polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
దీనిలో ఇమిడి ఉన్న ఫోటోకెమికల్ ప్రక్రియలు సంక్లిష్టంగా ఉంటాయి గానీ, వీటి గురించి శాస్త్రవేత్తలకు బాగా అవగాహన ఉంది. ముఖ్యమైన పరిశీలన ఏమిటంటే, సాధారణంగా, స్ట్రాటోస్ఫియరులోని క్లోరిన్ చాలావరకు దాని సమ్మేళనాలలో ఉంటుంది. ప్రధానంగా క్లోరిన్ నైట్రేట్ అలాగే హెచ్‌సిఎల్ వంటి స్థిరమైన అంతిమ ఉత్పత్తులు. ఈ అంతిమ ఉత్పత్తులు ఏర్పడేటపుడు, ఓజోన్ క్షీణత ప్రక్రియలో పాల్గొనే ను తొలగిస్తాయి. అయితే, అంటార్కిటిక్ శీతాకాలం, వసంతకాలాల్లో, ధ్రువీయ స్ట్రాటోస్ఫియరు మేఘాల ఉపరితలంపై ఈ సమ్మేళనాలు చర్య జరిపి, బాగా చురుకైన ఫ్రీ రాడికల్స్ ను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. మేఘాలు స్ట్రాటోస్ఫియరు లోని ను నైట్రిక్ అమ్లంగా మార్చి, తొలగించడాన్ని డెంట్రిఫికేషన్ అంటారు. కొత్తగా ఏర్పడ్డ , తిరిగి గా మారకుండా ఇది అడ్డుపడుతుంది.
మానవులలో చర్మ క్యాన్సరుకు అత్యంత సాధారణ రూపాలు, బేసల్, స్క్వామస్ సెల్ కార్సినోమా. ఈ రెండూ తో బలంగా ముడిపడి ఉన్నాయి. ఈ క్యాన్సర్లను ప్రేరేపించే విధానం పట్ల శాస్త్రవేత్తల్లో అవగాహన బాగా ఉంది - రేడియేషన్ గ్రహించడం వలన అణువులోని పిరిమిడిన్ స్థావరాలు డైమర్‌లను ఏర్పరుస్తాయి, ఫలితంగా ప్రతిరూపించేటపుడు ట్రాన్స్క్రిప్షన్ లోపాలు ఏర్పడతాయి . ఈ క్యాన్సర్లు సాపేక్షికంగా తక్కువ ప్రమాదకారులు. చాలా అరుదుగా ప్రాణాంతక మౌతాయి. అయితే, స్క్వామస్ సెల్ కార్సినోమా చికిత్సకు కొన్నిసార్లు విస్తృతమైన పునర్నిర్మాణ శస్త్రచికిత్స అవసరం. దీర్ఘకాలిక స్ట్రాటోస్ఫియరు ఓజోన్‌ ఒక్క శాతం తగ్గితే, ఈ క్యాన్సర్లు సోకడం 2% పెరుగుతుందని వివిధ అధ్యయనాల ద్వారా గ్రహించారు.
సూర్యకాంతిలోని అతినీలలోహిత కిరణాలను దిగువ స్ట్రాటోస్ఫియరులో ఉండే ఓజోన్ వాయువు శోషించుకుని భూమిని రక్షిస్తుంది. ఓజోన్ సాంద్రత అధిక మోతాదులో ఉండే ఈ ప్రాంతాన్ని ఓజోన్ పొర అని, ఓజోన్ కవచం అనీ అంటారు. ఈ ఓజోన్ పొరలో ఓజోన్ సాంద్రత తగ్గడాన్ని ఓజోన్ క్షీణత అని అంటారు. ఓజోన్ క్షీణతకు సంబంధించి 1970 ల చివరి నుండి గమనించిన రెండు సంఘటన లున్నాయి: భూ వాతావరణంలోని మొత్తం ఓజోన్‌లో నాలుగు శాతం క్రమంగా తగ్గడం ఒకటి, వసంతకాలంలో భూమి ధ్రువ ప్రాంతాల చుట్టూ స్ట్రాటోస్ఫియరు లోని ఓజోన్‌లో పెద్దయెత్తున తగ్గుదల రెండోది. ఈ రెండో దృగ్విషయాన్ని ఓజోన్ రంధ్రం అంటారు. ఈ స్ట్రాటోస్ఫియరు సంఘటనలతో పాటు వసంతకాలంలో ధ్రువీయ ట్రోపోస్పిరిక్ ఓజోన్ క్షీణించిన సంఘటనలు కూడా ఉన్నాయి.
సూర్యుడి నుండి వచ్చే అతినీలలోహిత కాంతిని ఓజోన్ పొర శోషిస్తుంది. ఈ పొర క్షీణించడం వలన భూ ఉపరితలం మీద స్థాయిలు పెరుగుతాయి.ఇది చర్మ క్యాన్సరు పెరగడం వంటి నష్టాలకు దారితీస్తుంది. మాంట్రియల్ ప్రోటోకోల్‌ను రూపొందించడానికి కారణం ఇదే. స్ట్రాటోస్ఫియరు ఓజోన్ తగ్గుదల, లు, ఉపరితల లో పెరుగుదల -ఇవన్నీ ఒకదాంతో ఒకటి బాగా ముడిపడి ఉన్నప్పటికీ, ఓజోన్ క్షీణతకు చర్మ క్యాన్సరుకు, కళ్ళు దెబ్బతినడానికీ సంబంధన్ని నిరూపించే ప్రత్యక్ష పరిశీలనా ఆధారాలు లేవు. దీనికి కారణం, కొన్ని రకాల చర్మ క్యాన్సర్లలను కలిగించే కిరణాలను ఓజోన్ పీల్చుకోదు. పైగా కాలక్రమేణా జీవనశైలిలో వచ్చే మార్పుల గణాంకాలను నియంత్రించడం దాదాపు అసాధ్యం.
ఓజోన్ రంధ్రానికి సంబంధించిన ప్రధాన ప్రజా ఆందోళన -మానవ ఆరోగ్యంపై పెరిగిన ఉపరితల రేడియేషన్ చూపించే ప్రభావాలు. ఇప్పటివరకు, చాలా ప్రదేశాలలో ఓజోన్ క్షీణత సాధారణంగా కొద్ది శాతంగా ఉంది. చాలా అక్షాంశాలలో ఆరోగ్య నష్టానికి ప్రత్యక్ష ఆధారాలు అందుబాటులో లేవు. ఓజోన్ రంధ్రంలో కనిపించే అధిక స్థాయి క్షీణత ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉండి ఉంటే, ప్రభావాలు గణనీయంగాను మరింత నాటకీయంగానూ ఉండేవి. అంటార్కిటికాపై ఓజోన్ రంధ్రం కొన్ని సందర్భాల్లో ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్, చిలీ, అర్జెంటీనా, దక్షిణాఫ్రికా ప్రాంతాలను ప్రభావితం చేసేంత పెద్దదిగా పెరిగినందున, ఉపరితల పెరుగుదల గణనీయంగా ఉండవచ్చని పర్యావరణవేత్తలు ఆందోళన చెందుతున్నారు.
