polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
సంస్థానం తూర్పున వశిష్ట గోదావరి, పడమర కాళీపట్టణం వద్ద ఉన్న ఉప్పుటేరు, దక్షిణాన బంగాళా ఖాతం సరిహద్దులుగా కలిగి సుమారు 300 గ్రామాలతో విరాజిల్లింది. ఈ సంస్థాన విస్తీర్ణం 900 చదరపు మైళ్ళు అని తెల్లదొరలు భావించారు. క్రీస్తు శకం 1733 లో రుస్తుం ఖాన్ మొగల్తూరు సంస్థానాన్ని ఆక్రమించిన తర్వాత 1750 వరకూ మహమ్మదీయుల చేతుల్లోనే ఉండిపోయింది.
కేతకీపుర సంస్థానాధీశ్వరులైన రాజా కలిదిండి రామరాజు బహదూర్ రచించిన వరసావిత్రీ చరితం ప్రకారం ఈ క్రింది ఇవ్వబడినవి మొగల్తూరు సంస్థానాధీశ్వరుల పేర్లు:
ఆయన వివిధ ఆన్లైన్ ఎన్సైక్లోపీడియా ప్రాజెక్టుల అభివృద్ధిలో పాల్గొనారు. అతను నుపెడియాకు మాజీ ప్రధాన సంపాదకుడు, దాని తదుపరి వికీపీడియాకు ముఖ్య నిర్వాహకుడు , సిటిజెన్డియానికి వ్యవస్థాపక ప్రధాన సంపాదకుడు. నుపెడియాలో తన స్థానం నుంచి ఆయన వ్యాసం అభివృద్ధి ప్రక్రియను మొధలు పెటారు. సాన్గెర్ ఒక వికీని అమలు చేయాలని ప్రతిపాదించారు, ఆ ప్రతిపాదన వికీపీడియా యొక్క సృష్టి నేరుగా దారితీసింది. మొదట్లో వికీపీడియా నుపెడియాకు అనుసంబంధిత ప్రాజెక్టు లాగ మొదలైంధి. అతను మొదట్లో వికీపీడియా కమ్యూనిటీకి నాయకుడు , పలు ప్రధాన విధానాలకు ఏర్పాటు చేసారు.
సాన్గెర్ 2002 లో వికీపీడియా వదిలి,ప్రాజెక్టు యొక్క విమర్శ మొదలు పెటారు. ఎంతో గొప్పతనం ఉన్నప్పటికీ, ఇతర విషయాలతోపాటు, నైపుణ్యనికి గౌరవం లేకపోవడం కారణంగా వికీపీడియా విశ్వసనీయత కోలిపోయింది అని పేరుకునారు . ప్రాజెక్ట్ విడిచిపెట్టిన తరువాత, సాన్గెర్ ఒహియో స్టేట్ యూనివర్శిటీలో తత్వశాస్త్రాన్ని బోధించాడు , ఎక్స్పర్ట్ రచనలు కోసం ప్రారంభించిన ఎన్సైక్లోపెడియా అఫ్ ఎర్త్కు ప్రారంభ వ్యూహాకర్త. సెప్టెంబర్ 15, 2006 న సిటిజెన్డియాన్ని వికీపీడియా చీలిక కింద బహిరంగంగా ప్రకటించారు. ఇది మార్చి 25, 2007 న ప్రారంభించింది. సిటిజెన్డియం విశ్వసనీయ, ఉచిత ప్రవేశం ఎన్సైక్లోపీడియా సృష్టికి ఈ సూచిస్తుంది. సాన్గెర్ ఇంటర్నెట్ ఎన్సైక్లోపీడియా మోడల్ మరింత జవాబుదారీతనం తీసుకొచ్చే లక్ష్యంతో ఉనారు.
అతను వెనుక ఉన్న వ్యక్తులకు విద్యా ప్రాజెక్టులను అభివృద్ధి చేయడం, పిల్లలకు చదవటం బోధించడానికి ఒక ప్రోగ్రామ్ను రూపొందించారు.
వాషింగ్టన్ బెల్ అవెన్యూలో జన్మించిన లారీసాంగర్ తన ఏడేళ్ళ వయసులో అలాస్కాలోని ఆంక్రోచ్ కి కుటుంబంతో సహా తరలివెళ్ళాడు. లారీసాంగర్ ఎదిగేవయసులోనే విద్యలో రాణించాడు. చిన్న వయసు నుండి తత్వశాస్త్రం అంటే మక్కువ పెంచుకున్నాడు. చిన్నతనంలో లారీ సాంగర్ ను ఒకాయన "తత్వశాస్త్రంతో నువ్వేమి చేస్తావు ?" అని అడిగాడట. అందుకు సాంగర్ బదులిస్తూ "ప్రపంచం ఒకే విషయం గురించి ఆలోచించేలా మార్గాన్ని మారుస్తాను" అంటూ బదులిచ్చాడని ఆంక్రోచ్ డైలీ పత్రికలో ఆలెన్ బ్రాస్ రాసాడు. ఆ చిన్నప్పటి మాట నిజజీవితంలో నిజం చేసాడు. వికీపీడియా స్థాపనకు తోడ్పడి ప్రపంచపు ఆలోచనా మార్గాన్ని మార్చివేసి సంచలనం సృష్టించాడు.
లారెన్స్ మార్క్ "లారీ" సాన్గెర్ ఒక అమెరికన్, ఒక మాజీ వేదాంతం లెక్చరర్ / అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్, వికీపీడియా యొక్క సహ వ్యవస్థాపకుడు, సిటిజెన్డియం స్థాపకుడు .
యాంకెరేజ్, అలాస్క లో పెరిగిన ఆయనకు వేదాంతంలో చిన్న వయస్సు నుండి ఆసక్తి ఉంది. సాన్గెర్ 1991 లో రీడ్ కాలేజ్ నుంచి తత్వశాస్త్రంలో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్, 2000 లో ఒహియో స్టేట్ యూనివర్శిటీ నుంచి డాక్టరెట్ అందుకొనారు . అతని తాత్విక అధిక పని దృష్టి సారించిన జ్ఞానమీమాంస, విజ్ఞాన సిద్ధాంతం.
