polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
పెరిన్ బెన్, 1888, అక్టోబరు 12న గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని కఛ్ జిల్లాలోని, మాండ్వీకి చెందిన ఒక పార్శీ కుటుంబంలో జన్మించింది. ఈమె తండ్రి ఆర్దేషిర్ వృత్తి రీత్యా వైద్యుడు, దాదాభాయి నౌరోజీ పెద్ద కొడుకు. ఈమె తల్లి వీర్‌బాయి దడీనా ఒక గృహిణి. ఎనిమిది మంది సంతానంలో పెద్దదైన పెరిన్, ఐదేళ్ల వయసులోనే 1893లో తండ్రిని కోల్పోయింది. ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం బొంబాయిలో పూర్తిచేసుకొని, మూడవ పారిస్ విశ్వవిద్యాలయం లో చేరి ఫ్రెంచి భాషలో పట్టభద్రురాలయ్యింది.
పెరిన్ బెన్ కాప్టెన్ భారతీయ స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు, సాంఘిక సేవిక, ప్రముఖ భారతీయ నాయకుడు, మేధావి అయిన దాదాభాయ్ నౌరోజీ మనమరాలు. ఈమె దేశానికి చేసిన సేవలకు గాను భారత ప్రభుత్వం 1954లో నాలుగవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మశ్రీ పురస్కారంతో గౌరవించింది. ఈ పురస్కారాన్ని అందుకున్న తొలి వ్యక్తులలో ఈమె ఉంది.
మేనన్ లో ప్రస్తుతం కేరళలో ఉన్న థలస్సేరి అనే ప్రాంతంలో, ఉన్నత వంశస్థులైన వెంగలీల్ కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతని తండ్రి కోమత్ కృష్ణ కురుప్, తల్లి కోమత్ శ్రీదేవి కుట్టిలమ్మ ఇద్దరూ న్యాయవాదులే. తండ్రి కడతనాడు రాజు అయిన ఒర్లత్తిరి ఉదయవర్మ కుమారుడు కాగా తల్లి 1815 నుంచి 1817 వరకు ట్రావెన్‌కూర్ సంస్థానంలో దివానుగా పనిచేసిన రామన్ మేనన్ మనవరాలు. మేనన్ కోళికోడ్ లోని జోమారిన్ కళాశాలలో చదువుకున్నాడు. 1918 లో మద్రాసులోని ప్రెసిడెన్సీ కళాశల నుంచి చరిత్ర, ఆర్థికశాస్త్రంలో బి. ఎ పట్టా పుచ్చుకున్నాడు. మద్రాసు లా కళాశాలలో చదువుతుండగానే ఆయనకు దివ్యజ్ఞాన సమాజాన్ని స్థాపించిన మేడం బ్లావట్‌స్కీతో కలిసి హోం రూల్ ఉద్యమంలో పనిచేశాడు. బ్రదర్స్ ఆఫ్ సర్వీస్ అనే పేరుతో అనీబిసెంట్ ఏర్పాటు చేసిన బృందంలో ఒకడై 1924 లో ఇంగ్లండుకు ప్రయాణమయ్యాడు.
మేనన్ మంచి వక్తగా, తెలివైన వాడుగా, కరుకైన వాడిగా పేరు గాంచాడు. భారతదేశంలోనూ, పాశ్చాత్య దేశాల్లోనూ అతనిని పొగిడే వాళ్ళూ, విమర్శించే వాళ్ళు సమాన సంఖ్యలో ఉన్నారు. సమర్ధించే వారు అతనిని పాశ్చాత్య దేశాల ఆధిపత్య ధోరణిని వ్యతిరేకించి వారి స్థాయిని వారికి తెలియపరిచిన వాడిగా భావిస్తే, విమర్శించే పాశ్చాత్యులు మాత్రం అతనిని నెహ్రూను నడిపించే క్షుద్ర మేధావి గా అభివర్ణించారు.
యుక్తవయస్సులో ఉండగా మేనన్ పెంగ్విన్ బుక్స్ సంస్థకు సంపాదకుడిగా పని చేశాడు. బయటి దేశాల్లో భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమానికి ప్రాచుర్యం కల్పించాడు. లండన్ లో ఇండియా లీగ్ ను స్థాపించడం ద్వారా యూకేలో పలుచోట్ల పర్యటించి భారతదేశానికి స్వతంత్రం ఇవ్వాల్సిన అవసరం గురించి జనం మద్ధతు కూడగట్టడానికి ప్రయత్నించాడు. సోవియట్ యూనియన్ లాంటి శక్తివంతమైన దేశం నుంచి మద్ధతు రాబట్టగలిగాడు.
2006 లో వి. కె. కృష్ణ మేనన్ జీవితం, సాధించిన విజయాలకు గుర్తుగా ఒక సంస్థను ప్రారంభించారు. భారత్, ఇంకా ఇతర ఆసియా దేశాలలో విజ్ఞానశాస్త్రం, సాహిత్యం, ఆర్థిక శాస్త్రం, రాజకీయాలు, దౌత్య శాస్త్రం, మానవ హక్కులు మొదలైన రంగాలలో కృషి చేసిన వారిని సత్కరించడం దీని ప్రధాన ఆశయం.
మేనన్ లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ నుంచి బాచిలర్ ఆఫ్ సైన్స్ పట్టా, లండన్ యూనివర్శిటీ నుంచి మాస్టర్ ఆఫ్ సైన్స్ పట్టా పొందాడు. లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ లో ప్రొఫెసర్ అయిన హెరాల్డ్ లస్కీ ఈయనను ఆయన దగ్గర చదివిన వారిలో అత్యుత్తమ విద్యార్థి అని పేర్కొన్నాడు.
