polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
జీర్ణవ్యవస్థను ఒకసారి పరిశీలిస్తే.మనం తీసుకునే ఆహారం పేగుల్లో జరిగే సంకోచ వ్యాకోచాల ద్వారా జీర్ణమవుతుంది. అయితే కొందరిలో ఈ సంకోచ వ్యాకోచ ప్రక్రియ అతిగా సాగుతుంది. దీనివల్ల ఆహారం బలవంతంగా లోనికి వె ళుతుంది. ఆహారం ఇలా హఠాత్తుగా వెళ్లడం వల్లే కడుపు ఉబ్బరంతో పాటు ఇతర జీర్ణాశయ సమస్యలన్నీ మొదలవుతాయి. అయితే సంకోచ వ్యాకోచాలు కొన్నిసార్లు అతివేగంగా సాగినా, మరికొన్నిసార్లు అతి తక్కువ వేగంతోనూ జరుగుతాయి. అయితే, వేగంగా జరిగినప్పుడు విరేచనాలు, మంద్రంంగా సాగినప్పుడు మలబద్దకం మొదలవుతాయి. ఈ సమస్యనే ఐబిఎస్ అంటారు. దీనికి మానసిక ఒత్తిళ్లు కూడా తోడైనప్పుడు, పేగుల్లో మిలియన్ల కొద్దీ ఉండే న్యూరాన్లు ఇలా ప్రేరేపితమైనప్పుడు సమస్య మరింత తీవ్రమవుతుంది. అంతే తప్ప, ఇది కేవలం మానసిక కారణాలతోనే వచ్చేదేమీ కాదు.
ఐబిఎస్‌లో జీర్ణాశయానికి ఆవల కూడా కొన్ని లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. వాటిలో తలనొప్పి, మైగ్రేన్, ఒంటినొప్పులు, వెన్నునొప్పి, కండరాల నొప్పులు, వస్తాయి. ఇవన్నీ వాత ప్రకోప లక్షణాలే. వీటికి తోడు మూత్రాశయ, జననాంగ సంబంధిత సమస్యలు కూడా తలెత్తుతాయి. వాటిలో తరుచూ మూత్రం రావడం, రుతుక్రమంలో తే డాలు రావడం, శృంగారపరమైన అంటే అంగస్తంభన లోపాలు, శీఘ్రస్ఖలన సమస్యలు, శృంగారంలో గానీ, శృంగారం తరువాత గానీ, నొప్పి రావడం, శృంగారం పట్ల ఆసక్తి తగ్గిపోవడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. విరేచనాలు, మలబద్దకం ఒకదాని వెంట తరుచూ రావడం వల్ల ఇది అర్శమొలలకు దారి తీసే అవకాశాలు చాలా ఎక్కువ. అంతకన్నా మించి పోషకాలేవీ అందక సప్తధాతువులూ క్షీణిస్తాయి.
ఆహార పదార్థాలు కడుపులోని జీర్ణరసాలతో కలిసినప్పుడు శక్తి ఉత్పన్నమవుతుంది. ఆ శక్తితోనే, సస్తధాతువులూ ప్రాణం పోసుకుంటాయి.
కడుపంతా పట్టేసినట్లు ఉండడం, కడుపులో నొప్పి, ఉబ్బరం, విరేచనాలు,మలబద్దకం, ఏ మాత్రం నిగ్రహించుకోలేక అనిపించిన మరుక్షణమే టాయిలెట్ కోసం పరుగులు తీయడం, విసర్జనకు ఎన్నిసార్లు వెళ్లినా ఇంకా పూర్తికాలేదనే భావన. మూత్రవిసర్జనలోనూ అదుపులేకపోవడం, ఏం తిన్నా ఒంటికి పట్టక, నీరసం, నిస్సత్తువ ఆవరించడం. పెద్దగా ఏమీ చేయకుండానే విపరీతంగా అలసిపోవడం వంటి లక్షణాలు ఐబిఎస్‌లో ప్రధానంగా కనపడతాయి. వాస్తవానికి వాతం అనేది ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండదు. జీర్ణక్రియ కోసం జరిగే సంకోచ వ్యాకోచాలు సహజంగా ఉంటే ఏ సమస్యా ఉండదు. హెచ్చు తగ్గులు ఏర్పడినప్పుడే ఏదైనా సమస్య మొదలవుతుంది. కొన్నిసార్లు వాత ప్రకోపం జరిగితే, కొన్నిసార్లు వాత క్షయం జరుగుతుంది.
ఇరిటబుల్ బవెల్ సిండ్రోమ్‌ లేదా ఐ. బి. ఎస్‌ పెద్దపేగుల్లో అసాధారణ కదలికల వల్ల మల విసర్జనలో తీవ్ర ఇబ్బందులు కలుగజేసే వ్యాధి. ఎక్కువ మానసిక ఒత్తిడి ఉన్న వారిలో, గతంలో పెద్దపేగులు, జీర్ణవ్యవస్థ ఇన్‌ఫెక్షన్లకు గురైన వారిలో ఈ సమస్య ఎక్కువగా వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది. కడుపులో పట్టేసినట్లు నొప్పి ఉండి, దైనందిన కార్యక్రమాలకు చాలా వరకు అంతరాయం కలిగిస్తుంది. ఈ సిండ్రోమ్‌వల్ల తరచుగా టాయిలెట్‌కు వెళ్లాల్సి వస్తుంది. నలుగురిలో ఉన్నప్పుడు చాలా ఇబ్బందికరంగా ఉంటుంది. శుభకార్యాలప్పుడు, ప్రయాణాలలో చాలా ఇబ్బంది పడతారు. ఆత్మన్యూనతా భావానికి లోనవుతారు. మానసిక ఆందోళన, మానసిక ఒత్తిడి ఈ సమస్యను మరింత ఉదృతం చేస్తాయి.
