polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
చరిత్రలో కనాకర్ యెరెవాన్ సమీపంలోని ఒక శాటిలైట్ పట్టణంగా అభివృద్ధి చెందింది. అనేక చారిత్రక చర్చిలు, మసీదులు, ఉన్న ఈ జిల్లా 1679 లో సంభవించిన భూకంపంలో తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నది. 1827లో జరిగిన రష్యన్ ముట్టడిలో ఈ పట్టణం ఒక కీలక పాత్ర పోషించింది.
ఈ జిల్లా కొండపై ఉండడం వలన యెరెవాన్ నగరం మొత్తం కనబడుతుంది. కనాకర్-జేత్యున్ పరిపాలనా జిల్లాకు సరిహద్దులుగా అవాన్, అరబ్కిర్, కెంట్రాన్, నార్ నార్క్ జిల్లాలు ఉన్నవి. బాహ్య సరిహద్దులుగాఅర్మవిర్, అరగాత్సన్, కొట్యాక్ రాష్ట్రాలు ఉన్నవి.
జిల్లా అనేక పరిశ్రమలకు నిలయం, వాటిలో యెరెవాన్ షాంపైన్ వైన్స్ పరిశ్రమ, అర్మేనియా కోకా కోలా బాట్లింగ్ పరిశ్రమ, అర్మేనియా పెప్సి బాట్లింగ్ పరిశ్రమ. జిల్లా కూడా ఇంటికి గాజ్ప్రోమ్ అర్మేనియా ప్రధాన కార్యాలయం ముఖ్యమైనవి.
యెరెవాన్ త్వరితంగా వృద్ధి చెందడంతో కనాకర్, నార్ జేత్యున్ లు రాజధానిలో భాగం అయిపోయాయి. ఆర్మేనియా యొక్క స్వాతంత్ర్యం తరువాత, కనాకర్, నార్ జేత్యున్ లను రాజధనిలో విలీనం చేయడంతో కనాకర్-జేత్యున్ ఏర్పాటయింది.
ఆర్మేనియన్ సాహిత్యం, కళలలో అనేక మంది ప్రముఖులకు కనాకర్ నిలయం. వారిలో ప్రముఖ చిత్రకారుడు జకారియా కనకరేత్సి, రచయిత కచ్చాతూర్ యబోవియన్, సంగీతకారుడు జీవన్ గాస్పర్యన్ కూడా ఉన్నారు.
జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ రూపొందించి 1946 డిసెంబర్ 13న రాజ్యాంగ సభలో ప్రవేశపెట్టగా, సభ ఆమోదం పొందిన ఆశయాల ఆధారంగా పీఠిక రూపొందింది. పీఠిక గురించి అంబేడ్కర్ ఆలోచనలు:
ఇది, నిజానికి, స్వాతంత్ర్యాన్ని, సమానత్వాన్ని, సౌహార్ద్ర, సౌభ్రాతృత్వాన్ని జీవితాశయాలుగా, ఒక జీవన విధానంగా గుర్తిస్తున్నది. ఈ లక్షణాలు ఒకదానితో మరొకటి విడదీయలేనివి: స్వాతంత్ర్యం, సమానత్వం రెండూ విడదీయలేనివి; సమానత్వం, స్వాతంత్ర్యం రెండూ సౌభ్రాతృత్వంతో విడదీయలేనివి. సమానత్వం లేని పక్షంలో స్వాతంత్ర్యం అతికొద్ది మంది ఆధిపత్యాన్ని మిగతా వారి మీద రుద్దుతుంది. స్వాతంత్ర్యం లేని సమానత్వం వ్యక్తిగత అభిప్రాయాన్ని తొక్కేస్తుంది; సౌభ్రాతృత్వం లేని సమానత్వం/స్వాతంత్ర్యం సహజ పరిపాలనకు బహుదూరం.
భారత రాజ్యాంగానికి క్లుప్తమైన ప్రవేశికగా భారత రాజ్యాంగ పీఠికను రూపొందించారు. దీనినే రాజ్యాంగ ప్రవేశిక, ప్రస్తావన, మూలతత్వం, ఉపోద్ఘాతం, పరిచయం, ముందుమాట అని కూడా అంటారు. భారత రాజ్యాంగం ఈ పీఠికతోనే మొదలవుతుంది. భారతదేశ ప్రజలు దేశంపై ఉంచుకున్న ఆకాంక్షలు, ఆశయాలు, కోరికలు ఈ పీఠికలో స్పష్టమైన అక్షరాలలో తెలపబడ్డాయి. భారత రాజ్యాంగానికి ఆత్మగాను, హృదయంగాను పీఠికను పిలుస్తారు. మారుపేర్లలో ఒక పేరు మూలతత్వం, మరొకటి పరిచయం, ఇంకొకటి ఉపోద్ఘాతం - ఈ పదాలు వివరించిన విధంగానే పీఠిక రాజ్యాంగంలోని సర్వస్వానికి ఒక సారాంశంగా చెప్పుకోవచ్చు. 1949 నవంబర్ 26 న రాజ్యాంగ సభ పీఠికను ఆమోదించగా, 26 జనవరి 1950న అమలులోకి వచ్చింది.
ఈ పదం 42వ రాజ్యాంగ సవరణలో చేర్చినప్పటికీ, రాజ్యాంగంలోని కొన్ని ఆదేశిక సూత్రాల ద్వారా మొదటి నుంచి మన దేశం సామ్యవాద దేశమేనని తెలుస్తున్నది. సామ్యవాదమంటే రాజ్యాంగం ప్రకారం ప్రజాస్వామ్య సామ్యవాదమని అర్ధం. అనగా సామ్యవాద లక్ష్యాలను ప్రజాస్వామ్య పద్ధతిలో, సహజ పరిణామగతిలో, అహింసాపరంగా సాధించాలి. సామ్యవాద దేశంలో సంపాదనను, సంపదను సమానంగా ప్రజలకు పంచాలి. అతికొద్ది మంది చేతుల్లో డబ్బు, పరపతి, సంపద ఉండిపోకూడదు. భూమి, పరిశ్రమల, పెట్టుబడుల పై ప్రభుత్వం నియంత్రణ చేస్తూ అందరికీ సమాన హక్కు ఉండేలా చూడాలి.