వెంగలీల్ కృష్ణన్ కృష్ణ మేనన్ భారత జాతీయవాది, దౌత్యవేత్త, రాజకీయ నాయకుడు. మొట్టమొదటి ప్రధాని నెహ్రూకు అత్యంత ఆప్తుడుగా పేరు గాంచాడు. కొంతమంది ఒక దశలో ఇతనిని నెహ్రూ తర్వాత అంతటి శక్తివంతుడుగా అభివర్ణించారు.
గుబ్బి తోటదప్పకు సంతానం లేదు. తన ఆస్తిని పర్యాటకులకు, విద్యార్థుల ప్రయోజనాలకు ఉపయోగించాలని అతని ఆశయం. రావు బహదూర్ ధర్మప్రవర్ధ గుబ్బి తోటదప్ప చారిటీస్ అనే ట్రస్ట్ ను స్థాపించారు. 1897లో, ఈ ట్రస్ట్ బెంగుళూరు సిటీ రైల్వే స్టేషన్ సమీపంలోని భూమిని కొనుగోలు చేసింది. 1903 ఫిబ్రవరి 11న, నాలుగవ కృష్ణరాజ ఒడయారు అధికారికంగా ధర్మఛత్రా , ఉచిత హాస్టల్ ప్రారంభించారు. తన చివరి రోజులలో అతను తన ఆస్తి మొత్తాన్ని ట్రస్టుకు విరాళంగా ఇచ్చాడు. కె.పుట్టన్న చెట్టిని ఆ ట్రస్ట్ యొక్క మొదటి అధ్యక్షుడిగా నియమించారు. ఈ ట్రస్ట్ దాని పనిని కొనసాగిస్తోంది. ఈ హాస్టల్ సదుపాయం కర్ణాటకలో విస్తరించి ఉంది. 2005లో, హాస్టల్ పునర్నిర్మించబడింది. దాని శత జయంతి కోసం ట్రస్ట్ ఆదాయ వనరుగా కెంపెగౌడ బస్‌స్టేషన్ వద్ద బెల్ హోటల్ నిర్మించింది. బస సౌకర్యాలు నామమాత్రపు రుసుముతో వసతి సదుపాయం ఉంది. మతంతో సంబంధం లేకుండా అందరికీ ప్రవేశం ఉంది. వీరశైవా వర్గానికి చెందిన విద్యార్థులకు
హాస్టల్‌లో ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. ఇప్పటి వరకు ప్రభుత్వంవారు హాస్టల్ మంజూరు చేయలేదు. ప్రతి సంవత్సరం లింగాయతి విద్యార్థులకు అర్హత కోసం ట్రస్ట్ స్కాలర్షిప్పులు ఇస్తుంది.
రావు బహదూర్ "ధర్మప్రవర్ధ" గుబ్బి తోటదప్ప , ఒక భారతీయ వ్యాపారవేత్త, పరోపకారి. అతను దేశవ్యాప్తంగా పర్యాటకులకు "తోటదప్ప చత్ర" అని పిలిచే ఉచిత వసతి గృహాన్ని స్థాపించారు. అతనికి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం "రావు బహదూర్", మైసూర్ మహారాజు నాలుగవ కృష్ణరాజ ఒడయారు "ధర్మప్రవర్థ" అనే బిరుదుతో గౌరవించారు.
1905 లో మైసూర్ మహారాజు, నాలుగవ కృష్ణరాజ ఒడయారు తన సామాజిక సేవలకు గుర్తింపుగా "ధర్మప్రవర్థ" అనే ప్రసంశ ఇచ్చారు,
1838 సంవత్సరంలో గుబ్బిలోని లింగాయతి కుటుంబంలో తోటదప్ప జన్మించారు. అతని కుటుంబం తరువాతి కాలంలో బెంగుళూరుకు తరలి వెళ్ళింది, అక్కడ మముల్‌పేటలో తన వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించారు.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల కాగజ్‌నగర్‌లోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల చెద్వాయిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కాగజ్‌నగర్‌లోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మంచిర్యాలలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఆదిలాబాద్లోను, పాలీటెక్నిక్‌ బెల్లంపల్లిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల మంచిర్యాలలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కాగజ్‌నగర్‌లో ఉన్నాయి.
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
ఇది మండల కేంద్రమైన పెంచికల్‌పేట్ నుండి 27 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని కాగజ్‌నగర్‌ మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన పెంచికల్‌పేట్ మండలం లోకి చేర్చారు.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
శాపగ్రస్తులు నాటకం:- 2006 నంది నాటకోత్సవంలో ఖాజా పాషా రచించి, దర్శకత్వం వహించిన శాపగ్రస్తులు నాటకానికి ఉత్తమ ప్రదర్శన, ఉత్తమ రచయిత, ఉత్తమ దర్శకుడు, ఉత్తమ ప్రతి నాయకుడు , ఉత్తమ దుస్తులు ఆహార్యం విభాగాలలో నంది బహుమతులు లభించాయి.
గాయత్రి ఢాటరాఫ్ బషీర్ అహ్మద్ నాటిక:- 2009 నంది నాటకోత్సవంలో ఖాజా పాషా రచన, పోచంబావి గోపికృష్ణ దర్శకత్వం వహించిన గాయత్రి ఢాటరాఫ్ బషీర్ అహ్మద్ నాటిక ద్వితీయ ఉత్తమ ప్రదర్శన, ద్వితీయ ఉత్తమ రచయిత, ఉత్తమ బాలనటి కోట్ల తన్మయి, ఉత్తమ సంగీతం విభాగాలలో నంది బహుమతులు లభించాయి.
శాపగ్రస్తులు నాటకం:- 2007 పరుచూరి రఘుబాబు స్మారక నాటక పరిషత్తులో ఖాజా పాషా రచించి, దర్శకత్వం వహించిన శాపగ్రస్తులు నాటకానికి ద్వితీయ ఉత్తమ ప్రదర్శన, ఉత్తమ రచయిత, ఉత్తమ దర్శకుడు, ఉత్తమ ప్రతి నాయకుడు , ఉత్తమ నటుడు విభాగాలలో బహుమతులు లభించాయి.