జీర్ణాశయంలో గ్రహణి ఒక సూక్ష్మ వ్యవస్థ ఉంటుంది. ఆహారాన్ని జీర్ణింపచేయడం, ఆ తరువాత ఆహారంలోని రసాలను, వ్యర్థాలను వేరుచేయడం, చివరికి వ్యర్థాలన్నిటినీ బయటికి పంపడం ఈ గ్రహణి మౌలిక విధులు. అయితే, పేగుల్లో జరగాల్సిన సంకోచ వ్యాకోచ ప్రక్రియ కుంటుపడినప్పుడు ఈ ఐబిఎస్ సమస్య మొదలవుతుంది. ఈ స్థితిలో గ్రహణిని తిరిగి దాన్ని సహజస్థితికి తేవడం ఒక తక్షణ కర్తవ్యమవుతుంది.అలా ఆవ్యవస్థను సహజమైన, సాధారణ స్థితికి తేగ లిగే సమర్థవంత మైన వైద్యచికిత్సలు ఆయుర్వేదంలో అనేకం ఉన్నాయి.
ఐబీఎస్‌కి ప్రత్యేక కారణమంటూ ఇప్పటి వరకు తెలియలేదు. అయితే జీర్ణవ్యవస్థకు సంబంధించిన ఇన్‌ఫెక్షన్ల బారినపడిన వారిలో పెద్దపేగుకు సంబంధించిన ఇన్‌ఫెక్షన్లకు గరైన వారిలో ఆరు రెట్లు ఐబీఎస్ వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు ఆ ఇన్‌ఫెక్షన్లు పెద్దపేగులో బాక్టీరియా పెరుగుటకు దోహదం చేస్తుంది. కొందరు వ్యక్తులతో తీసుకునే ఆహారపదార్థాల ద్వారా పెద్దపేగుల్లోని కండరాలు అసాధారణంగా స్పందించడం ద్వారా కూడా సమస్య వచ్చే అవకాశం ఉంది. మానసిక ఒత్తిడి, ఆందోళన కూడా ఐబీఎస్ రావడానికి కారణమవుతాయి.
శరీరంలో ఫస్ట్ బ్రెయిన్, సెకండ్ బ్రెయిన్ అంటూ రెండు రకాల బ్రెయిన్‌లు ఉంటాయి. ఫస్ట్ బ్రెయిన్ తలలో ఉంటే, సెకండ్ బ్రెయిన్ జీర్ణాశయంలో ఉంటుంది. దీన్నే ఆయుర్వేద పరిభాషలో గ్రహణి అంటారు. సెకండ్ బ్రెయిన్ రోగగ్రస్తమైనప్పుడే ఐబిఎస్ సమస్య మొదలవుతుంది. ఐబిఎస్ అనేది ప్రాణాంతక వ్యాధేమీ కాదు. కానీ, జీవితాన్ని దుర్భరం చేస్తుంది. నరరయాతన పెడుతుంది. ఈ సమస్య దీర్ఘకాలికంగా కొనసాగితే, ఇది వారి మానసిక వ్యవస్థను కుంగ దీస్తుంది.
మనదేశంలో అత్యధికులు ఎదుర్కొంటున్న ఒక ప్రధాన సమస్య ఐబిఎస్. పురుషులకన్నా మూడు రెట్లు ఎక్కువగా స్త్రీలు ఈ వ్యాధి బారిన పడుతున్నారు. ఐబిఎస్ అనగానే అది కేవలం మానసిక ఒత్తిళ్ల కారణంగా వచ్చే సమస్యగానే వ్యాఖ్యానిస్తున్నారు కానీ, నిజానికి అది పూర్తిగా మానసికమేమీ కాదు. ఈ సమస్యకు జీర్ణవ్యవస్థలోని లోపమే అసలు కారణం. మానసిక ఒత్తిళ్లు సమస్యను మరికాస్త పెంచవచ్చేమో కానీ, అవే మూల కారణం కాదు.
బి.టెక్, బి.ఆర్క్, ఇంటిగ్రేటెడ్ కార్యక్రమాలలో ప్రవేశం ఐఐటీ-సంయుక్త ప్రవేశ పరీక్ష ద్వారా లభిస్తుంది. ఈ పరీక్ష దేశవ్యాప్తంగా అనేక కేంద్రాలలో నిర్వహిస్తారు. పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ కార్యక్రమాలలోకి ప్రవేశం స్కోరు ఆధారితంగా జరుగుతుంది. అయితే, కొన్ని విభాగాలు గేట్ స్కోరుకి పరిగణలోకి తీసుకున్నా, దరఖాస్తు చేసినవారిని ఇంటర్వ్యూ చేసిన తర్వాతే ప్రవేశం కల్పిస్తాయి. మౌలిక శాస్త్రాలలో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ చేయడానికి "జామ్" పరీక్ష రాయాల్సి ఉంటుంది. మాస్టర్ ఆఫ్ కంప్యూటర్ అప్లికేషన్స్ లో ప్రవేశం కూడా "జామ్"ద్వారానే జరుగుతుంది.సంస్థ అందించే విద్యాకార్యక్రమాలలో "నిర్వహణ" కూడా ఉంది. దీనిలో ప్రవేశం సామాన్య ప్రవేశ పరీక్షద్వారా లభిస్తుంది.