భారతదేశంలో ప్రజలే ప్రభువులు , అందువలన భారతదేశం ఒక ప్రజాస్వామ్య దేశం. ప్రజల నుండే పాలకులు ఎన్నికల విధానం ద్వారా ఎన్నుకోబడతారు. ఒక వ్యక్తి - ఒక వోటు అనే సిద్ధాంతం పై భారత ప్రజాస్వామ్యం ఆధారపడి ఉంది. భారతదేశ పౌరుడై, 18 ఏళ్ళు నిండిన ప్రతి వ్యక్తి, చట్టం ద్వారా నిలుపుదల లేని సందర్భంలో, వోటు వేసే హక్కును పొందుతాడు. ప్రజాస్వామ్యం కేవలం రాజకీయ పరంగానే కాకుండా సామాజిక, ఆర్ధిక పరంగా కూడా అన్వయించుకోవాలి.
బేరూబారీ కేసు తీర్పులో భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం పీఠికను రాజ్యాంగంలో అంతర్గత భాగంగా గుర్తించరాదని చెప్పింది. అదే న్యాయస్థానం 1973లో కేశవానంద భారతి కేసులో అంతకు ముందు చెప్పిన తీర్పులోని వ్యాఖ్యను వెనక్కి తీసుకుంటూ రాజ్యాంగంలోని అయోమయాన్ని కలిగించే భాగాలలో స్పష్టత కోసం పీఠికను ఆధారం చేసుకోవాలని తీర్పు చెప్పింది. 1995లో భారత ప్రభుత్వం-ఎల్ఐసీ మధ్య నడిచిన కేసు తీర్పులో మరొకసారి, పీఠిక రాజ్యాంగంలో అంతర్గత భాగమని తెలిపింది.
భారతదేశం ఒక సర్వసత్తాక దేశం అనగా దేశంలోని అన్ని వ్యవహారాలు దేశమే సలుపగలదు, బయటివారెవరూ దేశ వ్యవహారాలను నిర్దేశించలేరు. దేశంలోని అన్ని వ్యవహారాలు అనగా కేంద్ర ప్రభుత్వం లేదా భారత రాజ్యాంగం దేశాన్ని నడిపిస్తుంది అని, అందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, క్షేత్ర ప్రభుత్వాలు, క్షేత్ర స్థాయి న్యాయస్థానాలు, రాష్ట్ర స్థాయి న్యాయస్థానాలు సహకరిస్తాయని అర్ధం. అలానే బయటివారు నిర్దేశించరు అనగా వేరే దేశాల సత్తా మనపై లేదని.
లౌకిక దేశమనగా ప్రజలకు, ప్రభుత్వానికి గల అనుసంధానం కేవలం రాజ్యాంగం, చట్టం న్యాయం ద్వారా ఉండాలి. 42వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా ఈ పదం పీఠికలోకి చేర్చబడింది. ప్రజల మతాల ఆధారంగా ఎక్కువ తక్కువలు ఉండవు. అన్ని మతాలు సమానంగా గౌరవించబడతాయి, దేశానికి అధికార మతమంటూ ఏదీ లేదు. పౌరులందరూ వారికి ఇష్టమున్న మతాన్ని నమ్మి, ఆచరించి, పెంపొందించుకోవచ్చు.
గణతంత్ర ప్రభుత్వంలో, దేశాధినేతను ప్రజలే ఎన్నుకుంటారు, వారసత్వ రాచరికంగానో, నియంత నియంత్రణలోనో ఉండదు. ఈ పదం చెప్పేదేమిటంటే ప్రభుత్వం ఏ ఒక్కరి సొత్తు కాదు. ఒక పరిమిత కాలం వరకు ప్రజల ద్వారా నేరుగా గానీ, పరోక్షంగా గానీ, దేశాధినేత ఎన్నుకోబడతాడు.
సామాజిక న్యాయమనగా సమాజంలో ఎలాంటి పై తరగతి వర్గాలు ఉండకపోవటమే. కుల, సంప్రదాయ, మత, వర్ణ, లింగ, స్థాన భేదాల ఆధారంగా ఎవరినీ ఎక్కువ తక్కువ చేసి చూడకూడదు. సమాజంలోని అన్ని రకాల దోపిడీలను నిర్మూలించడమే భారతదేశ పంథా.
పీఠిక అసలు స్వరూపంలో సర్వసత్తాక ప్రజాస్వామ్య గణతంత్ర దేశంగా భారతదేశాన్ని గుర్తిస్తే, ఆ వాక్యానికి లౌకికవాద, సామ్యవాద పదాలు 42వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా చేర్చబడ్డాయి.
2005 వ సంవత్సరంలో కర్ణాటక సంపర్క్ క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్ ను వారానికి రెండు రోజులు నడిచే విధంగా ప్రవేశపెట్టారు.పిదప దీనిని వారానికి మూడుసార్లూ, తరువాత వారారానికి ఐదుసార్లు నడిచే విధంగా మార్పులు చేసారు.ఈ రైలు యశ్వంతపూర్ లో 12649 నెంబరుతోలో బయలుదేరి ధర్మవరం, ధోన్, కర్నూలు, కాచిగూడ, భోపాల్, నాగ్పూర్, ఝాన్సీ లమీదుగా ప్రయాణిస్తూ హజరత్ నిజాముద్దీన్ రైల్వే స్టేషన్ చేరేది.
2005 వ సంవత్సరంలోనే కర్ణాటక సంపర్క్ క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్ ను ప్రవేశపెట్టినప్పటికి అది కర్ణాటక ప్రజల అవసరాలు తీర్చలేకపోయింది.దాంతో 2009 వ సంవత్సరంలో రెండవ కర్ణాటక సంపర్క్ క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్ వారానికి రెండు రోజులు నడిచే విధంగా ప్రవేశపెట్టడం జరిగింది.ఇది యశ్వంతపూర్ లో 12629 నెంబరుతో బయలుదేరి దావణగెరె, హుబ్లీ, బెల్గాం, పూణే, మన్మాడ్, భోపాల్, ఝాన్సీ లమీదుగా ప్రయాణిస్తూ హజరత్ నిజాముద్దీన్ రైల్వే స్టేషన్ చేరేది.
2012 లో మరొక కర్ణాటక సంపర్క్ క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్ ను వారానికి రెండు రోజులు యశ్వంతపూర్, చండీగఢ్ నడిచే విధంగా ప్రవేశపెట్టారు.ఈ రైలు యశ్వంతపూర్ నుండి 22865 నెంబరుతో బయలుదేరి దావణగెరె, హుబ్లీ, బెల్గాం, పూణే, మన్మాడ్, భోపాల్, ఝాన్సీ, హజరత్ నిజాముద్దీన్ రైల్వే స్టేషన్, అంబాలా ల మీదుగా ప్రయాణిస్తూ చండీగఢ్ చేరు విధంగా ప్రవేశపెట్టడం జరిగింది.
