polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ముగల్ చక్రవర్తులు అక్బర్ - షాజహాన్ సర్వత్ పరగణాను ముస్లిం సయ్యది కుటుంబానికి బహుమతిగా ఇచ్చాడు. 1633లో వారిలో ఒకరు అక్కడ ఒక నగరాన్ని స్థాపించి దానికి ఆయన తండ్రి సయ్యద్ ముజాఫర్ ఖాన్ స్మారకార్ధం " ముజఫర్ నగర్ " నానకరణం చేసాడు. ఈ ప్రాంతాన్ని సయ్యదుకు 1739లో నాదిర్ షా దండయాత్ర చేసేవరకు పాలించారు. నాదిర్ షా ఈ ప్రాంతాన్ని వదిలిన తరువాత ప్రాంతంలో అరాచకం చోటు చేసుకుంది. తరువాత ఈ ప్రాంతాన్ని రాజపుత్రులు, త్యాగీలు, బ్రాహ్మణులు, జాట్లు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. తరువాత అరాజకాన్ని ఆసరాగ చేసుకుని రొహిల్లాలు గంగా - యమునా మైదానమంతటినీ ఆక్రమించుకున్నారు.
జిల్లా ఫర్టిల్ బెల్టులో భాగంగా ఉంది. జిల్లాలో గంగా కాలువలు, బోరు బావులు మొదలైన నీటిపారుదల సౌకర్యాలు జిల్లా ఆర్థికంగా బలపడాడానికి సహకరిస్తుంది. జిల్లాలో పంటభూములు అత్యధిక వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను అందిస్తున్నాయి. గోధుమ, వరి మొదలైన పంటలు అధికంగా పండించబడుతున్నాయి. అలాగే చెరకు, ఉర్లగడ్డలు మొదలైన వాణిజ్య పంటలు కూడా అధికంగా పండించబడుతున్నాయి. పండ్లతోటలు, హార్టీ కల్చర్ తోటల నుండి లభిస్తున్న ఉత్పత్తులు ఎగుమతి చేయబడుతున్నాయి. డెహ్రాడూన్ బాసుమతి బియ్యం మార్కెటుకు కేంద్రం అయినప్పటికీ డెహ్రాడూన్ మార్కెటుకు బాసుమతి బియ్యం అధికంగా సహరాంపూర్ జిల్లా నుండి వస్తుంటాయి.
రావు ఘఫూర్ ముహమ్మద్ అలి ఖాన్‌కు 7 మంది సంతానం ఉన్నారు. వీరిలో రావు మక్సూద్ అలి ఖాన్ పెద్దవాడు. ఆయన ఉన్నత విద్యావేత్తగా, ఆధ్యాత్మిక వేత్తగా గుర్తించబడ్డాడు.
ఆయన సహరాంపూర్ రాజకుటుంబీకుడుగా గుర్తించబడ్డాడు. ఆయనను డెహ్రాడూన్ వద్ద లార్డ్ ఇర్విన్ చేత సత్కరించబడ్డాడు. అయన 1973లో షేఖ్‌పురా క్వాదింలో మరణించాడు. ఆయనకు రాం గులాం ముహిద్దీన్ ఖాన్, రావు జమియర్ హైదర్ ఖాన్, రావు యాకోబ్ ఖాన్, రావు గులాం హఫీజ్ అనే 4 కుమారులు ఉన్నారు.
ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో సహారన్‌పూర్ జిల్లా ఒకటి. సహారన్‌పూర్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. సహారన్‌పూర్ జిల్లా సహారన్‌పూర్ డివిజన్‌లో భాగంగా ఉంది. జిల్లాలో దేహత్, దేవ్బంద్, గంగో, రాంపూర్ మనిహరన్ మొదలైన ముఖ్యపట్టణాలు ఉన్నాయి. జిల్లా సరిహద్దులో హర్యానా, ఉత్తరాఖండ్ ఉన్నాయి. జిల్లాకు సమీపంలో శివాలిక్ పర్వతాలు ఉన్నాయి. ఇది గంగాయమునా ఉత్తర భూభాగంలో ఉంది. ఇది ప్రధానంగా వ్యవసాయ ఆధారిత ప్రాంతం.
