polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
మహేంద్ర, శేషాద్రిలు ఎంపి టిక్కెట్టు కోసం వాదించుకుంటూండగా సినిమా మొదలవుతుంది. టిక్కెట్టు మహేంద్రకు ఇవ్వాలని పార్టీ నిర్ణయిస్తుంది. మహేంద్ర కుటుంబం పార్టీ భవనం నుండి బయటికి రానీయకుండా, శేషాద్రి అతని కుమారులు అల్లకల్లోలం సృష్టిస్తారు. ఇంతలో, తన బావను మహేంద్ర ముఠా కిడ్నాప్ చేసినట్లు శేషాద్రికి ఫోన్ వస్తుంది. కంగారు పడిన శేషాద్రి, మహేంద్ర కుటుంబాన్ని ప్రస్తుతానికి విడిచిపెట్టమని తన కుమారులు, అనుచరులను అడుగుతాడు. మహేంద్ర కుటుంబం పార్టీ భవనం నుండి బయలుదేరిన తర్వాత, శేషాద్రి బావను విడిచిపెట్టమని వారు తమ అనుచరులను ఆదేశిస్తారు. అయితే, శేషాద్రి బావను చంపేస్తారు. ప్రతీకారం తీర్చుకోవడం కోసం మహేంద్ర కుటుంబ సభ్యులందరినీ చంపాలని శేషాద్రి కోరుకుంటాడు. మహేంద్ర తన మనుష్యులను కుటుంబంలోని ప్రతి సభ్యుడిని వారి రక్షణ కోసం తన ఇంటికి రావాలని ఆదేశిస్తాడు.
అజయ్ అతని తల్లిదండ్రులు రాయలసీమ లోని వారి ఉమ్మడి కుటుంబం నుండి విడిపోయారు. అజయ్, మహేంద్ర నాయుడు కుటుంబానికి చెందినవాడు. శేషాద్రి నాయుడు మహేంద్రకు శత్రువు. వారు ఒకరి కుటుంబ సభ్యులను మరొకరు చంపుకుంటూ ఉంటారు. స్వేచ్ఛ, శాంతిని కోరుకునే అజయ్ దీన్ని ఈ శత్రుత్వాన్ని ముగించి రెండు కుటుంబాలను ఎలా ఏకం చేస్తాడనేది కథ.
భారత దేశం ప్రపంచంలో అత్యధికంగా కుసుమ ఉత్పత్తి చేసే భారతదేశం, ఉత్పత్తి 0.2 మిలియన్లు. కుంకుమ పంటను భారతదేశంలో సాధారణంగా రబీ సీజన్లో పండిస్తారు ( సెప్టెంబర్ / అక్టోబర్ విత్తనాలు వేస్తారు పంట రాబడి ఫిబ్రవరి / మార్చి) . ఇది కొంత మంది సాధారణంగా గోధుమ, జొన్నల వంటి పంటలతో కలిపి అంతర పంటగా సాగు చేస్తారు. కుంకుమ పువ్వు ఉత్పత్తి ఖర్చు సుమారు 8000 రూపాయలు / హెక్టార్లు . భారతదేశంలో కుసుమ ఉత్పత్తి సగటున 850-1000 కిలోల వద్ద చాలా తక్కువగా ఉంది. తక్కువ దిగుబడికి ప్రధాన కారణాలు నాణ్యత లేని విత్తనాలు, తక్కువ భూమిని కలిగి ఉండటం, పంట నిర్వహణ లోపం, సరైన నీటిపారుదల లేకపోవడం, వాతావరణ పరిస్థితులు అకాల వర్షపాతం, వర్షములు సకాలం లో లేక పోవడం కూడా ప్రధానముగా చెప్పవచ్చును.కుసుమ విత్తనాలను ప్రధానంగా భారతదేశంలో చమురు ఉత్పత్తికి ఉపయోగిస్తారు భారతదేశంలో, కుంకుమ పువ్వు 2.95 లక్షల హెక్టార్లలో 1.89 లక్షల టన్నుల ఉత్పత్తితో పండిస్తారు. పంట యొక్క సగటు ఉత్పాదకత హెక్టారుకు 642 కిలోలు.మ హారాష్ట్ర , కర్ణాటక కుంకుమపువ్వు రాష్ట్రాలు 63, 25% విస్తీర్ణం, 55, 31% ఉత్పత్తిని కలిగి ఉన్నాయి
పురాతన భారతదేశంలో అఫ్లోవర్ దాని ఫ్లోరెట్స్ నుండి సేకరించిన నారింజ ఎరుపు రంగు కోసం మాత్రమే కాకుండా దాని విత్తన నూనె కోసం కూడా పండించబడింది. రంగు ఎక్కువగా ఆహార ,వస్త్ర పరిశ్రమలో రంగుల ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించబడింది. తక్కువ ఖరీదయిన సింథటిక్ రంగుల పరిచయం, ఇరవయ్యవ శతాబ్దంలో కుంకుమ పువ్వు రంగు యొక్క మూలంగా నెమ్మదిగా తగ్గిపోయింది. పంటను ఇప్పుడు దాని ప్రీమియం ఆయిల్ కోసం పండిస్తున్నారు.కుంకుమ పాలీఅన్‌శాచురేటెడ్ కొవ్వు ఆమ్లాలతో కూడిన నూనెను ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఇవి రక్త కొలెస్ట్రాల్ స్థాయిని తగ్గించడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి ఆరోగ్యకరమైన వంట మాధ్యమంగా పరిగణించబడతాయి.కుంకుమ నూనెను శిశు ఆహారాలు, ద్రవ పోషణ సూత్రీకరణలలో కూడా ఉపయోగిస్తారు. కుంకుమ పువ్వు ఆకులు అధిక విటమిన్లు ఉన్నాయి
కుంకుమ పువ్వును ఆహార మొక్కగా పెంచుతారు, కానీ . ఆధునిక పరిశోధనలలో పువ్వులు వైద్యపరంగా చురుకైన భాగాలు కలిగి ఉన్నాయని కు, కొరోనరీ హార్ట్ డిసీజ్ , రక్తంలో కొలెస్ట్రాల్ స్థాయిలను తగ్గించగలవని తెలిసింది . ఈ మొక్క ఆల్టరేటివ్, అనాల్జేసిక్, యాంటీ బాక్టీరియల్, యాంటీఫ్లాజిస్టిక్, ఫీబ్రిఫ్యూజ్, హేమోపోయిటిక్, సెడెటివ్, సుడోరిఫిక్ , వర్మిఫ్యూజ్. కణితులు , స్టోమాటిటిస్ చికిత్సలో దీనిని ఉపయోగిస్తారు
