polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ఉపగ్రహ వాహనం మొదటి దశను కోర్ స్టేజి 1 అంటారు. ఇందులో ఘన ఇంధనాన్ని చోదకంగా ఉపయోగిస్తారు. ఘన ఇంధనం పేరు అనగా హైడ్రాక్సీటేర్మినేటేడ్ పాలి బ్యుటడైన్.కోర్ స్టేజి 1లో138.2టన్నుల అనగా హైడ్రాక్సీటేర్మినేటేడ్ పాలి బ్యుటడైన్ నింపబడి ఉండును.అంతేకాకుండగా కోర్ స్టేజి 1కు అదనంగా ఆరు స్ట్రాపాన్ మోటరులు బిగింప బడి ఉన్నాయి. ఒక్కొక్క స్ట్రాపాన్ మోటరులో 12.2టన్నుల ఘన హైడ్రాక్సీ టేర్మినేటేడ్ పాలి బ్యుటడైన్ ఇంధనం నింపబడి ఉండును. మొదటి దశ కోర్ స్టేజి 1 వ్యాసం 2.8 మీటర్లు., స్ట్రాపాన్ మోటరుల వ్యాసం ఒక మీటరు.మొదటి దశ కోర్ స్టేజి 1 పొడవు20 మీటర్లు, స్ట్రాపాన్ మోటరు పొడవు 12 మీటర్లు.
పిఎస్‌ఎల్‌వి శ్రేణికి చెందిన రకానికి చెందిన వాహకనౌకల ద్వారా పలు ఉపగ్రహాలను అంతరిక్షంలో, కక్షలో ఇస్రో ప్రవేశపెట్టినది. ఐఎన్‌ఎస్‌ఎస్ శ్రేణికి చెందిన 1,1,1, 1ఉపగ్రహాలను అంతరిక్ష కక్ష్యలో పిఎస్‌ఎల్‌వి శ్రేణికి చెందిన రకానికి చెందిన వాహకనౌకల ద్వారానే ప్రవేశపెట్టారు. అంతేకాదు చంద్రయాన్-1, జీశాట్-12, రీశాట్-1, మార్స్ ఆర్బిటర్ స్పేస్‌క్రాప్ట్ లను, డిఎమ్‌సి-3 ఉపగ్రహాలను కూడా పిఎస్‌ఎల్‌వి శ్రేణికి చెందిన రకానికి చెందిన వాహకనౌకల ద్వారానే ప్రవేశపెట్టారు.
2016 సంవత్సారానికి పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ31 ఉపగ్రహ వాహకనౌక ప్రయోగం మొదటి ప్రయోగం.ఇస్రో 2016 సంవత్సరం మార్చి చివరిలోపుగా మరో రెండు ఐఆర్ఎన్‌ఎస్‌ఎస్ ఉపగ్రహాలను అంతరిక్షకక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టెదరు
పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ31 ఉపగ్రహ వాహకనౌకను భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ రూపోంధించింది. ఇది ఇస్రో తయారుచేసిన పిఎస్‌ఎల్‌వి శ్రేణికి చెందిన 33వ ఉపగ్రహ వాహకనౌక.పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ31 ఉపగ్రహ వాహకనౌక, పిఎస్‌ఎల్‌వి శ్రేణికి చెందిన రకానికి చెందిన వాహకనౌక. పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ31 ఉపగ్రహ వాహకనౌక, ఇస్రో ప్రయోగించిన రకానికి చెందిన వాహకనౌకలలో 11వ వాహకనౌక/రాకెట్.
పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ31 ఉపగ్రహ వాహకనౌక 4అంచెలు/దశలు కలిగిన రాకెట్. ప్రయోగ సమయంలో, ఇంధనం బరువుతోసహా 320 టన్నుల బరువు కలిగి ఉంది. ఎత్తు 44.4 మీటర్లు. వాహకనౌక నాలుగు దశలలో మొదటి, మూడవ దశలో ఘన ఇందనాన్ని చోదకంగాను, రెండవ., నాల్గవ దశలో ద్రవ ఇంధనాన్ని చోదకంగా ఉపయోగిస్తారు.
నాల్గవ దశను 4 స్టేజి అంటారు.ఇందులో రెండవ దశలో వాడినట్లుగానే ద్రవ ఇంధనాన్ని నింపెదరు.4 స్టేజిలో వాడు ద్రవ ఇంధనం +-3. అనగా మొనోమిథైల్ హైడ్రాజీన్, -3 అనగా మిశ్రమ నైట్రోజన్ అక్సైడులు.ఇంధనం పరిమాణం 2.5 టన్నులు. స్టేజి వ్యాసం 1.3 మీటర్లు, పొడవు 3.0 మీటర్లు.
మూడవ దశను 3 స్టేజి అంటారు. ఇందులో మొదటి దశలో వలె ఘన ఇంధనాన్ని ఉపయోగిస్తారు.ఇందులో 7.6 టన్నుల చోదక ఇంధనాన్నిదహన పరచెదరు. 3 స్టేజి వ్యాసం 2.0 మీటర్లు, పొడవు 3.6 మీటర్లు.
ఈ రైలు సేవ నిజామాబాద్ నుంచి కాచిగూడ ఒక రోజులో రెండుసార్లు నడిచే విధంగా గురువారం, ఆదివారం తప్ప రోజువారీ మార్చి 2012 సం.లో ప్రారంభమైంది. తరువాత 2015 సంవత్సరం ప్రారంభంలో రాష్ట్రంలోని ఈ రెండు ప్రధాన నగరాల మధ్య ప్రయాణికుల అధిక రద్దీ చూసిన తదుపరి, దక్షిణ మధ్య రైల్వే భారీ కాలానుగుణ ట్రాఫిక్ రద్దీ తగ్గించుటకు గం. 18:40 ని.లు వద్ద నిజామాబాద్ నుండి మరొక రైలు నకు ఝండా ఊపి ప్రారంభం చేసింది.
నిజామాబాద్ - కాచిగూడ ప్యాసింజర్ భారతీయ రైల్వేలు వ్యవస్థలో ఒక ప్యాసింజర్ రైలు. ఇది నిజామాబాద్ రైల్వే స్టేషను, కాచిగూడ రైల్వే స్టేషను మధ్య నడుస్తుంది. ఈ రైళ్లు దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్ కింద హైదరాబాద్ రైల్వే డివిజన్ లోని సికింద్రాబాద్ - మన్మాడ్ రైలు మార్గము విభాగంలో నడుస్తుంది.
