polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
దింసా హసాయో జిల్లా సాంస్కృతిక వైవిధ్యం కలిగినది. జిల్లా ప్రజలలో పలు గిరిజనజాతి ప్రజలు ఉన్నారు. అలాగే వైవిధ్యంగా ఉండే స్వంత భాషాయాస, సంస్కృతి, అలవాట్లు, ఆచారాలు కలిగిన ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. గిరిజన ప్రజలతో గిరిజనేతర ప్రజలు కూడా గుర్తించతగినంతగా నివసిస్తున్నారు. గిరిజనేతరులలో అత్యధికులు ఉద్యోగులు, వ్యాపారులు, పశువిక్రేతలు నరం, నగరప్రాంతాలలో నివసిస్తున్నారు. సూదరమైన గ్రామప్రాంతాలలో అందమైన - ఆదరణ, అంకితభావం, వర్ణరంజితమైన జీవన వైవిధ్యం కలిగిన గిరిజన ప్రజలు నివసిస్తున్నారు.
యువతులు మిని హెగియాంగ్నినె, ఫైమంగ్, ఫైతిక్, లింఫై, వెండి, ఇత్తడి, రంగురంగుల పూసలతో చేసిన ఆభరణాలను, ఈకెలను, కర్ణాభరణాలను ధరిస్తుంటారు.
హర్మర్ ప్రజలలో కన్యాశుల్కం వాడుకలో ఉంది. చిన్న కుమార్తెకు అధికంగా కన్యాశుల్కం ఎదురుచూస్తుంటారు. ఒకప్పుడు వీరు అనిమిజం ఆచరించేవారు. వారి దైవం పతియన్ దైవాన్ని శాంతింపజేయడానికి కానుకలు సమర్పిస్తుంటారు. ఇప్పుడు మొత్తం హార్మర్లు క్రైస్తవమతానికి మారారు. వారు గ్రామాలలో చర్చిలు నిర్మించారు. హర్మర్లు వారి గ్రామాలను కొండశిఖరాలలో నిర్మించుకుంటారు. వీరు తమ గృహాలను చెక్కలతో నిర్మించుకుంటారు. వ్యవసాయంలో స్లాష్, బర్న్ విధానం అవలంబిస్తారు.
దింసా ప్రజలు మరణించినప్పుడు వారిశరీరాలను శుభ్రంగా స్నానం చేయించి నూతన వస్త్రాలతో అలంకరించి శరీరాన్ని ఇంట్లో చాపమీద పడుకోబెడతారు. ఒక కోడిని చంపి చనిపోయిన వారి కాళ్ళదగ్గర పెడతారు. కోడి చనిపోయిన వారి ఆత్మలకు దేవుడి వద్దకు పోవడానికి మార్గం చూపగలదని వారు విశ్వసిస్తారు. చపోయిన పురుషుని భార్య మరణసంస్కారం పూర్తి చేసేవరకు వెంట్రుకలను ముడివేయదు. చనిపోయిన శరీరాన్ని జలప్రవాహం వెంట పూడ్చిపెడతారు.
జెం నాగాలలో కొందరు క్రైస్తమతాన్ని స్వీకరించారు. పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు ఇప్పటికీ పురాతన ఆచారాలను అనుసరిస్తున్నారు. వీరి పండుగలు, సాంఘిక ఆచారాలు వ్యవసాయ సంబంధితమై ఉంటాయి. సంవత్సరంలో వీరు 6 పండుగలను జరుపుకుంటుంటారు. శయశాలలు పండుగలను నిర్వహించడంలో ప్రధానపాత్ర వహిస్తాయి. జెం నాగాలకు హెలియిబమె, సంగ్బెమె, ఫొక్ఫత్మి, ఎంగ్కంగి, సియామీ, కహగబ వంటి ప్రధాన పండుగలు ఉన్నాయి. పండుగలన్ని వ్యవసాయానికి సంబంధించి ఉంటాయి.
హర్మర్లు చైనా నుండి వలసవచ్చి ఇక్కడ స్థిరపడ్డారు. వీరు చైనా నుండి బర్మాకు వచ్చి స్థిరపడి అక్కడి నుండి మణిపూర్, మిజోరాం, దిమా హసాయోలో స్థిరపడ్డారు. వీరు మంగోలియన్ జాతికి చెందిన వారు. వీరు ఎక్సోగేమస్ క్లాంస్ పెట్టుకునేవారు. మొనొగేమీ కూడా కచ్చితంగా అనుసరించే వారు. మొనోగేమీ అంటే ఒక భర్తకు ఒకే భార్య మాత్రం ఉండడం. పెద్దలు అంగీకారంతో ప్రేమవివాహాలను జరపడం ఆదరిస్తారు.
హర్మర్లు వ్యవసాయ సబంధిత సిక్పుయిరుయి, బుతుఖుయంగ్లొం పండుగలు జరుపుకుంటారు. వారు దార్‌లం, పార్టన్ లాం నృత్యాలను డ్రమ్ములను రిథమిక్గా చేయడం ద్వారా సంతోషాన్ని వ్యక్తం చేస్తారు. గొప్ప వేటను ప్రదర్శించిన వీరుని గౌరవార్ధం ఫెయిఫిట్లం నృత్యాన్ని మధురమైన వేణునాథం జతపరుస్తూ ప్రద్ర్శిస్తారు. ఫహ్రల్ టాక్ లాం వెదురు స్తంభాలను వాడుతూ మిజోస్ వలె నర్తిస్తారు.
దింసా హసాయో జిల్లాలో జెంనాగాలు గుర్తినతగినంతగా ఉన్నారు. జిల్లాలో వీరు మణిపూర్, నాగాలాండ్ రాష్ట్ర సరిహద్దులో అధికంగా ఉన్నారు. మానవజాతి శాస్త్రకారులు వీరు కచానాగాల ఉపజాతికి చెందినవారని భావిస్తున్నారు. నాగాలాండ్‌లో నివసిస్తున్న జెంనాగాలు తమను తాము జెలియాంగ్ అని చెప్పుకుంటారు. మణిపూర్ సరిహద్దులో ఉన్న జెంనాగాలు తమనుతాము జెలియంగ్రాంగ్ అని చెప్పుకుంటారు.
దింసా హసాయో జిల్లా ఒక అటానిమస్ జిల్లా. ఈ జిల్లాకు 6వ కంస్టిట్యూషన్ హక్కులను కలిగి ఉంది. జిల్లా పాలనా బాధ్యతలను " దింసా హసాయో అటానిమస్ కౌంసిల్ " వహిస్తాడు. అటానిమస్ కౌందిల్ సభ్యులు ప్రజలచేత ఎన్నుకొనబడతారు. అటానిమస్ ప్రభుత్వశాఖల మీద అధికారం కలిగి ఉంటుంది. పోలీస్ శాఖ, చట్టం పరిరక్షణ అటానిమస్కౌంసిల్ అధికారపరిధికి అతీతంగా పనిచేస్తుంది.