మొదట్లో, ఇంజనీరింగ్ క్లాసులు కేవలం యూరోపియన్లకి మాత్రమే ఉండేవి. అప్పర్ సబార్డినేట్ క్లాసుల్లో యూరోపియన్లతో బాటు భారతీయులు, లోయర్ సబార్డినేట్ క్లాసుల్లో కేవలం భారతీయులు చేర్చుకునేవారు. ప్రతీ ఇంజనీరింగ్ విద్యార్థికీ పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్టుమెంట్ లో ఉద్యోగం లభించేది. పాసైన విద్యార్థులు గంగా నదీ కాలువల, నీటిపారుదలా వ్యవస్థల నిర్వహణలోనూ, భాక్రానంగల్, ఈజిప్టులోని ఆస్వాన్ వంటి డ్యాంల నిర్మాణంలోనూ, చండీగఢ్ నగర నిర్మాణంలోనూ పాలు పంచుకున్నారు.
ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ రూర్కీ , , హిందీ ाी ्ौ्ोिी ं्ा ु़ी) ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని రూర్కీ పట్టణంలో ఉంది. ఆసియాలోని మొట్టమొదటి ఇంజనీరింగ్ కళాశాల ఇదే. 1847లో స్థాపించబడిన ఈ సంస్థ, 1949లో విశ్వవిద్యాలయ హోదాని పొంది రూర్కీ విశ్వవిద్యాలయంగా మారింది. 2001లో దీనికి ఐఐటీ హోదా ఇవ్వబడింది. ఇందులో ఇంజనీరింగ్, మానవ, సామజిక శాస్త్రాలకు చెందిన 18 విభాగాలు ఉన్నాయి.
1845 సంవత్సరంలో స్థానిక యువతకి ఇంజనీరింగ్ పనులకోసం ట్రైనింగ్ ఇవ్వడం ద్వారా ఇది మొదలైంది. 1847 సంవత్సరంలో అధికారికంగా ప్రారంభమైంది. 1854 సంవత్సరంలో, కళశాల వ్యవస్థాపకులు కెఫ్టినెంట్ జనరల్ సర్ జేమ్స్ థామ్సన్ ఫెరుమీద "థామ్సన్ కాలేజ్ ఆఫ్ సివిల్ ఇంజనీరింగ్"గా మార్చబడింది. ఈ కాశాలనుండి పాసైన మొదటి భారతీయుడు, 1852లో పాసైన రాయ్ బహుదూర్ కన్హైయా లాల్.
ఐఐటీ రూర్కీ ఇంజనీరింగ్, టెక్నాలజీ, వాడుక విజ్ఞానం, నిర్వహణలకు సంబంధించిన విద్యా కార్యక్రమాలని అందిస్తోంది. మొత్తంగా 11 అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ కార్యక్రమాలు, 5 డ్యుయల్ డిగ్రీలు, 3 ఇంటిగ్రేటెడ్ ఎం.టెక్ డిగ్రీలు, 3 ఇంటిగ్రేటెడ్ ఎమ్మెస్సీ డిగ్రీలు, 61 పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ కార్యక్రమాలు, అనేక పి.హెచ్.డీ కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తోంది.
2007లో సంస్థ ప్రచురించిన గణాంకాల ప్రకారం, మొత్తం 4137 విద్యార్థులు వివిధ కార్యక్రమాలలో విద్యనభ్యసిస్తున్నారు. అంతేగాక, అనేక దేశీ, విదేశీ విశ్వవిద్యాలయాలతో అవగాహనా జ్ఞాపికలను ఏర్పరుచుకున్నది.
గ్రామస్థులంతా ఏకతాటిపై నిలబడి, 8 లక్షల విరాళాలు సేకరించి, ఈ పురాతన ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించినారు. నూతన ఆలయంలో గోపుర శిఖర, కలశ, శిలా విగ్రహ స్థిర ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం 2017,జూన్-18వతేదీ ఉదయం 8-01 కి శాస్త్రోక్తంగా, వైభవంగా నిర్వహించినారు. ఈ కార్యక్రమానికి గోవాడతోపాటు, బల్లికురవ, అద్దంకి, సంతమాగులూరు మండలాల నుండి, గ్రామస్థుల బంధువులు పెద్దసంఖ్యలో తరలి వచ్చినారు.
గోవాడ పంచాయతీ సాధునగర్ వద్ద, 1.3 కోట్ల రూపాయలతో నిర్మించిన 33/11 కె.వి. విద్యుత్తు ఉపకేంద్రాన్ని, 2015,మార్చి-19వ తేదీ నాడు వినియోగంలోనికి తెచ్చారు. ఈ కేంద్రం వలన గోవాడ, చినకొత్తపల్లి, సాధునగర్, శ్రీనివాసనగర్, చక్రాయపాలెం, గోపాలపురం, వెంపరాల, ఉప్పలపాడు, మైలవరం గ్రామాలతో సహా మొత్తం 15 గ్రామాలకు లబ్ధి చేకూరడమేగాక, ఆ గ్రామాలలో లో-వోల్టేజి సమస్య తీరిపోగలదు.
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో, పుట్టా పద్మావతీదేవిసాంబశివరావు, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. ఉపసర్పంచిగా గెల్లా సింగయ్య ఎన్నికైనారు.
గోవాడ గ్రామంలోని కోదండరామస్వామి వారి ఆలయంలో, శ్రీరామనవమి సందర్భంగా ప్రతి సంవత్సరం, శ్రీ సీతారాముల కళ్యాణం, కన్నులపండువగా నిర్వహించెదరు. భక్తులు అధికసంఖ్యలో పాల్గొంటారు.
