polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1940 మార్చి లో, లాహోర్లో జరిగిన లీగ్ వార్షిక మూడు రోజుల సమావేశంలో, జిన్నా ఇంగ్లీషులో రెండు గంటల ప్రసంగం చేసాడు. చరిత్రకారులు టాల్బోట్, సింగ్ మాటలలో చెప్పాలంటే, ఆ ప్రసంగంలో ద్విజాతి సిద్ధాంత వాదనలు ఉన్నాయి. "ముస్లింలు, హిందువులు . ఒకదానికొకటి ఏమాత్రమూ సరిపడని ఏకమత సమాజాలు. ముస్లిముల ఆకాంక్షలను సంతృప్తిపరచని ఏ పరిష్కారాన్నీ వారిపై రుద్దలేరు." సమావేశాల చివరి రోజున, లాహోర్ రిజల్యూషన్ను లీగ్ ఆమోదించింది. దీన్నే కొన్నిసార్లు "పాకిస్తాన్ రిజల్యూషన్" అని కూడా పిలుస్తారు. "భారతదేశం లోని వాయవ్య, తూర్పు మండలాల్లో లాగా ముస్లింలు సంఖ్యాపరంగా మెజారిటీ ఉన్న ప్రాంతాలన్నిటినీ స్వతంత్ర దేశాలుగా ఉండటానికి సమూహం చేయాలి. ఇందులో రాజ్యాంగ యూనిట్లు స్వయంప్రతిపత్తి, సార్వభౌమత్వం కలిగి ఉంటాయి." లీగ్‌ను స్థాపించి మూడు దశాబ్దాలు గడిచినా, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో మాత్రమే దక్షిణాసియా ముస్లింల మద్దతు పొందింది.
1946 ప్రారంభంలో, భారతదేశంలో ఎన్నికలు జరిగాయి. ఎన్నికలు ప్రకటించడంతో ముస్లిం ఓటర్లు ఐక్య భారతదేశం, లేదా విభజన - ఈ రెంటిలో ఒకదాన్ని ఎన్నుకోవలసి వచ్చింది. 1945 లో యుద్ధం ముగింపులో, దేశద్రోహ ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్న సుభాస్ చంద్రబోస్కు చెందిన భారత జాతీయ సైన్యం లోని ముగ్గురు సీనియర్ అధికారులపై బహిరంగ విచారణను వలస ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. విచారణలు ప్రారంభమైనప్పుడు, అంతకు ముందు ఎప్పుడూ ఐఎన్‌ఎకు మద్దతు ఇవ్వని కాంగ్రెసు నాయకత్వం, నిందితులైన అధికారులను రక్షించాలని తలపెట్టింది. అధికారులపై నేరారోపణలు, దానికి వ్యతిరేకంగా ప్రజల ఆగ్రహం, చివరికి శిక్షల నుండి ఉపశమనం వలన కాంగ్రెస్‌కు సానుకూల ప్రచారం లభించింది. తదుపరి జరిగిన ఎన్నికల్లో పదకొండు ప్రావిన్సులలో ఎనిమిదింటిలో పార్టీ విజయాలను గెలుచుకోవడానికి ఇది దోహదపడింది. కాంగ్రెసు, ముస్లిం లీగ్ మధ్య చర్చలు విభజన సమస్యపై తడబడ్డాయి.
1947 డిసెంబరు 6 న, భారతదేశంలోని అజ్మీర్‌లో మత హింస జరిగింది, దర్గా బజార్‌లో సింధీ హిందూ శరణార్థులకు, స్థానిక ముస్లింలకూ మధ్య వాదన జరిగింది. మళ్లీ డిసెంబరు మధ్యలో అజ్మీర్‌లో హింస తలెత్తింది. కత్తిపోట్లు, దోపిడీలు, కాల్పులు జరిగాయి. ముస్లింలు ఎక్కువగా మరణించారు. చాలా మంది ముస్లింలు థార్ ఎడారి మీదుగా పాకిస్తాన్లోని సింధ్‌కు పారిపోయారు. ఇది సింధ్ లోని హైదరాబాద్ లో మరిన్ని హిందూ వ్యతిరేక అల్లర్లకు దారితీసింది. జనవరి 6 న కరాచీలో హిందూ వ్యతిరేక అల్లర్లు చెలరేగి, 1100 మంది మరణించినట్లు అంచనా. 7,76,000 సింధీ హిందువులు భారతదేశానికి పారిపోయారు. ఉత్తర గుజరాత్ పట్టణమైన గోద్రాకు సింధీ హిందూ శరణార్థుల రాకతో 1948 మార్చిలో అల్లర్లు జరిగాయి. ఇది గోద్రా నుండి పాకిస్తాన్కు ముస్లింల వలసలకు దారితీసింది.
1911లో వందేమాతరం ఉద్యమం ఫలితంగా బ్రిటిషు ఇండియా ప్రభుత్వం బెంగాల్ ను తిరిగి ఏకీకరించడం ముస్లిం లీగ్ లోనూ, ఆ పార్టీ నాయకత్వంలోనూ బ్రిటిషు ప్రభుత్వంపై అపనమ్మకాన్ని ఏర్పరిచింది. టర్కీ, జర్మనీలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడిన దేశాల్లో బ్రిటన్ కూడా ఉంది. తరచుగా మక్కా, మదీనా, జెరూసలేం వంటి ముస్లిం పవిత్ర స్థలాల రక్షణ బాధ్యతను ప్రకటించుకుంటూండే టర్కీ సుల్తాన్ లేదా ఖలీఫా మొదటి ప్రపంచయుద్ధంలో బ్రిటిషు వారికి వ్యతిరేకంగా పోరాడడం కూడా కారణమయింది. బ్రిటన్, దాని మిత్రరాజ్యాలు టర్కీతో యుద్ధం సాగిస్తుండడంతో అప్పటికే బెంగాల్ పునరేకీకరణ సమయంలో ఏర్పడ్డ అపనమ్మకాలు ధ్రువపడి, బ్రిటిషు ప్రభుత్వం మతపరమైన తటస్థవైఖరి అవలంబించట్లేదని ముస్లిం లీగ్ భావించింది.
