polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
గంగైకొండ చోళపురం వద్ద ఉన్న బృహదీశ్వర దేవాలయం దక్షిణ భారతదేశం, తమిళనాడు రాష్ట్రం, జయంకొండ లోని గంగైకొండ చోళపురంలో శివునికి అంకితం చేయబడిన హిందూ దేవాలయం. సా.శ. 1035 లో రాజేంద్ర చోళుడు తన కొత్త రాజధానిలో భాగంగా దీనిని నిర్మించాడు. ఈ చోళ రాజవంశం కాలం నాటి ఆలయం ఆకృతి సారూప్యంగా ఉంది.అరియలూరుకు నైరుతి దిశలో 70 కిమీ దూరంలో ఉన్న బృహదీశ్వర దేవాలయం 11వ శతాబ్దపు పురాతనమైందిగా చెప్పవచ్చు. తంజావూరులో గంగైకొండ చోళపురం ఆలయం తంజావూరు ఆలయం కంటే చిన్నదైనప్పటికీ, మరింత అలంకరణగా చేయబడింది. రెండూ దక్షిణ భారతదేశంలోని అతిపెద్ద శివాలయాలు, ఇవి ద్రావిడ శైలి ఆలయాలకు ఉదాహరణలు.
అరియలూరు జిల్లాలో అరియలూర్, ఉడయార్‌పాళయం అనే రెండు రెవెన్యూ డివిజన్‌లు ఉన్నాయి, అరియలూర్, సెందురై, ఉడయార్‌పాళయం, అండిమడం . 167 ప్రకారం రెవెన్యూ ) శాఖ తేదీ 2017 మే 08 ప్రకారం ఏర్పడింది. జిల్లాలో 195 రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో ఆరు బ్లాకులు ఉన్నాయి. అరియలూరు, తిరుమనూరు, సెందూరై, జయంకొండం, అందిమడం, టి.పాలూరు, 201 గ్రామ పంచాయతీలు ఉన్నాయి. అరియలూర్, జయంకొండం అనే రెండు మునిసిపాలిటీలు ఉన్నాయి.ఉదయర్‌పాళయం, వరదరాజనపేటై అనే రెండు పట్టణ పంచాయతీలు ఉన్నాయి.
పరమాత్మ మన శరీరంలో ఆరు చక్రాలు ఏర్పరచారు అవి మూలాధారం, మణిపూరం, స్వాధిష్ఠానం, అనాహతం, ఆజ్ఞాచక్రం, సహస్రారం. కనుబొమ్మల మధ్య ఉన్న ఆజ్ఞాచక్రమును కప్పుటకే తిలకధారణ. ఈ చక్రం గుండ్రంగా, నిలువుగా, అడ్డంగా మూడు రూపాలలో సంచరించును. అందుకే తిలకాన్ని నిలువు మూడు రేఖలు లేదా అడ్డంగా మూడు రేఖలు లేదా గుండ్రంగా పెద్ద బిందువుగా ధరించవలెను. ఆజ్ఞ అంటే లక్ష్మీదేవి. కనుబొమ్మల మధ్య నివసించే లక్ష్మీదేవిని కుంకుమతో పూజించాలి కావున కుంకుమ బొట్టు ధరించాలి. బొట్టు సమీపాన గంధం నారాయణుడి సూచిక. ” ఊర్థ్వ పుండ్ర విహీనస్య స్మశాన సదృశం ముఖం ” అని శాస్త్రం. అనగా బొట్టులేని ముఖం స్మశానం వంటిది అలాగే ” పుండ్రహీన ముఖం దృష్ట్వా సచేలం స్నానమాచరేత్‌ ” అనగా బొట్టులేని ముఖాన్ని చూస్తే అదే బట్టలతో స్నానం చేయాలి. బొట్టులేని ముఖం స్థిరత్వం లేని మనస్సుకు సూచిక కావున స్త్రీ పురుషులకి తిలకధారణ తప్పనిసరి.
సత్వగుణం మనిషిని ఉన్నతమైన మార్గంలో, ఉత్తమ లక్ష్యం వైపు నడుపుతుంది. తెల్ల నామాలు సత్వగునాన్ని, దానివల్ల కలిగే ఉద్రేకరహిత స్థితిని తెలియజేస్తాయి. అది పునాదిగా ఉండాలని క్రింద పాదపీతం ఉంటుంది. సత్వగుణం మనల్ని ఉన్నతికి తీసుకు వెడుతుందని సూచించేదే నిలువు బొట్టు. సత్వగుణానికి అధిష్టాన దేవత శ్రీ మహావిష్ణువు కనుక రెండు తెల్లని ఊర్ద్వ పుండ్రాలు ఆయన పాదాలుగా శిరసావహిస్తారు. ఇక విశ్వమంతటా వ్యాపించిన అనురాగానికి ప్రతీక లేత ఎరుపు రంగు . అనురాగానికి, ప్రేమకు మూలం లక్ష్మీ దేవి. శుభకరమైన ఆ లక్ష్మీ స్వరూపానికి చిహ్నంగా నిలువు పుండ్రాల మధ్య మంగళకరమైన శ్రీ చూర్ణం ధరిస్తారు.
జిల్లాలోని ప్రఖులలో అహ్మద్ హుస్సేన్ అక్రహ్ర, ఖజురియా, బాద్షా మెహ్ది హసన్ ఖాన్ ఖజురియా, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు ఖాజీ అదీల్ అబ్బాసి, ఖాజీఇఫ్టేఖర్, అహ్మద్, లేట్ హాజీ నూరుల్ హక్ , మౌలానా అబ్దుల్ ఖయ్యూం రహ్మాన్. భారతదేశం, మౌలానా అబ్దుల్ ఖయ్యూం రహ్మాన్ మొదలైన వారు ప్రధానమైనవారు. మౌలానా అబ్దుల్ ఖయ్యూం రహ్మాన్ కాంగ్రెస్ ప్రముఖ నాయకుడిగా పేరు పొందిన తరువాత విభజన సమయంలో మతతత్వ అల్లర్లు, హత్యాకాండ కారణంగా వికల మనస్కుడై రాజకీయాలను త్యజించి తన స్వగ్రామం అయిన దుధ్వానియా గ్రామంలో తన శేషజీవితం గడిపాడు. స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు ప్రభుదయాళ్ విద్యార్థిసేవాగ్రాం వద్ద ఖైదుచేయబడి మహారాష్ట్ర లోని నాగపూర్‌లో 1942- 1945 వరకు జైలులో బంధించబడ్డాడు. ఫరెండా - బర్హిని సరస్వతి రహదారిలో ఉన్న వంతెనకు " ప్రభుదయాళ్ విద్యార్థివనగంగా వంతెన " అని నామకరణం చేయబడింది.
