polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1980 జనవరిలో కాంగ్రెసు భారీ ఆదిక్యంతో తిరిగి అధికారానికి వచ్చింది. పంజాబ్ లో తలెత్తిన వేర్పాటు ఆందోళన భారత భద్రతను ప్రమాదం లోకి నెట్టింది. అస్సాంలో స్థానికులు, బంగ్లాదేశ్ కాందిశీకుల తోటి, భారతదేశంలోని ఇతర ప్రాంతాల నుండి వచ్చి స్థిరపడిన వాళ్ళతోటీ అనేక మార్లు మత ఘర్షణలు జరిగాయి. ఆపరేషన్ బ్లూస్టార్‌లో భాగంగా భారత సాయుధ దళాలు స్వర్ణ దేవాలయంలోని ఖలిస్తాన్ తీవ్రవాదుల రహస్య స్థావరంపై దాడి చేసినపుడు అనుకోకుండా భవనానికి నష్టం, పౌరుల మరణాలూ సంభవించాయి. ఈ సంఘటన దేశవ్యాప్తంగా సిక్కులలో ఉద్రిక్తతలు రేకెత్తించింది. ప్రభుత్వం తీవ్రవాదుల చర్యలను అణచివేయడానికి పోలీసు చర్యలను చేపట్టింది. కానీ అది ఎన్నో మానవ హక్కుల హననానికి దారి తీసింది. భారత దళాలకు ఉల్ఫాకూ జరిగిన ఘర్షణలతో ఈశాన్య భారతం స్థంబించిపోయింది.
1953 లో ఆంధ్ర రాష్ట్రం కోసం పొట్టి శ్రీరాములు ఆమరణ నిరాహార దీక్ష చేపట్టడం, ఫలితంగా ఆయన మృత్యువాత పడటంతో భారతదేశం చిత్రపటంలో భారీ మార్పులు ఏర్పడ్డాయి. నెహ్రూ రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ సంఘాన్ని ఏర్పరచాడు. దీని సూచనల మేరకు 1956 లో రాష్ట్ర పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టాన్ని ప్రతిపాదించారు. భాష, జాతి భేదాలను పరిగణన లోకి తీసుకొని పాత రాష్ట్రాలను విభజించారు. తెలుగు మాట్లాడే ప్రాంతాలను మద్రాసు రాష్ట్రం నుంచి విడదీయడం ద్వారా ఆంధ్ర రాష్ట్రం, కేవలం తమిళం మాట్లాడే రాష్ట్రంగా తమిళనాడు ఏర్పడ్డాయి. 1960 మే 1 న బాంబే రాష్ట్రం నుండి మహారాష్ట్ర, గుజరాత్లు ఏర్పడ్డాయి. 1966 నవంబరు 1 న పంజాబీ సుబాలోని కేవలం పంజాబీ మాట్లాడే ప్రాంతం పంజాబుగాను, హర్యాన్వీ మాట్లాడే ప్రాంతం హర్యానా రాష్ట్రంగానూ 1966 నవంబరు 1 న ఏర్పడ్డాయి.
రాజీవ్ గాంధీ ఎన్నో మార్పులను అమలు చేసాడు –లైసెన్స్ రాజ్ ను సడలించాడు, విదేశీ పెట్టుబడులు, దిగుమతులు, ప్రయాణాలు, కరెన్సీపై భారత నిబందనలు గణనీయంగా తగ్గాయి. సొంత వ్యాపారాలు సాధనాలను వాడుకుని వాణిజ్య వస్తువులు ప్రభుత్వ ఉద్యోగిస్వామ్యం సంబంధం లేకుండా తయారు చేయడానికి వీలు పడింది. విదేశీ పెట్టుబడుల ఆగమనం జాతీయ విదేశ మారక ద్రవ్య నిల్వలను పెంచింది. తన తల్లి నడిచిన మార్గం నుండి తప్పుకుని, రాజీవ్ గాంధీ అమెరికాతో సంబంధాలను మెరుగు పరచాడు. తత్కారణంగా ఆర్థిక సహాయం, శాస్త్రీయ సహకారమూ మెరుగు పడ్డాయి. రాజీవ్ గాంధీ శాస్త్ర, సాంకేతిక విజ్ఞానాన్ని ఎంతగానో ప్రోత్సాహించాడు. ఫలితంగా దూరప్రసార పరిశ్రమ, భారత అంతరిక్ష కార్యక్రమం విస్తరించాయి. సాఫ్టువేరు పరిశ్రమ, ఐటీ రంగం భారత్‌లో కాలూనాయి.
భారత్ 1987 లో శ్రీలంక ప్రభుత్వంతో ఒక ఒప్పందం కుదుర్చుకుని అక్కడ శాంతిభద్రతలను నెలకొల్పడానికి తన సేనలను రంగంలోకి దించేందుకు అంగీకరించింది. ఒప్పందం ప్రకారం, తమిళ తిరుగుబాటుదారులను నిరాయుధులను చేసేందుకు, భారత శాంతి స్థాపక సేనలను శ్రీలంకలో నియోగించింది. తీరా ఈ సేనలు అక్కడి కలహాల్లో చిక్కుకుని తమిళ తిరుగుబాటుదారులతో స్వయంగా తామే యుద్ధం చేసే స్థితికి దిగాయి. ఈ క్రమంలో శ్రీలంక జాతీయవాదుల గురిగా మారాయి. 1990 లో వీపీ సింగ్ ఈ సైన్యాన్ని వెనక్కి తీసుకున్నాడు. సామ్యవాద సిద్దాంతాల నుండి రాజీవ్ దూరంగా వెళ్లిపోవడం సాదారణ ప్రజలు జీర్ణించుకోలేకపోయారు. నిరుద్యోగం తీవ్రమైన సమస్యగా మరింది. తామరతంపరగా పెరుగుతున్న జనాభా, తరిగిపోతున్న వనరుల సమస్యను తీవ్రతరం చేసింది.
