polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ఆరంభకాలంలో ఈ ప్రాంతంలో రాతి పనిముట్లను ఉపయోగించిన ఆరంభకాల పాతరాతియుగానికి చెందిన ఆదిమవాసులు నివసించారని భావిస్తున్నారు. తరువాత ఈ ప్రాంతంలో హరప్పన్ ప్రజల సంబంధిత ఆధారాలు లభించాయి. ప్రత్యేకంగా పెయింటిగ్ చేయబడిన గ్రే వేర్ పాటరీ ఇక్కడ ఆర్యులు నివసించారని తెలియజేస్తున్నాయి. అంబాలా ప్రాంతం పాండవులు వారి వారసులు పాలనలో ఉండేది. అశోకుని కాలానికి చెందిన తొపరా శాసనాలు, స్థూపాలు కూడా ఈ ప్రాంతంలో లభించాయి. జిల్లాలోని చనేటి మౌర్యులకాలం నాటి ఆధారాలు లభించాయి. సుంగా టెర్రకోటా పరికరాలు లభించాయి. మెనందర్ నాణ్యాలు కూడా ఈ ప్రాంతంలో లభించాయి.
అంబాలా నగరంలో ప్రాథమిక, హైయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్స్ ఉన్నాయి. అవి నగర, సమీప గ్రామప్రజలకు విద్యాసౌకర్యం అందిస్తున్నాయి. ఎస్.ఏ. జైన్ సీనియర్ సెకండరీ స్కూల్, తుల్సీ పబ్లిక్ సీనియర్ సెకండరీ స్కూల్, ఎస్.ఏ జైన్ సీనియర్ మోడెల్ స్కూల్, పి.కె.ఆర్. జైన్ గరల్స్ సీనియర్ సెకండరీ స్కూల్, డిఎ.వి పబ్లిక్ స్కూల్ మొదలైన గుర్తించతగిన స్కూల్స్ ఉన్నాయి. అంబాలా కంటోన్మెంటులో ఫరూఖా ఖల్సా ఎస్.ఆర్. స్కూల్ డి.ఎ.వి. ఎస్.ఆర్ సెకండరీ స్కూల్, రివర్ సైడ్ డి.ఎ.వి. ఎస్.ఆర్. సెకండరీ స్కూల్ ఉన్నాయి.
బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఆగమనం తరువాత ఈ ప్రాంతం మీద సిక్కుల ఆధిపత్యానికి అడ్డుకట్ట పడింది. బ్రిటిష్ వారు యమునా ప్రాంతంలోని ప్రదేశాలను స్వాధీనం చేసుకుంటూ అంబాలా ప్రాంతాన్ని కూడా తమ అధికారపరిధిలోకి చేర్చుకున్నారు. బ్రిటిష్ ఈ ప్రాంతంలోని రాజ్యాలను స్వాధీనం చేసుకుని అంబాలాను తమ రాజకీయ కేంద్రంగా చేసుకున్నారు. 1845లో సిక్కు రాజప్రతినిధులు బహిరంగంగా బ్రిటిష్ అధికారాన్ని ఎదిరించారు.
జిల్లా రెండు ఉపవిభాగాలుగా విభజించబడింది. అంబాలా ఉపవిభాగంలో రెండు తాలూకాలు ఉన్నాయి. నరైన్‌ఘర్ ఉపవిభాగంలో ఒకేఒక తాలూకా ఉంది.
అంబాలా జిల్లా ప్రజలు జాతీయచైతన్యంతో రీ- ఆర్గనైజేషన్ జాతీయ స్థాయిలో స్థాపించారు. 1885 భారతీయ జాతీయ కాంగ్రెస్‌ను బాంబేలో స్థాపించిన వారిలో లాలా మురళి ధార్ ఒకరు. తరువాత 29వ శతాబ్దం ఆరంభం నాటికి భారతీయ జాతీయ కాంగ్రెస్ ఆంబాలా జిల్లా ప్రాంతం అంతటా వ్యాపించింది.
హర్యానా రాష్ట్రం లోని 22 జిల్లాల్లో అంబాలా ఒకటి. అంబాలా పట్టణం ఈ జిల్లాకు కేంద్రం. జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో యమునా నగర్, ఉత్తర సరిహద్దులో సిర్మౌర్, పంచకులా జిల్లాలు, పశ్చిమ సరిహద్దులో మొహాలీ, పటియాలా జిల్లాలు, దక్షిణ సరిహద్దులో కురుక్షేత్ర జిల్లా ఉన్నాయి.
జిల్లాలో పంజాబీ హిందీ భాషలు వాడుకలో ఉన్నాయి. ఇవి అధికార భాషలుగా ప్రభుత్వకార్యాలయాలలో వాడుకలో ఉన్నాయి. పంజాబీ భాష అధికమైన ప్రజలకు వాడుకలో ఉంది.
జిల్లా ప్రజలలో అత్యధికులు సాధారణంగా బాడుగ టాక్సీలలో ప్రయాణిస్తుంటారు. ఉత్తరాఖండ్ రోడ్వేస్ గఢ్వాల్ మోటర్ ఓనర్ యూనియన్ , గఢ్వాల్ మండలం వికాస్ నిగం లిమిటెడ్ బసు వసతి కలిగిస్తుంది. ఉత్తారాఖండ్ ప్రభుత్వం జిల్లా లోపలి మార్గాలు, ప్రధాన పట్టణాలకు మితమైన రోడ్డు మార్గాలను మాత్రమే నిర్వహిస్తుంది. గి.ఎం.యు సర్వీసులు కుమాన్, పరిసర ప్రాంతాలలో మితమైన బసు సర్వీసులను నిర్వహిస్తుంది. అంతేకాక జిల్లాలోని పలు పట్టణాలలో అనేక టాక్సీ యూనియన్లు ఉన్నాయి.
ఇవి జిల్లాలోని మారుమూలకు కూడా ప్రయాణ వసతులు కల్పిస్తున్నాయి. జిల్లాలో ఉన్న ఒకే ఒక రైల్వే స్టేషను కొత్వారాలో ఉంది. 1889లో బ్రిటిష్ వారి చేత స్థాపించబడింది. పౌడీ గఢ్వాల్ జిల్లా శివాలిక్ పర్వతశ్రేణులు, హిమాలయాలలోని చివరి పర్వతశ్రేణులలో ఉంది. ఈ కొండలు చాలా సున్నితమైనవి కనుక ఇక్కడ రైలుమార్గ నిర్మాణం క్షేమకరం కాదు. పౌడీ గఢ్వాల్‌కు క్రమానుగతమైన విమానసర్వీసులు లేవు. సమీపంలో ఉన్న ఒకేఒక విమానాశ్రయం పౌరీకి 15 కి.మీ, కొత్వాడా నుండి 120 కి.మీ దూరంలో డెహ్రాడూన్‌లో ఉన్న " జాలీగ్రాంటు " మాత్రమే.
