polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
బాదం పాలు ఎంతో శ్రేష్ఠమైనవి బాదం పప్పు మంచి పోషకాహారం. మామూలుగా మనం తీసుకునే పాలతో పోలిస్తే ఇవి ఎంతో ఉత్తమమైనవి అని చెప్పవచ్చు. ఆవుపాలు తాగడానికి ఇష్టపడని పిల్లలకు బాదం పాలు పట్టవచ్చు. బాదం పప్పులో ఇనుము రాగి ఫాస్పరస్‌ వంటి ధాతువులు, విటమిన్‌ ‘బి’లు ఆల్మండ్స్‌లో ఎక్కువగా ఉంటాయి. వీటి రసాయనిక చర్యల వల్ల అధిక శక్తి లభిస్తుంది. రక్తకణాలు, హీమోగ్లోబిన్‌ సృష్టికి, గుండె, మెదడు, నాడులు, ఎముకలు, కాలేయం సక్రమంగా పనిచేయడానికి ఆల్మండ్‌లు ఎంతగానో తోడ్పడుతాయి. అవి కండరాలు బహుకాలం దృఢంగా, ఎక్కువ కాలం పనిచేసేందుకు ఇవి ఎంతగానో తోడ్పడుతాయి. బాదం పప్పును రోజూ కొద్దిగా నెత్తికి రాసుకుంటే జుట్టు రాలడం తగ్గిపోతుంది. చుండ్రు, వెండ్రుకలు ఊడటం వంటి వాటికి చక్కటి పరిష్కారం చూపుతుంది. ఎగ్జిమా వంటి చర్మం వ్యాధులకు అడవి బాదంపప్పు చాలా బాగా పనిచేస్తుంది. ఇందుకోసం బాదం ఆకులను తీసుకొని వాటిని చూర్ణం చేసి, నీటిలో పేస్ట్‌లాగా కలిపి ఎగ్జిమా ఉన్న ప్రాంతాల్లో రాస్తే సత్వర ఫలితం కనబడుతుంది. బాదం పేస్ట్‌తో, పాలను కలిపి రోజూ ముఖానికి రాసుకుంటే ముఖం కాంతి వంతంగా ఉంటుంది.
సుమారు నాలుగైదు కిలోల ద్రాక్ష ఎండబెడితే ఒక కిలో ఎండు ద్రాక్ష అవుతుంది. నేరుగా ఎండలో లేదా ఓవెన్ లేదా డీ హైడ్రైటర్ల ద్వారా పండ్లను ఎండబెడతారు. సి విటమిన్ తగ్గిపోకుండా నిమ్మ, నారింజ, ఫైనాపిల్ రసాలు, లేదా ఆస్కార్బిక్ ఆమ్లంలో ముంచి తీస్తారు. దీనివల్ల రంగు మారదు. ఆపై ఎండబెట్టి పాస్టరైజ్ చేసి నిల్వ చేస్తారు. అయతే, సంప్రదాయ పద్ధతుల్లో ఎండబెట్టినవే మంచివి. ఎండు ఖర్జురాలయితే నీళ్లలో నానబెట్టుకుని త్రాగుతారు. ఎండిన పండ్లలో ఔషధ గుణాలు మెండు. సహజమైన ఔషధాలు, శరీరానికి అవసరమైన ఖనిజాలు, విటమిన్లు, ఎంజైమ్‌లు సమృద్ధిగా ఉంటాయని ఆయుర్వేదం చెబుతోంది. జీర్ణశక్తిని పెంచడంతో బాటు రక్తాన్నీ శుద్ధి చేస్తాయి. అందుకే -ఏ ఎండు ఫలాలు‌నీ వదలోద్దు కొంచెం కొంచెంగా రోజు వారీగా తింటుండండి.
నేడు, ఎండిన పండ్ల వినియోగం విస్తృతంగా ఉంది. అమ్ముడవుతున్న ఎండిన పండ్లలో దాదాపు సగం ఎండుద్రాక్ష ఉన్నాయి, తరువాత ఖర్జూరాలు, రేగు పండ్లు, అత్తి పండ్లు, ఆప్రికాట్లు, పీచెస్, ఆపిల్స్, బేరి పండ్లు. ఆచార లేక సంప్రదాయ ఎండిన పండ్లకు సూచిక: ఎండలో లేదా వేడి గాలి సొరంగ డ్రైయర్స్ లో ఎండబెట్టిన పండ్లు. క్రాన్బెర్రీలు, బ్లూబెర్రీలు, చెర్రీలు, స్ట్రాబెర్రీలు, మామిడి వంటి అనేక పండ్లను ఎండబెట్టే ముందు తీపి ద్రావకంలో నానబెడతారు. తరచుగా రూపంలో తొక్క ఉన్నట్లుగా ఉండే బొప్పాయి, కివి పండు, పైనాపిల్ వంటి కొన్ని క్యాండీడ్ పండ్లను ఎండిన పండ్ల ఉత్పత్తులుగా అమ్ముతారు.