1971 లో పాకిస్తాన్ నుండి బంగ్లాదేశ్ విడిపోవడాన్ని లేదా బ్రిటిషు ఇండియా పరిపాలన నుండి బర్మా , సిలోన్ లు విడిపోవడం భారతదేశ విభజనలో భాగం కాదు. రాచరిక సంస్థానాలు భారత పాకిస్తాన్లలో విలీనమవడం, లేదా విలీనానికి సంబంధించి హైదరాబాద్, జునాగఢ్, జమ్మూ కాశ్మీర్ రాజ్యాల్లో తలెత్తిన వివాదాలు కూడా విభజనలో భాగం కాదు. 1947–1954 కాలంలో ఫ్రెంచ్ భారతదేశం లోని ప్రాంతాలను భారతదేశంలో కలపడం లేదా 1961 లో గోవానూ, పోర్చుగీస్ భారతదేశంలోని ఇతర జిల్లాలనూ భారతదేశం చేజిక్కించుకోవడం కూడా ఈ విభజనలో భాగం కావు. 1947 లో ఈ ప్రాంతంలోని ఇతర సమకాలీన రాజకీయ ప్రాంతాలైన సిక్కిం, భూటాన్, నేపాల్, మాల్దీవులు కూడా ఈ విభజన ద్వారా ప్రభావితం కాలేదు.
బ్రిటిషు ఇండియా విభజనతో, పూర్వపు బ్రిటిషు ప్రావిన్స్ అయిన పంజాబ్‌ కూడా రెండుగా విడిపోయింది. ప్రావిన్స్ లో ఎక్కువగా ముస్లింలు ఉండే పశ్చిమ భాగం పాకిస్తాన్ లోని పంజాబ్ ప్రావిన్స్ అయింది; హిందూ సిక్కులు మెజారిటీగా ఉండే తూర్పు భాగం భారతదేశం లోని తూర్పు పంజాబ్ రాష్ట్రంగా మారింది (తరువాత దీన్ని పంజాబ్, హర్యానా, హిమాచల్ ప్రదేశ్ అనే మూడు రాష్ట్రాలుగా విభజించారు). చాలా మంది హిందువులు, సిక్కులు పశ్చిమాన నివసించేవారు, చాలా మంది ముస్లింలు తూర్పున నివసించేవారు. అలాంటి మైనారిటీలందరికీ చాలా భయాలుండేవి. విభజన వలన చాలా మంది ప్రజలు స్థానభ్రంశం చెందారు. మతకలహాలు చెలరేగాయి. కొందరు పంజాబ్‌లో హింసను ప్రతీకార మారణహోమం అని అభివర్ణించారు.
వలసలు జరిగినప్పటికీ, గణనీయమైన సింధీ హిందూ జనాభా ఇప్పటికీ పాకిస్తాన్ లోని సింధ్ ప్రావిన్స్లో నివసిస్తున్నారు, ఇక్కడ వారి సంఖ్య 1998 పాకిస్తాన్ జనాభా లెక్కల ప్రకారం 23 లక్షలు; భారతదేశంలో సింధీ హిందువులు 2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం 26 లక్షలు. సింధ్‌లోని కొన్ని సరిహద్దు జిల్లాలైన థార్‌పార్కర్ జిల్లా, ఉమెర్‌కోట్, మీర్‌పూర్ఖాస్, సంఘర్, బాడిన్ వంటి జిల్లాల్లో హిందూ మెజారిటీ ఉంది, కాని వారి జనాభా తగ్గుతోంది. వారు తమను తాము మైనారిటీగా భావిస్తున్నారు. జిల్లాలో ఇప్పటికీ ఉమెర్‌కోట్‌లో మాత్రమే హిందువులు మెజారిటీగా ఉన్నారు. సింధీ సమాజం పెద్ద ఎత్తున హింసను ఎదుర్కోలేదు, కానీ మాతృభూమినీ, సంస్కృతినీ కోల్పోతున్నామని భావించింది.
ఈ సిద్ధాంతానికి వ్యతిరేకత రెండు మూలాల నుండి వచ్చింది. మొదటిది అఖండ భారతదేశం అనే భావన. అందులో హిందువులు ముస్లింలు రెండు ఒకరితో ఒకరు ముడిపడి ఉంటారు. ఇది ఆధునిక, అధికారికంగా లౌకిక, భారత గణతంత్రానికి మూల సూత్రం. పాకిస్తాన్ ఏర్పడిన తరువాత కూడా, ముస్లింలు హిందువులు విభిన్న జాతీయులా కాదా అనే చర్చ ఆ దేశంలో కూడా జరుగుతోంది. వ్యతిరేకతకు రెండవ మూలం ఏమిటంటే, భారతీయులు ఒక దేశం కానట్లే, ఉపఖండంలోని ముస్లింలూ హిందువులూ కూడా ఒక దేశం కాదు. ఉపఖండంలోని సజాతీయ ప్రాంతీయ భూభాగాలే నిజమైన దేశాలవుతాయి. ఇవే సార్వభౌమత్వానికి అర్హమైనవి; పాకిస్తాన్ లోని బలూచ్, సింధి, పష్తూన్‌లు భారత్ లోని అస్సామీ పంజాబీ ఉప జాతీయులు దీనికి ఉదాహరణలు.
సుమారు 112 లక్షల మంది పశ్చిమంలో ఉన్నారు. అందులో ఎక్కువ మంది పంజాబ్ నుండే: 65 లక్షల మంది ముస్లింలు భారతదేశం నుండి పశ్చిమ పాకిస్తాన్‌కు వెళ్లారు, 47 లక్షల మంది హిందువులు, సిక్కులు పశ్చిమ పాకిస్తాన్ నుండి భారతదేశానికి వెళ్లారు; అందువల్ల భారతదేశం నుండి పశ్చిమ పాకిస్తాన్ కు నికర వలస 18 లక్షలు. మరో 33 లక్షల మంది తూర్పున ఉన్నారు: 26 లక్షలు తూర్పు పాకిస్తాన్ నుండి భారతదేశానికి, 7 లక్షలు భారతదేశం నుండి తూర్పు పాకిస్తాన్ కు తరలారు; ఈ విధంగా, తూర్పున నికర వలసలు భారతదేశంలోకి 19 లక్షలు
యుద్ధం తరువాత భారతదేశానికి డొమినియన్ హోదా ఇవ్వాలని వైస్రాయ్ 1940 ఆగస్టులో లిన్‌లిత్‌గో ప్రతిపాదించాడు. అతడు పాకిస్తాన్ ఆలోచనను సీరియస్‌గా తీసుకోలేదు. జిన్నా కోరుకున్నది హిందూ ఆధిపత్యం లేని సమాఖ్యేతర ఏర్పాటు అని లిన్‌లిత్‌గో భావించాడు. హిందూ ఆధిపత్యం గురించి ముస్లింలలో భయాలను తొలగించడానికి, భవిష్యత్ రాజ్యాంగం మైనారిటీల అభిప్రాయాలను పరిశీలిస్తుందనే వాగ్దానంతో 'ఆగస్టు ఆఫర్' వచ్చింది. కాంగ్రెస్, ముస్లిం లీగ్ లు రెండూ ఈ ప్రతిపాదనపై సంతృప్తి చెందలేదు. ఇద్దరూ దీనిని సెప్టెంబరులో తిరస్కరించారు. కాంగ్రెసు మరోసారి శాసనోల్లంఘన కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది.
