polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1971లో ఆంధ్రదేశంలో విప్లవ రచయితల సంఘం ఏర్పడింది. శ్రీశ్రీ, కొడవటిగంటి కుటుంబరావు, కె.వి.రమణారెడ్డి వంటి పేరొందిన కవిరచయితలు ఆ సంఘానికి నాయకత్వం వహించారు. ఆ సమయంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని అన్ని ప్రాంతాల నుంచి అనేకమంది కవులు, రచయితలు విప్లవ నేపథ్యాన్ని సాహిత్యీకరించడం ప్రారంభించారు. వాటిలో సింహభాగం కవిత్వానిదే ఐనా కథలు, నవలల్లో కూడా ఈ భావజాలం ప్రారంభమైంది. ఆ నేపథ్యంలోనే వచ్చిన అల్లం రాజయ్య తొలి నవల కొలిమంటుకున్నది. కరీంనగర్ ప్రాంతానికి చెందిన అల్లం రాజయ్య అప్పటికే కొన్ని కథలు రాసి ఉన్నారు. 1970 దశకంలోని కల్లోల తెలంగాణ ప్రాంతాన్ని రూపుకట్టించేందుకు నవలలో ఆయన ప్రయత్నం చేశారు.
దానికి కాస్త ముందుగానే తెలంగాణా ప్రాంతంలో, మరీ ముఖ్యంగా ఉత్తర తెలంగాణాలో విప్లవ భావాలు వ్యాపించడం ఆరంభమైంది. విప్లవ కమ్యూనిస్టుల సారధ్యంలో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉధృతంగా పోరాటం సాగుతున్న రోజులు. బెంగాల్ లోని నక్సల్బరీ తరువాత శ్రీకాకుళం, ఆపైన తెలంగాణలో ఆ ఉద్యమం ప్రారంభమైంది. అప్పటిదాకా గ్రామంపై అధికారాన్ని చెలాయించిన దొరలందరూ ఉద్యమధాటికి తట్టుకోలేక పల్లెను వదిలి పట్టణానికి వలసపోయారు. వారి పొలాలన్నీ రైతులు దున్నుకోవడం ప్రారంభించారు. ఇదంతా నాణానికి ఒకవైపు. మరోవైపు నక్సలైట్లకూ ప్రభుత్వానికీ హోరాహోరీగా పోరాటమూ జరుగుతోంది. వందలమందిని అరెస్టు అయ్యారు. డజన్లకొద్దీ హతులయ్యారు.
నర్సింహం కథలోని బాధ జాలిగా కాక వ్యవస్థకు సంబంధించి మౌలికప్రశ్నలు రేకెత్తిస్తుందని నవలా హృదయం పుస్తకంలో రామమోహనరావు విశ్లేషించారు. కొలిమంటుకున్నది నవలలోని జనం భాష, వారి నిస్సహాయ ఆవేదనను రూపుకట్టించిన తీరు, పైన చెప్పిన భావాలకు ప్రాణం పోసి మన ముందు ప్రశ్నలవుతాయి అంటారాయన. నాగరికత, నవీన ఆవిష్కరణలు ముందుగా ఎవరికి మేలు చేస్తాయో చెప్పే అంశం కథాంశంలోని భాగం.
కొలిమంటుకున్నది మొత్తం కరీంనగర్ జిల్లా మాండలికంలో రాయబడిన నవల. ప్రచురణ పొందిన కొత్తలో మాండలిక రచనల ప్రయోజనం గురించి పెద్ద చర్చ సాగింది. తెలుగులో మాండలిక రచనలు విస్తృతంగా రావడానికి దోహదం చేసిన నవలగా కొలిమంటుకున్నది నవలకి విశిష్ట స్థానం ఉందని సాహితీవేత్తలు గుర్తించారు.
కొలిమంటుకున్నది నవలకు ఉద్యమ నేపథ్యం అమరడంతో చాలా ప్రాచుర్యం పొందింది. చదువుకోవడానికే కాక శ్రవ్యనవలగా విశిష్టత సాధించుకున్న నవల ఇది. ఈ నవలని రాజయ్య తదితర రచయితలు కరీంనగర్ జిల్లా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో విస్తృతంగా పర్యటించి, రాత్రిపూట మీటింగులు పెట్టి మరీ వినిపించేవారు.
క్రుళ్ళుచుండు పదార్థమును ఇంటి లోపలను, చుట్టు ప్రక్కలను చేరనీయకుము. అనుమానముగల చోటులందెల్ల పొడిసున్నమును గాని కిరసనాయిలుని గాని చల్లుము.
ఆహార పదార్థముల మీద ఈగ వ్రాలకుండ మూసి పెట్టుము. భోజనము కాగానే ఎంగిలాకులను, కంచములను తెరిచి యుంచకుము. వెంటనే శుభ్రము చేయుము.
ఈగను చూడగనే దాని పురిటిల్లు ఎక్కడనో దగ్గరనే పెంటలో నున్నదని జ్ఞాపకముంచు కొనుము. ప్రక్కనే తలుపు చాటున గాని, పెట్టె క్రింద గాని, గోడ మీద గాని ఈ పెంట యుండును.