కార్థమస్ పుష్పించే మొక్కలలో ఆస్టరేసి కుటుంబంలోని ప్రజాతి. దీనిలో సుమారు 14 జాతుల మొక్కలు ఉన్నాయి. వీనిలో అతి ముఖ్యమైనది కుసుమ ). కార్థమస్ మొక్క పుట్టుక ఐరోపాలోని మధ్యధరా ప్రాంతానికి చెందినది . ఇది నూనెగింజల పంట కుసుమ తో దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంది వీటి విస్తరణ ప్రపంచంలో ఆస్ట్రేలియా , ఇంగ్లాండ్ , ఆసియా దేశములకు జరిగింది
సునీతి కుమార్ ఛటర్జీ, క్షితీష్ చంద్ర ఛటర్జీ, సుకుమార్ సెన్, మీనాక్షిసుందరం పిళ్ళై, నీలకంఠ శాస్త్రి వంటి అనుభవజ్ఞుల అధ్వర్యంలో శిక్షణ పొంది, అరవై సంవత్సరాలకు పైగా తమ కృషితో తెలుగు భాషకు, భాషాశాస్త్రానికి అమూల్యమైన కృషి చేశారు. 1971 లో ఉనికిలోకి వచ్చిన ద్రావిడ భాషాశాస్త్ర సంఘాన్ని స్థాపించడానికి ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించిన ముగ్గురు వ్యక్తులలో అయన ఒకరు. మిగిలిన ఇద్దరు ప్రొఫెసర్ వి.ఐ. సుబ్రహ్మణ్యం, ప్రొఫెసర్ ఆర్.సి. హిరేమత్ లు. వీరు ద్రావిడ భాషా సంఘం స్థాపనకు మార్గం సుగమం చేసిన ముగ్గురు ద్రవిడ భాషా శాస్త్రవేత్తలు. త్రివేండ్రంలోని ఇంటర్నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ ద్రావిడియన్ లింగ్విస్టిక్స్ కు గౌరవాధ్యక్షత వహించారు.
శాస్త్రిగారి ప్రధాన రచనలలో హిస్టారికల్ గ్రామర్ ఆఫ్ తెలుగు, డిస్క్రిప్టివ్ గ్రామర్ అండ్ హ్యాండ్ బుక్ ఆఫ్ మోడరన్ తెలుగు, బాల ప్రౌఢ వ్యాకరణ దీపిక, తెలుగుదేశ్యవ్యుత్పత్తి నిఘంటువు, ఆంధ్ర వాంజ్ఞయ పరిచయము ముఖ్యమైనవి. అంతేకాకుండా వారు జాతీయ, అంతర్జాతీయ పత్రికలలో అనేక విలువైన పరిశోధనా పత్రాలను ప్రచురించారు.
ఆయన పరిశోధక విద్యార్థిగా గావించిన కృషి 'హిస్టారికల్ గ్రామర్ అఫ్ తెలుగు' - తెలుగు చారిత్రక వ్యాకరణంగా రూపు దిద్దుకుంది. ఈ విశిష్ట గ్రంథాన్ని హరప్పా లిపిని అర్థవంతంగా చదివే ప్రయత్నాల్లో ఐరావతం మహదేవన్ వినియోగించుకున్నారు.
అధినేత 2009 భారతీయ తెలుగు- భాషా రాజకీయ యాక్షన్ చిత్రం. శ్రీ సత్య సాయి ఆర్ట్స్ బ్యానర్‌పై కె.కె.రాధా మోహన్ నిర్మించిన ఈ చిత్రానికి వి. సముద్ర దర్శకత్వం వహించాడు. జగపతి బాబు, శ్రద్ధా దాస్, హంసా నందిని ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు, శ్రీకాంత్ దేవా సంగీతం అందించారు.
‘‘అహరహంబు నమ్మహాత్ముండు’’ అని శ్రీహరిచేత మాలదాసరిని మహాత్ముడుగా చెప్పించిన వెంటనే ‘‘జాత్యుచిత చరిత్రమ మ/ త్ర్పీత్యర్థం బూది, తనదు హృదయము శుచితా/ నిత్యంబుగ దత్తను సాం/ గత్యము మసిపాత మానికంబై యొదుగున్‌.’’ అని విష్ణుని చేత చెప్పించాడు. విష్ణుని ప్రీతికొరకు మాలదాసరి తన జాతికి ఉచితమైన జీవనాన్ని అవలంబించాడని రాసినా అది రాయలకే ఇష్టమని చెప్పవచ్చు. మనస్సు శుచి, మాలదేహము కలిగి దాసరి మసిపాతలోని మాణిక్యంలా ఉన్నాడట. అయితే మూల ఆముక్త మాల్యదలో మాలదాసరి అనిలేదని తెలుగు అనువాదంలో దాసరిని మాలదాసరిగా మార్చారని ఎండ్లూరి సుధాకర్ గారి అభిప్రాయం అంటూ పులికొండ సుబ్బాచారి గారు చెప్తున్నారు.
తెలంగాణలో యక్షగానాన్ని భాగవతం, బాగోతం అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ బోగాతాన్ని ఆడేవారిని భగవతులు, బాగోతులు అంటారు. దాసరోళ్ళ బాగోతం సంగీత, సాహిత్య, నృత్య అభినయాలతో కూడిన సమాహార కళారూపం, వీధుల్లో బాగోతం ఆడడం వలన వీధి బాగోతం అనే పేరు వచ్చింది.
జానపదులు దాసరిబాగోతాన్ని ఒకప్పుడు అన్ని కులాల వారు ఆదరించేవారు. దాసరి బాగోతం ఆడుతున్నారంటే ఆ గ్రామంలోని ప్రజలు ప్రదర్శన తిలకించడానికి ముందుగానే వెళ్ళి అక్కడ స్థలాన్ని ఆపుకునేవారు. దాసరివాళ్ళు ఆడుతున్నారంటే ఆ ఊరిలో అందరికి ఆనందమేనట. దాసరోళ్ళు ఆడే బాగోతాలు. అల్లీరాణి, హరిచంద్ర, లవకుశ, కీచకవధ, దేవయాని వంటివాటిని రాత్రంతా ప్రజలు కుటుంబ సమేతంగా చూసేవారట, పాత్రలతో పాటు ప్రజలు లీనమై చూసేవారట. ప్రహ్లాదలో నరసింహస్వామి వేషం రాగానే కొబ్బరికాయలు కొట్టేెవారట కొందరు. కోళ్ళు మేకలు కోసేవారట, నిజంగానే నరసింహస్వామి వచ్చినట్టుగా దాసరివాళ్ళు అభినయించేవారట.