లండన్లోని ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ జువాలజీ శాస్త్రవేత్తలు తమ 2011 నవంబరు నివేదికలో, కాలిఫోర్నియా తీరంలోని తిమింగలాలు వడదెబ్బ తిన్నట్లు చెప్పారు. "ఓజోన్ పొర పల్చబడడమే దీనికి కారణమేమో"నని వారి ఉద్దేశం. ఈ అధ్యయనం గల్ఫ్ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియాలోని 150 కి పైగా తిమింగలాల నుండి చర్మాలను ఫోటోలు తీసి, బయాప్సీ చేసి, చేసినది. "తీవ్రమైన వడదెబ్బ వలన చర్మానికి ఎలాంటి నష్టం కలుగుతుందో చూపే ఆధారాలు" కనుగొన్నారు. రేడియేషన్ ద్వారా దెబ్బతిన్నప్పుడు ఏర్పడే కణాలు కనిపించాయి. పరిశోధనలు "ఓజోన్ క్షీణత ఫలితంగా పెరిగే స్థాయిల వలన మానవుల్లో చర్మ క్యాన్సరు పెరుగుతున్నట్లే, తిమింగిలాల చర్మంలోనూ జరుగుతోంది."
ఈ ధ్రువీయ స్ట్రాటోస్ఫియరు మేఘాలు శీతాకాలంలో, తీవ్రమైన చలిలో ఏర్పడతాయి. ధ్రువాల వద్ద శీతాకాలాలు చీకటిగా ఉంటాయి. మూడు నెలల పాటు అసలు సౌర వికిరణమే ఉండదు. సూర్యరశ్మి లేకపోవడం చేత ఉష్ణోగ్రతలు తగ్గుతాయి. ఉష్ణోగ్రతలు 80 కు అటూ ఇటూగా ఉంటాయి, ఇంకా తక్కువ కూడా ఉండవచ్చు. ఈ తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల వలన మేఘ కణాలు ఏర్పడతాయి. పిఎస్‌సి మేఘాల్లో మూడు రకాలున్నాయి -నైట్రిక్ యాసిడ్ ట్రైహైడ్రేట్ మేఘాలు, నెమ్మదిగా చల్లబడే నీరు-మంచు మేఘాలు, వేగంగా చల్లబడే నీరు-మంచు మేఘాలు. ఈ మేఘాల ఉపరితలాలపై రసాయనిక చర్యలు జరిగి, తద్వారా ఏర్పడే రసాయనాలు వసంతకాలంలో ఓజోన్ నాశనానికి దారితీస్తాయి.
ఓజోన్ క్షీణతకు, ఓజోన్ రంధ్రం ఏర్పడడానికీ ప్రధాన కారణం కృత్రిమ రసాయనాలు - ముఖ్యంగా హేలోకార్బన్ రిఫ్రిజెరంట్లు, ద్రావకాలు, చాలకాలు, క్లోరోఫ్లూరోకార్బన్‌లు , హేలోన్‌లు లు. వీటిని ఓజోన్ హారక పదార్థాలు అని అంటారు. ఈ సమ్మేళనాలు ఉపరితలం నుండి విడుదలైన తరువాత టర్బ్యులెంట్ మిక్సింగు ద్వారా అణువులు స్థిరత్వం పొందే వేగం కంటే చాలా వేగంగా కలసి పోయి, స్ట్రాటోస్ఫియరు లోకి రవాణా అవుతాయి. స్ట్రాటోస్ఫియరు లోకి చేరాక, కాంతివిశ్లేషణం ప్రక్రియ ద్వారా అవి హేలోజన్ అణువులను విడుదల చేస్తాయి. ఇవి ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేసి, ఓజోన్ ను ఆక్సిజన్ గా మారుస్తాయి.
ఓజోన్ క్షీణత వంటి సంక్లిష్ట సమస్యలపై ప్రజలకు అపోహలూ అపార్థాలూ ఉండడం మామూలు. ప్రజలకు ఉండే పరిమిత శాస్త్రీయ పరిజ్ఞానం వలన గ్లోబల్ వార్మింగ్ కు దీనికీ మధ్య కొంత గందరగోళానికి దారితీసింది. గ్లోబల్ వార్మింగ్ అనేది "ఓజోన్ రంధ్రం" సమస్యలోని భాగంగా భావించారు. ప్రారంభంలో, గ్రీన్ ఎన్జీఓలు తమ ప్రచారంలో సిఎఫ్సి గురించి చెప్పలేదు; ఆ విషయం చాలా క్లిష్టంగా ఉంటుందని భావించడం వలన. చాలా కాలం తరువాత గానీ వాళ్ళు క్రియాశీలకంగా మారలేదు. ఉదా. పాత తూర్పు జర్మనీకి చెందిన కంపెనీ షార్ఫెన్‌స్టెయిన్ తయారు చేసిన రహిత ఫ్రిడ్జికి గ్రీన్‌పీస్ మద్దతు తెలపడం.
