polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
చెంగాళమ్మ తిరునాళ్ళలో అన్నిటి కన్నా ఆసక్తి కరమైన కళా రూపం ఈ సుళ్ళు తిరగటమే. ఈ వుత్సవంలో మహిషాసుర మర్థన, తెప్పోత్సవాలు వైభవంగా జరుగుతాయి. ఈ ఉత్సవాలకు ఒక్క నెల్లూరు జిల్లా నుంచే కాక, చిత్తూరు, తమిళనాడు ప్రాంతాల నుంచి ప్రజలు వస్తారు. చెంగాళమ్మ దేవాలయం, మద్రాసు కలకత్తా ట్రంకు రోడ్ ప్రక్కనే ఉంది. వచ్చి పోయే వాహనాల వారు అక్కడ ఆగి పూజలు జరిపి వెళుతుంటారు. చెంగాళమ్మ మహత్తు కలిగిన దేవతగా నమ్మి కొలుస్తారు. బ్రహ్మోత్సవ కార్యక్రమాలు జరిగినన్ని రోజులూ, సంగీత, నృత్య, నాటక, సాంస్కృతి కోత్సవాలు జరుగుతాయి. విద్యుద్దీపాలతో ఆ ప్రాంతాన్నంతా అలంకరిస్తారు. ఈ ఉత్సవంలో ఎక్కడా కనిపించని సుళ్ళు తిరిగే సిడి బండి ప్రత్యేకత ఆకర్షణగా ఉంటుంది.
సూళ్ళూరుపేట సుళ్ళు ఉత్సవం అన్ని ప్రాంతాల్లో జరగకపోయినా, కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికీ జరుగుతూ ఉంది. మరికొన్ని చోట్ల సిడిబండి ఉత్సవాలు, గాలపు సిడి ఉత్సవాలు ఇలా జరుగుతూ వుంటాయి. సిడి బండి ఉత్సవం కృష్ణా జిల్లా ఉయ్యూరు వీరమ్మ తిరుణాళ్ళలో జరిగేది. సుళ్ళు ఉత్సవం ఇప్పటికీ నెల్లూరు జిల్లా, సూళ్ళూరు పేటలో చెంగాళమ్మ తిరునాళ్ళలో జరుగుతూ ఉంది. అనాదిగా ఈ ఉత్సవం జరగటం వల్లనే అ ఊరికి సూళ్ళూరు పేట అనే పేరు సార్థకమైన దంటారు. సూళ్ళూరు పేటలో చెంగాళమ్మ దేవస్థానంలో ప్రతి ఏట బ్రహ్మోత్సవాలు జరుగుతూ వుంటాయి.
ప్రధాన వ్యాసం: పర్వతాలు వర్గీకరణ టూర్ డి ఫ్రాన్స్ లో రిచర్డ్ విరెంక్ గుండ్రటి డాట్ జెర్సీ ధరించిన 2003 టూర్ డి ఫ్రాన్స్ చిత్రం. అతను పర్వతాలు వర్గీకరణ రికార్డు ఏడు సార్లు గెలుచుకున్నారు.
పర్వతాలు వర్గీకరణ టూర్ డి ఫ్రాన్స్ రెండవ పురాతన జెర్సీ అందించడం వర్గీకరణ. పర్వతాలు వర్గీకరణ 1933 ఎడిషన్ లో టూర్ డి ఫ్రాన్స్ చేర్చబడింది, మొదటి విన్సెంట్ గెలుపొందింది. వర్గీకరణ కోసం బహుమతులు మొదటి 1934 లో లభించింది. కలిగి రేసు యొక్క దశలో పాయింట్లు, పైకి వెళ్తాడు ప్రతి వర్గీకరణ ఎక్కడానికి చేరే మొదటి అయిన రైడర్ ఇస్తారు. పాయింట్లు కూడా దగ్గరగా ప్రతి ఒక్కరూ అప్ నాయకుడు పాటించే ప్రయాణీకులకు ఇస్తారు. అవార్డ్ పొందిన పాయింట్ల సంఖ్యను నిర్దిష్ట కొండ ఎక్కువ ఏటవాలుతనం, పొడవు ద్వారా నిర్ణయించబడుతుంది కొండ వర్గీకరణ ప్రకారం మారుతుంది. ప్రతి రేసు పూర్తి చేసిన ఒక సైక్లిస్ట్ కు ఆర్గనైజింగ్ వార్తాపత్రిక ఎల్ ఆటో పొందిన: వర్గీకరణ మీలియర్ ద్వారా ముందు.
