polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ఎద్దు తోలులో చుట్టబడిన ఈ మమ్మీలను కప్పివేస్తూ పడవ ఆకారపు శవ పేటికలు తలక్రిందులుగా మూతల మాదిరి వీటిపై బోర్లించబడి ఉన్నాయి. మమ్మీల అడుగు భాగం మాత్రం ఎడారి ఇసుకను తాకుతున్నాయి. బోర్లించిన పడవ ఆకారపు శవ పేటికలలో ఉంచబడిన ఈ శవాలు ఎడారి ఇసుక దిబ్బలలో ఉపరితలం నుంచి అతి తక్కువ లోతులలో పాతిపెట్టబడి వుండటం విశేషం. వారి సమాధికి గుర్తుగా పాతిపెట్టబడిన చోటునే సుమారు 10-13 అడుగుల పొడుగాటి చెక్క కర్రలను ఇసుక దిబ్బలలో స్తంభాలుగా నిలబెట్టారు.
ఆదిమ ఇండో-యూరోపియన్ ప్రజల మూల నివాస స్థానాన్ని గుర్తించడానికి, వారి తదనంతర వలసల తీరును వివరించే అనేకానేక ప్రతిపాదనలలో నేడు ఎక్కువగా అంగీకారయోగ్యమైనది కుర్గాన్ ప్రతిపాదన. ఈ ప్రతిపాదన ప్రకారం సుమారుగా క్రీ.పూ. 4000 నుండి క్రీ.పూ. 1000 మధ్య కాలంలో నల్ల సముద్రం-కాస్పియన్ సముద్రం మధ్యన గల లేదా యూరేషియన్ గ్రేట్ స్టెప్పీ ప్రాంతాల నుండి సంచార జాతి పశుకాపరులైన ఆదిమ ఇండో-యూరోపియన్ ప్రజలు అనేక శాఖలుగా, అనేక దిశలలో వలస వెళ్ళారు.
19 వ శతాబ్దం చివరివరకూ దుర్భేధ్యమైన తక్లమకాన్ ఎడారి అంతర్భాగాలలో మానవులు నివసించిన జాడే లేదని ప్రపంచం భావించింది. అయితే 19 వ శతాబ్దం చివరిలో యూరోపియన్ అన్వేషకులు, పురావస్తు శాస్రవేత్తలు ఈ ఎడారిని పురావస్తువుల కోసం అన్వేషిస్తున్నప్పుడు ఎడారి ఇసుకదిబ్బలలో కూరుకుపోయిన పురాతన మమ్మీలను కనుగొన్నారు. వీటిలో అతి ప్రాచీనమైన మమ్మీ క్రీ. పూ. 1800 సంవత్సరాల నాటిది కాగా ఇటీవలి మమ్మీ క్రీ.పూ. 200 నాటిది. అంటే తోకేరియన్ నాగరికతకు ముందు కాలం నాటిది.
వీరి పురావస్తు అన్వేషణల కృషి ఫలితంగా ఈ ఎడారి మద్యన ఇసుక దిబ్బలలో పూడుకుపోయిన దాండన్ ఓలిక్ , లౌలాన్ , నియా , ఎండరె , రవాక్ , కార్డంగ్ , మిరాన్ వంటి ప్రాచీన నగరాల శిథిల ఆనవాళ్ళు కనుగొనబడ్డాయి. ఈ శిథిలాలలో లభ్యమైన క్రీ. శ. 1000 కాలంనాటి పురావస్తు సంపద ఈ ఎడారి ప్రాంతంలో ప్రాచీన కాలంలో విలసిల్లిన నాగరికత పై గల పర్షియన్, గ్రీకు, భారతీయ, బౌద్ధ ప్రభావాన్ని సూచిస్తుంది.
ఈ ఎడారిలో అంతరించిపోయిన ప్రాచీన నాగరికతా అవశేషాలను అన్వేషించి వెలుగులోనికి తెచ్చిన పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు, అన్వేషకులలో అతి ముఖ్యులు.
వేలాది సంవత్సరాల క్రితమే పశ్చిమ యురేసియా ప్రాంతం నుంచి చైనాకు వలస వెళ్ళిన ప్రజల మమ్మీలు ఇవి. తమ దేశంలోనే వేలాది సంవత్సరాల క్రితం జీవించిన వీరి ఉనికిని గురించి ప్రాచీన చైనా చరిత్రకారులుకు కూడా తెలియరాలేదు. నేటి పురావస్తు శాస్రవేత్తలు ఈ మమ్మీలనుచైనా, యూరప్ ల కూడలి ప్రాంతాల వద్ద క్రీ. పూ. 2000 - క్రీ. పూ. 1000 ల మధ్య కాలంలో విలసిల్లిన ఒక ప్రాచీన నాగరికతకు చెందిన ప్రజలకు చెందినవిగా భావిస్తున్నారు.
తూర్పు తారిమ్ బేసిన్ ప్రాంతంలో మమ్మీలు దొరికిన ప్రాంతాలు: లోప్ నర్ సరస్సు ప్రాంతం, షియౌహ్ , కావ్రిజల్ , తుర్ఫాన్ సమీపంలోని సుబేషీ ప్రాంతం, వూపు , క్రోరాన్ , కుముల్ ప్రాంతాలు
ఈ మమ్మీలు కకేసియన్ జాతికి చెందిన ఆదిమ ఇండో-యూరోపియన్ ప్రజలకు చెందినవి. సుమారుగా 4000 సంవత్సరాల క్రితం తారిం బేసిన్ ప్రాంతంలో నివసించిన ఈ ప్రాచీన ఇండో-యూరోపియన్ ప్రజలు తొలి కంచుయుగపు కాలానికి చెందినవారుగా పేర్కొనవచ్చు. ఇండో యూరోపియన్ కు చెందిన వీరు కాకసాయిడ్ జాతి లక్షణాలైన రాగిరంగు లేదా గోధుమ రంగు జుత్తు, పొడుగాటి ముక్కు, స్పష్టంగా కనిపించే యూరోపియన్ ముఖకవళికలతో ఉన్నారు.
