polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
రక్త పరీక్ష చెయడము ద్వారా ఈ వ్యాధిని గుర్తించవచ్చు. రక్తపరీక్ష నిర్వహించినప్పుడు, లింఫోసైట్లు అధిక సంఖ్యలో ఉన్నాయని నిర్దారించినప్పుడు ఈ వ్యాధి ఉంది అని చెప్పవచ్చు. ఇది సహజంగా, సాధారణ పరీక్షకి వెళ్ళినప్పుడు కనుకోబడుతుంది. సాధారణంగా లింఫోసైట్ల సంఖ్య ఒక మిక్రోలిటర్ రక్తానికి 5000 కణములు లేదా ఇంకా ఎక్కువ ఉండవచ్చు. కానీ అది ఏ రకానికి చెందినదో తెలుసుకోవడానికి మరిన్ని పరీక్షలు చెయ్యాలి. ఈ పరీక్షలకు నమూనాను ఎముక మజ్జ నుండి సేకరించాలి, దీనిని ఎముక మజ్జ జీవాణుపరీక్ష అని అంటారు.
రోగనిరూపణ ఉపరకాల మీద ఆధారపడిఉంటది. కొన్ని ఉపరకాలలో 6-8 సంవాస్తరాలు జీవించవచ్చు,మరి కొన్నిటిలో 22 ఏళ్ళు జీవించవచ్చు. టెలోమేర్ పొడవు మనుగడ యొక్క ఒక విలువైన ప్రోగ్నోస్టిక్ సూచికగా సూచించబడింది.
1995 లో శైవలం ఫిజియాలజీ, సైనోబాక్టీరియా యొక్క ఆవరణశాస్త్రం, బయోకెమిస్ట్రీ లలో చేసిన పరిశోధనలకు గానూ జె.ఎ.బి.యంగ్ సైంటిస్ట్ అవార్డును స్వంతం చేసుకున్నారు.
1998 లో యు.కెలో గౌరవనీయమైన స్టాఫ్ అకాడమిక్ కామన్వెల్త్ ఫెలోషిప్ ను బయోటెక్నాలజీలో పొంది, దుర్హాం విశ్వవిద్యాలయంలో గౌరవ విజిటింగ్ ఫెలోగా గౌరవం పొందారు. అచట ఆమె జీవ శాస్త్రంలో క్రొత్త శాఖ అయిన ఆస్ట్రోబయాలజీ (బాహ్య అంతరిక్షంలో గల జీవుల పై అధ్యయనం, అంటార్కిటిక్ లో సారూప్యత) పై అధ్యయనం కొనసాగించారు.
2002 లో ఆమె శాస్త్రవేత్తలకు ఇచ్చిన ప్రముఖ కెరీర్ అవార్డు అందుకుంది. ఈ అవార్డును సంబంధిత రంగంలో గణనీయమైన చెప్పుకోదగిన కృషికి యిస్తారు. * * మార్చి 2003 లో డాక్టర్ బెనర్జీ నేషనల్ ఎన్విరాన్మెంటల్ సైన్స్ అకాడమీ న్యూఢిల్లీ వారి యొక్క అంతర్జాతీయ బోర్డు ద్వారా సైనో బాక్టీరియాలజీ రంగంలో చేసిన అత్యున్నత కృషికి గానూ గౌరవనీయ సైంటిస్ట్ అవార్డ్ ను పొందింది.
2004 లో బెనర్జీ జె.కె.పౌండేషన్, భారతదేశం ద్వారా పర్యావరణ బయోటెక్నాలజీ ప్రతిభకు నేతాజీ సుభాష్ చంద్ర బోస్ నేషనల్ అవార్డు గుర్తింపును ద్వారా సత్కరించబడ్డారు. దీని ఫలితంగా నేషనల్ ఎన్విరాన్మెంటల్ సైన్స్ అకాడమీలో ఫెలోషిప్ ను పొందారు.
ఆ, ఎ 2005 లో పర్యావరణ బయాలజీ అకాడమీ ఆఫ్ ఫెల్లోషిప్ అవార్డు కూడా పొందారు, అంతర్జాతీయ అవార్డుల బోర్డు 2005 నుండి "సైంటిస్ట్ ఆఫ్ ద యియర్" అవార్డును స్వంతం చేసుకున్నారు.
2006 లో ఆమె యు.కె. లోని ఆల్బర్ట్ ష్వైట్జర్ ఇంటర్నేషనల్ పౌండేషన్ నుండి గౌరవ ఆల్బర్ట్ ష్వైట్జర్ సైన్స్ మెడల్ ను అందుకున్నారు. డాక్టర్ బెనర్జీ జాతీయ, అంతర్జాతీయ ఖ్యాతిని అనేక శాస్త్రీయ బాడీస్ లో ఫెలో, జీవిత సభ్యులుగా ఉన్నారు.
డాక్టర్ బెనర్జీ అనేక దేశాలకు వివిధ చర్చలు, సమావేశాల కోసం సందర్శించారు. డాక్టర్ బెనర్జీ చురుకుగా శైవలం బయోటెక్నాలజీ, సైనోబాక్టీరియల్ రీసెర్చ్, వాటి అనువర్తనాల యొక్క వివిధ కోణాలు నిమగ్నమై ఉన్నారు. ఈమె బర్కతుల్లా విశ్వవిద్యాలయంలో అనేక విభాగాలకు అతిథి ఫాకల్టీగా యున్నారు, మధ్య ప్రదేశ ప్రభుత్వం లోని ఉన్నత విద్యా శాఖలోని సెకండరీ స్కూల్ ఉపాధ్యాయుల శిక్షణ కార్యక్రమంలో పాల్గొంటున్నారు. ఆమె 10 పి.హెచ్.డిలు, 24 ఎం.ఫిల్ విద్యార్థులకు మార్గదర్శకత్వం చేశారు. ఆమె అంతర్జాతీయ, జాతీయ పత్రికలలో 55 ప్రచురణలకు సమీక్షలు చేశారు. ఆమె 65 కంటే ఎక్కువ జాతీయ, అంతర్జాతీయ సమావేశాలలో పాల్గొన్నారు. ఆమె విజయవంతంగా నేషనల్ నిధులు ఏజన్సీల 4 పరిశోధన ప్రాజెక్టులు పూర్తి చేశారు. ఆమె ప్రస్తుతం వివిధ రకాల ఆల్గే బయో ఫెర్టిలైజర్స్ ఔషధ మొక్కల పై విస్తృత పరిశోధనల పట్ల ఆసక్తి కనబరుస్తున్నారు, చల్లని, వేడి సహా విభిన్న ప్రాంతాలలో సహజంగా ఏకైక సైనోబ్యాక్టీరియా పై అధ్యయనాలు చేస్తూ యున్నారు.