భారతదేశానికి అణ్వస్త్రాలు ఉన్నాయి. మొదటి అణుపరీక్ష 1974 లో నిర్వహించింది. తర్వాత 1998 లో మరో 5 ప్రయోగాలు నిర్వహించింది. 1950 నుండి 1980 మధ్య సామ్యవాద విధానాలను అవలంబించింది. భారతదేశపు ఆర్థిక పురోగతికి మితిమీరిన ఆంక్షల వల్ల అడ్డంకులు ఎదురయ్యాయి. సంరక్షణవాదం సర్వవ్యాప్త అవినీతికి, ఆర్థిక వ్యవస్థ మందగమనానికీ దారి తీసాయి. 1991 లో మొదలైన ఆర్థిక సంస్కరణలు భారత దేశాన్ని ప్రపంచపు మూడవ అతి పెద్దదైన, అత్యంత వేగంగా ఎదుగుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో ఒకటిగా తీర్చిదిద్దాయి. ఈ రోజు భారతదేశం ఓ పెద్ద శక్తివంతమైన దేశం. అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల్లో తన గళాన్ని ప్రముఖంగా వినిపిస్తోంది. ఐక్యరాజ్యసమితికి చెందిన భద్రతా మండలిలో శాశ్వత సభ్యత్వాన్ని ఆశిస్తోంది.
ఎడతెగని సమ్మెలు, రాజకీయ అస్థిరతలు అంతమవడంతో భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు మేలు చేకూరింది. ప్రభుత్వం 20 సూత్రాల కలిగిన ప్రకటనను విడుదల చేసింది. దీంతో వ్యావసాయిక, పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి పైరిగింది. తద్వారా ఉద్యోగ అవకాశాలు మెరుగయ్యాయి. ఉత్పాదకత కూడా మెరుగైంది. కానీ ప్రభుత్వ అంగాల్లోను, కాంగ్రెసు నాయకుల్లోనూ అవినీతి, ఆధిపత్య ధోరణీ పెరిగింది. పోలీసులపై అమాయకులను అరెస్టు చేసి వేదించిన నిందలు పడ్డాయి. ఇందిరా గాంధీ కొడుకు, రాజకీయ సలహాదారు సంజయ్ గాంధీ ప్రజలకు బలవంతంగా కుటుంబ నియంత్రణ ఆపరేషన్లు చేయించాడు. డిల్లీలో తుర్క్‌మెన్ గేటు వద్ద ఉన్న మురికి వాడల విధ్వంసం చేయడంతో వేల కొద్ది జనాలు చనిపోయారు. మరెందరో నివాసాలు కోల్పోయారు.
ఆర్థిక, సామాజిక ఇబ్బందులు, అవినీతి ఆరోపణలు దేశ వ్యాప్తంగా రాజకీయ అనిశ్చితికి దారి తీసాయి. ఇవి బీహార్ ఉద్యమంగా పరిణమించాయి. 1974 లో అలహాబాద్ ఉన్నత న్యాయస్థానం, ప్రభుత్వ వనరులను ఎన్నికల కోసం దుర్వినియోగం చేసినట్లుగా గుర్తించింది. ఇందిరా గాంధీ తక్షణమే రాజీనామా చేయాలంటూ విపక్షాలు దేశ వ్యాప్తంగా సమ్మెలు, ఆందోళనలూ నిర్వహించాయి. వివిధ రాజకీయ పార్టీలు ఇందిర "నియంతృత్వ" పాలనను ప్రతిఘటించేందుకు లోకనాయక్ జయ ప్రకాష్ నారాయణ్ నాయకత్వంలో ఉద్యమించాయి. దేశవ్యాప్తంగా జరిగిన నిరసనలు భారత ఆర్థిక స్థితిని, పాలననూ అస్థిర పరచాయి. ఇందిరను తొలగించాలని నారాయణ్ సైన్యానికి కూడా పిలుపు నిచ్చారు.
1997 నవంబరులో కాంగ్రెసు మళ్ళీ తన మద్దతును తిరిగి ఉపసంహరించుకుంది. 1998 ఫిబ్రవరిలో జరిగిన ఎన్నికలలో భాజపా అత్యధిక సీట్లు గెలుచుకున్నప్పటికీ, అది కనీస ఆధిక్యం కంటే బాగా తక్కువ. 1998 మార్చి 20 న వాజపేయి నాయకత్వంలో భాజపా ప్రభుత్వాన్ని రాష్ట్రపతి ప్రమాణ స్వీకారం చేయించారు. 1998 మే 11, 13 తేదీల్లో ఈ ప్రభుత్వం అణ్వాయుధ పరీక్షలు నిర్వహించింది. పాకిస్తాన్ కూడా అదే సంవత్సరం అణుపరీక్షలు నిర్వహించింది. ఈ అణుపరీక్షల కారణంగా 1994 నాటి అణ్వస్త్ర వ్యాప్తి నిరోధ చట్టానికి అనుగుణంగా అమెరికా, జపాన్‌లు భారత్‌పై ఆర్థిక ఆంక్షలు విధించాయి. అనేక ఇతర దేశాలు ఈ పరీక్షలను విమర్శించాయి.
భారత జనాభా 1970 తొలినాళ్ళలో 50 కోట్లను దాటేసింది. హరిత విప్లవం ద్వారా ఉత్పాదకతను పెంచి, ప్రభుత్వం ఆహార సంక్షోభానికి పరిష్కారం సాధించింది. ఆదునిక వ్యవసాయ పనిముట్లను ఉచితంగా అందించడం, కొత్త రకం విత్తనాలను అందించడం, ఆర్థిక మద్దతును పెంచడం ద్వారా వరి, గోధుమ, మొక్కజొన్న వంటి ఆహార దాన్యాలతో పాటు, పత్తి, పొగాకు, టీ, కాఫీ వంటి వాణిజ్య పంటల ఉత్పత్తి కూడా మెరుగుపడింది. గంగామైదానం లోని రాష్ట్రాలు, పంజాబులలో ఉత్పాదకత పెరుగుదల విస్తరించింది. శ్వేత విప్లవం కింద ప్రభుత్వం పాల ఉత్పత్తికి ఇచ్చిన ప్రోత్సాహంతో పశువుల పెంపకం భారీగా పెరిగింది.
