polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ద్రావణాన్ని తయారుచేయు సమయంలో ద్రావణిని ద్రవ స్థితిలో ద్రావితమునకు కలిపినచో ఆ ద్రావకం లోని అణువుల రసాయనిక పరిబ్రమణ౦ తగ్గును .అందుచేత ద్రావకం లోని అణువులు వేరొక స్థితి లోనికి వెళ్ళుటకు చాలా తక్కువ ప్రాధాన్యతను చూపిస్తాయి . దీని కారణంగా ద్రవ ద్రావనాలు,ఒక పీడనం వద్ద ద్రావికం బాష్పీభవన స్థాన౦ చాలా స్థిరముగా వుండును అనగా దాని బాష్పీభవనస్థానం పెరుగును .అదే విధముగా ద్రావకం ఘనీభవన స్థానం కూడా దాని విలువ కంటే తక్కువలో స్థిరముగా వుండును .అనగా ఘనీభవన స్థానం తగ్గును .ఈ రెండునూ బాష్పపీడన నిమ్నతికి అనులోమానుపాతంలో వుండును.
ఈ లక్షణాలన్నీ ద్రావణి కచ్చితంగా ద్రవ స్థితికి పరిమితమైనప్పుడే పరిగణించబడతాయి .బాష్పీభవన ఉష్ణోగ్రత ఉన్నతి అబాష్పశీలి ద్రావణిలో కణాధార స్వభావం చూపబడుతుంది.అయితే వాయు ద్రావణంలో పరిగణింపబడవు. కానీ ఘనీభావన నిమ్నతి మాత్రం అన్నీ రకాల ద్రావణిలలో ఈ లక్షణాలను గమనించవచ్చును,ఎందుకనగా దాదాపుగా అన్నీ ఘనా స్థితిలో కరిగిపోగలవు.
ఈ బాష్పీభవన స్థానం ఉష్ణోగ్రతలో ద్రవ, వాయు స్థితులు సమతాస్థితిలో వుండును.ఈ ఉష్ణోగ్రతలో ఎన్ని వాయు అణువులు ద్రవ రూపమునకు మారునో అన్నే అణువులు ద్రవము నుండి వాయు రూపమునకు ఆవిరి అయిపోవును.ద్రావణిని కలుపుటచే ద్రవ రూపములో ఉన్న అణువుల గాఢతను తగ్గిస్తుంది, బాష్పీభవన వేగాన్ని కూడా తగ్గిస్తుంది.దీన్ని సమాత్యుల౦ పాటించుటకు బాష్పీభవన ఉన్నతి చెందును.
ద్రావణాన్ని ఆదర్శ ద్రావణంగా తీసుకున్నచో ని ద్రవ-వాయు సమతాస్థితిలో గణించవచ్చును. బాష్పీ భవన స్థానంలో ద్రావకం యొక్క ద్రావణ పై భాగములో ఉన్న శుద్ధమైన వాయు స్థితికి సమానమైనది .
అయనీకరణం చెందని ద్రావితాలు,ఉదాహరణకు యూరియా లేక గ్లూకోజ్,వంటి వాటిని నీటిలో కరిగించినప్పుడు,వాటి విలీన ద్రవణాల కణా ధార ధర్మాల వలన మోలార్ ద్రవ్యరాశులను,చిన్న అణువులు, పాలిమర్లు సైతం,అధ్యయనం చేయవచ్చును . దీనిని ఏ ఇతర పద్ధతులలో తెలుసుకొనలేము .ఈ ధర్మాల ప్రత్యామ్నాయంగా అయనీకర ద్రావితాల కొలత వలన అయనీకర శాతాన్ని తెలుసుకొనవచ్చును .
ద్రావణాల యొక్క కణాధార ధర్మాలు అనునవి ద్రావితాల సంఖ్య, ద్రావకం అణువుల సంఖ్య యొక్క నిష్పత్తి మీద ఆధారపడి వుంటాయి .ఇవి ద్రావిత౦ యొక్క రసాయన స్వభావం మీద ఆధారపడవు .వివిధ గాఢత ప్రమాణాలు,ఈ నిష్పత్తి సంఖ్యకు సంబంధించినది .కానీ మనం ఇందులో కేవలం,అభాష్ప శీలి ద్రావితాన్ని ఒక భాష్ప శీలి ద్రావణిలో కరిగించినప్పుడు జరిగే మార్పులను మాత్రమే పరిగణలోకి తీసుకుంటాము .ఈ ధర్మాలు ద్రావితం యొక్క లక్షణాలపై కాకుండా ద్రావితంలో ద్రావక విలీనం పై ఆధారపడతాయి. కణాధార ధర్మాలను ఆంగ్లములో అని అంటారు. ఈ పదం లాటిన్ పదం అయిన అను పదం నుండి గ్రహించబడినది .దీని అర్థం అన్నీ కట్టుబడి వుండుట.
సమతా స్థితిలో ఉన్నప్పుడు ద్రవ రాశి యందు బాష్పము యొక్క పీడనాన్ని ద్రవబాష్ప పీడనం అని అంటారు . ద్రావక బాష్ప పీడనమును ద్రావణాలలో అబాష్ప శీలి ద్రావితమును కలుపుటచే తగ్గించవచ్చును .
ద్రవ ద్రావకంలో,ద్రావకాన్ని ద్రావణి కలుపుటచే విలీనం చేయవచ్చును.దీని చేత కొన్ని అణువులు మాత్రమే గడ్డ కట్టుటకు మాత్రమే అనుకూలముగా ఉండును .మళ్ళీ సమతా స్థితి లోనికి అనగా ఘనీభవన వేగం ద్రవ స్థితి లోకి మారు వేగానికి సమానమగుట అనునది తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద జరుగును .అటువంటి ఉష్ణోగ్రత వద్ద ద్రవ బాష్ప పీడనం, దానికి సంబంధి౦చిన ఘన బాష్పపీడనం సమానంగా ఉంటాయి. దీనితో పాటు
ఒక ద్రావ౦ యొక్క బాష్పీభవన స్థానం అనగా ఆ ఉష్ణోగ్రత వద్ద దాని బాష్ప పీడనం,వాతావరణ పీడనమునకు సమానముగా ఉండును .సాదారణ బాష్పీభవన స్థానం అంటే 1 వాతావరణ యూనిట్లు .
