polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
కుక్-వీట్‍స్టన్ టెలిగ్రాఫ్ పద్ధతి ఒకే సూచికతో పనిచేసేలా నిర్మాణంలో మార్పులు చేశారు. ఈ పద్ధతి బ్రిటన్ లో చాలా కాలం వాడుకలో ఉండేది. దీనికంటే మెరుగైన పద్ధతి అమెరికాలో కనుగొనబడింది. దీన్ని కనుగొన్నవాడు విజ్ఞాన శాస్త్రజ్ఞుడు కాకుండా ఒక కళాకారుడు కావటం ఆశ్చర్యకరమైన విషయమే. కనెక్టికట్ లో ఓ చర్చి అధికారికి మోర్స్ అనే కొడుకు పుట్టాడు. అతడు చిన్నప్పటి నుండి పాఠశాలలో తనతోపాటు చదువుకునే విద్యార్థుల చిత్రపటాలను గీచి వాళ్ళనుంచి కొంత డబ్బు పొందేవాడు. 30 యేళ్ళ వయస్సు వచ్చేసరికి చిత్రకారుడుగా గొప్ప పేరు ప్రతిష్ఠలు సంపాదించుకున్నాడు. అతడు గీసిన ప్రెసిడెంట్ మన్రో, లాఫయటీ మొదలైన నాయకుల చిత్రపటాలు ఇప్పటికీ వాషింగ్టన్, న్యూయార్క్ నగరాల్లోని సార్వజనిక భవనాల్లో చూడవచ్చు. అతని భార్య చాలా అందంగా ఉండేది. ఆమె మరణానంతరం అతడు వియోగ బాధతో ఏ పనీ చేయలేకపోయాడు. మనశ్శాంతి కోసం ఐరోపా యాత్రకెళ్ళి 1832 లో తిరిగి వచ్చాడు. అప్పటికే అతడు నలభయ్యో వడిలో పడ్డాడు.
ఇంతలో అతనికి న్యూయార్క్ నగర విశ్వవిద్యాలయంలో చిత్రలేఖనంలో ప్రొఫెసరుగా ఉద్యోగం దొరికింది. తాను నిర్మించిన సాధనాన్ని ఓ రోజు విద్యార్థుల ముందు ప్రదర్శించాడు మోర్స్. ఆల్‍ఫ్రెడ్‍ వైల్ అనే విద్యార్థి ధనవంతుడైన తన తండ్రి వద్ద నుండి ఈ ప్రయోగశాల కోసం కొన్ని వేల డాలర్లను సమకూర్చిపెట్టాడు. డబ్బు ఇబ్బంది లేకపోవటంతో పరిశోధనలు నిర్విరామంగా, నిరాఘాటంగా కొనసాగాయి. నిర్మించిన కొత్త టెలిగ్రాఫ్ నమూనాని 1837 సెప్టెంబర్ 4 వ తేదీన విశ్వవిద్యాలయ ప్రాంగణంలో మోర్స్ ప్రదర్శించాడు. విద్యుత్ వలయాన్ని మూయడానికి, తెరచడానికి "కీ" అనే కొత్త సాధనాన్ని మోర్స్ అందులో అమర్చాడు. దాన్ని మోర్స్ కీ అంటారు. అమెరికా జలసేన ఉపయోగించే కోడ్ సహాయంతో ఈ క్రింది వార్తను మోర్స్ తీగల ద్వారా ప్రసారం చేశాడు. ---"టెలిగ్రాఫ్ విజయవంతమైన ప్రయోగం -1837 సెప్టెంబర్ 4" --- కానీ ఇంతకంటే సరళమైన కోడ్ ని తయారుచేస్తే గాని ఇది ప్రజలకందరికీ ఉపయోగపడదని మోర్స్ గ్రహించాడు.
కానీ షిల్లింగ్ మాత్రం వ్యక్తిగత అభిరుచిని వదులుకోలేక ప్రయోగాలు చేస్తూనే వచ్చాడు. 5 అయస్కాంత సూచికలతో అతడు ఓ నమూనాని తయారుచేసి 1835 లో బాన్ నగరంలో జరిగిన సైన్సు కాంగ్రెస్ సదస్సులో ప్రదర్శించాడు. దీన్ని గురించి క్షుణ్ణంగా తెలుసుకున్న విలియం కుక్ లండను కింగ్ కళాశాలలో ఆచార్యుడుగా పనిచేస్తున్న వీట్ స్టన్ తో కలిసి పరిశోధనలు ప్రారంభించాడు. లండన్-బ్లాక్ వాల్ రైలు మార్గం వెంబడి వీళ్లిద్దరూ తొలిసారిగా ఇంగ్లండ్ లో టెలిగ్రాఫ్ తీగల్ని అమర్చారు. ఇది విజయవంతం కావటంతో రైల్వే అధికారులు పొడింగ్డన్, స్లో నగరాల మధ్య 19 మైళ్ళ పొడవునా టెలిగ్రాఫ్ సౌకర్యం కల్పించి ఇది ఎలా పనిచేస్తుందో వచ్చి చూడాలని ప్రజల్ని ఆహ్వానించారు. తీగలతో, అయస్కాంత సూచికలతో ఆడుకుంటున్న ఆపరేటర్ ల లీలలను గమనించడం తప్ప ఈ కొత్త వింతను ఏం చేసుకోవాలో ప్రజలకు పాలుపోలేదు. 1845 జనవరి ఒకటో తేదీన జరిగిన ఓ సంఘటన వాళ్ళలో సంచలనం కలిగించింది.
వాషింగ్టన్, బాల్టిమోర్ మధ్య పని వెంటనే ప్రారంభమైంది. ఓ ప్రముఖ వాణిజ్య సంస్థ ప్రతినిధి, ఎజ్రా కార్నెల్ రాగితీగలను సరఫరా చేశాడు. (కొన్నేళ్ళ తరువాత బాగాడబ్బు సంపాదించి తన జన్మస్థలంలో కార్నెల్ విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించాడు) తపాలా శాఖ అధ్యక్షుడు శక్తి వంచన లేకుండా అనేక అంతరాయాలు కలిగించాడు. అతని మనుషులు రాత్రిపూట తీగలు తుంచివేసేవారు. నాటిన స్తంభాలను పడగొట్టేవారు. పనిచేస్తున్న కార్మికులను బెదిరించటానికి గాలిలో కాల్పులు జరిపేవారు. ఈ విధ్వంసక చర్యలను ఎదుర్కోవటానికి మోర్స్, వైల్ ఇద్దరూ రంగంలోకి దిగారు. విధ్వంసకాండకు కారకులైన వాళ్ళపై ఋజువులతో సహా అమెరికా అధ్యక్షునికి వినతి పత్రం సమర్పించారు. ఫలితంగా తపాలా శాఖ అధ్యక్షుడు రాజీనామా చేశాడు.
