polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
గ్రామంలో త్రాగునీటి కోసం మాలకొండ మీద ఒక మంచి నీళ్ల ట్యాంకి, కందుల పురం గ్రామం సమీపంలో కొండ అనుకొని మంచి నీళ్ల ట్యాంకి ఉన్నాయి.
జర్మనీలోని హోనోవర్‌లో 1738 నవంబర్ 15 న జన్మించిన విలియం చిన్నప్పట్నించే వయోలిన్‌ వాయించడం నేర్చుకున్నాడు. తండ్రితో కొంతకాలం మిలటరీ బ్యాండ్‌లో పనిచేసి, తరువాత అన్నతో ఇంగ్లండ్‌ వెళ్లిపోయాడు. కొన్నేళ్లపాటు సంగీతం మీదనే ఆధారపడి బతికిన ఇతడు తరువాత ఖగోళశాస్త్రంపై ఆసక్తిని పెంచుకుని టెలిస్కోపులతో అంతరిక్ష పరిశీలన చేసేవాడు. అలా 1781లో యురేనస్‌ను కనుగొన్నాడు. ఆ ఏడాదే కోప్లీ అవార్డుతో పాటు, ఫెలో ఆఫ్‌ రాయల్‌ సొసైటీగా ఎంపికయ్యారు. 'సర్‌' బిరుదును కూడా పొందారు. అప్పటి చక్రవర్తి జార్జి3 ఆయన్ను 'రాజ ఖగోళ పరిశీలకుడి' గా నియమించాడు. కొద్దికాలానికే యురేనస్‌, శని, గురుగ్రహాల ఉపగ్రహాలను కూడా కనుగొన్నారు. చంద్రునిపై గల పర్వతాలను చూడడమే కాదు, వాటి ఎత్తును కూడా కనుగొన్నారు. ప్రతిష్ఠాత్మకమైన నైట్‌హుడ్‌ సహా అనేక పురస్కారాలు పొందిన ఆయన, 1822 ఆగష్టు 25న తన 84వ ఏట మరణించారు.
మొదట మిలటరీలోని బ్యాండు మేళంలో పనిచేసిన వ్యక్తి, తన పరిశోధనలతో ప్రపంచంలోని మేటి ఖగోళశాస్త్రవేత్తలలో ఒకరిగా ఎదిగారు. అతడే సర్‌ ఫ్రెడెరిక్‌ విలియం హెర్చెల్‌. తొమ్మిది గ్రహాలలో ఒకటైన యురేనస్‌తో పాటు దానికున్న రెండు ఉపగ్రహాలను, శని, గురు గ్రహాలకు చెందిన రెండేసి ఉపగ్రహాలను కనుక్కున్నారు. స్వయంగా రూపొందించుకున్న టెలిస్కోపులతోనే ఆయన నక్షత్రమండలాల ఆకారాలతో పాటు, విశ్వం స్వరూపాన్ని కూడా అంచనా వేయడం విశేషం. దాదాపు 2500 నక్షత్ర సముచ్ఛయా లను, వాటికి సంబంధించిన సిద్ధాంతాలను వెలువరించారు. సూర్యుని చలన మార్గాన్ని నిర్ధరించి, పరారుణ ఉష్ణతరంగాల ఉనికిని చెప్పినది కూడా ఆయనే. ఆయన సుమారు 400కు పైగా టెలిస్కోపులను తయారుచేశారు.
సర్‌ ఫ్రెడెరిక్‌ విలియం హెర్చెల్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త. ఈయన ఆధునిక పరికరాలు లేని కాలంలోనే అంతరిక్షంలోని అద్భుతాలను ఆవిష్కరించిన ఖగోళ శాస్త్రవేత్త సర్‌ ఫ్రెడెరిక్‌ విలియం హెర్చెల్‌. వరుణ గ్రహాన్ని కనుక్కొన్నారు)
వేసవికాలం వచ్చిందంటే చాలు. మండే ఎండలు, భరించలేని చెమట. ఇది అందరికీ తెలిసినదే. వేడిమి, చెమట. కొన్నిసార్లు ఇవే కాదు. చెమటకాయలూ మొదలవుతాయి. ఈ కాలంలో ఇది చాలామందిని బాధించే సమస్య. పిల్లల్లో మరీ ఎక్కువ. ఇదొక రకమైన చర్మవ్యాధి. వేడిగా ఉండే వాతావరణంలో ఈ సమస్య సర్వసాధారణం. పిల్లల్లో స్వేదగ్రంథులు పూర్తిగా రూపొందకపోవడంతో చిన్నారులలో ఇవి ఎక్కువ. వాటితో కలిగే చికాకూ ఎక్కువే. ఒక్కోసారి వాటిని భరించలేక చిదిపేస్తూ ఉంటారు. ఫలితంగా సమస్య తీవ్రమవుతుంది. శరీరంపై కాసే ఈ కాత. మనం కోరని కాత. కాయకముందే కోయాల్సిన కోత. ఈ కాతను రాల్చాలంటే కేవలం ప్రేమ మాత్రమే చాలదు. కాసిని జాగ్రత్తలు కూడా కావాలి.
చెమట లేదా స్వేదం చర్మం నుంచి ఉత్పత్తి అయ్యే ఒకరకమైన స్రావం. ఇది చర్మంలోని స్వేద గ్రంథుల నుంచి తయారవుతుంది. ఇది ముఖ్యంగా నీరు, వివిధ లవణాలతో కలిసి ఉంటుంది. స్వేదంలో కొద్దిగా యూరియా వంటి మలిన పదార్థాలుంటాయి. అయితే స్వేదానికి దుర్వాసన ఉండకపోయినా, చెమట పట్టడం వల్ల శరీరంపై అభివృద్ధి చెందే ప్రాపియోనీ బ్యాక్టీరియా పెరగడం వల్ల దుర్వాసన వస్తుంటుంది. . చెమట పట్టడం అనేది ఒక రకంగా శరీర ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించే విధానం. చెమట అధికమయినప్పుడు శరీరం మీద చెమటకాయలు ఏర్పడతాయి. వీటిని వైద్య పరిభాషలో ‘మిలీరియా రుబ్రా’ అంటారు.