జ్వల్పాదేవికి అనికితమైన ప్రముఖశక్తి పీఠాలలో జ్వల్పాదేవి ఆలయం ఒకటి. ఇది నవలికా నదీ తీరంలో ఉంది. ఇది పౌరీ నుండి 34కి.మీ దూరంలో ఉంది. స్కంద పురాణం ఆధారంగా సచీదేవి ఇంద్రుని వివాహం చేసుకోవాలని కోరి శక్తిని ఇక్కడ పూజించిందని తెలుస్తుంది. శచీదేవికి శక్తి దీప్తివంతమైన జ్వాలేశ్వరిగా దర్శనం ఇచ్చి శచీదేవి కోరిక తీరే వరమిచ్చింది. జ్వాలేశ్వరి
క్రమంగా జ్వాల్పాదేవిగా మారింది. జగద్గురువు శంకరాచార్యుడు ఇక్కడకు వచ్చి దేవిని ప్రార్థించిన సమయంలో ఆయనకు ఇక్కడ దేవి దర్శనం ఇచ్చిందని కథనాలు వివరిస్తున్నాయి. ఈ ఆలయంలో చిత్రా, శరత్‌నవరాత్రఉలలో రెండుమార్లు నవరాత్రి ఉత్సవాలు జరుగుతుంటాయి. ఈ ఆలయానికి అంత్వాల్స్ వంశపారంపర్య పూజారులుగా సంరక్షకులుగా ఉన్నారు. ప్రస్తుత ఆలయాన్ని అనేత్ జమీందారు అయిన కీ.శే శ్రీ దత్తరాం అంత్వాల్ నిర్మించాడని తెలుస్తుని. ప్రతిసంవత్సరం ఈ ఆలయాన్ని వేలాది భక్తులు దర్శిస్తుంటారు. కన్యలు ఈ ఆలాఅన్ని దర్శిస్తే శక్తి దయతో స్వర్గాధిపతి ఇంద్రుని వంటి భర్త లభిస్తాడని భక్తులు విశ్వసిస్తున్నారు.
భారతదేశ ఉపఖండానికి సమకాలీనంగా పౌరీగఢ్వాల్ ప్రాంతంలో కూడా మానవనివాసాలు ఆరంభమైయాయని భావించబడుతుంది. చారిత్రకంగా మొదటి సామ్రాజ్యమైన కాట్యూరి సామ్రాజ్యంలో సమైక్య ఉత్తరాఖండ్‌ ప్రాంతం అంతర్భాగంగా ఉండేది. కాట్యూరీ సామ్రాజ్యానికి చెందిన శిలాశాసనాలు, ఆలయాల ఆధారంగా కొంత సమాచారం అందుబాటులో ఉంది. కాత్యూరీల పతనం తరువాత గఢ్వాల్ ప్రాంతం 64 కంటే అధికమైన భాగాలుగా విభజించబడి వాటికి సామంతులను పాలకుగా నియమించారు. రాజా కనకపాల్ వారసుడైన రాజా జగత్‌పాల్ పాలనలో సా.శ. 15 వ శతాబ్ధపు మద్య కాలానికి చంద్పుర్‌ఘర్ సామంతరాజులలో శక్తివంతుడుగా గుర్తింపు పొందాడు. సా.శ. 15వ శతాబ్ధపు చివరినాటికి రాజా అజయ్‌పాల్ చంద్పుర్‌ఘర్‌ను ఓడించి ఈ ప్రాంతాన్ని తన ఆధీనంలోకి తీసుకువచ్చాడు. ఆయన పాలించిన ప్రాంతమే గఢ్వాల్. సా.శ. 1506కు ముందు ఆయన తన రాజధానిని చంద్పూరు నుండి దేవల్ఘర్‌కు మార్చాడు. సా.శ.1506-1519 వరకు రాజధానిగా శ్రీనగర్ చేయబడింది.
1815లో గఢ్వాల్ ప్రాంతం మీద బ్రిటిష్ సైన్యాలు దాడి చెయ్యడంతో గోర్కాల పాలన ముగింపుకు వచ్చింది. 1875 ఏప్రిల్ 21న బ్రిటిష్ సైన్యాలు గోర్కాలను జయించి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం తూర్పు భూభాగం మీద దృష్టి కేంద్రీకరించి అలకనందా, మందాకినీ నదీ తీరాలలోని గఢ్వాల్ లోని కొంతభాగం స్వాధీనం చేసుకున్నది. మిగిలిన పడమటి గఢ్వాల్ ప్రాంతం రాజా సుదర్శన్ షాహ్ పాలనలో ఉండిపోయింది. తరువాత సుదర్శన్ షాహ్ తెహ్రీని తనరాజధానిగా చేసుకుని పాలన కొనసాగించాడు. మొదట నైనీతాల్ను ప్రధాన కార్యాలయంగా చేసుకుని కుమాన్, గఢ్వాల్ పాలనా బాధ్యతలను కమీషనర్ ఆఫ్ కుమాన్ అండ్ ఘర్వాలుకు అప్పగించారు. తరువాత 1840లో గఢ్వాల్ వేరుచేయబడి పౌరీ ప్రధాన కేంద్రంగా ప్రత్యేక జిల్లాగా రూపొందించబడింది. 1960లో గఢ్వాల్ జిల్లా నుండి చమోలి, పౌడీ గఢ్వాల్ జిల్లాలు రూపుదిద్దుకొనబడ్డాయి. ప్రస్తుతం లామాఖెట్ రాజా మహేంద్ర చంద్ రినాకు చెందిన రాణిగీతాను వివాహం చేసుకున్నాడు.
ఈ ఆలయం శీఖరాగంలో ఉంది. భక్తులు సేదతీరడానికి చుట్టూ చక్కని వాతావరణం నెలకొని ఉంది. భక్తులు తమకోరిక తీరిన తరువాత సమర్పించిన గంటలు అనేకం ఆలయఆవరణలో కట్టి ఉండడం ఆలయ ప్రతేకతలలో ఒకటి. అంతేకాక భక్తులు దైవానికి నివేదించే బెల్లం ప్రసాదంగా పంచుతుంటారు. భక్తులు దైవాన్ని దర్శించి ప్రదక్షిణలు చేస్తుంటారు. ఇక్కడకు దేశీయంగానే కాక యు.కె, యు.ఎస్ నుండి వచ్చిన భక్తులు దైవాన్ని దర్శించి వారిపేరుతో గంటలను కడుతుంటారని పూజారి వివరిస్తుంటాడు. ఇక్కడి గ్రామాలలో నివసించే ప్రజలు దండనాగరాజు అంటే పవిత్ర భక్తివిశ్వాసాలు కలిగి ఉన్నారు. ప్రజలు ఇక్కడ వెలిసిన దైవాన్ని గురించి విభిన్నమైన కథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. ప్రజలకు దైవానికి యుగయుగాలుగా ఉన్న ఈ అనుబంధం కారణంగా పౌరీ ఘర్వాలుకు అద్భుతాల భూమి అనే పేరుకూడా ఉంది.
