polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
పంజాబీ హిందూ కుటుంబంలో పుట్టారు ఖన్నా. ఆయన తండ్రి కిషన్ చంద్ ఖన్నా బట్టల వ్యాపారి, తల్లి కమలా. 1946 అక్టోబరు 6న ఇప్పటి పాకిస్థాన్ లో ఉన్న పేష్వార్ లో జన్మించారు ఆయన. ఆయనకు ఇద్దరు సోదరిలు, ఒక సోదరుడు. వినోద్ పుట్టిన కొన్ని నెలలకే భారత విభజన జరగడంతో వీరి కుటుంబం పేష్వార్ ను వదిలి ముంబై చేరింది.
సునీల్ దత్ హీరోగా నటించిన మన్ కా మీట్ సినిమాలో విలన్ గా నటించారు వినోద్. ఇదే ఆయన మొదటి సినిమా. కెరీర్ మొదట్లో 1970లో విడుదలైన పూరబ్ ఔర్ పశ్చిమ్, సచ్చా ఝూటా, ఆన్ మిలో సజ్నా, మస్తానా, 1971లో విడుదలైన మేరా గోన్ మేరా దేశ్, ఎలాన్ వంటి సినిమాల్లో సహాయనటుని పాత్రలు, ప్రతినాయక పాత్రలు చేశారు.
తోళ్ల పరిశ్రమ, చెప్పుల పరిశ్రమ కూడా సహకార సంఘం ఆధ్వర్యంలో ఏర్పాటుచేసి 200 మంది కార్మికులకు ఉపాధి చూపాడు. పాల ఉత్పత్తి కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసి మరికొంతమందికి ఉపాధి చూపాడు. ఎంజి.బ్రదర్స్ లారీ సర్వీస్ ఏర్పాటు చేసి దేశ వ్యాప్తంగా ఎమ్మిగనూరు పేరును వ్యాపింపచేశాడు. సహకార సంఘాల ఆధ్వర్యంలో పరిశ్రమలు స్థాపించి వేల కుటుంబాలకు ఉపాధి కల్పించినందుకు కేంద్రప్రభుత్వం మాచాని సోమప్పకు పద్మశ్రీబిరుదు ఇచ్చింది. ఎమ్మిగనూరు పట్టణ అభివృద్ధికి ఆయన కృషి చేయడమేకాకుండా ఎమ్మిగనూరు కేంద్రంగా ఎన్నో పరిశ్రమలను స్థాపించి ఉపాధి కల్పించారు. అందువలన సోమప్ప ఎమ్మిగనూరు ప్రజల గుండెల్లో ఇప్పటికీ ఉన్నారు. నాలుగురోడ్ల కూడలిలో కాంస్య విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేసి ఎమ్మిగనూరు ప్రజలు ప్రతిరోజు తలచుకుంటున్నారు.
మాచాని సోమప్ప యెమ్మిగనూరు వీవర్స్ కోఆపరేటివ్ సొసైటీ వ్యవస్థాపకుడు, యెమ్మిగనూరు అభివృద్ధికి నాంది వేసిన వ్యక్తి, పద్మశ్రీగ్రహీత. ఆయన చేనేత సహకార పితామహుడు ఆయన 1938లో స్థాపించిన వైడబ్ల్యూసిఎస్ సొసైటీ ద్వారా చేనేతలు వేసిన చేనేత బట్టలపై ఇందిరాగాంధీ, లాల్‌బహుదూర్ శాస్ర్తీ కూడా ప్రశంసించారు.
1930 అక్టోబరు 2న పశ్చిమగోదావరి జిల్లాలోని ఏలూరులో కారుమంచి రత్తయ్య, లక్ష్మమ్మ దంపతులకు జన్మించారు రామమూర్తి. తొమ్మిదవ తరగతి వరకు చదువుకున్నారు ఆయన. ఆయన వ్యాపారం చేసేవారు. ఆయన 18వ ఏట ఏలూరుకు మహాత్మాగాంధీ వచ్చినప్పుడు తన తల్లిదండ్రులతో కలసి ఆయన సభకు హాజరయ్యారు రామమూర్తి. గాంధీ మార్గం, మాటలు ఆయనను బాగా ఆకట్టుకున్నాయి. దాంతో జాతీయోద్యమంలో కృషి చేయాలనే నిర్ణయానికి వచ్చారు రామమూర్తి. సత్యాగ్రహంలో భాగంగా అరెస్టై అనారోగ్యం పాలైనా, మద్యపాన నిషేధ ఉద్యమంలో తాగుబోతుల చేతిలో దెబ్బలు తిన్నా, సైమన్ గోబ్యాక్ ఉద్యమంలో మూర్చపోయేలా పోలీసుల లాఠీఛార్జీలో గాయపడినా, రెండు సార్లు సంవత్సరం పాటు కఠిన కారాగార శిక్ష అనుభవించినా, రాజద్రోహిగా ముద్రవేసి ప్రభుత్వం ఆయన నడిపే సోడా, ఫ్యాన్సీ షాపులను ధ్వంసం చేయడంతో అనేక ఆర్థిక సమస్యలు అనుభవించినా ఏ మాత్రం వెరవలేదు రామమూర్తి. ఆయన తన జీవితకాలంలో దాదాపు 4ఏళ్ళ 6 నెలలు కఠిన కారాగార శిక్ష అనుభవించారు. ఆయనకు ఇద్దరు కుమారులు, ఐదుగురు కుమార్తెలు.
1923లో నాగపూర్ జెండా సత్యాగ్రహంలో 80మందిని అరెస్టు చేయడంతో అప్పటి ఆంధ్రరాష్ట్ర కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు టంగుటూరు ప్రకాశం పంతులు పిలుపుతో జిల్లాకు చెందిన సత్తిరాజు రామమూర్తి, ఈడూరి సత్యనారాయణ, నిడమర్తి ఉమామహేశ్వరరావు తదితరులతో పాటు రామమూర్తి కూడా సత్యాగ్రహంలో పాల్గొనేందుకు నాగపూర్ బయలుదేరారు. రైళ్ళలోనే సత్యాగ్రహుల్ని అరెస్టు చేస్తున్న పోలీసుల్ని తప్పించుకుని నాగపూర్ లో సత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్నారు ఆయన. అయితే అక్కడ పోలీసులు అరెస్టు చేయగా, సంవత్సరం జైలు శిక్ష విధించింది కోర్టు. ఆరునెలల్లోనే విడుదల చేసినా, అనారోగ్యవంతమైన మినపపొట్టు పులుసు, ఉప్పులేని జొన్నెరొట్టెలు వంటి ఆహారం తినడంతో పూర్తి అనారోగ్యవంతులై ఏలూరు చేరారు రామమూర్తి.
