polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ఆయన తూర్పుగోదావరి జిల్లా పిఠాపురంలో జన్మించారు. స్థానికంగా ప్రాథమిక విధనభ్యసించారు. ఇంటర్మీటియట్ ను కాకినాడ లోని. పి.ఆర్ కాలేజీలో పూర్తిచేసారు. విశాఖపట్నం లోని ఆంధ్రా మెడికల్ కాలేజీలో వైద్య పట్టాను పొంది 1956 నుండి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో వైద్య సేవలనందిస్తున్నారు.ఆయన సర్జరీలో పోస్టుగ్రాడ్యుయేషన్ ను అదే కళాశాలలో 1962లో పూర్తి చేసారు. తన ప్రభుత్వ ఉద్యోగాన్ని కొనసాగిస్తూనే ఆయన యూరాలజీలో మాస్టర్స్ డిగ్రీని 1969 లో వెల్లూరు లోని క్రిస్టియన్ వైద్య కళాశాలలో పూర్తిచేసారు. ఆయన భారతదేశంలో మొదటి యూరాలజిస్టుగా, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో తొలి కిడ్నీ మార్పిడి చేసిన వైద్యునిగా వినుతికెక్కాడు.
ఆయన 1962-1970 ల మధ్య ఆంధ్ర మెడికల్ కాలేజీలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ గా పనిచేసారు. 1970 నుండి 1983 ల వరకు ఉస్మానియా మెడికల్ కళాశాలలో యూరాలజీ విభాగంలో ప్రొఫెసర్ గా పనిచేసారు. ఆయన నిజాం ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ లో యూరాలజీ విభాగానికి గౌరవ సలహాదారుగా ఉన్నారు. తన సుదీర్ఘ ప్రస్థానంలో 1970 లో ఆంధ్రా మెడికల్ కళాశాలలో మొదటి యూరాలజీ విభాగాన్ని స్థాపించారు.1980 నుండి పోస్టుగ్రాడ్యుయేటు కోర్సును యూరాలజీలో ప్రవేశపెట్టారు. ఆయన వైద్యబృందం 1982 లో ఉస్మానియా జనరల్ హాస్పటల్ లో కిడ్నీ మార్పిడి శస్త్రచికిత్సను విజయవంతంగా పూర్తిచేసారు. ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో జరిగిన మొట్టమొదటి శస్త్రచికిత్స.
25 సంవత్సరాలకు పైగా గ్రాడ్యుయేట్, పోస్టుగ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థులకు బోధించారు. ఆయన అనేక భారతీయ విశ్వవిద్యాలయాలకు యూరాలజీ విభాగంలో పోస్టుగ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థులకు ఎక్జామినరుగా ఉన్నారు. ఆయన జాతీయ యూరాలజీ కాన్ఫరెన్స్ లో సుమారు 35 మౌఖిక ప్రదర్శనలిచ్చారు. ఆయన ఇండియన్ జర్నల్ ఆఫ్ యూరాలజీలో 12 శాస్త్రీయ పత్రాలను ప్రచుచించారు. భారతదేశంలోని యూరాలజి సొసైటీ యొక్క జాతీయ కాన్ఫరెన్సులలో అనేక శాస్త్రీయ తరగతులను నిర్వహించారు.
ప్రొఫెసర్ ఎ.రంగనాథరావు ., ., ., . భారతదేశానికి చెందిన యూరాలజిస్టు. ఆయన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో తొలి కిడ్నీ ఆపరేషన్ చేసిన వ్యక్తిగా రికార్డులకెక్కారు.
1755 లో మొఘల్ సాంరాజ్యానికి చెందిన వైశ్రాయి " ముయిన్ ఉల్- ముల్క్ " మరణించిన తరువాత ఆయన భార్య ముఘ్లం బేగం వారసత్వపోరు జరగకుండా ఆపడానికి , తూర్పు భూభాగంలో తలెత్తిన సిక్కుల తిరుగుబాటు నివారించడానికి గత్యంతరం లేని పరిస్థితిలో " అహమ్మద్ షాహ్ దుర్రాని " సహాయం కోరింది. 1756 లో
1757 జూలైలో రఘునాథరావు నాయకత్వంలో మరాఠీలు దుర్రానీ, మొఘల్ సామ్రాజ్యాధినేతల జరిగిన వివాహసంబంధిత కూటమిని వ్యతిరేకిస్తూ " మూడవ గజీ ఉద్- దీన్ ఖాన్ ఫెరోజ్ జంగ్ " నాయకత్వంలో సైన్యాలతో ఎర్రకోట ఎదురుగా 30 కి.మీ దూరంలో మకాం వేసి యమునాతీరంలో ఉన్న గ్రామాలను ఆక్రమించుకున్నారు. తరువాత అధికారరహితంగా ఉన్న రెండవ ఆలంఘీరు పాలనను వ్యతిరేకిస్తూ రఘునాథరావు ఢిల్లీని ఆక్రమించుకోవడానికి ప్రణాళికవేసాడు. వారు ఆక్రమించుకున్న సమయంలో " మిర్ బక్షీ "
" నజీబ్ ఉల్ దౌలా " తన సహచరులైన కుతుబ్ షాహ్, అమన్ ఖాన్, మొఘల్ సైన్యంలో 2,500 గారిషన్లు ఢిల్లీ నగరంలో ఉన్నాయి. మరాఠీలు పడవలకు నిప్పు అంటించి ఢిల్లీ నగరానికి ఆహారసరఫరా అందకుండా చేసారు. నజీబ్ - ఉల్ - దుల్లా సైన్యాలు ఎర్రకోటకు దూరంగా నిలిపి ఉంచబడ్డాయి. హెరాత్ సమీపంలో తిరుగుబాటుదారుల అణిచివేత కార్యక్రమంలో నిమగ్నమై ఉన్న దుర్రానీ సహాయం ఢిల్లీపాలకులకు సకాలంలో అందలేదు. నజిద్ - ఉల్- దుల్లా 5 మాసాలకాలం మరాఠీ కూటమి దోపిడీదారులను అడ్డగించిన తరువాత లొంగిపోయాడు. అయన ఓటమిని అంగీకరించి నజీబాబాదును వదిలివెళ్ళాడు.ఇమాద్- ఉల్- ముల్క్ బలహీనమైన రెండవ ఆలంఘీరును మరాఠీల సహాయంతో కూలత్రోసి " మిర్ బక్షీని " సింహాసనం మీద అధిష్టింపజేసి తరువాత మొఘల్ రాజకుటుంబీకులను ఊచకోతకోయడం ప్రారంభించాడు.