గాయత్రి ఢాటరాఫ్ బషీర్ అహ్మద్ నాటిక:- 2010 నంది నాటకోత్సవంలో ఖాజా పాషా రచన, పోచంబావి గోపికృష్ణ దర్శకత్వం వహించిన గాయత్రి ఢాటరాఫ్ బషీర్ అహ్మద్ నాటికకు వివిధ విభాగాలలో బహుమతులు లభించాయి.
తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం లో విద్యార్థిగా ఉన్న సమయంలో వివిధ నాటిక, నాటకాలల్లో నటించాడు. ఫరెవర్ ఫెంటాస్టిక్ థియేటర్స్ అనే నాటక సంస్థను స్థాపించాడు.
నటించినవి: గోగ్రహణం, తుగ్లక్, పెద్దబాలశిక్ష, కుర్చీ, నథింగ్ బట్ ట్రూత్, గౌమత బుద్ధ, చీమకుట్టిన నాటకం, అభిజ్ఞాన శాకుంతలం, కాదుసుమా కల, కళ్ళు, కన్యాశల్కం, అభిజ్ఞాన శాకుంతలం, 7+1, బ్రహ్మరాత, రాణిరుద్రమ, యమా అమ్ సారీ,
సూర్యాపేట లోని చైతన్య భారతి ఉన్నత పాఠశాలలో హైస్కూల్ విద్య, త్రివేణి జూనియర్ కళాశాలలో ఇంటర్మిడియట్ విద్య చదివాడు. కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం నుండి బిసిఏ చదివాడు. అటుతరువాత సినిమాలపై ఉన్న ఆసక్తితో హైదరాబాద్ లోని తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో రంగస్థల కళలశాఖలో చేరి, ఎం.ఏ. , ఎం.ఫిల్ , పిహెచ్.డి. లో చదివాడు.
ఖాజా పాషా ఆగస్టు 7న డా. మన్సూర్ అలీ, డా. ఖుర్షీదాబేగం దంపతులకు తెలంగాణ రాష్ట్రం, మహబూబాబాదు జిల్లా లోని సింగారం లో జన్మించాడు. ఖాజా పాషా తండ్రి మన్సూర్ అలీ ఆర్ఎంపీ డాక్టర్. చిన్నప్పటినుండి వివిధ రకాల పుస్తకాలు, నవలలు చదివిన ఖాజా పాషా సాహిత్యం, రచన వంటి వాటిల్లో ఆసక్తి పెంచుకున్నాడు.
తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలోని రంగస్థల కళలశాఖ ప్రతి ఏట ప్రపంచ రంగస్థల దినోత్సవాన్ని పురస్కరించుకొని తెలుగు నాటకరంగంలోని యువ కళాకారులకు ఇచ్చే జె.ఎల్. నరసింహారావు స్మారక యువ పురస్కారంలో భాగంగా 2012 సంవత్సరానికి ఖాజా పాషాకు ఇవ్వడం జరిగింది.
ఖాజా పాషా తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రంగస్థల నటుడు, రచయిత, దర్శకుడు, సినిమా దర్శకుడు. 2013లో వచ్చిన / వర్మ సినిమాకి దర్శకత్వం వహించి, తెలుగు సినిమారంగంలోకి అడుగుపెట్టాడు. తెలంగాణ భాషలో తన పిహెచ్.డి. పరిశోధన గ్రంథాన్ని రాశాడు.
యండమూరి వీరేంద్రనాథ్ నాటకలు: రంగస్థల ప్రయోగం - ఒక పరిశీలన అనే ఎం.ఫిల్ సిద్ధాంత గ్రంథానికి 2009లో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం చే బోప్పన్న అవార్డు అందుకోవడం జరిగింది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
సమీప ప్రాథమిక పాఠశాల దేవుపురంలోను, బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు నందిగంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల నందిగంలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల టెక్కలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల శ్రీకాకుళంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు టెక్కలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం టెక్కలిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళం లోనూ ఉన్నాయి.
సంతోష పురం శ్రీకాకుళం జిల్లా, నందిగం మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన నందిగం నుండి 12 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పలాస-కాశీబుగ్గ నుండి 42 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1 ఇళ్లతో, 2 జనాభాతో 88 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1, ఆడవారి సంఖ్య
ఇతడు ఆధ్యాత్మిక రచనలు, గేయాలు, ఒగ్గుకథలు, హరికథలు అనేకం రచించాడు. ఇతడు ప్రస్తుతం ఆదిలాబాదు మాండలిక పదకోశం నిర్మిచే పనిలో వున్నాడు. ఇతడు ప్రకటించిన గ్రంథాలు కొన్ని:
కాళరాత్రి దుర్గాదేవి : స్వరూపము చూచటకు మిక్కిలి భయానకము, ఈమె నాసికాశ్వాసప్రశ్వాసలు భయంకరములైన అగ్నిజ్వాలలను కలిగి ఉంటాయి . ఈమె వాహనము గాడిద , తన ఒక కుడిచేతి వరముద్ర ద్వారా అందఱికిని వరములను ప్రసాదించుచుండును. మఱియొక కుడిచేయి అభయముద్రను కలిగియుండును. ఒక ఎడమచేతిలో ఇనుప ఆయుధమును , మఱొక ఎడమచేతిలో ఖడ్గమును ధరించియుండును. ఈమె ఎల్లప్పుడును శుభఫలములనే ప్రసాదించుచుండును. అందువలన ఈమెను శుభంకరి అని అందురు. కాళరాత్రి దుర్గ దుష్టులను అంతమొందించును. ఈమెను స్మరించినంత మాత్రముననే రాక్షసులు భూతప్రేతపిశాచములు భయముతో పారిపోవును , ఈమె యనుగ్రహమున గ్రహబాధలు తొలగిపోవును. కాళరాత్రి దుర్గను ఉపాసించువారికి అగ్ని, జలము, జంతువులు, భయముగాని, శత్రువుల భయముగాని, ఏ మాత్రమును ఉండవు. భయవిముక్తులగుదురు. కాళరాత్రిమాత దేవి సర్వశుభంకరి. ఈమెను ఉపాసించువారికి కలుగు శుభములు అనంతములు. మనము నిరంతరము ఈమె స్మరణ ధ్యానములను, పూజలను చేయుట ఇహపర ఫలసాధకము.
