polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
మూడవ రాజరాజ చోళుడు తరువాత వచ్చిన మూడవ రాజేంద్ర చోళుడు తన పూర్వీకుల కంటే మెరుగైన పాలకుడుగా చోళుల అదృష్టాన్ని పునరుద్ధరించడానికి సాహసోపేతమైన చర్యలు తీసుకున్నాడు. కడప్పా వరకు ఉన్న తన శిలాశాసనాలు దీనిని ధ్రువీకరించాయి. ఆయన ఉత్తరాన విజయవంతమైన దండయాత్రలకు నాయకత్వం వహించాడు.
మూడవ రాజేంద్ర చోళుడు యుద్ధంలో చంపబడ్డాడు. అందువల్ల ఆయన సా.శ. 1279 వరకు గంగైకొండ చోళపురంలో అస్పష్టతతో నివసించాడు. ఆ తరువాత చోళుల శాసనాలు లేవు. ఈ యుద్ధం తమిళకంలో చోళ పాలన ముగిసినట్లు సూచిస్తుంది. చోళ భూభాగాలను పూర్తిగా పాండ్య సామ్రాజ్యం గ్రహించింది.
1931 లో ఫ్రాంక్ ఎస్. స్మిత్, ఎరిక్ షిప్టన్, ఆర్.ఎల్. హోల్డ్‌స్వర్త్ అనే బ్రిటిష్ పర్వతారోహకులు కామెట్‌ అనే పర్వతాన్ని అధిరోహించి తిరిగి వచ్చేటప్పుడు దారి తప్పిపోయి పువ్వులతో నిండిన ఒక లోయ ప్రాంతాన్ని చూసి ఆకర్షితులై ఆ లోయ ప్రాంతానికి "పువ్వుల లోయ" అని పేరు పెట్టారు. ఈ ఉద్యానవనం పేరుతో ఫ్రాంక్ స్మిత్ ఒక పుస్తకాన్ని రచించాడు. 1939 లో ఒక వృక్షశాస్త్రజ్ఞుడు జోన్ మార్గరెట్ లెగ్గే ఈ ప్రాంతంలో ఉన్న పువ్వులపై అధ్యయనం చేయడానికి లోయ వద్దకు వచ్చినప్పుడు పువ్వులు సేకరించడానికి వెళ్ళినపుడు ప్రమాదవశాత్తు జారిపడి చనిపోయింది. ఆమె మరణతరం తన సోదరి ఈ లోయను సందర్శించి తన సోదరి స్మారకర్దాన్ని నిర్మించింది. వైల్డ్ లైఫ్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా చేత నియమించబడిన వృక్షశాస్త్రజ్ఞుడు ప్రొఫెసర్ చంద్ర ప్రకాష్ కాలా 1993 నుండి ఒక దశాబ్దం పాటు లోయ యొక్క పూల, పరిరక్షణపై అధ్యయనం చేశాడు. ఈ ఉద్యానవనంలో పెరుగుతున్న 520 ఆల్పైన్ మొక్కల జాబితాను తయారు చేశాడు. అదేకాక ఈ ఉద్యనవనంపై అధ్యయనం గురించి "ది వ్యాలీ ఆఫ్ ఫ్లవర్స్ - మిత్ అండ్ రియాలిటీ", "ఎకాలజీ అండ్ కన్జర్వేషన్ ఆఫ్ ది వ్యాలీ ఆఫ్ ఫ్లవర్స్ నేషనల్ పార్క్ పేర్లతో రెండు పుస్తకాలను రచించాడు.
ఈ ఉద్యానవనాన్ని బొటానికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా, ఫారెస్ట్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్, వైల్డ్ లైఫ్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా సర్వే ప్రకారం స్థాపించబడింది. దీని ప్రవేశద్వారం వద్ద ఉన్న అరుదైన మొక్కలను, ఔషధ మొక్కలను, మూలికలను పరిశోధన చేయడానికి ఒక పరిశోధన కేంద్రాన్ని ఏర్పరిచారు. 1993 నుంచి ఈ ఉద్యానవనంలో ఉన్న పువ్వుల గురించి ప్రొఫెసర్ సి. పి. కాలా అధ్యయనం చేసి ఇక్కడ 520 జాతుల ఎత్తైన మొక్కలు ఉన్నాయని వీటిలో 498 పుష్పించే మొక్కలని తేల్చిచెప్పాడు. ఈ ఉద్యానవనంలో డాక్టిలోర్హిజా హటాగిరియా, పిక్రోహిజా కుర్రూవా, పాలిగోనాటం మల్టీఫ్లోరం, ఫ్రిటిల్లారియా రోయిలీ, పోడోఫిలమ్ హెక్సాండ్రం వంటి అనేక రకాల ఔషద మొక్కలు ఉన్నాయి.
వ్యాలీ ఆఫ్ ఫ్లవర్స్ జాతీయ ఉద్యానవనం ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని ఉత్తర చంపోలి అనే ప్రాంతంలో ఉంది. ఈ ఉద్యానవనాన్ని యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ సంపదగా గుర్తించింది.
1974-82 : ఈ ఉద్యానవనం పర్వతారోహణకు అనుమతినివ్వబడింది. కాని తరువాత కాలంలో పర్వత రోహకుల నుంచి స్పందన కరువడంతో ఈ పర్వతరోహణను మూసివేశారు.
శనగపిండి అనేది శనగపప్పును పిండి ఆడించగా వచ్చిన పదార్ధం. శనగపప్పును బెంగాల్ పప్పు అని కూడా కొన్ని ప్రదేశాల్లో పిలుస్తారు. శనగపిండి అనేది భారత వంటకాలలో అతి ముఖ్యమైన దినుసు. భారతీయ వంటల్లో ఎన్నో వంటలను శనగపిండి లేకుండా చేయడం కుదరదు. కేవలం భారత వంటకాల్లోనే కాక, బంగ్లాదేశ్ వంటల్లోనూ, బర్మా వంటల్లోనూ, నేపాలీ, పాకిస్థానీ, శ్రీలంక వంటకాల్లో కూడా శనగపిండి చాలా ముఖ్యమైన దినుసు. పచ్చి శనగపప్పును కానీ వేయించిన శనగపప్పును కానీ పిండి పట్టించుకుని శనగపిండిని తయారు చేసుకోవచ్చు. పచ్చి శనగపిండి కాస్త చేదుగా ఉంటుంది. అదే వేయించిన పప్పు ద్వారా వచ్చిన శనగపిండి కమ్మగా, బాగుంటుంది.
