polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
లాస్ ఏంజిల్స్‌లో జన్మించిన డికాప్రియో 1980 ల చివరలో టెలివిజన్ వాణిజ్య ప్రకటనలలో కనిపించడం ద్వారా తన వృత్తిని ప్రారంభించాడు. 1990 ల ప్రారంభంలో, సిట్కామ్ పేరెంట్‌హుడ్ వంటి వివిధ టెలివిజన్ ధారావాహికలలో పునరావృత పాత్రలు పోషించాడు. అతను ఈ బాయ్స్ లైఫ్ లో తన మొదటి ప్రధాన చలనచిత్ర పాత్రను పోషించాడు. వాట్స్ ఈటింగ్ గిల్బర్ట్ గ్రేప్ లో అభివృద్ధి చెందుతున్న వికలాంగ బాలుడి సహాయక పాత్రకు ప్రశంసలు అందుకున్నాడు. టైటానిక్ సినిమాలో అతను స్టార్ గా అంతర్జాతీయ ఖ్యాతిని పొందాడు. ఇది ఆ సమయంలో అత్యధిక వసూళ్లు చేసిన చిత్రంగా నిలిచింది. వాణిజ్యపరంగా విజయవంతం కాని కొన్ని చిత్రాల తరువాత, డికాప్రియో 2002 లో రెండు విజయవంతమైన లక్షణాలలో నటించారు: జీవిత చరిత్ర నేర నాటకం క్యాచ్ మి ఇఫ్ యు కెన్, చారిత్రక నాటకం గ్యాంగ్స్ ఆఫ్ న్యూయార్క్, ఇది దర్శకుడు మార్టిన్ స్కోర్సెస్‌తో కలిసి పనిచేసిన అనేక సినిమాలలో మొదటిది.
లియోనార్డో విల్హెల్మ్ డికాప్రియో 1974 నవంబర్ 11 న కాలిఫోర్నియాలోని లాస్ ఏంజిల్స్‌లో జన్మించాడు., న్యాయ కార్యదర్శి ఇర్మెలిన్ , భూగర్భ కామిక్స్ రచయిత, ప్రచురణకర్త. కామిక్ పుస్తకాల పంపిణీదారు జార్జ్ డికాప్రియో దంపతుల ఏకైక సంతానం. డికాప్రియో తండ్రి ఇటాలియన్, జర్మన్ సంతతికి చెందినవాడు, నటుడు ఇటాలియన్ భాషలో సంభాషించేవాడు. డికాప్రియో యొక్క మాతృమూర్తి విల్హెల్మ్ ఇండెన్‌బిర్కెన్ ఒక జర్మన్, అతని తల్లితండ్రులు హెలెన్ ఇండెన్‌బిర్కెన్ రష్యాలో జన్మించిన జర్మన్ పౌరుడు. రష్యాకు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో, డికాప్రియో తనను తాను "సగం రష్యన్" అని పేర్కొన్నాడు. తన దివంగత తాతలు ఇద్దరు రష్యన్ అని చెప్పారు. డికాప్రియో తల్లిదండ్రులు కళాశాలలో చదువుతున్నప్పుడు కలుసుకున్నారు. గ్రాడ్యుయేషన్ తర్వాత లాస్ ఏంజిల్స్కు వెళ్లారు.
ఆన్‌లైన్ పోర్టల్ బాక్స్ ఆఫీస్ మోజో, సమీక్ష మొత్తం సైట్ రాటెన్ టొమాటోస్ ప్రకారం, డికాప్రియో యొక్క అత్యంత విమర్శనాత్మకంగా, వాణిజ్యపరంగా విజయవంతమైన చిత్రాలలో వాట్స్ ఈటింగ్ గిల్బర్ట్ గ్రేప్ , రోమియో + జూలియట్ , టైటానిక్ , క్యాచ్ మి ఇఫ్ యు కెన్ , గ్యాంగ్స్ ఆఫ్ న్యూయార్క్ , ది ఏవియేటర్ , ది డిపార్టెడ్ , బ్లడ్ డైమండ్ , షట్టర్ ఐలాండ్ , ఇన్సెప్షన్ , జంగో అన్‌చైన్డ్ , ది గ్రేట్ గాట్స్‌బై , ది వోల్ఫ్ ఆఫ్ వాల్ స్ట్రీట్ , ది రెవెనెంట్ వన్స్ అపాన్ ఎ టైమ్ ఇన్ హాలీవుడ్ . అతని సినిమాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా మొత్తం 27.2 బిలియన్లు వసూలు చేశాయి.
డికాప్రియోకు లాస్ ఏంజిల్స్‌లో ఒక ఇల్లు, బ్యాటరీ పార్క్ సిటీలో ఒక అపార్ట్‌మెంట్ ఉన్నాయి. 2009 లో, అతను బెలిజ్ ప్రధాన భూభాగానికి దూరంగా ఉన్న బ్లాక్‌డోర్ కే అనే ద్వీపాన్ని కొన్నాడు - ఇది బహిరంగ స్నేహపూర్వక రిసార్ట్ -, 2014 లో, అతను పామ్‌లోని ఆధునిక శతాబ్దపు ఆధునిక వాస్తుశిల్పి డొనాల్డ్ వెక్స్లర్ రూపొందించిన అసలు దీనా షోర్ నివాసాన్ని కొనుగోలు చేశాడు. స్ప్రింగ్స్, కాలిఫోర్నియా.
లియోనార్డో విల్హెల్మ్ డికాప్రియో ఒక అమెరికన్ నటుడు, నిర్మాత. అతను ముఖ్యంగా జీవిత చరిత్రలు, పీరియడ్ చిత్రాలలో నటించాడు. 2019 నాటికి అతని సినిమాలు $ 7.2 బిలియన్ సంపాదించాయి. అతను ప్రపంచంలో అత్యధిక పారితోషికం తీసుకునే నటుల వార్షిక ర్యాంకింగ్స్‌లో ఎనిమిదిసార్లు నిలిచాడు.
డికాప్రియో హసా ఈ క్రింది ప్రదర్శన కోసం అకాడమీ ఆఫ్ మోషన్ పిక్చర్ ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్సెస్ చేత గుర్తించబడింది.
1975లో సమగ్ర గిరిజన అభివృద్ధి సంస్థ ఏర్పడిన కొమురం భీమ్ వర్థంతి సభను ప్రభుత్వం తరుపున నిర్వహించే విధంగా కృషిచేశాడు.
