polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
చెవి బయటి భాగం, మధ్య భాగాల నిర్మాణాన్ని బట్టి, ఆధునిక మానవులతో సమానమైన శ్రవణ సున్నితత్వం వాళ్ళకు ఉందని తెలుస్తోంది. బహుశా వాళ్ళు అనేక విభిన్న శబ్దాల మధ్య తేడాను గుర్తించగలిగారు. దంతాల అరుగుదలను విశ్లేషిస్తే, వారు ఆధునిక వ్యక్తుల లాగా కుడిచేతి వాటం కలిగి ఉండే అవకాశం ఉందని సూచిస్తుంది. స్టీవెన్ మిథెన్ హెచ్. హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్, దాని వారసుడు హెచ్. నియాండర్తాలెన్సిస్ మాదిరిగానే, భాష లేని రోజుల నాటి సంభాషణా వ్యవస్థ వారికి ఉండేదని అనుకోవచ్చు. కళారూపాలేమీ కనబడలేదు గానీ, పెయింట్ లాగా ఉపయోగపడే ఎర్రమట్టి ఫ్రాన్సుకు దక్షిణాన టెర్రా అమాటాలో కనబడింది.
జర్మనీలోని షునిన్గెన్‌ పురావస్తు స్థలంలో, వేటాడేందుకు ఎనిమిది ఈటెలతో పాటు, ఇతర చెక్క పనిముట్లు, సుమారు 4,00,000 సంవత్సరాల నాటివి, కనిపించాయి. వేట కోసం ఉపయోగించిన ఐదులక్షల సంవత్సరాల నాటి రాతి ములుకులు దక్షిణాఫ్రికాలోని కథూ పాన్ 1 లో దొరికాయి. వాటి అరుగుదలను, అలాంటి ములుకులనే ఇప్పుడు వాడగా ఏర్పడిన అరుగుదలతో పోల్చి నిర్ధారించుకున్నారు. ఆధునిక మానవులు, నియాండర్తల్ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని స్వతంత్రంగా అభివృద్ధి చేయకుండా, రాతి ములుకులు కలిగిన ఈటెను వారసత్వంగా పొందారని ఈ పరిశోధన ద్వారా అర్థమౌతోంది.
హోమో సేపియన్స్, హోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ నుండి హోమో ర్హొడేసియన్సిస్ ద్వారా సుమారు 4,00,000 సంవత్సరాల క్రితం, తూర్పు, ఉత్తర ఆఫ్రికాల్లో ఉద్భవించిందని ప్రతిపాదించారు. హోమో ఎరెక్టస్, హోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్, హోమో రొడీసియెన్సిస్, నియాండర్తల్ ల మధ్య సార్వత్రికంగా ఆమోదించిన విభజన రేఖలు లేకపోవడం వల్ల, అనేక శిలాజాలను ఏదో ఒక నిర్దుష్టమైన క్రోనోస్పీసీస్‌కు ఆపాదించడం కష్టంగా ఉంది. ఈ విషయమై పాలియోఆంత్రోపాలజిస్టులలో తరచూ అభిప్రాయ భేదాలు ఏర్పడుతూంటాయి.
ఐరోపాలో, 2,40,000 సంవత్సరాల క్రితం, హెచ్. హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ నుండి హెచ్. నియాండర్తలెన్సిస్ ఉద్భవించిందని భావిస్తున్నారు (శిలాజాల లేమి కారణంగా, ఇది ఊహించిన సాంప్రదాయికమైన తేదీ; 2,40,000 సంవత్సరాలకు ముందున్న హెచ్. హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ ను పూర్వ-నియాండర్తల్ అనీ, మునుపటి నియాండర్తల్ అనీ కూడా అంటారు). హోమో సేపియన్స్, దాదాపు 3,00,000 సంవత్సరాల క్రితం తరువాత హెచ్. రొడీసియెన్సిస్ నుండి ఉద్భవించింది.
1907 లో ఒట్టో షోటెన్‌సాక్ కనుగొన్న క్రింది దవడ, దీని మొట్టమొదటి శిలాజం. ఈ జాతి పుర్రెల లక్షణాలు హోమో ఎరెక్టస్, శరీర నిర్మాణపరంగా ఆధునిక హోమో సేపియన్లు రెండింటి లక్షణాలతో పోలి ఉంటాయి; దాని మెదడు పరిమాణం దాదాపు హోమో సేపియన్ల మెదడుతో సమానంగా ఉంటుంది . ఉత్తర స్పెయిన్‌లో అటాపుర్కాలోని సిమా డి లాస్ హ్యూసోస్ గుహలోని పొరల్లో మంచి నిక్షేపా లున్నాయి. 2018 నాటికి ఇక్కడ తవ్వకాలు ఇంకా సాగుతున్నాయి.
మగ హెచ్. హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ సగటు ఎత్తు 1.75 మీ., బరువు 62 కిలోలు ఉండగా, ఆడవారి సగటు 1.57 మీ., 51 కిలోలు. అటాపుర్కా లో దొరికిన 27 పూర్తి మానవ ఎముకలను పునర్నిర్మించినపుడు హెచ్. నీన్దేర్తాలెన్సిస్తో పోల్చి హెచ్. హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ ఎత్తును నిర్ణయించడానికి వీలైంది; ఈ హెచ్. హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ సగటున 170 సెం.మీ. ఎత్తుతో నియాండర్తళ్ళ కంటే కొంచెం పొడవుగా ఉండేవని తెలిసింది.
సిమా డి లాస్ హ్యూసోస్ వద్ద ఉన్న అవశేషాలు హెచ్. హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ కు చెందినవా, లేక ప్రారంభ హెచ్. నియాండర్తాలెన్సిస్ కు చెందినవా అనే విషయమై ్రస్తుతంప ండితుల మధ్య చర్చ జరుగుతోంది. 2015 లో, సిమా డి లాస్ హ్యూసోస్ గుహల లోని శిలాజాల మైటోకాండ్రియల్ డిఎన్ఎ నమూనాలను అధ్యయనం చేస్తే అవి "నియాండర్తల్ లతో కాకుండా డెనిసోవాన్స్ యొక్క మైటోకాన్డ్రియల్ డిఎన్ఎతో దూర సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి" అని వెల్లడైంది.
