polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
వాటి కంటే ఎంతో ఎక్కువ వివరంగా ఉన్న 194 మార్చి 24-25 నాటి మెక్‌మహాన్ రేఖ మ్యాపుపై బ్రిటిషు, టిబెట్ ప్రతినిధులు సంతకం చేసారు. ఈ మ్యాపు తయారీ, మెక్‌మహాన్ రేఖపై చర్చలు రెండూ కూడా చైనా ప్రతినిధులు లేకుండానే జరిగాయి. సిమ్లా సమావేశంలో తీర్మానంపై సంతకం పెట్టేందుకు నిరాకరించాక, బ్రిటిషు టిబెట్ ప్రతినిధులు ఆ ఒప్పందం ప్రకారం చైనాకు ఏ అధికారమూ దక్కకుండా ఉండేలా ఒక నోట్‌ను చేర్చి, దాన్ని ఒక ద్వైపాక్షిక ఒప్పందంగా సంతకం చేసారు. టిబెట్ ప్రభుత్వం కొత్త సరిహద్దును ఆమోదించాలంటే సిమ్లా ఒప్పందాన్ని చైనా అంగీకరించాలనేది టిబెట్ షరతు అని బ్రిటిషు రికార్డులు తెలియజేస్తున్నాయి. బ్రిటను చైనా ఆమోదాన్ని పొందలేకపోయింది కాబట్టి, మెక్‌మహాన్ రేఖ చెల్లదని టిబెట్ భావించింది.
1954 లో చేసుకున్న ఒక ఒప్పందం ద్వారా టిబెట్ చైనాలో అంతర్భాగమని భారత్ గుర్తించి బ్రిటిషు వారి ద్వారా టిబెట్‌పై తమకు సంక్రమించిన హక్కులను వదులుకుంది. 1954 లో సరిహద్దు సమస్యపై జరిగిన సమావేశంలో చైనా ఈ విషయాన్ని లేవనెత్తలేదు కాబట్టి ఈ సమస్య ముగిసిపోయిందని నెహ్రూ అన్నాడు. కానీ ఆ సమావేశానికి ముందు భారత్ లిఖించిన సరిహద్దు మెక్‌మహాన్ రేఖ ఒక్కటే. ఆ సమావేశం జరిగిన చాలా నెలల తరువాత భారత్ తనవిగా భావిస్తున్న అక్సాయ్ చిన్‌ వంటి అనేక ప్రాంతాలను చూపిస్తూ భారతదేశ మ్యాపులను ప్రచురించవలసినదిగా నెహ్రూ ఆదేశించాడు. ఈ కొత్త మ్యాపుల్లో ప్రాంతంలోని శిఖరాలను సరిహద్దుగా సూచించారు. ఈ సరిహద్దు మెక్‌మహాన్ రేఖకు ఉత్తరంగా ఉన్నప్పటికీ అలాగే చూపించారు.
మెక్‌మహాన్ రేఖను భారత్ చట్టబద్ధమైన సరిహద్దుగా గుర్తించగా, చైనా మాత్రం సిమ్లా ఒప్పందాన్ని, ఈ రేఖనూ కూడా గుర్తించేందుకు నిరాకరించింది. టిబెట్ సార్వభౌమిక దేశం కాదనీ, దానికి ఒప్పందాలు కుదుర్చుకునే అధికారం లేదనీ చైనా వాదన. ఈ రేఖకు దక్షిణాన 65,000 చ.కి.మీ. ప్రాంతాన్ని టిబెట్ స్వాధికార ప్రాంతంలో భాగంగా చైనా మ్యాపులు చూపిస్తాయి. దీన్నిదక్షిణ టిబెట్ అనీ చైనా అంటోంది. 1962 చైనా భారత యుద్ధంలో చైనా దళాలు ఈ ప్రాంతాన్ని కొన్ని రోజుల పాటు ఆక్రమించుకున్నాయి. చైనా గుర్తించిన వాస్తవాధీన రేఖ ఇరుదేశాల సరిహద్దు తూర్పు భాగాన "మెక్‌మహాన్ రేఖ అని చెప్పబడే రేఖ"తో దాదాపుగా కలుస్తుందని 1959 లో దౌత్య పత్రంలో జౌ ఎన్‌లై తెలిపాడు.
1910–12 లో క్కింగ్ ప్రభుత్వం టిబెట్‌లో చైనా పాలనను విధించేందుకు సేనలను పంపినపుడు సరిహద్ద్దులపై బ్రిటిషు ప్రభుత్వం తిరిగి దృష్టి సారించింది. ఇప్పటి అరుణాచల్ ప్రదేశ్ భూభాగంలోకి తమ సేనలను పంపి ఈశాన్య సరిహద్దు ప్రదేశం అనే సంస్థను ఏర్పాటు చేసి పరిపాలనను మొదలుపెట్టింది . ఈ సంస్థ 1912–13 లో ఆ ప్రాంతాన్ని పాలిస్తున్న గిరిజన ప్రభువులతో ఒప్పందాలను కుదుర్చుకుంది. బాహ్య రేఖను ఉత్తరానికి జరిపారు. కానీ తవాంగ మాత్రం టిబెట్‌లో భాగంగానే ఉంచేసారు. చైనాలో క్కింగ్ వంశం పతనమయ్యాక, టిబెట్ చైనా అధికారులు, సైనికులు అందరినీ బహిష్కరించి, స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించుకుంది. .
1950 ల్లో భారత చైనా సంబంధాలు సహృద్భావంతో ఉండేవి. సరిహద్దు వివాదం సద్దు లేకుండా ఉండేది. ఆ సమయంలో నెహ్రూ నేతృత్వంలోని భారత ప్రభుత్వం హిందీ చీనీ భాయి భాయి అనే నినాదాన్ని ప్రచారంలో పెట్టింది. చైనా సరిహద్దు వివాదాన్ని లేవదీస్తే తాను చర్చలు చెయ్యనని నెహ్రూ 1950 లో చేసిన తన ప్రకటనకు కట్టుబడి ఉన్నాడు. చైనా దాన్ని చారిత్రిక వాస్తవంగా, ముగిసిన అధ్యాయంగా అంగీకరిస్తుందని ఆయన భావించాడు. 1954 లో ఈ వివాదాస్పద ప్రాంతానికి నార్త్ ఈస్టర్న్ ఫ్రాంటియర్ ఏజెన్సీ అని పేరు పెట్టాడు.