ఇంతట వంట యిల్లు విడచి దాని ప్రక్కను చేతులు కడుగు కొనుటకును, గంజి పార బోసి కొనుటకును ఉపయోగ పడు చిన్న సందు లోనికి పోవుదము. ఈ సందును కొందరు మడి సందనియు మరికొందరు వర సందనియు చెప్పుదురు. సామాన్యముగా ఈ సందు లోనికి వంట ఇంటి లోనుండియే గంజి, కూర నీళ్ళు, రాతి చిప్పలు కడిగిన నీళ్ళు వచ్చుటకు దారి ఉండును. లేదా వంట అయిన తోడనే లోపలి నుండి శ్రమపడి తెచ్చి ఈ సందులో పార బోయుదురు. అక్కడనే రుబ్బు రోటి స్థలము. ఈ సందులోనే యొక ప్రక్కన కుడితే గోలెముండును. నాలుగు నాళ్ళవరకు గొడ్లవాడు తీసికొని పోక పోయిన యెడల గోలెములో నుండు పుచ్చు వంకాయ ముక్కలు, గుమ్మడి కాయలోని బొరుజు, ముదిరి పోయిన ఆనపకాయ, బెండ కాయ ముక్కలు నూరు చుండగా దాని రుచియు కంపును పశువులకే తెలియవలెను. ఈ సందులో ఎదురు గోడ దరిని సాధారణంగా బురదగ నుండు నొకమూల నుండి వెలువడు కంపు వర్ణిప నలవికాదు. గంజి వాసనయ, కుడితి వాసనయా, పేడ నీళ్ళు వాసయా, ఏదియో చెప్పలేము. కంచములు, కూర కుండలు కడుగు నీళ్ళు ఇక్కడనే చేరును. అలుకు గుడ్డయు చీపురు కట్టయు ఇక్కడ యెండు చుండును. చేతులు కడుగు కొనుటకు నీళ్ల బిందెలును చెంబులును, ఇక్కడ నుండును.
ఇందు ఒక మూల మంచము; ఒక మూల బట్టలు వ్రేలాడు దండెము; మరియొక మూల బోషాణము; ఇవి ముఖ్యముగా నుండును. ఇవి గాక పెట్టెలు మొదలగు సామానులు క్రిక్కిరిసి యుండును. చదువు కొనిన వారిండ్లలో ఒక వైపున బల్ల మీద పుస్తకములును కాగితపు కట్టలును పరచి యుండును. నెలల నాటిదో, సంవత్సరముల నాటిదో దుమ్ము పుస్తకము మీద కాక పోయినను సందుల యందైన నుండక మానదు. పుస్తకములలో చిమ్మెట లెగురు చుండుటయు, నల్లులు ప్రాకు చుండుటయు మన మెరుగనిది కాదు. ఇంగ బోషాణము తెరచి చూతము. పాత కాగితముల దస్త్రములు, అక్కడక్కడ తాటాకుల పుస్తములు, తాతల నాటి నుండి చేరిన మకిలతో దళసరెక్కి బరువైన నిలువుచెంబులు, తప్పెలలు, నాజూకు తప్పిన సందుగ పెట్టెలు, కలందానులు, ఆడ కత్తెరలు, ఇత్తడి చిక్కంటెలు, బల్లులు, బొద్దింకలు, తేళ్ళు ఇవి అవి అన నేల ఒక్కొక్కప్పుడు పాములు కూడా ఆ బోషాణములో చేరి యుండును. బోషాణము చాటున నుండు ఎలుక పెంటలను మరవ కూడదు. ఇక మంచముల క్రింద క్రిక్కిరిసిన సామానులను, గంపలు, చాటలు, బుట్టలు, కాళ్ళూడి పోయిన పీటలను పీకి దాసులను గూర్చి మేము వ్రాయ నక్కర లేదు.
ఈగలు నూతుల దగ్గరను, వంటి యింటి ప్రక్కలను, కాళ్ళు చేతులు కడుగు కొను చోట్ల బురబుర లాడు చుండు చల్లని నేలందును, ఇచ్చ వచ్చినట్లు ఆడి ఆడి తుదకు ఒక గడప మీదనో కిటికీ మీదనో వ్రాలును. ఇది ఇక్కడ ఏమి చేయునో చూడుము. ఇది తిరిగిన అన్ని చోట్లనుండి రెక్కలమీదను తలమీదను పెట్టుకొని మోయ గలిగినంత బరువును మోసికొని వచ్చింది. తెచ్చిన దానిని తినుటకై ఇది యిక్కడ చేరినది. ఇది తన నాలుగు ముందు కాళ్ల మీదను వంగి నిలుచుండి వెనుక ప్రక్కనుండు రెండు కాళ్ళతో రెక్కలను వీపును అనేక సార్లు మిక్కిలి శ్రద్ధ్యతో తుడుచును. ఇట్లు తుడిచి తుడిచి దీని వీపు మేద మోసికొని వచ్చిన సరకుల నన్నిటిని వెనుక కాళ్ళతో నెత్తి, దానిని తన ఆరుకాళ్లతో త్రొక్కి ముద్ద చేసి ముందరి రెండు కాళ్ళతో నోటిలో పెట్టుకొని మ్రింగి వేయును. ఇట్లే వెనుక ప్రక్క కాళ్ళ మీద నిలువబడి ముందరి కాళ్ళతో తల, మెడ మొదలగు ప్రదేశముల మీదనున్న సామా నంతయు దింపి చిన్న చిన్న ఉండలుగా జేసికొని మ్రింగును. ఈ ఉండలు సూక్ష్మజీవుల ముద్దలుగాని వేరుగావు. ఇవియే దీని కాహారము.
