polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1992 తర్వాత ఎందరో కొత్త గీత రచయితలు సినీరంగ ప్రవేశం చేసారు. వీరిలో చంద్రబోస్, పోతుల రవికిరణ్, భాస్కరభట్ల రవికుమార్ మొదలైన వారున్నారు.
రవిశంకర్ సాగర్ ఆనకట్ట 570 చ.కి.కీ వ్యవసాయభూములకు నీటిని అందిస్తుంది. అలాగే ఇది రాష్ట్ర రాజధాని రాయ్‌పూర్, ప్రజలకు, రాయ్‌పూర్‌కు 11 కి.మీ దూరంలో ఉన్న భిలాయ్ స్టీల్ ప్లాంటుకు సురక్షిత త్రాగునీటిని అందించే ప్రధాన వనరుగా ఉంది. ఇక్కడ 10 మె.వా, 1.2మె.వా విద్యుత్తును ఉత్పత్తిచేసే పవర్ ప్లాంట్లు ఉన్నాయి.
1914లో మదంసిల్లి వద్ద నిర్మించిన సిఫెన్ ఆనకట్ట ఆసియాలో మొదటి ఆనకట్టగా గుర్తింపు పొందింది. ఇవి కాక జిల్లాలో సొందూర్ ఆనకట్ట, దుధ్వా ఆనకట్ట మొదలైన ప్రధాన ప్రాజెక్టులు ఉన్నాయి.
ధమ్తారి జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్న నదులలో ప్రధానమైనది మహానది. ఈ నదికి ఇప్పటికీ కంకన్నది, చిత్రోత్పల, నీలోత్పల, మందవాహిని, జైరత్ మొదలైన పేర్లు ఉన్నాయి. ఈ నదికి సెందూరు, పైరీ, సొందూరు, జొయన్, ఖరన్, షివ్నాథ్ మొదలైన ఉపనదులు ఉన్నాయి. ఈ నదుల కారణంగా సస్యశ్యామలం అయింది. జిల్లాలో వరి ప్రధానపంటగా ఉంది. మద్యభారతంలో ప్రవహిస్తున్న నదులలో ప్రధానమైనది మహానది. మహానది సిహవా పర్వతాలలో జనించి తూర్పుగా ప్రవహించి బంగాళాఖాతం సముద్రంలో సంగమిస్తుంది.
ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో ధమ్తారి జిల్లా ఒకటి. జిల్లాకేంద్రంగా ధమ్తారి పట్టణం ఉంది. సముద్రమట్టానికి 305 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న ధమ్తారి జిల్లా వైశాల్యం 2029 చ.కి.మీ.
జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో సాత్పురా పర్వతశ్రేణులు ఉన్నాయి. ఈ పర్వతావళిని షివాపహాడ్ అంటారు. జిల్లా ఉత్తర అక్షాంశంలో 20-27 డిగ్రీలు, తూర్పు రేఖాంశంలో 81-33 డిగ్రీలలో ఉంది.
రాయ్‌పూర్, విజయనగరం లను కలుపుతున్న జాతీయరహదారి 30 ధమ్తారి జిల్లా గుండా నిర్మించబడింది. ధమ్తారి నుండి రాయ్‌పూర్ 78 కి.మీ ఉంటుంది.
జయకాంతన్ , తమిళ రచయిత, పాత్రికేయుడు, వక్త, సినీ నిర్మాత, సినీ విమర్శకుడు, సామాజిక కార్యకర్త. అతనిని జెకె అని కూడా పిలుస్తారు. కడలూర్ లో జన్మించిన జయకాంతన్ చిన్నప్పుడే చదువు మానేశాడు. మద్రాసు వెళ్ళి అక్కడ, కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియాలో చేరాడు. 60ఏళ్ళ కెరీర్ లో 40నవలలు, 200చిన్న కథలు, రెండు జీవిత చరిత్రలు రాశాడు అతను. సాహిత్యంలోనే కాక సినిమా రంగంలోనూ తన ముద్ర వేశాడు జయకాంతన్. రెండు సినిమాలు తీయడంతో పాటు, అతను రాసిన నాలుగు నవలలను ఇతరులు సినిమాలుగా తీయడం విశేషం.
జయకాంతన్ రచనలకు భారత సాహిత్యానికి ఇచ్చే అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మక పురస్కారాలైన జ్ఞానపీఠ పురస్కారం, సాహిత్య అకాడమీపురస్కారాలు లభించాయి. 2009లో భారతదేశ మూడవ అతి పెద్ద పౌర పురస్కారమైన పద్మభూషణ్ పురస్కారం కూడా అందుకున్నాడు జయకాంతన్. 1978లో సోవియట్ ల్యాండ్ నెహ్రూ పురస్కారం, 2011లో రష్యా ప్రభుత్వం చే ఆర్డర్ ఆఫ్ ఫ్రెండ్ షిప్ పురస్కారాలు అందుకున్నాడు జయకాంతన్.
అతని రచనలు ఒరు నాదిగై నాదగమ్ పార్కిరళ్, యారుక్కగ అజుధాన్ సినిమాలుగా తెరకెక్కాయి. ఉన్నై పోల్ ఒరువన్ చిత్రానికి సహనిర్మాతగా వ్యవహరించారు. ఈ చిత్రాన్ని రష్యాలో ప్రదర్శించారు.
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
కుసులువాడలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఆరు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి గొట్టిపల్లిలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల వేములవలసలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల భీమునిపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల అనకాపల్లిలోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల విశాఖపట్నంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం భీమునిపట్నంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల బక్కన్నపాలెం లోనూ ఉన్నాయి.
మాత్రం పడవలో పారిపోయి తప్పించుకున్న తరువాత మిగిలిన వారిని బ్రిటిష్ రాయల్ నేవీ రక్షించింది. . అదే సమయంలో రోగాలు అధిక మరణాలు అధికం అయ్యాయి. చిత్తడి భూములను నివాసయోగ్యం చేయడం అదనపు అరణ్యాలను తొలగించడం వంటి కార్యక్రమాలు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి.
