polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
జిల్లాకు సంపన్నమైన సాంస్కృతిక రాజకీయ చరిత్ర ఉంది. పొన్నై నౌకాశ్రయం రోం వ్యాపారానికి కేంద్రంగా ఉంది. చేర సామ్రాజ్యం తరువాత పలు సామ్రాజ్యాలు ఈ భూభాగాన్ని పాలించాయి. 9వ శతాబ్దం నాటికి ఈ భూభాగాన్ని మహోదయపురం చక్రవర్తి కులశేఖర చక్రవర్తి పాలించాడు. కులశేఖర రాజ్యపతనం తరువాత పలు నాయర్ రాజ్యాలు ఏర్పడ్డాయి. నయర్ రాజ్యాలలో వల్లువనాడు , తనూర్ సామ్రాజ్యం, పరప్పనాడు, నెడియురుప్పు మొదలైనవి ప్రధానంగా ఉన్నాయి. 13వ శతాబ్దం నాటికి కోళికోడ్‌కు చెందిన సమూదిరి మలబారు తీరం వెంట తమరాజ్యాన్ని విస్తరిస్తూ మలబార్ తీరప్రాంతం అంతటినీ తమ ఆధీనంలోకి తీసుకువచ్చారు. తిరునవయ మామనకం రాజధాని తిరునవయ మలప్పురం జిల్లాలో ఉంది. 15వ శతాబ్దంలో కాలనీ శక్తులు జిల్లాభూభాగంలో ప్రవేశించాయి. చిరుచిరు సమూతిరి సంస్థానాలు విదేశీ శక్తులతో సంబధాలు కలిగి ఉన్నాయి. 18వ శతాబ్దం నాటికి హైదర్ అలీ, టిప్పు సుల్తాన్ సమూదిరి భూభాగంలో ప్రవేశించాడు.
మలప్పురం జిల్లా, ), భారతదేశం కేరళ రాష్ట్రంలోని జిల్లా. ఇది మునుపటి పాలక్కాడ్ జిల్లా, కోళికోడ్ జిల్లాలు విభజించుట ద్వారా 1969 జూన్ 16 న ఏర్పడింది.మలప్పురం జిల్లాలో 70 కిమీ తీరప్రాంతం ఉంది. ఇది కేరళలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన జిల్లా, ఇది రాష్ట్ర మొత్తం జనాభాలో దాదాపు 13% మందిని కలిగి ఉంది. ఇది సుమారు 3,554 కిమీ2 విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంది. ఇది విస్తీర్ణం ప్రకారం కేరళలో మూడవ అతిపెద్ద జిల్లా, అలాగే రాష్ట్రంలోని అతిపెద్ద జిల్లా, పశ్చిమ కనుమలు, అరేబియా సముద్రం ఇరువైపులా సరిహద్దులుగా ఉంది. పరిపాలనా సౌలభ్యం కోసం జిల్లాను ఎరనాడ్, కొండొట్టి, నిలంబూర్, పెరింతల్మన్న, పొన్నాని, తిరుర్, తిరురంగడి అనే ఏడు తాలూకాలుగా విభజించారు.
చలియార్, కడలుండి పుళా, భారతపుళా, తుతా నది, ఉపనదులు జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్నాయి. వీటిమీద పలు రహాదరి వంతెనలు ఉన్నాయి. వీటిలో కుట్టిపురం వంతెన, తూతా వంతెన, పులమంతోలే వంతెన ప్రధానమైనవి. కోత్తకడవు, పరక్కడవు, తయ్యిలకడవు, పనంపుళా, కూమంకల్లు, నూరాడి, కొట్టిలంగాడి నది, అన్నక్కయం, మెలత్తూర్ , కాలికవ్వు, ఒలిపరం, వడప్పురం, మిలాడి , కడంగలూర్, పూంకుడి చలియార్ నది మీద నిర్మించబడ్డాయి. ఉపనదులకు ఎడకులం, తలకడత్తూర్, తిరూర్, ఉన్నియల్, మంగాట్టి, ఎట్టిక్కడవు తిరూరు నది మీద నిర్మించబడ్డాయి. టి.ఎన్ కాలువ మీద తిరూర్ వంతెన నిర్మించబడింది.
జిల్లాలోని ప్రధాన ఆలయ ఆలయయ ఉత్సవాలలో తిరుమంధం కున్ను పూరం ఒకటి. కేరళలోని మూడు భగవతి ఆలయాలలో తిరుమన్నంకున్ను ఆలయం ఒకటి. మిగిలిన రెండు కొడుంగల్లూరు, పనయరకవులలో ఉన్నాయి. పూరం ఉత్సవం మార్చి- ఏప్రిల్ సమయంలో నిర్వహించబడుతుంది. ఈ ఇత్సవంలో సాంస్కృతిక విందు కనువిందు చేస్తుంది. 7 రోజులపాటు నిర్వహించబడే దైనందిక పూజ అనేకమందిని ఆకర్షిస్తుంది. ప్రముఖ మాంగల్యపూజ వేలాది యువతులను ఆకర్షిస్తుంది. మాంగల్యపూజలో యువతులు వివాహం జరగాలని అభిలషిస్తూ పూజలో పాల్గొంటారు. తిరుమంధం కోళికోడ్ - పాలక్కాడ్ రాష్ట్రీయ రహదారిలో పెరింతల్మన్నకు పశ్చిమంలో 2కి.మీ దూరంలో ఉంది.
జిల్లాలో చక్కని రహదారి మార్గం ఉంది. జాతీయరహదారి -17 జిల్లాలోని ఇడిముళిక్కల్ వద్ద జిల్లాలో ప్రవేశిస్తుంది. ఇది కాలికట్ విశ్వవిద్యాలయం, కోత్తకల్,ంవలంచెరి, కుట్టిపురం, తవనూర్, పొన్నై, పుదుపొన్నై, వెలియన్‌కోడ్, కడిక్కడు వరకూ పయనించి ముగుస్తుంది. ఇది 82 కి.మీ పొడవుంటుంది. రహదారి త్రిసూరు జిల్లా వరకు పొడిగించబడి ఉంది. జాతీయరహదారి 213 జిల్లాలోని ఇయక్కరప్పాడి రామనత్తుక్కర వద్ద జిల్లాలో ప్రవేశించి కొండోట్టి, మలప్పురం, పెరితలమన్న, కరినకల్లతాని వద్ద ముగుస్తుంది. ఈ రహదారి పొడవు 68కి.మీ.
