polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
సంస్థానాధీశులు తామంతటతామే ముందుకు వచ్చుటకు ప్రోత్సాహకముగ అధికారముచేపట్టనున్న భారతడొమినియన్ ప్రభుత్వము చేసిన కార్యాచరణ జూలై 5వతారీకున ప్రకటించబడిన ఆశ్వాసనములు దేశ రక్షణ, విదేశ వ్యవహరములు, వార్తాసూచనవ్యవహారములు తప్ప మిగత కీలక పరిపాలనా విభాగములు స్వదేశ సంస్థానముల ప్రభుతము క్రిందనుండుననియూ స్వదేశ సంస్థానాధీశుల గౌరవ హోదాలు, స్వాభిమాన దర్జాలు, రాజరికపు సౌఖ్యములు, లాంఛనములు కలిగి యుందురనియూ ఆశ్వాసనములియ్యబడెను. అన్నిరకముల హోదాగల సంస్థానాధీశులకు ఒకేరమైన పారదర్శమైన అంగీకార దస్తావేజు తయారుచేసిరి తత్సంబందిత విషయముల మధ్యస్తీకరణము చేయుటకొరకై కేంద్రీయ వ్యవస్థనెలకొల్పబడెను ఉన్నస్థితి కాపాడు పత్రము కూడా నిర్మించబడెను. అట్టి కావలనని కోరిన సంస్థానము, జమ్మూ-కాశ్మీరు. అంతేకాక అవసరమైనచో ఇండియా ఇండిపెండెన్సు బిల్లును సవరణచేయుటకు కూడా వ్యవస్థచేయబడెను.
రాజస్థాను లోని అధిక హిందూజనసంఖ్యతో హిందు రాజపుత్ర రాజుల పరిపాలనలోనుండిన సంస్థానములలో ప్రముఖమైనవి జోధపూరు, ఉదయపూరు, జైసల్మీరు. ఇవి పాకిస్థానుకు ఆనుకుని యున్నవి. పెద్ద స్వదేశసంస్థానములో నొకటైన జోదపూర్ సంస్థానము గొప్ప జనప్రియుడైన మహారాజా ఉమ్మైదు సింగు కుమారుడు హన్వంత్ సింగు 1947 జూలైనాటికి పరిపాలించుచుండెను. జోధపూరు సంస్థానము లోనుండిన అమర్కోట 1843లో బ్రిటిష్ ప్రభువులు కబళించిరి తరువాత పాకిస్తాన్లో చేర్చబడింది. తిరిగి అమర్కోటను తమకిచ్చెదమని ఆశ జూపించి మహ్మదలి జిన్నాచెప్పుడుమాటలకు లోనై పాకిస్తాన్లో చేరుట కంగీరించునను విషయము కాంగ్రెస్సు అధినేతలకు ఆత్రుత కలిగించియుండెను.
19 వ శతాభ్దములో భారతదేశపు బ్రిటిష్ ప్రభువుల ఆధిక్యతను ధిక్కరించి పోరాడి స్వతంత్రవీరులైన హోల్కర్లు పరిపాలించిన ప్రాచీన సంస్థానము. ఇప్పటి మధ్యప్రదేశ రాష్టములో ప్రముఖ పట్టణం ఇండోర్ . భారతదేశము స్వతంత్ర డొమినియనుగా అయిన 1947వ సంవత్సరము నాటికి ఆ ఇందౌర్ సంస్థానము రెండవ యశ్వంతరావు అధికారములోనుండెను. ఏకారణముచేతనో అతను భారతదేశ డొమినియన్లో చేరుటకు అంగీకారము గానీ నిరాకారముగానీ చేయక అంతర్యామితో నిమగ్నుడై కాలాయాపనచెసి చివరకు వైస్రాయి మౌంటుబాటన్ అధికార సూచనకు స్పందించి వ్యక్తిగతముగ కలయ వచ్చి ఏమియును తేల్చక నిష్క్రమించెను. కానీ కొలది రోజులకే రాష్ట్ర వ్యవరాల విభాగమునకు ఇతని అంగీకార దస్తావేజు సాదారణ తపాలాద్వారా చేరుట యావన్మందికి ఆశ్చర్యముకలిగించింది.
21 ఫిరంగి హోదా కలిగిన అతి పెద్దదైన హైదరాబాదు నిజాంగారి సంస్థానము, 19 ఫిరంగీల తిరువాంకూరు సంస్థానమునుండి కనుక మొదటగా సమ్మతిపొందగలిగితే మిగతా సంస్థానముల వారు కదలి వచ్చెదరని వల్లభాయి పటేలు, మౌంటుబాటన్లు సమాలోచన చేసిరియుండిరి. వారు కనక నిరాకరించినచో మిగత సంస్థానాధీశులు, మైసూరు, భోపాలు, ధోల్పూరు మున్నగు అనేక ఇతర సంస్థానాధీశులు కూడా వెనుకంజ వేయుదురనికూడా తలచబడింది. కాంగ్రెస్సు ప్రభృతులైన నెహ్రూ, గాంధీలను చాలమంది సంస్థానాధీశులు విముఖత్వముతో చూచుదు రనియూ అందుకు కారణము జమీందారులను, జాగీరు దారులను తొలగించవలెనన్న కాంగ్రెస్సు అధికారములోకి రాగనే అతి త్వరలోనే సంస్థానాధీశులను కూడా రూపుమాపునని భోపాలు నవాబుగారైన హమీదుల్లా ఖాన్ తన అభిప్రాయమును వెలిబుచ్చిరి.
స్వతంత్ర భారతడొమినియన్ లో చేరుటకు వెనువెంటనే సుముఖమైన అంగీకారమును తెలిపిన సంస్థానాదీశులలో రామ్పూరు నవాబు గారు . రామ్పూరు సంస్థానము ఉత్తర ప్రదేశములో హిందూవులు అధికసంఖ్యలోకలిగియుండిన నొక చిన్న స్వదేశ సంస్థానము. నవాబుగారటుల అంగీకారము చేయగనే పాకిస్తాన్లో చేరవలెనన్న మహ్మదీయులు వ్యతిరెకత జూపుతూ అలజడి కలిగించిరి.
