polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
తిరుపతి వేంకట కవుల అవధాన పరంపర, విజయాలు చూసినవారు ఇది కాళికా ఉపాసన ఫలితమని భావించారు. కాళికా దేవిపై భక్తి ఉన్నమాట నిజమే అయినా తమకు ప్రత్యేకించి ఏ ఉపాసనా లేదని ఖచ్చితంగా చెప్పేవారు. ఉన్నమాట చెప్తే నమ్మకపోవడంతో చివరికి వాళ్ళని సంతోషపెట్టడానికి ఉపాసనా బలమేనని చెప్పాల్సి వచ్చేదని చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి రాసుకున్నాడు. "దైవకృప అన్నిటికిని గావలయును. అన్నిటితోబాటు దీనికిని ఉండనిండు. కేవలము దైవకృప మాత్రము పనిచేయదు" అని శతావధాన సారములో తమ అవధాన విద్య ప్రతిభ, శ్రమతో సంపాదించినదని తేల్చారు. అవధానాల్లో పృచ్ఛకులు వేసిన ప్రశ్న ఏమిటో, దానికి తామిచ్చిన సమాధానం ఏమిటో గుర్తుంచుకుని శతావధానమైతే వందమందికీ తాము చెప్పిన వంద పద్యాలు గుర్తుచేసుకుని చెప్పాల్సివుంటుంది. దీనినే ధారణ అంటారు. ఈ ధారణ కోసం తిరుపతి వేంకట కవులు ప్రశ్న వేసిన పృచ్ఛకుడి ముఖానికి మిగిలిన వివరాలు అనుబంధించుకుని, గుర్తుంచుకునే పద్ధతులు అనుసరించేవారు.
చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రికి కుటుంబ పరంగా కొంతవరకు కవి, పండిత నేపథ్యం ఉంది. కడియద్దలో చర్ల బ్రహ్మయ్య శాస్త్రి వద్ద వ్యాకరణం, ఆపైన కాశీలో పలువురు పండితుల వద్ద వ్యాకరణ, తర్క శాస్త్రాలు, వేద భాగం, సంస్కృత కావ్యాలు, బ్రహ్మసూత్ర భాష్యం వంటివి అధ్యయనం చేశాడు. కాశీ నుంచి తిరిగి చర్ల బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి శిష్యరికానికి వచ్చిన తర్వాత చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి అవధానాలు చేయడానికి సంకల్పించాడు. బ్రహ్మయ్యశాస్త్రికి తన శిష్యుల్లో మరొకడైన దివాకర్ల తిరుపతిశాస్త్రిని జోడీగా స్వీకరించమని వేంకటశాస్త్రికి సూచించడంతో 1891లో కాకినాడలో జంటగా వారిద్దరి తొలి శతావధానం జరిగింది. తిరుపతి వేంకట కవులన్న పేరుతో చేసిన ఆ శతావధానంలో ప్రతిభ, పాండిత్యాలను ప్రదర్శించడంతో పాటు, యుక్తితో ఉద్ధండులైన పండితులను గెలిచి విజయవంతంగా అవధానం ముగించారు. జంటకవుల్లో ఒకనిగా చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి విజయపరంపర ప్రారంభమైంది.
ధాతు రత్నాకర చంపు ఇది రామాయణం కథ ఇతివృత్తంగా సాగిన ఒక చంపూ కావ్యము. సంస్కృతంలో పాణిని వ్యాకరణంలోని ధాతువుల క్రియారూపాలు ఇందులో పొందుపరచబడ్డాయి.
కాళీ సహస్రం - లక్ష్మీ సహస్ర్రం లాగా కాళికా మాత నుద్దేశించిన స్తుతి. మూడు వందల శ్లోకాలతో ఇది అసంపూర్ణ రచనగా మిగిలిపోయింది.
శుక రంభ సంవాదము - శుకునికి, రంభకు మధ్య సాగిన వాదము. ఆనందమంటే వేదాంతజ్ఞానమని శుకుడూ, కాదు శృంగారానుభవమని రంభా వాదిస్తారు.
తిరుపతి వేంకటకవులు పద్యనాటకాల ద్వారా ప్రఖ్యాతి పొందారు. పండిత రాజము, ఎడ్వర్డ్ పట్టాభిషేకము వంటి నాటకాలను రచించినా వారు భారతంలోని కథాంశాలను వస్తువులుగా చేసుకుని రాసిన పలు పద్యనాటకాలు ఊరూరా ప్రదర్శింపబడి విజయవంతమయ్యాయి. పాండవ జననము, పాండవ ప్రవాసము, పాండవరాజసూయము, పాండవోద్యోగము, పాండవ విజయము, పాండవ అశ్వమేధము అనే నాటకాలుగా రచించారు. అందులో అత్యంత ప్రజాదారణ పొందిన నాటకాలు పాండవోద్యోగం, పాండవ విజయం. ఆ రెండు నాటకాలను రెండు రోజులు ప్రదర్శించే వారు. కాలక్రమంలో ఆ రెండు నాటకాలను సంకలనం చేసి కురుక్షేత్రము అనే నాటకంగా ప్రదర్శించేవారు. పాండవ ఉద్యోగ విజయాలు, కురుక్షేత్రం నాటకాలు బాగా ప్రఖ్యాతి పొందాయి.
పాండవోద్యోగ విజయాలు నాటకాన్ని ఊరూరా ప్రదర్శించేవారు. అత్యంత విస్తృతంగా తెలుగు నాట అంతటా ప్రాచుర్యం పొందిన అత్యంత అరుదైన నాటకాల కోవలోనివి ఇవి.