గొప్ప వేటగాళ్ళు, వీరం ప్రదర్శినవారు, " తంగ్సుయో " పేరుతో సత్కరించబడిన వారు ధరించే వస్త్రం, గ్రామీణ సంపన్నులు రుక్రాక్ - పౌన్ వస్త్రం ధరిస్తారు, హర్మర్ పౌన్, దరకి పురుషులు ధరించే పంచ, పైహర్ పురుషుల చద్దర్, లుకాం పురుషులు తలపాగాగా ధరించే సన్నని వస్త్రం, పౌండం పురుషులు ధరించే చద్దర్, పౌన్ - కెర్నెయి గ్రామీణ దాసి స్త్రీలు ధరించే సన్నని వస్త్రం.
1832 వరకు జిల్లా కచారీ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉంటూవచ్చింది. లూషై హిల్స్ దక్షిణ దిశ నుండి జమునా నది ఉత్తరతీరం వరకు, పశ్చిమ దిశలో కోపిల్ వరకు, తూర్పు దిశగా అంగమి & కత్చా నాగా హిల్స్ ఈ నగరం విస్తరించి ఉంది. దింసా, కచారీ రాజులకు దిమాపూర్, మైబాంగ్, కాష్పూర్, హొరితికొర్ రాజధానిగా ఉండేది.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో దిమా హిసాయో జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. . బ్యాక్ వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న అస్సాం రాష్ట్ర 11 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
కుకీలు మిశ్రిత జాతికి చెందిన ప్రజలు. పలుజాతులకు చెందిన ప్రజలు మద్య ఆసియా నుండి బర్మా మీదుగా భారత్‌కు వలస వచ్చిన వారని భావిస్తున్నారు. బర్మాలో వీరిని చిన్ అని పిలుస్తున్నారు. భారత్‌లో కుకీలు అంటున్నారు.
జిల్లాలో వాడుకలో ఉన్న భాషలలో ప్రధానమైనవి దింసా, అస్సామీ, హ్మర్, హ్రంగ్ఖోల్, కుక్షి, బైటే, ఖెల్మ, హఫ్లాంగ్ హిందీ, బెంగాలీ వంటి ఇండో ఆర్యన్ భాషలు ప్రధానమైనవి.
1895లో జిల్లాకేంద్రం హఫ్లాంగ్‌ పట్టణానికి మార్చబడింది. తరువాత హాఫ్లాంగ్ నిరంతరంగా జిల్లాకేంద్రంగా పనిచేస్తుంది.
ఉపాధ్యాయ వృత్తి తర్వాత 1921లో ఖాసా సుబ్బారావు మద్రాసుకు వచ్చి స్వరాజ్య ఆంగ్ల దినపత్రికలో ఉపసంపాదకుడిగా చేరాడు. టంగుటూరి ప్రకాశం ఈ పత్రికను స్థాపించాడు. మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో నివసించే ఆంధ్రులు వివక్షకు గురయ్యేవారని టంగుటూరి ప్రకాశం భావించాడు. మద్రాసాంధ్రులకు బాసటగా స్వరాజ్యను ప్రారంభించాడు. ఈ పత్రికకు ప్రకాశం పంతులు మేనేజింగ్ డైరెక్టర్‌గా, సంపాదకుడిగా వ్యవహరించాడు. కె.ఎం.ఫణిక్కర్ ఇన్‌ఛార్జ్ ఎడిటర్‌గా వ్యవహరించేవాడు. ఖాసా సుబ్బారావుతో పాటు ఎస్.ఎన్.వరదాచారి, కోలవెన్ను రామకోటేశ్వరరావు, ఎం.చలపతిరావు మొదలైన వారు ఈ పత్రిక ఉపసంపాదకులుగా వ్యవహరించారు. ఈ పత్రిక 1921లో ప్రారంభమై 1935 వరకు వెలువడింది. జర్నలిస్టుగా ఖాసా సుబ్బారావు రాణించడానికి ఈ పత్రిక ఎంతగానో తోడ్పడింది. ఈ పత్రిక ఉత్థాన పతనాలను ఇతడు తన గ్రంథంలో ఎంతో హృద్యంగా వర్ణించాడు. ఆర్థిక సంక్షోభం వల్ల ఈ పత్రిక మూతబడింది. టంగుటూరి ప్రకాశం ఈ పత్రికలో పనిచేసే కార్మికులకు వేతనాలు చెల్లించలేక పోతే ఇతడు కార్మికుల పక్షాన నిలిచాడు. కార్మికులకు వేతనాలు చెల్లించాలని ప్రకాశంకు ఘాటైన లేఖలు వ్రాసేవాడు.
స్వతంత్ర భావాలు కలిగిన ఇతడు ఇతర పత్రికలలో ఇమడలేక స్వంతంగా పత్రికను ప్రారంభించాడు. తన మిత్రుడు ఉప్పులూరి కాళిదాసు సహకారంతో 1946లో స్వతంత్ర అనే ఆంగ్ల వారపత్రికను ప్రారంభించాడు. 1948లో తెలుగు స్వతంత్రను ప్రారంభించాడు. ఈ రెండు వారపత్రికలను పదేళ్ల పాటు బలమైన రాజకీయ వార్తాపత్రికలుగా నడిపాడు. తెలుగు స్వతంత్రలో చాలా అపురూపమైన సాహిత్యం ప్రచురితమైంది. ఈ రచనలకు పారితోషికం ఇచ్చే సంప్రదాయం తొలినాళ్ళలో లేకున్నా అప్పటికి ఔత్సాహిక రచయిత అయిన భరాగో ఉత్తరంలో కోరడంతో సరిదిద్దుకుని ఆపైన రచనలకు పారితోషికం ఇచ్చే సంప్రదాయం ప్రారంభించాడు.
ఇతడు స్వరాజ్య దినపత్రిక మూతబడిన తర్వాత కలకత్తాలోని లిబర్టీ, ఇండియన్ ఫైనాన్స్, బొంబాయిలోని ఫ్రీప్రెస్ జర్నల్, మద్రాసులో ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్, ఆంధ్రప్రభ దినపత్రికలలో సంపాదకుడిగా పనిచేశాడు.