మలప్పురం జిల్లాలో విస్తారమైన వన్యమృగసంపద, చిన్నచిన్న కొండలు, అరణ్యాలు, చిన్న నదులు, నీటి ప్రవాహాలు ఉన్నాయి. వరి, పోకచెక్క, నల్లమిరియాలు, అల్లం, పప్పులు, కొబ్బరి, అరటి, కర్రపెడెలం, రబ్బరు ప్లాంటేషన్ ఉన్నాయి. మలప్పురం ముస్లిం ప్రజలు అధికంగా ఉన్న జిల్లాలలో ఒకటి. జిల్లాలోని హిందూ ఆలయాలు, మోప్లా మసీదులలో వర్షిక వర్ణరంజిత ఉత్సవాలు నిర్వహించబడుతుంటాయి. కేరళ రాష్ట్రంలో మలప్పురం చాలాప్రాబల్యత సంతరించుకున్న జిల్లాగా గుర్తించబడుతుంది.
తెంజిపాలెం వద్ద కాలికట్ విశ్వవిద్యాలయం ఉంది. ఎ.ఎం.యు. చెలమల వద్ద మలప్పురం సెంటర్ ఉంది. ఎడు హెల్త్ సిటీ వద్ద ఇ.ఎఫ్.ఎల్.యు ఎ.ఎఫ్.ఎల్.యు మలప్పురం కాంపస్ స్థాపించాలని ప్రతిపాదించబడింది. తుంచన్ పరంబు నుండి 26కి.మీ దూరంలో తుంచత్తు ఎళుత్తచ్చన్ మలయాళం విశ్వవిద్యాలయం ఉంది. ఆయుర్వేద విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించడానికి ప్రయత్నాలు ఆరంభం అయ్యయి. జిల్లాలో 4 ఎజ్యుకేషన్ జిల్లాలు !
జిల్లా ప్రస్తుతం దక్షిణ మలబారులో ఆరోగ్యరక్షణా కేంద్రంగా అభివృద్ధిచెందుతూ ఉంది. పెరిందల్మన్నలో ప్రైవేట్ యాజమాన్య స్పెషల్ హాస్పిటల్స్ (మౌలానా హాస్పిటల్, ఎం.ఇ.ఎస్ మెడికల్ కాలేజ్, ఆల్- షిఫా హాస్పిటల్, ఎ.ఎం.ఎస్ కో- ఆపరేటివ్ హాస్పిటల్ ) ఉన్నాయి. మంజేరి వద్ద ప్రభుత్వం నిర్వహిస్తున్న జనరల్ హాస్పిటల్ ఉంది.
కోత్తకల్‌లో మూడు ప్రధాన ఆరోగ్యసంరక్షణా కేంద్రాలు (ప్రపంచ ప్రసిద్ధ ఆయుర్వేద వైద్యశాల, మలబార్ ఇంస్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైంసెస్ , ఐ- మాస్) ఉన్నాయి.
కొండొట్టి నెర్చ ఉత్సవం మార్చి మాసంలో 7 రోజులపాటు నిర్వహించబడుతుంది. నెర్చా పళయంగాడిలో ఉన్న కొండొట్టి మసీదులో నిర్వహించబడుతుంది. 18వ శతాబ్దం నుండి ఈ ఉత్సవం నిర్వహించబడుతుంది. ఇక్కడ మసీదు పక్కనే మహమ్మద్ షా సూఫీ సమాధి ఉంది. సమాధిని ముగల్‌శైలిలో నిర్మించబడింది. నెర్చా ఉత్సవంలో పెట్టీ వరవు పేరుతో మతాల మద్య స్నేహసంబంధాలను మెరిగుపరచడానికి నిర్వహించబడుత్య్ంది. నెర్చా ఉత్సవానికి వేలాది మంది వస్తారు. ఉత్సవంలో వ్యాపారం, వినోదం కలగలసిన కార్నివల్ నిర్వహించబడుతుంది.
రెండు రైల్వే లైన్లు, అవి మంగళూరు - మద్రాస్, నిలంబూర్ - షోరనూర్ రైల్వే లైన్ జిల్లా గుండా. జిల్లా తూర్పు ప్రాంతాలలో తీర ప్రాంతాల్లో ద్వారా మాజీ పాస్లు, తరువాతి మంగళూరులో - మద్రాస్ లైన్ వల్లిక్కున్ను, పరప్పనంగది, తనుర్ , తిరుర్, తిరునవయ, కుత్తిప్పురం రైల్వే స్టేషన్లు ఉన్నాయి. నిలంబూర్ - షోరనూర్ రైల్వే లైన్ నిలంబూర్, వనియంబలం, తువుర్, మెలత్తుర్, కేరళ, పత్తిక్కద్, , అంగదిపురం, చెరుకర రైల్వే స్టేషన్లు ఉన్నాయి.
మలప్పురం జిల్లా పారిశ్రామికంగా వెనుకబడిన జిల్లా. జిల్లాలో ప్రధానంగా ఒక పారిశ్రామిక వాడ ఉంది. జిల్లాలో 16 పరిశ్రమలు, 8 చిన్నతరహా పరిశ్రమలు, వర్కింగ్ యూనిట్లు ఉన్నాయి.
ప్రైమరీ స్కీం ప్రణాళిక ద్వారా ప్రతిసంవత్సరం 1,000 మంది శిక్షణ పొందుతున్నారు. పనక్కాడ్ వద్ద ఇండస్ట్రియల్ గ్రోత్ సెంటర్ ప్రారంభించడానికి అవసరమైన ప్రయాత్నాలు జరుగుతున్నాయి.
మలప్పురం జిల్లాలో వుడ్ సంబంధిత వ్యాపారం అధికంగా కనిపిస్తుంది. కోత్తకల్, ఎడవన, వనియంబలం, కరుల, నిలంబూర్, మాంపాడ్ లలో వుడ్ సంబంధిత పరిశ్రమలు 100 పైగా ఉన్నాయి. సా మిల్లులు, ఫర్నీచర్ తయారీ సంస్థలు, టింబర్ అమ్మకం మలప్పురం జిల్లాలో అధిక ప్రాధాన్యత కలిగి ఉన్నాయి. మలపురం జిల్లాలో ది ఎంప్లాయీస్ స్టేట్ ఇంసూరెంస్ కార్పొరేషన్ శాఖ ఉంది.
ప్రఖ్యాత గణిత శాస్త్రఙడు మాధవా ఆఫ్ సంగమగ్రామా యొక్క కేరళా స్కూల్ ఆఫ్ ఆస్ట్రానమీ అండ్ మాధమాటిక్స్, మెలత్తూర్ నారాయణ భాట్టాతిరి, అచ్యుత పిషరతి, కెలల్లూర్ నీలకంఠ సోమయాజి మొదలైన వారు తిరూరు లోని త్రికండియూరులో జన్మించాడు. నారాయణీయం రచయిత మెలపథూర్ భట్టాద్రి ఈ ప్రాంతంలో జన్మించాడు.