మినాక్షీ బెనర్జీ . . , భారత దేశానికి చెందిన మహిళా శాస్త్రవేత్త. ఆమె "అకాడామీ ఆఫ్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ బయాలజీ", "ద నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ" లకు ఫెలోషిప్ పొందారు. ఆమె కు జీవితకాల సభ్యులు. ఆమె ఆల్‌బెర్ట్ ష్వైట్జర్ అంతర్జాతీయ బంగారు పతకాన్ని సైన్స్ రంగంలో పొందడమే కాల అనేక అవార్డులు అందుకున్నారు. ఈమె యు.జి.సి అవార్డును కూడా పొందారు. ఆమె ప్రస్తుతం భోపాల్ లోని భర్కతుల్లా విశ్వవిద్యాలయంలో జీవశాస్త్రవిభాగానికి అధిపతిగా యున్నారు.
శ్రీల భక్తిసిద్ధాంత సరస్వతీ గోస్వామి గౌడీయ వైష్ట్నవ ఆచార్యులు.ఇతను కృష్ణుడినుండి వస్తున్నా గురుశిష్య పరంపరలో ఆచార్యులు .గౌడీయ మఠ స్థాపకులు.ఇతను చిన్ననాటి నుంచే కృష్ణ చైతన్యంలో తన తండ్రి గారి నుంచి శిక్షణ పొందిన వారు.అద్భుతమైన సంస్కృత పాండిత్యమును కలిగినవారు.ఇతను గురువు గారు గౌరకిషోర బాబాజి గారు.శ్రీల భక్తిసిద్ధాంత సరస్వతీ గోస్వామి ఇస్కాన్ సంస్థాపకచార్యుల గురువుగారు .ఇతను ఆజ్ఞ మేరకే ప్రభుపాదులవారు కృష్ణ చైతన్యాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తంగా [ప్రచారం చేశారు .శ్రీల భక్తిసిద్ధాంత సరస్వతీ గోస్వామి ఎన్నో గ్రంథ రచనలు కూడా చేశారు.వాటివివరాలు గౌడీయ మఠంలోను, ఇస్కాన్ కేంద్రాలలోను లభిస్తాయి.ఉచితంగా ఇస్కాన్ వెబ్ సైట్స్ లో కూడా లభిస్తున్నాయి.వీరి ప్రధాన ద్యేయం ప్రతి జీవిలో దాగిఉన్న కృష్ణ ప్రేమను జాగృతం చెయ్యడమే .దానికి ఏకైక మార్గం "హరే కృష్ణ హరే కృష్ణ కృష్ణ కృష్ణ హరే హరే హరే రామ హరే రామ రామ రామ హరే హరే" ఈ మహా మంత్రాన్ని జపించడమే అని తెలియజేస్తారు.ఇది అన్ని విధానాలకన్నా సులభమైనది, భగవంతునికి ప్రియమైనది అని శాస్త్రాధారాలను చూపిస్తూ సర్వ జీవులను భగవద్ మార్గంలో నడిపించడమే తమ జీవిత ధ్యేయంగా సాగుతారు.
మొదటి సమావేశములోనే శ్రీల భక్తిసిధ్దాంత సరస్వతీ ఠాకూరు గారు ఆంగ్ల భాష ద్వారా వైదిక విజ్ఞానాన్ని ప్రచారము చేయమని శ్రీల ప్రభుపాదుల వారిని కోరారు. తరువాతి సంవత్సరాలలో శ్రీల ప్రభుపాదుల వారు భగవద్గీతకు భాష్యం వ్రాసి, గౌడీయమఠ కార్యక్రమాలకు తోడ్పడ్డారు. 1944లో " బ్యాక్ టు గాడ్ హెడ్ " అనే ఆంగ్ల పక్ష పత్రికను స్థాపించారు. అది ఇప్పుడు పాశ్చాత్య దేశాలలో వారి శిశ్యుల చేత ముప్పయి కంటే ఎక్కువ భాషలలో కొనసాగించారు. శ్రీల ప్రభుపాదుల వారి భక్తి, విజ్ఞానాలను గుర్తించి 1947 లో గౌడీయ వైశ్ణవ సంఘం వారికి భక్తివేదాంత బిరుదును ఇచ్చి గౌరవించింది. 1950 లో 54 సంవత్సరాల వయస్సులో ప్రభుపాదుల వారు వైవాహిక జీవితాన్ని విడిచిపెట్టి ఎక్కువ కాలం గ్రంథాలను చదవడానికి, వ్రాయడానికి, వినియోగించ సాగారు. తరువాత వారు బృందావనానికి వెళ్ళి అక్కడ మధ్య యుగంలో చరిత్ర ప్రసిద్ధి కెక్కిన శ్రీ శ్రీ రాధా దామోదర మందిరములో అతి నిరాడంబర జీవితమును గడిపినారు.
ఇతను భారతదేశములోని కలకత్తా నగరములో 1896 వ సంవత్సరములో జన్మించారు.కలకత్తా లోని స్కాటిష్ చర్చి కళాశాలలో విధ్యాభ్యాసం చేసాడు. అతను తమ ఆధ్యాత్మిక ఆచార్యులైన శ్రీల భక్తిసిద్ధాంత సరస్వతీ గోస్వామి వారిని 1922లో కలకత్తాలో మొదటిసారి కలుసుకున్నారు. శ్రీల భక్తిసిద్ధాంత సరస్వతీ గోస్వామి వారు ప్రముఖ వైదిక విద్వాంసులు, 64 గౌడీయ మఠాలను స్థాపించారు. వారు యువకులైన ప్రభుపాదులవారిని చూచి సంతోషముతో వైదిక విజ్ఞానాన్ని బోధించడానికి తమ జీవితాన్ని అంకితం చేయమని ఉపదేశించారు. ఆనాటి నుండి శ్రీల భక్తిసిద్ధాంత సరస్వతీ గోస్వామి వారికి శిష్యులై పదకొండు సంవత్సరాల తరువాత యధావిధిగా 1950లో దీక్షను తీసుకున్నారు
ప్రభుపాదులవారి ముఖ్యాతిముఖ్యమైన సేవ గ్రంథరచన. దానిద్వారా అతను ప్రసిద్ధి పొందారు. వారి గ్రంథాలు ప్రామాణికత్వానికీ, జ్ఞాన గాంభీర్యానికీ, వైదుష్యానికిపెట్టింది పేరు. అవి విద్వాంసుల చేత ఎంతగానో గౌరవింపబడ్డాయి. అనేక కళాశాలల్లో ప్రామాణిక పాఠ్య గ్రంథాలుగా నిర్ణయించబడ్డాయి. వారి రచనలు ఎనభైకి పైగా భాషలలోకి అనువదించబడ్డాయి. ప్రభుపాదుల వారి గ్రంథాలను ముద్రించి, ప్రకటించడాము కోసమే 1972లో భక్తివేదాంత బుక్ ట్రస్టు అనే సంస్థను స్థాపించారు. అది ఇప్పుడు భారతీయ వైదిక తత్వ విషయాలపై గ్రంథాలను ప్రచురించే ప్రపంచ ప్రముఖ సంస్థగా రూపొందింది.
