polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
బన్‌స్వారా రాజస్థాన్ రాష్ట్రానికి చెందిన వగడి భూభాగంలో ఉంది. వగడి భూభాగంలో బన్‌స్వారా, దుంగర్‌పూర్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.జిల్లాకు మహి నది ముఖద్వారంగా ఉంది. మధ్యప్రదేశ్ లోని వింద్యపర్వతాలలో జన్మించిన మహినది జిల్లా ఉత్తరభాగం నుండి జిల్లాలో ప్రవహిస్తుంది. తరువాత ఇది ఆగ్నేయంగా ప్రవహిస్తూ బన్‌స్వారా, దుంగర్‌పూర్ జిల్లాలలో ప్రవహించి తరువాత గుజరాత్‌లో ప్రవహించి గల్ఫ్ ఆఫ్ కాంబే వద్ద సముద్రంలో సంగమిస్తుంది. బన్‌స్వారా జిల్లా వృక్షజాలం, జంతుజాలంతో సుసంపన్నమై ఉంది. జిల్లాలోని అరణ్యంలో టేకు చెట్లు ఉన్నాయి. అరణ్యంలో చిరుత, చింకారా మొదలైన జంతువులు అధిక సంఖ్యలో ఉన్నాయి. కోడి, పార్ట్‌రిడ్జ్, నలుపు డ్రోంగో, గ్రే ష్రిక్, తేనెటీగలను తినే ఆకుపచ్చ పక్షి, బుల్బుల్, చిలుక మొదలైనవి ఉన్నాయి.
ఈ ప్రాంతం గతంలో బన్‌స్వారా రాజాస్థానంగా ఉండేది, కనుక ఈ జిల్లాకు బన్‌స్వారా అని నామకరణం చేయబడింది. ఈ ప్రాంతం పేరు గురించి 2 కథనాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతం కొంతకాలం బిల్ రాజప్రతినిధి బన్‌స పాలనలో ఉండేది కనుక ఈ ప్రాంతానికి ఈ పేరు వచ్చిందని ఒక కథనం వివరిస్తుంది. బన్‌స 1529లో మహారావల్ జగ్మల్ సింగ్ చేతిలో మరణించాడు. రెండవ కథనం అనుసరించి " బనస్ వర " అని అర్ధం. ఇక్కడ అరణ్యంలో విస్తారంగా వెదురు పొదలు ఉన్నాయి, కనుక ఈ ప్రాంతానికి బన్‌స్వారా అనే పేరు వచ్చిందని విశ్వసిస్తారు.
బన్‌స్వారా జిల్లాలో 3 ఉపవిభాగాలు, 5 తాలూకాలు, 8 మండలాలు ఉన్నాయి. బన్‌స్వారా ఉపవిభాగంలో బన్‌స్వారా, గర్హి తాలూకాలు ఉన్నాయి. ఘోటో ఉపవిభాగంలో కుషల్గర్ ఉపవిభాగంలో కుషల్గర్ బగిదొర తాలూకాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో ఉన్న 8 మండలాలు (తల్వర్, ఘర్, ఘతొల్, పీపాల్ ఖుంత్, బగిదొర, ఆనంద్పురి, కుషల్గర్హ్, సజ్జన్) ఉన్నాయి.
జిల్లాలో 5 విధాన సభా నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి . ఇవన్నీ దుంగర్‌పూర్ లోని 3 తాలూకాలతో కలిసి " లోన్ పార్లమెంటరీ నియోజక వర్గంలో భాగంగా ఉన్నాయి.
రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని జిల్లాలలో బన్‌స్వార జిల్లా ఒకటి. బన్‌స్వార పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 5,037 . జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో ఉదయపూర్ జిల్లా, ఈశాన్య సరిహద్దులో ప్రతాప్‌గఢ్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో గుజరాత్ రాష్ట్రం, పశ్చిమ సరిహద్దులో దుంగర్‌పూర్ జిల్లా ఉన్నాయి.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పంచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో బన్‌స్వారా జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 12 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
'సన్మానం' ఆనే కథలో సన్మానం చేస్తామంటే నమ్మి నగరానికి వచ్చిన ఒక కవి అవస్థలు పడుతుంటే సమయస్పూర్తి కనబరచి గౌరవంగా ఇంటికి పంపే సూర్యం పాత్ర అందుకు చక్కని ఉదాహరణ. డబ్బు చుట్టూ ప్రపంచం తిరుగుతోంది, డబ్బే లోకం అని అందరూ బాధపడిపోతుంటే, డబ్బాశ లేకుండా మంచితనంతో బ్రతికే వారు, ఇతరుల సుఖం కోరే వారు ప్రపంచంలో ఉన్నారని మనకు చూపెడతారు 'పూర్వి' కథలో. ఈ హాస్య రచయిత్రి వ్రాసిన పూర్వి కథ చదవడం ముగిసే సరికి కళ్ళు చెమరుస్తాయి. ఎక్కడ చూసినా స్వార్ధం రాజ్యమేలుతోందని, మనలను ఇబ్బంది పెట్టేవారే అందరూ అనుకోవటం పొరపాటని, మహాత్ములు కాకున్నా మనచుట్టూ కూడా మంచివాళ్ళు ఉంటారని 'ఒక ప్రయాణం' కథలో చెబుతారు. పరోపకారానికి అస్తులుండనవసరం లేదని మంచి మనసు ఉంటేచాలని 'పుణ్యాత్మురాలు'ని చూపెడతారు ఒక కథలో. అర్థం చేసుకునే తోడు ఉంటె జీవిత ప్రయాణం ఆనందంగా సాగుతుందని 'చల్లని దీవెన ' కథ ద్వారా బోధ పరుస్తారు. కాలంతో పాటు కుటుంబ జీవితంలో మారే పరిస్థితులను, వాటి వల్ల అనుభవంలోకి వచ్చే మంచి చెడ్డలను పాఠకుల ముందు ఉంచుతారు విజయలక్ష్మి. ఇలాంటి కథలే 'అడ్డం తిరిగిన కథ', 'బ్లాగుతో కథ సుఖాంతం'.