రాజా అజయ్‌పాల్, ఆయన వారసులు దాదాపు 300 సంవత్సరాల కాలం గఢ్వాల్‌ను పాలించారు. ఈ పాలనా కాలంలో వారు కుమోన్, మొగల్స్, సిక్కులు, రొహిల్లాల దాడులను ఎదుర్కొన్నారు. పౌడీ గఢ్వాల్ చరిత్రలో అతి ముఖ్యమైన సంఘటనలలో ఒకటి గోర్కాల దాడి అని భావించవచ్చు. ఈ దాడిలో హింస శిఖరాగ్రాలను చేరింది. గోర్కాలు కుమాన్ అరియు దోతి జయించిన తరువాత శక్తివంతమైన ప్రతిఘటనల మద్య గఢ్వాల్ మీద దాడి చేసారు. మద్యలో వారికి చైనీయుల దాడి సమాచారం అందింది. అందువలన గోర్కాలు దాడిని ఆపవలసి వచ్చింది. అయినప్పటికీ 1803లో గోర్కాలు తిరిగి గఢ్వాల్ మీద దాడి చేసారు. కుమాన్‌ను స్వాధీనం చేదుకున్న తరువాత గోర్కాలు గఢ్వాల్ మీద 3 మార్లు దాడి చేసి చివరికి 1804లో గోర్కాలు గఢ్వాల్‌ను స్వాధీనం చేసుకుని 12 సంవత్సరాల కాలం పాలించారు.
పౌడీ గఢ్వాల్ ప్రజల ప్రధాన వృత్తి వ్యవసాయం. కొన్ని చిన్న, పెద్ద పారిశ్రామిక యూనిట్లు కొత్వాడా సమీపంలో స్థాపినచబడ్డాయి. వీటిలో సిధ్బలి స్టీల్స్, విప్రో, బంజోష్, సింప్లెక్స్ ఫార్మా, ఎస్.ఆర్ ఆయుర్వేద మొదలైనవి ప్రధానమైనవి. పారామిలిటరీ శిక్షణా కేంద్రాలు యువతకు ఉపాధి కల్పించే ప్రధాన వనరులలో ఒకటిగా భావించబడుతుంది. భౌగోళిక పరిస్థితులు, మౌలిక వసతులు కొరత కారణంగా జిల్లాలోని కొండప్రాంతాలలో బృహత్తర పరిశ్రమల స్థాపనకు అవకాశం లేదు. పౌడీ గఢ్వాల్ జిల్లా లోని సిగడ్డి వద్ద బంజోష్ గ్రూప్ పుట్టగొడుగుల పెంపకం చేపట్టింది. ఈ సంస్థ సంవత్సరానికి 700 మెట్రిక్ టన్నుల పుట్టగొడుగులను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
మంచుతో కప్పబడిన పర్వతాలతో కిర్సు మనోహరమైన సమగ్రదృశ్యం పర్యాటకులను విశేషంగా ఆకర్షిస్తుంది. మద్య హిమాలయాలలో అద్భుత దృశ్యాలతో పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తున్న ప్రదేశాలలో ఇది ప్రముఖమైనది. ఇక్కడి నుండి చూస్తే చుట్టూ ప్రముఖ, అనామక పలు పర్వతశుఖరాలను చూడవచ్చు. పౌరీ నగరానికి 19 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ ప్రదేశం సముద్రమట్టానికి 1, 700 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది. కిర్సులో ప్రశాంతమైన, పరిశుభ్రమైన వాతావరణం నెలకొని ఉంది. ఇక్కడ పక్షులను, ఓక్, దేవదారు చెట్లు, ఆఫిల్ తోటలను చూడవచ్చు. పురాతనమైన ఘండియాల్ దేవత ఆలయాన్ని ఇక్కడి నుండి చూడచ్చు. టూరిస్ట్ రెస్ట్ హౌస్, ఫారెస్ట్ హౌస్‌లలో యాత్రికులకు వసతి సౌకర్యాలు లభిస్తాయి.
శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడకు పాము రూపంలో వచ్చి పాకుతూ ఇప్పుడు ఆలయం ఉన్న ప్రదేశానికి చేరుకున్నాడని భావిస్తున్నారు. ఇక్కడ శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ శతాబ్దాలుగా నిలిచి ఉన్నాడని ప్రజలు గాఢంగా విశ్వసిస్తున్నారు. వారు దండ నాగారాజు ఆశీర్వాదాలు అందుకుంటూ ఉన్నారని ఇక్కడి ప్రజలు విశ్వాసంతో చెప్తుంటారు. దండనాగారజు తమకు వచ్చే ఆపదలను తొలగిస్తాడని, ఆపదలు వచ్చే ముందే హెచ్చరించి పరిష్కార మార్గాలు కూడా సూచిస్తాడని ప్రజల ఘాడవిశ్వాసం. దండనాగరాజును పరిపూర్ణవిశ్వాసంతో కోరుకున్న కోరికలు నెరవేరతాయని ఆలయపూజారి తెలియజేస్తున్నాడు.
కొత్వాడా సమీపంలో ఉన్న ప్రముఖ అధ్యాత్మిక కేంద్రాలలో శూన్య శిఖరాలయం ఒకటి. ఇక్కడకు చేరుకోవడానికి కొత్వాడా నుండి 7 కి.మీ పర్వతారోహణ చేయాలి. కొత్వాడా సమీపంలో ఉన్న ఈ పర్వతప్రదేశం 35 చదరపు కిలోమీటర్లు విస్తరించి ఉంది. శూన్య శిఖరాలయంలో ఉన్న " సద్గురుసదాఫాల్డియో జీ మహరాజ్ "ధ్యానగుహ పర్యాటకుల గుర్తింపు పొందింది. శూన్య శిఖరాలయం ప్రపంచం అనటాఉన్న పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తున్నది. ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా " విహంగం యోగ " అంతర్జాతీయ అత్యున్నత ధ్యానప్రక్రియను కోరుకుంటున్న పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తుంది.