'ఒక రైడర్ రెండు విభాగాల లేదా మరింత దారితీస్తుంది ఉంటే జెర్సీ ప్రతి దశ ప్రారంభంలో, పైకి పాయింట్లు అతిపెద్ద మొత్తం ఉందో, రైడర్ ద్వారా ధరిస్తారు. అధిరోహకులు' అధిరోహకులు జెర్సీలో రైడర్ ద్వారా ధరిస్తారు ఆ పోటీలో రెండవ, లేదా మూడవ, స్థలం. టూర్ ముగింపులో, చాలా పైకి పాయింట్లు పట్టుకొని రైడర్ వర్గీకరణ విజయాలు. నిజానికి, ముఖ్యంగా కొన్ని రైడర్స్, పరుగు పందెగాళ్లు లేదా సమయం- వద్ద మంచి కావు వారికి, రేసు లోపల ఈ ప్రత్యేక పోటీలో మాత్రమే ప్రయత్నిస్తారు. టూర్ రేసు వర్తిస్తుంది పర్వతాలు స్థానంలో కోసం ఐదు కేతగిరీలు ఉంది. వర్గం 4, సులభమయిన నుండి, హార్స్ వర్గం స్థాయి పరిధులలో, కష్టతరమైన. ఒక ఎక్కడానికి ఇబ్బంది దీని యొక్క ఎక్కువ ఏటవాలుతనం, పొడవు, కోర్సు దాని స్థానం స్థాపించారు. రిచర్డ్ విరెంక్ పర్వతాలు వర్గీకరణ రికార్డు ఏడు సార్లు గెలుచుకున్నారు.
నిర్వాహకులు నాయకుడు ఎర్రని చుక్కలు ఉన్న తెల్లటి షర్టును బహుకరించిన నిర్ణయించుకుంది ఉన్నప్పుడు వర్గీకరణ, 1975 టూర్ డి ఫ్రాన్స్ వరకు నాయకుడు ఎటువంటి జెర్సీ అందించారు. కలిగి జెర్సీ ఆలోచన రేసు నిర్వాహకుడు ఫెలిక్స్ నుండి వచ్చిన తన యువతలో పారిస్ లో వెల్డ్రోమ్ డి వద్ద ఇదే జెర్సీ చూసిన. థామస్ ఒక్లర్ 2012 టూర్ డి ఫ్రాన్స్ వద్ద పర్వతాలు వర్గీకరణ గెలిచారు.
మొదటి సంవత్సరం పాయింట్లు వర్గీకరణ లా బెల్లె , ఉత్పత్తి ఒక పచ్చిక నియంత్రణ ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది, జెర్సీ ఆకుపచ్చ చేశారు ఉపయోగించారు. 1968 లో జెర్సీ స్పాన్సర్ దయచేసి ఎరుపు మార్చబడింది. అయితే, రంగు తరువాతి సంవత్సరం తిరిగి మార్చబడింది. వర్గీకరణ కోసం ప్రస్తుత స్పాన్సర్ పారీ , ఒక రాష్ట్ర జూద సంస్థ. 2011 లో పాయింట్లు వ్యవస్థ మార్పు జరిగినది, ఇప్పుడు నిలుస్తుంది.
టూర్ డి ఫ్రాన్స్ ప్రధానంగా ఫ్రాన్స్ దేశంలో జరిగే ఒక వార్షిక బహుళ దశ సైకిల్ పందెం, అప్పుడప్పుడు సమీప దేశాల గుండా కూడా ఈ పందెం నిర్వహించబడును . రేసు పత్రిక 'ఆటో అమ్మకాలు పెంచడానికి కోసం ఈ పందెం మొట్ట మొదట 1903 లో నిర్వహించబడింది. టూర్ ని సృష్టించిన పత్రిక, 'ఆటో, పసుపు కాగితంపై దాని వార్తాపత్రికలు ముద్రించేవారు, అందువలన ఈ పందెం గెలుపొందేవారికి పసుపు చొక్కా ప్రదానం చేయబడుతుంది. ఇది ప్రస్తుతం అమౌరీ స్పోర్ట్ సంస్థ నిర్వహిస్తుంది. రేసు అది తప్పకుండ పత్రిక మొదటి ముద్రణ 1903 నుండి నుండి ప్రతి సంవత్సరం జరుగుతుంది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధాల కోసం నిలిపివేశారు. టూర్ ప్రాముఖ్యత, ప్రజాదరణ సంతరించుకున్న రేసు దూరం, అది అందుబాటులో ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించడానికి ప్రారంభించింది. ప్రపంచం నలుమూలల నుంచి ఆటగాళ్ళు ప్రతి సంవత్సరం రేసు పాల్గొనేందుకు ప్రారంభించింది వంతును ప్రధానంగా ఫ్రెంచ్ రంగంలో నుండి విస్తరించింది. టూర్ రేసులో పోటీ జట్లు నిర్వాహకులు ఆహ్వానించిన జట్లు మినహా, ఎక్కువగా అని అంటే ఒక వరల్డ్ టూర్ వేడుకకు.