యోగమాయ ఆలయం:- ఈ పవిత్ర దేవాలయం జోగియ గ్రామంలో ఉంది. ఈ ఆలయానికి భక్తులు ప్రతి సోమ, శుక్రవారాలాలో వస్తుంటారు. భక్తులు దేవికి కదై, ప్రసాద్ సమర్పిస్తారు. ఆలయ ప్రాంగణంలో చిన్న పిల్లల కొరకు ముందన్ అనే కార్యక్రమం నిర్వహిస్తారు. ప్రతిసంవత్సరం కార్తిక పౌర్ణమి నాడు ఆలయంలో రెండు రోజులు పెద్ద ఎత్తున ఉత్సవం నిర్వహించబడుతుంది. భక్తులు సమీపంలోని నదిలో స్నానం చేసి యోగమాయాదేవిని దర్శించుకుంటారు. భక్తులు ఈ పవిత్ర ఆలయంలో ప్రశాంతత అనుభవిస్తారు. ఈ ఆలయాన్ని మహామాయ ఆలయం అని కూడా అంటారు. యోగమాయ సిద్ధార్ధుని తల్లి.
ప్రస్తుత కపిలవస్తులో పలు గ్రామాలు ఉన్నాయి. పిప్రవ, గంవరియా. పురాత ప్రదేశంలో గౌతమబుద్ధుని అస్థికలు నిక్షేపించిన బృహత్తర స్థూపం నిర్మించబడి ఉంది. పిప్రవలో పురాతన బ్రాహ్మీ శిలాక్షరాలు లభించాయి. రాజాభవన శిథిలాలు విశాలమైన ప్రాంగణమంతా విస్తరించి ఉన్నాయి. ఆర్కిటెక్చురల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా నిర్వహించిన త్రవ్వకాలలో లభించిన వస్తువుల ఆధారంగా ఈ ప్రాంతంతో కుషానులకు సంబంధం ఉందని భావిస్తున్నారు. స్థూపం వద్ధ నిర్వహించిన త్రవ్వకాలలలో ఇక్కడ దేవపుత్ర పేరుతో ఒక పురాతన స్థూపంఉండేదని ౠజువైంది. దగ్గరదగ్గరా ఉన్న రెండు గుట్టల వద్ద త్రవ్వకాలను నిర్వహించినప్పుడు శుద్ధోధనుని రాజభవన చుహ్నాలు బయటపడ్డాయి.
సిద్ధార్ధ్ నగర్ జిల్లా 1988 డిసెంబరు 29న బస్తీ జిల్లా ఉత్తర భూభాగం నుండి కొంతభూభాగం వేరుచేసి రూపొందించబడింది. ప్రస్తుతం పిప్రవ పురాతన కపిలవస్తు నగరమని భావిస్తున్నారు. కపిలవస్తు నగరంలో గౌతమ బుద్ధుడు జన్మించి ఆరంభకాల జీవితం గడిపాడు. కపిలవస్తు శాఖ్యరాజ్యానికి రాజధానిగా ఉండేది. అందుకని గౌతమ బుద్ధుడిని శాఖ్యముని అని కూడా అంటారు. క్రీ.పూ 6వ శతాబ్దంలో ఉన్న 16 స్వతంత్ర రాజ్యాలలో శాఖ్యరాజ్యం ఒకటి. రాజకుమారుడు గౌతముడు తన 29వ సంవత్సరంలో కపులవస్తు నగరాన్ని విడిచి తరువాత 12 సంవత్సరాలకు తిరిగి కపిలవస్తు నగరంలో ప్రవేశించాడు. .
ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో సిద్ధార్థనగర్ జిల్లా ఒకటి. నౌగఢ్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. సిద్ధార్థనగర్ జిల్లా బస్తీ డివిజన్‌లో భాగంగా ఉంది. జిల్లాకేంద్రం నౌగఢ్‌కు 22 కి.మీ దూరంలో ఉన్నపిప్రాలి గ్రామంలో శాక్య జనపద శిథిలాలు ఉన్నాయి. ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఎ వర్గానికి చెందిన జిల్లాలలో సిద్ధార్థనగర్ జిల్లా ఒకటి. 2001 సాంఘిక, ఆర్థిక సూచికలు, అత్యవసర వసతుల సూచికలు ఈ జిల్లా అల్పసంఖ్యాక ప్రజలు అధికంగా కేంద్రీకృతమైన జిల్లాగా గుర్తించింది.
సిద్ధార్ధ్ నగర్ 27నుండి 2728' ఉత్తర అక్షాంశం 8245' నుండి 8310' డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో నేపాల్ దేశంలోని కపిలవస్తు జిల్లా, ఈశాన్య సరిహద్దులో నేపాల్ దేశంలోని రూపందేహి జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో మహారాజ్‌గంజ్ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో బస్తీ జిల్లా, సంత్ కబీర్ నగర్ జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో బలరాంపూర్ జిల్లా ఉన్నాయి. జిల్లా వైశాల్యం 2,752 చ.కి.మీ.
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో . జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. . బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర 34 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
రాజకుమారూడు సిద్ధార్ధ ఇక్కడ జన్మించినందున ఈ జిల్లాకు ఈ పేరు నిర్ణయించబడింది. ఙానోదయం రావడానికి ముందు గౌతమ బుద్ధుని పేరు సిద్ధార్ధుడు. 29 సంవత్సరాల ముందు వరకు బుద్ధుడు కపిలవస్తులో నివసించాడు.