నవరాత్రి అనేది చెడుపై మంచి విజయాన్ని జరుపుకునే పండుగ, భారతదేశం అంతటా వివిధ రకాలుగా జరుపుకుంటారు. దేవి భక్తులు ఉపవాసాలు పాటిస్తారు, డాండియా , గార్బా వేడుకలు , దుర్గా పూజ జరుపుకుంటారు, ఇది బెంగాలీల పండుగ. ప్రజలు చాలా సందర్భాలలో కాశీ, కాళరాత్రి ఒకటేనని ప్రజలు అనుకున్నా, ఇది కాదు. దేవిని కాళరాత్రి దుర్గా భీకర రూపంగా పరిగణించబడుతుంది. కాళరాత్రి దుర్గాదేవిని రాక్షసులు, అన్ని ప్రతికూల శక్తులను నాశనం చేసే వ్యక్తిగా పేర్కొంటారు. పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రములోనే గాక , భారత దేశము లో వివిధ రాష్ట్రములలో ఢిల్లీ, గుజరాత్, , మహారాష్ట్ర, , జమ్మూ & కాశ్మీర్, గువహతి, ఉత్తర ప్రదేశ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్, బీహార్ , తమిళ నాడు , ఆంధ్ర ప్రదేశ్ , తెలంగాణ , కర్ణాటక , కేరళ రాష్ట్రాలలో చాల వేడుకగా , వారి సంప్రదాయం ప్రకారముగా దుర్గా దేవిని ఎన్నో రూపాలుగా పూజిస్తారు
ఆశ్వయుజ శుక్ల పక్ష పాడ్యమి నుండి తొమ్మిది దినములు భక్తులు దుర్గా దేవిని శక్తి దేవతగా తొమ్మిది అవతారాలను పూజిస్తారు. దేవిభాగవతములో దుర్గాదేవి చరిత్ర ఉన్నది. దుర్గాదేవి నవరత్నమణి దీపకాంతులతో ప్రకాశించే లోకంలో , వేదములలో చెప్పినట్లు సింహవాహనారూఢ ఆయన దుర్గాదేవిప్రకాశిస్తుంది. దుర్గాదేవిని శివుని లో మిగిలిన సగం ఆకారంగా భావిస్తారు. సింహం స్వారీ చేయడం కనిపిస్తుంది. సింహం శక్తిని సూచిస్తుండగా, దుర్గాదేవిని త్రియాంబకే అని పిలుస్తారు, అనగా అగ్ని ,సూర్యుడు, చంద్రుడు ఆమె కళ్లలో ప్రకాశిస్తుంటారు . దుర్గా అనే పదం అంటే కష్టములనుంచి ప్రజలను రక్షించేది . ప్రపంచములో సర్వోనుత్తమైన శక్తి దుర్గ దేవి .
కాళరాత్రీ దుర్గాదేవి నవదుర్గల్లో ఏడవ అవతారం. కాళీ, మహాకాళీ, భధ్రకాళీ, భైరవి, మృత్యు, రుద్రాణి, చాముండా, చండీ, దుర్గా వంటి అమ్మవారి అవతారాలలో ఈ కాళరాత్రీదేవి కూడా ఒకరు. నవరాత్రుల ఏడవ రోజు అయిన ఆశ్వీయుజ శుద్ధ సప్తమినాడు ఈ అమ్మవారిని పూజిస్తారు. దేవి పురాణములో దుర్గా దేవిని సర్వాంతర్యామి , సర్వలోకాల్లో , సర్వజీవులలో ఆమె నివసిస్తుంది .
పెంకుటిల్లు కొమ్మూరి వేణుగోపాలరావు 1956లో రాసిన ప్రసిద్ధ నవల. 1950ల నాటి తెలుగు మధ్యతరగతి జీవనాన్ని నవలలో ప్రతిబింబించారు. ఆ కాలంలో మధ్యతరగతి ప్రజలు ప్రధానంగా పెంకుటిళ్ళలో నివసించేవారు కాబట్టి రచయిత ఆ పేరును ఎంచుకున్నాడు. తెలుగు నవలా సాహిత్యంలో ప్రముఖమైన నవలల్లో ఒకటిగా కొందరు విమర్శకులు పెంకుటిల్లు నవలను గుర్తించారు. ఈ నవల ద్వారా కొమ్మూరికి ఆంధ్రా శరత్ అనే బిరుదు వచ్చింది. పెంకుటిల్లు వేణుగోపాలరావు అని కూడా పేరు తెచ్చుకున్నాడు.