ఎక్సాల్టెడ్ హైనెస్ అనీ, హైనెస్ అని గౌరావార్దం సంబోధనచేసి ఆయా సంస్థానీదీశుల హోదా తెలుపుతూ వారి రాకకు గౌరవచిహ్నముగా ఫిరంగీలను పేల్చడం పరిపాటిచేశారు. మిక్కిలి గౌరాకార్ధము తీసుకున్నవారు కేవలము హైదరాబాదు నిజాము గారు మాత్రమే. 21 ఫిరంగీల ప్రేల్చుడుతో ఆహ్వానింపబడినవారిలో హైదరాబాదు నవాబుతో పాటుగా బరోడా, మైసూరు, జెమ్మూ-కాశ్వీరం, గ్వాలియర్ మహారాజులున్నప్పటికీ హైదరబాదు నిజాముగారికి ఎక్సాల్టెడ్ హైనెస్ అని సంబోధనయుడెడిది మిగతావారికి హైనెస్ అని గౌరావార్దం సంబోధనయుండెడిది. 19 పిరంగీల ప్రేలుడునిచ్చిన వారిలో ఐదుగురు సంస్థానాధీశులుండిరి భోపాలు, ఇందౌర్, ఉదయపూరు, కొల్హాపూరు, ట్రావెన్కూరు సంస్థానాధీశులు. 107 మందికి 9 గాని 11 గాని ఫిరంగీప్రేలుడునూ, ఇంక మిగతా దాదాపు 450 మంది సంస్థానాధీశులకు అసలు ఫిరంగిప్రేలుడేలేని హోదా నిచ్చిరి బ్రిటిష్ ప్రభువులు. వైస్రాయికి స్వదేశసంస్థానాదీశుల వ్రాతప్రతులలో వారికి ఫిరంగీ పేలుడి సంఖ్యపెంచమని అభ్యర్థించుటకూడా ఉంది. సశేషం
గవర్నర్ జనరల్ వెల్లెస్లీ ప్రవేశపెట్టిన అనుబంధ సమాశ్రయమను రాజ్యతంత్రముతో కూడిన రాజనీతిని తదుపరివచ్చిన గవర్నర్ జనరల్ డల్ హౌసీ అమలుచేసి వలసరాజ్య విస్తరణచేశాడు. డల్ హౌసీ దొర యుద్ధములు చేయకుండా రాజ్యకుతంత్రములు ప్రయోగించి ఇంకా కొన్ని స్వతంత్రరాజ్యములను కలుపుకుని భారతదేశములోని బ్రిటిష్ వలసరాజ్యమును విస్తరించాడు. బ్రిటిష్ వారి ఆధిక్యత, దొరతనం నిలబెట్టుకునటయే అతని లక్ష్యముగానుండిన రాజనీతి. అతను అవలంబించిన అబిమతములు స్వతంత్రరాజ్యములను పరిపాలించుచున్న రాజు వారసుడు లేకుండా మరణించినచో వారసుడును దత్తతచేసుకునటకు ముందు రాజ్యము బ్రిటిష్ కంపెనీ ప్రభుత్వమును అనుమతి అడుగవలసియున్నది కావున అనుమతి యివ్వకపోయినయెడల స్వతంత్రరాజ్యపాలనా అధికారమునకు అనుమతి నవీకరణకాజాలదు అప్పుడు ఆ రాజ్యము బ్రిటిష్ ఇండియాలో కలిపివేయబడవలెనని ఆ క్రొత్త విధానము అమలుచేశాడు.
బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యము పేరట లండన్ లోని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వము అవలంబించిన రాజనీతి కణుగుణముగనే వారి అత్యున్నత న్యాయస్థానమైన ప్రీవీ కౌన్సిల్ ఇచ్చిన తీర్పులుగూడా భారతదేశములోని స్వతంత్ర రాజ్యములు బ్రిటిష సామ్రాజ్యములోని అనేక సామంతరాజ్యములన్న దృష్టకోణమును నిర్ధారించి తీర్పులిచ్చుటవలన ఇచ్చటి స్వదేశసంస్థానములు భారతరాజ్యాంగమునకు మున్ముందు సమశ్యగానెలకొలిపి బ్రిటిష్వారి సార్వభౌమౌత్వము సర్వదా సాగేలా పునాదులు వేశారు. అట్టి ప్రీవి కౌన్సిల్ తీర్పు ఉదాహరణకు కర్ణాటక నవాబు బ్రిటిష్ ఇండియా ప్రభుత్వము తనరాజ్యములో వసూలుచేసుకున్న సిస్తు తనకు రావలసిన భాగము రాబట్టుటకు ప్రీవీ కౌన్సిల్ లో దావా వేయగా ప్రీవీ కౌన్సిల్ వారు తీర్పు చెప్పుటకు నిరాకరించి ఆ వివాదము రెండు స్వతంత్రరాజ్యముల మధ్య దనీ వారుభయులు పరిష్కొనరించు కునవలసినదని త్రోసిపుచ్చుట స్వదేశ సంస్థాననములు స్వతంత్రులని చట్టరీత్యా పునాది వేశిరి
1947 ఫిబ్రవరి 20వ తారీఖున బ్రిటిష్ పార్లమెంటు లో క్లెమెంటు అట్లీ చేసిన ఘోషణ చారిత్రాత్మకమైనది. ఎట్టిపరిస్థితులలోనైనను బ్రిటిష్ ప్రభుత్వము భారతదేశమునుండి జుాన్ 1948 లోపల వదలిపెట్టవలసియున్నదన్న ఘోషణ. అప్పటి వైస్రాయి వావెల్ ను తొలగించి మౌంటు బాటన్ను వైస్రాయిగా నియమించెను. అప్పటినుండి 16 నెలలోభారతదేశము వదలి వచ్చెేయుటకు తీసుకోవలసిన నిర్ణయములు, చేయవలసిన కార్యక్రమముల బాధ్యత మౌంటు బాటన్ భుజములపై పెట్టబడింది. గానీ ఎలా వదలాలి ?
ప్రభుత్వమును ఎవరకి అప్పగించవలెనను రెండు గడ్డు ప్రశ్నలకు సమాధానము వెతికి ఆచరించవలసియున్నది. అంతవరకూ అఖండ భారతదేశమును విభజించరాదనియే ధోరణిలో భారతదేశమున బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యము సార్వభౌమత్వము నిలబెట్టి వుంచుటకు సూచించిన మార్గములో చివరగా సర్ స్టఫర్డు క్రిప్సు విచారణ సంఘమువారి వింతరాజ్యాంగము.
