polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
పాంబండపై ఉన్న గుండంలో నీటికి చాలా విశిష్టత ఉందని భక్తులు విశ్వశిస్తారు. అంతపెద్ద బండ మధ్యలో వెలసిన ఈ కోనేరులో ఎల్లప్పుడూ నీరుంటుంది. శ్రీరాముడు లింగాన్ని స్థాపించిన సమయంలో పూజ చేయడానికి పుణ్య జలాల కోసం శ్రీరాముడు బాణాన్ని సందించి బండ మధ్యలో కోనేరును సృష్టించాడనీ, ఆ నీటితోనే అభిషేకం చేశాడని భక్తులు పేర్కొంటారు. అందుకే ఈ గుండం ఎప్పుడూ ఎండిపోదు. అన్ని కాలాల్లో స్వచ్ఛమైన నీరు ఉంటుంది. ఈ గుండంలో స్నానం చేస్తే దీర్ఘకాలిక వ్యాధులు నయమవుతాయని, పొలాల్లో, పశువులపై, ఇళ్లపై ఈ నీటిని చల్లితే ఎలాంటి అరిష్టాలైనా తొలగిపోతాయని ప్రజల నమ్మకం. ఇక్కడికి వచ్చిన భక్తులు గుండంలో నీటిని తమతో తీసుకుపోయి పొలాల్లో చల్లుతారు. బ్రహ్మోత్సవాల్లో భాగంగా ఉగాదికి రెండు రోజుల ముందు పాంబండపై వీరశైవులు అగ్నిగుండాలు తొక్కే కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తారు. కార్యక్రమానికి పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు హాజరవుతారు. ఎర్రటి నిప్పుపైన నడుస్తూ అగ్నిగుండాలు తొక్కడం ఇక్కడ ప్రత్యేకత.
పాంబండ రామలింగేశ్వర స్వామి దేవాలయం తెలంగాణ లోని వికారాబాదు జిల్లా యందలి కుల్కచర్ల సమీపంలోని లోని హిందూ దేవాలయం. ఇందలి ప్రధాన దైవం శివుడు.
ఆయన 1854 ఆగస్టు 27 న బేరర్ లోని ఇంగోలీలో జన్మించాడు. పేద కుటుంబంలో పుట్టినా అతడెంతో కష్టపడి సంస్కృతం, ఆంగ్లభాషను చదివారు. ఆయన 1884లో ఎల్.ఎల్.బి చేసాడు. తరువాత ప్రభుత్వోద్యోగంలో చేరాడు. ఆయన 1885 నుండి 1890 వరకు మున్సిఫ్, అసిస్టెంట్ కమీషనర్ గా బెరార్ లో పనిచేసాదు. ఆయన బాలగంగాధర్ తిలక్కు సన్నిహితంగా ఉండేవారు. ఆయన తరువాత రాజకీయాలపై మక్కువతో 1890 లో ఉద్యోగానిని రాజీనామా చేసి స్వంతంగా అమ్రావతిలో న్యాయవాద వృత్తిని చేపట్టాడు. ఆయన ఎంతో గొప్ప న్యాయవాదిగా పేరు తెచ్చుకుని ధనవంతుడయ్యాడు. ఎన్నో గుర్రాలు, గుర్రపు బండ్లు, సేవకులు, బంధువులతో ఎప్పుడూ వారిల్లు కళకళలాడుతూ ఉండేది . అతడెంతో మంది పేదలకు సహాయం చేస్తూ ఉండేవాడు . స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో ఉత్సాహంగా పాల్గొనేవాడు . ఎన్నో సామాజిక కార్యక్రమాలు చేస్తూ ఉండేవాడు. ఆయన 1897 లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్లో చేరి అమ్రావతిలో రిసెప్షను కమిటీ చైర్మన్ గా పనిచేసాడు. ఆయన బాలగంగాధర్ తిలక్తో కలసి 1906లో కలకత్తా వద్ద జరిగిన శివాజీ పండగలో పాల్గొన్నారు. ఆయన "లాల్-బాల్-పాల్"గా పిలివబడే లాలా లజపతి రాయ్, బాలగంగాధర్ తిలక్, బిపిన్ చంద్రపాల్ లతో కలసి ఉద్యమాలలో పాలోన్నారు.
ఖాపర్దే డిసెంబర్ 5, 1910 న శిరిడీ చేరాడు. అక్కడ సాయి దర్శనానికి పేదవారు, ధనికులు, స్త్రీలు, పురుషులు, ఉన్నత ఉద్యోగస్ధులు, పండితులు - అందరూ రావడము, వారి సమస్యలను బాబా తొలగించడమూ గమనించాడు. మొదటిసారి ఒక్కవారం రోజులు మాత్రమే బాబా సన్నిధిలో శిరిడీలో ఉన్నాడు ఖాపర్దే. ఆ తర్వాత సాయి అనుమతితో తన ఊరికి వెళ్ళిపోయాడు. కానీ అక్కడ అతని పరిస్ధితి ఇంకా ప్రమాదకరంగా తయారైంది. అతనిని తెల్ల ప్రభుత్వం జైలుకు పంపి అటు తర్వాత ఏ అండమాన్ దీవులకో పంపివేయవచ్చని ఖాపర్దేకు అర్ధమైంది. న్యాయవాద వృత్తిలో అతనికి రాబడి తగ్గింది. భయము, దిగులు, అనారోగ్యము తట్టుకోలేక ఒక సంవత్సరం తర్వాత డిసెంబరు 6, 1911న శిరిడీ చేరాడు. ఎందుకంటే బాబా అతడు మొదటిసారి తానను దర్శించినప్పుడే అతనితో, "ఇది నీ ఇల్లే ! నేనిక్కడ ఉండగా ఎవరికైనా భయమెందుకు?" అన్నారు. ఈసారి కూడా అతడు రాగానే తిరిగి అదే మాట అన్నారు బాబా.
