polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
నంగేగడ్డలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
ఈ ఉపగ్రహం యొక్క పనిచేయు జీవితకాలం 5 సంవత్సరాలు. ప్రయోగ సమయంలో ఉపగ్రహం యొక్క బరువు 680 కిలోలు. ఉపగ్రహాన్నిఅంతరిక్షములో ధ్రువ సూర్యసమస్థితి కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టారు. ఉపగ్రహం యొక్క అన్‌బోర్డ్ పవర్ 900 . ఉపగ్రహం యొక్క కక్ష్య యొక్క పెరిజీ, అపోజీ 630 కిలోమీటర్లు. కార్టో శాట్ -2 ఉపగ్రహంలో పాన్ క్రోమాటిక్ కెమారాను అమర్చారు. ఈ పాన్‌క్రోమాటిక్ కెమెరా విద్యుదయస్కాంత వర్ణపటం యొక్క కనిపించే ప్రాంతంలో భూమి యొక్క నలుపు, తెలుపు చిత్రాలు చిత్రీకరించగలదు. హై రిజల్యూషన్ కలిగిన ఈ కెమెరాతో కవరు చెయ్యబడు స్వాత్ 9.6 కి.మీ.అంతరిక్ష రిజల్యూషన్ ఒక మీటరుకన్న తక్కువ. ఈ ఉపగ్రహాన్ని 45 డిగ్రీల కోణంలో త్రిప్పవచ్చును. కార్టో శాట్-2 ఉపగ్రహం అదునాతమైన రిమోట్ సెన్సింగ్ ఉపగ్రహం. ఈ ఉపగ్రహాన్ని భూమియొక్క వివరణాత్మక పటరచన/నిర్మాణానికి సంబంధించిన సమాచార సేకరణకు, పటరచన కు ఉపయోగించారు.
కార్టోశాట్-2 ఉపగ్రహాన్ని భారతదేశపు అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ తయారు చేసి అంతరిక్షంలో ప్రవేశపెట్టినది. ఈ ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షంలో సూర్య సమకాలిక కక్ష్య లో ప్రదక్షిణలుచేయు లాగున ప్రయోగించారు. ఈ ఉపగ్రహం భూఉపరితల పరిస్థితులను విశ్లేషణ చేసి సమాచారాన్ని తిరిగి భూ నియంత్రణ కేంద్రానికి చేరవేసెటందుకు నిర్మించారు. కార్టోశాట్ శ్రేణి ఉపగ్రహ వరుసలో తయారు చేసిన రెండవ ఉపగ్రహం ఇది. ఈ ఉపగ్రహన్ని ముఖ్యంగా భారతదేశ భూభాగం యొక్క పటాలను చిత్రీకరించుటకై ప్రయోగించారు. ఈ ఉపగ్రహాన్ని జనవరి 12,2018 లో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని నెల్లూరు జిల్లాలో ఉన్నటువంటి శ్రీహరికోట లోని సతీష్ థవన్ అంతరిక్ష పరిశోధన కేంద్రంలోని ఉపగ్రహ ప్రయోగ కేంద్రం నుండి, పిఎస్ఎల్‌వి ఉపగ్రహ వాహకనౌక శ్రేణికి చెందిన -7 అను ఉపగ్రహ వాహక నౌక సహాయముతో ఇస్రో వారి ఆధ్వర్యంలో విజయవంతంగా ప్రయోగించారు.
మొట్టమొదటి చిత్రాన్ని 2007 జనవరి 12 ఉపగ్రహంనుండి అందుకున్నారు. ఈ పట చిత్రం శివాలిక్ ప్రాంతంలోని పానోటసాహిబ్ నుండి డిల్లీవరకు 24౦కి.మీ పొడవును కవరు చేస్తూ చిత్రించింది. మరొక సెట్ పట చిత్రాలను గోవా లోని రాధానగరి నుండి సాగోన్ వరకు 50 కి.మీ దూరాన్ని చిత్రించి పంపినది. ఈ చిత్రాలను హైదరాబాదు లోని షాద్‌నగర్ లోని నేషనల్ రిమోట్ సెన్సింగ్ ఏజెన్సి వారు అందుకొని, విశ్లేషించి, మంచి క్వాలిటి ఉన్నపట చిత్రాలుగా అభివర్ణించారు.
జీఎస్ఎల్‌వి-01 ఉపగ్రహ వాహకనౌక పొడవు 49 మీటర్లు. వాహకనౌక బరువు 414 టన్నులు. ఈ ఉపగ్రహ వాహకంలో 3 దశలు ఉన్నాయి.మొదటి దశ/స్టేజి, 1, ఒక కోర్ మోటరు, 138 టన్నుల ఘన ఇంధనాన్ని కలిగి, అదనంగా 4 స్ట్రాపాన్ మోటరులను కలిగి ఉండును.ఈ స్ట్రాపాన్ ఒక్కొక్కటి 40 టన్నుల హైపర్‌గోలిక్ ద్రవఇంధన చోదకాన్ని కలిగి ఉంది.ఉపగ్రహ వాహ రెండవదశలో కూడా 39 టన్నుల ద్రవ హైపర్‌గోలిక్ చోదక ఇంధనాన్ని కలిగిఉండును. మూడవ దశ క్రయోజనిక్ దశ,12.5 టన్నుల ద్రవఆక్సిజన్, ద్రవహైడ్రోజన్ కలిగిఉంది.
ఉపగ్రహవాహనం మూడవదశ పైన, అల్యూమినియం మిశ్రమథాతు నిర్మితమైన, ఉపగ్రహంపేలోడ్ భద్రంగా ఉంచబడినభాగం 3.4 మీవ్యాసం కలిగి 7.8 మీటర్ల పొడవు ఉంటుంది. ఉపగ్రహ వాహక నుండి వివిధదశలలో ఉపయోగించబడిన వాహన భాగాలు /రాకెట్ భాగాలు సయానుకూలంగా వేరు పడునట్లుచేయు, తనకుతాను స్వంతంగా పనిచేయు కంప్యూటరు వ్యవస్థ వాహకంలో అమర్చబడి ఉంది. ఫ్లెక్సిబుల్ లీనియర్ షేప్డ్ చార్జ్ సిస్టంలో మొదటిదశ, పైరో ఎక్యువేటేడ్ కలెక్ట్ రిలీజ్ మెకానిజంతో రెండవదశ, మేర్మన్ బోల్ట్‌కట్టర్ సేపరెసన్ మెకానిజం ద్వారా మూడవదశ రాకెట్‌భాగాలు వేరుపడును.