బ్రిటిషు ప్రధాన మంత్రి అట్లీ, లార్డ్ లూయిస్ మౌంట్ బాటెన్ను భారతదేశపు చివరి వైస్రాయ్ గా నియమించాడు. విభజనను నివారించడానికీ, యునైటెడ్ ఇండియాను కాపాడటానికీ సూచనలతో 1948 జూన్ నాటికి బ్రిటిషు ఇండియా స్వాతంత్ర్యాన్ని పర్యవేక్షించే పని అతనికి ఇచ్చారు. కనీసమాత్రపు ఎదురుదెబ్బలతో అతడు ఈ పని నిర్వహించాలి. భారతదేశంలో సమాఖ్య ఏర్పాట్ల కోసం క్యాబినెట్ మిషన్ పథకాన్ని పునరుద్ధరించాలని మౌంట్ బాటన్ భావించాడు. కేంద్రాన్ని పరిరక్షించాలన్న ఆసక్తి అతనికి మొదట్లో ఉన్నప్పటికీ, ఉద్రిక్తమైన మతతత్వ పరిస్థితి వలన అధికారాన్ని త్వరగా బదిలీ చేయడం కోసం విభజన అతడికి తప్పనిసరైంది
విభజన సమయంలో, సింధ్ లోని సంపన్న మధ్యతరగతి ప్రజలు హిందువులే. హైదరాబాద్, కరాచీ, షికార్పూర్, సుక్కూర్ వంటి నగరాల్లో ఎక్కువ మంది కేంద్రీకృతమై ఉన్నప్పటికీ అప్పటికి 14,00,000 మంది హిందూ సింధీలు ఉన్నారు. సింధ్‌లో నివసిస్తున్న వందలాది మంది హిందువులు వలస వెళ్ళవలసి వచ్చింది. భారతదేశం నుండి ముస్లిం శరణార్థుల రాకతో సింధ్‌లో కొన్ని హిందూ వ్యతిరేక హింసకు దారితీసింది. దీనికి స్థానిక ముస్లింల నుండి మద్దతు పెద్దగా లేదు. పశ్చిమ పంజాబ్ నుండి వలస వెళ్ళవలసి వచ్చిన పంజాబీ హిందువులూ సిక్కుల మాదిరిగా కాకుండా సింధీ హిందువులపై హింస తక్కువగా ఉంది.
బాబర్ కాలం నుండి ఢిల్లీ మొఘల్ సామ్రాజ్యానికి రాజధానిగా ఉంది, అంతకు ముందరి టర్కీ ముస్లిం పాలకులకు కూడా ఢిల్లీ రాజధానిగా ఉండేది. ఢిల్లీలో విస్తారమైన ఇస్లామిక్ నిర్మాణ శైలి కనిపిస్తుంది. బలమైన ఇస్లామిక్ సంస్కృతి నగరంలో విస్తరించింది. 1911 లో, బ్రిటిషు రాజ్ తమ రాజధానిని కలకత్తా నుండి ఢిల్లీకి మార్చినప్పుడు, నగరం స్వభావం కొద్దిగా మారడం ప్రారంభించింది. నగర ప్రధాన భాగాన్ని బ్రిటిషు వాస్తుశిల్పి ఎడ్విన్ లుట్యెన్స్ పేరు మీద 'లుట్యెన్స్ ఢిల్లీ' అని పిలుస్తారు ఏదేమైనా, 1941 లో జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఢిల్లీ జనాభాలో 33.2% ముస్లింలు.
హింసాత్మక అల్లర్ల సంభావ్యతపై అబుల్ కలాం ఆజాద్ ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు, దీనికి మౌంట్ బాటన్ ఇలా సమాధానం ఇచ్చారు:కనీసం ఈ ప్రశ్నపై నేను మీకు పూర్తి హామీ ఇస్తాను. రక్తపాతం, అల్లర్లు లేకుండా నేను చూస్తాను. నేను సైనికుడిని, సాధారణ పౌరుడిని కాదు. విభజన సూత్రప్రాయంగా అంగీకరించిన తర్వాత, దేశంలో ఎక్కడా మతపరమైన అల్లర్లు ఉండకూడదని నేను ఆదేశాలు జారీ చేస్తాను. స్వల్పంగానైనా ఆందోళన ఉంటే, మొగ్గలోని తుంచెయ్యడానికి నేను కఠినమైన చర్యలు తీసుకుంటాను.ఇదీ, ఆ తరువాత జరిగినదీ "ప్రభుత్వ యంత్రాంగపు స్పష్టమైన వైఫల్యాన్ని" చూపించింది అని జగ్మోహన్ అన్నాడు
రెండు దిశల్లోనూ అత్యంత భారీ యెత్తున జరిగిన వలసలను గానీ, కొత్తగా ఏర్పడిన సరిహద్దుకు రెండు వైపులా జరిగిన భారీ హింసను గానీ కొత్తగా ఏర్పడిన ప్రభుత్వాలు ఊహించనేలేదు. ఏమాత్రం సిద్ధంగా లేవు కూడా. మరణాల సంఖ్యపై అంచనాలు మారుతూ ఉన్నాయి - తక్కువలో తక్కువ 2,00,000 అని అంచనా వెయ్యగా, అత్యధికంగా 20,00,000 అని అంచనా వేసారు. అన్ని ప్రాంతాలలోకీ అత్యంత ఘోరమైన హింస పంజాబ్‌లో జరిగిందని తేల్చారు. తూర్పు పంజాబ్‌లో ఒక్క ముస్లిం కూడా ప్రాణాలతో బయటపడలేదు. పశ్చిమ పంజాబ్‌లో ఒక్క హిందూ లేదా సిక్కు కూడా బయటపడలేదు.
పంజాబ్, బెంగాల్ శాసనసభలలో సిక్కులు, హిందువులు, ముస్లింలు సమావేశమై విభజనకు ఓటు వేస్తారు. ఏ ఒక్క సమూహమైనా సాధారణ మెజారిటీతో విభజన కోరుకుంటే, ఈ ప్రావిన్సులను విభజిస్తారు.