కామేష్ కు, అతని భార్య కూ సిక్స్ ప్యాక్ బాడీతో జన్మించిన డైనమిక్, శక్తివంతమైన శిశువుకు జన్మనిస్తారు. శిశువు జన్మించినప్పుడే, తిక్కల్ రెడ్డి శిశువు గదిలోకి పరిగెత్తే తన శత్రువును వెతుక్కుంటూ విలన్ గా వస్తాడు. ఆ శత్రువు తనను రక్షించమని దేవుడిని ప్రార్థిస్తూ ఆ గదిలో దాక్కుంటాడు. ఈ శిశువు మూత్రవిసర్జన చేస్తే, అది చాలాదూరం పారి, తిక్కల్ రెడ్డి అనుచరులు జారిపడి, అతడి పెద్ద కొడుకు మరణానికి దారితీస్తుంది. అతను శిశువుకు శత్రువు అవుతాడు. రెడ్డి నుండి శిశువును కాపాడటానికి, కామేష్ బిడ్డను తన తల్లి కి ఇచ్చి, హైదరాబాదు పంపించేస్తాడు. శిశువు శివ గా పెరుగుతాడు. తెలుగు సినిమా హీరో వంటి అజేయ శక్తులు కలిగిన శక్తివంతమైన, డైనమిక్ యువకుడౌతాడు.
శివ దూసుకొచ్చే బుల్లెట్లను గాల్లోనే ఆపగలడు, కాలాన్ని సవాలు చేయగలడు, పోసాని కృష్ణ మురళినైనా తెలివిగా మాట్లాడేలా చేయగలడు. కాలం గడుస్తూండగా శివ ప్రియ ను కలుసుకుని ఆమెతో ప్రేమలో పడతాడు. తిక్కల్ రెడ్డి ముఠా సభ్యులు శివ కోసం వేటాడుతూనే ఉంటారు. అతను వారికి ఎదురు తిరిగి పోరాడాలని నిర్ణయించుకుంటాడు. అతను అంతుబట్తని డాన్ డి అనేవాడి నుండి కూడా ప్రతిఘటన ఎదుర్కొంటాడు.
అతను వారందరితో పోరాడుతాడు. అతను శివ మనోహర్ ఐపిఎస్ అనీ, అండర్కవర్ ఆపరేషన్లో ఉన్న యువ పోలీసాఫీసరనీ అని తెలుస్తుంది. అతను అన్ని విలన్లందరినీ చంపేస్తాడు. ఇక డాన్ డి విషయానికి వస్తే, అది అతని నాయనమ్మేనని తెలుస్తుంది. శివను శక్తివంతమైన హీరోగా, తనను తాను డాన్ గా మార్చడానికి ఆమె అలా చేస్తుంది. కోర్టులో ఇద్దరూ అమాయకులుగా విడుదలౌతారు. శివకు ఆంధ్రప్రదేశ్ డిజిపిగా పదోన్నతి లభిస్తుంది.
సుడిగాడు 2012 లో భీమనేని శ్రీనివాసరావు దర్శకత్వంలో వచ్చిన హాస్య చిత్రం. అరుండతి మూవీస్ పతాకంపై చంద్రశేఖర్ డి రెడ్డి నిర్మించాడు. సిఎస్ అముధన్ తొలి తమిళ చిత్రం తమిజ్ పాదానికి రీమేక్ ఇది. ఈ చిత్రంలో అల్లరి నరేష్, మోనాల్ గజ్జర్ ముఖ్య పాత్రల్లో నటించారు. ఈ చిత్రంలో తండ్రీ కొడుకులుగా అల్లరి నరేష్ ద్విపాత్రాభినయం చేసాడు. ఈ చిత్రం 2012 ఆగస్టు 24 న విడుదలైంది.
టెయిడ్ నేషనల్ పార్క్ స్పెయిన్ దేశంలో టెనెరిఫే ఉన్న ఒక జాతీయ ఉద్యానవనం.టెయిడ్ జాతీయ ఉద్యానవనం స్పెయిన్ దేశంలోని మౌంట్ టెయిడ్ అనే ఎత్తైన పర్వతం మీద కేంద్రీకృతమై ఉంది.అట్లాంటిక్ మహాసముద్ర ద్వీపాలలో ఇది ఎత్తైన అగ్నిపర్వతం, సముద్రంలోని దానిఅడుగుభాగం నుండి దాని స్థావరం నుండి ప్రపంచంలో మూడవ ఎత్తైన అగ్నిపర్వతం.పికో వీజో జాతీయ ఉద్యానవన పరిధి కూడా ఈ పర్వతశ్రేణిలో ఉంది. ఇది కానరీ ద్వీపాలలో 3,135 మీటర్ల శిఖరంతో రెండవ ఎత్తైన అగ్నిపర్వతం. కానరీ ద్వీపాలలో టెయిడ్ మౌంట్ , పికో వీజో మాత్రమే రెండు శిఖరాలుగా ఉన్నాయి.18,990 హెక్టార్ల వైశాల్యాన్ని ఆక్రమించి, కానరీ ద్వీపంలోని అత్యంత పురాతన, అతిపెద్ద జాతీయ ఉద్యానవనంగా, స్పెయిన్ లోని పురాతనమైన వాటిలో ఒకటి. 2010లో టెయిడ్ ఐరోపాలో అత్యధికంగా సందర్శించబడిన జాతీయ ఉద్యానవనం.
టెయిడ్ ఉద్యానవనంలో అత్యంత ప్రాబల్యమైన మొక్కల జాతులు టెయిడ్ వైట్ చీపురు పొదల కలిగి, , వీటిలో తెలుపు, గులాబీ పువ్వులు ఉన్నాయి. కానరీ ఐలాండ్ వాల్ ఫ్లవర్ , దీనిలో తెలుపు, వైలెట్ పువ్వులు ఉన్నాయి. టెయిడ్బగ్లోస్ , దీని ఎర్రటి పువ్వులు 3 మీటర్ల ఎత్తు వరకు పిరమిడ్‌ను ఏర్పరుస్తాయి. సముద్ర మట్టానికి 3,600 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న టెయిడ డైసీ ను చూడవచ్చు. టెయిడ్ వైలెట్ అగ్నిపర్వతం శిఖరం వరకు చూడవచ్చు, ఇది స్పెయిన్లో ఎత్తైన పుష్పించే మొక్కగా నిలిచింది.