తారిమ్ మమ్మీలకు చెందిన ఇండో-యూరోపియన్ ప్రజలు ప్రధానంగా ట్యునిక్స్, పాంట్స్, బూట్లు, సాక్స్, టోపీలు ధరించేవారు. తలచుట్టూ ఉన్ని క్యాప్ ను, కాళ్ళకు తోలు బూట్లను ధరించడం సాధారణంగా కనిపిస్తుంది. వీరి టోపీలకు తాళ్ళు, ఈకలు కలిగివుండడం సాధారణ అంశం. వీరి ధరించిన పెద్ద ఉన్ని క్యాప్ లు తాడులతో చుట్టబడి, అంచులలో ఈకలతో వుండి టైలోరియన్ టోపీ లను స్ఫురణకు తెస్తాయి.
సింతాష్టా సంస్కృతి : తూర్పు యూరప్, మధ్య ఆసియా ప్రాంతాలలోకి వలస వచ్చిన శాఖ సింతాష్టా సంస్కృతిని ఏర్పరిచారు. వీరు కంచు యుగపు పురావస్తు నాగరికతకు చెందినవారు. అయితే వీరికంటే కాస్త నిదానంగా తరువాతి కాలంలో వచ్చిన వలస వచ్చిన ప్రజలు సింతాష్టా సంస్కృతి కంటే చాలా విస్తృతిగా ఆండ్రనోవో సంస్కృతిని ఏర్పరిచారు.
ఈ పురాతన మమ్మీలు కాకసాయిడ్ జాతికి చెందిన ప్రజలుగా గుర్తించారు. తారిమ్ మమ్మీల పై విదేశీయులు చేసిన జన్యు పరిశోధనల తొలి ఫలితాలు ప్రాథమికంగా వీరు యూరప్ నుండి వలస వచ్చిన వారిగానే తేల్చాయి. మమ్మీల పుర్రెలపై చేసిన చైనీయ అధ్యయనాలు కూడా ఈ ప్రాంతంలో తొలి నివాసీయులు ఆసియా ప్రజలు కాదనే తేల్చాయి.
తారిమ్ మమ్మీ ప్రజలు పశ్చిమ యురేషియా మూల ప్రాంతాలనుంచి వలస వచ్చిన ఆదిమ ఇండో-యూరోపియన్ తెగలకు చెందినవారు. వీరు మూల స్థానం నుండి మధ్య ఆసియాకు, తారిమ్ బేసిన్ ప్రాంతానికి ఎలా వలసకు వచ్చారు అనే విషయాన్ని వివరిస్తూ అనేక మంది అనేక ప్రతిపాదనలు చేసారు.
తరువాతి కాలంలో రష్యాకు చెందిన నికోలాయ్ జెవలాస్కి , అమెరికాకు చెందిన ఎల్స్ వర్త్ హంటింగ్టన్ , జపాన్కు చెందిన జూకొ తషిబానా లు ఇంకా జర్మనీ దేశాలకు చెందిన పురావస్తు పరిశోధకులు ఈ ఎడారిలో పురావస్తు అన్వేషణలు జరిపారు.
తారిం మమ్మీలు చైనా లోని షిన్జాంగ్–ఉయ్ఘర్ అటానమస్ ప్రాంతమలో గల తారిం నదీ పరీవాహక ప్రాంతంలో వున్న తక్లమకాన్ ఎడారిలో లభ్యం అయ్యాయి. ముఖ్యంగా తారిమ్ బేసిన్ దక్షిణ భాగంలోనూ, తూర్పు భాగంలోనూ ఈ మమ్మీలు అధికంగా లభ్యం అయ్యాయి.
మమ్మీలతో పాటు శవపేటికలలో సాదారణ ప్రజలకు సంబంధించిన అనేక రకాలైన సామాగ్రి అందంగా నేయబడ్డ ధాన్యం బుట్టలు, తొడుగులు , వన మూలికలు, కంచు సామాగ్రి, నగలు, ఉన్ని వస్త్రాలు, దువ్వెనలు, విసనకర్రలు, ధాన్యాలు, బెబీ సీసా మొదలైనవి దొరికాయి.
మధ్య ఆసియా ప్రాంతానికి సంబంధించినంత వరకూ వీరి వలసలు రెండు అలల మాదిరి జరిగి, తత్ఫలితంగా వలసలు జరిగిన ప్రాంతాలలో ప్రధానంగా రెండు సంస్కృతులు ఏర్పడ్డాయి. అవి
1896 లో స్వాన్ హెడిన్ ఎడారి మధ్యలో ప్రాచీన ఒయాసిస్ నగరమైన దాండన్ ఓలిక్ ను కనుగొన్నాడు. 1900 లో హెడిన్ చేసిన అన్వేషణలో ఇసుకదిబ్బలలో కూరుకుపోయిన ప్రాచీన లౌలాన్ నగర శిథిల ఆనవాళ్ళు లభించాయి.
తారిమ్ మమ్మీలకు చెందిన ప్రజలు జన్యుపరంగా అఫానసేవో సంస్కృతి ప్రజల కన్నా, ఆండ్రనోవో సంస్కృతి ప్రజలకు సన్నిహితంగా ఉన్నారు.
