polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
గ్రామం నుండి సేకరించిన గుడ్లు తాజాగా ఉండాలి. మొదటి గుడ్లు అధిపతి ఆయన కుటుంబం, వంశం కోసం, 2 వ గుడ్లు తదుపరి 'ఝుం'ను పండించటానికి ఎంచుకుంటాయి (నామ్సాంగ్ & బోర్దురియా రెండింటిలో 12 ఝుం' సరిగా గుర్తుతో ఉంటుంది. అవసరమైనప్పుడు చాలా గుడ్లు అవి విరిగిపోతాయి తాజా 'గుడ్డు' ఏర్పడటం ద్వారా చూపిన విధంగా ఉత్తమమైన 'ఝుం' భూమిని ఎన్నుకునే వరకు. ఒక 'ఝుం' ఎన్నుకోబడిన తరువాత వైజ్మాను కౌన్సిల్ "సాలా-జా, థింగ్యాన్-జా" శ్రేయస్సును చివరిగా చూస్తుంది. వాణిజ్యం, కార్మిక ఒప్పంద పనుల కోసం మైదానాలకు వెళ్ళే మంచి శకునానికి గుడ్డు ఉంటుంది. అప్పుడు పండుగ గ్రామం చుట్టూ శృంగార పాటలు పాడటం ద్వారా ముగుస్తుంది. పండుగ సమాప్తిని "కేపా-బూంగు" అని పిలువబడే వేగవంతమైన లయ ఉద్యమం. ". ఈ నృత్య సమయంలో ముఖ్య గాయకుడు పండుగ వరకు గ్రామాన్ని ఆశీర్వదించడానికి పవిత్రాత్మను ప్రేరేపిస్తాడు.
నోక్టే వ్యవసాయవేత్తలు, వారి రోజువారీ ఆహారంలో మంచి ప్రణాళికను కలిగి ఉంటారు. బియ్యం, మొక్కజొన్న వంటి ప్రధాన పంటలు పండిస్తారు. ఎందుకంటే వాటి ప్రధాన ఆహారం బియ్యం. ఇది తరచుగా ఆకు కూరలు, చేపలు, మాంసం ద్వారా భర్తీ చేయబడుతుంది. బియ్యం, టాపియోకా, చిరుధాన్యాల నుండి తయారైన స్థానిక మద్యం నోక్టేలో ప్రాచుర్యం పొందింది. అయితే ఇటీవలి కాలంలో టీ కూడా వినియోగిస్తారు. అయినప్పటికీ బలమైన హిందువులుగా, వారు గొడ్డు మాంసం, మేకమాంసం తీసుకోరు.
తేమతో కూడిన వాతావరణం కారణంగా పురుషులు చెరకు బెల్టులతో ముందు నడుము ధరిస్తారు. ఇది నడుముపట్టీగా పనిచేస్తుంది. వెదురు స్లిప్సు, దంతాలతో చేసిన ఆర్మ్లెట్సు నాలుగు అవయవాలలో ధరిస్తారు. స్త్రీలు నడుము నుండి మోకాళ్ల వరకు కొలిచే ఒక చిన్న కాటను స్కర్టు ధరిస్తారు, పైభాగాన్ని కవర్ చేయడానికి జాకెట్టు ధరిస్తారు. మేకల కొమ్ములు చెవిపోగులుగా పనిచేస్తాయి. అయితే ఆభరణాలలో లోహ గాజులు, చెవిపోగులు ధరిస్తారు.
వారు మొదట ఆంగు అని పిలువబడే ముఖ్యులను కలిగి ఉన్నారు తన కౌన్సిలు "న్గోయాంగు-వాంగు" తో గ్రామం మీద నియంత్రణను కలిగి ఉన్నారు. వారి నియంత్రణలో సైన్యం లేనందున వారు ఒక ముఖ్యమైన విషయం మీద విశ్వసనీయ కుటుంబాన్ని సంప్రదిస్తుంది. అన్ని ముఖ్యమైన సామాజిక-మతపరమైన వేడుకల నిర్వహణలో అధిపతి గ్రామ పెద్దలు, పూజారులను సంప్రదిస్తారు.
1972 లో లెఫ్టినెంటు: గవర్నరు దివంగత కల్నలు కె.ఎ.ఎ.రాజా నాక్టే నాగా మొదటి రాజును 'నరోత్తం నగరు' అని పేరు పెట్టడం ద్వారా సత్కరించారు. ఇక్కడ ఇప్పుడు ప్రఖ్యాత సంస్థ ఆర్కె మిషను నామ్సాంగు-బోర్దురియా ఫండు నాంసాంగు & బోర్దురియా ప్రజలు రిజర్వు ఫారెస్టు నుండి వచ్చే ఆదాయం). చీఫ్ & ఆయన భార్య చిత్రం బ్రిటిషు ఆర్కైవు మ్యూజియంలో కూడా అందుబాటులో ఉంది.
సాంప్రదాయకంగా నోక్టే నాగా ప్రకృతి ఆరాధనను విశ్వసించారు. విశ్వ శక్తి అంతా 'జౌబను' అని పిలుస్తూ పూజలు చేసేవారు. వారి ఆనిమిస్టు మతతత్వం "స్థానిక అమెరికను" కు సమానంగా ఉంది. మరణం తరువాత శక్తివంతమైన అధిపతి ఆత్మ 'లా' లేదా శక్తివంతమైన ఈగిలు అవుతుంది. ఇతర ఉగ్రదేవతలు, దయగల దేవతలను కూడా పూజిస్తారు. దేవతలను ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి ఆహారం, నీటి సమర్పణలు ఇస్తారు.
తల ముందు భాగం, జుట్టు వెనుకభాగం మెడకు కొంచెం పైన ఒక చిగ్నాన్తో కట్టివేయబడుతుంది. స్త్రీపురుషులు వారి పొడవైన ఆబరు వస్త్రాలను మెడ వెనుక భాగంలో ఉంచిన బన్నులో ఉంచుతారు. అయినప్పటికీ వితంతువు తిరిగి వివాహం చేసుకోకపోతే పరిస్థితిని వివరిస్తూ జుట్టును చిన్నగా కత్తిరించుకుంటుంది. వాంచో వలె, వారు వారి ముఖాలను, శరీరాలను పచ్చబొట్టు చేస్తారు.
