polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
లండన్‌కు చెందిన లారీ డిక్కర్‌ 2005లో ఓ కార్యక్రమం కోసం విశాఖ వచ్చినపుడు నెదర్లాండ్స్‌లో భద్రపరిచిన బైబిల్‌ గ్రంథాన్ని తీసుకొచ్చి ఎల్‌ఎంఎం చర్చికి బహూకరించారు. తొలి తెలుగు ఆరాధన. బైబిల్‌ అనువాదానికి సహకారం అందించిన ఆనందరాయర్‌ ఆధ్వర్యంలో విశాఖలో 1809లో తొలి తెలుగు ఆరాధన జరిగింది. అప్పటి వరకు ఆంగ్లంలోనే దైవారాధన చేసేవారు. పురుషోత్తం చౌదరి, పులిపాక జగన్నాధం, డాసన్‌దొర తదితరులు రాసిన తెలుగు ఆరాధన గీతాలతో ప్రార్థనలు విశాఖలోనే మొదలయ్యాయి. 1860 నాటికి విశాఖలో ముద్రణ. 1818 నాటికి విశాఖలో ముద్రణాలయం లేదు. అందువల్లనే తొలి ప్రతులను నాటి మద్రాస్‌లో ముద్రించారు.
తపాలా శాఖ గుర్తించి ప్రత్యేక కవర్‌ ముద్రించడం . పరిశుద్ధ బైబిల్‌ కొత్త నిబంధన గ్రంథం ముద్రణ జరిగి రెండొందల సంవత్సరాలు పూర్తయిన సందర్భంగా పోస్టల్‌ శాఖ కొత్త కవర్‌ను ఇటీవల ఆ శాఖ ఉన్నతాధికారి బాలసుబ్రహ్మణియన్‌ విశాఖలో విడుదల చేశారు. కవర్‌ ముఖభాగాన ఎల్‌ఎంఎం చర్చిని ముద్రించారు. ప్రత్యేక వేడుకలు. ఎల్‌ఎంఎం సిఎస్‌ఐ చర్చి ఆధ్వర్యంలో ద్విశత ఉత్సవాలకు రంగం సిద్ధమైంది. గత కొద్ది నెలలుగా ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నారు.
దాదాపు 1860 నాటికి పాత నిబంధనతో సహా కొత్త నిబంధన గ్రంథాన్ని విశాఖలోనే ముద్రించారు. అంతకుముందూ ప్రయత్నం. బైబిల్‌ను తెలుగులోకి అనువదించాలని అంతకుముందే కొంతమంది ప్రయత్నించారు. 1727లోనే బెంజిమన్‌ షుల్జ్‌ పాత నిబంధన గ్రంథాన్ని తర్జుమా చేశారు. ఈ ప్రతులు జర్మనీలో ఉండడం వల్ల ముద్రణకు లభ్యం కాలేదు. విలియం కేరీ ఆధ్వర్యంలో అచ్చు వేసిన కొన్ని తెలుగు అధ్యాయాలు 1812లో సింగపూర్‌ ప్రెస్‌లో చోటు చేసుకున్న అగ్నిప్రమాదంలో కాలిపోయాయి.
ఈయన సమాధి విశాఖలోనే ఉంది. ఆ తరువాత ఎడ్వర్డ్‌ ప్రీచట్‌, జాన్‌ గోర్డెన్‌ ఈ ప్రకియ్రను నగరంలోని ఎల్‌ఎంఎం చర్చి కేంద్రంగా కొనసాగించారు. అనువాదం పూర్తయ్యాక బ్రిటిష్‌, ఫారెన్‌ బైబిల్‌ సొసైటీ ఆగ్జలరీ ఆధ్వర్యంలో మద్రాస్‌ ప్రెసిడెన్సీ అనుమతితో చెన్నైలోని కమర్షియల్‌ ప్రెస్‌లో 1818లో ముద్రించారు. ఓ ప్రతిని నెదర్లాండ్స్‌లోనూ, ఇంకో ప్రతిని ఫిలడెల్ఫియాలోను భద్రపరిచారు.
అనువాదానికి రెండు శతాబ్దాల పూర్తి . క్రైస్తవ మతగ్రంథం బైబిల్‌ తెలుగు అనువాదం అందుబాటులోకి వచ్చి రెండొందల సంవత్సరాలు. ఈ పవిత్ర కార్యక్రమానికి వేదిక విశాఖ నగరమే. అప్పట్లో పూర్ణా మార్కెట్‌లోని లండన్‌ మిషన్‌ మెమోరియల్‌ చర్చి వేదికగా లండన్‌ మిషన్‌ ప్రతినిధులు బైబిల్‌ను గ్రీకు భాష నుంచి తెలుగులోకి అనువదించారు.
ఆ తరువాత బైబిల్‌ అనువాదానికి శ్రీకారం చుట్టారు. ఆనాడు టిప్పుసుల్తాన్‌ దర్బారులో ఉన్నతోద్యోగి ఆనందరాయర్‌ సహకారంతో ఈ మహత్కార్యాన్ని భుజానకెత్తుకున్నారు. అనువాదాన్ని ప్రారంభించిన జార్జిక్రాన్‌ 1809లో శ్రీకాకుళంలో చనిపోయారు. 1810లో అగస్టస్‌ డెస్‌ గ్రాంజెస్‌ మరణించారు.
అదే సందర్భంలో బైబిల్‌ను అన్ని భాషల వారికీ తక్కువ ధరకు చేరవేయాలనే ఉద్దేశంతో ‘‘బ్రిటిష్ అండ్ ఫారిన్ బైబిల్ సొసైటీ’’ అనే సంస్థ 1804లో లండన్‌లో ఏర్పడింది. బైబిల్ అనువాదాలు, పంపిణీ చేసే ఇతర సొసైటీలకు ఈ సంస్థ ఆర్థిక సహకారం అందించింది.