ఒక శుద్ధ ద్రావకం యొక్క బాష్పీభవన స్థానాన్ని అబాష్పశీలి ద్రావణిని కలుపుటచే పెంచవచ్చును.ఆ పెరుగుదలను ఈ విదంగా లెక్కించవచ్చు
శుద్ధ ద్రావణి ఘనీభవనస్థితి ని ఘన ద్రావకంలో కరగని ద్రావణిని కలుపుటచే తగ్గించవచ్చును .ఈ తేడాను లెక్కించుటను క్రైయోస్కొపీ అని అంటారు.
హిందీలో ఎన్నో కమర్షియల్సులో నటించిన కృతి సనన్ మహేష్ బాబు నటించిన 1 - నేనొక్కడినే సినిమాతో తెలుగు సినీపరిశ్రమలోకి అడుగుపెట్టింది. తొలుత ప్రముఖ నటి కాజల్ అగర్వాల్ ఈ సినిమాలో కథానాయికగా ఎన్నుకోబడ్డా డేట్స్ ఖాళీ లేక, ఉన్నవి సద్దుబాటు చెయ్యలేకపోయింది. ఈ సినిమాలో నటించడానికి మొగ్గుచూపినా ఎలాంటి గొడవ లేకుండా సినిమా నుంచి తప్పుకుంది. ఆ సమయంలో దర్శకుడు సుకుమార్ ఈమెని కథానాయికగా ఎంచుకున్నారు. ఈ సినిమాలో కృతి ఒక జర్నలిస్ట్ పాత్రను పోషించింది. సంక్రాంతి కానుకగా 2014లో విడుదలైన ఈ సినిమా విమర్శకుల నుంచి మిశ్రమ స్పందనను రాబట్టినా కృతి మాత్రం సానుకూల స్పందనను రాబట్టగలిగింది. సాక్షి దినపత్రిక తమ సమీక్షలో "కృతి సనన్ జర్నలిస్ట్‌గా, గౌతమ్ ప్రేయసి సమీరగా పర్వాలేదనిపించింది. ఈ చిత్రంలో కొంత ప్రాధాన్యం ఉన్న పాత్ర కృతి సనన్‌కు దక్కింది. కొత్త నటి అనే ఫీలింగ్‌ను కలిగించకుండా కృతి బాగానే జాగ్రత్త పడింది" అని వ్యాఖ్యానించారు.
ఆపై హిందీలో జాకీ ష్రోఫ్ కొడుకు టైగర్ ష్రోఫ్ తొలి చిత్రమైన హీరోపంతి సినిమా ద్వారా హిందీలో కథానాయికగా అడుగుపెట్టింది. ఈ సినిమా జాకీ ష్రోఫ్ నటించిన హీరో సినిమా రీమేక్ అయినప్పటికీ అల్లు అర్జున్ నటించిన పరుగు సినిమా ఛాయలు కూడా ఇందులో కనపడటం ఆశ్చర్యం ఎందరికో కలిగించింది. ఆ సినిమా నిర్మాణానంతర కార్యక్రమాలు పూర్తి చేసుకుంటోంది. ఇంతలోనే అల్లు అర్జున్ కథానాయకుడిగా త్రివిక్రం దర్శకత్వం వహిస్తున్న సినిమాలో సమంతతో పాటు నటిస్తున్న మరో ఇద్దరు కథానాయికల్లో ఒకరిగా కృతి ఎన్నుకోబడింది.
కృతి సనన్ ఒక భారతీయ నటి మరియూ మోడల్. ఎన్నో పెద్ద కంపెనీల కమర్షియల్సులో నటించిన కృతి తెలుగులో మహేష్ బాబు సరసన 1 - నేనొక్కడినే సినిమాతో నటిగా తెరంగేట్రం చేసింది. అటు హిందీలో జాకీ ష్రోఫ్ కొడుకు టైగర్ ష్రోఫ్ సరసన హీరోపంతి సినిమాతో తెరంగేట్రం చేస్తోంది. ‘ఆది పురుష్‌’ హిందీ చిత్రంలో కృతి సనన్ నటిస్తుంది.
2021లో వచ్చిన మిమీ సినిమాలో తన నటనకు అనేక అవార్డులను అందుకుంది, అందులో ఉత్తమ నటిగా ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డు, ఉత్తమ నటిగా జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డు ను గెలుచుకున్నది.
సీరియళ్లు - ఆత్మీయులు ఈయన మొదటి సీరియల్‌. 1999 నుంచి ఇప్పటి వరకు 38 టివి సీరియళ్లలో నటించారు. ఆడదే ఆధారం , క్రాంతి రేఖ , ఆత్మీయులు , జీవనసంధ్య , సీతారామపురం అగ్రహారం , ఊహలపల్లకి , పెళ్ళినాటి ప్రమాణాలు , నాగాస్త్రం , అర్చన , కాలచక్రం , సంసారం.సాగరం , అలౌకిక , అనురాగం , ఘర్షణ , విధి , ఆడదే ఆధారం , అలా మొదలైంది , పున్నాగ , అంబేద్కర్ , స్వర్ణఖడ్గం , నేను శైలజ , నెం.1 కోడలు , మిఠాయి కొట్టు చిట్టెమ్మ వంటి ధారావాహికల్లో వైవిధ్యమైన పాత్రలు పోషించారు .
కళాశాల పరిధిలో మరియు కార్యాలయంలో కొన్ని చిన్న చిన్న పాత్రలు వేసినప్పటికీ క్షమయా ధరిత్రి ఈయన మొదటి నాటకం. అంతకుముందు తన ఉద్యోగ మిత్రులతో కలిసి కొన్ని నాటకాలు వేసిన అనుభవం వీరికి పనికివచ్చింది. ఇప్పటిదాకా 124 నాటకాలు వేశారు. దాదాపు 800 వరకు ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. ఇందులో సాంఘిక నాటికలు, నాటకాలతో పాటు పద్య నాటకాలూ ఉన్నాయి. పునాది 44 ప్రదర్శనలు, రాజగృహప్రవేశం 26 ప్రదర్శనలు, తెలుగు మహాసభల సందర్భంగా రాయించిన చెంగల్వపూదండ 24 ప్రదర్శనలు జరిగాయి. హిందీలోనూ కొన్ని నాటికల్లో నటించారు.
