polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
‘పడమటి గాలి’ నాటకంలో ఆనందరావు ఒంగోలు ప్రాంత జనుల వాడుక భాషను అత్యంత ప్రతిభావంతంగా వుపయోగించారు. ఆ ప్రాంతంలో నిత్యం ప్రజల నాలుకలపై నడయాడుతున్న జాతీయాలనూ, పలుకుబళ్లనూ, నానుడులనూ, తిట్లూ,శాపనార్థాలనూ, సామెతలనూ, పాత్రల సంభాషణల్లో గుదికూర్చారు. ఆయన తెలుగు పదాలనే వుపయోగించాలని నియమం పెట్టుకోలేదు. ప్రజలు ఎలా మాట్లాడితే అదే రాశారు. అందులో యింగ్లీషు పదాలుండొచ్చు లేక మరే యితర భాషా పదాలైనా వుండొచ్చు. ఒక పాత్ర రాగ ద్వేషాలను ప్రకటించడానికి సందర్భానుసారంగా బూతుపదాలను వుపయోగిస్తుంటే వాటిని గ్రంధస్థం చేయడానికి ఆనందరావు అరమరికలు పాటించలేదు. ఎటువంటి భేషజాలు లేకుండా నిర్భయంగా, సహజాతి సహజంగా సంభాషణలు రాశారు. ప్రజలు మాట్లాడే తీరును బట్టి ఆ శబ్దాలను గ్రంధస్థం చేయడనికి తనదైన, అపూర్వమైన శైలిని అనుసరించారు.
రచ్చబండ దగ్గర జరిగే దృశ్యాల్లో ఆ గ్రామంలో జరుగుతున్న పరిణామాలూ, రాజకీయాలూ, స్వలాభం కోసం ప్రభుత్వ ఆస్తుల్నీ, వ్యవస్థల్నీ ఉపయోగించుకోవడం, వర్గ, వర్ణ, కులాల ఘర్షణలనూ తెలియజేయడానికి ఉపయోగించుకున్నారు. అంజయ్య ఇంటిలో జరిగే దృశ్యాల్లో ఫ్యాక్టరీ నిర్మించాలంటే కావలసిన భూముల్ని కొనేందుకు చేయవలసిన కుట్రలూ, కుతంత్రాలూ, పురుషాధిపత్యమూ చెప్పడానికి ఉపయోగించుకున్నారు. రాంకోటు కళ్ళం దిబ్బమీద జరిగే దృశ్యాల్లో వ్యవసాయానికి సంబంధించిన అంశాలూ, మానవ సంబంధాలూ తెలియజేయడానికీ,వీధిలో, కొనేటిగట్టు కాడా జరిగే దృశ్యాల్లో భ్రష్టు పట్టి పోతున్న నైతిక విలువల్ని వివరించడానికీ ఉపయోగించారు. ఇలా ప్రతి దృశ్యాన్ని ఒక యిదమిద్దమైన విషయాన్ని వివరించడానికీ, పాత్రల స్వభావం తెలియజేయడానికీ ఉపయోగించుకున్న తీరూ, నేర్పూ అపూర్వం.
పడమటి గాలి నాటక రచనలో ఆనంద రావు , ప్రదర్శనా కాలపరిమితినీ, పాత్రలూ, అందులో స్త్రీ పాత్రల సంఖ్యనూ నియంత్రించుకోలేదు. ఒక్కో అంకానికి మధ్య చాలా కాలవ్యవధి ఉంటే నాటకాన్ని అంకాలుగా విభజించాలి. పడమటి గాలి నాటకం మొత్తం రెండు మూడు సంవత్సరాల కాలంలో జరిగిపోతుంది. కాబట్టి అంక విభజన చేయలేదు. అందువల్ల చెప్పదలుచుకున్న విషయాలను దృశ్యాలుగా విభజించి సంభాషణల ద్వారా జీవ భాషలో రాశారు. ఐదు స్త్రీ పాత్రలతో సహా ముప్పైఐదు పాత్రలతో నాలుగున్నర గంటల సేపు నడిచే నాటకం తయారు చేశారు. ఇందులో పదమూడు దృశ్యాలు ఏడు స్థలాల్లో జరుగుతాయి. రెండు దృశ్యాలు రచ్చబండ దగ్గరా , రెండు అంజయ్య ఇంటిలో, మూడు రాంకోటు కళ్ళందిబ్బ మీదా,రెండు రాంపండు ఇంటిలో ఉంటాయి. వీధిలో, కోనేటి గట్టు మీదా రాంకోటు ఇంటిలో ఒక్కోటీ జరుగుతాయి
పడమటి గాలి నాటకంలో ఆనంద రావు సందర్భం వచ్చినప్పుడల్లా తన అపారమైన అనుభవాన్నీ, విజ్ఞానాన్నీ, విజ్ఞతను ఉపయోగించి కాంతిమంతాలైన సూక్తులనూ, సామెతలనూ ప్రజల నాలుకలపై చిరకాలం నిలిచిపోయేట్టుగా రచించారు. అవి కొన్ని సుభాషితాలుగా, కొన్ని ప్రబోధకాలుగా, కొన్ని అందమైన కవితాభివ్యక్తీకరణలుగా, మరికొన్ని ప్రపంచ పోకడలను తెలిపే ప్రకటనలుగా కనిపిస్తాయి. పడమటి గాలి చదివినవారూ, చూసినవారూ వాటి ప్రభావం నుంచి తప్పించుకోలేరు. తమ దైనందిన జీవితంలో ఎక్కడో ఒక దగ్గర వాటిని తప్పకుండా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఆనంద రావు గారికే సొంతమైనా, ప్రజల మనసుల్లోకి లోతుగా నాటుకుపోయినా కొన్ని ప్రత్యేక వాక్యాలను గమనించండి.
నాటక రచనకు ఉండవలసిన ఇంకో ముఖ్య లక్షణం ప్రదర్శనా సౌలభ్యం. అసంఖ్యాకమైన రంగాలూ, స్థలాలూ ఉంటే వాటికనుగుణంగా రంగాలంకరణలు అంటే సెట్లు తయారు చేసుకోవడం, వాటిని వెంటవెంటనే మార్చుకోవడం కష్టమైపోతుంది. సెట్టు మార్చుకోవడం ఆలస్యమైతే ప్రదర్శనలో పట్టు పోతుంది. ఒక్కో దృశ్యం కనీసం పది పదిహేను నిమిషాలయినా లేకపోతే ప్రదర్శనను ఆస్వాదించడం కష్టం. పడమటి గాలి నాటకం నాలుగున్నర గంటల సేపు సాగినా ఆరు సార్లు మాత్రమే సెట్ మార్పిడి ఉండడం, ఒక దృశ్యం కనీసం పదిహేను నిమిషాలు ఉండడం వల్లే దాని ప్రదర్శన రసవత్తరంగా, ప్రజారంజకంగా సాగుతుంది. ఇప్పటికి నూట యిరవైకి పైగా ప్రదర్శనలు జరగడమే అందుకు నిదర్శనం.
