polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
దక్షిణాన నుండి ఉత్తరం వైపు నుండి మాల్టా ప్రధాన రహదారులు ఇవి: టిర్క్ బిర్జబుగా ఇన్ బిర్జబుగా, గర్ర్ దామ్ రోడ్, టల్-బర్రాని రోడ్‌లో జీజెన్, శాంటా లూకాజా అవెన్యూ పోలో, ఆల్డో మొరో స్ట్రీట్ , 13 డిసెంబరు స్ట్రీట్ హాంరున్-మార్సా బైపాస్ ఇన్ మార్సా, రీజినల్ రోడ్ ఇన్ శాంటా వెనెరా / ఎంసిడా / జిజీరా / శాన్ గ్వాన్, స్టి ఆండ్రూ రోడ్ ఇన్ స్క్యూకీ / పెమ్బ్రోక్, మాల్టా, కోస్ట్ రోడ్ ఇన్ బైర్ర్ ఇగ్గింగ్, సాలినా రోడ్, కెన్నెడీ డ్రైవ్, సెయింట్ పాల్స్ బైపాస్, క్సెంక్సిజా సన్ పావ్ ఇల్-బహర్ లో హిల్, మిస్ట్ర హిల్, వెట్టింగర్ స్ట్రీట్ , మెర్లీ రోడ్ లో మార్ఫా రోడ్.
1530 మార్చి 23 న ఐదవ చార్లెస్ హోలీ రోమన్ చక్రవర్తి ద్వీపకల్పాలను నైట్స్ హాస్పిటలర్‌కు ఇచ్చాడు. ఫిలిప్ విలియర్స్ డి ఎల్ 'ఐల్లే-ఆడం, గ్రాండ్ మాస్టర్ అఫ్ ది ఆర్డర్. శాశ్వతంగా వారు ఒకే ఒక్క మాల్టీస్ ఫాల్కన్ వార్షిక కప్పం చెల్లించాల్సి వచ్చింది. ఈ నైట్స్ ప్రస్తుతం నైట్స్ ఆఫ్ మాల్టా అని పిలవబడే మతపరమైన ఒక సైనిక వ్యవస్థ. 1522 లో ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం మాల్టాను రోడెస్ నుండి వెలుపలికి తీసుకుని వచ్చింది.
మాల్టీస్ ద్వీపాలకు సేవలందిస్తున్న ఏకైక విమానాశ్రయం మాల్టా ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్పోర్ట్ . ఇది గతంలో ఆర్.ఎ.ఎఫ్. లుకా ఎయిర్ బేస్ ఆక్రమించిన భూమిపై నిర్మించబడింది. ఇక్కడ ఒక హెలిపోర్ట్ కూడా ఉంది. కానీ గోజోకు షెడ్యూల్ చేసిన సేవ 2006 లో నిలిచిపోయింది.క్సెవ్కిజా వద్ద గోజోలోని హెలిపోర్ట్ ఉంది. 2007 జూన్ నుండి హార్బర్ ఎయిర్ మాల్టా గోజాలో గ్రాండ్ హార్బర్, మర్గార్ నౌకాశ్రయంలో సముద్రపు టెర్మినల్ మధ్య మూడుసార్లు రోజువారీ ఫ్లోట్‌ప్లన్ సేవలను నిర్వహించింది.
దీవులలోని ఇండెంట్ తీరప్రాంతంతో పాటు అనేక బావులు మంచి నౌకాశ్రయాలను అందిస్తాయి. భూ ఆకృతిలో ఉన్న పొడవైన కొండలు ఉంటాయి. మాల్టాలో ఉన్న ఎత్తైన ప్రదేశం డింగిలి సమీపంలోని టా 'డ్రమెరెక్ ఎత్తు 253 మీ . అధిక వర్షపాతం సమయంలో కొన్ని చిన్న నదులు ప్రవహిస్తూ ఉన్నప్పటికీ మాల్టాలో శాశ్వత నదులు లేదా సరస్సులు లేవు. ఏది ఏమైనప్పటికీ కొన్ని నీటి వనరులు రాస్ ఇర్రహేబ్ సమీపంలోని బహ్రిజాలో, ఎల్-ఇమటబ్లేబ్, శాన్ మార్టిన్ వద్ద, గోజోలోని లన్జ్జట లోయ వద్ద తాజా నీటిని కలిగి ఉంటాయి.
1883 నుండి 1931 వరకూ మాల్టా ఒక రైల్వే లైన్ను కలిగి ఉంది. ఇది మాల్టాలో ఉన్న మర్ఫాలోని సైనిక శిబిరాలకు వాలెట్టాని, అనేక పట్టణాలు, గ్రామాల ద్వారా అనుసంధానించబడింది. చివరికి ఎలక్ట్రిక్ ట్రామ్లు, బస్సులు ప్రవేశపెట్టడంతో ఈ రైల్వే అలక్ష్యానికి గురై మొత్తంగా మూసివేయబడింది. రెండో ప్రపంచ యుద్ధంలో మాల్టా బాంబు దాడులు శిఖరాగ్రం చేరుకున్న సమయంలో ముస్సోలినీ తన బలగాలు రైల్వే వ్యవస్థను నాశనం చేశాయని ప్రకటించారు. యుద్ధ సమయముతో రైల్వే తొమ్మిది సంవత్సరముల కన్నా ఎక్కువ చిక్కుకుంది.
ప్రస్తుతం మాల్టా ప్రధాన వనరులు సున్నపురాయి. అనుకూలమైన భౌగోళిక ప్రదేశం, ఉత్పాదక శ్రామిక శక్తి. మాల్టా ఆహార అవసరాలకు 20% మాత్రమే ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఎందుకంటే వేసవిలో కరువు కారణంగా పరిమితం చేయబడిన మంచినీటి సరఫరా ఉంది, దాని సమృద్ధిగా ఉన్న సూర్యకాంతి నుండి సౌర శక్తిని మినహాయించి, దేశీయ శక్తి వనరులు లేవు. ఆర్థికవ్యవస్థ విదేశీ వాణిజ్యం తయారీ , పర్యాటక రంగంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
మాల్టా 1980 లో తటస్థ విధానాన్ని అనుసరించింది. 1989 లో మాల్టా సంయుక్త అధ్యక్షుడు జార్జి హెచ్.డబల్యూ బుష్, సోవియెట్ నాయకుడు మిఖాయిల్ గోర్బచేవ్, మొట్టమొదటి ముఖాముఖి ఎన్కౌంటర్, ఇది ప్రచ్ఛన్న యుద్ధ ముగింపుకు సంకేతంగా ఉంది. 1990 జూలై 16 న, మాల్టా తన విదేశాంగ మంత్రి గుయిడో డి మార్కో ద్వారా యూరోపియన్ యూనియన్లో చేరడానికి దరఖాస్తు చేసుకున్నారు. కఠినమైన చర్చల తరువాత, 2003 మార్చి 8 న ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది, ఫలితంగా ఇది అనుకూల ఓటుకు దారితీసింది.