నవలతో పాఠక లోకానికి పరిచయమైన విజయలక్ష్మి తన కథలతో పాఠకులకు చేరువై, మన్నన పొందారు. చక్కని కథా వస్తువు, సునిశిత హాస్యం, కొంత వ్యంగ్యం, మోతాదు మించని రచనా శైలి పాఠకులను ఏకబిగిన కథలను చదివిస్తాయి. ఎప్పటికప్పుడు సమాజములోను, ప్రజల జీవితాలలోను చోటు చేసుకునే మార్పులు, వాటి వల్ల కలిగే ఇబ్బందులు, వచ్చి పడే సమస్యలు, తెచ్చి పెట్టుకునే తంటాలు, పరిష్కారాలు తెలియక, తెలిసినా అమలు చేత కాక పడే తిప్పలను హాస్యం, వ్యంగాలను మేళవించి ప్రస్తావిస్తారు. మనుషుల ఆలోచనలు, అలవాట్లలోని లోపాలను ఎత్తిచూపుతూ కొన్ని పరిష్కారాలను కూడా చూపెడతారు. శ్రీమతి విజయలక్ష్మి కథలు అన్నీ దాదాపు కుటుంబం, కుటుంబ సభ్యుల మధ్యనే తిరుగుతుంటాయి. తరాల అంతరం, మనస్తత్వాలు, వాటి వల్ల ఏర్పడే సంఘర్షణ వంటి వాటిని మోతాదు మించకుండా చిత్రించడం వల్లనే శ్రీమతి విజయలక్ష్మి కథలు రక్తి కడతాయి. ఈమె కథలలో అశ్లీలం, అసభ్యత మచ్చుకకు కనిపించక పోగా, చాల మటుకు పాత్రలు సంస్కారవంతగా ఉండి, ఆశావహ దృక్పథంతో నడుచుకుంటాయి.
ఈమె కథలలో అచ్చ తెలుగు నుడికారము కనపడుతుంది. అక్కుళ్ళు బక్కుళ్ళుగా, నీటిలో నిలబడి మొసలితో వైరం తెచ్చుకున్న చందం, గుప్పెడు ఒడ్లు మొహాన చల్లితే బుట్టెడు పేలాలు పూచినట్టు వంటివి అనేకం పాఠకులను మురిపిస్తాయి. కథలోకి సూటిగా వెళ్ళడం, సంభాషణలలో క్లుప్తత, అనవసరంగా ఒక్క మాటా రాయకపోవటం, అభ్యంతరకర పదజాలం అసలు లేకపోవటం శ్రీమతి విజయలక్ష్మి రచనా ప్రతిభకు నిదర్శనమని విమర్శకులంటారు.
ఈమె 1982లో రాయటం మొదలు పెట్టారు. మొదటి నవల ప్రేమలేఖ. ఇది శ్రీవారికి ప్రేమలేఖ అనే సినిమాగా తీయబడింది. ఈమె మొత్తం మీద 200 కథలు, 14 నవలలు, 3 సినిమాలు, 2 టీవీ సీరియల్స్ రూపొందించారు. ఈమె రచనలు రేడియోలో నాటికలుగా ప్రసారమయ్యాయి. ఈమె రాసిన హాస్య కథలు "పొత్తూరి విజయలక్ష్మి హాస్యకథలు, మా ఇంటి రామాయణం, చంద్ర హారం, అందమె ఆనందం" అనే హాస్యకథా సంపుటాలుగా వెలువడ్డాయి.
ఈమె జూలై 18, 1953న గుంటూరు జిల్లా యాజలి గ్రామంలో జన్మించారు. వల్లూరి సత్యవాణి, వల్లూరి వెంకటకృష్ణమూర్తి ఈమె తల్లిదండ్రులు.
దేశానికి స్వతంత్రం వచ్చిన తరువాత 1950లో పన్నా జిల్లా రూపొందించబడింది. బ్రిటిష్ ఇండియా లోని రాజాస్థానాలైన పన్నా, జాసో, అజ్‌ఘర్ రాజాస్థానంలో అధికభాగం, పాల్డియో రాజాస్థానంలో కొంత భాగం కలిపి ఈ జిల్లా రూపొందించబడింది. పన్నా జిల్లా సరికొత్త భారతీయ రాష్ట్రం అయిన విద్యప్రదేశ్‌లో భాగంగా ఉండేది. వింధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో భాగం అయిన తరువాత ఇది 1956 నవంబరు 1 నుండి మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో భాగం అయింది.
జిల్లాలో ఉన్న వజ్రాల గనులు జిల్లాకు ప్రత్యేక గుర్తింపును తీసుకువస్తున్నాయి. వజ్రాల గనులు పన్నా నగరానికి 80 కి.మీ దూరంలో ఉన్నాయి.
పురాతన కాలంలో గనులు అధికంగా సుకారియూ గ్రామంలో ఉండేవి. ప్రస్తుత కాలంలో గనులు మఝగావ్ మాత్రమే ఆసియా ఉనికిలో ఉన్న ఏకైక వజ్రాలగనిగా గుర్తించబడుతుంది.
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో పన్నా జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్ర 24 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
సరియైన నూట్రిషనల్ విలువలు లేని లేదా అధిక కేలరీలు కలిగిన లేదా అనారోగ్యకరమైన అహారపదార్ధాలను జంక్ ఫుడ్స్ అంటారు. జంక్ ఫుడ్ తినడము వలన అనారోగ్యం నకు దారితీయును . ఈ పదము మొదట 1972 లో వాడుకలోకి తీసుకువచ్చారు . జంక్ ఫుడ్ లో ఎక్కువ పరిమాణములో సాచ్యురేటెడ్ కొవ్వులు, సాల్ట్, సుగర్ ఉంటాయి. ఆరోగ్యకరమైన పండ్లు, కాయకూరలు, ఫైబర్ ఉన్న పదార్ధములు ఉండవు . సాధారణముగా ఉప్పు స్నాక్స్ అంటే చిప్స్, కాండీ, తీపి ఉండలు, పంచదారపెట్తిన సీరల్స్, ఫ్రైడ్ ఫాస్ట్ ఫుడ్స్, కార్బొనేటెడ్ డ్రింక్స్, రెడిమేడ్ కూల్ డ్రింక్స్, మసలా చాట్, పకోడీలు, బజ్జీలు వంటి స్నాక్ ఫుడ్‌, ఫాస్ట్ ఫుడ్ టమోటో కెచప్, వెన్నతో కూడిన కేకులు, చాక్లెట్‌ డింగ్‌-డాంగ్స్‌, బేకన్‌, సాసేజ్‌ మున్నగునవి.బర్గర్, పిజా, ఫ్రెంచి ఫ్రైస్, కేక్స్, నూడిల్స్. పిల్లలకు నచ్చే జంక్ ఫుడ్. '
జంక్‌ ఫుడ్‌ తింటే స్థూలకాయం వస్తుంది. ఈ ఊబకాయం వలన చిన్న వయస్సులోనే బిపి, ఆపై షుగర్‌ వస్తుంది. శాస్త్రవేత్తలు ధూమపానం, మత్తు మందుల మాదిరిగానే జంక్‌ ఫుడ్‌ తినడం కూడా వ్యసనంగా మారుతుందంటున్నారు. అంతే కాదు మనిషిపై మాదక ద్రవ్యంతో సమానంగా దుష్ప్రభావాన్ని సైతం చూపుతాయని వీరు కనుగొన్నారు. అమెరికాలోని ఫ్లోరిడాకు చెందిన స్క్రిప్స్‌ రిసెర్చ్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ శాస్త్రవేత్తలు మూడేళ్లపాటు పరిశోధనలు చేసి జంక్‌ ఫుడ్‌ కొకైన్‌ వంటి మాదక ద్రవ్యాలతో సమానమని తేల్చారు. జంక్‌ ఫుడ్‌కు అంటే బేకరి పదార్థాలకు అలవాటు పడితే అది ఊబకాయానికి దారి తీయడమే కాకుండా మెదడుకు కూడా హాని కలిగిస్తుందని కనుగొన్నారు. ఇందుకు కారణం బేకరీ పదార్థాల్లో కొవ్వు పదార్థం ఎక్కువగా ఉండటమేనని వెల్లడించారు. జంక్‌ ఫుడ్‌ వల్ల కలిగే ప్రభావాలు తెలుసుకునేందుకు వీరు ఎలుకలపై మూడేళ్ల పాటు పరిశోధనలు సాగించారు. అధిక కేలరీలు గల ఆహారం తీసుకోవడం వల్ల మెదడుకు ప్రమాదమని తేల్చారు.