గులాబీ పువ్వుల నుండి ఆవిరి ద్వారా తీయబడిన నూనె, గులాబీ అత్తరుని పరిమళ ద్రవ్యాలలో కొన్ని శతాబ్దాలుగా ఉపయోగిస్తున్నారు. గులాబీ నూనె నుండి తయారయ్యే రోజ్ వాటర్ను ఆసియా, మధ్య ప్రాక్ దేశాల వంటలలో విరివిగా వాడుతున్నారు.గులాబీ రేకుల సారం నుండి తీసిన గులాబీ సిరప్కి ఫ్రాన్స్ ప్రసిద్ధి చెందింది. యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో ఫ్రెంచ్ గులాబీ సిరప్ ని గులాబీ స్కోన్ తయారీకి వాడతారు.
గులాబీ పండ్లు వాటిలోసి విటమిన్ కొరకు జామ్, జెల్లీ, మర్మలాడ్, టీ తయారు చేయడంలో వాడబడుతున్నాయి. వాటిని దంచి వడగట్టి గులాబీ పండ్ల రసాన్ని తయారు చేస్తారు.గులాబీ పండ్ల నుండి తయారయ్యే గులాబీ పండు గింజ నూనెను, చర్మ, సౌందర్య సంబంధ ఉత్పత్తులలో వాడతారు.
గులాబీ పువ్వులు అనేక రుగ్మతల్ని నయం చేసే గుణాలు కలిగి ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ఇందులో మారిక యాసిడ్‌, టానిక యాసి డ్‌లు పుష్కలంగా ఉండటం చేత వీటి నుండి లభ్యమయ్యే తైలాలు ఆయుర్వేద పరంగా కొన్ని రుగ్మతలకి మంచి ఉపశమనాన్నిస్తు న్నాయని ఆయు ర్వేద వైద్యనిపుణులు వక్కాణిస్తున్నారు.
పుష్పాల్లో రాజసాన్ని ఒలికించే పుష్పంగా గులాబీకి ఓ ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఔషధ గుణాలనే కాదు, తన సొగసులతో ఇటు భక్తినీ, ప్రేమసాగరాలనీ దాటించ గల సత్తా గులాబీ సొంతం అంటే ఆశ్చర్యం కలగక మానదు.
షీలే 1774 లో అతి ముఖ్యమైన ఆవిష్కరణను చేశాడు. అది క్లోరిన్ వాయువు యొక్క ఆవిష్కరణ. ఆయన స్నేహితుడైన "జొహన్ గొటిబ్ గాన్" ఆయనకు ఒక పదార్థాన్ని యిచ్చాడు. అది "పైరోల్యూసైట్" . దీనిలో గల అంశములైన లైమ్‌, సిలికా, ఇనుము లను గుర్తించాడు. కానీ అదనంగా గల అంశీభూతాన్ని గుర్తించలేకపోయాడు . ఆయన పైరోల్యూసైట్ ను హైడ్రోక్లోరికామ్లంలో వేడి సాండ్ బాట్ చేసినపుడు పసుపు-ఆకుపచ్చ గల ఘాటైన వాసన గల వాయువు వెలువడినట్లు గుర్తించాడు. ఆ వాయువు ఖాళీ సీసాలో అడుగుకు చేరుకుంటుందనీ, అది గాలికంటే తేలికైనదని గుర్తించాడు. ఆ వాయువు నీటిలో కరుగదని, అది బాటిల్ కార్క్ లను పసుపురంగుగా మార్చుతుందనీ, అది తడిలో రంగులను తొలగిస్తుందనీ , నీలి లిట్మస్ ను ఎరుపుగా మార్చుతున్నదని గుర్తించాడు. ఆయన బ్లీచింగ్ ధర్మములు కలిగిన ఈ వాయువునకు "డిఫ్లోజిస్టికాటెడ్ హైడ్రోక్లోరిక్ ఆసిడ్" అని నామకరణం చేశాడు. ఆ తరువాత హంఫ్రీ డేవీ దానికి క్లోరిన్గా నామకరణం చేశాడు.
వైజ్ఞానిక వాదులు ప్లోజిస్టాన్ సిద్ధాంతాన్ని వివరించే కార్ల్ షీలే పాత్రను ప్రశ్నించలేదు. అనేక మంది శాస్త్రవేత్తలు జోసెఫ్ ప్రీస్ట్‌లీ, జోసెఫ్ బ్లాక్, ఆంటోనీ లావోయిజర్ ల కన్నా ముందుగా షీలే మొట్టమొదట ఆక్సిజన్ ఆవిష్కరణ చేసిన వ్యక్తిగా గుర్తింపు పొందాడు. వాస్తవానికి షీలే ఆక్సిజన్ ను జోసెఫ్ ప్రీస్ట్‌లీ కంటే మూడు సంవత్సరాల ముందుగా కనుగొన్నాడు. కనీసం లావోయిజర్ కన్నా కొన్ని సంవత్సరాల ముందు కనుగొన్నాడు. ప్రిస్టిలీ బహుశా ఆక్సిజన్ ను స్వతహాగా తయారుచేసి యుండడు, షీలే యొక్క సిద్ధాతం పై ఆధారపడి తయారు చేసి ఉంటాడు. లావొయిజర్, షీలే లను పోల్చినపుడు, షీలే ఆసక్తిదాయకమైన ఆవిష్కరణను కనుగొనుటకు సరియైన ప్రయోగశాలను వినియోగించలేదని తెలుస్తుంది. కానీ లావోయిజర్, ప్రిస్టిలీ, షీలే, యితరుల పరిశోధనలు రసాయన శాస్త్రములో సరైన విధానాలను ప్రామాణీకరించడంలో దోహదపడ్డాయి.