ఆలస్యంగా బాప్టిస్టు మిషనరీలు నోక్టేలో ఐదవ వంతు నుండి మూడవ వంతు క్రైస్తవ మతంలోకి మార్చారు. వీరు ప్రధానంగా ఖోన్సాలో నివసించేవారు. 2010 లో ఒక బౌద్ధ ఛానలు 1951 లో అరుణాచల ప్రదేశు ప్రావింసులో ఎక్కడా క్రైస్తవులు లేరని పేర్కొంది. క్రైస్తవ మతానికి ఈ మార్పిడి 20 వ శతాబ్దం చివరి భాగంలో 21 వ శతాబ్దం వరకు కొనసాగడంతో అభివృద్ధి జరిగిందని సూచిస్తుంది.
నోక్టే ప్రధానంగా అరుణాచల ప్రదేశులో నివసిస్తున్న ఒక జాతి నాగ తెగ. వీటి సంఖ్య 1,11,679 , ప్రధానంగా భారతదేశంలోని అరుణాచల ప్రదేశు లోని తిరాపు జిల్లాలోని పాట్కాయి కొండలలో కనుగొనబడింది. కొన్యాకు నాగాకు జాతిపరంగా సంబంధించినది. వాటి మూలాలు మయన్మారులోని హుకాంగు లోయలో ఉన్నాయి. ఇక్కడ వారు 1670 - 1700 మధ్య నుండి వలస వచ్చారు.
"చలో-లోకు" , నోక్టే నాగాలో 14 "లోకు" చాలా ముఖ్యమైన 'లోకు' "చలో-లోకు". నోక్టే-నాగాలోని చాలామంది "లోకు" 1 - 2 రోజులు; ఈ ప్రత్యేక పండుగతో జరిగే అన్ని ఆచారాలను పూర్తి చేయడానికి "చలో-లోకు" 3 రోజులు ఉండాలి. మూడు రోజుల పాటు జరిగే ఈ పండుగలో పశువుల వధ, వినోదం, మొదటి రోజు ఆహారాన్ని సేకరించడం జరుగుతుంది.
నోక్టే ప్రజలు 18 వ శతాబ్దం నుండి శ్రీ శంకర్దేవ ప్రభావంతో హిందూ మతాన్ని స్వీకరించినప్పటికీ, థెరావాడ బౌద్ధమతం, అనిమిజం అనుచరించారు. ఇది భారతదేశంలోని మిగిలిన ప్రాంతాలలోని హిందూ సంస్కృతికి వారిని దగ్గర చేసింది. 1961 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కొంతమంది బౌద్ధులను నోక్టేలో నివేదించారు.
నాంసాంగు & బోర్దురియా మొదటి అధిపతి లేదా ఆంగు, లోథా ఖోన్‌బావో ఆధ్యాత్మికతకు ప్రసిద్ది చెందారు. నోక్టే నాగ మొదటి ఆంగుకు "నరోత్తం" అని పేరు పెట్టారు. బరే ఘరు సత్రానికి చెందిన శ్రీ రాం ది గుఖై, వైష్ణవ మతం హిందూను అనుసరించారు.
జౌబాన్తో పాటు బార్ఘరియా సత్ర ధర్మాలను కూడా నోక్టే లోతుగా అనుసరిస్తుంది. ఒక మహంతాలు మతపరమైన వేడుకలు నిర్వహిస్తారు.
రవికృష్ణ మే 15 , 1973న గుంటూరు జిల్లాలోని బాపట్లలో పుట్టాడు. మోదుగుల రామలక్ష్మి, జయరామిరెడ్డి ఇతని తల్లిదండ్రులు. ఇతను పాఠశాల విద్య, డిగ్రీ బాపట్లలోనే పూర్తి చేసాడు. బి.ఎడ్, ఎం.ఎడ్ గుంటూరు ఆర్‌వీఆర్‌ఆర్ బి.ఎడ్. కళాశాలలో, ఎం.ఎ. దూరవిద్యా విధానంలో ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం నుండి, ఎం.ఫిల్. ఎం.ఎస్. విశ్వవిద్యాలయం, తమిళనాడు నుండి పూర్తి చేసాడు.
తెలుగు బోధనా పద్ధతులు అధ్యాపకునిగా గుంటూరులోని ఆర్‌వీఆర్‌ఆర్ కళాశాలలో అధ్యాపకునిగా 2002 నుండి 2019 వరకు పని చేసాడు. 2019లో వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రి ఇన్‍స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీకి అనుబంధ సంస్థ అయిన వివా పాఠశాలలో తెలుగు ఉపాధ్యాయునిగా చేరి, ప్రస్తుతం అదే వృత్తిలో కొనసాగుతున్నాడు.
రవికృష్ణ ఇప్పటివరకు రచయితగా నాలుగు పుస్తకాలు, సంపాదకునిగా 26 పుస్తకాలను అందించారు. ఒకప్పుడు సాహిత్యానికి తలమానికగా ఉండి, ప్రస్తుతం ముద్రణలో లేని పుస్తకాలను సేకరించి, విపులమైన పాదసూచికలు, బొమ్మలు చేర్చి, ప్రచురించడం రవికృష్ణ చేపట్టిన పని.
2014లో జరిగిన తెలంగాణ సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో భాగంగా వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థిగా పోటీచేసి సమీప తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ అభ్యర్థి జలగం వెంకటరావుపై 16,521 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. మళ్ళీ కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరాడు. 1999-2014 వరకు ఖమ్మం జిల్లాకు డిసిసి అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు, 2019లో భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా డిసిసి అధ్యక్షుడిగా నియమించబడ్డాడు. 2018లో జరిగిన తెలంగాణ ముందస్తు ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ టికెట్ పై పోటీ చేసి సమీప తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ అభ్యర్థి జలగం వెంకటరావు పై 4,120 ఓట్ల మెజారిటీతో నాలుగవసారి ఎమ్మెల్యేగా గెలుపొందాడు. అనంతరం కాంగ్రెస్ పార్టీకి రాజీనామా చేసి, తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీలో చేరాడు.
పాల్వంచ వార్డు సభ్యునిగా తన రాజకీయ జీవితాన్ని ప్రారంభించిన వెంకటేశ్వరరావు 16 సంవత్సరాలు పాల్వంచ సర్పంచ్‌గా ఎన్నికయ్యాడు. తరువాత భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరాడు. వనమా వెంకటేశ్వరరావు కొత్తగూడెం శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి 1989 , 1999 , 2004 సంవత్సరాలలో ఎమ్మెల్యేగా గెలిచాడు. 2008లో వైయస్ రాజశేఖరరెడ్డి క్యాబినెట్లో మంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వహించాడు. విద్యా విధాన పరిషత్ మంత్రిగా పనిచేశాడు. 2014లో కాంగ్రెస్ పార్టీ నుండి వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరాడు.