చిదంబరశాస్త్రి తన వృద్ధురాలైన తల్లి, భార్య శారదాంబ, ముగ్గురు కూతుళ్ళు అన్నపూర్ణ, రాధ, ఛాయ, ముగ్గురు కొడుకులు నారాయణ, ప్రకాశ రావు, వాసుదేవరావుతో కలిసి ఉంటుంటాడు. పిల్లల్లో అన్నపూర్ణకి పెళ్ళి చేసి పంపిస్తారు. రాధ యుక్త వయస్కురాలు. ఛాయ ఇంకా చిన్న పిల్ల. కుటుంబం కోసం చదువు మధ్యలోనే ఆపేసి పెద్ద కొడుకు నారాయణ బ్యాంకు ఉద్యోగంలో ప్రవేశించగా, రెండోవాడు ప్రకాశం మద్రాసులో లా చదువుతూ ఉంటాడు. ఆఖరివాడైన వాసూ బళ్ళో చదువుకుంటూ ఉంటాడు.
చిదంబర శాస్త్రికి పిత్రార్జితమైన రెండెకరాల పొలం, ఓ పెంకుటిల్లూ తప్ప ఇతరత్రా ఆస్తిపాస్తులేవీ ఉండవు. అయినా, అతను వేరే పనేమీ చేయకుండా ఇంట్లోనే ఉండి మిత్రులతో తీరికలేకుండా పేకాడుతూ కాలం గడుపుతూ ఉంటాడు. ఆ కుటుంబ ఖర్చులు మొత్తం పొలం మీద వచ్చే కొద్దిపాటి ఆదాయం, నారాయణకి వచ్చే వందరూపాయల జీతంతో సాగుతుంటాయి.
అయితే, 2014 లో తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తరువాత, కొత్త రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్వహించిన సమీక్షలో వివిధ ప్రాజెక్టుల ప్రతిపాదనలను సవరించింది. అందులో భాగంగా ఈ ప్రాజెక్టు స్థలాన్ని ముందు అనుకున్న స్థలం కంటే 17 కి,మీ. ఎగువన, తుపాకుల గూడెం వద్ద నిర్మించాలని ప్రతిపాదించారు. తద్వారా ఈ ప్రాజెక్టు దేవాదుల ప్రాజెక్టుకు ఉపయోగపడుతుంది అని ముఖ్యమంత్రి కె.చంద్రశేఖరరావు భావించాడు. ఈ ప్రాజెక్టును కంతనపల్లి వద్ద నిర్మిస్తే నదికి ఇరువైపులా 11,500 ఎకరాల ఆదివాసీల భూములు ముంఫుకు గురౌతాయని, చత్తీస్‌గఢ్‌తో అంతర్రాష్ట్ర వివాదం వచ్చే అవకాశం ఉందనీ, తుపాకుల గూడెం వద్దనైతే ఈ రెండు సమస్యలూ ఉండవని ముఖ్యమంత్రి 2016 మార్చి 31 న శాసనసభలో తెలంగాణా నీటి ప్రాజెక్టులపై తానిచ్చిన మల్టీమీడియా ప్రదర్శనలో ప్రకటించాడు. అలాగే, ఈ ప్రాజెక్టుకు కొద్ది దూరంలో ఎగువన నిర్మించిన దేవాదుల ప్రాజెక్టుకు ప్రస్తుతం తగినంత నీటి లభ్యత లేదనీ, ఈ ప్రాజెక్టును తుపాకుల గూడెం వద్ద నిర్మిస్తే ఆ సమస్య కూడా తీరుతుందనీ కూడా ముఖ్యమంత్రి చెప్పాడు.
ఈ ప్రాజెక్టును తొలుత కంతనపల్లి గ్రామం వద్ద నిర్మించాలని ప్రతిపాదించారు. 2009 ప్రతిపాదన ప్రకారం ఈ ప్రాజెక్టు శ్రీరామసాగర్ ప్రాజెక్టు మొదటి, రెండవ దశల కింద ఉన్న 7,51,000 ఎకరాల స్థిరీకరణకు మాత్రమే ఉద్దేశించినది. కంతనపల్లి వద్ద బ్యారేజీ కట్టి, అక్కడి నుండి 50 టిఎమ్‌సిల నీటిని కాకతీయ కాలువ లోకి ఎత్తిపోయాలనేది ఆ ప్రతిపాదన. 2009 ఫిబ్రవరిలో అప్పటి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం రూ. 10,409 కోట్ల వ్యయం కాగల ప్రాజెక్టు ప్రతిపాదనకు ఆమోదం తెలిపింది. అందులో బ్యారేజీకి రూ. 981 కోట్లను కేటాయించారు. 2009 ఫిబ్రవరి 19 న అప్పటి ముఖ్యమంత్రి వై.ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి ప్రాజెక్టుకు శంకుస్థాపన చేసాడు. 2009 మేలో బ్యారేజీ నిర్మాణానికి టెండర్లు పిలవగా దానికి సంస్థలేవీ బిడ్ వెయ్యలేదు. ప్రాజెక్టు అడుగు ముందుకు పడలేదని కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ తన నివేదికలో చెప్పింది.
నీటి నిల్వ సామర్థ్యం, అంతర్రాష్ట్ర వివాదాలు, హైడ్రాలజీ, స్థలసేకరణ వంటి అనేక కీలకమైన అంశాల్లో ఉన్న లోటుపాట్లను సవరించేందుకు గాను, తెలంగాణలో గత ప్రభుత్వాలు తలపెట్టిన 5 ప్రాజెక్టులను సమీక్షించి, తిరిగి రూపకల్పన చేసామని, అలా చెయ్యకపోతే ఆ ప్రాజెక్టులు ప్రయోజనకరం కావనీ తెలంగాణ రాష్ట్ర నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి తన్నీరు హరీశ్ రావు 2018 లో చెప్పాడు. ఈ ప్రాజెక్టులు - అంబేడ్కర్ ప్రాణహిత చేవెళ్ళ సుజల స్రవంతి, జువ్వాడి చొక్కారావు దేవాదుల ఎత్తిపోతల పథకం, ఇందిరమ్మ వరద కాలువ ప్రాజెక్టు, పి వి నరసింహారావు కంతనపల్లి సుజల స్రవంతి, సీతారామా ఎత్తిపోతల పథకం.
