polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1990వ దశకంలో రాజకీయ అనిశ్చితి వల్ల వాజ్‌పేయి ప్రభుత్వం కేవలం పదమూడు రోజులో ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసింది. ఆ సమయంలో వాజపేయి ప్రసంగానికి ఉత్తేజితుడై భారతీయ జనతా పార్టీలో చేరి కొంతకాలం చురుకైన పాత్ర పోషించాడు. యువ నాయకుడి నుంచి రాష్ట్ర జనరల్ సెక్రటరీ స్థాయికి ఎదిగాడు. 2009లో పార్లమెంటుకు పోటీ చేసి ఓటమి పాలయ్యాడు. తరువాత బిజెపిని వదిలిపెట్టాడు.
విజయ నరేష్ లేదా నరేష్ తెలుగు సినీ నటుడు. ఇతను నటి విజయ నిర్మల కుమారుడు. అనేక తెలుగు చిత్రాలలో హాస్య ప్రధాన పాత్రలు పోషించాడు. ముఖ్యంగా జంధ్యాల దర్శకత్వంలో వచ్చిన అనేక విజయవంతమైన చిత్రాలలో నటించి ప్రేక్షకులను మెప్పించాడు.
దేహానికి అవసరమైన ఖనిజలవణాలు పుష్కలంగా ఉండేది ఆకుకూరల్లోనే. ఎందుకంటే సున్నం, భాస్వరం, ఉప్పు, ఇనుము తదితర ఖనిజలవణాలను సరాసరి స్వీకరించి, జీర్ణించుకునే శక్తి మనకు లేదు. ప్రకృతి ఆ శక్తిని వృక్షాలు, మొక్కలకు ఇచ్చింది. ఖనిజ లవణాలను అవి స్వీకరించి, సేంద్రియ లవణాల రూపంలో కాండాలలోను, ఆకులలోను, కాయలలోను, పండ్లలోను, పూలు, దుంపలతోను పదిలపరచుకుంటాయి. వాటిని మనం ఆధారంగా తీసుకుంటే ఆరోగ్యానికి ఎంతో మంచిది.
ఆకుకూరలలో ఇనుము విశేషంగా ఉంటుంది. ఎ, బి, సి, డి విటమిన్లు కూడా సమృద్ధిగా ఉంటాయి. అందువలన ఆకుకూరలను దేహ రక్షక పదార్థాలుగా పరిగణిస్తుంటారు. ఆకుకూరలలో గల మాంసకృత్తులు పదార్థము సులభంగా జీర్ణమై, త్వరగా శరీర థాతువులలో కలిసిపోవు స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ప్రతి మనిషికి సగటున రోజుకు రెండు మొదలు నాలుగు ఔన్సుల వరకు ఆకుకూరలను తీసుకొనుట అవసరమని వైద్యులు అంటున్నారు.
ఎండలో కాయకష్టం చేసే వారికి ఆకుకూరలు అనవసరం. అనగా సూర్యరశ్మి సూటిగా తగలని వారిలో సేంద్రియ లవణాల కొరతను ఆకుకూరలు పూరిస్తాయి. అటువంటి వారికి
మధుమేహము, పక్షవాతము, స్థూలకాయము తదితర వ్యాధులకు పిండిపదార్థాలు ఎక్కువగా తినుక ఒక కారణం. ఇట్టివారికి అన్నానికి బదులుగా ఆకుకూరలు మేలు చేస్తాయి.
చక్రవర్తి కూర, పెరుగు తోటకూర, బచ్చలి మొదలైనవి వేడిని తగ్గిస్తాయి. మిగిలిన ఆకుకూరలకు వేడిని ప్రకోపింపచేయు గుణము ఉంది.
ఆకుకూరలను తరగకముందే నీటిలో కడగాలి. కడిగిన తర్వాత తరగకూడదు. ఆకుకూరలను తక్కువ మంటమీద తక్కువనీటిలో ఉడికించాలి. ఉడికించగా మిగిలిన నీటిని పారబోయకూడదు. వీలైతే తాగాలి. లేకపోతే ఇగురులోకాని, పప్పులోగాని, చారులో గాని కలుపుకుంటే ఆరోగ్యానికి ఎంతో మంచిది. పిల్లలకు నేరుగా ఆకుకూరలు తిననప్పుడు ఈవిధంగా పప్పులో కలిపి పెడుతుంటే అన్ని పోషకాలు సమగ్రంగా అందుతాయి.
తిండి గింజలతో తయారు చేసిన ఆహారపదార్ధాలలో సంక్లిష్ట పిండిపదార్ధాలు పుష్కలంగా లభిస్తాయి. పిండి పదార్థాలను ఆంగ్లంలో అంటారు. నిజానికి పిండి పదార్థం - అంటే - ఒక రకం కర్బనోదకం. పిండి పదార్ధాలు, చక్కెరలు, పిప్పి పదార్ధాలు, మొదలైనవన్నీ కర్బనోదకాలకి ఉదాహరణలే.
ఏక చక్కెరలు లేదా మోనోసేకరైడ్లు : వీటిని సామాన్య చక్కెరలు అంటారు. ఉదాహరణ: గ్లూకోజు, గేలక్టోజు, ఫ్రూక్టోజు-వీటిని జల విశ్లేషణ చేయలేము. ఏక చక్కెరలని ఇంకా చిరు వర్గాలుగా విడగొట్టవచ్చు. చక్కెర బణువులో ఉన్న కార్బన్ అణువుల సంఖ్యనుబట్టి కాని, కార్బనిల్‌ గుంపు ఉన్న స్థానాన్ని బట్టి గాని, బణువుయొక్క కరత్వం కాని ఈ విభజన చేస్తారు. కార్బనిల్‌ గుంపు ఆల్డిహైడ్‌ అయిన యెడల ఆ ఏక చక్కెరని ఆల్‌డోజు అంటారు; కార్బనిల్‌ గుంపు కీటోన్‌ అయిన యెడల ఆ ఏక చక్కెరని కీటోజు అంటారు. అదే పద్ధతిలో - ఏక చక్కెర బణువులో మూడు కర్బనపుటణువులు ఉంటే అది త్రయోజు , నాలుగుంటే చతుర్ధోజు , అయిదు ఉంటే పంచోజు , ఆరు ఉంటే షడోజు . ఈ పద్ధతిలో గ్లూకోజు ఆల్డోషడోజు అవుతుంది , రైబోజు ఆల్డోపంచోజు అవుతుంది , ఫ్రూక్టోజు కీటోహెక్సోజు అవుతుంది . జీవ రసాయనికంగా పెంటోజు లు, హెక్సోజులు ప్రధానమైనవి. పెంటోజ్ లో రైబోజ్, హెక్సోజ్ లో గ్లూకోజ్, ఫ్రూక్టోజులు చాలా ముఖ్యమైనవి.
