polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ఎన్.ఎస్.శ్రీనివాసన్ వేణుగాన విద్వాంసుడు. అతను వేణుగాన విద్వాంసుడు టి.ఎస్.మహాలింగం ప్రియ శిష్యుడు. ఎన్.ఎస్. శ్రీనివాసన్ ఆకాశవాణి హైదరాబాదు కేంద్రంలో వేణుగానం కళాకారునిగా మూడు దశాబ్దాలు పని చేశాడు. సంగీత శాస్త్రాన్ని క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం చేసిన శ్రీనివాసన్ అనేక రూపకాలను ఆకాశవాణిలో సమర్పించాడు. సంగీత విభాగం ప్రొడ్యూసర్ గా పనిచేసి పదవీ విరమణ చేసాడు.
తమిళనాడులోని ఆర్కాట్ నుండి వచ్చిన శ్రీనివాసన్ తిరుపతిలో చదువుకున్నాడు. చెన్నైలోని ప్రెసిడెన్సీ కళాశాల నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు. తరువాత అతను టి. ఆర్. మహాలింగం ప్రభావంతో కళారంగంలోకి వచ్చాడు. అతని ప్రత్యక్ష శిష్యులలో ఒకడు అయ్యాడు. అతను డాక్టర్ ఎన్. రమణి సమకాలీనుడు, మంచి స్నేహితుడు.
ఆల్ ఇండియా రేడియో లో , శ్రీనివాసన్ తెలుగు, ఆంగ్ల భాషలలో చాలా నాటకాలను నిర్మించాడు. ఇంగ్లీష్ పాత్రల కోసం అతని ‘వాయిస్ ఓవర్’ చాలా కోరింది. ప్రసార భారతిలో ప్రస్తుత దర్శకుడు పి. గోపాలకృష్ణ ప్రకారం, శ్రీనివాసన్ హాస్యం, నిష్కళంకమైన ఆంగ్ల భాషకు ప్రసిద్ది చెందాడు.
వీరి సతీమణి శారదా శ్రీనివాసన్ అద్భుత గాత్ర సౌందర్యంగల వ్వక్తి. ఆమె హైదరాబాదు కేంద్రంలో డ్రామా వాయిస్ గా మూడు దశాబ్దాలు పైగా పనిచేసి 1996 లో పదవీ విరమణ చేసింది. ఆమె కుమార్తె నీరద కూచిపూడి నర్తకి.
శివప్రసాద్ , ఆర్. జయప్రద సహా జంట నగరాల్లోని వివిధ వాయిద్యాల యువ కళాకారులకు శ్రీనివాసన్ గురువు. శ్రీనివాసన్ ఇటీవల వరకు హైదరాబాద్, సికింద్రాబాద్ లోని వివిధ సభలలో చాలా చురుకుగా ఉండేవాడు.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఆరు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు మూడు , ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి నిడమానూరులో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల నిడమానూరులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు మిర్యాలగూడలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నార్కట్ పల్లిలోను, పాలీటెక్నిక్‌ నల్గొండలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల మిర్యాలగూడలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం మిర్యాలగూడలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నల్గొండ లోనూ ఉన్నాయి.
తుమ్మడంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తుమ్మడంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో11 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టర్లు ఇద్దరు, ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీ చదివిన డాక్టర్లు ఇద్దరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఐదుగురు, ఇద్దరు నాటు వైద్యులు ఉన్నారు. రెండు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
బి. సవరంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అలోపతి ఆసుపత్రి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల రాజోలులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల దిగమర్రులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల అమలాపురంలోను, పాలీటెక్నిక్ పోడూరులోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల శివకోడులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం మామిడికుదురులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల రాజోలు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రపంచంలోనే ఒక అరుదైన ఖగోళ పరిశోధనా సంస్థగా కీర్తి గడించిన వాటిల్లో మొదటిది నిజామియా పరిశోధనా సంస్థ. దీనిని నిజామియా అబ్జర్వేటరీ అని కూడా అంటారు. ఇది హైదరాబాద్ లోని అమీర్‌పేట లో ఉంది. ఇక్కడ ఖగోళ శాస్త్ర పరిశోధనలు పెద్ద ఎత్తున జరిగాయి. 1909 ప్రాంతంలో ఇక్కడ ఖగోళదర్పణిని ఏర్పాటు చేశారు. ఇది భూకంపాల సమాచారాన్ని, వాతావరణ ఉష్ణోగ్రతల్లోని మార్పులతో పాటు సమయాన్ని కూడా కూడా సూచించేది. 1918లో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నెలకొల్పాక, ఈ సంస్థను ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం పరిధిలోకి బదిలీ చేశారు. ప్రత్యేకంగా ఖగోళ శాస్త్ర ప్రయోగశాల కలిగి ఉన్న ఘనకీర్తి ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయానికి దక్కింది. నోబెల్ బహుమతి పొందిన సర్ సి.వి. రామన్, ప్రొఫెసర్ ఎస్.చంద్రశేఖర్ వంటి శాస్త్రవేత్తలు దీనిని సందర్శించారు. ఇందులో పనిచేసిన అనేకమంది పరిశోధకులు ఆకాశంలో గల సుమారు 4 లక్షల నక్షత్రాల స్థితిగతుల గురించి గ్రంథస్తం చేశారని వర్సిటీ ప్రొఫెసర్స్ చెబుతున్నారు. హైదరాబాదు పట్టణ అభివృద్ధి సంస్థ చే వారసత్వ కట్టడంగా గుర్తించబడింది.
