polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ట్యూన్డ్ సర్క్యూట్ ద్వారా మనకి కావలసిన రేడియో స్టేషను సిగ్నల్ ని మాత్రమే రాబట్టడం ఒక ఉదాహరణ. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధానికి ముందు. ఈఉపవిభాగాన్ని రేడియో ఇంజనీరింగ్ అని పిలిచేవారు. దీనిలో రేడార్, రేడియో, టెలివిజన్ మాత్రమే వుండేయి. ఆ తరువాత ఆధునిక శ్రవణ వ్యవస్థలు, కంప్యూటర్లు, మైక్రోప్రాసెసర్లు దీనిలో మమేకమవటంతో ఎలెక్ట్రానిక్ ఇంజనీరింగ్ గా మారింది.
1959 లో సమీకృత వలయం కనుగొనకముందు, సర్క్యూట్లు వేరు వేరు కాంపొనెంట్లు వాడి చేసేవారు. ఇవి ఎక్కువ స్థలం, శక్తి తీసుకోవటంతో పాటు తక్కువ వేగంతో పనిచేసేవి. దానికి బదులుగా ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్క్యూట్లులో లక్షలకొలది ట్రాన్సిస్టర్లతో ఒక నాణెం పరిమాణంలో వుంచి పనిచేయడంతో శక్తివంతమైన కంప్యూటర్లు, ఇతర ఎలెక్ట్రానిక్ పరికరాలు చేయటానికి వీలయ్యింది.
డిగ్రీ పొంది, కొంత అనుభవం పొందినతరువాత ఛార్టర్ ఇంజనీర్ గా నమోదు చేసుకోవచ్చు. కొన్నిపనులకు వృత్తిపర ఇంజనీర్ ధ్రువీకరణ తప్పనిసరికావొచ్చు.
వృత్తిపర సంస్థలు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఇన్సిట్ట్యూట్ ఆఫ్ ఎలెక్ట్రికల్ ఇంజనీర్స్ , ఇన్సిట్ట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ , భారతదేశంలో ఇన్సిట్ట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీర్స్, ఇన్సిట్ట్యూట్ ఆఫ్ ఎలెక్ట్ర్కానిక్స్ అండ్ టెలికమ్యూనికేషన్ ఇంజినీర్స్ ఉన్నాయి. 360000 పైగా సభ్యులతో దాదాపు 30 శాతం ఇంజనీరింగ్ పరిశోధన తన పత్రికల ద్వారా ప్రకటితమవుతుంది.
సాంకేతిక నైపుణ్యాలు పాతబడటం ఇంజనీర్లకి పెద్ద సమస్య. నైపుణ్యాన్ని పెంచుకోవడంకోసం, వృత్తిపరసంస్థలలో సభ్యత్వం, పత్రికలు చదవడం తప్పనిసరి.
ఆస్ట్రేలియా, కెనడా, యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీర్లు కార్మికులలో 0.25% శాతం వుంటారు . ఇతరదేశాలలో వీరిశాతం ఇంకా ఎక్కువ ఉంది.
17వశతాబ్ది తొలి దశనుండి శాస్త్రవేత్తలు విద్యుత్ పై అధ్యయనం చేసేవారు. అలెస్సాండ్రో వోల్టా 1775 లో స్థితి విద్యుత్ చార్జీ తయారీ యంత్రం, 1800లో వోల్టాయిక్ పైల్ అనగా ఆధునిక బ్యాటరీకి మూలరూపం తయారు చేశాడు. జార్జి ఓమ్ 1827 లో కరెంటుకి వోల్టేజికి సంబంధాన్ని కనుగొన్నాడు. 1831 లో, మైఖేల్ ఫారడే, ఎలెక్ట్రోమాగ్నెటిక్ ఇండక్షన్, 1873లో జేమ్స్ క్లార్క్ మాక్స్వెల్ విద్యదయాస్కాంత సూత్రాలు కనుగొన్నాడు. 1882 లో థామస్ అల్వా ఎడిసన్ రపంచంలో తొలిసారి విద్యుత్ ప్రసార నెట్వర్క్ తయారుచేశాడు. 1887 లో, నికోలా టెస్లా ఆల్టర్నేటింగ్ కరెంట్ అనబడే విద్యుత్ ప్రసార విధానాన్ని కనుగొన్నాడు. ఇది తరువాత ప్రాచుర్యం పొందింది. వీరికృషితో ఇండక్షన్ మోటార్, టెలిగ్రాఫ్ లాంటివి అభివృద్ధి పరచబడ్డాయి.
చాలా మంది శాస్త్రవేత్తలు రేడియో అభివృద్ధికి కృషిచేసారు. 1897 లో కార్ల్ ఫెర్డినాండ్ బ్రాన్ కేథోడ్ రే ట్యూబ్ ని ఆసిలోస్కోప్ కొరకు కనుగొన్నాడు. ఇదే తరువాత టెలివిజన్ కి దారితీసింది. 1895 లో గుగ్లియెల్మో మార్కోని ఒకటిన్నర మైళ్లదూరం వైర్లెస్ సిగ్నల్ ను పంపించాడు. 1941 లో కొన్రాడ్ జూస్ 3 కంప్యూటర్ తయారు చేశాడు. ట్రాన్సిస్టర్ ను 1947 లో విలియమ్ బి షాక్లీ జాన్ బార్డీన్, వాల్టర్ బ్రాటెయిన్ తయారు చేశారు. 1958 లో జాక్ కిల్బీ, 1959 లో రాబర్ట్ నోయిస్ ఒకటి కంటే ఎక్కువ ట్రాన్సిస్టర్లు వుండే సమీకృత వలయం 1968 లో టెడ్ హాఫ్ నేతృత్వంలో ఇంటెల్ మైక్రోప్రాసెసర్ తయారీచేయడంతో పర్సనల్ కంప్యూటర్ తయారీకి మార్గం సుగమం అయ్యింది.
