polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలో ట్రెంచ్ లు ఎక్కువగా ఏర్పడలేదు. ప్యూర్టోరికో ట్రెంచ్ , రోమాంచి ట్రెంచ్ లు ముఖ్యమైనవి. కరేబియన్ పలకను ఉత్తర అమెరికా పలక, దక్షిణ అమెరికా పలకలు డీ కొట్టినపుడు ప్యూర్టోరికో దీవి, ఆంటిల్లస్ చిన్న దీవులతో కూడిన ఒక ద్వీప వక్రత ఏర్పడింది. దీనికి సమాంతరంగా లోతైన ప్యూర్టోరికో ట్రెంచ్ ఏర్పడింది. ఉత్తర అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలో ఏర్పడిన ట్రెంచ్ లలో ముఖ్యమైనదైన ఈ ట్రెంచ్, ప్యూర్టోరికో దీవికి ఉత్తరంగా 115 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉత్తర అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలో 280 కిలోమీటర్ల పొడవుతో ఏర్పడింది. ఈ ప్యూర్టోరికో ట్రెంచ్ లో అత్యధిక లోతు సముద్ర మట్టం నుండి 8,400 మీటర్లు. ఇది మిల్ వకీ డీప్ వద్ద నమోదయ్యింది.
పైభాగంలో వున్న పలక ఖండ పలక అయినట్లయితే, ఆ ఖండ పలక యొక్క ఆశ్మావరణం గుండా పైకి వచ్చిన మాగ్మా ఘనీభవించడం వలన ఖండ భూభాగాలపై అగ్నిపర్వతాలను ఒక వరుసలో శృంఖలాల మాదిరిగా ఏర్పడతాయి. వీటిని అగ్నిపర్వతీయ వక్రత గా పిలుస్తారు. ఇవి శిలలచే నిర్మితమవుతాయి. ఆండీస్, కాస్కేడ్, మధ్య అమెరికా పర్వత శ్రేణులలో అత్యధిక భాగం ఈ రకమైన అగ్ని పర్వత రకానికి చెందినవి. అంటే సముద్ర- ఖండ పలకలు డీ కొన్నప్పుడు పలకల సరిహద్దు అయిన సబ్‌డక్షన్ మండలం వెంబడి కు సమాంతరంగా సముద్రంలో లోతైన కందకాలు ఏర్పడతాయి. వీటిని మార్జినల్ ట్రెంచ్ లు గా వ్యవహరిస్తారు.
రెండు సముద్ర పలకల అభిసరణ సరిహద్దు మండలంలో లేదా సముద్ర పలక – ఖండ పలకల అభిసరణ సరిహద్దు మండలంలో ఏర్పడిన ట్రెంచ్ లు ఆయా పలకల సరిహద్దులకు సమాంతరంగా వుంటాయి. కాబట్టి వీటిని అభిసరణం చెందుతున్న రెండు పలకల సహజ భౌగోళిక సరిహద్దులుగా పేర్కొంటారు. భూగోళం యొక్క ఆస్తినో ఆవరణ నుండి మాగ్మా పైకి ఉబికి రావడం వలన సముద్రాంతర్గత రిడ్జ్ ల వద్ద నూతనంగా సముద్ర పటలం సృష్టించబడుతుంది. మరో వైపున ఈ ట్రెంచ్ ల వద్ద ఆశ్మావరణం తిరిగి ఆస్తినో ఆవరణ లోనికి చొచ్చుకొనిపోతుంది. ఈ విధంగా భూగోళ వ్యాప్తంగా ట్రెంచ్ ల వద్ద సముద్ర ఆశ్మావరణం సగటున ఏడాదికి 3 చదరపు కిలోమీటర్ల చొప్పున క్షయకరణం చెందుతున్నదిగా అంచనా వేయబడింది.
పసిఫిక్ మహాసముద్రం యొక్క పశ్చిమ భాగంలో ఏర్పడిన ట్రెంచ్ లలో కురిల్-కంచట్కా ట్రెంచ్, జపాన్ ట్రెంచ్, ర్యుక్యు ట్రెంచ్, ఫిలిప్పైన్ ట్రెంచ్, మెరియానా ట్రెంచ్ మొదలైనవి ముఖ్యమైనవి. కురిల్ దీవుల వద్ద కురిల్-కంచట్కా ట్రెంచ్ , ఫిలిప్పైన్స్ దీవులకు తూర్పు వైపున ఫిలిప్పైన్ ట్రెంచ్ , ఉత్తర మెరియానా దీవులకు తూర్పు వైపున మెరియానా ట్రెంచ్ సుమారు 70 కిలో మీటర్ల వెడల్పుతో 2550 కిలోమీటర్ల పొడవుతో ఏర్పడింది. ఈ ట్రెంచ్ లో అత్యధిక లోతు ఛాలెంజర్ డీప్ వద్ద సముద్ర మట్టం నుండి 11,034 మీటర్లుగా నమోదయ్యింది. ఇది భూగోలంలోనే అత్యధిక లోతైన ట్రెంచ్ గా నమోదయ్యింది.
పపువా న్యూ గినియాకు తూర్పు దిశలో వున్న సోలమన్ సముద్రంలో న్యూ బ్రిటన్ ట్రెంచ్, శాన్ క్రిస్టోబాల్ ట్రెంచ్ లు ఏర్పడ్డాయి. బిస్మార్క్ దీవులకు దక్షిణంగా సోలమన్ సముద్రంలో ఏర్పడిన న్యూ బ్రిటన్ ట్రెంచ్ సోలమన్ దీవులకు చెందిన బోగన్ విల్లా దీవి వరకూ కొనసాగుతుంది. దీనిని 'న్యూ బ్రిటన్ ట్రెంచ్' లేదా 'న్యూ బ్రిటన్ - బోగన్ విల్లా ట్రెంచ్' గా వ్యవహరిస్తారు. సోలమన్ సముద్రపు తూర్పు కొనలో వున్న శాన్ క్రిస్టోబాల్ దీవికి దక్షిణంగా శాన్ క్రిస్టోబాల్ ట్రెంచ్ ఏర్పడింది. ఇది మరింత దక్షిణంగా కొనసాగి న్యూ హేబ్రిడ్స్ ట్రెంచ్ తో కలుస్తుంది.
