polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ఈ పట్టణంలో చంద్రగిరి, వింధ్యగిరి అను రెండు కొండలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ ఆచార్య బద్రబాహు, అతని శిష్యుడు చంద్రగుప్త మౌర్యుడు తపస్సు ఆచరించినట్లు తెలుస్తుంది. క్రీస్తుపూర్వం 3 వ శతాబ్దిలో అశోకడు ఇక్కడ చంద్రగుప్తుని పేరుతో మఠాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు. చంద్రగిరిపై గొప్ప ఆలయం ఉంది. దీనిని గంగ రాజు రాజమల్ల మంత్రి, నేమిచంద్రుని శిష్యుడిగా చెప్పబడె చాముండిరాయ నిర్మించాడు.
ఇది కర్ణాటకలోని హాసన్ జిల్లా, చెన్నగరాయపట్టణానికి ఆగ్నేయాన 13 కిలో మీటర్ల దూరంలోను, జిల్లా కేంద్రమైన హాసన్‌కు ఆగ్నేయంలో 51 కిలోమీటర్ల దూరంలోనూ ఉంది. బెంగుళూరు- మంగుళూరును కలిపే 48 వ జాతీయ రహదారికి 13 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది. యాత్రాస్థలాలైన హళేబీడు నుండి 78 కిలోమీటర్లు, బేలూరు నుండి 89 కిలోమీటర్లు, మైసూరు నుండి 83 కిలోమీటర్ల దూరంలోనూ ఉంటుంది.
పట్టణానికి మధ్యలో ఒక కొలను ఉంది. దీనికి శ్వేతకొలను లేదా దవళ సరోవరం" అని పేరు. ఈ శ్వేతకొలనుకు కన్నడంలో బెళగొళ అని పేరు. శ్రవణుడి బెళగొళ కాబట్టి శ్రావణబెళగొళగా ఈ ప్రాంతానికి పేరు స్థిరపడిపోయింది.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి బొడ్డవరలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల తాటిపూడిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శృంగవరపుకోటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల విజయనగరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లిమర్లలోను, పాలీటెక్నిక్‌ విజయనగరంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల కరకవలసలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం గంట్యాడలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయనగరం లోనూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. పారామెడికల్ సిబ్బంది ముగ్గురు ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో3 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీ చదివిన డాక్టరు ఒకరు, డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
వీరు ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్తు నిర్వహించే ఉభయ భాషాప్రవీణ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులై ఉపాధ్యాయ వృత్తిని చేపట్టారు. శాస్త్రిగారు సంస్కృతాంధ్రంలలో చక్కని సాహిత్య సంపత్తి కలవారు. గురుకులవాసముచేసి గొట్టుపుళ్ల శ్రీనివాసాచార్యులు గారివద్ద కావ్యనాటకాలంకారములు పఠించిరి. చిలుకూరి సోమనాధశాస్త్రి సన్నిధానంన వ్యాకరణాధ్యయనం సాగించాడు. చల్లా వేంకట నరసయ్య దగ్గర స్మార్తం కూడా పాఠం చేసాడు.ఇతని కవితాగురువులు కవిసార్వభౌమ శ్రీపాద కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి. విద్వత్పట్టభద్రులైన శాస్త్రి కాకినాడ, పెద్దాపురం, పేరూరు హైస్కూళ్లలో నిరువది నాలుగేండ్లుగా నాంధ్రోపాధ్యాయ పదవి నిర్వహించాడు. పెక్కురు జమీందారులు ఇతనని గౌరవించి వార్షికబహుమానం లిచ్చారు. శాస్త్రి గారు తాన 'దీపావళి' ఖండకావ్య సంపుటిని ప్రముఖ పరిపాలనా దక్షులు, పారిశ్రామిక వేత్త లోక్ సభ సభ్యులు నూతక్కి రామశేషయ్య గారికి అంకితమిచ్చారు.
ధర్మపాలుడు : రాఖాలదాస బంధోపాధ్యాయ బెంగాలీలో రచించిన ఈ చారిత్రిక నవలను తెలుగులోకి అనువదించారు. ఇది రెండు భాగాలుగా 1929లో ప్రచురించబడింది.
వీరి తల్లి: గురమ్మ, తండ్రి: కృష్ణయ్య. జన్మస్థానం: తూర్పుగోదావరి జిల్లా, ఎటపాక మండలం గొల్లగూడెం. జననం: వికారి సంవత్సర ఫాల్గుణ బహుళ షష్ఠి బుధవారం. .