1975 లో ఇందిర అప్పటి రాష్ట్రపతి ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్ కు సూచించడం ద్వారా దేశంలో అత్యవసర పరిస్థితిని విధించింది. దీంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం తిరుగులేని అధికారాలు చేజిక్కించుకుంది. శాంతి భద్రతలు విచ్ఛిన్నమయ్యాయని, జాతీయ భద్రతకు ముప్పు వాటిల్లిందనే సాకులను చూపి ఎన్నో పౌర హక్కులను సస్పెండు చేసి, జాతీయ, రాష్ట్రాల ఎన్నికలను వాయిదా వేసింది. రాష్ట్రాల్లోని కాంగ్రెసేతర ప్రభుత్వాలను రద్దు చేసింది. దాదాపు 1000 మంది ప్రతిపక్ష నాయకులు, కార్యకర్తలు జైలు పాలయ్యారు. తప్పనిసరి కుటుంబ నియంత్రణను ప్రవేశ పెట్టింది. అన్ని రకాల ఆందోళనలను నిషేధించింది.
తరువాతి ప్రధాన మంత్రిగా ఇందిరా గాంధీ పెద్ద కొడుకైన రాజీవ్ గాంధీని కాంగ్రెసు పార్టీ ఎన్నుకుంది. రాజీవ్ గాంధీ తొలిసారి పార్లమెంటుకు ఎన్నికైంది 1981 లో. 40 ఏళ్ల వయసులో అతను అత్యంత పిన్న వయసు కలిగిన జాతీయ రాజకీయ నాయకుడు, ప్రధాన మంత్రీ. అనేకమంది వృత్తిగత రాజకీయ నాయకుల నిష్ప్రయోజకత్వాన్ని, అవినీతినీ చూసి విసిగిపోయిన ప్రజల దృష్టిలో అతని వయసు, అనుభవలేమీ అవసరమైన అర్హతగా కనిపించాయి. చిరకాలపు సమస్యలకు సరికొత్త పరిష్కారాలను ఆశించారు.
1971 లో ఇందిరా గాంధీ పెద్ద మెజారిటీతో అధికారానికొచ్చింది. తూర్పు పాకిస్తాన్‌లో పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం జరుపుతున్న దమననీతికి వ్యతిరేకంగా అక్కడి ప్రజలు చేస్తున్న స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో భారత్ సైనిక జోక్యం చేసుకుంది. ఫలితంగా జరిగిన భారత్, పాకిస్తాన్ యుద్ధంలో పాకిస్తాన్‌ను ఓడించింది. తూర్పు పాకిస్తాన్‌కు విమోచనం కలిగి, బంగ్లాదేశ్ స్వతంత్ర దేశం ఏర్పడింది. ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ ప్రజాధరణ ఉచ్ఛతమ స్థాయికి చేరింది.
1999 ఏప్రిల్ లో ప్రభుత్వం మళ్ళీ పడిపోయింది. సెప్టెంబరులో తిరిగి ఎన్నికలు జరిగాయి. 1999 మే, జూన్‌లలో కార్గిల్‌లో పాకిస్తాన్ ఉగ్రవాదులు విస్తృతంగా చొరబడడంతో భారత్ పాక్‌ల మధ్య ఘర్షణ తలెత్తి, కార్గిల్ యుద్ధానికి దారితీసింది. అంతకు మూడు నెలల ముందు కుదుర్చుకున్న లాహోరు ఒడంబడికకు కాలదోషం పట్టింది. భారత దళాలు పాకిస్తాన్ సహాయంతో చొచ్చుకుని వచ్చిన ఉగ్రవాదులను హతమార్చి తన సరిహద్దును తిరిగి పొందింది.
అమెరికాతో భారత సంబంధాలు క్షీణించ సాగాయి. అలీనత్వానికి విరుద్ధంగా రష్యాతో 20 సంవత్సరాల స్నేహ ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. 1974 లో భారత్ తన మొదటి అణుపరీక్షను రాజస్తాన్ ఎడారిలో పోఖ్రాన్‌లో నిర్వహించింది. భారత సంరక్షణలో ఉన్న సిక్కింలో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరగ్గా, చొగ్యాల్ ను గద్దె దించి భారత దేశలో విలీనం కావాలనే ఫలితం వచ్చింది. 1975 ఏప్రిల్ 26 న సిక్కిం భారతదేశపు 22 వ రాష్ట్రంగా అవతరించింది.
ఇందిరా గాంధీ 1977 లో ఎన్నికలకు పిలుపునిచ్చింది. ఆ ఎన్నికల్లో జనతా పార్టీ చేతిలో ఘోర పరాజయం పొందింది. మొరార్జీ దేశాయి మొదటి భారత కాంగ్రెసేతర ప్రధాన మంత్రి అయ్యాడు. దేశాయి ప్రభుత్వం, అత్యవసర కాలంలో జరిగిన అక్రమాలపై న్యాయ విచారణ జరిపించింది. షా కమిషను నివేదిక ప్రకారం ఇందిర, సంజయ్‌లను అరెస్టు చేసారు.
1952 లో భారతదేశం తన మొదటి సార్వత్రిక ఎన్నికలను రాజ్యాంగ బద్దంగా నిర్వహించుకుంది. 60 శాతం మంది తమ వోటు హక్కును వినియోగించుకున్నారు. భారత జాతీయ కాంగ్రెసు పార్టీ భారీ మెజారిటీతో గెలిచింది. నెహ్రూ రెండోసారి ప్రధాన మంత్రి అయ్యాడు. రాష్ట్రపతి రాజేంద్ర ప్రసాద్ కూడా రెండో సారి మొదటి పార్లమెంటు చేత ఎన్నికయ్యారు.
మహాత్మా గాంధీని 1948 జనవరి 30 నాడు నాథూరాం వినాయక్ గాడ్సే హత్య చేసాడు. గాడ్సే జాతీయతా ఉద్యమంతో సంబంధమున్న హిందూ అతివాది. దేశ విభజనకు గాంధీ కారకుడని అతడు భావించాడు. గాంధీ ముస్లింలను సంతుష్టి పరుస్తున్నాడని అతడు భావించాడు. మహాత్ముడికి తుది వీడ్కోలును తెలపడానికి హాజరైన లక్షలాది ప్రజలతో డిల్లీ వీధులు క్రిక్కిరిసి పోయాయి.
