polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
తాడేపల్లి, మంగళగిరి, తుళ్లూరు, దుగ్గిరాల, తెనాలి, తాడికొండ, గుంటూరు మండలం, చేబ్రోలు, మేడికొండూరు, పెదకాకాని, వట్టిచెరుకూరు, అమరావతి, కొల్లిపర, వేమూరు, కొల్లూరు, అమృతలూరు, చుండూరు మండలాలతో పాటు ఆయా మండలాల పట్టణ ప్రాంతం కూడా సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వస్తుంది.
ఈ గ్రామములోని ప్రజల ప్రదాన వృత్తులు వ్యవసాయం, కుమ్మరి.గ్రామంలో పండిచే పంటలు ముఖ్యంగా వరి, మినుము, కంది, జనుమ, ప్రత్తి, మిర్చి, పసుపు, పొగాకు, కూరగాయ పంటలు పంటలు పండిస్తారు. కుమ్మరులు మట్టితొ కుండలు, కూజాలు, తాబేటి కాయలు, పూలకుండీలు, దీపపు ప్రమిదలు, పాత్రలు తయారు చేస్తారు.
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ పరిధిలోకి వస్తున్న మండలాలు, గ్రామాలను ప్రభుత్వం విడిగా గుర్తిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది. ప్రస్తుతం గుర్తించిన వాటిలోని చాలా గ్రామాలు వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్నాయి. గతంలో వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్న వాటితోపాటుగా ఇప్పుడు మరిన్ని కొన్ని గ్రామాలు చేరాయి. సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వచ్చే గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల్లోని మండలాలు, గ్రామాలను గుర్తిస్తూ పురపాలక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు.
దాసుపాలెం గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో, 2001లో మొదటి సర్పంచిగా ఆ గ్రామానికి చెందిన చేతరాసుపల్లి ఆదినారాయణ ఎన్నికైనారు. కొత్తగా పంచాయతీ ఏర్పడటంతో తొలిసారిగా మూడున్నర లక్షల రూపాయలతో, పంచాయతీ భవన నిర్మాణం, మరొక రెండున్నర లక్షల రూపాయలతో మహిళామండలి భవన నిర్మాణం పూర్తి చేశారు. ఆ బిల్లుల చెల్లింపులో మండల పరిషత్తు కార్యాలయలో లంచం అడిగినందుకు అసిస్టెంటు ఇంజనీరుని, అవినీతి నిరోధక శాఖాధికారులకు నేరుగా పట్టించారు, గ్రామ సర్పంచి ఆదినారాయణ
ఈ చెరువు నుండి దాసుపాలెం గ్రామంతోపాటు మల్లవరం, తోకవారిపాలెం గ్రామాల ప్రజలకు త్రాగునీరు అందించుచున్నారు. ఈ చెరుకు వంకాయలపాడు మైనర్ కాలువ నుండి నీరు అందించుటకు సౌకర్యం ఉంది. ఈ చెరువుకు 15 లక్షల రూపాయల నిధులతో అభివృద్ధి పనులు చేపట్టినారు.
అతను అజంత కలం పేరుతో సుపరిచితుడైన పీ వీ శాస్త్రి గారి కవితా సంకలనాన్ని 1993 లో "స్వప్నలిపి" అనే పుస్తకంగా కవిత్వం ప్రచురణల ద్వారా వెలుగులోకి తెచ్చాడు. ఈ కవితా సంకలనం 1997 లో సాహిత్యఅకాడమీ కవిత్వ పురస్కారం అందుకుంది. అతను ఆంధ్రజ్యోతి ఆదివారం అనుబంధం ఇన్‌ఛార్జిగా కూడా పనిచేసాడు. అస్తిత్వవాద ఉద్యమాల పొద్దు పొడుపు కాలంలో ఆయన ఒక పాత్రికేయుడిగా ఎనలేని మేలు చేశాడు. దళిత, మైనారిటీ వాదాల సాహిత్య ప్రక్రియలకి పత్రికలో అత్యధిక పాధాన్యం కల్పించాడు. శ్రీనివాస్‌ కేవలం కవి మాత్రమే కాదు క్రాంతదర్శి, తిరుగుబాటుదారు కనుకనే అది సాధ్యమయింది.
అతను కవిత్వమొక తీరని దాహమన్న వాక్యానికి‌ నిలువెత్తు నిదర్శనంగా జీవించాడు. ఉద్యమం నుంచి బయటికి వచ్చిన తర్వాత కవిత్వరచనకి, పాత్రికేయ వృత్తికి మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. పలువురు కొత్త కవులను ప్రోత్సహించసాగారు. 1989లో త్రిపురనేని శ్రీనివాస్‌ ‘రహస్యోద్యమం’ పుస్తకాన్ని రాసాడు. పదునైన పదజాలం, కొత్తవైన ప్రతీకలతో నవనవమనే అనుభవ కవిత్వంతో అబ్బురపరిచారు. ఆనాటి యువకవులను ప్రభావితం చేశాడు. వేగుంట మోహనప్రసాద్‌ ఆంగ్లానువాదంతో ఉభయ భాషల్లో ‘రహస్యో ద్యమం’ ప్రచురించాడు.
మొగలికుదూరులో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి.
ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల తాటిపాకలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల బతిలపాలెంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల అమలాపురంలోను, పాలీటెక్నిక్ ముక్తేశ్వరంలోనూ ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల పి.గన్నవరంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం మామిడికుదురులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల రాజోలు లోనూ ఉన్నాయి.
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది.