వారు మరణించడానికి ముందే మాథ్యూ , మార్క్ , ల్యూక్ అధ్యాయాలను పూర్తి చేశారు లేదా చేయించారు. ఈ మూడు అధ్యాయాలు 1812లో విలియం కేరీ ఆధ్వర్యంలోని మిషనరీ ప్రెస్‌లో ముద్రించారు.
తొలి తెలుగు బైబిల్‌ను 1818లో ముద్రించారుఅదే సమయంలో లండన్ మిషనరీ సొసైటీ సంస్థ నుంచి అగస్టస్ దె గ్రాంజెస్. జార్జ్ క్రాన్ అనే వ్యక్తులు ఆనందరాయర్ అనే స్థానికుడి సహకారంతో విశాఖపట్నంలో ఈ అనువాద ప్రక్రియ ప్రారంభించారు.
నిజానికి అదే సమయంలో సీరాంపూర్‌లో విలియం కేరీ ఆధ్వర్యంలో మరో అనువాదం కొనసాగుతున్నప్పటికీ, తాము చేస్తున్న అనువాదం కంటే విశాఖ నుంచి వచ్చిన అనువాదానికే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇచ్చి ముద్రించారు కేరీ.
17 - 18 శతాబ్దాల్లో క్రైస్తవ మిషనరీలు భారతదేశంలో క్రియాశీలంగా ఉన్నాయి. ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ లేదా బ్రిటిష్ పాలన ప్రత్యక్షంగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో వారి కార్యక్రమాలు చురుకుగా సాగాయి.
ఈ విషయంలో విశాఖ నగర ప్రాధాన్యం ఎంతో ఉంది. మొదటి ముద్రిత గ్రంథం ఎల్‌ఎంఎం చర్చిలో ఉండడం విశాఖ కు గర్వకారణం. ఈ సందర్భంగా రెండొందల ఏళ్ల ఘనతను చాటుకొనే అవకాశం కలిగింది.
తెలుగులో తొలి బైబిల్ ప్రచురించి ఈ ఏడాదికి సరిగ్గా రెండు వందల ఏళ్ళు పూర్తయింది. అవును 1818లో బైబిల్ కొత్త నిబంధన తెలుగు అనువాదం రెండు భాగాలుగా ప్రచురితమయింది.
ఆ చేతిరాత ప్రతులను ప్రచురించడం కోసం అప్పట్లో జర్మనీ పంపారు. కానీ ఏ కారణం చేతనో అవి ముద్రణ కాలేదు. ఆయన రాసిన చేతిరాత ప్రతులు కూడా దొరకలేదు.
విలియం కేరీ ఆధ్వర్యంలో బాప్టిస్ట్ మిషనరీ సొసైటీ సంస్థ ప్రస్తుత పశ్చిమ బెంగాల్లోని సీరాంపుర్ దగ్గర బైబిల్ అనువాద ప్రక్రియ ప్రారంభించింది.
అందులో భాగంగా భారతీయ భాషల్లో బైబిల్ అనువాదాలు ప్రారంభమయ్యాయి. ప్రస్తుత పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలోని సీరాంపూర్‌లో ఈ అనువాదాలు జరిగాయి.
భాషరాని వారు ఎంతో కృషి చేశారు. తెలుగు భాష రాని వ్యక్తులు మన దేశానికి వచ్చి ఇక్కడ నేర్చుకొని బైబిల్‌ అనువాదానికి ఎంతో కృషి చేశారు.
ఒక డానిష్ లూథరన్ మిషనరీకి చెందిన బెంజిమన్ షుల్జ్ అనే వ్యక్తి మొదటిసారి 18వ శతాబ్దపు తొలినాళ్లలో బైబిల్ తెలుగులోకి అనువాదం చేశారు.
ఇలా పలు ఆటంకాలు ఎదురైనా చివరకు ఎడ్వర్డ్‌ ప్రిచెట్ ఆధ్వర్యంలో తొలి తెలుగు బైబిల్‌ గ్రంథం ముద్రితమైంది.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి లక్సెట్టిపేటలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల లక్సెట్టిపేటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మంచిర్యాలలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల కరీంనగర్లోను, పాలీటెక్నిక్‌ బెల్లంపల్లిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల మంచిర్యాలలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం మంచిర్యాలలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నస్పూర్ లోనూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉంది. స్వయం సహాయక బృందం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఇది మండల కేంద్రమైన లక్సెట్టిపేట నుండి 12 కి.మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మంచిర్యాల నుండి 36 కి.మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
రూబెన్ సఫ్రస్త్యాన్ , ఒక ప్రొఫెసర్, ఇన్స్టిట్యూట్ ఓరియంటల్ స్టడీస్ లో డైరెక్టరు, ఆర్మేనియన్ నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ లో పూర్తి సభ్యుడు, యెరెవాన్ రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయంలోని చరిత్ర, టర్కిష్ అధ్యయనాలలో ప్రొఫెసరు. అతను జర్మనీలోని ఆర్మేనియన్ అనెంబ్లీలో కౌన్సిలర్ గా పనిచేశారు. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో అతను వివిధ ఫెలోషిప్లను పొందారు, అవి: హంబోల్ట్ , ఫుల్ బ్రైట్ , అంతర్జాతీయ విధానం ఫెలోషిప్స్, బోచం, బర్కిలీ, బుడాపెష్ట్ విశ్వవిద్యాలయాలలో పరిశోధనలు నిర్వహించారు. తన ప్రచురణలలో 12 అధికారిక, సవరించిన పుస్తకాలు, 130 వ్యాసాలి, పత్రాలు ఉన్నాయి. అతను ప్రత్యేకతను టర్కిష్, ఒట్టోమన్, మారణహోమం, మధ్య తూర్పు, ప్రాంతీయ అధ్యయనాలులో పొందారు.
ప్రొ. సఫ్రస్త్యాన్ విద్యా పత్రికలయుఇన టర్కిక్, ఒట్టోమన్ స్టడీస్ , సమకాలీన యురేషియా లకు వ్యవస్థాకప ఎడటరు, అలాగే ఎకనామిక్ ఇయర్బుక్ పీపుల్స్ అండ్ కంట్రీస్ ఆఫ్ తె నియర్ అండ్ మిడిల్ ఈష్ట్ .