బ్రెజిల్, రష్యా, ఇండియా, చైనా, దక్షిణాఫ్రికా అనే ఐదు ప్రధాన జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థల అనుబంధానికి సంక్షిప్త రూపం, బ్రిక్స్. వాస్తవానికి మొదటి నలుగురిని 2010 లో దక్షిణాఫ్రికా ప్రవేశానికి ముందు " బ్రిక్ "గా వర్గీకరించారు. ప్రాంతీయ వ్యవహారాలపై వాటికున్నగణనీయమైన ప్రభావానికి గాను బ్రిక్స్ సభ్యులు ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఇవన్నీ జి20 లో సభ్యులే. ఈ ఐదు దేశాలు కలిసి ద్వైపాక్షిక, వాణిజ్య తదితర అంశాలపై విస్తృత స్థాయిలో చర్చిస్తుంటాయి. ఈ సదస్సులో ఐదు దేశాలకు చెందిన దేశాధినేదలు పాల్గొంటూ వుంటారు. 2009 నుండి, బ్రిక్స్ దేశాలు ఏటా అధికారిక శిఖరాగ్ర సమావేశాలలో కలుస్తున్నాయి. బ్రిక్స్‌ దేశాల 6వ సమావేశం 2014 జూలై 13 నుంచి 17 వరకు బ్రెజిల్‌లో ఫోర్టాలెజా, బ్రసీలియాలో జరగింది. 2017 సెప్టెంబరు న జియామెన్‌లో 9 వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి చైనా ఆతిథ్యం ఇవ్వగా, బ్రెజిల్ 13- 2019 నవంబరు 14 న 11 వ బ్రిక్స్ సదస్సును నిర్వహించింది.
"బ్రిక్" అనే పదాన్ని 2001 లో అప్పటి గోల్డ్మన్ సాచ్స్ అసెట్ మేనేజ్మెంట్ ఛైర్మన్ జిమ్ ఓ'నీల్ తన బిల్డింగ్ బెటర్ గ్లోబల్ ఎకనామిక్ బ్రిక్స్ అనే పుస్తకంలో ఉపయోగించాడు. కానీ, వాస్తవానికి, అసలు నివేదికలో రీసెర్చ్ అసిస్టెంట్‌గా ఉన్న రూప పురుషోత్తమన్ ఈ పదాన్ని కాయించింది. ప్రారంభ నాలుగు బ్రిక్ జనరల్ దేశాల విదేశాంగ మంత్రులు న్యూయార్క్ నగరంలో 2006 సెప్టెంబరులో ఐరాస అసెంబ్లీ జనరల్ డిబేట్ సమయంలో సమావేశమయ్యారు. వరుస ఉన్నత స్థాయి సమావేశాలను ప్రారంభించారు. 2009 జూన్ 16 న రష్యాలోని యెకాటెరిన్‌బర్గ్‌లో పూర్తి స్థాయి దౌత్య సమావేశం జరిగింది.
2010 లో, దక్షిణాఫ్రికా బ్రిక్ సమూహంలో చేరడానికి ప్రయత్నాలు ప్రారంభించింది. దాని అధికారిక ప్రవేశం ఆ సంవత్సరం ఆగస్టులో ప్రారంభమైంది. చేరాలని చైనా అధికారికంగా ఆహ్వానించిన తరువాత, 2010 డిసెంబరు 24 న దక్షిణాఫ్రికా అధికారికంగా సభ్య దేశంగా మారింది తరువాత ఇతర బ్రిక్ దేశాలు అంగీకరించాయి. సమూహం యొక్క విస్తరించిన సభ్యత్వాన్ని ప్రతిబింబించేలా ఈ బృందానికి బ్రిక్స్ అని పేరు పెట్టారు - దక్షిణాఫ్రికా కొరకు "ఎస్" చేరింది. 2011 ఏప్రిల్ లో, దక్షిణాఫ్రికా అధ్యక్షుడు జాకబ్ జుమా, చైనాలోని సాన్యాలో జరిగిన 2011 బ్రిక్స్ సదస్సుకు పూర్తి సభ్యునిగా హాజరయ్యాడు.
యెకాటెరిన్‌బర్గ్‌లో జరిగిన బ్రిక్ మొట్టమొదటి అధికారిక శిఖరాగ్ర సమావేశం 2009 జూన్ 16 న ప్రారంభమైంది, లూయిజ్ ఇనాసియో లూలా డా సిల్వా, డిమిత్రి మెద్వెదేవ్, మన్మోహన్ సింగ్, హు జింటావో హాజరయ్యారు. ప్రపంచ ఆర్థిక పరిస్థితిని మెరుగుపరచడం, ఆర్థిక సంస్థలను సంస్కరించడం వంటి మార్గాలపై శిఖరాగ్ర సమావేశం దృష్టి పెట్టింది. భవిష్యత్తులో నాలుగు దేశాలు ఎలా బాగా సహకరించుకోగలవో చర్చించారు.
యెకాటెరిన్బర్గ్ శిఖరాగ్ర సమావేశం తరువాత, బ్రిక్ దేశాలు కొత్త గ్లోబల్ రిజర్వ్ కరెన్సీ అవసరాన్ని ప్రకటించాయి, ఇది "విభిన్నంగా, స్థిరంగా, ఊహించగలిగేలా" ఉండాలి. ఈ ప్రకటనలో యుఎస్ డాలర్ "ఆధిపత్యాన్ని" ప్రత్యక్షంగా విమర్శించనప్పటికీ ఇది డాలర్ విలువలో పతనానికి దారితీసింది.
ఐదు దేశాలలోని బ్యాంకుల ఆర్థికాభివృద్ధికి ఆయా దేశ ప్రధాన మంత్రుల బృందం సరికొత్త విధానానికి శ్రీకారం చుట్టారు. ప్రపంచబ్యాంక్ వంటి అంతర్జాతీయ బ్యాంకులకు దీటుగా ప్రత్యేక అభివృద్ధి బ్యాంక్‌ను నెలకొల్పేందుకు బ్రిక్స్ దేశాలు సన్నద్ధమవుతున్నాయి.
సభ్య దేశాల మధ్య రాజకీయ, సాంస్కృతిక, ఆర్థిక, వైజ్ఞానిక తదితర రంగాల్లో పరస్పర సహాయ సహకారాలను ప్రోత్సహించడం బ్రిక్స్ లక్ష్యం.
ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద బిస్మత్ లోహపు ఆవిరులు వేగంగా చురుకుగా అక్సిజనుతో సమ్మేళనం చెందటం వలన పసుపువర్ణపు బిస్మత్ ట్రైఆక్సైడ్ ఏర్పడును . ఈ ఆక్సైడ్ 710 వద్ద ద్రవస్థితిలో ఉండగా ఎటువంటి లోహఆక్సైడ్‌నైన హరించి వేయును (, ప్లాటినంఆక్సైడ్‌ను కూడా క్షయింపజేయును.