గ్రామంలో4 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఒక ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ముగ్గురు ఉన్నారు. మూడు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
"సవే నైవరేమే, తస్మాదేకాకీ న రమతే, సద్వితీయమైచ్ఛత్." (అనగా పరమత్మ సంతోషంగా ఉండలేకపోయాడు. ఏకాకి అయినవాడు ఎవడూ సంతోషంగా ఉండలేడు. సహచారిణిని కోరుకున్నాడు.)అని బృహదారణ్యకంలో చెప్పినట్టు తానే తన లీల నిమిత్తం అనంతకోటి జీవులుగా, జడ జగత్తుగా పరిణమించాడు. సృష్టి భగవల్లీల. దాని నిమిత్త కారణం బ్రహ్మమే. ఉపాదాన కారణం కూడా బ్రహ్మమే. అందుచేత సమస్త సృష్టిలో పరమాత్మ నిండి ఉన్నాడు. తనలోనుంచి సమస్త జగత్తు ఉద్భవించినా అతని అనంతత్వానికి ఏ లోటూ రాదు.
జీవాత్మలు రెండు విధాలు. ఒకటి దేహాత్మ భావంతో అజ్ఞానంలో మునిపోయి జననమరణ పరంపరకు లోనైనవారు. రెండు - అజ్ఞానంనుంచి మోహంనుంచి విముక్తులై సత్సాంగత్యంవల్ల జ్ఞానోదయమై, వైరాగ్యంతో భక్తులై, భగవంతుని ప్రేమించి, ఆయన కృపతో మోక్షం పొందేవారు. వారిలో కొందరు మర్యాదా భక్తులు. వీరు భగవంతులో పూర్తిగా ఐక్యమైపోగోరుతారు. మరికొందరు పుష్టి భక్తులు. పుష్టి అంటే భగవదనుగ్రహం. వీరు సంపూర్ణ సాయుద్యాన్ని కోరరు. శాశ్వత భగవస్సాన్నిధ్యాన్ని, సాంగత్యాన్ని కోరుకుంటారు.
పరమాత్మ సచ్చిదానంద స్వరూపం కాగా, జీవుడు సత్‌చిత్ రూపం మాత్రమే. అతడినుంచి ఈశ్వరుడు ఆనందాన్ని మరుగుపరిచాడు. అందుచేతనే జీవుడు అజ్ఞానవశుడై, సంసారబద్ధుడై దుఃఖితుడవుతున్నాడు. ఇక జడ జగత్తు సద్రూపం మాత్రమే. దాని నుంచి ఈశ్వరుడు తన చిత్, ఆనంద లక్షణాలను మరుగుపరిచాడు. అయినప్పటికీ పరమాత్మనుంచి పరణమించినవైనందున జీవాత్మలు, జగత్తు పరమాత్మతో తాదాత్మ్యం కలిగినవే.
వల్లభాచార్యుడు ప్రతిపాదించిన సిద్ధాంతాన్ని శుద్ధాద్వైతం అంటారు. అద్వైత సిద్ధాంతాన్ని ఆమోదిస్తూనే శంకరాచార్యుని మాయావాదాన్ని తిరస్కరించడంవల్ల దీనికి శుద్ధాద్వైతం అని పేరు వచ్చింది.
పరబ్రహ్మము నిర్గుణం కాదు. సగుణమే పరబ్రహ్మము. సత్‌చిత్ ఆనంద స్వరూపుడు. సర్వవ్యాపి, సర్వాంతర్యామి; శాశ్వతుడు, సృష్టికర్త.
స్త్రీలు మట్టెలు ధరించుట తెనుగువారి యాచారమే వైదిక పద్ధతిలో లేదు. "లలితంబులగు మట్టియల చప్పుడింపార నంచకై వడి నలనల్లవచ్చి" అనుట యిందుకు ప్రమాణము. నన్నయ తిక్కన్నల కాలములో పురుషులుకూడ మట్టియలను కాలివ్రేళ్ళకు పెట్టుకొనుచుండిరి. నేటికిని అందందు సకృత్తుగా కొందరు పురుషులు మట్టెలను పెట్టుకొనుట కాననగును. కీచకుడు నర్తనాగారమునకు పోయినప్పుడు "మట్టియ లౌండౌంటి బిట్టు దాకగనేల నందంద మునిగాళ్ళ నప్పశించుచు" పోయెను . వధువును పెద్దలు చూచుట, బాంధవ్యము నిశ్చయించుట, అట్టి 'నిశ్చితార్థములో' కన్యకకు "ముద్రారోహణము" చేయుట అనగా తలపై పేలాలుంచుట ఆ కాలమందలి తెలుగువారి యాచారమై యుండును.
స్త్రీలు మట్టెలు ధరించుట తెలుగు అచారము. ఇది వైదిక సంస్కృతిలో లేదు. సాహిత్యంలో మట్టెల గురించిన తొలి ప్రస్త్రావన ఆంధ్రమహాభారతంలోని విరాట పర్వంలో ఉంది. "లలితంబులగు మట్టియల చప్పుడింపార సంచకైవడి నల్లనల్ల వచ్చి" . నన్నయ తిక్కన కాలంలో పురుషులు కూడా కాళివేళ్లకు మట్టెలు ధరించెడివారు. అరుదుగా ఈ కాలంలో కూడా అక్కడక్కడ కొందరు పురుషులు సకృత్తుగా మట్టెలు పెట్టుకోవడం కనిపిస్తుందని సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్రలో వ్రాశాడు.
దక్ష ప్రజాపతి తన అల్లుడైన శివుడిని అవమానించినప్పుడు తన భర్తకు జరిగిన అవమానాన్ని చూసి కోపోద్రిక్తురాలైన దాక్షాయణి, తన కాలి వేలిని భూమిపై రాసి నిప్పు పుట్టించి అందులో తాను దహనమయ్యిందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఈ సందర్భాన్ని అనుసరించి శక్తి వంతమైన ఈ వేలు భూమికి తగలకుండా మెట్టెలు ధరిస్తారని పురాణగాథ.
