polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
క్రియేటివిటీ, ఇన్నొవేషన్ అండ్ న్యూ ప్రాడక్ట్ డెవలప్‌మెంట్ అనే కోర్సులో భాగంగా, భారతీయ ధ్వని శాస్త్రానికి సంబంధించిన పేర్లను యాధృచ్చితంగా ఉత్పత్తి చేసే నేమ్ జనరేటర్ అనే ప్రాజెక్టు చేశారు. నిఘంటు, వ్యాకరణ నియమాలను అనువదించేందుకు అత్యున్నత ప్రోగ్రామింగ్ భాషతో కంపైలెర్ డిజైన్ అనే ప్రాజెక్టు చేసారు.
కార్కి 2008 జూన్ 22లో అన్నా యూనివర్సిటీలో తన పూర్వ సహ విద్యార్థిని నందిని ఈశ్వరమూర్తిని వివాహం చేసుకున్నారు. నందిని కార్కి ఇప్పుడు తమిళ సినీ పరిశ్రమలో చలన చిత్రాలు, డాక్యుమెంటరీల సబ్‌టైటిల్ విభాగంలో పనిచేస్తున్నారు. వారి కుమారుడు హైకు కార్కి 2009న జన్మించాడు.
చెన్నై కవిగళ్ సంస్థ కోసం ఒక తమిళ పదాల ప్రాసెసర్‌కి ఒక స్పెల్ చెకర్‌ను సృష్టించారు. ఈ ప్రాజెక్టులో భాష విధానాలకి సంబంధించిన విషయలు ఉన్నాయి. దానికి ఒక తమిళ భాషా సంబంధిత మూల నిఘంటువుని కూడా స్రుష్టించటం జరిగింది. ఆ భాషలో ఉన్న ప్రతి పదం యొక్క నాణ్యతని వెల్లువరిచే విధంగా చేయటం జరిగింది.
2013 జనవరిలో అన్నా యూనివర్సిటీలో ఉపాధ్యాయ వృత్తికి రాజేనామా చేసి, భార్య నందినితో కలిసి భాషా పరిజ్ఞానంపై ప్రధాన దృష్టితో కార్కి రిసెర్చ్ ఫౌండేషన్ అనే లాభాపేక్ష లేని విద్యా పరిశోధన సంస్థను ప్రారంభించారు. దానికి ఆయన పరిశోధనాధిపతిగా పని చేశారు.
ఇంజనీరింగ్ చివరి సంవత్సరం ప్రాజెక్ట్‌లో భాగంగా ప్రొఫెసర్ టి. వి. గీత గారి పర్యవేక్షణలో తమిళ భాషలోని అక్షరాలను మాటలుగా మార్చడమే లక్ష్యంగా తమిళ్ వాయిస్ ఇంజన్ అనే కంప్యూటర్ ప్రోగ్రాంను రూపొందించారు. కౌలాలంపూర్, మలేషియాలోని తమిళ్ ఇంటర్‌నెట్ కాన్‌ఫరెన్స్‌కు ఈ పరిశోధన ఎంపికయింది.
గేయ రచయితగా ఏడు సార్లు జాతీయ అవార్డు పొందిన వైరముత్తు, మీనాక్షి మహిళా కళాశాలకు చెందిన ప్రముఖ అధ్యాపకురాలు, తమిళ పండితురాలైన పొన్మణి గార్ల పెద్ద కుమారుడు మదన్ కార్కి. ఈయన తమ్ముడు కబిలన్ ఓ నవలా రచయిత, తమిళ సినీ మాటల, పాటల రచయిత.
చదువుకుంటూనే యూనివర్సిటీలో బోధకుడిగా కూడా సేవలందించారు. రిలేషనల్ డేటాబేస్ సిస్టమ్స్ అండ్ ప్రోగ్రామింగ్ లాంగ్వేజస్ అనే అంశంపై తరగతుల్లోను ప్రయోగశాలలోనూ శిక్షణలు నిర్వహంచారు.
అన్ని కోరిందపొదల కాడలు, సాగుయొక్క తొలినాళ్లలో బాగా ఎదుగుతాయి. నిజానికి బాగా ఎదిగిన ఆ కోరిందకాండాలకు సాగుచివరిలో కాలంలో పండ్లు వస్తాయి. కోరింద పూవులు తేనెటీగలకు ఇతర సంపర్కకారక కీటకాలకు మకరందనిధులు. కోరిందపొదలు ఓజఃభరితాలు మఱియు శక్తివంతమైనవి. పక్కనే నాటబడిన ఇతరమొక్కలను, పొదలను ఇవి తమ
వేర్లద్వారా దాడిచేసి ఆ మొక్కల బలాన్ని క్షీణింపజేసే గుణం గలవి. అందుకే ఇవి త్వరగా పెరిగి పండ్లును ఇచ్చే స్థాయికి వచ్చేస్తాయి. గమనించకపోతే ఇవి త్వరగా తోటంతా పాకి, తోటలోని ఇతరమొక్కలను చంపేస్తాయి. కోరిందపొదలు తడిమట్టిలో చాలా త్వరగా వేర్లను పెంచుకుని విస్తరిస్తాయి.
కోరిందపండ్ల గింౙలను సంప్రదాయపరంగా శీతాకాలంలో సాగుకై నాటుతారు, నేడు ప్రయోగశాలల్లో పుట్టించిన కోరింద మిశ్రమమొక్కలను నేరుగా మట్టిలో నాటుతున్నారు. సాధారణంగా ఈ మొక్కలను మీటరుకు రెండు నుండి ఆఱుచొప్పున సారవంతమైన, పారుదల నేలలో నాటుతారు. మొక్కలు చుట్టూ గట్లు కడతారు. మొక్కలు ఒక ఎత్తుకు వచ్చేవరకు వాటిని జాగ్రత్తగా చూసుకుంటారు. ముఖ్యంగా మొక్కల వేర్లను పురుగులు దాడిచేయకుండా చూడాలి.
చూడటానికి పండు మంచి ఎఱుపు రంగులోకి వచ్చి ఉండగా మఱియు పండ్లు తేలికగా మొక్కనుండి విడివడినప్పుడు, వాటి సేకరింపును ప్రారంభిస్తారు. పండ్లు బాగా ముగ్గినప్పుడే వాటి తియ్యటి రుచి బయటపడుతుంది. బాగా ముగ్గిపోయి, ముట్టుకుంటేనే ముద్దైపోతున్న పండ్లను సాధారణంగా మురబ్బాలను , జామ్లను తయారుచేయడానికి వినియోగిస్తారు.