జమ్మూకాశ్మీర్ ముఖ్యమంత్రి ఫరూక్ అబ్దుల్లా , కాంగ్రెసుతో 1987 ఎన్నికల పొత్తును ప్రకటించాడు. కానీ ఎన్నికలలో అతనికి అనుకూలంగా రిగ్గింగు జరిగింది. ఇది, రిగ్గింగు కారణంగా ఓడిపోయిన ప్రాంతాలలో తిరుగుబాటుకు దారితీసింది. పాకిస్తాన్ వీరికి ఆయుధాల శిక్షణతో పాటు అన్ని విధాలుగా సహకరించింది.
కానీ 1979 లో సంకీర్ణ ప్రభుత్వం కూలిపోయింది. చరణ్ సింగ్ మధ్యంతర ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసాడు. అంతర్గత కలహాల వల్ల జనతా పార్టీ తీవ్రమైన ప్రజా వ్యతిరేకతను మూటగట్టుకుంది. అదే కాకుండా భారతదేశపు ఆర్థిక సామాజిక సమస్యలను పరిష్కరించగల నాయకత్వ పటిమ జనతాపార్టీకి లేదని ప్రజలు భావించారు.
బోఫోర్స్ కుంభకోణంలో, సీనియర్ ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు దేశరక్షణ ఒప్పంద విషయంలో స్వీడన్ చెందిన తుపాకి తయారీ సంస్థ దగ్గర లంచం తీసుకున్నారన్న విషయం బయట పడింది. దీంతో రాజీవ్ గాంధీకున్న నిజాయితీ ముద్ర ధ్వంసమైపోయింది.
2000 మేలో భారత జనాభా వంద కోట్లను దాటిపోయింది. అమెరికా అధ్యక్షుడు ఇరుదేశాల మధ్య సంబంధాలు మెరుగు పరచడానికి భారత దేశాన్ని సందర్శించాడు. జనవరిలో భారీ భూకంపం గుజరాత్‌ను తాకింది. కనీసం 30,000 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
కార్గిల్ యుద్ధంలో సాధించిన విజయాన్ని సొమ్ము చేసుకుని నేషనల్ డెమోక్రెటిక్ అలయన్స్ భాజపా ఆధిపత్యంలో వాజపేయి నాయకత్వంలో సంకీర్ణ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. సహస్రాబ్ది ముగింపులో ఒడిషాను తాకిన తుఫాను 10000 మందిని పొట్టన బెట్టుకుంది.
రాజీవ్ గాంధీ పార్లమెంటును రద్దు చేసి, ఎన్నికలకు వెళ్ళాడు. కాంగ్రెసు పార్టీ, తన చరిత్ర లోనే అత్యంత భారీ విజయాన్ని అందుకుంది. తన తల్లి హత్యను సానుభూతి వోటుగా మార్చుకుని రాజీవ్ గాంధీ, సీట్ల పంట పండించుకున్నాడు.
ఇస్లామిక్ తీవ్రవాదులు, హిందువులైన కాశ్మీరీ పండిట్లను హింసించి, పెద్దసంఖ్యలో వారిని కాశ్మీరు నుండి పారద్రోలారు. ఆ విధంగా 1990ల్లో 90 శాతానికి పైగా కాశ్మీరీ పండిట్లను కాశ్మీరు నుండి వెళ్ళగొట్టారు.
1971 లో జరిగిన ఈ యుద్ధం ఇరు దేశాల మధ్య జరిగిన 4 యుద్ధాలలో మూడోది. తూర్పు పాకిస్తాన్ లో సొంత పాలన స్థాపనకై జరిగిన ఈ యుద్ధంలో భారత్, పాకిస్తాన్ ను ఓడించింది. ఫలితంగా బంగ్లాదేశ్ ఏర్పడింది.
1999 తొలినాళ్ళలో పాకిస్తాన్ ప్రధాని నవాజ్ షరీఫ్ ను కలవడానికి వాజపేయి చారిత్రాత్మక బస్సు యాత్ర చేసి ద్వైపాక్షిక లాహోర్ శాంతి ప్రకటన పై సంతకం చేశారు.
1946 మార్చి 16 న గోరక్‌పూర్ జిల్లా నుండి కొంత భూభాగాన్ని వేరుచేసి దేవరియా జిల్లాను ఏర్పరచారు. దేవారణ్య, దేవిపురా అనే పేరు దేవరియా అయిందని భావిస్తున్నారు. జిల్లాకేంద్రం దేవరియా పేరే జిల్లా పేరుగా నిర్ణయించారు. ఇక్కడ పలు ఆలయాలు ఉన్నాయి. అందుకే ఇది దేవిపురం అయింది. జిల్లాలోని దేహ్రౌలి కి చెందిన బిభూతి మణి త్రిపాఠీ నాయకత్వంలో జిల్లా ప్రజలు భారతస్వాతంత్ర్య సమరంలో పాల్గొన్నారు. ఆయన యువకులలో ఉత్తేజం కలిగించడానికి సుభాస్ చంద్రబోసుని ఈ జిల్లాకు ఆహ్వానించాడు. దేవరియా జిల్లా లోని ఈశాన్య ప్రాంతాన్ని వేరుచేసి 1994 మేలో కుశినగర్ జిల్లా రూపొందించారు.
పురాతన చరిత్ర ఆధారంగా ఈ నగరం గురించి రామాయణ కావ్యంలో ప్రస్తావించబడింది. రాముడు తన కుమారుడైన కుశుని కుశ్వంతి రాజ్యానికి పట్టాభిషిక్తుని చేసాడు. అదే ప్రస్తుత ల్హుషీనగర్.