ఓజోన్ చాలా రియాక్టివ్‌గా ఉండే అణువు. ఇది ఉత్ప్రేరకం సహాయంతో మరింత స్థిరమైన ఆక్సిజన్ రూపానికి సులభంగా మారుతుంది. , అణువులు ఓజోన్ మోలిక్యూళ్ళను వివిధ రకాల ఉత్ప్రేరక చక్రాల ద్వారా నాశనం చేస్తాయి. అటువంటి చక్రానికి సరళమైన ఉదాహరణ ఒకటి చూస్తే, ఒక క్లోరిన్ అణువు ఓజోన్ మోలిక్యూలు తో చర్య జరిపి, ఒక ఆక్సిజన్ అణువును తీసుకుని క్లోరిన్ మోనాక్సైడ్ ఏర్పడుతుంది. ఈ క్రమంలో ఒక ఆక్సిజన్ మాలిక్యూలు విడుదల అవుతుంది. మరొక ఓజోన్ మోలిక్యూలుతో చర్య జరిపి, ఒక క్లోరిన్ అణువును, రెండు ఆక్సిజన్ మోలిక్యూళ్ళనూ విడుదల చేస్తుంది. ఈ వాయు రూప రసాయనికచర్యలకు సమీకరణాలు ఇవి:
ఓజోన్ క్షీణత కారణంగా క్యాన్సరు వాటిల్లే ప్రమాదం పెరగడం పట్ల, ఇతర ప్రతికూల ప్రభావాల పట్లా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆందోళన తలెత్తింది. ఓజోన్ పొర అతినీలలోహిత కిరణాలను భూ వాతావరణం గుండా చొచ్చుకుని రాకుండా నిరోధిస్తుంది. ఈ కిరణాలు చర్మ క్యాన్సరుకు, వడదెబ్బకు, కంటిశుక్లానికీ కారణమవుతాయి. అలాగే మొక్కలు. జంతువులకు హాని కలిగిస్తాయి. ఓజోన్ పొర పల్చబడటం వలన ఈ కిరణాలు నాటకీయంగా పెరుగుతాయి. ఈ ఆందోళనల నేపథ్యంలో 1987 లో ప్రపంచదేశాలన్నీ మాంట్రియల్ ప్రోటోకోల్‌ను అమలు చెయ్యాలని తీర్మానించాయి. ఈ ప్రోటోకోల్ లు, హేలోన్లు, ఇతర ఓజోన్-హారక రసాయనాల ఉత్పత్తిని నిషేధించింది.
ఓజోన్ పొరకు లు కలిగించిన నష్టం ఏ స్థాయిలో ఉందో పూర్తిగా తెలియదు. రాబోయే మరికొన్ని దశాబ్దాల పాటు తెలియదు కూడా; అయితే, ఓజోన్‌లో గణనీయమైన తగ్గుదలను ఇప్పటికే గమనించారు. శాస్త్రీయ ఏకాభిప్రాయం ఏర్పడటానికి, సైన్స్ రంగంలో ముఖ్యమైన అనిశ్చితులను పరిష్కరించటానికీ చాలా కాలం ముందే మాంట్రియల్, వియన్నా సమావేశాలు జరిపారు. ఓజోన్ కవచం లేదా ఓజోన్ రంధ్రం వంటి పదాలు ఓజోన్ కేసును సామాన్యులు సులభంగా అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడ్డాయి. అమెరికన్లు స్వచ్ఛందంగా ఏరోసోల్ స్ప్రేలను వాడడం మానేసారు. దీని ఫలితంగా అక్కడ చట్టం అమలులోకి రాకముందే 50 శాతం అమ్మకాలు తగ్గాయి.
రేడియేషన్ పెరుగుదల పంటలను ప్రభావితం చేస్తుందని భావిస్తున్నారు. బియ్యం వంటి ఆర్థికంగా ముఖ్యమైన అనేక జాతుల మొక్కలు నత్రజనిని నిలుపుకోవటానికి వాటి వేర్లపై నివసించే సయనోబాక్టీరియాపై ఆధారపడి ఉంటాయి. సైనోబాక్టీరియా రేడియేషన్‌ను తట్టుకోలేదు. అది పెరిగితే ఇవి ప్రభావితమౌతాయి. "పెరిగిన అతినీలలోహిత వికిరణపు ప్రభావాలను తగ్గించడానికి లేదా మరమ్మత్తు చేయడానికీ మొక్కల్లో యంత్రాంగం ఉన్నప్పటికీ, పెరిగిన స్థాయికి అనుకూలీకరించే సామర్థ్యం పరిమితంగా ఉంటుంది. కాబట్టి మొక్కల పెరుగుదల రేడియేషన్ ద్వారా నేరుగా ప్రభావితమవుతుంది."
అతినీలలోహిత కాంతి ద్వారా చర్మంలో విటమిన్ డి ఉత్పత్తి అవుతుంది. అందువల్ల, దానిలో లోపం ఉన్నవారిలో అధిక విటమిన్ డి పెరిగేందుకు దోహదపడుతుంది. ఇటీవలి పరిశోధనల్లో చాలా మంది మానవుల్లో విటమిన్ డి స్థాయి ఉండాల్సిన దానికంటే తక్కువగా ఉన్నట్లు తేలింది. రక్తంలో విటమిన్ డి స్థాయి 100 / కంటే ఎక్కువ ఉంటే, రక్తంలో కాల్షియం స్థాయి పెరుగుతుంది. ఇది మరణావకాశాలను పెంచుతుంది. శరీర అవసరాలకు మించి విటమిన్ డి ఉత్పత్తి చేయకుండా సూర్యరశ్మిని నిరోధించే విధానాలు శరీరంలో ఉన్నాయి.
భూమి వాతావరణంలో ఓజోన్ భాగం బహు స్వల్పమే అయినప్పటికీ, రేడియేషనులో సింహభాగాన్ని ఇది పీల్చుకుంటుంది. ఓజోన్ పొర ద్వారా చొచ్చుకుపోయే రేడియేషను, పొర గుండా అది ప్రయాణించే దూరమూ, పొర సాంద్రతా పెరిగే కొద్దీ విపరీతంగా తగ్గుతుంది. స్ట్రాటోస్ఫియరులో ఓజోన్ స్థాయిలు తగ్గినప్పుడు, అధిక స్థాయిలో భూమి ఉపరితలానికి చేరుతుంది. చెట్ల కాండాల్లో ఏర్పడే వలయాలలో తో ఏర్పడే ఫినోలిక్ నిర్మాణాన్ని పరిశీలించినపుడు ఉత్తర అక్షాంశాలలో ఓజోన్ క్షీణత 1700 ల చివరిలో మొదలైనట్లు తెలిసింది.
కంటిశుక్లానికి, యువిబికి గురవడానికీ మధ్య అనుబంధాన్ని కొన్ని అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. చెసాపీక్ బే వాటర్‌మెన్‌పై చేసిన ఒక అధ్యయనంలో సగటు వార్షిక ఎక్స్‌పోజరు పెరిగే కొద్దీ, కంటి చూపు మందగించడం పెరుగుతుందని తెలిసింది. ఎక్కువగా శ్వేతజాతి మగవారు ఉన్న ఈ సమూహంపై చేసిన పరిశీలన, కనుగుడ్డుపై ఉండే పొర బూజురు కావడానికీ సూర్యరశ్మికీ మధ్య ఉన్న సంబంధానికి బలమైన సాక్ష్యంగా ఉంది. ఈ ఫలితాల ఆధారంగా, ఓజోన్ క్షీణత 2050 నాటికి వందల వేల అదనపు కంటిశుక్లాలకు కారణమవుతుందని అంచనా వేసారు.