సముద్ర ప్రయాణంలో మోర్స్ ఈ సమస్యను గురించే తీవ్రంగా ఆలోచిస్తూ, మనసులో మెదిలిన ఆలోచనల్ని నమూనాల రూపంలో ఓ పుస్తకంలో రాసి పెట్టాడు. న్యూయార్క్ చేరాక తీరిక దొరికినప్పుడల్లా టెలిగ్రాఫ్ పరికరం తయారుచేయాలని ప్రయత్నించాడు. చిత్ర పటాలను గీసేటప్పుడు వాడే కొయ్య చట్రం, చెడిపోయిన గడియారంలోని చక్రాలు, ఒక చిన్న బాటరీ, స్వహస్తంతో తయారుచేసిన ముతకరకం విద్యుదయస్కాంతం -- వీటితో కొన్ని వారాలు తంటాలు పడి టెలిగ్రాఫ్ పరికరాన్ని సిద్ధం చేశాడు. అది అనుకున్నంత సమర్థవంతంగా కాకపోయినప్పటికీ, తక్కువ దూరాల్లో బాగా పనిచేసింది. బాటరీలో విద్యుత్ ఘటాల సంఖ్యను పెంచినప్పటికీ, సంకేతాలు 50 అడుగుల దూరం కంటే ఎక్కువ వెళ్ళలేక పోయాయి. అంటే దూరం ఎక్కువైతే విద్యుత్ ప్రవాహం చాలా తగ్గిపోయేది.
ఈ దృశ్య టెలిగ్రాఫ్ పనిచేయటానికి గాను ఎత్తయిన స్తంభాలను ఆరేసి మైళ్ల దూరంలో ఒక్కొక్కటి చొప్పున నాటారు. సంకేతాలుగా వాడటానికి వీలుగా వీటిపై కడ్డీలను బిగించారు. అక్షరాలకు, విరామ చిహ్నాలకు అంకెలకు సంకేతాలను నిర్ణయించారు. టెలిస్కోప్ లను చేత ధరించిన ఆపరేటర్లు ఈ స్తంభాలపై ఎక్కి కూర్చుంటారు. మొదటి స్తంభం ఉండే వ్యక్తి, కడ్డీలను వంచటం ద్వారా సంకేతాలను సూచిస్తాడు. తరువాతి టెలిగ్రాఫ్ స్తంభం పై ఉండే ఆపరేటర్ దీన్ని టెలిస్కోప్ ద్వారా గమనించి తానూ అలాగే చేస్తాడు. ఈ విధంగా పారిస్ నుంచి 130 మైళ్ళ దూరంలో ఉండే లిల్లీ నగరానికి 22 స్తంభాల మీదుగా సందేశాలను పంపడానికి కేవలం 2 నిముషాలే పట్టింది. ఈ పద్ధతి తృప్తి కరంగా పనిచేయటం అందరికీ ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది.
నెపోలియన్ కూడా చాప్ టెలిగ్రాఫ్ విధానాన్ని విస్తృతంగా ఉపయోగించి, శత్రు సైన్యం కదలికలను వెంటనే కనుగొని, తన సైన్యాలకు శీఘ్రంగా ఆజ్ఞలు జారీ చేసేవాడు. 1809 లో ఆస్ట్రియన్ లు మ్యూనిచ్ ని ఆక్రమించుకోగా, ఈ విధానం మూలంగానే పారిస్ లో ఉన్న నెపోలియన్ ఆ రోజే సమాచారాన్ని తెలుసుకొని, ఆరు రోజుల లోపుగానే మళ్ళీ పట్టణాన్ని గెలుచుకోగలిగాడు. తన మిత్రుడైన బవేరియా రాజును సకల రాజ మర్యాదలతో నెపోలియన్ మళ్లీ మ్యూనిచ్ లో ప్రతిష్ఠింనప్పుడు, అతని ఆనందానికి హద్దులు లేకపోయాయి. తాను మళ్ళీ రాజ్యాధికారాన్ని పొందడానికి కారణభూతమైన టెలిగ్రాఫ్ విధానాన్ని చూసి, ముగ్ధుడైన రాజు దీన్ని ఇంకా అభివృద్ధి చేయడానికి వీలుందేమో పరిశీలించాలని సోమరింగ్ అనే శాస్త్రజ్ఞుడిని ఆదేశించాడు.
మోర్స్ అమెరికాకి తిరిగి వచ్చేసరికి ఆర్థిక సంక్షోభం మొదలైంది. తపాలాశాఖ అధ్యక్షుని కోరికపై బిల్లు కాంగ్రెస్ లో వీగిపోయింది. మోర్స్ ప్రతిపాదించిన కొత్త ముసాయిదాను కాంగ్రెస్ తిరస్కరించింది. తనకు చేదోడు వాదోడుగా, నమ్మిన బంటుగా ఉంటూ వచ్చిన ఆల్‍ఫ్రెడ్ కూడా టెలిగ్రాఫ్ గురించి తల బద్దలు కొట్టుకోకుండా చిత్రలేఖనంతో సరిపెట్టుకోవాలని మోర్స్ కి సలహా యిచ్చాడు. ఏళ్ళు గడిచిపోయాయి. హతాశుడైన మోర్స్ తుది అభ్యర్థనగా కాంగ్రెస్ కి ఇలా నివేదించాడు. --- "సంతృప్తి కరమైన జవాబు రాకపోతే టెలిగ్రాఫ్ ని శాశ్వతంగా వదిలేసి, శాశ్వతంగా బొమ్మలు గీసుకుంటూ కాలం గడుపుతాను." ---
18 వ శతాబ్దం అంతం దాకా ఈ విధానాల్లో అభివృద్ధి జరుగలేదు. 1792 లో క్లాడ్ చావ్ అనే మెకానిక్, ఫ్రెంచి జాతీయ సదస్సులో ఓ దృశ్య టెలిగ్రాఫ్ పద్ధతిని ప్రదర్శించాడు. ప్రఖ్యాత బ్రిటిష్ శాస్త్రజ్ఞుడు రాబర్ట్ హుక్ ఒక శతాబ్దానికి పూర్వం ప్రతిపాదించిన సలహా ఆధారంగా ఇది నిర్మించబడింది. వివిధ దురాక్రమణ సైన్యాలతో సతమతమవుతున్న ఫ్రాన్స్ ప్రభుత్వం ఈ కొత్త పద్ధతిని వెంటనే అంగీకరించింది. ఫలితంగా 1794 లో పారిస్, లిల్లీ నగరాల మధ్య తొలి చాప్ టెలిగ్రాఫ్ సంబంధం నెలకొల్పబడింది. పశ్చిమ, మధ్య ఐరోపా లలో కూడా ఇలాంటి సౌకర్యం విస్తృతంగా కల్పించబడింది.