కందారియా మహాదేవ ఆలయం విద్యాధరుడి పాలనలో నిర్మించబడింది. ఈ రాజవంశం పాలన యొక్క వివిధ కాలాల్లో విష్ణు, శివ, సూర్య దేవాలయాలతో పాటు జైన తీర్థంకరులకు కూడా ఆలయాఅలు నిర్మించారు. ముస్లిం చరిత్రకారుడు ఇబ్న్-అల్-అతిర్ గ్రంథాల్లో బీదా అని ప్రస్తావుంచిఉన విద్యాధరుడు 1019 లో జరిగిన మొదటి దాడిలో ఘజ్ని మహముద్‌తో పోరాడిన శక్తివంతమైన పాలకుడు. ఈ యుద్ధం నిశ్చయాత్మకమైనది కాదు. మహమూద్ ఘజ్నికి తిరిగి వెళ్ళిపోవాల్సి వచ్చింది. మహమూద్ 1022 లో విద్యాధరపై మళ్లీ యుద్ధం చేశాడు. అతను కాలింజర్ కోటపై దాడి చేశాడు. కోట ముట్టడి విజయవంతం కాలేదు. మహమూద్, విద్యాధరులు సంధి కుదుర్చుకుని ఒకరికొకరు బహుమతులిచ్చుకుని విడిపోయారు. విద్యాధర మహమూద్ పైన, ఇతర పాలకులపైనా సాధించిన విజయాలకు గుర్తుగా తన కులదైవమైన శివుడికి కందారియా మహదేవ ఆలయాన్ని నిర్మించాడు. ఆలయంలోని మండపంపై ఉన్న ఎపిగ్రాఫిక్ శాసనాలు ఆలయాన్ని నిర్మించినవారి పేరును విరిమ్దా అని పేర్కొన్నాయి. ఇది విద్యాధరకు మారుపేరుగా భావిస్తారు. దీని నిర్మాణం సా.శ. 1025 -1050 మధ్య జరిగింది
సముద్ర మట్టం నుండి 282 మీటర్ల ఎత్తున, ఖజురాహో గ్రామంలో ఉన్న ఆలయ సముదాయానికి రోడ్డు, రైలు, వాయు సేవలు చక్కగా ఆందుబాటులో ఉన్నాయి. ఖజురాహో మహోబాకు దక్షిణంగా 55 కి.మీ. దూరం లోను, ఛతర్పూర్ నగరం నుండి తూర్పున 47 కి.మీ., పన్నాకు ఉత్తరంగా 43 కి.మీ., ఝాన్సీ నుండి రోడ్డు మార్గాన 175 కి.మీ., ఢిల్లీకి తూర్పున 600 కి.మీ. దూరం లోనూ ఉంది. ఖజురహో రైల్వే స్టేషన్ నుండి 9 కి.మీ. దూరంలో ఈ దేవాలయం ఉంది ఖజురహో విమానాశ్రయం ఆలయం నుండి 6 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
ఖజురాహో ఒకప్పుడు చందేలా రాజవంశపు రాజధానిగా ఉండేది. భారతదేశంలో మధ్యయుగ కాలం నుండి సంరక్షించబడిన దేవాలయాలకు ఉత్తమ ఉదాహరణలలో ఒకటైన కందారియా మహాదేవ ఆలయం, ఖజురాహో కాంప్లెక్స్‌లోని పశ్చిమ దేవాలయాలలో అతిపెద్దది, దీనిని చందేలా పాలకులు నిర్మించారు. శివుడు ఈ ఆలయ ప్రధాన దేవత.
కందారియా మహాదేవ మందిరం, ఖజురహో లోని దేవాలయాల్లో కెల్లా అత్యంత పెద్దది, గొప్ప శిల్పకళతో కూడుకున్నది. మధ్య యుగంలో నిర్మితమై, చక్కగా సంరక్షించబడీన వాటిలో ఇదొకటి. కందారియా మహాదేవుడు అంటే గుహ దేవుడు అని అర్థం.
కందారియా మహాదేవ ఆలయం మధ్యప్రదేశ్ లోని ఛతర్‌పూర్ జిల్లాలో, ఖాజురాహో గ్రామంలో ఉంది. ఆలయ సముదాయం 6 చ.కి.మీ. విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇది గ్రామ పశ్చిమ భాగంలో, విష్ణు ఆలయానికి పశ్చిమాన ఉంది.
1979 సంవత్సరంలో జరిగిన ఆరో లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో సికింద్రాబాదు లోకసభ నియోజకవర్గం నుంచి పోటీచేసి గెలుపొందాడు. 1980లో నిర్వహించిన రీ ఎలక్షన్‌లో తిరిగి సికింద్రాబాద్ నియోజకవర్గం నుంచి ఎన్నికయ్యాడు. ఇందిరాగాంధీ మంత్రి వర్గంలో కేంద్ర న్యాయశాఖ మంత్రిగా పనిచేశాడు. 1985, 1993 సంవత్సరాల్లో గుజరాత్ రాష్ట్రం నుంచి రాజ్యసభకు ఎన్నికయ్యాడు.
పి.శివశంకర్‌ వివాహం 1950లో లక్ష్మీబాయి తో జరిగింది. ఇతని కుమారుడు పి.వినయ్ గ్యాస్ట్రోఎంటరాలజీ వైద్యనిపుణులగా పనిచేస్తుండగా, కోడలు అలేఖ్య పుంజాల కూచిపూడి కళాకారిణిగా, నాట్య గరువుగా ఉన్నారు.ఆయన చిన్న కుమారుడు దివంగత పి.సుధీర్ కుమార్ మలక్ పెట్ మాజీ ఎమ్మెల్యేగా పని చేశాడు.
అమృత్‌సర్ నుంచి బి.ఏ. పట్టాను, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి న్యాయశాస్త్ర పట్టాను పొందాడు. 1974-75 మధ్యకాలంలో హైకోర్టు న్యాయవాదిగా పనిచేశాడు.
3000 సంవత్సరాల క్రితం కాలం నాటి ఈ చెర్చన్ మానవుడు సుమారుగా ట్రోజన్ యుద్ధం జరిగిన కాలంలో జీవించి వుంటాడని భావించారు. 5 అడుగుల 5 అంగుళాల ఎత్తుగా వున్న ఈ చెర్చన్ యువకుడు చనిపోయే నాటికి 50 సంవత్సరాల వయస్సు ఉండవచ్చు. తొలుత ఈ మమ్మీ 6 అడుగుల 6 అంగుళాల ఎత్తు వున్నదని భావించారు. తరువాత పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు మేలరీ , విక్టర్ మెయిర్ లు 5 అడుగుల 5 అంగుళాల ఎత్తుకు మించి ఉండదని నిర్ధారించారు. కకేసియన్ జాతి లక్షణాలతో, పెద్ద దవడ ఎముకలు, పొడవైన గద్ద ముక్కును, ఎర్రని గోధుమరంగు తో కూడిన జుట్టు కలిగి ఉన్నాడు. కొద్దిపాటి గడ్డం కలిగి ఉన్నాడు. కనుబొమలు సైతం చెక్కు చెదరకుండా ఉన్నాయి. ముఖం మీద గల పసుపు, ఎరుపు రంగులతో కూడిన చిత్రాలను పచ్చబొట్లు గా గుర్తించారు. ఇతను నిజ జీవితంలో ఎలా కనిపించి ఉండేవాడో అదే విధంగా ఇతని ఫోటోని పునర్నిర్మించారు
చెర్చన్ నగర సమీపంలో గలజఘున్లుక్ శ్మశానంలో రెండవ సమాధిలో చెర్చన్ మానవుని మమ్మీతో పాటు వెలికితీయబడిన స్త్రీ శిశువు యొక్క మమ్మీని బ్లూ బేబీ మమ్మీగా వ్యవహరించారు. ఈమెను చెర్చన్ మానవుని కుటుంబానికి చెందిన శిశువుగా భావించారు. ఈ బ్లూ బేబీ ఎరుపు, ఊదా రంగులో నున్న అందమైన దుప్పటిలో చుట్టబడి ఉంది. సుమారు 10 నెలల వయస్సు గల ఈ బేబీ గోధుమ రంగు జుట్టును కలిగి వుండి, ఎరుపు అంచు, నీలం రంగుతో వున్న ఉన్ని క్యాప్ ను ధరించివుంది. ఈ బేబీ రెండు కళ్ళ పైన రెండు చిన్న రాళ్ళు ఉంచబడ్డాయి. ఈ బేబీ ప్రక్కనే గొర్రె చర్మంతో ఎద్దు కొమ్ము ఆకారంలో చేసిన పాత్ర కనిపిస్తుంది. దీనిని ఆ శిశువుకు పాలు పట్టే సీసా గా భావించారు. చరిత్రకు సంబంధించినంత వరకు శిశువులకు పాలు పట్టే పాల సీసాకు సంబంధించిన తొలి ఆధారం ఇది కావచ్చు.