బాబా అభయమివ్వడం వల్ల అతనికి బాబా సన్నిధిలో తానున్నంతవరకు తనకు ఎటువంటి ప్రమాదమూ జరుగదన్న ధైర్యం వచ్చింది. బాబాకు ఏ క్షణంలో ఎక్కడేమి జరుగుతున్నదీ తెలుస్తూ ఉంటుందనీ, అందరి మనస్సులలోని భావాలూ ఆయనకు తేలుస్తాయనీ అర్ధమైంది. అయినా అతనికి త్వరగా తన ఊరైన అమ్రావతి వెళ్లి న్యాయవాదిగా వృత్తి కొనసాగిస్తూ జీవించాలని అనిపించేది. కానీ బాబా అతనిని పంపేవారు కాదు. తన మంచి కోసమే బాబా తనను అమ్రావతి పంపటం లేదని అతనికి తెలుసు. గనుక తనకెంతగా తిరిగి వెళ్ళాలనిపించినా సమాధానపడేవాడు. అలా బాబా ఖాపర్దేకు తనపై విశ్వాసం కోల్పోకుండా ఉండడమెలాగో నేర్పించారన్నమాట. శిరిడీలో తలదాచుకున్న ఖాపర్దేను పట్టుకోవడం తెల్ల ప్రభుత్వానికి పెద్ద కష్టమేమీ కాదు. కేవలం బాబాయే వారికలా బుద్ధి పుట్టకుండా వారి మనస్సులను మార్చారు. ఆ విషయం ఆయన చెప్పారు కూడా. ఈ విధంగా ఖాపర్దేను రక్షించారు.
బాబాకు ఖాపర్దే జన్మజన్మల నుంచీ తెలుసు. ఈ విషయం బాబా చెప్పారు. ఒక జన్మలో బాబాతో కలిసి వారి గురువుగారి దగ్గర ఖాపర్దే కూడా ఉండేవాడని ఆయన చెప్పారు. ఎన్నో జన్మల నుండే అతడికి తానూ గొప్పపేరు సంపాదించు కోవాలని, బాగా ధనవంతుడినవ్వాలని, పెద్ద పెద్ద పదవులలో ఉద్యోగం చేయాలనీ కోరిక ఉండేదిట!
కీర్తి మీద, దానం మీద అతనికున్న వ్యామోహాన్ని చిన్న చిన్నగా జన్మ జన్మలకూ తగ్గిస్తూ వచ్చి ఈ జన్మలో దేశసేవగా చేసేలా తయారుచేశారు బాబా. ఈ జన్మలో అతడు సాధ్యమైనంత దేశసేవ చేసిన తరువాత అతనిని తెల్లవారు జైలుకు పంపకుండా కాపాడడమే కాకుండా అతనిలోని చెడ్డగుణాలను తగ్గించి, మంచి గుణాలను పెంచి, మంచి మార్గంలో ధర్మంగా నడిచేలా చేయడమే బాబా ఉద్దేశం. అంతేకాదు, ఖాపర్దే ద్వారా బాలగంగాధర్ తిలక్ ను కూడా భవిష్యత్తులో తన దగ్గరకు రప్పించు కోవాలనుకున్నారు బాబా.
ఒకసారి శ్రీమతి ఖాపర్దే బాబాకు నైవేద్యం తీసుకుని బాబా వద్దకు వచ్చింది . ఇంకెవ్వరు సమర్పించిన నివేదనలనూ త్రాకకుండా బాబా ఆమె తెచ్చిన నివేదనను ఎంతో ఇష్టంగా స్వీకరించారు . శ్యామా ఎంతో ఆశ్చర్యంగా బాబాను అలా ఎందుకు చేశారని అడిగాడు . అప్పుడు బాబా, "పూర్వజన్మలో ఈమె ఒక వైశ్యుని ఇంట్లోని ఆవు . అప్పుడు ఆమె నాకు త్రాగడానికి కావలసినన్ని పాలు ఇచ్చేది . మరుజన్మలో ఆమె ఒక తోటమాలి కూతురు . ఆ తర్వాత జన్మలో ఒక క్షత్రియుని కుటుంబంలో జన్మించింది . ఆ తర్వాత ఒక బ్రాహ్మణునికి కుమార్తెగా జన్మించింది . చాలాకాలం ఆమెను చూడడం సాధ్యపడలేదు . మరలా ఇప్పుడే ఆమెను చూస్తున్నాను . అందుకే ఆమె నివేదనంటే నాకంత ఇష్టం "అన్నారు . బాబాకు అందరి పూర్వజన్మలూ తెలుసన్నమాట !
ఒకసారి ఖాపర్దే కుమారుడైన బల్వంత్ కు శిరిడీలో ఉండగా ప్లేగు వ్యాధి సోకింది. ఖాపర్దే భార్య బాబాను దర్శించి బల్వంత్ పరిస్ధితి వివరించింది. బాబా వెంటనే తమ కఫ్నీ నడుము పైకెత్తి తమ శరీరాన్ని చూపించారు. ఆశ్చర్యం!
ఆయన ఒంటి మీద కోడి గుడ్లంత ప్లేగు బొబ్బలు నాలుగు కనిపించాయి. బాబా ఆమెతో, "చూడు తల్లీ, నీ బాధంతా నాపైకి తీసుకున్నాను!" అన్నారు .అది చూసి అందరూ ఎంతో ఆశ్చర్యపోయారు. త్వరలో బల్వంత్ కు, సాయికీ ప్లేగు తగ్గిపోయింది. అలా బాబా ఖాపర్దే కుటుంబంలో ఎవరికీ ఏ కష్టమొచ్చినా తొలగించారు.
ఖాపర్డేకు సరదాగా కబుర్లతో కాలక్షేపం చేయడము ,ఎక్కువగా నిద్రపోవడమూ అలవాటు . ఈ రెండు అలవాట్లు మంచివి కావని ,వాటిని తొలగించు కోమనీ బాబా అతనికి బోధించారు . అంతేకాదు ;కీర్తి ,ధనమూ మితిమీరి సంపాదించడం చెడు దారి తీస్తుందని ,కనుక చాలా ప్రమాదకరమనీ బాబా అతనికి తెలియజెప్పారు . మనం జీవితంలో దేని గురించి ఎంతగా తాపత్రయపడినా మనకెంత ప్రాప్తముంటుందో అదే దక్కుతుందని అతనకి నేర్పారు సాయి . కాలాంతరంలో అతని స్నేహితుడైన బాల గంగాధర్ తిలక్ కూడా బాబాను దర్శించి ఆయన ఆశీస్సులు పొందాడు .
బ్రిటిష్ వారి దుష్ప్రవర్తన భరించలేక మన ప్రజలు వారిపై తిరగబడి వారిని మనదేశం వదిలి వెళ్ళిపొమ్మని పోరాడడం వల్ల మన దేశ నాయకులను జైళ్ళల్లో పెట్టారు. వారిలో లోకమాన్య బాలగంగాధర్ తిలక్ ఒకరు . తిలక్ తో పాటు ఆయన సహాయకుడైన ఖాపర్దేను కూడా జైలులో పెట్టాలని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. అప్పుడే అతనికి శిరిడీలో ఉండే బాబా గొప్పతనం గురించి తెలిసింది. వెంటనే అతడు తనను రక్షించమని బాబాను ప్రార్ధించడానికి మొట్టమొదటిసారిగా బాబాను దర్శించాడు .