శ్రీల ప్రభుపాదుల వారు భారతదేశంలో అంతర్జాతీయ కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేయడానికి ప్రోత్సహించారు. పశ్చిమ బెంగాలులోని మాయాపూరులో శ్రీథామం అనే అంతర్జాతీయ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రాన్ని నిర్మిచారు. అది వైదిక పఠనానికి అనుకూలంగా నిర్మించబడింది. భారతదేశంలోని బృందావనంలో మహోన్నతమైన కృష్ణబలరామ మందిరం ఆ పద్ధతుల ప్రకారమే నిర్మించబడింది. అక్కడ ఒక అంతర్జాతీయ అతిథి గృహం కూడా నిర్మించబడింది. పాశ్చాత్యులక్కడ నుండి వైదిక సంస్కృతిని స్వయంగా నేర్చుకునే అవకాశం ఉంది. భారతదేశంలో సుమారు పద్దెనిమిది ముఖ్యా స్థానాలలో ఇతర కేంద్రాల నిర్మాణం జరుగుతున్నది.
1965లో అతను మొట్టమొదటిసారిగా ఒక వాణిజ్య నౌకలో న్యూయార్క్ నగరానికి వెళ్ళినపుడు అతని చేతిలో ఒక్క పైసా కూడా లేదు. తరువాత ఒక సంవత్సరానికి అంటే 1966 జూలైలో వారు అతికష్టము మీద అంతర్జాతీయ కృష్ణ చైతన్య సంఘాన్ని ను స్థాపించగలిగారు పదిసంవత్సరాల లోపలే ఆ సమాజము బాగా అభివృద్ధి చెంది ప్రపంచమంతటా వ్యాపించసాగింది. పాఠశాలలు, మందిరాలను, ఆశ్రమాలను మొదలైనవాటిని నెలకొల్పగలిగింది.
1968 లో శ్రీల ప్రభుపాదుల వారు న్యూవర్జీనియాలో కొండల పైన ఆధ్యాత్మిక సమాజాన్ని స్థాపించి దానికి నూతన బృందావనం అని పేరును పెట్టారు. అక్కడే ఒక వైదిక పాఠశాలను నెలకొల్పి పాశ్చాత్య దేశాలకు సైతం వైదిక గురుకుల విద్యావిధానాన్ని అందుబాటులోకి తెచ్చారు. ఆ నూతన బృందావనం ఇప్పుడు వేయి ఎకరాల పైగా వైశాల్యము గల ప్రదేశములో విరాజిల్లుతోంది అమెరికాలోని వారి శిష్యులు అలాంటి సంఘాలను చాలా వరకు స్థాపించారు.
బృందావనానికి వెళ్ళిన అతను చాలా సంవత్సరాల పాటు ఉండి ఎంతో విద్యా వ్యాసాంగం చేసి అనేక గ్రంథాలను రచించారు. 1959లో సన్యాసాన్ని స్వీకరించారు.వైష్ణవ రచనలు చేయడం మొదలు పెట్టారు. తమ జీవిత ముఖ్యరచన అయిన శ్రీమద్భాగవతములోని 18, 000 శ్లోకాలను అనువాదము వ్యాఖ్యానాలతో కూడిన అనేక సంపుటాలుగా రచనను ప్రారంభించారు. గ్రహాంతర సులభమానం అనే మరో గ్రంథాన్ని కూడా రచించారు.
వార్థక్యం సమీపించినా అతను సుమారు పన్నెండు సంవత్సరాలలో ప్రపంచమంతటా పద్నాలుగు సార్లు ఉపన్యాస యాత్ర సాగిస్తూ ఆరు ఖండాలలో పర్యటించారు. అంతటి నిర్విరామ కార్యక్రమాలలో నిమగ్నమై ఉన్నప్పటికీ వారు తమ గ్రంథ రచనలు కొనసాగిస్తూనే ఉండేవారు. వారి గ్రంథాలన్నింటినీ కలిపితే ఒక ప్రఖ్యాత వైదిక వేదాంత సాహిత్య సంస్కృతీ గ్రంథాలయము అవుతుంది.
అభయ్ చరణారవింద భక్తివేదాంత స్వామి ప్రభుపాద ఇంటర్నేషనల్ సొసైటీ ఫర్ కృష్ణ కాన్షియస్‌నెస్ సంస్థాపకాచార్యులు. ఇస్కాన్ అనుచరులు భక్తివేదాంత స్వామి ప్రభుపాదను చైతన్య మహాప్రభు ప్రతినిధిగా మరియు దూతగా చూస్తారు. . ఈ సంఘం సాధారణంగా "హరేకృష్ణ ఉద్యమం"గా ప్రసిద్ధి పొందింది.
శ్రీ మద్భాగవతము మూడు సంపుటాలుగా ప్రచురించాక ప్రభుపాదులవారు తమ ఆధ్యాత్మికాచార్యుల కోరికను నెరచేర్చడానికి 1965 లో అమెరికా సమ్యుక్త రాష్ట్రాలకు వెళ్ళారు. అప్పటి నుండి వారు భారతీయ వేదాంత గ్రంథాలపై ప్రామాణికాలైన వ్యాఖ్యానాలు, భాషాంతరీకరణలు, సంగ్రహ వ్యాఖ్యలు 70 సంపుటాలకు పైగా రచించారు.
మాల జంగం అనేది భారతదేశంలో షెడ్యూల్ కులానికి చెందిన ఒక కులం. ఈ కులానికి చెందిన వారు దక్షిణాసియాలోని భారతదేశంలో మహారాష్ట్ర, తెలంగాణ, కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్, తమిళనాడు, గోవా రాష్ట్రాలలో ఉన్నారు.
1961 జనాభా లెక్కల ప్రకారం మాల జంగాలు మహబూబ్‌నగర్, హైదరాబాద్, మెదక్, నిజామాబాద్, ఆదిలాబాద్, కరీంనగర్, వరంగల్, ఖమ్మం, నల్గొండ జిల్లాల్లో కనిపిస్తారు.