కట్ట కడపటికి 1843 మార్చిలో మోర్స్ బిల్లు కాంగ్రెస్ లో ప్రతిపాదించబడింది. సమావేశం బహు నాటకీయంగా మరుసటి రోజు తెల్లవారు జాముదాకా జరిగింది. కాంగ్రెస్ లో జరుగుతున్న వాదోప వాదాలను గ్యాలరీలో కూర్చొని వింటున్న మోర్స్ కి బిల్లు వీగిపోయే సూచనలు కనబడగానే అర్థరాత్రి రైలులో న్యూయార్క్ కి వెళ్ళిపోయాడు. అక్కడికి వెళ్ళే సరికి అతని వద్ద 27 సెంట్లు మాత్రమే మిగిలాయి. మరుసటి రోజు ఏకాంతంగా గదిలో కూర్చున్న మోర్స్ దగ్గరికి ఓ మిత్రుడు పరిగెత్తుకుంటూ వచ్చాడు. "89-83 ఓట్లతో బిల్లు ఆమోదించబడింది. నీవు గెలిచావు."
అనేక ఐరోపా దేశాలు మోర్స్ టెలిగ్రాఫ్ విధానాన్ని ఆమోదించాయి. హాంబర్గ్, కక్స్ హావన్ మధ్య తొలిసారిగా 1848 లో టెలిగ్రాఫ్ సౌకర్యం కల్పించబడింది. మూడేళ్ళ తరువాత ఇంగ్లీషు ఛానెల్ లో టెలిగ్రాఫ్ తీగలు అమర్చ బడ్డాయి. 1858 లో ఇంగ్లండ్ శాస్త్రవేత్త లార్డ్ కెల్విన్ అధ్వర్యంలో బ్రిటన్, అమెరికా దేశాల మధ్య టెలిగ్రాఫ్ సంబంధాలు నెలకొల్పబడ్డాయి. 1872 లో మోర్స్ చనిపోయే నాటికి ప్రపంచమంతటా టెలిగ్రాఫ్ సౌకర్యం విస్తరిల్లింది. అతడు సృష్టించిన కొత్త భాష అనేక దేశాల టెలిగ్రాఫ్ కార్యాలయాల్లో ప్రతిధ్వనించసాగింది.
ఒకప్పుడు తన వద్ద చదువుకున్న స్టీన్ హీల్ ని నిత్యజీవితంలో ఉపయోగపడేలా టెలిగ్రాఫ్ విధానాన్ని మెరుగుపరచాలని గాస్ సలహా యిచ్చాడు. ఇనుప బద్దకు బదులుగా స్టీన్ హీల్ రెండు అయస్కాంత సూచికలను వాడి, వాటిద్వారా రెండు కలాలు కదిలేలా అమర్చాడు. కదులుతున్న కాగితం చుట్టపై ఈ కలాల వల్ల చుక్కలు ఏర్పడతాయి. 1837 లో ఈ టెలిగ్రాఫ్ విధానం మ్యూనిచ్ లో రాయల్ అకాడమీ, వేధశాలల మధ్య ఏర్పాటయింది. ఇంతలో న్యూరెంబర్గ్, ఫర్త్ నగరాల మధ్య రైల్వే మార్గం పక్కనే టెలిగ్రాఫ్ తీగలను అమర్చే పని స్టీన్ హీల్ కి అప్పగించబడింది.
ఓడలో తిరిగి వస్తుండగా, అమెరికాకి చెందిన ఓ కుర్ర డాక్టరు విజ్ఞాన సంబంధమైన వార్తలను, తమాషాలను ముచ్చటిస్తూ తోటి ప్రయాణీకులకు వినోదం కల్పించసాగాడు. పారిస్ లో ఫొఫెసర్ ఆంపియర్ ప్రదర్శించిన విద్యుదయస్కాంతాన్ని చూసి ప్రభావితుడై అతడు వోల్టా ఘటంతో సహా ఓ విద్యుదయస్కాంతాన్ని తనతో బాటు తెచ్చాడు. ఇనుపకడ్డీ చుట్టూ తీగను చుట్టి విద్యుత్తు ప్రవహింప జేస్తే అది తాత్కాలిక అయస్కాంతంగా మారుతుందని, విద్యుత్తును ఆపివేయగానే అది మామూలు ఇనుప కడ్డీ అయిపోతుందనీ అతడు ప్రయోగం చేసి అందరికీ చూపించాడు.
చిన్న సంకేతాలను డాట్ అనీ, దీనికంటే ఎక్కువ కాలవ్యవధి ఉండే సంకేతాలను డాష్ అనీ పేరు పెట్టి, వీటిద్వారా ఇంగ్లీషు భాషలోని అక్షరాలకు, సంఖ్యలకూ, విరామ చిహ్నాలకు, సంకేతాలను తయారుచేశాడు. దీన్ని తయారు చేయటంతో మోర్స్కి వైల్ ఎంతగానో సహాయ పడ్డాడు. ఉదాహరణకి ఇలా ప్రామాణీకరించిన కోడ్ లో '' అనే అక్షరాన్ని "డాట్", '' అనే అక్షరాన్ని "డాష్" సూచిస్తాయి. ఈ సంకేతాలను మోర్స్ కోడ్ అంటారు. దీన్ని 1838 జనవరి 24 వ తేదీన విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రకటించారు.
ఆపరేటర్ వెంటనే పోలీస్ స్టేషనుకు వెళ్లి విషయం తెలియజేశాడు. పాడింగ్ టన్ స్టేషను లోకి రైలు వచ్చేసరికి మామూలు దుస్తులు ధరించిన ఇద్దరు పోలీసు అధికారులు సిద్ధంగా నిలబడి, హంతకుడిని గుర్తించి, అరెస్టు చేయగలిగారు. కోర్టులో జరిగిన విచారణ అందరిలోనూ ఉత్కంఠ లేపింది. టెలిగ్రాఫ్ సౌకర్యం వల్లనే హంతకుడిని పట్టుకోగలిగామని పోలీసులు వాంగ్మూలం ఇచ్చారు. "టెలిగ్రాఫ్ తీగలే ముద్దాయిని ఉరి తీశాయి"—అని లండన్ ప్రజలు బాహాటంగానే చెప్పుకున్నారు.