ఓజోన్ సంరక్షక కార్యక్రమాలను, శీతోష్ణస్థితి సంరక్షక కార్యక్రమాలతో అనుసంధించాలని ఇటీవల విధాన నిపుణులు సలహా ఇచ్చారు. చాలా ఓజోన్ హారక పదార్థాలు గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులే. స్వల్ప, మధ్య కాలావధుల్లో రేడియేటివ్ ఒత్తిడి కలిగించడంలో కార్బన్ డయాక్సైడు కంటే ఇవి వేల రెట్లు శక్తివంతమైనవి. అంచేత, ఓజోన్ పొరను సంరక్షించే విధానాలు శీతోష్ణస్థితి మార్పును ఎదుర్కోవడం లోనూ దోహదపడతాయి. ఒక రంగంలో తీసుకునే విధాన నిర్ణయాలు రెండో రంగంలో తీసుకునే చర్యలపై, ఖర్చులపై ప్రభావం చూపుతాయి.
అంటార్కిటిక్ ఓజోన్ రంధ్రం అంటార్కిటిక్ స్ట్రాటోస్ఫియరులో ఒక ప్రాంతం. దీనిలో ఇటీవలి ఓజోన్ స్థాయిలు 1975 కి పూర్వం ఉన్న స్థాయిల్లో 33 శాతానికి తగ్గాయి. అంటార్కిటిక్ వసంతకాలంలో, సెప్టెంబరు నుండి డిసెంబరు ఆరంభం వరకు ఓజోన్ రంధ్రం సంభవిస్తుంది, ఎందుకంటే బలమైన పడమటి గాలులు ఖండం చుట్టూ తిరుగుతూ ఒక వాతావరణ కంటెయినరును సృష్టిస్తాయి. అంటార్కిటిక్ వసంతకాలంలో, ఈ ధ్రువ సుడిగుండంలో పడి దిగువ స్ట్రాటోస్ఫియరు లోని ఓజోన్, 50 శాతానికి పైగా నాశన మవుతుంది.
ఉపరితల పెరిగితే, ట్రోపోస్పియరులో ఓజోన్‌ పెరుగుతుంది. ఓజోన్‌కు ఉన్న బలమైన ఆక్సిడెంట్ లక్షణాల వల్ల అది విషప్రాయం. అందుచేత, భూతలంపై ఉండే ఓజోన్ ఆరోగ్యానికి చేటు చేస్తుంది. ముఖ్యంగా చిన్నపిల్లలు, వృద్ధులు, ఉబ్బసం లేదా ఇతర శ్వాసకోశ సమస్యలు ఉన్నవారికి ఈ ప్రమాదం మరీ ఎక్కువ. ప్రస్తుత కాలంలో, వాహనాల ఎగ్జాస్ట్‌ల నుండి వెలువడే దహన వాయువులపై రేడియేషన్ చర్య వలన నేలపై ఓజోన్ ఉత్పత్తి అవుతోంది.
పైన వివరించినట్లుగా, ఓజోన్ క్షీణతకు ప్రధాన కారణం క్లోరిన్ కలిగిన వాయువులు . కాంతి సమక్షంలో, ఈ వాయువులు విభజన చెంది, క్లోరిన్ అణువులను విడుదల చేస్తాయి. ఇవి ఓజోన్ నాశనాన్ని ఉత్ప్రేరకపరుస్తాయి. - ఉత్ప్రేరక ఓజోన్ క్షీణత వాయురూపంలో జరుగుతుంది. అయితే ఇది ధ్రువీయ స్ట్రాటోస్ఫియరు మేఘాల సమక్షంలో నాటకీయంగా బలోపేతమౌతుంది.
ఉత్ప్రేరక చక్రం నుండి బయటికి పోయే లోపు, ఒక్క క్లోరిన్ అణువు సగటున 1,00,000 ఓజోన్ అణువులతో చర్య జరపగలదు. ఇదీ, దీనితో పాటు క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్లు , హైడ్రోక్లోరోఫ్లోరోకార్బన్‌ల ద్వారా ఏటా వాతావరణంలోకి విడుదలయ్యే క్లోరిన్ పరిమాణమూ - ఈ రెంటినీ కలిపి చూస్తే, సిఎఫ్‌సిలు, హెచ్‌సిఎఫ్‌సిలు మొత్తం పర్యావరణానికి ఎంత చేటు తెస్తున్నాయో అర్థమౌతుంది.
ఓజోన్ క్షీణత వలన మానవ ఆరోగ్యంపై చూపించే ప్రభావాలన్నీ పెరుగుతాయి -సానుకూల , ప్రతికూల . ప్రభావాలు రెండూ కూడా వీటికి తోడు, ఉపరితల పెరగడం వలన ట్రోపోస్పిరిక్ ఓజోన్‌ పెరుగుతుంది. ఇది మానవులకు ఆరోగ్యానికి చేటు.
ఈ రసాయనిక చర్యల ప్రభావం వలన ఓజోన్ పరిమాణం తగ్గుతుంది. అయితే ఈ ప్రక్రియల వేగాన్ని శూన్య చక్రాల ప్రభావంతో తగ్గించవచ్చు. దిగువ స్ట్రాటోస్ఫియరులో ఓజోన్ నాశనానికి దారితీసే మరింత క్లిష్టమైన విధానాలను కూడా కనుగొన్నారు.
ఈ మరొక ఓజోన్ మోలిక్యూలు నుండి ఆక్సిజన్ అణువును తొలగిస్తుంది; ఈ చర్యలో వెలువడ్డ క్లోరిన్ ఈ రెండు-దశల చక్రాన్ని పునరావృతం చేస్తుంది.
గ్లోబల్ ఓజోన్‌పై అంటార్కిటిక్ ఓజోన్ రంధ్రం ప్రభావం చాలా తక్కువ ఐనప్పటికీ, ఈ రంధ్రం ప్రజల్లో చాలా ఆసక్తిని రేకెత్తించింది. ఎందుకంటే:
స్ట్రాటోస్ఫియరు లోని ఓజోన్ పరిమాణం, ఫోటోకెమికల్ ఉత్పత్తి పునఃసంయోగాల మధ్య ఏర్పడే సమతుల్యతపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
తెలుగు భాషలో జంటపదాలు అనేకం ఉన్నయి. ఇవి కొన్ని ద్వంద్వ సమాసములు. ఇల్లు వాకిలి, కట్టు బొట్టు, తోడు నీడ, పని పాట మొదలైనవి. ఇవి శుద్ధంగా ద్వంద్వ సమాసాలు అనడం కన్నా జంటపదాలు గానే పలుకుబడిలో ఉన్నాయి. ఎందుకంటే ఈ తెలుగు పదాలు సాధారణంగా వ్యప్తంగాకంటే సమస్తంగా ప్రయోగించటం విశేషం. తెలుగువాళ్ళు వీటిని జంటపదాలుగానే వాడతారు.