దాసరి కళాకారులు వేసవి కాలంలో తమ సొంత గ్రామాలకు చుట్టు ప్రక్కల ఉన్న గ్రామాలను వంతులుగా చేసుకొని గ్రామాలకు వెళ్ళి బాగోతం ఆడేవారట. దీనినే ఊరి మీది ఆట అంటారు. ఈ దాసరి కళాకారులు ఒకరి వంతుకు వచ్చిన ఊరిలో ఇంకొకరు బాగాతాన్ని ఆడేవారు కాదట. అంటే ఒక ఊరు ఒక్క కళాకారునికి మాత్రమే సొంతమన్నమాట. ఊరిమీది ఆట అంటే అందరు కుటుంబ సమేతంగా తిలకించేది అనివారు చెపుతున్నారు.
ఈ దాసరి కళాకారులు ఎక్కువగా నిరక్షరాష్యులు, కాని జ్ఞాపకశక్తి మాత్రం ఎక్కువగా ఉంటుంది. వీరి బాగోతం మొదట అంబ కీర్తనతో ప్రారంభం అవుతుంది. అంబ బ్రోవుమా, జగదాంబ గావుమా అనే అంబ కీర్తనతో బాగోతం మొదలవుతుంది. బుడ్డన్‌ఖాన్‌ వేషంతో బాగోతం మొదలైన తరువాత రాజు, రాణి అనేక పాత్రలతో బాగోతం రక్తి కట్టిస్తూ మంగళ హారతితో ముగిస్తారు. వీరు తబల, హార్మోనియం, గజ్జెలు, తాళం వంటి వాయిద్యాలను ఉపయోగిస్తారు.
దాసరుల్లో ఆరు ఉపకులాలు ఉన్నాయి. వారు బలిజ దాసరి, జానప్ప దాసరి, పల్లి దాసరి, వల్లువ దాసరి, గంగెద్దుల దాసరి, గొల్ల దాసరి. అయితే వీరు కలిసి భోంచేయడం కాని, వివాహ సంబంధాలు కలుపుకోవటం కానీ చేయరు. వారికి పెద్దగా సాంఘిక కట్టుబాట్లు అంటూ ఉండేవి కావు.
గంటె దాసరి : దీపంలో ఆముదంపోసి వెలిగించి, ఆ వెలుగులో భాగవతాన్ని ప్రదర్శించేవారు, వీరు ఎక్కువగా మెదక్‌, కరీంనగర్‌, నిజామాబాద్‌, నల్గొండ జిల్లాల్లో ఉంటారు.
గొప్ప కళారూపా లను ప్రదర్శించే ఈ దాసరి కళాకారులు ఆనాడు తమ కళకోసం మగవారు సిగలను పెంచుకునేవారు ఎందుకంటే బాగోతంలోని స్త్రీ, పురుష పాత్రలను రెండూ వీరే పోషించేవారు కనుక స్త్రీ పాత్రల కోసం జుట్టఉ పెంచేవారు. అయితే నేడు ఈ కళారూపానికి ఆదరణ కరువై వారు తమ సిగలను పెంచడం లేదు.
సాధారణంగా దాసరులు తప్పాయి వంటి వాయిద్యాన్ని వాయిస్తూ పాటలు, మంత్రాలు వల్లెవేస్తూ భిక్షాటన చేసేవారు. కొంతమంది శూద్ర కులాలవారి కుటుంబాల్లో ఎవరైనా మరణిస్తే శవం ముందు దాసరివారు శంఖం ఊదుతూ, పాటలు పాడ్నిందుకు కొంత డబ్బులు ఇచ్చేవారు. అప్పట్లో కాలినడకనే తిరుపతి వంటి పుణ్యక్షేత్రాలకు వెళ్లేవారు యాత్రికులు. అటువంటి యాత్రికుల గుంపు ముందు దాసరులు నడుస్తూ భగవంతుని కీర్తించే పాటలు పాడుతూ ఉండేవారు. దారి పొడవునా యాత్రికుల బృందంలో భక్తి భావం రగిలించేందుకు ఇట్లా వీరి సేవలను ఉపయోగించుకునేవారు. ఈ దాసరుల్లో కొందరు ఎరుదండులుగా పేరు పొందారు. దేవునికి కొన్ని కోడె గిత్తలను వదిలేవారు రైతులు. వాటి ఆలనా పాలనా చూసి వాటికి రకరకాల విన్యాసాలు నేర్పి ఆడమన్నట్లు ఆడేలా తయారుచేసి ప్రదర్శనలు ఇవ్వడం ఎరుదండుల పని.
దాసరి కులం ప్రధానంగా భిక్షాటన వృత్తిగా కలిగిన కులం. వీరు వైష్ణవులు. నిజానికి వీరు అనేక కులాల సంగమం అని చెప్పవచ్చు. శూద్ర కులాలవారిలో కొందరు తమ పిల్లలను దేవునికి వదిలివేయడం వల్ల ఏర్పడిన కులం ఇది. అయితే శూద్రులలో తక్కువ కులాలుగా భావించబడేవారి కుటుంబాలకు చెందిన పిల్లలకు తిరుపతి దేవస్థానం వంటి దేవాలయాల్లో ఉండే గురువులు దాసరిగా ముద్రవేసి వారికి కొన్ని నియమ నిబంధనలు విధించడంతో ఈ కులం ఆవిర్భవించిందంటారు.
వైష్ణవ గురువులు శూద్ర కులాల వారిని దాసరులుగా మార్చే క్రమంలో ముద్రలు వేయడానికి కూడా దాసరులనే ఉపయోగించుకునేవారు. దాసరిగా ముద్ర వేయవలసి వచ్చినప్పుడు శంఖం, చక్రం ఉన్న లోహపు పరికరాన్ని ఎర్రగా కాల్చి దాన్ని దాసరులకు అందచేస్తే వారు దాసరిగా మారే తక్కువ కులాలవారికి ఆ ముద్రలు వేసేవారు. వివాహాల సందంర్భంలోను, సాంఘిక సమస్యలు తలెత్తినప్పుడు వాటిని పరిష్కరించుకోవడానికి, ఇతర సమావేశాల కోసం దాసరులు తిరుపతి, తిరుత్తని, తిరువల్లూరు వంటి పుణ్యక్షత్రాల్లో ఒకచోటికి చేరేవారు.