మహాభారత కాలానికి ముందు ఈ ప్రాంతం మహాసుదర్శన్ మల్లు రాజ్యంలో భాగంగా ఉందని విశ్వసిస్తున్నారు. ఈ జిల్లాకు సమీపంలో దట్టమైన అరణ్యం ఉంది. ఖుషినగర్ సకలసమృద్ధితో తులతూగిందని భావిస్తున్నారు. ఈ ప్రాంతం సా.శ. 1114- 1154 మధ్యకాలంలో మయూర రాజులు, మౌర్యరాజులు, గుప్తరాజులు, బీహార్ రాజులు, గార్వార్ రాజుల పాలనలో ఉండేది.
దేవరియా జిల్లా 26 6' నుండి 27 8' ఉత్తర అక్షాంశం, 83 29' నుండి 84 26' తూర్పు రేఖాంశం ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులలో ఖుషినగర్, తూర్పు సరిహద్దులలో బీహార్ రాష్ట్రం లోని గోపాల్‌గంజ్, శివన్ జిల్లాలు, దక్షిణ సరిహద్దులలో మౌ, బలియా జిల్లా జిల్లాలు, పశ్చిమ సరిహద్దులలో గోరఖ్‌పూర్ జిల్లా ఉన్నాయి. జిల్లాలో ప్రధానంగా ఘఘర నది, పశ్చిమ రప్తి నది, చోటీ గందక్ నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. జిల్లాలో అదనంగా సాలెంపూర్ బర్హజ్, భాత్పర్ రాణి వంటి ప్రధాన నగరాలు ఉన్నాయి.
జిల్లా సరిహద్దులో హిమాలయాలు, దక్షిణ సరిహద్దులో ష్యండిక నది, పశ్చిమ సరిహద్దులో మగధ్ రాజ్యం, తూర్పు సరిహద్దులో బీహార్ రాష్ట్రం ఉన్నాయి.పురాణాలలో ఈ ప్రదేశ ప్రస్తావన ఉంది. జిల్లాలోని పలు ప్రదేశాలలో ఆర్కియాలజీ అవశేషాలు, శిల్పాలు, నాణ్యాలు, ఇటుకలు, ఆలయాలు, బుధ్ మఠాలు కనుగొనబడ్డాయి.
ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో దేవరియా జిల్లా ఒకటి. దేవరియా పట్టణం జిల్లా ముఖ్యపట్టణం. దేవరియా జిల్లా గోరఖ్‌పూర్ డివిజన్‌లో భాగంగా ఉంది.
మద్దెల పునీత్ కుమార్, బాక్సింగ్ వీరుడు:-ఇతని తండ్రి నాగరంగారావు, సైన్యంలో పనిచేసి పదవీ విరమణ పొందారు. తల్లి విజయలక్ష్ము పిడుగురాళ్ళలోని ఒక పాఠశాలలో పి.యి.టి.గా పనిచేస్తుంది. దాసరి వెంకటరావు, సైన్యంలో సుదీర్ఘకాలం పనిచేసాడు.ఇతను జాతీయస్థాయిలో, బాక్సింగు క్రీడలో, పలుమార్లు బంగారు పతకాలు సాధించాడు. పునీత్ కుమార్ కు చిన్నప్పటినుండి ఆటలు అంటే మక్కువ. పాఠశాల స్థాయిలో పలుక్రీడలలో ప్రతిభ కనబరచాడు. తాతయ్య స్ఫూర్తితో ఇతను బాక్సింగ్ రంగంలో దిగి, తాతయ్య దగ్గర ఓనమాలు నేర్చుకొని, స్థానికంగా శిక్షణపొంది, అందివచ్చిన అవకాశాలను వినియోగించుకొని, రాష్ట్ర, పలు పోటీలలో తన ప్రతిభ ప్రదర్శించాడు. ఇతను రాష్ట్ర, జాతీయ స్థాయిలలో మూడు బంగారు పతకాలనూ. రెండు కాంస్య పతకాలనూ సాధించి, భవిష్యత్తులో అంతర్జాతీయ పోటీలలో పాల్గొని, తద్వారా ఒలింపిక్స్లో పోటీపడాలని ఉవ్విళ్ళూరుచున్నాడు.
శ్రీ ముత్యాలమ్మ అమ్మవారి ఆలయం:- అనుపాలెం గ్రామ గుట్టపై ఉన్న ఈ ఆలయంలో, అమ్మవారికొలువులు 2014, ఆగస్టు-27, బుధవారం నాడు ఘనంగా నిర్వహించారు. వానలు బాగా కురవాలని, పంటలు బాగా పండాలని అమ్మవారిని ప్రార్థిచారు. గ్రామ మహిళలందరూ ఊరేగింపుగా తరలివెళ్ళి, అమ్మవారికి బోనాలు సమర్పించి మొక్కులు తీర్చుకున్నారు.
గ్రామంలో రెండుప్రైవేటు బాలబడులు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల వేములవలసలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల భీమునిపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ విశాఖపట్నంలో ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల విశాఖపట్నంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం భీమునిపట్నంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల బక్కన్నపాలెం లోనూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
కేంద్రపడా జిల్లాలో పలు పర్యాటక ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో ఉన్న బతిఘ్రర లైట్‌హౌస్ తూర్పు భారతదేశ తీరప్రాంతాలలో మొదటి లైట్ హౌస్‌గా గుర్తించబదుతుంది. దీని చుట్టూ సహజ సౌందర్యం ప్రతిబింబిస్తూ ఉంటుంది. జిల్లా కేంద్రం కేంద్రపడాకు ఇది 50కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఈ నౌకాశ్రయం 1855 లో స్థాపినచబడుతుంది. కేంద్రపడా జిల్లాలో అత్యధిక ప్రాముఖ్యత కలిగిన పర్యాటక ప్రదేశాలలో " కనిక ప్యాలెస్ " ముఖ్యమైనది. రాజభవనం అందచందాలు సాటిలేనిది, అద్భుతమైనది. ఇది రాజ్కనిక మండలంలో ఉంది. కేంద్రపడా నుండి 50 కి.మీ దూరంలో ఉంది. 40 ఎకరాల వైశాల్యంలో నిర్మించబడిన పురాతన మైన అవుల్ ప్యాలెస్ పర్యాటక ఆకర్షణలో మరొకటి. జిల్లాలో రాజ్బతి, రాణిమహల్, గోడశాల, భందర్, ఉదయన్ దేబాలయ, దేవి మందిర్ వంటి ప్రదేశాలు కూడా ఉన్నాయి. కనిక ప్యాలెస్‌కు 5 కి.మీ దూరంలో దామోదర్ నదీతీరంలో ఉన్న నైకాశ్రయం అతి పురాతనమైనదిగా భావించబడుతుంది. సముద్రతీర వ్యాపారకేంద్రంగా
పత్కురా నియోజకవర్గంలో ఉన్న కూడనగర్ భావించబడుతుంది. ఇక్కడ అటవీ ప్రాంతంలో 15 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో 25 అడుగుల ఎత్తున ఉన్న ఇసుక తిన్నెలు పర్యాటకులు సందర్శించే ప్రదేశాలలో ఒకటి.
