polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
పెన్నా శివరామకృష్ణ, కవి, రచయిత. రవీంద్ర భారతిలో జరిగిన కాళోజీ జయంతి ఉత్సవాలలో అవార్డు కింద రూ.1,01,116/- నగదు బహుమతిని, శాలువాను, మెమెంటోను రాష్ట్ర మంత్రులు వి. శ్రీనివాస్‌ గౌడ్‌, మహమూద్‌ అలీ, శాసనసభ్యులు రసమయి బాలకిషన్, శాసన మండలి సభ్యులు గోరటి వెంకన్న చేతుల మీదుగా అందుకున్నాడు.
శ్రీరామోజు హరగోపాల్, కవి, రచయిత, చరిత్ర పరిశోధకుడు. రవీంద్ర భారతిలో జరిగిన కాళోజీ జయంతి ఉత్సవాలలో అవార్డు కింద రూ.1,01,116/- నగదు బహుమతిని, శాలువాను, మెమెంటోను రాష్ట్ర మంత్రులు వి. శ్రీనివాస్‌ గౌడ్‌, మహమూద్‌ అలీ అందించారు. ఈ కార్యక్రమంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సలహాదారు డా. కె.వి. రమణాచారి, ఎమ్మెల్సీ గోరెటి వెంకన్న, సాహిత్య అకాడమీ చైర్మెన్ జూలూర గౌరిశంకర్, తెలంగాణ సంగీత నాటక అకాడమీ చైర్మెన్ దీపికారెడ్డి, తెలంగాణ అధికార భాషా సంఘం చైర్మెన్ మంత్రి శ్రీదేవి, జాతీయ అవార్డు పురస్కార గ్రహిత సుద్దాల అశోక్ తేజ, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ కార్యదర్శి సందీప్ కుమారు సుల్తానియా, సాంస్కృతిక శాఖ సంచాలకుడు మామిడి హరికృష్ణ పాల్గొన్నారు.
జయరాజు, కవి, రచయిత. రవీంద్ర భారతిలో జరిగిన కాళోజీ జయంతి ఉత్సవాలలో అవార్డు కింద రూ.1,01,116/- నగదు బహుమతిని, శాలువాను, మెమెంటోను రాష్ట్ర మంత్రులు వి. శ్రీనివాస్‌ గౌడ్‌ అందించాడు. ఈ కార్యక్రమంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సలహాదారు డా. కె.వి. రమణాచారి, శాసనమండలి మండలి డిప్యూటీ ఛైర్మన్ బండ ప్రకాష్, ఎమ్మెల్సీ దేశపతి శ్రీనివాస్, సాహిత్య అకాడమీ చైర్మెన్ జూలూరు గౌరిశంకర్, తెలంగాణ సంగీత నాటక అకాడమీ చైర్మెన్ దీపికారెడ్డి, తెలంగాణ అధికార భాషా సంఘం చైర్మెన్ మంత్రి శ్రీదేవి, టూరిజం ఛైర్మన్ గెల్లు శ్రీనివాస్ యాదవ్, గ్రంధాలయం సంస్థ ఛైర్మన్ శ్రీధర్ అయాచితం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీ శైలజ రామయ్యర్, టీఎస్‌పీఎస్సీ సభ్యురాలు సుమిత్రా ఆనంద్, సాంస్కృతిక శాఖ సంచాలకుడు మామిడి హరికృష్ణ పాల్గొన్నారు.
ఈమేరకు ప్రజాకవి కాళోజి నారాయణరావు జన్మదినం సెప్టెంబరు 9వ తేదీని ప్రతి ఏడాది “తెలంగాణా భాషా దినోత్సవం"గా జరుపుటకు తెలంగాణ రాష్ట్ర గవర్నరు ఉత్తర్వుల మేరకు గవర్నర్ పేరు మీదుగా 2014 సెప్టెంబరు 10న యువజనాభ్యుదయ, పర్యాటక & సాంస్కృతిక శాఖ నుండి ఆ శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి బి.పి. ఆచార్య ఉత్తర్వులు జారీ చేశాడు. 2015లో తొలిసారిగా ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా తెలంగాణ భాషా దినోత్సవ వేడుకలు జరిగాయి. రవీంద్రభారతిలో కాళోజీ సాహిత్య పురస్కార ప్రదానోత్సవ కార్యక్రమం జరిగింది.
తెలంగాణ భాషా దినోత్సవం తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబరు 9న తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఆధ్వర్యంలో జరుపబడుతున్న దినోత్సవం. తెలంగాణ రచయిత కాళోజీ నారాయణరావు 100వ జయంతి సందర్భంగా. కాళోజీ పుట్టినరోజైన సెప్టెంబరు 9ని తెలంగాణ భాషా దినోత్సవంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. తెలంగాణలో భాషా, సాహిత్యరంగంలో విశేష కృషి చేసిన వారికి తెలంగాణ రాష్ట్ర భాషా సాంస్కృతిక శాఖ నుండి రాష్ట్రస్థాయి కాళోజీ సాహిత్య పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేస్తారు.
కాళోజీ జన్మదినమైన సెప్టెంబరు 9వ తేదీని ప్రతి ఏడాది తెలంగాణ భాషా దినోత్సవంగా జరిపేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించినట్టు 2014 సెప్టెంబరు 9న వరంగల్లులోని కాజీపేట నిట్‌ కళాశాలలో జరిగిన కాళోజీ నారాయణరావు 100వ జయంతి సభలో ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ ప్రకటించాడు.
కాళోజీ జయంతి రోజున తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదు తోపాటు జిల్లా కేంద్రాల్లో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా భాషా చైతన్య కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. ఇందులో భాగంగా పాఠశాల విద్యార్థులకు తెలంగాణ భాషపై చర్చాగోష్ఠులు, వ్యాసరచన, ఉపన్యాస, కవితా పోటీలు నిర్వహిస్తారు.