1930లో జిల్లాలోని మట్లపాలెం, తూర్పుతాళ్ళు వద్ద ఉప్పు తయారు చేసి ఉప్పుసత్యాగ్రహం నిర్వహించి శాసనోల్లంఘన చేశారు రామమూర్తి. ఖద్దరు వ్యాప్తి, మద్యపాన నిషేధం వంటి కార్యక్రమాలను కూడా చేశారు ఆయన. ఉప్పు సత్యాగ్రహానికి వ్యతిరేకంగా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం రాజభక్తులు తో విస్తృత ప్రచారం మొదలుపెట్టారు. అందులో భాగంగానే మే 18న వంగాయిగూడెంలో రాజభక్తులు, క్రైస్తవ మిషనరీలు కలసి సభ నిర్వహించారు. రామమూర్తి, తాడేపల్లి అనంతశాస్త్రి, వెల్లంకి కృష్ణమూర్తి తదితరులు ఏలూరు నుండి వంగాయిగూడెం వెళ్ళి ఆ సభను భగ్నం చేశారు. వీరి దెబ్బతో 24తేదీన ఏలూరులో విదేశీ క్రైస్తవులతో కలసి రాజభక్తులు నిర్వహించాలనుకున్న ర్యాలీని రద్దు చేసుకున్నారు వారు.
మే 26న ఏలూరు కొత్తపేటలో నిర్వహించిన మద్యపాన నిషేధ సభలో కొమ్మారెడ్డి ఆంజనేయులు అధ్యక్షతన, ఇటికల సూర్యనారాయణ, మంగళంపల్లి చంద్రశేఖర్ లతో పాటు కారుమంచి వక్తగా పాల్గొన్నారు. మద్యపానం గురించి వ్యతిరేకంగా ఉపన్యసించిన ఆయనపై రాజద్రోహం అభియోగం పెట్టి 108 సెక్షను కింద అరెస్టు చేశారు. జూన్ 17న అరెస్టు చేసిన ఆయనకు ఏలూరు సబ్ డివిజినల్ మేజిస్ట్రేట్ మహ్మద్ అజింతుల్లా ఖాన్ సాబ్ 1 సంవత్సరం పాటు కారాగార శిక్ష విధించారు. శిక్షలో భాగంగా రాజమండ్రి, తిరిచ్చురాపల్లి, అల్లిపురం, కడలూరు జైళ్ళలో శిక్ష అనుభవించారు రామమూర్తి.
1932లో తిరిగి ప్రారంభమైన శాసనోల్లంఘన ఉద్యమ సమయంలో తన షాపు వద్ద రాజద్రోహ కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నారని ఆరోపిస్తూ ఆయనను పోలీసులు అరెస్టు చేసి, 9 నెలల కఠిన కారాగార శిక్ష వేశారు. దుకాణాల మూసివేత, రామమూర్తి అరెస్టుతో ఆయన కుటుంబం తీవ్ర ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొన్నారు. తరువాత 1941లో వ్యక్తి సత్యాగ్రహంలో భాగంగా ఆయనను ఏలూరులో మళ్ళీ అరెస్టు చేసి, 6 నెలల కఠిన కారాగార శిక్ష విధించారు.
కారుమంచి రామమూర్తి ఏలూరుకు చెందిన ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. 1921న గాంధీజీ ఏలూరులో సభ నిర్వహించినప్పుడు తన తల్లిదండ్రులతో సభలో పాల్గొని అప్పట్నుంచీ జాతీయోధ్యమంలో చేరారు రామమూర్తి. సహాయ నిరాకరణోద్యమంలో చురుగ్గా పాల్గొన్న ఆయన, మద్యపాన నిషేధానికి ప్రయత్నిస్తూ తాగుబోతుల చేతిలో దెబ్బలు కూడా తిన్నారు. అయినా ఆయన తన సంకల్పాన్ని మార్చుకోక పట్టుదలతో ముందుకెళ్ళడం విశేషం.
1928లో సైమన్ కమిషన్ లో సభ్యులుగా భారతీయులెవరూ లేనందున ఆ కమిషన్ ను వ్యతిరేకించాలని కాంగ్రెస్ నిర్ణయించింది. దాంతో సైమన్ గో బ్యాక్ ఉద్యమం ప్రారంభమైంది. ఏలూరులో జిల్లా కాంగ్రెస్ సభ నిర్వహించి, సైమన్ గో బ్యాక్ నినాదాలతో హర్తాళ్ నిర్వహిస్తుండగా పోలీసులు రామమూర్తిని మూర్ఛపోయేంతగా లాఠీఛార్జీ జరిపారు.
దీక్షితులు గొప్ప కవి, శివభక్తుడే కాక ఒక మహా సిద్ధయోగి కూడా. వారి శిష్యులు ఒక ఉదంతమును వారి యోగశక్తికి నిదర్శనగా చెప్పుదురు. దీక్షితులుకు విపరీతమైన కడుపునొప్పి ఉండేడిది. అది తమ పూర్వజన్మ సంచిత పాపమని, ప్రారబ్దమని భావించెడివాడు. కానీ దీక్షితులు ధ్యానమునకు ఈ నొప్పి ఒక అడ్డంకిగా పరిణమించేది. ధ్యాన సమయములో ఎదుట ఒక చిన్న తుండుగుడ్డను పెట్టుకొని ధ్యానానిమగ్నులయ్యేవాడు. అప్పుడు అ చిన్న తుండుగుడ్డ విపరీతముగా పైకిక్రిందికి ఆడేది. శిష్యులు అడిగినప్పుడు దీక్షితులు తమ నొప్పిని ఆ గుడ్డకు బదలాయించితినని. ధ్యానానంతరము తిరిగి తీసుకునేవాడిననీ చెప్పేవాడు. ఈ సంఘటన దీక్షితులు అమోఘ యోగతపోశక్తిని తెలియజేస్తుంది.