నిలంబూర్ పట్టు ఒక పురాతన ఉత్సవం. నిలంబూర్ కోవిలకం జనవరి మాసంలో నిర్వహించబడుతుంది. వారంపాటు నిర్వహించబడే ఈ ఉత్సవానికి వేలాదిమంది ప్రజలు వస్తుంటారు. ఈ ఉత్సవం పురాతన యుద్ధం, వేటతో సంబంధితమై ఉంటుంది. ఈ సంప్రదాయ ఆచారాలలో గిరిజనతెగ పెద్దలు ప్రధానపాత్ర వహిస్తారు.
పుతెంపళ్ళి అండు నెర్చ ఉత్సవం పెరుంపడప్పు వద్ద నిర్వహించబడుతుంది. మసీదులో నిర్వహించబడుతున్న ప్రాముఖ్యత సంతరించుకున్న ఈ వార్షిక ఉత్సవం లక్షలాది మందిని ఆకర్షిస్తుంది.
కోత్తకల్ ఆయుర్వేద వైద్య కేంద్రం, ఆలయ ఉత్సవం ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నాయి. కోత్తకల్ పూరం మార్చి- ఏప్రిల్ మాసాలలో నిర్వహించబడుతుంది. ఈ ఉత్సవసమయంలో
సంక్స్కృతిక ఉత్సవం ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది. 7 రోజుల ఉత్సవంలో ప్రబల క్లాసికల్ కళాకారులు ప్రదర్శనలు ఇస్తారు.
జిల్లాలో మలయాళం ప్రధానభాషగా వాడుకలో ఉంది. ఇతర భాషలలో 350 మంది ప్రజలలో వాడుకలో ఉన్న ద్రావిడ భాషాకుంటుంబానికి చెందిన అల్లర్ భాష ఒకటి. అలాగే ద్రావిడ భాషాకుంటుంబానికి చెందిన అరండన్ భాషకూడా వాడుకలో ఉంది. దీనికి 200 మంది వాడకందారులు ఉన్నారు.
మలప్పురం అంటే కొండల మీద ఉన్న పురం అని అర్ధం. జిల్లారూపొందించక ముందు జిల్లా కేంద్రం పేరును జిల్లాకు నిర్ణయించబడింది. జిల్లా రూపొందించక ముందు ఈ ప్రాంతాన్నీ ఎర్నాడు, వల్లువనాడు అని పిలిచేవారు.
జిల్లాలోని అన్ని నగరాలకు, గ్రామీణ ప్రాంతాలకు బసు సర్వీసులు లభ్యమౌతున్నాయి. కేరళ 300 దూరమార్గ బసులను నడుపుతుంది. జిల్లాలో కె.ఎస్.ఆర్.టి.సి. బసు స్టేషన్లు ఉన్నాయి.
మలప్పురం జిల్లాలోని మసీదు ప్రబల ఉత్సవాలలో ఓమనూర్ నెర్చా ఒకటి. ఇది వీరుల ధైర్యసాహసాలను గుర్తుచేసుకుంటూ నిర్వహించబడుతుంది. ఓమనూర్ కొండోట్టి నుండి 7కి.మీ దూరంలో, ఎడవన్నప్పరాకు 4 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
చర్చి ఉత్సవం మలపరంబ వద్ద నిర్చహించబడే ప్రముఖ చర్చి ఉత్సవం మలపరంబ పెరున్నల్. పెరియపురం, చుంగతారా, ఎడక్కర వద్ద వేసవిలో నిర్వహించబడే చర్చి ఉత్సవాలు కూడా విశేషంగా భక్తులను ఆకర్షిస్తుంది.
ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌లోని ఫైళ్ళని మెమరీలోనికి లోడ్ చేయు విధానాన్ని బూటింగ్ అంటారు. ఆంగ్లంలో బూట్ అనేది "బూట్", ఇది బూట్స్ట్రాప్ యొక్క సంక్షిప్తీకరణ . బూటింగ్‌ను ఫ్లాపీడిస్క్ ద్వారా కాని హార్డ్‌డిస్క్ ద్వారా కాని చేయవచ్చును.బూటింగ్ అనేది ఎలక్ట్రానిక్ సిస్టమ్ ద్వారా శక్తినివ్వడం, అవసరమైన సాఫ్ట్‌వేర్‌తో లోడ్ చేయడం, సక్రియం చేయడం . బూట్ లోడర్ అనేది ఎలక్ట్రానిక్ సిస్టమ్‌ను బూట్ చేయడానికి డైనమిక్ మెమరీ కోసం స్టాటిక్ మెమరీ నుండి తాత్కాలిక డేటాబేస్‌లోకి ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌తో సహా సమాచారాన్ని లోడ్ చేసే సాఫ్ట్‌వేర్ . సాధారణంగా, బూట్ లోడర్ కంప్యూటర్లతో సహా ఎలక్ట్రానిక్ సిస్టమ్స్‌లో ప్రధాన ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌ను లోడ్ చేయడానికి అనుమతిస్తుంది.ది. ఆధునిక కంప్యూటర్లలో ఇది సాధారణంగా ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌ను లోడ్ చేయడం ప్రారంభిస్తుంది. విద్యుత్తు సరఫరా చేయబడినప్పుడు కంప్యూటర్ చేసే ప్రారంభ సెటప్‌ను లోడ్ ప్రతిచర్యలు అంటారు.
డిస్క్ లో బూటింగ్ ప్రక్రియ బూట్ సెక్టార్ కు ప్రాప్తి చేయడానికి ముందు డిస్క్ లో అదే విధంగా ఉంటుంది, అయితే ఫర్మ్ వేర్ మేల్కొన్న తరువాత కొన్ని తేడాలు ఉన్నాయి. డిస్క్ లో, ( డిస్క్ నుండి బూట్ చేయడానికి మదర్ బోర్డ్ అవసరం, ఇది చే పరిపాలించబడుతుంది) బూట్ మేనేజర్ ను అమలు చేస్తుంది, ఇది ఏ బూట్ చేయాలనే దానిని వినియోగదారులు ఎంచుకోవడానికి వీలు కల్పిస్తుంది.