ఎడిటర్ కోటగిరి వెంకటేశ్వర రావు దగ్గర అప్రెంటీస్ గా రాజకుమారుడు, సమరసింహా రెడ్డి లాంటి సినిమాలకు పనిచేశాడు. తరువాత మార్తాండ్ కె. వెంకటేష్ దగ్గర కొన్ని రోజులు పనిచేశాడు. డిజిటల్ ఎడిటింగ్ రంగంలో మంచి అభివృద్ధి సాధిస్తుండటంతో అందులో ప్రావీణ్యం సంపాదించి కొద్ది రోజులు ఓ సంస్థలో ఉద్యోగిగా చేరి సినిమాలు, సీరియళ్ళు, కార్పొరేట్ ఫిల్ములు, వాణిజ్య ప్రకటనలు, డాక్యుమెంటరీలను ఎడిట్ చేశాడు. పవన్ కల్యాణ్ జానీ సినిమా కోసం సహాయకులు కావాలను కోరడంతో ఆయన దగ్గర చేరి జానీ సినిమాకు అసిస్టెంట్ ఎడిటర్ గా, గుడుంబా శంకర్, బంగారం, బాలు, అన్నవరం సినిమాలకు అసోసియేట్ ఎడిటర్ గా పనిచేశాడు. తరువాత శ్రీకర్ ప్రసాద్ దగ్గర శిష్యరికం చేశాడు. ఆయనతో కలిసి జల్సా సినిమాకు పనిచేశాడు.
ప్రవీణ్ సూర్యాపేట జిల్లా, హుజూర్ నగర్ లో పుట్టాడు. అతని తండ్రి ఏలూరు నుంచి వచ్చి అక్కడ స్థిరపడ్డాడు. ఆయనకు అక్కడ ఆటో మొబైల్ వర్క్ షాపు ఉండేది. తర్వాత కొద్ది రోజులకు వారి కుటుంబం హైదరాబాదుకు మారింది. హైదరాబాదులో అతని తండ్రి ఒక ప్రైవేటు సంస్థలో పనిచేస్తూ వాహనాలు కొని కొన్ని సినీ సంస్థలకు లీజుకిచ్చేవాడు. కానీ ఆ వ్యాపారం కలిసి రాలేదు. అతని కుటుంబం ఆర్థిక సమస్యల్లో ఇరుక్కుంది. అప్పుడు ఇంటర్మీడియట్ చదువుతున్న ప్రవీణ్ చదువు మధ్యలోనే ఆపేసి 1997 లో ప్రసాద్ ల్యాబ్ లో ఎడిటింగ్ విభాగంలో సహాయకుడిగా చేరాడు.
తర్వాత తానే సొంతంగా ఎడిటర్ గా పనిచేయడానికి ప్రయత్నాలు ప్రారంభించాడు. కొద్ది రోజులు ఎదురు చూసిన తర్వాత ఆకాశరామన్న సినిమాతో ఎడిటర్ గా అవకాశం వచ్చింది. కానీ ఆ సినిమా విడుదల ఆలస్యమైంది. ఎడిటర్ గా ప్రయత్నాలు కొనసాగిస్తూనే శ్రీకర్ ప్రసాద్ తో కలిసి ఖలేజా, ఇష్క్ సినిమాలకు కూడా పనిచేశాడు. తర్వాత గాయం-2, కథ స్క్రీన్ ప్లే దర్శకత్వం అప్పల్రాజు సినిమాలకు ఎడిటర్ గా పనిచేశాడు. 2011లో వచ్చిన పిల్ల జమీందార్ అతనికి మంచి పేరు తెచ్చింది. జులాయి సినిమాకి కూడా ఎడిటర్ గా మంచి పేరు వచ్చింది.
ప్రవీణ్ పూడి ఒక సినీ ఎడిటర్. ఎడిటర్ గా అతని మొదటి సినిమా ఆకాశ రామన్న. 2011లో వచ్చిన పిల్ల జమీందార్ అతనికి మంచి బ్రేక్ నిచ్చింది. తర్వాత జులాయి, అత్తారింటికి దారేది, సన్నాఫ్ సత్యమూర్తి, మనం, సోగ్గాడే చిన్నినాయనా లాంటి అనేక హిట్ సినిమాలకు ఎడిటర్ గా పనిచేశాడు. ఒక తమిళ సినిమాకు కూడా పనిచేశాడు.
ఇతని తమ్ముడు ప్రదీప్ కూడా సినిమా రంగంలోనే ఉన్నాడు. వర్క్ ఫ్లో అనే పేరుతో సినిమాలకు విజువల్ ఎఫెక్ట్స్ ను అందించే సంస్థను ప్రారంభించాడు. మనం, గోపాలా గోపాలా, జనతా గ్యారేజ్ లాంటి సినిమాలకు టైటిల్ ఎఫెక్ట్స్ అందించాడు.
మర్రిపాడు లో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల మెళియాపుట్టిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల టెక్కలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల టెక్కలిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు శ్రీకాకుళంలోనూ ఉన్నాయి.
కె. పాండురంగాచార్య, , ముదిగొండ వీరభద్రయ్య , గూడ అంజయ్య , సలావుద్దీన్‌ సయ్యద్‌ , సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి , పోల్కంపల్లి శాంతాదేవి , పెద్దింటి అశోక్ కుమార్ , ఆర్చ్‌ బిషప్‌ తుమ్మబాల , మహమ్మద్‌ ఉస్మాన్‌ , ఏలె లక్ష్మణ్ , ఎక్కా యాదగిరిరావు , కె. లక్ష్మాగౌడ్‌ , కళాకృష్ణ , అలేఖ్య పుంజాల , టంకశాల అశోక్‌ , డాక్టర్‌ పసునూరి రవీందర్ , హైదరాబాద్ బ్రదర్స్ , విఠల్‌ రావు , జి.ఎల్‌. నామ్‌దేవ్‌ , ఆచార్య నల్లాన్‌ చక్రవర్తుల రఘునాథాచార్యస్వామి , చుక్కా సత్తయ్య , వంగీపురం నీరజాదేవి
2016లో రాష్ట్ర స్థాయిలో వివిధ విభాగాల్లో 50మందికి ఆవార్డు కింద ఒక్కొక్కరికి లక్షా నూటా పదహారు రూపాయలతో జిల్లా స్థాయి, రాష్ట్ర స్థాయి ప్రముఖులను తెలంగాణ ప్రభుత్వం సత్కరించింది. ఈ అవార్డులకు ప్రముఖులను ఎంపిక చేసేందుకు ప్రభుత్వం ఒక కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. రాష్ట్ర సాంస్కృతిక, పర్యాటకశాఖ మంత్రి అజ్మీరా చందులాల్ అధ్యక్షతన 11 మంది సభ్యులతో ఈ కమిటీని ఏర్పాటు చేశారు.