హిందూ స్త్రీలకు పెళ్ళి రోజున పెళ్ళి ముహుర్తానికి ముందు జరిగే నలుగు కార్యక్రమంలో మేనమామ లేక మావ వరుస అయినవారు పెళ్ళికుమార్తె కాళ్ల బొటన వ్రేలి పక్కనున్న వ్రేళ్ళకు వెండి రింగ్ లను తొడుగుతారు, వీటినే మట్టెలు లేక మెట్టెలు అంటారు. స్త్రీ ఐదోతనంలోని ఐదు అలంకారాలలో మట్టెలు ఒకటి.
కాలి బొటనవేలు పక్కనున్న వేలు స్త్రీలకు ఆయువుపట్టు వంటిది. దాని నుంచి విద్యుత్తు ప్రసరిస్తూ ఉంటుందని కాబట్టి ఆ వేలు నేలకు తగలడం మంచిది కాదని అలా తగలకుండా ఉండటానికే మట్టెలు ధరించే సంప్రదాయం ఏర్పడిందని పండితులు అంటారు.
బ్యూరెట్ ఒక స్తూపాకారంలోని ప్రయోగశాల పరికరం. దీని మీద ద్రవపదార్థాల ఘనపరిమాణాన్ని కొలవడానికి అనువుగా గీతలు గీసివుంటాయి. క్రింది భాగంలో స్టాప్ కాక్ ఉండి ద్రవాల ప్రవాహాన్ని నియంత్రించడానికి అనువుగా ఉంటుంది. దీనిని వివిధ ప్రయోగాలలో ద్రవాలను కొలవడానికి తద్వారా ఒక రసాయనిక చర్యలో అది ఎంతవరకు ఉపయోగపడుతుంది అని తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగిస్తారు. అంశమాపనం ప్రయోగాలలో ఇది తప్పనిసరి.బ్యూరెట్ నుపయోగించి ద్రవాల నార్మాలిటి, మోలారిటి లను పామాణికరించడం/దృవీకరించడం ఘనపరిమాణత్మక విశ్లేషణలో వుపయోగించు ఆమ్ల, క్షార ద్రవాలు కచ్చితమైన నార్మాలిటి, మొలారిటి కలిగి వుండాలి. ఆమ్ల ద్రవాల నార్మాలిటిని నిర్ణయించుటకు ఆమ్ల ద్రవాలను క్షారాల తోను, క్షారద్రవాల నార్మాలిటి నిర్ణయించుటకు ఆమ్లద్రవాలతోని అంశమాపనం చేసి వాటి నార్మాలిటి లేదా మొలారిటిని దౄవికరించడం/ప్రామాణికరణించడం చెయుదురు.
బ్యూరెట్ లు సాధారణంగా 25 లేదా 50 మి.లీ.ల సైజువి ఎక్కువగా వాడకంలో ఉన్నాయి. బ్యూరెట్ లోని ద్రవం స్పష్టంగా కంపించుటకై పారదర్శకమైన గాజుతో చేయుదురు. బ్యూరెట్ పైభాగం ఒక మి.మీ. మందం కలిగి ఎకరీతి వ్యాసం కలిగివుండును. గొట్టం క్రీంద వ్యాసం తగ్గింపబడి దానికి ఒక స్టాప్ కాక్ వుండును.ఈ స్టాప్ కాక్ ను నెమ్మదిగా తెరవడం, మూయడం వలన బ్యూరెట్ లోని ద్రవం క్రిందికి కావలసిన ప్రమాణంలో వదలుటకు అనుకూలం. కాక్ క్రిందవున్న తక్కువ వ్యాసమున్న గొట్టం చివర దగ్గరగా నొక్కబడివుండును. ఇలా దగ్గరగా నొక్కడం వలన బ్యురెట్ నుండి ద్రవం సన్నని ధారగా, లేదా చిన్న బొట్లు గా వదులుటకు వీలుంటుంది. బ్యూరెట్ లో విభజన రేఖలు పైనుండి క్రొందికి మార్కు చెయ్యబడి వుందును. అనగా సున్నస్దానం పైనవుండి, దిగువకు వెళ్ళెకొలది విలువ/కొలత పెరుగుతుంది. కొలజాడి , కొనికల్ ఫ్లాస్కు, బీకరులలో కొలతలు దిగువనుండి పైకి వుండును.
బ్యూరెట్ ను ఉపయోగించుటకు ముందు దానిని డిస్టిల్ వాటరుతో రెండు మూడు సార్లు రింస్/వాష్ చెయుదురు. తరువాత బ్యూరెట్ లో నింప వలసిన ద్రవాన్ని కొన్ని మి.లీ నింపి, పై తెరచివున్న భాగాన్ని వేలితో మూసి బ్యూరెట్ను తలక్రిందులుగా చేసి పైకి, క్రిందికి, పక్కలకువంచి కుదిపి ఆతరువాత ఆద్రావాణన్ని తీసివేయుదురు. ఇప్పుడు బ్యూరెట్ లో గాలిబుడగలు లేకుండ ద్రవాన్ని నింపాలి. మొదట సున్న స్దానంకన్న 5-6 మి.లీ ఎక్కువ ద్రవాన్ని నింపి గాలిబుడగలున్న బ్యురెట్ ను పక్కకు వంచి తొలగించాలి. ఇప్పుడు బ్యూరెట్ కాక్ ను నెమ్మదిగా ఒపన్ చేసి ద్రవం సున్న స్దానం వద్దకు రాగానే కాక్ ను మూసి చెయ్యాలి. మొదట బ్యూరెట్ ను నింపినప్పుడు బ్యూరెట్ కాక్ క్రింద వున్న గొట్టం కాలీగా వుండును. ఇలా ఎక్కువ ద్రంవం తీసుకొని సున్నకు సరిచెయ్యడం వలన కాక్ క్రిందనున్న గొట్టంలో ద్రవం నిండును, గొట్టంచివరి రంధ్రం సన్నగా వుండటం వలన ద్రవం క్రిందకు ప్రవహించకుండ నిలచి వుండును.