వీరు ప్రతీ గ్రామానికి దూరంగా ఆగ్నేయ దిశలో గుడిసెలు నిర్మించుకుని నివాసముంటుంటారు. గుడిసెకు ప్రధాన ద్వారం ఎప్పుడూ ఉత్తర వైపు ఉంటుంది.
ఈ కోటను మొదటగా హోయసలలు పాలించారు. వారు జైన మతస్తులు ఐనందున అక్కడ జైన మతం బాగా అభివృద్ధి చెందినది. ఆకాలంలో పెనుకొండ అనేక జైన దేవాలయాలు అభివృద్ధి చెందాయి. ఇప్పటికి ఈ ప్రాంతం జైన మతస్తులకు అత్యంత ప్రాదాన్యమైంది. ఆ తర్వాతి కాలంలో చాళుక్యులు , విజయనగర రాజులు, నవాబులు, టిప్పు సుల్తాన్ పరిపాలించారు. చివరగా బ్రిటిష్ వారి వశమైంది. కృష్ణదేవరాయల కాలంలో పెనుగొండ వారి రాజ్యానికి రెండవ రాజధానిగా వర్థిల్లింది. అదేవిదంగా వారికి ఇది వేసవి విడిదిగా కూడా సేవ లందించింది.విజయనగర సామ్రాజ్యం కృష్ణదేవరాయల తర్వాత వేంకటపతి రాయలు ఈ కోటను తన ఆదీనములోనికి తెచ్చుకొన్నాడు. అతడు రాయ దళవాయి కోనేటి నాయుడుని ఈ ప్రాంతానికి పాలకునిగా నియమించాడు. వారి వంశస్తులైన కోనేటి నాయుడు పెనుకొండతోబాటు రాయదుర్గ, కుందుర్పి కోటలను కూడా సుమారు 17 సంవత్సరాల పాటు పరిపాలించాడు. అతని తరువాత వెంకటపతి నాయుడు, పెద తిమ్మప్ప నాయుడు, కోనేతి నాయుడు, రాజగోపాల నాయుడు, తిమ్మప్ప నాయుడు మొదలగు వారు ఈ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించారు.
పెనుకొండ కోట శ్రీ సత్యసాయి జిల్లా, పెనుకొండ మండలం, పెనుకొండలో ఉంది. ఇది సమీప పట్టణమైన హిందూపురం నుండి 36 కి. మీ. దూరంలో ఉంది.పెనుకొండ విజయనగర రాజుల రెండవ రాజధానిగా వెలుగొందింది. పెనుకొండ శతృదుర్భేద్యమైన దుర్గం. ఇది ఉమ్మడి అనంతపురం జిల్లాలో ఉన్న గిరి దుర్గాలలో ప్రఖ్యాతి గాంచింది. శాసనాల్లో దీనిని 'పెనుకొండ ఘనగిరి' గా లిఖించినట్లు తెలుస్తుంది.
విజయనగర రాజ్య పతనానంతరం విజయనగరం నుండు ఆనేక ఏనుగులు, గుర్రాల పై విజయనగర సంపదను తరలించి పెనుకొండలోను, చిత్తూరు జిల్లాలోని చంద్రగిరి కోటలో దాచారని చారిత్రిక ఆధారాలున్నాని. అందుచేత పెనుగొండ కోటలో ముష్కరులు గుప్త నిధులకొరకు అనేక సార్లు త్రవ్వకాలు నిధిని తస్కరించారని కథనాలున్నాయి. ఇటీవలి కాలంలోను ఇటువంటి సంఘటనలు జరిగినట్టు వార్తలు వచ్చాయి.
పెనుకొండ కోట బుక్కరాయుడు కట్టించిన ఈ కోటలో ఎన్నో పురాతన శాసనాలు ఉన్నాయి. ఇందులోని కట్టడాలు శత్రుదుర్బేద్యంగా ఉంటాయి. యెర్రమంచి గేటులో 1575లో నిర్మించిన 11 అడుగుల ఆంజనేయుని విగ్రహం ఉంది. విజయనగరపు రాజులు యుధ్ధానికి వెళ్ళేముందు ఇక్కడే పూజలు జరిపేవారట. పెనుకొండలో 365 దేవాలయాలు ఉన్నాయి. వీటిని కృష్ణదేవరాయలు నిర్మించాడు.
దుర్గ ప్రశస్తి గురించి రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ గేయాన్ని వ్రాసి,1941లో పెనుకొండలో జరిగిన రాయలసీమ మహాసభల్లో స్వయంగా అతనే ఆలపించాడని తెలుస్తుంది.
స్వామిమలై తమిళనాడులో గల తంజావూర్ జిల్లాలో కుంభకోణం సమీపంలో ఎనిమిది కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి వారి యొక్క ఆరు ప్రఖ్యాత క్షేత్రములలో ఐదవది. ఇక్కడ ప్రణవ రహస్యాన్ని పరమిశివుడికి చెప్పాడు సుబ్రహ్మణ్యుడు. ఇక్కడ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి వారిని స్వామినాథ స్వామి అని కొలుస్తారు. స్వామినాథ అంటే గురు స్వరూపం. అసలు స్వామి అనే మాట అమరకోశం ప్రకారం ఒక్క సుబ్రహ్మణ్యుడిదే. ఎందుచేతనంటే “దేవసేనాపతీ, శూరః, స్వామీ, గజముఖానుజః “ అని అర్ధంగా ఇవ్వబడింది. తరువాత స్వామి అనే పేరు వేరే స్వరూపాలు కూడా తీసుకున్నా, అన్నీ సుబ్రహ్మణ్య స్వరూపాలే అని అనుకోవాలి. అందుకే సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి అని పిలిచినా, కేవలం స్వామీ అని పిలిచినా అది సుబ్రహ్మణ్యుడికే చెందుతుంది అని చెప్పింది అమరకోశం. అటువంటి మహానుభావుడు స్వామిమలైలో వెలిసి ఉన్నాడు.
ఈ క్షేత్రము అరవై మెట్లు ఉన్న ఒక కొండ మీద ఉంటుంది. ఈ అరవై మెట్లు మన అరవై సంవత్సరాలకు సంకేతము. కొండ పైన సుబ్రహ్మణ్యుని మందిరం వెలుపల విఘ్నేశ్వర స్వామి వారి మందిరం ఉంటుంది. ఎవరైనా స్వామి వారి యొక్క ఆర్జిత సేవలు చేసుకోవడానికి లోపలి వెళ్ళే ముందు, విఘ్నేశ్వరుని వద్ద సంకల్పము చేసుకుని లోపలకి వెడతారు. స్వామినాథ స్వామి వారిని కీర్తిస్తూ శ్రీ నక్కీరన్ ఆయన చేసిన “ తిరుమురుకాట్రుపడై “లో ఎన్నో కీర్తనలు చేశారు. అంతే కాక అరుణగిరినాథర్ “తిరుప్పుగళ్”లో కూడా స్వామినాథ స్వామిని కీర్తించారు.