తిరుపతి వేంకట కవులు ఎన్నో కావ్యాలను రచించారు. ప్రధానంగా శ్రవణానందము, పాణిగృహీత వంటి కావ్యాలు ప్రాచుర్యం పొందాయి. వారి కావ్యరచన బహుముఖీనంగా సాగింది. సంస్థానాధీశులు, చక్రవర్తుల పట్టాభిషేకాలను , వివిధ దేవతా స్తుతులు, స్తవాలు, జానపద గాథలు , వ్యక్తిగత జీవితంలోని బాధలు (చెళ్లపిళ్ల భార్య, ఆప్తమిత్రుడు దివాకర్ల, ఆదరించిన పోలవరం రాజా వంటివారి మరణసమయాల్లో), తన మిత్రుల సుఖదుఃఖాల గురించి (ఈదర వేంకట్రావుపంతులు సుఖజీవనం, పోలవరం రాజా శని మహాదశలో ఇక్కట్లు), పురాణాల గాథల్ని , ఏలా నది గురించి, చివరకు తన జాతకంలోని అనుకూల ప్రతికూలాలను కూడా వస్తువులుగా స్వీకరించి కావ్యాలు రాశాడు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ వైశ్యసంస్థానాల్లో పెద్దది పశ్చిమగోదావరి జిల్లా లోని గూటాల. ఈ సంస్థాన సంపాదకులు మన్యం సత్యలింగం. కాలక్రమంలో సత్యలింగం తమ్ముడు వేంకటరత్నం మనవడు చినకనకయ్య జమీందారు అయ్యారు. అతని మరణంతో భార్య మహాలక్ష్మమ్మ 1878లో సంస్థానపాలన చేపట్టారు. సత్యలింగం కాలంనాటి నుంచీ ఫ్రెంచివారితో ఉన్న స్నేహం కొద్దీ వారు యానాంలో స్థిరనివాసం కలిగివుండేవారు. మహాలక్ష్మమ్మచే సన్మానింపబడని పండితుడు కానీ, కళాకారుడు కానీ లేరని చెప్పుకునేవారు. వేంకటశాస్త్రి ఆ దానశీలిపై చెప్పిన పద్యం ఇది:
ఇలా సాగుతుండగా, వేంకటశాస్త్రి కాశీ నుంచి తిరిగిరావడానికి తోవఖర్చుల కోసం తల్లిదండ్రులు అప్పుచేసి పంపించిన ముప్పై రూపాయలు తీర్చుకోవలసి వచ్చింది. అందుకోసం అవధానాలు చేయడానికి బయలుదేరినప్పుడు గురువు బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి "అబ్బాయీ, నీకు యితడు కూడా వుంటే చాలా శోభగా వుంటుందని" చెప్పేసరికి కాదనలేక ఇద్దరూ కలిసి అవధానాలు చేయడం ప్రారంభించారు. 1891లో జరిగిన కాకినాడ శతావధానం తిరుపతి వేంకట కవుల తొలి ప్రదర్శన. అలా ప్రారంభమయిన అనుబంధం తిరుపతిశాస్త్రి మరణం తర్వాత కూడా ముగిసిపోలేదు. తిరుపతిశాస్త్రి మరణానంతరం వేంకటశాస్త్రి విడిగా రాసిన గ్రంథాలు చాలావాటిని తిరుపతి వేంకటీయం, తిరుపతి వేంకట కవులు పేరుతో ప్రకటించాడు.
చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి ప్రమోదూత సంవత్సర శ్రావణ శుద్ధ ద్వాదశి సోమవారం అనగా 1870 ఆగస్టు 8న తూర్పు గోదావరి జిల్లా కడియం గ్రామంలో జన్మించాడు. వేంకటశాస్త్రిది ఆరామ ద్రావిడ అంతశ్శాఖకు చెందిన పేద బ్రాహ్మణ కుటుంబం. తల్లిదండ్రులు చంద్రమ్మ, కామయ్య. ఇతని ముత్తాత తమ్ముడు వేంకటేశ్వర విలాసము, యామినీ పూర్ణతిలక విలాసము అనే గ్రంథాలు రచించిన కవి. అతను సేకరించిన అమూల్య తాళపత్ర గ్రంథాలు వేంకటశాస్త్రికి అందుబాటులో ఉండేవి. తరువాత వారు కడియం నుంచి యానాంకు మకాం మార్చారు. వేంకటశాస్త్రి తన 19వ యేట రామడుగు వేంకటాచలం కుమార్తెను గురువు చర్ల బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి ఆధ్వర్యంలో వివాహం చేసుకున్నాడు.
చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి ఆంధ్రదేశంలో అవధాన విద్యకు విస్తృతమైన ప్రాచుర్యం తీసుకువచ్చి, దానికి ఒక రూపురేఖలు ఏర్పరచడంలో కీలకమైన కృషిచేసిన తిరుపతి వేంకట కవుల్లో ఒకడు. షట్‌దర్శనీవేది అయిన చర్ల బ్రహ్మయ్య శాస్త్రి వద్ద అభ్యసించడమే కాక అతని ఆజ్ఞ మేరకే తిరుపతి శాస్త్రితో జంటగా అవధానాలు ప్రారంభించడం విశేషం. వీరు ప్రారంభించిన మార్గంలో ఎందరో అవధానులు తయారయ్యారు. వీరి అవధానశక్తి అత్యంత విలక్షణం. ధారాశుద్ధితో కూడిన ధారణాశక్తి, ఆశుధారాపటిమ ఆశ్చర్యపరుస్తుంది. పలు సంస్థానాలు, ప్రదేశాల్లో దిగ్విజయ యాత్ర తరహాలో తిరిగి ప్రతీచోటా అవధాన ప్రతిభను చాటుకుని విజయవంతులయ్యారు.
తిరుపతి వేంకట కవులకు, మరీముఖ్యంగా చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రికి సాహిత్యపరంగా ఎన్నో వివాదాలు, శత్రుత్వాలు ఉన్నాయి. కారణమేమైనా ఎందరో చిన్నా పెద్దా సాహిత్యవేత్తలు, కవులు, పండితులు వీరితో వివాదాలు, జగడాలు, వాదప్రతివాదాలు జరిపారు. ఆయా వివాదాలన్నీ సాహిత్యరూపం తీసుకున్నాయి. గద్యంలోనూ, పద్యంలోనూ ఖండన మండన గ్రంథాలు వారి కర్తృత్వంలో వచ్చాయి. ముఖ్యంగా కొప్పరపు సోదరకవులతో జరిగిన వివాదాలను సవివరంగా గ్రంథరూపంలో పదిలపరిచారు. దాని పేరు "గుంటూరి సీమ". అలాగే ఇతరమైన వాదప్రతివాదాలతో కూడా వందలాది పుటల సాహిత్యం విస్తరించింది.
తిరుపతి వేంకటకవులుగా వీరు చేసిన అవధానాలు క్రమేపీ తెలుగునాట అష్టావధానాలు, శతావధానాలకు ప్రజాదరణ, రాజాదరణ సంపాదించి పెట్టడంలో ముఖ్యపాత్ర పోషించాయి. జంటగా వీరు మహాభారతం ఆధారంగా రాసిన పద్యనాటకాల్లో పాండవోద్యోగ విజయాలు ఊరూరా ప్రాచుర్యం పొందాయి. తిరుపతి వేంకటేశ్వరులన్న పేరు మీద కావ్య రచన, వివాద సాహిత్యాన్ని వెలువరించారు. దివాకర్ల తిరుపతిశాస్త్రి 1920లో మరణించాకా ఒంటరిగా వచన రచనలు, పద్య రచనలు చేసిన చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి వాటిలో చాలావరకూ తిరుపతి వేంకటీయం అన్న జంట పేరు మీదే ప్రచురించాడు.
చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి తెలుగు కవి, అవధాని, నాటకకర్త. తెలుగులో అవధాన విద్యకు రూపురేఖలు తీర్చిదిద్ది, వన్నెవాసి సమకూర్చిన తిరుపతి వేంకట కవులలో ఒకడు. దివాకర్ల తిరుపతిశాస్త్రితో జంటగానూ, అతని మరణానంతరం విడిగానూ ఎన్నో పద్యనాటకాలు, కావ్యాలు, వచన రచనలు రచించాడు. చెళ్లపిళ్ల తెలుగు ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేశాడు. అతని వద్ద శిష్యులుగా చదువుకున్నవారు చాలామంది ఆ తర్వాతి కాలంలో తెలుగు సాహిత్యరంగంలోను, భాషాశాస్త్రంలోనూ కవులుగా, పండితులుగా ప్రఖ్యాతి పొందారు.
వేంకటశాస్త్రి ప్రధానంగా బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి శిష్యునిగానే ప్రఖ్యాతుడైనా చాలామంది గురువుల వద్ద శిష్యరికం చేశాడు. పైన ప్రస్తావనకు వచ్చినవారు కాక, కానుకుర్తి భుజంగరావు రఘువంశాన్ని, గోరుగంతు రామావధాన్లు వేదం కొంత భాగాన్ని, రామడుగుల వేంకట సుబ్బరాయావధాన్లు పరాయతనపు పన్నాలు, శ్రీపాద కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి కుమారసంభవం, రేగిళ్ళ కామశాస్త్రులు మేఘసందేశం, అనంతాచార్యులు భారవి , జంధ్యాల గౌరీనాథశాస్త్రి బ్రహ్మసూత్ర భాష్యం బోధించారు.
"కవనార్థం బుదయించి"నట్లు చెప్పుకున్న చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి జీవితం చాలావరకూ కావ్యరచన, ఆశుకవిత్వం చెప్పడం, నాటకాలు రచించడం, పలువురు సంస్థానాధీశుల సందర్శనాలు, వారి సముఖంలో అవధాన ప్రదర్శనలు, సాహిత్య స్పర్థలు, వివాదాలు వంటి వాటితోనే గడిచింది. శత్రువులను, మిత్రులను, శిష్యులను సంపాదించుకున్నా, ఏనుగునెక్కిన గౌరవం వరించినా, కోర్టు మెట్లెక్కాల్సిన చికాకులు ఎదురైనా అన్నిటికీ సాహిత్యరంగమే మూలం.
విజయనగరంలో కూడా ఆనందగజపతి దర్శనం గగనం అయింది. 4,5 నెలలు వేచి ఉన్నారు. వారి దివాన్ బీజాపురపు కోదండరావును ఉద్దేశించి రాజు దర్శనం ఇప్పించమని కోరుతూ పెట్టుకున్న పద్యమయ అర్జీలోని పద్యాలు ఈ రెండు:"రాజతిపండితుండట బరాబరియౌనట మంత్రి రాజుతోధీజవ మొప్పునట్టి కవి ధీరులు తిర్పతి వేంకటేశులా
విశాఖపట్టణం లోని గోడే గజపతిరావును దర్శించపోయినప్పుడు ఎంతకాలానికీ సముఖానికి రమ్మని సెలవు రాలేదు. అప్పుడు విసుగుతో చెప్పిన పద్యం ఇది:
అవధానాల్లో భాగంగా ఎన్నో మంచి పద్యాలను ఆశువుగా రచించారు. అవధానాల్లో ప్రధాన అంశాలైన సమస్యాపూరణం, దత్తపది, ఆశువు, నిషిద్ధాక్షరి వంటి అంశాల్లో రాసిన పద్యాలు తర్వాతి కాలంలో పలు గ్రంథాల్లో ప్రచురితమయ్యాయి.
ఆకులు అభిముఖ చేరిక, మిశ్రమ పత్రములు మిషమ పక్ష వైఖరి. చిట్టి ఆకులు 4 జగలు. వీని తొడిమ పొట్టిది. అండాకారము విషమ రేఖ పత్రములేతాకుల కడుగున మెత్తనిరోమములు గలవు. సమాంచలము, కొన్నిటి యందు కొంచెము గొగ్గి గొగ్గులుగ నుండును. కొన సన్నము.
పుష్ప మంజరి కొమ్మల చివరల నుండి రెమ్మ గెలలు వృంతము మీదను ఉప వృంతము మీదను గోధుమ వర్ణము గల రోమములు గలవు. పుష్పములు పెద్దవి. అసరాళము చేటికలు చిన్నవి గలవు.
ఆకులు అభి ముఖ చేరిక, మిశ్రమ పత్రములు పక్ష వైఖరి. చిట్టిఆకులు హృదయాకారము అడుగున నున్న జాత పెద్దవి. విష మ రేఖ పత్రము సమాంచలము కొన సన్నము.
సిపిఐ రాష్ట్ర కమిటీలో ఎంపికైనా ఆరు సంవత్సరాల తర్వాత, సర్కార్ 1978 లో పార్టీ రాష్ట్ర సెక్రటేరియట్ గా పనిచేశారు. ఇదే సంవస్తరం త్రిపురలో మొదటి వామపక్ష ప్రభుత్వం అధికారం లోకి వచ్చింది . 1980 లో, 31 సంవత్సరాల వయస్సులో, అతను అగర్తల నియోజకవర్గం నుండి శాసనసభ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు. రాష్ట్రంలో మాణిక్ సర్కార్ నాయకత్వం యొక్క రాజకీయ జీవితం ఆరంభం అయ్యింది.అదే సమయంలో, అతను సిపిఐ చీఫ్ విప్ గా నియమితులయ్యారు. తిరిగి 1983 లో కృష్ణ నగర్, అగర్తల నుండి శాసనసభ సభ్యుడిగా శాసనసభకి ఎన్నికయ్యారు.వామపక్ష ప్రభుత్వం 1993 లో తిరిగి అధికారం చేజిక్కించుకున్నారు, సర్కార్ స్టేట్ కార్యదర్శి సి.పి.ఎం నియమించబడ్డారు. 49 సంవత్సరాల వయసులో 1998 లో మాణిక్ సర్కార్, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ పొలిట్బ్యూరో సభ్యునిగా నియమించబడ్డారు. అదే సంవస్తరం 1998 లో త్రిపుర ముఖ్యమంత్రిగా నియమించబడ్డారు. 1998 నుంచి వరుసగా 4 సార్లు ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసారు.
