polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
బ్రిటిష్ పాలనా కాలంలో పల్వల్ పంజాబు ప్రోవింస్‌లో, గుర్‌గావ్ జిల్లాలో భాగంగా ఉంది. 1857లో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన తిరుగుబాటుకు పల్వల్ ప్రజలలో చాలా మంది మద్దతు తెలిపారు. ఈ తిరుగుబాటులో పల్వల్‌లో మాత్రం హయత్ అలి, కైరత్ అలి మరొక 17 మందితో బలయ్యారు. ఉరితీయబడడానికి ముందు హయత్ అలి గృహంర్భంధంలో ఉంచబడి తరువాత ఢిల్లీకి తీసుసుకు పోబడి తరువాత ఉరితీయబడ్డాడు. అంతేకాక ఆయన కుటుంబంలోని పురుషులందరూ ఉరితీతకు గురైయ్యారు. అత్యధిక సంఖ్యలో ఖైదుకు గురైయ్యారు. పల్వల్ తాసిల్దార్ గాజుల వ్యాపారిగా హయత్ అలి ఇంటికి వెళ్ళి ఆయన 2 సంవత్సరాల మనుమడు నాజీర్ అలిని గాజుల బుట్టలో పెట్టుకుని రక్షించాడు. తరువాత తాసిల్దార్ పిల్లవాడిని నాగీనా అరణ్యాలలో వదిలాడు. ఆయనను అనుసరించి వెళ్ళిన హయ్యత్ అలి కుటుంబంలోని స్త్రీలు అరణ్యం నుండి పిలావాడిని తీసుకుని సురక్షితంగా తిజరాకు చేరారు.
ఉరితీసిన 17 మంది సభ్యులలో హయత్ అలి అల్లుడు ఇరాదత్ అలి బిన్ రుస్తం అలి ఉన్నాడు. బ్రిటిష్ సైన్యం పింగ్వాన్ కుటుంబాన్ని వేటాడినప్పుడు ఇరాదత్ అలి సోదరుడు కరామత్ అలి మాత్రం ప్రాణాలతో తప్పించుకుని తిజరా చేరుకున్నాడు. తరువాత కరామత్ తన పేరును జమిన్ అలిగా మార్చుకున్నాడు.
జిల్లాలో పలు కళాశాలలు ఉన్నాయి. పల్వల్ రాష్ట్రంలో విద్యాకేంద్రగా అభివృద్ధిచెందుతుంది. జిల్లాలో 12 ఇంజనీరింగ్ కాళాశాలలు, మేనేజ్మెంటు కాళాశాలలు, డీగ్రీ కాళాశాలలు ఉన్నాయి.
లెస్ ఫిల్స్ ఎం.వి.ఎన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఇంజనీరింగ్, టెక్నోలాగ్ యొక్క 6.ఎన్.జి.ఎఫ్ కాలేజ్
ముహమ్మద్ అజం షా పల్వల్‌ను పాలిస్తున్న సమయంలో సయ్యద్ యూసఫ్ అలి పాల్వాలి నగరప్రముఖులాలో ఒకడుగా ఉంటూ ఉండేవాడు. 1707 జూన్ 19లో జజువాన్ యుద్ధంలో సయ్యద్ యూసఫ్ అలి పాల్వాలి మరణించాడు. 17వ శతాబ్దంలో పల్వల్ వాసి ఖాన్ మొహమ్మద్ కుమార్తెతో క్వాజి సయ్యద్ ముహమ్మద్ రఫితో వివాహం జరిగింది. క్వాజి సయ్యద్ ముహమ్మద్ రఫి కుమారుడు ముహమ్మద్ బాక్వర్ పల్వల్ వాసి అయిన సుల్తాన్ బీబిని వివాహం చేసుకున్నాడు. మొహమ్మద్ బాకర్ కుమార్తె " ఖైరన్ నిస్సాన్ " పల్వల్ వాసి అయిన ముహమ్మద్ ఇక్రం ఇబ్న్ సుల్తాన్ ముహమ్మద్ ని వివాహం చేసుకున్నది. కైరన్ నిస్సాన్, మొహమ్మద్ ఇక్రం కుమార్తె నూరన్ నిస్సాన్ క్వాజీ సయ్యద్ హయతుల్లా కుమారుడు మొహమ్మద్ మురీడ్‌ను వివాహం చేసుకుంది. క్వాజీ సయ్యద్ ముహమ్మద్ రఫి పల్వల్ వాసి అయిన ఫాజల్ నిసాన్‌ను వివాహం చేసుకుంది. మొహమ్మద్ సయ్యద్ ఇబ్న్ కుమార్తె ముహమ్మద్ హుస్సేన్ ఇబ్న్ మౌలానా అబ్దుల్ ఖైర్‌ను వివాహం చేసుకుంది. పల్వల్, సక్రాల మద్య వివాహ సంబంధాలు ఈ రెండు ప్రదేశాలమద్య ఉన్న సంబంధాలను తెలుపుతుంది.
పల్వల్ నగరంలో ప్రజలు గుమికూడాడామికి అనువైన ప్రదేశాలు, పచ్చదనం అధికంగా ఉన్నాయి. ఈ ప్రదేశాలన్నీ ప్రజలలో ఆరోగ్యపరమైన జాగరూకత పెంపొందేలా చక్కగా నిర్వహించబడుతూ ఉండడం విశేషం.
జిల్లాలో 282 గ్రామాలు, 237 గ్రామ పంచాయతీలు, 1 మునిసిపల్ కౌన్సిల్, 2 మున్సిపల్ కమ్యూనిటీ కమిటీ, 3 సబ్ డివిజన్లు, 4 డెవెలెప్మెంటు బ్లాక్స్, 3 తాలూకాలు. ఇవి ఉంది డివిషనల్ మెజిస్ట్రేట్ ఆధ్వర్యంలో ఉంటుంది. ప్రతి సబ్ డివిజన్ బ్లాక్ డెవెలెప్మెంటు, పనచాయితీ అధికారి అధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది. బ్లాకులు అన్నీ స్వర్ణ జయంతి గ్రాం స్వరోజ్‌ఘర్ యోజనా, ఇతర అభివృద్ధి కార్యక్రాల పరిధిలో ఉన్నాయి. అభివృద్ధి కార్యక్రమాలను డెఫ్యూటీ కమీషనర్ - చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్ పర్యవేక్షణలో నిర్వహించబడుతుంటాయి.