ఇల్లంతయు గచ్చు చేయించిన వారిండ్లలో కూడా నూతి వద్ద ఉండు క్రుళ్ళు తప్పదు. కుంకుడు కాయ త్రొక్కులు, తల వెంట్రుకల చిక్కులు; ప్రాత గుడ్డ పేలికలు, చింకిరి చేదలు, పాత త్రాటి ముక్కలు వీని నన్నిటిని నూతి చుట్టూ ఎల్లప్పుడు చూడ వచ్చును. ఈ నూతి దగ్గరనే స్నానములు, తలంట్ల నాడు పది బిందెల నీళ్ళతో స్నానము చేసిన యెడల రెండు మూడు బిందెల కంటే ఎక్కువ బయటికి పోవు. మిగిలిన దానిలో సగమయినను తిరిగి నూతిలో చేరును. నూతిలోని నీళ్ళన్నియు, తోడి పోసినను మా నీరు మా నూతిలోనే చేరు చున్నదని కొందరు సంతోషింప వచ్చును. ఇక్కడనే కుమ్మరి పురుగులను, ఏలుగు పాములను, చక్కని ఎరుపు రంగు గలిగిన మిసమిసలాడు చుండు కుంకుడు కాయ పురుగులను మిక్కిలి తరుచుగ చూడనగును. బురబుర లాడు బురద స్నానము చేసిన వారి కాలికంటి కొనకుండ అక్కడక్కడ అరగజమున కొకటి చొప్పున రాళ్ళు గాని ఇటుక ముక్కలుగాని పరచి యుండును. ఇక్కడ నుండి అప్పుడప్పుడు మించి పాకి పోవు బురుదనీరు వీధిని పడకుండ కట్టిన మురుగు కుండును చూడవలెను.
శుభ్రము చేసికొనుటకు దులుపు కొనుచున్నదని వారు అను కొనవచ్చును. కాని ప్రయాణము చేసి వచ్చిన తరువాతను, అంతకు పూర్వమును, ఈ యీగ కాలి నొకదానిని సూక్ష్మ దర్శని అను యంత్రములో పెట్టి పరీక్షించిన యెడల రహస్యము తెలియగలదు. 5, 6 పటములు చూడుము. ఈ యంత్రము ఒక దానిని వేయి రెట్లు పెద్దదిగా కనబరచు శక్తి గలది. ఈగ నొక దానిని, నీ మనసొప్పిన యెడల, చంపి దాని పొట్ట లోని పదార్థమును సూక్ష్మ దర్శినిలో పెట్టి పరీక్షించిన అందులో పుట్టలు పుట్టలుగా నున్న సూక్ష్మ జీవులను చూచిన యెడల నీ యంశ మింకను దృఢము కాగలదు. లేదా మనము తినబోవు అన్నము మీద అది వాలి నప్పుడు ఏదేని ఒక అన్నపు మెతుకు మీద నల్లని చుక్క బొట్టు నొక దానిని పెట్టి పోవును. ఆబొట్టు నెత్తి సూక్ష్మ దర్శనితో పరీక్షించిన యెడల రకరకముల సూక్ష్మ జీవులు కనబడును. ఈ బొట్టే ఈగ విసర్జించు మలము. దానిని తెలిసియు తెలియకయు కూడా మనము తినుచున్నాము.
ఒకటి పెంట గొయ్యి. పొలము లోనికి మట్టి తోలు కొనుటకై ఏమూలనో యొక మూల పెద్ద గొయ్యి నొక దానిని పెట్టుదురు. అది త్రవ్విన క్రొత్త రోజులలో నది పెద్ద గుండముగా నుండును. వెడల్పుగా త్రవ్వుటకు దొడ్డిలో నంతగా చోటుండదు. వేసవి కాలములో ఇంటి లోని చెత్త, ఎంగిలి విస్తరాకులు, దొడ్లలో రాలిన ఆకులు, దుమ్మ మొదలగు నదంతయు చేరి అర్థ సంవత్సరములోనే గొయ్యి రమారమి పూడి పోవును. ఇంతట వాన వచ్చి గోతని నింపి వేయును. దీని యొక్క కంపును ఇప్పుడు చూడ వలెను. ఒక కఱ్ఱతో ఈ తుక్కును లేవనెత్తిన దానిలోపల ఆవిరెత్తుచు వేడిగ నుండును. దాని వాసనను చూసిన వారు మరచి పోరు. పిమ్మట వర్షాకాలము రాగానే గొయ్యి నిండి పోయి పెంట కుప్ప నెలనెలకు నేలపై గజము చొప్పున పెరుగు చుండును. ఒక వేళ పశువుల పేడ, పెంటయు కూడా ఇంటి దొడ్డిలోనే చేరవలసి యున్న యెడల అడుగు నక్కరలేదు.
ఇవి సామాన్యముగా మానవ శరీరము మీదను, జంతువుల/మనుష్యుల పేగుల లోపలను, మన ఇంటి లోపలను, గాలి యందును, నీటి యందు వుండును. వాటిని గూర్చి తెలియని వారికి అవి ఎలా ఉంటాయో, వానిని చూచుటెట్లో తెలియక పోవుట చేత అవి కనపడవు. ఎక్కడెక్కడ అశుభ్రత, క్రుళ్ళు చుండిన పదార్థములను, ఎక్కువగా నుండునో అక్కడ సూక్ష్మ జీవు లధికముగ నుండును. మన ఇండ్లలో మన కాళ్ళ క్రింద పడి దొర్లుచుండు చీమలకును, కల్మషమును తిని బ్రతుకు ఈగలకును తెలిసిన కొన్ని విషములు మనకు తెలిసిన యెడల, ఎంత ప్రశస్తమైన నీళ్ళు తెచ్చినను దాని నిండ పురుగులున్నవని మనము చెప్పుదుము. ఎంత శుభ్రమయిన దుస్తులు తెచ్చినను వాని నిండ మైల వున్నదని త్రోసి వేయుదుము. ఈగ కండ్లు మనము పెట్టుకొని ఇంటి ప్రక్కను క్రుళ్ళు చుండు ఆవు పేడను ఒక్క సారి చూసినచో ఆరునెలల వరకు మనకు అన్నహితవు చెడి పోవును.