తెలంగాణ రాష్ట్ర అవతరణ సందర్భంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 2న తెలంగాణ అవతరణ దినోత్సవం నిర్వహిస్తుంది. అందులో భాగంగా తెలంగాణ రాష్ట్ర భాషా సాంస్కృతిక శాఖ ఆధ్వర్యంలో తెలంగాణ రాష్ట్రంలో మండల స్థాయినుంచి రాష్ట్రస్థాయి వరకు వివిధ రంగాల్లో కృషి చేసిన వారికి ఉత్తమ పురస్కారాలను అందించడం జరుగుతుంది.
రాష్ట్ర అవతరణ దినోత్సవం సందర్భంగా 2015, జూన్‌ 2న సికింద్రాబాద్‌ పరేడ్‌ గ్రౌండ్‌లో ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు చేతులమీదుగా జ్ఞాపిక, లక్షా 116 రూపాయల నగదు పురస్కార గ్రహీతలకు లక్షా 116 రూపాయల నగదుతో పాటు జ్ఞాపిక, ద్రువీకరణ పత్ర ప్రదానం జరిగింది.
ఉత్తమ గ్రామ పంచాయతీగా మెదక్ జిల్లా లోని మాల్కాపూర్, కరీంనగర్ జిల్లా బెజ్జంకి మండలంలోని మాదాపూర్, ఉత్తమ మండలంగా మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని వనపర్తి, ఉత్తమ మున్సిపాలిటీగా ఖమ్మంను అవార్డుల కమిటీ ఎంపిక చేయడం జరిగింది.
ఉత్తమ గ్రామ పంచాయతీగా కరీంనగర్‌ జిల్లా లోని చందుర్తి, ఉత్తమ మండలంగా మెదక్‌ జిల్లా లోని సిద్దిపేట, ఉత్తమ మున్సిపాలిటీగా ఆదిలాబాద్‌ జిల్లా లోని మంచిర్యాలను అవార్డుల కమిటీ ఎంపిక చేయడం జరిగింది.
రాష్ట్ర అవతరణ దినోత్సవం సందర్భంగా 2016, జూన్‌ 2న హెచ్.ఐ.సి. సి.లో ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు చేతులమీదుగా జ్ఞాపిక, లక్షా 116 రూపాయల నగదు, ధృవీకరణ పత్ర ప్రదానం జరిగింది.
జెమ్డెట్ నాస్ర్ కాలం లోను , తొలి రాజవంశాల కాలం లోనూ , దక్షిణ మెసొపొటేమియా ఆవాస స్థావరాలు సంఖ్య లోనూ, పరిమాణంలోనూ పెరిగాయి. ఇది బలమైన జనాభా పెరుగుదలను సూచిస్తుంది.సిప్పార్, ఉరుక్, అడాబ్, కిష్ వంటి సుమేరో అక్కాడియాన్ వంటి సైట్లతో సహా, ఈ స్థావరాలన్నీ ఒకదానితో ఒకటి పోటీ పడే నగర రాజ్యాలుగా ఏర్పాటయ్యాయి. ఈ నగరాల్లో చాలావరకు, యూఫ్రటీస్, టైగ్రిస్ ల కాలువల వెంట ఉన్నాయి. ఈ కాలువలు తరువాతి కాలంలో ఎండిపోయాయి. కాని రిమోట్ సెన్సింగ్ ఇమేజరీ ద్వారా ఇప్పటికీ వాటిని గుర్తించవచ్చు. ఇదే విధమైన అభివృద్ధి ఎగువ మెసొపొటేమియా, సుబార్టు, అస్సిరియాల్లోనూ జరిగింది -కాకపోతే, ఇది 3 వ సహస్రాబ్ది మధ్య నుండి జరిగింది, దిగువ మెసొపొటేమియా కంటే తక్కువ స్థాయిలో జరిగింది.ఈ కాలంలో ఎబ్లా, మారి, టెల్ లీలాన్ వంటి సైట్లు మొదటిసారిగా ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాయి.
యూఫ్రటీస్ నీటిలో ఎక్కువ భాగం వర్షపాతం, కరిగే మంచు రూపంలో చేరుతుంది. దీని ఫలితంగా ఏప్రిల్ నుండి మే వరకు నదిలో నీరు గరిష్ఠ పరిమాణంలో ఉంటుంది. సంవత్సరంలో ప్రవహించే మొత్తం నీటిలో 36%ఈ రెండు నెలల్లోనే ప్రవహిస్తుంది.మరో అంచనా ప్రకారంఇది60-70 శాతంవరకూ ఉంటుంది. వేసవి, శర్గృతువుల్లో అతి తక్కువ ప్రవాహం ఉంటుంది. ఇరవయ్యవ శతాబ్దం ప్రారంభ, మధ్య కాల రికార్డుల ప్రకారం యూఫ్రటీస్ సగటు వార్షిక ప్రవాహం, కేబన్ వద్ద 20.9 క్యూబిక్ కిలోమీటర్లు, హిట్ వద్ద 36.6 క్యూబిక్ కిలోమీటర్లు, హిండియా వద్ద 21.5 క్యూబిక్ కిలోమీటర్లూ ఉంటుంది. అయితే, అత్యధిక అత్యల్ప ప్రవాహాల స్థాయిల మధ్య చాల అంతరం ఉంటూంటుంది. ఉదాహరణకు, సిరియా, టర్కీ సరిహద్దుకు ఉత్తరాన ఉన్న బిరెసిక్ వద్ద, 1963 లో వార్షిక ప్రవాహం అత్యల్పంగా 15.3 క్యూబిక్ కిలోమీటర్లు, అత్యధికంగా 42.7 క్యూబిక్ కిలోమీటర్లు ఉంది.
పశ్చిమ ఆసియాలో పొడవైన నది యూఫ్రటీస్. ఇది ఆగ్నేయ టర్కీలోని కేబాన్ పట్టణానికి 10 కిలోమీటర్లు ఎగువన, కారా సు లేదా వెస్ట్రన్ యూఫ్రటీస్ నది, మురాత్ సు లేదా తూర్పు యూఫ్రటీస్ నదుల సంగమంతో ఉద్భవించింది. డౌడీ, ఫ్రెంకెన్‌లు యూఫ్రటీస్ నది పొడవును మురాత్ నది మూలం నుండి టైగ్రిస్‌తో సంగమమయ్యేవరకు లెక్కించి 3000 కి.మీ. అని తేల్చారు. ఇందులో 1230 కి.మీ. టర్కీలోను, 710 కి.మీ. సిరియాఅ లోను, 1060 కి.మీ. ఇరాక్ లోనూ ప్రవహిస్తుంది. ఇసేవ్, మిఖైలోవాలు కూడా ఇవే లెక్కలు చెప్పారు. యూఫ్రటీస్, టైగ్రిస్‌లను పెర్షియన్ గల్ఫ్‌తో కలిపే షట్ అల్-అరబ్ పొడవు 145 నుండి 195 కి.మీ. ఉంటుందని వివిధ వర్గాలు చెప్పాయి.