చర్మంలో ఎక్రైన్ స్వెట్‌గ్లాండ్స్ అనే చెమట గ్రంథులు ఉంటాయి. ప్రతి గ్రంథికి ఎక్రైన్ అనే ఒక నాళం ఉంటుంది. మన చర్మంలో సహజంగా స్టెఫలోకాకస్ ఎపిడెర్మిడిస్ అనే బ్యాక్టీరియా ఎప్పుడూ ఉంటుంది. ఈ బ్యాక్టీరియా వల్ల, మృత చర్మ కణాల వల్ల స్వేద రంధ్రాలు మూసుకుపోతాయి. స్వెట్ డక్ట్‌ కు అడ్డుపడి, చెమటకాయలలాగ తయారవుతుంది. ఒక్కోసారి ఈ చెమటకాయలలో చీము కూడా చేరుతుంది. దీనిని‘మిలీరియా పస్టులోసా అంటారు.
ఇవి పెద్దవాళ్ల కంటే పిల్లలకే ఎక్కువగా వస్తాయి. పుట్టిన బిడ్డ నుంచి సంవత్సరం లోపు వయసున్న పిల్లలలో అప్పుడే ఈ చెమటకాయల సమస్య ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే చిన్న పిల్లలో ఈ స్వేదనాళం పూర్తిస్థాయిలో పనిచేయదు. అంటే అప్పటికి పూర్తిగా అభివృద్ధిచెందదు. అందువల్ల చెమట పట్టినప్పుడు, ఈ నాళిక త్వరగా పగిలినట్టు అయి, చెమట కాయలు వస్తాయి. ఇవి క్రింది కారణాల వల్ల వస్తాయి.
ఈ చెమటకాయలను నిర్లక్ష్యం చేస్తే, ఇవి పెద్ద పెద్ద గడ్డలుగా మారే అవకాశం లేకపోలేదు. దీన్ని పెరిపొరైటిస్ స్టెఫిలోజిన్స్ అంటారు. సాధారణంగా చెమటకాయలు వచ్చినచోట చెమట పట్టడం తగ్గిపోతుంది. ఒక్కొక్కసారి చెమట పూర్తిగా ఆగిపోతుంది. ఎందుకంటే పగిలినట్టుగా అయిన స్వేద నాళిక ) పూర్తి స్థాయిలో అభివృద్ధి చెందడానికి కొద్దిరోజులు పడుతుంది. చెమట పట్టకుండా ఆగిపోవడానికి ఇదే కారణం.
చికాకు రెట్టింపు అవుతుంది. అంతేకాక ఏ పని చేయాలన్నా ఇబ్బందికరంగా ఉంటుంది. అందుకే తగు జాగ్రత్తలు తీసుకుని ఈ సమస్యను ముందుగానే నివారించుకోవడానికి ప్రయత్నించాలి. ఎన్ని చేసినప్పటికీ చెమటకాయలు ఎక్కువ బాధిస్తుంటే మాత్రం చర్మవ్యాధుల నిపుణుడిని సంప్రదించడం మంచిది.
ప్రథమంలో బృంద సభ్యుల అకారాల ననుసరించి, పాత్రలను ఎంపిక చేస్తారు. తరువాత వేషధారణ లేకుండనే ప్రతి పాత్రకూ పాటను నేర్పుతాడు. ప్రతి పాత్ర ధారికీ క్షుణ్ణంగ్తా పాట
వచ్చి తీరాలి. ఈ విధంగా ఒక మాసం రోజులు గురువు బృంద సభ్యులతో రామాయణం శిక్షణ ఇస్తాడు. అభ్యాసం అయిన తరువాత రామ పట్టాభిషేకం వుంటుంది. ముఖ్యంగా సీతారామ పాత్రలు ధరించే వారు. ధనవంతుల ఇళ్ళలో చీరలు, పంచెలు, నగలు సంపాదించి వేషధారణను సమకూర్చు కుంటారు. విశాలమైన స్థలంలో రామాయణానికి సంబంధించిన సన్నివేశాల ననుసరించి సినిమా సెట్సు మాదిరి, రావణాసురుని లంక, అయోధ్య, కిష్కింద, ఇలా వేరు వేరు భాగాలను కట్టెలతో మంచెల్లాగా నిర్మిస్తారు.
ఊరు బయట విశాలమైన స్థలంలో ఒక కర్ర పాతి, దానికి జండాలు కట్టి, చిరుతలు పట్టుకుని, కాళ్ళకు గజ్జెలు కట్టుకుని పాట పాడుతూ నృత్యం చేస్తారు. నిజానికి ఇది మన కోలాటం లాంటిదే అయితే వీరు ముఖ్యంగా కోలాటం పాటల కంటే చిరుతలతో నృత్యం చేస్తూ రామాయణ భారత కథలను తీసుకుని బృంద సభ్యులే పాత్రలుగా వ్యవహరించుట వలన దీనికి చిరుతల రామాయణం అనే ఈ పేరు వచ్చింది.
చిరుతల రామాయణం తెలంగాణా ప్రాంతంలో చాలా వ్వాప్తిలో ఉంది. ముఖ్యంగా కరీంనగర్ జిల్లాలో చిరుతల రామాయణం అతి ప్రాచీన కళారూపం. పల్లెల్లోని శ్రామిక యువకులు ముప్పై నలబై మంది కలిసి వేసవి కాలంలో ఒక గురువును నియమించుకుని చిరుతల రామాయణాన్ని నేర్చుకుంటారు.