పిల్లలు, పెద్దలు అనారోగ్యం సమస్య నుండి కోలుకునేటప్పుడు కొద్దిసేపు వెంటిలేటర్ అవసరం కావచ్చు. అందులో కొన్నిశస్త్రచికిత్స సమయంలో,అనస్థీషియాలో ఉన్నప్పుడు, కొన్నిసార్లు ప్రజలకు శస్త్రచికిత్స తర్వాత గంటలు లేదా రోజులు కూడా ఊపిరి పీల్చుకోవడానికి వెంటిలేటర్ అవసరం.ఊపిరితిత్తుల వ్యాధి, శ్వాస తీసుకోవడం కష్టం గా ఉంటే వెంటిలేటర్ సహాయపడుతుంది. వెంటిలేటర్ ఈ ఆరోగ్య సమస్యలకు అవసరం ఉంటుంది, అవి అమియోట్రోఫిక్ లాటరల్ స్క్లెరోసిస్ , కోమా , స్పృహ కోల్పోవడం,మెదడు కు గాయం,దీర్ఘకాలిక అబ్స్ట్రక్టివ్ పల్మనరీ డిసీజ్ ,న్యుమోనియా,పోలియో,ఊపిరితిత్తుల అభివృద్ధి , ఇవి గాక మనిషి అవసరం ఉంటే వైద్యుల సూచన మేరకు వెంటిలెటర్ మనిషికి పెడతారు. వెంటిలేటర్ల తో మహమ్మారి -19 తో బాధపడుతున్న రోగులపై వెంటిలేటర్ల సహాయముతో వైద్యులు ప్రపంచములో ఎంతో మంది ప్రజలను ప్రాణాల నుంచి కాపాడగలిగారు
మెడికల్ వెంటిలేటర్ లేదా వెంటిలేటర్ అనగా శ్వాస, లేదా కావలసినంత శ్వాస తీసుకోలేకపోతున్న రోగికి శ్వాస నందించుటకు శ్వాసక్రియ గాలిని ఊపిరితిత్తుల లోనికి, బయటికి కదిలించేలా రూపొందించిన యాంత్రిక వెంటిలేటర్. మెడికల వెంటిలేటర్లను కొన్నిసార్లు వ్యావహారికంగా "రేస్పిరేటర్లు" అంటారు ఈ పదం 1950 లో సాధారణంగా ఉపయోగించే పరికరాల నుండి తీసుకోబడింది .
అడవిలో ఎరియోఫోరం అంగుస్టిఫోలియం ఒక చర్మము రైజొమాటస్ నిత్యం సెద్జే ఉంది, శాఖలు, గులాబీ మూలాలు దొరికే పూర్తిగా పెరిగిన, అది ఒక పొడవైన, సన్నని సిలిండర్ లేదా త్రిభుజాకార ప్రిజం ఆకారంలో కాండం నిటారుగా. ఇది నిర్మాణంలో మృదువైన ఆకుపచ్చ రంగులో ఉంది. మొక్క యొక్క ఎత్తు నివేదికలు ఉంటాయి; అంచనాలు 60 సెం.మీ., 15–75 ల వరకు, 100 వరకు. ఇ అంగుస్టిఫోలియం "గట్టి గడ్డి వంటి ఉంది ఉన్నాయి వారి 2-6-మిల్లిమీటర్ ఒక రస్ట్ రంగు ముక్కోణపు కొన విస్తృత బేస్ నుండి ఒక ఏకైక కేంద్రీకృత గాడి కలిగి, పొడవైన ఇరుకు పటిష్టమైన ముదురు ఆకుపచ్చ ఆకులు, కలిగి ఆకులు ", ఇరుకైన. ఏడు ఆకుపచ్చ, గోధుమ వైమానిక పెడంకల్స్, చాఫ్స్, పరిమాణంలో సుమారు 4-10 మిల్లీమీటర్ల (0.16-0.39 లో, అక్నెస్ ఫలదీకరణం తర్వాత ఉత్పత్తయ్యే నుండి కాండం ఎగువన అంబెల్స్ నుండి ఎత్తుగా, ఒకే పప్పుస్ తో; ఈ దీర్ఘ 5 సెంటీమీటర్ల చుట్టూ విలక్షణమైన తెలుపు పెరియాయాంత్ రూపొందిస్తాయి.
సాధారణంగా లేదా సాధారణ అని పిలుస్తారు ఎరియోఫోరం అంగుస్టిఫోలియం, కుటుంబం సైపర్సియే మొక్క ప్రజాతి ఎరియోఫోరం ఎంగస్ట్ ఫోలియంలో ఒక జాతి. ఉత్తర అమెరికా, ఉత్తర ఆసియా, ఉత్తర ఐరోపాను స్థానిక, అది తరచుగా ఆరుబయట చిత్తడి, హీత్ లేదా మూర్లాండ్ లో, పీట్ లేదా ఆమ్ల నేలలు మీద కనిపిస్తుంది. ఎరియోఫోరం అంగుస్టిఫోలియం భూమి యొక్క సమశీతోష్ణ సబ్ ఆర్క్త్తిక్, ఆర్కిటిక్ ప్రాంతాలను వాతావరణాల వివిధ భరించే సామర్థ్యం ఒక హార్డీ, పత్ర, రఇజొమాటస్, నిత్యం సెడ్జ్, ఉంది. గాసిపియమ్ కాకుండా, పత్తి సంగ్రహించిన ప్రజాతి, ఎ. అంగుస్టిఫోలియం మీద పెరిగే వెంట్రుకల వస్త్ర తయారీ అనుచితమైన ఉన్నాయి. అయితే, ఉత్తర యూరోప్ లో, వారు కాగితం, దిండ్లు, కొవ్వొత్తి-విక్స్, ఒక ఉత్పత్తిలో ఒక ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగించారు. ఉత్తర అమెరికా యొక్క మూలవాసులు వంట, జీర్ణ సమస్యలు చికిత్సలో మొక్క ఉపయోగించవచ్చు. 2002 లో ఒక ఓటు తర్వాత, ప్లాంట్లైఫ్ అంతర్జాతీయ దాని బ్రిటిష్ కౌంటీ ఫ్లవర్స్ ప్రచారంలో భాగంగా, . అంగుస్టిఫోలియం గ్రేటర్ మాంచెస్టర్ కౌంటీ ఫ్లవర్ నియమించబడింది.
వేసవి ప్రారంభంలో ఫలదీకరణం తర్వాత, ఏప్రిల్ లేదా మేలో పుష్పం ప్రారంభమవుతుంది. ఎరియోఫోరం అంగుస్టిఫోలియం ది చిన్న, ఉంరిమర్కబుల్ గోధుమ, ఆకుపచ్చ పుష్పాలు పత్తి కుచ్చులు పోలిన విలక్షణమైన తెలుపు బ్రిస్త్లే వంటి సీడ్ తలలు అభివృద్ధి చెంది ఉంటాయి.