కన్యాశుల్కం నాటకంలోని అంక, దృశ్య విభజనా, నిడివీ గురించి సూక్ష్మంగా తెలియజేయాల్సిన అవసరం ఉంది.అందులో ఏడు అంకాలు ముప్పయి దృశ్యాలూ ఉన్నాయి. కొన్ని దృశ్యాలు మరీ నాలుగైదు నిమిషాల్లో ముగుస్తాయి. నాలుగైదు దృశ్యాలు తప్ప మిగతావన్నీ జరిగిన చోట మళ్లీ జరగవు. అంటే దాదాపు ఇరవై విభిన్న ప్రదేశాల్లో నాటకం జరుగుతుంది. యధాతధంగా రాసింది రాసినట్టు ఆడాలంటే ఇరవై సెట్లు తయారు చేసుకోవాలి. దాదాపు ఏడు గంటల సేపు ప్రదర్శించాలి. చాలా కష్టతరమైన పని. పైగా అంత సేపు ప్రేక్షకులను రంజింప చేయడం కూడా అసాధ్యం. అందుకే కన్యాశుల్కం నాటకాన్ని కుదించి మూడు గంటల సేపు మాత్రమే ప్రదర్శించడం జరిగింది.
పడమటిగాలి అంటే పడమటివైపు నుంచి వీచే గాలి అని అర్థం. భారతదేశంలోని చాలా భాగాల్లో ముఖ్యంగా దక్షిణ భారతదేశంలో ఏప్రిల్ నెల రెండో భాగం నుండి జూన్ నెలలో ఋతుపవనాలు ప్రవేశించేదాకా ప్రతిరోజూ భయంకరమైన వడగాలులు వీస్తాయి. వాటినే తెలుగులో పడమటి గాలులంటారు. అవి సామాన్యమైనవి కావు. రాకాశిగాలులు. మరీ కొండలకు తూర్పువైపున వున్న ప్రాంతాల్లో చూడాలి. ముందే చండప్రచండంగా మండిపోతున్న ఎండలు. ఆ పైన యీవడగాల్పులు. అవి వాతావరణంలో వున్న తేమనంతా ఆవిరి చేస్తాయి. చెట్లలో ఆకులు లేకుండా రాల్చి ఊడ్చేస్తాయి. నేలలో తడి లేకుండా పీల్చేస్తాయి.
ఈ నాటకంలోని యితివృత్తానికి మూలకారణం, భారతదేశానికి పడమటి వైపున, ఎక్కడో వేలమైళ్ళ దూరంలో సముద్రాలకవతల వొక వ్యాపారవేత్త మెదడులో మెరిసిన ఆలోచన – ఇక్కడో బహుళజాతి కంపెనీ స్థాపించాలని. ఆయాలోచన మహోధృత మారుతంలా మారి దేశ, రాష్ట్ర రాజధానులలోని స్వార్థ రాజకీయ పెద్దల మస్తిష్కాలను తొలిచి, పట్టణాలను కబళించి, పల్లెపైకి పంజా విసిరింది. మనుషుల్లోని మంచినీ, మానవత్వాన్నీ ఆవిరిచేసేసింది. ప్రేమానురాగాల్నీ, నీతినియమాల్నీ, పరువు మర్యాదల్నీ ఎండగట్టింది. న్యాయధర్మాలను ఎండుటాకుల్లా రాల్చి వూడ్చేసింది.
నూట ముప్పయి సంవత్సరాల క్రితం తెలుగు నాటక రచనలో ఉన్న పరిస్థితులను వివరించి ఉత్తమోత్తమమైన నాటకాన్ని రచించి అజరామరంగా నిలిచి పోయారు గురజాడ. ఆయన నిర్దేశించిన బాటలో కన్యాశుల్కానికి సరితూగే నాటకాలు రాకపోవడమే దురదృష్టం. పడమటి గాలి నాటకం గురజాడ వారి ఆశయాల్ని పండించిన మహోత్కృష్ట నాటకం. సమకాలీన జీవితంలోని సంక్లిష్ట , సామాజిక పరిస్థితుల ననుసరించి సరికొత్తదయిన ఇతివృత్తాన్ని నవ్య భావ ప్రభాసితంగా స్వచ్ఛ ప్రాంతీయ జీవద్భాష లో రాసి ఆనంద రావు గురజాడ వారికి నిజమైన వారసులయ్యారు.
పాటిబండ్ల ఆనందరావు ప్రస్తుత ప్రకాశం జిల్లా టంగుటూరు మండలం మల్లవరప్పాడు గ్రామంలో జన్మించాడు. తల్లిదండ్రులు నిరక్షరాస్యులు వీధి బడి నుండి ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం స్వగ్రామంలోనే జరిపి, కారుమంచి గ్రామం ఉన్నత పాఠశాలలో స్కూలు ఫైనల్ వరకు చదివారు. కావలి జవహర్ భారతి కాలేజీలో పియుసి, ఆ తరువాత నెల్లూరు మూలాపేట లోని వేద సంస్కృత పాఠశాలలో తెలుగు విద్వాన్ కోర్సూ చదివారు. ఒంగోలులో ఏబీఎన్ విద్యాసంస్థల్లో తెలుగు పండితుడిగా ఉద్యోగం చేసి 2009వ సంవత్సరంలో ఉద్యోగ విరమణ చేశాడు.
తెలుగు లిపిలో కొన్ని శబ్దాలు రాయడానికి తగిన అక్షరాల కొరత యింకా వుంది. ఇంగ్లీషు అక్షరాలు , అక్షరాల స్వరాలను తెలుగులో రాయాడానికి అక్షరాలు లేవు. ‘’ అనే పదాన్ని ‘రాట్’ అనో, ‘రేట్’ అనో రాయాలి. ‘’ ను ‘ఫాక్స్ అని ఒత్తు ’ఫ’ ను వుపయోగించాలి. ఫాక్స్, ఫలం రెంటి ఉచ్చారణ వొకటే కాదు గద. అలాగే ‘’ అనే దానికి ‘జూమ్’ అని రాయాలి. మరి “” అనే దానికి కూడా ‘జా’ నే కదా వుపయోగిస్తున్నాము. తమిళంలో వున్న ‘ళ్ష’ అనే స్వరానికి తెలుగులో అక్షరం లేదు.