వెంకటేశ్వరరావు 1944, నవంబరు 1న నాగభూషణం - అన్నపూర్ణమ్మ దంపతులకు తెలంగాణ రాష్ట్రం, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా, పాల్వంచ మండలంలోని పాల్వంచ గ్రామంలో జన్మించాడు. వ్యవసాయ కుటుంబానికి చెందిన వెంకటేశ్వరరావు 1961లో కొత్తగూడెం హైస్కూల్ నుండి హెచ్.ఎస్.సి. వరకు చదివాడు.
వనమా వెంకటేశ్వరరావు కొత్తగూడెం ఎమ్మెల్యే అఫిడవిట్ కేసులో ఆయన ఎన్నిక చెల్లదంటూ తెలంగాణ హైకోర్టు 2023 జులై 25న తీర్పును వెల్లడించింది. దీంతో 2018లో ఎన్నికల్లో రెండో స్థానంలో నిలిచిన జలగం వెంకటరావును కోర్టు ఎమ్మెల్యేగా ప్రకటించింది.
వనమా వెంకటేశ్వరరావు, తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ప్రస్తుతం భారత్ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ తరపున కొత్తగూడెం శాసనసభ నియోజకవర్గం శాసన సభ్యుడిగా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాడు.
మాడభూషి సంపత్ కుమార్ బోడిదేవరపల్లెలో ప్రాథమిక విద్యను, కొత్తపల్లెమిట్టలో హైస్కూల్ విద్యను అభ్యసించారు.చిత్తూరు పి.సి,ఆర్ కళాశాలలో ఇంటర్మీడియట్, పి.వి.కె. ఎన్ ప్రభుత్వ కళాశాలలో డిగ్రీ పూర్తి చేసారు. ఆ తరువాత మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఎ తెలుగు చదివి అక్కడే జి.వి.ఎస్.ఆర్. కృష్ణమూర్తి పర్యవేక్షణలో ఎరుకల తమిళ బంధువాచకాలు- సామాజిక భాషాశాస్త్ర విశ్లేషణ అన్న అంశంపై 1986 లో ఎం.ఫిల్ డిగ్రీ పట్టభద్రులయ్యారు. ఆచార్య చల్లా రాధాకృష్ణ శర్మ పర్యవేక్షణలో ఎరుకల భాషకు వర్ణనాత్మక వ్యాకరణం రాసి మధురై కామరాజు విశ్వవిద్యాలయం నుంచి 1990లో డాక్టరేట్ పొందారు. అక్కడే మధుర రామనాథపురం జిల్లాలో తెలుగు భాషా, జానపద సాహిత్యంఅనే అంశంపై యూ.జి.సి.ప్రాజెక్టు కోసం పరిశోధన చేశారు. తెలుగు శాఖ, మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం నుండి 2015లో అత్యాధునిక ఆధునిక తెలుగు కవితా దృక్పథాలు అన్న అంశంపై పరిశోధనచేసి డి.లిట్ పట్టాను పొందారు.
ఉద్యోగం ఆచార్యులే అయినా ఆయనలో ఉన్న కవితా పిపాస అడుగంటిపోలేదు. అదే ఆయన ప్రవృత్తి. సమాజంలో ఏ చిన్న విషయాన్ని చూసినా వెంటనే స్పందించి కాగితం మీద కలం పెట్టి అక్షరరూపం అమర్చేవారు. దేశ, ఆర్థిక, రాజకీయ, సామాజిక అంశాలపై ఆలోచన మెండు. అందువల్లనే తనభావాలను కవితల రూపంలో వెలువరించేవారు. పేదల కష్టాలు, సామాన్యుల సమస్యలు, స్త్రీల దుఃఖాలు, సమాజంలో జరిగే దోపిడీలు, దేశభక్తి ఇలా చెప్పుకుంటూపోతే పలువిషయాలను కలంతో చెక్కేవారు. అలతి అలతి పదాలతో అనంత అర్థాలు వచ్చేవిధంగా చేసేవారు. బూదరాజు రాధాకృష్ణ, ఎ.బి.కె. ప్రసాద్, భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి తదితర భాషావేత్తల సాంగత్యం తెలుగు భాషను ఉన్నత శిఖరాలవైపు మరల్చేటట్లు చేసింది.
ఆచార్య మాడభూషి సంపత్ కుమార్ కవి, సంపాదకులు, పరిశోధకులు. ఈయన తెలుగు శాఖ, మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయంలో విశ్రాంతాచార్యులుగా పనిచేసి. ప్రస్తుతం ప్రాచీన తెలుగు విశిష్ట అధ్యయన కేంద్రం ప్రాజెక్టు డైరెక్ట్ గా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు.
ఆధునిక తెలుగు కవుల్లో మాడభూషి సంపత్ కుమార్ గారు కవిగా, విమర్శకులుగా, అనువాదకులుగా సాహిత్యలోకంలో ప్రసిద్ధిచెందారు. వీరు 1959లో సెప్టెంబర్ 17వ తేదీన శ్రీనివాసాచార్యులు, పట్టమ్మ దంపతులకు చిత్తూరు జిల్లా దేవళంపేట, కమ్మపల్లె గ్రామంలో జన్మించారు.
కంప్యూటర్ సైన్స్ లో, కృత్రిమ మేధ , అనేది యంత్రాలచేత ప్రదర్శించబడే మేధస్సు. ఇది మానవులు లేదా జంతువులలో కనిపించే మేధస్సు కు విరుద్ధమైంది. ఇది ఒక్కొసారి సహజ మేధస్సుని పోలి వుండవచ్చు, లేదా ఉండకపోవచ్చు. రస్సెల్, నొర్విగ్ రాసిన పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం దీనిని "ఇంటెలిజెంట్ ఏజెంట్ల " అధ్యయనం అని నిర్వచించింది. ఈ నిర్వచనం ప్రకారం, ఇంటెలిజెంట్ ఏజెంటు అంటే ఏదైనా యంత్రం లేదా పరికరం, అది వున్న వాతావరణాన్ని గ్రహించి, తన లక్ష్యాలను విజయవంతంగా సాధించే అవకాశాన్ని పెంచే చర్యలను తీసుకోగల సామర్ధ్యం కలది. సాధారణంగా, "కృత్రిమ మేధస్సు"ని మానవులను అనుకరిచే యంత్రాలకు అనుబంధిస్తారు.విషయాలను నేర్చుకోగలటం, సమస్యలకు పరిష్కారం కనుక్కొవటం లాంటివి మానవ లక్షణాలు. ఇటువంటి లక్షణాలను యంత్రాలు ప్రదర్సించకలిగితే వాటికి కృత్రిమ మేధస్సును కలిగినట్లుగా చెప్పుకోవచ్చును.