మాయో 6వ ప్రభువు వైశ్రాయి " రిచర్డ్స్ సౌత్ వెల్ బూర్కే" 1872 ఫిబ్రవరి 8 న అండమానుకు విచ్చేసిన సమయంలో ఆఫ్ఘన్‌ స్థాన్‌కు చెందిన ముస్లింఖైదీ షేర్ అలీ చేతిలో హతుడయ్యాడు. అదే సంవత్సరం పోర్ట్ బ్లెయిర్‌లో నివసిస్తున్న చీఫ్ కమీషనర్ రిచర్డ్స్ సౌత్ వెల్ అండమాన్, నికోబార్ ప్రజల మధ్య సఖ్యత సాధించాడు.
అండమాన్ నికోబార్ దీవులను రెండవ ప్రపంచయుద్ధం జరిగినప్పుడు జపానీయులు ఆక్రమించుకున్నారు. స్వాతంత్ర్యం తరువాత అండమాన్ దీవులలో నేతాజీ సుభాస్ చంద్రబోస్ నాయకత్వంలో " ఆర్జి హుకుమత్ ఈ అజాద్ హిందీ " పేరుతో నిర్వహించబడిన స్వాతంత్ర్య సమరం కొనసాగింది. యుద్ధకాలంలో నీతాజీ ఈ దివిని సందర్శించాడు. 1943 డిసెంబర్ 30 న జపానీయుల ఆక్రమణ సమయంలో నేతాజీ జపానీయులతో
కలిసి పోరాటం సాగించడం వివాదాద్పదమైంది. జనరల్ ఎ.డి.లోకనాథన్ ఆధ్వర్యంలో మొదటిసారిగా ఇక్కడ భారతీయ పతాకం ఎగురవేయబడింది. యుద్ధానంతరం అండమాన్, నికోబార్ దీవులు తిరిగి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి అప్పగించబడింది. తరువాత స్వతంత్రభారతదేశంలో ఒక భాగంగా మారింది. ప్రపంచయుద్ధం ముగిసే సమయానికి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం అండమాన్, నికోబార్ పీనల్ సెటిల్మెంటును రద్దు చేసింది. ప్రభుత్వం స్థానికులను ఉద్యోగాలయందు నియమించి మత్స్యపరిశ్రమ, కలప, వ్యవసాయం అభివృద్ధికి సంకల్పించింది. బదులుగా స్థానిక ప్రజలకు ప్రధానభారతభూమిలో ప్రవేశించే అనుమతిని మంజూరు చేసింది. 1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత బ్రిటిష్ పీనల్‌ను రద్దు చేసింది. అది ప్రస్తుతం స్వాతంత్ర్యసమర ప్రదర్శనశాలగా మాత్రమే ఉపయోగపడుతుంది.
1858లో జేంస్ పాటిసన్ వాల్కర్ చేపట్టిన అభివృద్ధిపనులలో భాగంగా స్వాతంత్ర్యోద్యమం, తిరుగుబాటు కారణంగా అధికమైన రాజకీయ ఖైదీలకు సెల్యులర్ జైలు నిర్మాణపు పనులు వేగవనతం చేయబడ్డాయి. 1910లో 698 విభాగాలతో జైలు నిర్మాణం పూర్తిచేయబడింది. ఒక్కో విభాగం భూమట్టానికి పైగా గాలి వెలుతురు చొరబాటుకు అనుకూలంగా ఒకేఒక కిటికీ మాత్రం ఏర్పాటుతో చేయబడ్డాయి. ఇందులో బంధుంచబడిన ఖైదీలలో గుర్తించతగిన వ్యక్తి వినాయక్ దామోదర్ సావర్కర్. ఇక్కడ బంధించబడిన భారతీయ ఖైదీలు ఈ ద్వీపం, ఈ జైలును " కాలా పానీ " అని పిలిచేవారు.1996లో నిర్మించబడిన ఈ ద్వీపం మీద నిర్మించబడిన చలచిత్ర సీమ సెట్టింగుకు " కాలాపానీ " అని నామకరణం చేయబడింది. ఈ శిబిరంలో మరణించిన ఖైదీల సంఖ్య వేలల్లో ఉందని అంచనా. జైలులో అనుసరించబడిన కఠిన శిక్షలకు భరించలేక పలువురు రాజకీయ ఖైదీలి అసువులు కోల్పోయారు. సమస్యాత్మకమైన ఖైదీల కొరకు వైపర్ ద్వీపంలో " ది వైపర్ చైన్ గ్యాంగ్ జైలు "లో ఉరిశిక్షలు కూడా అమలుచేయబడ్డాయి. 20వ శతాబ్దం నాటికి ప్రముఖ భారతీయ స్వాతంత్ర్య ఖైదీలను ఉంచడానికి ఇది అనుకూలమైన స్థానంగా మారింది.
1998లో అమెరికన్ ఫోటోగ్రాఫర్ జాన్.ఎస్. చలహన్ ఆధ్వర్యంలో మొదటిసారిగా అండమాన్‌లో సర్ఫింగ్ ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభించాడు. యు.కె సంబంధిత చార్టర్ కంపెనీ ఈశాన్య ఆసియా లైవ్‌అబోర్డ్స్ సహకారంతో అంతర్జాతీయ సర్ఫర్ల బృందంతో సర్గింగ్ క్రీడ మొదలైంది. ఈ బృందం లిటిల్ అండమాన్ దీవిని స్థావరంగా చేసుకుని 10 రోజులపాటు వివిధ విన్యాసాలతో సర్ఫింగ్ క్రీడ అభ్యాసం చేసారు. అండమాన్ నైరుతిలో ఉన్న లాంగ్ రైట్ రీఫ్, జరవా పాయింట్ వద్ద మొదలైన ఈ క్రీడల సంబంధిత సమాచారం సర్ఫర్ మ్యాగజైన్‌లో " క్వెస్ట్ ఫర్ ది ఫైర్ " ప్రచురితమైయ్యాయి. ఈ సందర్భంలో మొదటిసారిగా అండమాన్ మ్యాప్ కూడా ప్రచురితమైంది. " తిక్కర్ దేన్ వాటర్ " చలనచిత్రంలో సినిమాటోగ్రాఫర్ జాక్ జాంసన్ నేతృత్వంలో సుందరమైన అండమాన్ అలల దృశ్యాలు చోటుచేసుకున్నాయి. జాక్ జాంసన్ తరువాతి కాలంలో ప్రఖ్యాత సంగీత కళాకారుడయ్యాడు.కెల్హన్ అండమాన్, నికోబార్ దీవులలో సర్ఫింగ్ ప్రాజక్ట్లు చెయ్యడానికి పలుమార్లు అండమాన్ దర్శించాడు. .