ఈశాన్య భారతదేశానికి, టిబెట్‌కూ మధ్యన సరిహద్దు మెక్‌మహాన్ రేఖ. దీన్ని 1914 లో జరిగిన సిమ్లా సమావేశంలో హెన్రీ మెక్‌మహాన్ ప్రతిపాదించాడు. చైనా ప్రభుత్వం ఇది చెల్లదంటోంది. చైనా దీన్ని చట్టబద్ధతను వివాదాస్పదం చేసినప్పటికీ ఈ రేఖయే రెండు దేశాల మధ్య సరిహద్దుగా వ్యవహారంలో ఉంది.
అ రెండు చిత్తు ప్రతులు కూడా చైనాకు అంతర టిబెట్‌కూ మధ్యన ఉన్న ఎర్రటి రేఖను వాయవ్యంగా, దాదాపు మెక్‌మహాన్ రేఖ పొడవునా విస్తరించి, తవాంగ్ వద్ద ఉన్న భూటాన్ త్రిబిందువు వద్ద కలుస్తుంది. అయితే ఈ రెండు రేఖల్లోనూ ఇప్పటి అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌ భూభాగాన్ని బ్రిటిష్ ఇండియాగా సూచించలేదు.
1972 లో నేఫాను అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌గా పేరు మార్చారు — చైనా మ్యాపుల్లో ఈ ప్రాంతాన్ని దక్షిణ టిబెట్‌గా చూపించారు. 1981 లో చైనా నేత డెంగ్ జియావోపింగ్ సరిహద్దు వివాదానికి ఒక ప్యాకేజీ పరిష్కారం సూచించాడు. ఈ విషయమై 8 సార్లు సమావేశాలు జరిగినప్పటికీ పరిష్కారం కుదరలేదు.
2022లో తెలంగాణ పర్యాటకరంగం ఏకంగా నాలుగు జాతీయ స్థాయి అవార్డులు సాధించి, నాలుగు అవార్డులు గెలుచుకొన్న ఏకైక రాష్ట్రంగా తెలంగాణ నిలిచింది. పర్యాటకరంగం సమగ్రాభివృద్ధిలో తెలంగాణ రాష్ట్రం దేశంలోనే ఉత్తమ రాష్ట్రంగా తెలంగాణ ఎంపికైంది. 2022 సెప్టెంబరు 27న ఢిల్లీలోని విజ్ఞాన్‌భవన్‌లో ఇండియా టూరిజం ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించిన ప్రపంచ పర్యాటక దినోత్సవ వేడుకల్లో భారత ఉపరాష్ట్రపతి జగదీప్‌ ధన్కర్‌ చేతులు మీదుగా తెలంగాణ రాష్ట్ర పర్యాటక, సాంస్కృతికశాఖ మంత్రి వి. శ్రీనివాస్‌గౌడ్‌ అవార్డులు అందుకున్నాడు. కార్యక్రమంలో కేంద్ర పర్యాటకశాఖ మంత్రి జి. కిషన్‌రెడ్డి, రాష్ట్ర పర్యాటకశాఖ కమిషనర్‌ సందీప్‌కుమార్‌ సుల్తానియా తదితరులు పాల్గొన్నారు.
తెలంగాణ రాష్ట్ర పర్యాటక అభివృద్ధి సంస్థ వివిధ సాహస, పర్యావరణ పాజెక్టులపై దృష్టి సారించింది. భువనగిరి కోట వద్ద సాహస క్లబ్బులు ఏర్పాటుచేసి, రాక్ క్లైంబింగ్ , ట్రెక్కింగ్ వంటి కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తుంది. ఆదిలాబాద్ జిల్లాలోని జన్నారం అడవిలో సాహస జీప్ రైడ్ లను నిర్వహిస్తోంది. ఈ సంస్థ 95 చిన్న, పెద్ద పడవలలను కలిగి ఉంది. ఇతర టూరిజం కార్పొరేషన్లతో పోల్చితే ఇది వివిధ సరస్సులు, రాష్ట్రం యొక్క ముఖ్య నదులలో నీటి క్రీడల పారాసైలింగ్ ను నిర్వహిస్తుంది. అమెరికన్ ఫోన్ టూన్ పడవలు విశ్రాంతి క్రూజ్ కోసం బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి. తెలంగాణ రాష్ట్ర పర్యాటక అభివృద్ధి సంస్థ ఆధ్వర్యంలో గోల్కొండ కోట, శిల్పారామం, తారామతి బారాదరి మొదలైన ప్రాంతాలలో సౌండ్, లైటింగ్ ప్రదర్శనలను అందిస్తుంది.
తెలంగాణ రాష్ట్ర పర్యాటక అభివృద్ధి సంస్థ తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని పర్యాటకాన్ని ప్రోత్సహించేందుకు తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వంచే ఏర్పాటు చేయబడిన సంస్థ. తెలంగాణ రాష్ట్ర పర్యాటక అభివృద్ధి సంస్థ 2014, జూన్ 2 న ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పర్యాటక అభివృద్ధి సంస్థ నుండి విడిపోయింది.
తెలంగాణ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు, ఐపిఎస్ రిటైర్డ్, మాజీ డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ పోలీస్ అయిన పేర్వారం రాములును 2015, మార్చి 18న తెలంగాణ రాష్ట్ర పర్యాటక అభివృద్ధి సంస్థ మొదటి చైర్మన్ గా నియమించారు.
తెలంగాణ లోని పర్యాటక ప్రాంతాలను సందర్శించడానికి మౌలిక, ప్రయాణ ఖర్చులు, ఇతర సౌకర్యాలు అందిస్తుంది. అంతేకాకుండా పర్యాటక ప్రాంతాలను గుర్తించి, వాటికి ప్రచారం కూడా కలిపిస్తుంది.
రాజధాని నగరం " బస్సెటెర్రె " దేశంలోని పెద్ద ద్వీపం అయిన సెయింట్స్ కిట్స్ ద్వీపంలో ఉంది. చిన్న ద్వీపం అయిన నెవిస్ సెయింట్ కిట్స్ ద్వీపానికి ఆగ్నేయంలో " ది నేరోస్ " కాలువకు ఆవలితీరంలో 3 కి.మీ దూరంలో ఉంది.చారిత్రకంగా " సెయింట్ క్రిస్టోఫర్-నెవిస్-అంక్విల్లా " యూనియన్లో బ్రిటిష్ డిపెండెంసీ " అంక్విల్ల " కూడా భాగంగా ఉంది.దేశం ఉత్తరం - వాయవ్యదిశలో సెయింట్ యుస్టాటియస్, సబా ద్వీపాలు, సెయింట్ భర్తెల్మీ, సెయింట్ మార్టిన్, అంక్విల్లా ద్వీపాలు ఉన్నాయి. తూర్పు, ఈశాన్యదిశలో ఆంటిక్వా, బార్బుడా, ఆగ్నేయ దిశలో నిర్జనమైన రెడోనా, మొంట్సెర్రాట్ ద్వీపాలు ఉన్నాయి.యురేపియన్లు మొదట సెటిల్మెంట్లు ఏర్పరుచుకున్న కరీబియన్ ద్వీపాలలో సెయింట్ కిట్స్ అండ్ నేసిస్ ప్రథమస్థానంలో ఉంది.మొదటి బ్రిటిష్, ఫ్రెంచి కాలనీలకు సెయింట్ కిట్స్ మాతృనిలయంగా ఉంది.అందువలన ఇది " ది మదర్ కాలనీ ఆఫ్ వెస్ట్ ఇండీస్ " అని పేర్కొనబడింది.