మాణిక్ సర్కార్ భార్య పదవీ విరమణ చేసిన ప్రభుత్వ ఉద్యోగి. ఆమె బ్యాంక్ ఖాతాలో ప్రస్తుతం రూ.20,140 నగదు ఉంది. కనీసం ఆయనకు సెల్ ఫోన్‌ లేదు. మాణిక్ సర్కార్ తన పూర్తి జీతం, అలవెన్సులను తన పార్టీకి విరాళంగా ఇస్తారు, ప్రతిగా పార్టీ నుండి జీవనభృతి పొందుతున్నారు. సర్కార్ "నిజాయితి, నిరుపేద ముఖ్యమంత్రి"గా ప్రసిద్ధి. సర్కార్ నిజాయితీని రాజకీయ ప్రత్యర్థులు కూడా గౌరవిస్తారు.
2009 లో అతని తల్లి అంజలి సర్కార్ మరణానంతరం సర్కార్ కు అగర్తలలో ఒక చిన్న ఇల్లు వారసత్వంగా సంభవించింది. అదికూడా సర్కార్ తన బంధువుకు దానంచేసారు.ఇప్పటికి ఆరు సార్లు ముఖ్యమంత్రిగా కొనసాగిన ఆయన దేశంలో ముఖ్యమంత్రులుగా పనిచేసిన వారందరిలోకి అత్యంత పేదవారిగా మిగిలారు. మాణిక్‌ సర్కార్‌ భార్య పాంచాలి భట్టాచార్జి పదవీ విరమణ చేసిన రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగి. మాణిక్‌ సర్కార్‌ ఆమెతో కలిసి ప్రభుత్వం ఇచ్చిన అధికారిక క్వార్టర్స్‌లో నివసిస్తున్నారు.
తండ్రి అమూల్య సర్కార్ ఒక దర్జీ, తల్లి అంజలి సర్కార్ ప్రభుత్వ ఉద్యోగి. సర్కార్ తన విద్యార్థి రోజుల నుండి విద్యార్థి ఉద్యమాలు చురుకుగా పాల్గొన్నారు. 19 సంవత్సరాల వయస్సులో, 1968 లో, అతను భారతదేశ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ లో సభ్యత్వం తీసుకున్నారు. అతను కాలేజ్ లో . చదివారు, కళాశాలలో చదువుకునే రోజులలో ' లో సభ్యులుగా ఉన్నారు.
మాణిక్ సర్కార్ పంచాలి భట్టాచార్యను వివాహం చేసుకున్నారు. ఈ దంపతులకు సంతానం లేదు, పంచాలి భట్టాచార్య 2011 లో కేంద్ర సాంఘిక సంక్షేమ మండలి నుండి రిటైర్ అయ్యారు. సర్కార్, అతని భార్యది చాలా సాధారణ జీవితం. తన పేరు మీద ఏ ఇల్లు కాని కారు కాని లేని ఏకైక ముఖ్యమంత్రి. తన భార్య ఎలాంటి భద్రతా లేకుండా రిక్షాలో ప్రయాణిస్తారు. 2017 తన ఎన్నికల నామినేషన్ తోపాటు ఆస్తుల వివరాల ప్రకారం . ఆయన బ్యాంకు ఖాతాలో కేవలం రూ.2,410 చేతిలో రూ.1520 ఉన్నట్లు ప్రస్తావించారు.
మాణిక్ సర్కార్ భారత రాజకీయ నాయకుడు, 1998 సంవత్సరం నుంచి త్రిపుర రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేస్తున్నారు. మార్చి 2008 లో, అతను వామపక్ష, త్రిపుర సంకీర్ణ ప్రభుత్వానికి నాయకుడిగా ప్రమాణస్వీకారం చేశారు. 2013 లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో అతను వరుసగా నాలుగో సారి ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. మాణిక్ సర్కార్ తన జీతం, అలవెన్సులను తన పార్టీకి విరాళంగా ఇస్తారు, ప్రతిగా పార్టీ నుండి జీవనభృతిగా లను పొందుతున్నారు.
2013 లో త్రిపుర శాసనసభ ఎన్నికలకు సమర్పించిన అఫిడవిట్ ప్రకారం భారతదేశ ముఖ్యమంత్రులలో అత్యంత తక్కువ ఆస్తి కలిగినవ్యక్తి. ఆయన సీపీఎం తరపున దేశంలో అత్యధిక కలం పని చేసిన ముఖ్యమంత్రిగా రెండోస్థానంలో నిలిచాడు.
రుద్ర ప్రయగ్ లో కల త్రియుగి నారాయణ్ ఒక పవిత్ర ప్రదేశం. ఇది హిమవత్ కు రాజధానిగా చెపుతారు. ఇక్కడ శివ పార్వతుల వివాహం సత్యయుగంలో జరిగింది. ఇప్పటికి ఇక్కడ వెలుగుతున్న హవాన కుండ్ జ్యోతి సమక్షంలో వారి వివాహం జరిగిందని చెపుతారు. ఈ అగ్ని బూడిద భక్తుల వివాహ జీవితాలను ఆశీర్వదిస్తుందని చెపుతారు. ఈ ప్రదేశ సమీపంలో ఒక విష్ణు ఆలయం ఉంది. దీని శిల్పశైలి కేదార్ నాథ్ ఆలయాన్ని పోలి వుంటుంది. ఈ ప్రదేశం చూసే పర్యాటకులు ఇంద్ర కుండ్, విష్ణు కుండ్, బ్రహ్మ కుండ్లు తప్పక చూడాలి. ఈ మూడు కుండ్ లకు సరస్వతి కుండ్ మూల స్థానం. స్థానికుల నమ్మిక మేరకు ఈ కుండ్ నీరు విష్ణు నాభి స్థానం నుండి వస్తుందని చెపుతారు. ఈ నీరు మహిళల సంతానవిహీనతను లేకుండా పోగొడ్తుందని విశ్వసిస్తున్నారు.