టూర్ నిజానికి ఫ్రాన్స్ యొక్క చుట్టుకొలత చుట్టూ అమలు. సైక్లింగ్ ఒక ఓర్పు క్రీడా, నిర్వాహకులు తమ పోటీదారుల సృష్టించడం ద్వారా సాధిస్తాడు అమ్మకాలు గ్రహించారు. న్యాయమూర్తులు రైడర్స్ చూడండి కాలేదు ఉన్నప్పుడు నిరంతర మోసం జరిగాయి రాత్రి. 1904 లో రెండవ పర్యటన తర్వాత తొలగించారు. ఆ రోజు మొత్తం దూరం తగ్గింది కానీ దృష్టి ఓర్పు ఉన్నారు. డేరాంజ్ తన ఆదర్శ రేసు మాత్రమే ఒక రైడర్ పారిస్ దాన్ని విధంగా కష్టం చెప్పారు.1967 లో టామ్ సింప్సన్ యొక్క మరణం ముగిశాయి 1960 లో అపనిందలకు డోపింగ్ వరుసగా, యూనియన్ సైక్లిస్ట్ ఇంటర్నేషనల్ రోజు మొత్తం దూరాలు పరిమితం, మిగిలిన రోజుల్లో విధించే దారితీసింది. ఇది సరిహద్దులను అనుసరించండి తరువాత అసాధ్యం, ఇప్పటికీ లూప్ విధమైన కొనసాగిస్తూ టూర్ ఎక్కువగా, రైలు ద్వారా లింక్ లేని రోజులు 'జాతులు, కొన్నిసార్లు దేశవ్యాప్తంగా జిగ్-జాగ్. ఆధునిక టూర్ సాధారణంగా 21 రోజువారీ దశల్లో, 3,500 కన్నా అధికంగా ఉంది. చిన్నదైన, పొడవైన పర్యటనలు వరుసగా 1904, 1926 లో 2,428, 5.745 ఉన్నాయి.
బ్యాంకుల పరపతి బదిలీవ్యవస్థ ', ఒక పాటు, టూర్ సైక్లింగ్ యొక్క ప్రతిష్ఠాత్మక, మూడు వారమంతా గ్రాండ్ పర్యటనలు అప్ చేస్తుంది. సాంప్రదాయకంగా, రేసు జూలై నెలలో ప్రధానంగా జరుగుతుంది. మార్గం ప్రతి సంవత్సరం మార్పులు, రేసు యొక్క విధానంలో కనీసం రెండు సమయం ట్రయల్స్ రూపాన్ని అదే ఉంటాయి, పైరినీస్, ఆల్ప్స్ పర్వత గొలుసులు, చాంప్స్- న ముగింపు ద్వారా ప్రకరణము. సవ్య, అపసవ్యదిశలో మధ్య టూర్ డి ఫ్రాన్స్ ఆధునిక సంచికలలో 3,200 కిలోమీటర్ల సుమారు ఒక 23 రోజుల, కవర్లో 21 రోజుల భాగాలు ఉంటాయి. రేసు మార్చి మార్చి ఫ్రాన్స్ యొక్క సర్క్యూట్లు. జట్ల సంఖ్య సాధారణంగా ప్రతి తొమ్మిది విత్ రైడర్స్, 20, 22 ల మధ్య మారుతూ ఉంటుంది.
ప్రతి నుండి కొన్ని రైడర్స్ మొత్తం గెలుచుకున్న గురి అయితే అన్ని ప్రత్యేకతలు రైడర్స్ డ్రా మూడు పోటీలలో ఉన్నాయి:. పాయింట్లు, పర్వతాలు, సాధారణ వర్గీకరణ ఆకాంక్షలతో యువ ప్రయాణీకులకు ఒక వర్గీకరణ నాలుగు వర్గీకరణలు పురాతన సాధారణ ఒక రైడర్, అతను అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మక వర్గీకరణ జెర్సీ అవార్డులు ధరిస్తుంది ఒకటి కన్నా ఎక్కువ వర్గీకరణ దారితీస్తుంది ఉంటే వర్గీకరణ. ప్రతి పైన పేర్కొన్న వర్గీకరణలు నాయకుడు ఒక విలక్షణమైన జెర్సీ ధరించిన. రద్దు జెర్సీ ధరించిన ఉంది రైడర్ ఎవరు పోటీ రెండో స్థానంలో ఉంది.
దశల్లో అన్ని సంపాదించడానికి సమయానుసారంగా; అతడికి రైడర్స్ 'సార్లు వారి మునుపటి దశ సార్లు కలిసిన ఉంటాయి అత్యల్ప సగటు సమయం రైడర్ రేసు యొక్క నాయకుడు, దీనితో ఆమె అపేక్షిత పసుపు జెర్సీ ధరించరాదని గెట్స్ సాధారణ వర్గీకరణ టూర్ లోపల జరిగిన ఇతర పోటీలలో ఉన్నాయి దృష్టి సాధించింది అయితే: వయస్సు పరుగు పందెగాళ్లు కోసం పాయింట్లు వర్గీకరణ, సాధారణ వర్గీకరణ ఆశలు, ప్రయాణీకులకు యువ రైడర్ వర్గీకరణలో అధిరోహకులు కోసం పర్వతాలు వర్గీకరణ 26, వేగవంతమైన జట్లు జట్టు వర్గీకరణ.
కౌతలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి ముధోల్లోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఆష్తాలోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ముధోల్లోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నిజామాబాద్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఆదిలాబాద్లోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు నిర్మల్లోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నిజామాబాద్లో ఉన్నాయి.
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఇది మండల కేంద్రమైన బాసర నుండి 15 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన భైంసా నుండి 29 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని ముధోల్ మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన బాసర మండలం లోకి చేర్చారు.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది.
ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
బుడగావిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. రైల్వే స్టేషన్, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
బుడగావిలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు, సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల ఉరవకొండలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు అనంతపురంలోనూ ఉన్నాయి.