టెయిడ్ నేషనల్ పార్క్ మార్స్ గ్రహం లోని పర్యావరణ, భౌగోళిక పరిస్థితుల మధ్య సారూప్యత ఈ ప్రదేశాన్ని ఎర్ర గ్రహానికి సంబంధించిన అధ్యయనాల కోసం అగ్నిపర్వత సూచన కేంద్రంగా మార్చింది. టెయిడ్ నేషనల్ పార్క్ మార్స్ గ్రహం పర్యావరణ, భౌగోళిక పరిస్థితుల మధ్య సారూప్యత ఈ పార్కును అంగారక గ్రహానికి ప్రయాణించి, అంగారక గ్రహంపై గత లేదా ప్రస్తుత జీవితాన్ని బహిర్గతం చేసే పరీక్షా పరికరాలకు అనువైన ప్రదేశంగా మార్చింది. 2010 లో లాస్ కానాడాస్ డెల్ టెయిడ్ రామన్ వాయిద్యంలో ఒక పరిశోధనా బృందం దీనిని మార్స్కు ఇఎస్ఎ-నాసా ఎక్సోమార్స్ యాత్రలో ఉపయోగించటానికి పరీక్షించబడింది.
టెయిడ్ స్పెయిన్లో అత్యధికంగా సందర్శించే జాతీయ ఉద్యానవనం.2015 నాటికి ప్రపంచంలో అత్యధికంగా సందర్శించే వాటిలో ఇది ఎనిమిదవదిగా గుర్తించబడింది. దీనిని సంవత్సరానికి 3 మిలియన్ల మంది సందర్శకులు దర్శిస్తారు. 2016 లో దీనిని 4,079,823 మంది పర్యాటకులు సందర్శించి చారిత్రక రికార్డును చేరుకుంది.ఉద్యానవనం దర్శించటానికి దక్షిణాన ఎంచుకున్న ప్రాంతాల నుండి బయలుదేరి టెనెరిఫే పర్యాటక పట్టణాలకు ఉదయం, మధ్యాహ్నం కోచ్ ప్రయాణాలు ఉన్నాయి.శిఖరం చివరివరకు చేరుకోవటానికి అనుమతి అవసరం, అది ముందుగా పొందాలి.
జాతీయ ఉద్యానవనంగా రూపాంతరం చెందిన 50 వ వార్షికోత్సవం సందర్భంగా, 2002 లో ఈ పార్కును యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా ప్రకటించడానికి వ్రాతపని ప్రారంభమైంది. జూన్ 28, 2007 న, ఐదేళ్ల కృషి తరువాత, న్యూజిలాండ్‌లోని క్రిస్ట్‌చర్చ్‌లో జరిగిన యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ సదస్సులో టెయిడ్ నేషనల్ పార్క్ ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా ప్రకటించాలని యునెస్కో నిర్ణయించింది. టెయిడ్ జాతీయ ఉద్యానవనం 2007 చివరి నాటికి స్పెయిన్ 12 సంపదలలో ఇది ఒకటిగా పేర్కొనబడింది.
కానరీ ఐలాండ్ పైన్ అడవులు 1000–2100 నుండి మైళ్ల వరకు విస్తరించి ఉన్నాయి.ఈవిధంగా అగ్నిపర్వతం మధ్య వాలులను కవర్ చేస్తుంది. ఆల్పైన్ కలప 1000 మైళ్ల విస్తీర్ణం వరకు విస్తరించి ఉంది.ఇది సారూప్య అక్షాంశ ఖండాంతర పర్వతాల కంటే తక్కువ. అధిక ఎత్తులో, లాస్ కానాడాస్ కాల్డెరా కానరీ ఐలాండ్ సెడార్ కానరీ ఐలాండ్ పైన్ పెరగడానికి మరింత పెళుసైన జాతులకు తగిన ఆశ్రయం కల్పిస్తుంది.
టెయిడ్ ఉద్యానవనం హవాయి అగ్నిపర్వతాల జాతీయ ఉద్యానవనానికి పరిపూరకం. దీనికి ప్రధాన కారణం వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి అగ్నిపర్వత నిర్మాణాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించడం, అటువంటి ద్వీపాల తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన మాగ్మాస్, మరింత అభివృద్ధి చెందిన, అంతేకాకుండా, టెయిడ్ జాతీయ ఉద్యానవనం యునైటెడ్ స్టేట్స్లోని అరిజోనాలోని గ్రాండ్ కాన్యన్ నేషనల్ పార్కుతో ఇలాంటి అందమైన లక్షణాలను పంచుకుంటుంది.
టెయిడ్ జాతీయ ఉద్యానవనం పెద్ద చారిత్రక విలువను కలిగి ఉంది. ఈ ప్రదేశం ఆదిమ గ్వాంచెస్ కు ఒక ముఖ్యమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంది. ఉద్యానవనంలో ముఖ్యమైన పురావస్తు ప్రదేశాలు కనుగొనబడ్డాయి. గ్వాంచెస్ టెయిడ్ ప్రార్థనా స్థలం. వారు దానిని నరక ద్వారం అని వారు భావిస్తారు.
టెయిడ్ వాతావరణం పార్శ్వాలపై లావా చాలా సన్నగా ఖనిజ సంపన్నమైన మట్టిలోనికి ప్రవహిస్తుంది, కానీ ఇది విభిన్న సంఖ్యలో మొక్కల జాతులకు పోషకాలుగా మద్దతు ఇస్తుంది.వాస్కులర్ వృక్షజాలం 168 రకాల మొక్క జాతులను కలిగి ఉంది.వీటిలో 33 టెనెరిఫే జాతులకు చెదినవి ఉన్నాయి
భూమిపై అర్ధగోళములో ఎప్పుడూ సూర్యకాంతి ప్రసిరించినట్లే, చంద్రుని అర్ధగోళముపై సూర్యకాంతి సతతం ప్రసరిస్తునే వుంటుంది, ఒక్క చంద్రగ్రహణం సమయంలో తప్పించి. చంద్రకాంతి హెచ్చు తగ్గులుగా మారుటకు కారణం, భూమి చుట్టూ చంద్రుని భ్రమణకాలం, భూమి తన చుట్టూ తాను తిరుగుటకు పట్టుకాలం, సూర్యుని చుట్టూ భూమి తిరుగుటకు గల భ్రమణ కాలాల వ్యాత్యాసం వలన చంద్రకళలలో తేడాలు, అమవ్యాస, పూర్ణిమలు ఏర్పడుతాయి. ఉదాహరణకు పున్నమి రోజు సూర్యుడు పడమట వున్నప్పుడు, చంద్రుడు తూర్పున వున్నందున సూర్యకాంతి పడు చంద్రుని అర్ధగోళము సంపూర్ణంగా కనిపిస్తుంది. అమవాస్య రోజున సూర్యచంద్రులు పడమటి దిక్కుననే వుండటం వలన చంద్రకాంతి మనకు కనిపించదు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై.ఎస్.రాజశేఖరరెడ్డి మరణానంతరం జరిగిన పిభ్రవరి 2010, ఉపఎన్నికలలో ఏకగ్రీవంగా పులివెందుల శాసనసభ స్థానానికి కాంగ్రేస్ పార్టీ తరపున ఏన్నికైయ్యారు.