ఎలెక్ట్రిసిటీ. ఎలెక్ట్రానిక్స్, ఎలెక్ట్రోమాగ్నెటిజమ్ విషయాలకు సంబంధించన అధ్యయనమే ఎలెక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్ . పందొమ్మిదవ శతాబ్దం చివరి దశలో ఎలెక్ట్రికల్ టెలిగ్రాప్, విద్యుత్ శక్తి సరఫరా వాణిజ్యపరంగా ప్రారంభంతో ఇది ప్రత్యేక వృత్తిగా గుర్తింపు పొందింది. దీనిలో పవర్, ఎలెక్ట్రానిక్స్, కంట్రోల్ సిస్టమ్స్, సిగ్నల్ ప్రాసెసింగ్, టెలికమ్యూనికేషన్ అనే ఉపవిభాగాలు ఉన్నాయి. భారతదేశంలో ఎలెక్ట్రానిక్స్ ఇంజనీరింగ్ తక్కువస్థాయి వ్యవస్థలను కంప్యూటర్, ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్కూట్స్ తో పనిని సూచించడానికి వాడతారు, ఎలెక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్, భారీ స్థాయి వ్యవస్థలను అనగా విద్యుత్ శక్తి వుత్పాదన, పంపిణీ, యంత్రాల నియంత్రణ వంటి వాటికి వాడతారు.
మైక్రోఎలెక్ట్రానిక్స్ చాలా సూక్ష్మమైన విడి భాగాలను ఎలా తయారు చేయాలో వివరిస్తుంది. వీటిని వాడి ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్క్యూట్లు చేస్తారు లేక నిర్దిష్ట పనిచేసే విడిభాగాలుగా వాడతారు. వీటిలో ముఖ్యమైనవి ట్రాన్సిస్టర్, రెసిస్టర్, కెపాసిటర్, ఇండక్టర్లు. వీటిని మరింత సూక్ష్మంగా చేయటాన్ని నానో ఎలెక్ట్రానిక్స్ అంటారు. రసాయనిక విధానంలో సిలికాన్ లేక గేలియమ్ ఆర్సెనైడ్ లేక ఇండియమ్ ఫాస్ఫైడ్ వంటి సెమీకండక్టర్ వేఫర్లపై కావలసినట్లుగా విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని నియంత్రించటమే దీనిలోప్రధానం. రసాయనశాస్త్రం, మెటీరియల్ సైన్స్, క్వాంటమ్ మెకానిక్స్ లాంటి విషయాలు చదవాల్సివస్తుంది.
దీని కొరకు, ఎలెక్ట్రానిక్ సర్క్యూట్లు, డిజిటల్ సిగ్నల్ ప్రాసెసింగ్, మైక్రోకంట్రోలర్లు, ప్రోగ్రామబల్ లాజిక్ కంట్రోలర్లు వాడుతారు. విమానాల గతి నియంత్రణ, చోదన నియంత్రణ, కార్లలో వుండే నియమిత వేగ నియంత్రణ , పారిశ్రామిక స్వయం చాలక వ్యవస్థలలో ఇది వాడబడుతుంది. ప్రతిస్పందనని గమనించి అనుకున్న స్థితిని చేరుకునేటట్లు చేయటమేవీరి ముఖ్యమైనపని.
సిగ్నల్ ప్రాసెసింగ్ సిగ్నల్ పై వివిధ చర్యలు వివరిస్తుంది. ఈ సిగ్నల్ ఎనలాగ్ లేక డిజిటల్ గా వుండవచ్చు. ఎనలాగ్ సిగ్నల్ ను పెద్దది చేయటం, కావలసిన పౌనపుణ్యాలను వేరుచేయటం, ఇంకొక సిగ్నల్ తో కలపటం, వేరుచేయటం చేయవచ్చు. డిజిటల్ సిగ్నల్ లో కంప్రెషన్ చేయటం, దోషాలు కనుగొనటం సరిచేయటం చేస్తారు. ఇది గణితంపై చాలా అధారపడుతుంది. రకరకాల క్షేత్రాలలో ఉదాహరణకు టెలివిజన్, ధ్వని వ్యవస్థలు, మొబైల్ ఫోన్లు, డిజిటల్ కెమేరాల, మిసైల్ నియంత్రణ లాంటి వాటిలో దీని వినియోగం ఉంది.
1882 లో థామస్ అల్వా ఎడిసన్ రపంచంలో తొలిసారి విద్యుత్ ప్రసార నెట్వర్క్ తయారుచేశాడు. ఇది 110 వోల్టుల డిసి విద్యుత్ మన్హటన్ లోని 59 మంది వినియోగదారులకివ్వబడింది. 1884 లో చార్లెస్ అర్జెనాన్ పార్సన్స్ విద్యుత్శక్తి తయారీకి నీటిఆవిరిటర్బైన్ తయారుచేశాడు. 1887 లో, నికోలా టెస్లా ఆల్టర్నేటింగ్ కరెంట్ అనబడే విద్యుత్ ప్రసార విధానాన్ని కనుగొన్నాడు. ఇది తరువాత ప్రాచుర్యం పొందింది. వీరికృషితో ఇండక్షన్ మోటార్ . టెలిగ్రాఫ్ లాంటివి అభివృద్ధి పరచబడ్డాయి.