క్రిస్టోఫర్ కొలంబస్ 1493 లో ప్రస్తుత నెవిస్ ప్రాంతాన్ని చూసి ఆ ద్వీపానికి " శాన్ మార్టిన్ " అని నామకరణం చేసాడు. ప్రస్తుత పేరు "నెవిస్" అనే పేరు స్పానిష్ భాష అయిన " న్యుస్ట్రె సెనోరా డి లాస్ నీవ్స్ " నుండి తీసుకోబడింది. ఈ స్పానిష్‌లో ఈ పేరుకు అవర్ లేడీ ఆఫ్ స్నో " అని అర్ధం. ద్వీపంలో ఈ పేరును ఎవరు ఎన్నుకున్నారో తెలియదు, కానీ ఇది నాల్గవ శతాబ్దపు కాథలిక్ అద్భుతకధకు సంబంధించినది: రోం లోని " ఎస్క్విలైన్ కొండ " మీద వేసవికాలం హిమపాతం. బహుశా నెవిస్ శిఖరం పైభాగంలో ఉన్న శ్వేత మేఘాలు వేడి వాతావరణంలో అద్భుత హిమపాతం కథను గుర్తు చేశాయి. మొట్టమొదటి బ్రిటీష్ స్థావరంలో నెవిస్ ద్వీపం " దుల్సిన" గా పేర్కొనబడింది. ఈ పేరు స్పెయిన్‌భాషలో ఈపదానికి " మదురమైనది " అని అర్ధం. అయినప్పటికీ చివరిగా ఈద్వీపానికి అసలు స్పానిష్ పేరు పునరుద్ధరించబడింది క్రమంగా సంక్షిప్త రూపంలో, "నెవిస్"లో ఉపయోగించబడింది.
1538 లో, ఫ్రెంచ్ హ్యూగ్నోట్స్ సెయింట్ కిట్స్‌లో ఒక సెటిల్మెంట్ను స్థాపించారు. ఈ సెటిల్మెంటును స్పెయిన్ వెంటనే నాశనం చేసింది. ప్రాణాలతో బయటపడిన వారు ద్వీపాన్ని వదిలి వెళ్ళారు. జ్1623 లో ఇంగ్లీష్ సెటిల్మెంట్ స్థాపించబడింది. తరువాత త్వరలోనే ఫ్రెంచ్ సెటిల్మెంట్లు స్థాపించబడ్డాయి. ద్వీపం యురేపియన్ల సెట్లర్ల మద్య జరిగిన ఒప్పందం ద్వారా విభజించబడింది.యుద్ధరంగంలో కలినాగో ప్రజలు స్పానిష్ ప్రజలకు మద్దతు ఇచ్చారు.
ఇది అర్ధంచేసుకున్న సెయింట్ కిట్స్ నివాసులు సెటిల్మెంట్లు స్థాపించడాన్ని అడ్డగించారు.సెటిల్మెంట్లు స్థాపించబడిన మూడు సంవత్సరాల కాలం కలినాగో ప్రజల సాయంతో పోరాటం కొనసాగింది.
సెయింట్ కిట్స్ సెటిల్మెంట్లను స్థాపించే ప్రక్రియ మొత్తం, మిగిలిన కరేబియన్‌ ప్రాంతాలలో ఫ్రెంచ్, ఆంగ్లేయ పూర్వీకులు చేసినట్లు కాలినాగోలను బానిసలుగా మార్చడం, తరిమివేయడం, నిర్మూలించడం వంటి చర్యలను కొనసాగించారు. తరువాత వారికి కరినాగోల నుండి భూముల ఆక్రమణలలో ఎదురైన అడ్డగింత యురేపియన్ ఆధీనతలో ఉన్న ప్లాంటేషన్ ఆర్థికప్రయోజనాలకు భగంగంవాట్టిల్లగదన్న భీతిని కలిగించింది. 1626 నాటికి ఆగ్లో ఫ్రెంచి సెటిలర్లు కలినాగోలను నాశనం చేయడానికి సైన్యాలను సమీకరించారు.కలినాగోలను చంపడం, తరిమివేయడం
లేక హింసలకు గుచేయడం యురేపియన్ సెటిలర్ల ప్రణాళికలో భాగంగా ఉంది. ఐరోపా వలసరాజ్య వాదులు మూడు సంవత్సరాల పాటు ఈ ద్వీపంలో బలవంతగా తమ ఉనికిని కొనసాగించారు.
సెంట్రల్ కిట్స్, నెవిస్, అంగుల్లాతో కలిసి 1967 లో పూర్తిస్థాయి అంతర్గత స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన దేశంగా మారింది. 1977 లో ఆంగ్విలియన్లు తిరుగుబాటు చేసి ఇతర ద్వీపాల నుండి వేరు పడ్డారు.1983 లో సెయింట్ కిట్స్, నెవిస్ స్వాతంత్ర్యం సాధించారు. ఇది అమెరికాలో నూతన సార్వభౌమ రాజ్యం అయింది. ఆగస్టు 1998 లో, సెయింట్ కిట్స్ నుండి వేరుచేయడానికి నెవిస్‌లో నిర్వహించబడిన ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీకి ఒక ఓటు తక్కువగా ఉంది. 1998 సెప్టెంబరులో జార్జియస్ తుఫాను దేశానికి దాదాపు $ 4,58,000 డాలర్ల ఆస్తి నష్టాన్ని కలిగించింది. 20వ శతాబ్దంలో ద్వీపాలకు అత్యంత నష్టాన్ని కలిగించిన తుఫానులలో జార్జెస్ తుఫాను మొదటి స్థానంలో ఉంది.
