polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
కరోనా బాధితులకు, అనుమానితులకు, వైద్య సేవలు అందించే వారిలో కరోనా లక్షణాలు లేకపోయినప్పటికీ హైడ్రాక్సీ క్లోరోక్విన్‌ను ఇవ్వొచ్చని తెలిపింది. కరోనా రోగుల బంధువులు కూడా తీసుకోవచ్చని పేర్కొంది. అయితే, దీనిని సంబంధిత వైద్యుల సూచన మేరకే వేసుకోవాలి ఈ మందులు వాడుతున్నప్పుడు కూడా కరోనా బాధిత కుటుంబసభ్యులు ఆదేశాల మేరకు క్వారంటైన్‌లో ఉండాలి. జ్వరం, దగ్గు, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది ఉన్నవారు హైడ్రాక్సీ క్లోరోక్విన్‌ను వినియోగిస్తున్న సమయంలో ఇతర లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించాలని సూచించింది.కరోనా సోకే ముప్పు ఎక్కువగా ఉన్నవారు మాత్రమే హైడ్రాక్సీ క్లోరోక్విన్‌ ఔషధాన్ని వాడాలి.
ఈ మందు వాడటం వలన సాధారణ దుష్ప్రభావాలలో వాంతులు, తలనొప్పి, దృష్టిలో మార్పులు, కండరాల బలహీనత ఉన్నాయి. తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలలో అలెర్జీ ప్రతిచర్యలు ఉండవచ్చు . అన్ని ప్రమాదాన్ని మినహాయించలేనప్పటికీ, ఇది గర్భధారణ సమయంలో రుమాటిక్ వ్యాధికి చికిత్సగా అవసరమవుతుంది.ఈ హైడ్రాక్సీక్లోరోక్విన్ యాంటీమలేరియల్, 4-అమైనోక్వినోలిన్ కుటుంబాలలో ఉంది. ఇది డిసీజ్-మాడిఫై యాంటీరుమాటిక్ డ్రగ్స్ అని పిలవబడే ఔషధాల తరగతికి చెందినది. ఇది ల్యూపస్ లో చర్మ సమస్యలను తగ్గించి, ఆర్థరైటిస్ లో వాపు/నొప్పిని నిరోధిస్తుంది, అయితే ఈ మందు ఎలా పనిచేస్తుంది అనేది ఖచ్చితంగా తెలియదు.
1955 లో యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో వైద్య వినియోగానికి హైడ్రోక్సిక్లోరోక్వినైన్ ఆమోదించబడింది. ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ యొక్క ముఖ్యమైన ఔషధాల జాబితాలో, ఆరోగ్య వ్యవస్థలో అవసరమైన సురక్షితమైన, అత్యంత ప్రభావవంతమైన ఔషధాల జాబితాలో వున్నది.
దోమలు కుట్టడం వల్ల వచ్చే మలేరియా సంక్రామ్యతను నిరోధించడానికి లేదా చికిత్స చేయడానికి హైడ్రోక్సిక్లోరోక్వినైన్ ఉపయోగించబడుతుంది.
ప్రత్యేకంగా దీనిని క్లోరోక్విన్-సెన్సిటివ్ మలేరియా కోసం ఉపయోగిస్తారు. రుమటాయిడ్ ఆర్థరైటిస్, ల్యూపస్, పోర్ఫైరియా కుట్టెనా టార్టా చికిత్సలో దీనిని ఉపయోగిస్తారు దీని వలన మరికొన్ని ఉపయోగాలు ఉన్నాయి.దీన్ని నోటి ద్వారా తీసుకుంటారు. ఇది కరోనావైరస్ వ్యాధి 2019 కు ప్రయోగాత్మక చికిత్సగా కూడా ఉపయోగించబడుతోంది.
వైద్య సేవలు అందిస్తున్న వారు తొలి రోజు రెండుసార్లు 400 మిల్లీగ్రాముల చొప్పున వాడాలని, ఆ తర్వాత ఏడు వారాలపాటు వారానికి ఒకసారి 400 ఎంజీ భోజనంతో కలిపి తీసుకోవాలని సూచించింది. రోగులతో కలిసి ఉంటున్న కుటుంబ సభ్యులు తొలి రోజు రెండుసార్లు 400 మిల్లీగ్రాములు, ఆ తర్వాత మూడు వారాలపాటు వారానికి 400 ఎంజీ చొప్పున భోజనంతో పాటు ఈ మందు తీసుకోవాలని వివరించింది.
డిల్లీ పబ్లిక్ స్కూల్, న్యూ ఉషోదయ ఉన్నత పాఠశాల , షేర్వుడ్ పబ్లిక్ స్కూల్, సెయింట్ ఆండ్రూస్ స్కూల్, సెయింట్ జోసెఫ్స్ ఉన్నత పాఠశాల, హోలీ ఫ్యామిలీ గర్ల్స్ ఉన్నత పాఠశాల, కేంద్రీయ విద్యాలయ గౌతమ్ మోడల్ పాఠశాల, సైనిక పాఠశాల లాంటి కొన్ని మంచి పాఠశాలలు ఉన్నాయి.సెయింట్ జోసెఫ్స్ జూనియర్ కళాశాల, కెన్ డిగ్రీ కళాశాల, లిటిల్ ఫ్లవర్ జూనియర్ డిగ్రీ కళాశాలలు ఈ ప్రాంతలో ఉన్నాయి.ఈ ప్రాంతం హైదరాబాద్, సికింద్రాబాద్‌ నగరాల రోడ్లతో ఉత్తర తెలంగాణ జిల్లాలను కలిపే రాజీవ్ రహదారి బాగా అనుసంధానించబడి ఉందిఇది ఈ శివారు గుండా జాతీయ రహదారి 7 4 ఈ శివారు నుండి కి.మీ. ఎన్.హెచ్ 7 ను ఇసిఐల్ క్రాసు ' రోడ్లతో అనుసంధానించే లింక్ రోడ్ ఉంది. ఈ జంక్షన్లు జంట నగరాల్లో ప్రధాన కూడళ్లలో ఒకటిగా మారి,.గరిష్ట సమయంలో ట్రాఫిక్ రద్దీని తగ్గించింది. చాలా ట్రక్కులు ఈ రహదారిని ఉపయోగిస్తాయి. ఇక్కడకు అతి సమీపంలో ఎమ్ఎమ్టిస్ రైలు స్టేషన్, సికింద్రాబాద్ రైల్వే స్టేషన్ ఉన్నాయి. సమీపంలోని అల్వాల్ వద్ద సబర్బన్ రైల్వే స్టేషన్ ఉంది.21 నుంచి 25, 147 సంఖ్యలుగల అన్నిఆర్టీసీ బస్సులు తిరుమలగిరికి వస్తాయి.