ఫారెస్ట్ శాఖ రెండు పథకాలను అమలు చేస్తుంది: అడవులు, మట్టి పరిరక్షణ భూమి పునరుద్ధరణ. ఎంఒఇఎఫ్, ప్రభుత్వ జాతీయ అడవులను విధానం ప్రకారం. 1/3 భారతదేశం భూభాగంలో చెట్లు ఉండాలి. ఈ లక్ష్యం సాధించడానికి భారీ స్థాయి పంచాయితీ, ప్రభుత్వం, ప్రైవేట్ భూమిలో మొక్కల నాటే ప్రాజెక్ట్ చేపట్టింది. ఈ ప్రాజెక్టులో భాగంగా గత 20 సంవత్సరాలనుండి రైతులు తమ పొలాలలో నాటడానికి వేప, యూకలిఫ్టస్, షిషాం, ఇతర పండ్ల మొక్కలు ఉచితంగా పంపిణీ చేయబడ్డాయి.
పల్వల్ జిల్లా హర్యానా రాష్ట్రం లోని 22 జిల్లాల్లో 21 వది. పల్వల్ పట్టణం ఈ జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం.ఈ జిల్లా ఢిల్లీ - మధుర హైవే మీద ఢిల్లీ నుండి 60 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. పట్టణం 28 40' ఉత్తర అక్షాంశం, 76 59' రేఖాంశాల మధ్య ఉంది. ఇతిహాస కాలం నుండి దీని ప్రస్తావన ఉంది. ఆనాటి పాండవ రాజ్యంమయిన ఇంద్రప్రస్థలో భాగంగా వుండేది. విక్రమాదిత్యుడు దీన్ని పునరుద్ధరించాడు.
బలరాముడు ఒకప్పుడు ఈ ప్రాంతానికి పాలకుడైన పాల్వాసురుడిని సంహరించిన ప్రదేశం కనుక ఈ ప్రాంతానికీ పేరు వచ్చింది. అందుకు గుర్తుగా పల్వల్‌లో " బలదేవ్ చాట్ కా మేళా " నిర్వహిస్తారు. మునిసిపల్ ఆఫీస్ చౌక్ వద్ద " బలరాముని ఆలయం " ఉంది. పల్వల్ రైల్వే స్టేషను వద్ద మహాత్మా గాంధీని మొదటి సారిగా అరెస్టు చేసారు. దీనికి గుర్తుగా నగరంలో "గాంధి ఆశ్రమం" అనే భవనాన్ని నిర్మించారు.
పల్వల్ జిల్లాలో హౌసింగ్ బోర్డ్ కాలనీ, న్యూ కాలనీ, మైన్ మార్కెట్టు, షివపురి, కృష్ణా కాలనీ, కేంప్ కాలనీ, హుడా సెక్టర్ మొదలైనవి ఉన్నాయి. ఇది ఢిల్లీ, గుర్‌గావ్,నోయిడా,ఫరీదాబాద్,మథుర వంటి నగరాలకు సమానదూరంలో ఉంది కనుక భారతప్రభుత్వం పల్వల్ నగరాభివృద్ధి కొరకు ప్రత్యేకశ్రద్ధ వహిస్తుంది. పల్వల్ నగరం వ్యవసాయ, వాణిజ్య పరంగా ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది.
పల్వల్‌ నుండి పలు రైళ్ళు అందుబాటులో ఉన్నాయి. పల్వల్ రైల్వే స్టేషను నుండి ఢిల్లీ వరకు పలు రైలు సర్వీసులు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఢిల్లీ- పల్వల్ మద్య మహిళా ప్రత్యేక రైలు ఆరంభించబడింది. దూరప్రాంతాలకు చేరడానికి పలు సూపర్ ఫాస్ట్ రైళ్ళు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
1979 ఆగస్టు 15 గుర్‌గావ్ జిల్లా అదనంగా విభజించబడి ఫరీదాబాద్ జిల్లా ఏర్పాటు చేయబడింది. పల్వల్ ఫరీదాబాద్ జిల్లాలో భాగంగా ఉండేది.
ఆధునిక భారతదేశంలోని తొలి నగరం ఇదే. కోల్‌కతా కన్నా 50 సంవత్సరాల తర్వాత, ముంబై కన్నా 35 సంవత్సరాల తర్వాత మద్రాసు అభివృద్ధి చెందింది.
చెన్నై నగరం మొట్టమొదట "చెన్నప్ప నాయకన్"గా అని పిలవబడేదట. ఆ తర్వాత కాలక్రమంలో అది చెన్నపట్నంగా, మద్రాస్‌గా మారి నేడు చెన్నై అనే పేరుతో స్థిరపడింది.
పురస్కార పథం- వీరు ఇప్పటివరకు 5,000 పద్యాలు రచించారు. ఆయన స్తోమత సహకరించని తరుణాన, మాతృమూర్తి, మధురసూక్తులు, సుజనాశతకం మాత్రమే ప్రచురణకు నోచుకున్నవి. తల్లిదండ్రులు, హర్షరసాబ్ది, అంతర్మథనం, ఒకరికొకరు కావ్యాలు, అప్పరాయ, వాసవీ, ఇంకొల్లు శివశతకాలు, ధనవంతుడు , సత్యాగ్నిజ్వాలలు , నక్షత్రమాలౌ , హైందవ, క్రైస్తవ భక్తిగీతాలు, కవితలు రచించి పలువురు మన్ననలను పొందినారు. ప్రకాశం జిల్లా రచయితల సంఘం, ఆంధ్రపద్యకవితా సదస్సు, ఆచార్యరంగా కిసాన్ సంస్థ, కృష్ణదెవరాయ సాంస్కృతిక సేవా సమితి, కవన వేదిక, జాషువా సాంస్కృతిక సేవాసమితి తదితర సంస్థలు వీరికి పురస్కారాలు అందజేసినవి.