విదేశీయులు చేసిన జన్యు పరీక్షలు కూడా చెర్చన్ మానవుడు, అతనితో పాటు వున్న మిగిలిన మమ్మీలు యూరోపియన్ సంతతికి చెందినవే అని ధ్రువీకరించాయి. అయితే 2007 లో జరిపిన ఆధునిక జన్యు విశ్లేషణలు ఈ చెర్చన్ మానవుడు, అతని కుటుంబంగా భావించిన ప్రజలు పశ్చిమ యురేషియాతో పాటు తూర్పు ఆసియా, దక్షిణ ఆసియా మూలాలను కూడా కలిగి వున్నారని, తద్వారా వీరిని పశ్చిమ, తూర్పు ప్రాంతాల ఉప మిశ్రమానికి చెందినవారిగా నిర్ధారించాయి. తండ్రి వైపు చూస్తే ప్రత్యేకంగా పశ్చిమ యురేషియా ప్రాంతం నుండి వచ్చిన వంశీయులుగా, తల్లి వైపు నుంచి చూస్తే పశ్చిమ యురేషియా, తూర్పు యురేషియా ప్రాంతం నుండి వచ్చిన మిశ్రమ వంశీయులుగా వెల్లడించాయి.
వాయువ్య చైనా లోని తారిమ్ నదీ బేసిన్ లో లభ్యం అయిన క్రీ.పూ. ఒకటి, రెండు సహాస్రాబ్దిల నాటి కాకసాయిడ్ జాతికి చెందిన ప్రజల యొక్క మమ్మీలను తారిమ్ మమ్మీలుగా వ్యవహరిస్తారు. ఈ తారిమ్ మమ్మీలలో ఒక ప్రముఖమైన మమ్మీ చెర్చన్ మానవుని మమ్మీ. తక్లమకాన్ ఎడారి ఇసుకలో పాతిపెట్టబడిన ఈ మానవుని శవం, ఎడారి వేడిమికి ఎండిపోయి, శుష్కించి ప్రకృతి సిద్ధంగా మమ్మీగా మారిపోయింది. క్రీ.పూ. 1000 నాటి ఈ మమ్మీ కకేసియన్ జాతి లక్షణాలతో, యూరోపియన్ ముఖ లక్షణాలతో కనిపిస్తుంది. ఇతను పశ్చిమ యురేషియా మూల ప్రాంతాలనుంచి చైనా దేశంలోని తారిం బేసిన్ ప్రాంతానికి వలస వచ్చిన ఆదిమ ఇండో-యూరోపియన్ తెగ ప్రజలకు చెందిన వాడు.
మెరుస్తున్న ఉన్నితో తయారుచేసిన బోర్డాక్స్ రంగు వస్త్రాలు, ప్యాంటు, సాక్స్ లు, బూట్లు ధరించాడు. ధరించిన ప్యాంటు తార్తాన్ లెగ్గింగ్స్ మాదిరిగా కనిపిస్తుంది. ధరించిన ఉన్ని బట్టల ఆహార్యాన్ని బట్టి చూస్తే ఇతను శీతాకాలంలోనే మరణించి పాతిపెట్టబడి వుండవచ్చు. తక్లమకాన్ ఎడారి శీతల శుష్క వాతావరణం, సమాధిలోని గాలి శుష్కంగా ఉప్పదనంతో కూడినది కావడం చేత ఈ మమ్మీ మాత్రమే కాక మమ్మీతో పాటు వున్న కళాఖండాలు దుప్పట్లు , ఉన్ని బట్టలు, గోధుమలు, బేబీ సీసా సైతం సంపూర్ణంగా సంరక్షించబడి ఉన్నాయి.
తక్లమకాన్ ఎడారి లోని ‘కీమో’ లేదా ‘చెర్చన్’ నగరానికి 6 కి.మీ. దూరంలో గల జఘున్లుక్ శ్మశానంలో రెండవ సమాధిలో చెర్చన్ మానవుని మమ్మీని 1985 లో వెలికితీశారు. చెర్చన్ వద్ద బయల్పడినందువల్ల ఈ మమ్మీని చెర్చన్ మానవుడు గా వ్యవహరించారు. ఇతనినే ఉర్-డేవిడ్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ రెండవ సమాధిలోనే ఈ చెర్చన్ యువకునితో పాటు మరో ముగ్గురు స్త్రీల మమ్మీలు, ఒక శిశువు మమ్మీ ముదురు రంగులతో కూడిన వస్త్రాలలో చుట్టబడి లభించాయి. వీరిని చెర్చన్ మానవుని కుటుంబంగా భావిస్తున్నారు.
పరిశోధకులను ఆకర్షించిన అంశం ఇతని వస్త్రాల నేతపని అల్లికలో కనిపిస్తున్న ప్లాడ్ నమూనా . ఈ విధమైన వస్త్ర నమూనా నాటి ఆస్ట్రియా, జర్మనీ, స్కాటిష్ ప్రజలలో కూడా కనిపిస్తున్న కారణంగా ప్లాడ్ నమూనాను యూరోపియన్ టెక్నిక్ గానే భావించారు.