కొన్ని సందర్భాలలో ఖండాల అంచులలో వున్న మార్జినల్ ట్రెంచ్ లు సమీప ఖండాల నుంచి నదీ ప్రవాహాలు తీసుకొని వచ్చే అవక్షేపాలతో పూడుకుపోతాయి. దానివల్ల ట్రెంచ్ ల స్వాభావిక ధర్మమైన లోతు అనేది ఈ ట్రెంచ్ లలో కనిపించదు. ఈ అవక్షేపాలు నిరంతరం నిక్షేపించబడటం వల్ల ఒకొక్కప్పుడు ట్రెంచ్ ల వద్ద సముద్ర భూతలం మృదువుగాను దాదాపుగా సమతలంగాను మారిపోవచ్చు. అయినప్పటికీ వీటిని ట్రెంచ్ లు గానే వ్యవహరిస్తారు. అలూషియన్ ట్రెంచ్ గల్ఫ్ అఫ్ అలస్కా వద్ద గల కోడియాక్ దీవి సమీపంలో అవక్షేపాలతో పూడుకుపోడం వల్ల ఆ దీవి సమీపంలో ట్రెంచ్ భాగం సమతలంగా ఉంది.
ఒక సముద్ర పలకను వేరొక ఖండ పలక డీ కొన్నప్పుడు, పైభాగంలో వున్న పలక ఖండ పలక అయినపుడు, ఆ ఖండ భూభాగంపై అగ్ని పర్వతాలు ఏర్పడతాయి. ఈ సందర్భంలో వాటికి సమాంతరంగా సబ్‌డక్షన్ మండలం వెంబడి ఖండ భాగం యొక్క అంచుల వద్ద సముద్రంలో ఏర్పడిన ట్రెంచ్ లను మార్జినల్ ట్రెంచ్ రకానికి చెందినవిగా పేర్కొంటారు. ఇవి మధ్య అమెరికా లోని గల్ఫ్ అఫ్ కాలిఫోర్నియా నుండి దక్షిణ అమెరికా లోని దక్షిణ చిలీ అంచు వరకూ వ్యాపించి ఉన్నాయి.ఉదా: మధ్య అమెరికా ట్రెంచ్, పెరూ-చిలీ ట్రెంచ్.
రెండు పలకలు ఒకదానికొకటి ఎదురెదురుగా ఢీ కొన్నప్పుడు అభిసరణ సరిహద్దుల వద్ద సబ్‌డక్షన్ మండలం ఏర్పడుతుంది. ఈ సరిహద్దు మండలంలో అధిక వేగంతో చలించే సాంద్రతర సముద్ర పలక వేరొక పలక లోనికి చొచ్చుకొనిపోతుంది. ఆ విధంగా భూ ప్రావారం లోనికి చొచ్చుకుపోయిన సముద్ర పలక లోని కొంత పటల భాగం అధిక లోతుల వద్ద, అధిక ఉష్ణోగ్రతల వలన కరిగిపోతుంది. ఇలా కరిగిన పటలం, మాగ్మా రూపంలో చీలికల ద్వారా నిరంతరం పైకి ఉబికి వస్తుంది.
'న్యూ హేబ్రిడ్స్ ట్రెంచ్' నైరుతి పసిఫిక్ సముద్రం లోని వాన్వాటు దీవుల , న్యూ కేలడోనియా దీవుల మధ్య 1200 కిలోమీటర్ల పొడుగునా ఏర్పడింది. దీనికి తూర్పున టోంగా ట్రెంచ్, కెర్మాడేక్ ట్రెంచ్ అనే రెండు ట్రెంచ్ లు ఏర్పడి అవిచ్ఛిన్నంగా కనిపిస్తాయి. టోంగా దీవుల సమీపంలో టోంగా ట్రెంచ్ . న్యూజిలాండ్ దీవులకు ఈశాన్యంగా కెర్మాడేక్ ట్రెంచ్ ఏర్పడ్డాయి.
రెండు సముద్ర పలకల లేదా సముద్ర పలక – ఖండ పలకల డీ కొన్నప్పుడు ఆ పలకల అభిసరణ సరిహద్దులలో సబ్‌డక్షన్ మండలం ఏర్పడుతుంది. ఈ మండలానికి సమాంతరంగా వేలాది కిలోమీటర్ల దూరం వరకూ సముద్ర భూతలంపై విస్తరిస్తాయి. అభిసరణ పలక సరిహద్దుకు సమాంతరంగా వక్రం లేదా చాపం ఆకారంలో ఏర్పడతాయి. ఇవి చొచ్చుకోనిపోయే పలక కు కుంభాకారంగా అమరి వుంటాయి. అంటే ద్వీప వక్రత యొక్క ఉబ్బెత్తు భాగం వైపున ఈ ట్రెంచ్ లు ఏర్పడుతాయని చెప్పవచ్చు.
నిట్రవాలు కల్గిన సన్నని, లోతైన సముద్ర భూతల భాగాన్ని కందకం లేదా ట్రెంచ్ అని అంటారు. సాధారణంగా ఇవి ద్వీప వక్రతల వెంబడి, వాటికి సమాంతరంగా, ద్వీప వక్రతలకు సముద్ర భాగం వైపున ఏర్పడతాయి. ఇవి సముద్ర భూతలం మీద అత్యంత లోతైన ప్రాంతాలు. ఇవి సగటున 6 కిలోమీటర్ల లోతు, 3,000-4,000 కిలోమీటర్ల పొడవు, 10-60 కిలోమీటర్ల వెడల్పును కలిగి వుంటాయి.
పసిఫిక్ మహాసముద్ర ఉత్తర భాగంలో అలూషియన్ ద్వీప వక్రతకు సమీపంలో అలూషియన్ ట్రెంచ్ ఏర్పడింది. ఈ ట్రెంచ్ తూర్పు భాగం, ఖండభాగం అంచులలో ఏర్పడటం వల్ల మార్జినల్ ట్రెంచ్ రకానికి చెందుతుంది. అటుపైన పశ్చిమ అలస్కా నుండి కంచట్కా ద్వీపకల్పం వరకూ గల ప్రాంతంలో ఈ ట్రెంచ్ ద్వీప వక్రతకు సమాంతరంగా ఏర్పడింది. గరిష్ఠ లోతు 7,822 మీటర్లు బుల్దిర్ దీవికి 145 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఏర్పడింది.
పశ్చిమ యు.ఎస్.ఏ తీరంలో కొన్ని మార్జినల్ ట్రెంచ్ లు సమీప ఖండ భాగాల నదులచే తీసుకోనిరాబడిన అవక్షేపాలతో పూడుకుపోయి కనిపిస్తాయి. ఇలా పూడుకు పోవడం చేత లోతును దాదాపుగా కోల్పోయిన ట్రెంచ్ లు కొన్ని ఉత్తర కాలిఫోర్నియా లోని కేప్ మెండోసినో నుండి కెనడా సరిహద్దు వరకూ గల పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో కనిపిస్తాయి.