1938-40ల మధ్యకాలంలో నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా జోడేఘాట్‌ లో సాయుధ పోరాటం జరిగింది. గిరిజన పోరాట యోధుడు కొమురం భీమ్ అనుచరుడిగా, పోరాట వ్యూహకర్తగా ఉన్న సూరు ఆదివాసీ యువ సైనికులకు వెదురుతో ధనుస్సులు, బాణాలు తయారుచేయడం, ఉచ్చులు బిగించడం వంటి నేర్పించాడు. నిజాం రాజుకు తన డిమాండ్లను తెలుపడంకోసం భీమ్ తో కలిసి, కాలినడకన హైదరాబాదుకు వెళ్ళాడు. 1940, అక్టోబరులో జోడేఘాట్‌ గుట్టల్లో వీరి సైన్యంపై నిజాం సైనికులు దాడిచేయగా భీమ్ మరణించాడు, సూరు కుడిచేయి, కుడి కాలుకు, నడుముకు తూటాలు తగిలాయి. కొన్నాళ్ళపాటు అజ్ఞాత జీవితం గడపి, ఆతర్వాత సముతుల గుండం, యాపలతాటి, శేకన్‌ గొంది మొదలైన గ్రామాలలో తలదాచుకున్నాడు. సూరుతోపాటు వెడ్మ రాము కూడా పోరాటంలో పాల్గొన్నాడు.
ఆసిఫాబాద్ జిల్లాలోని గిరిజన తెగలపై వ్యాపారులు, పట్వారులు, గ్రామాధికారులు అనేక దౌర్జన్యాలు, దోపిడిలు, భూ ఆక్రమణాలు చేసేవారు. సాగుచేసుకున్న భూమిని అటవీ అధికారులు పంటలతో సహా ఆక్రమించుకొని గూడేంలను తగులబెట్టేవారు. చిన్ననాటినుండి ఇలాంటి సంఘటనలను చూస్తున్న సూరు, వాటికి ఎదురుతిరగాలి అనుకున్నాడు.
సూరు 1918, మార్చి 25న సూరుది కొలం తెగకు చెందిన చిన్నూ, మారుబాయి దంపతులకు తెలంగాణ రాష్ట్రం, కొమరంభీం జిల్లా, కెరమెరి మండలం, జోడేఘాట్ గ్రామంలో జన్మించాడు. సూరు తల్లిదండ్రులు 18 ఎకరాల భూమిలో వ్యవసాయం చేసేవారు.
కుంరం సూరు గిరిజన ఉద్యమ నాయకుడు. నిజాం పాలకులకు వ్యతిరేకంగా ఆదివాసీ గిరిజన ఉద్యమాన్ని నడిపిన కొమురం భీమ్ ప్రధాన అనుచరుడిగా గెరిల్లా సైన్యం ఏర్పాటులో ప్రధానపాత్ర పోషించాడు.
సూరు 1997, ఆగస్టు 10న శోకన్‌గొంది, గ్రామంలో మరణించాడు. ప్రతి సంవత్సరం గోండు, కొలాం, తోటి తెగలవారు సూరు సమాధి వద్ద నివాళులు అర్పిస్తారు.
మావోరీ ప్రజల సాంప్రదాయిక ఋతువు మరుఅరోవా ఆరంభంలో కనిపించే కానోపస్ నక్షత్రం, వారికి రాబోయే శీతాకాలాన్ని ముందుగానే తెలియజేస్తుంది. దక్షిణాన కాంతి కిరణాలు చల్లటి తేమతో కూడిన శీతాకాలాన్ని సూచిస్తే, ఉత్తరాన తేలికపాటి చలికాలం గురించి ముందుగా తెలియచేస్తాయి. వారు ఈ నక్షత్రోదయ సమయంలో నైవేద్యం కూడా అర్పిస్తారు. మావోరీ పురాణాలలో ఈ నక్షత్రం అనేకసార్లు ప్రస్తావించబడింది. ఒక పురాణ కథ తాన్ దేవుడు ఆకాశంలో పాలపుంతను బుట్ట రూపంలో అల్లుతున్నప్పుడు, ఆ బుట్ట వెలుపల 'అతుతహీ' ఎలా ఒంటరిగా మిగిలి పోయిందో తెలియచేస్తుంది. మరో పురాణం ప్రకారం ఆది దేవతలైన పాపా, రంగి ల యొక్క తొలి సంతానం అతుతహి. ఇతను మిల్కి వే లోకి అడుగుపెట్టటానికి నిరాకరించి దాని ప్రక్కలనే ఏకాంతంగా పెరగడం జరిగింది. పాలినేషియా అంతటా ఇతర నక్షత్రాలు, నక్షత్రరాశులకి కూడా ఇదే పేరు ఉపయోగించబడింది. న్యూజిలాండ్ దీవుల నుంచి చూస్తే దీని అస్తమయం క్షితిజానికి దిగువన అరుదుగా ఉండటంతో కాపి-పొటో అనే పేరుతో సూచించబడింది. సూర్యోదయానికి ముందు కనిపించే ఆఖరి నక్షత్రం కానోపస్ కావడంతో, దీనికి కౌవాంగ అనే పేరు కూడా వచ్చింది.
ఇది సూర్యునితో పోలిస్తే 13,600 రెట్లు ఎక్కువ దేదీప్యమానం గా ఉంటుంది. అంటే 1 సెకండ్ లో కానోపస్ నక్షత్రం సూర్యుని కంటే 13,600 రెట్లు అధికంగా శక్తిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. మనకు 700 కాంతి సంవత్సరాల సుదూర పరిధిలో వున్న నక్షత్రాలన్నింటిలోను అత్యంత దీప్తి గల తార ఇదే. ఇంతటి అపారమైన తేజస్సు వుండటం వలనే సిరియస్ నక్షత్రంతో పోలిస్తే చాలా దూరంలో ఉన్నప్పటికీ కానోపస్ నక్షత్రం రాతిపూట కనిపించే రెండవ అతి ఉజ్వల నక్షత్రంగా స్థానం పొందగలిగింది. ఇంతటి తేజస్సు గల కానోపస్ నక్షత్రాన్ని సిరియస్ నక్షత్ర స్థానంలో ఉంచినట్లయితే, అది ఆకాశంలో అతి మహోజ్వలంగా ప్రకాశిస్తూ మిగిలిన నక్షత్రాలన్నింటినీ సులభంగా మించిపోతుంది. అయితే ఇంత తేజస్సు కలిగి ఉన్నప్పటికీ, ఇతర సూపర్ జెయంట్ స్టార్ లకు వున్న తేజస్సులతో పోలిస్తే తక్కువగా తేజస్సుగా ఉండటం వలన కానోపస్ నక్షత్రాన్ని సూపర్ జెయంట్ స్టార్ కేటగిరిలో తక్కువ దీప్తి వున్న నక్షత్రంగా పరిగణించి 0 తో సూచిస్తారు.