అండమాన్ ద్వీపసమూహం బర్మా ఆర్కాన్ యోమా పర్వతావళిలోని పొడిగింపు అని భావిస్తున్నారు. ఇవి యోమా పర్వతావళికి ఉత్తరంగా, ఇండోనేషియాలోని ద్వీపసమూహానికి దక్షిణంగా ఉన్నాయి. అండమాన్ ద్వీపాల సంఖ్య 325. వైశాల్యం 6,408 చదరపు కిలోమీటర్లు. ఉత్తర అండమాన్ ద్వీపాల వైశాల్యం 285 చదరపు కిలోమీటర్లు. దక్షిణ బర్మాకు సమీపంలో ఉన్న ఈ ద్వీపాలకు సమీపంలో కొక్కో ద్వీపాలతో చేర్చి కొన్ని బర్మా ద్వీపాలు ఉన్నాయి.
" ది టెన్ డిగ్రీ చానెల్ " అండమాన్ ద్వీపాలను నికోబార్ ద్వీపాల నుండి వేరు చేస్తోంది. వీటిలో అండమాన్‌లో ఉన్న శాడిల్ శిఖరం అత్యంత ఎత్తైనదిగా భావించబడుతుంది. అండమాన్ ద్వీపాలలో 11 బురద పర్వతాలు ఉన్నాయి. ద్వీపాలలో ఉష్ణమండల ద్వీపాలలో ఉండే వాతావరణం నెలకొని ఉంటుంది. వర్షపాతం సాధారణంగానే ఉంటుంది. వాతావరణం సముద్రపు గాలులతో నులివెచ్చగా ఉంటుంది. వర్షపాతం క్రమంగా ఉండక ఈశాన్య ఋతుపవనాల సమయంలో పొడిగానూ, నైరుతి ఋతుపవనాల కాలంలో తేమ అధికంగానూ ఉంటుంది.
10వ శతాబ్దంలో పరిర్షియన్ నావికికుడు ఎ.ఐ రాంహార్ముజి వ్రాసిన" అజాబ్ అల్ హిందు" అనే పుస్తకంలో ఈ ద్వీపంలో భీతికలిగించే నరభక్షకజాతులు ఉన్నట్లు వర్ణించబడింది. ఈ దీవిని " అండమాన్ అల్- కబిర్ " కూడా వర్ణించారు. అండమాన్ దీవులను చోళసాంరాజ్య సాహిత్యంలో " తిమైత్తీవి" అని వర్ణించవడింది. 13వ శతాబ్దంలో మార్కోపోలో ఈ దీవిని చూడడమేగాక ఇక్కడి నివాసులను కలుసుసుకుని ఉండవచ్చని భావించబడుతుంది. మార్కోపోలో ఇక్కడి ప్రజలను అంగమనీయులని పేర్కొంటూ వారి తలలు కుక్క తలలను పోలి ఉన్నాయని వర్ణించాడు. బహుశా వారు నరమాంస భక్షకులని భావించబడుతుంది. 1440లో ఇటాలియన్ యాత్రికుడు ఈ దిఒవిని " దేవుడి దీవి " అని పేర్కొన్నాడు.
అండమాన్ ద్వీపాలలో అనేక వేల సంవత్సరాల నుండి మానవనివాసాలు ఉన్నాయి. ఆరంభకాల పురావస్తుపరిశోధనల ఆధారాలు మాత్రం 2,200 సనత్సరాలకు పూర్వం కాలంనాటి నుండి మాత్రం లభిస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ జన్యుపరమైన, సాంస్కృతిక పరిశోధనల మధ్య పాలియోలితిక్ కాలం నుండి ఇక్కడ మానవులు నివసిస్తున్నట్లు తెలియజేస్తున్నాయి. సా.శ. 18వ శతాబ్దం వరకు అండమాన్ ప్రాంతీయ ప్రజలు మిగిలిన ప్రజలతో సంబంధం లేక ఏకాంతంగా ఉంటూ ఉండేవారు. మహావలస కాలంలో మానవులు సముద్రతీరం వెంట నడుస్తూ వలస వెళ్ళే సమయంలో ఆగ్నేయ ఆసియా, జపాన్, ఓషయానియాలతో అండమాన్ కూడా ప్రముఖ మజిలీగాఉండేది.
ద్వీపాలలో పలు విషపూరితమైన సర్పాలు, టోడ్లు, కప్పల వంటి సరీసృపాలు ఉన్నాయి. సౌత్ అండమాన్ క్రియాట్ , అండనాన్ వాటర్ మానిటర్ లు వాటిలో ప్రధానమైనవవి. హావ్‌లాక్ ఐలాండ్ నుండి 45 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉప్పునీటి మొసలి శరణాలయం ఉంది. 25 సంవత్సరాల కాలంలో ఇక్కడ 24 మొసలి దాడులు నమోదైయాయి. ఇందులో అమెరికన్ పర్యాటకుడు ల్యూరెన్ ఫైలా మరణం కూడా ఒకటి. అండమాన్ ప్రభుత్వం పర్యాటక రంగాన్ని అభివృద్ధి చేయకపోవడం, మొసలి శరణాలయం గురించి పర్యాటకులను హెచ్చరించక పోవడం వంటి అజాగ్రత్తలకు విమర్శలకు గురౌతుంది.