ఎకె దాస్ 1960లో కొడైకెనాల్ అబ్జర్వేటరీ డైరెక్టర్‌గా పదవీ విరమణ చేసిన తర్వాత చాలా తక్కువ కాలానికి అబ్జర్వేటరీకి డైరెక్టర్‌గా ఉన్నాడు. అయితే, అతని ఆకస్మిక మరణం అంటే 1960-1963 మధ్యకాలంలో కెడి అభయంకర్‌ని యాక్టింగ్ డైరెక్టర్‌గా నియమించారు. అభయంకర్ హైదరాబాద్ నుండి అబ్జర్వేటరీ స్థలాన్ని హైదరాబాద్ నుండి 55 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న జాపాల్, రంగాపూర్ గ్రామాల మధ్య ఒక చిన్న కొండకు తరలించాడు. ఆర్వీ కరాండీకర్ 1963లో దర్శకుడిగా మారాడు. ఇక్కడ 1964లో స్థాపించబడి, 1968 డిసెంబరులో ప్రారంభించబడింది. 1964లో యూనివర్సిటీ గ్రాంట్స్ కమీషన్ ఖగోళ శాస్త్ర విభాగం, పరిశీలన సౌకర్యాలను నిజామియా, జపాల్-రంగాపూర్‌గా సెంటర్ ఫర్ అడ్వాన్స్‌డ్ స్టడీస్ ఇన్ ఆస్ట్రానమీగా గుర్తించింది.
1901లో నవాబ్ జఫర్‌జంగ్, ఇంగ్లాండ్ నుండి 6 అంగుళాల టెలిస్కోప్‌ను కొనుగోలు చేసి, హైదరాబాద్‌కు ఆగ్నేయంగా పిసల్‌బండలో తన సొంత ఎస్టేట్‌లో సంస్థని నెలకొల్పాడు. నవాబ్ జఫర్ జంగ్ మరణించాక, ఆయన వీలునామా ప్రకారం ఈ అబ్జర్వేటరీని నిజాం ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకుని అప్పట్లో నిర్జనంగా ఉన్న అమీర్‌పేటకు తరలించింది. తర్వాత ఈ ప్రాంతంలో సెంటర్ ఫర్ ఎకనామిక్ సోషియల్ స్టడీస్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. అమీర్‌పేటలో రద్దీ పెరుగుతుండటంతో 1968లో దీనిని ఇక్కడ నుంచి 50 కిలోమీటర్ల దూరంలో నాగార్జునసాగర్ వెళ్లే దారిలోని రంగాపూర్ గ్రామానికి తరలించారు. దీనిని జపాల్ రంగాపూర్ అబ్జర్వేటరీగా పిలుస్తున్నారు.
6వ నిజాం నవాబ్ మీర్ మహబూబ్ అలీఖాన్ ఆస్థాన మంత్రి నవాబ్ జఫర్ జంగ్‌కు ఖగోళ శాస్త్రంపై మక్కువ ఎక్కువ. ఆయన ఇంగ్లాండ్ లో చదువుకున్నాడు. 15 అంగుళాల గ్రబ్ రిఫ్రాక్టర్‌ను ఇంగ్లాండ్ నుంచి కొనుగోలు చేసి హైదరాబాద్‌లో ఒక పెద్ద ఆస్ట్రానామికల్ అబ్జర్వేటరీగా నెలకొల్పాలని ప్రతిపాదించాడు. ఈ మేరకు ఆనాటి ఆరో నిజాంకు 1901 సెప్టెంబర్ 29న ఒక లేఖ రాశాడు. మీరు కనుక అనుమతిస్తే హైదరాబాద్‌లో మీ పేరు మీద ‘నిజామియా అబ్జర్వేటరీ’ నెలకొల్పాలని తాను భావిస్తున్నట్లు ఆ లేఖలో పేర్కొన్నాడు. నిజాం వెంటనే అంగీకరిస్తూ ఫర్మానా విడుదల చేశాడు.
అక్బర్ అలీ 1944-1960 మధ్యకాలంలో అబ్జర్వేటరీకి డైరెక్టర్ గా పనిచేశాడు. అక్బర్ అలీ అబ్జర్వేటరీలో 48" టెలిస్కోప్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. అతని కాలంలో, ఫోటోఎలెక్ట్రిక్ ఫోటోమెట్రీ అధ్యయనం ప్రవేశపెట్టబడింది. తోకచుక్కలు, వేరియబుల్ నక్షత్రాలు, చంద్ర క్షుద్రత, సౌర కార్యకలాపాలు, సమూహాల కదలికల అధ్యయనం చేపట్టబడ్డాయి. ఇది అంతర్జాతీయ జియోఫిజికల్ ఇయర్ లో భాగంగా సౌర, భూకంప శాస్త్ర పరిశీలనలలో కూడా పాల్గొంది.
1950వ దశకం మధ్యకాలంలో హైదరాబాద్ నగర విస్తరణ, కాలుష్యం కారణంగా, అబ్జర్వేటరీ కోసం కొత్త ప్రదేశాన్ని పరిశీలించారు. డాక్టర్ కెడి అభయంకర్ రంగాపూర్ గ్రామం వద్ద ప్రస్తుత 200 ఎకరాల స్థలాన్ని ఎంపిక చేశారు. కొత్త అబ్జర్వేటరీని జపాల్-రంగాపూర్ నిజామియా అబ్జర్వేటరీ అని పిలిచారు. ఇది 1968-69లో అమలులోకి వచ్చింది. ఇది తరువాత 1980 సూర్యగ్రహణం, తోకచుక్కలు, హాలీ, షూమేకర్-లెవీని పరిశీలించడానికి ఉపయోగించబడింది.
1980 ఫిబ్రవరి 16న సూర్యగ్రహణాన్ని వీక్షించడానికి, సిఎఎస్ఎ అహ్మదాబాద్‌లోని ఫిజికల్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీ, స్పేస్ అప్లికేషన్స్ సెంటర్‌తో కలిసి 10 అడుగుల స్టీరబుల్ డిష్‌ను పొందింది. ఇది అధిక-రిజల్యూషన్ మైక్రోవేవ్ ప్రకాశం ఉష్ణోగ్రత కొలతలు చేయడానికి ఉపయోగించబడింది. ఇది సౌర ప్రవాహాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి ఉపయోగించబడింది.