నాటకరంగంలో ఉద్దండులైన 28 మంది దర్శకుల వద్ద పనిచేశారు. సెంట్రల్‌ యూనివర్సిటీలో పిజి డిప్లొమో ఇన్‌ యాక్టింగ్‌ చేస్తున్నప్పుడు అక్కడ థియేటర్‌ ఆర్ట్స్‌ విభాగాధిపతిగా ఉన్న, ప్రముఖ దర్శకులు డి.ఎస్.ఎన్. మూర్తి, ఆచార్య భిక్షు, చాట్ల శ్రీరాములు, ఎంజి ప్రసాద్‌, బిపి ప్రసాదరావు, తల్లావజ్ఝుల సుందరం, డాక్టర్‌ భాస్కర్‌ శివాల్కర్, గుంటూరు శాస్త్రి, పాటిబండ్ల ఆనందరావు, ఎస్.ఎం. బాషా, తులసి బాలకృష్ణ, భరద్వాజ, రమణ వంటి దిగ్గజ దర్శకులతో పనిచేశారు.
వెంకట్ గోవాడ ఏప్రిల్ 1, 1972 శ్రీరామమూర్తి, మల్లేశ్వరి దంపతులకు హైదరాబాద్లో జన్మించారు. విద్యాభ్యాసం అంతా హైదరాబాద్ లోనే గడిచింది. వీరు బి.కామ్ తరువాత ఎం.ఏ, ఎం.ఫిల్ మరియు పిహెచ్.డి లను హిందీ భాషలో చేశారు. అందునా పిహెచ్.డి లో తనకిష్టమైన నాటక పరిశోధన చేసి డాక్టరేట్ పొందారు. ఇంటర్మీడియట్ విద్యాశాఖలో ఉప కార్యదర్శి /పరిపాలనా అధికారి గా పనిచేస్తున్నారు.
ఇరవై అయిదు ఏళ్ల క్రితం చిన్నపాత్రతో నాటకాలు వేయడం ప్రారంభించిన ఈయనకు నటుడిగా అద్భుతమైన అవకాశాలు లభించాయి. రాజగృహప్రవేశంలో అంబేద్కర్‌, పడమటిగాలిలో రాంకోటు, రాజిగాడు రాజయ్యాడులో రాజిగాడు, కొమరంబీమ్ లో కొమరం భీమ్, వెంగమాంబ లో వెంకటేశ్వరస్వామి పాత్రలు ప్రేక్షకలు మదిలో ఎప్పటికీ గుర్తుండిపోతాయి.
డా. వెంకట్‌ గోవాడ తెలుగు నాటకరంగంలో యువ నాటక దర్శకుడు, నటుడు, నిర్మాత. ఇంటర్మీడియట్‌ బోర్డులోడిప్యూటీ సెక్రెటరీ/అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ఆఫీసర్ గా పనిచేస్తూనే రంగస్థలంపై నటిస్తున్నాడు. థియేటర్‌ ఆర్ట్స్‌లో పిజి డిప్లొమో చేశారు.
సినిమాలు - మేఘం, పవన్‌ సుబ్బలక్ష్మి ప్రేమించుకున్నారట, గ్రేట్‌ లవర్‌, స్టూడెంట్‌ స్టార్‌, జై బోలో తెలంగాణా, మండోదరి, బొమ్మల రామారం, జయదేవ్, ఐ‌ఐ‌టి కృష్ణమూర్తి, ఆశ , కృష్ణఘట్టం వంటి సినిమాలలో నటించారు.
స్మృతి తండ్రి ఓ పంజాబీ. ఆయన ఓ బెంగాలీ అమ్మాయిని ప్రేమించాడు. అయితే రెండు వైపుల వాళ్ళూ వాళ్ళ ప్రేమను ఒప్పుకోకపోవడంతో బయటకొచ్చి పెళ్ళి చేసుకుని ఇద్దరూ కొత్త జీవితం ప్రారంభించారు. దక్షిణ దిల్లీ శివార్లలో వారి నివాసం. చేతిలో చిల్లిగవ్వ లేకపోవడంతో ఒక పశువుల కొట్టాన్ని చూసుకునే పనికి కుదురుకున్నారు. స్మృతి అక్కడే జన్మించింది. ఆమె తరువాత మరో ఇద్దరు ఆడపిల్లలు జన్మించారు. ఒక పక్క చదువుకుంటూనే పేదరికం కారణంగా కొన్ని కుటుంబ బాధ్యతలు మోయాల్సి వచ్చింది. పదో తరగతిలో ఉన్నప్పుడు చిన్న చిన్న ఉద్యోగాలు చేస్తూ ఉండేది. పదో తరగతి, ఆపై ఇంటర్మీడియట్ అరవై శాతం పైగా మార్కులతో పాసైనా ఆర్థిక పరిస్థితులు సహకరించక పోవడం వల్ల కళాశాలకు వెళ్ళడం మానేసి దూరవిద్యలో చదవడం మొదలు పెట్టింది.
ఆమె తాతయ్య ఆరెస్సెస్ లో పని చేసేవాడు. తల్లి జనసంఘ్ లో కార్యకర్తగా ఉండేది. స్మృతి కూడా చిన్నప్పటి నుంచే ఆరెస్సెస్ లో సభ్యురాలు. నిర్మాతగా ఉన్నతస్థాయిలో ఉన్నపుడే రాజకీయరంగంలోకి అడుగుపెట్టింది. 2003 లో బిజెపిలో చేరింది. 2004 ఎన్నికల్లో దిల్లీ చాందినీ చౌక్ నుంచి కాంగ్రెస్ నేత కపిల్ సిబల్ పై పోటీ చేసింది. కానీ నెగ్గలేదు. ఆమె బిజెపికి ఓటుబ్యాంకు సంపాదించిపెట్టింది. తర్వాత ఆమెను మహారాష్ట్ర యువత విభాగానికి అధ్యక్షులుగా నియమించింది. కొన్నాళ్ళకు బిజెపి జాతీయ కార్యదర్శిగా, బిజెపి మహిళా కార్యదర్శిగా, బిజెపి మహిళా విభాగానికి అధ్యక్షురాలిగా ఎదిగింది. 2014 లో మోది ప్రభుత్వంలో మానవ వనరుల శాఖకు మంత్రి అయ్యింది.