రెండవ ఆలంఘీర్ మొఘల్ సామ్రాజ్యానికి వార్షికంగా 2 మిలియన్ల " మాములు " కప్పంగా చెల్లించే బెంగాలు నవాబు మరణానికి విచారించాడు. ఆయన తరువాత " సిరాజ్ - ఉద్ - దౌలా "ను బెంగాలు నవాబుగా నిర్ణయించారు. అయినప్పటికీ కొత్తగా నియమించబడిన బెంగాల్ నవాబుకు అంతర్గత శత్రువుకు అధికం అయ్యారు. రెండవ ఆలంఘీర్ బెంగాలు నవాబుకు విధించిన " ఫిర్మన్ " కట్టడాన్ని బెంగాలు ప్రముఖులు వ్యతిరేకించారు.అంతర్గత సంఘర్షణల ఫలితంగా బెంగాలు నవాబు మొఘల్ చక్రవర్తి రెండవ ఆలంఘీర్ , సలాబత్ జంగ్‌ అనుమతి తీసుకోకుండా కలకత్తాను ఈస్టిండియా కంపెనీతో విలీనం చేసాడు. 1757లో క్లైవ్ సిరాజ్ - ఉద్ - దౌలాను " ప్లాస్సే యుద్ధంలో " ఓడించి తిరిగి కలకత్తాను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. సైన్యం అంతా నిర్మూలం అయిన తరువాత సిరాజ్ - ఉద్- దౌలా పారిపోయాడు. అయినప్పటికీ సిరాజ్ - ఉద్ -దౌలా కిరాతకంగా " మిర్ జాఫర్ " చేత చంపబడ్డాడు.మరణించిన సిరాజ్- ఉద్- దౌలా బాధాతారహిత చర్య మొఘల్ రాజసభలో విమర్శకు గురైంది. ఘులాం హుస్సేన్ తబాతాబై , రెండవ ఆలంఘీర్ " మిర్ జాఫర్ "ను బెంగాల్ నవాబుగా గుర్తించడానికి నిరాకరించారు. ఫలితంగా మిర్ జాఫర్ రాజకుటుంబానికి వ్యతిరేరంగా " మూడవ గజీ ఉద్ - దీన్ ఖాన్ ఫెరోజ్ జంగ్ "తో కూటమిగా చేరాడు.
రెండవ ఆలంఘీర్ పాలనా కాలమంతా ఫ్రెంచి సైనికాధికారి " మార్క్విస్ డీ బిజీ - కాస్టే " , థోమస్ ఆర్థర్ కొమ్టే డీ లల్లీ , వారి అనుయాయులైన సలాబత్ జంగ్ , హైదర్ అలీ తిరుగుబాటుదారులైన మరాఠీలకు వ్యతిరేకంగా సైన్యాలను నడిపించారు. వారి ప్రయత్నాలు సాధనలు మొఘల్ సామ్రాజ్యంలో పలుకుబడి అధికం చేసింది. 1756లో సలాబత్ జంగ్ సైన్యం అత్యధికంగా " కటియోక్స్ " ఉపయోగించబడ్డాయి. అవి భూమి మీద ప్రయోగించబడినప్పుడు ఫిరంగులకంటే వేగవంతంగా విధ్వంసం సృష్టిస్తాయి. ఈ కొత్త ఆయుధాలు పూర్తిగా మరాఠీల శక్తుని క్రుంగదీసాయి. ప్లాస్సే యుద్ధం జరిగిన వెంటనే ఫ్రెంచి సైనికాధికారి బుస్సీకి మొఘల్ చక్రవర్తి రెండవ ఆలంఘీర్ " సైఫ్- దౌలా ఉందత్- ఉల్- ముల్క్ " , " మాంసబ్దర్ ఆఫ్ 7000 " బిరుదులు ఇచ్చి సత్కరించాడు.ఆయన హైదర్ జంగ్ సాయంతో బ్రిటిష్ సర్కారు నుండి నార్తెన్ సర్కారులను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. అయినప్పటికీ 1758లో ఫోర్డ్ నార్తెన్ సర్కార్లను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. సలాబత్ జంగ్ భయంతో " ఇండియా ఈస్టిండియా కంపెనీతో " రాజీ కుదుర్చుకుని బ్రిటిష్ రాజకీయ రక్షణను గుర్తించాడు. అతిత్వరలో ఆయన సోదరుడు " నిజాం అలి ఖాన్ " సలాబత్ జంగ్‌ను పడగొట్టాడు.
" అజిజ్- ఉద్- దిన్ బెగ్ మిర్జా " 1699 జూన్ 6న ముల్తాన్‌లో జన్మించాడు. ఆయన జహందర్ షాహ్ రెండవ కుమారుడు. రెండవ ఆలంఘీర్‌ 7 సంవత్సరాల వయసులో ఉండగా ఆయన ముత్తాత ఔరంగజేబు మరాఠీలతో యుద్ధంచేస్తూ డెక్కన్‌లో మరణించాడు. ఆయన తాత మొదటి బహదూర్ షా మరణించిన తరువాత ఆలంఘీర్ తండ్రి " జహందర్ షా "మొఘల్ చక్రవర్తిగా సింహాసనం అధిష్టించాడు. తరువాత జరిగిన వారసత్వ యుద్ధంలో జహందర్ షాను ఫర్రుక్‌సియార్ ఓడించాడు." అజిజ్ - ఉద్- దీన్ " 1714 లో ఖైదుచేయబడి అప్పుడే తలెత్తిన వజీరు " మూడవ గజీ- ఉద్-దీన్ ఖాన్ ఫెరోజ్ జంగ్ " సాయంతో 1754 విడుదల చేయబడ్డాడు. వజీరు మూడవ గజీ- ఉద్-దీన్ ఖాన్ ఫెరోజ్ జంగ్ రెండవ ఆలంఘీర్‌ను నామమాత్రపు చక్రవర్తిని చేసి తెరవెనుక పాలనాధికారం కొనసాగించాడు. 1754 లో వజీరు చేత అజీజ్ - ఉద్-దీన్‌కు రెండవ ఆలఘీర్ అనే బిరుదుతో గౌరవించబడ్డాడు. ఆయన ఔరంగజేబులా అధికారకేంద్రీకరణకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చాడు.