గణేష్ శ్రీకృష్ణ ఖాపర్దే భారతీయ న్యాయవాది, పండితుడు, రాజకీయ ఉద్యమకారుడు, షిర్డీ సాయిబాబా యొక్క ముఖ్య భక్తుడు.
నిజానికి పరిచారికలలో రెండు రకాలు ఉన్నాయి: నాసి రకం, మేలు రకం. సాధారణంగా చిన్న చిన్న ఆఫీసులలో వాడేవి నాసి పరిచారికలు. వీటిని చవగ్గా దొరికే కంప్యుటర్లతో నిర్మించుకోవచ్చు. ఇవి అప్పుడప్పుడు సరిగ్గా పని చెయ్యకపోయినా, పాడయి రెండు రోజులు పడుక్కున్నా ఒరిగే పెద్ద నష్టం ఏమీ ఉండదు. రెండు గంటలలోనో, రోజులోనో మనిషి వచ్చి మరమ్మత్తు చేసి వెళతాడు. పెద్ద కంపెనీలలో వాడే పరిచారికలు (ఉ. రైలు, విమానం టికెట్లు అమ్మే సంస్థలలో వాడే పరిచారికలు, చిల్లర వ్యాపారాలలో ఉన్న ., -. వంటి సంస్థలు) 24 గంటలూ, వారానికి 7 రోజులూ పనిచేస్తూ ఉండాలి. ఇవి భంగపడి ఆగిపోతే కంపెనీలకి నష్టం రావడమే కాకుండా వారి పరువు, పరపతి పోతాయి. అందుకని ఈ సందర్భాలలో వాడే పరిచారికలు ఆగకుండా పనిచేస్తూ ఉండాలి. చిన్న చిన్న సమస్యలు ఎదురైతే, పరిచారిక నడుస్తూ ఉండగానే సమస్యని పరిష్కరించ గలిగే సమర్ధత ఉండాలి; వీటిని ఆపి మళ్లా “రీబూట్” చేయ్యడానికి సావకాశం ఉండదు. ఈ సందర్భాలలో మేలు రకం పరిచారికలు వాడతారు.
ఉదాహరణకి మన పరిచారిక "దస్త్రాల పరిచారిక" అనుకుందాం. అప్పుడు ఈ పరిచారిక తనలో ఉన్న దస్త్రాలని ఇతర కంప్యూటర్లు వాడుకోడానికి వెసులుబాటు కలుగజేస్తుంది. మన దగ్గర ఉన్న పరిచారిక "ముద్రణ పరిచారిక" అనుకుందాం. అప్పుడు అది వలయంలో ఉన్న కంప్యూటర్లు అన్నీ ఉమ్మడిగా ఒక ముద్రాపకిని వాడుకోడానికి వెసులుబాటు కల్పిస్తుంది: ముద్రించవలసిన దస్త్రాలని ఈ ముద్రణ పరిచారిక పర్యవేక్షణలో ముద్రిస్తాము. జాల పరిచారిక జాలంలో ఉన్న జాల స్థలాలు వద్దకి వెళ్లి అక్కడ ఉన్న సమాచారాన్ని మనకి చూపిస్తుంది. ఇలా ఎన్నో రకాల పరిచర్యలు చేయగలవు ఈ పరిచారికలు. కనుక, పరిచారిక అంటే మరేమీ కాదు; అది ప్రత్యేకమైన పనులు చెయ్యడానికి కేటాయించబడ్డ మరొక కంప్యూటరు. పరిచారిక ఒక నెట్‌వర్క్ లో ఉన్న ఇతర కంప్యూటర్లకి పరిచర్యలు అందించే కంప్యూటరు.
ఈ రోజుల్లో ఏకాంతంగా, ఒంటిపిల్లులులా, పని చేసే కలన యంత్రాలు తక్కువనే చెప్పాలి. ప్రతి కలనయంత్రం ఏదో ఒక వలయం లో భాగమై ఉంటోంది. ఇదేమీ వింత, విడ్డూరం కాదు. మనుష్యులం మాత్రం ఏకాంతంగా, నన్ను ముట్టుకోకు అనుకుంటూ, ఉండగలుగుతున్నామా?
మనం స్నేహ బృందాలలోను, సహచర, అనుచర, బృందాలలోను మెలుగుతూన్నట్లే కంప్యూటర్లు కూడా స్థానిక వలయాలు లోను, ప్రాంతీయ వలయాలలోను, జాతీయ, అంతర్జాతీయ వలయాలలోను సభ్యత్వం కలిగి ఉంటాయి. పరిచారిక అనేది ఇటువంటి వలయాలలో, ఎక్కడో ఒక చోట, సభ్యత్వం కల ఒక కలనయంత్రం. అనగా, పరిచారిక అనేది కూడా ఒక కలనయంత్రమే. ఈ కలనయంత్రం ఒక వలయంలో ఉండి, ఆ వలయంలో ఉన్న ఇతర కలన యంత్రాలకు పరిచర్యం అందిస్తుంది.
పరిచారికలా పని చేసే నిరవాకి మైక్రోసాఫ్ట్ కంపెనీ వారి 2008 కావచ్చు. లేదా, 2003 కావచ్చు. లేదా, మన బల్లల మీద తారసపడే కావచ్చు. లేదా, మరొక కంపెనీ వారి సరుకు కావచ్చు. ఏది ఏమైనా, ఈ పరిచారికలో నలుగురూ సమష్టిగా వాడుకోడానికి వీలుగా ఒక సొరుగు లాంటి ఉపకరణాన్ని పెట్టి అందులో దస్త్రాలు పెడితే అవి నలుగురికీ అందుబాటులో ఉంటాయి. ఉదాహరణకి ఒక ఆఫీసులో పది మంది ఉద్యోగులు ఉన్నారనుకుందాం. వీరందరు ఉమ్మడిగా వాడుకోడానికి వారికి ఒక దస్త్రపు పరిచారిక కావాలనుకుందాం. ఈ మాత్రపు చిన్న పనికి $4,000 పెట్టి 2008 ని కొనక్కరలేదు; చవగ్గా $2,000 తో తెమిలిపోయే తో పబ్బం గడుపుకోవచ్చు.