దీక్షితులు ఒక కృతి "ఆత్మార్పణ స్తుతి". స్వతఃగా కవీన్ద్రులైన దీక్షితులు 50 చిన్న శ్లోకములో భక్తిభావనను ఇందులో స్ఫుటీకరించాడు. ఒక పరమభక్తుని యొక్క తీవ్ర మనోకామనను ఈ స్తుతిసంపుటి తెలియజేస్తుంది.ఒకానొక వివరము ప్రకారము, దీక్షితులుకు ఒక కోరిక కలిగినది. తనలోని శివభక్తిని అతను పరీక్షించదలిచి, దత్తూర ఫలము యొక్క రసమును త్రాగి, తన శిష్యులతో తాను పలికిన పలుకులను పలికిన విధముగా వ్రాయమని ఆజ్ఞాపించారు. అట్టి మతిస్థిమితము లేని సమయములో తమ మనస్సులోని భావము నిస్సంకోచముగా, నిర్భయముగా బయటకు వచ్చునని భావించాడు. ఆ విధముగా అతను చెప్పగా అతని శిష్యులు వ్రాసిన కృతి "ఆత్మార్పణస్తుతి".
అప్పయ్య దీక్షితులు పూర్వ నామము వినాయక సుబ్రహ్మణ్యం. అతను తమిళనాడులోని తిరువణ్ణామలై జిల్లా అరణి వద్ద అడయపాలెం అను ఊరిలో ప్రమాదీచ సంవత్సరము కన్యా మాసము కృష్ణపక్షము ఉత్తర భాద్రపదా నక్షత్రమున జన్మించాడు. అతని తండ్రి పేరు రంగరాజాధ్వరి. అప్పయ్య దీక్షితులు తమ్ముని పేరు ఆచార్య దీక్షితులు. రామ కవీంద్రుల గురుముఖతః దీక్షితులు విద్యాభ్యాసము చేసాడు. దీక్షితులు భారతదేశ పర్యంతము ప్రయాణము చేసి వివిధ వాదప్రతివాదములయందు పాల్గొనిరి. అనేక రచనలు చేసి అద్వైతసంప్రదాయమునకు విశేష కృషి చేసిన మహనీయులలో దీక్షితులు ఒక్కడు.
దీక్షితులు శ్రీఆదిశంకర భగవత్పాదాచార్యుల వారు స్థాపించిన అద్వైత మతమును పూర్తిగా నమ్మినవాడు. శ్రీమహావిష్ణువును అతను పరమశివుని ప్రథమభక్తునిగా భావించాడు. ఒక పర్యాయము దీక్షితులు తిరుమలను సందర్శించినప్పుడు శ్రీవెంకటేశ్వర స్వామిమూర్తి శివలింగముగా మారి దర్శనమిచ్చిందని ప్రతీతి.
ఒక్క అద్వైతిగా దీక్షితులు పరబ్రహ్మతత్వములో భేదమును చూడలేదు. శివవైష్ణవ తారతమ్యమును పరిగణింపలేదు. కానీ వేదపురాణములకు గల వేర్వేరు భాష్యములను ఖండించలేదు. దీక్షితులు మాటల్లో - "బ్రహ్మసూత్రములే వేర్వేరు అర్థములను చూపినప్పుడు మనమెందుకు ఒకటిగా పరిగణింపవలెను"?
అతను చేసిన వాదనలకు ముగ్దులైన వివిధ దేశ రాజులు దీక్షితులుకు అనేక విధములైన సన్మానములను చేసి సత్కరించారు. దీక్షితులవారిని సత్కరించిన వారిలో వెల్లూరు, తంజావూరు, విజయనగర, వేంకటగిరి రాజులు ప్రముఖులు.
అప్పయ్య దీక్షితులు ఒక శివాగమ పండితుడు, వేదవేదాంత భాష్యకర్త, అద్వైతానుయాయి. అద్వైత సంప్రదాయానికి అతను చేసిన విశేష కృషి అజరామరము.
బైసికిల్ థీవ్స్ (ఇటాలియన్: లాద్రి డి బైసిక్లెట్టె; యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో మొదట బైసికిల్ థీఫ్ అన్న పేరుతో వచ్చింది) విట్టొరియో ద సిక దర్శకత్వం వహించిన 1948 నాటి ఇటాలియన్ చలనచిత్రం. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగిశాకా రోమ్ లో ఓ పేద ఉద్యోగస్తుడు, అతని కొడుకు చుట్టూ అల్లుకున్న కథ ఇది. తన కుటుంబాన్ని పోషించకునేందుకు ఉపకరించే, అత్యంత అవసరమైన తన ఉద్యోగం సైకిల్ ఉంటేనే ఉంటుంది, లేకుంటే పోతుంది. ఈ నేపథ్యంలో పోగొట్టుకున్న తన సైకిల్ కోసం అతను నగరమంతా తిరుగుతూ వెతకడం చిత్ర కథాంశం.
ఇటాలియన్ నియోరియలిజం అన్న సినీ ఉద్యమంలో వచ్చిన సినిమాల్లో అత్యుత్తమమైనదిగా ఈ సినిమా విస్తృతంగా గుర్తింపు పొందింది. సినిమాకి 1950ల్లో ఆస్కార్ గౌరవ పురస్కారం లభించింది. విడుదలైన నాలుగు సంవత్సరాలకే సైట్ & సౌండ్ పత్రిక నిర్వహించిన సినీ రూపకర్తలు, విమర్శకుల పోల్ లో సార్వకాలికంగా అతిగొప్ప చిత్రంగా నిలిచింది.; 50 సంవత్సరాలు గడిచాకా కూడా అదే పోల్ లో సార్వకాలికంగా అత్యుత్తమ చిత్రాల్లో ఆరో స్థానంలో నిలిచింది. 14 సంవత్సరాల వయసు వచ్చేసరికి చూసితీరాల్సిన 10 సినిమాలు అంటూ బ్రిటీష్ ఫిల్మ్ ఇన్స్టిట్యూట్ వేసిన జాబితాలో బైసికిల్ థీవ్స్ నిలిచింది.