విద్యుత్ ఇంజనీరింగ్ విద్యుత్ శక్తి ఉత్పత్తి, ప్రసారం, పంపిణీ, వాటికి సంబంధించిన పరికరాలగురించినది. వీటిలో ట్రాన్సఫార్మర్స్, విద్యుత్ జనరేటరులు, విద్యుత్ మోటార్లు, ఎక్కువ వోల్టేజి ఇంజనీరింగ్, పవర్ ఎలెక్ట్రానిక్స్ ఉన్నాయి. ప్రపంచంలోని చాలా ప్రాంతాలలో ప్రభుత్వాలు, విద్యుత్ వుత్పత్తి కేంద్రాలు, వినియోగ కేంద్రాలను కలిపే గ్రిడ్ అనబడే నెట్వర్క్ ను నిర్వహిస్తుంది. పవర్ ఇంజనీర్లు ఈ గ్రిడ్ కు సంబంధించిన వాటిపై పనిచేస్తారు.
జిపిఎస్ నుండి విద్యుత్ వుత్పత్తి వరకు ఎలెక్ట్రికల్ ఇంజనీర్లు చాలా సాంకేతికాలను అభివృద్ధి చేశారు. ఎలెక్ట్రికల్ వ్యవస్థలు, ఎలెక్ట్రానిక్ పరికరాల రూపకల్పన, అభివృద్ధి, పరీక్ష చేయటం, వాటిని పర్యవేక్షణ చేయటం వీరి పనిలోభాగం. ఉదాహరణకు, దూర సంచార వ్యవస్థలు, విద్యుత్ స్టేషన్లు, లైటింగ్, ఎలెక్ట్రికల్ వైరింగ్, గృహోపకరణాలు, పారిశ్రామిక యంత్రాలు మొదలగునవి.
ఎలెక్ట్రికల్ ఇంజనీర్లు సాధారణంగా 4 సంవత్సరాల పట్టభద్రులు. దీనిని బాచెలర్ ఆఫ్ ఇంజినీరింగ్, బాచెలర్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ అని పిలుస్తారు. దీనిలో భౌతిక శాస్త్రం, గణితం, కంప్యూటర్ సైన్స్, ఎలెక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్ కు ప్రత్యేకమైన విషయాలు వుంటాయి. పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ, డాక్టరేట్ చేయటానికి అవకాశం వుంటుంది. మూడు సంవత్సరాల డిప్లొమా కోర్సులు కూడా వుంటాయి.
17వశతాబ్ది తొలి దశనుండి శాస్త్రవేత్తలు విద్యుత్ పై అధ్యయనం చేసేవారు. విలియమ్ గిల్బర్ట్ అనే వ్యక్తి అయస్కాంత శక్తికి స్థితి విద్యుత్ కి తేడా కనిపెట్టడని చెపుతారు. అలెస్సాండ్రో వోల్టా 1775 లో స్థితి విద్యుత్ చార్జీ తయారీ యంత్రం, 1800లో వోల్టాయిక్ పైల్ అనగా ఆధునిక బ్యాటరీకి మూలరూపం తయారు చేశాడు
దీనిలో చాలా ఉపవిభాగాలున్నాయి. వాటిలో ముఖ్యమైనవి క్రింద ఇవ్వబడినవి. ఎలెక్ట్రానిక్ ఇంజనీరింగ్, కంప్యూటర్ ఇంజనీరింగ్ లాంటి కొన్నిటిని ప్రత్యేక విభాగాలుగా పరిగణించడం సాధారణం కూడా.
మేచిరిలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు , ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి రాయదుర్గంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల మల్లాపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల రాయదుర్గంలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల బళ్ళారిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల బళ్ళారిలోను, పాలీటెక్నిక్ రాయదుర్గంలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల రాయదుర్గంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు అనంతపురంలోనూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
మేచిరిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండిప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 6 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
ఈ నాటక రచయిత బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంత కవి బాపట్ల దగ్గర ఇటికలపాడు గ్రామంలో పుట్టారు. వీరి తల్లిదండ్రులు ఆదిలక్ష్మమ్మ, నరసింహశాస్త్రి. వీరు మేనమామ భాగవతుల చిన్నకృష్ణయ్య గారి ఇంటిలో వుండి చదువుకున్నారు. కర్నూలు సబ్ రిజిస్ట్రార్ ఆఫీసులో హెడ్ గుమస్తాగా కొంతకాలం పనిచేశారు. గుంటూరు హిందూ కళాశాల ప్రధానోపాధ్యాయునిగా కూడా పనిచేశారు. తెలుగు సంస్కృత భాషలలో అనర్గలంగా కవిత్వం చెప్పగలిగేవారు. వీరు తన సహజ పాండిత్యంతో ఎన్నో అవధానాలు నిర్వహించారు. వీరు 1930 లో ఉప్పు సత్యాగ్రహం కాలంలో జైలులో ఈ నాటకాన్ని రచించారు. హరిశ్చంద్ర నాటకానికి కవి పెట్టిన పేరు "సత్య హరిశ్చంద్రీయం". ఇందులో సుమారు 25 పాత్రలున్నాయి. నలుగురైదుగురు స్త్రీపాత్రలున్నాయి. భటులు, వందిమాగదులు, సూత్రధారుడు తదితరులతో కలిపి కనీసం 35 మంది నటులు ప్రదర్శించవలసిన నాటకం ఇది. "ఫస్ట్ కంపెనీ" పేరుతో నాటక సమాజాన్ని స్థాపించి హరిశ్చంద్ర నాటకాన్ని దేశం నలుమూలలా ప్రదర్శించారు.
