polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ముంబై విశ్వవిద్యాలయంలో గురుదేవ్ రవీంద్రనాథ ఠాగూర్ తులనాత్మక సాహిత్య పీఠంలో పనిచేసి పదవీ విరమణ పొందాడు. 1960లో మరాఠీ పత్రిక 'వాచా ' కు సంపాదకుడిగా పనిచేశాడు. 1990లో టీక స్వయన్వర్ . అను విమర్శా గ్రంథానికి సాహిత్య అకాడమీ అవార్డును అందుకున్నాడు. 2015 ఫిబ్రవరీలో జ్ఞానపీఠ పురస్కారం పొందాడు.
నెమాడే 1938లో ఖాందేశ్‌లోని సంగవి గ్రామంలో జన్మించాడు. మహారాష్ట్ర, పూణేలోని ఫెర్గూసన్ కళాశాల నుండి బాచిలర్ డిగ్రీని, అదే పూణేలోని డెక్కన్ కాలేజి ఆఫ్ పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ అండ్ రిసెర్చ్ నుండి భాషాశాస్త్రంలో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తిచేశాడు. ముంబై విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఆంగ్లంలో మాస్టర్ డిగ్రీని అందుకున్నాడు. ఉత్తర మహారాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి పి.హెచ్.డీ., డీ.లిట్., పట్టాలు అందుకున్నాడు.
1963లో నెమాడే తన మొదటి నవల కోసల ను వెలువరించాడు. ఇదీ గ్రామీణ ప్రాంతం నుండి పూనేకు చదువుకోడానికి వచ్చిన ఓ యువకుని కథ. ఇదీ నెమాడే జీవితాన్ని ప్రతిబింబించే నవల. ఈ నవల ఆంగ్లం, హిందీ, గుజరాతీ, కన్నడ, అస్సామీ, పంజాబీ, బెంగాళీ, ఉర్దూ, ఓరియా వంటి పలు భాషల్లోకి అనువాదమైంది. దీని తర్వాత బీదర్, హూల్, జరీలా, జూల్ అను మరో నాలుగు నవలలు రాశాడు.
బాలచంద్ర వనాజీ నెమాడే మరాఠీ చయిత. కోసల, హిందూ పుస్తకాల రచయితగా సుప్రసిద్ధుడు. 2014సంవత్సరానికిగానూ జ్ఞానపీఠ పురస్కారానికి ఎంపికయ్యాడు.
హోషంగాబాద్ జిల్లాలో పంచమర్షి హిల్స్టేషన్ ఉంది. జిల్లా దక్షిణ భూభాగంలో సాత్పురా పర్వతశ్రేణి ఉంది. బ్రిటిష్ రాజ్ సెంట్రల్ ప్రోవింస్, బేరర్ భూభాగాలకు పంచమర్హి వేసవి విడిదిగా ఉండేది.
37 చ.కి.మీ విస్తీర్ణంలో ఛింద్వారా, మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని బేతుల్ జిల్లా వరకు విస్తరించి ఉన్న పంచమర్హి జిల్లా పంచమర్హి పర్యావరణ అభయారణ్యంలో అధిక భాగం ఆక్రమించి ఉంది.
జిల్లాలోని పంచమర్హి వద్ద ఉన్న రాజత్ ప్రపత్ వద్ద బీఫాల్, డచ్ ఫాల్ దుప్గర్ ఉన్నాయి. ఇక్కడ పలు హోటళ్ళు, రిసార్టులు ఉన్నాయి.
జిల్లావైశాల్యం 5408.23 చ.కి.మీ. జిల్లా నర్మదా నదీలోయలో ఉంది. జిల్లా హోషంగాబాద్ డివిజన్‌లో ఉంది.సప్తపురా పర్వతశ్రేణి నుండి నర్మదానదికి ఉపనది అయిన తవనది ప్రవహిస్తుంది.
జిల్లా దక్షిణ దిశలోజన్మించిన తవనది ఉత్తరంగా ప్రవహించి బంద్రాభన్ గ్రామం వద్ద నర్మదానదిలో సంగమిస్తుంది. జిల్లా దక్షిణ భూభాగంలో తవా రిజ్స్ర్వాయర్ ఉంది.
హోషంగాబాద్ జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో రాయ్‌సేన్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో నర్సింగ్‌పూర్ జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో ఛింద్వారా జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో బేతుల జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో హర్దా జిల్లా, నైరుతీ సరిహద్దులో సీహోర్ జిల్లా. 1998 హోషంగాబాద్ పశ్చిమ భుభాగాన్ని వేరు చేసి హర్దా జీల్లాను రూపొందించారు.
హోషంగాబాద్ జిల్లా నెర్బుద్దా డివిజన్‌లో భాగం. 1947లో స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత సెంట్రల్ ప్రోవింస్, బేరర్ ప్రాంతాన్ని మధ్యభారత రాష్ట్రంగా చేసినప్పుడు ఈ భూభాగం అందులో భాగం. 1956లో మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం రూపొందించినప్పుడు ఈ జిల్లా మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో భాగంగా మారింది
11 కళాశాలల నుండి, ఏడు పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కళాశాలలు ఉన్నాయి. సైన్స్ / ఆర్ట్స్ / కామర్స్ లో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సులను క్రింది కళాశాలలు వద్ద అందుబాటులో ఉన్నాయి:
తెలంగాణా విముక్తి పోరాట కథలు సంకలనంలోని పలు కథలు 1945 నుంచి 1973 వరకూ ప్రచురితమైన తెలంగాణా సాయుధ పోరాటాన్ని వస్తువుగా స్వీకరించిన కథలు. ఈ సంకలనంలో చేరిన 32 కథలను 23మంది రచయితలు రాశారు. ప్రముఖ కథావిమర్శకుడు వాసిరెడ్డి నవీన్ వివిధ పత్రికల్లో, పలు సంకలనాల్లో ప్రచురింపబడిన ఈ కథలను ఏర్చికూర్చి 2008లో ప్రచురించారు. డెట్రాయిట్ తెలుగు లిటరరీ క్లబ్ ఈ పుస్తకానికి ప్రచురణకర్తగా వ్యవహరించింది. 1981లో ప్రజాసాహితి పత్రిక ప్రత్యేకసంచిక సంపాదకునిగా వ్యవహరించిన కాలంలో నవీన్ తెలంగాణా రైతాంగ సాయుధ ప్రత్యేక సంచికగా తీర్చిదిద్దారు. ఆ క్రమంలో సేకరించిన పోరాట కథలను చారిత్రిక నేపథ్యంతో కలిపి తెలంగాణా పోరాట కథలు సంకలనంగా నవీన్ సంపాదకత్వంలో వెలువరించారు. అనంతర కాలంలో సేకరించిన మరిన్ని కథలతో ఇంకా సమగ్రంగా ఈ పుస్తకాన్ని వెలువరించారు.
