polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
నైనిటాల్ భారతదేశం, ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రం, నైనిటాల్ జిల్లా లోని నగరం. హిమాలయ శ్రేణులలో ఉంది. అది కుమావొన్ హిల్స్ మధ్య భాగంలో ఉంది. అందమైన సరస్సులకు ఇది నెలవు. నైనితాల్ పేరులోని "నైనీ" అంటే నయనం, "తాల్" అంటే సరసు. నైనితాల్ ప్రసిద్ధ హిల్ స్టేషనే కాక పుణ్యా క్షేత్రాలలో ఒకటిగా ప్రఖ్యాతి గాంచింది. ఇది సముద్రమట్టానికి 2084 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది. నైనితాల్ కంటి ఆకారం కలిగిన ఉన్న పర్వతశిఖరాల మద్య ఉన్న ప్రదేశంలో ఉంది. నగరంలో ఉన్న శిఖరాలలో నగరానికి ఉత్తరాన ఉన్న సముద్రమట్టానికి 2615 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న నైనాశిఖరం, నగరానికి పడమరన సముద్రమట్టానికి 2438 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్నడియోపద శిఖరం, నగరానికి దక్షిణంలో సముద్రమట్టానికి 2278 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న ఆయర్పద శిఖరం నగరం చుట్టూ ఉన్న ఎత్తైన శిఖరాలలో ముఖ్యమైనవి.
నైనితాల్ స్థాపించబడిన 42 సంవత్సరాల తరువాత 1880 నాటికి నైనితాల్ పూర్తిగా ఆంగ్లేయుల నివాసంగా మారింది. నగరంలో కూలీ, సేవారంగ పనులలో మాత్రమే భారతీయులు ఉండేవారు. విక్టీరియన్ శకం ముగిసే వరకు ఈ పరిస్థితి కొనసాగింది. 20వ శతాబ్ధంలో మొదటిసారిగా సరికొత్త మార్పులు సంభవించాయి. ఇండియన్ యునైటెడ్ ప్రొవింస్ అధికారులు, సంపన్నులు వేసవి కాల పర్యటనకు నైనితాల్‌ను ఎంచుకున్నారు. 1901 నైనితాల్ జనసంఖ్య 7,609 కి చేరింది. తరువాత 1925లో బ్రిటిష్ సివిల్ సర్వెంట్లు తమశలవు దినాలు గడపడానికి బ్రిటన్‌ను ఎంచుకోవడం మొదలు పెట్టారు. తరువాత ఆంగ్లేయులలో పలువురు వేసవి విడిదిగా హిల్‌స్టేషన్లకు పోవడం ఆగిపోయింది. తరువాత 1947 నుండి కాలంలో నగరంలో ఆంగ్లేయుల సంఖ్య తగ్గుతూ ఆ స్థానంలో భారతీయ నివాసాలు అభివృద్ధి అయ్యాయి.
నైనా శిఖరాని చైనా శిఖరం అని కూడా అంటారు. ఇది నైనితాల్ లో ఎత్తైన శిఖరం. ఇది సముద్ర మట్టానికి 2611 మీ. ల ఎత్తున ఉంది. దీనిని చేరాలంటే, గుర్రం పై వెళ్ళాలి.టిఫిన్ టాప్ లేదా డొరొతి సీట్ అనేది ఒక పిక్నిక్ ప్రదేశం ఇక్కడ టూరిస్టులు ఎంతో వినోదంతో సమయం గడపవచ్చు. ఈప్రదేశం " డొరొతి కేల్లేట్" అనే ఒక ఇంగ్లీష్ ఆర్టిస్ట్ భార్య పేరుతో అభివృద్ధి చేయబడింది. ఈమె ఒక ప్లేన్ ఆక్సిడెంట్ లో మరణించగా ఆమె పేరుతో ప్రదేశం అభివృద్ధి చేయబడింది. ఇక్కడే ఒక ఎకో కేవ్ గార్డెన్ ఉంది. ఇది మరొక పేరొందిన ప్రధాన ఆకర్షణ. ఈప్రదేశం సందర్శకులకు పర్యావరణ స్నేహ పూరిత జీవన విధానాలు నేర్పిస్తుంది.
నైనితాల్‌లో ఉన్న 50 సంవత్సరాల ఓల్డ్ స్టేట్ అబ్జ్ర్వేటరీ 2004లో ఎ.ఆర్.ఐ.ఇ.ఎస్, డిపార్ట్ ఆఫ్ సైంస్ అండ్ టెక్నాలజీలో అంతర్భాగంగా [[ది ఆర్యభట్టా రీసెర్చ్ ఇంస్టిట్యూట్ ఆఫ్ అబ్జర్వేషనల్ సైంసెస్ " పని చేస్తుంది . 1954లో అబ్జర్వేటరీ వారణాశిలో పనిచేయడం మొదలైంది. తరువాత సంవత్సరం ఈ అబ్జర్వేటరీ నైనితాల్‌ లోని ప్రశాంతమైన ప్రదేశాలకు మార్చబడింది. 1961లో అది తిరిగి ప్రస్తుత ప్రాంతమైన మనోరా పీక్‌కు తరలించబడింది. నైనితాల్ దక్షిణంలో కొన్ని కిలోమీటర్ల దూరంలో ఆస్ట్రానమీ పరిశోధనలకు అవసరమైన సౌకర్యాలను " ఎ.ఆర్.ఐ.ఇ.ఇ.ఎస్ అందిస్తున్నది.
నైనితాల్ లో నైని సరస్సు ప్రధానాకర్షణ. చుట్టూ పచ్చని కొండలు ఉన్నాయి. ఇతిహాసాల మేరకు కన్ను ఆకారంలో వుండే ఈ సరస్సు హిందూ దేవత సతి యొక్క మృత్ శరీరపు కన్ను పడిన ప్రదేశంగా చెపుతారు. ఈసరస్సును 'ముగ్గురు ఋషుల సరస్సు' అనికూదాంటారు. ఈ పేరు స్కాందపురాణ లోని మానస్ ఖండ్ అధ్యాయంలో కలదు . ఈ సరస్సు చాలా పొడవైనది. ఉత్తరపు కోనను మల్లితాల్ అని దక్షిణపు కొనను తల్లితాల్ అని అంటారు. ఈ సరస్సు పై ఒక వంతెన, దానిపై ఒక పోస్ట్ ఆఫీస్ వుంటాయి. సమీపంలో ఒక బస్సు స్టేషను, టాక్సీ స్టాండ్, రైల్వే రిజర్వేషన్ల కౌంటర్, షాపింగ్ సెంటర్ లు ఉన్నాయి.