అద్వైతపరంపరానుసారం తోటకాచార్యునికి ఆ పేరు రావడానికి వెనుక ఒక కథ ఉంది. తనకు తానుగా ఎక్కువగా చదువుకోని, పెద్దగా తెలివితేటలు లేని గిరి అంటే శంకరాచార్యుని ఇతర శిష్యులకు చిన్నచూపు ఏర్పడింది. ఒక రోజు శాంకరాచార్యులు, అతను శిష్యులు బ్రహ్మసూత్రాలపైన చర్చకు కూర్చుండగా తోటకాచార్యుడు ఇంకా రాలేదు. అతను గురువుగారి బట్టలను ఉతుకుతూ నది దగ్గర ఉండిపోయారు. గిరి వలన చర్చకు ఆలస్యం అవుతోంది అని మిగతా శిష్యులు, ముఖ్యంగా పద్మపాదులు, అసహనంతో ఉన్నారు. గురువు గారు చెప్పేది ఎలాగూ గిరికి అర్థం కాదు అన్న ధోరణిలో మాట్లాడారు. అది గమనించిన శంకరాచార్యులు వారి యోగబలంతో తోటకాచార్యునికి ఆత్మజ్ఞానం ప్రసాదించారు. దానితో తోటకాచార్యులు పరిగెట్టుకుంటూ వచ్చి శంకరాచార్యులను స్తుతిస్తూ తోటకం అనే ఛందస్సులో ఒక స్తోత్రాన్ని రచించారు. ఆ శ్లోకంలో ఎనిమిది శ్లోకాలు ఉండటం వలన అది తోటకాష్టకంగా ప్రసిద్ధినొందింది. అది గమనించిన మిగతా శిష్యులు ఆత్మజ్ఞానం పొందడానికి గ్రంథపరిజ్ఞానం కంటే గురువు అనుగ్రహం ముఖ్యమని గుర్తించారు.
తోటకాచార్యుల గ్రంథాలలో శంకరాచార్యుని గురించి ప్రస్తావించారు కాబట్టి అతను శంకరాచార్యుని కంటే తఱువాత కానీ సమకాలంలో కానీ జీవించి ఉండాలి. శంకరాచార్యుల జీవితచరిత్రను వివరించిన అన్ని దాదాపు అన్ని గ్రంథాలలోనూ తోటకాచార్యులు శంకరాచార్యుని శిష్యులు అని ఉంది. శంకరాచార్యుల కాలం గురించి భిన్నాభిప్రాయానలు ఉన్నందున తోటకాచార్యులు ఏ కాలంలో ఉండేవారు అనేది కూడా నిర్ద్వంద్వం కాదు. కానీ, చాలా మంది చరిత్రకారుల నమ్మకం ప్రకారం తోటకాచార్యులు బహుశా 9వ శతాబ్దానికి చెందినన వారు.
శంకరాచార్యుల కాలంలో అతను ఎక్కువగా వాదించవలసి వచ్చిన వైదీకులు పూర్వమీమాంసకులే. అందుకే అతను భాష్యాలలో అతను దీర్ఘంగా ఖండించినది పూర్వమీమాంసకులను. తోటకాచార్యులు రచించిన శ్రుతిసారసముద్ధరణ అనే గ్రంథంలో శంకరాచార్యుని వలే పూర్వమీమాంసను ఎక్కువగా ఖండించారు. అందుచేత వీరు సమకాలీనులై ఉండాలి. ముఖ్యంగా తోటకాచార్యులు రామానుజాచార్యుని కంటే ముందు జీవించి ఉండాలి.
విద్యారణ్య స్వామి రచించిన మాధవీయ శంకర విజయం అనే గ్రంథం ప్రకారం శంకరాచార్యులు శృంగేరి వెళ్ళినప్పుడు తోటకాచార్యులు అతను్ని కలిసి శిష్యుడిగా చేరారు. అతనుకు గురువు పట్ల కల అభిమానం, గౌరవం, భక్తి ఎక్కువ. శంకరాచార్యునికి పరిచారకుడైనట్టుగా అతను పనులను చూస్తూ ఉండేవారు.
తోటకాచార్యులు ఒక అద్వైతవేదాంతి. శంకరాచార్యుని నలుగురు ముఖ్యశిష్యులలో వీరు ఒకరు. శంకరాచార్యులు భారతదేశానికి ఉత్తరంలో బదరికాశ్రమాన్ని సంస్థాపించి, వీరిని ఆ మఠానికి అధిపతిగా నియమించారు.
అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో వర్తకం చేయగల మొత్తానికి ఎటువంటి పరిమితులు నిబంధనలూ లేనప్పుడు, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో కరెన్సీపై ప్రభుత్వం స్థిర విలువను లేదా కనీస విలువను కృత్రిమంగా విధించనప్పుడూ ఆ ద్రవ్యం సంపూర్ణ మార్పిడి గల కరెన్సీ అంటారు. అలాంటి వాటిలో యుఎస్ డాలర్ ఒకటి.