పడమటి గాలి నాటకం ఇప్పటివరకు తెలంగాణాతో కలిసి ఆంధ్ర దేశంలోనూ ఢిల్లీ లోనూ నలభై ప్రదేశాల్లో ప్రదర్శించబడింది. ప్రతి దగ్గర కనీసం వరుసగా మూడు రోజులపాటు ప్రతిరోజూ ప్రదర్శించబడింది. ఒంగోలు, విజయవాడ, గుంటూరు, హైదరాబాదు, విశాఖపట్నం లాంటి ప్రదేశాల్లో మూడింటి కంటే ఎక్కువసార్లు ప్రదర్శించబడింది. ప్రదర్శన జరిగన ప్రతి ఊరిలోనూ అక్కడ ఉన్న రచయితలూ విమర్శకులతో పడమటి గాలి మీద సదస్సులు నిర్వహించారు.అటువంటివాటిలో కొన్ని ముఖ్యమైనవి.
పడమటి గాలి నాటకం ఒక కథ కాదు. అది నడుస్తున్న చరిత్ర. చరిత్ర అంటే జరిగిపోయిందీ కాదు. దాన్ని నడిచిన, నడుస్తున్న, నడువ బోయే చరిత్ర అనాలి. అందులో ఉన్నది కథ కాదు. వాస్తవం. అది ఒక పల్లెటూరి వాస్తవ జీవన చిత్రణ. ప్రధాన కథ, ఉప కథ, ప్రధాన పాత్రలు, దుష్ట పాత్రలు, నీచ పాత్రలూ అంటూ ఏవీ లేవు. పేర్లూ, సంఘటనలూ పుంఖానుపుంఖాలుగా పుట్టుకొస్తూనే ఉంటాయి. అందుకే దీన్ని ఇతివృత్తం అనే చట్రంలో బంధించ లేము.
ఆ క్షణంలో. నిండు చూలాలైన కోడలు హైమ నొప్పులతో బాధపడుతూ అక్కడికొస్తుంది. ఆ గడ్డమీదే ప్రసవించి మగబిడ్డను రాంకోటు చేతుల్లో పెడుతుంది. ‘ఆ పసికందుని బ్రతికించాలం’టూ రాంకోటు కి కర్తవ్యాన్ని బోధపరుస్తుంది భార్య లచ్చిందేవి. మనవణ్ణి గుండెలకేసి హత్తుకుంటాడు రాంకోటు. తన చారెడు చెక్కను తనకు కాకుండా ఎవరు చేస్తారో చూస్తానని మొండికేసుకుని “మల్లీ మట్టిని మొలిపిస్తానం’టూ విత్తనాలు పిడికిట్లోకి తీసుకుంటాడు.
ధాన్యపు గింజలే పండిచాలనుకున్న రాంకోటు అప్పుల వూబిలోకూరుకుపోతాడు . ‘ఈజీమనీ’ ఎరలో చిక్కిన రాంకోటు కొడుకు రాంపండు పెళ్లి విషయంలో తండ్రిని యెదిరిస్తాడు. రాజీపడని రాంకోటు ఎద్దుల్ని పోగొట్టుకుంటాడు. ఇల్లమ్ముకుంటాడు. చివరకు చేలోనే కాపురం పెడతాడు. కట్నం కోసం, అమెరికా వ్యామోహంలో వున్న హైమని పెళ్ళాడతాడు రాంపండు. మాయోడి మాటలు నమ్మి ‘’స్పీడ్ మనీ’ కోసం పరుగులు దీసి చిక్కుల్లో యిరుక్కుపోతాడు.
పందొమ్మిది వందలా యాభయ్యవ దశకం నుండి తెలుగు నాటకం పోటీ పరిషత్తుల ప్రభావంలో పడిపోయింది. వచ్చిన నాటకాలన్నీ ఔత్సాహిక నాటక సమాజాల ఆర్థిక స్తోమత మీదా, పరిషత్తులు విధించిన కాల పరిమితి మీదా ఆధారపడి రాయబడ్డాయి. కాబట్టి అవన్నీ రెండు స్థలాలూ, నాలుగు రంగాలూ, పదికి మించిన పాత్రలూ, అందులో రెంటికి మించని స్త్రీ పాత్రలూ, మూడు గంటల వ్యవధిలో ప్రదర్శించేట్టు గా ముగించబడ్డాయి.
‘రాముడు’, ‘దేముడు’ అనే మాటల్ని కొందరు అదేవిధంగా రాస్తే, యింకొందరు ‘రావుడు’, ‘దేవుడు’ అని రాశారు. వీటితో బాటు ‘మిడిమేలపోడు’, ‘ఏమన్నా’, ‘అల్లుడేమో’ అనే పదాలకు ఆనందరావు వొక కొత్త పధ్ధతి అవలంబించారు. ‘రా’ కి ‘దే’ కి మధ్య పూర్ణానుస్వారాన్నివాడి, ఆ తరువాత వచ్చే ‘మ’ కారాన్ని ‘వ’ కారంగా రాశారు. అందువల్ల వుచ్చారణలో స్వచ్చ ప్రాంతీయత ప్రస్ఫుటంగా పలకడానికి వీలవుతుంది.
16-04- 2016 వ తేదీ నాడు. ఒంగోలులో సీ వీ ఎన్ మీటింగ్ రూమ్ లో పడమటి గాలి నాటకం మీద జరిగిన సదస్సులో దిగంబర కవి శ్రీయుతులు నగ్నముని , హైదరాబాద్ సెంట్రల్ యూనివర్సిటీ ఆచార్యులు శ్రీపతి రాముడు , ఐద్వా అధ్యక్షులు రమాదేవి , విమర్శకులు దివికుమార్ గారూ,శ్రీ వాసిరెడ్డి రమేష్ , జిల్లా రచయితల సంఘం అధ్యక్షులు శ్రీ హనుమా రెడ్డి పాల్గొన్నారు.