ఒకానొక సమయంలో సుబ్రహ్మణ్య స్వామి వారు, పరమశివునికి ప్రణవము ఉపదేశం చేశారు స్వామిగా. ఇది ఎంతో చిత్రంగా ఉంటుంది, శంకరుడు సకల జ్ఞానములకు ఆలవాలము. ఈశానః సర్వ విద్యానాం అంటారు కదా. ఇక్కడ దీని అంతరార్ధము ఏమిటంటే, ఏ తండ్రి అయినా తన కొడుకు చేతిలో ఓడిపోవడం ఇష్టపడతాడు. కొడుకు చేతిలో తండ్రి ఓడిపోతే అది తనకి గొప్ప సన్మానముగా భావిస్తాడు తండ్రి. లోకానికంతటికీ జ్ఞానమునిచ్చే తండ్రికి, తన తేజస్సుతో పుట్టిన పుత్రుడు జ్ఞాన బోధ చేయడం అనేది ఎంతో ఆనందదాయకమైన విషయము.
అంతే కాక, సుబ్రహ్మణ్యుడు శంకరుడితో అంటారు, “ నేను ఎంత మీ కుమారుడనైనా, బ్రహ్మ గారిని అలా అవమానించకూడదు” అని, దీనికి ప్రాయశ్చిత్తంగా సర్ప రూపం దాల్చి భూలోకంలో వచ్చి ఉన్నారు . అలా ఉండగా పిల్లలూ, అందరూ వచ్చి రాళ్ళతో కొడుతూ ఉంటే, పార్వతీ దేవికి ఈ విషయం తెలిసి షష్ఠీ వ్రతం చేయించింది. దానితో ఆయన పాపం తొలగి పూర్తి తెజోమయుడైన సుబ్రహ్మణ్య రూపం వచ్చిందని అంటారు పెద్దలు.
వెంటనే కార్తికేయుడు, మీరు నాలుగు ముఖములతో వేదములు చెప్తున్నారు కాని, బ్రహ్మము అర్ధం కాలేదు అని బ్రహ్మ గారిని చెరసాలలో బంధించారు. వెంటనే పరమశివుడు వచ్చి, “నాన్నా, బ్రహ్మ గారికి జ్ఞానములో కించిత్ దోషం ఉండవచ్చు, అంత మాత్రాన కారాగారములో పెట్టకూడదు. ఆయనని విడిచి పెట్టేయి” అని చెప్పగా, సుబ్రహ్మణ్య స్వామి వారు వెంటనే బ్రహ్మ గారిని విడిచిపెడతారు.
పూర్వము ఒకనాడు చతుర్ముఖ బ్రహ్మ గారు కైలాసం వైపు వెడుతూ వుండగా, సదా చిద్విలాసంతో ఉండే నా తండ్రి సుబ్రహ్మణ్యుడు, బ్రహ్మ గారిని ఆపి “ బ్రహ్మమనగా ఏమి?
దూపాటి సంపత్కుమారాచార్య 1932 మే 18 న ఓరుగల్లు పట్టణంలో జన్మించారు. వీరి తల్లి ప్రఖ్యాతి గాంచిన కవయిత్రి శ్రీమతి శేషమ్మ గారు. తండ్రి శేషాచార్యులు గారు. వీరు ప్రాథమిక విద్యను వరంగల్లు లోను, మచిలీపట్నం లోను పూర్తి చేసి, ఎస్.ఎస్.ఎల్.సిని మాత్రం పాలకొల్లులో పూర్తి చేశారు. ఆ తర్వాత 1962 లో హన్మకొండలో బి.ఏడ్. శిక్షణను పూర్తి చేశారు. వీరు 1965 వ సంవత్సరంలో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి ప్రవేటుగా చచివి తెలుగులో ఎం.ఏ పట్టాను పొందారు. ద్విశతావధానిగా ప్రఖ్యాతి వహించిన రాళ్ళబండి కవితా ప్రసాద్ గారి వద్ద సంపత్కుమారు గారు అవధానము చేయుటలో వున్న మెళుకువలు, రహస్యాలను నేర్చుకున్నారు.
ఏప్రిల్ తొమ్మిది 1972 వ సంవత్సరంలో సూర్యా పేటలో వారు చేసిన అస్టావధానంలో వారికిచ్చిన సమస్యా పూరణాన్ని పూరించిన విధానము: ఇచ్చిన సమస్య లంజల కాలు చూచు నెడలం గలుగుంగద మోక్ష సంపదల్ అనగా వేశ్యల కాలు చూడడం వలన మోక్షం సిద్దిస్తుందని అర్థం. దీనికి వారు పూరుంచిన సమాదానము :
సంపత్కుమారు గారు ఉపాద్యాయుడుగా తెల్లపాడు,. మధిర, కల్లూరు, పెను బల్లి, సత్తుపల్లి మొదలగు ఊర్లలో పనిచేసి ప్రధానోపాద్యాయుడై పాల్వంచలో కొంత కాలం పనిచేశారు. ఆ తర్వాత జూనియర్ కాలేజి లెక్చరర్ పదోన్నతి పొంది హైదరాబాదులోని, సిటీ కాలేజీలోనూ, కల్లూరు, నేలకొండ పల్లి, భద్రాచలం, మొదలగు చోట్ల పనిచేసి, ప్రిన్సిపాల్ గా పదోన్నతి పొంది ఆదిలాబాద్ జిల్లాలోని అసిఫాబాద్లో కొంత కాలం పనిచేశారు. కాని అనారోగ్య కారణాల దృష్ట్యా తిరిగి జూనియర్ లెక్చరర్ గా బదిలీ చేయించుకొని 1990 వ సంవత్సరంలో పదవీ విరమణ పొందారు.
సంపత్కుమారాచార్యులు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో ఖమ్మం, సూర్యా పేట, మనుకోట, పాలకొల్లు, హైదరాబాదు, వరంగల్లు, నల్గొండ, తిరువూరు, సత్తు పల్లి, మధిర మొదలగు చోట్ల విజయ వంతంగా అష్టావధానాలు నిర్వహించారు. ఆ విధగా వీరు సుమారు రెండు వందల పైగా అష్టావధానాలు నిర్వహించారు.