ఊరి బయట ఒక పందిరి వేశారు. దానిముందు ముగ్గు పిండితో, బొగ్గు పిండి తోను దయ్యం ముగ్గులు వేసి మధ్యలో కుంకుమ, పసుపు, వేసి అక్కడక్కడా కోసిన నిమ్మకాయలను వేశారు. పందిరి ముందు బార కొక్కటి చొప్పున ఏడు చిన్న గుంతలు త్రవ్వారు. మొదటి గుంత త్రవ్వు తుండగా జానెడు లోతులోనే ఒక చింత వేరు అడ్డు పడింది. సిద్దయ్యకు ఒక ఆలోచన వచ్చింది. దాని ప్రకారం . ఎద్దుల మెడకు కట్టే ఒక పలుపు తాడు తెచ్చాడు, పలుపు తాడు రెండు చివరలను ఒకటిగా కడితే అక్కడ ఒక బంతిలాగ ఉంటుంది. ఆ పలుపు తాడును గుంతలో కనబడిన చింత వేరుకు బంధించి దాని కొసన ఉన్న బంతి మాత్రము పైకి పెట్టి దానికి పసుపు, కుంకుమ పూసి, అక్కడ రెండు నిమ్మకాయలు కోసి వేసినాడు. దాని తర్వాత గుంతలో ఒక కోడి గుడ్డును, మూడో గుంతలో ఒక కొబ్బరి కాయను, ఆ తర్వాత ఒక నిమ్మకాయను . . ఇలా ప్రతి గుంతలోనూ ఒక వస్తువును ఉంచి వాటిని మంత్రంతో కట్టడి చేశాడు. కట్టడి అంటే వాటి దగ్గరకి ఎవరైనా వస్తే రక్తం కక్కుకుని పడిపోతారు, లేదా ఇంకో పెద్ద ఉపద్రవం ముంచు కొస్తుంది. ఇదంతా చేసి, మంత్ర గాడిని మోడి ఎత్తమని సవాలు చేశాడు.
ఒకసారి మారేపల్లి సిద్దయ్య అనే ఒక పెద్దమనిషి ఉండేవాడు. అతడేమి పెద్ద మాత్రికుడు కాదు కాని అతని ఆహార్యం మాత్రం మంత్రగాడిలాగే ఉండేది. పెద్ద గడ్డం, మెడలో రుద్రాక్షలు, మొహాన విభూతి రేఖలపై పెద్ద కుంకుమ బొట్టు. అతను ఒక సాధారణ సాధుజీవనం గడుపుతూ భార్యా పిల్లలతో ఆ వూర్లోనే కాపురం ఉండేవాడు. ప్రతిరోజు రాత్రులందు భజనలు చేసుకుంటూ ఉండేవాడు. అతని తోడుకు కొంత మంది సాధువులు వచ్చి పాటలు పాడుతుండే వారు. వారు ఎక్కువగా బ్రహ్మం తత్వాలు పాడు తుండే వారు. పిల్లల సంతోషార్థం చిన్న చిన్న మాయలు, మంత్రాలు చేస్తుండే వాడు. బయటి ఊరినుండి ఒక మంత్ర గాడు వచ్చి సిద్దయ్యతో తాను మోడి ఎత్తుతానని మాట కట్టుకున్నాడు. సిద్దయ్య మోడి కట్టడి చేసే టట్టు, పర ఊరి మంత్రగాడు మోడి ఎత్తే టట్టు ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు.
ఊరి బయట ఒక పందిరి వేసి, దాని ముందు బొగ్గు పొడితోనూ, ముగ్గు పొడి తోనూ భయంకరమైన బొమ్మలను తీర్చి ఉంటారు. పందిరి ముందు బార కొకటి చొప్పున ఏడు చిన్న గుంతలు తీస్తారు. అందులో కుంకుమ, పసుపు లాంటివి చల్లుతారు. ఒక్కొక్క గుంతలో ఒక్కొక్కటి చొప్పున ఏడు వస్తువులు ఉంచుతారు. సామాన్యంగా ఆ వస్తువులు కొబ్బరికాయ, అరటి పండు, కోడి గ్రుడ్డు, ఇలాంటివే ఉంటాయి. మోడి కట్టడి చేసే మాంత్రికుడు చేసిన ఏర్పాటు ఇది. ఇంతా చేసి ఆమాంత్రికుడు ఆయా గుంతల వద్దకు ఎవరిని రానీయకుండా మంత్రాలతో కట్టడి చేసి ఉంటాడు. మోడి కట్టడి చేసిన ఆ యా గుంత్లలో ఉన్న వస్తువులను తన మంత్ర విద్యలతో ఎదుటివాని మంత్రాలను చిత్తు చేసి ఆ గుంతలలో ఉన్న వస్తువులను బయటకు తీస్తే అవతలి మంత్రగాడు గెలిచినట్లు, లేదా ఓడి పోయినట్లు.
మోడి అనునది ఒక జానపద కళా రూపం. మోడి అనగా మంత్ర, తంత్ర విద్యను ప్రదర్శించడం. ఫలానా రోజున ఫలానా పల్లెలో మోడి ఎత్తుతారు అని ముందుగానే సమాచారం ఇచ్చి ఉంటారు. ఇద్దరు మంత్ర గాళ్ళ మధ్యన పోటి ఈ మోడీ. మంత్రాలతో ఎత్తులకు పైయెత్తులు వేసి ఒకరి నొకరు అడ్డు కుంటుంటారు. చివరకు ఎవరో ఒకరు గెలుస్తారు. ఈ గారడి విద్య యాబై ఏళ్ళ క్రితమే మరుగైనది. ఇప్పుడెక్కడా మచ్చుకైనా జరగడము లేదు. నేటి తరం వారికి మోడి అంటే ఏమాత్రం తెలియని పరిస్థితి.
ఎంత ప్రయత్నించినా ఆ బంతి లాంటి పదార్థము బయటకు రాలేదు. ఎన్నిమంత్రాలు వేసినా ఫలించ లేదు. చివరకు ఆ మంత్ర గాడు తన ఓటమిని అంగీకరించాడు. ప్రేక్షకులనుండి తలా కొంత ధనం బహుమానంగా ఇస్తారు ఇద్దరి మంత్ర గాళ్ళకి. ఆ విధంగా మోడి ముగుస్తుంది.