21 -10 -2004 వ తేదీ నాడు. రవీంద్రభారతిలో జరిగిన వేమూరి ఆంజనేయ శర్మ స్మారక ట్రస్టు అవార్డుల బహుకరణ సభలో శ్రీ రావూరి భరద్వాజ గారికి సాహిత్యంలోనూ, నాటకానికి శ్రీ పాటిబండ్ల ఆనంద రావు గారికీ అవార్డు లిచ్చారు . ఆ సభలో జ్ఞానపీఠ అవార్డు గ్రహీత డాక్టర్ సి .నారాయణ రెడ్డి "తెలుగులో కన్యాశుల్కం తర్వాత అంత గొప్ప నాటకం పడమటి గాలి" అన్నారు
అందుకే రచయిత యీ నాటకానికి ‘పడమటి గాలి‘ అనే పేరు పెట్టాడు. మామూలుగా ప్రతి సంవత్సరము పధ్ధతి ప్రకారము వీచే పడమటి గాలి ప్రమాదం నుండి బయటపడవచ్చునేమో గాని, ఎప్పుడొస్తుందో ఏ రూపంలో వస్తుందో తెలియని పాశ్చాత్య దేశాలనుండి వీచే ఆ పడమటి వడగాలి నుండి తప్పించుకోవడం వెనుకబడిన, అభివృద్ధి చెందని దేశాలలోని జనసామాన్యానికి సాధ్యమయ్యే పని కాదు.
ఆ యాభైయెకరాల నడుమ నాలుగెకరాల భూమున్న సన్నకారు రైతు రాంకోటు. మట్టితోనూ చెట్టుతోనూ సజీవ సంబంధన్నేర్పర్చుకున్నది అతని కుటుంబం. రాంకోటు ప్రాణంగా చూసుకొనే ఆ భూమి యిప్పుడు అమ్మబడాలీ, కొనబడాలి-- మాయోడి కమీషన్ కోసం, అంజయ్య కాంట్రాక్టు కోసం, పైవాళ్ళ ప్రయోజనం కోసం. రాంకోటు చుట్టూ పద్మవ్యూహం పన్నుతాడు మాయోడు.
" నాటక కర్తలు సమకాలీన జీవితంలోని సంక్లిష్ట సామాజిక పరిస్థితులను పట్టించుకోవడం లేదు. కొత్తదనం కోల్పోయిన కాల్పనిక ఇతివృత్తాలను నిరంతరం పట్టుకు వేల్లాడ్డం వల్ల నవ్య భావ దారిద్ర్యం బట్టబయలు అవుతోంది. తెలుగు భాష నాటకాలకు తగింది కాదని ప్రజల్లో ఉన్న దురభిప్రాయాన్ని తొలగించేందుకు రాశాను"
బహుళజాతి కంపెనీ ఫ్యాక్టరీ కట్టే ఆలోచనని మానుకుంటుంది. ఈ మలుపుని కూడా స్వప్రయోజనానికి వాడుకుంటాడు అంజయ్య. మళ్ళీ మాయోడి వుచ్చులో పడిన రాంపండు తమ భూమిని అమ్మేందుకు అంగీకరించని తండ్రిని అడ్డు తొలగించుకొనే ప్రయత్నం చేస్తాడు. చివరికి డబ్బు వున్మాదం తలకెక్కి మతిస్థిమితం కోల్పోతాడు.
ఫ్యాక్టరీ యెదురుగా పెద్ద టౌన్ షిప్ ఏర్పడుతుందని పుకారు. పనికిరాని చవిటి భూముల అమ్మకాలూ, కొనుగోళ్ళూ వూపందుకున్నాయ్. అమ్మినవాళ్ళు ఆస్తిపరులవుతున్నారు . కలవగూడని వాళ్ళు కలుస్తూన్నారు. విడిపోకూడని వాళ్ళు విడిపోతున్నారు. మాయోడు మెట్టు మెట్టుగా పైకెక్కుతున్నాడు.
15-03-2009 నాడు. హైదరాబాదులోని రవీంద్రభారతిలో పడమటిగాలి వంద ప్రదర్శనల ముగింపు సదస్సులో శ్రీ చాట్ల శ్రీరాములు , శ్రీ దీర్గాసి విజయ భాస్కర్ , శ్రీ రాళ్ళబండి కవితాప్రసాద్ ,శ్రీ విద్యాసాగర్ ఐఏఎస్ , శ్రీ కె.వి.రమణాచారి ఐఏఎస్ మొదలైన వారు పాల్గొన్నారు.
ఇతి వృత్తం లోని ప్రతి అంశానన్నీ స్వగతాలూ అర్ధోపక్షేపకముల ద్వారా కాక సంభాషణల ద్వారానే తెలియజేశారు ఆనంద రావు . సంభాషణలు కూడా పాత్రోచితంగా జీవద్భాష లోనే రచించారు. అసంఖ్యాకమైనా, వైవిధ్యమైనా, విస్తృతమైనా అంశాలను నాటకీకరించిన విధానం అద్భుతం, అనితర సాధ్యం.
నాటకాన్ని నడిపించేవి సంభాషణలు. వాటిలో జనజీవనం ప్రతిఫలించాలి. సంభాషణలు రచయిత నోటివెంట వచినట్లుగా గాక, పాత్రల నోటిద్వారా, వాటి జీవన విధానాల్నిబట్టి వచ్చినట్లుండాలి. అప్పుడే అది జీవభాష అవుతుంది. అది జీవనాటక మవుతుంది.
18 -01 -2010 వ తేదీ నాడు. శ్రీమతి నందమూరి లక్ష్మీపార్వతి గారి ఎన్టీఆర్ విజ్ఞాన్ ట్రస్ట్ నిర్వహించిన సభలో సినిమాకు పరిశ్రమలో శ్రీ కె. విశ్వనాధ్ గారికి నాటకానికి శ్రీ పాటిబండ్ల ఆనంద రావు గారికి అవార్డు లిచ్చారు.
08 -12 -2000 వ తేదీనాడు. హైదరాబాదులోని రవీంద్రభారతిలో జరిగిన సభలో శ్రీయుతులు దాసరి నారాయణ రావు , సినీ రచయిత డివి నరసరాజు , మిక్కిలినేని , పరుచూరి వెంకటేశ్వరరావు ,పూసల , దివాకర్ బాబు లాంటి వారు పాల్గొన్నారు.
ఓ బహుళజాతి కంపెనీ ఫ్యాక్టరీ నిర్మాణం కోసం వో యాభై యెకరాల భూమి అవసరమౌతుంది. ఆ వూళ్ళో పైవర్గాల ఏజెంట్ గా ఆ భూమిని కొనిపెట్టే పనికి పూనుకుంటాడు ఆ వూరి మోతుబరి అంజయ్య. దళారి మాయోడు రంగం మీదికొస్తాడు.