అలానే పరస్పర సన్నిహిత సంబంధం కలవి జంటపదాలైతే, సమానార్థక పదాలు ఊతపదాలవుతాయి. ఇవికాక మొదలైనవి , తత్సంబంధమైనవి అనే తాత్పర్యంలో వచ్చే జంటపదాలు కొన్ని ఉన్నాయి. పురుగు పుట్ర, నగ నట్ర, కూర నార మొదలైనవి.వీటిని కూడా ఊతపదాలగానే అనటం బావుంటుంది.
ఈ జంట పదాలలో కొన్నిటిలో, రెండోపదం కూడా మొదటి పదం యొక్క అర్థాన్నే ఇస్తూ మొదటి పదానికి వత్తాసుగా అంటే ఊతగా నిలబడుతుంది. సిగ్గు సెరము, ముసిలె మొతకన, బిడ్డ పాప మొదలైనవి. ఇవి జంటపదాలలో భాగమే. అందువల్లనే జంటపదాలను ద్వంద్వ సమాసాలనుంచి వేరు చేసి చెప్పడం జరుగుతుంది.
జంటపదాలలో ముఖ్యంగా రెండోపదం యొక్క అర్ధం కాలక్రమంలో మరుగున పడిపోతున్నది. వాటి సహజ స్వభావం తెలియక, వ్యుత్పత్తి బోధపడక, అర్ధసామ్యం గుర్తురాక ఊతపదాలు చాలాభాగం వ్యర్ధంగా ఉపయోగించబడుతున్నది.
ఇలానే మరికొన్ని పరస్పర విరుద్దమైనవి కూడా ఉన్నాయి. పెళ్ళి పెడాకులు, హీనం మానం, నీళ్ళు నిప్పులు మొదలైనవి ఈ రకానికి వస్తాయి.
భారతదేశం, చైనా ల మధ్య రెండు పెద్ద భూభాగాల సార్వభౌమత్వం పైన, అనేక చిన్న చిన్న భూభాగాల పైనా కొనసాగుతున్న ప్రాదేశిక వివాదమే భారత చైనా సరిహద్దు వివాదం. వివాదాస్పదమైన ఆ రెండు పెద్ద భూభాగాల్లో మొదటిది, అక్సాయ్ చిన్. ఇది లడఖ్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలో భాగమని భారతదేశం పేర్కొంటుంది. తన జిన్జియాంగ్ ఉయ్‌గుర్ అటానమస్ రీజియన్, టిబెట్ అటానమస్ రీజియన్‌ లలో భాగమని చైనా వాదిస్తుంది. అక్సాయ్ చిన్ కాశ్మీరు, టిబెట్ ప్రాంతంలోని, జనావాసాలు అసలే లేని ఎత్తైన బంజరు భూమి. జిన్జియాంగ్-టిబెట్ హైవే ఈ ప్రాంతం గుండా పోతుంది. రెండవ వివాదాస్పద భూభాగం మెక్‌మహాన్ రేఖకు దక్షిణంగా ఉన్న అరుణాచల్ ప్రదేశ్. దీనిని గతంలో నార్త్ ఈస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ఏజెన్సీ అని పిలిచేవారు. 1914 లో బ్రిటిషు ఇండియా, టిబెట్ ల మధ్య కుదిరిన 1914 సిమ్లా ఒడంబడికలో మెక్‌మహాన్ రేఖ ఒక భాగం. ఈ ఒప్పందంలో చైనా భాగం కాదు 2020 నాటి స్థితి ప్రకారం, మెక్ మహాన్ రేఖయే చట్టబద్దమైన తూర్పు సరిహద్దు అని భారతదేశం చెబుతోంది. సిమ్లా ఒప్పందంపై సంతకం చేసినప్పుడు టిబెట్ అసలు స్వతంత్రంగానే లేదని పేర్కొంటూ చైనా ఆ సరిహద్దును ఏనాడూ అంగీకరించలేదు.
1913-14లో, బ్రిటన్, చైనా, టిబెట్ ప్రతినిధులు భారతదేశంలోని సిమ్లాలో జరిగిన ఒక సమావేశానికి హాజరయ్యారు. టిబెట్ స్థితికీ, సరిహద్దులకూ సంబంధించి ఒక ఒప్పందాన్ని రూపొందించారు. తూర్పు రంగంలో టిబెట్‌కు, భారతదేశం మధ్య ప్రతిపాదిత సరిహద్దు అయిన మెక్‌మహాన్ రేఖను, బ్రిటిషు సంధానకర్త హెన్రీ మెక్‌మహాన్ ఈ ఒప్పందానికి అనుసంధానించబడిన పటంలో గీసాడు. ముగ్గురు ప్రతినిధులు ఈ ఒప్పందంపై సంతకం చేసారు. కాని ఆ తరువాత బీజింగ్, ప్రతిపాదిత చైనా-టిబెట్ సరిహద్దుపై అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసింది. తుది, మరింత వివరణాత్మక పటంపై సంతకం చేయడానికి నిరాకరించింది. సంతకం చెయ్యనిదే చైనా ఈ ఒప్పందం ప్రసాదించే హక్కులను పొందలేదని పేర్కొంటూ ఒక నోట్‌ను ఆమోదించిన తరువాత, బ్రిటిషు టిబెటన్ సంధానకర్తలు సిమ్లా కన్వెన్షన్ పైన, మరింత వివరణాత్మక పటంపైనా ద్వైపాక్షిక ఒప్పందంగా సంతకం చేశారు. చైనా నిరాకరిస్తే టిబెటన్లతో ద్వైపాక్షికంగా సంతకం చేయవద్దని మెక్‌మహాన్‌కు ఆదేశాలున్నాయని నెవిల్ మాక్స్‌వెల్ పేర్కొన్నాడు. కాని మెక్‌మహాన్ చైనా ప్రతినిధి లేకుండానే ద్వైపాక్షిక ఒప్పందంపై సంతకం చేసాడు. ఆ ప్రకటనను రహస్యంగా ఉంచాడు.