2011, మార్చిలో పులివెందుల శాసనసభ స్థానానికి కాంగ్రేస్ పార్టీకి రాజీనామా చేసి వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి పెట్టిన కొత్త పార్టీ వై.ఎస్.ఆర్.కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరారు, తరువాత వచ్చిన ఎన్నికలలో వై.ఎస్.రాజశేఖరరెడ్డి సోదరుడు వై.ఎస్.వివేకానందరెడ్డి పై 81,373 తేడాతో గెలుపొందారు. ఈమె రాజకీయ జీవితంలో ప్రథమ సారిగా ఎన్నికైన తరువాత నుంచి ప్రథమ సారి రాజీనామా చేసే వరకూ, శాసన సభకు హాజరు అవ్వకపోవడం చరిత్రలో ఓ మైలు రాయి. 2011 మార్చిలో రెండవ సారి ఎన్నికైన తరువాత మొదటిసారిగా అప్పటి ముఖ్యమంత్రి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి ప్రభుత్వంపై జరిగిన అవిశ్వాస తీర్మానంపై తమ ఓటు హక్కుని వినియోగించుకునే నిమిత్తం మొదటి సారిగా శాసనసభకు హాజరైయ్యారు.
2013 సమైక్యాంధ్ర ఉద్యమములో భాగంగా ఈవిడ తన శాసనసభ సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేశారు. అంతేకాకుండా విభజనను నిరసిస్తూ గుంటూరులో అమరణ నిరాహారదీక్షను చేశారు. దీనిని పోలీసులు భగ్నం చేసి ఈవిడను గుంటూరు ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో చేర్పించారు. తర్వాత రాష్ట్ర విభజన ప్రక్రియను వెంటనే ఆపాలని కేంద్ర హోంమంత్రి సుశీల్ కుమార్ షిండేకు లేఖ రాశారు. రాష్ట్రాన్ని సమైక్యంగా ఉంచాలని ఆ లేఖలో ఆమె కోరారు. వాస్తవాలను మరుగునపరుస్తున్నారని పేర్కొన్నారు. సీపీఎం మినహా మిగిలిన పార్టీలు తెలంగాణకు సానుకూలమని ఎలా చెప్తారని ఆమె ప్రశ్నించారు. విభజనకు ఐదుపార్టీలు అనుకూలంగా ఉన్నాయని తెలిపారు. బీజేపీ, టీఆర్‌ఎస్‌, టీడీపీ, సీపీఐ తెలంగాణకు అనుకూలం అని వివరించారు. వైఎస్సార్‌సీపీ, సీపీఎం, ఎంఐఎం విభజనను వ్యతిరేకిస్తున్నాయని స్పష్టం చేశారు.
ఉన్నత పదవిలో ఉన్న సదరు మంత్రి వాస్తవాలను ఎందుకు మరుగునపరుస్తున్నారని షిండేను ప్రశ్నించారు. 2012 డిసెంబరు 28నాటి అఖిలపక్ష సమావేశం నుంచి తాము విభజనను వ్యతిరేకిస్తున్నట్లు తెలిపారు. ప్రధానికి రాసిన లేఖను కూడా ఆ లేఖకు జతపరుస్తున్నట్లు పేర్కొన్నారు. ఒక ప్రాంతానికి న్యాయం చేయమంటే మరో ప్రాంతానికి అన్యాయం చేయమని కాదుకదా?
అని ప్రశ్నించారు. ఓట్లు, సీట్ల కోసం ప్రాథమిక న్యాయసూత్రాలను కాంగ్రెస్‌ విస్మరించిందన్నారు. విభజన నిర్ణయంతో కోస్తా, రాయలసీమ ప్రాంతాలు అట్టుడుకుతున్నాయని తెలియజేశారు. అలాంటప్పుడు ఏకాభిప్రాయం కుదిరిందని కాంగ్రెస్‌ ఎలా చెప్పగలదు?
రాష్ట్రం కలిసున్నప్పుడు మహారాష్ట్ర, కర్ణాటకతో నీటిసమస్యలు తలెత్తుతున్నాయి. రాష్ట్రం విడిపోతే పోలవరం ప్రాజెక్టుకు నీళ్లు ఎక్కడి నుంచి వస్తాయి?
అని అడిగారు. రాష్ట్ర ఆదాయంలో 50 శాతం హైదరాబాద్ నుంచే వస్తుంది. విడిపోతే ఉద్యోగాల కోసం సీమాంధ్రులు ఎక్కడికెళ్లాలి?
అని ప్రశ్నించారు. 43 రోజులుగా సీమాంధ్రలో ప్రజలు రోడ్లపైకి వచ్చారు. ప్రజల జీవితాలతో కాంగ్రెస్ పార్టీ చెలగాటమాడుతోందని ఆ లేఖలో విజయమ్మ విమర్శించారు.
వై.ఎస్.విజయలక్ష్మి రెడ్డి మనకు బాగా వై.ఎస్.విజయమ్మ గా పరిచయస్తులు, వీరు గతంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ్యులు పులివెందుల శాసనసభకు వై.ఎస్.ఆర్.కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున ప్రాతిధ్యం వహిస్తున్నారు. 2022 వై.యస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్లీనరీలో వైఎస్ విజయమ్మ గౌరవాధ్యక్ష పదవికి రాజీనామా చేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు.
తన కుమారుడు జగన్మోహన్‌రెడ్డి స్థాపించిన వై.యస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ పార్టీకి గౌరవ అధ్యక్షులు ఈమె. ఈ పార్టీ తరపున ఎన్నికైన మొదటి శాసనసభ్యులు ఈమె.