రాంకోటుకి నాలుగు వైపులా వుచ్చులు బిగిస్తాడు మాయోడు. తెల్లవారితే భూమి రాంకోటుకి దక్కని పరిస్థితి వస్తుంది. తాను బ్రతికుండగా భూమి పరాధీనం కాగూడ దనుకుంటాడు. ఆ గడ్డ మీదనే ఆత్మత్యాగానికి పూనుకుంటాడు.
09 -12 -2000 వ తేదీ నాడు. హైదరాబాదులోని సెంట్రల్ కోర్టు లాడ్జిలో జరిగిన సభలో శ్రీయుతులు దీక్షిత్ , సినీ రచయిత డివి నరసరాజు , దయాచారి ఐఏఎస్ ,మిక్కిలినేని గారూ పాల్గొన్నారు.
కన్యాశుల్కం సార్వకాలీన, సార్వజనీనమైన నాటకమై యింకా సజీవంగా వుందంటే కారణం అందులోని జీవద్భాషే. అందులోని కథ కాదు. కానీ పడమటి గాలి లోని భాషే కాదు, కథ కూడా సార్వజనీనం, సార్వకాలీనం.
అయితే గురజాడ వారు తెలుగులో మొదటి స్వతంత్ర సాంఘిక నాటకకర్త. కన్యాశుల్కం నాటకం భవిష్యత్ తరాల వారికి మార్గదర్శి. ఆయన కన్యాశుల్కం నాటకాన్ని ఎందుకు రాయవలసి వచ్చిందో వివరించారు.
‘తాటాకు’, ‘చెప్పాడు’ పదాల్ని అందరూ ఆ రూపలోనే రాశారు. ఆనందరావు ‘తాటేకు’, ‘చెప్పేడు’ అని రాశారు. ఇక్కడ ‘ఆ’ కు బదులు ‘ఏ’ రాసినందువల్ల వుచ్చారణకు దగ్గరగా వున్నాయి.
'షాహి సమాధన్' వద్ద పూర్వపు జింద్ రాజ్య పాలకుల సమాధులున్నాయి. ఇక్కడున్న 16 సమాధులలో పద్నాలుగింటిని 125 సంవత్సరాల క్రితం ఇటుకలు, సున్నం-సుర్కి తో నిర్మించారు. మిగతా రెండిటిని 60-65 సంవత్సరాల క్రితం పాలరాయి మొదలైన వాటితో నిర్మించారు. వీటిలో మహారాజా రంజిత్ సింగ్ మాతామహుడు మహారాజా గజపత్ సింగ్, మేనమామ మహారాజా భాగ్ సింగ్, మహారాజా ఫతే సింగ్, మహారాజా సంగత్ సింగ్, మహారాజా సరూప్ సింగ్, మహారాజా రణబీర్ సింగ్, మహారాజా రాజ్‌బీర్ సింగ్ ల సమాధులు ఉన్నాయి. ఈ సమాధులన్నీ నాభా గేట్ బయట ఉన్న ఒక సముదాయంలో ఉన్నాయి.
సంగ్రూర్ నగరంలోని బానసార్ ఉద్యానవనం, నగరం లోని అత్యంత ప్రసిద్ధ పిక్నిక్ ప్రదేశం. ఇది పాలరాయి బారాదరీతో, 12 తలుపులతో కూడిన భవనం. ఒక చెరువు మధ్యలో ఉంది. ఓ చిన్న వంతెన ద్వారా అక్కడికి చేరుకోవచ్చు. ఈ వంతెన, తోటల పడమటి వైపున ఉన్న పాలరాతి గేటు వద్దకు దారి తీస్తుంది. దీని పరిసరాలలో నాలుగు టవర్లు, అనేక నడక మార్గాలు, అనేక మొక్కలు, చెట్లు, ఒక చిన్న జంతుప్రదర్శన శాల ఉన్నాయి. పూర్వం, జింద్ రాజ్య పాలకులు వేసవిలో ఈ తోటల వద్ద ఉన్న భవనాలలో గడిపేవారు.
బానాసర్ బాగ్ కాంప్లెక్స్ ‌లోనే 1865 ప్రాంతాల్లో నిర్మించిన దర్బార్ హాల్ఉంది. పంజాబ్ ప్రభుత్వపు సాంస్కృతిక శాఖ ప్రస్తుతం దీన్ని మ్యూజియంగా మార్చింది, ఇందులో జింద్ రాజ్య పాలకులు వాడిన వస్తువులను సేకరించి ప్రదర్శనకు ఉంచారు. వారు వాడిన ఆయుధాలు కవచాలు కూడా ఇక్కడ ఉన్నాయి.
పౌరులకు వైద్య సదుపాయాలు కల్పించడానికి నగరంలో పిజిఐఎంఆర్ అనుబంధ కేంద్రం ఉంది . టాటా మెమోరియల్ సెంటర్ వారు పంజాబ్ ప్రభుత్వంతో కలిసి సంయుక్తంగా హోమి భాభా క్యాన్సర్ ఆసుపత్రిని సంగ్రాూర్‌లో ఏర్పాటు చేసింది.
సంగ్రూర్ పంజాబ్ రాష్ట్రం లోని పట్టణం. ఇది సంగ్రూర్ జిల్లాకు ముఖ్య పట్టణం. సంగ్రూర్ శాసనసభ స్థానానికి, సంగ్రూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గానికీ కూడా సంగ్రూర్ పట్టణమే కేంద్రం.
అజిత్రోమైసిన్, ఫ్లోరోక్వినోలోన్స్, లేదా థర్డ్ జనరేషన్ సెఫాలోస్పోన్స్ వంటి యాంటీబయాటిక్స్ తో ఈ వ్యాధిని చికిత్స చేస్తారు, అయితే ఈ యాంటీబయాటిక్స్ కు
టైఫాయిడ్ బాక్టీరియా నిరోధకత అభివృద్ధి చెందుతూ ఉంది దీనివలన ఈ వ్యాధికి చికిత్సను మరింత క్లిష్టతరం అవుతున్నది. ఈ వ్యాధి భారతదేశంలో సర్వసాధారణంగా ఉంటుంది, పిల్లలు సర్వసాధారణంగా ప్రభావితమవుతున్నారు. మెరుగైన పారిశుధ్యం, వ్యాధికి చికిత్స చేయడానికి యాంటీబయాటిక్స్ వాడకం ఫలితంగా 1940 నుండి అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో లో వ్యాధి నమోదు రేట్లు తగ్గాయి.చికిత్స లేకుండా 20% వరకు మరణించే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉండవచ్చు. చికిత్సతో ఇది 1 నుంచి 4% మధ్య ఉంటుంది. లేకుంటే ఆందోళన చనిపోయిన తర్వాత లేస్తారు.