ద్రాక్ష పండ్లను ఎండబెట్టినప్పుడు, ఎండు ద్రాక్ష తయారవుతుంది. మంచి పోషకాహర విలువలు కలిగి ఉంటాయి. కొన్ని రకాల వ్యాధులు సోకినప్పుడు ఇవి ఉత్తమ ఆహారంగా ఉపయోగ పడుతాయి. అదేవిధంగా ఎండు ద్రాక్షను బాగా వేడి చేసిన నీళ్ళలో నానబెట్టి తర్వాత పిల్లలకు ఇస్తే వారిలో జీర్ణశక్తి బాగా వృద్ధి అవుతుంది. కాకపోతే నానబెట్టే ముందు వీటిని పొడిగా చేయాల్సి ఉంటుంది. దీనివల్ల పండ్లలోని రసం నీటిలో బాగా కలిసి పోయి పిల్లలకు పోషకాలు అందుతాయి. వీటిల్లో ఇనుము అధికంగా ఉండటం వల్ల రక్తంలోకి ఎటువంటి ఇబ్బంది లేకుండా త్వరగా చేరుతుంది. ఇవి రక్త హీనతకు మంచి మందుగా ఉపయోగపడతాయి.
ఎండిన పండు అనగా పండు, ఇది అత్యధికంగా అసలైన నీటిని సహజంగా సూర్యుని ఎండలో ఎండబెట్టడం ద్వారా, లేదా డిహైడ్రేటర్స్ లేదా ప్రత్యేక డ్రైయర్స్ ఉపయోగించడం ద్వారా తొలగించబడుతుంది. ఎండిన పండును ఆంగ్లంలో డ్రై ఫ్రూట్ అంటారు.
మెసొపొటేమియాలో క్రీస్తుపూర్వం నాలుగు వేల సంవత్సరాల కిందటే ఎండిన పండ్లను ఉపయోగించే సుదీర్ఘ సాంప్రదాయం ఉంది, ఎందుకంటే వీటి యొక్క తీపి రుచి, పోషక విలువలు, సుదీర్ఘ జీవితకాలం దృష్ట్యా ప్రాధాన్యతను ఇచ్చారు.
తాజా పండ్ల యొక్క పోషక విలువలను ఎండిన పండ్లు నిలుపుకోగలుగుతాయి. వివిధ ఎండిన పండ్ల యొక్క నిర్దిష్ట పోషక కంటెంట్ వాటి తాజా పండ్ల మాదిరి తన విధాన ప్రక్రియను ప్రతిబింబిస్తాయి. సాధారణంగా, అన్ని ఎండిన పండ్లు అవసరమైన పోషకాలను అందిస్తాయి, ఆరోగ్య సంరక్షక జీవక్రియాశీల పదార్ధముల యొక్క ఒక శ్రేణి, వీటిని తయారు చేసే విలువైన సాధనాలు ఆహారం నాణ్యత పెంచడానికి, దీర్ఘకాలిక వ్యాధుల యొక్క ప్రమాదాన్ని తగ్గించేందుకు సహాయ పడతాయి.
ఆరోగ్యానికి కాలవలసిన పోషకాహారం పుష్కలంగా ఎండు ఫలాలులో ఉన్నాయి. అవి చూడడానికి చిన్నవిగా ఉన్నా వాటికుండే శక్తి ఎక్కువ మొత్తంలో ఉంటాయి. ఇందులో ఖనిజలవణాలు, విటమిన్లు, ఎంజైములు స్రవించడానికి అవసరమైన వనరులు వీటిల్లో అధికం జీర్ణశక్తిని అధికం చేసి, రక్తాన్ని శుద్ధి చేస్తాయి. అంతే కాకుండా సహజంగా తీసుకున్నా ఆహారం ద్వారా సంభవించే అనారోగ్యాలకు కూడా ఈ పండ్లు మంచి మందులా ఉపయోగపడతాయి.
ప్రకృతి సిద్ధంగా లభించే గ్లూకోజ్‌ ఫ్రక్టోజ్‌లు వీటిలో ఉంటాయి. ఖర్జూరాలను మెత్తగా రుబ్బి నీళ్ళలో రాత్రంతా నానబెట్టిన తర్వాత వీటిల్లోని విత్తనాలను తొలగించి కనీసం వారానికి రెండు సార్లు తీసుకుంటే మంచి ఆరోగ్యం లభిస్తుంది.చిన్న ప్రేవుల్లో చోటు చేసుకోనే సమస్యలకు వీటివల్ల మంచి పరిష్కారం లభిస్తుంది.ఇందులో మంచి పోషకాహార విలువను కలిగిఉంటాయి.
శరీరానికి కావలసిన ప్రొటీన్లు ఇందులో అధికంగా ఉంటాయి. వీటిలో పొటాసియం, విటమిన్‌ బి, కూడా పుష్కలంగా ఉంటాయి. అంతేకాకుండా వీటిలో ఉండే అసంతృప్త కొవ్వు పదార్థం గుండె జబ్బులను నివారించే సామర్ధ్యాన్ని కలిగిఉంది. మెగ్నీషియం, ఫాస్ఫరస్‌, సెలీనియం, రాగి వంటివి తగిన పరిమాణంలో లభిస్తాయి.
1995 సంవత్సరం తన గురువుగారైన ఎల్. సత్యానందం దర్శవత్వంలోని ‘బొమ్మలాట’ నాటకంతో తన రంగస్థల నటజీవితాన్ని ప్రారంభించారు. ఈవిడ ప్రజా నాట్యమండలి బృదంతో కలిసి రైలుబండి, లెట్ ఇట్‌బి వేకస్ట్, గారడి లాంటి వీధి నాటికలలో శతాధిక ప్రదర్శనల్లో పాల్గొన్నారు. ఎయిడ్స్, పల్స్ పోలియో, మలేరియా లాంటి వాటిమీద ప్రజలకు అవగాహన కల్పించే వీధి నాటకాల్లో పాత్రధారణ గావించారు.