ఆంధ్ర ప్రదేశ్, తెలంగాణల్లో, శనగపిండి, ఉల్లిపాయలు, బంగాళాదుంపలతో ఒక కూర చేస్తారు. ఎక్కువగా చపాతిలు, పూరీల్లోకి ఈ కూర తింటారు. మజ్జిగ పులుసులోకి, దప్పళంలోకి కూడా శనగపిండిని వాడతారు. ముఖ్యంగా కాకరకాయ వంటి కూరల్లో కూడా శనగపిండి వేస్తారు. అలా వేయడం వల్ల కాకరకాయ చేదు తగ్గుతుంది. క్యాప్సికం, వంకాయ కూరల్లో కూడా ఈ పిండి చల్లుతారు. శనగపిండితో వేసే దోశ కూడా భారతదేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల్లోనూ ఎక్కువగా తినే అల్పాహారం.
శనగ పిండిలో ఎక్కువ శాతం కార్బోహైడ్రేట్లు ఉంటాయి., మైదా, గోధుమ వంటి ఇతర పిండ్ల కన్నా శనగ పిండిలో పీచు పదార్ధం ఎక్కువ. గ్లుటెన్ అనే ప్రొటీన్ల సమూహం ఈ పిండిలో అస్సలు ఉండదు. ఈ గ్లుటెన్ అనేది కాస్త అనారోగ్యకరమైన ప్రొటీన్. శనగ పిండిలో ఆరోగ్యకరమైన ఇతర ప్రొటీన్ల శాతం కూడా చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది.
జిడో లియాంగ్ఫెన్(చైనా, టిబెట్ వంటి దేశాల్లో శనగపిండిని వాడి ఈ వంటకాన్ని తయారు చేస్తారు. అక్కడ ఈ వంట ఎక్కువగా దొరికే చిరుతిండి. అక్కడి ప్రజలు ఎక్కువగా వేసవికాలంలో ఈ వంటకాన్ని తినడానికి ఇష్టపడతారు.)
భారతదేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలలోనూ శనగపిండి వాడకం ఎక్కువగానే ఉంటుంది. ఎన్నో వంటకాల్లో శనగపిండే ప్రధాన పదార్ధం. ఎక్కువగా చిరుతిళ్ళు, తీపి పదార్ధాలూ, పులుసులు, కూరల్లో శనగపిండిని వాడతారు. శనగపిండి ఉపయోగించి చేసే కొన్ని భారతీయ వంటకాల చిట్టా:
జాఫర్‌ హుస్సేన్‌ మెరాజ్, తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ప్రస్తుతం ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్ పార్టీ తరపున నాంపల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం శాసన సభ్యుడిగా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాడు. 2009 నుండి 2012 వరకు హైదరాబాద్ మహానగర పాలక సంస్థకు డిప్యూటీ మేయర్ గా విధులు నిర్వహించాడు.
జాఫర్‌ హుస్సేన్‌ మెరాజ్ 1960, జనవరి 26న అహ్మద్ హుస్సేన్ - జాహేదా బేగం దంపతులకు తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదులో జన్మించాడు. తండ్రి అహ్మద్ హుస్సేన్‌ 1967లో సీతారాంబాగ్ శాసనసభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. జాఫర్‌ హుస్సేన్‌ మెరాజ్ ఇంటర్మీడియట్ వరకు చదువుకున్నాడు.
జాఫర్‌ హుస్సేన్‌ మెరాజ్ కు ఫర్జానా బానో తో వివాహం జరిగింది. వారికి ఇద్దరు కుమారులు , ఇద్దరు కుమార్తెలు. 2018లో చిన్న కుమారుడు మక్సూద్ హుస్సేన్ దీర్ఘకాలిక అనారోగ్యంతో మరణించాడు.
అరకులోయ మండలం,ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాలోని మండలం. కాంతబంసుగూడ దీని ప్రధాన పరిపాలనా కేంద్రం.ఈ మండలంలో 169 రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. మండలం కోడ్:04844. అందులో ఆరు నిర్జన గ్రామాలు.
సంభాజీ మరణం తరువాత రాజారాంకు 1689 మార్చి 12 న రాయగడులో పట్టాభిషేకం చేశారు. 1689 మార్చి 25 న రాయగడు చుట్టుపక్కల ప్రాంతానికి మొఘలులు ముట్టడి వేయడం ప్రారంభించగానే సంభాజీ భార్య, ఆమె మంత్రి " రామచంద్ర పంతు అమాత్య " యువ రాజారాంను కవ్ల్య ఘాటు ప్రతాప్గడు బలమైన కోటకు పంపాడు. మరాఠా సైన్యం మొఘలులతో పోరాడి కొత్త మరాఠా రాజు రాజారాంను కావ్ల్య ఘాటు ప్రస్తుత తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని ప్రతాపుగడు, విశాల్గాడు కోటల మీదుగా ప్రయాణించి సెంజి కోటకు తప్పించుకొని పోవడానికి దారితీసింది. మారువేషంలో రాజారాం కేలాడి చేరుకుని కేలాడి చెన్నమ్మ ఆశ్రయం పొందాడు - ధైర్యవంతురాలైన కన్నడ రాణి మొఘలులతో పోరాడి, సురక్షితంగా ప్రయాణించి, రాజారాంను సెంజికి తప్పించుకునేలా చూసుకున్నది. అక్కడ ఆయన ఒక నెలన్నర తరువాత 1689 నవంబరు 1 న సెంజికి చేరుకున్నాడు. కెలాడి చెన్నమ్మ అడవివాతావరణంలో యుద్ధంలో పోరాడింది. ఇది మొఘలులను నిరాశపరిచింది. మొఘలులు భారత పాలకుడు కెలాడి చెన్నమ్మతో మొదటిసారి శాంతి ఒప్పందాన్ని ప్రతిపాదించారు. ఈ తప్పించుకునే వివరాలు రాజారాం అసంపూర్ణ కవితా జీవిత చరిత్ర నుండి తెలుసుకోవచ్చు. రాజరామచరిత తన రాజపురోహితుడు కేశవు పండిటు సంస్కృతంలో రాశారు.