మునుపటి చక్కెర తోటలన్నీ ప్రధానభూభాగం సెయింట్ కిట్స్ భూభాగంలో ఉన్నాయి. సెయింట్ జాన్ కాపెస్టర్, క్రైస్ట్చర్చ్ యొక్క పారిష్ల ఆధ్వర్యంలో ద్వీపంఉత్తర భాగంలో నిర్మాణరంగ అభివృద్ధిలో భాగంగా అనేక చెరకు ఉత్పత్తి చేస్తున్న క్షేత్రాలు కాల్చివేయబడి, ఇతర వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు, పర్యాటకం, ఎగుమతి ఆధారిత తయారీ పరిశ్రమల కొరకు, విదేశీ-బ్యాంకింగ్ రంగాలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. ప్రస్తుతం దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో పర్యాటకరంగం ప్రధానపాత్ర వహిస్తుంది. అలాగే పర్యాటక రంగం సెయింట్ కిట్స్, నెవిస్ లకు ప్రధాన విదేశీ మారకందారుగా మారింది. ప్రస్తుతం దేశంలో దుస్తులు తయారీ పరిశ్రమ, ఎలక్ట్రానిక్స్ పరిశ్రమలు విజయవంతంగా అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.
క్రిస్టోఫర్ కొలంబస్ ఈప్రాంతానికి " సెయింట్ కిట్స్ " అని నామకరణం చేసాడన్న విషయాన్ని కొందరు అంగీకరించడం లేదు. అనేక సంవత్సరాలుగా ద్వీపం " శాన్ క్రిస్టోబల్ " అని పిలువబడింది. సెయింట్ క్రిస్టోఫర్ తరువాత, అతని శిష్యులు, పర్యాటకులలో ఈపేరు కొనసాగింది. కొలంబస్ ద్వీపానికి " శాంట్ యోగో " అని నామకరణం చేసాడని కొత్త అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. "శాన్ క్రిస్టోబల్" అనే పేరును కొలంబస్ చేత ఇప్పుడు సబ అని పిలువబడుతున్న ద్వీపానికి ఇవ్వబడింది. అది ఈప్రాంతానికి 20 మైళ్ళు వాయువ్యంగా ఉంది."శాన్ క్రిస్టోబల్" ఒక మ్యాపింగ్ దోషం ఫలితంగా మాత్రమే సెయింట్ కిట్స్ ద్వీపానికి వర్తింపజేయబడిందని భావిస్తున్నారు.
దేశంలో సెయింట్ కిట్స్, నెవిస్ అనే రెండు ద్వీపాలు ప్రధాన భూభాగాలుగా ఉన్నాయి. లిముయిగా పర్వతాలలో ఉన్న సముద్రమట్టానికి 1,156 మీ ఎత్తైన శిఖరం దేశంలో అత్యంత ఎత్తైన భూభాగంగా భావించబడుతుంది. అగ్నిపర్వతాలున్న మద్యపర్వత శిఖర భూభాగం ఉష్ణమండల వర్షారణ్యాలతో కప్పబడి ఉంది. నిటారుగా ఉండే ఈభూభాగం అధికంగా నిర్జనంగా ఉంటుంది. రెండు ద్వీపాలలోని ప్రజలు అధికంగా సముద్రానికి సమీపంలో ఉన్న మైదాన భూభాగంలో నిచసిస్తున్నారు.రెండు ద్వీపాలలో ప్రవహిస్తున్న అసంఖ్యాకమైన నదులు ప్రజలకు అవసరమైన స్వచ్ఛజలాలను అందిస్తున్నాయి. సెయింట్ కిట్స్‌లో ఒక చిన్న సరసు, ఉప్పునీటి మడుగు ఉంది.జాతీయపక్షి " బ్రౌన్ పెలికన్ ".
సెయింట్ కిట్స్ ప్రభుత్వం " ఇంవెస్ట్మెంటు ప్రోగ్రాం " ద్వారా విదేశీయులకు పౌరసత్వం మంజూరుచేయడానికి వీలుగా చట్టసవరణ చేసింది.ఈ కార్యక్రం అమలుద్వారా దేశంలో నిర్మాణరంగంలో పెట్టుబడి పెట్టిన వారికి పౌరసత్వం ఇవ్వడానికి వీలు కల్పించబడింది.
1984 లో స్థాపించబడిన, సెయింట్ కిట్స్ 'పౌరసత్వం కార్యక్రమం ప్రపంచం చరిత్రలో మొదటిదిగా గుర్తించబడుతుంది. ఈ కార్యక్రమం ప్రపంచంలోనే అతి పురాతనమైనది అయినప్పటికీ, 2006 లో హెన్లీ & పార్టనర్స్, గ్లోబల్ పౌరసత్వ సలహా సంస్థ, దేశపు చక్కెర పరిశ్రమకు విరాళాలను సేకరించడానికి కార్యక్రమ పునర్నిర్మాణంలో పాల్గొంది.
సెయింట్ కిట్స్, నెవిస్ ఒక జంట-ద్వీప సమైక్యదేశం. దేశఆర్థిక వ్యవస్థలో పర్యాటకరంగం, వ్యవసాయరంగం, కాంతి ఉత్పాదక పరిశ్రమలు ఆధిక్యత కలిగి ఉన్నాయి. 1940 ల నుండి చెక్కెర ఎగుమతి ప్రధాన్యత ఆర్థికరంగంలో కలిగి ఉంది. కానీ పెరుగుతున్న ఉత్పత్తి వ్యయం తరుగుతున్న ప్రపంచ మార్కెట్ ధరలు, చక్కెరేగుమతి మీద ఆధారపడటాన్ని తగ్గించేందుకు ప్రభుత్వ ప్రయత్నాలు వ్యవసాయ రంగంలో వైవిధ్యమైన ఇతర ఉత్పత్తికి దారితీసింది. 2005 లో ప్రభుత్వానికి స్వంతమైన చక్కెర సంస్థను మూసివేయాలని నిర్ణయించింది. ఈచర్య ఆర్థికనష్టాన్ని కలిగించి,
స్పానిష్ అధికారం క్షీణించడంతో, సెయింట్ కిట్స్ నుండి కరేబియన్‌లోకి ఇంగ్లీష్, ఫ్రెంచ్ వలసదారులు విస్తరించడానికి ప్రధాన పునాది అయింది. సెయింట్ కిట్స్ నుండి బ్రిటీష్ వారు ఆంటిగ్వా, మోంట్సిరాట్, అంగుల్లా, టోర్టోల దీవులలో స్థిరపడ్డారు, ఫ్రెంచ్ మార్టినిక్, గ్వాడెలోప్ ద్వీపసమూహం, సెయింట్ బార్ట్స్‌లో స్థిరపడ్డారు. 17 వ శతాబ్దం చివరలో ఫ్రాన్స్, ఇంగ్లాండ్ సెయింట్ కిట్స్ మీద నియంత్రణ కోసం పోరాడారు. 1713 లో ఫ్రెంచ్ ఈ ప్రాంతాన్ని బ్రిటన్‌కు అప్పగించింది.
