polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ప్రాంతీయ కమిటీ పనిచేస్తున్న కాలంలో, పెద్ద మనుషుల ఒప్పందంలోని కొన్ని అంశాలలో ఉల్లంఘన జరిగినట్లు తేలింది. ఉద్యోగ నియామకాలలో ముల్కీ నిబంధనలు పాటించకపోవడం ఒకటి. కనీసం 15 ఏళ్లు తెలంగాణలో నివాసం లేని వారికి కొన్ని విధాలైన ఉద్యోగాలు ఇవ్వరాదన్నది నిబంధన. కాని ఆ నిబంధనను యథేేచ్ఛగా ఉల్లంఘించారు. విద్యావకాశాల విషయంలోనూ అదే జరిగింది.
తెలుగు ఉపజాతికి ఒక సొంత గుర్తింపు ఉండాలంటూ సుదీర్ఘకాలం పాటు సాగిన ఉద్యమ ఫలితంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడింది. దేశంలో ఫెడరల్ వ్యవస్థకు కూడా ఇది ఒక ఆధారమైంది. స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ కాలంలో కాంగ్రెస్ పార్టీ జాతీయతా స్పృహపై దృష్టి పెట్టగా, మరొకవైపు ప్రాంతీయ రాజకీయాలు, సంస్కృతులు, పరిస్థితులు ప్రాంతీయ పార్టీల ఏర్పాటుకు దారితీశాయి.
తెలుగు ఉప జాతీయత అనే ప్రాతిపదికపైన ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడింది. కాని, రాష్ట్రం ఏర్పాటు నాటి అసమానతలు మూడు ప్రాంతాల మధ్య తర్వాత కూడా కొనసాగాయి. అదేవిధంగా ఏ ప్రాంతపు సంస్కృతి ఆ ప్రాంతానిది కావటంతో ఆ సమస్యలు, ప్రాంతీయ గుర్తింపుల ఆధారంగా ఉద్యమాలు జరిగాయి. వాటిలో నక్సలైట్ ఉద్యమం ఒకటి.
ఇక ఆర్థిక వ్యవస్థలు, పట్టణీకరణ, స్థూల జాతీయ ఉత్పత్తి, మూడు ప్రాంతాల్లోని ముఖ్య పట్టణాలను తోసిరాజంటూ. హైదరాబాద్‌ మహానగరంగా ఆవిర్భవించడం. ఇలా ఎన్నో కీలక అంశాలను కూడా శ్రీకృష్ణ కమిటీ వివరించింది. అవేమిటో చూద్దాం.
భరణి : నల్ల సవల - నెమలి/ఈటుక ఎరుపు కోడి మీద; పిచ్చుక రంగు గౌడు- నెమలి, ఎర్రపొడ మీద; ఎర్రటి కాకి- కాకి మీద గెలుపు
ఆరుద్ర: డేగ - కాకి మీద; కాకి - పింగళి/నల్లమైల/నెమలి మీద; డేగ - పసిమి కాకి మీద; కోడి - వెన్నెపొడ కోడి మీద; నల్లపొడ కోడి - ఎర్రపొడ కోడి/పిచ్చుక రంగు గౌడు మీద గెలుపు
అస్లేష: నెమలి - డేగ మీద; పింగళి - తుమ్మెద రంగు కాకి మీద; పసుపు రంగు కాకి - డేగ మీద; కాకి - పిచ్చుక రంగు కోడి మీద; ఎర్ర కోడి - నల్లబోర మీద గెలుపు
మాఘ: డేగ - నెమలి మీద; కోడి - పింగళి మీద; పసుపు రంగు కాకి - డేగ మీద; ఎరుపు నెమలి - నలుపు డేగ మీద; కోడి - గోధుమ రంగు డేగ మీద గెలుపు
హస్త: డేగ - నల్ల మైల మీద; పింగళి - నెమలి మీద; నెమలి - ఎర్రపొడ కోడి మీద; డేగ -పింగళి మీద; పసుపు రంగు కోడి - నెమలి మీద గెలుపు
చిత్త: కోడి - డేగ మీద; నెమలి - కాకి, ఎర్రపొడి కోడి మీద; ఎర్రపొడ కోడి - పిచ్చుక రంగు గౌడు మీద; కాకి - కోడి మీద గెలుపు
స్వాతి: నెమలి - డేగ మీద; నల్ల డేగ - తెల్ల డేగ మీద; పింగళి - ఎర్ర గౌడు, శుద్ధ కాకి మీద; పసుపు రంగు కాకి - నలుపు పొడ కోడి మీద; పసుపు రంగు కోడి శుద్ధ కాకి మీద గెలుపు; కాకి తుంటి నిర్జించును
విశాఖ: కోడి - నెమలి, డేగ, పింగళి, కాకి మీద; పసుపు రంగు కోడి - డేగ మీద; ఎరుపు రంగు గౌడు - శుద్ధ మైల మీద; ఎరుపు రంగు నెమలి - పింగళి మీద గెలుపు
జ్యేష్టా: పింగళి - కోడి, డేగ మీద; పిచ్చుక రంగు గౌడు - డేగ మీద; పసుపు రంగు కాకి - శుద్ధ కాకి మీద; ఇటుక రంగు పింగళి - నెమలి, కోడి మీద గెలుపు
మూల: కాకి - గోధుమ రంగు డేగ మీద; నెమలి రంగు గౌడు - నల్లపొడ కోడి, నలుపు రంగు కాకి మీద; శుద్ధ కాకి - పసుపు రంగు కాకి మీద; నల్ల సవల - కోడి మీద గెలుపు
రేవతి: పింగళి వన్నె గౌడు - కోడి మీద; కోడి - డేగ మీద; కాకి - డేగ, పింగళి మీద; పసుపు రంగు కోడి - డేగ, పింగళి మీద;నెమలి - డేగ, కోడి మీద గెలుపు
కవర్గు: పందెం కట్టువాని పేరులో మొదటి అక్షరం - క, ఖ, గ, ఘ, ఙ లలో ఏదో ఒకటైతే అతనిది కవర్గు అంటారు. కవర్గు వారు తమ ఇంటికి పందెము కట్టు స్థలం ఆగ్నేయాన గాని, దక్షిణాన గాని, నైరుతి న గాని, ఈశాన్యం గాని ఉండటం లాభం. ఇతర దిక్కుల్లో నష్టం కలుగుతుంది.