వై.ఎస్.రాజశేఖరరెడ్డి భార్య వై.ఎస్.విజయమ్మగా లోకానికి సుపరిచితం, వీరికి ఇద్దరు సంతానం. కుమారుడు వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి మొదటి సంతానమైన వైఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి 2019 ఎన్నికలలో భారీ మెజారిటీతో గెలిచారు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ 2వ ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు, కుమార్తె షర్మిల
కవికుల గురువుగా ప్రసిద్ధి పొందిన మహాకవి కాళిదాసుచే రచింపబడి ప్రసిద్ధి పొందిన కావ్యము, కుమార సంభవం. ఇందులో తారకాసుర సంహారం కొరకు శివ పార్వతుల వివాహము, కుమార స్వామి జననం ముఖ్యమైనవి. మొదట దక్షుడు యజ్ఞము చేయ సంకల్పించి దేవతలు, రాక్షసులతో సహా సమస్త లోకాలకి ఆహ్వానం పంపి తన అల్లుడైన పరమేశ్వరునిపై గల చులకన భావంతో శివునికి మాత్రమే ఆహ్వానం పంపడు. దీనికి బాధ పడ్డప్పటికీ సతీదేవి తన తండ్రి చేస్తున్న యాగానికి వెళ్ళాలన్న కోరికను భర్త అయిన పరమేశ్వరుని వద్ద ప్రస్తావిస్తుంది. దానికి పరమేశ్వరుడు పిలవని పేరంటానికి వెళ్ళడం సముచితం కాదని సతీదేవిని వారిస్తాడు. కాని తన తండ్రి చేస్తున్న యాగానికి వెళ్ళాలన్న గాఢమైన కోరిక కలిగిన సతీదేవి వెళతానని పట్టుబడుతుంది. చివరికి భార్య మాట కాదనలేక పరమేశ్వరుడు సమ్మతించి ప్రమథ గణాలను తోడిచ్చి దక్షుని యజ్ఞానికి సతీదేవిని పంపుతాడు పరమేశ్వరుడు.
యజ్ఞానికి వచ్చిన సతీదేవిని గమనించిన దక్షుడు అనేకమైన పదజాలంతో పరమేశ్వరుని దూషిస్తాడు. జరిగిన ఆవమానం భరించలేక సతీదేవి యజ్ఞగుండంలో పడి కాలిపోతుంది. ఈ వార్త తెలిసి కోపోద్రిక్తుడైన పరమేశ్వరుడు వీరభద్రుని సృష్టించి యజ్ఞస్థలికి పంపుతాడు. వీరభద్రుడు విలయతాండవంతో యజ్ఞాన్ని సర్వనాశనం చేసి దక్షుని తల నరికి యజ్ఞగుండంలో పడవేస్తాడు. తరువాత దేవతలందరి ప్రార్థనతో శాంతించిన పరమేశ్వరుడు మేక తలను అతికించి దక్షుని బ్రతికిస్తాడు. జరిగినదానికి దక్షుడు శివుని క్షమించమని ప్రార్థిస్తాడు. తరువాత సతీదేవి మరణంతో శివుడు ఘోరమైన తపస్సు లోనికి వెడతాడు.
తరువాత దేవతలందరి ప్రార్థనతో పార్వతిని వివాహమాడడానికి అంగీకరించిన పరమేశ్వరుడు సన్యాసి వేషంలో తపస్సు చేస్తున్న పార్వతిని పరీక్షించి అనంతరం తన తరఫున పెళ్ళి విశయం అడగడానికి సప్తర్షులను హిమవంతుని వద్దకు పంపి పెళ్ళి నిశ్చయం చేసుకుని తరువాత పార్వతితో పరమేశ్వరుని వివాహం, అనంతరం కుమారస్వామి జననం, తారకాసురుని వధ మొదలయిన విషయాలు మహాకవి కాళిదాసు చాలా చక్కగా వర్ణించాడు.
ఇంతలో వర గర్వంతో లోకాలను పీడిస్తున్న తారకాసురుని పీడ విరగడకు పర్వతరాజైన హిమవంతునికి జన్మించిన పార్వతీదేవితో వివాహము జరిపించడానికి శివుని తపోభంగమొనర్చి పార్వతితో వివాహం జరపడానికి దేవతలు మన్మధుని పంపుతారు. తపో భంగమైన పరమేశ్వరుడు మన్మధుని భస్మం చేయడం, రతీదేవి ప్రార్థనతో మన్మధుని రతీదేవికి మాత్రమే కనబడేలా వరమివ్వడం జరుగుతుంది.
రైస్ పుల్లర్ అనగా బియ్యపు గింజల్ని ఆకర్షించే లక్షణాలుండే లోహం. అత్యంత అరుదైన, ఖరీదైన ఇరీడియం అనే లోహాన్ని కలిగివుండే రైస్ పుల్లర్లు ఎందుకు ఎలా ఉపయోగపడతాయో సామాన్యులకు తెలియకపోయినా భారత దేశంలో మాత్రము అత్యంత ఖరీదైనవిగా చెప్పబడుతున్నాయి. భారతీయ శిక్షా స్మృతిలో సెక్షన్స్ 415, 420 ప్రకారం రైస్ పుల్లర్లను ఎవరికైనా అమ్మడం చట్టరిత్యా నేరం.
నాన్-మెటాలిక్ గ్లాసులో నీరు నింపి అందులో 4 బియ్యపు గింజల్ని నాలుగు వైపులా వేయాలి. కొంత సమయం తర్వాత అవి అడుగుభాగంలో మధ్యకు చేరతాయి. అవి పసుపు లేదా గోదుమ రంగులోకి మారాలి. గ్లాసులోకి పిన్నును వేస్తే అవి మళ్ళీ విడిపోవాలి. పిన్ను తీసేస్తే అ బియ్యం గింజలు మళ్ళీ మధ్యకు చేరతాయి. బియ్యం నీలం రంగులోకి మారితే రైస్ పుల్లర్ నిజంకాదు.
రాగి లోహంతో చేసిన గ్లాసులు, గిన్నెలు, బిందెలు, మూతలు వంటి వస్తువులు. నగలు, పూర్వపు నాణాలు మొదలైనవి. ఇవే కాకుండా నల్ల పసుపు, ఎర్ర ఉల్లిపాయ, ఎర్ర కలబంద వంటి మొక్కల్లో కూడా రైస్ పుల్లర్ లక్షణాలున్నాయని చెబుతారు.
నాన్-మెటాలిక్ గ్లాసులో నీరు నింపి అందులో 4 బియ్యపు గింజల్ని నాలుగు వైపులా వేయాలి. కొంత సమయం తర్వాత అవి అడుగుభాగంలో చేరతాయి. తరువాత బియ్యపు తొక్క పొట్టు వేస్తే ఆ బియ్యపు గింజలు నిట్టనిలువుగా పైకి తేలతాయి.