కోయంబత్తూరు జిల్లాలోని కారమడాయి దేవాలయంలో ప్రతి ఏడాది జరిగే ఉత్సవాలకు శూద్రకులాలవారు అధిక సంఖ్యలో హాజరై తమ కోరికలు తీరినందుకు దాసరులకు 'కవళం' వేసేవారు. ఈ కవళాన్ని అనేక పండ్ల ముక్కలు, పంచదార, బెల్లం, అటుకులు వంటి మిశ్రమంతో తయారుచేసేవారు. ఈ దేవాలయానికి అనుసంధానించబడిన దాసరులు మొల చుట్టూ చిన్న చిన్న గంటలు వేలాడదీసుకొని డ్రమ్స్‌ మోగిస్తూ ముందుకు కదులుతారు. ఉత్సవంలో పాల్గొనడానికి వచ్చిన భక్తులు వారినోట్లో కొద్దిగా కవళం పెడతారు. దాసరి తన నోట్లో పెట్టిన కవళాన్ని కొద్దిగా తిని, మిగిలినదాన్ని భక్తుల దోసిళ్లలో ఊసేవారు. అలా దాసరి తమ చేతిలో ఊసిన కవళాన్ని భక్తులు మహా ప్రసాదంగా భావించి తినేవారు. ఈ ప్రసాదం తింటే తమకు ఉన్న జబ్బులు నయమవుతాయని, పిల్లలు కలుగుతారని భక్తులు విశ్వసించేవారు. కొందరు కవళం బదులుగా తమలపాకుల్ని దాసరి నోట్లో పెడితే అతడు వాటిని నమిలి భక్తుల నోళ్లలో ఊసేవాడు.
పూర్వం అలిపిరిని అడిపుళీ అని పిలిచేవారు. అడి అంటే పాదం పుళ అంటే చింత చెట్టు. పూర్వం పెద్ద చింత చెట్టు వున్నందున ఇది అలిపిరిగా పిలువబడింది. ఈచెట్టు క్రిందే తిరుమల నంబి రామానుజునికి రామాయణ రహస్యాలను ఉపదేశించాడని ఇతిహాసాలు చెబుతున్నాయి.
అలిపిరి నుంచి మెట్లదారిలో బయలు దేరగానే మొదట్లోనే మాలదాసరి విగ్రహం సాష్టాంగ నమస్కారంతో కన్పిస్తుంది కొన్ని వందల ఏళ్లక్రితం హరిదాసుడైన ఓ మాల దాసరి శ్రీవారిని దర్శించుకోవటానికికని తిరుమలకు బయలుదేరాడు.అలిపిరికి చేరినతరువాత అక్కడ తొలి మెట్టు ఎక్కబోతూవుండగా శ్రీవారికి సాష్టాంగనమస్కారం చేసాడు.అప్పుడు ఆ మాల దాసరి శిలగా మారిపోయాడుఅని అంటారు
విశాఖపట్టణం ప్రాంతంలో ఉండే దాసరులను శంఖుదాసర్లు అని పిలిచేవారు. అయితే వీరు తిరిగి అనేక విభాగాలుగా జీవించారు. వీరు మేనమామ కూతుర్ని పెండ్లిచేసుకోవడం తప్పనిసరి. వితంతు వివాహాలకు అనుమతి ఉంది కాని విడాకులు తీసుకోవడానికి వీల్లేదు. చనిపోయిన తరువాత దహనం చేయడం, పెద్ద దినం, చిన్నదినం చేయడం వీరిలో ఉంది. అయితే ఆర్కాట్‌, అనంతపురం దాసరుల దగ్గరున్నట్లు వీరిదగ్గర రాగి భిక్షాపాత్ర, శంఖం, హనుమాన్ల బొమ్మ, దీపపు కుంచె వంటివి ఉండవు. విశాఖపట్టణ దాసర్లు అనేక చారిత్రక సంఘటనలు, స్త్రీపురుషులకు చెందిన కథలను జానపద గేయాల రూపంలో గానం చేయడంలో ఎంతో పేరుగాంచారు.
మాల దాసరి అనేది ఎస్.సి. కులము లోని ఒక ఉప కులము. వీరు హరిజనవాడలందు పూజలు, వైదిక కార్యములు చేయుచుంటారు. దాసన్ అన్న మాటనుంచి దాసరి అనేది ఏర్పడింది. వీరికున్న ప్రత్యేకత సంక్రాంతి పండుగ సమయంలో తెలుస్తుంది. నుదుటున నిలువు నామాలు, నెత్తిన కలశం, చేతిలో చిడతలతో వీధుల్లోకి వచ్చి దేవుని కీర్తనలు పాడుతూ గ్రామాలలో తిరుగుతూ భజన చేస్తారు దాసరివారు. ప్రేమతో ఎవరేదిచ్చినా ఆనందంగా స్వీకరిస్తారు. ప్రతి ఇంటికీ వెళ్ళి వారి కుటుంబ పూర్వీకులను గురించి వారు చేసిన మంచి పనుల గురించి తంబూర, చిడతలసహాయంతో వీరు చేసే గానం సంక్రాంతికే వన్నె తెస్తుంది.
బొబ్బిలి పాట పేరుతో వారు పాడిన బొబ్బిలి యుద్ధం చరిత్ర ఎంతో పేరు పొందించి. అట్లాగే అమ్మినాయుడు పాట మరొకటి. పాలకొండ తాలూకాలో అమ్మినాయుడనే దుష్టుడయిన గ్రామ పెద్దను అతడి దగ్గరే పనిచేసే ఒక సేవకుడు ఎట్లా చంపేశాడో రికార్డు చేసిన పాట ఇది.
ఇటువంటి చారిత్రక సంఘటనలను ఇద్దరు దాసరులు గానం చేస్తారు. ఇద్దరూ కలిసి ప్రయాణం చేస్తూ ఇంటిటికీ తిరుగుతూ పాడతారు. అట్లాగే వారాంతపు సంతల్లోను ఈ పాటలు గానం చేస్తారు. ఒకరు పాడుతూ ఉంటే మరొకరు వంతపాడతారు.