బూట్ ప్రోగ్రామ్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌ను ప్రారంభించే ప్రోగ్రామ్‌ను సూచిస్తుంది . ఒక సాధారణ వ్యక్తిగత కంప్యూటర్‌లో , బూట్ ప్రోగ్రామ్ సాధారణంగా రెండు భాగాలుగా విభజించబడింది: మొదటి దశ బూట్ ప్రోగ్రామ్ మాస్టర్ బూట్ రికార్డ్ లో ఉంది, ఇది విభజనలో ఉన్న రెండవ దశ బూట్ ప్రోగ్రామ్‌ను బూట్ చేయడానికి ఉపయోగించబడుతుంది , , , వేచి ఉండాలి .
కంప్యూటర్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ మరింత క్లిష్టంగా మారినప్పుడు, మాస్టర్ బూట్ రికార్డ్‌లోని స్థలం ఇకపై ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌ను ప్రారంభించడానికి కోడ్‌ను కలిగి ఉండదు, కాబట్టి బూట్ ప్రోగ్రామ్ యొక్క రెండవ దశ ఉంది, లోని కోడ్ యొక్క పనితీరు నేరుగా ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌ను ప్రారంభించకుండా మారిపోయింది. బూట్ ప్రోగ్రామ్ యొక్క రెండవ దశను ప్రారంభించడానికి.
సమకాలీన సాధారణ-ప్రయోజన కంప్యూటర్లలో, ప్రారంభ ప్రక్రియలో సాధారణంగా పవర్-ఆన్ సెల్ఫ్-టెస్ట్ , పరిధీయ పరికరాలను ప్రారంభించడం, ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌ను లోడ్ చేయడం వంటివి ఉంటాయి . కొన్ని ఎంబెడెడ్ సిస్టమ్స్ నేరుగా లో నిల్వ చేయబడిన ఎక్జిక్యూటబుల్ ప్రోగ్రామ్‌లను అమలు చేస్తాయి .
కోసం వ్యవస్థలు, , రెండవ దశ ప్రారంభ కార్యక్రమం భర్తీ చేయబడతాయి అనువర్తనాలను ద్వారా . లోడ్లు అప్పుడు ఫర్మువేర్ ప్రారంభ కార్యక్రమం . ఫైలు, ప్రారంభ కార్యక్రమం లోడ్లు ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్.
బూట్ పూర్తయిన తరువాత, ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ కెర్నల్ కోసం సరైన సాఫ్ట్‌వేర్, హార్డ్‌వేర్ వాతావరణాన్ని సిద్ధం చేయడానికి హార్డ్‌వేర్ పరికరం యొక్క ప్రారంభించడం, మెమరీ స్థలం యొక్క మ్యాపింగ్ స్థాపనను బూట్‌లోడర్ తీసుకుంటుంది .
ద్రోణంరాజు కృష్ణారావు భారత దేశంలో జన్మించిన జన్యు, హౌస్టన్, టెక్సాస్ లో జన్యు రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్ అధ్యక్షుడు. అతను భారతదేశం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో, పిఠాపురంలో జన్మించాడు. తన పనిలో ఒకటి హాల్డేన్ యొక్క పరిశోధన పై దృష్టి పెట్టారు.
ద్రోణంరాజు విజయనగరం ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలో కాలేజ్ వెళ్లి బ్యాచిలర్స్ డిగ్రీలో వృక్షశాస్త్రం పై అధ్యయనం1955 లో అధ్యయణం చేసారు. అతను 1957 లో ఆగ్రా విశ్వవిద్యాలయం నుండి మాస్టర్స్ పట్టా పొందారు. అతను వృక్ష, జన్యుశాస్త్రం అధ్యయనం చేసారు.
సంపూర్ణేష్ బాబుకు చిన్నప్పటి నుంచి నటనపై ఆసక్తి ఉండేది. దుకాణం నడుపుతూనే సిద్ధిపేటలో ఉన్న మరో నటుడి దగ్గర నటనలో శిక్షణ కోసం వెళ్ళేవాడు. ఆయన ద్వారా నెమ్మదిగా సినిమాల్లో చిన్న చిన్న పాత్రల్లో నటించేవాడు. అలా కృష్ణవంశీ దర్శకత్వంలో వచ్చిన మహాత్మ అనే సినిమాలో ఒక చిన్న పాత్రలో నటించాడు. తర్వాత హైదరాబాదులో మరో సంస్థలో నటనలో శిక్షణలో చేరాడు మరిన్ని అవకాశాల కోసం ప్రయత్నాలు చేసేవాడు. వాటిలో భాగంగా స్టీఫెన్ శంకర్ అలియాస్ రాజేష్ అనే దర్శకుడితో పరిచయం ఏర్పడింది. సంపూర్ణేష్ బాబు కథానాయకుడిగా హృదయ కాలేయం అనే సినిమా తీయాలని స్టీఫెన్ శంకర్ ఆలోచన. ఈ సినిమా గుర్తింపు కోసం ఇతను తాను ఒక ప్రవాస భారతీయుడిననీ, డబ్బులు బాగా మిగలబెట్టుకుని వచ్చాననీ జీ న్యూస్ ఛానల్ లో ఒక వార్త కూడా ప్రసారం చేయించాడు. ఇదంతా ఇతనికి సాంఘిక మాధ్యమాల్లో విపరీతమైన ప్రచారం తెచ్చిపెట్టింది. తర్వాత విడుదలైన సినిమా ఓ మోస్తరు విజయాన్ని సాధించి ఇతనికి గుర్తింపు తెచ్చిపెట్టింది.
సంపూర్ణేష్ బాబు అసలు పేరు నరసింహాచారి. వీళ్ళ ఊరు సిద్దిపేట దగ్గర్లోని మిట్టపల్లి. వీరిది పేద విశ్వకర్మ కుటుంబం. తినడానికి సరైన తిండి కూడా ఉండేది కాదు. ఇతనికి ఒక అన్న, ఇద్దరు అక్కలు. ఇతను ఏడో తరగతి చదివేటపుడు తండ్రి మరణించాడు. దాంతో అన్న వెండి బంగారం పనికోసం బయట పనిచేస్తుండేవాడు. కొద్ది రోజుల తర్వాత అన్న కుటుంబ పోషణార్థం అదే ఊర్లో వెండి బంగారు పని చేస్తుండేవాడు. పదో తరగతి పూర్తయిన తర్వాత అన్నకు సహాయంగా ఉండటం కోసం నెమ్మదిగా తను కూడా అదే పని నేర్చుకున్నాడు. అన్న ఇతనికి దగ్గర్లోని సిద్ధిపేటలో ఒక దుకాణం పెట్టించాడు. ఆర్టీసీ క్రాస్ రోడ్స్ దగ్గర వీళ్ళ బంధువులు ఉండేవారు. దీంతో వీళ్ళ కుటుంబము సిటీకి వచ్చినప్పుడల్లా సినిమాలు విపరీతంగా చూసేవారు. సినిమాలు చూసేందుకే ప్రత్యేకంగా వచ్చేవాళ్ళు.