ఈ జాతి యొక్క మొట్టమొదటి శిలాజం, మౌర్ 1, ను 1907 అక్టోబర్ 21 న జర్మనీలోని హైడెల్బర్గ్ సమీపంలోని మౌర్ వద్ద కనుగొన్నారు. అయితే, 1908 వరకు దీనిపట్ల ప్రజల్లో ఆసక్తి కలగలేదు. ఈ శిలాజం, ప్రీమోలార్ దంతాలు లేకపోవడం తప్పించి మంచి స్థితిలో ఉన్న దవడ. చివరికి ఈ పళ్ళు కూడా దగ్గరలోనే కనబడ్డాయి. హైడెల్బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన ఒట్టో స్కోటెన్సాక్, ఈ శిలాజాన్ని గుర్తించి, పేరు పెట్టాడు.
షునింగెన్ ఈటెలు చెక్కతో చేసిన ఎనిమిది విసిరే ఈటెలు. ఇవి 3,00,000 సంవత్సరాల క్రితం నాటివి. వీటిని 1994, 1998 మధ్యకాలంలో, జర్మనీలోని హెల్మ్‌స్టెడ్‌ కౌంటీలో షునింగెన్‌ లోని ఓపెన్-కాస్ట్ లిగ్నైట్ గనిలో కనుగొన్నారు. వీటితో పాటు, వేలాది జంతువుల ఎముకలు కూడా కనిపించాయి. హెచ్. హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్‌ను చురుగ్గా వేటాడిన వాళ్ళకు తొలి ప్రత్యక్ష సాక్ష్యంగా భావిస్తారు.
అర్ధ శతాబ్దానికి పైగా, చాలా మంది నిపుణులు హోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్‌ను ప్రత్యేక టాక్సన్‌గా అంగీకరించడానికి ఇష్టపడలేదు. స్పెసిమెన్లు పెద్దగా లభించకపోవడం వలన, ఇతర మానవ జాతులతో శరీరనిర్మాణంలోని పోలికలను పరిశీలించడానికి వీలు కాకపోవడం దీనికి కారణం. 1990 ల నుండి మధ్య ప్లైస్టోసీన్ కాలపు శిలాజాలు అనేకం లభించడంతో "హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్" అనే జాతి పేరు పునరుజ్జీవనం పొందింది.
విట్వాటర్‌రాండ్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన లీ ఆర్. బెర్జర్ ప్రకారం, 3,50,000, 4,00,000 సంవత్సరాల క్రితం నాటి హెచ్. హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ జనాభా మామూలు ఎత్తు 2.1 మీ. కు పైగా ఉందని జంఘిక తొడ ఎముకల అవశేషాలు సూచిస్తున్నాయి. అతని ప్రకారం, గడ్డి భూముల విస్తరణ సమయంలో స్వల్పకాలం పాటు ఇలా ఉండేది. ఈ గడ్డిభూములు చాలా పెద్ద అన్‌గులేట్స్, జింకలూ ఉద్భవించడానికి దారితీసాయి.
20 వ శతాబ్దంలో తూర్పు ఆఫ్రికా , ఉత్తర ఆఫ్రికా (సాలే, రాబాట్, దార్-ఎస్-సోల్టేన్, డిజెల్ ఇర్హౌడ్, సిడి అబెర్రాహమన్, టిఘెనిఫ్) లలో శరీరనిర్మాణంలో పోలికలున్న అనేక శిలాజ అవశేషాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. 1953 లో దక్షిణాఫ్రికాలో కనుగొన్నబ సల్దాన్హా కపాలం 1955, 1996 ల మధ్య కనీసం మూడు సార్లు వర్గీకరణ సమీక్షలకు లోనైంది.
హెచ్. హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ తూర్పు, దక్షిణ ఆఫ్రికాల్లోను , ఐరోపా (ఇంగ్లాండ్, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, గ్రీస్, హంగరీ, ఇటలీ, పోర్చుగల్, స్పెయిన్) అంతటానూ విస్తరించాయి. మునుపటి హోమో యాంటెసెస్సర్ తోటి, నియాండర్తల్, డెనిసోవన్స్, ఆధునిక మానవుల తోటీ హోమో ఎర్గాస్టర్ సంబంధం కచ్చితంగా ఏమిటనేది అస్పష్టంగా ఉంది.
1908 నుండిటైప్ స్పెసిమెన్‌ను హైడెల్బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయంలోని పాలియోంటాలజీ ఇన్స్టిట్యూట్‌లో భద్రపరచారు. ఈ సంస్థ దీన్ని 2010 చివరి వరకూ కూడా హోమో ఎరెక్టస్ హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ అనే, అంటే హోమో ఎరెక్టస్ లోని ఉపజాతిగా, వర్గీకరించింది. 2015 లో దీన్ని ప్రత్యేక జాతిగా అంగీకరిస్తూ హోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ గా మార్చారు.
హోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ హోమో ఎరెక్టస్ కు, హోమో నియాండర్తాలెన్సిస్ లకు మధ్యన ఉన్న జాతి. దీని సాధారణ కపాల పరిమాణం సుమారు 1,250 సెం.మీ.3. "హెచ్. హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ శరీర నిర్మాణం స్పష్టంగా నియాండర్తల్ కంటే ప్రాచీనమైనది. కానీ చక్కగా గుండ్రంగా ఉండే పలువరుస, పూర్తిగా ఉన్న పళ్ళు . మానవుడికి ఉన్నట్లే ఉన్నాయి."
"రోడేషియా మ్యాన్" కు హోమో సేపియన్స్ అర్కాయికస్, హోమో సేపియన్స్ రొడీసియెన్సిస్ అనే పేర్లు కూడా ఉన్నప్పటికీ, ప్రస్తుతం ఎక్కువగా దీన్ని హోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ అనే వర్గీకరిస్తున్నారు. వైట్ తదితరులు రోమేసియన్ మ్యాన్‌ను హోమో సేపియన్స్ ఇడాల్టు కు పూర్వీకుడని సూచించారు.
వోల్స్టోనియన్ స్టేజ్, ఇప్స్‌విచియన్ స్టేజ్ ల సమయంలో హెచ్ . హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ యొక్క ఐరోపా, ఆఫ్రికా శాఖలు శరీరనిర్మాణ పరంగా వేరుపడ్డాయని వాదించారు. స్పెయిన్ లోని ఆటపురికా పుర్రె, జాంబియాలో దొరికిన కాబ్వే పుర్రె ఆధారంగా ఈ వాదన చేసారు.