ఈ ఆలయ ప్రధానదేవత కండోలియా. ఇందులో లక్ష్మీనారాయణులు, క్యుంకళేశ్వర మహాదేవ్, హనుమాన్ ఉపాలయాలు ఉన్నాయి. కండొలియా దేవి ఆలయ ప్రాంగణంలో ప్రతి సంవత్సరం
జరిగే బంద్రా ఉత్సవాలకు వేలాది భక్తులు పౌరీ, సమీప గ్రామాల నుండి విచ్చేస్తుంటారు. ఈ నగరం పలు విహారప్రదేశాలను కలిగి ఆహ్లాదంగా ఉంటుంది. సహజ సౌందర్యం కలిగిన దియోదర్ అడవులు, రాంసి, కండోలియా, నాగ్ దేవ్, ఝండి ధర్ మొదలైనవి వాటిలో ప్రముఖమైనవి. 1974 నుండి ఇక్కడ ప్రతిసంవత్సరం శారదోత్సవాలు నిర్వహించబడుతునాయి.
పాల్ షాహి పాలించిన గఢ్వాల్ సామ్రాజ్యంలో పౌడీ గఢ్వాల్ ఒకభాగం. ఈ సంరాజ్యానికి శ్రీనగర్ రాజధానిగా ఉంటూ వచ్చింది. 1803లో గొర్కాలు అసఫలమైన పలు దాడులు సాగించిన తరువాత చివరికి రాజా ప్రద్యుమ్న సైన్యాలతో భీకరంగా పోరుసలిపి అతడిని ఓడించి గఢ్వాల్ సామ్రాజ్యాన్ని వశపరచుకున్నారు. 1806లో బ్రిటిష్ సైన్యం ఆంగ్లో నేపాలీ యుద్ధంల్.ఒ గొర్కాలను ఓడించిన తరువాత గఢ్వాల్ సామ్రాజ్యం తెహ్రీగా పునస్థాపితం చేయబడింది.
పౌడీ గఢ్వాల్, భారతదేశం, ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని ఒక జిల్లా. ఈ జిల్లాకు పౌడీ కేంద్రంగా ఉంది. పౌడీ గఢ్వాల్ సమీపంలో హరిద్వార్, డెహ్రాడూన్, తెహ్రి గఢ్వాల్, రుద్రప్రయాగ్, చమోలి, అల్మోరా, నైనీతాల్ ఉన్నాయి. పౌడీ గఢ్వాల్ దక్షిణ సరిహద్దులో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని బిజ్నూర్ జిల్లా ఉది. ఈ జిల్లాలో కొంతభాగం గంగా మైదానంలో ఉంది. మిగులిన భాగం ఉత్తరంగా హిమాలయాలలో ఉంది.
గఢ్వాల్ ప్రజల మద్య దండనాగరాజ ఆలయానికి చాలా ప్రాముఖ్యత ఉంది. కండవాస్యూన్ పట్టిలో ఉన్న ఈ ఆలయాన్ని దర్శించడానికి దేశం అంతటి నుండి పలువురు యాత్రికులు వస్తుంటారు.
ఘర్వాలి భాషలో దండ అంటే అడవి కనుక ఈ ఆలయానికీ పేరు వచ్చింది. ఈ ఆలయం ఇప్పటికీ అరణ్యంలో ఉంది కనుక ప్రజలు ఇక్కడి స్వామిని " దండ నాగరాజు అని పిలుస్తుంటారు.
పౌడీ గఢ్వాల్ వాతావరణం శీతాకాలం, వేసవికాలాంలో సైతం ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది. వర్షాకాలంలో వతావరణం పూర్తిగా పచ్చదనం నిండి ఉంటుంది. అయినప్పటికీ కొత్వార్, దానిని ఆనుకుని ఉన్న భాబర్ ప్రాంతంలో వేసవి ఉష్ణోగ్రత 40 సెల్షియస్‌కు చేరుకుంటుంది. శీతాకాలంలో మాత్రం పౌరీ జిల్లాలోని అత్యధిక భాగం హిమపాతం సంభవిస్తూ ఉంటుంది.
కొత్వారా, పౌరీల నుండి బసుల ద్వారా ఇక్కడకు చేరుకోవచ్చు. అయినప్పటికీ బసులు లభించడం అరుదు. ఒకరోజుకు రెండుమార్లు మాత్రమే లభిస్తాయి కనుక యాత్రీకులు బాడుగ ట్క్సీలలో ఇక్కడకు చేరుకోవచ్చు. దండనాగరాజు ఆలయం కొత్వాడా నుండి 90కి.మీ, సాత్పులి నుండి 35కి.మీ, పౌరీ నుండి 35 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
పౌడీ గఢ్వాల్ జిల్లాలో పలు ప్రటకఆకర్షణ ప్రాంతాలున్నాయి. ప్రకృతి సహజ స్వర్గసీమవంటి పౌడీ గఢ్వాల్ పర్యాటకులను సౌందర్యంతో మంత్రముగ్ధుకను చేస్తుంది. అందమైన లోయలు ఎత్తైన మంచుతో కప్పబడిన పర్వత శిఖరాలు చూపరులను ఆకర్షిస్తాయి. అంతేకాక పౌడీ గఢ్వాల్‌లో పురాతన ఆలయాలుకూడా ఉన్నాయి.
పౌరీ నుండి 4 కి.మీ దూరంలో ఉన్న " చౌకంబ దృశ్యకేంద్రం " నుండి అద్భుత సౌందర్యవంతమైన చౌకంబా శిఖరాలను, ఇద్వాల్ లోయలను తిలకించవచ్చు. మనోహరమైన దృశ్యాలు కలిగిన పౌరీ నగరంలో ఇది ఒక ప్రముఖ పర్యాటక ఆకర్షణగా ఉంది.
కోట్, కలిజిఖాల్ , పూరీ, పోప్ల, తలిసియన్, బిరోఖల్, ద్వారిఖల్, దుగడ్డ, జైహ్రిఖల్, ఏకేశ్వర్, రిఖ్నిఖల్, యంకేశ్వర్, నైనిదండా, పోఖ్రా, ఖిర్స్.
పౌరీ నగర సరిహద్దులలో మంచుకప్పిన హిమాలయశిఖరాలలో ఉన్న శివాలయమిది. ఈ ఆలయంలో శివుడు ప్రధానదైవంగా ఉన్నాడు. శివునితో పార్వతి, గణపతి, కార్తికేయుడు కూడా ఉపస్థితులై ఉన్నారు.
ఇది సుమారు మూడు నెలల పంట. అలసంద తీగను మిశ్రమ పంటగా, అలసంద చెట్టును ప్రత్యేక పంటగా పండిస్తారు. అలసందలు తీయగా, లేదా తక్కువ తీయదనాన్ని కలిగి ఉంటాయి. కాయలు పచ్చిగా ఉన్నప్పుడు విత్తనాలు మెత్తగాను, ఎండినప్పుడు గట్టిగా ఉంటాయి. కాయలు గుత్తులు, గుత్తులుగా కాస్తాయి. కాయల నుంచి విత్తనాలు వేరు చేయడానికి కాయలను ఎండ బెట్టి కల్లంలో ట్రాక్టర్ చేత తొక్కించడం లేదా తుంట కర్రతో బాదడం చేస్తారు.