క్షారాలతో చర్య వలన ఆక్సి ఆనయానులను విడుదల చేయును. 2 అనేది బహుజాతీయము (}, ఇది నిడువైన గొలుసాకృతి 33ను సృష్టించును. 33 అనేది ఘనాకృతి ఆక్టామెరిక్ /అష్టరూప ఆనయాను. 33 . ముదురు/చిక్కని ఎరుపు బిస్మత్ ఆక్సైడ్ (5, అస్థిరమైనది, వేడి చేసినచో ఆక్సిజన్‌ను విడుదల చేయును .
3 సమ్మేళనం ఒకఆమ్లజనీకరణ పదార్థము . బిస్మత్ సల్పైడ్ 23స్వాభావికంగా బిస్మత్ ముడిఖనిజంతో పాటు లభిస్తుంది.ద్రవబిస్మత్, సల్ఫరుల మిళనం వలన బిస్మత్ సల్పైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేయవచ్చును.
బిస్మత్ మూలకానికి కూడా నీటికున్న ఒక ప్రత్యేక లక్షణం కలిగి ఉంది. నీరు ఉష్ణోగ్రత తగ్గుతున్నప్పుడు 4 వరకు సంకోచిస్తుంది, అంతకన్న తగ్గేకొలది వ్యాకోచించును. బిస్మత్ కూడా తన గ్రూప్/సమూహంలోని సిలికాన్, , ఆంటిమొని, జెర్మెనియం లకు భిన్నంగా, ఇది మాత్రం ఘనీభవించు ఉష్ణోగ్రత వద్ద వ్యాకోచించును
బిస్మత్‌ను ఆక్సిజన్‌తో మండించిన బిస్మత్ నీలిమంటతో మండగా, దీని ఆక్సైడ్‌ పూత పసుపురంగు పొగలను వెలువరించును. దీని విష ప్రభావాన్నిఆవర్తన పట్టికలో పొరుగు ములకాలైన సీసం, అంటిమోని, పొలోనియం లతో పోల్చిన, వాటికన్న బాగా తక్కువ. బిస్మత్ యొక్క విద్యత్‌ప్రవాహ నిరోధతత్త్వం చాలా అధికం. దీనిని పలుచని పొరలుగా ఆధారం మీద వుంచిన సెమి కండక్టరుగా పనిచేయును.
బిస్మత్ అనాదిగా మానవునికి పరిచయముండుట వలన దీనిని మొదట ఎవరు లోహంగా గుర్తించినది చెప్పటం కష్టం. సా.శ.1546 లో " " అనే గ్రంథంలో ఈ లోహం సీసం, తగరం కన్న భిన్నమైన లోహంగా అగ్రికోలా పేర్కొన్నాడు. 1738 లో జోహన్ హేన్రిచ్ పాట్ , కార్ల్ విల్హెం స్కిలే తదితరులుసీసము , తగరం కన్న బిస్మత్తు భిన్నమైన లోహమని గుర్తించారు.1753 లో క్లాడ్ ఫ్రాన్కిస్ జియోఫ్రాయ్ బిస్మత్ లోహం, సీసం, తగరం లకన్నా భిన్నమైనదని ప్రత్యక్షంగా ప్రదర్శించి చూపాడు. కత్తులను తయారు చేయుటలో కంచుమిశ్రమ దాతువుతో కలిపి ఉపయోగిస్తారు.
భూమిలో బిస్మత్ బంగారానికి రెండింతలు పరిమాణంలో లభిస్తుంది. బిస్మత్ యొక్క ముఖ్యమైన ఖనిజాలు బిస్మథైనైట్ , బిస్మైట్ లు. దేశియ వనరులు ఆస్ట్రేలియా , బొలీవియా, చైనా దేశాలు. సంయుక్త రాష్ట్రాల జియోలోజికల్ సర్వే ప్రకారం 2010 లో ప్రంపంచ వ్యాప్తంగా 8,900 టన్నులు ఉత్పత్తి జరిగినది . అందులో సింహభాగం చైనా , మెక్సికో దేశాలది. సీసం, రాగి, తగరం, మోల్బిడెనం, టంగ్‌స్టన్ లోహాల ఉత్పత్తిలో బిస్మత్ ఉప ఉత్పత్తి గా లభిస్తుంది.
బిస్మత్ ప్లోరైడ్‌తో తక్కువ, ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద చర్య జరుపును.500 వద్ద చర్య వలన బిస్మత్ ప్లోరైడ్, తక్కువ ఉష్ణోగ్రతవద్ద చర్యవలన బిస్మత్ ప్లోరైడ్ ఏర్పడును.100పైన బిస్మథ్ ఫ్లోరైడ్ కు అదనంగా ఒక ఫ్ళోరైడ్ అణువు చేర్చబడి5) ఏర్పడును. హలోజనులతో చర్య జరుపుట వలన బిస్మత్ హెలాయిడులు ఏర్పడును. ట్రై హెలాయిడులు లోహాలను క్షయింపచేయు లక్షణం కలవి, తేమతో త్వరితంగా చర్యలో పాల్గొని ఆక్సి హెలాయిడులను ఏర్పరచును.వీటి సంకేతం:
బిస్మత్ పెలుసైన లోహం. రంగు వెండిలా తెల్లగా ఉండును. ఉత్పత్తి అయిన వెంటనే వెండిలా తెల్లని రంగు కలిగి ఉన్నప్పటికీ, లోహం ఉపరితలం ఆక్సిజన్ తో ఆక్సీకరణ ఫలితంగా కొద్దిగా పింకు రంగుగా కనిపించును. బిస్మత్ ఒక డైయమగ్నేటిక్ మూలకం.అనగా దీనిపై ప్రయోగించిన అయస్కాంత క్షేత్రానికి 180 కోణంలో అయస్కాంత గుణము ప్రదర్శించును. ఇది పాదరసం మినహాయించి మిగతా అన్ని లోహాలకన్న తక్కువ ఉష్ణవాహక విలువ కలిగిన లోహం. మూలకం యొక్క పరమాణు సంఖ్య 83. పరమాణు భారం :208.98040.
బిస్మత్ ఒక రసాయనిక మూలకం. బిస్మత్ మూలకాల ఆవర్తన పట్టికలో 15 సమూహము, - బ్లాకు, 6వ అవధి/పీరియడ్‌నకు చెందిన లోహం.మూలకం యొక్క సంకేత అక్షరం. బిస్మత్ ఒక పెంటవాలెంట్ పోస్ట్ ట్రాన్సిసన్ లోహం. బిస్మత్ రసాయనికంగా ఆర్సెనిక్, ఆంటిమొని మూలకాలను పోలివున్నది. బిస్మత్ మూలకరూపంలో ప్రకృతిలో లభించినప్పటికీ, ఎక్కువగా సల్పైడ్, ఆక్సైడ్ ముడిఖనిజ రూపంలో లభిస్తుంది.