సిరియస్ , కానోపస్ - ఈ రెండు నక్షత్రాల ప్రకాశాలను తులనాత్మకంగా పరిశిలిస్తే సిరియస్ , కానోపస్ నక్షత్రాల దృశ్య ప్రకాశ పరిమాణం విలువలు వరుసగా -1.47, -0.74. నిరాపేక్ష ప్రకాశ పరిమాణం విలువలు వరుసగా +1.45, -5.53. అవి మనకు 8.6, 313 కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో ఉన్నాయి. రెండు నక్షత్రాలు ఉజ్వలమైనవే అయినప్పటికీ, సిరియస్ కు తక్కువ దృశ్య ప్రకాశ పరిమాణం కలిగి వున్నందున సాధారణ కంటికి కానోపస్ కన్నా సిరియస్ నక్షత్రమే ఎక్కువ ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తుంది. అయితే కానోపస్ కు తక్కువ నిరాపేక్ష ప్రకాశ పరిమాణం కలిగి వుండటం వల్ల నిజానికి కానోపస్ నక్షత్రమే ఎక్కువ ప్రకాశవంతమైనది. దీనికి కారణం మనకు సిరియస్ తో గల దూరం తో పోలిస్తే కానోపస్ నక్షత్రం అత్యంత దూరంలో ఉంది. అంటే మనకు వేర్వేరు దూరాలలో వున్న సిరియస్ నక్షత్రం , కానోపస్ నక్షత్రం లను ఒకే నియమిత దూరంలో వుంచి పరిశీలిస్తే మాత్రం కానోపస్ నక్షత్రమే అత్యంత ప్రకాశవంతంగా వుంటుంది.
తిరిగి మూడవసారి కానోపాస్ నక్షత్రం 1.6 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం ఆకాశంలో అతి ఉజ్వల తారగా కనిపించడం ప్రారంభమైంది. అప్పటి వరకూ భూమి నుంచి అత్యంత ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తున్న కాపెల్ల నక్షత్రాన్ని తోసిరాజని మళ్ళీ కానోపస్ అతి ఉజ్వల తార స్థానంలోకి వచ్చింది. కానోపస్ నక్షత్రం సూర్యునికి అతి సమీపంగా 302 కాంతి సంవత్సరాల దూరంలోకి రావడం, ఆ స్థితిలో -0. 72 గరిష్ఠ దృశ్య ప్రకాశ పరిమాణంతో ఉజ్వలంగా ప్రకాశించేది. అప్పటినుండి గత 90 వేల సంవత్సరాల క్రితం వరకూ ఈ నక్షత్రం ఆకాశంలో అతి ఉజ్వలతారగా తన మొదటి స్థానాన్ని నిలబెట్టుకొంది. గత 90 వేల సంవత్సరాల క్రితం కానోపస్ స్థానాన్ని పక్కకు నెట్టి సిరియస్ నక్షత్రం -1.64 గరిష్ఠ దృశ్య పరిమాణంతో ఆకాశంలో అతి ఉజ్వల తారగా నిలిచింది. కానోపాస్ రెండవ స్థానంలో మిగిలిపోయింది. ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న ఈ స్థితి రాబోయే 2.1 లక్షల సంవత్సరాల వరకూ కొనసాగుతుంది.
కెరీనా అనే నక్షత్రరాశిలో కనిపించే ఉజ్వలమైన నక్షత్రం కానోపస్. ఇది దక్షిణార్ద గోళానికి సంబంధించిన నక్షత్రాలలో అతి ప్రకాశవంతమైనది. లేత పసుపు-తెలుపు రంగులో ప్రకాశించే దీని దృశ్య ప్రకాశ పరిమాణం – 0.74. నిరాపేక్ష ప్రకాశ పరిమాణం విలువ -5.71. భూమి మీద నుంచి చూస్తే ఆకాశంలో రాత్రిపూట కనిపించే నక్షత్రాలలో అత్యంత ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రాలలో రెండవది కానోపస్ నక్షత్రం. . ఇది మనకు 313 కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో ఉంది. కెరీనా నక్షత్రరాశిలో కనిపించే ఈ నక్షత్రాన్ని బేయర్ నామకరణ పద్ధతిలో ‘ ’ గా సూచిస్తారు. తెలుగులో దీనిని ‘అగస్త్య’ నక్షత్రంగాగా వ్యవహరిస్తారు. అంతరిక్షంలో ప్రయాణిస్తున్న స్పేస్ క్రాఫ్ట్, డీప్ స్పేస్ ప్రోబ్ ల స్థానాన్ని సర్దుబాటు చేయడానికి ఈ నక్షత్రం నుండి వెలువడే కాంతిని ఉపయోగిస్తారు.
గత నాలుగు మిలియన్ సంవత్సరాలలో మూడు వేర్వేరు శకాలలో కానోపస్ నక్షత్రమే ఆకాశంలో ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రంగా మనకు కనిపిస్తుంది. అయితే కొన్ని సమయాలలో కానోపస్ కన్నా ఇతర నక్షత్రాలు మన సౌరవ్యవస్థకు దగ్గరగా వచ్చినపుడు ఆయా ప్రత్యేక కాలాల్లో మాత్రమే అవి ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తాయి. ఈ విధంగానే 90,000 సంవత్సరాల క్రితం సిరియస్ నక్షత్రం మన సౌర కుటుంబానికి సమీపంగా కదులుతున్నప్పుడు సిరియస్ నక్షత్రం కానోపస్ కన్నా ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తూ ఉంది. ఈ స్థితి ఇప్పుడు కొనసాగుతున్నది. రాబోయే మరో 2,10,000 సంవత్సరాల వరకు సిరియస్ నక్షత్రమే మనకు కనిపించే అత్యంత ప్రకాశమైన నక్షత్రంగా వుంటుంది. అయితే రాబోయే 4,84,000 సంవత్సరాలలో కానోపస్ నక్షత్రం తిరిగి మనకు అత్యంత మహోజ్వలమైన నక్షత్రంగా కనిపించడం మొదలెడుతుంది. ఆ స్థితి 5,10,000 సంవత్సరాల కాలం వరకూ కొనసాగుతుంది.
పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో విస్తరించిన అనేక దీవులు, పగడపు దీవుల మధ్య నౌకాయానం చేసే పోలినేసియన్లకు రాత్రి వేళల దీవులను గుర్తించడానికి ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రాలవసరం. ప్రాచీనకాలంలో రాత్రివేళలలో పసిఫిక్ దీవుల మధ్య పోలినేసియన్లు ప్రయాణించేటప్పుడు, ఆయా దీవుల మధ్య దూరాలను, ప్రత్యేక గమ్య స్థానాలను గుర్తించడానికి వారికి ఉజ్వలమైన సిరియస్ మరియి కానోపస్ నక్షత్రాలు నక్షత్ర దిక్సూచిలుగా ఉపయోగపడేవి. గ్రేట్ బర్డ్ లేదా మను అనే నక్షత్రరాశి ప్రాచీన పోలినేసియన్లకు బాగా సుపరిచితమైనది. ఇది రాత్రివేళ వారి వినీల ఆకాశాన్ని రెండు అర్ధ గోళాలుగా విభజిస్తున్నట్లు ఉండేది. ఈ గ్రేట్ బర్డ్ నక్షత్రరాశికి చెందిన దక్షిణ రెక్క అగ్రంలో కానోపస్ నక్షత్రం, శరీరభాగంలో సిరియస్ నక్షత్రం, ఉత్తర రెక్క అగ్రంలో ప్రోసియన్ నక్షత్రాలు ఉండేవి.
దక్షిణాఫ్రికా లోని వెండా ప్రజలలో కానోపస్ నక్షత్రాన్ని మొదటిసారిగా చూసిన వ్యక్తి ఒక కొండపై నుంచి ఫలాఫల కొమ్ము బూరను ఊదడం ద్వారా ఒక ఆవును బహుమతిగా పొందే ఆచారం ఉంది. సోతో తెగ పెద్దలు కూడా ఆవును బహుమతిగా ఇవ్వడం ద్వారా వారి భూత వైద్యులచే ఎముకలతో చేసిన పాచికలను వేయించి, తద్వారా రాబోయే సంవత్సరంలో రాగల అదృష్టాన్ని ముందుగా పరీక్షించుకొనేవారు. దక్షిణాఫ్రికా లోని బుష్ మెన్ ఆటవికులకు చెదపురుగులు, ఎగిరే చీమలు కనిపించడానికి సిరియస్, కానోపస్ నక్షత్రాలు ఒక సంకేతంగా ఉండేవి. అంతేకాక వారు ఈ నక్షత్రాలకు చావు, దురదృష్టం కలిగించగల శక్తులున్నాయని నమ్మేవారు. ఆ కారణంగా మంచి అదృష్టాన్ని, నైపుణ్యాన్ని కోరుకుంటూ దానికోసం ప్రత్యేకంగా సిరియస్, కానోపస్ నక్షత్రాలను ప్రార్థించేవారు.
ప్రాచీన చైనాలో పోరాట రాజ్య యుగం నాటి మూలాలను ఆధారంగా చేసుకొని, క్రీ.పూ. 2 వ శతాబ్దంలో హాన్ రాజవంశానికి చెందిన చైనీయ చరిత్రకారుడు "సేమా కియాన్" కానోపస్ నక్షత్రాన్ని పేర్కొనడం జరిగింది. చైనీయులకు వారి రాజధాని చాంగైన్ నగరం నుంచి ఈ కానోపస్ నక్షత్రం కనపడదు. అయినప్పటికీ మధ్యయుగంలో వారు తమ రాతప్రతి "దుంహుయాంగ్ నక్షత్ర పటం"లో ఈ నక్షత్రాన్ని దక్షిణ ధృవ వృద్ధునిగా పేర్కొనడం జరిగింది. సా.శ. 724 లో తాంగ్ రాజవంశానికి చెందిన ప్రసిద్ధ చైనీయ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త, బౌద్ధ సన్యాసి అయిన "యి జింగ్" కానోపస్ నక్షత్రంతో పాటు ఇతర సుదూర దక్షిణాది తారలను పరిశీలించేందుకు దక్షిణం వైపుగా ప్రయాణించాడు.
ఇజ్రాయిల్ లోని నెగేవ్, సినాయ్ ప్రాంతాలలో నివసించే బదౌన్ అరబ్ సంచార తెగ ప్రజలకు కూడా ఈ నక్షత్రం గురించి తెలుసు. వారు కానోపస్ నక్షత్రాన్ని సుహైల్ గా గుర్తించారు. పొలారిస్ తో పాటు కానోపస్ నక్షత్రాన్ని కూడా వారు రాత్రివేళలలో దిక్కులను సూచించే నక్షత్ర సూచికగా ఉపయోగించారు. ఆయా ప్రాంతాల్లో ఈ నక్షత్రం క్షితిజానికి క్రింద అదృశ్యమవుతూ వస్తూ ఉండడం వలన, ఇది ఎల్లప్పుడూ స్థిరంగా కనిపించే పోలారిస్ నక్షత్రానికి తద్విరుద్ధంగా ఒక క్రమం తప్పకుండా మారుతూ వున్న నక్షత్రంగా ఉండేది. సా.శ. 7 వ శతాబ్దంలో ఇస్లామిక్ శాస్త్రవేత్తలు ఈ నక్షత్రాన్ని అరబిక్ భాషలో 'సుహైల్' నక్షత్రంగా వ్యవహరించారు. సుహైల్ అంటే అద్భుతమైనదని అర్ధం.
గత 90 వేల సంవత్సరాల క్రితం నుండి నేటివరకు భూమిపై నుంచి చూస్తే, మనకు కనిపించే అత్యంత ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రాలలో మొదటి స్థానం సిరియస్ నక్షత్రానిది కాగా, రెండవ స్థానం కానోపస్ నక్షత్రానిది. ఈ స్థితి రాబోయే 2.1 లక్షల సంవత్సరాల వరకూ కొనసాగుతుంది. అయితే గతంలో వివిధ భౌమ కాలాల్లో కానోపస్ తార మూడు సార్లు అత్యంత ఉజ్వల తారగా ప్రథమ స్థానంలో నిలవడం జరిగింది. ప్రస్తుతం రెండవ అత్యంత ప్రకాశవంతమైన తారగా ఉన్నప్పటికీ, భవిష్యత్తులో మరోసారి కానోపస్ నక్షత్రం ఆకాశంలో అత్యంత ఉజ్వల తారగా మొదటి స్థానం పొందగలదు.