ప్రి. రూబెన్ సఫ్రస్త్యాన్ చాలా గౌరవ అంతర్జాతీయ కార్యకలాపాలు చేశారు. వాటిలో ప్రపంచ నెట్వర్క్ భద్రతా ఫౌండేషన్ అంతర్జాతీయ బోర్డు యొక్క సభ్యత్వం, న్యూయార్క్ , అంతర్జాతీయ పీర్ రివీవెడ్ జర్నల్ యొక్క ఎడిటోరియల్ బోర్డు [సోషియాలజీ అండ్ ఆంత్రోపాలజీ, హోరిజోన్ పరిశోధన ప్రచురణ, అల్హంబ్రా . అతను వాంకోవర్ లోని కొత్త వెస్ట్ మినిస్టర్ కళాశాలలో సీనియర్ అధ్యాపకునిగా పనిచేశారు. వికిష్త్రాట్ ఇంక్, వాషింగ్టన్, డి. సి.లో సీనియర్ విశ్లేషకునిగా పనిచేశారు. ప్రొ.సఫ్రస్త్యాన్ ఆర్మేనియా కౌన్సిల్, మత కమిషన్, ప్రవాసులు, అంతర్జాతీయ అనుసంధానాలకు చైర్మను. తన ప్రొఫెషనల్ విజయాలకు, ప్రొ. డాక్టర్. రుబెన్ సఫ్రస్త్యాన్ కు ఎన్నో పతకాలు ఇచ్చారు, వాటిలో అతి ముఖ్యంగా మోవ్సెస్ కొరెనాత్సి పతకం, అర్మేనియా' అత్యధిక సాంస్కృతిక అవార్డు కూడా ఉంది.
రూబెన్ సఫ్రస్త్యాన్ 1955 అక్టోబరు 5న యెరెవాన్ లో జన్మించారు. 1977 లో అతను యెరెవాన్ ష్టేట్ యూనివర్సిటీలో టర్కిష్ విద్య, ఆరియెంట్ విద్యను పూర్తిచేసి యూనివర్సిటీ డిప్లమో పట్టాన్ని తీసుకున్నారు. 1978-1980 మధ్య రూబెన్ సఫ్రస్త్యాన్ కు ప్రపంచ చరిత్ర, టర్కీ చరిత్రల మీద ఇన్సిటిటూట్ ఆఫ్ ఓరియంటల్ స్టడీస్, ఆర్మేనియన్ దేశ సైన్సు అక్కడమీలలో పోస్టు గ్రాడ్యుయేట్ పట్టాను, యెరెవాన్ లో పొందారు.
ఫ్రాన్సు తయారుచేసిన బ్రెగెట్ అట్లాంటిక్ విమానం - 29 స్క్వాడ్రనుకు చెందిన అట్లాంటిక్-91 పాకిస్తానుకు చెందిన ముఖ్యమైన విమానాల్లో ఒకటి. దీన్ని ప్రధానంగా గస్తీకి, నిఘాకూ వాడుతారు. సింద్‌లోని మెహ్రాన్ నౌకా స్థావరం నుండి ఉ 9:45 కు బయలుదేరిన అట్లాంటిక్-91, భారత సరిహద్దును సమీపిస్తూండగా భారత భూస్థిత రాడార్లు దాన్ని పసిగట్టాయి. దానిని అడ్డగించేందుకు, భారత వాయుసేన 45 వ స్క్వాడ్రనుకు చెందిన రెండు మిగ్-21 విమానాలు కచ్ లోని నలియా వైమానిక స్థావరం నుండి బయలుదేరాయి. హెచ్చరించేందుకు చేసిన అనేక ప్రయత్నాల తరువాత, పాకిస్తాన్ విమానాన్ని కూల్చివేయమని ఆ రెండు విమానాలకు ఆదేశాలందాయి. భారత కాలమానం ప్రకారం ఉ 11:17 గంటలకు, అంటే అట్లాంటిక్-91 విమానం గాల్లోకి ఎగిరిన రెండు గంటలకు, మిగ్ విమాన పైలట్ పి.కె. బుందేలా దానిపై ఇన్‌ఫ్రారెడ్ హోమింగ్ -60 క్షిపణిని పేల్చాడు. అది అట్లాంటిక్-91 యొక్క ఎడమ ఇంజన్ను ఛేదించింది. దీంతో విమానం నియంత్రణ కోల్పోయి, గింగిరాలు తిరుగుతూ సుమారు 11:30 గంటల సమయంలో ప్రదేశంలో కూలిపోయింది. విమానంలో ఉన్న 16 మందీ మరణించారు.
భారత వాదన ప్రకారం, మిగ్ విమానాలు అట్లాంటిక్‌ను దగ్గరలోని భారత స్థావరానికి తీసుకువచ్చేందుకు ప్రయత్నించాయి. అయితే పాకిస్తాన్ విమానం హఠాత్తుగా సరిహద్దు వైపు దూసుకువెళ్ళేందుకు ప్రయత్నించింది; అప్పుడే భారత విమానాలు దానిపై దాడి చేసాయి. సరిహద్దుకు రెండువైపులా 2 కి.మీ. వరకూ శకలాలు పడ్డాయని భారత్ చెప్పింది. చొరబాటు కోరి క్రీక్‌ వద్ద 10 కి.మీ. వరకూ జరిగిందని భారత్ తెలిపింది. పాకిస్తాన్ ఈ సంఘటనను ఐక్యరాజ్యసమితి దృష్టికి తీసుకువెళ్తామని చెప్పింది. గతంలోను ఈ ప్రాంతంలో గగనతల ఉల్లంఘనలు జరిగాయని, గత సంవత్సరం పాకిస్తాన్‌కు చెందిన మానవరహిత నిఘా విమానం భారత గగన తలంలోకి 150 కి.మీ. దూరం చొరబడి భుజ్ వైమానిక స్థావరం దరిదాపుల్లోకి రాగా, భారత వైమానిక దళం దాన్ని క్షిపణులతో కూల్చివేసిందనీ భారత అధికారులు తెలిపారు.
