polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
జీవితపోరాటంలో పోర్టు గుమస్తా, ప్రూఫ్ రీడర్, పత్రికా సంపాదకుడు, ఫ్రీలాన్స్ జర్నలిజం, సినీ రచన, సినీ నిర్మాత వంటి ఎన్నో వృత్తులు చేసిన ముళ్లపూడి వెంకటరమణ అనుభవాలు ఆయన కథల్లో ప్రతిబింబిస్తాయి. స్వయంగా తాను అనుభవించిన పేదరికం, ఆకలి బాధలు "ఆకలీ-ఆనందరావు" కథలో, నిరుద్యోగం "యువరాజు-మహారాజు" కథలో ప్రతిఫలించాయి. మద్రాసు లో ఆయన కుటుంబంతో నివసించిన తేనెగూడు వంటి వాటాల ఇంటిలో మధ్యతరగతి జీవుల జీవితాలు, ఆ టీకప్పుల్లో తుఫానులు "జనతా ఎక్స్ ప్రెస్" కథాంశానికి ముడిసరుకులుగా మారాయి. సినీ పాత్రికేయునిగా ఆయనకు తెలిసిన తెర వెనుక కథలతో "విక్రమార్కుని మార్కు సింహాసనం కథలు" రాశారు. ఐతే కథలకు ముడిసరుకుగా వెతలు ఉన్నా ఆ కష్టనిష్టూరాలు హాస్యంగా, వ్యంగ్యంగా వ్యక్తీకరించడం ఈ కథల్లోని ప్రత్యేకత.
ముళ్లపూడి వెంకటరమణ కథలు హాస్య, వ్యంగ్య కథలుగా తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రత్యేక స్థానాన్ని కలిగిఉన్నాయి. వైవిధ్యభరితమైన, విస్తృతమైన ఈ కథల నుంచి పలుకుబళ్లు, కొత్త పదాలు, విలక్షణమైన పాత్రలు తెలుగువారి మాటల్లో భాగమయ్యాయి.
ఈ గ్రామం మొదటగా హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలో వరంగల్ జిల్లా మధిర తాలుకాలోనిది, తరువాత 1953 అక్టోబరు 1న పరిపాలనాసౌలభ్యం కొరకు వరంగల్ జిల్లాలో భాగంగా ఉన్న ఖమ్మం, మధిర, ఇల్లెందు, బూర్గంపాడు, పాల్వంచ రెవెన్యూ డివిజన్ లను విడదీసి ఖమ్మం కేంద్రంగా జిల్లా ఏర్పడింది. తరువాత మధిర తాలూకా, ఖమ్మం జిల్లాలోకి మారింది. తరువాత దానిని రెండు భాగాలుగా చేసి సత్తుపల్లి తాలూకాను చేసారు, 1959లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోకి వెళ్ళింది, ఎన్‌.టి.ఆర్. కాలంలో మండలాలు ఏర్పడినప్పుడు ఇది వేంసూరు మండలంలో కలిసింది.
ప్రస్తుత చౌడవరం గ్రామానికి 100 సంవత్సవరాల చరిత్ర ఉంది. మొదట ఈ గ్రామం ప్రస్తుత గ్రామానికి 2 కి. మి. దూరంలో ఉండేది. దాని పేరు చౌడవరం కాని అక్కడ దొంగల భయం ఎక్కువగా ఉండటం వలన, గ్రామస్థులు బాగా భయపడేవారు, ప్రతి రోజు ఏదో ఒక ఇంట్లో దొంగతనం జరిగేది, దొంగలు గ్రామం చివర దొంగతనానికే పాకలు వేసుకొని ఉండేవారట, వాళ్ళు వాడుకొని విసిరేసిన చింత పండులోని గింజలతో చెట్లు మొలిచాయి. అవి ఇప్పటికి ఉన్నాయి కల్లూరుగూడెం పోయే దారిలో పెద్ద చెరువు కట్టమీద దర్శనమిస్తాయి. ఆ దొంగల బాధ తట్టుకోలేక గ్రామస్థులు గ్రామాన్నే మార్చారు. ఆ తరువాత గ్రామస్థులు, ప్రస్తుత గ్రామానికి కొద్ది దూరంలోనే నివాసాలు కట్టుకున్నారు. ఆగ్రామం పేరు సీతమ్మ పేట, అప్పటి దొరగారి భార్య పేరు సీతమ్మ. ఆమెకి పిల్లలు పుట్టకపోతే ఆమె పేరుతొ చెరువు తవ్వించి, ఊరిని స్థాపించింది కనుక ఆమె పేరు పెట్టారు.
సీతమ్మపేట గ్రామ ముత్యాలమ్మ ఇప్పుడు దక్షిణ బజార్లో ఒక తోటలో ఉంది. ఆ ఊరు కూడా ఎక్కువ రోజులు లేదు. ఎందుకంటే ఆ ఊరు కట్టిన దగ్గర నుండి వారానికి ఒకరి చొప్పున చనిపోవడం మొదలుపెట్టారు. గ్రామస్తులకు భయం మొదలైంది.మరల గ్రామాన్ని మార్చి, పటిష్ఠంగా కట్టాలన్న ధ్యేయంతో సీతమ్మ పేటకి కొద్ది దూరంలోనే ఒక వేప చెట్టుని చూసి, ఒక కోడిని దాని కింద పొదగవేసారు. 21 రోజులు దానికి కాపలాగా ఉన్నారు.21 రోజులు పూర్తి అయ్యాయి కోడి ఒక్క గుడ్డు కూడా ఒదలకుండా అన్ని పిల్లలు చేయడం గ్రామస్తులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చింది. ఇది వారికి మంచి ప్రదేశంగా భావించి వాస్తు కూడా చూడకుండా తొందరలో కట్టారు. దానికి ఫలితం పొలిమేర వూరి మద్య గుండా పోయింది, అదే జగన్నాధపురం అప్పటి దొర పేరు. తరువాత అయన భార్య పేరు సీతమ్మపేట.ఆ తరువాత ఇప్పటి గ్రామం పేరు చౌడవరం.