కొత్త రూపకల్పన ప్రకారం కంతనపల్లి ప్రాజెక్టును జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా, కన్నాయిగూడెం మండలం లోని తుపాకుల గూడెం గ్రామం వద్ద, జె. చొక్కారావు దేవాదుల ప్రాజెక్టుకు 3 కి.మీ. దిగువన గోదావరి నదిపై నిర్మిస్తారు. ఈ స్థలం వద్ద గోదావరి నది రెండు గట్లూ తెలంగాణ రాష్ట్రం లోనే ఉంటాయి. చత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్ర సరిహద్దు నది ఎడమ గట్టు నుండి సుమారు 2.5 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ప్రాజెక్టు స్థలం శ్రీరామసాగర్ ప్రాజెక్టు ఆనకట్టకు దిగువన 200 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రాజెక్టుకు దిగువన 105 కి.మీ. దూరంలో దుమ్ముగూడెం ప్రాజెక్టు ఉంది.
ఈ ప్రాజెక్టు వలన కొత్తగా ఆయకట్టు ఏర్పడదు. దేవాదుల, శ్రీరామసాగర్ మొదటి, రెండవ దశల ప్రాజెక్టుల ఆయకట్టులో ఉన్న భూములకు నీటి అందుబాటును స్థిరీకరిస్తుంది. 100 టిఎమ్‌సి ల వినియోగ సామర్థ్యం గల ఈ ప్రాజెక్టు నీటిలో 50 టిఎమ్‌సిలు ప్రస్తుతమున్న ఆయకట్టు స్థిరీకరణకూ, మిగతా 50 టిఎమ్‌సిలు తాగునీటికీ వినియోగిస్తారు. ఈ ప్రాజెక్టుకు 1.5 మె.వా. విద్యుత్తు అవసరం. ఈ ప్రాజెక్టు వలన జయశంకర్ భూపాలపల్లి, నల్గొండ, ఖమ్మం జిల్లాలు లబ్ధి పొందుతాయి.
కంతనపల్లి సుజల స్రవంతి ప్రాజెక్టును జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా తుపాకుల గూడెం గ్రామం వద్ద గోదావరి నదిపై నిర్మిస్తున్నారు. ప్రాజెక్టు అధికారిక నామం పి.వి.నరసింహారావు కంతనపల్లి సుజల స్రవంతి ప్రాజెక్టు. తొలుత ఈ ప్రాజెక్టును కంతనపల్లి వద్ద నిర్మించాలని తలపెట్టారు. అయితే తరువాతి కాలంలో ప్రాజెక్టును ప్రస్తుత స్థలానికి మార్చి, పునఃరూపకల్పన చేసారు. ఇది ఎత్తిపోతల పథకం.
ఏటూరు నాగారం అభయారణ్యానికి, నూగూరు, పేరూరు అడవులకూ దగ్గర లోనే ఈ ప్రాజెక్టు స్థలం ఉంది. అయితే ప్రాజెక్టు నిర్మాణం ఈ అటవీప్రాంతాల్లో జరగదు. జలాశయ పూర్తిమట్టం 77 మీటర్ల వద్ద ఈ ప్రాజెక్టుకు 674.18 హెక్టార్ల స్థలం మాత్రమే కావాలి. అందులో కూడా నదీ గర్భమే 580.18 హెక్టార్లు ఉంటుంది. మిగతా 94 హెక్టార్ల ప్రైవేటు భూమి సేకరించాల్సి ఉంటుంది.
ప్రాజెక్టులో భాగంగా గోదావరి నదిపై 1,132 మీటర్ల పొడవైన బ్యారేజీని నిర్మిస్తారు. 48 స్పిల్‌వేలు ఉండే ఈ బ్యారేజీ గుండా వెళ్ళగలిగే నీటి ప్రవాహ పూర్తి సామర్థ్యం 30 లక్షల క్యూసెక్కులు. ఈ స్పిల్‌వేలకు 48 రేడియల్ గేట్లు అమర్చుతారు. బ్యారేజీకి కుడివైపున 11 స్లూయిస్ గేట్లను అమర్చుతారు.
ఆ తరువాత 2013 లో ప్రాజెక్టు రూపకల్పనలో కొన్ని మార్పులు చేసి తదనుగుణంగా బ్యారేజీ నిర్మాణ ప్రతిపాదనకు ప్రభుత్వం 2013 ఏప్రిల్లో అనుమతి ఇచ్చింది. తదనుగుణంగా టెండర్లు పిలిచారు, కాంట్రాక్టును ఇచ్చారు.
రాయల్ సొసైటీ ఫెలో, యు.ఎస్. నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, యు.ఎస్.నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఇంజినీరింగ్ లలో విదేశీ అసోసియేట్‌గా సభ్యత్వం.
రొడ్డం నరసింహ ఒక భారతీయ అంతరిక్ష శాస్త్రవేత్త, ఫ్లూయిడ్ డైనమిక్స్‌లో నిపుణుడు. ఇతడు ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ లో ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరింగ్ ప్రొఫెసర్‌గా, నేషనల్ ఏరోస్పేస్ లాబొరేటరీస్ కు డైరెక్టర్‌గా, బెంగుళూరులోని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ అడ్వాన్స్ సైంటిఫిక్ రీసెర్చ్ కేంద్రం లోని ఇంజనీరింగ్ మెకానిక్స్ యూనిట్‌కు ఛైర్మన్‌గా పనిచేశాడు. ప్రస్తుతం ఇతడు యూనివర్సిటీ ఆఫ్ హైదరాబాద్‌లో గౌరవ ఆచార్యునిగా, ప్రాట్ & విట్నీ పీఠాధిపతిగా ఉన్నాడు. భారత ప్రభుత్వం ఇతడిని 2013లో దేశపు రెండవ అత్యున్నత పురస్కారం పద్మ విభూషణ్ తో సత్కరించింది.
