాటకరంగం ప్రధానమైనది. కేరళరాష్ట్రంలో ఆహ్లాదరమైన హిల్ స్టేషన్లలో వయనాడు ఒకటి. పశ్చిమకనుమల పర్వతశ్రేణి పలు జలాశయాలు, వన్యప్రాణి అభయారణ్యాల ఏర్పాటుకు అనుకూలంగా ఉంది. ఇది ఆకర్షణీయమైన పర్యాటకగమ్యంగా ప్రత్యేకత సంతరించుకుంది.
వయనాడు జిల్లా 3.79% నగరీకరణ చేయబడింది. జిల్లా ప్రజలు అధికంగా వ్యవసయ్యం మీద ఆధారపడి జీవిస్తున్నారు. కాఫీ, టీ, కొక్కో, నల్లమిరియాలు, వెలిల్లా మొదలైనవి ప్రధానపంటలుగా ఉన్నాయి. విదేశీమారకం సంపాదించడం ద్వారా జిల్లా రాష్ట్రానికి వాణిజ్యపంటల ప్రధాన కూడలిగా ఉంది.
మైసూరు మీదుగా పయనించే జాతీయరహదారి - 212 వయనాడు జిల్లా సరిహద్దులను తాకుతూ పయనిస్తుంది. జాతీయరహదారి - 212 " బండిపూర్ నేషనల్ పార్క్ " దాటి వెళుతుంది.2009 వరకు ఇక్కడ రాత్రివేళ వాహనాల రాకపోకలు నియత్రించబడ్డాయి.
జిల్లా పశ్చిమకనుమలలో సముద్రమట్టానికి 700-2100 మీ ఎత్తున ఉంది. కేరళ రాష్ట్రంలో అత్యల్పజనసాంధ్రత కలిగిన జిల్లాగా వయనాడు గుర్తించబడింది. కేరళలోని మిగతా జిల్లాల మాదిరిగా జిల్లాలో వయనాడు పేరుతో గ్రామం లేదా పట్టణం లేదు.
వయనాడు జిల్లా పశ్చిమ కనుమల నడుమ పర్వతశ్రేణిలో ఉంది. జిల్లా నుండి తీరప్రాంత పట్టణాలు, కేరళ రాష్ట్రంలోని దిగువన ఉన్న పట్టణాలకు చేరుకోవడానికి పలు హెయిర్ పిన్ మలుపులు కలిగిన కొండమార్గాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో 5 కొండమార్గాలు ఉన్నాయి.
వయనాడు జిల్లా మీదుగా కోళికోడ్ - మైసూర్ జాతీయరహదారి 212 పయనిస్తుంది. ఈ రహదారి జిల్లా ప్రజలను కోళికోడ్, కొచ్చి, తిరువనంతపురం చేరుకోవడానికి అలాగే కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని బెంగుళూరు, మైసూరు చేరుకోవడానికి సహకరిస్తుంది.
2006లో పంచాయతీ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేస 250 వెనుకబడిన జిల్లాలో ఒకటిగా వయనాడును గుర్తించింది. ప్రస్తుతం " బ్యాక్‌వర్డ్ గ్రాంట్ ఫండ్ " నుండి నిధులను అందుకుంటున్న 2 కేరళ రాష్ట్ర జిల్లాలలో వయనాడు జిల్లా ఒకటి.
జిల్లాలోని పర్వతశిఖరాలలో చంబా శిఖరం , బాణాసురా శిఖరం , బ్రహ్మగిరి మొదలైనవి ప్రధానమైనవి. ఇతర అనామధేయ శిఖరాలు కూడా ఉనికిలో ఉన్నాయి.
ఆదిరాజు వెంకటేశ్వరరావు: తొలితరం తెలంగాణ ఉద్యమకారుడు, సీనియర్ పాత్రికేయుడు, రచయిత, ప్రజాతంత్ర వ్యవస్థాపకుల్లో ఒకరు.
బొగ్గారపు సీతారామయ్య :పండితాపురంలో రైతు కుటుంబంలో, 1932, ఆగస్టు-15న జన్మించారు. స్వాతంత్ర్య సమరయోధునిగా, హైదరాబాదు సంస్థానాన్ని నిజాం పాలన నుండి విముక్తి చేయడంలో సాగిన పోరాట ఉద్యమంలో ఈయన పాల్గొని జైలుశిక్ష అనుభవించారు. అనంతర కాలంలో సుజాతనగర్ శాసనసభ్యునిగా, ప్రముఖ న్యాయవాదిగా, అంచనాల కమిటీ అధ్యక్షునిగా, శాసనసభ ప్యానల్ స్పీకరుగా పలు విధాలుగా సేవలందించారు. ప్రస్తుతం, హైకోర్టులో సీనియర్ న్యాయవాదిగా పనిచేస్తున్నారు. ఎక్కడ ఉన్నా, సొంత జిల్లా పై మమకారంతో, పలు గ్రామాలకు శుద్ధజలం సరఫరాతో పాటు, విరివిగా విరాళాలందించుచూ, అనేక సేవా కార్యక్రమాలు నిర్వహించుచూ, తన ఔదార్యాన్ని చాటుకుంటున్నారు.
