polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ఈ రైలు గంటకు 30 కి.మీ. సరాసరి వేగంతో నడుస్తుంది. ప్రతిరోజు ఈ రైలు నడుస్తుంది. ఈ రైలు 77239 సంఖ్యతో భీమవరం నుండి నిడదవోలు వరకు, తిరోగమన దిశలో రైలు నంబరు 77240 గాను తన ప్రయాణాన్ని కొనసాగిస్తుంది. ఈ ప్యాసింజర్ రైలు భారతీయ రైల్వేలు లోని దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్ పరిధి లోని విజయవాడ రైల్వే డివిజను పరిధిలోకి వస్తుంది.
భీమవరం - నిడదవోలు ప్యాసింజర్, భీమవరం జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను నుంచి బయలుదేరి వేండ్ర, ఆరవల్లి, మంచిలి, అత్తిలి, రేలంగి, వేల్పూరు, తణుకు, కాలధారి రైల్వే స్టేషన్లు మీదుగా నిడదవోలు జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను చేరుకుంటుంది.
భీమవరం - నిడదవోలు ప్యాసింజర్ భారతీయ రైల్వేలు వ్యవస్థలో ఒక ప్యాసింజర్ రైలు. ఇది భీమవరం రైల్వే స్టేషను, నిడదవోలు రైల్వే స్టేషను మధ్య నడుస్తుంది.
రామానాయుడు నిర్మాతగా రాఘవేంద్రరావు దర్శకత్వంలో రూపొందిన దేవత చిత్రంతో సత్యమూర్తి కథా రచయితగా సినీ జీవితాన్ని ప్రారంభించారు. ఈ చిత్ర విజయంతో తెలుగు సినీ పరిశ్రమలో ఆయన పేరు మారుమ్రోగిపోయింది. బావా మరదళ్లు, కిరాయి కోటిగాడు, అభిలాష, ఛాలెంజ్, జ్వాల, భలేదొంగ, మాతృదేవోభవ, కాంచన సీత, చంటి, పెదరాయుడు, శ్రీనివాస కళ్యాణం, నారీనారీనడుమ మురారి, బంగారు బుల్లోడు, పెళ్ళి, న్యాయం కోసం, ఖైదీ నెంబర్ 786, శత్రువు, రౌడీ అన్నయ్య, అమ్మదొంగా వంటి చిత్రాలు సత్యమూర్తికి తిరుగులేని గుర్తింపును తెచ్చిపెట్టాయి. చిరంజీవి సినీ కెరీర్‌లో సత్యమూర్తి కీలక పాత్ర పోషించారు. వీరిద్దరి కలయికలో వచ్చిన అభిలాష, ఖైదీ నెం 786, ఛాలెంజ్, జ్వాల చిత్రాలు చక్కటి ప్రజాదరణను చూరగొన్నాయి.
సాహిత్యం పట్ల సత్యమూర్తికి ఉన్న అభిలాష ఆయన్ని రచనా వ్యాసంగం వైపు నడిపించింది. చైతన్యం అనే నవలతో సాహిత్యప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించిన ఆయన కలం నుంచి అనేక నవలలు, కథా సంకలనాలను వెలువడ్డాయి. ఆయన రచనల్లో పవిత్రులు, పునరంకితం, ఎదలోయల నిదురించే, దిగంబర అంబరం, అధర గరళం సాహిత్యాభినులను విశేషంగా అలరించాయి. మానవ సంబంధాల్లోని అంతఃసంఘర్షణ కథావస్తువుగా చేసుకొని తన రచనా ప్రక్రియను కొనసాగించారు. సత్యమూర్తి రచనల్లో భావుకత ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. కథా, నవలా రచయితగా సత్యమూర్తికి లభించిన పేరు ప్రఖ్యాతులు ఆయన్ని సినీ రంగం వైపు మళ్లించాయి.
ఆయన స్వస్థలం తూర్పు గోదావరి జిల్లా రాయవరం మండలంలోని వెదురుపాక. రామచంద్రపురంలో డిగ్రీ పూర్తి చేశాడు. అనంతరం మచిలీపట్నంలోని ఆంధ్ర జాతీయ విద్యా కళాశాలలో బి.ఎడ్ చదువుకొని అధ్యాపక వృత్తిని చేపట్టారు.
గొర్తి సత్యమూర్తి ప్రముఖ సినిమా రచయిత. 90కిపైగా చిత్రాలకు రచయితగా పనిచేశారు. నాలుగు వందల సినిమాలకు పైగా మాటలు అందించాడు. ఈయన దక్షిణ భారతీయ సంగీత దర్శకుడు, నేపథ్య గాయకుడు అయిన దేవి శ్రీ ప్రసాద్ తండ్రి.
వీరిది తెలుగు కుటుంబమే. నాన్నగారి పేరు వృజు భూషణ్, అమ్మ పద్మ. వీళ్ళ అమ్మగారిది గుంటూరు. నాన్నగారి వ్యాపారరీత్యా ముంబాయిలో స్థిరపడ్డారు. అక్కడే పుట్టి పెరిగాడు. అక్కడే చదువుకొన్నాడు. ఆ రోజుల్లోనే నాటకాల్లో ప్రవేశించాడు. డిగ్రీ అయ్యాక టెలిఫోన్ ఆపరేటర్, ప్రొడక్షన్ మేనేజర్, పార్ట్ టైమ్ జర్నలిస్ట్‌గా ఉద్యోగాలు చేశాడు. ఎందులోనూ నెలకి మించి జీతం తీసుకోలేదు. ఫ్రీలాన్స్ జర్నలిస్టుగానే నెల దాటి జీతం తీసుకున్నాడు.
నటనపై ఆసక్తితో రోషన్ తనేజా ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో చేరి అక్కడ శిక్షణ తీసుకొన్నాడు. అక్కడే దీపక్ తిజోరి, విక్రమ్‌భట్‌లతో పరిచయం ఏర్పడింది. వాళ్లు నిర్మించిన టీవీ సీరియల్స్‌లో నటించాడు. విక్రమ్‌భట్ తన హిందీ చిత్రం 'రాజ్ 'లో అవకాశం ఇచ్చాడు. తర్వాత షారుఖ్‌ఖాన్ మైహూనా లో నటించాడు. ఇంకొన్ని హిందీ సినిమాలలో చేశాడు.
దర్శకుడు సురేందర్‌రెడ్డికి మక్బూబ్, అపహరణ్, బ్లాక్‌ఫ్రైడే సినిమాల్లో ఇతని నటన బాగా నచ్చింది. ఆయన ముంబాయి వచ్చినప్పుడు ఇతడిని పిలిపించి మాట్లాడారు. అతిథి సినిమాలో అవకాశం ఇచ్చాడు.