దక్షిణ అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలో దక్షిణ సాండ్ విచ్ దీవులకు తూర్పున 100 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఏర్పడిన 'దక్షిణ సాండ్ విచ్ ట్రెంచ్' 965 కిలోమీటర్ల పొడవునా వ్యాపించి ఉంది. ఈ ట్రెంచ్ లో మిటియర్ వద్ద అత్యధిక లోతు 8,428 మీటర్లుగా నమోదయ్యింది. ఈ మూడు ట్రెంచ్ లు తప్ప అట్లాంటిక్ మహా సముద్రంలో చెప్పుకోదగ్గ ట్రెంచ్ లు ఏర్పడలేదు.
ఒక సముద్ర పలకను వేరొక సముద్ర పలక డీ కొన్నప్పుడు, పైభాగంలో వున్న పలక సముద్ర పలక అయినపుడు, దాని భూతలంపై అగ్నిపర్వతాలతో కూడిన ద్వీప వక్రత ఏర్పడుతుంది. ఈ సందర్భంలో ద్వీప వక్రతకు సమాంతరంగా సబ్‌డక్షన్ మండలం వెంబడి వక్ర ఆకారంలో ఏర్పడిన ట్రెంచ్ లను ద్వీప వక్రత రకానికి చెందిన ట్రెంచ్ లుగా పిలుస్తారు.
సబ్‌డక్షన్ మండలాలను బట్టి ట్రెంచ్ లను రెండు రకాలుగా వర్గీకరిస్తారు. ద్వీప వక్రతల ఏర్పాటుతో సంబంధం కలిగిన ట్రెంచ్ లను ద్వీప వక్రత రకానికి చెందినవి గాను, ఖండ భాగాల లోని అగ్నిపర్వతాల ఏర్పాటుతో సంబంధం కలిగిన ట్రెంచ్ లను మార్జినల్ ట్రెంచ్ లు గాను లేదా గాను వ్యవహరిస్తారు.
ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రంలో గల లోతైన ట్రెంచ్ ల ఉనికి-విస్తరణ పై అవగాహన చాలా పరిమితంగా ఉంది. గ్రీన్ లాండ్కు ఈశాన్యంలో లిట్కే డీప్ ఏర్పడి ఉంది. ఇది నార్వే దేశానికి చెందిన స్వాల్ బార్డా దీవికి 350 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. దీని అత్యధిక లోతు 5,449 మీటర్లుగా గుర్తించబడింది.
ట్రెంచ్ లు ఎక్కువగా పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోను అందులోను పశ్చిమ భాగంలో విస్తరించి ఉన్నాయి. భూగోళం మీద గల 20 ప్రధాన ట్రెంచ్ లలో 17 ట్రెంచ్ లు పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోనే కేంద్రీకరించబడి ఉన్నాయి. పసిఫిక్ తీరం అంచు వెంబడి రెండు రకాలకు చెందిన ట్రెంచ్ లు కనిపిస్తాయి.
రోమాంచి ట్రెంచ్ అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలో బ్రెజిల్, పశ్చిమ ఆఫ్రికాల నడుమ భూమధ్య రేఖకు కొద్దిగా ఉత్తరంగా ఏర్పడింది. సగటున 300 కిలోమీటర్ల పొడవుతో, 19 కిలోమీటర్ల వెడల్పుతో వున్న ఈ ట్రెంచ్ మద్య అట్లాంటిక్ రిడ్జ్ లను రెండుగా ఖండిస్తూ పోతుంది. దీని గరిష్ఠ లోతు 7,761 మీటర్లు.
ట్రెంచ్ లు సముద్ర భూతలంపై ఏర్పడిన అతి లోతైన భాగాలు. సాధారణంగా ఇవి ద్వీప వక్రతలకు సమాంతరంగా వుంటూ, వాటికి 100-150 కిలోమీటర్ల దూరంలో సముద్ర భాగం వైపున ఏర్పడతాయి. ఒక విధంగా చెప్పాలంటే ట్రెంచ్ లు, ద్వీప వక్రతలు ఒక దానికొకటి సమాంతరంగా ఏర్పడతాయి.
ఒక ట్రెంచ్ రెండు రకాలకూ కూడా చెంది వుండవచ్చు. ఉదాహరణకు అలూషియన్ ట్రెంచ్, ఇది తూర్పు భాగంలో మార్జినల్ ట్రెంచ్ రకానికి చెందినది అయితే పశ్చిమ అలస్కా నుండి కంచట్కా ద్వీపకల్పం వరకూ గల ప్రాంతంలో ద్వీప వక్రత రకానికి చెందిన ట్రెంచ్ గా ఏర్పడింది
భూగోళ వ్యాప్తంగా సముద్రాలలో 50 కు పైబడి ప్రధానమైన లోతైన ట్రెంచ్ లు విస్తరించి ఉన్నాయి. మొత్తం మీద 1.9 మిలియన్ చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంతో విస్తరించిన ఈ ట్రెంచ్ లు సముద్ర విస్తీర్ణంలో సగటున 0.5% వాటాను ఆక్రమించి ఉన్నాయి.
మరో విధంగా చెప్పాలంటే ట్రెంచ్ లు సముద్ర భూతలంపై సబ్‌డక్షన్ మండలం ప్రారంభమయ్యే ప్రాంతాన్ని లేదా పలకల అశ్మావరణం నాశనమయ్యే ప్రాంతాన్ని సూచిస్తాయి.
చెట్ల పెంపకంపై చట్టం: తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రతీ గ్రామంలో చెట్ల పెంపకాన్ని ప్రోత్సహించడం కోసం ఒక చట్టం చేసింది. ప్రతీ గ్రామంలో నర్సరీ ఏర్పాటు చేసి, మొక్కలు నాటాలని, వాటిని రక్షించాలని, గ్రామంలో పచ్చదనం, పరిశుభ్రత పెంచాలని, ఇది గ్రామ సర్పంచ్, పంచాయతీ కార్యదర్శి బాధ్యత అని చట్టంలో పేర్కొన్నారు.
అటవీ భూములు సర్వే: అడవుల రక్షణ, ఆదివాసీ, గిరిజన రైతు బిడ్డలకు భరోసా, ప్రభుత్వభూమి లెక్కల్లో పారదర్శకత, కబ్జాదారుల కట్టడి మొదలైనవి లక్ష్యాలుగా అడవి లెక్కలు తేల్చాలని తెలంగాణ ప్రభుత్వం నిర్ణయించి, రెవెన్యూ సర్వేయర్లు, అటవీ అధికారులతో కూడిన స్పెషల్ టాస్క్‌ఫోర్స్ బృందాలతో 2019 జనవరి మొదటివారంలో అటవీ భూముల సర్వే మొదలు పెట్టింది.