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. పారామెడికల్ సిబ్బంది ముగ్గురు ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి.బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు గంట్యాడలో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల గంట్యాడలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కొండతామరపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లిమర్లలోను, పాలీటెక్నిక్‌ విజయనగరంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల కరకవలసలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం గంట్యాడలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయనగరం లోనూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీ చదివిన డాక్టరు ఒకరు, డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
ఎర్నాకులం, నాలుగువరుసల జాతీయ రహదారి 66 , అలాగే జాతీయ రహదారి 544 ద్వారా ఉత్తర-దక్షిణ , తూర్పు -పశ్చిమ కారిడార్ జాతీయ రహదారి వ్యవస్థకు అనుసంధానించిన నగరం. తిరువనంతపురం నుండి ప్రారంభమయ్యే ఎం.సి. రోడ్డు అంగమాలిలో ముగుస్తుంది.జాతీయ రహదారి వివిధ ప్రాంతాల నుండి నగరం గుండా వెళుతుంది .త్రిస్సూర్, పాలక్కాడ్, సేలం, కోయంబత్తూర్ వంటి సమీప నగరాలకు ప్రవేశాన్ని అందిస్తుంది. జాతీయ రహదారి 66 కొచ్చి నగరానికి ఉపమార్గంగా పనిచేస్తుంది. అయితే కొచ్చి నగరం వేగవంతమైన విస్తరణకారణంగా ఉపమార్గం త్వరగాదాని మధ్యలో ఉన్న నగర రహదారిగా మారింది. తద్వారా భారత జాతీయ రహదారుల నిర్వాహణ సంస్థ కొత్తఉపమార్గం ఏర్పాటుకు ప్రతిపాదించవలసి వచ్చింది.
ఎర్నాకులం సెంట్రల్ బిజినెస్ డిస్ట్రిక్ట్, కొచ్చి, గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా అధిక పట్టణీకరణను చూసింది. తద్వారా ఇది నగర ఆర్థిక కేంద్రంగా మారింది. 1972లో రావిపురం, కచేరిప్పాడిని కలిపే ఎం.జి. రోడ్డు ప్రారంభించిన తర్వాత దీని రూపాంతరం మొదటి జాడలు కనిపించాయి. 70వ దశకం చివరిలో కొచ్చిన్ మహానగర అభివృద్ధి సంస్థ ఎం.జి. రోడ్‌కు పశ్చిమాన మెరైన్ డ్రైవ్‌ను నిర్మించిన తర్వాత అభివృద్ధి కొత్త రూపాన్ని సంతరించుకుంది. ఆ విధంగా మెరైన్ , ఎం.జి. రోడ్లు కొచ్చి ఆర్థిక కార్యకలాపాలకు వెన్నెముకగా మారాయి. ఆ తర్వాత నగరం అన్ని దిశలలో విస్తరించేందుకు స్థావరంగా పనిచేశాయి. ఎర్నాకులం ప్రస్తుత ఉప రహదారి కొత్తదిగా మారింది.
2017 జులై లో ప్రారంభించబడిన కొచ్చి మెట్రోతో ఎర్నాకులం ప్రాంతం కొచ్చి నగరంలోని ఇతర ప్రాంతాలతో కలపబడింది.మొదటి దశ ప్రాజెక్టు పని అంచనా వ్యయంతో మొదలైంది. ఉత్తరాన అలువా నుండి ఆగ్నేయంలో త్రిపుణితుర రైల్వే స్టేషన్ వరకు ఎర్నాకులం గుండా 28 కిలోమీటర్లకు పైగా విస్తరించింది. ప్రస్తుతం అలువా నుండి పేట వరకు ఫేజ్ 1 కింద 25.6 కిమీ విస్తరణ ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంది. పేట నుండి త్రిపుణితుర వరకు మిగిలిన 2.7 కి.మీ. నిర్మాణంలో ఉంది. ప్రస్తుతం ఫేజ్ 1ఎ నుండి ఎస్.ఎన్. జంక్షన్ వరకు 70% పైగా నిర్మాణం విస్తరణ పూర్తయింది. ఈ విస్తరణ సదుపాయం త్వరలో ప్రారంభించవచ్చు అని భావిస్తున్నారు.
కొప్పెన్ వాతావరణ వర్గీకరణ ప్రకారం,ఎర్నాకులంనగరం ఉష్ణమండల రుతుపవన వాతావరణం కలిగి ఉంటుంది.ఈ ప్రాంతంనైరుతి తీర రాష్ట్రమైన కేరళలో ఉన్నందున, ఉష్ణమండల వాతావరణంతో కలిగి ఉంటుంది.పగలు, రాత్రి మధ్య, అలాగే సంవత్సరం పొడవునా ఉష్ణోగ్రతలలో స్వల్ప తేడాలు మాత్రమే ఉంటాయి. వేసవికాలం మార్చినుండి మే వరకు ఉంటుంది. జూన్ నుండి సెప్టెంబరు వరకు నైరుతి రుతుపవనాలు ప్రభావం ఉంటుంది. అక్టోబరు, నవంబరు రుతుపవనాల అనంతర తిరోగమన రుతుపవనాలు ఉంటాయి. పశ్చిమ కనుమల నుండి వచ్చే గాలులకారణంగా డిసెంబరు నుండి ఫిబ్రవరి వరకు శీతాకాలం కొద్ది చల్లగా ఉంటుంది. గాలులు వీస్తాయి.
ప్రభుత్వ యాజమాన్యం లోని కేరళ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ అంతరరాష్ట్ర, అంతరజిల్లా, నగర సేవలను అందిస్తుంది. ఎక్కువగా ఎర్నాకులం బస్ స్టాండ్ నుండి కొచ్చిలో వైటిల్లా మొబిలిటీ హబ్ తర్వాత, అత్యంత రద్దీగా ఉండే బస్ స్టాండ్. కేరళ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ కొచ్చి నగరంలోని ఎర్నాకులం ప్రాంతంలో "ఎర్నాకులం జెట్టీ", "తేవరా డిపో" అనే మరోరెండు బస్ స్టేషన్‌లను నిర్వహిస్తోంది.