పోర్టా పోర్టీస్ మార్కెట్ వద్ద ఓ ముసలాయనతో ఆ దొంగని ఆంటోనియో, అతని కొడుకు బ్రూనో కనిపెడతారు. అతన్ని వెంటాడతారు కానీ పట్టుకోలేకపోతారు. దొంగ వివరాలు చెప్పమని ముసలాయన్ని అడుగుతారు. కానీ ముసలాయన ఆ దొంగ గురించి తెలియనట్టు నటిస్తాడు. వారు ఆ ముసలాయనను చర్చి వరకూ అనుసరిస్తారు, కానీ చర్చి కార్యకలాపాలు చెదరగొట్టి ఆ హడావిడిలో ముసలాయన తప్పించుకుంటాడు. పిల్లాడి వల్లే ముసలాయన తప్పించుకుపోయాడంటూ ఆంటోనియో చెంపదెబ్బ కొట్టడంతో, బ్రూనో చాలా నిరుత్సాహానికి గురవుతాడు. బ్రూనోని వంతెనపై నుంచోబెట్టి ముసలతన్ని వెతికేందుకు బయలుదేరుతాడు ఆంటోనియో. ఇంతలో పిల్లాడెవరో నదిలో మునిగిపోతున్నాడని విని పరుగుపరుగున వస్తాడు. కానీ మునిగిపోతున్న పిల్లాడు బ్రూనో కాదని తెలిసి స్థిమితపడతాడు. దీంతో పిల్లాడికి లంచ్ ట్రీట్ ఇచ్చేందుకు ఓ రెస్టారెంట్ కి తీసుకుపోతాడు ఆంటోనియో. అక్కడ తమకున్న సమస్యలన్నిటినీ కొద్దిసేపు మరచిపోతారు. కానీ ఇంతలో ఓ సంపన్న కుటుంబం భోజనం చేస్తూ, ఎంజాయ్ చేయడం గమనిస్తారు. దాంతో తామున్న పరిస్థితి హఠాత్తుగా గుర్తుకువస్తుంది.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధానంతరం, రోమ్ నగరంలో ఆంటోనియో రిచ్చి తన భార్య మరియా , కొడుకు బ్రూనో , పసిబిడ్డలతో కూడిన సంసారాన్ని పోషించేందుకు పని కోసం చాలా ఆత్రుతతో ప్రయత్నిస్తూంటాడు. ప్రకటనలను గోడలకు అతికించే పని దొరుకుతుంది కానీ ఈ పనికి సైకిల్ అవసరమైనందున తానీ పనికి ఒప్పుకోలేనని భార్యతో చెప్తాడు. ఆమె తనకు పుట్టింటి నుంచి సంక్రమించిన, విలువైన, ప్రత్యేకమైన బెడ్ షీట్లను అమ్మివేసి ఆ డబ్బుతో సైకిల్ కొంటుంది. తమ సంతోషకరమైన భవిష్యత్తును తలుచుకుంటూ సైకిల్ తీసుకుని ఇంటికి బయలుదేరుతారు. దారిలో ఆమె ఓ జ్యోతిష్కుడి దగ్గరకు తీసుకువెళ్తుంది. ఆ జ్యోతిష్కుడి వద్ద ఆమె గతంలో జోస్యం చెప్పించుకుందనీ, అతను ఆంటోనియోకు ఉద్యోగం లభిస్తుందనీ, కానీ అతను భార్యకు అందుకు రుణపడివుంటాడని చెప్పినట్టు ఆంటోనియో తెలుసుకుంటాడు. జ్యోతిష్కుడి మీద మూఢనమ్మకం పెట్టుకోవడాన్ని అతను దూషిస్తూ, అతనికి ఇచ్చిన డబ్బు వృధా అంటూ భార్యను ఆటపట్టిస్తాడు.
పనిలో చేరిన తొలిరోజే ఆంటోనియో నిచ్చెనమీద ఉండి పనిచేస్తూండగా ఓ యువకుడు సైకిల్ దొంగలించుకుని పోతాడు. ఆంటోనియో శాయశక్తులా వెంబడిస్తాడు కానీ అతన్ని దొంగ జట్టులోని ఇతరులు అడ్డుకుని పడేస్తారు. పోలీసులు దొంగతనంపైన రిపోర్టు నమోదుచేసుకుంటారు కానీ ఈ విషయంతో తాము చేయగలిగింది స్వల్పమేనని హెచ్చరిస్తారు. అంతేకాక దొంగిలించిన వస్తువులు పిజ్జారియో విట్టోరియో మార్కెట్లో చేతులుమారే అవకాశం ఉందని సూచిస్తారు. ఆంటోనియో పలువురు స్నేహితులు, చిన్నవయసులో ఉన్న కొడుకు బ్రూనోలతో కలిసి వెతకడానికి వెళ్తాడు. ఆంటోనియోదని భావించిన సైకిల్ ఒకదాన్ని పట్టుకుని పోలీసు అధికారికి చూపిస్తారు, కానీ సీరియల్ సంఖ్య సరిపోలదు.
ఈ స్థితిలో ఆంటోనియో జ్యోతిష్కుణ్ణి కలుస్తాడు. అతడు నీకు ఈరోజు సైకిల్ దొరుకుతుంది, లేదా అసలు ఎన్నటికీ దొరకదు అంటూ జోస్యం చెప్తాడు. ఇంతలో దొంగ కనిపించగా తండ్రీకొడుకులు కష్టపడి దొంగను పట్టుకుంటారు. దొంగ చుట్టుపక్కల వాళ్ళు అతన్ని సమర్థిస్తూ తిరిగి ఆంటోనియోనే తప్పుపడతారు. బ్రూనో పోలీసును తీసుకురాగా అతను దొంగ ఇంటిని వెతుకుతాడు. కేసు చాలా బలహీనంగా ఉందని, నీ వైపు సాక్ష్యమేదీ లేదని చెప్తాడు. అవసరమైతే దొంగకు అనుకూలంగా, అతను దొంగతనం జరిగిన సమయానికి తమ వద్దే ఉన్నాడని చెప్పేందుకు ఇరుగుపొరుగు వారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. దాంతో తండ్రీ కొడుకులు నిరాశతో, చుట్టుపక్కల వారు వెక్కిరిస్తూ, బెదిరిస్తూండగా బయలుదేరుతారు.