డిప్లమా ఇన్ యాక్టంగ్, డిప్లమా ఇన్ డైరెక్షన్ లో ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలో ప్రథమ శ్రేణిలో ఉత్తీర్ణులయ్యారు. నాగపూర్ వర్క్ షాప్ లో 60రోజులు, నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామాలో ఒక ఏడాదిపాటు శిక్షణ పొందారు. ఆకాశవాణి, దూరదర్శన్ కేంద్రాల ఆడిషన్ లో ‘బి’ హైగ్రేడ్ స్థానాన్ని పొందారు.
రావూజీ, మందులు, అత్తిలి కృష్ణారావు, చలసాని కృష్ణప్రసాద్, ప్రసాదమూర్తి ముదనూరి, కృష్ణచైతన్య, మిశ్రో, కె.ఎస్.టి. శాయి, కె.జి.ఆర్. గాంధి, నాయుడు గోపి లాంటి ప్రముఖ దర్శకుల నాటకాల్లో నటించి నటనలోని మెళకువలను నేర్చుకున్నారు.
రంగస్థల నటిగా దాదాపు 15 సంవత్సరాల అనుభవం గడించిన ఈవిడ పలు పరిషత్తులలో ఉత్తమ నటిగా, సహాయనటిగా, ప్రతినాయకిగా, శతాధిక బహుమతులను అందుకున్నారు. 2002లో కళాజగతి మాసపత్రికవారు కళాజగతి అవార్డును ప్రదానంచేశారు.
సైద్ధాంతిక భౌతిక, ఖగోళ శాస్త్ర, విశ్వసృష్టి శాస్త్రాలకు ఆయన సేవలందించాడు. మొదట్లో కేంబ్రిడ్జిలోని ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ థియరిటికల్‌ అస్ట్రానమీలో అధ్యాపకునిగా పనిచేసి, స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చి టాటా ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ ఫండమెంటల్‌ రీసెర్చ్‌ లో ప్రొఫెసరుగా పనిచేశాడు. ఆపై పుణె లోని ఇంటర్‌ యూనివర్శిటీ సెంటర్‌ ఫర్‌ అస్ట్రానమీ అండ్‌ అస్ట్రోఫిజిక్స్‌కు వ్యవస్థాపక డైరెక్టరుగా పనిచేశాడు. ప్రస్తుతం రిటైరయినా అక్కడే ఎమిరిటస్‌ ప్రొఫెసర్‌ హోదాలో పరిశోధనలు కొనసాగిస్తున్నాడు. ఈయన ఆధ్వర్యంలో హైదరాబాదులో జరిగిన పరిశోధనలో గ్రహాంతరాలకు చెందిన సూక్ష్మజీవులను కనుగొన్నారు.
గ్రహాంతరాల్లో జీవం ఉందనే ఆయన వాదనకు 2001 జనవరిలో భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ హైదరాబాద్‌లో జరిపిన ప్రయోగం బలం చేకూర్చింది. ఓ భారీ బెలూన్‌కు అనుసంధానించిన పేలోడ్‌ను భూమి ఉపరితలం నుంచి 41 కిలోమీటర్ల ఎత్తులోని వాతావరణం లోకి ప్రయోగించి అక్కడ సూక్ష్మజీవుల ఉనికిని గుర్తించాడు. భూమి నుంచి సూక్ష్మజీవులు ఇంత ఎత్తుకు వెళ్లలేవు కాబట్టి, ఇవి భూమికి సంబంధించినవి కావు. ఇతర గ్రహాలకు సంబంధించిన జీవులే అక్కడి వాతావరణంలో ఉన్నాయని నార్లికర్‌ అంచనా వేశాడు. ప్రాణికోటి అవతరణలో గొప్ప మలుపు తెచ్చిన ఈ ప్రయోగం అంగారకుడిపై జరుపుతున్న ప్రయోగాలకు నాంది పలికింది.
మహారాష్ట్రలోని కొల్హాపూర్‌లో 1938 జూలై 19న పుట్టిన జయంత్‌ నార్లికర్‌ చిన్నతనం నుంచే చురుకైన విద్యార్థిగా గుర్తింపు పొందాడు. తండ్రి బెనారస్‌ హిందూ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసరు. తల్లి సంస్కృత పండితురాలు. నార్లికర్ భార్య పేరు మంగళ నార్లికర్. ఆమె గణిత పరిశోధకురాలు, ప్రొఫెసరు. వారికి ముగ్గురు కుమార్తెలు - గీత, గిరిజ, లీలావతి.
బిగ్ బ్యాంగ్‌కు ప్రత్యామ్నాయ సిద్ధాంతాలను ప్రతిపాదించినందుకు నార్లికర్ పేరొందాడు. 1994–1997 కాలానికి ఇతడు ఇంటర్నేషనల్ ఏస్ట్రొనామికల్ యూనియన్ వారి కాస్మాలజీ కమిషన్‌కు అధ్యక్షుడిగా పనిచేసాడు. 41 కి.మీ. ఎత్తున స్ట్రాటోస్ఫియరు నుండి సేకరించిన నమూనాల నుండి సూక్ష్మ జీవులను పెంచిన అధ్యయనంలో నార్లికర్ పాల్గొన్నాడు.