ఈ కావ్యములో తొమ్మిది వర్ణనలు ఉన్నాయి. అవి ఏలూరుపుర ఉద్యానవన వర్ణన, వనవిహారవర్ణన, చంద్రోదయ వర్ణన, సూర్యోదయ వర్ణన, విప్రలాభ వర్ణన, పరిణయ వర్ణన, రతోత్సవ వర్ణన, కన్యాంగసౌందర్య వర్ణన, నాయకాభ్యుదయ వర్ణనలు. శృంగార రసము ప్రధానముగా కలిగిన ఈ కావ్యములో ఎన్నెన్నో చమత్కారములతో, చక్కని తెలుగు జాతీయములతో, తెలుగు నానుడులతో, తెలుగు వాతావరణమును కవి చొప్పించాడు.
మూడువందల యేబది ఎనిమిది పద్యములు రెండు ఆశ్వాసములలో కలిగిన శివలీలావిలాసము అనే పేరుగల ఈ కావ్యాన్ని కూచిమంచి తిమ్మకవి 31 రోజులలో రచించాడు. సుమారు సా.శ.1756 ప్రాంతాలలో రచింపబడ్డ ఈ చిన్నప్రబంధం 1921లో వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు & సన్స్, మద్రాసు వారిచే ప్రచురింపబడింది. ఈ కావ్యంలో కూచిమంచి తిమ్మన శివుని లీలలను వర్ణింపక గంగాశివుల పరిణయగాథను మాత్రం తెలిపాడు.
అనగా ఉదరంలో కాలేయగ్రంథి అనేది ముఖ్యమైన అవయం, కుడివైపున ఉంటుంది. ఇది అన్నింటి కంటే చాలాపెద్దగ్రంథి. అలాగే జీర్ణప్రక్రియలో అతి ప్రాధాన్యతను సంతరించుకున్నది. మానవులు తీసుకున్న ఆహారంలో చక్కెర శాతం పెరుగుతున్న కొలది కాలేయంలో నిల్వ అవుతోంది. తర్వాత అది శక్తిగా మారుతుంది. శక్తిగా మారుతున్న చెక్కెరను మినహాయిస్తే మిగిలినది కొవ్వుగా మారుతుంది. ఈ ప్రక్రియలో కాలేయంలో ఉండే కణాలు తమ గణాన్ని కార్యమును కోల్పోయి, కొవ్వు పేరుకుపోతుంది. దీనినే ఫ్యాటీలివర్‌గా వైద్య పరిభాషలో వ్యవహరిస్తారు దీనిలో అనేక దశలు ఉంటాయి. వీటిలో ముఖ్యమైనవి 3 దశలు.
మూడవ దశ: సిరోసిన్ వస్తుంది. అంటే కాలేయంలోని కణాలు తమ కార్యమును పూర్తిగా కోల్పోయి, స్వరూపం కూడా మారిపోతుంది. ఇది కొంచెము ప్రమాదమును చూచిస్తుంది. ముఖ్యంగా ఇక్కడ కాలేయ మార్పిడి తప్పని పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.
సాధారణంగా ఫ్యాటీలివర్ వ్యాధితో బాధపడే వారికి ఈ లక్షణాలు ఉండవు. కాని ఆల్ట్రాసౌండ్ స్కానింగ్ పరీక్షలో ఇది ఉన్నట్లు నిర్ధారణ అవుతుంది.
కొందరికి కుడివైపు పొట్ట పైభాగంలో పొడిచినట్లుగా నొప్పి వస్తుంది. ఇది కాలేయం కొంచెం కొంచెం పెరుగుతున్నట్లు ఉండటం వల్ల వస్తుంది.
ఆహారంలో పిండి పదార్థాలు, కొవ్వులు ఎక్కువగా ఉన్న ఆహారం తినటం, మద్యపానం ఎక్కువగా చెయ్యటం, ప్రమేహం, స్థూలకాయం కూడా కారణాలుగా చెప్పుకోవచ్చు.
తోరణాల నిర్మాణం భారతీయ ఆలయ వాస్తులో సాంచి స్తూపం చుట్టూ శాతవాహన రాజైన శ్రీ శాతకర్ణిచే క్రీ.పూ.2 వ శతాబ్ది కాలంలో నిర్మించబడిన రాతి ఆవారం, మధ్యలో నాలుగు దిశలా నాలుగు తోరణ ద్వారాల నిర్మాణంతో ప్రవేశపెట్టబడింది. తోరణ నిర్మాణానికి సంబంధించిన ప్రాథమిక సూత్రాన్ని అందులోంచే గ్రహించినప్పటికీ, తమదైన శైలిలో అందమైన మార్పులన్నిటినీ చేసి అందులోంచి ఒక విశిష్టమైన నిర్మాణాన్ని సాధించి, కాకతీయ తోరణంగా ప్రతిష్ఠించి, శిల్పకళలో తమ ప్రతిభను చాటుకున్నారు కాకతీయ కాలపు శిల్పులు. తెలుగు ప్రజల కళాదృష్టికి, అభిరుచికి, కాకతీయుల కాలపు శిల్పుల కళా ఔన్నత్యానికి నిదర్శనాలుగానూ, అందులో వారి ప్రతిభను చాటి చెప్పే కీర్తి తోరణాలుగానూ ఆ శిలా తోరణాలు ఇప్పటికీ నిలిచి ఉన్నాయి.
వరంగల్ కోటలో నాలుగు కాకతీయ తోరణాలు సమానదూరాలలో విస్తరించి దర్శనమిస్తాయి. చూడ్డానికి ఓ అలంకారపు ద్వారంలా కనిపించినా అందులో తెలుసుకోవాల్సిన అంశాలెన్నో ఉన్నాయి.
దక్షిణ భారత దేశంలోని కాకతీయ సామ్రాజ్యానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది కాకతీయ శిలా తోరణ స్తంభం. ప్రస్తుత తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజముద్రలో స్థానం పొందింది. కాకతీయులు తమ చిహ్నంగా నిర్మించుకున్న దీనిని వరంగల్ గేట్ గా పరిగణిస్తారు. ఇది ప్రస్తుతం తెలంగాణ రాష్ట్రం లోని వరంగల్ జిల్లాలో ఉంది.
