polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ఈ ఒప్పందం ఆధారంగా మేవారు భూభాగాన్ని రక్షించడానికి బ్రిటిషు ప్రభుత్వం అంగీకరించింది. దీనికి ప్రతిగా మేవారు బ్రిటిషు ఆధిపత్యాన్ని అంగీకరించింది. ఇతర రాజ్యాలతో రాజకీయ సంబంధాలకు దూరంగా ఉంటూ దాని ఆదాయంలో నాలుగవ వంతు 5 సంవత్సరాల పాటు బ్రిటిషు ప్రభుత్వానికి కప్పంగా ఇవ్వడానికీ, ఆ తరువాత ఎనిమిదింట మూడు వంతులు ఇవ్వడానికీ అంగీకరించింది. 1947 మే 23 న ఉదయపూరు రాజ్యానికి రాజ్యాంగం ఆమోదించబడింది. 1949 ఏప్రిల్ 7 న ఉదయపూరు రాజ్య చివరి పాలకుడు స్వతంత్ర భారతదేశంలోకి ప్రవేశించడానికి సంతకం చేశాడు.
1725 లో మేవార్ భూభాగంలోకి మొదటిసారిగా మరాఠీలు చొరబాటు చేసారు. తదనంతరం వారు మేవారు మీద మాత్రమే కాకుండా చుట్టుపక్కల ఉన్న దుంగార్పూరు, బంసువ్రా, బుండి రాజ్యాలమీద కూడా ప్రభావం చూపారు. మరాఠాలను ఎదుర్కోవటానికి మేవారుకు చెందిన మహారాణా జగతు సింగు 1734 లో హుర్దాలో రాజపుత్ర పాలకుల సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేసినప్పటికీ ఒప్పందం కార్యరూపం దాల్చలేదు. మరాఠా శక్తి పెరుగుతూనే ఉంది. ఈ శతాబ్దం మిగిలిన భాగంలో మరాఠాలు క్రమం తప్పకుండా మేవారు నుండి కప్పం అందుకున్నారు.
1984 నవంబరు 2 న భగవంతు సింగు మరణించాడు. ఆయనకు ఇద్దరు కుమారులు; మహేంద్ర సింగు, అరవింద సింగు. భగవంతు సింగు తన మరణానికి ముందు, ఆయన మహారాణా మేవారు ఫౌండేషను అనే ట్రస్టును స్థాపించి దానిని నిర్వహించే బాధ్యతను చిన్న కుమారుడు అరవిందుకు అప్పగించాడు. అరవిందు ఉదయపూరు సిటీ ప్యాలెసులో నివసిస్తున్నాడు.
1303 వరకు మేవార్ పాలకులను 'మహారాణాలు అని పిలిచేవారు. 1303 నాటికి అల్లావుద్దీను ఖిల్జీ చిత్తోరుగడును తొలగించిన సమయంలో మహారాణా రతను సింగు మరణించిన తరువాత హమీరు మేవార్ పాలకుడై తనను తాను 'మహారాణా' గా పేర్కొన్నాడు. 1949 లో రాజ్యం రద్దు అయ్యే వరకు దాని పాలకులను మహారాణా అని పిలిచారు.
1615 లో నాలుగు దశాబ్దాల వాగ్వివాదం తరువాత మేవారు, మొఘలులు ఒక ఒప్పందానికి అంగీకరించారు. దీని ఆధారంగా మొఘలుల ఆధీనంలో ఉన్న మేవారు భూభాగం తిరిగి రాజపుత్రుల స్వాధీనం అయింది. మేవారు యువరాజు రాజసభకు హాజరయ్యాడు. మేవారు రాజులు మొఘలులకు 1,000 మంది గుర్రపు సైనికులను అందించారు.
మేవారును బట్టా రావలు స్థాపించాడు. గతంలో చిత్తూరులోని మోరి ప్రజలకు అధిపతి ఉండేవాడు. సా.శ. 728 లో ఆయన చిత్తోరు మీద నియంత్రణను పొందాడు. మేవారు మొదటి రాజధానిగా నాగ్దా ఉండేది. సా.శ. 948 పాలకుడు అల్లాతు రాజధానిని నాగ్డా నుండి అహరుకు మార్చాడు.
భారత రిపబ్లికు ఏర్పడటానికి ముందు దీనిని ఉదయపూర్ రాష్ట్రం, మేవార్ రాజ్యం అని కూడా పిలిచారు. ఇది వాయవ్య భారతదేశంలో ఒక స్వతంత్ర రాజ్యంగా ఉంది.
చిన్న‌ప్ప‌టి నుంచీ అన్యాయాలను ఎదుర్కొనే స్వ‌భావం కలిగిన జార్జిరెడ్డి , తన తల్లి చెప్పే వీరుల క‌థ‌లు వింటూ పెరుగుతాడు. చిన్నప్పట్నుంచే చదువులో చురుకుగా ఉండడంతోపాటు కత్తిసాము, కర్రసాము, బాక్సింగ్‌లో ప్రావీణ్యం సంపాదిస్తాడు. ఉస్మానియా యూనివ‌ర్సిటీలో చేరి అక్క‌డి త‌ప్పుల్ని ప్ర‌శ్నిస్తూ విద్యార్థుల‌లో చైత‌న్యం ర‌గిలించి నాయ‌కుడిగా ఎదుగుతాడు. ఈ క్రమంలో యూనివర్సిటీలో మాయ , దస్తగిరి , రాజన్న లతో జార్జిరెడ్డికి పరిచయం ఏర్పడుతుంది. ఉస్మానియా క్యాంప‌స్‌లో ఉద్రిక్త ప‌రిస్థితులు త‌లెత్తి, మూడు విద్యార్థి సంఘాల మధ్య గొడవలు ప్రారంభమవుతాయి. తమ రాయకీయ మనుగడకు అడ్డు వస్తున్నాడన్న నెపంతో విద్యార్థి నాయకులైన సత్య , అర్జున్‌ , లలన్ లు జార్జిరెడ్డిపై పగను పెంచుకొని అతడిని అంతమొందించాలి అనుకుంటారు. యూనివర్సిటీలో ఇంజనీరింగ్ కాలేజీలో జార్జిరెడ్డి చంపుతారు.