కొద్ది రోజుల తర్వాత ఓ శానిటరీ నాప్‌కిన్ ప్రకటనకో కనిపించే అవకాశం వచ్చింది. తర్వాత టీవీలో రెండు సినిమా కార్యక్రమాలకు యాంకరింగ్ చేసే అవకాశం లభించింది. ఈ కార్యక్రమాలను చూసిన శోభా కపూర్ స్మృతిని తన కూతురు ఏక్తా కపూర్ కు పరిచయం చేసింది. దాంతో ఆమెకు క్యోకీ సాస్ బీ కభీ బహూ థీ అనే సీరియల్ లో తులసి అనే పాత్రకి ఎంపికైంది. అదే ఆమె జీవితాన్ని మలుపు తిప్పింది. ఎనిమిదేళ్ళ పాటు ఆ సీరియల్ లో కనిపించింది. టీవీ నటులకు అత్యుత్తమ అవార్డుగా భావించే ఇండియన్ టెలివిజన్ అకాడమీ అవార్డును వరసగా ఐదు సార్లు అందుకుని చరిత్ర సృష్టించింది. తరువాత సొంతంగా ఉగ్రాన్య ప్రొడక్షన్స్ పేరుతో నిర్మాణ సంస్థ నెలకొల్పి టీవీ సీరియల్స్ నిర్మించింది.
స్వంతంగానే పోటీలకు తయారవడం మొదలుపెట్టింది. పోటీలో అందరి అంచనాలను తలకిందులుగా చేస్తూ చివరి ఐదు మందిలో చోటు సంపాదించింది కానీ మిస్ ఇండియా కిరీటం మాత్రం చేజారింది. కానీ ఆత్మవిశ్వాసం కూడగట్టుకుంది. రెండు లక్షల రూపాయల అప్పు తీర్చవలసి వచ్చింది. దానికోసం వివిధ ఉద్యోగాల కోసం ప్రయత్నించింది. జెట్ ఎయిర్ వేస్ లో ఎయిర్ హోస్టెస్ గా ప్రయత్నించింది కానీ ఆ ఉద్యోగం రాలేదు. బ్రతుకుదెరువు కోసం బాంద్రాలోని మెక్‌డోనాల్డ్స్ లో ఉద్యోగానికి చేరింది. అక్కడ టేబుళ్ళు, ఫ్లోర్లు శుభ్రం చేయడం నుంచి ఆర్డర్లను సప్లై చేయడం వరకు అన్ని పనులు చేసింది. ఇది చేస్తూనే మోడలింగ్ అవకాశాల కోసం స్టూడియోల కోసం తిరుగుతూనే ఉంది.
తల్లిదండ్రులిద్దరూ పనికి వెళుతుండటంతో ఇంటి పనులన్నీ స్మృతి చేసేది. పదహారేళ్ళ వయసున్నప్పుడు దిల్లీలోని జన్‌పథ్ వీధుల్లో సౌందర్య సాధనాలను మార్కెటింగ్ చేసే ఉద్యోగం చేసింది. ఒక స్నేహితురాలి సలహాతో తన ఫోటోను ఎవరికి తెలియకుండా మిస్ ఇండియా పోటీలకు పంపింది. అది మొదటి వడపోతలో ఎంపికైంది. కానీ తదుపరి పోటీల్లో ముంబై వెళ్ళాల్సి వచ్చింది. తల్లిదండ్రులను దానికి కావాల్సిన రెండు లక్షల రూపాయలను అప్పుగా తీసివ్వమని కోరి ముంబై చేరింది.
స్మృతి ఇరాని ఒక భారతీయ టీవీ నటి, రాజకీయ నాయకురాలు. 2014 లో నరేంద్ర మోది ప్రభుత్వంలో కేంద్ర మంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసి వార్తలలో నిలిచింది.
పురాతన కాలం 6లో సుంగ, కుషాన్, గుప్తుల సామ్రాజ్యాలకు చెందిన రాజులు వారి వారసులు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించారు. వీటికి సంబంధించిన భవనసముదాయాల అవశేధాలు త్రవ్వకాలలో లభించాయి. గుప్త, కుషానులకు పాలకులకు చెందిన నాణ్యాలు లభించాయి. వీటిలో మైర్యచంద్రగుప్తునికి చెందిన బంగారునాణ్యాలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ కాలాన్ని భరతదేశ చరిత్రలో స్వర్ణయుగమని కూడా పేర్కొంటారు. అంతేకాక సుంగ, గుప్తుల కాలానికి చెందిన టెర్రకోటా శిల్పాలు పెద్ద ఎత్తున లభించాయి. వీటిలో యక్షిణి శిల్పం ఒకటి. గుప్తుల కాలానికి చెందిన బంగారు నాణ్యాలలో ఉన్న సముద్రగుప్తుని టెర్రకోటా శిల్పం కూడా లభించింది. అంతేకాక శిథిలావస్థలో ఉన్న 3 వెండి పాత్రలు లభించాయి. ఇవి గ్రీకుల శైలితో తయారు చేయబడినవని భావిస్తున్నారు. ఈ కాలంలో అధికంగా ఎర్రని మట్టి పాత్రలు వాడకంలో ఉన్నాయి. తరువాత 6వ శతాబ్దం నుండి దాదాపు మూడు నాలుగు శతాబ్ధాల కాలానికి చెందిన వస్తువులు లభ్యమైయ్యాయి.
తొరామన , మిహిరకుల కాలానికి చెందిన సిర్కాలు కూడా లభించాయి. 5 వ స్థాయిలో నిర్మించబడిన ఇటుకల భవనాలు ఆకాలం సమృద్ధికి నిదర్శనంగా నిలిచాయి. సా.శ. 13 వ శతాబ్దం నాటికి ఈ ప్రాంతంలో పట్టణ నిర్మాణం మొదలైనదని భావిస్తున్నారు. 6 స్థాయి నుండి ఇప్పటి వరకు ఈ ప్రాంతం సుసంపన్నత కొనసాగుతూనే ఉంది.