బొబ్బర్లు ఒక రకము చిక్కుడు జాతి గింజలు . వీటిలో మాంసకృత్తులు అధికంగా ఉంటాయి. చౌకగా లబించే ప్రోటీన్ ఉన్న శాకాహారము. కాంప్లెక్స్ కార్బోహైడ్రేట్స్ ఉన్నాయి - రుచిగా ఉంటాయి. శాకాహారులకు ఇది మంచి ప్రోటీన్ ఉన్న ఆహారము. మాంసకృత్తుల లోపము రాకుండా కాపాడుతుంది. చేపనునేలో ఉన్నా గుడ్ఫతి ఆసిడ్స్ దీనిలో ఉన్నాయి. గుండె జబ్బు, మధుమేహము ఉన్నవారికి మంచిది. ఇనుము, మెగ్నీషియం, కాల్సియం, ఫాస్ఫరస్, లాంటి ఖనిజ లవణాలు ఉన్నాయి. థయామిన్, రైబోఫ్లెవిన్, నియాసిన్, లాంటి విటమిన్లు ఉన్నయి .
అలసంద తీగ కాయలు ఎర్రగా, చెట్టు అలసంద కంటే కొంచెము చిన్నవిగా ఉంటాయి. ఇది నేల మీద పాకుతూ, లేదా ప్రక్కనున్న ఇతర మిశ్రమ పంటలకు అల్లుకుని పెరుగుతుంది. వీటి కాయలు సుమారు జాణ పొడవు ఉంటాయి. ఒక్కొక్క కాయలో 10 నుంచి 20 గింజలుంటాయి. అలసంద తీగ పూర్వం బాగా పండించేవారు, నేడు చెట్టు మాదిరిగా పెరిగే అలసందను పండిస్తున్నారు. కొన్ని ప్రాంతాలలో అలసందలను బొబ్బర్లు అని కూడ అంటారు.
అలసందను అలసందులు, బొబ్బర్లు అని కూడా అంటారు. దీని వృక్ష శాస్త్రీయ నామం . నవ ధాన్యాలలో ఒక రకం అలసంద. ఇది ఫాబేసి కుటుంబానికి చెందినది. ముఖ్యంగా అలసందలు రెండు రకాలుగా అనగా ఒకటి తీగ మాదిరిగా అల్లుకోగా, రెండవది చెట్టు వలె పెరుగుతుంది.
అలసంద విత్తనాలు గోరు ద్వారా విత్తనానికి, విత్తనానికి మధ్య సుమారు అడుగు దూరంలో పడేలా వేస్తారు. అలసంద మెట్ట పైరు, వర్షం ద్వారా పండే పంటలలో రెండు కోతలుగా, నీటి తడులు ఇచ్చే సౌకర్యం ఉన్న పొలల్లో నాలుగు కోతలుగా కాయలు కోస్తారు.
చెట్టు అలసందను హైబ్రిడ్ అలసంద అని అంటారు. ఇది మూడు నాలుగు అడుగుల ఎత్తు పెరుగుతుంది. తీగ అలసంద కాయల కంటే వీటి కాయలు కొంచెం పెద్దవిగా, తెల్లగా, జాణ కంటే ఎక్కువ పొడవు ఉంటాయి. ఒక్కొక్క కాయలో 10 నుంచి 20 గింజలుంటాయి.
బి.కె థెల్మా ప్రాథమిక విద్య 3 సంచత్సరాల ప్రాయంలోనే మొదలైంది.ఆమె తల్లి తండ్రులు చదువు అవసరం, గొప్పతనం, ఉపయోగం గురించి విఛాఆరిస్తూ వారికి చదువుకోవడానికి
అవసరమైన ప్రేరణ కలిగించారు. ఆమె టీచర్ ఆమెకు ప్రత్యేకంగా ఏమీ చెప్పనప్పటికీ ఏ శాస్త్రవేత్తల పుస్తకాలను చదవనప్పటికీ ఆమెకు కెమెస్ట్రీ, బయాలజీ అంటే అభిమానం ఆసక్తీ ఏర్పడింది. ఆ సమయంలో చదువులో చక్కగా నైపుణ్యం చూపి అభివృద్ధి సాధించడమే ఆమె లక్ష్యంగా ఉండేది. ఆమె తొమ్మిదవ తరగతి చదివేసమయంలో స్కూలులో కళలు, సైన్స్
లలో ఏదో ఒకటి ఎంచుకోవలసిన అవసరం ఏర్పడింది. మేధావంతులైన విద్యార్థులకు గొప్పగా అర్ధంచేసుకొనవలసినది విచక్షణతో కూడుకున్నది అయిన సైన్స్ సరైనది కళలు మాత్రం కళాత్మక దృష్టి కలిగిన వారు ఎంచుకొనవలసినది అన్నది బి.కె థెల్మా భావన. అందువలన ఆమె తాను అభిమానించే సైన్స్‌ను ఎంచుకోలని అనుకున్నది. ఆమె అది అత్తకు చెప్పినప్పుడు
ఆమె సైన్స్‌కు బదులు ఆర్ట్స్ తీసుకొమ్మని సలహా ఇచ్చింది. అత్త సలహాను అనుసరించి ఆమె ఆర్ట్స్ తీసుకోవాలని అనుకున్న సమయంలో వారి ఆర్ట్స్ టీచర్ ఆమెను సైన్స్ గ్రూపులో చేరమని ఆఙాపించింది. బి.కె థెల్మా టీచర్ మాటను పాటించి ఆ విషయం అత్తకు చెప్పింది. 10వ తరగతిలో బి.కె థెల్మా స్కూలు ప్రథమస్థానంలో ఉత్తీర్ణత సాధించింది. తరువాత కాలేజీలో ఏది ప్రధానాంశంగా తీసుకోవాలో అన్న ప్రశ్న ఉదయించింది. ఆమె తండ్రి ఆమెను ఐ.ఎ.ఎస్ కానీ మాథ్స్ మాస్టర్ డిగ్రీ కాని చేయమని చెప్పాడు. ఆరోజులలో డాక్టర్లు తమ పేషంట్లకు ట్రీట్‌మెంట్ చేసే విధానం ఆమెను ఆకర్షించడం వలన ఆమె డాక్టర్ కావాలని కోరుకున్నది. ఆమె కుటుంబం అందుకు సహకరించింది.