అరణ్యాలలో దక్షిణ అండమాన్‌లో అత్యధికంగా ఎపిఫ్టిక్ వృక్షాలు అత్యధికంగా ఫెరన్, ఆర్చర్డ్స్ ఉంటాయి. అండమాన్ అరణ్యాలు చాలా వరకు సంరక్షితంగా ఉన్నాయి. ప్రధాన భూభాగం అయిన భారతదేశం నుండి వలసవచ్చి స్థిరపడుతున్న ప్రజల అవసరాలు అధికమౌతున్నప్పటికీ ద్వీపంలో లిటిల్ అండమాన్, నార్‌కాండం దీవి, దక్షిణ అండమాన్ సంరక్షిత ప్రాంతాలుగా సురక్షితంగా ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతాలలో వన్యమృగాలు కూడా సంరక్షించబడుతున్నాయి. వన్యమృగాలకు ఎలుకలు, కుక్కలు, పిల్లులు, ఇంటర్వ్యూ ఏనుగుల కారణంగా వన్యమృగాల రక్షణకు అవరోధం కలిగింది.
అండమాన్ ద్వీపాలు పురాతనమైనవి. 19వ శతాబ్ధపు పురాతన పరిశోధనలు మలాయ్, సంస్కృత భాషల నుండి హనుమాన్ అన్న పదం రూపాంతరం చెంది అండమాన్‌గా అనే పేరు వచ్చిందని. హనుమంతుని పోలిన మానవులు నివసిస్తున్న భూమి కనుక ఈ పేరు వచ్చిందని విశ్వసించబడుతుంది. 851లో అరబ్ భౌగోళిక పరిశోధకుల నుండి ఈ పేరు ఆరంభం అయింది. 10వ శతాబ్ధానికి చెందిన ప్టోల్మీ వంటి పరిశోధకుడు కూడా అండమానీయులను గుర్తించినప్పటికీ విభిన్నమైన పేరుతో పేర్కొన్నాడు.
అండమాన్ మద్య ప్రాంతం అధికంగా చిత్తడి భూములతో, ఆకురాలు అడవులతోను, ఉత్తర అండమాన్ ఎవర్‌గ్రీన్ అరణ్యాలతో అత్యధికమైన వృక్షాలతోనూ నిండి ఉంటుంది. అండమాన్ ద్వీపపు సహజ వృక్షజాలం ఉష్ణమండల అరణ్యాలు. తీరాలలో మడ అడవులు ఉంటాయి. పడమటి తీరంలో వర్షాధార అరణ్యాలు ఉంటాయి. అత్యధికంగా సతతహరితారణ్యాలతో నిండి ఉంటుంది. అయినప్పటికీ ఉత్తర అండమాన్ మద్య అండమాన్ బరతాంగ్, దక్షిణ అండమాన్‌లో ఆకురాలు అడవులు ఉంటాయి.
టేక్ కంటే దృఢమైన పడక్ వుడ్‌ను ఫర్నీచర్ చెయ్యడానికి విరివిగా ఇపయోగిస్తుంటారు.బర్‌వుడ్, బట్రెస్ రూట్ లు అండమాన్ పడక్‌ కలపగా వాడుతుంటారు. 13-7 అడుగుల వైశాల్యం ఉన్న డైనిగ్ టేబుల్ అండమాన్‌లోని అతిపెద్ద పడక్‌ కొయ్యగా గుర్తింపు పొందింది. 8 చదరపు అడుగుల పడక్ కొయ్య మరొకసారి డైనింగ్ టేబుక్‌గా గుర్తింపు పొందింది. పవిత్రమైన రుద్రాక్ష, సాంబ్రాణి వృక్షాలు కూడా గుర్తించబడ్డాయి.
సా.శ. 800-1200 మధ్యకాలంలో తమిళ చక్రవర్తులైన చోళులు తమ సామ్రాజ్యాన్ని ఆగ్నేయాశియాలోని మలేషియా వరకు విస్తరించారు. వీరిలో రాజేంద్రచోళుడు అండమాన్ దీవులని స్వాధీనపరచుకుని సా.శ. 1014-1042 వరకు పాలించాడు. ఆయన అండమాన్ దీవిని నావికాదళ స్థావరంగా ఉపయోగించి సుమత్రా, ఇండోనేషియా దీవులలో ఉన్న మలాయ్‌కి చెందిన శ్రీ విజయ సంరాజ్యం మీద దండయాత్రలు సాగించాడు.
అండమాన్ ద్వీపంలో దాదాపు 200 జాతుల కలప ఉత్పత్తి చేసే వృక్షజాతులు ఉన్నాయి. వీటిలో 30 జాతులు మాత్రం వాణిజ్యపరంగా ఉపకరిస్తున్నాయి. వీటిలో అతి ప్రధానమైనవి
" ఇంటర్వ్యూ ద్వీపం " పేరుతో మధ్య అండమాన్ లో లో ఫెరల్ ఏనుగులు ఉన్నాయి. ఈ ఏనుగులను ఒక కలప కంపనీ పనులు నిర్వహించడానికి అండమానుకు తీసుకురాబడ్డాయి. కంపనీ వెనుకకు వెళ్ళే సమయంలో ఈ ఏనుగులను అరణ్యంలో వదిలారు. ప్రస్తుతం ఈ ఏనుగులు పరిశోధనకు ఆధారం అయ్యాయి.
బంగాళాఖాతంలో అండమాన్ ద్వీపసమూహాలు రూపుదిద్దుకున్నాయి. ఇవి భారతదేశం తూర్పు సముద్రతీరం, మాయన్‌మార్ పడమటి సముద్రతీరం మద్య ఉపస్థితమై ఉన్నాయి.
అండమాన్ నికోబార్ దీవులు భారతదేశ కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో ఒకటి. ఉత్తరంగా ఉన్న కోక్కో ద్వీపాల వంటి ద్వీపాలు కొన్ని మాత్రమే మయన్మార్ ఆధీనంలో ఉన్నాయి.
మచ్చల జింక , భారత ముంత్జక్ , సాంబార్ జింక జింకలను అండమాన్ జిల్లాలో ప్రవేశపెట్టినప్పటికీ ప్రస్తుతం మచ్చల సాంబార్ జింక మనుగడలో లేదు.
1729లో మరాఠీ సామ్రాజ్యానికి చెందిన అడ్మైరల్ కంహోజీ ఆంగ్రీ ఈ దీవులను స్థావరంగా చేసుకుని బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంతో ఆమరణాంతం పోరాటం సాగించాడు.