అభివృద్ధి పరచబడిన మొదటి -1 ఉపగ్రహ వాహకనౌక 1530 కిలోగ్రాముల బరువు ఉన్న జీశాట్-1 ఉపగ్రహాన్ని భూస్థిర బదిలీ కక్ష్యలో విజయవంతంగా ప్రవేశపెట్టింది. రెండవ -2 ఉపగ్రహ వాహకనౌక 1825 కిలోలబరువు ఉన్న జీశాట్-2 ఉపగ్రహాన్నివిజయవంతంగా కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టింది. అలాగే మొదటి ఆపరేషనల్ ప్రయోగంలో జీఎస్ఎల్‌వి-01 ఉపగ్రహ వాహనం 1950 కిలోల బరువు ఉన్నజీశాట్-3/ ఉపగ్రహాన్నిఅతరిక్షంలో ప్రవేశపెట్టింది.
చివరిదశలో స్ప్రింగ్‌త్రస్టరు విధానంలో ఉపగ్రహం కక్ష్యలొకి నెట్టబడుతుంది. రాకెట్‌లో వివిధదశలలో అమర్చిన ఆటోనమస్ కంట్రోల్ సిస్టం వలన ఉపగ్రహ వాహక భాగాలు ప్రతిదశలో వేరుపడును.
జీఎస్ఎల్‌వి-01 ఉపగ్రహ వాహనం ఇస్రో తయారుచేసిన జీఎస్ఎల్ వి శ్రేణికి చెందిన 3వ ఉపగ్రహ వాహనం, జీఎస్ఎల్‌వి శ్రేణికి సంబంధించిన మొదటి ఆపరేషనల్ ఫ్లైట్. జీఎస్ఎల్‌వి శ్రేణికి చెందిన అభివృద్ధి పరచిన మిగతా రెండు ఉపగ్రహ వాహకనౌకలలో ఒకటి ఏప్రిల్ 2001న జీశాట్-1 ఉపగ్రహాన్ని, మరొకటి మే 2003న జీశాట్-2 ఉపగ్రహాన్ని విజయవంతంగా అంతరిక్షంలో నిర్దేశిత కక్ష్యలో విజయవంతంగా ప్రవేశపెట్టాయి.
అదివరకటి మెడికల్ బోర్డు అంజుది హత్యా/ఆత్మహత్యా అనే దానిపై భిన్నాభిప్రాయాలు వెలువరించటంతో, పోలీసులు క్రొత్త మెడికల్ బోర్డును ఏర్పరచి విచారణ చేపట్టారు. ఇల్యాసీ తరపు న్యాయవాదులు కోర్టు అనుమతి లేకుండానే ఈ క్రొత్త మెడికల్ బోర్డును ఏర్పరచారని, ఇది కోర్టును ధిక్కారమేనని తెలిపారు. అందుకుగాను, జనవరి 2013లో ఈ తదుపరి విచారణను నిలిపివేయాలని ఢిల్లీ హై కోర్టు ఉత్తర్వులు జారీ చేసినది. మార్చి 2013న ఈ తదుపరి విచారణ పై స్టే ఆర్డర్లు వెలువరించింది. దీనిపై రుక్మా ఉన్నత న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించారు. ప్రాసిక్యూషన్ తరపు న్యాయవాది క్రొత్త మెడికల్ బోర్డును నియమించటానికి పోలీసులకు సకల హక్కులు కలవని వాదించారు. సరైన ప్రక్రియను అనుసరించకుండా క్రొత్త మెడికల్ బోర్డును నియమించారన్న ఇల్యాసీ వాదనను ఉన్నత న్యాయస్థానం త్రోసిపుచ్చినది. క్రొత్త బోర్డును విచారణను పూర్తి చేయమని ఆజ్ఞాపించింది. దీంతో ఇల్యాసీ అత్యున్నత న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించారు. అత్యున్నత న్యాయస్థానం కూడా ఉన్నత న్యాయస్థానం నిర్ణయాన్నే సమర్థించినది.
క్రైమ్ స్టాపర్స్ వలె భారతదేశంలో కూడా జీ టీవీ ద్వారా ఇండియాస్ మోస్ట్ వాంటెడ్ అనే కార్యక్రమాన్ని ఇల్యాసీ దంపతులు ప్రసారం చేయటం ప్రారంభించారు. తొలుత ఈ కార్యక్రమంలో వ్యాఖ్యాతగా అంజునే వ్యవహరించినా 1998 కల్లా ఇల్యాసీ కూడా వ్యాఖ్యాతగా ఎదగగా అంజుకు స్థానభ్రంశం కలిగినది. మరల ఇల్యాసీ-అంజుల మధ్య మనస్పర్థలు రావటంతో అంజు ఈ మారు కెనడాలోని తన సోదరి రష్మి సింఘ్ వద్దకు వెళ్ళినది. తర్వాత ఇల్యాసి ఆలియా సొల్యూషన్స్ పేరుతో సాఫ్టువేర్ సంస్థను స్థాపించాడు. అంజుకు సంస్థలో 25% షేర్లను ఇవ్వటంతో 1999 కల్లా ఆమె మరల భారతదేశానికి తిరిగివచ్చి ఇల్యాసీతో మరల జీవితాన్ని ప్రారంభించింది. 15 లక్షలకు ఢిల్లీలో ఇల్లు కొని ఇద్దరూ దానిని చక్కగా అలంకరించుకొన్నారు. డిసెంబరు 1999 లో గృహప్రవేశం చేశారు. 16 జనవరి 2000 లో అంజు జన్మదినోత్సవాన్ని అంగరంగ వైభవంగా జరపటానికి సన్నాహాలు ప్రారంభమయ్యాయి.
2010 లో పోస్టు మార్టం చేసిన డాక్టరు ఇది హత్య కాదని చెప్పలేకపోయారనే వాదాన్ని రుక్మా సింఘ్ తీసుకువచ్చినది. ఇల్యాసీ తాను అంజు నుండి కత్తిని లాగివేసే ప్రయత్నం చేశానని బుకాయిస్తున్నా, అతనివి గానీ, అంజువి గానీ వేలిముద్రలు కత్తిపై దొరకలేదని కోర్టు గమనించాలని తెలిపారు. పోస్టు మార్టం నిర్వహించి భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తం చేస్తోన్న డాక్టరును నమ్మలేమని, సరిగా పని చేయలేకపోతున్నాడనే ఆరోపణ పై అతడిని తర్వాత మార్చురీ డిపార్టుమెంటుకు బదిలీ చేశారని సుహైబ్ తెలిపాడు.