వర్షాకాలంలో కురుస్తున్న భారీ వర్షాలతో నగరం తడిసి ముద్దవుతోంది. సగటు వార్షిక వర్షపాతం ౩౦౦ మి.మీ నైరుతి రుతుపవనాలు సాధారణంగా మే చివరివారంలో ప్రారంభమవుతాయి. జూలై తర్వాత వర్షపాతం తగ్గుతుంది. సంవత్సరానికి సగటున సుమారు 124 వర్షపు రోజులు ఉంటాయి. వేసవికాలంలో నగర గరిష్ట సగటు ఉష్ణోగ్రత కనిష్ట ఉష్ణోగ్రత గా నమోదైంది. శీతాకాలం సగటున గరిష్టంగా , కనిష్టంగా సగటున నమోదు చేస్తుంది
పురాతన, మధ్యయుగ కాలంలో కేరళ, బయటి ప్రపంచం మధ్య వాణిజ్య సంబంధాలను పెంపొందించడంలో ఈ ప్రాంతం గణనీయమైన పాత్ర పోషించింది. ఎర్నాకులం ప్రారంభ రాజకీయ చరిత్ర కేరళ, తమిళనాడులోని విస్తారమైన భాగాలను పాలించిన సంగం కాలానికి చెందిన చేరా రాజ వంశంతో ముడిపడి ఉంది. చేరుల తరువాత ఈ ప్రదేశం తరువాత కొచ్చిన్ రాజ్యం చే పాలించబడింది.
ఎర్నాకులం కూడలి రైల్వే స్టేషన్ ప్రయాణీకులు, ఎక్స్‌ప్రెస్ జంక్షన్ రైళ్లు బయలుదేరే స్టేషన్,దక్షిణం వైపు అలప్పుజ్హ వైపు వెళ్లే రైళ్లకు ఇది ఆపే స్థానం. ఉత్తర, దక్షణ రైల్వే స్టేషన్లు రెండింటినీ రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా విమానాశ్రయాల తరహాలో ఉన్నత స్థాయిగా మార్చటానికి ఎంపికచేసింది. ఎర్నాకులం జంక్షన్ రైల్వే స్టేషన్ పునరాభివృద్ధి ఇటీవలే ప్రారంభమైంది.
ఎర్నాకులం, భారతదేశం, కేరళలోని కొచ్చి నగరంలో ప్రముఖ వ్యాపార కేంద్ర జిల్లా ప్రాంతం లేదా కొచ్చి నగరంలోని డౌన్‌టౌన్ దాని పేరును ఎర్నాకులం జిల్లాకు పెట్టారు. కేరళ ఉన్నత న్యాయస్థానం,కొచ్చి నగరపాలక సంస్థ కార్యాలయం, కొచ్చిన్ నౌకాశ్రయం సహా అనేక ప్రధాన సంస్థలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.
ఎర్నాకులంలో అనేక జెట్టీలు ఉన్నాయి. ఫెర్రీలనుండి ప్రయాణికులు బయలుదేరవచ్చు, అలాగే దిగవచ్చు. ఫెర్రీ సేవలు ద్వారా 20 నిమిషాల వ్యవధిలో విల్లింగ్‌డన్ ద్వీపం, మట్టన్‌చేరి, ఫోర్ట్ కొచ్చి, ములవుకాడు చేరుకోవచ్చు. కేరళ రాష్ట్ర జల రవాణాశాఖ ఈ కింది మార్గాలలో చౌకగా ఫెర్రీ సేవలను అందిస్తుంది.
ఎర్నాకులం రైల్వే స్టేషన్ ఎర్నాకులం మహాత్మా గాంధీ రోడ్‌లో ఉన్న నగర ప్రధాన షాపింగ్ ప్రాంతానికి సమీపంలో ఉంది. భారతీయ రైల్వేలు దక్షిణ రైల్వే మండలి ఎర్నాకులంలో ప్రధాన రైలు రవాణా వ్యవస్థను నిర్వహిస్తుంది.
భారతదేశంలో 2012 నవంబరు నాటికి, ఎర్నాకుళం 100% బ్యాంకు సదుపాయం కలిగిన మొదటి జిల్లాగా అవతరించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. స్వచ్ఛంద మినహాయింపులు మినహా అన్ని కుటుంబాలు బ్యాంకు ఖాతాలను కలిగిఉండేలా చూసుకుంది.
కొచ్చిలోని పాత పౌరవిమానాశ్రయం ఎర్నాకులంకు చాలా సమీపంలో విల్లింగ్డన్ ద్వీపం వద్ద ఉంది.దీనిని ఇప్పుడు అధికారికంగా ఐ.ఎన్.ఎస్. గరుడ అని పిలుస్తారు.ఇది సదరన్ నేవల్ కమాండ్ హెచ్‌క్యూలో భాగం.
