polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ఇంతకు పూర్వమే పూర్తిగా విసిగిపోయిన గాల్వాకు ఇప్పుడు జీవితంపై ఒక ఏహ్యభావం కలిగింది. జీవితంలో అన్నీ దుస్సాధ్యాలే అనే నమ్మకం తీవ్రపడింది. నిరాశావాదిగా మారినాడు. ఆ రోజుల్లోనే అతనికి ఒక స్త్రీతో పరిచయం ఏర్పడింది. ఈ వ్యక్తితో గాల్వాకు ఎటువంటి సంబందం ఉందో ఎవరికీ కచ్చితంగా తెలియదు. కానీ ఈమె అతని మరణానికి కారణభూతమయింది. ఆవిడంటే గాల్వాకు ప్రాణం. ఆమెకు మామయ్య అనీ ఒకడు, ప్రియుడని మరొకడు ఇరువురు అకస్మాత్తుగా వచ్చి గాల్వాతో పేచీపెట్టుకున్నారు. నిజానికి వాళ్ళు ఆవిడతో కులికే విలాసపురుషులే కానీ ఎటువంటి బంధుత్వం లేదు. ఆ పేచీ ముదిరి పిస్తోలుతో కొట్లాటకు దారితీసింది. ప్రతిష్ఠ, పరిస్థితుల మధ్య ఇరుక్కొని ఆ సవాలుకు అంగీకరించక తప్పిందికాదు గాల్వాకు, తాను పోటీలో మరణించడం తథ్యం అని తెలిసి కూడా ఒప్పుకున్నాడు. 1832 మే 25,27 తారీఖులలో పోటీ జరగవలసిందని నిర్ణయించుకున్నారు. డైరీలో "విధిలేక నిర్బంధం మీద నేను ఈ డ్యూయల్ కు ఒప్పుకున్నానని దేవుడేసాక్షి. డూయల్ ఆపుదామని ఎంత ప్రయత్నించినా నిష్ప్రయోజనమైనదని" అని వ్రాసుకున్నాడు.
గాల్వా సా.శ. 1811సం.లో అక్టోబరు 25న బోర్గీలారినీ అనే పట్టణంలో ఒక మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించాడు. గాల్వా తండ్రి సాహితీప్రియుడు. తత్త్వశాస్త్రం చదువుకొని రాజకీయాలలో ప్రవేశించి బోర్గిలారినీ మేయరై ఆ పదవిని చాలాకాలం నిర్వహించాడు. గాల్వా తల్లి ఒక న్యాయ శాస్త్రాచార్యుని కుమార్తె. 12ఏళ్ళ ప్రాయం వచ్చేసరికి గాల్వా తల్లితండ్రులు ప్రాపును వదిలి పారిస్ లోని లూయీ లే గ్రాండ్ కళాశాలలో ప్రవేశించాడు. వయసుకు మించిన జ్ఞాన పరిమితి కలవాడని ప్రవేశించిన కొద్ది రోజులకే తోటివారికి తెలిసిపోయింది. తరగతికి నిర్ణయించిన పాఠ్య పుస్తకాలు అతని తృష్ణను తీర్చలెక పోయినవి. ప్రాథమిక బీజగణిత గ్రంథాలు చదవలేక చీదరించుకొనేవాడు. తన జ్ఞానస్థాయికి సరిపడే పుస్తకాలకోసం వెదకి వాటిని సేకరించి చదవడం ప్రారంభించాడు. ఆరోజుల్లో గణిత శాస్త్రంలో లబ్ధ ప్రతిష్ఠులు లేగ్రాంజి, కోషీలు. చిరుప్రాయంలోనే గాల్వా వీరి రచనలను జీర్ణించుకున్నాడు. గాల్వా చేతుల్లో ప్రౌఢులైన గణిత గ్రంథాలను చూచి ఆచార్యులలో కొందరు కోపంతో చురచుర చూచేవారు.
డ్యూయల్ జరిగింది. పిస్తోలు గుండు గాల్వా కడుపు చీల్చి వెళ్ళినాయి. నిస్సహాయ స్థితిలో గాల్వా మూడురోజులు మరణయాతన అక్కడ పొలంలో అనుభవించాడు. ఎవరూ అతనిని గమనించలేదు. 30వ తారీఖున ఒక రైతు ఆ బీభత్సాన్ని చూచి హాస్పిటలో చేర్చాడు. చేర్చిన వెంటనే గాల్వా మరణించాడు. గాల్వా భౌతిక శరీరాన్ని తీసుకొని వెళ్ళేటప్పుడు దాదాపు 3000 మంది రిపబ్లికన్లు చేరినారట. పోలీసు బందోబస్తు కూడా అమరింది.
గాల్వా మరణించిన కొన్నేళ్ళకు ప్రపంచం ఆతనిని గుర్తించింది. ఆతని రచనల వైశిష్ట్యాన్ని విఖ్యాత గణితవేత్త జొర్డాన్ ప్రపంచానికి పరిచయం చేసాడు. నేడు గాల్వా ప్రావీణ్యతను ఎవరూ శంకించరు. విశ్వ విఖ్యాత గణిత సత్యాలయినాయి. కానీ ఆతని జీవితం బాధాకరమైన విషాదగాధగా నిలిచిపోయింది.
డ్యూయల్‌కు ముందు రోజు మూడు ఉత్తరాలు వ్రాసినాడు గాల్వా: అందులో ఒకటి మిత్రుడైన అగస్టీ కేవిలియర్ కు. స్వల్ప జీవితకాలంలో తాను సాధించిన గణితశాస్త్ర సత్యాల సింహావలోకనం ఆ ఉత్తరంలో ఉందంతం. అదృష్టవశాత్తు ఆ ఉత్తరం కాలగర్భంలో కలసిపోక ఈనాటికీ జాగ్రత్తగా కాపాడబడి ఉంది.