1989 లో ఢిల్లీలోని జామియా మిలియా ఇస్లామియా విశ్వవిద్యాలయంలో మాస్ కమ్యూనికేషన్స్ కోర్సు చదువుతున్న సుహైబ్ ఇల్యాసి, అంజు సింఘ్ లు పరస్పరం ప్రేమించుకొన్నారు. ఇరువురివైపు పెద్దలను వ్యతిరేకించి 1993లో వారు లండన్ లో మతాంతర వివాహం చేసుకొన్నారు. వారి విద్యాభ్యాసానికి అనుగుణంగా బ్రిటన్ లో బిబిసి చే ప్రసారం చేయబడుతున్న క్రైమ్ స్టాపర్స్ అనే కార్యక్రమం గురించి అభ్యసించారు.
2 జూలై నుండి ఆలియా ఇల్యాసీ వద్దనే పెరుగుతున్నది. మరల ఇల్యాసీ ఆలియా భద్రత పై అనుమానం వ్యక్తం చేశాడు. ఆలియా సంరక్షణ బాధ్యతలను వారికి ఇవ్వకుంటే సాక్షులను భయాందోళనలకు గురి చేశామని కోర్టుకు చెబుతాం అని తనని బెదిరిస్తున్నట్లు తెలిపాడు. 11 జూలై న ఢిల్లీ ఉన్నత న్యాయస్థానం ఆలియా సంరక్షణను రష్మి, రుక్మాలు బలవంతంగా తీసుకోలేరని, కావాలనుకొంటే ఈ ప్రక్రియలో వారు న్యాయపరంగా ముందుకెళ్ళవచ్చునని తెలిపినది.
1994లో తిరిగి భారతదేశానికి వచ్చారు. ఆరు నెలల తర్వాత అంజు ఇల్యాసితో కలిసి ఉండటానికి ఇష్టపడక, లండన్ లో తమ్ముడు ప్రశాంత్ వద్దకు వెళ్ళి పోయింది. అంజు విడాకులు తీసుకోవాలని అనుకొంటున్నదని తెలపగా ప్రశాంత్ వారించాడు. ఇల్యాసీ లండన్ వెళ్లి వివాహ బంధాన్ని కొనసాగించటానికి అంజును ఒప్పించి భారతదేశానికి తీసుకువచ్చాడు. తర్వాత వారికి ఆలియా జన్మించింది.
పదిహేనేళ్ళ ఆలియా సంరక్షణను సొంతం చేసుకోవాలనే దురుద్దేశ్యంతోనే అతనిపై నేరారోపణలు వేయాలని చూస్తున్నారని ఒక ఇంటర్యూలో సుహైబ్ తెలిపాడు. అంజును తాను ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకొన్నాడని, పైసా కట్నం కూడా తాను తీసుకోలేదని, పైగా పెళ్ళి ఖర్చులు కూడా తానే భరించానని తెలిపాడు. భారతదేశపు వరకట్న వేధింపు చట్టాలు పురుషులకు వ్యతిరేకంగా ఉన్నాయని మరొక ఇంటర్వ్యూలో సుహైబ్ తెలిపాడు.
సుహైబ్ ఇల్యాసీ భారతదేశానికి చెందిన టీవీ ప్రోగ్రాముల నిర్మాత, దర్శకుడు. దేశంలోనే తొట్టతొలిసారిగా నేరాల గురించిన కార్యక్రమం ఇండియాస్ మోస్ట్ వాంటెడ్ కు వ్యాఖ్యాతగా వ్యవహరించాడు. వ్యాఖ్యానంలో ఈయన చూపిన ప్రత్యేక శైలితో ఈ కార్యక్రమంతో దేశాన్ని ఉర్రూతలూగించాడు. బ్యూరోక్రసీ టుడే అనే పత్రికకు సంపాదకలు కూడా.
ఈ కేసును సీబీఐతో విచారణ చేయించాలని రుక్మా సింఘ్ దిగువ న్యాయస్థానంలో అప్పీలు చేసుకొన్నది. ఐదేళ్ళ తర్వాత ఏ సరైన కారణం లేకుండానే సిబిఐ విచారణ కోరటం, కేవలం కేసును పొడిగించే ఉద్దేశ్యమేనని కోర్టు ఈ అప్పీలును తిరస్కరించింది.
29 మే 2001 న ఢిల్లీ హై కోర్టు ఇల్యాసీని ఢిల్లీ బయటికి వెళ్ళటానికి అనుమతినిచ్చింది. ముంబాయికి పని పైన వెళ్తున్నాని చెప్పటంతో కోర్టు అనుమతించింది. రెండు రోజుల ముందు కోర్టుకు తెలిపి తాను వెళ్ళవచ్చునని తెలిపినది.
20 డిసెంబరు 2017 న ఇల్యాసీ ఎదుర్కొంటున్న ఆరోపణలు ఋజువైనాయని కోర్టు నిర్ధారించినది. దీనికి ఇల్యాసీ 2 లక్షల జరిమానా, అంజు తల్లిదండ్రులకు 10 లక్షల నష్టపరిహారం చెల్లించవలెనని తీర్పునిచ్చినది.
దీనిపై స్పందిస్తూ ఇల్యాసీ అత్తగారు రుక్మా సింఘ్, "అతను శిక్షించబడ్డాడు, అన్నింటికన్నా అదే ముఖ్యమైంది" అని వ్యాఖ్యానించింది.
అప్పటికే యావత్ భారతదేశపు దృష్టిని ఆకట్టుకొన్న ఇల్యాసీ, 2000 లో తన భార్య అనుమానాస్పాద మృతితో వార్తలలోకి ఎక్కారు. వరకట్న వేధింపు/హత్య ల చట్టాల క్రింద అరెస్టు చేయబడ్డాడు.
ఏ సరిక్రొత్త సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవటంతో ఈ దిశగా ఎటువంటి పురోగతి లేదని ఇల్యాసీపై వరకట్న హత్య ఆరోపణలు వేయాలన్న రుక్మా అప్పీలును కోర్టు తిరస్కరించినది.
అంజు కుటుంబాన్ని ఓదార్చటానికి ఇల్యాసీ వారి ఇంటికి మకాం మార్చాడు. 17 జనవరి న అంజుది ఆత్మహత్యేనని పోలీసులు కేసు కట్టారు.