ఇంటర్మీడియట్ చదివే రోజుల్లో రాకెట్ ప్రొఫెల్లర్ ప్రాజెక్టును చేపట్టారు. ఈ ప్రాజెక్టు, రాకెట్లలో వాడే ఇంధనం మీద రూపొందింది. 2007 లో హైదరాబాద్ లో జరిగిన ఇంటర్నేషనల్ ఆస్ట్రోనాటికల్ కాంగ్రెస్ లో పాల్గొనే అవకాశం ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా లభించింది. ఈ సదస్సుకు అప్పటి రాష్ట్రపతి అబ్దుల్ కలాంతో పాటు, "నాసా" అధ్యక్షుడు జమ్మర్సన్, భారత సంతతికి చెందిన అంతరిక్ష వ్యోమగాములు సునీతా విలియమ్స్ కూడా పాల్గొన్నారు. తదనంతరం సంబంధిత నిపుణులతో ఎప్పటికప్పుడు ఇంటర్నెట్ ద్వారా సంబంధాలను నెలకొల్పుకొంటూ ఉండటంతో చైతన్యకు 2008, జూలై 6 న అమెరికాలో జరిగిన గ్లోబల్ యంగ్ లీడర్స్ కాన్ఫరెన్స్ లో పాల్గొనే అవకాశం లభించింది. తాను తయారుచేసిన రాకెట్ ప్రొపెల్లర్ ప్రాజెక్టు ప్రతులను నాసా అధ్యక్షునికి కూడా అందించడంతో ఈ అంతర్జాతీయ సదస్సులలో పాల్గొనే అవకాశం అందడం సులువైంది.
ఈమె విద్యార్థి దశనుండి అందరిలా కాకుండా ఏదో ప్రత్యేకంగా సాధించాలనే తపనతో ఉండేవారు. ఈ నేపథ్యంలో ఖగోళ రంగం మీద ఏకాగ్రత పెట్టారు. ఇంటర్ రెండవ సంవత్సరం చదువుతున్నప్పుడు హైదరాబాద్ లో జరిగిన, మాజీ రాష్ట్రపతి అబ్దుల్ కలాం హాజరైన ఇంటర్నేషనల్ ఏస్ట్రోనాటికల్ ఇంజనీరింగ్ విద్యార్థిగానే తరగతి సబ్జక్టుల మీదనే కాకుండా అంతరిక్ష సబ్జెక్ట్స్ దిశగా దృష్టి కేంద్రీకరించారు. వాటికి సంబంధించిన స్టడీ మెటీరియల్ ను సేకరించి అధ్యయనం సాగించారు. అమెరికా వెళ్ళి అంతరిక్ష యానం గురించి విపుల రీతిలో అవగాహన చేసుకోవాలనే ఆకాంక్షను పెంపొందించుకున్నారు.
2009 జనవరిలో వాషింగ్టన్ లో జరిగిన "ప్రెసిడెంట్ యూత్ ఇనార్గల్ కాన్ఫరెన్స్"కూ హాజరయ్యారు. ఇదికేవలం గ్లోబల్ యంగ్ లీడర్స్ కాన్ఫరెన్స్ కు హారనైన వారిలో ఎంపిక చేసిన వారినే ఈ కాన్ఫరెన్స్ కు ఆహ్వానించారు. కల్పనా చావ్లా, నునీతా విలియమ్స్ ఇరువురూ తనకు స్ఫూర్తి దాతలని సగర్వంగా చెప్పిన ఆమె శాటిలైట్ టెక్నాలజీని అధ్యయనం చేయడం, రోదసీ యాత్రికురాలు కావడాం భవిష్యత్ లో సాధించబోయే లక్ష్యాలుగా ఏర్పరచుకున్నారు.
ఎట్టకేలకు తన కలలను సాకారం చేసుకునే నిమిత్తం 2008, జూలై నెలలో అమెరికా వెళ్ళి "నాసా"ను సందర్శించారు. నాసా కంటే ముందు అదే నెలలో "గ్లోబల్ యంగ్" లీడర్ కాన్ఫరెన్స్, మోక్ సెషన్స్ ఆఫ్ యునైటెడ్ నేషన్స్ కమిషన్ సమావేశాల్లో కూడా పాల్గొన్నారు. ఇవన్నీ ఆమెకు మరింత స్ఫూర్తిని కలిగించడమే కాక అంతరిక్షం, విశ్వశాస్త్రం గురించి మరికొన్ని వివరాలు తెలిసేలా చేశాయి.
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఐదు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల నార్పలలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు అనంతపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ అనంతపురంలో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల నార్పలలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు అనంతపురంలోనూ ఉన్నాయి.