భారతీయ విశ్లేషకులు, రాన్ ఆఫ్ కచ్ ప్రాంతంలో ఘర్షణలు మామూలేనని, ద్వైపాక్షిక ఒప్పందాలున్నా ఇరుపక్షాలు కూడా గతంలో చొరబాట్లు చేసాయనీ చెప్పారు. అందుచేత, అట్లాంటిక్ విమానం కూల్చివేత ఆశ్చర్యం కలిగించింది. 1999 జనవరి తరువాత పాకిస్తాన్ సైనిక విమానాలు కనీసం 50 సార్లు భారత గగన తలాన్ని అతిక్రమించాయని భారత అధికారులు తెలిపారు. పాకిస్తాన్‌కు చెందిన అట్లాంటిక్ విమానాలు భారత భూభాగంపై ఎగరడం, హిందూ మహాసముద్రంలో భారత నౌకాదళ నౌకలకు దగ్గరగా రెచ్చగొట్టేలా ఎగురుతూ ఉన్న వీడియో టేపులను కూడా చూపారు. కొందరు భారత విశ్లేషకులు, 1983 లో ఇలాంటి సంఘటనలోనే అట్లాంటిక్‌ను దాదాపుగా కూల్చేసిన విషయాన్ని చెబుతూ, అలాంటివే మరికొన్ని ఘటనల గురించి కూడా చెప్పారు.
అట్లాంటిక్ భారత గగన తల రక్షణ వ్యవస్థ గురించి కూపీ లాగుతూ ఉండిఉండవచ్చని కొందరు నిపుణులు చెప్పారు. పాకిస్తాన్ చేపట్టిన సైనిక చర్య లాంటి దానిలో ఇది భాగం కాకపోవచ్చని వాళ్ళు చెప్పారు. కూల్చివేత స్థలాన్ని సందర్శించిన విదేశీ దౌత్యవేత్తలు ఆ విమానం నిషేధిత ప్రాంతంలోకి వెళ్ళి ఉండొచ్చని భావించారు. విమానం సరిహద్దుకు అంత దగ్గరగా ఎందుకు ఎగురుతోందో పాకిస్తాన్ చెప్పలేకపోయిందని కూడా వారు అన్నారు. భారత ప్రతిచర్య సమర్ధనీయం కాదని కూడా అన్నారు. జి8 దేశాలు, భద్రతా సమితిలోని దేశాలతో సహా అనేక దేశాలు, పాశ్చాత్య మీడియా పాకిస్తాన్ విమానం సరిహద్దుకు అంత దగ్గరగా ఎగరడంలోని ఔచిత్యాన్ని ప్రశ్నించాయి.
దాడి జరిగిన మరుసటి రోజున పాత్రికేయులను ఘటనా స్థలానికి తీసికొని వెళ్తున్న భారత వాయుసేన హెలికాప్టరుపై పాకిస్తాన్ నావికాదళం భూమ్మీంచి ఆకాశంలోకి ప్రయోగించే క్షిపణిని పేల్చింది. పాకిస్తాన్ మాత్రం తమ గగనతలాన్ని అధిగమించిన రెండు భారత వాయుసేన విమానాలపై క్షిపణి కాల్పులు జరిపామని ప్రకటించింది. హెలికాప్టరులో ప్రయాణిస్తున్న అంతర్జాతీయ, భారత పాత్రికేయులు, ఆకాశంలో పెద్ద వెలుగు కనిపించిందని, హెలికాప్టరు అల్లల్లాడిపోయిందనీ చెప్పారు. క్షిపణి కాల్పులను ఇది సూచిస్తోంది. భారత వాయుసేన, భారత గడ్డపై పడ్డ శకలాలను చూపించే ఆ ప్రయాణాన్ని అంతటితో ఆపేసింది.
పాకిస్తాన్ నౌకాదళానికి చెందిన అట్లాంటిక్ విమానాన్ని భారత వాయుసేన విమానాలు కూల్చివేసిన ఘటనే అట్లాంటిక్ విమానం కూల్చివేత ఘటన. 1999 ఆగస్టు 10 న 16 మంది ప్రయాణీకులతో కూడిన పాకిస్తాన్ వాయుసేనకు చెందిన బ్రెగెట్ అట్లాంటిక్ గస్తీ విమానం భారత గగనతలాన్ని అతిక్రమించగా, భారత వాయుసేనకు చెందిన మిగ్ 21 విమానాలు దాన్ని కూల్చివేసాయి. కార్గిల్ యుద్ధం ముగిసిన నెలలోపే జరిగిన ఈ సంఘటన అప్పటికే ఉద్రిక్తంగా ఉన్న రెండు దేశాల సంబంధాలను మరింత తీవ్రతరం చేసాయి.
దీని తరువాత రాన్ ఆఫ్ కచ్‌కు దగ్గర్లోని రెండు దేశాల సైనిక బలగాలను అత్యంత తీవ్ర స్థాయి అప్రమత్తతతో ఉంచారు. పాకిస్తాన్ తమ నావికులను భుజం మీద నుండి ప్రయోగించే ఇన్‌ఫ్రారెడ్ హోమింగ్ లేసర్ గైడెడ్ క్షిపణులతో సహా సంఘటన స్థలానికి పంపించింది. కార్గిల్ యుద్ధం ముగిసిన వెంటనే జరిగిన ఈ ఘటన ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆందోళన కలిగించింది. అమెరికా విదేశీ మంత్రిత్వ శాఖ, ఉపఖండంలో "తీవ్ర ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్నట్లు"గా ప్రకటించింది.
