polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
సమయానుకూల హెచ్చరికకు రోషనారాకు ఔరంగజేబు చాలా కృతజ్ఞతలు తెలిపారు. ఔరంగజేబుకు అనుకూలంగా వారసత్వ యుద్ధం పరిష్కరించబడిన తరువాత ఆమె త్వరితగతిలో రాజసభలో శక్తివంతమైన వ్యక్తిగా మారింది. దారా షికో ఎప్పుడైనా అధికారంలోకి వస్తే వారసత్వ యుద్ధంలో తాను ధరించిన పాత్ర కారణంగా దారా షికో ఆమెను చంపేస్తాడని భయపడిన రోషనారా దారాను ఉరితీయాలని ఔరంగజేబును ఆదేశించాలని పట్టుబట్టింది. పురాణ కథనాల ఆధారంగా దారాను గొలుసులతో బంధించి, చాందిని చౌకు చుట్టూ నడిపించి శిరచ్ఛేదం చేశారు. రోషనారా ఆ నెత్తుటి తలని బంగారు తలపాగాతో చుట్టి చక్కగా ప్యాకు చేసి, ఔరంగజేబు బహుమతిగా తన తండ్రికి పంపాడు. ఆయన రాత్రి భోజనానికి కూర్చున్న సమయంలో ప్యాకేజీని తెరిచిన షాజహాను, తన అభిమాన కుమారుడి తల చూసి చాలా బాధపడి అపస్మారక స్థితిలో పడిపోయాడు. ఈ సంఘటన తర్వాత చాలా రోజులు ఆయన మూర్ఖంగా ఉన్నాడు.
ఔరంగజేబు పాలన స్థాపించబడిన తరువాత. రోషనారా తన చర్యల కారణంగా ఎదుర్కొన్న చిక్కులకు భయపడింది. కోటగోడల లోపలి నగరానికి దూరంగా తన కోసం ఒక రాజభవనం నిర్మించమని ఔరంగజేబును కోరింది. ప్రమాదకరమైన, అనిశ్చితంగా ఉన్న రాజకీయాలకు దూరంగా ఉండాలని ఆమె నిర్ణయించుకుంది. రోషనారా ఢిల్లీలోని తన రాజభవనంలో వైరాగ్యంతో నిండిన జీవితాన్ని గడపడానికి ఎంచుకుంది. ఆమె అవివాహితగా నిలిచింది. తరువాత ఆమె జీవితాంతం వరకు తన రాజభవనంలో నివసించలేదు. రోషనారా తోట మధ్యలో ఆమె రాజభవనం భారతదేశ చరిత్రలో ఆమె పోషించిన కీలక పాత్రను గుర్తు చేస్తుంది. ఆమె 54 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించింది. ఔరంగజేబు ఆమెను రోషనారా బాగు అనే తోటలో చేర్చాడు. ఆమె తాను స్వయంగా రూపకల్పన చేసిన ఉద్యానవనంలో చివరిజీవితం మొత్తం నివసించింది.
ఔరంగజేబును చంపడానికి ఆమె తండ్రి, దారా షికో చేసిన కుట్ర విఫలమైనప్పుడు రోషనారా అధికారంలోకి రావడం ప్రారంభమైంది. కుటుంబ సంక్షోభాన్ని శాంతియుతంగా పరిష్కరించడానికి షాజహాను ఢిల్లీ సందర్శించడానికి ఔరంగజేబుకు ఆహ్వాన లేఖ పంపాడు. షాజహాను తన మూడవ కొడుకును సింహాసనానికి తీవ్రమైన ముప్పుగా భావించినందున ఔరంగాజేబును పట్టుకుని జైలులో పెట్టడానికి, చంపడానికి ప్రణాళిక వేశాడు. రోషనారాకు తన తండ్రి కుట్ర గురించి తెలియగానే ఆమె ఔరంగజేబుకు ఒక దూతను పంపించి వారి తండ్రి నిజమైన ఉద్దేశాలను తెలియజేసింది. ఔరంగజేబును ఢిల్లీకి దూరంగా ఉండమని హెచ్చరించింది.
రోషనారా బేగం రోషనారా మొఘలు యువరాణి, షాజహాను చక్రవర్తి, ఆయన భార్య ముంతాజు మహలు రెండవ కుమార్తె. రోషనారా తెలివైన మహిళ, ప్రతిభావంతురాలైన కవయిత్రి. ఆమె తన తమ్ముడు ఔరంగజేబు పక్షపాతి. 1657 లో షాజహాను అనారోగ్యం తరువాత జరిగిన వారసత్వ యుద్ధంలో ఆయనకు రోషనారా మద్దతు ఇచ్చింది. 1658 లో ఔరంగజేబు సింహాసనం అధిష్ఠించిన తరువాత రోషనారాకు ఆమె సోదరుడు పాద్షా బేగం బిరుదు ఇచ్చి, మొఘలు సామ్రాజ్యం ప్రథమ మహిళగా గౌరవించాడు.
ఆమె శత్రువులు త్వరలోనే ఆర్థిక, నైతిక తుఫాను చర్యలను ఔరంగజేబు దృష్టికి తీసుకువచ్చారు. చాలా కఠినమైన ముస్లిం ఔరంగజేబు రోషనారా స్వేచ్ఛా జీవనశైలి, ఆమె అత్యాశ స్వభావం మీద విరుచుకుపడ్డాడు. ఢిల్లీకి తిరిగి వచ్చిన తరువాత ఔరంగజేబు రోషనారాను ఆమె అధికారాలను తొలగించి తన కోర్టు నుండి బహిష్కరించాడు. ఆమెను ఏకాంతంగా ఉండి, ఢిల్లీ వెలుపల ఉన్న తన తోట రాజభవనంలో ధర్మబద్ధమైన జీవితాన్ని గడపాలని ఆదేశించాడు.
ఈమె పేరున ఉత్తర ఢిల్లీలో రోషనారా బాగు పేరుతో ఒక ఉద్యానవనం ఉన్నది. ఈనాటి రోషనారా క్లబ్బు ఈ పార్కులో భాగంగా ఉన్నది. అయితే " రోషనారా బాగు " ఉద్యానవనం ద్వారా రోషనారా ప్రసిద్ది చెందింది. ఆహ్లాదకరమైన ఈ ఉద్యానవనం ప్రస్తుతం ఉత్తర ఢిల్లీలో ఉంది. 19 వ శతాబ్ధంలో బ్రిటిషు ప్రభుత్వం నిర్మించిన కంట్రీ క్లబ్బు వాస్తవంగా రోషనారాబాగులో ఒక భాగంగా ఉంది.