16వ శతబ్ధంలో తైమూర్ రాజవంశానికి చెందిన వాడు జెంగిస్ఖాన్ వారసుడు అయిన బాబర్ ఫెర్గనలోయ నుండి ఖైబర్ పాస్‌ను దాటి వచ్చి ముగల్ దాంరాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. ముగల్ సామ్రాజ్యంలో భారతదేశంలోని ప్రాంతాలు, పాకిస్థాన్, ఆఫ్ఘనిస్థాన్లు భాగంగా ఉండేవి.
జిల్లాకు ఉత్తర భూభాగంలో ఉన్న హిమాలయాల కారణంగా సహరన్‌పూర్ జిల్లాలో ఉష్ణమండల వాతావరణం నెలకొని ఉంటుంది. ఎగువ గంగా మైదానం సబ్ హ్యూమిడిటీ రీజన్‌గా వర్గీకరించబడింది. సహారన్‌పూర్ సరాసరి ఉష్ణోగ్రత 23.3 డిగ్రీలు ఉంటుంది. జూన్ మాసం అతిఉష్ణ మాసంగా ఉంటుంది. జనవరి అతిశీతల మాసంగా ఉంటుంది. తూర్పు భాగంతో పోల్చితే
1803లో ఈస్టిండియా కంపెనీ సహారన్‌పూర్ మీద దాడిచేసారు. 1816లో బ్రిటిష్ - గుర్కా యుద్ధం తరువాత గ్రేటర్ నేపాల్ లోని డెహ్రాడూన్ను చేర్చిన తరువాత సహారన్‌పూర్ అతి పెద్ద జిల్లాగా రూపుదిద్దుకుంది. ప్రస్తుత ముజఫర్‌పూర్, హరిద్వార్, డెహ్రాడూన్ జిల్లాలు ఆసమయంలో సహారన్‌పూర్ జిల్లాలో భాగంగా ఉన్నాయి.
సహారన్‌పూర్ గంగా యమునా మైదానంలో ఉత్తరభాగంలో ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో శివాలిక్ పర్వతాలు ఉన్నాయి. భారతదేశ ఎగువభూభాగంలో సహరాంపూర్ ఉన్న గంగా యమునా మైదానం ఒకటి. పంజాబుకు తూర్పుగా స్థిరరపడిన ఆర్యులు ఈ భూభాగంలో నివసించారని భావిస్తున్నారు.
బేహత్ భూభాగంలో పలు రియాసత్‌లు ఉండేవి. వాటిలో ఒకటి చాలా ప్రాముఖ్యత కలిగిన ఘన ఖండి రియాసత్. సా.శ. 1745 పధాన్ జమీందారులు ఈ కుటుంబానికి చెందినవారే.
దుధియా తలాయో గతంలో ఒక సరోవరం. ప్రస్తుతం ఇది ప్రధాన షాపింగ్ కేంద్రంగా మార్చబడింది. దుధియా తలాయో సమీపంలో ప్రబల నేత్రచికిత్సాలయం ఉంది. దుధియా తలాయో 1970లో నిర్మించబడింది. దుధియా తలాయో మీద " ఆషాపూరీ ఆలయం " నిర్మించబడింది. దుధియా తలాయో కొంతభాగం " జి.ఎన్ టాటా మెమోరియల్ ట్రస్ట్ "కు ఇవ్వబడింది. వారు ఈ సరసును పూడ్చి ఇక్కడ ఒక అందమైన అడిటోరియం నిర్మించారు. ఇక్కడ సభలు, కళాప్రదర్శనలు నిర్వహించబడుతున్నాయి. దీనిని టాటా మెమోరియల్ హాల్ అని పిలువబడుతుంది.
నవ్‌సారిలో ఉన్న క్లాక్ టవర్ నగరానికి ఒక గుర్తింపు చిహ్నంగా ఉంది. ఈ గడియార గోపురానికి సమీపంలో సమీపంలో పురాతన పోస్ట్ ఆఫీస్ ఉంది. నవసారి పోస్టల్ కోడ్ 396445.
స్టీల్ మినిస్టర్ వీరభద్రరావ్ చేత పి.ఒ.ఎస్.సి.ఒ., సెయిల్ జాయింట్ వెంచర్‌లో " సెయిల్ - పి.ఒ.ఎస్.సి.ఒ జె.వి. స్టీల్ ప్లాంట్ " స్థాపించడానికి ప్రతిపాదన చేయబడింది. ఇందులో ఫైనెక్స్ సాంకేత ఉపయోగించి ఉన్నత నాణ్యత కలిగిన స్టీల్ ఉత్పత్తి చేయబడుతుందని భావిస్తున్నారు. పెరిఫెరిలో 500 ఎకరాలలో స్థాపించబడిన ఈ సంస్థ సామర్ధ్యం 1.5 ఎం.టి.