పరిచారిక అనేది కూడా ఒక కంప్యూటరే కనుక, పరిచారికలలో కూడా రెండు భాగాలు ఉంటాయి: స్థూలకాయం లేదా యంత్రకాయం , ఆ స్థూలకాయానికి ప్రాణం పోసే నిరవాకి అనే సూక్ష్మకాయం లేదా తంత్రకాయం . ఈ రెండింటి మధ్య అవినాభావ సంబంధం ఉంది కనుక మనం "పరిచారిక" అన్నప్పుడు ఈ రెండు కలసి ఉన్న కంప్యూటరుని ఉద్దేశించి అయినా కావచ్చు, లేదా కేవలం నిరవాకిని ఉద్దేశించి అయినా కావచ్చు. "రామయ్య" అన్నప్పుడు ప్రాణం లేని కట్టెని సంబోధిస్తున్నామా, లేక కట్టెలో ఉన్న ఆత్మని సంబోధిస్తున్నామా, లేక రెండింటిని కలిపి సంబోథిస్తున్నామా?
నిజానికి ఏ చవకబారు కంప్యూటరునో కొనుక్కుని పట్టుకొచ్చి, దానిని వలయంలో పడేసి, దానిమీద ఒక నిరవాకిని ఎక్కించి, పరిచారికలా వాడేసుకోవచ్చు. ప్రత్యేకించి ఖరీదైన స్థూలకాయం అక్కర లేదు. కాని, మేలు రకం పరిచారికల నిర్మాణానికి మేలు రకం నిరవాకులని వాడినట్లే, మేలు రకం పరిచారికల నిర్మాణానికి ప్రత్యేకమైన స్థూలకాయాలు వాడతారు. ఈ సందర్భంలో స్థూలకాయాలని ఎంచుకునేటప్పుడు ముఖ్యంగా చూసుకోవలసిన అంశాలు:
పరిచారకులు పరిచర్యలు అందించే యంత్రాలు కనుక వీటిని అధ్యయనం చేసేటప్పుడు ఒక ఉపమానాన్ని తరచు వాడుతూ ఉంటారు. ఈ ఉపమానాన్ని ఇంగ్లీషులో “క్లయంట్-సెర్వర్ నమూనా” అంటారు. దీనిని తెలుగులో “భోక్త-అభ్యాగతి" నమూనా అనొచ్చు. పరిచర్యలు చేసే శాల్తీ అభ్యాగతి , పరిచర్యలు అందుకునే శాల్తీ భోక్త అని వివరణ చెప్పుకోవచ్చు.
కటాసరాజ ఆలయం పాకిస్తాన్‌లోని పంజాబురాష్ట్రానికి చెందిన చక్వాల్ జిల్లాలోని కటాస్ గ్రామంలో ఉంది. ఇది ఒక శివాలయం. మహాభారతకాలంలో పాండవులు తమ అరణ్యవాసంలో కొంతకాలాన్ని ఈ ప్రదేశంలో గడిపినట్టు భావిస్తారు. దక్షయజ్ఞసమయంలో, సతీదేవి ప్రయోప్రవేశం చేసినదన్న వార్త తెలిసినపుడు శివుని కంటి నుండి రెండు కన్నీటిబొట్లు రాలాయి. అవి భూమి మీద పడినపుడు, ఒకటి ఇక్కడి కటాసక్షేత్రంలోని అమృతకుండ్ తీర్థంగానూ, రెండవది భారతదేశం, రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని అజమేరు లోని పుష్కరరాజ్ తీర్థంగానూ మారాయి అని స్థలపురణం చెబుతోంది. ఈ ఆలయక్షేత్రాన్ని ప్రపంచవారసత్వ సంపదగా గుర్తింపజేయాలని పాకిస్తాన్ ప్రయత్నిస్తోంది. 2006-07లో ఇక్కడి ఏడు ఆలయాలలో విగ్రహాలను పునఃప్రతిష్ఠించేందుకు నిర్ణయించి 51.06 మిలియన్ రూపాయలను కేటాయించింది. భారతదేశంనుండి ఈ విగ్రహాలను దిగుమతి చేసుకోవాలని నిర్ణయించుకొంది.ఈ పని మీద, ముగ్గురు పురాతత్వవేత్తల జట్టు భారతదేశంతోపాటు, శ్రీలంక, నేపాల్‌లలో కూడా సందర్శించింది. 2005 సంవత్సరంలో భారత మాజీ ఉపప్రధాని లాల్ కృష్ణ అద్వానీ ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించారు.
ప్రజాపతి దక్షుడు తన కుమార్తె సతీదేవి తన ఆకాంక్షలకు విరుద్ధంగా శివుడిని వివాహం చేసుకుందన్న కోపంతో తాను తలపెట్టిన బృహస్పతియానికి అందరినీ ఆహ్వానించాడు గాని కూతురినీ, అల్లుడినీ పిలవలేదు. సతీదేవి, శివుడు వారించినా వినకుండా, ప్రమధగణాలను వెంటబెట్టుకొని యాగానికివెళ్ళింది గాని, అక్కడ అవమానానికి గురయ్యింది. ముఖ్యంగా శివనింద సహించలేక ఆమె యోగాగ్నిలో భస్మమైంది. ఆగ్రహించిన శివుడు తన గణాలతో యాగశాలను ధ్వంసం చేశాడు. కాని సతీ వియోగదుఃఖం తీరని శివుడు ఆమె మృతశరీరాన్ని అంటిపెట్టుకొని ఉండి తన జగద్రక్షణాకార్యాన్ని మానివేశాడు. దేవతల ప్రార్థనలు మన్నించి విష్ణువు సుదర్శన చక్రంతో ఆ దేహాన్ని ఖండాలుగా చేసి, శివుడిని కర్తవ్యోన్ముఖుడిని చేశాడు. సతీదేవి శరీరభాగాలు పడిన స్థలాలు శక్తి పీఠాలుగా భక్తులకు, ముఖ్యంగా తంత్రసాధకులకు ఆరాధనా స్థలాలు అయినాయి. వాటిలో శిరోభాగం ఈ హింగోళ ప్రాంతంలో పడిందని అంటారు.
మరో ఇతిహాసం ప్రకారం పరశురాముడు క్షత్రియ సంహారం చేస్తున్నప్పుడు 12 మంది బ్రాహ్మణులు క్షత్రియులను బ్రాహ్మణ వేషం వేసి పరశురాముడికి వారిని బ్రాహ్మణులుగా నమ్మించి కాపాడతారు. ఆ క్షత్రియుల సంతతి తరువాతి కాలంలో బ్రహ్మక్షత్రియులుగా పిలువబడుతున్నారు. ఈ బ్రహ్మక్షత్రియుల కులదేవత హింగుళాదేవి. మరో కథనం ప్రకారం దధీచి మహర్షి రత్నసేనుడు అనే సింధుదేశ రాజుకు పరశురాముడి బారి నుండి రక్షించడానికి ఆశ్రయమిస్తాడు. దధీచి ఆశ్రమంలో లేని సమయం చూసి పరశురాముడు రత్నసేనుడిని సంహరిస్తాడు. రత్నసేనుడి కుమారులను బ్రాహ్మణ వటువులుగా భావించి వదిలివేస్తాడు. వారిలో జయసేనుడు సింధురాజ్యానికి మరలి వెళ్లి పరిపాలన కొనసాగించాడు. పరశురాముడు అతడిని మట్టుపెట్టడానికి వచ్చినప్పుడు దధీచి మహర్షి ప్రసాదించిన హింగుళా దేవీ మంత్ర ప్రభావంతో కాపాడబడతాడు. ఈ దేవి జయసేనుడిని కాపాడటమే కాక పరశురాముని క్షత్రియవధను నిలిపివేయమని ఆజ్ఞాపిస్తుంది.