ఇది కాకతీయ సామ్రాజ్యము కాలంలో సుమారు 12 వ శతాబ్దంలో నిర్మించారు. దీనిని ఢిల్లీ సుల్తానుల రాజ్య ప్రారంభం కంటే ముందుగానే నిర్మించారు. దీనిని కాకతీయుల "కీర్తి తోరణం"గా భావిస్తారు.
డాక్టర్ మానికాపాల్ గారు భర్తతో కలసి పరిశోధనల కోసం అమెరికా వెళ్ళి అక్కడ 8 సంవత్సరాలు ఉన్నారు. వీరి పరిశోధన యొక్క ఫలితాలు అంతర్జాతీయ పత్రిక "సెల్" లో 1997 లో ప్రచురితమైనది. 1998 లో నోబుల్ పురస్కారం పొందిన ఆండ్రూ ఫైర్, క్రెగ్ మిలో లు కృత్రిఅంగా తయారుచేసిన డాబుల్ స్ట్రాండెడ్ ఆర్ ఎన్ ఎ లను ప్రవేశ పెట్టడంలో విజయం సాధించారు. ఆర్ ఎన్ ఎ పరిశోధనల్లో వీరు కూడా మార్గదర్శకులు కావడం చెప్పుకోదగ్గ విషయం. ఈ పరిశోధనకు నోబెల్ రావడం వెనుక వీరి పరిశోధనలు ఒక కారణం కావడం విశేషం.
మనికాపాల్ భద్ర జీన్స్ సైలెన్సింగ్ ఆవిష్కరనకు ఆద్యులు. ఎంతో ప్రతిష్టాత్మకమైన నోబెల్ బహుమతి తలుపులు తట్టినవారు. ఎయిడ్స్, డెంగ్యూ,మెదడువాపు వంటి ప్రాంణాంతక్వ్క వ్యాధులనునిర్మూలించగల పరిశోధనలకు 2006 లో శ్రీకారం చుట్టిన ఈమె తన భర్త ఉత్పల్ భద్రతో కలసి ఒక్కసారిగా ప్రపంచం దృష్టిని ఆకర్షించారు. భర్త సిసిఎంబి శాస్త్రవేత్త గాకా మనికాపాల్ ఐఐసిటి లో పనిచేస్తున్నారు .
జీన్ సైలెన్సింగ్ చాలా శక్తివంతమైన ఆయుధం. జీన్స్ ను నియంత్రించలేం కనుక మనకు కావససిన సమయంలో వాటిని క్రియారహితంగా ఉంచడం ఉపయోగకరం. దీని ద్వారా వైరస్ వల్ల సంప్రాప్తించే వ్యాధులను నివారించవచ్చు. జీన్ సైలెన్సింగ్ ద్వారా జీన్స్ తో ఆడుకోవచ్చు. అదే దీని బలం. 1995 నుంచి జీన్స్ పైనే ఈ దంపతులు ఇరువురూ పరిశోధనలు చేసారు. దీనిలో ప్రధాన విజయం "జీన్స్ సైలెన్సింగ్".
జీన్ లైసెన్సింగ్ ఆవిష్కరణకు దంపతులిద్దరూ అవిరామ కృషి జరిపారు. జీవి ఎదుగుదలకు కారణాలను విశ్లేషిస్తున్నారు. కణంలో కేంద్రకం దానిలో డి.ఎన్.ఎ ఉంటుంది. దానిలో ఆర్.ఎన్.ఎ ఉంటుంది. ఈ విధంగా వీరిరువురి పరిశోధన నిరంతరాయంగా కొనసాగింది. "ఆర్ ఎన్ ఎ ఐ" "స్విచ్ ఆన్ అండ్ ఆఫ్" విధానంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నదని భద్ర దంపతులు కనుగొన్నారు.
కేన్సర్ కారకమైన కణ విభజనలో దీని పాత్ర మీద పరిశోధన నిర్వహించింది ప్రధానంగా మానికాపాల్ గారే. క్రోమోజోం కదలికల్లో జీన్స్ ప్రభావం మీద పరిశోధన చేసారు. జీన్ సైలెన్సింగ్ ద్వారా పట్టుపురుగుల్లో వైరస్ వ్యాధులను నియంత్రించే పరిసోధనలు 2006 లో పూర్తయ్యాయి.
సత్తా రామేశ్వరంలోని మరో శివలింగం. రామేశ్వర లింగం. త్రేతాయుగంలో శ్రీ రామచంద్రుడు సీతా సమేతుడై వచ్చి ఇక్కడి స్వామివారిని దర్శించుకొని. నత్తగుల్లలు, ఇసుకతో శివలింగాన్ని తయారు చేసి ఈ ఆలయంలో ప్రతిష్ఠించాడని అందుకే దీనికి నత్తాలింగేశ్వరుడని పేరు వచ్చిందని నమ్మకం. దీని పేరు మీదనే ఈ ఊరికి నత్తా రామేశ్వరం అన్న పేరు స్థిరపడిందని భక్తులంటారు. ఈ స్వామిని దర్శించుకుంటే విజ్ఞానము కలుగుతుందని, అపమృత్యుభయం వుండదని భక్తుల నమ్మిక. కాశీ క్షేత్రంలో లాగ ఈ క్షేత్రానికి మహాస్మసానమున్నది. క్షేత్ర పాలకుడైన కాలభైరవ స్వామి ఆలయం ఇక్కడ ఉంది. నత్తా రామలింగేశ్వర ఆలయానికి నైరుతి దిక్కున కొన్ని వందల సంవత్సరాల వయస్సు గల అశ్వర్థ వృక్షం ఉంది. ఈ చెట్టుకి ప్రదక్షిణలు చేస్తే సంతానము కలుగుతుందని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
నత్తా రామేశ్వరమూర్తి చిన్న పరిమాణంలో గ్రామకంఠాన కనిపించే మూర్తిని పోలి ఉంది. ఈ నత్తా రామేశ్వరాలయంలో వేరొక శిలపై రెండు సన్ననత్తగుల్లలంటి యున్న రాతిని చూపుతూ ఆ నత్తల కారణంగా రామేశ్వరుడు నత్తారామేశ్వరుడు అనబడునంటారు. ఈ ఆలయం పశ్చిమాభిముఖంగా ఉంది. ఇక్కడ ఉన్న గోస్తనీ నదీలో 11 నెలలు నీరు ఉంటుంది. ఆ నదిలో ఉన్న రామేశ్వరుడుని పరశురామేశ్వరుడంటారు. ఈ పరశురామేశ్వరాలయం ఉత్తరాభిముఖంగా ఉంది. ముఖ మండపం ఈ ఆలయానిదే.