మధ్యప్రదేశ్ గవర్నర్ మొహమ్మద్ సైయిఫ్ కురేష్ ఒక సమావేశంలో గురూజి నిస్వార్ధమైన సామాజిల సేవలను కొనియాడాడు. గురూజి స్వాత్రసమరయోధుల భత్యం, సన్మాన నిధి వంటి ప్రభుత్వం అందించిన ఆర్థిక సహాయాన్ని కూడా నిరాకరించాడు. ఆయనకు ఎటువంటి ఆదాయవనరులు లేనప్పటికీ ప్రభుత్వ గుర్తింపును, సహకారాన్ని నిరాకరించి తన ప్రత్యేకత చాటుకున్నాడు. స్వతంత్ర భారతంలో ఉన్నతాధికార పదవులను అలకరించిన స్వాతంత్ర్య సమరపోరాట వీరులలో గురూజి తనకంటూ ఒక ప్రత్యేకతను నిలుపుకున్నాడు. హర్దా జిల్లాలోని మరొక స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు వినాయకరావు సహస్రబుదేకు గురూజీతో సత్సంబంధాలు ఉన్నాయి.
మధ్యభారతానికి చెందిన యువ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు గురు రాధా కిషన్ జిల్లాలోని బిద్ గ్రామంలో 1925లో జన్మించాడు. గురు రాధా కిషన్ బ్రిటిష్ పోలీస్ అధికారులను బహిరంగంగా ఎదిరించాడు. గురు రాధా కిషన్ భారతీయులను దూషిస్తున్న అధికారిని అనేకమంది ప్రజలముందు చెంపదెబ్బ కొట్టాడు. ఈ సంఘటన ఇండోర్లో నిర్వహించిన భారతీయ స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ ఊరేగింపులో జరిగింది. ఈయన ప్రజల అభిమానాన్ని చూదగొన్న స్వతంత్ర సమరయోధుడు.ఆయన విశ్వసనీయత లోకవిదితం. ఆయన పేదలు, సమాజంలో అణగదొక్కబడిన ప్రజల అభివృద్ధి కొరకు వీరోచితంగా పోరాటం సాగించాడు.
గత పర్లమెంటు సభ్యుడు స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు జిల్లా నుండి మొదటిసారిగా మంత్రిపదవిని వహించిన రామేశ్వర్ అగ్నిభోజ్ జిల్లాలోని దళిత కుటుంబానికి చెందిన వాడు. ఆయన జిల్లాలోని
గాంధేయవాది స్వతంత్ర సమరయోధుడు మహేష్ దత్ మిశ్రా, హిందూ మహాసభ అధ్యక్షుడు నారాయణరావు రఘునానధరావు కెక్రె, గత మంత్రి, ఆర్.ఎస్.ఎస్ ప్రవారక్ మధుకర్ హర్నె,
ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ క్లీన్ స్లేట్ ఇంటర్నెట్ డిజైన్ ప్రోగ్రాం, కంసల్టింగ్ ప్రొఫెసర్ ఆఫ్ ఇ.ఇ స్టాంఫోర్డ్ యూనివర్శిటీ గురుదత్తా కూడా హర్దా జిల్లాకు చెందిన వారే.
హర్దా జిల్లా నర్మదానదీలోయలో ఉంది. నర్మదానది జిల్లాకు ఉత్తర సరిహద్దులో ఉంది. జిల్లా దక్షిణంగా సప్తపురా పర్వతశ్రేణి వైపుగా ఎగువకు పోతుంది. స్త్రీశిశు హత్య ఆధారంగా నిర్మించిన మాతృభూమి చలనచిత్రం హర్దా జిల్లాలో చిత్రీకరించబడింది.
సుపర్ణా సిన్హా యూనివర్శిటీ అధ్యయనానికి ముందు కొలకత్తా లోని " సౌత్ పాయింట్ ఉన్నత పాఠశాల "లో ఫిజిక్స్ టీచర్ అంజన్ దాస్‌గుప్తా ఫిజిక్స్ అధ్యయనంలో ఉన్న సౌనదర్యం గురించి
తెలియజేసాడు. ఇండియాలో బి.ఎస్.సి ఫిజిక్స్ పూర్తిచేసిన తరువాత " సిరాకస్ యూనివర్శిటీ" ఫిజిక్స్ డిపార్ట్ మెంటులో ఎం.ఎస్. - పి.హెచ్.డి పూరిచేసింది. సిరాకస్‌లో అధ్యయనం ముగింపుకు వచ్చే తరుణంలో థియొరాటికల్ కండెంస్డ్ సంబంధిత ఫిజిక్స్ అంటే ఆమెకు ఆసక్తి ఏర్పడింది. హైఎనర్జీ ఫిజిక్స్ లేక గ్రావిటీ కంటే థియొరాటికల్ కండెంస్డ్ సంబంధిత ఫిజిక్స్‌కు
అత్యధికంగా ప్రయోగాలతో సంబంధం ఉండడం ఒక కారణమని ఆమె భావన. థియొరాటికల్ కండెంస్డ్ సంబంధిత ఫిజిక్స్ ఎంచుకోవడానికి ఆమె టీచర్ రాజన్ భట్టాచార్య ప్రేరణ కారణమని ఆమె అభిప్రాయం. థియొరాటికల్ కండెంస్డ్ సంబంధిత ఫిజిస్ట్ మరియా క్రిస్టినా మర్చెట్టి సిరాకస్ ఫిజిక్స్ డిపార్ట్‌మెంటులో చేరిన తరువాత సుపర్ణా సిన్హా ఆమెను తన పి.హెచ్.డి పరిశోధనా కాలం పూర్తి అయ్యే వరకు మార్గదర్శిగా ఎంచుకున్నది. ఆమె ఫిజిక్స్ పరిశోధనలు అనుకూలంగానే సాగాయి. స్త్రీపురుష భేదాలకు అతీతంగా సహాధ్యాయులు ఆమెకు బాసటగా నిలిచారు. స్నేహితులు ఆమె ఫిజిక్స్ పరిశోధనా శైలి, సమస్యలను పరిస్కరించే విధాన్ని ప్రశంసింస్తూ ఉండేవారు.