పెర్‌కాసిన్‌ వెల్డింగ్ నిర్వచనం : పెర్‌కాసిన్‌ వెల్డింగు ఒక విధంగా ఫ్లాష్ బట్ వెల్డింగు వంటిదే. ప్లాష్ వెల్డింగు కన్న కాస్తబలంగా, వేగంగా వత్తిడిని అతుకవలసిన లోహ అంచులమీద ప్రేరెపించబడును. విద్యుత్తు ప్రవాహాన్ని కలుగచేసినప్పుడు అతుకవలసిన రెండు లోహ తునుకలమధ్య నున్నఖాళిలో వున్న గాలిలో విద్యుత్తు ఏర్పడునట్లు చేసి, బలంగా ఒకలోహా తునకను మరోలోహ తునకకు బలంగా తాటింఛి అతుకు ప్రక్రియ. రెండు లోహ అంచుల మధ్య బలమైన విద్యుత్తు ఎలక్ట్రానుల ప్రవాహం కారణంగా చివరల మధ్య చిన్నప్రకాశవంతమైన ఎలక్ట్రాను ప్రవాహ చాపం కారణంగా లోహ అంచులు/చివరలు వేడెక్కును.ఈ సమయంలో కదిలే లోహా అంచును ఒకేసారి గట్టిగా రెండో లోహాంచును తాటించడం వలన రెండు లోహ అం చుల వద్ద వెడెక్కిన లోహాభాగాలు, కరగి మేళనం చెందటం వలన అతుకు ఏర్పడును.
పెర్‌కాసిన్ అనునది ఒకరకమైన రెసిస్టన్సు వెల్డింగు. రెసిస్టన్సు/నిరోధకత అనునది మూలకము లకున్న ఒక భౌతిక లక్షణం లేదా స్వభావం.లోహంలన్నియు విద్యుత్తు యొక్క ఎలక్ట్రానుల ప్రవాహాన్ని తమకుండా ప్రవహించుటకు వీలుగా స్వేచ్ఛాఎలక్ట్రాను లను కలిగివుండుట వలన విద్యుత్తును తమగుండా ప్రవహింపనిచ్చును. అయితే అన్ని లోహాలు అంతో యింతో కొంత విద్యుత్తు వాహక నిరోధ లక్షణాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి.ఈ విద్యుత్తు వాహక నిరొధక తత్వం ప్రతిలోహానికి భిన్నంగా వుంటుంది.అలాగే ఈ విద్యుత్తు ప్రవాహ నిరోధకలక్షణం వాహక లోహం యొక్క మందం , ప్రవాఃహక విద్యుత్తు ఛాలక బలపరిమాణంపై ఆధార పడివుంటుంది. అలాగే వాహక వస్తువు యొక్క ఉష్ణోగ్రత పెరిగే కొలధి దాని ప్రవాహా నిరోధకత పెరుగు తుంది.
పెర్‌కాసిన్‌ ప్రక్రియ విధానంలో వెల్డింగు చెయ్యుపరికరంఫ్లాష్ లేదాబట్ వెల్డింగు చెయ్యునట్టి పరికరం వంటిదే.రెండు అతుకు చివరల మధ్య తగినంత స్పార్కు ను తక్కువ సమయంలో పుట్టించు విధంగా విద్యుత్తును ప్రవహింపచెయ్యగల విద్యుత్తు ట్రాన్సుఫార్మరును వెల్డింగు యంత్రానికి అనుసంధానం చెయ్యబడి వుండును.అతుకుటకు ప్రత్యేకంగా ఎలక్ట్రోడులు వుండవు.అతుకబడు లోహ పట్టికల/పలకల అంచులు లేదా చివరలే ఎలక్ట్రోడులుగా పనిచేయును.
ఇతను విజయనగరం జిల్లా , బాడంగి మండలం లోని పాల్తేరు గ్రామంలో 1833 సంవత్సరం జూన్ 30 తేదీన జన్మించారు. ఈయన వేగినాటి వైదిక బ్రాహ్మణుడు, ఆపస్తంబ సూత్రుడు, పారాశర గోత్రుడు. ఇతని తండ్రి మండపాక కామకవి, తల్లి జోగమాంబ. ఈతని పితామహుడు మండపాక పేరయసూరి. వీరు 1875లో బొబ్బిలి ప్రభువైన శ్రీ వేంకట శ్వేతాచలపతి రంగారావు ఆస్థానకవిగా చేరి జీవితాంతం అచటనే ఉన్నారు.
బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య రచించిన అస్సామీ నవల యారుఇంగం ఈ నవలకు మాతృక. యారుఇంగంను ప్రముఖ అస్సామీ సాహిత్యవేత్త బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య 1960లో రచించారు. మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని ఉఖ్రూల్ ప్రాంతంలో వెంచర్ క్రిస్టియన్ హైస్కూలులో బీరేంద్ర కుమార్ 1950-60 దశాబ్ది చివరి సంవత్సరాల్లో పనిచేశారు. ఆ సమయంలో ఉఖ్రూల్ ప్రాంతంలోని తంఖూల్ నాగజాతి తెగ ప్రజలను రచయిత దగ్గరగా పరిశీలించారు. వారి చిత్తవృత్తులు, సంప్రదాయ జీవన విధానం, 1940ల నుంచి వివిధ రాజకీయ కల్లోలాల వల్ల వారి జీవితంలో వచ్చిన బాధలు, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో వారి దెబ్బతిన్న మానసిక వృత్తులు వంటివి పరిశీలించి ఈ నవలను రచించారు.
యారుఇంగం నవలను అమరేంద్రగా ప్రఖ్యాతులైన చతుర్వేదుల నరసింహశాస్త్రి తెలుగులోకి జనవాహిని శీర్షికన అనువదించారు. ఈ గ్రంథాన్ని సాహిత్య అకాడమీ సంస్థ 1987 నుంచీ ప్రచురిస్తోంది.
బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య అస్సామీ భాషలో సాహిత్యసృజన సాగించిన ప్రముఖ సాహిత్యవేత్త. అస్సామీ సాహిత్యరంగానికి తొలి జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం సంపాదించిపెట్టిన సాహిత్యవేత్తగా ఆయన చరిత్రకెక్కారు. సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం, జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం వంటి ప్రతిష్ఠాత్మక పురస్కారాలు కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ, అస్సాం సాహిత్య సభలకు అధ్యక్ష పదవి వంటి హోదాలు పొందారు. ఆయన రచించిన యారుఇంగం, మృత్యంజయ వంటి నవలలు అస్సామీ భాషలోనే కాక భారతీయ సాహిత్యంలో క్లాసిక్ గా గుర్తింపు పొంది, బహు భారతీయ భాషల్లోకి అనువాదమయ్యాయి.