మ్యూనిచ్ లో రష్యా రాయబారి కార్యాలయం ఉండేది. అందులో పాల్ షిల్లింగ్ అనే అధికారి పనిచేస్తుండేవాడు. ఇతనికి విజ్ఞానశాస్త్రంలో అభిరుచి ఎక్కువ. సోమరింగ్ నిర్మించిన టెలిగ్రాఫ్ నమూనాని, ఇతడు ఉదార భావాలు కలిగిన వాడైనప్పటికీ, వార్తా ప్రసార సౌకర్యాలు అభివృద్ధి చెందితే తన నిరంకుశ అధికారాలు దెబ్బతింటాయని భయపడి టెలిగ్రాఫ్ తీగలను అమర్చడం గానీ, దాన్ని గురించి వైజ్ఞానిక పత్రికల్లో రాయడం గానీ చేయరాదని షిల్లింగ్ ని ఆదేశించాడు.
ఒక తీగను మాత్రమే వాడి, విద్యుత్ వెనక్కి రావటానికి రైలు పట్టాలనే వినియోగించవచ్చునని స్టీల్ హీల్ మొదట్లో అనుకున్నాడు. కానీ ఇది కుదరలేదు. ప్రయోగాలు చేస్తున్నప్పుడు భూమి ఉత్తమ విద్యుద్వాహకంగా పనిచేస్తుందని స్టీన్ హీల్ కనుగొన్నాడు. ప్రసారిణి, గ్రాహకం రెండిటినీ వేరు వేరు లోహం బద్దలకు సంధించి, వాటిని తడిగా ఉన్న భూమిలోకి జొనిపితే రెండో తీగ అవసరం లేకుండా భూమి ద్వారా ఇవి సంధించబడతాయి.
కొద్దిమంది శాస్త్రజ్ఞులకు తప్ప ఈ పరికరం నిర్మాణం అజ్ఞాతంగానే ఉండి పోయింది. దీన్ని విస్తృత ప్రాతిపదికపై అభివృద్ధి చేయాలన్న ఆలోచన వాళ్ళకెందుకో తట్టలేదు. కానీ మానవ శరీరంలో నాడీ వ్యవస్థ లాగా, ప్రపంచ దేశాలన్నింటినీ రైల్వే పట్టాలతోను, టెలిగ్రాఫ్ తీగలతోనూ కలపగలిగితే దేశాల మధ్య దూరం తగ్గడమే కాకుండా మెరుపు తీగ వేగంతో వార్తల్ని అందజేయవచ్చని వెబర్ ఒకప్పుడు మనసులో అనుకున్నాడట.
వైజ్ఙానిక విషయాలను పరస్పరం అందించుకునే ఉద్దేశముతో ఈ ఏర్పాటు చేసినప్పటికీ, గణనీయమైన దూరానికి సందేశాలను పంపే మొదటి విద్యుత్ టెలిగ్రాఫ్ పరికరం ఇదే అని చెప్పవచ్చు. మైకెల్మన్ వస్తున్నాడు అనే వార్తను వాళ్ళు తొలిసారిగా ఈ పరికరం ద్వారా పంపగలిగారు. పరికరాన్ని అమర్చడంలో మైకెల్మన్ అనే మెకానిక్ శాస్త్రజ్ఞులకు తోడ్పడ్డాడు. ఈ సందేశాన్ని 40 అనువర్తనాలద్వారా పంపటం జరిగింది.
తంతి లేదా టెలిగ్రాఫ్ అనునది విద్యుత్ స్పందనల సంకేతాల ద్వారా సమాచారాన్ని ఒకచోటు నుండి మరొక ప్రదేశానికి పంపించే వ్యవస్థ. టెలీగ్రాఫ్ అనే పదం టెలి , గ్రాఫియన్ అనే రెండు గ్రీకు పదాల కలయిక. సమాచారాన్ని సుదూర ప్రాంతాలకు ప్రసారం చేయుటకు ఉపయోగపడే వ్యవస్థ.
పాడింగ్టన్ లో పనిచేసే ఆపరేటర్ కి టెలిగ్రాఫ్ యంత్రం ద్వారా ఈ వార్త అందించబడింది. -- "సాల్టిల్ లో ఓ హత్య ఇప్పుడే జరిగింది. హంతకుడుగా అనుమానింపబడ్డ వ్యక్తి స్లో నుంచి ఉదయం 7.42 సమయానికి మొదటి తరగతి పెట్టెలో లండన్ కి బయలుదేరాడు. గోధుమరంగు కోటు కాళ్ళదాకా ధరించి, అతడు రెండో పెట్టెలో ప్రయాణం చేస్తున్నాడు."
"విద్యుదయస్కాంత వలయంలో ఎక్కడో ఒక చోట విద్యుచ్ఛక్తి అస్తిత్వాన్ని కంటికి కనవడేలా చేయగలిగితే, సమాచారాన్ని వెంటనే ప్రసారం చేయటానికి వీలవుతుంది కదా"
చివరికి తన స్నేహితుడిని వెతకడంలో వారు విఫలమైయ్యారని భావించి ఫోన్, ఫేస్ బుక్, మేల్ వ్యవస్థల ద్వారా తమ స్నేహితులను ఎస్.ఎం.పల్లికి రప్పిస్తాడు అర్జున్. అర్జున్, యామిని, వెంకీ, బాచీలను కలిపి అరవై మందికి పైగా జనసమూహం, వీరికి తోడుగా దాదాపు పది మీడీ చానళ్ళు ఆ ఊరిలోకి శంకర్-రాజేశ్వరిలను రప్పించడానికీ, కుల గౌరవం పేరుతో జరుగుతున్న అరాచకాలను ఆపాలన్న శంకర్ ఆశయాన్ని ముందుకు నడిపిస్తూ ఉంటారు. ఇంతలో ఆటిసం అనే మానసిక రుగ్మతతో బాధపడుతున్న శీను అనే పిల్లవాడి గురించి గుర్తుతెచ్చుకుంటాడు అర్జున్. శీను చూసిన ప్రతీవిషయం బొమ్మలుగా గీస్తాడు. అలాగే శంకర్ గురించి అడిగినప్పుడు కూడా శీను "లేడు" అని జవాబిస్తాడు. దానితో అనుమానం వచ్చి అర్జున్ శీను బొమ్మల పుస్తకాలని చూస్తాడు.
అందులో ఒక బొమ్మలో ఒక గుడి దగ్గర ముగ్గురు గోతులు తవ్వుతున్న దృశ్యాన్ని చూసి అర్జున్ ఆ రాత్రి తన స్నేహితులతో కలిసి అక్కడికి వెళ్తాడు. ఆ బొమ్మ ప్రకారం తవ్వి చూడగా రెండు సగం కుళ్ళిన శవాలు దొరుకుతాయి.