నైనితాల్ సరసు 64 శక్తిపీఠాలలో ఒకటని విశ్వసించబడుతుంది. దక్షాయినీ దక్షయజ్నలో పవిత్రాగ్నిని సృష్టించుకుని తనకుతాను భస్మం అయిన తరువాత ఆ శరీరాన్ని మోసుకుంటూ శివుడు తిరుగుతున్న సమయంలో శివుని వైరాగ్యాన్ని పోగొట్టడానికి బ్రహ్మదేవుని ప్రార్థన అనుసరించి విష్ణుమూర్తి తన సుదర్శన చక్రంతో సతీదేవి శరీరాన్ని ఖండాలుగా ఖండించగా అందులో సతీదేవి నేత్రం పడిన ప్రదేశామే నైనితాల్ అయిందని మరొక కథనం ప్రచారంలో ఉంది. అందువలన ఈ సరసు నేత్రం ఆకారంలో ఉందని. నేత్రం ఆకారంలో సరసు ఉన్న ప్రదేశం నైనితాల్‌గా పులివబడుతుందని భావించబడుతుంది.
నైనితాల్ ను స్కంద పురాణం లోని మానస ఖండ్ లో ముగ్గురు ఋషుల సరస్సు లేదా ముగ్గురు ఋషుల సరోవరం అని కూడా అంటారు. ఈ ముగ్గురు ఋషుల పేర్లు అత్రి, పులస్త్య, పులాహ. వీరు వారి దాహం తీర్చుకునేతందుకు గాను నైనితాల్ వద్ద ఆగారు. వారికి ఆ ప్రాంతంలో నీరు దొరక లేదు.వెంటనే వారు ఒక పెద్ద గొయ్యి తవ్వి దానిలోకి మానస సరోవరం నీటిని నింపి దాహం తీర్చుకున్నారు. ఆ విధంగా నైనితాల్ సరస్సు సృష్టించబడింది. మరో కథనం ప్రకారం ఇక్కడ శివుడి భార్య అయిన సతి యొక్క ఎడమ కన్ను పడి ఆ ప్రాంతంలో నైని సరస్సు సృష్టించబడింది.
గుహల తోటను ఈకో గుహ గార్డెన్ అనికూడా అంటారు. ఈ గార్డెన్ పర్యావరణఆరధన జీవన విధానమాచరించే వారికి ఆసక్తిగావుంటుంది. దీనిలో ఆరు అండర్ గ్రౌండ్ గుహలు పెట్రోమాక్స్ దీపాలతో, ఒకమ్యూజికల్ ఫౌంటెన్ తో వుంటాయి. ఈ గుహలను టైగర్ కేవ్, పాంథర్ కేవ్, బాట్ కేవ్, స్క్విరాల్ కేవ్, ఫ్లై ఇంగ ఫాక్స్ కేవ్, ఏప్ కేవ్ అనిపిలుస్తారు. ఈగుహాలను కలిపే దోవ చాలా ఇరుకుగా వుంటుంది. కొన్ని చోట్ల సందర్శకులు పాక వలసి వస్తుంది. ఇవి ఇక్కడి స్థానిక పాలనా సంస్థ చే నిర్వహించ బడుతున్న సహజ గుహలు.
నైనితాల్ లో హార్స్ రైడింగ్ గొప్ప ఆకర్షణ. టవున్లో వివిధ ప్రదేశాలను చూసేందుకు గుర్రాలను రవాణాగా ఉపయోగిస్తారు. టవున్ లో హార్స్ రైడింగ్ నిషేధించినప్పటికి, పర్యాటకులు బారాపత్తర్ వద్ద దీనిని ఆనందించవచ్చు. గుర్రాల పేడ అక్కడి సరస్సును ప్రదేశాన్ని కలుషితం చేస్తోందని కోర్ట్ గుర్రాల వినియోగాన్ని నగరంలో నిషేధించింది. పర్యాటకులు అద్దె గుర్రాల పై రాం నగర్ నుండి అందమైన పిక్ నిక్ స్పాట్ టిఫిన్ టాప్ చేరేందుకు గుర్రాలను ఉపయోగించవచ్చు.
నైనితాల్ రోప్ వే మరోకి ప్రసిద్ధ టూరిస్ట్ ఆకర్షణ. ఇది కుమావొన్ మండల వికాస్ నిగం చే నిర్వహించబడుతోంది. ఇది ఇండియాలో స్థాపించ బడిన మొదటి కేబుల్ కార్. సుమారు 705 మీటర్ల దూరం 300 మీ.ల ఎత్తున కవర్ చేస్తుంది. ప్రతి కేబుల్ కార్ 825 కే.జి.ల బరువు అంటే 12 వ్యక్తులను మోయ ఉంది.ఈరోపే వే స్నో వ్యూను నైనితాల్ టవున్ కు కలుపుతుంది. రోప్ వే సెకండుకు 6 మీ.ల దూరం కదులుతుంది. ఈ ప్రయాణంలో టూరిస్టులు అద్భుత దృశ్యాలను చూడడానికి అవకాశం ఉంది.
నైనితాల్ జిల్లాలో ఉన్న ప్రసిద్ధ ప్రదేశాలో ఘోరకల్ ఒకటి. ఘోరకల్ అంటే గుర్రాల కొరకు నీటిమడుగు అని అర్ధం. ఇది 2000 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న సుందరప్రదేశం.అక్కడ గిరిజనులు ఆరాధించే గొలుదేవత ఉపస్థితమై ఉన్న ప్రదేశంకూడా ఇదే. భౌవాలీ సమీపంలో ఉన్న ఈ ప్రదేశంలో సైనిక పాఠశాల ఉంది. దీనిని ఘోరకల్ సైనిక్ స్కూల్ అంటారు. ఇది రాంపుర్ నవాబు చాఏత్ 1966 ఘోరకల్ వద్ద నిర్మించబడింది. ఇక్కడి నుండి గొలుదేవత ఆలయదృశ్యం కనిపిస్తుంది.