1700 లో మహారాష్ట్రలోని పూణే సమీపంలోని సింహగడు వద్ద వితంతువులు, శిశువులను విడిచిపెట్టి రాజారాం ఊపిరితిత్తుల వ్యాధితో మరణించాడు. ఆయన వితంతువులలో ఒకరైన జానకిబాయి. రాజారాం మరణం తరువాత సతీసహగమనానికి పాల్పడింది. రాజారాం వితంతువులలో మరొకరైన తారాబాయి తన చిన్న కుమారుడు రెండవ శివాజీని ఛత్రపతిగా ప్రకటించి ఆయన ప్రతినిధిగా పరిపాలించింది. ఏది ఏమయినప్పటికీ ఔరంగజేబు వారసుడు షాహు తారాబాయి, షాహుల మధ్య అంతర్గత వివాదం కలిగేలా చేసి చివరకు సింహాసనం చేజిక్కించుకున్నాడు. తారాబాయి కొల్లాపూరు వద్ద ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఏర్పాటు చేసి, తన కొడుకును ప్రత్యర్థి ఛత్రపతిగా స్థాపించింది. త్వరలోనే రాజారాం మరొక వితంతువు అయిన రాజస్బాయి పదవీచ్యురాలైంది. రాజస్బాయి రాజారాం మరొక కుమారుడిని కొల్హాపూరు సింహాసనం మీద అధిష్టింపజేసింది. కొల్లాపూరు వాస్తవ వారసత్వం, హిందూ ఆచారం ప్రకారం దత్తత తీసుకోవడం ప్రస్తుతకాలం వరకు కొనసాగుతోంది.
రాజారాం మూడుసార్లు వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆయన మొదటి వివాహం పదేళ్ల వయసులో శివాజీ సైనికాధికారి ప్రతాప్రవు గుజారు కుమార్తె సంవత్సరాల జంకిబాయితో జరిగింది. ఆయన ఇతర భార్యలు తారాబాయి ప్రతీపురావు తరువాత వచ్చిన సైన్యాధ్యక్షుడు హంబిర్రావు మోహితే కుమార్తె, కాగలుకు చెందిన ప్రభావవంతమైన ఘాట్గే కుటుంబానికి చెందిన రాజస్బాయితో జరిగాయి. రాజారాముకు ముగ్గురు కుమారులు.
ఆయనకు, బానిస మహిళకు వివాహం బంధం ఫలితంగా రాజా కర్ణ జన్మించాడు. తారాబాయితో రెండవ శివాజీ, రాజస్బాయితో రెండవ సంభాజీ జన్మించారు.
రాజారాం 1670 ఫిబ్రవరి 24 న శివాజీ ఆయన చిన్న భార్య సోయరాబాయికి జన్మించాడు. ఆయన తన సోదరుడు సంభాజీ కంటే 13 సంవత్సరాలు చిన్నవాడు. సోయరాబాయి ప్రతిష్ఠాత్మక స్వభావం ఆధారంగా 1680 లో తన తండ్రి మరణించిన తరువాత రాజారాం మరాఠా సింహాసనం అధిష్ఠించాడు. అయినప్పటికీ, సంభాజీ త్వరగా మరాఠా గెలిచి సింహాసనాన్ని పొందాడు. సంభాజీ మరణం తరువాత, రాజారాంకు మరాఠా రాజ్య ఛత్రపతిగా పట్టాభిషేకం చేశారు.
రాజారాం 1689 నవంబరు 11 నుండి సెంజీ కోటను ఆక్రమించాడు కాని అది 1698 లో పట్టుబడక ముందే వదిలి, సతారా కోట వద్ద తన ఆస్థానాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు. సెంజి విజయం సాధించని ఆ కాలంలో "ధైర్యవంతుడైన మరాఠా కమాండర్లు, శాంతజీ ఘోర్పాడే, ధనాజీ జాదవు, మొఘల్ను ఓడించడానికి కర్ణాటక, మహారాష్ట్రలలో వారి సమాచారమార్గాలను విచ్ఛిన్నం చేసి వినాశనం చేశారు.
ఔరంగజేబు దక్కనులో మరాఠాలు, సెంజి కోటను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ప్రత్యేకంగా జుల్ఫికరు ఖాన్ నుస్రతు జంగును పంపారు. ఆయన 1690 సెప్టెంబరులో దీనిని ముట్టడించాడు. మూడు విఫల ప్రయత్నాల తరువాత 1698 జనవరి 8 న ఏడు సంవత్సరాల తరువాత చివరకు కోటను పట్టుకున్నారు. అయినప్పటికీ రాజారాం తప్పించుకొని మొదట వెల్లూరు, తరువాత విశాలఘరుకు పారిపోయాడు.
మొదటి రాజారాం భోస్లే మరాఠీ పాలకుడు ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజు చిన్న కుమారుడు, సంభాజీ మహారాజు సోదరుడు. 1689 లో మొఘలు చక్రవర్తి ఔరంగజేబు చేతిలో తన సోదరుడు మరణించిన తరువాత ఆయన మరాఠీ సామ్రాజ్యాన్ని మూడవ ఛత్రపతిగా పాలించాడు. ఆయన పదకొండేళ్ల పాలన మొఘలులపై నిరంతర పోరాటకాలంగా గుర్తించబడింది.
దక్షిణ ధ్రువం ఖండంలోని నేల ప్రాంతంలో ఉండగా, ఉత్తర ధ్రువం మాత్రం ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రం మధ్యలో ఉంది. ఇక్కడి నీళ్ళు దాదాపుగా శాశ్వతంగా సముద్రపు మంచుతో కప్పబడి ఉంటాయి. ఈ మంచు కూడా కదులుతూ ఉంటుంది. ఉత్తర ధ్రువం వద్ద సముద్రం లోతు 4,261 మీటర్లని 2007 లో రష్యన్ మీర్ సబ్మెర్సిబుల్ కొలిచింది. 1958 లో నాటిలస్ కొలిచినపుడు ఇది 4,087 మీటర్లుంది. దీనివల్ల, ఉత్తర ధ్రువం వద్ద శాశ్వత స్థావరాన్ని నిర్మించడం అసాధ్యం. అయితే, సోవియట్ యూనియన్, ఆ తరువాత రష్యా 1937 నుండి వార్షిక ప్రాతిపదికన మనుషులుండే డ్రిఫ్టింగ్ స్టేషన్లు చాలానే నిర్మించాయి. వాటిలో కొన్ని ధ్రువం గుండా పోయేవి, లేదా చాలా దగ్గరగా ఉండేవి. 2002 నుండి, రష్యన్లు ఏటా ధ్రువానికి దగ్గరగా ఉన్న బార్నియో అనే స్థావరాన్ని కూడా స్థాపిస్తూ వస్తున్నారు. వసంత ఋతువు ప్రారంభంలో ఇది కొన్ని వారాలు పనిచేస్తుంది. ఆర్కిటిక్ మంచు తగ్గుతూండడం కారణంగా ఉత్తర ధ్రువం కాలానుగుణంగా మంచు రహితంగా మారుతుందని 2000 లలో చేసిన అధ్యయనాలు అంచనా వేశాయి. 2016 నుండి 21 వ శతాబ్దం చివరి లోగా ఎప్పుడైనా ఇది మొదలవవచ్చు.