"టోర్‌బెర్న్ ఓలోఫ్ బెర్జ్‌మాన్" యొక్క ఫిర్యాదు ఫలితంగా షీలే అధ్యయనం ఫలితమైన వాయువు ఆక్సిజన్ గా మొదట పరిగణింపబడలేదు. బెర్జ్‌మాన్ అనే వ్యక్తి "సాల్ట్‌ పీటర్" అనే రసాయనం ఆమ్లముతో చర్య జరుపునపుడు ఎరుపు రంగు ఆవిర్లు వచ్చుచున్నవని షీలేకు తెలియజేశాడు. షీలే వెంటనే దానికి వివరణను యిస్తూ మాంగనీస్ డై అక్సైడ్ ధర్మాలను విశ్లేషించాడు. మాంగనీస్ డై ఆక్సైడ్ పై పరిశోధన వల్ల షీలే "ఫైర్ ఎయిర్" యొక్క భావనలను విస్తృతపరచాడు. తుదకు మెర్యురిక్ ఆక్సైడ్, సిల్వర్ కార్బొనేట్, మాంగనీస్ నైట్రేట్, యితర నైట్రేట్ లవణాలను మండించినపుడు ఆక్సిజన్ వెలువడునని నిరూపించాడు. షీలే, ఆయన ప్రయోగముల ఫలితాలను లావొయిజర్ కు లేఖ ద్వారా తెలియజేశాడు.
షీలే స్ట్రాల్సండ్, స్వీడిష్ పొమెరానియాలో జన్మించాడు. అతని తండ్రి జోచిమ్‌ క్రిస్టియన్ షీలే. అతని తండ్రి ఒక జర్మన్ కుటుంబానికి చెందిన వర్తకుడు. షీలే తన 14 వ సంవత్సరంలో "గూటెన్‌బర్గ్"లో గల ఔషధతయారీ పరిశ్రమలో ఒక అప్రెంటిస్ గా "మార్టిన్ ఆండ్రియాస్ బచ్"తో కలసి చేరాడు. అచట 8 సంవత్సరాల వరకు ఉన్నాడు. ఆ తర్వాత ఒక వైద్యుని వద్ద సహాయకునిగా ఉన్నాడు. తర్వాత అతడు స్టాక్ హోంలో ఔషధ నిర్మాతగా ఉన్నాడు. 1770 నుండి 1775 వరకు 'ఉప్ప్సలా' లో, తరువాత కోపెన్ లో ఉన్నాడు. షీలే తన జీవితంలో ఎక్కువకాలం జర్మన్ మాట్లాడుటకు ఇష్టపడేవాడు. జర్మన్ భాషను స్వీడిష్ ఔషధ శాస్త్రవేత్తలతో కూడా మాట్లాడేవాడు.
ఆక్సిజన్ ను ఆవిష్కరించడంతో పాటు షీలే, ఇతర మూలకాలైన బేరియం , మాంగనీస్ , మాలిబ్డనం , టంగస్టన్ ల ఆవిష్కరణలు షీలేకు ఉమ్మడి గుర్తింపునిచ్చాయి. అదేవిధంగా షీలే మరికొన్ని రసాయన పదార్థాలు అయిన సిట్రిక్ ఆమ్లము, లాక్టిక్ ఆమ్లము, హైడ్రోజన్ సైనైడ్ , హైడ్రోజన్ ప్లోరైడ్, హైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్ లను కూడా కనుగొన్నాడు. వీటికి తోడు షీలే "పాశ్చురైజేషన్"కు సమానమైన విధానాన్ని కూడా కనుగొన్నాడు. ద్రవ్యరాశిని ఉత్పత్తిచేసే పాస్ఫరస్ ను 1769 లో కనుగొన్నాడు. ఇది అగ్గిపెట్టెల తయారీలో ఉపయోగపడే ముఖ్యమైన పదార్థము.
కార్ల్ విల్‌హెల్మ్‌ షీలే జర్మన్-స్వీడన్ కు చెందిన రసాయన శాస్త్రవేత్త. ఐజాక్ అసిమోవ్ అనే శాస్త్రవేత్త అతనిని "హార్డ్ లక్ షీలే" అని పిలిచేవాడు. ఎందువల్లనంటే, ఆయన అనేక రసాయన శాస్త్ర ఆవిష్కరణలను, ఇతర శాస్త్రవేత్తలు ప్రచురించక ముందే తెలియజేశాడు. ఉదాహరణకు ఆక్సిజన్ అనే మూలకం గూర్చి జోసెఫ్ ప్రీస్ట్‌లీ తన పరిశోధనను ప్రచురించక ముందే షీలే తెలియజేయటం. మాలిబ్డనం, టంగస్టన్, బేరియం, హైడ్రోజన్, క్లోరిన్ వంటి మూలకాలను హంఫ్రీ డేవీ, యితరులు తెలియజేయక ముందే తెలియజేయటం.
భార లోహాలతో చర్యలు జరిగేటపుడు షీలే ప్రయోగములు చేయునపుడు వెలువడే క్రియా జన్యాలు ప్రమాదకరమైనవి, అపాయకరమైనవి వెలువడినవి. షీలేకు ఆయన కనుగొన్న పదార్థములు, వాటి నుండి యేర్పడిన పదార్థములను వాసన, రుచి చూసే చెడు గుణం ఉంది. మెర్యురీ, లెడ్, వాటి సంయోగ పదార్థములు, కొన్ని ఇతర పదార్థముల యొక్క ప్రమాదకర ఫలితాల ఫలితంగా షీలే కోపెన్ నగరంలో 1786, మే 21లో మరణించాడు. ఆయన మరణించుటకు రెండు రోజుల ముందు ఒక విధవ యైన "ఫోల్"ను వివాహమాడాడు.