గోదాదేవీ రంగనాథుల పరిణయ కథే ఆముక్తమాల్యద. విశిష్టాద్వైత మతానికి చెందిన ఈ చిన్న కథను ఆధారంగా చేసుకొని, నాటి సమాజాన్ని నిశిత దృష్టితో పరిశీలించి ప్రబంధాన్ని ప్రౌఢంగా తీర్చిదిద్దాడు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు. అందులో నాటి కులవ్యవస్థను ఎలా చిత్రించాడో చూద్దాం. నాటి వర్ణ వ్యవస్థలోని అన్ని కులాల జీవన స్థితులనూ చిత్రించాడు.
సిద్ధు ఫ్రం సికాకుళం 2008 లో వచ్చిన శృంగార హాస్య చిత్రం. ఈశ్వర్ రచన, దర్శకత్వం వహించాడు. దీనిని మళ్ళ విజయప్రసాద్ సంక్షేమ క్రియేషన్స్ బ్యానర్‌లో నిర్మించాడు. అల్లరి నరేష్, మంజరి ఫడ్నీస్, శ్రద్ధా దాస్ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. ఈ చిత్ర పాటలు, బ్యాక్‌గ్రౌండ్ స్కోర్‌ను కె.ఎం.రాధా కృష్ణన్ సమకూర్చాడు. సంభాషణలు రాజు ఓం రాజసింహ రాశారు. ఈ చిత్రం 2008 ఆగస్టు 14 న విడుదలైంది.
శకుంతలాదేవి 1960లో కోల్ కతాకు చెందిన ఐఏఎస్ అధికారిణి పరితోష్ బెనర్జీని వివాహం చేసుకుంది. బెనర్జీ స్వలింగ సంపర్కం గురించి వెల్లడి కావడంతో ఆ వివాహం త్వరలోనే విడిపోయింది. అయితే ఈ ఘటన శకుంతల దేవికి, ఇది ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేసింది, ఆమె మానవత్వం గురించి లోతుగా పరిశోధించడానికి సహాయపడింది. అజ్ఞానం, దురభిప్రాయం వల్ల, మరో మనిషిని మనిషిగా అంగీకరించలేక, పూర్తిగా మానవ వైరుధ్యాలు తలెత్తుతాయని ఆమె గ్రహించింది. అమె రాసిన పుస్తకంలో స్వలింగ సంపర్కం అనైతికం అనే విషయాన్ని ఆమె సవాలు చేసింది. తమ లైంగిక ప్రాధాన్యతల ఆధారంగా ప్రజలను అగౌరవపరచే, వివక్ష, ఎగతాళి చేసే వారు, నిజానికి అనైతికమైనవారు, తమలో తాము చూడవలసిందని కూడా ఆమె అన్నారు. శకుంతలాదేవి తన సామర్థ్యాలను, తన సామర్థ్యాలను ఉపయోగించుకుంటూ, తన జీవితాన్ని అన్వేషించి, మానవత్వాన్ని చాటుకునే తపనతో, తన జీవితాన్ని గురించి ప్రసంగాలలో చెబుతూ ఉండేది.
శకుంతలా దేవి బెంగళూరు నగరంలో కన్నడ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆమె తండ్రి ఆలయ పూజారి అగుటకు వ్యతిరేకించి ఒక సర్కస్ కంపెనీలో చేరి తాడుతో చేసే విన్యాసములు చేయుటకు నియమింపబడ్డాడు. ఆమె బాల మేధావి తన వయస్సు 3, ఆమె తండ్రితో పేకాట ఆడుతూ, ఆమె గణిత సంఖ్యలను కంఠస్థం చేయగల అసాధారణ సామర్థ్యం తన తండ్రి తెలుసు కొన్నాడు. ఆమె 5 సంవత్సరాల వయస్సులో, ఆమె క్యూబ్ మూలాలను లెక్కించటం వంటి గణిత సమస్యలను పరిష్కరించడంలో నిపుణురాలు అయ్యింది. శకుంతలా దేవి సర్కస్ లో తన గణిత నైపుణ్యాలను ప్రదర్శించి, తరువాత తన తండ్రి ఏర్పాటు చేసిన రోడ్ షోలలో ఖ్యాతి పొందారు. అలా కుటుంబానికి ఆర్ధిక ఆసరా అందించారు 6 సంవత్సరాల వయస్సులో, మైసూర్ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రధాన ప్రదర్శన ఇచ్చారు ,
బిబిసి ప్రదర్శనలో ప్రసార జర్నలిస్ట్ లెస్లీ మిచెల్ ఆమెతో కలిసి బిబిసిలో ఒక ప్రత్యేక కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించారు అయితే, ఒక దశలో, ఆమె సమాధానం తో మిచెల్ విభేదించి ఆమె సంఖ్యలను వివాదాస్పదం అన్నారు అయితే కొంత పరిశీలన తరువాత, మిచెల్ "శకుంతలా దేవి చెప్పింది సరైనది, తప్పు" అని ఒప్పుకున్నాడు. అదేవిధంగా, రోమ్ విశ్వవిద్యాలయంలో, నిపుణులు వారి స్వంత లెక్కలను తిరిగి పరిశీలించే వరకు, ఒక సమస్యకు ఆమె ఇచ్చిన సమాధానం తప్పు అని తేలింది. శకుంతలాదేవి తన లెక్కల్లో తప్పులు ఉండవన్న దృక్పధంతో వుండేవారు.
శకుంతలా దేవి ప్రపంచ ప్రసిద్ధ గణిత, ఖగోళ, జ్యోతిష శాస్త్రవేత్త. ఈమెను అందరూ మానవ గణన యంత్రము అని పిలుస్తారు. ఈమె ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక గణితావధానములు నిర్వహించి గణన యంత్రము కంటే వేగంగా పలు సమస్యలను పరిష్కరించింది. పలు పుస్తకాలను కూడా రచించింది. ప్రపంచంలో అతి వేగంగా గణనలు చేయుటలో గిన్నిస్ వరల్డ్ రికార్డును స్వంతం చేసుకున్నది.
ఆమె ప్రతిభను గుర్తించి, అక్టోబర్ 5, 1950 న లెస్లీ మిచెల్ నిర్వహించిన బిబిసి ఛానెల్‌లో ఆమె ప్రతిభను అంచనా వేసిన తర్వాత ఆమె 'హ్యూమన్ కంప్యూటర్' గా పేర్కొంది అయితే ఈ టైటిల్‌ను ఆమె ఎప్పుడూ ఇష్టపడలేదు. మానవ మనస్సు కంప్యూటర్ కంటే సాటిలేని సామర్ధ్యాలను కలిగి ఉందని, మానవ మనస్సును కంప్యూటర్లతో పోల్చడం సముచితం కాదని ఆమె అన్నారు.