బోట్సువానా లోని స్వానా ప్రజలకు ఈ కానోపస్ నక్షత్రం "నాకా"గా పరిచితం. శీతాకాలం చివరలో కనిపించే ఈ తార వారికి పవన ఉధృతిని, చెట్లకు ఆకురాలు సమయం ఆసన్నమైనదని సూచిస్తుంది. అక్కడి గొర్రెల కాపర్లకు గొర్రెలకు, పొట్టేళ్లతో జత కలపాల్సిన సమయం ఆసన్నమైనదని తెలియ చేస్తుంది. దక్షిణాఫ్రికాలోని సోతో, స్వానా, వెండా ప్రజలు కనోపస్ నక్షత్రాన్ని నాకా లేదా నంగ అని పిలుస్తారు. జులు, స్వాజి తెగలు దీనిని ఖ్వెన్ క్వెజి అని పిలిచేవారు. వారికి ఈ నక్షత్రం మే నెల మూడవ వారంలో వేకువజామునే ఆకాశంలో దర్శనమిచ్చేది.
కరీనా అనే నక్షత్రరాశిలో అతి ప్రకాశవంతంగా కనిపించే కానోపస్ నక్షత్రాన్ని, సిరియస్ నక్షత్రానికి దక్షిణంగా సులభంగా గుర్తించవచ్చు. మహోజ్వల నక్షత్రం సిరియస్ కు మరింత దిగువన అంటే దక్షిణంగా కానోపస్ నక్షత్రం కనిపిస్తుంది. దక్షిణార్ధ గోళంలో ఈ రెండు నక్షత్రాలు జంటగా వేసవి కాలంలో రాత్రిపూట ఆకాశంలో నడి నెత్తిన కనిపిస్తాయి. మామూలు కంటికి కూడా స్పష్టంగా ప్రకాశవంతంగా జంట కాంతిపుంజాల వలె మెరుస్తూ కనిపిస్తాయి. ఈ విధంగా ఉత్తరార్ధగోళంలో వున్న వారికి కనిపించదు.
రాబోయే 4.8 లక్షల సంవత్సరాలకు వేగా నక్షత్రం మనకు దూరంగా జరిగిపోయినపుడు, కానోపస్ నక్షత్రం మళ్ళీ మనకు అతి ఉజ్వల నక్షత్రంగా కనిపించడం మొదలవుతుంది. ఆ సమయంలో ఈ కానోపస్ నక్షత్రం సూర్యునికి అతి చేరువుగా 346 కాంతి సంవత్సరాల దూరంలోకి రావడం వలన, గరిష్ఠంగా -0.40 పరిమాణంతో ఉజ్వలంగా ప్రకాశించడం జరుగుతుంది. ఈ స్థితి 9.9 లక్షల సంవత్సరాల వరకూ కొనసాగవచ్చు. భవిష్యత్తులో 9.9 లక్షల సంవత్సరాల అనంతరం అతి ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రంగా కానోపస్ స్థానాన్ని పక్కకు నెట్టి బీటా ఆరిగా అనే నక్షత్రం ఆక్రమిస్తుంది.
న్యూజీలాండ్ కు చెందిన మావోరీ ప్రజలు కానోపస్ నక్షత్రాన్ని అనేక పేర్లతో పిలిచేవారు. తూర్పున కనిపించే ఒంటరి నక్షత్రంగా దీనిని అరికీ పేరుతొ వ్యవహరించారు. ఇది మావోరీ ప్రజలను రోదింపచేయడానికి,మంత్రోచ్ఛారణకు వారిని సమయాత్తం చేసే నక్షత్రంగా ఉండేది. వారు దీనికి అతుతహి, అతోహి, ఒంటరి నక్షత్రం మొదలైన పేర్లతో పిలిచేవారు. తరుచుగా ఏకాంతవాసం గడిపే తాపు ప్రజలలాగే ఈ నక్షత్రం కూడా ఆకాశంలో ఒంటరిగా వుండటం వల్ల వారి సంస్కృతిలో ఇది తాపు నక్షత్రం గా భావించబడింది.
ఉజ్వలంగా మెరిసే కానోపస్ నక్షత్రం సూపర్ జెయంట్ తరగతికి చెందిన ‘ప్రధాన క్రమ’ దశలో వున్న నక్షత్రం. వర్ణపటరీత్యా 9 వర్ణపట తరగతికి చెందిన నీలి-తెలుపు వర్ణనక్షత్రం. అయినప్పటికీ లేత పసుపు-తెలుపు రంగులో కనిపించే దీనిని 0 తో సూచిస్తారు. అనేది సూపర్ జెయంట్ స్టార్ కేటగిరిలో తక్కువ తేజస్సుతో వున్నదని సూచిస్తుంది. ఇది సూర్యునికంటే వ్యాసంలో 71 రెట్లు పెద్దది, తేజస్సు లో సుమారుగా 13,600 రెట్లు పెద్దది.
మన సౌర వ్యవస్థ నుండి కానోపస్ నక్షత్రంనకు గల దూరాన్ని 1990 వరకూ సరిగా నిర్ధారించలేక పోయారు. హిప్పార్కస్ శాటిలైట్ టెలీస్కోప్ను ప్రయోగించక మునుపు ఈ దూరం 96 నుండి 1200 కాంతి సంవత్సరాల వరకు ఉండవచ్చని స్థూలంగా అంచనా వేసేవారు. హిప్పార్కస్ ప్రయోగం తరువాత కానోపస్ నక్షత్రం మనకు 313 కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో ఉందని నిర్ధారించారు. ఈ సూపర్ జెయింట్ నక్షత్రం 20.5 కి.మీ./సె. రేడియల్ వేగంతో మన సౌర వ్యవస్థ నుండి బయటకి దూరంగా వెళ్లిపోతున్నది.