పలువురు రాజకీయ ప్రముఖులు, పత్రికా ప్రముఖులు, విద్యావేత్తలు పండితాపురం గ్రామ పూర్వ విద్యార్థులుగా తమను తాము పరిచయం చేసుకున్న సందర్భంలో ఈ గ్రామంలోని పాఠశాలల యొక్క గొప్పదనం, గురువుల యొక్క బోధన పటిమ ఎంత గొప్పదో ఈ సంఘానికి అర్ధం అవుతుంది. ఈ గ్రామంలో ప్రాథమిక పాఠశాల స్థాయి లోనే గురుకుల విద్యాలయాలు, జవహర్ నవోదయ పాఠశాలలలోకి ప్రవేశాల కొరకు మార్గనిర్దేశం చేస్తూ పిల్లల ఉన్నత విద్య కొరకు అత్యున్నత బాటలు వేయడం జరుగుతుంది. ఇక్కడ ఉన్నత పాఠశాల స్థాయి లోనే కంప్యూటర్ విద్యను భోదిస్తూ పిల్లల సాంకేతిక అభివృద్ధికి బాటలు వేయడం జరుగుతుంది. ఇక పాలిటెక్నిక్ డిప్లొమా, ఇంజనీరింగ్, డిగ్రీ, పిజీ వంటి ఉన్నత సాంకేతిక విద్యను అభ్యసించడంలో ఇక్కడి గ్రామీణ పాఠశాలలలోని విద్యావిధానం ఎంతో తోడ్పడుతుంది.
పండితాపురం గ్రామంలో బొడ్రాయి, రామాలయం, గ్రామా దేవతలు అయిన ముత్యాలమ్మ తల్లి ఆలయం ఉన్నాయి. ఇక్కడ నిత్యం పలు రకాల పూజలు జరుపుతారు. అలాగే ప్రతీ సంవత్సరం శ్రీ సీతారాముల కళ్యాణం ఎంతో ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. ప్రతి సంవత్సరం శ్రావణ, కార్తీక మాసంలలో గ్రామదేవతలకు ప్రభలు కట్టి ఉత్సవాలు జరుపుతారు. వినాయక చవితి పర్వదినం సందర్భంలో పలు ప్రదేశాలలో వినాయక మంటపాలు నిర్మించి విశిష్ట పూజలు, పలు సాంసృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. శ్రీ కృష్ణాష్టమి సందర్భంగా ఉట్ల పండగ నిర్వహించి గ్రామంలోని యువత ఎంతో ఉత్సాహంతో ఉట్లు కొడతారు. దసరా పండగ సమయంలో దేవీనవరాత్రులు ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. గ్రామంలోని మహిళలు బతుకమ్మ సంబరాలు జరుపుకుంటారు.
పండితాపురం గ్రామంలో ప్రాథమిక విద్య, ఉన్నత విద్యా సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. సర్వశిక్షా అభియాన్, అంగన్ వాడి కేంద్రాలు, ప్రాథమిక పాఠశాల కొమ్మినేపల్లి, జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల కొమ్మినేపల్లి ద్వారా పలువురు విద్యార్థినీ విద్యార్థులకు విద్యాభ్యాసం చేసే అవకాశం ఉంది. ఇందుకోసం చుట్టూ పక్కల గ్రామాల, గిరిజన తండాల నుంచి పిల్లలు తరలి వస్తుంటారు. అలాగే సమీప పట్టణం అయిన ఖమ్మంలో కళాశాల చదువులతో పాటు పలు రకాల సాంకేతిక ఉన్నత విద్యా అవకాశాలు ఉన్నాయి. పండితాపురం విద్యార్థులు తమ ప్రతిభను కనబరుస్తూ ఉత్తమ ఉత్తీర్ణతా శాతాన్ని నమోదు చేస్తూ మంచి ఫలితాలను రాబడుతున్నారు.
ప్రతి విద్యా సంవత్సరం లోను జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల విద్యార్థులు మండల స్థాయిలో మంచి ఉత్తీర్ణత సాధించి గ్రామ ఖ్యాతిని గొప్పగా చాటారు. అదే విధంగా ఈ గ్రామంలో ఉన్న యువతీ యువకులు పలు గొప్ప గొప్ప అంతర్జాతీయ కార్యాలయాలో ఉన్నత కొలువులు నిర్వహిస్తూ ఉన్నరు. అందుకు వారి కృషి, తల్లిదండ్రుల ప్రోత్సాహం, గురువుల బోధన, గ్రామ పరిసరాలు ఎంతో దోహద పడుతున్నాయి. పండితాపురం నుంచి వెళ్లి పలు ప్రదేశాలలో స్థిరపడిన ప్రముఖులు సైతం వారికి ఆ గ్రామంతో ఉన్న అనుబంధాన్ని పలుమార్లు గుర్తుచేసుకోవడం ద్వారా ఈ గ్రామం యొక్క సంస్కృతి సంప్రదాయాలు ఎంత గొప్పవో గమనించవచ్చు.