ఉష్ణమండల ప్రాంతాలలో పెరిగే ఈ కోరిందపండ్లు వాణిజ్యపరంగా మంచిగిరాకీ ఉన్న పండ్లు. నేటి కోరిందలు ముఖ్యంగా రూబస్ ఇడేయస్ మఱియు రూబస్ స్ట్రైగోసిస్ అనే జన్యుజాతుల యొక్క జన్యుకలయికలే.
వృక్షశాస్త్రవేతలు ఈ మధ్యనే ముళ్లు తక్కువ ఉండి, ఎటువంటి కర్రసహాయం లేకుండానే పెరిగే క్రొత్తరకం కోరిందమొక్కలను పుట్టించారు.
కోరిందపండు గులాబి పూవు కుటుంబానికి చెందిన "రూబస్"అనే జన్యువుగల వృక్షజాతుల సమూహంలో భాగమైన ఒక తినదగిన పండు. ఈ పండ్లు రూబస్ జన్యువులోని ఉపజన్యువైన "ఇడియోబాటస్"కి ముఖ్యంగా చెందినవి. కోరిందపండ్ల చెట్లు కలపకాండలతో సంవత్సరం పొడవునా పండ్లను ఇస్తాయి.
ఊదాకోరిందలు ఎఱుపు మఱియు నలుపు కోరిందల జన్యువులను మేళవించగా పుట్టిన కొత్తరకం పండు. అడవులలో ప్రాకృతికంగా పెరిగే కోరిందజాతులు కేవలం ఎఱుపు-నలుపు కోరిందలు మాత్రమే.
రూబస్ ఓస్సిడెంటలిస్ అనే నలుపు కోరిందపండు ఇతర కోరిందపండ్లకన్నా దాని యొక్క ప్రత్యేకమైన విశిష్టమైన రుచికి ప్రసిద్ధి. ముఖ్యంగా ఇది జాంలలో ఎక్కువ ఉపయోగించబడుతుంది.
2000 డిసెంబరులో అవినీతి ఆందోళనల కారణంగా ఐ.ఎం.ఎఫ్. సహాయ ఉపసంహరణలను ఆపివేసింది. అనేకమంది వ్యక్తిగత దాతలు కూడా దీనిని అనుసరించారు. ఫలితంగా మాలావి అభివృద్ధి బడ్జెటు దాదాపు 80% పడిపోయింది. అయినప్పటికీ 2005 లో మాలావి $ 575 మిలియన్ల అమెరికన్ డాలర్ల సహాయం అందుకున్నది. మలవియన్ ప్రభుత్వం మార్కెట్టు ఆర్థికవ్యవస్థను అభివృద్ధి పరచడం, పర్యావరణ రక్షణను మెరుగుపరచడం, వేగంగా పెరుగుతున్న ఎయిడ్స్ సమస్యతో వ్యవహరించడం, విద్యా వ్యవస్థను మెరుగుపరచడం, ఆర్థికంగా స్వతంత్రం సాధించడానికి పనిచేస్తున్న విదేశీ దాతలను సంతృప్తిపరిచడం వంటి సవాళ్లను ఎదుర్కొంటుంది. అధ్యక్షుడు ముతరిక, ఆర్థిక మంత్రి గాండ్వేల నాయకత్వంలో 2005 నుండి మెరుగైన ఆర్థిక క్రమశిక్షణ సాధ్యమైంది. 2009 లో ప్రైవేట్ ప్రెసిడెన్షియల్ జెట్ కొనుగోలు చేయడం ద్వారా దేశవ్యాప్త ఇంధన కొరత ఏర్పడింది. ఇది అధికారికంగా రవాణా సమస్యలకు కారణమైందని నిందించబడింది. కానీ జెట్ కొనుగోలు వలన ఏర్పడిన కరెన్సీ కొరత కారణంగా ఇది అధికమైంది. ఆర్థికవ్యవస్థ మొత్తం విలువ అస్పష్టంగా ఉంది.
మాలావి మొట్టమొదటి సైన్సు అండు టెక్నాలజీని విధానం 1991 నుండి 2002 లో సవరించబడింది. " 2002 లోని నేషనల్ సైన్సు అండు టెక్నాలజీ పాలసీ " సైన్సు అండ్ టెక్నాలజీలో నేషనల్ కమిషన్ ఫర్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీని స్థాపించాలని ప్రభుత్వానికి, ఇతర వాటాదారులకు సలహా ఇవ్వాలని భావించింది. 2003 సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ యాక్టు ఈ కమిషన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి అనుమతించినప్పటికీ ఇది 2011 లో మాత్రమే పనిచేయడం ఆరంభించింది. సైన్సు అండ్ టెక్నాలజీ విభాగం, నేషనల్ రిసెర్చ్ కౌన్సిలు విలీనం ఫలితంగా ఒక సెక్రటేరియట్ ఏర్పడింది. సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ యాక్ట్ ఆఫ్ 2003 సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ ఫండ్ కూడా పరిశోధన, అధ్యయనాల కోసం ప్రభుత్వ నిధుల ద్వారా, రుణాల ద్వారా నిధులు సమకూర్చినప్పటికీ 2014 వరకు ఇది పనిచేయలేదు. సైన్సు అండ్ టెక్నాలజీ జాతీయ కమిషన్ సెక్రటేరియట్, సైన్సు అండ్ టెక్నాలజీ అండ్ ఇన్నోవేషన్ వ్యూహాత్మక ప్రణాళికను సమీక్షించినప్పటికీ 2015 వరకు సవరించిన విధానం క్యాబినెట్ ఆమోదం పొందలేదు.