వేయి కందపద్యముల శోభ- చదువు పెద్దగా లేకున్నా, సమాజాన్ని లోతుగా చదివినారు. విప్లవాలు, ఉద్యమాలగురించి పెద్దగా తెలియకున్నా, శ్రీశ్రీ లాంటి కవులస్ఫూర్తి వీరి రచనలలో కనిపిస్తుంది. పదం కదుపుతూ పద్యానికి మరింత వన్నె చేకూర్చుచున్నారు. పద్యం వ్రాయడమే గాకుండా, ప్రతి పద్యాన్నీ కంఠతా చెప్పగల ధారణ ఆయన స్వంతం. వివిధ శతకాలు, కవితలు రచించిన నాగేశ్వరరావు, తాజాగా వేయి కందపద్యములతో, "సుజనా శతకం" ప్రచురించారు. తాజాగా ఇంకొల్లులో సాహితీవేత్తలు, కవులు అభిమానుల మధ్య శతకాన్ని ఆవిష్కరించారు.
వీరు ఇంకొల్లు గ్రామములో ఒక పేదకుటుంబంలో, రఘుపతి, వరలక్ష్మమ్మ దంపతులకు మూడో కుమారుడుగా జన్మించారు. అప్పటి పరిస్థితులనుబట్టి, ఐదవ తరగతలోనే చదువుకు స్వస్తిపలికినారు. బ్రతుకుదెరువు కోసం, పరిసర గ్రామాలలో భూస్వాముల వద్ద పాలేరుగా పనిచేసారు. జీవితం నేర్పిన పాఠాలు, సమాజం నేర్పిన గుణపాఠాలు, స్వీయ అనుభవాలు ఆయన కవితా రచనకు నేపథ్యంగా నిలిచినవి. పూట్టుకతో వచ్చిన ప్రతిభకు గురువుల ఆశీస్సులు తోడైనవి.
కథాసామ్రాట్- స్వయంకృషితో పద్యాన్ని సాధనచేసి, "కందం" లోని అందాలను గ్రహించారు. 1965 ప్రాంతంలో ఆయన యువకులకు, విద్యార్థులకు పౌరాణిక, జానపదగాధలను, ఇప్పటి బుల్లితెర లెక్కల ప్రకారం, వందలకొద్దీ ధారవాహికలుగా చెప్పి, "కథాసామ్రాట్" బిరుదును అందుకున్నారు. వ్యవసాయం చేయడంలోనూ తనదైన శైలిని ప్రదర్శించేవారు.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు బుడతనపల్లిలో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల గంట్యాడలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కొండతామరపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లిమర్లలోను, పాలీటెక్నిక్‌ విజయనగరంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల కరకవలసలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం గంట్యాడలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయనగరం లోనూ ఉన్నాయి.
ఈటెల రాజేందర్ 1964 మార్చి 20 లో జన్మించారు.విద్యాభ్యాసం అంతా హైదరాబాద్‌లోనే జరిగింది.కేశవ్ మెమోరియల్ స్కూల్‌లో పదో తరగతి,1984లో మసాబ్ ట్యాంక్‌లోని సైఫాబాద్ సైన్స్ కాలేజీ నుంచి డిగ్రీ పూర్తి చేశారు. హాలియా జూనియర్ కాలేజీలో ఇంటర్మీడియట్ చదివాడు. ముదిరాజు కులానికి చెందిన ఆయన, రెడ్డి కులానికి చెందిన జమునను వివాహం చేసుకున్నారు.కొడుకు నితిన్ రెడ్డి, కూతురు నీతా రెడ్డి ఉన్నారు.
ఈటెల రాజేందర్ తెలంగాణ రాష్ట్రం వచ్చిన తరువాత 2014 ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి కేతిరి సుదర్శన్‌రెడ్డి పై గెలిచి కెసీఆర్ తొలి మంత్రివర్గంలో ఆర్థిక, ప్రణాళికశాఖ, చిన్నమొత్తాల పొదుపు, రాష్ట్ర లాటరీలు, పౌరసరఫరాలు, తూనికలు కొలతలు, వినియోగదారుల వ్యవహారాల శాఖల బాధ్యతలు నిర్వర్తించాడు. 2019లో కెసీఆర్ రెండవ మంత్రివర్గంలో వైద్య ఆరోగ్య శాఖ మంత్రిగా ఉన్నారు.
ఈటెల రాజేందర్ తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు, మాజీ మంత్రి. అతను తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పడ్డాక తొలి ఆర్ధిక మంత్రిగా పని చేశాడు.
డాక్టర్ సుమతి కేన్సర్ వ్యాధికి మూలకారణాలు- పుట్టకురుపును కలుగజేసే పదార్థములు, తారు/డాంబరు నుండి వెలువడే ఉత్పాదికకులు, వాహనముల నుండి వెలువడు విషవాయువులు, హైడ్రో కార్బన్ ల అంశమై పరిశోధనలు నిర్వహించారు. ఉపకళ కనముల నుండి పుట్టిన అపాయకరమైన కంతి నివారణకు పసుపు వినియోగాన్ని ఆవిష్కరించారు. పొగాకు సంబంధిత పదార్థములను నమిలేవారికి ఏర్పడు గొంతు కాన్సర్ చికిత్సా విధానాలను అభివృద్ధి పరిచారు.
ఈమె పూనా విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.యస్సీ చదివిన తర్వాత విదేశాలలో యూనివర్శిటీ ఆఫ్ బ్రుక్సెల్లెస్ లో డి.ఎస్.సి చేశారు. ఈమె ప్రత్యేకంగా కేన్సర్ వ్యాధి చికిత్సా రంగంలో పరిశోధనలు నిర్వహించారు. పొగాకు వాడకానికి, వాతావరణ కాలుష్యానికి సంబంధించి తలెత్తే వివిధ కేన్సర్ నివారణకు చికిత్సా విధానాలను శోధించారు.