మురళీ శర్మ ఒక భారతీయ సినీ నటుడు. తెలుగుతో బాటు పలు ఇతర భాషా చిత్రాలలో కూడా నటించాడు. ఎక్కువగా ప్రతినాయక పాత్రలలో, పోలీసు అధికారి పాత్రలలో నటించాడు.
హౌరా డెహ్రాడూన్ డూన్ ఎక్స్ ప్రెస్ అనే ఎక్స్ ప్రెస్ రైలు భారతీయ రైల్వేలు – తూర్పు రైల్వే జోన్ కు చెందినది. ఇది 13009 / 10 నెంబర్లతో భారతదేశంలోని హౌరా జంక్షన్ & డెహ్రాడూన్ మధ్య నడిస్తుంటుంది. ఇది 13009 నెంబరుతో హౌరా జంక్షన్ నుంచి డెహ్రాడూన్ మధ్య నడుస్తుండగా, 13010 నెంబరుతో ఇదే మార్గంలో తిరుగు ప్రయాణం చేస్తుంది. ఈ రైలు పశ్చిమ బెంగాల్, జార్ఖండ్, బీహార్, ఉత్తర ప్రదేశ్ & ఉత్తరఖండ్ రాష్ట్రాల ప్రజలకు ప్రయాణ సేవలందిస్తోంది. 1925 అక్టోబరు 1 నాడు ఈ రైలు ప్రవేశపెట్టబడింది.
రైలు నెంబరు13009 / 10 హౌరా డెహ్రాడూన్ డూన్ ఎక్స్ ప్రెస్ రైలులో ప్రస్తుతం 1 ఏసీ 2 టైర్, 3 ఏసీ 3 టైర్, 11 స్లీపర్ తరగతి, 3 సాధారణ అన్ రిజర్వుడు, 2 సిట్టింగ్ కం లగేజ్ రేక్ బోగీలు ఉన్నాయి. ఈ రైలుకు ప్యాంట్రీ కార్ బోగీ ఉండదు. భారతదేశంలోని అన్ని రైళ్లలోనూ ప్రయాణికుల సంఖ్య పెరిగినప్పుడు బోగీల సంఖ్య పెంచడం, లేదంటే తగ్గించడం చేస్తుంటారు. ఈ రైలులో కూడా అవసరమైన ప్రయాణికుల రద్దీ మేరకు భారతీయ రైల్వేలు బోగీల సంఖ్యను పెంచవచ్చు.
ఈ రైలు మార్గంలో పాక్షికంగా విద్యుదీకరణ చేయబడింది. ఈ రైలును లాగేందుకు హౌరా ఆధారిత డబ్ల్యు.ఎ.పి. 4 ఇంజిన్ ను హౌరాజంక్షన్ నుంచి ముగల్ సారాయ్ జంక్షన్ వరకు ఉపయోగిస్తారు. ఆ తర్వాత లక్నో లేదా తుగ్లకాబాద్ ఆధారిత డబ్ల్యు.డి.ఎం.3ఎ ఇంజిన్ తో మిగిలిన ప్రయాణాన్ని రైలు పూర్తి చేస్తుంది. దీని ట్రాకింగ్ గేజ్ 1,676 ఎం.ఎం.
రైలు నెంబర్లు13009 / 10 గల హౌరా డెహ్రాడూన్ డూన్ ఎక్స్ ప్రెస్ రైలు హౌరాజంక్షన్ నుంచి వయా బరద్దామన్ జంక్షన్, ధన్ బాద్ జంక్షన్, గయా జంక్షన్, ముగల్ సరాయ్ జంక్షన్, ఫైజాబాద్ జంక్షన్, లక్నోజంక్షన్ ఎన్.ఆర్, షాజహాన్ పూర్, బరైలీ, మొరాదాబాద్, నజీబాబాద్ జంక్షన్, హరిద్వార్ జంక్షన్ మీదుగా డెహ్రాడూన్ చేరుకుంటుంది.
దీని సగటు వేగం గంటకు 55 కిలోమీటర్ల కంటే తక్కువ ఉన్నందు వల్ల భారతీయ రైల్వేల నిబంధనల ప్రకారం ఈ రైలు ప్రయాణికుల టికెట్ ధరలో సూపర్ ఫాస్ట్ సర్ ఛార్జీలు కలపరు.
బేరియం నైట్రేట్ గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద తెల్లని ఘన రూపంలో ఉండును. వాసన లేనటువంటి రసాయన సమ్మేళన పదార్థం. బేరియం నైట్రేట్ ఘనాకృతి అణుసౌష్టవం కలిగి ఉంది. మిగతా బేరియం సంయోగ పదార్థాలవలె ఇది నీటిలో కరుగును. నీటిలో కరిగే లక్షణం కలిగి ఉండటం వలన ఇది విషపూరితం. బేరియం నైట్రేట్ ఆల్కహాల్‌లో కరుగదు. బేరియం నైట్రేట్ యొక్క అణుభారం 261.337 గ్రాములు/మోల్. ఈ సమ్మేళన పదార్థం యొక్క సాంద్రత 3.24 గ్రాములు/సెం.మీ3. ద్రవీభవన స్థానం 592 (1,098 ; 865, ఈ ఉష్ణోగ్రత వద్ద బేరియం నైట్రేట్ వియోగం చెందును. బేరియం నైట్రేట్ యొక్క వక్రీభవనసూచిక 1.5659.
బరటోల్ అనునది బేరియం నైట్రేట్, , బైండర్ మిశ్రమం చేసి తయారు చేసిన ప్రేలుడు పదార్థం. అల్యూమినియం పుడి/చూర్ణంతో బేరియం నైట్రేట్ కలుపబడిన మిశ్రమం అథిక ప్రేలుడు శక్తి కలిగి ఉంది.ఈ మిశ్రమాన్ని ఫ్లాష్ పౌడర్ అంటారు. థెర్మిట్ లో బేరియం నైట్రేట్‌ను మిశ్రమం చేసి తయారు చేసిన థెర్మిట్-3ను, సైనిక థెర్మిట్ చేతి బాంబుల లో ఉపయోగించుతారు. బాణ సంచా తయారీలో కూడా టపాసులు, జువ్వలు, మతాబుల వంటి వాటిలో పచ్చమంట వచ్చుటకై ఉపయోగిస్తారు. బేరియం నైట్రేట్‌ను ఇంకా బేరియం ఆక్సైడ్‌ను ఉత్పత్తి చెయ్యుటకు ఉపయోగిస్తారు. వాక్యుం ట్యూబుల పరిశ్రమలలో కూడా ఉపయోగిస్తారు.
