polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
సుమారు 1080–1082 ప్రాంతంలో బనవాసి రాజప్రతినిధి చక్రవర్తి తమ్ముడు జయసింహ చేసిన తిరుగుబాటు అణచివేయబడి తిరుగుబాటుదారుడు క్షమించబడ్డాడు. అయినప్పటికీ ఆధునిక కర్ణాటకలోని మాల్నాడు ప్రాంతం నుండి ప్రాముఖ్యత పొందిన హొయసల రాజవంశం నుండి నిజమైన ముప్పు వచ్చింది. వారి భూభాగం చాళుక్య చోళ రాజ్యాల మధ్య అనుసంధానంగా పనిచేసింది. అనేక దశాబ్దాలుగా హొయసలలు చాళుక్యుల విశ్వాసపాత్రులుగా ఉన్నారు. మొదటి సోమేశ్వరుడు హొయసల యువరాణిని తన రాణిగా తీసుకున్నాడు. హొయసల రాజులు వినయదిత్య, ఎరేయంగా, మొదటి వీర బల్లాల ఆరవ విక్రమాదిత్యతో స్నేహపూర్వక సంబంధాలు కొనసాగించారు. చరిత్రకారులు శాస్త్రి, కామతు అభిప్రాయం ఆధారంగా బల్లాల రాజు విష్ణువర్ధనుడు "గొప్ప యోధుడు"గా ప్రతిష్ఠాత్మక పాలకుడుగా విస్తరణ ప్రణాళికలు కలిగి ఉన్నాడు. ఆయన ఉచ్చంగి పాండ్య పాలకుడు గోవాలోని కదంబ రాజు రెండవ జయకేసి మద్దతు లభించింది. విష్ణువర్ధన ఆధ్వర్యంలోని హొయసలు 1116 లో ప్రఖ్యాత తలాకాడు యుద్ధంలో చోళులను ఓడించి తమ భూభాగాన్ని విస్తరించడం ప్రారంభించారు. దీని ఫలితంగా గంగావాడి హొయసల స్వాధీనం అయింది.
తరువాత విష్ణువర్ధనుడు తన దృష్టిని ఉత్తరం వైపు సారించి నోలంబవాడిని జయించి తుంగభద్ర నది దాటి దండయాత్ర కొనసాగించి బల్లరీ, కుమ్మతా చేరుకున్నప్పుడు ఆరవవిక్రమాదిత్య తన శక్తికి ఆసన్నమైన ముప్పును గ్రహించాడు. పరిస్థితిని ఎదుర్కోవటానికి చాళుక్య చక్రవర్తి తన విశ్వసనీయ సైనికాధికారులను రెండవ అచుగి, సిరా కుటుంబానికి చెందిన యెరంబార్జు కు పంపించాడు. సి .1117-1122 మధ్య గోవా, కన్నెగళ, హలాసూరు, హోసవిడులలో అనేక పోరాటాల తరువాత విష్ణువర్ధన, ఆయన మద్దతుదారులు చాళుక్య ఆధిపత్యాన్ని అంగీకరించాల్సి వచ్చింది.
నాలుగో తరం ఐప్యాడ్ (రెటినా డిస్ప్లే ఐప్యాడ్ మార్కెట్లో వ్యావహారికంగా ఐప్యాడ్ 4 గా సూచిస్తారు) అనేది టాబ్లెట్ కంప్యూటర్,దీని ఉత్పత్తి, మార్కెటింగ్ ఆపిల్ ఇంక్ ద్వారా జరుగుతుంది . దాని ముందున్న, మూడవ తరం ఐప్యాడ్‌తో పోలిస్తే, నాల్గవ తరం ఐప్యాడ్ రెటినా డిస్ప్లేను నిర్వహిస్తుంది. అయితే ఆపిల్ ఏ 6 చిప్, మెరుపు కనెక్టర్ వంటి కొత్త, అప్‌గ్రేడ్ భాగాలను కలిగి ఉంది,దీనిని బట్టి 2012 సెప్టెంబరు 12 న ప్రవేశపెట్టారు. ఇది ఐ ఓఎస్ 6.0 తో రవాణా చేయబడింది. ఇది ఎలక్ట్రానిక్ పుస్తకాలు, పత్రికలు, సినిమాలు, సంగీతం, కంప్యూటర్ గేమ్స్, ప్రెజెంటేషన్లు, వెబ్ కంటెంట్‌తో సహా ఆడియో-విజువల్ మీడియా కోసం ఒక వేదికను అందిస్తుంది. ఐప్యాడ్ 2, మూడవ తరం ఐప్యాడ్ మాదిరిగా, దీనికి ఐదు ప్రధాన ఐఓఎస్ విడుదలలు మద్దతు ఇచ్చాయి.ఈ సందర్భంలోఐఓఎస్ 6, 7, 8, 9, 10.ఐఓఎస్ 11, 2017 సెప్టెంబరు 19 న విడుదలైన ఐఓఎస్ 11 లో లేదు నాల్గవ తరం ఐప్యాడ్‌కు మద్దతు ఎందుకంటే ఐఓఎస్11 అన్ని 32-బిట్ పరికరాలకు మద్దతు ఇస్తుంది.
ఐప్యాడ్ లైన్ యొక్క నాల్గవ తరంగా 2012 అక్టోబరు 23 న జరిగిన మీడియా సమావేశంలో ఇది ప్రకటించబడింది, మొదట 2012 నవంబరు 2 న 35 దేశాలలో విడుదల చేయబడింది.తరువాత డిసెంబరు వరకు చైనా, ఇండియా, బ్రెజిల్ సహా పది దేశాలలో విడుదల చేయబడింది. సాధారణ లభ్యత ఏడు నెలల తరువాత, నాల్గవ ప్రకటన తరువాత మూడవ తరం నిలిపివేయబడింది.
ఈ పరికరం నలుపు లేదా తెలుపు ఫ్రంట్ గ్లాస్ ప్యానెల్, వివిధ కనెక్టివిటీ, నిల్వ ఎంపికలతో లభిస్తుంది. నిల్వ పరిమాణ ఎంపికలలో 16 ఉన్నాయి జిబి, 32 జిబి, 64 జిబి, 128 జిబి; అందుబాటులో ఉన్న కనెక్టివిటీ ఎంపికలు వైఫై మాత్రమే, యల్టిఈ సామర్థ్యాలతో వైఫై + సెల్యులార్.