డా. పోరంకి దక్షిణామూర్తి రచయిత, వ్యాసకర్త. 1935 డిసెంబరు 24 న తూర్పు గోదావరి జిల్లా ఆలమూరులో దక్షిణామూర్తి జన్మించారు. తెలుగు అకాడమీ ఉపసంచాలకుడిగా పనిచేసి 1993 లో పదవీ విరమణ చేశారు. డిగ్రీ వరకూ కాకినాడలో చదివారు. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో పీజీ పూర్తి చేశారు. అనంతరం, అదే యూనివర్సిటీలో తెలుగు శాఖ రీడర్‌గా ఉద్యోగ జీవితం ప్రారంభించారు. 1969లో తెలుగు అకాడమీకి బదిలీ అయ్యారు. ఆ సమయంలో పలు నిఘంటు నిర్మాణాల్లో క్రియాశీల పాత్ర పోషించారు. వృత్తి పదకోశం రూపకల్పనలో ప్రఖ్యాత భాషావేత్త భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తికి సహాయకుడిగా పని చేశారు. నలభై వేల పదాలతో ‘ఇంగ్లిషు-తెలుగు-ఇంగ్లిషు’ నిఘంటువును సంకలనం చేశారు.
పాఠ్య పుస్తకాల రూపకల్పనలోనూ ముఖ్య భూమిక పోషించారు. తెలుగు అకాడమీలో సుదీర్ఘ కాలం సేవలు అందించిన పోరంకి దక్షిణామూర్తి డిప్యూటీ డైరెక్టరుగా 1993లో పదవీ విరమణ చేశారు. అనంతరం పాత్రికేయ విద్యార్థులకు తెలుగు పాఠాలు బోధించారు. తెలంగాణ మాండలికంలో ‘ముత్యాల పందిరి’, రాయలసీమ మాండలికంలో ‘రంగవల్లి’, కోస్తాంధ్ర మాండలికంలో ‘వెలుగూ వెన్నెలా గోదారి’ నవలలను ఆయన రచించారు. అలా మూడు మాండలికాల్లోనూ నవలలు రచించిన తొలి వ్యక్తిగా ఖ్యాతి పొందారు.
కథలు, నవలలు, పరిశోధనా వ్యాసాలతో కలిపి సుమారు 40 పుస్తకాలు రచించారు. లెక్కకు మిక్కిలిగా అనువాదాలు చేశారు. అన్నిటి కంటే ముఖ్యంగా, పరమహంస యోగానంద జీవిత చరిత్ర ఒక యోగి ఆత్మకథను తెలుగులోకి అనువదించారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న క్రియా యోగులందరికీ ఇది ఓ పాఠ్య గ్రంథమైంది. ఇదే పుస్తకానికి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వం ఉత్తమ అనువాద పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది. కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ తెలుగు కమిటీకి సభ్యుడిగానూ ఆయన పని చేశారు.
ఆయన అనేక నవలలు, కథలు, కథానికలు, పరిశోధనా వ్యాసాలూ రాశారు. తెలుగు కథానిక స్వరూప స్వభావాలపై సిద్ధాంత వ్యాసం రచించి డాక్టరేట్‌ ‌పట్టా పొందారు. తెలుగు కథానికపై పరిశోధన చేసి డాక్టరేట్‌ పొందారు.
షేర్-ఎ-పంజాబ్ జట్టు తన విజయ ప్రస్థానాన్ని స్వంత మైదానంలో చెన్నై చీతాస్ జట్టును 5–2 తో ఓడించడం ద్వారా ప్రారంభించింది. మొదటి మూడు పోటీలను విజయాలతో ఆరంభించిన ఈ జట్టు తర్వాత రెండు పోటీలలో ఢిల్లీ విజార్డ్స్, చండీగఢ్ కోమెట్స్ జట్ల చేతిలో 1–2, 1–3 తేడాతో వరుసగా ఓడిపోయింది. కానీ తర్వాత పుంజుకొని తర్వాత 5 పోటీలలో వరుసగా గెలిచి సెమీ ఫైనల్ పోటీలలో దూసుకెళ్ళింది. ఈ క్రమంలో తమ జట్టు నాయకుడు ప్రభ్‌జ్యోత్ సింగ్ తొడ కండరాల గాయంతో పోటీలనుండి గెలుపొందడం ఈ జట్టులో ఏ మాత్రం ప్రభావం చూపలేకపోయింది .సెమీఫైనల్ పోటీలలో ప్రవేశించిన మొదటి జట్టుగా ఇది నిలిచింది. వీళ్ళు తమ స్వంత మైదానంలోనూ, ఇరత మైదానాలలో భోపాల్ బాద్‌షాస్, ముంబై మరైన్స్ జట్లను ఓడించారు. నిలకడైన ప్రదర్శనతో పోటీల ఆసాంతం పాయింట్ల పట్టికలో తమ అగ్ర స్థానాన్ని నిలుపుకున్నారు. కానీ తమ చివరి మూడు పోటీలలో కేవలం ఒకటి మాత్రమే నెగ్గడం ద్వారా పాయింట్ల పట్టికలో అగ్రస్థాన్ని చండీగఢ్ కోమెట్స్ జట్టుకు కోల్పోయారు. వారికన్నా 3 పాయింట్లు తక్కువగా సాధించి ద్వితీయ స్థానంలో లీగ్ పోటీలను ముగించారు.
షేర్-ఎ-పంజాబ్ జట్టు సెమీ ఫైనల్ పోటీలలో పాయింట్ల పట్టికలో మూడో స్థానంలో నిలిచిన కర్ణాటక లయన్స్ జట్టును ఎదుర్కొన్నది.పోటీ ప్రారంభంలో ప్రత్యర్థి జట్టుకు ఒక గోల్ సమర్పించుకున్నా, పుంజుకొని ఆడి చివరకు 4–1 గోల్స్ తేడాతో గెలిచి ఫైనల్ పోటీకి దూసుకెళ్ళింది. ఫైనల్ లో పుణె స్ట్రైకర్స్ జట్టును 5–2 గోల్స్ తేడాతో ఓడించి మొట్టమొదటి ప్రపంచ హాకీ సిరీస్ కప్పును కైవసం చేసుకున్నది. జట్టులోని దీపక్ ఠాకూర్ అందరికంటే ఎక్కువగా 12 గోల్స్ చేశాడు. టోర్నీ లోని అన్ని పోటీలలో అత్యధిక గోల్స్ చేసిన ఆటగాళ్ళ జాబితాలో నాలుగో స్థానంలో నిలిచాడు.