ఈ శివారులలో కాంటినెంటల్, చైనీస్, భారతీయ వంటకాలుకు చెందిన కొన్ని ఖరీదైన రెస్టారెంట్లు ఉన్నాయి.వివిధరకాలకు చెందిన చాలా ఫాస్ట్ ఫుడ్ కేంద్రాలు ఉన్నాయి. జనవరి 2007 జనవరిలో, మెక్‌డొనాల్డ్స్ తన రెండవ రెస్టారెంట్‌ను ఈ ప్రాంతలో ప్రారంభించింది. ఈ ప్రాంతంలోని ఇతర తినుబండారాలు కెఎఫ్‌సీ, కేఫ్ లాట్టే, ఎక్స్‌ట్రీమ్ స్పోర్ట్స్ బార్, ఆలివ్ చీజ్, కాఫీ కేబాబ్స్, బాస్కిన్ రాబిన్స్, పిజ్జా హెవెన్, వాక్స్ పేస్ట్రీ, కేక్ బాస్కెట్ వంటి అనేక బేకరీలు, ప్రత్యేక హైదరాబాదీ రెస్టారెంట్లు, హైదరాబాద్ హౌస్, బిర్యానీ దర్బార్, ది ప్రైడ్ రెసిడెన్సీ లాంటిబసలు ఇక్కడ ఉన్నాయి. ఇంకా పంజాబీ ఎఫైర్, జీట్స్ కిచెన్, గణేష్ ధాబా, ఘన్‌గ్రూ రెస్టారెంట్ వంటి పంజాబీ రెస్టారెంట్లు, పెప్పర్ పాడ్స్ వంటి బహుళ వంటకాల రెస్టారెంట్ ఇక్కడ ఉన్నాయి.
తిరుమలగిరిలో ఉన్న కొన్ని బాగా అభివృద్ధి చెందిన కాలనీలు క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి.ఈ ప్రాంతంలో ఇంకా ఇందిరా నగర్ కాలనీ, కనాజిగూడ, శ్రీ పద్మ నాభ నగర్ కాలనీ , తిరుమల ఎన్క్లేవ్, టీచర్స్ కాలనీ, నెహ్రూ సెంచనరీ కాలనీ జూపిటర్ కాలనీ, ఇండియన్ ఎయిర్లైన్స్ కాలనీ, సూర్య ఎన్క్లేవ్,ఎడబ్ల్యుహెచ్ఒ వేద కాలనీ, దుర్గావిహార్ ఐఒబి కాలనీ, రవి కాలనీ, సర్దార్ పటేల్ కాలనీ, చంద్రగిరి కాలనీ, పి అండ్ టి కాలనీ, అరుణ ఎన్క్లేవ్, శ్రీ నగర్ కాలనీ, భూదేవినగర్, బంజారా నగర్, ఎల్బి నగర్, శ్రీ సాయి ఎన్క్లేవ్, సాయి సాగర్ ఎన్క్లేవ్, మన్సరోవార్ బట్ లాంటి సహకార గృహ సముదాయ నివాస ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
ఈ శివారుప్రాంతంలో అన్ని రకాల అవసరాలకు చాలా షాపులు ఉన్నాయి. 2002 లో అనేక వస్త్ర కర్మాగార కేంద్రాలు వెలిసాయి. ఇక్కడ రాయితీ ధరలకు అన్ని శ్రేణులవారి కోసం అనేక బ్రాండెడ్ దుస్తులు కొనుగోలుకు అందుబాటులో ఉంటాయి.నగరంలోని అంతటా ఉన్న దుకాణదారులను ఆకర్షిస్తుంది. సికింద్రాబాద్ పరిధిలోని మొత్తం వాహనాల సంఖ్య నమోదుకు సేవలు అందించే రవాణా శాఖ కార్యాలయం ఇక్కడ ఉండటం ఒక ప్రధాన మైలురాయి.ఈ శివారులో పెరుగుతున్న జనాభా అవసరాలకు తగ్గట్టుగా, ఎస్బిఐ వంటి అనేక బ్యాంకులు 2002 నుండి పనిచేస్తున్నాయి.
ఫాబిండియా, ఫుడ్ వరల్డ్ వంటి స్పెషలిస్ట్ కిరాణా షాపులు ఇక్కడ ఉన్నాయి.ఒక ఆధునిక మాల్, రెయిన్బో మాల్ లో ఫాబ్ ఇండియాతో సహా కొన్ని మంచి షాపులు రెస్టారెంట్లు ఉన్నాయి. పాత మోండా మార్కెట్ హస్మత్‌పేట్ సరస్సు సమీపంలోకి మార్చబడింది.కూరగాయలు అమ్మకాలు కోసం బోయినపల్లి విఫణి యార్డును అని పిలువబడే పెద్ద టోకు విఫణి సముదాయాన్ని ప్రభుత్వం నిర్మించింది.
ఎస్ఎంఆర్ జయలక్ష్మి గార్డెన్స్ , టీచర్స్ కో-ఆపరేటివ్ సొసైటీ కమ్యూనిటీ హాల్ , అనుభావ్ గార్డెన్స్ , జూలూరి వజ్రమ్మ కళ్యాణ మండపం, మోడరన్ ఫంక్షన్ ప్లాజా , లీలా గార్డెన్స్ , మహాత్మా గాంధీ కమ్యూనిటీ హాల్ ఉత్సవాల జరుపుకునే వసతి భవనాలు ఉన్నాయి
1893 లో చార్లెస్ ముర్రే మేజర్ రోచెతో కలిసి లడఖ్, టిబెట్, పామిర్‌ల గుండా తాను చేసిన ప్రయాణాల గురించిన రోజువారీ రికార్డులలో, డెప్సాంగ్ మైదానం చుట్టుపక్కల ప్రాంతంలో తాము మస్క్ జింక, కియాంగ్, టిబెటన్ జింక, సీతాకోకచిలుకలను చూసినట్లు రాశాడు. ప్రపంచంలోని రెండవ ఎత్తైన పర్వతం అయిన కె 2 ను ఈ పీఠభూముల నుండి చూడవచ్చని డన్మోర్ గుర్తించాడు. 1906 లో, స్వెన్ హెడిన్ సాంప్రదాయ సిల్కు రోడ్డుపై బర్ట్సా నుండి తూర్పుగా అక్సాయ్ చిన్ సరస్సు వరకు ప్రయాణించాడు. షహీదుల్లాకు వెళ్ళే సాంప్రదాయిక మార్గం ఈ మైదానాల గుండానే వెళ్తుంది; కిజిల్ జిల్గా నుండి హాజీ లంగర్ నుండి షహీదుల్లా వరకు.