చవర్గు: పందెం కట్టువాని పేరులో మొదటి అక్షరం - చ, ఛ, జ, ఝ, ఞ లలో ఏదో ఒకటైతే అతనిది చవర్గు అంటారు. చవర్గు వారు తమ ఇంటికి పందెము కట్టు స్థలం తూర్పున గాని, నైరుతిన గాని, పశ్చిమాన గాని, దక్షిణాన గాని ఉండటం లాభం. ఇతర దిక్కుల్లో నష్టం కలుగుతుంది.
టవర్గు: పందెం కట్టువాని పేరులో మొదటి అక్షరం ట, ఠ, డ, ఢ, ణ లలో ఏదో ఒకటైతే అతనిది టవర్గు అవుతుంది. టవర్గు వారు తమ ఇంటికి పందెము కట్టు స్థలం అగ్నేయమందు గాని, నైరుతియందు గాని, పశ్చిమయందు గాని వాయువ్వమందు గాని ఉండటం లాభం. ఇతర దిక్కుల్లో నష్టం కలుగుతుంది.
తవర్గు: పందెం కట్టువాని పేరులో మొదటి అక్షరం త, థ, ద, ధ, న లలో ఏదో ఒకటైతే అతనిది తవర్గు అవుతుంది. తవర్గు వారు తమ ఇంటికి పందెము కట్టు స్థలం దక్షిణమందు గాని, పశ్చిమానగాని, వాయువ్వమందు గాని, ఉత్తరమందు గాని ఉండటం లాభం. ఇతర దిక్కుల్లో నష్టం కలుగుతుంది.
పవర్గు: పందెం కట్టువాని పేరులో మొదటి అక్షరం ప, ఫ, బ, భ, మ లలో ఏదో ఒకటైతే అతనిది పవర్గు అవుతుంది. పవర్గు వారు తమ ఇంటికి పందెము కట్టు స్థలం నైరుతి యందు గాని, వాయువ్వమందు గాని, ఉత్తరమందుగాని, ఈశాన్యమందు గాని ఉండటం లాభం. ఇతర దిక్కుల్లో నష్టం కలుగుతుంది.
యవర్గు: పందెం కట్టువాని పేరులో మొదటి అక్షరం య, ర, ల, వ లలో ఏదో ఒకటైతే అతనిది యవర్గు అవుతుంది. యవర్గు వారు తమ ఇంటికి పందెము కట్టు స్థలం తూర్పునందు గాని, పశ్చిమమందుగాని, ఉత్తరాన గాని, ఈశాన్యమందు గాని ఉండటం లాభం. ఇతర దిక్కుల్లో నష్టం కలుగుతుంది.
శవర్గు: పందెం కట్టువాని పేరులో మొదటి అక్షరం శ, స, ష, హ, ళ లలో ఏదో ఒకటైతే అతనిది శవర్గు అవుతుంది. శవర్గు వారు తమ ఇంటికి పందెము కట్టు స్థలం తర్పునందు గాని, ఆగ్నేయమందు గాని, వాయువ్వమందు గాని, ఈశాన్యమందు గాని ఉండటం లాభం. ఇతర దిక్కుల్లో నష్టం కలుగుతుంది.
కోడి పందెము కట్టువాడు తన ఇంటికి పందెములు కట్టు స్థలం ఏ దిక్కున ఉందో తెలుసుకోవాలి. దిశార్వణం అనగా ఇంటి నుండి పందెము కట్టు స్థలానికి ఏ దిశలో బయల్దేరాలో తెలుసుకోవడం. అర్వణం అనగా ప్రయాణం. ఈ అర్వణం పందెం కట్టుటకు పోవువాని పేరులో మొదటి అక్షరాన్ని బట్టి ఫలితం ఉంటుంది. పందెము కట్టు వారి పేరు మొదటి అక్షరం అచ్చు అయితే అటువంటి వారికి ఇంటికి పందెం కట్టు స్థలం తూర్పు గాని, ఆగ్నేయం గాని, దక్షిణాన గాని, ఉత్తరాన గాని, ఈశాన్యాన గాని ఉండటం మంచిది. దిశార్వణాలు ఏవనగా - కవర్గు, చవర్గు, టవర్గు, తవర్గు, పవర్గు, యవర్గు, శవర్గు.
అడవి కోళ్లు, ఇంటి కోళ్లు వంటి పక్షుల మధ్య పోరాటాలు ప్రాచీన భారతదేశంలో వినోద విధానం. పల్నాడు యుద్ధం ఫలితం కోడి పందాల పోరాటం ద్వారా నిర్ణయించబడిందని నమోదు చేయబడింది. తరువాత ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కోడిపందాలు ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చాయి. బొబ్బిలి యుద్ధంలో కూడా కోడి పందాలు జరిగాయి. శతాబ్దాల కాలం నుండి ఆంధ్ర క్షత్రియులు తమ పౌరుషానికి ప్రతీకగా కుక్కుట శాస్తాన్ని ఆచరిస్తూ కోడి పందాలను నిర్వహించేవారు. చట్టబద్దం కాకపోయినా ఈ పందాలు ఇంకా నిర్వహించబడుతున్నాయి.
కుక్కుట శాస్త్రం అనగా పందెం కోడిపుంజుల గురించి వ్రాయబడిన పంచాంగం. సంస్కృత భాషలో కుక్కుటము అనగా కోడిపుంజు. ఉభయ గోదావరి జిల్లాలలో కుక్కుట శాస్త్రాన్ని కోడి పందెములు వేసేటప్పుడు చదువుతారు. కోడి పుంజుల సంరక్షణ, కోడి పుంజుల వర్గీకరణ, ఏ సమయాల్లో పందెము వేయాలి, కోడి పుంజు జన్మ నక్షత్రము, కోడి పుంజు జాతకము మొదలుగు విషయాలు ఈ శాస్త్రములో ఉండును. పందెంలోకి వెళ్ళే కోడిపుంజుని పందెం కోడి అని అంటారు. కుక్కుట శాస్త్రాన్ని ఎవరు రచించారు, ఎప్పుడు రచించారు అనేది తెలియదు.