తన స్నేహితుడు వెంకీ తో కలిసి అర్జున్ మళ్ళీ ఆ ఊరికి వస్తాడు. అక్కడ బాచీ సహాయంతో ఒక చెరువు వొడ్డున టెంట్ వేసుకుని అర్జున్, వెంకీ కలిసి ఉంటారు. మరుసటి ఉదయం బాచీ ఆ ఊరిలోకి అర్జున్, వెంకీలతో కలిసి ఆ ఊరి యూనియన్ లీడర్ ఇంటికి వెళ్తడు. అక్కడ ఆయన కూతురు యామిని ని రెండోసారి చూసిన అర్జున్ తనతో స్నేహం పెంచుకుంటాడు. జూనియర్ లాయర్ గా పనిచేస్తున్న యామిని శంకర్, రాజేశ్వరిలను వెతకడంలో అర్జుంకి సహాయం చేస్తానని మాటిస్తుంది. అర్జున్, యామిని, వెంకీల ప్రయత్నాలు ఎక్కువయ్యే కొద్దీ పశుపతి కొడుకు జగపతి , పశుపతికి నమ్మకస్తుడైన రాంబాబు అర్జున్, వెంకీలను అడ్డుకుంటారు. వారిద్దరూ తమ మాట వినకపోయే సరికీ జగపతి తన ఇంటి కారులో తనే బాంబు పెట్టి, అది ఆ తక్కువ కులం వాళ్ళు చేసిన పనేనని ఆ కాలనీ పై, అర్జున్-వెంకీలు ఉంటున్న ప్రదేశం పై దాడి చేయిస్తాడు జగపతి.
అర్జున్ ఒక ధనవంతుని కుమారుడు, అతను చాలా విలాసవంతమైన జీవితాన్ని గడుపుతూ వుంటాడు. ఒక రోజు అతని తండ్రి ఎస్.ఎమ్ పల్లి అనే గ్రామానికి బిజినెస్ పనిమీద పంపిస్తాడు. అర్జున్ బెస్ట్ ఫ్రెండ్ శంకర్ కూడా అదే గ్రామానికి చెందిన వాడు కావడంతో ఎంతో సంతోషంతో అక్కడకు వెళ్తాడు. ఐతే అక్కడ శంకర్ అన్నయ్య బాచీ ద్వారా అర్జున్ శంకర్ ఆ ఊరి పెద్దమనిషి, ధనవంతుడైన పశుపతి గారి అమ్మాయి రాజేశ్వరిని ప్రేమించి తనతో లేచిపోయాడని తెలుసుకుని ఆశ్చర్యపోతాడు. బాచీతో కలిసి అర్జున్ శంకర్ తండ్రి ఇంటికి వెళ్తాడు. అక్కడ అర్జున్ శంకర్ తండ్రి పడుతున్న బాధ చూసి చలించిపోయిన అర్జున్ శంకర్ ఆచూకీ తెలుసుకుంటానని చెప్పి తిరిగి హైదరాబాదు వెళ్ళిపోతాడు.
ఇచ్చిన మాట ప్రకారం అర్జున్ స్నేహితులచే జగపతి నుంచి కాపాడబడిన రాంబాబు అర్జున్ కు జరిగిన వృత్తాంతమంతా వివరిస్తాడు. మరుసటి రోజు ఉదయం అర్జున్, వెంకీ, బాచీ, రాంబాబు వెళ్తున్న కారుపై దాడి చేసిన జగపతి అర్జున్ తో హోరాహోరీ పోరాటం చేస్తాడు. సరైన సమయానికి అర్జున్ స్నేహితులు అక్కడికి చేరుకోవడంతో అర్జున్, వెంకీ, బాచీ రక్షింపబడతారు. జగపతి కారు ఎక్కి పారిపోతాడు. పశుపతి ఇంటికి అర్జున్, రాంబాబు కలిసి వెళ్తారు. అప్పుడు పశుపతికి జరిగిన విషయమంతా వివరిస్తాడు రాంబాబు. రాజేశ్వరి లేచిపోయిన రాత్రి పశుపతి శంకర్ ని చంపైనా తన కూతురిని తీసుకురమ్మని జగపతి, రాంబాబులకు చెప్పి పంపుతాడు. ఆ రాత్రి బస్సులో ఉన్న శంకర్-రాజేశ్వరిలను రైసు మిల్లుకు తీసుకెళ్ళి జగపతి వారిద్దరినీ వీరావేశంలో చంపేసాడు.
ఇదంతా తెలిసి కూలిపోయిన పశుపతికి అర్జున్ రాజేశ్వరి చావుకు కారణం పశుపతి జగపతిని కులోన్మాదిగా పెంచడమే కారణమని, గౌరవం పుట్టుకతో కాదు, చేసే పనులవల్ల వస్తుందని మందలిస్తాడు. ఇంతలో ఇంటికి చేరిన జగపతి నిజం ఒప్పుకుని అర్జున్ ని చంపాలనుకున్నాడు. తన తప్పు తెలుసుకుని కళ్ళు తెరుచుకున్న పశుపతి రివాల్వరుతో కాల్చి చంపేస్తాడు. మీడియా ముందుకు వెళ్ళి "కళ్ళు మూసుకుపోయి నా కూతురిని చంపుకున్నాను, కళ్ళు తెరుచుకుని నా కొడుకుని చంపాను. నాకు శిక్ష కావాలి. నా కొడుకును చంపినందుకు కాదు. నా కూతురిని చంపుకున్నందుకు" అని చెప్పి పోలీసులకు లొంగిపోతాడు. అర్జున్, తన స్నేహితులు చేసిన ఈ పోరాటం ఆ గ్రామంతో పాటు చుట్టు పక్కల గ్రామాలలో కులగౌరవ భేదాలను మార్చి అందరినీ సమం చేసింది.
రాధా మోహన్ దర్శకత్వంలో ప్రకాష్ రాజ్ ప్రోడక్షన్స్ మరియూ డ్యుయెట్ మూవీస్ పతాకాల పై ప్రకాష్ రాజ్ తెలుగు, తమిళ భాషల్లో ఏకకాలంలో నిర్మించిన చిత్రం గౌరవం. గౌరవ హత్యల నేపథ్యంలో నిర్మించబడిన ఈ చిత్రంలో అల్లు శిరీష్, యామీ గౌతం, ప్రకాష్ రాజ్ ముఖ్య పాత్రలు పోషించారు. తెలుగు, తమిళ భాషల్లో ఈ సినిమా ఏప్రిల్ 19, 2013న విడుదలైంది.