ద్వీపాలలో చాలిస్ ఏకీ గూడు కట్టుకునే మైదానాలు ఉన్నాయి. ఎడిబుల్- నెస్ట్ స్విఫ్ట్‌లెట్ చైనీయులు సూపు చేసుకుంటారు.
నివేదిక మొదటి అధ్యాయంలో రాష్ట్రంలోని ప్రస్తుత పరిణామాల చారిత్రక నేపథ్యాన్ని అయిదు భాగాలుగా వివరించారు. 1956లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఏర్పాటు వరకు జరిగిన పరిణామాలు, కుదిరిన ఒప్పందాలు .1956-73 మధ్య ఈ ఒప్పందాల అమలు, అందులో వచ్చిన సమస్యలు, ఉల్లంఘనలు జై తెలంగాణా, జై ఆంధ్ర ఉద్యమాలపై సమగ్ర స్వరూపం ఇచ్చారు.
భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు విషయంలో ఏం జరిగిందో. ప్రజల ఉద్యమాల ఫలితంగా చివరికి విశాలాంధ్ర ఎలా ఏర్పాటైందో మొదటి అధ్యాయంలో చెప్పారు. ఆ వివరాలు ఇప్పుడుచూద్దాం. దేశంలో మొట్టమొదటి భాషాప్రయుక్త రాష్ట్రంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ 1956 నవంబరు 1న అవతరించింది. దానికి కొంత నేపథ్యం ఉంది. నిజానికి 20వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుంచే తెలుగు మాట్లాడే వారంతా ఒక రాష్ట్రంగా ఏర్పడాలనే ఆలోచన ఉండేది. కొన్ని ఇతర భాషల వారిలోనూ ఇదే విధమైన ఆలోచనలు అప్పట్లో ఉండేవి. తర్వాత కొంత కాలానికి అప్పటి కాంగ్రెస్ నాయకత్వం ఈ ఆలోచనను తన అధికారిక విధానంగా తీసుకుంది. అప్పుడు తెలుగు మాట్లాడే వారి జిల్లాలు కొన్ని మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో, కొన్ని నిజాం రాజ్యంలో ఉండేవి. ఆ తర్వాత, 1953 సెప్టెంబరు 14న మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో తెలుగు జిల్లాలు ఆంధ్రరాష్ట్రంగా ఏర్పడ్డాయి. నాటికి కొన్నాళ్లు ముందుగా ప్రత్యేక రాష్ట్ర సాధన కోసం పొట్టి శ్రీరాములు
రోజులు ఆమరణ దీక్ష చేసి ప్రాణత్యాగం చేయడంతో ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పడింది . . దీనిపై ఇంకొంచెం లోతుల్లోకి వెళ్దాం. నాడు ఆంధ్రరాష్ట్రంలో చేరేందుకు రాయలసీమ జిల్లాలు మొదట అంగీకరించలేదు. రాయలసీమకు ఆర్థిక, సామాజిక, పరిపాలనాంశాలలో కొన్ని రక్షణలు కల్పించాలన్న శ్రీబాగ్ ఒప్పందం ఆధారంగా చివరికి ఆ రెండు ప్రాంతాలు ఒకటయ్యాయి. *******1937లో కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు పంతులు నివాసమైన శ్రీబాగ్‌లో కుదిరిన ఒప్పందం సమయంలో రాయలసీమ, కోస్తాంధ్రపై జరిగిన సమావేశంలో తెలుగు మాట్లాడే ప్రజలు కలిపే ప్రతిపాదనను నిజాం తిరస్కరించారు. హైదరాబాద్ సంస్థానంలో ఉన్న తెలంగాణ జిల్లాలను. ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో విలీనం చేయాలన్న ప్రతిపాదనలను నిజాం ఎంత మాత్రం ఒప్పుకోలేదు.
మానవాభివృద్ధికి సంబంధించి విద్యారంగం ఒక ముఖ్యమైన సూచిక. ఇదే అంశం ప్రస్తుతం సీమాంధ్రులను, తెలంగాణవాదులను ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది. రాష్ట్ర విభజనపై కేంద్ర ప్రభుత్వం కసరత్తు చేస్తున్న సందర్భంలో హైదరాబాద్ నగరం తెలంగాణకే రాజధాని అయితే తమ పిల్లల చదువులు, వారి భవిష్యత్తు ఏమిటన్నది సీమాంధ్రుల ప్రశ్న. విద్యారంగానికి సంబంధించిన ఇలాంటి అనేక ప్రశ్నలకు సూటిగా సమాధానం చెప్పకపోయినప్పటికీ. శ్రీకృష్ణ కమిటీ తన నివేదికలో ఈ రంగాన్ని లోతుగా అధ్యయనం చేసింది. వి
నిజానికి అక్షరాస్యతలో ఆంధ్రప్రదేశ్ జాతీయ సగటు కన్నా వెనుకబడి ఉంది. ఈ తేడా ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో కొద్దిగా తగ్గింది. 1956లో రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత జరిగిన కృషి ఇందుకు కారణంగా చెప్పొచ్చు. జాతీయ స్థాయి అక్షరాస్యత శాతం 1961లో 28 కాగా, ఆంధ్రప్రదేశ్ శాతం 21 మాత్రమే. ప్రాంతాలవారీగా చూస్తే ఈ శాతాలు కోస్తాలో 24, రాయలసీమలో 21గా ఉండేవి. తెలంగాణ విషయానికి వస్తే. హైదరాబాద్‌లో 35, హైదరాబాద్‌తో కలిపి 17, హైదరాబాద్ లేకుండా 14 శాతం ఉండేవి. అంటే తెలంగాణలో అక్షరాస్యత చాలా తక్కువ. 2001నాటికి మన రాష్ట్ర అక్షరాస్యత జాతీయ సగటు కన్నా తక్కువే. జాతీయ సగటు 65 శాతం కాగా, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ది 60. కోస్తా 63 శాతంతో, రాయలసీమ 60 శాతంతో రాష్ట్ర స్థాయికి సమానంగానో, కొంత ఎక్కువగానో ఉంది. కాని, తెలంగాణను విడిగా చూసినపుడు 55 శాతం, హైదరాబాద్‌తో కలిపి లెక్కగట్టినా 58 శాతంగా ఉంది. ఒక్క హైదరాబాద్‌ను విడిగా చూసినపుడు మాత్రం అక్షరాస్యత 79 శాతం. అంటే ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడిన తర్వాత కోస్తా, సీమలో అక్షరాస్యత బాగా మెరుగుపడగా, తెలంగాణలో పరిస్థితి మాములుగా ఉంది.