మలావి ఇన్నోవేషన్ ఛాలెంజ్ ఫండ్ ఒక పోటీ కేంద్రంగా ఉంది. దీని ద్వారా మలావి వ్యవసాయ, ఉత్పాదక రంగాల్లోని వ్యాపారాలు వినూత్న ప్రాజెక్టులకు నిధులు మంజూరు కొరకు దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు. ఇవి బలమైన సాంఘిక ప్రభావాన్ని సాధించటానికి, దేశాలకు ఎగుమతుల పరిధిని విస్తరించడానికి సహాయం చేస్తాయి. 2014 ఏప్రెలులో పోటీ బిడ్డింగు మొదటి రౌండు ప్రారంభమైంది. దేశంలోని జాతీయ ఎగుమతి వ్యూహంలో ఎంపిక చేసిన మూడు సమూహాలలో నిధి అందించబడుతూ ఉంది: చమురు గింజల ఉత్పత్తులు, చెరకు ఉత్పత్తులు, తయారీ రంగం. ఇది వాణిజ్యపరమైన నష్టాన్ని నివారించడానికి నూతన వ్యాపార ప్రాజెక్టులకు 50% వరకు నిధి మంజూరు చేస్తుంది. ఈ మద్దతు కొత్త వ్యాపార నమూనాలను అమలు చేయడానికి, సాంకేతికతల స్వీకరణను వేగవంతం చేయడానికి సహకరిస్తుంది. యునైటెడ్ నేషన్స్ డెవలప్మెంట్ ప్రోగ్రాం, యు.కె. డిపార్టుమెంట్ ఫర్ ఇంటర్నేషనల్ డెవలప్మెంట్ నుండి ఈ నిధి $ 8 మిలియన్ల అమెరికన్ డాలర్లు విరాళంగా అందుకుంటున్నది.
రాజకీయ స్వేచ్ఛ కొరకు వత్తిడి అధికరించిన కారణంగా 1993 లో ఒక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు బండా అంగీకరించాడు. ప్రజలు ఒక బహుళ పార్టీ ప్రజాస్వామ్యానికి మద్దతుగా ఓటు వేసారు. 1993 చివరిలో అధ్యక్ష కౌన్సిల్ ఏర్పడి జీవితకాల పాలన రద్దు చేయబడింది. ఎం.సి.పి. పాలనను సమర్థవంతంగా ముగించి కొత్త రాజ్యాంగం స్థాపించబడింది. 1994 లో మొట్టమొదటి బహుళ-పార్టీ ఎన్నికలు జరిగాయి. బండాను బసిలీ ములుజి ఓడించాడు. 1999 లో తిరిగి ఎన్నికై 2004 వరకు ములుజు అధ్యక్షుడిగా ఉన్నాడు. తరువాత డాక్టర్ బింగూ ముతరిక ఎన్నికయ్యారు. రాజకీయ పర్యావరణం "సవాలు"గా వర్ణించబడినప్పటికీ 2009 లో మాలావిలో బహుళ-పక్ష వ్యవస్థ ఇప్పటికీ ఉనికిలో ఉందని పేర్కొంది. 2009 లో మాలావిలో పార్లమెంటరీ, ప్రెసిడెన్షియల్ ఎన్నికలు జరిగాయి. ప్రత్యర్థుల ఎన్నికల మోసం ఆరోపణలు ఉన్నప్పటికీ అధ్యక్షుడు ముతరిక విజయవంతంగా తిరిగి ఎన్నికయ్యారు.
2012 లో మాలావి యూనివర్శిటీ ఆఫ్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ, లిలోంగ్వే యూనివర్శిటీ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ అండ్ నేచురల్ రిసోర్సెస్ ఎస్టిఐ కెపాసిటీ నిర్మించడానికి మలావి విశ్వవిద్యాలయం నుండి లూనారు తొలగించబడింది.
కెపాసిటి స్ట్రెథెనింగ్ ఇనీషియేటివ్ పరిశోధన గ్రాంట్లు, పోటీ స్కాలర్షిప్స్ ద్వారా బయోమెడికల్ రీసెర్చ్ సామర్ధ్యంలో మెరుగుదల;
యు.ఎస్. ప్రోగ్రాం ఫర్ బయోసేఫ్టీ సిస్టమ్స్, మోన్శాంటో, లూనార్ల మద్దతుతో తయారు చేసిన విధానం ఆధారంగా పత్తి మైదాన పరీక్షలను నిర్వహించడం.
2013 డిసెంబరులో మాలావి ఇంఫర్మేషన్ అండ్ కమ్యూనికేషన్ టెక్నాలజీ స్థాపించి అన్ని ఆర్థిక, ఉత్పాదక రంగాల్లో ఐ.సి.టి.లని విస్తరించడం. గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ఐటిసి మౌలికనిర్మాణాలను మెరుగుపర్చడానికి, ప్రత్యేకంగా టెలి సెంటర్లను స్థాపించడం.
మలావి ప్రధాన వ్యవసాయ ఉత్పత్తులలో పొగాకు, చెరకు, పత్తి, టీ, మొక్కజొన్న, బంగాళాదుంపలు, జొన్న, పశువులు, మేకలు ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. ప్రధాన పరిశ్రమలు పొగాకు, టీ, చక్కెర ప్రాసెసింగ్, కలప ఉత్పత్తులు, సిమెంటు, వినియోగదారుల వస్తువులు ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి వృద్ధిరేటు 10% గా అంచనా వేయబడింది. దేశంలో సహజ వాయువు ఎటువంటి ఉపయోగం చేయడం లేదు. 2008 నాటికి మాలావి ఏ విద్యుత్తును దిగుమతి చేయడం కాని ఎగుమతి చేయడం కాని చేయలేదు. దేశంలో ఉత్పత్తి చేయని కారణంగా పెట్రోలియాన్ని దిగుమతి చేస్తుంది. 2006 లో దిగుమతి చేసుకున్న ఇంధనంపై ఆధారపడటాన్ని ప్రారంభించింది. దేశం రెండు ప్లాంట్ల ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడిన 10% ఇథనాల్తో పెట్రోలు కలపడం ప్రారంభమైంది. 2008 లో మలావి ఇథనాల్ తోనే కార్లను నడిపే పరీక్షలను ప్రారంభించింది. ప్రారంభ ఫలితాలను ప్రోత్సాహకరంగా ఉన్నందున దేశంలో ఇథనాల్ ఉపయోగం పెరుగుతూనే ఉంది.