19 వ శతాబ్దం చివరలో ఇక్కడ పర్యటించిన ఫ్రాన్సిస్ యంగ్ హస్బెండ్ ఈ ప్రాంతాన్ని ఈ క్రింది విధంగా వర్ణించాడు: డెప్సాంగ్ మైదానం సముద్ర మట్టానికి పదిహేడు వేల అడుగుల కంటే ఎక్కువ ఎత్తులో ఉంది. అక్కడంతా కంకర ఉంటుంది. కంకర మీద నడుస్తున్నట్లే ఉంటుంది. మా వెనుక మంచుతో కప్పేసి ఉన్న సాసర్, నుబ్రా శిఖరాలు భారీ ఓడల తెరచాపల్లాగా దిగంతంపై కనిపించాయి; కానీ ఎదర మాత్రం కంకర మైదానం, గొప్ప కంకర గుట్టలు, నీరుగార్చేసే భయంకరమైన నిర్జనమైదానం. ఈ మైదానాలలో కళ్ళు కనబడనంతగా ఈదర గాలులు వీచాయి. రాత్రివేళ, ఇప్పుడు నడివేసవిలో ఉన్నప్పటికీ, అనేక డిగ్రీల మంచు కురిసింది.
చిరు జీవించే ప్రదేశాల్లో 5500 మీటర్ల ఎత్తున అత్యంత పశ్చిమాన ఉన్న ప్రాంతం, డెప్సాంగ్ మైదానం. 2005 లో భారత వైల్డ్లైఫ్ ట్రస్టు నిర్వహించిన షాలెర్ పరిరక్షణ సర్వేలో, డెప్సాంగ్ ప్రాంతంలో 149 చిరులు ఉన్నట్టు తేలింది. ఇవన్నీ ఆడవి, పిల్లలే. 22 మందల్లో ఉన్నాయి. చిరు కనిపించిన అత్యంత దక్షిణ ప్రాంతం డెప్సాంగ్ లా సమీపంలో ప్రవహించే తుక్సు డూన్ డూన్ నాలా. టిబెటన్ జింకను షాహూష్ కోసం చంపుతారు. భారతదేశంలో వాటిని రక్షించడానికి అనేక ప్రయత్నాలు జరిగాయి.
డెప్సాంగ్ మైదానం అక్సాయ్ చిన్ ప్రాంతపు వాయవ్య భాగంలో ఉంది. దీనికి ఉత్తరాన చిప్ చాప్ నదీ లోయ, పశ్చిమాన ష్యోక్ నది సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. తూర్పున "లక్ సుంగ్" శ్రేణి లోని కొండలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. ఇవి మైదానాన్ని కరాకాష్ నది బేసిన్ నుండి వేరు చేస్తాయి. దక్షిణాన, డెప్సాంగ్ మైదానం డెప్సాంగ్ లా కనుమ వద్ద ముగుస్తుంది. కానీ సాధారణ పరిభాషలో, బర్ట్సా, ముర్గో ల మధ్య ప్రవహించే బర్ట్సా నాలా వరకు డెప్సాంగ్ ప్రాంతం గానే పరిగణిస్తారు.
డెప్సాంగ్ మైదానం, లడఖ్ లోని వివాదాస్పద అక్సాయ్ చిన్ వాయవ్య భాగంలో ఉన్న ఎత్తైన కంకర మైదానం. వాస్తవాధీన రేఖ ఈ ప్రాంతాన్ని భారత, చైనా పరిపాలనా భాగాలుగా విభజిస్తుంది. మైదానంలోని పశ్చిమ భాగం లడఖ్‌లో భాగంగా భారతదేశ నియంత్రణలో ఉండగా, తూర్పు భాగం చైనా ఆక్రమణలో ఉంది. ఈ ప్రాంతాన్ని భారతదేశం తనది అని పేర్కొంటోంది. డెప్సాంగ్ మైదానం భారత సైన్యం సబ్-సెక్టర్ నార్త్ అని పిలిచే ప్రాంతంలో భాగం.
ఈ ప్రాంతంలో భారత చైనాల మధ్య తరచూ ఉద్రిక్తతలు కలుగుతూంటాయి. భారత భూభాగంలోకి చైనా చొరబడుతూ ఉండడం సర్వసాధారణం. 2013, 2015, 2020 లలో ప్రధాన ప్రతిష్టంభనలు ఏర్పడ్డాయి. డెప్సాంగ్ మైదానానికి పశ్చిమాన పాకిస్తాన్ ఆక్రమిత గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్ తో ఉన్న 80 కిలోమీటర్ల నియంత్రణ రేఖ వెంట పాకిస్తాన్ తరచూ కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘిస్తూ, చొరబాట్లు చేస్తూ ఉంటుంది.
1962 లో, భారత చైనాలు సరిహద్దు వివాదం నేపథ్యంలో యుద్ధం చేశాయి, దీని తరువాత ఏర్పడిన వాస్తవాధీన రేఖ డెప్సాంగ్ మైదానాలను రెండు దేశాల మధ్య విభజించింది. ఈ రేఖ సాంప్రదాయిక బిడారు మార్గానికి తూర్పున నడుస్తుంది. ఇప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో రెండు దేశాల సైన్యాలు మాత్రమే నివసిస్తున్నారు. ఇక్కడికి అత్యంత సమీపంలో ఉన్న జనావాస గ్రామం ముర్గో.
బర్ట్సా చారిత్రికంగా బిడారు విశ్రాంతి స్థలం. డెప్సాంగ్ మైదానపు దక్షిణ కొసన, డెప్సాంగ్ నాలా, రాకీ నాలాలు కలిసి బర్ట్సా నాలాగా ఏర్పడే చోట ఇది ఉంది. ఇది ప్రస్తుతం ఇండో-టిబెటన్ బోర్డర్ పోలీస్ , భారత సైన్యాలకు సైనిక శిబిరంగా ఉంది. ఇది వాస్తవాధీన రేఖ నుండి భారతదేశం వైపు 15 కిలోమీటర్ల దూరంలో, డార్బుక్-ష్యోక్- మార్గంలో ఉంది .