12649/50 నెంబరుతో బయలుదేరు కర్ణాటక సంపర్క్ క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్ యశ్వంతపూర్ నుండి రాత్రి 10గంటలకు బయలుదేరి ధర్మవరం, ధోన్, కర్నూలు, కాచిగూడ, భోపాల్, నాగ్పూర్, ఝాన్సీ లమీదుగా ప్రయాణిస్తూ మూడవరోజు ఉదయం 09గంటల 15నిమిషాలకు హజరత్ నిజాముద్దీన్ రైల్వే స్టేషన్ చేరుతుంది.
12629/30 నెంబరుతో బయలుదేరు కర్ణాటక సంపర్క్ క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్ యశ్వంతపూర్ నుండి మధ్యాహ్నం 01గంట 45నిమిషాలకు బయలుదేరి దావణగెరె, హుబ్లీ, బెల్గాం, పూణే, మన్మాడ్, భోపాల్, ఝాన్సీ లమీదుగా ప్రయాణిస్తూ మూడవరోజు మధ్యాహ్నం హజరత్ నిజాముద్దీన్ రైల్వే స్టేషన్కు 01గంటకు చేరుతుంది.
22685/86 నెంబరుతో బయలుదేరు కర్ణాటక సంపర్క్ క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్ యశ్వంతపూర్ నుండి మధ్యాహ్నం 01గంట 45నిమిషాలకు బయలుదేరి దావణగెరె, హుబ్లీ, బెల్గాం, పూణే, మన్మాడ్, భోపాల్, ఝాన్సీ, హజరత్ నిజాముద్దీన్ రైల్వే స్టేషన్, న్యూఢిల్లీ రైల్వే స్టేషన్, పానిపట్, అంబాలా ల మీదుగా ప్రయాణిస్తు సాయంత్రం 06గంటల 20నిమిషాలకు చండీగఢ్ చేరుతుంది.
కర్ణాటక సంపర్క్ క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్ యశ్వంతపూర్ హజరత్ నిజాముద్దీన్ రైల్వే స్టేషన్ ల మధ్య నడిచే సంపర్క్ క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలు.12650 నెంబరుతో యశ్వంతపూర్ నుండి బయలుదేరి ధర్మవరం, కాచిగూడ, భోపాల్ మీదుగా ప్రయాణిస్తూ ఢిల్లీ చేరుతుంది.ఈ రైలుకు అనుబంధంగా మరొక సంపర్క్ క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్ యశ్వంతపూర్, చండీగఢ్ ల మద్య నడుస్తున్నది.ఈ రైళ్ళూ కర్ణాటక ఎక్స్‌ప్రెస్, బెంగళూరు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ లకు ప్రత్యామ్నాయ రైలుగా ఉపయోగపడుతున్నాయి.
గౌరి లంకేశ్‌ మూఢాచారాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాటాన్ని సాగించారు. సమాజంలోని అసమానతలు, దురాచారాల నిర్మూలనకు నడుం కట్టిన పౌరులకు, వారు సాగించిన ఆందోళనలకూ లంకేశ్‌ పత్రికతో ప్రచారం ఇచ్చారు. గత దశాబ్దమున్నర కాలగమనంలో కన్నడ నాట జరిగిన అనేక ప్రజా ఉద్యమాలతో మమేకమయ్యారు. లింగాయత వీరశైవ వివాదంలో లింగాయత వాదానికి దన్నుగా నిలిచారు. ఎంగిలాకులపై పొర్లు దండాలు పెట్టించే దుష్ట ఆచారానికి వ్యతిరేకంగా సాగిన పోరాటానికి మద్దతిచ్చారు. బాబాబుడాన్‌ గిరి దత్త పీఠం వివాదంలో సంఘపరివార్‌ శక్తుల దూకుడును అడ్డుగడుగునా అడ్డుకునేందుకు, మత సామరస్య సాధనకు శక్తి వంచన లేకుండా కృషి చేశారు. సమ సమాజ స్థాపనకు కాగడాలైన వారి వెలుగుబాటలోనే అడుగులేస్తున్నానని తన విధానాల్ని గట్టిగా సమర్థించుకున్నారు. ప్రజాందోళనల్లో పాల్గొనే యువ కార్యకర్తల్ని కన్న బిడ్డలుగా భావించారు. దళిత యువజన కార్యకర్త జిగ్నేశ మేవాని, అఖిల భారత విద్యార్థి సమాఖ్య నాయకుడు కన్నయ్యలాల్‌ను తన దత్త పుత్రలని చెప్పుకొన్నారు.
ఆమె బెంగళూరుకు చెందిన లంకేశ్, ఇందిరల మొదటి కుమార్తె. తండ్రి లంకేష్‌ తనపేరుతోనే ‘లంకేశ్‌’ అనే పత్రికను నడిపారు. చిన్నప్పటినుంచే జర్నలిజంపై ఆసక్తి కనబరిచారు. పలు ఇంగ్లీష్, కన్నడ పత్రికల్లో పనిచేస్తూ ప్రజా సమస్యలపై కథనాలను అందించారు. గౌరీ లంకేశ్ కన్నడ నాట ప్రముఖ పాత్రికేయురాలు. మితవాదులు, హిందూత్వవాదులపై లౌకిక కోణంలో విమర్శలు చేసే పాత్రికేయురాలిగా ఆమె ప్రసిద్ధి గాంచారు. నక్సలైట్ల సానుభూతి పరురాలిగా కూడా పేరుంది. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియాలో పనిచేశారు. అనంతరం తన తండ్రి స్థాపించిన ‘‘లంకేశ్ పత్రికే’’ వార్తాపత్రికను సోదరుడు ఇంద్రజిత్‌తో కలిసి కొన్నేళ్లు నడిపారు. ఆ తర్వాత తన సొంత వార్తా పత్రిక ‘‘గౌరీ లంకేశ్ పత్రికే’’తో పాటు పలు ప్రచురణలను ప్రారంభించారు.
ధైర్యశాలిగా, ముక్కుసూటిగా మాట్లాడే పాత్రికేయురాలిగా ఆమె ప్రసిద్ధి గాంచారు. ప్రముఖ సినీ దర్శకురాలు, అవార్డు గ్రహీత కవితా లంకేశ్ ఆమె సోదరి. తండ్రి పి. లంకేశ్ ప్రముఖ వామపక్ష కవి, రచయిత. బెంగళూరు, రాజరాజేశ్వరి నగర్‌లో గౌరీ నివసిస్తున్నారు. 2017 సెప్టెంబరు 4 సాయంత్రం గుర్తు తెలియని దుండగులు ఆమెను ఇంటివద్ద కాల్చి చంపారు.