జంతువులపై క్రూరత్వాన్ని నిరోధించే చట్టం 1960 ను అమలు చేసినప్పటి నుండి భారతదేశంలో కోడిపందాలు చట్టవిరుద్ధం. 2015 లో భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం, 2016 లో తెలంగాణ ఉన్నత న్యాయస్థానం ఇచ్చిన తీర్పులు నిషేధాన్ని సమర్ధించాయి. కత్తులు, బ్లేడ్లు ఉపయోగించకుండా, జూదం లేకుండా, ఈ పద్ధతిని సాంప్రదాయ పద్ధతిలో నిర్వహించడానికి 2018 జనవరిలో అత్యున్నత న్యాయస్థానం అనుమతించింది.
కోడిపందాల కోసం కోడిపుంజులను ప్రత్యేకంగా పెంచుతారు. కత్తులు, బ్లేడ్లు వాటి కాళ్ళకు కట్టతారు. సాధారణంగా ఈ పోరాటంలో పక్షులలో ఒకటి మరణించుతుంది. కోడిపుంజులకు ఏడాది పొడవునా పోరాటాల కోసం శిక్షణ ఇస్తారు. వాటి విలువ అత్యధికంగా ₹ 50,000 వరకు పలికింది. సంక్రాంతి సమయంలో మూడు రోజుల పాటు జరిగే కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడతాయి. ప్రతి కార్యక్రమం వేలాది మందిని ఆకర్షిస్తుంది.
మిశ్రమ రకాలు: కోడి నెమలి, కాకి నెమలి, పచ్చ కాకి, తెలుపు గౌడు , ఎరుపు గౌడు , నల్ల సవల , నల్ల మచ్చల సేతు . ఈ కోడి పుంజులలో కాకి, పచ్చ కాకి, కాకి నెమలి, డేగ ప్రసిద్దములైనవి, ఖరీదైనవి
2010 లో, పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలోని పశ్చిమ మిద్నాపూర్లో, ఒక వ్యక్తి తన కోడిపుంజు కాలుకు కట్టిన కత్తి మెడకు తగిలి చనిపోయాడు.
2019 లో, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ప్రగదవరంలో, ఒక ప్రేక్షకుడు పందెం చూస్తుండగా పందెంకోడి కాలికి కట్టిన కత్తి కడుపులో దిగటంతో చనిపోయాడు.
వారాలను, పక్షాలను అనుసరించి కొన్ని జాతుల కోడిపుంజుల జీర్ణశక్తి కొరవడి ఉంటుంది. జీర్ణశక్తి మందగించిన కోడిపుంజు పందెంలో అపజయంపాలవుతుంది. కనుక శుక్లపక్షంలో ఏ రోజుల్లో ఏ కోడి పుంజు యొక్క జీర్ణ శక్తి కొరవడుతుందో ఈ కింది పట్టిక చూడవలెను.
నక్షత్ర ప్రభావం కేవలం మానవుల మీదనే కాకుండా పక్షులు, జంతువుల మీద కూడా ఉంటుంది. ముఖ్యంగా కోడిపుంజుల్లో రక్త ప్రసరణ పై గ్రహ ప్రభావం ఉంటుంది. క్రింది ఇవ్వబడినవి 27 నక్షత్రాలు, పందెం కోళ్ళపై వాటి ప్రభావాలు.
భారతదేశంలో కోడిపందాలు ప్రధానంగా జనవరిలో సంక్రాంతి పండుగ సమయంలో జరుగుతాయి. చట్టం నిషేధించినప్పటికీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కృష్ణా, గుంటూరు, తూర్పు గోదావరి, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలలో ఇవి జరుగుతాయి.
ప్రస్తుత రోజుల్లో కోడి పందాలు ఆంధ్రప్రదేశ్ లో మాత్రమే కాక కర్నాటక, తమిళనాడు, కేరళ, ఒరిస్సా లలో కూడా జరుగుతున్నాయి.
వివిధ కారణాల వల్ల మనిషి వ్యాధి నిరోధక శక్తిని అణచివేసే మందులను వాడటం, హెచ్‌ఐవి / ఎయిడ్స్‌ మొదలైన వ్యాధుల కారణంగా ఉదరకోశపు క్షయ తిరిగి విజృంభిస్తూ ఆందోళన కలిగించే స్థాయికి చేరుతోంది.
ఉదరకోశంలోని పెరిటోనియం, మీసెట్రీ, లింఫ్‌నోడ్స్‌, పేవులు ఇతర అవయవాలు క్షయ వ్యాధికి గురి కావచ్చు. ఇది అనేక రకాల వ్యాధుల లక్షణాలను ప్రదర్శించవచ్చు. ఉదా హరణకు ఇన్‌ఫ్లమేటరీ బొవెల్‌ డిసీజ్‌, కేన్సర్‌, ఇతర ఇన్‌ఫెక్షన్స్‌లో కనిపించే లక్షణాలు ఈ వ్యాధిలో కూడా కనిపించే అవకాశాలున్నాయి.
వీటిలో మూడవరకం క్షయను ఉదర కుహ రంలో ఏర్పడిన కంతులని పొరబడటం జరుగు తుం టుంది. ఆహార నాళానికి సోకే క్షయ వ్యాధి అత్యంత సాధారణంగా ఇలియమ్‌, సీకమ్‌ భాగాలకు సోకుతుంది. ఇతర భాగాల విషయంలో పెద్దపేగు, జెజునమ్‌, మలా శయం, డుయోడినమ్‌, జీర్ణకోశ భాగాలకు ఆరోహణా క్రమంలో సోకుతుంది.
ఆహార నాళానికి సోకే క్షయ అల్సర్‌ రకంగా కానీ, హైపర్‌ప్లాస్టిక్‌ రకంగా కాని, ఈ రెండింటి కలయికగా కానీ కనిపిస్తుంది. ఇలియమ్‌, సీకమ్‌ భాగాలకు సోకే క్షయ ఎక్కువగా హైపర్‌ప్లాస్టిక్‌ రకంగా ఉంఉంది.
ఈ వ్యాధి సరైన సమయంలో తగిన చికిత్స తీసుకోని పక్షంలో దీర్ఘకాలిక వైకల్యానికి లేదా ఇతరత్రా ఇక్కట్లకు దారి తీయవచ్చు. ఈ కారణంగా వ్యాధిని తొలిదశలోనే గుర్తించి తగిన చికిత్స తీసుకోవడం అవసరం.