రూప్‌నగర్ జిల్లాలోని వాతావరణం సాధారణంగా పొడిగా ఉంటుంది. నైరుతీ రుతుపవనాలు జిల్లాలో వర్షపాతానికి సహకరిస్తాయి. వేడి వేసవి, అత్యంత చలితో కూడిన శీతాకాలం ఉంటాయి. వాతావరణ పరంగా జిల్లా 4 విభాగాలుగా విభజించబడింది. నవంబరు మద్య నుండి ఫిబ్రవరి వరకు చలికాలం, తరువాత కాలం మార్చి నుండి జూన్ చివరి వరకు వేసవి కాలం, జూన్ నుండి నైరుతీ ౠతుపవనాలు ఆరంభమై సెప్టెంబరు మద్య వరకూ వర్షాలు ఉంటాయి. సెప్టెంబరు మద్య నుండి నవంబరు మద్య వరకు వర్షాలు కొనసాగుతుంటాయి. శీతాకాలం నుండి వేసవి కాలం వరకు ఉష్ణోగ్రతలు 4-45 సెల్షియస్ డిగ్రీల వరకు ఉంటుంది. మే, జూన్ మాసాలు సాధారణంగా ఉష్ణోగ్రతలు అధికంగా ఉంటాయి. వర్షాకాలంలో గాలిలో తేమ 70% వరకూ ఉంటుంది.
సరాసరి వర్షపాతం 775మి.మీ. జూన్, సెప్టెంబరు మద్య కాలంలో 78% వర్షపాతం ఉంటుంది. భుభాగం అధికంగా బంకమట్టి, స్వల్పంగా ఇసుక కలిగి ఉంటుంది. సట్లైజ్ నదీ ప్రాంతంలో బంకమట్టి అధికంగానూ అక్కడక్కడా ఇసుక కలిగి ఉంటుంది. చంకౌర్ సాహిబ్, ఖరర్ బ్లాకులలలో సోడిక్ మట్టి ఉంటుంది. ఆనందపూర్ సాహిబ్, రూప్‌నగర్ భూభాగం అసమానతలు కలిగిన మట్టి ఉంటుంది.
పంజాబు రాష్ట్రం లోని పటియాలా విభాగానికి చెందిన రూప్‌నగర్ జిల్లా ఉత్తరంగా 30-32', 31-24' డిగ్రీల అక్షాంశంలో, తూర్పుగా 76-18', 76-55' డిగ్రీల రేఖాంశంలో ఉంది. రూప్‌నగర్ సాధారణంగా రోపార్ / రూపార్ అని పిలిచేవారు. జిల్లాకేంద్రం రూప్‌నగర్, చండీగఢ్ నుండి 42 కి.మీ దూరంలో ఉంది. జిల్లా సరిహద్దులలో షహీద్ భగత్ సింగ్ నగర్, మొహాలీ, ఫతేగఢ్ జిల్లాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో రూప్నగర్, ఆనందపూర్, చంకౌర్ సాహిబ్ అనే 3 తాలూకాలు ఉన్నాయి. 617 గ్రామాలు, 6 పట్టణాలు , నాంగల్ ) ఉన్నాయి. చంకౌర్ సాహిబ్ తప్ప మిగిలినవన్నీ రైల్వే మార్గంలో ఉన్నాయి. జిల్లాలోని నాంగల్, రూప్నగర్, ఆనందపూర్ సాహిబ్‌ల గుండా సట్లైజ్ నది ప్రవహిస్తుంది.
రూపర్ వద్ద జరిగిన త్రవ్వకాలలో ఆరంభకాల సింధు నాగరికతకు చెందిన అనేక ఆధారాలు లభించాయి. సింధునాగరికతకు సంబంధించిన లిపి, ముద్రలు ఉన్న వస్తువులు, మట్టిని కాల్చి చేసిన టెర్రకోటా వస్తువులు, చెర్ట్ బ్లేడ్లు, రాగి వస్తువులు, టెర్రకోటా పూసలు, గాజులు, సింధునాగరికతకు చెందిన సాధారణ మట్టిపాత్రలు లభించాయి. మొత్తం హరప్పన్ పట్టణాలు, గ్రామాలలో ఇవి పుష్కలంగా లభించాయి.
మరణించిన వారిని ఖననం చేసే సమయంలో తలను ఉత్తరం వైపు ఉంచి సమాధిపాత్రలలో ఖననం చేస్తారు. ఈ సమాధిపాత్రలు హరప్పా వద్ద జరిపిన త్రవ్వకాలలో వెలుపలికి తీయబడ్డాయి. హరప్పన్లు ఈ ప్రాంతాన్ని విసర్జించిన కారణం మాత్రం అర్ధం కాలేదు.
పంజాబు రాష్ట్రం లోని 22 జిల్లాలలో రూప్‌నగర్ జిల్లా ఒకటి. రూప్‌నగర్, ఈ జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం. ఈ పట్టణాన్ని గతంలో రోపార్ /రూపార్ అనేవారు. 11వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన రాజా రోఖేశ్వర్ ఈ నగరాన్ని స్థాపించి తన కుమారుని పేరు పెట్టాడని భావిస్తున్నారు. ఇది " సింధూ నాగరికతకు " చెందిన పురాతన నగరమని భావిస్తున్నారు. రూప్ నగర్ జిల్లా లోని ప్రధాన నగరాలు మొరిండా, కురలి, ఆనందపూర్ సాహిబ్. రూప్ నగర్‌ను భాగ్‌వాలా అనికూడా అంటారు. మొరిండా చంఢీగఢ్- లుధియానా రహదారిలో ఉంది.
తక్షశిల , పాట్నా , ఇతర మౌర్య సామ్రాజ్యానికి చెందిన ప్రాంతాలలో నైపుణ్యంతో చెక్కబడి మెరుగులు దిద్దబడిన ఆభరణాలు ధరించిన లక్ష్మీ దేవి విగ్రహాలు త్రవ్వకాలలో లభించాయి. కాల్చిన ఇటుకలు, మట్టితో నిర్మించిన గృహాలు విస్తారంగా ఉన్నాయి. 3.6 మీటర్ల వెడల్పు 75మీటర్ల పొడవైన కాల్చిన ఇటుకలతో నిర్మించిన గోడలతో నిర్మించబడిన నీటితొట్టి ఆ కాలం నాగరికత ఔన్నత్యాన్ని చాటి చెబుతున్నాయి.సుంగ, కుషన్ సామ్రాజ్యానికి చెందిన బావుల వెలుపలి భాగం టెర్రకోటా వరలు అమర్చబడ్డాయి.
క్రీ.పూ 600 ఈ ప్రాంతంలో సరికొత్త ఆవాసాలు మొదలైయ్యాయి. ఇది రూపర్ చారిత్రలో 3 వ స్థాయికి చెందిన కాలమని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు. రెండవ స్థాయికి చెందిన గ్రే వేర్ హరప్పన్ సంస్కృతి కూడా కొనసాగింది. ఈ కాలాన్ని సిర్కా క్రీ.పూ 600- క్రీ.పూ 200 సంస్కృతికి చెందింది. ఈ కాలానికి చెందిన ముద్రలు, పోతపోసిన నాణ్యాలు త్రవ్వకాలలో లభ్యం అయ్యాయి.