అరుగు మీద నుండి గాని, గడప మీద నుండి గానీ, ఇంటి లోని వారలందరును భోజనమునకు పోక పూర్వమును, భోజనమయిన తరువాను కాళ్ళు చేతులు కడుగుదురు. ఆ నీళ్ళు ధారాళముగా వీధి వెంబడి పోవుటకు తగినన్ని యుండక పోవుట చేత పోసినప్పుడెల్ల అక్కడనే నిలిచి ఇగిరి పోయి గడప ప్రక్కను బురద బురదగా నుండును. ఛీడీల మీద నిలుచుండుట వలన మన కాళ్ళకు బురద అంటదు గనుక అంతటితో మనము తృప్తి జెందుదుము. ఇక్కడనే చీమిడి చీదుదుము. గొంతుకలోని కళ్ళెను ఉమ్మి వేయుదుము. ఇది యంతయు బురదలో పడి క్రుళ్ళును. సామాన్యముగా పల్లె టూళ్లలో మండువాలో నుండి తూము కాలవ కూడా ఇక్కడకే వచ్చి చేరును. ఈ తేమ నాశ్రయించి యుండు దోమలు, పగలంతయు తూముల లోవలో నుండు చీకటిలో దాగి యుంది రాత్రుల యందు మండువా మార్గమున మన ఇండ్లలో ప్రవేశించును.
పడక గదిలో నుండి వంట యింటి లోనికి పోవుదము. ఒక ప్రక్కను చద్ది అన్నముల గూడు: ఈ గూటి లోనికి పిల్లులు కుక్కలు దూరకుండ చిన్న తలుపు; ఈ తలుపును తీసిన తోడనే ఒక విధమైన వాసన ముఖము మీదికి కొట్టును. ఈ గూటిలో చారు పులుసు మొదలగునవి అప్పుడప్పుడొలుకు చుండును. బాగుగ వెదికిన ఈ గూటిలో పది దినములనాటి మెతుకులును, కూర ముక్కలను, మూలల యందు క్రుళ్ళు చుండునవి, ఒకటి రెండయినను కనబడక మానవు. ఈ గూడును ఎన్నడును కడుగరు. బ్రాహ్మణుల యిల్లయిన ఎడల భోజనము చేయు స్థలము, పంక్తి పంక్తికిని ఆవు పేడ నీళ్ళతో శుద్ధి చేయుట చేత నిరంతరము ఈగలు ముసురు చుండును. వాన కాలములో బొత్తిగా ఆరుటకు వీలు లేక కాలు జారు చుండుట వింత కాదు.
పురాతన కాలం నుంచి కంటికి కనబడని సూక్ష్మ క్రిములు ఉండవచ్చునని ఊహించారు. ఉదాహరణకు భారతదేశంలో సా.పూ 6వ శతాబ్దానికి సంబంధించిన జైన సాహిత్యంలోను, సా.పూ 1 వ శతాబ్దంలో మార్కస్ టెరెన్షియస్ వెరో రాసిన గ్రంథాలలోను వీటి గురించి ప్రస్తావన ఉంది. 1670లో ఆంథోనీ వాన్ లీవెన్ హుక్ సూక్ష్మదర్శిని ద్వారా పరిశీలించడం మొదలుపెట్టడంతో వీటిమీద శాస్త్రీయ పరిశోధన మొదలైంది. 1850లో లూయీ పాశ్చర్ ఆహారం చెడిపోవడానికి సూక్ష్మజీవులే కారణమని తేల్చాడు. 1880 దశకంలో రాబర్ట్ కోచ్ అనే శాస్త్రవేత్త క్షయ, కలరా, ఆంథ్రాక్స్ మొదలగు వ్యాధులు సూక్ష్మజీవుల వల్లనే కలుగుతాయని నిరూపించాడు.
దాని పేరే దానిని వర్ణనాతీతముగ జేయు చున్నది. దాని మీద చీకి పోయిన పాత తలుపున్నను వుండ వచ్చును. దాని లోని నీటినెత్తి దినదినము పారబోసి, బురద మట్టి నెత్తి వేసి శుభ్రపరచ వలెనని దానిని కట్టిన వారి యుద్దేశము. అది నిజముగ గజము లోతున్న యెడల ముప్పాతిక గజము వరకు కుళ్ళు మట్టి దిమ్మ వేసికొని పోయి యుండును. పైనుండు పాతిక గజముతోని నీటిని ఎత్తు వారు లేక, గొయ్యి నిండి పోయి, వీధిని బడి పొర్ల బారు చుండును. ఇక్కడ ననేక రకములగు దోమలు మొదలగు వేర్వేరు జాతుల పురుగులు, చల్ల దనమునకును ఆహారమునకును జేరును. ఇంక దొడ్డిలో రెండు చోట్లను మనము వెదుక వలసి యున్నది.
ఈ ప్రకారము ఈగలచే, చీమలచే, దోమలచే కూడా వ్వాపించు సూక్ష్మజీవు లెక్కడ గలవో ఇంకను వివరముగ తెలిసి కొనవలె ననిన మీరు మిక్కిలి దూరము వెదుక నక్కర లేదు. మన కంటికి కనబడకుండ మనచుట్టును క్రుళ్ళు చుండు అల్ప జంతువుల కళేబరములను, మనము పారవేయు కాయగూరల తొక్కలు, ఆకులు మొదలగు శాక పదార్థములును నిరంతరము సమృద్ధిగ సూక్ష్మజీవుల కాహార మొసగుచుండును. మన ఇండ్లలో సామాన్యముగ నశుభ్రత యెక్కడెక్కడుండునో ఆ స్థలముల నొక్కటొక్కటిగ పేర్కొనిన యెడల సూక్ష్మ జీవుల యునికి పట్టు చక్కగ మీ మనస్సు లందు నాటు కొనునని తలచి కొంత వరకు వివరించు చున్నాము.