వాతలూరులో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి.ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
వాతలూరులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 8, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం రాజంపేట లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, కడప లోనూ ఉన్నాయి.
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం కలదు . ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
శరీరానికి ఒక ఆకృతి రావడానికి ఉపయోగపడే వెన్నుపాములో 29 వెన్నుపూసలు ఉంటాయి. మెడ భాగంలో సి1 నుంచి సి 7 వరకు మొత్తం ఏడు వెన్నుపూసలు, ఆ తరువాత రొమ్ము భాగంలో ఉండే పన్నెండు వెన్నుపూసలు డి1 నుంచి డి12. ఇక నడుము భాగంలో ఉండే వెన్నుపూసలు అయిదు. అవి ఎల్1 నుంచి ఎల్5. ఆ తరువాత కాలి ఎముకలకు ముందు ఉండే వెన్నుపూసలను ఎస్1 నుంచి ఎస్5 గా పిలుస్తారు. ప్రతి రెండు వెన్నుపూసల మధ్య మెత్తని గిన్నె లాంటి నిర్మాణం ఉంటుంది. దీన్నే డిస్క్ అంటాం. దీని పై భాగం గట్టిగా ఉన్నా లోపల జెల్లీలాంటి పదార్థం ఉంటుంది. డిస్కులు వెన్నుపామును షాక్స్ నుంచి రక్షిస్తాయి. డిస్కులు జారడం వల్ల గానీ, అవి అరిగిపోవడం వల్ల గానీ నొప్పి మొదలవుతుంది. వెన్నుపూసల నుంచి బయలుదేరే నాడులన్నీ కలిసి పిరుదుల భాగంలో ఒక్క నాడిగా ఏర్పడి కాలి కింది భాగంలోకి వెళతాయి. ఈ నరాన్నే సయాటిక్ నరం అంటారు. డిస్కులో సమస్యలున్నప్పుడు ఏర్పడే ఏ నడుంనొప్పి అయినా ఈ సయాటిక్ నరం గుండా కాలిలోకి పాకుతూ వెళుతుంది. అందుకే డిస్కుల వల్ల కలిగే ఈ నడుంనొప్పిని సయాటికా నొప్పి అని కూడా అంటారు.
రెండు వెన్నుపూసల మధ్య ఉండే డిస్కు జారడాన్నే డిస్క్ ప్రొలాప్స్ లేదా స్లిప్‌డ్ డిస్క్ అని గానీ అంటారు. డిస్కు జారడమంటే గిన్నె లాంటి నిర్మాణం మొత్తం పక్కకు జారిపోతుందని అనుకుంటారు. కానీ డిస్కు పై భాగంలో పగులులా ఏర్పడి లోపలున్న జెల్లీ పదార్థం బయటకు వస్తుంది. ఇది డిస్కు వెనుక ఉన్న సై్పనల్ నరంపై ఒరిగిపోతుంది. దానివల్ల నరం ఒత్తిడికి గురయి నొప్పి వస్తుంది. ఏ వెన్నుపూసల మధ్య ఉన్న డిస్కు జారిందన్న దాన్ని బట్టి దాని వల్ల కనిపించే నొప్పి లక్షణాలు కూడా వేరుగా ఉంటాయి. లక్షణాలను బట్టి ఏ డిస్కు జారివుంటుందో కూడా చెప్పవచ్చు. ఉదాహరణకి ఎల్4, ఎల్5 వెన్నుపూసల మధ్య ఉండే డిస్కు జారినప్పుడు తొడ భాగంలో పక్కవైపు నుంచి కాలు కింది వరకూ నొప్పి ఉంటుంది. నడుంనొప్పి కన్నా కాళ్లలో నొప్పి ఎక్కువగా ఉంటుంది.
90 శాతం మంది తమ జీవితంలో ఏదో ఒక సమయంలో నడుము నొప్పితో బాధపతారని అంచనా. వీరిలో ఎక్కువమంది ఏదో ఒక పెయిన్ కిల్లర్ వేసుకుని ఊరుకుంటారు. చాలా సందర్భాల్లో ఈ నొప్పి దానికదే తగ్గిపోతుంది. కానీ వెన్నుపాములో సమస్య ఉంటే మాత్రం అది తీవ్ర పరిణామాలకు దారితీస్తుంది. నిర్లక్ష్యం చేస్తే కాళ్లు చచ్చుబడిపోయే ప్రమాదం కూడా ఉంది. కండరాలకు సంబంధించిన సాధారణ సమస్య నుంచి మూత్రపిండాలలో రాళ్లదాకా నడుము నొప్పికి కారణాలు చాలా ఉన్నాయి. అయితే వెన్నుపాములో సమస్యల వల్ల వచ్చే నడుమునొప్పి సర్వసాధారణం. ఎక్కువ మందిలో కనిపించేదీ. అలక్ష్యం చేస్తే ప్రమాదకరమైనదీ అయిన నడుంనొప్పి మాత్రం డిస్కు సమస్యల వల్ల వచ్చే నడుము నొప్పే.