తెలంగాణా విముక్తి పోరాట కథలు సంకలనాన్ని పోరాట కథలతో పాటు సాయుధ పోరాటాన్ని ప్రతిబింబించిన ఆనాటి చిత్రాలు, ఛాయాచిత్రాలు జతచేశారు. తెలంగాణా సాయుధ పోరాటంతో అవినాభావ సంబంధాన్ని కలిగిన బెంగాలీ చిత్రకారుడు చిత్తప్రసాద్ పోరాటాన్ని చిత్రీకరిస్తూ వేసిన చిత్రాలు, ప్రముఖ ఫోటోగ్రాఫర్ సునీల్ జెనా ఆ సమయంలో నైజాంలో విస్తృతంగా తీసిన ఫోటోలు సంకలనంలో ఉపయోగించారు. తెలంగాణా పోరాటాన్ని నేపథ్యంగా స్వీకరించి తీసిన సినిమా మా భూమి స్టిల్స్‌ని, ప్రముఖ చిత్రకారులు చంద్ర, మోహన్‌లు వివిధ సందర్భాల్లో గీసిన బొమ్మలను కూడా వాడారు.
తెలంగాణా విముక్తి పోరాట కథలు ప్రముఖ కథావిమర్శకుడు వాసిరెడ్డి నవీన్ సంపాదకత్వంలో ప్రచురితమైన కథాసంకలనం. 1940 దశకంలో నిజాం రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా చెలరేగిన తెలంగాణా విముక్తి పోరాటం వస్తువుగా పలువురు రచయితలు రాసిన కథలను ఈ పుస్తకంగా సంకలనం చేశారు.
ముందుగానే ఊహించిన విధంగా ఈ చిత్రం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ₹94.22 కోట్లకు , పైగా వసూళ్ళు చేసి భారతీయ, అంతర్జాతీయ బాక్స్ ఆఫీసుల వద్ద ఆ ఏడాదికి అత్యధిక వసూళ్లు చేసిన బాలీవుడ్ చిత్రంగా నిలిచింది . ఇంకా ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక ప్రముఖ చలన చిత్రోత్సవాలలో ప్రదర్శింపబడింది . జావెద్ అక్తర్ యొక్క లిరిక్స్, మదన్ మోహన్ యొక్క కూర్పుల వల్ల ఈ చిత్రం యొక్క సంగీతం కూడా అత్యంత విజయవంతమైంది. థియేటర్లలో విడుదలైన తర్వాత, వీర్ -జారా విమర్శకుల నుండి ఎక్కువగా అనుకూల సమీక్షలను అందుకుంది. ఈ చిత్రం జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డుల కార్యక్రమం వద్ద అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన చిత్రంగా అవార్డు, ఉత్తమ చిత్రంగా ఫిలింఫేర్ అవార్డు, సహా ప్రధాన భారతీయ చిత్ర అవార్డు వేడుకల్లో పలు అవార్డులను గెలుచుకుంది. ఈ చిత్రం ఏడు సంవత్సరాల తర్వాత మళ్ళీ యాష్ చోప్రాను దర్శకుడిగా తీసుకువచ్చింది. యాదృచ్ఛికంగా అతడి ఏడు సంవత్సరాల క్రితం నాటి చివరి చిత్రం దిల్ తో పాగల్ హై కూడా షారుఖ్ ఖాన్ కథానాయకుడిగా నిర్మింపబడింది.
వీర్ యొక్క కథనం పాకిస్తానీ అమ్మాయి అయిన జారా హయాత్ ఖాన్ భారతదేశానికి ప్రయాణించడంతో మొదలౌతుంది. ఆమెది లాహోర్లోని ఒక రాజకీయ నేపథ్యం కలిగిన కుటుంబం. ఆమె తన ఆలనా-పాలనా చూసిన సిక్కు ఆయా బెబె చనిపోయిన తరవాత ఆమె ఆఖరి కోరిక మేరకు భారతదేశంలోని సిక్కులకు పవిత్ర స్థలమైన కిరత్పూర్లోని ఆమె పూర్వీకుల అస్థికలు కలిసిన సట్లెజ్ నదిలో ఆమె అస్థికలు కూడా కలపడానికి వెళ్తుంది. భారతదేశానికి చేరుకుంటున్నప్పుడు ఆమె వస్తున్న బస్సు ప్రమాదవసాత్తూ అదుపుతప్పి బోల్తా పడుతుంది. భారతీయ వైమానిక దళ పైలెట్ స్క్వాడ్రన్ లీడర్ వీర్ ప్రతాప్ సింగ్ ఆమెను కాపడటానికి వచ్చి అమెకు బెబె యొక్క అంత్యక్రియలు చెయ్యడానికి సహాయం చేస్తాడు.
భారతదేశం, పాకిస్తాన్ మధ్య వివాదాలకు వ్యతిరేకంగా నిర్మింపబడిన, ఈ రొమాంటిక్ చిత్రం 22 సంవత్సరాలుగా విడిపోయి జీవించిన ఒక భారత వైమానిక దళ పైలెట్, దళ నాయకుడు వీర్ ప్రతాప్ సింగ్, లాహోర్లో ఒక పేరుమోసిన రాజకీయ కుటుంబానికి చెందిన ఒక పాకిస్తానీ అమ్మాయి, జారా హయాత్ ఖాన్ ల యొక్క దురధృష్టవంతమైన ప్రేమకథ. సామియా సిద్దికి అనే ఒక పాకిస్తానీ మహిళా న్యాయవాది, జైలులో ఉన్న వీర్ ప్రతాప్ ను కనుక్కుని, కన్నీళ్ళు పెట్టించే అతని కథను విన్న తర్వాత, అతనిని జైలు జీవితం నుండి విముక్తి చెయ్యడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.