రోషనారాకు వారి తండ్రికి అభిమాన కుమార్తె అయిన జహనారా పట్ల అసూయ ఉండేది. వారసత్వ యుద్ధంలో తమ తండ్రి, సోదరుడికి మద్దతు ఇచ్చినందుకు జహానారా మీద అసంతృప్తి చెందిన ఔరంగజేబు, ఆమెను రాజాంతఃపుర అధిపతిగా ఉన్న పదవి నుండి తొలగించి ఆమె స్థానంలో రోషనారాను నియమించడంతో రోషనారా తన సోదరి మీద భారీ విజయం సాధించింది.
అలాగే అని చెప్పి ఉదకుండు సకాలంలో గురుపత్నికి కుండలాలను అందచేయాలని బయలుదేరాడు. మార్గమధ్యంలో ఉదకుండు అనుష్టానం చేసుకోవడానికి కుండలాలను ఒక ప్రదాశంలో దాచి స్నానం చేస్తున్న సమయంలో తక్షకుడు గట్టున ఉన్న కుండలాలను అపహరించి నాగలోకానికి వెళ్ళాడు. అతనిని వెన్నంటి వెళ్ళిన ఉదంకుడు అతడు ఒక రంధ్రంలో దూరడం గ్రహించి తానూ ఆ దారిలో ప్రవేశించి నాగలోకం చేరాడు. నాగ ప్రముఖులకు నమస్కరించి భక్తితో స్తుతిస్తూ " వేయి పడగలతో భూమిని భరిస్తూ నారాయణుడికి శయ్యగా సేవలు చేస్తున్న అనంతా ! నీకు నమస్కారం. సమస్త నాగలోకమును రాక్షసుల బారినుండి రక్షిస్తూ పరమశివుడి మెడలో ఆభరణంగా వెలుగొందుతున్న వాసుకికి వందనం. సమస్త దేవతలతోనూ మానవులతోనూ పూజలందుకొంటున్న నాగదేవతలారా నన్ను అనుగ్రహించండి. కుమారుడైన అశ్వసేనుడితో భూలోకం అంతా సంచరిస్తున్న తక్షకా నన్ను అనుగ్రహించు" అని ప్రార్థించాడు. అప్పుడు నలుపు తెలుపు దారాలతో వస్త్రములు నేయుచున్న ఇద్దరు స్త్రీలు, పన్నెండు ఆకులుగల చక్రమును తిప్పుతున్న ఆ ఇద్దరు స్త్రీల ఆరుగురు కుమారులు. మహోన్నత గుర్రం మీద ఉన్న ఒక పురుషుడు కనిపించారు.
ఆ దివ్యపురుషుడు అతని వద్దకు వచ్చి " ఉదంకా నీ భక్తికి మెచ్చాను. ఏమి కావాలో కోరుకో " అన్నాడు. ఉదంకుడు " ఈ నాగలోకం నాకు వశం కావాలి " అని కోరాడు. అలాగే అని వరమిచ్చిఆ దివ్యపురుషుడు గుర్రం చెవిలో ఊదమన్నాడు. ఉదంకుడు ఆ గుర్రము చెవిలో ఊదాడు వెంటనే ఆ గుర్రం చెవి నుండి భయంకర అగ్ని జ్వాలలు నాగలోకాన్ని చుట్టుముట్టాయి. నాగులంతా ప్రళయం వచ్చిందని తల్లడిల్లి పోయారు. తక్షకుడు భయపడి కుండలాలను ఉదంకుడికి ఇచ్చాడు. అక్కడి నుడి బయటపడే మార్గం లేక ఉదంకుడు అయోమయంలో పడగా దివ్యపురుషుడు " ఉదంకా ! ఈ గుర్రాన్ని ఎక్కి నీవు కోరిన ప్రదేశానికి చేరగలవు " వెంటనే ఉదంకుడు ఈ గుర్రం మీద గురువు ఆశ్రమానికి చేరి కుడలాలను గురుపత్నికి సమర్పించాడు.
శౌనకుడు నైమశారణ్యంలో సత్రయాగం చూస్తున్న సమయంలో అక్కడకు రోమహర్షుని కుమారుడైన ఉగశ్రవసుడు అను సూతుడు వచ్చాడు. సూతుడు తనను తాను మునులకు పరిచయం చేసుకుని తాను పురాణకథలు చెప్పటంలో సిద్ధహస్థుడినని చెప్పాడు. అక్కడ ఉన్న మునులు పుణ్యకథను వినాలని కోరికను ఉగ్రశ్రవసువునకు తెలిపారు. ఉగ్రశ్రవసువు వారికి ఒక కథ చెప్పటం ప్రారంభించాడు. పూర్వం కృష్ణద్వైపాయనుడు అను మహర్షి ఒకటిగా ఉన్న వేదాలను
ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, అధర్వణవేదం అని నాలుగు భాగాలుగా విభజించాడు. తర్వాత బ్రహ్మదేవుని అనుమతి పొంది అష్టాదశ పురాణాలను, భాగవతకథ, అణు, ధర్మశాస్త్రాలను, రాజవంశ చరిత్రలను, ఇతిహాసాలు మొదలైన రచనలను చేసాడు. ఈ మహా భారతం గ్రంథాన్ని ధర్మజ్ఞులు ధర్మశాస్త్రమని, ఆత్మ జ్ఞానులు వేదాంతమని, నీతి కోవిదులు నీతి శాస్త్రమని, కవులు మహాకావ్యమని, ఇతిహాసికులు ఇతిహాసమని, పౌరాణికులు పురాణమని, లాక్షణికులు సర్వ లక్షణ గ్రంథమని అంటారు. ఈ మహాభారతాన్ని చెప్పుటకు దేవలోకంలో నారదుని, పితృలోకంలో దేవలుడిని, గరుడ, గంధర్వ, యక్ష, రాక్షస లోకాలలో చెప్పుటకు శుకమహర్షిని, మనుష్యలోకంలో వైశంపాయుని నియమించాడు. వైశంపాయుడు జనమేజయునికి చెప్తుండగా నేను విని అది మీకు చెప్తున్నాను.