"సార్వభౌమాధికార దేశం తన శక్తిని ఉపసంహరించుకోవాలని ఎంచుకున్నట్లయితే వేరెవరికి సార్వభౌమాధికార శక్తికి ఈ ద్వీపాలను విడిచిపెట్టడానికి హక్కు లేదు. అతని సార్వభౌమాధికారం మరొక సార్వభౌమాధికారాన్ని ఎన్నుకునే హక్కు, ఈ ద్వీపాల పాలన, నివాసులు, ఆదిమవాసులకు నియంత్రణ లేకుండా ఒంటరిగా ఉంటారు. " పారిస్ ఒప్పందం లో భాగంగా మాల్టా ఒక బ్రిటీష్ కాలనీ అయింది. చివరకు 1956 లో యునైటెడ్ కింగ్డం విలీనం చేయాలన్న ప్రతిపాదన ప్రయత్నం తిరస్కరించబడింది.
ఎయిర్ మాల్టా ఇతర ఐ.ఎ.టి.ఎ. విమానయాన సంస్థలతో 191 ఇంటర్లైన్ టికెటింగ్ ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుంది. ఇది మూడు మార్గాలను కవర్ చేసే క్వాంటాస్తో ఒక కోడ్షీర్ ఒప్పందం ఉంది. 2007 సెప్టెంబరులో ఎయిర్ మాల్టా అబుదాబి-ఆధారిత ఎతిహాద్ ఎయిర్వేస్‌తో రెండు ఒప్పందాలు చేసారు. దీని ద్వారా 2007 సెప్టెంబరు 1 నుంచి ఎయిర్ మాల్టా ఎతిహాడ్ ఎయిర్వేస్‌కు శీతాకాలంలో రెండు ఎయిర్బస్ విమానాలు ప్రారంభించి మరొక ఎయిర్బస్ ఎ320 విమానానికి ఎతిహాడ్ ఎయిర్వేస్కు.
మాల్టా ఒక ప్రసిద్ధ పర్యాటక కేంద్రంగా ఉంది. సంవత్సరానికి 1.6 మిలియన్ల మంది పర్యాటకులు మాల్టాను సందర్శిస్తున్నారు ఉన్నారు.
నివాసితుల కంటే మూడు రెట్లు ఎక్కువ మంది పర్యాటకులు సందర్శిస్తున్నారు. సంవత్సరాలలో పర్యాటక మౌలిక సదుపాయాలు నాటకీయంగా అధికరించాయి. ద్వీపంలో అనేక హోటళ్ళు ఉన్నాయి. అయితే సాంప్రదాయ గృహాల అభివృద్ధి, పెరుగుదల ఆందోళన చెందుతున్నది. చాలామంది మాల్టా ప్రజలు ఇప్పుడు అధికంగా విదేశాలకు వెళుతున్నారు.
ఇంటర్నేషనల్ మానిటరీ ఫండ్ ప్రకారం 32 ఇతర దేశాలతో కలిసి మాల్టా ఒక ఆధునిక ఆర్థిక వ్యవస్థగా వర్గీకరించబడింది.
1800 వరకు మాల్టా ఎగుమతుల కోసం పత్తి పొగాకు, నౌకాశ్రయాలపై ఆధారపడింది. డాక్యార్డ్ మీద ఆధారపడి మాల్టా బ్రిటీష్ నియంత్రణలో భాగంగా రాయల్ నేవీకి మద్దతుగా నిలబడింది. ప్రత్యేకించి 1854 నాటి క్రిమియన్ యుద్ధం సందర్భంలో సైనిక స్థావరం కళాకారులు, సైన్యానికి సేవ చేసి వారికి సహకారం అందించింది.
2004 మే 1 లో ఐరోపా సమాఖ్యలో మాల్టాకు సభ్యత్వం లభించింది. ఇది కొన్ని ప్రభుత్వ నియంత్రిత సంస్థలు, సరళీకృత మార్కెట్లను ప్రైవేటీకరించింది. ఉదాహరణకు 2007 జనవరి 8 న ప్రభుత్వం మాల్టాపోస్ట్లో 40% వాటాను విక్రయిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది. గత ఐదు సంవత్సరాలుగా జరుగుతున్న ప్రైవేటీకరణ ప్రక్రియను పూర్తి చేసింది. 2010 లో మాల్టా టెలీకమ్యూనికేషన్స్, పోస్టల్ సేవలు, నౌకాశ్రయాలు, నౌకానిర్మాణాలను ప్రైవేటీకరించింది.
ఇటీవలి సంవత్సరాలలో మాల్టా ఒక వైద్య పర్యాటక గమ్యంగా ప్రకటించబడింది. అనేక ఆరోగ్య పర్యాటక ప్రొవైడర్లు ఈ పరిశ్రమను అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. అయితే ఏ మాల్టీస్ ఆసుపత్రిలో స్వతంత్ర అంతర్జాతీయ ఆరోగ్య సంరక్షణ అక్రిటేషన్ లేదు. బ్రిటిష్ వైద్య పర్యాటకులకు మాల్టా ప్రసిద్ధి చెందింది.
ట్రెంట్ అక్రిడిటేషన్ పథకంతో సహా యు.కె ఆధారిత అక్రెడిషన్‌ను కోరుకుంటున్న వారికి మాల్టీస్ ఆసుపత్రులను సూచించబడుతున్నాయి.
ఘర్ దలాం ప్రాంతంలో కనుగొనబడిన మృణ్మయ పాత్రలు అగ్రిగెంటో, సిసిలీలో కనుగొనబడిన కుండల మాదిరిగానే ఉంటాయి. మెగాలిథిస్ ఆలయ నిర్మాణకారుల సంస్కృతి ఈ ప్రారంభ కాలానికి చెందినదిగా భావించబడుతుంది. క్రీస్తుపూర్వం 3500 కాలంనాటికి ఈ ప్రజలు గోజోలోని మెగాలిథిక్ గోంజీజ ఆలయాల రూపంలో ప్రపంచంలో ఉన్న అతి పురాతన స్వేచ్ఛా నిర్మాణాలను నిర్మించారు. ఇతర ప్రారంభ ఆలయాలు హాలర్ క్విమ్, మన్నాజ్రా వద్ద ఉన్నాయి.