హువిష్క కనిష్క కుమారుడు. ఆయన పాలనను కుషాను పాలన స్వర్ణయుగం అని కూడా అంటారు. హువిష్క పాలన గురించిన మొట్టమొదటి ఎపిగ్రాఫికు సాక్ష్యంగా " బుద్ధ అమితాభా " విగ్రహం ఉంది. ఇది 2 వ శతాబ్దానికి చెందిన ఈ విగ్రహం గోవిందో-నగరులో కనుగొనబడింది. ఇది ఇప్పుడు మధుర మ్యూజియంలో కనుగొనబడింది. ఈ విగ్రహం "హువిష్క పాలన 28 వ సంవత్సరం" నాటిది. దీనిని వ్యాపారుల కుటుంబం "అమితాభా బుద్ధ"కు అంకితం చేసింది. హువిష్కా మహాయాన బౌద్ధమతం అనుచరుడని సూచించడానికి కొన్ని ఆధారాలు కూడా ఉన్నాయి. షాయెను కలెక్షను లోని ఒక సంస్కృత వ్రాతపూర్వక ఆధారాలు భాగం హువిష్కాను "మహాయానాలో నిర్దేశించిన" వ్యక్తిగా అభివర్ణించింది.
హువిష్కా అతని నాణేల మీద కొన్ని నాణేలు మాసేనోను హిందూ దేవుడు కార్తికేయ కుషాను అవతారం లేదా స్కంద దీని పేరు "మహాసేన" అని కూడా చెప్పబడింది. మధుర ప్రాంతం మీద నియంత్రణను నెలకొల్పడానికి కుషన్లు యౌదేయ భూభాగంలోకి విస్తరించినప్పుడు కుషాను నాణేల్లోకి ఇది చేర్చబడింది. యుద్ధోత్సాహులైన యౌదేయులను ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి ఇది ఒక మార్గంగా కూడా అవలంబించబడి ఉండవచ్చు. ఫలితంగా కుషాన్లు ఈ ప్రాంతంలోని యౌదేయాల మీద ఆధిపత్యం సాధించారు.
ఆయన పాలన కాలంలో సామ్రాజ్యం ఏకీకృతం చేయబడింది. హువిష్క పాలనలో కుషాను భూభాగం బాక్ట్రిరియాలోని బాల్ఖును భారతదేశంలోని మధుర వరకు విస్తరించబడింది. ఆయన తన నాణేలను ముద్రించినట్లు తెలిసింది. ఆయన పాలన తప్పనిసరిగా శాంతియుతంగా ఉంది. ఆయన పాలనలో ఉత్తర భారతదేశంలో కుషాను అధికారాన్ని పటిష్ఠం చేసింది. కుషాను సామ్రాజ్యం కేంద్రాన్ని దక్షిణ రాజధాని నగరం మధురకు తరలించింది.
హువిష్క నాణేలలో అనేక రకాలైన నమూనాలు, పెద్ద మొత్తంలో బంగారు నాణేలను కలిగి ఉంటాయి: మిగతా కుషాను పాలకులందరి కంటే హువిష్కా కాలంలో ఎక్కువ బంగారు నాణేలు ముద్రించబడ్డాయని భావిస్తున్నారు. ఆయన నాణేలు ముద్రించే స్థానం ప్రధానంగా బాల్ఖు, పెషావర్లలో ఉంది. కాశ్మీరు, మధురాలో చిన్న నాణేల ముద్రిత స్థానాలు ఉన్నాయి.
హువిష్కుడు జారీ చేసిన కుషాను నాణేల హెలెనిస్టికు-ఈజిప్షియను సెరాపిసు , పేరుతో), దేవత రోమా లో మొదటిసారిగా తన నాణేలలో పొందుపర్చాడు. పేరు "రియోం" .
భట్టాచార్య దృష్టి ఎక్కువగా తిరుగులేని విధంగా ఉండగా, - పది గ్రేట్ కాస్మిక్ పవర్స్ రచయిత ఎస్.శంకరనారాయణన్ వంటి కొంతమంది పరిశోధకులు ను గతచరిత్రలోని చతుర్వేదాలు గా చెప్పారు .భారత థియోగోనీ రచయిత, సుకుమారి భట్టాచార్జీ ప్రకారం వేద దేవత అయిన నిర్వర్తి యొక్క విధులు ఆమె తరువాత హిందూ మతం దేవతలు అయిన కాళికాదేవి, చాముండి కరాలి, , చ్ఛిన్నమస్తా లకు వారసత్వంగా ఇవ్వబడ్డాయి. హిందూ సాహిత్యం మొదట చిన్నమాస్తా గురించి ఉపపుర శక్తి మహా- భాగవత పురాణంలో , దేవీభాగవతము ప్రస్తావించింది.}} చిన్నమస్తా : ది అవెఫుల్ బౌద్ధ , హిందూ మత తాంత్రిక దేవత, రచయిత ఎలిసబెత్ . బెర్నార్డ్, ప్రకారం పుట్టుక ఏదైనా సరే, చ్ఛిన్నమస్తా/ చ్ఛిన్నముండాను 9 వ శతాబ్దంలోని మహాసిద్ధులు పూజలు చేసేవారని స్పష్టంగా చెప్పారు. భట్టాచార్య దృష్టితో తప్పనిసరిగా అంగీకరిస్తున్నప్పటికీ, కారెల్ ఆర్. వాన్ లైడెన్ విశ్వవిద్యాలయంలో దక్షిణాసియా కళా చరిత్ర మాజీ ప్రొఫెసర్ కూయిజ్ మరింత ముందుకు వెళ్లి చిన్నమాస్తా యొక్క ప్రతిమను తాంత్రిక దేవతలు వారాహి , చాముండాతో అనుబంధించారు.
20 వ శతాబ్దం ప్రారంభ దశాబ్దాలలో, బెనోటోష్ భట్టాచార్య - తంత్రంపై నిపుణుడు , అప్పటి ఓరియంటల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ బరోడా డైరెక్టర్ - బౌద్ధ సాధనమాలా , హిందూ మతం చ్ఛిన్నమస్తకల్ప , కృష్ణానంద ఆగమావాగీశ చే రచించబడిన తంత్రసార వంటి వివిధ గ్రంథాలను అధ్యయనం చేశారు. ) . పూర్వం ఒక పామునుఉపనయనము ధరించి, చిత్రంలో అదనపు జంటను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, హిందూ చిన్నమాస్తా , బౌద్ధ చిన్నముండ ఒకే దేవత అని ఆయన నిర్ణయించారు. సాధనమాల లో, దేవతను సర్వబుద్ధ అంటారు , వజ్రవైరోని , వజ్రవర్ణిని అనే ఇద్దరు ఆమె చుట్టూ ఉంటారు ; హిందూ తంత్రసారాలో, ఆమెను సర్వసిద్ధి అని పిలుస్తారు, , డాకిని, వైరోని , వర్నిని అనే ముగ్గురు ఆమె వద్ద ఉంటారు ఉన్నారు.చ్ఛిన్నమస్తకల్ప లో, ఆమె సర్వభుద్ధి అంటారు; ఆమె పరిచారకులు వారి బౌద్ధ పేర్లను కలిగి ఉన్నారు. కనీసం 7 వ శతాబ్దంలో ఆరాధించే బౌద్ధ చిన్నముండ నుండి హిందూ చిన్నమస్తా ఉద్భవించిందని భట్టాచార్య తేల్చిచెప్పారు.