బాండ అధ్యక్షతలో మాలావి ఆర్ధికవ్యవస్థ పేద, భూభాగం, భారీగా జనసాంధ్రత, పేలవమైన ఖనిజ వనరులు ఉన్న దేశంగా వ్యవసాయం, పారిశ్రామిక అభివృద్ధి రెండింటిలో ఎలాంటి పురోగతిని సాధించవచ్చనే దానికి ఉదాహరణగా చెప్పవచ్చు. కార్యాలయంలో ఉండగా దేశం నియంత్రణను ఉపయోగించి బాండ వ్యాపార సామ్రాజ్యాన్ని నిర్మించాడు. చివరికి దేశం జి.డి.పి.లో మూడింట ఒక భాగాన్ని ఉత్పత్తి చేశాడు. వేతన ఆదాయంతో 10% మంది ఉద్యోగులు పనిచేశారు. బండా సంపాదించిన మొత్తం డబ్బు మలావిని అభివృద్ధి చేయటానికి తిరిగి ఉపయోగించాడు.కముజు అకాడమీ అనే అగ్రశ్రేణి బోర్డింగ్ పాఠశాల భవనం నిర్మించబడింది. బండా స్వంత పదాలలో " నా బాలికలు, బాలురు నేను చేయవలసినది చేసాను. వారి ఇళ్లను, వారి కుటుంబాలను విడిచి విద్యను పొందటానికి మాలావిని విడిచి వెళ్ళకుండా ఉండడానికి ఈ పాఠశాలను మాలావికి బహుమతిగా ఇవ్వడానికి ఇదే ప్రధాన కారణం " అని అభిప్రాయం వెలువరించాడు.
1889 లో బ్రిటీషు " షైరు హైలాండ్స్ పై " ప్రొటక్టరేటు ప్రకటించబడింది. 1891 లో దానిని విస్తరిస్తూ ప్రస్తుత మాలావి మొత్తం ప్రాంతాన్ని బ్రిటిషు సెంట్రల్ ఆఫ్రికా ప్రొటెక్టరేటుగా చేసింది. 1907 లో ప్రొటక్టరేటు పేరును న్యాసాలాండుగా మార్చి మిగిలిన సమయంలో దీనిని బ్రిటీషు పాలనలో ఉంచారు. ఆఫ్రికాలో కాలనీల అధికారం " తిన్ వైట్జ్ లైన్ " అని పిలవబడేది. ఉదాహరణగా 1811 లో స్థాపించబడిన న్యాసాలాండు వలసరాజ్య ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. సంవత్సరానికి £ 10,000 బడ్జెటు ఇవ్వబడింది. పది మంది యూరోపియన్ పౌరులు, ఇద్దరు సైనిక అధికారులు, డెబ్బై పంజాబు సిక్కులు, ఎనభై ఐదు జాంజిబార్ పోర్టర్లు పనిచేయడానికి సరిపోతుంది. ఈ కొద్దిమంది ఉద్యోగులు తరువాత 94,000 చదరపు కిలోమీటర్ల భూభాగాన్ని, ఒక మిలియన్ల మంది ప్రజలు ఉన్న ప్రదేశ నిర్వహణా, పోలీసు వ్యవస్థను నిర్వహించాలని అంచనా వేశారు.
మాలావి అధికారికంగా " రిపబ్లిక్ అఫ్ మలావి " అని పిలువబడుతుంది. ఆగ్నేయ ఆఫ్రికాలో ఉన్న భూపరివేష్టిత దేశం. ఇది గతంలో న్యాసాలాండు అని పిలువబడింది. ఇది వాయవ్యసరిహద్దులో జాంబియా, ఈశాన్యసరిహద్దులో టాంజానియా, తూర్పు, దక్షిణ, పశ్చిమ సరిహద్దులలో మొజాంబిక్ ఉన్నాయి. మాలావి వైశాల్యం 1,18,000చ.కిమీ. జనసంఖ్య 1,80,91,575 . మాలావి దేశవైశాల్యంలో మలావి సరసు మూడవ వంతు ఆక్రమిస్తుంది. దేశ రాజధాని లిలోంగ్వే ఇది మాలావిలో అతిపెద్ద నగరంగా కూడా ఉంది. రెండవ అతిపెద్ద నగరం బ్లాంటైర్, మూడవ అతిపెద్ద నగరం మజుజు, నాల్గవ అతిపెద్ద నగరం, దేశ పాత రాజధాని జొంబా. మలావి అనే పేరుకు మరావి అనేపదం మూలంగా ఉంది. దేశప్రజల స్నేహపూర్వక హృదయం కారణంగా దేశానికి " ది వాం హార్ట్ ఆఫ్ ఆఫ్రికా " అనే మరొక పేరు ఉంది.
1859 లో మిషనరీ, అన్వేషకుడు డేవిడ్ లివింగుస్టన్ మాలావి సరస్సు చేరుకున్నాడు. సరస్సుకు దక్షిణ ప్రాంతంలో ఐరోపా స్థావరానికి అనువుగా షైర్ హైలాండ్సు ఉందని గుర్తించారు. లివింగుస్టన్ పర్యటన ఫలితంగా 1860 - 1870 లలో అనేక ఆంగ్లికన్, ప్రెస్బిటేరియన్ మిషన్లు స్థాపించబడ్డాయి. 1876 ​​లో బ్లాంటైర్లో వ్యాపార స్థావరం, ఒక చిన్న మిషను ఏర్పడింది. 1878 లో ఆఫ్రికన్ లేక్స్ కంపెనీ లిమిటెడ్ స్థాపించి మిషన్లతో కలిసి వాణిజ్య, రవాణా కార్యకలాపాలను సాగించింది. 1883 లో బ్రిటీష్ కాన్సుల్ నివాసం ఏర్పడింది. పోర్చుగీసు ప్రభుత్వానికి ఈ ప్రాంతం మీద ఆసక్తి కలగడం గమనించి పోర్చుగీస్ ఆక్రమణను నివారించడానికి, బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం పోర్చుగీస్ అధికార పరిధికి స్థానిక పాలకులతో ఒప్పందాలను తయారు చేయడానికి హ్యారీ జానుస్టనును బ్రిటిష్ కాంసిలుగా పంపింది.
2014 లో మలవియన్ శాస్త్రవేత్తలు అంతర్జాతీయ పత్రికలలో ప్రచురించిన చేయబడిన వ్యాసాలు సంఖ్యాపరంగా దక్షిణ ఆఫ్రికాలో మూడవ స్థానానికి చేరుకున్నారు. వారు " థామ్సన్ రాయిటర్సు వెబ్ ఆఫ్ సైన్స్ లో 322 వ్యాసాలను లో దాదాపుగా ట్రిపుల్ సంఖ్య) ప్రచురించారు. దక్షిణాఫ్రికా , యునైటెడ్ రిపబ్లిక్ అఫ్ టాంజానియా ప్రచురించాయి. మాలావియన్ శాస్త్రవేత్తలు అధికంగా ప్రధాన జర్నర్లలో ప్రచురిస్తున్నారు. ఇదే జనాభా పరిమాణం కలిగిన ఇతర దేశాల కంటే ఇది అధికం. దేశంలోని ప్రచురణ సాంద్రత నిరాడంబరంగా ఉన్నప్పటికీ 2014 లో అంతర్జాతీయ పత్రికల్లో జాబితాలో మిలియన్ ప్రజలకు కేవలం 19 ప్రచురణలు మాత్రమే ఉండగా సబ్-సహారన్ ఆఫ్రికా సగటున ఒక మిలియన్ మంది ప్రజలకు 20 ప్రచురణలు ఉన్నాయి.