1758లో ముఘల్ సైనికాధికారి , భోపాల్ నవాబు తన సవతితల్లి మమోలాభాయి మోసపూరిత దాడికి గురైయ్యాడు. 1758లో రైసెన్ కోట వద్ద మమోలా భాయి మొఘల్ సైన్యంతో తలపడింది. ఆగ్రహించిన మొఘల్ చక్రవర్తి రెండవ ఆలంఘీర్ ఫైజ్ మొహమ్మద్ ఖాన్‌ను భోపాల్ నవాబుగా ప్రకటిస్తూ భోపాల్ నవాబు ఫైజ్ మొహమ్మద్ ఖాన్‌కు " బహదూరు " బిరుదు ఇచ్చి సత్కరించాడు. అయినప్పటికీ కోట మాత్రం మమోలా భాయి , తిరుగుబాటు దారుడైన నానాసాహెబ్ పేష్వా ఆధీనంలో ఉండి పోయింది.
రెండవ ఆలంఘీర్ విషాదకరంగా హత్యచేయబడిన తరువాత , సదాశివరావు భోపాలును బెదిరించిన తరువాత ఫైజ్ మొహమ్మద్ ఖాన్ రైసెన్ కోటను త్వరితగతిలో స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. మూడవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఫైజ్ మొహమ్మద్ ఖాన్ నాయకత్వంలో నడిచిన మొఘల్ సైన్యం మరాఠీలకు రావలసిన సరఫరాలను ఆటంకపరిచిందని విశ్వసిస్తున్నారు.
1758లో రఘునాథరావు నాయకత్వంలో మరాఠీలు వజీరు " మూడవ గజీ ఉద్- దిన్ ఖాన్ ఫెరోజ్ జంగ్ " చేత దోచుకొనబడిన మొఘల్ సాంరాజ్య సంపదను సేకరించిన తరువాత లాహోరును ఆక్రమించుకుని బాలుడైన తైమూర్ షాహ్ దుర్రానీనిని పదవీచ్యుతుని చేయడానికి వజీరుతో కలిసి కుట్రసాగించారు. రఘునాథరావు జహాన్ ఖాన్ , తైమూర్ షాహ్ దుర్రానీలను పదవీ చ్యుతులను చేసారు. తైమూరు షాహ్ దుర్రానీ , ఆయన సైన్యం సిఖ్ , మరాఠీల చేత లాహోరు నుండి పషావరుకు తరిమివేయబడ్డారు. ఈ విజయం పోరాటపఠిమ కలిగిన పేష్వాను ఢిల్లీ ఆక్రమణకు ప్రేరణ కలిగించింది. తరువాత " విశ్వనాథరావు "ను మొఘల్ సింహాసనం అధిష్టింపజేయడానికి సమాలోచనలు జరిగాయి.
" వజీరు మూడవ గజీ- ఉద్-దీన్ ఖాన్ ఫెరోజ్ జంగ్ " ఆదర్శరహిత వ్యక్తిగా , అత్యంత స్వార్ధపరుడుగా విమర్శించబడ్డాడు.ఆయన తన పోరాటాల కొరకు మరాఠీ కూలీసైన్యాలను ఏర్పాటుచేసుకున్నాడు. సాంరాజ్య ఆదాయాన్ని వజీరు చేజిక్కించుకుని చక్రవర్తి రెండవ ఆలంఘీర్ కుటుంబాన్ని అలమటింపజేసాడు. వజీరు మొఘల్ చక్రవర్తి రెండవ ఆలంఘీర్ పెద్ద కుమారుడు రెండవ షాహ్ ఆలం ను హింసించాడు. తరువాత రెండవ ఆలంఘీర్ , " మూడవ గజీ ఉద్ - దిన్ ఖాన్ ఫెరోజ్ జంగ్ " మద్య అభిప్రాయబేధాలు తీవ్రమైయ్యాయి. చివరకు వజీరు మూడవ గజీ ఉద్ - దిన్ ఖాన్ ఫెరోజ్ జంగ్ రెండవ ఆలంఘీరును హత్యచేసాడు.
ఢిల్లీ మీద నియంత్రణ కోల్పోయిన తరువాత నజీబ్-ఉల్- దౌలా, కుతుబ్ ఖాన్, మొఘల్ సంరాజ్యం ఫౌజుదార్ అబ్దుస్ సమద్ ఖాన్ ఆయన సహాయకులు మరాఠీకూటమిని ఎదుర్కొనడం కొనసాగాగించారు. ఇరుపక్షాలు షరంపూర్, షాహాబాదు మర్కండా వద్ద తలపడ్డాయి. ప్రతిస్పందనగా మరాఠీలు తరయోరి, కర్నాల్, కుంజ్పురాలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.1756లో రెండవ ఆలంఘీర్ విశ్వసనీయులైన కర్నూలు నవాబు, కడపా నవాబు, సావంపూర్ నవాబులను 1757 వరకు మరాఠీ సైన్యాధ్యక్షుడు బాలాజీ రావు దళాలు దోచుకున్నాయి.
1759 వేసవిలో అకస్మాత్తుగా రాకుమారుడు " మూడవ షాహ్ ఆలం " ఢిల్లీ నుండి పారిపోయాడు." మూడవ గజీ ఉద్ దీన్ ఖాన్ ఫెరోజ్ జంగ్ " , సదాశివరావు రెండవ ఆలంఘీర్ తమను అధికారం నుండి తొలగించడానికి ముందుగా రాకురుని పంపించాడని భావించారు.1759 శీతాకాలంలో నిశితంగా పరిశీలించిన తరువాత ఇమాద్- ఉల్ ముల్క్ , సదాశివరావు మొఘల్ చక్రవర్తి రెండవ ఆలంఘీర్ , ఆయన కుటుంబంలో ముఖ్యమైన వారిని చంపడానికి కుట్రచేసారు.
రెండవ ఆలంఘీర్ పాలన క్లిష్టసమయం ఎదుర్కొన్నప్పుడు మొఘల్ సాంరాజ్య అధికారం తిరిగి కేంద్రీకృతం చేయబడింది. ప్రత్యేకంగా నవాబులు మరాఠీలను ఎదుర్కొనడానికి ఐఖ్యత అవసరమని భావించి మొఘల్ చక్రవర్తిని తృప్తిపరచడానికి ప్రయత్నించారు. ఈ అభివృద్ధి చర్యలు మరాఠీలబలంతో అధికారం చేజిక్కించుకోవలని ఎదురుచూస్తున్న " మూడవ గజీ ఉద్ దీన్ ఖాన్ ఫెరోజ్ జంగ్ " ను అసహనానికి గురిచేసాయి.