జగన్నాధపురంగా అవతరించిన ప్రస్తుత గ్రామాన్ని, 2001 సంవత్సరం వరకు సీతమ్మ పేట, దొంగల చౌడవరం, అని పిలుస్తూ వచ్చారు, కాని రెవిన్యు శాఖ పరిధిలో ఈ గ్రామాం చౌడవరంగానే రికార్దులకు ఎక్కింది. అలా చౌడవరం గానే కొనసాగుతుంది. అప్పుడు పెద్దలు చేసిన తప్పుకి చౌడవరం రెండు పంచాయితీలుగా రోడ్డు చీల్చి, రోడ్డుకి ఎడమ చేతి వైపు పల్లెవాడ, కుడి వైపు యర్రగుంట పంచాయితీలలో కలిపారు. ఈ గ్రామ చరిత్ర ఇప్పటి యువకులకు తెలియక పొవచ్చు,
మండల పరిషత్ ప్రాథమిక పాఠశాల ఉంది.ఇది ప్రస్తుతం ఉన్న వూరికి తూర్పు బజారున ఉంది,చుట్టూ ఉన్న గ్రామాలకు ఈపాఠశాల కేంద్రం.ఈపాఠశాలకు 50 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉంది. కాని కొన్ని కారణాల వల్ల లోగడ ఆపాఠశాలను ప్రస్తుతం ఉన్న జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల స్థలానికి మార్చారు, ఈ స్థలం గ్రామ పెద్దలలో ఒకరైన "అల్లు చిన్న లక్ష్మి నర్సా రెడ్డి" స్కూలుకు ఆయన పేరుతో ఈ స్థలాన్ని దానంగా రాసిచ్చారు. తరువాత ఇక్కడ 10 తరగతి వరకు రావడం వలన ఇక ప్రాథమిక పాఠశాలను ఇప్పుడున్న స్థలానికి మార్చారు.
జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల గ్రామంలో ఉంది. ఏడు, పదవ తరగతులకు పబ్లిక్ ఎగ్జామ్స్ కారణంగా గత 15-20 ఏళ్ల నుండి రాత్రి బడి కూడా నడుపుచున్నారు. ఈ రోజుల్లో కూడా ఒక గవర్నమెంట్ బడి ఇలా నడుస్తుందంటే ముక్కున వేలు ఎసుకునే వారు లేకపొలేదు.స్థాపించిన సంవత్సరం: 1992.బోధనాభాష తెలుగు, ఇంగ్లీసు.
సాధారణంగా ఇది మారుమూల గ్రామం కనుక, ఎటువంటి బస్స్ సౌకర్యం లేదు, ఆటోలపై ఆధారపడి వెళ్ళాలి. ఖమ్మం జిల్లా కేంద్రం అయిన ఖమ్మంకి 70 కి.మీ హైదరాబాద్ కి 270 కి.మీ ఉంటుంది. సత్తుపల్లి నుండి ఖమ్మం ప్రధాన రహదారి 5 కి.మీ, సత్తుపల్లి నుండి విజయవాడ ప్రదాన రహదారి 7కి.మీ ఉన్నాయి. వేంసూరు మందల కేంద్రానికి 7 కి.మీ. లంకపల్లికి 5కి.మీ దూరం ఉంది. ప్రభుత్వ బస్సు ఒకప్పుడు ఉండేది. ఇప్పుడు ఆటోలు ఎక్కువ అవడం వలల దానిని తీసివేసారు.
ఈ చెరువును మాజీ ముఖ్యమంత్రి అయిన జలగం వెంగళరావు గారి హయాం లోనిది, ఈ చెరువు ఒక లక్ష ఎకరాలకు నీరందిస్తుంది. అంతే కాక చుట్టూ ఉన్న గ్రామాలకు మంచి నీటి ఎద్దడిని తీరుస్తుంది.ఈ చెరువులో 5 వాగులు కలుస్తాయి, అంతేకాక దీనికి నాగార్జునసాగర్ నీరు వస్తుంది. దీని నిర్మాణం జరిగే సమయంలో పల్లెవాడ, రాజుగూడెంని తిరిగి కట్టారు. చౌడవరం నుండి లంకపల్లికి పాత దారి అప్పటి పల్లెవాడ గ్రామం నుండే ఉండేది.ఈ మార్గం ఇంకా ఉంది.
ఈ గ్రామంలో చాల వరకు యువతకు చదువు పైన శ్రద్ధ ఎక్కువే, 98% యువత చదువు పైన ఆసక్తి కనబరుస్తున్నారు, 10 వ తరగతి వరకు అందరు చదువుకున్నారు. ఆ పైన చదువులు కుటుంభ ఆర్థిక పరిస్థితి మీద ఆధారపడి నడుస్తుంది. ఈ మారుమూల గ్రామం నుండి యమ్.బి.ఎ., యమ్.సి.ఎ., బి.టెక్ . వరకు చదివిన యువత ఈ గ్రామంలో ఉంది.
ఈ గ్రామంలో 98% ప్రజలు వ్యవసాయం మీద ఆధారపడి ఉన్నారు.ఇప్పుడిప్పుడే వ్యవసాయ దారుడు తమ తమ పిల్లలను చదివిస్తున్నారు, ప్రతి ఒక్కరికి ఎంతో కొంత పంట భూమి ఉంది.అందులో వరి, ప్రత్తి ప్రధాన పంటలు. అవి కాక మొక్కజొన్న, చెరకు, మిరప, మామిడి సాగు లాంటి పంటలలో కూడా ఈ గ్రామం ముందంజలో ఉంది.
వేంసూరు నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన సత్తుపల్లి నుండి 12 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 లో చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఖమ్మం జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
ఖమ్మం జిల్లా లోనే పేరుగాంచిన "లంకసాగర్" ఊరికి పశ్చిమాన నిజం కాలం నాటి "సీతమ్మ వారి చెరువు" రాజుగూడెమ్ రోడ్డులో, ఇంకా చిన్న చిన్న చెరువులు కుంటలు చాలానే ఉన్నాయి
తూర్పున కొత్త చౌడవరం గ్రామం, హరిజన వాడ, ముత్యాలమ్మ చివరి ప్రాంతం, పశ్చిమాన పల్లెవాడ గ్రామం, ఒక వాగు ఈ రెండు గ్రామాలను విడదీస్తుంది.