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
చామలూరులో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ప్రారంభ దశలో నకిలీ క్రాష్, క్రాష్ మధ్య ఖచ్చితమైన తేడా లేదు. కంప్యూటర్ సస్పెండ్ స్థితిలో ఉన్నప్పుడు మీరు ఇన్‌పుట్ సూచనలను కొనసాగిస్తే, అది క్రాష్ కావచ్చు. అయినప్పటికీ, కంప్యూటర్ సస్పెండ్ చేయబడిన యానిమేషన్ నుండి కోలుకోవడానికి అవసరమైన సమయం నిర్ణయించబడలేదు. అందువల్ల, కంప్యూటర్ ఆపరేటర్ ఒక నిర్దిష్ట సమయం కోసం వేచి ఉన్న తర్వాత ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి హార్డ్వేర్-స్థాయి చర్యలు తీసుకున్నప్పుడు, కంప్యూటర్ యొక్క పరిస్థితిని నిర్ధారించడం కూడా అసాధ్యం
అటు ఆధునిక విజ్ఞానం, ఇటు వేద విజ్ఞానాల మేలు కలయికగా ఉండే కృష్ణమూర్తి అవధూత దత్తపీఠంలో విద్యాధికారిగా, ట్రస్టీగా పనిచేశారు. 1986లో శ్రీదత్తదర్శనం చిత్రానికి సంభాషణలు కూడా రాశారు. ఆ తరువాత దశాబ్ద కాలం క్రితం వేదాలపై శాస్త్రీయ పరిశోధన సంస్థ ను స్థాపించి వేదాల వికాసానికి విశేషంగా కృషి చేస్తున్నారు. ఆ సంస్థ ఆధ్వర్యంలో ఇప్పటి వరకు 36 జాతీయ సమ్మేళనాలు రచించారు. 30కి పైగా ఆధ్యాత్మిక, వైజ్ఞానికి గ్రం«థాలు ప్రచురించారు. 11 ఆధునిక వైజ్ఞానికి సంస్థలతో అవగాహన ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుని ఆయుర్వేదం, పాణినీయ వ్యాకరణం ద్వారా నూతన కంప్యూటర్ లాజిక్ ఆవిష్కరణ, నవీన వైజ్ఞానిక రీతులలో పురాతన సంఘటనల కాలనిర్ణయం, సనాతన భారతీయ గణితం, భారతీయ ఖగోళ శాస్త్ర, వైదిక పద్ధతుల్లో భూకంపాది ఉత్పాతాల నిర్ణయం, అధర్వణ వేద పరిశీలన వంటి పరిశోధన ప్రాజెక్టులను అవిశ్రాంతంగా నిర్వహిస్తున్నారు
కుప్పా వేంకట కృష్ణ మూర్తి గారు గణిత శాస్త్రంలో మాస్టర్ డిగ్రీ చేసి, బ్యాంకు ఉద్యోగంలో చేరారు. ఇతని తండ్రి కుప్పా లక్ష్మణావధాని. తరువాతి కాలంలో ఆయన శ్రీజనార్దనానన్ద సరస్వతీ స్వామి వారిగా ప్రసిద్ధి చెందారు. తండ్రి నుంచి వారసత్వంగా లభించిన వేద విద్వత్తు ఆయనను బ్యాంకు వుద్యోగంలో నిలవనీయ లేదు. ఆధునిక విద్య, ఉపాధి మార్గం నుంచి వేదాల వైపు నడిపించింది. ఫలితంగా ఆయన 37వ ఏటనే బ్యాంకు ఉద్యోగం నుంచి స్వచ్ఛంద పదవీ విరమణ చేశారు. అప్పటి నుంచి వేద పరిరక్షణ, వేద విజ్ఞాన వ్యాప్తికి నిరంతరం కృషి చేస్తున్నారు. తెలుగు, ఆంగ్ల, సంస్కృత భాషల్లో పట్టు ఉండటం వల్ల వేద విజ్ఞానాన్ని సామాన్యులకు అర్థం అయ్యే రీతిలో అందించే మహాత్తర కార్యక్రమం చేపట్టారు.
వేద పరిరక్షణతో పాటు ఆధ్యాత్మిక రంగానికి చేస్తున్న సేవలకు గాను 2002లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఆయనను ఉగాది పురస్కారంతో సత్కరించింది. జ్ఞాన సరస్వతి పురస్కారం, కల్యాణ భారతి ప్రతిభా పురస్కారం, మహర్షి విజ్ఞాన పీఠం నుంచి జ్ఞాన కులపతి పురస్కారం, డాక్టర్ పైడి లక్ష్మయ్య ప్రతిభా పురస్కారం, తెలుగు విశ్వ విద్యాలయం నుంచి ధర్మనిధి పురస్కారంతో పాటు ఎన్నో పురస్కారాలు, సత్కారాలు అందుకున్నారు కుప్పా వేంకట కృష్ణమూర్తి. గురుదేవుల ఆదేశం మేరుకు ఐసర్వ్ సంస్థను ఏర్పాటు చేసి, వేదాల్లో ఉన్న అనంతమైన విజ్ఞానాన్ని ముందు తరాలకు అందించేందుకు వీరు చేస్తున్న కృషి అన్ని వర్గాల నుంచి అభినందనలు అందుకుంటోంది. -
ఆంధ్ర, ఆంగ్ల, సంస్కృత భాషల్లో ఆయన ఇప్పటి వరకు 30 గ్రంథాలు రచించారు. యోగావశిష్ఠ హృదయం నాలుగు గ్రం«థాలు తెలుగు వచనం, ఆంగ్లంలో కూడా రచించారు. గురు తత్వ, గురు సచ్చిదానంద సద్గురు చరిత్ర, అధ్యాయ శ్లోకావళి, యోగ తారావళి, రుద్ర ప్రపంచ సత్వం ఆయన రచించిన గ్రంథాల్లో మచ్చుకు కొన్ని. భక్తి మాల అనే ఆధ్యాత్మిక మాసపత్రికకు సంపాదకత్వం వహిస్తున్నారు. వేద గణితంపై పుస్తకాలు రచించడంతో పాటు అనేక పరిశోధన వ్యాసాలు కూడా సమర్పించారు.