37 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం భూమిపై నుంచి చూస్తే తొలిసారిగా కానోపస్ నక్షత్రం ఆకాశంలో అతి ఉజ్వల తార అయ్యింది. ఆ స్థితిలో కానోపస్ గత 13.7 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం వరకు కొనసాగింది. ఈ కాల వ్యవధిలో దీని దృశ్య ప్రకాశ పరిమాణం గరిష్ఠంగా -1.86 ఉండేది. సుమారు 31 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం సూర్యునికి అతి సమీపంగా 177 కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో కానోపస్ నక్షత్రం వచ్చినపుడు, ఆ సమయంలో ఇది గరిష్ఠంగా -1.86 దృశ్య పరిమాణంతో ఉజ్వలంగా ప్రకాశించడం జరిగింది.
సూర్యుని సమీపిస్తూ వున్న వేగా నక్షత్రం యొక్క దృశ్య ప్రకాశం క్రమేణా పెరుగుతూ ఉండటంతో వేగా నక్షత్ర ప్రకాశం, 2.1 లక్షల సంవత్సరాల నాటికి సిరియస్ దృశ్య ప్రకాశాన్ని దాటిపోతుంది. అంటే భవిష్యత్తులో 2.1 లక్షల సంవత్సరాల తరువాత భూమిపై నుంచి చూస్తే, ఆకాశంలో అతి ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రంగా సిరియస్ స్థానాన్ని వేగా నక్షత్రం ఆక్రమిస్తుంది. అత్యంత ప్రకాశవంతమైన తారగా వేగా నక్షత్రం తన స్థితిని రాబోయే 4.8 లక్షల సంవత్సరాల వరకు కొనసాగించగలదు.
తిరిగి రెండవసారి కానోపాస్ నక్షత్రం ఆకాశంలో అతి ఉజ్వల తారగా 9.5 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం కనిపించడం ప్రారంభమైంది. ఆ సమయంలో ఈ నక్షత్రం సూర్యునికి అతి చేరువుగా 252 కాంతి సంవత్సరాల దూరంలోకి రావడం వలన, గరిష్ఠంగా -1.09 దృశ్య పరిమాణంతో ఆకాశంలో అతి ప్రకాశవంతంగా కనిపించింది. ఈ స్థితి 4.2 లక్షల సంవత్సరాల వరకూ కొనసాగింది. ఆ తరువాత కానోపస్ స్థానాన్ని పక్కకు నెట్టి రోహిణి నక్షత్రం ఆకాశంలో అతి ఉజ్వల తారగా నిలిచింది.
కానోపస్ నక్షత్రం సూర్యుని కంటే వ్యాసంలో 71 రెట్లు పెద్దది. . మన సౌర వ్యవస్థలో సూర్యుని స్థానంలో ఈ జెయింట్ నక్షత్రాన్ని ఉంచినట్లయితే, అది సుమారుగా బుధ గ్రహం కక్ష్యను తాకుతున్నట్లుగా విస్తరిస్తుంది. అంటే సూర్యుడు-బుధుడుకు గల దూరంలో 90% దూరం వరకూ చొచ్చుకొనివస్తుంది. ఇంత సూపర్ జెయింట్ స్టార్ అయినప్పటికి కానోపస్ సూర్యుని కంటే ద్రవ్యరాశిలో సుమారు 8 రెట్లు మాత్రమే పెద్దది. .
ఉత్తరార్ధగోళంలో క్షితిజానికి బాగా దిగువన మాత్రమే దర్శనమిచ్చే ఈ నక్షత్రం గ్రీసు, రోమ్ ప్రధాన భూభాగాలలో నివసించే ప్రాచీన గ్రీకులు, రోమన్లకు కనిపించలేదు. అందువలనే ప్రాచీన గ్రీకు తాత్వికుడు ఎరొటస్ ఈ నక్షత్రం గురించి పేర్కొనలేదు.అయితే ప్రాచీన ఈజిప్షియన్లకు మాత్రం ఇది కనిపించేది. అలెగ్జాండ్రియా రేవుపట్టణం నుండి ఎరాటోథెన్స్, టోలెమిలు ఈ నక్షత్రాన్ని పరిశీలించి దీనిని కానోబస్ అని పిలిచారు.
కానోపస్ ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత సుమారుగా 7,000. అయితే దీని కరోనా అంతర్భాగంలో ఉష్ణోగ్రత అనేక మిలియన్ల డిగ్రీల వరకు ఉంది. ఈ నక్షత్రం యొక్క బాహ్య పొరలలో జరుగుతున్న ఉష్ణ సంవాహనాలకు, దీని వేగవంతమైన భ్రమణం కూడా తోడవడం వల్ల ఈ అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు ప్రజ్వరిల్లుతున్నాయి. కానోపస్ నక్షత్రం ఎక్స్ రే మూలాలు కలిగివుండానికి కారణం దాని కరోనా అంతర్భాగంలో జ్వలించే అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలేనని భావిస్తున్నారు.
కానోపస్ నక్షత్రం యొక్క దృశ్య ప్రకాశ పరిమాణం విలువ -0.74. సూర్యుని మినహాయిస్తే ఈ విధంగా ఋణాత్మక విలువలు గలవి కేవలం నాలుగు నక్షత్రాలు మాత్రమే ఉన్నాయి. దీని నిరాపేక్ష ప్రకాశ పరిమాణం విలువ -5.71. అంటే కానోపస్ నక్షత్రాన్ని భూమి నుంచి 10 నియమిత దూరంలో వుంచినపుడు దాని ప్రకాశ పరిమాణం విలువ -5.71.
బ్రెజిల్ లోని మాటో గ్రోస్సో రాష్ట్రంలో గల 'కాలాపాలో' మూలజాతి ప్రజలు కానోపస్, ప్రోసియన్ నక్షత్రాలను కోఫాంగో "బాతు" గాను, కాస్టర్, పొలాక్స్ నక్షత్రాలను దాని చేతులుగాను భావించేవారు. ఈ రకమైన నక్షత్ర సమూహ ప్రదర్శన వారికి రాబోయే వర్షాకాలాన్ని, వారి ప్రధాన ఆహారం 'మేనియాక్' లో రాగల వృద్హిని సూచించేది.