ఉదరకోశపు క్షయ వ్యాధి సోకిన ఉదరంలోని అవయవాన్ని అనుసరించి వివిధ రకాలైన లక్ష ణాలను ప్రదర్శిస్తుంది కనుక వాటిని నిర్ధారిం చడానికి కంప్యూటెడ్‌ టోమోగ్రఫీ స్కాన్‌ పరీక్ష చేయాల్సి ఉంటుంది. సి.టి. పరీక్ష ద్వారా ఉదరకోశంలోని అన్ని అవయవా లను ఒకేసారి పరీక్షించడానికి అవకాశం ఉంటుంది.
లింఫ్‌ ఎడినోపతి, ఉదరకోశ కండరాలు ముద్దలాగా కనిపించే పొడి రకపు టిబి రెండవ రకం. ఒమెంటమ్‌ మందంగా మారడం వల్ల కంతుల మాదిరిగా కనిపించే క్షయ మూడవ రకం.
క్షయ వ్యాధికి గురైన మొత్తం బాధితుల్లో సుమారు 5 శాతం మంది ఉదరకోశ క్షయతో బాధపడుతున్నారని గణాంకాలు తెలియజేస్తు న్నాయి. వీరిలో 25 నుంచి 60 శాతం మందికి పెరిటోనియల్‌ క్షయకు గురవుతున్నారు ఊపిరి తిత్తులకు సోకే క్షయతోపాటు, ఉదరకోశానికి సోకే క్షయ వ్యాధికి గురైన వారు 20 నుంచి 50 శాతం వరకూ ఉన్నారు.
ఉదరకోశ క్షయ వ్యాధికి గురయ్యే వారిలో అత్యధికులు పేదవర్గాలకు చెందిన వారే. ఉదర కోశ క్షయ వ్యాధికి గురైన వారికి ఛాతీ ఎక్స్‌రే తీసినప్పుడు, ఊపిరితిత్తుల క్షయకు గురైన దాఖలేవీ కనిపించలేదు. చర్మానికి సంబంధిం చిన క్షయ కోసం చేసే పరీక్షల ఫలితాలు కూడా కొన్ని కేసుల్లో నెగటివ్‌గా వచ్చాయి.
ఉదరకోశంలో సోకే క్షయ వివిధ రూపాలుగా కనిపి స్తుంది. సి.టి. స్కాన్‌ ద్వారా దీనిని సమగ్రంగా పరీక్షిం చడం సాధ్యమవుతుంది.
ఉదరకోశ క్షయ వ్యాధికి గురైన వారిలో కనిపించే లక్షణాలు - కడుపు నొప్పి, వాపు, జ్వరం, రాత్రి వేళల్లో చెమటలు పట్టడం, ఆకలి లేక పోవడం, బరువు తగ్గిపోవడం మొదలైనవి.
కలుషిత ఆహారం ద్వారా ఈ బాక్టీరియా శరీ రంలోకి చేరుతుంది. చిన్న ప్రేవులు, లింఫ్‌ నోడ్స్‌ మొదలైనఅవయవాల క్షీణతకు ఈ బ్యాక్టీ రియా కారణమవుతుంది. ఈ అవయవాలు చిట్లిపోవడం ద్వారా బాక్టీరియా పెరిటోనియం లోకి చేరి పెరిటోనియల్‌ ట్యుబర్‌క్యులోసిస్‌కు దారి తీస్తుంది.
ఉదరకోశంలో క్షయ వ్యాధి సోకడానికి ప్రధాన కారణం మైకోబాక్టీరియం ట్యూబర్‌క్యు లోసిస్‌ లేదా మైకోబాక్టీరియం ఏవియం అనే సూక్ష్మక్రిములు. వ్యాధి నిరోధక శక్తిని అణచడా నికి ఔషధాలు సేవించే వారిలో రెండవరకం సూక్ష్మక్రిమి సాధా రణంగా కనిపిస్తుంటుంది.
ఏవో వీనికి హాని కరములగు పదార్థము వీనికెదురు పడి పోరాడు చున్నందున వీని దండ యాత్రలు నిలుచు చున్నవి కాని వేరు కాదు. ఇట్లు పోరాడు మన సిబ్బందిలో రెంటిని గూర్చి మన మిదివర్లో విని యున్నాము. ఇవి మన నెత్తురులో నుండు తిండి పోతు తెల్ల కణములు విరుగుడు పదార్థములే.
సూక్ష్మ జీవులు మన కపకారము చేయ కుండ నెల్లప్పుడును మనలను కాయుచుండు ప్రాకరము లనేకములు గలవని చెప్పవచ్చును. అందు మన చర్మము మొదటి ప్రాకారము. గాయము లేనంత కాలము సూక్ష్మ జీవులు చర్మము గుండ మన రక్తములోనికి వెలుపలి నుండి ప్రవేశింప నేరవు. కాని కొన్ని సూక్ష్మ జీవులను చర్మము మీద పెట్టి గట్టిగా రుద్దిన యెడల నా సూక్ష్మ జీవులు చర్మము గుండ లోనికి పోగలవు. లోపల ప్రవేశింప గానె ఈ సూక్ష్మ జీవులు మన గజ్జలు, చంకలు మొదలగు స్థలములలో నుండు గ్రంథులచే నాపి వేయబడును. ఇవి రెండవ వరుస ప్రాకారము లోని కోట బురుజులని చెప్పవచ్చును. ఈ గ్రంథులు సూక్ష్మ జీవులను ఖయిదీలుగా పట్టి యించు స్థలములు. ఇక్కడ మన సైన్యములగు తెల్ల కణములు ఈ సూక్ష్మ జీవుల నెదిర్చి పోరాడును. వీనిని గెల్చిన పిమ్మట గాని సూక్ష్మ జీవులు మన రక్తములోనికి పోజాలవు. ఒక్కొక్కచో నిక్కడనే యురు గతెగల వారికి ఘోర యుద్ధమై చీము ఏర్పడి గడ్డగా తేలును. సుఖ వ్యాధులలో నీ గ్రంథులు పెద్ద వైనప్పుడు వానిని అడ్డగర్రలనియు బిళ్ళలనియు చెప్పుదురు.