వన్యప్రాణుల సంరక్షణ బోర్డు: రాష్ట్రంలోని వన్యప్రాణుల రక్షణకోసం 2019, డిసెంబరు 18న ముఖ్యమంత్రి కె. చంద్రశేఖర్ రావు చైర్మన్ గా రాష్ట్ర వన్యప్రాణుల సంరక్షణ బోర్డు ఏర్పాటుచేయబడింది. ఈ బోర్డులో వైస్ చైర్మన్ గా అటవీశాఖ మంత్రి ఇంద్రకరణ్ రెడ్డి, సభ్యులుగా ఎమ్మెల్యేలు కోనేరు కోనప్ప, మర్రి జనార్ధన్ రెడ్డి, వనమా వెంకటేశ్వర్ రావు, వైల్డ్ లైఫ్ ఎన్జీవో నుంచి అనిల్ కుమార్, జెవీడీ మూర్తి, అవినాశ్ విశ్వనాథన్, పర్యావరణవేత్తలు డాక్టర్ కార్తికేయన్, వి. కిషన్, డాక్టర్ నవీన్ కుమార్, డాక్టర్ వాసుదేవరావు, ఎస్.రాఘవేందర్, బీవీ సుబ్బారావు, కార్తీక్ చింతలపాటి రాజు, రాజీవ్ మ్యాథ్యూస్, కోవా లక్ష్మి, బానోతు రవికుమార్ ఉన్నారు. వీరితో పాటు మరో 13 మంది బోర్డులో సభ్యులుగా ఉంటారు.
పల్లె ప్రకృతి వనాలు: రాష్ట్రంలోని ప్రతి గ్రామానికి ఓ ప్రకృతి వనం ఏర్పాటు చేయాలన్న లక్ష్యంతో 19,470 గ్రామల్లో పల్లె ప్రకృతి వనాలను గ్రామీణాభివృద్ధిశాఖ ఆధ్వర్యంలో ఏర్పాటుచేస్తున్నారు.
భారత ఉపఖండంలోని మధ్య ప్రాంతంలో ఉన్న తెలంగాణలో అనేక వృక్ష, జంతుజాలాలు ఉన్నాయి. రాష్ట్రంలో కనిపించే వృక్షసంపద ఎక్కువగా టేకు మిశ్రమంతో పొడి ఆకురాల్చే రకం, టెర్మినలియా, టెరోకార్పస్, అనోజిసస్ మొదలైన జాతులకు చెందినవి. అడవులలో పులి, పాంథర్, తోడేలు, అడవి కుక్క, హైనా, ఎలుగుబంటి, గౌర్, బ్లాక్ బక్, చింకారా, చౌసింగ, నీల్‌గై, చీటల్, సాంబార్, బార్కింగ్ డీర్ మెదలైన జంతువులతోపాటు అనేక పక్షులు, సరీసృపాలు ఉన్నాయి.
అడవులు, అరణ్య ప్రాంతాలలో జీవవైవిధ్యం, పర్యావరణ వ్యవస్థలను సంరక్షించడం, రాష్ట్ర నీటి భద్రత, ఆహార భద్రతను నిర్ధారించడం తెలంగాణ అటవీ శాఖ ముఖ్య లక్ష్యాలు. వన్యప్రాణులు, వన్యప్రాణుల ఆవాసాలు రాష్ట్రంలోని ప్రస్తుత, భవిష్యత్తు తరాల ప్రజల సామాజిక, ఆర్థిక, పర్యావరణ, సాంస్కృతిక, వినోద, ఆధ్యాత్మిక అవసరాలను తీర్చడానికి సంరక్షించబడాలి, స్థిరంగా నిర్వహించబడాలి.
రాష్ట్రంలో అడవులు కాపాడే విషయంలో కఠినంగా వ్యవహరిస్తున్న ప్రభుత్వం అడవుల రక్షణకోసం కొత్త అటవీ చట్టం -2019ని రూపొందించింది. ఇందుకకోసం 2019, జనవరి 26న ప్రగతి భవన్ లో పోలీస్, అటవీశాఖ అధికారులతో ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ అడవుల సంరక్షణ, మొక్కల పెంపకం కోసం తీసుకోవాల్సిన చర్యలపై ఉన్నత స్థాయి సమీక్ష నిర్వహించి కొత్త చట్టానికి ఆమోదం తెలిపాడు.
తెలంగాణ అటవీశాఖ తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని అడవులను అభివృద్ధి చేయడంకోసం తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వంచే ఏర్పాటు చేయబడిన శాఖ. ఈ శాఖ 2014, జూన్ 2 న ఆంధ్రప్రదేశ్ అటవీశాఖ నుండి విడిపోయింది. దీనికి అటవీ ప్రిన్సిపల్ చీఫ్ కన్జర్వేటర్ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు. తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ఉన్న అడవుల రక్షణ, నిర్వహణే ఈ శాఖ యొక్క ప్రాథమిక విధి.
ఫారెస్ట్ డిపార్ట్‌మెంట్‌కు ప్రిన్సిపల్ చీఫ్ కన్జర్వేటర్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్‌లు ఇన్‌ఛార్జ్‌గా ఉంటారు. అన్ని ముఖ్యమైన ఆర్డర్‌లు, అనుమతులు, డిక్లరేషన్‌లు, అధికారాలను వ్యక్తిగతంగా సమీక్షించాలి, ఆమోదించాలి, సంతకం చేయాలి.
తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ఇరవై శాతం మాత్రమే అడవులు ఉన్నాయని, వచ్చే ఐదేళ్లలో 33 శాతానికి విస్తరించాలన్న లక్ష్యంతో తెలంగాణ ప్రభుత్వం కృషి చేస్తుంది.
ఇక్కడ అనే కళారూపాలు, శిల్పాలు, విగ్రహాలు, దేవాలయాలు ఉన్నాయి. కోటపైకి దండెత్తి శత్రువుల రాకను తెలుసుకొని కోటలోని వారిని అప్రమత్తం చేసేందుకు ప్రత్యేక నిర్మాణం ఏర్పాటు చేశారు. లోపల రెండు దేవాలయాలు, సొరంగ మార్గం, పెద్ద నాట్య స్థలం, లైట్లతో చూస్తే కనిపించే ఒక దేవి విగ్రహం, పడగతో ఉన్న నాగుపాము, ఏనుగు బొమ్మలు, మైసమ్మ, హనుమంతుడు, కాలభైరవుడి విగ్రహాలు బండకే చెక్కి ఉన్నాయి. లోపల ప్రథమ ద్వారం కాపలా దేవుళ్ల గుడి, ద్వితీయ ద్వారం వద్ద మైసమ్మ గుడి, నంది గుడి, ఖిల్లాపై మూడు మంచినీటి బావులు ఉన్నాయి. ఈ బావుల లోతు ఎనిమిది నులక మంచాలంత ఉంటుందని చెబుతారు. ఈ బావులను ‘సవతుల బావులని’ పిలుస్తారు. బయట ఒక నీటి మడుగు ఉంటుంది. గుట్ట బండపై చాలా చోట్ల పాము పుట్టలు ఉన్నాయి. బావులలో ఏనుగులు వచ్చి నీళ్లు తాగేటివని చెబుతుంటారు. ఖిల్లా చివరివరకు మెట్లు గుట్టకే చెక్కబడి ఉన్నాయి. ఈ నీటి మడుగు చాలా లోతుంటుందని చెబుతారు. కొండ పైకి వెళ్ళేందుకు మెట్లు కూడా నిర్మించారు. గుర్రాలు, ఏనుగులు వెళ్ళడం కోసం ప్రత్యేక మార్గాన్ని కూడా నిర్మించారు. భద్రతా సిబ్బంది కోసం గదులు నిర్మించారు.