కేంద్రపడా జిల్లా ఒడిషా రాష్ట్ర తీరప్రాంత జిల్లాలలో ఒకటి. 20 20’ ఉత్తర నుండి 20 37’ డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం, 86 14’ తూర్పు నుండి 87 01’ డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో బంగాళాఖాతం ఉంది. జిల్లాలో 48కి.మీ సముద్రతీరం ఉంది. కేంద్రపడా, రాష్ట్ర రాజధాని భువనేశ్వర్ నుండి 85 కి.మీ దూరంలో ఉంది. కేంద్రపడా జిల్లాలో బ్రహ్మణి, బైతరిణి, మహానది నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. బైతర్కణిక మాంగ్రోవ్, బైతరికనిక నేషనల్ పార్క్, గహిర్మాతా బీచ్, బలదేవ్ ఆలయం ఉన్నాయి. జిల్లాలో శుక-పరీక్షిత ఆశ్రమం, కూడనగరి, పెంథ సీ బీచ్, హరిహర్ క్షేత్ర మహాల, గాంధార గిసైన్ పీఠం, కొరుయా మొదలైన సుందర ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో 9 మండలాలు ఉన్నాయి: అవుల్, డెరబిష్, గరద్పుర్, మహాకలపద,మర్షఘై,కెంద్రపర తలుకా, రాజనగర్,రాజ్కనిక, పతముందై.
ఒడిషా రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో కేంద్రపడా జిల్లా ఒకటి. జిల్లాకేంద్రంగా కేంద్రపడా పట్టణం ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో భద్రక్ జిల్లా, తూర్పు సరుహద్దులో బంగాళాఖాతం, దక్షిణ సరిహద్దులో జగత్‌సింగ్‌పూర్ జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో కటక్ జిల్లా, జాజ్‌పూర్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.
జిల్లాలో ఒరియా భాష ప్రధానభాషగా ఉంది. అంతేకాక జిల్లాలో బెంగాలీ, ఉర్దూ భాషలు వాడుకలో ఉన్నాయి. జిల్లా అంతటా హిందీ భాష అర్ధం చేసుకుంటారు.
తొమ్మిది మంది మావోయిస్టులను హతమార్చడంతో పాటుగా, ఇతరులను గాయపరచడంలో బాబు కీలకమైన పాత్ర పోషించాడు. 2013 సంవత్సరం ఏప్రిల్ 16న ఆంధ్రా - చత్తీస్‌గఢ్ సరిహద్దు సమీపంలో దాదాపు 70 మంది మావోయిస్టులు పేలుళ్ళు చేపట్టారు. అనంతరం బాబు నేతృత్వంలో గ్రేహౌండ్స్ బృందంపై విచక్షణారహితంగా కాల్పులకు తెగబడ్డాడు బాబు, అతని బృందం మావోయిస్టులపై ఎదురు దాడికి దిగారు. వారిలో తొమ్మిది మందిని హతమార్చారు. మరుసటి రోజు కమాండోలను హెలికాప్టర్ల ద్వారా తరలించసాగారు. చివరి తరలింపులో భాగంగా 19 మంది కమాండోలు హెలికాప్టర్‌ను చేరుకోనున్న తరుణంలో దాదాపు 60 నుంచి 70 మంది మావోయిస్టులు హెలికాప్టర్‌పై దాడి చేశారు. ఆ క్రమంలో 14 మంది కమాండోలు హెలికాప్టర్ ఎక్కారు. బాబుతో పాటుగా నలుగురు కమాండోలు ఎదురు కాల్పులు ప్రారంభించారని ప్రభుత్వ ప్రకటన వివరించింది.హెలికాప్టర్ వెళ్ళిపోగానే, మావోయిస్టులు కమాండోలను ముట్టడించారు. మిగిలిన నలుగురు కమాండోలను వెనక్కి తిరిగిపోవాల్సిందిగా బాబు విజ్ఞప్తి చేశాడు. ఆ నలుగురు సురక్షిత ప్రాంతానికి చేరుకునేంతవరకు ప్రసాద్ బాబు ఒంటి చేత్తో దాదాపు 200 మంది మావోయిస్టులను ఎదుర్కొన్నాడు. ఆ క్రమంలో బాబు మరణించారని ప్రకటన తెలిపింది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ పోలీస్ బలగానికి చెందిన కెఎల్ వీఎస్ఎస్‌హెచ్ఎన్‌వీ ప్రసాద్ బాబుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం 2013లో దేశంలోనే అత్యంత ఉత్తమమైన శౌర్య పతాకం అశోక చక్ర పురస్కారం మరణానంతరం కేటాయించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ - చత్తీస్‌గఢ్ సరిహద్దు సమీపంలో నక్సల్ వ్యతిరేక కార్యకలాపాల్లో భాగంగా గ్రేహౌండ్స్‌కు నాయకత్వం వహించిన ఎస్ఐ కె.ప్రసాద్ బాబు ఈ గౌరవం పొందాడు. "విధుల్లో నిబద్ధతను పాటిస్తూ మావోయిస్టులపై పోరాడడంలో అనిర్వచనీయమైన నాయకత్వంతో త్యాగనిరతిని చాటుకున్న శ్రీ ప్రసాద్ బాబు ప్రస్ఫుటమైన శౌర్యాన్ని ప్రదర్శించారు" అని ప్రభుత్వం ఒక ప్రకటనలో పేర్కొంది.