బి.కె థెల్మా మాస్టర్ డిగ్రీ చేస్తున్న తరుణంలో హెడ్ ఆఫ్ దిడిపార్ట్‌మెంటు ఆనెకు ప్రత్యేక పేపరుగా ఆమెడిగిన ఫిజియాలజీకి బదులుగా సైటాలజీని ఇచ్చింది. బి.కె థెల్మా తనకు మార్గదర్శిగా
అనిమల్ ఫిజియాలజీ పి.హెచ్.డి స్కాలరును ఆమె విద్యార్థులను ఎంచుకున్నది. ఆమె లాబరేటరీలో జరిగిన చర్చల తరువాత సైన్స్‌ను తన వృత్తిపరమైన లక్ష్యంగా ఎంచుకున్నది. ఆమె బయోమెడికల్ రీసెర్చ్ చేయాలని నిర్ణయించుకున్నది. అయినప్పటికీ ముందుగా ప్రవేశపరీక్షా ఫలితాలు ఆశాజనకంగా లేనికారణంగా పి.హె.డి చేయడానికి ప్రథమశ్రేణి ఇంస్టిట్యూటులో అవకాశాలు రాఏదు. అయిననప్పటికీ ఢిల్లీ యూనివర్శిటీ నుండి వచ్చిన అవకాశాన్ని అందుకుని ఆమె పి.హెచ్.డి చేయడానికి ఢిల్లీ వెళ్ళింది. ఇలా ఆమె ఇంటికి మరింత దూరం అయింది.
బి.కె థెల్మా తల్లితండ్రులు ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు. ఆమె తాతగారు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ ఉద్యోగి. ఆమె తాతగారు చాలా క్రమశిక్షణ, దృఢమైన వ్యక్తిత్వం కలిగిన వ్యక్తి. ఆమె తాత బ్రిటిష్ సైన్యంలో పనిచేసిన తరువాత ప్రభుత్వ పాఠశాలలో డ్రాయింగ్ టీచర్‌గా పనిచేసాడు. బి.కె థెల్మా జన్మస్థలం మైసూర్ సమీపంలోని కూర్గుకు సమీపంలో ఉన్న మడికేరి. ఆమె పుట్టిన ఊరు కొండలు లోయలతో నిండిన స్వర్గం వంటిదని ఆమె భావన.ఆమె ప్రేమపూరితమైన ఉమ్మడి కుటుంబ వాతావరణంలో పుట్టిపెరిగింది. ఆమె కుటునంబం విద్యా పరంగా అభివృద్ధి చెందిన కుటుంబం. కుటుంబంలో వారితో తాతనాయనమ్మ, అత్తలు కూడా ఉండేవారు. ఆమె అత్తలలో ఒకామె కూర్గులోని మొదటి ప్రభుత్వఉద్యోగినిగా సేవ చేసింది. అలాగే ఆమె ఇంట్లో పిల్లలకు పాఠాలు నేర్పించే బాధ్యతకూడా తానే వహించేది. వారి కుటుంబంలో ఆడపిల్లలు, మగపిల్లల మద్య వ్యత్యాసం లేకుండా ఉండేది.
బి.కె థెల్మా పోస్ట్‌డాక్టొరల్ ఫెలోషిప్ కొరకు స్విడ్జర్‌లాండ్ లోని బేసిల్ వద్ద ఉన్న చిల్డ్రెంస్ హాస్పిటల్‌లో చేరింది. ఆమె కోరుకున్న విధంగా హాస్పిటల్ వాతావరణంలో పనిచేయడం ఆమెకు ఎంతో తృప్తినిచ్చింది. భారతదేశం వచ్చిన తరువాత ఆమె టీచరుగా - శాస్త్రవేత్తగా పనిచేయాలని డాక్టర్ రావులా విద్యార్థులకు ప్రేరణ కలిగించాలని నిర్ణయించుకున్నది. ఆమె జెనెటిక్ డిపార్ట్‌మెంటులో పనిచేయడానికి చేరింది. తరువాత ఆమె అక్కడే కొనసాగింది. సైన్స్ పయనం దీర్ఘమైనది, కఠిమైన శ్రమతో కూడుకున్నది అలాగే అది తనకు ఆనందం కలిగించిందని తన కుటుంబం తనమీద ఉంచిన నమ్మకాన్ని కాపాడడానికి సదా కృషిచేసానని బి.కె థెల్మా ఆత్మార్ధంగా భావిచింది.
డాక్టర్ చదవడానికిం బి.కె థెల్మా మెడికల్ కాలేజిలో చేరడానికి బెంగుళూరు వెళ్ళింది. అయినప్పటికీ ఇంటర్ మీడియట్‌లో ఆమె ఏకాగ్రత తక్కువైన కారణంగా చదువులో వెనుక బడినప్పటికీ ఫస్ట్‌క్లాసులో ఉత్తీర్ణత సాధించడానికి ప్రయత్నంచి సఫలీకృతురాలైంది. అంతే కాక ఆమెకు మెడిసిన్‌లో చేరడానికి అవసరమైనంత వయసుకూడా తక్కువగా ఉన్నందున
ఆమె అనుకున్నట్లు మెడికల్ కాలేజిలో చేరే అవకాశం లభించలేదు. ఆమె కుటుంబం మూడు సంవత్సరాల సమయం మెడిసన్ కొరకు వ్యర్ధంచేయడానికి అంగీకరించలేదు. అందువలన ఆమె బి.ఎస్.సి డిగ్రీ పూర్తిచేసింది. ఆమెకు ఆమె తండ్రి జువాలజీ మాస్టర్స్ చేయమని సలహా ఇచ్చాడు.
బి.కె థెల్మా బయోమెడికల్ రీసెర్చ్ చేయడానికి మార్గదర్శిగా ఎస్.ఆర్.వి రావును ఎంచుకున్నది. రిలాక్సేషన్, ఆసక్తికరమైన వాతావరణం ఆత్మార్ధంగా పరిశోధనలను నిర్వహించడం వంటి అనుకూల వాతావరణంలో ఆమె రీసెర్చ్ కొనసాగింది. ప్రొఫెసర్ ఎస్.ఆర్.వి రావు అధిక సమయం లాబరేటరీలో పనిచేయడం చర్చించడం చేస్తూ గడిపేవాడు.