సైబాయి, శివాజీ ఒకరితో ఒకరు సన్నిహిత సంబంధాన్ని పంచుకున్నారు. ఆమె తెలివైన మహిళ, శివాజీకి నమ్మకమైన భార్య అని చెప్పబడింది. అన్ని సాక్ష్యాల ఆధారంగా సాయిబాయి ఒక అందమైన, మంచి స్వభావం గల, ప్రేమగల మహిళ. ఆమె "సున్నితమైన, నిస్వార్థ వ్యక్తి" గా వర్ణించబడింది.అయినప్పటికీ ఆమె మనోహరమైన వ్యక్తిగత లక్షణాలన్నీ శివాజీ రెండవ భార్య సోయరాబాయికి విరుద్ధంగా ఉన్నాయి. ఆమె ఒక చమత్కార మహిళ. అయినప్పటికీ సాయిబాయి, శివాజీ ఇతర భార్యల మధ్య ఎటువంటి ఘర్షణ లేదా పరస్పర భేదాల గురించి రికార్డులు లేవు. సాయిబాయి జీవించి ఉన్నంత కాలం, ఆమె శివాజీకి ఆస్తి, రాజ్య వ్యవహారాల గురించి మాత్రమే కాకుండా, గృహ వ్యవహారాల విషయంలో కూడా సహకారం అందించింది. ఆమె తన భర్త, రాజ కుటుంబం మీద కూడా గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపింది. శివాజీని బీజాపూరు రాజు మహ్మదు ఆదిలు షా వ్యక్తిగత సమావేశం కొరకు ఆహ్వానించినప్పుడు సైయిబాయి సలహాస్వీకరించినట్లు భావిస్తున్నారు. సైబాయి జీవిత కాలంలో శివాజీ కుటుంబం ఒకే విధమైన వాతావరణాన్ని కలిగి ఉంది. వారిద్దరి మద్య అనుకూల దాంపత్యం ఉండేది. అయినప్పటికీ చాలావరకు రాజకీయ ప్రయోజనాల ఆధారంగా ఆయన వివాహాలు జరిగాయి.
1659 లో సైయిబాయి అకాల మరణం తరువాత 1674 లో జిజాబాయి మరణం సంభవించిన తరువాత శివాజీ వ్యక్తిగత జీవితం ఆందోళన, అసంతృప్తితో నిండిపోయింది. వారి మరణాల తరువాత సోయరాబాయి రాజ గృహంలో ప్రాముఖ్యతను సంపాదించినప్పటికీ ఆమె శివాజీ ఎంతో ప్రేమించిన సాయిబాయి వంటి ప్రేమగల భార్య కాదు. సైబాయి కుమారుడు సంభాజీ పెద్దవాడు. ఆయన తండ్రికి వారసుడు-స్పష్టంగా నిర్ణయించబడినప్పటికీ సోయరాబాయి సొంత కొడుకు రాజారాం వారసత్వ సింహాసనం కోసం నిరంతరం ప్రయత్నించింది. సోయరాబాయి రాజకీయ కుట్రలు శివాజీ జీవితంలో మరింత ఇబ్బందులను కలిగించాయి.
సైబాయి, చత్రపతి శివాజీ మహారాజు 1640 మే 16 న పూణేలోని లాలు మహలు వద్ద బాల్యంలోనే వివాహం చేసుకున్నారు. ఈ వివాహాన్ని ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజు తల్లి జిజాబాయి ఏర్పాటు చేసింది. కాని స్పష్టంగా చత్రపతి శివాజీ మహారాజు తండ్రి, షాహాజీ లేదా ఆయన సోదరులు సంభాజీ, ఎకోజీలు ఈ వివాహానికి హాజరు కాలేదు. ఆ విధంగా షాహాజీ త్వరలోనే తన కొత్త కోడలు, శివాజీ, ఆయన తల్లి జిజాబాయిలను బెంగళూరుకు పిలిచాడు. అక్కడ ఆయన తన రెండవ భార్య తుకాబాయితో నివసించేవాడు.
సైబాయి ప్రముఖ నింబల్కరు కుటుంబంలో సభ్యురాలు. నింబల్కరు కుటుంబసభ్యులు పవారు రాజవంశం యుగం నుండి ఫల్తాను పాలకులుగా ఉండేవారు. దక్కను సుల్తానులు మొఘలు సామ్రాజ్యానికి సేవలందించారు. ఆమె పదిహేనవ ఫల్తాను రాజా కుమార్తె. పదహారవ రాజా ముధోజిరావు, బజాజీ రావు నాయకు నింబల్కరు నాయకు నింబల్కరు సోదరి. సాయిబాయి తల్లి రూబాయి షిర్కే కుటుంబానికి చెందినది. ఆంధ్రప్రదేశుకు చెందిన రావాలీ ప్రస్తుత శివాజీ, సాయిబాయి దంపతుల చివరి కుమార్తె.
సై భోసలే మరాఠా సామ్రాజ్యం స్థాపకుడు ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజు మొదటి భార్య, పట్టమహిషి. ఆమె తన భర్త వారసుడైన రెండవ ఛత్రపతి సంభాజీకి తల్లి.
సైబాయి చనిపోయే వరకు శివాజీకి ఇష్టమైనదిగా, ఆయనకు స్ఫూర్తినిచ్చే గొప్ప మూలంగా ఉంది. పురాణకథనాల ఆధారాలుగా శివాజీ తన మరణ సమయంలో పలికిన చివరి పదం "సై" అని భావిస్తున్నారు.
బుల్బుల్ పురబ్ వివాహం చేసుకున్నారు. అయితే, తన సోదరుడిని అలియా నుండి కాపాడటానికి, బుల్బుల్ తన ప్రాణానికి అపాయం మరణిస్తాడు. ప్రగ్యాకు కోపం వచ్చి చివరకు శిక్షగా ఆస్ట్రేలియాకు పంపబడిన అలియా గురించి నిజం బయటపెట్టింది. ప్రగ్యా చివరికి తనూ నిఖిల్ సంబంధం గురించి తెలుసుకుంటుంది, తన స్నేహితుడు డాక్టర్ సహాయంతో డిఎన్ఎ పరీక్ష చేస్తుంది. షీలా. అయితే, కుమార్తె ప్రగీని నిఖిల్, అలియా కిడ్నాప్ చేసినందున డాక్టర్ ప్రగ్యాకు ద్రోహం చేశాడు. పారికు సహాయం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తున్న ప్రగ్యాను నిఖిల్ అతని వ్యక్తులు కిడ్నాప్ చేస్తారు. ప్రగ్యా దూరమవుతుంది; తనూ ప్రగ్యాను కొట్టడానికి ప్రయత్నిస్తాడు కాని ఆమె తన బిడ్డను కోల్పోయి ప్రగ్యాను నిందించింది. అభి కోపంగా ఉన్నాడు, కాని ప్రగ్యా తనను తాను నిరూపించుకోగలిగింది.