యంత్రాల సామర్థ్యం పెరిగిపోతూ వుండటంతో, ఏది కృత్రిమ మేధ, ఏది కాదు అని చెప్పడం కష్టం. కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం ఆప్టికల్ క్యారెక్టర్ రికగ్నిషన్ తరచూ కృత్రిమ మేధ గా పరిగణించబడేది. ఇప్పుడు అనేక పరికరాలలో చాల మామూలుగా లభ్యం అవ్వడం వల్ల ఇప్పుడు ఓసిఆర్ "కృత్రిమ మేధస్సు" నిర్వచనం నుండి తొలగించబడింది. మానవ ప్రసంగాన్ని విజయవంతంగా అర్థం చేసుకోవడం, వ్యూహాత్మక ఆటలలో అత్యధిక స్థాయిలో పోటీపడటం, స్వయంప్రతిపత్తితో పనిచేసే కార్లు, యంత్రానువాదలు మొదలైనవి కృత్రిమ మేధస్సుగా వర్గీకరించదగిన ఆధునిక యంత్ర సామర్థ్యాలు .
తరువాత కొత్త విధానాలు, విజయాలు, నిధులు కృత్రిమ మేధకు సంబంధించిన పరిశోధనలను పునరుద్ధరించాయి.ఇరవై ఒకటవ శతాబ్దంలో, కంప్యూటర్ శక్తి, పెద్ద మొత్తంలో డేటా లభ్యం కావడం, సైద్ధాంతిక అవగాహనలో పురోగతి తరువాత కృత్రిమ మేధ పరిశోధనలు తిరిగి పుంజుకున్నాయి. కృత్రిమ మేధ టెక్నాలజీ పరిశ్రమలో ఒక ముఖ్యమైన భాగంగా మారింది, కంప్యూటర్ సైన్స్, సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంజనీరింగ్, కార్యకలాపాల పరిశోధనలలో అనేక సవాలు సమస్యలను పరిష్కరించడంలో సహాయపడింది.
1955 లో కృత్రిమ మేధస్సు ఒక విద్యా విభాగంగా స్థాపించబడింది, తరువాత సంవత్సరాలలో ఇది అనేక ఆశలను రేపింది. అత్యంత తెలివి, విజ్ఞానం, సామర్ధ్యం కల యంత్రాలు అందుబాటులోకి వస్తాయి అనే ఆశాభావాలను రేపెత్తింది. అప్పడికి అందుబాట్లో ఉన్న వనరులు ఈ ఆశలను, అంచనాలను అందుకోవడానికి సరిపోలేదు. చాల నిధుల నష్టం తర్వాత కృత్రిమ మేధ తాత్కాలికంగా ఆగిపొయింది. ఈ కాల వ్యవధిని " వింటర్ " అని పిలుస్తారు.
కస్తూర్బా- గాంధీ కుటుంబం మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో దక్షిణాఫ్రికా నుంచి భారత దేశానికి తిరిగి వచ్చేసింది. 1915 జనవరి మొదటి వారంలో కుటుంబంతో పాటు గాంధీజీ భారతదేశంలోకి అడుగు పెట్టాడు. ఆ తర్వాత బ్రిటిష్ వలస పాలనకు వ్యతిరేకంగా సాగిన భారతదేశ స్వాతంత్ర్య సంగ్రామంలో గాంధీ నాయకత్వంలో మూడు పెద్ద ఉద్యమాలు జరిగాయి. 1920-22 సంవత్సరాలలో సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం, 1930-32 సంవత్సరాలలో ఉప్పు సత్యాగ్రహం, 1940-42 సంవత్సరాలలో క్విట్‌ఇండియా ఉద్యమం కాంగ్రెస్ పార్టీ - గాంధీ నాయకత్వంలో జరిగాయి. భారతదేశంలో సత్యాగ్రహ ఉద్యమంలో భాగంగా బహిరంగ నిరాహార దీక్ష ప్రయోగాన్ని మొదటిసారి 1917 మార్చిలో గుజరాత్ లోని అహ్మదాబాద్‌లో గాంధీ ప్రారంభించాడు. ఆనాటి నుండి 1918 వరకు 30 యేళ్ళలో 17 సార్లు గాంధీ నిరాహార దీక్ష చేసాడు. గాంధీ అనేక సార్లు అరెస్టు కాగా, కస్తూర్బా ఆరు సార్లు అరెస్టు అయింది. 1931-33 మధ్య కాలంలో మూడు సార్లు అరెస్టు అయింది. చివరిసారి ఏకంగా 18 నెలల పాటు పూనాలోని ఆగాఖాన్ ప్యాలస్ లో నిర్భంధంలో ఉంది.
ఆడపిల్లలు చదువుకోవడం, మగ పిల్లలతో కలసి ఆడుకోవడం పోర్‌బందరు బనియాలలో చాలా దోషం. అంతే కాదు ఏడేళ్ళు దాటగానే పెళ్ళి చేయడం సంప్రదాయం. అందువల్ల ఆమె నిరక్షరాస్యురాలిలానే పెరిగింది. ఆమె తాత మాకన్‌జీ కపాడియా ఎగుమతి, దిగుమతుల వ్యాపారం చేసేవాడు. సూయజ్ కాలువ త్రవ్వకంతో ఐరోపా నుండి భారతదేశం రావడానికి నౌకల ప్రయాణ కాలం తగ్గడంతో ఐరోపా దేశాలతో వ్యాపారం పెరిగింది. గోకుల్‌దాస్ కపాడియా పోర్‌బందరుకు మేయర్ అయ్యాడు. అతని ఇంటి ప్రక్కనే దివాను కరంచంద్ గాంధీ ఇల్లు కూడా ఉండేది. పోర్‌బందర్ ను పాలించే "రానా విక్మత్‌జీ" సంస్థానానికి కరంచంద్ గాంధీ దివాన్ గా ఉండేవాడు. కరంచంద్ గాంధీ ఇల్లు 12 గదులతో మూడు అంతస్తుల భవనం. ఆ ఇంటికి సొంత మంచినీటి చెరువుతో పాటు ఆటస్థలం కూడా ఉండేది. ఆ ఆటస్థలంలో కస్తూర్బా, మోహన్‌దాస్ కరం చంద్ గాంధీలు బాల్యంలో ఆడుకొనేవారు. ఆ ఆట స్థలంలో వివాహానికి ముందే చిన్నప్పుడు కస్తూర్‌తో కలిసి ఆడుకున్న జ్ఞాపకాల గురించి గాంధీ తన శిష్యురాలు డా. సుశీలా నయ్యర్‌కి చెప్పారు.