ఆంధ్ర దేశంలోనూ, రాయలసీమ లోనూ, తెలంగాణాలోనూ, కర్నాటక లోనూ కరగ అనే పేరుతోనూ తమిళంలో కరగం అనే పేరు తోనూ, ఇతర ఆంధ్ర ప్రాంతాలలో గరికె, గరిక, గరిగ,గరిగె అనే పేర్లు తోనూ ప్రచారంలో వుంది. ఈ గరగ నృత్యాన్ని నృత్యకారులెంత నేర్పుగా ప్రదర్శిస్తారో ఆ నేర్పుకు తగిన లయబద్ధ సహకారం డప్పులు వాయించే వారు అందిస్తూ వుంటారు. ఈ రెండు సమిష్టి కలయికల తోనూ ఈ గరగ నృత్యం ఎంత గానో శోభిల్లుతుంది. ఈ గరగలను సేవించడం ద్వారా ఆమ్మవారిని సేవించినట్లే భావింప బడుతుంది. గరిక అంటే కుండ అని అర్థం. ద్రౌపది తన వివాహ సమయంలో అనందావేశంతో ప్రక్క నున్న కలశాన్ని నెత్తిన పెట్టుకుని చిందులు వేసిందనీ, ఆ విధంగా అది పవిత్రం పొందిందనీ తెలుగు విశ్వవిద్యాలం జానపద కళల విభాగపు లెక్చరర్ డా: బిట్టు వెంకటేశ్వర్లు గారు అంటున్నారు. ఈ నాటికీ వివాహ సమయంలో అన్ని ప్రాంతాలలోనూ గరికె ముంత, గరిగె బుడ్డి ముంత, పెండ్లి సమయాలలో కుమ్మరి వారు అలివేణి కుండలతో పాటు ఈ కరికె ముంతను కూడ అందంగా రంగులతో చిత్రిస్తారు. దీనిని ఎంతో పవిత్రంగా చూస్తారు. గరికె ముంత లేకుండా వివాహం జరపరు. ఆ ముంతతో పూజా విధాన ముగింపుతో దానిని తాకించి, మంత్రాలు చదువుతారు.
ప్రత్యేకించి ఈ గరగ నృత్యాన్ని వృత్తిగా స్వీకరించి, అందుకే అంకితమైన వారిని ఆసాదులంటారు. పెల్లెల ద్వారా ప్రచారం పొందిన నృత్యాలకు జానపద నృత్యాలని పిలవబడటం మూలాన ఈ గరగ నృత్యాలను కూడా జానపద కళలలో ఒక కళగా భావించవచ్చు. ఈ కళకు అంకితమైన ఈ ఆసాదు లనబడే వారు కూడా వృత్తి కళాకారులకు చెందిన వారై యున్నారు. తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో వీరి సంఖ్య దాదాపు అయిదు వందలు. ఈ జిల్లాలలో గరగ నృత్యాల ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్న కొన్ని గ్రామాల్లో వున్న గ్రామదేవతలు పెద్దాపౌరం మరిడమ్మ, కాండ్రికోననూకాలమ్మ, రాజమండ్రి సోములమ్మ, రాజానగరం ముత్యాలమ్మ , ఠాణేలంక బులుసమ్మా', గోకవరం గుబ్బాలమ్మ , మారేడుమల్లి గంగాలమ్మ , బమ్మంగి పేరంటాలమ్మా', మల్లిపాల శిగరమ్మ ., దేవీపటం గడి పోచమ్మ , తుని తలుపలమ్మ , కొత్తపల్లి నూకాలమ్మ, ప్రసిద్ధం.
అమ్మ విగ్రహాన్ని అలంకరించినట్లుగానే, చీర, గాజులు, పసుపు కుంకుమలతో ఈ గరగలను కూడా అలంకరించి, ఒక పూజ్య భావాన్ని కలిగింప చేస్తారు. కొన్ని కొన్ని గ్రామాలలో, తీర్థ మహోత్సవాలలో జాతర జరుపుతూ మరలా పంట జారగా సంవత్సరానికి రెండు జాతరలు జరుపుకుంటారు. వీటి ముఖ్యోద్దేశం గ్రామ ప్రజలు సుఖ సంతోషాలకు, ఆరిష్ట నివారణకు, పిశాచ భయ విధ్వంస నానికి ముఖ్యంగా గ్రామ సంరక్షణకూ గ్రామ దేవతలే మూలమని, గర్భగుడిలోని అమ్మవారి మూల విరాట్టుకు ప్రతి రూపంగా ఈ గరగలను మాత్రమే బయటకు తెచ్చి తీర్థ జాతరలలో వినియోగించడం, ఈ గరగ దర్శనంతో అమ్మవారి దర్శన భాగ్యం కలిగినట్లు భావించడం ఒక నిత్య సత్యమైంది.
అమాలపురం తాలూకా కోనసీమ ప్రాంతంలో ఈ మాదిరి దేవతలు గరగ నృత్యాల ప్రాముఖ్యంతో వున్న గ్రామాలు దాదాపు 35 వరకూ వున్నాయి. ఒరిస్సాకు చెందిన రాయగడ మజ్జి గౌరమ్మ ఉత్సవంలో కూడ ఈ గరగ నృత్య ప్రాముఖ్యత వుంది. అగ్ని గుండాలను తొక్కడం ద్వారా ఒక ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంది. ఇంకా ఉభయ గోదావరి జిల్లాలలో, మరింకెన్నో గ్రామాలలో ఈ గరగ నృత్యాలు ప్రసిద్ధి చెందాయని పెంజర్ల వేంకటేశ్వర రావు గారు వివరిస్తున్నారు. గ్రామదేవతలను నమ్ముకుని, అమ్మవారికి అంకితమై, గరగ నృత్యమే జీవనాథారంగా పేర్కొన బడిన ఆసాదులు వృత్తి కళాకారులనడంలో ఎంత మాత్రం అతిశయోక్తి లేదు.
ఆయా సమయాలలో గర్భగుడి నుండి బయటకు తీసుకు వచ్చిన గరగలు ఆసాదుల శిరములనలంకరించి లయబద్ధమైన డప్పుల వాయిద్యాల మధ్య తాళాని కనుగుణ్య మైన నృత్యంతో పురవీధులలో ఊరేగుతూ తమతమ ప్రదేశాలకు రాగానే ఆసాదుల కాళ్ళకు బిందెడు నీళ్ళు అభిషేకంతో, ఫల వుష్పాలతో పాటు, చీరలూ గాజులూ, పశుపు కుంకమలను సమర్పించు కుని అమ్మవారి సేవకు అంకితమౌతారు భక్తులు.