1947 లో అక్సాయ్ చిన్ భారతదేశంలో భాగంగా ఉండేది. 1947 లో స్వాతంత్ర్యం పొందిన తరువాత, భారత ప్రభుత్వం పశ్చిమాన తన అధికారిక సరిహద్దును నిర్ణయించింది. అక్సాయ్ చిన్ కూడా భారత్‌లో భాగం గానే అందులో చూపింది. అది అర్డాగ్-జాన్సన్ రేఖను పోలి ఉండేది. కాని చైనా ప్రభుత్వం దాన్ని అంగీకరించలేదు. సరిహద్దును నిర్వచించడానికి "ప్రధానంగా దీర్ఘకాలంగా వినియోగంలో ఉండడం, సాంప్రదాయికత"లే భారతదేశానికి ఉన్న ఆధారం. జాన్సన్ రేఖ మాదిరిగా కాకుండా, షహీదుల్లా, ఖోటాన్ సమీపంలో ఉన్న ఉత్తర ప్రాంతాలను భారతదేశం తనవిగా చెప్పలేదు. కారకోరం కనుమ నుండి , భారతీయ వాదనా రేఖ కారకోరం పర్వతాలకు ఈశాన్యంగా అక్సాయ్ చిన్ ఉప్పు క్షేత్రాలకు ఉత్తరాన విస్తరించి, కున్ లూన్ పర్వతాల వద్ద సరిహద్దును గుర్తిస్తుంది. కరాకాష్ నది, యార్కండ్‌ నది వాటర్‌షెడ్లలో కొంత భాగాన్ని కూడా కలిపి చూపిస్తుంది. అక్కడి నుండి, ఇది తూర్పున కున్ లూన్ పర్వతాల వెంట, నైఋతి దిశగా అక్సాయ్ చిన్ ఉప్పు క్షేత్రాల గుండా, కారకోరం పర్వతాల గుండా, పాంగోంగ్ సరస్సు వైపుకు వెళుతుంది.
కారకోరం కనుమకు పశ్చిమాన జాన్సన్ రేఖను వాడరు. ఇక్కడ పాకిస్తాన్ అధీనంలో ఉన్న గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్ ను ఆనుకుని చైనా ఉంది. 1962 అక్టోబర్ 13 న, కారకోరం కనుమకు పశ్చిమాన ఉన్న సరిహద్దు విషయంపై చైనా, పాకిస్తాన్ లు చర్చలు ప్రారంభించాయి. 1963 లో, రెండు దేశాలు తమ సరిహద్దులను చాలావరకు మాకార్ట్నీ-మక్డోనాల్డ్ రేఖ ఆధారంగా పరిష్కరించుకున్నాయి. ఈ రేఖ 5,800 చ.కి.మీ./చైనాలో 5,180 చ.కి.మీ. ట్రాన్స్ కారకోరం ట్రాక్ట్‌ను చైనాలో చూపించింది. ఒకవేళ కాశ్మీరు వివాదం పరిష్కారమైతే, ఈ విషయమై తిరిగి చర్చలు జరిపాలని ఒప్పందంలో రాసుకున్నప్పటికీ. పాకిస్తాన్, చైనాలకు ఉమ్మడిగా ఒక సరిహద్దు ఉందనే అంశాన్ని భారతదేశం అసలు గుర్తించనే లేదు. 1947 కి పూర్వం ఈ మార్గం, కాశ్మీరు, జమ్మూ రాష్ట్రాలలో భాగంగా పేర్కొంది. అయితే, ఆ ప్రాంతంలో భారతదేశం వాదిస్తున్న రేఖ కారకోరం పర్వతాలకు ఉత్తరాన జాన్సన్ రేఖ వెళ్ళినంత దూరం పోలేదు. ఈ సరిహద్దుల విషయమై చైనా భారతదేశాల మధ్య ఇప్పటికీ వివాదాలున్నాయి.
1914 లో టిబెటన్ ప్రభుత్వం కొత్త సరిహద్దును అంగీకరించడమనేది, సిమ్లా సమావేశాన్ని చైనా అంగీకరించాలనే షరతుతో కూడుకున్నదని బ్రిటిషు రికార్డులు చూపిస్తున్నాయి. బ్రిటిషు వారు చైనా నుండి అంగీకారం పొందలేక పోయినందున, టిబెటన్లు మెక్‌మహాన్ రేఖ చెల్లదని భావించారు. టిబెటన్ అధికారులు తవాంగ్ లో తమ పరిపాలన కొనసాగించారు. 1938 లో చర్చల సమయంలో ఆ భూభాగాన్ని అప్పగించడానికి నిరాకరించారు. తవాంగ్ "నిస్సందేహంగా బ్రిటిషు వారిదే" అని అస్సాం గవర్నరు నొక్కిచెప్పాడు. కానీ అది "టిబెట్ నియంత్రణలో ఉంది. తాము టిబెటన్లం కాదని అక్కడి ప్రజల్లో ఎవరికీ తెలియదు" అని పేర్కొన్నాడు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో, భారతదేశపు తూర్పున జపనీస్ దళాల నుండి ఉన్న ముప్పు, చైనా విస్తరణవాదం నుండి పొంచి ఉన్న ముప్పుల కారణంగా బ్రిటిషు దళాలు అదనపు రక్షణ కోసం తవాంగ్‌ను ఆక్రమించాయి.
1917 నుండి 1933 వరకు, పెకింగ్‌లో చైనా ప్రభుత్వం ప్రచురించిన "పోస్టల్ అట్లాస్ ఆఫ్ చైనా", అక్సాయ్ చిన్‌లో సరిహద్దును కున్ లూన్ పర్వతాల వెంట నడిచే జాన్సన్ రేఖ ప్రకారమే చూపించింది. 1925 లో ప్రచురితమైన "పెకింగ్ యూనివర్శిటీ అట్లాస్" కూడా అక్సాయ్ చిన్‌ను భారతదేశంలోనే చూపించింది. 1940-1941లో జిన్జియాంగ్ యుద్దవీరుడు షెంగ్ షికాయ్ కోసం సోవియట్ అధికారులు అక్సాయ్ చిన్‌లో గాలిస్తున్నట్లు తెలుసుకున్న బ్రిటిషు అధికారులు మళ్ళీ జాన్సన్ రేఖనే సమర్థించారు. ] ఈ సమయానికి కూడా బ్రిటిషు వారు అక్సాయ్ చిన్‌పై అవుట్‌పోస్టులు నిర్మించడానికి గానీ అక్కడ నియంత్రణను ఏర్పాటు చేయడానికి గానీ ఎటువంటి ప్రయత్నాలూ చేయలేదు. చైనా, టిబెట్ ప్రభుత్వాలతో ఈ అంశం గురించి చర్చించనూ లేదు. భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం సిద్ధించేనాటికి సరిహద్దును లిఖించలేదు.