సూక్ష్మ జీవుల శక్తి కంటే తెల్ల కణముల శక్తి హెచ్చి నప్పుడు బిళ్ళలు కరిగి పోవును. తెల్ల కణముల శక్తి సూక్ష్మ జీవుల క్రౌర్యమునకు లోబడి నపుడు చీము ఏర్పడి కురుపుగా తేలును. అనేక మందికి మెడ యందును, ఇతర స్థలములందును బిళ్ళలు వరుసలు వరుసలుగా పుట్టును. ఇవన్ని ఏవో సూక్ష్మ జీవులు శరీరములో ప్రవేశింప వలెననినప్పుడు వానితో పోరాడుటకై చేరియుండు తెల్ల కణముల సమూహములచే నుబ్బి యున్నవని గ్రహింప వలెను. క్షయ యందును, సవాయ మేహము నందును ఈ బిళ్ళలు ఉబ్బును. తేలు కుట్టి నప్పుడు గజ్జలలో బిళ్ళలు నొప్పి యత్తునది విషమిక్కడ నిలిచి పోవుట చేతనే కలుగు చున్నది.
ఇందు మొదటి రకము అంటు వ్యాధులలో సూక్ష్మ జీవులే మనకపకారము చేయును. రెండవ రకము అంటు వ్యాధులలో సూక్ష్మ జీవుల నుండి పుట్టిన విషములు మన కపకారము చేయును. దొమ్మ క్షయ కుష్టవ్యాధి మొదలగునవి మొదటి రకములోని అంటు వ్యాధులు. ధనుర్వాయువు, , కలరా డిప్తిరియా అను నొక క్రూరమైన గొంతు వ్యాధి, ఇవి రెండవ రకము అంటు వ్ యాధులు. ఈ రెండు రకములు గాక కొంత వరకు సూక్ష్మ జీవుల మూలమునను కొంత వరకు వాని విషముల మూలమునను మన కపకారము చేయు అంటు వ్యాధులు కొన్ని గలవు. టైఫాయిడు జ్వరము, ప్లేగు, , ఇన్ ప్లూయంజా జ్వరము, రణ జ్వరము ఇవి యీ మూడవ జాతి అంటు వ్యాధులు. ఇందు మొదటి రకము వ్యాధులలో రక్షణ శక్తి కలిగింప వలెననిన, సూక్ష్మ జీవులను జంపుటకు ప్రయత్నింప వలెను. అట్లు చంపు పదార్థములకు సూక్ష్మ జీవ నాశకములని పేరు. ఈ సూక్ష్మ జీవనాశకములగు పదార్థములను మన మేలాగునైన రోగి శరీరములో పుట్టించిన యెడల ఆ పదార్థము సూక్ష్మ జీవులను చంపును. మశూచకము మొదలగు వ్యాధులు రాకుండ టీకాలు వేయుట ఈ పదార్థములను మన శరీరములో బుట్టించుటకే. ఇట్టి టీకాలలో అనేక విధములు గలవు. వానిని క్రింద వివరించెదము.
1884 సంవత్సర ప్రాంతమున మెచ్నికాఫ్ అను నతడు నెత్తురులోని కొన్ని తెల్ల కణములు సూక్ష్మ జీవులను పట్టి తినునని కని పెట్టెను. ఈ తెల్ల కణములలో రెండు విధములు ఉన్నాయి. కొన్ని జంగమ తెల్ల కణములు; కొన్ని స్థావర తెల్ల కణములు. వీని భేదములను చక్కగా గుర్తెరుగుటకై యెక నెత్తురు బొట్టు నెత్తి దానిని సూక్ష్మ దర్శినిలో నుంచి పరీక్షింప వలెను. నెత్తురు చుక్క యొక్క పటమును చూచిన యెడల పెక్కులుగ గుండ్రని నాణెముల దొంతరల వలెనున్న కణములునూక్కడక్కడ వివిధాకారములులు గల కొంచెము పెద్ద కణములు చూడ నగును. ఈ తెల్ల కణములు నెత్తురులో నున్నప్పుడు కొంచెము నీలపు రంగు కలిగిన ఉండల వలె కనుపించును. ఈ ఎర్ర కణములును తెల్ల కణములును గాక రక్తములో వీని కాధారమగు ద్రపదార్థము గలదు. ఈ ద్రపదార్థమునకు రసము అని పేరు. ఈ రసములో తేలుచు నెత్తురు కాలువలో ఈ కణములు కొట్టుకొని పోవు చుండును. ఇందు రమా రమి 500 ఎర్ర కణములకు ఒక తెల్ల కణము చొప్పున వుండును. ఎర్ర కణములు ఊపిరి తిత్తుల లోనికి పోయి ప్రాణ వాయువును తెచ్చి శరీరమున కిచ్చుచు. అక్కడ నుండి అంగారామ్ల వాయువుని తీసికొని పోయి ఊపిరి గాలి గుండ బయటికి విడిచి వేయును.
ఇవిగాక మనకు సూక్ష్మ జీవు లంటుటలో కూడా రెండు భేదములు కలవని చెప్పి యుంటిమి. కొన్ని సూక్ష్మ జీవులు శరీరములో ప్రవేశించిన తోడనే కోట్లు కోట్లుగా పెరిగి దొమ్మ మొదలగు వ్యాధులలో వలె రక్తము ద్వారా సకల అవయవములకు వ్యాపింప వచ్చును. . మరికొన్ని సూక్ష్మ జీవులు ధనుర్వాయువులో వలె ప్రవేశించిన చోటనే పెరుగుచు తమ విషములను మాత్రము శరీర మంతట వ్యాపింప జేయుచు ఆ విషములచే మన కపకారము చేయును. ఇందు మొదటి రకము అంటు వ్యాధులలో సూక్ష్మ జీవులే మనకపకారము చేయును. రెండవ రకము అంటు వ్యాధులలో సూక్ష్మ జీవుల నుండి పుట్టిన విషములు మన కపకారము చేయును. దొమ్మ క్షయ కుష్టువ్యాధి మొదలగునవి మొదటి రకములోని అంటు వ్యాధులు. ధనుర్వాయువు, , కలరా డిప్తీరియా అను నొక క్రూరమైన గొంతు వ్యాధి, ఇవి రెండవ రకము అంటు వ్వాధులు. ఈ రెండు రకములు గాక కొంత వరకు సూక్ష్మ జీవుల మూలమునను కొంత వరకు వాని విషముల మూలమునను మన కపకారము చేయు అంటు వ్యాధులు కొన్ని గలవు. టైఫాయిడు జ్వరము, ప్లేగు, , ఇన్ ప్లూయంజా జ్వరము, రణ జ్వరము ఇవి యీ మూడవ జాతి అంటు వ్యాధులు.