డాక్టర్ సుమతి పరిశోధనా కృషికి ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్, న్యూఢిల్లీ వారు అవార్డును అందించారు. కేన్సర్ పరిశోధనా రంగంలో అద్వితీయ కృషి చేసినందుకు ఐ.సి.ఎం.ఆర్. 1986 లో శాండజ్ ఓరేషన్ అవార్డును అందించి ఘన సత్కారం చేశారు.
ఇతడి కవితలను ఇతనే గానం చేస్తూ అనేక ఆడియో కేసెట్లు విడుదల అయ్యాయి. వీటిలో "దుఆ హై హమారే పాస్" అనే కేసెట్, ఐ.పి.ఎస్. అధికారి ఖలీల్ మామూన్ చే విడుదల చెయ్యబడింది.
కర్ణాటక, బెల్గాం జిల్లా లోని కుడిచి గ్రామంలో జన్మించాడు. విద్యాభ్యాసం, బి.ఎస్.సి., ఎం.ఎ., ఎం.ఫిల్., వరకూ. ప్రథమంగా స్టేట్ బేంక్ ఆఫ్ ఇండియాలో అకౌంట్స్ ఉద్యోగం. బ్రాంచ్ అకౌంట్స్ మేనేజర్ వరకూ ఎదుగుదల, ఆతరువాత వాలంటరీ రిటైర్మెంటు. ఆతరువాత సాహితీ ప్రస్థానం. ఓ జూనియర్ కాలేజిలో ప్రిన్సిపాల్ గా కూడా బాధ్యతలు నిర్వహించాడు.
ఉర్దూ సాహిత్యం పట్ల ప్రగాఢమైన అభిమానమే ఈ రంగంలో తీసుకొచ్చింది. పలు రచనలు, ఓ ఉర్దూ పత్రిక "సహారా ఉర్దూ"కు సబ్ ఎడిటర్ గానూ బాధ్యతలు చేపట్టాడు. ఇంటర్వ్యూవర్ గానూ, కాలమిస్టుగాను మంచి గుర్తింపు పొందాడు. భారతదేశంలో వివిధ రాష్ట్రాలకు చెందిన వివిధ ఉర్దూ దిన వార పత్రికలకు వ్యాసాలు వ్రాసాడు.
ముషాయిరాలలో ఇతడిని వినడానికి శ్రోతలు ఎంతో ఆసక్తి చూపుతారు. ఇతడి రచనల్లో నాత్, గజల్లు ప్రసిద్ధి. "మేరే ముస్తఫా ఆయే" అనే నాత్ విని శ్రోతలు చాలా ఆనందిచే ముషాయిరాలు సర్వసాధారణం. ఇతరదేశాలనుండి ముషాయిరాలకు ఆహ్వానాలు అందుకున్న్డాడు.
యావత్ భారతదేశంలోనూ అనేక కవిసమ్మేళనాలు, సెమినార్లు, చర్చా గోష్టులలో పాల్గొన్నాడు. శాంతి సద్భావన, పరమత సహనం లాంటి విషయాలపై సెమినార్లలో పాల్గొని వక్తగా అనుభవం. అలాగే శ్రీశ్రీ రవిశంకర్ గారి "ఆర్ట్ ఆఫ్ లివింగ్" కార్యక్రమాల్లోనూ అనేక ప్రసంగాలిచ్చాడు.
అజీజ్ బెల్గామీ - దక్షిణ భారతదేశంలో ఒక ప్రఖ్యాత ఉర్దూ కవి, సాహితీకారుడు. ఇతని ప్రత్యేకత ముషాయిరా లలో తన కవితలను శ్రావ్యంగా పాడుతూ శ్రోతలకు సాహితీప్రియులకు ఉర్రూత లూగిస్తాడు.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి మోతేలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల జగిత్యాలలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల కరీంనగర్లోను, పాలీటెక్నిక్ పొలసలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం జగిత్యాలలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కరీంనగర్ లోనూ ఉన్నాయి.
జాబితాపూర్లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉంది.
జాబితాపూర్లో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
ఇతను 'భానుమతీ పరిణయం ' అను గ్రంథాన్ని రచించాడు. ఇది నాలుగు ఆశ్వాసాల గ్రంథం. ఈ గ్రంథాన్ని కవి వేంకటగిరి ప్రభువగు వెలగోటి రాయభూపాలునకు అంకితం ఇచ్చాడు. ఇతను ' దేవకీనందన శతకం ' అను పేర కొన్ని వందల పద్యములు రచించినట్లు అప్పకవీయం మూడవ ఆశ్వాసంలోని 23 వ పద్యము వలన తెలుయుచున్నది. కాని ఈ శతకం అలభ్యం.
రెంటూరి రంగరాజు.17 వ శతాబ్ది ప్రథమార్ధానికి చెందిన ప్రముఖ తెలుగు కవి. ఆరువేల నియోగి బ్రాహ్మణుడు. అపస్తంబ సూత్రుడు. శ్రీవత్స గోత్రుడు. చినగంగనామాత్య పుత్రుడు. ఇతను మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో గద్వాల సంస్థానానికి ముందు వెలుగొందిన బోరవెల్లి సంస్థానానికి చెందిన కవి. శ్రీరంగదేశికుల శిష్యుడనని కవి ప్రకటించుకున్నాడు. అద్దంకి సింగరాచార్యులు శిష్యుడన్న మరో వాదన కూడా ఉంది. కామేశ్వర చరిత్రం అను ద్విపద కావ్యాన్ని రాసిన రేటూరి భావనామాత్యుడు ఇతని పినతండ్రి కుమారుడు.