వీర్-జారా యష్ చోప్రా దర్శకత్వం వహించిన యాష్ రాజ్ ఫిల్మ్స్ బ్యానర్ కింద నిర్మితమైన బాలీవుడ్ రొమాంటిక్ చిత్రం. ఈ చిత్రంలో షారుక్ ఖాన్, ప్రీతీ జింటా ముఖ్య పాత్రధారులు. రాణీ ముఖర్జీ, మనోజ్ బాజ్పేయి, కిర్రోన్ ఖేర్, దివ్యా దత్తా, అనుపమ్ ఖేర్ సహాయక పాత్రధారులు. అనుభవజ్ఞులైన నటులు అమితాబ్ బచ్చన్, హేమమాలిని ఈ చిత్రంలోని ప్రత్యేక పాత్రల్లో నటించారు. ఈ చిత్రం యొక్క కథ, మాటలు ఆదిత్య చోప్రా రాసారు.
కథలోని ఎక్కువ భాగం జైల్లో బందీగా ఉన్న వీర్ ప్రతాప్ సింగ్ న్యాయవాది అయిన సామియా సిద్దికీ కి చెప్పే ఫ్లాష్ బ్యాక్ లోనే నడుస్తుంది.
ఈ విమర్శకుని జీవిత మానందతుందిలమైనది. శిష్టానుష్టాన పరులు. శాంతహృదయులు. తెలుగన్నచో నెన్నరాని యభిమానము. వీరి కుటుంబములోని వారందఱు భారత భాగవతాదుల పారాయణముతో గాలవ్యయము సేయుచుండువారట. కుప్పుస్వామయ్యగారి భారతసారము, భోజరాజీయము నను వచన గ్రంధములు మధురశయ్యా బంధములు."కవులకుగద్యము గీటురాయి" యని దండి పండితుని యాభాణకము. దానికి దగినట్లుగా నీయన వచనధోరణి మంచియొడుపు బెడగులలో నుండెడిది. చిన్నయసూరివలె నీయనయుజక్కని వచనరచయితయని నాడు వశంసించిరి. వ్యావహారిక వాద మీయన యామోదింప లేదు. ఉత్తరములుకూడ నీయన సలక్షణభాషలో రచించెను. సంస్కృతమున వీరి పాండితికి దారకాణగా "స్తవరత్నావళి"నారయవచ్చును. శ్రీశృంగేరి జగద్గురువులు-శ్రీ కుంభఘోణము జగద్గురువులును వీరి గీర్వాణవాణీప్రౌఢిమమునకు మెచ్చి గౌరవించిరి. శ్రీపాద కృష్ణమూర్తి శాస్త్రిగారి భారతమునకు వీరువ్రాసిన విపులభూమిక పరికింపదగినది. ఆనందముద్రాలయ, వావిళ్ళముద్రాలయ ప్రకటితములయిన పెక్కుకృతులు కుప్పుస్వామయ్యగారి పీఠికలతో నందగించుచున్నవి.
కుప్పుస్వామయ్యగారు విమర్శ కాగ్రేసరులు. మదరాసులోని ఆనంద ముద్రాక్షరశాలాధికారులు వీరిచే గొప్ప సారస్వతసేవ చేయించిరి. వారుప్రకటించిన బాగవతము, కంకంటి పావరాజకృతోత్తర రామాయణము, నిర్వచనోత్తర రామాయణము మున్నగు ప్రాక్తన గ్రంధములను బాఠభేదములతో సరిచూచి ససిచేసి చక్కని పీఠికలు వ్రాసిన మహాశయులు వీరే. ఆంగ్లపద్ధతుల ననుసరించి యాంధ్ర గ్రంధముల కుపోద్ఘాతములు రచించినవారిలో కుప్పు స్వామయ్యగారిది యగ్రతాంబూలము. వీరి కావ్య-పురాణభూమికలు తరువాతవారి కొరవడిదిద్దె ననుటలో నత్యుక్తిలేదు. వీరి పాండిత్య-విమర్శకతా శక్తులను వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి, కొక్కొండవేంకటరత్నం ప్రభృతు లుగ్గడించిరి. శ్రీపీఠికాపురాధీశ్వరులు వీరిని గౌరవించిరి.
"సిరుల కిరవై, చదువులకు గుదురై, యీవికి దావలమై, దిట్ట తనమ్మునకు మనికిపట్టై, నీటునకు జోటై, ఓరుపునకు మేరయై, ప్రేముడికి గీమై, నాణెములకు దానకమై, పొంకంబులకు డెంకియై, చల్లదనంబుల కిలల్లై, మఱియు గొనమ్ముల కిమ్మై యిమ్మై గ్రాలుచు గతంబేదియు నాయెడం దద్దయు బోరామి గారాములు నెఱపుచు వఱలు నాయనుగు నెయ్యునకు-శతఘంటము వేంకటరంగయ్య గారికి-' నాగపూడి కుప్పుస్వామయ్య బి.ఏ.
కుప్పుస్వామయ్య చెన్నపురిక్రైస్తవ కళాశాలలో జదివి పట్ట భద్రులైరి. సంస్కృతాంధ్ర సాహిత్యము చాలవఱకు స్వయం సంపాదితము. నాడు తిరుపతి సంస్కృత కళాశాలాధ్యాపకులు వట్టివల్లి నరకంఠీరవ శాస్త్రి , కాళహస్తి సంస్థానపండితులు శతఘంటము వేంకటరంగ శాస్త్రిగారును వీరికి మిత్రులు. ఈకమ్మ యిందులకు దృష్టాంతము.
పై నుదాహరింపబడిన యిరువురుశాస్త్రులవలనను నీయన తన సాహిత్యమునకు మెఱుగులు పెట్టుకొనెను. అసలు కుప్పుస్వామయ్యగారు 1918 దాక న్యాయవాదులై పేరు సంపాదించిరి. కాని వారి కావృత్తిపై మనసులేదు. నిరంతరము భాషావ్యాసంగమే బిహారరంగము. తిరుపతి సంస్కృతకళాశాలకు నాడు వీరు విచారణకర్తలుగ నుండిరి.
చెన్నపురి విశ్వవిద్యాలయమున బ్రాచ్యవిద్వద్బిరుదపరీక్ష లుండవలయునని పోరిపెట్టించివారిలో మొదటివా డీవిమర్శకాగ్రేసరుడే. వీరిశిష్యులెందఱోవందలు నేడును చిత్తూరు మండలమున నుండిరని వాడుక.
ఒక క్లోజ్డ్ సిస్టమ్ లో ఉష్ణగతిక చక్రమునందు అది తిరిగి మరలా దాని అసలు స్థితికి చేరునప్పుడు అనునది ఒక దశలో సరఫరా చేయు వేడి మైనస్ అనునది మరొక దశలో తొలగించబడిన వేడి .