సంపూర్ణేష్ బాబు లేదా సంపూ ఒక తెలుగు సినిమా నటుడు. హృదయ కాలేయం చిత్రం ద్వారా తెలుగు సినీ పరిశ్రమకు పరిచయమయ్యాడు. ఇతనికి సోషల్ మీడియా వలన విపరీతమైన ప్రచారం వచ్చింది. తొలి సినిమా విడుదల కాకముందే రెండవ సినిమా కొబ్బరిమట్ట ప్రారంభమైనది.
1992 లో తన 17 సంతత్సరాల ప్రాయంలో బాలీవుడ్లో ప్రవేశించి అతి పిన్న వయస్కుడైన నృత్య దర్శకునిగా "సఖి" చిత్రంలో 'మధుబాల" కు నృత్య సహకారం అందించారు
1955 లో "జనక్ జనక్ పాయల్ బాజే" చిత్రంలో మొట్టమొదటిసారిగా ప్రవేశించారు. ఆ చిత్రంలో ఆయన గిరిధర్ పాత్రలో చాలా ప్రతిభావంతుడైన నర్తకునిగా నటించారు. ఆ చిత్రం విజయవంతంగా ప్రదర్శింపబడి క్లాసికల్ నృత్యం ప్రజాదరణ పొందడానికి తోడ్పడింది. ఆయన "దస్తాన్" , "మెహ్‌బూబా", "ఉమ్రఓ జాన్", "ద పెర్‌ఫెక్ట్ మర్డర్" వంటి చిత్రాలకు నృత్య దర్శకత్వం చేశారు. 1960, 1970 లలో ఆయన భారత దేశ సరిహద్దు ప్రాంతాలలో "సునీల్ దత్" అజంతా ఆర్ట్స్ ట్రూప్ తో వెళ్ళి సైనికులకు వినోదం కల్పించారు. ఆ తర్వాత ఆయన నటేశ్వర్ భవన్ డాన్స్ అకాడమీ, నటేశ్వర్ కళా మందిర్ లను ప్రారంభించారు. 1975 లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు విశిష్ట పురస్కారమైన "పద్మశ్రీ"ను అందజేసింది. ఆయన నిరంతరయంగా 9 గంటల 20 నిముషాలు కథక్ నృత్యం చేసి ప్రపంచ రికార్డును నెలకొల్పారు.
గోపీకృష్ణ సేవలు తెలుగు చిత్రసీమ కూడా వినియోగించుకొని తనను తాను గౌరవించుకున్నది. ముఖ్యంగా భక్త జయదేవ చిత్రంలో రాధా కృష్ణుల నాట్య ఘట్టంలో కృష్ణునిగా గోపీ నటించి, అలనాటి ప్రేక్షకుల మనసులలో సుస్థిర స్థానం సంపాదించుకున్నాడు. భూకైలాస్ చిత్రంలో నృత్యం చేసి నభూతో నభవిష్యతి అనిపించాడు. కె.విశ్వనాథ్ చిత్రీకరించిన సాగర సంగమం చిత్రంలోని "నాదవినోదమం నాట్య విలాసం." అనే పాటకు నృత్యకర్త గోపీ. "నాచే మయూరి" హీరోయిన్ సుధా చంద్రన్కు నాట్య శిక్షణను నేర్పి అమోఘంగా తీర్చిదిద్ది, ఆ చిత్ర విజయానికి ప్రధానకారకుడయ్యాడు. స్వర్ణకమలం సినిమాలో ఘల్లు ఘల్లు మంటూ మెరుపల్లే తుళ్ళు పాటకు అమరత్వం కల్పించారు. బొంబాయి లోని ఖార్ లో మరణించిన గోపీ ఈ తరం తెలుగు ప్రేక్షకులకు సుపరిచితుడు.
గోపీకృష్ణ కథక్ నృత్య కళాకారుల కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తాతగారు పండిట్ సుఖ్‌దేవ్ మహారాజ్ కథక్ నృత్య గురువు, ఆమె పినతల్లి సితార దేవి కూడా కథ నృత్య కళాకారిణి. ఆమె ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రదర్శనలిచ్చింది. గోపీకృష్ణ తన 11 యేండ్ల ప్రాయంలో తన తాతగారి వద్ద నృత్యం నేర్చుకొనుట ప్రారంభించారు. "శంభు మహరాజ్" అనే గురువు వద్ద కూడా నృత్య కళను అభ్యసించారు. గోపీకృష్ణ కథక్ నృత్యంతో పాటు భరతనాట్యం నృత్యాన్ని మహాలింగం పిళ్ళై మరియూ గోవిందరాజ్ పిళ్ళై ల వద్ద నేర్చుకున్నారు. ఆయన దీర్ఘకాలిక ఆస్మా వ్యాధితో బాధపడుతున్నప్పటికీ తన నాట్య కచేరీలను విస్తరించారు. ఆయన తన 15 సంవత్సరాల వయస్సులో ఆల్ బెంగాల్ మ్యూజిక్ కాన్ఫరెన్స్ వద్ద "నటరాజు" బిరుదుతో సత్కరింపబడ్డారు
గోపీకృష్ణ 1954 లో కథ నృత్యకళాకారిణి అయిన సావిత్రిని వివాహం చేసుకున్నారు. 1981 లో ఆ దంపతులకు "షంపా సోథాలియా" అనే కుమార్తె జన్మించింది. ఆమె కూడా నృత్య దర్శకురాలిగా కీర్తింపబడ్డారు. ఆమె "ఝలక్ కిఖాలా జా" యొక్క ఐదవ సీజన్ లో విజేతగా నిలిచారు. ఆమె ఇందులో "గుమీత్ చౌదరి" అనే నటునితో ప్రదర్శననిచ్చారు.
800 చిత్రాలకు పైగా నాట్య ప్రయోక్తగా ఘన కీర్తినార్జించిన గోపీ సినిమా బాటలో అడుగిడక పోతే భారతీయ కళ, అందునా కథక్ నృత్యాన్ని ఎంతటి సమున్నత శిఖరాలకు తీసుకెళ్ళగలిగేవారో కదా!