హైదరాబాద్ డెక్కన్ రైల్వే స్టేషను , ప్రముఖంగా నాంపల్లి రైల్వే స్టేషను అని పిలుస్తారు, హైదరాబాద్ లోని ఒక ప్రాంతం అయిన నాంపల్లిలో ఉంది. ఇది దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్ సికింద్రాబాద్ రైల్వే డివిజను పరిధిలోకి వస్తుంది. ఈ స్టేషను హైదరాబాద్ నగరాన్ని, దేశంలోని అనేక ముఖ్యమైన పట్టణాలు, నగరాల నుండి ప్రజల రాకపోకలకు రైలు మార్గము ద్వారా సేవలు అందిస్తున్నది. వివిధ నగరాలకు ఎక్స్‌ప్రెస్‌ రైళ్లు చాలా ఈ స్టేషన్ నుండి ప్రారంభమవుతాయి.
నాంపల్లి రైల్వే స్టేషను, తెలంగాణ, భారతదేశం హైదరాబాద్ లో ఒక రైలు స్టేషను. సాలార్ జంగ్ మ్యూజియం, చార్మినార్, హైదర్‌గూడా వంటి పరిసరాలు ఈ స్టేషను నుండి అందుబాటులో ఉన్నాయి.
ఏప్రిల్ 6 : జేమ్స్ మిల్, స్కాట్లాండ్ కు చెందిన చరిత్రకారుడు, ఆర్థిక శాస్త్రవేత్త, రాజనీతి సిద్దాంతకర్త, తత్వ వేత్త.
సత్యానందం, సామ్రాజ్యం దంపతులకు 1970, జూలై 6న నెల్లూరు జిల్లాలోని కావలిలో జన్మించాడు. ప్రకాశం జిల్లా, అద్దంకిలోని రవీంద్ర భారతి పబ్లిక్ పాఠశాలలో ప్రాథమిక విద్యను పూర్తి చేశాడు. గుంటూరు జిల్లాలోని తన స్వగ్రామం తుబదులో 6 వ తరగతి పూర్తిచేసిన అనంతరం, తిరిగి అద్దంకిలోని ప్రకాశం బాలుర పాఠశాలలో ఉన్నత పాఠశాల విద్యను పూర్తిచేశాడు. బాల్యంలో మద్దులేటి మాస్టార్ ప్రోత్సాహంతో చదువును కొనసాగించాడు. తన బాల్య స్మృతులే అతడిని హైకూ కవిగా మార్చాయి. విజయవాడలోని లయోల కళాశాలలో బి.ఏ., హైదరాబాదుకేంద్రియ విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఏ., పూర్తిచేశాడు. ఆచార్య పర్వతనేని సుబ్బారావు మార్గదర్శకత్వంలో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో ఆత్రేయ సినిమా సంభాషణల మీద పరిశోధన చేసి డాక్టరేట్ పట్టా పుచ్చుకున్నాడు.
10 వ తరగతి నుండే కవిత్వం రాయడం ప్రారంభించిన పృథ్విరాజ్, ఆంధ్ర సచిత్ర వార పత్రికలో తన మొదటి కవిత అచ్చయ్యాక, అదే స్ఫూర్తితో ఆ తర్వాత అనేక కవితలు, కథలు రాశాడు. వీటితో పాటు బొమ్మలు గీయడం వీరికి ఉన్న మరో అభిరుచి. ఇతని రచనలు అనేకం మయూరి వార పత్రికలో ప్రచురించబడ్డాయి.
2000సంవత్సరంలో అనకాపల్లిలోని ఏ.ఎం.ఏ.ఎల్.లో తెలుగు అధ్యాపకులుగా వృత్తి జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. ప్రస్తుతం తెలుగు శాఖాధ్యక్షుని హోదాలో పనిచేస్తున్నారు. అనేక జాతీయ వేదికల మీద తెలుగు సాహిత్యంపై పత్రాలు సమర్పించాడు.
తలతోటి పృథ్విరాజ్ ప్రముఖ తెలుగు కవి. ఆధునిక కవిత్వ ప్రక్రియలలో ఒకటైన హైకూరచనలో విశేష కృషి చేస్తున్నాడు. హైకూను ఇంటిపేరుగా మార్చుకున్న పృథ్విరాజ్ ఇండియన్ హైకూ క్లబ్‌ను స్థాపించి, హైకూ ప్రక్రియా వ్యాప్తికి తోడ్పడుతున్నాడు.
తలతోటి పృథ్విరాజ్ హైకూలు-హైకూ అనుబంధ ప్రక్రియలో ప్రధానంగా కవిత్వం రాసినా,వచన కవితలు, దీర్ఘ కవితలు, నానీలు, కూనలమ్మ పదాలు, ప్రపంచ పదులు, కొన్ని ఛందో పద్యాలు మొదలగు ఇతర కవిత్వ ప్రక్రియలలోనూ రచనలు చేశాడు.
ఎలిజబెత్ ఇంగ్లాండు లోని బ్రిస్టోల్ లోని డిక్సన్ వీధిలో శామ్యూల్ బ్లాక్‌వెల్, హన్నా బ్లాక్‌వెల్ దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె సహోదరులలో అన్న, మారియన్ లు తనకంటే పెద్దవారు. ఆరుగురు చిన్నవారు ఉన్నారు. వారిలో సామ్యూల్, హెన్రీ, ఎమిలి బ్లాక్‌వెల్, సరా, జాన్, జార్జిలు.
ఎలిజబెత్ బ్లాక్‌వెల్ అమెరికా తొలి మహిళా వైద్యురాలు. అమెరికాలో మెడికల్ డిగ్రీ పొందిన వ్యక్తి. ఆమె అమెరికా, బ్రిటన్ లలో సామాజిక కార్యకర్త. ఆమె సోదరి ఎమిలి బ్లాక్‌వెల్ అమెరికాలో మెడిసన్ డిగ్రీ పొందిన మూడవ మహిళ.
చార్వాకము యొక్క అర్థంలో అనిశ్చితి నెలకొని ఉంది. కొందరి ప్రకారం దీని అర్థం "అంగీకారమైన ప్రసంగం" అయితే మరికొందరి ప్రకారం ఇది "అసమ్మతి". చర్వ అనగా భుజించటం అని కూడా అర్థం ఉండటంతో, బహుశ "తిని, త్రాగి, సంతోషంగా జీవించు" అనే వాదాన్ని కూడా ఇది సూచిస్తుండవచ్చు. బృహస్పతి శిష్యుడైన చార్వాకుడు దీన్ని ప్రచారం లోకి తెచ్చాడు కాబట్టి దీనికి ఈ పేరు వచ్చి ఉండవచ్చునన్న అభిప్రాయం కూడా లేకపోలేదు. లోకాయతం అనగా "ప్రపంచమే లక్ష్యము" అని అర్థం. ప్రాథమిక సాహిత్యం దొరకకపోవటం వలన లోకాయత అనే పదానికి ఇతరత్రా ప్రస్తావించిన సాహిత్యంలో వివిధ అర్థాలు గోచరిస్తున్నవి.