అదే విధంగా దత్తపది అంశంలో అవ ధాని గారిని . కాల్చి, కూల్చి, వ్రేల్చి, ప్రేల్చీ అను మాటలతో లంకా దహనం పై ఒక పద్యం చెప్పమనగా అవధానులు గారు వూరించిన విధానం:
శ్రీమాన్ సంపత్కుమారాచార్య గారు ప్రసిద్ధ అవధాని. గ్రంథం సంపాదకులు, సత్తుపల్లి లోని శారదా విద్యానికేతన్ కులపతి, రచయిత, శతావధాని.
లకుమాదేవి కుమార గిరి ప్రేయసి, అందాలరాణి, చక్కదనాల చుక్క, అపర నాట్య సరస్వతి, కుమారగిరి ఆస్థానంలో కవి, గాయక, శిల్పి., సామంతాదిమహాజనుల సమక్షంలో తన అభినయచాతుర్యంతో, అందచందాలతో అందర్నీ ముగ్దుల్ని చేస్తూ, ఆస్థానానికి ఒక నూతన శోభను చేకూరుస్తూ వుండేది. అనేక మంది పేద సాదలకు ధనాన్ని, వస్త్రాలను దానం చేస్తూ వుండేది. అందుకే కాటయ వేమన తన శాకుంతల వ్యాఖ్యానంలో ఈ విధంగా వుదాహరించాడు.
అని వ్యాఖ్యానించాడు. లకుమాదేవి రాజనర్తకియే కాక, కొమరగిరికి ప్రియాసదృస ప్రియమట. లకుమను గూర్చి ఇంతకు మించిన ఆధారాలు చరిత్రలో లేవని కీ.శే. శ్రీ మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ గారు బహు పరిశోధన చేసి ఇంగ్లీషులో 'హిస్టరి ఆఫ్ రెడ్డి కింగ్డం అనే రెడ్డి రాజుల యుగాన్ని చిత్రించిన మహా గ్రంథంలో వ్రాశారు. ఆనాడు ద్రాక్షారామ భీమేశ్వరుని అఖండ దీపాన్ని వెలిగించడం ఎంతో పుణ్య కార్యంగా ఎంచబడేది. ఆ కారణంచేతనే లకుమాదేవి సా.శ 1402 లో తన తల్లి దండ్రులకు పుణ్యావ్యాప్తి కోసం అఖండ దీపాదానం చేసి విఖ్యాతి పొందింది.
కాకతీయ సామ్రాజ్యంలో చివరివాడైన ప్రతాప రుద్రుని దగ్గర కోమటి ప్రోలయ రెడ్డి సేనానిగా వుండి మొట్టమొదటగా రెడ్డి సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించి, అద్దంకిని రాజదానిగా చేసుకుని 1324 లో రాజ్యాన్ని పరిపాలించాడు. ఆయన తరువాత రాజ్యానికి వచ్చిన వాడు ప్రోలయ వేమారెడ్డి. ఈ యన చాల పరాక్రమం కలవాడు. పండితుల్నీ, కవుల్నీ, సన్మానించే వాడు. ఒంగోలు తాలూకా లోని చెదలవాడ వాస్తవ్వుడైన ఎర్రాప్రెగడ మహాకవి తన ఆస్తానంలో వుంచుకుని ఆదరించాడు. ఈ విధంగా ఆయన సా.శ 1350 వరకూ అజేయంగా పరిపాలించాడు. ఆయన తరువాత సా.శ1350 లో ఆనపోతారెడ్డి రాజ్యానికి వచ్చి, పదహారు సంవత్సరాలు పరిపాలించాడు. ఈయన చాల శాసనాలు వ్రాయించాడు. బ్రాహ్మణులకు అనేక దానాలు చేసాడు. ఈ యన తరువాతి రాజ్యాని కొచ్చిన వారు ఆయన కుమారుడు కుమారగిరి రెడ్డి. క్లుప్తంగా ఇదీ రెడ్డి రాజుల చరిత్ర. రెడ్డిరాజుల కాలంలో సామాన్య జనులు దొమ్మరి సానుల ప్రదర్శనాలను, వీధి బాగవాలను చూసి ఆనందించారు. సాతానులు ఏక తారలను చేత ధరించి శ్రావ్యంగా పాటలు పాడుతూ గ్రామాల్లో ప్రతినిత్యమూ యాచిస్తూ వుండేవారు.
శ్రీనాథుడు 1385 -- 1475 మద్య జీవించిన మహాకవి. ఆయన జీవితంలో చాల భాగం కొండ వీడు, రాజమహేంద్రవర రెడ్డి రాజుల వద్దనే గడిచిపోయింది.ఈయన ఆస్థానకవిగా వుండి కాశీఖండం, భీమఖండం, శృంగార నైషదం, హరవిలాసం, మొదలైన శృంగార కావ్యాలను రచించిన మహా కవి. విజయనగర ప్రౌడ దేవరాయల ఆస్థానంలో వున్న గౌడడిండిమ భట్టు నోడించి, కంచు ఢక్కను పగుల గొట్టించిన ఉద్ధండుడు. నానారాజ సందర్శనం చేసి ఆనాటి సమాజంలో వున్న సాంఘికాచారాలను, ప్రజల జీవిత విధానాలను, లలిత కళా వికాసాన్ని, కళ్ళకు కట్టినట్లు తన గ్రంథాల ద్వారా తెలియజేశాడు. నలగామ రాజు దర్బారులో జరిగిన సంగీత నృత్య వాద్యాది విశేషాలను పల్నాటి చరిత్రలో పేర్కొన్నాడు. 14వ శతాబ్దపు చివర నుంచీ 15 వ శతాబ్దపు ప్రారంభంలోనూ యక్షగానాలను గురించి వర్ణిస్తూ భీమ ఖండంలో కీర్తింతు రెద్దాని కీర్తి గందర్వులు గాంధర్వమున యక్షగాన సరణి అని యక్షగానాలను గురించి పొగిడాడు. అంతే గాక, ఒక వేశ్య వేషం ధరించి ద్రాక్షారామ వీథుల్లో భిక్షాటన చేసి నట్లు శ్రీ భీమేశ్వర పురాణంలో వ్రాసుకొన్నాడు
కాకతీయ సామ్రాజ్య పతనానంతరం దానిని ఆశ్రయించుకున్న సామంత రాజులు, సేనానాయకులూ, స్వతంత్ర రాజ్యాలను స్థాపించారు. అటువంటి వాటిలో కమ్మ రాజ్యాలు.రెడ్డి రాజ్యాలు. వెలమ ప్రభువుల రాజ్యాలు ముఖ్యమైనవి. ఈ కాలంలోనే అటు విజయనగర సామ్రాజ్యం కూడా ఏర్పడింది. రెడ్డి రాజులు ముఖ్యంగా అద్దంకి, కొండవీడు, రాజమహేంద్రవరము, కందుకూరు ప్రాంతాలలో సా.శ 1324 నుండి దాదాపు 1425 వరకు రాజ్యం చేశారు. వారి రాజ్యం కర్నూలు జిల్లా నుండి విశాఖపట్టణం వరకూ దక్షిణాన నెల్లూరు వరకూ విస్తరించింది. కొండవీడు గుంటూరు జిల్లాలో ప్రసిద్ధి కెక్కిన దుర్గం. దీని చుట్టు కొలత సుమారు ముప్పయి మైళ్ళుంటుంది. పర్వతాగ్రమే రెండున్నర మైళ్ళ వరకూ వుంటుంది. పర్వతాగ్రంలో మొత్తం 50 దుర్గాలవరకూ ఉన్నాయి. క్రింది భాగంలో వుంది కొండవీడు పట్టణం. ఆనాటి ఆ పట్టణం ఈ నాడు గ్రామంగా ఉంది. శత్రుదుర్భేద్యమై చూచేవారికి ఆత్యాశ్చర్యం కలిగించే ఈదుర్గం కాకతీయాంధ్ర చక్రవర్తుల కాలం నుంచి ముఖ్య రాజదానిగా విరాజిల్లడం వల్ల బహు ప్రాచీనమైన దని చెప్పవచ్చు.