పండితాపురం గ్రామం లోని జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల కొమ్మినేపల్లిలో తెలుగు మాద్యమంతో పాటు ఆంగ్ల మాద్యమంలో కూడా భోదిస్తారు. అందువల్ల ఈ పాఠశాల విద్యార్థినీ విద్యార్థులకు పలు భాషల ఫై అవగాహన ఏర్పడుతుంది, వారిని మానసికంగా దృఢంగా చేస్తుంది. ఈ గ్రామం లోని అన్ని పాఠశాలలో కూడా పిల్లలకు ఆటల పట్ల అవగాహన కలిగిస్తారు అందువల్ల వారు శారీరకంగా, మానసికంగా దృఢంగా తయారవుతారు. పలుచోట్ల జరిగే ఆటల పోటీలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలలో ఈ గ్రామ విద్యార్థినీ విద్యార్థులు పాల్గొని వారి ఉన్నత ప్రతిభను కనబరుస్తూ మంచి విజయాలు సాదిస్తున్నారు.
పండితాపురం గ్రామం అనగానే ముందు గుర్తుకు వచ్చేది అక్కడి శివాలయం. ఇది కొండాయిగుడెం శివారులో ఉన్న శ్రీ పార్వతీ సమేత రామలింగేశ్వర స్వామి వారి ఆలయం. దీన్ని పూర్వం కాకతీయుల పాలనా కాలంలో నిర్మించినట్లు చరిత్ర ఆధారాలు, పూర్వీకుల అనుభవాలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ అర్చకుల సమక్షంలో నిత్యం పూజలు నిర్వహిస్తారు. ఈ ఆలయంలో ప్రతి సంవత్సరం స్వామివారి కళ్యాణం ఎంతో ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. అందుకు గాను స్వామివారి కళ్యాణమండపం కూడా ఉంది. అలాగే జాతర, పలురకాల సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు.
పండితాపురం గ్రామ ప్రధాన రహదారి సమీపంలో ఉన్న శ్రీ షిర్డీ సాయి బాబా మందిరం కూడా ప్రముఖమైనది. దీన్ని 1997 లో కీ॥శే॥ శ్రీ ఆత్మకూరి చంద్రశేఖర్ రావు గారు, వారి కూతురు శైలజ ల జ్ఞాపకార్ధం వారి కుటుంబీకులు నిర్మించారు. ఇక్కడి ఆలయంలో శ్రీ అభయ ఆంజనేయ స్వామి, వినాయకుడు, సాయిబాబా ల మంటపములు ఉన్నాయి. ఇక్కడ నిత్యం వేదపండితుల సమక్షంలో పూజలు, భజనలు నిర్వహిస్తారు. ఈ ఆలయం ప్రధాన రహదారి సమీపంలో ఉండటం ద్వారా చుట్టూ పక్కల నుంచి భక్తులు నిత్యం తరలి వస్తారు.
పండితాపురంలో పోస్ట్ ఆఫీసు, బిఎస్ఎన్ఎల్ వినియోగదారుల సేవా కేంద్రం ఉంది. కావున గ్రామానికి ఉత్తర ప్రత్యుత్తుర సౌకర్యాలు, టెలిఫోన్ సేవలు ఉన్నాయి. మీ సేవ కేంద్రం కూడా ఉంది తద్వారా సాంకేతికంగా అవసరమయ్యే సేవా సదుపాయం ఉంది. దీని వలన రెవిన్యూ సేవలు, ఇతర సాంకేతిక అవసరాలు తేలికగా తీర్చుకోవచ్చు. ఇంటర్నెట్ ద్వారా తమ అవసరాలను తీర్చుకునే దిశగా గ్రామం ముందడుగు వేస్తుంది.
పండితాపురం గ్రామంలో పలు హిందూ దేవాలయాలతో పాటు చర్చ్, మసీద్ లు ఉన్నాయి. దీని వల్ల గ్రామంలో భక్తి సామరస్యం కలిగి ఉంది అనే విషయం తేటతెల్లం అవుతుంది. ఈ గ్రామంలోని ఒక్కో ఆలయానికి ఎంతో ప్రాముఖ్యత, విశిష్ట చరిత్ర కలిగి ఉన్నాయి. ఇక్కడి ప్రజలు అన్ని పండుగలు, పర్వదినాలను చాల భక్తి శ్రద్ధలతో జరుపుకుంటారు.
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి వేమూరులో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల వేమూరులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల తెనాలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల వడ్లమూడిలోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు గుంటూరులోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల కొల్లూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం తెనాలిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల గుంటూరు లోనూ ఉన్నాయి.
వరహాపురంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
అదే సమయంలో- జానెడు పొట్టకు మీరాశించిన చెడుకొంపల లెక్కించండీ/ తానొక్కనికై పెక్కు వంశములు చరగూలుట సరియేమండీ/ మఱపి కల్లు సారాయములమ్మి మత్తుగొల్పి చంపుటకన్నా/ నిరుపేదల గుడిసెలకొక మాఱుగా నిపపెట్టరాదేమండీ!