సా.పూ. 2 వ సహస్రాబ్ది రెండో అర్ధ భాగంలో, యూఫ్రటీస్ బేసిన్‌లో దక్షిణాన కస్సైట్ బాబిలోన్ సాఅమ్రాజ్యం, ఉత్తరాన మిటాన్నీ, అష్షూరు, హిట్టైట్ సామ్రాజ్యాలు ఉండేవి. హిట్టైట్లను, మిటాన్నీ, కస్సైట్ బాబిలోనియన్లను మధ్య అస్సీరియన్ సామ్రాజ్యం తనలో కలిపేసుకుంది. క్రీస్తుపూర్వం 11 వ శతాబ్దం చివరలో మధ్య అస్సీరియన్ సామ్రాజ్యం అంతరించాక, ఇరాకీ యూఫ్రటీస్ బేసిన్‌పై నియంత్రణ కోసం బాబిలోనియా, అస్సిరియాల మధ్య పోరాటాలు జరిగాయి. చివరికినియో-అస్సీరియన్ సామ్రాజ్యం విజయం సాధించింది. క్రీస్తుపూర్వం 1 వ సహస్రాబ్ది మొదటి భాగంలో ఉత్తర యూఫ్రటీస్ బేసిన్‌పై కూడా నియంత్రణ సాధించడంలో విజయవంతమైంది.
సిరియాలో సాజుర్, బలిఖ్, ఖబూర్ అనే మూడు నదులు యూఫ్రటీస్‌లో కలుస్తాయి.ఈ నదులు సిరియా-టర్కీ సరిహద్దు వెంబడి ఉన్న టారస్ పర్వతాల పాదాల వద్ద పుడతాయి. వీటిద్వారా యూఫ్రటీస్‌లో కలిసే నీరు పెద్ద మొత్తంలో ఏమీ ఉండదు.ఈ ఉపనదులలో సజుర్ అతి చిన్నది;ఇది టిష్రిన్ ఆనకట్ట యొక్క జలాశయంలో కలుస్తుంది. బలిఖ్ నది రక్కా వద్ద యూఫ్రటీస్ లో కలుస్తుంది.పొడవు, ప్రవాహం, పరీవాహక ప్రాంతాల పరిమాణంలో ఖబూర్ ఈ మూడింటిలోకీ అతిపెద్దది. ఇదిబుస్సేరా సమీపంలో యూఫ్రటీస్ లోకి ప్రవహిస్తుంది.ఇరాక్‌లోకి ప్రవేశించిన తర్వాత, యూఫ్రటీస్‌కు సహజ ఉపనదులు లేవు. కానీ, యూఫ్రటీస్ బేసిన్‌ను టైగ్రిస్ బేసిన్‌తో కలిపే కాలువలు ఉన్నాయి.
యూఫ్రటీస్ బేసిన్ లోని విశాలమైన ప్రాంతాలు మొదటిసారిగా అక్కాడియన్ సామ్రాజ్యం , ఉర్ సామ్రాజ్యాలలో ఒకే పాలకుడి క్రింద ఐక్యమయ్యాయి. ఇవి ప్రత్యక్షంగా గానీ, పరోక్షంగా సామంతుల ద్వారా గానీ ఆధునిక ఇరాక్‌ను, ఈశాన్య సిరియానూ పాలించారు. వారి పతనం తరువాత, పాత అస్సీరియన్ సామ్రాజ్యం , మారి ఈశాన్య సిరియా, ఉత్తర మెసొపొటేమియాపై ఆధిపత్యాన్ని సాధించారు. దక్షిణ మెసొపొటేమియాను ఇసిన్, కిష్, లార్సా వంటి నగర-రాజ్యాలు పాలించాయి. క్రీ.పూ. 18 వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి మధ్యకాలం లోపు హమ్మురాబి ఆధ్వర్యంలో కొత్తగా ఏర్పడిన బాబిలోనియా రాష్ట్రంలో ఇవి కలిసిపోయాయి.
ఆ తరువాతి శతాబ్దాలలో యూఫ్రటీస్ బేసిన్ పై నియంత్రణ నియో-అస్సిరియన్ సామ్రాజ్యం నుండి కొద్దికాలం పాటు మెడెస్ సామ్రాజ్యం చేతిలోకి , ఆ తరువాత, క్రీస్తుపూర్వం 7 వ శతాబ్దం చివరి సంవత్సరాల్లో కొద్ది కాలం పాటు నియో-బాబిలోనియన్ సామ్రాజ్యం చేతుల్లోకీ వెళ్ళింది. చివరికి అకెమెనీడ్ సామ్రాజ్యం హస్తగతమైంది. అకెమెనీడ్ సామ్రాజ్యాన్ని అలెగ్జాండర్ ది గ్రేట్ జయించాడు. అతను అకెమినీడ్ల చివరి రాజు డారియస్ ను ఓడించాడు. అలెగ్జాండరు క్రీ.పూ 323 లో బాబిలోన్లో మరణించాడు.
కారా సు, మురాత్ సు రెండూ 3,290 మీటర్లు, 3,520 మీటర్ల ఎత్తున లేక్ వాన్ నుండి వాయవ్య దిశలో ఉద్భవిస్తాయి. కేబాన్ ఆనకట్ట ఉన్న ప్రదేశంలో, యూఫ్రటీస్‌గా కలిసిపోయిన ఈ రెండు నదుల ఎత్తు 693 మీటర్లు ఉంటుంది.కేబాన్ నుండి సిరియా-టర్కీసరిహద్దు వరకుఉన్నసుమారు600 కి.మీ.దూరంవెళ్ళేటప్పటికి నదిఎత్తుమరో368 మీటర్లు తగ్గుతుంది.ఎగువ మెసొపొటేమియామైదానంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత, దాని వాలు గణనీయంగా పడిపోతుంది; సిరియాలో నదిఎత్తు 163 మి. తగ్గుతుంది.హిట్,షట్ అల్-అరబ్ మధ్య చివరిఅంగలోనది55 మీ. మాత్రమే పడిపోతుంది.