రెడ్డిరాజులలో చివరిరాజు కుమార గిరి రెడ్డి. ఈ యన సా.శ 1386–1402 వరకూ - కొండవీడు రాజధానిగా - ఆంధ్రదేశాన్ని పరిపాలించిన రసిక ప్రభువు. ఈయనను ధర్మ వేముడని పిలిచేవారు. ఈయన కవుల కవిత్వాన్ని మెచ్చి అనేక పారితోషికాలు బహూకరించేవారు. కుమారగిరికి వసంత రాయలని, కర్పూర వసంత రాయలని రెండు బిరుదులుండేవే. కుమార గిరి స్వయంగా పండితుడు, సంగీత నాట్య శాస్త్రాల్లో ప్రవీణుడు. వసంత రాజీయం అనే నాట్య శాస్త్ర గ్రంథం వ్రాసినట్లు కూడా కాటమ వేమారెడ్డి రచించిన శాకుంతల వాఖ్యవల్ల తెలుస్తూ ఉంది.
ఆరోజులలో అగ్రవర్ణులైన బ్రాహ్మణుల ఇండ్లలో కామేశ్వరి కథను ఎంతో ప్రసిద్ధంగా చెప్పుకుంటూ వుండే వాళ్ళు. కథను ఉదయం ప్రారంబించి సాయంత్రం వరకు చెపుతూ వుండేవారట. ఇరుగు, పొరుగు అమ్మ లక్కలందరూ, ఇండ్లలో పని పాటలు ముగించుకుని సాయంత్రం వరకూ ఈ కామేశ్వరీ కథను కర్ణానందంగా వినేవారు. అందుకే అక్కలు లేచేవరకు నక్కలు కూసె అనే సామెత వచ్చింది. ఈ కామేశ్వరి కథ ప్రథమంలో బ్రాహ్మణ స్త్రీల ద్వారానే ప్రచారంలోకి వచ్చినా క్రమానుగతంగా ఇతర జాతి స్త్రీలలోకి కూడా వ్యాపించి ఇంకా ఎక్కువ ప్రచారంలోకి వచ్చింది. ఈ కథ ఆంధ్ర దేశంలో గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాలలో బాగా వ్యాపించింది. ఈ కామేశ్వరి కథను జక్కులవారు కూడా బహుళ ప్రచారంలోకి తెచ్చారని క్రీడాభిరామంలో వుదహరించారు.
పూర్వంనుంచీ కవిత్వంలోను, సంగీతంలోను, దేశి విధానం, మార్గ విధానం అనే రెండు భిన్న రీతులు ఏర్పడి వున్నట్లు తెలుసుకున్నాం. అందులో డదేశి నృత్యాలే ప్రజలకు ఆతి సన్నిహితంగా వ్యాప్తిలోకి వచ్చాయి. పురుషులు కోలాటం వేస్తూ, చిరతలు మ్రోగిస్తూ, చిందులు త్రొక్కుతూ నోటితో పాటలు పాడేవారు. అలాగే స్త్రీలు వలయాకారంగా చప్పట్లు చరుస్తూ బతుకమ్మ పాటలు పాడేవారు. ఈ బతుకమ్మ పాటలు ఆనాడే, తెలంగాణాలో విశేష ప్రచారంలో వున్నాఅదే విధంగా రాయలసీమలో బొడ్డెమ్మ కథ ప్రచారంలో వుండేది. గొండ్లి అనే కుండలాకార నృత్యం ద్వారా బతకమ్మ, బొడ్డెమ్మ పాటల్ని తెలంగాణాలో వున్న మైలార దేవుని పూజల సమయంలో పాడుతూ ప్రజ్ఞలను తెలియజేసేవాళ్ళు.
అగ్రవర్ణపు స్త్రీ గాక తక్కువ జాతి స్త్రీ కావడం వల్ల నాగి అనే పేరు వచ్చింది. పెండెల నాగీ ప్రదర్శించిన పాత్రలలో ముఖ్యమైనది క్రీడాభిరామంలోని స్త్రీ పాత్ర. క్రీడాభిరామం ఆనాటి వీధినాటకాల్లో ముఖ్యమైనది.
ఆ రోజుల్లో పిచ్చుకుంటులవారు శ్రీనాథుడు రచించిన పల్నాటి వీర చరిత్రను, కాటమరాజు కథను గొల్లవారు, యల్లమ్మ కథను బసివి వాండ్రు చెపుతూ ఉండేవారు. ఇలా ఆయా కులాలకు చెందిన వారు వారి వారికి ప్రియమైన కథల్ని చెప్పుతుంటూ వుండేవారు. పైన వుదాహరించిన యల్లమ్మ కథనే బసివి వారు రేణుక కథగా చెప్పేవారు. దీనిని విపులంగా, ఒకే కథను రెండు రాత్రుళ్ళపాటు జవనిక వాయిస్తూ చెపుతూ వుండేవారు. వేరే పెద్ద దేవర కథను రాయలసీమ జిల్లాలలో చెపుతూ వుండేవారు.