రంగరాజు ఇంటి పేరు రెంటూరి అని, రేటూరి అని రెండు రకాలుగా సాహితీ చరిత్రకారులు వాడుతున్నారు. రెంటూరి వారని భానుమతీ పరిణయం ముద్రిత పత్రిలో ఉండినా, ఇది లేఖన ప్రమాదమని, మద్రాసు ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తక భాండాగారంలో ఉన్న భానుమతీ పరిణయం తాళపత్ర ప్రతిలో రేటూరి అనే ఉందని చాగంటి శేషయ్య పేర్కొన్నారు. అంతేకాకుండా ఇతను గుంటూరు జిల్లా బాపట్ల కు ఉత్తరాన ఎనిమిది మైళ్ళ దూరాన ఉన్న రేటూరు వారై ఉండవచ్చునని కూడా చాగంటి శేషయ్య పేర్కొన్నారు.
గోలకొండ మహమ్మదీయులను, కొండవీడు వినుకొండప్రభువులను జయించి 1579 సంవత్సరమునందు విజయనగరరాజుల పక్షమున బోరాడి విపక్షరాజబృందము నోడించిన కస్తురి రంగనాయనికి కృతిపతియైన రాయభూపతి పెదతండ్రి మనుమడు. భానుమతీ పరిణయము కృతినందునప్పటికి రాయనృపాలునికి యుక్తవయస్సువచ్చిన కొడుకు లుండుటచేత గ్రంథరచన చేసిన కాలము 1620వ సంవత్సరప్రాంతమని చెప్పవచ్చును.
ఇతని రచనా శైలిలో అల్లసాని పెద్దన కవితా ఛాయలు, ఎత్తుగడలు కనిపించినా, ఈతని కవనము ద్రాక్షాపాకమై మనోహరముగా నున్నది. శైలిని జూపుటకై భానుమతీ పరిణయములోని కొన్నిపద్యముల నిందు జూపుచున్నాను.
స్వామి వారికి మూడు పూటలా పూజలు జరుగుతాయి. ప్రతీ శుక్రవారం లక్ష్మీదేవికి క్షీరాభిషేకము, ప్రతి ఆదివారము అన్నదానము చేస్తుంటారు. నరసింహ స్వామి పానక ప్రియుడంటారు. అందుకే నిత్యం పానకం తోనే స్వామి వారికి అభిషేకము చేస్తుంటారు. ఇక్కడున్న ఆరున్నర అడుగుల ఎత్తుండే నల్ల రాతి సాయి బాబాను భక్తులు శ్రీకృష్ణుని అంశంగా భావించి శ్రీకృష్ణాష్టమి నాడు సాయిబాబాకు విశేష పూజలు నిర్వహిస్తారు. నరసింహ స్వామి అవతరించి నట్లుగా చెప్పే వైశాఖ శుద్ధ చతుర్థశి నాడు ఆలయంలో ప్రత్యేక పూజలు జరుగుతాయి. అయిదు రోజులు బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. శ్రావణ మాసంలో స్వామి వారికి పవిత్రోత్సవాలు, అమ్మవారికి విశేష పూజలు జరుగుతాయి. దేవీ నవరాత్రుల సందర్భంగా దసరా నాడు స్వామిని అశ్వ వాహనంపై ఊరేగిస్తారు. ఇక్కడి మరో ప్రత్యేకత ఏమంటే హిందువులతో పాటు ముస్లిములు కూడా తమ పెద్దల స్మారకార్థం ఏటా ఉగాదినాడు ఈ ఆలయానికి వచ్చి మొక్కులు చెల్లించి కానుకలు సమర్పించుకుంటారు. చాలా శతాబ్దాలుగా జరుగుతున్న ఎక్కడా లేని ప్రత్యేకమైన సాంప్రదాయం ఇది.
కొండను తొలచి చేసిన స్థంభాలపై చెక్కిన కాకతీయుల శిల్ప కళాశైలి చూపరులను అబ్బుర పరుస్తుంది. రాతితో నిర్మించిన ఏకశిలా ధ్వజస్థంభం ఇక్కడి ప్రత్యేకత. మరో విశేషమేమంటే స్వామి వారు దక్షిణాభిముఖంగా ఉండటము. గర్బగుడిలో స్వామి వారికి ఎడమవైపున లక్ష్మీదేవి, కుడివైపున అద్దాల మండపం ఉంటాయి. ధ్వజ స్తంభం ప్రక్కనే ఆంజనేయ స్వామి మందిరం, గుట్టపై సుబ్రమణ్యస్వామి, విష్ణుమూర్తి, ఆంజనేయ మందిరం, శ్రీవేంకటేశ్వరాలయం ఉన్నాయి. ఇక్కడున్న స్వామివారి కోనేరులో నీరు అన్ని వేళలా ఉంటుంది. వర్షాకాలంలో నీరు ఎక్కువై ఆలయంలోని స్వామి వారి నాభి వరకు నీరు చేరుతుంది. ఆ సందర్భంలో ఆ నీటిని బయటకు పంపుతారు. ఈ ఆలయంలోని మరో ప్రత్యేకత ఏమంటే నల్లరాతిలో చెక్కిన సాయిబాబా విగ్రహము. నల్లరాతి సాయిబాబా విగ్రహం ఉన్న ఆలయం మన రాష్ట్రంలో ఇదొక్కటే నని చెపుతారు.
చాలా నరసింహ క్షేత్రాలతో స్వామివారికి నైవేద్యపానియంగా పానకాన్ని సమర్పిస్తారు. మంగళగిరి నరసింహస్వామికి ఎన్నిబిందెలు పానకం పోసినా స్వీకరిస్తాడని అయినప్పటికి భక్తులకు ప్రసాదంగా కొంత మిగుల్చుతాడని కథనంగా చెప్పుకుంటారు. ఆవిధంగా మిగిల్చే పద్ధతిలో శిల్పాన్ని నిర్మిస్తూ శిల్పులు తమ నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించారు. ఇక్కడి ఖమ్మం గట్టు నరసింహస్వామికి పానకంతో అభిషేకం చేయడం ప్రత్యేకత. అత్యంత ఉగ్రరూపుడైన స్వామివారిని శాంతింపజేసేందుకు పానకంతో అభిషేకం చేయడం అనే పద్ధతి పూర్వకాలం నుంచి వస్తోందని తెలియజేసారు.