నార్లికర్‌ జరిపిన ప్రయోగంలో కనుగొన్న సూక్ష్మజీవులో ఒక జాతికి తన గురువైన ఫ్రెడ్‌ హోయల్‌ పేరిట 'జనీబేక్టర్‌ హొయ్‌లీ' అని, మరో జాతికి ఇస్రో పేరిట 'బేసిల్లెస్‌ ఇస్రోనెన్‌సిస్‌' అని, మూడో జాతికి 'బేసిల్లస్‌ ఆర్యభట్ట' అని పేరు పెట్టాడు.
బెనారస్‌ విశ్వవిద్యాలయంలోనే బీఎస్సీ డిగ్రీ అందుకున్న జయంత్‌, కేంబ్రిడ్జి యూనివర్శిటీ నుంచి గణితంలో ఎంఏ చేశాడు. ప్రఖ్యాత ఖగోళ శాస్త్రవేత్త ఫ్రెడ్‌ హోయల్‌ పర్యవేక్షణలో పీహెచ్‌డీ సాధించాడు.
జయంత్ విష్ణు నార్లికర్ భారతీయ ఖగోళ భౌతిక శాస్త్రవేత్త. విశ్వంలో జీవుల ఉనికి అనే అంశంపై సాధికారికమైన పరిశోధనలు జరుపుతున్న శాస్త్రవేత్తల్లో జయంత్‌ నార్లికర్‌ ఒకడు.
సైన్స్‌ను సామాన్యుడికి చేరువ చేసేందుకు కృషి చేస్తున్న ఆయన ఇంగ్లీషు, మరాఠీ, హిందీ భాషల్లో సైన్స్‌కు సంబంధించిన అనేక కథలు, నవలలు, వ్యాసాలు రాశాడు.
"మహాశయ" అనే సంస్కృత ఆధ్యాత్మిక పదానికి అర్థం "విశాల మనస్తత్వం". ఈయన భారతీయ యోగులలో విలక్షణమైనవాడు. ఈయన గృహస్థుగా జీవిస్తూ, బ్రిటిష్ భారత ప్రభుత్వ మిలటరీ ఇంజనీరింగ్ విభాగానికి అకౌంటెంట్‌గా పనిచేస్తూ కుటుంబాన్ని పోషించాడు. లాహిరి తన కుటుంబంతో కలిసి ఆలయంలో లేదా ఆశ్రమంలో కాకుండా వారణాసిలో నివసించాడు. 19 వ శతాబ్దపు హిందూ మతవాదులలో గణనీయమైన ఖ్యాతిని పొందాడు.
1946 లో శ్రీ యుక్తేశ్వర్ గిరి శిష్యుడైన పరమహంస యోగానంద రాసిన పుస్తకం "ఒక యోగి ఆత్మ కథ" ద్వారా ఆయనకు పశ్చిమ దేశాలలో గుర్తింపు వచ్చింది. నానాటికీ ఉనికి కోల్పోతున్న క్రియా యోగా సాధనను ప్రపంచానికి తిరిగి పరిచయం చేయడానికి లాహిరి మహాశయుని మహావతార్ బాబాజీ ఎన్నుకున్నారని యోగానంద తన పుస్తకంలో రాశాడు. అందుకని, యోగానంద అతన్ని "యోగా అవతారం"గా భావించాడు. లాహిరి శిష్యులలో యోగానంద తల్లిదండ్రులతో పాటు యోగానంద సొంత గురువు కూడా ఉన్నారు. యోగానంద ఒక సంవత్సరము వయస్సుగల బాలుడిగా ఉన్నప్పుడు లాహిరి బాబా శిష్యులైన అతని తండ్రిగారు గురుదేవుల వద్దకు ఆశీర్వదము నిమిత్తం కుమారుడిని తీసుకొని వెళ్ళాడు. అప్పుడు లాహిరీ బాబా ఆ బాలుని తన ఒళ్ళో కూర్చోబెట్టుకొని "ఈ బాలుడు అనేక ఆత్మలను భగవంతుని దగ్గరకు తీసుకుని వెళ్ళే గురువు అవుతారని" జోస్యం చెప్పాడు.
ఆర్య మిషన్ సంస్థ ఇతర ఆధ్యాత్మిక పుస్తకాలతో పాటు, గీత యొక్క బెంగాలీ అనువాదంతో సహా భగవద్గీతపై లాహిరి వ్యాఖ్యానాలను ప్రచురించింది. లాహిరి స్వయంగా వేలాది చిన్న పుస్తకాలను భగవద్గీత నుండి కొన్ని భాగాలను చేర్చి, బెంగాలీ, హిందీ భాషలలో ముద్రించి ఉచితంగా పంపిణీ చేసాడు. ఆ సమయంలో ఇది అసాధారణమైన ఆలోచన. 1895 లో, అతను తన శిష్యులను పిలిచి అతను త్వరలోనే శరీరాన్ని విడిచిపెడతాడని వారిలో కొంతమందికి తెలియజేసాడు. అతను మరణించడానికి కొద్ది క్షణాలు ముందు, "నేను ఇంటికి వెళుతున్నాను. ఓదార్చండి; నేను మళ్ళీ లేస్తాను" అని అన్నాడు. తన శరీరాన్ని మూడు సార్లు త్రిప్పి ఉత్తరవైపుకు తిరిగి స్పృహతోనే శరీరాన్ని వదిలి మహాసమాధిలోకి వెళ్ళిపోయాడు. అతను 1895 సెప్టెంబరు 26న మరణించాడు. అతనిని వారణాశిలోని మణికర్ణికా ఘాట్ వద్ద బ్రాహ్మణ సంప్రదాయాలతో దహన సంస్కారాలు జరిపారు.