మెడిటరేనియ నుండి కార్న్‌వాల్ వరకు ఉండే వ్యాపారులు ఈ ద్వీపంలో స్థానికులను కలుసుకునే వారు. ఫెనిషియన్లు నివసించిన ప్రాంతం ప్రస్తుతం మడినా అని పిలవబడే ప్రాంతం, దాని పరిసర పట్టణం రబాట్ మొత్తం ప్రాంతాన్ని వారు మలేత్ అని పిలిచేవారు.
1974 లో ఈ దేశం గణతంత్ర రాజ్యంగా మారింది. దీర్ఘకాలం కామన్వెల్త్ రాజ్యంగా కొనసాగనప్పటికీ మాల్టా కామన్వెల్త్ ఆఫ్ నేషన్స్ సభ్య దేశంగా ఉంది. మాల్టాను 1964 లో ఐక్యరాజ్యసమితిలో, 2004 లో యూరోపియన్ యూనియన్లో చేర్చారు. 2008 లో ఇది యూరోజోన్లో భాగమైంది.మాల్టాకు సుదీర్ఘ క్రైస్తవ వారసత్వం ఉంది. అపోస్తలుల చట్టాల ఆధారంగా మాల్టా ఆర్చ్‌డ్ యోసెస్ ఆఫ్ అపోస్టలిక్ కార్యక్రమంగా చెప్పుకోబడింది.
హెల్ సఫ్లీని హైపోగెయం వాలెట్టా, ఏడు మెగాలిథిక్ దేవాలయాలు ఉన్నాయి. వీటిలో కొన్ని ప్రపంచంలో అత్యంత పురాతనమైన స్వేచ్ఛా-నిర్మాణాలు.
అజూర్ విండో, గోజో మాల్టాలో అత్యంత ప్రసిద్దమైన ప్రదేశాలు. ఇది 2017 లో భారీ తుఫాను కారణంగా సముద్రంలోకి నాటకీయంగా పడిపోయింది.
రెండో ప్రపంచ యుద్ధం, 1960 లలో తాగా ఖలీ, హేల్ ఫార్‌లో రెండు మరింత వైమానిక స్థావరాలు ప్రస్తుతం మూతబడ్డాయి. నేడు టా 'ఖాలిలో ఒక జాతీయ ఉద్యానవనం స్టేడియం, క్రాఫ్ట్స్ గ్రామం సందర్శకుల ఆకర్షణ, మాల్టా ఏవియేషన్ మ్యూజియం ఉన్నాయి. ఈ మ్యూజియం అనేక విమానాలను సంరక్షిస్తుంది. ఇందులో హరికేన్, స్పిట్ఫైర్ యుద్ధ విమానాలు రెండో ప్రపంచ యుద్ధంలో ఈ ద్వీపాన్ని సంరక్షించాయి.
సిసిలీ వారి విజయంలో భాగంగా నార్మాన్స్ మాల్టాను 1091 లో స్వాధీనం చేసుకున్నారు. స్థానిక నాయకులు నార్మన్ నేత మొదటి రోజర్ సిసిలీ స్వాగతించారు. కౌగర్ మొదటి రోజెర్ తన గీసిన ఎరుపు, తెలుపు బ్యానర్ ఒక భాగాన్ని కొల్లగొట్టినట్లు, తన తరపున పోరాడినందుకు కృతజ్ఞతగా మాల్టాసైన్యానికి అందజేసాడు. ఈ పురాణ కథనం ఆధారంగా మాల్టా ఆధునిక జెండా రూపొందింది.
బస్సులు ప్రజా రవాణా ప్రాథమిక ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. 1905 లో స్థాపించబడి 2011 వరకు మాల్టా దీవులలో పనిచేశాయి. ఈ దీవులు స్వంత హక్కులో ప్రసిద్ధ పర్యాటక ఆకర్షణలుగా పేరు గాంచాయి.
మాల్టా కలెక్టర్లు నాణేలను 10 నుంచి 50 యూరోలు వరకు ముఖ విలువతో ఉత్పత్తి చేసింది. ఈ నాణేలు వెండి, బంగారు స్మారక నాణేల ముద్రణకు సంబంధించిన జాతీయ విధానాన్ని కొనసాగిస్తాయి. సాధారణ సమస్యల వలే కాకుండా ఈ నాణేలు అన్ని యూరోజోన్లలో చట్టబద్ధమైన అనుమతించబడడం లేదు. ఉదాహరణకి ఏ ఇతర దేశంలో € 10 మాల్టీస్ స్మారక నాణెం ఉపయోగించబడదు.
సెయింట్ పాల్స్ "మెలిటా"లో నౌకాప్రమాదంలో చిక్కుకుని విస్తృతంగా మాల్టాను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. మాల్టాలో కాథలిక్ అధికారిక మతంగా ఉంది. అయినప్పటికీ మాల్టాలోని వ్యక్తులందరూ పూర్తి మతస్వాతంత్ర్యానికి స్వాతంత్ర్యానికి అర్హులుగా ఉంటారు. మతపరమైన ఆరాధన వారి స్వంత పద్ధతి ఉచిత ఆచారాలను అనుభవించవచ్చని రాజ్యాంగం పేర్కొంది.
మాల్టా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం వద్ద ఉన్న ఎయిర్ ఎయిర్ మాల్టా యూరోప్, ఉత్తర ఆఫ్రికాలో 36 గమ్యస్థానాలకు సేవలు అందిస్తుంది. ఎయిర్ మాల్టా యజమానులు మాల్టా ప్రభుత్వం , ప్రైవేట్ పెట్టుబడిదారులు . ఎయిర్ మాల్టా 1,547 సిబ్బందిని నియమించుకుంది. ఇది మెదవియాలో 25% వాటాను కలిగి ఉంది.
అయితే 19 వ శతాబ్దం చివరలో ఆర్థిక వ్యవస్థ క్షీణించడం మొదలైంది. 1940 నాటికి మాల్టా ఆర్థికవ్యవస్థ తీవ్రమైన సంక్షోభంలో ఉంది. కొత్త వాణిజ్య నౌకల్లో తరచూ ఆయిల్ నింపవలసిన మజిలీల అవసరం తక్కువగా మారిన కారణంగా మాల్టా నౌకాశ్రయాల ముఖ్యత్వం తగ్గడమే కాక ఆర్థికంగా సంక్షోభం ఎదురైంది.