ఒక క్లోజ్డ్ స్థిరోష్ణ వ్యవస్థలో, అంతర్గత శక్తి పెరుగుదల మాత్రమే ఆ వ్యవస్థ ప్రదర్శించిన పని యొక్క ఫలితం అవుతుంది .ఎందుకనగా
శక్తి అను దానిని ఎవరూ రూపొంది౦చలేరు లేక నాశనం చేయలేరు అని ఈ సూత్రం యొక్క ఉపోధ్గాతము అయితే శక్తి పలు రూపలుగా మార్పు చెందవచ్చును లేక శక్తి ఒక స్థానం నుంచి నుంచి మరొక స్తనమునకు ప్రవహించగలదు.ఐసోలేటెడ్ వ్యవస్థలో మొత్తం శక్తి ఎప్పటికీ మారదు.
ఒక వ్యవస్థకు కచ్చితమైన ఉష్ణోగ్రత ఉండును.అప్పుడు దాని శక్తి మూడు విధాలుగా వుండును.అలాగే వ్యవస్థలో చలనం ఉన్నచో గతిజ శక్తి ఉండును .వ్యవస్థ మొత్తాన్ని ఒక ప్రాబల్యానికి గురి చేసినచో దానికి స్థితి శక్తిని ఒక స్థానానికి అనుగుణంగా చెప్ప వచ్చును . అంతర్గత శక్తి అనునది ఒక ప్రాథమిక పరిమాణం.దీనిని మనం సూక్ష్మ ఉష్ణగతి శాస్త్రంలో అపసవ్యంగా నున్న గతిజ శక్తి కలిగి ఉన్న అణువులు, వాటి మధ్య స్థితి శక్తిగా వర్ణించవచ్చును. వ్యవస్థ యొక్క ఉష్ణోగ్రత పెరిగీ కొద్దీ సూక్ష్మ చలనం వల్ల గతిజ శక్తి జనిస్తుంది .అందువల్లనే అంతర్గత శక్తి అనునది మొదటి థెర్మోడైనమిక్స్ యొక్క ప్రత్యేక లక్షణం .
ఏ రెండు వ్యవస్థలు అయిననూ మూడవ దానితో ధార్మిక సమతుల్యతలో ఉన్నచో, మిగిలిన రెండు వ్యవస్థలు కూడా ఒక దానితో మరొకటి సమతుల్యములో ఉండును.
ఇటువంటి విధంగా ధార్మిక సమతుల్యములో ఉన్న వ్యవస్థ యొక్క ఉష్ణోగ్రత సమానముగా వుండును. దీని చేత ఉష్ణోగ్రత అను ఒక లక్షణాన్ని ఉద్దేశించబడినది .పైన పేర్కొన్న లా, ఎటువంటి భౌతిక పరిమాణాన్ని ఊపయోగించుట కైననూ అనుసంధానమైనది .ఉధాహరణలు వాయువు యొక్క ద్రవ్య రాశి, వేరొక సంస్థల ఉష్ణోగ్రతలను సమానం చేయుట .కానీ ఈ ఉష్ణోగ్రతలను ఒక పరిమాణంగా భావించి వాస్తవ సంఖ్యలలో కొలవబడదు .
ఈ ధర్మాన్ని అనేక విధాలుగా పేర్కొనబడింది.కొందరు సమర్థులైన శాస్త్రవేత్తల చేత పైన వివరించిన విధంగా పేర్కొనబడినది .కొన్ని వివరణల ప్రకారం ఉష్ణోగ్రత అనునది ఒక్క అక్షంలో మాత్రమే పరిమిత మని, దీని వలన వేడి నుండి చల్లని ఉష్ణోగ్రత వరకు వాస్తవ సంఖ్యలలో అమర్చవచ్చని పేర్కొనెను.ఈ ధర్మానికి ఏకైక వివరణ ఇవ్వడం జరగలేదు, ఎందుకనగా మన సాహిత్యంలో వివిధ నిర్వచనాలను చేసి వాటిని జెరోయేత్ లా అని చెప్పడం జరిగింది.
ధార్మిక సమతుల్యత, ఉష్ణోగ్రత అను థర్మోడైనమిక్స్ ప్రాథమిక సూత్రాలను 19 వ శతాబ్దములో పేర్కొనేను .ఈ ధర్మానికి ఒకటి, రెండవ మూడవ ధర్మాలను గుర్తించినప్పుడు దీనికి ప్రాధాన్యం ఏర్పడటం చేత, దీనికి జెరోయేత్ లా అను పేరును ఖరారు చేసెను .ఈ సూత్రం యొక్క ముఖ్య ప్రాధాన్యం, ఉష్ణోగ్రతను ఎంట్రోఫికి సంబంధం లేని ఒక సంయోజక వేరియబుల్ అని పేర్కొనడం .ఇటువంటి ఉష్ణోగ్రత నిర్వచనాన్ని "అనుభావిక "అని అంటారు .
ఏవైనా రెండు వ్యవస్థలు మూడవ వ్యవస్థతో ధార్మిక సమతుల్యంలో వున్నచో, మొదటి రెండు వ్యవస్థలు కూడా ఒక దానితో మరొకటి ధార్మిక సమతుల్యములో వుండును.దీనిని ఉష్ణోగ్రత నను వివరించేందుకు ఉపకరించేను.
వేడి అనునది శక్తి యొక్క రూపం .శక్తి నిత్యత్వ సూత్రం ప్రకారముగా వేడి బయటి నుండి వ్యవస్థ లోనికి కానీ, మరొక విధంగా కానీ ప్రవహించినచో, వ్యవస్థ యొక్క అంతర్గత శక్తినందు మార్పునకు కారణం అవుతుంది.అందుచేత ఏ పరికరం అయిననూ ఈ మొదటి సూత్రాన్ని ఉల్లంగిండమనేది అసాధ్యం.
ఎటువంటి ధార్మిక సమతుల్యతలో లేనటువంటి వివక్త వ్యవస్థ యొక్క ఎంట్రోఫీ అనునది ఎల్లప్పుడూ పెరుగుతుంది . క్లోజ్డ్ వ్యవస్థలు వాటి అంతట అవే సమతుల్యమునకు చేరును –ఈ స్థితి అందు వ్యవస్థకు గరిష్ఠ ఎంట్రోఫీ వుండును-దీనినే థర్మలైజేషన్ అని అంటారు .అందుచేత ఈ ధర్మాన్ని ఉల్లంగించు పరికరాలు అసాధ్యం.