గాంధీ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ అండ్ మేనేజిమెంటు ఉన్నత విద్యను అందించే సంస్థ. ఇది "గీతం విశ్వవిద్యాలయం", "గీతం కాలేజి ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్" గా పిలువబడుతుంది. ఈ సంస్థకు భారతదేశంలో విశాఖపట్నం, హైదరాబాదు, బెంగుళూరు నగరాలలో ప్రాంగణాలున్నాయి. ఇది 1980లో విశాఖపట్నంలో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం అనుబంధ సంస్థగా ఏర్పడింది. 2007లో యు.జి.సి చట్టం 1965 లోని సెక్షను 3 ప్రకారం డీమ్డ్ విశ్వవిద్యాలయ హోదాను పొందింది. సుప్రీమ్ కోర్టు తీర్పు ననుసరించి, యూనివర్సిటీ గ్రాంట్స్ కమిషను 2017 నవంబరు 10 న ఇచ్చిన ఆదేశాల ప్రకారం తన పేరును జిఐటిఎఎమ్, డీమ్డ్ టు బి యూనివర్సిటీ గా మార్చుకుంది. ఇది ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో విశ్వవిద్యాలయ స్థాయిలో ఇంజనీరింగ్ కోర్సును అందించే మొదటి ప్రైవేటు విశ్వవిద్యాలయం. విశాఖపట్నం లోని దీని ప్రధాన ప్రాంగణం 100 ఎకరాల విస్తీర్ణం కలిగి ఉంది.
గీతం సంస్థకు విశాఖపట్నంలో రుషికొండలో 170 ఎకరాల విస్తీర్ణంగల ప్రాంగణం ఉంది. ఈ ప్రాంగణంలో మూడు ప్రధాన ఆహార క్యాంటీన్లు, కొన్ని ఫాస్టు ఫుడ్ సెంటర్లు, బహుళ-ప్రయోజన బాహ్య మైదానం, బ్యాడ్మింటన్, టేబుల్ టెన్నిస్, వ్యాయామశాల, టెన్నిస్ కోర్టులకు అంతర మైదానంలో ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంగణంలో ఈ క్రింది పాఠశాలలున్నాయి:
ఈ విశ్వవిద్యాలయం టెక్నాలజీ, ఫార్మసీ, విజ్ఞానశాస్త్రం, మేనేజిమెంటు, అంతర్జాతీయ బిజినెస్, ఆర్కిటెక్చర్, న్యాయశాస్త్రం వంటి అంశాలలో అండర్ గ్రాడ్యుయేట్, పోస్టు గ్రాడ్యుయేట్, డాక్టరల్ స్థాయిలలో 109 ప్రోగ్రాములను అందిస్తుంది.
గాంధీ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ అండ్ మేనేజిమెంటుకు భారతదేశలో విశాఖపట్నం, హైదరాబాదు, బెంగుళూరు నగరాలలో మూడు ప్రాంగణాలున్నాయి.
నిజాం కాలంలో నిర్మించిన అనేక ఫిరంగి, ఫిరంగి గుళ్ల కర్మాగారాలలో గన్‌ఫౌండ్రి ఒకటి. హైదరాబాద్ రెండవ నిజాం నవాబ్ మీర్ నిజాం అలీ ఖాన్ సేవకుడైన ఫ్రెంచ్ జనరల్ రేమండ్ 1786లో దీనిని నిర్మించాడు. హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలో 18వ శతాబ్దంలో నిజాంలు ఏర్పాటుచేసినవాటిలో ఇప్పటివరకు ఉన్న ఏకైక తుపాకీ సంరక్షణ కేంద్రం ఇది. గన్‌ఫౌండ్రి నిర్మాణంలో ఇటుకలు, మోర్టార్‌ను వాడారు.
గన్‌ఫౌండ్రి తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదులోని ఒక ప్రాంతం. నిజాం నవాబులు యుద్ధంలో ఉపయోగించే ఫిరంగిలో వాడే మందు పౌడర్‌ను ఇక్కడ తయారు చేస్తుండేవారు. ఈ ప్రాంతాన్ని 'తోప్‌-కా-సాంచా'గా పిలిచేవారు. కాలక్రమేణా గన్‌ఫౌండ్రిగా మారిపోయింది. ఈ ప్రాంతంలో గన్‌ఫౌండ్రి మ్యూజియం కూడా ఉంది.
అగర్వాల్‌ చాంబర్స్‌, పూల్‌బాగ్‌, బ్యాండ్‌లైన్‌ బస్తీ, కట్టెలమండి, ఆదర్శ్‌ నగర్‌, నేతాజీనగర్‌, మురళీధర్‌బాగ్‌, మహేశ్‌నగర్‌, చిరాగ్‌అలీ లేన్‌, బషీర్‌బాగ్‌, గన్‌ఫౌండ్రి.
18వ శతాబ్ది తొలినాళ్ళలో పంహేబా రాజు హిందూ మతంలోకి మారాకా బెంగాలీ హిందూ ప్రచారకర్త శాంతిదాస్ గోసాయి ప్రేరేపణతో అనేక మీటేయ్ లిపి వ్రాతప్రతులను నాశనం చేశారు. 1709 నుంచి 20వ శతాబ్ది మధ్యకాలం వరకూ మణిపురి భాషను బెంగాలీ లిపిలో రాసేవారు. 1940లు, 1950ల్లో మణిపురి పండితులు ప్రాచీన మీటేయ్ లిపిని తిరిగి వినియోగంలోకి తీసుకురావడానికి ప్రచారోద్యమం మొదలుపెట్టారు. 1976లో రచయితల సమావేశంలో ఆధునిక మణిపురి భాషలో వాడుకలో ఉన్న అనేక శబ్దాలకు ప్రాచీన మీటేయ్ లిపిలో సంకేతమైన అక్షరాలు లేకపోవడంతో సంబంధిత అక్షరాలు చేర్చి, కొత్త మీటేయ్ లిపిని స్వీకరించడానికి అంగీకరించారు. ప్రస్తుతం ఉన్న మీటేయ్ లిపి ప్రాచీన మీటేయ్ లిపికి ఆధునిక రూపం.
మణిపురి భాషకు దాని ప్రత్యేకమైన మీటేయ్ లిపి ఉంది, 18వ శతాబ్ది వరకూ లిపి ఉపయోగంలో ఉంది. ఎప్పటి నుంచి వినియోగంలో ఉందన్నది తెలియదు. మణిపూర్ రాజ్య పాలకుడైన పాంహేబా రాజ్యంలో హిందూ మతం ప్రవేశపెట్టి మీటేయ్ లిపి వాడకాన్ని నిషేధించి, బెంగాలీ లిపి ప్రవేశపెట్టాడు. ప్రస్తుతం పాఠశాలలు, కళాశాలల్లో క్రమేపీ బెంగాలీ లిపి బదులు మీటేయ్ లిపి వాడడం పెరుగుతోంది. స్థానిక సంస్థలు మీటేయ్ లిపి వాడమని ప్రోత్సహిస్తూ, అవగాహన కల్పించడంలో ప్రధానమైన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.