భూమి యొక్క భ్రమణాక్షం భూమి ఉపరితలంతో పోలిస్తే స్థిరంగా ఉంటుందని భావించేవారు. దాంతోపాటే అందుకే ఉత్తర ధ్రువం స్థానం కూడా. కానీ, 18 వ శతాబ్దంలో, గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు లియోన్హార్డ్ అయిలర్ అక్షం కొద్దిగా "చలిస్తుంద"ని అంచనా వేసాక, ఆ భావన మారింది. 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు నక్షత్రాల పరిశీలన నుండి భూమిపై నున్న స్థిర బిందువులో ఒక చిన్న "అక్షాంశ వైవిధ్యాన్ని" గమనించారు. ఈ వైవిధ్యంలో కొంత భాగం భూమి యొక్క ఉపరితలంపై ధ్రువం కొన్ని మీటర్ల దూరం చలించడం కారణమని చెప్పవచ్చు. ఈ చలనంలో క్రమపద్ధతిలో పునరావృతమయ్యే అనేక భాగాలు, క్రమరహితమైన భాగం ఒకటీ ఉన్నాయి. సుమారు 435 రోజుల ఆవర్తన సమయం ఉన్న భాగం, ఐలెర్ ఊహించిన ఎనిమిది నెలల సంచారంతో సరిపోయింది. దానిని కనుగొన్న శాస్త్రవేత్త పేరిట దాన్ని చాండ్లర్ చలనం అని పిలుస్తారు. భూమి భ్రమణాక్షం, భూ ఉపరితలమూ ఖండించుకునే కచ్చితమైన బిందువును ఆ క్షణానికి "తక్షణ ధ్రువం" అని పిలవ్వచ్చు. కానీ మీటర్లలో కచ్చితత్వం అవసరమైనపుడు స్థిర ఉత్తర ధ్రువానికి నిర్వచనంగా దీన్ని వాడలేం.
గ్రీన్లాండ్‌లోని ఉత్తరాన ఉన్న వాతావరణ కేంద్రంలో శీతాకాలపు ఉష్ణోగ్రతలు సుమారు , సగటున ఉంటాయి. ఉత్తర ధ్రువం వద్ద ఇంతకంటే ఇంకాస్త చల్లగా ఉంటుంది. అయితే, 2015 డిసెంబరు 30 న, 87.45 వద్ద అసాధారణంగా వచ్చిన ఒక తుఫాను వలన ఉష్ణోగ్రత కు చేరుకుంది. ఆ సమయంలో ఉత్తర ధ్రువం వద్ద ఉష్ణోగ్రత మధ్య ఉందని అంచనా వేసారు. వేసవి ఉష్ణోగ్రతలు గడ్డకట్టే స్థానానికి అటూ ఇటూ ఉంటాయి. ఇప్పటి వరకూ నమోదైన అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత . దక్షిణ ధ్రువం వద్ద రికార్డైన అత్యధికం, కంటే ఇది చాలా ఎక్కువ. 2016 నవంబరు 15 న ఉష్ణోగ్రతలు గడ్డకట్టే స్థాయి వరకూ పెరిగాయి. మరోసారి, 2018 ఫిబ్రవరిలో చాలా శక్తివంతమైన తుఫాను వచ్చినపుడు, గ్రీన్లాండ్‌లోని వాతావరణ కేంద్రమైన కేప్ మోరిస్ జెసప్ వద్ద ఉష్ణోగ్రతలు చేరుకున్నాయి. వరుసగా 24 గంటల పాటు ఉష్ణోగ్రత సున్నాకు పైనే ఉంది. ఈ సమయంలో, ధ్రువం వద్ద ఉండి ఉంటుందని అంచనా. ఆరోజున అదే సమయానికి లాస్ ఏంజిల్స్‌లోని హాలీవుడ్ బర్బాంక్ విమానాశ్రయంలో కూడా అంతే ఉష్ణోగ్రత రికార్డైంది.
ఉత్తర ధ్రువం వద్ద సూర్యుడు వేసవిలో అంతా దిగంతానికి పైననే ఉంటాడు. శీతాకాల మంతా దిగంతానికి క్రిందనే ఉంటాడు. సూర్యోదయం మార్చి విషువత్తుకు కొద్దిగా ముందు అవుతుంది. మూడునెలల్లో ఉత్తరాయనం నాటికి సూర్యుడు 23½ ఎత్తుకు చేరుకుంటాడు. ఆ తరువాత సూర్యుడు దిగపోవడం మొదలౌతుంది. సెప్టెంబరు విషువత్తు తర్వాత సూర్యాస్తమయానికి చేరుకుంటుంది. ధ్రువాకాశంలో కనిపించే సూర్యుడు దిగంతంపై ఒక క్షితిజ సమాంతర వృత్తంలో కదులుతున్నట్లు కనిపిస్తుంది. ఈ వృత్తం క్రమంగా దిగంతం దగ్గర మొదలై లేస్తూ వేసవి అయనాంతం వద్ద దిగంతం పైన దాని గరిష్ఠ ఎత్తుకు పెరుగుతుంది. తరువాత దిగంతం వైపు దిగుతూ, శరద్ విషువత్తు వద్ద తిరిగి మునిగిపోతుంది. అందువల్ల ఉత్తర, దక్షిణ ధ్రువాల వద్దనే భూమిపై అత్యంత నెమ్మదైన సూర్యోదయ, సూర్యాస్తమయాలు జరుగుతాయి.