బిస్మత్ ట్రై వాలెంట్, పెంటా వాలెంట్ సమ్మేళనాలను ఏర్పరచును.ముఖ్యంగా ట్రై వాలెంట్ సమ్మేళన పదార్థాలను ఏర్పరచడం ఎక్కువ. బిస్మత్ యొక్క చాలా రసాయనిక లక్షణాలు ఆర్సెనిక్, అంటిమోని లను పోలి ఉండును.
సాధారణగది ఉష్ణోగ్రత వద్ద పొడి లేదా తడిగాలితో బిస్మత్ ఎటువంటి రసాయనిక చర్యకు లోను కాదు. ఎరుపెక్కునట్లు వేడిచేసిన నీటితో రసాయనచర్యలో పాల్గొని బిస్మత్ ఆక్సైడ్‌ను ఏర్పరచును.
మరోవైపు ఇదే హుస్సేనిమియా వాగు తీరంలోని పెద్దబొంకూర్‌ లో శాతవాహనుల గ్రామం బయటపడింది. ఇక్కడ పలు ఇటుక కట్టడాలు, బావులు, నీటి తొట్లు, మురికి నీటి ఇంకుడు గుంతలు వెలుగుచూశాయి. అనేక పంచ్‌మార్‌‌కడ్‌ నాణేలు, ఇనుప, రాగి, టెరక్రొట్ట వస్తువులు, పూసలు, గాజులు, వెండి చెవి ఆభరణాలు, గజలక్ష్మి టెరక్రొట్ట ముద్రిక లభ్యమయ్యాయి. ఇవిగాక, కోటిలింగాలకు సమీపాన పాషిగాంవ్‌లో ఇటుకలతో నిర్మించిన చైత్యగౄఎహం, పాలరాతి స్తూపం బయల్పడ్డాయి. శ్రీరాంపూర్‌ మండలం పోచంపల్లిలో బుద్ధుని అస్థికలు దాచిన భరిణెగల చిన్న బౌద్ధ స్తూపం బయటపడింది. అలాగే ఓదెల మండలం మీర్జంపేటలోనూ క్రీ.పూ.2వ శతాబ్దం నాటి బౌద్ధస్తూపాలు బయటపడ్డాయి. ఇలా పురావస్తు తవ్వకాల్లో వెలుగుచూసిన అనేక స్థావరాలు, కోటిలింగాల కేంద్రంగా వర్ధిల్లిన ఆంధ్ర, శాతవాహన సామ్రాజ్య వైభవాన్ని కళ్ల గడుతున్నాయి.
ధూళికోట అనగా మట్టికోట అని అర్థం. మెగస్తనీస్‌ పేర్కొన్న ఆంధ్రుల 30 దుర్గాల్లో కోటిలింగాల ఒకటి కాగా, మరొకటి ధూళికట్ట అని తెలుస్తోంది. ఇక్కడ తొలి చారిత్రక యుగపు దిబ్బ 18 హెక్టార్ల స్థలంలో విస్తరించి, భూమి కంటే 6 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది. చుట్టూ 3 నుంచి 5 మీటర్ల ఎత్తున మట్టి ప్రాకారముంది. గోడల చుట్టూ కందకాలున్నాయి.కోటకు నాలుగు దిక్కులా నాలుగు ప్రధాన ద్వారాలున్నాయి. దక్షిణ ద్వారానికిరువైపులా భటుల గదులున్నాయి. ఈ ద్వారానికి ఉత్తరాన కొన్ని రాజభవనాలు, ధాన్యాగారాలు, ఇతర నిర్మాణాలు, బావులు బయటపడ్డాయి. ఈ భవనాల అరుగులను ఇటుకలతో నిర్మించారు. ప్రవేశ ద్వారాల మెట్లనూ ఇటుకలతోనే కట్టారు.
పురావస్తు శాఖ ఆధ్వర్యంలో 1975లో జరిగిన తవ్వకాల్లో అతి ప్రాచీన బౌద్ధస్తూపం బయటపడింది. ఇది విదర్భ దక్షిణ కోసల, ఆంధ్రపథం రాజమార్గంపై ఉంది. దూళికట్ట కోటకు ఉత్తరాన కేవలం కిలోమీటరు దూరంలో నేటికీ చెక్కుచెదరకుండా ఉన్న ఈ స్తూప గర్భం 47 శిలాపలకలతో అతికి ఉంది. ఇవి సున్నపురాతి పలకలు. వీటి మీద ఐదు పడగల ముచిలింద నాగు, బోధి వౄఎక్షం, మహాభినిష్క్రమణ, బుద్ధపాదం చెక్కి ఉన్నాయి. వీటిలో కొన్నింటిని కరీంనగర్‌ మ్యూజియంలో భద్రపరిచారు. ముచిలింద నాగును కాలచక్ర ఉత్సవాల కోసం అమరావతి తరలించారు. ఈ స్తూపంపై బ్రాహ్మీలిపిలో దాతల పేర్లు చెక్కి ఉన్నాయి.
క్రీ.పూ.4వ శతాబ్దం నాటి శాతవాహనుల కట్టడాలకు పరిరక్షణ లేకుండా పోయింది. పురావస్తు అధికారులు పట్టించుకోకపోవడంతో గత కాలపు చిహ్నాలు కాలగర్భంలో కలిసిపోతున్నాయి. ఇప్పటికే ధూళికట్ట బౌద్ధస్తూపం శిథిలావస్థకు చేరుకోగా, పలకలు దొంగల పాలయ్యాయి. పెద్దబొంకూర్‌ స్థావరం కంప చెట్ల మధ్య కూరుకుపోయింది. చరిత్ర విద్యార్థులు, ఔత్సాహికులు వెళ్లి చూద్దామన్నా కనీస దారి కరువైంది. మోకాళ్ల లోతు నీళ్లలోంచి హుస్సేనిమియా వాగు దాటాల్సి వస్తోంది. వరద వస్తే అంతే సంగతులు!
కోటిలింగాల తర్వాత తెలంగాణలోని అత్యంత ప్రాచీన చారిత్రక ప్రాంతం ధూళికోట ధూళికట్ట. ఈ స్థావరం ఎలిగేడు మండలంలోని హుస్సేనిమియా వాగు ఒడ్డున ఉంది. ఇది శాతవాహనులు, వారి పూర్వీకుల నాటిది. శాతవాహనుల కాలంలో కోటలను కటకములు అని పిలిచేవారు. ఈ లెక్కన ఇది మొదట ధూళి కటకంగా ఉండి, క్రమంగా ధూళికోట, ధూళికట్టగా మారిందని చరిత్రకారులు నిర్ధారించారు.