బేరియం నైట్రేట్ ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద బేరియం ఆక్సైడ్, నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్, ఆక్సిజన్‌గా వియోగం చెందును.
నైట్రిక్ ఆక్సైడ్‌తో, థెర్మల్ వియోగం వలన బేరియం నైట్రైట్ ఏర్పడును. ద్రావాలలో కరిగే లక్షణమున్న లోహ సల్ఫేట్‌లు, లేదా సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంతో చర్య వలన బేరియం సల్ఫేట్ లు ఉత్పత్తి అగును. కార్బొనేట్, ఆక్సాలేట్, లోహాల పాస్పేట్ వంటి కరుగని బేరియం లవణాలను ద్వంద వియోగం ద్వారా అవక్షేపించెదరు. బేరియం నైట్రేట్ ఒక ఆక్సీకరణి కావటం వలన, సాధారణ క్షయికరణ కారకాలతో తీవ్రంగా, చురుకుగా చర్య జరుపును.
బేరియం నైట్రేట్ ను రెండు రకాల ప్రక్రియలలో ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు. ఒకవిధానంలో బేరియంకార్బొనేట్ యొక్క దళసరి ముక్కలను నైట్రిక్ ఆమ్లం/నత్రికామ్లంలో కరగించి ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు. బేరియం కార్బొనేట్ లోని ఇనుముకు చెందిన మలినాలు అవక్షేపం పొందును. ఏర్పడిన బేరియం నైట్రేట్ ద్రావణాన్ని వడగట్టి బాష్పీకరించి, స్పటికాలు ఏర్పరచెదరు. రెండవ విధానంలో వేడి చేసిన సోడియం నైట్రేట్ ద్రవంలో కలిపి మిశ్రమం చెయ్యుదురు. ఏర్పడిన బేరియం నైట్రేట్ స్పటికాలను మిశ్రమద్రావణం నుండి వేరు చెయ్యుదురు.
ద్రావణీయత కల్గిన అన్ని బేరియం సంమ్మేళనాల వలె బేరియం నైట్రేట్‌ను తినినను, లేదా శ్వాసించినను/ఊపిరి పీల్చినను ప్రమాదం. దీని విష ప్రభావం వలన కండారాలు బిగుసుకు పోవడం, వాంతులు, విరేచనాలు అవ్వడం, పొత్తికడుపులో నొప్పి, కండరాల తీవ్రత తక్కువగా ఉండుట, ఆతృత, బలహీన పడటం, శ్వాస కష్టంగా ఉండటం, హృదయ స్పందనలో హెచ్చు తక్కువలు, అసంకల్పితముగా /అప్రయత్నపూర్వకముగా కండరములు కొద్దికాలంసేపు ముడుచుకోవడం వంటి దుష్ఫలితాలు కలుగును.
హృదయ స్పందన, శ్వాస ఆగిపోవడం వలన మరణం సంభవించ వచ్చును. ఈ పరిణామాలన్నీ బేరియం నైట్రేట్ యొక్క ప్రభావానికి గురైన కొన్ని గంటల నుండి కొన్ని రోజులలో సంభవించ వచ్చును. బేరియం నైట్రేట్ ప్రభావం వలన మూత్రపిండాలు కూడా పాడై పోవును. బేరియం నైట్రేట్ ధూళిని శ్వాసించట వలన శ్వాసనాళలలో ఇరిటేసన్/చికాకు, నొప్పి కల్గును.
బేరియం నైట్రేట్ యొక్క పొడిని, అల్యూమినియం, జింకు వంటి లోహాల మెత్తని చూర్ణంతో కలిపినను, లేదా అల్యూమినియం-మాగ్నీషియం మిశ్రమ ధాతు పొడితో మిశ్రమం చేసిన అంటుకొని, బలమైన విస్పొటన చెందును.
బేరియం నైట్రేట్ ఒక రసాయన సమ్మేళనం. ఇది ఒక అకర్బన సంయోగ పదార్థం, బేరియం నైట్రేట్ అనునది బేరియం మూలకం యొక్క లవణం. బేరియం, నైట్రేట్ అయానుల సమ్మేళనం వలన బేరియం నైట్రేట్ ఏర్పడినది.
చర్మాన్ని, లేదా కళ్ళను తాకినప్పు, తినిన లేదా శ్వాసించిన దాని కన్నా తక్కువ హానికారి అయినప్పటికీ ఇరిటేసన్, దురద, ఎరుపెక్కడం, నొప్పి కలగడం వంటి లక్షణాలుంటాయి.
భారతదేశంలోనే రెండవ అతిపెద్ద మైకా గనులు నెల్లూరుజిల్లాలోని గూడూరు పరిసర ప్రాంతాలలో ఉన్నాయి. ఇక్కడి మైకా గనులు 1,000 చ.అ. విస్తీర్ణంలో ఉన్నాయి. ఇక్కడ ముస్కోవైట్, క్వార్ట్జ్, ఫెల్డ్ స్పార్, వెర్మిక్యులైట్ రకముల మైకా లభిస్తుంది. మైకా గనులు భారతదేశంలో నెల్లూరుజిల్లా గూడూరు ప్రాంతంలో, జార్ఖండ్ లోని ధనబాద్ ప్రాంతాలకే పరిమితమయ్యాయి. ఎల‌క్ట్రానిక్/విద్యుత్‌ పరిశ్రమలకు ఆభ్రకం తప్పనిసరిగా కావాలి. మైకా 700 నుంచి 1000 డిగ్రీల సెంటిగ్రేడు వద్ద ద్రవీభవనం చెందుతుంది. గూడూరు ప్రాంతంలో లభించే గ్రీన్, రూబీ రకాల మైకాకు 800 డిగ్రీల సెంటిగ్రేడ్ వేడిని తట్టుకోగల శక్తి ఉంది. మైకాను ప్రధానంగా విద్యుత్ పరిశ్రమల్లో వినియోగించే పరికరాల తయారీలోను, అణుపరీక్షలు, రియాక్టర్లలోను వినియోగిస్తుంటారు.
మైకా ఖనిజాన్ని 1885లో నెల్లూరుజిల్లా సైదాపురం ప్రాంతంలో జర్మనీ దేశస్తులు గుర్తించి అప్పుడే షామైన్ అనే పేరుతో గనుల తవ్వకాన్ని ప్రారంభించారు. సైదాపురం ప్రాంతాలలో 143కి పైగా గనుల్లో మైనింగ్ జరుగుతూ 30 వేల మందికి ఉపాధి లభిస్తుండేది, కాలక్రమంలో మైకా గనుల ప్రభావం తగ్గి ఉపాధి పొందే వారి సంఖ్య తగ్గి 10వేల మందికి పరిమితమయ్యింది. ప్రస్తుతం సైదాపురం ప్రాంతంలో ప్రధానంగా లభించే గ్రీన్, రూబీ రకాల మైకాకు విదేశాల్లో మంచి గిరాకీ ఉంది. నెల్లూరు మైకాకు చైనా మార్కెట్ లో మంచి డిమాండ్ ఉంది. నాణ్యమైన మైకా కిలో రూ.25 వేల నుంచి రూ.40 వేల ధర పలుకుతుంది. సాధారణ రకం మైకా వెయ్యి నుంచి పదివేల రూపాయల ధర పలుకుతుంది. మైకా భారతదేశానికి విదేశీ మారకద్రవ్యాన్ని ఆర్జించిపెట్టిన ఒక వనరు.