ద్వారక మీద సాళ్వుడి దండయాత్ర పెద్ద వివాదాంశం అయింది. సాళ్వుడి దాడి సంశయం లేకుండా వాయుమార్గంలో జరిగిన దాడి. చరిత్రకారులు ఈ దాడిని నౌకాదళం శైలిలో జరిగిన వాయుమార్గ దాడిగా భావిస్తున్నారు. ఉదాహరణగా సాళ్వుడి ఎగిరే రథం అనే వాయువాహనం సౌవా వాస్తవానికి ఒక యుద్ధనౌక.
వివరణలు: ద్వారకానగరం సముద్ర పరివేష్టితమైన ఒక ద్వీపమని భావించబడుతుంది. ఇంద్రప్రస్థంలో ధర్మరాజు చేసిన పవిత్ర రాజసూయ యాగం సందర్భంలో శిశుపాలుడు శ్రీకృష్ణుడి చేతిలో వధించబడిన కారణంగా శిశుపాలుని సోదరుడిగా భావిస్తున్న సాళ్వుడు ఆగ్రహంతో కాలిపోతూ ద్వారక మీద దండెత్తాడు. సాళ్వుడు విలువైన లోహంతో నిర్మించిన సౌవా రథంలో ద్వారకను చేరి వృష్టి వీరులను వధించి ద్వారకా నగరంలోని పూలతోటలను ధ్వంసం చేసాడు. అతడు అనర్తదేశీయులను కృష్ణుడి గురించి అడిగాడు. సాళ్వుడు తన విలువైన లోహ రథంతో ఆకాశంలోకి ఎగిరాడు అని వర్ణించబడింది. ఆ వాహనం పేరు మతికగా పేర్కొనబడింది ఆ వాహనం మనసుతో తలచిన రీతిగా నడుస్తుందని వర్ణించబడింది.
చాలా మంది చరిత్రకారులు శ్రీకృష్ణుడితో సముద్రం మీద లేక ఆకాశంలో నుండి యుద్ధం చేసిన వీరుడు మృత్తికావర్తం నగరానికి చెందిన సాళ్వుడు కాదు అని అభిప్రాయపడుతున్నారు. మటిక, మర్తిక, మృత్రికావతి మొదలైన పేర్లతో పిలువబడిన సాళ్వుడి రాజధాని అయిన మృత్తికావర్త నగరం రాజస్థాన్‌లో ఉందని అది మద్రదేశానికి నైరృతి లోనూ విరాటుడు పాలించే మత్సదేశానికి పశ్చిమంగానూ ఉందని భావించబడుతుంది. శిశుపాలుడి మరణానికి ప్రతీకారం సాధించడానికి సాళ్వుడు ద్వారక మీద దండెత్తి ప్రద్యుమ్నాదులను ఎదుర్కొన్నాడు. సముద్రం మీద యుద్ధం చేసిన శత్రువు సాళ్వుడిచేత ప్రేరేపించబడిన మరియొకడై ఉండవచ్చని అభిప్రాయపడుతున్నారు. శ్రీకృష్ణుడు మృత్తికావర్త నగరానికి చేరుకున్నప్పుడు అక్కడ తెలుసుకున్న సమాచారాన్ని అనుసరించి తిరిగి సముద్రాన్ని చేరుకుని అక్కడ యుద్ధము చేసి శత్రుసంహారం చేసాడని ఆ శత్రువు సముద్రము మీద నివసించే దానవుడని, అసురులు వేరొక సంస్కృతికి చెందినవారై ఉంటారని భావించబడుతుంది. వారు ద్వారకను అరేబియా ఖండం సమీపంలోని ద్వీపం నుండి వచ్చి ఉంటారని సాళ్వుడు అన్న పేరు కువైతుకు సంబంధించి ఉండవచ్చని అభిప్రాయపడుతున్నారు.
పర్వతారాధన అనేది యాదవులలో సాధారణ మతపరమైన సంఘటన. వారు శూరసేన సామ్రాజ్యంలో ఉన్న సమయాన గోవర్ధనగిరిని పూజించిన విషయం భాగవతంలో వివరించబడింది. కొద్దిరోజుల అనంతరం భోజక, అంధక, వృష్టి వంశస్థులు మహోత్సవ సందర్భంగా రైవత పర్వతానికి ఒకటిగా చేరారు. రైవతక పర్వతం బహుసుందరంగా అలంకరించబడింది. తాత్కాలిక విడుదులు ముదురువర్ణాలు దిద్దబడి మణిమయములతో కృత్రిమ వృక్షాలతో అలంకరించబడింది. వాద్యకారులు వాద్యములను మీట సాగారు, గాయకులు గీతాలాపన చేయసాగారు, నృత్యకారులు నృత్యములు చేయసాగారు. వృష్టివంశ యువకులు చక్కగా అలంకరించుకున్నారు. అన్ని ఆభరణాలను అలంకరించుకుని సుందరంగా కనిపించారు. వారి బంగారు రథములను అధిరోహించి రావడం చూడడానికి ఆకర్షణీయంగా ఉంది. వేలాది పౌరులు తమ రథముల మీద కాలినడకన సకుటుంబ బంధుమిత్ర సహితంగా వచ్చారు. . అర్జునుడు తిరిగి ద్వారక చేరుకున్నాడు. సుభద్ర అర్జునుడిని వివాహమాడింది. అర్జునుడు అక్కడ కొంతకాలం ఉండి, బయలుదేరి పుష్కర్ క్షేత్రంలో కొంతకాలం ఉండి హస్తినకు చేరాడు.