1961 లో బండా " మలావీ కాంగ్రెస్ పార్టీ " శాసన మండలి ఎన్నికలలో మెజారిటీ సాధించింది. 1963 లో బాండ ప్రధానమంత్రి అయ్యాడు. 1963 లో ఈ ఫెడరేషన్ రద్దు చేయబడింది. 1964 జూలై 6 న న్యాసాల్యాండ్ బ్రిటీషు పాలన నుండి స్వతంత్రం పొందింది. తరువాత మాలావి అని పేరు మార్చబడింది. కొత్త రాజ్యాంగం ఆధారంగా మలావి మొదటి అధ్యక్షుడిగా బండాతో ఒక గణతంత్ర రాజ్యంగా మారింది. ఈ కొత్త దస్తావేజు మలావిని చట్టబద్ధమైన ఏక- పార్టీగా దేశంగా పేర్కొన్నది. 1971 లో బాండ జీవితం పర్యంతం అధ్యక్షపదవిలో కొనసాగుతానని ప్రకటించాడు. దాదాపు 30 సంవత్సరాలు బండా అధ్యక్షుడుగా ఒక కఠినమైన నిరంకుశ పాలనలో సాగించాడు. మలావీ ఫ్రీడమ్ మూవ్మెంట్ ఆఫ్ ఒటాన్ చిర్వా, సోషలిస్ట్ లీగ్ ఆఫ్ మాలావి వంటి ప్రవాస పార్టీలు బహిష్కరణలో ఉన్నాయి.
గ్రేట్ రిఫ్ట్ వ్యాలీ దేశం ఉత్తరం నుండి దక్షిణం వైపుకు విస్తరించి ఉంటుంది. లోయ తూర్పున మాలవి సరస్సు , ఇది మాలావి తూర్పు సరిహద్దులో మూడొంతులకు పైగా ఉంది. మాలావి సరసు కొన్నిసార్లు క్యాలెండర్ లేక్ గా పిలువబడుతుంది. ఇది 587 కిలోమీటర్లు పొడవు, 84 కిలోమీటర్ల వెడల్పు ఉంటుంది.
ప్రపంచంలోని కనీసం అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో మలావి ఒకటి. ఆర్థిక వ్యవస్థ భారీగా గ్రామీణ జనాభాతో కూడిన వ్యవసాయంపై ఆధారపడి ఉంది. మాలావియన్ ప్రభుత్వం అభివృద్ధి అవసరాలకు అనుగుణంగా వెలుపలి దేశాల నిధిసహాయం మీద ఆధారపడుతుంది. 2000 నుండి ఈ అవసరాన్ని తగ్గించబడింది. మలావి ప్రభుత్వం ఆర్థికవ్యవస్థను నిర్మించడం, విస్తరించడం, విద్య, ఆరోగ్య రక్షణ, పర్యావరణ రక్షణ, ఆర్థికంగా అభివృద్ధి చెందడం, విస్తృత నిరుద్యోగం మధ్య ఆర్థికంగా స్వతంత్రం సాధించడానికి కృషి చేస్తుంది. మలావి 2005 నుంచి ఈ సమస్యలపై దృష్టి కేంద్రీకరించే అనేక కార్యక్రమాలను అభివృద్ధి చేసింది. 2007 - 2008 లో ఆర్థిక, విద్య, ఆరోగ్య సంరక్షణ పెరుగుదలతో దేశం దృక్పథం మెరుగుపడింది.
2006 లో వ్యవసాయ సాగుకు ప్రమాదకరమైనంత తగ్గినందుకు ప్రతిస్పందనగా, మలావి ఎరువుల సబ్సిడీల కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. భూమిని తిరిగి ఉత్తేజపరిచేందుకు, పంట ఉత్పత్తిని పెంచడానికి రూపొందించిన ఎరువులు ఉపయోగం కార్యక్రమం ఆరంభించింది. దేశాధ్యక్షుడి చేత ప్రోత్సహించబడిన ఈ కార్యక్రమం మలావి వ్యవసాయాన్ని తీవ్రంగా మెరుగుపరుస్తుంది. ఇది మాలావి సమీపంలోని దేశాలకు నికర ఎగుమతిదారుగా మారటానికి కారణమవుతుందని నివేదించబడింది. ఎరువుల సబ్సిడీ కార్యక్రమాలు అధ్యక్షుడు బింగువా ముత్తరికా మరణంతో ముగిసింది. దేశం వెంటనే ఆహార కొరతను ఎదుర్కొంది. ఉనికిలో ఉన్న ఓపెన్ మార్కెట్లలో ఎరువులు, ఇతర వ్యవసాయ ఉత్పాదకాలను కొనుగోలు చేయడానికి రైతులు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు.
ఫెడరేషన్ పాక్షిక-స్వతంత్రంగా ఉన్నప్పటికీ ఆ సంబంధం ఆఫ్రికన్ జాతీయవాదుల వ్యతిరేకతకు దారితీసింది. ఎన్.ఎ.సి. ప్రజల మద్దతు పొందింది. సి.ఎ.ఎఫ్. ప్రత్యర్థి డాక్టర్. హేస్టింగ్సు బాండ 1958 లో న్యాసాల్లాండుకు తిరిగి రావడానికి అంగీకరించి వచ్చిన తరువాత జాతీయవాదానికి సహాయం చేశాడు. బండా ఎన్.ఎ.చి. అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. 1959 లో వలస అధికారులచే జైలు శిక్ష అనుభవించడానికి ముందు జాతీయవాద భావాలను సమీకరించటానికి కృషి చేశారు. 1960 లో అతను విడుదల చేయబడ్డాడు. తరువాత ఆయన కాలనీ శాసనమండలిలో ఆఫ్రికన్ల ఆధిఖ్యత కలిగించడానికి అనుకూలంగా న్యాసాలాండుకు ఒక కొత్త రాజ్యాంగం రూపొందించాలని కోరాడు.