సుపర్ణా సిన్హా పి.హెచ్.డి పూర్తిచేసిన తరువాత పోస్ట్‌డాక్టొరల్ పొజిషన్ కొరకు ఐరోపా, యునైటెడ్ స్టేట్స్, ముంబయి లోని టి.ఐ.ఎఫ్.ఆర్, బెంగుళూరు లోని ఐ.ఐ.ఎస్ నుండి అవకాశాలు వచ్చాయి. రీసెర్చ్ మీద ఆసక్తి కారణంగా ఫిజిక్స్‌కు దగ్గర సంబంధం ఉన్న బెంగుళూరు ఐ.ఐ.ఎస్.సిని ఎంచుకున్నది. సుపర్ణా సిన్హా భర్తతో భారతదేశానికి వచ్చి ఐ.ఐ.ఎస్.సిలో
ఉద్యోగబాధ్యతలు స్వీకరించారు. ఫిజిక్స్ పూర్ణిమా, ఆమె భర్తను అనుసంధానం చేసిందన్నది ఆమె భావన. 1996లో ఆమెకు కుమార్తె జన్మించింది. ఆమెకు కేరీర్‌లో తల్లితండ్రులు, అత్తమామల సహకారం లభించడం కుమార్తె కూడా తల్లితండ్రుల ఉత్సాహం పుణికిపుచ్చుకోవడం అదృష్టమన్నది అమే భావన.
సుపర్ణా సిన్హా తండ్రి ఆంథ్రోపాలజిస్ట్- కళాకారుడు. ఆమె తల్లి కళాకారిణి అలాగే ఫిజిస్ట్. ఆమె సోదరి సుకన్యా బెంగుళూరు ఐ.ఐ.టిలో ఫిజిస్ట్. ఆమె తల్లి ఉద్యోగబాధతల నడుమ కుటుంబ బాధ్యతలను కూడా చక్కగా నిర్వర్తించింది. ఆమె పిల్లల సృజనాత్మక శక్తిని, నేర్చుకునే శక్తిని, అర్థం చేసుకునే శక్తిని పెంపొందించడానికి తనవంతు సహాయం అందించింది.
వారింటికి కవులు, నాటకరంగ కళాకారులు, సత్యజిత్ రే వంటి చనచిత్ర కళాకారులు, విషయుయల్ కళాకారులు, సంగీఅకళాకారులు, తండ్రి శ్రేయోభిలాషి నిర్మల్ బోస్, తల్లి శ్రేయోభిలాషి వంటి శాస్త్రవేత్తలు తరచూ అథిధులుగా వస్తుండేవారు. వారి ఇంట్లో ఆమె తల్లి అధ్యనంచేయడానికి సేకరించిన పలు ఫిజిక్స్ ఉండేవి.
సుపర్ణా సిన్హా పి.హెచ్.డి చేసే సమయంలో క్వాంటం డిఫ్యూషన్ థిసీస్ పేపర్ కొరకు రఫయేల్ సొర్కిన్‌తో పనిచేసే సమయంలో ఆయన దూసుకుపోయే తత్వం, విశాలమనస్తత్వం, ఫిజిక్స్ సంబధిత ఆలోచనా సరళి సుపర్ణాకు గొప్ప ప్రేరణ ఇచ్చింది. సిరాకస్‌లో పైశోధన చేస్తున్న తరుణంలో కలుసుకున్న థియొరాటికల్ ఫిజిస్ట్ జోసెజ్ శామ్యుయేల్‌ను తరువాతి కాలంలో పూర్ణిమా వివాహం చేసుకుంది.
కాంకేర్ చరిత్ర రాతియుగంలోనే ఆరంభం అయింది. రామాయణం మహాభారతం కాలంలో ఈ ప్రాంతం గురించిన ప్రస్తావన ఉంది. ఒకప్పటి దండకారణ్యమే, తరువాతి కాలంలో కాంకేర్ రాజాస్థానమని విశ్వసించబడుతుంది. ఇది అనేకమంది ఋషులు తపమాచరించిన ప్రాంతమని భావిస్తున్నారు. లోమేష్, అంగీరసుడు మొదలైన వారు ఇక్కడ నివసించారని విశ్వసిస్తున్నారు. క్రీ.పూ 6వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతంలో బౌద్ధం వికసించింది. కాంకేర్ ఎప్పటికీ స్వతంత్రంగానే ఉందని దాని చరిత్ర తెలియజేస్తోంది. క్రీ.పూ. 106 లో కాంకేర్ ప్రాంతం శాతవాహన వంశానికి చెందిన రాజా శాతకర్ణి ఆధీనంలో ఉండేది. ఈ విషయాన్ని అప్పటి చైనా యాత్రికుడు హూయన్‌త్సాంగ్ వర్ణించాడు. శాతవాహనుల తరువాత ఈ ప్రాంతం నాగాలు, వాకాటకులు, గుప్తులు, నల్, చాళుక్య వంశస్థులు పాలించారు. సింగ్ రాజ్ సోమరాజ వంశం ఆవిర్భానికి పునాది వేశాడు. ఈ వంశస్థులు ఈ ప్రాంతాన్ని 1125-1344 వరకు పాలించారు. సోములు పతనం తరువాత శక్తివంతమైన ధర్మదేవ్ ఈ ప్రాంతానికి పాలకుడయ్యాడు. 1385 నుండి ఈ ప్రాంతాన్ని కంద్రా వంశస్థులు పాలించారు. పురాణ కథనాలను అనుసరించి కంద్రా వంశానికి చెందిన మొదటి రాజు వీర్ కంహర్ దేవ్ ఈ ప్రాంరంతాన్ని పాలించాడని భావిస్తున్నారు. కంద్రా వంశస్థులు ఈ ప్రాంతాన్ని 1802 వరకు పాలించారు.