ఈ నాటకంలో పద్యాలన్నీ అనర్ఘ రత్నాలు. అన్నీ జనాదరణ పొందినవి. అందరి నోటిలో నానేవి. వాటిలో కొన్నిటినే ఎన్నకొనడం తలకి మించిన పని. నాటకంలో కొన్ని పద్యాలను క్రింద పొందుపరచడమైనది.హరిశ్చంద్రుడు మాతంగ కన్యలను వివాహమాడడానికి నిరకారిస్తూమత్తేభంఅరయన్ వంశము నిల్పనేగద వివాహంబట్టి వైవాహికస్పురణంబిప్పటికెన్నడోజరిగెసత్పుత్రుండుపుట్టెన్ వయఃపరిపాకంబునుదప్పుచున్నయది యీ ప్రాయంబునన్ వర్ణసంకరపుంబెండిలి యేల చుట్టెదవు నాకఠంబునన్ గౌశికారాజ్యాన్ని విశ్వామిత్రునికి దానమిస్తూశార్ధూలందేవ బ్రాహ్మణమాన్యముల్విడిచి భక్తిన్ సప్తపోధోదివేలావిభ్రాజదఖండ భూవలయమెల్లన్ మీకు దానంబుగాభావంబందొకశంకలేకొసగితిన్ బ్రహ్మార్పణంబంచుదేవా విశ్రాంతిగా నేలుకొమ్మింకను నీవాచంద్రతారార్కమున్కాశీనగర వర్ణనతేటగీతిభక్తయోగపదన్యాసి వారణాసిభవదురితశాత్రవఖరాసి వారణాసిస్వర్ణదీతటసంఖాసివారణాసిపావనక్షేత్రములవాసి వారణాసిచంద్రమతిని విక్రయింప చూచుచూసీస
వసిష్ఠునితో అకారణ కలహము, తన మాట నెగ్గించుకొను తత్వమూతో ఈ పాత్రను ఈ నాటకములో చిత్రించుట జరిగింది. నక్షత్రకునికి ఎట్లైననూ హరిశ్చంద్రునితో బొంకించుటే లక్ష్యమని తెలియ చేయును. దానికి తోడు కులాభిమానము మెండు. ఎవరైనా శ్లాఘిస్తూ, హరిశ్చంద్రుని ప్రస్తావన తెస్తే అతడు సాటి రాచపట్టి అని మురియు చుండును. కానీ, తన మాట నిలబెట్టుకొను విషయమున హరిశ్చంద్రుని పరీక్షించు సమయమున రాజీ పడ లేదు. హరిశ్చంద్రునికి రాజ్యభష్ట్రత, పుత్రశోకము, భార్యను వధించు పరిస్ధితులూ కలిగించాడు. నాటకము చివరన ఇది అంతయూ హరిశ్చంద్రుని సత్య సంధత లోకమునకు తెలియ చేయుటకే అని తెలుపును. నిజమే. విశ్వామిత్రుడు సార్థక నామ ధేయుడు. ఐననూ ఈ నాటకమున సభామర్యాదకూడా పాటించని వానివలె చిత్రీకరించుట జరిగింది.
హరిశ్చంద్రుని సభ. విశ్వామిత్రుడు ప్రవేశించి పరమేశ్వర ప్రీతిగా తానొక యాగము సంకల్పించితినని, అందుకు తగు ధనము కావలిసి యున్నదనగా ఎంత ధనము కావలెనని విశ్వామిత్రుడు ప్రశ్నించును. ఏనుగు పై నెక్కి, బలవంతుడు నిలిచి ఒక రత్నమును విసిరిన ఎంత ఎత్తు పోవునో అంతటి ధనరాశి కావలెనని తెలుపును. హరిశ్చంద్రుడీయ బోవగా, అతని ఆశ్రమమున అంతటి సొమ్మును దాయలేనని తనకు వలయు నప్పుడు ధనము గ్రహింతునని చెప్పి వెడలుచూ, హరిశ్చంద్రుని తన ఆశ్రమమునకు రావించుటకు క్రూరమృగములను సృజింతిని కదా యనుగొనుచు నిష్క్రమించును. ఇంతలో పౌరులు, క్రూరమృగములు జన వాసములపై బడి జనులను, పశువులను ప్రాణహాని కల్పించుచున్నవని పలుకగా, హరిశ్చంద్రుడు క్రూరమృగములు వేటాడుటకు వెడలును.
ఈ నాటకములో ఈ పాత్రను విశిష్టముగా తీర్చిదిద్దుట జరిగింది. వటువు. విద్యాభ్యాసమున వెనుకబడిన వాడు. కానీ గురువు గారి మాట శిరోధార్యము. గురువు గారి మాట మీద హరిశ్చంద్రుని ఇబ్బందులు పెట్టినాడు. బాకీ లేదని అనిపించుటకు చంద్రమతినీ, హరిశ్చంద్రునీ అనేక విధములుగా ప్రలోభ పెట్టును. పనులు సాధించుకొనుటకు అదే పనిగా వెంటబడు వాడిని నక్షత్రకునిగా అభివర్ణించుట కద్దు. హరిశ్చంద్రునితో కఠినముగా సంభాషించాడు. భార్యా పుత్రులను అమ్మి ఇచ్చిన సొమ్ము భత్యమునకే సరి పోయినది గురువు గారి బాకీ ఏదని అడిగినాడు. గురువాజ్ఞ పాలించుటకే కఠినముగా ప్రవర్తించాడు కానీ అతడు కఠినుడు కాడు. హరిశ్చంద్రుడు ఋణవిముక్తుడైన పిమ్మట అతడిని ఓదార్చిన విధము శ్లాఘనీయము.
పరమ సాధ్వీమణి. భర్త అడుగు జాడలలో నడచు ఇల్లాలు. భర్త సత్యసంధతకు తోడుగా నిలిచినది కానీ ఆతనిని ఏనాడు నిందించ లేదు. ఋణవిముక్తికి తనను విక్రయించమని చంద్రమతే హరిశ్చంద్రునికి సూచించింది. కుమారుడు మరణించిననూ, యజమానురాలు అనుమతి ఇచ్చువరకూ ఇంటి లోనుంచి కాలు కదపదు. ఆమె దొంగగా, హంతకురాలిగా నింద భరించింది. భర్త ఆచరిస్తున్న సత్యవ్రత దీక్షకు భోగములు త్యజించుటకూ, దాసిగా సేవించుటకు, పుత్రశోకమునకూ, భర్త చేతిలో మరణమునకు కూడా సిధ్దపడినది.