పండిత రమాబాయి సామాజిక సేవలో ఎక్కువగా పాలుపంచుకున్నందున, ఆమెకు కుటుంబ జీవితం చాలా తక్కువగా ఉంది. ఆమె బాల్యం కష్టాలతో నిండి ఉంది, ఆమె తల్లిదండ్రులను ప్రారంభంలోనే కోల్పోయింది. వివాహం అయిన రెండు సంవత్సరాలలో భర్త మరణించాడు. ఆమె తన ఏకైక కుమార్తె మనోరమ బాయికి చదువించవలసి వచ్చింది. ఆమె కుమార్తెను చదివించింది: మనోరమ బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయంలోబి.ఎ పూర్తి చేసింది; ఉన్నత చదువుల కోసం యు.ఎస్.ఎ ‌కు వెళ్ళింది; భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి, ముంబైలోని శారదా సదన్ ప్రిన్సిపాల్‌గా పనిచేసింది. ఆమె సహాయంతో పండిత రమాబాయి 1912 లో దక్షిణ భారతదేశంలోని వెనుకబడిన జిల్లా అయిన గుల్బర్గా వద్ద క్రిస్టియన్ హైస్కూల్‌ను స్థాపించింది. ఆ పాఠశాలకు ఆమె కుమార్తె పాఠశాల ప్రిన్సిపాల్ గా ఉంది. 1920 లో రమాబాయి శరీరం బలహీనపడడం ప్రారంభించింది. ఆమె తన కుమార్తెను ముక్తి మిషన్ మంత్రిత్వ శాఖ బాద్యతలు చేపట్టే వ్యక్తిగా పేర్కొంది. అయితే మనోరమ 1921 లో మరణించింది. ఆమె మరణం రమాబాయికి షాక్ ఇచ్చింది. తొమ్మిది నెలల తరువాత సెప్టిక్ బ్రాంకైటిస్ తో బాధపడుతున్న రమాబాయి తన 64 వ పుట్టినరోజుకు కొన్ని వారాల ముందు 1922 ఏప్రిల్ 5 న మరణించింది.
పండిత రమాబాయి సరస్వతి భారతీయ సంఘ సంస్కర్త. భారతదేశంలో మహిళల విద్య, విముక్తికి మార్గదర్శకురాలు. కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం అధ్యాపకులు ఆమెను పరీక్షించిన తరువాత సంస్కృత పండితురాలిగా "పండిత", "సరస్వతి" బిరుదులు ప్రదానం చేసారు. ఆ బిరుదులను పొందిన మొదటి మహిళగా చరిత్రలో నిలిచింది. 1889 నాటి కాంగ్రెస్ సమావేశానికి హాజరైన 10 మంది మహిళా ప్రతినిధులలో ఆమె ఒకరు. 1890 ల చివరలో పూణే నగరానికి నలభై మైళ్ల తూర్పున ఉన్న కేడ్గావ్ గ్రామంలో ముక్తి మిషన్‌ను స్థాపించింది. ఈ మిషన్‌కు తరువాత పండిత రమాబాయి ముక్తి మిషన్ అని పేరు పెట్టారు.పండిత రమాబాయి
1900 నాటికి ముక్తి మిషన్‌లో 1,500 మంది నివాసితులు, వందకు పైగా పశువులు ఉన్నాయి. ముక్తి వద్ద చర్చిని స్థాపించడంలో కూడా ఆమె కృషి చేసింది. పండిత రమాబాయి ముక్తి మిషన్ నేటికీ చురుకుగా ఉంది. వితంతువులు, అనాథలు, అంధులతో సహా అనేక పేద సమూహాలకు గృహ, విద్య, వృత్తి శిక్షణ మొదలైనవి అందిస్తోంది.
ఆమె గౌరవార్థం ముంబైలోని ఒక రహదారికి పేరు పెట్టారు. గామ్‌దేవి ప్రాంతానికి సమీపంలో ఉన్న హ్యూస్ రోడ్‌ను నానా చౌక్‌కు అనుసంధానించే రహదారిని పండిత రామాబాయి మార్గ్ అని పిలుస్తారు.
అంజాద్ :- వీరేశ్వర్ మహాదేవ్, గాయత్రి ఆలయం, మాతా నగరి మాత ఆలయం నగరంలో ప్రముఖ ఆలయాలుగా గుర్తినచబడుతున్నాయి.
జిల్లాలో 15వ శతాబ్ధానికి చెందిన హిందూ ఆలయాలు ఉన్నాయి. కుంభకర్ణుడు, ఇంద్రజిత్తు ఇక్కడ నిర్యాణం చెందారని విశ్వసిస్తున్నారు.
జిల్లా దక్షిణ సరిహద్దులో మాహారాష్ట్ర రాష్ట్రం, పశ్చిమ సరిహద్దులో గుజరాత్ రాష్ట్రం, ఉత్తర సరిహద్దులో ధార్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో ఖర్‌గోన్ జిల్లా ఉన్నాయి.
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో బర్వానీ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
1948 సమైక్య భారతంలో బర్వానీ రాజాస్థానం విలీనం తరువాత ఈ ప్రాంతం సరికొత్తగా రూపొందించబడిన మధ్యభారత్ రాష్ట్రంలోని ఖర్‌గోన్ జిల్లాలో భాగం అయింది.
సెంధ్వా కాటన్ జిన్నింగ్ పరిశ్రమలకు కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లాలో అదనంగా ఉన్న పత్తి పరిశ్రమలు వేలాది ప్రజలకు ఉపాధి కల్పిస్తుంది. ఈ ప్రాంతంలో సంజయ్ కాటన్ ఫైబర్ అతిపెద్ద కాటన్ ఫ్యాక్టరీగా గుర్తినబడుతుంది.
కంసుని బావ మగధ పాలకుడు జరాసంధుడు, మధుర నగరంపై పదిహేడుసార్లు దాడిచేసిన ప్రతిసారీ కృష్ణుడి చేతిలో ఓడిపోతాడు. కృష్ణుడిని ఒంటరిగా ఓడించలేకపోయిన జరాసంధుడు, కాలయవనుడి మద్దతు కోరుతాడు. బలవంతుడైన కాలయవనుడు తాను యుద్ధంలో ఓడిపోకుండా బ్రహ్మ చేత వరం పొంది ఉన్నాడు.
యాదవుల కుల గురువుతో జరిగిన పండిత చర్చలో ఓడిపోయిన మగధ రాజు గర్గ్యుడు 12ఏళ్ళపాటు తపస్సు చేసి, శివుడి అనుగ్రహంతో ఏ యాదవ వీరుడి చేతిలోనూ ఓడిపోని కొడుకుని కన్నాడు. పెరిగి పెద్దవాడైన కాలయవనుడు తన తండ్రి పగ గురించి తెలుసుకుని, యాదవులపై పగతీర్చుకోవాలనకుంటాడు.