1997లో బీజీపీ తన కాకినాడ సమావేశంలో ప్రత్యేక తెలంగాణ అనుకూల వైఖరి తీసుకుంది. కాంగ్రెస్ లు తెలంగాణ కాంగ్రెస్ లెజిస్లేటర్ల ఫోరాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. 2000సంవత్సరంలో సోనియాగాంధీని కలిసిన 40మందికి పైగా తెలంగాణ కాంగ్రెస్ ఎమ్మెల్యేలు తెలంగాణ అంశంపై సోనియాగాంధీకి వినతిపత్రం సమర్పించారు . అలా 2001 నుంచి ప్రత్యేక తెలంగాణ నినాదం మళ్లీ ముందుకొచ్చింది. పంచాయతీ ఎన్నికలలో ఒక నినాదమైంది. అప్పుడే ఏర్పడిన తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి కూడా అదే నినాదంతో ఎన్నికలలో పోటీ చేసి తన బలాన్ని నిరూపించుకుంది. 1969 నాటి తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని ప్రధానంగా వివిధ సామాజిక బృందాలు, విద్యార్థులు, ఉద్యోగులు నడిపారు. కాంగ్రెస్‌లోని అసమ్మతివాదులు దానిని బలపరిచారు. అందుకు భిన్నంగా 2001లో మొదలైన ఉద్యమానికి అన్ని పార్టీలు మద్దతు ప్రకటించాయి.
2002 డిసెంబరులో నల్లగొండలో జరిగిన కాంగ్రెస్ ఫోరం సభ ప్రత్యేక రాష్ట్రం తమ అజెండాలో ఉందని ప్రకటించింది. తర్వాత 2004 ఎన్నికలలో ఆ కాంగ్రెస్, టీఆర్ఎస్‌ల మధ్య ఎన్నికలు ఒప్పందం కుదిరింది. కాని, గెలిచిన తర్వాత కాంగ్రెస్ తన మాట నిలబెట్టుకోలేదు. 2009 ఎన్నికలలో టీఆర్ఎస్, టీడీపీ పొత్తు పెట్టుకున్నాయి. టీడీపీ తన ఎన్నికల మేనిఫెస్టోలో ప్రత్యేక రాష్ట్రానికి మద్దతు ప్రకటించింది. ఆ ఎన్నికలలో టీఆర్ఎస్‌కు 10 సీట్లు వచ్చాయి
సెప్టెంబరులో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి రాజశేఖర్‌రెడ్డి హెలికాప్టర్ ప్రమాదంలో మరణించారు. కొంత స్తబ్దత తర్వాత, నవంబరు నుంచి తెలంగాణ ఉద్యమం తిరిగి ఉధృతమైంది. తర్వాత నవంబరు 29న కేసీఆర్‌ దీక్ష ప్రారంభించారు.
ప్రధాన రంగాల వారీగా చూసినపుడు వ్యవసాయంలో కోస్తా వాటా తగ్గింది . పరిశ్రమలు, సర్వీస్ రంగాలలో పెరిగింది . రాయలసీమ వాటా పరిస్థితి కూడా అలాగే ఉంది. హైదరాబాద్ వాటా వ్యవసాయంలో, పరిశ్రమలలో గణనీయంగా తగ్గగా, సర్వీస్ రంగంలో బాగానే పెరిగింది. ఇక తెలంగాణ వాటా వ్యవసాయంలో తగ్గి, సర్వీస్ రంగంలో పెరగింది . పరిశ్రమలలో యధాతథంగా ఉంది. 2008-09 లెక్కల ప్రకారం అమ్మకం పన్ను వసూళ్లలో కోస్తా వాటా 14.3 శాతం, రాయలసీమ వాటా 2.9 శాతం కాగా హైదరాబాద్ లేని తెలంగాణది 7.6 శాతం, హైదరాబాద్‌తో కలిపితే 82.8 శాతం. విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు మొత్తం రాష్ట్రంలోనే తక్కువ. ఆ మొత్తాలు 12,421 కోట్లు. అందులో, హైదరాబాద్‌లో కలిపిన తెలంగాణలో 6490 కోట్లు. హైదరాబాద్ లేని తెలంగాణలో 1658 కోట్లు. ఈ పెట్టుబడులు కోస్తాలో 5499 కోట్లు కాగా రాయలసీమలో 732 కోట్లు మాత్రమే. ప్రతి వెయ్యి చదరపు కిలో మీటర్లకు రోడ్ల నిర్మాణంలో కోస్తాంధ్ర అగ్రస్థానంలో ఉండగా, రాయలసీమ రెండో స్థానంలో, హైదరాబాద్ లేని తెలంగాణ చివరిస్థానంలో ఉన్నాయి. అయితే పంచాయతీ రాజ్ రోడ్ల విషయంలో తెలంగాణది మొదటిస్థానం కాగా, కోస్తాది రెండవ స్థానం, సీమది మూడవ స్థానం.
2009 డిసెంబరు మొదట్లో తెలంగాణవ్యాప్తంగా ఆందోళనలు, హింస ఆత్మహత్యలు జరగడంతో పాటు వేర్వేరు యూనివర్శిటీల విద్యార్థులతో, జాయింట్ యాక్షన్ కమిటీ ఏర్పడింది. నాటి ముఖ్యమంత్రి కె.రోశయ్య డిసెంబరు 7న అఖిలపక్ష సమావేశం నిర్వహించారు. అందులో సిపిఎం, ఎంఐఎం మినహా తక్కిన పార్టీలు తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రానికి సుముఖత ప్రకటించాయి. ఆ మేరకు శాసనసభలో తీర్మానానికి కూడా మద్దతు ఇస్తామని తెలిపాయి.