నాటకీయతకు పెద్ద పీట వేసినారు కవి. నాటకీయతకు కొన్ని చోట్ల ఔచిత్యభంగం కలిగినా దానిని ఉద్దేశ పూర్వకంగా విస్మరించారని పిస్తుంది. ముఖ్యంగా దేవేంద్రుని సభలో వసిష్ఠుడు, విశ్వామిత్రుడు సభామర్యాదలు పాటించకుండా పరస్పర దూషణకు దిగడమూ, విశ్వామిత్రుడు అహంకారముతో ప్రవర్తించిన విధమూ దీనికి తార్కాణం. కానీ సన్నివేశాలు చక్కగా రక్తి కట్టేయనడంలో ఏ మాత్రం సందేహం లేదు. నాటకీయత వలనే హరిశ్చంద్రుని సత్యసంధత ప్రేక్షకులకు తెలియ వస్తుంది.
బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం కవి విరచిత ప్రఖ్యాత నాటకం సత్యహరిశ్చంద్రీయము. సత్యనిష్ఠకు నిలిచి దారాసుతులను తనకు తాను అమ్ముడై నిలిచి సత్యహరిశ్చంద్రునిగా పేరు గాంచిన అయోధ్య చక్రవర్తి ఇనవంశోద్భవుడు హరిశ్చంద్రుని కథను నాటకంగా హృద్యంగా మలిచారు బలిజేపల్లి వారు. ఈ నాటకాన్ని బలిజేపల్లివారు 1930 సంవత్సరంలో ఉప్పు సత్యాగ్రహం సమయంలో కారాగారవాస సమయంలో రచించాడు.
కాశీవిశ్వనాధుని దర్శించి వచ్చిన పిమ్మట నక్షత్రకుడు గడువు పూర్తైనదని ఋణము తీర్చమని ఒత్తిడి చేయగా, చంద్రమతిని, లోహితుని కాలకౌశికుడను బ్రాహ్మణునకు విక్రయించి, ఆ సొమ్ము నక్షత్రకునకీయగా, అది తన బత్తెమునకు సరిపోయినదని, గురువు గారి ఋణము తీర్చమనగా వీరబాహుడను కాటికాపారికి తనను తాను విక్రయించుకొనును. ఆ సొమ్ము నక్షత్రకునొసగి ఋణవిముక్తుడగును.
అడవి గుండా హరిశ్చంద్రుని కుటుంబము వెనుక నక్షత్రకునితో హరిశ్చంద్రుని ప్రయాణము సాగును.అనేక కష్టములతో ప్రయాణము సాగును. సహజముగా దుర్గమమైన ప్రయాణముకు తోడు నక్షత్రుడు పెట్టు బాధలు అలవి కానవి. అడవిలో రక్కసిని వధించి హరిశ్చంద్రుడు నక్షత్రకుని కాపాడును. వారు కాశీ నగరం చేరుకొందురు.
ఈ చిత్రం ప్రస్తుత కాలం నుండి మొదలవుతుంది. ఇంజనీర్ అయిన దేవేంద్ర తన స్నేహితుడు డాక్టర్ తో కలిసి తుఫాసు సమయంలో పర్వత మార్గంలో రాత్రిపూట తన భార్య, బిడ్డలను తీసుకెళ్లడానికి రైల్వే స్టేషన్‌కు కారులో వెళుతున్నాడు. దారిలో కొండచరియలు విరిగిపడటం వల్ల రహదారి మూసివేయబడుతుంది. కారు డ్రైవర్ సహాయం కోసం వెళ్తాడు. ఇద్దరు స్నేహితులు ఒక పాత భవనం లో ఆశ్రయం పొందుతారు. అక్కడ, ఈ భవనం దేవేంద్రకు సుపరిచితం అనిపిస్తుంది. అతను నెమ్మదిగా పాత విషయాలను గుర్తుంచుకోవడం ప్రారంభిస్తాడు. అతను తన డాక్టర్ స్నేహితుడికి, భవనం కాపలాదారునికి కథ చెప్పడం ప్రారంభిస్తాడు.
ఇప్పుడు ఈ చిత్రం భూతకాలంలోకి వెళుతుంది. ఆనంద్ శ్యామ్‌నగర్ టింబర్ ఎస్టేట్‌లో కొత్త మేనేజర్‌గా వస్తాడు. అక్కడ చెట్లను నరికివేయడం జరుగుతుంది. అక్కడ అతను ఒకే అడవుల్లో నివసిస్తున్న మధుమతి అనే అమ్మాయిని కలుసుకుంటాడు. ఇద్దరూ ప్రేమలో పడతాడు. ఆనంద్ తన ఖాళీ సమయంలో చిత్రకారునిగా మధుమతి చిత్రాన్ని గీయడం ప్రారంభిస్తాడు. ఈ వ్యాపారం నిర్వహిస్తున్న యజమాని కింగ్ ఉగ్రనారాయణ క్రూరమైన, అహంకార వ్యక్తి. అతను మధుమతిని తన సొంతం చేసుకోవటానికి ఆనంద్‌ను పనికి పంపించి మోసపూరితంగా మధుమతిని తన భవనానికి పంపుతాడు. మధుమతి ఈ భవనంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, రాత్రి ఎనిమిది గంటలు.