ఈ ఘటన రెండు దేశాల మధ్యా వాద ప్రతివాదాలకు దారితీసింది. విమానం నిరాయుధంగా ఉందని, విమాన శకలాలు పాకిస్తాన్ భూభాగంలోనే పడ్డాయని, అది భారత గగన తలాన్ని అతిక్రమించలేదనీ పాకిస్తాన్ వాదించింది. పాకిస్తాన్ వాదనల ప్రకారం, ఆ విమానం శిక్షణ కార్యకలాపాల నిమిత్తమై పాకిస్తాన్ గగనతలంలోనే ఎగురుతోంది. మరణించిన సైనికుల సంస్మరణలో పాల్గొన్న పాకిస్తాన్ ప్రధాని, ఈ కూల్చివేతను ఆటవిక చర్యగా వర్ణించాడు.
పాకిస్తాన్ సైన్యం, తమ దేశంలో ఉన్న విదేశీ దౌత్యవేత్తలను సంఘటన స్థలానికి తీసుకువెళ్ళి చూపించింది. ఆ విమానం సరిహద్దును అతిక్రమించి ఉండొచ్చని దౌత్యవేత్తలు భావించారు. భారత ప్రతిచర్య సమర్థనీయం కాదని కూడా వాళ్ళు భావించారు.
తరువాత పాకిస్తాన్ ఈ సంఘటనను అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానానికి తీసుకువెళ్ళి, భారత్‌ నుండి నష్ట పరిహారం ఇప్పించాలని కోరింది. ఈ కేసును విచారించే అధికార పరిధి తమకు లేదని చెబుతూ కోర్టు ఆ కేసును కొట్టివేసింది.
1971 నాటి భారత పాక్ యుద్ధం తరువాత పాకిస్తాన్ నౌకాదళం ఒక విమానాన్ని కోల్పోవడంగానీ, ఇంతమంది ప్రాణాలను కోల్పోవడం గానీ ఇదే ప్రథమం.
ఇతను ఏడుగురు గొప్ప ఋషులలో ఒకరిగా పరిగణించబడ్డాడు, ఈ సప్త ఋషులు బ్రహ్మ యొక్క మనస్సు నుండి ఉద్భవించినారని హిందువులు నమ్ముతారు.
మరొక పురాణం ప్రకారం, క్రతువు తన తండ్రి బ్రహ్మ ఎడమ కన్ను నుండి జన్మించాడని నమ్ముతారు. ఇతను సన్నతిని పెళ్లి చేసుకున్నాడు, ఈ జంటకు వాలఖిల్యులు అని పిలవబడే అరవై వేల మంది పిల్లలు కలిగి ఉన్నారు, వారు బొటనవేలు యొక్క పరిమాణం, నదుల ఒడ్డున నివసిస్తారు. ఒకసారి దేవతల రాజు అయిన ఇంద్రుడు వీరిని అవమానించాడు. దానితో వాలఖిల్యులు వారి తపస్సు యొక్క శక్తి ద్వారా, వారు శివుడిని ఆనందింప చేయగలిగారు. శివుడు నుండి పొందిన వరం వలన వారు ఇంద్రుడు నుండి అమృతము భాండం బయటకు తీసే పక్షిని తయారు చేయగలరు.
దేవతలు అందరూ శివుడు దగ్గరకుకి వెళ్లారు, అతని దయ కొరకు ప్రార్థించారు. శివుడు వారిని జంతువులవలె ఆయనకు కొంతకాలం వరకు సేవ చేయవలెనని,
అప్పుడు మాత్రమే వారు వారి అసలు స్థితిని తిరిగి పొందుతారు అని శలవిచ్చాడు. అందరు దేవతలు దీనికి అంగీకరించారు. శివుడు వివిధ దేవతల పళ్ళు, కళ్ళు, వృషణాలను పునరుద్ధరించాడు. తన మెడ మీద ఒక మేక తలపై ఉంచడం ద్వారా దక్షుడు కూడా పునరుద్ధరించబడ్డాడు.
శివుడు యొక్క వరం కారణంగా క్రతువు ఋషి మళ్లీ వైవస్వత మన్వంతరంలో జన్మించాడు. ఈ మన్వంతరంలో ఇతనికి కుటుంబం లేదు. క్రతువు బ్రహ్మ దేవుడు యొక్క చేతి నుండి జన్మించినట్లు తెలుస్తుంది, అలాగే ఇతర ఋషులు బ్రహ్మ శరీరం యొక్క ఇతర భాగాల నుండి జన్మించినట్లు వర్ణించబడింది. .
ఇతనికి 60,000 మంది పిల్లలు ఉన్నారని చెప్పబడింది. వారికి "వాలఖిల్యులు"గా పేరు పెట్టారు. వారు బొటనవేలు కన్నా పెద్దగా ఉండరు. వీరు పవిత్రమైన మనసుతో, పవిత్రమైనవారుగా ఉందురు. అందరూ బ్రహ్మచారులు, వేదాలను అభ్యసించిన విద్యార్ధులు.
క్రతువు" రెండు వేర్వేరు యుగాలలో కనిపించిన ఋషి. స్వాయంభువ మన్వంతరంలో, క్రతువు"' ఒక ప్రజాపతి, బ్రహ్మ దేవుడుకు చాలా ప్రియమైన కుమారుడు. క్రతువుకు కూడా పుణ్య, సత్యవతి అను ఇద్దరు సోదరీమణులు ఉన్నారు.
ఆమె తన సామర్థ్యంతో గ్రాడ్యుయేట్ అసిస్టేంట్ నుండి టెక్నీషియన్‌గా, సైంటిఫిక్ అసిస్టెంట్‌గా, చివరకు శాస్త్రవేత్తగా స్థాయిని పెంచుకుంది. ఆమెకు కాబోయే భర్త రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో మరణించిన తర్వాత ఆమె తన దృష్టిని వృత్తి జీవితంపై మరల్చింది. 1942 లో ఆమె "స్కాట్ ఎజి"లో తన సేవలను కొనసాగిస్తూనే రసాయన శాస్త్రాన్ని అభ్యసించించింది. కాని రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత మారిన పరిమాణాల దృష్ట్యా చదువును కొనసాగించలేకపోయింది. "జెనా" ప్రాంతం సోవియట్ ఆక్రమిత జోన్ లో ఉంది. ప్రపంచంలో అత్యుత్తమ గాజు తయారీ సాంకేతిక పరిజ్ఞాన సౌకర్యం ఈ ప్రాంతంలో కేంద్రీకృతమై ఉంది. పశ్చిమ దేశాల కూటమి ఈ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఆ ప్రాంతం నుండి బదిలీ చేయాలని అనుకుంది. అందువలన 41మంది నిపుణులు, మేనేజర్లు "స్కాట్ ఎజి" నుండి పశ్చిమ ప్రాంతానికి రప్పించబడ్డారు. అందులో ఆమె కూడా ఉంది.
ఆమె 1915 లో "వైమార్" లో జన్మించింది. వారి కుటుంబం 1922లో "జెనా" ప్రాంతానికి వెళ్ళింది. అక్కడ ఆమె పాఠశాల విద్యను అభ్యసిందింది. 1935లో ఆమె హైస్కూలు లో గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తిచేసిన తరువాత, "స్కాట్ ఎజి" సంస్థలో గ్రాడ్యుయేట్ అసిస్టెంట్ గా శిక్షణ పొందింది. ఆ సంస్థ ఐరోపాలో దృశాశాస్త్రానికి సంబంధించిన గాజు రకాలను రూపొందించడంలో ప్రత్యేక సాంకేతక పరిజ్ఞానం కలిగినది. అక్కడ పనిచేసే ప్రారంభ సంవత్సరాలలో ఆమె "పలుచని ఫిల్ములు" అభివృద్ధి కోసం పనిచేసింది. ఆ పరిశోధన ప్రస్తుతం "సన్ గ్లాస్", పరావర్తనం చెందించని కటకాల తయారీకి ఉపయోగపడుతుంది.
మార్గా ఫాల్స్టిచ్ జర్మన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త. ఆమె 44 సంవత్సరాలుగా "స్కాట్ ఎజి" లో తన సేవలనందిస్తుంది. ఆమె పనిచేసిన కాలంలో 300 రకాలకు పైగా దృశాశాస్త్రానికి సంబంధించిన గాజు పదార్థాలను రూపొందించింది. ఆమె పేరుతో 40 రకాల గాజు పదార్థాల పేటెంట్లు నమోదు కాబడినవి. ఆమె "స్కాట్ ఎజి" లో మొదటి మహిళా ఎగ్జిక్యూటివ్ గా పనిచేసింది.
1949లో "లాండ్‌షట్" లో నూతన పరిశోధనా ప్రయోగశాలను "స్కాట్ ఎజి" నుండి వచ్చిన ప్రజల కోసం, పరిశోధనలను కొనసాగించేందుకు నెలకొల్పబడినది. అయినప్పటికీ 1948లో "జెనా" లో ఉన్న గాజు పరిశ్రమ కైవశం చేసుకొనబడింది. 1949లో జర్మనీ విభజన జరిగినది. అందువలన కొత్త పరిశ్రమను "స్కాట్ ఎజి నుండి వచ్చిన 41మంది గాజు తయారీదారుల" కోసం "మైంజ్" లో నెలకొల్పారు.
"మైంజ్" ప్రాంతం శివారు ప్రాంతమైన "న్యూస్టాడ్" వద్ద ఈ పరిశ్రమ 1952లో ప్రారంభించబడినది. ఇచట మార్గా ఫాల్స్టిచ్ తన పరిశోధనలను కొనసాగించి వివిధ రకాల గాజు పదార్థాల అభివృద్ధి కోసం కృషి చేసింది. ఆమె ప్రత్యేకంగా సూక్ష్మదర్శిని, దూరదర్శిని వంటి పరికరాలలో ఉపయోగించే కటకాలను రూపొందించుటకు కృషి చేసింది.
సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల శృంగవరపుకోటలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల కొత్తవలసలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల అనంతగిరిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శృంగవరపుకోటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల శృంగవరపుకోటలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి.
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
శేఖ‌ర్‌ని, శివాజీ స్నేహితుడు ప్ర‌సాద్‌ని గాయ‌త్రి ప‌టేల్ ఎందుకు చంపించాడు వంటివ‌న్నీ మిగిలిన కథలో భాగం.
శ్రీ లక్ష్మీ ప్రసన్న పిక్చర్స్ పతాకంలో గాయత్రి అనే చిత్రాన్ని నిర్మించబోతున్నామని, అందులోని హీరో, విలన్ రెండు పాత్రల్లో తాను నటిస్తున్నట్టు,మంచు విష్ణు, శ్రియా సరన్ అందులో ప్రధాన పాత్రల్లో నటిస్తున్నట్టు మోహన్ బాబు ప్రకటించాడు. నటులు బ్రహ్మానందం, పోసాని కృష్ణ మురళి, కోట శ్రీనివాసరావు, తనికెళ్ళ భరణి, అలీ ముఖ్యమైన పాత్రలు పోషించడానికి, ఎస్.తమన్ సంగీతాన్ని అందించడానికి సంతకం చేశారు. ఈ చిత్రాన్ని తిరుపతి, రామోజీ ఫిల్మ్ సిటీలో చిత్రీకరించారు. జై సింహా చిత్రీకరణలో ఉన్న నటుడు నందమూరి బాలకృష్ణ గాయత్రీ షూటింగ్ లోకేషన్ కు వచ్చి చిత్ర యూనిట్ కు శుభాకాంక్షలు తెలిపాడు. యాక్షన్ డైరెక్టర్ కనల్ కన్నన్, విఎఫెక్స్ కోసం నీరో మోషన్ కంట్రోల్ రిగ్ ఉపయోగించి 11 రోజులపాటు మోహన్ బాబు రెండు పాత్రల మధ్య ఒక ఫైట్ ను చిత్రీకరించారు.
గాయత్రి 2018, ఫిబ్రవరి 9న విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. మదన్ దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో మోహన్ బాబు, శ్రియా సరన్, విష్ణు మంచు, బ్రహ్మానందం, పోసాని కృష్ణ మురళి, కోట శ్రీనివాసరావు, తనికెళ్ళ భరణి, ఆలీ తదితరులు ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. ఇది అమితాబ్ రెజా చౌదరి దర్శకత్వం వహించిన బంగ్లాదేశ్ సినిమా అనాబాజీ కి రీమేక్ సినిమా.