భారతీయ వేదాలలో అన్నీవున్నాయి. అని అందరు అంటుంటారు. కాని వెలికి తీసి సామాన్య ప్రజలకు తెలియ జేయడాని కొందరు కృషి చేస్తుంటారు. వారిలో కుప్పా వేంకట కృష్ణమూర్తి గారు ఒకరు.; .
వేద విజ్ఞాన పరిరక్షణ దీక్షితులు కుప్పా వేంకట కృష్ణమూర్తిగారికి తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం కళామందిరంలో అభినందన సభ నిర్వహించి సముచితంగా సత్కరించింది.
పురాతనకాలం అనగా దాదాపు 500 సంవత్సరాల క్రితం నాటి రంగాపురమనే అగ్రహారంగా పిలవబడిన అగ్రహారం కాలగతిలో మరుగునపడి పోయిన తరువాత ప్రస్తుత ఈ గ్రామంగా బయటపడినది అని అక్కడి ప్రజలు అంటుంటారు. దానికి గుర్తుగా ఇప్పటికి దాదాపు 50సంవత్సరాల క్రితం అనగా రమారమి 1975 కాలంలో అప్పటి మాన్యశ్రీ అనగాని భగవంతరావు గారి హయాంలో , స్వయంగా తానే భక్తులకు కనిపించి వినిపించి వెలికివచ్చిన శ్రీ నాగరాజ సమేత భవానీశంకర స్వామి వారి దేవాలయంలోని స్వయంభు శివలింగం వాయు ప్రతిష్టితలింగంగా ఇప్పటికీ అక్కడ చూడవచ్చు. పూర్వ ప్రాచీన శివలింగం మరియు ఏకవీరాలయానికి అప్పటి గ్రామ వాస్తవ్యులు నందనవనం శేషగిరిరావు దేవాలయ నివేదనాది పోషణ, అనగాని భాస్కరరావుగారు స్థలదానం ఇచ్చి విశేష సేవ చేశారు. వారి జ్ఞాపకార్ధం వారి పేర్లు దేవాలయ శిలాఫలకంపై చెక్కబడివున్నాయి.ఇటీవలి కాలంలో ఈ ఆలయం పునరుద్ధరించబడినది. ఆ స్వయంభు శివలింగ స్థానే మానవ ప్రతిష్ఠిత శివలింగం ఇప్పుడు పూజలందుకుంటుంది.
మండల పరిషత్తు ప్రాథమిక పాఠశాల:- గ్రామంలో నూతనంగా నిర్మించిన ఈ పాఠశాల భవనాన్ని, 2014, నవంబరు-5న, ఈ గ్రామస్తులైన, రేపల్లె నియోజకవర్గం శాసనసభ్యులైన శ్రీ అనగాని సత్యప్రసాద్ ప్రారంభించెదరు. మునుపటివరకు కీ.శే. శ్రీ నందనవనం జాలయ్య గారు తరువాత వారి కుమారులు కీ.శే. నందనవనం శేషగిరిరావు గారు స్వంత భూమిలో ఎయిడెడ్ పాఠశాలగా ఉన్న దీనిని ప్రభుత్వానికి అందజేశారు.
అనగానివారిపాలెం గ్రామ దేవత అంకగుడారుగా పిలవబడుతుంది.ప్రతి సంవత్సరం ఈ దేవత కొలుపులు ఐదు రోజులు వైభవంగా నిర్వహించెదరు. అనగానివారి ఇంటి దేవతగా కూడా పిలవబడుతొంది.
జ్ఞానపీఠ ఆవార్డును పొందిన మరో కన్నడ సాహితివేత్త కువెంపు పుట్టిన మొలిగె గ్రామం లోనే అనంతమూర్తి జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి ఉడిపి రాజగోపాలచార్య, తల్లి సత్యమ్మ . జన్మించిన తేది 1932 సంవత్సరం డిసెంబరు 21. అనంతమూర్తి దుర్వాసదపురం అనే గ్రామంలోని సాంప్రదాయ సంస్కృత పాఠశాలలో తన విద్యాభ్యాసాన్ని ప్రారంభించాడు. అక్కడ ప్రాథమిక విద్య అనంతరం, తిర్థహళ్ళి, మైసూరులో విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగించాడు. మైసూరు విశ్వవిద్యాలయంలో ఆంగ్లభాషలో ఎం.ఏ పట్టభద్రుడయ్యాడు. ఆ తరువాత ఉన్నత విద్యకై ఇంగ్లాండుకు వెళ్ళాడు. కామన్ వెల్త్ విద్యార్థి వేతనానికి అర్హుడై, 1966లో ఇంగ్లీషు, తౌలిక సాహిత్యంలో పీ.హెచ్.డి. పొందారు
అనంతమూర్తి దేశవిదేశాలలోని పలు విశ్వవిద్యాలయాలలో సందర్శక అధ్యాపకుడిగా పనిచేశారు. జర్మనీలోని ట్యూబింగెన్ విశ్వవిద్యాలయం, అమెరికా లోని ఐయోవా, టఫ్ట్స్ విశ్వవిద్యాలయాలలో, జవహార్ లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం, కొల్హాపూర్ లోని శివాజీ విశ్వవిద్యాలయంలలో సందర్శక అధ్యాపకునిగా పనిచేశారు. మంచి రచయిత, వక్త అయిన అనంతమూర్తి, ఇంటా బయటా అనేక సాహిత్య సమావేశాలలో పాల్గోని తన వాణిని వినిపించాడు. 1980 లో భారతీయ రచయితల సంఘ సభ్యుడిగా సోవియట్ రష్యా, పశ్చిమ జర్మనీ, ఫ్రాన్స్ దేశాలను సందర్శించాడు. మార్క్స్‌వాది అయిన అనంతమూర్తికి రష్యా పర్యాటన మరింత స్ఫూర్తినిచ్చి, సోవియట్ పత్రిక సలహ సంఘ సభ్యుడిగా 1989లో మరలా రష్యాను పర్యటించాడు. 1992లో చైనాను కూడా సందర్శించాడు.