చార్వాకం యొక్క సాంప్రదాయిక నామమే లోకాయతం. లోకులలో ప్రబలంగా ఉండటం మూలాన, ఇది ప్రాపంచిక దృక్పథం కావటం మూలాన దీనికి లోకాయతం అనే పేరు వచ్చింది. నిఘంటువులో లోకాయతం యొక్క అర్థం "ప్రాపంచికమైన, ప్రపంచాన్ని సూచించేది, ప్రపంచాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకొన్నది".
అనుమితి సరియైనది కానూవచ్చును/కాకపోనూవచ్చును అని, కావున అనుమితి నియతబద్ధమైనదని, అందుకే అవగాహనయే జ్ఞానానికి ప్రాథమిక, సరియైన మూలమని చార్వాకములో జ్ఞానమీమాంస గుర్తించింది. అవగాహన రెండు విధాలు, - అంతర్గతం, బహిర్గతం. బహిర్గత అవగాహన అనగా పంచేంద్రియాలు ప్రాపంచిక వస్తువుల పరస్పర చర్యల వలన ఉత్పన్నమౌతుంది. అంతర్గత అవగాహన అనగా లోపలి భావాలు, అనగా మనసుకు చెందినది. అనుమితి అనగా గమనికలను బట్టి అదివరకే తెలుసుకొన్న సత్యాలను బట్టి ఒక సరికొత్త నిర్ధారణకు రావటం లేదా సరికొత్త సత్యాన్ని కనుగొనటం. సంశయాస్పదం అవ్వటం మూలాన చార్వాకుల ప్రకారం అనుమితి ఉపయోగకరమే కానీ లోపభూయిష్టమైనది. అనుమితి మంచిదే, సహాయకారే అయిననూ కొన్ని సందర్భాలలో, కొన్ని విషయాలలో; ఒక్కోమారు పలు విషయాలలో దాని చెల్లుబాటు సందేహాస్పదం. చార్వాకుల ప్రకారం అనుమితి యొక్క సమర్థను జ్ఞానము యొక్క సాధనాలుగా ప్రతిష్ఠించటానికి ఎటువంటి నమ్మదగిన సాధనాలూ లేవు.
ప్రాథమిక మూలాలు లేకపోవటం మూలాన, ఇతర సాహిత్యం ఆధారంగానే దీని అర్థాన్ని ఆపాదించవలసి రావటం మూలాన, 20వ శతాబ్దపు ప్రారంభం నుండి మధ్య వరకు లోకాయతం యొక్క వ్యుత్పత్తి పరిపరివిధాలుగా అర్థం చేసుకొనబడటమైనది. చాణక్యుని అర్థశాస్త్రంలో ఇది మూడు అన్వీక్షికిలలో ఒకటిగా ప్రస్తావించబడినది . అయితే అర్థశాస్త్రంలో లోకాయతం వేదాలకు వ్యతిరేకం కాదు, వేదాలను నమ్మేదే. ఇందులో లోకాయతం చర్చ యొక్క శాస్త్రం లేదా తర్కంగా పరిగణించబడింది. రుడోల్ఫ్ ఫ్రాంకె ప్రకారం, లోకాయతం అనగా "ప్రకృతి యొక్క తార్కిక వివరణకు ఋజువు".
తాత్పర్యము: జీవితమంతయు సుఖముగ జీవించు. మృత్యువు కంటిచూపు నుండి తప్పించుకొనే జీవుడు లేడు. శ్మశానంలో కాలి బూడిదై పోయిన తర్వాత ఈ దేహము మరల తిరిగి వచ్చునా?
చార్వాకము లేదా లోకాయతం లేదా బృహస్పత్యం భారతదేశపు ప్రాచీన భౌతికవాదం. ప్రత్యక్ష గ్రహణశక్తిని, అనుభవవాదాన్ని, నియత అనుమితులని ఇది జ్ఞానము యొక్క సరైన మూలాలుగా పేర్కొంటుంది. తత్వపరమైన సంశయవాదాన్ని అక్కున చేర్చుకొని వేదాలను, వైదిక సంప్రదాయాలను, అతీంద్రియాలను ఇది ధిక్కరిస్తుంది.
గమనికకు, సత్యానికి మధ్యనున్న స్థిరమైన సంబంధాన్ని కనుగొనటానికి ఏ వనరూ ఉపయోగకరం కాకపోవటం మూలాన, అధిభౌతిక సత్యాలను తెలుసుకొనుటకు అనుమితి ఉపయోగకరం కాదని చార్వాకులు తేల్చారు. అందుకే, తెలిసిన ఒక విషయంతో తెలియని మరొక విషయం గురించి మనసు వేసే అడుగు మునుపటి అవగాహనను బట్టి సరైనదీ అయ్యి ఉండవచ్చు, లేదా తప్పటడుగు అయ్యి ఉండవచ్చు అని చార్వాకులు తేల్చారు. కొన్ని పర్యాయాయలలో అనుమితి వలన కలిగిన సత్ఫలితాలు కేవలం యాదృచ్ఛికాలు అనే దృక్కోణంలో చూశారు.
చార్వాకము యొక్క మూలాలకు వివిధ సిద్ధాంతాలు ఉన్నాయి. బృహస్పతి చార్వాకానికి ఆద్యుడని ఒక వాదన అయితే, బృహస్పతి సూత్రాలని రచించినది 6వ శతాబ్దానికి చెందిన చార్వాకుడు అని మరొక వాదన ఉంది. 12వ శతాబ్దం వరకూ చార్వాకము వెలుగొందగా ఆ తర్వాత అది నామరూపాలు లేకుండా పోయింది. క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దంలో చార్వాకుడు బ్రహస్పతి సూత్రాలను పొందుపరచాడని ఒక వాదన ఉంది. అయితే క్రీ.పూ 150 లో రచించబడిన మహాభాస్యలో కూడా చార్వాక ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి.
అయితే చార్వాక జ్ఞానమీమాంస హైందవ తత్వాలలోని మితవాద ప్రమాణాలను ప్రతిబింబిస్తుంది. ఇతర హైందవ తత్వాలు ఈ జ్ఞానమీమాంస యొక్క వివిధ రూపాలను ఆమోదించటమే కాక వాటి అభివృద్ధికి కూడా తోడ్పడ్డాయి. చార్వాకులకు ప్రత్యక్ష జ్ఞానానికి ఉన్న ఏకైక మూలం. ఇతర జ్ఞానమూలాలు నియతమైనవి లేదా అసంబద్ధమైనవి. చార్వాకము ఈ ఒక్క వనరునే అంగీకరించి మిగతా వనరులని తిరస్కరించగా, ఇతర హైందవ తత్వాలు వీటిలో కనీసం రెండు వనరులను అంగీకరించినవి.