2013 లో దేశం ఎగుమతులను విస్తరించడానికి ప్రభుత్వం జాతీయ ఎగుమతి వ్యూహాన్ని స్వీకరించింది. మూడు రకాల సమూహాలలో ఉత్పాదక సౌకర్యాలు ఏర్పాటు చేయబడతాయి. 2027 నాటికి ఈ మూడు రంగాలు మాలావి ఎగుమతులలో 50% కంటే అధికంగా ప్రాతినిధ్యం వహించగలవని ప్రభుత్వం అంచనా వేసింది. కంపెనీలు నూతన విధానాలను, సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని అనుసరించడానికి అంతర్జాతీయ పరిశోధన ఫలితాల ప్రాప్తి అందించడానికి, మెరుగైన సమాచారాన్ని అందిస్తుంది. దేశంలోని ఎగుమతి డెవలప్మెంట్ ఫండు, మాలావి ఇన్నోవేషన్ ఛాలెంజ్ ఫండ్ వంటి వనరుల నుండి ఇటువంటి సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలలో పెట్టుబడులు పెట్టడానికి కంపెనీలకు సహాయపడుతుంది.
సాంకేతిక బదిలీని ప్రోత్సహించడానికి, విదేశీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించటానికి, మానవ వనరులను అభివృద్ధి చేయటానికి, ఆర్థికాభివృద్ధి ప్రైవేటు రంగానికి శక్తివంతం చేసి ఆర్థికాభివృద్ధిలో భాగస్వామ్యం చేయడం ఎంతో అవసరం మలావి ప్రభుత్వం భావిస్తుంది. 2012 లో విదేశీ పెట్టుబడులలో మౌలిక సదుపాయాలకి , విద్యుత్తు ఉత్పత్తికి కు వినియోగించబడింది.
ప్రభుత్వం మరింత విదేశీ పెట్టుబడిదారులను ఆకర్షించేందుకు పన్ను విరామాలతో సహా, ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలను ప్రవేశపెట్టింది. 2013 లో మాలావి ఇన్వెస్ట్మెంటు అండ్ ట్రేడ్ సెంటర్ దేశంలోని ఆరు అతిపెద్ద ఆర్థిక వృద్ధి రంగాలలో 20 కంపెనీలను విస్తరించడానికి పెట్టుబడులు పెట్టింది.
10 వ శతాబ్దానికి బాంటూ ప్రజల తరంగాలు ఉత్తరాన నుండి బయలుదేరడం మొదలు పెట్టడానికి ముందు ప్రస్తుతం మాలావి అని పిలవబడే ఆఫ్రికా ప్రాంతంలో స్వల్పసంఖ్యలో వేట- సేకరణ ద్వారా జీవనం సాగించే సమూహాలకు చెందిన ప్రజలు నివసించే వారు.
బంటు ప్రజలు చాలామంది దక్షిణప్రాంతాలకు తరలిపోవడం కొనసాగించినప్పటికీ, కొందరు శాశ్వతంగా ఇక్కడే స్థిరపడ్డారు. సాధారణ పూర్విక సంతతికి చెందిన జాతుల సమూహాలను ఏర్పరిచారు.
సా.శ. 1500 నాటికి గిరిజనులు జావేబీ నది నుండి , మలావి సరస్సు, లావాంగ్వా నది వరకు ఉన్న ప్రాంతంలో మారావి రాజ్యాన్ని స్థాపించారు.
ఇతర ఎగుమతి వస్తువులలో పత్తి, వేరుశెనగ, కలప ఉత్పత్తులు, దుస్తులు ప్రాధాన్యత వహిస్తూ ఉన్నాయి. దక్షిణ ఆఫ్రికా, జర్మనీ, ఈజిప్ట్, జింబాబ్వే, యునైటెడ్ స్టేట్స్, రష్యా, నెదర్లాండ్స్ దేశాలు మలావి ఎగుమతులకు ప్రధాన గమ్యాలుగా ఉన్నాయి. మాలావి ప్రస్తుతం సంవత్సరానికి $ 1.625 బిలియన్ల అమెరికన్ డాలర్ల సరుకులను దిగుమతి చేస్తుంది. ప్రధాన ఆహార పదార్థాలు, పెట్రోలియం ఉత్పత్తులు, వినియోగదారుల వస్తువులు, రవాణా పరికరాలు దిగుమతులలో ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. దక్షిణాఫ్రికా, భారతదేశం, జాంబియా, టాంజానియా, యుఎస్, చైనా నుండి మలావి దిగుమతి చేసుకుంటుంది.
మాలావి ప్రపంచంలోని అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో ఒకటి. 85% జనాభా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తుంది. ఆర్థిక వ్యవస్థ వ్యవసాయంపై ఆధారపడింది. వ్యవసాయ ఆదాయం జి.డి.పి.లో మూడింట ఒక వంతు కంటే ఎక్కువ భాగస్వామ్యం వహిస్తుంది. ఎగుమతి ఆదాయంలో 90% వ్యవసాయరంగం నుండి లభిస్తుంది. గతంలో ప్రపంచ బ్యాంకు, అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి, ఇతర దేశాల నుండి లభిస్తున్న ఆర్థిక సహాయం మీద ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆధారపడి ఉంది. 2011 మార్చి యురోమనీ కంట్రీ రిస్క్ ర్యాంకింగులో మలావి ప్రపంచంలోని 119 వ సురక్షితమైన పెట్టుబడి గమ్యస్థానంగా ఉంది.
2009 లో పెట్టుబడులు 23% పడిపోయిన కారణంగా విదేశీ కరెన్సీకొరత ఏర్పడి మలావి దిగుమతులకు చెల్లించే సామర్థ్యాన్ని పోగొట్టుకుంది. మాలావిలో అనేక పెట్టుబడుల అడ్డంకులు ఉన్నాయి. అధిక సేవాఖర్చులు, విద్యుత్తుశక్తి, నీరు, టెలీకమ్యూనికేషన్సు మౌలిక నిర్మాణాల లోపం వంటి సమస్యలను పరిష్కరించడంలో మలావి ప్రభుత్వం విఫలం అయింది. 2009 నాటికి మాలావి జి.డి.పి. $ 12.81 బిలియన్ల జి.డి.పి. , $ 900 తలసరి జి.డి.పి.తో ద్రవ్యోల్బణం 8.5%గా అంచనా వేయబడింది.