సింధునాగరికత రెండవ స్థాయిలో వర్ణాలు చిత్రీకరించబడిన బూడిదరంగు పాత్రలు వాడుకలో ఉన్నాయి. సాధారణంగా హరప్పన్ సంబంధిత రెండవ స్థాయి సమయానికి చెందిన నలుపు వర్ణంతో చిత్రించబడిన గ్రే వేర్ పాత్రలు, టెర్రకోటా గాజులు, సెమీ ప్రెసీషియస్ స్టోంస్, గ్లాస్, బోన్ అర్రోహెడ్స్ వాడుకలో ఉన్నాయి. ఈ సమయం మహాభారతకావ్యానికి సంబంధిత కాలమని భావిస్తున్నారు.
సట్లెజ్ నది ఎడమ తీరంలో, శివాలిక్ పర్వతాల పైన 21 మీ ఎత్తున ఉన్న మట్టిదిబ్బ పేరు రూపర్. ఇది 6 సంస్కృతులకు సాక్ష్యంగా నిలిచింది. ఈ జిల్లాలో డాక్టర్ వైడి శర్మ పురాతత్వపరిశోధనలు సాగించాడు. హరప్పన్ నుండి రూపర్‌కు వలసలు సరస్వతి, సట్లెజ్ నది మీదుగా సాగాయి.
పురాతన కాలం 3 నుండి 5 లో ఆడంబరంగా నిర్మించబడిన రాళ్ళు, మట్టి ఇటుకలతో నిర్మించబడిన భవనసముదాయాలు ఉన్నాయని భావిస్తున్నారు. పూర్తి ప్రణాళికతో నిర్మించిన భవనాలకంటే గుండ్రని భవనసముదాయాలు అధికంగా త్రవ్వకాలలో లభించాయి.
పురాతత్వ ప్రదర్శనశాలను నిర్మించి అందులో త్రవ్వకాలలో లభ్యమైన వద్తువులను బధ్రపరిచారు. ఇందులో పురాతన వస్తువులు, రూప్నగర్ చాయాచిత్రాలు కూడా బధ్రపరచబడి ఉన్నాయి.
ఈ గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల, ఉంది. సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల , సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల , గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపున ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి , సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల , సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల , సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు , సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల , సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థ , సమీప పాలీటెక్నిక్ , సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం , సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల గ్రామానికి 10 కి.మీ. మించి దూరంలో ఉన్నాయి.
ఈ గ్రామంలో ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం , వార్తాపత్రిక సరఫరా, ఇతర , ఆశా కార్యకర్త , జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం, ఉన్నాయి. సమీప అంగన్ వాడీ కేంద్రం , సమీప అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపు ఉంది. సమీప ఆటల మైదానం, సమీప సినిమా / వీడియో హాల్, సమీప గ్రంథాలయం, ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ. మించి దూరంలో ఉన్నాయి.
ఈ గ్రామంలో టెలిఫోన్ సౌకర్యం, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు సౌకర్యం, సమీప ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాల సౌకర్యం, పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు, ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు, ఆటో సౌకర్యం, టాక్సీ సౌకర్యం, ఉన్నాయి.సమీప ట్రాక్టరు గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప ప్రైవేటు కొరియర్ సౌకర్యం, సమీప పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్లకు మించి దూరంలో ఉన్నాయి.
ఈ గ్రామంలో 1 ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, 2 ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాలు, ఉన్నాయి.సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, సమీప మాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రం, సమీప టి.బి వైద్యశాల, సమీప అలోపతీ ఆసుపత్రి, సమీప ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, సమీప పశు వైద్యశాల, సమీప సంచార వైద్య శాల, సమీప కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్లకు మించి దూరంలో ఉన్నాయి.
సమీప జాతీయ రహదారి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. సమీప రాష్ట్ర రహదారి గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపు ఉంది. గ్రామంప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది. గ్రామంఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది. సమీప కంకర రోడ్డు గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపు ఉంది.
సమీప ఏటియం, సమీప వాణిజ్య బ్యాంకు, సమీప సహకార బ్యాంకు, సమీప వ్యవసాయ ఋణ సంఘం, సమీప వారం వారీ సంత, సమీప వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్లకు మించి దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో మూసిన డ్రైనేజీ వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదలబడుతోంది. ఈ ప్రాంతం పూర్తి పారిశుధ్యపథకం కిందికి వస్తుంది . సామాజిక మరుగుదొడ్ల సౌకర్యం ఈ గ్రామంలో లేదు.
నాటికాలమున ఏకపత్నీత్వమే అధికారప్రచారములో నుండిన అనేకపత్నీత్వముకూడా నచ్చటనచ్చట జూపబడెను.పురుషులు యుద్ధములో దొరికిన కన్యలను స్వీకరించి తమ సౌఖ్యముకొరకు చూచినను గృహకలహము లెక్కువగుచుండెను. ఈ అనేకపత్నీత్వము దేవతలకుగొడా ననుసంధింపబడుచుండెను. అనేక భర్తృత్వ మాకాలమందు ఆర్యజాతులలో లేదు. కొన్ని అనాగరిక జాతులలో ఉన్నట్లు రూపించబడెను.దితికుమారులు దైత్యులు. వైనతేయ, కాద్రవేయ, ఆంజనేయ, జరత్కార, మున్నగు నామములు తల్లివలన గలుగుటబట్టి సరియగు జనకత్వము లేనట్లు కనిపించుచున్నది. కాని ఆర్యజాతులలో ఇట్టి ఆచారము ప్రబలియుండలేదు. ఋగ్వేదకాలమున వితంతు వివాహములేదని చెప్పవచ్చును.కాని వితంతువు తన
భర్తృవంశము నిలుపుటకు భర్త కనిష్ఠసోదరనింట వసించి యతనివలన కుమారుని కను నాచారము ఉంది.కాని ఇట్టి వివాహము విద్యుక్తము కాదు. వితంతు వివాహమని వేరుగా నెచ్చటను చెప్పబడలేదు. వేనుడను రాజు బాల వితంతూద్వాహముల ప్రోత్సహించెను. కాని అవియు అగ్రవర్ణములందు జరుగలేదు.