సంజయుడు కురు పాండవుల్లోని ఇరుపక్షాల బలాలు బలహీనతలు సమగ్రంగా తెలిసినవాడు. కనుకనే రాయబారానికి ధృతరాష్ట్రుడు పంపినపుడు పాండవుల దగ్గర సంజయుడు వారి బుద్ధి వైశిష్ట్యాన్ని పొగిడాడు. లోకంలో ఎవరైనా పొగడ్తల కు లోబడేవాళ్లే. అది ఎంతవరకు అన్నది వారి వ్యక్తిత్వాన్ని బట్టి ఉంటుంది.కానీ కాసేపైనా ఆ మత్తులో ఉంటారు. అందుకే సంజయుడు కౌరవులు చేసింది చేస్తున్నది ఇప్పుడు చేయబోయేది అధర్మమని తెలిసినప్పటికీ తాను చెప్పేది సరియైనది కాదు అని తెలిసినా కూడా ధర్మరాజుని నీవు పుణ్యశాలివీ నీవు రక్తపుటేరులతో పండిన అన్నాన్ని తినలేవు ఐనా నీకు పరమశివుని దగ్గర అస్త్రాలను గైకొన్న వీరాధివీరులైన తమ్ములున్నారు అనీ సామంతో లొంగదీసుకునే ప్రయత్నం చేసాడు.
రామాయణంలో విభీషణుడు కూడా రావణునికి బుద్ది మాటలు చెప్పాడు. రావణుడు వినకపోతే అక్కడనుండి రాముని దగ్గరకు వెళ్ళిపోయాడు. అలాగే భారతంలో తాము చేస్తున్నది అధర్మమని భీష్మాది వీరులకి తెలుసు.అసలు అధర్మాచరణకు మూలకొమ్మయైన ధృతరాష్ట్రునికీ తెలుసు. కానీ ఎంత తెలిసున్ననూ వారు పుత్ర వ్యామోహంతోనో ప్రతిజ్ఞబంధంతోనో స్వధర్మాచరణ అనే ముడితో చాలామంది అధర్మపక్షంలోనే ఉండిపోయారు.కానీ ఎక్కడైనా సరే ఏ అవస్థ లోనైనా సరే ధర్మాన్ని విజయలక్ష్మి వరిస్తుందనేది నిక్కం.
మహాభారత యుద్ధ సమయంలో కన్నులు లేని కౌరవరాజు ధృతరాష్ట్రునికి తన దివ్యదృష్టి ద్వారా సంజయుడు వివరించి చెబుతాడు. యుద్ధంలో ఒక్కో రోజు ధృతరాష్ట్రునికి తన నూరుగురు కుమారులు భీముని చేతిలో ఎలా చనిపోయారో ఆయనకు వివరించాల్సి వస్తుంది. ఈ కష్ట సమయంలో సంజయుడే ధృతరాష్ట్రునికి సాంత్వన చేకూరుస్తాడు. సంజయుడికి ధృతరాష్ట్రుని మీద ఎంత భక్తి ఉన్నా యుద్ధంలో జరిగే భీభత్సాన్ని మాత్రం ఉన్నదున్నట్టుగా వివరించాడు. ఈ వరం వ్యాసుడు అనుగ్రహిస్తాడు.
ఇది రాజనీతి అది సరికాకపోయినా దానిలో అసత్యం లేదు అదే సమయంలో కౌరవుల్లో మహాభయాంకరులైన యుద్ధ పిపాసులైన భీష్మ ద్రోణ కృపాచార్యులతో పాటుగా దుశ్శాసనాది వీరులు మహా పరాక్రమవంతులైన వారి సంతానం ఉన్నారని చెప్పి వారిని ఎదిరించటానికి పరమశివుడు కూడా సంశయిస్తాడని అంటాడు.
అంటే మీరు ఉత్తములని చెప్తూనే మీ ఎదుటివారు సైతం సామాన్యులు కారు, వారిని జయించడానికి ఎవరైనా వెనుకంజ వేస్తారనే విషయాన్ని వెల్లడిస్తాడు.
సంజయుడు హిందూ పురాణమైన మహాభారతంలో ఒక పాత్ర. ధృతరాష్ట్రుని కొలువులో సలహాదారు, ఆయనకు రథసారథి. కురుక్షేత్రంలో ప్రాణాలతో మిగిలినవాళ్ళలో ఇతనొకడు. ధృతరాష్ట్ర దంపతులకు సేవలు చేసాడు. చేదోడు వాదోడుగా వున్నాడు. పాండవుల అజ్ఞాత వాసం ముగిసిన సందర్భంలో ధృతరాష్ట్రుని తరుపున రాయబారిగా వెళ్ళాడు. యుద్ధము వద్దని మంచి మాటలతో ఒప్పించాలని చూసాడు.
కొడుకుల్ని కోల్పోయిన తరువాత గాంధారి ధృతరాష్ట్రుల వెంట అడవికి వెళ్ళాడు. ఆలనపాలనా చూసాడు. అయితే ఒకరోజు అడవిని కార్చిచ్చు కాల్చేస్తున్న సమయంలో గాంధారీ ధృతరాష్ట్రుని బలవంతంతో ప్రమాదం నుండి తప్పించుకొని వేరే దారిన వెళ్ళి చివరకు హిమాలయాలకు చేరుకున్నాడు.
ఎన్ని ప్రతికూల పరిస్థితులు చుట్టుముట్టినా ధర్మం తప్పకుండా పనులు చేస్తూ అసత్యాన్ని పలకకుండా ఉండడమే నేర్పరితనం. ఆ నేర్పరితనంలో దిట్ట సంజయుడు.
మహాభారతం లో అధర్మ పక్షంలో ఉంటూ తమ పక్షం వారు అధర్మం చేస్తున్నారని అందువల్ల వినాశనం తప్పదని తమవారికే చెప్పగలిగిన ధైర్యశాలి సంజయుడు.