లాహిరీ మహాశయుడు ద్రోణగిరిలో 1861లో "రాయల్ ఇంజనీర్స్ అఫీస్"లో క్లర్కుగా పనిచేయుచూ ఉండగా అనుకోకుండా హిమాలయాల సమీపంలోని నైనిటాల్ దగ్గరలో రాణిఖేత్ కు బదిలీ అయినది. ఆ రకముగా అతను హిమాలయాల దగ్గరకు వెళ్ళాడు. ఒక రోజు, కొండలలో నడుస్తున్నప్పుడు, అతనికి ఒక స్వరం వినిపించింది. మరింత అధిరోహించిన తరువాత అతను తన గురు మహావతార్ బాబాజీని కలుసుకున్నాడు. బాబాజీ ఈయనకు క్రియాయోగా బోధించాడు. తన శేష జీవితాన్ని క్రియాయోగం వ్యాప్తికి కృషిచేయవలసినదిగా బాబాజీ లాహిరికి తెలిపాడు. లాహిరీ మహాశయులకు క్రియా యోగా పూర్తివిధానమును రోజుల తరబడి అభ్యసింపజేసిరి. ఆ తరువాత లాహిరీ మహాశయుడు అనేక రోజులు సమాధిస్థితిలో ఉండిపోయిరి. గత జన్మలోని ఆధ్యాత్మిక సాధన, గురు అనుగ్రహము వలన లాహిరి బాబా అతి తక్కువ వ్యవధిలోనే క్రియా యోగ సాధనలో ఉన్నతిని సాధించిరి.
అతను 1886లో అకౌంటెంట్ గా పదవీ విరమణ చేసేంత వరకు తన కుటుంబానికి పోషిస్తూ, క్రియా యోగా గురువుగా కొనసాగాడు. ఈ సమయంలో అతన్ని చూడటానికి ఎక్కువ మంది సందర్శకులు వచ్చేవారు. అతను ధ్యానం చేస్తున్న గదిని విడిచిపెట్టి తన దర్శనం కోరిన వారందరికీ అందుబాటులో ఉండేవాడు. లాహిరి బాబా తన శిష్యులకు ఈ లౌకిక ప్రపంచములో ఉంటూనే ఎలా క్రియాయోగ సధన చేయవచ్చునో నేర్పిరి. అతను తరచుగా శ్వాస కూడా ఆడని జాగ్రతావస్థలోకి వెళ్ళిపోయేవాడు. సంవత్సరాలుగా అతను తోటమాలి, పోస్ట్‌మెన్, రాజులు, మహారాజులు, సన్యాసులు, గృహస్థులు, నిమ్నకులస్థులుగా భావించేవారు, క్రైస్తవులు, ముస్లింలకు దీక్ష ఇచ్చాడు ఆ సమయంలో, కఠినమైన నియమాలు ఉన్న బ్రాహ్మణుడు అన్ని కులాల ప్రజలతో చాలా సన్నిహితంగా ఉండటం అసాధారణమైన విషయం.
బ్రిటిష్ పరిపాలనలో బెంగాల్ రాజ్యంలోని నాడియా జిల్లాకు చెందిన ఘుర్ణి గ్రామంలో ఒక బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో 1828 సెప్టెంబరు 30న గౌర్ మోహన్ లాహిరి, ముక్తాక్షి దంపతులకు చిన్న కుమారునిగా జన్మించాడు. ఆయన జన్మనామం శ్యామచరణ్ లాహిరి. అతని బాల్యంలోనే తల్లి మరణించింది. ఆమె శివుని భక్తురాలని తప్ప ఆమె గురించి ఏ సమాచారం తెలియదు. మూడు, నాలుగు సంవత్సరాల వయస్సులో, అతను తరచూ ధ్యానంలో కూర్చుని కనిపించేవాడు. ఈ ధ్యానంలో అతని శరీరం మెడ వరకు ఇసుకలో ఖననం చేయబడి ఉండేది. లాహిరికి ఐదు సంవత్సరాల వయసులో, తన కుటుంబానికి పూర్వీకుల నుండి సంక్రమించిన ఇల్లు వరదలో కొట్టుకు పోయింది, కాబట్టి అతని కుటుంబం వారణాసికి వెళ్లింది. అక్కడ అతను తన జీవితంలో ఎక్కువ భాగం గడిపాడు.
"మీరు ఎవరికీ చెందని వారు, మీకు ఎవరూ లేరని ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోండి. ఏదో ఒక రోజు మీరు అకస్మాత్తుగా ఈ ప్రపంచంలోని ప్రతిదాన్ని విడిచిపెట్టవలసి ఉంటుందని ఆలోచించండి.- కాబట్టి ఇప్పుడు దేవుని పరిచయాన్ని పొందండి. దేవుని దృష్టి బెలూన్లో రోజువారీ స్వారీ చేయడం ద్వారా రాబోయే జ్యోతిష్య ప్రయాణానికి మీరే సిద్ధం చేసుకోండి. మాయ ద్వారా మీకు మీరే మాంసం, ఎముకల కట్టగా భావిస్తున్నారు, ఇది ఉత్తమంగా కష్టాల గూడు. ప్రతి రకమైన కష్టాల నుండి విముక్తి లేని అనంతమైన సారాంశంగా మిమ్మల్ని మీరు త్వరగా చూడటానికి నిరంతరాయంగా ధ్యానం చేయండి. శరీరానికి ఖైదీగా ఉండడం మానేయండి; క్రియా యోగ రహస్య తాళపుచెవిని ఉపయోగించి, ఆత్మసాక్షాత్కారం పొందడం నేర్చుకోండి."