నత్తా రామేశ్వరాలయం, ఇది పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా పెనుమంట్ర మండలం, నత్త రామేశ్వరంలో గ్రామంలో ఉంది. నత్తారామేశ్వరాలయం ఒక విశిష్టదేవాలయం. ఇక్కడ ఒకే ప్రాంగణంలో రెండు శివాలయాలు ఉన్నాయి. ఈ ఆలయ విశిష్టత మార్కండేయ పురాణంలోను, వాయు పురాణంలోను ఉంది. పరశురాముడు "ఏడు కోట్ల మంది మునులూ దేవర్షులతో కలసి శివ లింగాన్ని స్థాపించినందున దీనికి సప్తకోటీశ్వర లింగము" అని పేరు. ఈ శివలింగం ఏడాదిలో 11 నెలలు పూర్తిగా నీటిలో మునిగి వుండడం ఒక ప్రత్యేకత అయితే ఈ స్వామి పశ్చిమాభిముఖంగా వుండడం మరో ప్రత్యేకత. శివునికి ఇష్టమైన వైశాఖ మాసంలో మాత్రం ఆలయంలో నీటిని పూర్తిగా తోడి శివ లింగానికి పూజలూ, అభిషేకాలు చేస్తారు. ఈనెలలో మాత్రమే శివ దర్శనం వుంటుంది. ఈ స్వామిని పళ్ళ రసాలతో అభిషేకిస్తే ముక్తిని పొందుతామని భక్తుల నమ్మకం. అందుకే వైశాఖ మాసంలో స్వామి దర్శనానికి పరిసర ప్రాంతాలనుండి కొన్ని వేల మంది భక్తులు వస్తారు.
ఇక్కడ ఉన్న గోస్తనీ నదికి ఒక కథ చెబుతారు. ఇది గోదావరి కన్నా పురాతనం. పృధు చక్రవర్తి క్షామ నివారణ సందర్భంగా భూదేవిపై ఆగ్రహించగా ఆమె గోరూపిణిగా ధేనుకాద్రి వద్ద కనిపించి 33కోట్ల దేవతలను తెగలుగా చేసి తన పాలు పితకమన్నదట. తొర్లిన పాలు గోస్తనీ నదిగా ప్రవాహమయ్యాయట. మాతృ, భ్రాతృ హత్యా పాపవిముక్తికి ఇచట పరశురాముడు రామలింగేశ్వరుని ప్రతిష్ఠించినట్లు వాయు పురాణములో నున్నది. నత్తారామేశ్వరుని ప్రతిష్థించింది సీతయట. రావణ వధానంతరం అయోధ్యకు వస్తూ సీతాదేవి, శ్రీరాముడు ఇక్కడ శయనించారని కథనం. అది పుణ్యక్షేత్రమైనందున శివప్రతిష్ఠకై సీత కోరికపై బాణమునకై ఆంజనేయుడు నర్మదానదికి పోయెనట. ముహూర్తకాలము దాటి పోవుచున్నందున, ఆంజనేయుని రాక ఆలస్యమై నందున సీత అచటి ఇసుక, నత్తలు కలిపి లింగము చేసి ప్రతిష్ఠించినట. పరశురామేశ్వరుడు ఎప్పుడూ నీటిలో ఉండుటచేత ధవళలింగం గోధుమలింగంగా మారిపోయింది.
ఈ మండపంలో మరొక శాససనం శక. 1236 లో నాయిని దేవి రడి కొడుకు వల్లభరడి ఈ మూలస్తానము నతదేవరకు అరదీపము సమర్పించినట్లున్నది. వల్లభరెడ్డి నాడీ గ్రామ నామం నత్తారామేశ్వరం కాదు; గంగినీడు నాటికీ ఒక దేవుని పేరు నతదేవర-జుత్తిగ. బహుసా ఆయన పేరు మీదనే ఈ ఊరికి ఆపేరు వచ్చి ఉండవచ్చును కూడా!
పరశురామేశ్వరాలయం అనబడుతున్న ఆలయ ప్రసక్తి శక. 1180 నాటి శాసనంలో ఉంది. నాటికాదేవుని పేరు రామేశ్వరుడనే వ్యవహరించబడేది. ఈ రాజులు కాకతీయుల పూర్వపు ప్రథమ సరోనాధులు-ఆంధ్రుల చరిత్ర ప్రకారం నేటి కాపు, తెలగకులంవారి వంశపురుషులు.
తూర్పు చాళుక్యుల కాలంలో ఈ క్షేత్రం పునర్వైభవాన్ని సంతరించుకున్నది. తూర్పు చాళుక్య రాజులలో ఒకటో శక్తి వర్మ కాలంలో ఇక్కడ పలు శైవ క్షేత్రాలు నిర్మించాడని శాసనాల వల్ల తెలుస్తున్నది. 1583 లో ఖులీపాదుషా ఆదేశల మేరకు ఇక్కడ ఆలయ పున:ప్రతిష్ఠ జరిగినట్టు శాసనాదారల వలన తెలుస్తున్నది. ఈ ఆలయ రాజగోపురము నాలుగంతస్తులతో రమణీయంగా ఉంది. కళ్యాణ మండపంలో రాతిస్థంబాలపైనున్న శిల్పకళ నాటి శిల్పుల నైపుణ్యానిని నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది. ఈ క్షేత్రంలో మహాశివ రాత్రికి ఉత్సవాలు అంగరంగ వైభవంగా జరుగుతాయి.