వైదుషీ భూషణా!" మకుటంతో వైరాగ్య శతకాన్ని రాశాడు. ఎలకూచి బాలసరస్వతి రాసిన చివరి గ్రంథం కూడా ఇదేనని పండితుల అభిప్రాయం. ఈ అనువాదానికి ఆనందించిన సురభి మాధవరాయలు ఎలకూచి బాలసరస్వతికి రెండువేల దీనారాలు ఇచ్చి సత్కరించాడు ఈ విధంగా జటప్రోలు సంస్థానానికి బాలసరస్వతి గౌరవాన్ని చేకూర్చితే, బాలసరస్వతికీ జటప్రోలు సంస్థానం గౌరవాన్ని చేకూర్చింది.
ఎలకూచి బాలసరస్వతి జన్మతః పాలమూరు జిల్లా వాడు కాకపోయినా, కాకలుదీరిన కవిగా ఘనతికెక్కినది మాత్రం పాలమూరు జిల్లాకు చెందిన జటప్రోలు సంస్థానములోనే. నెల్లూరు జిల్లా పొదిలి తాలుకాలోని ఎడవిల్లి అగ్రహారం వీరి జన్మస్థానం. ఇతడు సా.శ. పదునారవ శతాబ్దము చివరను పదునేడు పుర్వార్థమున ఉండినట్లు చారిత్రక ఆధారములున్నవి. వీరు కొంత కాలం విజయనగరంలో గడిపారు. తరువాత తెలంగాణలోని పర్తియాల సంస్థానానికి చేరుకొని రాజా జూపల్లి వెంకటాద్రి దగ్గర కొంత కాలం పనిచేసి, సురభి ముమ్మడి మల్లానాయుడి కాలంలో జటప్రోలు సంస్థానానికి చేరుకోని వారి కుమారుడైన సురభి మాధవరాయల ఆస్థాన కవిగా పనిచేస్తూ అక్కడే స్థిరపడిపోయాడు.
బాల సరస్వతి రచనలలో యాదవ రాఘవ పాండవీయము తెనుగు లోని త్ర్యర్థి కావ్యములలో కెల్ల మొదటిది. అతని రంగ కౌముది యప్పుడప్పుడే వెలువడుచున్న యక్షగానములతో నొకటియై నాటక ముల కుప లక్షణగ నున్నది. ఆయన ఆంధ్ర శబ్ద చింతామణిని తెలుగు వివరణమును గూడా రచించెను. వీనిని బట్టి చూడ అతనీ ప్రబంధ, ద్వ్యర్థి కావ్య, కావ్యాలంకార సంగ్రహములను రచించిన భట్టుమూర్తితో సరిపోల్చ వచ్చును.
ఇతనికి మహోపాధ్యాయ బిరుదము ఉంది. అందువల్ల ఇతడు కవిగా కాక ఎక్కువ పండుతుడని ప్రసిద్ధికెక్కినాడు. యితడు శతాగ్ర ప్రబంధ కర్త యగుటచే నితడు సంస్కృతాంధ్ర ములందు రెండిట ఉద్దండుడని తెలియుచున్నది. ఈయన తాను రచించిన యాదవ రాఘవ పాండవీయమను త్ర్యర్థికావ్యమున స్వవిషయము నిట్లు వర్ణించి కొని యున్నాడు.
ఈయన కృష్ణా మండల నివాసి. జటప్రోలు సంస్థానాశ్రయుడు. తన త్రిశతిని ఆ సంస్థానా ధీశ్వరుడు సురభిమల్ల భూపాలుని పేర రచించి యాయనచే రెండు వేల దీనారముల బహుకరణ మందెనని ప్రసిద్ధి. కృతి పతి వంశజులగు శ్రీ సురభి రాజా వేంకట లక్ష్మారావు బహదురు వారు యిదివరలో నీ మల్ల భూపాలీయమును ప్రకటించుయున్నారు.
అని వ్యాసికొని యున్నాడు. కాని సుభాషిత త్రిశతి కాంధ్రానువాదమగు మల్లభూపాలీయమున కవతారికా పద్యములు లభింపమిచే నందేమి వ్రాసికొనియున్నాడో తెలియరాదు.
పుస్తకంలో విషయం ఎంత బాగున్నా అది చదివితే గాని తెలియదు. అందుచేత పుస్తకానికి అందమైన ముఖ చిత్రం, అవగాహన పెంచే పేరు వుండాలని గ్రహించారు రాజేశ్వరావు గారు. పరుచూరి రాజారాం అనే ఒక రచయిత చాలా కాలం క్రితం ఒక పుస్తకాన్ని అచ్చు వేయించారు. అందులోని విషయం మన శరీరంలోవి అవయవాలు తమ కథను చెప్తున్నట్టుగా సాగు తుంది కథ. ఆ పుస్తకానికి రచయిత పెట్టిన పేరు వైద్య విజ్ఞాన వ్వాసావళీ అని. కానీ ఆ పుస్తకానికి పాటకులనుండి పెద్ద స్పంధన రాలేదు. ఏదో ఒక సందర్బంలో రాజేశ్వరావు గారు పరుచూరి రాజారాం వారింటికి వేళ్ళారు . ఆ పుస్తకం తన కంట బడింది. ఆ పుస్తకం ఎంతవరకు ప్రజల్లోకి వెళ్ళింది కూడ అతనే చెప్పాడు. పుస్తకంలోని విషయం బాగానే వున్నా దాని పేరే బాగోలేదని చెప్పి తాము ఆ పుస్తకాన్ని మళ్ళీ ప్రచురిస్తామని అతన్ని ఒప్పించి దాన్ని తీసుక వచ్చి దాని పేరును అవయవాల ఆత్మ కథలు గా చేర్చి ప్రచురించగా పదిహేను వేల కాపీలు అమ్ముడయ్యాయి. అదీ రాజేశ్వరావు గారి టెక్నిక్.
పుస్తకాల షాపు మేనేజరు అంటే షాపులో కూర్చొని పుస్తకాలు అమ్మడం కాదు. పుస్తాకాలను జన బాహుళ్యంలోకి తీసుకెళ్ళాలి. అమ్మకాలను పెంచాలి. కానీ ఎలా?