జార్జ్ విల్స్ ద్వారా గోల్డ్నీ గార్డెన్స్ బ్రిస్టల్ విశ్వవిద్యాలయం యొక్క ఆస్తిలోకి ప్రవేశించింది, అక్కడ అక్కడ అన్ని మగవారి నివాస గృహాన్ని నిర్మించాలని భావించారు. క్లిఫ్టన్ హాల్ హౌస్ యొక్క అప్పటి వార్డెన్ యొక్క నైతిక అభ్యంతరం కారణంగా ఇది నిరోధించబడింది, మగ, ఆడ నివాసాలు అంత దగ్గరగా ఉండాలనే ఆలోచనను అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసింది. ఈ సమస్యపై మిస్ స్టార్వే రాజీనామా చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారని, అప్పటి ఛాన్సలర్ కాన్వి లాయిడ్ మోర్గాన్ మద్దతు ఆమెకు ఉందని విశ్వవిద్యాలయ రికార్డులు చూపిస్తున్నాయి. చివరికి స్టోక్ బిషప్‌లో విల్స్ హాల్‌ను కొనుగోలు చేయడానికి భూమిని కొనుగోలు చేశారు, దీనిని "క్వాసి- ఆక్స్బ్రిడ్జ్ " హాల్‌గా అభివర్ణించారు, దీనికి అతని మరణం తరువాత జార్జ్ విల్స్ యొక్క భార్య డేమ్ మోనికా విల్స్ చాపెల్‌ను చేర్చారు.
ప్రస్తుత విద్యావేత్తలలో అకాడమీ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్కు చెందిన 21 మంది సభ్యులు, బ్రిటిష్ అకాడమీకి చెందిన 13 మంది సభ్యులు, రాయల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్కు చెందిన 13 మంది సభ్యులు, రాయల్ సొసైటీకు చెందిన 44 మంది సభ్యులు ఉన్నారు. ఈ విశ్వవిద్యాలయం చరిత్రలో 13 మంది నోబెల్ గ్రహీతలతో సంబంధం కలిగి ఉంది, ఇందులో పాల్ డిరాక్, సర్ విలియం రామ్సే, సిసిల్ ఫ్రాంక్ పావెల్, సర్ విన్స్టన్ చర్చిల్, డోరతీ హాడ్కిన్, హన్స్ ఆల్బ్రేచ్ట్ బెతే, మాక్స్ డెల్బ్రూక్, గెర్హార్డ్ హెర్జ్‌బెర్గ్, సర్ నెవిల్ ఫ్రాన్సిస్ మోట్, సర్ పాల్ నర్స్, హెరాల్డ్ పింటర్, జీన్-మేరీ గుస్టావ్ లే క్లెజియో, ఇటీవల, 2015 ఎకనామిక్స్ నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత అంగస్ డీటన్ .
వ్యవస్థాపకుడి విండోలోని ఆయుధాలు విల్స్, ఫ్రై కుటుంబాలతో సహా బ్రిస్టల్ విశ్వవిద్యాలయం స్థాపనలో ఉన్న అన్ని ఆసక్తులను సూచిస్తాయి. టిండాల్స్ పార్క్ ఎస్టేట్, రాయల్ ఫోర్ట్ హౌస్ కూడా టిండాల్ కుటుంబం యొక్క ధర్మకర్తల నుండి కొనుగోలు చేయబడ్డాయి, ఇది విశ్వవిద్యాలయాన్ని విస్తరించడానికి అనుమతిస్తుంది. ఆర్ట్స్ ఫ్యాకల్టీలోని అనేక విభాగాలు బోధన కోసం మార్చబడిన పెద్ద విక్టోరియన్ ఇళ్లలో ఉన్నాయి.
బ్రిస్టల్ విశ్వవిద్యాలయం ఇంగ్లాండ్‌లోని బ్రిస్టల్‌లోని 19 వ శతాబ్దంలో ఇంగ్లాండ్‌లోని ప్రధాన పారిశ్రామిక నగరాల్లో స్థాపించబడిన తొమ్మిది పౌర విశ్వవిద్యాలయాలలో ఒకటి . ఇది 1909 లో దాని రాయల్ చార్టర్‌ను పొందింది, అయినప్పటికీ ఇది 1595 లో స్థాపించబడిన మర్చంట్ వెంచర్స్ స్కూల్, 1876 నుండి ఉనికిలో ఉన్న బ్రిస్టల్ యూనివర్శిటీ కాలేజీకి మూలాలను కనుగొనగలదు.
అత్యంత ఎంపిక అవ్వబడ్డ సంస్థ, ప్రతి అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ స్థానానికి సగటున 6.4 నుండి 13.1 దరఖాస్తుదారులు ఉన్నారు. దాని పరిశోధన యొక్క నాణ్యత కోసం, 2014 రీసెర్చ్ ఎక్సలెన్స్ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లో దాని పరిశోధన శక్తికారణంగా బహుళ-అధ్యాపక సంస్థలలో ఇది లో 9 వ స్థానంలో ఉంది.
స్కూల్ ఆఫ్ కంప్యూటర్ సైన్స్, ఎలక్ట్రికల్ అండ్ ఎలక్ట్రానిక్ ఇంజనీరింగ్, ఇంజనీరింగ్ మ్యాథమెటిక్స్
అవాన్ జార్జ్ యొక్క మరొక వైపున ఉన్న బుర్వాల్స్ అనే భవనం గతంలో నివాస మందిరాలుగా ఉపయోగించబడింది, సర్ జార్జ్ ఓట్లీ యొక్క నివాసం. ఈ భవనం ఇప్పుడు సెంటర్ ఫర్ కంటిన్యూయింగ్ ఎడ్యుకేషన్ కొరకు ఉపయోగించబడింది.
ఈమె 1955, జూలై 6 న జి.కె.ఎస్. పాథీ, ఎస్. తంగమ్మ దంపతులకు భోపాల్ లో జన్మించింది. ఈమె తన చిన్నతనం నుంచే శాస్త్రీయ భారతీయ నృత్యం, సంగీతం, కళలలో శిక్షణ పొందింది. ఈమె నాలుగు సంవత్సరాల వయసులో భరతనాట్యం నేర్చుకోవడం ప్రారంభించింది. 1961 లో తన అరంగ్రేట ప్రదర్శనను చూసిన పద్మ భూషణ్ పురస్కార గ్రహీత ధన్వంతి రామారావు ఈమెను బాల మేధావి అని పిలిచారు. ఈమె భరతనాట్యం, కూచిపుడి నర్తకిగానే కాకుండా, వీణ లాంటి సంగీత వాయిద్యం కూడా వాయిస్తుంది. ఈమె దాదాపు రెండు దశాబ్దాల కాలంలో భరతనాట్యం, కూచిపుడి నృత్యకారిణిగా ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది. వీళ్ళ కుటుంబం శాస్త్రీయ కళలలో శ్రీ దండయుధ పాణి పిళ్ళై చేత భరతనాట్యంలో శిక్షణ పొందటానికి చెన్నైకి వెళ్లారు. ఈమెకు భరతనాట్యం, కూచిపుడి, వీణ, క్లాసికల్ ఇండియన్ మ్యూజిక్, పెయింటింగ్, శిల్పకళలను అభ్యసించింది.