బోయ జంగయ్య యాభై సంవత్సరాలుగా నిరంతరం సాహిత్య కృషి చేశాడు. ఆయన ఎన్ని ప్రక్రియల్లో రచనలు చేసినా అతని ప్రతిభ కథలు వ్రాయటంలో నవలలు రచించటంలో ఎక్కువగా ప్రకాశించిందని చెప్పాలి. ఆయన వ్రాసిన కథలు మానవతా వాదాన్ని చిత్రిస్తున్నాయి. దళిత వాదాన్ని ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. ఆయన రచించిన నవలల్లోనూ దళితవాద దృక్కోణం చోటు చేసుకున్నది. దళితవాదంలో కవిత్వం వచ్చినంత బలంగా వచన రచనలు రాలేదని చెప్పాలె. కాని తెలంగాణ నుంచి మాత్రం దళిత వాదాన్ని చిత్రిస్తూ కథలు, నవలలు వంటి వచన ప్రక్రియల్లో రచనలు చాలా వచ్చాయి. అటువంటి వచన ప్రక్రియల్లో రచనలు చేసిన ప్రముఖ రచయిత, సీనియర్‌ రచయిత బోయ జంగయ్యనే. పద్యం, కవిత్వం వ్రాయటం సులభం కాని వచనం వ్రాయటం కఠినం. అందులో చక్కని సమగ్రమైన అర్ధవంతమైన విషయావగాహన కలిగించే వచనం వ్రాయటం అంతగా సులభమైన పనికాదు. కాని బోయ జంగయ్య కథల్లోగాని నవలల్లోగాని వచన రచన సమగ్రంగా వుంటుంది. చక్కని శైలిలో ఆయన వచన రచన చేశాడు.
1963లో ‘‘కష్టసుఖాలు’’ నాటికను తన తొలిపుస్తకంగా ప్రచురించిన వీరి కలం నుండి అనేక రచనలు వెలువడ్డాయి.వీరి తొలికథ‘‘ జీవితమలుపులు’’ ఆ తర్వాత విస్తృతంగానే రాసినా, విశిష్టమైన కథల్ని రాశారు.‘‘లోకం, గొర్రెలు , ఎచ్చరిక , దున్న , రంగులు , చీమలు , తెలంగాణ వెతలు , బోజ కథలు , బమ్మలు , ఉప్పనీరు , ఇప్పపూలు , ఆమె మొదలైన కథా సంపుటాలుగా ప్రచురించారు. మనుషుల్లోని క్రూరత్వాన్ని ప్రతీకాత్మకంగా చెప్పడానికి జంతువుల కంటే వికృతంగా ప్రవర్తించేదోపిడీదారుల గురించి గొర్రెలు కథలు రాశారు.అంబేద్కర్‌, జగజ్జీవన్‌, గుర్రం జాషువ, కె.ఆర్‌.నారాయణన్‌ ల జీవిత చరిత్రల్ని రాశారు.వీటితో పాటు బాలల కోసం ప్రత్యేకించి ‘‘బడిలో చెప్పనిపాఠాలు’’, గుజ్జనగూళ్ళు, ఆటలు'పాటలు, చిలకల పలుకులు మొదలైనవి రాశారు.
డా బోయ జంగయ్య బాలల కోసం అనేక పుస్తకాలు ప్రచురించారు. పిల్లల కోసం కథలు, గేయాలు, కవితలు, నాటికలు రాశారు. 2006లో వీరు ప్రచురించిన ‘మన వడు చెప్పిన కథలు’ మంచి గుర్తింపు పొందిం ది. 1999లో ‘గుజ్జనగూళ్ళు’ అదే సంవత్స రం పిల్లల కోసం ‘ఆటలు-పాటలు’ పుస్తకాలు ప్రచురితమయ్యాయి. 2002లో ‘మాటల ఆటలు’, 2003లో ‘చిలకల పలుకులు’, 2004లో ‘మన నేతలు’, అదే సంవత్సరం ‘టీవీ ముచ్చట్లు’, 2005లో ‘మనం మారాలి’ పుస్తకాలు ప్రత్యేకంగా పిల్లల కోసం రాసినవే. ఈ పుస్తకాలన్నీ డా బోయజంగయ్యను బాల సాహితీశిల్పిగా నిలబెట్టాయి. జంగయ్యగారిని సాహితీప్రియులు, సన్నిహితులు ముద్దుగా ‘బోజ’ అని పిలుచుకుంటారు.
నిజానికి ‘బోజ’ పెద్దల కోసం సాంఘిక కథ లు రాయడంలో దిట్ట. లోకం, గొర్రెలు, ఎచ్చ రిక, దున్న రంగులు, చీమలు, తెలంగాణ వెతలు, బోజ కథలు, బొమ్మలు, ఉప్పు నీరు, ఇప్పపూలు, ఆమె, అడవిపూలు, దాడి కథా సంపుటాలు. దేశం కోసం, కొత్త బాటలు, ఆలోచించండి నాటికలు రాశారు. నడుస్తున్న చరిత్ర, వెలుతురు, బోజ కవితలు అనే కవితా సంపుటాలు ప్రచురించారు. జాతర, జగడం, ఆలోచించండి నవలల రాశారు.
జంగయ్య నల్గొండ జిల్లా, రామన్న పేట తాలూకాలోని పంతంగి గ్రామంలో ఎల్లమ్మ, మల్లయ్య దంపతులకు 1942 అక్టోబరు 1 న జన్మించారు. బి.ఏ, డి.లిట్‌ చదివారు. వృత్తి రీత్యా ప్రభుత్వ ఖజానాలు, లెక్కల శాఖలో చాలాకాలం పనిచేసి పదవీ విరమణ చేశారు. ఆయన చదువుకున్న చదువు చేసిన ఉద్యోగం సాహిత్యంతో ఏమాత్రం సంబంధం లేకున్నా హృదయంలో సాహిత్యానుబంధం ఏర్పడింది.
డా బోజ రాసిన ‘జాతర’ నవల మైసూరు విశ్వవిద్యా లయం 1995లో బి.ఏ. ఎడ్‌, ఉపవాచకంగా ఎన్నుకుంది. అలాగే ‘గొర్రెలు’ పుస్తకం ఉస్మానియా విశ్వ విద్యాలయం ఎం.ఎ తెలుగు కు ఉపవాచ కంగా తీసు కుంది. ఇదే పుస్తకం ఆంధ్రా విశ్వ విద్యాల యం కూడా ఉపవా చకంగా తీసు కోవడం విశే షం. ‘డా అంబేడ్కర్‌’ వచన కవిత 8వ తరగతి వాచకానికి పాఠ్యాంశంగా తీసుకున్నారు.
డా బోయ జంగయ్య బాలల కోసం ప్రతి సంవత్సరం కనీసం ఒక్క పుస్తకమైనా ప్రచు రించాలన్న లక్ష్యంతో ఉన్నారు. వీరి సాహితీసే వలను గుర్తించి అనే క సంస్థలు సన్మానాలు, పురస్కారాలు అందజేశాయి. తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం హైదరాబాదు వారు 2003లో వీరికి గౌరవ డాక్టరేటు ఇచ్చి గౌరవించారు.