ఇప్పటికి తెలిసిన చార్వాకులలో ప్రథముడు అజిత కేశకంబళి అని తేలినది. భౌతికవాదము చార్వాకము కంటే ముందు నుండే ఉండిననూ నానుడిలను ఏర్పరుస్తూ సూత్రప్రాయంగా వ్యవస్థీకృతింపబడినది మాత్రం క్రీ.పూ ఆరవ శతాబ్దంలో చర్చకి వచ్చిన చార్వాకం లోనే. చార్వాకంలోనే భౌతికవాద ఉద్దేశాలు సిద్ధాంతాలు విస్తృతంగా విశ్లేషించబడినవి. మూలాధార సాహిత్యం, సేకరించబడిన సూత్రాలు, నానుడిలు, వాటిని విశ్లేషించే వ్యాఖ్యలు అప్పుడే ఉన్నాయి.
ఋగ్వేదంలో చార్వాక ప్రస్తావనలు ఉన్ననూ, దీని పై ప్రధాన చర్చలు వైదిక సాహిత్య కాలం తర్వాత జరిగినవి. చార్వాకానికి ప్రాథమిక సాహిత్యంగా పరిగణించబడే బ్రహస్పతి సూత్రాలు కనుమరుగైపోయింది. దీని సిద్ధాంతాలు, అభివృద్ధి, ఇతర శాస్త్రాలు, సూత్రాలు, గ్రంథాలలో, బౌద్ధ/జైన సాహిత్యాలలో వీటి ప్రస్తావనలతో జరిగింది.
బృహస్పతి చార్వాకాన్ని స్థాపించగా అజిత కేశకంబళి దీనిని ప్రాచుర్యం లోకి తెచ్చినట్లుగా చెప్పడమైనది. క్రీ.పూ 600వ సంవత్సరములో రచించిబడిన బృహస్పతి సూత్రాలు చాలా వరకు కాలగర్భంలో కలసిపోయినవి. హైందవ శాస్త్రాలు, సూత్రాలు, గ్రంథాలలో; బౌద్ధ, జైన మతాల సంభాషణలలో ప్రస్తావనలని బట్టి వీటి సిద్ధాంతాలని కనుగొనడం, అభివృద్ధి చేయటం జరిగింది.
చార్వాక సిద్ధాంతాలలో అత్యంత ప్రాముఖ్యత గత సిద్ధాంతం - అంగీకారయోగ్యమైన సార్వత్రిక జ్ఞానాన్ని, ఆధ్యాత్మిక, భౌతిక సత్యాలని తెలుసుకొనే మార్గంలో హేతుబద్ధత యొక్క తిరస్కరణ. అనగా చార్వాకం యొక్క జ్ఞానమీమాంస, "కొన్ని గమనికలు, వాస్తవాల నుండి హేతుపరంగా ఏర్పడే భావనని అనుమానించాలి; హేతుబద్ధమైన జ్ఞానము బేషరతు కాదు" అని సూచిస్తుంది.
చార్వాక సిద్ధాంతాలపై తగినంత చర్చ క్రీ.పూ 600 సంవత్సరం తర్వాతే జరిగినవి. వైదిక కాలంలో ఇది అభివృద్ధి చెందినది అని చెప్పటానికి ఆధారలున్ననూ, చార్వాకము ఆస్తిక వాదానికి ప్రత్యాన్మాయంగా సమకాలీన తర్వాతి కాలంలో ఉద్భవించిన ప్రాచీన భారతీయ తత్వాలైన అజీవిక, జైన, బౌద్ధ తత్వాలకు తత్వ మూలంగా వ్యవహరించింది.
బౌద్ధ సాహిత్యం సమ్మన్నఫల సుత్త ప్రకారం బౌద్ధ, జైన మతాలకు పూర్వమే క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దం నాటికి ఉన్న ఆరు వివిధ నాస్తిక వాదాలలో చార్వాకము, అజీవికము కూడా ఉన్నాయి. 12వ శతాబ్దం వరకూ చార్వాకము భారతదేశ చారిత్రక కాలమానముపై వర్థిల్లగా దాని తర్వాత ఇది నామరూపాలు లేకుండా పోయింది.
చార్వాకులచే ప్రతిపాదించబడ్డ ఈ జ్ఞానమీమాంస సరిక్రొత్త ఆలోచనా విధానాలతో, పూర్వపు సిద్ధాంతాల పున:పరిశీలనలతో వివిధ భారతీయ తత్వాలపై ప్రభావం చూపినది. హైందవ, బౌద్ధ, జైన పండితులు వారి స్వంత సిద్ధాంతాల హేతుబద్ధ పున:పరిశీలనల అనుమితిలో చార్వాక మెళకువలపై విస్తారంగా ఆధారపడ్డారు.
లో చార్వాక తత్వము జైన/బుద్ధ మతాల సమకాలీనమని తెలిపినాడు. క్రీ.పూ 500లోనే సంశయవాదం ఉన్నదని తెలిపినాడు. రామాయణం లోని అయోధ్యకాండలో 108 వ అధ్యాయంలో జాబలి రాముణ్ణి రాజ్యాధికారం చేపట్టమని నాస్తికవాదం చేస్తాడు.
8వ శతాబ్దపు జైన సాహిత్యంలో హరిభద్రుడు రచించిన సదర్శనసముచ్చయ ప్రకారం, లోకాయత "దేవుడు లేడు, పునర్జన్మ లేదు, కర్మ లేదు, కర్తవ్యం లేదు, కష్టఫలాలు లేవు, పాపము లేదు" అని బోధించే ఒకానొక హైందవ తత్వం.
చార్వాక తత్వము వివిధ నాస్తిక, భౌతిక నమ్మకాల చుట్టూ అల్లుకొనబడి ఉంది. అవగాహనయే జ్ఞానము యొక్క హేతుబద్ధ, నమ్మదగిన మూలముగా చార్వాకులు భావించారు.