బ్రూనో వెళ్ళాకా ధైర్యం చేసి సైకిల్ తీసుకుని తొక్కడం ప్రారంభిస్తాడు. వెనువెంటనే అరుపులు, కేకలు ప్రారంభం అవుతాయి. స్ట్రీట్ కార్ మిస్సైన బ్రూనో తన తండ్రిని గుంపు చుట్టుముట్టి సైకిల్ మీంచి లాగెయ్యడం, కొట్టడం, అవమానించడం చూసి అవాక్కవుతాడు. జనం ఆంటోనియో హ్యాట్ లాగిపారేసి, పోలీస్ స్టేషన్ కి తీసుకుపోవడం ప్రారంభిస్తారు. కానీ ఆంటోనియో హ్యాట్ పట్టుకునివున్న బ్రూనోని చూసిన సైకిల్ యజమాని జాలికలిగి ఆంటోనియోని వదిలెయ్యమని ఇతరులతో చెప్తాడు.
వాళ్ళ దారిలో ఓ ఫుట్ బాల్ స్టేడియం వద్ద ఆగుతారు. లోపల ఆట జరుగుతూండగా, బయట ఎన్నో సైకిళ్ళు స్టాండ్ వేసివుంటాయి. స్టేడియం గేట్ వద్ద ఓ సైకిల్ తాళం వేసివుండనిది వుంటుంది. పరధ్యానంగా నడుస్తూ నేలమీద కూలబడి, హ్యాట్ చేతిలోకి తీసుకునివుంటాడు ఆంటోనియో. స్తబ్దత నుంచి మళ్ళీ వేగం పుంజుకుని, బాధ, ఆవేశం తిరిగితెచ్చుకుంటాడు. ఇంతలో బ్రూనోకి కొంత డబ్బు ఇచ్చి, స్ట్రీట్ కార్ తీసుకుని ఇంటికి వెళ్ళమని చెప్తాడు.
సుపీరియర్ లేక్‌లో తీరంలో ఉన్న శిలాచిత్రాల ప్రాంతం పుష్కలంగా చేపలకు నిలయంగా ఉన్నా ఇసుకరాతి శిలలు సరోవతీరానికి వచ్చిపోయే పడవలు, బోట్లకు ఆపత్కారణాలుగా ఉన్నాయి. 1658లో ఫర్ వ్యాపారి పియరీ ఎస్ప్రిట్ రాడిషన్ ఈ విపత్కర తీరానికి చేరుకుని ఇక్కడ స్థానిక అమెరికన్లను గుర్తించి వారికి స్నేహపూర్వకంగా పొగాకును బహుమతిగా ఇచ్చాడు. 1800లో రోమన్ శకం కాలంలో అమెరికన్ రచయితల పరంపర ఈ శిలాచిత్రాల సందర్శన కలిగించిన అనుభూతులను వర్ణించారు. 1820లో ఈప్రాంతాన్ని దర్శించిన " హెంరీ రోవే స్కోల్క్రాఫ్ట్ " ఇక్కడి శిలాచిత్రాల సౌందర్యాన్ని ప్రశంశించాడు.
1850లో కొందరు వ్యాపారవేత్తలు ఈప్రాంతానికి సమీపంలో ఉన్న గ్రాండ్ ఐలాండ్ సిటీలో ప్రస్తుత మునిసింగ్ నగరంలో ఒక పర్యాటక రిసార్ట్ నిర్మించడానికి ప్రణాళిక సిద్ధం చేసుకున్నారు. 1910లో లంబరింగ్ శకం ముగింపుకు వచ్చిన తరువాత ఆస్తిపన్ను చెల్లించని కారణంగా నేషనల్ లేక్ షోర్ శిలాచిత్రాల ప్రాంతంలోని అధికభూభాగం మిచిగాన్ ప్రభుత్వానికి స్వాధీనం అయింది. ఫెడరల్ ప్రభుత్వ గుర్తింపు, అత్యుత్సాహమైన సహాయం అందుకుని మిచిగాన్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈప్రాంత అభివృద్ధికి పాటుబడింది.
1966లో కాంగ్రెస్ మిచిగాన్ అప్పర్ పెనింసులాలో ఉన్న మునిసింగ్, గ్రాండ్ మారియాస్ మధ్య ఉన్న సరోవర తీరప్రాంతానికి ప్రాబలమైన పర్యాటక అంతస్తు ఇస్తూ చట్టం రూపొందించింది. ఫలితంగా ఈప్రాంతం సరక్షించబడుతూ ప్రేరణ కలిగిస్తూ, విద్య, పునరుత్సాహ ఉపయోగం, ప్రజలకు ఆహ్లాదం కలిగిచడం వంటి ప్రయోజనాలు సమకూరాయి. అమెరికా అధ్యక్షుడు " లియాండన్ జాంసన్ " అల్గర్ కౌంటీ అమెరికా మొదటి నేషనల్ లేక్ షోర్‌లో భాగం అయింది.
2009 మార్చి 30న " ఆమ్నిబస్ పబ్లిక్ లాండ్ మేనేజిమెంట్ యాక్ట్ చట్టబద్ధం చేయబడింది. చట్టం కారణంగా పిక్చర్ రాక్స్ సరక్షితప్రాంతంగా మారింది.
2010లో గాయకుడు " కిడ్ రాక్ " ఆయన పాటకు అనుగుణంగా పిక్చర్ రాక్స్ దృశ్యాలను చిత్రీకరించారు. 2014లో కర్ట్నీ కొటేవా తీసిన పిక్చర్ రాక్స్ ఛాయాచిత్రాలు కర్ట్నీ కొటేవాను గ్రాండ్ ప్రైజ్ విజేతను చేసాయి.