మణిపూర్ రాష్ట్రంలో ఉఖ్రూర్ ప్రాంతానికి చెందిన నాగజాతి వారి చరిత్రను హృదయం కదిలించే విధంగా ఈ నవల ఇతివృత్తంగా మలిచారు. రెండవ ప్రపంచయుద్ధంలో భాగంగా ఈశాన్యరాష్ట్రాల్లో జరిగిన జపాన్-బ్రిటన్ సేనల సంకుల సమరం, భారత స్వాతంత్ర్యానంతరం ఈశాన్యరాష్ట్రాల్లో విభజనవాదం రేకెత్తించిన ఫిజో ఉద్యమం వంటి వాటి ఫలితంగా ఆ ప్రాంత నాగాజాతివారి జీవితంలో ఏర్పడ్డ సంఘర్షణలను కథాంశంగా స్వీకరించి యారుఇంగం రచించారు బీరేంద్ర.
జనవాహిని పుస్తకం ప్రతిష్ఠాత్మక జ్ఞానపీఠ్ పురస్కార గ్రహీత, అస్సామీ సాహిత్యవేత్త బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య రచించిన నవలకు తెలుగు అనువాదం. మూలగ్రంథం యారుఇంగం అస్సామీ భాషలో వెలువడి సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారాన్ని పొంది, భారతీయ సాహిత్యంలోని క్లాసిక్స్ లో ఒకటిగా గుర్తింపు సాధించిన విశిష్ట నవల.
జీవితం ఒక నాటకరంగం నవల కథాక్షేత్రం గుజరాత్ లో వర్షాభావ ప్రాంతానికి చెందిన ఒక గ్రామం. కరువు రావడానికి ఇరవై ఐదు సంవత్సరాల ముందు కథానాయకుడు కాళా జన్మించేవేళ ఇతివృత్తం ప్రారంభమవుతుంది. కాళా తండ్రి వాలా పటేల్ చిన్న కమతం కలిగిన రైతు. అతని పెద్ద వయస్సులో కాళా జన్మిస్తాడు. కాళాకు యుక్తవయస్సు వచ్చే లోగానే వాలా పటేల్ మరణిస్తారు. కాళా పెద్దనాన్న కుటుంబానికి అతని అభివృద్ధి గిట్టదు. పైగా ప్రతి చిన్న విషయంలోనూ తమ కొడుకులే కాళా కన్నా ముందుండాలని పెద్దమ్మ ఆశిస్తూంటుంది. ఒకరికొకరు వ్యక్తం చేసుకోకున్నా కథానాయిక రాజు , కాళా పరస్పరం ఇష్టపడతారు. కాళాకు రాజుకు వివాహం నిశ్చయం అవుతున్న సమయంలో కాళా పెదనాన్న కుటుంబం ఆ సంబంధాన్ని తప్పించి రాజును తమ కొడుకుకు ఇచ్చి చేసే ప్రయత్నాలు చేస్తారు. నాటకీయ పరిణామాల మధ్య రాజుకు కాళాతోనూ, కాళా పెద్దనాన్న కొడుకుతోనూ కాక వేరే వ్యక్తితో పెళ్లవుతుంది. ఆ వ్యక్తి చెల్లెలిని కాళా పెళ్ళాడాల్సివస్తుంది. పరస్పరం ఉన్న ప్రేమను వివాహబందం అడ్డుకోవడంతో బాధపడే వారి మధ్యలో కరువు కాటకాలు వస్తాయి. ఆ కాటకం అందరి జీవితాలను మలుపులు తిప్పడం ఇతివృత్తంలోని మిగతాభాగం.
గుజరాతీ గ్రామీణ జీవితాన్ని పన్నాలాల్ పటేల్ ఎంతో నేర్పుతో ఈ నవలలో చిత్రీకరించారు. గుజరాతీ సాహిత్యవేత్త దర్శక్ ఈ నవలలోని పాత్రల గురించి చెప్తూ ముసలి వాలా పటేల్ గ్రామీణుల్లోని వాడే, ఈర్ష్యాళువైన మాలీ గ్రామసమాజంలోని అంతర్భాగమే, మంత్రగత్తె పూలీ, బేచాత్, కాసిమ్ కూడా గ్రామీణులే, కథానాయకుడు, గొప్ప వ్యక్తిత్వం కలిగినవాడైన కాళా కూడా గ్రామీణుడే అంటారు. దీని ద్వారా గ్రామీణ జీవితాన్ని ఎంతగా పునఃసృష్టించారో తెలుస్తుంది. దర్శక్ విశ్లేషణ ప్రకారం కథానాయిక రాజూలాంటి మానవతి మాత్రం ప్రతీ గ్రామంలోనూ కనిపించే వ్యక్తి కాదు. ప్రముఖ బెంగాలీ సాహిత్యవేత్త శరత్ సృష్టించిన అలక, భైరవీ, పారో, రాజలక్ష్మి, అన్నద వంటి గొప్ప వనితారత్నాలను ఎందరినో ఆరాధించి గ్రామకేదారంలో పండించిన సస్యరాజమని వ్యాఖ్యానిచారు ఆయన.
కాలానుగుణమైన మార్పుల వల్ల వ్యక్తిత్వాలు, జీవితాలు ఎలా రూపుదిద్దుకుంటానే కోణంలో ఈ నవల విశిష్టమైనది. కథంతటికీ కీలకమైన పాత్ర కాలం అనీ, మిగిలిన పాత్రలన్నీ ఆ కేంద్రంపైనే ఆధారపడి సాగుతున్నాయనీ నవల ప్రత్యేకతను వ్యాఖ్యానించారు దర్శక్.