పరిస్థితులను పరిశీలించిన కేంద్రం సానుకూల నిర్ణయం తీసుకుంది. డిసెంబరు 9న నాటి హోంమంత్రి చిదంబరం తెలంగాణ ప్రక్రియ ప్రారంభమవుతుందంటూ ప్రకటించారు. అదేమాట మరునాడు పార్లమెంటు ఉభయసభల్లోనూ చెప్పారు. ఆ తర్వాత కేసీఆర్ తన దీక్షను, ఉద్యమాన్ని కూడా విరమించుకున్నారు. ఆ వెంటనే సీమాంధ్రలో ఆందోళనలు మొదలయ్యాయి. మూకుమ్మడి రాజీనామాలు మొదలయ్యాయి. దీంతో చిదంబరం డిసెంబరు 9నాటి ప్రకటనను సవరించుకుంటూ డిసెంబరు 23న మరో ప్రకటన చేశారు .అప్పటి నుంచి తెలంగాణ వ్యవహారం మళ్లీ మొదటికి వచ్చింది. సీమాంధ్రలో ఉద్యమం నిలిచిపోగా తెలంగాణలో ఉద్యమం తిరిగి మొదలైంది.
1961తో పోలిస్తే 2001లో. తెలంగాణకు ఇతర ప్రాంతాలకు మధ్య అక్షరాస్యత శాతంలో తేడా తగ్గింది. ప్రధానంగా 1970వ దశకం నుంచి ఈ శాతాలు బాగా తగ్గుతూ వస్తున్నాయి. అప్పటినుంచి అక్షరాస్యత పెరుగుదల శాతం మాత్రం కోస్తా, సీమలలో కంటే తెలంగాణలో ఎక్కువగా నమోదవుతోంది. వెనుకబడిన ప్రాంతాలకు ఎక్కువ చేయూతనిచ్చి ఆ ప్రాంతాలు అభివృద్ధి చెందిన ప్రాంతాల స్థాయికి పెరిగేందుకు ప్రజాస్వామిక వ్యవస్థలో చర్యలు తీసుకోవాలని శ్రీకృష్ణ కమిటీ సూచించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడిన 45 ఏళ్ల తర్వాత కూడా అంతరం తగ్గకపోవడానికి కారణం తెలంగాణ పట్ల వివక్షే అన్నది అక్కడి ప్రజల వాదన. జిల్లాల వారీగా లెక్కలను తీసుకుని చూస్తే, రాష్ట్రంలో అతి తక్కువ అక్షరాస్యత ఉన్న 10 జిల్లాలలో 6 తెలంగాణలోనే ఉన్నట్లు తేలింది. అంతేకాదు, బాలికల అక్షరాస్యత, బడికి వెళ్తున్న పిల్లల శాతం, ఎస్సీ, ఎస్టీల అక్షరాస్యతలను చూసినా తెలంగాణ కన్నా ఆంధ్ర, రాయలసీమలలో పరిస్థితి మెరుగ్గానే ఉంది. అయితే, సాధారణ అక్షరాస్యత లాగానే ఈ విషయంలోనూ తేడాలు తగ్గుతున్నాయి.
జస్టిస్ శ్రీకృష్ణ కమిటీ : తెలంగాణ, సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమ సెగలు, భావోద్వేగాల నేపథ్యంలో కేంద్రం నియమించిన శ్రీకృష్ణ కమిటీ రాష్ట్రంలో విస్తృతంగా పర్యటించింది. 2010 ఫిబ్రవరి 3 నుంచి రాష్ట్రమంతా పర్యటించిన శ్రీకృష్ణ కమిటీ- అనేక విషయాలను లోతుగా పరిశీలించింది. వివిధ ప్రాంతాల్లోని మారుమూల గ్రామాల్లో పర్యటించిన అక్కడి ప్రజల మనోభావాలను తెలుసుకుంది. తాము సేకరించిన వివరాలు, విషయాలన్నింటినీ శ్రీకృష్ణ కమిటీ సమగ్రంగా విశ్లేషించింది. వివిధ అంశాలపై సమాచారాన్ని క్రోడీకరించి కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. 8 అధ్యాయాలతో శ్రీకృష్ణ కమిటీ నివేదిక తయారు చేసింది. ఒక్కో ప్రాంతం నుంచి వచ్చిన భిన్న వాదనలను ప్రస్తావించడమే కాదు . వాటిలోని హేతుబద్ధతనూ విశ్లేషించింది. వారి డిమాండ్లు సరైనవో. కావో నిర్ధారించే ప్రయత్నం చేసింది . మొత్తమ్మీద ఏ ప్రాంతమూ వివక్షకు గురికాలేదని, అక్కడక్కడ కొన్ని సమస్యలు ఉన్నప్పటికీ వాటిని పరిష్కరించే వీలుందని శ్రీకృష్ణ కమిటీ తన నివేదికలో సూచించింది.
తెలంగాణలో బోధనాభాషగా ఉర్దూ ఉండటం వల్ల. తెలుగుకు అంత ప్రోత్సాహం దొరకలేదు. అందుకే ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడినపుడు తగిన అర్హతలు గల ఉపాధ్యాయులను కోస్తా ప్రాంతం నుంచి తీసుకురావలసి వచ్చింది. చారిత్రక కారణాలతో పాటు, గ్రామీణులు, ఎస్సీ, ఎస్టీలు, బీసీలు కూడా అక్షరాస్యతకు దూరమయ్యాయి. ఎస్సీలను తీసుకుంటే, 2001లో రాష్ట్రంలో వారి అక్షరాస్యత 54 శాతం. అందులో పురుషులది 64 శాతం. స్త్రీలది 43 శాతం. ఇక ప్రాంతాల వారీగా చూసినపుడు ఎస్సీల మొత్తం అక్షరాస్యత కోస్తాలో 60 శాతం, సీమలో 51 శాతం, హైదరాబాద్ నగరంలో 69 శాతం, తెలంగాణలో 46 శాతం, హైదరాబాద్‌తో కూడిన తెలంగాణలో 47 శాతం. ఈ తేడాలు స్త్రీ, పురుషుల విషయంలోనూ కనిపిస్తున్నాయి. సాధారణ అక్షరాస్యతలాగానే ఎస్సీల అక్షరాస్యతకు సంబంధించి కూడా తెలంగాణ వెనుకబడి ఉంది. ఎస్‌టిల విషయంలోనూ ఇదే పరిస్థితి ఉంది.