ఈ కథ సర్లా అరోరా అనే పంజాబీ తల్లి కథతో మొదలవుతుంది, ఆమె తన పెద్ద బిడ్డ ప్రగ్యాతో సరిపోలడానికి తీవ్రంగా ప్రయత్నిస్తుంది కాని ఎప్పుడూ విఫలమవుతుంది ఎందుకంటే చివరికి అభ్యర్థులు బుల్బుల్ తన చిన్న బిడ్డలాగే ఉంటారు. ప్రగ్యా, పెద్ద కుమార్తె, మరింత ప్రాక్టికల్, కష్టపడి పనిచేస్తుంది, ఒక కళాశాలలో బోధిస్తుంది. తన సోదరుడిని ఎంతో ప్రేమించే మొండి పట్టుదలగల చెల్లెలు బుల్బుల్ పురబ్ కంపెనీలో పనిచేస్తాడు. ప్రారంభంలో, ఈ సిరీస్ ప్రగ్యా, బుల్బుల్ సురేష్ మధ్య ప్రేమ త్రిభుజాన్ని అనుసరిస్తుంది, ఇక్కడ ప్రగ్యా సురేష్ను ప్రేమిస్తుంది, సురేష్ బుల్బుల్ను ప్రేమిస్తాడు. సురేష్ తన సోదరిని ప్రేమిస్తున్నాడని ప్రగ్యా తెలుసుకున్న తరువాత ప్రగ్యా సురేష్ వివాహం చేసుకోవాలని దానిని రద్దు చేయాలని ప్లాన్ చేశారు.
పురబ్ తన పెళ్లి రోజున అలియాతో కలిసి బుల్బుల్‌ను వివాహం చేసుకోవడానికి పారిపోతాడు. ఇబ్బంది మొదలైంది. అలియా , తను ప్రగ్యాపై కుట్ర పన్నారు కాని వారి ప్రణాళిక విఫలమై ఆమెను అభి దగ్గరికి తీసుకువస్తుంది. ప్రగ్యాను దించాలని అలియా నకిలీ ఎంఎంఎస్ చేసింది, కాని అభి నిజం తెలుసుకున్నాడు బుల్బుల్ పురబ్ లతో అతని సంబంధం మెరుగుపడింది. అప్పుడు నిశ్చితార్థం సందర్భంగా బుల్బుల్‌ను కిడ్నాప్ చేయాలని అలియా యోచిస్తోంది, కాని అది తీసుకున్న ప్రగ్యా. ఇది ప్రగ్యా తన భావాలను అభితో అంగీకరించడానికి ప్రేరేపిస్తుంది. మరోవైపు అభి కూడా ఆమెను ప్రేమించడం ప్రారంభించాడు.
బుల్బుల్‌ను అపస్మారక స్థితిలోకి నెట్టి, పురబ్‌ను వివాహం చేసుకోమని బలవంతం చేయడం ద్వారా బుల్బుల్-పురబ్ వివాహాన్ని నాశనం చేయడానికి అలియా ప్రయత్నించినా, అక్కడ ఆమెను అభి చెంపదెబ్బ కొట్టారు. తరువాత, నిఖిల్, అలియా తనూ తనును వివాహం చేసుకోవాలని అభిని బలవంతం చేయడానికి కుట్ర పన్నారు, తను గర్భంలో ఉన్న బిడ్డకు తండ్రి అని వాదించాడు. ప్రగ్యా వారి సంభాషణను విన్నది, కాని అభికి చెప్పే ముందు, ఆమె ఒక ప్రమాదంలో చిక్కుకుంది, ధైర్యంగా తిరిగి, తన శత్రువులు అభిని బహిర్గతం చేసే కొత్త లక్ష్యంతో తిరిగి వస్తుంది.
ఒక నెల తరువాత, కుమ్కుమ్ భాగ్య వెడ్డింగ్ హాల్ కోల్పోయిందని ప్రగ్యా తన తల్లి విన్నప్పుడు కథ కొనసాగుతుంది. తన కుటుంబానికి సహాయం చేయడానికి, ప్రగ్యా లవ్ లైఫ్ మ్యూజిక్ కంపెనీలో రిసెప్షనిస్ట్‌గా సైన్ అప్ చేస్తుంది ఆమె కొత్త మేనేజర్ సైరాను కలుస్తుంది. అదే సంస్థలో అభి కొత్త ఆల్బమ్‌ను రికార్డ్ చేయడానికి వచ్చాడు. వారిద్దరూ అక్కడ కలుసుకుని మళ్ళీ కొత్త ప్రేమకథను ప్రారంభిస్తారు. కానీ మళ్ళీ అలియా వారిద్దరినీ వేరు చేయడానికి ప్రయత్నించాడు.
కుంకమ భాగ్యం"' ప్రసిద్ధిచెందిన ఒక తెలుగు ధారావాహిక జీ టీవీలో ప్రసారం అయిన ప్రముఖ హిందీ ధారావాహిక కుంగం భాగ్య" తెలుగు వెర్షన్ ఇది. ఈ సిరీస్ అబి ప్రగ్యా అనే రెండు జంటల ప్రేమకథపై దృష్టి పెడుతుంది. ఇది హిందీలో జీ టీవీ 15 ఏప్రిల్ 2014 నుండి ప్రారంభమైంది సోమవారం నుండి శుక్రవారం వరకు రాత్రి 8 గంటలకు ప్రసారం అయినది. ఏక్తా కపూర్, శోభా కపూర్ నిర్మించిన ప్రేమకథ ఇది . దీనికి ముజమ్మిల్ దేశాయ్, శరద్ యాదవ్ దర్శకత్వం వహించారు.
మరోవైపు, అభి రాక్ స్టార్ పురబ్ అనే మంచి స్నేహితులు ఉన్నారు. పురబ్ బుల్బుల్ యజమాని, మొదట వారు ఒకరినొకరు ఇష్టపడరు కాని చివరికి వారిద్దరూ ఒకరినొకరు ప్రేమిస్తారు. అయితే అభి తన తమ్ముడు అలియాతో కలిసి పూరబ్‌ను ఇప్పటికే ఏర్పాటు చేసుకున్నాడు. ప్రగ్యాను ప్రేమిస్తున్నందున పూరాబ్ తనతో వివాహం చేసుకోవాలని అనుకుంటున్నాడని అలియా భావిస్తాడు. పురబ్ పొందడానికి, అలియా తన సోదరుడు అభిని ప్రగ్యాను వివాహం చేసుకోమని అడుగుతుంది.