నార్త్ వెస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ప్రావిన్స్, అస్సాంలోని సిల్హెట్ జిల్లా గతిని ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ద్వారా నిర్ణయించాల్సి ఉంది.
ముస్లింలీగ్, దాని నాయకుడు మహమ్మద్ అలీ జిన్నాల ప్రధాన నినాదమైన ద్విజాతి సిద్ధాంతం, బ్రిటిషు ప్రభుత్వపు విభజించి పాలించు అన్న పాలనా సిద్ధాంతం వంటివి భారత విభజనకు ముఖ్య నేపథ్యం. రామచంద్ర గుహ వంటి చరిత్రకారులు ఈ రెంటికి తోడు - కాంగ్రెసు ముఖ్యనేతలైన మహాత్మా గాంధీ, జవహర్ లాల్ నెహ్రూ తదితరులు 1920ల్లోనూ, 30ల్లోనూ రాజకీయంగా మహమ్మద్ అలీ జిన్నాను, ముస్లిం లీగ్ ను తక్కువ అంచనా వేసి రాజకీయ చర్చల్లో పట్టువిడుపుల ధోరణి కనబరచక పోవడం కూడా భారత విభజనను ఇష్టపడనివారు చూపించే కారణమని చెప్తాడు.
రాజకీయ అనుబంధాలతో సంబంధం లేకుండా పదివేల మంది ముస్లింలను శరణార్థి శిబిరాలకు తరలించారు. ఢిల్లీలోని పురానా ఖిల్లా, ఈద్గా, నిజాముద్దీన్ వంటి అనేక చారిత్రక ప్రదేశాలు శరణార్థి శిబిరాలుగా మారిపోయాయి. వాస్తవానికి, చాలా మంది హిందూ సిక్కు శరణార్థులు ఢిల్లీ ముస్లిం నివాసులు వదిలిపెట్టిన ఇళ్లను ఆక్రమించారు. ఢిల్లీలో ఉద్రిక్తతలు తగ్గేనాటికి 3,30,000 మంది ముస్లింలు నగరం వదలి పాకిస్తాన్‌కు పారిపోయారు. జనాభా లెక్కల ప్రకారం నగరంలో ముస్లిం జనాభా 1941 లో 33.2% నుండి 1951 లో 5.3%కి పడిపోయింది.
ఈ ఒప్పందం ప్రకారం భారత జాతీయోద్యమానికి ముస్లింలీగ్ సహకరించడం, ఇంపీరియల్ లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్లోనే కాక, ప్రొవిన్షియల్ లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్లో కూడా మతపరమైన ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలను ముస్లింలకు ఇచ్చేలా అంగీకరించారు. ఏర్పడిన కొన్నేళ్ళకు ఒప్పందం పూర్తి స్వభావం బయటపడింది - ఇది అప్పటికే మెజారిటీతో ఉండి ఎలాగూ గెలిచే పంజాబ్, తూర్పు బెంగాల్ ముస్లిములకు ప్రయోజనం లేకపోగా యునైటెడ్ ప్రావిన్స్, బొంబాయి, మద్రాస్ వంటి ప్రావిన్సుల్లో మైనారిటీలుగా ఉన్న ముస్లిములకు మాత్రం రాజకీయంగా ప్రయోజనకరం.
భారతీయ ముస్లింల జాతీయతను నిర్వచించేది మతమే అనే భావజాలాన్ని ముహమ్మద్ అలీ జిన్నా చేపట్టాడు. దీనిని, పాకిస్తాన్ ఏర్పాటు కోసం ముస్లింలకు మేల్కొలుపు అని పేర్కొన్నాడు. ఈ భావజాలమే - భారత ముస్లిములు విదేశీయులని, రెండవ తరగతి పౌరులని, భారతదేశం నుండి ముస్లింలను బహిష్కరించడం, హిందూ దేశ స్థాపన, ఇస్లాం మతంలోకి మారడాన్ని నిషేధించడం, భారతీయ ముస్లింలను హిందూ మతంలోకి మార్చడం లేదా తిరిగి మార్చడాన్ని ప్రోత్సహించడం వంటి ఆలోచనలు పలు హిందూ జాతీయవాద సంస్థల్లో రేకెత్తడానికి కారణమైంది.
రాచరిక సంస్థానాల్లో, పాలకుల ప్రమేయంతో గానీ, పాలకులు అసలు పట్టించుకోక పోవడం ద్వారా గానీ వ్యవస్థీకృతమైన హింస జరిగింది. సిక్కు రాష్ట్రాల్లో ముస్లింల ఏరివేత జరుగుతూంటే అక్కడీ సంస్థానాధీశులు పట్టించుకోకుండా ఉండిపోయారు. పాటియాలా, ఫరీద్‌కోట్, భరత్‌పూర్ వంటి ఇతర సంస్థానాధీశులు ఈ అల్లర్లు చేయించడంలో భారీ ఎత్తున పాల్గొన్నారని భావిస్తున్నారు. భరత్‌పూర్ పాలకుడు, జాతి పేరిట తన ప్రజల ఏరివేత జరుగుతోంటే సాక్షిగా ఉన్నాడు - ముఖ్యంగా డీగ్ వంటి చోట్ల.
బ్రిటిషు భారతదేశంలో, భారతదేశం, పాకిస్తాన్ మధ్య సరిహద్దు ను లండన్ న్యాయవాది సర్ సిరిల్ రాడ్‌క్లిఫ్ అధ్యక్షతన బ్రిటిషు ప్రభుత్వం నియమించిన నివేదిక ద్వారా నిర్ణయించారు. పాకిస్తాన్ విడివిడిగా ఉన్న రెండు భూభాగాలతో ఉనికిలోకి వచ్చింది, తూర్పు పాకిస్తాన్ , పశ్చిమ పాకిస్తాన్. ఈ రెంటినీ భారతదేశం భౌగోళికంగా వేరు చేసింది. బ్రిటిషు ఇండియాలోని మెజారిటీ హిందూ ప్రాంతాలతో భారతదేశం, మెజారిటీ ముస్లిం ప్రాంతాలతో పాకిస్తాన్ ఏర్పడ్డాయి.