ఒకానొక ప్రభవనామ సంవత్సరంలో మహామండలేశ్వర సింగారకోట ప్రతాప అన్నమరాజుకు భృత్యుడూ, తెల్లింగూటి అన్నమనీడు కొడుకునైన గంగినీడు రామేశ్వరనుకూ, జత్తిగ సోమేశ్వరునకూ స్థానం వారినుండి క్రయముచేసిన పూదోటను సమర్పించుకున్న వైనం నత్తారామేశ్వరం మండప శాసనాలలో ఉంది.
ఒక వేళ బ్రాహ్మణ జన్మ పొందినా దానిని నిలబెట్టు కొనుట కష్టము. ఒక్కొక్క జీవుడు అనేక జన్మల తర్వాత కాని బ్రాహ్మణజన్మ ఎత్త లేడు. అలా ఎత్తినా అతడు దానిని నిలబెట్టుకోలేడు. ధనవాంఛ, కామవాంఛ , విషయాసక్తితో సదాచారములను వదిలి దుర్మార్గుడు ఔతాడు. తిరిగి బ్రాహ్మణజన్మ రావడానికి ఎన్నో ఏళ్ళు పడుతుంది. అటువంటి బ్రాహ్మణజన్మ కొరకు నీవు తాపత్రయపడి నీ వినాశనము ఎందుకు కొని తెచ్చుకుంటావు. నీ కిష్టమైన మరొక వరము కోరుకో ఇస్తాను తపస్సు చాలించు " అన్నాడు. మారుమాటాడని మాతంగుడి మొండి తనము చూసి విసుగు చెంది ఇంద్రుడు వెళ్ళి పోయాడు. మాతంగుడు తిరిగి తన తపస్సు కొనసాగించాడు. కాలి బొటనవేలి మీద నిలబడి శరీరం అస్థిపంజరము అయ్యేవరకు తపస్సు చేసాడు. అతడి శరీరము శిధిలమై పడిపోతుడగా ఇంద్రుడు పట్టుకున్నాడు. ఏమిటి నాయనా ఇది పెద్ద పులిలా నిన్ను మింగగలిగిన బ్రాహ్మణత్వము నీకెందుకు చక్కగా వేరు వరములు అడిగి సుఖపడు " అన్నాడు. మాతంగుడు అంగీకరించగానే ఇంద్రుడు " నీవు చంఢదేవుడు అనే పేరుతో అందమైన స్త్రీల పూజలందుకుని వారి వలన నీ కోరికలు ఈడేర్చుకుంటావు అని వరాలు ప్రసాదించాడు.
అతను తన తండ్రి ఆజ్ఞ ప్రకారం ఒక యజ్ఞానికి వెళుతున్నప్పుడు దారిలో ఒక గాడిద పిల్లను కర్రతో గట్టిగా కొట్టాడు. ఆ గాడిద పిల్ల ఏడుస్తూ తనతల్లి వద్దకు వెళ్ళి మతంగుడు అనవసరంగా కొట్టిన సంగతి చెప్పింది. ఆ గాడిద తన కూతురుతో " అమ్మా ! ఇతడు చంఢాలుడు, క్రూరుడు అందుకే నిన్ను అలా కొట్టాడు " అని చెప్పింది. గాడిదమాటలను అర్ధం చేసుకున్న అతను " గాడిద ఊరికే అలా అన లేదు. గాడిద మాటలలో ఏదో అంతరార్ధము ఉంది. లేకుంటే అలా ఎందుకు అంటుంది " అనుకున్నాడు. అతను ఆ గాడిద వద్దకు వెళ్ళి తన జన్మరహస్యం గూర్చి అడిగాడు. అపుడు ఆ గాడిద " ఓ బ్రాహ్మణుడా, నీ తల్లి కామంతో ఒక క్షురకుని వలన నిన్ను కన్నది. కనుక నీవు బ్రాహ్మణుడివి కాదు" అని చెప్పింది. ఆ విషయం తెలిసిన తరువాత అతనికి యజ్ఞానికి వెళ్ళడానికి మనస్కరించక తిరిగి ఇంటికి వెళ్ళి తన తండ్రితో జరిగిన విషయమంతా చెప్పి, బ్రాహ్మణత్వం సంపాదించడానికి అడవులకు పోయి తపస్సు చేయడం ప్రారంభించాడు.
మతంగుడు గౌతమ వంశానికి చెందిన బ్రాహ్మణుడు. అతను మంచి గుణాలు కలిగి నీతిమంతుడై, వేదశాస్త్రాలన్నీ చదువుకొని యజ్ఞకర్మలు చేసాడు.
పల్నాట శైవ, వైష్ణవ సంప్రదాయాలను నింపటం కోసం పల్నాడు యుద్ధానికి బీజాలుపడ్డాయి. సా.శ. 1187లో పల్నాడు యుద్ధం జరిగింది. ఈ యుద్ధంలో గురజాల, మాచర్ల రాజులైన నలగాముడు, మలిదేవాదులు తలపడ్డారు. శైవం కోసం నాగమ్మ, వైష్ణవం కోసం బ్రహ్మనాయుడు వర్గాలు రణక్షేత్రంలో కరవాలాలను ఝుళిపించాయి. ఒకరిపై ఒకరు ఎత్తులు వేసుకుంటూ, ప్రజాసంక్షేమాన్ని కాపాడుతూ పల్నాటి యుద్ధానికి అతిరథులు బీజం వేశారు. ఇరురాజ్యాలకు మధ్యనున్న కారంపూడిని రణక్షేత్రంగా ఎంచుకొని కత్తులు దూశారు.పల్నాటి యుద్ధంలో గెలిచిన వీరులు తమ ఖడ్గాలను నాగులేరులో పుణ్యస్నానాలు చేసి శుభ్రపర్చుకున్నట్లుచరిత్ర చెబుతుంది.