వెంటనే, లాహిరి మహాశయుడు వారణాసికి తిరిగి వచ్చాడు. అక్కడ అతను క్రియా యోగ మార్గాన్ని శిష్యులకు బోధించడం ప్రారంభించాడు. కాలక్రమేణా, లాహిరి నుండి క్రియా బోధనలను స్వీకరించడానికి ఎక్కువ మంది ప్రజలు తరలివచ్చారు. అతను అనేక అధ్యయన సమూహాలను నిర్వహించాడు. భగవద్గీతపై తన "గీతా సమావేశాలలో" క్రమం తప్పకుండా ఉపన్యాసాలు ఇచ్చాడు. కుల మూర్ఖత్వం చాలా బలంగా ఉన్న సమయంలో హిందువులు, ముస్లింలు, క్రైస్తవులతో సహా నమ్మకమున్న ప్రతీవారికి అతను క్రియా దీక్షను ఉచితంగా ఇచ్చాడు. అతను తన విద్యార్థులను వారి స్వంత విశ్వాస సిద్ధాంతాలకు కట్టుబడి ఉండమని ప్రోత్సహించాడు. వారు ఇప్పటికే అభ్యసిస్తున్న వాటికి క్రియా పద్ధతులను జోడించాడు.
క్రియా యోగ సాధనలో గురుశిష్యుల సంబంధము మధురమైనది. క్రియా యోగ సందర్భంలో గురు-శిష్యుల సంబంధం గురించి లాహిరి తరచుగా మాట్లాడేవారు. అనేక పర్యాయములు క్రియ అభ్యాసి గురు సాన్నిధ్యమునకు వచ్చుట వలననే సాధన రహస్యములు వాటి పరిష్కార మార్గములు లభించును. ప్రారంభములో గురువు స్వయముగా తన శిష్యుని స్థితిని అభివృద్ధి చేసి, ఉత్సాహవంతునిగా చేయుదురు. నెమ్మది నెమ్మదిగా తన ఉపదేశముతో తగిన ఉదాహరణములతో, శిష్యునకు సర్వము తెలియజేసి, సాధనలో పైకి తీసుకుని వచ్చెదరు. శిష్యుని యోగ్యత, పరిపక్వతను గుర్తించి శిష్యుడు గురువుతో సమానుడై నిర్భయుడు, స్వతంత్రుడు అయ్యేంతవరకు శిక్షణను ఇచ్చెదరు.
ఉన్నత స్థితికి చెందిన యోగులు కూడా లాహిరి బాబా దగ్గర దీక్ష తీసుకొనిరి. వారిలో కొందరు పంచానన్ భట్టాచార్య, స్వామి శ్రీయుక్తేశ్వర్, స్వామి ప్రణవానంద, భూపేంద్రనాథ్ సన్యాల్, దయాల్ మహరాజ్, రామగోపాల్. స్వామి కేశవానంద బ్రహ్మచారి, పరమహంస యోగానంద తల్లిదండ్రులు. అతని నుండి క్రియా యోగం తీసుకున్న వారిలో బెనారస్ కు చెందిన భాస్కరానంద సరస్వతి, డియోగర్ కు చెందిన బాలానంద బ్రహ్మచారి, బెనారస్ కు చెందిన మహారాజా ఈశ్వరి నారాయణ సింహా బహదూర్, అతని కుమారుడు కూడా ఉన్నారు.
అతను తన శిష్యులకు బోధించిన కేంద్ర ఆధ్యాత్మిక అభ్యాసం క్రియా యోగా. ఇది అభ్యాసకుడి ఆధ్యాత్మిక వృద్ధిని త్వరగా వేగవంతం చేసే అంతర్గత ప్రాణాయామ పద్ధతుల శ్రేణి. మతపరమైన నేపథ్యంతో సంబంధం లేకుండా నిజాయితీగా ఆకాంక్షించే వారందరికీ ఈ పద్ధతిని నేర్పించాడు. శిష్యులు తీసుకువచ్చే అనేక రకాల సమస్యలకు ప్రతిస్పందనగా, అతని సలహా ఒకే విధంగా ఉంటుంది - మరింత క్రియా యోగా సాధన చేయండి. క్రియా యోగా గురించి ఆయన ఇలా అన్నారు:
జ్యోతి ముద్ర అనే ఐదు భాగాలుగా విభజించిరి. చూచుటకు ఇవి పూర్ణయోగమునకు మారుపేరు. "యోగిరాజ లాహిరీ మహాశయులు" దృష్టిలో ఈ భాగములను పరిశీలించినచో జీవన బంధముల నుండి పూర్తిగా దాస్యవిముక్తులను చేయుటయే యోగము యొక్క లక్ష్యము. అందులకే లాహిరి దీనికి "క్రియా యోగము" అని నామకరణం చేసిరి.
"లాహిరి మహాశయుడు"గా ప్రసిద్ధి గాంచిన శ్యామ చరణ్ లాహిరి భారత యోగీశ్వరుడు, గురువు. మహావతార్ బాబాజీకి శిష్యుడు. ఆయనకు "యోగిరాజ్", "కాశీ బాబా" అనే పేర్లు కూడా ఉన్నాయి. ఆయన 1861లో మహావతార్ బాబాజీ నుండి యోగంలో ఒక భాగమైన క్రియా యోగాన్ని నేర్చుకున్నాడు. ఈయన యుక్తేశ్వర్ గిరి అనే యోగికి గురువు.