తిరువాంకూరు సంస్థానము ఇప్పటి తిరువనంతపురం వర్మ వంశీయులైన రాజులు 18వ శతాబ్దమునుండి పరిపాలించుచూ బ్రిటిష్ వారి నిష్క్రమించునాటికి అన్నితీరులా అభివృధ్దిచెంది ఆస్ట్రేలియా దేశమంత జనాభాసంఖ్య కలిగియున్న సంస్థానము. స్వతంత్ర భారత డొమీనియన్లో చేరుటకు నిరాకరించిన సంస్థానములలోనొకటి. మహారాజా ప్రతినిధిగా వ్యవహారములు నడపిన ఆ సంస్థానము యొక్క దివాను, సర్ సి.పి. రామస్వామి అయ్యర్ 1947 జూలై 14 తేదీన తన సంస్థానము స్వతంత్రముగా నుండునని ప్రకటించెను. కానీ మౌంటుబాటన్-వల్లభ్ భాయి పటేల అదినేతల బుజ్జగింపులు, హెచ్చరింపులతో భారతడొమినీయన్లో చేరుటకు జూలై30 తేదీన ఆ సంస్థాన మహారాజు గారి అంగీకారము తెలిపిరి.
సబార్డినేట్ అయిసొలేషన్ అననబడు రాజ్యతంత్రపూరితమైన విధానము 1813లో ప్రారంభమైనటుల కనబడుచున్నది. 1798-1805 మధ్య గవర్నర్ జనరల్ వెల్లస్లీ దూర దృష్టితో స్వదేశ సంస్థానాధీశులు ఫ్రెంచివారికి తోడ్పడకుండా కేవలము కంపెనీవారికి లోబడినుండునటుల చేయలేకపోయను. సంధిపత్రములలో ఉభయలు నొకరినొకరు సహాయముచేసుకునవలెననియేగాక చిన్నగా ఇంకోటికూడ చేర్చేను విధేయులైయుండవలెనని. వెల్లస్లీతరువాత నెపోలియన్ భయముపోయిన పిదప హేస్టింగ్సు ఆ రాజనీతిని కచ్చితముగా అమలుచేశెను. 1802 లో పీష్వాతోచేసిన సంధిలో అతని సర్వాదికారములు తీసివేయబడునని సూచనలుండెను. 1813లో పీష్వాల సర్వాధికారము ఉడబెరికబడనివి.
ఆవరణ నీతి రింగు ఫెన్సు నీతి లేదా శాత్రవ మధ్యరాజ్యము అనబడిన స్నేహముగనూ అశ్రియింపుగనూ నుండిన స్వదేశసంస్థానములను తమకు వ్యతిరేకులై తిరుగుబాటుదారులుగ నుండిన రెండు స్వదేశ సంస్థానముల మధ్య నెలకొలుపు కుటిలోపాయమే బఫ్పర్ స్టేట రాజ్యతంత్రము. ఇట్టి కుతంత్రమును ప్లాసీ యుధ్దానంతరము మహారాష్ట్రదండులచే తమస్థావరములపై దాడులు చేయకుండా అయోద్య రాజ్యమును తమ వశమైన తరువాత తమ కనుకూలుడైన నవాబునే సింహాసనాధీశుని చేసి అయోధ్యను బఫ్ఫర్ స్టేటుగా పెట్టిరి. అదియే నీతి మైసూరురాజ్యమున గూడా టిప్పుసుల్తాను మరణానంతరము అవలంబించిరి.
రక్షిత రాజ్యములు : మైసూరు నవాబు టిప్పుసుల్తానును హతమార్చిన తరువాత మైసూరు రాజ్యములోని కొన్ని భాగములు హైదరాబాదు నవాబుగారికిచ్చి పూర్వపు రాజ కుటుంబమువారిని మైసూరు సంస్థానాధీశులుగా చేసి ఆ రాజ్యమున తమ రక్షిత రాజ్యముగా ఘషించిరి. అంతకు పూర్వమే అటుల రక్షిత రాజ్యములుగా నున్న రాజ్యములు తిరువాన్కూరు, కొచ్చిన్ సంస్థానములు.
1935 వ సంవత్సరపు ఇండియా రాజ్యాంగ చట్టము ప్రవేశపెట్టిన కేంద్రీకృత పరిపాలనా వ్యవస్థ దేశమున ఒక పెద్ద పరివర్తన తీసుకురాగా దానితోపాటు వచ్చినది స్వదేశ సంస్థాదనములకు రాజ్యాంగహోదా
విముఖత చూపిన స్వదేశ సంస్థానములలో హైదరాబాదు నిజాం, జమ్మూ-కాశ్మీర, తిరువాంకూరు, ఇందౌర్, సంస్థానములను గూర్చి చెప్పదగ్గ చరిత్రాంశములు కనబడుచున్నవి.
"సంరక్షణ నిర్భందము" అను రాజ్యతంత్రమును ప్రయోగించి మొగలాయి చక్రవర్తి షా ఆలంను తమ చెప్పుచేతలలో నుంచుకునితమకు అనూకాలుముగ అనేక ఫర్మానాలు పోెందెను.
గోమటేశ్వర విగ్రహం మాత్రమే కాకుండా, శ్రావణబెలగోలకు సంబంధించిన మిగిలిన ప్రదేశమంతా జైనమతానికి సంబంధించిన విగ్రహాలతోను, జైన తీర్థంకరులకు చెందిన అనేక విగ్రహాలతో నిండి ఉంటుంది. చంద్రగిరి కోట నుంచి చూస్తే చుట్టుపక్కల ప్రాంతం ఒక అందమైన దృశ్యంగా దర్శనమిస్తుంది. ప్రతి 12 సంవత్సరాలకోసారి వేలాదిమంది భక్తులు ఇక్కడికి చేరుకొని మహామస్టకాభిషేకం నిర్వహిస్తారు, బ్రహ్మాండమైన రీతిలో నిర్వహించే ఈ కార్యక్రమంలో భాగంగా వేయి సంవత్సరాల పురాతనమైన గోమటేశ్వర విగ్రహాన్ని పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, కుంకుమపువ్వు, బంగారు నాణేలతో అభిషేకిస్తారు. ఈ రకమైన అభిషేకం చివరిసారిగా 2006 ఫిబ్రవరిలో నిర్వహించారు, దీని తర్వాత 2018లో ఈ రకమైన అభిషేకాన్ని నిర్వహించనున్నారు.
గోమటేశ్వర విగ్రహం ఎత్తు కలిగిన ఏకశిలా విగ్రహం. ఇది కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని విద్యగిరి గొండపై ఉన్న శ్రావణబెళగొళలో ఉంది.