దొడ్డిలో శోధించుటకు ఇంకొకటి మిగిలి యున్నదని చెప్పియున్నాము. అది అన్నిటి కంటెను అసహ్యమైనది. అయినను చెప్పక తీరదు. ఒక వేళ గాదులు, పురులు, మెదలగు చాటు స్థలము లున్న యెడల పల్లెటూళ్ళ లోని అడువారును, బద్ధకస్తులగు మగ వారును కూడా అక్కడనే మలమూత్రములు విడుతురు. యూనియనులున్న గ్రామంలలో తప్ప కట్టిన మరుగుదొడ్ల పద్ధతి లేదు. ఆ పెంటను ఎవ్వరును శుభ్ర ప్రచు వారు లేక ఏ వాన దేవుడో తీసికొని పోవు వరకు పెరుగుచునే యుండును. అందుకును గూడ దారి లేనిచో, ఆ యేటి కాయేడు అక్కడనే నేలను బలపరు చుండును.
మీయిల్లు శుభ్రముగ నుంచు కొనినంత మాత్రమున సూక్ష్మజీవుల వలని భయము లేదనిన ప్రయోజనము లేదు. సూక్ష్మ జీవులు మిక్కిలి అల్పమైనవి. గాలిలో నెగిరి పోగలవు. పక్కవాని ఇల్లుగాని, ప్రక్కనుండు వీధి గాని మలినముగ నున్న యెడల మీ ఇల్లు శుభ్రముగ నుండినను ఏమి ప్రయోజనము?
గాలి వచ్చి యంతయు ఏకము చేయును. కాబట్టి ఇరుగు పొరుగు వారలకు గూడ నీకు తెలిసి నంతవరకు బోధించి వారి వారి ఆవరణములను, వీధులను కూడా శుభ్రముగ నుంచుటకు సహాయపడుము.
మనమొక అయిదు నిమిషములు ఒక ఈగ చేయు పనులను పరీక్షించి నేర్చుకొనగల విషయము లనేకములు గలవు. పండ్లు, ఆవు పేడ మురుగు చుండు వాన కాలములో అవి మెండుగ నుండును. దీనికి ఒక గ్రామం గాని ఒక ఇల్లు గాని శుభ్రముగా నున్నదా యని తెలిసి కొన వలెనన్న అక్కడ నుండు ఈగల జనాభాను ఎత్తు కొనిన చాలును. ఈగలు ఎంత తక్కువగ నున్న అంత పరిశుభ్రత గలదని చెప్పవచ్చును.
పిల్లలు తిన్న మామిడి పండ్ల తొక్కలు, టెంకలు, దాసీది మండువా చుట్టు నుండి ఊడ్చుకొని వచ్చిన దుమ్ము, తుక్కు అంతయు అందులో చేరును. కొన్ని చోట్ల ఎలుకలు దూరునంత సందులు గల బల్లలతో కూర్చిన తలుపులు మండువాలోని రహస్యములను బయటకు కనబడ నీయవు. ఒక్కసారి దానిని తీసిన యెడల బొద్దింకలు, కుమ్మర పురుగులు, నలుద్రిక్కుల క్రమ్ముకొనును.
సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు, సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌, అనియత విద్యా కేంద్రం, వీరవాసరం లోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, భీమవరం లోనూ ఉన్నాయి. మేనేజిమెంటు కళాశాల పాలకొల్లు లోనూ ఉన్నాయి. దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, ఏలూరు లోనూ ఉన్నాయి.
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం ఉంది. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
మెంతేపూడి, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, వీరవాసరం మండలానికి చెందిన గ్రామం.ఇది మండల కేంద్రమైన వీరవాసరం నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన భీమవరం నుండి 21 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
కర్ణాటక, తమిళనాడు, మహారాష్ట్ర, ఒడిషా ప్రాంతాలలో కూడా తెలుగు బవనీల సంప్రదాయం కొనసాగుతున్నది. బవనీలు ప్రాథమికంగా పూజారులు. ప్రతి పూజలో వినిపించే లయాన్విత ధ్వనే సంగీతం. బైండ్లవారు మోగించే జమిడికె అస్పృశ్యత,అంటరానితనం కారణాలతో వేరేవారెవ్వరు తాకరు.బైండ్ల ప్రదర్శన సాత్వికం కాదు. అది వీరోచితంగా ఉంటుంది. బైండ్ల కళాకారుల్ని మాంత్రికులవలె జనం భావిస్తారు. వారికి మంత్రతంత్ర విద్య తెలుసుననే అపోహ ఉంది.జోగినిలను చేసే పూజారులు బైండ్లవారే. వీరు శాస్త్రోక్తంగా, జానపద కర్మకాండలని జరిపి తంతు పూర్తిచేస్తారు. జోగిని వ్యవస్థ వద్దని ‘అంకురం’, ‘బీజం ’ వంటి సంస్థలు వెలిశాయి కానీ జోగిని వ్యవస్థ ఇంకా జోగుతూనే ఉంది.పంబ, జమిడిక మోగుతూనే ఉన్నాయి.జోగిని కావడానికి పేదరికం, పితృస్వామ్యం,లైంగిక దోపిడి కారణం.బైండ్లవారే ఈ పద్ధతిని నిర్మూలించడానికి ముందుకు రావాలని కోరుతూ శ్రీకాకుళం గిరిజనోద్యమంలో సుబ్బారావు పాణిగ్రాహి జమిడకను చేబూని విప్లవ గీతాలు ఆలపించాడు. బైండ్ల కథకులకి, మరాఠీ బవనీలకు కొంత పొంతన కలుస్తుంది. బవనికలు వాయించువారు.నిజామాబాద్ జిల్లాలోని లింగంపేట మండలంలో వీరు ఎక్కువగా కనిపిస్తారు