స్థూలకాయంతో కాని, డయబెటీస్ తో కాని బాధ పడే ప్రజలు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా పెరిగిపోతూన్న ఈ రోజులలో పోషకాహారం ఎటువంటిది తినాలన్నది ఒక జటిలమైన ప్రశ్నగా పరిణమించింది. ఐశ్వర్యవంతమైన దేశాలలో ఎదిగిన వ్యక్తులు తమకి కావలసిన శక్తిలో 40 నుండి 65 శాతం మేరకి కర్బనోదకాల నుండి లభించేలా చూసుకోవాలని ఒక మార్గదర్శిక సూచిక ఉంది. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ వారు మనకి లభించే శక్తిలో 55 నుండి 75 శాతం మేరకి కర్బనోదకాల నుండి పొందాలని వక్కాణించేరు. ఈ రెండింటిలో ఏ మార్గదర్శిక సూచిని వాడినా అందులో 10 శాతం మాత్రమే సాధారణ కర్బనోదకాలు నుండి ఉండాలి అని, మిగిలినవి సంక్లిష్ట కర్బనోదకాలు అయి ఉండాలని సిఫారుసు చేశారు. ఆరోగ్య సూత్రాలు పాటించే వారు ఈ సంక్లిష్ట కర్బనోదకాలనే మంచి కర్బనోదకాలు అనిన్నీ, సాధారణ కర్బనోదకాలని చెడ్డ కర్బనోదకాలనిన్నీ అంటూ ఉంటారు. రసాయన పరిభాషలో చెప్పాలంటే ఏక చక్కెరలు, జంట చక్కెరలు సాధారణ కర్బనోదకాలు. స్వల్ప చక్కెరలు, బహు చక్కెరలు సంక్లిష్ట కర్బనోదకాలు. ఇవి కాయగూరలు, ధాన్యాలు, పండ్లు, మొదలైన వాటిల్లో ఉంటాయి.
బిడ్డకు 4 నుండి 6 నెలల వయస్సు వచ్చేదాకా తల్లిపాలు మాత్రమే ఇవ్వాలి. తల్లి పాలను రెండేళ్ళ వరకు ఇవ్వవచ్చు,
విటమిన్లు --- సూక్ష్మమైన పోషక పదార్దములు .ఇవి శక్తినిచ్చే పదార్ధములు కావు . శరీరములోని వివిధ జీవక్రియలను పరోక్షముగా నియంత్రిస్తాయి . వీటి లోపము వలన అనేక వ్యాధులు కలుగుతాయి ఎ, బి, సి, డి, ఇ, కె అనే ఆరు విటమిన్లు ఉన్నాయి. విటమిన్ల అధ్యయనం చేసే శాస్తాన్ని " విటమినాలజీ " అని అంటారు . జీవి పెరుగుదలకు, ఆరోగ్యవంతంగా ఉండడానికి అత్యంత అవసరమైన అనుబంధ ఆహార కారకాలు. ముందుగా వీటిని వైటల్ - అతిముఖ్యమైన; అమైన్ - అమినో సమ్మేళనాలు అని ఫంక్ మొదటి సారిగా 1912లో ప్రతిపాదించాడు. ఇతనిని " విటమిన్ల పితామహుడు " అంటారు . తరువాతి కాలంలో విటమిన్లన్నీ అమైన్లు కాదని గుర్తించారు. కాబట్టి '' అనే పదంలోని '' ని తొలగించి ప్రస్తుతం వాటిని '' అని పేర్కొంటున్నారు. ఇవి స్వయంగా శక్తిని ఉత్పత్తి చేయడంలోగానీ దేహనిర్మాణంలోగానీ తోడ్పడవు. కానీ శక్తిప్రసరణ, జీవక్రియల నియంత్రణలో ముఖ్యపాత్ర వహిస్తాయి. కొన్ని విటమిన్లు సహ ఎంజైము లుగా పనిచేస్తాయి.
ఆరోగ్య పరిరక్షణకి మన అసలు గమ్యం రక్తంలో ఉన్న గ్లూకోజు మట్టాన్ని అదుపులో పెట్టగలగటం. కనుక ఏయే పదార్ధాలు తింటే రక్తంలో గ్లూకోజు మట్టం ఎంతెంత పెరుగుతుందో తెలిస్తే అప్పుడు ఏయే వస్తువులు తింటే మంచిదో తేల్చి చెప్పొచ్చు. ఈ కోణంలో ఆలోచించి కొందరు గ్లయిసీమిక్‌ సూచిక అని ఒక కొత్త సూచికని ప్రవేశ పెట్టేరు. ఈ పద్ధతి ప్రకారం ఏయే కర్బనోదకాలని తింటే రక్తంలో గ్లూకోజు మట్టం ఎంతెంత పెరుగుతుందో లెక్క కట్టి, ఆ లెక్క ప్రకారం కర్బనోదకాలని వర్గీకరిస్తారు. మరొక పద్ధతిలో ఇన్సులిన్‌ సూచిక అనే మరొక కొత్త సూచిక వాడతారు. గ్లయిసీమిక్‌, ఇన్సులిన్‌ సూచికలు శాస్త్రవేత్తలకి అర్ధమయినంత తేలికగా సామాన్యులకి అర్ధం కావు. కనుక ప్రస్తుతం బాగా పలుకుబడిలో ఉన్న పద్ధతి 'మంచి, చెడ్డ' అని కర్బనోదకాలని వర్గీకరించటమే.
శాకాహారం తీసుకొనే వాళ్ళు తమకు సరిపడా మాంసకృత్తులను పప్పు ధాన్యాలు, పాలు, గుడ్డు నుంచి పొందవచ్చు. ఎక్కువ శాతం మాంసకృత్తులు నూనె గింజలు, పప్పులు, పందిరి చిక్కుళ్ళు, పాలు, పాలతో తయారైన పదార్ధాలు, జంతు మాంసము, చేపలు, కోడిమాంసము ద్వారా లభిస్తాయి. వృక్షాల ద్వారా లంభించే ఆహారంలో సొయాబీన్స్ లో చాలా ఎక్కువ శాతంలో అంటే 40% కన్నా ఎక్కువగా మాంసకృత్తులు ఉంటాయి. 16–18 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గల 57 కే.జీల బరువు బాలురకు రోజుకు 78 గ్రాముల మాంసకృత్తులు అవసరం. అదే విధంగా 16 - 18 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గల 50 కే.జిల బరువు బాలికలకు రోజుకు 63 గ్రాములు అవసరం. గర్భవతికి రోజుకు 65 గ్రాములు ఒక రోజుకు, పాలిచ్చే తల్లులకు/బాలింతలకు 6 నెలల వరకు 75 గ్రాములు 1 రోజుకు అవసరం.