ఇతడు తన ఇంజనీరింగ్ పట్టాను 1953లో మైసూరు విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన విశ్వేశ్వరయ్య కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ నుండి పొందాడు. తరువాత ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్, బెంగుళూరు నుండి 1955 మాస్టర్స్ ఇన్ ఇంజనీరింగ్ పట్టాను పొందాడు.ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్‌లో చదివే సమయంలో అక్కడ సతీష్ ధావన్ తో కలిసి పనిచేశాడు. ఇతడు అమెరికాలోని కాలిఫోర్నియా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ నుండి 1961లో పి.హెచ్.డి డిగ్రీ పొందాడు. .
ఇతని పరిశోధనలు ముఖ్యంగా ఏరోస్పేస్ ఫ్లూయిడ్ డైనమిక్స్, వాతావరణ సంబంధమైన సమస్యలకు చెంది ఉన్నాయి. ఇతడు భారతదేశంలో ఏరోస్పేస్ టెక్నాలజీ అభివృద్దికి సాంకేతిక, విధాన నిర్ణయాలలో కీలక భాగస్వామ్యం వహించాడు. 1977-79లలో ఇతడు హిందుస్తాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్ కు చీఫ్ ప్రాజెక్ట్ కోఆర్డినేటర్‌గా ఉన్నాడు. అదే సంస్థకు పలు సంవత్సరాలు బోర్డ్ ఆఫ్ డైరెక్టర్‌గా సేవ చేశాడు.
వెలనాటి రెండవ చోళుని కాలములో, కృష్ణా నది సముద్రమున కలియు చోటనున్న దీవిలో నారప్ప ఒక నగరాన్ని నిర్మించాడు. అప్పటి నుండి వీరు అక్కడే నివసింప సాగారు. క్రీ. శ. 1203లో కాకతి గణపతిదేవ చక్రవర్తి ఈ దీవిపై దండెత్తి, అయ్య కులజుడైన పిన్న చోడుని ఓడించి దీవిని వశపరచుకొన్నాడు. కాని, అతను అయ్యకులజుల పరాక్రమాదులను మెచ్చుకొని వారితో సఖ్యము చేసికొన్నాడు. అంతేకాక, జాయన ఇద్దరు అక్కలను - నారమ, పేరమ అనువారిని - పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. అప్పటికి జాయన చాలా చిన్నవాడు. అతని సౌమ్యాకారమును, నయ వినయ శౌర్య గాంభీర్యములను గమనించిన గణపతి దేవుడు వానికి ఆందోళీకాతపత్రాది గౌరవములను ప్రసాదించి, గజ సైన్యాధిపతిని కావించి, క్రీ. శ. 1213లో 'తామ్రపురి'ని (నేటి ఆంధ్రప్రదేశ్, గుంటూరు జిల్లాలోని చేబ్రోలును పరిపాలింపనిచ్చెను. . అంతేకాక, కౌమార దశ నుండి జయన ప్రతిజ్ఞాశయముల నెరింగిన, గణపతి దేవుడు స్వయముగా శ్రద్ధ వహించి, గుండా మాత్యుల వారిచే జాయనకు కళల నేర్పించెను.
కళింగదేశ దండయాత్ర లో పాల్గొని విజయం సాధించిన జాయపకు గణపతిదేవుడు 'వైరిగోధూమ ఘరట్ట' అను బిరుదు ఇచ్చాడు. 1231 లో మహారాజు పై గౌరవపూర్వకముగా ఇప్పటి కృష్ణా జిల్లా, నాగాయలంక మండలం లోని గణపేశ్వరంలో గణపేశ్వరునిపేరుపై గుడి కట్టించి గ్రామాలను దానమిచ్చాడు. తన తండ్రి పేరుమీద చేబ్రోలు లో చోడేశ్వరాలయము కట్టించి గుడి ఖర్చులకు మోదుకూరు గ్రామమము రాసి ఇచ్చాడు. 1325 చేబ్రోలు శాసనము ప్రకారము గుడి ముందు రెండు వరుసలలో రెండంతస్థుల ఇళ్ళు కట్టించి దేవదాసీలకు ఇచ్చాడు. జాయప భారతదేశమందలి నాట్యములపై నృత్యరత్నావళి అను సంస్కృత గ్రంథము వ్రాశాడు. దీనినిబట్టి జాయప నాట్యములో, నాట్యశాస్త్రములో నిష్ణాతుడని తెలుస్తుంది.
జాయప సేనాని సూర్యవంశానికి చెందిన కాకతీయ చక్రవర్తి గణపతిదేవుని వద్ద పనిచేసిన సేనాధిపతి. ప్రాచీన పత్రాల్లో ఇతడిని జాయప నాయుడు అని, జాయన అనీ కూడా ఉదహరించారు. జాయప దుర్జయ వంశము అయ్య పరివారమునకు చెందినవాడు. తండ్రి పిన్న చోడుడు. తాత నారప్ప. ఈతను దివిసీమను పాలించాడు. ఇతని తాత ముత్తాతలది వెలనాడు లోని 'క్రోయ్యూరు'. ఈతని తండ్రి తాతలు చందవోలు రాజధానిగా తెలుగు దేశమును పరిపాలించిన వెలనాటి చోళ మహీపతులను సేవించారు. కొడుకులు చోడ, పిన్న చోడ, భీమ, బ్రహ్మ వెలనాటి చోడులవద్ద సైన్యంలో పనిచేసారు.