బోయ జంగయ్య ప్రముఖ రచయిత. నాటికలు, కవిత్వం, కథ, నవలలు మొదలైన ప్రక్రియల్లో ఆయన రచనలు చేశాడు. దళిత సాహిత్య స్ఫూర్తి ప్రధాతగా నిలిచాడు.
బాలల కోసం డా బోజ రాసిన కథలు, కవితలు, గేయాలు, నాటికలు, వ్యాసాలు మరికొన్ని పుస్తకరూపంలో తీసుకురావడానికి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వం ముందుకు రావాల్సిన అవసరం ఉంది.
క్రీ.పూ.6వ శతాబ్దం నాటి బౌద్ధ భిక్షుకిల నుంచి మొదలుకొని సా.శ. 1 - 3 శాతాబ్దాల నాటి తమిళ సంగం యుగం వరకూ పరిగణనలోకి తీసుకుంటే స్త్రీలు రచనలు చేసిన దాఖలాలు విరివిగా కనిపిస్తాయి. క్రీ.పూ.650ల నాటి ఇప్పటి కర్ణాటక ప్రాంతంలో జీవించిన విజ్జిక అనే కవయిత్రిని మహాకవి కాళిదాసు ప్రతిభతో పోలుస్తూ చేసిన పలు వ్యాఖ్యలు దొరుకుతున్నాయి. సా.శ.9వ శతాబ్దపు ప్రాకృత పండితుడు రాజశేఖరుడి భార్యయైన అవంతీ సుందరి కవయిత్రిగా ఆనాటి సమాజంలో సుప్రసిద్ధురాలని చెప్పేందుకు ఆధారాలున్నాయి. ఆమె ప్రాకృతంలో కవిత్వాన్ని సృజించింది. ఐతే వీరి ప్రస్తావనలు, ప్రశస్తులు దొరుకుతున్నాయే తప్ప వీరు సృజించిన సాహిత్యం అలభ్యం.
తెలుగు సాహిత్యంలో రచనలు చేస్తున్న మహిళల సంఖ్య నానాటికీ పెరుగుతోంది. ప్రాచీన సాహిత్యంలో వెలుగులోకి వచ్చిన కవయిత్రుల సంఖ్య తక్కువగానే కనిపిస్తున్నా ఆధునిక కాలంలో రాశిలోనూ, వాశిలోనూ ఎక్కువగానే ఉంది.
క్రీ.పూ. 200 నుండి. సా.శ. 1700 వరకు ఆంధ్రదేశము లోని రాజకీయ, మత, సాంఘిక పరిస్థితులను వాటి పరిణామములను విశదీకరించే ప్రయత్నమిది. ఇందులో భారతదేశంలో తెలుగు రాజ్యమును స్థాపించిన వల్లభుని అభ్యుదయ కథనము, చోళుల వీరగాథలు, మహోన్నతాంధ్ర సామ్రాజ్య స్థాపకులైన కాకతీయుల చరిత్ర, పలనాటి వీరుల శౌర్య ప్రతాపములు, కాటమరాజు కథ, ఆంధ్ర కర్ణాటక సార్వభౌముడగు శ్రీకృష్ణదేవరాయని సమరౌద్ధత్యము, ఆరవీటి రాజుల చరిత్ర, నాయక రాజుల పాలనము, బసవేశ్వర పండితారాధ్యుల శైవమత ప్రచార సంరంభము, ఓరుగంటి ఆంధ్రుల సాంఘిక జీవనమును తెలుగు గాథలు మొదలైన విషయాలను విమర్శనాత్మక దృష్టితో కూర్చిన మణిహారమే ఇది.
ఆంధ్ర వాజ్మయమున చారిత్రక కావ్యములు 17వ శతాబ్దం వరకు తెలుగు భాషలో విడుదలైన చారిత్రక కావ్యముల గురించి డాక్టర్ బి. అరుణకుమారి గారి పరిశోధన గ్రంథము. దీనిని 1978 సంవత్సరంలో ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ, వాల్తేరు ప్రచురించింది.
1809 లో ఫుల్కియాన్ రాజవంశానికి చెందిన మహారాజా సాహిబ్ సింగ్ నుండి ఈ ప్రదేశం బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ ఆధీనంలోకి వచ్చింది. లాహోర్ రాజు సట్లెజ్ నది దాటి ఈ ప్రాంతం మీద దండెత్తి వస్తాడని భావించిన సాహిబ్ సింగ్ రక్షణ కొరకు బ్రిటిషు ప్రభుత్వాన్ని ఆశ్రయించాడు. 1807-1947 వరకు ఈ ప్రాంతం బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ ఆధీనంలో ఉంది. 1948లో పటియాలా రాజాస్థానం భారత ప్రభుత్వం ఆధీనంలోకి వచ్చింది. 1992 ఏప్రిల్ 13 న పటియాలా జిల్లా నుండి కొంత భూభాగాన్ని వేరుచేసి ఫతేగఢ్ సాహిబ్ జిల్లాను ఏర్పాటు చేసారు. జిల్లాలోని ప్రజలు ప్రధానంగా సిక్ఖు మతాన్ని అవలంబిస్తున్నారు. హిందువులు, క్రైస్తవులు, ముస్లిములు స్వల్పసంఖ్యలో ఉన్నారు. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లా జనసంఖ్య 18,92,282. రాష్ట్రంలో జనసంఖ్యాపరంగా ఈ జిల్లా 4వ స్థానంలో ఉంది. మొదటి 3 స్థానాలలో అమృత్‌సర్, లుధియానా, జలంధర్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.
భటిండా జిల్లాలోని రాంపూర్ ఫుల్‌కు చెందిన సైనికాధికారి " బాబా ఆలా సింఘ్ " తన యువ సైనికులతో పటియాలాకు వచ్చి 1722లో సరికొత్తగా సామ్రాజ్యస్థాపన చేసాడు. తరువాత బాబా ఆలా సింఘ్ లెహల్ గ్రామానికి వెళ్ళి అక్కడ నగరాన్ని నిర్మించి దానికి పటియాలా అని నామకరణం చేసాడు. తరువాత ఆయన స్థిరమైన సామ్రాజ్యానికి పునాదులు వేసాడు. పటియాలాను చుట్టి ఆయన అనేక గ్రామాలను స్థాపించాడు. తరువాత సిఖ్ఖుమతానికి చెందిన పలు గురుద్వారాలు నిర్మించాడు. బాబా ఆలా సింఘ్ కాలం నుండి పటియాలా సిర్హింద్ రాజ్యంలో భాగంగా ఉంది. సిర్హింద్ లో భాగంగా సిరిండ్, తొహనా, మాన్సా, భటిండా, సంగ్రూర్, బర్నాలా ఉన్నాయి.