ఆనంద్ తిరిగి వచ్చినప్పుడు, అతను మధుమతి అదృశ్యం కావడాన్ని గుర్తిస్తాడు. అడవిలో ఉన్న ఆనంద్ సేవకుడు చారందాస్ అతనికి అన్ని నిజాలు చెబుతాడు. ఆనంద్ తన భవనం వద్దకు వెళ్ళి ఉగ్రనారాయణపై ప్రతీకారం తీర్చుకుంటాడు. కాని అక్కడ ఉగ్రనారాయణ సేవకులు అతన్ని చంపి చంపేస్తారు. ఉగ్రనారాయణ్ విధేయుడు బిర్ సింగ్ ఆనంద్ ను గుంటలో పడవేసేటప్పుడు, మధుమతి తండ్రి పవన్ రాజా ఆపివేస్తాడు. ఈ గొడవలో, బిర్ సింగ్, పవన్ రాజా ఇద్దరూ చంపబడతారు. ఆ అవకాశాన్ని చూసిన చరందాస్, ఆనంద్ ను రక్షిస్తాడు.
ఆనంద్ ప్రాణాలు కాపాడాయి కాని అతని మనస్సు సంచరిస్తుంది. ఒక రోజు, అతను మధుమతి లాగా కనిపించే స్త్రీని కలుస్తాడు. ఆమె మాధవి అని చెప్పింది. కాని ఆనంద్ ఆమెను నమ్మడానికి నిరాకరించాడు. అతను ఆమెతో కలవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు ఆమె సహచరులు అతన్ని కొట్టారు. మాధవి మధుమతి చిత్ర పటాన్ని కనుగొని, అతను నిజం మాట్లాడుతున్నాడని తెలుసుకుంటుంది. ఆమె చిత్రపటాన్ని తీసుకొని అతని కథ తెలుసుకుంటుంది. ఇంతలో, ఆనంద్ మధుమతి యొక్క ఆత్మను వెంటాడతాడు. ఆమె మరణానికి ఉగ్రనారాయణ కారణమని చెబుతాడు. అతను ఉగ్రనారాయణ ముందు మధుమతిగా నటించడానికి మాధవిని అంగీకరింపజేస్తాడు. మధుమతి మరణానికి ఉగ్రనారాయణ కారణమని ఒప్పుకునేటట్లు చేస్తాడు.
ఉగ్రనారాయణ భవనానికి తిరిగివచ్చిన ఆనంద్ అతని చిత్రపటాన్ని చిత్రించడానికి అనుమతి అడుగుతాడు. మరుసటి రోజు సాయంత్రం అతను దానిని చిత్రించడం ప్రారంభిస్తాడు. చిత్రిస్తున్న సమయంలో ఉగ్రనారాయణ తన ఎదురుగా మధుమతిగా నటిస్తున్న మాధవిని చూస్తాడు. వెంటనే అతను కదులుతాడు. ఆమె మరణంలో తన భాగం ఉందని అంగీకరిస్తాడు. మధుమతి-మాధవి ఉగ్రనారాయణ రాజు తన శవాన్ని ఎక్కడ ఉందో చెప్పినప్పుడు, రాజు ఉగ్రనారాయణ అంగీకరిస్తాడు. గది వెలుపల వేచి ఉన్న పోలీసులు అతన్ని అరెస్టు చేస్తారు. అదే సమయంలో, మధుమతి మృతదేహం ఎక్కడ ఉందో మాధవికి ఎలా తెలుసు అని ఆనంద్ అనుకుంటాడు. ఆనంద్ తనకు మధుమతి ఆత్మ సహాయం చేస్తున్నట్లు తెలుసుకుంటాడు. ఇప్పుడు అదే ఆత్మ మధుమతి మరణించిన చోటు నుండి అతనిని పిలుస్తుంది.
ఈ చిత్రం వర్తమానంలోకి వస్తుంది. గత జన్మలో మధుమతి ఈ జన్మలో తన భార్య ఒకటేనని, పేరు రాధా అని దేవేంద్ర చెబుతాడు. అప్పుడు తన కారు డ్రైవర్ వచ్చి, మార్గం ఇప్పుడు బాగుందని చెప్తాడు. కాని రాధా వస్తున్న రైలు కూలిపోయింది. ఇద్దరు మిత్రులు వెంటనే రైల్వే స్టేషన్‌కు బయలుదేరి అక్కడికి వెళ్లి రాధా తన బిడ్డతో సురక్షితంగా ఉందని తెలుసుకుంటారు. దేవేంద్ర రాధా వద్దకు వెళ్లి, ఈ జన్మలోణే కాకుండా చాలా జన్మల కోసం తాను ఆమెతో ఉన్నానని చెబుతాడు.
దిల్‌వాలే దుల్హానియా లే జయేంగే సినిమా విడుదలయ్యే వరకు 37 సంవత్సరాలు ఫిలింఫేర్ అవార్డులలో ఒక చిత్రం అందుకున్న అత్యధిక అవార్డులతో మధుమతి రికార్డు ఉంది.
మధుమతి 1958లో విడుదలైన హిందీ భాషా చిత్రం. ఒక కళాకారుడు మూడు పాత్రలు పోషించిన మొదటి హిందీ చిత్రం ఇది. ఈ చిత్రానికి నిర్మాత, దర్శకుడు బిమల్ రాయ్. ఈ చిత్రంలో దిలీప్ కుమార్, వైజయంతి మాలా, జానీ వాకర్ ముఖ్య పాత్రల్లో నటించారు. ఈ చిత్రానికి 1956 లో ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ చిత్ర పురస్కారం, ఇతర అవార్డులు లభించాయి. ఈ చిత్రంపై కుదరత్, బీస్ సాల్ బాద్, ఓం శాంతి ఓం, అనే రీమేక్ చిత్రాలు కూడా చేశారు.
ఈ సందర్భంలో గరిమ సంఖ్య అనే మరొక భావం ఉంది. దీనిని ఇంగ్లీషులో మాస్ నంబర్ అని అంటారు. ఒక మూలకం యొక్క కేంద్రకంలో ఉన్న ప్రోటానులు, నూట్రానులు మొత్తం లెక్కని గరిమ సంఖ్య అంటారు. రెండు మూలకాలలో ప్రోటానుల సంఖ్య ఒకటిగానే ఉండి నూట్రానుల సంఖ్య వేరువేరుగా ఉంటే వాటిని ఆవర్తన పట్టికలో ఒకే గదిలో అమర్చాలి. అందుకని ఆ జాతి మూలకాలని సమస్థానులు అంటారు.