అప్పుడు, వారు మంగళసూత్ర నెమున్ను ఎన్నుకున్నారు, తను ఇతర ఆభరణాలను ఎంచుకోవడంలో బిజీగా ఉండగా, అభి ప్రగ్యాతో మంగళసూత్రాన్ని ఎంచుకున్నాడు. మంగళసూత్రాన్ని ఎంచుకునేటప్పుడు, ప్రగ్యాకు మంగళసూత్రాన్ని ఇష్టపడతారు. అభి దానిని ప్రజ్ఞ లాహర్ మీద ఉంచుతుంది. అభి మంగళసూత్రాన్ని విడిచిపెట్టాలని అనుకున్నప్పుడు, చివరకు అభి దానిని తొలగించడానికి సాంప్రదాయ హస్తకళాకారుడిని పిలిచే వరకు మంగళసూత్రాన్ని తొలగించలేము.
స్వర్ణకారుడు తన పట్టు మామిడిని అకస్మాత్తుగా తొలగించడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, దొంగల బృందం తనూ, అభి, ప్రగ్యా సందర్శించే ఒక ఆభరణాల దుకాణాన్ని దోచుకోవాలనుకుంటుంది. దుకాణంలో ఉన్న ఆభరణాలు & డబ్బును దొంగలు తీసుకున్నప్పుడు, పురబ్‌ను రహస్యంగా పిలిచిన ప్రగయ. ప్రగ్యా ఫోన్‌లో ఒకరితో మాట్లాడటం చూసి అభి ప్రగ్యాను వేలాడదీయమని అడుగుతుంది.
ఆ తరువాత, తను అభిని ఆమెను వివాహం చేసుకోమని ఒప్పించాడు, ఎందుకంటే ప్రగ్యా తన భార్య అని అభి గుర్తుంచుకోలేదు కాబట్టి అభి అంగీకరించాడు. తనూతో వివాహం కోసం అభి మాంగోస్టీన్‌ను కొనుగోలు చేసింది, ప్రగ్యాతో పాటు ఆమె పేరును నికితాగా మార్చింది.
ఇద్దరూ ఒకరిపై ఒకరు తమ ప్రేమను వ్యక్తం చేసుకుంటారు కాని అభికి ప్రమాదం జరిగింది ప్రగ్యాతో సహా అతని జ్ఞాపకాలు కొన్ని కోల్పోతాయి. అభి మంచి కోసం, ప్రగ్యా అతనిని విడిచిపెట్టింది.
కుక్కల పెంపకం ఆధునిక మానవులకు వేటాడేటప్పుడు ఒక ప్రయోజనాన్ని చేకూర్చిందని అమెరికా లోని పెన్సిల్వేనియా స్టేట్ యూనివర్శిటీకి చెందిన పాట్ షిప్మాన్ వాదించాడు. పెంపుడు కుక్కల అత్యంత పురాతన అవశేషాలు బెల్జియంలో , సైబీరియాలోనూ కనుగొన్నారు. స్పెయిన్, పోర్చుగల్, ఫ్రాన్స్ అంతటా ఆధునిక మానవులు, నియాండర్తళ్ళ తొలి స్థలాల్లోని జంతువుల శిలాజాల సర్వేలో వారి ఆహారం గురించి ఒక అవగాహన కలిగింది. కుందేలు చాలా తరచుగా కనబడింది. పెద్ద క్షీరదాలు - వీటిని ప్రధానంగా నియాండర్తళ్ళు తినేవారు - క్రమేణా అరుదై పోతూ వచ్చాయి. 2013 లో, రజ్బోయినిచ్యా గుహలో లభించిన పాతరాతియుగపు కుక్క అవశేషమైన "అల్టాయ్ డాగ్" పై జరిపిన డిఎన్ఎ పరీక్షలో అది 33,000 సంవత్సరాల క్రితం నాటిదని తేలింది.
2006 లో, అరిజోనా విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన ఇద్దరు మానవ శాస్త్రవేత్తలు నియాండర్తల్ మరణానికి సమర్థత వివరణను ప్రతిపాదించారు. "అమ్మ ఏం చెయ్యాలి? యురేషియాలో నియాండర్తళ్ళలోను, ఆధునిక మానవులలోనూ శ్రమ విభజన" అనే శీర్షికతో రాసిన ఒక వ్యాసంలో, స్త్రీ పురుషుల మధ్య శ్రమ విభజన నియాండర్తళ్లలో మధ్య పాతరాతియుగం నాటి హోమో సేపియన్లలో కంటే తక్కువ అభివృద్ధి చెందిందని వారు పేర్కొన్నారు. బైసన్, జింక, గాజెల్, అడవి గుర్రాల వంటి పెద్ద జంతువులను వేటాడ్డంలో మగ, ఆడ నియాండర్తల్ ఇద్దరూ పాల్గొనేవారు. నియాండర్తళ్ళలో శ్రమ విభజన లేకపోవడం వలన హోమో సేపియన్లతో పోలిస్తే సహజ వనరులను వాడుకోవడంలో వారిలో సమర్ధత లోపించిందని ఈ పరికల్పనలో చెప్పారు.
ఆధునిక మానవ కటి వలయాలతో పోల్చితే నియాండర్తల్ కటి వలయాలు షాక్‌లను తీసుకోవడంలోను, ఒక అడుగు నుండి తరువాతి అడుగుకు కదలడం లోనూ చాలా కష్టతరంగా ఉండేదని శిలాజ రికార్డుల ద్వారా తెలుస్తోందని ఇజ్రాయెల్‌లోని టెల్-అవీవ్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన యోయెల్ ర్యాక్ వంటి ఇతర పరిశోధకులు చెప్పారు. దీంతో పరుగు, నడక సామర్థ్యాల్లో నియాండర్తల్ కంటే ఆధునిక మానవులకు ప్రయోజనం వచ్చింది. అయితే, పురాతన మానవులందరికీ విస్తృత కటి వలయాలు ఉన్నాయని ర్యాక్ పేర్కొన్నాడు. పూర్వీకులలో శరీరనిర్మాణ శాస్త్రం ఇలాగే ఉండేదని, ఆధునిక మానవులు ప్లీస్టోసీన్ చివరిలో సన్నపాటి కటి వలయాల వైపు పరిణామం చెందారనీ ఇది సూచిస్తుంది.
40,000 సంవత్సరాల క్రితం, శరీర నిర్మాణపరంగా ఆధునికులైన మానవులు ఐరోపా ఖండానికి చేరుకున్న తరువాత, నియాండర్తల్‌లు అంతరించడం మొదలైంది. 2014 లో నేచర్‌లో ప్రచురితమైన పరిశోధనల ఆధారంగా రూపొందించిన ఈ తేదీ, గతం లోని అంచనాల కంటే చాలా ముందే ఉంది. మెరుగైన రేడియో కార్బన్ డేటింగ్ పద్ధతుల ద్వారా స్పెయిన్ నుండి రష్యా వరకు ఉన్న 40 స్థలాలను విశ్లేషించాక దీన్ని నిర్ధారించారు. ఈ సర్వేలో ఆసియాలోని స్థలాలు లేవు. అక్కడ నియాండర్తల్లు మరింత కాలం జీవించి ఉండవచ్చు. 37,000 సంవత్సరాల క్రితం ఐబీరియన్ ద్వీపకల్పంలో నియాండర్తల్ ఉనికిని కొనసాగిందనడానికి ఆధారాలు 2017 లో ప్రచురితమయ్యాయి.