క్రీ.పూ. 3వ సహస్రాబ్దంలో దక్షిణ సైబీరియాలో ఆదిమ ఇండో-యూరోపియన్ వలస ప్రజల ఏర్పరిచిన అఫానసేవో సంస్కృతి తో ఇతనికి దగ్గర సంబంధం కలిగివుండవచ్చునని భావిస్తున్నారు.
పండిట్ నరసింహలు 1942 జనవరి 21న భారతదేశంలోని కర్ణాటకలోని రాయచూర్ తాలూకాలోని వడవతి అనే చిన్న గ్రామంలో జన్మించాడు. అతను సంగీతపరంగా ప్రతిభావంతులైన కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతని తాత షెహనాయ్ కళాకారుడు. అతని తండ్రి తబలా కారుడు. అతని తల్లి భక్తి గీతాల గాయకురాలు. అతనికి చిన్ననాటి నుండి సంగీతంపై మక్కువ ఏర్పడింది. మాతామారి వీరన్న అతని మొదటి గురువు. వెంకటప్ప మార్గదర్శకత్వంలో పాడటం కూడా నేర్చుకున్నాడు.
యునైటెడ్ కింగ్‌డం లోని కేంబ్రిడ్జ్ కు చెందిన ఇంటర్నేషనల్ బయోగ్రాఫికల్ సెంటర్ తన "హూ ఈస్ హూ" జాబితాలో అతని పేరును చేర్చింది. అతను పురస్కారాన్ని పొందిన ఫ్రెంచ్ డాక్యుమెంటరీ "హాతి" కోసం సంగీత దర్శకత్వం వహించినప్పుడు అదనపు ఖ్యాతిని పొందాడు. వరల్డ్ క్లారినెట్ అసోసియేషన్ లాస్ ఏంజిల్స్‌లో నిర్వహించిన వరల్డ్ మ్యూజిక్ ఫెస్టివల్ 2011 అధ్యక్షుడిగా అతను ఎంపికయ్యాడు.
కొన్నేళ్ల అభ్యాసం తరువాత అతను క్లారినెట్‌ను హిందూస్థానీ సంగీతానికి అనుగుణంగా మార్చుకున్నాడు. శ్రోతల దగ్గర స్వర ప్రభావాన్ని వినగలిగే విధంగా శబ్దాల శ్రేణిని ఉత్పత్తి చేసే కళను అతను పరిపూర్ణంగా చేశాడు. అతని సూక్ష్మమైన సంగీత కార్యక్రమాలు సోదరభావంలో ప్రశంసలను సంపాదించింది. తన బృందంతో పాటు భారతదేశంలోనే కాకుండా యు.కె, యుఎస్ఎ, ఫ్రాన్స్ లలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు.
గ్వాలియర్, జైపూర్ ఘరానాలకు చెందిన ప్రసిద్ధ గాయకుడు పండిట్ సిద్దరామ జంబ్లాదిని నుండి హిందూస్థానీ శాస్త్రీయ సంగీతం నేర్చుకున్నాడు. 10 సంవత్సరాలకు పైగా స్వంతంగా కృషి చేసిన తరువాత అతను సుశిక్షితుడైనాడు.
పండిత్ నరసింహలు వడవాటి ప్రముఖ క్లార్నెట్ విద్వాంసులు. ఈయన పుట్టినరోజు తేదీ జనవరి 21ని భారతదేశ ప్రభుత్వం కళాకారుల దినోత్సవం గా జరుపుకుంటుంది.
అతని పిల్లలు అతని అడుగుజాడల్లో ఉన్నారు. అతని కుమారుడు వెంకటేష్ రాయ్ సంగీత విద్వాంసుడు. వదవతి శారద భారత్ అతని కుమార్తెలలో అత్యంత చురుకైనది.
జగన్నాధుడు అంటే జగత్తు కు నాధుడు అని అర్ధం. హిందూ దైవమైన ఈ స్వామిని హిందువులు, బౌద్ధులు ఎక్కువగా పూజిస్తారు. భారత దేశం లోని ఒడిశా, చత్తీస్ గఢ్, బెంగాల్, ఝార్ఖండ్, బీహార్, గుజరాత్, అస్సాం, మణిపూర్, త్రిపుర రాష్ట్రాల్లోనూ, బంగ్లాదేశ్ లోని హిందువులు ఎక్కువగా కొలుస్తారు. జగన్నాధస్వామిని విష్ణుమూర్తిగానూ, విష్ణు అవతారమైన కృష్ణుని గానూ భావిస్తారు భక్తులు. ప్రతీ సంవత్సరం పూరీ క్షేత్రంలోని రత్నవేది లో ఆయన అన్నగారు బలభద్రుడు, చెల్లెలు సుభద్ర లతో కలసి రథయాత్రలో భక్తులకు దర్శనమిస్తారు.
జగన్నాధ స్వామి విగ్రహాన్ని దారువుతో తయారుచేస్తారు. శరీరం, చేతులు మాత్రమే ఉండే ఈ విగ్రహానికి కాళ్ళు ఉండవు. పెద్ద కళ్ళు మాత్రం ఉంటాయి. జగన్నాధుని పూజా కార్యక్రమాలు సాధారణంగా హిందూ సంప్రదాయ ఆగమాల ప్రకారం కాకుండా భిన్నంగా ఉంటాయి. ఇతర విగ్రహాలను మట్టితోనో, రాతితోనో, ఏదైనా లోహంతోనో చేస్తే ఈ విగ్రహాన్ని మాత్రం చెక్కతో తయారు చేయడం విశేషం. ఈ జగన్నాధస్వామి పూజ, విగ్రహ తయారీ ప్రారంభానికి ఎన్నో కథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి.
జగన్నాధ రథయాత్ర అనేది జగన్నాధస్వామికి చేసే ప్రసిద్ధమైన ఉత్సవం. ఈ యాత్రలో జగన్నాధస్వామితో పాటు ఆయన అన్న బలభద్రుని, చెల్లెలు సుభద్రాదేవిని కూడా పూజించి, ఊరేగిస్తారు. ఈ ఊరేగింపు కోసం విగ్రహాలను గర్భగుడిలో నుంచి బయటకు తీసుకొచ్చి పూరీకి 3 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న గుండిచా గుడి వరకు రథయాత్రగా తీసుకెళ్తారు. ఈ ఉత్సవం మాదిరిగానే ప్రపంచంలోని చాలా జగన్నాధ ఆలయాల్లో కూడా రథయాత్ర చేస్తుంటారు.