దీని తరువాత, ఈ ప్రాంతం సెల్యూసిడ్ సామ్రాజ్యం , పార్థియన్ సామ్రాజ్యాలు (ఈ సమయంలో అడియాబెనే వంటి అనేక నియో-అస్సిరియన్ రాజ్యాలు యూఫ్రటీస్ లోని కొన్ని ప్రాంతాలను పాలించాయి) పాలించాయి. దాని తరువాత వచ్చిన బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యం, సస్సానిడ్ సామ్రాజ్యాల తరువాత రోమన్ల చేతుల్లోకి వెళ్ళింది. క్రీస్తుశకం 7 వ శతాబ్దం మధ్యలో ఇస్లామిక్ ఆక్రమణల వరకూ రోమన్ సామ్రాజ్యం చేతుల్లోనే ఉంది.సా.శ. 680 లో ఈ నది ఒడ్డునేకర్బాలా యుద్ధం జరిగింది.
యూఫ్రటీస్ పశ్చిమ ఆసియాలో అత్యంత పొడవైన నది. చారిత్రికంగా అత్యంత ముఖ్యమైన నదులలో ఒకటి. టైగ్రిస్‌తో కలిసి, మెసొపొటేమియాను .నిర్వచించే నదులలో ఇది ఒకటి.అర్మేనియన్ హైలాండ్స్ లో ఉద్భవించిన యూఫ్రటీస్ సిరియా, ఇరాక్ గుండా ప్రవహించి, షట్ అల్-అరబ్‌లోని టైగ్రిస్‌లో కలుస్తుంది. పెర్షియన్ గల్ఫ్‌లో సముద్రంలో సంగమిస్తుంది
మేవాడ్ లేదా మేవార్ అనేది పశ్చిమ భారతదేశంలోని రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని ప్రదేశం. రాజ్ పుత్ ల రాజ్యం ఇది. రాజస్థాన్, గుజరాత్, మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లోని ఇప్పటి భిల్వారా, చిత్తోర్ గఢ్, రాజ్ సమంద్, ఉదయపూర్ ప్రాంతాలు కలిపి అప్పటి మేవాడ్ రాజ్యం. కొన్ని శతాబ్దాల కాలం పాటు మేవాడ్ సామ్రాజ్యం లేదా ఉదయపూర్ సామ్రాజ్యంగా రాజ్ పుత్ రాజుల పాలనలో ఉంది. ఆ తరువాత బ్రిటిష్ పరిపాలనలో ఒక రాచరిజ రాజ్యంగా ఉంది. దీని అసలు పేరు మేధ్ పాత్. శివుని పేరైన మేధాపతేశ్వర్ అనే పేరు నుంచి వచ్చింది. కాల క్రమంలో మేవార్ అనీ మేవాడ్ అని పిలవడం మొదలైంది. ఈ రాజ్యం ఆరావళీ పర్వతాలలో ఉంది. ఆ పర్వతాలు మేవాడ్ కు వాయువ్యాన ఉన్నాయి. ఉత్తరంలో అజ్మేర్ ఉండగా, గుజరాత్, రాజస్థాన్ లోని వగద్ ప్రదేశాలు దక్షిణంలోనూ, మధ్యప్రదేశ్ లోని మాళ్వా ప్రాంతం ఆగ్నేయ దిశలోనూ, రాజస్థాన్ లోని హడోటీ ప్రదేశం తూర్పులోనూ ఉన్నాయి.
మేవాడ్ రాజ్య ఉత్తర ప్రదేశం ఏటవాలుగా ఉంటుంది. అక్కడ బెడచ్, బనస్ అనే నదులు, వాటి ఉపనదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. యమనా నదికి ఉపనది అయిన చంబల్ రాజ్యానికి వాయువ్య ప్రాంతంలో ప్రవహిస్తోంది. దక్షిణ ప్రాంతం పర్వతమయంగా ఉండి, బనస్ నది, దాని ఉపనదులను విడదీస్తోంది. ఈ ప్రాంతం నుంచే సబర్మతీ, మాహీ నదులు, వాటి ఉపనదులూ గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని ఖంభట్ ప్రాంతంలోకి ప్రవహిస్తాయి. ఈ రాజ్యానికి వాయువ్య దిశలో ఆరావళీ పర్వతాలు సహజ సరిహద్దుగా ఉంటుంది. ఈ పర్వతాల్లో దొరికే మార్బుల్, కోటా రాళ్ళు అక్కడి వారు తమ ఇళ్ళు నిర్మించుకునేందుకు సంప్రదాయంగా వాడుతూ వస్తున్నారు.
సా.శ. 530లో మేవాడ్ రాజ్యం మొదలైంది. తరువాతి కాలంలో ఎక్కువగా అప్పటి దాని రాజధాని అయిన ఉదయపూర్ పేరుతోనే పిలిచేవారు. 1568లో అక్బర్ చిత్తోర్గడ్ ను గెలుచుకున్నారు. అది అప్పటి మేవాడ్ రాజ్యానికి రాజధానిగా ఉంది. అప్పట్నుంచీ దాదాపు 150ఏళ్ళ పాటు మొఘల్ రాజుల పరిపాలనలోనే ఉంది. 1949లో భారతదేశంలో కలిసేటప్పటికీ మేవాడ్ ను చట్టరీ రాజ్ పుత్ లు పరిపాలిస్తున్నారు. మోరి, గుహిలోట్, సిసోడియా వంశాల వారు దాదాపు 14000 ఏళ్ళ పాటు ఈ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించారు. సిసోడియా రాజపుత్ వంశం పరిపాలించే సమయానికి మేవాడ్ రాజధాని చిత్తోర్ గడ్ గా ఉంది.
మేవాడ్ ప్రాంతం అతి ఎక్కువ ఉష్ణ వాతావరణం కలిగినది. సంవత్సరానికి 660 మిల్లీ మీటర్ల వర్షపాతం నమోదు అవుతుంది ఇక్కడ. ఈ రాజ్య నైరుతి ప్రాంతంలో వర్షపాతం ఎక్కువ కాగా, ఈశాన్య ప్రాంతంలో తక్కువ నమోదు అవుతుంది. నైరుతీ రుతుపవనాల సమయంలో జూన్ నుండి సెప్టెంబరు మధ్యకాలంలో ఎక్కువగా ఇక్కడ వర్షాలు పడతాయి.