1926 అక్టోబరు 23న 'ఓట్ల నాటకం' అనే నాటిక శ్రీసాధన పత్రికలో ప్రచురితమైంది. మద్రాసు శాసనసభకు ఎన్నికలు జరుగుతున్న నేపథ్యంలో- 'శ్రీమతి అనంతపురి' అనే స్త్రీ, పోటీలోఉన్న ఐదుగురు అభ్యర్థులలో ఎవరిని వరించినదన్న ఇతివృత్తంతో ఈ నాటిక సాగుతుంది. ఎన్నికలలో అభ్యర్థులైన కేశవ పిళై్ల, తోపుదుర్తి నారాయణరెడ్డి, చిన్నపొలమడ ఓబిరెడ్డి, చీమలవాగుపల్లి బత్తిని నారాయణరెడ్డి, గార్లదిన్నె రామేశ్వరరావు తమ అభ్యర్థనలను, ఆలోచనలను అనంతపురి స్త్రీకి తెలియజేసి, శాసనసభకు ఎంపికయ్యేందుకు అవకాశం ఇవ్వాలని కోరుతారు. అంతిమంగా అనంతపురి దేశ ప్రయోజనాల దృష్టా్య స్వరాజ్య పార్టీ అభ్యర్థులైన ఓబిరెడ్డి, బత్తిని నారాయణరెడ్డిలకు విజయం వరింపజేస్తుంది. 'ఈతూరికి నాటకం ముగిసినది, ఇంకా మూడేండ్ల వరకు నిశ్చింతంగా నుండగలను. ఈ రెడ్డి యువకులు నా భక్తులనియే నమ్మెదను, చూచెదను గాక' అని అనంతపురి అనడంతో నాటిక ముగుస్తుంది. పూర్వరంగం, ఉత్తరరంగం రెండు భాగాలుగా ఈనాటిక ఉంది. ఆనాటి ఎన్నికల నేపథ్యంలో స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడుతున్న స్వరాజ్య పార్టీ అభ్యర్థుల గెలుపును ఈ నాటిక సూచిస్తుంది.
1929 నుండి తెలుగు నాటికల ఇతివృత్తంలో, సంవిధానంలో కొత్త ప్రయోగాలు జరిగాయి. 1930లో పి.వి. రాజమన్నార్‌ 'తప్పెవరిది' నాటికతో తెలుగు నాటికా సాహిత్యం నూతన అధ్యాయం ప్రారంభమైంది. భమిడిపాటి 'బాగు. బాగు, కచటతప', చలం వారి 'భానుమతి, సావిత్రి, సీత అగ్నిప్రవేశం', ముద్దుకృష్ణ వారి 'అనార్కలి, అశోకం, టీ కప్పులో తుఫాను', చింతా దీక్షితుల వారి 'శర్మిష్ట, తుదిపలుకు', శ్రీపాదవారి 'కలంపోటు', నోరి నరసింహశాస్త్రి వారి 'స్వయంవరం', 'బుచ్చిబాబు వారి 'తిష్యరక్షిత', జి.వి. కృష్ణారావు వారి 'బిక్షాపాత్ర', పాలగుమ్మి వారి 'ఖూనీ', నార్ల వెంకటేశ్వరరావువారి 'కొత్తగడ్డ' మొదలైన నాటికలు తెలుగు నాటికా సాహిత్యానికి దిశానిర్దేశం చేశాయి.
ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంవారు ఇంటర్మీడియేటు క్లాసుకు ఉపవాచకాలుగా నిర్ణయించే నిమిత్తం ఆంధ్ర చరిత్రకు సంబంధించిన ఉత్తమ నవలకు ఒక్కొక్కదానికి వెయ్యి రూపాయలు బహుమతి ప్రకటించారు. 1951 నాటికి ఆంధ్రదేశంలో నవలాకారులకు అంత ప్రతిఫలం అందడం చాలా అరుదు. అందువల్ల అంతకు ముందెప్పుడూ నవలలు వ్రాయనివారు కూడా చరిత్ర శ్రద్ధగా పఠించి చారిత్రక నవలలు వ్రాయడానికి పూనుకొన్నారు. అలాంటి వారిలో అగ్రగణ్యురాలు మల్లాది వసుంధర. ఆమె మొదటి నవల తంజావూరు పతనము. ఆ బహుమతులందిన నవలలన్నిటిలో అత్యుత్తమమైనది. ఆమె కళాశాల విద్యార్థినిగా ఉన్నప్పుడే అటువంటి నవల వ్రాయడం ఆశ్చర్యకరం.
మల్లాది వసుంధర ప్రముఖ రచయిత్రి. జననం 1934లో. తండ్రి మల్లాది లక్ష్మీనారాయణ. తండ్రీ, నలుగురు సోదరులు. అందరూ పండితులు. ఒక పినతండ్రి మల్లాది రామచంద్ర శాస్త్రి పుంభావసరస్వతి. మరొక పినతండ్రి మల్లాది శివరాం హిందీ, తెలుగు భాషాపండితులు. వసుంధరకి చిన్నతనంనుండి విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారితో సన్నిహితసంబంధం ఉంది. తరుచూ వారింటికి వెళ్లేది.వారితోసభలకీ సమావేశాలకీ వెళ్లేది. విశ్వనాథవారి అబ్బాయిపావనిశాస్త్రి ఆమెను అక్కయ్య అనేవాడు. ఈనేపథ్యంలో ఆమె చిన్నవయసులోనే సాహిత్యకృషి ప్రారంభించింది.
ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం వారు 1951లో ఇంటర్మీడియట్ ఉపవాచకంగా ఉపయోగించుకోడానికి నడిపిన చారిత్రక నవలల పోటీలలో మల్లాది వసుంధర రచించిన తంజావూరు పతనము ప్రథమ బహుమతి పొందినది. ఆ తరవాత ఆమె రచించిన నరమేధము కూడా నాన్-డిటైల్డ్ పుస్తకంగా వాడబడింది. ఈమె రచించిన రామప్పగుడి, సప్తపర్ణి నవలలు కూడా బహుమతులు పొందేయి.