గాంధారి ఖిల్లా, మంచిర్యాల జిల్లా, మందమర్రి మండలంలోని బొక్కలగుట్ట గ్రామానికి దగ్గరలోని కొండమీద ఉన్న కోట. ‘గోండు’, ‘గిరిజన’ జాతి కోసం చివరి వరకు పోరాటం చేసిన రాజ్‌ గోండ్‌’ లు ఈ కోటను నిర్మించారు. దట్టమైన అటవీ ప్రాంతంలో నిర్మించబడిన ఈ ఖిల్లాకు 400 సంవత్సాల చరిత్ర ఉంది. ఈ ఖిల్లాలో వున్న మైసమ్మ దేవతను ఆ ప్రాంతాల ప్రజలు, గిరిజనులు భక్తిశ్రద్ధలతో పూజిస్తారు. ప్రతి ఏడాది జరిగే ఉత్సవాల్లో దున్నపోతును సైతం బలిస్తారు. ఇలా గిరిజనుల ఇష్టదైవంగా ఉన్న ఈ ప్రాంతానికి పర్యాటకులు సైతం ఇక్కడకు వస్తుంటారు. గోండు, గిరిజన శిల్పులు ఈ గాంధారి ఖిల్లాను ఒక గుట్టలోనే చెక్కారని చెబుతారు. ఇక్కడ గాంధారి మైసమ్మ ఆలయం కూడా ఉంది.
గాంధారి కోటలోని అడవి ఔషధ మొక్కలకు ముఖ్యమైన వనరుగా ఉంది. పెద్ద సంఖ్యలో స్థానిక ప్రజలు ఔషధ మొక్కలను సేకరించి సమీప పట్టణాల్లో విక్రయిస్తుంటారు. ఈ మొక్కలను గుర్తించడానికి, హెర్బేరియం నమూనాలను తయారు చేయడానికి విద్యార్థులు ఈ ప్రాంతాన్ని సందర్శిస్తుంటారు. ఔషధ మొక్కలకు ఈ ప్రాముఖ్యత దృష్ట్యా, కోట ప్రాంతంలోని అడవిని ఔషధ మొక్కల సంరక్షణ ప్రకటించాలన్న కేంద్రం సూచనమేరకు, తెలంగాణకు హరితహారంలో భాగంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం 134 హెక్టార్ల విస్తీర్ణాన్ని గాంధారి వనంగా మార్చింది. 40 ఎకరాల స్థలంలో జింకల పార్కు, హెర్బల్ గార్డెన్, నవగ్రహ వనం, రాశివనం, పిల్లల పార్కు మొదలైనవి ఏర్పాటుచేసింది.
దీని ముందు ఒక పెద్ద ఊర చెరువు ఉంది. దీని కింద వందల ఎకరాలు వ్యవసాయం చేస్తుండేవారు.హాజీపూర్ మండలం లోని లోని గఢ్‌పూర్ గ్రామానికి చెందిన రెడ్డ గోండులు ఇక్కడ పూజారులుగా వ్యవహరించారు. రెండు సంవత్సరాలకు ఒక్కసారి ఇక్కడ నాయక్‌పోడ్ గిరిజనులు జాతర జరుపుకుంటారు. గత పదేండ్ల క్రితం ఒకసారి ఈ గుట్టల్లో ఎన్‌కౌంటర్ జరిగి ముగ్గురు పనిబాగ్చీ గ్రూపుకు చెందిన వారు మరణించిన దాఖలాలు ఉన్నాయి. ఇప్పటికి కొంత మంది పర్యాటకులు అప్పుడప్పుడు గాంధారి ఖిల్లా వరకు పిక్‌నిక్‌లకు, పూజలకు వెళుతుంటారు.
ఈ కోటను 12 వ శతాబ్దంలో వరంగల్ కాకతీయ రాజుల కాలంలో గోండు రాజులు నిర్మించారు. రాష్ట్రకూట యుగం ప్రారంభమై 16వ శతాబ్దం వరకు కోట నిర్మాణం కొనసాగిందని పురావస్తు పరిశోధన ప్రకారం తెలుస్తోంది. ఈ కోటను కేంద్రంగా చేసుకున్న గోండు రాజులు పాలన సాగించారని, కొంతకాలం వడ్డె రాజులు, రెడ్డిరాజులు కూడా పరిపాలించారని చారిత్రక ఆధారాలను బట్టి తెలుస్తోంది.
ఇక్కడ జరిగే గాంధారి మైసమ్మ జాతరలో మైసమ్మ పటం కొలుపు అనేది ప్రధాన ఘట్టం. అర్ధరాత్రి దాటిన తర్వాత పద్మనాయక పూజారి, ఝాట్టీలు కోటలోని ప్రధాన దర్వాజా ఎడమ పట్టీకి చెక్కి ఉన్న విగ్రహం ముందట మైసమ్మ ఆకారంలో పసుపు కుంకుమలతో పట్నం గీసి దాని గాజులు, గంధం, నిమ్మకాయలతో అలంకరించి పూజలు చేస్తారు. ఆ తర్వాత దున్నపోతు బలిస్తారు.
హైదరాబాదుకు వచ్చిన కొత్తల్లో తన స్నేహితుల దగ్గర ఉంటూ నాలుగేళ్ల పాటు పెయింటింగ్ పనులు చేశాడు. తరువాత ప్రముఖ నటి నిర్మలమ్మ వద్ద కొద్ది రోజులు పనిచేశాడు. అప్పుడే అతనికి సినీ ప్రముఖులతో పరిచయాలు ఏర్పడ్డాయి. కొద్దొ రోజులు ఆఫీస్ బాయ్ గా, ప్రొడక్షన్ బాయ్ గా పనిచేశాడు. రన్ రాజా రన్ సినిమా దర్శకుడు శంకర్ కు తను తీసిన ఓ లఘుచిత్రంలో అవకాశం ఇచ్చాడు. తరువాత ఈటీవీలో ప్రసారమవుతున్న జబర్దస్త్ కార్యక్రమంలో చలాకీ చంటి బృందంలో సభ్యుడిగా ప్రవేశించాడు. తరువాత షకలక శంకర్ పేరుతో తనే సొంతంగా ఓ బృందం కూడా నడిపాడు. ప్రముఖ రాం గోపాల్ వర్మ ను అనుకరించడం, తనదైన శ్రీకాకుళం యాసతో, పవన్ కల్యాణ్ అభిమానిగా ఓ పాటను పాడటం లాంటి విలక్షణ శైలితో ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకున్నాడు. తరువాత వరుసగా సినిమా అవకాశాలు వస్తుండటంతో ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొనడం లేదు.