ఆలోచిస్తుంటే రాజేశ్వరావు గారికి ఒక రష్యా డాక్టర్ మాటలు గుర్తుకు వచ్చాయి. డాక్టర్ వద్దకు రోగులు రావడం కాదు డాక్టరే రోగుల వద్దకు వెళ్ళాలి అదీ సేవ అంటే. అనీ. అప్పుడు తాను ఏమి చేయాలో బోధ పడింది రాజేశ్వరావుగారికి. పుస్తకం దగ్గరికి పాటకుడు రావడం కాదు పుస్తకమే పాటకుని వద్దకు వెళ్ళాలి. అని. ఆ ప్రయత్నంలో మండల కేంద్రాలలో పెద్ద పంచాయితీలలో పుస్తక ప్రదర్శనాలను ఏర్పాటు చేశారు. దాంతో పుస్తకాల అమ్మకాలు అనూహ్యంగా పెరిగి పోయాయి. ఏడాదికి డెబ్బైఅయిదు వేలు పుస్తకాలు లక్ష్యంగా నిర్దేశించు కుంటే లక్షన్నర పుస్తకాలు అమ్ముడయ్యాయి. ఈ విధంగా తన ప్రతిభకు మెచ్చి విజయవాడ హెడ్ ఆపీసులో అసిస్టెంటు మానేజరుగా పదవి లబించింది. ఆతర్వాతి ఏడాదే మేనేజర్ హోదా కూడా దక్కింది.
రాజేశ్వరావు గారి ఆలోచనలు అమలయ్యాయి. 1995 లో ఏడాదికి పాతిక పుస్తకాలను మాత్రమే అచ్చు వేయగలిగిన విశాలాంద్ర 1990 నాటికి ఆ సంఖ్య 50కి 2000 కల్లా వందకి పెరిగి ఇంకా పెరుగుతూ ప్రతి మూడు రోజులకొక పుస్తకాన్ని మార్కెట్ లోకి తేగలిగే స్థాయికి చేరింది విశాలాంద్ర. ఏటా 19 లక్షల రూపాయల టర్న్ వోవర్ రెండు దశాబ్దాల్లో నాలుగు కోట్లకు పెరిగింది. కేంద్రాల సంఖ్య 16 పెరిగింది. పుస్తక ప్రచురణ సంస్థ అయిన విశాలాంధ్ర పుస్తకాల ఎంపిక ప్రధాన లక్ష్యమే అయినా సంస్థ పేరుకు మచ్చతెచ్చే వాటి జోలికి పోలేదు. పఠకుల వికాశానికి తోడ్పడే మహా రచయితల ముద్రించడంలో ఎప్పుడు ముందే ఉన్నారు. అందులో భాగంగానే మహా రచయితలైన, శ్రీశ్రీ, జాషువా, కందుకూరి వీరేశలింగం, కుటుంబ రావు మొదలగు వారి రచనలను ప్రచురించారు. ఇంత అభివృద్ధి చెందినా ఆ ఘనత అంతా అంకిత భావంతో పనిచేసే సిబ్బందిదే నంటారు రాజేశ్వర రావుగారు.
పి.రాజేశ్వర రావు గారు అనంతపురం జిల్లా లోని చీమవాగుల పల్లిలో "పి.వెంగమనాయుడు" "నారాయణమ్మ" లకు జన్మించాడరు. ఈయన తండ్రి పి. వెంగమనాయుడు అనంత పురం జిల్లా కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ కార్య దర్శిగా పని చేసేవారు. వీరు కడు బీదవారు. కమ్యూనిష్ట్ పార్టీ తరపున నెలకు యాబై రూపాయల బత్యం లభించేది . అది కూడా ప్రతినెలా వచ్చేది కాదు. పార్టీకి ఎవరైనా విరాళలిస్తే వీరికి బత్యం వచ్చేది. రాజేశ్వరావు తర్వాత ఇద్దరు తమ్ముళ్ళు ఒక చెల్లి. ఇంత మందికి యాబై రూపాయలు ఏమూలకు సరిపోతుంది?
ఆ పరిస్థితుల్లోనే రాజేశ్వరావు గారు నెలకు అర్థరూపాయి పీజుతో వీధి బడిలో విద్యాభ్యాసం చేశారు. అంతటి కష్టాలలోనూ వెంగమనాయుడు తన కొడుకుని పి.యు.సి వరకు చదివించ గలిగారు. ఆతర్వాత వీలు పడలేదు. అందు చేత రాజేశ్వర రావు గారు ఏదైనా పనిచేస్తూ చదువుకోవాలని స్థిరంగా నిశ్చయించుకున్నారు.
ఆ సమయంలో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ రాష్ట్ర కార్య దర్శిగా పనిచేసిన నీలం రాజశేఖర్ రెడ్డి రాజేశ్వర రావు గారి పరిస్థితి గమనించి విజయవాడలోని విశాలాంద్ర ప్రెస్సు స్టోర్ లో పనిలో పెట్టారు. ఇక చదువు కోవచ్చన్న బరోసా దొరికింది. తనకు బి.కాం చదివి ఆ తర్వాత ఎం.బి.ఏ చేయాలని మహా కోరికగా వుండేది. కానీ బి.కాం ఫీజు వంద రూపాయలు, బి.ఏ. కైతే యాబై రూపాయలే. ఆ కారణంగా బి.ఏ.లోనె విజయవాడ సి.వి.ఆర్ సాయంకళాశాలలో చేరి పోయారు రాజేశ్వర రావుగారు. ఉదయం ఏడున్నర నుండి సాయంకాలం ఐదున్నర వరకు ప్రెస్ లో పని. సాయంతం ఆరుగంటలకు కాలేజీలో పాటాలు ఇది అతని దినచర్య. స్వంతంగా గది తీసుకుంటే ఖర్చులు పెరుగు తాయని ప్రెస్సు లోనే అచ్చు యంత్రాల మద్య, కాగితం దొంతర్ల మద్యే నిద్ర. డిగ్రీ చేతి కొచ్చేసరికి ప్రూప్ రీడింగు నేర్చుకుని, టైప్ రైటింగు హైయర్ కూడా పాస్ కాగలిగారు.