హోమో సేపియన్స్, నియాండర్తల్‌లు హోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ శాఖ నుండి వేరుపడ్డాయని ఇటీవలి అధ్యయనాల్లో ఊహించారు. "ఆసియాలో హెచ్. హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ శిలాజాలు లభించే సంభావ్యత ఉంది, అవి డెనిసోవాన్ల పూర్వీకులకు చెంది ఉండే అవకాశం ఉంది" అని వారు ప్రతిపాదించారు.
సాధారణంగా దిగువ ప్లైస్టోసీన్ నుండి మధ్య ప్లైస్టోసీన్‌ వరకూ ఉన్న పరిణామ ధోరణులే వీటి పరిశీనల్లో గమనించారు. కపాలము, దంతాల గట్టిదనంలో వచ్చిన మార్పులతో పాటు, హెచ్. ఎరెక్టస్ నుండి హెచ్. హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ కు మెదడు పరిమాణంలో చెప్పుకోదగిన పెరుగుదల ఉంది.
సిమా హోమినిన్లు డెనిసోవా హోమినిన్లు గానీ, నియాండర్తళ్ళు గానీ కాదని 2016 లో న్యూక్లియర్ డిఎన్‌ఎ విశ్లేషణలో తేలింది. నియాండర్తళ్ళు, డెనిసోవాన్లకు శరీర నిర్మాణపరంగా ఆధునిక మానవులకూ మధ్య వేర్పాటు 4,30,000 సంవత్సరాల క్రితమే జరిగినట్లుగా కూడా తేలింది.
తదుపరి హెచ్. హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ అవశేషాలు జర్మనీ లోని స్టీన్‌హీం అన్ డర్ లో , ఫ్రాన్స్ లోని అరాగో లో , గ్రీస్ లోని పెట్రాలోనాలో, ఇటలీ లోని సియాంపటే డెల్ డియావోలో లోనూ లభించాయి.
హోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్‌ ఓ స్వతంత్ర క్రోనోస్పీసీస్ అని క్రిస్ స్ట్రింగర్ వాదించాడు. సిమా డి లాస్ హ్యూసోస్ శిలాజాలపై 2013 లో చేసిన జన్యు అధ్యయనం, వాటిని హెచ్. హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ లేదా "ప్రారంభ నియాండర్తల్" గా వర్గీకరించింది.
అటాపుర్కా లోని ఒక గోతిలో 28 మానవ అస్థిపంజరాల కనుగొనడాన్ని బట్టి, హోమో ప్రజాతికి చెందిన జీవుల్లో చనిపోయినవారిని సమాధి చేసిన మొట్తమొదటి జాతి, హెచ్. హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్ అని అనుకోవచ్చు.
సల్దాన్హా కపాలం, లేదా ఎలాండ్స్‌ఫోంటీన్ కపాలం శిలాజ అవశేషాలను హోమో హైడెల్‌బెర్గెన్సిస్గా గుర్తించారు. ఇది 1954 లో దక్షిణాఫ్రికాలోని హోప్‌ఫీల్డ్‌లో ఉన్న ఎలాండ్స్‌ఫాంటెయిన్‌లో దొరికింది.
సమీప సైట్‌లలో హోమో యాంటెసెస్సర్ శిలాజాలు ఉన్నాయి. హోమో యాంటెసెస్సర్ కు సంబంధించిన శిలాజాలు ఇవి మాత్రమే. కానీ ఇవి వివాదాస్పదమైనవి.
ఈయన కార్ల్ మార్క్స్ ఇంటర్నేషనల్ స్టడీస్ ప్రొఫెసర్, కార్నెల్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఎకనామిక్స్ ప్రొఫెసర్, 2017 లో ఇంటర్నేషనల్ ఎకనామిక్ అసోసియేషన్ అధ్యక్షుడిగా మూడేళ్ల పాటు పనిచేశాడు. 2009 నుండి 2012 వరకు యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ పనిచేశారు. ఈయన బెల్జియం, లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్, అక్కడ అతను 1993 లో విశిష్ట సందర్శకుడిగా ఉన్నాడు. కోల్‌కతాలోని ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయమైన ఇండియన్ స్టాటిస్టికల్ ఇనిస్టిట్యూట్‌లో విజిటింగ్ సైంటిస్ట్ గా ఉన్నాడు. ఈయన 2012 సెప్టెంబరు 5 న ప్రపంచ బ్యాంకులో చీఫ్ ఎకనామిస్ట్‌గా నియమించబడ్డాడు. ఈయన అమర్త్య సేన్ మానవ అభివృద్ధి, సామర్ధ్య రంగాలలో అధిక నాణ్యత పరిశోధనలను ప్రోత్సాహానికి స్థాపించిన మానవ అభివృద్ధి, సామర్థ్యాల సంఘానికి అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. ఈయన భారత ప్రభుత్వానికి ప్రధాన ఆర్థిక సలహాదారుగా కూడా పనిచేశాడు.
ఈయన 1952, జనవరి 9 న కోల్‌కతాలో జన్మించాడు. ఈయన తన ప్రాథమిక విద్యను కోల్‌కతాలోని సెయింట్ జేవియర్స్ కాలేజియేట్లో అభ్యసించాడు. ఈయన తండ్రి ఇతన్ని భౌతికశాస్త్రం చదివించాలని కోరుకున్నాడు కానీ చివరకు ఆర్థికశాస్త్రం విద్యను అభ్యసించాడు. 1969లో న్యూ ఢిల్లీ లోని సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కాలేజీ నుండి ఎకనామిక్స్ లో అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ విద్యను పూర్తిచేసాడు. ఈయన 1974 లండన్లో ఎకనామిక్స్‌లో ఎంఎస్సీ పూర్తిచేసాడు. ఈయన 1974 నుండి 1976 వరకు లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్‌లో అమర్త్య సేన్ ఆధ్వర్యంలో ఛాయిస్ థియరీపై పిహెచ్‌డి పూర్తి చేశారు.