ఎన్.ఎస్.కె నెల్లూరు టౌన్ హాల్ ఆవరణలోని వర్ధమానసమాజం గ్రంథాలయం గౌరవ గ్రంథాలయ అధికారిగా దాదాపు పాతికేళ్ళు పైగా పనిచేసాడు. గ్రంథాలయానికి వచ్చిన పండితులు, పరిశోధకులు అతనికి ఆత్మీయ మిత్రులయ్యారు. అతను దేశంలోని ఎక్కడెక్కడి గ్రంథాలయాలను సంప్రదించి, పుస్తకాలు తెప్పించి తాను చదవడమేకాక, అవసరమైనవారికి ఇచ్చి సహకరించేవాడు. మంచి మంచిగ్రంథాలు చదవమని పరిచయస్తులందరినీ ప్రోత్సహించేవాడు.
1964లో అతని సంపాదకత్వంలో విక్రమసింహపురి మండలసర్వస్వం వెలువడింది. ఆరోజుల్లో నెల్లూరు జిల్లాపరిషద్ చైర్మన్ చంద్రశేఖరరెడ్డి ఈ బృహత్ గ్రంథాన్ని, 2000 పైచిలుకు పూపుటల గ్రంథాన్ని జిల్లా పరిషద్ తరపున ప్రచురించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఇదే తోలి మండసర్వస్వం. ఇప్పటికీ జిల్లాకు సంబంధించి ఇదే గొప్ప పరామర్శ గ్రంథం.
మండల సర్వస్వాన్ని తయారుచేస్తున్న సమయంలో విధానాన్ని అతను చక్కగా అధ్యయన చేసి, ఈ శాస్త్రీయ విధానాన్ని వినియోగించుకొని దాదాపు 30 సంవత్సరాలు ఒక్కచేతిమీదుగా తెలుగు పత్రికల వ్యాససూచి తయారుచేసాడు. ఆంధ్రపత్రిక, భారతి మొదలైన 90 పత్రికలలో వ్యాసాలను ఈ పరామర్శ గ్రంథంలో పరిగణనలోకి తీసుకొన్నారు.ఇదే పధ్ధతిలో పత్రికలలోని వ్యాసరచయితలకు ఒక సూచికను తయారు చేసాడు. విశ్వవిద్యాలయాలు, అకాడెమీలు పూనుకోడానికే భయపడి, పూనుకోని పనిని ఆతను ఒక్కచేతిమీదుగా, ఎటువంటి ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలు, సహాయంలేకుండా ఏళ్లతరబడి శ్రమించి సాధించాడు. ఈ రెండు బృహద్ గ్రంథాలను ఆంధ్రపరదేశ్ సాహిత్యఅకాడెమి ప్రచురించింది. ఈ రెండు గ్రంథాలు లేకుండా తెలుగులో పరిశోధన అడుగుకూడా ముందుకు సాగదు.
ఎన్ .ఎస్.కె గొప్ప కార్యశూరుడు. నెల్లూరు వర్ధమాన సమాజం ఆధ్వర్యంలో "భారతవీరులు" శీర్షికతో 18రోజులు 18 ఉపన్యాసాలు ఏర్పాటుచేశాడు . నెల్లూరు టౌన్ లోని విద్యావంతులందరు ఆ సభలకు శ్రోతలుగా వచ్చారు. కొన్ని ఉపన్యాసాలు ఆవేశ కావేశాలను, ఉద్రేకాలను రగిలిచాయి కూడా.
ఎన్.ఎస్.కె సహధర్మచారిణి శ్రీమతి పార్వతమ్మ గొప్ప విదుషీమణి. ఆమె తులశీదాసు రామాయణాన్న, జాయిసీ పద్మాత్ ను తెలుగులోకి ఆంధ్రీకరించింది. ఈ దంపతులకు ఆంధ్రదేశంలోని గొప్ప కవిపండితు లందరు ఆత్మీయులే. పుట్టపర్తి నారాయణాచార్య, డాక్టర్ శ్రీపాద గోపాలకృష్ణమూర్తి, ప్రొఫెసర్ రావిప్రోలు సుబ్రహ్మణ్యం, సంజీవదేవ్, ఆచార్య కేతవరపు రామకోటిశాస్త్రి, ఆచార్య బిరుదురాజు రామరాజు వంటి ఎందరో ఆత్మీయ మిత్రులు.
నేలనూతల శ్రీకృష్ణమూర్తి జిల్లాలో ఏందరో యువ రచయితలను, పరిశోధకులను, ప్రోత్సహిచి వారిచేత ఏదో ఒక మంచి పరిశోధన చేయించాడు. అతని ప్రోత్సాహంతోనే, సహాయ, సలహాలతోనే కొందరు డాక్టరేట్లు చేసారు, కొందరు పుస్తక రచనకు పూనుకొన్నారు. ఆతను బహుముఖ పెగ్జావంతుడు, అతనికి పరిచయంలేని,లలితకళలు, శాస్త్రవిషయాలుగాని లేవు. ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర సభల్లో నెల్లూరు సర్వోదయ కళాశాల కమిటీ తరఫున కమిటీ అధ్యక్షులుఎడ్లపల్లి గోవిందుసేట్టి వారిని సన్మానించాడు.
ఎన్.ఎస్.కె కొద్దికాలం నెల్లూరు వి.ఆర్.కాలేజీలో చరిత్ర అధ్యాపకులుగా పనిచేశాడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్యఅకాడెమి అతనిని హైదరాబాద్ పిలిపించి తన పర్యవేక్షణలో విజ్ఙానసర్వస్వాలను తయారుచేయించింది. అతను 1996 నవంబర్ 23, కార్తీక పౌర్ణమిరోజు అస్తమించాడు.
ఎన్.ఎస్.శ్రీకృష్ణమూర్తి' అయన జననం 1910 ఏప్రిల్ 16. సాహిత్య, కళా విమర్శకుడు, సామాజికశాస్త్ర పండితుడు, చరిత్రకారుడు. న్యాయవాదిగా పనిచేస్తూనే విస్తృతమైన అధ్యయనంతో పరిశోధన సాగించాడు. అధ్యయనం ఎక్కువగానూ, రచన తక్కువగానూ చేయడం అతని పద్ధతి. సాహిత్యం, భారతీయకళ, చరిత్ర వంటి సామాజిక శాస్త్రాలన్నిటిలోనూ విస్తారమైన ఆసక్తితో అధ్యయనం సాగించాడతను. అన్నామలై విశ్వవిద్యాలయంలో 1934లో బి.ఏ.పూర్తిచేసి, మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఏ.బి.ఎల్, కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయంనుంచి ఏం.ఏ. హిస్టరీలో డిగ్రీలు పొంది, నెల్లూరు జిల్లాకోర్టులో న్యాయవాదవృత్తి చేపట్టాడు. ఆంధ్రదేశంలో 'జ్ఙానజ్యోతి' అని, విజ్ఙానసర్వసం అని, నడిచే గ్రంథాలయం అని పేరుపొందాడు.