అష్టాదశపూఅరాణాలలో ఒకటైన స్కందపురాణంలో నైనితాల్ " త్రిఋషి సరోవరం " అని పిలువబడుతుంది. అందుకు ఒక కథనం ఆధారంగా కనబడుతుంది. అత్రి, పులస్య అరియు పౌల అనే ముగ్గురు ౠషులు ఈ ప్రాంతంలో నీరు లభించనందున ప్రస్తుతం సరసు ఉన్న ప్రదేశంలో ఒక చెరువును నిర్మించి దానిని ప్రస్తుతం టిబెట్‌లో ఉన్న మానస సరోవరం నీటితో నింపారు. అందువలన నైనితాల్ సరసులో స్నానమాచరిస్తే మానససరోవరంలో స్నానం ఆచరించిన ఫలితం లభిస్తుందని విశ్వసిస్తున్నారు.
నైనితాల్ నుండి 10 కి.మీ. ల దూరంలో కల అందమైన పిక్నిక్ ప్రదేశం కిల్ బరీ కూడా చూడదగినది. పచ్చటి ఓక్, పైన్, రోడోడెండ్రాన్ అడవులు ఈ ప్రాంతాన్ని ఒక చక్కటి విశ్రాంతి ప్రదేశంగా చేసాయి. ఈ అడవులలో సుమారు 580 జాతులకు పైగా వివిధ రకాల వృక్ష జాతులు, రంగు రంగుల పక్షులు ఉన్నాయి. సముద్ర మట్టానికి 2481 అడుగుల ఎత్తున కల లరిఅకంత పర్యాటకులకు ఎన్నో అందమైన హిమాలయ దృశ్యాలు చూపుతుంది. ఇది నైనితాల్ లో రెండవ అత్యధిక ఎత్తు కలది.
హనుమాన్ ఘరీ 1,951 మీటర్లు ఎత్తున ఉంది. ఈ ఆలయసమూహం టాలీతల్‌కు బస్‌స్టాండుకు 3.5 కిలోమీటర్లు ఉంది. ఈ ఆలయంలో ప్రధానదైవం హనుమనుడు. హనుమంతుడు ఇక్కడ కన్నుల నిండా నీరు నింపుకుంటూ హృదయంలో సితారాములతో దర్శనం ఇస్తూ ఉంటాడు. కంచిలో ఆశ్రమం నిర్మించి నివసిస్తున్న నీం కరోలీ బాబా ఈ ఆలయం నిర్మించినట్లు ప్రతీతి.
కుమాన్ యూనివర్శిటీ ప్రధాన కార్యాలయం నైనితాల్‌లో ఉంది. . ఈ యూనివర్శిటీని 1973లో అవతరించింది. ముందు అది 1951లో డాన్ సింగ్ బిస్త్ తన తండ్రి ఠాఖూర్ డాన్ బిస్త్ సింగ్ జ్నాపకార్థం " గవర్నమెంట్ కాలేజ్‌గా స్థాపినబడింది.మాథమెటీషియన్ డాక్టర్ ఎ.ఎన్. సింఘ్ మొదటి ప్రినిసిపాల్గా పని చేసాడు.
గుర్నీ హౌస్ అనేది ఒక బ్రిటిష్ హంటర్, పర్యావరణ సంరక్షుడు అయిన జిమ్ కార్బెట్ నివాసం. అందమైన ఈ నివాసాన్ని ఆయన శారద ప్రసాద్ వర్మకు విక్రయించారు. ప్రస్తుతం ఇది నిరంజన్ దాల్మియా మనుమరాలు అధీనంలో ఉంది. ఈ హెరిటేజ్ భవనం చూసేందుకు యజమానులు పర్యాటకులను ముందస్తు అనుమతులతో ఆహ్వానిస్తారు. కార్బెట్ కు సంబంధించిన ఎన్నో వస్తువులను ఇక్కడ చూడవచ్చు.
నౌకుచియా సరసు నైనితాల్ నుండి 4కిలోమీటర్లు దూరంలో అలాగే భీమ్‌తాల్ సమీపంలో 1,200 మీటర్లు ఎత్తులో ఉంది. ఈ సరసు పొడవు దాదాపు 1 కిలోమీటర్ పొడవు, 0.5 కిలీమీటరు , దాదాపు 40మీటర్లు లోతు ఉంటుంది. నైనితాల్ ప్రాంతంలో ఇది అత్యంత లోతైన సరసుగా భావించబడుతుంది.
స్నో దృశ్యం లేదా వ్యూ అనేది సముద్ర మట్టానికి 2270 మీటర్ల ఎత్తున కల ఒక అందమైన ప్రదేశం. ఇది నైనితాల్ టవున్ కు 2.5 కి.మీ.ల దూరంలో ఉంది. పర్యాటకులు ఇక్కడకు చేరాలంటే రోప్ వే లేదా వెహికల్ పై చేరవచ్చు. ఇది షేర్ -క- దండ అనే ఎత్తైన చిన్న కొండ పై వుంది అద్భుత హిమాలయ పర్వత శ్రేణులను చూపి పర్యాటకులను మంత్ర ముగ్ధులను చేస్తుంది.
పాన్గోట్ అనేది నైనితాల్ టవున్ కు 15 కి.మీ.లదూరంలోని ఒక చిన్న గ్రామం. ఈ గ్రామం చేరేటపుడు పర్యాటకులు నైనా శిఖరం, స్నో వ్యూ, కిల్ బారిలు చూడవచ్చు. ఈ ప్రదేశం పక్షుల వీక్షణ ఒక స్వర్గం. ఇక్కడ సుమారు 150 రకాల పక్షులు నివసిస్తాయి. సాధారణంగా గ్రిఫ్ఫోన్, బ్లూ వింగ్ మిన్లాస్, వంటివి కనపడతాయి.
బారా బజార్ మల్లితాల్ లో ఒక ప్రసిద్ధ మార్కెట్. ఈ మార్కెట్ లో కేండల్స్, కెన్ స్టిక్స్, ఇంకా ఇతర చిన్న వస్తువులు వుంటాయి. ఈ వస్తువుల కొనుగోలుకు టూరిస్టులు మాత్రమే కాక స్థానికులు సైతం అధిక సంఖ్యలో వచ్చి కొనుగోలు చేస్తారు. ఇక్కడ అనేక రెస్టారెంట్ లు ఉన్నాయి. అవి మీకురుచికరమైన వంటకాలు అందిస్తాయి.