ఆయన ప్రాజెక్టు సంబంధిత విషయాలే కాక ఇతర సమకాలీన పరిశోధనల గురించి చర్చించే వాడు. బి.కె థెల్మా రీసెర్చ్ వాతావరణాన్ని సంతోషంగా తీసుకుని వీలైనంత అధికంగా
కృష్ణశాస్త్రికి మూగతనం వచ్చాకా రాసిన గేయాలను ఈ గేయకావ్యంగా ప్రచురించారు. హైదరాబాద్ లో ఉండగా కృష్ణశాస్త్రి వీటిని రచించారు. కృష్ణశాస్త్రి వీటిని బాలాంత్రపు రజనీకాంత రావు సంగీతం కూర్చగా రచించారు. కృష్ణ రజనీ అనే శీర్షికకు చీకటిరాత్రి అనే కాక, కృష్ణశాస్త్రి సాహిత్యం, రజనీ సంగీతం అనీ అర్థం వస్తుందని గ్రంథకర్త స్వయంగా పేర్కొన్నారు. అయితే అన్ని పాటలూ రజనీతో కూర్చుని రాయడం కుదరలేదు. అమృతవీణ గేయసంకలనంలో వైవిధ్యభరితమైన కవితా వస్తువులతో గేయరచన చేశారు. ఎందుకొరకు ఎవరికెరుక గేయాన్ని ప్రముఖ రచయిత పాలగుమ్మి పద్మరాజు రచించిన వెలుగు నీడలు నాటకానికి నేపథ్య గీతంగా రచించారు. ఒక సాయంత్రం హైదరాబాద్ నగరంలో నమాజు విని ఖుదా!
మహతి మొదట 1949లో గుంటూరు ప్రార్థనా సమాజం ప్రచురించింది. అంతకుముందే 1938లో మహతి నుండి శీర్షికన ఒక గీతావళి రాజమండ్రి ప్రార్థన సమాజం ప్రకటించింది. అవి రెండూ ఇప్పుడు అలభ్య ప్రతులు. మొదట చివర చేర్చిన పద్యావళి కాక, మహతి 67 గీతాల సంపుటం. కన్నీరు కీర్తనలు, మంగళ కాహళిలో చేరిన 5 కీర్తనలు మినహాయించుకుని చూస్తే 42 గీతాలుగా తేలాయి. వేంకట పార్వతీశ్వర కవుల ఉదయ గానము చదివి ప్రతిస్పందనగా లేదోయి నిదురలో లేదోయి సుగతి గీతాన్ని రచించారు, నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత, గురుదేవ్ రవీంద్రనాథ్ టాగూర్ గీతాన్ని చదివిన స్పందించి నేడే రమ్ము!
గేయాన్ని రచించారు. బసవరాజు అప్పారావు పాట చదివి వాడిన తీగకె గీత రచన చేశారు. ఇటువంటి కవితా వస్తువులే కాక భగవంతుని గురించిన ప్రార్థనా గీతాల వంటివి కూడా ఉన్నాయి.
1918 - 1923 మధ్య కృష్ణశాస్త్రి బ్రహ్మసమాజం గురించిన విషయాలు వస్తువుగా వ్రాసిన గేయాలివి. 1923లో కన్నీరు గేయసంకలనంగా ప్రచురితమయ్యాయి. బ్రహ్మసమాజంలోని పలు ఉత్సవాలు, ప్రార్థనల్లో ఈ గీతాలను ఉపయోగించేవారు. ఈశ్వరుని కోరుతూ, ఈశ్వరుని ఎడబాటుకు విలపిస్తూ, ఆహ్వానిస్తూ వివిధ వస్తువులతో ఈ గీతాలను రచించారు. జయము జ్ఞానప్రభాకరా గీతాన్ని బ్రహ్మసామజ ఉపాసనలో మంగళ హారతిగా ఉపయోగించేవారు. రండు మన జీవితముల కోరుచున్నది మన బ్రాహ్మధర్మము గీతాన్ని ప్రచార గీతంగా వినియోగించేవారు. బ్రహ్మసమాజంలో కృష్ణశాస్త్రి గేయాలు ఎంతో ఉత్తేజాన్ని నింపేవని ప్రముఖ రచయిత, ఆనాటి బ్రహ్మసమాజ అనూయాయి చలం పేర్కొన్నారు.
అమృతవీణ పుస్తకం పలు గేయకావ్యాల సంపుటి. వేర్వేరు సమయాల్లో రచించి, ప్రచురించిన గేయకావ్యాలను మార్చి 2009లో విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్ సంకలనం చేసి అమృతవీణగా ప్రచురించింది. ఇందులోని గేయకావ్యాలు మొత్తం 6. అవి:
మాస్టర్ శరత్ చంద్ర శ్రీకాకుళం జిల్లా లోని గార మండలం లంకపేట గ్రామంలో జన్మించారు. ఈయన తల్లిదండ్రులు పద్మావతి, బ్రహ్మంలు. ఈయన తండ్రి కూడా సంగీత కళాకారుడే. తన తండ్రి వద్ద తన 11 వ యేటనే హార్మోనియం నేర్చుకుని పౌరాణిక నాటకాలలో తన తండ్రితో పాటు వెళ్ళి హార్మోనిస్టుగా రాణించారు. 1994 లో గరివిడి ప్రాంతంలో ఎలిశెట్టి రాంబాబు గారి వద్ద చేరి సంగీతం నేర్చుకున్నారు. తదుపరి ఆయన సహకారంతో ఘంటశాల సంగీత సమాఖ్యను ఏర్పాటు చేశారు. అనేక సంగీత విభారలును నిర్వహించారు. ఈయన గానం, కీ బోర్డు ప్లే ఎందరో సంగీత అభిమానులను, కళా ప్రియులను, సినీ దిగ్గజాలను అబ్బురపరచింది. మహానటుడు అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, కాంతారావు, డాక్టర్‌. సి నారాయణరెడ్డి , జమున, అంజలీదేవి, ప్రసిద్ధ సినీ సంగీత దర్శకులు, గాయకుల ఆశీస్సులు అందుకున్నారు. వారి అభినందనలు పొందారు. డాక్టర్‌ ఎన్‌ జాగృతి కోరమండల్‌ సిమెంట్‌ అధినేతలు లక్ష్మీచంద్రమోహన్‌ దంపతులు, కళాపోషకులు ఎన్‌.ఆనంద్‌నాయుడు సహకారంతో రాష్ర్త్టంలోని అన్ని జిల్లాల్లో ఘంటసాల స్వర జైత్రయాత్ర చేసి అపరఘంటసాలగా కీర్తిని పొందారు శరత్‌చంద్ర.