కరం చంద్ గాంధీ ఆరోగ్య పరిస్థితి బాగులేనందున రాజ్‌కోట్‌ దివాన్ పదవి కోల్పోవలసి వచ్చింది. వారి కుటుంబానిని దివాన్‌గిరీ తప్ప వేరే వ్యాపారాలు ఏవీ లేకపోవడం వల్ల కరం చంద్ గాంధీని కుంగుబాటుకు గురిచేసాయి. వారి వారసత్వం ప్రకారం దివాన్‌గిరీ చేయడానికి ముగ్గురు కొడుకులున్నారు. కానీ ఆకాలంలో ప్రభుత్వ జీవోలు, గజెట్లు అర్థం చేసుకోవడానికి దివాన్ కు తప్పని సరిగా ఇంగ్లీషు రావాలనే నిబంధన విధించారు. గాంధీజీ సోదరులకు చదువు అబ్బక పోవడంతో ఇంగ్లీషు చదువు ద్వారా మోహన్‌దాస్ పోర్‌బందర్ దివాన్‌గిరీ పొందడమే ఏకైక లక్ష్యంగా ఆ కుటుంబానికి మారింది. కానీ భర్త ఏం చదువుతున్నదీ కస్తూర్‌కి తెలిసే పరిస్థితి లేదు. చదువు గురించి గానీ, లౌకిక వ్యవహారాల గురించి గానీ స్త్రీలకు పనిలేదని బనియా పురుషులే కాదు, స్త్రీలు కూడా భావించేవారు. పెళ్ళి అయిన కొత్తలో కస్తూర్‌కి తాను అక్షరాలు నేర్పించడానికి ఏకాంతంలో ప్రయత్నించినా ఆమె ఆసక్తి చూపలేదని 50 యేళ్ళ తరువాత గాంధీ తన ఆత్మకథలో పేర్కొన్నాడు.
పెళ్లయిన కొత్తలో గాంధీజీ కూడా ఆమెపై దర్పం చూపించేవాడు. ఆమె తన చెప్పుచేతల్లో ఉండాలని కోరుకొనేవాడు. తనకు చెప్పకుండా తన అనుమతి లేకుండా ఎక్కడికీ వెళ్లకూడదని మోహన్‌దాస్ పదే పదే భార్యకు ఆంక్షలు విధించేవాడు. "అత్తగారూ, తోడికోడళ్ళూ నన్ను తోడుకోసం పిలిచినప్పుడు నేను నా భర్త అనుమతి తీసుకోవాలి అని వాళ్ళతో చెప్పాలా? నేను అలా అన్నటికీ చెప్పను. వాళ్ళేమన్నా వాళ్ళ భర్తల దగ్గర అనుమతి తీసుకుంటున్నారా?" అని కస్తూర్ అనడం మోహన్‌దాస్ కోపం రావడానికి కారణమైంది. "కస్తూర్బా తీసుకున్న స్వాతంత్ర్యం నిజానికి దోష రహితం. మనస్సులో ఏ విధమైన దోషం లేని బాలిక దైవదర్శనానికో, మరెవరినైనా కలుసుకోవడానికో వెళ్లడాన్ని అంగీకరించక అధికారం చలాయిస్తే సహిస్తుందా! నేను ఆమె మీద దర్పం చూపిస్తే ఆమె కూడా నామీద దర్ప చూపించవచ్చుకదా! అయితే ఈ విషయం కాలం గడిచాక బోధపడింది. కాని అప్పుడో భర్తగా అధికారం చలాయించడమే నాపని" అని గాంధీజీ తన ఆత్మకథలో రాసాడు.
ఇక దక్షిణాఫ్రికాలో ఎంతకాలమైనా జీవనం కోసం ఏ కష్టాలు పడనక్కరలేదు అని భరోసా కలగడంతో భార్యా పిల్లలను కూడా తీసుకుని రావడానికి గాంధీజీ 1896 జూలైలో భారతదేశం వచ్చాడు. ఐదు నెలల తర్వాత భార్యా బిడ్డలతో, పదేళ్ళ మేనల్లుడు గోకుల్‌దాస్ తో కలసి దక్షిణాఫ్రికాకు తిరుగు ప్రయాణమయ్యాడు. 1915 జనవరిలో భారతదేశానికి వచ్చే వరకూ దక్షిణాఫ్రికలోని దర్బన్, జోహన్నస్‌బర్గ్ లలో నివసించింది కస్తూర్బా గాంధీ. 1997లో రామదాస్, 1900లో దేవదాస్ ఇద్దరు కుమారులు జన్మించారు. దక్షిణాఫ్రికాలో జోహన్నస్‌బర్గ్ వద్ద 1100 ఎకరాల "టాల్‌స్టాయ్ ఫార్మ్", దర్బన్ వద్ద వంద ఎకరాలకు పైగా "ఫీనిక్స్ ఫార్మ్" లతో గాంధీ ఆర్థికంగా బాగా స్థిరపడిన తర్వాత ఆమె తరచుగా భారతదేశంలో ఉంటున్న బావగారు లక్ష్మీదాస్ చేసిన అప్పు తీర్చివెయ్యవలసినదిగా భర్తను ఒత్తిడి చేస్తూ ఉండేది. చివరకు తన చదువుకు తన సోదరుడు చేసిన అప్పును గాంధీజీ తీర్చాడు.