ఈ దేవాలయాన్ని 1849లో కరాచీ నగరంలో నిర్మించారు. ఈ దేవాలయాన్ని హిందువులే కాకుండా ముస్లీములు కూడా దర్శిస్తారు. ఈ ఆలయాన్ని ఆనుకుని ఉన్న ధర్మశాలను ప్రస్తుతం పాకిస్తానీ స్థానిక జిల్లా కార్యాలయంగా మార్చివేశారు. 1947లో ఈ మందిరం హిందూ నిరాశ్రయులకు శిబిరంగా ఉపయోగపడింది. ఈ మందిరంలోని మూల విగ్రహాలను 1947 తర్వాత భారతదేశానికి తరలించారు. 1947 తరువాత 1989లో మొదటిసారి కొంతమంది సాధువులు ఈ మందిరాన్ని దర్శించారు. ఆ తరువాత ఈ దేవాలయానికి భక్తుల సందడి పెరిగింది. ఈ ఆలయంలో స్వామీ నారాయణ జయంతి, శ్రీరామనవమి, జన్మాష్టమి, దసరా మొదలైన పండుగలను హిందువులు పాటిస్తారు. 2008లో ఈ దేవాలయంలో 20 పేదజంటలకు సామూహిక వివాహాలు జరిపారు.
మరొక స్థల పురాణం ప్రకారం త్రేతాయుగంలో విచిత్రుడు అనే సూర్యవంశానికి చెందిన క్షత్రియ రాజుకు హింగోళుడు, సుందరుడు అనే కుమారులు పుడతారు. వీరు ప్రజలను, ఋషులను పీడించి హింసిస్తుంటారు. ఆ రాకుమారుల బారినుండి తమను రక్షించవలసిందిగా ప్రజలు శివుడిని ప్రార్థిస్తారు. శివుని ఆజ్ఞానుసారం గణపతి సుందరుడిని సంహరిస్తాడు. దానితో రెచ్చిపోయిన హింగోళుడు మరింత విజృంభించి ప్రజలపై ప్రతీకారం తీసుకుంటాడు. దానితో బెంబేలెత్తిన ప్రజలు పరాశక్తిని ఆశ్రయిస్తారు. శక్తి అతడిని వెంటాడుతూ ఈ గుహలలో తన త్రిశూలంతో సంహరిస్తుంది. చనిపోయే ముందు హింగోళునికి ఇచ్చిన వరం ప్రకారం ఆ ప్రాంతంలో నెలకొని అతడి పేరుతో హింగుళాదేవిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
పాకిస్తాన్ 1947లో స్వతంత్ర దేశంగా ఆవిర్భవించింది. అంతకు ముందు ఇది భారతదేశంలో అంతర్భాగంగా ఉండేది. వేదకాలం నుండి ఇక్కడ హిందూమతం విలసిల్లుతోంది. ముల్తాన్ ప్రముఖ హిందూ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రాలలో ఒకటి. వేద సంస్కృతి పంజాబుకు చెందిన తక్షశిలలోని గాంధారం వద్ద వికసించింది. ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్ జనాభాలో హిందువుల సంఖ్య 1.3% మాత్రమే ఉన్నా ఇక్కడ హైందవ సంస్కృతి, సంప్రదాయాలను ప్రతిబించించే దేవాలయాలు అనేకం ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని దేవాలయాల వివరాలు ఇలా ఉన్నాయి.
శారదా పీఠం, పాకిస్థాన్ ఆక్రమిత కాశ్మీరులో నీలం నది ఒడ్డున గల సరస్వతీ దేవి శక్తిపీఠం వద్ద ఉండేది. నీలం నదిని భారతదేశంలో కిషన్‌గంగ అని పిలుస్తారు. అయితే, ప్రస్తుతం ఆలయ శిథిలాలు తప్ప మరేమీ లేవు. ఈ ప్రాంతం వాస్తవాధీన రేఖకి చేరువలో పాకిస్థాన్ ఆక్రమిత కాశ్మీరులోని నీలం జిల్లాలో ఉంది. ఇక్కడ షీనా, కాశ్మీరీ భాషలు ఎక్కువగా మాట్లాడతారు. ఈ ఆలయం వల్లనే కాశ్మీరుని శారదాదేశంగా కూడా పిలుస్తారు.
ముల్తాన్ సూర్యదేవాలయం లేదా ఆదిత్య దేవాలయం పాకిస్తాన్ లో పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని ముల్తాన్ నగరంలో ఒకప్పుడు నెలకొని వున్న పురాతన దేవాలయం. ఈ దేవాలయాన్ని శ్రీకృష్ణునికి జాంబవతి వలన కలిగిన కుమారుడు సాంబుడు తనకు వచ్చిన కుష్ఠురోగాన్ని పోగొట్టుకోవడానికి నిర్మించాడని స్థల పురాణం చెబుతుంది. ఈ ఆలయం ఉన్న మూలస్థానం ఆధారంగా ఈ ప్రాంతానికి ముల్తాన్ అని పేరు వచ్చిందని ఒక కథనం.
శివహర్కరే లేదా కరివిపుర్ 51 శక్తిపీఠాలలో ఒకటి. మహిషాసురమర్ధిని ఈ దేవాలయంలోని దేవత. ఈ శక్తిస్థలంలో పడిన సతీదేవి శరీరఖండాలు ఆమె కన్నులు. శివుడు ఈ పుణ్యక్షేత్రంలో క్రోధీశుడిగా వెలిశాడు. ఈ దేవాలయం కరాచీ నగరానికి సమీపంలో పర్కాయి రైల్వేస్టేషన్‌కు సమీపంలో ఉంది. ఏప్రిల్ నెలలో నాలుగురోజులపాటు ఇక్కడ ఉత్సవాలు జరుగుతాయి.