అనుకున్న కార్యం నెరవేరినా ఉదంకునికి తక్షకునిపై ప్రతీకారాగ్ని తీరలేదు. అందు కొరకు అతడు జనమేజయుని వద్దకు వెళ్ళాడు. ఉదంకుడు జనమేజయునితో తక్షకుడు తనకు చేసిన అపకారం గురించి చెప్పాడు. " జనమేజయ మహారాజా ! నీకు శుభం కలుగుగాక. నా పేరు ఉదంకుడు. నేను గురువు గారి కార్యం మీద వెళ్ళిన సమయంలో తక్షకుడు కుటిల బుద్ధితో నాకు అపకారం చేసాడు. నాకే కాదు నీకు కూడా తక్షకుడు మహాపరాధం చేసాడు. శృంగి శాపాన్ని మిషగా తీసుకుని మీ తండ్రైన పరీక్షిత్తు మహారాజును అతి క్రూరంగా కాటు వేసి తన ఘోర విషాగ్ని కీలలకు నీ తండ్రిని బలి చేసి చంపాడు. మహా బలవంతుడైన తక్షకుడు ఆ బ్రాహ్మణుడితో పరీక్షిత్తు మహారాజు అని నచ్చ చెప్పక అది మిషగా తీసుకుని దారుణంగా డంపాడు కదా ! నీ తండ్రిని చంపిన వాడి మీద నీవు ప్రతీకారం తీర్చుకోవడానికి నీవు వెంటనే సర్పయాగం చేసి ఈ తక్షకుడిని యాగాగ్నిలో భస్మం చేసి నీ పగ తీర్చుకో. మహారాజా ! ఒక్కడు తప్పు చేసిన అతడి కులమంతా తప్పు చేసి నట్లే కనుక ఇందులో అపరాధం ఏమీ లేదు. కనుక వెంటనే మీరు సర్పయాగం చేసి నాగలోకాన్ని సమూలంగా నాశనం చేయండి " అని జనమేజయుని రెచ్చకొట్టాడు.
రాజు కోరిక మేరకు ఉదంకుడు పౌష్యుని ఇంటిలో భోజనం చేస్తుండగా అన్నంలో ఒక వెంట్రుక వచ్చింది. అందుకు ఉదంకుడు కోపించి చూడకుండా భోజనం పెట్టినందుకు గుడ్డి వాడివి కమ్మని శపించాడు. పౌష్యుడు కోపించి " ఇంత చిన్న దోషానికి అంత పెద్ద శిక్షా. నేను నీకు ప్రతి శాపం ఇస్తున్నాను. నీవు సంతాన హీనుడవు కమ్ము" అన్నాడు. . తన అపరాధం గ్రహించిన ఉదంకుడు మహారాజుతో అయ్యా !
నాకు సంతానం కావాలి కనుక నా శాపాన్ని ఉపసంహరించు " అని కోరగా పౌష్యుడు " మనసు నవనీతం మాట వజ్రాయుధం ఇది బ్రాహ్మణ స్వభావం. క్షత్రియులకు ఇవి రెండు విపరీతములే కనుక నా శాపం ఉపసంహరించ లేను కనుక నీవు ఉపసంహరించు" అన్నాడు. అందుకు ఉదంకుడు " కొంతకాలం తరువాత నా శాపం ఉపసంహరింపబడుతుంది " అని చెప్పి అక్కడి నుండి వెళ్ళాడు.
గురువు ఉదంకునితో " ఉదంకా ! సమీపంలో ఉన్న పౌష్యమహారాజు నుండి కుండలాలు తీసుకురావడానికి ఇంత సమయం ఎదుకు అయ్యింది " అని అడిగాడు. ఉదంకుడు జరిగిన విషయాలు వివరంగా గురువుకు చెప్పాడు. గురువు " ఉదంకా !
నీవు ధన్యుడివి. ఎద్దును ఎక్కి వచ్చిన వాడు ఇంద్రుడు. ఆ ఎద్దు ఐరావతం. గోమయం అమృతం. అది సేవించడం వలనే నీవు అనుకునిన పని చేయగలిగావు. నాగలోకంలో నీవు చూసిన స్త్రీలు దాత, విధాత. నలుపు తెలుపు దారాలే రాత్రి పగలు.
పన్నెండు ఆకులు కలిగిన చక్రం పన్నెండు మాసమపలకు ప్రతీక అయిన కాల చక్రం. వారి ఆరుగురు కుమారులు ఆరు ఋతువులు. గుర్రం మీద వచ్చిన దివ్యపురుషుడు ఇంద్రుడి మిత్రుడైన పర్జన్యుడు. గురుపత్ని కోరిక నెరవేర్చి నీవు గురుదక్షిణ సమర్పించున్నావు. ఇక నీ విద్యాభ్యాసం పూర్తి అయింది " అని పలికాడు.
నాకు ఆమెకనిపించ లేదు. కనుక మీరు వెళ్ళి తెచ్చి ఇవ్వండి. " అన్నాడు. మహారాజు ఆమె మహాత్మా ! ఆమె మహా పతివ్రత, చాలా పవిత్రురాలు, ఆమె కనిపించాలంటే శౌచం పాటించాలి." అని చెప్పాడు. ఉదంకుడు అప్పుడు తాను గామయం తినిన తరువాత స్నానం ఆచరించని విషయం గుర్తుకు తెచ్చుకుని కాళ్ళు చేతులు కడుగుకొని ఆచమనం చేసి తిరిగి వెళ్ళగా అప్పుడు అతడికి పౌష్యా దేవి కనిపించింది. ఆమె ఉదంకుడి కోరిక మీద కుండలములను ఇస్తూ " ముని కుమారా ! ఈ కుండలములు " కొరకు మాయలమారి అయిన తక్షకుడు ఎదురు చూస్తున్నాడు. నీవు ఈ కుండలములు అతడి కంట బడకుండా జాగ్రత్తగా తీసుకుని పో" అని చెప్పింది.
శౌనకాది మునులు ఉగ్రశ్రవసువునితో " అయ్యా మాకు శమంతక పంచకం గురించి వివరించండి. మహా భారత కథకు మూలమేమిటో వివరించండి భీష్మాది కురువీరుల గురించి సవివరంగా వినాలని ఉంది " అన్నారు. కృతయుగాంతంలో దేవదానవ యుద్ధం జరిగింది. త్రేతాయుగాంతంలో రామరావణ యుద్ధం జరిగింది. ద్వారపరయుగాంతంలో పాండవులకు కౌరవులకు యుద్ధం జరిగింది. త్రేతాయుగ ద్వారపర యుగ సంధిలో జమదగ్ని కుమారుడు పరశురామునికి క్షత్రియుల పట్ల ఏర్పడిన వైరం కారణంగా ఇరవై ఒక్కసార్లు భూ ప్రదక్షిణ చేసి క్షత్రియులను చంపి ఆ రక్తంతో ఐదు మడుగులు ఏర్పరిచాడు. వాటిని శమంతక పంచకం అంటారు. ఆ శమంతక పంచకంలో పాండవులు కౌరవులు యుద్ధం చేసారు కనుక అది ఇప్పుడు కురుక్షేత్రం అయింది.