మొదటి నుండి కమ్యూనిస్ట్ భావజాలము, వామపక్ష పుస్తకాలనే అచ్చువేశేవారు విశాలాంద్ర వారు. కమ్యూనిస్ట్ దేశమైన రష్యా దేశ సాహిత్యాన్ని అనువదించడమే ఈ సస్థకు ప్రధాన ఆదాయ వనరు. కాని సోవియట్ విచ్చిన్నం కావడం, అభ్యుదయవాదం కొంత సన్నగిల్లడం వంటి విషయాలు విశాలాంద్ర భవిషత్తును ప్రశ్నార్థకం చేశాయి. అప్పుడే రాజేశ్వరావు గారు ఒక ముఖ్య నిర్ణయం తీసుకున్నారు. అదేమంటే కమ్యూనిస్ట్ సాహిత్యాన్నే కాదు ఇతరుల మంచి సాహిత్యాన్ని స్వీకరించాలి అన్నివర్గాల వారితోనూ మమేకం కావాలి " అని తన ప్రతిపాధనను సంస్థల పెద్దల ముందు పెట్టారు. మొదట్లో కొంత వ్వతిరేకించినా తర్వాత ఆమోద ముద్ర పడింది. మరో ప్రతి పాదన తమ ముఖ్య కేంద్రాన్ని అన్ని ప్రాంతాలకు అనువైన స్థలం హైదరాబాదుకు తరలించడం.
పెళ్ళి గురించి కచ్చితమైన భావాలున్న రాజేశ్వర రావు గారికి కట్నం ఇవ్వడం, తీసుకోవడం అనేవి రెండు పూర్తిగా గిట్తని వ్వవహారాలు. ఇటువంటి తన భావాలకు ప్రేరణ ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య యోధుడు సదాశివన్ గారంటారు రాజేశ్వర రావు గారు. ఆ కాలంలోనే సదాశివన్ గారు కులాంతర వివాహం చేసుకున్నారు. అలాంటి వ్వక్తితో సంబంధ బాందవ్వం కలుపుకోవాలని అతని రెండవ కుమార్తె జ్యోతిర్మయి గారిని పెళ్ళి చేసుకున్నారు. వారికి శైలజ, గౌతమి అను ఇద్దరమ్మాయిలు కలిగారు. సాధారణంగా ఇంట్లోని పెద్ద వారు కుల గోత్రాల పట్టింపు ఎక్కువ. కాని రాజేశ్వర రావు గారి నాయనమ్మ వారి పెళ్ళిని మనస్ఫూర్తిగా ఒప్పుకుంది. ఇంట్లోని పెద్దలలో కూడా ఇలాంటి దృక్పదం వుండడం రాజేశ్వర రావుగారి తండ్రి గారి ప్రభావమె.
స్వంతంగా ఏదైనా చేయాలని తలచి. విజయ వాడ ప్రెస్ లో . తనకున్న పుస్తకాలతో అనుబందం గుర్తుకొచ్చి అనంత పురంలో ఒక పుస్తకాల దుకాణం పెట్టాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఒక మల్గీని అద్దెకు తీసుకుని విశాలాంద్ర వారితో తనకున్న అనుబంధాన్ని పురస్కరించుకొని పదివేల రూపాయల పుస్తకాలను అప్పుగా ఇవ్వమని లేఖ వ్రాశారు రాజేశ్వర రావుగారు. వ్వక్తిగా ఎలాంటి వాడో విశాలాంద్ర వారికి రాజేశ్వరావు గురించి తెలుసు గనుక, అతని లేఖకు బదులుగా తిరుగు టపాలో తాము అనంత పురంలో తమ శాఖను ఏర్పాటు చేయాలనుకుంటున్నామనీ,. ఇష్టమైతే అందులోనే మేనేజరుగా చేరమనీ జాబు వ్రాశారు. ఆ విధంగా తాను తీసుకున్న మలిగీలోనే విశాలాంద్ర కార్యాలయం ప్రారంబమైంది.
అదే సమయంలో అనంత పురంలో కో.ఆపరేటివ్ సూపర్ బజార్ ప్రారంబించారు. అందులో మేనేజర్ గా చేరిపొయారు. కానీ ఆ వుద్యోగం తన తత్వానికి సరిపడలేదు. వ్యాపారస్తులకు తక్కువ ధరలకు వస్తువులు కొని ఎక్కువ వ్రాయవలసి రావడం, దానికి వారు లంచం ఇవ్వ జూపడం, పైవారిని ఏమి చేయలేని స్థితిలో అందులో ఇమడలేక . ఆ అవినీతి కూపంలోనుండి బయట పడటానికి ఉద్యోగం వదిలేశారు.
పి.రాజేశ్వర రావు గారు విశాలాంధ్ర దినపత్రిక విజయవాడ హెడ్ ఆఫీసులో మేనేజరుగా పనిచేశారు.పుస్తకాలను జనబాహుళ్యంలోనికి తీసుకుని వెళ్ళడంలో విశేషమైన కృషి చేశారు.
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో సైనికుడిగా పాల్గొన్న అతడు ధైర్య సాహసాలతో శత్రు శిబిరాలలోకి చొరబడి రహస్యాలను గ్రహిస్తూ, బాంబులతో దెబ్బతీస్తూ 'రాంబో'గా పేరొందాడు. యుద్ధానంతరం కేంబ్రిడ్జి విశ్వవిద్యాలయంలో జీవరసాయన శాస్త్రం లో అధ్యయనం చేశాడు. ఆపై జన్యుశాస్త్రం పట్ల ఆకర్షితుడై వంశపారంపర్య పరివర్తనలపై పరిశోధన చేసి 'ఫెలో ఆఫ్‌ రాయల్‌ సొసైటీ'గా ఎన్నికయ్యారు. లండన్‌లోని యూనివర్శిటీ కళాశాలలో ప్రొఫెసర్‌గా నియమితులయ్యారు. ఫిజియాలజీ, వైద్య, పరిణామ, జన్యు, జీవరసాయన, గణిత, కాస్మాలజీ శాస్రాల్లో ఆయన సిద్ధాంతాలకు ప్రాముఖ్యత ఉంది. జన్యుశాస్త్రానికి గణితాన్ని అనుసంధానించిన ఘనత ఆయనదే. తద్వారా మానవ జన్యువులలో పరివర్తన రేటును నిర్ణయించారు. అంటే ఒక శిశువుకు తల్లిదండ్రులలో లేని స్వభావం ఏర్పడడం. ఒక తరంలోని ప్రతి యాభై వేల మందిలో ఒకరికి ఇలా జరిగే అవకాశం ఉందని వివరించారు.