భౌతిక శాస్త్రంలో బరువు లేదా భారము , గరిమ లేదా ద్రవ్యరాసి అనే రెండు సంబంధిత భావాలు ఉన్నాయి. పదార్థం ఎంత ఉందో చెప్పేది గరిమ. గరిమ అనేది పదార్థం యొక్క జడత్వ లక్షణాన్ని చెబుతుంది. జడత్వం అంటే ఏమిటి?
స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు కదలడానికి సుముఖత చూపకపోవడం, కదులుతూన్నప్పుడు ఆగడానికి సుముఖత చూపకపోవడం. దీనినే స్థావరజంగమాత్మక లక్షణం అని కూడా అంటారు. బరువు అనేది స్థానికంగా ఉన్న గురుత్వాకర్షక బలం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఒకే వస్తువు ఎక్కువ గురుత్వాకర్షక బలం ఉన్న క్షేత్రంలో ఎక్కువ బరువు తూగుతుంది; అదే వస్తువు తక్కువ గురుత్వాకర్షజక బలం ఉన్న క్షేత్రంలో తక్కువ బరువు తూగుతుంది. రెండు సందర్భాలలో గరిమ ఒక్కటే కాని బరువులో తేడా!
ఈ తేడాని సుబోధకం చెయ్యడానికి నిత్యజీవితంలో తారసపడే రెండు పరికరాలని చూద్దాం. మొదటి బొమ్మలో స్ప్రింగు ఉన్న భారమాపకం లోని తొట్టెలో పెట్టిన వస్తువు బరువు ని బట్టి స్ప్రింగు పొడుగు తగ్గుతుంది. రెండవ బొమ్మ త్రాసులో రెండు తక్కెడలు ఉన్నాయి కదా. రెండింటి మీద ప్రసరించే భూమ్యాకర్షక బలం రద్దు అయిపోయింది కనుక మనం తూచే వస్తువ యొక్క గరిమ తెలుస్తుంది.
బరువుని తూచడానికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఒక సుస్థిరమైన అవగాహన ఉండడం అవసరం అని చాల కాలం కిందటే గుర్తించేరు. ఈ సుస్థిరమైన ప్రమాణం భౌతికమైన పదార్థాల మీద కాకుండా సహజసిద్ధమైన స్థిరాంకాల మీద ఆధారపడితే బాగుంటుందని సర్వులూ ఒక ఆమోదానికి వచ్చేరు. అందుకని కిలోగ్రాము బరువుని ప్లేంక్ స్థిరాంకం తో ముడి పెట్టేరు. ఈ ప్లేంక్ స్థిరాంకం ఒక తేజాణువు యొక్క శక్తిని , దాని తరచుదనాన్ని సమీకరిస్తుంది: . ఈ ప్లేంక్ స్థిరాంకం విలువ సెకండు ఒక్కంటికి, చదరపు మీటరు ఒక్కంటికి 6.626069 10{-34} అని మనకి తెలుసు. ఇహ సెకండుని, మీటరుని ఖచ్చితంగా కొలవ గలిగితే కిలోగ్రాము విలువ కట్టవచ్చు.
సీజియం-133 అనే మూలకం ఒక నిర్ధేశించిన శక్తిని విడుదల చెయ్యడానికి పట్టే కాలం "సెకండు" అనుకోమన్నారు. శూన్యంలో కాంతి ఒక సెకండు వ్యవధిలో ప్రయాణం చేసే దూరంలో వ భాగం ఒక మీటరు అనుకోమన్నారు. సెకండు, మీటరు తెలిశాయి కనుక కిలోగ్రాము విలువ కట్టడం కష్టణం కాదు.
వివేకానంద గౌడ్ ఇంజనీరింగ్ పూర్తిచేసిన తర్వాత శక్తి యువ సేవా సమితిని ప్రారంభించిన వివేకానంద 2000 సంవత్సరంలో క్రియాశీల రాజకీయాల్లోకి వచ్చాడు. 2009లో ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కుత్బుల్లాపూర్ నియోజకవర్గంలో టిడిపి నుంచి పోటీచేసి స్వతంత్ర అభ్యర్థి కూన శ్రీశైలం గౌడ్ చేతిలో ఓడిపోయాడు. 2014లో జరిగిన తెలంగాణ సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో భాగంగా తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థిగా పోటీచేసి సమీప తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ అభ్యర్థి కె. హనుమంత్ రెడ్డిపై 39,021 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలుపొందాడు.వివేకానంద గౌడ్ 10 ఫిబ్రవరి 2016న తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీలో చేరాడు. 2018లో జరిగిన తెలంగాణ ముందస్తు ఎన్నికల్లో తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ అభ్యర్థిగా పోటీచేసి సమీప కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి కూన శ్రీశైలం గౌడ్ పై 41,500 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలుపొందాడు.
వివేకానండ గౌడ్ 1977, అక్టోబర్ 21 న కెఎం పాండు, శ్యామల దంపతులకు తెలంగాణ రాష్ట్రం, మేడ్చల్ జిల్లా, కుత్బుల్లాపూర్‌ మండలంలోని కుతుబుల్లాపూర్ లో జన్మించాడు. తండ్రి పాండు రెండుసార్లు సర్పంచ్‌గా పనిచేశాడు. కుత్బుల్లాపూర్ మునిసిపాలిటీకి మొదటి చైర్మన్ గా ఎన్నికయ్యాడు. చింతల్ సమీపంలోని హెచ్ఎంటి ఉన్నత పాఠశాలలో 1994లో తన పాఠశాల విద్యను పూర్తిచేసిన వివేకానంద, 1996లో హైదరాబాదు పంజాగుట్టలోని చాణక్య జూనియర్ కాలేజీలో ఇంటర్మీడియట్ పూర్తి చేశాడు. ఆ తరువాత ఉస్మానియా యూనివర్సిటీకి అనుబంధంగా ఉన్న ముఫాఖమ్ జా కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ టెక్నాలజీ కళాశాల నుండి 2001లో తన ఇంజనీరింగ్ పూర్తి చేశాడు.
కె.పి. వివేకానంద గౌడ్, తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ప్రస్తుతం భారత్ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ తరపున కుత్బుల్లాపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం శాసన సభ్యుడిగా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాడు.