అభ్రకం లేదా మైకా ఖనిజాల సమూహం అనేది వివిధ లోహాలతో ఉన్న అల్యుమినోసిలికేట్‌లు. ఇది చక్కని పలకలుగా విడివడి ఉంటుంది. మైకా అనేక దగ్గర సంబంధం గల పదార్థాలతో కూడి పరిపూర్ణ ఆధారభూత చీలికలను కలిగి ఉంటుంది. దీనిని కాకి బంగారం అని కూడా అంటారు. ఇది అద్దపు పెంకుల వలె ఉంటుంది. రసాయనికముగ ఈ కాకిబంగారం మెగ్నీషియమ్‌, ఇనుము, సోడియమ్‌, పొటాషియమ్‌తో కూడుకొనిన సిలికేట్‌ యౌగికము. దీని పొరలు తేలికగా అతుక్కుని ఉంటాయి, అందువలన వీటి పొరలను తేలికగా విడదీయవచ్చు. తేలికపాటి పొరలను చేతితో గట్టిగా నలిపి నట్లయితే పొడి పొడి అవుతుంది. ఈ అద్దపు వంటి పెంకు పొరలు తెల్లగా మెరుస్తుంటాయి. అభ్రకం ఉత్పత్తిలో భారతదేశం ప్రపంచంలోనే ప్రథ‌మ స్థానంలో ఉన్నది.
ప్రాచీన బౌద్ధంలో బుద్ధుని, లేదా ఇతర "అర్హతుల" ధాతు విశేషాలను గౌరవ ప్రదంగా లేదా స్మృతి చిహ్నంగా లేదా పూజా సంకల్పంతో భద్రపరచే ఆచారం అప్పుడు ఉండేది. అలా చేయవచ్చునని బుద్ధుడు తన శిష్యుడు ఆనందునితో అన్నట్లు మహాపరినిర్వాణ సూత్రంలో ఉంది. బుద్ధుని నిర్వాణం తరువాత అతని ధాతువులపై 8 చైత్యాలను నిర్మించారు. తరువాత వాటిలో ఏడింటిని తెరిపించి అశోకుడు అందులోని శకలాలను చిన్న ఖండాలుగా చేసి 84 వేల స్తూపాలను కట్టించాడని ఒక ప్రతీతి ఉంది. ఈ ప్రతీతిలో కొంత నిజమున్నదని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు. కాలక్రమంలో బుద్ధుని లేదా ఇతర గురువుల వస్తువులపై కూడా ఇలాంటి చైత్యాలను నిర్మించడం మొదలుపెట్టారు. కాలాంతరంలో చైత్యమనే పదం వృక్ష వేదికకు గాని, సంపూర్ణ దేవాలయమునకు గాని, గర్భ గృహమునకు గాని వర్తించ సాగింది. కనుక చైత్యమనేది బౌద్ధ మతవిషయికమైన సాధారణ పదంగాను, స్తూపమనేది వస్తు విశేష సంబంధమయిన నిర్మాణ పదం గాను ఇటీవలి కాలంలో వ్యవహరింపబడుతున్నాయి.
శబ్దరత్నాకారుడు స్తూపం అన్న పదానికి మట్టి లాంటి వాటి దిబ్బ అని అర్థం ఇచ్చారు. అయితే దీనికి ప్రముఖ చారిత్రికులు మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ స్తూపం అనే పదానికి చరిత్రపరంగా వేరే అర్థం చెప్పారు. ఆయన ప్రకారం చరిత్ర అధ్యయనంలో బౌద్ధవాస్తువును ఇటుకతోనో, రాతితోనో కట్టిన అర్ధగోళాకారము వంటి ఘననిర్మాణమునకే స్తూపమను పేరు రూఢియగుటవలన, దిబ్బ అయినదెల్లా స్తూపము కాజాలదు. ఈ నిర్మాణము బౌద్ధమతము వాస్తువునకు ప్రసాదించిన విశేషము. దీని ప్రాకృత రూపం "థూపము". అయితే ప్రాచీన కాలంలో "స్తూపము" అనే పదం వాడుకలో ఉన్నట్లు కనిపించదు. అందుకు బదులు "చైత్యము" అనే పదమే వ్యవహారంలో ఉండేది. ఒకే చైత్యము ఉంటే దానిని చైత్యమనీ, చాలా చైత్యాలున్నచోట ప్రధాన కట్టడాన్ని మహాచైత్యమనీ అనేవారు కావచ్చును. "చైత్యము" అన్నపదం "చితా" శబ్దమునుండి పుట్టింది.
ఈ చైత్యాలు లేదా స్తూపాలు ఈ గుండ్రని ఆకృతికి కారణాలు గురించి ఊహాగానాలున్నాయి - అది ఉదయించే సూర్యుని చిహ్నం కావచ్చును. లేదా జీవితం బుడగ వంటిదని సూచన కావచ్చును. పైన ఒకటి నుండి మూడు వరకు ఛత్రములుండేవి . అవి త్రిరత్నాల సంకేతం అంటారు. స్తూపం నిర్మాణంలో ముఖ్యమైన అంశాలు.
స్తూపం అంటే సాధారణంగా అర్ధగోళాకారంలో కనబడే బౌద్ధ నిర్మాణం అని చరిత్రకారులలోని వాడుక. దీనిని చైత్యం అనికూడా అంటారు. ఇవి మూడు రకాలు: బుద్ధునివి గాని, ప్రముఖ ఆచార్యులని గాని అయిన అవశేషాలపై నిర్మించినవి, భిక్షాపాత్ర వంటి వస్తువులపై నిర్మించినవి. ధాతువులు లేకుండా స్మారకచిహ్నంగా నిర్మించినవి. ఇవి వెడల్పాటి స్తంభంపై అర్ధగోళం అకారాన్ని కలిగివుంటాయి. దీని చుట్టూ ప్రదక్షిణకు దారి ఆ తరువాత ప్రాకారం కలిగిం వుంటాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో అమరావతి స్తూపం, భట్టిప్రోలు స్తూపం అవశేషాలు పర్యాటక ఆకర్షణలు.