ఎస్. ఎస్. థమన్ ఈ చిత్రానికి సంగీతాన్ని అందించారు. ఈ సినిమా యొక్క పాటలు మార్చి 31, 2013న హైదరాబాదులో విడుదల చేయబడ్డాయి. ఈ సినిమాకు థమన్ తన శైలిలో కాకుండా కథానుసారంగా స్వరాలను అందించారని ప్రశంసలు అందాయి. చంద్రబోస్ ఈ సినిమాకి అందించిన సాహిత్యానికి కూడా మంచి ఆదరణ లభించింది.
వర్ణాన్ని మొదటి గతిలో పల్లవి నుంచి ముక్తాయి స్వరం వరకు పాడతారు. ముక్తాయి స్వరానికి సాధారణంగా సాహిత్యం ఉండదు. వర్ణాన్ని పాడేవారు పల్లవి, అనుపల్లవులను కేవలం సాహిత్యాన్ని మాత్రమే పాడతారు. మొదటి కాలంలో ముక్తాయి వరకు పాడిన తర్వాత, రెండవ కాలంలో మళ్ళీ పల్లవి నుంచి ముక్తాయి వరకు పాడి ఆపు స్వరంతో ముగిస్తారు. తర్వాత చరణం, చిట్టస్వరం మొదటి కాలంలో పాడుతారు. మళ్ళీ అవే రెండో కాలంలో పాడతారు. ఈ పద్దతిలోనే అన్ని చిట్టస్వరాలనూ పాడతారు. చరణానికి సాహిత్యం ఉంటుంది. విద్వాంసులు వాళ్ళ స్వరకల్పనను జతచేసి వర్ణాన్ని కచేరీలలో పడతారు.
ఈ రెండు రకాల వర్నముల లక్షణములు పైన తెలుపబడినవే. తానవర్ణము పల్లవి, అనుపల్లవి చరణములకు మాత్రము సాహిత్యము కలిగి తక్కిన భాగములు స్వరములు మాత్రమే కలిగి యుండును.పద వర్ణములు చౌకముగా పాడవలయును కాన వీటిని చౌక వర్ణములని వాడుటయు ఉంది. తాన వర్ణములు సంగీత మభ్యసించువారు నేర్చుకొనుటకును, గాన సభలలో కచేరీలు ప్రారంభించుటకును ఉపయోగపడుచున్నవి. పదవర్ణములు నృత్యమాలకుపయోగ పడుచున్నవి. అభినయంతో సాహిత్యములోని భావమును ప్రదర్శించవలెను.
పూర్వ భాగమున పల్లవి, అనుపల్లవి, ముక్తాయీ స్వరము యిమిడి యున్నవి. పల్లవి, అనుపల్లవులకు సాహిత్యము ఉంది. ముక్తాయీ స్వరమునము సాహిత్యముండదు. రచించిన రాగములో ఏ ఏ విశేష సంచారములు వచ్చుటకు వీలున్నవో, రాగ రంజక ప్రయోగము లేవో అన్ని రకములైన సంచారములను వర్ణనములో కాననగును. ఒక భాష నేర్చికొనుటకు, నిఘంటువును ఎట్లు ఉపయోగించుదుమో ఒక రాగము లోని వర్ణము ఆ రాగము యొక్క్ లక్షణమునకు అంత ఉపయోగించుదురు.
ఆది,అట తాళ వర్ణాలు ఇంకా పదవర్ణాలు ఉంటాయి. తానా వర్ణాలకు రాగ,లయ ప్రధానంగా ఉంటాయి. సాధారణంగా పల్లవి, అనుపల్లవి, చరణాలకి మాత్రమే సాహిత్యం ఉంటుంది. వర్ణాలు సాధారణంగా 8 గతులు లేదా 14 గతులతో ఉంటాయి. కాబట్టి తాళం వేసేటప్పుడు ఒకే వేలుని రెండు సార్లు ఆడిస్తూ తాళం వేస్తారు. దీనిని చౌక తాళం అంటారు. పదవర్ణాలు నృత్యానికి అనుకూలంగా ఉంటాయి. ఇవి సంగీత,సాహిత్య ప్రధానంగా ఉంటాయి.
వర్ణము అభ్యాసగాన రచనలలోచాలా ముఖ్యమైన రచన. ఈ రచన నేర్చుకొనుటకు, పరిపూర్ణ పరిపక్వముతో పాడుటయు చాల కష్టము. వర్ణమును బాగుగా నేర్చిన యెడల యితర రచనలు అతి సులభ సాధ్యము అగును. వాద్య పాఠకులు వర్ణమును పఠించి వాద్యముపై వాయించుటచే సంగీత కళను సంపూర్ణంగా వాద్య స్వాధీనము చేసుకొనవచ్చును. గాత్ర పాఠకులకు గాత్రమునందు యెటువంటి సంచారమైననూ అవలీలగా పాడుటకు వీలగును.
ఉత్తర భాగములో చరణము, చరణ స్వరములు ఇమిడి ఉన్నాయి. చరణమునకు ఉపపల్లవనియు, ఎత్తుగడ పల్లవి అనియు, చిట్ట పల్లవి అనియు పేర్చు. సాధారణముగా మొదటి స్వరము దీర్ఘ స్వరముగా నుండును. 4 లేక 5 చరనములతోనే వర్నమును రచించుట వాడుక. చరణ స్వరము పాడి, మరల చరణమును అందుకొనుట ఆచారము. కొన్ని వర్ణములకు రెండువ పల్లవులుండును.
రాగమాలిక వర్ణములు కొన్ని గలవు. అనగా వేరువేరు ఆంగములు వేరు వేరు రాగములలో ఉండుట. నవరాగమాలిక, దినరాగ మాలిక మొదలగునవి ఉత్తమ ఉదాహరణములు. నక్షత్రమాలిక అను 27 రాగములలో ఒక రాగమాలికా వర్ణములు ఉన్నాయి.ఒక్కొక్క ఆవర్తములో లఘువు ఒక రాగము రెండ్ దృతములు ఒక రాగము గాను, రచించ బడినవి.
వర్ణమును రచించుట కష్ట సాధ్యము. కృతుల సంఖ్య కంటే వర్ణముల సంఖ్య చాలా కొద్ది. వర్ణము రచించుటకు రాగము యొక్క లక్షణములు పరిపూర్ణముగా తెలిసికొని ఆ రాగములో వర్ణమును రచింపవలయును.
వర్ణమునకు రెండు భాగములు, పూర్వ భాగము,ఉత్తర భాగము. పల్లవి, అనుపల్లవి, ముక్తాయిస్వరములు గల భాగము పూర్వభాగము. చరణము,చరణ స్వరములు కల భాగము ఉత్తర భాగము.
వర్ణములో సాహిత్యము చాల కొద్ది అక్షరములు కలిగి యుండును. సాధారనముగా శృంగార రసము గాను, భక్తిని దెల్పునదిగాను, లేక ఒక రాజపోషకు స్తుతీ గాను ఉండును.