బొకారో వైశాల్యం 2883 చ.కి.మీ. జిల్లా సముద్రమట్టానికి 210 మీ ఎత్తున ఉంది. జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్న దామోదర్ నది లోయలు ఉపలోయలను రూపొందించింది. గతకొన్ని దశాబ్ధాలుగా ఈ నదీతీరంలో ఉన్న పట్టణాలకు, పరిశ్రమలకు అవసరమైన నీటిని అందిస్తుంది. అక్కడక్కడా పైకి లేచిన కొన్ని కొండలు, గుట్టలు ఈ లోయలకు మరింత అందం చేకూరుస్తూ ఉన్నాయి. జిల్లాలో దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల నుండి స్థిరపడిన ప్రజలు ఉన్నారు. ప్రజలలో అధికమైన విద్యావంతులు ఉన్నారు. 2001 గణాంకాల ప్రకారం జిల్లా జనసంఖ్య 1,777,662.
బొకారో స్టీల్ ప్లాంటు ఆవరణలో " బొకారో పవర్ సప్లై కార్పొరేషన్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ " స్థాపించబడింది. ఈఈప్లాంటు నుండి 302 మెగావాట్ల విద్యుత్తు ఉత్పత్తి చేయబడుతూ ఉంది. ప్లాంటులో 8 బాయిలర్లు ఉన్నాయి. వీటిలో 5 బాయిలర్ల టి.పి.హెచ్. 220, 3 బాయిలర్ల టి.పి.హెచ్. 260 ఉంది. అదనంగా 12 మెగావాట్ల శక్తి కలిగిన 6 టర్బైన్ జనరేటర్లు, 55 మెగావాట్ల శక్తి కలిగిన టి.జి., 60 మెగావాట్ల విద్యుత్తు ఉత్పత్తి చేయగలిగిన టి.జి. ఉన్నాయి.
బొకారో ఇండస్ట్రియల్ ఏరియా డెవెలెప్మెంటు అథారిటీ బొకారో, ధంబాద్, గుర్ధి జిల్లాల పారిశ్రామిక ప్రాంతాల నిర్వహణాబాధ్యత వహిస్తుంది.
ఇందులో ఉన్న పారిశ్రామిక ప్రాంతం బృహత్తర, మధ్యంతర, చిన్నతరహా పరిశ్రమలకు అవసరమైన పారిశ్రామిక ఉపకరణాలను అందిస్తుంది. ఇక్కడ స్టీల్ నుండి పలు వస్తువులు తయారుచేసే మిల్లులు, సిమెంటు తయారీ మిల్లులు ఉన్నాయి.
బొకారో నగరంలో భారతదేశం స్టీల్ అథారిటీ, భారత్ ధాతువులు లిమిటెడ్, హిందూస్తాన్ స్టీల్‌వర్క్స్ కంస్ట్రక్షన్ లిమిటెడ్, దామోదర్ వ్యాలీ కార్పొరేషన్, బొగ్గు భారతదేశం లిమిటెడ్, ఎలెక్ట్రో స్టీల్ కాస్టింగ్స్ లిమిటెడ్, బొకారో పవర్ సప్లై కంపెనీ ప్రెవేట్ లిమిటెడ్. లిమిటెడ్ , భారతీయ ఎక్ప్లోజివ్ లిమిటెడ్, జేపీ గ్రూప్, ఆయిల్ అండ్ నేచురల్ గ్యాస్ కార్పొరేషన్, ఇతర పలు సంస్థలు ఉన్నాయి.
బొకారో స్టీల్ సిటీలో " బొకారో ఇండస్ట్రియల్ ఏరియా డెవెలెప్మెంట్ అథారిటీ " బొకారో ఇండస్ట్రియల్ ప్రాంతాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. బొకారో ఇండస్ట్రియల్ ప్రాంతంలో దాదాపు 500 ఎస్.ఎస్.ఐ. ఉన్నాయి. వీటికి చక్కని పారిశ్రామిక మద్దతు లభిస్తుంది. బొకారో స్టీల్ సిటీలో చోటానగర్ డివిజన్‌కు చెందిన పోలీస్ హెడ్ క్వార్టర్స్ కూడా ఉంది. బొకారో జిల్లా ప్రస్తుతం రెడ్ కార్పెట్లో భాగం.