బౌద్ధ గ్రంథాలు బౌద్ధ చిన్నముండ పుట్టుకను వివరిస్తాయి. ఒక కథ కృష్ణచార్య శిష్యుల గురించి చెబుతుంది, ఇద్దరు మహాసిద్ధ సోదరీమణులు, మేఖాల , కనఖల, తలలు కత్తిరించి, వారి గురువుకు అర్పించి, ఆపై నృత్యం చేశారు. దేవత వజ్రయోగిని కూడా ఈ రూపంలో కనిపించి వారితో కలిసి నృత్యం చేసింది. మహాసిద్ధ యువరాణి లక్ష్మింకర, రాజు ఇచ్చిన శిక్షగా ఆమె తలను నరికి, దానితో నగరంలో తిరుగుతూ ఉండగా పౌరులు ఆమెను చిన్నముండ-వజ్రవరాహి అని స్తుతించారు.
హిందూ చిన్నమాస్తా తాంత్రిక , టిబెటన్ బౌద్ధమతంలో ఒక ముఖ్యమైన దేవతగా కనిపిస్తుంది. ఇక్కడ ఆమెను చిన్నముండ లేదా త్రికయ-వజ్రయోగిని అని పిలుస్తారు. చిన్నముండ అంటే వజ్రయోగిని దేవత యొక్క కత్తిరించిన తల రూపం, ఇది చిన్నమాస్తా మాదిరిగానే చిత్రీకరించబడింది.
దక్షిణాఫ్రికాలోని మానవజాతి ఉయ్యాలలో ఉన్న మాలాపా శిలాజ స్థలంలో కనుగొన్న ఆరు పాక్షిక అస్థిపంజరాల ఆధారంగా ఎ. సెడీబా జాతిని సిద్ధాంతీకరించారు. హోలోటైప్ (ఏ స్పెసిమెన్ ఆధారంగా నైతే ఓ జాతిని నిర్వచించారో ఆ ఒక్క స్పెసిమెన్‌ను ఆ జాతి యొక్క హోలోటైప్ స్పెసిమెన్ అంటారు) స్పెసిమెన్‌కు 1 అని పిలుస్తారు. కౌమారంలో ఉన్న ఆ వ్యక్తికి "కరాబో" అని కూడా పేరు పెట్టారు. 2 ఒక పారాటైప్ స్పెసిమెన్ స్పెసిమెన్‌లను ఆ జాతి యొక్క పారాటైప్ స్పెసిమెన్ అంటారు). అది ఒక వయోజన స్త్రీకి చెందినది. ఇతర అవశేషాల్లో ఒకటి వయోజన పురుషుడిది, మూడు శిశువులవి. మలాపా గుహలో అడుగున ఈ శిలాజాలన్నీ కలిసి కనబడ్డాయి. పైనుంచి ఆ గుహలో పడిపోవటం వలన అవి మరణించి ఉందవచ్చు. అవి 19.8 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం నాటివి. మొత్తం 220 ఎముకల శకలాల ఆధారంగా, ఈ పాక్షిక అస్థిపంజరాలను ఆస్ట్రలోపిథెకస్ సెడీబా ఓ కొత్త జాతిగా 2010 లో వర్ణించారు. సెడీబా అనే సోతో భాష లోని పేరుకు "సహజసిద్ధమైన నీటి బుగ్గ" లేదా "బావి" అని అర్థం.
ఎ. సెడీబా యొక్క మొదటి నమూనాను పాలియోఆంత్రోపాలజిస్ట్ లీ బెర్జర్ యొక్క తొమ్మిదేళ్ల కుమారుడు మాథ్యూ 2008 ఆగస్టు 15 న కనుగొన్నాడు. మాలాపా నేచర్ రిజర్వ్‌లో, జోహన్నెస్‌బర్గ్‌కు ఉత్తరాన ఉన్న డోలమైటిక్ కొండలలో, తన తండ్రి తవ్వకాలు జరిపిన ప్రదేశానికి సమీపంలో అన్వేషించేటప్పుడు, మాథ్యూకు ఓ శిలాజ ఎముక తారసపడింది. బాలుడు తన తండ్రికి ఈ సంగతి చెప్పాడు. లీ బెర్జర్ తాను చూసిన దాన్ని నమ్మలేక పోయాడు-అదొక హోమినిడ్ జత్రుక. ఆ రాతిని తిప్పి చూస్తే, "రాతి వెనుక ఒక దంతం, ఒక రదనిక కలిగి ఉన్న దవడ బయటికి చూస్తూ ఉన్నాయి. నేను దాదాపు చచ్చిపోయాను", అని తరువాతి కాలంలో అతను గుర్తుచేసుకున్నాడు. ఆ శిలాజం 1.27 మీ. ఎత్తైన కౌమార వయస్కుడిది అని తేలింది. దాని పుర్రెను 2009 మార్చిలో లీ బెర్జర్ బృందం కనుక్కుంది. ఈ అన్వేషణను 2010 ఏప్రిల్ 8 న బహిరంగంగా ప్రకటించారు.
పాలియోమాగ్నెటిజం, యురేనియం-లీడ్ సంయుక్తంగా డేటింగుకు వినియోగించారు. దీన్ని బట్టి ఈ శిలాజాలు 20 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం కంటే పాతవైతే కాదని తేలింది. అక్కడ కొన్ని జంతువుల శిలాజాలు కూడా దొరికాయి. ఆ జంతువులు 15 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం అంతరించి పోయిన జాఅతులకు చెందినవి. అంటే ఈ శిలాజాలు ఆ తరువాతివైతే కాదని స్పష్టమౌతోంది. అవక్షేపాల్లో అయస్కాంత ధ్రువీయత 'సాధారణ' స్థాయిలో ఉంది. 20 - 15 లక్షల సంవత్సరాల మధ్య ఇలా సాధారణ ధ్రువీయత కలిగిన సమయం 19.5 - 17.8 లక్షల సంవత్సరాల మధ్య మాత్రమే. దీని ప్రకారం, శిలాజాల కాలం మొదట 19.5 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం అని తేల్చారు. అక్కడ పెరిగిన కాల్షియం రాళ్ళను ఇటీవల డేటింగు చేసినపుడు ఇది సరి కాదని, సాధారణ అయస్కాంత ధ్రువీయత కలిగిన అవక్షేపాల వయసు 19.77 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం అనీ తేలింది.