'"పరమాణు సంఖ్య"' అనగా 'పరమాణు కేంద్రకంలోని ప్రోటాన్ల సంఖ్య ' లేక ' తటస్థ పరమాణువులోని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య '. దీనిని అనే అక్షరంలతో సూచిస్తారు. ఈ అక్షరం జర్మన్ పదం నుండి వచ్చింది.
పరమాణువు అన్నా అణువు అన్నా తెలుగు వాడుకలో తేడా లేదు. రెండూ ఇంగ్లీషు లోని అనే మాటకి సమానార్థకాలుగా వాడుతున్నారు. నిజానికి పరమాణువు అనే మాటని అణువులో అంతర్భాగాలైన ఎలక్ట్రానులు, ప్రోటానులు, నూట్రానులు.
ప్రధాన ఆలయానికి వెనుక భాగాన మానసరోవర్ ఉంది. ఇది అహ్మదాబాద్ వాసి అయిన నాగర్ భక్తుడైన తపిశంకర్ అంబాజీ మాత కొరకు 1584 -1594ల మధ్య నిర్మించాడు. ఈ పవిత్ర సరస్సుకు ఇరువైపులా రెండు ఆలయాలు ఉన్నాయి. ఒకటి మహాదేవ్ ఆలయం మరియొకటి అజయ్‌దేవీ ఆలయం. అజయ్ దేవిని మాతా అంబాజీ యొక్క సహోదరిగా భావిస్తారు. భక్తులు ఈ సరోవరంలో పవిత్ర స్నానాలు ఆచరిస్తారు. ఈ సరస్సు ప్రాకార కుడ్యాల మీద రాజా మాల్‌దేవ్ యొక్క శిలాక్షరాలు లిఖించిన శలాశాసనం ఉంది. ఈ శిలాశాసనం అంబాజీ మాత చరిత్రను గురించిన వివరాలను తెలుసుకోవడానికి ఉపకరిస్తుంది. అజయ్ దేవీ ఆలయ కుడ్యాల మీద ఉన్న శిలాశాసనంలో హిందూ క్యాలండర్‌ను అనుసరించిన సమవత్ సంవత్సరం 1445 అని వ్రాయబడి ఉంది. ఆలయ నిద్వాహక మండలి పవిత్ర మానసరోవర్ అక్కడి ఆలయాలు దాని పరిసరాల పునరుద్ధరణ ప్రణాళికను చేపట్టింది.
విహార, పుణ్య క్షేత్రం. ఇది అంబాజీకి 1.5 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. కైలాష్ కొండ మీద సుందరమైన శివాలయం ఉంది. అక్కడకు కాలినడకన మెట్లదారిలో వెళ్ళి చేరుకోవాలి. కైలాష్ కొండ యాత్ర పర్యాటకులకు అహ్లాదాన్ని కలిగిస్తుంది. కైలాష్ టెకారిలో సూర్యాస్తమయ్ దృశ్యంతో పాటు ఆలయ నిర్వాహకులచేత నిర్మించబడిన మహాదేవ్ ఆలయ ముందరి భాగాన ఉన్న బృహత్తర రాతి ద్వారం కూడా పర్యాటకులను విశేషంగా ఆకర్షిస్తుంది. ఈ ఆలయం అరసూరి అంబాజీ దేవస్థాన ట్రస్ట్ చేత నిర్వహించబడుతుంది.
అంబాజీ ఆలయానికి 1 కిలోమీటర్ దూరంలో ఖేద్‌బ్రహ్మ రహదారి పక్కన ప్రఖ్యాత కుంభారియా జైన ఆలయం ఉంది. అక్కడ అధునాతన కామాక్షీ అమ్మవారి ఆలయ సమాహారం ఉంది. ఇక్కడ 51 శక్తి పీఠాల నమూనాలు ఉన్నాయి. పర్యాటకులము శక్తిపీఠాల గురించిన పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ లభ్యం ఔతాయి. శక్తి సంప్రదాయము ఆదిశక్తి మహిమను ఈ ఆలయ సమాహారం తెలుపుతుంది.
అంబాజీ గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని బన స్కంద జిల్లాలో ఉన్న సెన్సస్ టౌన్. అంబాజీ కొన్ని మిలియన్ల భక్తులు వచ్చిపోయే ఆలయప్రాముఖ్యత కలిగిన ఊరు. 51 శక్తిపీఠాలలో అంబాజీ ఒకటి.
భోధిధర్మా 6లెక 7 వ శతాబ్ధానికి చెందినవాడు. భోధిధర్మా ప్రసిద్ధి గాంచిన బౌద్ధ ధర్మ తాత్వికుడు. తెలుగు, హిందీ భాషలలో భోధిధర్మా జీవిత చరిత్ర ఆతని మరణము తరువాత పలు శతాబ్దములు గడచిన పిదప వ్రాయబడింది. భోధిధర్మా పల్లవ సామ్రాజ్యానికి మూడవ చక్రవర్తి. బౌద్ధము పట్ల ఆకర్షితుడై బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించాడు.