ఈ కథ వింటున్న శౌనకాది మునులు " మహాత్మా ! నాగలోకం యాగాగ్నిలో పడి భస్మం కావడానికి వేరు కారణం ఏదైనా ఉందా ! " అని అడిగారు. అందుకు సూతుడు "
పూర్వం కద్రువ తన కుమారులైన నాగులకు ఇచ్చిన శాపం కూడా ఇందుకు ఒక కారణం. జనమేజయుడు చేయబోతున్న యాగంలో కద్రువ శాపకారణంగా సర్పకులమంతా నశిస్తున్న సమయంలో పూర్వం రూరుడు సర్పకులాన్ని అంతా నాశనం చేస్తున్న తరుణంలో సహస్రపాదుడు ఆపిన చందంగా సర్పయాగంలో పడి మరణిస్తున్న నాగులను జరత్కారుని కహమారుడైన ఆస్తీకుడు ఆపివేసాడు. ఆ వృత్తాంతం వివరిస్తాను వినండి" అని చెప్పాడు.
అర్జునుని ముని మనుమడైన జనమేజయుడు యజ్ఞం చేస్తున్న ప్రదేశంలో సరమ అనే దేవ శునకం కొడుకు ఆడుకుంటూ ఉండగా జన మేజయుని తమ్ములు శ్రుత సేనుడు, భీమ సేనుడు, ఉగ్ర సేనుడును వారు వచ్చి సారమేయుడిని కొట్టారు. సారమేయుడు ఏడుస్తూ తల్లికి చెప్పాడు. సరమ జనమేజయునితో " నీ తమ్ములు నా కుమారుని అకారణంగా కొట్టారు ఇది అధర్మం. ఇలాంటి పనులు చేసే వారికి ఆపదలు వస్తుంటాయి " అని చెప్పినది. జనమేజయుడు దేవశునకం అయిన సరమ పలుకులు విని శాంతి కర్మలు చేయింటానికి సంకల్పించాడు. అందుకు శోమశ్రవుడు అనే మహా మునిని పురోహితునిగా నియమించుకున్నాడు.
ఆది పర్వం ఈ క్రింది సంస్కృత మంగళ శ్లోకంతో ప్రారంభం అవుతుంది. ఈ సంస్కృత శ్లోకం తెలుగు సాహిత్యానికే మంగళ శ్లోకం అనవచ్చును.
ఈ ఆదిపర్వంలో నన్నయ తాను ఎందుకు ఈ మహా భారతాన్ని తెలుగు సేయుచున్నాడో, అందుకు ఎవరు తోడ్పడుతున్నారో వివరించాడు. అంతే కాకుండా మహాభారత ప్రశస్తిని, అందులో ఏయే విభాగాలలో ఏ కథాంశం ఉన్నదో కూడా వివరించాడు. ఇది తరువాతి కవులకు, పరిశోధకులకు ఎంతో మార్గదర్శకంగా ఉంది.
అవతారిక, మొదలగున్నవి, శమంత పంచకాక్షౌహిణీ సంఖ్యా కథనము, ఉదంకుడు కుండలాలు తెచ్చి గురుపత్నికిచ్చు కథ, సర్పయాగముకై ఉద్ధవుడు జనమేజయుడిని ప్రోత్సహించుట మొదలగునవి కలవు
చిన్నతనం నుండే నాటకాలలో నటించడం ప్రారంభించారు. 1960లో బాలరాముడి పాత్రతో నాటకరంగంలోకి అడుగుపెట్టారు. మొదటగా చందమామ, బాలమిత్ర పత్రికలకు కథలు వ్రాసి పంపించడం మొదలుపెట్టారు. డిగ్రీ పూర్తయిన తర్వాత తన మొదటి నవల రచించారు. వీరు సుమారు 200 కథలు, 20 నవలలను రచించారు. వీనిలో కొన్ని ఇతర భారతీయ భాషలలోకి అనువదించబడ్దాయి. టీవీ సీరియల్స్‌కి దాదాపుగా 800 ఎపిసోడ్స్‌ రాశారు. సాంఘిక నాటికలు, పిల్లల నాటికలు, పద్య నాటకాలు, రేడియో నాటకాలు ఇలా అన్ని విభాగాల్లో రచన చేశారు. 1997లో తొలిసారిగా ‘కాకి ఎంగిలి’ అనే నాటకాన్ని రాశాడు. తరువాత ‘అల్లసాని పెద్దన’, ‘రాణి రుద్రమ’, ‘రాణాప్రతాప్‌’ లాంటి చారిత్రక నాటకాలు రాశారు.
అమ్మ, రేపటి శత్రువు నాటికలతో నాటక రచయితగా మారాడు. ఆకెళ్ళ రాసిన నాటికలు 3 సంపుటాలుగా ప్రచురించబడ్డాయి. హైదరాబాదులోని రవీంద్రభారతిలో 2022 మే 21న ఆకెళ్ళ రాసిన 25 నాటికల సంకలనం ఆవిష్కరించబడింది. ఈ కార్యక్రమంలో తెలంగాణ ప్రభుత్వ సలహాదారు కె.వి. రమణాచారి, తెలంగాణ ప్రభుత్వ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ సంచాలకుడు మామిడి హరికృష్ణ, నాటక రచయిత వల్లూరి శివప్రసాద్ తదితరులు పాల్గొన్నారు.
ఆకెళ్ళ వెంకట సూర్యనారాయణ ప్రముఖ సినీ, నాటక రచయిత. వీరు 80కి పైగా తెలుగు సినిమాలకు మంచి కథలను, మాటలను అందించారు. వీరి కథలు ఎక్కువగా మహిళల జీవితానికి సంబంధించిన అంశాలు ఇతివృత్తంగా నడుస్తాయి.
ఆకెళ్ళ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, తూర్పుగోదావరి జిల్లాలోని కాకినాడ పట్టణంలో జానకీ, రామయ్య దంపతులకు జన్మించారు.