ఎటువంటి శుద్ధమైన పదార్థము అయిననూ, అది ధార్మిక సమతుల్యములో వున్నచో, దాని ఉష్ణోగ్రత శూన్యానికి చేరుతున్నప్పుడు, దాని ఎంట్రోఫీ విలువ శూన్యము అగును.ఖచ్చిత మైన శూన్యం వద్ద ఎంట్రోఫీ విలువ సరిగ్గా సున్న .మిగిలిన అన్నీసందర్భాలలో దీని విలువ వివిధ స్థితుల సంఖ్య వలన తెలుసుకొనవచ్చును .
వేడి ప్రవాహం కూడా శక్తి బదిలీ యొక్క రూపం .తాపన అనునది ఒక వ్యవస్థ నుండి మరొక వ్యవస్థ నుంచి కానీ లోనికి కానీ శక్తిని బదిలీ చేయుటమనే సహజ ప్రక్రియ .ఒక వ్యవస్థలో వేడి అనునది వేడిగా వున్న దాని నుంచి చల్ల ఉన్న దానికి ప్రవహిస్తుంది.
ఒక వేళ వ్యవస్థ యందు దృఢమైన గోడ వలె ఉన్నచో ఎటువంటి పదార్థం చొరబడటానికి వీలు లేకుండా, బాహ్య సుదూర క్షేత్ర బల ప్రభావం కూడా లేనిచో, దానికి అనుగుణం గానే శక్తి కూడా వ్యవస్థ లోనికి లేదా బయటకి చొరబడదు.
పని అనునది ఒక శక్తి వ్యవస్థలోనికి లేదా బయటికి బదిలి చేయు ప్రక్రియ .సరిగా పేర్కొనక పోతే, ఎటువంటి దుర్వ్యాపరము లేకుండా పని జరిగిందని గ్రహించవలెను .ఆ వ్యవస్థ యందు అదియు ఒక సహజ ప్రక్రియలో కొంత శక్తి బయటకు వెలువడును .ఉదాహరణకు, ఒక యంత్రము ఒక వ్యవస్థను పైకి తీసుకొని వెళ్ళినచో, కొంత శక్తి ఆ యంత్రము నుండి వ్యవస్థకు వ్యాపించును .అప్పుడు ఆ వ్యవస్థ ఒక శక్తిని
ఉష్ణగతిక శాస్త్ర రెండో సూత్రం, మరలా మార్చలేని సహజ ప్రక్రియలను, ప్రాదేశిక పదార్థం, శక్తి సజాతీయత, ముఖ్యంగా ఉష్ణోగ్రత గురించి స్పష్టం చేస్తుంది . ఇది ఆసక్తికరమైన, ముఖ్యమైన మార్గాల్లో వివిధ విధానాలు సూత్రీకరించవచ్చును .
ఇది ఒక ఉష్ణగతిక వ్యవస్థ యొక్క ఎంట్రోపీ అనే పరిమాణం యొక్క ఉనికిని సూచిస్తుంది . ఈ పరిమాణం పరంగా ఇది తెలియజేస్తుంది.
పై రెండు సూత్రాలను కలిపినచో మొదటి థెర్మోడైనమిక్స్ ధర్మాన్ని పేర్కొనవచ్చును .ఒక శాశ్వత మైన చలన యంత్రాన్ని రూపొందించడం అసాధ్యం .
ఉత్తర ఢిల్లీలోని శ్యామ్ నాథ్ మార్గ్ లోని నివాస సముదాయల ప్రాంతంలో ఈ హోటల్ ఉంది. యమునా నది ఒడ్డుకు సమీపంలో 7 శ్యామ్ నాథ్ మార్గ్ లో ఈ హోటల్ కనిపిస్తుంది. సివిల్ లైన్స్ మెట్రో స్టేషను నుంచి నడిచేవెళ్లేంత దగ్గరలో ఉంటుంది. అంతేకాదు అతిథులు తమ ఖాళీ సమయాలను సరదాగా గడిపేందుకు దగ్గరలోనే అజ్మెరీ గేట్ , కమలా నెహ్రూ రిడ్జ్ ఫారెస్ట్ , కొన్నాట్ ప్లేస్ లాంటి చూడదగిన ప్రదేశాలున్నాయి. ఇంకా ఆసక్తి ఉన్నవారికోసం హోటల్ కొద్ది దూరంలోనే హుమాయిన్స్ సమాధి, కుతుబ్ మినార్, మహాత్మాగాంధీ సమాధి అయిన రాజ్ ఘాట్, లోడి గార్డెన్ వంటి ఎన్నో సందర్శనీయ స్థలాలున్నాయి. ఇందిరాగాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నుంచి ఈ హోటల్ సుమారు 21 కి.మీ దూరంలో ఉంటుంది. అదేవిధంగా న్యూఢిల్లీ రైల్వే స్టేషను నుంచి 7 కి.మీ .దూరంలో ఉంటుంది.
ప్రస్తుత మెయిడిన్స్ హోటల్ కు ముందున్న అసలైన హోటల్ ను 1894 నుంచి మెయిడిన్ సోదరులు అనబడే ఇద్దరు ఆంగ్లేయులు సంయుక్తంగా నడిపేవారు. ప్రస్తుతమున్న ప్రదేశంలోనే ఉన్న ఒక హోటల్ ను 1902 వరకు జె.మెయిడిన్ నిర్వహించారు. 20వ శతాబ్దపు తొలి నాళ్లలో ఢిల్లీలో ఉన్న హోటళ్లలో ఇదే సుప్రసిద్ధ విశాలమైన హోటల్ గా గుర్తింపు పొందింది. 1903లో ఎడ్వర్డ్ – ను భారత చక్రవర్తిగా ప్రకటిస్తూ లార్డ్ కర్జన్ నిర్వహించిన రాజ దర్బారు ఉత్సవాలు ఇక్కడే జరిగాయి. ఆ తర్వాత మెట్రోపాలిటన్ హోటల్ కు విపరీతమైన డిమాండ్ ఏర్పడింది. అంతేకాదు అతి ఖరీదైన హోటల్ గా కూడా ఇది గుర్తింపు పొందింది. ప్రస్తుతం ఇది ఒబెరాయ్ హోటల్స్ అండ్ రిస్టార్ట్స్ సముదాయంలోని ఒక హోటల్ గా ఇది ఉంది.