మహారాజా స్వాతి తిరునాళ్ 19వ శతాబ్దంలో తిరువాన్కూరును పరిపాలించాడు. ఇతడు త్యాగరాజ స్వామి కి సమకాలికుడు. కేవలం 35 సంవత్సరాలు మాత్రమే జీవించిన ఇతను బహుభాషావేత్త. వీరు సంస్కృతంతో పాటు హిందీ, తెలుగు, కన్నడ భాషలలో సుమారు 400 సంకీర్తనలను రచించాడు. వాటిలో 212 సంకీర్తనలను ఎన్నుకొని డి. వి. ఎస్. శర్మ గారు తెలుగు లిపి లోనికి మార్చినారు. మహారాజు కులదైవమైన అనంత పద్మనాభస్వామిని ఉద్దేశించి రచించిన కీర్తనలు ఇందులో ఎక్కువగా ఉన్నాయి. శివపార్వతుల స్తుతులు, విఘ్నేశ్వరుడు, హనుమంతుడు, ఆదిశక్తి, శ్రీకృష్ణుడు మొదలైన దేవతల సంకీర్తనలు ఇందులో ఉన్నాయి. రచయిత ప్రతి కీర్తనకు రాగాన్ని, తాళాన్ని నిర్దేశించాడు. ఇవి ఇదివరకే ఆయా భాషలలో ప్రచారంలో ఉన్నవి.
ఆయన గుజరాత్ రాష్ట్రం లోని "ఢంఢుక" గ్రామములో చాచాదేవ, పాహినీ దేవిలకు జన్మించాడు. వారు అతనికి "చంద్రదేవ" అని నామకరణం చేసిరి. ఆయన జన్మ ప్రదేశంలో జైన తీర్థం అయిన మొథీరా ఉంది.ఆయన యువకునిగా ఉన్నపుడు "దెరసార్" వద్ద సన్యాసి దీక్షను ప్రారంభించి తన పేరును "సోమచంద్ర"గా మార్చుకున్నాడు. ఆయన మత గ్రంథములు, తత్వ శాస్త్రము, తర్క శాస్త్రము , వ్యాకరణ శాస్త్రముల పై శిక్షణ పొందాడు. సా.శ.1110 లో తన 21 వ సంవత్సరంలో ఆయన జైనుల లో శ్వేతాంబరుల ఆచార్యునిగా గుర్తింపబడ్డాడు. ఆయనకు సోమచంద్రుడుగా నామకరణం జరిగింది. ప్రస్తుతం హేమచంద్రునిగా ప్రజాదరణ పొందింది.
ఒక అద్భుతమైన రచయితగా ఆయన సంస్కృత, ప్రాకృత వ్యాకరణ శాస్త్రాలను వ్రాసాడు. విజ్ఞాన శాస్త్ర, తర్క శాస్త్ర విషయాలను, భారత తత్వ శాస్త్రములో వివిధ శాఖల ప్రయోగాత్మక పద్ధతులను వ్రాసాడు. ఆయన ముఖ్యమైన రచన మహా కావ్య పద్యమాల "త్రి షష్టి షాలక పురుష చరిత్ర" . ఇందులో జైన మతములో గురువులు, విద్యార్థులు వారి జైన మతములో స్థానములు, వారి మరణాలు, పునర్జన్మాలు వంటి విషయాలను వ్రాశాడు. ప్రస్తుతం కూడా జైన చరిత్రలో విషయ సంశ్లేషణ స్థాయి కలిగి యున్న గ్రంథం అది.
అనేకాంతవాదం లోనికి ప్రవేశించిన తర్వాత ఆచార్య హేమచంద్రుడు విశాల దృక్పథాన్ని కలిగియుండాలని ప్రబోధించాడు. ఈ బోధన కుమారపాలునికి యిష్టపడింది. ఆయనకు కుమారపాలుని వద్ద గల గౌరవం, కీర్తికి అసూయ చెందిన కొందరు ఆయనకు అహంకార స్వభావం ఎక్కువని రాజుకు ఫిర్యాదు చేశారు. ఆయన హిందూ దేవతలను గౌరవించడని, శివుని వద్ద తన శిరసును వంచి నమస్కరించడని పిర్యాదుచేశారు. రాజుగారు హేమచంద్రుడిని శివాలయ దర్శనార్థం పిలిచినపుడు ఆయన శివుని విగ్రహానికి నమస్కారములు పెట్టి యిలా అన్నాడు.
ఆ సమయంలో గుజరాత్ ప్రాంతం "సోలంకి" రాజ్య పరిపాలనలో ఉంది. హేమచంద్రుడు "ముల్రాజు" యొక్క రాజ్యపాలనలో గొప్పతనాన్ని గుర్తించి ఆయన తర్వాత రాజు అయిన "కుమార్‌పాల్" రాజుకు సహాయకునిగా ఉన్నాడు. కుమారపాలుని ఏలుబడిలో గుజరాత్ ప్రాంతం సంస్కృతికి కేంద్రబిందువైనది. 1121 మొదట్లో హేమచంద్రుడు "తరంగ" వద్ద నిర్మింపబడిన జైన మందిరం నిర్మాణంలో పాలుపంచుకున్నాడు. కుమారపాల మహారాజుపై ఈయన ప్రభావంతో జైన మతము గుజరాత్లో అధికార మతముగా విలసిల్లింది. ఆ కాలంలో జంతుబలులను నిషేధించారు.