ఉత్తర ధ్రువం భూగోళంపై ఉత్తర కొనన ఉన్న బిందువు. ఇది దక్షిణ ధ్రువానికి సరిగ్గా అవతలి వైపున ఉంది. జియోడెటిక్ అక్షాంశం 90 ఉత్తరంను, అలాగే నిజమైన ఉత్తరం దిశనూ ఇది నిర్వచిస్తుంది. ఉత్తర ధ్రువం దగ్గర నుండి ఎటు చూసినా ఆ దిశలన్నీ దక్షిణమే; రేఖాంశాలన్నీ అక్కడ కలుస్తాయి, కాబట్టి, ఉత్తర ధ్రువ రేఖాంశం ఏది అంటే, ఏదైనా చెప్పవచ్చు. అక్షాంశ వృత్తాల వెంట, అపసవ్య దిశ తూర్పు, సవ్యదిశ పడమర అవుతాయి. ఉత్తర ధ్రువం ఉత్తర అర్ధగోళానికి మధ్యన ఉంది. దీనికి అత్యంత సమీపంలో ఉన్న నేల, గ్రీన్లాండ్ ఉత్తర తీరానికి 700 కి.మీ. దూరంలో నున్న కాఫెక్లుబ్బెన్ ద్వీపం అని అంటారు. అయితే, కొన్ని సెమీ శాశ్వత కంకర గుట్టలు ఇంకొంచెం దగ్గర లోనే ఉంటాయి. కెనడాలో, నూనావట్ లోని క్విక్తాలుక్ ప్రాంతంలోని అలెర్ట్, ధ్రువం నుండి అత్యంత దగ్గరలో మానవ నివాస స్థలం. ఇది ధ్రువం నుండి 817 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
భూమిపై చాలా ప్రదేశాలలో, స్థానిక సమయం ఆ స్థలం ఉన్న రేఖాంశాన్ని ద్వారా నిర్ణయించబడుతుంది. అంటే రోజులో సమయం ఆకాశంలో సూర్యుడు ఉన్న స్థానానికి కొంచెం అటూ ఇటూగా సమకాలీకరించబడుతుంది (ఉదాహరణకు, మధ్యాహ్నం సూర్యుడు దాని గరిష్ఠ స్థాయికి చేరుకుంటాడు). కానీ ఉత్తర ధ్రువంలో ఈ తర్కం నిలబడదు. ఇక్కడ సూర్యుడు సంవత్సరానికి ఒకసారి మాత్రమే ఉదయిస్తాడు, ఒక్కసారి మాత్రమే అస్తమిస్తాడు. రేఖాంశాలన్నీ ఇక్కడ కలుస్తాయి. అందువల్ల సమయ మండలాలన్నీ ఇక్కడ కలుస్తాయి. ఉత్తర ధ్రువం వద్ద శాశ్వత మానవ ఆవాసాలు లేవు. అంచేత నిర్దుష్ట సమయ మండలాన్ని కేటాయించలేదు. ఇక్కడికి యాత్రలు చేసేవారు గ్రీన్విచ్ మీన్ టైమ్ లేదా వారు బయలుదేరిన దేశపు టైమ్ జోన్‌ను లేదా ఏదో ఒక సౌకర్యవంతమైన టైమ్ జోన్‌ను ఉపయోగించవచ్చు.
ఇటాలియన్ అన్వేషకుడు డ్యూక్ ఆఫ్ ది అబ్రుజ్జి అయిన లుయిగి అమేడియో, ఇటాలియన్ రాయల్ నేవీ లో కెప్టెనయిన ఉంబెర్టో కాగ్ని 1899 లో నార్వే నుండి యాత్ర చేసారు. తిమింగల నౌక స్టెల్లా పోలారే లో తగు మార్పులు చేసుకుని అందులో ప్రయాణించారు. 1900 మార్చి 11 న, కాగ్ని నేతృత్వంలో ఒక బృందం మంచు మీద నడుస్తూ బయల్దేరి ఏప్రిల్ 25 న 86 34 ' ఉత్తర అక్షాంశం వద్దకు చేరుకుంది. 1895 లో నాన్‌సెన్ సాధించిన ఫలితాన్ని 35 నుండి 40 కి.మీ. మించి, కొత్త రికార్డు సృష్టించారు. కాగ్ని అతి కష్టం మీద శిబిరానికి తిరిగి వచ్చాడు. జూన్ 23 వరకూ అక్కడే ఉన్నాడు. ఆగస్టు 16 న, స్టెల్లా పోలారే రుడాల్ఫ్ ద్వీపాన్ని వదిలి, దక్షిణ దిశగా యాత్ర చేస్తూ తిరిగి నార్వే చేరుకుంది.
ఈ ప్రభావాలు భూమి భ్రమణాక్షపు వంపు, సూర్యుని చుట్టూ దాని పరిభ్రమణాల వలన సంభవిస్తాయి. భూమి భ్రమణాక్షపు వంపు యొక్క దిశ, భ్రమణాక్షానికీ, సూర్యుని చుట్టూ భూమి తిరిగే కక్ష్యా తలానికీ ఉన్న కోణం, ఒక సంవత్సరం వ్యవధిలో చాలా స్థిరంగా ఉంటాయి. . ఉత్తర నడివేసవిలో ఉత్తర ధ్రువం గరిష్ఠ స్థాయిలో సూర్యుని వైపు ఉంటుంది. సంవత్సరం గడిచేకొద్దీ, భూమి సూర్యుని చుట్టూ కక్ష్యలో కదిలేకొద్దీ, ఉత్తర ధ్రువం క్రమంగా సూర్యుడి నుండి పెడమొహంగా పోతూ ఉంటుంది. నడి శీతాకాలంలో సూర్యుడికి ఆవలి వైపున నుండి గరిష్ఠ స్థాయిలో ఉంటుంది. ఆరు నెలల సమయ వ్యత్యాసంతో దక్షిణ ధ్రువంలో ఇదే విధమైన క్రమాన్ని గమనించవచ్చు.
ఉత్తర ధ్రువానికి చేరుకోవాలనే స్పష్టమైన ఉద్దేశంతో బయలుదేరిన తొలి యాత్రలలో ఒకటి బ్రిటిష్ నావికాదళ అధికారి విలియం ఎడ్వర్డ్ ప్యారీ చేసింది. 1827 లో తడు 82 45"' ఉత్తర అక్షాంశం చేరుకున్నాడు. 1871 లో, అమెరికాకు చెందిన చార్లెస్ ఫ్రాన్సిస్ హాల్ నేతృత్వంలో చేసిన పొలారిస్ యాత్ర విపత్తుకు లోనై ముగిసింది. కమాండర్ ఆల్బర్ట్ హెచ్. మార్ఖం చేసిన యాత్రలో 1876 మేలో 83 20'26 "ఉత్తర అక్షాంశం వద్దకు చేరుకున్నాడు. అప్పటికి అదే రికార్డు. యుఎస్ నావికాదళ అధికారి జార్జ్ డబ్ల్యూ. డెలాంగ్ నేతృత్వంలో 1879–1881 లో యుఎస్ఎస్ జీనెట్ అనే ఓడలో యాత్ర చేసాడు. ఈ ఓడ మంచులో ఇరుక్కుని ముక్కలైపోవడంతో విషాదకరంగా ముగిసింది. డెలాంగ్‌తో సహా సగానికి పైగా సిబ్బంది గల్లంతై పోయారు.