శ్రీమహావిష్ణువు నరసింహావతారంలో హిరణ్యకశిపుడనే రాక్షసుడిని సంహరించి ఆయన కుమారుడు ప్రహ్లాదుడిని కాపాడే కథ చాలా ప్రముఖమైనదే. ఆనాడు స్తంభము నుండి ఉద్భవించిన స్వామియే ఈ కొండపై ఉన్న గుహలో వెలిసాడని అందుచేతనే కొండకు స్తంభాద్రి అనే పేరు వచ్చిందని చెపుతారు.అంతేకాక ఈ కొండమొత్తంగా కూడా ఒక స్తంభంఆకారంలో వుంటుంది. కాబట్టి కూడా పట్టణానికి స్తంభాద్రి అనే పేరు వచ్చేందనేది మరొక కథనం.అంతేకాక ఆరోజులనుంచే కంభంమెట్టు అనే పేరు వుందని ఖమ్మంజిల్లా ఆదికవి హరిభట్టు తన వరాహ పురాణములో పేర్కొన్నాడు.
మూలవిరాట్టుకు కొంత కోణంలో రాతి ధ్వజస్తంభం నిర్మిస్తే సరాసరి ఎదురుగా ఒక నిలువెత్తు రాతి స్తంభం భూమిలో పాతి నిలబెట్టి వుంటుంది.దానికి మధ్యలో ఒక గంటుకూడా ఉంది. దీనిని మొక్కుబడులు తీర్చుకునే కోడె స్తంభంగా ఆలయ అర్చకులు పేర్కొన్నారు. మొక్కుబడులను అనుసరించి ఈ స్తంభానికి వారు దారంతో కొంత సమయం మేర కట్టేసుకోవడం ద్వారా మొక్కుబడిని చెల్లించుకుంటారని తెలియజేసారు. బహుశా జంతుబలులకు కట్టుస్తంభంగా కానీ వధ్యశిలగా కానీ ఇది వాడుకుని వుండొచ్చనే విశ్లేషన కూడా ఒకటి ఉంది.
ఉగ్రరూపుడైన నరసింహుని శాంతిపజేయటానికా అన్నట్లు కొలను నిండుగా వున్నప్పుడు అక్కడినుండి వున్న నాభివంటి అంతర్గత మార్గాల ద్వారా స్వామివారిని చల్లబరిచే అభిషేకం జరుగుతుందట. కొన్నిసార్లు కేవలం చెమ్మవంటి తడిమాత్రమే కాక ఏకంగా ప్రవాహంలాగా నీరు కొండమీది కొలనునుంచి గర్భగుడిలోని స్వామివారి విగ్రమాన్ని తడుపుతూ నీళ్ళు చేరుటాన్ని ఈ అర్చకులు చాలా సార్లు గమనించారట. దీనిని దేవాలయ మహాత్మ్యానికి విశేష ఉదాహరణగా పేర్కొంటారు.
శ్రీ స్తంభాద్రి లక్ష్మీనరసింహస్వామి దేవాలయం ఖమ్మం జిల్లా ప్రధానకేంద్రం ఖమ్మం పట్టణం నడిబొడ్డున ఒక ఎత్తయిన గుట్టపై ఉన్న ఆలయము. ఇది తెలంగాణ లోని ప్రముఖ ఆలయాలలో ఒకటి. ప్రహ్లదుడిని రక్షించేందుకు నరసింహస్వామివారు ఒక స్తంభంలోనుంచి బయటకు వచ్చారని కథనం. అటువంటి స్తంభాన్నికలిగివున్న ప్రాంతం కాబట్టి స్తంభాద్రి, స్తంభశిఖరి, కంభంమెట్టు అనే పేర్లనుంచి కాలక్రమంలో ఖమ్మం అనే పేరు ఏర్పడింది అని చెపుతారు.
రాతి ధ్వజస్తంభంపై అత్యంత ప్రాథమిక రూపంలో గీసిన ఒక పక్షివంటి రూపం ఉంది. అంటే దానిని నరసింహావతారం ప్రాథమిక రూపమైన విష్ణుమూర్తికి వాహనం అయిన గరుత్మంతునిగా భావించి గీచి వుండవచ్చు. అలాగే మరోపక్క ధ్వజస్తంభంపై చేపవంటి ఆకారం కనిపిస్తోంది. బహుశా స్తంభం తొడుగులోపల పరిశీలిస్తే దశావతారాలు పూర్తిగా వుంటాయేమో. ఈ చేప మత్చావతారానికి ప్రతీకగా గీచి వుండవచ్చు.
ఈ ఆలయ స్తంభాలపై కనిపించే స్తంభాల శిల్పనిర్మాణ శైలి కాకతీయుల స్తంభాలను పోలి వున్నప్పటికి అంతటి పూర్తి స్థాయి నగిషీలు లేక చాలా ప్రాథమిక దశలోనే వున్నట్లు కనిపిస్తుంది. అంతేకాక గర్భగుడికి ముందున్న నిర్మాణంలో ముందస్తుగా ఏర్పరచిన స్తంభాలకూ ఆ తర్వాత విస్తరణలో అభివృద్ధి పరచిన స్తంభాలకూ మధ్య భేదాన్ని గమనించ గలుగుతాం.
సాధారణంగా దేవాలయాలలో గర్భగుడిలోని మూలవిరాట్టుకు కచ్చితంగా ఎదురుగా వుండేలా ధ్వజస్తంభ నిర్మాణం చేస్తారు. కానీ ఇక్కడ మూల విగ్రహానికి ఎడమ వైపు ఐమూలగా కొంత కోణంలో ధ్వజస్తంభం వుంటుంది. ఇలా వుండటానికి కారణం మూలవిరాట్లు ముందుకు లంబంగా కాక కొంత కోణంలో పక్కకు చూస్తున్నట్లుగా ఉంటుంది.