ఎక్కువ శాతం మాంసకృత్తులు నూనె గింజలు, పప్పులు, పందిరి చిక్కుళ్ళు, పాలు, పాలతో తయారైన పదార్ధాలు, జంతు మాంసము, చేపలు, కోడిమాంసము ద్వారా లభిస్తాయి.
మాంసకృత్తులు శరీర అవయవాల నిర్మాణ కార్యక్రమాన్ని, శక్తిని వినియోగించుటకు చాలా అవసరమైనవి. మాంసకృత్తులు శరీర నిర్మాణానికి, పెరుగుదలకు ముఖ్యంగా పిల్లలలోను కౌమారదశలోను చాలా ఉపయోగకరం. పెద్దవయస్సు లేక వృద్ధులలో మాంసకృత్తుల సహాయం చాలా అవసరం . పెద్దగా దెబ్బలు తగిలినా అవి మానిపోవడానికి సహాయపడుతుంది.
ఆహారంలో మాంసకృత్తులు ఎంతవరకు తీసుకోవాలి : మాంసాహారులకు లభించే మాంసకృత్తులు, అధిక శాతం, నాణ్యమైన అవసరమైన అమైనో ఆమ్లాలను తయారుచేస్తుంది.
రోజు ౩౦ గ్రాముల పీచు అవసరమని వైద్యులు అంటున్నారు .అందులో కరిగే పీచు ఉంటె మంచిది .సాధారణంగా ప్రతి ఒక్కరు పీచు ఉండే పదార్థాలు తినడం మంచిది.మధుమేహం, గుండె జబ్బులు, మలబద్దకం బాధ పడేవారు ఎక్కువగా పీచు పదార్థాలు తీసుకుంటారు .
పీచు లభించే పదార్థాలు గోధుమలు, రాగులు, జొన్నలు, సజ్జలు, కొర్రలు .వీటిలో కరిగేరకం పీచు ఎక్కువగా ఉంటుంది .మనమే గోదుమలు తెచ్చుకొని పిండి పట్టిచడం మంచిది.మిగతా ధాన్యాలతో పోలిస్తే ఓట్స్ లో పీచు ఎక్కోవగా ఉంటుంది.పప్పుల్లో ముడి సెనగలు, పెసలు, మినుమలు, అలసందలు బతనిలు.వీటిలో ఎక్కోవ పీచు ఉంటుంది.
కొవ్వు అనేది – ఆహారంలో, చెట్ల నుండి జంతువుల నుండి లభిస్తుంది. -ఆయిల్ - మనము తీసుకొనే ఆహారంలో చాలా ముఖ్యమైనది. దీనిలోఅవసరమైన కొవ్వు ఆమ్లములు,
ఉదా :అన్ సాచ్యురేటడ్ కొవ్వుఆమ్లాలు-వెజిటబుల్ సాచ్యురేటడ్ కొవ్వు అనగా - వెన్న, నెయ్యి . పెద్దవయస్సువారు - కొవ్వుపదార్ధాలు ఉండే, వెన్న, నెయ్యి హైడ్రొజినేటడ్ కొవ్వుపదార్ధాలు చాలా తక్కువగా తీసుకొవాలి కొబ్బరినూనెవాడరాదు.
పీచుపదార్ధము --మనం తీసుకునే ఆహారంలో పీచు పదార్థాలు ఎక్కువుండాలి. పీచు పదార్థాలు ఎక్కువ తీసుకుంటే నీళ్లు కూడా అధికంగా తాగుతాం. దీని వల్ల శరీరంలోని విషపదార్థాలు శరీరం నుంచి బయటికి వెళ్లిపోతాయి. భోజనానికి, భోజనానికి మధ్యలో అధిక పీచు పదార్థాలను తీసుకుంటే కడుపు నిండుతుంది. వెంటనే ఆకలి వేయదు. దీని వల్ల జంక్‌ ఫుడ్‌ను నివారించినట్లవుతుంది
ఆహారం తీసుకోవడంలో సమతుల్యతా, వైవిధ్యం, పరిమితంగా ఉండగలగడం అనేవి, ఆరోగ్యంగా ఆహారం తీసుకునే పద్ధతులు అని వైద్యులు చిరకాలంగా చెబుతున్నారు. అంటే, శృతిమించిన స్థాయిలో కేలరీలు లేదా ఒకే తరహా పోషకాన్ని అతిగా తీసుకోకుండా. వైవిధ్య భరితం అయిన ఆహారాన్ని తీసుకోవాలనేది వారి సలహా. మరి ఈ క్రింది సూచనలు మీ ఆరోగ్యానికి శ్రీరామరక్ష కాగలవు. ఆహారం విషయంలో నిర్దిష్ట గమ్యాలు-ఆహార సంబంధమైన మార్గదర్శక సూత్రాలు
ఏ ఆహారమైతే మనము తీసుకుంటే మన ఆరోగ్యము పెంపొందించి, అనారోగ్యపాలుకాకుండా శక్తివంతముగా ఉంచి జీవనపరిమాణము మెరుగవుతుందో దానినే పౌష్టికాహారము అంటాము . పౌష్టికాహారములో ముఖ్యముగా 7 రకాలైన పోషకాలు అనగా 1.మాంసకృత్తులు , 2.పిండిపదార్ధాలు , 3.కొవ్వుపదార్ధాలు , 4.పీచుపదార్ధము , 5.విటమిన్లు , 6.ఖనిజలవణాలు , 7.నీరు ఉండాలి.
హైడ్రోజినేటడ్ కొవ్వు తీసుకొంటే రక్తంలో కోలెస్ట్రాల్ పెరుగుతుంది, తద్వారా గుండెకు, రక్తనాళాలకు సంబంధించిన వ్యాధులకు గురి అవుతారు. వంటలకు వాడే నూనెలు, వెజిటబుల్ నూనె, వనస్పతి, నెయ్యి, వెన్నలలో కొ్వ్వును చూడగలము. తినుబండారాలలో వుండె కొవ్వు, కరగగలిగే మాంసము కొవ్వు, లేక ఇతర జంతువులకు సంబంధించిన కొవ్వు ఎక్కువ శాతం సాచ్యురేటడ్ కొవ్వులు -
స్వల్ప చక్కెరలు లేదా ఒలిగోసేకరైడ్లు : మూడు నుండి తొమ్మిది వరకు ఏకసేకరైడులు కలిసి ఏర్పడిన చక్కెరలను స్వల్పచక్కెరలు అంటారు.