బ్రిటిషు వారి భారతదేశ మ్యాపుల్లో జాన్సన్-అర్డాగ్, మాకార్ట్నీ-మెక్‌డొనాల్డ్ రేఖలు రెంటినీ ఉపయోగించారు. కనీసం 1908 వరకు, బ్రిటిషు వారు మాక్డోనాల్డ్ రేఖనే సరిహద్దుగా తీసుకున్నారు. కానీ 1911 లో, జిన్‌హాయి విప్లవం చైనాలో కేంద్ర శక్తి పతనానికి దారితీసింది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసే సమయానికి, బ్రిటిషు వారు జాన్సన్ రేఖను అధికారికంగా ఉపయోగించారు. అయితే వారు ఔట్‌పోస్టులను స్థాపించడానికి గానీ, భూమిపై వాస్తవ నియంత్రణను నిర్ధారించడానికి గానీ ఎటువంటి చర్యలు తీసుకోలేదు. 1927 లో, బ్రిటిషు ఇండియా ప్రభుత్వం కారకోరం పరిధిలో మరింత దక్షిణంగా ఉన్న ప్రాంతంలో జాన్సన్ రేఖకు బదులు మరొక రేఖను తీసుకోవడంతో ఈ రేఖను మళ్లీ సర్దుబాటు చేసారు. అయితే, పటాలను నవీకరించలేదు. అప్పటికీ అవి జాన్సన్ రేఖనే చూపిస్తుండేవి.
1907 లో ఇంగ్లండు రష్యాలకు మధ్య కుదిరిన ఒప్పందాన్ని సిమ్లా ఒడంబడిక ఉల్లంఘించింది. మధ్యలో చైనా లేకుండా టిబెట్‌తో నేరుగా ఒప్పందాలు కుదుర్చుకోకూడదనేది 1907 ఒప్పందపు సారాంశం. అలాగే 1906 నాటి ఆంగ్లో చైనా ఒప్పందం ప్రకారం బ్రిటన్, టిబెట్‌ను ఆక్రమించుకోరాదు. ఈ నేపథ్యంలో సిమ్లా ఒడంబడిక చట్టబద్ధతపై బ్రిటిషు వారికున్న సందేహాల కారణంగా వారు 1937 వరకూ మెక్‌మహాన్ రేఖను తమ మ్యాపుల్లో చూపించలేదు. 1938 అవరకు అసలు ఆ ఒడింబడిక వివరాలను కూడా ప్రచురించలేదు. 1913 లో టిబెట్ సంతకం చేసిన ఈ ఒడంబడికను తిరస్కరిస్తూ చైనా, 1914 నాటి టిబెట్ ప్రభుత్వం ఒక స్థానిక ప్రభుత్వమని, ఒప్పందం కుదుర్చుకునే అధికారం దానికి లేదనీ చెబుతూ సిమ్లా ఒడంబడిక, మెక్‌మహాన్ రేఖ రెండూ చట్టవిరుద్ధమైనవని చెప్పింది.
1975 లో, సిక్కిం రాచరికం ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను నిర్వహించింది. దీనిలో సిక్కిమీయులు భారతదేశంలో చేరడానికి అనుకూలంగా ఓటు వేశారు. ఆ సమయంలో చైనా నిరసన వ్యక్తం చేసి, అది చట్టవిరుద్ధమని తిరస్కరించింది. 2003 లో కుదిరిన చైనా-భారత మెమోరాండం ప్రకారం, సిక్కిం విలీనాన్ని చైనా అంగీకరించినట్లేనని భావించారు. భారతదేశంలో భాగంగా సిక్కింను చూపించే మ్యాప్‌ను చైనా ప్రచురించింది. చైనా "సరిహద్దు దేశాలు, ప్రాంతాల" జాబితా నుండి చైనా విదేశాంగ శాఖ సిక్కింను తొలగించింది. అయితే, సిక్కిం-చైనా సరిహద్దుకు ఉత్తర కొసన ఉన్న "ది ఫింగర్" వివాదస్పదంగాను, సైనిక కార్యకలాపాల ప్రదేశంగానూ కొనసాగుతోంది.
వివాదాన్ని పరిష్కరించడంలో భాగంగా 1996 లో కుదిరిన ఒప్పందంలో "విశ్వాసం పెంపొందించే చర్యల"ను, వాస్తవాధీన రేఖనూ పొందుపరచారు. 2006 లో ఓ పక్క ఇరువైపులా సైనిక సమీకరణ జరుగుతూండగా, భారతదేశంలోని చైనా రాయబారి, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ అంతా చైనా భూభాగమేనని చెప్పుకున్నాడు ఆ సమయంలో, ఇరు దేశాలూ సిక్కిం రాష్ట్రపు ఉత్తర కొన వద్ద ఒక కిలోమీటరు చొప్పున చొరబాటు జరిపినట్లు పరస్పరం ఆరోపించుకున్నాయి. సరిహద్దులో అదనపు సైనిక దళాలను మోహరిస్తామని 2009 లో భారత్ ప్రకటించింది. సరిహద్దు వివాదాన్ని పరిష్కరించడానికి చైనా "వన్ ఇండియా" విధానాన్ని అంగీకరించాలని 2014 లో భారత్ ప్రతిపాదించింది.
1950 లలో చైనా, జిన్జియాంగ్, పశ్చిమ టిబెట్‌ లను కలుపుతూ 1200 కిలోమీటర్ల రోడ్డు నిర్మించింది. ఇందులో 179 కిలోమీటర్ల రోడ్డు జాన్సన్ రేఖకు దక్షిణంగా, భారతదేశం తనదని పేర్కొన్న అక్సాయ్ చిన్ ప్రాంతం గుండా పోయింది. చైనా వైపు నుండి అక్సాయ్ చిన్ కు సులభంగా చేరుకోవచ్చు. కాని కారకోరంకు దక్షిణాన ఉన్న భారతీయులకు, అక్సాయ్ చిన్‌కు వెళ్ళడంలో ఈ పర్వత శ్రేణి ఒక అడ్డంకి. 1957 వరకు చఒనా నిర్మించిన ఈ రహదారి ఉందనే సంగతే భారతీయులకు తెలియదు. 1958 లో చైనా ప్రచురించిన పటాలలో దీన్ని చూపించినప్పుడు ఈ రహదారి ఉనికి ధ్రువపడింది.