పైన చెప్పిన ప్రాథమిక బలాలతో పాటు మరో రెండు ప్రాథమిక బలాలు ఉన్నాయని ఇరవైయవ శతాబ్దంలో అవగాహన అయింది. ఈ రెండు బలాలూ మన దైనందిన జీవితాలలో తారస పడవు కనుక ఈ అవగాహన ఇంత ఆలస్యంగా అయింది.
ఈ రెండు సిద్ధాంతాల మధ్య ఉన్న తేడాని చిన్న ఉదాహరణ ద్వారా చూడొచ్చు. గురుత్వాకర్షణ సూత్రానికి బద్ధమై భూమి సూర్యుడి చుట్టూ తిరుగుతోంది కదా. ఇప్పుడు అకస్మాత్తుగా మంత్రం వేసినట్లు సూర్యుడు మాయం అయిపోయేడనుకుందాం. నూటన్ సిద్ధాంతం ప్రకారం సూర్యుడు ఇక లేడు అన్న విషయం భూమికి తక్షణం “తెలుస్తుంది”; వెంటనే భూమి తన గతి తప్పి విశ్వాంతరాళంలోకి ఎగిరిపోతుంది. ఇదే పరిస్థితిలో జరగబోయేదానిని అయిన్‌స్టయిన్ సిద్ధాంతం మరొక విధంగా చెబుతుంది. సూర్యుడు అంతర్ధానమైపోయాడన్న వార్త భూమి వరకు ఎలా వస్తుంది?
సూర్యుడి నుండి మన వరకు వచ్చేది వెలుతురు. ఈ వెలుతురు మన వరకు రాలేదంటే ఇహ అక్కడ సూర్యుడు లేడన్న మాట. సూర్యుడి దగ్గర బయలుదేరిన కాంతి మన భూమి వరకు రావటానికి ఉరమరగా ఎనిమిది నిమిషాలు పడుతుంది. కనుక సూర్యుడు అంతర్ధానమైపోయిన తర్వాత మరొక ఎనిమిది నిమిషాల వరకు మనకి ఆ విషయం తెలియదు. తెలిసిన వెంటనే భూమి తన గతి తప్పి “ఎగిరి” పోతుంది. ఇక్కడ గుర్తు పెట్టుకోవలసిన విషయం ఏమిటంటే సూర్యుడి నుండి మన వరకు వార్త మోసుకొచ్చినది ఎవరా అంటే అది కాంతి పుంజం. (ఇదే విషయాన్ని గురుత్వాకర్షణ తరంగాల వేగం కాంతి వేగంతో సమానమని ఊహించుకుని, సూర్యుడు మాయం అయిపోయే సరికి సూర్యుడితోపాటు ఆ గురుత్వాకర్షణ తరంగాలు కూడా ఏష్యం అయిపోయాయి అనిన్నీ, ఆ విషయం భూమికి తెలిసేసరికి ఎనిమిది నిమిషాలు పట్టిందనిన్నీ ఊహించుకోవచ్చు. ఇది కేవలం స్పురణ ప్రయోగం అని గుర్తు పెట్టుకోవాలి.)
ఇదే సందర్భంలో అణు గర్భంలో దాగి ఉన్న మరొక బలం యొక్క ఉనికిని కూడా కనుక్కున్నారు. దీనిని బృహత్ సంకర్షక బలం అంటారు. అణుగర్భంలో ఒక కణిక ఉంటుంది. దీని ఆకారాన్ని మన బూందీ లడ్డులా ఊహించుకోవచ్చు. బూందీ లడ్డులో చిన్న చిన్న పూసలు ఉంటాయి కదా. వీటిలో కొన్ని పచ్చవి, కొన్ని నల్లవి అనుకుందాం. పచ్చ వాటిని ప్రోటానులు గానూ, నల్ల వాటిని నూట్రానులు గానూ ఊహించుకుందాం. ఈ ప్రోటానులకి ధన విద్యుదావేశం ఉంటుంది. కనుక వాటి మధ్య వికర్షణ వల్ల ఇవి ఒకదాని పక్క మరొకటి ఉండలేవు. ఈ వికర్షణ బలానికి అవి నిజంగా చెల్లా చెదిరి పోవాలి. కాని అవన్నీ ఉండ కట్టుకుని ఎలా ఉండగలిగేయి?
లడ్డుండలో అయితే ఉండ చితికి పోకుండా పాకం వాటిని బంధించి అట్టేపెడుతుంది. అణుగర్భంలో ఉన్న ప్రోటానులు చెదిరి పోకుండా వాటి మధ్య కూడా మన పాకబంధ బలం లాంటి బలం ఒకటి ఉంది. అదే బృహత్ సంకర్షక బలం. (క్వార్కుల ప్రస్తావన తీసుకు రాకుండా ఇక్కడ సిద్ధాంతాన్ని కొంచెం టూకీ చేసేను.) ఈ బృహత్ బలం యొక్క ప్రభావం అణుగర్భపు పరిధి దాటి బయట కనిపించదు. కనుక దీని నైజం అర్ధం చేసుకోవాలంటే క్వాంటం సూత్రాలని ఉపయోగించాలి. ఇది ఉరమరగా విద్యుదయస్కాంత బలం కంటే వంద రెట్లు ఉంటుందని అంచనా.
మన పరిసరాలలో ఉన్న ప్రాథమిక బలాలన్నిటికన్న ఈ గురుత్వాకర్షణ బలం వైనం మనకి ముందుగా అర్ధం అయింది. ఎందుకంటే దీని ప్రభావాన్ని మనం ప్రతిరోజూ అనుభవిస్తున్నాం కనుక. నూటన్ తర్వాత, ఇరవైయ్యవ శతాబ్దపు ఆరంభంలో, అయిన్‌స్టయిన్ ఈ సిద్ధాంతాన్ని కొద్దిగా సవరించి మెరుగులు దిద్దేడు. నూటన్ విశ్వంలో ఉన్న ఏ రెండు వస్తువులైనా ఎంత బలంతో ఆకర్షించుకుంటాయో లెక్క కట్టటానికి ఒక సూత్రం ఇచ్చేడు తప్ప ఆ రెండు వస్తువులు ఎందుకు, ఎలా ఆకర్షించుకుంటాయో చెప్పలేదు. అదేదో దైవ దత్తమైన లక్షణంలా ఒదిలేసేడు. అయిన్‌స్టయిన్ వచ్చి ఈ వెలితిని పూరించేడు. ఒక స్థలకాల సమవాయంలో గరిమ ఉన్న ఒక వస్తువుని ప్రవేశపెట్టినప్పుడు, తలగడ మీద బుర్ర పెట్టినప్పుడు తలగడ లోత్త పడ్డట్లు ఆ స్థలకాల సమవాయం లోత్త పడుతుందనిన్నీ, ఆ లోత్త చుట్టుపట్ల ఉన్న చిన్న చిన్న వస్తువులు ఆ లోత్త లోకి దొర్లినప్పుడు పెద్ద గరిమ గల వస్తువు చిన్న గరిమ గల వస్తువుని ఆకర్షించినట్లు మనకి భ్రాంతి కలుగుతుందనిన్నీ అయిన్‌స్టయిన్ చెప్పేరు. దీనినే సాధారణ సాపేక్ష సిద్ధాంతం అంటారు.