గుజరాత్ రాష్ట్రం కాఠియావాడ్ ద్వీపకల్పంలోని పోర్‌బందర్‌లో సంపన్న మోద్ బనియా వైశ్య కుటుంబంలో 1869 ఏప్రిల్ 11న జన్మించింది. ఆమె తల్లి వ్రజకున్వర్‌బా కపాడియా, తండ్రి గోకుల్ దాస్ మాకన్‌జీ కపాడియా. కస్తూరిబా పూర్తిపేరు "కస్తూర్ గోకుల్ దాస్ మాకన్‌జీ కపాడియా". గోకుల్ దాస్ అనేది తండ్రి పేరు. మాకన్‌జీ అనేది తాత పేరు. కపాడియా అనేది వారి ఇంటి పేరు. అంతకు ముందు ఇద్దరు ఆడపిల్లలు పుట్టి చనిపోవడం వల్ల కపాడియా దంపతులు కస్తూర్‌ని చాలా శ్రద్ధ తీసుకొని పెంచారు. ఆమెకి ఒక అన్న, ఒక తమ్ముడు ఉన్నారు. ఇరవై గదులతో కూడిన రెండు అంతస్తుల కపాడియాల ఇంటికి సొంతంగా ఒక మంచినీటి చెరువు కూడా ఉండేది.
1985 నవంబరు 16న కరంచంద్ గాంధీ మరణించాడు. ఇది జరిగిన నాలుగు రోజులకు మరో విషాదం గాంధీ కుటుంబాన్ని కమ్మేసింది. నవంబరు 20న కస్తూర్బాకి పుట్టిన మగ బిడ్డ నాలుగు రోజులు కూడా జీవించకుండా కన్ను మూసాడు. తన క్రమశిక్షణా రాహిత్యం వల్లే ముందస్తు ప్రసవం జరిగి బిడ్డ చనిపోయినట్లు అనంతర కాలంలో మోహన్‌దాస్ గాంధీ ఆత్మకథలో పశ్చాత్తాపం వ్యక్తం చేసాడు. కానీ కస్తూర్బా గాంధీ ఎప్పుడూ కూడా ఆ ప్రస్తావన ఎవరి దగ్గరా తెచ్చేది కాదు అనీ నలుగురు కొడుకులు పుట్టిన తర్వాత కూడా ఆమెకు ఆ దుఃఖం తగ్గలేదు అని ఆమె మనవడు అరుణ్ గాంధీ రాసాడు.
కస్తూరిబాయి మోహన్‌దాస్ గాంధీ భారత రాజకీయ కార్యకర్త, మహాత్మా గాంధీకి భార్య. ఆమె తన భర్త ప్రోత్సాహంతో, కుమారునితో పాటు భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొన్నది. ఆమె 62 సంవత్సరాల పాటు గాంధీతో కలసి జీవించింది. దక్షిణాఫ్రికా ప్రవాస భారతీయుల జీవన పోరాటంలోనూ, భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలోనూ పాల్గొని నిర్బంధాలను కలిసి ఎదుర్కొన్నది. భారత దేశానికి స్వాతంత్ర్యం రాక పూర్వమే పూణే లోని ఆగాఖాన్ ప్యాలస్ లో 1944 ఫిబ్రవరి 22న కన్నుమూసింది.
కస్తూర్-మోహన్‌దాస్ నిశ్చితార్థం నాటికి కఠియావాడ్ రాజ్యాలను పర్యవేక్షించే బ్రిటిష్ పొలిటికల్ ఏజెంటు ఫెడరిక్ లెలో పోర్‌బందర్ దివాన్ పదవి నుంచి కరంచంద్ గాంధీని తొలగించారు. కరంచంద్ గాంధీ తన తమ్ముడు తులసీ దాస్‌ని పోర్‌బందర్ సంస్థానం దివాన్ పదవిలో ప్రవేశపెట్టి తాను రాజ్‌కోట్ సంస్థానానికి మకాం మార్చాడు. అక్కడ రెండేళ్ల పాటు సలహాదారుడిగా ఉంటూ తర్వాత దివాన్ పదవిలో కుదురుకున్నాడు. అందువల్ల గాంధీ కుటుంబం పోర్‌బందరు నుండి రాజ్‌కోట్ కు మారాల్సి వచ్చింది.
1942 ఆగస్టు 8 తేదీన ముంబాయిలో జరిగిన ఆల్ ఇండియా కాంగ్రెస్ కమిటీ సమావేశం దేశవ్యాప్తంగా క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం ప్రారంభిస్తూ తీర్మానం చేసింది. ఆ ఉద్యమాన్ని ఆపడంలో భాగంగా గాంధీని, అతని కార్యదర్శి మహదేవ్ దేశాయ్, సహాయ కార్యదర్శి ప్యారేలాల్ నీ ముంబాయిలోని బిర్లా హౌస్ లో అరెస్టు చేసి పూనాలోని "ఆగాఖాన్ ప్యాలస్" భవనంలో నిర్బంధంలో ఉంచారు. ఆ రోజే కస్తూర్బా గాంధీని కూడా అరెస్టు చేసి "ఆగాఖాన్ ప్యాలస్" భవనంలోకి తీసుకు వచ్చారు.
ప్రిటోరియాలో ఒక ఇంగ్లీష్ బార్బర్ "బ్రౌన్ కలర్" అనే కారణంగా తనను సెలూన్ లోకి రానివ్వకపోవడంతో సొంతంగా క్షౌరం చేయడం నేర్చుకున్నాడు గాంధీ. తన కుమారులకు కూడా కత్తెర-దువ్వెన ఉపయోగించి తానే స్వయంగా క్షౌరం చేసేది కస్తూర్బా. ఈ విధంగా దక్షిణాఫ్రికాలో నల్ల జాతికీ, శ్వేత జాతికీ మధ్య ఎటూ గాని బ్రౌన్ భారతీయులుగా నిత్యం ఒడిదుడుకులను ఎదుర్కొంటూ వచ్చింది కస్తూర్బా - గాంధీ కుటుంబం.
ఆమె అత్తగారు పుత్లీబాయి "ప్రణామీ" సంప్రదాయానికి చెందిన భక్తురాలు. హిందూ-ముస్లిం ఉమ్మడి ప్రార్థనా మందిరానికి సంబంధించిన మత సంప్రదాయం పేరు "ప్రణామీ" సంప్రదాయం. సమాజికంగా పూర్వీకుల ఆచారాలూ కట్టుబాట్లూ కచ్చితంగా పాటించాలి అనీ, అంటరాని వారిని ఇళ్ళలోకి రానివ్వరాదు అనీ తమ ఇంటి పెద్దలు కస్తూర్బాకి తెలిపినట్టు గాంధీ తన శిష్యురాలు డా. సుశీలా నయ్యర్ కి చెప్పారు.