వయసురీత్యా కలిగే మార్పులలో వెన్నుపూసలు పక్కకు జరిగిపోవడం కూడా ఒకటి. చిన్న వయసులోనే వెన్నుపూసలు జరిగిపోయాయంటే మాత్రం ప్రమాదాలే కారణం. యాక్సిడెంట్ వల్ల వెన్నుపూసల వెనుక ఉండే లింకులో ఫ్రాక్చర్ వల్ల వెన్నుపూసలు పక్కకు జరుగుతాయి. ఇలాంటప్పుడే నడుంనొప్పి స్థిరంగా ఉంటుంది. ఇదీ సయాటికా నొప్పే. నిటారుగా ఉన్నవాళ్లు పక్కకు తిరిగినప్పుడు నొప్పి ఎక్కువ అవుతుంది. కింద కూర్చుని పైకి లేచేటప్పుడు కూడా నొప్పి పెరుగుతుంది. రెండు కాళ్లలోనూ నొప్పి ఉంటుంది. ఆడవాళ్లలో ఈ రకమైన నడుంనొప్పి ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
రెండు వెన్నుపూసలను కలిపి ఉంచే కీళ్లను ఫాసెట్ జాయింట్స్ అంటారు. మోకాలి కీళ్ల లాగా ఇవి కూడా అరిగిపోవచ్చు. అలా అరిగిపోయినప్పుడు నడుంనొప్పి మొదలవుతుంది. పిరుదులు, తొడ వెనుక భాగంలో నొప్పి ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈ నొప్పి ఉదయం లేవగానే ఎక్కువగా ఉండి క్రమంగా తగ్గుతూ వస్తుంది. ఎముకలు కదలకుండా ఉండడానికి వాటి చుట్టుపక్కల ఉన్న కండరాలు తోడ్పడతాయి. సాధారణంగా రాత్రిపూట కండరాలన్నీ రిలాక్స్‌గా ఉంటాయి. కాబట్టి ఉదయం సమయంలో నొప్పి ఎక్కువగా ఉంటుంది.
డిస్కు అరిగిపోవడం ప్రారంభమైన తొలిదశలో నడుంనొప్పి అంత తీవ్రంగా ఉండదు. తరువాత ఎక్కువ అవుతుంది. ఎక్కువ సేపు కూర్చున్నా, నిల్చున్నా నొప్పి ఎక్కువ అవుతుంది. విశ్రాంతిగా ఉన్నప్పుడు తక్కువ అవుతుంది. డిస్కు అరుగుతున్నకొద్దీ సమస్య తీవ్రం అవుతుంది. డిస్కు అరిగిపోవడంతో రెండు వెన్నుపూసలు గీరుకుంటాయి. నరం ఒత్తిడికి గురవుతుంది. డిస్కు సమస్యలను ఎంఆర్‌ఐ స్కాన్ ద్వారా మాత్రమే క్లినికల్‌గా నిర్ధారించవచ్చు.
కిడ్నీలో రాళ్లు ఉన్నప్పుడు కూడా నడుంనొప్పి ఉంటుంది. అయితే ఇది అలా వచ్చి ఇలా పోతుంది. వచ్చినప్పుడల్లా పది నుంచి 30 నిమిషాలు మాత్రమే ఉంటుంది. నొప్పితో పాటుమూవూతంలో మంట ఉంటుంది. నొప్పి ఒకేచోట ఉంటుంది. కాళ్లలోకి పాకదు. ఒక్కోసారి కిడ్నీలో నీళ్లు నిండిపోయినప్పుడు కొంచెం నొప్పిగా అనిపిస్తుంది. దీంతోపాటు మూత్రం తక్కువ లేదా ఎక్కువ సార్లు రావడం, ఇతరత్రా మూత్ర విసర్జనలో ఇబ్బందులు ఉంటాయి.
90 శాతం మంది జీవితంలో ఏదో ఒక సమయంలో నడుంనొప్పితో బాధపడతారు. వీరిలో 80 శాతం మందికి ఆరువారాల్లోగా నొప్పి తగ్గిపోతుంది. మిగిలిన 20 శాతం మంది మాత్రం తీవ్రమైన నడుంనొప్పితో నిత్యం బాధపడుతుంటారని అంచనా. వీరిలో 10 శాతం మందికి మాత్రం ఆపరేషన్ అవసరం అవుతుందని అమెరికా అధ్యయనాలు తెలుపుతున్నాయి. అమెరికాలాంటి దేశంలోనే గణాంకాలు ఇలా ఉంటే ఇక మన ఇండియాలాంటి దేశంలో ఈ సమస్య మరింత ఎక్కువనే చెప్పాలి.
వెన్నుపాము ఇన్‌ఫెక్షన్లలో అతి సాధారణంగా కనిపించేది క్షయ. ఎముక టిబి వల్ల కూడా కనిపించే ముఖ్య లక్షణం నడుంనొప్పే. ఎముక టిబి ఉన్నవాళ్లలోరావూతిపూట నొప్పి ఎక్కువగా ఉంటుంది. నొప్పితో పాటు జ్వరం ఉంటుంది. బరువు తగ్గిపోతారు. ఆకలి ఉండదు. చెమట ఎక్కువగా పడుతుంది. టిబి వల్ల నరాలు దెబ్బతిని కాళ్లు చచ్చుబడిపోయే అవకాశం కూడా ఉంది.