పూర్వం మౌద్గల మహర్షి ఈ స్థంబాధ్రి ప్రాంతంలో శ్రీ హరి గురించి తపస్సు చేయగా శ్రీహరి లక్ష్మీసమేత నరసింహుడిగా ప్రత్యక్షమయాడు. శ్రీ హరి ముని కోరిక మేరకు ఇక్కడే భక్తుల దర్శనార్థం ఒక గుహలో కొలువు తీరాడని స్థల పురాణం. ఖమ్మం కోట నిర్మాణ సమయంలో కాకతీయ చక్రవర్తి స్వామివారికి ఆలయం నిర్మించాడని చరిత్ర వలన తెలుస్తున్నది.
దేవాలయం ఆవరణలో వున్న విశాలమైన పార్కు ప్రధాన ఆకర్షణ. మెట్లదారిలో ఎక్కుతూ రావడానికి కష్టం అయిన వారికి పార్కువైపు నుంచి వాహనాల ద్వారా చేరుకునే ఏర్పాట్లు చేయడం వల్ల భక్తుల రద్దీ మరింత పెరిగింది. భక్తిభావంతోనే కాకుండా ప్రశాంత వాతావరణాన్ని అనుభవించేందుకు కూడా ఈ స్తంభశిఖరి అత్యంత అనుకూలమైన ప్రాంతం
1953వ సంవత్సరంలో ఖమ్మం ప్రత్యేక జిల్లాగా అవతరించిన తర్వాత ఖమ్మం మెట్టును ఖమ్మంగానూ అదేవిధంగా అప్పటివరకూ వరంగల్ జిల్లాలో భాగంగా మాత్రమే వున్న ఖమ్మ జిల్లాను ఒక ప్రత్యేక జిల్లాగానూ గెజిట్ ద్వారా మార్చారు. ఇలా జిల్లా పేరుకు ప్రధాన కారణంగా ఈ ఆలయం కావటం మరింత ప్రత్యేకత.
ఇక్కడి ధ్వజస్తంభం పూర్తిగా శిలతో నిర్మించినదే, మరి అత్యంత ఎత్తుగా కాక గుడికంటే కొంత ఎత్తుగా మాత్రం వుంటుంది. అంతే కాకుండా ధ్వజస్తంభం గుండ్రని నిర్మాణంతో స్తూపం ఆకారంలో కాక ఇది నలుపలుకలుగా దీర్ఘఘనం ఆకారంలో వుంటుంది.
సర్పదోష మొక్కుబడులకూ దోష నివారణకూ సర్పశిల లేదా ఇప్పటి రోజుల్లోలాగా లోహసర్పాలనూ పూజలో వుంచి దేవాలయాల వద్దవదిలేసే ఆనవాయితీ ఉంది. దానిని సూచిస్తున్నట్లు ఇక్కడ అనేక రకాలైన అనేక సర్పశిలలు కనిపిస్తాయి.
ఈ నారసింహ క్షేత్రానికి క్షేత్రపాలకుడు హనుమంతుడి, దక్షిణదిశగా తిరిగి వున్న ఈ ఆలయంలో ఆగ్నేయ దిశలో క్షేత్రపాలకుని మందిరం వుంటుంది.
ఇంత ఎత్తుగా వున్న కొండపై సంవత్సరం పొడవునా నీటినిల్వలు వుంటాయి. కొండను రెండుగా చీల్చినట్లున్న ప్రాంతంలో అంతమైన కొలను కనిపిస్తుంది.
సాధారణంగా దేవాలయాలు తూర్పులేదా ఉత్తరదిశలకు తిరిగి వుంటాయి కానీ ఇక్కడి నరసింహస్వామి మాత్రం దక్షిణాభిముఖుడుగా వుంటాడు.
వీరు వైదికులు, భారద్వాజస గోత్రులు, ఆపస్తంబ సూత్రులు. 1892 సెప్టెంబరు 9 న వెంకటప్పయ్య శాస్త్రి, అన్నపూర్ణమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. స్వస్థలం తెనాలి మండలం బుర్రిపాలెం. చిన్ననాడు ఆంగ్లవిద్యను అభ్యసించినా, తర్వాతకాలంలో ఆయన సంస్కృత భాషను నేర్చుకొని కావ్య, నాటక, అలంకార, తర్క, వ్యాకరణ, పూర్వమీమాంస జ్యోతిశాస్త్రాలలో పాండిత్యాన్ని సంపాదించారు. శ్రీ కళ్యాణానంద భారతీ స్వామివద్ద వేదాంత భాష్యం చదివి, శ్రీవిద్యలో పాదుకాంత దీక్ష గ్రహించి, వేదాంత పారీణ అను బిరుదును పొందారు. తెనాలిలోని రామ విలాస సభకు వీరు ఉపదేష్ట.
చలనచిత్రరంగంలో కూడా ఆయన గడించారు. సినీనటి కాంచనమాలకు ఆయన నాట్యశాస్త్ర గురువు. విప్రనారాయణ చిత్రానికి సినేరియో రచయితగాను, నాట్యరంగ విధాతగాను, ఉషా పరిణయం చిత్రానికి రచయితగాను పనిచేశారు. తల్లావజ్ఝల శివశంకరశాస్త్రితో కలసి సాహితీ సమితిని స్థాపించారు. ఆ సంస్థలో కార్యదర్శిగాను, మంత్రిగాను, ఉపాద్యక్షునిగాను సుమారు 25 సంవత్సరాలు పనిచేశారు.
వీరు సాహితి పత్రికకు, విశ్వజనీయ గ్రంథావళికి సహ సంపాదకులుగా పనిచేశారు. తెనాలిలోని సంస్కృత పాఠశాలకు తొలి ప్రధానోపాధ్యాయులుగా పనిచేశారు.