శారీరక వైకల్యం అనేది ఒక వ్యక్తి యొక్క శరీరంలోని ఒక భాగాన్ని ప్రభావితం చేసే గణనీయమైన, దీర్ఘకాలిక పరిస్థితి, ఇది వారి శారీరక పనితీరు, చైతన్యం, ధృడత్వం , వక్తి సామర్థ్యాన్ని బలహీనపరుస్తుంది. శారీరక వైకల్యం తప్పనిసరిగా నిర్దిష్ట పనులను చేయకుండా ఆపదు, కానీ వాటిని ఎదుర్కొన దానికి వ్యక్తులకు సవాలుగా చేస్తుంది. మనుషులు చేసే ప్రతి పనిలో ఎక్కవ సమయం తీసుకునే రోజువారీ పనులు ఉన్నాయి .శారీరక వైకల్యాన్ని నిర్వచించడం శారీరక స్థితి గురించి కాదు, పని కార్యకలాపాలను నిర్వహించే సామర్థ్యం ఒక వ్యక్తి రోజువారీ జీవితాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందో గమనించాలి. శారీరక వైకల్యం లో ఉన్న వారిని సమాజము సముచితముగా మానవతా దృక్పథంతో వారిని సమాజ అభివృద్హిలో వారిని ప్రోత్సహించడమే మన ప్రథమ కర్తవ్యం . ఇది ప్రభుత్వ బాధ్యతే కాదు, సమాజములో ఉన్న మనుషుల సహకారం అవసరం.
2016 న అమల్లోకి వచ్చి 19.04.2017 నుండి అమల్లోకి వచ్చిన ది రైట్స్ ఆఫ్ పర్సన్స్ వికలాంగుల హక్కు చట్టం ప్రకారం ఆధారంగా వైకల్యం నిర్వచించబడింది. ఈ చట్టం క్రింది పేర్కొన్న వైకల్యాలను వర్తిస్తుంది: శారీరక వైకల్యం, లోకో మోటో ,కుష్టు వ్యాధి, పక్షవాతము,మరుగుజ్జు,కండరాల బలహీనత,యాసిడ్ అటాక్ బాధితులు,కను చూపులేక పోవడం ,అంధత్వం,చెవిటి వినికిడి లేక పోవడం , భాష వైకల్యం, మానసిక వైకల్యం,మానసిక ప్రవర్తన,(మానసిక అనారోగ్యం మొదలైన వాటిని " వికలాంగులుగా నిర్వహించినారు.
మనిషి శరీరంలోని వివిధ భాగాలను అవయవాలు లేక అంగములు అంటారు. ఈ అంగములు అందరిలో ఒకేలా ఉంటాయి. కాని కొన్ని సందర్భములలో కొందరికి పుట్టుకతోనో లేదా వ్యాధుల ద్వారానో లేక ప్రమాదాల కారణంగానో అంగవైకల్యం సంభవిస్తుంది. ఈ విధంగా అంగములలో లోపం ఉన్న వారిని వికలాంగులు లేక అంగవికలురు అంటారు. వివిధ అవయవముల లోపం ఉన్న వారిని వివిధ రకాలుగా విభజీంచారు. వీరిని ఇంగ్లీషులో హ్యాండికాప్డ్ అంటారు. వీరికి చేయూత నందిస్తూ ఆదుకోవాల్సిన బాధ్యత సమాజంపై ఉన్నది.
తిరుమల క్షేత్రంలో శ్రీ వెంకటేశ్వరస్వామి వారికి ప్రతి రోజూ మూడుపూటలా ఈ అర్చనసేవ జరుగుతుంది. ఉదయాత్పూర్యం జరిగే మొదటి అర్చనలో శ్రీవారు సహస్రనామావళితోను, మధ్యాహ్నం, సాయంత్రం జరిగే అర్చనలలో, అష్టోత్తరశత నామాల తోను అర్చింపబడతారు. ఆనందనిలయంలో, ఉదయం 4 నుండి 5 గంటల మధ్య జరిగే సహస్రనామార్చనకు నిర్ణీత రుసుము చెల్లించిన భక్తులు, వైకుంఠం క్యూ ద్వారా శ్రీవారి ఆలయంలోకి ప్రవేశిస్తారు. ఈ భక్తులు కులశేఖరపడి నుండి గరుడాళ్వార్ సన్నిధి వరకు బారులుతీరి కూర్చొని, సహస్రనామార్చనలో పాల్గొంటారు. శ్రీవారి పాద పద్మాల వద్ద వైఖానసార్చకస్వాములు ఒక మేడికర్రతో చేయబడిన కూర్మాసనం మీద కూర్చొని, లోక కల్యాణార్ధం శ్రీవారి సహస్రనామార్చనను ప్రారంభిస్తారు.
పవిత్రమైన బ్రాహ్మీముహుర్తంలో శ్రీవారి సహస్రనామావళి, ఆలయంలోనే గాక, తిరుమల పుణ్యక్షేత్ర మంతటా వినిపిస్తూ, భక్తుల హృదయాలలో దివ్య ప్రశాంతిని ప్రసాదిస్తుంది. ఆ తరువాత ఆర్చకులు శ్రీవారి పాదాలను అర్చించిన తులసీదళాలతో, శ్రీస్వామి వారి వక్ష:స్థలంలో వెలసియున్న మహాలక్ష్మీ అమ్మవారిని అర్చిస్తారు. అనంతరం శ్రీవారికి నక్షత్రహారతిని ఇస్తారు. నారికేళం, అరటి పండ్లను నివేదించి కర్పూరహారతిని సమర్పిస్తారు. దీనితో సహస్రనామార్చన పూర్తవుతుంది.
శ్రీవారి ఎదురుగా కూర్చుని శ్రీ వెంకటేశ్వరుని దివ్య మంగళ విగ్రహాన్ని కరువుదీరా దర్శిస్తూ, ఆనంద డోలికల్లో తేలుతున్న భక్తులు దివ్యానుభూతితో స్వామివారి సమీపానికి వారుసగా వెళ్లి కర్పూర హారతి వెలుగుల్లో శ్రీస్వామిని దర్శించి, మైమరచి మరలలేక, మరల, మరల స్వామివారిని తిరిగి తిరిగి చూస్తూ పరమానందభరితులౌతారు.