1975లో తవ్వకాల్లో మాతృదేవతా విగ్రహం , అనేక పంచ్‌మార్‌‌కడ్‌ నాణేలు, ఇనుప మొలలు, బాణపు మొనలు, బల్లెపు మొనలు, మృణ్మయ పాత్రలు, రాగి, ఇనుప, దంతపు, టెరక్రొట్ట వస్తువులు, పూసలు, గాజులు, వేలి ఉంగరాలు లభ్యమయ్యాయి.
పగిడిపల్లి-నల్లపాడు రైలు మార్గము 'భారతదేశంలో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఒక చిన్న రైల్వే లైన్, ఇది , గుంటూరు జంక్షన్ లను కలుపుతుంది, సికింద్రాబాద్- ఖాజీపేట-విజయవాడ రైలు మార్గమునకు ఒక ప్రత్యామ్నాయంగా పనిచేస్తుంది. ఇది దక్షిణ మధ్య రైల్వే లోని గుంటూరు రైల్వే డివిజను యొక్క. పరిధిలోకే వస్తుంది. ఇది ఒక సింగిల్ లైన్ మార్గము, విద్యుద్దీకరణ జరిగిన మార్గము.ఈ మార్గమును ఈ మధ్యనే విద్యుద్దీకరణ చేశారు.
పిల్లలమర్రి వెంకటేశ్వర్లు - ఆంధ్రప్రదేశ్ ట్రేడ్ యూనియన్ ఉద్యమ నాయకులు, తొలి కమ్యూనిస్టు శాసన సభ్యులు.
కాంతి కిరణాల లేదా అనేక వర్ణ) తరంగదైర్ఘ్యాలను 'గ్రేటింగ్' లను ఉపయోగించి వివర్తన పద్ధతిలో కనుక్కోవచ్చు. ఒక గాజు పలకపై అతి దగ్గరగా ఉండే సన్నటి సమాంతర రేఖలను ఆకురాయితో గీస్తే రెండు గీతలకు మధ్య అతి తక్కువగా ఉండే దూరం ఒక చీలిక లా పనిచేస్తుంది. అనేకమైన ఈ చీలికల మధ్య పయనించే కాంతి వివర్తనం చెందుతుంది. ఈ చీలికలను కలిగిన గాజుపలకను 'గ్రేటింగ్' అంటారు
వివర్తన సూత్రాన్ని 'స్కానింగ్' ప్రక్రియలో ఉపయోగించి శరీరంలో ఏర్పడిన అల్సర్లు, ట్యూమర్లను, వాటి పరిమాణాలను కనుక్కోవచ్చు.
పటంలో '' ఒక కాంతి తరంగాగ్రం. '' అనే బిందువు వద్ద తరంగాగ్రం వల్ల కలిగే ఫలిత కంపన పరిమితిని కనుక్కోవడానికి '' వైశాల్యం ఉన్న తరంగాగ్ర భాగాన్ని తీసుకుందాం.
'' వైశాల్యం ఉన్న తరంగాగ్ర భాగం వల్ల '' అనే బిందువు వద్ద కంపన పరిమితి '', దూరం '' పైన, తరంగాగ్ర లంబం ''కు ''ను '' బిందువు కలిపే సరళరేఖకు మధ్య ఉండే కోణం '' పైనా ఆధారపడి ఉంటాయి.
వ్యతికరణం, వివర్తనం కాంతి తరంగ రూపంలో ఉంటుందని నిర్ణయించాయి కానీ, ఏ తరంగ రూపమో నిర్ణయించలేదు. హ్యూజీన్ మొదట్లో కాంతి అనుదైర్ఘ్య తరంగమని ఊహించారు. కానీ 'ధ్రువణం' అనే కాంతి ధర్మం కాంతితరంగాలు తిర్యక్ తరంగాల రూపంలోనే ఉండాలని నిర్ధారించింది.
ఈ అమరికలో కాంతి నిరోధకం లేదా రంధ్రానికి పరిమిత దూరంలో కాంతి జనకం, తెర ఉంటాయి. అందువల్ల అక్కడి నుంచి వెలువడి తెరపై పడే తరంగాగ్రాలు కాంతి నిరోధకంపై సమతలంగా ఉండవు. ఫ్రెనల్ వివర్తనాన్ని పరిశీలించడానికి కటకాలు అవసరం లేదు. ఇక్కడ కాంతి కిరణాలు సమాంతరంగా ఉండవు.
ఈ అమరికలో కాంతిజనకం, తెర వివర్తనం కలిగించే కాంతి నిరోధకం లేదా రంధ్రం నుంచి అనంత దూరంలో ఉంటాయి. అందువల్ల తరంగాగ్రాలు సమతలంగా ఉంటాయి. కుంభాకార కటకాలను కాంతి నిరోధకానికి చెరోవైపు అమర్చడం ద్వారా సమతల తరంగాగ్రాలను పొందొచ్చు.
ఈయన సుబ్రమణ్యేశ్వరి, వెంకట కృష్ణం రాజు దంపతులకు 1975 సెప్టెంబర్ 11న పొలమూరు గ్రామం, పెనుమంట్ర మండలం, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్లో జన్మించారు.
మనం మాట్లాడేటప్పుడు అక్షరాలు ఒకదాని తరువాత మరోటి నిర్దిష్ట సమయంలో ఉచ్చరించడం వలన ఇతరులకు ఆ ధ్వనులు స్పష్టంగా వినిపిస్తాయి. ఊపిరితిత్తుల నుండి బయటకు వచ్చేగాలి, స్వరపేటికలోని స్వరతంత్రుల ప్రకంపనలతో స్వరంగా మారి బయటకు వచ్చునప్పుడు నాలుక పలు విధాలుగా కదిలించడం వలన అనేక శబ్దాలు ఉచ్చరించగలుగుతాము. ఈ ప్రక్రియ మొత్తం మెదడు పర్యవేక్షణలో అతివేగంగా జరుగుతూ కొన్ని సెకండ్ల వ్యవధిలోనే పూర్తవుతుంటుంది. అయితే ఈ ప్రక్రియలో ఒక్కోసారి కొన్ని అసమానతలు తలెత్తి స్వరతంత్రులు సరైన సమయానికి తెరచుకోకపోవడం, నాలుక నిర్దిష్ట సమయంలో కదలకపోవడం లేదా నాలుక ఒకే చోట ఎక్కువ సేపు ఉండిపోవడం వలన శబ్దాలు, పదాలు, వాక్యాలు ఆగి ఆగి రావడం లేదా అవే ధ్వనులు మళ్ళీ మళ్ళీ రావడం జరుగుతుంది.