చెన్నమనేని రమేష్ 1956, ఫిబ్రవరి 3న ఆనాటి కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకుడు చెన్నమనేని రాజేశ్వరరావు, లలిత దేవి దంపతులకు తెలంగాణలోని కరీంనగర్‌లో జన్మించాడు. అతని తండ్రి రాజేశ్వరరావు కమ్యూనిస్ట్ నాయకుడు. అతని బాబాయి సి. విద్యాసాగర్ రావు మహారాష్ట్ర గవర్నర్‌గా పనిచేశాడు. ఈయన జర్మనీలో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించాడు. లీప్‌జిగ్‌లో ఎంఎస్సీ అగ్రికల్చర్, 1987లో బెర్లిన్ హంబోల్ట్ యూనివర్సిటీ నుండి పిహెచ్.డి. పూర్తిచేశాడు.
చెన్నమనేని రమేష్ బాబు తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2018లో తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ తరపున వేములవాడ శాసనసభ నియోజకవర్గం శాసనసభ్యుడిగా గెలిచాడు.
డాక్టర్‌ చెన్నమనేని రమేశ్‌బాబును 2023 ఆగస్ట్ 25న రాష్ట్ర వ్యవసాయరంగ వ్యవహారాల ప్రభుత్వ సలహాదారుగా క్యాబినెట్‌ హోదా పదవిలో ఆయనను ఐదేండ్లపాటు ప్రభుత్వం నియమించింది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ , అరుణాచల్ ప్రదేశ్ , అస్సాం , బీహార్ , ఛత్తీస్‌గఢ్ , జమ్ము & కాశ్మీర్ , మహారాష్ట్ర , మణిపూర్ , మేఘాలయ , మిజోరం , నాగాలాండ్ , ఒడిషా , సిక్కిం , తెలంగాణ , త్రిపుర ఉత్తరప్రదేశ్ , ఉత్తరాఖండ్ , పశ్చిమ బంగ , అండమాన్ నికోబార్ దీవులు , లక్షద్వీప్
బీహార్ , ఝార్ఖండ్ , మధ్యప్రదేశ్ , పంజాబ్ , పశ్చిమ బెంగాల్ , చండీగఢ్ , ఉత్తరప్రదేశ్ , హిమాచల్‌ప్రదేశ్
అస్సాం , బీహార్ , ఛత్తీస్గఢ్ , గుజరాత్ , గోవా , జమ్మూ & కాశ్మీర్ , కర్ణాటక , కేరళ , మహారాష్ట్ర , ఒడిషా , , ఉత్తర్‌ప్రదేశ్ , పశ్చిమ బంగ , దాద్రా & నగర్ హవేలీ , డామన్ అండ్ డయ్యూ
అస్సాం , బీహార్ , ఛతీస్‌గఢ్ , జమ్ము & కాశ్మీర్ , కర్ణాటక , మహారాష్ట్ర , మణిపూర్ , ఒడిషా , తమిళనాడు , త్రిపుర , ఉత్తరప్రదేశ్ , పశ్చిమ బెంగాల్ , పుదుచ్చేరి
భారతదేశంలో 2019లో ఎన్నికలలో భాగంగా 2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు , లోక్‌సభకు ఎన్నికలు , రాజ్యసభ ఎన్నికలు , ఆరు రాష్ట్రాలలో శాసనసభలకు, శాసనమండళ్ళకు ఎన్నికలు, స్థానిక సంస్థలకు ఎన్నికలు జరుగనున్నాయి.
బీహార్ , జమ్ము & కాశ్మీర్ , ఝార్ఖండ్ , మధ్యప్రదేశ్ , మహారాష్ట్ర , ఒడిషా , రాజస్థాన్ , ఉత్తరప్రదేశ్ , పశ్చిమబెంగాల్
బీహార్ , హర్యానా , ఝార్ఖండ్ , మధ్యప్రదేశ్ , ఉత్తరప్రదేశ్ , పశ్చిమ బెంగాల్ , కొత్త దిల్లీ రాజధాని ప్రాంతం
ఆంధ్రప్రదేశ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్, ఒడిషా, సిక్కిం నాలుగు రాష్ట్రాలలో సార్వత్రిక ఎన్నికలతో పాటుగానే శాసనసభ ఎన్నికలు జరగనున్నాయి.
హర్యానా, మహారాష్ట్ర, జార్ఖండ్, జమ్మూ & కాశ్మీర్ శాసనసభ ఎన్నికలు ఈ ఏడాదిలోనే సార్వత్రిక ఎన్నికల తరువాతి సమయంలో జరుగుతాయి.
ఖగోళ యాంత్రిక శాస్త్రంలో లాగ్రాంజియన్ బిందువులు అంటే రెండు పెద్ద వస్తువులు కక్ష్యలో ఉండగా, ఓ చిన్న మూడవ వస్తువు ఆ రెండు వస్తువులకూ సంబంధించి, సాపేక్షికంగా స్థిరంగా ఉండే బిందువులు. ఈ బిందువుల వద్ద కాకుండా, వేరే ఏ స్థానాల్లో ఉన్నా, అది రెండు పెద్ద వస్తువుల్లో ఏదో ఒక దాని గురుత్వ శక్తికి లోబడి, దాని కక్ష్యలోకి వెళ్ళి దాని చుట్టూ తిరుగుతుంది. లాగ్రాంజియన్ స్థానాల వద్ద ఆ రెండు పెద్ద వస్తువుల గురుత్వాకర్షణ శక్తులు, కక్ష్యలో అది చలిస్తున్నందున జనించే అపకేంద్ర బలం, కోరియోలిస్ త్వరణం - ఈ మూడూ ఒకదానికొకటి సమానమై, ఆ రెండు పెద్ద వస్తువులకు సంబంధించి, ఆ మూడో వస్తువుకు ఒక స్థిరమైన లేదా దాదాపు స్థిరమైన స్థితిని కలిగి ఉండేలా చేస్తాయి.