బెర్జర్ తదితరులు ఎ. సెడీబా ను, దాని పూర్వీక జాతి ఎ. ఆఫ్రికానస్ తో పోల్చి వివరించారు. దానిలో ఎ. గార్హి కంటే హోమో లక్షణాలే ఎక్కువ ఉన్నాయి.ముఖ్యంగా హెచ్. ఎరెక్టస్‌లోని కటి పునర్వ్యవస్థీకరణను బట్టి, ఇది "మరింత శక్తివంతంగా, మరింత సమర్థవంతంగా నడిచేందుకు, పరిగెత్తేందుకూ" వీలుగా ఉంది. తొడ ఎముక, జంఘిక ముక్కలుగా ఉన్నాయి. కాని పాదంలోని మడమ ఆదిమ రూపంలోను, చీలమండ ఆధునికం గానూ ఉన్నాయి. దీని కపాల సామర్థ్యం సుమారు 420 - 450 సెం.మీ.3 ఉండి, ఆధునిక మానవుల సామర్థ్యంలో మూడో వంతు ఉంది.
1 కపాల సామర్థ్యం, వయోజనుడి కపాల సామర్థ్యంలో 95% ఉంటుందని అంచనా వేసారు. ఇది ఎ. ఆఫ్రికానస్ శ్రేణి అత్యధిక సామర్థ్యం కంటే ఎక్కువ గాను, తొలి హోమో ల కనీస సామర్థ్యాని కంటే తక్కువ గానూ ఉంది. కానీ దవడ, దంతాలు చాలా సున్నితమైన కోవకు చెందినవి. ఇవి హెచ్. ఎరెక్టస్‌ వాటితో పోలి ఉన్నాయి; ఈ రెంటిలో ఎంత సారూప్యత ఉందంటే, ఇతర అస్థిపంజర అవశేషాలతో కాకుండా విడిగా ఈ దంతాలు, దవడ మాత్రమే కనిపిస్తే, వాటిని హోమోగా వర్గీకరించేసేంత. అయితే, దంతాల మొనలు మాత్రం ఆస్ట్రలోపిథెకస్ లాగా ఉన్నాయి.
ఆస్ట్రలోపిథెకస్ సెడీబా అనేది ప్లైస్టోసీన్ తొలినాళ్ళకు చెందిన ఆస్ట్రలోపిథెకస్ జీనస్ లోని జాతి. 20 లక్షల సంవత్సరాలకు చెందిన శిలాజ అవశేషాల ఆధారంగా దీన్ని గుర్తించారు. శరీరాంగాల పరంగా ఎ. సెడీబా హోమో హ్యాబిలిస్, ఆస్ట్రలోపిథెకస్ ఆఫ్రికానస్ లకు భిన్నంగా ఉన్నప్పటికీ, ఇది ఆ రెంటికీ సంబంధించినదే. ఈ కారణంగా హోమో జాతి పరిణామంలో దీన్ని ఓ పరివర్తన జాతిగా భావించవచ్చు అనే దృష్టికోణంలో దీని పరిశీలన ఆసక్తి కలిగిస్తుంది.
కపాలం లోపల విస్తారమైన మొజాయిక్ పరిణామ లక్షణాలు (వేరే అవయవాల్లో పరిణామం లేకపోయినా కొన్ని అవయవాలు పరిణామం చెందడాన్ని మొజాయిక్ పరిణామం అంటారు) కనిపించడాన్ని బట్టి, ఎ. సెడీబా, దక్షిణాది ఆఫ్రికా లోని ఎ. ఆఫ్రికానస్ కు , హోమో హ్యాబిలిస్ లేదా ఆ తరువాతి హెచ్. ఎరెక్టస్ కూ మధ్యంతర రూపమై ఉండవచ్చని భావించారు.
మాలాపా పురావస్తు ప్రదేశంలో వివిధ రకాల జంతువుల శిలాజాలు కూడా దొరికాయి. వీటిలో కోర దంతాల పిల్లులు, ముంగిసలు, జింకలూ ఉన్నాయి. బెర్జర్, భూవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్త పాల్ డిర్క్స్‌లు ఈ జంతువులు 30 - 46 మీటర్ల గోతి లోకి, బహుశా నీటి వాసనకు ఆకర్షితులై, దూకి ఉండవచ్చని భావించారు. మృతదేహాలు నీటిలో కొట్టుకుపోయి, ఇసుక, సున్నంతో కూడుకుని ఉన్న ఓ చెరువు అడుక్కి చేరి అక్కడ శిలాజాలుగా మారి ఉండవచ్చు.
ఈ వ్యక్తులు పూడుకుపోయి, శిలాజాలుగా మారిన చుట్టుపక్కల పరిస్థితులు అసాధారణంగా ఉన్నాయి. వీటి దంత ఫలకం నుండి మొక్కల ఫైటోలిత్‌లను తీయడానికి వీలైంది. దీని ఆధారంగా, ఆస్ట్రలోపిథెకస్ సెడీబా సవానాలలో నివసించి ఉండవచ్చు అనిపిస్తోంది. కాని ఆధునిక సవానా చింపాంజీల లాగానే అవి కూడా అడవుల లోని పండ్లు, తదితర ఆహారాన్ని తిన్నట్లు తెలుస్తోంది.
ఆస్ట్రలోపిథెకస్ సెడీబా తొలి హోమో ల ప్రత్యక్ష పూర్వీకుడా కాదా అనే దానితో సంబంధం లేకుండా, ఈ కొత్త నమూనాలతో తొలి హోమినిన్ల లోని వైవిధ్యం యొక్క విస్తృతి గురించి మన అవగాహన బాగా పెరిగింది.
పూర్వం బిరుదాంకుడు అనే రాజు కానేటి కోటలో వుండి ఈ ప్రాంతాన్నంతా పరిపాలించేవాడు. ప్రస్తుతం ఈ కోట పూర్తిగా శిథిలమైపోయింది.ఇప్పుడు మిగిలివున్నది ఆకోటలోని మహాలక్ష్మి అమ్మవారి గుడి మాత్రమే ఉంది. బిరుదాంక మహారాజు పాలనలో బిరుదాంకపురం బిక్కవోలులో 118 దేవాలయములు నిర్మించి 118 చెరువులు త్రవ్వించాడు. వీటిలో ప్రసిద్ధి చెందిన దేవాలయాలు.