1970లో మైసూరు విశ్వవిద్యాలయంలో మొదట ఇంగ్లీషు విభాగంలో ఉపన్యాసకుడిగా చేరి, అటు పిమ్మట అక్కడే ప్రాధ్యాపకుడు అయ్యాడు. తదనంతరం 1982లో కేరళ రాష్ట్రంలోని కొట్టాయం లోని మహాత్మా గాంధీ విశ్వవిద్యాలయంలో ఉపకులపతిగా చేరారు. 1992-93 సంవత్సరంలో నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్, ఇండియాకు అధ్యక్షుడిగా ఎన్నుకోబడినాడు. అలాగే 1993లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీకి కూడా అధ్యక్షుడిగా ఎన్నిక అయ్యాడు. కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీకి గోకాకర్ తరువాత అధ్యక్షుడిగా ఎన్నుకోబడిన రెండవ కన్నడిగుడు అనంతమూర్తి.
అనంత మూర్తి 1955 లో విడుదలచేసిన ఎందెందు ముగియద కతె కథా సంకలనం ద్వారా ఆయన సాహిత్యకృషి మొదలైనది. మౌని, ప్రశ్నె, ఆకాశ మత్తు బెక్కు-అనంతమూర్తి యొక్క ఇతర కథసంకలనాలు. ఈ మూడు కథలను కలిగిన మూరు దశకద కథెగళు అనే సంక్షిప్త కథా సంపుటం 1989 లో ప్రకటితమైనది. ఇతడు 2002లో తుమకూరులో జరిగిన 69వ కన్నడ సాహిత్య సమ్మేళనానికి అధ్యక్షత వహించాడు.
కన్నడ సాహిత్యరంగంలో జ్ఞానపీఠ అవార్డు పొందిన ఎనిమిది మంది కన్నడ సాహితి వేత్తలలో ఉడిపి రాజగోపాలచార్య అనంతమూర్తి ఆరవవాడు. రచయిత, సాహిత్య విమర్శకుడు. ముక్కుసూటిగా తన మనస్సులోని భావాన్ని వ్యక్తపరచే వ్యక్తిత్వమున్నవాడు. మోడీ ప్రధాన మంత్రి అయితే తను భారతదేశంలో వుండనని ఖరాఖండిగా చెప్పినట్టివాడు
ఇతడు 1974లో విడుదలై కన్నడ భాషలో జాతీయ ఉత్తమ ప్రాంతీయ భాషా చిత్రంగా ఎంపికైన కంకణ సినిమాకు స్క్రీన్‌ప్లే, సంభాషణలు సమకూర్చాడు.
ప్రస్తుత లలిత్‌పూర్ జిల్లా భూభాగం చందేరీ రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. చందేరీ రాజ్యం 17వ శతాబ్దంలో బుండేరీ రాజపుత్రులచేత స్థాపించబడింది. అర్చా రాజు ప్రతాప్‌సింగ్ బుండేలు రాజపుత్రులు రాజా రుద్రప్రతాప్ సంతతికి చెందినవారు. 18 వశతాబ్దంలో చెందేరీ ప్రాంతంతో చేర్చి బుండేల్ రాజ్యంలో అధికభాగం మరాఠీ పాలకుల వశం అయింది. గ్వాలియర్ రాజు దౌలత్ రావు సింధియా 1812లో చందేరీ రాజ్యాన్ని తన రాజ్యంతో విలీనం చేసుకున్నాడు. 1844లో చెందేరి భూభాగం బ్రిటిష్ ఇండియాకు ఇవ్వబడింది. తరువాత చందేరి భూభాగం లలిత్‌పూర్ కేంద్రంగా జిల్లా చేయబడింది. 1857 తిరుగుబాటు తరువాత చందేరీ భూభాగం మీద అధికారం బ్రిటిష్ ఇండియా వదులుకుంది. 1858 వరకు ఇది కొనసాగింది. 1861లో బ్రిటిష్ ఇండియా చందేరీ పశ్చిమ భూభాగాన్ని గ్వాలియర్‌కు తిరిగి ఇచ్చింది. మిగిలిన భూభాగం లలిత్‌పూర్ జిల్లాగా చేయబడింది. 1894 - 1974 వరకు లలిత్‌పూర్ ఝాంసీ జిల్లాలో భాగంగా ఉంది. తరువాత లలిత్‌పూర్ ప్రత్యేక జిల్లాగా రూపొందింది.
ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో లలిత్‌పూర్ జిల్లా ఒకటి. లలిత్‌పూర్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. లలిత్‌పూర్ జిల్లా ఝాంసీ డివిజన్‌లో భాగంగా ఉంది.