నైనితాల్ లోని పాన్గోట్ గ్రామంలో కల అందమైన పర్వత శ్రేణులను గౌనో హిల్స్ అంటారు. కాలి నడక మార్గాలు, ఈకొండలలో విజిటర్లను దట్టమైన అడవులలోకి తీసుకు వెళతాయి. ఇక్కడ కనుమరుగు అవుతున్న అనేక వృక్ష, పక్షి జాతులను మీరు చూడవచ్చు. ప్రకృతి ప్రియులకు, ఫోటో గ్రాఫి అభిలషించే వారికి ఈప్రదేశం ఎంతో బాగుంటుంది.
రాజ్ భవన్ వలసకాలనాటి భవనం. దీనిని గవర్నర్ హౌస్ అని కూడా అంటారు.ఈ భవనం ఉత్తరాఖండ్ గవర్నర్ కు నివాసం. దీనిలో చక్కగా అలకరించ బడిన 113 గదులు ఉన్నాయి. ఒక అందమైన గార్డెన్, ఒక స్విమ్మింగ్పూల్, గొల్ఫ్లింకులు ఉన్నాయి. దీనిని బకింగ్ హాం పాలస్ తోపోలుస్తారు. ఈ భవన ప్రవేశానికి ముందస్తు అనుమతులు కావాలి.
నైనితాల్‌కు 10కిలోమీటర్లదూరంలో దూరంలో రోడ్డుమార్గంలో లేక 5కిలోమీటర్ల దూరంలో ఎత్తులో ఖృపాతాల్ సరసు ఉంది. ఇది సముద్రపు మట్టానికి 1,635 మీటర్లు ఎత్తులో ఉంది. ఎత్తైన పొలాలు లేక తోటలు, మద్య ఉపస్థితమై ఉంది.
లాండ్స్ ఎండ్ ప్రదేశం ఖుర్పతాల్ లేక్ యొక్క అందమైన దృశ్యాలు చూపి ముగ్దులును చేస్తుంది. ఇది పచ్చటి వాలీ, నైనితాల్ చుట్టూ వున్నా కొండల అందాలు కూడా చూడచ్చు. టూరిస్టులు ఒక రోప్ వే ద్వారా ఈప్రదేశ కొండప్రాంతాలను చేరవచ్చు.
పచ్చనికొండలు కల కుమావొన్ వాలీలో అరబిందో ఆశ్రమం ఉంది. మార్కెట్ ప్రదేశము నుండి 1 కి.మీ.దూరంవుంటుంది. ఇది టూరిస్టులకు ముందస్తు అభ్యర్ధనతో వసతి సదుపాయంకల్పిస్తుంది. వసతిపొందే వారు ఇక్కడ యోగ, ధ్యానం వంటివి నేర్చుకోవచ్చు.
నైనా దేవి ఆలయం ఒక శక్తి పీఠం. నైని లేక్ కు ఉత్తర దిశగా ఉంది. ఈ టెంపుల్ లో హిందువుల దేవత నైనా దేవి వుంటుంది. ఈమె విగ్రహంతో పాటు గణేశ, కాలి విగ్రాహాలు కూడా ఇదే టెంపుల్ లో వుంటాయి. ఈ ఆలయ ప్రవేశంలో పెద్దరావి చెట్టు వుంటుంది.
బిట్రగుంటలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ఎబి కండ్రిక నెల్లూరు జిల్లా బోగోలు మండలానికి చెందినగ్రామం. విలువైన 110 ఎకరాల మాన్యం భూమి ఉన్నా, ఆదరణ కరువైంది. స్థానికులే ఉద్యమం నడిపారు. అప్పుడు దేవాదాయ శాఖ 11 లక్షలు మంజూరు చేయగా, దాతలు పెద్ద ఎత్తున స్పందించి, చేయూతనివ్వగా జీర్ణోద్ధరణ పనులు దాదాపు పూర్తయినవి.2014 జనాభా లెక్కల ప్రకరం 619 మంది ఓటర్లు ఉన్నారు, వీరిలో 316 మంది పురుషులు, 303 మంది స్త్రీలు ఉన్నరు.ఈ గ్రామం పూర్తి పేరు అనంత బొట్ల వారి కండ్రిక.
గ్రామంలో ఒక ప్రభుత్వ బడి కలదు.గ్రామంలో గల విద్య సంస్థ 2002 లో శ్రీ సాధనా దామోదర్ గారి చే స్థాపించబడినది. తెలుగు, ఆంగ్ల బాషల యందు ఇక్కడ విద్య బోధన జరుగుతుంది. పదవ తరగతి వరకు ఇక్కడ అందుబాటులో ఉంది . 2002 సంవత్సరం నుంచి ప్రతి సంవత్సరం మండలం లో గల విద్య సంస్థలలో ఇది మొదటి స్థానం లో ఉంది. ప్రస్తుతం ఇక్కడ 600 మంది పైగా విద్యార్థులు విద్య ను అభ్యసిస్తున్నారు.
ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని, పదేళ్ళనుండి అపరిశుభ్రంగా ఉన్న ఓవర్ హెడ్ ట్యాంకు లోపలి భాగాన్ని, గ్రామ సర్పంచి శ్రీ సాధనాల మాధవ, శుద్ధిచేయించారు. తానుగూడా ట్యాంకు ఎక్కి, లోపలకు దిగడంతో, కూలీలు గూడా లోపలికి దిగేందుకు చొరవ చూపించారు. బ్లీచింగు పొడితో ట్యాంకు లోపల పేరుకుపోయిన వ్యర్ధాలను, శుభ్రపరచి, బయటకు పంపినారు.
ఈ గ్రామం సాధనాల వంశం వారు నిర్మించారు. ఇక్కడ కమ్మ కులస్థులు, యాదవ రాజు కులస్థులు ఎక్కువగా ఉన్నారు. అలాగే రెడ్డి ,కంసాలి,వైశ్య కులస్థులు బడుగు బలహీన వర్గాల ప్రజలు కూడా ఉన్నారు. ముస్లిం మతస్థులు, క్రైస్తవ మతస్థులు కూడా ఉన్నారు.
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో సాధనాల మాధవరావు, సర్పంచిగా ఎన్నికైనాడు. గ్రామంలో రోడ్ నిర్మాణాలు స్మశాన వాటికలు గ్రామ పంచాయతీ కార్యాలయం, వీధి దీపాల పునరుద్ధరణ , గ్రామ దేవస్థానాల పునరుద్ధరణ ఇంకా ఎన్నో సేవ కార్యక్రమాలు చేసినారు.