దీనిని బట్టి ఆయన జైన సిద్ధాంతం లోని సత్యాన్ని అనగా జైనులు ద్వేషాలకు అతీతంగా గల దేవుని మాత్రమే నమస్కరిస్తారు అనే సత్యాన్ని తెలియజేశాడు. అలా మనోవికారాలకు, రాగద్వేషాలకు అతీతంగా ఉన్న దేవుని "జినుడు" అన్నాడు. అదే సమయంలో రాజును సమాధానపరిచాడు. అప్పటి నుండి రాజు హేమచంద్రునికి భక్తునిగా మారిపోయాడు. అతడు జైన మత పక్షపాతి అయినాడు.
ఆచార్య హేమచంద్రుడు జైన మతానికి చెందిన ఆచార్యుడు, కవి, బహుశాస్త్రజ్ఙుడు. ఈయన వ్యాకరణ శాస్త్రము, తత్వశాస్త్రము, ఛందస్సు, సమకాలీన చరిత్ర వంటి గ్రంథాలను వ్రాసాడు. సమకాలీనులలో అద్భుతమైన వ్యక్తిగా చరిత్రలో నిలిచాడు. ఆయనకు "కలికాల సర్వజ్ఞ" అనే బిరుదు ఉంది. దీనిఅర్థము కలియుగంలో అన్ని విషయాలు తెలిసినవాడు.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి , ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు పెద్దూర్లోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కడ్డంలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నిర్మల్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఆదిలాబాద్లోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు నిర్మల్లోనూ ఉన్నాయి.సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం జన్నారంలోను, వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు నిర్మల్ లోనూ ఉన్నాయి.
పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ఇది మండల కేంద్రమైన కడెం నుండి 2 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నిర్మల్ నుండి 50 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
గ్రామంలో4 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ఇద్దరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు.
తెలుగు సాహిత్యంలో ముప్ఫైకి పైగా శతకాలను ముస్లిం కవులు రాశారు.భక్తి, నీతి, తాత్విక, ప్రబోధాత్మక సాహిత్యంలో ముస్లిం కవులు శతకాలు రాశారు. తెలుగుముస్లిం కవులు రాసిన కొన్ని శతకాలు ;
ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని ముస్లిం వర్గానికి ఉర్దూ మాట్లాడడం వచ్చు గాని ఉర్దూ చదవడం, వ్రాయడం బహుతక్కువ. కానీ తెలుగు మాట్లాడేవారు తప్పక తెలుగు చదవనూ గలరు, వ్రాయనూ గలరు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ముస్లిం వర్గానికి తెలుగుతో అవినాభావ సంబంధం వున్ననూ వీరి పాత్ర తెలుగు సాహితీ రంగంలో బహు తక్కువే. దీనికి కారణం అపారమైన సాహితీరంగంలో పాలలో చక్కెరగా కలిసిపోయి మిగతా తెలుగువారికి అనునయించడమే. అలాగని వీరి సాహితీ బాంధవ్యాలు తక్కువేమీ కావు.
కౌతా లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు బోథ్లో ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల బోథ్లోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నిర్మల్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటుకళాశాల ఆదిలాబాద్లోను, పాలీటెక్నిక్ నిర్మల్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల నిర్మల్లోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు ఆదిలాబాద్లోనూ ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
కౌట , తెలంగాణ రాష్ట్రం, ఆదిలాబాద్ జిల్లా, బోథ్ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన బోథ్ నుండి 18 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నిర్మల్ నుండి 55 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు, ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.
జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విత్తన శుద్ధి అనే మాట ఇటు ఉత్పత్తులకు, అటు ప్రక్రియలకు రెండిటికీ వర్తిస్తుంది. విత్తనాలను ఈ కింది విధానాలలో శుద్ధిచేయవచ్చు.
విత్తనాలకు పైపూత: ఇది సర్వ సాధారణంగా అనుసరించే విత్తన శుద్ధి విధానం. తడి లేదా పొడి పదార్ధాలను విత్తనాలకు పైపూతగా వాడవచ్చు. పొలంలోను, పరిశ్రమలలోను కూడా ఈ పైపూతను వేయవచ్చు. విత్తనాలను, క్రిమిసంహారక మందులను కలపడానికి చౌకగా లభించే మట్టి కుండలను రైతులు వాడవచ్చు. లేదా విత్తనాలను ఒక పాలిథిన్ షీటుమీద పరచి, తగిన పరిమాణంలో రసాయనికాలను ఆ విత్తనాల రాశిపై చిలకరించి, యంత్రాల సహాయంతో వాటిని బాగా కలపవచ్చు.
విత్తనాలకు దళసరి పైపూత : శుద్ధిచేసే పదార్థం విత్తనానికి అంటుకుని వుండడంకోసం, ఒక ప్రత్యేక జిగురు లాంటి మిశ్రమాన్ని ఉపయోగిస్తారు. కోటింగ్‌కు మరింత ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అవసరం.
విత్తనం చుట్టూ గుళికను ఏర్పాటుచేయడం : మిక్కిలి అధునాతనమైన విత్తన శుద్ధి ప్రక్రియ. దీనివల్ల విత్తనపు స్వరూపం మారుతుంది. యంత్రాల ద్వారా విత్తడం తేలికవుతుంది.అయితే, ఈ పెల్లెటింగ్ ప్రక్రియకు ప్రత్యేక యంత్రాలు, ప్రత్యేక పరిజ్ఞానం అవసరం. విత్తనాల శుద్ధిలో ఇది అన్నిటికంటె ఖరీదైన పద్ధతి.