పందులు తినడానికి వీలులేని పదార్ధాలు, వదిలేసిన ఆహారపదార్ధాలు, మిల్లుల్లో లభించే కొన్ని ఆహారధాన్యాల అనుబంధ ఉత్పత్తులు, మాంసం అనుబంధ ఉత్పత్తులు, చెడిపోయిన మేత, పారేసిన పదార్ధాలను తిని విలువైన, పోషకవిలువలతో కూడిన మాంసంగా మారుస్తాయి. పై పదార్ధాలన్నీ మనుషులు తిననివి, తినడానికి వీలులేనివి.
పందులు త్వరగా పెరుగుతాయి. మంచి పంది ఒక్కఈతలో పది నుంచి పన్నెండు పిల్లలను ఈనుతుంది. మంచి ఆరోగ్యకరమైన పరిస్థితుల్లో అది సంవత్సరానికి రెండుసార్లు ఈనగలదు.
పంది కళేబరంనుంచి లభించే మాంసం, గొర్రెలు, కోళ్ళతో పోలిస్తే చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. బతికున్నప్పటి బరువులో 60-80శాతం మాంసం లభిస్తుంది.
భవనం, పరికరాలు, సరైన మేత అందించడం, వ్యాధుల నియంత్రణ కార్యక్రమాన్ని సమర్ధవంతంగా నిర్వహించడం ద్వారాను వాటిపై పెట్టే కొద్ది పెట్టుబడులద్వారా, రైతు తక్కువ సమయంలో తక్కువ, కూలీలను వెచ్చించడంతో. ఈ వృత్తిలో మంచి లాభాలను గడించవచ్చు.
ఈనిన తర్వాత తల్లిపంది చనిపోవడం, ఒక్కోసారి తల్లి పంది పాలు ఇవ్వలేకపోవడం, ఎక్కువ పిల్లలు పుట్టినప్పుడు పాలు చాలకపోవడం వంటి సందర్భాలలో కొన్ని పిల్లలు అనాథలవుతాయి. అదేసమయంలో ఇంకో పంది ఈనితే ఈ పిల్లలను దానిదగ్గరకు మార్చవచ్చు. అయితే ఇలా మార్చడం ఈనిన వెంటనే జరగాలి. కొత్తపిల్లలను ఆ మరొక పంది అంగీకరింపచేయడానికిగానూ, దానిపిల్లలను కూడా కొంతకాలం పక్కనపెట్టాలి. ఆ తర్వాత కొత్తపిల్లలను, అసలు పిల్లలను కలిపి వాటన్నటిమీద ఏదైనా ద్రావణాన్ని చల్లడంద్వారా వాసనలను మరుగునపరచాలి.
పందిపిల్లల్లో రక్తహీనత అనేది సాధారణంగా వచ్చే పౌష్ఠకాహార లోపం. ఇనుపధాతువును నోటిద్వారాగానీ, ఇంజెక్షన్ ద్వారాగానీ ఇవ్వడం ద్వారా దీనిని నివారించవచ్చు. ఫెర్రస్ సల్ఫేట్ ద్రావణాన్ని తల్లిపంది పొదుగుకు రాయడంద్వారాగానీ చల్లడంద్వారాగానీ పందిపిల్లలకు ఇనుపధాతువును నోటిద్వారా అందించవచ్చు. అవి పుట్టిన దగ్గరనుంచి మేత తినేవరకు ఇలా ఇనుపధాతువును అందించాలి.
అనాధపిల్లలను పాలప్రత్యామ్నాయంతో కూడా పెంచవచ్చు. ఒక లీటరు పాలలో ఒక కోడిగుడ్డు పచ్చసొన కలిపి దీనిని తయారుచేయాలి. ఈ మిశ్రమంలో ఇనుము తప్పితే అన్ని పోషకవిలువలూ ఉంటాయి. ఇనుముకోసం ఒకలీటరు పాలలో కొద్దిగా ఫెర్రస్ సల్ఫేట్ కలిపి తాగించాలి. ఇనుమును ఇంజెక్షన్ రూపంలో కూడా ఇవ్వవచ్చు.
రాష్ట్ర కలిగి, హెడ్ క్వార్టర్లు, మండలాలను కొన్ని క్రీడలు అవస్థాపన అద్భుతంగా పెరిగాయి .గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా, . క్రీడలు, రూపాయలు ఖర్చు కోట్లు ఒక మోడల్ రాష్ట్రం ఆఫ్ స్పోర్ట్స్ అభివృద్ధి అవస్థాపన ఏర్పాటుకు, " ప్రదేశ్ " వంటి రాష్ట్రం అడుగుపెడుతున్నారు అభివృద్ధి చాలా ఉత్సుకతో. . రాష్ట్రంలోనే క్రీడలు అభివృద్ధి, పెండింగ్ ప్రాజెక్టులు పూర్తి, అవసరం ప్రకారం వివిధ పెరిగిన కార్యక్రమాల అమలు కోసం ఎప్పటికప్పుడు క్రీడలు బడ్జెట్ పెంచడానికి సిద్ధం బడ్జెట్"' పెరిగాయి .
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 1988 చట్టం .4 ద్వారా క్రీడల అభివృద్ధి కోసం స్పోర్ట్స్ అధారిటీ ఆఫ్ ఆంధ్రప్రదేశ్ స్థాపించబడింది.
ఎస్టీ అమలు చేస్తుంది క్రీడలు అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు, / సాయి, స్టేడియంల, క్రీడలు అకాడమీలు / క్రీడలు పాఠశాలలు, వివిధ శిక్షణా శిబిరాలు / కోర్సులు ప్రవర్తనా ఎస్టాబ్లిష్మెంట్ నిర్మాణం పథకాల, రాష్ట్ర, జాతీయ, వివిధ రంగాలకు, స్టేడియంల నిర్వహణ, ఇతర అంతర్జాతీయ టోర్నమెంట్లు చేసిన బడ్జెటరీ కేటాయింపు ప్రకారం కార్యక్రమాలు.