ప్రతి సంవత్సరం షష్టి రోజు నుండి అయిదు రోజుల పాటు గ్రామస్థులు ఉత్సవాలు ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. వేలాది భక్తులు స్వామివార్ని దర్శించుకుంటారు.
కేరింత 2015, జూన్ 12న విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. శ్రీ వేంకటేశ్వర క్రియేషన్స్ పతాకంపై దిల్ రాజు నిర్మాణ సారధ్యంలో సాయికిరణ్ అడవి దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో సుమంత్ అశ్విన్, విశ్వంత్ దుడ్డుంపూడి, పార్వతీశం, శ్రీదివ్య, సుకృతి అంబటి, తేజస్వి మదివాడ ప్రధానపాత్రల్లో నటించగా, మిక్కీ జె. మేయర్ సంగీతం అందించాడు. సాయికిరణ్ ఇంతకుముందు తీసిన వినాయకుడు, విలేజ్ లో వినాయకుడు సినిమాలతో సెన్సిబుల్ దర్శకుడిగా మంచి గుర్తింపు తెచ్చుకున్నాడు.
శ్రీకాకుళంలో నిరుపేద కుటుంబం నుండి చదువుకోడానికి హైదరాబాదు వచ్చిన నూకరాజు, ఇక్కడి కొత్త వాతారణం చూసి, జల్సాలు చేస్తుంటాడు. ఇలాంటి నూకరాజును భావన ప్రేమిస్తుంది. కాని నూకరాజు అది అర్ధం చేసుకోలేడు. ప్రేమ విషయం తెలిసి దగ్గరకి వచ్చినా అతనంటే ఇష్టం ఉన్నాకూడా అతని ప్రవర్తన నచ్చక నూకరాజుని దూరంగా ఉంచుతుంది.
సంగీతంలో ఎం.ఎ. చేస్తున్న సిద్దార్థ్ ప్రతి విషయంలో అమ్మకి భయపడి తాను ఎం.సి.ఎ. చేస్తున్నట్టు చెప్పుకుంటాడు. అమెరికా నుండి వచ్చిన ప్రియ ను ప్రేమించిన సిద్దార్థ్, ప్రేమ విషయం అమ్మకి చెప్పానని అబద్దం చెప్తాడు. అసలు విషయం తెలిసిన ప్రియ అతని నుండి దూరంగా వెళ్ళిపోతుంది.
జై , సిద్ధు , నూకరాజు , భావన చిన్ననాటి నుండి స్నేహితులు. ఒకే కళాశాలలో చదువుతుంటారు. అదే కళాశాలలో ప్రియ , నూకరాజు వచ్చి చేరుతారు. ఐదుగురు కలిసిమెలసి ఉంటుంటారు.
ఫోటోగ్రఫీలో ఎం.ఎ చేస్తున్న జై తొలిచూపులోనే మనస్విని ని ప్రేమిస్తాడు. డాక్టరైన మనస్విని ఆస్ట్రేలియా వెళ్లి రీసెర్చ్ చెయ్యాలన్న ఆశయంతో ఉంటూ, జై ని దూరంగా ఉంచడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.
ఈయన 1926, నవంబర్ 26 న లో బ్రిటిష్ ఇండియాలోని పంజాబ్ ప్రావిన్స్ లోని ఝాన్గ్ లో లో జన్మించాడు. ఈ జాంగ్ ప్రాంతంలో భౌతిక శాస్త్రవేత్త, నోబెల్ పురస్కార గ్రహీత అబ్దుస్ సలాం జన్మించిన ప్రదేశం కూడా. ఈయన 1945-1947 మధ్య లాహోర్ క్యాంపస్‌లో భౌతికశాస్త్రం విభాగంలో బిఎస్సి ఆనర్స్ పూర్తిచేసాడు. ఇందులో ఈయన లాహోర్‌లోని స్టూడెంట్స్ యూనియన్‌లో విద్యార్థి కార్యకర్తగా ఉన్నాడు. 1947-1949 పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం యొక్క ఢిల్లీ క్యాంపస్‌లో తన ఎమ్. ఎస్సీ ని పూర్తిచేసాడు. ఈయన యునైటెడ్ స్టేట్స్ లోని బోస్టన్ లో తన పిహెచ్.డి విద్యను పూర్తిచేసాడు.
బృందం సాఫ్ట్‌వేర్‌తో విమాన నియంత్రణ చట్టాలను ఏకీకృతం చేసి, 50గంటల పాటు దోషాలేమీ లేకుండా -1 లో పైలట్ పరీక్షలు జరిపింది. ఫలితంగా 2001 జనవరిలో విమానం ఎగిరేందుకు అనుమతి లభించింది. ఆటోమేటిక్ ఫ్లైట్ కంట్రోల్ సిస్టమ్ ను అన్ని టెస్ట్ పైలట్లందరూ ప్రశంసించారు. 2 వ దశ 2001 నవంబరులో ప్రారంభమైంది. మరో మూడు ప్రోటోటైప్ వాహనాల తయారీ, వైమానిక దళంలోను, నావికా దళంలోనూ చేర్చగల తుది వెర్షన్ అభివృద్ధి, 8 లిమిటెడ్ సిరీస్ ప్రొడక్షన్ విమానాల తయారీ, సంవత్సరానికి 8 విమానాలను ఉత్పత్తి చేయడానికి అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాల ఏర్పాటు ఈ దశలో భాగాలు. ఈ దశకు ఖర్చు ₹ 3,301.78 కోట్లు. ఐఓసి, ఎఫ్ఓసి పొందడం ద్వారా విమానాన్ని భారత వైమానిక దళంలోకి ప్రవేశపెట్టడానికి అదనంగా 2,475.78 కోట్లు కేటాయించారు. 2013 ఆగస్టు నాటికి తేజస్ అభివృద్ధికి అయిన మొత్తం మొత్తం ఖర్చు 7,965.56 కోట్లు.