కాంకేర్ ప్రాంతం తరువాత నాగపూర్ సామ్రాజ్యానికి చెందిన భోసలేలు పాలించారు.1809 - 1818 వరకు ఈ ప్రాంతాన్ని బూప్ దేవ్ పాలించాడు. నరహరి దేవ్ పాలనా కాలంలో ఈ ప్రాంతం బ్రిటిష్ ఆధీనంలోకి వచ్చింది. నరహరిదేవ్ బ్రిటిష్ సామంతరాజుగా ఈ ప్రాంతాన్ని పాలిస్తూ బ్రిటిష్ వారికి కప్పం చెల్లించాడు. 1882 నుండి ఈ ప్రాంతం రాయ్‌పూర్ కమీషనర్ ఆధీనంలోకి వచ్చింది. నాహర్ డియో సమయంలో గాడియా పర్వతప్రాంతంలో ఉన్న రాజభవనంలో ముద్రణాలయం, గ్రంథాలయం, రాధాకృష్ణ ఆలయం, జగన్నథ్ ఆలలయం, బాలాజీ ఆలయం నిర్మించబడ్డాయి. 1904లో కోమల్ దేవ్ కాంకేర్ రాజయ్యాడు. ఆయన పాలనా కాలంలో ఒక ఆంగ్ల పాఠశాల, ఒక బాలికల పాఠశాల, 15 ప్రాథమిక పాఠశాలలు స్థాపించబడ్డాయి. అలాగే కాంకేర్, సంబల్ పూర్ వద్ద రెండు ఆసుపత్రులు నిర్మించబడ్డాయి. ఆయన కాంకేర్ సమీపంలో సరికొత్త పట్టణం నిర్మించాడు. అలాగే అయన రాజధానిని కాంకేర్ నుండి గోవిందపూర్‌కు మార్చాడు. 1925 జనవరి 8న ఆయన మరణించాడు. ఆయన మరణించిన తరువాత భానుప్రతాప్ దేవ్ కాంకేర్ చివరి రాజయ్యాడు. ఆయన కాలంలో భారతదేశానికి స్వతంత్రం వచ్చింది. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత భానుప్రతాప్ దేవ్ 2 సార్లు అసెంబ్లీ అభ్యర్థిగా ఎన్నికయ్యాడు.
కాంకేర్ ప్రాంతం మైదాన ప్రాంతంగా ఎగుడు దిగుడుగా కొండలతో ఉంది. అత్యధికమైన భూభాగం సముద్రమట్టానికి 300 నుండి 600 మీ. ఎత్తులో ఉంది. జిల్లాలోని 80% భూమి చదరంగా ఉంటుంది. ఈ భూభాగం మహానది మైదానం, కోర్తి మైదానంగా విభజించబడింది. ఈశాన్య భాగం కాంకేర్ మహానది మైదానంలో ఉంది. ఇక్కడి ప్రాంతంలో అత్యధిక భాగం సముద్రమట్టానికి 500 మీ ఎత్తులో ఉంది. ఈ ప్రాంతంలో ప్రవహిస్తున్న నదులలో ప్రధానమైనది మహానది. హత్కుల్, దూద్, సెదూర్, నక్తి, తురి నదులు కూడా ఈ ప్రాంతలో ప్రవహిస్తున్నాయి. తొత్రి మైదానం భానూపూర్ ప్రాంతంలోకి వస్తుంది.
వింధ్యాహిల్ గ్రూపు : కాంకేర్ ఆగ్నేయ భూభాగంలో ఉన్నాయి. ఇక్కడ మట్టి 6 విధాల రాళ్ళు, ఇసుకతో ఉంటుంది.
అర్చియన్ హిల్ గ్రూప్ : కాంకేర్ లోని 95% భూభాగం అర్చియన్ హిల్ గ్రూప్‌కు చెంది ఉంది. ఈ ప్రాంతంలో గ్రానైట్, నెయిస్ రాళ్ళు ఈ ప్రాంతం అంతటా పరచుకొని ఉన్నాయి.
ధార్వార్ హిల్ గ్రూప్ : ఈ గ్రూప్ చాలా కఠినంగా ఉంటుంది. ఇది కిల్లా ఉత్తరప్రాంతంలో అధికంగా ఉన్నాయి. ఇవి అధికంగా సంబల్పూర్, భానుపూర్ ప్రాంతంలో ఉన్నాయి.
కాంకేర్ మట్టిలో గ్రానైట్, నెయిస్, ఇసుక, ఖెదర్ ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో అధికభాగం ఎర్రమట్టితో నిండి ఉంది. ఎత్తైన ఎర్రని మట్టికొండలలోని నదీ లోయలు మెత్తగా సారవంతమై ఉంటాయి. ఈ ప్రాంతం నేలలను 4 రకాలుగా విభజించవచ్చు.
కన్‌హర్: ఈ తరహా మట్టి నల్లని వర్ణంతో చమురుగా ఉంటుంది. ఈ తరహా మట్టి నీటిని అత్యధికంగా పీల్చుకుంటుంది. ఖరీఫ్, రబీ పంటకు ఇది అధికంగా ఉపకరిస్తుంది. ఈ తరహా మట్టి కోర్తి నది, మహానది ప్రాంతంలో కనిపిస్తుంది.
దోర్సా : ఈ తరహా మట్టి మధ్యతరహాకు చెందింది. ఇది దాదాపు మటాసికి, కంహర్ తరహా మట్టికి దగ్గరగా ఉంటుంది. ఈ తరహా మట్టి కాంకేర్ జిల్లా ఈశాన్యంలోని భానుప్రతాప్ భూభాగంలో ఉంది.
మతసి : ఈ తరహా మట్టి కన్‌హర్ కంటే ఎత్తైన ప్రదేశం, భత కంటే దిగువ ప్రాంతంలో ఉంటుంది. ఈ మట్టి వరి పంటకు అనుకూలమైనది. కాంకేర్ జిల్లాలోని అధిక భూభాగంలో ఈ మట్టి కనిపిస్తుంది.