ఫైటోగ్యోగ్రాఫికల్లీ మాల్టా బొరియల్ కింగ్డంలోని మధ్యధరా ప్రాంతం లిగ్యురో-టైర్హేనియాన్ ప్రావింస్‌కు చెందినది. " వరల్డ్ వైడ్ ఫండ్ ఫర్ నేచుర్ " ప్రకారం మాల్టా భూభాగం "మధ్యధరా అడవులు, ఉడ్ల్యాండ్స్ అండ్ స్క్రబ్" పర్యావరణ ప్రాంతంకి చెందినదిగా వర్గీకరించబడింది.
మాల్టాకు రావడం, మార్కెటింగ్కు వ్యాపార నాయకులకు మార్గదర్శకత్వ బాధ్యత వహించి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా సెమినార్లు, కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తోంది. బ్యాంకింగ్, ఫైనాన్స్, బీమా కోసం ఒక అధికార పరిధిగా మాల్టా అభివృద్ధి చెందుతున్న శక్తిని హైలైట్ చేస్తుంది.
మాల్టాలో ట్రాఫిక్ ఎడమ వైపున నడుపుతుంది. మాల్టాలో కార్ యాజమాన్యం చాలా తక్కువగా ఉంది. ద్వీపాల చిన్న పరిమాణాన్ని పరిగణలోకి తీసుకుంటుంది; ఇది ఐరోపా సమాఖ్యలో నాలుగవ స్థానంలో ఉంది. 1990 లో నమోదైన కార్ల సంఖ్య 577 / చ.కి.మీ .
1869 లో సూయజ్ కెనాల్ ప్రారంభమైన మాల్టా ఆర్థికవ్యవస్థ ఒక గొప్ప ఊపందుకుంది, పోర్ట్‌లో ప్రవేశించిన షిప్పింగ్‌లో భారీ పెరుగుదల ఉంది. ఇంధన పట్టీని నింపడానికి మాల్టా నౌకాశ్రయాల వద్ద నౌకలు ఆపాయి. దీంతో అదనపు ప్రయోజనాలు లభించాయి.
మాల్టా మధ్యధరా వాతావరణం స్వల్ప శీతాకాలాలు, వేసవికాలాలు లోతట్టు ప్రాంతాల్లో వేడిని కలిగి ఉంటుంది. వర్షపాతం సాధారణంగా శరదృతువు, శీతాకాలంలో జరుగుతుంది. వేసవి సాధారణంగా పొడిగా ఉంటుంది.
మాల్టా, ట్యునీషియా ప్రస్తుతం తమ దేశాల మధ్య ఖండాంతర షెల్ఫ్ వాణిజ్య దోపిడీని చర్చించాయి. ముఖ్యంగా పెట్రోలియం అన్వేషణకు. ఇటువంటి చర్చలకు మాల్టా, లిబియా మధ్య ఈ చర్చలు జరుగుతున్నాయి.
ఇంటర్నెట్ ప్రోటోకాల్ టెలివిజన్ కు మారడంతో చెల్లించిన టీవీ చందాదారుల సంఖ్య పడిపోయింది: ఐ.పిటి.వి. చందాదారుల సంఖ్య ఆరు నెలల కాలంలో 2012 జూన్ నాటికి రెట్టింపు అయింది.
మాల్టాకు ఆస్తి పన్ను లేదు. ఆస్తి విపణి, ముఖ్యంగా నౌకాశ్రయ ప్రాంతం చుట్టూ ఉంది, స్ట్రీట్ జూలియన్, స్లిలియా, గిజిరా వంటి కొన్ని పట్టణాలలో అపార్టుమెంటులు ధరలను నిరంతరం పెంచుతుంది.
మాల్టా జి.ఎస్.ఎం.900, యు.ఎం.టి.ఎస్. , ఎల్.టి.ఇ మొబైల్ ఫోన్ వ్యవస్థలను ఉపయోగిస్తుంది. ఇవి మిగిలిన యూరోపియన్ దేశాలు, ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్ లకు అనుకూలంగా ఉంటాయి.
సిసిలీ ద్వీపం నుండి వచ్చిన ప్రజలు స్థిరపడినవారికి ముందు సుమారుగా క్రీ.పూ. 5200 నుండి మాల్టా ప్రాంతంలో మానవులు నివసించారని భావిస్తున్నారు.
మాల్టాలో బ్యాంక్ ఆఫ్ వాలెట్టా, హెచ్.ఎస్.బి.సి. బ్యాంక్ రెండు అతిపెద్ద వాణిజ్య బ్యాంకులుగా ఉన్నాయి. ఇవి రెండూ కూడా 19 వ శతాబ్దానికి చెందినవి.
ఇంధన దహనం వలన ఏర్పడిన వేడివాయువులు పలు దఫాలుగా వాటరు ట్యూబుల మధ్య గుండా పయనించునటుల చేయుటకు మూడు బాఫెల్స్ ఉండును.ట్యూబుల గుండా పలుదఫాలుగా వంకర టింకరగా పయనించిన వేడి వాయువులు/ఫ్లూ గ్యాసెస్ ఫర్నేసు వెనుకనున్న మార్గం ద్వారా పొగగొట్టానికి వెళ్ళును.ఈ వెనుక మార్గానికి ఒక డాంపరు ప్లేట్ అమర్చబడి వుండును.ఈ డాంపరు ప్లేట్‌ను పైకి లేపిన పొగ మార్గం వైశాల్యం పెరుగును. కిందికి దించిన మార్గం మూసుకు పోయి వేడివాయువులు బయటికి వెళ్ళు మార్గ వైశాల్యం తగ్గును.ఈ విధంగా డాంపరు ప్లేట్ ఫర్నేసు నుండి బయటికి పయనించు వేడి గాలుల పరిమాణాన్ని, వేగాన్ని కావాల్సిన విధంగా నియంత్రణలో ఉంచును. అంతే కాకుండా ఫర్నేసు లోపలిభాగంలో ఫైరుడోరు వైపు ఫర్నేసులో సూపర్ హీటరు వుండును.ఈ సూపరు హీటరు హైయిర్ పిన్ ట్యూబులను కల్గి వుండును. స్టీము డ్రమ్ము నుండి, స్టీము జమ అగు డ్రమ్ముభాగం నుండి సూపర్ హీటరుకు ట్యూబులు కలుపబడి వుండును. సూపర్ హీటరులో స్టీముఉష్ణోగ్రత మరింత పెరిగి పొడిగా అగును.పైనున్న మూడు స్టీము డ్రమ్ముల్లో మధ్య డ్రమ్ములో పైభాగాన మొత్తం స్టీము జమ అగును.మధ్య డ్రమ్ము పైన ప్రధాన స్టీము నియంత్రణ వాల్వు, సేఫ్టి వాల్వు తదితరాలు బించబడి వుండును.