బహు చక్కెరలు లేదా పోలిసేకరైడ్లు : అనేక ఏకసేకరైడులు కలిసి ఏర్పడిన చక్కెరలను బహుచక్కెరలు అంటారు. ఉదాహరణ: పిండి పదార్థం, కణోజు .
మనిషి ఆరోగ్యం-- కొవ్వు సంబంధ ఆహారం నుండి, మన శరీరానికి కొవ్వు అందుతుంది ఇవి చాలా రకాలుగా శరీరానికి ఉపయోగపడతాయి. ఇది శక్తివంతమైన, శరీరానికి ఇంధనము ఇచ్చే పదార్ధము
పదార్ధాలలో ఉన్న ఫైబర్ రెండు రకాలు : కరిగే ఫైబర్ : ఇది బ్లడ్ కొలెస్టిరాల్ ను తగ్గిస్తుంది .తద్వారా గుండె జబ్బులు వచ్చే అవకాశము తక్కువ చేయును .ఇవి గ్లూకోజ్ అబ్సార్ప్షన్‌ నెమ్మది చేయుటచేత రక్తములో సుగరు లెవల్ తగ్గును .
జంట చక్కెరలు లేదా డైసేకరైడ్లు : ఉదాహరణ: సుక్రోజు, లేక్టోజు, మాల్టోజు--వీటిని జల విశ్లేషణం చేసి రెండు ఏక చక్కెరలుగా విడగొట్టవచ్చు. జీవులలో జల విశ్లేషణం చేయడానికి ప్రత్యేకమైన ఎంజైములు ఉంటాయి.
ప్రతిరోజు ఆహారంలో ఉండాల్సిన కొవ్వుశాతం - యుక్త వయస్సు పిల్లలో రోజుకు, 25గ్రా- వరకు సాచ్యురేటడ్ ఫాట్స్ ఉండాలి. పెద్దవాళ్ళకు - 20గ్రా రోజుకు.
కర్బనోదకాలు జీవి మనుగడకి తప్పనిసరి కాదు. కర్బనోదకాల సరఫరా లేకపోతే జీవి కొవ్వుల నుండి, ప్రాణ్యాల నుండి కర్బనోదకాలని తయారుచేసుకో ఉంది.
ఇది యొక పెద్ద కుటుంబము. ఈ కుటుంబపు మొక్కలు మన దేసములో చాలనే యున్నవి. ఆకులు అభిముఖ చేరిక, లఘు పత్రములు. సమాంచలము. పుష్పములు అసరాళములు. కింజల్కములు దళ వలయపు తమ్మెల కంటే తక్కువ యుండును. అండ కోశము నాలుగు గదులు, ఒక్కొక్క గదియందొక్కొక యండము గలదు. ఈ కుటుంబము కొంచెము అడ్డసరము కుటుంబమును బోలి యుండును. ఈ కుటుంబమును పెద్ద చెట్లో తీగెలో, గుబురు మొక్కలో, పుష్ప మంజరి యెట్టిదో అండాశయమున నొక గదియో, ఎక్కువయున్నవో, కాయ కండ కాయయో, ఎండు కాయయో వీనిని బట్టి జాతులుగను తెగలుగను విభజించి యున్నారు.
ఈ కలపను కాగులో వేసి కాల్చిన యెడల తారు వచ్చును. దీని నుండి చమురు తీసి దానిని ఔషదములలో వాడు చున్నారు. దీని అకుల దిని నొకవిధమగు పట్టు పురుగు బ్రతుక గలదు. టేకు వ్యాపారము మన దేశమున కంటే బర్మా దేశమున ఎక్కువ గలదు. టేకు కలప మన దేశమునుండి యొక్కువగా ఇంగ్లాండునకే పోవు చున్నది.
ఆకులు అభిముఖ చేరిల లఘు పత్రములు, హృదయాకారము పది అంగుళముల పొడగు కూడా నుండును. సమాంచలము విషమ రేఖ పత్రము. అడుగు ప్రక్కన రోమములు గలల్వు. పత్రముతో దొడిమ కలియు చోట రెండో మూడో పెద్ద గ్రంథి కోశములు గలవు.
అండకోశము అండాశయము ఉచ్చము నాలుగు గదులు. ఒక్కొక్క దానిలో ఒక్కొక్కటి వ్రేలాడు చుండును. కీలము కింజల్కము లంత పొడుగు. కీలాగ్రము రెండు చీలికలు. ఒక చీలిక పెద్దది. కాయ చిన్నది పండి వచ్చగానుండును.
అండ కోశము: అండాశయము ఉచ్చము. నాలుగు గదులు ఈ గదులు పూర్తిగా వేరు వేరుగ లేవు. ఒక్కొక్క దాని యందొక్కక్క అండము వ్రేలాడు చుండును. కీలము కింజల్కము అంత పొడుగు కీలాఅగ్రము రెండు సన్నని చీలిక.
పుష్పమంజరి కొమ్మల చివరలనుండి మధ్యారంభమంజరులు పువ్వులు చిన్నవి. చాలయుండును పసుపు రంగు అసరాళము సంపూర్ణము ఉప వృంతముల వద్దను పుష్ప కోశముల వద్దను చేటికలు గలవు.
పుష్ప మంజరి కొమ్మల చివరల నుండి మధ్యారంభ మంజరులగు రెమ్మ గెలలు పుష్పముల వద్ద చేటికలు గలవు. ఇవి త్వరగా రాలి పోవును. పువ్వులు అసరాళము.
అండ కోశము: అండాశయము ఉచ్చము. నాలుగు గదులు. ఒక్కొక్క గదిలో ఒక్కొక్క అగింజ గలదు. కీలము సన్నము కీలాగ్రము రెండు చీలికలలో పెంకు కాయ.