ఇక్కడ కల త్రియుగినారాయణ్ అనే చిన్న గ్రామంలో హవన్ కుండ్ అనే నిరంతరం వెలిగే జ్యోతిని కూడా చూడవచ్చు. స్థానికుల నమ్మకాల మేరకు ఈ గ్రామం హిమవత్ రాజ్య రాజధాని అని ఇక్కడ ఈ జ్యోతి సమక్షంలో పార్వతీ పరమేశ్వర్లు వివాహం చేసుకున్నారని చెపుతారు. రుద్ర ప్రయాగ్ లో ఇంకనూ చూడవలసినవి గుప్తకాశి, ఉఖి మట్, వాసుకి తాల్, జఖోలి, తుంగనాత్ వంటివి ఉన్నాయి. టూరిస్టులు కలిమాట్, కార్తిక్ స్వామీ టెంపుల్, ఇంద్రసాని మానస దేవి టెంపుల్, చంద్రశిల, మా హరియాలి దేవి టెంపుల్, కోటేశ్వర్ టెంపుల్, మాడ మహేశ్వర్ గుళ్ళు చూడవచ్చు.
రుద్ర ప్రయాగ, భారతదేశం ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలో ఒక చిన్న పట్టణం. దీనికి ఈ పేరు హిందువుల ఆరాధ్య దైవములు చతుర్ముఖ బ్రహ్మ దేవుళ్లు దేవేంద్రుడు, విష్ణు, బ్రహ్మ, శివుడు, అవతారాలు అయిన రుద్రుడి పేరు మీదుగా వచ్చింది. పురాణాల మేరకు ఈ ప్రదేశంలో నారద మహర్షి విష్ణు చే ఆశీర్వదించబడ్డాడు. రుద్రప్రయాగ జిల్లా మూడు జిల్లాలలో నుండి కొంత విభజించగా ఏర్పడింది. ఆ జిల్లాలు చమోలి, పౌడీ, తెహ్రి జిల్లాలు. ఈ జిల్లాను 1997 సెప్టెంబరు 16 లో ప్రకటించారు. ఈ పట్టణం మందాకినీ, అలకనంద నదుల సంగమంలో ఉంది.
రుద్రప్రయాగ్ ఆలయ సమీపంలో జగదంబ ఆలయం ఉంది. .అగస్త్యముని టవున్ లో కల అగస్తేశ్వర్ మహాదేవ ఆలయం ఉంది. అగస్త్య మహర్షి ఇక్కడ చాలా కాలం తపస్సు చేసాడని పురాణకథనాలు వివరిస్తున్నాయి. రుద్రప్రయాగ్ లో ప్రసిద్ధ ఆకర్షణలలో దేవోరియ సరస్సు ఒకటి. సముద్ర మట్టానికి 2438 మీటర్ల ఎత్తున కల ఈ సరస్సు శిఖర శ్రేణులతో ఇక్కడే కల గంగోత్రి, బద్రీనాథ్, కేదార్ నాథ, యమునోత్రి, నీలకంఠ శిఖరాలను చూపుతుంది. ఇక్కడ బర్డ్ వాచింగ్ వాటర్ బోటింగ్, యాన్గ్లింగ్ లు ఆనందించవచ్చు.
అలకనంద, మందాకినీ అనే రెండు నదుల సంగమంలో కల రుద్రప్రయాగ్ టెంపుల్ ప్రధాన మతపర ప్రదేశం. ఈ గుడికి ప్రతి సంవత్సరం అనేక మంది భక్తులు వస్తారు. ఇక్కడ సంగీతంలో సాధన పట్టు కొరకు తపస్సు చేస్తున్న భృగు మహర్షి దేవేంద్రుడు రుద్రుడి అవతారంలో వాన దేవుడు వచ్చి దీవించాడని పురాణాల కథనాలు వివరిస్తున్నాయి. ఇక్కడ కల జగదంబ దేవి ఆలయం కూడా ఒక ఆకర్షణ.
పట్టణ జనాభా మొత్తంలో 95.16% మంది హిందూమతం ఆచరిస్తున్నారు, ఇది రుద్రప్రయాగ పట్టణ ప్రధాన మతం. ఇస్లాంను 4.37% మంది ప్రజలు ఆచరిస్తున్నారు, ఇది అతిపెద్ద మైనారిటీ మతం. క్రైస్తవ మతాన్ని 0.29%, సిక్కు మతాన్ని 0.02%, బౌద్ధమతాన్ని 0.01% మంది ప్రజలు ఆచరిస్తున్నారు. హిందీ, సంస్కృతం రాష్ట్ర అధికారిక భాషలు కాగా గర్వాలీ మెజారిటీ మాతృభాష.
ఇండియా లోని సిద్ధ పీటాలలో కాళీ మట్ ఒకటి. ఇక్కడ కాళీ మాత గుడి ఉంది. నవరాత్రి ఉత్సవాలకు దేశంలోని వివిధ ప్రదేశాల నుండి వేలాది భక్తులు వస్తారు. ఉఖి మట్, గుప్త కాశీ ప్రదేశాలు దీనికి సమీపంలోనే వుంటాయి.
ఏడుకొండల వేంకటేశ్వర సోమయాజి గారి ప్రజాదరణ పొందిన పేరు డాక్టర్ . వి.వై.వి.సోమయాజి. ఈయన అక్టోబరు 3, 1947 లో పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా లోని కన్నాపురం లో వడ్డూరి సీతామహలక్ష్మీ, వడ్డూరి అచ్యుతరామకవి దంపతులకు జన్మీచారు. అతను తండ్రి వడ్డూరి అచ్యుతరామ కవి ప్రముఖ తెలుగు కవులు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు. వేంకటేశ్వర సోమయాజి గారి వివాహం తే.12.06.1971 న శ్రీమతి అన్నపూఋణ గారితో జరిగింది. ఆమె సంస్కృత పండితులు, ఉపవిద్యా శాఖాధికారిగా పనిచేసారు. వీరికి ఇద్దరు పిల్లలు వారు సుబ్రహ్మణ్య రవి ప్రసాద్, శ్రీదేవి. పశ్చిమగోదావరి జిల్లా కొయ్యలగూడెం, ఆకివీడు, తణుకు, జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల లో తెలుగు పండితులుగా పనిచేశారు, తరువాత పాలకొల్లు, తణుకు ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాలలో తెలుగు లెక్చరర్ గా పనిచేసి 31 . 05 .2౦౦5 లో పదవీ విరమణ చేశారు.