1876లో పదేళ్ళ వయసులో మోహన్‌దాస్ గాంధీ - కస్తూర్‌ కపాడియాల నిశ్చితార్థం జరిగింది. పిల్లలకు పదమూడో ఏట వివాహం జరిపాలని కపాడియా - గాంధీ కుటుంబాలు నిర్ణయించాయి. 1882 లో వారి వివాహం సాంప్రదాయ హిందూ వివాహ పద్ధతిలో జరిగింది. వారు భార్యా భర్తలుగా 62 సంవత్సరాల పాటు కలసి జీవించారు.
వివాహానంతరం కస్తూర్బా గాంధీ అనే కొత్త పేరుతో రాజ్‌కోట్ లోని గాంధీల కొత్త ఇంట్లోకి ఆమె ప్రవేశించింది. పెళ్ళి తరువాత అమ్మాయిల పేరుకి భర్త ఇంటిపేరుతో పాటు "బా" అనే మాట చేర్చడం ఆనవాయితీ. "బా" అంటే గుజరాతీ భాషలో అమ్మ అని అర్థం.
ఇతడు మాడపాటి హనుమంతరావుతో కలిసి ఉస్మాన్‌గంజ్ ధర్మశాల నిర్మాణానికి కృషి చేశాడు. 1938 ఏప్రిల్ 16న ధూల్‌పేటలో మత ఘర్షణలు చోటుచేసుకున్నాయి. దీనికి వ్యతిరేకంగా చేపట్టిన ‘ఆర్య సమాజ్ సత్యాగ్రహ’ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నాడు. ఇతడు క్రియాశీల కార్యకర్తగా పనిచేస్తున్న రోజుల్లో ప్రభుత్వం ఆర్యసమాజ్‌పై ఆంక్షలు, కార్యకర్తలపై నిర్బంధం విధించింది. దత్తాత్రేయ పహాడ్ పైన తలదాచుకున్న కార్యకర్తలకు భోజనం, ఇతర సదుపాయాలు సమకూర్చే బాధ్యతను సీతయ్యగుప్త స్వీకరించాడు. ఆర్య వైశ్యుల అభ్యున్నతికి వాసవి సహకార సంఘాలు ఏర్పాటు చేశాడు. ఇప్పటికీ ఇవి సేవలందిస్తున్నాయి. 1939 జులై 5న కేవలం ఏడుగురు విద్యార్థులతో పీల్‌ఖానాలో వైశ్య హాస్టల్ ప్రారంభించాడు. 1950లో కాచిగూడలో 250 మంది విద్యార్థులకు వసతి భవనం కట్టించాడు. 1963లో వైశ్య హాస్టల్ ట్రస్టును స్థాపించాడు.
హైదరాబాద్ స్టేట్ కాంగ్రెస్‌లో ప్రగతిశీల అతివాద వర్గానికి నేతృత్వం వహించిన స్వామి రామానందతీర్థ బాటలోనే గుప్త నడిచాడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరించిన తర్వాత ముఖ్యమంత్రి ఎన్నిక సమయంలో నాయకత్వ సమస్య వచ్చినప్పుడు ఇతడు నీలం సంజీవరెడ్డి వైపు నిలిచి ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు సహకరించాడు. బేగంబజార్ నియోజకవర్గంలో బలమైన స్థానం ఉన్నప్పటికీ పార్టీ ఆదేశాల మేరకు 1957 సాధారణ ఎన్నికల్లో ముషీరాబాద్ నుంచి పోటీ చేసి గెలిచాడు. రెండోసారి 1962 ఎన్నికల్లో బేగంబజార్ నుంచి విజయం సాధించాడు.
సీతయ్య గుప్త రంగారెడ్డి జిల్లా బహదూర్‌గూడలో 1911 ఆగస్టు 10న అన్నమ్మ, శ్రీరామన్న దంపతులకు జన్మించాడు. చిన్నప్పుడే తండ్రి చనిపోవడంతో కుటుంబ భారమంతా ఇతని పైనే పడింది. ఆముదం మిల్లులో, బట్టల దుకాణంలో పనిచేశాడు. 16వ ఏట హైదరాబాద్‌కు వచ్చి వ్యాపారంపై పట్టు సాధించాడు.
కొత్తూరు సీతయ్య గుప్త సామాజిక సేవకుడిగా, శాసనసభ్యుడిగా, కాంగ్రెస్ నేతగా పేరు తెచ్చుకున్నాడు. హైదరాబాదు నగర అభివృద్ధిలో పాలుపంచుకున్నాడు.
ఆ తరువాత అతడు తన స్వంత చిత్రానువాదాలతో ఉన్న చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించాడు. వాటిలో మొదటిది పెరువళియంబాలం . అవి కళాత్మక, భావాత్మక, సృజనాత్మక ఔన్నత్యాన్ని కలిగి ఉండడమే కాక, సామాన్య ప్రజలు, పండితులు, చలనచిత్ర విమర్శకులలో కూడా ఎంతో కీర్తి పొందాయి. పద్మరాజన్ తన రచనలలో జీవితంలోని అన్ని రంగాలనూ స్పృశించిన ప్రయోగశీలి. అతడి చిత్రానువాదాల్లో అప్పటివరకూ వినని లక్షణాలు, విషయాలు ఉండేవి. తూవానత్తుంబికళ్ లో వానను పాత్రగా చిత్రీకరించాడు. దేశాటనక్కిళి కరయారిల్ల లో బలమైన స్నేహం, ప్రేమ లను చిత్రీకరించాడు. నముక్కు పార్కాన్ ముందిరి తోప్పుకళ్ , ఒరిడత్తొరు ఫయల్వాన్ లలో అసాధారణ ముగింపుతో చిత్రాలను నిర్మించాడు. అతడి చిత్రాలు చాలావరకూ అతడి రహస్య శృంగార తత్వపు ముద్ర కలిగి ఉంటాయి.