నత్తిగా మాట్లాడేవారిని ఎగతాళి చేయకూడదు, ఎందుకంటే ఇతరులు ఎగతాళి చేసిన కొద్దీ వారి సమస్య మరింత పెరగగలదు. నత్తి అనేది రోగం కాదు, వీరిలో శారీరకంగా ఎటువంటి సమస్యలూ ఉండవు అందువలన మందులు శస్త్ర చికిత్సల వలన ఇది నయం కాదు, కాని వారిలో మానసిక ఒత్తిడిని, భయాన్ని తగ్గించే ప్రత్యేక చికిత్సా విధానం ద్వారా నత్తిని నయం చేయవచ్చు. ఈ ప్రత్యేక చికిత్సా విధానంలో మాట్లాడే క్రమంలో స్వరతంత్రులు, నాలుక, పెదవుల కదలికలు, గాలి సరఫరాలోని అసమానతలు సరిచేయడం, వాటిని సమన్వయంతో పని చేయించగలడం జరుగుతుంది, తద్వారా నత్తి ఉన్నవారు మామూలుగా మాట్లాడగలుగుతారు.
నత్తి అనగా అసంకల్పిత పునరుక్తుల ద్వారా ప్రసంగ ప్రవహమునకు విఘాతం కలిగించే ప్రసంగ లోపం, దీనిలో శబ్దాలు, పదాంశాలు, పదాలు లేదా పదబంధాల యొక్క పొడిగింపు అలాగే అసంకల్పిత నిశ్శబ్ద అంతరాయాలు లేదా నిరోధాలు ఉంటాయి, అందువలన నత్తి ఉన్న వ్యక్తి ధ్వనులను స్పష్టంగా పలకడం సాధ్యం కాదు. ఎవరైనా మాట్లాడేటప్పుడు మాటలు తడబడటం లేదా ముద్ద ముద్దగా మాట్లాడటం, కొన్ని అక్షరాలు సరిగా పలక లేకపోవడం జరుగుతుంటుంది, ఈ విధంగా తరచుగా జరుగుతున్నట్లయితే వారికి నత్తి ఉందని అర్థం.
చాలామందిలో నత్తి సమస్య చిన్న వయస్సులోనే మొదలవుతుంది. చాలా అరుదుగా కొద్దిమందిలో మాత్రం మెదడుకు సంబంధించిన జబ్బుల వల్ల మధ్యలో కూడా రావచ్చు. ఈ సమస్య అమ్మాయిల్లో కంటే అబ్బాయిల్లో ఎక్కువగా వస్తుంది.
ఈ బృహత్ ప్రణాళిక అందరికీ అర్థం అయే రీతిలో చెప్పడానికి, ముందస్తుగా కొన్ని చిన్న ఉదాహరణలు. “సిటీ బస్సు” ఎప్పుడొస్తుందో, ఎంత ఆలస్యంగా నడుస్తోందో, అది వచ్చే వేళ తెలియక బస్సు ఆగే స్థలాలలో పడిగాపులు పడడం, వంటి అనుభవాల కోసం ఎంతమంది ఎదురు చూస్తారు?
బస్సు ప్రస్తుతం ఎక్కడ ఉందో, ఫలానా ప్రదేశానికి ఎంతసేపట్లో వస్తుందో, ఆ బస్సులో ఖాళీ ఉందో, లేదో అన్న విషయాలు వీధి పక్కన ఉన్న ప్రతి “బస్సు స్టేండు” దగ్గర ప్రకటన చెయ్యగలిగే సాంకేతిక స్తోమత ఉంటే ఎంత సదుపాయంగా ఉంటుందో కదా. అదే విధంగా బస్సులో కూర్చున్న వారికి ఎదట “ఆగే స్థలం” పేరు ఏమిటో బస్సులోనే ప్రకటించగలిగే సదుపాయం ఉంటే కొత్తవారికి ఎంతో సదుపాయంగా ఉంటుంది. ఈ రకం సదుపాయం పాశ్చాత్య నగరాలలోని బస్సులలోను, రైళ్లల్లోనూ ఉంది. కలన యంత్రాలు, వార్తాప్రసారక మాధ్యమాలు ముమ్మరంగా ఉన్న ఈ రోజుల్లో ఈ రకం సదుపాయాలు కల్పించడం కష్టం కాదు. ఈ రకం అవస్థాపన సౌకర్యాలు భారతదేశంలో కూడా వస్తున్నాయి.
“సెల్ ఫోనులు” వాడుకలోకి వచ్చేక వాటిని వాడని వారు అరుదు. చాకలి, మంగలి, పాల మనిషి, పని మనిషి, ఇలా సర్వులూ ఈ రోజుల్లో సెల్ ఫోనులు వాడుతున్నారు. నాసి రకం, చవక రకం ఫోనులు అయితే మరొకరితో మాట్లాడడానికే పరిమితం. కాని వాటిల్లో కాసింత “బుద్ధి”ని జొప్పిస్తే అదే పనిముట్టుతో మరెన్నో పనులు చేసుకుని ప్రయాస తగ్గించుకోవచ్చు, అనుకోని దిశలనుండి లబ్ధి పొందవచ్చు. ఉదాహరణకి సెల్ ఫోనుని అంతర్జాలానికి తగిలించేమంటే అంతర్జాలంలో లభ్యం అయే సమాచారం అంతా అరచేతిలోకి వస్తుంది. ఇప్పుడు ఈ పరికరాన్ని రైతు చేతిలో పెడితే వానలు ఎప్పుడు పడతాయో, తుఫానులు ఎప్పుడు వస్తున్నాయో తెలుసుకుని నారుమడులు ఎప్పుడు పోయాలో, కోతలు ఎప్పుడు కొయ్యాలో, వగైరా నిర్ణయాలు ముందుచూపుతో చేసుకోవచ్చు. “గాలిలో దీపం పెట్టి అంతా నీదే భారం” అని నిస్పృహ పడనక్కర లేదు.
పట్టణాలని “నడపడం” అంటే పురపాలక సంస్థలని నడపడం. పట్టణాలలో నివసించే పౌరుల సౌకర్యం కొరకు ప్రభుత్వం రంగం కాని, ఖానిగీ రంగం కాని పౌరులకి అందించే సేవాకార్యక్రమాలే “నడపడం” అంటే. ఏమిటీ సేవలు?