జిల్లా సంప్రదాయం, ప్రశాంతత, సహజ సౌందర్యం ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది. జిల్లాలో దేవ్‌ఘర్, సీరొంజి, పవగిరి, దేవమాతా, నీలఖంఠేశ్వర్ , మచ్కుండ్‌కి గుఫ మొదలైన పలు సంప్రదాయక, చారిత్రక ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. లలిత్‌పూర్‌లో హిందూ జైన ఆలయాలు ఉన్నాయి. రఘునాథ్‌జీ , శివాలే, బూధే బబ్బ , తువన్ మందిర్, అటా, క్షేత్రపాల్జీ జైన మందిర్ వంటి ప్రముఖ ఆలయాలు ఉన్నాయి.
ఈ జిల్లా బుండేల్ఖండ్ కొండప్రాంతంలో ఉంది. జిల్లాకు దక్షింంలో ఉన్న వింద్యపర్వతశ్రేణి నుండి యమునా నది ఉపనదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. దక్షీణ సరిహద్దులో సమాంతరంగా పర్వతశ్రేణి ఉంది. మధ్యలో ఉన్న లోయలలో గ్రానైట్, క్వార్టేజ్ శిలల మీదుగా నదీప్రవాహాలు సాగుతున్నాయి. ఉత్తర భూభాగంలో గ్రానైట్ పర్వతశ్రేణి క్రమంగా చిన్న పర్వత సమూహాలుగా మారాయి.
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్ర 34 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో ఉత్తర జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన సాగర్ జిల్లా, తికంగర్ జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన గున జిల్లా ఉన్నాయి.
జిల్లా ప్రస్తుతం రాష్ట్రవేర్పాటు ఉద్యమంలో భాగంగా ఉంది. దక్షిణ ఉత్తరప్రదేశ్‌ భూభాగం, ఉత్తర మధ్యప్రదేశ్ భూభాగాలను కలిపి బుండేల్ఖండ్ రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు చేయాలని ఉద్యమం కొనసాగుతుంది.
బెత్వానది జిల్లాకు ఉత్తర, పశ్చిమ సరిహద్దులను ఏర్పరుస్తుంది. దాసన్ నది జిల్లాకు ఆగ్నేయ సరిహద్దును ఏర్పరుస్తుంది. జిల్లా ఆగ్నేయ భూభాగంలో దాసన్ వాటర్ షెడ్ ఉంది.
1982 ఆగస్టు 26న చంద్రపూర్ జిల్లాలోని గఢ్‌చిరోలి, సిరొంచ తాలూకాలను వేరుచేసి గఢ్‌చిరోలి జిల్లా రూపొందించబడింది. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి మహారాష్ట్ర జిల్లాలలో ఇది అత్యంత తక్కువ జనసాంధ్రత కలిగిన జిల్లాలలో ఇది రెండవ స్థానంలో ఉందని గుర్తించబడుతుంది. మొదటి స్థానంలో సింద్‌దుర్గ్ జిల్లా ఉంది. ఈ జిల్లా ప్రస్తుతం " రెడ్ కార్పెట్‌లో " భాగంగా ఉంది.
జిల్లా అభివృద్ధి చెందని గిరిజన జిల్లాగా వర్గీకరించబడింది. జిల్లాలో కొండలు, అరణ్య ప్రాంతం అధికంగా ఉనాయి. జిల్లాలో 79.36% అటవీప్రాంతం ఉంది. జిల్లా వెదురు, తెండు ఆకులకు ప్రసిద్ధి చెంది ఉంది. జిల్లాలో వరి ప్రధానపంటగా ఉంది. సొర్ఘుం, లింసీడ్, కందులు, గోధుమ ప్రధానంగా పండించబడుతున్నాయి. తోటపని జిల్లా ప్రజల ప్రధాన వృత్తిగా ఉంది.
జిల్లాలో గోదావరి నదీమైదానం ప్రధానమైనదిగా ఉంది. జిల్లా దక్షిణ సరిహద్దులో గూదావరినది పడమర దక్షిణాలుగా ప్రవహిస్తుంది. గూదావరి నదికి ప్రధాన ఉపనదులైన ప్రాణహిత, ఇంద్రావతి నదులు జిల్లాలో చమర్షి తాలూకాలోని చప్రాలా గ్రామం వద్ద వార్ధానది, వైనగంగా నదితో సంగమిస్తున్నాయి.
గఢ్ చిరోలి జిల్లా మహారాష్ట్ర ఆగ్నేయ సరిహద్దులో ఉంది. జిల్లా పశ్చిమ సరిహద్దులో చంద్రపూర్ జిల్లా, ఉత్తర సరిహద్దులో గోండియా జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో చత్తీస్‌ఘడ్ జిల్లా, వాయవ్య సరిహద్దులో తెలంగాణా రాష్ట్రం ఉన్నాయి.
జిల్లాలోని ధనోరా, ఎతపల్లి, అహెరి, సిరొంచ తాలూకాలు అరణ్యాలతో కప్పబడి ఉన్నాయి. భంరగాడ్, తిపగాడ్, పలస్గాడ్, సుర్జాగాడ్ తాలూకాలలో కొండలు ఉన్నాయి.