భారత్ లోని ఢిల్లీ నగరంలో ఉన్న మెయిడిన్స్ హోటల్ ను ఒబెరాయ్ మెయిడిన్స్ హోటల్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఢిల్లీలోని సివిల్ లైన్ లో ఉండే ఈ చారిత్రక వారసత్వ హోటల్ అసలు పేరు మెయిడిన్స్ మెట్రోపాలిటన్ హోటల్. దీనిని 1903లో ప్రారంభించారు. ఢిల్లీలోని సివిల్ లైన్స్ లో ఉన్న ఈ హోటల్ తొలినాళ్లలో స్థాపించిన వాటిలో ఆధునిక హోటల్ గా గుర్తింపు పొందింది. ఈ ప్రాంతంలోనే ఐరోపా తరహా హోటళ్లు కూడా ఉండేవి. అప్పట్లో బ్రిటన్ రాజుకు చెందిన అధికారులంతా ఇక్కడే బస చేసేవారు.
మెయిడిన్స్ హోటల్ ఇప్పటికే వారసత్వ సంపద కలిగిన విలాసవంతమైన హోటల్ గా ప్రఖ్యాతి గాంచింది. రాజుల కాలంనాటి అద్భుత నిర్మాణ కౌశలం నేటికి హోటల్ గదుల బయటి నిర్మాణాల్లో కొట్టొచ్చినట్లు కనిపిస్తుంది. విశాలమైన గదులు, ఎత్తైన పై కప్పు కలిగి హోటల్ ఎంతో అందంగా ఉంటుంది. విశ్రాంతి కోరుకునేవారికి, వ్యాపార నిమిత్తం వచ్చేవారికి ఈ హోటల్ ఎంతో అనుకూలమైనదిగా గుర్తింపు పొందింది.
గోదావరి నది మీద ఇచ్చంపల్లి ప్రాజెక్ట్, అంతర్ రాష్ట్ర ప్రాజెక్ట్ ఆంధ్ర ప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, చత్తీస్‌ఘడ్.
గుజరాత్ రాష్టం 200 ఆనకట్టలుకు పైగా, తగినంత అతిపెద్ద జలాశయాలు తోటి విపత్తు ఆందోళనలో ప్రణాళిక సంసిద్ధతతో ప్రత్యేకంగా ఉంది.
ఈ పేజీ భారతదేశం లోని రిజర్వాయర్, ఆనకట్టలు రాష్ట్రాల వారీగా జాబితా చూపిస్తుంది. ఈ జాబితాలో సరస్సులు కూడా ఉన్నాయి. 2012 సం. నాటికి దాదాపుగా 3200 ప్రధాన / మీడియం ఆనకట్టలు, బ్యారేజీలు భారతదేశంలో నిర్మించ బడ్డాయి.
ఇతను 12 జూలై, 1906 తేదీన దివి తాలూకా మొవ్వ గ్రామంలో సుందరరామయ్య, అన్నపూర్ణమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. వీరు ఉభయ భాషా ప్రవీణ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులై అధ్యాపక వృత్తిలో విశేషంగా రాణించారు.విజయవాడ హిందూ కళాశాలలోను, విజయనగరం మహారాజా కళాశాలలోను, బందరు హిందూ కళాశాలలోను, నేషనల్ కాలేజీ లలో తెలుగు ఉపన్యాసకులుగా పనిచేసారు. వీరు చాలా పద్య, గద్య కావ్యాలు, నాటకాలను రచించారు. వీరి రచనలు కొన్ని ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం, నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం, ఉత్కళ విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇంటర్మీడియట్, డిగ్రీ, భాషా ప్రవీణ విద్యార్థులకు పాఠ్యగ్రంథాలుగా నిర్ణయం చేసారు.
ఆంధ్ర తేజం : ఇది 1934 సంవత్సరంలో మారుతీ రాం అండ్ కో, బెజవాడ వారిచే ముద్రించబడింది. ఆంధ్రతేజాలైన తిక్కన, పోతన, శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, తిమ్మరుసు, పల్నాటి పులి వంటివారి జీవితాలను ఆధారం చేసుకుని రాసిన కథలివి. ఐతే ఆంధ్రులు కాని పద్మిని గురించిన కథ కూడా చేర్చారు. ఇవి విద్యార్థుల కోసం కవి సంకలనం చేసిన జీవితచరిత్రలు.
ఇతని పెద తాతగారు పువ్వాడ రామదాసు మొవ్వ వేణుగోపాలస్వామి పై కీర్తనలు రచించి గానం చేశారు. వీరి రెండవ కుమారుడు పువ్వాడ తిక్కన సోమయాజి దుందుభి, జిగీష, సువర్ణ సౌరభం మొదలైన రచనలతో ప్రముఖుల ప్రశంసలందుకున్నారు.