స్టీము, వాటరు/మడ్ డ్రమ్ములు క్షితిజసమాంతరంగా, పొడవైన స్తుపాకారంగా వుండి మందమైన ఉక్కు లోహంతో నిర్మింపబడివుండును. వాటరు ట్యూబులు కూడా ఉక్కు లోహము చే తయారు చేసినవే. వాటరు ట్యూబుల చివరలు వంపుకల్గి స్టీము, వాటరు డ్రమ్ములకు ఆతుకబడి ఉన్నందున, వేడి చేసినపుడు ట్యూబుల వ్యాకోచం వలన కల్గు యాంత్రిక వత్తిడిని ట్యూబులు సర్దుబాటు చేసుకోనును.పై నున్న స్టీము డ్రమ్ములను ఒక దానిని మరొకటి కలుపుతూ స్టీము ప్రసరణ, నీటి ప్రసరణ ట్యూబులు ఆతుకబడి వుండును.అలాగే వాటరు/మడ్ డ్రమ్ములను కలుపుతూ వాటరు సర్కులేసన్ ట్యూబులు అతుకబడి వుండును. మడ్ డ్రమ్ముకు ఒక బ్లోడౌన్ పైపు వుండి దానికి ఒక వాల్వు/కవాటం ఉండును.డ్రమ్ములను వాటరు ట్యూబులను మూసి వుంచుతూ/ ఆవరించి కొలిమి ఇటుకలు/తాపనిరోధక ఇటుకలతో నిర్మించిన కొలిమి/ఫర్నేసు వుండును. ఫర్నేసు లోపలి ముందులో కింది భాగాన గ్రేట్ అను కాస్ట్ ఐరన్/పోత ఇనుము పలకలు వుండును.గ్రేట్ మీదనే ఇంధనాన్ని చేర్చి మండింస్తారు.గ్రేట్ మీదకు ఇంధనాన్ని చేర్చుటకు ఫైరు డోరు వుండును.గ్రేట్ అడుగున బూడిద గుంట ఉండును. బాయిలరు కెపాసిటీని బట్టి ఫైరు డోరులు, యాష్‌పిట్ లు మూడు నుండి నాలుగు వరకు ఉండును.
1888 లో మార్కెట్లో ఇంటర్నేషనల్ బాయిలరు నేషనల్ కంపెని ప్రవేశ పెట్టిన స్టెర్లింగు బాయిలరు పైన రెండు స్టీము డ్రమ్ములను కింద ఒక లోవరు లేదా మడ్ డ్రమ్మును కలిగి వుండెను.ఈ మూడు డ్రమ్ములు చివరలు వంపు కలిగిన వాటరు ట్యూబుల వలన కలపబడి వుండెను. వీటిని స్టెర్లింగు త్రి డ్రమ్ము బాయిలరు అనేవారు. మొదట్లో ఈ త్రి డ్రమ్ము బాయిలరు నిర్మాణం, నాణ్యత నాసిరకంగా వుండేది.కాని 1890 లో నిర్మాణ సంస్థ బాయిలరు డిజైనుపై శ్రద్ధ కనపరచి బాయిలరు డిజైనులో మార్పులు చేసారు. పైనున్న రెండు డ్రమ్ములకు అదనంగా మరో స్టీము డ్రమ్ము చేర్చారు.ఈ మూడో డ్రమ్ము నుండి మరిన్ని ట్యూబులను కిందనున్న మడ్ డ్రమ్ముకు కలిపారు. ఇంకా కొన్ని చిన్న మార్పులు చేసి బాయిలరు డిజైనును అభివృద్ధి పరచి నాలుగు డ్రమ్ముల స్టెర్లింగు బాయిలరును మార్కెట్లో ప్రవేశ పెట్టారు. ఆ తరువాత మూడు స్టీము డ్రమ్ములు, రెండు మడ్ డ్రమ్ములున్న కొత్త రకం బాయిలరును తయారు చేసి వాడకంలోకి తెచ్చారు. స్టీము డ్రమ్ములలో సగం వరకు నీరు, పై భాగంలో నీటి ఆవిరి/స్టీము వుండును. అలాగే మడ్ డ్రమ్ములో వేడి నీరు వుండును.
ఫర్నేసుకు ముందు వైపు వున్న మొదటి, రెండవ డ్రమ్ముల నీటిమట్టానికి పైనున్న బాగాలు వంపుగా వున్న ఇక్వ లైజింగు ట్యూబులతో అనుసంధానమై వుండును.అలాగే ఈ రెండు డ్రమ్ముల నీటి మట్టాని కన్నకిందవున్నభాగాలు వంపువున్న సర్కులేటింగు ట్యూబుల వల్ల కలుపబడి వుండును. మధ్య, కడపటి డ్రమ్ములు వంపులున్న వున్నఇక్వ లైజింగు ట్యూబులతో అనుసంధానమై వుండును. మూడు స్టీము డ్రమ్ముల్లో తయారైన స్టీము, మధ్య నున్న డ్రమ్ము మిగతా రెండు డ్రమ్ముల కన్నా కొంచెం ఎత్తులో ఉండటం వలన మధ్య డ్రమ్ములో తగినంత ఖాళి స్థలం వుండటం వలన అందులో జమ అగును.ఈ డ్రమ్ము పైభాగాన /ఉపరితలంలో బిగించిన ప్రధాన స్టీము వాల్వు ద్వారా వినియోగ స్థానానికి పంపిణి అగును. సేఫ్టి వాల్వులు మధ్యనున్న డ్రమ్ము పైభాగాన అమర్చబడి వుండును.అలాగే కడన/చివర వున్న డ్రమ్ము లోపల పైభాగంలో డ్రమ్ము పొడవు మొత్తం ఒక నిడుపాటి తొట్టి వుండి వాటరు పంపు /జలయంత్రం ఫీడ్ వాటరు పైపులోని నీరు ఆ పొడవాటి తొట్టిలో పడి డ్రమ్ము పొడవుతా నీరు ఒకేసారి పంపిణి అగును.