భత: భత మట్టి ఎరుపు, పసుపు వర్ణాలతో ఉంటుంది. ఈ తరహా మట్టి జిల్లాలోని ఎగువభూముల్లో ఉంటుంది. ఈ నేలలు మొక్కజొన్న, కొడొ, కుల్తి, కుత్కి పంటలకు అనుకూలంగా ఉంటాయి.
గిరిజనప్రజలలో ఏ స్త్రీ అయినా కొత్తగా భర్తను ఎన్నిక చేసినందంటే కొత్త భర్త ఆమె పాత భర్తకు నష్టపరిహారం ఇవ్వలి. ఈ నష్టపరిహారం కుల పెద్ద చేత నిర్ణయించబడితుంది.
గిరిజన వివాహాలలో భర్తను కోల్పోయిన స్త్రీకి కూడా ముఖ్యత్వం ఉంటుంది. హ్లబాలలో కోల్పోయిన స్త్రీ అవివాహితుని చేసుకోకూడదు. గిరిజనులలో గోకుల్ అనే సంప్రదాయం ఉంది.
జిల్లాలో ప్రజలు అత్యధికంగా వ్యవసాయం మీద ఆధారపడి జీవిస్తున్నారు. వీరిలో అత్యధికులు గిరిజన తెగలకు చెందినవారు. వ్యవసాయం వీరికి సంవత్సరంలో అత్యధిక భాగం జీవనాధారంగా ఉంది. గిరిజన ప్రజలకు గృహేతర అవసరాలకు అవసరమైన కలప కూడా అదనపు ఆదాయ వనరుగా ఉంది. భూభాగంలో అత్యధిక భాగం ఇంకా అరణ్య ప్రాంతంగా ఉంది. గిరిజన ప్రాంతాలలో ఇప్పటికీ మారథాన్ లేక డిప్పా ఆచారం కొనసాగుతుంది. అరణ్యాలలో నివసించే ప్రజలు వర్షాకాలానికి ముందుగా చెట్లను నరికి వ్యవసాయ భూములుగా మార్చి పంటను పండిస్తుంటారు. 2 సంవత్సరాల తరువాత పాత భూమిని విడిచి కొత్త భూమిని వ్యవసాయ భూమిగా మార్చుకుంటారు. మైదాన భూములలో ప్రతిసంవత్సరం పంటలు సాధారణంగా పండింపబడుతూ ఉంటాయి. జిల్లాలో వరి ప్రధానంగా పండిస్తున్నప్పటికీ గోధుమ, చెరుకు, పప్పుధాన్యాలు, కొడొ, పెసర, నువ్వులు, మొక్కజొన్న పంటలకు కూడా ప్రాధాన్యత ఎక్కువగా ఉంది. అంతేకాక, ప్రజలు కూరగాయలు, మామిడి, అరటి వంటి పండ్లు కూడా పండిఇస్తున్నారు.
కాంకేర్ జిల్లాలో సగం మంది పేదరికానికి దిగువన జీవిస్తున్నారని అధికారిక నివేదికలు తెలియజేస్తున్నాయి. జిల్లా మొత్తం కరువు బాధిత ప్రదేశంగా గుర్తించబడింది. 80% మంది శ్రామికులు వ్యవసాయం, వ్యవసాయ ఆధారిత వృత్తులను ఆధారం చేసుకుని జీవిస్తున్నారు. జిల్లాలోని ప్రజలు తక్కువ ఆదాయంతో బాధపడుతున్నారు. జనాభా, అభివృద్ధి సమస్య వలన ఉపాధి కల్పన సమస్యాత్మకంగా మారింది. 2.95 లక్షల మందిని అధిక ఉత్పత్తి శక్తిని కలిగించే వ్యవసాయ పద్ధతుల ద్వారా ప్రోత్సాహపరచి ఉపాధిని కలిగించే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. ప్రజల అత్యవసర అవసరాలను తీర్చే దిశగా ఆర్థికాభివృద్ధికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. వ్యవసాయ రంగంలో ఉపాధిని పెంచడం, వైవిధ్యమైన పంటలను పండించడం, పంటలలో అత్యధిక ఉత్పత్తి సాధించడం వంటి విధానాల ద్వారా అభివృద్ధిచేసే ప్రయత్నాలు సాగుతున్నాయి.
కాంకేర్ జిల్లా ఖనిజ సంపదతో సుసంపన్నమై ఉంది. ఇనుము, క్వార్జైట్, గార్నెట్ ఖనిజాలు ఉన్నాయి. ఈ ఖనిజాల కొరకు వాణిజ్య పరంగా త్రవ్వకాలు ఇంకా ఆరంభించపడలేదు.
కాంకేర్ దక్షిణ ప్రాంతంలో క్వార్జైట్, గార్నెట్ ఖనిజాలు ఉన్నాయి. భానుప్రతాప్‌పూర్ తాలూకాలో ఉన్న హహలడ్డి భూభాగంలో 100 మిలియన్ టన్నుల ఇనుము ఖనిజం కనిపెట్టబడింది.
కాంకేర్ జిల్లాలో నల్లని, తెల్లని గ్రానైట్ పుష్కలంగా కనిపెట్టబడ్డాయి. ఇది భవనిర్మాణంలో ఉపయోగిస్తారు. మార్కతొల, బర్కెగొండి భూభాగంలో సిలిమనైట్ లేక నైట్ ఖనిజాలు
భానుప్రతాప్‌పూర్ మిచ్గొయాన్, కొన్ని ఇతర ప్రాంతాలలోని సోనా దేహి వద్ద బంగారు నిల్వలు కూడా కనిపెట్టబడ్డాయి. ప్రస్తుత కాలంలో జిల్లాలో కొన్ని బాక్సైట్ట్ ఆధారిత పరిశ్రమలు పనిచేస్తున్నాయి.
గిరిజన జాతులలో మరియా, మురియా, భత్రా జాతులు శాన్ భత్రా, పిత్ భత్రా, అమ్నిత్ భత్రా, అమ్నిత్ ఉన్నతవర్గాలకు చెంది ఉన్నారు. పర్జా, గద్వా, హల్బా, గండా, మహ్రా, చండై, ఘుర్వా, డోం, లోహర్, మత్రిగొండ్, రాజ్‌గొండ్, దొర్ల, నహర్, నయిక్‌పాడ్, కుదుక్, అంద్కుర్తి, కుమార్, కొస్త, చమర్, కెంవత్, ధకద్ ముఖ్యమైనవి. ఇతరంగా బ్రాహ్మణ, వైశ్య, కస్యప, తెలి, కలర్, క్షత్రియ, ధొబి, మరాఠి, మొహమ్మదిన్, పఠాన్, తెలంగ, ఒర్రియ, రొహిల్ల మొదలైనవి ప్రధానమైనవి. కాంకేర్ జిల్లాలో 50% గిరిజన ప్రజలు ఉన్నారు.అందువలన కాంకేర్ జిల్లాలో గిరిజన ఆధిక్యం అధికంగా ఉంటుంది. ఆధునిక యుగంలో గిరిజన సంస్కృతిలో కొంత ఆధునికత ప్రవేశించింది.