పోతన భాగవతము - ప్రథమ స్కంధము - ప్రథమ సంపుటము - సంపాదకుడు: డాక్టరు నండూరి రామకృష్ణమాచార్య - తాత్పర్య రచయిత : కరుణశ్రీ డాక్టర్. జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి - మొదటి ప్రచురణ: 1982
పోతన భాగవతము - ద్వితీయ స్కంధము - ద్వితీయ సంపుటము - అనువాదకుడు: శిరోమణి సముద్రాల లక్ష్మణయ్య - ప్రధాన సంపాదకుడు: కరుణశ్రీ డాక్టర్. జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి - మొదటి ప్రచురణ: 1984
పోతన భాగవతము - తృతీయ స్కంధము - ప్రథమ సంపుటము - అనువాదకుడు: ఆశావాది ప్రకాశరావు - ప్రధాన సంపాదకుడు: కరుణశ్రీ డాక్టర్. జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి - మొదటి ప్రచురణ: 1986
కథాపుష్కరిణి - ధర్మపురుషార్థ కథలు - ప్రథమ సంపుటి - కళాప్రపూర్ణ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి - మొదటి ప్రచురణ: 1984
కథాపుష్కరిణి - అర్థపురుషార్థ కథలు - ద్వితీయ సంపుటి - కళాప్రపూర్ణ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి - మొదటి ప్రచురణ: 1984
కథాపుష్కరిణి - మోక్షపురుషార్థ కథలు - చతుర్థ సంపుటి - కళాప్రపూర్ణ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి - మొదటి ప్రచురణ: 1984
"తారాపూర్" అణు విద్యుత్ కేంద్రంలో చేరి, వివిధ అణుశక్తి పరిశోధనలలో పాలుపంచుకున్నారు. విశిష్ట శిక్షణ నిమిత్తం జపాన్, అమెరికా, బ్రిటన్ దేశాలలో పర్యటించారు. భారత దేశపు మొట్టమొదటి అణురియాక్టరు 'అప్సర" రూపకల్పన, అభివృద్ధి దశలు, ప్రయోగాలు నిమిత్తం నియమితులైన ముగ్గురు సాంకేతిక శాస్త్రవేత్తలలో ఈయన ఒకరుగా కృషి చేశాఅరు. అమెరికా, ఇంగ్లండ్ లలో అణుశక్తి మీద గాడాధ్యయనం చేసిన ఫలితాలు అణుశక్తి మీద ఉన్నత విద్య నేర్పిన అంశాలతో అణు రియాక్టర్ రూపకల్పనకు బాగా ఉపయోగపడ్డాయి. మూడవ రియాక్టరు "జర్లీనా"కు రూపకల్పన చేసి, ప్రయోగించే శాస్త్రవేత్తల బృందానికి సారథ్యం వహించారు. తారాపూర్ అణువిద్యుత్ కేంద్రంలో దాదాపు పుష్కరకాలం పాటు పనిచేశారు. ఈ వ్యవధిలోనే రెండు విభాగాలను కొత్తగా నెలకొల్పడానికి దోహదపడ్డారు. 1965 తదుపరి కాలంలో ఈయన ఆలోచనలు,ల్ ఊహలు అన్నీ ఉత్పత్తి రంగం మీదకు మళ్ళినాయి. కార్బన్ ఫిల్మ్‌లురెసిస్టర్లు మొదలైన వాటిని స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో తయారచేసే ప్రాథమిక స్థాయి ప్రాజెక్టును రూపొందించారు.
మన రాష్ట్రంలో తొలిశ్రేణి బ్లాక్ అండ్ వైట్ టీవీలను రూపొందించిన ఘనత ఈయనకు దక్కింది. ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగంలో అద్భుతలను ఆవిష్కరించి, తొలి ఏడాదిలోనే భారీ స్థాయి లాభాలను సమకూర్చారు. తర్వాత కాలంలో ఉత్తరప్రదేశ్ లోని సెంట్రల్ ఎలక్ట్రానిక్స్ లిమిటెడ్ కు మెనేజింగ్ డాఇరక్టరుగా నియమితులయ్యారు. ఈ సంస్థలో కూడా పరిశోధనా కృషి కొనసాహించారు. తత్ఫలితంగా ఈ సంస్థ సౌరశక్తి రంగంలో అగ్రగామిగా భాసిల్లి ఈ రోజున సోలార్ సెల్స్ ఉత్పత్తిలో ప్రపంచం లోని మొదటి ఆరు అగ్రగామి దేశాలలో ఒకటిగా మన దేశాన్ని నిలబెట్టింది.
సాధారణ రైతు కుటుంబంలో జన్మించి పేదరికాన్ని చవిచూసిన ఈయన ప్రముఖ శాస్త్రవేత్తగా రూపొందడానికి ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం నుండే అనేక కష్టాలు భరించాడు. డిగ్రీ అందుకున్న తర్వాత, 1954 లో ట్రాంబే లోని టాటా ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చి సంస్థలో అసిస్టెంట్ సైంటిస్ట్ గా చేరారు. ఈ సంస్థలోనే తమ పరిశోధనా కృషికి శ్రీకారం చుట్టారు. నూక్లియర్ సాథన సంపత్తి మీద అధ్యయనం చేసారు. మరుసటి సంవత్సరం 1955 లో కేంద్రప్రభుత్వంనిర్వహనలోని అటమిక్ ఎనర్జీ శాఖలో ప్రవేశించారు.
అందుకు అణుశక్తి రంగంలో ఆర్జించిన విశేష అనుభవం బాగా ఉపయోగపడింది. ఈ సంస్థలో పనిచేసిన ఏడేళ్లలో నాలుగు ప్రత్యేక విభాగాలను నెలకొల్పి, వాటికి అధ్పతిగా ఉన్నారు. అప్పట్లోప్రఖ్యాత శాస్త్రవేత్త ఎ.ఎస్.రావు చైర్మన్ గా ఉండేవారు. ఆయన ప్రోత్సాహంతో ఈయన ఎలక్ట్రానిక్స్ సాంకేతిక రంగంలో అవిరామ పరిశోధనలు చేశారు. ఇ.సి.టి.వి. బ్లాం అండ్ వైట్ కు రూపకల్పన చేసి మహోన్నత విజయాన్ని సాధించారు.
1967 లో ఈయన స్వరాష్ట్రానికి వచ్చేశారు. ఈ సమయంలోనే ఎలక్ట్రానిక్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్ ను నెలకొల్పడాంతో ఆ సంస్థలో నియమితులయ్యారు. ఇ.సి.ఐ.ఎల్ తొలుత బొంబాయిలో ఉండేది. హైదరాబాదుకు తరలించడంలో ఈయన కూడా కృషి జరిపారు. తొలుత రెసిస్టర్స్, కెపాసిటర్స్, విభాగాన్ని స్వయంగా పర్యవేక్షించారు. ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగంలో అవిశ్రాంత పరిశోధనా కృషి చేశారు.
ఆయన కృష్ణా జిల్లా లోని ఘంటసాల గ్రామంలో డిసెంబరు 16, 1927 లో జన్మించారు. ఆయన యు.వి.వర్లు గా సుపరిచితులు. ఆయన హిందూ కాలేజి లో డిగ్రీ పూర్తి చేసి, మద్రాసు ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ నుంచి డి.ఎం.ఐ.టి ఆనర్స్ డిగ్రీని డిస్టింక్షన్ లో, ద్వితీయ ర్యాంకుతో అందుకున్నారు.
ఐసిఐఎల్ సంస్థలో ఈయన 1967లో నెలకొల్పి నేతృత్వం వహించిన రెసిస్టర్స్ అండ్ కెపాసిటర్స్ విభాగం కేవలం ఏడేళ్ళ వ్యవధిలో కోటి రూపాయల ఉత్పత్తిని సాధించి, కేంద్ర ప్రభుత్వ బంగారు పతకాన్ని అందుకున్నారు. ఈ సంస్థలో పనిచేసిన పుష్కర కాలమూ అతి ప్రతిభావంతంగా గడిపారు.