గుజరాతీలో మానవీనీ భవాయీగా వెలువడ్డ ఈ నవల గ్రామీణ జీవితం నేపథ్యంగా రచించబడింది. సాంఘిక స్థితిగతులు, వాతావరణ వైపరీత్యాలు రైతు జీవితంపై ఎటువంటి ప్రభావం చూపాయనేది ఆనాటి సంధి కాలానికి ముడిపెట్టి పన్నాలాల్ పటేల్ ఈ నవలను ప్రతిభావంతంగా రచించారు. పన్నాలాల్ ఈ నవల గుజరాతీ మూలాన్ని 1947లో రచించారు. ఈ విశిష్టమైన నవలను నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్, ఇండియా వారు భారతదేశంలోని పలు భాషల్లోకి నవలను అనువాదాలు చేయించి ప్రచురించారు. ఆ క్రమంలో 1971లో అంతర భారతీయ గ్రంథమాల పథకం కింద తెలుగులో జీవితం ఒక నాటక రంగం పేరిట అనువాదాన్ని ప్రచురించారు. ఈ నవలను వేమూరి ఆంజనేయశర్మ ప్రచురించారు. అనువాదం 1990లో ద్వితీయ ముద్రణను పొందింది. మానవీనీ భవాయీ నవలా రచనకు 1985లో పన్నాలాల్ పటేల్ ప్రతిష్ఠాత్మకమైన జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు.
ఒక్కరోజులో శివారెడ్డి ఆస్తులు, మంత్రి పదవి పోతాయి. పగబట్టిన శివారెడ్డిని ఎదురుకుని అరెస్ట్ చేస్తుండగా అప్పుడే విధుల్లోకి తిరిగొచ్చిన రాము లక్కీ, శివారెడ్డిలను అరెస్ట్ చేస్తాడు. ముఖ్యమంత్రి , హోమ్మంత్రి ప్రదేశానికి చేరుకున్నాక రాము లక్కీని చంపే ముందు జనంలో ప్రభుత్వంపై కలిగిన ప్రేమని, సానుకూల స్పందనని ఇద్దరికీ చూపిస్తాడు. ఈలోపు లక్కీ మాయ చేసి స్పెషల్ ర్యాపిడ్ ఫోర్స్ ఎప్పటికీ ఇలాగే ఉండేలా, దానికి కిల్ బిల్ పాండే నేతృత్వం వహించేలా, తనకు అమెరికా వెళ్ళడానికి వీసా లభించేలా చేస్తాడు. శివారెడ్డిని వెనక నుంచి పారిపొమ్మని చెప్పి వెనకే పార్థు చేత చంపించేస్తారు. ఇది ప్రభుత్వం చర్యలు కావని, లక్కీ సొంత ప్రతీకార చర్యలన్న రహస్యాన్ని ముఖ్యమంత్రి, హోమ్మంత్రి, రాము, లక్కీ తమలోనే దాచుకుంటారు. అన్నదమ్ములిద్దరూ కలిసిపోవడం, అక్కడే ఉన్న కిల్ బిల్ పాండేకి జనాలు జైకొట్టే సన్నివేశంతో సినిమా ముగుస్తుంది.
శ్రీ లక్ష్మినరసింహా ప్రొడక్షన్స్ పతాకంపై నల్లమలపు శ్రీనివాస్, డా. వెంకటేశ్వరరావు సమ్యుక్తంగా నిర్మించిన చిత్రం రేసుగుర్రం. సురేందర్ రెడ్డి దర్శకత్వం వహించిన ఈ సినిమాలో అల్లు అర్జున్, శ్రుతి హాసన్, సలోని, రవి కిషన్, ప్రకాశ్ రాజ్ ముఖ్యపాత్రలు పోషించారు. మనోజ్ పరమహంస ఛాయాగ్రాహకుడిగా పనిచేయగా ఎస్. తమన్ సంగీతాన్ని అందించాడు. ఈ సినిమా 2014 ఏప్రిల్ 11న ప్రపంచవ్యాప్తంగా విడుదలయ్యింది.
ప్రస్తుతం 1148 గ్రామీణ సేవలందించే డెలివరీపాయింట్లను 2003 సంవత్సరంలోనే ఒక కార్యక్రమంగా ఆరంభించారు. ఇవి మండలస్థాయిలో, గ్రామస్థాయిలో పనిచేస్తున్నాయి. ఏపిఆన్ లైన్ అన్న ప్రభుత్వ పోర్టల్ ద్వారా కింది సేవలను అందిస్తున్నాయి :
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం “రాజీవ్ ఇంటర్నెట్ విలేజి కార్యక్రమం”అనే పధకాన్ని ఇటీవల ఆరంభించింది. దీని ద్వారా గ్రామీణ ప్రజలకు సత్వరంగా, సమర్ధవంతంగా, తక్కువఖర్చుతో, ఎలాటి బాధరబందీ లేకుండా అన్ని రకాల ప్రభుత్వ సేవలను అందించడమే ప్రభుత్వ లక్ష్యం. రాష్ట్రంలో మొత్తం మీద 8618 గ్రామాల్లో ఈ రాజీవ్ ఇంటర్నెట్ కేంద్రాలను ఆరంభించారు.
కొన్యాక్ నాగాలకు అంఘ్ అనే వారసత్వ రాజప్రతినిధులు పాలకులుగా ఉండేవారు. అంఘ్ పదవి నగాలలో విశేషాధికారం కలిగినది. చుయి, మోన్, షెయంగా, చింగ్యూ, వాక్‌చింగ్, జబోకాలలో అంఘ్ ప్రముఖుల నివాసాలను చూడడడం ఆసక్తి కలిగించే అనుభవం. గ్రామంలో అంఘ్ నివాసం వైశాల్యంలో పెద్దదిగా ఉంటుంది. వారి నివాసాలలో శత్రువుల పుర్రెలు ప్రదర్శించబడుతూ ఉంటాయి. కోన్యాక్ నాగాలశరీరమంతా పచ్చబొట్లు ఉంటాయి. మగవారిలో పెద్దవారు అడవిపంది ఎముకలతో చేసిన కర్ణాభరణాలను ధరిస్తుంటారు. ఆడవారిలో పెద్దవారు
నడుముకు చిన్న వస్త్రం చుట్టుకుంటారు. ఆడవారు వారి వీపులకు వెదురు బుట్టలను తగిలించుకుని అందులో పిల్లలను మోసుకుపోతుంటారు. వారు చేతితో అల్లిన అనదమైన షాల్స్ ధరిస్తున్యారు.