బౌద్ధులు అర్థగోళాకారంలో స్తూపాన్ని నిర్మిస్తూంటారు. మృతశరీరావశేషాలపై నిర్మించిన కట్టడాలకు మాత్రమే చారిత్రికంగా స్తూపమనే పేరు అన్వయమవుతోంది. బౌద్ధ భిక్షువులు దేశ సంచారం చేస్తూను, సంఘారామాలలో నివశిస్తూను ధర్మ ప్రచారం సాగించారు. ఆరాధన నిమిత్తం సంఘారామాలలో స్తూపాలు, చైత్యాలు నిర్మించుకొన్నారు. బౌద్ధుల స్తూపాలలో మూడు రకాలున్నాయి
బాలజయేంద్ర స్వామి చిన్నప్పటి పేరు సుబ్రమణ్యం. పదమూడేళ్ళ వయసులోనే రుగ్వేద సంహిత కోర్సు పూర్తి చేసిన సుబ్రమణ్యం శంకరాచార్య మఠానికి చెందిన జగద్గురు విద్యాస్ధాన్‌లో చేరారు. ఈ పాఠశాలలో ఉన్నప్పుడే సుబ్రమణ్యం కంచి పీఠం ఆస్ధాన విద్వాంసుడు కృష్ణ శాస్త్రి గళ్‌ దృష్టిలో పడ్డాడు. చంద్రశేఖరేంద్ర సరస్వతికి ఇతనే సరైన వారసుడని ఆయన గ్రహించారు. జయేంద్ర సరస్వతి సమైక్యతా వాది. చంద్రశేఖర స్వామిజీతోపాటు జయేంద్ర సరస్వతీ స్వామివారు 3సార్లు దేశమంతటా పాదయాత్రలు చేశారు. అంతేగాక జయేంద్ర సరస్వతి మరొక మెట్టుగా మన భారతదేశం నలుమూలలా కాలి నడక, తన పరివారంతో చేసి, తన మృదువాక్కులతో భక్తులందరికి ఆత్మీయుడైనాడు. మానస సరోవరం లో పూజా నిర్వహణ చేసి ఆదిశంకరుల శిలను ప్రతిష్ఠించటం స్వామివారు ఒనర్చిన మరొక శ్లాఘనీయమైన విషయం. శంకర పీఠాధిపతులలో ఇతర దేశాలైన ఢాకా, బంగ్లాదేశ్ పర్యటించి, ఆధ్యాత్మిక భక్తి బోధన చేసిన మహా మనిషి జయేంద్ర సరస్వతి . దక్షిణేశ్వర కాళీమాత దేవాలయంలో ‘శంకరాచార్య గేటు’ నిర్మింపజేసారు . వివిధ ప్రదేశాలలో చతుర్మాస్య దీక్షలు నిర్వహించి, నిత్య పూజాదికాలు నిర్వహించి పీఠప్రశస్థిని నలు దిశలా చాటారు.
చంద్రశేఖరస్వామి వేద పాఠశాలల ద్వారా ప్రాచీన శాస్త్ధ్య్రాయనానికి నాందీ వాచకము పల్కితే, జయేంద్రసరస్వతి మరొక మెట్టుగా ప్రజోపయోగ్య కార్యక్రమాలకు శ్రీకారం చుట్టారు. మానవ సేవ చేయాలని చెప్పటమే కాకుండా అందుకు ప్రణాళికలు రచించి వాటిని అమలు పరిచారు జయేంద్ర సరస్వతి.
మత మార్పిడులను నిరోధించడానికి మఠాధిపతులు, పీఠాధిపతులు, ధార్మిక సంస్థలు, దళితుల దరి చేరి హైందవ సనాతన ధర్మం గొప్పతనంపై చైతన్యం తీసుకురావడం ఒక్కటే మార్గమని కంచి పీఠాధిపతి జయేంద్ర సరస్వతి ఉద్బోధించారు
1987వ సంవత్సరం ఆగస్టు 22న కంచి కామకోటి పీఠాధిపతి శ్రీ జయేంద్ర సరస్వతి కంచి మఠం నుంచి అకస్మాత్తుగా అదృశ్యమయ్యారు. మఠం నియమావళి ప్రకారం పీఠాధిపతి ఎక్కడికి పడితే అక్కడికి వెళ్ళడానికి వీల్లేదు. జయేంద్ర సరస్వతి అదృశ్యమైన వార్తను దేశంలోని పత్రికలన్నీ ప్రముఖంగా ప్రచురించాయి. నాలుగు రాష్ట్రాల పోలీసుకు ఆయన కోసం అన్వేషించారు. చివరికి ఆయన కర్నాటక కూర్గ్‌లోని తలకావేరి వద్ద కన్పించారు. ఆయన అలా మాయం కావడం ఇప్పటికీ పెద్ద మిస్టరీ. తలకావేరి నుండి మరల కంచి పీఠానికి ఆహ్వానించబడ్డారు.
2002, 2004లలో వీరితో పాటు శృఈ విజయేంద్ర సరస్వతి లపై రెండు నేరాలు ఆరోపించబడ్డాయి. అవి కోర్టులో విచారణలో ఉన్నాయి. అవి:1. దేవాలయ మేనేజర్, కంచి మఠం మాజీ ఆరాధకుడు అయిన శంకర్ రామన్ హత్య కేసు. 2. కామాక్షి దేవాలయం నుండి 83 కి.గ్రా బంగారం మాయమవడంతో రాధాకృష్ణన్ అనే ఆడిటర్ ప్రశ్నించినందుకు ఆయనపై హత్యాయత్నం చేసినట్లు ఆరోపణ. ఈ కేసు ప్రస్తుతం విచారణలో ఉన్నది.
చివరిగా నవంబరు 27, 2013న కంచి కామకోటి పీఠాధిపతులు జయేంద్ర సరస్వతి, విజయేంద్ర సరస్వతులు నిర్దోషులని కోర్టు ప్రకటించింది. వీరితో పాటునిందితులుగా ఉన్న 22 మందికి కూడా న్యాయస్థానం క్లీన్ చిట్ ఇచ్చింది.
1935లో జనవరి 18వ తేదీన తంజావూరు జిల్లాలోని ఇరుల్ నీకి లో జన్మించారు. ఆయన అసలు పేరు సుబ్రహ్మణ్య మహదేవ. ఆయన కంచీ పీఠానికి 69వ శంకరాచార్య గా ఆయన పీఠాధిపతి అయ్యారు. నడిచేదేవుడిగా పేరున్న కంచి పరమాచార్య చంద్రశేఖరేంద్ర సరస్వతి స్వామి వారి తరువాత జయేంద్ర సరస్వతి స్వామి వారు పీఠాధిపతి అయ్యారు. ఆయన 1954 మార్చి 22 నుంచి కంచి పీఠాధిపతి గా ఉన్నారు . కంచి కామకోటి పీఠాధిపతి జగద్గురు జయేంద్ర సరస్వతి బుధవారం హేవిలంబి నామ సంవత్సరం ఉత్తరాయణం ఫాల్గుణ మాసం శుద్ధ త్రయోదశి నాడు పరమదించారు.