మందమైన చదునుపాటి అడుగుభాగం కలిగి వుండి స్తుపాకారంగా వుండును. పైభాగం అర్ధ దీర్ఘ అండాకారంగా లేదా శంఖాకారంగా వుండి ఒక ఆవిరి గొట్టానికి ఒక చివర కలుపబడి వుండును. ఈ ఆవిరి గొట్టం రెండో చివర ఒక కండెన్సరుకు కలుపబడివుండును. స్వేదన పాత్ర క్రిందిభాగంలో కొంత ఎత్తులో రంధ్రాలున్న లోహ పలకం వుండును.ఈ రంధ్రాలున్న లోహఫలకం మీద ఆవశ్యక నూనె తీయవలసిన మొక్క భాగాలను వుంచెదరు. స్వేదన పాత్ర అడుగు భాగంలో నీరును తీసికొనెదరు. స్వేదన పాత్రను స్టెయిన్లెస్ స్టీల్ 316 మిశ్రమలోహంతో తయారు చేయుదురు. స్వేదన పాత్రలోని నీటిని వేడి చేసినప్పుడు, నీరు ఆవిరిగా మారి నీటి మట్టం తగ్గినప్పుడు తగినంత నీరు చేర్చుటకు నీటి గొట్టం కలుపబడి వుండును. స్వేదన పాత్రలో మొక్కలను నింపుటకు ఒక మూత వుండును. మొక్కల భాగాలను తగు ఎత్తు వరకు నింపిన తరువాత, ఈ మూతను బోల్టుల ద్వారా గట్టిగా బిగించెదరు.
ఆవశ్యక నూనెలు తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్దనే బాష్పీకరణ చెందు స్వభావం వున్నందున, నీటి ఆవిరి గుప్తొష్ణం ద్వారా మొక్కలలోని ఆవశ్యక నూనెలను బాష్పిఅకరించి, బాష్పీకరణ వాయురూపంలో వున్న ఆవశ్యకనూనెలను కండెన్సరులో ద్రవీకరించి సేకరించెదరు.
పొయ్యిలో ఇంధనాన్ని దహించడం వలన ఉత్పత్తి అగు ఉష్ణ శక్తితో స్వేదన పాత్రలోని నీటిని వేడిచేసి/మరగించి నీటి ఆవిరిని ఉత్పత్తి చేయుదురు. కార్బను, హైడ్రొజను వంటి మూలకాలు ఆక్సిజనుతో సంయోగం చెందినప్పుడు వాటి సంయోగ పదార్థాలు, ఉష్ణశక్తి వెలువడును.
శివుడు: తిరుమలలోని ధృవబేరాన్ని శివునిగా కొందరు భావించడానికి ముఖ్యకారణాలు విగ్రహానికి దీర్ఘకేశాలుండడం, ధనుర్మాసంలో నెలరోజుల పాటుగా బిల్వపత్రపూజ జరగడం వంటివి. విగ్రహం భుజాలపై నాగాభరణాలు ఉండడం కూడా ఈ సందేహానికి బలమిచ్చింది. ఈ పర్వతంపై శివుడు తపస్సు చేసినట్లు పురాణాలు చెప్తూండడమూ ఒక కారణం.
కుమారస్వామి: వామన పురాణంలో కుమారస్వామి రాక్షసవధ అనంతరం బ్రహ్మహత్యా పాతకాన్ని పోగొట్టుకునేందుకు తిరుమలలో తపస్సు చేసినట్టుగా ప్రస్తావన ఉంది. పవిత్రమైన కొలనులో స్నానమాచరించి పునీతం చేసినట్టుగా ఉంది. తిరుమలలోని మూలవిరాట్టుగా ఆ కుమారస్వామే నిలిచారనే వాదన బలంగా వినిపించారు. తిరుమలలోని వేంకటేశ్వర ఆలయం పక్కనే ఉన్న స్వామి పుష్కరిణి అనే పుణ్య తీర్థంలోని స్వామి అన్న పదం ఏర్పడేందుకు స్వామి పదంతో ప్రసిద్దుడైన సుబ్రహ్మణ్యస్వామి పేరుతోనే ఏర్పడిందని భావించారు. విగ్రహానికి ఉన్న జటాజూటాలు, నాగాభరణాలు కుమారస్వామికి కూడా ఉంటాయని ప్రసిద్ధి.
పార్వతీదేవి: తిరుమల మూలవిరాట్టును శక్తిరూపంగా కూడా భావించారు. దీర్ఘమైన కేశాలు ఉండడం, శుక్రవారం పసుపుతో అర్చించడం ఈ ప్రతిపాదనలకు మూలకారణం. ధృవబేరానికి ఆరడుగుల పొడవైన చీరవంటి వస్త్రాన్ని కట్టడం కూడా శాక్తేయులు సమార్థనగా చూపించారు. ఆలయప్రాకారంపై సింహాలున్నాయి. సింహాలు శక్తిపీఠంపైనే ఉంటాయని వాదించారు.
ఇతర దైవాలు: విష్ణుమూర్తి నాభిలో కమలం ఉండి ఆ కమలం నుంచి బ్రహ్మ జన్మించాడని పురాణాలు చెప్తున్నాయి. కాగా తిరుమల ఆలయంలోని విగ్రహానికి నాభికమలం లేకపోగా కమలపీఠంపై విగ్రహం ఉండడంతో బ్రహ్మ కూడా కావచ్చని కొందరు, కాలభైరవుని విగ్రహమేమోనని మరికొందరు వాదించారు.
తిరుమల ప్రధానాలయంలో నిత్యం లక్షలాదిమంది భక్తిప్రపత్తులతో దర్శించుకునే మూలవిరాట్టును ధృవబేరము అంటారు. ధ్రువ అంటే స్థిరంగా ఉండేది అని అర్ధం. ధృవబేరం అంటే నేలలో స్తంభం పాతుకున్నట్లు స్థిరంగా ఉండే విగ్రహమూర్తి. ఈ మూర్తి స్వయంభూమూర్తి అని భక్తుల విశ్వాసం. మూలవిరాట్టు అయిన ధృవబేరానికి తెల్లవారుజామున సుప్రభాతసేవ మొదలు, అర్ధరాత్రి ఏకాంతసేవ వరకూ రోజంతా ఆరాధనలు జరుగుతాయి. ఈ మూలవిరాట్టు సాలగ్రామమూర్తి. మూలమూర్తి శిరస్సు నుండి పాదం వరకూ ఎనిమిది అడుగుల ఎత్తులో ఉంటుంది. వీరస్థానక పద్ధతిలో నిలబడి ఉన్న మూలవిరాట్టు పక్కన శ్రీదేవి, భూదేవి విగ్రహాలు ఉండవు. నిత్యం లక్షలాదిమంది భక్తులు తిరుమలేశుని దివ్య మంగళ దర్శనం కోసం ఎదురుచూస్తారు కనుక ఈ మూలవిరాట్టును దర్శించుకోడానికి రెండు క్షణాల కంటే సమయాన్ని కేటాయించలేరు.