విద్యుత్ బలం, అయస్కాంత బలం ఒకటే అని నిరూపించటానికి చిన్న ఉదాహరణ. ఒక తీగలో విద్యుత్తు ప్రవహిస్తూన్నప్పుడు ఆ తీగ చుట్టూ అయస్కాంతపు లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. ఈ విషయాన్నే పరిభాషలో 'తీగ చుట్టూ అయస్కాంత క్షేత్రం ప్రభవిస్తుంది’ అంటారు. ఇదే విధంగా ఒక అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఒక తీగని కదిపితే ఆ తీగలో విద్యుత్తు ప్రవహిస్తుంది. ఈ రెండింటిలో ‘ఏది ముందు, ఏది తర్వాత?' అన్నది ‘గుడ్డు ముందా, పిల్ల ముందా?’ అన్న ప్రశ్న లాంటిదే. కనుక విద్యుత్ బలం, అయస్కాంత బలం అని విడివిడిగా అనటంలో అర్ధం లేదు. అందుకనే ఈ ఉమ్మడి బలాన్ని విద్యుదయస్కాంత బలం అనీ, ఈ బలం ప్రభవిల్లే ప్రదేశాన్ని విద్యుదయస్కాంత క్షేత్రం అనీ అంటారు. ఇలా విద్యుత్ తత్వాన్నీ, అయస్కాంత తత్వాన్నీ సమాగమ పరచి ఒక తాటి మీదకి చేర్చిన ఘనత మేక్స్‌వెల్ కి దక్కింది.
మరొక తేడా. విద్యుదయస్కాంత బలం చాలా శక్తివంతమైన బలం. గురుత్వాకర్షణ చాలా నీరసమైన బలం. ఈ తేడాని సోదాహరణంగా వివరిస్తాను. ఒక గుండు సూదిని చేతిలోంచి జార విడిస్తే భూమి యొక్క గురుత్వాకర్షణ బలానికి అది భూమి మీద పడుతుంది. ఉరమరగా 25,000 మైళ్ళు వ్యాసం ఉన్న ఒక ఇనుము-రాయితో చేసిన బంతి తన గరిమ బలాన్ని అంతటినీ కూడగట్టుకుని లాగితే సూది భూమి మీద పడింది. అదే సూదిని పైకి లేవనెత్తటానికి వేలెడంత పొడుగు ఉన్న చిన్న అయస్కాంతపు కడ్డీ చాలు. ఈ చిన్న ప్రయోగంతో గురుత్వాకర్షణ బలం కంటే విద్యుదయస్కాంత బలం ఎంత శక్తివంతమైనదో అర్ధం అవుతుంది. గురుత్వాకర్షణ ఎంత నీరస మైనదో మరొక విధంగా కూడా చెబుతాను. విద్యుదయస్కాంత బలం గురుత్వాకర్షణ బలం కంటే మిలియన్ బిలియన్ బిలియన్ బిలియన్ బిలియన్ రెట్లు బలమైనది.
పదిహేడో శతాబ్దంలోనే నూటన్ గురుత్వాకర్షణ సిద్ధాంతాన్ని లేవదీశాడు. గురుత్వాకర్షణ బలం విశ్వవ్యాప్తంగా ఉన్న బలం అని నూటన్ సూత్రీకరించేడు. ఈ గురుత్వాకర్షణ సిద్ధాంతంలో మనం అర్ధం చేసుకోవలసిన అంశాలు రెండు. ఈ విశ్వంలో ప్రతీ వస్తువు ప్రతీ ఇతర వస్తువుని ఆకర్షిస్తోంది అన్నది మొదటి అంశం. రెండు వస్తువుల మధ్య ఉండే ఆకర్షణ బలం ఆ రెండు వస్తువుల గురుత్వం లేదా గరిమ మీదా, వాటి మధ్య ఉండే దూరం మీదా ఆధారపడి ఉంటుందన్నది రెండవ అంశం. వస్తువుల గరిమ ఎక్కువ అయిన కొద్దీ వాటి మధ్య ఆకర్షణ పెరుగుతుంది. వస్తువుల మధ్య దూరం పెరిగిన కొద్దీ వాటి మధ్య ఆకర్షణ తరుగుతుంది. నూటన్ ఈ గురుత్వాకర్షణ బలం యొక్క లక్షణాలని సూత్రబద్ధం చెయ్యటమే కాకుండా ఈ సూత్రాలు విశ్వవ్యాప్తంగా అమలులో ఉంటాయని ఉద్ఘాటించేడు.
ప్రకృతిలో మరొక బలం ఉంది. మేఘావృతమైన ఆకాశంలో తళతళా మెరుపులు మెరిసినప్పుడు ఈ బలం మన కళ్ళకి కనబడుతుంది. మన ఇళ్ళల్లో దీపాలకీ, మరెన్నో నిత్యకృత్యాలకీ వాడుకునే విద్యుత్తు ఈ జాతిదే. విద్యుత్తుని అధ్యయనం చేసే మొదటి రోజులలోనే దీనికీ అయస్కాంత బలానికీ మధ్య ఏదో అవినాభావ సంబంధం ఉందని తెలిసిపోయింది. నిజానికి ఈ రెండూ విభిన్నమైన బలాలు కావనీ, ఒకే శక్తి యొక్క రెండు విభిన్న రూపాలనీ జేమ్స్ క్లర్క్ మాక్స్‌వెల్ సా. శ. 1880 దశకంలో ఉద్ఘాటించి ఈ రెండింటిని విద్యుదయస్కాంత బలం అని పిలవాలని, ఇది కూడా ఒక క్షేత్రమే అనీ సూచించేడు. ఒక నాణేనికి బొమ్మ బొరుసు ఉన్నట్లే ఒకే బలం ఒక కోణం నుండి విద్యుత్ బలం లాగా మరొక కోణం నుండి అయస్కాంత బలం లాగా మనని భ్రమింపచేస్తుందని ఈ సిద్ధాంతం సారాంశం.