జాయన గణపతి దేవుని ఆజ్ఞచే నృత్త లీలలకు రత్నదర్పణము వంటి "నృత్త రత్నావళి"ని లో రచించాడు. అనగా, అప్పటికి జాయన సుమారు 60 ఏండ్ల వయసువాడై ఉండవచ్చు. ఈ గ్రంథ రచనలో జాయనకు నాటికి వెలువడిన శాస్త్ర గ్రంథములు, లోకమందు ప్రసిద్ధి వహించిన దేశి నృత్యములు మాత్రమే కాక, రామప్ప గుడి వంటి దేవాలయము లందలి నృత్య శిల్పములు తోడ్పడి యుండును.
1241 లో వెలనాటి చోడులపై గణపతి దేవుడు విజయము సాధించిన తర్వాత వెలనాడు, కమ్మనాడు లోని వీరులందరు ఓరుగల్లుకు తరలిపోయారు. వారిలో జాయప ఒకడు. గణపతి దేవుడు ఆతనిని చక్రవర్తి గజబలగానికి అధిపతిగా చేశాడు. జాయప చెల్లెళ్ళగు నారమ్మ పేరమ్మలను క్షత్రియుడైన గణపతిదేవుడు పెండ్లి చేసుకున్నాడు. హనుమంతరావు గారి అభిప్రాయము ప్రకారము కమ్మ నాయకులకు జాయప ఆద్యుడు.
భారత సొంత ఉపగ్రహాధారిత నావిగేషన్ వ్యవస్థ పేరు నావిక్. ఇది భారత క్షేత్రీయ దిక్సూచి ఉపగ్రహ వ్యవస్థ దీని ద్వారా ప్రపంచంలో సొంత మార్గదర్శక వ్యవస్థలు గల ఐదు శక్తుల సరసన భారత నిలిచింది. నావిక్‌ ద్వారా ప్రజలకు అందించే సేవల్లో 20 మీటర్లకు అటూఇటుగా కచ్చితత్వం ఉంటే. నియంత్రిత సేవల పేరిట సైనికులకు కేవలం 10 మీటర్ల కచ్చితత్వంతో సేవలు అందించేలా ఇస్రో శాస్త్రవేత్తలు కృషి చేసారు . 2013 నుంచి 2016 వరకు భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ శ్రీహరికోట లోని సతీష్ ధవన్ స్పేస్ సెంటర్ లోని మొదటి ప్రయోగ వేదిక నుంచి ఏడు ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్ ఉపగ్రహాలను పీఎస్‌ఎల్వీ శ్రేణి,రకానికి చెందిన ఉపగ్రహవాహకనౌకలు దిగ్విజయంగా భూస్థిర బదిలీ కక్ష్య లోకి ప్రవేశపెట్టాయి. ఏడింటిలో మూడింటిని భూ స్థిర కక్ష్యలోకి బదిలీ చేయగా, మిగిలిన 4 ఉపగ్రహాలను భూ సమవర్తన కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెట్టారు. ఈ వ్యవస్థ 2016 ఆగస్టు 15 నుండి ఆచరణలోకి రానుంది.
1999లో కార్గిల్ యద్ధంలో పాక్ సైనిక దళాలు ఎక్కడ కచ్ఛితంగా ఉన్నాయన్న విషయాన్ని తెలుసుకోవటానికి భారత సైన్యానికి నావిగేషన్ వ్యవస్థ అవసరమైంది. ఈ సాంకేతికత అందుబాటులో ఉన్న అమెరికాను భారత్ సాయం కోరింది. కానీ, భారత్ కు సాయం చేయటానికి అమెరికా నిరాకరించింది. దీన్నో గుణపాఠంగా భావించిన ఇస్రో, అప్పటి నుంచి దేశీయంగా రూపొందించే నావిగేషన్ వ్యవస్థ మీద దృష్టి పెట్టింది. దాదాపు ఒకటిన్నర దశాబ్దాలకు పైగా ఇండియన్ రీజనల్ నావిగేషన్ శాటిలైట్ సిస్టమ్-ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్ కోసం చేసిన ప్రయత్నాలు ఫలించి భారత సొంత నావిగేషన్ వ్యవస్థ, నావిక్, ఏర్పడింది.
2017 లో, ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1ఎ లోని మూడు అణు గడియారాలు చెడిపోయాయని ప్రకటించారు. ఐరోపా వారి గెలీలియో ఉపగ్రహాల్లో క్కూడా అవి చెడిపోయాయి. మొదటి వైఫల్యం 2016 జూలైలో జరగ్గా, మిగతా రెండు కూడా ఆ తరువాత చెడిపోయాయి. దీంతో ఉపగ్రహం దాదాపు పనికిరాకుండా పోవడంతో మరొక ఉపగ్రహాన్నీ ప్రయోగించాల్సిన ఆవసరం ఏర్పడింది. ఉపగ్రహం పనిస్తూనే ఉన్నప్పటికీ, అది పంపించే డేటా కచ్చితత్వం తక్కువగా ఉంటుంది. దాని స్థానంలో ఇస్రో ప్రయోగించిన ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1హెచ్ ఉపగ్రహం, పిఎస్‌ఎల్‌వి-సి39 వైఫల్యం కారణంగా కక్ష్యను చేరలేదు.
నావిక్ వ్యవస్థలోని మిగిలిన ఉపగ్రహాల జీవితకాలాన్ని పెంచేందుకుగాను, వాటిలో రెండు అణుగడియారాలకు బదులు, ఒకే గడియారాన్ని పనిచేయిస్తున్నారు. ఈ అణుగడియారాలను స్పెక్ట్రాటైమ్ అనే సంస్థ సరఫరా చేసింది. స్టాండ్‌బై ఉపగ్రహాల్లోని ఈ అణుగడియారాలను తీసివేసి, వాటి స్థానంలో వేరే గడియారాలను అమర్చింది. నావిక్ వ్యవస్థ ఇంకా వాణిజ్య కార్యకక్రమాలు మొదలుపెట్టకముందే ఈ వైఫల్యం ఎదురైంది.