వేంకటేశ్వరునిగా వ్యవహరించే ఈ ధృవభేరం ఏ దేవతామూర్తిది, మొదటి నుంచి ఏ రూపంగా అక్కడ అర్చన కొనసాగింది అన్న విషయంపై తీవ్ర వాదోపవాదాలు సాగాయి. విష్ణుమూర్తి, శివుడు, కుమారస్వామి, శక్తి వంటి వివిధ దేవతారూపాల్లో ఎవరిది అన్న ప్రశ్నపై వేర్వేరు సంప్రదాయాలకు చెందిన భక్తులు వివిధ అభిప్రాయాలు ఏర్పరుచుకున్నారు. సా.శ.11వ శతాబ్దిలో జరిగిన వాదోపవాదాల్లో వైష్ణవ మతాచార్యుడు రామానుజాచార్యుడు ప్రమాణయుతంగా వాదించి విష్ణువు విగ్రహమేనన్న వాదాన్ని గెలిపించి నేడు అనుసరిస్తున్న వైష్ణవ ఆగమాలను స్థిరపరిచినట్లు సాహిత్యాధారాలు చెబుతున్నాయి.
సా.శ.పదకొండవ శతాబ్ది వరకూ విగ్రహానికి శంఖచక్రాలు ఉండేవి కాదు. శంఖమూ, చక్రమూ ధరించినట్టుగా చేతులు ఎత్తి వేళ్లను పైకి చూపిస్తూన్న భంగిమలో ఉండేది తప్ప శంఖచక్రం ఉండేదికాదు. విష్ణుమూర్తి విగ్రహమే అయ్యిఉంటే శంఖచక్రాలు ఉండేవి కదా అన్న వాదన జరిగింది. ధృవబేరానికి వందల సంవత్సరాలుగా వైఖానస ఆగమ పద్ధతులలోనే విష్ణుమూర్తి రూపమనే భావనతో ఆరాధనలు జరుగుతూన్నా శైవులు, శాక్తేయులలో వైష్ణవమూర్తి కాదనే నమ్మకం బలపడి సా.శ.పదో శతాబ్ది నాటికి గందరగోళం నెలకొంది.
వసువులు :- వసువు ధర్ముల కుమారులు. దక్షప్రజాపతి మనుమలు. విశ్వదేవతలు లేక విశ్వకుమారులు. వీరు నాలుగు దిక్కుల వ్యాపించిన జ్యోతిష్మంతులు. వీరిలోని ప్రభాసుడే భీష్ముడు. గంగాదేవి శంతన మహారాజు బిడ్డలు.
ధర్ముని కుమారులు:- ద్రవిణుడు, హవ్యవాహనుడు, కల్పాంతస్థుడు, ప్రాణుడు, రమణుడు, శిశిరుడు, మనోహరుడు, ధవుడు, శివుడు. శివుడి కుమారుడు మనోజవుడు.
ప్రభాసుడి కుమారుడు :- విశ్వకర్మ. ఈయన దేవశిల్పి. దేవాలయములు, రాజభవనములు, ఉద్యానవనములు, ప్రతిమలు, నగలు, తటాకములు , ఆరామములు , నూతులు.
ఏకాదశరుద్రులు:- అజైకపాదు, హిర్భుధున్యుడు, విరూపాక్షుడు, రైవతుడు, హరుడు, బహుర్ధురూపుడు, త్రయంబకుడు, సురేశ్వరుడు, సావిత్రుడు , జయంతుడు, పినాల, అపరాజితుడు. వీరిని గణేశ్వరులు అని కూడా అంటారు. త్రిశూలధరులు బ్రహ్మమానస పుత్రులు అయిన వీరికి ఎనుబది నాలుగు కుమారులు కలిగి సర్వదిశలలో వ్యాపించి జగద్రక్షణ చేస్తున్నరు. వీరి పుత్ర పౌత్రులు సురభినందు జన్మించారు.
కిప్, షార్ట్ టన్-ఫోర్స్, లాంగ్ టన్-ఫోర్స్, పౌండ్-ఫోర్స్, ఔన్స్-ఫోర్స్, పౌండన్ పెర్ స్క్వేర్ ఇంచ్,
పీడనానికి అనేక ప్రమాణాలను ఉపయోగిస్తారు. వాటిలో కొన్ని బలం ప్రమాణానికి, ప్రమాణ వైశాల్యానికి గల నిష్పత్తిగా తీసుకుంటారు. ఉదాహరణకు పీడనానికి ఎస్.ఐ ప్రమాణమైన పాస్కల్" , ఒక న్యూటన్/చదరపు మీటరు; అదే విధంగా చదరపు అంగుళానికి పౌండ్-బలం అనేది ఇంపీరియల్, యునైటెడ్ స్టేట్స్ సంప్రదాయ వ్యవస్థలలో వాడుతున్న ప్రమాణం. పీడనాన్ని సాధారణ వాతావరన పీడనం అనే పదాలతోకూడా వ్యక్తపరుస్తారు; దీనికి సమానమైన పీడనం ఒక ఎట్మాస్పియర్ , దీనిలో వంతును "టార్"గా నిర్వచిస్తారు. మానోమెరిక్ ప్రమాణాలైన సెంటీమీటర్ ఆఫ్ వాటర్, మిల్లీమీటర్ ఆఫ్ మెర్క్యురీ, ఇంచ్ ఆఫ్ మెర్క్యురీ అనేవి మానోమీటర్‌లోని నిర్థిష్ట ద్రవపు ఎత్తును తెలియజేసే పీడనానికి సంబంధించిన ప్రమాణాలు.
ఎత్తు , సాంద్రత కలిగిన ద్రవం యొక్క ద్రవ స్తంభం కలుగజేసే హైడ్రోస్టాటిక్ పీడనాన్ని , సూత్రం ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు. ఇందులో గురుత్వ త్వరణం. ప్రవాహి సాంద్రత, ప్రదేశ గురుత్వాకర్షణ విలువలు స్థానిక పరిస్థితుల బట్టి మారుతాయి. అందువల్ల ప్రవాహి స్తంభం ఎత్తు పీడనాన్ని కచ్చితంగా నిర్ణయించలేదు. మిల్లీమీటర్ ఆఫ్ మెర్క్యురీ లేదా ఇంచెస్ ఆఫ్ మెర్క్యురీ అనే ప్రస్తుతం వాడుతున్న ప్రమాణాలు పాదరసం స్తంభం యొక్క ఎత్తుపై ఆధారపడవు. కానీ ఎస్.ఐ పద్ధతిలో పీడనాన్ని కొలవడానికి కచ్చితమైన నిర్వచనాలుగా వాటిని వాడుతారు.