సంబంధించిన శిక్షణా తరగతులలో గెస్ట్ లెక్చర్ ఇచ్చుట విద్యార్థులలో రచనన శక్తిని పెంచుటకు సచిత్ర సాహిత్య వార్షిక పత్రికలు తయారు చేయించుట.
ప్రథమ ప్రపంచ తెలుగు మహా సభలు మన రాష్ట్రంలో జరిగిన శుభ సందర్భముగా నావంతు పూజా పుష్పంగా ఆంధ్ర మాతకు సమర్పించిన లఘు కావ్యమిది . ఇందులో కవిత్వాంశం లేక పోయినా ఒక తరం వరకూ గల ఆంధ్ర దేశపు ఔన్నత్యాన్ని ఛందో బద్ధం చేశాననే తృప్తి నాకుంది. అప్పటి ఈ నా రచనకు ఈరోజు వెలుగు చూచే భాగ్యం కలిగింది. దీనిని సహృదయంతో ఆమోదిస్తారని ఆశిస్తున్నాను. వి.వై .వి సోమయాజి.12 . 12. 1986.
1990 డిశంబరు ఆంధ్రాయూనివర్సిటీలో అంబేద్కర్ శతజయంతి సందర్భంగా జరిగిన సెమినార్ లో పాల్గొన్నారు. 1991 మార్చిలో విజయవాడ తుమ్మలపల్లి కళాక్షేత్రంలో జరిగిన దక్షిణ ప్రాంత జానపద కళల సదస్సులో పాల్గొన్నారు.కోస్తా ఆంధ్రాలోని జానపద, గిరిజన కళారూపాలు సేకరణ, పరిరక్షణ అను పరిశోధన వ్యాస సమర్పించారు.ఈయన క్రింది వ్యాసాలను వ్రాసారు.
ఈయన విజయవాడ ఆకాశవాణి కేంద్రం నుండి ప్రతీరోజు ఉదయం ప్రసారం అయ్యే సూక్తి సుధ కార్యక్రం చాలాకాలం నిర్వహించారు, జానపద సాహిత్యం కార్యక్రమం నిర్వహించారు, ఎన్నో సాహితీ కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నారు, తణుకు లోని ప్రముఖ సాహితీ పీఠం నన్నయ భట్టారక పీఠం లో కార్య వర్గ సభ్యులుగా ఉండి ఎన్నో సాహితీ కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నారు.
ఆకాశవాణి విజయవాడ కేంద్రంలో లోకల్ ఆడిషన్ కమిటీ సభ్యునిగా డిరెక్టర్ జనరల్ -అల్ ఇండియా రేడియా, న్యూ ఢిల్లీ వారిచే నియామకము పొందుట
డాక్టర్ . అంబేద్కర్ సార్వత్రిక విశ్వవిద్యాలయం హైదరాబాదు వారిచే డిగ్రీ 3వ సంవత్సరం వారికి అకడమిక్ కౌన్సిలర్గా నియామకము పొందుట.
గంగాధర రావు గారు 130కి పైగా నాటక నాటికలు, 12 రేడియో నాటికలు, 20 నవలలు, 7 కథలు, ఏకపాత్రలు, నాటకరంగంపై 65 వ్యాసాలు వ్రాశాడు. విషకుంభాలు, కమల, యథాప్రజా-తథారాజా, తస్మాత్ జాగ్రత్త, లోకంపోకడ, పోటీనాటకాలు, రాగద్వేషాలు, రాగశోభిత, పుడమి తల్లికి పురిటి నొప్పులు మొదలైన నాటకాలు, ప్రార్థన, నాబాబు, పెళ్ళిచూపులు, బంగారు సంకెళ్ళు, తెలుగు కోపం, విధివశం, తనలో తాను, పెండింగ్ ఫైలు, మనిషి వంటి ప్రజాదరణ పొందిన నాటికలు రచించాడు. అంతేకాకుండా ఈ రోడ్డెక్కడికి?
కళాభారతి అనే సాంస్కృతిక సంస్థకు, బాపట్ల ఫిల్ముక్లబ్ కు అధ్యక్షుడుగా అనేక సాంస్కృ తిక కార్యక్ర మాలను నిర్వంహించాడు. లంబడోళ్ళ రాందాసు, బోధిశ్రీ, ధంసా, నాలుగు నాలుగు నలభై నాలుగు, స్వర్గసీమ, శాంతి తోరణం, నారీ స్క్వేర్ బ్రహ్మచారి, అమృత మధనం, లకుమాదేవి- కుమారగిరి, నవతా!
మానవతా అనే నవలలు రచించాడు. ఇవేకాక బ్రహ్మచారి పెళ్ళాం, యమలోకంలో సావిత్రి, పతి-పత్ని, వేగుచుక్క,డాక్టర్ గారి అమ్మాయి, సినిమా తారా, చేదుకో మల్లయ్య చేదుకో, ద్వి పాత్ర, పరకాయ ప్రవేశం, ఖబడ్దార్ ఖూనీకోర్ మొదలైన అముద్రిత నవలలు కూడా రచించాడు.
ఈయన నాటకాలలో ఎన్నో ఉత్తమ రచనలుగా బహుమతులు అందుకున్నాయి. నాటకరంగాన్ని గురించి, నాటక ప్రదర్శన విధానాల గురించి అనేక వ్యాసాలను రచించి నాటక కళాభివృద్ధికి కృషిచేశాడు. నాటకాన్ని ఒక పదునైన ఆయుధంగా సమాజంలోని చెడ్డ అలవాట్లపై ప్రయోగించాలని ఇతని ఆశయం. కళావని అనే నాటక సమాజాన్ని స్థాపించి, దానికి అధ్యక్షులుగా, దర్శకులుగా వ్యవహరించారు.
తెలుగు నాటక సాహిత్యంలో వందకుపైగా నాటకాలు, నాటికలు రచించిన మొదటి రచయిత ఇతను. 1955-65 ప్రాంతంలో రంగస్థల ప్రదర్శనల అనుగుణమైన రచనలు చేసి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా నాటకొద్యమాన్ని బలోపేతం చేశాడు. కళావని అనే నాటక సంస్థ ద్వారా అనేకమంది యువ కళాకారులను నాటకరంగానికి పరిచయం చేశాడు.
ఇతను 1922, మే 10న మచిలీపట్నంలో జన్మించాడు. ఏలూరు, మద్రాసులో చదివాడు. ఎల్.ఐ.ఎం. పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులై వైద్యవృత్తిని చేపట్టి బాపట్లలో నివాసమున్నాడు.