అయిదు పదులు దాటిన తరువాత కొంతమంది మెల్లమెల్లగా ముందుకు వంగిపోతారు. వెన్నుపాము నిర్మాణంలో తేడా రావడం వల్ల పిరుదులు, తొడ భాగాల్లో నొప్పిగా ఉంటుంది. పడుకుని ఉన్నప్పుడు నొప్పి ఉండదు. వెన్నుపామును సాధారణ స్థితికి తేవడానికి కండరాలన్నీ ప్రయత్నించడం వల్ల నొప్పి మొదలవుతుంది.
ఒక్కసారిగా పక్కకు తిరగడం, బరువు ఎత్తడం, వంగడం వల్ల నొప్పి మొదలవుతుంది. ఒక్కసారిగా కూర్చున్న చోట నుంచి లేచినా డిస్కు స్లిప్ అవుతుంది. జెర్క్ ఉన్న ఏ కదలిక వల్లనైనా డిస్కు జారవచ్చు. ఎల్5, ఎస్1 మధ్య ఉన్న డిస్కు జారితే తొడ వెనుక భాగం అంటే వెనుక వైపు తొడ నుంచి కాలి పాదం వరకూ నొప్పి ఉంటుంది.
కొన్ని సందర్భాల్లో నడుము నొప్పి ఉన్నప్పటికీ దానికి వెన్నుపాముతో ఎటువంటి సంబంధం ఉండదు. అలాగని అశ్రద్ధ చేయడం పనికిరాదు. ఇలాంటప్పుడు ఇతరత్రా సమస్యలేవైనా ఉండవచ్చు. అయితే నొప్పి లక్షణాన్ని బట్టి అది ఏ అవయవానికి సంబంధించిన సమస్యో కొంతవరకు నిర్ధారించవచ్చు.
వెన్నుపాము కింది ఎముకలో క్యాన్సర్ కణుతులు ఏర్పడినప్పుడు కూడా నడుంనొప్పి ఉంటుంది. ఆకలి తగ్గుతుంది. బరువు తగ్గుతారు. కానీ జ్వరం మాత్రం ఉండదు.
1993 ముంబై వరస పేలుళ్లు తర్వాత ఇతను మనదేశాన్ని వదిలిపెట్టి పాకిస్తాన్ పారిపోయాడు. అప్పటినుండి డి కంపెనీకి పాక్ కేంద్రమైంది. అల్ కాయిదా, లష్కరే తాయిబా వంటి మత ఛాందస సంస్థలతో దావూద్ బంధం అక్కడ నుంచే ప్రారంభమైంది. ఒసామా బిన్ లాడెన్‌తో దావూద్‌కు సాన్నిహిత్యం ఉందని అమెరికా బయటపెట్టింది. అఫ్ఘానిస్థాన్ నుంచి అల్‌కాయిదా సభ్యులు పారిపోవడానికి తన మాఫియా మార్గాలను దావూద్ చూపించాడు. కరాచీలో దావూద్ ఉన్నాడని మొదటి నుంచి మనదేశం ఆరోపిస్తూనే ఉంది. దావూద్ భార్య, నలుగురు కుమార్తెలు, కుమారుడికి పాకిస్తాన్ పాస్‌పోర్టులు ఉన్నాయి. అయితే దావూద్ దేశంలో ఉన్నట్టు పాకిస్థాన్ ఏనాడూ అంగీకరించలేదు. కరాచీ కేంద్రంగా ఇతడు దక్షిణాసియా మొత్తం తన నేరసామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించాడు. మలేసియా, సింగపూర్, థాయ్‌లాండ్, శ్రీలంక, నేపాల్, దుబాయ్‌ లతోపాటు జర్మనీ, ఫ్రాన్స్, ఇంగ్లండ్‌లలో కూడా ఇతడి కార్యకలాపాలు విస్తరించాయి. ఇతడి లావాదేవీల విలువ 3 వేల కోట్ల రూపాయలకు పైనే. 2జీ స్పెక్ట్రమ్ కుంభకోణంలోనూ డి కంపెనీ పాత్ర ఉంది. ఇతను చాలా దుర్మార్గుడు.