సాంప్రదాయకంగా, చికిత్స చేయని టైఫాయిడ్ జ్వరం నాలుగు ప్రత్యేక అంచెలుగా విభజించబడింది, ఒక్కొక్క అంచె సుమారు ఒక వారం వరకు ఉంటుంది.మొదటి వారంలో, నిదానంగా పెరుగుతున్న జ్వరంతో పాటు గుండె నిదానంగా కొట్టుకోవడం, ఆయాసం, తలనొప్పి, దగ్గు ఉంటాయి. నాలుగోవంతు కేసులలో ముక్కుకారడం ను గమనించవచ్చు, కడుపునొప్పి కూడా రావచ్చు.ప్రసరణలో ఉన్న తెల్ల రక్త కణాల సంఖ్య తగ్గిపోవడం లుకోపెనియాతో పాటు ఎసినోపెనియా, సంబంధిత లిమ్ఫో సైటోసిస్ ఉంటాయి, సాల్మొనెల్ల టైఫి లేదా పారాటైఫి"కి సమ్మిళిత ప్రతిస్పందనలు, రక్త పరీక్షలు అనుకూలంగా ఉంటాయి. సాంప్రదాయ వైడల్ పరీక్ష మొదటి వారంలో ప్రతికూలంగా ఉంటుంది.
టైఫాయిడ్ జ్వర లక్షణాలలో జ్వరం ఎక్కువగా ఉండి తగ్గక పోవడం, విపరీతమైన చమటలు, గాస్ట్రో ఎంటిరైటిస్, రక్తంలేని విరేచనాలు ఉంటాయి. అసాధారణంగా చదునుగా ఉండే దద్దుర్లు, గులాబీ రంగు మచ్చలు కనిపిస్తాయి.
ఇతడు స్వాతంత్ర్య సమరంలో పెద్ద యెత్తులో పాల్గొన్నాడు. నాలుగు సార్లు అరెస్టు అయ్యి బళ్ళారి, అల్లీపురం, వెల్లూరు, తంజావూరు సెంట్రల్ జైళ్ళలో ఖైదుగా ఉన్నాడు. ఇతడు జైలులో ఉన్నప్పుడు ఇతరులతో సంభాషించడానికి అనుమతించేవారు కాదు. కుటుంబ సభ్యులను చూడటానికి వారానికి ఒకసారి మాత్రం అనుమతి నిచ్చేవారు. వార్తాపత్రికలు, రేడియో మొదలైనవేవీ అందుబాటులో ఉండేవి కావు. 1931లో ఇతని కుమారుడు సత్యనారాయణ మరణించిన సంగతి జైలులో ఉన్న ఇతనికి తెలియజేయలేదు. 1942లో తండ్రి రామశాస్త్రి మరణించినపుడు 15 రోజులు పెరోల్‌పై బయటికి వచ్చి తిరిగి జైలుకు వెళ్ళాడు. 1943లో ఇతనికి కుమారుడు జన్మించినపుడు ఆ బాలుడిని చూడటానికి అనుమతించలేదు. 1944లో జైలు నుండి విడుదల అయిన తర్వాతనే తన కుమారుడిని మొదటిసారి చూడగలిగాడు.
ఇతడు స్వాతంత్ర్యోదమంతో పాటు అస్పృశ్యతా నివారణ, హిందీ ప్రచార, హరిజనోద్ధరణ మొదలైన ఉద్యమాలలో కూడా చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. ఇతడు గాంధీ సిద్ధాంతాలను ఆచరణలో పెట్టిన సిసలైన గాంధేయవాది. కర్ణాటక రాష్ట్ర గాంధీ స్మారకనిధి చైర్మన్‌గా ఒక దశాబ్ద కాలం 1948లో గాంధీ మరణించిన తర్వాత అతని చితాభస్మాన్ని కలశంలో తీసుకుని వచ్చి తుంగభద్రా నదిలో నిమజ్జనం చేశాడు.
స్వాతంత్ర్యానంతరం ఇతడు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ తరఫున బళ్ళారి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి వరుసగా మొదటి, రెండవ, మూడవ లోక్‌సభకు ఎన్నికై 15 సంవత్సరాలపాటు పార్లమెంటు సభ్యుడిగా కొనసాగాడు. 1956లో కాంగ్రెస్ పార్లమెంటరీ పార్టీకి జనరల్ సెక్రెటరీగా ఉన్నాడు.
1947 ఆగస్టు 15న భారతదేశానికి స్వాతంత్య్రం వచ్చినరోజున అర్ధరాత్రి బళ్ళారిలోని సాంబమూర్తి మైదానంలో జాతీయపతాకాన్ని ఎగురవేయడానికి మద్రాసు ప్రభుత్వం ఇతడిని ఎన్నుకుంది.
టేకూరు సుబ్రహ్మణ్యం స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, రాజకీయనాయకుడు. ఇతడు బళ్ళారి లోకసభ నియోజకవర్గం నుండి భారత కాంగ్రెస్ పార్టీ తరఫున మూడుసార్లు పార్లమెంటుకు ఎన్నికైనాడు.
1986-87లో, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లోని తవాంగ్ జిల్లాకూ, టిబెట్ లోని కోనా కౌంటీకీ మధ్య సరిహద్దులో ఉన్న సుమ్‌దొరాంగ్ చు లోయలో భారత, చైనాల మధ్య సైనిక ప్రతిష్ఠంభన ఏర్పడింది. భారత భూభాగమైన సమ్డోరాంగ్ చుకు దక్షిణాన ఉన్న వాంగ్డంగ్ పచ్చిక బయళ్ల లోకి చైనా ఒక సైనిక దళాన్ని తరలించడంతో ఇది మొదలైంది. భారత దళాలు పొరుగున ఉన్న లాంగ్రో లా శిఖరంపై పాతుకుపోయాయి. రెండు వైపులా పెద్ద సంఖ్యలో దళాలను సరిహద్దుకు తరలించాయి. 1987 మేలో భారత విదేశాంగ మంత్రి బీజింగ్ సందర్శించిన తరువాత ఈ సంక్షోభం ముగిసింది. 1962 యుద్ధం తరువాత వివాదాస్పదమైన మెక్‌మహాన్ రేఖ వెంట జరిగిన తొలి సైనిక ఘర్షణ ఇది. ఇది ముదురుతుందేమోననే భయాలను కలిగించింది. తదనంతరం, భారత చైనాలు భవిష్యత్తులో వచ్చే సరిహద్దు ఉద్రిక్తతలను నిర్వహించడానికి ఒప్పందాలను రూపొందించుకున్నాయి.