'మల్లాది వసుంధర చారిత్రక నవలలు - ఒక పరిశీలన' అన్న అంశంతో పి. ఉషాకుమారికి 1990లో మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం నుంచి పిహెచ్.డి. వచ్చింది. అదే అంశం, అదే శీర్షికతో జె. శ్రీపాపకి 1993లో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుంచి పిహెచ్.డి. వచ్చింది.
పాటలి నవలశైలి ఇతరనవలలశైలికి భిన్నంగా ఉంటుంది. అప్పట్లో పోటి నిర్వహించే అధికారుల అభ్యర్థనకు అనుగుణంగా రాసినట్టు ఆమె తన నవలకి ఉపోద్ఘాతంలో వ్రాసింది.
1601లో అక్బర్ ఈ ప్రాంతాన్ని ముగల్ సామ్రాజ్యంతో విలీనం చేసుకున్నాడు. తరువాత ఈ ప్రాంతం నిజాం తరువా మరాఠీల ఆధీనంలోకి వచ్చింది. 18 వ శతాబ్దం ఆరంభంలో ఈ ప్రాంతం హోల్కర్ పాలన నుండి బ్రిటిష్ పాలనలోకి మారింది. తరువాత ధులియా కేంద్రంగా ఖండేష్ జిల్లా రూపొందించబడింది. 1906లో ఖండేష్ జిల్లా రెండు జిల్లాలుగా విభజించబడ్డాయి. ప్రస్తుత
జలగావ్ రాజధానిగా ఉన్న జలగావ్ జిల్లాను తూర్పు ఖండేష్ అనేవారు. 1956లో రాష్ట్రాల పునర్విభజన తరువాత తూర్పు ఖండేష్ జిల్లా బొంబాయి రాష్ట్రంలో భాగం అయింది. తరువాత 1960 మే 1 న మహారాష్ట్రా జిల్లా రూపొందించిన తరువాత ఈ జిల్లా మహారాష్ట్రా జిల్లాలో భాగం అయింది. 1960 అక్టోబరు 21 తూర్పు ఖండేష్ జిల్లా జలగావ్ జిల్లాగా మార్చబడింది.
జిల్లా ఈశాన్య సరిహద్దులో తపి నది ప్రవహిస్తుంది. తపి నది మొత్తం 724 కి.మీ. మహారాష్ట్రలో 208 కి.మీ ప్రవహిస్తుంది. గిరానా నది జిల్లాలో ప్రవహిస్తుంది. గిరానా నది నాసిక్‌లోని కల్వన్ ఉపవిభాగంలో సప్తశృంగి పర్వతాలలో జన్మిస్తుంది. తరువాత ఉత్తర భూభాగంలో ప్రవహిస్తున్న సెలఏర్లు ఈ నదిలో సంగమిస్తున్నాయి. గిరినా నది 150 కి.మీ ప్రవహించిన తరువాత నందర్ తపినదిలో సంగమిస్తుంది. తపి నది నాసిక్‌లో తూర్పు వైపుగా నేరుగా ప్రవహిస్తుంది. జలగావ్ నుండి కొంచెం ఉత్తరదిశగా తపినదికి సమాంతరంగా సాగుతుంది.
ప్రస్తుత జలగావ్ జిల్లా ప్రాంతం ఫరూఖ్ రాజవంశానికి చెందిన స్వతంత్ర ఖందేష్ సుల్తానేట్‌లో భాగంగా ఉండేది. జలగావ్ జిల్లా 1960 అక్టోబరు 21న ఖండేష్ జిల్లాగా ఉండి తరువాత గతంలో తూర్పు ఖండేష్‌గా జిల్లాగా ఉండేది. అబ్దుల్ ఫాజల్ వ్రాతలను అనుసరించి మాలిక్ నాజర్‌కు అహమద్ - 1 ఖాన్ అనే బిరుదు ఇచ్చిన తరువాత ఈ ప్రదేశానికి ఖండేష్ అనే పేరు వచ్చిందని భావిస్తున్నారు.
జిల్లాలో 15 తాలూకాలు ఉన్నాయి :- జల్గావ్,జమ్నెర్,ఎరందొల్, ఢరంగఒన్, భుసవల్,బొద్వద్,యవల్, రవెర్ ,ముక్తైనగర్,అమల్నెర్,చొప్ద,పరొల , పచొర, చలిస్గవన్, భద్గ్వన్.
జిల్లాలో 11 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి :- చొప్ద, రవెర్, భుసవల్, జలగావ్ సిటీ, జలగావ్ రూరల్, అమల్నెర్, ఎరందొల్, విస్సన్నపెత, పచొర, జమ్నెర్, ముక్తైనగర్.
జిల్లాలోని పరోలా తాలూకాలో ఉన్న కోట ఝాంసీ రాణి నిర్మించిందని భావిస్తున్నారు. 1936లో యవాల్ తాలూకాలోని ఫాజిల్ వద్ద ఆల్ ఇండియ కాంగ్రెస్ సభ నిర్వహించబడింది. ప్రఖ్యాత కవి బహినబాయి చౌదరి స్వస్థలం జలగావ్‌. ఆయన అహిరిని మాండలికానికి గుర్తింపు తీసుకు వచ్చాడు. సానే గురూజి బాల్కవి తొమెరే కవిత్వంతో ప్రజలను మేలుకొలిపేవాడు. జలగావ్ ^కు చెందిన ఎన్.డి మహానూర్ కవిగా తనకుతాను నిరూపించుకున్నాడు.