పంట దిగుబడి విత్తన నాణ్యతపై ఆధారపడి ఉంటుంది. నాణ్యమైన విత్తనం అంటే జన్యుపరమైన అసలు లక్షణాలు, మొలకశాతం, మొలకెత్తే శక్తిని కలిగి ఉండి పైరు ఏకరీతిగా పెరుగుతుంది. ఇటువంటి విత్తనాలను ఉపయోగించడం వలన అధిక దిగుబడులు సాధించవచ్చు. విత్తనోత్పత్తి పంటల్లో కోత తర్వాత విత్తనాన్ని నూర్చి 12 శాతం తేమ కంటే తక్కువ వచ్చే వరకు ఆరబెట్టాలి. ఈ విధంగా ఎండబెట్టి సరైన పద్ధతిలో నిల్వ చేయకపోతే విత్తనం నాణ్యత అనగా రంగు, పుష్టి తగ్గిపొయి, శిలీంద్రాల వ్యాప్తి పెరిగి, మొలకశాతం, మొలకెత్తుశక్తి తగ్గి క్రమంగా విత్తనం నిర్జీవమైపోతుంది. కావున విత్తన పంటను సరైన పద్ధతిలో శుభ్రపరచి, తగిన తేమశాతం వచ్చే వరకు ఎండబెట్టి విత్తనశుద్ధి చేసి నిల్వ చేసుకోవాలి.
విత్తనాలు ఆరోగ్యమైనవి అయినా, కోత కోసేటప్పుడు, నూర్పిడి జరిగేటప్పుడు కొన్ని శిలీంద్ర భాగాలు విత్తనాలతో కలిసి పంటను ఆశిస్తాయి. విత్తనాలలో తెగుళ్లను కలుగజేసే సూక్ష్మక్రిములు బీజాల రూపంలో ఉండి తిరిగి విత్తనాలను నాటినప్పుడు చీడపీడల రూపంలో బయటపడతాయి. సాధారణంగా రైతు సోదరులు పైరుకు తెగుళ్లు ఆశించినప్పుడు మాత్రమే శిలీంద్ర రసాయనాలను పిచికారి చేస్తారు. తెగుళ్లు ప్రారంభ దశలోనే గమనించకపోవటం, సకాలంలో సస్యరక్షణ చేపట్టకపోవడంవల్ల తెగుళ్ల నివారణ రైతులకు కష్ట సాధ్యమవుతుంది. విత్తనం మంచిదైతేనే పంట బాగుంటుంది. కాబట్టి కనిపించని శిలీంద్రాల బారి నుంచి పలు విత్తనాలను రక్షించుకోవాలంటే విత్తనశుద్ధి ఆవశ్యకత ఎంతో ఉంది.
విత్తనాల ద్వారా ఆశించే పురుగులు, తెగుళ్లను నివారించుటకు, అదే విధంగా మొలకదశలో నేలలో ఉండే కీటకాలు, శిలీంద్రాల నుంచి విత్తనాలను కాపాడుటకు విత్తనాలను సరైన పద్ధతిలో శుద్ధి చేయడాన్ని విత్తనశుద్ధి అంటారు.
ఏ నిఘంటువైనా సర్వసమగ్రమని చెప్పలేం. తరువాతికాలంలో లభించిన సామగ్రినిబట్టి, భాషలో వచ్చిన మార్పులనుబట్టి నిఘంటువులో ఎన్నో మార్పులకు, చేర్పులకు అవకాశం ఉంటుంది. అమరకోశం మొదలైన ఎన్నో ప్రాచీన నిఘంటువులకు కూడా అనంతరకాలంలో శేషగ్రంథాలు వచ్చిన విషయం మనకు తెలిసిందే. సుమారు అరవై సంవత్సరాలకు పూర్వం సిద్ధం చేయబడిన సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువులో కూడా భాషలో తరువాత వచ్చిన మార్పుల ఆధారంగా అందులో లేని ఆరోపాలను చేరుస్తూ దీనికి ఒక అనుబంధ నిఘంటువును సిద్ధం చేయవలసిన ఆవశ్యకం ఎంతో ఉంది. దీన్ని గుర్తించి రవ్వా శ్రీహరి గత ఏడెనిమిది సంవత్సరాలుగా కృషిచేసి వివిధ ఆకరాలను పరిశీలించి ఇందులో లేని ఆరోపాలనెన్నింటినో సేకరించి సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువుకు శేషగ్రంథంగా ఈ 'శ్రీహరి నిఘంటువు'ను సిద్ధం చేయడం జరిగింది.
పిఠాపురం రాజా సూర్యారావు బహదూర్ గారి అండదండలతో, జయంతి రామయ్య పంతులు గారి ఆధ్వర్యంలో అనేక పండితుల కృషి ఫలితంగా 'శ్రీ సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువు' అనే పేర ఒక బృహన్నిఘంటువు నిర్మాణం జరిగింది. ప్రముఖ భాషా సాహితీ సంస్థ ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు దీన్ని ప్రచురించింది. ప్రామాణికమైన తెలుగు నిఘంటువుల్లో దీనికి ప్రముఖ స్థానం ఉంది. నిఘంటు నిర్మాణకాలంనాటికి అందుబాటులో ఉన్న సాహిత్యాన్ని, వివిధ నిఘంటువులను ఆధారంగా చేసుకొని ఈ నిఘంటు నిర్మాణం జరిగింది. ఈ నిఘంటు నిర్మాణం 1911లో ప్రారంభింపబడి 1972లో పూర్తిగావింపబడింది. ఇది మొత్తం ఏడు సంపుటాల్లో ప్రచురింపబడినది.
శ్రీహరి నిఘంటువు రవ్వా శ్రీహరి గారు సంకలనం చేసిన తెలుగు నిఘంటువు. దీనినే సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటుశేషం అని కూడా అంటారు.