పార్థియను సామ్రాజ్యంలో రాజు శక్తి పెద్ద ఎస్టేట్లను పరిపాలించిన గొప్ప కుటుంబాల మద్దతు మీద ఆధారపడింది. వారు సైనికులను రాజుకు నివాళిని అందించారు. రాజుకు నివాళి అర్పించి సామ్రాజ్యంలోని నగర-రాజ్యాలు స్వయం పాలనను ఆస్వాదించాయి. పార్థియను సామ్రాజ్యం కంటే సస్సానిదు సామ్రాజ్యం పరిపాలన చాలా కేంద్రీకృతపాలనా విధానాన్ని అనుసరించింది; పార్థియను సామ్రాజ్యం పాక్షిక స్వతంత్ర రాజ్యాలు, స్వయం పాలన నగర రాజ్యాలు "రాజ నగరాలు" వ్యవస్థతో భర్తీ చేయబడ్డాయి. ఇవి కేంద్రం చేత నియమించబడిన రాజప్రతినిధుల స్థానాలుగా ఉండి సైనిక దళాల స్థానంగా ఉన్నాయి. నగరం, చుట్టుపక్కల గ్రామీణ జిల్లాలను షహ్రాబులు పరిపాలించారు. అనూహ్యంగా, బైజాంటైను సామ్రాజ్యం దాని అర్మేనియను ప్రావిన్సులలో ఒకటైన సాత్రపీని పరిపాలించే పాక్షిక స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన రాజకుమారుడి కోసం "సాత్రపీ" అనే బిరుదును కూడా స్వీకరించింది.
సైరసు ది గ్రేటు మీడియాను స్వాధీనం చేసుకునే సమయం వరకు చక్రవర్తుల సామంతరాజుల ద్వారా స్వాధీనం చేసుకున్న భూములను రాజప్రతినిధులు పరిపాలించారు. ప్రధాన వ్యత్యాసం ఏమిటంటే పర్షియా సంస్కృతిలో రాజ్య భావన దైవత్వం నుండి విడదీయరానిది: దైవిక అధికారం రాజుల దైవిక హక్కును ధ్రువీకరించింది. సైరసు స్థాపించిన ఇరవై ఆరు సాత్రపాలు ఎప్పుడూ రాజులు కాలేరు. కానీ రాజు పేరు మీద పాలించే రాజప్రతినిధులుగా ఉన్నారు. రాజకీయ వాస్తవికతలో చాలామంది తమను తాము స్వతంత్ర శక్తి స్థావరంగా స్థాపించుకునే అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకున్నారు. డారియసు ది గ్రేటు ఈ సామంతులకు ఒక కచ్చితమైన వ్యవస్థారూపం ఇచ్చి వారి సంఖ్యను ముప్పై ఆరుకు అధికరించి, వారి వార్షిక నివాళిని నిర్ణయించాడు.
సామ్రాజ్యంలో కేంద్ర అధికారం బలహీనపడినప్పుడల్లా, సత్రాపాలు తరచూ ఆచరణాత్మక స్వాతంత్ర్యాన్ని అనుభవిస్తారు. ప్రత్యేకించి అసలు నియమానికి విరుద్ధంగా ఆయనను కూడా ఆర్మీ జిల్లా జనరల్-ఇన్-చీఫ్గా నియమించడం ఆచారం. "ఆయన కార్యాలయం వంశపారంపర్యంగా మారినప్పుడు, కేంద్ర అధికారానికి ముప్పును విస్మరించలేము" . 5 వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి సాట్రాపాల తిరుగుబాట్లు తరచుగా జరిగాయి. మొదటి డారియసు సాత్రలాలలో విస్తృతమైన తిరుగుబాటుదారులతో పోరాడాడు. రెండవ అర్టాక్సెర్కులు కింద అప్పుడప్పుడు ఆసియా మైనరు, సిరియా ఎక్కువ భాగాలు బహిరంగ తిరుగుబాటులో ఉన్నాయి .
ప్రావిన్సులు వరుస విజయాల ఫలితంగా (మాతృభూమికి ప్రత్యేక హోదా ఉంది. ప్రాంతీయ నివాళి నుండి వీరికి మినహాయింపు ఇవ్వబడింది), ప్రాథమిక, ఉప-ఉపగ్రహాలు రెండూ తరచుగా పూర్వ రాష్ట్రాలు, / లేదా జాతి-మత గుర్తింపు ద్వారా నిర్వచించబడ్డాయి. అచెమెనిదు విజయానికి కీలకమైన వాటిలో జయించిన ప్రజల సంస్కృతి, మతం పట్ల వారి బహిరంగ వైఖరి ఒకటి. కాబట్టి గ్రేటు కింగు అన్నిటి నుండి అంశాలను విలీనం చేయడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు కొత్త సామ్రాజ్య శైలిలో ముఖ్యంగా అతని రాజధాని పెర్సెపోలిసు వద్ద పర్షియా సంస్కృతి ఎక్కువగా ప్రభావితమైంది.
ఆయన పరిపాలనాధికారిగా కలిగి ఉన్న భూమికి సత్రాపాలు బాధ్యత వహించారు. ఆయన రాజాస్థానంలో వారి మద్య పరివేష్టితుదై ఉన్నాడు; అతను పన్నులు వసూలు చేశాడు. స్థానిక అధికారులను, గిరిజన ప్రజలను, నగరాలను నియంత్రించాడు. ప్రతి "సివిలు, క్రిమినలు కేసును తీసుకువచ్చే ఈ ప్రావిన్సులకు ఆయన సుప్రీం న్యాయమూర్తిగా ఉన్నాడు. రహదారుల భద్రతకు ఆయన బాధ్యత వహించాడు. దోపిడీదారులను, తిరుగుబాటుదారులను అణచివేయవలసి వచ్చింది.
అచెమెనిదు సామ్రాజ్యాన్ని జయించిన అలెగ్జాండరు ది గ్రేటు " ఆయన వారసులను డియాడోచి ఎదుర్కొన్న సెలూసిదు సామ్రాజ్యంలోని సాత్రపీలు " గ్రీకో-మాసిడోనియను ఇంకంబెంట్సు " అని బిరుదును సాధించారు. సాత్రపీలు సాధారణంగా సైనికాధికారులుగా నియమించబడ్డారు; కానీ వారి ప్రావిన్సులు పర్షియన్ల కంటే చాలా చిన్నవి. చివరికి వారు ముఖ్యంగా పార్థియన్లను జయించడం ద్వారా విశాలమైన ఇతర ప్రాంతాలకు భర్తీ చేయబడతారు.