వీర్లదేవాలయం 11వ శతాబ్దంలో పల్నాటి యుద్ధం ముగిసిన తరువాత బ్రహ్మనాయుడు ఆశయసిద్ది కోసం యుధ్దంలో మరణించిన 66 వీరనాయుకులకు గుర్తులుగా 66 వీరకల్లును ప్రతిష్ఠించి వీరాచారపీఠం స్థాపించి, దానికి పిడుగు వంశంవారిని పీఠాధిపతిగా నియమించాడు ఆ వీరకల్లులు, వీరాచారపీఠం ఉన్నదే వీరులగుడి . ఈ గుడి పల్నాడు జిల్లా లోని కారంపూడి పట్టణంలో నాగులేరు ఒడ్డున ఉంది. యుద్ధంలో మరణించిన వీరులకు దైవత్వాన్ని ఆపాదించి, వారు ఉపయోగించిన ఆయధాలకు పూజల చేసి ఉత్సావాలు జరపటం అనే సాంప్రదాయం ప్రపంచంలో రోమ్ తరువాత ఒక్క కారంపూడి లోని వీరురగుడిలోనే జరుగుతుంది.
11వ శతాబ్దంలో జరిగిన పల్నాటి యుద్ధానంతరం అందులో పాల్గొన్న వీరనాయకులకు ఆరాధనోత్సవాలు నిర్వహించటం పూర్వం నుండి పరిపాటిగా మారింది. బ్రహ్మన్న స్థాపించిన సమసమాజాన్ని రక్షించేందుకు ఈ ఆచారాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.ఈ క్రమంలో చెన్నకేశవస్వామి దేవాలయాలను మాచర్ల, కారంపూడిల్లో ఏర్పాటు చేసి చాపకూటిని ప్రవేశపెట్టాడు. అదే తీరున ప్రస్తుతం బ్రహ్మన్న ద్వారా ఆచారాన్ని పొందిన పిడుగు వంశీకులు చాపకూడు సిద్దాంతం వీరారాధన ద్వారా నిలుపుతున్నారు. ప్రతియేటా వీరారాధనోత్సవాలు ఘనంగా జరుగుతాయి.
శతాబ్దాల చరిత్రకు తార్కాణం వీరారాధనోత్సవాలు.దాయాదుల సమరంతో మహాభారతంతో సమానంగా చరిత్రపుటల్లో ఎనలేని ఖ్యాతి గడించింది పల్నాటి యుద్ద చరిత్ర. సంకుల సమరంలో ఎందరో వీరనాయకులు అసువులు బాసిన కార్యమపూడి నేటి కారంపూడి సమర క్షేత్రంలో అలనాటి వీరనాయకులకు ప్రతీకగా ఉన్న ఆయుధాలకు పూజలు నిర్వహించటం, వారి పేరుతో ఆరాధనలు చేయటం పరిపాటిగా వస్తోంది. కార్తీక అమావాస్య నాడు ప్రారంభమయ్యే ఆరాధనోత్సవాలు ఐదు రోజుల పాటు నిర్వహిస్తారు.
అలరాజు కోడిపోరులో ఓడిన మాచర్ల రాజ్యాన్ని తిరిగి మలిదేవులకు అప్పగించాలని గురజాల రాజు నలగాముని వద్దకు సంధికి వెళతాడు. ఈ క్రమంలో నాగమ్మ ప్రభావంతో తంబళ్ళ జీయర్‌ ద్వారా చర్లగుడిపాడు వద్ద హత్యకు గురవుతాడు. ఆనాటి హత్యాకాండను వీరవిద్యావంతులు ఆలపిస్తుంటారు. ఈ క్రమంలో ఆచారవంతులు అవేశపూరితంగా కత్తిసేవ చేస్తుండటం నేటికి దర్శనీయమే.
రాజు ఇచ్చే బలిని రాచగావుగా పిలుస్తారు. బలిని పోతురాజుకు ఇవ్వటం ద్వారా పల్నాడు వీరారాధనోత్సవాలకు తెరలేస్తుంది. రాష్ట్రంలోని 11 జిల్లాలోని ఆచారవంతులు తమ కొణతాలు తీసుకొని కారంపూడిలోని వీర్లదేవాలయం చేరతారు.
కోడిపోరులో రాజ్యాన్ని కోల్పోయి అడవుల పాలైన మలిదేవాదుల వద్ద ఉన్న ఆవులను అంతమొందించేందుకు నాగమ్మ పన్నాగం ద్వారా అడవి చెంచులు దాడి చేసే క్రమంలో లంకన్న అసువులు బాస్తాడు. లంకన్నకు శంఖుతీర్ధం ఇవ్వటం ద్వారా విముక్తిని బ్రహ్మన్న ప్రసాదిస్తాడు.
అలనాడు రెంటచింతల మండలంలోని పాలువాయి వద్ద జరిగిన ఇరురాజ్యాల మధ్య కోడిపోరు దృశ్యాన్ని నేటికీ చూపుతారు. మంత్రాక్షితలతో బ్రహ్మన్న పుంజును నాగమ్మ ఓడేలా చేయటం, రాజ్యం విడిచి మలిదేవాదులు అరణ్యవాసం పట్టటం ఇందులోని ముఖ్యఘట్టం.