షేర్-ఎ-పంజాబ్ పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని జలంధర్ నగరానికి చెందిన ఒక ప్రొఫెషనల్ హాకీ జట్టు. ఇది ప్రపంచ హాకీ సిరీస్ పోటీలలో ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న ఒక హాకీ జట్టు. ఈ జట్టు ప్రస్తుత నాయకుడిగా భారత జాతీయ హాకీ క్రీడాకారుడు, ఫార్వర్డ్ స్థానంలో ఆడుతున్న ప్రభ్‌జ్యోత్ సింగ్, శిక్షకుడిగా భారత హాకీ జట్టు మాజీ శిక్షకుడు రాజిందర్ సింగ్ వ్యవహరిస్తున్నారు. ఈ జట్టు స్వంతమైదానము జలంధర్ లోని సుర్జీత్ హాకీ స్టేడియం.
షేర్-ఎ-పంజాబ్ జట్టు 2012లో ప్రారంభమైన ప్రప్రథమ వరల్డ్ హాకీ సిరీస్ పోటీలలో పుణె జట్టును 5–2 తేడాతో ఓడించి విజేతగా నిలిచింది ఈ పోటీలలో జట్టులోని దీపక్ ఠాకూర్ అందరికంటే అత్యధికంగా 12 గోల్స్ చేశాడు.
ఈ పరిశోధకులందరూ లుటెటియం ను యిటెర్భియాతో కూడిన శుద్ధిచేయని ఖనిజంగా కనుగొన్నారు. అంతకు పూర్వం ఈ ఖనిజాన్ని యిటెర్బియా అని పిలిచేవారు.కొంత కాలం తరువాత ఈ మూలక ఆవిష్కరణ కొరకు ప్రాథాన్యతపై వివాదం జరిగింది. ఉర్బైన్, వెల్ష్‌బాచ్ లు ఒకరిపై ఒకరు ఆరోపించుకున్నారు. ఎవరికి వారు వారి ఆవిష్కరణలను ప్రచురించారు. కానీ మొదట ప్రచురించినందున ఉర్బెయిన్ కు ఈ ఆవిష్కరణకు గుర్తింపు లబించింది. అతను ఈ కొత్త మూలకానికి "లుటేసియం" అని ఎంచుకున్నాడు. 1949లో ఈ 71వ మూలకం స్పెల్లింగ్ మార్చి "లుటీషియం" గా మార్చారు. 1909లో చివరికి ఈ మూలకం ఆవిష్కరణను ఉర్బెయిన్ కు అధికారికంగా గుర్తించి అతను పెట్టిన పేరును అధికారికంగా స్వీకరించారు. ఏదైనేమైనప్పటికీ వెల్ష్‌బాచ్ ప్రతిపాదించిన 71వ మూలకం "కాసియోపియం" అనే పేరును 1950 ల వరకు జర్మనీ శాస్త్రవేత్తలు ఉపయోగించారు.
లుటీషియం ముఖ్యంగా సమృద్ధిగా ఉండే మూలకం కాదు, అయినప్పటికీ ఇది భూపటలంలో లభిస్తున్న వెండి కంటే చాలా సాధారణంఆ లభిస్తుంది. దీనికి కొన్ని నిర్దిష్ట ఉపయోగాలు ఉన్నాయి. లుటీషియం -176 సాపేక్షంగా సమృద్ధిగా రేడియోధార్మిక ఐసోటోప్, ఇది దాదాపు 38 బిలియన్ సంవత్సరాల అర్థ జీవితకాలం కలిగి ఉంటుంది. ఈ ఐసోటోపును ఖనిజాలు, ఉల్కల వయస్సును నిర్ణయించడానికి ఉపయోగిస్తారు. లుటిషియం సాధారణంగా మూలకం యిట్రియం తో కలసి లభిస్తుంది. కొన్నిసార్లు దీనిని లోహ మిశ్రమ లోహాలలో, వివిధ రసాయన చర్యలలో ఉత్ప్రేరకంగా ఉపయోగిస్తారు . న్యూరోఎండోక్రిన్ కణితులపై రేడియోన్యూక్లైడ్ థెరపీకి 177 లు- డోటా- టేట్ ఉపయోగించబడుతుంది. 890–1300 వద్ద, ఏ లాంథనైడ్ కంటే అత్యధిక బ్రినెల్ కాఠిన్యాన్ని లుటీషియం కలిగి ఉంది.
లుటీషియం లాటిన్ భాషా పదం నుంచి పుట్టింది. దీనిని 1907లో ప్రెంచ్ శాస్త్రవేత్త జార్జెస్ ఉర్బైన్, ఆస్ట్రియా ఖనిజ శాస్త్రవేత్త బేరన్ కార్ల్ ఆర్ వాన్ వెల్ష్‌బాచ్, అమెరికన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త చార్లెస్ జేమ్స్ లు విడి విడిగా కనుగొన్నారు. స్వేడన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త "జీన్ ఛార్లెస్ గాలిసార్డ్ డి మారిగ్నాక్" యిటెర్బియం అని ఊహించిన "యిటెర్బియా" లోని మలినంగా ఈ మూలకాన్ని కనుగొన్నారు. శాస్త్రవేత్తలు దీనికి వివిధ పేర్లను పెట్టారు. ఉర్బైన్ దీనికి "నియో యిటెర్బియం, లుటీసియం" అని, వెల్ష్ బాచ్ దీనికి "ఆల్డెబెరేనియం, కాసియోపైలం" అని పేర్లు పెట్టారు. ఈ ములకంపై ఇద్దరి వ్యాసాలు వారి ఫలితాలను బట్టి మరొకరు ఫలితాలు ప్రచురించాయని ఆరోపించాయి.
లుటీషియం లోహం సాధారణ పరిస్థితులలో గాలిలో కొద్దిగా అస్థిరంగా ఉంటుంది. అయితే ఇది 150 వద్ద తేలికగా మండి లుటీషియం ఆక్సైడ్ ఏర్పరుస్తుంది. ఏర్పడిన సమ్మేళనం నీరు, కార్బన్ డయాక్సైడ్‌ ను గ్రహిస్తుంది, ఈ సమ్మేళనాల భాష్పాలను మూసివేసిన వాతావరణం నుండి తొలగించడానికి దీనిని ఉపయోగించవచ్చు. లుటీషియం, నీటి మధ్య రసాయన చర్య జరిగే సందర్భంలో కూడా ఇటువంటి పరిశీలనలే జరుగుతాయి.; ఈ రసాయన చర్యలో లుటీషియం హైడ్రాక్సైడ్ ఏర్పడుతుంది. లుటీషియం లోహం నాలుగు తేలికైన హాలోజెన్‌లతో చర్య జరిపి ట్రై హాలైడ్‌లను ఏర్పరుస్తుంది; అవన్నీ నీటిలో కరుగుతాయి.