ప్రతియేటా ఏప్రిల్ మాసంలో నాలుగు రోజులపాటు ఇక్కడ ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆ సమయంలో సాధువులు, హఠయోగులు ఈ దేవిని కొలుస్తారు. అనేక మంది భక్తులు ఉత్సవాల సందర్భంగా ఈ దేవతను కొలిచి మొక్కుబడులు చెల్లించుకుంటారు. స్థానికి ముస్లీములు ఈ దేవతను బీబీ నానీగా కొలుస్తారు. ఈ ఉత్సవాలను నానీకీ హజ్ అని పిలుస్తారు.
హింగ్లాజ్ దేవి ఆలయం కథనాంశంగా, టి.గోపిచంద్ కథానాయకుడిగా సాహసం అనే తెలుగు చిత్రం, చంద్రశేఖర్ యేలేటి దర్శకత్వంలో వచ్చింది. భారత్-పాకిస్తాన్ విభజన అనంతరం, భారతదేశానికి వచ్చిన హిందువుల, కుటుంబంలో పుట్టిన కథానాయకుడు, తన వారసత్వ ఆస్తికోసం, పాకిస్తాన్ కి వెళ్ళే నేపథ్యంలో, సినిమా కథ సాగుతుంది.
హింగ్లజ్ మాత, హింగ్లజ్ దేవి లేదా హింగుళాదేవి మందిరం 51 శక్తిపీఠాలలో ఒకటి. ఇది బలూచిస్తాన్ జిల్లాలో హింగోల్ నేషనల్ పార్క్ మధ్యలో నెలకొని ఉంది. ఈ ఆలయం హింగోల్ నదీతీరంలోని ఒక కొండగుహలో ఉంది. పాకిస్తానీయులు ఈ ఆలయాన్ని నానీమందిరంగా పిలుస్తారు.
ఇది ఒకప్పుడు కాశ్మీరీ పండితుల విద్యాకేంద్రంగా విరాజిల్లినది. ఇక్కడే ఆది శంకరుడు సర్వజ్ఞానపీఠాన్ని అధిష్టించాడు. ఒకప్పుడు సంస్కృత పండితులకు, కాశ్మీరీ పండితులకు; హిందూ, బౌద్ధ ధర్మాలకూ నిలయంగా ఉండేది.
1870లలో మొదలై 1920ల దాకా కొనసాగిన మూడు ముఖ్యమైన చారిత్రిక పరిణామాలలో, గీతా ప్రెస్-కల్యాణ్ పత్రికల ఆవిర్భావ వికాసాలకు పలు సంఘటనలు చాలా తోడ్పడ్డాయి.ఆ కాలంలో – సరి కొత్త వ్యాకరణాన్నీ, వాక్య నిర్మాణ పద్ధతినీ, సౌందర్యాన్నీ, ఔన్నత్యాన్నీ సంతరించుకొని హిందీ సారస్వత భాషగా నిలదొక్కుకుంది. మహావీర్ ప్రసాద్ ద్వివేది సంపాదకత్వంలో సరస్వతి మాస పత్రిక హిందీ పత్రికల సత్తా ఏమిటో రుజువు చేసాడు. ఉత్తర భారతదేశంలో – బెనారస్, అలహాబాద్ నగరాలలో, ముఖ్యంగా ఒక రచయితల తరం పుట్టుకు వచ్చింది. భాషకి మతాన్ని ఆపాదిస్తూ హిందీ -ఉర్దూలను హిందూ-ముస్లిం భాషలుగా చూడటం మొదలయ్యింది. మార్వాడీలు వ్యాపార రంగంలో నిలదొక్కుకొన్నాక, కొత్త గుర్తింపు కోసం ఆరాటపడటం, హిందూ-ముస్లిం మత విభేదాలు రగులుకుంటున్న రాజకీయ సందర్భం ఇలా పలు సామాజిక, రాజకీయ సంఘటనలు గీతా ప్రెస్-కల్యాణ్ పత్రిక ఆవిర్భావ వికాసాలకు తోడ్పడ్డాయని పలువురి అభిప్రాయములు.
గీతా ప్రెస్‌ని ప్రారంభించిన తరువాత – మరో మూడేళ్ళకు -ఢిల్లీ నగరంలో మార్చి-ఏప్రిల్ నెలల వేసవి ఉడుకులో జరిగిన అఖిల భారతీయ మార్వాడీ అగర్వాల్ మహాసభ ఎనిమిదో వార్షిక సమావేశాలలో సంస్కరణాభిలాషులకూ సంప్రదాయపరులకూ జరిగిన ఒక ఘర్షణ – 1926 ఆగస్టులో – కల్యాణ్ పత్రిక ఆవిర్భావానికి దారి తీసింది.గోయంద్కా మిత్రుడయిన హనుమాన్ ప్రసాద్ పోద్దార్ అనే ఆయన కల్యాణ్ పత్రికకు తొలి సంపాదకుడు. పత్రిక పెట్టిన నాటి నుంచి 1971లో మరణించేదాకా నలభయ్యైదేళ్ళపాటు ఆ బాధ్యత ఆయనదే. పత్రిక నిర్వహణలో, పోద్దార్‌కి గురుతుల్యుడైన గోయంద్కా పాత్ర తక్కువదేమీ కాదు. అయితే, కల్యాణ్ పత్రికకు తీరూ తెన్నూ ఏర్పరచి ప్రభావశీలతను సంతరించిపెట్టిన ఘనత పోద్దార్‌కే దక్కుతుంది.
ఫిబ్రవరి 2014 నాటికి ఎనభయ్యేళ్ళకు పైగా రంగంలో ఉన్న గీతా ప్రెస్ వారి అమ్మకాల గణాంకాలిలా ఉన్నాయి: రామ్‌చరిత్‌మానస్ – 7 కోట్లు; ఉపనిషద్పురాణాదులు – 19 లక్షలు; హిందూ మహిళలకూ, బాలలకూ నీతి గరపేందుకు ఉద్దేశించిన చిన్న పుస్తకాలు – తొమ్మిదిన్నర కోట్లకి కొంచెం తక్కువ; భారతీయ చరిత్రా-పురాణాల నుంచి సంకలించిన కథలూ, ఆధ్యాత్మిక గీతాలు వంటి తతిమ్మా పుస్తకాలు – ఆరున్నర కోట్లు. (ఇంకా అబ్బురపరిచే నంబరు వికీపీడియాలో కనిపించింది – 41 కోట్లు!
జయదయాళ్ గోయంద్కా అనే ఓ మార్వాడీ వ్యాపారి తాను నిర్వహించే గీతా సత్సంగాలకు ఉపయోగపడేలా టీకా తాత్పర్య సహితంగా భగవద్గీతను అచ్చు వేయాలనుకోవటంతో – 1923లో – ప్రారంభమయ్యింది గీతా ప్రెస్ కథ.