మణిపురి భాష మణిపూర్‌లోని అన్ని జాతుల వారూ ఒకరితో ఒకరు సంభాషించుకునేందుకు ఉపయోపడుతూ, తద్వారా మణిపూర్‌లోని జాతులన్నిటి ఐక్యతకు కారణంగా నిలుస్తోంది. 1992లో 72వ సవరణ ద్వారా దీన్ని రాజ్యాగంలోని షెడ్యూల్డ్ భాషల జాబితాలో చేర్చి, భారత యూనియన్ గుర్తించింది. మణిపురిని మణిపూర్‌లో అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ స్థాయి వరకూ బోధనా మాధ్యమంగా ఉపయోగించడంతో పాటుగా భారతదేశంలోని విశ్వవిద్యాలయాల్లో పోస్టు గ్రాడ్యుయేషన్, పరిశోధన స్థాయిలో ఒక సబ్జెక్టుగా బోధిస్తున్నారు.
మణిపురి అన్నది ఈశాన్య భారతదేశంలో ఆగ్నేయ హిమాలయన్ రాష్ట్రమైన మణిపూర్‌లో ప్రధానమైన భాష, అనుసంధాన భాష. భారత రాజ్యాంగం షెడ్యూల్ 8లో ప్రస్తావించిన అధికార భాషల్లో మణిపురి ఒకటి, మణిపూర్ రాష్ట్రానికి ఇదే అధికార భాష. మణిపురి లేక మీటేయ్ అస్సాం, త్రిపుర రాష్ట్రాల్లోనూ, బంగ్లాదేశ్, మయన్మార్ దేశాల్లోనూ మాట్లాడుతూంటారు. యునెస్కో ప్రస్తుతం దెబ్బతినే ప్రమాదమున్న భాషల్లో ఒకటిగా దీన్ని చేర్చింది.
మణిపురి టిబెటో-బర్మన్ భాష. అయితే దీని వర్గీకరణలో స్పష్టత లేదు.దీనికి తంగ్‌ఖుల్ నాగా భాష పదాలతో 60 శాతం పోలిక ఉండి, నైఘంటుక సాదృశం కనిపిస్తోంది.
పద్మ లక్ష్మి అమెరికాకు చెందిన భారతీయ రచయిత్రి, నటి, మోడల్, టీవీ వ్యాఖ్యాత, నిర్మాత. ఆమె అసలు పేరు పద్మ పార్వతి లక్ష్మి వైద్యనాధన్. ఆమె రాసిన మొట్టమొదటి వంటల పుస్తకం ఈజీ ఎగ్జాటిక్ 1999లో గౌర్మాండ్ ప్రపంచ వంటక పుస్తకాల పురస్కారాలలో, ఉత్తమ మొదటి వంటల పుస్తకంగా అవార్డు గెలుచుకుంది. ఆమె ప్రముఖ అమెరికా రియాలిటీ టీవీ కార్యక్రమం టాప్ షెఫ్ కు 2006 నుంచి వ్యాఖ్యాతగా వ్యవహరిస్తోంది. ఈ కార్యక్రమ వ్యాఖ్యాతగా ఆమెకు ప్రైంటైం ఎమ్మీ ఔట్ స్టాండింగ్ రియాలిటీ షో వ్యాఖ్యాతగా నామినేషన్ లభించింది. 2010లో టాప్ షెఫ్ కార్యక్రమం ఔట్ స్టాండింగ్ రియాలిటీ కార్యక్రమంగా ఎమ్మీ పురస్కారం గెలుచుకోవడం విశేషం. ఆమె రాసిన లవ్, లాస్ అండ్ వాట్ వియ్ ఈట్ పుస్తకం 2016 మార్చి 8న అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం నాడు విడుదలైంది.
1984లో, పద్మకు దాదాపు 14ఏళ్ళ వయస్సు ఉన్నప్పుడు స్టీవెన్స్-జాన్సన్ సిండ్రోమ్ అనే వ్యాధితో బాధపడింది. ఈ సిండ్రోమ్ లో ఒక ఇన్ఫెక్షన్ వల్ల శరీరం అతి సున్నితంగా మారుతుంది. ఆమె దాదాపు మూడు వారాలపాటు ఆసుపత్రిలోనే ఉండి, చికిత్స పొందాల్సి వచ్చింది. ఆమె ఆసుపత్రి నుంచి డిశ్చార్జి అయిన రెండు రోజులకే కాలిఫోర్నియాలోని మలిబూలో పెద్ద కార్ యాక్సిడెంట్ కు గురైంది. ఈ యాక్సిడెంట్ వల్ల ఆమె కుడి చట్టకు, కుడి చేతికి ఫ్రాక్చర్ అయింది. ఈ ఫ్రాక్చర్ వల్ల ఆమెకు ఆపరేషన్ చేయాల్సి వచ్చింది. ఇప్పటికీ ఆమె మోచేతి నుండి జబ్బ వరకూ ఏడు ఇంచుల మచ్చ ఉంటుంది.
లాస్ ఏంజలెస్లో చదువుకునేటప్పుడు, ఆమెను సాటి విద్యార్థులు తీవ్ర జాతి వివక్షకు గురి చేశారు. దీంతో ఆమె చాలా కాలం తనను తాను ద్వేషించుకునేది. అప్పటికి టీనేజ్ లో ఉన్న ఆమె మనసుపై ఈ వివక్ష చాలా బలమైన ముద్ర వేసింది. అయితే, ఈ పరిస్థితి నుంచి తనను తాను బయట పడేసుకోవడానికి చాలా ప్రయత్నం చేసి, సఫలం కాగలిగింది పద్మ.
పద్మ, తమిళనాడులోని మద్రాసు లో జన్మించింది. ఆమె తల్లి, విజయ, క్యాన్సర్ వైద్య నిపుణురాలు. ప్రస్తుతం పదవీ విరమణ చేశారు. ఆమె తండ్రి ప్రముఖ ఫార్మాసూటికల్ కంపెనీ ఫైజర్ లో ఎగ్జిక్యూటివ్ గా పనిచేసి, పదవీ విరమణ చేశారు.