బాలబడి శృంగవరపుకోటలోను, ప్రాథమిక పాఠశాల పులుసుమామిడిలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల లుంగపర్తిలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల అనంతగిరిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల అనంతగిరిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల శృంగవరపుకోటలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి.
చతుఃశతకానికి నలందా ఆచార్యుడు ధర్మపాలుడు రాసిన వ్యాఖ్యను, ప్రసిద్ధ చైనా యాత్రికుడు హుయాన్ త్సాంగ్ 'చతుఃశాస్త్ర వైపుల్యం' పేరుతో చైనా భాషలోకి అనువదించాడు.
సా.శ. 7 వ శతాబ్దంనకు చెందిన చంద్రకీర్తి ఆర్యదేవుని చతుఃశతకానికి "చతుశ్శతకటీకా" అనే వ్యాఖ్యను రాసాడు. అయితే చంద్రకీర్తి వ్యాఖ్య మూల సంస్కృతంలో కొద్దిభాగం మాత్రమే లభ్యం. దీని ప్రాథమిక భాగాన్ని సంస్కృతంలో హర ప్రసాద్ శాస్త్రి సేకరించి ప్రకటించారు. మిగిలిన భాగం టిబెట్ అనువాదం నుండి పునః సంస్కృతీకరించారు.
చతుశ్శతకం అనేది మహాయాన బౌద్ధం లోని మాధ్యమిక సంప్రదాయానికి చెందిన గొప్ప తాత్విక గ్రంథం. దీనిని రచించినది బౌద్ధ తత్వవేత్త అయిన ఆచార్య "ఆర్యదేవుడు". మాధ్యమిక శాఖా సంప్రదాయానికి మూల గ్రంథంగా వున్న 'చతుశ్శతకం' బౌద్ధ సాహిత్యంలోని 13 ఉద్గ్రందాలలో ఒకటి. ఈ గ్రంథంలో వైదిక కర్మకాండ పట్ల నిరశన ప్రబలంగా కనిపిస్తుంది.
ఈ సంస్కృత గ్రంథంలో 16 అధ్యాయాలు ఉన్నాయి. ప్రతీ అధ్యాయానికి 25 కారికలు చొప్పున మొత్తం 400 పద్యాలున్నాయి. దీనిలో గల 4 శతకాలలో మొదటి రెండు శతకాలు బౌద్ధ ధర్మ శాసనాత్మికాలు. అనగా వీటిలో బౌద్ధ ధర్మం యొక్క శాస్త్రీయ పరిశీలన కనిపిస్తుంది. చివరి రెండు శతకాలు విగ్రహ శతకాలు అంటే పరమతఖండనాత్మికాలు. ఒకవైపున మాధ్యమిక ధర్మాన్ని సమర్ధిస్తూనే మరోవైపున సాంఖ్య, వైశేషిక, జైన, లోకాయుత దర్శనాలను ఖండించాడు. ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణ కర్మకాండ పట్ల నిరసన ఇతని దర్శనంలో ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తుంది.
దీని రచయిత ఆర్యదేవుడు క్రీ.పూ. 3 వ శతాబ్దానికి చెందినవాడు. ఇతను ఆచార్య నాగార్జునునికి ప్రముఖ శిష్యుడు. ఆచార్య నాగార్జునుని తరువాత మాధ్యమిక బౌద్ధధర్మాన్ని వ్యాప్తి చేసిన వారిలో ఆర్యదేవుడు ముఖ్యుడు. మాధ్యమికవాదానికి నాగార్జునుని ' మాధ్యమిక కారికలు' ఎటువంటివో, ఆర్యదేవుని 'చతుశ్శతకం'కు కూడా అటువంటి ప్రశస్తి ఉంది.
మొఘల్ సామ్రాజ్య పతనం అనంతరం భారతదేశం బ్రిటీష్ పాలనలోకి వచ్చాకా సింధ్ ప్రాంతం మొదట్లో బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీలో భాగంగా ఉండేది. 1935లో సింధ్ ప్రావిన్సును బొంబాయి నుంచి విడదీసి ఏర్పాటుచేశాకా విడిగా సింధ్ ఏర్పడింది. బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీలో ఉన్నన్నాళ్ళూ సింధీలు ఎక్కువగా ఉన్న థార్ ఎడారి ప్రాంతమైన థార్‌పార్కర్‌లో గుజరాతీ భాషలో, మిగిలిన ప్రాంతాల్లో కొంతమేరకు సింధీలో బోధన జరిగేది. ప్రత్యేకంగా సింధ్ ప్రెసిడెన్సీ ఏర్పడ్డాకా విస్తారంగా సింధీలో విద్యాబోధన ప్రారంభమైంది. 1947లో పాకిస్తాన్ ఏర్పడినప్పుడు సింధ్ ప్రాంతం మొత్తంగా పాకిస్తాన్‌లో భాగమైంది. పాకిస్తాన్ భాషా విధానం ప్రకారం పాకిస్తాన్ వ్యాప్తంగా ఉర్దూ ఏకైక అధికార భాషగా మారడంతో సింధీ భాషలో విద్యాబోధన పోయి, ఉర్దూ మాధ్యమంలో బోధన ప్రారంభమైంది. బంగ్లాదేశ్ ఉద్యమ ప్రభావంతో భాషా విధానం మారే కొద్దీ సింధీ భాషలో విద్యాబోధన కూడా పెరగజొచ్చింది.