కానోపస్ నక్షత్రం కూడా సూర్యుని మాదిరిగా తన చుట్టూ తాను భ్రమణం చేస్తూ వుంటుంది. దీని భ్రమణ వేగం 8 కి.మీ./సెగా అంచనా వేయబడింది. సాపేక్షకంగా ఇంత తక్కువ భ్రమణ వేగం వుండటం వల్ల ఈ నక్షత్రం యొక్క మధ్య రేఖ అంచులు బల్లపరుపు గా అయ్యే అవకాశం ఎక్కువగా వుండదు.
సిరియస్ నక్షత్రం తరువాత భూమిపై నుంచి చూస్తే ఆకాశంలో కనిపించే రెండవ ఉజ్వలమైన నక్షత్రం కానోపాస్. నిజానికి మన గెలాక్షీ విభాగంలో అత్యంత ప్రకాశవంతమైన ఎఫ్ తరగతి సూపర్ జెయింట్ స్టార్ కూడా ఇదే. ఎక్స్ రే లలో గమనిస్తే అత్యంత ప్రకాశవంతమైన సూపర్ జెయింట్ స్టార్ కూడా ఇదే.
ప్రాచీన కాలంలో హావాయి ద్వీపవాసులు కానోపస్ నక్షత్రాన్ని అలీ-ఓ-కోనా-ఐ-కా-లెవా అని పిలిచేవారు. 'హవాయిలోవా', 'హవాయికి' ప్రజలు దక్షిణ-పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ప్రయాణించినప్పుడు నావిగేషన్ కోసం వారికి అవసరమయ్యే నక్షత్రాలలో కానోపస్ కూడా ఒకటిగా వుండేది.
నైఋతి అమెరికా లోని నవాజో ఆదిమ తెగ జాతి ప్రజలు ఈ నక్షత్రాన్ని మాయీ బిజో అని పిలిచేవారు. టెనెరిఫే ద్వీపవాసులకు సంబంధించిన 'గుంచే' పురాణంలో వర్ణించబడిన ఛక్సీరాక్సీ అనే దేవతతో ఈ కానోపస్ నక్షత్రం సంబంధం కలిగి ఉంది.
భారతీయ వేద సాహిత్యంలో కానోపస్ నక్షత్రం ప్రాచీన ఋషులలో ఒకడైన అగస్త్య మహర్షికి ఆపాదించబడింది. జల ప్రక్షాళనకు ప్రతీకగా భావించబడే ఈ నక్షత్రోదయ సమయం హిందూ మహా సముద్రపు ప్రశాంత జలాలకు సరిపోతున్నట్లు ఉంటుంది.
జనవరి - ఏప్రిల్ నెలల మధ్య కాలంలో ఆకాశంలో కనిపించే కానోపస్ ఉత్తరార్ధ గోళంలో శీతాకాలంలో కనిపించే నక్షత్రం కాగా దక్షిణార్ధ గోళంలో వేసవికాలంలో కనిపించే నక్షత్రం అవుతుంది.
ఈమె 1929 లో తన పదవి విరమణ చేసిన అనంతరం "పర్దా - దాని రద్దు చేయవలసిన అవసరం" అనే పేరుతో ఒక కరపత్రాన్ని ప్రచురించింది. ఈ కరపత్రం యువ వితంతువులు సమాజంలో ఎలా నడుచుకోవాలనే దానిపై వివరించారు. 2008 లో రుఖ్మాబాయి, ఆమె భర్త మధ్య జరిగిన న్యాయ కేసు యొక్క ప్రత్యేకతలులను రచయిత సుధీర్ చంద్ర రాసిన "ఎన్స్లేవ్డ్ డాటర్స్: కలోనియలిజం, లా అండ్ ఉమెన్స్ రైట్స్" అనే పేరుతో పుస్తకం ప్రచురించబడింది. ఈమె జీవిత కథను 2016లో డాక్టర్ రాఖ్మాబాయి అనే పేరుతో అనంత్ మహాదేవన్ దర్శకత్వంలో తన్నిష్తా ఛటర్జీ ప్రధాన పాత్రలో సినిమాగా చిత్రీకరించారు. ఈ సినిమాను డాక్టర్ స్వాప్నా పాట్కర్ నిర్మించారు. ఈమెకు "రుఖ్మాబాయి రౌత్" అని పేరు పెట్టినప్పటికీ ఆమె తన తండ్రి, సవతి తండ్రి లేదా దాదాజీ ఇంటిపేరును ఉపయోగించినట్లు ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. ఆమె తన వైద్య వృత్తిలో "రుఖ్మాబాయి" గా సంతకం చేసింది. ఈమె తన పేరును జనరల్ మెడికల్ కౌన్సిల్ రిజిస్ట్రార్తో కూడా "రుఖ్మాబాయి" గానే నమోదు చేసింది.
శివాజీరావ్ హోల్కర్, ఇవా మెక్లారెన్, వాల్టర్ మెక్లారెన్ వంటి వాళ్ళు 500 రూపాయలను తన చదువు కోసం విరాళంగా ఇచ్చారు. ఇలా కొంత మంది సామాజిక కార్యకర్తల సహకారంతో ఈమె 1889 లో ఇంగ్లాండ్‌ లో మెడిసిన్ అధ్యయనం కోసం బయలుదేరారు. 1894 లో, రాయల్ ఫ్రీ హాస్పిటల్‌లో చదువుకున్న ఆమె లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ మెడిసిన్ ఫర్ ఉమెన్ నుండి డాక్టర్ ఆఫ్ మెడిసిన్ పట్టాను అందుకుంది. వైద్యులు కదంబిని గంగూలీ, ఆనంది గోపాల్ జోషి 1886 లో వైద్య డిగ్రీలు పొందిన మొట్టమొదటి భారతీయ మహిళలు. తన చదువు పూర్తి అయిన అనంతరం 1895 లో ఈమె భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి సూరత్‌లోని మహిళా ఆసుపత్రిలో చీఫ్ మెడికల్ ఆఫీసర్‌గా పనిచేశారు. 1929 లో పదవీ విరమణ చేసే వరకు రాజ్‌కోట్‌లోని జెనానా స్టేట్ హాస్పిటల్‌లో పనిచేశారు. ఈమె తన పదవీ విరమణ తర్వాత ముంబై లో స్థిరపడింది.