నిజానికి వేదాలలో ఈ జగన్నాధస్వామి ప్రస్తావన తక్కువే అని చెప్పాలి. ఈ అవతారం దశావతారల్లో ఒకటి కాదు. కానీ కొన్ని ఒరియా రచనలు 9వ అవతారమైన బుద్ధావతరం బదులు ఈ జగన్నాధ అవతారాన్ని వర్ణించాయి. దాంతో ఆ ప్రాంతంలోనూ, దాని చుట్టుపక్కల ప్రదేశాల్లోనూ ఈ స్వామి ఆరాధన ఎక్కువగా ఉంది.
పూరీలో ఉన్నది జగన్నాధ దేవాలయాలలో అత్యంత ప్రాచీనమైనది. భారతదేశంలోని హిందువులు తప్పక దర్శించాల్సిన నాలుగు పుణ్యక్షేత్రాల్లో ఒకటిగా పూరీని భావిస్తారు. దానినే చార్ ధామ్ యాత్ర అంటారు.
జగన్నాధస్వామి విష్ణుమూర్తికి అవతారంగా పేర్కొంటుంటారు. వైష్ణవం, శైవం, శాక్తేయం, స్మార్తం, బౌద్ధం, జైనమతాలకు సమానంగా ఒక ప్రత్యేకమైన శాఖగా నిలిచింది ఈ జగన్నాధ ఆరాధన.
ఆయన తండ్రి పేరు నిహాల్ సింఘ్ కైరాన్. నిహాల్ సింఘ్ కైరాన్ పంజాబ్ ప్రావిన్సు మహిళల విద్యావిధానం ఆరంభించి అభివృద్ధికి కృషిచేసాడు. ప్రతాప్ డెహ్రాడూన్ లోని కోల్. బ్రౌన్ కేంబ్రిడ్జ్ స్కూల్, కల్సా కాలేజ్; అమృతసర్‌లలో విద్యను అభ్యసించాడు. అక్కడ ఆయన తోటలు, ఫ్యాక్టరీలలో పనిచేస్తూ మిషిగన్ విశ్వవిద్యాలయంలో పొలిటికల్ సైన్స్ లో మాస్టర్ డిగ్రీ అందుకున్నాడు. బర్కిలీ లోని కాలిఫోర్నియా మిషిగన్ వెళ్ళే ముందు ఆయన విశ్వవిద్యాలయంలో ఎకనామిక్స్ మాస్టర్ డిగ్రీ అందుకున్నాడు. ఆయన యు.ఎస్. టోటపని విధానంతో ప్రేరణపొంది తరువాత వాటిని ఇండియాలో కూడా పరిచయం చేసాడు.
ప్రతాప్ సింఘ్ కైరాన్ దార్శనికుడు. భూసంస్కరణలో ఆయన ప్రధానపాత్ర వహించాడు. పంజాబును సుసంపన్నం చేయడంలో ఆయనపాత్ర ప్రధానమైనది.ఆయన పంజాబు అగ్రికల్చరల్ విశ్వవిద్యాలయ స్థాపన చేసాడు. ఈ విశ్వవిద్యాలయం పంజాబులో హరితవిప్లవం తీసుకురావడంలో ప్రధానపాత్ర వహించింది. ఆయన పంజాబ్ పారిశ్రమీకరణకు అత్యధికంగా కృషి చేసాడు. చండీగఢ్ నగర రూపకల్పనకు, ఫరీదాబాద్ పారిశ్రామిక వాడ ఏర్పాటుకు కృషి చేసాడు. కైరాన్ నిర్భంధ ప్రాథమిక, మాద్యమిక విద్యను ఉచితంగా అందించాడు. ఆయన మూడు ఇంజనీరింగ్ కాలేజీలను స్థాపించి జిల్లాకొక పాలిటెక్నిక్ ఇంస్టిట్యూట్ ఏర్పాటు చేయించాడు. నీటిపారుదల మౌలిక సౌకర్యాల నిర్మాణం, విద్యుదీకరణ, రహదారి నిర్మాణం ఆయన ప్రధాన పాత్ర వహించాడు. ఆయన లచం సంబంధిత నేరారోపణను ఎదుర్కొన్నాడు.
ప్రతాప్ సింఘ్ కైరాన్ పంజాబ్ ప్రావిన్సు (బ్రిటిష్ పాలనలోని పంజాబ్, హర్యానా, హిమాచల్ ప్రదేశ్ సంఘటిత ప్రాంతం) ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసాడు. ఆయన స్వతంత్రానంతరం పంజాబ్ ప్రావిన్సు నిర్మాణరూపకర్తగా అపారమైన అనుభవం గడించాడు. ఆయన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. ఆయనను బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం రెండు మార్లు ఖైదు చేసింది. ఒకసారి బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా అభిప్రాయప్రకటన చేసినందుకు ఐదు సంవత్సరాల జైలు శిక్ష అనుభవించాడు. ఆయన రాజకీయ ప్రభావం, పరిశీలన, వ్యూహాలు ఇప్పటికీ పంజాబ్ రాజకీయాలను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి.
ప్రతాప్ సింఘ్ కైరాన్‌కు సురేందర్ సింఘ్, సర్బ్రిందర్ కైరాన్, గురీందర్ సింఘ్ అనే కుమారులు ఉన్నారు. చిన్నకుమారుడైన గురీందర్ సింఘ్ తన తండ్రిలా కాంగ్రెస్ సభ్యుడుగా పనిచేసాడు. సురీందర్ తరువాత శిరోమణి అకాలీ దళ్‌లో సభ్యుడయ్యాడు. సురీందర్ కుమారుడు ఆదేశ్ ప్రతాప్ సింఘ్ కైరాన్ ప్రకాష్ సింఘ్ కైరాన్ ప్రణీత్ కౌర్‌ల కుమార్తెను వివాహం చేసుకున్నాడు.
భారతదేశ విభజన తరువాత రీహాబిలిటేషన్ మంత్రిగా కైరాన్ పశ్చిమ పంజాబ్ నుండి వలస వచ్చిన మిలియన్లకొద్దీ శరణార్ధులకు పునరావాసం కల్పించడానికి కృషిచేసాడు. అతి కొద్ది సమయంలో దాదాపు మూడు మిలియన్ల ప్రజలకు తూర్పు పంజాబులో పునరావాసం కల్పించబడి నూతన ఉపాధి సౌకర్యం అందించబడింది.