హెచ్‌ఏఎల్ -24 మారుత్ తరువాత హిందుస్తాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్ అభివృద్ధి చేసిన రెండవ విమానం, తేజస్. ఇది సూపర్‌సోనిక్ ఫైటర్ విమానం. 2016 నాటికి, తేజస్ మార్క్-1 భారత వైమానిక దళం కోసం ఉత్పత్తి జరుగుతూ ఉంది. భారత నావికా దళం కోసం నావికాదళ తేజస్‌పై వైమానిక పరీక్షలు జరుగుతున్నాయి. వాయుసేన కోసం 200 సింగిల్-సీట్ యుద్ధ విమానాలు, 20 రెండు సీట్ల శిక్షణ విమానాలూ అవసరమని అంచనా వేసారు. నావికాదళానికి కనీసం 40 సింగిల్-సీట్ ఫైటర్లు అవసరమని అంచనా. వాయుసేనలో మొదటి తేజస్ యూనిట్ - నం. 45 స్క్వాడ్రన్ - 2016 జూలై 1 న రెండు తేజస్‌లతో ఏర్పాటు చేసారు. ప్రారంభంలో బెంగళూరులో ఉన్న 45 స్క్వాడ్రన్‌ను తరువాత తమిళనాడులోని సూలూరు వద్ద ఉన్న స్థావరానికి మార్చారు. 2016 నాటికి, తేజస్ లో ఉన్న విడిభాగాల్లో స్వదేశీవి విలువ ప్రకారం 59.7%, సంఖ్య ప్రకారం 75.5% అని రక్షణ శాఖ సహాయ మంత్రి సుభాష్ భామ్రే పార్లమెంటుకు నివేదించాడు.
మరొక క్లిష్టమైన సాంకేతికత మల్టీ-మోడ్ రాడార్ . ఎరిక్సన్ / ఫెర్రాంటి -05 / / - బ్యాండ్ మల్టీ-ఫంక్షన్ రాడార్‌ను ఉపయోగించాలని తొలుత ఉద్దేశించారు. ఇదే రాడార్‌ను సాబ్ కంపెనీ వారి 39 గ్రిపెన్‌లో కూడా ఉపయోగించారు. అయితే, 1990 ల ప్రారంభంలో ఇతర రాడార్లను పరిశీలించిన తరువాత, దీన్ని దేశీయంగానే అభివృద్ధి చెయ్యగలమని రక్షణ పరిశోధన అభివృద్ధి సంస్థ విశ్వసించింది. కార్యక్రమానికి సంయుక్తంగా నాయకత్వం వహించడానికి హెచ్‌ఏఎల్ హైదరాబాద్ విభాగాన్ని, ఎలక్ట్రానిక్స్, రాడార్ డెవలప్‌మెంట్ ఎస్టాబ్లిష్‌మెంటునూ ఎంపిక చేసారు. 1997 లో పనులు ప్రారంభమయ్యాయి. పరీక్షా కార్యక్రమానికి సెంటర్ ఫర్ ఎయిర్‌బోర్న్ సిస్టమ్స్ బాధ్యత వహించింది. 1996 - 1997 మధ్య, , అప్పటికి మిగిలి ఉన్న హెచ్‌ఏఎల్ / -748 వైమానిక పర్యవేక్షణ పోస్ట్ ను ఏవియానిక్స్‌ను, రాడార్లనూ పరీక్షించేందుకు టెస్ట్‌బెడ్‌గా మార్చింది.
భారత్‌కు అవసరమైన ను సరఫరా చేసేందుకు పోటీ పడుతున్న పెద్ద మీడియం పోరాట విమానాలతో పోల్చితే, తక్కువ ఫ్లైట్ ఎండ్యురెన్స్, చిన్న పేలోడ్ సామర్థ్యం, ఎక్కువ నిర్వహణా సమయం మొదలైన పరిమితులతో ఉన్న తేజస్, భారత సింగిల్ ఇంజిన్ ఫైటర్ కార్యక్రమానికి సరిపోదని భారత వైమానిక దళం ప్రభుత్వానికి ఒక నివేదిక ఇచ్చిందని 2017 నవంబరులో వార్తలు వచ్చాయి. తేజస్‌ను అప్‌గ్రేడ్ చేసినా, వాటికి ప్రత్యామ్నాయం కాబోదని కూడా వైమానిక దళం చెప్పింది. హెచ్‌ఏఎల్ ముఖ్య అధికారి ఈ విమర్శలను తిరస్కరించారు. తేజస్‌ ఒక ప్రపంచ స్థాయి ఫైటర్ జెట్ అని చెప్పాడు. దాని కోసం నిర్వచించిన పాత్రను తేజస్ సమర్ధవంతంగా నిర్వహించగలదు. తేజస్ కనీస ఆయుష్షు 30 సంవత్సరాలని, దాన్ని పొడిగించవచ్చని కూడా ఆయన పేర్కొన్నాడు. 2017 నవంబరు 19 నాటికి ఐదు తేజస్‌లను హెచ్‌ఎల్ పంపిణీ చేసిందని, ఇవి 600 సార్లకు పైగా ఎగిరాయని హెచ్‌ఐఎల్ సిఎమ్‌డి టి సువర్ణరాజు కూడా చెప్పాడు.
కొత్త యుద్ధ విమానాలను రూపొందించడానికి, నిర్మించడానికీ అవసరమైనవిగా కార్యక్రమ ప్రారంభంలో గుర్తించిన ఐదు క్లిష్టమైన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలలో, రెండు విజయవంతమయ్యాయి: కార్బన్-ఫైబర్ మిశ్రమ నిర్మాణాల అభివృద్ధి, తయారీ ఒకటి, ఆధునిక గాజు కాక్‌పిట్ రెండోది. 3- లామినేటెడ్ మిశ్రమ మూలకాల రూపకల్పన కోసం తన ఇంటిగ్రేటెడ్ ఆటోమేటెడ్ సాఫ్ట్‌వేర్‌లో లాభదాయకమైన వాణిజ్య అవకాశాలు కూడా ఉన్నాయి. . 2008 నాటికి, లోని 70% భాగాలు భారతదేశంలో తయారవుతున్నాయి. దిగుమతి చేసుకున్న భాగాలపై ఆధారపడటం కాలక్రమేణా క్రమంగా తగ్గుతుందని పేర్కొన్నారు. అయితే, మిగతా మూడు కీలక సాంకేతిక కార్యక్రమాల్లో సమస్యలు ఎదురయ్యాయి. ఉదాహరణకు, -35 కావేరి, స్థానంలో విదేశీ ఇంజిన్, జనరల్ ఎలక్ట్రిక్ 404ను వాడాల్సి వచ్చింది.