సాకిన రెండు మూపురాల బాక్ట్రియన్ ఒంటెలను దౌలత్ బేగ్ ఓల్డీ వద్ద, డెప్సాంగ్ వద్ద గస్తీ, రవాణా కోసం భారత సైన్యం వాడుతోంది. సిల్క్ రోడ్డులో రవాణా కోసం రెండు మూపురాల ఒంటెలను సాంప్రదాయకంగా ఉపయోగించేవారు. జాన్స్కర్ పోనీలను కూడా భారత సైన్యం ఉపయోగిస్తోంది.
ఆధునిక కాలంలో భారతదేశం, పాత బిడారు మార్గం లోనే డార్బుక్-ష్యోక్-డిబిఓ రోడ్డు ను వేసింది. ఇది సుల్తాన్ చుష్కు, ముర్గో, బర్ట్సా, కిజిల్ లాంగర్ ల గుండా దౌలత్ బేగ్ ఓల్డి ని చేరుకుంటుంది.
1940 ల్లో జిన్జియాంగ్ లో ఉద్రిక్తతలు తలెత్తిన సమయంలో వర్తక బిడారుల రాక తగ్గిపోయింది. 1950 ల చివరలో భారత చైనా సరిహద్దు ఉద్రిక్తతల కారణంగా అవి పూర్తిగా ఆగిపోయారు.
డెప్సాంగ్ మైదానంలో టిబెటన్ జింక , కొండ వీసెల్, లడఖ్ పికా, భరాల్ , టిబెటన్ తోడేలు, బొచ్చు కుందేలు ఉన్నాయి. చిరు జంతువులు వలసపోయే రకానికి చెందినవి.
మైదానాలకు దక్షిణంగా ఉన్న బర్ట్సాకు, ఈ ప్రాంతంలో పెరిగే అస్టెరేసి కుటుంబానికి చెందిన బర్ట్సే మొక్క పేరు మీదుగా ఆ పేరు వచ్చింది.
కారకోరం కనుమ డెప్సాంగ్‌కు ఉత్తరాన ఉంది. ఆగ్నేయంలో లింగ్జీ థాంగ్ మైదానం ఉంది. పశ్చిమాన షియోక్ నదికి మూలం అయిన రిమో హిమానీనదపు దక్షిణ భాగం ఉంది.
పీర్ పంజాల్ కనుమ పీర్ కీ గలీ అనే పేరున్న పశ్చిమ ప్రవేశ ద్వారానికి, తూర్పు చివరన ఉన్న అలియాబాద్ సరాయ్ అనే చారిత్రిక ప్రదేశానికీ మధ్య ఉంది. పీర్ పంజాల్ వాగు అనే వాగు ఈ లోయ గుండా వెళుతుంది, తూర్పుగా ప్రవహించే ఈ వాగు, షోపియన్ జిల్లాలో రాంబి అరా నదిగా మారుతుంది. కనుమ ద్వారా వెళ్ళే పాత మార్గం ఈ వాగుకు దక్షిణాన వెళ్ళేదని, అయితే దక్షిణాన హస్తివాంజ్ అని నిట్టనిలువైన కొండను దాటడం కష్టం కావడంతో మొగలులు ఈ మార్గాన్ని వాగుకు ఉత్తరం వైపుకు మార్చారనీ మొహిబుల్ బుల్ హసన్ పేర్కొన్నాడు. 2005-2009 మధ్య నిర్మించిన ఆధునిక "మొఘల్ రోడ్డు" మొఘలులు ఉపయోగించిన మార్గానికి దగ్గరగా ఉంటుంది గానీ, సరిగ్గా అలాగే ఉండదు.
సిక్కు చక్రవర్తి మహారాజా రంజిత్ సింగ్ 1814 లో దుర్రానీ- పాలనలో ఉన్న కాశ్మీర్ లోయపై దాడి చేశాడు. తన సైన్యాన్ని రెండు భాగాలుగా విభజించి, ఒక భాగాన్ని దివాన్ రామ్ దయాల్ నాయకత్వంలో పీర్ పంజాల్ కనుమ ద్వారాను, రెండోదానికి తానే నేతృత్వ్ం వహించి, తోసా మైదాన్ ద్వారానూ నడిపించాడు. రామ్ దయాల్ పీర్ పంజల్ కనుమ ద్వారా చొచ్చుకుపోయి, బారాముల్లాకు చేరుకుని అక్కడ స్థావరం ఏర్పాటు చేసుకున్నాడు. అయితే, తోసా మాడియన్ వద్ద దుర్రానీ రక్షణను రంజిత్ సింగ్ ఛేదించలేక, వెనక్కి మళ్ళాడు. 1819 లో చేసిన రెండవ దాడిలో, సైన్యాన్నంతటినీ తోసా మైదాన్ ద్వారా పంపించి, దుర్రానీ సైన్యాన్ని జయించాడు.
పీర్ పంజాల్ కనుమ ఒక పర్వత మార్గం, పర్యాటక కేంద్రం. ఇది జమ్మూ కాశ్మీర్ లోని పీర్ పంజాల్ శ్రేణి లో ఉంది. దీనిని పీర్ కీ గలీ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది కాశ్మీర్ లోయను రాజౌరి, పూంచ్ జిల్లాలకు 'మొఘల్ రోడ్' ద్వారా కలుపుతుంది. మొఘల్ రహదారిపై 3,490 మీ. ఎత్తున ఉంది. కాశ్మీర్ లోయకు నైరుతి దిశలో ఉంది. ఇక్కడ షేక్ అహ్మద్ కరీం మందిరం ఉంది. ఈ మార్గంలో వెళ్ళే ప్రయాణీకులకు ఇది మతాతీతమైన పవిత్ర స్థలం, విశ్రాంతి ప్రదేశం. ఈ మందిరం షోపియన్ జిల్లాలో ఉంది.