నిర్ణయించుకొనుము. ఈ సృష్టికి మించినది ఏదీ లేదు. కంటికి కనబడ్డదానికే ప్రాధ్యాన్యతనివ్వు. నీ జ్ఞానానికి మించినదాని గురించి ఆలోచించకు
బిచ్చయ్య తెలుగు భాషలో కథలు, కవితలు, ఏకపాత్రలు, నాటికలు మొదలగు ప్రక్రియలలో రచనలు చేశాడు. ఇప్పటికి పది పుస్తకాలను ముద్రించాడు. మరికొన్ని రచనలు ముద్రణకు సిద్ధం చేస్తున్నాడు. ఆయన రచనలు పలు పురస్కారాలకు ఎంపికయ్యాయి. 2000 సంవత్సరంలో చెన్నైకి చెందిన యునైటెడ్ రైటర్స్ అసోసియేషన్ సంస్థ వారు బిచ్చయ్యను జీవిత కాల సాఫల్య పురస్కారానికి ఎంపికచేయగా, అప్పటి రిజర్వ్ బ్యాంక్ డిప్యూటి గవర్నర్ డాక్టర్ వై.వి. రెడ్డిచే పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు. అనేక సాహిత్య సభల్లో పాల్గొని తెలుగు కవిత్వాన్ని వినిపించాడు.
సందాపురం బిచ్చయ్య హిందీ సాహిత్య రత్న పూర్తి చేసి, 1971లో హిందీ పండితుడిగా ఉద్యోగంలో చేరాడు. మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలోని ఉండవెల్లి, శ్రీరంగాపురం, అయ్యవారిపల్లె, వేపూరు, కొత్తకోట, సోలిపురం మొదలగు గ్రామాలలో ఉపాధ్యాయుడిగా విధులు నిర్వహించారు.2000 సంవత్సరంలో జిల్లా స్థాయి ఉత్తమ ఉపాధ్యాయుడిగా ఎంపికయ్యి, అప్పటి కలెక్టర్ అనంతరాము నుండి అవార్డును స్వీకరించాడు. ఉపాధ్యాయుడిగా కొనసాగుతూ పిల్లలచే ఏకపాత్రలు, లఘు నాటికలు వేయించేవాడు. కవిత్వం, కథలు రాయడంలో శిక్షణ ఇచ్చేవాడు.
సందాపురం బిచ్చయ్య మహబూబ్ నగర్ జిల్లా, వీపనగండ్ల మండలంలోని వెంకటాంపల్లి గ్రామానికి చెందిన కవి. హిందీ పండితుడిగా ఉపాధ్యాయ వృత్తిని కొనసాగిస్తూ, మరో వైపు సూక్తి సాగర అను కలం పేరుతో తెలుగులో పద్య, వచన రచనలు చేస్తూ, తెలుగు సాహిత్యాభివృద్ధికి తన వంతు సేవలు అందిస్తున్నాడు. ప్రస్తుతం వనపర్తికి సమీపంలోని నాగవరంలో స్థిరపడ్డాడు.
1971 లో హిందీ అధ్యాపకునిగా ఉద్యోగం చేపట్టిన తొలినాళ్లలోనే మన జాతీయ భాష అయిన హిందీని అతి సులువుగా నేర్చుకోవడానికి “ హిందీ అధ్యాపక్” పుస్తకాన్ని రచించినప్పటికీ, అనేక కారణాల వల్ల అది 1991 లో ముద్రించడం జరిగింది. బిచ్చయ్య , “సూక్తి సాగర్” అనే కలం పేరుతో వెలువడిన పుస్తకాలు 27ముద్రితాలు, 4 అముద్రితాలుగా వున్నాయి.
భగవద్గీత, ఉపనిషత్తుల ఆధారంగా మనిషి తన లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి ఏమి చేయాలో, ఏ పద్ధతులను ఆచరించాలో తెలుపుతూ, పద్య, వచన రూపంలో రాయబడిన రచన.
ప్రముఖ సామాజిక శాస్త్రవేత్త మ్యాక్స్ వెబర్ ఉద్యోగస్వామ్యాన్ని ప్రతిపాదించాడు. వ్యక్తులలోని సమర్థతని వెలికి తీయటానికి ఇది అత్యుత్తమ మార్గమని తెలిపాడు. ఆదర్శవంతమైన ఉద్యోగస్వామ్యానికి కొన్ని ఆదర్శాలని సూత్రీకరించాడు. అవి:
కార్యాలయాలు ఒక క్రమానుగతశ్రేణి కలిగి ఉండాలి. క్రింది స్థాయి ఉద్యోగులను/కార్యాలయాలను నిత్యం పై స్థాయి ఉద్యోగులు/కార్యాలయాలు పర్యవేక్షిస్తూ ఉండాలి.
ఉత్పాదకతని, వర్తకాన్ని పెంపొందించేందుకు ఒక్కొక్క కార్మికుని పాత్రని నిర్దేశించటమే శ్రమ విభజన. ప్రముఖ అర్థశాస్త్రవేత్త అయిన ఆడం స్మిత్ ప్రకారం శ్రమవిభజన సమర్థతని తెలిపే మూడు కారణాలు:
ఇది కేవలం ఒకే ఒక సిద్ధాంతం కాదు. డ్వైట్ వాల్డో అనబడే రాజకీయ శాస్త్రవేత్త 1978లో ఒక పరిశోధనలో ఈ విధంగా సమీక్షించాడు. "సంస్థాగత సిద్ధాంతం పోకడలతో, భిన్నత్వంతో, వాదప్రతివాదాలతో వర్ణించబడింది." అప్పటి నుండి సంస్థాగత సిద్ధాంతంలో అంతరం, సైద్ధాంతికంగా, ఆచరణలో పెరుగుతూనే వచ్చింది.
మెకానికల్ ఇంజినీరు, నిర్వహణ సలహాదారు అయిన ఫ్రెడరిక్ విన్స్లో టేయ్లర్ అతి తక్కువ శ్రమతో, అతి ఎక్కువ ఉత్పత్తిని ఎలా పొందాలో విశ్లేషించాడు. ఉత్పత్తిని శాస్త్రీయ కోణంలో చూస్తే అసమర్థతలని నిర్మూలించవచ్చని తెలిపాడు. టేయ్లర్ ప్రకారం -
ఉద్యోగస్వామ్యం ఆచరణ లోకి తెచ్చినపుడు, ఈ ఆదర్శాలు జవాబుదారీతనాన్ని, బాధ్యతని, నియంత్రణని, స్థిరత్వాన్ని నెలకొల్పుతాయి. ఉద్యోగుల నియామకంలో వ్యక్తిగత విచక్షణ ఎటువంటి పాత్ర పోషించక సమదృష్టితో సాగుతుంది.
మానవ వనరులు, మూలధనం సమంగా గానీ సరిపోలే పరిమాణాలలో గానీ ఉండాలని స్మిత్ వాదించారు. ఉద్యోగుల నైపుణ్యాన్ని సంకేతిక అభివృద్ధులతో సరితూచగలిగితే ఉత్పాదకతలో భారీ పెరుగుదల ఉంటుందని తెలిపారు.