పి. పద్మరాజన్ ఒక భారతీయ చలన చిత్ర నిర్మాత, చిత్ర రచయిత, రచయిత. అతను మలయాళ సాహిత్యం, మలయాళ సినిమాల్లో విశేష కృషి చేసాడు. పద్మరాజన్ 1980 లలో భరతన్ , కె.జి.జార్జ్ లతో కలిసి మలయాళ చలన చిత్ర పరిశ్రమలో చలనచిత్ర నిర్మాణానికి గాను కొత్త పాఠశాల స్థాపించాడు. ఇది విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకుంటూ విస్తృతంగా సంచలనాత్మక చిత్రాలను నిర్మించింది. మలయాళ సినిమా పరిశ్రమ చరిత్రలో అతను గొప్ప నిర్మాతగా గుర్తింపు పొందాడు. పద్మరాజన్ మలయాళ సినిమాలో మైలురాళ్ళుగా నిలిచే చిత్రాలు రూపొందించాడు, వీటిలోని కళాఖండాలు ఓరిడత్తొరు ఫయల్వాన్ , అరప్పట్ట కెట్టియ గ్రామత్తిల్ , కరియిల కాట్టు పోలె , నముక్కు పార్కాన్ ముందిరి తోప్పుకళ్ , తూవనతుంబికళ్ , మూన్నాం పక్కం , న్యాన్ గంధర్వన్ వంటివి.
అతడి కొన్ని రచనలు ఖచ్చితంగా మలయాళ భాషలో వ్రాసిన నాజూకైన సంగ్రహాలు. అవి ఇంకా అతడి నిశిత దృష్టి, నిర్దిష్ట భావన, మానవ సంబంధాలు, ఉద్వేగాల చిత్రణకు గొప్ప ఉదాహరణలు. అతడి చిత్రాల్లో చాలావరకూ ఆశ్చర్యకరమైన, వెంటాడే ముగింపులు ఉంటాయి. సాధారణంగా మలయాళ చిత్రాల్లో అటువంటివి చాలావరకూ ఉండవు. అతడి పాత్రలు గొప్ప సున్నితత్వం, తీవ్రతతో తెరపై చిత్రీకరించబడతాయి. దృశ్యాలలో ఎక్కువగా హాస్యం కనబడుతుంది. పాత్రల సంభాషణలు ఎంతో సహజంగా, సామాన్య ప్రజల భాషలో ఉంటాయి. కానీ ఒక సున్నితమైన కవిత్వ లక్షణాలు కలిగి ఉంటాయి.
భరతన్, కె. జి. జార్జ్ లతో కలిసి, మలయాళ సినిమా పాఠశాలకు విజయవంతంగా పునాది వేశాడు. ఈ పాఠశాల మేథస్సు, వాణిజ్య ఆకర్షణల మధ్య చక్కటి సమతుల్యతను సాధించడం ద్వారా నడవడానికి ప్రయత్నించింది. ఈ పద్ధతి, 'ఎంతో ప్రసిద్ధ' చిత్రాలలోని కృత్రిమ పాత్రలు, మూస పద్ధతులు, అప్రస్తుత విషయాలు లేకుండా, "పక్కింటి" పురుషులు, స్త్రీలే పాత్రలుగా మలచడం వలన సాధ్యపడింది. భరతన్‍తో కలిసి అప్పటివరకూ మలయాళ చిత్రాల్లో తక్కువగా ఉన్న లైంగికతను తెరపై చూపడంలో అతడు ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు.
ప్రతిభను గుర్తించడంలో అతడికి ప్రత్యేకమైన నైపుణ్యం ఉండేది. అతను తర్వత కాలంలో భారతీయ చిత్రాల్లో కీర్తి పొందిన ఎందరినో చలనచిత్ర పరిశ్రమకు పరిచయం చేశాడు, వారు అశోకన్ , రషీద్ , రెహమాన్ , జయరాం , రామచంద్రన్ , అజయన్ . ఇంకా అతను నితీష్ భరద్వాజ్ , సుహాసిని ; శారి వంటి నటులను మలయాళం తెరకు పరిచయం చేశాడు.
అతడి కథలు, మోసం, హత్య, శృంగారం, రహస్యం, ఉద్వేగం, అసూయ, స్వేచ్ఛాభావం, అరాచకవాదం, వ్యక్తి స్వాతంత్ర్యం, సమాజంలోని ఇతర పాత్రల జీవనం గురించి వివరించేవి. వాటిలో కొన్ని మలయాళ సాహిత్యంలో ఉత్తమమైనవిగా పరిగణించబడ్డాయి. అతడి మొదటి నవల నక్షత్రంగళె కావల్ , కేరళ సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందింది.
నిజానికి, అతడు అత్యద్భుతంగా రచించిన చిత్రానువాదాల నుండి అతడి దర్శకత్వ ప్రతిభ ఉద్భవిస్తుందని చెప్పవచ్చు: అతడు ఎన్నడూ ఇతరులు వ్రాసిన రచనల ఆధారంగా ఒక చిత్రానికి దర్శకత్వం వహించలేదు. అరుదుగా తనది కాని కథలను అనుసరణగా రచనను చేపట్టడం జరిగింది. ఫలితంగా అతడి రచనా నైపుణ్యంతో పాటుగా అతడికి తన పాత్రలపై అసాధారణమైన పట్టు ఉండేది.
అతడు ఎందరో నటుల నుండి అత్యుత్తమమైన నటనను రాబట్టాడు. వారు భరత్ గోపి, మమ్ముట్టి, మోహన్‍లాల్, కరమణ జనార్దనన్ నాయర్, రెహమాన్, జగతి శ్రీకుమార్, ఇన్నలేలో సురేష్ గోపి, శోభన, సుమలత, తిలకన్, నేడుమూడి వేణు; నిజానికి మూన్నాం పక్కం లో తిలకన్ పోషించిన పాత్ర అతడి నటజీవితంలో అత్యుత్తమమైన వాటిలో ఒకటిగా చెప్పవచ్చు.
పద్మరాజన్ భార్య రాధాలక్ష్మి ఆల్ ఇండియా రేడియోలో ఉద్యోగిని. ఆమె అతడి జ్ఞాపకాలను, తన పుస్తకం పద్మరాజన్ ఎండే గంధర్వన్ లో వ్రాసింది. వారి కుమారుడు, పి. అనంతపద్మనాభన్, ఒక రచయిత.
భరతన్ మొట్టమొదటిసారి దర్శకత్వం వహించిన ప్రయాణం చిత్రానికి చిత్రానువాదం వ్రాయడం ద్వారా అతను మలయాళ చలనచిత్ర ప్రపంచంలో అడుగుపెట్టి, మలయాళ చలనచిత్రాల్లో అత్యుత్తమ చిత్రానువాదకుల్లో ఒకరిగా గుర్తించబడ్డాడు.