లుటీషియం రసాయన మూలకం. దీని సంకేతం పరమాణు సంఖ్య 71. ఇది వెండి రంగులో గల తెల్లని మూలకం. ఇది పొడి గాలిలో తుప్పుపట్టదు కానీ తేమ గాలిలో తుప్పు పడుతుంది. ఈ మూలకం లాంథనైడ్ల శ్రేణిలో చివరి మూలకం. ఇది సాంప్రదాయకంగా రేర్ ఎర్త్ మెటల్స్ లో ఉన్నట్లు గుర్తిస్తారు. కొన్ని సార్లు ఇది ఆవర్తన పట్టికలో 6వ పీరియడ్ లోని పరివర్తన మూలకాలలో మొదటి మూలకంగా పరిగణిస్తారు. అయినప్పటికీ లాంథనం చాలా తరుచుగా పరివర్తన మూలకాల శ్రేణిలో మొదటి మూలకంగా గుర్తించబడుతుంది.
ఒక లుటీషియం అణువు 71 ఎలక్ట్రాన్లను కలిగి ఉంటుంది. దీని ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 4 14 5 1 6 2 . ఇది రసాయన చర్యలలో పాల్గొన్నప్పుడు దీని పరమాణువు దాని బాహ్య కక్ష్యలో నుండి రెండు ఎలక్ట్రానులు, ఒక 5-ఎలక్ట్రాన్ లను కోల్పోతుంది. లాంథనైడ్ సంకోచం కారణంగా లుటీషియం పరమాణు పరిమాణం ఆ శ్రేణిలోని మూలకాల కన్న అతి చిన్నది. ఫలితంగా లుటీషియం అత్యధిక సాంద్రత, ద్రవీభవన స్థానం, లాంథనైడ్ల కాఠిన్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
లుటిషియం యొక్క సమ్మేళనాలు ఎల్లప్పుడూ +3 ఆక్సీకరణ స్థితిని కలిగి ఉంటాయి. చాలా లుటీషియం లవణాల జల ద్రావణాలు రంగులేనివి. పొడిగా మారిన తరువాత తెల్లటి స్ఫటికాకార ఘనపదార్థాలను ఏర్పరుస్తాయి, నైట్రేట్, సల్ఫేట్, అసిటేట్ వంటి కరిగే లవణాలు స్ఫటికీకరణ చెందినపుడు హైడ్రేట్లను ఏర్పరుస్తాయి. ఆక్సైడ్, హైడ్రాక్సైడ్, ఫ్లోరైడ్, కార్బోనేట్, ఫాస్ఫేట్, ఆక్సలేట్ నీటిలో కరగవు.
లుటీషియం మూలకాన్ని 1907లో ఫ్రెంచ్ శాస్త్రవేత్త జార్జెస్ అర్బైన్, ఆస్ట్రేలియా ఖనిజ శాస్త్రవేత్త బేరన్ కార్ల్ ఆర్వాన్ వెల్ష్‌బాచ్, అమెరికన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త చార్లెస్ జేమ్స్ లు స్పతంత్రంగా కనుగొన్నారు.
లుటీషియం బలహీనమైన ఆమ్లాలు వెంటనే కరిగుతుంది. విలీన సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం లో చర్య జరిపి రంగులేని లుటీషియం అయాన్లను ఏర్పరుస్తుంది. అవి 7నుండి 9 నీటి అణువుల సమన్వయంతో ఏర్పడతాయి. సరాసరి అయాన్ 8.2]3+
ఏది ఏమయినప్పటికీ, వెల్స్బాచ్ ప్రతిపాదించిన మూలకం 71 కు కాసియోపియం అనే పేరును 1950 ల వరకు చాలా మంది జర్మన్ శాస్త్రవేత్తలు ఉపయోగించారు.
కార్బన్ డయాక్సైడ్ సమక్షలో కాల్షియం సైనమిడ్ రసాయనం, హైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్‌తో రసాయన చర్య వలన థియోయూరియా అనబడు సేంద్రియ సల్ఫర్ సంయోగ పదార్థం ఏర్పడును.
కాల్సియం నైనమిడ్ ఒక రసాయన సంయోగ పదార్థం.ఇది ఒక అసేంద్రియ, కర్బనయుత రసాయన సంయోగ పదార్థం.కాల్సియం, కార్బన్, నైట్రోజన్ మూలక పరమాణువుల సంమ్మేలనం వలన కాల్సియం నైనమిడ్ సంయోగ పదార్థంఏర్పడినది.కాల్సియంనుండి ఉత్పాదింపబడిన సైనమిడ్ ను రసాయనిక ఎరువుగా ఉపయోగిస్తారు.కాల్సియం నైనమిడ్ ను వాణిజ్య పరంగా నైట్రోలైము అంటారు.
తెల్లని ఘనపదార్థం. మలినాలను కల్గినపుడు గ్రే లేదా నల్లగా ఉండును. కాల్షియం నైనమిడ్ అణుభారం 80.102 గ్రాములు/మోల్. కాల్షియం నైనమిడ్ వాసన లేని రసాయన సంయోగపదార్థం.
మొదట 1898లో అడాల్ఫ్ ఫ్రాంక్, నికొడెంకారో అనువారు సంశ్లేషణ చేసారు.ఈ విధానానికి ఫ్రాంక్-కారో ప్రక్రియ అనినామకరణం చేశారు.
అమ్లంగా సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం పలు క్షారాలతో రసాయన చర్య ఫలితంగా సంబంధిత సల్ఫేట్‌లను ఏర్పరచును.ఉదాహరణకు విద్యుత్తు కళాయి గా శిలింధ్రనాశనిగా పనిచేయు కాపర్ సల్ఫేట్ ను కాపర్ ఆక్సైడ్, సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్ల రసాయనచర్య వలన ఉత్పత్తి చేయుదురు.
అలాగే బలహీన మైన ఆమ్లాలను వాటి లవణ పదార్థాల నుండి వేరు చేయుటకు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని ఉపయోగిస్తారు. ఉదాహరణకు సోడియం ఎసిటేట్ నుండి ఎసిటిక్ఆమ్లాన్ని వేరు చేసి, సోడియం బైసల్ఫేట్ ను ఏర్పరచును.