ఈమె చెన్నైలోని రోసరీ మెట్రిక్యులేషన్ స్కూల్లో చదివారు. చెన్నైలోని స్టెల్లా మారిస్ కాలేజీలో ప్రీ-యూనివర్శిటీ డిగ్రీని పూర్తిచేశారు. ఈమె1973 లో అన్నా యూనివర్శిటీ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్కిటెక్చర్ అండ్ ప్లానింగ్ నుండి బాచిలర్స్ ఇన్ ఆర్కిటెక్చర్‌ను పూర్తిచేశారు. ఈమె హార్వర్డ్ గ్రాడ్యుయేట్ స్కూల్ ఆఫ్ డిజైన్ నిర్వహించిన ఎగ్జిక్యూటివ్ ఎడ్యుకేషన్ సదస్సుకు హాజరయ్యారు.
షీలా శ్రీ ప్రకాష్ భారతీయ సంతతికి చెందిన ఆర్కిటెక్ట్, అర్బన్ డిజైనర్. భారతదేశంలో స్వంత నిర్మాణ సంస్థను స్థాపించిన మొదటి మహిళ.
అదే సమయంలో, రాజా సరదాగా ప్రేమించే యువకుడిగా, గణపతి బప్పా యొక్క బలమైన భక్తుడిగా ఎదిగాడు, మురికివాడల్లో తన స్నేహితుడు నందుతో కలిసి పెరుగుతున్నాడు. ఒక రోజు, అతను గణేష్ చతుర్తి ఉత్సవాలలో స్థానిక గూండా అధిపతి అలెక్స్‌తో గొడవకు దిగాడు . అలెక్స్ గూండాలు వారి వెంట వెళ్తారు కాబట్టి నందును తీసుకొని కొద్ది రోజులు భారతదేశం నుండి బయలుదేరాలని రాజా హెచ్చరిస్తున్నారు. రాజా, నందు అక్రమంగా లండన్‌కు వెళ్లి విమానంలో అలీష్కాను కలుస్తారు. రాజా అలీష్కాతో కలిసి సమయం గడపడం మొదలుపెట్టాడు, ప్రేమ్ సమైరాతో కలిసి సమయం గడపడంప్రారంభించాడు.
చార్లెస్‌ను అరెస్టు చేయడానికి మల్హోత్రా ఆసుపత్రిలో అధికారులు ఉన్నారు. గొడవలో, చార్లెస్ కవలలలో ఒకరిని కిడ్నాప్ చేసి రైలు పట్టాల వద్ద వదిలివేస్తాడు. చార్లెస్‌ను అరెస్టు చేసి ఇరవై సంవత్సరాల జైలు శిక్ష విధిస్తారు . మల్హోత్రాకు భార్య, ప్రేమ్ తీసుకొని భారతదేశం విడిచి వెళ్ళమని పోలీసులు సలహా ఇస్తారు, కాబట్టి వారు ఇంగ్లాండ్ లోని లండన్కు వెళతారు. ఇతర కవలలను కాశీబాయి అనే మహిళ కనుగొంది, ఆమె అతన్ని ముంబైలో తన కొడుకుగా పెంచుతుంది, అతనికి రాజా అని పేరు పెట్టింది.
జుడ్వా 2 2017లో భారతీయ హిందీ - భాషా సాహస -కామెడీ చిత్రం. డేవిడ్ ధావన్ ఈ చిత్రానికి దర్శకత్వం వహించారు . 1997లోని చిత్రం జుడ్వా యొక్క రీబూట్, ఈ చిత్రంలో వరుణ్ ధావన్ కవలలు రాజా, ప్రేమ్ నటించారు, జాక్వెలిన్ ఫెర్నాండెజ్, తాప్సీ పన్నూ వారిద్దరి సరసన నటించారు. నాడియాద్వాలా గ్రాండ్సన్ ఎంటర్టైన్మెంట్ ఈ నిర్మించింది, జుడ్వా 2 29 సెప్టెంబర్ 2017 న విడుదలైంది.
ఇరవై సంవత్సరాల తరువాత, చార్లెస్ జైలు నుండి విడుదల కానున్నాడు. ప్రేమ్ ఒక సంగీతకారుడు కావాలని కోరుకునే దయగల, సున్నితమైన క్రైస్తవ బాలుడిగా ఎదిగాడు. అతను కళాశాల యొక్క మొదటి రోజున, రాకీ అనే ఉన్నత తరగతి చేత కొట్టించుకుంటాడు , బెదిరించబడ్డాడు, సమైరా చేత జాలిపడతాడు. సమైరా ప్రేమ్ యొక్క సంగీత ప్రతిభను చూసి ముగ్ధుడై, తన ఇంటికి వచ్చి తనకు సంగీతం నేర్పించమని కోరతాడు.
ఒక రోజు, రాజా, నందు మల్హోత్రాను ప్రమాదం నుండి కాపాడిన తరువాత, వారు అలెక్స్, అతని మామలను కనుగొని, ఆ సంఘటన తర్వాత అలెక్స్ జ్ఞాపకశక్తిని కోల్పోయారని తెలుసుకుంటారు. రాజా, ప్రేమ్ చివరకు ఒకరినొకరు కలుస్తారు. వారు కవలలు అని వారు గ్రహించరు, వారు ఒకే ముఖాన్ని మాత్రమే కలిగి వుంటారు అని అనుకుంటారు .
అలెక్స్ తన జ్ఞాపకశక్తిని తిరిగి పొందాడు, రాజా, నందులను అలెక్స్ తండ్రి అయిన చార్లెస్ వద్దకు తీసుకువస్తాడు. బదులుగా మల్హోత్రాను కోరుతూ చార్లెస్ నందు బందీగా ఉన్నాడు. రాజా చివరకు తాను, ప్రేమ్ కవలలు అని తెలుసుకుంటాడు. రాజా వేషంలో ఉన్న ప్రేమ్ మల్హోత్రాను చార్లెస్ వద్దకు తీసుకువస్తాడు.