ఆరంభాకలంలో ఈప్రాంతంలో నివసించిన " ఐలాండ్ కరీబియన్ ఇండియన్లు సెయింట్ కిట్స్ ప్రాంతాన్ని " లియంయుగా "గా పిలిచారు. దీనికి "సారవంతమైన భూమి" అని అర్ధం. వాస్తవానికి ఈ ద్వీపంలో నివసించిన కాలినాగో ఇండియన్లు సెయింట్ కిట్స్ యొక్క పశ్చిమ శిఖరం " మౌంట్ లియామిగా " పేరును ఈప్రాంతానికి పెట్టారు. కొలంబియన్ కాలానీకి పూర్వం నెవిస్ ప్రాంతం "ఓవ్యూలీ" అని పిలువబడింది. ఈపదానికి "అందమైన జలాల భూమి" అర్ధం.
సెయింట్ కిట్స్, నెవిస్‌లో రెండు అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయాలు ఉన్నాయి. సెయింట్ కిట్స్ ద్వీపంలో " రాబర్ట్ ఎల్. బ్రాడ్షా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం" వైశాల్యపరంగా పెద్దది. ఇక్కడ నుండి కరేబియన్, ఉత్తర అమెరికా, ఐరోపాలకు విమానసేవలు అందించబడుతున్నాయి. ఇతర విమానాశ్రయాలలో " వాన్స్ డబల్యూ. అమోరీ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్పోర్ట్ " , ఇక్కడ నుండి ఇతర కరేబియన్ ప్రాంతాలకు విమానాలను సేలవలు అందించబడుతున్నాయి.
" ది ఫెడరేషన్ ఆఫ్ సెయింట్ కిట్స్ అండ్ నెవిస్ " ," ఫెడరేషన్ ఆఫ్ సెయింట్ క్రిస్టోఫర్ అండ్ నెవిస్ " అని కూడా అంటారు. ఇది వెస్ట్ ఇండీస్, కరీబియన్ ప్రాంతాలలో రెండు ద్వీపాలు కలిగిన దేశం. ఇది లెస్సర్ అంట్లాంటిల్లెస్ లోని లీవర్డ్ ద్వీపాల మాలికలో భాగంగా ఉంది.పశ్చిమార్ధగోళంలో జనసఖ్యాపరంగా, వైశాల్యపరంగా అతిచిన్న స్వార్వభౌమ దేశం. క్వీన్ ఎలిజబెత్ నాయకత్వంలోని కామన్వెల్త్ దేశాలలో ఇది ఒక్కటి.
చిన్న పరిమాణంలో ఉండి, రెండు ద్వీపాలను 2 మైళ్ళ నీరు మాత్రమే వేరు చేస్తున్నప్పటికీ ఈ ద్వీపాలు 19 వ శతాబ్దం చివరకు రెండు ప్రత్యేక దేశాలుగా చూడబడి పాలించబడ్డాయి. బ్రిటీష్ వారు బలవంతంగా ఈద్వీపాలను ఆంగులా ద్వీపంతో సమైక్యం చేసింది. అయినప్పటికీ ప్రస్తుతం ఇరుద్వీపాల మద్య సంఘర్షణలు కొనసాగుతున్నాయి. సెయింట్ కిట్స్ తన అవసరాలను నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నట్లు నెవిస్ ఆరోపిస్తుంది.
ఈ ద్వీపం 17 వ శతాబ్దం నాటికి "శాన్ క్రిస్టోబల్"గా నమోదు చేయబడింది అనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. మొట్టమొదటి ఆంగ్ల వలసవాదులు ఈ పేరును "సెయింట్ క్రిస్టోఫర్ ఐలాండ్"గా అనువదించారు. పిలిచారు. 17 వ శతాబ్దంలో, క్రిస్టోఫర్ క్రమంగా కిట్ లేదా కిట్ట్ అని మారింది.అందువలన ఈ ద్వీపం తరచూ అనధికారికంగా "సెయింట్ కిట్స్ ఐలాండ్"గా సూచించబడి, "సెయింట్ కిట్స్"గా మరింత కుదించబడింది.
సెయింట్ కిట్స్, నెవిస్ ద్వీపాలలో ఐరోపియన్ల రాకకు ముందు ఐదువేల సంవత్సరాల పూర్వం స్థానిక అమెరికన్లు స్థిరపడ్డారు. ఇక్కడకు చివరిగా పెద్దసంఖ్యలో చేరుకున్న స్థానిక అమెరికన్లు, కలినాగో ప్రజలు యూరోపియన్ల రాకకు సుమారు మూడు శతాబ్దాల ముందు వచ్చారు. 1493 లో కొలంబస్ నాయకత్వంలో సాగించిన స్పానిష్ యాత్రలో ఐరోపావాసులు ఈప్రాంతాన్ని కనుగొన్నారు.
4,00,000 డాలర్ల కనీస విలువైన ద్రవ్యాన్ని నియమించబడిన రియల్ ఎస్టేట్లో పెట్టుబడి చేయాలి. అదనంగా ప్రభుత్వ రుసుము చెల్లింపులు, ఇతర రుసుములు, పన్నులు చెల్లించాలి.
షుగర్ ఇండస్ట్రీ డైవర్సిఫికేషన్ ఫండుకు కనీసం $ 2,50,000 డాలర్లు అన్ని ప్రభుత్వ రుసుములతో కలిపి కానీ రియల్ ఎస్టేట్ ఎంపికకు సమానమైన ఫీజులు చెల్లించాలి.
స్పానిష్ దాడికారులు పంపిన స్పానిష్ నావికదళాలు ఆంగ్ల, ఫ్రెంచ్ కాలనీలను నాశనం చేసింది, 1629 లో స్థిరపడిన వారి దేశాలకు తిరిగి పంపించింది. యుద్ధ పరిష్కారంలో భాగంగా 1609 లో స్థాపించబడిన ఇంగ్లీష్, ఫ్రెంచ్ కాలనీల పునఃస్థాపించడానికి స్పెయిన్ అనుమతించింది.
1984లో సెంట్రల్ కిట్ట్స్ & నెవిస్ పౌరసత్వ చట్టంలో సవరణలు చేసి " సిటిజన్‌షిప్ బై ఇంవెస్టుమెంట్ ప్రోగాం " ద్వారా విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులకు ఆహ్వానం పలికింది. ఆసక్తి కలిగిన వారు నిర్మాణరంగంలో పెట్టుబడులు పెట్టడం ద్వారా దేశపౌరసత్వం పొందవచ్చు.