ఈ అఖరి యుద్ధం సముద్రమధ్యమందు ఉన్న ద్వీపాలలో జరిగినట్లు ఉంది. సౌభానగరం ద్వీపంలో ఉన్నట్లు ఉంది. సాళ్వుడి సైన్యాలు శ్రీకృష్ణుడి మీద బండరాళ్ళను దొర్లించినట్లు వర్ణించబడింది. శ్రీకృష్ణుడు వాటిని శక్తివంతమైన అస్త్రశస్త్రములతో ఎదుర్కొన్నాడు. సాళ్వుడి రథము చూపుల నుండి తొలగి పోయింది. శ్రీకృష్ణుడు సుదర్శనచక్రాన్ని ప్రయోగించాడు. చివరగా సాళ్వుడు గదాయుధాన్ని ప్రయోగించాడు. సుదర్శన చక్రం సాళ్వుడిని చీల్చింది. తుట్టతుదకు మహావీరుడైన సాళ్వుడు వధించబడ్డాడు. దానవస్త్రీలు భయముతో హా హా కారాలు చేస్తూ నలుదిశలా పారిపోయారు. శ్రీకృష్ణుడు తన రథమును సౌభానగరం ముందు ఉంచి పాంచజన్యమును పూరించి విజయధ్వానం చేసాడు. మిగిలిన సైన్యాలను సమూలంగా నాశనం చేసి సౌభానగరంలో ప్రవేశించి మేరుపర్వతం వంటి ఆ నగరాన్ని ధ్వంసం చేసి తగులబెట్టాడు. దానవులు భయంతో నగరం విడిచి పారిపోయారు. సాళ్వుని వధించి సౌభానగరాన్ని ధ్వంసం చేసి శ్రీకృష్ణుడు సైన్యాలతో విజయోత్సాహంతో అనర్తకు చేరాడు.
చారుధేష్ణుడు, సాంభ ప్రద్యుమ్నుడు మొదలైన రాజకుమారులు యుద్ధోత్సాహంతో సాళ్వుడిని ఎదుర్కొన్నారు. ధ్వజములతో ఎగురుతున్న రథములతో ఆయుధములను నింపుకుని సాళ్వుడిని ఎదుర్కొనడానికి నిశ్చయించుకుని రాజకుమారులు బయలు దేరి సాళ్వుడి సైన్యశిబిరాలను చేరుకున్నారు. సాంభుడు సాళ్వుడి సైన్యాధ్యక్షుడైన క్షేమనర్తిని తరిమికొట్టి వేఘవంతుడిని వధించాడు. చారుధేష్ణుడు వివిధాన్యుడిని వధించాడు. సాళ్వుడు ప్రద్యుమ్నుడిని ముందు ఓడించాడు. సారథి ప్రద్యుమ్నుడిని అక్కడ నుండి తీసుకు పోయి ప్రద్యుమ్నుడు కోలుకున్న తరువాత తిరిగి సాళ్వుడిని ఎదుర్కొనడానికి తీసుకువచ్చాడు. ప్రద్యుమ్నుడు సాళ్వుడిని ఓడించి తరిమి కొట్టాడు. శ్రీకృష్ణుడు ఇంద్రప్రస్థము నుండి ద్వారకలో ప్రవేశించగానే ఎక్కడా వేదధ్వనులు, యజ్ఞయాగములు లేకపోవడం చూసి ధ్వంసం చేయబడిన పూలతోటలు చూసాడు. ద్వారకానగరం శోభావిహీనంగా కనిపించింది. నగరమంతా విరిగిన ఆయుధములు అక్కడ యుద్ధం జరిగిన విషయం సూచిస్తుంది. .
మణిమయఖచితమైన కోశములతో కప్పబడిన అనేక వస్తువులతో రైవతపర్వతం అలంకరించబడింది. అలంకరించబడిన బంగారు దీపస్తంభాలతో రైవతపర్వతం పగలు రేయి వ్యత్యాసం లేకుండా వెలిగి పోయింది. గుహలు, జలయంత్రాల శోభతో రైవతకం వెలిగి పోయింది. అన్ని వైపులా ఎగురవేయబడిన ధ్వజములకు కట్టబడిన చిరుగంటలు గాలికి నిరంతరం మ్రోగుతూ సంగీతంలా మధురంగా వీనుల విందు చేసాయి. పర్వతం మొత్తం స్త్రీ పురుషుల మాటలతో ప్రతిధ్వనించింది. అనేక దుకాణాలు చక్కగా అలంకరించబడి సుందరమైన వస్తుసముదాయములతో, వివిధ రకములైన ఆహార పదార్థములతో నిండి ఉన్నాయి.
దుస్తులు, పూలమాలలు కొండలుగా పోయబడి ఉన్నాయి. ఎక్కడ చూసినా వీణా, వేణు, మృదంగ నాదాలు మారు మ్రోగసాగాయి. ద్రాక్షరసంలో మిశ్రితమైన అనేక విధములైన అహారపదార్ధములు అక్కడక్కడా నిలువచేయబడి ఉన్నాయి. గ్రుడ్డి వారికి, అసహాయులకు, అశక్తులకు నిరంతరంగా బహుకరించబడ్డాయి. పర్వత శిఖరం మీద అనేక పవిత్రమైన నిర్మాణాలు నిర్మించబడ్డాయి.
అర్జునుడు స్వర్ణ రథంలో యాదవుల రాజధాని అయిన ద్వారకకు చేరుకున్నాడు. అర్జునుడి రాకను పునస్కరించుకుని అతడి గౌరవార్థం ద్వారకను అందంగా అలంకరించారు. పూదోటలను, గృహాలను, వీధులను చక్కగా అలంకరించారు. ద్వారకావాసులు అర్జునుడిని చూడాలన్న ఆతురత వలన పురవీధులలో ఇరువైపులా వేల మంది చేరారు. మిద్దెలు, మేడలు, వసారాలు ప్రజలతో నిండిపోయాయి. వేల కొలది స్త్రీలు కూడా వారితో చేరారు. భోజులు, అంధకులు, వృష్టులు అర్జునుడికి ఆదరంతో, గౌరవంతో స్వాగతం పలికారు. అర్జునుడు ద్వారక లోని పెద్దలకు నమస్కరించి పూజించి వారి ఆశీర్వాదం పొందాడు. యాదవ యువకులు అర్జునుడిని ప్రేమాభిమానాలతో స్వాగతించారు. అర్జునుడు వారిని ఆదరంతో కౌగలించుకుని, వారి క్షేమసమాచారాలను కనుక్కొన్నాడు. తరువాత అర్జునుడు ఆనందమయమైన కృష్ణమందిరం చేరుకున్నాడు. రత్నమణిమయ భూషితమైన శ్రీకృష్ణ మందిరాన్ని చూసిన అర్జునుడు ఆనందించి, అక్కడ శ్రీకృష్ణుడితో కొంత కాలం నివసించాడు.