నేషనల్ పార్క్ షోర్ పిక్చర్డ్ రాక్స్ యునైటెడ్ స్టేట్స్ లోని మిచిగాన్ అప్పర్ పెనింసులాలో ఉన్న సుపీరియర్ లేక్ తీరంలో ఉంటాయి. సుపీరియర్ సరోవరం తీరంలో 42 మైళ్ళపొడవున అలాగే 73236 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉన్నాయి. మునిసింగ్ , గ్రాండ్ మరైయాస్ మధ్య ఉన్న గ్రాండ్ నేషనల్ పార్క్ కొండల మధ్య ఉన్న సరోవరతీరం అద్భుతమైన వర్ణరంజితమైన సహజసిద్ధమైన చిత్రాలకు నిలయంగా ఉంది. ఇక్కడ వివిధరూపాలలో సహజసిద్ధమైన శిలారూపాలు, సహజసిద్ధమైన ఆర్చీలు, జలపాతాలు, ఇసుకతిప్పలు, నదీతీరాలు ఉన్నాయి. ఈశాన్య ముంసింగ్ లోని పిక్చర్ రాక్స్ సరోవరమట్టానికి దాదాపు 200 మీటర్ల ఎత్తువరకు విస్తరించి ఉన్నాయి. సరోవరతీరంలోని కొండచరియలలో ఇతర చిత్రాలతో గుహలు, ఆర్చీలు, సహజసిద్ధంగా ఏర్పడిన కోటబురుజుల వంటి ఆకారాలు, మానవ రూపాలు ఉంటాయి.
గ్రాండ్ ఐలాండ్ ప్రాంతంలో ప్రత్యేకంగా సంరక్షించబడుతున్న ఈరాతి చిత్రాలు పర్యాటలకు కనువిందు చేస్తుంటాయి.1966లో యునైటెడ్ స్టేట్స్ ప్రభుత్వం అధికారికంగా ఈప్రాంతాన్ని పర్యాటకకేంద్రంగా గుర్తించింది. నేషనల్ పార్క్ సర్వీసెస్ వీటి సంరక్షణ నిర్వహణ బాధ్యత వహిస్తుంది. 2005లో ఈప్రాంతాన్ని 4,76,888 మంది పర్యాటకులు సందర్శించారు.
గ్రాండ్ విజిటర్ సెంటర్, మునిసింగ్ జాల్స్ ఇంటర్ప్రీటివ్ సెంటర్ అండ్ మైనర్స్ కాస్టిల్ ఇంఫర్మేషన్ స్టేషన్ ఇన్ మునిసింగ్.
ఒక్కొక " డ్రైవ్ ఇన్ కేంప్ సెంటర్ వద్ద హాండీ కాప్డ్ - అక్సెసబుల్ కేంప్ సైట్ ఉంటాయి. అలాగే పిక్నిక్ టేబుల్, ఫెడెస్టల్ ఫైర్ గ్రేట్, సమీపంలో ఉండే మరుగుదొడ్డి ఉంటాయి.
శాండ్ పాయింట్ బీచ్ వద్ద కార్ పార్కింగ్, కాలిబాట ఉంటుంది. పర్యాటకులు బోర్డ్ వాక్ ద్వారా ఈ లేక్ సుపీరియర్ పిక్నిక్ సైట్ చేరుకోవచ్చు.
మైనర్స్ జలపాతాలు :- స్వయం మార్గదర్శక వనమార్గం మైనర్స్ బేసిన్ దాటి మైనర్ జలపాతానికి తీసుకుని పోతుంది. వీక్షణా కేంద్రానికి చేరుకోవడానికి 77 మెట్లు ఉంటాయి. 50 అడుగుల ఎత్తైన జలపాతం ఇసుకరాళ్ళ మీదుగా ప్రవహిస్తుంటుంది.
మస్కిటో జలపాతం:- 8 అడుగుల ఎత్తైన ఈ జలపాతం మస్కిటో నదిజలాలతో రాక్ షెల్ఫ్ మీదుగా ప్రవహిస్తుంటాయి. ఉభయచరాలు, జలచరాలు అడవిమార్గం లోని ప్రవాహంలో పయనిస్తుంటాయి.
చాపెల్ జలపాతం:- చాపెల్ బేసిన్ వెంట నడుస్తూ రెండు వీక్షణాకేంద్రాల నుండి చాపెల్ జపాతాన్ని సందర్శించవచ్చు. 60 అడుగుల ఎత్తు నుండి ప్రవహించే ఇసుకరాళ్ళ మీదుగా ప్రవహిస్తుంది.
సేబుల్ జలపాతం :- సేబుల్ జలపాతం 75 అడుగుల ఎత్తు నుండి మునిసింగ్, జాకబ్ వెల్లీ ఇసుకరాళ్ళ మీదుగా ప్రవహిస్తుంది.
రాళ్ళలో పెద్ద ఎత్తున నిక్షిప్తమై ఉన్న ఖనిజాలకారణంగా రాళ్ళలో వర్ణాలు ఏర్పడ్డాయి. మునిసింగ్ ప్రాంతంలో ఉన్న ఈ సహజవర్ణ శిలారూపాల వయస్సు 500 సంవత్సరాలు. ఈ వర్ణరంజిత ఇసుకరాళ్ళు కాంద్రియన్ కాలంనాటివని భావిస్తున్నారు. జాకబ్స్ లోయ ఫార్మేషన్‌లో ఉన్న " ప్రీకాంబ్రియన్ " ఇసుకరళ్ళలో ఈ చిత్రాలు రూపొందాయి. జాకబ్‌లోయలోని రక్తవర్ణ శిలారూపాలు ఈ పార్కులో ఉన్న అతిపురాతన శిలాఅరూపాలని విశ్వసిస్తున్నారు. మునిసింగ్ శిలారూపాల పైన ఉన్న శిలలు ఆర్డోవిషన్ కాలానికి చెందిన ఔ ట్రైన్ ఫార్మేషన్ అని భావిస్తున్నారు. ఔ ట్రైన్ ఫార్మేషన్ కఠినంగా ఉండి ఇతర శిలాఫలకాలకు రక్షణగా ఉంది. శిలలనుండి స్రవిస్తున్న జలం కారణంగా రాళ్ళలో ఉన్న ఖనిజాలు కరగడం కారణంగా శిలలపై వివిధవర్ణ చారికలు ఏర్పడ్డాయని భావిస్తున్నారు. ఇనుము , మాంగనీస్ , లిమోనైట్ , రాగి , ఇతర వర్ణాలు ఉన్నాయి. నీరు ఆవిరికాగానే శిలలపై చారికలుగా ఏర్పడ్డాయి.