లాగు లేదా నిక్కరు అనునది నడుము నుండి తొడల లేదా మోకాళ్ళ పై/క్రింద లేదా పిక్కల పై/క్రింద వరకు రెండు కాళ్ళను విడివిడిగా చుట్టే వస్త్రము. . పాశ్చాత్యదేశాలలో ఇవి చిన్నపిల్లలతో బాటు స్త్రీపురుషులు సమానంగా ధరించిననూ, భారతదేశంలో ఒకప్పుడు ఇవి కేవలం బాలుర దుస్తులు మాత్రమే. పాశ్చాత్య నాగరిక ప్రభావంతోతో ఈ కాలంలో జీంస్ తో చేసిన లాగులు, బాక్సర్ షార్ట్ లు, బెర్మూడా షార్ట్ లు, త్రీ-ఫోర్త్స్ వంటి విభిన్న లాగులు చిన్నపిల్లల్తో బాటు భారతదేశంలోనూ స్త్రీపురుషులు సమానంగా ధరిస్తున్నారు. వెచ్చని వాతావరణాలలో, గాలి ఎక్కువగా సోకే అవసరం ఉన్నప్పుడు, కాళ్ళకు ఆసాంతం ఆచ్ఛాదన అవసరం లేనప్పుడు వివిధ రకాల లాగులను వాడుతూ ఉంటారు.
నాడాలు కలిగిన లాగు భారతదేశ పురుషుల లోదుస్తులలో ఒకటి. దీనిని పంచె/లుంగీల లోపల ధరిస్తారు. సాధారణంగా ఇది నీలి రంగులో ఉండి వాటి మీద వేర్వేరు రంగుల చారలు ఉన్ననూ , రంగులు చారలు పూర్తిగా వ్యక్తిగ్తతం. వీటికి నాడాలు ఉంటాయి. వాటిని లాగటం వలన ఇది బిగుతు అవుతుంది. కావలసినంత బిగుతు అయ్యేంతవరకు లాగి తర్వాత జారకుండా ఈ నాడాలు ముడి వేయాలి. ఇవి తొడల వరకే ఉంటాయి. సాధారణంగా తొడల వద్ద వదులుగా ఉండి, జేబులు లేకుండా ఉంటాయి. కొందరు వ్యక్తిగతంగా నడుముకిరువైపులా జేబులు పెట్టించుకొంటారు.
ఉదరభాగం వద్ద రెండు బొత్తాలు కానీ కొండీలు గానీ ఉంటాయి. తొడల వరకు ఉంటాయి. అత్యధిక పాఠశాలలకి సాధారణంగా తెల్ల రంగు చొక్కా ముదురు నీలం రంగు నిక్కరులు యూనిఫాంగా ఉంటాయి. సౌకర్యం కోసం ఇంటి వద్ద/ఆటలాడే సమయాలలో వేసుకొనే వాటికి బొత్తాలు/కొండీల బదులుగా ఎలాస్టిక్ కూడా ఉండవచ్చును. ఒక్కోమారు ఎదిగే పిల్లలకి బిగుతు అయ్యే సమస్యను అధిగమించటానికి ముందు వైపు బొత్తాలు/కొండీలు ఉన్ననూ వెనుక వైపు కొంత/పూర్తిగా ఎలాస్టిక్ ఉంటుంది. మూత్రవిసర్జన చేసుకొనుటకు వీలుగా ఉదరభాగం క్రింద బొత్తాలు, జిప్ తో కూడిన ఓపెనింగ్ ఉంటుంది.
ఉదరభాగం వద్ద బొత్తాలు, కొండీలు ఉండవు. కేవలం ఎలాస్టిక్ మాత్రం ఉంటుంది. మూత్రవిసర్జన నిమిత్తం ఒకే ఒక బొత్తా ఉంటుంది. తొడల వరకే ఉంటాయి. గజ్జెలలో చర్మవ్యాధులు సోకినప్పుడు వైద్యులు బిగుతుగా ఉన్న ఎలాస్టిక్ డ్రాయర్లకి ప్రత్యాన్మాయంగా వీటిని/వీటిని పోలిన వాటిని ధరించమని సలహా ఇస్తారు.
సాధారణంగా ఇవి పురుషుల లోదుస్తులు అయిననూ ఇంట్లో ఉన్నప్పుడు, అసాంప్రదాయిక సందర్భాలలో వీటిని స్త్రీలు పురుషులు పిల్లలు సమానంగా ధరిస్తారు. వీటి అసాంప్రదాయిక ధారణ కేవలం మహానగరాలలో ఉంది. గడులు, చారలు, ఇతర డిజైనులలోనూ ఇవి లభ్యం.
ఇవి పిక్కల వరకూ ఉంటాయి. ఆధునిక యువత వీటిని ధరించటం చాలా ఇష్టపడతారు. ఒక్కోమారు స్త్రీలకు ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన వీటికి బెల్-బాటం ఫిట్టింగ్ తో రూపొందిస్తారు. వీటికి ఇస్త్రీ అవసరం అవుతుంది.
ఎంతవ్రాసిన కొరతే. ఇస్కూలులో పాఠాలు చెప్పే ప్రతి లెక్కల అయ్యవార్లు కొని చదువవలసిన పుస్తకమిది. ఇస్కూలను నడిపే యాజమానులు తమ అయ్యవాళ్ళచే చదించవలసిన పుస్తకమిది. ఇస్కూలు కెల్లే పిల్లలున్న ప్రతి అమ్మ, నాయిన ఈ బుక్కును కొని మరీ చదవాలబ్బా!. ఇస్కూల్లకెల్లి చదువుకునే పిల్లలున్న స్నేహితులకు, హితులకు, చుట్టాలకు, పక్కాలకు, ఇరుగుపొరుగు అమ్మలక్కలకు, అన్నయ్యలకు బహుమతిగా ఇవ్వతగ్గ పుస్తకం. లక్షలకు లక్షలు డొనేసన్ను ఇచ్చాం. వేలకు వేలు ఫీజులు కట్తున్నాం."బాగా చదవాలి, మంచి ర్యాంకుల పంట పండించాలి. ఇంజనీరో, డాక్టరో అవ్వాలని" పిల్లలను సతపోరే అమ్మనాన్నలు, అయ్యవార్లు స్కూల్లో పిల్లలకు లెక్కలంటే, ఇంగ్లీసంటే భయంలేని విధంగా చెప్తున్నారా?