సెంట్రల్ బ్యాంకులు తమ దేశం లోపలికీ లోపలి నుండి వెలుపలకూ ప్రవహించే అంతర్జాతీయ పెట్టుబడులను నియంత్రిస్తాయి. చాలా దేశీయ లావాదేవీలు ప్రత్యేక అవసరాలు లేకుండా నిర్వహించబడుతున్నప్పటికీ, అంతర్జాతీయ పెట్టుబడులపై గణనీయమైన పరిమితులు ఉంటాయి. ఇతర ద్రవ్యంగా మార్చుకోడానికి ప్రత్యేక అనుమతి అవసరమౌతుంది. భారతీయ రూపాయి, పాక్షికంగా కన్వర్టిబుల్ కరెన్సీలకు ఉదాహరణ.
ప్రభుత్వం అంతర్జాతీయ ద్రవ్య మార్కెట్లో పాల్గొనదు. వ్యక్తులు లేదా సంస్థలు దాని ద్రవ్యాన్ని మార్చుకోడానికి అనుమతించదు. ఈ ద్రవ్యాలను బ్లాక్డ్ అని కూడా అంటారు, ఉదా. ఉత్తర కొరియా వన్, క్యూబన్ పెసోలు దీనికి ఉదాహరణలు .
కంప్యూటర్లు, ఇంటర్నెట్ల రాకతో డిజిటల్ కరెన్సీ పుట్టుకొచ్చింది. డిజిటల్ నోట్లు నాణేలు విజయవంతంగా అభివృద్ధి చెందుతాయా అనేది సందేహాస్పదంగా ఉంది. క్రిప్టోకరెన్సీ వంటి వికేంద్రీకృత డిజిటల్ కరెన్సీలు ప్రభుత్వాలు జారీ చేసినవి కాదు కాబట్టి చట్టబద్ధమైన కరెన్సీ కాదు. అవి లీగల్ టెండర్ కాదు. మనీలాండరింగ్‌కూ, ఉగ్రవాదం వంటి చట్టవిరుద్ధ కార్యకలాపాలకూ క్రిప్టోకరెన్సీలు దోహదపడే అవకాశాలను గమనించి వివిధ దేశాలు, అనేక హెచ్చరికలు జారీ చేసాయి. 2014 లో అమెరికా ఐఆర్ఎస్, వర్చువల్ కరెన్సీని ఫెడరల్ ఆదాయ-పన్ను ప్రయోజనాల కోసం ఆస్తిగా పరిగణిస్తామని ఒక ప్రకటనను విడుదల చేసింది.
ద్రవ్యంను ఆంగ్లంలో కరెన్సీ అంటారు. ఆర్థిక పరమైన లావాదేవీలకు సంబంధించిన మార్పిడికి మధ్య సాధారణంగా అంగీకరించబడినది ద్రవ్యం. సాధారణంగా నాణేలు, నోట్లుగా తయారు చేయబడిన వాటిని ఇందుకు ఉపయోగిస్తారు. ఒక ప్రత్యేక ప్రభుత్వం తన దేశం యొక్క భౌతిక అంశాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని జాతీయ ధనాన్ని సరఫరా చేస్తుంది. కరెన్సీ పదం మధ్య ఇంగ్లీషు కరంట్ నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం ప్రసరణం . అత్యంత ప్రత్యేక ఉపయోగంలో ఈ పదం మార్పిడి యొక్క మాధ్యమంగా ప్రసరణమయ్యే ధనాన్ని, ముఖ్యంగా చెలామణిలో ఉన్న కాగితపు డబ్బును సూచిస్తుంది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా వైవిధ్యానికి లోబడి, స్థానిక కరెన్సీని మరొక కరెన్సీగా సెంట్రల్ బ్యాంక్ జోక్యంతో గానీ ప్రభుత్వ జోక్యంతో గానీ అవి లేకుండా గానీ మార్చుకోవచ్చు. ఇటువంటి మార్పిడులు విదేశీ మారక మార్కెట్లో జరుగుతాయి. పై పరిమితులు లేదా ఉచిత, సులభంగా మార్పిడి లక్షణాల ఆధారంగా, కరెన్సీలను కిందివిధంగా వర్గీకరించారు:
ద్రవ్యాన్ని మూడు వ్యవస్థలుగా వర్గీకరించవచ్చు: ఫియట్ డబ్బు, వస్తువుల డబ్బు, ప్రతినిధి డబ్బు, కరెన్సీ విలువకు హామీ ఇచ్చే వాటిని బట్టి (యావత్తు ఆర్థిక వ్యవస్థ లేదా ప్రభుత్వ భౌతికంగా ఉన్న లోహ నిల్వలు). కొన్ని కరెన్సీలు కొన్ని రాజకీయ అధికార పరిధిలో లీగల్ టెండర్‌గా పనిచేస్తాయి . ఇతరులు తమ ఆర్థిక విలువ కోసం వర్తకం చేస్తారు.
అంధులకు చదువు చెప్పాలంటే వారికి పుస్తకాలు కావాలి. కంటితో వారు చూడ లేరు. స్మర్శ తప్ప మరో మార్గంలో వారు స్వయంగా చదువకోలేరు. అందుచేత మామూలు ప్రింటింగు పద్ధతినికాక, ఎత్తుగా ఉబ్బివుండే విధంగా అక్షరాలుఉన్న పుస్తకాలు కావాలి. స్పెయిన్‌ దేశానికి చెందిన ఫ్రాన్సిస్కో లూకాస్‌ 16వ శతాబ్దంలో చెక్కమీద ఎత్తుగా ఉబ్బివుండే అక్షరాలను చెక్కే పద్ధతి రూపొం దించాడు. విచిత్రమేమంటే గ్రుడ్డివాళ్ళకు చదువుకోవడానికి పుస్తకాలు ఎలా ప్రింటు చేయాలన్న విషయంలో ఎక్కువ కృషి సల్పింది అంధులే. రకరకాల ప్రయోగాలు చాలాకాలం జరిపారు. అయితే వారు చెక్క బోర్డు మీద పుస్తకాలు తయారు చేయాలని ప్రయత్నిం చారు. పారదస్‌ అనే అంధుడైన సంగీతజ్ఞుడు, అతని మిత్రుడు హెయిలీ కలిసి పేపరు మీద ఎత్తుగా ప్రింటు చేసే విధానం రూపొందిం చారు. . 1784లో ఇది కనుగొన్న ఘనత బ్రెయిలీకి దక్కింది. తరువాత ఎంతోమంది దీని గురించి పరిశోధన కొనసాగించారు. అయితే అవి గ్రుడ్డివారికి చదువు నేర్చు కొనడానికి అంత సులభంగా వుండేవికావు. ఆధునిక యుగంలో గ్రుడ్డివారి పుస్తకాలన్నీ బ్రెయిల్‌ పద్ధతిలో ఉంటున్నాయి. దీనిని కనుగొన్న వ్యక్తి లూయీ బ్రెయిలీ. తన పరిశోధన ద్వారా విప్లవాత్మకమైన మార్పు సాధించి నవయుగ వైతాళికుడయ్యాడు.