సూక్ష్మ జీవుల యొక్క తీవ్రత తగ్గించుటకు అనేక పద్ధతులను అప్పటప్పట శాస్త్రజ్ఞలుపయోగించు చున్నారు. అందు వేడిచే సూక్ష్మ జీవుల తీవ్రము తగ్గించు పద్ధతిని పశువుల దొమ్మ వ్యాధిని నివారించుట కుపయోగింతురు. దొమ్మ సూక్ష్మ జీవులు 55+డిగ్రీలు అనగా మన చేతికి పట్టణంత వేడికి వచ్చు వరకు కాచు నెడల వాని తీవ్రత తగ్గును. ఇట్లీ సూక్ష్మ జీవులు గల టీకా రసమును తగిన మోతాదులుగ నేర్పరచి పశువులకు బోలు సూదితో గ్రుచ్చి చర్మము క్రింది కెక్కించిన యెడల నాపశువులకు సంవత్సరము వరకు దొమ్మ వ్వాధి రాదు. దొమ్మ వ్యాధి తీవ్రముగల ప్రదేశములలో మందలోని పశువుల కన్నిటికి నిట్టి రక్షణ శక్తి కలిగించుట యుక్తము. హంగేరీ దేశములో దొమ్మ వ్యాధి తీవ్రముగ నున్నప్పుడు 16,082 గుర్రములకును, 2,10,750 పశువులకును 11,18,443 గొర్రెలకును ఇట్టి టీకాలు వేయగా అంతకు పూర్వము వేయింటికి 25 చచ్చు మందలో వేయింటికి 5 పశువుల కంటే ఎక్కువ చావలేదు. కాబట్టి దీని యుపయోగము రైతులందరు గుర్తెరిగి లాభమును పొందదగియున్నది.
ఆనాది నుండి చీనా దేశములో మశూచకపు రోగి యొక్క చీమును తీసి మరియొకనికి అంటించి క్రొత్త వారలకు నీ వ్యాధి నంటించుట వాడుకలో నుండెనట. మశూచకపు పొక్కులపై నేర్పడు పొక్కుల నెండ బెట్టి వాని నరగదీసిన గంధముతో టీకాలు వేయు వారలు మొన్న మొన్నటి వరకు నైజాము రాజ్యములో నుండిరని తెలియు చున్నది. ఈ తూర్పు దేశముల నుండియే యితర దేశములకు మశూచకము చీమునుండి టీకా రసమును తీయు పద్ధతి వ్యాపించి యుండ వచ్చును. ఈ వ్యాధిని కలిగించు సూక్ష్మ జీవులు గాలిలో నుండి నెత్తురు లోనికి బహుశః మన ఊపిరి తిత్తుల గుండ ప్రవేశించి వ్యాధి కలుగ జేయును. ఇట్లు గాక శరీరములోని గాయము గుండ నొకనికీ సూక్ష్మ జీవులను అనగా మశుచకపు చీమును ప్రవేశ పెట్టినట్టుడు వానికి మశూచకము వచ్చును గాని తీవ్రము తగ్గి వచ్చును. ఇట్లు చేయుట వలన కొంత మందికి ఉపకారము కలుగుచు వచ్చెను గాని మొత్తము మీద వ్యాధి యొక్క ఉధృతి మాత్రము దేశమునందు తగ్గి యుండ లేదు. దీనికి రెండు కారణము లూహించి యున్నారు.
మన చుట్టు ప్రక్కలను, మన శరీరము మీదను, మన పేగులలోను, నోటి యందును, ముక్కులందును, ఊపిరి పీల్చు గాలి యందును సూక్ష్మ జీవులు కోట్లు కోట్లుగా నున్నవని చెప్పవచ్చును. మన శరీరములో ప్రాణమున్నంత కాలము మన కేమియు అపకారము చేయలేని సూక్ష్మ జీవులు ప్రాణము పోయిన వెంటనే శరీరమును నాశనము చేయుటకు ప్రారంభించి కొద్ది దినములలో తాము నివసించు గృహమును నామము నకైన లేకుండా క్రుళ్ళ పెట్టును. ప్రాణమున్నప్పుడీ దేహమునకు సూక్ష్మ జీవువు లపకారము చేయ కుండ మనలను రక్షించు శక్తి యొకటుండ వలెను. అది సహజముగ ప్రతి జంతువు యొక్క శరీరమునకును ఉంది. అట్టి రక్షణ శక్తికి సహజ రక్షణ శక్తి యని పేరు. పైన చెప్పిన ప్రకారము ఒక వ్యాధి వచ్చి కుదిరి పోవుటచే గాని, టీకాలు మొదలగు నితర ప్రయత్నములచే మనము కల్పించుకునట్టి గాని రక్షణ శక్తికి కల్పిత రక్షణ శక్తి యని పేరు.
ఒక్కొక్క వ్వాధి ఒక్కొక్క సారి వచ్చి పోయిన అతరువాత తిరిగి ఈ వ్యాధి మనల నంటదని మశూచకము, ఆటలమ్మ, మొదలగు కొన్ని వ్వాధులను చూచి మన తెలిసి కొని యున్నాము. ఇట్టి రక్షణ శక్తి పుట్టుకలో మనకు సహజముగ వచ్చినది కాదు. కావున నిది కల్పిత రక్షణ శక్తియే యగును. ఇది గాక టీకాలు మొదలగు సాధనముల వలన మనమిప్పుడు కొన్ని వ్వాధులు మన కంటు కొన కుండ జేసికొను చున్నాము. ఇట్టి రక్షణ శక్తియు కల్పిత రక్షన శక్తియే. కొన్ని వ్యాధులు తగిలి కుదిరిన తరువాత నవి తిరిగి యంటవను విధి లేదు. పచ్చ సెగ, న్యూమోనియా యను జ్వరము, సర్పి, చలి జ్వరము మొదలగు నవి ఈ జాతిలోనివే.