స్టెర్లింగు బాయిలరులు రెండు, మూడు రకాలలో తయారు చేయబడుచున్నవి.ఒక రకంలో మొత్తం నాలుగు డ్రమ్ములు ఉండగా అందులో మూడు స్టీము డ్రమ్ములు, ఒక వాటరు డ్రమ్ము వుండును.వాటరు డ్రమ్మును లోవరు డ్రమ్ము లేదా మడ్ డ్రమ్ము అంటారు.మరో రకంలో మొత్తం ఐదు డ్రమ్ములు ఉండగా మూడు స్టీము డ్రమ్ములు, రెండు వాటరు/మడ్ డ్రమ్ములు ఉండును.బాయిలరులో ఫర్నేసులో పైభాగాన స్టీము డ్రమ్ములు, కింద భాగాన వాటరు/మడ్ డ్రమ్ములు వుండును.పైనున్న స్టీము డ్రమ్ములు పలువరుసలున్న వాటరు ట్యూబుల ద్వారా మడ్ డ్రమ్ముకు కలుపబడి వుండును. వాటరు ట్యూబులచివరలు వంపు కలిగి స్టీము, మడ్ డ్రమ్ములకు కలుపవడి వుండును.మధ్య డ్రమ్మునుండి కలపబడిన కొన్ని ట్యూబుల మధ్య భాగంలో వంపు కల్గి వుండును.కింది వాటరు డ్రమ్ములను బురద డ్రమ్ము లని కూడా అంటారు.
మొదటి డ్రమ్ములోని వేడినీరు డ్రమ్ము అడుగునున్న ట్యూబుల ద్వారా మధ్య డ్రమ్ముకు చేరి, ఆ డ్రమ్ము అడుగుభాగం లోని ట్యూబుల ద్వారా లోవరు డ్రమ్ముకు వెళ్లి, అక్కడి నుండి మళ్ళి ముందు వరుసలో వున్న ట్యూబుల ద్వారా పయనించి స్టీముగా మారి మొదటి డ్రమ్ముకు వెళ్ళును.ఇలా నీరు డ్రమ్ములలో ప్రసరణ చెందును. చివరి డ్రమ్ములో ఏర్పడిన స్టీము కూడా క్రాస్ ట్యూబుల ద్వారా మధ్యలో వున్న డ్రమ్ము చేరును.చివర వున్న డ్రమ్ములో ఫీడ్ వాటరు సప్లై ఉండును. అంతేకాదు నీరు స్టీముగా మారిన క్రమంలో నీటిలోని పరిమాణం పెరిగి అది చివరి డ్రమ్ములో జమ అయ్యి అక్కడి నుండి మడ్ డ్రమ్ముకు చేరును.అక్కడి నుండి బ్లోఅఫ్ ద్వారా బాగా చిక్క బడిన నీటిని బయటకు వదిలెదరు.
స్టెర్లింగు బాయిలరులో నీరు సహజ ప్రసరణ పద్ధతిలో సర్కులేట్ అగును.ఫీడ్ వాటరు పైనున్న మూడు డ్రమ్ము లలో కడపట/తుదిలో నున్న స్టీము డ్రమ్ముకు వెళ్ళును.అక్కడి నుండి లోవరు/మడ్ డ్రమ్ముకు వెళ్ళును.అక్కడ నుండి ఫర్నేసు ముందున్న వరుసట్యూబుల గుండా మొదటి డ్రమ్ముకు వెళ్ళును.ఇలా మొదటి డ్రమ్ముకు వెళ్ళునపుడు బాగా వెడెక్కి స్టీము ఏర్పడును.ఇలా ఏర్పడిన స్టీము మొదటి డ్రమ్ము చేరి నీటి నుండి వేరు పడి, రెండు డ్రమ్ముల పైనున్న స్టీము ఇక్వలైజెసను/క్రాస్ ట్యూబుల ద్వారా మధ్యనున్న డ్రమ్ము పైభాగంలోకి, వెళ్ళి మధ్య డ్రమ్ములో స్టీము జమ అగును. అక్కడి నుండి ప్రధాన స్టీము ట్యూబు ద్వారా సూపరు హీటరుకు వెళ్ళును.
స్టెర్లింగు బాయిలరు ఒక వాటరు ట్యూబు బాయిలరు.వంపు కలిగిన వాటరు ట్యూబు బాయిలరులో మూల వైవిధ్యం కల్గిన బాయిలరు స్టెర్లింగు బాయిలరు.ఆధునిక థెర్మల్ విద్యుతు ఉత్పాదక కేంద్రాలలో వంపు వాటరు ట్యూబులున్న బాయిలరులకు అధిక ప్రాధాన్యత ఉంది. స్టెర్లింగు బాయిలరు వంపు కల్గిన వాటరు ట్యూబు బాయిలరులలో ఎక్కువ పీడనంతో ఎక్కువ పరిమాణంతో నీటి ఆవిరిని ఉత్పత్తి చెయ్యగల కెపాసిటి ఉంది. స్టెర్లింగు బాయిలరు గంటకు 50 టన్నుల స్టీమును దాదాపు 60 / 2 పీడనంతో ఉత్పత్తి చేయు సామర్థ్యం కల్గి ఉంది.ఎక్కువ పీడనంతో ఎక్కువ ఘనపరిమాణంతో స్టీమును ఉత్పత్తి చెయ్య గల్గడం వలన స్టెర్లింగు బాయిలరు సెంట్రల్ పవరు ప్లాంట్లలో ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు.
బ్లో ఆఫ్ కనెక్షను మడ్ డ్రమ్ము యొక్క అడుగు భాగాన వుండును. ఈ బ్లోఆఫ్ కనెక్షను పైపు వెనుకనున్న ఫర్నేసు గుండా బయటికి వుండును. దీనికి ఒక రాక్ అండ్ పినియన్ వాల్వు వుండును. మడ్ డ్రమ్ములో వాటరులో (టోటల్ డిసాల్వుడ్ సాలిడ్స్;నీటిలో కరిగి వున్న మొత్తం ఘన పదార్థాలు ) వుండ వలసిన పరిమితి మించిన ఈ బ్లోఆఫ్ వాల్వు ద్వారా కొంత బాయిలరు నీటిని బయటకువదులుతారు.