హోమో సేపియన్లతో హింసాత్మక సంఘర్షణ వల్ల నియాండర్తళ్ళు అంతరించి ఉండవచ్చు అనే సంభావ్యతను కొంతమంది రచయితలు చర్చించారు.తొలినాటి, వేట-సేకరణ సమాజాల్లో హింస సాధారణంగా, ప్రకృతి వైపరీత్యాల తరువాత వనరుల కోసం పోటీ ఏర్పడినపుడు తలెత్తేది. అందువల్ల హింసతో పాటు, ఆదిమ కాలపు యుద్ధం కూడా ఈ రెండు మానవ జాతుల మధ్య జరిగి ఉండవచ్చని చెప్పవచ్చు. తొలి ఆధునిక మానవులు నియాండర్తల్స్‌ స్థానాన్ని హింసాత్మకంగా ఆక్రమించుకున్నారనే పరికల్పనను 1912 లో ఫ్రెంచ్ పాలియోంటాలజిస్ట్ మార్సెలిన్ బౌల్ ప్రతిపాదించాడు.
నియాండర్తల్‌లు అంతరించి పోవడానికి రకరకాల కారణాలను ఊహించారు. ఆధునిక మానవులు హింసతో నియాండర్తళ్ళ స్థానాన్ని ఆక్రమించడం, పరాన్నజీవులు, వ్యాధికారకాలు, పోటీలో వెనకబడి లుప్తమై పోవడం, పోటీలో పక్కకు పోవడం, ఆధునిక మానవులతో సంకరం ద్వారా అంతరించిపోవడం, ప్రకృతి వైపరీత్యాలు, శీతోష్ణస్థితుల్లో మార్పులకు తట్టుకోలేకపోవడం మొదలైన కారణాలను ఊహించారు. ఈ పరికల్పనలలో ఏ ఒక్కటో మాత్రమే నియాండర్తళ్ళు అంతరించి పోవడానికి కారణం అయి ఉండదు. ప్రపంచంలో విస్తృతంగా వ్యాపించి ఉన్న జనాభా పూర్తిగా అంతరించి పోవాలంటే ఒకటి కంటే ఎక్కువ కారణాలు ఉండాలి.
నియాండర్తళ్ళ శిలాజాల స్థలాలు సాధారణంగా చిన్నవిగాను, దూరదూరంగానూ ఉంటాయి. దీన్ని బట్టి, వీరు తమ సమకాలీన హోమో సేపియన్ల కంటే తక్కువ సంఖ్యలోను, విడివిడిగా ఉన్న సమూహాలు గానూ నివసించారని తెలుస్తోంది. మౌస్టేరియన్ ఫ్లింట్ స్టోన్ పెచ్చులు, లెవల్లోయిస్ ములుకులూ వంటి పనిముట్లు చాలా అధునాతనంగా ఉన్నప్పటికీ, సాంకేతికంగా నియాండర్తళ్ళు వాటిని పెద్దగా మెరుగుపరచినదేమీ లేదు. హస్తకృతులు వాడుక కోసం ఉద్దేశించినవి. 40,000 - 35,000 సంవత్సరాల క్రితం ఐరోపాలోకి ఆధునిక మానవులు రాకముందు నియాండర్తళ్ళ ప్రవర్తనను సూచించే లక్షణాలేమీ దొరకలేదు.
నియాండర్తళ్ళ కాళ్ళ ఆకృతి, ముఖ్యంగా బలమైన మోకాలు, పొడవాటి మడమలు, పొట్టి ముంగాళ్ళు వగైరాల కారణంగా వారి నడకకు వినియోగించే శక్తి తక్కువగా ఉండేదని ప్రేగ్‌లోని చార్లెస్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన పరిశోధకులు మార్టిన్ హోరా, వ్లాదిమిర్ స్లాడెక్‌లు తమ ఇటీవలి పరిశోధనల్లో తేల్చారు. నియాండర్తల్ మగవారి నడక ఖర్చు శరీర నిర్మాణపరంగా ఆధునిక మగవారి కంటే 8–12% అధికంగా ఉండేదని, నియాండర్తల్ ఆడవారి నడక ఖర్చు శరీర నిర్మాణపరంగా ఆధునిక ఆడవారితో సమానంగా ఉండేదనీ తేల్చారు.
వాషింగ్టన్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన ఎరిక్ ట్రింకాస్ సంకర పరికల్పనను గట్టిగా సమర్ధించాడు. పోర్చుగల్‌లోని లాగర్ వెల్హో వద్ద దొరికిన అస్థిపంజరం "లాగర్ వెల్హో బిడ్డ" తో సహా వివిధ శిలాజాలు సంకర జాతి వ్యక్తులవే అని ట్రింకాస్ పేర్కొన్నాడు. ట్రింకాస్ సహ రచయితగా ఉన్న 2006 నాటి ప్రచురణలో, 1952 లో రొమేనియాలోని పీస్టెరా ముయిరిలోర్ గుహలో లభించిన శిలాజాలు కూడా సంకరజాతివిగా పేర్కొన్నారు.
జాతి సంకరం నియాండర్తల్ జనాభా తగ్గుదలకు కొంతవరకే కారణ మవుతుంది. జాతి యావత్తూ వేరే జాతిలో లీనమై పోవడం అనే ఆలోచన వాస్తవికంగా లేదు. ఇది ఇటీవలి ఆఫ్రికన్ మూలం సిద్ధాంతానికి కూడా ప్రతికూలంగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే యూరోపియన్ల జన్యువులో కొంత భాగమైనా నియాండర్తళ్ళ - వీరి పూర్వీకులు కనీసం 3,50,000 సంవత్సరాల క్రితమే ఆఫ్రికాను విడిచిపెట్టారు - అంశకు చెందినదై ఉండాల్సి ఉంటుంది.