19 వ శతాబ్దం చివరలో ఉత్తర ధ్రువానికి చేరే ప్రయత్నాలు మొదలయ్యాయి. అనేక సందర్భాల్లో "సుదూర ఉత్తరం" రికార్డును అధిగమించారు. ఉత్తర ధ్రువానికి చేరుకున్న మొట్టమొదటి వివాదాతీతమైన యాత్ర ఎయిర్ షిప్ నోర్గె, చేసింది. 1926 లో ఈ ప్రాంతం మీదుగా అది 16 మందితో ఎగిరింది. వీరిలో యాత్ర నాయకుడు రోల్డ్ అముండ్సేన్ ఉన్నాడు. అంతకు ముందు ఫ్రెడరిక్ కుక్ , రాబర్ట్ పియరీ , రిచర్డ్ ఇ. బైర్డ్ నేతృత్వంలో జరిగిన యాత్రలు కూడా ధ్రువానికి చేరుకున్నట్లు గతంలో అంగీకరించారు. అయితే, ఆ తరువాత యాత్ర డేటాను విశ్లేషించినపుడు వారి వాదనల కచ్చితత్వంపై సందేహాలు కలిగాయి.
ఉత్తర ధ్రువం వద్ద సముద్రపు ఐసు సాధారణంగా మందంగా ఉంటుంది. మంచు మందం, దాని ప్రాదేశిక పరిధి, వాతావరణం వగైరాలను బట్టి మారుతూ ఉంటుంది. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో సగటు మంచు మందం తగ్గిందని అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి. గ్లోబల్ వార్మింగ్ దీనికి దోహదం చేసిందని తెలుస్తోంది. అయితే ఇటీవలి కాలంలో ఆకస్మికంగా మందం తగ్గడానికి, పూర్తిగా ఆర్కిటిక్‌లో గమనించిన వేడెక్కడమే కారణమని చెప్పలేం. రాబోయే కొన్ని దశాబ్దాల్లో ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రం వేసవిలో ఆసలు మంచే లేకుండా ఉంటుందని నివేదికలు అంచనా వేస్తున్నాయి. ఇది చాలా వాణిజ్య పరమైన చిక్కులను కలిగించవచ్చు.
భూమి కోఆర్డినేట్ల వ్యవస్థను స్థిర ల్యాండ్‌ఫార్మ్‌లకు కట్టబెట్టడం అవసరం. అయితే, ప్లేట్ టెక్టోనిక్స్, ఐసోస్టాసీలను పరిగణిస్తే తీసుకుంటే, భౌగోళిక లక్షణాలన్నిటినీ చూపించే వ్యవస్థ లేదు. అయినా సరే, ఇంటర్నేషనల్ ఎర్త్ రొటేషన్ అండ్ రిఫరెన్స్ సిస్టమ్స్ సర్వీస్, ఇంటర్నేషనల్ ఆస్ట్రానమికల్ యూనియన్లు కలిసి, ఇంటర్నేషనల్ టెరెస్ట్రియల్ రిఫరెన్స్ సిస్టమ్ అనే ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను నిర్వచించాయి.
16 వ శతాబ్దం నాటికి, ఉత్తర ధ్రువం ఒక సముద్రంలో ఉందని చాలా మంది ప్రముఖులు సరిగ్గానే విశ్వసించారు. దీనిని 19 వ శతాబ్దంలో పాలీనియా లేదా ఓపెన్ పోలార్ సీ అని పిలిచేవారు. అందువల్ల, అనుకూలంగా ఉండే సమయాల్లో, మంచు గడ్డల మీదుగా ప్రయాణించి ధ్రువాన్ని చేరవచ్చని భావించేవారు. చల్లటి ఉత్తర అక్షాంశాలలో ఇప్పటికే ఉపయోగంలో ఉన్న తిమింగలం నౌకల్లో, ఉత్తర ధ్రువానికి మార్గం కనుగొనేందుకు అనేక యాత్రలు బయల్దేరాయి.
1897 లో, స్వీడన్ ఇంజనీర్ సాలమన్ ఆగస్ట్ ఆండ్రీ, మరో ఇద్దరు సహచరులు హైడ్రోజన్ బెలూన్ ఓర్నెన్ లో ఉత్తర ధ్రువం చేరుకోవడానికి ప్రయత్నించారు, కాని క్విటోయాకు 300 కి.మీ. దూరంలో కిందికి దిగారు. ఇది స్వాల్‌బార్డ్ ఆర్కిపెలాగోకు ఈశాన్య కొనన ఉంది. . వారు క్విటోయాకు నడుస్తూ వెళ్ళారు, కాని మూడు నెలల తరువాత అక్కడ మరణించారు. 1930 లో ఈ యాత్ర అవశేషాలను నార్వేజియన్ బ్రాట్వాగ్ యాత్రలో కనుగొన్నారు.
ధ్రువ ఎలుగుబంట్లు 82 ఉత్తర అక్షాంశాన్ని దాటి పైకి పెద్దగా వెళ్ళవని భావిస్తారు. కానీ, ఉత్తర ధ్రువం సమీపంలో వీటి అడుగు జాడలు కనిపించాయి. ఆహార కొరత దీనికి కారణం కావచ్చు. 2006లో జరిగిన ఒక యాత్రలో ధ్రువ ఎలుగుబంటిని ధ్రువం నుండి కేవలం 1 మైలు దూరంలో చూసారు. ధ్రువంలో రింగ్డ్ సీల్ కూడా కనిపించింది. ఆర్కిటిక్ నక్కలు 60 కి.మీ. కన్నా తక్కువ దూరంలో 89 40 వద్ద కనిపించాయి.
ఉత్తర ధ్రువం దక్షిణ ధ్రువం కంటే బాగా వెచ్చగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే ఇది ఒక ఖండపు భూభాగంపై ఎత్తున కాకుండా, సముద్ర మట్టం వద్ద, సముద్రానికి మధ్యన ఉంది. ఐస్ క్యాప్ అయినప్పటికీ, గ్రీన్‌ల్యాండ్‌లోని ఉత్తరాన ఉన్న వాతావరణ కేంద్రం వద్ద టండ్రా క్లైమేట్ ఉంటుంది. జూలై, ఆగస్టుల్లో సగటు ఉష్ణోగ్రతలు సున్నకంటే కొద్దిగా పైన ఉండడం ఇందుకు కారణం.