క్రీ.పూ 3 వ శతాబ్దం నాటి నాసిక్ సమీపంలో ఉన్న అజంతా గుహాలయాలు ఉన్నాయి. ఖండేష్‌ను బుద్ధమతావలంబీకులు అధికంగా పాలించారు. తరువాత ఇది సప్తవననాస్, ఆంధ్రభ్రిత్యాలు, విర్సెన్ , యువన్ సామ్రాజ్యం, చాళుక్యులు, యాదవులు, అలావుద్దీన్ ఖిల్జీ, మొహమ్మద్ తుగ్లక్, మాలిక్ రాజ మాలిక్ నాజర్, ది నాజిర్, ది నిజాం ఆఫ్ హైదరాబాదు, మరాఠీలు పాలించారు.
జైన్ ఇరిగేషన్ సిస్టమ్స్ ఒక బహుళజాతి సంస్థ, ఇరిగేషన్, పైప్, ప్లాస్టిక్ షీట్, సోలార్ ఎనర్జీ సిస్టమ్స్ తయారీదారు.
జిల్లా సరిహద్దులో మద్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం, తూర్పు సరిహద్దులో బుల్ఢానా జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో జాల్నా జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో ఔరంగాబాద్ జిల్లా, వాయవ్య సరిహద్దులో నాశిక్ జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో ధూలే జిల్లా ఉన్నాయి.
మహారాష్ట్ర లోని జిల్లాలలోజలగావ్ జిల్లా ఒకటి. జలగావ్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. జిల్లావైశాల్యం 11,765 చ.కి.మీ.
18వ శతాబ్దంలో ఖండేష్‌ను బ్రిటిష్ సైన్యాలు ఈ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించుకున్నారు. తరువాత ఖండేష్ పాలనకు మొదటి అధికారిగా రాబర్ట్ గిల్ల్ నియమించబడ్డాడు. 1906లో జలగావ్ జిల్లాగా రూపొందించబడింది.
మరొక కథనం అనుసరించి మహాభారతంలో వర్ణించబడిన ఖాండవప్రస్థం ఇదే అని అందువలన ఇది ఖండేష్ అయిందని భావిస్తున్నారు. తోరణ్మల్ పాలకుడు యువంషవ పాండవులతో యుద్ధంచేసాడని సూచించబడింది.
జిల్లాలో ప్రధానంగా అరటి, పత్తి, సజ్జలు, గోధుమలు, మిల్లెట్, నిమ్మ, వేరుచనగ, చెరకు పండించబడుతున్నాయి. నాణ్యమైన బంగారానికి జలగావ్ ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది.
బ్రిటిష్ లోని చోటానాగపూర్, ఈ ప్రాంతపు సామంతుల మధ్య 1857 తిరుగుబాటు సమయంలో " బాటిల్ ఆఫ్ ఛత్రా " పేరుతో యుద్ధం జరిగింది. మోసపూరితమైన ఈ యుద్ధం 1857 అక్టోబరు 4 న " ఫంసీ తలాబ్ " వద్ద జరిగింది. ఒక గంట కాలం యుద్ధం జరిగిన తరువాత గిరిజనులు పూర్తిగా ఓడించబడ్డారు. ఈ యుద్ధంలో 56 యురేపియన్ సైనికులు, సైనిక అధికారులు
ఇదే ప్రాంతంలో ఉరితీయ బడ్డారు. యురేపియన్, సిక్కు సైనికులు వారి ఆయుధాలు, యుద్ధసామాగ్రితో ఒక బావిలో పూడ్చి పెట్టబడ్డారు. ఈ ప్రాంతంలో ఈ వివరాలను వివరిస్తూ స్థూపం ఒకటి నిర్మించబడింది.
ముహమ్మద్ బీన్ తుగ్లక్ కాలంలో ఈ ప్రాంతం ఢిల్లీ సుల్తానుల ఆధీనంలోకి వచ్చింది. తరువాత ముగల్ సామ్రాజ్యంలోని బీహార్ సుబాహ్‌లో భాగం అయింది.ముగల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు
1660 మే మాసంలో కోఠీ సమీపంలో ఉన్న పొఖ్రి ఖోటను అనుకున్నంత తిరుగుబాటు లేకుండా ఆక్రమించుకున్నాడు. తరువాత ఆయన కొండ శిఖరాగ్రంలో ఉన్న బలమైన కుండా కోట వైపు సైన్యంతో ముందుకు కదిలాడు. ఈ కోట చివరకు ఔరంగజేబు ఆక్రమించుకున్నాడు. అయినప్పటికీ 1660 జూన్ 2 న కోట పూర్తిగా ధ్వంసం చేయబడింది. తరువాత కుండా కోట రాజా రాంఘర్ ఆధినంలోకి వచ్చింది. 1774లో అలీవర్దీ ఖాన్ తిరుగుబాటు తికరి జమీందారులను ఎదిరించిన తరువాత ఛత్రా కోట వైపు దాడి కొనసాగించి దానిని ధ్వంసం చేసాడు.