ప్రసాద్ బాబు పూర్తి పేరు కరణం లీలా వెంకట్ శ్రీనివాస్ శ్రీహరి నాగ వరప్రసాద్ . ఇతను అనకాపల్లి మండలం మర్టూరుకు చెందినవాడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ పోలీసులలో మొదటిసారి అశోక చక్ర పురస్కారం అందుకున్న వ్యక్తి.తండ్రి పేరు కరణం వెంకట రమణ. తల్లి సత్యవతి. రెండవ సంతానమైన వర ప్రసాద్‌కు ఇద్దరు సోదరులు. వరప్రసాద్ బావ సీఐఎస్‌ఎఫ్ కానిస్టేబుల్‌గా పనిచేస్తున్నాడు. వర ప్రసాద్ తండ్రి రిటైర్డు ఏఎస్‌ఐ. వరప్రసాద్ పెదనాన్న కొడుకు డీఎస్పీగా పనిచేస్తున్నాడు. ఇలా పోలీసు శాఖలో వివిధ హోదాల్లో ఉన్న ‘కరణం’ కుటుంబం అంటే మార్టూరులో ఎంతో గౌరవం.
ఇతని సాహసానికి మెచ్చిన భారత ప్రభుత్వం, అత్యున్నత అశోకచక్ర పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది. 2014 జనవరి 26 న రిపబ్లిక్ దినోత్సవం సందర్భంగా, డిల్లీలో భారత రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ ఇతని తండ్రి కరణం వెంకట రమణకు ఈ పురస్కారాన్ని అందజేశారు.దివంగత ప్రసాద్‌కు ప్రఖ్యాత అశోకచక్ర అవార్డు ప్రదానంతో ఇప్పుడు దేశం గర్వించదగ్గ ముద్దుబిడ్డ అయ్యాడు.
చేమమొక్క గుల్మము. ప్రకాండము భూమిలో నున్నది. ఆకులు: బాణాగ్రాకారము. తొడిమ పొడుగు. పత్రముతో అంచును జేరక మధ్యగా గలయు చున్నది. సమాంచలము. సమరేఖ పత్రము. పుష్ప మంజరి: కంకి ఊరుచేటిక. దీనిని జుట్టుకొని యెదిగిన పిమ్మట విడిపోవును. తెలుపు రంగు. కంకి: లావుగ మొక్కజొన్న పొత్తి వలె నున్నది. దీనిమీద పెక్కు పుష్పములు గలవు. ఇవి చాల మారి యున్నవి. ఉప వృంతములు లేవు. రక్షక పత్రములు గాని, ఆకర్షణ పత్రములు గాని లేవు. ఏక లింగ పుష్పములు. అడుగున స్త్రీ పుష్పములు. పైన పురుష పుష్పములు నపుంసక పుష్పములు కూడా ఉన్నాయి.
చేమ దుంపలు మన దేశములో ఎల్ల చోట్లను సేద్యము సేయు చున్నారు. ఒండ్రు మట్టితో కూడిన ఇసుక నేలలో బాగుగ పెరుగును. బాగుగ ఎదిగిన దుంపల తలలు కోసి పాతి పెట్టుదురు. ఆతలల నుండి 5, 6 మొక్కలు మొల్చును. వానికి దరుచుగా నీరును పెంటయు దగులు చుండ వలెను. ఆకులు కాక దుంపలకై వీనిని సేద్యము చేయు చుండిన అడుగు దూరములో పాతి మూడో నాలుగో ముదురాకులుంచి లేత వానిని త్రుంపి వేయ వలెను. పదినెలల నాటికి దుంప లేదుగును.
ఈ కుటుంబపు మొక్కలలో కొన్ని చిన్నవి. కొన్ని పెద్దవి. కొన్ని తీగలు కొన్ని బురుద నేలలో పెరుగును. ఆకులు ఒంటరి చేరిక. వీని పుష్పములను బట్టి ఈ కుటుంబపు మొక్కలను గుర్తింప వచ్చును. వాని కంకులు మొక్కజొన్న పొత్తుల వలె నుండును. సంపూర్ణ పుష్పములు లేవు. అండ కోశము ఉచ్చము.
అండ కోశము: అండాశయము. 3 గదులు. గింజలు స్తంభ సంయోగము. ఫలము కండ కాయ. పురుష పుష్పములు: మూడో నాలుగో కింజల్కములున్నవి. పుప్పొడి తిత్తులు రెండు గదులు
కంకి. ఊరు చేటిక యొక వైపున వంగి యున్నది. అడుగున కాయ పచ్చగాను, పైన పసుపు పచ్చగా నుండును. కంకి కొంచము పసుపు వర్ణముగా నుండును. దాని మీద నల్లని మచ్చలు గలవు. మిధున పుష్పములు.
బాసోహిల్ ఇది కథువా జిల్లాలోని ఒక పట్టణం. ఇక్కడి పెయింట్ంగ్స్ ఈ ప్రాంతమంతా గుర్తిపుపొందాయి. వివిధ రకాలైన నైపుణ్యంతో తయారయ్యే ఈ చిత్రాలు అసమానమైన ప్రత్యేకత కలిగి ఉన్నాయి. కళాత్మకమైన వ్యూహాత్మకమైన ఈ పెయింటిగులు చూపరులను మంత్రముగ్ధులను చేస్తున్నాయి.
ప్రైమరీ వర్ణాలను ఉపయోగిస్తున్నారు. ఈ శైలి చిత్రాలు ముందు బసోహ్లిలో ప్రారంభం అయ్యాయి. తరువాత ఈ చిత్రాల శైలి మాన్‌కోట్, నూరుర్, కులు, మండి, సుకేత్, బిలాస్‌పుర్, నలగర్, చంబా, గులర్ , కాంగ్రా వంటి హిల్ ప్రదేశాలలో వ్యాపించాయి. 1921లో " ఆకియాలజీ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా " వార్షిక నివేదికలో బసొహ్లి పెయింటింగుల గురించి ప్రస్తావన మొదటిసారిగా వెలువడింది.