శ్రీలాల్ శుక్లా 1925లో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని లక్నో జిల్లా అత్రౌలిలో జన్మించాడు. 1947లో అలహాబాదు విశ్వవిద్యాలయం నుండి పట్టభద్రుడై, 1949లో ప్రొవిన్సియల్ సివిల్ సర్వీసెస్ లో చేరి ఉద్యోగ జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. సివిల్ సర్వీసు ఉద్యోగిగా ఈయనకు ప్రభుత్వం యొక్క పనిరీతు, సామాన్య ప్రజల జీవితాలపై చక్కని అవగాహన ఏర్పడింది. ఈ అనుభవాలే తన వ్యంగ్య రచనలకు ఎంతగానో తోడ్పడ్డాయి. శుక్లా సాహితీ వ్యాసాంగం 1954లో ప్ర్రారంభమై హిందీ సాహిత్య ప్రపంచంలో ఒక గొప్ప సాహిత్య కృషికి బీజం వేసింది. ఈయన తొలి నవల సూనీ ఘాటీ కా సూరజ్ 1957లో ప్రచురించబడింది. తొలి వ్యంగ్య రచన అంగద్ కా పావ్ 1958లో ప్రచురితమైంది. స్వాతంత్ర్యానంతర భారతదేశపు గ్రామీణ జీవితంలో దిగజారుతున్న నైతిక విలువలను పొరలు పొరలుగా ఎత్తి చూపుతూ ఈయన వ్రాసిన నవల రాగ్ దర్బారీ కి గాను 1970లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు పొందారు. ఈ నవల ఆధారంగా దూరదర్శన్‌లో ఒక ధారావాహిక కూడా ప్రదర్శించబడింది. 1983లో ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ నుంచి పదవీ విరమణ పొంది, పూర్తి సమయాన్ని సాహిత్యసేవకే కేటాయించాడు.
స్వాతంత్ర్యానంతర భారతదేశంలో దిగజారుతున్న నైతిక విలువలకు సంబంధించిన కథాంశాలను నవలలుగా మలిచారు. ఆయన రచనలు భారతీయ గ్రామీణ, పట్టణ జీవితాల్లోని లోటుపాట్లను వ్యంగ్యంగా ఎత్తిచూపారు. ఆయన అత్యుత్తమ రచన రాగ్ దర్బారీ నవల ఆంగ్లం, తెలుగు భాషలతో సహా 15 భారతీయ భాషల్లోకి అనువాదమైంది. ఆ నవలను ఆధారంగా చేసుకున్న టీవీ ధారావాహిక 1980ల్లో దూరదర్శన్ కొన్ని నెలల పాటు ప్రదర్శించింది. ఈయన ఆద్మీ కా జహర్ అనే డిటెక్టివ్ నవల వ్రాసారని, అది హిందుస్తాన్ వారపత్రికలో ధారావాహికగా ప్రచురించబడిందన్న విషయం చాలా కొద్దిమందికే తెలుసు.
శ్రీలాల్ శుక్లా ప్రముఖ హిందీ రచయిత. ఈయన హిందీ భాషలో వ్యంగ్య రచయితగా ప్రసిద్ధి పొందారు. ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రావిన్స్ ప్రొవిన్షియల్ సివిల్ సర్వీసెస్ అధికారిగా పనిచేశారు. స్వాతంత్ర్యానంతరం ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీసెస్ లో భాగమయ్యారు. ఆయన 25 పైగా పుస్తకాలు రచించారు. ఆయన రచనలలో మకాన్ , సూనీ ఘాట్ కా సూరజ్ , పెహ్లా పడావ్ , బిస్రాంపూర్ కా సంత్ ముఖ్యమైన నవలలు.
ఇవే కాక ఈయన అనేక సాహితీ సదస్సులలో పాల్గొనటానికి, అవార్డులను అందుకోవటానికి యుగోస్లావియా, జర్మనీ, ఇంగ్లాండు, పోలాండు, సూరీనాం తదితర దేశాలు పర్యటించారు. భారత ప్రభుత్వం చైనా పర్యటనకు పంపిన రచయితల బృందానికి శ్రీలాల్ శుక్లా అధ్యక్షత వహించాడు.
సాక్షి దినపత్రిక ఆదివారం సంచిక లలో ధారావాహికగా ప్రచురితమైన కాలమ్ బేతాళ ప్రశ్నలు పుస్తకంగా ప్రచురించారు. 2009 అక్టోబర్ లో నవసాహితి పబ్లికేషన్స్ ద్వారా తొలి ముద్రణ పొందింది. పిల్లల్లోనూ, పెద్దల్లోనూ చురుకుదనం, మేధోశక్తి, తెలివి వంటివి పెంచేందుకు ఉద్దేశించిన ఈ కథలు ఫన్ డేలో ధారావాహికగా ప్రచురించినపుడు ప్రశ్నలను పాఠకులు సమాధానం చెప్పవచ్చనీ, దానికి బహుమతులు లభిస్తాయనీ ప్రకటించారు. ఆ సవాలును ఎదుర్కొని చాలామంది సమాధానాలు పంపగా, వాటిలో సరైనవిగా నిర్ణయించి బహుమతులు పొందిన సమాధానాలు పంపిన పాఠకులు కొందరు ఉన్నారు. వారు పి.శ్రవణ్ కుమార్ , పామర్తి నిర్మల , వెత్సా సాహితీ సౌందర్య , వి.ఎస్.కె.చైతన్య , మేడూరి రవికుమార్ , రత్నా రమేష్ , గారపాటి ఈశ్వర్ , రఘునాథ్ చౌదరి , ఎం.అప్పలరాజు , ఎస్.మధుకర్ . పుస్తకాన్ని యండమూరి వీరేంద్రనాథ్ పెద్దయ్యాక కుంభకర్ణులు నిద్రలేస్తారు. తాము ఎప్పుడో చనిపోయామని తెలుసుకోవడానికి. పిల్లల్ని కుంభకర్ణుల్ని చేయకుండా పెంచే తల్లిదండ్రులకి ఈ పుస్తకం అంకితం అంటూ అంకితం చేశారు.
యండమూరి వీరేంద్రనాథ్ తెలుగులో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన రచయితల్లో ఒకరు. ఆయన నవలలు 1970-90 దశకాల్లో సంచలన విజయాలు సాధించి పలు పునర్ముద్రణలు పొందాయి. వీరేంద్రనాథ్ రాసిన కొన్ని నవలలను సినిమాలు, టీవీ సీరియల్స్ గా మలచారు. సినిమా కథల, మాటల రచయితగా ఎన్నో విజయవంతమైన చిత్రాల రూపకల్పనలో పాలుపంచుకున్నారు. అనంతర కాలంలో వ్యక్తిత్వ వికాస నిపుణునిగా రూపాంతరం చెంది పలు వ్యక్తిత్వ వికాస గ్రంథాలు రచించారు. వ్యక్తిత్వ వికాస గ్రంథాలు కూడా విజయవంతమయ్యాయి. కాకినాడ సమీపంలో సరస్వతీ విద్యాపీఠాన్ని నెలకొల్పి విద్యార్థులకు నాణ్యమైన విద్యను అందిస్తున్నారు.