మాలావి ఆర్థికవ్యవస్థ వ్యవసాయరగం ప్రధాన్యత వహిస్తుంది. 2013 గణాంకాల వ్యవసాయ రంగం జి.డి.పి.లో కేవలం 27% మాత్రమే భాగస్వామ్యం వహించినప్పటికీ వ్యవసాయ రంగం ప్రజలలో 80% మందికి ఉపాధి కల్పిస్తుంది. జిడిపిలో సగం కంటే ఎక్కువ సేవారంగం నుండి లభిస్తుంది. తయారీరంగం 11%, సహజవనరులు , ఇతర పరిశ్రమల నుండి 8% లభిస్తుంది. మాలావి ఇతర ఆఫ్రికన్ దేశం కంటే వ్యవసాయంలో అధిక పెట్టుబడిని తీసుకుటుంది. .
మాలావి దక్షిణాన తక్కువ ఎత్తులో ఉన్న ప్రాంతాలలో వాతావరణం వేడిగా ఉంటుంది. ఉత్తర పర్వత ప్రాంతాల్లో ఉష్ణోగ్రత అధికరిస్తుంది. నవంబరు, ఏప్రిల్ మధ్య భూమధ్యరేఖా ప్రాంత ఉష్ణోగ్రతతో, వర్షాలతో, తుఫానుతో వేడిగా ఉంటుంది. మార్చి చివరిలో తుజానులు వాటి గరిష్ఠ తీవ్రతను చేరుకుంటాయి. మార్చి తరువాత వర్షపాతం వేగంగా తగ్గిపోతుంది. మే నుండి సెప్టెంబరు తడిగా ఉన్న గాలులు పర్వతాల నుండి పీఠభూమిలోకి చేరుతుంటాయి. ఈ నెలలలో దాదాపు వర్షపాతం లేదు.
అధ్యక్షుడు ముతారికాను కొంతమంది నిరంకుశ పాలకుడుగా, మానవ హక్కులను నిరాకరించాడని భావించారు. 2011 జూలైలో అధిక జీవన వ్యయాలపై, విదేశీ సంబంధాలు, బలహీనమైన పాలన, విదేశీ మారకద్రవ్యం లోపం వంటి సమస్యలకు వ్యతిరేకంగా నిరసనప్రదర్శనలు జరిగాయి. నిరసనలలో 18 మంది చనిపోయారు, కనీసం 44 మంది తుపాకీ గాయాలకు గురయ్యారు. 2012 ఏప్రెలులో ముతరిక గుండెపోటుతో మరణించాడు. అధ్యక్ష పదవికి మాజీ వైస్ ప్రెసిడెంట్ జోయిస్ బండాను తీసుకున్నారు.
1600 తరువాత స్థానిక గిరిజనపాలకుల చేత సమైక్యపరచబడిన స్థానిక గిరిజనులు పోర్చుగీసు వర్తకులు, సైనిక సభ్యులతో భాగస్వామ్యాన్ని ఏర్పరచుకొని వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించారు. 1700 నాటికి సామ్రాజ్యం అనేక ప్రత్యేక జాతుల సమూహాల నియంత్రణలో ఉండే ప్రాంతాలుగా విభజించబడింది. 1800 మధ్యకాలంలో అరబ్ బానిస వాణిజ్యం శిఖరాగ్రానికి చేరుకుంది. నకోటకోటా నుండి కిల్వా వరకు ఉన్న సుమారుగా 20,000 మంది ప్రజలు బానిసలుగా విక్రయించబడ్డారు.
మాలావిలో తక్కువ ఆయుఃపరిమితి, అధిక శిశు మరణాలు ఉన్నాయి. హెచ్ఐవి ప్రాబల్యం అధికంగా ఉంది. ఇది కార్మిక శక్తిని, ప్రభుత్వ నిధులను శుష్కింపజేస్తూ ఉంది. వైవిధ్యమైన స్థానిక జనాభా, ఆసియన్లు, యూరోపియన్లతో, పలు భాషలు, మత విశ్వాసాల శ్రేణిని కలిగి ఉంది. గతంలోని జాతి విభాగాల ద్వారా కొంతకాలం ప్రాంతీయ ఘర్షణలు తలెత్తినప్పటికీ 2008 నాటికి అవి గణనీయంగా తగ్గిపోయాయి. మలవియన్ జాతీయత అనే జాతీయ భావన అభివృద్ధి చెందింది.
మలావిలో ఏనుగులు, నీటి ఏనుగులు, పెద్ద పిల్లులు, కోతులు, గబ్బిలాలు వంటి క్షీరదాలు ఉంటాయి. పక్షుల పక్షులలో ఫాల్కన్లు, వాటర్ఫౌలు, పెద్ద వాడర్లు, గుడ్లగూబలు, సింగింగు బర్డ్సు మొదలైనవి ఉన్నాయి. ఫ్యూను చేపలు అత్యధికంగా ఉన్న సరసుగా ప్రపంచగుర్తింపు పొందిన మలావి సరసున్న మలావిలో 200 క్షీరదాలు, 650 పక్షిజాతులు, 30 కంటే అధికంగా జలచరాలు, 5,500 కంటే అధికమైన వృక్ష జాతులు ఉన్నాయి.
1944 లో న్యాసాల్యాండు ఆఫ్రికన్లు " న్యాసాల్యాండు ఆఫ్రికన్ కాంగ్రెసు " స్థానిక ప్రజల ఆసక్తిని, ప్రయోజనాలను బ్రిటిషు ప్రభుత్వానిక్ తెలియ చేడానికి పనిచేసింది. 1953 లో బ్రిటన్ ఉత్తర, దక్షిణ రోడేషియాతో అనుసంధానం చేసింది. ఇది తరచుగా " సెంట్రల్ ఆఫ్రికన్ ఫెడరేషన్ " అని పిలువబడింది. ప్రధానంగా రాజకీయ కారణంగా ఇలా పిలువబడింది.
2010 లో " డిపార్టుమెంటు ఆఫ్ సైంసు అండ్ టెక్నాలజీ " సర్వే ఆధారంగా మలావి పరిశోధన అభివృద్ధి కొరకు జి.డి.పిలో 1.06% మంజూరు చేసింది. ఇది ఆఫ్రికాదేశాలలో అత్యధిక నిష్పత్తులలో ఒకటని నివేదిక తెలియజేసింది. ఇది పరిశోధకునికి $ 7.8 కు అనుగుణంగా ఉంటుంది.