పీర్ పంజాల్ కనుమ పేరిట పీర్ పంజాల్ శ్రేణికి ఈ పేరు వచ్చింది. దీని అసలు పేరు పాంచాలదేవ. పాంచాల అనేది మహాభారతంలో పేర్కొన్న దేశం. ప్రస్తుత వాయవ్య ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని ప్రాంతం. అయితే, మహాభారత ప్రాంతాలను పశ్చిమ పంజాబ్, దక్షిణ కాశ్మీర్లకు చెందినవిగా చూపించే సంప్రదాయాలు కూడా ఉన్నాయి. పండిత దినేశ్‌చంద్ర సిర్కార్ శక్తి -సంగమ తంత్రంలో వివరించిన భౌగోళిక విశ్లేషణ ప్రకారం కూడా ఇలాగే ఉంది.
చరిత్రకారుడు మొహిబుల్ బుల్ హసన్, కాశ్మీర్ లోయలోకి ప్రవేశించే ప్రధాన కనుమల్లో పీర్ పంజాల్ కనుమ ఒకటని, లోయ చరిత్రపై అది చాలా గొప్ప ప్రభావాన్ని చూపిందనీ అన్నాడు. కాశ్మీర్ లోయలోని హీరాపురా నుండి రాజౌరికు కనుమ ద్వారా వెళ్ళే రహదారి పూర్వకాలం నుండీ వాడుకలో ఉండేది. సుల్తాన్ల కాలంలో దీన్ని భీంబర్ వరకు పొడిగించినట్లు తెలుస్తోంది.
పీర్ కీ గలీకి పశ్చిమాన, కొండలు ఒక లోయలోకి చాలా నిటారుగా దిగుతాయి. ఇక్కడ మరొక వాగు ఉండి. ఇది ఉత్తరం నుండి ప్రవహించే పూంచ్ నదిలో కలుస్తుంది. లోయ చివరన బహ్రమ్‌గాలా అనే గ్రామం ఉంది. సిక్కులు ఈ కనుమను బహ్రమ్‌గాలా పేరిట బహ్రమ్‌గాలా కనుమ అని అంటారు. తద్వారా బహ్రమ్‌గాలా గ్రామాన్ని కనుమకు పశ్చిమ హద్దుగా గుర్తించారు.
పీర్ పంజాల్ కనుమ పేరిటనే ఈ పర్వత శ్రేణికి అనే పేరు వచ్చింది. ఇటీవలి కాలంలో, "పంజాల్" అనే పదాన్ని పర్వత శ్రేణికి మాత్రమే ఉంచేసి, ఈ కనుమను కేవలం పీర్ కీ గలీ అని పిలుస్తున్నారు. సాధువు నంద ఋషి, మరో సాధువు షేక్ అహ్మద్ కరీమ్‌ లకు ఈ కనుమతో ఆధ్యాత్మిక సంబంధం ఉంది.
ఆధునిక మొఘల్ రహదారి నిటారుగా ఉన్న కొండను దిగకుండా, ఉత్తరాన కొండ పక్కల నుండి వెళ్తుంది. ఇది బహ్రమ్‌గాలాకు పశ్చిమాన 10 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న బుఫ్లియాజ్ అనే పట్టణం వద్ద ముగుస్తుంది. అక్కడ నుండి జాతీయ రహదారి 144, వాయవ్యంలో పూంచ్‌ను, దక్షిణాన రాజౌరిని కలుపుతుంది.
ఎత్తైన పర్వత మార్గాలను ఎప్పుడూ దేవతలుగానే పరిగణిస్తారని, వాటికి దేవతలతో సంబంధాన్ని ఆపాదిస్తారనీ ఎంఏ స్టెయిన్ పేర్కొన్నాడు. ఈ ప్రాంతం ఇస్లామీకరించబడిన తరువాత, దేవతకు ప్రత్యామ్నాయంగా ముస్లిం సాధువు పీర్ అనే భావనను వాడుతూ ఈ ఆచారాలు కొనసాగాయి.
కాశ్మీర్ లోయను జయించిన తరువాత, అక్బర్ చక్రవర్తి ఈ మార్గాన్ని లాహోర్ నుండి కాశ్మీర్ వరకు విస్తరించి దాన్ని 'రాచమార్గం' గా బలోపేతం చేశాడు. ఆధునిక కాలంలో, ఈ మార్గాన్ని 'మొఘల్ రోడ్' అని అంటారు.
పీర్ కీ గలీ వద్ద, శీతాకాలంలో ఉష్ణోగ్రత -7 నుండి -9 వరకూ పడిపోతుంది. ఇది మొఘల్ రోడ్‌లోనే ఎత్తైన ప్రదేశం. పీర్ కీ గలీ షోపియాన్ నుండి 40 కి.మీ., పూంచ్ నుండి 80 కి.మీ. ఉంటుంది.
మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు సాలూరులోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల తోనంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల సాలూరులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల బొబ్బిలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లిమర్లలోను, పాలీటెక్నిక్‌ పణుకువలసలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల కోమటిపల్లిలోనూ ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం సాలూరులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయనగరం లోనూ ఉన్నాయి.
కనపలబందలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. పారామెడికల్ సిబ్బంది ఇద్దరు ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
అమెరికా రాష్ట్రాలైన టెక్సాస్, కెంటకీ, న్యూ మెక్సికోలలో ఈ సంఘటన జరిగిన వెంటనే జరిగిన అనేక దృగ్విషయాలకు సంఘటన తర్వాత ఏర్పడిన శకలాలే కారణమని ప్రజలు భావించారు. అయితే, ఉపగ్రహాలనూ, కక్ష్యా శిధిలాలనూ ట్రాక్ చేస్తూండే నాసా, అమెరికా వ్యూహాత్మక కమాండ్ లు ఆ సమయంలో శిధిలాలు భూవాతావరణం లోకి పునఃప్రవేశించే విషయమై ఎటువంటి ప్రకటనలూ చెయ్యలేదు. ఈ దృగ్విషయాలకూ డీలో ఏర్పడిన శిథిలాలకూ సంబంధం లేదని అవి నివేదించాయి. 2009 ఫిబ్రవరి 13 న, కెంటకీలోని ప్రత్యక్ష సాక్షులు సోనిక్ బూమ్‌లను విన్నారు. పడిపోతున్న ఉపగ్రహ శిధిలాల కారణంగా ఏర్పడే సోనిక్ బూమ్‌ల గురించి ప్రజలను హెచ్చరిస్తూ నేషనల్ వెదర్ సర్వీస్ ఒక ప్రకటన విడుదల చేసింది. ఫెడరల్ ఏవియేషన్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ కూడా తిరిగి ప్రవేశిస్తున్న శిధిలాల గురించి పైలట్లకు ఒక హెచ్చరికను విడుదల చేసింది. కొన్ని నివేదికల్లో ఉల్కాపాతం వల్ల ఈ దృగ్విషయాలు ఏర్పడవచ్చని కూడా పేర్కొన్నారు. 2009 ఫిబ్రవరి 15 న టెక్సాస్‌లో చాలా ప్రకాశవంతమైన ఉల్కాపాతాన్ని చూసి పునఃప్రవేశం చేస్తున్న శిధిలాలని పొరబడ్డారు.