ఉప్పలపాటి వెంకటేశ్వర్లు సాంకేతిక శాస్త్ర పరిశోధకుడిగా ప్రవేశించి, అనతికాలంలోనే అపూర్వ విజయాలను సాధించి, గమ్య సాధనలో కార్యదీక్షతో అలుపెరుగని కృషి సల్పిన శాస్త్రవేత్త. ఆయన సాంకేతిక విద్యా జ్ఞానాన్ని జనసామాన్యంలోకి తెచ్చిన వ్యక్తి.
అమెరికా అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థలో శాటిలైట్ వ్యవస్థను అధ్యయనం చేసి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత ఇ.సి.ఐ.ఎల్.లోనే టీ.వీ సాంకేతిక అభివృద్ధిని సుసాధ్యం చేశారు. ప్రత్యేకంగా టి.వి విభాగాన్ని నెలకొల్పడానికి దోహదపడ్డారు.
విష్ణు వామన్ శిర్వాద్కర్ , "కుసుమగ్రాజ్" కలంపేరుతో సుపరిచితులు. ఆయన ప్రసిద్ధ మరాఠీ కవి, రచయిత, నాటక రచయిత, నవలా రచయిత, లఘు కథా రచయిత, మానవతా వాది. ఆయన మానవతా వాదిగా న్యాయ, దారిద్ర్యం గల ప్రజల విముక్తి కోసం స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వం ఐదు దశాబ్దాలుగా 10 సంపుటాలు కవితలు, మూడు నవలలు, ఎనిమిది సంపుటాల లఘు కథలు, ఏడు సంపుటాల వ్యాసాలు, 18 నాటకాలు, ఆరు ఏక పాత్రాభినయనాల నాటకాలు వ్రాసారు. ఆయన సాహితీ సేవలలో పాటక సంకలనం "విశాఖ" స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వ ఉధ్యమంలో ఉద్యమకారులను, ప్రజలను స్ఫూర్తినిచ్చింది. అది ప్రస్తుతం భారత సాహితీ చరిత్రలో ఒక కళాఖండంగా నిలిచింది. ఆయన రచించిన నాటకం "నటసామ్రాట్"కు మరాఠీ సాహిత్యంలో ముఖ్యమైన స్థానం లభించింది. ఆయన అనేక రాష్ట్ర స్థాయి అవార్డులను, జాతీయ అవార్డులతో పాటు 1974 లో మరాఠీ సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు , 1988 లో జ్ఞానపీఠ అవార్డులను అందుకున్నారు. ఆయన 1989 లో జరిగిన ప్రపంచ మరాఠీ సదస్సుకు చైర్ పర్సన్ గా పనిచేసారు. ఆయన మహారాష్ట్ర లోని పూణేలో జన్మిచారు , తన జీవితంలో అత్యధిక కాలాన్ని నాసిక్లో గడిపారు.
1950లలో ఆయన నాశిక్ లో "ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ సోషల్ గుడ్" --"లోకహితవాతి మండల్"ను ప్రారంభించారు. ఆయన సామాజికంగా అణగదొక్కబడినవారికి సామాజిక స్ఫూర్తి కలిగించే ఉద్దేశంతో ఈ సంస్థను స్థాపించారు. కానీ ఆయన కవిత్వం , రచన రంగాలలో విశేష ప్రతిభావంతునిగా కొనసాగించారు. 1954 లో ఆయన షేక్స్‌పియర్ యొక్క రచన "మెక్‌బెత్"ను "రాజ్‌ముకుట్"గా స్వీకరించారు. అందులో నానాసాహెబ్ పాఠక్ , దుర్గా కోతేలు నటించారు. ఆ తరువాత "ఒథెల్లో" అనే నాటకాన్ని 1960 లో స్వీకరించారు. ఆయన మరాఠీ సినిమాకు పాటల రచయితగా కూడా పనిచేసారు.
ఆయన మరాఠీ సాహిత్యంలో చేసిన కృషికి ప్రతి సంవత్సరం ఆయన పుట్టిన రోజు అయిన ఫిబ్రవరి 27 వ తేదీన "మరాఠీ భాషా దినం"గా జరుపుకుంటారు. 1987 లో ఆయనకు ప్రతిష్ఠాత్మకమైన సాహిత్య అవార్డు "జ్ఞానపీఠ అవార్డు"ను అందజేసారు. ఆయన రచించిన నాటకం "నటసామ్రాట్"కు 1974 లో సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు వచ్చింది. 1985లో ఆయనకు "గణేష్ గడ్కారీ అవార్డు" వచ్చింది. 1986లో పూణే విశ్వవిద్యాలయం ఆయనకు "డి.లిట్"ను అందజేసి సత్కరించింది. 1988 లో ఆయనకు సంగీత నాట్య లేఖన్ అవార్డు వచ్చింది.
ఆయన అసలుపేరు గజానన్ రంగనాథ్ సివాద్కర్ , ఆయన యొక్క మామయ్య ఆయనను దత్తత తీసుకున్నారు. ఆయన 1990 లో నాశిక్ లో "కుసుమాగ్రజ్ ప్రతిష్టాన్" అనే సంస్థను ప్రారంభించారు. ఈ సంస్థ ప్రధాన లక్ష్యం వివిధ సాంస్కృతిక కార్యకలాపాలను ప్రోత్సహించడమే. ఈ సంస్థ సమాజంలో అణగారిన వర్గాలకు అవసరమైన సహాయాన్ని అందిస్తుంది. 1972లో ఆయన భార్య "మనోరమాబాయి" మరణించారు. కుసుమాగ్రజ్ యొక్క జన్మదినాన్ని ప్రపంచ మరాఠీ దినంగా జరుపుకుంటారు.
ఆయన తన 20వ యేట నాశిక్ లోని దేవాలయాలలో బ్రాహ్మణ వర్గం దేవాలయాలలోనికి అంటరానివారిని వర్గాలను నిషేధించుటను వ్యతిరేకిస్తూ అహింసావిధానంలో నిరసన లో పాల్గొన్నారు. అంతకు పూర్వం పూజారులు హిందూమతంలో అంటరానివారిగా భావిస్తున్న కొన్ని వర్గాలను దేవాలయ ప్రవేశానికి అనుమతినిచ్చేవారుకాదు. ఈ విధానాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ నాశిక్ లో జరిగిన ఉద్యమాల్లో ఆయన పాల్గొన్నారు. అణగారిన వర్గాల అభ్యున్నతికి తోడ్పడ్డారు.