ఈ అయస్కాంత బలం అయస్కాంతం చుట్టూ ఉన్న ప్రదేశమంతా ఆవహించి ఉంటుంది. ఇలా ప్రదేశం అంతటినీ ఏదైనా ఆవహించి ఉంటే దానిని శాస్త్రీయ పరిభాషలో క్షేత్రం అంటారు. ఉదాహరణకి మడిలో వరి నారు నాటేమనుకుందాం. ఆ నారు మడి అంతటినీ ఆవరించి ఉండదు. నాగేటి చాలు వెంబడి, జానెడేసి దూరంలో ఒకొక్క మొక్క ఉంటుంది. కనుక ఆ నారుమడిని క్షేత్రం అనటానికి వీలు లేదు. కాని అదే మడిలో ఉన్న మట్టి మడి అంతటినీ ఆవరించి ఉంటుంది. మట్టి లేని స్థలం అంటూ ఉండదు. కనుక ఆ మడిలో మట్టిక్షేత్రం ఉంది, కాని నారుక్షేత్రం లేదు. ఒక అయస్కాంతం చుట్టూ ఉండే అయస్కాంతపు బలం ఇలాంటి క్షేత్రమే. కనుక దీనిని బల క్షేత్రం , లేదా అయస్కాంత బల క్షేత్రం , లేదా అయస్కాంత క్షేత్రం అంటారు.
ఇప్పటికి గురుత్వాకర్షణ బలం గురించీ, విద్యుదయస్కాంత బలం గురించీ కొంత అవగాహన వచ్చి ఉండాలి. ఇప్పుడు ఈ రెండు బలాల మధ్య ఉన్న పోలికలనీ, తేడాలనీ కొంచెం పరిశీలిద్దాం. మొదటి పోలిక. ఈ రెండు బలాల ప్రభావం చాల దూరం ప్రసరిస్తుంది. ఎక్కడో లక్షల మైళ్ళ దూరంలో ఉన్న సూర్య చంద్రుల గురుత్వాకర్షణ ప్రభావం వల్లనే కదా సూర్యుడి చుట్టూ భూమి, భూమి చుట్టూ చంద్రుడు ప్రదక్షిణాలు చేస్తున్నాయి. నిజానికి ఈ గురుత్వాకర్షణ బలం ప్రభావం విశ్వంలో దిగంతాల వరకు ప్రసరిస్తూనే ఉంటుంది. ఇదే విధంగా ఎక్కడో వేల మైళ్ళ దూరంలో ఉన్న మన భూమి యొక్క అయస్కాంత ధ్రువాల ప్రభావం పడవలోని దిక్సూచిలో ఉన్న అయస్కాంతపు సూది మీద పడుతోందని కూడా మనందరికీ తెలుసు. ఇంతటితో పోలిక అయిపోయింది.
ఇక తేడాలు. గురుత్వాకర్షణ బలం గురుత్వం ఉన్న ప్రతి వస్తువు మీదా పడుతుంది. ఉదాహరణకి భూమి యొక్క గురుత్వాకర్షణ నా మీద, మీ మీద, చెట్టు మీద ఉన్న పండు మీద, ఆకాశంలో ఉన్న చంద్రుడి మీద, విశ్వాంతరాళంలో పరిభ్రమిస్తూన్న తోకచుక్కల మీద, ఇలా అన్నిటి మీదా పడుతూనే ఉంటుంది. అలా పడ్డ ఆకర్షణ బలానికి ఆయా వస్తువులు యథోచితంగా స్పందిస్తాయి. కాని విద్యుదయస్కాంత బలం ప్రభావం ధన, రుణ ధ్రువాలు ఉన్న అయస్కాంతాల మీదా, ధన, రుణ ఆవేశాలు ఉన్న ప్రోటాను, ఎలక్ట్రాను వంటి పరమాణువుల మీదా మాత్రమే ఉంటుంది. ఉదాహరణకి ఏ విద్యుదావేశం లేని నూట్రానుల మీద విద్యుదయస్కాంత బలం ప్రభావం సున్న. చెవిటి వాడి ముందు శంఖంలా ఏ విద్యుదావేశం లేని పదార్ధాల మీద విద్యుదయస్కాంత బలానికి ఎటువంటి ప్రభావమూ లేదు.
పూర్వం పడవలలో సముద్రయానం చేసే రోజులలో పడవ సముద్రంలో ఎక్కడ ఉందో తెలుసుకోటానికి దిక్సూచి అనే పరికరాన్ని వాడేవారు. ఈ దిక్సూచిలో అసిధార మీద విశృంఖలంగా తిరిగే సన్నని అయస్కాంతపు సూది ఒకటి ఉంటుంది. ఇది ఎల్లప్పుడూ ఉత్తర-దక్షిణ దిక్కులనే సూచిస్తూ ఉంటుంది. అయస్కాంతపు సూదికి ఈ లక్షణం ఎందుకు ఉందో మొదట్లో అర్ధం కాకపోయినా ఈ లక్షణం సముద్రంలో పడవ ఎక్కడ ఉందో తెలుసుకోటానికి ఉపయోగపడింది. కాలక్రమేణా, మన భూగ్రహం కూడా ఒక పెద్ద అయస్కాంతంలా పనిచేస్తుందనీ, దిక్సూచిలో ఉన్న అయస్కాంతపు సూది ఎల్లప్పుడూ భూమి యొక్క అయస్కాంతపు ధ్రువాలవైపే మొగ్గుతుందనీ కనుక్కున్నారు. ఇలా మొగ్గటానికి కారణం అయస్కాంత బలం అని ఉటంకించేరు.