ఈ మఠం అనేక పాఠశాలను, కంటి ఆసుపత్రిలు, ఆసుపత్రులను నడుపుతూ ఉంది. చెన్నై లోని శంకర నేత్రాలయం, అస్సాం రాష్ట్రం లోని గౌహతి వద్ద గల శంకరదేవ నేత్రాలయం వంటివి స్థాపించబడ్డాయి. అదే విధంగా పిల్లల ఆసుపత్రి, హిందూ మిషన్ ఆసుపత్రి, తమిళనాడు ఆసుపత్రి వంటి అనేక సంస్థలు ప్రజల సంక్షేమం దృష్ట్యా నెలకొల్పబడ్డాయి.
సుబ్రహ్మణ్య మాధవీయ అయ్యర్ ఆయనకు పూర్వ పీఠాధిపతి అయిన చంద్రశేఖరేంద్ర సరస్వతి స్వామి వారిచే చే నామినేట్ చేయబడ్డారు. పీఠాధిపతి అయిన తరువాత "శ్రీ జయేంద్ర సరస్వతి" గా మార్చి 24, 1954 నుండి పిలువబడుతున్నారు.
ఆయనకు హిందూ మతం పై అపారమైన జ్ఞానం ఉన్నందున ఆయన అందరిచే గౌరవింపబడ్డారు. ఆయన అధ్వర్యంలొ కంచి పీఠం బలమైన సంస్థగా ఎదిగింది. ఈ మఠం విదేశాల నుండి భక్తులను కూడా ఆకర్షించింది.
బి. గోపాల్ దగ్గర అశ్వత్థామ, స్టేట్ రౌడీ, చినరాయుడు, ఐవీ శశి దగ్గర మాఆయన బంగారం, ఎ. మోహనగాంధీ దగ్గర కర్తవ్యం అలాచేసినవే. అప్పట్లోనే బాబూరావు గారు తన మేనకోడలు సునీతతో పెళ్ళిగురించిన ప్రపోజల్ చెప్పడం, చూడ్డం, నచ్చటం వెంటనే పెళ్ళి జరిగిపోయాయి. ముత్యాల సుబ్బయ్య గారితో కలసి మామగారు అనే చిత్రానికి పనిచేస్తున్నప్పుడే ఎడిటర్ మోహన్ గారితో పరిచయం. ఆసినిమాలో ఒక రాత్రి పాట చిత్రీకరణ చేస్తున్నప్పుడు ఆయన ఇతడిని పిలిచి ' 'ఫుల్ మూన్ చాలా బాగుంది మాష్ణారుతో చెప్పి మూన్ కూడా ఫ్రేం లోవచ్చేలా కంపోజ్ చెయ్య మని ' చెప్పాడు . ఇతడు అదేంటిసార్ ఇది అమావాస్య రోజు వచ్చే దీపావళి పాట కదా దీనిలో మూన్ ఎలా కంపోజ్ చేస్తాం' ' అన్నాడు. ఆయన నవ్వేసి " నీకో చిన్న టెస్ట్ పెట్టానయ్యా’ అన్నారు. అలా ఆ చిత్రం జరిగేటప్పుడు ఇతడి ప్రవర్తన, పనితీరు గమనించి 'నిన్ను నాబ్యానర్ లో డైరక్టర్ని చేస్తానయ్యా ' అని ప్రామిస్ చేశారు.
రెండు పెద్ద బ్యానర్లు ఇద్దరు మంచి నిర్మాతల మధ్య ఇతడి మొదటి సినిమా అలా దోబూచులాడింది. మోహన్ గారి సబ్జెక్ట్ ఒకే అవ్వడంతో విషయం నాయుడిగారికి చెప్పాడు. ఆయన ఏంటయ్యా నాబ్యానర్ లో దర్శకుడిని చేస్తానంటే ఇంతవరకూ ఎదురు చెప్పినవాళ్ళు లేరు నువ్వేమో వేరే ప్రపోజల్ గురించి చెబుతున్నావు నీయిష్టం ఆలోచించుకో అన్నారు. సబ్జెక్ట్ నచ్చడంతో ఆయనకు సారీ చెప్పి శుభమస్తు మొదలు పెట్టాడు.
జగపతిబాబుగారు హీరో, ఆమని, ఇంద్రజ హీరోయిన్స్ దాసరిగారు, సత్యనారాయణ గారుకీ రోల్స్ అలా ప్రారంభమైన ఇతడి మొదటి సినిమా ప్రస్థానం విజయవంతమై తర్వాత శుభాకాంక్షలు , సుస్వాగతం, సూర్యవంశం లాంటి చిత్రాలతో కొనసాగింది. ఆతర్వాత కెరీర్ లో ఒడిదుడుకులు సుప్రభాతం, స్వప్నలోకం అనుకున్న ఫలితాల్నివ్వలేదు. పడిన కెరటం మళ్ళీ లేస్తుంది. అలా పుంజుకుని సొంత బ్యానర్ స్థాపించి నీతోడు కావాలి అనే చిత్రం చేశాడు.
ఇతడు ఆప్రయత్నాల్లో ఉండగానే ఎడిటర్ మోహన్ గారి దగ్గర్నుండి కబురు. ముత్యాల సుబ్బయ్యగారి దర్శకత్వంలో 'పల్నాటి పౌరుషం ' అనే సినిమాకి పనిచెయ్యమని. ఆయన తర్వాత చిత్రానికి ప్రామిస్ చేశారు. చేశాడు కానీ ఆసినిమా దెబ్బతినటంతో ఆయన నిరాశ చెందాడు. ఇతడు కొంతకాలం ఆయన్ని ఎదుర్కోలేక పోయాడు. అసలే ఇప్పుడు సినిమా దెబ్బతింది దానికి తగ్గటు కొత్త డైరక్టర్ తో సినిమా అంటే కష్టం గదాని. కాని ఆయన ఇచ్చిన మాట మీద నిలబడి నాకు కబురుచేసి సబ్జెక్ట్ చూడమన్నారు. ఈవిషయంలో వాళ్ళ పెద్దబ్బాయి రాజా ఇతడికి చాలా సపోర్ట్ చేశాడు. . అలా వెతికి పట్టుకున్నదే శుభమస్తు చిత్ర కథ.