ఈ ప్రాంతంలో కతైవర్-గిర్ అడవులు ఉన్నాయి. అలాగే జైసమంద్, కుంభల్గడ్, బస్సీ, సీతామాతా వన్యప్రాణుల అభయారణ్యాలు కూడా ఈ ప్రాంతంలో విస్తరించి ఉన్నాయి.
ఉదయపూర్ రాజ్యాన్నే మేవాడ్ సామ్రాజ్యం అని కూడా అంటారు. బ్రిటీష్ పరిపాలనా సమయంలో ఇది ఒక రాచరిక రాజ్యంగా ఉండేది.
1988 ప్రాంతంలో ‘‌ పేరుతో స్వర్ణదేవాలయంలో దాగున్న తీవ్రవాదుల్ని బయటకు తరిమే ఆపరేషన్‌ని ప్రభుత్వం చేపట్టినపుడు దోవల్‌ కీలక పాత్ర పోషించారు. ఒక రిక్షావాలాగా వేషం మార్చి ఖలిస్తాన్‌ తీవ్రవాదులతో మాట కలిపి తనను పాకిస్థాన్‌ ఏజెంట్‌గా పరిచయం చేసుకున్నారు. ఆపరేషన్‌ నిర్వహణకు కొద్ది రోజులు ముందు స్వర్ణదేవాలయంలోకి వెళ్లి ఉగ్రవాదుల ఆయుధ బలం, సంఖ్యా బలం, బలగాల మోహరింపుని క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి సమాచారాన్ని భద్రతాదళాలకు అందించారు. సైన్యం ఆ ఆపరేషన్‌ చేపడుతున్న సమయంలో స్వర్ణదేవాలయం లోపలే ఉండి ఉగ్రవాదుల ఏరివేతకు విలువైన సమాచారాన్ని చేరవేశారు కూడా. దాంతో ప్రాణ నష్టాన్ని తగ్గించుకోవడంతోపాటు ఆలయానికి ఎలాంటి నష్టం జరగకుండా సైన్యం ఆ ఆపరేషన్‌ పూర్తిచేయగలిగింది. ‘తీక్షణమైన పరిశీలనా శక్తి, అంతుచిక్కని నవ్వు.’ దోవల్‌ ప్రత్యేకతలని చెబుతారు ఆ ఆపరేషన్‌లో పాల్గొన్న ఓ నిఘా అధికారి. ఆ ఆపరేషన్‌కుగానూ దోవల్‌ ‘కీర్తి చక్ర’ అవార్డుని అందుకున్నారు. సైన్యంలో పనిచేసేవారికే అప్పటివరకూ ఆ అవార్డు ఇచ్చేవారు. దోవల్‌ ఆ అవార్డు అందుకున్న మొదటి పోలీసు అధికారి.
1980ల్లో మిజో నేషనల్‌ ఆర్మీ లో ఒకరిగా చేరి మయన్మార్‌, చైనా సరిహద్దుల్లో ఉంటూ క్షేత్రస్థాయిలోనే వారి పతనానికి పాచికలు వేశారు. ఆ సమయంలో ఎమ్‌ఎన్‌ఏ అధినేత బైక్చ్‌చుంగాకు ఎంతో సన్నిహితుడయ్యారు. ఒక దశలో ‘దోవల్‌ మాటల్ని వింటే మిమ్మల్ని పక్కన పెట్టాల్సి వస్తుంద’ని వారి నాయకుడు లాల్డెంగా ఆ అధినేతను హెచ్చరించాడట. కానీ ఆ తర్వాత జరిగిన పరిణామాలతో లాల్డెంగా ప్రభుత్వంతో శాంతి ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు. ‘దోవల్‌వల్లనే ఆ ఒప్పందం కుదుర్చుకోవాల్సి వచ్చింది. నా కింద ఏడుగురు మిలటరీ కమాండర్స్‌ ఉండేవారు. వారిలో ఆరుగురిని దోవల్‌ నా నుంచి దూరం చేశారు’ అని లాల్డెంగా ఓ ఇంటర్వ్యూలో చెప్పాడు. అలా 20 ఏళ్లపాటు సైన్యానికి తలనొప్పిగా ఉన్న ఎమ్‌ఎన్‌ఏ సమస్యకు ముగింపు పలికారు దోవల్‌. చాలామంది తమ కెరీర్‌ మొత్తంలో చేయలేని పనిని దోవల్‌ స్వల్ప వ్యవధిలో చేశారంటూ అప్పటి ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ కితాబిచ్చారు. ‘ఇండియన్‌ పోలీస్‌ మెడల్‌’ను అందుకున్న పిన్న వయస్కుడు దోవల్‌.
దోబాల్ 1968లో కేరళ క్యాడర్ లో ఐపీఎస్ లో చేరారు. పంజాబ్, మిజోరంలలో తిరుగుబాటు నిరోధక చర్యల్లో పాలుపంచుకున్నారు. 1999లో కాందహార్లో చిక్కుకున్న భారత ఐసీ-814 విమాన ప్రయాణికుల విడుదల కోసం సంప్రదింపులు జరిపిన ముగ్గురు సంధానకర్తల్లో దోభాల్ ఒకరు. ప్రత్యేకించి 1971-1999 మధ్య జరిగిన 15 భారత విమానాల అపహరణల నుంచి ప్రయాణికుల్ని విడిపించే వివిధ చర్యలు అన్నిటిలోనూ పాల్గొని అనుభవం గడించడం విశేషం. ఇంటిలిజెన్స్ బ్యూరో కార్యకలాపాల విభాగాన్ని దాదాపు దశాబ్ది కాలం నడిపించడమే కాక మల్టీ ఏజెన్సీ సెంటర్ , సంయుక్త నిఘా టాస్క్ ఫోర్స్ లకు సంస్థాపక ఛైర్మన్ గా పనిచేశారు.
అజిత్ కుమార్ డోవల్, ఐపీఎస్ , పోలీస్ మెడల్, పిపిఎం, కెసి భారత నిఘా, శాంతిభద్రతల అధికారిగా పనిచేసి, 2014 మే 30 నుంచి 5వ, ప్రస్తుత జాతీయ భద్రతా సలహాదారుగా ప్రధాని నరేంద్ర మోడీకి సేవలందిస్తున్నారు. 2004-05 కాలంలో ఇంటిలిజెన్స్ బ్యూరోకు డైరెక్టర్ గా పనిచేశారు, అంతకు ముందు దాదాపుగా దశాబ్ది కాలం ఆ సంస్థ కార్యకలాపాల విభాగానికి అధిపతిగా బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు.