ఉత్తర ధ్రువం వద్ద నీటిలో చేపలు కనిపించాయి, అయితే చాలా తక్కువ. 2007 ఆగస్టులో ఉత్తర ధ్రువ సముద్రం లోపలికి వెళ్ళిన రష్యన్ జట్టు సభ్యుడు అక్కడ సముద్ర జీవులేమీ కనిపించలేదని చెప్పాడు. కానీ, రష్యా జట్టు సముద్రగర్భం మట్టి నుండి సముద్ర పుష్పాలను వెలికి తీసారని తరువాత తెలిసింది. ఆ వీడియోలో గుర్తు తెలియని చిన్నరొయ్యలు యాంఫీపోడ్‌లు కూడా కనిపించాయి.
ఏప్రిల్ 1895 లో, నార్వేజియన్ అన్వేషకులు ఫ్రిడ్జోఫ్ నాన్సెన్, హల్మార్ జోహన్సేన్ లు, నాన్సెన్ ఓడ ఫ్రామ్ లో ప్రయాణించి, అది మంచులో ఆగిపోయినపుడు, వాళ్ళు స్కీలమీద వెళ్ళారు. వీళ్ళిద్దరూ 86 14' ఉత్తర అక్షాంశానికి చేరుకున్నారు. అక్కడినుండి వెనుదిరిగి, దక్షిణ దిశగా వెళ్తూ, చివరికి ఫ్రాంజ్ జోసెఫ్ ల్యాండ్‌ చేరుకున్నారు.
ధ్రువానికి సమీపంలో లేదా చాలా దగ్గరగా కనిపించే పక్షులలో మంచు బంటింగ్, నార్తర్న్ ఫుల్మార్, బ్లాక్-లెగ్డ్ కిట్టివాక్ ఉన్నాయి. అయితే పక్షులు ఓడలు, యాత్రలను అనుసరించి వెళ్తూంటాయి కాబట్టి కొన్ని పక్షులు కనబడితే అవి అక్కడ నివసించేవని పొరబడడం జరుగుతూంటుంది
ఆర్కిటిక్ సముద్రపు మంచు తిరోగమనం గ్లోబల్ వార్మింగ్‌ను వేగవంతం చేస్తుంది. ఎందుకంటే తక్కువ మంచు కవచం తక్కువ సౌర వికిరణాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఆర్కిటిక్ సైక్లోన్ ఉద్భవానికికి దోహదం చేయడం ద్వారా తీవ్రమైన వాతావరణ ప్రభావాలను కలిగిస్తుంది.
ఉత్తరార్ధగోళంలో, భూమి భ్రమణాక్షం దాని ఉపరితలాన్ని కలిసే బిందువును ఉత్తర ధ్రువం అంటారు. దీన్ని భౌగోళిక ఉత్తర ధ్రువం అని, భూమి ఉత్తర ధ్రువం అనీ కూడా అంటారు.
అనురాధ టికే ఇస్రో శాటిలైట్ సెంటర్‌లో ఇండియన్ జియోసాట్ ప్రోగ్రామ్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేస్తుంది. టెలికాం, డేటా లింక్‌లకు కీలకమైన జియో-సింక్రోనస్ ఉపగ్రహాల ప్రాంతంలో ఆమె పనిచేస్తుంది. 2011 జూలై 15 న సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుండి ఇస్రో కమ్యూనికేషన్ ఉపగ్రహం జిసాట్ -12 ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షంలోకి అభివృద్ధి చేయడంలో, ప్రయోగించడంలో ఆమె కీలక పాత్ర పోషించింది. ఆమె 20 మంది ఇంజనీర్ల సాంకేతిక బృందాన్ని పర్యవేక్షించి, నాయకత్వం వహించింది. ఆల్-ఉమెన్ రీసెర్చ్ టీమ్‌లో భాగంగా,ప్రమోదా హెడ్జ్, అనురాధ ప్రకాష్‌లతో కలిసి, ఆమె హాసాన్‌లోని ఇస్రో యొక్క మాస్టర్ కంట్రోల్ ఫెసిలిటీ నుండి జిసాట్ -12 ను దాని తుది కక్ష్యలోకి మార్చింది.
ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్‌గా, ఆమె -9, -17, -18 కమ్యూనికేషన్ ఉపగ్రహాల ప్రయోగాన్ని కూడా పర్యవేక్షించింది. ఇండియన్ రిమోట్ సెన్సింగ్, ఇండియన్ రీజినల్ నావిగేషన్ శాటిలైట్ సిస్టమ్ ప్రోగ్రామ్‌లకు ప్రాజెక్ట్ మేనేజర్,డిప్యూటీ ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్,అసోసియేట్ ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్‌గా కూడా ఆమె పనిచేసింది. ఆమె ప్రత్యేకత ఉపగ్రహ చెక్అవుట్ వ్యవస్థలు,ఇది అంతరిక్షంలో ఉన్నప్పుడు ఉపగ్రహం యొక్క పనితీరును గమనిస్తుంది. ఇప్పుడు,ఇస్రోలో సీనియర్-మోస్ట్ ఉమెన్ ఆఫీసర్‌గా,అనురాధ అక్కడ పనిచేసే మహిళలందరికీ,అందులో భాగం కావాలనుకునే ఇతరులకు ప్రేరణగా మారింది.
అనురాధ టికె భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్త. ఆమె ఇండియన్ స్పేస్ రీసెర్చ్ ఆర్గనైజేషన్ ప్రత్యేక కమ్యూనికేషన్ ఉపగ్రహాల ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్ గా పనిచేస్తుంది. జీసాట్ -12, జీసాట్ -10 ఉపగ్రహాల ప్రయోగాలపై ఆమె పనిచేసింది. ఇస్రోలో సీనియర్ మహిళా శాస్త్రవేత్త అయిన ఆమె 1982 లో ఆ సంస్థలో చేరింది. ఆమె ఇస్రోలో శాటిలైట్ ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్ అయిన మొదటి మహిళ.
అనురాధ టికే 1961 లో బెంగుళూరు, మైసూర్ రాష్ట్రంలో జన్మించింది. ఆమె బెంగళూరులోని విశ్వవిద్యాలయ విశ్వేశ్వరయ్య కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ నుండి ఎలక్ట్రానిక్స్ లో బ్యాచిలర్ పట్టా పొందారు. ఆమె సహ విద్యార్థులకు అభిరురులకు భిన్నంగా భారతదేశంలో తన వృత్తిని కొనసాగించడానికి నిర్ణయించుకుంది.