ఉత్సవాల సమయంలో పురుషులు ఈకలతో చేసిన తలపాగాలు, షాల్స్ ధరిస్తుంటారు. అలాగే నాగాలు మంత్రాలను పఠిస్తూ నృత్యాలు చేస్తూ ఉంటారు. అరణ్యాలను తగులబెట్టి వ్యవసాయభూములుగా మార్చుకుంటారు. వారు గృహాలలో బియ్యం నుండి మద్యం తయారుచేసుకుంటారు. స్వాతంత్ర్యానికి ముందు కోన్యాకులలో తలలను వేటాడే ఆచారం ఉన్నప్పటికీ ప్రస్తుతం యువత మాత్రం వారి సంప్రదాయ జీవనసర్రళిని విడిచి ఆధునిక జీవనసరళిని అలవరచుకుంటుంది.
మోన్ జిల్లా కొన్యాక్ నాగాలాకు పుట్టినిల్లు. కొన్యాక్ నాగాలు పచ్చబొట్లు పొడిచిన ముఖాలు, ఈకలను ధరించి విచిత్రంగానూ ఆసక్తికరంగానూ ఉంటారు.కొన్యాక్ నాగాలు కళాత్మకమైన హస్తకళా నైపుణ్యం కలిగి ఉంటారు. ఇక్కడ కళాత్మకంగా చెక్కిన అద్భుతమైన కొయ్యసామాగ్రి, ఖడ్గాలు, తుపాకులు, తుపాకి పొడి, కుంచలు, శీరోభూషణాలు, పూసలు, లోహాలతో చేసిన హారాలు, పలు విధములైన వస్తువులను తయారుచేసే కళాకారులను చూడవచ్చు. కొన్యాక్ నాగాల వర్ణరంజితమైన పండుగలలో ఏప్రిల్ మాసంలో జరుపుకునే ఆవోలింగ్ మొన్యూ ప్రధానమైనది. ఈ ఉత్సవాలను తిలకించేవారు అధుభుతమైన అనుభూతికి గురౌతారు. నాగాలలో కొన్యాక్ నాగాలు అధికసంఖ్యాకులని అంచనా. నాగాలు ప్రస్తుతం క్రైస్తవమతావలంబకులుగా ఉన్నారు. క్రైస్తవం నిరంతరం పరస్పరం కలహించుకునే నాగాల మద్య అనుకూలమైన అనుబంధం ఏర్పడడానికి కారణమైంది. సాధారణంగా అధికంగా శత్రువుల పుర్రెలు ఎవరివద్ద ఉంటాయో వారిని అత్యున్నత వీరులుగా పరిగణించడం ఆచారంగా ఉంటూవచ్చింది. ఇపాటికీ కొన్యాక్ నాగాలు వారి నివాసాలను శత్రువుల పుర్రెలతో అలకరించుకుంటారు.
మోన్ జిల్లాలోని అతిపెద్ద గ్రామమే లాంగ్వ. ఇది అత్యంత ఆసక్తికరమైన ప్రదేశం. నాయన్మార్ దేశ సరిహద్దులను కలిగి ఉన్న ఈ గ్రామపాలన అంగ్, విలేజ్ కౌంసిల్ ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించబడుతున్నప్పటికీ గ్రామనాయకుడైన అంగ్ నివాసం మాత్రం సగభాగం భారతదేశం లోనూ మిగిలిన సగభాగం మయన్మార్ దేశంలోనూ ఉండండం విశేషం. మరొక ఆసక్తికరమైన విశేషం నాయకుడైన అంగ్ 60 మంది భార్యలను కలిగిఉండడం, అంగ్ న్యాయాధికారం మయన్మార్, అరుణాచల ప్రదేశ్ వరకు విస్తరించి ఉండడం.
మోన్ జిల్లాకు దాదాపు 70కి.మీ దూరంలో వేదా పీక్ శిఖరం ఉంది. ఆకాశం నిర్మలంగా ఉన్న సమయంలో ఈ శిఖరం నుండి బ్రహ్మపుత్ర, చింద్విన్ నదుల ప్రవాహదృశ్యాలను చూడగలిగే అవకాశం ఉంది. కోన్యాక్ గ్రామాలలో ఇది అత్యంత మనోహర ప్రదేశమని భావిస్తున్నారు. ఈ శిఖరంలో ఒక జలపాతం కూడా ఉంది.
జిల్లా కేంద్రాలకు సమీపంలో ఉన్న చుయి గ్రామానికి జిల్లాలో ప్రత్యేకత ఉంది. ఈ గ్రామాన్ని చుయి బస్తీ పాలిస్తుంది. అంగ్స్ నివాసం గ్రామంలో ఇతర నివాసాలసకంటే విశాలంగా ఉంటుంది. ఈ నివాసంలో గ్రామనాయకుడైన అంగ్ చేత సంహరించబడినవి, వారి పూర్వీకుల చేత సంహరించబడిన శత్రువుల పుర్రెలు ప్రదర్శించబడుతుంటాయి. 19వ శతాబ్దంలో కొన్యాకులు తలలను వేటాడే సంప్రదాయం కలిగి ఉండే వారని భావిస్తున్నారు.
చీఫ్ అంగ్ పాలనలో కొనసాగుతున్న షంగ్యూ గ్రామం మోన్ జిల్లాలోని గ్రామాలలో ప్రధానమైనది. ఈ గ్రామంలో ఉన్న 8 అడగుల ఎత్తు 12 అడుగుల వెడల్పైన అద్భుతమైన ఙాపక చిహ్నం ఉంది.
ఇది స్వర్గంలో దేవతలచేత నిర్మితమైనదని భక్తులు విశ్వసిస్తున్నారు. ఈ ఙాపక చిహ్నంలో మనుష్యులు, ఇతర ప్రాణుల చిత్రాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. షంగ్యూ, అహోం రాజుల మద్య ఉన్న చక్కని స్నేహసంబంధాలకు చారిత్రక ఆధారాలు ఉన్నాయి.
నాగాలాండ్ రాష్ట్రం ఈశాన్యభూభాగంలో ఉన్న జిల్లా మోన్ జిల్లా. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో అరుణాచల ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, పడమర సరిహద్దులో అస్సాం రాష్ట్రం, తూర్పు సరిహద్దులో మయన్మార్ దేశం, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో లాంగ్‌లెంగ్ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో తుఏన్‌సాంగ్ జిల్లా జిల్లా ఉన్నాయి.
2001లో పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో మోన్ ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న నాగాలాండ్ రాష్ట్రజిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
నయాగఢ్ జిల్లా ప్రాంతం 13వ శతాబ్దం నుండి ఉనికిలో ఉంటూ ఒడిషా చరిత్రలో ముఖ్యపాత్ర వహించింది. సూర్యవంశానికి చెందిన బఘేలా మద్యప్రదేశ్‌లో ఉన్న రేవా రాస్థానానికి యాత్రకు వచ్చి
తరువాత నయాగఢ్ వద్ధ రాజ్యస్థాపన చేసాడు. సూర్యమణి పూరీకి వెళ్ళే మార్గంలో తన సోదరుడైన గుణానతి వద్ద రాత్రికి బసచేసాడు. అప్పుడీ ప్రాంతం అంతటా పులులు అధికంగా సంచరిస్తూ ఉండేవి. రాత్రి సమయంలో ఒక పులి నిద్రిస్తున్న బగేలా సోదరుల మీద దాడి చేసింది. సోదరిలిద్దరూ విరోచితంగా పోరాడి పులిని సంహరించారు. అది చూసి ప్రశింసించిన ప్రజలు వారిని తమ నాయకులుగా ఎంచుకున్నారు. క్రమంగా సూర్యమణి గుణనాతి వద్ద కోటనిర్మాణం చేసి, మాలి మహిళను వివాహం చేసుకున్నాడు. సూర్యకుమార్ మొదటి భార్య మరణించిన తరువాత
సూర్యమణి క్షత్రియకాంతను వివాహం చేసుకున్నాడు. తరువాత సూర్యమణి హరిపూర్, రాల్బా మీద దండయాత్ర చేసాడు. రలబా చాలా సౌందర్యవంతమైన ప్రదేశం. సూర్యమణి రలబా వద్ద నిద్రిస్తున్న సమయంలో తిరిగి వేరొక పులి ఆయనమీద దాడి చేసింది. సూర్యమణి దానిని కూడా సంహరించాడు. ఆ సమయంలో సూర్యమణి ఒకస్త్రీ ఖాళీ కుండతీసుకుని పక్కన ఉన్న మడుగులో నీరు తీసుకుని తిరిగి వచ్చే సమయంలో ఒక బాలునితో వచ్చింది. సూర్యమణి ఆ స్త్రీని అడ్డగించి బాలుని గురించిన మర్మం గురించి ప్రశ్నించాడు. ఆస్త్రీ తాను " బౌరీ తకురాణి " దేవతనని ఆబాలుడు తనకుమారుడని చెప్పి తనను కూడా సంహరించి కులదేవతగా పూజించమని రాజా సూర్యమణికి సూచించింది. రాజా సూర్యమణి అలాగే చేసి పులి తలను తమ రాజ్యానికి చిహ్నం చేసాడు.
నయాగఢ్ జిల్లా ప్రాంతం 13వ శతాబ్దం నుండి ఉనికిలో ఉంటూ ఒడిషా చరిత్రలో ముఖ్యపాత్ర వహించింది. బఘేల రాజమంశానికి చెందిన రాజా సూర్యమణి పూరీకి వచ్చి నయాగఢ్ వద్ద రాజ్యస్థాపన చేసారు. మునుపటి గుజరాతి రాజాస్థానాలైన రాంపూర్, నయాగఢ్, ఖందపరా, దశపల్లా కలిపిన ప్రదేశమే ప్రస్తుత నయాగఢ్ జిల్లా. సవరలు, కంధాలు నయాగఢ్ స్థానిక ప్రజలుగా భావిస్తున్నారు. ఆర్యులు తరువాతి కాలంలో ఈ ప్రాంతానికి వచ్చారు. మునుపటి గుజరాతి రాజాస్థానాలైన రాంపూర్, నయాగఢ్, ఖందపరా, దశపల్లాలు భారతస్వతంత్ర సమరంలో ప్రధానపాత్ర వహించాయి.
బగెల్ సింగ్ వంశానికి చెందిన రాజా నింత్ రుక్షి, బలరాం పర్వతాల మద్య ఉన్న ప్రదేశానికి వేటకు వచ్చి అక్కడ ఒక అద్భుతప్రదేశాన్ని చూసాడు. ఇక్కడ ఒక కుందేలు కుక్కను ఓడించడం చూసాడు. తరువాత అతడు ఈ ప్రాంతానికి తన రాజధానిని మార్చుకున్నాడు. తరువాత ఈ ప్రాంతం బఘుయా నయాగఢ్ అని పిలువబడుంది. ఇక్కడ సంభవించిన సంఘటనను " కుర్కుర్ తసరా " అని అంటున్నారు.
ఒడిషా రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో నయాగఢ్ జిల్లా ఒకటి. 1995లో మునుపటి పూరి జిల్లా 3 జిల్లాలుగా విడగొట్టబడింది. జిల్లాలో " బైసిపలి విల్డ్‌లైఫ్ శాంక్చ్యురీ " ఏర్పాటు చేయబడింది. జిల్లా హిల్ స్టేషను లా ఉంటుంది. నయాగఢ్‌లో తయారు చేయబడుతున్న " చెన పోడా " ఒడిషా ప్రజలందరి ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొన్న వంటకం. ఈ వంటకం తయారీవలన నయాగఢ్ ప్రత్యేకత సంతరించుకుంది.
పట్టు పురుగు పెంపకం, అరటి, కొబ్బరి,తేయాకు, కాఫీ, యాలకులు,ద్రాక్ష, మొక్కజొన్న మొదలైనవి జిల్లాలో ప్రధాన వ్యవసాయ ఉత్పత్తిగా ఉన్నాయి. కంబంలోయలో ద్రాక్షతోటలు అధికంగా ఉన్నాయి. దాదాపు 4.000 మంది సన్నకారు రైతులు 90,000 టన్నుల మస్కట్ ద్రాక్ష , 10,000 టన్నుల సుల్తానా ద్రాక్ష , ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు. సామాన్యంగా వేసవిలో మాత్రమే పండించడుతున్న ద్రాక్ష ఇక్కడ సంవత్సరమంతా ద్రాక్ష పండించడం విశేషం.