శంకర్ శ్రీకాకుళం జిల్లాకు చెందిన వాడు. ఆర్థిక స్తోమత లేక పదోతరగతి దాకా చదువుకున్నాడు. ఒకసారి చిరంజీవి శివుడిగా నటించిన మంజునాథ సినిమా చిత్రీకరణ చూసి ఎలాగైనా సినిమాల్లో చేరాలని 2002 లో హైదరాబాదుకు వచ్చాడు. అప్పటికి అతని చేతిలో ఉన్న పని పెయింటింగు మాత్రమే. శంకర్ ఏప్రిల్ 2016 లో తన మరదలు పార్వతిని అరసవిల్లి లో వివాహం చేసుకున్నాడు. తన వివాహాన్ని పెద్ద ఎత్తున ఖర్చు చేయకుండా ఆ డబ్బుతో అవసరమైన వారికి పుస్తకాలు, క్రికెట్ కిట్లు పంపిణీ చేశాడు. అందుచేత ఆ వివాహానికి తన సినీ మిత్రులెవరూ హాజరు కాలేదు.
షకలక శంకర్ ఒక తెలుగు సినీ నటుడు. ఈటీవీలో ప్రసారమవుతున్న జబర్దస్త్ కార్యక్రమం ద్వారా మంచి పేరు తెచ్చుకుని తరువాత పలు చిత్రాల్లో నటించాడు.
సుశాంత్ మూడవ సినిమా అడ్డా వినోదాత్మక చిత్రం. ఈ చిత్రాన్ని జి.కార్తీక్ రెడ్డి దర్శకత్వం వహిస్తే అనోప్ రూబెన్స్ సంగీతాన్ని సమకూర్చారు. ఆయనకు సహ నటిగా లవ్‌లీ చిత్రంతో రంగప్రవేశం చేసిన నటి శాన్వీ శ్రీవాస్తవ నటించింది. ఈ చిత్రాన్ని మొట్టమొదటిసారిగా నాగార్జున 2013 మార్చి 18న విడుదల చేసాడు. ఈ చిత్రం యొక్క టైటిల్ సాంగ్ ను 2013 ఏప్రిల్ 7 న హైదరాబాదులో ఐ.పి.ఎల్ మ్యాచ్ జరుగుతున్న సందర్భంలో చిత్రీకరించారు. ప్రచార వీడియోలను తరువాత ప్రారంభించారు. అత్యధిక అంచనాలతో అడ్డా విడుదలైనా అనుకున్న స్థాయిలో ప్రజాదరణ పొందలేకపోయింది. కాని సుశాంత్ నటనా నైపుణ్యానికి అభినందించబడ్డాడు.
సుశాంత్ హైదరాబాదుకు తీసుకొని రాబడినాడు. ఆయన అనుమోలు సత్య భూషణరావు, అక్కినేని నాగసుశీలలకు జన్మించాడు. హైదరాబాదులోని హైదరాబాద్ పబ్లిక్ స్కూలులో విద్యాభ్యాసం చేసాడు. ఇంటర్మీడియట్ విద్యను గౌతమి జూనియర్ కళాశాలలో పూర్తిచేసాడు. ఆయన ఉర్బానా-చాంపైన్ లోని యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ఇల్లినాస్ నుండి ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగులో బి.ఎస్. పూర్తిచేసాడు. ఆయన యునైటెడ్ టెక్నాలజీస్ లో ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరుగా నటునిగా ప్రవేశించక ముందు ఉద్యోగం చేసాడు. ఆయన తన కజిన్ అయిన నాగచైతన్యతో పాటుగా ముంబై లోని క్రియేటింగ్ కారెక్టర్స్ ట్రైనింగ్ స్కూలులో నటనపై శిక్షణ పొందాడు.
అనుమోలు సుశాంత్ తెలుగు సినిమా నటుడు. ఆయన ప్రముఖ నటుడు అక్కినేని నాగేశ్వరరావు మనుమడు. అక్కినేని నాగార్జునకు మేనల్లుడు. ఆయన ప్రముఖ తెలుగు సినిమా నటులైన యార్లగడ్డ సుమంత్ కుమార్, అక్కినేని నాగ చైతన్య, అక్కినేని అఖిల్ యొక్క బంధువు. ఆయన తండ్రితరపున తాతయ్య అయిన ఎ.వి.సుబ్బారావు కూడా చిత్రపరిశ్రమకు చెందినవాడు. ఎ.వి.సుబ్బారావు ప్రసాద్ ఆర్ట్ పిక్చర్స్ బ్యానర్ పై సుమారు 25 చిత్రాలకు 1970 నుండి 1980 వరకు నిర్మాతగా ఉన్నారు.
సుశాంత్ 2008 లో కాళిదాసు చిత్రం ద్వారా చిత్రరంగంలోకి అడుగు పెట్టాడు. ఈ చిత్రం శ్రీనివాస్ చింతలపూడి, నాగసుశీల చే శ్రీనాగ్ కార్పొరేషన్ బ్యానర్ పై నిర్మించబడింది. ఈ చిత్రాన్ని అన్నపూర్ణ స్టుడియోస్ సమర్పించింది. ఈ చిత్రంలో సుశాంత్ తమన్నాతో జంటగా నటించాడు. ఈ చిత్రానికి జి.రవిచరణ్‌రెడ్డి దర్శకత్వం వహించాడు.
తరువాతి చిత్రం పేమకథతో కూడిన కరెంట్ 2009 లో విడుదలైంది. ఈ చిత్రానికి సంగీతాన్ని దేవి శ్రీ ప్రసాద్ సమకూర్చారు. ఈ చిత్రాన్ని సూర్య ప్రతాప్ దర్శకత్వం వహిస్తే స్నేహా ఉల్లాల్ కథానాయకిగా నటించారు. ఈ రెండు చిత్రాలలో సుశాంత్ నాట్య, ఫైటింగ్ నైపుణ్యాలలో అభినందించబడ్డాడు.