పీడనం అనగా ఒక వస్తువు యొక్క తలంపై ప్రమాణ వైశాల్యంపై తలానికి లంబంగా పనిచేసే బలం. దీనిని లేదా గుర్తులతో సూచిస్తారు. సంస్థ పీడనానికి ఆంగ్ల అక్షరాలలో చిన్న అక్షరమైన వాడాలని ప్రతిపాదించింది. అయినప్పటికీ ఆంగ్లంలో పెద్ద ఆక్షరమైన ఎక్కువగా వాడుతున్నారు. , వాడకం అది ఉపయోగించే అంశం బట్టి మారుతుంది. ఈ అక్షరాలకు శక్తి , ద్రవ్యవేగం వంటి భౌతికరాశులకుపయోగించే అక్షరాలతో దగ్గరగా పోలిన అక్షరాలున్నప్పుడు పోల్చుకోవడానికి పీడనం అక్షరాన్ని వివిధ రకాలుగా వాడుతారు.
పీడనానికి ఇతర ప్రమాణాలలో "చదరపు అంగుళానికి పౌండ్‌", "బార్" కూడా సాధారణ వాడుకలో ఉన్నాయి. పీడనానికి సి.జి.ఎస్ ప్రమాణం "బేరీ" , ఇది 1 డైను.·సెం.మీ2, లేదా 0.1 కు సమానంగా ఉంటుంది. కొన్ని సందర్భాలలో పీడనం "గ్రామ్స్-బలం" లేదా "చదరపు సెంటీమీటరుకు కిలోగ్రాము బలంగా ప్రమాణాలలో తెలుపుతారు. సాంకేతికంగా ఈ ప్రమాణాలైన కిలోగ్రాం, గ్రాము, కిలోగ్రామ్-బలం వాడుకలో లేవు. సాంకేతిక వాతావరణం అనగా 1 /2 .
పీడనాన్ని సాధారణంగా ఒక మానిమీటర్‌లో ద్రవం యొక్క స్థంబాన్ని స్థానభ్రంశం చేసే సామర్థ్యంతో కొలుస్తారు. పీడనాలు తరచుగా ఒక నిర్దిష్ట ద్రవం యొక్క లోతుతో వ్యక్తీకరించబడతాయి. (ఉదా: సెంటీమీటర్ ఆఫ్ వాటర్, మిల్లీ మీటర్ ఆఫ్ మెర్క్యురీ లేదా ఇంచ్ ఆఫ్ మెర్క్యురీ). సాధారణంగా పాదరసం , నీరు యొక్క లోతులను పీడనానికి కొలిచేందుకు ఉపయోగిస్తారు. కానీ పాదరసం సాంద్రత ఎక్కువ, దాని ద్రవ స్తంభం సన్నగా ఉండి ఇవ్వబడిన పీడనాన్ని కొలిచేందుకు ఉపయోగపడుతుంది.
బహిరంగ పరిస్థితులలో ఉన్న ప్రవాహులలో పీడనాన్ని అవి "నిశ్చలంగా" లేదా కదలని పరిస్థితులలో ఉన్నప్పుడు కొలువవచ్చు. దీనికి కారణం ఇందులో చలనం స్వల్పంగా, లెక్కలోకి తీసుకొనేటంతగా ఉండదు. ఆ పరిస్థితులలో "ఫ్లూయిడ్ స్టాటిక్స్" నియమాలు వర్తిస్తాయి. నిశ్చల స్థితిలో ఉండే ప్రవాహిలో ఏ బిందువు వద్దనైనా గల పీడనాన్ని "హైడ్రోస్టాటిక్ ప్రెజర్" అంటారు.
ఒక పాత్రలో కొంత ద్రవాన్ని తీసుకుందామనుకుందాం. ప్రతి ద్రవం భారాన్ని కలిగి ఉంటుంది. అందువలన అది పాత్ర అడుగు భాగంపై, పాత్ర గోడలపై బలాన్ని కలుగజేస్తుంది. ఈ బలం కొంత వైశాల్యంపై విస్తరించి ఉంటుంది. ఈ బలం ఆ వైశాల్యంపై సమానంగా విస్తరించి ఉంటే, ప్రమాణ వైశాల్యంపై పనిచేయుచున్న ఈ బలాన్ని ద్రవపు "పీడనం" అంటారు.
"పీడనం నిర్ధిష్ట దిశలో పనిచేస్తుంది" అని చెప్పడం తప్పు . పీడనం అనునది అదిశరాశి, దానికి దిశ ఉండదు. ఇంతకు ముందు సంబంధంలో ఉపయోగించిన బలం అనే భౌతిక రాశికి దిశ ఉంటుంది. కానీ పీడనానికి దిశ ఉండదు. ఒకవేళ ఉపరితల రాశియొక్క దిశను మనం మార్చినా సచే అభిలంబ బలం యొక్క దిశ మారుతూ ఉంటుంది కానీ పీడనం మాత్రం మారదు.
కొంతమంది వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు హెక్టాపాస్కల్ లలో వాతావరణ పీడనాన్ని కొలుస్తారు. ఇది పురాతన ప్రమాణం అయిన మిల్లీబార్ కు సమానమైన ప్రమాణం. అదే విధమైన పీడనాలను కిలో పాస్కల్ ప్రమాణాలలో అనేక రంగాలలో ఉపయోగిస్తారు. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో "ఇంచ్ ఆఫ్ మెర్క్యురీ" ప్రమాణాన్ని ఇప్పటికీ ఉపయోగిస్తున్నారు.
ఈ ప్రవాహి పీడన భావనలను మొట్టమొదటి సారిగా బ్లేజ్ పాస్కల్, డేనియల్ బెర్నూలీ కనుగొన్నారు. బెర్నూలీ సమీకరణం ప్రవాహిలో ఏ బిందువు వద్దనైనా ఏ పరిస్థితిలలోనైనా పీడనాన్ని గణన చేయుటకు ఉపయోగపడుతుంది. ఈ సమీకరణం ప్రవాహి గురించి కొన్ని ఊహనలు చేస్తుంది. అవి: ప్రవాహి ఆదర్శంగా, సంపీడనం చెందనిదిగా ఉండాలి.
పై సమీకరణం ఋణ గుర్తు బలం ఉపరితలం వైపు పనిచేస్తుందని, అభిలంబ బల సదిశ బయటికి ఉంటుందని తెలియజేస్తుంది. పై సమీకరణం ప్రకారం ఏదైనా ఉపరితలం ఒక ప్రవాహికి స్పర్శలో ఉన్నదనుకుందాం. ఆ తలంపై ప్రవాహిచే కలుగజేయబడిన మొత్తం పీడనం పరంగా దాని సర్ఫేస్ ఇంటెగ్రల్ కి సమానంగా ఉంటుంది.