1982లో చత్రా జ్జిల్లాలో స్వాతత్ర ఉద్యమంలో పాలుపంచుకోవడం ప్రారంభం అయింది. 1942లో క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం ఈ ప్రాంతం మీద కూడా ప్రభావం చూపింది. 1942 నవంబరు 9 న దీపావళి పండుగ రాత్రిన 6 సహఖైదీలతో హజారీబాగ్ సెంట్రల్ జైల్ నుండి పారిపోయాడు. తరువాత జయప్రకాష్ నారాయణ్ ఈ జిల్లాలోని తాత్రా గ్రామానికి వచ్చాడు. ఇక్కడి నుండి ఆయన వారణాసికి వెళ్ళాడు. చోటానాగ్పూర్ కెస్రి, బాబు రాం నారాయణ్ సింగ్, బాబు షాలిగ్రాం సింగ్.
ఛత్రా ప్రాంతం దీని పరిసర ప్రాంతాలు పురాతన కాలం నుండి పలు సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉంటూ వచ్చింది. క్రీ.పూ 332 అశోకుడు పాలించిన కాలంలో మౌర్య సామ్రాజ్యంలో సామంత రాజ్యమైన ఆటవిక రాజాస్థానం ఛత్రాను కొంత కాలం పాలించింది. సముద్రగుప్తుడు సైన్యంతో ఈ ప్రాంతం గుండా ప్రయాణించి చోటానాగపూర్ చేరుకుని మహానది లోయలోఉన్న దక్షిణ కోసల మీద దండయాత్ర సాగించాడు.
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో ఛత్రా జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న జర్ఖండ్ రాష్ట్రజిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
1972లో కాంగ్రా జిల్లా నుండి కొంత భూభాగాన్ని వేరుచేసి ఈ జిల్లాను రూపొందించారు. ఈ ప్రాంతం ఒకప్పుడు కటోచ్ సామ్రాజ్యంలో ఉండేది. అంతేకాక జలంధర్- త్రిగర్త సామ్రాజ్యంలోనూ ఇది భాగంగా ఉండేది. పానిన్ ఈ ప్రదేశాన్ని గొప్ప యుద్ధపఠిమ, వీరభూమిగా వర్ణించాడు. ప్రస్తుతం కూడా సైనికరంగం హమీర్‌పూర్ ప్రజలకు అత్యధికంగా జీవనోపాధి కలిగిస్తుంది. డోగ్రా, గ్రానడియర్స్, జాక్రిఫ్ నుండి పెద్ద మొత్తంలో పారామిలటరీ ఉద్యోగులుగా అస్సాం రైఫిల్స్‌లో పనిచేస్తున్నారు. వృత్తి సైనికులుగా ధైర్యవంతులుగా వీరికి ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది. వీరు శ్రమజీవులు. అలాగే పర్వతప్రాంతాలను చక్కగా అవగాహన చేసుకున్న వారుగా కూడా గుర్తింపు పొందారు. అందుకే ఇది వీరభూమిగా గుర్తింపు పొందింది. మిగిలిన హిమాచల్ ప్రదేశ్ దేవభూమిగా పిలువబడుతుంది. రాజా హమీర్ చంద్ కాలంలో, 1700-1740 మద్య, కటోచ్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. హమీర్‌పూర్ వద్ద హమీర్ చంద్ ఒక కోటను నిర్మించాడు. రాజా హమీర్ పేరు మీదుగానే ఈ ప్రాంతం హమీర్‌పూర్ అయింది.
హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని 12 జిల్లాలలో హమీర్‌పూర్ జిల్లా ఒకటి. హమీర్‌పూర్ పట్టణం ఈ జిల్లాకు ప్రధానకేంద్రంగా ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 1,118 చ.కి.మీ. హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఇది అతి చిన్న జిల్లా. దీనిని వీరభూమి అని అంటారు. భారతదేశంలో అధికంగా రహదారి మార్గాలున్న జిల్లాగా, రాష్ట్రంలో అత్యధికంగా అక్షరాస్యత కలిగిన జిల్లాగా దీనికి ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది.
హమీర్‌పూర్ జిల్లాలో హమీర్‌పూర్, బర్సర్, నాదౌన్, భోరంజ్ అనే 4 ఉపవిభాగాలున్నాయి. హమీర్‌పూర్ ఉపవిభాగంలో హమీర్‌పూర్, సుజంపూర్ అనే 2 తహసీళ్ళున్నాయి. బర్సర్, నాదౌన్, భోరంజ్ ఉపవిభాగాల్లో అవే పేర్లతో ఒక్కొక్క తహసీలుంది. జిల్లాలో భోరంజ్, సుజంపూర్, హమీర్‌పూర్, నాదౌన్, బర్సర్ అనే 5 శాసనసభ నియోజక వర్గాలున్నాయి.
హమీర్‌పూర్ జిల్లా అచ్చమైన పర్వతప్రాంత వాతావరణం కలిగి ఉంది. ఇది మైదానాలకు సమీపంలో ఉంది. శీతాకాలంలో చలి అధికంగా ఉన్నా భరించగలిగిన విధంగానూ ఆహ్లాదకరంగానూ ఉంటుంది. వేసవి కాలంలో ఉష్ణోగ్రత అధికంగా ఉంటుంది. ఒక్కోసారి ఉష్ణోగ్రత 44 డిగ్రీల సెల్షియస్ ఉంటుంది.