ఇంతటితో నాలుగు ప్రాథమిక బలాలనీ పరిచయం చెయ్యటం పూర్తి అయింది. ఆస్తులు పంచేసుకున్న అన్నదమ్ములలా ఈ నాలుగు ప్రకృతి బలాలు ఎవరి దారి వారిదే అన్నట్లు ప్రవర్తిస్తున్నాయి తప్ప ఒకే తల్లి పిల్లలలా ప్రవర్తించటం లేదు. ఉదాహరణకి, గురుత్వాకర్షణ బలం తన ప్రభావాన్ని గురుత్వం ఉన్న పదార్ధాల మీదే చూపిస్తుంది. విద్యుదయస్కాంత బలం యొక్క ప్రభావం ఆవేశపూరితమైన పదార్ధాలమీదే. బృహత్ బలం ప్రభావం అంతా ఒక్క హాడ్రాన్ జాతి కణాల మీదే కాని లెప్టాన్ జాతి మీద కాదు. లఘు బలం ప్రభావ పరిమితి ఇంకా బాగా పరిమితం .
క్రీ. శ. 1896 లో హెన్రీ బెక్విరల్ రేడియో ధార్మిక క్షీణత అనే ప్రకృతి లక్షణాన్ని గమనించేడు. కొన్ని పదార్ధాలలోని నూట్రానులు బయటి బలాల ప్రమేయం ఏమీ లేకుండా తమంత తామే శిథిలమై పోయి ప్రోటానులు, ఎలక్ట్రానులు, నూట్రానులుగా మారిపోతాయని ఆయన గమనించేడు. మరొక బలం ప్రమేయం లేకుండా ఏదీ తనంత తాను మార్పు చెందదని నూటన్ ఎప్పుడో చెప్పేడు కదా. కనుక ఈ మార్పుకి ప్రేరణ కారణమైన బలం ఏదో అణుగర్భంలోనే దాగి ఉందని ఊహించి, దాని ఆచూకీ కట్టి, దానికి లఘు సంకర్షక బలం అని పేరు పెట్టేరు. ఇది ఉరమరగా విద్యుదయస్కాంత బలంలో వెయ్యో వంతు ఉంటుందని అంచనా.
నాలుగు ప్రాథమిక బలాలు ప్రకృతిలో ఉన్నాయని ఆధునిక భౌతిక శాస్త్రం చెబుతోంది. భగవంతుడు ఒక్కడే అయినప్పటికీ అతనికి సహస్ర నామాలు ఎలా ఉన్నాయో అలాగే విశ్వావిర్భవానికి మూలకారణమైన ఆదిశక్తి ఒక్కటే అయినప్పటికీ అది ఈ నాడు మనకి నాలుగు వివిధ బలాలుగా ద్యోతకమవుతున్నదని విజ్ఞులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఈ నాలుగూ పరస్పరమూ పొంతన లేకుండా విడివిడిగా ఉన్న నాలుగు విభిన్న బలాలా లేక ఒకే ఆదిశక్తి వివిధ రూపాలలో మనకి కనిపిస్తోందా అన్న సమస్య ఇక్కడ ప్రస్తావిస్తూన్న అంశం.
గురుత్వాకర్షణ బలం తర్వాత చెప్పుకో దగ్గది విద్యుదయస్కాంత బలం . పందొమ్మిదవ శతాబ్దం మధ్య వరకూ విద్యుత్ తత్త్వం వేరు, అయస్కాంత తత్త్వం వేరు అని అనుకునేవారు. ఈ రెండూ వేర్వేరు కాదని క్రమేపీ ఎలా అర్ధం అయిందో చూద్దాం.
మాడబూషి సంతానం రఘునాథన్ ఆగస్టు 11, 1941లో ఆంధ్రప్రదేశ్లోని అనంతపురం జిల్లాలో తాతగారింట జన్మించారు. ఆయన తండ్రిపేరు ఎం.ఎస్.సంతానం. ఆయన కుటుంబం చెన్నైలో నివసించేది. చెన్నై, మైలాపూర్ లోని పీ ఎస్ ఉన్నత పాఠశాల, మద్రాసు క్రిస్టియన్ కాలేజి ఉన్నత పాఠశాలలో చదివి 1955 లో ఎస్ ఎస్ ఎల్ సీ ఉత్తీర్ణులయ్యారు. ఇంటర్మీడియట్ సెయింట్ జోసెఫ్ కాలేజీ నుంచి పూర్తి చేసి, చెన్నై వివేకానంద కాలేజీ నుండి గణితంలో బీ ఏ చేసారు. అనతి కాలంలోనే గొప్ప గణిత పండితుడిగా పేరొందారు. బి.ఎ.ఆనర్స్ పూర్తిచేసిన వెంటనే ఆయన ప్రఖ్యాత వైజ్ఞానిక పరిశోధనా సంస్థ "టాటా ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్"లో రీసెర్చ్ అసిస్టెంటుగా చేరారు. ఈ పదవి కోసం 250 సభ్యులను టీ ఐ ఎఫ్ ఆర్ ఇంటర్వ్యూ చేసి ఇద్దరిని ఎంపిక చేసినప్పుడుఆ ఇరువురిలో ఆయన కూడా ఉన్నారు. 1960 లో "టీ ఐ ఎఫ్ ఆర్"లో చేరిన ఆయన అక్కడ నుండి వెనుదిరిగి చూడలేదు. 1960-62 కాలంలో, శిక్షణ పొంది, గణిత కోవిదుడు అచార్య నరసింహన్ ఇచ్చిన పరిశోధనాంశం " డిఫర్మేషన్స్ ఆఫ్ లినియర్ కన్నెక్షన్స్ అండ్ రీమానియన్ మెట్రిక్స్ "ను 1963 లో పరిష్కరించారు.
జాతీయ, అంతర్జాతీయ సంస్థలు అనేకం ఈయనకు తమ 29వ యేట ఇంటర్నేషనల్ కాంగ్రెస్ ఆఫ్ మెథమెటిక్స్ సభలో ఉపన్యసించారు. ఈ గౌరవం దక్కిన అతి కొద్ది మంది భారతీయులలో ఒకరుగా కీర్తి గడించారు. "నేషనల్ బోర్డ్ ఫర్ హయ్యర్ మేథమెటిక్స్" స్థాపక సభ్యులు, కొంతకాలం అధ్యక్షులుగా ఉన్నారు. ధర్డ్ వరల్డ్ అకాదమీ ప్రైజ్, ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాదమీ వారి ప్రతిష్ఠాత్మక శ్రీనివాస రామానుజన్ మెడల్, శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ ప్రైజ్ మొదలగు అవార్డులు, రివార్దులు అనేకం అందుకున్నారు. ఇంటర్నేషనల్ మేథమెటికల్ యూనియన్ పాలకమండలి సభ్యులుగా ఉన్నారు. అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ప్రతిష్ఠాత్మకమైన్ రాయల్ సొసైటీ సభ్యత్వం అందుకున్నాఉర్. తెలుగు గడ్డ మీద నుంచి చెన్న పట్టణానికి వలస వెళ్ళిన కుటుంబ సభ్యులు కావడంతో ఈయన తమిళుడుగా ముద్ర పడ్డారు. మాడభూషి అనంత శయనం గారి వంశంలో జన్మించిన ఈయనను నోబుల్ బహుమతి గ్రహీత ఫొఫెసర్ ఎస్.చంద్రశేఖర్ ఒక ప్రసంగం సందర్భమ్లో "ఉత్తమ భారతీయ గణితశాస్త్రవేత్తలలో రఘునాథన్ ఒకరు" అని కీర్తించారు.