చైనా దేశంలో వున్న అతి పెద్ద ఎడారి. ప్రపంచంలోని అతి పెద్ద ఎడారులలో 16 వ స్థానం పొందింది. వేగంగా తరలే ఇసుక దిబ్బలు కలిగి వుండటం ఈ తక్లమకాన్ ఎడారి ఒక ప్రత్యేకతగా చెప్పవచ్చు. తరలే ఇసుక ఎడారి లతో పోలిస్తే ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద తరలే ఇసుక ఎడారి గా గుర్తింపు పొందింది.
తక్లమకాన్ ఎడారి సమ శీతోష్ణ మండలం లో అందులోను ఖండాంతర్భాగంలో ఉనికిని కలిగివుంది. ఇక్కడి విలక్షణమైన శీతోష్ణస్థితిని ‘శీతల ఎడారి’ శీతోష్ణస్థితి గా పేర్కొంటారు. శీతాకాలం చల్లగాను, పొడిగాను వుంటుంది. వేసవికాలం కొంచెం వేడిగాను, పొడిగాను వుంటుంది. హిమాలయాల వర్షఛాయా ప్రాంతంలో ఈ ఖండాంతర ఎడారి వుండటం వలన ఈ ఎడారి, భూమి మీద గల అత్యంత శుష్క ప్రాంతాలలో ఒకటిగా పేరుగాంచింది. దుర్భేధ్యమైన ఈ ఎడారిని మృత్యు ఎడారిగా వ్యవహరించేవారు.
మోల్చా నది ఈ ఎడారిలో ప్రవేశిస్తున్నప్పుడు వీవన ఆకారంలో ఏర్పరిచిన ఒండ్రు డెల్టా ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఒండ్రు డెల్టాగా గుర్తింపు పొందింది.
ప్రాచీన వాణిజ్య రహదారి అయిన సిల్క్ రూట్ ఈ ఎడారి ఉత్తర, దక్షిణ సరిహద్దుల గుండా పోతుంది. ఈ సిల్క్ రూట్ లో ప్రయాణించే వ్యాపారులకు ఆశ్రయం కలిగిస్తూ తూర్పున వున్న కాష్గర్ నుండి పడమర వున్న దన్ హాంగ్ వరకూ ఎడారి అంచుల వెంబడి అనేక ఒయాసిస్ నగరాలు ఏర్పడి శతాబ్ధాల తరబడి గొప్ప చారిత్రిక, వాణిజ్య కేంద్రాలుగా విలసిల్లాయి.
పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు, అన్వేషకుల కృషి ఫలితంగా ఈ ఎడారిలో అంతరించిపోయిన ప్రాచీన నాగరికతా అవశేషాలు వెలుగులోనికి వచ్చాయి. ఎడారి మద్యన ఇసుక దిబ్బలలో పూడుకుపోయిన దాండన్ ఓలిక్ , లౌలాన్ వంటి అనేక ప్రాచీన నగరాల శిథిల ఆనవాళ్ళు కనుగొనబడ్డాయి. ఈ శిథిలాలలో లభ్యమైన పురావస్తు సంపదను బట్టి తొకేరియన్, పర్షియన్, గ్రీకు, భారతీయ, చైనీస్ ప్రజలతో ప్రభావితమైన ఒక ప్రాచీన బహుళ సాంస్కృతిక ఎడారి జనావాసాలు ఈ ఎడారి ప్రాంతంలో వికసించాయని సూచిస్తున్నాయి.
ఈ ఎడారి ఇసుకలో క్రీ.పూ. 2000 - 1800 కాలానికి చెందిన తొకేరియన్ ప్రజల మమ్మీలు భద్రపరచబడిన స్థితిలో బయటపడ్డాయి. తొలి కంచు యుగం కు చెందిన ఈ తక్లమకాన్ ఎడారి మమ్మీలు ప్రాచీన ఆసియా ఖండపు నాగరికతలలో అంతుపట్టని రహస్యంగా మిగిలిపోయాయి. ఇప్పటివరకూ మనకు ప్రత్యక్షంగా లభ్యం అయిన అత్యంత ప్రాచీన జున్ను అవశేషాలు ఈ మమ్మీల వద్దనే పదిలంగా దొరికాయి.
ఈ ఎడారిలో భూగర్భ జలాలతో పాటు ఆయిల్, నేచురల్ గ్యాస్ నిక్షేపాలు పుష్కలంగా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా తారిమ్ బేసిన్ లో 8 బిలియన్ల టన్నుల ఆయిల్, 10 ట్రిలియన్ల క్యూబిక్ మీటర్ల నేచురల్ గ్యాస్ నిక్షేపాలు వున్నట్లు అంచనా వేయబడింది. ఈ కారణంగానే చైనా దేశానికి తక్లమకాన్ ఎడారి ప్రధాన ఆర్థిక వ్యూహాత్మక స్థానంగా మారింది.
చైనా దేశం ఈ ఎడారికి అడ్డంగా ఉత్తర, దక్షిణ భూభాగాలను కలుపుతూ ప్రధాన ఎడారి రహదార్లను నిర్మించింది. వీటిలో ఒకటైన లున్ మిన్ ఎడారి రహదారి 522 కి.మీ. పొడవుతో ప్రపంచ ఎడారి రహదార్లలో అత్యంత పొడవైన రహదారిగా పేరుగాంచింది. ఈ రోడ్డును నిర్మాణం, నిర్వహణ దృష్ట్యా ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఖరీదైన రహదారిగా భావిస్తారు.
తక్లమకాన్ ఇసుక ఎడారి వాయవ్య చైనాలోని షిన్జాంగ్–ఉయ్ఘర్ అటానమస్ ప్రాంతం లోని తారిం నదీ పరీవాహక ప్రాంతంలో లో ప్రధానంగా ఉనికిని కలిగి ఉంది. ఈ ఎడారికి ఉత్తరాన్న టియన్ షాన్ పర్వతాలు, దక్షిణాన్న కునులున్ పర్వతాలు, పశ్చిమాన్న పామీర్ పర్వతాలు, తూర్పున గోబీ ఎడారి సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. తూర్పు-పడమరలుగా 960 కి.మీ., ఉత్తర-దక్షిణాలుగా 420 కి.మీ. వ్యాపించి, మొత్తం మీద 3,37,000 చ. కి.మీ. విస్తీర్ణంతో ప్రపంచంలోని అతి పెద్ద ఎడారులలో 16 వ స్థానం పొందింది. అయితే ‘తరలే ఇసుక ఎడారి లతో పోలిస్తే మాత్రం అరేబియా ద్వీపకల్పం లోని “రబ్ అల్ ఖలి” ఎడారి తరువాతి స్థానంలో నిలిచి తక్లమకాన్ ఎడారి ప్రపంచపు రెండవ అతిపెద్ద తరలే ఇసుక ఎడారిగా నిలుస్తుంది. మధ్య ఆసియాలో వున్న పెద్ద ఎడారిగాను, చైనా దేశంలో వున్న అతి పెద్ద ఎడారి గాను ఇది గుర్తింపు పొందింది. ఈ ఎడారి పడమర, దక్షిణ దిశలలో సముద్రమట్టం నుండి 1200-1500 మీ. ఎత్తులో, తూర్పు, ఉత్తర దిశలలో సముద్రమట్టం నుండి 800-1000 మీ. ఎత్తులో ఉంది.