వెంటనే పుల్ చేసే పరిక్ష: అప్పుడే తోలు తీసిన బియ్యాన్ని రెస్ పుల్లర్ వద్ద పెడితే ఆ బియ్యం దగ్గరకు లాగబడి రంగు మార్చబడుతుంది. ఇది ఎంత తక్కువ సమయంలో జరిగితే ఆ రైస్ పుల్లర్ అంత విలువైనది.
ముందుగా రైస్ పుల్లర్ వస్తువును శుభ్రంగా డిటర్జెంట్ కనిపిన నీటితో కడగాలి. తరువాత ఉప్పునీటితో, ఆతర్వాత మామూలు నీటితో కడిగి పూర్తిగా ఆరబెట్టాలి.
రైస్ పుల్లర్స్ ను బస్సులో తీసుకువెళ్తున్నప్పుడు బస్సు ఆగిపోతుందని, కొవ్వొత్తి మంట రైస్ పుల్లర్ వైపు వంగుతుందని కొంతమంది చెబుతారు.
స్టాప్లర్ పిన్ పరిక్ష: చిన్న ఇనుప స్టాప్లర్ ను రైస్ పుల్లర్ వద్ద పెడితే అది దానికి అంటుకుంటే ఆ రైస్ పుల్లర్ నిజమైనది కాదు
18 గేజ్ వున్న రాగి తీగను రైస్ పుల్లర్ పై 2, 3 చుట్లు చుట్టి ఒక చివరి భాగాన్ని కొద్దిగా వదలాలి. ఇప్పుడు 2 వ పరిక్ష చేయాలి.
ప్రశ్న పూర్తి అవగానే ఎవరు ముందు జవాబు చెప్పితే వాడు గొప్ప. అయ్య వారు లెక్క చెప్పుతున్నంత సేపు మనసులోనె లెక్క వేసుకోవాలి. వెంటనే జవాబు చెప్పాలి. శ్లోకాలు, పద్యాలు కూడా అంతె. పలాన పద్యం చెప్పమంటే వెంటనె అర్థాలతో సహా తప్పులు లేకుండా చెప్పేయాలి. ఆ విదంధంగా పెద్ద బాల శిక్ష పూర్తి ఐతే .తరువాత బాల రామాయణం. చదవాలి. పెద్ద బాల శిక్ష పూర్తి అయినదనడానికి పరీక్ష లాంటిదేమి వుండదు. ఇంత కాలం లోపల పూర్తి చేయాలని కూడా నియమం లేదు. అది పిల్లవాని తెలివి మీద ఆధార పడుతుంది. బాల రామాయణం, ఆ తర్వాత అమర కోశం చదవాలి. అందులో అన్ని శ్లోకాలు అప్ప జెప్పాలి. అయ్యావారు పిల్లలకు కోలాటం, కోలాటం పాటలు కూడా నేర్పే వారు. ఎవరైనా పిల్లవాణ్ని ఏం చదువుతున్నావని అడిగితే, పెద్దబాల శిక్షో, బాల రామాయణమో, అమరకోశమో అని వారు చెప్పె వారు. అదే వారి చదువుకు కొలమానము.
అప్పటికి దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చి కొద్ది కాలమే అయినందున అప్పటికింకా ప్రభుత్వ బడులు పల్లెల్లో లేవు. పాత కాలపు విద్యా విధానమే అమలులో వుండేది. వాటిని వీధి బడులు అనే వారు . ఊరి పెద్దలు చదువుకున్న ఒకతన్ని తీసుకొచ్చి అతనికి సకల సౌకర్యాలు కల్పించి ఎక్కడైనా ఖాళీ ఇంట్లో గాని, అందు కొరకు కట్టిన సపారులో గాని, పెద్ద ఇండ్లలోని తాళావారంలో గాని, లేదా చెట్ల క్రింద గాని నేలమీద గాని బడిని ఏర్పాటు చేసేవారు, నేల మీద ఇసుక పోసి దాని పై పిల్లలు కూర్చునేవారు. అయ్యవారు కూర్చోడానికి ఒక మట్టితో కట్టిన దిమ్మ 'అరుగు ' వుండి దాని పైన చాప వేసి వుండేది. అదే వీధిబడి. బడి సమయం: తెల్లవారుఝాము నుండి సాయంకాలం వరకు బడి వుంటుంది. పొద్దున తొమ్మిది గంటలకు, సద్ది తిన డానికి మధ్యాహ్నం అన్నానికి ఒక్కో గంట విరామం వుండేది. పొద్దున బడికి ఎవరు ముందు వస్తే వారు సురి , రెండో వాడు చుక్క మూడో వాడు దెబ్బ. మూడో వానికి ఒక దెబ్బ, ఆ తర్వాత వచ్చినవారి వారి ఆలస్యాన్ని బట్టి అన్ని దెబ్బలు. నాల్గో వానికి నాలుగు దెబ్బలు, ఐదో వానికి ఐదు దెబ్బలు ఇలా వుండేవి. అయ్యవారి చేతిలో సదా ఒక బెత్తం వుండేది.
పూర్వ కాలం గురుకుల పాఠశాలలు వుండేవని, రాజులు, ఇతర ప్రముఖులు తమ పిల్లలను గురువుల వద్దకు పంపించే వారని వారు సకల విద్యాపారంగతులైన తర్వాత కొన్ని సంవత్సరాలకు తమ ఇళ్లకు వచ్చే వారని పుస్తకాలలో చదువు కున్నాము. ఆ విద్య రాజులకు, ఇతర ప్రముఖులకు తప్ప ఇతరులకు అందుబాటులో వుండేది కాదు. అలాంటి విద్యా విధానము కాకపోయినా దాని వాసనలు కొంత ఉన్న విద్యా విధానము భారత దేశానికి స్వాతంత్ర్యం రాక ముందు పల్లెల్లో అమలులో వుండేది. ఆ విద్యావిధానము ఎలా వుండేదో కొంత అవగాహన చేసుకుందాం.
మామిడి: తెలుగులో ఇంకా ఇదే పేరు వాడుకలో ఉంది. "అంబళం, "ఆమడమామి , ఆమ్రం అనేపేర్లుగూడా వివిధప్రాంతాల్లో వాడతారు. సంస్కృతంలో "ఆమ్రా' అంటారు. ఇంగ్లీషులో అంటారు. మామిడి చెట్టుకి బొటానికల్‌ పేరు . ప్రస్థుతం ప్రపంచంలోని ఉష్నమండలాలన్నిటిలోనూ విరివిగా సాగు చెయ్యబడుతోంది. అన్నికాలాల్లోనూ, అన్ని ప్రాంతాల్లోనూ సుళువుగా మార్కెటులో లభిస్తుంది.