బలం నిరంతరం వస్తువుపై లంబంగా ఒక నిర్దేశబిందువు వైపునకు పనిచేస్తూ ఉంటే, ఆ వస్తువు ఆ బిందువు చుట్టూ వక్రమార్గంలో ప్రయాణిస్తుంది. వస్తువుకు ఉండే ఈ చలనాన్ని భ్రమణ చలనం అంటారు. సౌర మండలంలోని గ్రహాల చలనం, పరమాణువులోని ఎలక్ట్రాన్ల చలనం, ఫ్యాన్ రెక్కల చలనం, గడియారంలోని ముళ్ల చలనం లాంటివి భ్రమణ చలనానికి ఉదాహరణలు.
వస్తువు రేఖీయ వేగం లు దాని భ్రమణ చలనాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి. ఈ మధ్య దూరాన్ని వ్యాసార్ధ సదిశ అంటారు. కొన్ని వస్తువుల భ్రమణ చలనాల్లో వ్యాసార్ధ సదిశ పరిమాణం స్థిరంగా ఉంటుంది. ఈ భ్రమణ చలనాన్ని వృత్తాకార చలనం అంటారు. ఫ్యాన్ రెక్కల చలనం, గడియారంలోని ముళ్ల చలనం లాంటివి వృత్తాకార చలనానికి ఉదాహరణలు.
వృత్తాకార చలనంలో ఉన్న కొన్ని వస్తువుల కోణీయ వడి స్థిరంగా ఉంటుంది. అలాంటి వస్తువుల చలనాన్ని సమవృత్తాకార చలనం అంటారు. గడియారంలోని ముళ్ల చలనం ఈ చలనానికి ఉదాహరణగా చెప్పవచ్చు.
సాధారణంగా మోటారు సైకిల్ టైర్లకి, రహదారికి మధ్య ఉండే ఘర్షణ బలం అభికేంద్రబలంగా పనిచేసి మోటారు సైకిల్‌ని వంపుమార్గంలోనికి తిప్పడానికి ఉపయోగపడుతుంది. ఒక్కోసారి ఈ ఘర్షణ బలం మోటారు సైకిల్ వంపు మార్గంలో ప్రయాణించడానికి కావలసిన అభికేంద్ర బలాన్ని ఇవ్వలేకపోవచ్చు లేదా టైర్లు అరిగిపోయేలా చేయవచ్చు లేదా వాహనం పక్కకు జరిగి ప్రమాదం సంభవించవచ్చు. వీటినన్నిటినీ అధిగమించడానికి కావాల్సిన అభికేంద్రబలాన్ని వాహనాన్ని వంపుమార్గకేంద్రం వైపునకు వంచడం వల్ల పొందవచ్చు.
ని నిట్టనిలువు అంశం గా, క్షితిజ అంశం గా విభజిస్తే, వస్తువుపై పనిచేసే , , ల ఫలితబలం అవుతుంది. ఈ బలం , అభికేంద్రబలంగా పనిచేసి మోటారు సైకిల్‌ని వంపుమార్గంలో తిప్పేలా చేస్తుంది. ఈ బలం సైకిల్‌ని వక్రమార్గ కేంద్రంవైపునకు వంచినపుడు మాత్రమే లభిస్తుంది. సైకిల్ వేగం ఎక్కువ ఉన్న, దానికి కావాల్సిన అభికేంద్రబలం కూడా ఎక్కువగా ఉండాలి. అంటే విలువ ఎక్కువగా ఉండాలి. అప్పుడు సైకిల్‌ని కేంద్రంవైపు ఎక్కువగా వంచాలి. ఈ విషయాన్ని మనం మోటారు సైకిల్ రేస్‌లో చూస్తాం.
విమానం గాలిలో ఎగిరేటప్పుడు, దానిపై పనిచేసే గాలి ఉత్ల్పవన బలం విమానం గాలిలో తేలేలా చేస్తుంది. వంపు మార్గం కేంద్రం వైపు విమానాన్ని వంచి ప్రయాణించేలా చేయడం వల్ల లిఫ్ట్ క్షితిజ అంశం అభికేంద్రబలంగా పనిచేస్తుంది.
పక్షి కూడా వంపుమార్గంలో ప్రయాణించడానికి కావాల్సిన అభికేంద్ర బలాన్ని తన శరీరాన్ని వంపుమార్గ కేంద్రవైపునకు వంచడం వల్ల పొందుతుంది. వంపుమార్గంలో బస్సులో ప్రయాణించే వ్యక్తి వంపుమార్గం కేంద్రం వైపునకు వంగడం వల్ల తనకి కావలసిన అభికేంద్రబలాన్ని పొందుతాడు. దాంతో తను కూర్చున్న సీటుపై జారకుండా ఉండగలడు.
వంపుమార్గంలో రైలు ప్రయాణించడానికి, దానికి కావాల్సిన అభికేంద్ర బలాన్ని ఇవ్వడం కోసం లోపలి రైలు పట్టా కంటే వెలుపలి రైలు పట్టా కొంచెం ఎత్తులో ఉండేలా రైలు మార్గానికి కూడా గట్టు కడతారు.
కొన్ని వస్తువులు సమాన కాల వ్యవధుల్లో ఒకే మార్గంలో తిరిగి తిరిగి ప్రయాణిస్తూ ఉంటాయి. వస్తువుల ఈ చలనాన్ని ఆవర్తన చలనం అంటారు. సూర్యుడి చుట్టూ గ్రహాల చలనం, సామాన్య లోలకం చలనాలను ఆవర్తన చలనంలో ఉన్న వస్తువులకు ఉదాహరణగా చెప్పొచ్చు. ఆవర్తన చలనాల్లో ఒక రకం భ్రమణ చలనం అయితే మరోరకం కంపన చలనం లేదా డోలనం చలనం. కంపన చలనంలో ఉన్న వస్తువులకు ఉదాహరణగా సామాన్య లోలకాన్ని చెప్పొచ్చు.
నిజబలం: రెండు వస్తువుల మధ్య ఉండే పరస్పర చర్యను నిజబలం అంటారు. రెండు వస్తువుల్లో ఒకటి బలాన్ని ప్రయోగించేది, రెండోది బల ప్రభావానికి లోనయ్యేది. బలం ప్రయోగించే వస్తువుని లేదా వ్యవస్థని బాహ్యకారకం అంటారు. ఏ బలానికైతే బాహ్య కారకాన్ని గుర్తించగలమో ఆ బలాన్ని నిజ బలం అంటారు. ఉదాహరణకు, చెట్టు నుంచి కిందకి పడే పండును పరిశీలిస్తే, పండు, భూమి రెండు వస్తువులు. వాటి మధ్య ఉండే బలం గురుత్వాకర్షణ బలం. భూమి బలాన్ని పండుపై ప్రయోగిస్తోంది కాబట్టి, భూమిని బాహ్యకారకం అంటారు. అందువల్ల గురుత్వాకర్షణ బలం నిజబలం.