భారతదేశ చారిత్రక సరిహద్దులు హిమాలయాలని, హిమాలయాలకు దక్షిణంగా ఉన్న ప్రాంతాలు సాంప్రదాయకంగా భారతీయమేననీ, భారతదేశంతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయనే వాదన, బ్రిటిషు ఇండియా, టిబెట్ లు అంగీకరించిన ఈ సరిహద్దుకు ఆధారమని వికె సింగ్ వాదించాడు. హిమాలయాల ఎత్తైన వాటర్ షెడ్ భారతదేశానికి, దాని ఉత్తర పొరుగు దేశాలకూ మధ్య సరిహద్దుగా ప్రతిపాదించబడింది. హిమాలయాలు భారత ఉపఖండంలోని పురాతన సరిహద్దులు అని, అందువల్ల బ్రిటిషు ఇండియాకు ఆ తరువాత భారత గణతంత్రానికీ ఆధునిక సరిహద్దులుగా ఉండాలనీ భారత ప్రభుత్వం అభిప్రాయపడింది .
అక్సాయ్ చిన్ ఓ నిర్జన ప్రాంతం. ఇది అతి తక్కువ ఎత్తున ఉండే కరాకాష్ నది నుండి అత్యధిక ఎత్తున ఉండే హిమానీనదాలతో కూడిన శిఖరాల వరకు ఉంటుంది. ఇది సుమారు 37,244 కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉంది. వేసవికాలంలో ఇక్కడి వాణిజ్య రహదారిపై జింజియాంగ్, టిబెట్ల నుండి వెళ్ళే వర్తకులకు చెందిన యాక్ జంతువుల బిడారులు తప్పించి ఇక్కడ మరో మానవ సంచారం ఉండదు.
1897 లో, బ్రిటిషు సైనిక అధికారి సర్ జాన్ అర్డాగ్, యార్కండ్ నదికి ఉత్తరాన కున్ లూన్ పర్వత శిఖరాల వెంట సరిహద్దు రేఖను ప్రతిపాదించాడు. ఆ సమయంలో చైనా బలహీనపడటంతో రష్యా విస్తరించే ప్రమాదం పట్ల బ్రిటన్ ఆందోళనగా ఉంది. అర్డాగ్, తన రేఖ రక్షణను మరింత సమర్థవంతంగా చేసుకోవచ్చని వాదించాడు. అర్డాగ్ రేఖ జాన్సన్ రేఖలో చేసిన మార్పే. దీనిని "జాన్సన్-అర్డాగ్ రేఖ" అని పిలుస్తారు.
చైనా పశ్చిమ సరిహద్దును ఎప్పుడూ గీయలేదని, చైనా సరిహద్దుల్లోని అక్సాయ్ చిన్‌ను చైనాలో ఉన్నట్లుగా చూపించిన మాకార్ట్నీ-మెక్‌డొనాల్డ్ రేఖ ఒక్కటే ఇప్పటివరకు చైనా ప్రభుత్వానికి ప్రతిపాదించిన రేఖ అని, అక్సాయ్ చిన్ అప్పటికే చైనాలో భాగంగా ఉందనీ చైనా మంత్రి జౌ ఎన్‌లై వాదించాడు. ఏ చర్చలైనా యథాతథ స్థితిని పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని కూడా అతడు చెప్పాడు.
1960 లో, నెహ్రూ, జౌ ఎన్‌లై లమధ్య జరిగిన ఒప్పందం ఆధారంగా, సరిహద్దు వివాదాన్ని పరిష్కరించడానికి భారత, చైనా అధికారులు చర్చలు జరిపారు. పశ్చిమ రంగంలో సరిహద్దును నిర్వచించే ప్రధాన వాటర్‌షెడ్‌పై భారత, చైనాలు విభేదించాయి. సరిహద్దులపై వాదనలకు సంబంధించి చైనా చేసే ప్రకటనల్లో మూలాలను తప్పుగా ఉటంకిస్తూంటాయి.
మొదటి ఆంగ్లో-బర్మీస్ యుద్ధం ముగింపులో యాండాబో ఒప్పందం ద్వారా బ్రిటిషు ఇండియా, 1826 లో అస్సాంను స్వాధీనం చేసుకుంది. తరువాతి ఆంగ్లో-బర్మీస్ యుద్ధాల తరువాత, బర్మా మొత్తం బ్రిటిషు వారి చేతికి చిక్కింది. చైనా లోని యునాన్ ప్రావిన్స్‌తో బ్రిటిషు వారికి సరిహద్దు ఏర్పడింది.
1954 జూలై 1 న, ప్రధాని నెహ్రూ అన్ని పొలిమేరల్లోను ఖచ్చితమైన సరిహద్దులను చూపించడానికి భారతదేశ పటాలను సవరించాలని ఒక మెమో రాశాడు. అప్పటి వరకు, జాన్సన్ రేఖ ఆధారంగా అక్సాయ్ చిన్ రంగంలో సరిహద్దు "గుర్తించబడనిది" గా వర్ణించబడింది.
భారత వాదనను ప్రధానమంత్రి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఇలా చెప్పాడు: అక్సాయ్ చిన్ "శతాబ్దాలుగా భారతదేశపు లడఖ్ ప్రాంతంలో భాగం". ఈ ఉత్తర సరిహద్దు "కచ్చితమైనది, ఎవరితోనూ చర్చించే విషయమే కాదు" .
సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కారం కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ ఇచ్చే పురస్కారం. ఇది భారతీయ కళాకారులకు లభించే అతి పెద్ద గుర్తింపు. 2003 సంవత్సరానికి మునుపు ఈ పురస్కారం క్రింద 50,000 రూపాయల నగదు, యోగ్యతా పత్రం, అంగవస్త్రం, తామ్రపత్రం ప్రదానం చేసేవారు. 2009 నుండి నగదు బహుమతి ₹1,00,000 కు పెంచారు.ఈ పురస్కారాలు సంగీతం, నృత్యం, నాటకం, ఇతర సంప్రదాయ కళలు, తోలుబొమ్మలాట, ప్రదర్శన కళలలో భాగస్వామ్యం మొదలైన విభాగాలలో ఇస్తున్నారు.
బీహార్ షరీఫ్, బీహార్ రాష్ట్రం, నలందా జిల్లా లోని పట్టణం, ఈ జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం. రాష్ట్రంలోకెల్లా ఇది ఐదవ అతిపెద్ద ఉప-మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం. దీని పేరు రెండు పదాల కలయిక: బీహార్, షరీఫ్ అనే రెండు పదాల నుండి ఉద్భవించింది, . ఈ నగరం దక్షిణ బీహార్‌లో విద్యా వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉంది. ఆర్థిక వ్యవస్థకు వ్యవసాయం ప్రధానాధారం కాగా, పర్యాటకం, విద్యారంగం, గృహ ఉత్పత్తులు అనుబంధంగా ఉన్నాయి. యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశమైన పురాతన నలందా మహావిహర శిధిలాలు పట్టణానికి సమీపంలో ఉన్నాయి.