పూర్వపు టిబెటన్ సంబంధం కార్గిల్ , లెహ్ ప్రజలమీద తీవ్రమైన ప్రభావం కలిగిఉంది. కార్గిల్‌లోని షియా ముస్లిములు వచ్చిన తరువాత ప్రజల మీద పర్షియన్ సంస్కృతి ప్రభావం అధికమైంది. ఇక్కడి ప్రజలలో వాడుకలో ఉన్న పర్షియన్ పదాలు, సామెతలు , మతసంబంధమైన ఇతర గీతాలు పర్షియన్ ప్రభావానికి నిదర్శనంగా ఉన్నాయి. మహమ్మద్ ప్రవక్త వారసులు తమ పిల్లలను విద్యాభ్యాసానికి ఇరాక్ దేశానికి పంపడం ఇందుకు మరొక సాక్ష్యం. స్థానిక లడక్ ప్రజలు ఇస్లామీ పైచదువులకు , సమావేశాలకు నజఫ్,ఇరాక్ , క్వాం, ఇరాన్ దేశాలకు వెళుతుంటారు. నాన్ ఆగా పండితులను షియేఖ్ అని అంటారు. వారిలో ప్రబలమైన పండితులు ఇమామ్-ఇ- జమ్ము, షెయిఖ్ ముస్సా షరీఫ్, షెయిక్ అహమ్మద్ మొహమ్మది మొదలైన వారు. షెయిక్ హుస్సైన్ జాక్రి , షెయిక్ అంవర్ . వివాహాది సాంఘిక ఉత్సవాలలో ముస్లిములు , బౌద్ధుల మద్య పలు సంప్రదాయాలు , ఆచారాలు భాగస్వామ్యం వహిస్తున్నాయి. లఢక్ , కార్గిల్ జిల్లాలలో విభిన్న సంప్రదాయాలు ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. అందువలన లెహ్‌తో పోల్చిచూదినప్పుడు ఈ ప్రాంతాలలో అత్యధిక మైన మతసంప్రదాయాలు చోటుచేసుకున్నాయి. బల్టి , గజల్స్ వంటి
జానపద గీతాలను ప్రజలు అత్యధికంగా అభిమానిస్తుంటారు. ఈ గీతాలను వివాహాది వేడుకలలో కూడా ఆలపిస్తుంటారు. ఈ జిల్లాలో పర్యాటకం అభివృద్ధి చేయడానికి ఇక్కడ జమ్మూ కాశ్మీర్ ప్రభుత్వం " సంస్కృతిక కార్యక్రమాలు " నిర్వహిస్తూ ఉంది. ఈ కార్యక్రమాలలో గజల్స్ వంటి సంగీత కార్యక్రమాలు ప్రధాన ఆకర్షణగా ఉంటాయి. మౌలిక సదుపాయాలు , పర్యాటకులు బసచేయడానికి అవసరమైన వసతులు తక్కువగా ఉన్న కారణంగా ఈ జిల్లాలో ప్రకృతి సౌందర్యం అపారంగా ఉన్నప్పటికీ పర్యాటకరంగం ఇకా అభివృద్ధి కాలేదు.
లడఖ్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలోని 2 జిల్లాలలో కార్గిల్ జిల్లా ఒకటి. కార్గిల్ జిల్లా పశ్చిమ సరిహద్దులో పాక్ ఆక్రమిత కాశ్మీరు లోని గిల్‌జిత్-బల్టిస్తాన్, దక్షిణ సరిహద్దులో కాశ్మీర్ లోయ ఉన్నాయి. శురు, వాకా, ద్రాస్‌ లోయలతో చేర్చి జెంసర్ కూడా కార్గిల్ జిల్లాలో భాగంగా ఉంది.బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ముగింపుకు వచ్చిన తరువాత పాకిస్థాన్ , భారత్ ప్రభుత్వాలు ఏర్పడ్డాయి. తరువాత 1947లో జరిగిన ఇండో - పాకిస్థాన్ యుద్ధం తరువాత కార్గిల్ పాకిస్థాన్ వశమైంది. అయినప్పటికీ 1971లో జరిగిన ఇండో- పాకిస్థాన్ యుద్ధం తరువాత భారతప్రభుత్వం తిరిగి కార్గిల్ ప్రాంతాన్ని భారతప్రభుత్వం వశపరచుకుంది. 1999లో పాకిస్థాన్ తిరిగి కార్గిల్‌ను స్వాధీనపరచుకుంది. ఈ యుద్ధంలో పాకిస్థాన్ సైన్యాల మీద భారత్ సైన్యాలు విజయం సాధించాయి. 1979లో కార్గిల్ ప్రత్యేక జిల్లాగా రూపొందించబడింది. 2019 లో ఈ జిల్లాను లడఖ్ కేండ్రపాలిత ప్రాంతం లోకి చేర్చక ముందు ఇది జమ్మూ కాశ్మీరు రాష్ట్రంలో భాగంగా ఉండేది. ఆ రాష్ట్రంలో అత్యల్ప జనసాంధ్రత కలిగిన జిల్లాగా గుర్తించబడింది.