ఒకానొక అంటు వ్యాధి రాదగిన అవకాశములన్నియు నున్నను, ఆ వ్యాధిని మన కంటకుండ జేయు శక్తికి రక్షణ శక్తి యని పేరు. ఇట్టి రక్షణ శక్తి మనకు గలదను విషయము చిరకాలము నుండి ప్రజలకు కొంత వరకు తెలిసి యున్నదని చెప్పవచ్చును. ఒక్క సారి మశూచకము వచ్చిన వానికి తిరిగి మశూచకము రాదని మనవారల కందరకు తెలియదా?
ఇట్లొక సారి మశూచకము వచ్చిన వానికి తిరిగి మశూచకము రాకుండుటకే వానికి రక్షణ శక్తి కలదని చెప్పుదుము. ఇట్టి రక్షణ శక్తి మశూచకమునకే గాక యింకను కొన్ని ఇతర వ్యాధులకును గలదు. ఒక సారి వ్యాధి వచ్చి పోవుట చేతనే గాక ఇతర కారణముల చేత కూడా మన రక్షణ శక్తి కలుగ వచ్చును.
ఆనాది నుండియు., మచూచకపు రోగి యొక్క కండల లోనుండు చీము నెత్తి ఇతరుల కంటించి వారి కావ్యాధి కలిగించెడి వారు. అందుచే వారికి కూడా మశూచకము వచ్చును. గాని సామాన్యముగా నిట్టి వారలకు వచ్చు మశూచకము ఇతరులకువచ్చు దాని కంటే తక్కువ తీవ్రముగ నుండెడిది. కాని క్రింద నుదాహరించిన ప్రకార మీ పద్ధతి యొట్లు అనుయుక్తమును అపాయకరము నగునో తెలిసి కొనగలరు. తీవ్రముగ నున్న కలరా మొదలగు సూక్ష్మ జీవులు గల టీకా రసమును చర్మము క్రిందికి బోలుగ నుండు సూదితో నెక్కించి యాయా వ్యాధులకు చికిత్స చేయ వలెనని అనేకులు ప్రయత్నించునున్నారు. కాని ఈ పద్ధతి అంతగా జయ ప్రథము కాలేదు.
ఇట్లు సూక్ష్మ జీవులను చంపు గుణము రక్తమును 55 డిగ్రీల వరకు అనగా మనము చెయ్యి పెట్టలేనంత వేడి వచ్చు నంత వరకు కాచిన యెడల నశించి పోవును. ఇతర మాంస కృత్తుల తో పాటు ఈ పదార్థములను కూడా వడ పోసి తీయ వచ్చును. ఆర బెట్టి పొడి చేయవచ్చును. తిరిగి నీళ్ళలో కలపవచ్చును. ఇట్లు చేసినను వాని శక్తి పోదు. కాని ఈ పదార్థమును విడిగా తీయ వలెనన్న శక్యము కాలేదు. కొద్ది పాటి వేడి గాని వెలుగురు గాని ప్రాణ వాయువు గాని తగిలిన తోడనే దీని శక్తి నశించి పోవును.
ఏ జంతువు యొక్క రక్తములో నొక జాతి సూక్ష్మ జీవులు చక్కగ పెరుగవో ఆ జంతువున కా జాతి సూక్ష్మ జీవుల నటించి వాని తీవ్రతను తగ్గించుట: ప్రస్తుతము మశూచకము రాకుండ టీకాలు వేయు పద్ధతి దీని నుండి పుట్టినదే. మనుష్యులకు తీవ్రముగ వచ్చు మశూచికము ఆవునకంటు నప్పుడు మిక్కిలి తేలికయ యైనదై పొగుదు మీద కొన్ని పొక్కులుగా కనబడి దాని కేమియును కీడు గలుగ జేయకుండ విడిచి వేయును. ఈ మర్మమును కనిపెట్టినది మొదలు మశూచకమున కిప్పటి పద్ధతిని టీకాలు వేయు నాచార మేర్పడినది.
పైని జెప్పిన ప్రకారము తిండి పోతు తెల్ల కణములు మనకు చేయు నుపకార మొచ్చు కొన తగినదే కాని, ఈతని కణ వాదము సంపూర్ణముగా నంగీకరింప తగినది కాదని యిటీవలి వారు నిర్ధారణము చేసి యున్నారు. నెత్తురు నుండి తెల్ల కణములను ఎర్ర కణములను అన్నిటిని వడ పోసి తీసి వేయగా మిగిలిన రసమునందు కూడా సూక్ష్మ జీవులను మనము వేసి నప్పుడు అవి చచ్చుననియు., కావున రక్తము లోని రసమునకు కూడా సూక్ష్మ జీవులను చంపు గుణము గలదనియు నిటీ వలి వారు కని పెట్టి యున్నారు.
సహజ రక్షణ శక్తి, కల్పిత రక్షణ శక్తి యని రెండు విధములనియు, అంటు వ్వాధులలో సూక్ష్మ జీవులచే కలుగునని, వాని విషములచే కలుగునవి, అని రెండు విధములనియు ఈ వ్వాధుల నుండి రక్షణ శక్తి కలిగింప వలెననిన మొదటి రకము వ్వాధులకు సూక్ష్మ జీవ నాశకమగు పదార్థములను, రెండవ రకము వ్వాధులకు సూక్ష్మ జీవ విష నాశకములగు పదార్థములను మనము ఉపయోగ పరచ వలెననియు వ్రాసి యుంటిమి. ఇప్పుడు ఒక్కొక్క రక్షణ శక్తి గురించి తెలుసు కొనెదము.
ఇందు మొదటి రకము వ్వాధులలో రక్షణ శక్తి కలిగింప వలెననిన, సూక్ష్మ జీవులను జంపుటకు ప్రయత్నింప వలెను. అట్లు చంపు పదార్థములకు సూక్ష్మ జీవ నాశకములని పేరు. ఈ సూక్ష్మ జీవనాశకములగు పదార్థములను మన మేలాగునైన రోగి శరీరములో పుట్టించిన యెడల ఆ పదార్థము సూక్ష్మ జీవులను చంపును. మశూచకము మొదలగు వ్యాధులు రాకుండ టీకాలు వేయుట ఈ పదార్థములను మన శరీరములో బుట్టించుటకే. ఇట్టి టీకాలలో అనేక విధములు గలవు. వానిని క్రింద వివరించెదము.