మాస్టర్ శరత్ చంద్ర చిక్కడపల్లి ఘంటసాల సంగీత కళాశాల వ్యవస్థాపకులు. శ్రీకాకుళం జిల్లా గార మండలం లంకపేట గ్రామంలో శ్రీశివశక్తి క్షేత్ర సంగీత ‘ఘంటసాల స్మారక పీఠ మందిరాన్ని’’ 2008లో శరత్‌ చంద్ర ఏర్పాటు చేసారు. దానిని ఓ పుణ్యక్షేత్రంగా పర్యాటక దర్శనీయ స్థలంగా తీర్చిదిద్దేందుకు ఆయన నిరంతరం కృషిచేస్తున్నారు. 2009లో ఘంటసాల సంగీత కళాశాలను హైదరాబాద్‌లో ప్రారంభించారు. 2011లో జీవీఆర్‌ ఆర్ట్‌‌స అకడమీని శరత్‌ చంద్ర ప్రారంభించారు. సంగీతంలోని సప్తస్వరంలో ‘స-రి-గ-మ-ప-ద-ని’ని ప్రతీకగా తీసుకుని రాష్ర్త్టంలో ఏడు సంగీత కళాశాలలను ఆయన ప్రారంభించి ఎందరో శిష్యులను తయారు చేస్తున్నారు. ఘంటసాల పాటలపై అధ్యయనం చేస్తున్నారు.
శ్రీకాకుళం జిల్లా గార మండలలంకపేట గ్రామంలో ఏర్పాటు చేసిన శ్రీశివశక్తి క్షేత్ర సంగీత ‘‘ఘంటసాల స్మారక పీఠాన్ని, మందిరాన్ని’’ ఓ పుణ్యక్షేత్రంగా పర్యాటక దర్శనీయ స్థలంగా తీర్చిదిద్దడం.
ఘంటసాల విజయనగరం నుంచి తన గానప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. అక్కడినుంచే ఘంటసాల ప్రశస్తిని విశ్వవ్యాప్తం చేయడానికి పలు ప్రణాళికలను సిద్ధం చేసుకోవడం.
హైదరాబాద్‌ చిక్కడపల్లి లోని ఘంటసాల సంగీత కళాశాలలో మాప్టర్‌ శరత్‌ చంద్ర ఆధ్వర్యంలో పలు ఘంటసాల స్వర సంగీత కోర్సులు ప్రారంభించారు. పలు నగరాలలో కూడా ఈకోర్సులను తాను ప్రారంభించిన కళాశాలలో ప్రారంభించారు
కూలిడ్జ్ 1905 లో కొత్త పరిశోధనా ప్రయోగశాలలో జనరల్ ఎలక్ట్రిక్స్ సంస్థ వద్ద పరిశోధకునిగా పనినేయుటకు వెళ్లారు. అచట ఆయన అనేక ప్రయోగాలను నిర్వహించారు. ఆయన పరిశోధన విద్యుత్ బల్బులలో ఫిలమెంటుగా ఉపయోగించే లోహంగా "టంగ్‌స్టన్" ఉపయోగించుటకు దోహదపడింది. ఆయన టంగ్‌స్టన్ లో సాగేగుణం గలదానిని అభివృద్ధి చేసారు. ఈ పరిశోధన ఫలితంగా విద్యుత్ బల్బు లోని ఫిలమెంటును సులువుగా తీగలుగా మలచవచ్చు. దానిని టంగ్‌స్టన్ ఆక్సైడు ద్వారా శుద్ధి చేయవచ్చు. 1911 మొదట్లో "జనరల్ ఎలక్ట్రిక్" ఈ క్రొత్త రకం ఫిలమెంట్ తో బల్బులను మార్కెట్ లో విడుదల చేసింది. దీనిఫలితంగా ఆ సంస్థకు ముఖమైన అదాయ వనరుగా ఈ బల్బుల అమ్మకం దోహదపడింది. ఆయన 1913 లో ఆయన క్రొత్త ఆవిష్కరనకు పేటెంట్ కొరకు దరఖాస్తు చేసి పొందాడు. అదే విధంగా 1928 లో యు.ఎస్. లోని కోర్టు తాను తయారుచేసిన 1913 లోని పేటెంట్ విలువైన ఆవిష్కరణగా గుర్తించింది.
1927 లో అమెరికన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీర్స్ ఎడిసన్ మెడల్ను పొందారు.ఈ మెడల్ ఆయన ప్రకాశించే విద్యుత్ కాంతి, -కిరణాలు కళ సేవల" కు గానూ పొందారు. ఆయన 1926 లో ఈ గౌరవ అవార్డును తిరస్కరించారు. ఎందుకంటే ఆయన కనుగొన్నా సాగే గుణమున్న టంగ్‌స్టన్ ను 1913 లో కోర్టు చెల్లనిదిగా గుర్తించినందున.
1975 లో నేషనల్ ఇన్వెంటర్స్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్కు ఎంపిక కాబడినారు. ఈ ఎంపిక ఆయన తన 101 వ సంవత్సరంలో మరణించుటకు కొన్ని రోజుల ముందుగా న్యూయార్క్ లోని షెనెక్టడీలో పొందారు.
1913 లో ఆయన కూలిడ్జ్ నాళాన్ని ఆవిష్కరణ చేసాడు. అభివృద్ధి చెందిన కాథోడుతో కూడిన -కిరణ నాళం అనేక ఎక్స్ - కిరణ యంత్రాలలో ఉపయోగించడాం వలన శరీరంలో చాలా అంతర భాగాలలో ఉన్న కాన్సర్ కణితులను కూడా కచ్చితంగా గుర్తించుటకు తోడ్పడింది. ఈ కూలిడ్జ్ నాళంలో టంగ్‌స్టన్ను ఫిలమెంట్గా ఉపయోగిస్తారు. ఇలా ఉపయోగించుట వైద్యరంగంలోని రేడియాలజీ విభాగంలో ప్రముఖ అభివృద్ధికి దోహదపడింది. ఈ నాళం యొక్క ప్రాథమిక డిసైన్ ను ప్రస్తుతం కూడా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఆయన మొట్టమొదటి భ్రమణం చేసే ఆనోడు -కిరణ నాళాన్ని ఆవిష్కరణ చేశారు. ఆయన 1913 లో యు.ఎస్. పేటెంట్ కోసం దరఖాస్తు చేసి 1916 లో పొందారు.
కూలిడ్జ్ మసాచుసెట్ట్స్ యందలి హడ్సన్ సమీపంలోని ప్రదేశంలో జన్మించారు. ఆయన 1891 నుండి 1896 లో మసాచుసెట్ట్స్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ లో చేరే వరకు ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్ చదివారు. లాబొరేటరీ అసిస్టెంట్ గా పనిచేసిన సంవత్సరం తరువాత ఆయన జర్మనీ లొ ఉన్నత విద్యను అభ్యసించడానికి వెళ్లారు, అచట డాక్టరేట్లను పొందారు. ఆయన 1899 నుండి 1905 వరకు ఎం.ఐ.టి వద్ద రసాయన శాస్త్ర విభాగంలో గల ఆర్థర్ ఎ నోయ్స్ వద్ద రీసెర్చ్ అసిస్టెంట్ గా పనిచేశారు.