తక్లమకాన్ ఎడారి నైసర్గిక స్వరూపం ఏర్పడిన విధానాన్ని పలక విరూపణ సిద్ధాంతం వివరిస్తుంది. ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం, భూమికి చెందిన బాహ్య లితోస్పియర్ పొర అనేక పలకలుగా విడిపోయింది. అలా విడిపోయిన పలకలు ఆస్థినో ఆవరణపు చిక్కని శిలా ద్రవంలో తేలుతూ వివిధ దిశలలో చలిస్తున్నాయి. ఇలా పలకలు కదులుతున్నప్పుడు రెండు పలకలు ఒకొక్కసారి ఒకదానికి మరొకటి ఎదురెదురుగా రావచ్చు. లేదా రెండూ ఒకదానికొకటి దూరంగా జరగవచ్చు. లేదా రెండు పలకలు ప్రక్క ప్రక్కన జారుతూ ప్రయాణించవచ్చు. ఇండియన్ ఖండ పలక, యూరేసియన్ ఖండ పలకతో డీ కొడుతున్నప్పుడు ఇండియన్ పలక యూరేసియన్ పలక క్రిందకు చొచ్చుకొని పోయి జోన్ ఏర్పడుతుంది. దీని ఫలితంగా ఏర్పడిన నైసర్గిక ఏర్పాటులో భాగంగా హిమాలయాల వంటి ముడుత పర్వతాలు ఒకవైపు, వాటికి అవతలివైపున లోతైన డిప్రషన్ వంటి నైసర్గిక స్వరూపాలు ఆవిర్భవించడం జరిగింది.ఈ లోనే తారిం బేసిన్, తక్లమకాన్ ఎడారి ఏర్పడ్డాయి.
తక్లమకాన్ ఎడారి చైనా దేశంలోని షిన్జాంగ్–ఉయ్ఘర్ అటానమస్ ప్రాంతపు నైరుతి భాగంలో విస్తరించిన ఇసుక ఎడారి. ఇది తారిమ్ నదీ పరీవాహక ప్రాంతంలో లో విస్తరించి ఉంది. ఈ ఎడారి విస్తీర్ణంలో 85 శాతం కదిలే ఇసుక దిబ్బలు ఆక్రమించి ఉన్నాయి. క్రమం తప్పకుండా తరలే ఇసుక దిబ్బలు ఈ ఎడారి యొక్క ఒక ప్రత్యేకత. ఉయ్ఘర్ భాషలో తక్లామకిన్ అనగా “వెళ్ళడమే గాని తిరిగి రాలేని ప్రాంతం ” అంటే “ ”. అందుకే ఈ ఎడారిని “ మృత్యు సముద్రం గా, మృత్యు ఎడారిగా పిలుస్తారు. మూడు వైపులా పర్వతాలు, మరోవైపు గోబీ ఎడారి ని కలిగివున్న తక్లమకాన్ ఎడారి ఒకప్పుడు దుర్భేధ్యమైన ప్రాంతంగా పేరొందినప్పటికి, ఈ ఎడారిలో బయల్పడిన అపారమైన చమురు, సహజవాయు నిక్షేపాలు కారణంగా చైనా దేశానికి సహజ వనరుల పరంగా, ఆర్ధికంగా ఈ ఎడారి కీలక వ్యూహాత్మక ప్రాంతంగా మారింది.
వేసవి కాలంలో ఈ ఎడారి పశ్చిమ ప్రాంతంలో రెండు నిర్దిష్ట వాయు ప్రవాహాలు ఏర్పడతాయి. ఈ రెండు ప్రవాహాలు ఎడారి కేంద్ర ప్రాంతంలో కలసిపోయి కెరియా నదీ ఉత్తర ప్రాంతంలో ఒక సంక్లిష్ట వాయు ప్రసరణ వ్యవస్థ ను ఏర్పరుస్తాయి. ఇది ఈ ఎడారిలో ఏర్పడే ఇసుకదిబ్బల ఆకృతులపై ప్రభావం చూపుతుంది. వసంత కాలం ప్రవేశించడంతో అప్పటివరకు అతిశీతలంగా వున్న ఎడారి భూఉపరితలం క్రమేణా వెచ్చగా మారుతుంది. ఫలితంగా ఇసుక దిబ్బల నుండి ఊర్ధ్వముఖ దిశలో వాయు ప్రవాహాలు ఏర్పడతాయి. అదే సమయంలో ఈశాన్య వాయు ప్రవాహాలు శక్తివంతంగా మారడంతో ముఖ్యంగా బలమైన ఇసుక తూఫాన్లు ఎడారిలో సంభవిస్తాయి. ఈ ఇసుక తుఫాన్ల ధాటికి గాలిలో దుమ్ము 4 కి.మీ. ఎత్తు వరకూ లేస్తుంది. దీనికితోడు ఇతర దిశలనుండి వీచే గాలుల వల్ల వాతావరణంలో దుమ్ము మేఘాలు ఏర్పడి ఈ ఎడారి మొత్తాన్ని కప్పివేస్తాయి.
మద్యధరా సముద్రం నుండి తూర్పు- దక్షిణ చైనాలను కలిపే ప్రాచీన వాణిజ్య రహదారి అయిన సిల్క్ రూట్ ఈ ఎడారి ఉత్తర, దక్షిణ సరిహద్దుల గుండా పోతుంది. ఈ సిల్క్ రూట్ లో ప్రయాణించే వ్యాపారులకు ఆశ్రయం కలిగిస్తూ తూర్పున వున్న కాష్గర్ నుండి పడమర వున్న దన్ హాంగ్ వరకూ ఎడారి అంచుల వెంబడి అనేక ఒయాసిస్ నగరాలు ఏర్పడి గొప్ప వాణిజ్య కేంద్రాలుగా విలసిల్లాయి.
ఎడారి ఉత్తర సరిహద్దు అంచులలో వున్న ఒయాసిస్ నగరాలు: కాష్గర్ , ఆక్సు , కూచా , తుర్ఫాన్ , హమీ , లౌలాన్ , దన్ హాంగ్ మొదలగునవి
ఎడారి దక్షిణ సరిహద్దు అంచులలో వున్న ఒయాసిస్ నగరాలు: కాష్గర్ , యార్కండ్ , ఖోటాన్ , కెరియా , నియా , కార్ కాన్ , కార్కిలిక్ , మిరాన్ , దన్ హాంగ్ మొదలగునవి.