ఈ విభజనలో 1 - 1.2 కోట్ల మంది ప్రజలు మత ప్రాతిపదికన కాందిశీకులయ్యారు. కొత్తగా ఏర్పడిన దేశాల్లో పెద్దయెత్తున శరణార్థుల సంక్షోభం ఏర్పడింది. పెద్ద ఎత్తున హింస జరిగింది. విభజన సమయం లోను, అంతకుముందూ జరిగిన ప్రాణనష్టం అంచనాలు వివాదాస్పదంగా ఉన్నాయి. రెండు లక్షల నుండి ఇరవై లక్షల దాకా ఈ అంచనాలు ఉన్నాయి. విభజన లోని హింసాత్మక స్వభావం భారత పాకిస్తాన్ల మధ్య శత్రుత్వానికి, అనుమానాల వాతావరణానికీ కారణమైంది. ఇప్పటికీ ఇది వాటి సంబంధాలను దెబ్బతీస్తూనే ఉంది.
విభజన తరువాతి నెలల్లో కొత్తగా ఏర్పడిన రెండు రాష్ట్రాల మధ్య భారీ యెత్తున జనాభా మార్పిడి జరిగింది. విభజన కారణంగా జనాభా బదిలీలు జరుగుతాయనే ఆలోచనే ప్రభుత్వాల్లో లేదు. మతపరమైన మైనారిటీలు తాము నివసిస్తున్న రాష్ట్రాల్లోనే ఉంటారని భావించారు. అయితే, పంజాబుకు మినహాయింపు ఉంది, ఇక్కడ ప్రావిన్సును ప్రభావితం చేసే మత హింస కారణంగా జనాభా బదిలీని వ్యవస్థీకృతంగా జరిపారు. ఇది ఇతర ప్రావిన్సులకు వర్తించదు.
పాకిస్తాన్‌కు ప్రదానం చేసిన తూర్పు బెంగాల్ జిల్లాల్లో ఉన్న వేలాది మంది హిందువులపై దాడులు జరిగాయి. ఈ మతపరమైన హింస కారణంగా తూర్పు బెంగాల్ నుండి లక్షలాది మంది హిందువులు భారతదేశంలో ఆశ్రయం పొందవలసి వచ్చింది. కలకత్తాలోకి హిందూ శరణార్థులు భారీగా రావడం నగర జనాభాను ప్రభావితం చేసింది. చాలా మంది ముస్లింలు నగరాన్ని విడిచిపెట్టి, తూర్పు పాకిస్తాన్ వెళ్ళారు. హిందూ శరణార్థ కుటుంబాలు వారి ఇళ్ళూ ఆస్తులను ఆక్రమించాయి.
భారత ఉపఖండంలోని ముస్లింల ప్రాథమిక గుర్తింపు, వారిని ఐక్యపరచే అంశం వారి భాష కాదు, జాతీ కాదు - వారి మతం. అదే రెండు దేశాల సిద్ధాంతానికి ప్రాతిపదిక. అందువల్ల హిందువులు, ముస్లింలు సామాన్యతలతో సంబంధం లేకుండా రెండు విభిన్న దేశాల్లాంటి వారు. పాకిస్తాన్ ఉద్యమానికీ 1947 లో భారతదేశ విభజనకూ రెండు దేశాల సిద్ధాంతమే మూల సూత్రం.
1947 జూలై 18 న, బ్రిటిషు పార్లమెంటు భారత స్వాతంత్ర్య చట్టాన్ని ఆమోదించింది. విభజన కొరకు ఏర్పాట్లు చెయ్యడం, అనేక వందల సంఖ్యలో ఉన్న రాచరిక సంస్థానాలపై బ్రిటిషు పాలనను తొలగించడం, ఏ దేశంలో కలవాలో, లేదా స్వతంత్రంగా ఉండాలో నిర్ణయించుకునే అధికారాన్ని వాటికే వదిలెయ్యడం ఈ చట్టంలో ఉన్నాయి. కొత్త దేశాలకు అవసరమైన చట్టపరమైన చట్రాన్ని అందించడానికి భారత ప్రభుత్వ చట్టం 1935 ను అనుసరించారు.
1947 జూన్ 3 న, విభజన ప్రణాళికను కాంగ్రెసు వర్కింగ్ కమిటీ అంగీకరించింది. పంజాబ్ లో అల్లర్లు లేవు. కానీ ఉద్రిక్తత ఉంది. నెహ్రూ, పటేల్‌లు గాంధీని పక్కన పెట్టారు. అతడు మౌనదీక్ష చేపట్టాడు. మౌంట్ బాటన్ గాంధీని సందర్శించి, విభజనను మీరు వ్యతిరేకించరని ఆశిస్తున్నానని అనగా, దీనికి గాంధీ "నేను నిన్ను ఎప్పుడైనా వ్యతిరేకించానా?"అని సమాధానం రాసి చూపించాడు
బెంగాల్ ప్రావిన్స్ పశ్చిమ బెంగాల్ , తూర్పు బెంగాల్ అనే రెండు ప్రాంతాలుగా విభజించారు. 1955 లో తూర్పు బెంగాల్ పేరును తూర్పు పాకిస్తాన్ గా మార్చారు. ఆ తరువాత 1971 బంగ్లాదేశ్ విముక్తి యుద్ధం తరువాత బంగ్లాదేశ్ అనే స్వతంత్ర దేశంగా మారింది.
రెండు కొత్త దేశాలుగా బ్రిటిషు ఇండియా విభజన "3 జూన్ ప్లాన్" లేదా "మౌంట్ బాటెన్ ప్లాన్"గా పిలిచే దాని ప్రకారం జరిగింది. 1947 జూన్ 3 న మౌంట్ బాటన్ విలేకరుల సమావేశంలో దీనిని ప్రకటించాడు. స్వాతంత్ర్య తేదీ - 1947 ఆగస్టు 15 అని కూడా ప్రకటించాడు. ప్రణాళిక లోని ప్రధాన అంశాలు:
మత హింస బీహార్ , బెంగాల్‌లోని నోఖాలి , యునైటెడ్ ప్రావిన్స్‌లోని గర్హ్ముక్తేశ్వర్ లకూ వ్యాపించింది. 1947 మార్చిలో రావల్పిండిలో హిందువులపై దాడి చేసి, తరిమేసారు.
1947 ఆగస్టులో కొత్త దేశంగా ఏర్పడిన తరువాత, పాకిస్తాన్ ఐక్యరాజ్యసమితి సభ్యత్వం కోసం దరఖాస్తు చేసుకుంది, 1947 సెప్టెంబరు 30 న సర్వసభ్య సమావేశం దీన్ని అంగీకరించింది. 1945 నుండి భారతదేశం ఐక్యరాజ్యసమితి వ్యవస్థాపక సభ్యుడిగా ఉన్నందున డొమినియన్ ఆఫ్ ఇండియా ఆ సీటులోనే కొనసాగింది.