జీవిత చరిత్ర రచయిత, యోగాచార్య డాక్టర్ అశోక్ కుమార్ ఛటర్జీ తన "పురాణ పురుష" పుస్తకంలో, లాహిరి షిర్డీ సాయిబాబాను క్రియా యోగా దీక్ష ఇచ్చారని, లాహిరి రాసిన 26వ రహస్య డైరీలోని ఒక భాగం ఆధారంగా రాసాడు. క్రియా యోగా బోధనలను వ్యాప్తి చేయడానికి కోల్‌కతాలో ఒక సంస్థను ప్రారంభించడానికి తన శిష్యుడు పంచనన్ భట్టాచార్యకు అతను అనుమతి ఇచ్చాడు.
గురువు బోధించినట్లుగా క్రియను అభ్యసించడం ద్వారా వచ్చే సాక్షాత్కారాన్ని, గురు 'ప్రసారం' ద్వారా వచ్చే దయను అతను తరచుగా ప్రస్తావించేవాడు. తన సూచనలను పాటిస్తే గురు దయ దానంతట అదే వస్తుందని కూడా ఆయన బోధించాడు. అతను ధ్యానం చేసేటప్పుడు గురువును సంప్రదించమని సూచించాడు, అతని శారీరక రూపాన్ని చూడటం ఎల్లప్పుడూ అవసరం లేదని తెలియజేసాడు.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
నారాయణ గజపతిరాజుపురంలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల ఆనందపురంలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల సొంట్యాంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల పెందుర్తిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల సొంట్యాంలోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల పెందుర్తిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం భీమునిపట్నంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి.
ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
వెల్లంకిలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి ఆనందపురంలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల వేములవలసలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల భీమునిపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల గంభీరంలోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల విశాఖపట్నంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం భీమునిపట్నంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల బక్కన్నపాలెం లోనూ ఉన్నాయి.
2013 డెన్మార్క్లో నిర్వహించిన రెండవ కోపెన్ హగన్ అంతర్జాతీయ సైకత శిల్ప వేడుకల్లో అతడు 'గాండ్ ప్రైజ్' సాధించాడు. సోమవారం అతడీ పురస్కారం అందుకున్నాడు. 'చెట్లు పెంచండి, భూమిని కాపాడండి' అనే సందేశంతో అతడు రూపొందించిన 15 రంగుల సైకత కళారూపానికి ఈ అవార్డు దక్కింది. ఏడు రోజుల పాటు శ్రమించి అతడీ కళారూపం తయారు చేశాడు.
ఆయన సృజనాత్మక సైకత శిల్పాలకు జాతీయ, అంతర్జాతీయ అవార్డులెన్నింటినో గెలుచుకున్నాడు. అతి పొడవైన "శాంతాకాస్" ఇసుకతో చేసి ప్రపంచ రికార్డును సాధించాడు.సుదర్శన్ పట్నాయక్ రష్యాలో జరిగిన మొదటి మాస్కో అంతర్జాతీయ సైకత శిల్ప పోటీలో పాల్గొని "పీపుల్స్ చాయిస్" బహుమతిని పొందారు. ఆయన నేషనల్ అల్యూమినియం కంపెనీ ) కు భారత దేశ ప్రతినిధిగా వ్యవహరిస్తున్నారు.
"అంతర్జాతీయ సైకత ఛాంపియన్‌షిప్"లో "ప్రపంచ కవోష్ణత" ప్రమాదాల పై ప్రజలకు అవగాహన పెంచుటకు ఇసుకతో 15 అడుగుల గణేష్ సైకత శిల్పాన్ని తయారుచేశాడు. ఈ శిల్పాన్ని హిమాలయాలలోని గ్లేసియర్స్ కరిగి పోయి నీటి ప్రవాహం పెరిగిపోయి అందులో "గణేష్" ఒక ఓడలో ప్రయాణిస్తున్నట్లు సృష్టించాడు. ఇది గ్లోబల్ వార్మింగ్ ప్రభావాన్ని గూర్చి ప్రజలకు అర్థవంతంగా వివరించగలిగినది.
సుదర్శన్ పట్నాయక్ ఉద్దేశం ప్రకారం అనేక సైకత శిల్పాలను సృజనాత్మకంగానే కాకుండా ఒక సందేశాన్ని ప్రజలకు అందించాలనేదే.ఆయన దేశంలో అనేక ప్రాంతాలకు పర్యటించి సైకత శిల్పాలపై వర్క్ షాప్ లను శిక్షణను ప్రజలకందించాడు.ఆయన "ది గోల్డెన్ సేండ్ ఆర్ట్ ఇనిస్టిట్యూట్"ను భారత దేశంలో మొదటిసారి నెలకొల్పాడు.