వృత్తాకార చలనంలో ఉన్న ప్రతి వస్తువు, భ్రమణ చలనంలో ఉంటుంది. సమవృత్తాకార చలనంలో ఉన్న వస్తువుకు చెందిన రేఖీయ వేగ పరిమాణం స్థిరంగా ఉన్ననూ, దాని దిశ నిరంతరం మారుతూ ఉంటుంది.
ఒక్కోసారి వస్తువుపై బలం పనిచేస్తోంది అనిపిస్తుంది. కాని ఈ బలానికి చెందిన బాహ్యకారకాన్ని గుర్తించలేం. ఇలాంటి బాహ్యకారకాన్ని గుర్తించలేని బలాన్ని మిథ్యాబలం అంటారు. అపకేంద్ర బలం, కొరియోలిస్ బలం లాంటివి మిథ్యాబలానికి ఉదాహరణలు. ఈ మిథ్యాబలాలు అజడత్వ నిర్దేశ చట్రాల్లో కనిపిస్తాయి.
కంపన లేదా డోలన చలనంలో ఒక రకం సరళ హరాత్మక చలనం. సామాన్య లోలకం, స్ప్రింగ్ - ద్రవ్యరాశి వ్యవస్థ, గొట్టంలో నీటి మట్టాల చలనాలను ఈ చలనంలో ఉన్న వస్తువులకు ఉదాహరణగా చెప్పొచ్చు. సరళహరాత్మక చలనంలో ఉన్న ప్రతి వస్తువుకు కింది లక్షణాలుంటాయి.
1911 ఎంసైక్లోపీడియా బ్రిటానికా బదాయూన్ గురించి వ్రాసింది. ఈ ప్రాంతం బ్రిటిష్ ఇండియాలో " యునైటెడ్ ప్రోవింస్ ఆఫ్ ఆగ్రా , ఔధ్ " లోని రోహిల్‌ఖండ్ భూభాగంలో ఉంది. ఈ పట్టణం సాత్ నది ఏడమ తీరంలో ఉంది. 1901లో జనసంఖ్య 39,031. ఇక్కడ బృహత్తరమైన కోటశిథిలాలు, 1223లో నిర్మించబడిన అందమైన మసీదు ఉన్నాయి. శిలాశాసనాల ఆధారంగా 905లో బౌధ్ స్థాపించబడింది. 12 వ శతాబ్దం వరకూ సాగిన బౌధ్ పాలనలో 12 మంది రాధోడ్ రాజులు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించారని భావిస్తున్నారు. 1196లో మొదటిసారిగా ఈప్రాతం మీద కుతుబుద్దీన్ ఇతుత్మిష్ దాడిచేసి ఈ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించాడు. తరువాత ఈ ప్రాంతం ఢిల్లి సామ్రాజ్య ఉత్తర భూభాగంలో ప్రముఖ స్థానం వహించింది.13వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన రాజప్రతినిధులు షాంసుద్ధీన్ ఇతుతుమిష్ ఆయన కుమారుడు రుకుద్దీన్ ఫిరుజ్ సిహాసనం అధిష్టించారు. 1571లో ఈ పట్టణం అగ్నిప్రదానికి లోనైంది. ఒక శతాబ్దం తరువాత షాజహాన్ చక్రవర్తి అధికారాన్ని షహస్పూర్ - బిలరికి బదిలీ చేసాడు.
ప్రొఫెసర్. గోతి జాన్ ఈ నగరానికి " బేదామూథ్ " అని పేరున్నట్లు పేర్కొన్నాడు. లక్నో మ్యూజియంలో ఉన్న పురాతన శిలాశాసనంద్వారా ఈ ప్రాంతం పాంచాల రాజ్యంలో భాగంగా ఉందని తెలుస్తుంది. నగరానికి సమీపంలో ఉన్న శిలాశాసనం అనుసరించి ఈ ప్రాంతం పేరు బద్గౌన్లక్ అని ఉంది. ముస్లిం పరిశోధకుడు , రోజ్ ఖాన్ లోడి ఇక్కడ అశోకుడు బుధ్‌మౌ పేరుతో బుద్ధ విహారం నిర్మించాడని భావిస్తున్నారు. బదాయూన్ నగరం పవిత్ర గంగా తీరంలో ఉంది.
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో బదాయూన్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. . బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న ఉత్తర ప్రదేశ రాష్ట్ర 36 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
యునైటెడ్ కింగ్డం చారిత్రక పరిశోధకుడు " గార్జ్ స్మిత్ " వ్రాతలను అనుసరించి ఈ ప్రాంతానికి అహిర్ రాకుమారుడు బుధ్ ఙాపకార్ధం ఈ నగరం స్థాపించబడిందని భావిస్తున్నారు.
ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో బుదౌన్ జిల్లా ఒకటి. బుదౌన్ పట్టణం ఈ జికుల్లా కేంద్రం. ఇది బరైలి డివిజన్‌లో భాగంగా ఇంది. జిల్లా వైశాల్యం 5168 చ.కి.మీ
యశ్‌రాజ్‌ ఫిలింస్ పతాకంపై ఆదిత్య చొప్రా నిర్మించిన సినిమా ఆహా కళ్యాణం. గతంలో హిందీలో వారు నిర్మించిన బ్యాండ్ బాజా బారాత్ సినిమాకి ఇది తమిళ్ మరియూ తెలుగు అధికారిక రీమేక్. గోకుల్ కృష్ణ దర్శకత్వం వహించిన ఈ సినిమాలో నాని, వాణీ కపూర్ హీరో హీరోయిన్లుగా నటించగా ప్రముఖ నటి సిమ్రాన్ అతిథి పాత్రలో నటించారు. ధరణ్ కుమార్ సంగీతాన్ని అందించారు. దక్షిణ భారత సినిమా ఇండస్ట్రీలో యశ్‌రాజ్‌ ఫిలింస్ తొలిచిత్రమైన ఈ సినిమా 21 ఫిబ్రవరి 2014న విడుదలయ్యింది.