ఈ అంతరిక్ష సంఘటనలో 10 సెం.మీ. కంటే పెద్ద శకలాలు 1,000 దాకా ఏర్పడినట్లు అమెరికా అంతరిక్ష సంస్థ నాసా ఘటన జరిగిన 10 రోజుల తరువాత అంచనా వేసింది. అనేకమైన చిన్నచిన్న శకలాలు కూడా ఏర్పడ్డాయి. 2011 జూలై నాటికి, యుఎస్ స్పేస్ సర్వైలెన్స్ నెట్‌వర్కు 2000 పెద్ద శకలాల జాబితా తయారు చేసింది. 430 కిలోమీటర్ల ఎత్తున పరిభ్రమించే అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రానికి ఈ శకలాల వల్ల పెద్దగా ప్రమాదం లేదని నాసా నిర్ణయించింది. 2009 ఫిబ్రవరి చివరలో లాంచి చేసేందుకు నిర్ణయించిన స్పేస్ షటిల్ కు కూడా ముప్పేమీ లేదని నిర్ణయించింది. అయితే, శిధిలాలు సూర్య-సమకాలిక కక్ష్యలలోని చైనా ఉపగ్రహాలకు ముప్పు కలిగిస్తాయని చైనా శాస్త్రవేత్తలు చెప్పారు. 2011 మార్చిలో ఈ సంఘటనలో ఏర్పడిన శిధిలాల నుండీ కాపాడుకునేందుకు కొన్ని విన్యాసాలు చేయవలసి వచ్చింది.
2009 ఫిబ్రవరి 10 న, రెండు సమాచార ఉపగ్రహాలు సైబీరియాకు పైన భూ ఉపరితలం నుండి 789 కిలోమీటర్ల ఎత్తున, 11,7000 మీ/సె. వేగంతో ప్రమాదవశాత్తు డీకొన్నాయి. వీటిలో ఒకటి క్రియాశీలంగా ఉన్న వాణిజ్య ఉపగ్రహం ఇరిడియం 33 కాగా, జీవిత కాలం పూర్తైన రష్యా వారి సైనిక ఉపగ్రహం కొమోస్-2251 రెండవది. ఇలాంటి మహావేగపు తాకిడి రెండు ఉపగ్రహాల మధ్య సంభవించడం ఇదే మొదటిసారి. అప్పటి వరకు జరిగిన మహావేగపు తాకిడులన్నీ ఉపగ్రహం, అంతరిక్ష శిధిలాలు డీకొనడం వల్ల జరిగినవే.
కాస్మోస్ 2251 కు చెందిన చిన్న ముక్క, 2012 మార్చి 24 శనివారం నాడు ఉదయం 2:38 సమయంలో అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం నుండి సుమారు 120 మీటర్ల దూరంలో దూసుకు పోయింది. కేంద్రం సురక్షితంగానే ఉంది. ముందు జాగ్రత్తగా, శిధిలాలు దాటిపోయే వరకు కేంద్రంలో ఉన్న ఆరుగురు సిబ్బంది కేంద్రం వద్ద లంగరు వేసి ఉన్న రెండు సోయుజ్ అంతరిక్ష నౌకల్లో తలదాచుకున్నారు.
ఏదేమైనా 1857 లో జరిగిన భారత తిరుగుబాటు ప్రకారం ఝాన్సీ తిరుగుబాటు తీవ్రతరం అయినట్లు గుర్తించారు. జూన్ మాసంలో 12 వ బెంగాల్ స్థానిక పదాతిదళానికి చెందిన కొంతమంది పురుషులు నిధితో కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. 1857 జూన్ 8 న వారి భార్యలు, పిల్లలతో కలిసిన దండులోని ఐరోపా అధికారులను ఊచకోత కోశారు. దీనిని అనుసరించి నగరంలో ఉన్న ఏకైక అధికార వనరుగా రాణి పరిపాలనను చేపట్టాల్సిన బాధ్యత ఉందని భావించి సౌగరు డివిజన్ కమిషనర్ మేజర్ ఎర్స్‌కైన్‌కు ఆమె రాసిన సంఘటనలను వివరిస్తూ లేఖ రాశారు. పట్టుబడి, ఖైదు చేయబడిన యువరాజు సింహాసనం స్వాధీనం చేసుకోవడానికి తిరుగుబాటుదారుల ప్రయత్నాన్ని రాణిదళాలు ఓడించాయి. ఓర్చా, డాటియా దళాలు ఝాన్సీ మీద దాడి చేశాయి; ఝాన్సీని వారి మధ్య విభజించాలన్నది వారి లక్ష్యంగా ఉంది. రాణి సహాయం కోసం బ్రిటిషు వారికి విజ్ఞప్తి చేసినప్పటికీ ఒకప్పటి ఊచకోతకు ఆమె కారణమని భావించిన బ్రిటిషు నుండి ఎలాంటి సమాధానం రాలేదు. 1857 ఆగస్టులో ఆక్రమణదారులను ఓడించగలిగిన ఝాన్సీ మాజీ పాలెగాళ్ళు, తిరుగుబాటుయోధులతో సహా ఆమె బలగాలను సమీకరించింది. ఈ సమయంలో ఆమె ఉద్దేశ్యం బ్రిటిషు వారి తరపున ఝాన్సీని పట్టుకోవడమే.