గీతా ప్రెస్, గోరఖ్‌పూర్ – మనదేశంలో ఆధ్యాత్మిక ప్రచురణ రంగంలో అగ్రగామి సంస్థ. అతి తక్కువ వెలకి అత్యున్నతమైన నాణ్యత గల పుస్తకాలను ప్రచురించి అమ్మటం వీరి ప్రత్యేకత.
ఈక్షేత్రమునకు "మయల్ మిగు పొళిల్" అను విశిష్టమైన తిరునామము ఉంది. తిరుమంగై ఆళ్వార్ ఈక్షేత్రస్వామిని "తెన్నానై" దక్షిణ దిగ్గజముగా అభివర్ణించారు. ఈక్షేత్రస్వామికి కళ్ళళగర్ అను మరొక పేరు ఉంది. నమ్మళ్వార్లు "శొ-ఱ్కవిగాళ్" అని తిరువాయి మొళిలో "నె-ముయిరుముళ్ కలన్దు" అని సర్వేశ్వరుని "ఆశ్రిత వ్యామోహమనెడి గుణమును అభివర్ణించింది. నమ్మాళ్వార్ల భక్తికి పరవశుడైన సర్వేశ్వరుడు ఆళ్వార్లను వీడలేక వారి తిరుమేని యందు మిక్కిలి ప్రీతిని చూపగా ఆళ్వార్లు "అయ్యో!
అట్లైన ఈ సంసారము నిత్యమగునే!" యని తలచి సర్వేశ్వరుని ప్రార్థించి ఈ దేహముపై మోహమును విడువమని ప్రార్థింపగా స్వామి యట్లేయని యంగీకరించెను. అపుడు ఆళ్వార్లు "ఆహా!
ఏమి సర్వేశ్వరుని శీలగుణము, ఆశ్రిత వ్యామోహము" అని ఆశ్చర్యపడి ఆ ఆశ్రిత వ్యామోహమును "శొ-ల్‌కవిగాళ్" అను దశకమున ప్రకటించుచున్నారు.
పిమ్మట భగవద్రామానుజులు అవతరించి ఆండాళ్ ఇచ్చిన మా తా సఫలం చేయాలని నూరు గంగాళముల అక్కారపడిశల్, వెన్న ఆరగింపుచేసి పిమ్మట ఈ విషయమును ఆండాళ్ సన్నిధిలో విజ్ఞాపన చేసాడు. ఆండాళ్ సంతుష్టాంత రంగులై ఉడయవరులను జూచి "ఎన్ కోయిల్ అణ్ణనే" అని పిలిచి ఆదరించి గౌరవించిందట. అది మొదలు ఉడయవర్లకు "గోదాగ్రజ:" అనియు "కోయిల్ అణ్ణన్" అని పేర్లు వచ్చాయి. ఇచట ఆండాళ్ "వీట్రిరుంద తిరుక్కోలముతో ప్రతిష్టితమై ఉంది.
ఈ సన్నిధి చాలా విశాలమైంది. దీనికి అళగర్ కోట యని పేరు. సన్నిధికి ఉత్తరముగా కొండపై నూపుర గంగ కలదు. సన్నిధి గోపురద్వారమున 18వ పడి గట్టులో "కరుప్పణన్" సన్నిధికి కావలిగా ఉంటాడు. స్వామిసన్నిధి తాళము వేసిన పిమ్మట ఆ తాళములను వీరి సన్నిధిలో ఉంచుతారట.
ఈ క్షేత్రమునము దక్షిణ తిరుపతి అని, వనగిరి అని ఇతర పేర్లు ఉన్నాయి. ఇచట మూలవర్, ఉత్సవర్ కూడ పంచాయుధములతో ఉంటారు. మూలవర్‌కు వైకుంఠ నాథన్, పరమ స్వామి అనే తిరునామములు ఉన్నాయి. స్వామి సుదర్శన చక్రహస్తులై వేంచేసియున్నారు.
మేషం పౌర్ణమినాడు ఏటి ఉత్సవమునకు పెరుమాళ్లు వేంచేయగా తాయార్లకు కోపము వచ్చినదట. ఆకారణమున నాడు మొదలు బ్రహ్మోత్సవము వరకు సన్నిధి ప్రాకారములో గల ఒక మండపములో వేంచేసి ఆవారాదన అందుకుంటుంది.
ఈ క్షేత్రస్వామికి ఆండాళ్ "నాఱు నాట్రుంపోళ్ " అను పాశురమున స్వామికి నూరు గంగాళముల అక్కారవడిశల్ , నూరు గిన్నెలతో వెన్న ఆరగింపుచేతునని మాట యిచ్చింది.
మేషమాసములో పౌర్ణమినాడు మధురలో గల వైగైనదిలో ఏటి ఉత్సవము జరుగును. ఈక్షేత్రస్వామి విషయమై శ్రీకూరత్తాళ్వాన్ సుందరబాహుస్తవముననుగ్రహించిరి.
కర్కాటక మాసములో బ్రహ్మోత్సవము జరుగును. పలు సత్రములు సన్నిధి సమీపములో ఉన్నాయి. సన్నిధిలో ప్రసాదము లభించును. అన్ని వసతులు గల క్షేత్రము.
బ్రహ్మోత్సవ సమయంలో చక్రత్తాళ్వార్ మాత్రమే గోపుర ద్వారము నుండి వేంచేస్తారు. పెరుమాళ్లు ప్రక్కనున్న ద్వారము నుండి వేంచేస్తారు.
ఆరోగ్యం భాస్కరాదిచ్ఛేత్ అను సూక్తి మనలో చాలామంది వినేవుంటారు. నిత్యము సూర్య నమస్కారాలు లోనర్చుచు ఎంతటి వార్ధకావస్థయందును దేహబలము చెడక జీవించుచున్న అదృష్టవంతులు కలరు. సూర్యుడు ప్రత్యక్ష దైవమని నమ్మి సూర్యశతకమును రచించిన ప్రఖ్యాత సంస్కృత వాజ్మయ కవి ఇతడు శ్రీమయూరుడు. ఇతడు కాదంబరి రచయితగా ప్రఖ్యాతి గాంచిన భట్ట బాణుడుకు సమకాలికుడు. బాణుడు శ్రీహర్షుని ఆస్థానకవి. మయూరుడు ఉజ్జయినీ ప్రభువయిన వృద్ధ భోజుని ఆస్థాన కవి. బాణునకు మేనమామ అని చెప్పుటకు ఆధారములు ఉన్నాయి. ఒకటి, మానతుంగాచార్యప్రణీతమయిన భక్తామరాఖ్యస్తోత్ర టీకాప్రారంభమందలి ప్రశంస. రెండవది, మేరుతుంగాచార్య ప్రణీతమయిన ప్రబంధ చింతామణి అని జైనమత గ్రంథములోని ప్రశంస. శ్రీహర్షుని కాలము ననుసరించి బాణమయూరులు సమకాలికులు అని చెప్పవచ్చును.