సత్రాపాలు అనే పదం లాటిను సాత్రపాల ద్వారా గ్రీకు సాత్రపాలు పదం ఉద్భవించింది. ఇది పాత ఇరాను " - / - నుండి తీసుకోబడింది. అచెమెనిదుల మాతృభాష అయిన పురాతన పర్షియనులో ఇది క్సాకాపవను గా నమోదు చేయబడింది. మధ్యస్థ రూపం " క్సరాపవను - గా పునర్నిర్మించబడింది. ఇది సంస్కృత క్షాత్రపాల గా మూలంగా భావిస్తున్నారు.
ప్రతి సత్రపా శక్తి మీద మరిన్ని తనిఖీలు జరిగాయి: ఆయన కార్యదర్శి లేఖరితో పాటు ఆయన ప్రధాన ఆర్థిక అధికారి , ఆయన ప్రావిన్సు, కోటల సాధారణ సైన్యం బాధ్యత కలిగిన సైనికాధికారి ఆయన నుండి స్వతంత్రంగా ఉన్నారు. క్రమానుగతంగా నేరుగా " షా "కు వ్యక్తిగతంగా నివేదించారు. తన సొంత సేవకు దళాలను కలిగి ఉండటానికి సత్రాప అనుమతించబడ్డాడు.
గొప్ప సామంతరాజ్యాలు తరచుగా చిన్న జిల్లాలుగా విభజించబడ్డాయి. వీటి పాలకులను సాట్రాపాలు అని కూడా పిలుస్తారు. హైపార్చులు అని కూడా పిలుస్తారు . గొప్ప సామంతుల పంపిణీ పదేపదే మార్చబడింది. తరచూ వాటిలో రెండు ఒకే మనిషికి ఇవ్వబడ్డాయి.
సాత్రాపాలు పురాతన మధ్యస్థ, అచెమెనిదు సామ్రాజ్యాల ప్రావిన్సులకు సాసానియను సామ్రాజ్యం, హెలెనిస్టికు సామ్రాజ్యాలలో రాజప్రతినిధులుగా నియమించబడిన రాజవంశ వారసులు. గణనీయమైన స్వయంప్రతిపత్తి ఉన్నప్పటికీ సాత్రపలు రాజుకు ప్రతినిధిగా పనిచేశారు; ఈ పదం హోదా లేదా ప్రవర్తనా వైభవాన్ని సూచించడానికి కూడా వచ్చింది.
క్రీస్తుపూర్వం 530 నుండి ప్రారంభమైన " సైరసు ది గ్రేటు " ఆధ్వర్యంలోని అచెమెనిదు సామ్రాజ్యం ఆరంభం నుండి సాత్రపాలు లేదా ప్రావిన్సుల మొట్టమొదటి ప్రతినిధులుగా ఉన్నారు. ప్రాంతీయ సంస్థ వాస్తవానికి మధ్యస్థ కాలంలో ఉద్భవించింది.
ఆయనకు పర్షియన్ల కౌన్సిలు సహాయపడింది. దీనికి ప్రావిన్షియల్సు కూడా ప్రవేశం పొందారు. దీనిని రాజుకార్యదర్శి, రాజు రాయబారులు, ముఖ్యంగా "రాజు పర్యవేక్షణ" చేత నియంత్రించారు. వారు వార్షిక తనిఖీలు నిర్వహించి శాశ్వత నియంత్రణను కలిగి ఉన్నారు.
ఆధునిక పర్షియను భాషలో క్సరపవను వారసత్వం కలిగిన షార్బను కానీ భాగాలు అర్థ మార్పుకు గురయ్యాయి. కాబట్టి ఈ పదానికి ఇప్పుడు "టౌను కీపరు" అంటే "పట్టణం" + బాను అంటే "కీపరు" ) అని అర్ధాలు ఉన్నాయి.
"సత్రాపాలు" అనే పదాన్ని ఆధునిక సాహిత్యంలో తరచూ ఉపమానంగా ఉపయోగిస్తారు. ప్రపంచ నాయకులను లేదా పెద్ద ప్రపంచ సూపరు పవర్సు లేదా ఆధిపత్యాలతో ప్రభావితంచేసే రాజప్రతినిధులను సూచించడానికి, వారి సామతులుగా వ్యవహరించడానికి.
1522 లో బాబరు ముట్టడి తరువాత కందహారును తీసుకొని దానిని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. దీనిని అనుసరించి షా బేగు అర్ఘున్ బుక్కూరు ను తన అధికారిక రాజధానిగా చేసుకున్నారు. ఆయన 1524 లో మరణించాడు. ఆయన కుమారుడు షా హుస్సేను ఆయన తరువాత వచ్చాడు. షా హుస్సేను ఖుత్బాను బాబరు తరఫున ముల్తాను మీద దాడి చేశాడు. బహుశా బాబరు పట్టుబట్టడంతో జరిగి ఉండవచ్చు. లంఘా చేత పాలించబడిన ముల్తాను 1528 లో ముట్టడి తరువాత పతనం అయింది. తరువాత షా హుస్సేను నగరానికి రాజప్రతినిధిగా నియమించబడ్డాడు. షా హుస్సేను ముల్తాను నుండి తట్టాకు బయలుదేరిన కొద్దికాలానికే, రాజప్రతినిధిని నగరం నుండి తరిమికొట్టారు. తిరుగుబాటుదారులు ముల్తానును కొంతకాలం స్వతంత్రంగా పరిపాలించారు. కాని వెంటనే మొఘలు సామ్రాజ్యానికి సమర్పించారు. దీనిని 1526 లో ఢిల్లీని స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత బాబరుకు సమర్పించారు.
షా బేగు అర్ఘున్ దీర్ఘకాలికంగా బాబరుకు వ్యతిరేకంగా కందహారును పట్టుకోవడం అసాధ్యమని గ్రహించినట్లు తెలుస్తోంది. 1520 లో కొత్త శక్తి స్థావరాన్ని స్థాపించాలనే ఆశతో ఆయన సింధు మీద దండెత్తాడు. అక్కడ సాం రాజవంశం జాం ఫిరోజు నాయకత్వంలో పోరాడుతోంది. షా బేగు జాం ఫిరోజు సైన్యాన్ని ఓడించి తట్టాను తొలగించటానికి ముందుకు వెళ్ళాడు. ఇరు పక్షాలు శాంతికి అంగీకరించాయి. అక్కడ షా బేగు సింధు పైభాగాన్ని పొందగా, సమ్మాలు దిగువ భాగంలో నిలుపుకున్నారు. జాం ఫిరోజు వెంటనే ఈ ఒప్పందాన్ని విరమించుకున్నాడు. కాని షా బేగు చేతిలో ఓడిపోయి గుజరాతుకు పారిపోవలసి వచ్చింది. షా బేగు మొత్తం ప్రాంతం మీద నియంత్రణ సాధించినందున ఇది సింధులో సమ్మ పాలన ముగిసింది.