మైనర్స్ నది: మైనర్స్ లేక్, మైనర్స్ జలపాతం. ఈ నదీ జలాలు సమీపంలో ఉన్న మైనర్స్ బీచ్ వద్ద సుపీరియర్ లేక్‌లో సంగమిస్తుంటాయి.
పిక్చర్ రాక్స్ ప్రాంతంలో పలుజలపాతాలు ఉన్నాయి. ఈ జలపాతాల నుండి ప్రవహిస్తున్న జలాలు మునిసింగ్ లోని ఖనిజసమృద్ధమైన శిలలలో వర్ణరంజిత చిత్రాలు ఏర్పడడానికి కారణం అయ్యాయి. సుపీరియర్ సరోవరం తూర్పున ఉన్న తంక్వామేనన్ జలపాతాల నుండి పశ్చిమ తీరంలోని లాఫింగ్ వైట్ ఫిష్ జలపాతాల వరకు ఉన్న లైం, ఇసుకశిలలు ఉన్నాయి. పలు ట్రైల్స్‌లో పెంపుడు జంతువులకు అనుమతి లేదు.
సుపీరియర్ సరోవరం తూర్పు తీరంలో ఉన్న ది గ్రాండ్ సేబుల్ డ్యూంస్ ఆకర్షణీయమైన శిలాచిత్రాలలో ఒకటి. సరోవరంలోని అలలు తీసువచ్చిన ఇసుకతో ఏర్పడిన ఇసుకమేటలివి.
మునిసింగ్ జలపాతాలు: ఇసుకరాళ్ళ మీదుగా కిందకు పడుతున్న జలపాతం. అడవి, కొండ మార్గం వెంట ఫెర్న్ మొక్కలు, అడవి పూలు, మింక్ ఉంటాయి. వనమార్గం పర్యాటకులు నడవడానికి సులువైనదిగా ఉంటుంది. ఇక్కడ పెంపుడు కుక్కలను వెంటతీసుకుని వెళ్ళవచ్చు.
కేశవాపూర్లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల రాయిపర్తిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల వర్ధన్నపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ వరంగల్లో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల వరంగల్లో ఉన్నాయి.
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
మేరా నామ్ జోకర్ అనే చిత్రం రాజు అనే ఒక కుర్రాడికి సంబంధించింది. రాజు తండ్రి ఒక సర్కస్ క్లౌన్. ఒక రోజు ప్రదర్శన ఇస్తూనే, అతను చనిపోవడంతో రాజు తల్లికి సర్కస్ అంటేనే ఒక విధమైన భయం, కోపం కలుగుతాయి. కానీ రాజు కోరిక ఎప్పటికైనా తన తండ్రిలాగే ఒక మంచి జోకర్‌గా పేరుతెచ్చుకోవాలని. అదే ధ్యేయంతో ఇంటి నుండి వెళ్లిపోయిన రాజు ఎలా సర్కస్ క్లౌన్‌గా ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించి, ముగించాడన్నది చిత్రకథ.
ఈ కథ తొలి అధ్యాయంలో రాజు చిన్నతనంలో తనకు చదువు చెప్పే టీచర్ మేరీ ను ప్రేమిస్తాడు. తన కంటే వయసులో పెద్దదైనా, ఆమె ద్వారానే ప్రేమకు సిసలైన నిర్వచనాన్ని గ్రహిస్తాడు. ప్రేమకు, ఆకర్షణకు మధ్యనున్న తేడాను గమనిస్తాడు. అయితే ఆమె పెళ్ళి చేసుకొని వెళ్లిపోవడంతో భగ్నప్రేమికుడిగా మారిన రాజు జెమిని సర్కస్‌లో ఉద్యోగం కోసం వెళ్తాడు. రాజు టాలెంట్‌ని గ్రహించిన సర్కస్ మేనేజర్ మహేంద్ర సింగ్ అతనికి అవకాశం అందిస్తాడు. సర్కస్‌లో అనతికాలంలోనే మంచి జోకర్‌గా పేరు తెచ్చుకున్న రాజు, అదే సర్కస్‌లో పనిచేసే రష్యన్ అమ్మాయి మెరీనాతో ప్రేమలో పడతాడు. అయితే ఆ ప్రేమ కూడా విఫలమవుతుంది. ఇదే అధ్యాయంలో రాజు ప్రదర్శనను తన కళ్లారా సర్కస్‌లో చూసిన అతని తల్లి మరణిస్తుంది.
ఆఖరి అధ్యాయంలో రాజు సర్కస్ వదిలేసి, గమ్యం లేని బాటసారిలా తిరుగుతూ ఓ ఊరికి చేరుకుంటాడు. అక్కడ తనకు మీనూ అనే ఒక అమ్మాయి పరిచయవుతుంది. ఆమె ఒక అనాథ. ఆమెతో కలిసి ఒక చిన్న నాటక సంస్థను ప్రారంభిస్తాడు రాజు. వారిద్దరూ కలిసి దానిని విజయవంతంగా నడుపుతారు. అయితే సినిమాలో కథానాయికగా అవకాశం రావడంతో మీనూ కూడా రాజును వదిలేసి వెళ్లిపోతుంది.
రాజు ఎప్పుడు ఎక్కడకి వెళ్లినా, తన తండ్రి తనకు అందించిన జోకర్ బొమ్మను తన వెంట తీసుకెళ్తూ ఉంటాడు. తను ప్రేమించిన వారికి ఆ బొమ్మను కానుకగా ఇస్తుంటాడు. కానీ, విచిత్రమేంటంటే ఆ బొమ్మ మళ్లీ మళ్లీ తిరిగొచ్చి, ఎప్పటికీ తన దగ్గర ఉండిపోతుంది.
చివరి అధ్యాయంలో రాజు మళ్లీ జెమిని సర్కస్‌లో క్లౌన్‌గా ప్రదర్శన ఇస్తాడు. తను జీవితంలో ప్రేమించిన ముగ్గురు మగువలను ఆ ప్రదర్శనకు ఆహ్వానిస్తాడు. ప్రేక్షకుల నవ్వుల మధ్య రాజు జోకర్‌గానే స్థిరపడతాడు.