నేషనల్ బోర్డ్ ఆఫ్ హైయ్యర్ మాతమాటిక్స్, అధ్యక్షుడిగా 1987 నుండి కొనసాగుతున్నారు. (ఈ సంస్థ ఆద్వర్యంలో 1996 లో అంతర్జాతీయ మాథమేటికల్ ఒలంపియాడ్ విజయవంతంగా నిర్వహించారు)
ఎం ఎస్ ఆర్ టి ఐ ఎఫ్ ఆర్ లో "అంతర్జతీయ స్కూల్ ఇన్ ఆల్జెబ్రైక్ గ్రూప్స్ ఎండ్ డిస్క్రీట్ సబ్ గ్రూప్స్" నెలకొల్పారు.
మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయంలోని వివేకానంద కాలేజీ నుండి బి.ఎ. ఆనర్స్ పట్టాపొందారు. మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం నుండి 1961 లో ఎం.ఎ డిగ్రీని పొందారు. 1966 లో ఎం.ఎస్. నరసింహన్ పర్యవేక్షణలో, బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం లోని "టాటా ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్" సంస్థ నుండి పీ హెచ్ డీ పట్టా అందుకున్నారు. కే గౌరీశంకరన్, ఆయన టీ ఐ ఎఫ్ ఆర్ వాతావరణంలో ఇమడడానికి సహాయం చేసారు. డాక్టరేట్ పట్టా సాధించాక ఓ ఏడాది "ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ స్టడీస్", ప్రిన్స్‌టన్, న్యూ జెర్సీ, అమెరికాలో పరిశోధనలు చేస్తూ గడిపేరు. ఆయన "టాటా ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్"లో స్కూల్ ఆఫ్ మేథమెటిక్స్ విభాగపు ప్రొఫెసర్కు రీసెర్చ్ అసిస్టెంతుగా , 1987 లో ప్రొఫెసర్ ఆఫ్ ఎమినెన్సె అందుకున్నారు.
మాడభూషి సంతానం రఘునాథన్ భారతీయ గణిత శాస్త్రవేత్తత. ఆయన ప్రస్తుతం నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ మేథమటిక్స్, ఇండియన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ లకు అధిపతి. ఆయన హోమీభాభా పచినేసిన స్థానంలో ఆయన టి.ఐ.ఎఫ్.ఆర్ సంస్థలో ప్రొఫెసర్ గా పనిచేసారు. రఘునాథన్ టి.ఐ.ఎఫ్.ఆర్ లో గణితశాస్త్రంలో ఫెలోషిప్ పొందారు. ఆయన యొక్క డాక్టరల్ అడ్వైజర్ ఎం.ఎస్.నరసింహన్. రఘునాథన్ రాయల్ సొసైటీ, థర్డ్ వరల్డ్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, అమెరికన్ మాథమెటికల్ సొసైటీ ల ఫెలోషిప్ పొందారు.
ఆయన నరసింహన్ అధ్వర్యంలో 1966 లో బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి పి.హెచ్.డి అందుకున్నారు. తరువాత ఆయన "ఇనిస్టిట్యూట్ ఫర్ అడ్వాన్స్‌డ్ స్టడీ,ప్రిన్స్‌టన్" యు.ఎస్.లో ఒక సంవత్సరం పాటు గడిపి ఇంటర్నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ పోస్టు డాక్టరల్ రీసెర్చ్ చేసారు. ఈ కాలంలో ఆయన అమెరికా, యూరోప్, జపాన్, లలోని ముఖ్యమైన ప్రదేశాలకు ఆహ్వానింపబడ్డారు. ఆ తరువాత అనేక అంతర్జాతీయ సదస్సులలో ఆయన పాల్గొన్నారు.
సామాన్య ప్రజల ఊహకి వాస్తవంగా వృత్తినిపుణుడు చేసే పనికి వ్యత్యాసం ఉంటోంది. అందుకని అందరికీ అర్ధమైయ్యేటట్టు చెప్పే ఆవశ్యకత ఉందంటూ గణిత శాస్త్ర అంశాల మీద అందరికీ అవగాహన అయ్యేటట్లు వివరణలు ఇచ్చారు.
ఆంధ్ర సాహిత్యంలో ఎన్నో ప్రయోగాలు, ఎన్నెన్నో సంవిధానాలు, ఎన్నెన్నో ప్రక్రియలు చోటు చేసుకున్నాయి. వాటిలో సాహితీ రూపకాలు కొన్ని. రూపకం అంటే నటులు ఆయా పాత్రల రూపాలను ఆరోపించుకొని అభినయించడం. అయితే సాహితీ రూపకాలలో పాల్గొనేవారు ఉద్దండ పండితులు, కవులు. అంతే కాని నటులు కారు. మామూలు నాటకాలలో అయితే నటులు అవసరమైన వేషధారణ చేసుకుని నాటక రచయిత వ్రాసిన దానిని కంఠస్థం చేసుకుని అభినయించటం జరుగుతుంది. ఈ సాహితీరూపకాలలో పాల్గొనే కవులంతా స్వయంగా రచయితలు కాబట్టి వీరికి మరొకరు వ్రాసియివ్వవలసిన అవసరంలేదు. అప్పటికి అప్పుడు సద్యస్ఫూర్తితో పద్యాలు చెప్పుతూ, చమత్కారాలు సృష్టిస్తూ, కావ్య ప్రసంగాలు చేస్తూ, సమస్యలు పూరిస్తూ సహజమైన సాహితీగోష్ఠిని తలపించే స్థితి ఈ సాహితీ రూపకాల లక్షణం.