లక్ష్మి తల్లి న్యూయార్క్ లో ఉండటంతో, ఆమె చిన్నతనమంతా చెన్నైలోని అమ్మమ్మా, తాతయ్యల దగ్గర కొన్నాళ్ళూ, తల్లి దగ్గర కొన్నాళ్ళూ ఉంటూ వచ్చింది. ఆమె మాతృభాష తమిళం.
యెరివాన్ గవర్నరేట్ ) రష్యా సామ్రాజ్యం యొక్క కాకసస్ వైస్రాయల్టీలోని గుబెర్నియాలలో ఒకటి, ఇది ఇర్వన్ లో ఉంది. ఇది 27,830 చదరపు కిలోమీటర్ల వైశాల్యంలో ఉంది. ఇది దాదాపుగా మధ్య అర్మేనియా, టర్కీ ఇగ్డిర్ ప్రావిన్స్, అజర్బైజాన్ యొక్క నాఖిఖేవన్ ఎక్స్క్లేవ్ వంటి వాటికి దగ్గరగా ఉండేది. 19 వ శతాబ్దం చివర్లో, దీనికి ఉత్తరాన టిఫ్లిస్ గవర్నేట్, తూర్పున ఎలిసబెత్పోల్ గవర్నైట్, పశ్చిమాన కర్స్ ఒబ్లాస్ట్, దక్షిణాన పర్షియా, ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం సరిహద్దులుగా ఉంది.
1897 నాటి రష్యా జనాభా గణాంకాల ప్రకారం, ఎర్విన్ గవర్నరేట్లో 829,556 మంది పౌరులు నివసిస్తున్నారు. గవర్నరేట్ జనాభాలో 56% అర్మేనియన్లు, 37.5% తాటార్స్ నివసిస్తున్నారు. అజర్బైనీ, నఖిఖేవన్, షరూర్-దరాలాగ్యోజ్, సుర్మాళి జిల్లాల్లో అజర్బజానీయులు మెజారిటీలో ఉన్నారు; మిగిలిన మూడు చోట్ల యుయెజ్డ్ లు ప్రధానంగా ఉన్నారు. ఇతర జాతి మైనార్టీలలో కుర్దులు , రష్యన్లు , అలాగే చిన్న సంఖ్యలో అసిరియన్లు, గ్రీకులు, జార్జియన్లు, యూదులు, పోల్స్, జిప్సీలు ఉన్నారు.
1828 లో, ఎరివాన్, నాఖిఖెవాన్ యొక్క కనానులు టర్కీచెయ్ యొక్క ఒప్పందం ప్రకారం పర్షియా నుండి రష్యన్ సామ్రాజ్యంతో అనుసంధానించబడ్డాయి. అవి అర్మేనియన్ ఒబ్లాస్ట్ అనే ఏకైక పాలనా విభాగంలో చేర్చబడ్డారు. 1850 లో ఇది ఓబ్లాస్ట్ గవర్నరేట్ గా పునర్వ్యవస్థీకరించబడింది, 1872 నాటికి, ఇది ఏడు యుజిడ్లను కలిగి ఉంది. లూసియానా జోసెఫ్ జెరోం నెపోలియన్ , నెపోలియన్ యొక్క మునిమనవళ్ళు 1905 లో అర్మేనియన్-టాటర్ ఘర్షణల తరువాత గవర్నర్ గా నియమితుడయ్యాడు, .
1952 ఎన్నికల తర్వాత, రామరాజ్య పరిషదుకు చెందిన 22 మంది సభ్యులు జై నారాయణ్ వ్యాస్ ప్రోద్భలంతో కాంగ్రేసు పార్టీలో చేరారు. అయితే చాలా మటుకు రామరాజ్య పరిషదు సభ్యులు మాజీ జమిందార్లు కావడంతో, జరుగుతున్న భూసంస్కరణలపై ప్రభావం పడుతుందని భావించి, కాంగ్రేసు కార్యకర్తలు వ్యాస్ నిర్ణయాన్నివ్యతిరేకించారు. జైనారాయణ్ వ్యాస్ పై పెరుగుతున్న అసంతృప్తి వల్ల కాంగ్రేసు అధిష్టానవర్గం శాసనసభలో ఈయన్ను విశ్వాసతీర్మానం ప్రవేశపెట్టమని కోరింది. అనుభవశాలి అయిన జై నారాయణ్ వ్యాస్, ఆయన మంత్రివర్గంలోనే రెవిన్యూ మంత్రి ఐన 38 ఏళ్ళ సుఖాడియాతో తలపడ్డాడు. స్వతంత్ర భారతంలో తొలిసారి ఇద్దరు వ్యక్తులు బహిరంగంగా ముఖ్యమంత్రి పదవికై పోటీపడ్డారు. సుఖాడియా ఎనిమిది ఓట్లతో జై నారాయణ్ వ్యాస్ ను ఓడించి, అత్యంత పిన్న వయస్కుడైన ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు. ఆ పదవిలో 1954, నవంబరు 13 నుండి 1971 జూలై 8 వరకు, 17 ఏళ్ల పాటు కొనసాగి రికార్డు సృష్టించాడు. ఈయన నెలకొల్పిన రికార్డు జ్యోతీ బాసు 1994లో అధిగమించేవరకు నిలచి ఉంది.
1948, మార్చి 25న బాన్స్వాడా, బుండీ, దుంగర్‌పూర్, ఝాలావర్, కిసాన్‌ఘడ్, షాపూరా, టోంక్, కోటా సంస్థానాలు కలిసి రాజస్థాన్ సమాఖ్య ఏర్పడింది. రాజస్థాన్ సమాఖ్య ఏర్పడిన మూడు రోజులకు, ఉదయ్‌పూర్ మహారాణా, 1948, మార్చి 28న రాజస్థాన్ సమాఖ్యలో చేరటానికి నిర్ణయించాడు. 1948 ఏప్రిల్ 18న సమాఖ్యను లాంఛనంగా ప్రారంభించాడు. మాణిక్య లాల్ వర్మ నేతృత్వంలో మంత్రివర్గం ఏర్పడింది. ఈ మంత్రివర్గంలో సుఖాడియా నీటిపారుదల, కార్మిక శాఖామంత్రిగా పనిచేశాడు. నాలుగవ విడతలో, బికనేరు, జైసల్మేరు, జైపూరు, జోథ్‌పూరు సంస్థానాలు రాజస్థాన్ సమాఖ్యలో చేరాయి. 1949 మార్చి 30న సర్దార్ పటేల్ సంయుక్త రాజస్థాన్‌ను ఆవిర్భవించాడు. హీరాలాల్ శాస్త్రి మంత్రివర్గాన్ని ఏర్పరచి, రాజస్థాన్ యొక్క తొలి ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు. 1949, మే 15న మత్స్య సమాఖ్య కూడా రాజస్థాన్లో కలిసింది.