ఒకనాడు ప్రొద్దునే అగస్త్యుడు వృద్ధ బ్రాహ్మణ వేషధారియై మయూరిని ఇంటికి వచ్చికోరి ఆగదిలో ప్రవేశించాడు.అసహ్యమైన రుజతో గిజగిజమని వణుకుతూ మూలుగుతున్న మయూరుణ్ణి సమీపించాడు. మయూరుడికి దృష్టికూడా సరిగా లేదు. అగస్త్యుడు దగ్గరగా వెళ్ళి మయూరుడి తలపై దక్షిణహస్తం ఉంది ఆదిత్య హృదయం ఉపదేశించి వచ్చిన దారినే వెళ్ళిపోయాడు. కర్మ పరిపక్వమయింది. మయూరుడు రోగ విముక్తడైనాడు.ఆత్మ ప్రేరణతో సూర్య శతకం వ్రాశాడు. ఇది పెద్దల వల్ల వినుకడిలో ఉన్న కథ. ఈ కథ ఎలాంటిదయినా సామాన్యములైన ఔషధములకు సాధ్యంకాని ఏమొండి రోగానికో చిక్కి మయూరుడు ఆరోగ్యం భాస్కరాధిఛ్ఛేన్ అనే సూక్తిని అనుసరించి సూర్య శతకం వ్రాసి దాని వల్ల కృతార్ధుడైనాడు అనేది భావించవలసిన విషయం.
మయూరుడు చక్కని రూపురేఖలు కలవాడు.భార్య ఒక ఆడుబిడ్డను కని గతించింది. క్రమంగా ఆ పిల్ల పెరిగిపెద్దదైనది. బాణునికిచ్చి మయూరుడు కన్యాఫలదానం గడించుకున్నాడు.ఒకనాడామె జలకమాడి మేడపై తలని ఆర్చుకున్నప్పుడు అది చూసిన మయూరుడు ఎండలో ఆదృశ్యం అతనిలో ఉద్రేకాన్ని కరిగించింది. తత్ఫలితంగా కుష్ఠురోగి అయ్యాడు.మయూరుడు తల్లి అప్పటికింకా జీవించే ఉంది. మయూరుని వ్యాధి దినదినము వృద్ధి పొందుతూఉంది. తల్లి దుఃఖము ముసలితనము పోటాపోటీగా పెరుగుతూన్నాయి. ముక్కముక్కలుగా అవయవాలు తెగి పడిపోయే దుస్థితిలో మయూరుడు ఒక మూల కూర్చొని ఉండేవాడు.
సాహిత్య ప్రయోజనములలో కల్యాణ సంధాయకత్వము ఒకటని నిరుపించుటకు మయురిని కవిత ఏకైక నిదర్శనముగా నున్నది. మమ్మటుడు కావ్యప్రకాశము ఈ అర్ధమునే పోషించుచున్నది. ఆదిత్యాదేః మయూరాదీనాం ఇవ అనర్ధనివారణం అని ఉంది. మమ్మటుడు సా.శ.1050 నాటి వాడు. దీనికి జయరాముడను వ్యాఖ్యాత మయురనామా కవిః శతశ్లోకే నాదిత్యం స్తుత్వా కుష్ఠా న్ని స్తీర్ణః ఇతి ప్రసిద్ధిః అని వ్రాసినాడు. ఈ వాక్యములను బట్టి మయూరుడు తన సూర్య శతకములో అక్కడక్కడ చెప్పిన వానిని బట్టియు మయూరుడు కుష్ఠురోగియై ఆరోగమును బాపుటుకు సూర్యుని అభివర్ణించినట్లు తెలియుచున్నది.
కిరణ ప్రసార వర్ణనతో ఆరంభించి 19శ్లోకాలలో సక్రమంగా కిరణపుంజ సాంద్రత వర్ణించాడు. ఆపైన 43వ శ్లోకం వరకూ ద్యుతివర్ణన, తరువాత 49వ శ్లోకం వరకు వాహన చిత్రణ, తదుపరి 61వశ్లోకం వరకూ సారథి పశంస, పిదప 72వ శ్లోకం దాకా రథశ్లాఘ, 82వశ్లోకం పర్యంతం మండల శోభ, అటుపై 100వశ్లోకం వరకూ సూర్యస్తుతి. ఇదీ మయూర శతక పద్ధతి.
వడ్డాది సుబ్బారాయుడు-- తెలుగులో సా.శ.1898వ సంవత్సరమున శ్రీ. వ.సు.రాయుడు సరస్వతి పత్రికలో అంధ్రసూర్యశతకమును ప్రకటించారు.
మాయూర సూర్య శతకానికి 25 వ్యాఖ్యలు వెలువడ్డాయి.తెనుగున 1898వసం.లో సరస్వతీ పత్రికలో ఆంధ్ర సూర్య శతకము అనే పేరుతో ప్రకటించారు. ఆకుండి వ్యాసమూర్తిగారు దీనిని తెనుగించారు.1905లో బేరన్ హైమర్ పండితుడు ఇటాలియన్ భాషలోకి అనువదించాడు. సింహళీయములోనికి కూడా దీనిని అనువదించారు.
మయూర కవి సూర్యశతకమును శ్రీనాథమహాకవి తొలుత కాశీఖండమున 15 శ్లోకములను, భీమ ఖండమున శివరాత్రి మాహాత్మ్యమున మరి రెండు శ్లోకములను నాంధ్రీకరించినాడు. క్రీ. శ. 1893 నుండియు తెలుగున సంపూర్ణానువాదములు ప్రారంభమైనవి. ఈ క్రింది వారి యనువాదములు లభ్యమగుచున్నవి.
అతి ప్రాచీనమయిన వేదమహత్తు ఆతని రచనయందు వెల్లివిరిసింది. విశ్వాత్ముడైన సూర్యుడు ఆతనికెంత కైవసమైనాడో గాని తాను తరించి ఇతరులను తరింపజేసినాడు.
భీమవరం - నిడదవోలు ప్యాసింజర్, భీమవరం టౌన్ నుండి నిడదవోలు జంక్షన్ వరకు మధ్యలో మొత్తం 8 విరామములతో చేరుకుంటుంది. ఇది 50 కిలోమీటర్ల వేగంతో 1 గంట 35 నిమిషాల్లో ప్రయాణించి గమ్యాన్ని పూర్తిచేస్తుంది.