పైని వివరించినవి కాక తాము నివసించు చోట్లనే కదలక యుండి దొరినినప్పుడెల్ల సూక్ష్మ జీవులను పట్టి తిను శక్తి గల కణములు కొన్ని ఉన్నాయి. మన పేగుల యందలి ఆమ్లపు పొర యందును గ్రంథుల యందును లోపల వైపున పరచి యుండు అంతశ్చర్మ కణములును, ప్లీహము నందును ఎముకలలోని మూలుగు లో నుండు కణములును ఒకానొకప్పుడు నరములలోని కణములను, కండల లోని కణములును కూడా సూక్ష్మ జీవులను పట్టి చంపును. ఇవి యన్నియు స్థావరకణములు.
పైని చెప్పిన కణములలో ముఖ్యముగ సూక్ష్మ జీవులను పట్టి తినునవి బహురూప జీవ స్థానములు గల తెల్ల కణములు. జీవ స్థానము ఏకముగ గల పెద్ద కణములకును, నెత్తురులో గాక కండము, నరములు మొదలగు సంహతుల నడుమ నుండు కొన్ని కణములకు కూడా సూక్ష్మ జీవులను పట్టి తిను శక్తి గలదు. ఇందు కొన్ని యొక చోట నుండక ఎల్లప్పుడు తిరుగు చుండును. కావున వానికి జంగమ కణములని పేరు కలిగెను.
ఇవిగాక జీవ స్థానము ఏకముగ గల పెద్ద తెల్ల కణములకును, బహురూప జీవ స్థానము గల తెల్ల కణములకును మద్యమున కొన్ని తెల్ల కణములు ఉన్నాయి. వీనికి మధ్యమ తెల్ల కణములు అని పేరు. ఇందు జీవ స్థానము బొబ్బర గింజల వలె మధ్య వల్లమును రెండు అంచులు లావుగ నుండును. ఇవి క్రమముగ బహురూప జీవ స్థానము గల తెల్ల కణములుగా మారును.
మన మంటించిన వ్యాధి యోకానొకప్పుడు బలమై అది నిరపరాధుడగు వానిని నిష్కారణముగ చంప వచ్చును. మన మంటించు వ్యాధి స్వల్పముగ వచ్చి తేలి పోవునో ఉపద్రవముగ విజృంబించి మ్ర్రింగి వేయునో చెప్పుట కెవ్వరికిని వీలు లేకుండెను. ఎంత చీమును ఎట్టి దశలో అంటించిన రోగికి క్షేమ కరమో తెలిసి కొనుటకు ఆధార మెద్దియు లేక యుండెను.
బహురూప జీవ స్థానము గల తెల్ల కణములు . ఇచి నెత్తురు లోని తెల్ల కణములలో నూటికి 70 వంతున నుండును. వీనియందు అర్థ చంద్రాకారముగను లావత్తు వలెను తెలుగు లెక్కలలోని హళ్ళి వలెను అనేక రూపములు గల జీవ స్థానములుండును. మూల పదార్థములో సన్నని నలుసులుండును.
సహజ రక్షణ శక్తి పైన ఒకచో వివరించిన ప్రకారము మన నెత్తురు నందుండు తెల్ల కణములు సూక్ష్మ జీవులను మ్రింగి వేయుట చేత గాని, ఆ తెల్ల కణములనుండి ఉద్భవించు విరుగుడు పదార్థములు సూక్ష్మ జీవులను చంపి వేసి వాని విషములను విరిచి వేయుట చేగాని కలుగ వచ్చును.
ఆమ్లాకర్షణములు. ఇందు గుండ్రమైనట్టి కాని, వలువలు గల యట్టి కాని జీవ స్థానములుండును. మూల పదార్థములో మోటుగ నుండు నలుసు లుండును. ఈ నలుసులు ఇయోసిన్ మొదలగు ఆమ్లవర్ణముల నాకర్షించును. ఇవి నూటికి 2 మొదలు 4 వరకు నుండును.
జీవ స్థానము ఏకముగ నున్న పెద్ద తెల్ల కణములు. ఇందు పెద్ద జీవ స్థానమును, దాని చుట్టు కొంచెము మూల పదార్థము నుండును. ఇందు నలుసులు అంతగా కాన రావు. ఇవి నూటికి 2 మొదలు 4 వరకుండును.
అంటు వ్యాధులనుండి మనలను శక్తి రెండు విధములు. ఆ రక్షణ శక్తులను మన శరీరములో ఏవిధముగా ప్రవేశ పెట్టవచ్చును. ఈ విషయమును విపులంగా చర్చించునదే ఈ వ్యాసము.
తెల్ల కణములలో 5 భేదములు ఉన్నాయి. సాధారణంగా అన్ని కణములలో వలె ఈ కణముల నన్నిటి యందు మూల పదార్థమును జీవ స్థానమును నుండును. వీని యందలి భేదము చేతనే తెల్ల కణములో ఈ అయుదు భేదము లేర్పడినవి.
చిన్న తెల్ల కణములు ఇందు గుండ్రని చిన్న జీవ స్థానమును, కొద్ది పాటి మూల పదార్థమును యుండును. ఇందును నలుసులు కాన రావు. ఇవి నూటికి 20 మొదలు 25 వరకు వుండును.
జీవించి యున్నను తీవ్రము తగ్గి యున్న సూక్ష్మ జీవుల మూలమున శరీర జనిత రక్షణ శక్తి కలిగించు పద్ధతి వెర్రి కుక్క కాటు నందును మశూచకము నందును మిక్కిలి యుపయుక్తముగ నున్నది.
ఇందతా, కళ్లముందే ఒక్క బతుకులోనే, తటాలున, చటుక్కున మాయమైపోవడం, అంతరించిపోతున్న ఆ సరస్సు జీవనాన్ని చూస్తూ తపించిపోయిన రచయిత నాటి వైభవాన్ని సజీవంచేసి, పాఠకులముందుంచిన ప్రయత్నమే ఈ 'ప్రళయకావేరి కథలు'.