లాహోర్‌లో ఉంటూ పశ్చిమాన ముల్తాన్ వరకూ తూర్పున ధరంశాలా వరకూ తిరిగాను. ‘ పన్నెండు కోసులకు భాష మారుతుంది ‘ అన్న పంజాబీ భాషణానికి అనుగుణంగా మారుతున్న పంజాబీ మధుర వాక్కులు ఆస్వాదిస్తూ వారిండ్ల ఆవకూర, యలవపిండి, రొట్టెలు తింటూ, తామరతూళ్ళ ఊరగాయలు నంజుకుంటూ, మన మధ్యాక్కర వంటి వారి హీర్‌చందస్సులోని పాటలు వింటూ, నిలువెత్తు ఆవచేలల్లో, మొక్కజొన్న చేలలో, రహస్యంగా పెంచే నల్లమందు తోటలలో, భంగ్ తోటలలో తిరిగాను. ప్రాప్రా అంటూ చుట్టూ చేరి నా జరీ ఖద్దరు పంచెలు, జరీ ఉత్తరీయాలు చుట్టుకొని ఆనందించే అమాయకులైన పల్లెపడుచుల ఆనందాన్ని చూచి మురిసిపోతూ, రబ్బా!
నీవున్నావు. నీవు భారత గ్రామ ప్రజల ఆనందంలో ఉన్నావు – అనుకొని కళ్ళు మూసుకొని మా అమ్మను తలచుకొని, ఆమె మాటలు మననం చేస్తూ సంతోషించాను
సంస్కృత, ప్రాకృతాలతో కలిపి పలు భాషల్లో లోతైన పాండిత్యం ఉన్న తిరుమల రామచంద్ర ప్రతి అధ్యాయాన్నీ సంస్కృత శ్లోకంతోనో, ప్రాకృత పద్యంతోనో ప్రారంభించి ముగిస్తూ శ్లోకమో, పద్యమో రాసి ముగిస్తారు ప్రారంభంలోని శ్లోకానికి ప్రారంభించిన ఎత్తుగడకీ, ముగింపులోని కవితార్థానికీ ముగింపుకూ చక్కటి సంబంధం అన్వయించడం విశేషం. ఎన్నో ఏళ్లు పాత్రికేయ వృత్తిలో పనిచేసిన తిరుమల రామచంద్రకు తెలుగు వాక్యనిర్మాణంపై ఉన్న పట్టు, భావసులభంగా పదాలు ప్రయోగించడంలోని ఒడుపు ఈ గ్రంథంలో కనిపిస్తుంది. సరళమైన భాషలో గంభీరమైన విషయాలను ఆసక్తిగా వివరించే శైలిలో "హంపీ నుంచి హరప్పా దాక" రాశారు.
తిరుమల రామచంద్ర మరణానంతరం ప్రచురితమైన ఈ పుస్తకం తెలుగు సాహిత్యంలో అత్యుత్తమమైన గ్రంథాల్లో ఒకటిగా, తెలుగు వారి ఆత్మకథల్లో అగ్రగణ్యమైనదిగా పేరొందింది. ఈ పుస్తకాన్ని చదివి తీరాల్సిన తెలుగు పుస్తకాల జాబితాలు ఎన్నిటిలోనో చేర్చారు. పలుమార్లు సాహిత్య పత్రికల్లో, జాలపత్రికల్లో ఈ గ్రంథాన్ని పరిచయం చేస్తూ వ్యాసాలు ప్రచురితమయ్యాయి.
హంపీ నుంచి హరప్పా దాక బహుభాషావేత్త, రచయిత, అనువాదకుడు, పండితుడు తిరుమల రామచంద్ర ఆత్మకథ. ఆత్మకథా సాహిత్యంలోనే కాక తెలుగు సాహిత్యంలోనే విశిష్టమైన రచనగా పేరొందింది.
తన ఆత్మకథను తిరుమలరామచంద్ర వరుసగా ఏకబిగిన కాకుండా ఘట్టాలు ఘట్టాలుగా విభజించి వ్రాశాడు. ఈ పుస్తకంలో 61 అధ్యాయాలున్నాయి. వాటి జాబితా ఇలా ఉంది.
సంగీతా ఎన్ కలే డిగ్రీ, పోస్ట్ గ్రాజ్యుయేషన్ తరువాత మెటీరియల్ విజ్ఞాన శాస్త్రము‌లో పరిశోధనలు చేపట్టింది. ఒకవైపు పరిశోధనలూ మరొక వైపు కాలేజ్ విద్యార్థులకు టీచింగ్ ఏకకాలంలో చేసింది. తరువాత ఆమె పోస్ట్ డాక్టొరల్ పరిశోధన కొరకు రెండుసంవత్సరాల ఫెలోషిప్ తీసుకుని " యూనివర్శిటీ ఆఫ్ మేరీలాండ్ "కు వెళ్ళింది. ఆమెకు ఏకకాలంలో యూనివర్శిటీ నిర్వహణాబాధ్యతలు, టీచింగ్, విద్యార్థులకు కౌంసిలింగ్, యూనివర్శిటీ పాఠ్యాంశం రూపుదిద్దడం , పరిశోధనలు వంటి వైవిధ్యమైన అకాడమిక్ బాధ్యతలను చేపట్టే అవకాశం లభించింది. ఆమ విద్యార్థులకు మెటీరియల్ విజ్ఞాన శాస్త్రము , ఎలెక్ట్రానిక్స్ గురించి బోధించింది. కాలేజీ విద్యార్థులకు బోధించే సమయంలో ఆమెకు ఒక విషయం అవగాహన కలిగింది.