ఆయన ఒక అద్భుత శిల్పి.శిలలను శిల్పాలుగా మార్చి గణతికెక్కిన ఎందరో శిల్పులకన్నా భిన్నంగా ఈయన సముద్రపు ఒడ్డును, ఇసుకను తన కళాత్మక ప్రతిభతో శిల్పాలుగా మార్చి.సందర్శకుల ప్రశంసలతో పాటు. భారత రాష్టప్రతి పురస్కారాన్ని కూడా అందుకున్న ప్రముఖ సైకత శిల్పి ప్రపంచ స్థాయి సైకత శిల్పాల ఛాంపియన్‌షిప్‌ పోటీల్లో భారత్‌ తరుపున ప్రాతినిధ్యం వహించిన ఘనత ఆయనకే దక్కింది. ఒక ప్రక్క దేశానికి కీర్తి ప్రతిష్ఠలు తెచ్చిపెట్టడంతో పాటు.సైకత శిల్పాల నిర్మాణంలో తనదైన ప్రత్యేక ముద్ర వేసుకున్న ఓ సృజనాత్మ కళాకారుడు
సుదర్శన్ పట్నాయిక్ ; జననం. 1977, ఏప్రిల్ 15) ప్రఖ్యాత సైకత శిల్పి. పట్నాయక్ ఒడిషా రాష్ట్రం లోని భువనేశ్వర్కు 60 కి.మీ దూరంలో గల పూరీ పట్టణంలో జన్మించాడు. ఆయన భారతదేశం లోని ప్రఖ్యాత సైకత శిల్పి. ఈ విద్యను తన సృజనాత్మకత నుపయోగించి స్వయంగా నేర్చుకున్నాడు. తన 7 సంవత్సరాల వయస్సు నుంచే సైకత శిల్పాలను చేయుట ప్రారంభించాడు. అతడు కొన్ని వందల సైకత శిల్పాలను సృష్టించాడు. ప్రస్తుతం ప్రజలు ఈ సైకత శిల్ప కళకు ఆకర్షితులవుతున్నారు.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు బెల్లంపల్లిలో ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల బెల్లంపల్లిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మంచిర్యాలలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల కరీంనగర్లోను, పాలీటెక్నిక్‌ బెల్లంపల్లిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల మంచిర్యాలలోనూ ఉన్నాయి.
బుధ కలన్ లో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఇది మండల కేంద్రమైన బెల్లంపల్లి నుండి 5 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
సూర్యుడు అస్తమిస్తోన్న సమయంలో స్నానం చేయాలి. పూజా మందిరాన్ని తూర్పు లేదా ఉత్తర దిక్కుకు ముఖం పెట్టి ఉండేలా ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. మందిరంలో శివుని విగ్రహాన్ని లేదా ఫొటోను ఉంచాలి. ఒకవేళ పరమేశ్వరుని ప్రతిమ లభించకపోతే తడిమట్టితో మహాశివుని రూపాన్ని రూపొందించుకుని శూలపాణయే నమః అనే మంత్రం ఉచ్చరిస్తూ ప్రతిష్ఠించాలి. శుద్ధోదకం, పుష్పాలు, గంధము, అక్షతలు మొదలైనవి సిద్ధంగా ఉంచుకోవాలి. మెడలో రుద్రాక్షమాల వేసుకుని నుదుట విభూతి దిద్దుకోవాలి. శివుని ప్రతిమకు ఎదురుగా కూర్చుని మమ శివ ప్రసాద ప్రాప్తి కామనయా ప్రదోష వ్రతాం గీభూతం శివ పూజనం కరిష్యే అని సంకల్పం చెప్పుకోవాలి.
త్రయోదశి వ్రతాన్ని ప్రదోష వ్రతం అని కూడా అంటారు. ఈవ్రతం ఆచరించడానికి హంగులు, ఆర్భాటాలూ ఏమీ అక్కర్లేదు. త్రయోదశి వ్రతం చాలా సులువు. ఫలితం గొప్పగా ఉంటుంది. అయితే ఇది సుదీర్ఘకాలంపాటు చేయాల్సిన వ్రతం. ప్రతినెలలో వచ్చే రెండు త్రయోదశుల్లోనూ. త్రయోదశి వ్రతం చేయాలి. అలా 11 సంవత్సరాల పాటు ఆచరించాలి. ఏదయినా ఆటంకం వచ్చి మధ్యలో చేయలేకపోతే ఉద్యాపన చేసి ప్రతిమను విసర్జించవచ్చు.
అన్ని పూజలు, వ్రతాల మాదిరిగా త్రయోదశి వ్రతాన్ని ఉదయం వేళ చేయరు. సూర్యాస్తమయం నుండి రాత్రి రెండు ఘడియల లోపు ఈ పూజ చేస్తారు. ఏ నెలలో అయినా త్రయోదశి నాడు ఈ వ్రతం చేసుకోవచ్చు. శుక్లపక్ష సోమవారం నాడు, లేదా బహుళపక్ష శనివారం నాడు త్రయోదశి కలసివచ్చినప్పుడు గనుక త్రయోదశి వ్రతం చేస్తే ఫలితం మరీ విశేషంగా ఉంటుంది.
త్రయోదశి వ్రతం చేసినట్లయితే మహాశివుడు ప్రసన్నం అవుతాడు. సకల సుఖాలు, సర్వ సంపదల కోసం ఈ వ్రతం చేస్తారు. ముఖ్యంగా అధికారం, హోదా కావాలనుకునేవారు త్రయోదశి వ్రతం ఆచరిస్తారు. ఈ వ్రతాన్ని నియమనిష్టలతో శ్రద్ధగా చేసినట్లయితే ధనధాన్యాలు, భోగభాగ్యాలు వేటికీ కొదవ ఉండదు.
త్రయోదశి వ్రతం శివుడు ప్రధాన దేవునిగా ఆచరించే వ్రతం. త్రయోదశి నాడు చేస్తారు కనుక త్రయోదశి వ్రతం అని, శివపూజ, రాత్రి భోజనం చేయడం వల్ల ప్రదోష వ్రతం అని అంటారు.