ప్రాచ్య పరిశోధనా సంస్థలు ముఖ్యంగా తూర్పు దేశాల సిద్ధాంతాలను, చరిత్రను, జ్ఞానాన్నీ - మరీ ముఖ్యంగా భారతదేశానికి సంబంధించినవి - పరిశీలించి, భద్రపరిచి ముందు తరాలకు అందించేందుకు రూపొందినవి. గుళ్ళలో, మఠాలలో, కొన్ని కుటుంబాలలో తాళపత్రాల రూపంలో పరిమితమయిపోయిన కోట్లాది విజ్ఞాన భాండాగారాలను మూలంగా చేసుకుని ఈ సంస్థలు పని చేస్తున్నవి. ఆయా సంస్థల నుండి ఆ తాళపత్రాలను సంగ్రహించి భద్రపరుస్తున్నాయి. కొన్నిటిని పుస్తకాలుగా కూడా ప్రచురించాయి. ఈ పని చేసేందుకు అత్యాధునిక సాంకేతికతను వాడుతున్నారు.
ప్రాచ్య పరిశోధనా సంస్థలు పూర్తి స్థాయిలో భారతీయతను అధ్యయనం చేసేందుకు ఉన్నాయి. భారతీయత అనేది భారతదేశ సంస్కృతిని అన్ని కోణాల్లో అధ్యయనం చేసే శాస్త్రం.
గురుకులములు, నలందా, తక్షశిల లాంటి సంస్థానాలు కనుమరిగయిపోయాక చాలా వరకూ భారతీయ విజ్ఞానం నష్టపోయింది. అలా నష్టపోయిన జ్ఞానాన్ని తిరిగి తెప్పించి భద్రపరచడం 20వ శతాబ్దం నాటికి చాలా అవసరం అయింది.
పాశ్చాత్య పందితులెందరో ఈ విషయమై 19, 20వ శతాబ్దాలలో చాలా కష్టపడి ఎంతో శ్రమకోర్చి పరిశోధనలు చేసారు. భారతీయులు కూడా ఇందులో చాలా వరకూ సహకరించి పాల్గొన్నారు. ఎందరో భారతీయ పండితులు కూడా ఈ శాస్త్రంలో పరిశోధనలు చేసారు.
ఈ ప్రాచ్య పరిశోధన సంస్థల ముఖ్యమయిన పని ప్రాచ్య లిపులలో ఉన్న తాళపత్రాలనూ, చేవ్రాతలనూ, తామ్రపత్రాలనూ సేకరించడం. ఈ పత్రాలలో మతం, ధర్మం, సాహిత్యం, వ్యాకరణం, కళలు, శాస్త్రాలు ఉన్నాయి. అలా సేకరించిన పత్రాలను సరిచేసి, వాటిని సవరింపులు చేసి ప్రచురించడం. ఇలా ప్రచురించేప్పుడు టీకా తాత్పర్యాలు కూడా ఇవ్వటం జరిగింది. అలా ప్రచురణ సాధ్యం కాని పత్రాలను చాలా జాగ్రత్తగా భద్రపరచారు.
ఈ ఆలయంలో 15-16వ శతాబ్దంలో ఏడు అంచెల రాజగోపురం నిర్మించబడింది. ప్రవేశద్వారం వద్ద గ్రానైట్ పునాది శిల్పాలతో నిండి ఉంది. ఆలయం లోపల రెండు ఆవరణలు ఉన్నాయి, గర్భగుడి ప్రధాన ద్వారానికి అక్షాంశంగా ఉంది. ద్వజస్తంభం, బలి పీఠం , దీపస్తంభం , గరుడ మండపం గుండా చేరుకుంది. గర్భగుడిలో అధిష్టానం స్థలశయన పెరుమాళ్ శయన భంగిమలో ఉంది. ఈ చిత్రం ఆహ్వాహనహస్తతో ఉంది, ఇది అతనికి భక్తులను ఆకర్షిస్తుందని సూచిస్తుంది. పుండరీక మహర్షి చిత్రం నిలబడి ఉన్న భంగిమలో కనిపిస్తుంది. నాలుగు చేతులతో ఉలగుయ్యనిన్రన్ అనే ఊరేగింపు దేవుడు గర్భగుడిలో కొలువై ఉన్నాడు. నీలమంగై తాయార్ రూపంలో పెరుమాళ్ భార్య అయిన లక్ష్మికి గర్భగుడి కుడివైపున తూర్పు ముఖంగా ఉన్న మందిరం ఉంది. గర్భగుడి చుట్టూ మొదటి ఆవరణలో ఆండాళ్, లక్ష్మీ నరసింహ, భూతత్ ఆళ్వార్, రాముడు, ఆళ్వార్ల మందిరాలు ఉన్నాయి. రాముని మందిరానికి ఎదురుగా హనుమంతుని మందిరం ఉంది. నాలుగు స్తంభాల హాలు ఉంది, ఆలయం ముందు చెక్కిన స్తంభాలతో, డోలోత్సవం కోసం రూపొందించబడింది. ఆలయం వెలుపల ఉన్న ఆలయ కొలను పుండరీక పుష్కరణి అని పిలుస్తారు. దాని మధ్యలో చిన్న స్తంభాల మండపం ఉంది.
హిందూ పురాణాల ప్రకారం, ఒకసారి పుండరీక మహర్షి ఈ ప్రదేశంలో విష్ణువును పూజిస్తూ తపస్సు చేసాడు. అతను తామరస పుష్పాలను సేకరించి,క్షీరాబ్ధి నాథ రూపంలో ఉన్న విష్ణువును తిరుపార్కడల్‌లో అతని భంగిమను చూడటానికి సమర్పించాడు. అతను 1,008 పువ్వులను సేకరించాడు.అతని తీవ్రతతో పూర్తిగా నీటిని తీసివేసాడు.విష్ణువు ఋషి రూపంలో మారువేషంలో వచ్చి అతనిని ఆహారం అడిగాడు. ఋషి వృద్ధునికి ఆహారాన్ని సంపాదించడానికి వెళ్ళాడు. కాని తిరిగి వస్తుండగా విష్ణువు ఆ ప్రదేశంలో ఉన్నట్లు కనుగొన్నాడు.విష్ణువు ఈ ప్రదేశంలో ఉన్నాడు కాబట్టి,అతన్ని స్థలశయన పెరుమాళ్ అనే పేరు వచ్చింది. ఈ పురాణాన్ని భూతత్ ఆళ్వార్ నాళాయిర దివ్య ప్రబంధంలో తన పద్యాలలో వివరించాడు. మరొక పురాణం ప్రకారం, అగస్త్య మహర్షి ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించాడని నమ్ముతారు. అతను ఆలయాన్ని చుట్టి వచ్చి ప్రధాన దేవత ముందు సాష్టాంగ నమస్కారం చేశాడు. దైవిక జోక్యం ప్రకారం, పుండ్రీక తీర్థం ఉత్తర భాగంలోని అస్తావాశ్రమంలో ఉండమని సలహా ఇచ్చాడు.