మారేడు: తెలుగులో ఇప్పటికీ ఇదేపేరు వాడుకలో ఉంది కానీ, ఈ కాయలు ఇప్పుడు మార్కెటులో ఎక్కువగా కనపడవు. మారేడు చెట్టు నిమ్మజాతికి చెందుతుంది. సంస్కృతంలో దీని పేరు "భిల్వా', హిందీలో "బేల్‌. దీని బొటానికల్‌ పేరు .
ముక్కిడి: తెలుగులో వివిధ ప్రాతాలలో "కొండముక్కిడి , "మాదలింగ , "మూకొడి , "మక్కం అనీ పిలుస్తారు. ముక్కిడి మొక్క గన్నేరు, మల్లె జాతికి చెందినది. బొటానికల్‌ పేరు . మార్కెటులో చూడడం అరుదు, కొన్ని చోట్లే లభిస్తుంది.
గురుగు లెక గురుగి: గురుగు మొక్క తోటకూర జాతికి చెందుతుంది. పూలతోటల్లో పెంచే "కోడిజుత్తుతోటకూరా' దీనికి దగ్గర బంధువు. సంస్కృతంలో దీన్ని "వితున్నా' అంటారు. దీని బొటానికల్‌ పేరు . ఇప్పుడు ఎక్కువ వాడకంలో లేదు. సాధారణంగా అడవి, బంజరు ప్రాంతాల్లో కన్పించే గురుగింజ లేక గురువింద కీ దీనికి సంబంధం లేదు.
మొలుగుకాయ: దిన్ని "మొలకకాయ , "ముళ్ళవమ్కాయ అనికూడా పిలుస్తారు. ఇది ఆంధ్రప్రదేష లో సహజంగా పెరిగే మొక్క. వంగమొక్కకి దగ్గర బంధువు, కానీ ఇప్పుడు విరివిగా సాగుచెయ్యబడే వంగమొక్కలు ఇండియాకు ఇతరదేశాలనుంచి తీసుకువచ్చినవి. ఇప్పుడు సాగుచేశే వంకాయ వచ్చాక మొలుగుకాయకు జనాదరణ బాగా తగ్గిపోయింది. ఇప్పటికీ బంజరుప్రాంతాలలో ఈ మొక్క పెరుగుతూ ఉండడం చూడవచ్చు. వాటికి బాగానే కాయలు కాస్తాయి కానీ, వాటిని ఎవ్వరూ తీసుకోవడంలేదు. దీని బొటానికల్‌ పేరు ).
ఎడుగు కాయ: ఈ కాయనుగురించి వివరాలు ఏమీ తెలియలేదు. బహుశా కవి ఈ పదాన్ని "ఎండబెత్తిన ధాన్యపు గింజలూ' అని చెప్పడానికి వాడాడేమో.
ఉసిరిక్కాయ: దీన్నే ఇప్పుడు "రాచ ఉసిరిక్కాయ అంటారు. ఉసిరి జాతిలో చాలా మొక్కలు ఉన్నాయి కానీ, ఇప్పుడు రెందు రకాల ఉసిరి మొక్కలు చాలాచోట్ల కనపడ్తాయి. ఒకటి రాచ ఉసిరి చెట్టు. దీని కాయలు నిమ్మకాయ సైజులో చాలా గట్టిగా ఉంటాయి. ఊరగాయకి ఎక్కువగా వాడేది ఈ రాచ ఉసిరిక్కాయలనే. ఈ చెట్టుకి బొటానికల్‌ పేరు . దీన్నే సంస్కృతంలోనూ, హిందీలోనూ ఆదిఫల అనీ, ఆమ్ల అనీ పిలుస్తారు. ఈ కాయలు సీజన్లో మార్కెటులో విరివిగా లభిస్తాయి. ఎండబెట్టిన కాయలపిండి కూడా పాకెట్టుల్లో అన్నికాలాల్లోనూ మార్కెటులో దొరుకుతుంది. ఈ రాచ ఉసిరిక్కాయ తింటే డయాబెటీసు నయమవుతుందనీ, ఇంకా ఎన్నోరకాలుగా ఆరోగ్యం మెరుగవుతుందనీ ప్రతీతి. రాచ ఉసిరి ఊరగాయకూడా ఆరోగ్యానికి చాలా మంచిదని చెప్తారు. కానీ సాధారణంగా దంట్లో చాలా ఉప్పు వేస్తారు. తక్కువ ఉప్పు వాడి ఇంట్లో చేసుకున్న రాచ ఉసిరి ఊరగాయ ఒంటికి చాలా మంచిది. ఉసిరిజాతిలో ఎక్కువగా కనపడే ఇంకొక మొక్క పొదలా పెరుగుతుంది. దాన్ని సాధారణంగా "ఉసిరి పొద అనే పిలుస్తారు. ఆంధ్రాలో చాలా దొడ్లల్లో ఇది కనపడుతుంది. ఇది చాలా విరివిగా కాస్తుంది. కాయలు రాచ ఉసిరికన్నా చిన్నవి, మెత్తగా ఉంటాయి. ఈ కాయ, తీపి, పులుపు రుచులతో తినడానికి బాగుంటుంది. కొందరు వీటితో పప్పు చేస్తారు. ఆ పప్పు చాలా బావుంటుంది.
చిరినెల్లికాయ: పద్యలలో చెప్పబడిన ఈ చిరినెల్లి మొక్క కూడా ఉసిరి జాతికి చెందిన ఒక పొద. దీన్ని వివిధ ప్రాతాలలో "చిన్న ఉసిరి , "నేల ఉసిరి , "ఉచ్చి ఉసిరిక , "పులిసరు , "ఎత్త ఉసిరిక , అనికూడా పిలుస్తారు. దీని బొటానికల్‌ పేరు .
ఉస్తెకాయ: ఉస్తెమొక్క ఆంధ్రప్రదేష్లో సహజంగా పెరుతుతుంది. ఇది వంగజాతికి చెందిన మొక్క . ఇంగ్లీషులో అంటారు. బొటానికల్‌ పేరు . కొన్నిప్రాతాల్లో అప్పుడప్పుడూ మార్కెటులో లభిస్తుంది.