ఆ విధంగా ప్రత్యేక దేశం కోరిన ముస్లిం లీగ్ డిమాండ్లను అంగీకరించారు. ఐక్యతపై కాంగ్రెసు అభిప్రాయాన్ని కూడా అడగ్గా, అది పాకిస్తాన్‌ను వీలైనంత చిన్నదిగా చేసింది. మౌంట్ బాటెన్ సూత్రం భారతదేశాన్ని విభజించడం, అదే సమయంలో, గరిష్ఠ ఐక్యతను నిలుపుకోవడం.
విభజన సమయంలో పంజాబ్, బెంగాల్‌లో జరిగినట్లు గుజరాత్‌లో సామూహిక హింస జరగలేదు. పాకిస్తాన్‌కు వలస వచ్చిన వారిలో కేవలం 2.2% మంది మాత్రమే గుజరాత్, బొంబాయి నగరాలకు చెందినవారు, వారిలో 75% మంది తమ వ్యాపార ప్రయోజనాల రీత్యా కరాచీకి వెళ్లారు.
భారత రాజకీయ నాయకులు జూన్ 2 న ఈ ప్రణాళికను అంగీకరించారు. బ్రిటిషు స్వాధీనంలో లేని రాచరిక సంస్థానాలను ఏం చెయ్యాలో ఇది తేల్చలేకపోయింది, కాని స్వతంత్రంగా ఉండవద్దనీ, ఏదో ఒక దేశంలో చేరాలనీ జూన్ 3 న మౌంట్ బాటెన్ వారికి సలహా ఇచ్చాడు.
ముస్లిం మెజారిటీ జిల్లాలైన ముర్షిదాబాద్, మాల్డా లను భారతదేశానికి ఇచ్చారు. హిందూ మెజారిటీ జిల్లా ఖుల్నా, బౌద్ధ మెజారిటీ ఉన్న చిట్టగాంగ్ హిల్ ట్రాక్ట్స్‌ లను పాకిస్తాన్కు రాడ్క్లిఫ్ అవార్డు ద్వారా ఇచ్చారు.
నెల్లూరు వర్ధమాన సమాజ కార్యవర్గ సభ్యులుగా కవిత్రయ కవితా వైజయంతి, ఫిడేలు రాగాల డజన్, కయిత నా దయిత పుస్తకాల ప్రచురణలో సహకరించాడు. వర్ధమాన సమాజం నిర్వహించిన కవిత్రయ జయంతుల్లో పండితులు చేసిన ఉపన్యాసాలను కవిత్రయ కవితావైజయంతి పేరుతో పెన్నేపల్లి గోపాలకృష్ణ, కాళిదాసు పురుషోత్తం మరి ఇద్దరు మిత్రులతో కలిసి సహసంపాదకులుగా ఒక సంకలనం తయారు చేయగా, వర్ధమాన సమాజం ఈ గ్రంథాన్ని ప్రచురించింది. దుర్భా సుబ్రహ్మణ్యశర్మ రచనలను పురుషోత్తం, డాక్టర్ మాచవోలు శివరామప్రసాద్, పెన్నేపల్లి గోపాలకృష్ణతో కలిసి కావ్యపంచమి పేరుతో సంకలనంచేయగా, దుర్భా రామమూర్తి దాన్ని ప్రచురించారు.జూలియా థామస్ 1836-39నడుమ భారతదేశంనుంచి ఇంగ్లాండ్ కు రాసినలేఖలను తనపేరు లేకుండా 1836-39 అని ప్రచురించింది. రచయిత్రి పేరు అని తనపేరు బహిరంగం కానీయలేదు. పెన్నేపల్లి గోపాలకృష్ణ అజ్ఞాత రచయిత్రి కనుక తెలుగులో "ఆమె లేఖలు" అని నామకరణం చేశారు. తెలుగు అనువాదం: పెన్నేపల్లి గోపాలకృష్ణ, డాక్టర్ కాళిదాసు పురుషోత్తం, ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర కాంగ్రెస్, ఎమెస్కో సంయుక్త ప్రచురణ, మే, 2021.హైదరాబాద్.
గోపినాథుని వెంకయ్యశాస్త్రి అముద్రిత రచన మారుతీశతకం సంపాదించి, వెంకయ్యశాస్త్రి వసమశీయులు శ్రీనివాస మూర్తికి అందజేస్తే, ఆ శతకాన్ని ఆయన 1068లో దాన్ని అచ్చువేశాడు. 1988లో "గోపినాథుని వెంకయ్యశాస్త్రి జీవితం, సాహిత్యం" పుస్తకం రచించి, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానంవారి ఆర్థిక సహకారంతో ప్రచురించాడు. వీరేశలింగం పంతులు సమకాలికులు, పీపుల్స్ ఫ్రండ్ ఆంగ్ల వారపత్రికా సంపాదకులు దంపూరు నరసయ్యగారి జీవితం, కృషిమీద పరిశోధించి "ఇంగ్లిషు జర్నలిజంలొ తొలి తెలుగు వెలుగు దంపూరు నరసయ్య" పుస్తం రచించాడు. డాక్టర్ మాచవోలు శివరామప్రసాద్ సహ సంపాదకులుగా పూండ్ల రామకృష్ణయ్య సంపాదకత్వంలో వెలువడిన అముద్రిత గ్రంథ చింతామణి మాసపత్రిక లోని వ్యాసాలలో ఎంపికచేసిన వ్యాసాలతో "అలనాటి సాహిత్య విమర్శ" గ్రంథాన్ని తయారు చేశారు. దీన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ , వారు 2008లో ప్రచురించారు.
సాక్షి దినపత్రిక నెల్లూరు టాబ్లాయిడ్ లో 2009-10 సంవత్సరంలో 13 నెలలపాటు "పెన్న ముచ్చట్లు" పేరుతో నెల్లూరు జిల్లా చరిత్ర, సంస్కృతి, సాహిత్యం వంటి ఆంశాలమీద 62 వ్యాసాలు రాశాడు. ఇవి "పెన్న ముచ్పట్లు" పేరుతో పుస్తక రూపంలో వెలువడ్డాయి. మనసు ఫౌండేషన్ డాక్టర్ ఎం.వి.రాయుడు సహకారంతో ఆచార్య ఆర్.వి.యస్. సుందరం, పారా అశోక్.లు సహ సంపాదకులుగా ఆధునిక తెలుగుకవి పఠాభి "లభ్య సమగ్ర రచనల సంకల"నానికి సంపాదకులుగా వ్యవహరించాడు.ఈ గ్రంథాన్ని మనసు ఫౌండేషన్ 2019 ఫిబ్రవరి 19న పఠాభి శతజయంతి రోజు, నెల్లూరు టౌన్ హాల్ లో విడుదలచేసింది. 2019లోనే బంగోరె జాబులను "బంగోరె జాబులు" పేరుతో డాక్టర్ మాచవోలు శివరామప్రసాద్ తో కలిసి, పరిష్కరించి, ప్రచురించాడు. బంగోరె సాహిత్యకృషి, జీవితం గురించి ఈ పుస్తకం కొత్తవిషయాలను తెలియజేస్తుంది.