మరాఠా సైనికాధికారి ఝాన్సీ నగరాన్ని అభివృద్ధి చేశాడు. ఓర్చా రాజ్యానికి చెందిన ప్రజలు దీనిని నివసించారు. 1742 లో నారో శంకరును ఝాన్సీ సుబేదారుగా చేశారు. 15 సంవత్సరాల తన పదవీకాలంలో ఆయన వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత కలిగిన ఝాన్సీ కోటను విస్తరించడమే కాక మరికొన్ని భవనాలను కూడా నిర్మించాడు. కోట విస్తరించిన భాగాన్ని శంకర్గడు అంటారు. 1757 లో నరోశంకరును పేష్వా తిరిగిపిలిచాడు; ఆయన తరువాత మాధవు గోవిందు కాకిర్డే నియమించబడ్డాడు. 1757 నుండి 1766 వరకు ఈ ప్రాంతానికి ప్రాతినిధ్యం వహించిన బాబూలాలు కనహై వారసుడు. సుబేదార్ల వరుసలో విశ్వాసరావు లక్ష్మణు తరువాత రెండవ రఘునాథ రావు నెవాల్కరు ఉన్నాడు. ఆయన చాలా సమర్థుడైన నిర్వాహకుడుగా రాజ్య ఆదాయాన్ని పెంచడంలో విజయం సాధించాడు. ఆయన మహాలక్ష్మి, ఆలయం రఘునాథు ఆలయం ఆయన నిర్మించారు.
రాజా గంగాధరు రావు లక్ష్మీ బాయిని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆయన చనిపోయే ముందు రోజు తన బంధువు కుమారుడు ఆనందరావు అనే బిడ్డను దమోదరు రావు అని పేరుతో దత్తపుత్రుగా స్వీకరించబడ్డాడు. ఈ దత్తత బ్రిటీషు రాజకీయ అధికారి సమక్షంలో జరిగింది.
పిల్లవాడిని దయతో చూడాలని, ఝాన్సీ ప్రభుత్వం తన భార్య జీవితకాలానికి ఇవ్వాలి అని తన భార్యకు ఇవ్వాలి ఆయన రాజు నుండి ఒక లేఖను బ్రిటిషు అధికారి అందుకున్నాడు. 1853 నవంబరులో రాజా మరణం తరువాత దామోదరు రావును దత్తత తీసుకున్నందున గవర్నరు జనరలు లార్డు డల్హౌసీ ఆధ్వర్యంలో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ లాప్సే సిద్ధాంతాన్ని వర్తింపజేసింది. దామోదర రావు సింహాసనం మీద హక్కుకొరకు చేసిన వాదనను తిరస్కరించి రాజ్యాన్ని దాని భూభాగాలకు అనుసంధానించింది.
ఝాన్సీ పట్టణం పరిసరాలు చందేలా పాలకులకు బలమైన కోటగా ఉంది. ఈ ప్రదేశం పేరు బల్వంతు నగరు; ఏదేమైనా 11 వ శతాబ్దంలో ఝాన్సీ దాని ప్రాముఖ్యతను కోల్పోయింది. 17 వ శతాబ్దంలో ఓర్చాకు చెందిన రాజా మొదటి బిరు సింగు డియో ఆధ్వర్యంలో మళ్లీ ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది. రాజా బిరు సింగు డియో మొఘలు చక్రవర్తి జహంగీరుతో మంచి సంబంధాలు కలిగి ఉన్నాడు. ఐదేళ్ల నిర్మాణ కాలంలో రాజా బిరు సింగు డియో ఝాన్సీ కోటను నిర్మించారు. దాని చుట్టూ ఒక బల్వంతు నగరు స్థాపించబడింది. తరువాత దీనిని ఝాన్సీ అని పిలుస్తారు.
చారిత్రాత్మకంగా బుందేల్ఖండులోని ఝాన్సీ రాజ్యాన్ని పేష్వా ఆధిపత్యంలో పాలించబడింది. ఆయన మరాఠా సామ్రాజ్యం ఓటమి తరువాత ఝాన్సీ ప్రావింసులో తన హక్కులను బ్రిటిషు వారికి అప్పగించాడు. లార్డు హేస్టింగ్సు ఈ ప్రావింసు మీద వంశపారంపర్య పాలన అధికారంతో అధిపతికి బహుమతిగా ఇచ్చాడు.
1857 ఆగస్టు నుండి 1858 జూన్ వరకు భారత తిరుగుబాటు నాయకులలో ప్రముఖ వ్యక్తులలో ఒకరైన రాణి లక్ష్మి బాయి ఝాన్సీ రాజ్యాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకుని పాలించింది. రాజ్య జెండా హిందూ మతానికి సంబంధించిన కుంకుమ బ్యానరు కలిగి ఉంది.
ఆయన మరణం తరువాత మూడవ రఘునాథ రావు ఆయన వారసునిగా చేయబడ్డాడు. అదే సంవత్సరం "మహారాజాధిరాజ ఫిద్వి బాద్షా జమ్జా ఇంగ్లిస్తాను" అనే బిరుదుతో ఆయనకు గౌరవం లభించింది. మూడవ రఘునాథ రావు, చాలా అసమర్థుడు, బలహీనుడు కనుక పరిపాలన బ్రిటిషు వారు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. 1838 లో ఆయన మరణించిన తరువాత బ్రిటిషు పాలకులు ఆయన కుమారుడు గంగాధరరావును 1843 లో ఝాన్సీ రాజాగా అంగీకరించబడ్డాడు.
అప్పుడు ఝాన్సీ రాజ్యం, జలాను చందేరి జిల్లాలను సూపరింటెండెన్సీగా ఏర్పాటు చేశారు. 1854 మార్చిలో లక్ష్మీబాయికి రూ. 60,000 తీసుకుని ప్యాలెసు, కోటను విడిచిపెట్టమని ఆదేశించారు. సింహాసనం మీద దామోదర రావు వాదనను గుర్తించాలని రాజా వితంతువు రాణి లక్ష్మీబాయి గవర్నరు జనరలుకు, ఆపై బ్రిటిషు ప్రభుత్వానికి అభ్యర్ధన వేశారు. అయితే ఈ అభ్యర్ధన తిరస్కరించబడింది.
మహారాజా ఛత్రాసలు, బుండేలా పాలకుడు పన్నా ముస్లిం గవర్నర్లు బుండేలా దేశంలోకి చొరబడటం ద్వారా చుట్టుముట్టబడ్డారు. 1729 లో మొహమ్మదు ఖాను బంగాషు ఛత్రసాలు మీద దాడి చేశాడు. తరువాత 1732 లో ఛత్రాసలు మొఘలులతో పోరాడటానికి మరాఠాలను సహాయానికి పిలిచాడు. పేష్వా, మొదటి బాజీ రావు మహారాజా ఛత్రసాలుకు సహాయం చేశాడు. వారు సంయుక్తంగా మొఘలు సైన్యాన్ని ఓడించారు.