సూర్యుని నుండి భూమి కంటే దగ్గరగా ఉండే వస్తువు సాధారణంగా భూమి కంటే తక్కువ కక్ష్యా కాలాన్ని కలిగి ఉంటుంది. కానీ దీనిపై భూమి గురుత్వాకర్షణ శక్తి ప్రభావం ఉండదు. వస్తువు నేరుగా భూమి, సూర్యుల మధ్య ఉంటే, అప్పుడు ఆ వస్తువుపై భూమి గురుత్వాకర్షణశక్తి సూర్యుని గురుత్వాకర్షణశక్తిని కొంతవరకు అడ్డుకుంటుంది. దాంతో వస్తువు యొక్క కక్ష్యా వ్యవధి పెరుగుతుంది. ఆ వస్తువు భూమికి ఎంత దగ్గరగా ఉంటే ఈ ప్రభావం అంత ఎక్కువగా ఉంటుంది. బిందువు వద్ద, వస్తువు యొక్క కక్ష్యా వ్యవధి, భూమి కక్ష్యా కాలానికి సరిగ్గా సమానమౌతుంది. బిందువు భూమి నుండి 15 లక్షల కిలోమీటర్ల దూరం ఉంటుంది అంటే 0.01 లేదా భూమి నుండి సూర్యుని దూరంలో 1/100 వ వంతు.
బిందువు రెండు పెద్ద ద్రవ్యరాశుల కేంద్రాలను కలిపే సరళ రేఖపై చిన్న ద్రవ్యరాశికి ఆవల ఉంటుంది. ఇక్కడ, రెండు పెద్ద ద్రవ్యరాశుల గురుత్వాకర్షణ శక్తులు వద్ద ఉన్న వస్తువుపై ఉండే అపకేంద్ర ప్రభావాన్ని సమతుల్యం చేస్తాయి.
భూమి నుండి సూర్యుడి వైపు కాకుండా రెండవ వైపు ఉన్న వస్తువు యొక్క కక్ష్యా వ్యవధి సాధారణంగా భూమి కక్ష్యా వ్యవధి కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈ వస్తువుపై ఉండే భూమి గురుత్వాకర్షణ బలం వలన వస్తువు యొక్క కక్ష్య కాలాన్ని తగ్గుతుంది. బిందువు వద్ద కక్ష్యా వ్యవధి భూమి కక్ష్యాకాలానికి సమానమౌతుంది. 1 లాగానే, 2 కూడా భూమి నుండి 15 లక్షల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది.
ఏ రెండు పెద్ద వస్తువుల వ్యవస్థ కైనా అలాంటి లాగ్రాంజి స్థానాలు ఐదు - 1, 2, 3, 4, 5 - ఉంటాయి. ఇవన్నీ కూడా ఆ రెండు వస్తువుల కక్ష్యా తలంలోనే ఉంటాయి. ఉదాహరణకు సూర్యుడు-భూమి వ్యవస్థలో ఐదు లాగ్రాంజి స్థానాలుండగా, భూమి-చంద్రుడు వ్యవస్థలో కూడా వేరే ఐదు లాగ్రాంజి స్థానాలున్నాయి. 1 , 2, 3 స్థానాలు ఆ రెండు పెద్ద వస్తువుల కేంద్రాలను కలిపే సరళరేఖపై ఉంటాయి. 4 , 5 లు ఆ రెండు పెద్ద వస్తువుల కేంద్రాలతో సమబాహు త్రిభుజాలను ఏర్పరుస్తాయి. 4, 5 లు స్థిరంగా ఉంటాయి.
ల వద్ద ఉన్న వస్తువులు స్థిర సమతుల్యతలో ఉంటాయి. కానీ , , బిందువుల వద్ద ఉన్న వస్తువులకు ఈ స్థిరత్వం ఉండదు. అవి కక్ష్య నుండి పక్కకు జరుగుతూ ఉంటాయి. అందుచేతనే సహజ ఖగోళ వస్తువులు ఈ బిందువుల వద్ద ఉండవు. కృత్రిమ ఉపగ్రహాలను ఈ బిందువుల వద్ద ప్రతిక్షేపిస్తే, అవి కక్ష్య నుండి తప్పుకున్నపుడెల్లా తిరిగి ఆ స్థానంలో ఉంచేందుకు స్టేషన్ కీపింగు చర్యలను ప్రయోగిస్తూంటారు.
రెండు పెద్ద ద్రవ్యరాశుల కేంద్రాలను కలిపే సరళ రేఖను ఒక సమబాహు త్రిభుజానికి ఉండే ఒక భుజంగా తీసుకుంటే, ఆ భుజంతో కలిపి రెండు సమబాహు త్రిభుజాలను ఏర్పాటు చేసే రెండు బిందువులుంటాయి. ఈ బిందువులను ఒక వైపున అని, రెండవ వైపున అనీ గుర్తిస్తారు. ఈ బిందువులు రెండూ చిన్న వస్తువు పెద్ద వస్తువు చుట్టూ తిరిగే కక్ష్యలో గమన దిశకు ముందు ఒకటి , వెనుక రెండవదీ ఉంటాయి.
అనేక గ్రహాలు - వాటికి సూర్యుడికీ మద్య ఉండే 4, 5 స్థానాల సమీపంలో ట్రోజన్ ఉపగ్రహాలను కలిగి ఉంటాయి. గురుగ్రహానికి ఇలాంటి ట్రోజన్లు పది లక్షల పైచిలుకే ఉన్నాయి. అంతరిక్ష శోధనలో లాగ్రాంజియన్ బిందువులను ఉపయోగించుకోవచ్చని ప్రతిపాదించారు. సూర్యుడు-భూమి వ్యవస్థకు, భూమి-చంద్రుడు వ్యవస్థకూ చెందిన 1 2 స్థానాల వద్ద కృత్రిమ ఉపగ్రహాలను ప్రవేశపెట్టారు.
బిందువు రెండు పెద్ద ద్రవ్యరాశులు 1, 2 ల కేంద్రాలను కలిపే సరళ రేఖపై ఆ కేంద్రాల మధ్య ఉంటుంది. ఈ బిందువు లాగ్రాంజ్ బిందువు ఎందుకైందో చూడగానే తేలిగ్గా అర్థమౌతుంది: 2 యొక్క గురుత్వాకర్షణ 1 గురుత్వాకర్షణను పాక్షికంగా రద్దుచేసే బిందువిది.
లియోనార్డ్ ఆయిలర్ మొదటి మూడు లాగ్రాంజియన్ బిందువులను కనుగొన్నాడు. ఆ తరువాత కొన్నేళ్ళకు జోసెఫ్-లూయిస్ లాగ్రాంజ్ మిగిలిన రెండిటినీ కనుగొన్నాడు.