కాలేజీ బోధనాంశాలలో పరిశోధనలూ విద్య వేరు వేరు విభాగాలుగా ఉన్నాయని ఆమె గ్రహించింది. అధ్యయనం అన్నది నిరంతరంగా కొనసాగుతుందని, అది ప్రయోగాత్మకంగా లోతైన అధ్యయనం ఆధారంగా సాగుతుందని తెలుసుకున్నది. విద్యార్థుల ఆసక్తిని ఆధికం చేయగలిగిన శాస్త్రీయమైన అవగాహన కలిగించే మార్గదర్శకమైన విద్యావిధానం రూపొందాలని ఆమె భావించింది.
సంగీతా ఎన్ కలే టీచర్‌గా కాలేజీ విద్యార్థులకు టీచింగ్ లాబరేటరీ ప్రయోగాలతో సబ్జెక్టు కంటే అధికంగా అందించే ప్రయత్నాలు చేస్తుంది. అదనపు చర్చలు , వివిధ రంగాల నిపుణులతో ప్రత్యేక తరగతుల నిర్వహణ వంటివి ఈ విధానంలో అంతర్భాగంగా ఉంటాయి. ఆమె పరిశోధనలు చేస్తున్న మెటీరియల్ విజ్ఞాన శాస్త్రము , నానోమెటీరియల్ కొరకు ఇంస్టిట్యూట్‌లో ఒక వేదిక ఏర్పాటుచేసింది. అలాగే " ఇండియన్ స్పేస్ రీసెర్చ్ ఆర్గనైజేషన్" , యూనివర్శిటీ గ్రాంట్ కమిషన్ , డిపార్ట్మెంట్ అఫ్ అటామిక్ ఎనర్జీ , అందించిన నిధుల సహాయంతో 2003లో ఒక రీసెర్చ్ లాబరేటరీ ఏర్పాటుకు పాటుపడింది. అది చాలా శ్రమతో కూడుకున్న పనైనా ఆమె ఏర్పాట్ల ఫలితంగా విజిటింగ్ సైంటిస్టుల నుండి పలు వ్యాసాలను ప్రచురించడానికి వీలుపడింది. ఆమె ఇటలీకి చెందిన " ఇంటర్నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ థియొరేటికల్ ఫిజిక్స్ " సభ్యత్వం అందుకొనడం ఆమె కృషికి తార్కాణం.
2003లో సంగీతా ఎన్ కలే బృందం పలు పరిశీధనా పత్రాలు ప్రచురించబడ్డాయి. ఆ వ్యాసాలు అంతర్జాతీయ పరిశోధనా సంస్థలచేత సునిశితంగా పరిశీలించబడ్డాయి. వాటిలో ప్రధానమైనవి ఫిజికల్ రివ్యూ లెటర్స్, అప్లైడ్ ఫిజిక్స్ లెటర్స్, ఫిజికల్ రివ్యూ-బి, ఐ.ఇ.ఇ.ఇ ట్రాన్‌శాక్షంస్ ఆన్ మేగ్నటిక్స్, జర్నల్ ఆఫ్ అప్లైడ్ ఫిజిక్స్, జర్నల్ ఆఫ్ అయోమెడికల్ టెక్నాలజీ, అప్లైడ్ సర్‌ఫేస్ విజ్ఞాన శాస్త్రము అండ్ నానో టెక్నాలజీ మొదలైనవి ప్రధానమైనవి. ఆమె విద్యార్థులు వారి ప్రజంటేషంస్ సమర్పించడానికి పలు అంతర్జాతీయ సమావేశాలకు హాజరయ్యారు. విద్యార్థులతో కాలీజి యువసిబ్బంది బృందంకూడా ఆమెతో కలిసి పనిచేసారు. ఆమె పనిచేసిన కాలేజి మాత్రమే కాక పూనా పరిసర కాలేజి విద్యార్థులు కూడా ఆమెతో కలిసి పనిచేసారు. ఆమె కృషికి గుర్తింపుగా ఇటలీకి చెందిన "
సంగీతా ఎన్ కలే భర్త నరేంద్ర అలాగే ఆమె అత్తగారు సంగీతాకు వృత్తి జీవితంలో ఎదగడానికి చక్కగా సహకరించారు. ఆమెకు లభించిన సహకారం వంటిది ప్రతి మహిళకు లభిస్తే మహిళలు
వృత్తిపరంగా అభివృద్ధి సాధించగలరని ఆమె భావించింది. ఆమె అత్తమామలు ఆమెకు నిరంతర ప్రోత్సాహం సహకారం అందించారని అలాగే ఆమె విద్యాపరంగా చేసిన సాధనను గుర్తించారని స్వతంత్రంగా వ్యవహరించడానికి సహకరించారని ఆమె తెలిపింది. ఆమె పరిశోధనలు సాగిస్తున్న తరుణంలో ఆమె రెండు సంచత్సరాల కుమార్తె పోషణకు అత్తమామలు అందించిన సాయం మరవురానిదని తెలిపింది. కుటుంబ సహకారం మాత్రమే ఆమెకు లభించిన అవకాశాలను సద్వినియోగపరచుకోవడానికి, విద్యారంగంలో సాధనకు కారణమని ఆమె భావించింది.