1983 లో, స్వదేశీ యుద్ధ విమానం అవసరాన్ని, రెండు ప్రాథమిక ప్రయోజనాలను ఆశించి, వాయుసేన గ్రహించింది. 1970 ల నుండి వాయుసేన విమానాల్లో ప్రధానమైనదిగా ఉన్న మిగ్ -21 లు ముసలివైపోవడంతో వాటి స్థానాన్ని భర్తీ చేయడమనే ప్రధానమైన లక్ష్యం ఎలాగూ ఉంది. 1981 లో తయారు రూపొందించిన "దీర్ఘకాలిక రీ-ఎక్విప్మెంట్ ప్లాన్", 1990 ల మధ్య నాటికి మిగ్ -21 లు తమ జీవితాల ముగింపుకు చేరుకోబోతున్నాయని, 1995 నాటికి, వాయుసేనకు అవసరమైన విమానాల్లో 40 శాతం విమానాలు మాత్రమే ఉంటాయనీ పేర్కొంది. కార్యక్రమపు రెండో ప్రధాన లక్ష్యం భారతదేశ దేశీయ ఏరోస్పేస్ పరిశ్రమ యావత్తునూ ప్రగతి బాట పట్టించడం. ఏరోస్పేస్ "స్వావలంబన" కార్యక్రమం విలువ కేవలం ఒక విమానం ఉత్పత్తికే పరిమితం కాదు, అత్యున్నత సాంకేతిక సమర్ధతతో కూడిన ఉత్పత్తులను తయారు చేసే ఒక పరిశ్రమనే స్థానికంగా తయారు చెయ్యడం.
మొత్తం 35 ప్రధాన ఏవియానిక్స్ భాగాలు, లైన్-రీప్లేసబుల్ యూనిట్ల లోను, విదేశీ వ్యవస్థలు మూడే. ఇవి, సెక్స్టాంట్ , ఎల్బిట్ వారి మల్టీ-ఫంక్షన్ డిస్ప్లేలు , ఎల్బిట్ చేసిన హెల్మెట్-మౌంటెడ్ డిస్ప్లే, సైట్ క్యూయింగ్ వ్యవస్థ, రాఫెల్ సరఫరా చేసిన లేజర్ పాడ్. ప్రొడక్షను విమానాలలో భారతీయ సరఫరాదారులు తయారుచేసే ఎంఎఫ్‌డిలు ఉంటాయని భావిస్తున్నారు. పరికరాల్లోని కొన్ని ముఖ్యమైన వస్తువులను దిగుమతి చేసుకున్నారు. 1998 మేలో అణ్వాయుధ పరీక్షల తరువాత భారతదేశంపై విధించిన ఆంక్షల పర్యవసానంగా, మొదట దిగుమతి చేసుకోవాలని అనుకున్న అనేక వస్తువులను దేశీయంగానే అభివృద్ధి చేయాల్సి వచ్చింది; ఈ ఆంక్షలు ఎదుర్కొంటున్న సుదీర్ఘ జాప్యానికి ఆజ్యం పోసాయి.
పై లోపాలను చూపించినప్పటికీ, 40 విమానాలను తీసుకోడానికి వాయుసేన అంగీకరించిందని వార్తలు వచ్చాయి. తేజస్ కార్యక్రమాన్ని కొనసాగించేందుకు, కొన్ని లోపాలతో తొలి విమనాలను స్వీకరించేందుకు వాయుసేన అంగీకరించింది. 2 సిద్ధమయ్యే వరకు, తేజస్ 1 ను తీసుకోమని వాయుసేన మొదట్లో చెప్పింది. మార్క్-2 ఆలస్యం అయినందున ఈ లోగా మరింత అధునాతన తేజస్ 1 వెర్షన్‌ను అందించేందుకు 2015 లో, , , హెచ్‌ఏఎల్ లు ప్రతిపాదించాయి. 83 తేజస్ ఎమ్‌కే-1 ఎ ల కోసం డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ కౌన్సిల్ ఆమోదం పొందిన తరువాత, హెచ్ఎఎల్ 2016 డిసెంబరులో రాడార్, పాడ్ల కోసం గ్లోబల్ బిడ్లను ఆహ్వానించింది. ఎల్టా వారి / -2052 రాడార్, / -8222 పాడ్‌ను హెచ్‌ఏఎల్ ఎంచుకున్నట్లు 2018 డిసెంబరులో తెలిసింది.
2002 మధ్య నాటికి, ప్రాజెక్టులో పెద్ద ఎత్తున జాప్యం, వ్యయంలో పెరుగుదల జరిగినట్లు నివేదించింది. 2005 ప్రారంభంలో, రెండు ప్రాథమిక అంశాలైన గాల్లో నుండి గాల్లోకి లుక్-అప్, లుక్-డౌన్ మోడ్‌లను మాత్రమే విజయవంతంగా పరీక్షించినట్లు నిర్ధారించారు. 2006 మే లో, పరీక్షిస్తున్న అనేక మోడ్‌ల పనితీరు "అంచనాలను అందుకోలేదు" అని వెల్లడించారు. తత్ఫలితంగా, క్లిష్టమైన పరీక్షలను నిలిపివేసి, ఆయుధ డెలివరీ పాడ్‌తో మాత్రమే ఆయుధ పరీక్షలను చేయాలని నిర్దేశించారు. పరీక్ష నివేదికల ప్రకారం, రాడార్, ఎల్‌ఆర్‌డిఇ వారి అడ్వాన్స్‌డ్ సిగ్నల్ ప్రాసెసర్ మాడ్యూల్ మధ్య తీవ్రమైన పరస్పర అననుకూలత సమస్య ఉంది. తయారుగా ఉండే విదేశీ రాడార్ కొనుగోలు చెయ్యాలా అనే విషయాన్ని పరిశీలించారు.
2011 జనవరి 10 న, తేజస్‌ను ఆపరేట్ చేసేందుకు వైమానిక దళ పైలట్లకు అనుమతినిస్తూ, రక్షణ మంత్రి ఎ కె ఆంటోనీ చీఫ్ ఆఫ్ ఎయిర్ స్టాఫ్ ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ పివి నాయక్ కు ఐవోసీ ప్రదానం చేశాడు. , హెచ్‌ఏఎల్ లతో ఉన్న సమస్యలను పరిష్కరించడానికి వాయుసేన బెంగళూరులో తన మొదటి తేజస్ స్క్వాడ్రన్ను స్థాపించింది. చివరికి ఈ విమానాలను తమిళనాడు, కోయంబత్తూరులోని సూలూరు వైమానిక స్థావరానికి తరలించింది. వాయుసేనలో తొలిసారిగా నంబర్ 45 స్క్వాడ్రన్ "ఫ్లయింగ్ డాగర్స్" వారి మిగ్ -21 ల స్థానంలో తేజస్ విమానాలను మోహరించింది. తేజస్ ఫైనల్ ఆపరేషనల్ క్లియరెన్స్ 2011 నుండి పదేపదే ఆలస్యం అవుతూ వచ్చింది." 25 ’ 2015."