నీల్ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ చంద్రునిపైకి దిగడం ఆమెను చాలా ఆకర్షించింది. టెలివిజన్ సౌకర్యం లేని ఆ రోజుల్లో ఆమె తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయుల నుండి చంద్రయానం గురించి తెలుసుకుంది.
వివాహం తరువాత ఎదురైనా ఒడిదుడుకులతో తీవ్ర మానసిక సంఘర్షణ అనుభవించిన శ్రీవాణి తనలాంటి ఎందరో మహిళలకు ఆసరాగా నిలవాలని భావించారు. వారిని ఆ బాధ నుంచి బయటకు తెచ్చి వారి కాళ్లపై వారు నిలబడేలా చేసేందుకు 2007 సంవత్సరంలో కేఈడబ్ల్యూఎస్ సంస్థను ప్రారంభించారు. తన సంస్థలో స్కిల్ డెవలప్ మెంట్ ట్రైనింగ్ ప్రోగ్రాం ద్వారా మహిళలకు నైపుణ్యాభివృద్ధి శిక్షణ అందజేస్తున్నారు. పారిశ్రామిక ప్రాంతమైన విశాఖలో రెడీమేడ్ గార్మెంట్ కంపెనీల్లో వారికి ఉపాధి కల్పిస్తున్నారు. 2007 - 2011 సంవత్సరాల మధ్య గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో 18 నుంచి 30 ఏళ్ల లోపు వయసు గల 5600 మంది మహిళలకు శిక్షణ అందజేశారు. వారికి వివిధ వస్త్ర పరిశ్రమల్లో ఉపాధిని అందజేశారు. 10వ తరగతి మాత్రమే చదువుకున్న 1200 మంది యువకులకు వివిధ షాపింగ్ మాల్స్ లో ఉద్యోగ అవకాశాలు కల్పించారు. మహిళలకు ఆర్ధిక సాధికారత చేకూరడం ద్వారా తమ పిల్లలను చదివించుకోవడమే కాకుండా కుటుంబానికి భరోసా అందుతుంది.
శ్రీవాణి తాత గారు ఇండియన్ ఆర్మీలో పనిచేసారు. బ్రిటిష్ ఇండియా హయాంలో రెండో ప్రపంచ యుద్ధంలో ఆయన పాల్గొన్నారు. పదవీ విరమణ తర్వాత అంపవల్లి గ్రామంలోనే వ్యవసాయ వృత్తిని ఎంచుకున్నారు. మరో తాత గారు స్వాతంత్ర్య సమరయోధునిగా పేరు గడించారు. స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో భాగంగా అరెస్టు అయ్యి జైలు శిక్ష అనుభవించారు. స్వాతంత్ర్యనంతరం ఆయన చివరి శ్వాస వరకూ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల పెన్షన్ ను అందుకున్నారు. శ్రీవాణి తండ్రి కొయ్యాన ఆనందరావు బీఎస్సీ అగ్రికల్చర్ విద్యనభ్యసించి వారి కుటుంబంలోనే మొట్టమొదటి గ్రాడ్యుయేట్ పట్టా అందుకున్న వ్యక్తిగా ఆదర్శంగా నిలిచారు. వ్యవసాయ శాఖలో జాయింట్ డైరెక్టర్ గా విధులు నిర్వర్తించి పదవీ విరమణ పొందారు.
కొయ్యాన ఆనందరావు, కొయ్యాన జయలక్ష్మి సేవా స్ఫూర్తిని శ్రీవాణి ఆదర్శంగా తీసుకున్నారు. ఆనందరావు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయ శాఖ అధికారిగా రైతులకు సేవలందించారు. తల్లి జయలక్ష్మి నర్సరీలు ఏర్పాటు, మహిళలకు శిక్షణా కార్యక్రమాల నిర్వహణలో చురుగ్గా వుండేవారు. తల్లితండ్రులు నిర్వహించే కార్యక్రమాల్లో శ్రీవాణి చిన్నతనం నుంచీ చురుగ్గా నిమగ్నంయ్యేవారు. తన తల్లి జయలక్ష్మి మనం నలుగురుకి ఉపాధి బాట కలిగించినపుడు సంతృప్తి లభ్హిస్తుందని చెప్పేవారని, ఆమె తో వున్న అనిర్వచనీయమైన అనుభంధం సేవారంగంలో ముందుకు నడిచేందుకు బాటలు వేసిందని శ్రీవాణి చెబుతారు.
శ్రీవాణి తండ్రి నందమూరి తారక రామారావు కు వీరాభిమాని కావడంతో 1983లో టీడీపీ స్థాపన నుంచి పార్టీలో కొనసాగారు. అప్పటి నుంచి వారి కుటుంబం తెలుగుదేశం కుటుంబంతో అనుబంధం ఏర్పరచుకుంది.శ్రీవాణి ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబునాయుడు నాయకత్వంలోని తెలుగు దేశం పార్టీలో చురుకైన పాత్ర పోషిస్తున్నారు. పార్వతీపురం నియోజకవర్గంలో మున్సిపల్, జెడ్పీటీసీ, ఎంపీటీసీ ఎన్నికల్లో అభ్యర్ధుల గెలుపుకు ఆమె విశేష కృషి చేసారు.
కొయ్యాన శ్రీవాణి విజయనగరం జిల్లా బలిజపేట మండలం అంపవల్లి గ్రామంలో కొయ్యాన ఆనందరావు, కొయ్యాన జయలక్ష్మి దంపతులకు 1973 ఫిబ్రవరి 5న జన్మించారు. ఎం.ఎ బి.ఎల్ హ్యూమన్ రైట్స్ విద్యనభ్యసించారు. న్యాయవాదిగా వృత్తి జీవితం ప్రారంభించారు. తెలుగు, ఆంగ్లం, హిందీ భాషల్లో విశేష ప్రావీణ్యం గలవారు. ఏపీ మహిళా కమిషన్ సభ్యురాలిగా సేవలందిస్తున్నారు.
కొయ్యాన శ్రీవాణి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ మహిళా కమీషన్ సభ్యురాలు. శ్రీవాణి తన సేవా కార్యక్రమాల ద్వారా మహిళా సాధికారతకు పాటుపడుతున్నారు. ఎందరో మహిళలకు ఉపాధి అవకాశాలను అందిస్తూ వారి జీవితాల్లో వెలుగులు నింపుతున్నారు. సేవారంగం తో పాటూ రాజకీయరంగంలోనూ రాణిస్తున్నారు.