ఈ పుస్తకంలో బేతాళ కథల మూసలో కథను చెప్పి దాన్ని ప్రశ్న రూపంలో ముగించారు. ఒక్కో కథలోనూ చివర వేసే ప్రశ్నలు ఆలోచనాత్మకంగా, సమాధానాలు వెతికే క్రమంలో మెదడుకు పదును పెట్టి చురుకుదనం, మేధస్సు పెంచేలా రూపొందించారు. చదువుకునే పిల్లలకు ప్రతిస్పందించడంలో అలసత్వం, విశ్లేషణలో అలసత్వం, దృక్పథంలో అలసత్వం వంటివి లెక్కలు, విజ్ఞానశాస్త్రం వంటివి నేర్చుకోవడంలో అవరోధాలుగా నిలుస్తాయనీ, ఈ పుస్తకంలో పజిల్స్ వంటివి పూర్తిచేయడం వల్ల ఆ సమస్యలు తగ్గుతాయని గ్రంథకర్త పేర్కొన్నారు. రకరకాలైన నేపథ్యాల్లోని కథలను ఎంచుకుని, వైవిధ్యభరితమైన చిక్కుప్రశ్నలతో ఈ పుస్తకాన్ని రూపొందించారు.
మొదటిలో వచ్చిన పరికరాలు భూమి యొక్క ఆయాస్కాంత క్షేత్రము ఆధారముగా నిర్మించబడ్డవి.వీటిని “టాంజంట్”గాల్వనోమీటర్ అని పిలిచేవాళ్లు.కానీ భూమి యొక్క ఆయాస్కాంత క్షేత్రము ప్రదేశము బట్టి మరతము వలన వీటిలో కచ్చిత్వము లోపించింది.వీటి తరువాత వచ్చిన పరికరాలు,భూమి యొక్క ఆయాస్కాంత క్షేత్రము కాక,వాటిలోనే ఇమర్చబడిన ఆయాస్కాంతములచే ఏర్పబడిన క్షేత్రముల ఆధారముగా పనిచేసేవి.వీటిని “తోమన్స్ గాల్వనోమీటర్”లేదా “మిర్రర్ గాల్వనోమీటర్ “ అని అనేవారు.ఈ పరికరములో సూదికి బదులుగా తక్కువ బరువు కల చిన్న అద్దముకు అనుసంధానించబడి దారము ఆధారముగా వెల్లడిచేయబడిన అయస్కాంతములను వాడరు.ఈ ఆయాస్కాంతముల యొక్క విచలనములను గమనించటానికి సూక్ష్మదర్శిని కూడా ఉపయోగించారు.సూక్ష్మదర్శిని బదులుగా కొన్ని పరికరాలలో కాంతిపుంజములను కూడా వాడేవారు.జాక్వెస్ –ఆర్సెనే అర్సోంపల్ దీనిని మరింతగా అభివృద్ధి చేసారు.1888లో వారు, శాశ్వతమైన, స్థిరమైన ఆయాస్కాంతమును, తీగల ద్వారా వేలాడదీసిన కదలగలిగే ఒక తీగచుట్టును ఉపయోగించి ఒక పరికరాన్ని తయారుచేసారు.ఈ పరికరం పది మైక్రో అమ్ఫిర్ వంటి చిన్న విద్యుత్తు కూడా గుర్తించగలదు
ఒక తీగ ద్వారా ప్రయాణించే విద్యుత్తు, అయస్కాంత దిక్సూచి లోని సూచికను విక్షేపనానికి గురిచేయటాన్ని మొట్టమదటిసారిగా 1820 లో హాన్స్ ఒస్టెడ అను శాస్త్రవేత్త కనుగొన్నారు.అతను ఆ ప్రక్రియను విశ్లేషిచటంతో 'పాటు ఈ పద్ధతిని ఉపయోగించి విద్యుత్తును కొలిచేందుకు కూడా ప్రయత్నించారు.మొట్టమొదటిగా హాల్ విశ్వవిద్యాలయమునకు చెందిన జొహన్ అను శాస్త్రవేత్త గాల్వనోమీటర్ ను రూపొందించారు.దీని యొక్క అభివృద్ధికి ఆంధ్రీ-మేరీ అమ్ఫిర్ విశేషముగా కృషి చేశారు.ప్రారంభ నమూనాలు ,విద్యుత్ వలన కలుగు అయస్కాంత క్షేత్రము యొక్క ఉత్ప్రేక్షణ విధానము ఆధారముగా చేసుకొని నిర్మించబడ్డాయి.అందువలనే వీటికి ‘ముల్టిప్లైయర్స్’అని పిలిచేవారు.’’గాల్వనోమీటర్ ‘’అను పదము 1836 సంవత్సర కాల పరిధి తరువాత వాడుక భాషలో కలిసిపోయింది.”గాల్వనోమీటర్ “పేరును ఇటలీకి చెందిన విద్యుత్తు రంగములో పరిశోధకుడైన లూగి గాల్వని యొక్క గౌరవార్ధకముగా వారి ఇంటి పేరు నుంచి స్వీకరించబడినది.
1950లలో చేసిన ‘టాంజంట్’గాల్వనోమీటర్ యొక్క పై భాగపు చిత్రము.అల్యూమినియుమ్ తో చేసిన సూచి, దిక్సూచికి చెందిన సూచి రెండు లంబాకోణముగా ఉండటము గమనించవచ్చు.
ఈ విధముగా గాల్వానోమీటర్ లో మామూలు గాల్వనోమీటర్ లో ఉండునట్టు కాక,రెండు ఆయాస్కాంత తత్త్వం కలిగిన రెండు సూదులు సమాంతరముగా మరియూ తమ యొక్క దృవములను విముఖముగా కలిగి ఉంటాయి.ఈ సూదులను ఒక పట్టు దారముచే వెల్లడించబడతాయి,మరియూ వాటి మధ్య నికర ఆయాస్కాంత డైపోల్ కదలిక ఉండదు.