సాధారణంగా ఉపాద్యాయులు వ్యక్తి జీవితానికి పునాదులు వేస్తారని అంటారు. కాలేజ్, యూనివర్శిటీ స్థాయిలో అలంటి ఉపాద్యాయుల అండ లభించుందన్నది సంగీతా ఎన్ కలే భావన. బాల్యం నుండి ఆనెకు ఎక్స్‌పరిమెంటల్ విజ్ఞాన శాస్త్రము అంటే అభిమానం ఎక్కువ. ఆమె ఇంట్లో, స్కూలులో చిన్న చిన్న ప్రయోగాలు చేస్తూ ఉండేది. అలాగే ఆమె ఒక చిన్న సైజు డైరీలో తన విజ్ఞాన శాస్త్రము ఆసక్తులను వ్రాయడం అలవాటు చేసుకుంది. అలాగే ఆనోట్సులో బ్లాక్‌హోల్స్, టెలెప్రొటేషన్, ఎవల్యూషన్ ఆఫ్ మ్యాన్‌కైండ్ వంటి ఆసక్తికరమైన విషయాలు చోటుచేసుకున్నాయి.
శైలేంద్ర కలం పేరుతో ప్రసిద్ధిచెందిన శంకర్‌దాస్ కేసరీలాల్ ప్రముఖ హిందీ గీత రచయిత. ఇతడు ప్రముఖ చిత్రనిర్మాత రాజ్ కపూర్, సంగీతదర్శకులు శంకర్-జైకిషన్ లతో కలిసి ఎన్నో మరపురాని సినిమా గీతాల్ని అందించారు.
క్రాపలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి.
ఆటో సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉంది. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
బాలబడి ముమ్మిడివరంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల కొండుకుదురులోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల సానాపల్లిలంకలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు ముమ్మిడివరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల అమలాపురంలోను, పాలీటెక్నిక్ ఐనవిల్లిలోనూ ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల ఐనవిల్లిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు అమలాపురంలోనూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు, ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
ఆనందంగా ఉన్నప్పుడు ఎవరికైనా జీవితం అందంగానే కనిపిస్తుంది. కానీ, పరిస్థితులు కాస్త వికటించినప్పుడు ప్రతిదీ వికటాట్టహాసం చేస్తున్నట్లే అనిపిస్తుంది. కాకపోతే ఆ వికటత్వంలోని పేర డీని అర్థం చేసుకుంటే ఆ వికారం నుంచి బయటపడి హాయిగా నవ్వుకోవచ్చు. అన్నీ సవ్యంగానే సాగిపోతున్నప్పుడే కాదు జీవితపు ఒడిదుడుకుల మధ్య కూడా హాయిగా నవ్వుకోవడానికి కార్టూన్లు ఎంతో కొంత ఉపకరిస్తాయి.
మా అమ్మ పద్యాలు రాసి మాకే వినిపించేది. మా నాన్నగారు ఎంతో చమత్కారంగా మాట్లాడేవారు. భోజన సమయంలో మా అమ్మతో "వంట బాగానే చేశావు కానీ, నువ్వు రాసే ఆ పద్యాల వాసనకే వంట పాడైపోయింది లాంటి మాటలు అంటూఉండే వారు. అంతటితో ఆగక ఆమె రాసిన పద్యాలమీద పేరడీలు చె ప్పేవారు. అది విని మేమంతా ఘుెల్లుమనే వాళ్లం. నేను కార్టూన్లు వేయడానికి ఆ వాతావరణమే బీజంగా పనిచేసిందేమో అనిపిస్తుంది.
అయితే కార్టూన్ల పట్ల నాకు విపరీతమైన ఆసక్తి ఏర్పడటానికి, చివరికి నేను కార్టూనిస్టుగా స్థిరపడటానికి మాత్రం పరోక్షంగా బాపు గారి స్ఫూర్తే కారణం. బొమ్మలు వేయడం మాత్రం నాకు తమ్మా సత్యనారాయణ గారు నేర్పారు. నేను వేసిన అంబేద్కర్, పొట్టి శ్రీరాములు, కాసు బ్రహ్మానందరెడ్డి గార్ల తైల వర్ణచిత్రాలు రాష్ట్ర అసెంబ్లీ కమిటీ హాల్‌లో నిలిచే యోగ్యతను పొందడానికి ఆయనే కారణం.
సరస్వతుల రామ నరసింహం, ఆంధ్రప్రదేశ్ పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా పెంటపాడు మండలం బోడపాడు గ్రామంలో వ్యవసాయదారుల కుటుంబంలో పుట్టాడు. ఆయన ఎం.ఎ. , ఎల్. ఎల్.బి పూర్తి చేసారు. 'సరసి' కలం పేరుతో కథా రచనలు, కార్టూన్లు రచించాడు. గురువు తమ్మా సత్యనారాయణ శిక్షణలో సాంప్రదాయిక చిత్ర కళను నేర్చుకున్నాడు. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఉద్యోగరీత్యా హైదరాబాదులో స్థిర నివాసం ఏర్పరుచుకున్నాడు. రాష్ట్ర శానసభలో సహాయ కార్యదర్శిగా పనిచేసి రిటైరయ్యాడు. ఒకవైపు ప్రభుత్వ ఉద్యోగం చేస్తూనే, తనకిష్టమైన చిత్రకళను, కథా రచననూ సాగించాడు.