ధరణ్ కుమార్ ఈ సినిమాకి సంగీతాన్ని అందించారు. ఈ సినిమా ఆడియో విడుదల కార్యక్రమం జనవరి 28, 2014న హైదరాబాద్ లో జరిగింది. ఈ కార్యక్రమంలో సునీల్, దిల్ రాజు, రానా, కృష్ణచైతన్య, రాకేందు మౌళి, శశాంక్ వెన్నెలకంటి, కరుణాకర్, యష్ రాజ్ సంస్థ ప్రతినిధిలు రఫీక్, పదమ్ కుమార్ తదితరులు హాజరయ్యారు. కార్యక్రమానికి హాజరైన దిల్ రాజు సినిమా ఆడియోను ఆవిష్కరించి తొలి ప్రతిని నటుడు సునీల్ కు అందజేశారు.
శంకువు అనేది ఒక త్రిపరిమాణ జ్యామితీయ ఆకారం. ఇది ఒక బిందువు నుండి సమతల భూమి యొక్క అంచుల పైకి వక్రతలంగా ఉంటుంది. ఇది ఘనాకారం కలిగే త్రిపరిమాణ ఆకృతి. ఇది సమతల భూమి యొక్క చుట్టుకొలతలో గల బిందువులకు, శీర్షం నుండి కలిపే వివిధ రేఖాఖండాలతో కూడుకున్న త్రిపరిమాణమైన ఆకృతి. కొన్ని సార్లు "కోన్" అను పదం ఘనాకార పటానికి ఉపరితలంగానూ, కొన్నిసార్లు వక్రతలానికి కూడా వాడుతారు.
సాధారణంగా ప్రాథమిక జ్యామితీ భావనలలో "శంకువు" అనగా దాని భూమి వృత్తాకారంగా ఉండి దాని అక్షం ఆ వృత్తాకార భూమికి దాని శీర్షం గుండా పోతుంది. ఈ అక్షం వృత్తాకార భూమికి మధ్యలో లంబంగా కూడా ఉంటుంది. అందువల్ల దానిని "రైట్ సర్క్యులర్"గా భావిస్తారు. అనగా రైట్ , సర్కులర్ అని అర్థం. ఇలా కాకుండా "వాలు శంకువులు"లో ఈ అక్షం భూమికి లంబంగా ఉండదు.
జైసల్మేర్ భూభాగంగా పూర్తిగా ఇసుకతో నిండి ఉంది. ఇది భారతదేశంలోని అతి పెద్ద ఎడారిలో భాగంగా ఉంది. జిల్లాలోని భాభాగం అంతా ఇసుక కొండలు నిండిన ఇసుక సముద్రంలా ఉంటుంది. ఈ ఇసుక కొండలు రకరకాల సైజులు, రకరకాల ఆకారాలు కలిగి ఉంటాయి. కొన్ని 150 అడుగుల ఎత్తువరకు ఉంటాయి.పశ్చిమ భూభాగంలో ఉన్న ఇసుక కొండలు పెద్ద పెద్ద పొదలతో నిండి ఉంటుంది. తూర్పు సరిహద్దులో విస్తారంగా పసరిక మైదానాలు ఉన్నాయి. నీరు సాధారంగా అరుదుగా ఉప్పు కలిసి ఉంటుంది. బావుల సరాసరి లోతు 250 అడుగులు ఉంటుంది. జిల్లాలో ఒక చిన్న నది కాక్ని మాత్రమే ఉంది. ఇది 28కి.మీ ప్రవహించి పెద్ద మైదానంలో సరసులా పరచుకుని ఉంటుంది. దీనిని ఒర్ఖిల్ సరసు అంటారు. జైసల్మేర్ జిల్లా అంతా జొన్నలు , జోయర్, మోటిఫ్, నువ్వులు వంటి వర్షాధార పంటలు పండుతాయి.వసంతకాలంలో అరుదుగా గోధుమలు, బార్లి మొదలైన పంటలు పండుతాయి.వర్షాలు అరుదైన ఈ ప్రాంతంలో వ్యవసాయం దాదాపు కనుమరుగై పోతూఉంది.
జైసల్మేర్ జిల్లాలో 3 ఉపవిభాగాలు ఉన్నాయి : జైసల్మేర్, పొక్రాన్, ఫతేగర్. అదే పేరుతో జిల్లాలో మూడు తాలూకాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో 2 నగగర పాలితాలు , 744 గ్రామాలు, 128 గ్రామపంచాయితీలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో అభివృద్ధి కార్యక్రమాల బాధ్యతను గ్రామపంచాయితీలు వహిస్తున్నాయి. జిల్లా కేంద్రం జైసల్మేర్ పట్టణానికి 100 కి.మీ దూరంలో ఝింఝియాలి ఉంది. ఝింఝియాలి జైసల్మేర్‌కు నియంత్రణ, నిర్వహణా బాధ్యతను వహిస్తుంది. జైసల్మేర్ సరిహద్దులను రక్షణ బాధ్యత వహిస్తున్న దక్షిణ బసియాకి ఝింఝియాలి కేంద్రస్థానంలో ఉంది. ఇందులో కనోడియా, పురోహితన్ వంటి గ్రామపంచాయితీలు ఉన్నాయి.
జైసల్మేర్ విదేశీపర్యాటకులను అత్యధికంగా ఆకర్షిస్తున్న భారతీయనగరంగా గుర్తించబడుతుంది. సంవత్సరానికి 276,887 పర్యాటకులను ఈ నగరాన్ని
వైశాల్యపరంగా జైసల్మేర్ జిల్లా రాష్ట్రంలో మొదటి స్థానంగానూ దేశంలో మూడవ స్థానంలోనూ ఉంది. జైసల్మేర్ జిల్లా థార్ ఎడారిలో ఉంది. జిల్లా ఈశాన్య సరిహద్దులో బికనీర్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో జోధ్‌పూర్ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో బార్మర్ జిల్లా, పశ్చిమ, ఉత్తర సరిహద్దులో పాకిస్థాన్ ఉన్నాయి. జిల్లా 26.4’ –28.23' డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం, 69.20'-72.42 డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉన్నాయి. జిల్లాలో 471కి.మీ పొడవున అంతర్జాతీయ సరిహద్దు ఉంది.