1804 మరాఠా సుబేదారు,ప్ " రావు శివ రావు హరి భౌ "కు బ్రిటిషు రక్షణ కల్పిస్తామని వాగ్దానం చేయబడింది. ఫలితంగా పూణేలోని పేష్వాలకు స్వాతంత్ర్యం లభిస్తుంది. ఆయన 1804 వ సంవత్సరంలో ఝాన్సీ రావు అనే బిరుదును పొందాడు. ఆయన ఝాన్సీ మొదటి రావు అయ్యాడు. ఈ ప్రాంతం 4,059 చదరపు కిమీ కంటే అధికం విస్తరించింది.
ఝాన్సీ 1804 నుండి 1853 వరకు బ్రిటిషు ఇండియా ఆధీనంలో మరాఠా నెవాల్కరు రాజవంశం పాలించిన స్వతంత్ర రాచరిక రాజ్యంగా ఉంది. బ్రిటీషు అధికారులు లాప్సే సిద్ధాంతం నిబంధనల ఆధారంగా రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. శక్తివంతమైన ఝాన్సీ పట్టణం దాని రాజధానిగా పనిచేసింది.
రెండు సంవత్సరాల తరువాత మహారాజా మరణించిన తరువాత మహారాజా ఆధిపత్యాలలో మూడింట ఒక వంతు ఆధిపత్యాన్ని పొందాడు ఝాన్సీని ఈ భాగంలో చేర్చారు. తద్వారా ఝాన్సీ మరాఠా భూభాగంగా మారింది.
తరువాత పేష్వా రెండవ బాజీ రావు బ్రిటిషు ఈస్టు ఇండియా కంపెనీ మధ్య 1818 లో జరిగిన ఒక ఒప్పందం ప్రకారం చట్టబద్ధంగా పేష్వా బుందేలుఖండులో హక్కులను పొందలేదు.
వోడాఫోన్ ఐడియా లిమిటెడ్ ఒక భారతీయ టెలికం నిర్వహణదారు. దీని ప్రధాన కార్యాలయం మహారాష్ట్రలోని ముంబై, గుజరాత్ లోని గాంధీనగర్ లలో ఉంది. వోడాఫోన్ ఐడియా అనేది భారతదేశమంతట విస్తృతి ఉన్న జిఎస్ఎమ్ నిర్వహణదారు. వొడాఫోన్, ఐడియా అనే రెండు బ్రాండ్ల క్రింద 2జి, 3జి, 4జి, 4జి +, వోల్టే సేవలను చరవాణులకు అందిస్తోంది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న కేంద్రాల ద్వారా వోడాఫోన్ ఐడియా చరవాణి చెల్లింపులు, ఐఒటి, ఎంటర్ప్రైజ్ సమర్పణలు, వినోదం, డిజిటల్ ఛానెల్స్, ఆన్-గ్రౌండ్ టచ్ పాయింట్స్ సేవలు అందిస్తోంది. 31 డిసెంబర్ 2019 నాటికి, వోడాఫోన్ ఐడియా 33.26 కోట్ల వినియోగదారులను కలిగి ఉంది. భారతదేశంలో రెండవ అతిపెద్ద మొబైల్ టెలికమ్యూనికేషన్ నెట్‌వర్క్ అని , ప్రపంచంలో ఐదవ అతిపెద్ద టెలికమ్యూనికేషన్ నెట్‌వర్క్ చెప్పవచ్చు. వోడాఫోన్ ఐడియా 340,000 సైట్ల బ్రాడ్‌బ్యాండ్ నెట్‌వర్క్‌ను కలిగి , 17 లక్షల రిటైల్ అవుట్‌లెట్లలో సేవలు అందిస్తోంది.
భారతదేశపు ప్రముఖ టెలికాం సేవా ప్రదాత వోడాఫోన్ ఐడియా లిమిటెడ్ పంజాబ్ సేవా ప్రాంతంలో రేడియో నెట్‌వర్క్ ఇంటిగ్రేషన్‌ను విజయవంతంగా ఏకీకృతం చేసినట్లు ప్రకటించింది. దీనితో, ప్రస్తుతం భారతదేశంలో జరుగుతున్న ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద నెట్‌వర్క్ ఇంటిగ్రేషన్ చర్య లో ఇంటిగ్రేషన్ పూర్తి చేసిన మొదటి పది సర్కిల్‌లలో పంజాబ్ ఒకటి.
రాజస్థాన్ నెట్‌వర్క్ కన్సాలిడేషన్ వోడాఫోన్ ఐడియా లిమిటెడ్, భారతదేశపు ప్రముఖ టెలికాం సర్వీస్ ప్రొవైడర్, రాజస్థాన్ సేవా ప్రాంతంలో రేడియో నెట్‌వర్క్ ఇంటిగ్రేషన్‌ను విజయవంతంగా ఏకీకృతం చేసినట్లు ప్రకటించింది. దీనితో, ప్రస్తుతం భారతదేశంలో జరుగుతున్న ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద నెట్‌వర్క్ ఇంటిగ్రేషన్ పని ఇంటిగ్రేషన్ పూర్తి చేసిన మొదటి పదకొండు సర్కిల్‌లలో రాజస్థాన్ ఒకటి.
31 ఆగస్టు 2018 నాటికి వొడాఫోన్ ఇండియా, ఐడియా సెల్యులార్‌లో విలీనం అయ్యి వోడాఫోన్ ఐడియా లిమిటెడ్‌గా పేరు మార్చబడింది. అయినప్పటికీ, విలీనం చేయబడిన సంస్థ ఐడియా, వోడాఫోన్ రెండింటినీ బ్రాండ్స్ గా వాడుతోంది. ప్రస్తుతం వొడాఫోన్ గ్రూప్ సంయుక్త సంస్థలో 45.1%, ఆదిత్య బిర్లా గ్రూప్ 26% వాటాను కలిగి మిగిలిన వాటాలను ప్రజలకు పంచారు. కుమార్ మంగళం బిర్లా విలీనమైన సంస్థకు ఛైర్మన్‌గా, బాలేష్ శర్మ సిఇఒగా నాయకత్వం వహిస్తున్నారు. నేషనల్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజిలో వోడాఫోన్ ఐడియా వాటాల ధర 80% పడిపోయిన తరువాత బాలేష్ శర్మ వ్యక్తిగత కారణాలను చూపిస్తూ రాజీనామా చేశారు. వొడాఫోన్ రొమేనియా మాజీ సీఈఓ, వొడాఫోన్ నుంచి వచ్చిన కీలక ఒప్పంద సంధానకర్త రవీందర్ తక్కర్ సీఈఓగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.