అజిత్‌ కుమార్‌ దోవల్‌. 1968 బ్యాచ్‌ కేరళ క్యాడర్‌ ఐపీఎస్‌ అధికారి. సొంత రాష్ట్రం ఉత్తరాఖండ్‌. 23 ఏళ్లకే ఐపీఎస్‌కు ఎంపికయ్యారు. తండ్రి సైన్యంలో పనిచేయడంతో అజ్మీర్‌లోని రాష్ట్రీయ మిలటరీ స్కూల్లో చదువుకున్నారు. ఆపైన ఆగ్రా యూనివర్సిటీ నుంచి అర్థశాస్త్రంలో పీజీ చేశారు.
సర్వీసులో చేరిన నాలుగేళ్లకు ఇంటెలిజెన్స్‌ బ్యూరోకు మారారు దోవల్‌. అక్కడ పనిచేస్తూ సరిహద్దు రాష్ట్రాల్లో ప్రభుత్వ వ్యతిరేక శక్తుల పీచమణిచే చర్యల్లో చురుగ్గా పాల్గొన్నారు. తన సర్వీసులో ఎక్కువ సమయం అజ్ఞాతంలోనే ఉన్నారీయన.
డోవల్ 1945లో ఘర్వాలీ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో యునైటెడ్ ప్రావిన్సు కు చెందిన ఘర్వాల్ప ప్రాంతంలోని గిరి బనేల్సున్ గ్రామంలో జన్మించారు. డోవాల్ తండ్రి సైన్యంలో పనిచేశారు.
సముద్ర భూతలం పైన ఏర్పడిన అత్యంత లోతైన ప్రాంతాలు ట్రెంచ్ లు. సగటును వీటి లోతు 6 కిలోమీటర్లు కాగా అత్యధిక లోతు 11 కిలోమీటర్ల వరకూ వుంటుంది. పసిఫిక్ మహా సముద్రం లోని మెరియానా ట్రెంచ్ వద్ద గల ఛాలెంజర్ డీప్ ప్రాంతం అత్యధికంగా 11,034 మీటర్లు లోతు కలిగి ఉంది.
రెండు సముద్ర పలకలు ఢీ కొన్నప్పుడు కాని లేదా సముద్రపు పలక- ఖండ పలకలు రెండు ఢీ కొన్నప్పుడు కాని ఆ పలకల అభిసరణ సరిహద్దుల వద్ద ఇవి ఏర్పడతాయి. అభిసరణ పలక సరిహద్దుకు సమాంతరంగా వక్రం లేదా చాపం ఆకారంలో ఏర్పడతాయి.
సముద్ర భూతలానికి సంబంధించిన పురాతన పటలం లోతైన ట్రెంచ్ లలో అంతం అవుతాయి. సముద్ర భూతలం మీద గల సముద్రాంతర్గత రిడ్జ్ ల వద్ద సముద్ర పటలం కొత్తగా ఏర్పడుతుంది. కు వెంబడి సమాంతరంగా ఏర్పడిన ఈ నవీన ప్రాంతాలు నకు అటూ ఇటూ రెండు వైపులా నెమ్మదిగా విస్తరిస్తూ వుంటుంది. అంటే ల నుంచి దూరం పోయే కొలదీ సముద్ర భూతల ప్రాంతాల వయస్సు పెరుగుతూ వస్తుంది. చివరకు ఈ పురాతన ప్రాంతాలు లోతైన ట్రెంచ్ లలో అంతమవుతాయి.
ట్రెంచ్ లు హైడ్రోథర్మల్ క్రియాశీలతను అతి స్వల్పంగా సూచించే ముఖ్యమైన ప్రాంతాలు. సముద్రాంతర్గత రిడ్జ్ ల మాదిరిగానే ట్రెంచ్ లు కూడా భూకంప ప్రక్రియతో సంబంధం కలిగి వుంటాయి. అయితే రిడ్జ్ ల మాదిరిగా ఇవి అధిక స్థాయి ఉష్ణ ప్రవాహాలను కలిగి వుండవు. ట్రెంచ్ ల వద్ద మాత్రం ఉష్ణ ప్రవాహం చాలా తక్కువ స్థాయిలలో వుండటం వల్ల వీటి వద్ద హైడ్రోథర్మల్ క్రియాశీలత చాలా స్వల్పంగా వుంటుంది.
భారీ భూకంప ప్రక్రియలు సంభవించే ప్రాంతాలలోనే ట్రెంచ్ ల ఉనికి ఎక్కువగా కేంద్రీకరించబడివుంది. విరూపకారక పలక సరిహద్దుల వద్ద భూకంప ప్రక్రియ, అగ్నిపర్వత ప్రక్రియలు ఎక్కువగా సంభవిస్తాయి. పసిఫిక్ మహాసముద్ర అంచులలో ఇటువంటి పలకల సరిహద్దులు పొదగబడి వుండటం చేత, పసిఫిక్ అంచులలో అగ్ని పర్వత ప్రక్రియలు, భూకంప ప్రక్రియలు ఎక్కువగా సంభవిస్తుంటాయి. భూకంప ప్రక్రియ, అగ్నిపర్వత ప్రక్రియలు ఎక్కువగా సంభవించే పసిఫిక్ అంచు ప్రాంతాన్ని పసిఫిక్ అగ్ని వలయం అని వ్యవహరిస్తారు. ఈ పసిఫిక్ అగ్ని వలయం సుమారు 40,000 కిలోమీటర్ల పొడవునా సబ్‌డక్షన్ మండలంలో కొనసాగుతుంది. ఈ సబ్‌డక్షన్ మండలంలో పసిఫిక్ పలక నాశనమవుతూ వుండటం వల్ల విస్తృత స్థాయిలలో భూకంప ప్రక్రియలు, అగ్ని పర్వత ప్రక్రియలు తరుచుగా సంభవిస్తుంటాయి. ద్వీప వక్రతలు కూడా ఏర్పడుతుంటాయి. పసిఫిక్ అంచులలో వున్న ట్రెంచ్ లలో అధిక భాగం ఈ రింగ్ ఆఫ్ ఫైర్ లో ఒక భాగంగా ఉన్నాయి.