ఈస్ట్ న్యూయార్క్ ప్రాంతంలో ఉన్నవారికి అక్కడి లుచాస్ గ్యాంగ్ అంటే భయం. చిన్నవాడైన హెన్రీకి మాత్రం ఆ గ్యాంగ్ అంటే చాలా ఇష్టం. తనుకూడా ఆ గ్యాంగ్‌ మాదిరిగా నేరాలు చేయాలనుకుంటుంటాడు. ఆ ప్రయుత్నంలోనే జైలుకు వెళ్తాడు. జైలు నుంచి తిరిగొచ్చాక ‘క్యాపో’ అనే లోకల్ గ్యాంగ్ కు చెందిన అరన పాలీ, జేమ్స్, టామీలను కలుస్తాడు. అంతా కలిసి దోపిడీలు చేస్తూ, ఆ డబ్బుతో జల్సాలు చేస్తుంటారు. అటుతరువాత మాదకద్రవ్యాల వ్యాపారంలోకి కూడా అడుగుపెడతారు. ప్రత్యర్థి గ్యాంగ్‌కు చెందిన బిల్లీ స్టువార్ట్‌ను టామీ తన హత్యచేయడంతో ముగ్గురూ కలిసి ఈ శవాన్ని దాచేస్తారు. ఓ గాంబ్లర్ ను చంపేశారన్న కారణంగా హెన్రీ, టామీలకు పదేళ్ల జైలు శిక్షపడుతుంది. జైలులో వాళ్లు మాదక ద్రవ్యాల వ్యాపారం మొదలుపెడతారు. బయటికొచ్చిన తరువాత వీరిద్దరూ కలిసి మళ్లీ దోపిడీలు చేస్తారు. ఈలోగా టామీ హత్య చేయబడడంతో నేరసామ్రాజ్యానికి దూరంగా ఉండాలని హెన్రీ నిర్ణయించుకుంటాడు. మాదకద్రవ్యాల కేసులో పోలీసులకు అప్రూవల్‌గా మారిపోతాడు. అయితే,ఎఫ్‌బీఐకి భయపడి హెన్రీ భార్య జెనైస్ డబ్బును పారేస్తుంది. హెన్రీ మళ్లీ జీరో అయిపోతాడు.
గుడ్ ఫెల్లాస్ 1995, సెప్టెంబర్ 9న మార్టిన్ స్కోరెస్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన అమెరికన్ క్రైమ్ థ్రిల్లర్ చలనచిత్రం. నికోలస్ పిలెగ్గీ రాసిన ‘వైజ్ గై’ పుస్తకం ఆధారంగా తెరకెక్కిన ఈ చిత్రంలో రాబర్ట్ డి నీరో, రే లియోట్టా, జో పెస్సీ, లోరేన్ బ్రాకో, పాల్ సొర్వినో తదితరులు నటించారు. ప్రపంచ ప్రసిధ్ధ 100 సినిమాల్లో ఒకటిగా నిలిచిన ఈ చిత్రంకు ఆరు ఆస్కార్ అవార్డు నామినేషన్లు దక్కడంతోపాటు, అయిదు బ్రిటిష్ అకాడమీ పురస్కారాలను గెలుచుకుంది.
విలువలు ఇతర వికీడేటా అంశాలు, పదబంధాలను , సంఖ్యలను లేదా మీడియా ఫైల్‌లతో సహా అనేక రకాలను తీసుకోవచ్చు. లక్షణాలు ఏ రకమైన విలువలతో జత చేయవచ్చో సూచిస్తాయి. ఉదాహరణకు, అధికారిక వెబ్‌సైట్ లక్షణము వెబ్సైట్ చిరునామ రకం విలువలతో మాత్రమే జతచేయబడుతుంది. లక్షణాలు వాటి ఉద్దేశించిన ఉపయోగం గురించి మరింత సంక్లిష్టమైన నియమాలను నిర్వచించవచ్చు, వీటిని పరిమితులు అని పిలుస్తారు. ఉదాహరణకు, రాజధాని లక్షణంతో "ఒకే విలువ పరిమితి" ఉంటుంది, ఇది భూభాగాలకు ఒకే రాజధాని నగరం మాత్రమే అనే వాస్తవికతను ప్రతిబింబిస్తుంది. పరిమితులను ఉల్లంఘించలేని నియమాలుగా కాక సూచనలుగా పరిగణిస్తారు.
వికీడేటాలో ఒక వస్తువు గురించి తెలిసిన సమాచారం ఎలా నమోదు చేయబడుతుందో, దానిని 'సత్యాలు' లేక 'సత్యమైనవిగా దావా వేసినవి' అని అంటారు. అధికారికంగా, అవి కీ -విలువ జతలను కలిగి ఉంటాయి, ఇవి ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ విలువలతో , ఆస్తికి సరిపోలుతాయి. ఉదాహరణకు, అనధికార ఆంగ్ల దావా "పాలు తెలుపు రంగులో వుంటుంది" రంగు కు తెలుపు విలువగా పాలు అనే అంశంతో జత చేయబడివుంటుంది.
2013 జనవరి 14 న,మొదటిగా హంగేరియన్ వికీపీడియా, వికిడేటా ద్వారా భాషా లింకుల సదుపాయాన్ని పొందినది. ఈ కార్యాచరణను జనవరి 30 న హిబ్రూ, ఇటాలియన్ వికీపీడియాలకు, ఫిబ్రవరి 13 న ఇంగ్లీషు వికీపీడియాకు, మార్చి 6 న అన్ని ఇతర వికీపీడియాలకు విస్తరించబడింది. ఇంగ్లీషు వికీపీడియా వ్యాసాల నుండి భాషా లింకులు తొలగింపు ప్రతిపాదన పై ఏకాభిప్రాయం కుదరకపోయినా, ఇంగ్లీష్ వికీపీడియాలో వికీడేటా చేతనం చేయబడింది. 2013 సెప్టెంబరు 23 న, వికీమీడియా కామన్స్‌లో భాషా లింక్‌లు ప్రత్యక్షమయ్యాయి.
ఇది 2006 తరువాత వికీమీడియా ఫౌండేషన్ ప్రారంభించిన మొదటి కొత్త ప్రాజెక్ట్ గా 2012 అక్టోబరు 29 న ప్రారంభించబడింది. ఈ సమయంలో, భాషా లింకుల కేంద్రీకరణ మాత్రమే అందుబాటులో ఉంది. ఇది అంశాలను సృష్టించడానికి, ప్రాథమిక సమాచారంతో నింపడానికి వీలు కల్పించింది అనగా ఒక లేబుల్ - పేరు లేదా శీర్షిక, మారుపేర్లు - లేబుల్‌కు ప్రత్యామ్నాయ పదాలు, వివరణ, వికీపీడియా యొక్క అన్ని వివిధ భాషా సంచికలలో అంశం గురించి వ్యాసాలకు లింకులు.