1976లో అతడు ప్రారంభించిన ‘డి కంపెనీ’ పెద్ద నేరాలే చేసేది. 1982 నాటి ముంబై కార్మికుల సమ్మె నగరం స్వరూపాన్నే కాదు, మాఫియా ముఠాల విస్తృతిని కూడా ఊహకు అందనంతగా మార్చేసింది. డి కంపెనీ ఆయుధాల రవాణా, హవాలా, దొంగనోట్లు, మత్తు పదార్థాల రవాణా, బెదిరించి డబ్బు వసూలు చేయడం, కాంట్రాక్ట్ హత్యల వరకు విస్తరించింది. ‘బిగ్ డి’ సినిమాలకు పెట్టుబడి పెట్టడం మొదలుపెట్టాడు. బాలీవుడ్ ప్రముఖులతో కూడా దావూద్ సంబంధాలు కలిగి ఉన్నాడు. భరత్‌షా వంటి వారు ఈ కారణంగా అరెస్టయ్యారు. నటి మందాకినితో దావూద్ సంబంధం ఇంకా గాఢమైనది. అయోధ్య పరిణామాల అనంతరం ఛోటా రాజన్ హిందువుల కుటుంబాల యువకులతో కొత్త కుంపటి పెట్టుకున్నాడు. అయోధ్య ఘటనలకు ప్రతీకారంగానే 1993 ముంబై వరస పేలుళ్లు జరిగాయి. దీంట్లో కీలక పాత్రధారి టైగర్ మెమన్, దావూద్ ముఖ్య అనుచరుడు. ఆ పేలుళ్ల సమయంలో నగరంలోని లేని దావూద్ మళ్లీ భారత్‌లో కనిపించలేదు. 250 మంది మృతికి కారణమైన ఆ పేలుళ్ల వెనుక దావూద్ ఉన్నాడని మన సుప్రీంకోర్టు కూడా అభిప్రాయపడింది.
దావూద్ 1955, డిసెంబరు 26 న మనదేశం లోని మహారాష్ట్ర లోని రత్నగిరి జిల్లాలో జన్మించాడు. తండ్రి ఒక సాధారణ కానిస్టేబుల్. ముంబై మహా నగర నేరకేంద్రం డోంగ్రీలో 1974లో సృష్టించిన సంచలనం ద్వారా మొట్టమొదట నేర సామ్రాజ్యంలో ఇతని పేరు మారుమోగింది. అప్పటికి అక్కడ డాన్‌గా ఉన్న పఠాన్ బాషు దాదా మీద ఇతడు సోడాసీసాలతో దాడి చేశా డు. ఆపై హాజీ మస్తాన్, వరదరాజన్ మొదలియార్, కరీంలాలా వంటి డాన్‌లను పక్కకు నెట్టేసి పైకొచ్చాడు. 1950లలో కేవలం కత్తిపోట్లకు పరిమితమైన ముంబై మాఫియా కార్యకలాపాలను అంతర్జాతీయ నేరాల స్థాయికి తీసుకువెళ్లినవాడు దావూద్.
ఆయా కాలాలలో చారిత్రకంగా ప్రచారం పొందిన దొమ్మరాటలు, ఈ నాటికీ ఆంధ్ర దేశంలో అక్కడక్కడా దేశ దిమ్మరులైన దొమ్మరుల ద్వారా చూస్తూ వుంటాం. ఒకప్పుడు ప్రజ్ఞ విశేషాలను ప్రదర్శించే సమూహాలుగా వున్న ఈ దొమ్మరి వారు కేవలం ఒకే కుటుంబంలో వున్న వ్వక్తులే. వారి జీవనాధారం కోసం చిన్న చిన్న ప్రదర్శనాల నిచ్చి వచ్చిన డబ్బుతో కడుపు నింపు కుంటూ, ఒక వూరి నుంచి మరో వూరికి పోతూ వుంటారు. ఒకప్పుడు రాజాస్థానాలలో ప్రభువుల సమక్షంలో ప్రతిభా విశేషాలను చూపించిన వీరు. బిక్కు బిక్కు మంటూ దిక్కులేని యాచకుల్లాగ బ్రతుకు తున్నారు. ఈనాడు - వీరి ఆలనా, పాలనా చూసే వారే లేరు. వీరిని గురించి అలోచించే వారే లేరు. పట్టించు కోవాల్సిన ప్రభుత్వం సంగతి చెప్ప వలసిన అవసర మేమి లేదు.
పై రెండు పాదముల వర్ణన ప్రకారం, దొమ్మర సానులు వెదురు గడల పైన ఆకాశంలో అప్సరసలు ఆడుతున్నారంత భ్రమను కలిగించేవారట. అంటే వారు వుపయోగించే ఎదురు గడలు అంత పొడవైన వన్నమాట.
దొమ్మర సానులు పురుషులతో పాటు భూమి మీద వివిధ రకాల పిల్లి మొగ్గలు మొదలైన చిత్ర విచిత్ర ప్రదర్శనాలతో ప్రేక్షకుల్ని దిగ్భ్రమలో ముంచేవారు. చూసే వారికి ఆటలు భయాన్ని కలిగించేవి. వారి ఆటలు పాతిన గడమీదనే కాక, గడను పురుషులు ఎదురొమ్ము మీద, నొసటి మీద నిలబెట్టి, ఆ గడలపై దొమ్మర సానూలతో తమ తమ విద్యల్ని ప్రదర్శింప చేసేవారు. దొమ్మరి సానుల ఆటను శ్రీ హర్షుడు సంస్కృత నైషధంలో అలంకారికంగా వర్ణించినట్లు శ్రీనాథుడు శృంగార నైషధంలో ఈ విధంగా వర్ణించాడు.