మళ్ళీ బి.గోపాల్ గారిదగ్గర పని చేయడానికెళ్ళాడు. అప్పుడే దగ్గుబాటి వెంకటేష్ తో పరిచయం. ఆయన ఇతని పని చూసి సంతృప్తి చెంచి రామానాయుడి గారితో చెప్పడంతో ఆయన ఇతడికి కబురుచేశారు. నీగురించి చాలా విన్నానయ్యా, మనిద్దరికీ అవగాహన రావడానికి నా బ్యానర్ లో ఓ చిత్రానికి కోడైరక్టర్ గా పనిచెయ్యి తర్వాత చిత్రానికి నిన్ను దర్శకుడిని చేస్తాన’ని చెప్పారు. అలా పరువు ప్రతిష్టకి పనిచేశాడు. గుహనాధన్ గారు దానికి దర్శాకుడు. అలాగే ఆసినిమా హిట్టవడం, ఇతని వర్క్ నాయుడుగారికి నచ్చడం, ఆయన సబ్జెక్ట్ చూసుకోవయ్యా’ అని చెప్పడం జరిగిపోయూయి.
అంతా సవ్యంగా వుందనుకునేలోపు అపశృతి టి.కృష్ణ గారి మరణం. ఇతడికే కాదు తెలుగుసినిమా పరిశ్రమకే అది తీరనిలోటు. డిప్రెషను, ఏమిచేయాలో పాలుపోని స్థితి. అదే పరిస్థితి ఆయన మిత్రుడు, వ్యాపార భాగస్వామిపోకూరి బాబూరావు గారిదికూడా. కష్టాల్లో ఉన్న ఇద్దరం ఒకరికొకరు తోడు. అప్పుడే ఈతరం ఫిలింస్ లో పరచూరి బ్రదర్స్ దర్శకత్వంలో 'ప్రజాస్వామ్యం ' చిత్రం ఆరంభం. అక్కడినుంచి ఈతరం ఫిలింస్లో కోడైరక్టర్ ఇతడే . కొన్నిచిత్రాలకి ముప్పలనేని శివ తో కలిసి పని చేశాడు . సమయం చిక్కినప్పుడల్లా బయటి దర్శకుల దగ్గర కొన్నిచిత్రాలకు పనిచేశాడు.
ఆరోజు మార్చి 25,1984 మద్రాసు ప్రయాణమయ్యాడు. ఆ నగర జీవనం అలవాటు లేకపోవడంతో ముందు జాగ్రత్తగా ఇతని గ్రామ వాత్సవ్యుడు, సీనియర్ ఇంటూరి రామారావు గదిలో దిగాడు. అక్కడ పరిస్థితులు తాను అనుకున్నట్టు లేవు. అభిమాన దర్శకుడు కె. రాఘవేంద్రరావు స్వాగతం పలుకుతారనుకుంటే అక్కడ ఖాళీ లేదు. తనకు బాగా తెలిసిన, ఓ ఫైనాన్షియర్ దగ్గర పనిచేసే సూర్యనారాయణ వల్ల కూడా పని దొరకలేదు. అప్పుడు కలల్లోంచి వాస్తవంలోకొచ్చి మనం కావాలనుకున్నది మనకు దొరకనప్పుడు దొరికినదాన్ని మనకనుకూలంగా మార్చుకోవాలనుకున్నాడు.
టి.కృష్ణ గారు నేటిభారతంతో వెలుగులోకొచ్చిన కొత్త కే నారాయణమూర్తి గారితో ఆయన పరిచయం పరిషత్తుల కాలం నాటిది. దేశంలో దొంగలు పడ్డారు టైంలో కలిస్తే తర్వాత చిత్రానికి అవకాశం ఇస్తానని వాగ్దానం చేశారు. అలా వందేమాతరం అసిస్టెంట్ డైరక్టర్ గా ఇతడి మొదటి సినిమా అదే సమయంలో గా దేవాలయం కు కూడా పనిచేశాడు. అప్పుడక్కడ ముత్యాల సుబ్బయ్యగారు కోడైరక్టర్ పని నేర్చుకోవడానికి ఆయన సహకారం ఇతడికి బాగా హెల్స్ అయింది. రేపటి పౌరులు ఇతడి మూడో చిత్రం. అపెంటిస్ అసిస్టెంట్ నుంచి అసోసియేట్గా ప్రమోషనూ వచ్చింది.
భీమనేని శ్రీనివాసరావు ఒక తెలుగు సినిమా దర్శకుడు. పలు విజయవంతమైన సినిమాలకు దర్శకత్వం వహించాడు. ముఖ్యంగా ఇతర భాషలలో విడుదలై విజయవంతమైన పలు చిత్రాలను తెలుగులో కూడా విజయవంతం చేయడంలో తనదైన శైలి చూపించాడు. దర్శకత్వంతో పాటు పలు తెలుగు సినిమాలలో నటించాడు, నీతోడు కావాలి అనే సినిమాను నిర్మించాడు.
తన దర్శకత్వంలోని మొట్టమొదటి సినిమా శుభమస్తు తోనే విజయవంతమైన దర్శకుడిగా పేరు తెచ్చుకుని తర్వాత ఆరు సినిమాలని సూపర్ హిట్ చెయ్యడమే కాకుండా అనతికాలంలోనే నిర్మాతగా కూడా మారి అందులోనూ విజయంసాధించిన దర్శకుడు భీమనేని శ్రీనివాసరావు.
1930 లో "యంగ్‌మెన్స్ యూనియన్" పేరుతో స్వంత కంపెనీ స్థాపించి 1932 వరకు నడిపి, ఎస్.పి.లక్ష్మణస్వామి, ఎ.వి.సుబ్బారావు, రేలంగి మొదలయిన బాల్యమిత్రులతో ఆనేక నాటకాలను ప్రదర్శించాడు. ఆ తరువాత 1935 వరకు పారుపల్లి సుబ్బారావుగారి కంపెనీలో బలిజేపల్లి వారితో హీరోయిన్‌గా ఎన్నో నాటకాలు ఆడాడు. సి.ఎస్.ఆర్. ఆంజనేయులు ఇతడి సహకారంతో స్వంత కంపెనీ స్థాపించి "తుకారాం", "పతితపావన", "చింతామణి", "రాధాకృష్ణ" వగైరా నాటకాలు ప్రదర్శించాడు. దురదృష్టవశాత్తు 1937 లో తీవ్ర విషజ్వరానికి లోనై ఆరోగ్యం చెడిపోయి, రంగస్థలం నుంచి నిష్క్రమించాడు.