ఈ రోజు రాజ్యాంగం "సెయింట్ కిట్స్ అండ్ నెవిస్ ", "సెయింట్ క్రిస్టోఫర్ , నెవిస్" రెండింటిని దేశవ్యాప్తంగా సూచిస్తుంది, కాని సాధారణంగా మొదటి పేరు ఉపయోగించబడింది.
లడ్డు బాబు ఎక్కడికి వెళ్ళాలో తెలియక రోడ్డు పక్కన కూర్చుంటే మూర్తి వచ్చి అతనితో మితృత్వం కలుపుకుని తన ఇంటికి తీసుకువెళతాడు. లడ్డు బాబును చూసి మాధురి మొదలో అయిష్టత వ్యక్తం చేసినా, మూర్తి మారాం చేయడంతో అతను వాళ్ళతో కలిసి ఉండటానికి అంగీకరిస్తుంది. అలా ఉండగా ఉన్నట్టుండి మాయ ఎక్కడ నుంచో ఊడిపడి అతన్ని ప్రేమిస్తున్నట్లు చెబుతుంది. నిజానికి ఆమె బాయ్ ఫ్రెండ్ తో గొడవపడి తాను అందవికారంగా ఉన్న వాడితో ప్రేమలో పడతానని సవాల్ చేసి అక్కడికి వస్తుంది. అది తెలియని లడ్డు బాబు ఆమెను సంతోషంగా అంగీకరిస్తాడు. లడ్డు బాబు మాయ చెప్పినట్లుగా బరువు తగ్గడం కోసం మాధురి వాళ్ళ ఇంట్లో డబ్బు దొంగతనం చేసి దానికోసం శస్త్రచికిత్స చేయించుకుంటాడు. మాయ అప్పుడే తన నిజస్వరూపాన్ని బయటపెట్టి తన బాయ్ ఫ్రెండ్ ను పెళ్ళి చేసుకోవడానికి వెళ్ళిపోతుంది. పనిలో పనిగా లడ్డు బాబుని లావుగా ఉన్నప్పుడే బాగుండే వాడని చెప్పేసి మరీ వెళుతుంది. అనుకోకుండా జరిగిన పరిణామంతో లడ్డు బాబు మనసు వికలం అయిపోతుంది. దానికి తోడు అసలు మూర్తి తనతో స్నేహం చేసుకుని ఎందుకు తన ఇంటికి తీసుకువెళ్ళాడో తెలుస్తుంది. తన తల్లి మాధురిని లడ్డు బాబు పెళ్ళి చేసుకోవాలనేది మూర్తి కోరిక.
అదే ఊళ్ళో మూర్తి అనే పదేళ్ళ అబ్బాయి భర్త చనిపోయిన వాళ్ళ అమ్మ మాధురి తో కలిసి నివసిస్తుంటాడు. లడ్డు బాబు మూర్తితో స్నేహం చేయడానికి ఒప్పుకోకపోవడంతో మూర్తి తన స్నేహితులతో కలిసి అతన్ని ఆటపట్టిస్తూ ఉంటాడు. ఇంతలో లడ్డు బాబు మాయ అనే అమ్మాయిని చూసి వెంటనే ప్రేమలో పడతాడు. ఆమెను ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి అనేకరకాల ప్రయత్నాలు చేస్తుంటాడు. ఈ ప్రయత్నాలన్నింటినీ మూర్తి గ్యాంగ్ అడ్డుకుంటూ ఉంటుంది. ఒకరోజు మూర్తి వాళ్ళు ఆటపట్టించడం వల్ల లడ్డు బాబు తన తండ్రి ఇద్దరు కవల పిల్లలతో ఏర్పాటు చేసిన పెళ్ళి చూపుల సమయానికి ఇంటికి వెళ్ళలేక పోతాడు. దాంతో అతని తండ్రి అతన్ని ఇంట్లోంచి వెళ్ళగొడతాడు.
లడ్డు బాబు మామూలుగా సన్నగా ఉంటాడు. కానీ అతనికి ఓ విచిత్రమైన దోమ కుట్టడంతో వైరస్ సోకి కొన్ని నెలల్లో అకస్మాత్తుగా విపరీతంగా లావుగా అయిపోతాడు. దాంతో లడ్డు బాబుకు తొందరగా పెళ్ళి చేసేయాలనుకున్న అతని తండ్రి కిష్టయ్య కు అది సమస్యగా పరిణమిస్తుంది. కొడుక్కు పెళ్ళి చేసే వేరు కాపురం పెట్టేస్తే తమ పూర్వీకుల ఇల్లు అమ్మేసి గోవాకు వెళ్ళిపోవాలనేది కిష్టయ్య ఆలోచన. కానీ అతని భారీ ఆకారం వలన పెళ్ళి చేసుకోవడానికి ఎవరూ ముందుకు రారు. అతని ఆకారమే కాకుండా అతని ప్రవర్తన వల్ల కూడా కొన్ని సంబంధాలు చెడిపోతుంటాయి. అతను తనకు నచ్చిన అమ్మాయిని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకోవాలన్నది అతని ఆలోచన.
ఒక వైపు తన మీద ఎంతో నమ్మకం పెట్టుకున్న మాధురి కుటుంబాన్ని మోసం చేయడం, మరో వైపు మాయ తనని నమ్మించి మోసం చేయడం వంటి సంకట పరిస్థితుల మధ్య నలిగిపోతూ చివరికి తన తండ్రి ఏర్పాటు చేసిన కవల పిల్లల్ని పెళ్ళి చేసుకోవడానికి సిద్ధమైపోతాడు. వాళ్ళు ఇచ్చిన కట్నం డబ్బులతో మాధురికి తాను దొంగతనం చేసిన డబ్బులు తిరిగి ఇచ్చేయాలనేది అతని ఆలోచన. అయితే ఉన్నట్లుండి మూర్తికి అంతు చిక్కని వ్యాధి సోకుతుంది. త్వరలోనే అతను చనిపోతాడని తెలిసి అతని చివరి కోరిక మేరకు మాధురిని పెళ్ళి చేసుకోవడంతో కథ ముగుస్తుంది.