పెద్ద మనుషులు ఒప్పందం కుదిరిన తర్వాత అంటే 1956 నవంబరు 1న ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆవిర్భవించింది. ఈ కొత్త రాష్ట్రం పేరు ఆంధ్ర-తెలంగాణ అని ఉండాలని తెలంగాణ నాయకులు మొదట ప్రతిపాదించినా. చివరకు రాజీ కుదిరింది. పరిపాలనాపరంగా, రాజకీయంగా కొత్త రాష్ట్రం ఆంధ్ర-తెలంగాణల కలయిక అయినప్పటికీ, సామాజిక-ఆర్థిక కోణాల నుంచి, చారిత్రక దృష్టి నుంచి చూసినప్పుడు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఈ రెండింటితో పాటు రాయలసీమ ఒక ప్రత్యేక ప్రాంతంగానే ఉండిపోయింది. ఇది తర్వాత కాలంలో భిన్నాభిప్రాయాలకు అవకాశమిచ్చింది. దాని ఫలితంగానే 1969లో జై తెలంగాణ నినాదంతో, 1972 జై ఆంధ్ర నినాదంతో రెండు ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమాలు తలెత్తాయి. పెద్ద మనుషుల ఒప్పందానికి ఆ మొదటి ఇరవయ్యేళ్లూ ఒకరకమైన పరీక్షా కాలంగా నిలిచాయి.
డిసెంబరు 9, 23 ప్రకటనల తరువాత తలెత్తిన పరిణామాలపై సమాలోచనల కోసం 2010 జనవరి 5న కేంద్ర హోంశాఖ ఢిల్లీలో అఖిలపక్ష సమావేశాన్ని నిర్వహించింది. ఆ భేటీలో వివిధ పార్టీల వాదనలు విన్న కేంద్ర ప్రభుత్వం ఓ అంచనాకు వచ్చింది. ఆ మేరకు వేర్వేరు అంశాలపై వివిధ రాజకీయ పార్టీలతో, ప్రజలతో మాట్లాడి వారి అభిప్రాయం తెలుసుకోవాలని నిర్ణయించింది. మొత్తంగా రాష్ట్రంలో వాస్తవ పరిస్థితుల అంచానాకు సుప్రీంకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తి బి.ఎన్.శ్రీకృష్ణ అధ్యక్షతన. నలుగురు సభ్యులతో ఒక కమిటీని నియమించింది. అందులో ప్రొఫెసర్ రణబీర్‌సింగ్, డాక్టర్ అబూసాలెహ్ షరీఫ్, ప్రొఫెసర్ రవీందర్‌కౌర్, వి.కె.దుగ్గల్ సభ్యులు.
ఆ తర్వాత టీఆర్ఎస్‌తో పాటు తెలంగాణ జాయింట్‌ యాక్షన్‌ కమిటీ ఉద్యమాన్ని శక్తిమంతం చేసింది. సీమాంధ్రలలో ప్రత్యేక రాష్ట్ర అనుకూల- వ్యతిరేక భావనలు బలంగా ఏర్పడ్డాయి. రాష్ట్ర ఏర్పాటులో ఆలస్యానికి నిరసనగా 10 మంది టీఆర్ఎస్, ఒక బీజీపీ సభ్యుడు తమ స్థానాలకు రాజీనామా చేశారు. ఆ ఉపఎన్నికల్లో అన్ని స్థానాలనూ వారే భారీ మెజారిటీతో గెలిచారు. వారిలో ఒకరు టీడీపీకి రాజీనామా చేసి టీఆర్‌ఎస్‌లో చేరారు. ఇక- గ్రూప్-1 ఉద్యోగాల్లో తెలంగాణకు 42 శాతం రిజర్వ్ చేయాలన్న డిమాండ్‌ను ప్రభుత్వం అంగీకరించలేదు. జ్యుడీషియల్ పదవుల్లో తెలంగాణ వారి పట్ల వివక్ష ఉందన్న లాయర్ల ఫిర్యాదు కూడా తెలంగాణ మలి దశ ఉద్యమానికి ఊతమిచ్చింది.
2010 ఫిబ్రవరి 3న శ్రీకృష్ణ కమిటీ పని ప్రారంభించింది. 10 నెలల పాటు రాష్ట్రంలోని అన్ని ప్రాంతాల్లో విస్తృతంగా పర్యటించిన కమిటీ సమగ్ర నివేదికను డిసెంబరు10న నాటి కేంద్ర హోంశాఖ మంత్రి చిదంబరానికి సమర్పించింది. ఆ నివేదికలో మొత్తం 9 అధ్యాయాలున్నాయి. అవి - ఆంధ్రప్రదేశ్ పరిణామాల చారిత్రక నేపథ్యం ఆయా ప్రాంతాల ఆర్థిక పరిస్థితులపై విశ్లేషణ విద్య, ఆరోగ్య రంగాలు జలవనరులు, నీటిపారుదల, విద్యుత్‌ ఉద్యోగ విషయాలు హైదరాబాద్ నగరం సామాజిక, సాంస్కృతిక అంశాలు శాంతిభద్రతల పరిస్థితి భవిష్యత్తు - పరిష్కార మార్గాలు.
స్వతంత్ర పోరాటం సాగుతున్న సమయంలో, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఏర్పాటు దశలో, ఆతర్వాత కొంతకాలం వరకు తెలంగాణ వెనుకబడి ఉండటానికి కారణాలు అనేకం. ఒక రకంగా అవి చారిత్రక కారణాలు. సీమాంధ్ర ప్రాంతం బ్రిటీష్ వలస పాలనలో ఉండటం వల్ల. అక్కడ తగినన్ని పాఠశాలలు, టీచర్లు ఉండటం వల్ల. ఇంగ్లిష్ చదువు అందుబాటులో ఉండటం ఆ ప్రాంతం అక్షరాస్యతలో మెరుగ్గా ఉండింది. నిజాం పాలనలో ఉన ్న తెలంగాణ ఆ విషయంలో వెనుకబడిందని శ్రీకృష్ణ కమిటీ విశ్లేషించింది.