జిల్లాలో ప్రఖ్యాతమైనవి, అనదమైనవి అయిన కొయ్య శిల్పాకలు ప్రసిద్ధి. వీటిని ఇక్కడి గిరిజన ప్రజలు తయారు చేస్తుంటారు. ఈ బొమ్మలు చక్కని టేకు, వైట్ వుడ్‌లతో తయారు చేయబడతాయి. వుడెన్ కళాఖాండాలలో మోడెల్స్, విగ్రహాలు, కుడ్యాలంకరణలు, గృహాలంకరణ, ఉపయోగ వస్తువులు ఉంటాయి. వీటిని దేశంలోని నలుమూలలకు ఎగుమతి చేయడమే కాక విదేశాలలో కూడా వీటికి గిరాకీ అధికం. గిరిజనులు కూడా వెదురు కళాఖండాలను తయారు చెయ్యడంలో సిద్ధహస్థులు. వెదురు కళాఖండాలలో కుడ్య అలంకారాలు, టేబుల్ ల్యాంపులు, టేబుల్ మ్యాట్లు తయారుచేయబడుతుంటాయి.
మరియా సంప్రదాయం : మరియా సంప్రదాయంలో మరణానంతరం శరీరాలను పూడ్చిపెట్టడం ఆచారం. గర్భవతులు మరణించినప్పుడు వారి శరీరాలు పూడ్చిపెట్టబడతాయి. 5 సంవత్సరాల లోపు పిల్లలు మరణించినప్పుడు వారి శరీరాలు మతుయా చెట్టు కింద తల తూర్పు వైపు ఉంచి పూడ్చి పెడతారు. మరణించిన వారి గుర్తుగా ఆప్రదేశం మీద చిన్న సమాధి కడతారు.
జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉన్న కాంకేర్ పట్టణం జాతీయరహదారి 30 పక్కన ఉంది. జిల్లాలో 5 నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి: మహానది, దూద్ నది, హాత్కుల్ నది, సొందూర్ నది, తురు నది. ఈ జిల్లాలో చిన్న చిన్న కొండలు ఉన్నాయి. జిల్లాకేంద్రంగా కాంకేర్ పట్టణం జాతీయ రహదారి 43 పక్కన ఉంది. జాతీయ రహదారి 43 ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలో బాగా అభివృద్ధి చెందిన రాష్ట్ర రాజధాని రాయ్‌పూర్, జగదల్‌పూర్ మద్య నిర్మించబడింది. కాంకేర్ రాయ్‌పూర్‌కు 140 కి.మీ. జగదల్‌పూర్‌కు 160 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
కాంకేర్ జిల్లాలో ప్రధానంగా హింది, చత్తీస్‌గఢీ, గొండి, హల్బి భాషలు వాడుకలో ఉన్నాయి. హల్బి కొతకాలం అధికార భాషగా ఉండి అన్ని రాజ్యకార్యక్రమాలు అన్ని హల్దీ భాషలో సాగాయి. హిందీలో నుండి జనించిందే హల్ది.
భత్రి భాష హల్దీ భాషలోని ప్రధానశాఖ. ఈ భాష సంస్కృతం, హిందీ, అరబిక్, ఫార్సీ మొదలైన భాషలలోని పలు పదాలు ఈ భాషలో వాడుకున్నారు.
బంగ్లా, తెలుగు, ఒరియా భాషలు కూడా జిలాలో ఆధిక్యతలో ఉన్నాయి. కాంకేర్ జిల్లాలో వివిధ ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్న ప్రజలలో ఈ భాష వాడుకలో ఉంది.
కాంకేర్ గిరిజన ప్రజలు హస్తకళలలో నిపుణులు. వీరు హస్త కళాఖండాలలో వివిధ డిజైన్లు, ఆకారాలలో తయారుచేస్తారు. హస్త కళాఖండాలు కొయ్య శిల్పాలు, కంచు బొమ్మలు, టెర్రాకోటా బొమ్మలు, వెదురు బొమ్మలు మొదలైనవి ఉంటాయి. కాంకేర్ అరణ్యాలలో నాణ్యమైన కొయ్య లభించడం వలన చాలా ఆకర్ష్ణీయమైన శిల్పాలు, గృహోపకరణాలు తయారు చేయబడుతుంటాయి. నిపుణులైన గిరిజన ప్రజల చేతులతో తయారు చేయబడుతున్న ఈ కళాఖండాలు ప్రాంతీయు అభిమానమే కాక దేశీయ, అంతర్జతీయులు అభిమానం కూడా చూరగొంటుంది.
కాంకేర్‌ జిల్లాలో అరణ్యం అధికంగా పొడిగా ఉండే ఆకురాల్చే జాతికి చెందినది. కాంకేర్ జిల్లాలో సాల్, టీక్, మిశ్రిత అరణ్యాలు కనిపిస్తుంటాయి. జిల్లా తూర్పు భూభాగంలో సాల్ అరణ్యాలు కనిపిస్తుంటాయి. భానుప్రతాప్పూర్‌లో టీక్ అరణ్యాలు విరివిగా కనిపిస్తుంటాయి. మిగిలిన భూభాగంలో అత్యధికంగా మిశ్రిత అరణ్యాలు కనిపిస్తుంటాయి. మిశ్రిత అరణ్యాలలో ఔషధ మొక్కలు, సజా, తెండు, ధౌరా, బిజా, హర్రా, మహుయా వంటి ఆర్థిక ప్రయోజనాలు కలిగించే వృక్షాలు ఉన్నాయి.
జిల్లాలో అన్ని కులాల ప్రజలు సాధారణంగా ఉమ్మడి కుటుంబంలో ఉంటారు. కుటుంబాలన్ని పురుషుల ఆధిక్యంతో నడుస్తుంటాయి. కుటుంబ పెద్ద ఆజ్ఞలను కుటుంబ సభ్యులందరూ పాటిస్తుంటారు. కుటుంబంలో వయసైన పురుషుడు ఆర్థికాధికారం కలిగి ఉంటాడు. ఆస్తిలో కుటుంబంలోని కుమారులందరికీ సమాన భాగం ఉంటుంది. కుమార్తెలకు ఆస్తిలో భాగం ఉండదు. గిరిజన ప్రజల్లో కుటుంబానికి స్త్రీలు ఆధిక్యత వహిస్తారు.