ఆధునిక మానవులు ఆఫ్రికా నుండి బయటపడ్డ తరువాత వారికీ, పురాతన మానవులకూ మధ్య సంకరం జరిగిందని జన్యు అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. యూరోపియన్లు, ఆసియన్ల లో 1-4% వరకూ ఆధునికం కావు. ఉప-సహారా ఆఫ్రికన్లతో కాకుండా, పురాతన నియాండర్తల్ తో ఇది కలుస్తోంది
ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఉన్న వ్యక్తులు తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన వ్యక్తులతో ఘర్షణ పడినప్పుడల్లా ఏం జరుగుతుందో అదే విధంగా ఆధునిక మానవులు నియాండర్తళ్ళను తప్పించి వారి స్థానాన్ని ఆక్రమించారని జారెడ్ డైమండ్ తన ది థర్డ్ చింపాంజీ పుస్తకంలో పేర్కొన్నాడు. పోటీలో వెనకబడి తొలగిపోయే సిద్ధాంతానికి అతడు సమర్ధకుడు.
విస్కాన్సిన్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన కరేన్ ఎల్. స్టీడెల్ వంటి పరిశోధకులు నియాండర్తల్ శరీరనిర్మాణానికి , పెరుగెత్తగల సామర్థ్యం, శక్తి అవసరాలకూ ఉన్న సంబంధాన్ని ఎత్తి చూపారు.
ఆధునిక మానవులకు, నియాండర్తళ్ళకూ ఉన్న పోటీలో మానవులు కొద్దిపాటి ముందంజలో ఉన్నా, వేల సంవత్సరాల కాలావధిలో ఈ ముందంజయే నియాండర్తళ్ళ క్షీణతకు కారణమై ఉండవచ్చు.
పోర్చుగల్‌లోని అబ్రిగో దో లాగర్ వెల్హోలో కనుగొన్న ఆధునిక మానవ శిలాజాల్లో నియాండర్తల్ అంశ ఉన్నట్లు ప్రచురణలు వెలువడ్డాయి. అయితే, ఇది వివాదాస్పదమైంది.
హజాంగు ఇండో-టిబెటను సమూహానికి చెందినది తెగ. తెగ మూలం, దాని పేరు, భారతదేశానికి వలస రావడం మీద భిన్నమైన అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. కొంతమంది రచయితలు సువార్తికుడు సిడ్నీ ఎండ్లే, బి.సి. యూరోపియను వలసరాజ్యాల శక్తుల సమయంలో సమాజాలలో ప్రాచుర్యం పొందిన మౌలికవాద క్రైస్తవ జాతివాద సిద్ధాంతాలకు అనుగుణంగా హాజాంగులు గొప్ప "బోడో జాతి" శాఖ అని అలెన్ అభిప్రాయపడ్డాడు. వారు టిబట్టు పీఠభూమి నుండి ఈశాన్య భారతదేశానికి బ్రహ్మపుత్ర, టిస్టా నదులు, వాటి ఉపనదుల వెంట వచ్చి సంకుషు లోయలో వ్యాపించారు. హజాంగులు వారి పూర్వీకుల నివాసం ప్రస్తుత అస్సాంలోని నల్బరి జిల్లా ప్రాంతంలో ఉందని హజోంగ్సు పేర్కొన్నారు. 'హజోంగు' అర్ధాన్ని 'హజో వారసులు' అని గ్రహించవచ్చు. హజాంఘులలో ప్రాచుర్యం పొందిన ఒక పురాణం ఆధారంగా వారు సూర్యవంశీ లేదా సుర్జో లేదా బిలా వారసులు, క్షత్రియులు. ఈశాన్య భారతదేశం, బంగ్లాదేశు సరిహద్దులలో ఉనికిలో ఉన్న తక్కువ అధ్యయనం చేసిన ఎండోగామసు బోడో-కాచారి తెగలో ఇది ఒకటి.
సాంప్రదాయకంగా మహిళా ప్రజలు ప్రధానంగా పాతిను ధరిస్తారు. ఇది చుట్టూ లంగాను ధరిస్తుంది. ఇది శరీరం ఎగువ, దిగువ భాగాన్ని నుండి కాలు వరకు కప్పేస్తుంది. ఉన్నత తరగతిలోని మహిళలు పొడవైన పాథినును ధరించారు. ఇది నేలతాకేలా ఉంటుంది. అయితే దిగువ తరగతిలోని మహిళలు కొంచెం పొట్టిగా ఉండే పాథిను ధరించారు. ఇది చీలమండకు చేరుకునే పొడవు ఉంటుంది. పాటిను అనేది చారల, రంగురంగుల, దీర్ఘచతురస్రాకార వస్త్రం, ఇది కాన్ అని పిలువబడే ఎరుపు చారలు, చపా అని పిలువబడే మందపాటి వేర్వేరు రంగుల ప్రత్యామ్నాయ పొరలతో ఉంటుంది. పాతిన్లను మహిళలు తమ కుటుంబ మగ్గాల మీద నేస్తారు. ఇది చేతులతో పనిచేస్తుంది. దీనిని వాడడానికి పాదాల వాడకం అవసరం లేదు. మహిళల శరీరం పై భాగం పార్సా లేదా ఆర్గాను చేత కప్పబడి ఉంటుంది. ఆధునిక హజాంగు మహిళలు అప్పుడప్పుడు గారో, మిజో తెగల మాదిరిగానే నడుము నుండి చీలమండ వరకు శరీరం దిగువ భాగాన్ని కప్పడానికి 'పాటిన్' ధరిస్తారు.
హజాంగు ప్రజలు ఈశాన్య భారతదేశం, బంగ్లాదేశు అంతటా విస్తరించి ఉన్నారు. భారతదేశ సరిహద్దులో వీరు సంఖ్యాపరంగా అధికంగా ఉన్నారు. మేఘాలయలోని గారో, ఖాసి పర్వతాలలో బంగ్లాదేశు సరిహద్దులో హజాంగు అధికంగా కనిపిస్తారు. వారు దిగువ అస్సాం, ధెమాజీ, ఎగువ అస్సాంలోని ధుబ్రీ, గోల్పారా జిల్లాలలో, అరుణాచల ప్రదేశులో నివసిస్తున్నారు. చిట్టగాంగు విభాగంలో , బంగ్లాదేశులోని ఉత్తర ఢాకా విభాగంలో హజాంగులు నివసిస్తున్నట్లు భావిస్తున్నారు. పశ్చిమాన షెర్పూరు జిల్లా నుండి తూర్పున సునంగంజు జిల్లా వరకు విస్తరించి ఉన్న సరిహద్దు భూభాగం ఇరుకైన భూభాగ పట్టీని హజాంగు సమాజం దక్షిణ కేంద్రంగా పరిగణించవచ్చు.