ఆ తర్వాత ఆర్థిక పరిస్థితులు తారుమారు కావడం వల్ల సినిమా రంగంలో ప్రవేశించాడు. పి.పుల్లయ్య దర్శకత్వంలో వచ్చిన శ్రీవేంకటేశ్వర మహత్యం నుండి శ్రీవెంకటేశ్వర మహత్యం వరకు, నాటి శివరావు నటించిన పరమానందయ్య శిష్యులకథ నుండి పరమానందయ్య శిష్యులకథ వరకు అనేక చిత్రాలలో బహువిధమైన పాత్రలను ధరించాడు.
ఇతడు 1912లో తూర్పు గోదావరి జిల్లా, అంబాజీపేట మండలం, నందంపూడి అగ్రహారంలో వెంకటశాస్త్రి, మహాలక్ష్మమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. బాల్యంలో ఆరవ ఏటనే విజయనగరం మహారాజావారి సంగీత పాఠశాలలో ఆదిభట్ల నారాయణదాసు, ద్వారం వెంకటస్వామినాయుడుగారల శిక్షణలో 1918 వరకు సంగీతం అభ్యసించాడు.
ముఖ్యంగా ఇతడు నటించిన “ప్రమీల", "రోషనార", "చింతామణి" నాటక ప్రదర్శనాలతో వచ్చిన డబ్బుతో కాకినాడలో ది యంగ్ మెన్స్ పాలెస్ థియేటర్ కట్టడమనేది చర్చిత ప్రసిద్ధమైన విషయం. ఆ గౌరవం ఇతడికే దక్కింది.
ఇతడు స్త్రీ పాత్రలేకాక, రామదాసు లో "రామదాసు", విప్రనారాయణలో "విప్రనారాయణ" మొదలైన పురుష పాత్రలను అద్భుతంగా అభినయించి మెప్పించాడు.
రేడియోలో ప్రసారమైన "కాంతం కథలు"లో కాంతంగా నటించారు. మునిమాణిక్యం ఎంతో మెచ్చుకున్నారు. స్త్రీల కార్యక్రమం 'రంగవల్లి" లో "అమ్మబడి" అనే శీర్షిక నిర్వహించారు. "గ్రామసీమలు"లో రామాయణం చదివి వినిపించేవారు. 1962లో చైనా యుద్ధ సమయంలో సైనికసోదరులు వారి భార్యలకు వ్రాసినట్లుగా దేశభక్తి పూరితమైన "హంస సందేశం" అనే ధారావాహిక ఉత్తరాల కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించారు. "వన్నెల విసనకర్ర" శీర్షికలో స్త్రీల వస్త్రధారణ, నగల గురించి వ్యాస పరంపర చేశారు. అనేక కథలు రచించి ప్రసారంచేశారు. చంద్రి, రమణక్క, చిన్నక్కలుగా స్టాఫు క్యారెక్టర్స్‌ నిర్వహించారు. ప్రపంచంలోని ప్రసార వ్యవస్థల్లో 28 సంవత్సరాలపాటు ఏకథాటిగా ఇలాంటి ఒకేపాత్రను నిర్వహించినవారు అరుదు. అలాగే 'నవలా స్రవంతి శీర్షికన దాశరథి రంగాచార్య గారి "చిల్లర దేవుళ్ళు" నవలను తెలంగాణా మాండలికంలో ఆరునెలలపాటు చదివారు.
ఆమె 1933 నవంబరు 10 న జన్మించారు. ఆమె సంగీతం ఆడిషన్‌ కోసం ఆకాశవాణి కేంద్రానికి వెళ్ళినపుడు ఆమె స్వర మాధుర్యాన్ని గుర్తించి ఆమెను అనౌన్సర్‌గా తీసుకున్నారు."చేనుగట్టు" కథా పఠనంతో ప్రారంభమైన ఆమె ప్రస్థానం ఎన్నో మలుపులు తిరిగింది. 1955 నుండి కాంట్రాక్ట్‌ విూద ఉద్యోగంలో చేరారు. 1958కి పర్మినెంట్‌ అయ్యారు. అచట ఆమెకు ప్రముఖ సాహితీ ప్రముఖులు అయిన త్రిపురనేని గోపీచంద్, దేవులపల్లి, దాశరథి వంటి వారితో కలసి పనిచేసే అవకాశం కలిగింది. నాటకాల్లో కూడా పాల్గొని మంచి నటిగా పేరు తెచ్చుకున్నా అడపదడపా ప్రాంతీయ వార్తలు చదివేవారు. అప్పట్లో అన్నీ ప్రత్యక్ష ప్రసారాలే వుండేవి. అన్నిరకాల గ్రేడులు దాటి సెలక్షన్‌ గ్రేడు అనౌన్సర్‌గా 1992లో రిటైర్‌ అయ్యాను. ఆమె జాతీయ కవిసమ్మేళనాలకు, రేడియో సంగీత సమ్మేళనాలకు, ఆహూతుల సమక్షంలో ఎన్నోసార్లు అనౌన్స్‌ చేశారు.
అనౌన్సర్‌నయినా "చంద్రి"గా తెలంగాణా మాండలికంలో చాలా కార్యక్రమాలను గ్రామసీమల్లో నిర్వహించారు. ఆదివారాలు కార్మికుల కార్యక్రమంలో ఆమె రమణక్కగా , వట్టెం సత్యనారాయణ కలసి వాదించుకుంటుంటే మూడో పాత్ర ప్రవేశించి ఆ అంశంలో ప్రాధాన్యతనూ, ఉపయోగాల్ని చెప్పడం జరిగేది. ఈ కార్యక్రమంలో ఒకసారి "రమణక్క నీకు నోరు ఎక్కువ" అన్నాడు జగన్నాథం. ఆ విషయంపై శ్రోతల నుండి అనేక బెదిరింపు ఉత్తరాలు వచ్చి వివాదమై కార్మికుల కార్యక్రమం రెండు నెలలపాటు నిలిపివేశారు. ఆ తదుపరి ఆమె రమణక్కగా అవతారాన్ని చాలించి నేను చిన్నక్కగా, సత్యనారాయణ ఏకాంబరంగా పరకాయ ప్రవేశం చేసి కార్యక్రమాలను కొనసాగించారు.
రతన్‌ప్రసాద్ ఆలిండియా రేడియోలో ప్రసారం కాబడిన "కార్మికుల కార్యక్రమం"లో "చిన్నక్క"గా సుప్రసిద్ధులు. ఆమె అసలు పేరు "రత్నావళి". ఆమె రత్నావళిలో "రతన్‌", భర్త "ప్రసాద్‌" పేరు ఇముడ్చుకుని రతన్‌ప్రసాద్‌ అయ్యింది. ఆమె 10 ఏళ్లు రమణక్కగా, 30 ఏళ్లు చిన్నక్కగా రేడియోలో కార్యక్రమాలు చేశారు.