సాళ్వుడు తన సైన్యాలను సిద్ధపరచి, ద్వారకానగర పైభాగాన నిలిచి ద్వారక సైన్యాలతో పోరాడసాగాడు. ఆ యుద్ధంలో వారు ద్వారక మీద నలువైపుల నుండి బాణవర్షం కురిపించారు. ఆ సమయంలో చక్కని రక్షణవలయంలో ఉంది. చక్కని ఆర్చీలు, బురుజులు, యుద్ధోత్సాహులైన వృష్టి వీరులు, భేరీలు, మృదంగాలు, శంఖాలు, యుద్ధానికి సిద్ధంగా రెండువైపులా చెక్కతో చేసిన గోడలను నిలిపిన వీధులు, అక్కడక్కడా ఏర్పాటు చేసిన ద్వారాలు, పుష్కలంగా సమకూర్చబడిన ఆహారపదార్థాలు, ఆయుధములను విసరడానికి ఉపయోగించబడే యంత్రాలు, పాత్రలు, తోలుతిత్తులు, కత్తులు, కటారులు, బల్లెములు, వేడి ద్రవాలు, మందు గుళ్ళు, పదునైన గొడ్డళ్ళు. పటిష్ఠమైన చక్కటి రథాలు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. యాదవ వీరులు వారికి వారు అధికార స్థానాలలో నిలిచారు. సైన్యసమేతంగా యాదవ వీరులు యుద్ధసన్నద్ధులై నగరరక్షణ కొరకు నిలిచారు.
కుశస్థలి అనబడే ద్వారకా నగరం వాసుదేవ కృష్ణుడి చేత జరాసంధుడి యుద్ధాల నుండి ప్రజలను కాపాడే నిమిత్తం నిర్మించబడింది. యాదవులు మధుర నుండి ద్వారకకు సురక్షితంగా తరలించబడ్డారు. పశ్చిమ తీరానికి తరలి వచ్చిన ఈ యాదవ నిర్మిత ఆనందమయ నగరం కుశస్థలి అని పిలువబడింది. ఈ నగర సమీపంలో రైవతక పర్వతాలు ఉన్నాయి. యాదవులు ఇక్కడకు తరలి వచ్చిన తరువాత ఈ నగర కోటను తిరిగి పటిష్ఠంగా నిర్మించి, శత్రు దుర్భేద్యం చేసారు.
కుశస్థలిలో దేవతలు సమావేశం జరిపారు. కుబేరుడు విచారవదనాలతో ఉన్న యక్షులను 300 మంది మహాపద్ములను వెంటబెట్టుని వివిధ ఆయుధములను పట్టుకుని వచ్చిన విషయం సూచింపబడినది
రైవతకము ద్వారక సమీపంలో ఉన్న వేసవి విడిది. కృష్ణుడు, అర్జునుడు ప్రభాసతీర్థములో కొంత సమయం విహరించి, తరువాత కొంతకాలం నివసించడానికి రైవతక పర్వతం చేరుకున్నారు. వారు రైవతకం చేరే ముందు శ్రీకృష్ణుడి ఆదేశానుసారం రైవతకం ఉత్సవార్థం అలంకరించబడింది. శ్రీకృష్ణుడి ఆదేశానుసారం అక్కడ కావలసినంత ఆహారం పుష్కలంగా సమీకరించబడింది. వారిని సంతోషపరచడానికి కావలసిన నృత్యగానాదులకు అవసరమైన ఏర్పాట్లు కూడా చేయబడ్డాయి. అర్జునుడు కృష్ణుడితో చేరి నృత్యగీతాలను చూసి ఆనందించి తరువాత కళాకారులను వెనుకకు పంపి అర్జునుడు చక్కగా అలంకరించబడిన అద్భుతమైన మంచము మీద విశ్రమించాడు. మరునాడు ఉదయం వంధిమాగదుల స్తుతులతో బ్రాహ్మణుల దీవెనలతో వీణానాదాల మధ్య అర్జునుడు నిదుర నుండి మేల్కొలుపబడ్డాడు. .
పాండ్యుల రాజు సారంగధ్వజుడు. వాసుదేవ కృష్ణుడు వారి దేశం మీద దండెత్తినప్పుడు అతడి బంధువులందరూ పారిపోయారు. ఆయన తండ్రి ఒక యుద్ధములో కృష్ణుడి చేత చంపబడ్డాడు. భీష్ముడు, ద్రోణుడు, భార్గవరాముడు, కృపాచార్యుడు మొదలైన వారి వద్ద నుండి పొందిన ఆయుధాల కారణంగా అతడు అయుధసంపత్తిలో రుక్మి, కర్ణుడు, అర్జునుడు, కృష్ణుడు మొదలైన వారికి సమానుడయ్యాడు. ఆ కారణంగా అతడు ద్వారకను జయించి మిగిలిన ప్రపంచాన్ని జయించాలని అనుకున్నాడు. ఆయన హితైషులు అతడి హితము కోరి అతడిని అలాంటి ఆలోచనలు వినాశకరమైనవని చెప్పి అతడి మనసు మార్చారు. ఆయన మనసు మార్చుకుని తనరాజ్యాన్ని పాలించాడు. తరువాతి కాలంలో ఆయన కురుక్షేత్రయుద్ధంలో పాండవ సేనలకు సహకరించి యుద్ధం చేసాడు.
నిర్లక్ష్యాన్ని అడ్డగించడానికి ఉగ్రసేనుడు, ఉద్దవుడు నగరవాసులను మత్తుపానీయాలను సేవించరాదని నియమం విధించాడు. వృష్టి, అంధక వీరులకు తాము మత్తులో ఉంటే వధించబడతామని తెలుసు. రాజసేవకులు గాయకులను, నృత్యకారులను, మిగిలిన కళాకారులను నగరం నుండి పంపివేసారు. నదుల మీద ఉన్న వంతెనలను పడగొట్టారు. పడవలను నడపడం ఆపివేసారు. వాటిని కట్టి వేసారు. గుంటలను త్రవ్వి అక్కడక్కడా రంధ్రములను ఏర్పాటు చేసి సైనికులు అక్కడ రహస్యముగా నిలిచి నగర రక్షణ కర్తవ్యములో మునిగి పోయారు. సహజంగా పటిష్ఠమై చక్కని రక్షణ వలయములో ఉండే ద్వారకానగరం, ఇప్పుడు ఆయుధములతో సమృద్ధమై ఉంది. చక్కని వ్యూహముతో నగరం శత్రువును ఎదుర్కొనడానికి సిద్ధం అయింది.