భూమిపై జీవం ఎలా ఏర్పడిందో వివరించిన ఆయన సిద్ధాంతాలు ఎంజైమ్‌ కెమిస్ట్రీలో నియమాలు గా రూపొందాయి.టిటనస్‌, మూర్ఛవ్యాధులకు నివారణ కనుగొని మానవాళికి మేలు చేశారు. విప్లవకారుడిగా కూడా పేరుతెచ్చుకున్న ఆయన కమ్యూనిస్టు పార్టీలో చేరి అనేక వ్యాసాల్ని రాశారు. పార్టీలోంచి బయటికి వచ్చి పిల్లల కథల పుస్తకాలు రాశారు. పరిశోధనల్లో భాగంగా భారతదేశం వచ్చి వేదాంత, ఆధ్యాత్మిక, జీవన విధానాలకు ఆకర్షితుడై 1957 నుంచి ఇక్కడే ఉండిపోయారు. మొదట కలకత్తాలోని ఇండియన్‌ స్టాటిస్టికల్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో చేరి, భువనేశ్వర్‌లోని జెనిటిక్స్‌ అండ్‌ బయోమెట్రి లాబోరేటరీకి డైరెక్టరుగా పనిచేశారు. క్యాన్సర్‌ వల్ల 1964లో చనిపోయిన ఆయన పేరును కలకత్తాలోని ఓ ప్రాంతానికి పెట్టారు.
మానవుల పుట్టుక, పెరుగుదలల్లో ముఖ్య పాత్ర వహించేవి జన్యువులని చదువుకుని ఉంటారు. అవి ఎలా పనిచేస్తాయో, ఎలాంటి మార్పులకు గురవుతాయో వివరించిన వ్యక్తిగా జె.బి.ఎస్‌. హాల్డేన్‌ పేరుపొందాడు. జీవ, జన్యు శాస్త్రవేత్తగా, గణిత పరిశోధకుడిగా, సాహస సైనికుడిగా, బహుభాషా కోవిదుడిగా, సాహితీవేత్తగా, విప్లవకారుడిగా ఆయన బహుముఖంగా ప్రతిభ చూపారు. భారతదేశం పట్ల ఆకర్షితుడై ఇక్కడే స్థిరపడడం విశేషం.
ఇంగ్లండ్‌లోని ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో 1892 నవంబరు 5న పుట్టిన జాన్‌ బర్టన్‌ సాండర్‌సన్‌ హాల్డేన్‌ చురుకైన విద్యార్థి. శాస్త్రవేత్త అయిన తండ్రి పరిశోధనలను పరిశీలిస్తూ ఎదిగిన అతడు ఎనిమిదేళ్లకే ప్రయోగాల్లో పాల్గొనేవాడు. లాటిన్‌, గ్రీకు, ఫ్రెంచి, జర్మన్‌ భాషల్లో పట్టు సాధించిన అతడు పదహారేళ్లకే గణితంలో ప్రతిష్ఠాత్మకమైన రస్సెల్‌ ప్రైజ్‌ సాధించాడు.
ఎనిమిదేళ్ల వయసులోనే తండ్రి పరిశోధనశాలలో ప్రయోగాలు మొదలు పెట్టిన ఓ కుర్రాడు, పెరిగి పెద్దయి జన్యుశాస్త్రాన్ని మలుపు తిప్పాడు. అతడే హాల్డేన్‌. పుట్టిన రోజు 1892 నవంబరు 5న .
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు గొట్టిపల్లిలో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల వేములవలసలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల భీమునిపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ విశాఖపట్నంలో ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం భీమునిపట్నంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల బక్కన్నపాలెం లోనూ ఉన్నాయి.
ఈ ఉత్సవంలో సుళ్ళు ఉత్సవానికి ఎంతో ప్రాముఖ్యాన్నిస్తారు. రాష్ట్రం మొత్తం మీద ఇక్కడ జరిగినంత బ్రంహ్మాండంగా ఈ ఉత్సవం మరెక్కడా జరగదంటారు. సాయత్రం పూట ఆలయ ప్రాంగణంలో దాదాపు ముప్పై అడుగుల ఎత్తులో ఒక స్తంభం పాతి, దాని పైభాగాన ఓ రాట్నం అమరుస్తారు. ఆ రాట్నానికి నలభై అడుగుల పొడవున్న మరొక కొయ్యను అమర్చి దానికి ఒక వైపు పాలవెల్లి చట్రం కడతారు. ఆ చట్రానికి జీవంతో వున్న మేకనూ, మనిషి బొమ్మనూ, రోలు, ఒడిబాల ఏర్పాటు చేసి పూల మాలలతో వాటిని అలంకరించి ఒక్కోసారి తొమ్మిది చుట్లు తిప్పుతారు. ఇలా సిడిమాను తిరిగే సమయంలో దానికి కట్టి వున్న మేక భయంకరంగా ఆరుస్తుంది. క్రింద యువకులు మేళ తాళాలతో ఆవేశంతో నృత్యం చేస్తూ వుంటారు. తప్పెట్ల మోతలతో దద్దరిల్ల చేస్తారు. ఈ దృశ్య ఉత్సవాన్ని ఉత్సవానికి వచ్చిన ప్రజలు ఎంతో ఆసక్తిగా చూస్తారు. ఇంత ప్రాముఖ్యంగా సుళ్ళు ఉత్సవం జరగడం వల్ల దీనికి కొంత కాలం సూళ్ళూరు అని పిలిచే వారు. అది క్రమాను గతంగా సూళ్ళూరుపేటగా మారిందని అంటారు.