నిజానికి పజ్ఞ, ప్రతిభా విశేషాలతో కూడు కొని వున్న ఇలాంటి కళా రూపాలు చచ్చి పోకూడదు. వాటిని బ్రతికించుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. ఎందు కంటే, అవి జాతీయ క్రీడా విశేషాలకు సంబంధించిన కళారూపాలు గనుక. సహజంగా ఈ నాటి దొమ్మర్లు, పంటలు బాగా పండిన తరుణంలో, సంక్రాంతి మొదలైన పర్వదినాలలో దొమ్మరాటల వారు వస్తూ వుంటారు. వంశ పారంపర్యంగా కుల వృత్తిగా స్వీకరించి కుటుంబంలో ల్వున్న వారందరూ చిన్న తనం నుంచే వీటిని అభ్యశించడం వల్ల, కుటుంబ స భ్యులందరూ ఆరి తేరిన వై వుంటారు. ముఖ్యంగా వీరి ఆటల్లో మంచి వయసులో వున్న స్త్రీలు ఇద్దరు ముగ్గు రుంటారు. ఈ ఆటలకు వేరే ముఖ్య ఆకర్షణ.
వీరు ఒక గ్రామంలో ప్రవేశించి పెద్దలందర్నీ కలుసుకుని ప్రదర్శనానికి అనుమతి తీసుకుని, వారిని ప్రదర్శనానికి ఆహ్వానించి, ఊరి మధ్య ఒక పెద్ద ఎదురుగడ ను పాతుతారు. దానిని నాలుగు ప్రక్కలా నాలుగు బలమైన త్రాళ్ళతో లాగి నిలబెడతారు. వారి దగరున్న డోలును ఉధృతంగా వాయిస్తూ వుంటే, చిన్న పిల్లలు రక రకాల పిల్లి మొగ్గలు వేస్తూ వుంటారు. ఒక్క పదినిముషాల్లో ఊరిలోని వారందరూ గుమి కూడతారు. అప్పుడు ప్రదర్శన ప్రారంభిస్తారు. ఇది చూడడానికి ఒక వ్వాయామ ప్రదర్శనగా కనిపించినా, దీనిని ఒక కళారూపంగానే భావించి ప్రజలు ఆనందం పొందుతారు.
విజయనగర రాజుల కాలంలో మహర్నవమీ వుత్సవాలలో దొమ్మరాటలు మొదలైన చిత్ర విచిత్రాలను ప్రదర్శించడంతో పాటు ఏనుగులు, పులులు, సింహాలు మొదలైన క్రూర మృగాలతో సర్కసు పనులు చేయించే వారని విదేశీ యాత్రీకుడైన అబ్దుల్ రజాక్ వర్ణించి నట్లు భావ రాజు కృష్ణా రావు గారు ఉదహరించారు. అంతే కాక బాపల విద్య లేవీ కూడా దొమ్మరి విద్యలతో సరిపోవని చంద్ర శేఖరుడు తన శతకంలో ఈవిధంగా వర్నించాడు.
అని ఊర్వసి పేర్కొన్న గడసాని ఇటువంటిదే అని నాచన సోముని ఉత్తర హరి వంశ 1-74 పద్యంలో ఉదహరింప బడిందని. (పి.యస్.ఆర్. అప్పారావు గారు, సూత్ర ధారి పత్రికలో వుదయరించారు. )
ఈ విధంగా దొమ్మరాటలు చరిత్రలో స్థానాన్ని ఏర్పరచుకున్నాయి. ఈ నాడు పెద్ద పెద్ద సర్కసులని చెప్పుకోబడే వాటికి ఆధారం ఆనాటి దొమ్మరాటలే
దొమ్మరాటలు పూర్వ కాలం నుంచీ వున్నట్లు 13 వ శతాబ్దానికి చెందిన పాల్కురికి సోమనాథుడు పండితారాధ్య చరిత్ర పర్వత ప్రకరణంలో
ఈ నగరం ఒరోమొయా రాష్ట్రానికి కూడా రాజధాని. ఆఫ్రికా యూనియన్ కేంద్ర కార్యాలయం ఇక్కడే ఉంది. దానికి ముందర ఉన్న ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ ఆప్రికన్ యూనిటీ కేంద్ర కార్యాలయం కూడా ఇక్కడే ఉండేది. ఐరాస వారి ఆఫ్రికా ఆర్థిక కమిషను ప్రధాన కార్యాలయం కూడా ఇక్కడే ఉంది. అనేక ఇతర అంతర్జాతీయ, ఖండాతర్గత కార్యాలయాలు కూడా అద్దిస్ అబాబాలో ఉన్నాయి. దీని వల్ల అద్దిస్ అబాబాను ఆఫ్రికా రాజకీయ రాజధానిగా భావిస్తారు. తూర్పు ఆఫ్రికా చీలిక నుండి పశ్చిమాన కొద్ది కిలోమీటర్ల దూరం లోనే నగరం ఉంది. ఈ చీలిక ఇథియోపియాను రెండుగా చీలుస్తోంది.
దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు చెందిన ప్రజలు అద్దిస్ అబాబాలో నివాసముంటున్నారు. అద్దిస్ అబాబా విశ్వవిద్యాలయం ఇక్కడ ఉంది.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు నార్నూర్లోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఝారిలోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల నార్నూర్లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు ఆదిలాబాద్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ ఆదిలాబాద్లో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల ఉట్నూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు ఆదిలాబాద్లోనూ ఉన్నాయి.