అర్ఘున్ రాజవంశం, దక్షిణ ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌కు పాకిస్తాన్ లోని సింధు ప్రావిన్సుకూ మధ్య ఉన్న భూభాగాన్ని 15 వ శతాబ్దం చివరి నుండి 16 వ శతాబ్దం ఆరంభం వరకు పరిపాలించిన రాజవంశం. ఈ వంశీకులు మంగోలులు కాని టర్కీలు గానీ, టర్కో-మంగోలు జాతివారుగానీ అయి ఉండవచ్చు. ఇల్కానిడ్-మంగోలు అర్ఘున్ ఖాన్ సంతతికి చెందినవారమని, తమ వంశపు పేరు అలాగే వచ్చిందనీ ఈ వంశీకులు చెప్పుకునేవారు. అర్ఘున్ పాలనను రెండు శాఖలుగా విభజించవచ్చు: 1554 వరకు పాలించిన ధూల్-నూన్ బేగ్ అర్ఘున్‌కు చెందిన అర్ఘున్ శాఖ ఒకటి కాగా, 1591 వరకు పాలించిన ముహమ్మద్ ఇసా తార్ఖాన్‌కు చెందిన తార్ఖాన్ శాఖ రెండవది.
1497 లో హుస్సేను బేఖారా కుమారుడు బాడి అలు-జమాను తన తండ్రికి వ్యతిరేకంగా చేసిన తిరుగుబాటు వెనుక ధులు-నన్ బేగు తన మద్దతును అందించాడు. 1506 లో హెరాతులో హుస్సేను బేఖారా తైమురిదు విజయం సాధించిన సమయంలో ఆయన కుమార్తె బడి అల్-జమాను వివాహం చేసుకుని ధుల్-నన్ బేగు తరువాత ప్రభుత్వంలో ప్రముఖ స్థానాన్ని పొందాడు. దురదృష్టవశాత్తు వారికి ముహమ్మదు షైబానీ ఆధ్వర్యంలో ఉజ్బెక్లు బాడి అల్-జమాను అధిరోహణ తరువాత కొద్దికాలానికే ఖోరాసాను మీద దాడి చేశాడు. ఉజ్బెక్లులతో జరిగిన యుద్ధంలో 1507 లో ధుల్-నన్ బేగు చంపబడ్డాడు. ఆయన కుమారులు షా బేగు, ముకిం వారసులయ్యారు.
15 వ శతాబ్దం చివరలో హెరాతు తైమురిదు సుల్తాను, హుస్సేను బేఖారా, ధులు-నన్ బేగు అర్ఘున్ను కందహారు రాజప్రతినిధిగా నియమించారు. ధులు-నన్ బేగు త్వరలోనే హెరాతులోని కేంద్ర ప్రభుత్వ అధికారాన్ని విస్మరించడం ప్రారంభించాడు. 1479 లో ఆయన బలూచిస్తాన్ దిశలో విస్తరించడం ప్రారంభించాడు. పిషిను, షాలు, ముస్తాంగులను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. 1485 లో ఆయన కుమారులు షా బేగు అర్ఘున్, ముహమ్మదు ముకిం ఖాన్ కూడా సమ్మ రాజవంశం నుండి సిబిని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. అయితే ఈ లాభం తాత్కాలికమే.
1540 లో బాబరు వారసుడు హుమాయూన్ రాకతో షా హుస్సేను హుమాయూనుతో కలిసి పనిచేయవలసి వచ్చింది. ఆయన మధ్యయుగ భారతదేశం నుండి షేర్ షా సూరి చేత బహిష్కరించబడ్డాడు. షేర్ షా సూరికి వ్యతిరేకంగా పోరాడటానికి సహాయం అందించాలని హుమాయూన్ షా హుస్సేనును వేడుకున్నాడు ఒప్పించలేకపోయాడు. కొంతకాలం తర్వాత ఈ హుమయూన్ షా హుస్సేన్ నుండి సిధును పట్టుకోవటానికి ప్రయత్నించాడు. కాని తరువాతి ఒక ప్రతిష్టంభనను ఎదుర్కొన్నాడు. చివరికి మొఘలు చక్రవర్తి సింధును విడిచిపెట్టడానికి అంగీకరించి 1543 లో కందహార్ వెళ్ళాడు.
అర్ఘన్లు చివరికి ఆఫ్ఘనిస్తాన్లోని తమ భాగాన్ని తైమూరిడ్ యువరాజు బాబరుకు కోల్పోయారు. తరువాత ఆయన ట్రాన్సోక్సియానా నుండి ఉజ్బెకుల చేత బహిష్కరించబడ్డాడు. హుస్సేను బేఖారా రాజ్యానికి దక్షిణాన వెళ్ళాడు. 1501/1502 లో ముకిం శాంతియుతంగా కాబూలు సమర్పణను పొందాడు. ఇది దాని పాలకుడు రెండవ ఉలుగు బేగు మరణసమయం అనిశ్చితంగా ఉంది. 1504 లో బాబరు నగరాన్ని ముట్టడించి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ముకిం తిరిగి కందహారుకు చేరుకున్నాడు.
ధులు-నన్ బేగు మరణం తరువాత షా బేగు, ముకిం కందహారులో ఉన్నంత కాలం వారు తమకు ముప్పుగా ఉంటారని బాబరు నిర్ణయించుకున్నాడు. 1507 లేదా 1508 లో ఆయన వారి మీద దాడి చేశాడు. కాని సోదరులు ఉజ్బెకు ముహమ్మదు షైబానీ స్వీకరించడానికి అంగీకరించడం ద్వారా వారి స్థానాన్ని కాపాడుకున్నారు. తరువాతి సంవత్సరాలలో బాబరు సమర్కాండును తిరిగి పొందే ప్రయత్నంలో ఉజ్బెకులతో వ్యతిరేకంగా పోరాడుతూ గడిపాడు. షా బేగు, ముకింలకు కొంత విరామం ఇచ్చాడు.