2024–25 నాటికి 123 తేజస్ విమానాలను భారత వైమానిక దళానికి అందజేయాలని ఆశిస్తున్నట్లు 2017 జూన్‌లో, హిందూస్తాన్ ఏరోనాటిక్స్ పేర్కొంది. విమానాల ఉత్పత్తిని వేగవంతం చేయడానికి హెచ్‌ఏఎల్ ముప్పేట దాడిని అవలంబిస్తుంది:. అదనంగా ఓ కొత్త అసెంబ్లీ లైన్‌ను నిర్మించడం, హాక్ అసెంబ్లీ లైన్‌ను తిరిగి ఉపయోగించుకోవడం, ప్రధాన విడిభాగాలను ప్రైవేటు రంగంలో తయారు చేయించడం ఈ ముప్పేట ప్లానులో భాగాలు.2016 జనవరి 21 న బహ్రెయిన్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్ షోలో రెండు విమానాలు ప్రదర్శన చేయడంతో తేజస్ యుద్ధ విమానం అంతర్జాతీయంగా పరిచయమైంది. 2016 నవంబరు 21 న తేజస్‌లను ఎగుమతి చేయడానికి భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతిపాదించింది. అనేక స్నేహపూర్వక దేశాలతో ప్రాథమిక చర్చలు జరిగాయి.
నావికాదళ తేజస్ బరువు ఎక్కువగా ఉందని, ఇతర ప్రత్యామ్నాయాల కోసం చూస్తామనీ 2016 డిసెంబరులో భారత నేవీ ప్రకటించింది. భారత నావికాదళం చివరికి 57 నావికాదళ మల్టీరోల్ ఫైటరు విమానాల కోసం ఆర్‌ఎఫ్‌ఐ జారీ చేసింది. అయితే, తేజస్‌ను అధిక బరువుతో తిరస్కరించినప్పటికీ, 2018 ఆగస్టులో నేవీ, -2 తో పరీక్షలను పునఃప్రారంభించింది. మొదటి మిడ్-ఎయిర్ రీఫ్యూయలింగ్ 2018 సెప్టెంబరులో జరిగింది. నావల్ ప్రోటోటైప్ నిర్వహణలో పొందిన అనుభవం ట్విన్ ఇంజిన్ డెక్ బేస్డ్ ఫైటర్ విమానాల అభివృద్ధిలో పనికొస్తుంది. రెండు జనరల్ ఎలక్ట్రిక్ 414 ఇంజన్లుంటాయి. ఇందులో ఎక్కువ పేలోడ్లు, మరింత బరువైన పేలోడ్లు, మరింత ఎక్కువ పరిధి ఉంటాయి.
భారత వైమానిక దళం, నావికాదళాల కోసం యుద్ధ విమానాల ఉత్పత్తిని ప్రారంభించడానికి 2009 డిసెంబరులో ప్రభుత్వం 8,000 కోట్లు మంజూరు చేసింది. భారత నావికాదళానికి 50 తేజస్ విమానాల అవసరం ఉంది. మొదటి ప్రోటోటైప్, ఎన్‌పి -1 జూలై 2010 లో తయారైంది. రక్షణ సముపార్జన ప్రణాళికను క్లియర్ చేసిన తరువాత, అదనంగా 20 తేజస్ విమానాల కోసం ఐఎఎఫ్ ఆర్డరిచ్చింది. ఐఎన్‌ఎస్ హన్సాలోని ఎస్‌బిటిఎఫ్‌లో 2014 డిసెంబరులో ఎల్‌సిఎ నేవీ విజయవంతంగా స్కీ-జంప్ పరీక్షలను నిర్వహించింది. నేవీ రకంలో దానికి ప్రత్యేకించిన ఫ్లైట్ కంట్రోల్ మోడ్‌ ఉంది. ఇది హ్యాండ్స్-ఫ్రీ టేకాఫ్‌ను నియంత్రిస్తుంది. ర్యాంప్ విమానాన్ని లాంచ్ చేస్తుంది కాబట్టి, ఇది పైలట్ పనిభారాన్ని తగ్గిస్తుంది, .
ఫైనల్ ఆపరేషనల్ క్లియరెన్స్ పరీక్షలు 2013 డిసెంబరులో ప్రారంభమయ్యాయి. తేజస్ ఫ్లైట్-లైన్ లోని మూడు విమానాలు అధునాతన ఆయుధ పరీక్షలను విజయవంతంగా పూర్తి చేశాయి. ఈ ప్రయోగాలు జామ్‌నగర్‌లో జరిగాయి. విమానంలో కొత్త ఆయుధాలను అమర్చారు. ఎఫ్‌ఓసిలో భాగంగా, ఈ విమానాన్ని బెంగళూరు, గ్వాలియర్‌లలో అన్ని వాతావరణ పరీక్షల కోసం సిద్ధం చేసారు. 2011 జనవరిలో తొలి పరీక్ష చేసిన తేజస్, 2013 డిసెంబరు నాటికి, 1,750 గంటలకు పైగా, 2,587 సార్టీలను పూర్తి చేసింది. 2014 జూలైలో, పరీక్ష కోసం ఆరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ విమానాలు అవసరమవడంతో ని వాయిదా వేసారు. అప్పటికి ఒకటి మాత్రమే ఉత్పత్తి అయింది. 2015 జనవరి 17న తేజస్ - అనుమతి పొందింది.
2015 మే లో, మార్క్-1 విమానం వాయుసేన అవసరాలను తీర్చలేదని కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా విమర్శించింది. సమర్థవంతమైన రెండు సీట్ల శిక్షణ విమానం, ఎలక్ట్రానిక్ యుద్ధ సామర్థ్యాలు లేకపోవడం, రాడార్ హెచ్చరిక రిసీవర్, శత్రు క్షిపణి హెచ్చరిక వ్యవస్థల్లో సమర్ధత లేమి, బరువు, వ్యయం పెరుగుదల, పరిమిత అంతర్గత ఇంధన సామర్థ్యం, ఇంధన వ్యవస్థ రక్షణను పాటించకపోవడం, పైలట్ రక్షణ, తక్కువ శక్తి గల ఇంజను వంటి లోపాలను తన నివేదికలో ఎత్తిచూపింది. ఈ సమస్యలను చాలావరకు రాబోయే తాత్కాలిక అప్‌గ్రేడ్‌లో మార్క్-1ఎ లోను, తదుపరి అధునాతన మార్క్-2 లోనూ పరిష్కరించాల్సి ఉంది.