మేరా నామ్ జోకర్ అనే పేరు గల హిందీ చలనచిత్రం 1970లో రాజ్ కపూర్ దర్శకత్వంలో రూపొందించబడింది. ఖ్వాజా అహ్మద్ అబ్బాస్ ఈ చిత్రానికి స్క్రీన్ ప్లే అందించారు. రిషి కపూర్‌కి నటుడిగా ఇదే తొలి చిత్రం. ఎన్ని దు:ఖాలు ఎదురైనా, ఆఖరికి తన ప్రేక్షకులను నవ్వించడమే జీవిత పరమావధి అనే భావించే ఒక సర్కస్ క్లౌన్ కథ ఇది. భారతీయ సినిమా చిత్రంలోనే ఎక్కువ నిడివి ఉన్న చిత్రంగా ఈ సినిమాని చెప్పుకోవచ్చు. ఈ చిత్రాన్ని నిర్మించడానికి దాదాపుగా ఆరు సంవత్సరాలు పట్టింది. రాజ్ కపూర్ తన నిజ జీవితంలో జరిగిన కొన్ని సంఘటనల ఆధారంగా ఈ చిత్రాన్ని నిర్మించానని చెబుతుంటారు. అయితే నిర్మాతకు ఈ చిత్రం ఎలాంటి లాభాలు ఆర్జించి పెట్టలేదు. అయితే కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత ఇదే చిత్రం భారతీయ సినిమాలో ఒక క్లాసిక్‌గా నిలిచిపోయింది. ఈ చిత్రం నిడివి తగ్గించి మళ్లీ 1980లో రిలీజ్ చేస్తే, రికార్డు స్థాయి కలెక్షన్లతో సినిమా విజయవంతమవడం విశేషం.
ఇది నాసిక్ నుండి 24 నక్షిక్ రహదారిలో ఉంది. ఇది హిందూ దేవుడు శివునికి అంకితం చేసిన దేవాలయం. మహారాష్ట్రలోని త్రయంబకేశ్వర్ వద్ద హిందూ వంశావళి నమోదు చేయబడిన పన్నెండు జ్యోతిర్లింగాలలో ఇది ఒకటి. పవిత్ర గోదావరి నది మూలం త్రయంబక్ సమీపంలో ఉంది. ఇండోర్ రాష్ట్రానికి చెందిన ఫడ్నవీస్ అయిన శ్రీమంత్ సర్దార్ రావుసాహెబ్ పార్నేర్కర్ నిర్మించిన ఆలయ ప్రాంగణంలోని కుసావర్త కుంట , భారతదేశం ద్వీపకల్పలో రెండవ పొడవైన నది అయిన గోదావరి నదికి మూలం. కుండ అంచున సర్దార్ ఫడ్నవీస్, అతని భార్య ప్రతిమను చూడవచ్చు. ప్రస్తుత ఆలయాన్ని మొఘల్ పాలకుడు ఔరంగజేబు ధ్వంసం చేసిన తర్వాత పేష్వా బాలాజీ బాజీరావు నిర్మించారు.
త్రయంబకేశ్వరుడు అనగా పరమశివుడు. 'అంబక 'మంటే 'నేత్ర' మని అర్థం. మూడు నేత్రాలు గల దేవుడు త్రయంబకుడు. సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని - అనే మూడు తేజస్సులు మూడు నేత్రలుగా వెలసిన దేవుడు. పాలభాగంలోని మూడవ నేత్రమే అగ్నినేత్రం. మన్మథుణ్ణి ఈ నేత్రాగ్నితోనే శివుడు భస్మం చేశాడు. స్వర్గం, ఆకాశం, భూమి - అనే మూడు స్థానాలకు సంరక్షకుడైన తండ్రి శివుడు అని కూడా త్రయంబక శబ్దాన్ని వివరిస్తారు. 'త్రయంబకం యజామహే - సుగంధిం పుష్టి వర్ధనమ్' మృత్యుంజయ మహామంత్రంతో మృత్యువు అనగా మరణం నుండి విడుదల చేయమని భక్తులు శివుణ్ణి ప్రార్థిస్తారు.
త్రయంబకేశ్వరాలయం ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటి. త్రయంబకేశ్వర్ శివాలయం త్రయంబక్ పట్టణంలోని ఒక పురాతన హిందూ దేవాలయం. ఈ క్షేత్రం నాసిక్ పట్టణానికి 28 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. త్రయంబకం లేదా త్రయంబకేశ్వర్ అని పిలిచే ఈ క్షేత్రాన్ని గోదావరి జన్మస్థానంగా పిలుస్తారు. అయితే ఈ క్షేత్రానికి గోదావరి జన్మ స్థానం కొన్ని వందల అడుగుల ఎత్తులో ఉంటుంది.
గర్భగుడికి బైటవైపుగా నాలుగు ద్వారాలతో మండపం ఉంటుంది. గర్భగుడిలో కల శివలింగం భూమికి కొంత దిగువలో ఉంటుంది. దాని నుండి నిరంతరం నీటి ఊట ఊరుతూ ఉంటుంది. అది దేవాలయం ప్రక్కన కుశావర్తనం అనే సరోవరంలో కలుస్తూ ఉంటుంది. కుశ అంటే ధర్భ, వర్తం అంటే తీర్ధం అని అర్ధం. దీనిలో స్నానం చేయడం వలన సర్వపాపాలు, రోగాలు పోతాయని భక్తుల విశ్వాసం.
పూర్వపు ఆలయ విశేషాలు ఎక్కువగా లేకపోయినా ఇప్పటీ ఆలయాన్ని మాత్రం 1730 లో ఛత్రపతి శివాజీ సైన్యాధిపతి బాజీరావు పీష్వా నిర్మించినట్లు శాసనాల ద్వారా తెలుస్తుంది. ఎక్కువభాగం దేవాల నిర్మాణానికి నల్ల శాణపు రాయిని ఉపయోగించారు.
గౌతముడు శివుని మెప్పించి గంగను తీసుకువచ్చే ప్రారంభంలో తన చేతినున్న ధర్భతో గౌతమి చుట్టూ తిప్పాడు. అలా తిప్పిన, ఆవర్తనమైన చోట బ్రహ్మగిరి నుండి గంగ నేలకు దిగి గోదావరిగా ప్రవహించడం మొదలిడిందని పురణాల ప్రకారం కథనం.