కాళిదాసు పురుషోత్తం పర్యవేక్షణలో అముద్రిత గ్రంథచింతామణి సంపాదకులు పూండ్ల రామకృష్ణయ్య మీద మాచవోలు శివరామప్రసాద్, అల్లం రాజయ్యగారి నవలలు, కథలమీద కుమారి ఉభయభారతి పరిశోధించి డాక్టరేట్ పట్టాలు పొందారు. జూలియా థామస్ అనే బ్రిటిష్ వనిత రాజమండ్రి నుంచి ఇంగ్లండ్ కు 27 లేఖలు రాసింది 1936-39 మధ్య. పెన్నేపల్లి గోపాలకృష్ణ ఈ లేఖలను అనువదిస్తూ అనువాదం పూర్తికాకుండానే మరణిస్తే, ఇతను ఆ ఆనువాదాన్ని "ఆమె లేఖలు" పేరుతో పూర్తి చేయగా ఎం.ఎస్.కో, ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర సభల సంఘం దాన్ని1920 లో ప్రచురించి వెలుగులోకి తెచ్చాయి . ప్రొఫెసర్ వకుళాభరణం ఈపుస్తకానికి ఉపోద్ఘాతం రాశారు.
నెల్లూరు మిత్రులు కొందరితో కమిటీగా ఏర్పడి 2014 సెప్టెంబర్ 21న గురజాడ జయంతిరోజు కన్యాశుల్కం పూర్తి నాటకాన్ని ఎనిమిది గంటల ప్రదర్శన నెల్లూరు కస్తూర్బా కళాక్షేత్రలో ఏర్పాటు చేసాడు. ఆచార్య ఆదిత్య ఈ కమిటీకి అధ్యక్షులుగా, చిరసాని కోటిరెడ్డి కోశాధికారిగా, చెలంచెర్ల భాస్కరరెడ్డి కార్యదర్శిగా, పురుషోత్తం సహ కార్యదర్శిగా వ్యవహరించారు. ప్రదర్శనకు నాలుగు లక్షల రూపాయలు ఖర్చు అయింది. విజయనగరం నుంచి కిశోర్ బృందం నాటకాన్ని ప్రదర్శించింది. అప్పటి జిల్లా కలెక్టర్ కూడా ఈ ప్రదర్శనకు సహాయం చేసాడు. నెల్లూరు జిల్లా చరిత్రలో ఈ ప్రదర్శన ఒక జ్ఙాపకంగా మిగిలిపోయింది.
మనసు ఫౌండేషన్ గుర్రం జాషువ సమగ్ర రచనల సంంకలనం తీసుకొని వచ్చిన సందర్భంలో మధ్రాసు, ఇతరచోట్ల గ్రంథాలయాలన్నీ శోధించి జాషువ గ్రంథాల తొలిముద్రణలు సేకరించి సహకరించాడు. ఈ సంపుటాన్ని హైదరాబాదులో ఏర్పాటు చేసిన సభలో శ్రీ కాళీపట్నం రామారావు మాస్టారు ఆవిష్కరించారు. ఈ ఆవిష్కరణ సభకు కాళిదాసు పురుషోత్తం అధ్యక్షత వహించాడు.
కావలి జవహర్ భారతి కళాశాల ప్రిన్సిపాల్ డాక్టర్ ఎం. పట్టాభిరామిరెడ్డి గారికి సహకరించి, ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర సభలు స్థాపించడంలో క్రియాశీలంగా పనిచేశాడు. తను ఈ సంస్థ స్థాపక సభ్యుడు కూడా. 1986 నుండి సభలకు హాజరువుతూ, పరిశోధన పత్రాలు సమర్పించాడు.
పెన్నేపల్లి గోపాలకృష్ణతో కలిసి గురజాడ అప్పారావు పంతులుగారి రాతప్రతులు, రికార్డు పరిశీలించి, గురజాడ సమగ్రరచనల "గురుజాడలు" సంకలనానికి కృషిచేశాడు. దీనికి డాక్టర్. ఎం.వి.రాయుడుతో పాటు సహసంపాదకుడుగా వ్యవహరించాడు. ఈ గ్రంథాన్ని మనసు ఫౌండేషన్ స్వచ్ఛందసంస్థ ప్రచు రించింది .
భారతి, ఉదయం, వార్త, ఆంధ్రప్రభ, ఆంధ్రజ్యోతి, సాక్షి, జమీన్ రైతు, యూత్ కాంగ్రెస్, మిసిమి, జనసాహితి, చైతన్య మానవి, అమ్మనుడి, గ్రంథాలయ సర్వస్వం వంటి పత్రికల్లో సాహిత్యం, సినిమా, యాత్రాచరిత్రలు మీద కాళిదాసు పురుషోత్తం రాసిన వ్యాసాలు,
ఫోటోగ్రఫీ, చరిత్ర, సినిమా, పర్యటనలు, గురజాడ అప్పారావు గారి రాతప్రతులు పరిశోధించడం తనకు ఇష్టమైన విషయాలు. నెల్లూరు కేమరా క్లబ్ కార్యదర్శిగా వ్యవహరించి, అఖిల భారత స్థాయిలో ఏర్పాటుచేశాడు.