కరక్కాయ: కరక మొక్క బాదం జాతికి చెందిన చెట్టు. ఆయుర్వేదవైద్యంలో కరక్కాయలను దగ్గుమందులో వాడతారు. ఈ చెట్టును సంస్కృతంలో "హరితకీ' అంటారు. బొటనికల్‌ పేరు , అనీ, , అనికూడా అంటారు. మార్కెటులో అరుదుగా లభిస్తుంది.
వాకల్వికాయ: దీనినే "వాక్కాయ అనీ, "వాకపళ్ళు అనీ కూడా పిలుస్తారు. సీజనులో మార్కెటులో లభిస్తుంది. కాయ పుల్లగా ఉంటుంది. దీంతో పచ్చడి, పులిహోర కూడా చేస్తారు. వాక్కాయ పులుపు మూలాన, దానితో చేశిన పులిహోర చాలా రుచిగా ఉంటుంది. వాక మొక్కకి బొటానికల్‌ పేరు లెక .
జిల్లెకాయ: దీనికున్నూ, అన్నిచోట్లా కనపడే జిల్లేడుకున్నూ ఏమీ సంబంధం లేదు. జిల్లెమొక్క ఒక చెట్టు, దాన్నే "చిల్లచెట్టు , లెక "ఇందువు చెట్టు అని పిలుస్తారు. దీని బొటానికల్‌ పేరు . ఇప్పుడు ఈ కాయలు మార్కెటులో దొరకడం అరుదు.
కలబంద: ఇది ఎడారి ప్రాంతాల్లో పెరిగే చిన్నమొక్క. ఆంధ్రప్రదేష్లో ఇంటితోటల్లో తరచూ కన్పడుతుంది. ఈ మొక్కకి చాలా వెరైటీలు ఉన్నాయి: "రాకాసి కలబంద , "పెద్ద కలబంద , "చిన్న కలబంద , "ఈనెలకలబంద , "ఎరికతాళి అనేవి తరచుగా కనపడే వెరైటీలు. ఇంగ్లీషులో ఈ మొక్కను ) అంటారు. ఈ మొక్క ఆకులు చాలా దళసరిగా ఉంటాయి. ఆకుమధ్య ఆకుపచ్చరంగు జెల్‌ ఉంటుంది. దానిని మందుల్లోనూ, ఒంటికి రాసుకునే లోషన్లు చెయ్యడానికీ వాడతారు. కానీ ఇప్పుడు దీన్ని ఊరగాయల్లోనూ, ఇతరవంటకాల్లోనూ వాడడం నెను చూడలేదు.
గజనిమ్మకాయ: ఇది ఒక రకం నిమ్మకాయ, కొన్ని ప్రాంతాల్లో లభిస్తుంది. హిందీలో దీన్ని "మీటానింబూ అంటారు. బొటానికల్‌ పేరు .
నార్దపుకాయ: దీన్నే "నారదబ్బకాయ , "నారదబ్బ , "దబ్బ అని కూడా పిలుస్తారు. బాగా దళసరి తొక్కతో నారింజపండుకీ, పంపరమనసకీ మధ్య సైజులో ఉంటుంది. నిమ్మజాతి కాయల ఊరగాయలన్నిటిలోకీ దబ్బకాయ ఊరగాయ అతిరుచికరమైనది. బొటానికల్‌ పేరు .
జీడికాయ: "జీడి అని, "జీడిమామిడి అనీకూడా పిలుస్తారు. జీడి పప్పుకి ప్రపంచమంతటా గొప్ప డిమాండు ఉంది గనుక, జీడిమామిడి తోటలు పెంచడం ఇప్పుడు చాలా పెద్ద బిజినెసు అయ్యింది. ఇంగ్లీషులో దీన్ని అంటారు. దీని బొటానికల్‌ పేరు . జీడిమొక్క మామిడిజాతికి చెందిన చెట్టు.
బుడమకాయ: ఇది ఒకరకం దోసకాయ. వివిధ ప్రాంతాల్లో దీనిని "కూతురుబుడమ , "కోడిబుడమ , అనికూడా పిలుస్తారు. బొటానికల్‌ పేరు .
అల్లం: అల్లం ఇప్పటికీ మార్కెటులో విరివిగా లభిస్తోంది. దీన్ని అన్నిరకాల వంటకాల్లోనూ వాడతారు. "మామిడల్లం , వగైరా పలురకాల అల్లాలు దొరుకుతాయి. ఇంగ్లీషులో దీన్ని అంటారు.
కరివేపకాయ: కరివేప ఆకు చాలా ప్రసిద్ధి చెందింది కదా. ఇండియన్‌ వంటల విశిష్ట లక్షణం "కర్రీ వాడకం అని చెప్పుకుంటారు కదా, ఆ "కర్రీ" అనే పదం "కరివేపా' ఆకు నుంచి వచ్చింది. కరివేప ఆకుని ఇంగ్లీషులో - అని పిలుస్తారు. ఇప్పుడు కరివేప చెట్టు నుంచి వంటల్లో ముఖ్యంగా వాడేది ఆకు మాత్రమే. కరివేపపంద్లుకూడా చాలా రుచిగా ఉంటాయిగానీ, వాటి గురించి ప్రస్తుతం ఎవ్వరూ పట్టించుకోరు. ఈ పద్యాలు వ్రాశిన కాలంలో కరివేపకాయల్ని కూడా ఊరగాయల్లో వాడేవారని తెలుస్తుంది.
14వ శతాబ్దములో కాకతీయుల కాలములో పద్యాలలో పేర్కొనబడిన కాయలకు ప్రస్తుతం వాడుకలో ఉన్న నామాలు పై విభాగంలో పద్యాలలో పేర్కొనబడిన కాయలు కాసే కొన్ని మొక్కలకు వాడుకలో ఉన్న పేర్లు కాలగమనంతో మారాయి. వాటి ప్రస్తుత నామాలూ, వాటినిగురించి కొన్ని వివరాలు
వృక్షం యొక్క పూత పిందెగా ఆ తరువాత పిందె కాయగా మారుతుంది. కూరగాయలన్నింటిని కాయలు అనవచ్చు కాని కాయలన్నింటిని కూరగాయలు అనలేము. పిందె పండుగా మారెందుకు ముందు కాయ అని అంటారు.
ఈ పద్యం నుంచి 18వ శతాబ్దంలో తెలుగువాళ్ళు ఎన్నో రకాల ఊరగాయలని చేసుకొని తినేవారని తెలుస్తుంది. ఈ పద్యం చదివినప్పుడల్లా ఏ తెలుగువారికైనా నోరు ఊరుతుంది.