కేశవరావు కొరాట్కర్, 1867 లో మరాఠ్వాడా ప్రాంతంలోని పర్భణీ జిల్లా పుర్జల్ గ్రామంలో మాతామహుని ఇంట్లో జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి సంతుకరావు సాంప్రదాయ దేశస్థ బ్రాహ్మణుడు. ఐదుగురు కొడుకులలో కేశవరావు ఒకడు. తొమ్మిదవ ఏట కేశవరావు, గుల్బర్గాలోని తన సోదరితో నివసించటానికి వెళ్లాడు. అక్కడే ఉర్దూ, పర్షియన్ భాషలు నేర్చుకోవటం ప్రారంభించాడు. గుల్బర్గా తాసీల్దారు కార్యాలయంలో ఉద్యోగిగా వృత్తిజీవితం ప్రారంభించిన కేశవరావు న్యాయవాది కావాలని నిశ్చయించుకొని, 1889లో లా, జుడీషియరీ పరీక్షల్లో ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు. 1896లో హైదరాబాదులో తన న్యాయవాద వృత్తిని ప్రారంభించాడు. వృత్తిజీవితపు ఉఛ్ఛస్థాయిలో హైదరాబాదు హైకోర్టులో న్యాయమూర్తిగా నియమితుడయ్యాడు.
కేశవరావు కొరాట్కర్ 1904లో హైదరాబాదు ఆర్యసమాజం యొక్క అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికై, 1932లో మరణించేవరకు రెండు దశాబ్దాల పాటు ఆర్యసమాజంలో క్రియాశీలకంగా పనిచేశాడు. హైదరాబాదు సామాజిక్ సుధార్ సంఘ్ అనే సంఘసంస్కరణా సంస్థకు అధ్యక్షుడిగా ఉన్నాడు. 1907లో స్థానిక మరాఠీ ప్రజలకొరకై రెసిడెన్సీ బజార్లో, ఒక మరాఠీ మాధ్యమపు పాఠశాలను స్థాపించాడు. తన స్నేహితుడు విఠల్‌రావు దవుల్‌గవ్కర్ తో కలిసి గుల్బర్గాలో ఒక పాఠశాలను ప్రారంభించడంలో ప్రధానపాత్ర పోషించాడు.1920లో హైదరాబాదులో మరాఠీ గ్రంథాలయాన్ని ప్రారంభించి, స్థానిక మరాఠీ యువతను ఉత్తేజపరచాడు. మరాఠీ మాసపత్రిక రాజ్‌హంసను ప్రారంభించటానికి విశేషకృషి చేశాడు.
కేవశరావు తన స్నేహితుడు బాలగంగాధర్ తిలక్ చే ప్రభావితుడై, తిలక్ కోరిక మేరకు 1897లో అజ్ఞాతంలో ఉన్న పూణేకు చెందిన చాపేకర్ సోదరులకు హైదరాబాదులో వైద్యసహాయం చేయించాడు. ప్రముఖంగా ముస్లిం మతోద్యమైనా, విస్తృత భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో భాగమైన ఖిలాఫత్ ఉద్యమంలో పాలుపంచుకున్నాడు. 1919లో ఖిలాఫత్ ఉద్యమ ఊరేగింపుకు నడిపించటానికి, కూతురు పెళ్ళికి కూడా వెళ్ళలేదు కుటుంబం కంటే నమ్మిన ఆశయాన్ని ముందు పెట్టాడనటానికి ఇది ఒక తార్కాణం.
కేశవరావు కొరాట్కర్, స్వాతంత్ర్యసమరయోధుడు, హైదరాబాదు రాష్ట్రంలో రాజకీయ, సాంఘిక విద్యా సంస్కరణలకు ఆద్యుడు. మరాఠీ ప్రజల సంక్షేమం కోసం విశేషకృషిచేశాడు.
జనసంఘ్‌కు విలక్షణమైన రాజకీయ, ఆర్థిక, సైద్ధాంతిక భూమికను ఏర్పరచడం కోసం ప్రయత్నించారు. పార్టీ మొదటి ఎన్నికల ప్రణాళికను ఆయన తయారుచేశారు. రెండుసార్లు ఢిల్లీనుండి లోక్‌సభకు ఎన్నికయ్యారు. ఆయన అధ్యక్షుడిగా ఉన్న సమయంలోనే జనసంఘ్ లోక్‌సభలో అత్యధిక సంఖ్యలో 35 స్థానాలు గెలుచుకొని వివిధ రాష్ట్రాల్లో బలమైన పార్టీగా ఎదిగింది.
దేశవిభజన సమయంలో విద్రోహానికి గురయి, మారణహోమానికి గురయిన హిందువులు, సిక్కుల పక్షాన నిలబడి వారి భద్రతకోసం అవిరామంగా పోరాడిన కొద్దిమంది రాజకీయ నాయకుల్లో ఆయనను ప్రముఖంగా పేర్కొనవచ్చు. అయితే వౌలిక అంశాలపై రాజీలేని ధోరణిని అవలంబించడం, ప్రజాకర్షణ విధానాలకు దూరంగా ఉండటంతో ఆయన సొంతపార్టీలోనే నెగ్గుకురాలేకపోయారు. జమ్మూకశ్మీర్‌లో రాజకీయ ఉద్యమకారుడిగా పాకిస్తాన్ సైనికుల కదలికలను ఎప్పటికప్పుడు పసిగడుతూ భారతీయ సైన్యానికి అందజేస్తూ ఉండేవారు. ప్రస్తుతం పాక్ ఆక్రమిత కశ్మీర్‌గా పిలువబడుతున్న ప్రాంతంలో మిర్పూర్‌లో చిక్కుకుపోయిన లక్షలాది మంది హిందువులను, సిక్కులను కాపాడటం కోసం ఆయన చేసిన ప్రయత్నాలు ఫలించలేదు. నాటి ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ అనుసరించిన నిర్లక్ష్య ధోరణే అందుకు కారణం.