జ్వరం అంటే శరీర ఉష్ణోగ్రత సాధారణం కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది.మనిషిలో సాధారణ శరీర ఉష్ణోగ్రత 97.5 నుండి 99.5 వరకు ఉంటుంది. ఇది ఉదయం తక్కువగా, సాయంత్రం ఎక్కువగా ఉంటుంది. వైద్యులు జ్వరాన్ని 100.4 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ, 99.6 నుండి 100.3 ఉష్ణోగ్రత ఉన్న వ్యక్తికి తక్కువ గా జ్వరం ఉంటుంది. కొన్ని సార్లు జ్వరాలు పిల్లలలో మూర్ఛలు కలిగిస్తాయి. జ్వరం సాధారణ ఉష్ణోగ్రత కంటే ఎక్కువ లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది. పిల్లలు, చిన్న పిల్లలను, వికలాంగుల కు జ్వరం వచ్చినపుడు జాగ్రత గా ఉండవలెను . జ్వరం అనేది అనారోగ్యం కాదు. శరీరంలో ఏదో సరిగ్గా లేదని ఇది ఒక లక్షణం. ఇది బాక్టీరియల్ లేదా వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్, అలెర్జీ , ఆహారం నుండి కావచ్చు
రోగ లక్షణం అనేది ఒక రోగి సాధారణ చర్య లేదా భావన నుండి గమనించబడిన ఒక తప్పిదం, ఇది రోగి అసాధారణ స్థితి యొక్క లేదా ఒక వ్యాధి యొక్క ఉనికిని ప్రతిబింబిస్తుంది. రోగలక్షణమును ఆంగ్లంలో సింప్టమ్ అంటారు. రోగ లక్షణమును రోగ గుణము, రోగ చిహ్నము, రోగ సూచిక అని కూడా అంటారు.కొన్ని రోగ లక్షణములను రోగి ముందుగా పసిగట్టగలుగుతాడు, అయితే దాని యొక్క తీవ్రతను సరిగా అంచనా వేయలేడు, అయితే అనుభవమున్న కొందరు రోగి లక్షణములను నిశితంగా పరిశీలించి అది ఎటువంటి రోగమో చెప్పగలుగుతారు.
భారత అంతరిక్ష ప్రయోగ కేంద్రంనుంచి గురువారం న సాయంత్రం పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ32 ద్వారా అంతరిక్షంలోకి పంపిన ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1ఎఫ్ ఉపగ్రహం కక్ష్యను బెంగళూరు సమీపంలోని ఉపగ్రహ నియంత్రణ కేంద్రం నుండి పెంచారు. ఈ ఉపగ్రహాన్ని గురువారం భూమికి అతిదగ్గరి కక్ష్యలో 280 కిలోమిటర్లు, భూమికి దూరపు కక్ష్య 20,600 కిలో మీటర్ల దూరంలో ప్రవేశపెట్టారు.ఈఈ కక్ష్యపరిధిలో ఉపగ్రహం ఒక పరిభ్రమణం చేయుటకు ఆరు గంటలు పడుతుంది.శుక్రవారం సాయంత్రం 4:16 గంటలకు ఉపగ్రహంలోని ద్రవ ఇంధన అపోజి మోటరును 20 నిమిషాలపాటు మండించి, ఉపగ్రహ భ్రమణ పెరోజి 280 కిలోమిటర్లు, అపోజి 36,000కిలోమీటర్ల మేరకు పెంచారు.ఈ స్థితిలో ఉపగ్రహ పరిభ్రమణకు/ప్రదక్షణకు 10 గంటల సమయం పడుతున్నది.శనివారం ఉదయం మరొకసారి ఉపగ్రహకక్ష్యను పెంచనున్నారు
ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1ఎఫ్ ఉపగ్రహాన్నిభారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ ఇస్రో తయారు చేసింది. ఈ ఉపగ్రహన్ని భారతీయ క్షేత్రీయ దిక్సూచి ఉపగ్రహవ్యవస్థ , నౌకయాన, విమానయాన నిర్వహణ, నౌకల యొక్క గమనాగమనమును పర్యవెక్షణ నిమిత్తం నిర్మించారు.అంతకు ముందుకూడా భారతీయ క్షేత్రీయ దిక్సూచి ఉపగ్రహవ్యవస్థ. నౌకయాన నిర్వహణ, నౌకల యొక్క గమనాగమనమును పర్యవేక్షణ నిమిత్తం ఇండియన్ రీజినల్ నావిగేసన్ శాటిలైట్ సిస్టం శ్రేణికి సంబంధించి ఐదు ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించారు.ఆ వరుసలో ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1ఎఫ్ ఆరవఉపగ్రహం.
ఉపగ్రహం రెండురకాల ఉపకరణాల సమూదాయాన్నికలిగిఉన్నది. అందులో ఒకటి దిక్సూచి సంబంధించింది. రెండవది రెంజింగ్ ఉపకరణాలు కలిగి ఉన్నాయి.నావిగేసన్ కు సంబంధించిన ఉపకరణాలు కలిగిన విభాగం ఓడల/నౌకల, విమాన తదితర యానాలకు సంబంధించిన దిక్సూచి సమాచారాన్ని వినియోగదారులకు పంపిణి చేస్తుంది.నావిగేసన్ కు సంబంధించిన ఉపకరణాలు 5- బ్యాండ్ , -బ్యాండ్ లో పనిచేయును. నావిగేసన్ కు సంబంధించిన ఉపకరణాలలో అత్యంత కచ్చితమైన సమయాన్ని చూపించు రుబీడియం పరమాణు గడియారం అమర్చబడినది.
రెంజింగ్ ఉపకరణాలభాగం -బ్యాండ్ ట్రాన్స్‌పాండరును కల్గి, ఉపగ్రహం యొక్క కచ్చితమైన రేంజి తెలుపుతుంది.ఇది భూమిపై దిశానిర్దేశం అందించగల ప్రాంత పరిధిని నిర్ధారిస్తుంది. లేజరు రెంజింగుకై కార్నర్ క్యూబ్ రెట్రోరేఫ్లేక్టరును ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1ఈలో పొందుపరచారు.ఉపగ్రహం రెండు వైపుల రెండు సౌరపలకలను అమర్చారు. ఇవి 1660 వ్యాట్ ల విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చెయ్యును. దీనికి 90 అంపియర్ అవర్ సామర్ధ్యమున్న లిథియం-అయాన్ బ్యాటరిని అనుసంధానించారు. ఉపగ్రహం 440 న్యూటను శక్తిగల అపోజి మోటరును, 22 న్యూటను శక్తిగల 12 త్రస్టరులను కలిగి ఉన్నది.
ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1ఎఫ్ ఉపగ్రహన్ని గురువారం,10.03.2016 న సాయంత్రం 4:01 గంటలకు పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ32 ఉపగ్రహ వాహకనౌక ద్వారా నింగిలోకి పంపారు.ఉపగ్రహ వాహకనౌక విజయవంతంగా ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1ఎఫ్ ఉపగ్రహన్ని నిర్దేషిత కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టినది.ఉపగ్రహన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని, నెల్లూరు జిల్లాలోఉన్న శ్రీహరికోటలో ఉన్నటువంటి సతిష్ ధవన్ అంతరిక్ష ప్రయోగ కెంద్రం లోని రెండవ ఉపగ్రహ ప్రయోగవేదిక నుండి ప్రయోగించారు.