ముంబైకి తిరిగి వెళ్తున్నప్పుడు, రాజీవ్ మల్హోత్రా చార్లెస్ అనే నేరస్థుడిని కలుస్తాడు. మల్హోత్రా ఆసుపత్రికి వెళతాడు అక్కడ తన భార్య కవల కుమారులకు జన్మని చిద్ది . కవలలు ఒకదానికొకటి దగ్గరగా ఉన్నప్పుడు, వారి ప్రతిచర్యలు ఒకేసారి పనిచేస్తాయని డాక్టర్ వివరించాడు.
రాజా వచ్చి తన గూండాలందరినీ కొడతాడు. అలెక్స్ మామయ్య రాజాతో తాళం వేసుకున్నాడు. కానీ త్వరలోనే, రాజా యొక్క ప్రతిచర్యలు ప్రేమ్ అలెక్స్‌ను ఓడించటానికి సహాయపడతాయి. రాజా, ప్రేమ్ తమ తండ్రిని బాంబుతో కట్టివేసి, రాజా ఫ్లూక్ తర్వాత దానిని నిష్క్రియం చేస్తారు.
ఇప్పుడు రాజా, ప్రేమ్ ఇద్దరూ లండన్లో ఉన్నారు, ఒకరికొకరు దగ్గరగా ఉన్నారు, వారి ప్రతిచర్యలు ఒకేసారి పనిచేయడం ప్రారంభిస్తాయి, ఇది వారిద్దరికీ, వారి ప్రియురాళ్ల కు చాలా గందరగోళాన్ని సృష్టిస్తుంది. నగరంలో చాలా మంది వారు ఒకరినొకరు తప్పుగా భావిస్తారు.
ఈ చిత్రాన్ని జుడ్వా రీబూట్ చేసినట్లు డేవిడ్ ధావన్ అభివర్ణించారు. "నేను క్రొత్త స్క్రిప్ట్ రాయడం లేదు. జుడ్వా నుండి నేను ప్రేమించిన 8 - 10 సన్నివేశాలు ఉన్నాయి, అది నన్ను ఈ చిత్రం తీసేలా చేసింది. "
మల్హోత్రా కుటుంబం చివరకు తిరిగి కలుసుకుంది, ప్రేమ్ సమైరాను వివాహం చేసుకోగా, రాజా అలీష్కాను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారితో కలిసి డాన్స్ చేసే రాజా, ప్రేమ్ వెలుపల వారు తనిఖీ చేస్తారు.
ఈయన కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ మాజీ డైరెక్టర్ జనరల్, ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ , ఇన్స్టిట్యూషన్ ఆఫ్ కెమికల్ ఇంజనీర్స్ , గ్లోబల్ రీసెర్చ్ అలయన్స్ అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. ఈయన అకాడమీ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇన్నోవేటివ్ రీసెర్చ్ కు మొదటి ఛైర్పర్సన్ పనిచేశాడు.
రఘునాథ్ అనంత్ మషెల్కర్ ఒక భారతీయ కెమికల్ ఇంజనీర్. ఈయన పద్మవిభూషణ్, పద్మభూషణ్, పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీత.
పేష్వా బాజీ రావుకు సేవలందిస్తున్న మరాఠా చీఫు మల్హరు రావు హోల్కరు రాజవంశం స్థాపించి ఇందోరును పాలించాడు. 1720 లలో ఆయన మాల్వా ప్రాంతంలో మరాఠా సైన్యాలను నడిపించాడు. 1733 లో పేష్వా ఇండోరు పరిసరాలలో 9 పరగణాలను మంజూరు చేశాడు. ఇండోరు టౌన్షిప్పు అప్పటికే కంపెల్కు చెందిన నందలాలు మాండ్లోయి చేత స్థాపించబడిన స్వతంత్ర రాజ్యంగా ఉంది. మరాఠా దళం ఖాన్ నది మీదుగా శిబిరాలు ఏర్పాటు చేసుకుని నందలాలు మాండ్లోయిని గెలుచుకుంది. 1734 లో మల్హరు రావు తరువాత మల్హర్గంజు అనే శిబిరాన్ని స్థాపించాడు. 1747 లో ఆయన తన రాజభవనమైన రాజ్వాడ నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించాడు. మరణించే సమయానికి ఆయన మాల్వాలో ఎక్కువ భాగం పరిపాలించాడు. మరాఠా సమాఖ్యలోని 5 స్వతంత్ర పాలకులలో ఒకరిగా గుర్తించబడ్డాడు.
ఈ ఒప్పందం 1818 జనవరి 6 న మాండ్సౌరులో సంతకం చేయబడింది. భీమాబాయి హోల్కరు ఈ ఒప్పందాన్ని అంగీకరించలేదు. గెరిల్లా పద్ధతుల ద్వారా బ్రిటిషు వారి మీద దాడి చేస్తూనే ఉన్నారు. ఝాంసీకి చెందిన రాణి లక్ష్మీబాయి భీమాబాయి హోల్కరు నుండి ప్రేరణ పొంది బ్రిటిషు వారి మీద కూడా పోరాడింది. మూడవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం ముగింపులో హోల్కర్లు తమ భూభాగాన్ని బ్రిటిషు వారికి కోల్పోయారు. సెంట్రలు ఇండియా ఏజెన్సీ రాచరిక రాష్ట్రంగా బ్రిటిషు రాజులో చేర్చారు. రాజధాని భాణపుర నుంచి ఇండోరుకు మార్చారు.
ఆయన తరువాత ఆయన కోడలు అహిల్యబాయి హోల్కరు . ఆమె మహారాష్ట్రలోని చౌండి గ్రామంలో జన్మించింది. ఆమె రాజధానిని నర్మదా నది తీరంలోని ఇండోరుకు దక్షిణంగా మహేశ్వరుకు తరలించింది. రాణి అహిల్యబాయి మహేశ్వరు ఇండోరు లోని హిందూ దేవాలయాలను సమృద్ధిగా నిర్మించి పోషించింది. గుజరాతు తూర్పు ద్వారక నుండి గంగానదిలోని వారణాసి వద్ద ఉన్న కాశీ విశ్వనాథుడి ఆలయం వరకు ఆమె తన రాజ్యానికి వెలుపల ఉన్న పవిత్ర స్థలాలలో దేవాలయాలను నిర్మించింది.
1811 లో యశ్వంతరావు హోల్కరు తరువాత నాలుగేళ్ల మహారాజా రెండవ మల్హారావు హోల్కరు. ఆయన తల్లి మహారాణి తుల్సాబాయి హోల్కరు పరిపాలనను చూసుకున్నారు. ఏదేమైనా ధర్మ కున్వరు, బలరాం సేథు పఠాన్లు, పిండారీలు, బ్రిటిషు వారి సహాయంతో తుల్సాబాయి, మల్హారావులను జైలులో పెట్టడానికి కుట్ర పన్నారు. ఫలితంగా గఫూరు ఖాన్ పిండారి 1817 నవంబర్ 9 న రహస్యంగా బ్రిటిషు వారితో ఒక ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు. 1817 డిసెంబరు 19 న తుల్సాబాయిని చంపాడు.
ఆయన మరణం తరువాత ఆయన కుమారుడు యశ్వంతరావు హోల్కరు అధికారం స్వీకరించాడు. రెండవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధంలో ఢిల్లీ మొఘలు చక్రవర్తి రెండవ షా ఆలంను బ్రిటిషు వారి నుండి విడిపించేందుకు ప్రయత్నించాడు. కృతజ్ఞతతో ఉన్న షా ఆలం ఆయన ధైర్యానికి గౌరవసూచకంగా ఆయనకు మహారాజాదిరాజ రాజరాజేశ్వర అలీజా బహదూరు అనే బిరుదు ఇచ్చారు.
హోల్కరు రాజవంశం భారతదేశంలో ధంగరు మూలానికి చెందిన మరాఠా రాజవంశం. పేష్వా మొదటి బాజీ రావు ఆధ్వర్యంలో హోల్కర్లు సైనికాధికారులుగా ఉన్నారు. తరువాత 1818 వరకు మరాఠా సామ్రాజ్యంలో స్వతంత్ర సభ్యులుగా మధ్య భారతదేశంలోని ఇండోరు మహారాజులుగా మారారు. తరువాత వారి రాజ్యం బ్రిటిషు ఇండియా రక్షిత రాజ్యంలో ఒక రాచరిక రాజ్యంగా మారింది.
రాజులను ఏకం చేయడానికి యశ్వంతరావు హోల్కరు చేసిన ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాయి. బ్రిటిషు వారితో శాంతి ఒప్పందం కుదుర్చుకోవడానికి ఆయనను సంప్రదించారు. 1805 డిసెంబరు చివరలో సంతకం చేసిన రాజ్ఘాటు ఒప్పందం ఆయనను సార్వభౌమ రాజుగా గుర్తించింది.
మల్హరు రావు హోల్కరు దత్తు కుమారుడు తుకోజీ రావు హోల్కరు రాణి అహల్యాభాయి మరణించించిన తరువాత స్వల్పకాలం వారసత్వంగా రాజపాలన చేసాడు. అహల్యాభాయి పాలనాకాలం అంతటా తుకోజీ రావు హోల్కరు సైనికాధికారిగా ఉన్నాడు.
1721 లో మరాఠా సామ్రాజ్యం పేష్వాలు సేవలో చేరిన మల్హరు రావుతో ఈ రాజవంశం స్థాపించబడింది. త్వరగా అది సుబేదారు హోదాకు ఎదిగింది. అనధికారికంగా హోల్కరు మహారాజా అని పిలువబడే పాలకుడి బిరుదుతో రాజవంశం పేరు ముడిపడి ఉంది.
కృష్ణుడు తన సైన్యంతో దాడి కోసం బయలుదేరాడు, సాల్వా రాజు సముద్రపు ఒక ద్వీపంలో కనిపించాడు. యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పుడు రెండు వైపులా ఒకరి మీద ఒకరు బాణాలు వేయడం ప్రారంభించారు. కృష్ణుడు సాల్వరాజుకు సహాయపడే దానవులందరినీ చంపడం ప్రారంభించాడు. తన వైపు నష్టాన్ని చూసిన సాల్వా ఒక భ్రమను ఉపయోగించి శత్రు వీరులు పర్యావరణాన్ని గందరగోళానికి గురిచేసి కృష్ణ రథసారధిని చంపాడు. వాసుదేవుడు తన భ్రమలో చిక్కుకుపోయేలా చేసి తాను పోరాటం నుండి తప్పుకున్నాడు. తరువాత అది తన భ్రమ అని మనసులో తేల్చిచెప్పాడు. ఆయన తన భ్రమనుండి కోలుకున్నాడు. మండుతున్న ఆయుధాలను విడుదల చేయడం ద్వారా కొత్తగా పోరాడటం ప్రారంభించాడు. ఈ ప్రత్యర్థిని చూసిన దానవులు కృష్ణుడి మీద శక్తివంతమైన రాళ్లను కురిపించారు. కాని కృష్ణుడు పిడుగును తన ఆయుధంగా ఉపయోగించి వారి రాళ్ళవర్షాన్ని నాశనం చేశాడు. చివరికి కృష్ణుడు తన శక్తివంతమైన సుదర్శన చక్రాన్ని విసిరి సాల్వాతో సహా మిగిలిన తెగలందరినీ చంపాడు. కృష్ణుడి ఆదేశంతో సుదర్శన చక్రం శత్రువులందనీ చంపి తిరిగి కృష్ణుడికి వద్దకు వచ్చింది. .
సాల్వాలలో ద్యుమత్సేన అనే సుపరిచితమైన క్షత్రియ రాజు ఉన్నాడు. కాలక్రమేణా అతను అంధుడయ్యాడు. జ్ఞానం ఉన్న ఆ గుడ్డి రాజుకు ఏకైక కుమారుడు ఉన్నాడు. పరిసరాల్లో నివసిస్తున్న ఒక పాత శత్రువు, రాజు ప్రమాదస్థితిని సద్వినియోగం చేసుకొని ఆయన శతృవు ఆయన రాజ్యాన్ని కోల్పోయాడు. ఆ తరువాత చక్రవర్తి, ఆయన భార్యతో కలిసి, పసి పిల్లవాడిని తీసుకుని అడవులలోకి వెళ్ళాడు. నగరంలో జన్మించిన అతని కుమారుడు సన్యాసులతో పెరగడం ప్రారంభించాడు. బ్రాహ్మణులు రాజకుమారుడికి సత్యవంతుడు అని పేరు పెట్టారు. తన బాల్యంలో ఆయన గుర్రాల మీద స్వారీచేస్తూ ఎంతో ఆనందం పొందాడు. గుర్రాల మీద ఆయనకున్న ఆసక్తి కారణంగా తాను స్వహస్తాలతో మట్టి గుర్రాలను తయారుచేసేవాడు. ఆయన గుర్రాల చిత్రాలను కూడా గీసాడు. అందువలన యువత ఆయనను కొన్నిసార్లు చిత్రస్వా అని పిలిచారు. మద్రయువరాణి సావిత్రికి ఈ యువరాజు గురించి తెలుసి ఆయనతో ప్రేమలో పడి తరువాత ఆమె ఆయనను వివాహం చేసుకుంది. ద్యుమత్సేన మంత్రి ఏదో ఒకవిధంగా శత్రువు రాజును చంపాడు. తరువాత ద్యుమత్సేన తన రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందాడు.
మహాభారతం పురాణంలోని సమూహం చేయబడిన పాశ్చాత్య రాజ్యాలలో సాల్వరాజ్యం ఒకటి. సాల్వ, మద్ర రెండూ చాలా చోట్ల కలిసి ప్రస్తావించబడినందున ఇది మద్రరాజ్యానికి దగ్గరగా ఉందని భావించవచ్చు. వీరు సౌభానగరాన్ని రాజధానిగా చేసుకుని పాలించారు. సాల్వరాజ్యానికి రాజధానిగా మృత్తికావతి కూడా పేర్కొనబడింది. ప్రసిద్ధ యువరాజు సత్యవంతుడు సాల్వాకు చెందినవాడు. ఆయన మద్రరాజు అశ్వపతి కుమార్తె సావిత్రిని వివాహం చేసుకున్నాడు. వారి చరిత్ర మహాభారతంలోని ప్రసిద్ధ కథనంగా వివరించబడింది. సత్యవంతుడు, సావిత్రి చరిత్రకు ఏడు అధ్యాయాలు 3: 291 నుండి 3: 297 వరకు అంకితం చేయబడ్డాయి.
ఒక సాల్వరాజు కు కాశి రాజ్యానికి చెందిన యువరాణి అంబ ప్రేమికురాలిగా పేర్కొనబడింది. ఆమె కురు రాజ్యానికి చెందిన యోధుడైన భీష్ముడు ఆమె సోదరీమణులు అంబికా, అంబాలికాతో కలిసి రాక్షసవివాహ విధానంలో అపహరించారు. తరువాత భీష్ముడు ఆమెను కురురాజు విచిత్రవీర్యుడికి భార్యగా చేసుకోవాలని అనుకున్నాడు. కాని అంబ సాల్వరాజును వివాహం చేసుకోవాలని అనుకున్నది. ఫలితంగా భీష్ముడు ఆమెను సాల్వరాజు వద్దకు పంపాడు కాని సాల్వరాజు ఆమెను తిరస్కరించాడు.
ప్రాచీన కాలంలో పురూరవుడి వంశంలో వ్యూషితాస్వా అని పిలువబడే ఒక రాజు ఉన్నాడు. ఆయన సత్యం ధర్మానికి అంకితమయ్యాడు. పది ఏనుగుల బలాన్ని కలిగి ఉన్న వ్యూషితాస్వా అతి త్వరలోనే అశ్వమేధయాం చేయాలని తలపెట్టి అందులో భాగంగా తూర్పు, ఉత్తరం, పశ్చిమ, దక్షిణాది రాజులందరినీ జయించి వారందరి నుండి కప్పం అందుకున్నాడు. ఆయన తరువాత ఆయన ఏడుగురు కుమారులు రాజులు అయ్యారు. వ్యూషితాస్వా కుమారులు ముగ్గురు సాల్వాలు, నలుగురు మద్రాల రాణుల కుమారులు. .
సాల్వరాజ్యం మద్రరాజ్యానికి చాలా దగ్గరగా ఉంది ఇది భరత వర్ష రాజ్యాలను వివరిస్తుంది. సాల్వసేన అనే మరో రాజ్యం త్రిగర్త రాజ్యానికి దగ్గరగా ఉంది. మత్స్యాలు, పాంచాలలు, సాల్వేలు, సూరసేనులు కురురాజ్యానికి చాలా దూరంలో లేరని పేర్కొన్నారు. సౌవీరరాజ్యం రాజు జయధ్రధుడు కామ్యక అడవుల మీదుగా సాల్వరాజ్యానికి ప్రయాణించినట్లు పేర్కొన్నారు. .
భోజుల పద్దెనిమిది తెగలు, మగధ రాజు జరసంధుడికి భయపడి అందరూ పడమటి వైపు పారిపోయారు; కాబట్టి కుంతిలతో పాటు సురసేనలు, భద్రకులు, వోధాలు, సాల్వాలు, పటాచావులు, సుస్తాలాలు, ముకుత్తాలు, కులిందాలు కూడా ఉన్నారు. సాల్వయానా తెగ రాజు వారి సోదరులు, అనుచరులతో; దక్షిణ పాంచాల, తూర్పు కోసలలు అందరూ కుంతిల దేశానికి పారిపోయారు. .
మద్రా యువరాణి సావిత్రిని వివాహం చేసుకున్న ప్రసిద్ధ యువరాజు సత్యవంతుడి తండ్రి ద్యుమత్సేన. సెక్షన్ 3: 292 ద్యుమత్సేన చరిత్రను వివరిస్తుంది: -
పాంకళాలు, సాల్వాలు, మత్స్యలు, నైమిషాలు, కోశలు, కసపౌండ్రులు, కళింగాలు, మగధలు, చేదీలు అందరితో ఎంతో శాశ్వతమైన మతం ఏమిటో తెలుసిన ఆశీర్వదించబడినవారు. .
కురులు, పాంచాలచే ప్రతిపాదించబడిన ప్రధాన స్రవంతి సంస్కృతి పెద్ద వృత్తంలో వచ్చే రాజ్యాలలో సాల్వాలు చేర్చబడ్డాయి.
జువాన్జాంగు ప్రస్తుత గుజరాతులో మాళవాను . ఖేత , ఆనందపుర ను మాళవా దేశంలోని భాగాలుగా అభివర్ణిస్తుంది. ఈ మాళవదేశం మైత్రాకరాజ్యంలో ఒక భాగమని జువాన్జాంగు సూచిస్తున్నారు. బాణభట్టు వలె ఆయన ఉజ్జయిని ను ఒక ప్రత్యేకమైన భూభాగంగా వర్ణించాడు. కాని బాణభట్టు వలె కాకుండా ఆయన ఉజ్జయినికి పశ్చిమాన మాళవ ఉన్నట్లు గుర్తించాడు. మాలావాసులను ఓడించిన చాళుక్య రాజు రెండవ పులకేషిశి 7 వ శతాబ్దపు ఐహోలు శాసనం వారు ప్రస్తుత గుజరాతులో ఉన్నట్లు పేర్కొన్నది. 9 వ శతాబ్దపు రాష్ట్రకూట వ్రాతపూర్వ ఆధారాలు వారి చక్రవర్తి మూడవ గోవింద రాజప్రతినిధి కక్కాను లతా దేశంలో నిలబెట్టినట్లు గుర్జారా-ప్రతిహారాలు మాళవాలోకి ప్రవేశించడాన్ని వివరించాయి.
చివరికి మాళ్వా అని పిలువబడే ప్రాంతంలో ఉజ్జయిని ఉన్నప్పటికీ, గుప్తుల అనంతర వ్రాతపూర్వక ఆధారాలు మాళవ భూభాగం ఉజ్జయిని చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల మధ్య తేడాను గుర్తించాయి. బాణభట్ట కాదంబరి నేటి తూర్పు మాళ్వాలోని విధిషాను మాళవాల రాజధానిగా ప్రస్తుత పశ్చిమ మాళ్వాలోని ఉజ్జయిని ప్రత్యేకమైన అవంతి రాజ్యానికి రాజధానిగా వర్ణించింది. ఈ మాళవా రాజును సా.శ.605 లో పుష్యభూతి రాజు రాజవర్ధన ఓడించాడు. బాణభట్టు హర్షచరిత, పుష్యభూతి శిలాశాసనాలు దీనిని ధ్రువీకరించాయి. ఈ మాళవా, ఉజ్జయిని ప్రాంతాల మధ్య వ్యత్యాసం 9 వ శతాబ్దపు ముస్లిం చరిత్రకారుడు అల్-బలధూరి రచనలలో కూడా ప్రస్తావించబడింది. సింధు అరబు రాజప్రతినిధి జునాయదు ఉజైను , అల్-మాలిబా మీద సా.శ. 725 లో దాడి చేసినట్లు పేర్కొన్నాడు.
తరువాత మాళవులు ప్రస్తుత రాజస్థానుకు వలస వచ్చారు. బహుశా ఇండో-గ్రీకు పంజాబు ఆక్రమణ ఫలితంగా ఉండవచ్చు. బహుశా వారి ప్రధాన కార్యాలయం మాళవనగర వద్ద ఏర్పరచుకుని ఉన్నారు. ఇక్కడ అనేక వేల నాణేలు కనుగొనబడ్డాయి.
ఈ నాణేలు పురాణ మాళవనం జయా ను కలిగి ఉంటాయి. ఇవి క్రీ.పూ 250 - సా.శ. 250 మధ్య కాలం నాటివి.మాళవశకం నాటి అనేక శాసనాలు రాజస్థాను లోని వివిధ ప్రాంతాలలో కనుగొనబడ్డాయి. ఇది మాళవ ప్రభావం రాజస్థానులో విస్తృత భాగానికి విస్తరించిందని సూచిస్తుంది.
మాళవాలు మహాభారతం, మహాభాష్యంతో సహా అనేక ప్రాచీన భారతీయ గ్రంథాలలో ప్రస్తావించబడ్డారు. మహాభారతం ఆధారంగా మద్రరాజు అశ్వపతి వంద మంది కుమారులు, సావిత్రి తండ్రిని మాలావి అని పేర్కొన్నారు. మాళవాలు వాస్తవానికి పాణిని చేత ప్రస్తావించబడనప్పటికీ ఆయన సూత్రం .3.117 లో అనేక తెగలను ప్రస్తావించారు. ఆయుధజీవి సంఘాలు , కాషిక ఈ సమూహంలో మాళావులు, క్షుద్రకాల పేర్లు తెగలు ఉన్నాయి. పతంజలి మహాభాష్య లో మాళావులు ప్రస్తావించబడ్డారు.
10 వ శతాబ్దం నుండి చారిత్రక ఆధారాలు "మాళవాలు" అనే పదాన్ని ప్రస్తుత మాళ్వా ప్రాంతాన్ని పాలించిన పరమరాలను సూచించడానికి ఉపయోగించాయి. పరమారలు పురాతన మాళవుల నుండి వచ్చినవారే కాదు. పురాతన మాలావాసుల పేరిట ఉన్న మాళ్వా ప్రాంతాన్ని పరిపాలించడం ప్రారంభించిన తరువాత వారు "మాళవాలు" అని పిలువబడ్డారు. యాదవ-ప్రకాశం రచించిన విజయంతి లో అవంతి , మాళవ ఒకేలా ఉన్నట్లు పేర్కొనబడింది. అందువలన మాల్వా ప్రస్తుత నిర్వచనం 10 వ శతాబ్దం చివరి భాగంలో ప్రాచుర్యం పొందింది.
మాళవాలు లేదా మాళ్వాలు ఒక పురాతన భారతీయ తెగ. క్రీస్తుపూర్వం 4 వ శతాబ్దంలో అలెగ్జాండరు దాడి సమయంలో పంజాబు ప్రాంతంలో స్థిరపడిన మల్లోయీలుగా ఆధునిక పరిశోధకులు వారిని గుర్తించారు. తరువాత మాళవులు దక్షిణ దిశగా నేటి రాజస్థానుకు, చివరికి మధ్యప్రదేశు, గుజరాతులకు వలస వెళ్ళారు. పాశ్చాత్య సాత్రపీలు , గుప్తచక్రవర్తి సముద్రాగుప్తుడు , చాళుక్య చక్రవర్తి రెండవ పులకేశి వద్ద పరాజయాల ఫలితంగా వారి శక్తి క్రమంగా క్షీణించింది.
మాళవాల అసలు మాతృభూమి స్థానం కచ్చితంగా తెలియదు. కాని ఆధునిక పరిశోధకులు సాధారణంగా వారిని పురాతన గ్రీకు వృత్తాంతాలలో పేర్కొన్న "మల్లి" లేదా "మల్లోయి"గా భావిస్తారు. ఇది అలెగ్జాండరు వారి మీద చేసిన యుద్ధాన్ని వివరిస్తుంది. క్రీస్తుపూర్వం 4 వ శతాబ్దంలో అలెగ్జాండరు దండయాత్ర సమయంలో మల్లోయి ప్రజలు ప్రస్తుత పంజాబు ప్రాంతంలో రవి, చీనాబు నదుల సంగమం ఉత్తరాన ఉన్న ప్రాంతంలో నివసించారు.
కామను ఎరా 4 వ శతాబ్దంలో గుప్తచక్రవర్తి సముద్రగుప్తుడి పాలనలో మాళవులు ఎక్కువగా రాజస్థాను, పశ్చిమ మాళ్వాలో నివసించారు. సముద్రాగుప్తుడి అలహాబాదు స్తంభం శాసనం ఆయనకు లొంగిపోయిన తెగలలో మాళవాలు ఒకరిని పేర్కొంది. మాళ్వ ప్రాంతంలో పాలించిన ఔలికారాలు మాళవ వంశంగా ఉండవచ్చు. బహుశా అందువలన ఈ ప్రాంతానికి "మాళ్వా" అనే పేరు వర్తించబడవచ్చు.
సా.శ. 120 లో మాళవులు దక్షిణాన ఉత్తమభద్ర రాజును ముట్టడి చేసినట్లు పేర్కొనబడింది. కాని చివరకు ఉత్తమాభద్రను పశ్చిమ సాత్రపాలు రక్షించారు. మాల్వాలు నలిగిపోయారు. నహపన రాజప్రతినిధి ఉషవదత చేత తయారు చేయబడిన నాసికు గుహలలోని ఒక శాసనంలో ఈ వివరణ కనిపిస్తుంది:
మధ్య భారతదేశంలోని మాళ్వా ప్రాంతానికి వారి పేరు పెట్టారు. మాళవ శకం తరువాత విక్రం సంవతు అని పిలువబడింది. బహుశా వారు తరువాత దీనిని ఆక్రమించి ఉంటారు.
గుప్తకాలం తరువాత వ్రాతపూర్వక ఆధారాలు ప్రస్తుత మధ్యప్రదేశు, గుజరాతు వంటి పలు ప్రాంతాలలో మాళవాల ఉనికిని తెలియజేస్తున్నాయి.
మాళావులు చివరికి మధ్య భారతదేశంలోని మాల్వా ప్రాంతానికి వలస వచ్చారు: ఈ ప్రాంతానికి సా.శ. 2 వ శతాబ్దం తరువాత కొంతకాలం వారి పేరు పెట్టారు.
సా.శ. 1251 లో - 1258 నాటికి పాండ్య సింహాసనాన్ని అధిరోహించిన యోధుడు యువరాజు జాతవర్మను మొదటి సుందర పాండ్యను రావడంతో తమిళ చరిత్ర కొత్తగా చిగురించింది. ఆధిపత్యం కోసం తరువాతి యుద్ధాలలో ఆయన అత్యంత విజయవంతమైన పాలకుడిగా అవతరించాడు. అతని పాలనలో 13 వ శతాబ్దంలో పాండ్య రాజ్యం దాని అత్యున్నత స్థానం చేరుకుంది. జాతవర్మను సుందర పాండ్యను ముందుగా కావేరి డెల్టా నుండి హొయసలల జోక్యాన్ని బహిష్కరించాడు. తరువాత వారి రాజు వీర సోమేశ్వరనును సా.శ. 1262 లో శ్రీరంగం సమీపంలో చంపారు. ఆ తరువాత ఆయన కడవ అధిపతి అయిన కోప్పెరుంజింగాను ఓడించి ఆయనను సామంతుడిగా మార్చాడు. ఆ తరువాత ఆయన మూడవ రాజేంద్ర చోళుడిని ఓడించిన తరువాత ఆయన పాండ్య ఆధిపత్యాన్ని అంగీకరించాడు. అప్పుడు పాండ్యను తన దృష్టిని ఉత్తరం వైపు మళ్లించి, తెలుగు అధిపతి విజయ గండగోపాలాను చంపడం ద్వారా కంచిని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఆ తరువాత నెల్లూరు వరకు దండయాత్ర కొనసాగించి కాకతీయ పాలకుడు గణపతిని ఓడించిన తరువాత విరాబిషేక చేయడం ద్వారా అక్కడ తన విజయోత్సవాలను జరుపుకున్నాడు. ఇంతలో ఆయన లెఫ్టినెంటు వీరపాండ్య లంక రాజును ఓడించి ద్వీప దేశాన్ని సామంతరాజ్యంగా చేసుకున్నాడు.
ఈ కాలంలో తమిళ దేశ రాజకీయాలలో హొయసలలు విభజన పాత్ర పోషించారు. వారు తమిళ రాజ్యాలలో ఐక్యత లేకపోవడాన్ని పూర్తిగా ఉపయోగించుకున్నారు. ఒక తమిళ రాజ్యానికి మరొకదానికి వ్యతిరేకంగా ప్రత్యామ్నాయంగా మద్దతు ఇచ్చారు. తద్వారా చోళులు, పాండ్యులు వారి పూర్తి సామర్థ్యానికి ఎదగకుండా నిరోధించారు. మూడవ రాజరాజ చోళుడి కాలంలో హొయసలలు చోళుల పక్షాన నిలిచి కడవ అధిపతి కోప్పెరుంజింగా, పాండ్యులను ఓడించి తమిళ దేశంలో తమ ఉనికిని నెలకొల్పారు. వీర సోమేశ్వర ఆధ్వర్యంలో హొయసలలు రాజేంద్ర చోళుడు మరవర్మను సుందర పాండ్యను లొంగిపోవడంలో జోక్యం చేసుకున్నారు. ఈసారి వారు పాండ్యులతో కలిసి ఉన్నారు. పాండ్యులు తరువాతి పునరుజ్జీవనాన్ని ఎదుర్కోవటానికి వారు చోళులను తిప్పికొట్టారు.
మూడవ రాజేంద్ర చోళుడు సా.శ. 1246 లో చోళ సింహాసనం అధిష్టించిన వచ్చిన మూడవ రాజరాజ చోళుడి సోదరుడు, ప్రత్యర్థి. మూడవ రాజరాజ చోళుడు ఇంకా బతికే ఉన్నప్పటికీ రాజేంద్ర పరిపాలన మీద సమర్థవంతమైన నియంత్రణను పొందడం ప్రారంభించాడు. మూడవ రాజేంద్ర చోళుడి శిలాశాసనాలు మూడవ రాజరాజ చోళుడు, తనకు మధ్య జరిగిన అంతర్యుద్ధాన్ని సూచిస్తాయి. ఇది మునుపటివారిని చంపి సింహాసనాన్ని అధిరోహించడంతో ముగిసింది. రాజేంద్ర శాసనాలు ఆయనను "మోసపూరిత హీరో" అని పేర్కొన్నాయి. రాజరాజను రెండు కిరీటాలు ధరించేలా చేసిన తరువాత అతన్ని చంపాడు.
రాజు ఇద్దరు పాండ్య యువరాజులను కూడా ఓడించాడు. వారిలో ఒకరు మరవర్మను రెండవ సుందర పాండ్యను. వారు కొంతకాలం చోళులకు సామతులుగా ఉన్నారు. వీర సోమేశ్వర ఆధ్వర్యంలోని హొయసలాలు త్వరగా ఇందులో జోక్యం చేసుకున్నారు. ఈసారి వారు పాండ్యులతో కలిసి ఉన్నారు. తరువాతి పునరుజ్జీవనాన్ని ఎదుర్కోవటానికి చోళులను తిప్పికొట్టారు.