1947లో స్వతంత్రం లభించిన తరువాత ప్రతాప్ సింఘ్ కైరాన్ పలు అధికార పదవులు చేపట్టారు. రీహాబిలిటేషన్ మినిస్టర్, డెవెలెప్మెంట్ మినిస్టర్ , ముఖ్యమంత్రి పదవులు వహించాడు.
ఆయన పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని జలంధర్ జిల్లాకు చెందిన పత్తర్ గ్రామ నివాసి. అందువల్ల ఆయన ఇంటిపేరు కూడా పతర్ అయినది. ఆయన కపుర్తలా లోని రణధీర్ కళాశాలలో గ్రాడ్యుయేషన్ చేసారు. పాటియాలా లోని పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీని చేసారు. ఆయన సాహిత్యంలో పి.హెచ్.డి ని అమృత్‌సర్ లోని గురునానక్ దేవ్ విశ్వవిద్యాలయంలో "ట్రాన్స్‌ఫర్మేషన్ ఆఫ్ ఫోక్‌లోర్ ఇన్ గురునానక్ వాణి" అంశంపై చేసారు. తరువాత ఆయన విద్యారంగంలో ప్రవేశించారు. లూధియానా లోని పంజాబ్ అగ్రికల్చర్ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసరుగా పదవీవిరమణ చేసారు. ఆయన 1960ల మధ్యలో రచనలు ప్రారంభించారు. ఆయన రాసిన కవిత్వాలలో ముఖ్యమైనవి "హవా విచ్ లిఖే హర్ఫ్" , "బిర్క్ అర్జ్ కరె" , "హనెరె విచ్ సులగ్ది వర్న్‌మాలా", "లఫ్జాన్ ది డర్గా", "పత్జర్ ది పజెబ్", "సర్జమీన్".
సుర్జిత్ పతర్ పంజాబీ భాషకు చెందిన రచయిత, కవి. వీరి కవిత్వం సర్వమానవ సౌభ్రాతృత్వాన్ని కాంక్షిస్తుంది. ప్రాంతీయతా గోడలను దాటి విశ్వజనీన సత్యాలను ఆవిష్కరిస్తుంది. వీరు ఏడు కవితా సంపుటులను వెలువరించారు. అనేక యూరోపియన్ నాటకాలను, నెరుడా కవిత్వాన్ని పంజాబీ భాషలోకి అనువదించారు. ప్రతిష్టాత్మకమైన పద్మశ్రీ అవార్డు, సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు, సరస్వతి సమ్మాన్ వంటి వివిధ పురస్కారాలను అందుకొన్నారు.
ఆయన గిరీష్ కర్నాడ్ వ్రాసిన "నాగ్‌మందల" నాటకాన్ని పంజాబీలోనికి అనువదించారు. ఆయన "బెర్టోల్ట్ బ్రెచ్ట్", "పాబ్లో నెరుడా" వ్రాసిన కవితలను అనువదించారు.
ఆయన చండీగర్ లోని పంజాబీ సాహితీ అకాడమీ అధ్యక్షునిగా యున్నారు. అంతకు ముందు లూధియానాలోని పంజాబీ సాహితీ అకాడమీ అధ్యక్షునిగా పనిచేసారు.
ఓ రోజు అప్పల నాయుడు, మంత్రి కొడుకు వాసంతి, లక్ష్మిని చూసి తమ భవనంలోకి పిలిచి వారిమీద అత్యాచారం చేస్తారు. కానీ వారు ఆ విషయం బయటికి చెబితే శీను ఆపరేషన్ ఆగిపోతుందని ఎవరికీ చెప్పరు. శీను కోసం జరిగిందంతా మరిచిపోయి మామూలుగా ఉండటానికి ప్రయత్నిస్తుంటారు. ఇది అవకాశంగా తీసుకున్న నాయుడు, మంత్రి కొడుకు వారిని మళ్ళీ బంగళాకు రమ్మని ఒత్తిడి చేస్తుంటారు. ఈ విషయాలేమీ తెలియని శీను నాయుడిని గుడ్డిగా నమ్ముతూ తన చెల్లెలి పెళ్ళి కూడా నిర్ణయిస్తాడు. చివరికి శీను అప్పలనాయుడు మోసాన్ని తెలుసుకుంటాడా, తెలుసుకుని ఏం చేస్తాడన్నది మిగతా కథ.
గ్రామంలో పెద్ద మనిషి అయిన అప్పలనాయుడు , ఓ మంత్రి కొడుకును, అతని భార్యను వెంటబెట్టుకుని ఆటవిడుపు కోసం ఆ గ్రామానికి వస్తాడు. అప్పల నాయుడంటే ఆ గ్రామంలో శీనుతో సహా అందరికీ మంచి గౌరవం ఉంటుంది. శీను తల్లి కూడా వాళ్ళ భవంతిలోనే పనిమనిషిగా ఉంటుంది. అప్పలనాయుడు సాయంతో శీను ఓ కంటి వైద్యుణ్ణి కలిసి తనకు ఓ దాత, ధనం సమకూరితే తనకు చూపు వస్తుందని తెలుసుకుంటాడు. అప్పలనాయుడు శస్త్రచికిత్సకు కావలసిన ధనసహాయం చేయడానికి ముందుకు వస్తాడు. లక్ష్మి తన అమాయకత్వంతో తన ఒక కంటిని దానం చేయడానికి సిద్ధ పడుతుంది.
చుట్టూరా కొండలు, పచ్చదనం, సెలయేళ్ళ మధ్య ఓ అందమైన పల్లెటూరు. నది ఒడ్డునే ఓ గుడిసె. అందులో శీను , తండ్రి , తల్లి, చెల్లెలు వాసంతి తో కలిసి నివసిస్తుంటాడు. శీను పుట్టుకతోనే అంధుడు. కానీ అతనికి అద్భుతమైన గాత్రం ఉంటుంది. వీధుల్లో, రోడ్డు పక్కన పాటలు పాడుకుంటూ తన కుటుంబాన్ని పోషిస్తుంటాడు. తండ్రి మాత్రం అతని అంధత్వాన్ని ఎప్పుడూ హేళన చేస్తుంటాడు. వాళ్ళ ఇంటి పక్కనే మాటలు రాని ఓ అమ్మాయి లక్ష్మి శీనును ఆరాధిస్తుంటుంది.