షా హుస్సేను తన జీవిత చివరిదశకు చేరుకోవడంతో పాలన చేయలేకపోయాడు. ఈ కారణంగా సింధు కులీనులు షా హుస్సేనును పక్కనపెట్టి 1554 లో అర్ఘున్ల సీనియరు శాఖలో సభ్యుడైన మీర్జా ముహమ్మదు ఇసా తార్ఖాన్ను వారి పాలకుడిగా ఎన్నుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు. షా హుస్సేనును 1556 లో సంతానం లేకుండా మరణించారు.
1644 మార్చి లో ఆమె ముప్పయ్యవ పుట్టినరోజు తర్వాత జహానారా శరీరానికి తీవ్రమైన కాలిన గాయాలు అయ్యాయి. ఆమె గాయాలతో దాదాపు మరణం దరిదాపులకు చేరుకుంది. షాజహాను పేదలకు అపారమైన భిక్ష ఇవ్వాలని, ఖైదీలను విడుదల చేయాలని, యువరాణి కోలుకోవాలని ప్రార్థనలు చేయాలని ఆదేశించాడు. ఔరంగజేబు, మురాదు, షైస్తా ఖాను ఆమెను చూడటానికి ఢిల్లీకి తిరిగి వచ్చారు. ఏమి జరిగిందో వివరించే కథనాలు భిన్నంగా ఉంటాయి. సువాసనగల నూనెలతో కప్పబడిన జహానారా వస్త్రాలకారణంగా మంటలు అంటుకున్నాయని కొందరు అంటున్నారు. యువరాణికి ఇష్టమైన నర్తకీమణి దుస్తుల కారణంగా మంటలు చెలరేగాయని ఆమె సహాయానికి వస్తున్న చెలికత్తె తనకుతాను కాల్చుకోవడం ద్వారా ఛాతీ తగలబడిందని ఇతరులు పేర్కొన్నారు.
జహనారా తన సోదరుడు దారా షికో తీవ్రమైన పక్షపాతి. ఆమె తండ్రి ఎంచుకున్న వారసుడిగా అతనికి మద్దతు ఇచ్చింది. 1657 లో షాజహాను అనారోగ్యం తరువాత జరిగిన వారసత్వ యుద్ధంలో జహానారా వారసుడుగా నిర్ణయించబడిన దారాతో కలిసి ఉంది. చివరికి ఆగ్రా కోటలో ఆమె తండ్రితో చేరింది. అక్కడ ఆయనను ఔరంగజేబు గృహ నిర్బంధంలో ఉంచారు. అంకితభావంతో కూడిన కుమార్తెగా ఆమె 1666 లో మరణించే వరకు షాజహానును చూసుకుంది. తరువాత, జహనారా ఔరంగజేబుతో రాజీ పడింది. ఆమెకు " యువరాణి చక్రవర్తిని " అనే బిరుదు ఇవ్వబడింది. ఆమె తరువాత ఆమె చెల్లెలు యువరాణి రోషనారా బేగం ప్రథమ మహిళగా మారింది. ఔరంగజేబు పాలనలో జహనారా అవివాహితగానే మరణించింది.
ఆమె భారతదేశంలో చిష్టియా ఆర్డరు స్థాపకుడు మొయినుద్దీను చిష్తి జీవిత చరిత్రను మునిసు అల్-అర్వే పేరుతో పాటు ముల్లా షా జీవిత చరిత్రను రిసాలా-ఇ ఇబియా అనే పేరుతో రాసింది. దీనిలో ఆమె తన దీక్షను కూడా వివరించింది. మొయినుద్దీను చిష్తి జీవిత చరిత్ర దాని తీర్పు, సాహిత్య నాణ్యతకు ఎంతో గౌరవం కలిగించింది. అందులో ఆమె మరణించిన నాలుగు శతాబ్దాల తరువాత ఆమె తనకుతాను ఆధ్యాత్మికంగా ప్రారంభించినట్లు ఆమె భావించింది. అజ్మీరుకు ఆమె చేసిన తీర్థయాత్రను వివరించింది. సూఫీ మహిళగా తన వృత్తిని సూచించడానికి తనను తాను ఫకారా అని చెప్పింది.
ఆమె అనారోగ్య సమయంలో షాజహాను తన అభిమాన కుమార్తె సంక్షేమం కోసం చాలా శ్రద్ధ వహించాడు. ఆయన దివాన్-ఇ-ఆమ్ లోని తన రోజువారీ దర్బారు వద్ద మాత్రమే కనిపించాడు. జహనారా కాలిన గాయాలను నయం చేయడంలో రాజ వైద్యులు విఫలమయ్యారు. ఒక పర్షియను వైద్యుడు ఆమెకు చికిత్స చేయటానికి వచ్చాడు. ఆమె పరిస్థితి చాలా నెలలు జరిగాయి కాని పరిస్థితి మెరుగుపడలేదు. చెలా అనే ఒక రాజవైద్యుడు లేపనం కలిపే వరకు మెరుగుదల కనిపించలేదు. చివరకు మరో రెండు నెలల తరువాత గాయాలు మూసుకుపోయాయి. ప్రమాదం జరిగిన ఒక సంవత్సరం తరువాత జహానారా పూర్తిగా కోలుకుంది.
1631 లో ముంతాజు మహలు మరణించిన తరువాత 17 సంవత్సరాల వయసున్న జహానారా తన తండ్రికి మరో ముగ్గురు భార్యలు ఉన్నప్పటికీ ఆమె తల్లి స్థానంలో ఆమె ప్రథమ మహిళగా చక్రవర్తిని స్థానం పొందింది. తన తమ్ముళ్లను సోదరీమణులను చూసుకోవడంతో పాటు, తన తల్లి మరణ నుండి తన తండ్రిని దుఃఖం నుండి బయటకి తీసుకురావడం, ఆమె తండ్రి దుఃఖంతో అంధకారంలో ఉన్న రాజసభను సాధారణ స్థితిని తీసుకువచ్చిన వంటి ఘనత కూడా ఆమెకు ఉంది.