బ్రెయిలీ 1852 జనవరి 6 న 43 సంవత్స రాల పిన్న వయస్సులోనే మరణించాడు.బ్రెయిలీ మరణ శతాబ్ది సందర్భంగా 1952లోఅతని అస్తికలను పారిస్‌లో పాంథియన్‌లోకి మార్చి విశిష్ఠ వ్యక్తిగా అతనిని గౌరవించారు. బ్రెయిలీ 200 జన్మదినో త్సవం సందర్భంగా 2009లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా అతనిని కీర్తించారు. బెల్జియం, ఇటలీ బ్రెయిలీ బొమ్మతో రెండు యూరోల నాణాన్ని విడుదల చేశాయి. మన భారతదేశం బ్రెయిలీ గౌరవార్థం 2 రూపాయల నాణాన్ని అతని బొమ్మతో విడుదల చేసింది. అదే విధంగా అమెరికా ఒక డాలరు నాణాన్ని విడుదలచేయడం అపూర్వం, అంధులకు విద్యాదానం చేసిన మహనీయుడు బ్రెయిలీ చిరస్మరణీయుడు.
ఈ విధంగా మొత్తం భాషకు 250 గుర్తులు ఈ ఆరు చుక్కలలో బ్రెయిల్‌ రూపొందిం చాడు. ఈ రకంగా గ్రుడ్డివారు బ్రెయిలులో వ్రాయగలరు. చదవగలరు. వారికి ఇతరుల సహాయం అక్కరలేదు. ఇంగ్లీషు, తెలుగు, భాషలన్నీ ఎడంనుండి కుడికి వ్రాస్తాంకదా. బ్రెయిల్‌లో కుడినుండి ఎడమకు వ్రాయడం జరుగుతుంది. బ్రెయిలులో టైపురైటర్లు కూడా రూపొందించడం జరిగింది. అంధులకు అతను కనుగొన్న లిపికి గుర్తింపు అతని మరణానంతరమే వచ్చింది. సంగీతాన్ని కూడా తన లిపిలో వ్రాయడం అతని విశిష్టత. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా బ్రెయిలీ లిపికి గుర్తింపు వచ్చి అంగీకరించినా, అమెరికా 1916లోనే దానిని ఆమోదించింది.
1809 సం. జనవరి 4 న పారిస్ దగ్గరలోని “క్రూవే” గ్రామంలో జన్మించాడు.అతని తల్లిదండ్రులు మోనిక్ బ్రెయిలీ, సైమన్ రెనె బ్రెయిలీ. బాల్యంలో ప్రమాదవశాత్తు రెండు కళ్ళను కోల్పోయి తన 4వ ఏట పూర్తిగా గుడ్డి వాడయ్యాడు. పారిస్‌లో 1784లో వాలెంటైన్‌ హ్యూ ప్రారంభించిన అంధుల పాఠశాలకు బ్రెయిల్‌ చదువు కోవడానికి వెళ్ళాడు. బ్రెయిల్‌ అసాధారణ ప్రతిభ సామర్థ్యాలు గల వ్యక్తిగా రాణించి, అప్పటికి అమలులో ఉన్న “లైన్ టైపు” పద్ధతిలో చదువుకుని 17 సంవత్సరాల వయస్సులోనే అదే స్కూలులో ప్రొఫెసరుగా నియమించబడ్డాడు.
20 సంవత్సరాల యువకుడైన బ్రెయిల్‌ తన నూతన పద్ధతి సిద్ధాంతీకరించాడు. మరి 5 సంవత్సరాల పరిశోధనలో బ్రెయిల్‌ తన పద్ధతిలో సంపూర్ణత సాధించాడు. ఆరు చుక్కలను వివిధ రకాలుగా ఉపయోగించడం వల్ల బ్రెయిలీ మొత్తం అక్షరాలను రూపొందించాడు. ఇది విప్లవా త్మకమైన మార్పు, ఆరుపాయింట్లు వివిధ రకాలుగా వాడి మొత్తం ఇంగ్లీషు అక్షరాలన్నీ పలికేటట్లు చేశాడు. ఒక చుక్కనుండి ఆరు చుక్కలలోనే మొత్తం అక్షరాలన్నీ తయారు చేశాడు.