ఇండో-ఆర్యన్ భాషాకుటుంబంలోని ఇతర భాషల్లానే, సింధీ కూడా ప్రాచీన ఇండో-ఆర్యన్ , మధ్య ఇండో-ఆర్యన్ దశలు దాటుకుని సా.శ.10వ శతాబ్దిలో కొత్త ఇండో-ఆర్యన్ దశలోకి చేరుకుంది. 15వ శతాబ్ది నుంచి రాతలో విస్తారంగా సింధీ భాష లభిస్తోంది. మధ్యయుగాల నాటి సింధీ ఆధ్యాత్మిక సాహిత్యం లో సూఫీ కవిత్వం, అద్వైత వేదాంత కవిత్వం ఉండేవి. 1843 నుంచి ఆధునిక యుగంగా సింధీ సాహిత్య వేత్తలు భావిస్తారు. ఆధునిక యుగంలో పలు విధాల సాహిత్యప్రక్రియల్లో సింధీ సాహిత్యం విలసిల్లుతోంది. 20వ శతాబ్ది మధ్యభాగం నుంచి పాకిస్తాన్, భారతదేశాల సింధీ సాహిత్యంలో గణనీయమైన భేదం కనిపిస్తూ వస్తోంది. పాకిస్తానీ సింధీ సాహిత్యంలోనూ, భాషలోనూ విస్తారంగా పర్షియన్, అరబిక్ పదజాల వినియోగం కనిపిస్తూండగా, భారతీయ సింధీ సాహిత్యంపై హిందీ ప్రభావం గాఢంగా ఉంది.
సింధీ భాష మాట్లాడేవారిలో ఎక్కువశాతం పాకిస్తాన్‌లోని సింధ్ ప్రావిన్సులోనూ, భారతదేశంలోని గుజరాత్ రాష్ట్రంలో కచ్ ప్రాంతంలోనూ, మహారాష్ట్రలోని ఉల్‌హాస్ నగర్ ప్రాంతంలోనూ ఉన్నారు. మిగిలిన సింధీ భాషీయుల్లో భారతదేశ విభజన సమయంలో కొత్తగా ఏర్పడిన పాకిస్తాన్ నుంచి భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు వలసవచ్చి స్థిరపడ్డ సింధీ హిందువులు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సింధీ డయాస్పోరా ప్రజలు ఉన్నారు. ఈ క్రమంలో పైన ప్రస్తావించిన ప్రాంతాలు మాత్రమే కాక పాకిస్తాన్‌లోని బలూచిస్తాన్, పంజాబ్ ప్రావిన్సులు, భారతదేశంలోని రాజస్థాన్, పంజాబ్, సింధీలు వలసవెళ్ళిన హాంగ్‌కాంగ్, ఒమన్, ఇండోనేషియా, సింగపూరు, యుఎఇ, రష్య, యుకె, అమెరికా వంటి దేశాల్లోనూ సింధీ మాట్లాడతారు.
సింధీ భాష ప్రామాణిక మాండలికం విచోలీ సింధీ. ఈ మాండలికం ప్రధానంగా మధ్య సింధ్ ప్రాంతానికి చెందినది. సింధీ రచనలు, సాహిత్యంపై విచోలీ సింధీ ప్రభావం అధికం. థార్ ఎడారి ప్రాంతంలో మాట్లాడే మాండలికాన్ని థారీ మాండలికం అంటారు. ఉత్తర సింధీలో సిరైకీ మాండలికం మాట్లాడతారు ఈ మాండలికానికి, దక్షిణ పంజాబ్‌కు చెందిన సరైకీ భాషకీ సంబంధాలున్నాయి. ఈ మాండలికాన్ని కొందరు సింధీ భాష మాండలికమనీ, మరికొందరు పండితులు సరైకీ భాష మాండలికమనీ భావిస్తూంటారు.
పలువురు సింధీ హిందువులు, సింధీ సిక్ఖులు విభజన సమయంలో భారతదేశంలోకి వలస రావడం, రాజస్థాన్, గుజరాత్ వంటి సరిహద్దు రాష్ట్రాల్లో తొలినుంచీ సింధీయుల గణనీయమైన సంఖ్యలో ఉండడం కారణంగా భారతదేశం సింధీని అధికార భాష చేసింది. సింధీని భాషగా కానీ, బోధన మాధ్యమంగా కానీ ఎంచుకుని చదవవచ్చన్న అవకాశం భారతదేశం ఇచ్చింది. రాజస్థాన్, గుజరాత్, మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లో సింధీ మూడవ భాషగా ఎంచుకుని చదివేందుకు వీలుంది. రాజస్థాన్‌లో సింధీ భాషాభివృద్ధి కోసం రాజస్థాన్ సింధీ అకాడమీ కూడా ఏర్పాటయింది.
సింధీ లిపి ప్రామాణికీకరణ పొందేలోగానే వాణిజ్యానికి సింధీ భాషను దేవనాగరి, లండా భాషల్లో ఉపయోగించడం కనిపిస్తుంది. సాహిత్య, మతపరమైన రచనల కోసం అబ్-ఉల్-హసన్ సింధీ అన్న అరబిక్-పర్షియన్ శైలి లిపి, గురుముఖి లిపి వాడడం కనిపిస్తుంది. 19వ శతాబ్ది చివరి భాగంలో బ్రిటీష్ పరిపాలనా కాలంలో దేవనాగరి లిపి, తత్సంబంధిత లిపులకు బదులు పర్షియన్ లిపిలో రాయడాన్ని అధికారికంగా ప్రామాణీకరించారు.
సింధీ చారిత్రకంగా సింధ్ ప్రాంతంలో, సింధీ ప్రజలు మాట్లాడే ఇండో-ఆర్యన్ భాష. పాకిస్తాన్‌లోని సింధ్ ప్రావిన్సుకు ఇది అధికారిక భాష. భారత దేశంలో ఏ రాష్ట్రానికి సింధీ భాష అధికారిక భాషగా లేదు, కానీ భారత ప్రభుత్వం గుర్తించిన షెడ్యూల్డ్ భాషల్లో ఇది ఒకటి.
8వ శతాబ్దిలోనే సింధీ మహాభారతం రాతలో ఉందని పేర్కొంటూంటారు. అయితే 15వ శతాబ్ది నాటికే సింధీ రాత ప్రతులకు సంబంధించిన వివరాలు దొరుకుతున్నాయి.