ఆర్ జె హాంస్-గిల్ ఎం.ఎ మాథమెటిక్స్ చదవడానికి లూథియానా గవర్నమెంట్ కాలేజిలో చేరుంది. అక్కడ టీచర్లందరూ పురుషులే. కొంతమందికి మాథమెటిక్స్ చదవడానికి స్త్రీలు తగరన్న అభిప్రాయం స్థిరంగా ఉండేది. ఆమె ఆ అభిప్రాయాన్ని సవాలుగా తీసుకుంది వారి అభిప్రాయం తప్పని ౠజువు చేయాలని నిశ్చయించుకుంది. కాలేజ్ వైస్ ప్రింసిపల్ కె.ఆర్ చౌదరి
పూర్తిచేసి 1965లో పిహె.డి పట్టం అందుకున్నది. ఒ.ఎస్.యు నుండి అప్పటివరకు పి.హెచ్.డి పూర్యిచేసినవారిలో ఆమె పన్నవయస్కురాలిగా గుర్తింపు పొందింది.
సాధారణంగా గ్రామాలలో ఆడపిల్లలకు విద్యావసతులు తక్కువగానే ఉండేవి. గ్రామాలలో ఆడపిల్లలకు ప్రత్యేక పాఠశాలలు ఉండేవి కాదు. అలాగే మగపిల్లలు చదువుకునే పాఠశాలలలో ఆదపిల్లలు చదవడానికి అనుమతి లభించేది కాదు. అందువలన ఆమె ఆరంభవిద్య ఇంటివద్దనే సాగింది. ఆమె తల్లితండ్రులు చదువుకొనడానికి ప్రోత్సాహం చదవడానికి సహకరిస్తూ ఉండేవారు. తరువాత ఆమె తండ్రికి హెడ్‌మాస్టరుతో ఉన్న పరిచయం కారణంగా ఆమెకు పాఠశాలలో చదువుకోవడానికి అవకాశం లభించింది. ఆమె ఆకాలంలో సమాజంలో స్త్రీలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలు చూసి ఆశ్చర్యపడింది. హాస్పిటల్ సిబ్బంది ఆమె తండ్రితో ఈ విషయమై చర్చించే సమయంలో విని ఈ విషయాలు ఆకళింపు చేసుకుంది. స్త్రీలకు చదువు అందుబాటులో ఎందుకు లేదు ?
సమయం వెచ్చిస్తూ నూతన ప్రపంచం కొరకు కలలు కంటూ ఉండేది. ఆమె కలల ప్రపంచంలో స్త్రీపురుష సమాసమాజం విస్తరించి కనిపించేది. ఆమె చిన్నవయసులోనే తన తండ్రిలా డాక్టర్ కావాలని అనుకునేది.
ఆర్ జె హాంస్-గిల్ 1943 పంజాబు రాష్ట్రంలోని మోహీ లో జన్మించింది. ఆమె తండ్రి గర్షర్ సింఘ్ హాంస్. ఆమె తండ్రి గ్రమీణ ప్రాంతాలలో పనిచేయడానికి నియమించబడిన డాక్టర్. అందువలన ఆమె లూధియానా జిల్లాలోని గ్రామీణ ప్రాంతాలలో బాల్యాన్ని గడిపింది. ఆమె తల్లి గురుదీప్ కౌర్ గృహిణి. ఆమె వివాహం కరస్పాండెంస్ ద్వారా తరువాత చదువును కొనసాగించింది. ఆమె తండ్రికి తరచుగా బదిలీ కావడం స్థిరంగా ఒక ప్రదేశంలో ఉండలేకపోవడం ఆమెకు కొంత అసౌకర్యం కలిగిస్తూ ఉండేది. అయినప్పటికీ వారు తరచుగా మంచిమంచి ప్రదేశాలకే తరలివెళుతూ ఉండేవారు.
1968లో ఆమె జగజిత్ సింఘ్‌ను వివాహం చేసుకుంది. ఆయన ఢిల్లీలో " ఐ.ఎ.ఆర్.ఐ " గా పనిచేస్తూ ఉండేవాడు. భార్యాభర్తలు ఇరువురికి ఒకే ప్రదేశంలో ఉద్యోగాలు రాకపోవడం వారికి
ప్రధాన సమస్యగా మారింది. అయినప్పటికీ వారు వారి కేరీర్ నిర్మాణంలో స్థిరంగా ఉండాలని నిర్ణయించుకున్నారు. త్వరలోనే వారికి రామ్నీక్ , హర్దీపక్ జన్మించారు. కుమారులను పెంచడానికి ఆమెకు తాల్లితండ్రులు , అత్తమామలు సహకారం అందించారు. పిల్లల పెంపకానికి పెద్దల సహకారం మానిసింకంగా , భౌతికంగా అవసరమని అది ఎంతో అవసరమైనదని ఆమె భావించింది.
ఆర్ జె హాంస్-గిల్ ఒ.ఎస్.యు, " యూనివర్శిటీ ఆఫ్ విస్‌కాన్‌సిన్ "లో కొంతకాలం టీచింగ్ బాధ్యతలు చేపట్టిన తరువాత భారతదేశం తిరిగిరావాలని నిర్ణయించుకుంది. అమెరికాలో జీవితం చాలా సౌకర్యవనంతంగా ఉన్నాప్పటికీ, పలు అవకాశాలు అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ ఆమె భారతదేశానికి తిరిగిరావడానికే ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది.
ఈమె 1955 నవంబర్ 3 న ప్రకాశం జిల్లా మైలవరం గ్రామంలో కేతవరపు ఇందిరాదేవి, రామకోటిశాస్త్రి దంపతులకు జన్మించారు. ప్రముఖ సాహితీ విమర్శకులు కీ.శే. కేతవరపు రామకోటి శాస్త్రి పెద్ద కూతురు. ఆమె తండ్రి దివంగత ప్రొఫెసర్ రామకోటిశాస్త్రి ఉద్యోగరీత్యా కాకతీయ యూనివర్సిటీలోనే తెలుగు విభాగంలో ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశారు. కాత్యాయనీ పుట్టింది మైలవరంలోనైనా పెరిగింది. విద్యాభ్యాసం అంతా వరంగల్‌లోనే. ఆమె మొగిలిచెర్ల గ్రామానికి చెందిన డాక్టర్ వెంకటేశ్వర్లును వివాహం చేసుకుని అక్కడే స్థిరపడ్డారు. తండ్రి మాదిరిగానే కాత్యాయని కూడా తెలుగు సాహిత్యం అభివృద్ధి చేయాలన్న దృక్పథం కలిగి ఉండేది. అందుకు అనుగునంగా కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయంలో పిహెచ్ డి డిగ్రీ పొందారు. వారికి ఒక కూతురు ఉంది. 12 ఏళ్ల వయసు నుంచే సాహిత్యంపై ఆసక్తి కనబర్చారు. ప్రాథమిక విద్య వరంగల్‌లోని సుజాతరెడ్డి హైస్కూల్‌లో, ఇంటర్ పింగిళి కళాశాల, డిగ్రీ యూనివర్సిటీ ఆర్ట్స్‌అండ్ సైన్స్ కళాశాల, ఎం.ఏ తెలుగు కేయూలో చదువుకున్నారు. ‘చివరకు మిగిలేది మానసిక సామాజిక జీవన స్రవంతి నవలా మిమర్శ’ అనే అంశంపై పీహెచ్‌డీ చేసి డాక్టరేట్ పొందారు.
తెలుగు సాహిత్యంలో విశేష కృషిచేసిన కాత్యాయని విద్మహేకి ఈ ఏడాది ప్రతిష్ఠాత్మక కేంద్ర సాహిత్య అకాడమి పురస్కారం లభించింది. తెలుగులో స్త్రీల కవిత్వం- కథ-అస్తిత్వ చైతన్యంపై కాత్యాయని రచించిన 'సాహిత్యాకాశంలో సగం' అనే వ్యాస సంకలనానికి ఈ పురస్కారం లభించింది. ఆమె వరంగల్‌లోని కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయంలోని తెలుగు డిపార్ట్‌మెం ట్‌లో సీనియర్ ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేస్తున్నారు. దేశంలోని 22 భాషల నుంచి రచయితలను ఈ పురస్కారానికి సాహిత్య అకాడమి డిసెంబరు 18న ఎంపిక చేసింది. ఈ సంవత్సరం ఈ పురస్కారానికి ఎంపికైనవారిలో 55 ఉర్దూ కవితల సంకలనం 'లావా' రాసిన బాలీవుడ్‌కు రచయిత జావేద్ అక్తర్, 'మిల్‌జుల్ మన్' రాసిన హిందీ నవలా రచయిత్రి మృదులా గార్గ్ ఉన్నారు. 2014 మార్చి 11న ఢిల్లీలో జరిగే ప్రత్యేక కార్యక్రమంలో పురస్కార గ్రహీతలను లక్ష రూపాయల నగదు, జ్ఞాపిక, ప్రశంసాపత్రంతో సత్కరిస్తారు.
కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ గెలుచుకున్న కాత్యాయని ‘సాహిత్యాకాశంలో సగం’లో 28 వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఇది 2010లో వెలువడింది. ‘రాజకీయ ఆర్థిక పరిణామాల నేపథ్యంలో స్త్రీల సాహిత్య అధ్యయనం’, ‘ప్రాచీన సాహిత్యం- మరోచూపు’ తదితర వ్యాసాలు ఉన్నాయి. కట్టుబాట్లను ప్రశ్నిస్తూ రంగనాయకమ్మ, విమల తదితరులు చేసిన రచనలను కాత్యాయని విశ్లేషించారు. పుస్తకాలను అర్థం చేసుకోవడానికి, పఠనానుభూతిని ఇతరులతో పంచుకోవడానికి తాను రచనలు చేశానని ఆమె బుధవారం విలేకర్లతో అన్నారు. వరంగల్ జిల్లా నుంచి కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అందుకున్న వారిలో కాత్యాయని రెండోవారు. జిల్లాకు చెందిన ప్రముఖ రచయిత ‘అంపశయ్య’ నవీన్‌కు 2004లో ఈ అవార్డు వచ్చింది.
కేతవరపు కాత్యాయనీ విద్మహే అభ్యుదయ రచయిత్రి.కాకతీయ . ఆమె రాసిన ‘సాహిత్యాకాశంలో సగం-స్త్రీల అస్తిత్వ సాహిత్యం కవిత్వం, కథ’ అనే కథా కవిత్వం విమర్శనా గ్రంథానికి గాను కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారానికి ఎంపికయ్యారు.ఈ పుస్తకాన్ని తొలి మహిళా ఉద్యమ రచయిత్రి బండారు అచ్చమాంబ, తొలి అభ్యుదయ సాహిత్యోద్యమ రచయిత్రి వట్టికొండ విశాలాక్షి, విప్లవోద్యమ కార్యచరణలో భాగమైన రంగవల్లికి అంకితం చేశారు.
కాత్యాయని ఇప్పటి వరకూ 20 పుస్తకాలు రాశారు. వాటిల్లో సాహిత్యాకాశంలో సగం, స్త్రీల కవిత్వం, కథ, అస్తిత్వ చైతన్యం, తదితర పుస్తకాలు అవార్డు పొందడానికి కారణమయ్యాయి. సాహిత్యాకాశంలో సగం పుస్తకంలో సుమారు 28 మంది మహిళా రచయితల వ్యాసాలను చేర్చారు. వీటితోపాటు వివిధ పుస్తకాలు, సాహితీ ధోరణులపై వెల్లడించిన సమీక్షలు, వివిధ కార్యక్రమాల్లో చేసిన ప్రసంగాలను ఈ పుస్తకంలో పొందు పరిచారు.
ఆమె లింగ వివక్షకు వ్యతిరేకిస్తూ రచనలు చేయడం వల్లే అందరినీ ఆకర్షించగలిగారు. కాత్యాయని ఇంకా మహిళా సాధికారత - సవాల్, ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యం - స్త్రీల భూమిక, లింగ సమానత్వం దిశగా సమాజ సాహిత్యం, కన్యాశుల్కం - సామాజిక సంబంధాలు, జెండర్ స్పృహ తదితర పుస్తకాలు ఆమె రాశారు.
సొసైటీ ఫర్ ఉమెన్ స్టడీస్ అండ్ డెవలప్ మెంట్, ప్రజాస్వామ్య రచయితల వేదిక ఏర్పాటు చేశారు. ఆమెకు నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్‌తో సన్నిహిత సంబంధాలు ఉన్నాయి.
కేతవరపు కాత్యాయనీ విద్మహే అభ్యుదయ రచయిత్రి. ఈమె కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేస్తున్నారు.
దెదాంగ్ నది గ్రామాలను ముంచెత్తింది. ఉత్తర కొరియా ప్యోంగ్యాంగ్ లో ఒక వృద్ధుడు పడవ నడుపుతూ ఒక దుప్పుని, సర్పాన్ని, ఒక బాలుడునిరక్షించాడు. వారిని ఒడ్డుకు చేర్చాడు. అనాథయైన ఆ బాలుడు వృద్దుడికి దత్తుడయ్యాడు. ఒక రోజు దుప్పి ఆ వృద్ధుడికి గుప్త నిధి చూపించింది. వృద్ధుడు ధనవంతుడయ్యాడు. దత్తుడు దుష్టుడిగా పెరిగి తండ్రిలాంటి వౄద్ధుడిపై దొంగతనం నేరం మోపి జైలుపాలు చేస్తాడు. సర్పం కటకటల్లో ఉన్న వృద్ధుడికి కరిచింది. అది తిరిగి వచ్చి ఔషధాన్ని తీసుకు రాగా దాన్ని లేపనంగా గాయంపై పూస్తాడు. గాయం మానిపోతుంది. మర్నాడు ఉదయం మునసబు భార్యను సర్పం కాటువెసినట్లు తెలుసుకొని, ఆమెను రక్షించడానికి వెళతాడు. ఆమెను రక్షిస్తాడు. వృద్ధుడు నిర్దోషిగా బయటకొస్తాడు, దత్తుడు కటకటాల్లోకి వెళతాడు.
ఒక అనాథ బాలుడు చాలా వేగంగా పెరిగి మహాబలుడై ఐరన్ షూస్ అనే పేరు పొంది, ప్రయాణమై - అధిక శ్వాసము గల ముక్కు-శ్వాస, కొండలను నమిలిన పొడవు-పలుగొర్రు, మూత్రంతో నదులను చేసిన జలపాతం అను తోటి వింతైన మనుష్యుల వద్దకు వెళ్ళాడు. వారు ఒక వృద్ధ స్త్రీ వద్దకు వెళ్ళగా, ఆమె వారిని తన ఇంటిలో బంధించింది. ఆమె - తన నలుగురు కుమారులు మనుష్యుల రూపంలో ఉన్న పులులు అని తెలుసుకొంటారు. వృద్ధ స్త్రీ- ఆమె పిల్లలు బంధించడిన నలుగురిని కాల్చేసి తినాలనుకుంటారు. కాని ముక్కు శ్వాస గదిని చల్లగాలితో నింపేస్తాడు. మర్నాడు ఆ వృద్ధ స్త్రీ ఆ శక్తిమంతులకి పైన్ చెట్లు తీసుకొచ్చే పోటీ పెడుతుంది. వారు పైన్ చెట్లు తీసుకొస్తుండగా ఆమె కుమారులు వాటిని ఒకదాని పై ఒకటి అమర్చసాగారు. పని పూర్తి అయిన తర్వాత ఆమె ఆ దుంగలకు నిప్పు అంటించింది. జలపాతం వెంటనే నీటితో ఆ నిప్పుని ఆర్పివేసి, ఆ పులులు కొట్టుకుపోయేలా వరద సృష్టించాడు. ముక్కు శ్వాస ఆ నీటిని ఊది మంచుగా మార్చాడు. ఐరన్ షూ స్కేటింగ్ చేసి ఆ పులుల తలలను తన్నాడు. పొడవు రేకు మంచును బ్రద్దలగొట్టి ముక్కలను దూరంగా పడవేశాడు.
ముండా తెగ వారి నమ్మకం ప్రకారం సింగ్ బొంగ అను దేవుడు మట్టినుండి మనుష్యులను సృష్టించాడు. కాని సోమరితనాన్ని, దుష్టత్వాన్ని, అల్లరిని అలవర్చుకొన్న మనుష్యులను చూచి దేవుడు ఆగ్రహించి స్వర్గం నుంచి అగ్నివంటి నీరును ప్రవహింపజేసి అందరినీ ముంచేశాడు. కాని ఒక్క అన్నా చెల్లెలు మాత్రం తిరిల్ చెట్టు కాండంలో దాక్కొని రక్షింపబడ్డారు. తరువాత దేవుడు లుర్బింగ్ అను సర్పాన్ని సృష్టించగా, అది తన ఆత్మను ఇంద్రధనస్సు వలే ఊది ఆ ప్రళయాన్ని ఆపింది. నేడు ముండాలు ఇంద్రధనస్సుని ఈ సర్పంగా కొలుస్తారు.
శాంతల్ ప్రజల నమ్మకం ప్రకారం పిల్చు బుద్ధి, పిల్చు హరాం అను మొదటి స్త్రీ పురుషులు యవ్వనంలోకి అడుగుపెట్టేసరికి, 7 రోజుల పాటూ అగ్ని వర్షం సంభవించింది. అది సమాప్తమయ్యేవరకూ వారిద్దరూ రాతి గుహలో దాక్కొని రక్షింపబడ్డారు.
వర్ణవ్యవస్త ఏర్పడిన క్రొత్తలో హెరె పర్వతంపై నివసించే మర్నడీసులు తృణీకరించబడ్డారు. ఆ తెగకు చెందిన అంబిర్ సింగ్, బిర్ సింగ్ అనువారు ఇతర తెగలవారిని నాశనం చేయమని దేవుడికి ప్రార్థించగా, అగ్ని పడి సగం జనాభా నాశనమైనది. ఈ ప్రళయానికి కారణం వీరిద్దరే అని కిష్కు రాజ్ అను రాజు తెలుసుకొని వారిద్దరిని పిలిపిస్తాడు. వారు వాస్తవాన్ని చెప్పి అగ్నిని ఆపేశారు. మర్నడీసులు అప్పటినుండి రాజుల సంపదలకు సంరక్షకులుగా నియమింపబడ్డారు.
ఖోజ్ కమన్ కు చెందిన ప్రజలు దేవుడికి కోపం తెప్పించారు. అందుకు థాకుర్ జు అను దేవుడు అగ్ని వర్షాన్ని సృష్టించగా హరదాత పర్వతంపై గుహలో తలదాచుకొన్న ఇద్దరు తప్ప మిగిలినవారంతా నాశనమైయ్యారు.
హో ప్రజల నమ్మకం ప్రకారం మొదటి మానవులు విచ్చలవిడిగా లైంగిక సంబంధాలు కలిగియుండి జీవిస్తుండగా ఆగ్రహించిన సిర్మా థాకుర్ అను దేవుడు వారిలో 16 మందిని తప్ప అందరినీ నాశనం చేశాడు.
బహనార్, కొచిన్ చైనా ప్రజల నమ్మకం ప్రకారం ఓ గ్రద్ధ ఒకసారి ఒక పీతతో దెబ్బలాడి ఆ పీత పెంకు పై బెజ్జం పొడిచింది. ఆగ్రహించిన పీత సముద్రాలు, నదులు ఆకాశమంత ఎత్తున పొంగేటట్లు చేసింది. ఒక అన్నా చెల్లెలు పెద్ద పడవలో సమస్త జంతువుల జంటలను తీసుకొని, 7 రోజుల పాటూ తప్పించుకోసాగారు. కోడి కూత వినపడగానే ప్రళయం సమాప్తమైనదని వారికి అర్ధమైంది. అన్నిటినీ నేలపై దింపారు. ఏం చెయ్యాలో తెలియక వారిద్దరూ పడవలో తెచ్చుకొన్న ఆహారాన్ని తినేశారు. అంతలో ఒక నల్ల చీమ వారి వద్దకు రెండు వరి గింజలు తెచ్చింది. ఆ గింజలను భూమిలో నాటారు. మర్నాడు ఉదయానికి ఆ ప్రాంతమంతా వరి పంటతో నిండిపోయింది.