చివరికి ఇరుపక్షాలూ మెత్తబడ్డాయి. భారత విదేశాంగ మంత్రి ఎన్‌డి తివారీ 1987 మేలో ఉత్తర కొరియాలోని ప్యాంగ్యాంగ్‌కు వెళ్తూ మార్గమధ్యంలో బీజింగ్ వెళ్ళాడు. పరిస్థితిని తీవ్రతరం చేసే ఉద్దేశమేదీ న్యూఢిల్లీకి లేదనే సందేశాలను తీసుకువెళ్లాడు. వాంగ్డంగ్ వ్యవహారం తరువాత, 1987 ఆగస్టు ఐదవ తేదీన, 1962 తరువాత మొదటి అధికారిక జెండా సమావేశం బమ్ లాలో జరిగింది. పరిస్థితి తీవ్రతను దృష్టిలో ఉంచుకుని చర్చలు జరపాలని ఇరుపక్షాలూ నిర్ణయించాయి. మరుసటి సంవత్సరం, రాజీవ్ గాంధీ బీజింగ్ పర్యటించాడు.ఝౌఎన్‌లై 60 ల్లో చేసిన భారత పర్యటనకు బదులు పర్యటన ఇది.
జనరల్ సుందర్జీ ఆదేశాల మేరకు, ఆపరేషన్ ఫాల్కన్ అనే సంకేతనామం కింద భారత్, 1986 అక్టోబర్ 18 నుండి 20 వరకు జెమితాంగ్‌కు దళాలు, వాహనాలను విమానాల ద్వారా చేరవేసారు. హతుంగ్ లా రిడ్జ్‌తో సహా పలు ఎత్తైన ప్రదేశాలపై చేరుకున్నాయి. భారత దళాలు సుమ్డోరాంగ్ చు సమీపంలో ఎత్తైన ప్రదేశాలను వ్యూహాత్మకంగా ఆక్రమించాయి. దీని తరువాత ఇరువర్గాలు మరింతగా దళాలను సమీకరించాయి. నవంబరు 15 న చైనా జెండా సమావేశానికి పిలుపునిచ్చింది. 1987 మే వరకు ఈ ప్రతిష్టంభన కొనసాగింది.
1983 లో, ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో బృందం నమ్కా చు, న్యామ్జియాంగ్ చు నదుల సంగమ స్థలానికి ఈశాన్యంగా ఉన్న సుమ్డోరాంగ్ చు పచ్చిక బయళ్ళకు వెళ్ళింది. ఇంటెలిజెన్స్ బృందం వేసవి అంతా అక్కడే ఉండి శీతాకాలంలో తిరిగి వచ్చింది. ఇలా రెండేళ్ళు చేసారు. 1986 లో, చైనా బృందం తమకంటే ముందే అక్కడికి చేరుకుందని, అక్కడ అర్థ శాశ్వత నిర్మాణాలను ఏర్పాటు చేసిందని భారత బృందం కనుగొంది. వాళ్ళు వెనక్కి తగ్గడానికి ఇష్టపడ్డంలేదని కూడా వారికి అర్థమైంది.
తవాంగ్‌కు ఉత్తరాన రక్షణాత్మక ప్రదేశాలేమీ లేనందున, మళ్ళీ యుద్ధమంటూ వస్తే, తవాంగ్ పట్టణాన్ని విడిచిపెట్టి, దక్షిణాన సెలా కనుమ వద్ద యుద్ధానికి సిద్ధమవ్వాలని భారత ప్రభుత్వం దాదాపుగా నిర్ణయించింది. అయితే, 1980 లో చేసిన సమీక్ష తరువాత, భవిష్యత్తు సంఘర్షణల్లో తవాంగ్‌ను రక్షించుకోవడం చాలా ముఖ్యమని సైనిక వ్యూహకర్తలు నిర్ణయించారు. తవాంగ్‌కు రక్షణ కల్పించే ఏకైక మార్గం హతుంగ్ లా శిఖరాలేనని సైన్యం స్పష్టం చేసింది.
తూర్పు-పడమరగా ప్రవహించే నమ్కా చు వాగు వద్ద 1962 లో తనకు ఎదురైన పెద్ద ఓటమి తరువాత, భారతదేశం అక్కడికి తిరిగి రాలేదు. ఉత్తరాన థాగ్ లా శిఖరాన్ని, దక్షిణాన హతుంగ్ లా శిఖరాన్ని వేరు చేస్తూ ఈ వాగు ప్రవహిస్తుంది. థాగ్ లా శిఖరాన్ని ఆక్రమించడానికి భారతదేశం చేసిన ప్రయత్నాలే 1962 అక్టోబరులో భారతదేశంపై చైనా సైనిక దాడికి యుద్ధకారణ మైంది.
1986 చివరిలో, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌కు భారతదేశం రాష్ట్ర హోదా ఇచ్చింది. దీనిపై చైనా ప్రభుత్వం నిరసన వ్యక్తం చేసింది. ఈ రాజకీయ చర్యతో పాటు, తవాంగ్‌లో సైనిక కదలికలు కూడా చూసి చైనా రెచ్చిపోయింది. 1987 ప్రారంభంలో బీజింగ్ స్వరం మారింది. 1962 లో లాగా ధ్వనించింది. భారత సైన్యం తగ్గకపోవడంతో, పాశ్చాత్య దౌత్యవేత్తలు యుద్ధం రావచ్చని ఊహించారు.
నివర్తి వెంకటసుబ్బయ్య 1910, నవంబర్ 24వ తేదీ కర్నూలు జిల్లా, పత్తికొండలో జన్మించాడు. ఇతడు మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం నుండి బి.ఎ. పట్టా పొందాడు. మహాత్మా గాంధీ పిలుపును అందుకుని ప్రభుత్వోద్యోగానికి రాజీనామా చేసి జాతీయోద్యమంలో పాల్గొన్నాడు. స్వాతంత్ర్యోద్యమ కాలంలో అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ సభ్యునిగా, ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ ప్రధాన కార్యదర్శిగా, ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ కార్యవర్గ సభ్యునిగా టంగుటూరి ప్రకాశం, పట్టాభి సీతారామయ్య, బులుసు సాంబమూర్తి, కొండా వెంకటప్పయ్య వంటి నాయకులతో కలిసి పనిచేశాడు. 1940లో కర్నూలులో వ్యక్తి సత్యాగ్రహంలో పాల్గొని 8 నెలలు అల్లీపురం, వెల్లూరు జైళ్ళలో కఠిన కారాగార శిక్షను అనుభవించాడు. జైలు నుంచి బయటకు రాగానే మళ్లీ ఉద్యమంలోకి వెళ్లాడు. విద్యార్థులతో కాంగ్రెస్‌ సభ్యులతో రహస్య దళాలను ఏర్పాటు చేశాడు. 1942లో విప్లవోద్యమాన్ని నడిపించడానికి విధి విధానాలను నిర్దేశిస్తూ ఇతడు రూపొందించిన సర్క్యులర్‌ను బ్రిటీష్‌ ప్రభుత్వం నిషేధించింది. ఇతడిని అరెస్టు చేయడానికి ప్రయత్నించడంతో అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లిపోయాడు. తర్వాత గాంధీజీ సలహా మేరకు ఇతడు లొంగిపోయాడు.