జిల్లాలోని అత్యధిక భూభాగం వ్యవసాయభూమిగా ఉంది. జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్న ఘాఘర్ నది సంవత్సరంలో అత్యధికభాగం ఎండిపోతుంది. అయినప్పటికీ వర్షాకాలంలో మాత్రం ఈ నిదిలో నీరు ప్రవహించడమే కాక సమీపగ్రామాలలో వరదలకు కారణం ఔతుంది. వరదల తాకిడికి పంటలు, పశువులు, మానవ ప్రాణాలకు నష్టం కలిగిస్తుంది.అంతేకాక జిల్లాలో తంగ్రి, పటియాలా వాలి,
సిరిండ్ చో, జంబోవాలి చో నదులు ఉన్నాయి. సహజసిద్ధమైన నదీజలాలతో జిల్లాలో బక్రా ప్రధాన కాలువ, నావానా శాఖ, ఘాఘర్ సంగమం వ్యవసాయభూములకు నీటిని అందిస్తుంది. జిల్లాలోని వ్యవసాయానికి ఈ నదీ కాలువలు వెన్నెముకగా నిలిచాయి.
పటియాలా జిల్లా పంజాబు రాష్ట్రపు ఆగ్నేయ భాగంలో, 29 49 ', 30 47 ' ఉత్తర అక్షాంశం మధ్య 75 58 ', 76 54 ' తూర్పు రేఖాంశాల మద్య ఉంది. దీనికి ఉత్తరాన ఫతేగఢ్ సాహిబ్, రూప్ నగర్, మొహాలి జిల్లాలు, పశ్చిమాన ఫతేగఢ్ సాహిబ్, సంగ్రూర్ జిల్లాలు, ఈశాన్యాన హర్యానా లోని అంబాలా, పంచకులా జిల్లాలు, తూర్పున హర్యానా లోని కురుక్షేత్ర జిల్లా, నైఋతిలో హర్యానా లోని ఖైతాల్ జిల్లా ఉంది.
పటియాలా జిల్లా వాతావరణం తీచ్రంగా ఉంటుంది. వేసవి అధిక వేడిగాను. శితాలాలాలు అత్యంత చలిగానూ ఉంటాయి. వార్షిక సరాసరి వర్షపాతం 688 మి.మీ ఉంటుంది. వర్షాకాలం దాదాపు 3 మాసాలకాలం ఉంటుంది. ఇప్పటి వరకు నమోదైన గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత 43.1 డిగ్రీల సెల్షియస్, కనిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత 2.1 సెల్షియస్.
జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం, తూర్పు, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో సిద్ధీ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో షాడోల్ జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో సత్నా జిల్లా ఉన్నాయి. హుజూర్, సిర్మౌర్, ముగంజ్ తాలూకాలు కైమూర్ భూభాగంలో దక్షిణంలో ఉన్నాయి. వింద్యపర్వతాలు ఉత్తరం, అక్కడి నుండి రీవా ఉంది. ఉత్తరంలో ఉన్న తియోంతర్ తాలూకా భౌగోళికంగా పీఠభూమిలోని మిగిలిన తాలూకాలకంటే విభిన్నంగా ఉంటుంది. రీవా పీఠభూమి దక్షిణం ఉత్తరానికి ఏటావాలుగా ఉండి ఉత్తరంలో దిగుడు భూమి ఉంటుంది. ఉత్తరంలో ఎత్తు సముద్రమట్టానికి 450మీ ఎత్తున ఉంటుంది. తియోంతర్ మైదానంలోని సారవంతమైన భూమి సముద్రమట్టానికి 100 మీ. ఎత్తు మాత్రమే ఉంటుంది. జిల్లాలోని భూభాగాలు సారవంతమైన మైదానాలు, పర్వత ప్రాంతం, లోయలు, నిటారు పర్వతాలు, నదులు, జలపాతాలు కలగలుపుగా ఉండి భౌగోళిక విభిన్నత కలిగి ఉన్నాయి. జిల్లాలో జన్మించిన తామసా, సన్ నదులు గంగానదిలో సంగమిస్తున్నాయి.
1951లో మహారాజా మార్తాండ సింగ్ పట్టుకున్న తెల్ల పులిపిల్ల పేరు మోహన్. మహారాజా మార్తాండ సింగ్ బంధవ్‌గర్ వద్ద వేటాడుతున్న సమయంలో మే 25న ఈ పులిపిల్ల పట్టుబడిన 4 పులి పిల్లాలలో ఇది తెల్లపులి పిల్ల ఒకటని రికార్డులో ఉంది. పులి కాల్చబడింది. తరువాత తెల్లపులి పిల్ల తప్పించుకున్నది. తరువాత తెల్ల పులిపిల్లను పట్టుకుని 150 గదులున్న మహారాజా వేసవి నిడిదిలో ఒక పెద్ద ఆవరణలో సంరక్షించబడింది. (ఆరోజులలో రాజులు పులులను వాటి పిల్లలతో వేటాడడానికి అనుమతి ఉంది). పట్టుబడిన 3 రోజులలో తెల్లపులిపిల్ల తప్పించుకున్నది.
తరువాత తీవ్రంగా శోధించిన తరువాత తిరిగి పట్టుబడింది. తరువాత పులిపిల్లను బంధించిన ఆవరణను సరిచేసి పులిపిల్లను అక్కడ బంధించారు. తరువాత అది మోహన్ అన్నపేరుతో తనజీవితకాలం అక్కడే గడిపుంది.
రీవా జిల్లా గుండా లైమ్‌స్టోన్ బెల్ట్ ఉంది. జిల్లాలో సమీపంలోని షాడోల్, సిధి, ఉమరియా, సింగ్రౌలి జిల్లాలో బొగ్గునిక్షేపాలు లభించాయి. సమీపంలోని నౌబస్తా, సత్నా , సిధి జిల్లాలో సిమెంట్ ఫ్యాక్టరీలు ఉన్నాయి. జయపీ గ్రూప్ జయపీ నగర్ పేరుతో రీవాలో టౌన్ షిప్ నిర్మించింది. ఆసియాలోని అతిపెద్ద సిమెంట్ ఫ్యాక్టరీ " ప్రిసం సెమెంట్ " , రీవా సమీపంలో ఉంది. జిల్లాలో వింద్యా టెలే లింక్స్, బిర్లా ఎరిక్షన్ లిమిటెడ్ కూడా ఉన్నాయి.