సా.శ.ఏడవ శతాబ్దపు భూతత్ ఆళ్వార్ రచనలలో, ఎనిమిదవ శతాబ్దపు తిరుమంగై ఆళ్వార్ రచనలలో ఈ ఆలయం విశేషాలు గురించి ప్రస్తావించబడింది. పల్లవ రాజులు మహేంద్రవర్మన్, అతని కుమారుడు నరసింహవర్మన్ పాలనలో ఇది ఓడరేవు నగరంగా ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. ఉత్తర గోడపై దళవయ్ తిరుమలనాయక ఆలయానికి కూన్నటూర్ గ్రామంలో భూములు మంజూరు చేసినట్లు శాసనాలు ఉన్నాయి. వివిధ గ్రామాల నుండి ఆలయానికి నిధులు వచ్చినట్లు సూచించే అనేక ఇతర శాసనాలు ఉన్నాయి. 11వ శతాబ్దంలో రాజేంద్ర పాలనలో ఆలయానికి భూమిని మంజూరు చేసినట్లు షోర్ టెంపుల్ నుండి వచ్చిన శాసనాలు సూచిస్తున్నాయి. వరాహ గుహ దేవాలయం నుండి అదే పాలనలో భూముల మంజూరు గురించి ఇలాంటి శాసనాలు ఉన్నాయి. సా.శ.1120 సమయంలో చోళ రాజు విక్రమ చోళుడు ఈ ఆలయాన్ని విస్తరించాడు.
ఈ ఆలయం వైష్ణవ ఆళ్వార్ సన్యాసి భూతతాళ్వార్ జన్మస్థలమని నమ్ముతారు. స్థలశయన పెరుమాళ్ పుండరీక మహర్షికి కనిపించాడని నమ్ముతారు.ఈ ఆలయం ఉదయం 6 నుండి మధ్యాహ్నం 12 గంటల వరకు, మధ్యాహ్నం 3 నుండి రాత్రి 8:30 వరకు తెరిచి ఉంటుంది. ఆలయంలో ఆరు రోజువారీ ఆచారాలు, 12 వార్షిక ఉత్సవాలు జరుగుతాయి. వీటిలో భూతత్ ఆళ్వార్ అవతా ఉత్సవం తమిళ నెల ఐపాసి అత్యంత ప్రముఖమైంది. యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలుగా ప్రకటించబడిన మహాబలిపురంలోని 32 స్మారక కట్టడాలలో ఈ ఆలయం ఒకటి. కానీ పురావస్తు సర్వే ఆఫ్ ఇండియాచే నిర్వహించబడే ఇతర వాటిలా కాకుండా, ఈ ఆలయం తమిళనాడుకు ప్రభుత్వ హిందూ ధర్మ, దేవాదాయ బోర్డుచే నిర్వహించబడుతుంది.
ఇది పూడత్తాళ్వార్ జన్మించిన స్థలం. ఆళ్వార్లు మంగళాశాసనం చేసిన సన్నిధి శిథిలమై సముద్రతీరాన ఉంది. ఇది శిథిలం అయినందున కొంత దూరములో మరియొక సన్నిధిని నిర్మించారు. స్వామి స్థలశయనముగా సేవ సాయించు క్షేత్రం ఇదియొక్కటియే. పుండరీకమహర్షి తామర పుష్పములతో స్వామిని అర్చించాలని వెళ్ళిన సమయంలో స్వామి ఒక వృద్ద బ్రాహ్మణుని రూపముతో వచ్చి ఆకలిగానుంది, ఆహారం కావాలని అడిగాడు. అంతట పుండరీకుడు ఆహారం తీసికొని వచ్చుటకు వెళ్ళాగా, ఇంతలో స్వామి ఆ తామరపుష్పాలను అలంకరించుకొని పుండరీకమహర్షి తలచిన రూపముతో శయనించాడు. మహర్షి తిరిగివచ్చి స్వామిని సేవించి ఆశ్చర్యపడి వారిని స్థలశయనర్ అని పిలిచినట్లు కథనం.
స్థలశయన పెరుమాళ్ ఆలయం, మహాబలిపురంలో ఉంది. ద్రావిడ నిర్మాణ శైలిలో నిర్మించబడిన ఈ ఆలయం, సా.శ. 6వ-9వ శతాబ్దాల నుండి ఆళ్వార్ సాధువుల ప్రారంభ మధ్యయుగ తమిళ శాసనం నాలయిర దివ్య ప్రబంధంలో కీర్తించబడింది.స్థలశయన పెరుమాళ్‌గా, అతని భార్య లక్ష్మిని నీలమంగై తాయర్‌గా పూజించబడే ఈ ఆలయం విష్ణువుకు అంకితం చేయబడిన 108 దివ్య దేశంలో ఇది ఒకటి. మధ్యయుగ చోళులు, విజయనగర రాజులు, మదురై నాయకుల నుండి వచ్చిన విరాళాలతో ఈ ఆలయాన్ని పల్లవులు నిర్మించారని నమ్ముతారు.
ఆలయం నుండి వచ్చిన తొలి శాసనం విక్రమ చోళ కాలం నాటిది, అయితే శాసనం దెబ్బతింది. కులోత్తుంగ చోళుడు కాలంలో చేసిన మరొక శాసనం ఆలయంలో తిరుపల్లి ఎజుచ్చి పారాయణం కోసం అయ్యే ఖర్చులను బహుమతిగా సూచిస్తుంది. చోళుల సామంతుడైన రాజనారాయణ సాంబువరాయల శాసనాలు ఉన్నాయి. సా.శ. 1288లో పాండ్యుల పాలనలో చేసిన శాసనం ఆలయ దాణా గృహానికి బహుమతిని సూచిస్తుంది.విజయనగర రాజుల పాలనలో అనేక భూ మంజూరులు జరిగాయి.