ఉదాహరణకి పురపాలక సంఘాలు పౌరులకి అందించే సపర్యలలో ముఖ్యమైనవి విద్యుత్ సరఫరా, తాగునీటి సరఫరా, ప్రయాణ, రవాణా సౌకర్యాలు, మురుగు పారుదల, చెత్తని తుడిచి వీధులని శుభ్రంగా ఉంచడం, ఆరోగ్య, వైద్య సౌకర్యాలు అమర్చడం, వగైరాలు. ఇవి కాకుండా పన్నులు వసూలు చెయ్యడం, ఇళ్లు కట్టుకుందుకి అనుమతి పత్రాలు ఇవ్వడం, వ్యాపారస్తులకి కావలసిన వెసులుబాట్లు కల్పించడం, మొదలైన పనులు ఎన్నో ఉంటాయి కదా. వీటన్నిటినీ సజావుగా నడిపే యంత్రాంగం ఉంటుంది కదా. ఈ యంత్రాంగాన్ని పౌరులందరినీ సమ దృష్టితో చూస్తూ, లంచాలు, తినుబడులు లేకుండా, నడపడం.
మూడొంతులు ఈ నాటి సింగపూర్‌లా ఉంటుంది. అంతా సింగపూర్‌లా ఉంటే ప్రజలందరికి నచ్చకపోవచ్చు. సింగపూర్‌లో ప్రభుత్వం వారి ఆధిపత్యం, నియంత్రణ, పర్యవేక్షణ అడుగడుగునా కనిపిస్తూ ఉంటుంది. ప్రతి పౌరుడి చర్యలని ప్రభుత్వం ఒక కంటితో చూస్తూనే ఉంటుంది. స్వేచ్ఛకి అలవాటు పడ్డ ప్రాణాలకి ఇన్ని కట్టుబాట్లు ఉంటే బతకడం కష్టం. కాని అలా ఉండవలసిన అవసరం లేదు. అదే అంక సాంకేతికం లో ఉన్న సౌకర్యం. మన వైయక్తిక స్వతంత్రాలకి తిలోదకాలు ఇవ్వనక్కర లేకుండా ప్రభుత్వం యంత్రాంగాన్ని సమర్థవంతంగా నడపడానికి అవకాశాలు ఉన్నాయి.
ఈ పనులన్నీ – లంచాలు తింటూ – ఇప్పుడు చేస్తున్నాము కదా అని చదువరులు అనుకోవచ్చు. ఇప్పుడు ప్రభుత్వానికి, పురజనులకి మధ్య ఉన్న బంధం “ఇచ్చిపుచ్చుకోలు” బంధం. ప్రజలు ఉత్తరాలు, దక్షిణలు ఇస్తున్నారు, ఉద్యోగులు పుచ్చుకుంటున్నారు, పనులు జరుగుతున్నాయి. ఈ ఉత్తర-దక్షిణ బంధం “వాటాదారు” బంధంగా మారాలి. అటువంటి సందర్భంలో “హుద్‌హుద్” లాంటి తుపాను వస్తే – లేదా మరొక ప్రాణాపాయమైన సంకటం సంభవిస్తే – ప్రజలు, ప్రభుత్వం కలసి ఆ సమస్యని ఎదుర్కోడానికి కావలసిన హంగులు, వసతులు నగరంలో ఎల్లప్పుడు సర్వసిద్ధంగా ఉండాలి. అదీ బుద్ధ నగరం అంటే!
ఈ రోజుల్లో సాంకేతిక రంగంలో వెల్లివిరుస్తూన్న అంతర్జాల సౌకర్యాలు, వార్తాప్రసార సాంకేతికాలు , మొదలైన వాటిని ఆసరాగా తీసుకుని “పట్టణాలని నడిపే” వ్యవస్థలో మౌలికమైన మార్పులని తీసుకురావాలనే కోరికే “బుద్ధ నగరాలు” అనే భావనకి పునాది అయింది. కంప్యూటర్ రంగంలో వ్యాపారం చేసే కంపెనీలకి ఇది మహాదవకాశం. ఈ మహాదవకాశాన్ని భారతీయ కంపెనీలే చొరవ తీసుకుని వినియోగపరచుకుంటే అవి ప్రపంచ స్థాయి కంపెనీలుగా ఎదిగే అవకాశం ఉంది.
“జి. పి. ఎస్” సౌకర్యం వచ్చిన తరువాత సెల్ ఫోనుల శక్తి ఇంకా పెరిగిపోయింది. ఈ రోజుల్లో మనం ఎక్కడున్నామో మనకి తెలియకపోయినా మన సెల్ ఫోను పసికట్టకలదు. మన రాష్ట్రం దాటి బయటకి వెళితే భాష అర్థం కాదు. ఇంగ్లీషు అందరికీ రాదు. కాని అందరి దగ్గరా సెల్ ఫోను ఉంటోంది. అహమ్మదాబాద్‌లో విమానం దిగి సెల్‌ఫోనులో తెలుగులో మాట్లాడితే అది మన మాటని గుజరాతీలోకి తర్జుమా చేస్తే ఎంత సదుపాయంగా ఉంటుంది!
మౌలికమైన సౌకర్యాలు సమకూరిన తరువాత బుద్ధ నగరాలని ఎవరి అవసరాలకి తగినట్టు వారు తీర్చి దిద్దుకోవచ్చు. ఉదాహరణకి ఈ రకం సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో వీధులలో కార్ల రద్దీని అదుపులో పెట్టవచ్చు. కార్లని నిలిపే స్థలాలు ఎక్కడ ఖాళీగా ఉన్నాయో చోదకులకి తెలియపరచవచ్చు. జనసంచారం లేని చోట్ల విద్యుత్ దీపాలని ఆర్పి ఆదా చెయ్యవచ్చు. మారుతూన్న వాతావరణ పరిస్థితులని దృష్టిలో పెట్టుకుని ఏయే మొక్కలకి ఎప్పుడు నీళ్లు పొయ్యాలో నిర్ణయించి నీటి ఖర్చు తగ్గించుకోవచ్చు.
ఒక్క నగరాల నిర్మాణం లోనే కాదు, ఈ “బుద్ధి కుశలత”ని చాల చోట్ల ప్రవేశ పెట్టవచ్చు. ఉదాహరణకి: బుద్ధ భవనాలు, బుద్ధ కార్లు, బుద్ధ ఫోన్లు, బుద్ధ మీటర్లు. ఈ సందర్భంలో “బుద్ధ” అంటే “ఇంటెలిజెంట్, స్మార్ట్,” మాత్రమే కాకుండా ఆ “బుద్ధత్వం” ఆపాదించడానికి వాడే సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అని కూడా అన్వయం చెప్పుకోవచ్చు. ఈ ప్రత్యేక సందర్భంలో “బుద్ధ” అంటే “డిజిటల్, ఇంటర్‌నెట్” సాంకేతికాలు అనే విస్తృతార్థం ఇవ్వవచ్చు.