1655 ప్రాంతలో సామ్రాజ్య విస్తరణలో భాగంగా మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు దక్కన్ పీఠభూమి వైపు పయనమయ్యాడు. అసఫ్‌జాహీల పూర్వీకుడైన ఖ్వాజా ఆబిద్‌ను ఈ ప్రాంతానికి మొఘల్ సామ్రాజ్య ప్రతినిధిగా నియమించాడు. మొఘల్ సేనలు హైదరాబాద్‌లో చొరబడ్డాయి. స్వతహాగా భోజనప్రియులైన మొఘల్ సైనికులు నోరూరించే పాత వంటకాలెన్ని ఉన్నా. కొత్త వాటి కోసం ఆవురావురంటూ ఉండేవారు. వీలు చిక్కినప్పుడల్లా వేటలో మునిగే వీరు. అదే క్రమంలో యథాలాపంగా చేసిన వంటకమే పత్థర్ కా గోష్త్. ఒకసారి వేటకు వెళ్లిన బృందం అడవిలో దారితప్పింది. వెంట ఆహార పదార్థాలు లేకపోవటంతో ఆకలితో నీరసించిపోయింది. వంట పాత్రలు కూడా లేకపోవటంతో వంట కూడా ఇబ్బందిగా మారింది. గత్యంతరం లేక ఆదిమానవుడి శైలిలో ప్రయత్నం చేశారు. కర్రలతో నిప్పురాజేసి దానిపై వెడల్పాటి బండ ఉంచి అది బాగా వేడెక్కాకా మాంసపు ముక్కలను ఉంచి కాల్చుకుని తిన్నారు. ఆ మాంసం బాగా రుచిగా అనిపించేసరికి. దానికి మసాలా దట్టించి వండుకోవడం మొదలెట్టారు. వేట సమయంలో అలా వండుకోవటాన్ని అలవాటుగా చేసుకున్నారు. తర్వాత మామూలు రోజుల్లోనూ ఆ వంటకం షాహీ దస్తర్‌ఖానాలో భాగమైంది. అలా మొదలైన వంటకమే ' పత్థర్ కా గోష్త్ ' గా రూపుదిద్దుకుంది.
హైదరాబాద్ ఇప్పటికీ భోజనశాలల్లో ప్రత్యేక రాయి కింద నిప్పులు ఉంచి రెండు గంటలపాటు వేడి చేసి మసాలా దట్టించిన మాంసం ముక్కలు ఉంచి తయారు చేస్తారు. రాతిపైన వండితేనే దానికి ఆ రుచి వస్తుంది. ఈ వంటకంలో నూనె చాలా తక్కువగా వాడుతున్నందున ఆరోగ్యానికి కూడా హాని ఉండదని భోజనప్రియులు అంటారు. ‘బిర్యానీ, ఇరానీ చాయ్ అంటే హైదరాబాదీలకు ఎంతో మమకారం. కానీ అవి మన సొంత వంటలు కాదు. పర్షియావి. పత్థర్ కా గోష్త్ మాత్రం హైదరాబాద్‌లో రూపుదిద్దుకున్నదే. దీని రుచి అమోఘం. మాంసం ముక్కలకు కారం, ఉప్పు, మిరియాల పొడి, ఇతర సాధారణ మసాలా దినుసులు దట్టించి పక్కనుంచుతారు. రెండు గంటల పాటు నిప్పులతో బాగా వేడి చేసిన బండపై ఉంచి కాలుస్తారు. దీనికి నూనె అవసరం కూడా చాలా తక్కువ. రాతిపై కాల్చిన ముక్కలు ఎంతో రుచిగా ఉంటాయి. చాలామంది దీన్ని తినేందుకు పాతనగరానికి వస్తారు.
ఈ వంట కోసం హోటళ్లలో ప్రత్యేక రాయిని వినియోగిస్తారు. బ్లాక్ గ్రానైట్ అయితేనే దీనికి అనుకూలంగా ఉంటుంది. అందుకోసం ప్రత్యేకంగా ఆర్డర్ ఇచ్చి తెప్పించుకుంటారు. నిప్పులపై దాదాపు రెండు గంటల పాటు వేడెక్కాల్సి ఉన్నందున మామూలు రాయి ఆ తీవ్రతను భరించలేదని, అదే బ్లాక్ గ్రానైట్ ఆ వేడిని తట్టుకుని నిలుస్తుంది.
1950 జనవరి 26 న భారతదేశానికి రాసుకున్న రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చింది. భారతదేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల నుంచి గెలుపొందిన రాజనీతివేత్తలు, రాజకీయ నేతలు, వివిధ రంగాల నుంచి నామినేట్ చేసిన నిపుణులు కలిసి భారత రాజ్యాంగాన్ని చర్చలు, నిర్ణయాల ద్వారా రాశారు. 1946 నుంచి 1949 వరకూ ఈ బృందం భారత పార్లమెంటు హాలులో సమావేశమై చర్చలు చేశారు. జనవరి 26ను గణతంత్ర దినోత్సవంగా జరుపుకొన్నారు కాంగ్రెస్ కార్యకర్తలు, నాయకులు. ఆ రోజును స్వాతంత్ర్య దినోొత్సవంగా వ్యవహరించారు. ఐతే దేశ స్వాతంత్ర్య దినం బ్రిటీషర్లు స్వయంగా నిర్ణయించడంతో నెహ్రూ తదితర జాతీయోద్యమనేతలు జనవరి 26ను దేశ గణతంత్ర దినోత్సవంగా చేశారు.బృందం భారత పార్లమెంటు హాలులో సమావేశమై చర్చలు చేశారు. జనవరి 26ను గణతంత్ర దినోత్సవంగా జరుపుకొన్నారు కాంగ్రెస్ కార్యకర్తలు, నాయకులు. ఆ రోజును స్వాతంత్ర్య దినోొత్సవంగా వ్యవహరించారు.
గణతంత్ర దినోత్సవాన్ని దేశవ్యాప్తంగా ప్రభుత్వం, ప్రజలు ఘనంగా నిర్వహిస్తూంటారు. జనవరి 26 తేదీ గణతంత్ర దినోత్సవం సందర్భంగా జాతీయ సెలవు దినంగా ప్రకటిస్తారు. దేశరాజధాని న్యూఢిల్లీలో జెండా ఎగరేసి ప్రసంగిస్తారు. విశాలమైన గ్రౌండ్ లో దేశంలోని ఎన్నెన్నో రాష్ట్రాలను, ప్రభుత్వ శాఖలను ప్రతిబించేందుకు వీలుగా వివిధ రాష్ట్రాల చిహ్నాలతో పెరేడ్ చేయిస్తారు. 2015 గణతంత్ర దినోత్సవంలో ముఖ్య అతిథిగా అమెరికా అధ్యక్షుడు బరాక్ ఒబామా పాల్గొన్నారు. ఈ వేడుకల్లో అమెరికా అధ్యక్షుడు పాల్గొనడం ఇదే తొలిసారి.