అసంగుడు విశ్వం యొక్క మూల ఉపాదాన తత్వం విజ్ఞానమే అని భావించాడు. అయితే ఆ విజ్ఞానం కూడా క్షణక్షణం మార్పు చెందేది. అనిత్యమైనది. అసంగుడు అనిత్యత గురించి ఇలా అన్నాడు - "ఇతరులెవ్వరూ దీన్ని జన్మింపచేయరు. ఇది స్వయంగాను జన్మించదు. ప్రత్యయం వున్నప్పుడు భావాలు పాతవిగా జన్మించవు. సరికోత్తవిగా జన్మిస్తాయి. ప్రత్యయం వున్నప్పుడు భావాలు ఉత్పత్తి అవుతాయి. ఉత్పత్తి చెంది స్వతహాగానే క్షణభంగురాలుగా వుంటాయి."
క్షణభంగురత లేక క్షణికతనే ‘ ప్రతీత్య సముత్పాదం ’ అంటారు. ప్రతీత్యం గడిచిపోయిన తరువాతి ఉత్పాదనం లేక ఉత్పత్తి ప్రతీత్య సముత్పాదం. దీన్ని వివరిస్తూ అసంగుడు ఇలా అన్నాడు – "అనిత్యము, దుఃఖము, శూన్యము, ఆత్మా రాహిత్యము అనే అర్ధాలున్నందువల్ల బుద్ధ భగవానుడు ప్రతీత్య సముత్పాదాన్ని గురించి చెప్తూ ప్రతీత్య సముత్పాదంచాలా గంభీరమైనది అని అన్నాడు. వస్తువులు క్షణ-క్షణం కొత్త-కొత్త రూపాలలో జీవనయాత్ర సాగిస్తాయి."
సా.శ. 4 వ శతాబ్దానికి చెందిన అసంగుడు గొప్ప బౌద్ధ తాత్వికుడు. యోగాచార దర్శన ప్రవర్తకుడు. సుప్రసిద్ధ నలందా విశ్వవిద్యాలయంలో ఆచార్యుడు. అసంగుని 'యోగాచార భూమి శాస్త్రం' చాలా గొప్ప గ్రంథం. ఇతని వలనే బౌద్ధంలో విజ్ఞానవాదానికి కీర్తిప్రతిష్ఠలు కలిగాయి. అసంగుడు, ఆచార్య వసుబంధువుకు జేష్ఠ సోదరుడు. అసంగుడు తన తమ్ముడు వసుబంధుని ప్రభావితం చేసి అతన్ని బౌద్ధంలోని వైభాషిక సాంప్రదాయం నుంచి యోగాచార సంప్రదాయానికి మార్చాడు. ఈ ఇరువురి సోదరుల కాలంలో యోగాచార దర్శనం లేదా విజ్ఞానవాద సంప్రదాయం అత్యున్నత శిఖరానికి చేరుకొంది. బౌద్ధధర్మంలో ఆరు ఆభరణాలుగా ఖ్యాతి పొందిన ఆరుగురు గొప్ప వ్యాఖ్యాతలలో అసంగుడు ఒకడు.
అసంగుడు బహుశా తొలుత మహీశాసక పాఠశాల లేదా మూలసర్వాస్థివాద సంప్రదాయానికి చెందినవాడు. కాని తర్వాత మహాయాన శాఖకు మారాడు. కొందరి పండితులు ప్రకారం అభిధర్మం మీద రాసిన ఇతని రాతలలో మహీశాసక లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. సా.శ. 640 లో భారతదేశంలో పర్యటించిన హుయాన్ త్సాంగ్ వంటి సుప్రసిద్ధ చైనా యాత్రికుడు సైతం అసంగుడు తొలుత మహీశాసక బిక్షువు అని తరువాత మహాయాన బోధనల వైపుకు మరలాడని తన గ్రంథంలో పేర్కొన్నాడు. అసంగుడు తాను మహాయనంలో మారినపిదప తన తమ్ముడు వసుబంధుని ప్రభావితం చేసి అతన్ని వైభాషిక సాంప్రదాయం నుంచి మహాయానం లోని యోగాచార సంప్రదాయానికి మార్చాడు.
అసంగుడు ధ్యానంలో మమేకమై అనేక సంవత్సరాలు గడిపేవాదాని తెలుస్తుంది. సంప్రదాయం ప్రకారం అసంగుడు మైత్రేయ బోధిసత్వుని నుండి బోధనలు స్వీకరించడానికి ధ్యాన సమయంలో తరుచుగా తుషిత స్వర్గం సందిర్శించేవాడని చెప్పబడింది. తుషిత స్వర్గంలో ప్రవేశించడానికి ధ్యానం ద్వారా వీలవుతున్నదని దీనికి సంబంధించిన వివరణలు చైనాలో నివసించిన ప్రసిద్ధ భారతీయ బౌద్ధ సన్యాసి పరమార్ధుని యొక్క రచనల ద్వారా తెలుస్తున్నది. హుయాన్ త్సాంగ్ కూడా ఈ సంఘటనలకు సంబంధించి ఇదే రకమైన వివరణలు పేర్కొన్నాడు.
మహాయాన బౌద్ధంలో సా.శ. 2 వ శతాబ్దంలో మాధ్యమిక వాదం ఏర్పడింది. అనంతరం సా.శ. 3 వ శతాబ్దంలో విజ్ఞానవాదం ఏర్పడింది. బౌద్ధంలో విజ్ఞానవాదానికి మరో పేరు యోగాచారం. ఈ యోగాచారం ను విస్తరించి బహుళ ప్రచారంలోకి తీసుకొని వచ్చిన వాడు అసంగుడు. అసంగుడు పరమ సత్యం చేరుకోవడానికి యోగం పరమ మార్గమన్నాడు. భోది కలగడానికి ముందు బోధిసత్వుడు ఆధ్యాత్మిక ప్రగతి మార్గంలో పది దశల గుండా పయనించాడని చెప్పబడింది.
అసంగుడు పెషావర్ లో ఒక బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో పుట్టాడు. ఆ కాలంలో పెషావర్ లేదా పురుషపురం ప్రాచీన గాంధార రాజ్యంలో ఒక భాగంగా ఉంది. నేడు పెషావర్ పాకిస్తాన్ లో ఉంది. ఇతను బ్రాహ్మణ తల్లికి, క్షత్రియ తండ్రికి జన్మించాడు. అసంగుని తమ్ముడు వసుబంధువు. అన్నదమ్ములిరువురూ చిన్నతనంలోనే సకల శాస్త్రాలలోను నిష్ణాతులైనారు. వీరిని బౌద్ధధర్మం అమితంగా ఆకర్షించింది. ఇరువురూ హీనయాన బౌద్ధం స్వీకరించారు.