అలాగే పొటాషియం నైట్రేట్ తో సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం చర్య వలన నైట్రిక్ ఆమ్లం ఏర్పడగా, పొటాసియం బైసల్ఫేట్ అవక్షేపంగా ఏర్పడును. సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని నైట్రిక్ ఆమ్లంతో కలిపినపుడు అటు ఆమ్లంగా ఇటు నిర్జలీకరణకారకంగా రెండు రకాలుగా ప్రవర్తించి నైట్రోనియంఅయాన్ +2ను ఏర్పరచును. ఎలక్ట్రోఫిలిక్ ఆరోమాటిక్ సబ్స్టిట్యూసన్ రసాయన ప్రతిచర్యతో కూడిన నైట్రిసన్‌లో నైట్రోనియం అయాన్ ప్రధానమైన పాత్ర కల్గిఉన్నది. ఈ రకమైన రసాయన చర్యలో ఆక్సిజన్ పరమాణు మీద ప్రోటాన్ బదిలీ వలన ఏర్పడు ప్రక్రియ సేంద్రియ రసాయన శాస్త్రపరిధిలో ఫిషర్ ఎస్టరిఫికేసన్, ఆల్కహాల్ ల నిర్జలీకరణ వంటి రసాయనచర్యలకు ముఖ్యమైనది. సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం సూపర్ ఆసిడ్‌ లతో క్షారం లా వర్తించి, ప్రోటాన్ బదిలీ వలన + అయాన్‌ను ఏర్పరచును. అలాగే ద్రవ హైడ్రోజన్ ఫ్లోరైడ్‌తో రసాయనచర్య వలన + యొక్క లవణాన్ని ఉత్పత్తి కావించ వచ్చును.
సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంతో చర్యవలన కార్బోహైడ్రేట్లనుండి కార్బను ఉత్పత్తి అగుటను ప్రయోగశాలలో టేబుల్ షుగర్ కు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం కలిపి కార్బన్ ఏర్పడటం ప్రయోగాత్మంగా చూపిస్తారు.మొదట చక్కర బ్రౌన్ రంగులోకి, తరువాత నల్లగా కార్బన్ గా మారును. ఈ కార్బన్ బలమైన క్రామేల్ వాసన కల్గి ఉండుటకు కారణం చర్య ఫలితంగా వేడి /ఉష్ణం ఉత్పన్నము కావటం వలన.
ఇదే ప్రకారంపిండి పదార్థాన్ని గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంలో కలపడం వలన, పిండి పదార్ధంలోని నీటిని సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం పూర్తిగా శోషించుకొనుట వలన మూలక కార్బన్ ఏర్పడును.నీటిని గ్రహించడం వలన ఆమ్లం కొద్దిగా విలీనం అగును. ఈ విధమైన ఫలితాన్ని కాగితం పై గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని వేసినపుడు/చల్లినపుడు కూడా గమనించవచ్చును. కాగితం లోని సెల్యులోస్ చర్య వలన కాలిన రూపంలో కనపడును. ఒకవిధంగా ఏర్పడిన కార్బన్, మంటలో కాల్చిన ఏర్పడు నల్లనిమసి వలె కనపడును.ఇంతకన్న కొద్దిగా తక్కువ స్థాయిలో సజల సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని దూదిమీద వేసినపుడు కూడా గమనించవచ్చును.
కాపర్ సల్ఫేట్తో సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం యొక్క నిర్జలీకరణ చర్యగుణాన్ని గుర్తించవచ్చును.కాపర్ సల్ఫేట్‌లోని నీటిని ఆమ్లం గ్రహించడం వలన నీలిరంగు మైలుతుత్తం/ కాపర్ సల్ఫేట్ తెల్లగా మారును.
ఏర్పడిన సల్ఫర్ డయాక్సైడ్ ను వెనేడియం ఆక్సైడ్ ఉత్ప్రేరకం సమక్షంలో, ఆక్సిజన్ ను ఉపయోగించి ఆక్సీకరణ కావించి సల్ఫర్ ట్రైఆక్సైడ్ ను ఉత్పత్తి చేయుదురు.ఇది తిరోగామి చర్య కూడా, సల్ఫర్ ట్రై ఆక్సైడ్ ఏర్పడు ఈరసాయన చర్య ఉష్ణవిమోచక చర్య.
ఇలాఎర్పడిన సల్ఫర్ ట్రైఆక్సైడ్ ను 97–98% గాఢత కల్గిన సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంలో శోషింప చేసిన ఫ్యుమింగు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం అనబడు ఓలియం ఏర్పడును. ఓలియానికి నీటిని చేర్చడం వల గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం ఏర్పడును.
నేరుగా సల్ఫర్ ట్రైఆక్సైడ్‌ను నీటికి చేర్చి సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తి చేసె అవకాశమున్నప్పటికి, ఈ విధానం ఆచరణయోగ్యం కాదు. ఎందుకనగా సల్ఫర్ ట్రైఆక్సై, నీటితో జరుపు చర్య ఉష్ణవిమోచక చర్య, ఫలితంగా అత్యంత వేడి/ఉష్ణం వెలువడును, క్షయికరణ గాలితుంపర ఉత్పత్తి అగును, దాన్నిని వేరు కావించడం కష్టం.
17 వ శతాబ్దిలో జర్మన్-డచ్ కెమిస్ట్/రసాయన వేత్త జోహన్ గ్లబెర్ నీటిఆవిరి సమక్షంలో పొటాషియం నైట్రేట్ ను సల్ఫర్తో కాల్చడం ద్వారా సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని తయారుచేసాడు.పొటాషియం నైట్రేట్ వియోగం చెంది సల్ఫర్ ను ఆక్సీకరించడం వలన 3 ఏర్పరచును, సల్ఫర్ ట్రైఆక్సైడ్ నీటితో కలిసి సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని ఏర్పరచును.1736లో, లండన్ ఫార్మాశిస్ట్ జాషువా వార్డ్ ఈ ప్రక్రియవిధాన్ని అనుసరించి మొదటగా బారీప్రమాణంలో సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తిచేసాడు. 1746లో బిర్మింగుహామ్ కు చెందిన జాన్ రోబుక్క్ ఇదే ఉత్పత్తి విధానంలో గాజు పరికరాలకు బదులుగా, దృఢమైన నిర్మాణంఉన్న, తక్కువ వ్యయంతో సీసపు లోహ పూతకల్గిన గదులలో సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని తయారు చేసాడు.ఈ విధానంలో పారిశ్రామికంగా అధిక స్థాయిలో సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని తయారు చేయుటకు మార్గాన్ని సుగమం చేసింది.ఈ విధానం ఆతరువాత పలుమార్పులు, చేర్పులు తరువాత సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లఉత్పత్తికి, ప్రధాన ఉత్పత్తిప్రక్రియగా ‘’సీసపు చాంబర్ ప్రక్రియ’’గా రెండు శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్నది.
సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం యొక్క జలసంకలన చర్య వలన అత్యంత అధిక స్థాయిలో వేడిని పుట్టించు ఉష్ణవిమోచక చర్య చోటు చేసుకోనును.అందు వలన ఆమ్లాన్ని విలీనం చేయునపుడు నీటికి ఆమ్లాన్ని చేర్చాలి కాని, ఆమ్లానికి నీటిని కలపరాదు. నీటిలో కలపడం వలన జరుగు చర్యవలన హైడ్రోనియం అయాన్ ఏర్పడును.
సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం యొక్క జలసంకలన చర్య థెర్మోడైనమికల్లి అనుకూలమైనది, ఆమ్లం నీటియెడ రాసాయనికాకర్షణము కల్గి ఉన్నందున సల్ఫ్యూరిక్ అమ్లం అత్యత్తమైన నిర్జలీకరణ కారకం గా పనిచేయును. గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం చాలా శక్తివంతమైన నిర్జలీకరణగుణం కల్గిఉన్నందున ఇతర సంయోగ పదార్థాలలోని నీటిని తొలగించును. చక్కెరతోసహాఇతర కార్బోహైడ్రేట్ లలోని నీటిని తొలగించి కార్బన్, ఉష్ణం, నీటి ఆవిరిని ఏర్పరచును.
శుక్రగ్రహ ఉపరితలము మీది కార్బన్ డయాక్సైడ్, సల్ఫర్ డయాక్సైడ్, నీటితో సూర్యుని యొక్క కాంతి రసాయనచర్య వలన సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం ఏర్పడిఉన్నది.169 కన్న తక్కువ తరంగాధైర్గ్యము కల్గిన అతి నీల లోహిత పోటాన్లు పోటో డిస్సోసియెట్ ద్వారా కార్బన్ డయాక్సైడ్ ను కార్బన్ మొనాక్సైడ్, అటమిక్ ఆక్సిజన్ గా విడగొట్టును.అటమిక్ ఆక్సిజన్ అత్యంత చర్యాశీలత కల్గి, శుక్రగ్రహ వాతావరణంలో అల్పస్తాయిలో ఉన్న సల్ఫర్ డయాక్సైడ్ తో చర్య చెంది సల్ఫర్ ట్రైఆక్సైడ్ను ఏర్పరచును. సల్ఫర్ ట్రైఆక్సైడ్ గ్రహ వాతావరణంలోని నిటి ఆవిరితో రసాయన చర్య ఫలితంగా సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం ఏర్పడును.గ్రహ ఉపరితలంలోని చల్లని వాతావరణ ప్రాంతంలో సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం ద్రవరూపంలో నిక్షిప్త మై ఉంది. మందమైన సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లమేఘాలు గ్రహం యొక్క ఉపరితలం పై ఆవరించి ఉన్నాయి. ప్రధాన మేఘపొర గ్రహఉపరితలం నుండి 45–70 కి.మీ ఎత్తు వరకు వ్యాపించి ఉండగా, పలుచని మేఘ వలయం 30 నుండి 90 కి.మీ ఎత్తు వాటాకు వ్యాపించి ఉన్నాయి.
సల్ఫ్యూరిక్ఆమ్లం ఉత్పత్తికి కారణమైన విట్రియోల్ ల అధ్యయనం పురాతన కాలంలోనే ప్రారంభమైనది. సుమేరియన్‌లవద్ద వాటిరంగుల ప్రకారం తయారు చేసిన విట్రియోల్‌ల పట్టిక ఉండేది.పర్షియన్ రసాయన శాస్త్రవేత్తలు జబీర్ ఇబ్న్ హయ్యన్( :. 721 – . 815 , గెబెర్ అనికూడా పిలుస్తారు, రజీ(865 – 925 , జమాల్ దిన్అల్-వాత్వాట్( లు తమ రచనలో, ఖనిజాల వర్గి కరణలో విట్రిఒల్/విట్రియోల్ ను గురించి ప్రస్థాపనచేసారు.ఇబ్న్ సినా విట్రియోల్ యొక్క వైద్య పరమైన ఉపయోగాల గురించి, దాన్ని లోని రకాలగురించి ప్రస్థాపించాడు.మధ్యధర యురోపియన్ రసాయనవేత్తలు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని ఆయిల్ ఆఫ్ విట్రిఆల్/విట్రిఒల్/ విట్రియోల్ అని పిలిచేవారు.కారణం ఈ ఆమ్లాన్ని గ్రీన్ విట్రియెల్ సల్ఫేట్/అన్నభేది) ని ఇనుప రెటోర్ట్ పాత్రలో వేయించడం ద్వారా ఉత్పత్తి చెయ్యడం వలన ఆయిల్ ఆఫ్ విట్రియెల్ అని పిలిచేవారు.
ఐరన్ సల్ఫైడ్ వంటి సల్ఫైడ్ ఖనిజాలు ఆక్సీకరణ వలన స్వాభావికంగా సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం ఏర్పడును.ఏర్పడిన ద్రవంఅధిక ఆమ్ల తత్త్వం కలిగిఉండును, దీనిని ఆసిడ్ మైన్ డ్రైనేజి లేదా ఆసిడ్ రాక్ డ్రైనేజి అంటారు. ఈఆమ్ల జలం సల్ఫైడ్ ఖనిజాలలోని లోహాలను కరగించును, ఫలితంగా తేలికగా రంగు కలిగిన, విష పూరిత ప్రవాహాలను ఏర్పరచును.మాలిక్యులర్ ఆక్సిజన్ ద్వారా పైరైట్ ఆక్సీకరణ వలన ఐరన్ లేదా 2+ను ఏర్పరచును.
లేదా ప్రత్నామ్యాయంగా హైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్ను ఆక్సిజన్‌తో మండించడంవలన కూడా సల్ఫర్ డయాక్సైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేయుదురు.
వెనేడియం ఆక్సైడ్ ఉత్ప్రేరకం సమక్షంలో సల్ఫర్ డయాక్సైడును ఆక్సిజన్‌తో ఆక్సీకరించి సల్ఫర్ ట్రైఆక్సైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేయుదురు.
ఏర్పడిన సల్ఫర్ ట్రైఆక్సైడ్‌ను జలయుతం కావించి సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్నివాయుస్థితిలో ఉత్పత్తి చేయుదురు.