రాజస్థాన్లో స్వాతంత్ర్య పోరాటం బ్రిటీషు రాజ్, సంస్థాన ధీశులు, స్థానిక జమీందార్ల నుండి ద్విగుణీకర, త్రిగుణీకరమైన అవరోధం ఎదుర్కొంది. సుఖాడియా ఇతర కార్యకర్తలతో కలిసి రాష్ట్రంలోని మారుమూల గిరిజన ప్రాంతాలు, గ్రామాలను సందర్శించి, స్థానిక రైతులు, గిరిజనులను కలిసి, వారికి రాజ్యాంగ హక్కుల గురించి అవగాహన కలుగజేసి, స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో పాల్గొనేందుకు ప్రోత్సహించాడు. స్థానిక జమీందార్ల ఆగ్రహానికి గురౌతామన్న భయంతో, ఈ జాతీయవాద కార్యకర్తలకు ఎవరూ తమ ఇళ్లలో ఆశ్రయం ఇచ్చేవారు కాదు. స్థానిక జమీందార్లు, కార్యకర్తల సంపర్కం, ఈ సాదాసీదా రైతులకు మంచిది కాదని నిర్ణయించి, ప్రజా సేవకులు భిల్ గ్రామాల్లో అడుగుపెట్టడానికి అనుమతించలేదు. భిల్ గ్రామాల్లో అడుగుపెట్టినందుకు తరచూ పోలీసులు కార్యకర్తలను కొట్టి, నిర్భంధించేవారు.
1938 జూన్ 1 న ఈయన బియావర్‌లో ఇందుబాలను పెళ్ళిచేసుకున్నాడు. ఆ రోజుల్లో ఇలాంటి కులాంతర వివాహం సామాన్యమైన విషయం కాదు. నథ్‌ద్వారా, ఉదయపూర్లో గట్టి ప్రతిఘటన ఎదురౌతుందని సుఖాడియా బియావర్లో ఆర్య సమాజ పద్ధతి ప్రకారం పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. ఇందుబాలతో నథ్‌ద్వారకు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, అనేక మంది అనుచరులు వీరికి ఘనస్వాగతం ఇచ్చారు. సంతోషం పట్టలేని యువ అనుచరులు, నథ్‌ద్వారా వీధుల వెంట ఒక ఉత్సవంలా ఊరేగిస్తూ, "మోహన్ అన్న జిందాబాద్" అంటూ నినాదాలు చేశారు. ఇది సుఖాడియా జీవితంలో ఒక మరపురాని స్ఫూర్తిదాయకమైన ఘటనగా మిగిలిపోయింది. సుఖాడియా ఈ విషయాన్ని చనిపోయే కొన్ని రోజులకు ముందు ఒక ప్రత్యర్థికి వెల్లడించాడు.
1946లో అనేక రాజ్యాల ప్రజామండళ్ళు ఏకమై రాజ్‌పుటానా ప్రాంతీయసభ అనే రాష్ట్రస్థాయి సంస్థ ఏర్పడింది. ఈ కొత్తగా ఏర్పడిన సంస్థ యొక్క అధికారవర్గంలో సుఖాడియా చేరాడు. ప్రతి 2-3 నెలలకు ఒక సంస్థానంలో పార్టీ సమావేశం జరిగేది. ఆ సమావేశానికి అన్ని సంస్థానాల నుండి ప్రతినిధులు హాజరై, రాష్ట్రంలో ఉమ్మడి సమస్యలపై చర్చించి, వాదించేవారు. ఈ సమావేశాల్లో సుఖాడియా యొక్క చాకచక్యమైన సమస్యా పరిష్కార నైపుణ్యాలకు సదస్యలు అత్యంత విలువనిచ్చేవారు.ఈ విధంగా సుఖాడియా రాష్ట్ర స్థాయి నాయకుడిగా గుర్తింపు పొందాడు.
రాజులు, జాగీర్దారుల నిరంకుశ పాలన, మితిమీరిన పన్నుభారాన్నినిరసిస్తూ రాజ్‌పుటానా అంతటా ప్రజామండలం లు వెలశాయి. ఈ మండళ్లు ఆయా సంస్థానాల్లో సాంఘిక హక్కుల ఉద్యమాలకు, పాలనాసంస్కరణలకు దశాదిశానిర్దేశం చేశాయి. ఉదయపూరు సంస్థానంలో, 1938లో ప్రముఖ సామాజిక కార్యకర్త, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడైన మాణిక్యలాల్ వర్మ ఆధ్వర్యంలో మేవార్ ప్రజామండలి ఏర్పడింది. ఏర్పడిన ఒక సంవత్సరానికి అందులో మోహన్ లాల్ సుఖాడియా వంటి యువకుడు చేరటంతో మరింత నూతనోత్సాహం వచ్చింది.
1951, మార్చిన హీరాలాల్ శాస్త్రి రాజీనామా చేసిన తర్వాత, జై నారాయణ్ వ్యాస్ చేపట్టాడు. ఈయన కొత్త మంత్రివర్గంలో సుఖాడియాను మంత్రిగా నియమించాడు. 1952లో రాజస్థాన్లో తొలిసారి శాసనసభ ఎన్నికలు జరిగాయి. ఎన్నికల అనంతరం 1952, మార్చి 3న టీకారాం పలివాల్ ముఖ్యమంత్రి అయ్యి కొంతకాలం ఉన్నాడు. 1952 నవంబరు 1న ఆయన స్థానంలో జై నారాయణ్ వ్యాస్ ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు. వ్యాస్ మంత్రివర్గంలో సుఖాడియా రెవిన్యూ, నీటి పారుదల, వ్యవసాయం తదితర ప్రధాన శాఖలకు మంత్రిగా ఉన్నాడు.
మహాత్మాగాంధీ పిలుపుకు ప్రతిస్పందిస్తూ 1942లో రాజస్థాన్ మొత్తం క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో పాల్గొంది. ఈ ఉద్యమంలో ప్రముఖనాయకులైన మాణిక్యలాల్ వర్మ, హీరాలాల్ శాస్త్రి, గోకుల్‌భాయ్ భట్, జై నారాయణ్ వ్యాస్, మోహన్‌లాల్ సుఖాడియా పాల్గొన్నారు. ఉద్యమ తీవ్రతను గ్రహించిన బ్రిటీషు ప్రభుత్వం దాన్ని ఆపటానికి పై స్థాయి నేతలనందరినీ జైళ్లో పెట్టింది. 25 ఏళ్ళ వయసులో సుఖాడియా ఒకటిన్నర సంవత్సరం పాటు జైలులో గడిపాడు.
మోహన్ లాల్ సుఖాడియా భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు, 1954 నుండి 1971 వరకు,17 ఏళ్లు రాజస్థాన్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నాడు. 38 ఏళ్ళకే ముఖ్యమంత్రై, రాజస్థాన్లో ప్రధాన సంస్కరణలు చేపట్టి, అభివృద్ధికి తోడ్పడ్డాడు. ఇందుకుగానూ, ఈయన ఆధునిక రాజస్థాన్ వ్యవస్థాపకుడిగా పరిగణించబడుతున్నాడు.
నథ్‌ద్వారాకు తిరిగివచ్చిన ఒక చిన్న ఎలక్ట్రిక్ రిపేరు దుకాణాన్ని ప్రారంభించాడు. ఈ దుకాణము సుఖాడియా, ఆయన స్నేహితులు కలిసి అంతటా జరుగుతున్న బ్రిటీషు అరాచకాలను, ఆ ప్రాంతపు ఆర్థిక సామాజిక స్థితిగతులను చర్చించేందుకు సమావేశస్థలిగా మారింది. సుఖాడియా తన సహచర పనివారితో కలిసి ఆ ప్రాంతంలో అనేక సామాజిక అవగాహనా కార్యక్రమాలు, విద్యా కార్యక్రమాలకు ప్రణాళికలు వేసి, అమలుపరచేవారు.
1947, ఆగస్టు 15న, రాజస్థాన్ కు చెందిన 22 పెద్దా, చిన్న సంస్థానాలు భారత యూనియన్లో చేరటానికి సమ్మతించాయి. అయితే ఈ విలీనము, ఏకీకరణ, రెండు సంవత్సరాల పాటు, కొన్ని విడుతలుగా జరిగింది. తొలి విడతలో, ఆల్వార్, భరత్‌పూర్, ధోలాపూర్, కరౌలీ సంస్థానాలు కలిసి మత్స్య సమాఖ్య ఏర్పడింది.
1943లో కుంభవృష్టితో భిల్వారా తదితర ప్రాంతాలకు గణనీయమైన ఆస్తిమరియు ప్రాణ నష్టం కలిగింది.సుఖాడియా స్వచ్ఛంద సేవకులను పురికొల్పి బాధితులకు ఆహారము, మందులు, వస్త్రాలు అందేలా చేశాడు.
2009 లో, సుప్రీం కోర్టు ఆఫ్ ఇండియా నియమించిన సెంట్రల్ సాధికారత కమిటీ రెడ్డికి చెందిన ఓబుళాపురం మైనింగ్ కంపెనీకి వ్యతిరేకంగా చర్య తీసుకుంది.మైనింగ్ కుంభకోణాల నేపథ్యంలో పోలీసులు అరెస్టు చేసి హైదరాబాద్‌లోని చంచల్‌గూడ పోలీస్ స్టేషన్‌కు తరలించారు. గాలి దగ్గర నుంచి రెండు హెలికాఫ్టర్లు, రూ. 10 కోట్ల రెండు లగ్జరీ కార్లను పోలీసులు సీజ్ చేశారు. * కేసులో ఎఫ్ఐఆర్ సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ దాఖలు చేసింది.ఓఎంసీ కేసు దర్యాప్తులో భాగంగా సీబీఐ హైదరాబాద్‌ విభాగం జాయింట్‌ డైరెక్టర్‌ లక్ష్మీనారాయణ వి వి గాలి జనార్దనరెడ్డి అరెస్టు చేయడం ఆంధ్ర సరిహద్దు దాటి కర్ణాటకలో కూడా మైనింగ్ తవ్వకాలు జరిపార‌నే ఆరోప‌ణ‌ల‌పై గాలి జ‌నార్ధ‌న్ రెడ్డి దాదాపు 4 సంవ‌త్స‌రాల పాటు జైలు శిక్ష అనుభ‌వించి బెయిల్ పై విడుద‌లైడు. ప్ర‌స్తుతం ఆ కేసు సుప్రీం కోర్టులో పెండింగ్ లో ఉంది.
1999 లో జరిగిన లోకసభ ఎన్నికలలో రెడ్డి సోదరులు, సోనియా గాంధీ పై బళ్లారిలో బిజెపి అభ్యర్థిగా పోటీ చేసిన సుష్మా స్వరాజ్ కోసం ప్రచారంలో పనిచేసినప్పుడు జనార్ధన రెడ్డి బాగా వెలుగులోకి వచ్చారు. స్వరాజ్ ఓడిపోయినప్పటికీ, భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకుడుగా యొక్క పోషకుడిగా ఉన్నాడు, సుష్మా స్వరాజ్ బళ్లారిని తరచూ సందర్శించేవారు. అయితే, మైనింగ్ కుంభకోణం మొదలయ్యింది, రెడ్డి సోదరులు ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న సమయంలో, ఛార్జిషీట్ దాఖలు చేసి, న్యాయవ్యవస్థకు పంపారు, స్వరాజ్ వారి నుండి దూరమయ్యారు, కానీ ప్రజల అవగాహన భిన్నంగా ఉంది. కర్నాటకలో బిజెపికి చెడ్డపేరు తెచ్చి, రాష్ట్రంలో అవకాశవాద రాజకీయాలను బహిర్గతం చేశారు.
బళ్లారి ప్రాంతంలోని ఈ ఇనుము ధాతువు చట్టవిరుద్ధంగా ప్రభుత్వానికి అతి తక్కువ రాయల్టీలు చెల్లించిన తరువాత అక్రమంగా ఖనిజాలుకరుణాకర రెడ్డి, జనార్ధన రెడ్డికి చెందిన ఓబుళాపురం మైనింగ్ కంపెనీ ప్రధాన అక్రమంగా అటవీ భూములను, అటవీ భూములను ఆక్రమించటం, ఇనుప ఖనిజం యొక్క మార్కెట్ ధరలకు సంబంధించి రాష్ట్ర గనుల రాయల్టీలు భారీగా చెల్లించటం, ప్రభుత్వం గనుల సంస్థల క్రమబద్ధమైన బళ్లారీ మైదానంలోని లోకాయుక్త ఎక్కువ మొత్తంలో ఉల్లంఘనలు కారణమైన ఒక నివేదిక ఖరారు చేయబడింది, సెంట్రల్ సర్కిల్లో ఆదాయపన్ను శాఖ యొక్క కమిషనరేట్ నుండి ఇన్పుట్లతో తయారు చేయబడింది.