శ్రీ వేదుల సీతారామమూర్తి,శ్రీమతి మధుకెశ్వేరమ్మ దంపతులకు నవమ గర్భముక్తాఫలం చిరంజీవి వేదుల ప్రభాకర శ్రీనివాస్,బి.ఎ పట్టబద్రుడు. ఈయన 1982 లో ముఖానికి రంగు పూసుకొని "
మిమిక్రీ కళా రంగంలోకి ప్రవేశించారు.అప్పటి నుంది మిమిక్రీ కళాకారునిగా ఎదగాలని ఆయన మదిలో మెదిలింది. శ్రీ నేరెళ్ళ వేణుమాధవ్ గారిని స్ఫూర్తిగా తీసుకొన్న ఆయన గురువు లేని విద్య రాణించదనె సంకల్పంతో
ప్రముఖ కళాకారులైన శ్రీ లోకనాథం నందికేశ్వరరావు గారి వద్ద శిష్యరికం చేసి మిమిక్రీ కళలో ఎన్నో మెళుకువలు తెలుసుకొని గురువుకు తగ్గ శిష్యునిగా రాణిస్తూ 1984 నుంది 1994 వరకు ఒక దశాబ్ద కాలం ప్రఖ్యాత బ్యాండు పార్టీ
నిర్వహకుడు అయిన శ్రీ చింతలపూడి నర్శింహులు గారి వద్ద వ్యాఖ్యాతగా పనిచెసారు. ప్రముఖ నటుడు విశ్వ విఖ్యాత నటసార్వభౌముడు శ్రీ నందమూరి తారకరామారావు గారు ముఖ్య మంత్రిగా ఉన్న సమయంలో 1988 లో
విజయవాడలో ఆయన యెదుట వారి గొంతును అనుకరించి ప్రశంసలు పొందారు. ఇక వెంట్రిలాక్విజం ప్రక్రియకు ప్రేరణ "ఇది కథ కాదు" చిత్రంలోని కమలహాసన్ పాత్ర. ఆ ప్రక్రియకు ఆకర్షితుడై 1992 లో
ముంబయి నుండి బొమ్మ తెప్పించుకొని తన గురువు నందికేశ్వర రావు వద్ద పెదవులు కదపకుండా బొమ్మ మాట్లాడుతుందనె భ్రమ కలిగించే ఎన్నో మెళుకువలు నేర్చుకున్నారు. 1998 నాటికి 1000 ప్రదర్శనలిచ్చి సహస్ర
ప్రశంసలకు పాత్రులైనారు. దేశం నలు మూలల్లో వీరి ప్రదర్శనలు జరిగాయి.భారతదేశంలో ప్రముఖ పట్టణాలైన ఢిల్లీ, ముంబయి,కలకత్తా,బళ్ళారి,కొచ్చిన్,భువనేశ్వర్,కటక్,బరంపురం,పర్లాఖిముడి,సూరత్,బరోడా,అహ్మదాబాద్,
ఖర్గపూర్,రాయపూర్,రాయిఘర్,సింధునూర్,బాల్కో,పూనే,నాగపూర్,వంటి ప్రదేశాలలో ప్రవాసాంధ్రుల సంఘాలలో ప్రదర్శనలిచ్చి తెలుగువారి పురస్కారాలు ఎన్నో పొంది ఉన్నారు.
2006 నవంబరు 17 న దుబాయిలో యిచ్చిన ప్రదర్శనతో అంతర్జాతీయ స్థాయికి వీరి విజయ ప్రస్థానం ప్రారంభించబడింది. 13 దేశాలలో తన ప్రదర్శనను ప్రదర్శించి తెలుగు వారి గౌరవాన్ని యినుమడింప జేసారు.యిలా వీరి
మిమిక్రీ శ్రీనివాస్ వ్యక్తి. శ్రీకాకుళం నకు చెందిన మిమిక్రీ, వెంట్రిలాక్విజం కళాకారుడు. ఉత్తరాంధ్రలో ఈ కళలో రాణించి, సుమారు రెండు వేల ప్రదర్శనలిచ్చి జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు పొందాడు. ఈయన ప్రఖ్యాత మిమిక్రీ కళాకారుడైనలోకనాథం నందికేశ్వరరావు శిష్యుడు.
దర్గామిట్ట కతలు పుస్తక రచయిత మహమ్మద్ ఖదీర్ బాబు. ఇయన ఆంధ్రజ్యోతిలో పనిచేసాడు. మొత్తం 25 కతలున్నాయి ఈ పుస్తకంలో. ఇవన్ని 1998లో ఆంధ్రజ్యోతి వారపత్రికలో 25 వారాలపాటు సిరియల్ గా ప్రచురింపబడినవి. ఈకతల సంకలనాన్నీ 'దర్గామిట్ట కతలు' పేరుమీద మేనెల 1999లో కావలి ప్రచురణలు ద్వారా పాఠకుల ముందుంచాడు. తిరిగి మలిముద్రణ ఫిబ్రవరి 2002లో జరిగింది. ఈ కథలన్ని నెల్లూరు యాసలో, ఉర్దూపదాలను మమేకంచేస్తూ రాసినారు. ఈ కథలన్ని ఒక ముస్లిం కుటుంబ నేపథ్యం నుండి చుట్టుపక్కలవారితో కలిసిమెలసి అల్లుకుపోయి పుట్టిన కథలు. ఉర్దూపదాలకయికతో నెల్లూరుయాసలో రాసిన ఈకతలు పాఠకున్ని నవ్విస్తాయి, గిలిగింతలు పెడతాయి. యాంత్రిక జీవనంలోపడి మరచిపోయిన చిన్ననాటి రోజులను కట్టెదట నిలుపుతాయి. ఈ కతల పుట్తిల్లు కావలిలోని 'కసాబ్ గల్లి ', 'పాతూరులోని పోలేరమ్మబండ '. ఈపుస్తకాన్ని తనతండ్రి కి.శే.ఎం.డి. కరీం గారి కంకితమిచ్చాడు. ఈ కతలను చదివి మురిసిపోయున ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ ఖదీర్ ను వెతుక్కుంటూ ఆంధ్రజ్యోతి ఆఫిసుకెళ్లి 'ముబారక్ 'అంటూ తన ప్రశంసపత్రాన్ని ఇచ్చారు.