మొదటి కొన్నిసార్లు సాధారణ చేర్చడం లేదా పాక్షిక చేర్చడం అని, ఇతర పూర్తి చేర్చడం ఉంది. సంఘటిత ఆచరణలో "ఎల్లప్పుడూ కలుపుకొని కాదు కానీ ఏకీకరణ ఒక రూపం ఉంది. ఉదాహరణకు:ప్రత్యేక అవసరాలు కలిగిన విద్యార్థులు, దాదాపు అన్ని రోజు లు లేదా కనీసం రోజులో సగం కంటే ఎక్కువ రోజు కావలసిన విద్యను అందించుట.వీలైనప్పుడల్లా తరగతిలో విద్యార్థి జనరల్ విభాగంలో ఏదైనా అదనపుప్రత్యేక శిక్షణ పొందటానికి, విద్యార్థి తరగతి పూర్తి సభ్యుడు వలె నిర్వహించబడుతుంది.అయితే, అత్యంత ప్రత్యేక సేవలు ఈ సేవలను ప్రత్యేక పరికరాల అవసరం లేదా , , విద్యార్థులు ఈ సేవలను సాధారణ తరగతిలో వైదొలగి ఉంటే, అవి ఒక సాధారణ తరగతి వెలుపల అందిస్తుంది. ఈ సందర్భంలో, విద్యార్థి అప్పుడప్పుడు ఒక వనరు గదిలో చిన్న, మరింత ఇంటెన్సివ్ సూచన సెషన్స్ హాజరు, లేదా అలాంటి సంభాషణ , భాష థెరపి, ఆక్యుపేషనల్ , / లేదా భౌతిక చికిత్స, , సామాజిక కృషి వంటి ఇతర సంబంధిత సేవలను అందుకోవడానికి సాధారణ తరగతిలోకి వెళ్లిపోతాడు. ఈ వైఖరి అనేక ప్రధాన స్రవంతిని పద్ధతులు చాలా పోలి ఉంటుంది, , వెనుక విద్యా ఆదర్శాలు కంటే కొంచెం ఎక్కువ వేరుగా ఉండవచ్చు.
"పూర్తి గా చేర్చడం" సెట్టింగ్ లోప్రత్యేక అవసరాలతో విద్యార్థులు ఎల్లప్పుడూ మొదటి, కావలసిన ఎంపికగా, ప్రత్యేక అవసరాలు లేకుండా విద్యార్థులు కలిసి చదువుకున్న వారే.
భారతదేశంలో 20,000 పైగా పాఠశాలల్లో అమలు చేసిన ఐ.ఇ.డి.సి పథకం. సాధారణ పాఠశాలల్లో సౌమ్యంగా, ఆధునిక వైకల్యాలున్న పిల్లలు కోసం విద్యా అవకాశాలు అందించే లక్ష్యంతో ఉపయోగకరమైన, సంబంధిత ప్రాథమిక విద్యను 6-14 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సున్న బాలలందరికీ అందించాలనే లక్ష్య సాధన ప్రక్రియలో అమలు చేస్తున్న వినూత్న కార్యక్రమాలు ఉత్ప్రేరకాలుగా పనిచేస్తున్నాయి, అంతేకాకుండా సమూహం యొక్క క్రియాశీల భాగస్వామ్యంలో సామాజిక, ప్రాంతీయ, లింగ అంతరాలను పూడ్చడంలోనూ ఇవి సాయపడుతున్నాయి. విద్యపై విద్యార్థులకు ఆసక్తి కల్పించడంలో ఈ కార్యక్రమాలు విజయవంతమయ్యాయి, వారు చదువును విడిచిపెట్టకుండా చేయడంలోనూ సాయపడ్డాయి. వినూత్న పథకాలు కింద అమలు చేసిన కార్యక్రమాలలో కొన్ని ప్రారంభ బాల్య సంరక్షణ, విద్య, బాలికల విద్య, ఎస్సీ/ఎస్టీ విద్య, కంప్యూటర్ విద్య.ఈ పథకం ద్వారా పుస్తకాలు, స్టేషనరీ, యూనిఫాంలు, రవాణా, రీడర్, రక్షణా, హాస్టల్ సౌకర్యాలు, సహాయక పరికరాలు, పూర్వ ప్రాథమిక పాఠశాల శిక్షణ, మాతృ కోసం కౌన్సిలింగ్ కార్యక్రమాలు కల్పిస్తున్నవి.
అభ్యాసకులు సంఘటిత విద్య సూ చిస్తుంది అన్ని అభ్యాసకులు, లోపాలతో ఉన్నవారి, లేనివారి, వయసు తగిన తరగతి సమూహాలు కలిసి చదువుకున్న ఒక హక్కు కలిగి తాత్విక విశ్వాసాలను న విద్యా అభ్యాసం బేస్ సూచిస్తుంది, అన్ని కమ్యూనిటీ పాఠశాలలు సాధారణ తరగతులలో విద్య నుండి లాభం పొందుతాయి.
రాజ్యాంగ ఆదేశం, 1950 - "ఈ రాజ్యాంగం అమలు చేసిన సమయం నుంచి పదేళ్ల కాలంలోగా దేశం బాలలందరికీ 14 ఏళ్ల వయస్సు వచ్చే వరకు ఉచిత , తప్పనిసరి విద్య అందించేందుకు ప్రయత్నించాలి."
ఉన్నికృష్ణన్ తీర్పు, 1993 - "ఈ దేశం యొక్క ప్రతి బిడ్డ/పౌరుడికి పద్నాలుగేళ్ల వయస్సు వచ్చే వరకు ఉచిత విద్య పొందే హక్కు ఉంది."
సంఘటిత విద్య ఒక పాఠశాల అన్ని విద్యార్థులు, సంబంధం లేకుండా ఏ ప్రాంతంలో వారి బలాలు లేదా అవసరాలు, పాఠశాల కమ్యూనిటీ యొక్క భాగంగా మారింది అర్థం.
ఎడ్యుకేషన్ జాతీయ విధానం భారతదేశం యొక్క ప్రజల్లో విద్యను ప్రోత్సహించేందుకు భారతదేశం యొక్క ప్రభుత్వం రూపొందించి న ఒక విధానం. ఈ విధానం వలన భారతదేశంలో రెండు గ్రామీణ, పట్టణంలోని కళాశాలలు ప్రాథమిక విద్యను అందిస్తుంది.ప్రాథమిక విద్య సంబంధించి మూడు అంశాలను ఉద్ఘాటిస్తుంది: