polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
తిరువంతపురానికి కొంత దూరంలో శివగిరి గ్రామంలో నారాయణ గురుదేవుల ఆశ్రమం ఉంది. ఆయన సామాజిక విప్లవ కారుడు. మానవులంతా ఒకే కులం, ఒకే జాతి అనే అభిప్రాయాలు కలవాడు. ఆయన ప్రధాన శిష్యుడైన శివలింగ స్వామి పెరింగోత్కర అనే గ్రామంలో విద్యార్థులకు విద్యాబోధన చేసేవాడు. వేళప్ప ఆయన వద్ద శిష్యునిగా చేరాడు. శివలింగస్వామి వేలప్పకు మంత్రోపదేశం చేసి, పతంజలి యోగ రహస్యాలపై సాధన చేయించాడు. నారాయణ గురు దర్శనం చేసి త్వరలోనే బ్రహ్మానంద దర్శనం కలుగుతుందనే ఆశీస్సులను గురువు ద్వారా పొంది, తిరుగు పయనమైనాడు. ఇంటికి వెళ్లి జబ్బుతో ఉన్న తల్లికి సేవలు చేసి నయం చేశాడు. వివాహం కొరకు అడిగితే తాను దేశాటన చేయాలని తిరస్కరించాడు. వేళప్ప కాలి నడకతో దేశంలోని అన్ని పుణ్య క్షేత్రాలను సందర్శించాలని బయల్దేరాడు. రోజుకు ఇరవై ముప్పై మైళ్ల వరకూ నడిచేవాడు. ఎవరైనా ఏదైనా పెడితే తినే వాడు. అలా తిరుగుతున్నపుడు అనారోగ్యంతో ఒక వారం బాధపడ్దా ఇంటికి వెళ్ళకుండా యాత్రను కొనసాగించాడు. ఒక రోజు స్వప్నంలో ఎవరో నోట్లో మాత్ర వేసినట్టుగా అనిపించింది. అప్పటి నుండి అనారోగ్యం మరి దరిచేరలేదు.
ఒక సారి తీవ్ర తపస్సులో ఉండగా మృగం అనుకొని పొదల చాటు నుండి ఒక వేటగాడు రెండు సార్లు తుపాకి పేల్చాడు. అదేమీ ఆయనకు తగల్లేదు.
తనను తానే పరీక్షించు కోవాలని ఒక సారి సనకసనంద తీర్థం నుండి, తుంబురు తీర్థానికి వెళ్లాడు. భక్తులు స్వామి కనపడక కంగారు పడ్డారు. ఒక భక్తుడు దారి తప్పి ఇక్కడికి వచ్చి స్వామిని చూసి ఆనందంతో ఆహారం అందించాడు.
తొమ్మిదేళ్ళు తపస్సు చేసినా ఆత్మ సాక్షాత్కారం లభించలేదు. ఒక రోజు పన్నెండేళ్ళు తపస్సు చేస్తే కలుగుతుందని అంతర్వాణి వినిపించింది. ఆయన నలభై వ ఏట అనుకొన్నట్లుగా నే ఆత్మ సాక్షాత్కారానుభూతిని పొందాడు.
అనేక పుణ్యక్షేత్రాలను దర్శించిన అనంతరం చివరగా ఆయన తిరుమలలోని గోగర్భం చేరాడు. ఆ ప్రదేశం ఆయనకు నచ్చడం, అది తపస్సుకు అనుకూలంగా ఉందని భావించి కొంత కాలం తపమాచరించి అటునుండి ఇంటికి వెళ్ళాడు. ఆయన వెళ్ళిన నాటికి తండ్రి కాలధర్మం చెందడంతో కొద్ది రోజుల అనంతరం తిరిగి తిరుమల గోగర్భం చేరాడు. గోగర్భంలోని పాండవ గుహల్లో తపస్సు చేస్తూ, తిరుమలలో భిక్షాటన చేసి ఒక పూట మాత్రమే తింటూ కొంత కాలం గడిపి, చివరికి అదీ మానివేసి, పితృదేవతలకు పెట్టే పిండాలను అంటే పచ్చి పిండిని తినే వాడు. ఆయన భాష, వేషం చూసి "మళయాళ స్వామి" అని అందరూ పిలిచే వారు. అదే తరువాత స్థిర నామంగా మారింది.
బందరు లో పట్టాభి సీతారామయ్య గారింట్లో గాంధీజీ ని కలసినపుడు ఆయన స్వామి సేవలను బహుధా ప్రశంసించాడు. దగ్గర లో ఉన్న కురుమద్దాలి పిచ్చమ్మ అవధూత ను స్వామి దర్శించాడు .
తిరుమల విడిచి ఏర్పేడు దగ్గర కాశీ బుగ్గ లో ఆశ్రమం ఏర్పాటు చేసుకొన్నారు. శ్రీకాళహస్తి జమీందార్ కుమార వెంకటలింగమనాయుడు స్థల దానం చేసి ఇప్పుడున్న ఆశ్రమాన్ని నిర్మించే ఏర్పాటు చేశాడు. దాన్ని వ్యాసాశ్రమం అంటారు. వ్యవసాయ క్షేత్రం ఏర్పరచి, పంటలు పండించాడు. జంతుబలి మాన్పించాడు. యదార్థ భారతి అనే పత్రికనుస్థాపించి అనేక వేదాంత విషయాలను వ్రాసి పుస్తకాలుగా తెచ్చాడు. అన్ని వర్ణాల వారికి సంస్కృతం నేర్పించాడు. వ్యాసాశ్రమం ఆధ్యాత్మ విప్లవ కేంద్రమైంది. కేరళలో నారాయణ గురు ఏమి బోధించాడో, వ్యాసాశ్రమంలో అవన్నీ అమలు పరచడానికి ప్రయత్నించాడు.
ఆయన తలిదండ్రులు కేరళలోని తిరువాయూర్ సమీపంలో కరియప్ప, నొత్తియమ్మ దంపతులకు మార్చి 29 1885 న జన్మించాడు. చిన్న వయసులో ఈయనకు వేళప్ప అని పేరు పెట్టారు. వీరి ఇంటికి వచ్చిన ఒక సాధువు ఈయనను చూసి మీ బిడ్డ సర్వసంగ పరిత్యాగి అవుతాడని జోస్యం చెప్పాడు. చిన్నతనం నుండి అందరిలా కాక నేలమీదనే నిద్ర పోవడం. జాలి దయ ఎక్కువగా ఉండటం. ఇంట్లో ఉన్న పంజరంలోని పక్షులను విడిపించడం. ఇంటి దగ్గర కుటీరంలో ఎప్పుడూ ధ్యానంలో ఉండటం చేసేవాడు. చిన్నప్పటి నుండి ఆంగ్లం చదవటం ఇష్టం ఉండేది కాదు. దానికి బదులు సంస్కృతం నేర్వటానికి వెళ్లిపోయేవాడు
మలయాళ స్వామి అనుష్టాన వేదాంతాన్ని ప్రచారం చేసిన యోగి. వ్యాసాశ్రమ వ్యవస్థాపకుడు. స్త్రీలు కూడా దీక్షలు తీసుకోవచ్చని చెప్పి, అన్ని కులాల వారిని ఆదరించిన మహాజ్ఞాని. ఈయన సన్యాసం స్వీకరించిన తర్వాత అసంగానంద స్వామి అనే పేరుతో కూడా పిలిచారు. విద్యా ప్రకాశానంద గిరి స్వామి ఆయన శిష్యుల్లో ముఖ్యమైన వాడు.
12 జూలై 1962లో మలయాళ స్వామి కైవల్యం పొందాడు. వ్యాసాశ్రమానికి దేశం నిండా అనేక శాఖలు ఉన్నాయి. ఇప్పుడు విద్యానందగిరి ఈ ఆశ్రమాన్ని నిర్వహిస్తున్నాడు.
మైసూరు తిరువెంకటాచార్యుడు అనే అతడు వేంకటేశ్వర పూజ చేసి రోజూ ప్రసాదం ఇచ్చి వెళ్ళేవాడు. తరువాత కొందరు భక్తులు రోజూ ఆయనకు ప్రసాదం అందించేవారు.
రాంరెడ్డి, సత్తెమ్మ దంపతులకు 1962, జులై 10 వ తేదీన యాదాద్రి - భువనగిరి జిల్లా, రాజాపేట మండలం, బొందుగుల గ్రామంలో జన్మించాడు. ఇతని ప్రాథమిక విద్య, ఉన్నత పాఠశాల విద్య స్వగ్రామంలోనే నడిచింది. ఇంటర్‌మీడియట్ హైదరాబాదు లోని ఆలియా కాలేజిలో చదివాడు. తరువాత సికందరాబాదు లోని సర్దార్ పటేల్ కాలేజిలో బి.ఎస్.సి. చదివాడు. అక్కడ తిరుమల శ్రీనివాసాచార్య ఇతని గురువు. డిగ్రీ అయిపోయిన తర్వాత ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం ఎం.ఎ తెలుగు సాహిత్యంలో చేరాడు. సి.నారాయణరెడ్డి, నాయని కృష్ణకుమారి, ఎస్వీ రామారావు, ఎల్లూరి శివారెడ్డి, సుమతీ నరేంద్ర ఎం.ఎ.లో ఇతని గురువులు. ఎం.ఎ. తరువాత "తెలుగు నవల- వ్యాపారధోరణి" అనే అంశంపై పరిశోధించి ఎంఫిల్ పట్టా సంపాదించాడు. ఆ తర్వాత ఉదయం దినపత్రికలో ఉపసంపాదకుడిగా ఉద్యోగం ప్రారంభించాడు. ప్రస్తుతం వన్ ఇండియా డాట్ కామ్‌లో తెలుగు విభాగానికి సంపాదకుడిగా ఎనిమిదేళ్ల పాటు పనిచేశారు. ప్రస్తుతం ఏషియానెట్ న్యూస్ తెలుగు వెబ్ సైట్ సంపాదకుడిగా పనిచేస్తున్నారు.
కాసుల ప్రతాపరెడ్డి సుప్రభాతం అసిస్టెంట్ ఎడిటర్ గా పనిచేస్తున్న కాలంతో పలువురు కొత్త రచయితలను ఆయన వెలుగులోకి తెచ్చారు. ఆయన రాసిన వెంటాడిన అవమానం కథ హైదరాబాద్ కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయం లోనూ కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం లోనూ ఎం.ఎ విద్యార్థులకు పాఠ్యాంశంగా ఉంది. ఆయన సాహిత్యంపై కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయంలో కాసుల ప్రతాపరెడ్డి సాహిత్యం: సమగ్ర విశ్లేషణ పేరుతో మద్దిరాల సత్యనారాయణ రెడ్డి పరిశోధన చేసి పిహెచ్ డి పట్టా పొందారు.
ఈ కవికాలమును సరిగా నిర్ణయించుటకు దగిన యాధారము లేవియు దొరికినవికావు. తమనిఘంటువునందు బ్రౌన్‌దొరవా రితడు 1500 వ సంవత్సరప్రాంతముల యందుండినట్లు వ్రాసియున్నారు. ఇందుకు విరుద్ధములైన ప్రమాణములు కనబడు వఱకును మన మాకాలమునే సిద్ధాంతముగా గ్రహింపవచ్చును. ఈ వేంకటనాధుడు పూర్వకవి వర్ణనము నీ క్రిందిపద్యమును జేసియున్నాడు-
ఇందు శ్రీనాథుడు పేర్కొనబడియుండుటచేత ఈకవి 1450 వ సంవత్సరమునకు బూర్వపువాడు కాడనుట నిశ్చయము. కవి కత పెదతండ్రినిగూర్చి "లింగక్షోణిపాలుండు యవనసైంధవకాననానలుండు" అని వ్రాసియున్నందున నతడు మహమ్మదీయులకును హిందువులకును దక్షిణహిందూస్థానములో యుద్ధములు జరుగుచున్న కాలములో నుండి యుండవలెను. ఇతడు తన గ్రంథమును హరిహరనాథున కంకితముచేసి, ఆ విషయమున నిట్లు వ్రాసికొనియున్నాడు-
హరిహరనాథునకు గృతియిచ్చుటచే నితడు నెల్లూరిమండలములోనివాడని తోచుచున్నది. అప్పకవిగాని మఱి యే యితర లక్షణ కర్తగాని యీతనిపద్యములను లక్ష్యములనుగా జేకొనియుండలేదు. ఆ హేతువునుబట్టి యితడాధునికుడని యూహించుటకంటె నీతని గ్రంథమునందు లక్షణవిరుద్దములయిన ప్రయోగము లుండుటచేత నుదహ రింప మానిరని తలచుట మేలు. ఇతడు కవిత్వ మెట్లుండవలెనో యీ క్రిందిపద్యమున దెలిపియున్నాడు-
వ్యాకరణదోషము లనేకము లున్నను మొత్తముమీద నీతని కవిత్వము పయినిజెప్పినట్లే యుండి ప్రౌడమయి హృదయాహ్లాదజనకముగా నున్నది. పర్వతరాజపుత్రుడయిన యీ వేంకటనాథకవి పంచ తంత్రములోని కొన్ని పద్యములను ఉదాహరణములుగా ఈ క్రింద ఇవ్వడమైనది.
ఈకవి క్షత్రియుడు. ఈతని తాతయైన బైచరాజునుబట్టి యీకవి కీయింటిపేరు కలిగినట్లు తోచుచున్నది. కవి తనవంశకర్తయైన బైచరాజునిట్లు వర్ణించియున్నాడు:-
ఇతడు 1947వ సంవత్సరంలో అనంతపురం పట్టణంలో జన్మించాడు. పి.ఎల్ నారాయణరావు ఇతని తండ్రి. ఇరవయ్యవ శతాబ్దం తొలిదశకాల్లో రాయలసీమలో ప్రముఖ ప్రచురణకర్త, అనంతపురం జిల్లాలో తొలి ప్రచురణకర్త అయిన 'ఆత్మారాం అండ్ కో' వ్యవస్థాపకుడు వి.ఆత్మారామప్ప ఇతని తాతగారు. ఇతని బాల్యంలో విద్యాభ్యాసం అనంతపురం పట్టణంలోనే గడిచింది. స్థానిక ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్స్ కళాశాలలో 1963-1966లో బి.ఎస్.సి, తిరుపతి శ్రీవేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయంలో 1966-1968లో ఎం.ఎస్.సి చదివాడు. 1985లో అన్నామలై విశ్వవిద్యాలయం నుండి బి.యిడి., 1987లో శ్రీకృష్ణదేవరాయ విశ్వవిద్యాలయం నుండి జంతుశాస్త్రంలో పి.హెచ్.డి, 2004లో అన్నామలై విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం.యిడి. డిగ్రీలు పొందాడు.
ఇతడు ఉపాధ్యాయ వృత్తిపైన కల మమకారంతో 1968లో అనంతపురం సాయిబాబా నేషనల్ జూనియర్ కాలేజీలో జంతుశాస్త్ర అధ్యాపకుడిగా తన ఉద్యోగ ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించాడు. అదే విద్యాసంస్థలో 37 సంవత్సరలు పనిచేసి 2005లో పదవీ విరమణ గావించాడు. 1989 నుండి 2005 వరకు పదిహేడు సంవత్సరాలకు పైగా ప్రధానాచార్యుడిగా జూనియర్ కళాశాల, ఉన్నతపాఠశాల బాధ్యతలు సంయుక్తంగా, సమర్థవంతంగా నిర్వహించాడు. పదవీ విరమణ అనంతరం అనంతపురంలోని లిటిల్‌ఫ్లవర్ మహిళా బి.యిడి. కళాశాలలో నాలుగు సంవత్సరాలు, సత్యసాయి ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హయ్యర్ లర్నింగ్ బి.యిడి విభాగంలో 4 సంవత్సరాలు అధ్యాపకుడిగా సేవలను అందించాడు. ఇతడు ఉత్తమ ఉపాధ్యాయుడిగా, పరిపాలనా దక్షుడిగా పలువురి ప్రశంసలను పొందాడు.
పి.రమేష్ నారాయణ అనంతపురం జిల్లాకు చెందిన ప్రముఖ విద్యావేత్త, సాహితీకారుడు.ఆయన ఇండియన్ బయోఫిజికల్ సొసైటీలో శాశ్వత సభ్యులు.
రాజవంశీయులు బెల్లంకొండ వారికి ఈనాంగా 5 గ్రామాలను ఇచ్చారు, అందులో ఒకటి పమిడిపాడు అగ్రహారం. ఈ గ్రామంలో పురాతనకాలమునాటి చెన్నకేశవస్వామి ఆలయము ఒకటి వుంది, ఈ ఆలయమును వల్లభడు అనే రాజు కట్టించడము వలన దీనికి వల్లభరాజస్వామి ఆలయము అనే పేరు వచ్చింది. ఇంకా ఎన్నో ప్రముఖ దేవాలయములు ఉన్నాయి. యీ గ్రామములో మనిషిగా జన్మించి దేవతగా మారి ఒక యిలవేల్పుగా కొలవబడే పేరమ్మతల్లి విశిష్ట ప్రఖ్యాతి గాంచింది. ఈ గ్రామములో శ్రీ సోమేశ్వరస్వామి దేవాలయం, రామాలయాలు, ఆంజనేయస్వామి ఆలయాలు, విఘ్నేశ్వరాలయం, బ్రహ్మంగారి ఆలయాలు, చర్చి, మసీదు ఉన్నాయి. ఈ గ్రామములో మినరల్ వాటర్ ప్లాంటు ఉన్నది, "రాజీవ్ సిటిజన్ సర్వీస్ సెంటర్ "సదుపాయం ఉంది.
ఈ గ్రామములో1500 కుటుంబాలు, 6000 పైన జనాభా కలరు. ప్రజల జీవనాధారం వ్యవసాయం. వరి ముఖ్యమైన పంట. ప్రత్తి, మిర్చి, నువ్వులు, కంది, మినుము, పసుపు ఇతర పంటలు. ఈ గ్రామములో అందరు సన్నకారు రైతులు. సెంటు వ్యవసాయ భూమి లేని కౌలు రైతులు వందల కుటుంబాలు ఉన్నాయి. పల్నాటి పౌరుషం ఎక్కువ.
పమిడిపాడు అగ్రహారంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండిప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. దూరంలోపు ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి , జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
పమిడిపాడు అగ్రహారంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి నరసరావుపేటలో ఉంది.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నరసరావుపేటలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు నరసరావుపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం నరసరావుపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల గుంటూరు లోనూ ఉన్నాయి.
బెల్లంకొండ రామరాయ కవీంద్రుడు: ప్రముఖ పండితులు, కవి శిఖామణి. ఇతడు పమిడిపాడు గ్రామంలో 1875 డిసెంబరు 28 న జన్మించాడు.వీరిది నియోగి బ్రాహ్మణ కుటుంబం. వీరి పూర్వీకులు దొండపాడు, గుంటగార్లపాడు అను రెండు అగ్రహారలకేకాక 84 గ్రామాలకు ఆధిపత్యం వహించారు. వీరందరును దాతలు, శ్రోత్రియులు, నిత్యాన్నదాతలు, విద్యాదాతలు. ఈ వంశంలో స్త్రీలుకు సంస్కృత పాండిత్యం ఉంది
కర్పూరం సతత అనె మొక్క భాగాలు ఆందోళనకర రసాయన సమ్మేళనాలు కలిగి వుంటూంది, కలప, ఆకులు ముఖ్యమైన నూనెలు కోసం స్వేదనం ఆవిరి ఉన్నాయి. కర్పూరం సతత, కిమొరకాలు అని ఆరు వేర్వేరు రసాయనిక రకాల్లో వుంటాయ్. కర్పూరం, లినలూల్ వారి వాసన ద్వారా సాగు చేసినప్పుడు చైనా, క్షేత్ర కార్మికులు కిమొరకాలు మిక్సింగ్ నివారించడానికి కర్పూరం లారెల్ యొక్కసినెఒలఇ భిన్నం నకిలీ "యూకలిప్టస్ నూనె" తయారీకి చైనాలో ఉపయోగిస్తారు.రసాయన రకాలు చెట్టు యొక్క మూలం దేశం మీద ఆధారపడి కనిపిస్తుంది. చెట్టు చైనా, జపాన్, తైవాన్ స్థానిక ఉంది. ఇది కనుగొనబడింది ఇతర దేశాలలో పరిచయం, రసాయన వేరియంట్స్ దేశం ద్వారా గుర్తించగలిగే చెయ్యబడింది.
సిన్నామోనం కాంఫొర"' (సాధారణంగా కర్పూరం చెట్టు, కాంఫొరచవూడ్ లేదా కర్పూరం సతత అని పిలుస్తారు) 20–30 పొడవు వరకు పెరుగుతుంది ఒక పెద్ద సతతహరిత వృక్షం. చూర్ణం ఆకులు కర్పూరం ఒక నిగనిగలాడే, మైనం ప్రదర్శన, వాసన కలిగి ఉంటాయి. వసంతకాలంలో, అది చిన్న తెలుపు పుష్పాలు ప్రజల్లో ప్రకాశవంతమైన ఆకుపచ్చ ఆకులు ఉత్పత్తి చేస్తుంది.ఇది వ్యాసం 1 చుట్టూ నలుపు, రేగిపండు మాదిరి పండు యొక్క సమూహాలు ఉత్పత్తి చేస్తుంది. దీని లేత బెరడు నిలువుగా చాలా కఠినమైన ఉంటూంది.
చెట్టును కుసునోకి అంటారు జపాన్ లో ఐదు కర్పూరం చెట్లు అతిపెద్ద చెట్టు 24.22 మీటర్ల చుట్టుకొలత చేరుకుంటూంది, 20 మీటర్ల కంటే ఒక ట్రంక్ చుట్టుకొలతతో కొలుస్తారు.
సిన్నామోనం కాంఫొర దక్షిణ యాంగ్జీ నది చైనా, తైవాన్, దక్షిణ జపాన్, కొరియా, వియత్నాం, స్థానిక ఉంటూంది, అనేక ఇతర దేశాలకు పరిచయం.
కె.జి.రామనాథన్ దక్షిణ భారతదేశం లోని హైదరాబాదులో జన్మించారు. ఆయన హైదరాబాదు నిజాం కళాశాలలో బి.ఎ చదివారు.మద్రాసు లయోలా కాలేజి నుండి ఎం.ఎ ను 1942లో చేసారు.తొలుత అన్నామలై విశ్వవిద్యాలయంలో అసిస్టెంటు లెక్చరర్ గా , హైదరాబాదు లోని ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో లెక్చరర్ గా పనిచేసి పి.హె.డి నిమిత్తం అమెరికా వెళ్లారు. ఆయన అమెరికాలోని ప్రిన్సెటన్ విశ్వవిద్యాలయంలో పి.హెచ్.డి పూర్తిచేసారు. ఆయన డాక్టరల్ అడ్వైజర్ "ఎమిల్ ఆర్టిన్". ఆయన ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయంలో "హెర్మన్ వైల్", "కార్ల్ సైగెల్: లతొ కలసి పనిచేసారు. ఆయన 1951లో భారతదేశానికి తిరిగివచ్చి కొలాబా లోని టాటా ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్ లో కె.చంద్రశేఖరన్ బృందంలో పనిచేసారు.
లో ఆయన భారతదేశంలో యువ గణితశాస్త్రవేత్తల బృందంతో కలసి "నంబర్ థియరీ"ని అనేక సంవత్సరాలపాటు అభివృద్ధి చేసారు. ఆయన శ్రీనివాస రామానుజన్ యొక్క ప్రచురించిన, ప్రచురితం కాని పనులపై ఆసక్తి చూపారు. ఆయన "ఆర్కా అరిథెమెటికా"కు 30 సంవత్సరముల పాటు ఎడిటోరియల్ సభ్యునిగా యున్నారు. ఆయన 1985 లో నుండి పదవీవిరమణ చేసారు.
కొల్లగుంట గోపాల అయ్యర్ రామనాథన్ భారతీయ గణిత శాస్త్రవేత్త. ఆయన గణిత శాస్త్రంలోని "నంబర్ థియరీ"లో ప్రసిధ్దులు. ఆయన రచనలు భారతదేశంలో గణిత శాస్త్ర పరిశోధనల అభివృద్ధికి తోడ్పడినాయి.
ఆయన జయలక్ష్మీ రామనాథన్ ను వివాహమాడారు. ఆయనకు ఇద్దరు కుమారులు.వారు అనంత్, మోహన్. కె.జి.రామనాథన్ కు నలుగురు మనుమలు.
2005 నాటికి 3,123 కి.మీ పొడవైన రైలుమార్గాలు ఉండేది, ఇందులో 2,983 కిలోమీటర్లు పొడవైన గేజు మార్గం భాగంగా ఉంది. పొరుగు రైలు వ్యవస్థలకు అనుగుణంగా 762 మిమీ గేజు, గాజా రైలుమార్గం ఉంది." సెంట్రలు బెయిరా రైల్రోడ్ కార్పోరేషన్ " మార్గం బెయిరా నౌకాశ్రయాన్ని మలావి, జాంబియా, జింబాబ్వే భూభాగ ప్రాంతాలను అనుసంధానిస్తుంది. ఉత్తరప్రాంతంలో నాకాలా నౌకాశ్రయం కూడా రైలుమార్గంతో మలావిని అనుసంధానిస్తుంది. దక్షిణప్రాంతంలో ఉన్న మపుటోతో రైలుమార్గాలు జింబాబ్వే, దక్షిణాఫ్రికా లతో అనుసంధానిస్తున్నాయి. ఈ నెట్వర్కులు పొరుగు దేశాలను మాత్రమే అనుసంధానిస్తున్నాయి. టెటె, బెయిరాల మధ్య బొగ్గు గనుల కోసం కొత్త రైలు మార్గం 2010 నాటికి సేవలోకి తీసుకుని రావడానికి ప్రణాళిక సిద్ధం చేయబడింది. 2010 ఆగస్టులో సెరులె నుండి మొజాంబికులో టెక్కోబానిను పాయింటు వద్ద ఉన్న " డీపువాటరు పోర్టు "కు బొగ్గును తీసుకురావడానికి జింబాబ్వే మీదుగా 1,100 కిలోమీటర్ల రైల్వేను అభివృద్ధి చేయడానికి ఒక అవగాహన ఒప్పందం మీద మొజాంబిక్, బోత్సువానా దేశాలు సంతకం చేసాయి. నుండి " న్యూ రోలిగు స్టాకు " ఇండియా లోని గోల్డెను రాక్ వర్కుషాపు, " సెంటరు బఫరు కప్లరు " ఉపయోగించి
20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పోర్చుగీసు మొజాంబిక్ పరిపాలనాధికారాన్ని అధికంగా మోజాంబిక్ కంపెనీ, జామ్బెజియా కంపెనీ, నీసాసు కంపెనీ లాంటి పెద్ద ప్రైవేటు సంస్థలకు మార్చింది. వీటికి అధికంగా "బ్రిటిషు" ఫైనాన్షియర్లైన సొలోమోను జోయెలు (వారి పొరుగు కాలనీలైన దక్షిణాఫ్రికా, రోడేషియా రైలుమార్గం నిర్మించడానికి నిధులను అందించింది) నిధులు అందించారు. మొజాంబికులో బానిసత్వం చట్టబద్ధంగా రద్దు చేయబడినప్పటికీ 19 వ శతాబ్దం చివరలో చార్టర్డు కంపెనీలు బలవంతపు కార్మిక విధానాన్ని అమలు చేశాయి. వీరిని సమీప బ్రిటిషు కాలనీలు, దక్షిణాఫ్రికాలోని గనులు, తోటలకు తరచుగా చౌకైన బలవంతపు-ఆఫ్రికా కార్మికులను సరఫరా చేసింది. చాలా లాభదాయకమైన చార్టర్డు కంపెనీ అయిన " జామ్బెజియా కంపెనీ " అనేక చిన్న ప్రజెయిరో హోల్డింగులను స్వాధీనం చేసుకుని తన ఆస్తిని రక్షించడానికి సైనిక స్థావరాలను ఏర్పాటు చేసింది. వారి వస్తువులను మార్కెటులో తీసుకువెళడానికి చార్టర్డు కంపెనీలు రోడ్లు, ఓడరేవులను నిర్మించి ప్రస్తుత జింబావేతో రైలుమార్గం అనుసంధానం చేసింది.
బృహత్తర విదేశీ పెట్టుబడుల ప్రాజెక్టులు, ఆర్థిక సంస్కరణ కొనసాగింపు, వ్యవసాయం, రవాణా, పర్యాటక రంగాల పునరుజ్జీవనం ఆర్థికరగం అభివృద్ధిని కొనసాగిస్తుందని భావించబడింది. 2013 లో సుమారు 80% ప్రజలకు వ్యవసాయంలో ఉపాధి కల్పించబడింది. వీరిలో చాలామంది చిన్నస్థాయి వ్యవసాయాన్ని జీవనాధారంగా ఎంచుకుంటున్నారు. వ్యవసాయరంగం ఇప్పటికీ మౌలిక వసతులు కొరత, వాణిజ్య నెట్వర్కుల కొరత, పెట్టుబడుల కొరత వంటి సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నది. అయినప్పటికీ 2012 లో మొజాంబిక్ 90% వ్యవసాయభూలలో ఇప్పటికీ సాగు చేయబడలేదు.
2013 నుండి దేశంలోని మధ్య, ఉత్తర ప్రాంతాలలో రెనామో తక్కువ తీవ్రత కలిగిన తిరుగుబాటు జరిగింది. 2014 సెప్టెంబరు 5 న సైనిక ఉద్రిక్తత కారణంగా మాజీ అధ్యక్షుడు గువేబుజ, రెనామో డ్లకమా నాయకుడు నాయకత్వం విరమణ ఒప్పందంపై సంతకం చేశారు. ఇది సైనిక ఉద్రిక్తతలకు విరమణ తీసుకువచ్చింది. 2014 అక్టోబరులో జరిగే సాధారణ ఎన్నికల మీద రెండు పార్టీలు దృష్టి పెట్టాయి. ఎన్నికలలో ఒక కొత్త రాజకీయ సంక్షోభం ఉద్భవించి దేశం హింసాత్మక సంఘర్షణ అంచున మరోసారి నిలిచింది. రెనెమొ ఎన్నికల ఫలితాల విశ్వసనీయతను అంగీకరించకుండా నాంపూల, నీయస్సా, టెటే, జామ్బెజియా, సోఫాలా, మనికా - ఆరు ప్రావిన్సుల నియంత్రణను కోరింది. అక్కడ వారు మెజారిటీని సాంధించారని భావించారు. పొరుగున ఉన్న మాలావిలో దాదాపు 12,000 శరణార్థులు ఉన్నారు. యు.ఎన్.హెచ్.సి.ఆర్, వైద్యులు వితౌటు బోర్డర్సు, హ్యూమను రైట్సు వాచు ప్రభుత్వ దళాలు గ్రామాలను వేధించాయని, మరణశిక్షలు, లైంగిక వేధింపులు జరిగాయని నివేదించాయి.
మొజాంబిక్ భూభాగం కేంద్ర భాగంలో పోర్చుగీసు వారు చట్టబద్ధంగా మార్చడానికి ప్రాజోలు ఏర్పాటు చేయడానికి ప్రయత్నించారు. తద్వారా వారి వర్తకం, స్థావరాలను స్థానాలను చట్టబద్ధంగా ఏకీకరించడానికి ప్రయత్నించింది. పోర్చుగీసు అభివృద్ధి చేసిన ప్రాజోలలోని ప్రజలు వివాహ సంబంధాల ద్వారా ఆఫ్రికన్ పోర్చుగీసు, ఆఫ్రికన్ ఇండియన్ కేంద్రాలుగా గుర్తించబడి చీకూడ అని పిలవబడుతూ పెద్ద ఆఫ్రికన్ బానిస సైన్యాల చేత రక్షించబడ్డాయి.చారిత్రాత్మకంగా మొజాంబిక్ లోపల బానిసత్వం ఉంది. ఆఫ్రికన్ గిరిజన నాయకులు మొట్టమొదటిసారిగా కొనుగోలుచేసి అరబు ముస్లిం వీరు వ్యాపారులకు విక్రయించబడ్డారు. వీరు తరువాత మధ్య తూర్పు ఆసియా నగరాలలో తోటలకు పంపబడ్డారు. తరువాత వీరు పోర్చుగీసు, ఇతర ఐరోపా వర్తకులకు కూడా విక్రయించబడ్డారు. అనేక మొజాంబిక్ బానిసలు గిరిజన నాయకులచే సరఫరా చేయబడ్డారు. పోరాడుతున్న గిరిజనుల మీద దాడి చేసి, వారి బంధీలను ప్రెజెయిరోలకు విక్రయించారు.
అధ్యక్షుడు సమోర మాచేలు నేతృత్వంలోని కొత్త ప్రభుత్వం మార్కిస్టు సిద్ధాంతాల ఆధారంగా ఏక పార్టీని దేశాన్ని స్థాపించింది. ఇది క్యూబా, సోవియటు యూనియను నుండి దౌత్య, సైనిక మద్దతు పొందింది. ప్రతిపక్షాన్ని పడగొట్టడానికి ప్రయత్నించింది. స్వతంత్రం తరువాత 1977 నుండి 1992 వరకు " కమ్యూనిస్టు వ్యతిరేక మొజాంబిక్ జాతీయ ప్రతిఘటన " తిరుగుబాటు సైన్యం, ఎఫ్.ఆర్.ఎల్.ఐ.ఎం.ఒ. పాలన, ప్రతిపక్ష దళాల మధ్య సుదీర్ఘ, హింసాత్మక పౌర యుద్ధంతో బాధపడింది. ఈ సంఘర్షణ మొదటి దశాబ్దాలలో మొజాంబిక్ స్వాతంత్ర్య పోరాటంగా వర్గీకరించబడింది. ఇందులో పొరుగు దేశాలైన రోడేసియా, దక్షిణ ఆఫ్రికా విద్రోహంతో, అసమర్థమైన విధానాలు, విఫలమైన కేంద్ర ప్రణాళిక ఫలితంగా వచ్చిన ఆర్థిక పతనం భాగంగా ఉన్నాయి. కుప్పకూలిన మౌలిక వనరులు, ఉత్పాదక రంగంలో పెట్టుబడి లేకపోవటం, ప్రైవేటు యాజమాన్య పరిశ్రమలను ప్రభుత్వం జాతీయం చేయడం, విస్తృతమైన కరువులకు ఈ కాలము గుర్తించబడింది.
1974 ఏప్రెలున " కార్నేషన్ విప్లవం "తో అపోడో నోవో పాలన పతనం చేసి ప్రిలిమో ఈ భూభాగం మీద నియంత్రణ సాధించింది. 1975 నవంబరు 25 న జరిగిన తిరుగుబాటు విఫలం అయింది. అలాగే పోర్చుగల్ యొక్క సొంత తిరిగి ప్రజాస్వామ్యం తిరిగి భూభాగం నియంత్రణను చేపట్టింది. ఒక సంవత్సరం లోపు మొజాంబికులో ఉన్న 2,50,000 మంది పోర్చుగీసు ప్రజలు దేశం విడిచి పోయారు. వీరిలో కొంతమందిని స్వతంత్ర భూభాగాల ప్రభుత్వం బహిష్కరించింది. కొంతమంది భయపడి పారిపోయారు. 1975 జూన్ 25 న మొజాంబిక్ పోర్చుగల్ నుండి స్వతంత్రం పొందింది. అర్మండో ఫ్రీలామో పార్టీకి చెందిన గువేభుజా పోర్చుగీసును 24 గంటలలో దేశం విడిచిపెట్టి 20 కిలోల లగేజు మాత్రమే తీసుకుని దేశమును విడిచిపెట్టి పోవాలని చట్టబద్ధంగా ప్రకటించాడు. వారి ఆస్తులలో ఏవీ రక్షించలేక వీరిలో ఎక్కువమంది పన్నిరహితంగా పోర్చుగలుకు తిరిగి వెళ్ళారు.
2001 లో చిసానో మూడోసారి పోటీ చేయబోనని సూచించి చిసానో తన కంటే ఎక్కువకాలం ఉండిన నాయకులను విమర్శించాడు. సాధారణంగా ఇది జాంబియా అధ్యక్షుడు ఫ్రెడెరికు చిలుబాకు సూచనగా భావించబడింది. ఆయన ఆ సమయంలో మూడవసారి పోటీ చేసాడు. జింబాబ్వే అధ్యక్షుడు రాబర్టు ముగాబే నాల్గవ మారు పోటీ చేసాడు. అధ్యక్ష, జాతీయ అసెంబ్లీ ఎన్నికలు 1- 2004 డిసెంబరు 2 డిసెంబరు 1-2 న జరిగాయి. ఫ్రీలామో అభ్యర్థి అర్మండో గువేబుసా 64% ఓట్లతో గెలుపొందారు. ప్రత్యర్థి రాంమోమో యొక్క అపోన్సో ళలకామా 32% ఓట్లను పొందారు. పార్లమెంటులో 160 స్థానాలను ఫ్రెలిమో గెలుచుకుంది. రెనామో సంకీర్ణ, అనేక చిన్న పార్టీలు కలిసి 90 స్థానాలను గెలుచుకున్నాయి. 2005 ఫిబ్రవరిన గువేభుజా మొజాంబిక్ అధ్యక్షుడిగా పాలన ప్రారంభించాడు. ఆయన రెండు ఐదు-సంవత్సరాల పదవీకాలాన్ని అందించాడు. అతని వారసుడు ఫిలిప్ న్యుసి, 2015 జనవరి 15 న మొజాంబిక్ 4 వ అధ్యక్షుడు అయ్యాడు.
దక్షిణ ప్రాంతంలో సోంగా సమూహానికి చెందిన భాషలు వాడుకలో ఉన్నాయి. తీరప్రాంతం, లోతట్టు ప్రాంతాలలో క్సిత్స్వా భాష వాడుకలో ఉంది. లింపోపో నది సమీపప్రాంతంలో క్సిత్సొంగా భాషవాడుకలో ఉంది. వీటితో క్సిలింగను, క్సింవాలుంగు, క్సిబిలా, క్సిహ్లెంగ్వే, క్సిద్జొంగా వంటి స్థానిక మాండలికాలు కూడా వాడుకలో ఉన్నాయి. ఈ భాషా ప్రాంతం పొరుగునున్న దక్షిణాఫ్రికాకు విస్తరించింది. ఇంకా వీటికి సంబంధించినప్పటికీ ప్రత్యేకమైన సికోపీ లింపోపో నదీ ముఖద్వారానికి ఉత్తర ప్రాంతంలో వాడుకలో ఉంది. మాపుటో చుట్టూ ఉన్న ప్రదేశంలో క్సిరోంగా భాష వాడుకలో ఉంది. ఈ సమూహంలో ఉన్న భాషలు, చిన్న పదజాలాలతో నిర్మితమౌతాయి.
ఇది స్వల్పంగా జులు భాషను పోలి ఉంటుంది. స్వాజిలాండ్, క్వాజులు-నాటాల్ సరిహద్దుల సమీప మొజాంబికు ప్రాంతంలో చిన్న స్వాజీ, జులు మాట్లాడే ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ రంగానికి చెందిన 1,200 కంటే అధికమైన చిన్న సంస్థలు ప్రైవేటీకరించబడ్డాయి. ఇతర వ్యక్తిగత సంస్థలకు, టెలీకమ్యూనికేషన్సు, శక్తి, పోర్టులు, రైల్వేలు ప్రైవేటీకరణ, రంగాల సరళీకరణ సన్నాహాలు తయారు చేయబడ్డాయి. వ్యక్తిగత సంస్థలను ప్రైవేటీకరించేటప్పుడు ప్రభుత్వం తరచూ వ్యూహాత్మకంగా విదేశీ పెట్టుబడిదారుడిని ఎంపిక చేసింది. అదనంగా కస్టమ్సు పన్నులు తగ్గించబడి, కస్టమ్సు నిర్వహణ క్రమబద్ధీకరించబడి, సంస్కరించబడింది. దేశీయ ఆదాయాన్ని పెంచడానికి ప్రభుత్వం 1999 లో విలువ ఆధారిత పన్నును ప్రవేశపెట్టింది. 2003-04 లలో వాణిజ్య కోడు సంస్కరణలో చేర్చబడ్డాయి. సమగ్ర న్యాయ సంస్కరణ, ఆర్థిక రంగం బలపడడం కొనసాగింది; పౌర సేవా సంస్కరణ, మెరుగుపరచబడిన ప్రభుత్వ బడ్జెటు, ఆడిటు, తనిఖీ సామర్ధ్యం. రాజకీయ అస్థిరత, వరదల కారణంగా వేలాది మంది ప్రజలు వారి స్వంత దేశంలో నిరాశ్రయులయ్యారు.
మొజాంబిక్ విస్తృతమైన సహజ వనరులను కలిగి ఉంది. దేశం ఆర్థికవ్యవస్థ ఎక్కువగా వ్యవసాయంపై ఆధారపడింది. అయితే పరిశ్రమ రంగం అభివృద్ధి చెందుతూ ఉంది. పరిశ్రమారంగంలో ప్రధానంగా ఆహారం, పానీయాలు, రసాయన తయారీ, అల్యూమినియం, పెట్రోలియం ఉత్పత్తి ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. పర్యాటక రంగం కూడా విస్తరిస్తోంది. దక్షిణ ఆఫ్రికా మొజాంబిక్ ప్రధాన వ్యాపార భాగస్వామి, విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడుల మూలంగా ఉంది. బెల్జియం, బ్రెజిల్, పోర్చుగల్, స్పెయిన్ దేశంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన ఆర్థిక భాగస్వాములుగా ఉన్నాయి. 2001 నుండి మొజాంబిక్ వార్షిక సగటు జి.డి.పి. పెరుగుదల ప్రపంచంలోనే అత్యధికంగా ఉంది. అయినప్పటికీ ఈ దేశం ఇప్పటికీ ప్రపంచంలోని అత్యంత పేద, అభివృద్ధి చెందని దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది. అలాగే మొజాంబిక్ తలసరి జి.డి.పి, మానవ అభివృద్ధి, ఆర్థిక అసమానత, ఆయుఃప్రమాణంలో తక్కువ స్థాయిలో ఉంది.
అంతర్యుద్ధ కాలంలో ఎఫ్.ఆర్.ఇ.ఎల్.ఐ.ఎం.ఒ- రూపొందించిన కేంద్రీకృత కేంద్ర ప్రభుత్వం పట్టణ ప్రాంతాల వెలుపల సమర్థవంతమైన నియంత్రణను సాధించలేకపోయింది. వీటిలో చాలా వరకు రాజధాని నుండి తొలగించబడ్డాయి. ఆర్.ఇ.ఎన్.ఎ.ఎం.ఒ. నియంత్రిత ప్రాంతాలలో 50% గ్రామీణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. వారికి ఎటువంటి ఆరోగ్య సేవలు ఆ ప్రాంతాలలో సంవత్సరములుగా అందుబాటులో నివేదించబడింది. ప్రభుత్వం ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యయాన్ని తగ్గించినప్పుడు ఈ సమస్య మరింత దిగజారింది. ఘర్షణలో రెండు వైపుల నుండి ఉమ్మడి మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలతో ఈ యుద్ధం గుర్తించబడింది. ఆర్.ఇ.ఎన్.ఎ.ఎం.ఒ. ఉగ్రవాదం, పౌరుల విచక్షణారహిత లక్ష్యాలు గందరగోళానికి దోహదం చేసింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం దేశవ్యాప్తంగా తన నియంత్రణను విస్తరించే ప్రయత్నంలో వేలాది మంది వ్యక్తులను ఉరితీసింది. " రీ ఎజ్యుకేషను కేంపు "కు పంపిన వేలాది మంది మరణించారు.
ఉత్తర-కేంద్రప్రాంతాలు జామ్బెజియా, నంపులా అత్యధికంగా జనసాంధ్రత కలిగిన ప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి. ఇక్కడ దేశ జనాభాలో 45% జనాభా నివసిస్తున్నారు. దేశంలోని ఉత్తర భాగంలో 4 మిలియన్ల మకావా సమూహం సంఖ్యాపరంగా ఆధిక్యత వహిస్తుంది. జాంబేజి లోయలో ప్రముఖంగా సేనా, షోనా ప్రజలు ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నారు. దక్షిణ మొజాంబికులో త్సోంగా, షంగాను ప్రజలు ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నారు. ఇతర సమూహాలలో మకోండే, యావో, స్వాహిలీ, టోంగా, చోపి, న్గుని ఉన్నాయి. మొత్తం ప్రజలలో బంటు ప్రజలు 97.8% మంది ఉన్నారు. మిగిలిన వారిలో వైట్ ఆఫ్రికన్లు , యూరో-ఆఫ్రికన్లు , భారతీయులు ఉన్నారు.
బంటు-సమూహ భాషలు మొజాంబిక్ స్థానిక భాషలుగా ఉన్నాయి. వారి సమూహాల్లో చాలా తేడాలు ఉంటాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో తక్కువగా గుర్తింపు, పత్రబద్ధం చేయబడుతూ ఉంటుంది. దేశం ఉత్తరప్రాంతంలో బంటు లింగుయా ఫ్రాంకాగా ఉంది. టాంజానియా సరిహద్దులో తీరంలోని కొంత ప్రాంతంలోని ప్రజలకు స్వాహిలి వాడుక భాషగా ఉంది. దక్షిణం వైపున ఉన్న మోకోంబిక దీవిలో వాడుకలో ఉన్న కిమ్వాని భాష స్వాహిలీ మాండలికంగా పరిగణించబడుతుంది. సుదీర్ఘకాలం స్వాహిలీ ప్రాంతం లోతట్టు భూభాగంలో మకోండే భాష వాడుక భాషగా ఉపయోగించబడుతుంది. యావో, చియోవో వాడుక భాషాగా ఉన్న ప్రాంతాలను వేరుచేస్తున్న చిన్న ప్రాంతంలో మఖూవా భాష వాడుక భాషగా ఉంది. మకుండే, యావో భాషా సమూహాలు ప్రత్యేక సమూహాలుగా గుర్తించబడుతూ ఉన్నారు. యావో భాష మ్వేరా భాషతో దగ్గరి సబంధం కలిగి ఉంది. మాలివి సరసు తీరంలో నైన్జ భాష వాడుకలో ఉంది.