కమ్ము ప్రజల నమ్మకం ప్రకారం ఒక అన్నా చెల్లెలు ఒక ఎలుక వెదురు గెడకు తొర్ర పెట్టడం చూశారు. ఆ ఎలుక వారిద్దరికి రాబోయే జలప్రళయం గురించి హెచ్చరించి ఒక డబ్బాలో దాక్కొని రక్షించుకోమంటుంది. జల ప్రళయం సంభవించగా వారిద్దరూ ఒక డబ్బాలో దాక్కొని మూత వేసేసుకున్నారు. ధనవంతులు మాత్రం తెప్పలు చేసుకొని వాటిపై ఎక్కారు. భీకరమైన అలల వల్ల ఆ తెప్పలు తిరగబడి ధనవంతులంతా చనిపోయారు. జల ప్రళయం ఆగిపోయిన తర్వాత నేల కనిపించింది. డబ్బాలోంచి బయటకొచ్చి నేలమీద కాలుపెట్టారు. సహచరులు ఎవ్వరూ కనిపించలేదు. ఒక కోకిల "అన్నా చెల్లెలు ఇద్దరూ ఆలింగనం చేసుకోవచ్చు" అని పాట పాడింది. ఆనా చెల్లెలు ఇద్దరూ కోకిల చెప్పినట్లు చేయగా 7 సంవత్సరాల తర్వాత వారికి ఆనప కాయ వలె ఒక కుమారుడు జన్మించాడు. ఆ కాయలోంచి కొన్ని శబ్దాలు రాగా, దాన్నికి చిన్న రంధం చేసారు. ఆ రంధ్రంలోంచి కమ్ము, థాయ్, వెస్టనర్, చైనీయులు వంటి ఎన్నో జాతులవారు ఉద్భవించారు. వీరు మొదట మాట్లడలేక ఒక చెట్టు కాండంపై కూర్చున్నారు. ఆ కాండం విరిగడంతో వారు గట్టిగా అరిచారు. అప్పటినుండి మాట్లాసాగారు, వ్రాత తీరులను నేర్చుకొన్నారు.
అండమాన్ దీవులు ప్రజల నమ్మకం ప్రకారం పులుగ నే దేవుడు దుష్టులుగా మారిన మానవులను నాశనం చేయదలచి జల ప్రళయాన్ని సృష్టించాడు. తాటి బొండులపై ఉన్న ఇద్దరు పురుషులు, ఇద్దరు స్త్రీలు తప్ప అంతా నాశనమైయ్యారు. పులుగ తిరిగి పక్షులను, జంతువులను సృష్టించాడు. చనిపొయినవారిలో ఒకని ఆత్మ పల్లెంక పక్షి రూపంలో పులుగ యొక్క అగ్నిలోంచి ఒక నిప్పు కణాన్ని దొంగిలించడానికి ప్రయత్మచేయగా, నిప్పు కణం తిరిగి పులుగ పై పడింది. పులుగు లేచి నిప్పు కణాన్ని పక్షి పై విసిరేశారు. గురి తప్పిన నిప్పు కణం ఈ నలుగురి మనుష్యుల దగ్గర పడింది. వారు తమ శరీరాలను వెచ్చబరచుకొన్న తరువాత, పులుగునే చంపడానికి పూనుకొన్నారు. ఆగ్రహించిన పులుగు "మానవుల దుష్టత్వం వల్లనే జలప్రళయం వచ్చిందని, మరొకసారి కూడా వస్తుందని" అని వాళ్లని హెచ్చరించాడు. సృష్టికర్త మానవులతో మాట్లాడటం అదే ఆఖరిసారి.
మరో వెర్షన్ ప్రకారం పరిశుద్ధులైన ఏడుగురు పురుషులు, ఏడుగురు స్త్రీలు పెద్ద ఆనప కాయలోకి దూరి జల ప్రళయం నుండి బయటపడ్డారు. జల ప్రళయం సమాప్తమైన తర్వాత వారు బయటకొచ్చి విస్తరించారు.
ఫొర్మోసా పర్వత ప్రాంతంలో ట్సువొ అను తల వేటగాళ్ళు ఉండేవారు. ఈ తెగల వారు శత్రువుల తలలను నరికి విజయానికి గుర్తుగా వెదురు గెడలకు కట్టేవారు. జల ప్రళయం సంభవించినప్పుడు వారు నితకాయమ అను పర్వతం ఎక్కారు. ప్రళయం సమాప్తమయ్యే వరకూ అక్కడే ఉండి తర్వాత వారు దిగి ఎవరి దారిన వారు తోచిన దిక్కులవైపు వెళ్ళారు. వీరు కల్లోలంలో పర్వతమెక్కినప్పుడు దివిటీలను వెంట తీసుకెళ్ళడం మరచిపోయారు. ఫలితంగా అక్కడ చలికి జలుబుతో బాధపడ్డారు. పొరుగున ఉన్న కొండపైనుండి ఎవరొ తిలకిస్తున్నట్లు వారికి కనిపించింది. "ఆ మండుతున్న అగ్నిని ఎవరు తీసుకురాగలరు?" అని అనుకున్నారు. ఒక గొర్రె ఎదురుపడి "నేను తీసుకొస్తాను" అని ఈదుకుంటూ వెళ్ళి మండుతున్న అగ్ని త్రాడును తీసుకొస్తుండగా, నిస్సత్తువతో మునిగిపోయి, అగ్ని ఆరిపోయి ప్రయత్నం విఫలమైంది. వారు మరో జతువుని పంపగా అది అగ్నిని తీసుకురావడంలో సఫలమైంది.
బనున్, ఫోర్మోసా ప్రజల నమ్మకం ప్రకారం చాలా రోజులు వర్షం పడింది. ఒక భారీ సర్పం నదికి అడ్డంగా పడుకోవడం వలన వరద సంభవించింది. ఎంతో మంది మునిగిపోయారు. మిగిలినవారు కొండపైకి ఎక్కారు. ఒక పీత ఆ సర్పం శరీరంలోకి చీలుకొని వెళ్ళగా, వరద ఆగిపోయింది.