హజాంగు ప్రజలు తమ సొంత భాషను కలిగి ఉన్నారు. ఇది ముందుగా టిబెటో-బర్మను భాషగా ఉందేది. కానీ ఇప్పుడు టిబెటో-బర్మను మూలాలతో ఇండో-ఆర్య భాషగా పరిగణించబడుతుంది. ఇది 175,000 కంటే అధికమైన హజాంగు ప్రజలకు ఇది వాడుక భాషగా ఉంది. ఇది తూర్పు నగరి లిపి, లాటిను లిపిలో వ్రాయబడింది. ఇందులో చాలా సంస్కృత రుణ పదాలు ఉన్నాయి. హజోంగు ఫొనాలజీకి అదనపు అచ్చు ఉంది. ఇది ఇతర ఇండో-ఆర్య భాషలలో లేదు. కానీ టిబెటో-బర్మను కుటుంబానికి విలక్షణమైనది. హజాంగు శబ్దశాస్త్రంలో కొంత అచ్చు ఉచ్ఛారణ, ముగింపులో హల్లులను ఉపయోగించడం ఉన్నాయి.
హజాంగులు ఎండోగామసు ప్రజలు. హజాంగు సమాజంలో ఉండే మాతృస్వామ్యం హిందూ మతం ప్రభావంతో క్షీణించింది. ఇది హజాంగు సమాజంలో పితృస్వామ్యం ఆధిపత్యం వైపు దారితీసింది. హజాంగు సంస్కృతిలో శృంగారం ప్రేమ, వితంతు పునర్వివాహాలు అనుమతించబడ్డాయి. హజోంగు ప్రజలలో ఏకస్వామ్యం ఆదర్శంగా ఉంది. హజోంగు సమాజంలో అధిక కట్నం విధానం లేదు. హజాంగులు కన్యాశుల్కం లేదా వరకట్నాలను పాన్ అని పిలుస్తారు. హజాంగులలో వితంతువులను తిరిగి వివాహం చేసుకోవడానికి అనుమతి ఉంది. ఈ రకమైన వివాహాన్ని హజోంగులో హాంగు లేదా సంగా అంటారు.
హజాంగులు చాలా గొప్ప సంస్కృతిని కలిగి ఉన్నారు. హజాంగు సంస్కృతి బాగా ప్రభావవంతంమైనది. మేఘాలయ కోచెలు, బనైలు, దలు వంటి ఇతర తెగల భాష, దుస్తులు, సంస్కృతి మిద ఇది విపరీతమైన ప్రభావాన్ని చూపింది. పాతిన్ అని పిలువబడే వారి ప్రకాశవంతమైన చారల ఎరుపు రంగు దుస్తులు ధరించి హాజాంగు మహిళలను సులభంగా గుర్తించవచ్చు. సాంప్రదాయకంగా, అనేక ప్రస్తుత గ్రామాలలో మహిళలు తమ సొంత పాతిన్, ఫులా అగోన్, ఫులా కొంపెస్, గామ్సా, వారి ఇంటి దుస్తులను తయారుచేసే నేత కార్మికులుగా ఉంటారు.
ఈశాన్య భారత రాష్ట్రాలు, బంగ్లాదేశులలో కనిపించే హజాంగు ప్రజలు భారత ఉపఖండానికి చెందిన గిరిజన ప్రజలలో ఒకజాతిగా గుర్తించబడు తున్నారు .
హజాంగులలో ఎక్కువ భాగం భారతదేశంలోనే స్థిరపడ్డారు. హజాంగులు రైతులు ప్రధానంగా వరిపంట పండిస్తుంటారు.వారు గారో పర్వతాలలోకి తేమ-క్షేత్ర సాగును తీసుకువచ్చినట్లు భావిస్తున్నారు. ఇక్కడ గారో ప్రజలు వ్యవసాయం చేయడానికి " స్లాషు, బర్ను " పద్ధతిని ఉపయోగించారు. హజాంగుకు భారతదేశంలో షెడ్యూల్డు తెగ హోదా ఉంది.
హజాంగులు హిందువులు, హిందూ ఆచారాలను పాటిస్తారు. హిందూకరణ ప్రక్రియ ఎప్పుడు ప్రారంభమైందో తెలియదు. హజాంగులలో ఆనిమిస్టికు నమ్మకాలు ఇప్పటికీ ప్రబలంగా ఉన్నాయి. హిందూ పూర్వ కాలం నాటి ఆచారాలు, నమ్మకాల గురించి పెద్దగా తెలియదు.
సాంప్రదాయ హజాంగు ఇళ్ళు ప్రాంగణంలో కేంద్రీకృతమైన ప్రత్యేక భవనాలను కలిగి ఉంటాయి. అంతస్తులు మట్టి, గోడలు ఆవు పేడతో పూతపూసిన చేయబడిన చీల్చిన వెదురుతో నిర్మించబడుతుంటాయి.
హజాంగులలో ఐదు వేర్వేరు వంశాలు ఉన్నాయి . ఒకే వంశంలో వివాహం నిషేధించబడింది. వారి సంస్కృతి వంశం నుండి వంశానికి కొద్దిగా భిన్నంగా ఉంటుంది:
పురుషులు చేతితో నేసిన నింగ్తీ ధరిస్తారు. నడుము వస్త్రం గామ్సాను శరీరం దిగువ భాగాన్ని కప్పడానికి ఉపయోగిస్తారు. శీతాకాలంలో కొంపెసు అనే కండువాను ఉపయోగిస్తారు.
తరువాత లిచెన్‌స్టెయిన్ ప్రాంతం చార్లెమాగ్నే మరణం తరువాత సా.శ. 843 లో వెర్డున్ ఒప్పందం ద్వారా సామ్రాజ్యం విభజించబడే వరకు ఫ్రాంకిష్ హెగోమీని ఆధ్వర్యంలో ఉంది. తరువాత లిచెన్‌స్టెయిన్ భూభాగం తూర్పు ఫ్రాన్సియా స్వాధీనంలో ఉంది. తరువాత సుమారు సా.శ. 1000 పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యం ఆధ్వర్యంలో మధ్య ఫ్రాంకియాతో తిరిగి విలీనం చేయబడింది.
సుమారుగా 1100 వరకు ఈ ప్రాంతం ప్రబలమైన భాష రోమీచ్ అయినా ఆ తరువాత జర్మనీ ఈ భూభాగాన్ని ఆక్రమించడం ప్రారంభించింది. 1300 లో అలేమానిక్ జనాభా-వాలిస్‌ పూర్వీకత కలిగిన వల్సర్స్-ఈ ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించి స్థిరపడ్డారు. ట్రీస్బెర్గ్ పర్వత గ్రామం ఇప్పటికీ వాల్సర్ మాండలికాన్ని సంరక్షిస్తుంది.