జిల్లాలో ప్రతి సంవత్సరం పర్యాటకుల కొరకు ఎడారి పండుగ ఉత్సవాలు నిర్వహించబడుతున్నాయి. బాబా రాందేవ్ అభిమానులను " రామదేవర " కార్యక్రం ఆకర్షిస్తుంది. మహాశివరాత్రి ఉత్సవాలు ప్రతిసంవత్సరం నిర్వహించబడుతుంటాయి.ఝింఝిన్యాలీలో ఉన్న " ష్రీ అలాఖ్ పూరీ కీ సమాధి " ఉదయదింగోంత్ భతి రాజపుత్‌లను ఆకర్షిస్తుంది.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పంచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో జైసల్మేర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. . బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న రాజస్థాన్ రాష్ట్రజిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
రాజస్థాన్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో జైసల్మేర్ జిల్లా ఒకటి. జైసల్మేర్ పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి జైసల్మేర్ జిల్లా రాష్ట్రంలో అత్యంత జనాభా కలిగిన జిల్లా.
భాస్కర్ గ్రూప్, రిలయన్స్ పవర్, ఎస్సార్ పవర్, జేపీ పవర్ , ఆదిత్య బిర్లా గ్రూప్ వారి శక్తి కర్మాగారాలు అంగస్తంభన దశలో ఉన్నాయి.
రేనుకుత్ వద్ద బిర్లాగ్రూపు వారు అల్యూమినియం ప్లాంట్ స్థాపించారు. ఇది హిండాల్కోకు చెందిన అతి పెద్ద అల్యూమినియం ప్లాంట్‌గా గుర్తించబడుతుంది.1967లో బిర్లాగ్రూపు వారు తమస్వంత విద్యుత్తు ఉత్పత్తి కేంద్రాన్ని స్థాపించారు. ఈ విద్యుత్తు హిండాల్కో సంస్థకు ఉపయోయించబడుతుంది. రేనుకుత్ వద్ద బిర్లాగ్రూపు వారు " హైటెక్ కార్బన్ " సంస్థను ప్రారంభించారు.
రేనుకుంత్ వద్ద కనోరియా కెమికల్ సంస్థ స్థాపించబడింది. తరువాత 1998లో ఈ సంస్థ తమస్వంత ఉపయోగానికి 50 మె.వా శక్తికలిగిన విద్యుత్తు ఉత్పత్తి కేంద్రాన్ని స్థాపించారు.
శక్తినగర్ వద్ద ఎంటీపిసి సంస్థ స్థాపించిన విద్యుత్తు ఉత్పత్తి కేంద్రం 2000 మె.వా విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఇదే సంస్థకు చెందిన బీజ్పూర్ ప్లాంటు 3000 మె.వా విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
సోన్‌భద్ర జిల్లా దక్షిణ ప్రాంతం " ఎనర్జీ కాపిటల్ ఆఫ్ ఇండియా " గా గుర్తించబడుతుంది. ఈ ప్రాంతంలో పలు విద్యుదుపత్తి కేంద్రాలు ఉన్నాయి.
గోవింద్ వల్లభ్ పంత్ సాగర్ సమీపంలో ఎన్టిపిసి లిమిటెడ్ చెందిన మూడు బొగ్గు ఆధారిత థర్మల్ విద్యుత్ ప్లాంట్లు ఉన్నాయి. శక్తినగర్ , , వింధ్యాచల్ థర్మల్ పవర్ స్టేషను ( భారతదేశం లోని అతిపెద్ద విద్యుదుత్పత్తి సంస్థ, 3260 మె.వా సామర్థ్యం కలిగి ఉంది ) , బీజ్పూర్ .
జిల్లాలో అన్నపరా వద్ద , ఓబ్రా, ఉత్తరప్రదేశ్, , రెనుసాగర్ , , పిప్రి - హైడ్రో , నార్తన్ కోయల్ ఫీల్డ్స్ మొదలైన విద్యుదుత్పత్తి కేంద్రాలు ఉన్నాయి. జిల్లా ప్రాంతంలో పలు బొగ్గుగనులు ఉన్నాయి. రెనుకూట్‌లో హిండాల్కో అల్యూమినియం ప్లాంట్ ఉంది.
జిల్లా ప్రాంతం భారతదేశ శక్తికేంద్రంగా ఉంది. ప్రజల పట్ల భరతదేశ రాజకీయనాయకుల ఉదాశీనతకు ఇది నిదర్శనంగా ఉంది. భారీ ఎత్తున పారిశ్రామీకరణ ప్రజల ఆరోగ్యం మీద దుష్ప్రభావం చూపుతుంది. కాలుష్యం వాయువును , నదీజలాలను సహితం ప్రభావితం చేస్తుంది. ప్రజల రక్తంలో పాదరసం వంటి రసాయనాల విషప్రభావం కనిపిస్తుందుది. రసాయనాలు మానవుల కండలు, ఎముకలు , మెదడు మీద ప్రభావం చూపుతూ నిదానమైన ప్రాణహరణిగా మారింది. రాష్ట్ర , కేంద్ర ప్రభుత్వాలు సమస్యను గుర్తించడంలో విఫలమైయ్యాయి. పరిశ్రమల అభివృద్ధి ప్రణాళికలు బాధితులు ఆరూగ్యకరమైన సాధారణజీవితం జీవించడానికి అవరోధం కలిగిస్తున్నాయి.
జిల్లాలో పశ్చిమం నుండి తూర్పు దిశగా సోనే నది ప్రవహిస్తుంది. సోనేనది ఉపనదులైన రిహంద్ నది చత్తీస్‌గఢ్]] రాష్ట్రంలోని సుర్గుజా జిల్లా ఎగువభూముల నుండి ఉత్తరదిశగా ప్రవహించి సోన్‌భద్ర జిల్లాలో సోనే నదిలో సంగమిస్తుంది. సోన్‌భద్ర జిల్లా విద్యపర్వతాల ఆగ్నేయ భాగంలో భగేల్ఖండ్ భూభాగంలో ఉంది. రిహింద్ నది మీద గోవింద్ బల్లభ్‌పంత్ సాగర్ ఆనకట్ట నిర్మించబడింది. ఈ రిజర్వాయర్‌లోని కొంతభాగం మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఉంది. వారణాసి నుండి దాదాపు 80 కి,మీ దూరంలో సాంస్కృతిక కేంద్రం , వేదిక సంస్కృతికి సాక్ష్యంగా ఉన్న జిల్లా కేంద్రం ప్రధాన్యత కలిగి ఉంది.