శీను వాసంతి లక్ష్మి 2004 లో ఆర్. పి. పట్నాయక్ హీరోగా వచ్చిన ప్రయోగాత్మక చిత్రం. ఈ సినిమాకు ఆది మూలం వాసంతియుం లక్ష్మియుం పిన్నే నిజానుం అనే మలయాళ సినిమా. ఇదే సినిమా తమిళంలో కూడా విక్రం హీరోగా కాశీ అనే పేరుతో రీమేక్ చేయబడింది. ఈ సినిమాలో కథా నాయకుడు అంధుడైన ఓ గాయకుడు.
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల రాయిపర్తిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల వర్ధన్నపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ వరంగల్లో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల వరంగల్లో ఉన్నాయి.
కొలన్‌పల్లిలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి.
7వ తరగతి వరకు లంకలో చదివిన హనుమంతరావు, హైదరాబాద్ నారాయణగూడలోని కేశవ్ మెమోరియల్ పాఠశాలలో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించాడు. మలక్‌పేటలోని బసవతారకం నవభారత్ కళాశాలలో ఇంటర్మీడియట్ విద్య పూర్తిచేసి, అనంతరం తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో డిగ్రీ , ఎం.ఏ. , పిహెచ్.డి పూర్తిచేశాడు.
1998 నుండి తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం రంగస్థల కళలశాఖలో బోధించడం ప్రారంభించాడు. 2006లో అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ గా ఉద్యోగం వచ్చింది. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలోని రంగస్థల కళలశాఖ విద్యార్థులకు, ఆంధ్ర మహిళా సభ విద్యార్థులకు యాంకరింగ్ లో శిక్షణలు ఇస్తున్నాడు.
డా. కోట్ల హనుమంతరావు రంగస్థల, టీవీ, రేడియో నటుడు, రచయిత, దర్శకుడు, సినిమా నటుడు, రంగస్థల అధ్యాపకుడు. హైదరాబాదు, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలోని రంగస్థల కళలశాఖలో అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ గా పనిచేస్తున్నాడు.
ప్రణయ్ 1985, మార్చి 25న యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా, మోత్కూర్ లో చేనేత కార్మికులైన వంగరి జానయ్య, కళమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. తండ్రి జానయ్య సినీ అభిమాని, మహారాష్ట్రలోని సోలాపూర్ లో ఉన్నప్పుడు ఒక్కో తెలుగు సినిమాను 20-30 సార్లు చూసేవాడు, తల్లి కళమ్మ పెండ్లి అప్పగింత పాటలు, బతుకమ్మ పాటలు పాడుతుండేది. వాళ్ళ కళను చూసి ప్రణయ్ కి కళారంగం పట్ల ఆసక్తి ఏర్పడింది. రేడియోలో పాటలు వినడంతోపాటు సినిమా పాటల పుస్తకాలలో చూసి పాడటం నేర్చుకొని స్కూల్లో, వినాయక చవితి ఉత్సవాల్లో, ఊర్లో ఎవరిదైనా పెండ్లి అయితే వెళ్ళి అక్కడ పాటలు పాడేవాడు.
యువ నాటకరంగాన్ని ప్రోత్సహించడంకోసం 2012లో హైదరాబాద్ విశ్వవిద్యాలయంలోని రంగస్థల కళాలశాఖ ఆధ్వర్యంలో డా. పెద్ది రామారావు సమన్వయకర్తగా ఏర్పాటుచేసిన థియేటర్ ఔట్రీచ్ యూనిట్ లో ప్రాజెక్ట్ అసిస్టెంట్‌గా చేరి, 2017 వరకు అందులో పనిచేశాడు. అలా ప్రణయ్‌కి తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని వివిధ నాటకసంస్థలతో, నాటక ప్రముఖులతో పరిచయం ఏర్పడింది. టి.ఓ.యు. నిర్వహించిన వివిధ నాటకోత్సవాలకు, నాటకరంగ శిక్షణా కార్యక్రమాలకు నిర్వహకుడిగా పనిచేసాడు.
2014, ఫిబ్రవరి 17-23 వరకు న్యూఢిల్లీలో జరిగిన టిఫ్లి అంతర్జాతీయ చిన్నారుల నాటకోత్సవంలో పాల్గొన్న ప్రణయ్, తెలుగు నాటకరంగంలో కృషి చేస్తున్న యువతలో కొంతమంది మిత్రులతో కలిసి 2014, మార్చి 20న హైదరాబాదు అబీడ్స్ లోని గోల్డెన్ త్రెషోల్డ్ లో అమ్మ చెప్పిన కథ అనే నాటిక ప్రదర్శనతో పాప్‌కార్న్ థియేటర్ ను ప్రారంభించాడు. ఆ పాప్‌కార్న్ థియేటర్ ద్వారా చిన్నారులను, యువతను నాటకరంగంవైపు ఆకర్షించే ప్రయత్నం చేస్తున్నాడు.
మోత్కూర్‌లోని స్థానిక ఉన్నత పాఠశాల్లో పదివరకు, ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాలలో ఇంటర్, భువనగిరిలోని ఎస్.ఎల్.ఎన్.ఎస్. కళాశాలలో డిగ్రి పూర్తి చేసాడు. చిన్నతనం నుండి కళారంగంపై ఆసక్తి ఉండటంతో హైదరాబాద్ వెళ్ళి పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో నాటకరంగం లో పీ.జీ. పూర్తిచేసి, తెలుగులో ప్రపంచ నాటక సాహిత్య అనువాదాలు - ఒక పరిశీలన అనే అంశంపై ఎం.ఫిల్ చేస్తున్నాడు.
2015లో వచ్చిన "ఎ-ఫైర్" చిత్రానికి ప్రచారకర్తగా, 2017లో వచ్చిన "అవంతిక" చిత్రానికి సహాయ దర్శకుడిగా పనిచేసాడు. తెలంగాణ రాష్ట్ర భాషా సాంస్కృతిక శాఖ ఆధ్వర్యంలో మామిడి హరికృష్ణ పర్యవేక్షణలో రవీంద్రభారతిలోని పైడి జైరాజ్ ప్రివ్యూ థియేటర్ వేదికగా జరిగే వివిధ సినిమా కార్యక్రమాలకు కో-ఆర్డినేటర్‌గా చేస్తూ తెలంగాణ సినిమా నిర్మాణానికి కృషి చేస్తున్నాడు.