జహనారా పేదలను చూసుకోవడంలో, మసీదుల నిర్మాణానికి ఆర్థిక సహాయం చేయడంలో ఆమె చురుకైన పాత్రకు ప్రసిద్ది చెందింది. ఆమె ఓడ సాహిబీ తన మొదటి ప్రయాణం ప్రయాణించవలసి వచ్చినప్పుడు ఓడ మక్కా, మదీనాకు ప్రయాణించాలని ఆమె ఆదేశించింది. ". ప్రతి సంవత్సరం యాభై కోని (ఒక కోని 4 మున్సు లేదా 151 పౌండ్ల బియ్యం మక్కా నిరాశ్రయులకు, పేదవారికి పంపిణీ కోసం ఓడ ద్వారా పంపాలి. "
జహంగీరు జహానారా ప్రారంభ విద్య బాధ్యతను కవి తాలిబు అములీ సోదరి సతీ అలు-నిసా ఖానానికి అప్పగించారు. సతీ అల్-నిసా ఖనాం ఖురాను పర్షియా సాహిత్యం మీద ఆమెకు విసేషపరిజ్ఞానం ఉంది. ఆమె రాజకుటుంబ మర్యాదలు, గృహనిర్వాహకం, ఔషధాల పరిజ్ఞానం వంటి ప్రత్యేకతలు ఆమెకు ప్రసిద్ధి సంతరించి పెట్టాయి. ఆమె తల్లి ముంతాజు మహలు ప్రధాన లేడీ-ఇను-వెయిటింగుగా కూడా పనిచేసింది.
1631 లో ముంతాజు మహలు అకాల మరణం తరువాత 17 ఏళ్ల జహానారా తన తండ్రికి మరో ముగ్గురు భార్యలు ఉన్నప్పటికీ, మొఘలు సామ్రాజ్యానికి ప్రథమ మహిళ గా తన తల్లి స్థానాన్ని పొందింది. ఆమె షాజహాను అభిమాన కుమార్తె. ఆమె తండ్రి పాలనలో తన రాజకీయ ప్రభావాన్ని చూపింది. ఆ సమయంలో "సామ్రాజ్యంలో అత్యంత శక్తివంతమైన మహిళ"గా అభివర్ణించబడింది.
షాజహాను తన కుమార్తె పట్ల చూపిన అభిమానం ఆయన ఆమెకు ఇచ్చిన పలు బిరుదులలో ప్రతిబింబిస్తుంది. వీటిలో: సాహిబాత్ అల్-జమాని , పాడిషా బేగం , లేదా బేగం సాహిబు . ఆమె శక్తి ఆమెను ఇతర సామ్రాజ్య యువరాణుల మాదిరిగా కాకుండా, ఆగ్రా కోట పరిమితుల వెలుపల తన సొంత ప్యాలెసులో నివసించడానికి అనుమతించబడింది.
సామ్రాజ్య గృహంలోని చాలామంది మహిళలలా ఆమె కవిత్వం, చిత్రలేఖనం, చదవడం, వ్రాయడం సాధించింది. చదరంగం, పోలో, వేటలలో పాల్గొన్నది. ప్రపంచ మతాలు, పర్షియా, టర్కీ, భారతీయ సాహిత్యాలకు సంబంధించిన పుస్తకాలతో నిండిన దివంగత చక్రవర్తి అక్బరు గ్రంథాలయంలో మహిళలకు ప్రవేశం ఉంది. జహానారా కూడా దీనికి మినహాయింపు కాదు.
తైమూరు వారసులు ఆమె సోదరుడు డెరా మాత్రమే సూఫీయిజాన్ని స్వీకరించామని అని జహానారా బేగం పేర్కొన్నది. అయినప్పటికీ ఔరంగజేబు సూఫీ మతాన్ని అనుసరించే వ్యక్తిగా ఆధ్యాత్మికంగా శిక్షణ పొందాడు. సూఫీ సాహిత్య పోషకురాలిగా ఆమె శాస్త్రీయ సాహిత్యం అనేక రచనలకు అనువాదకులను, వ్యాఖ్యానకారులను నియమించింది.
ఆమె సోదరుడు దారా షికోతో కలిసి ఆమె ముల్లా షా బదాక్షి శిష్యురాలుగా ఉంది. ఆమెను 1641 లో ఖాదిరియా సూఫీ క్రమంలో ప్రవేశపెట్టారు. జహానారా బేగం సూఫీ మార్గంలో మరింత పురోగతి సాధించారు. ముల్లా షా ఆమెకు తన వారసురాలిగా ఖాదిరియాలో పేరు పెట్టారు. కాని ఆర్డరు నియమాలు దీనిని అనుమతించలేదు.
విద్యార్జన, కళలకు మద్దతుగా జహానారా ముఖ్యమైన ఆర్థిక సహకారాన్ని అందించారు. ఇస్లామికు ఆధ్యాత్మికత మీద వరుస రచనల ప్రచురణకు ఆమె మద్దతు ఇచ్చింది. మొఘలు భారతదేశంలో బాగా ప్రాచుర్యం పొందిన ఆధ్యాత్మిక రచన అయిన రూమి రచించిన " మత్నావి " కి వ్యాఖ్యానాలు ఉన్నాయి.
తనకు లభించిన ఆదాయం తోటల నిర్వహణకు కేటాయించబడింది, "ఆమె జాగీర్లో అచ్చోలు, ఫర్జహారా, సర్కార్సు ఆఫ్ బచ్చోలు గ్రామాలు ఉన్నాయి. సఫాపూరు, దోహారా. పానిపట్టు పరగణ కూడా ఆమెకు మంజూరు చేయబడింది. పైన చెప్పినట్లుగా ఆమెకు సుసంపన్నమైన నగరం సూరతు కూడా ఇవ్వబడింది.
ఆమె తండ్రి తరచూ ఆమె సలహా తీసుకొని ఇంపీరియల్ సీల్ బాధ్యతను ఆమెకు అప్పగించారు. 1644 లో ఔరంగజేబు తన తండ్రి షాకు కోపం తెప్పించినప్పుడు జహానారా తన సోదరుడి తరపున మధ్యవర్తిత్వం వహించి అతనిని క్షమించి అతని హోదాను పునరుద్ధరించాలని షాజహానును ఒప్పించింది.
జహంగీరు తల్లికి సూరతు, ఎర్ర సముద్రం మధ్య వర్తకం చేసే ఓడ ఉంది. నూరు జహాను ఇండిగో, వస్త్రాలు వంటి వ్యాపారం కొనసాగించింది. తరువాత ఈ జహానారా సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించారు. ఆమె అనేక నౌకలను కలిగి ఉంది. ఇంగ్లీషు, డచ్లతో వాణిజ్య సంబంధాలను కొనసాగించింది.