సంస్థలు స్థాపించబడగనే చాలా మంది ఏ రకమైన సంస్థలు అయితే ఉత్తమంగా ఉంటాయి అనే అంశంపై ప్రయోగాలు జరిపారు. వీటిలో ముఖ్యమైనవి:
"శాస్త్రీయ నిర్వహణ అనగా ఉద్యోగులు చేయవలసిన పనులను తెలుసుకోవటం, వారు ఆ పనులని అతి తక్కువ ఖర్చుతో అత్యుత్తమంగా చేయటం.
ఒక పాత్రలోని నీటిలో వక్రీభవనం దృగ్విషయాన్ని పరిశీలించవచ్చు. గాలి యొక్క వక్రీభవన గుణకం సుమారు 1.0003 ఉంటుంది. నీటి యొక్క వక్రీభవన గుణకం సుమారు 1.3330 ఉంటుంది. ఒక వ్యక్తి ఒక వస్తువును నేరుగా చూసినపుడు, అది ఏటవాలుగా ఉన్నప్పుడు దానిలో కొంతభాగం నీటిలో ఉన్నపుడు అది నీరు, గాలి సరిహద్దు వద్ద వంగినట్లు కనిపిస్తుంది. ఎందువల్లనంటే కాంతి కిరణాలు నీటినుండి గాలిలోనికి వచ్చినపుడు వంగి ప్రయాణిస్తారు. ఒకసారి ఆ కిరణాలు మన కంటికి చేరినపుడు, కన్ను వాటిని సరళరేఖలుగా గుర్తిస్తుంది. ఈ దృష్టి రేఖలు వస్తవ కిరణాల ఖండన బిందువు కన్నా ఉన్నత స్థానం వద్ద ఖండిచుకొనినట్లు కనిపిస్తాయి. అందువలన పెన్సిల్ ఎత్తుగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది, నీరు వాస్తవం కంటే దిగువగా ఉన్నట్లు కనబడుతుంది. నీటి లోతు పాత్ర లోతుకంటే పైకి ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది.
వక్రీభవనం అనగా తరంగములు ప్రసార యానకంలో వాటి దిశను మార్చుకొనే దృగ్విషయము. వక్రీభవనం అనునది ముఖ్యంగా ఉపరితల దృగ్విషయము. ఈ దృగ్విషయం ముఖ్యంగా శక్తి నిత్యత్వ నియమం, ద్రవ్యవేగం పై ఆధారపడుతుంది. యానకం మారినందువల్ల తరంగం యొక్క దశా వేగం మారుతుంది కానీ దాని పౌనఃపున్యం మారదు. ఇది ఒక తరంగం యానకం నుండి వేరొక యానకం లోనికి 90 లేదా 0 కాని ఏదైనా కోణంలో ప్రయాణించినపుడు ఈ దృగ్విషయాన్ని మనం సాధారణంగా గమనించవచ్చు. కాంతి వక్రీభవనం అనునది అతి సాధారణంగా మనం గమనించే దృగ్విషయం. కానీ ఏ తరంగమైనా ఒక యానకం నుండి వేరొక యానకం లోనికి ప్రవేశించినపుడు వక్రీభవనం చెందుతుంది. ఉదాహరణకు ధ్వని తరంగం ఒక యానకం నుండి వేరొక యానకం లోనికి ప్రవేశించినపుడు లేదా నీటిపై యేర్పడిన తరంగాలు అధిక లోతు గల ప్రదేశం నుండి అల్ప లోతు గల ప్రదేశం వైపుకు ప్రయాణించినపుడు ఈ దృగ్విషయం జరుగుతుంది.
దృశా శాస్త్రంలో ఎప్పుడైతే తరంగం ఇచ్చిన వక్రీభవన గుణకం గల యానకం నుండి ఏటవాలు కోణంతో వేరొక యానకంలోనికి ప్రయాణించినపుడు వక్రీభవనం అనే దృగ్విషయం సంభవిస్తుంది. యానకాల మధ్య సరిహద్దు ప్రదేశంలో తరంగం యొక్క దశా వేగం మారుతుంది. అందువల్ల తరంగం దాని దిశను మార్చుకుంటుంది. దాని తరంగ దైర్ఘ్యం పెరుగుతుంది లేదా తగ్గుతుంది కానీ దాని యొక్క పౌనః పున్యము మాత్రం స్థిరంగా ఉంటుంది. ఉదాహరణకు ఒక కాంతి కిరణం వక్రీభవనం చెందినపుదు అది గాజు గుండా ప్రవేశించి వెలుపలికి బహిర్గతమైనపుడు దాని వక్రీభవన గుణకంలో మార్పు వస్తుంది. ఒక కిరణం లంబం గుండా పోయినపుడు దాని వేగం మారుతుంది కానీ దాని దిశ మారదు. ఈ సందర్భంలో వక్రీభవనం జరుగుతుంది. ఈ భావనను అర్థం చేసుకొనుట కటకము ల ఆవిష్కరణకు దోహదపడింది. దీని ఫలితంగా వక్రీభవన టెలిస్కోప్ తయారైనది.
వక్రీభవనం అనునది స్నెల్ నియమం ప్రకారం వివరించబడుతుంది. ఈ నియమం ప్రకారం ఇచ్చిన యానకాల జత, ఒకే పౌనః పున్యము గల తరంగం ఉన్నపుడు పతన కోణం 1, వక్రీభవన కోణం2 ల సైన్‌ల నిష్పత్తి, వాటి దశా వేగాల నిష్పత్తికి రెండు యానకాలలో కూడా సమానంగా ఉంటుంది. లేదా వాటి వక్రీభవన సూచికల విలోమ నిష్పత్తికి సమానంగా ఉంటుంది.
సాధారణంగా పతన తరంగం పాక్షికంగా వక్రీభవనం చెంది, పాక్షికంగా పరావర్తనం చెందితే; దాని ప్రవర్తన యొక్క వివరాలు ప్రెస్నెల్ సమీకరణము ద్వారా వివరించవచ్చు.
నెమురుగోమ్ముల యెతిరాజారావు 1962లో శాసన సభ్యునిగా స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పోటి చేసి కాంగ్రేస్ పార్టీ అభ్యర్థి వెంకట్రాములు పై గెలిచాడు. దాంతో కాంగ్రేస్ పార్టీలో ఉండి
ఆ ఎన్నికలలో పోటీ చేసిన నెమురుగోమ్ముల విమలాదేవి ప్రత్యర్థి అయిన కమ్యూనిస్టు పార్టీ అభ్యర్థి నల్ల నర్శింహులు పై గెలుపొందారు. 1967 నుండి 1972 వరకు శాసన సభ్యులుగా పనిచేసారు.