నామిని సుబ్రమణ్యం నాయుడు చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన రచయిత. ఆయన చిత్తూరు యాసలో ప్రజలు మాట్లాడుకొనే భాషలో 'పచ్చనాకు సాక్షిగా'. సిన్నబ్బ కతలు '.'మునికన్నడి సేద్యం 'తదితర కథలురాసి వాసికెక్కిన రచయిత. మొదట్లో ఆంధ్రజ్యోతి వీక్లీ, తిరుపతిలో ఇన్‍చార్జిగా వుండేవాడు. అక్కడినుండి ఆయన హైదారాబాద్కు బదిలి అయ్యినప్పుడు, అందులో పనిచేస్తున్న ఖదీర్‍బాబుకు ఆయనతో చెలిమి కుదిరింది. నామినిగారు తన గదికొచ్చినప్పుడు, ఖదీరు తాను రాసిన రెండు కథలను ఆయన ముందుంచాడు. ఆయన అవి చదివి, ఖదీర్‍బాబుతో ".ప్రెతొక్కడూ వాళ్లమ్మ గురించి, వాళ్ళ నాయిన గురించి, చిన్నప్పుడు గురించి రాయాలబ్బా. అట్టా రాస్తేనే మనకు తెలియని జీవితాలు బయలు పడతాయి. ఆ జీవితాల్లోని బ్యూటి తెలుస్తుందన్నాడు." ఆ మాటలను ప్రేరణగా, చాలెంజ్ గా తీసుకొని రాసినవే ఈ దర్గామిట్ట కతలు. ఆ విధంగా నామిని గారు ఖదీర్‍బాబు కలంనుండి దర్గామిట్ట కతలు రావటానికి మూలహేతువైనాడు.
ఒకానొకప్పుడు ఈ ప్రదేశాన్ని సందర్శించటానికి ప్రజలు తండోపతండాలుగా కొన్ని వందల మైళ్ళ నుండి అనేక వ్యయ ప్రయాసలకోర్చి కూడా దుర్గమ పర్వతారణ్యాలను, పొంగి పారే నదుల్ని దాటుకుంటూ ఉత్సాహంగా వచ్చేవారు యాత్రాగమనాభిలాషులయి వస్తుండేవారు. కాని ఇప్పుడా శ్రమేం అక్కరలేదు. దేశంలో అతి పవిత్రస్థలాల్లో ఒకటిగా పరిగణించబడుతోంది. అనేక పురాణాల్లో పుస్తకాల్లో మత గ్రంథాల్లో ఈ దేవాలయం యొక్క, ఇందున్న శ్రీ జగన్నాధస్వామి మహత్యాన్ని గురించి ప్రశంసిస్తూ ఉంటాయి. శ్రీ జగన్నాధునికి తోడుగా ఈ ఆలయంలో స్వామివారికి అన్నగారైన బలరాముడు చెల్లెలు సుభద్ర విగ్రహాలు ఈ బ్రహ్మండమైన దేవాలయంలో ప్రతిష్ఠించబడినవి. ఎత్తు సుమారు 214 అంగులాలు ఉంటుంది దీనికి మొదట 8వ శతాబ్దం చివరన ఏలిన గంగా వంశపు రాజు రెండవ మహాశివ గుప్త యయాతి కట్టించాడని ప్రతీతి. కాని కొంతమంది చరిత్ర కారుల నిర్ణయం ప్రకారం 12వ శతాబ్దంలో ఇదే వంశావళికి చెందిన చోడ గంగదేవ నిర్మించాడని చెప్పుకొంటారు. మొత్తం మీద ఈ దేవాలయ నిర్మాణం ఎలా జరిగింది అనే దానికి ఒక కథ ప్రచారంలో ఉంది.
ఇందు ఆలయం ప్రతిష్ఠించబడిన విగ్రహాలు అంతకు ముందు నుండే ఉన్నాయి ఎప్పటివో మొట్టమొదట ఈ ఆలయ నిర్మాణం ఇంద్రద్యుమ్న మహారాజు నిర్మించాడని అంటారు. ఆయనకు స్వామివారి ఉనికి నిస్పష్టంగా ఎక్కడో ఉన్నట్లు అనిపించడం మొదలు పెట్టింది. అక్కడ దగ్గరలోనే ఎక్కడో నివాసం ఏర్పరుచుకుని ఉంటాడనే భావంతో కనుక్కోవటానికి కొంతమందిని వినియోగించాడు. వారిలో ఒకరు విద్యాపతి అనే యువ బ్రాహ్మణుడు. ఆయన అన్వేషణలో కొన్నాళ్ళు ఒక తెగకు రాజైన విశ్వావసు వద్ద అడవిలో అతిధిగా ఉన్నాడు. విశ్వావసుకు లలిత అనే అందమైన కుమార్తె ఉంది. విద్యాపతీ, లలిత ప్రేమించుకుని దగ్గరయ్యారు. ఫలితంగా వారిద్దరికి వివాహం కూడా అయింది. కొంత కాలానికి విశ్వావసు రహస్యంగా ఒక దేవుని ఆరాధించే విశేషం కనుగొన్నాడు విద్యాపతి. భార్య లలిత ద్వారా ఆ గుహను కనుక్కోగలిగి అక్కడికి చేరాడు. విద్యాపతి ఆ గుహలోచేరి భగవానుని చూసేటప్పటికి ఇన్నేళ్ళ తన అన్వేషణ ఫలించినట్లు, ఆ దేవదేవుని అక్కడే కనుగొన్నట్లుగా అతనికి స్పురించింది. తన అన్వేషణ పూర్తయింది. ఒకానొక రోజు ఆ మూర్తిని దొంగిలించి పరారయి పూరీ చేరాడు.