చివరి స్థితిలో, ఘట్టంలో ఏర్పడిన సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లవాయువును 97–98% గాఢత కల్ఫిన సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంగా ద్రవికరించెదరు.
సజల/విలీన సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం, ఇతర విలక్షణ ఆమ్లాలవలె లోహాలతో ఏకస్థానభ్రంశ చర్య జరిపి హైడ్రోజన్ వాయువును మరియులవణాలను ఉత్పత్తి చేయును. సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం రసాయనికంగాక్రియాశీలలోహాలైన ఐరన్, అల్యూమినియం, జింకు, మాంగనీసు, మాగ్నిషియం, నికెల్ వంటి లోహాలను తినివేయు/క్షయికరన కావించు గుణంకల్గి ఉంది.
అయితే గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం బలమైన ఆక్సీకరణ కారకం. అందువలన ఇది సజల సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం వలె, విలక్షణ ఆమ్లాలవలె లోహాలతో రసాయన చర్య జరపదు.గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం లోహాలతో చర్య వలన హైడ్రోజన్ వాయువు, లవణాలకు బదులుగా సల్ఫర్ డయాక్సైడ్, నీరు, 42 అయాన్ లు ఏర్పడును.
99% గాఢత కల్గిన సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తి చేయగల్గినప్పటికి, తరువాత సల్ఫర్ ట్రైఆక్సైడ్, మరుగు ఉష్ణోగ్రత వద్ద బాష్పికరణ చెందటం వలన ఆమ్ల గాఢత 98.3%కు చేరును. అందు వలన 98% గాఢత కల్గిన ఆమ్లం స్థిరత్వంకల్గి, నిల్వ ఉంచుటకు అనువైనది. మార్కెట్లో గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంగా వినియోగించు, వ్యవహారించు ఆమ్లం 98% గాఢత కల్గి ఉన్నదే. ఆతరువాత భిన్నగాఢత కల్గిన సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం కుడా వివిధ అవసరాల నిమిత్తం, ఉపయోగార్థం లభించును. సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం రంగులేని చిక్కని ద్రావణం. ద్రవీభవన స్థానం:10-15 , మరుగు లేదా బాష్పీభవన స్థానం:348 .విశిష్ట గురుత్వం:1.84. ఈ ఆమ్లం పుల్లని రుచి కల్గి ఉన్నది
వ్యాపార స్థాయి సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం పలురకాల శుద్ధతగ్రేడులలో లభిస్తుంది. టెక్నికల్ గ్రేడు ఆమ్లం మలినాలు కలిగి, తరచుగా రంగును కల్గి ఉండును. అయితే రసాయనిక ఎరువులను తయారు చేయుటకు ఈ గ్రేడు ఆమ్లం సరైనది. శుద్ధమైన గ్రేడుకు చెందిన ఆమ్లాలను ఔషద సంబంధిత పదార్థాలను, అద్దకపు రంగులను తయారు చేయుటకు ఉపయోగిస్తారు.అలాగే ప్రయోగశాలలో వాడుటకు ఎనలైటికల్ గ్రేడు ఆమ్లాలు లభించును.సల్ఫ్యూరిక ఆమ్లంలో తొమ్మిదిరకాల ఆర్ద్రరూపాలు ఉంటాయని భావించినను.అందులో మూడు రకాలను కచ్చితంగా నిర్దారించారు.అవి టెట్రాహైడ్రేట్ , ఆక్టాహైడ్రేట్ .
పారిశ్రామికంగా సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం వలన పలు ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. ఒకదేశంలోని సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తి ప్రమాణం ఆదేశపు పారిశ్రామిక అభివృద్ధిని, పారిశ్రామిక స్థాయి తెలుపును.2004 లో ప్రపంచ ఉత్పత్తి 180 మిలియను టన్నులు.అందులో ఆసియా వాటా35%, ఉత్తర అమెరికా 24%, ఆఫ్రికా11%, పశ్చిమ యూరోప్10%, తూర్పు యూరోప్, రష్యా10%, ఆస్ట్రేలియా, ఒసినియ7%, దక్షిణ అమెరికా 7%.ఇలా ఉత్పత్తి అయిన ఆమ్లంలో 60%కి మించి రసాయన ఎరువులను తయారుచేయుటకు వాడారు. ప్రత్యేకంగాసూపర్ ఫాస్పేట్లు, అమ్మోనియం ఫాస్పేట్, అమ్మోనియం సల్ఫేట్ లను ఉత్పత్తి చేయుటకు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని ఉపయోగించారు.
సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం"' లేదా "'గంధకామ్లం'" ఒక బలమైన శక్తి వంతమైన ఖనిజ ఆమ్లం.సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం పదార్థాలను తినివేయు/క్షయింపచేసే గుణం కల్గిన ఆమ్లం. సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం యొక్క సంకేత అణుఫార్ములా 24.సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం యొక్క అణుభారం 98.079 గ్రాములు/మోల్.ఇది కొద్దిగా ఘాటైన వాసన కల్గి ఉంది. సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం రంగులేకుండా లేదా పసుపు రంగులో ఉండును. చిక్కనైన ద్రావణం. సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం అన్ని గాఢతలలో నీటిలోకరుగును. చారిత్రక పరంగా సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని ఆయిల్ ఆఫ్ విట్రియోల్ అని పిలిచేవారు.
జాన్ రోబుక్క్ కనుగొన్న ప్రక్రియ విధానంలో 65% గాఢత కల్గిన ఆమ్లం ఉత్పత్తి అవుతుంది.తరువాతి కాలంలో ఫ్రెంచి రసాయన వేత్త జోసెఫ్ లూయిస్ లుస్సాక్, బ్రిటిష్ కెమిస్ట్ జాన్ గ్లోవర్‌లు ఈ సీసపుగది ప్రక్రియ విధానాన్ని అభివృద్ధి పరచిన తరువాత 78% వరకు గాఢతఉన్న ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తిచేయుటకు సాధ్యమైనది.అయినపటికి కొన్ని రకాల అద్దకపు రంగులను, రసాయనాలను తయారు చేయుటకు ఇంతకన్నా గాఢత కల్గిన సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం అవరమైనది.18 శతాబ్ది అంతయు అధిక గాఢత కల్గిన ఆమ్లాన్ని అల్ కెమికల్ ప్రక్రియకు సమాంతరమైన పొడిఖనిజాల డిస్టిలేసన్/డ్రైమినరల్స్ డిస్టిలెసన్ విధానాన్ని అనుసరించారు.