ఆంధ్రరెడ్డి రాజుల యుగంలో అనేక వినోదాలు అభివృద్ధి పొందాయి. వాటిలో ప్రముఖ స్థానాన్ని పొంది ప్రజలను ఆకర్షించినవి ఆటలు, పాటలు, నాటకాలు. ప్రజలు నాటకాలంటే ఎంతో అభిమానంతో వుండేవారు. ఎన్నో నాటాకాలు ప్రదర్శించేవారు, కాని ఒక్క నాటకంకూడ సంస్కృత మర్యాదలతో తెలుగులో వ్రాయ బడలేదు. ఆనాడు వుద్దండులైన పెద్ద పెద్ద కవులు కూడా ఎక్కువగా యక్షగానాలనే రచించారు. అనాటికి ఉత్తర హిందూస్థాన మంతటా సంస్కృత నాటకాల ప్రభావం బహుముఖంగా విజృంబించింది. నన్నయ కంటే పూర్వమే దేశికవితా యుక్తమైన అటపాటలు నాటకాలుగా యక్షగానాలు అభివృద్ధి పొందాయి. యక్షగానాల పుట్టు పూర్వోత్తరాల గురించి మరోచోట ప్రస్తావించినా ఇక్కడ ఈ యుగంలోనూ వాటిని గురించి ఉదహరిందడం అవసరమే.
కుమార గిరీ, లకుమాదేవీ వసంతోత్సవంలో అతి మనోహరంగా విహరిస్తూ వుండేవారట. లకుమ తన నృత్య ప్రదర్శనాలతో, అంగసౌష్ఠ్వంతో, వయ్యారపు నడకలతో, వివిధ నాట్య భంగిమలతో అజంతా సుందరిలా కుమార గిరిని ప్రేక్షకులను ముద్తుల్ని చేసేదట. కుమారగిరి తన భార్యలతో పాటు లకుమాదేవి తోనూ, తదితర అంత: పుర స్త్రీలతోనూ జలక్రీడలు ఆడుతూ వుండే వాడు. ఈ క్రీడలన్నీ గృహరాజ సౌధంలో జరిగేవి. కుమారగిరి లకుమల ఆనంద భావనం కూడ ఇదే. కొడవీటిలో ఒక దిబ్బ గృహరాజదిబ్బ అనే పేరుతో కుమారగిరి లకుమల చిహ్నంగా వెలుగొందుతూ వుంది. ఆనందకేళీ విలాసాలతో ఆ ప్రేయసీ ప్రియులు ఇరువురూ ఏకకాలంలో అనంత కాలగర్బంలో కలిసిపోయారు. ఈ విధంగా కొండవీటి సామ్రాజ్యంలో నాట్యకళా సరస్వతి దేదీప్య మానంగా వెలుగొందింది.
ఈ విధంగా కోమటి వేమన సా.శ 1420 వరకూ పరిపాలించాడు. రాజ్యంలో శాంతి భద్రతల్ని నెలకొల్పిన కాటయ వేముని బావమరిది అయిన కుమారి గిరి రెడ్డి పరిపాలనా బాధ్యతల్నీ కాటయవేమనకు అప్పచెప్పి తాను మాత్రం వసంతోత్సవాల తోను, కవులతోనూ, కళాకారులతోను, నిత్య కళ్యాణం పచ్చ తోరణంగా కొండ వీటి సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించాడు. కుమారగిరి రత్న సింహాసనాద్యక్ష, జగద గోపాలరాయ, వేశ్యాభుజంగ, వల్లవాదిత్య, త్రిలింగాధీశ్వర, జంభూద్వీపేశ్వర బిరుదాంకితుడు. ఈ యన బాపట్ల భావనారాయణస్వామి దేవ దాసియైన పల్లెమకు బుట్టిన లకుమా దేవి ప్రయుడు. ఆయనవద్ద సేనానిగా వున్న దొరవరెడ్డి సేనాని లకుమాదేవిని కుమారగిరికి కానుకగా అర్పించాడు.
సంగీత సాహిత్యాల్లోనూ, భరత నాట్య శాస్త్రంలోనూ ప్రావీణ్యం కలిగిన కంచి, పొన్న, పేరి మొదలైన వారిని సన్మానిచిందే కాక పేరి అనే నర్తకికి గుంటూరు జిల్లాలో వున్న పేరుకలపూడి అనే గ్రామాన్నే దానంగా ఇచ్చాడు.
తెలుగు దేశంలో కామేశ్వర్యాది శక్తిదేవతలను గొలుచు జౌలవ అనే జాతివారుండేవారు. వీరినే అనేక మంది మన ప్రాచీన కవులు తమ గ్రంథాలలో జక్కుల పురంద్రీకులు అని వర్ణిస్తూ వచ్చారు. ఈ జక్కుల వారినే యక్షులుగా వర్ణించారు. కాల క్రమేణా స్త్రీ పాత్రలు ధరించి అఖండమైన పేరు ప్రతిష్ఠలు తెచ్చుకున్నారు. ఆనాటి యక్షగానాలలో నాగ, అనే స్త్రీలు స్త్రీపాత్రలు ధరించి అఖండమైన పేరు ప్రతిష్ఠలు సంపాదించింది వీరే.
ఇంచు మించు రెడ్డి రాజన్యులందరూ కూడ గొప్ప విద్వాంసులు. సకల కళావల్లభులు , పండిత పోషకులు, వారిలో గొందరు సంగీత సాహిత్యాలలో అపారమైన ప్రజ్ఞ కల వారు. రాజమహేంద్ర వరాన్ని ఏలిన అల్లయ వీరభద్రారెడ్డి సంగీత, సాహిత్య విద్యలతో సర్వజ్ఞతను సంపాదించుకున్నారు . శివలింగారెడ్డి నాట్య శాస్త్ర పారంగతుడు. మల్లారెడ్డి పౌత్రుడైన శ్రీగిరి రెడ్డి గొప్ప కళా విమర్శకుడే కాక సంగీత సాహిత్యాలలో ప్రవీణుడు.
విజయనగర సామ్రాజ్యం లో, కృష్ణదేవరాయల కాలంలో, రాజధానిలో మహార్నవమి రోజున వసంత మండపంలో వసంతోత్సవాలు ఎంతటి మహా వైభవంతో జరిగేవో అలాగే వేమారెడ్డి ఆస్థానంలో కూడా జరిగేవి. ఈ సమయంలో రాజ్యం నాలుగు ప్రక్కలనుంచీ కవుల్నీ, గాయకుల్నీ, వాద్యకారుల్నీ ఆహ్వానించి, మహా వైభవంగా వసంతోత్సవం ముగించే వారు. అందుకే ఆయనకు వసంతరాయ, కర్పూర వసంతరాయలని బిరుదు లీయబడ్డాయి.