ఈమె నవంబర్ 22, 1864 న జనార్ధన్ పాండురంగ్, జయంతిబాయి దంపతులకు జన్మించింది. ఈమె తండ్రి తన రెండు సంవత్సరాల వయస్సులో, తల్లి తన పదిహేడేళ్ళ వయసులో కన్నుమూశారు. తన భర్త మరణించిన ఆరు సంవత్సరాల తరువాత, జయంతిబాయి ముంబైలో ఒక వైద్యుడు, సామాజిక కార్యకర్త అయిన వితంతువు డాక్టర్ సఖారామ్ అర్జున్‌ను వివాహం చేసుకుంది. తన 11 ఏళ్ల ప్రాయంలో తన సవతి తండ్రి బంధువు అయినటువంటి 19 ఏళ్ల దాదాజీ భికాజీని వివాహం చేసుకుంది.
మానవ పరిణామాన్ని అధ్యయనం చెయ్యడంలో ఫిజికల్ ఆంత్రోపాలజీ, ప్రైమటాలజీ, ఆర్కియాలజీ, పాలియోంటాలజీ, న్యూరోబయాలజీ, ఎథాలజీ, భాషాశాస్త్రం, ఎవల్యూషనరీ సైకాలజీ, పిండశాస్త్రం, జన్యుశాస్త్రం వంటి అనేక శాస్త్రాలు భాగం పంచుకున్నాయి. 8.5 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం, చివరి క్రెటేషియస్ పీరియడ్‌లో ప్రైమేట్స్, ఇతర క్షీరదాల నుండి వేరుపడ్డాయని జన్యు అధ్యయనాలు చూపుతున్నాయి. తొట్టతొలి శిలాజాలు మాత్రం 5.5 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం, పాలియోసీన్‌లో కనిపిస్తాయి.
హోమినోయీడియా సూపర్ ఫ్యామిలీ లోని హోమినిడే కుటుంబం, అదే సూపర్ ఫ్యామిలీ లోని హైలోబాటిడే కుటుంబం నుండి 1.5 – 2 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం వేరుపడింది;
హోమినినే ఉప కుటుంబం లోని హోమినిని తెగ (మానవులు, ఆస్ట్రలోపిథెసీన్‌లు, ఇతర అంతరించిపోయిన ద్విపాద ప్రజాతులు, చింపాంజీలు), గొరిల్లి తెగ నుండి 80-90 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం వేరుపడింది;
ఆఫ్రికా, మానవజాతికి ఉయ్యాల వంటిది అనే భావనను ఇవి బలపరచాయి. 1974 లో డొనాల్డ్ జోహన్‌సన్ ఆస్ట్రలోపిథెకస్ అఫారెన్సిస్ శిలాజమైన లూసీని ఉత్తర ఇథియోపియాలోని అఫార్ త్రికోణం ప్రాంతంలోని హదర్‌లో కనుగొన్నారు. దీంతో 1970 ల చివర లోను, 1980 లలోనూ ఇథియోపియా, పాలియో ఆంత్రోపాలజీ పరంగా ప్రముఖ స్థలంగా మారింది. ఈ నమూనా మెదడు చిన్నదిగా ఉన్నప్పటికీ, కటి, కాలు ఎముకలు పనితీరులో ఆధునిక మానవులతో దాదాపు సమానంగా ఉన్నాయి. దీనితో, హోమినిన్లు నిటారుగా నడిచాయని నిశ్చయంగా తెలుస్తోంది. లూసీని ఆస్ట్రలోపిథెకస్ అఫారెన్సిస్ అనే కొత్త జాతిగా వర్గీకరించారు. ఇది, హోమో జాతికి చెందిన ప్రత్యక్ష పూర్వీకుడు గానీ, లేదా ఆ పూర్వీకుడి దగ్గరి బంధువు గానీ అయి ఉంటుందని భావించారు. ఆ కాలానికి చెందిన మరే ఇతర హోమినిడ్ లేదా హోమినిన్ కు ఇంతటి దగ్గరి సంబంధం లేదు. (బీటిల్స్ వారి " లూసీ ఇన్ ది స్కై విత్ డైమండ్స్ " పాట మీదుగా ఈ నమూనాకు "లూసీ" అని పేరు పెట్టారు. తవ్వకాల సమయంలో వారు ఈ పాటను వింటూండేవారు.) అఫార్ త్రికోణంలో ఆ తరువాత మరెన్నో హోమినిన్ శిలాజాలను కనుగొన్నారు. వీటిలో ఆర్డిపిథెకస్ రామిడస్, ఆర్డిపిథెకస్ కడబ్బా ఉన్నాయి.
తొలి ద్విపాదులు ఆస్ట్రలోపిథెసీన్‌లు గాను, తరువాత హోమో ప్రజాతి గానూ పరిణామం చెందాయి. ద్విపాద లక్షణానికి ఉన్న విలువ పట్ల అనేక సిద్ధాంతాలు ఉన్నాయి. ఆహారాన్ని పట్టుకోవడానికీ, మోసుకు తీసుకువెళ్ళడానికీ, నడిచేటపుడు శక్తిని ఆదా చేయడానికీ చేతులను వాడడం కోసం ద్విపాద లక్షణాన్ని అలవాటు చేసుకుని ఉండవచ్చు. బహు దూరాల పాటు పరిగెత్తి వేటాడడం, ఎక్కువ దూరం చూసే వీలు కలగడం, ఎండకు గురయ్యే శరీర విస్తీర్ణాన్ని తగ్గించుకోవడం వంటి వాటికి కూడా ద్విపాద లక్షణం దోహద పడింది. తూర్పు ఆఫ్రికా లోని రిఫ్ట్ వ్యాలీలో ఉండే అడవులు అంతరించి, వాటి స్థానంలో గడ్డి మైదానాలు ఏర్పడ్డాయి. పై పరిణామాంశాలన్నీ కూడా ఈ మైదానాల్లో నివసించేందుకు అనువైనవే. చతుష్పాద పిడికిలి-నడక కంటే, రెండు కాళ్ళపై నడవడానికి తక్కువ శక్తి అవసరమౌతుందని 2007 లో చేసిన ఒక అధ్యయనంలో తేలింది. ఇది కూడా ద్విపాద పరిణామ సిద్ధాంతానికి మద్దతు నిస్తోంది అయితే, నిప్పును ఉపయోగించగల సామర్థ్యం తెలిసి ఉండకపోతే, కేవలం రెండుకాళ్ళపై నడిచినంత మాత్రాన మానవ పూర్వీకులు ప్రపంచమంతటా విస్తరించగలిగి ఉండేవారు కాదని ఇటీవలి అధ్యయనాల ప్రకారం తెలుస్తోంది.