మలావి రాజధాని లిలోంగ్వే. దేశ వాణిజ్య కేంద్రం బ్లాంటైరు. ఇక్కడ 5,00,000 మంది ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. మాలవిలో యునస్కో పపంచవారసత్వ సంపద జాబితాలో ఉన్న రెండు ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. 1984 లో మొదటిసారి మలావి సరసు నేషనల్ పార్క్ జాబితా చేర్చబడింది. 2006 లో చోగోనీ రాక్ ఆర్ట్ ఏరియా జాబితా చేయబడింది.
మాలావి ఆగ్నేయ ఆఫ్రికాలో ఉన్న భూబంధితదేశం దేశం. వాయవ్యసరిహద్దులో జాంబియా, ఈశాన్యసరిహద్దులో టాంజానియాకు దక్షిణాన, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో మొజాంబిక్ ఉన్నాయి. ఇది అక్షాంశాల 9 నుండి 18 డిగ్రీల దక్షిణ అక్షాంశం, 32 నుండి 36 డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది.
పర్యావరణ ప్రాంతాలలో ఉష్ణమండల, ఉపఉష్ణమండల గడ్డిభూములు, సవన్నాలు, మియాంబ అడవులలో పొదలు, మియామి చెట్లు ఆధిపత్యం చేస్తున్నాయి. జాపెయను, మోపను అటవీ ప్రాంతాలలో మోపన్ చెట్టు ఉన్నాయి. పచ్చిక బయళ్ళు, చిత్తడి వృక్షాలను అందించే గడ్డి భూములు ఉన్నాయి.
2014 లో జోయిస్ బండా ఎన్నికలలో ఓడిపోయాడు. మాజీ ప్రెసిడెంట్ ముతరిక సోదరుడు ఆర్థర్ పీటర్ ముతరికా స్థానంలో ఎన్నికయ్యాడు. .
ఆమె ఉత్తరప్రదేశ్ లోని లక్నో నగరంలో విద్యకు ప్రాథాన్యతనిచ్చే మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించింది. ఆమెకు ఇద్దరు సోదరులు, ఇద్దరు సోదరీమణులు ఉన్నారు. ఆమె తండ్రి రక్షణ సేవల్లో ఉన్నారు. వనరుల కొరత, కోచింగ్ సంస్థలు, ట్యూషన్లు లభ్యం కాకపోవడంతో ఆమె విజయవంతం కావడానికి ఆమె స్వీయ ప్రేరణపై మాత్రమే ఆధారపడవలసి వచ్చింది. చిన్నతనంలో, ఆమె ఆసక్తి అంతరిక్ష శాస్త్రాలపై ఉందని ఆమెకు తెలుసు. రాత్రి ఆకాశం వైపు చూస్తూ, బాహ్య అంతరిక్షం గురించి ఆలోచిస్తూ, చంద్రుని గురించి, దాని ఆకారం, పరిమాణాన్ని ఎలా మారుస్తుందో అని ఆమె ఆశ్చర్యపోయింది. నక్షత్రాలను అధ్యయనం చేసి, చీకటి స్థలం వెనుక ఏమి ఉందో తెలుసుకోవాలనుకుంది. ఆమె యుక్త వయస్సులో అంతరిక్ష సంబంధిత కార్యకలాపాల గురించి వార్తాపత్రిక ముక్కలను సేకరించడం ప్రారంభించింది.
రితు కరిధల్ ఇండియన్ స్పేస్ రీసెర్చ్ ఆర్గనైజేషన్ తో కలిసి పనిచేస్తున్న భారతీయమహిళా శాస్త్రవేత్త . ఆమె భారతదేశ మార్స్ ఆర్బిటర్ మిషన్ ఆపరేషన్స్ డిప్యూటీ డైరెక్టర్. ఆమెను భారతదేశానికి చెందిన "రాకెట్ ఉమెన్" గా పేర్కొన్నారు. ఆమె లక్నోలో పుట్టి పెరిగిన ఏరోస్పేస్ ఇంజనీర్ . ఇంతకుముందు అనేక ఇతర ఇస్రో ప్రాజెక్టులకు కూడా ఆమె పనిచేసింది. వీటిలో కొన్నింటికి ఆపరేషన్స్ డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేసింది.
మంగలోయన్ ఇస్రో సాధించిన గొప్ప విజయాలలో ఒకటి. ఇది అంగారక గ్రహానికి చేరుకున్న ప్రపంచంలో నాల్గవ దేశంగా భారత్‌గా నిలిచింది. ఇది 10 నెలల వ్యవధిలో జరిగింది, పన్ను చెల్లింపుదారులకు చాలా తక్కువ ఖర్చుతో -450 కోట్లు మాత్రమే. ఆమె పని క్రాఫ్ట్ యొక్క స్వయంప్రతిపత్తి వ్యవస్థను సంభావితం చేయడం, అమలు చేయడం, ఇది ఉపగ్రహం యొక్క విధులను అంతరిక్షంలో స్వతంత్రంగా నిర్వహిస్తుంది, లోపాలకు తగిన విధంగా స్పందించింది .
కరిధల్ లక్నో విశ్వవిద్యాలయం నుండి భౌతికశాస్త్రంలో గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేసింది. ఆమె గ్రాడ్యుయేట్ ఆప్టిట్యూడ్ టెస్ట్ ఇన్ ఇంజనీరింగ్ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణత సాధించింది, ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరింగ్లో మాస్టర్స్ డిగ్రీని అభ్యసించడానికి ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ లో చేరింది.
కరిధల్ 1997 నుండి ఇస్రో కోసం పనిచేసింది. భారతదేశం యొక్క మార్స్ ఆర్బిటర్ మిషన్, మంగల్యాన్ అభివృద్ధిలో ఆమె కీలక పాత్ర పోషించింది, క్రాఫ్ట్ యొక్క స్వయంప్రతిపత్తి వ్యవస్థ యొక్క వివరాలు, అమలుతో వ్యవహరించింది . ఆమె ఈ మిషన్ యొక్క డిప్యూటీ ఆపరేషన్స్ డైరెక్టర్.
ఆమె ఇప్పుడు చంద్రయాన్ 2 మిషన్‌లో పనిచేస్తోంది, ఇది చంద్రుడి ఉపరితలంపై రోవర్‌ను పంపించి 2019 లో చంద్ర మట్టిని అధ్యయనం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.