ప్రస్తుత కాంకేర్ జిల్లా ఒకప్పుడు పాత బస్తర్ జిల్లాలో భాగంగా ఉండేది. 1999లో కాంకేర్ స్వతంత్ర జిల్లాగా ప్రకటించబడింది. ప్రస్తుతం ఈ జిల్లా సరిహద్దులలో కొండగావ్, ధమ్తారి, బాలడ్, అస్సాం రాష్ట్రం లోని నారాయణపూర్, రాజానందగావ్ జిల్లాలు ఉన్నాయి. ఇది ప్రస్తుతం రెడ్ కారిడార్‌లో భాగంగా మారింది.
నాల్ రాజవంశంలో ప్రజలు 4 విభాగాలుగా ఉన్నారు. నాల్ రాజవంశం పతనం తరువాత వెలుపలి నుండి పలువురు ఈప్రాంతానికి వచ్చారు. ప్రధాన కులాల నుండి పలు ఉపకులాలు ఏర్పడ్డాయి. కాంకేర్, బస్తర్ రాజాస్థానాలలో దాదాపు 62 కులాలు ఉన్నాయి.
జిల్లాలోని మొత్తం ప్రజలలో 50% గిరిజన జాతులకు చెంది ఉన్నారు. అందువలన కాంకేర్ జిల్లాలో గిరిజన జాతిల ఆధిక్యం అధికంగా ఉంటుంది. అయినప్పటికీ ఇతర సంస్కృతులు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి.
ముద్గలేశ్వర్ ఆలయం గోదావరి తీరంలో ఉంది. ఇది నది మధ్యభాగంలో ఉంటుంది. నదీప్రవాహం మద్యనిర్మించబడిన ఈ ఆలయం ప్రవేశద్వారంలో ఉన్న శిలాశాసనాల ఆధారంగా 900 సంవత్సరాల పూర్వం నాటిదని భావిస్తున్నారు. నదీతీరంలో ఆలయసమీపంలో నిర్మించబడిన స్నానఘట్టం 250 సంవత్సరాల పూర్వం నాటిదని భావిస్తున్నారు. నరసింహస్వామి తన భార్య మహాలక్ష్మితో ఇక్కడ శివరూపంలో ఉన్నాడని నరసింహ స్వామితో ఆలయంలో మౌద్గల్యుడు ఆయన భార్య జాబాలాబాయి ఉన్నారని భక్తులు విశ్వసిస్తున్నారు. వర్షాకాలంలో ఈ ఆలయం నీట మునుగుతుంది. భక్తులు ఈది వెళ్ళి స్వామిని దర్శించుకుంటారు. ఈ ఆలయదర్శనానికి ఫిబ్రవరి - జూన్ అనువైన సమయం. ఇక్కడకు చేరడానికి పర్భిణీ, పర్లి వైద్యనాధ్ నుండి రైలు సౌకర్యం ఉంది. ఆలయనిర్వ్హణా బాధ్యతలను సాహెబ్రావ్ ముద్గల్కర్, సుభాష్రావ్ ముద్గల్కర్ వహిస్తున్నారు. ఆలయంలో అన్ని పూజలు నిర్వహించబడతాయి. నాగబలి, సుఖశాంతి పూజలు ప్రధానమైనవి. శిరాత్రి రోజు ఆలయంలో విశేష పూజలు నిర్వహించబడతాయి. గోదావరి నది మీద సరికొత్త ఆనకట్ట నిర్మించబడింది. సమీపకాలంలో ఇక్కడ దత్తాత్రేయ ఆలయం నిర్మించబడింది.
పర్భణి జిల్లాకు సన్యాసుల భూమి అనే పేరు ఉంది. జానాబాయి వంటి పలువురు సన్యాసులతో ఈ జిల్లాకు సంబంధం ఉంది. జిల్లాలోని బోరిలో ప్రముఖ గణిత శాస్త్రఙడు భాస్కరబట్టు జన్మించాడు.
పర్భణి నగరానికి సమీపంలో ఉన్న సేలూ వద్ద సాయిబాబా 12 సంవత్సరాలు తన గురువు వద్ద నివసించాడు. సేలూకు సమీపంలోని పథారి సాయిబాబా జన్మస్థలం ఉంది. అక్కడ జరిగిన విషాద సంఘటనల తరువాత సాయిబాబా సేలూకు చేరుకుని అక్కడ బాబాసాహెబ్‌ను కలుసుకున్నాడు. జిల్లాలో గోదావరి నది ప్రవహిస్తుంది. నదీతీరం వెంట పలు ఆలయాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ముద్గల్ వద్ద ఉన్న ముద్గలేశ్వర్ ఒకటి. దస్తాపూర్ వద్ద మరోటీ మహరాజ్ నివసించాడు.
జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో హింగోలి జిల్లా, బుల్ఢానా జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో నాందేడ్ జిల్లా, హింగోలీ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో లాతూర్ జిల్లా పశ్చిమ సరిహద్దులో బీడ్ జిల్లా, జాల్నా జిల్లా ఉన్నాయి.
పరధ్వాడాలో కోస్తా ఆంధ్రాను మరాఠ్వాడాతో కలిపే రైల్వే జంక్షన్ ఉంది. ఇది మరాఠ్వాడా జొన్నల భండాగారంగా పేరుపొందింది. పరధ్వాడాలో "మరాఠ్వాడా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం " ఉంది.
జిల్లా ఈశాన్యభాగంలో జింటూర్ తాలూకాలో అజంతా పర్వతశ్రేణి సాగుతూ ఉంది. వీటికి దక్షిణంలో బాలాఘాట్ పర్వతాలు ఉన్నాయి. జిల్లా సముద్రమట్టానికి 357 మీ.ఎత్తులో ఉంది.
జిల్లాకు పశ్చిమంలో రాష్ట్ర రాజధాని ముంబయి ఉంది. పర్భణీ రహదారి మార్గాలతో మహారాష్ట్ర, పొరుగున ఉన్న తెలంగాణ ప్రధాన నగరాలతో చక్కగా అనుసంధానితమై ఉంది.
జిల్లాలో 9 ఉపవిభాగాలు, తాలూకాలు ఉన్నాయి : పర్భణీ, గంగాఖేడ్, సొంపెథ్, పథ్రి, మంవత్, పాలం, సెలూ, జింతూర్, పూర్ణా.