‘టాంజంట్”గాల్వనోమీటర్ చాలా ఎక్కువ మొత్తంలో ఉన్న విద్యుత్తు కానీ తక్కువ మొత్తంలో ఉన్న విద్యుత్తును కానీ పంపినప్పుడు ఈ పరికరము యొక్క కచ్చితత్త్వము లోపిస్తుంది.ఒక జియోమెట్రిక్ క్షేత్రంలో సమాంతర భాగం యొక్క పరిమాణం కొలోచేందుకు కూడా ‘టాంజంట్ ‘గాల్వనోమీటర్ ఉపయోగిస్తారు.
గాల్వనోమీటర్లోని తీగచుట్టు యొక్క సమతలము, భూమి యొక్క అయస్కాంత క్షేత్రమునకు సమతలముగా ఉండునట్టు ఉంచుతారు.గాల్వనోమీటర్ నుంచి విద్యుత్తు ప్రవహించినప్పుడు రెండవ అయస్కాంత క్షేత్రమైన ఏర్పడుతుంది.ఈ క్షేత్రము తీగచుట్టు యొక్క సమతలమునకు లంబాకోణముగా ఉంటుంది.ఈ క్షేత్రం యొక్క తీవ్రత క్రింది విధముగా ఉండును.:
పై సమీకరణలో అనేది విద్యుత్తు (అమ్ఫిర్ లలో, అనునది రాగి తీగచుట్టులో ఉన్న చుట్ల సంఖ్య, అనునది రాగి తీగచుట్టు యొక్క వ్యాసార్ధము.ఈ రెండు లంబాకోణ క్షేత్రముల యొక్క సదిశా కూడిక ఫలితముగా వచ్చు + దిక్సూచిలో ఉన్న సూదిని కోణమును తిప్పును.
ప్రస్తుత రోజుల్లో మనం చూసే గాల్వనోమీటర్లు జాక్వెస్ –అర్సెనే అర్సోంపల్ రూపందించిన గాల్వనోమీటర్ పనితీరు ఆధారముగా రూపొందించబడింది.
1999 లో కుళ్ళళలగర్ అనే తమిళ సినిమాలో సౌమ్య నారాయణ అనే పూజారి పాత్రతో చిత్రరంగంలోకి ప్రవేశించాడు. తరువాత మరో తమిళ సినిమాలో గ్యాంగ్ స్టర్ గా నటించాడు. 2000 లో శివనాగేశ్వరరావు దర్శకత్వంలో వచ్చిన హ్యాండ్సప్ అనే సినిమాలో నటించాడు. కానీ బాలీవుడ్ సినిమాలో నటించాలని కోరిక ఉండేది. 2002 లో వచ్చిన షాహిద్-ఏ-ఆజం అనే హిందీ సినిమాలో భగత్ సింగ్ పాత్ర పోషించాడు. మణిరత్నం దర్శకత్వంలో వచ్చిన యువ లో అభిషేక్ బచ్చన్ తమ్ముడిగా నటించాడు. తరువాత నాగార్జున సరసన సూపర్ సినిమాలో హైటెక్ దొంగగా నటించాడు. అరుంధతి సినిమాలో పశుపతి పాత్రతో మంచి పేరు సాధించాడు. ఆ సినిమాకు ఉత్తమ విలన్ గా నంది పురస్కారం లభించింది.
సోనూ సూద్ ఒక భారతీయ నటుడు. తెలుగు, తమిళ, హిందీ చిత్రాలలో నటించాడు. సోనూ సూద్ పంజాబ్ లోని మోగా అనే అనే పట్టణంలో జన్మించాడు. నాటకాలలో కూడా నటించాడు. తెలుగులో అరుంధతి చిత్రానికి ఉత్తమ ప్రతినాయకునిగా నంది పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు. భారతదేశంలో కరోనా వ్యాప్తి సమయంలో దేశవ్యాప్త నిర్బంధం కారణంగా వివిధ ప్రదేశాల్లో చిక్కుకున్న వారిని స్వంత ఖర్చులతో వారి ఊర్లకు పంపించడం, అలాగే ఆక్సిజన్ కొరత ఉన్నచోట్ల సిలిండర్లు సమకూర్చడం, ఉపాధి కోల్పోయిన వారికి బ్రతుకు దెరువు చూపించడం లాంటి చర్యలతో వార్తల్లోకి ఎక్కాడు.
సోనూ సూద్ పంజాబ్ లోని మోగా అనే పట్టణంలో జన్మించాడు. తల్లిదండ్రులు శక్తి సాగర్ సూద్, సరోజ్ సూద్. సోను సూద్ నాగపూర్లో ఎలక్ట్రానిక్స్ ఇంజనీరింగ్ పూర్తి చేశాడు. తరువాత మోడలింగ్, ఫ్యాషన్ షో, ర్యాంప్ వాక్ చేసేవాడు. అప్పుడే సినిమాల్లోకి వెళ్ళాలనే కోరిక బలపడింది. ఒక నెలరోజులు నటనలో శిక్షణ తీసుకున్నాడు. 1996 లో మహారాష్ట్రలో స్థిరపడ్డ తెలుగు కుటుంబానికి చెందిన మహిళ సోనాలిని వివాహం చేసుకున్నాడు. వారికి ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో చిత్తూరు జిల్లాకు, మదనపల్లెలో ఒక రైతు తన పొలాన్ని దున్నడానికి ఎద్దులు లేక, కూలీలకు డబ్బులు ఇవ్వలేక చివరికి తన సొంత కూతుళ్లను కాడెద్దులుగా మార్చి పొలం దున్నాడు ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అయింది.ఈ వీడియోని చూసినా సోనుసూద్ వెంటనే స్పందించి పొలం పనుల కోసం ట్రాక్టర్‌ ఇచ్చాడు.
సోనూసూద్ వృత్తి పరంగా నటుడు. ప్రవృత్తి పరంగా సమాజ సేవకుడు. కరోనా వైరస్ విజ‌ృంభిస్తున్న నేపథ్యంలో సోనూ సూద్ ఎన్నో సేవా కార్యక్రమాలు చేపట్టారు. ప్రవాసీ రోజ్గార్ అనే వెబ్సైట్ ద్వారా వలస కార్మికులకు ఉపాధి చూపించాడు.
కరోనా మహమ్మారి వల్ల దేశవ్యాప్తంగా లాక్డౌన్ సమయంలో వలస కార్మికులు తమ సొంత ఊళ్లకు వెళ్లడానికి రవాణా సౌకర్యం లేక అనేక ఇబ్బందులు పడుతున్న సమయంలో సూద్ వేలాది మంది భారతీయ వలస కార్మికులకు బస్సులు, ప్రత్యేక రైళ్లు ఏర్పాటు చేశాడు.