కథువా జిల్లా భూభాగం వైవిధ్యం కలిగి ఉంది. పంజాబ్ , జమ్మూ కాశ్మీరు సరిహద్దులో సుసంపన్నమైన వ్యవసాయభూములు ఉన్నాయి.
కథువా జిల్లాలో ప్రధానభాష దోగ్రి. జిల్లా తూర్పు భూభాగంలో ఉన్న పర్వత ప్రాంతాలలో పహారీ భాష వాడుకలో ఉంది. విద్యావిధానంలో ఆంగ్లం, హిందీ , ఉర్దూ భాష వాడుకలో ఉంది. ముస్లిములు అధికంగా ఉన్న జమ్మూ కాశ్మీరు రాష్ట్రంలో కథువా జిల్లాలో మాత్రం జమ్మూ జిల్లాలో వలె అధికంగా హిదువులు 91%, ముస్లిములు 7% , 2% ఉన్నారు. పరిసర ప్రాంతాలలో ఉన్న ఉద్రిక్తతల కారణంగా కథువాలో ఒక దశాబ్ధకాలం ఉద్రిక్తతలు కొనసాగాయి. పంజాబ్ రాష్ట్రంలో తలెత్తిన ఖలిస్తాన్ ఉద్యమం 1990 వరకు కొనసాగింది. ఇది జిల్లా దక్షిణ భూభాగంలో ప్రభావం చూపింది. 1880లో కాశ్మీరు ఆరంభమైన ఉద్రిక్తతలు జిల్లా ఉత్తర భూభాగంలో కొంత ప్రభావం చూపింది.
గ్రీక్ చరిత్రకారుల కొన్ని వర్ణనలు పురాతన జమ్మూ పర్వతాల గురించి కొన్ని విషయాలు తెలియజేస్తున్నాయి. అందులో అలెగ్జాండర్ భారతదేశం మీద దండేత్తిన సమయంలో ఈ ప్రాంతంలో శక్తివంతమైన అభిసారా కథైయో రాజ్యాలు ఉన్నాయన్న ప్రస్తావన ఉంది. ఆసమయంలో స్ట్రాబో వర్ణిచిన కథైయో శక్తివంతమైన స్వతంత్ర రాజ్యంగా ఉంది. ఇది పర్వతపాదాలలో రావీనదీ తీరంలో విస్తరించి ఉంది. కథైయో భూవర్ణన ప్రస్తుత కథువా ప్రాంతానికి సరిపోతుంది. స్ట్రాబో ఈ ప్రాతపు వీరులు ధైర్యసాహసాలు కలవారని గ్రీకు వీదులతో వారు వీరోచితంగా పోరాడారని వారిని జయించడానికి వారు చాలా శ్రమపడ్డారని వర్ణించాడు.
కథువా ప్రాంతం గురించి లిఖితపూర్వక ఆధారాలు లేవు. 2,000 సంవత్సరాల పూర్వం అందోత్రా వంశానికి చెందిన జోద్‌సింగ్ హస్తినాపురం నుండి ఈ ప్రాంతానికి వసల వచ్చి ఇక్కడ స్థిరపడ్డాడు. ఆయన ఇక్కడ తన ముగ్గురు కుమారులైన తేజు, కిండల్ , బిజు తమ పేరుమీదుగా తేజ్వాల్, మంజలి , బిజ్వాల్ గ్రామాలను స్థాపించారు. ఈ గ్రామాల పేత్లతో ప్రస్తుతం అందోత్రా ఉప శాఖలుగా తేజ్వాలియా, బిజ్వాలియా , ఖాంవాలియా రాజపుత్ర వంశాలు ఆవిర్భవించాయి. ఈ మూడు గ్రామాలను కలిపి కతై అని పిలువబడ్డాయి. అవే కాలక్రమేణా కథువాగా మారింది.
పాకిస్థాన్ దేశానికిది సమీపంలో ఉన్నందున స్వతంత్రం వచ్చిన నాటి నుండి కథువా జిల్లాలో భారతీయ సైన్యాలు తురిగుతూ ఉండడం కనిపిస్తుంది. ఇక్కడ తీవ్రవాదులు దాడి చేసిన సమయంలో భారతీయ సైన్యాలు ఇక్కడ దీర్ఘకాలం బసచేసాయి. వీరిలో కొందరు " లష్కర్ - ఇ - తైబ " ఉద్యమ కారులు కూడా ఉన్నారు. పాకిస్థాన్ నుండి భారతభూమిలో చొరబాటు ఇక్కడి సమస్యలలో ఒకటి.
కథువా జిల్లా 8 బ్లాకులుగా విభజించబడింది: బిలావర్, బంషోలి, బని, దుగ్గన్, లోహి మల్హర్, కథువా, బర్నోటి , హరినగర్ . ఒక్కో బ్లాకులో పలు పంచాయితీలు ఉన్నాయి.
కథువాను పాండవులు సందర్శిచారని విశ్వసిస్తున్నారు. శ్రీకృష్ణుడు కూడా ఈ ప్రాంతానికి వచ్చి జాంబవంతుని కలిసాడని కథనాలు వర్ణిస్తున్నాయి. శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ జాంబవంతునితో యుద్ధంచేసి శమంతకమణిని తిరిగి పొందాడని పురాణ కథనాలు వివరిస్తున్నయి.
జమ్మూ కాశ్మీరు రాష్ట్ర 20 జిల్లాలలో కథువా జిల్లా ఒకటి. జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, పడమర సరిహద్దులో పాకిస్థాన్ దేశ సరిహద్దులు, ఉత్తర సరిహద్దులో ఉధంపూర్ , దోడా జిల్లాలు , దక్షిణ సరిహద్దులో పంజాబ్ రాష్ట్రం , ఈశాన్య సతిహద్దులో జమ్మూ జిల్లా ఉన్నాయి.