ఈ మారణహోమం నుండి బయటపడిన బాల్ కె. గుప్తా అనే వ్యక్తి కథనం ప్రకారం నవంబరు 23న ప్రేమనాధ డోగ్రా, బలరాజ్ మధోక్‌లు కలిసి జమ్మూలో భారతీయ సైన్య అధిపతి బ్రిగేడ్ కమాండర్ పరంజపిని కలిసి కశ్మీర్‌పై పాకిస్తాన్ జరిపిన మొదటి దాడిలో వ్యూహాత్మకంగా కీలకమైన మిర్పూర్ వద్ద చిక్కుకుపోయిన లక్షమందికి పైగా హిందువులు, సిక్కులను కాపాడమని కోరారు. అయితే అందుకు బ్రిగేడియర్ నిస్సహాయతను వ్యక్తం చేశాడు. జమ్మూకశ్మీర్‌లో షేక్ అబ్దుల్లాను సంప్రదించకుండా భారతీయ సైన్యం కదలడానికి వీల్లేదని స్పష్టం చేశాడు. అయితే ఆ మరుసటి రోజు శ్రీనగర్‌కు వస్తున్న నెహ్రూను కలవమని సూచించాడు. ఆ మరుసటిరోజుశ్రీనగర్‌లో నెహ్రూను కలిశారు. పరిస్థితి తీవ్రతను వివరించారు. అయినా ఆయన స్పందించకుండా షేక్ అబ్దుల్లాతో మాట్లాడమని కోరారు. జమ్మూ ప్రాంతం పట్ల అబ్దుల్లా ఉదాసీనంగా ఉన్నారని, నెహ్రూ మాత్రమే వారిని కాపాడగలరని మధోక్ స్పష్టం చేసినా ఆయనలో కదలికలేదు. అదే రోజున మిర్పూర్‌పై పాక్ బుల్లెట్ల వర్షం కురిపించి అత్యంత అమానుషమైన నరమేధానికి పాల్పడింది.
నేడు దేశవ్యాప్తంగా చర్చ జరుగుతున్న ‘సాంస్కృతిక జాతీయవాదం’ గురించి మొదటగా ఒక పత్రం రూపొందించిన నాయకుడు మధోక్. 1952లో‘్భరతీరుూకరణ’పై జనసంఘం ఆమోదించిన తీర్మానం నుండి, 1969లో అమోదించిన తీర్మానం వరకు ఈ అంశంపై లోతైన అధ్యయనం, ప్రతిపాదనలు చేశారు. ‘్భరతీరుూకరణ’పై మధోక్ ప్రతిపాదనలను ఎం.సి. ఛాగ్లా రాజ్యసభలో ప్రస్తావించారు. మధోక్ దృష్టిలో ‘కులం, వర్గం, భాష, ప్రార్థనామార్గం ఏదైనా భారతీయులందరికీ దేశం పట్ల ఒక బాధ్యత ఉంటుంది. ఆ బాధ్యతనుండి వారందరికి హక్కులు ఏర్పడతాయి. దేశాన్ని తమ గృహంగా భావించి ఇక్కడి సంస్కృతి, సంప్రదాయం, జీవన విధానాన్ని గౌరవించేవారంతా, ఒక ప్రజ, ఒక జాతి.’’ ‘ఒకరి రంగు, కులం, భాష, ప్రార్థనాపద్ధతి, రాజకీయ పార్టీలను బట్టి భరతమాతను నిర్ణయించరాదు’ అని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
ఒక గొప్ప పోరాట యోధుడు, మేధావి, రాజకీయ-జాతీయ నాయకుడు అయిన మధోక్ పూర్తి సామర్ధ్యాలను దేశం ఉపయోగించుకోలేకపోయింది. అందుకు కారణాలు ఏవైనా కారకులు ఎవరైనా ప్రస్తుతం అవసరం లేదు. ‘‘దేశంలోని ప్రతి పౌరుడిని మంచి భారతీయుడిగా, ఒక మంచి దేశభక్తి కలవాడిగా, ఒక జాతీయవాదిగా చేయడం భారతీరుూకరణ’’ అని ఆయన తెలిపారు.
అయితే అదే సమయంలో ఇందిరాగాంధీ అధికారం కాపాడుకోవడానికి వామపక్ష భావనలవైపు మొగ్గు చూపి ‘గరీబీ హటావో’, బ్యాంకుల జాతీరుూకరణ, రాజభరణాల రద్దు వంటి విధానాలు చేపట్టి ఎంతో ప్రచారం పొందారు. మధోక్ ప్రతిపాదించిన సరళీకృత విధానాలు ‘రాజకీయంగా ప్రయోజనకారి కావని’ భావించిన వాజ్‌పేయి వర్గం తీవ్ర ప్రతిఘటనకు పూనుకుంది. మధోక్‌ను మితవాద హిందూత్వ వాదిగా చిత్రీకరించి వాజ్‌పేయిని ఉదారవాదిగా ప్రచారం చేశారు. ఈ విషయాలు ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ విశ్వాసం పొందలేకపోయిన మధోక్ అనుసరించిన రాజీలేని ధోరణులు 1973లో పార్లమెంటు నుండి బహిష్కరణకు దారితీశాయి. అప్పటి పార్టీ అధ్యక్షుడిగా ఉండిన ఎల్‌కె అద్వానీ ఆయనను పార్టీ నుంచి బహిష్కరించారు. అత్యవసర పరిస్థితి అనంతరం భారతీయ జనసంఘ్‌ను పునరుద్ధరించే ప్రయత్నాలను చేసినా మధోక్ విజయం సాధించలేకపోయారు. ఒకవిధంగా జాతీయ జీవన స్రవంతి నుండి వేరుపడవలసి వచ్చింది. అయినా జీవితాంతం స్పష్టమైన సైద్ధాంతిక నిష్ఠ, దేశం, ప్రజల పట్ల నిఖార్సయిన అంకిత భావం గల ఒక గొప్ప జాతీయ వాది మధోక్ అని చెప్పవచ్చు.
ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్ ఆధీనంలో ఉన్న స్కర్దులో 1920, ఫిబ్రవరి 25న జన్మించిన ఆయన శ్రీనగర్, లాహోరుల్లో చదువుకున్నారు. 1940లో ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌లో చేరి 1942లో ప్రచారక్‌గా వెళ్లారు. జమ్మూకశ్మీర్‌లో క్రియాశీలకంగా పనిచేస్తున్న ఆయనను రాష్ట్రం నుంచి బహిష్కరించడానికి ఒక దశలో షేక్ అబ్దుల్లా ప్రయత్నించాడు. జమ్మూలో ప్రజాపరిషత్ స్థాపకులలో ఒకరైన ఆయన 1949లో ఢిల్లీలో అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్‌ను ప్రారంభించడంలో క్రియాశీలకంగా వ్యవహరించి, వ్యవస్థాపక కార్యదర్శిగా పనిచేశారు. 1951లో భారతీయ జనసంఘ్ వ్యవస్థాపకులలో ఒకరిగా జాతీయ కార్యదర్శిగా పనిచేశారు. పార్టీ ఢిల్లీలో జరిపిన మొదటి సదస్సుకు కన్వీనర్‌గా ఉన్నారు. ఇద్దరు ఉద్దండులైన శ్యామ ప్రసాద్ ముఖర్జీ, పండిత దీన దయాళ్ ఉపాధ్యాయలతో కలిసి పనిచేశారు. వారిద్దరూ అనుమానాస్పద పరిస్థితుల్లో మృతిచెందడం గమనార్హం.