ఆకాలమున సుతులు కలుగుటుకై క్షీరమిశ్రితమగు సోమరసముతో దేవతలనూఅరాధిముచుచుండిరి. బుద్ధిబలముచేతను దేహబలముచేతను, ప్రవర్తనచేతను మిన్నయగు సుతులను అనుగ్రహింప దేవతలను ప్రార్థించుచుండిరి. జ్యేష్ఠ పుత్రుని వివాహామతరము ఆతని భార్యయే గృహాధికారమును స్వీకరించి సర్వకృత్యములను స్వీకరించుచుండిరి. సుతులు లేనపుడు పుత్రులను పెంచుకొనెడివారు. కాని ఈ పుత్రుడు పెద్దవాడయిన తరువాత కన్న తల్లితండ్రుల చిత్తవృత్తి ననుసరించుచు దత్తజనకుల దు:ఖమునకు హేతువగుంచుండును.
స్త్రీలు తమ మానసమ్రక్షణయందు అతిజాగ్రత్తతోనుండెడివారు. యద్ధమందు గెలిచిన గెలిచిన స్త్రీలతో బురుషులు కాలయాపన చేయుచుండుటచే స్త్రీలలో దుష్ప్రవర్తన ప్రవేశమునకు సందు దొరుకుచుండెను. స్త్రీలు రజస్వలానతరముకూడ చాల కాలమువరకు అవివివాహితులై యుండుటయు స్వేచ్ఛాప్రభావము కలిగి యుండుటచేతను వివాహానంతరము పరపురుషుని సాంగత్యమునకు మూలమగుచుండెను. కాని ఆర్యులలో ఉత్తమవంశములందు ఉత్తమకన్యలు అనేకులుండిరి.
మహబూబ్ నగర్ - శ్రీ లక్ష్మి నరసింహస్వామి వారి ఆలయం, శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి ఆలయం , శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి ఆలయం ,
కొలనుపాక గ్రామంలోని దేవాలయాలు - కొలనుపాక జైనమందిరం, కోటి ఒక్కటి లింగం, నూట ఒక్క చెరువు , సొమేశ్వరస్వామి దేవాలయం , వీరనారాయణస్వామి దేవాలయం, సాయిబాబా దేవాలయం
సిద్దిపేట జిల్లా మండలం, మోతే గ్రామం ,శ్రీ లక్ష్మి వేంకటేశ్వర స్వామి, అభంజనేయ స్వామి, సంతాన నాగ దేవత, ఙ్ఞాన సరస్వతి దేవి ఆలయం
తొలుత ఈ రైలు బండి ఆవిరి ఇంజిన్ తో నడపబడేది, వాస్కోడగామా నుండి కొన్ని బోగీలు గుంటూరు వరకు నడిపేందుకు గాను అదనంగా హుబ్బల్లిలో తగిలించేవారు, వాస్కోడగామా నుండి గోమంతక్ ఎక్సప్రస్
ద్వారా గదగ్ వరకు, గదగ్ నుండి గదగ్-మిరాజ్ లింక్ ఎక్స్ప్రస్ కు ఈ అదనపు భోగీలను తగిలించి నడిపేవారు, కాలక్రమేనా ఈ విధంగా భోగీలను తగిలించటం విడగొట్టడం మానేసి రైలునుహుబ్బలి వరకు అమరావతి ఎక్స్ప్రస్ పేరుతో నడిపించటం మొదలుపెట్టారు.1997 గేజ్ ప్రామనికరణం జరిగేంతవరకు ఈ రైలు ఈ విధానం లోనే నడిపింప బడ్డది.
భారతీయ రైల్వేస్ కు చెందిన సౌత్ ఈస్ట్రన్ రైల్వే , ఖరగ్ పూర్ డివిజన్ కేంద్రంగా అమరావతి ఎక్స్ ప్రెస్ రైలు సర్వీసును నడిపిస్తున్నారు. ఈ రైలు వారానికి నాలుగు సార్లు ఇరు మార్గాల్లో నడుస్తుంటుంది. విజయవాడ, గుంతకల్, హుబ్లీ, మడగాం స్టేషన్ల మీదుగా ఈ రైలు కార్యకలాపాలు సాగుతుంటాయి. పశ్చిమ బెంగాల్ నుంచి ఒడిషా, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ల మీదుగా, కర్ణాటక, గోవారాష్ట్రంలో గల వాస్కోడగామా వరకు ప్రయాణిస్తుంటుంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ముఖ్యంగా గుంటూరు, నర్సారావు పేట, మార్కాపూర్, కంబం, గిద్దలూరు, నంద్యాల, మహానంది, గుంతకల్, బళ్లారి, సమీప ప్రాంతాలవారికి అమరావతి ఎక్స్ ప్రెస్ సుపరితం.
1994లో ఈ రైలును విజయవాడ వరకు పొడిగించారు. రైలు మార్గం ప్రామాణీకరణ జరుగుతున్న కొద్ది ఈ రైలును హుబ్బల్లి, అటు తర్వాత లోండా కూడలి, కాజిల్ రాక్ స్టేషను, వాస్కోడగామ వరకు పొడిగించుకుంటూ వెళ్లారు.2000 సంవత్సరములో ఈ రైలును వాస్కోడగామ విజయవాడ మధ్య ప్రతిరోజు నడిచే రైలుగా మార్పు చేసారు.అయితే ప్రయాణికుల నుండి తగినంత ఆదరణ లభించకపోవడంతో వారానికి రెండు రోజులు మాత్రమే వాస్కోడగామ వరకు మిగతా ఐదు రోజు హుబ్బల్లి వరకు మాత్రమే నడిపారు.
ఈ రైలు బండి వారానికి నాలుగు రోజులు రెండు వైపుల నుండి వయా విజయవాడ, గుంతకల్లు, హుబ్బల్లి, మదగావ్ నడుస్తుంది, ఈ రైలును ఆగ్నేయ రైల్వే మండలం ఖరగపూర్ విభాగము చే నడపబడుచున్నది. ఈ రైలుబండి పశ్చిమ బెంగాల్ నుండి గోవాకు ఓడిశా, ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక రాష్ట్రాల గుండా ప్రయాణించును.