ఒక చాకు తీసుకున్నప్పుడు కోసే అంచు ఆధార వైశాల్యం తక్కువగా ఉంటుంది. ఒక పండును పదునుగా ఉన్న వైపు నుండి కోసినపుడు వేగంగా తెగుతుంది. పదునుగా లేని అంచుతో పండును కోయలేము. రెండు సందర్భాలలో మనం ఒకే బలం ప్రయోగించినప్పటికీ ఆధార వైశాల్యం తక్కువ గల పదునైన అంచు ఎక్కువ పీడనాన్ని కలుగజేస్తుంది.
చేతి వ్రేలితో ఒక గోడపై నొక్కినపుడు గోడపై ఎటువంటి ప్రభావం ఉండదు కానీ ఒక మేకుతో గోడకు ఒత్తినపుడు దానికి ఎంతో కొంత నష్టం కలిగే అవకాశం ఉంది. ఈ రెండు సందర్భాలలో ఉపయోగించిన బలం సమానము కానీ మేకు గోడపై ఎక్కువ పీడనాన్ని కలుగజేస్తుంది. ఎంకుకంటే దాని ఆధార వైశాల్యం తక్కువ.
పీడనానికి ఎస్.ఐ ప్రమాణం "పాస్కల్" , ఇది ఒక న్యూటన్/మీటరు .కు సమానంగా ఉంటుంది. ఈ ప్రమాణానికి పేరును 1971లో చేర్చారు. అంతకు ముందు పీడనానికి ఎస్.ఐ ప్రమాణం "స్క్వేర్ మీటరుకు న్యూటన్‌"గా ఉండేది.
పీడనం పనిచేస్తున్న వ్యవస్థలో పరిసరాలపై పనిచేయగలిగే శక్తి ఉంటుంది కనుక పీడనాన్ని ప్రమాణ ఘనపరిమాణంలో నిల్వ ఉన్న స్థితిశక్తిగా నిర్వచించవచ్చు. దీని ప్రమాణాలను జౌల్స్/ఘనపు మీటరు తో సూచిస్తారు.
పీడనం అదిశరాశి. ఇది ఉపరితలాంశ సదిశ , దానిపై పనిచేసే అభిలంబ బలం మధ్య సంబంధముంటుంది. పీడనం అనుపాత స్థిరాంక అదిశరాశి. ఇది రెండు లంబంగా ఉన్న సదిశల మధ్య సంబంధాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
సముద్ర శాస్త్రవేత్తలు సాధారణంగా నీటి లోతులలోని పీడనాన్ని డెసీబార్లు ప్రమాణాలనుపయోగిస్తుంటారు. సముద్రాలలో ప్రతీ మీటరు లోతుకు పోయేకొలది సుమారు ఒక డెసీ బార్ చొప్పున పీడనం పెరుగుతుంది.
రక్త పోటును మిల్లీమీటర్స్ ఆఫ్ మెర్క్యురీ అనే ప్రమాణాలలో ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఊపిరితిత్తుల పీడనాన్ని సెంటీమీటర్స్ ఆఫ్ వాటర్ ప్రమాణాలలో ప్రస్తుతం కొలుస్తున్నారు.
మూసివేయబడిన పాత్రలలో ఉన్న ద్రవాలు కదలనంత సేపు నిశ్చల స్థితిలోనూ, గొట్టాలలో చలించేటప్పుడు గమనశీలంగాను ఉంటాయి. వీటి పీడనాన్ని "ఫ్లూయిడ్ డైనమిక్స్ " సూత్రాలతో గణన చేయవచ్చు.
ఒక మిల్లీమీటరు పాదరస స్తంభం ఒక "టార్"కు సుమారు సమానంగా ఉంటుంది. నీటి ఆధారిత ప్రమాణాలు ప్రస్తుతం నీటి పరిమాణంపై కాకుండా నీటి సాంద్రత పై ఆధారపడి ఉంటాయి.
సాధారణ వాతావరణం అనేది ఒక స్థిరాంకంగా తీసుకున్నారు. దీని విలువ సరాసరి సముద్ర మట్టం వద్ద భూమిపై గల పీడనానికి సమానంగా ఉంటుంది. దీని విలువ
ప్రతి బుధవారం ఉదయం 6 గంటలకు తిరుమలలో బంగారువాకిలి ముందు జరిగే ప్రధాన సేవయే సహస్ర కలశాభిషేకం. భోగ శ్రీనివాసమూర్తితో పాటు శ్రీదేవీ భూదేవీ సమేతంగా శ్రీ మలయప్పస్వామివారికి ఈ సహస్ర కలశాభిషేకం జరుగుతుంది. 1511 వ సంవత్సరం నాటికి ముందు నుండి ఈ సహస్ర కలశాభిషేకం జరుగుతున్నట్లు దాఖలాలున్నాయి. బంగారు వాకిలి ముందు జరిగే ఈ సహస్ర కలశాభిషేకంలో ఆర్జత రుసుమును చెల్లించిన భక్తులు కూడా పాల్గొని దర్శించవచ్చు. వీరికి శ్రీవారి దర్శనం కలిగించి ప్రసాదాలు ఇస్తారు.
తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానంకి సంబంధించిన శ్రీ వెంకటేశ్వర భక్తి ఛానల్ వారు గోవిందం - పరమానందం అనే చిన్న పుస్తకం ద్వారా స్వామి వారి నిత్య సేవలను, వారోత్సవాలను చక్కగా కళ్లకు కట్టినట్లు వ్యావహారిక భాషలో సామాన్య జనులకు అర్థమగు రీతిలో ఫోటోలతో సహా వివరించింది.
విలువైన ఈ వారం రోజుల సమాచారాన్ని (ఒకేచోట వ్రాసి తికమకలు పడుట కన్నా ఫోటోలతో సహా విడివిడిగా ఉంటే బాగుంటుందని భావించి) ఈ క్రింది ప్రత్యేక పేజిలలో చూడండి.
1984వ సంవత్సరంలో తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం స్వర్ణోత్సవ సందర్భంగా ప్రవేశపెట్టబడిన సేవ ఇది. హైదరాబాదు వస్తవ్యుడయిన ఒక మహమ్మదీయ భక్తుడు ఇందుకు అవసరమైన 108 బంగారు పద్మాలను కానుకగా సమర్పించాడు. తర్వాత ఇది ఆర్జిత సేవగా కూడా రూపుదిద్దుకుంది. 108 బంగారు కమలాలతో అష్టోత్తర శతనామాలతో అర్చన జరుగుతుండగా భక్తులు నయనానందకరంగా శ్రీస్వామి వారిని దర్శించవచ్చు.