లేదా గుత్తంగా బట్టి పెట్టిస్తున్నారో, గమనించడం లేదు. నామిని ఈ పుస్తకంలో చెప్పిన విషయాలు ఉహించి రాసినది కాదు. ఆయన అనుభవం నుండి, ఆలోచన నుండి, ఆచరణ నుండి పుట్టు కొచ్చినదీ పుస్తకము. తన అక్కకూతురు తులసి, - తన పిల్లలకు, కొన్నిరోజులు స్కూలు పిల్లలకు టిచరుగా పాఠాలు చెప్పిన అనుభవం నుండి, స్కూలుకెళ్ళె ప్రతి పిల్లాడికి లెక్కలన్నా, ఇంగ్లీసన్నా భయం పోవాలన్న తపనకు ప్రతిఫలమే ఈ పుస్తకము.
ఈ మధ్య వార్తాపత్రికల్లో చూస్తున్నాం, చదువువత్తిడికి తట్టుకునే మానసికస్ధితి కోల్పొయి ఆత్మహత్యలు చేసుకుంటున్న విద్యార్థుల గురించి. వాటికి సమాధానం ఈ పుస్తకంలోని "చదువులా? చావులా"
పుస్తకం రచయిత అందరెరిగిన నామిని సుబ్రమణ్యం నాయుడు. ఈ పుస్తకం కూడా అయిదు చిన్న పుస్తకాల సంకలనము. ఈ పుస్తకాన్ని టామ్ సాయర్ బుక్స్, తిరుపతి సంస్దద్వారా పాఠకలోకం ముందుకు తీసుకురాబడింది. ఈపుస్తకం ప్రథమముద్రణ మే, 2010లో జరిగింది. పుస్తకంలో బొమ్మలను ప్రసిద్ధ చలనచిత్ర దర్శకుడు, చిత్రకారుడు బాపు గారందించారు. ఈ పుస్తకంలో రచయిత సంగటి ముద్దలు అంటూ మొందు మాట రాసాడు. నిజానికి మనిసి సంఘజీవి. కాని ఆ నిజాన్ని మరచిపోయ్యి ఎన్నో ఏళ్లయ్యినాయి. ఉదయం లేచింది మొదలుకొని, రాత్రి నిద్రపోయ్యే వరకు ప్రతిమనిసి అంతో, ఇంతో తోటివాడి నుండి సహాయ, సహకారాలను అందుకుంటుంటాడు. కాని ఆ సంగతి గుర్తుండదు. కాదూ కాదూ.గుర్తులేనట్లు నటిస్తాం. కాని నామిని తన ముందుమాట సంగటి ముద్దలు లో తను రచయితగా ఎదుగుటకు కారణమైన వాళ్లను, ఇన్నాళ్ళు తనకు ఆర్థికసహయం చేసిన వారిని పేరుపేరున ప్రస్తావించాడు. మంచిచేసే వాళ్లు కరువైపోయిన ఈ కాలంలో స్వంతలాభం కొంతమానుకొని సహాయ హస్తం అందించిన వారి గురించి పదిమందికి చెప్పడం ఉత్తమ సంప్రదాయం. "పుస్తకం చదివే ముందర ఒక చిన్న మాట"-అంటూ ఈపుస్తకం తనెందుకు వ్రాయవలసివచ్చిందో వ్రాసాడు. సరళమైన భాషలో మనస్సుకు హత్తుకొనేలావుంది రచన.
నామిని సుబ్రహమణ్యం గారు రాయలసీమ ప్రాంతానికిచెందిన చిత్తూరు జిల్లా లోని రామచంద్రపురము మండలంకుచెందిన మిట్టూరువాసి.తిరుపతిలో శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయంలో ఎమ్మేసి చదివాడు.కథలరచనలో తనకంటూ ఒకప్రత్యేక శైలి కలిగివున్నరచయిత.ఇతనికథలు ఉహల్లోంచి కాక వాస్తవాలనుంచి పుట్టుకొచ్చాయి. చుట్టూవున్న సమాజంలోని వాస్తవాలనుండి కథాలు అల్లుకొన్నాయి.కథ్లలోని భాష సరళమైన గ్రామీణ భాష.అనగా నిత్యజీవితంలో పల్లెజనులు ఎలాతమలో మాట్లాడుకుంటారో అ భాషలోనే రాసాడు. జగమేరిగిన బ్రాహ్మణునికి జంధ్యమేలా అన్నట్లుగా నామిని గురించి ప్రత్యేకంగా ఏమి వ్రాయాలీ?!
మట్టిని త్రవ్వడానికి, పొలాల్లో రాళ్లను పెకలించ డానికి దీని వుపయోగం చాల వున్నది. కపిలి, గూడ, ఏతం, ఎద్దుల బండి వీటికి కావలసిన పరికరాలు అవి పని చేసె విధానం ప్రత్యేకంగా ఆయా వర్గాలలో వివరించ బడ్డాయి.
అరచేతి వెడల్పు తో అదే పరిణామంలో దారాలతో అల్లిన వల. ఆ వల రెండు చివరలన రెండు పొడవాటి దారాలు వుంటాయి. మధ్యలో ఒక రాయిని పెట్టి రెండు దారాల కొసలను చేర్చి కుడి చేత్తో పట్టుకొని తలపి గిర గిరా వేగంగా తిప్పి ఒక దారం కొసను వదిలేస్తే అందులోని రాయి అతి వేగంగా చాల దూరం వెళ్ళి పడుతుంది.పొలాల్లో పక్షులను తోల డానికి దీన్ని వాడతారు. కాని దీన్ని గురి చూసి కొట్ట డానికి లేదు. పూర్వం వడిసెలను యుద్దాలలో కూడ వాడినట్లు ఆదారాలున్నాయి. నైజాం సర్కారు పై ప్రజాపోరులో పాడిన పాట: బండెనక బండి కట్టి పదహారు బండ్లు గట్టి . ఏ బండిల వస్తవురో నైజాము సర్కరోడ , వడిసేల రాయి పెట్టి వడి వడిగా కొట్టి తేను నీ మిల్ట్రి పారి పోయె రో నైజాము సర్కరోడా ,
గొడ్డలి ఇది ఒకరకమైన ఆయుధం. గొడ్డలి పరశురాముని ఆయుధం. దీనికి ప్రకృతి పదం కుఠారం. గొడ్డలిలో చాల రకాలు ఉన్నాయి. చిన్నగొడ్డలి, పెద్ద గొడ్డలి రెండు రకాలు. చిన్న దాన్ని చిన్న పనులకు, పెద్ద దాన్ని పెద్ద పెద్ద మానులను నరకడానికి ఉపయోగిస్తారు. గొడ్డళ్లకు పదును ఎక్కువగా వుండదు. గొడ్డలి సంబంధించిన సామెత ఒకటి ఉంది.గోటితో పోయేదానికి గొడ్డలెందుకు దంతిపార