2003 నుండిఈ రైలును వారానికి మూడు సార్లు విజయవాడ హుబ్బల్లి మధ్య నడిచేలా మిగతా నాలుగు రోజులు హుబ్బలి వరకు నడిపారు, జూలై 2007 నుండి వాస్కోడగామ-విజయవాడ రైలును హౌడా కూడలి వరకు పొడిగించారు.
ఈ రైలు వారానికి మూడు సార్లు విజయవాడ హుబ్బల్లి మధ్య నడుస్తుంది, ఈ రైలును దక్షిణ మధ్య రైల్వే బెజవాడ డివిజన్ ఆంధ్రప్రదేశ్ గోవా రాష్త్రముల మధ్య నడుపుచున్నది.
దేశంలోని దిగ్గజ న్యాయవాదుల్లో ఒకరిగా పేరొందిన అరుణ్‌జైట్లీ. న్యాయస్థానం నుంచి వృత్తి జీవితాన్ని మొదలుపెట్టి రాజకీయ నేతగా చట్టసభకు ప్రస్థానం సాగించారు.1987 నుంచి పలురాష్ట్రాల హైకోర్టుతో పాటు సుప్రీంకోర్టులో లాయర్‌గా ప్రాక్టీస్ చేశారు. 1990లో 37 ఏళ్ల వయసులోనే దిల్లీ హైకోర్టులో సీనియర్‌ అడ్వొకేట్‌ హోదా లభించింది. అంతకు ఏడాది ముందు అదనపు సొలిసిటర్‌ జనరల్‌ గా నియమితులయ్యారు. ఏఎస్‌జీగా అప్పట్లో దేశంలో సంచలనం సృష్టించిన బోఫోర్స్‌ కేసును చేపట్టారు. దేశంలో చరిత్రాత్మక తీర్పులు వెలువడిన ఎన్నో ముఖ్యమైన కేసుల్ని వాదించారు. ఆయన క్లయింట్లలో శరద్‌యాదవ్‌, మాధవరావు సింధియా, ఎల్‌కే ఆడ్వాణీ, బిర్లా కుటుంబం తదితరులే కాకుండా బహళజాతి కార్పొరేట్‌ సంస్థలు ఉన్నాయి. న్యాయ తదితర అంశాలపై పుస్తకాలు వెలువరించారు. రాజ్యసభలో విపక్షనేతగా బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత న్యాయవాద వృత్తికి దూరమయ్యారు. ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు గవర్నర్ల బోర్డులో సభ్యుడిగానూ వ్యవహరించారు.
1999లో వాజ్‌పేయి మంత్రివర్గంలో సమాచార ప్రసార శాఖ మంత్రిగా. రాం జెఠ్మలానీ రాజీనామా తర్వాత న్యాయ, కంపెనీ వ్యవహారాల శాఖ మంత్రిగా బాధ్యతలు
1952 డిసెంబర్‌ 28న మహరాజా కిషన్‌జైట్లీ, రత్నప్రభ దంపతులకు జన్మించారు. తండ్రి న్యాయవాది. జైట్లీ బాల్యమంతా దిల్లీ నారాయణవిహార్‌లో గడిచింది. తల్లి సామాజిక సేవకురాలు. జైట్లీకి ఇద్దరు అక్కలు. దిల్లీ సెయింట్‌ జేవియర్‌ పాఠశాలలో ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం పూర్తయింది. శ్రీరామచంద్ర కాలేజ్‌ ఆఫ్‌ కామర్స్‌లో వాణిజ్యశాస్త్రంలో పట్టా పుచ్చుకున్నారు. దిల్లీ యూనివర్సిటీ నుంచి న్యాయశాస్త్రంలో డిగ్రీ చేశారు. ఆయన ఛార్టర్డ్‌ అకౌంటెంట్‌ గా స్ధిరపడదామనుకున్నా, ఆ పరీక్షకు ఉన్న పోటీ ఆ ఆలోచనను విరమించుకునేలా చేశాయి. కెరీర్‌కు బీజం పడిందక్కడే. కళాశాలలోనే విభిన్న భాషల్లో చర్చల్లో పాల్గొనేవారు. జమ్మూ-కశ్మీర్‌ మాజీ ఆర్థికమంత్రి గిరిధారిలాల్‌ డోగ్రా కుమార్తె సంగీతాడోగ్రాను 1982, మే 24న పెళ్లాడారు. ఈ దంపతులకు కుమారుడు రోహన్‌, కుమార్తె సోనాలి ఉన్నారు. వీరిద్దరూ న్యాయవాదులే.
విద్యార్థి దశలోనే అరుణ్ జైట్లీ అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్తు నాయకుడుగా పనిచేశారు. అత్యవసర పరిస్థితి కాలంలో 19 నెలలు అంబాలా, తిహార్‌ జైల్లలో గడిపారు. జైలు నుంచి విడుదలయ్యాక 1980ల్లో జనసంఘ్ పార్టీ లో చేరారు. విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్ ప్రధానమంత్రి హయంలో అరుణ్ జైట్లీ సొలిసిటర్ జనరల్‌గా పనిచేశారు. 1991 నుంచి భారతీయ జనతా పార్టీ కార్యవర్గంలో పనిచేస్తున్నారు. అటల్ బిహారీ వాజపేయి నేతృత్వంలోని ఎన్డీఏ ప్రభుత్వంలో కేబినెట్ హోదా కల మంత్రిగా నియమించబడ్డారు. పలు రాష్ట్రాలలో భారతీయ జనతా పార్టీ ఎన్నికల బాధ్యతలు చేపట్టి సమర్థవంతంగా వ్యవహరించారు. 2014 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో మొదటిసారిగా ప్రత్యక్ష ఎన్నికలలో అమృత్‌సర్ నియోజకవర్గం నుంచి పోటీపడి. కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి అమరీందర్ సింగ్ చేతిలో ఓటమి పాలయ్యారు.
కోర్టు హాల్లో కంటే పార్లమెంటు భవనంలోనే జైట్లీ వాదన పటిష్ఠంగా ఉండేది. 2004లో వాజ్‌పేయి నేతృత్వంలో బీజేపీ ఓడిపోయినపుడు కూడా పార్టీలో ఆయన ప్రాభవం తగ్గలేదు. యూపీఏ హయాంలో తీవ్రమైన రాజకీయ దాడి జరిగినపుడు బీజేపీకి అండగా నిలిచిన పెద్ద నేత ఆయన!