కిర్గిజ్స్తాన్‌లో చిక్కుకున్న 1,500 మంది భారతీయ విద్యార్థుల స్వదేశానికి తీసుకు రావడానికి సోను సూద్ వాళ్ళకి విమానాలను ఏర్పాటు చేసాడు.
ఈ మొక్కల నుండి మంచి నార తీయ వచ్చును. ఈ నారతో వలలు అల్లినచో చిర కాలము చీకి పోకుండ వుండును. నది మెరయుచును ఎత్తగా నుండుటచే చాల పనులకు పయోగించును. కొన్ని ద్రావకములలో బెట్టి శుభ్ర పర్చిన యెడల పట్టు వలెనే గనబడును. ఇన్ని యుపయోగములు వున్నను ఉపేక్ష చేయుటకు నార తీయుట కష్టగుటయే కారణము. మొక్కలను నీళ్ళలో నాన బెట్టితిమా అవి కుళ్ళి పోవును. కాన నాన బెట్టకుండ యంత్ర సహాయమున దీయ వలయును. కాని, దీనికి తగు యంత్రము లున్నట్లు గాన వచ్చుట లేదు. నార తీయగ మిగిలి పోవు మెత్తని పదార్థము కాగితములు చేయుటకు బాగుండును. జెల్లేడు దూది మిక్కిలి మృథువుగాను మెరయుచు పట్టు వలె వుండును. కాని నూలు పనికి వచ్చు చున్నట్లు ఇది పనికి రాదు. నూలు నేసి నంత తేలికగా దీనిని నేయ లేము. ఇది మిక్కిలి తేలికగను సన్నము గాను వుండుట చే దీనితో నెట్టి పనులైన చేయుట కష్టమే కాని కొన్ని కొన్ని చోట్ల ఓపికతో నేసినవి పట్టు వాని కంటే బాగుగ నున్నవి. ఈ దూదిని మనము పరుపులలోను, తల గడలలోను నదురుగ వాడుదుము. ఈ దూది పరుపులు మిక్కిలి మెత్తగా వుండును. ఇది చలువ చేయు నందురు.దీని పాల నుండి కూడా రబ్బరు వంటి పదార్థమొకటి చేయ వచ్చును గాని పాలను దీయుట కష్టము. ఈ మొక్క ఔష
ధములో కూడా పనికి వచ్చును. వేళ్ళ బెరడు నుండి జిగట్ విరేచనములకు మందు చేయుదురు. ఆకులు కాచి నొప్పులకు పట్టు వేయుదురు. జిల్లేడు రసమూ దాల్చిన వేళ్ళు కాల్చిన బొగ్గు బాగుండును.
ఆకులు అభిముఖ చేరిక. లఘు పత్రములు. అన్ని ఆకులు ఒక తీరున వుండవు. విషమ రేఖ పత్రము సమాంచలము. అడుగు వైపున మెత్తని రోమములు గలవు.
పుష్ప మంజరి వృంతములు పొట్టివి. కణుపు సందుల నుండి మధ్యా రంభ మంజరులు పువ్వులు చిన్నవి. కొంచమాకు పచ్చగ నుండును., సరాళము సంపూర్ణము.
దళ వలయము సంయుక్తము తమ్మెలు దట్టముగా వుండును. అవి అయిదు ఒక దాని నొకటి మొగ్గలో తాకు చుండును. రెండేసి తమ్మెల మధ్య దళవలయము నంటుకొని 5 పాలుసులు గలవు.
కింజల్కములు కాడలు విడివిడిగానే ఉన్నాయి. కాని పుప్పొడి తిత్తులు గలసి యున్నవి. ఒక్కొక్క గది యందు నాలుగేసి జతల పుప్పొడి ముద్దలు గలవు.
వీనిలో విస్తారము తీగెలే. అన్నిటిలోను పాలు గలవు. ఆకులు అభి ముఖ చేరిక, లఘు పత్రములు. సమాంచలము. పుష్పములు. మధ్యారంబ మంజరులు. 5 రక్షక పత్రములు, 5 ఆకర్షణ పత్రములు . 5 కింజల్కములు గలవు. సాధారణముగ పొలసులు వుండును. ఇవి విడి విడిగా నైనను, అన్నియు కలిసి యైనను దళ వలయము నంటి యైనను, కింజల్కముల నంటి యైనను వుండును. అండ కోశములో రెండు విడివిడిగ నున్న స్త్రీ పత్రములు గలవు. గింజలకు సాధారణముగ రోమములుండును.
జిల్లేడు మొక్కలలో రెండు రకములు గలవు. కొన్నిటి పువ్వులు తెల్లగానుండును. మరి కొ9న్నిటివి కొంచెము నీలి రంగుగానుండును. ఇదియే నల్ల జిల్లేడు అని అంటారు. ఈ మొక్క వాయు దేవునకు ప్రతి యనియు రుద్రునకు ప్రీతి యనియు కొందరును, వారి వారి దేవులకు ప్రీతి యని అరబ్బీలును, మహమ్మదీయులును దీని పుష్పములతో పూజ చేసే వారు. జిల్లేడు మొక్క ఉపయోగకర మగునదియే కాని దానిని అశ్రద్ధ చేస్తున్నారు.
అండ కోశము అండాశయము ఉచ్చము రెండు గలవు. ఇవి రెండును కిరీటములులో మధ్య మరుగుగు పడి ఉన్నాయి. కీలము ఒకటియే. కీలాగ్రము గుండ్రము. ఇది పుప్పొడి తిత్తుల మధ్య నున్నది. రెండు కాయలు కాచును. ఏకదారుణ ఫలము గింజలు చాల గలవు. అవి పలుచగ నుండును. మరియూ వాని చివర తెల్లరోమములు గలవు. వీని మూలమున గింజలు గాలికెగిరి దూర దూరముగ బోగలవు.
పుప్పొడి తిత్తులును మారి యున్నవి. ఆచిలుకల పైన గుండ్రముగ ఐదు పలకలది యొకటున్నది. దాని మీదనే పుప్పొడి తిత్తులు గలవు. ఒక పుప్పొడి తిత్తి యొక్క రెండు గదులు గలసి లేవు. పుప్పొడి ఇతర పుష్పములలో నున్నట్లు రేణువులవలె లేదు. అంతయు కలసి ఒక ముద్ద వలె నున్నది. అట్టి ముద్ద గది కొకటి యున్నది.