శంకరుని గురువు అయిన గౌడపాదుడు బౌద్ధదర్శనంలోని ఏ ఆలోచనా పద్ధతిని స్వేకరించాడో, అది అసంగుని దర్శనమే. బౌద్ధంలోని అసంగుని ఈ విజ్ఞానవాదాన్నే గౌడపాదుడు తన మాండూక్యకారికలో స్వీకరించాడు. అయితే అసంగుని ప్రకారం ఈ విజ్ఞానం క్షణ క్షణం మార్పు చెందేది. అనిత్యమైనది కాగా గౌడపాదుడు దాన్ని అలాతచక్రం లాంటిదని చెప్పి దాన్ని గతిశీలమైనదిగా భావించాడు.
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు తిర్యానిలో ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల తిర్యానిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల బెల్లంపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఆదిలాబాద్లోను, పాలీటెక్నిక్‌ బెల్లంపల్లిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల మంచిర్యాలలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల బెల్లంపల్లిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం మంచిర్యాలలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల మందమర్రి లోనూ ఉన్నాయి.
ఇది మండల కేంద్రమైన తిర్యాని నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన బెల్లంపల్లి నుండి 18 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
ఇతడు కంచుకంఠంతో వేలాది సభలలో కావ్యగానం చేసి కన్నడ ప్రజలను సంగీత సాహిత్యాలలో ఓలలాడించాడు. తన గానం మూలకంగా ఇతడు కన్నడ కావ్యాలపట్ల ప్రజలకు ఆసక్తిని, అభిరుచిని కలిగించాడు. రాజశేఖర విలాస, శూన్యసంపాదన, భరతేశ వైభవ, ప్రభులింగలీలె, బసవపురాణ, హరిహరన రగళెగళు, గిరిజాకళ్యాణ, హరిశ్చంద్రకావ్య, రామాయణ దర్శనం, జైమిని భారత మొదలైన ఎన్నో కన్నడ కావ్యాలను సాహిత్యాభిరుచి, సంగీతప్రజ్ఞ, దైవభక్తి ముప్పేటలుగా ఆవేశంతో గానం చేసేవాడు. ఇతడు గానంలో లీనమై, తన్మయుడై, భావావేశానికి లోనై ఒక్కోసారి భోరున విలపించేవాడు.
ఇతడు కన్నడ భాషలో 30కి పైగా కావ్యాలు, నాటకాలు, కవితా సంపుటాలను వెలువరించాడు. తెలుగులో "గేయ గుంజారము", "వచనామృతము", "శూన్య సంపాదనము" మొదలైన గ్రంథాలను రచించాడు. ఇతని జీవిత చరిత్ర "నందే నానోదిదే" అనే పేరుతో కన్నడ భాషలో వెలువడింది. ఇది తెలుగులో "అనుభవాలు - జ్ఞాపకాలు" పేరుతో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయ ప్రచురణగా వెలువడింది.
జోళదరాశి దొడ్డనగౌడ గాయకుడిగా, నటుడిగా, కన్నడాంధ్ర కవిగా, నాటకకర్తగా, ప్రయోక్తగా, వీరశైవతత్వజ్ఞుడిగా ప్రసిద్ధుడు.
త్రిభువన్ బీర్ బిక్రమ్ షా , 11 డిసెంబర్ 1911 నుంచి దాదాపు 45 సంవత్సరాల పాటు నేపాల్ ను పరిపాలించిన రాజు. నేపాల్ రాజధాని నగరం ఖాట్మండులో జన్మించిన ఆయన తన ఐదేళ్ళ వయసుకే తండ్రి పృథ్వీ బీర్ బిక్రమ్ షా మరణానంతరం సింహాసనం ఎక్కారు, 20 ఫిబ్రవరి 1913న ఖాట్మండులో నాసల్ చౌక్, హనుమాన్ ధోకా ప్యాలెస్ లో ఆయన తండ్రి రాజప్రతినిధిగా ఉండగా త్రిభువన్ పట్టాభిషిక్తుడు అయ్యారు, అప్పటికి రాజు స్థానం ప్రధానంగా నామమాత్రమే, దేశంలో నిజమైన అధికారం శక్తిమంతులైన, వంశపారంపర్య ప్రధాన మంత్రులైన రాణా కుటుంబంలో ఉండేది. రాణాల కాలం పాలకుల నిరంకుశత్వం, అణచివేత, ఆర్థిక దోపిడీ, మత హింసకు పేరుపడింది.
త్రిభువన్ మహారాజు జూన్ 30, 1906లో పృథ్వీ బీర్ బిక్రమ్ షా, రాణి దివ్యేశ్వరీ లక్ష్మీ దేవి షా దంపతులకు జన్మించారు. తండ్రి పృథ్వీ బీర్ బిక్రమ్ షా మరణానంతరం త్రిభువన్ డిసెంబర్ 11, 1911న ఎనిమిదేళ్ళ వయసులో సింహాసనం ఎక్కారు. ఆయనకు వయసు వచ్చేవరకూ తల్లి రాణి దివ్యేశ్వరీ లక్ష్మీదేవి రాజప్రతినిధిగా నియమితులయ్యారు. ఖాట్మండులోని నారాయణహితీ రాజప్రాసాదంలో మార్చి 1919న ముందు కాంతి రాజ్యలక్ష్మీదేవిని, అదే రోజు తర్వాత ఈశ్వరీ రాజ్యలక్ష్మీదేవిని వివాహం చేసుకున్నారు.
త్రిభువన్ మహారాజుకు ముగ్గురు కుమారులు, 13 మంది కుమార్తెలు. కుమారుల్లో మహేంద్ర బీర్ బిక్రమ్ షా పెద్దవారు, తర్వాతికాలంలో నేపాల్ రాజు అయ్యారు. ఆయన రాణి కాంతికి 1921లో జన్మించారు. మిగిలిన కుమారుల్లో కాంతి రెండవ కుమారుడు హిమాలయ ప్రతాప్ బీర్ బిక్రమ్ షా, రాణి ఈశ్వరి ఏకైక కుమారుడు బసుంధర బీర్ బిక్రమ్ షా ఉన్నారు. కుమార్తెల్లో రాణి కాంతికి జన్మించిన త్రైలోక్య, నళిని, విజయ, భారతి ఉన్నారు. చిన్న భార్యల కుమారుల్లో రాజకుమారి, దివ్యేశ్వరి, ప్రజ, అచల, తిక, బిమల ఉన్నారు.