విరూపకారిక ప్రక్రియ వలన సముద్ర భూతలంపై ట్రెంచ్ లు ఏర్పడతాయి. ట్రెంచ్ ల ఆవిర్భావానికి దారి తీసిన విరూపక ప్రక్రియ రెండు విధాలైన పలకల చలనం వలన సంభవిస్తుంది. పలక విరూపణ సిద్ధాంతం ప్రకారం రెండు సముద్రపు పలకలు ఢీ కొన్నప్పుడు కాని లేదా సముద్రపు పలక-ఖండ పలక రెండూ ఢీ కొన్నప్పుడు కాని ఆ పలకల సరిహద్దులలో సబ్‌డక్షన్ మండలం ఏర్పడి దాని వెంబడి లోతైన సముద్ర కందకాలు , సముద్త భూతలంపై ద్వీప వక్రతలు లేదా ఖండ భూతలంపై అగ్నిపర్వత వక్రతలు ఏర్పడతాయి. ఉదాహరణకు సముద్ర-సముద్ర పలకలు ఎదురెదురుగా ఢీ కొన్నప్పుడు పలకల సరిహద్దు అయిన సబ్‌డక్షన్ మండలం వెంబడి సముద్ర భూతలంపై ద్వీప వక్రతలు, లోతైన ట్రెంచ్లు ఏర్పడతాయి. సముద్ర-ఖండ పలకలు ఎదురెదురుగా ఢీ కొన్నప్పుడు పలకల సరిహద్దు అయిన సబ్‌డక్షన్ మండలం వెంబడి సముద్ర భూతలంపై లోతైన ట్రెంచ్ లు, ఖండ భూతలంపై అగ్నిపర్వత వక్రతలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది.
పైభాగంలో వున్న పలక సముద్ర పలక అయినట్లయితే, ఆ సముద్ర పలక యొక్క ఆశ్మావరణం గుండా పైకి వచ్చిన మాగ్మా ఘనీభవించడం వలన సముద్ర భూతలంపై ఒక వరుసగా అగ్నిపర్వతాలు శృంఖలాల మాదిరిగా ఏర్పడతాయి. భూగోళ ఉపరితలం వక్రత గా వుండటం వల్ల ఏర్పడిన దీవుల వరుస కూడా ఆకారం లోనే వుంటుంది. ఈ విధంగా అభిసరణ పలక సరిహద్దుకు సమాంతరంగా వక్రం లేదా చాపం ఆకారంలో వరుసగా ఏర్పడిన అగ్నిపర్వత దీవులను ద్వీప వక్రతలు గా పిలుస్తారు. ఇవి ప్రధానంగా బసాల్ట్ శిలలచే ఏర్పడతాయి. అలూషియన్, కురిల్ దీవులు, జపాన్ దీవులు, ఎంటిల్లస్ చిన్న దీవులు మొదలైనవి ఈ రకానికి చెందినవి. ద్వీప వక్రత ఏర్పడిన ప్రాంతానికి అవతలివైపున అనగా చొచ్చుకుపోతున్న పలక దిశలో సముద్రంలో లోతైన కందకాలు ఏర్పడతాయి. వీటిని ద్వీప వక్రత రకానికి చెందిన ట్రెంచ్ లుగా వ్యవహరిస్తారు.
హిందూ మహాసముద్రంలో ఒక్క 'సుందా ట్రెంచ్' తప్ప లోతైన ట్రెంచ్ లు దాదాపుగా లేవు. గతంలో జావా ట్రెంచ్ గా పిలవబడ్డ ఈ ట్రెంచ్ హిందూ మహాసముద్రానికి ఈశాన్యంగా అండమాన్ నికోబార్ దీవుల నుండి సుమిత్రా చిన్న దీవుల వరకూ 3,200 కిలోమీటర్ల పొడవుతో వ్యాపించివుంది. అత్యధిక లోతు 7,725 మీటర్లు, జకార్తా కు 320 కి.మీ. దూరంలో నమోదయ్యాయి. దియామంతిన ట్రెంచ్ లేదా దియామంతిన చీలిక మండలం పశ్చిమ ఆస్ట్రేలియా దిశలో పెర్త్ నగరానికి నైరుతి దిశలో హిందూ మహాసముద్రంలో ఏర్పడింది. అయితే నిజానికి ఇది సబ్‌డక్షన్ మండలంలో ఏర్పడిన ట్రెంచ్ కాదు. 5 లేదా 6 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం అంటార్కిటికా నుండి ఆస్ట్రేలియా విడిపోతున్నప్పుడు రిఫ్ట్ లోయగా ఏర్పడిన ప్రాంతం. ఈ దియామంతిన ట్రెంచ్ యొక్క గరిష్ఠ లోతు 8,047 మీటర్లు. ఇది హిందూ మహా సముద్రంలోని అత్యధిక లోతుగా నమోదయ్యింది.
పసిఫిక్ మహాసముద్రానికి తూర్పు వైపున ఏర్పడిన ట్రెంచ్ లలో 'మధ్య అమెరికా ట్రెంచ్', 'పెరూ-చిలీ ట్రెంచ్' లు ముఖ్యమైనవి. ఇవి ఖండాల అంచు లలో ఏర్పడిన కారణంగా మార్జినల్ ట్రెంచ్ రకానికి చెందిన ట్రెంచ్ లుగా పేర్కొంటారు. 'మధ్య అమెరికా ట్రెంచ్' 2,750 కిలోమీటర్ల పొడవుతో మధ్య మెక్సికో నుండి కోస్టారీకాకు వరకు గల తీర సమీపంలో పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఏర్పడింది. దీని గరిష్ఠ లోతు 6669 మీటర్లు. 'పెరూ-చిలీ ట్రెంచ్', పెరూ-చిలీ దేశాల తీరానికి 160 కిలోమీటర్ల దూరంలో పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఏర్పడింది. పెరూ నుంచి చిలీ వరకు గల తీరానికి సమాంతరంగా ఏర్పడిన ఈ ట్రెంచ్ 5,900 కిలోమీటర్ల పొడవుతో సగటున 64 కిలోమీటర్ల వెడల్పుతో ఉంది. అత్యధిక లోతు రిచర్డ్స్ డీప్ వద్ద సముద్ర మట్టం నుండి 8,065 మీటర్లుగా నమోదయ్యింది. ప్రపంచంలో అతి పొడవైన ట్రెంచ్ గా 'పెరూ-చిలీ ట్రెంచ్'ను పేర్కొంటారు.