1200 నాటికి ఆల్పైన్ పీఠభూమి అంతటా ఆక్రమణల కారణంగా పీఠభూమి హౌస్ ఆఫ్ సావోయ్, జాహింగర్, హాబ్స్బర్గ్, కైబర్గ్చే నియంత్రణలోకి మారింది. ఇతర ప్రాంతాలు ఇంపీరియల్‌కు వెనువెంటనే ఇవ్వబడ్డాయి. పర్వత మార్గాలపై సామ్రాజ్యం ప్రత్యక్ష నియంత్రణను మంజూరు చేసింది. 1264 లో కైబర్గ్ రాజవంశం పతనమైనప్పుడు కింగ్ మొదటి రుడోల్ఫ్ ఆధ్వర్యంలో హబ్స్బర్గర్లు లైచెన్‌స్టెయిన్ భూభాగం ఉన్న తూర్పు ఆల్పైన్ పీఠభూమికి వరకు తమ భూభాగాన్ని విస్తరించారు. 1699 లో లైచెన్‌స్టెయిన్ రాజవంశం రూపొందే వరకు ఈ ప్రాంతం కౌంట్స్ ఆఫ్ హోహెనెమ్స్ కు స్వాధీనంలో ఉంది.1396 లో వాడుజ్ కి "ఇంపీరియల్ ఇమ్మీడియాసీ " హోదా ఇవ్వబడి పవిత్ర రోమన్ చక్రవర్తికి అంకితం చేయబడింది.
రాజ్యం దాని పేరునుండి తీసుకోబడింది. వాస్తవానికి ఈ పేరుకు దిగువ ఆస్ట్రియాలోని లైచెన్‌స్టెయిన్ కాసిల్ మూలంగా ఉంది. వారు కనీసం 1140 నుండి 13 వ శతాబ్దం వరకు ఈ పేరును కలిగి ఉన్నారు. లైచెన్‌స్టెయిన్ మొరావియా, లోయర్ ఆస్ట్రియా, సిలేషియా, స్టైరియాలలో భూమిని స్వాధీనం చేసుకున్నారు.ఈ భూభాగాలు అన్ని సీనియర్ ఫ్యూడల్ లార్డ్స్ ముఖ్యంగా హబ్సర్గర్ల వివిధ విభాగాలుగా ఉన్నాయి.లైచెన్‌స్టెయిన్ రాజవంశం ఇంపీరియల్ డైట్ ఏర్పాటు చేయడానికి అర్హత పొందటానికి అవసరమైన ప్రాథమిక భూభాగాన్ని పొందలేదు. చాలామంది లైచెన్‌స్టెయిన్ రాకుమారులు అనేక హబ్స్బర్గ్ పాలకులు దగ్గరగా సలహాదారులగా పనిచేశారు. ఇంపీరియల్ సింహాసనం నుండి నేరుగా ఏ ప్రాంతాలూ పొందకుండా వారు పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యంలో కొంత అధికారాలను కలిగి ఉన్నారు.
1805 లో ఆస్టెర్‌లిట్జ్ యుద్ధంలో నెపోలియన్ చేతిలో ఓటమి పాలైనతరువాత ఐరోపాలో నెపోలియన్ యుద్ధాల ఫలితంగా 19 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యం శక్తివంతమైన ఫ్రాన్స్ నియంత్రణలోకి వచ్చింది. 1805 లో చక్రవర్తి ఫ్రాన్సిస్ అధికారం నుండి తొలగించబడడంతో 960 సంవత్సరాల కంటే అధికమైన భూస్వామ్య ప్రభుత్వం ముగింపుకు వచ్చింది. నెపోలియన్ సామ్రాజ్యాన్ని రైన్ కాన్ఫెడరేషన్లో పునర్వ్యవస్థీకరించారు. ఈ రాజకీయ పునర్నిర్మాణంలో లైచెన్‌స్టెయిన్ విస్తృత మార్పులకు లోనైంది. చారిత్రక సామ్రాజ్య, చట్టపరమైన, రాజకీయ సంస్థలు రద్దు చేయబడ్డాయి. రాష్ట్ర సరిహద్దుల విషయంలో ఫ్యూడల్ లార్డులు బాధ్యత వదులుకున్నారు. 1818 లో ప్రిన్స్ మొదటి జోహన్ భూభాగానికి పరిమిత రాజ్యాంగాన్ని మంజూరు చేసాడు. అదే సంవత్సరంలో లైచెన్‌స్టెయిన్ ప్రిన్స్ అలైస్ ప్రింసిపాలిటీలో అడుగుపెట్టడానికి హౌస్ ఆఫ్ లైచెన్‌స్టెయిన్ మొదటి సభ్యుడయ్యాడు.అయినప్పటికీ నిబంధన అనుసరించి తదుపరి సందర్శన 1842 వరకు సంభవించదు.
లిచెన్‌స్టెయిన్ స్విట్జర్లాండ్తో ఒక కస్టమ్స్ యూనియన్‌లో పాల్గొంటుంది, స్విస్ ఫ్రాంక్ను జాతీయ కరెన్సీగా నియమించింది. దేశంలో 85% దాని శక్తిని దిగుమతి చేస్తుంది. లిచెన్‌స్టెయిన్ యూరోపియన్ ఎకనామిక్ ఏరియా , యూరోపియన్ యూనియన్ మధ్య వంతెనగా పనిచేసే ఒక సంస్థలో సభ్యదేశంగా ఉంది. 1995 మే నుండి ప్రభుత్వం తన ఆర్థిక విధానాలకు అనుగుణంగా పనిచేస్తున్నది. 2008 లో నిరుద్యోగ రేటు 1.5% వద్ద ఉంది. ప్రస్తుతం వాడుజ్‌లోని లిచెన్‌స్టెయిన్ ల్యాండెస్పిటల్లో లిచెన్‌స్టెయిన్ ఒక ఆసుపత్రి ఉంది. 2014 నాటికి సి.ఐ.ఎ. వరల్డ్ ఫాక్ట్ బుక్ కొనుగోలు స్థూల దేశీయోత్పత్తి కొనుగోలు శక్తి తుల్యత ఆధారంగా 4.978 బిలియన్ డాలర్లుగా అంచనా వేసింది. 2009 నాటికి తలసరి ఆదాయం $ 1,39,100 అమెరికన్ డాలర్లుగా ఉంది. ఇది ప్రపంచ జాబితాలో ఉన్నత స్థానంలో ఉంది.