టంగుటూరి ప్రకాశం స్థాపించిన స్వరాజ్య పత్రికలో ఉపసంపాదకుడిగా పనిచేశాడు. హిందూ దినపత్రికకు విలేకరిగా పనిచేశాడు. 1953 నుండి 1955 వరకు నంద్యాల నుండి ఇతడు "మనసీమ" అనే వారపత్రికను ప్రచురించి దానికి సంపాదకుడిగా వ్యవహరించాడు. రాయలసీమను తరతరాల కరువునుండి కాపాడటానికి అనేక పథకాలను, నివేదికలను రచించాడు. "రాయలసీమ స్పీక్స్" అనే ఆంగ్ల గ్రంథాన్ని రచించాడు.
కర్నూలు జిల్లాలో సహకార ఉద్యమానికి ఇతడిని ఆద్యుడుగా పేర్కొనవచ్చు. నంద్యాలను ఆధునిక పట్టణంగా తీర్చిదిద్దడంలో ఇతని కృషి ఉంది. మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం, శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయాలకు సెనెట్ సభ్యుడిగా ఇతడు విద్యావ్యాప్తికి కృషి చేశాడు. నంద్యాలలో అనేక విద్యాసంస్థలను నెలకొల్పాడు.
నివర్తి.వెంకటసుబ్బయ్య స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, ఉమ్మడి మద్రాసురాష్ట్ర మాజీ శాసనసభ్యుడు, ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలి మాజీ అధ్యక్షుడు.
హాన్ చైనీస్ చారిత్రకంగా ఆధునిక చైనాలోని యెల్లో నదీ పరివాహక ప్రాంతం నుంచి వచ్చిన జాతి. జనాభా ప్రకారం ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద జాతి. ప్రపంచ జనాభాలో 18% ఈ జాతివారు ఉన్నారు. వీరు వివిధ రకాలైన చైనీస్ భాషలను మాట్లాడే వివిధ ఉప సమూహాలను కలిగి ఉన్నారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 1.4 బిలియన్ హాన్ చైనీస్ జాతీయుల్లో ఎక్కువగా చైనా ప్రధాన భూభాగంలో కేంద్రీకృతమై ఉన్నారు, అక్కడ వారు మొత్తం చైనా జనాభాలో 92% ఉన్నారు. తైవాన్‌లో, వారు జనాభాలో 97% ఉన్నారు. హాన్ చైనీస్ సంతతికి చెందినవారు సింగపూర్ మొత్తం జనాభాలో 75% ఉన్నారు. హాన్ జాతీయత ఏడు ప్రధాన జాతి సమూహాలుగా విభజించవచ్చు, అవి, ఉత్తర జాతిగా , మిన్హాయి జాతిగా , గౌఙఫు జాతిగా , జియాంగ్యూ జాతిగా , హక్కా జాతిగా , హుక్సియాంగ్ జాతి సమూహం , వూయూఈ జాతిగా . దీనితోపాటు, దీనిని ఉత్తర ఫుజియాన్ , ఫుజౌ , జింఘువా , సదరన్ ఫుజియాన్ , లాంగ్యాన్ , ఖోషన్ , లీజౌ , హైనాన్ మొదలైన ప్రాంతాల ప్రకారం విభిన్న శాఖలుగా విభజించవచ్చు. వేలాది సంవత్సరాల చరిత్రలో, అనేక ఇతర కులాలు , తెగలు కొంత కాలంగా హాన్ జాతితో విలీనం అయ్యాయి, ఈ కారణంగా ప్రస్తుత హాన్ సమాజంలో సాంస్కృతిక, సామాజిక , జన్యు వైవిధ్యం చాలా ఉంది .
హాన్ చైనా ప్రపంచంలోని పురాతన నాగరికతలలో ఒకటి. చైనీస్ సంస్కృతి వేల సంవత్సరాల నాటిది. యేల్లో చక్రవర్తి , యాన్ చక్రవర్తికి దూర సంబంధం ఉంది, వీరు వేల సంవత్సరాల క్రితం వారు. అందువల్ల, హాన్ లోని కొంతమంది తమను "యాన్ చక్రవర్తి వారసులు" లేదా "యేల్లో చక్రవర్తి వారసులు" అని చెప్పుకుంటారు. హాన్ సంస్కృతి నేటి చైనీస్ సంస్కృతిలో భాగం. హాన్ ప్రజలు పురాతన కాలంలో అద్భుతమైన సంస్కృతిని , కళను సృష్టించారు . వేల సంవత్సరాలనుండి లిఖిత పూర్వక చరిత్ర వీరికి ఉంది, సంస్కృతి క్లాసిక్స్ చాలా గొప్పవి. వేలాది సంవత్సరాలుగా, రాజకీయాలు, సైనిక వ్యవహారాలు, తత్వశాస్త్రం, ఆర్థికశాస్త్రం, చరిత్ర, సహజ శాస్త్రాలు, సాహిత్యం , కళ వంటి వివిధ రంగాలలో చాలా రచనలు రూపొందించబడ్డాయి . హాన్ చైనా సంస్కృతి కన్ఫ్యూషియనిజం, టావోయిజం, బౌద్ధమతం ద్వారా ప్రభావితమైంది. ఇంపీరియల్ చైనా చరిత్రలో చాలావరకు కన్ఫ్యూషియనిజం అధికారిక తత్వశాస్త్రం, ఒకే ఇంటిపేరు ఉన్న స్త్రీపురుషులు ఒకరినొకరు వివాహం చేసుకోవడానికి అనుమతించరు. పితృస్వామ్య వంశ వ్యవస్థ , కుటుంబ సంబంధాల విస్తరణకు . అనుబంధానికి హాన్ ప్రజలు గొప్ప ప్రాముఖ్యతను ఇస్తారు.