బొకారోలో 12 మిలియన్ టన్నుల సామర్ధ్యంతో " ఆర్సిలర్‌మిట్టల్ " జెయింట్ స్టీల్ ప్లాంట్ స్థించడానికి ప్రణాళిక వేయబడింది. కంపెనీకి 8000 ఎకరాల స్థలం అవసరమని భావించబడుతుంది. అందులో 2,500 ఎకరాల స్థలం పతావర్ సేకరించబడింది. ఈసంస్థ అవసరాలకు తెనూఘాట్ ఆనకట్ట నుండి 32-35 మిలియన్ క్యూబిక్ టన్నుల నీరు సేకరించడానికి అనుమతించబడింది.
జార్ఖండ్ రాష్ట్రం లోని 24 జిల్లాలలో బొకారో జిల్లా ఒకటి. భారదేశంలో అత్యధికంగా పారిశ్రమిక అభివృద్ధి సాధించిన జిల్లాగా దీనికి ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది. 1991లో ధన్‌బాద్ జిల్లా నుండి 2 బ్లాకులు గిరిడి జిల్లాలోని 6 బ్లాకులను కలిపి ఈ జిల్లాను రఒందించారు. 2011 గంఆకాలను అనుసరించి జిల్లా జనసంఖ్య 2 మిలియన్లకు చేరుకుంది.
బొకారో జిల్లాలో ఉన్న అతిపెద్ద " బొకారో స్టీల్ ప్లాంట్ ". ఇది " స్టీల్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండయా లిమిటెడ్ " ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది. ఇక్కడ పలు ఇతర మధ్యతరహా, చిన్నతరహా పరిశ్రమలు కూడా ఉన్నాయి. భారతదేశ పారిశ్రామిక వివరణా చిత్రం లో బొకారో జిల్లా చాలాకాలంగా చోటుచేసుకుని ఉంది.
బొకొరో స్టీల్ ప్లాంట్లకు ప్రసిద్ధి చెందింది. సోవియట్ సహాయంతో భారతదేశంలో ఏర్పాటు చేయబడిన " ఇంటిగ్రేటెడ్ పబ్లిక్ సెక్టర్ స్టీల్ ప్లాంట్ " లలో ఇది 4వది. ఇది నాణ్యమైన విద్యావిధానం కూడా కలిగి ఉంది. ఇది తూర్పు ప్రాంతం, విదేశీయాత్రికులకు పర్యాటక గమ్యంగా కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది.
" రిలయంస్ స్టీల్ ప్లాంట్ ": రిలయంస్ సంస్థ అధినేత అంబానీకి స్వంతమైన రిలయంస్ ఇంఫ్రాస్ట్రక్చర్ సంస్థ బొకారోలో 40,000 కోట్ల వ్యయంతో 12 మిలియన్ టన్నుల సామర్ధ్యం కలిగిన " ఇంటిగ్రేటెడ్ గ్రీన్‌ఫీల్డ్ స్టీల్ ప్రాజెక్ట్ " సంస్థ స్థాపించాలని ప్రణాళిక వేసింది.
2006లో భారతప్రభుత్వం బొకారో జిల్లాను వెనుకబడిన జిల్లా గా గురించింది. బ్యాక్వర్డ్ రీజంస్ గ్రాంటు ఫండ్ ప్రోగ్రాం నుండి నిధులు అందుకుంటున్న 21 జార్ఖండ్ జిల్లాలలో ఇది ఒకటి.
ఆర్సిలర్ మిట్టల్, 12 మి.మీ స్టీల్ ప్లాంట్, పొస్కొ 3 మి.మీ స్టీల్ ప్లాంట్, " ఎస్.ఎ.ఐ.ఎల్ " గ్రీన్ ఫీల్డ్ స్టీల్ ప్లాంట్ ఆఫ్ 12 మి.మీ వంటి బృహత్తర పరిశ్రమల స్థాపనకు సన్నాహాలు జరుగుతున్నాయి.
జార్ఖండ్ ప్రభుత్వం 500 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో " బొకారో ఇండస్ట్రియల్ డెవెలెప్మెంట్ అథారిటీ "లో రెండవ సెజ్ ఏర్పాటు చేయాలని ప్రణాళిక వేస్తుంది.
జిల్లాలో బొకారో స్టీల్ ప్లాంటు కాక ఇతర సంస్థలలో చందంకియారీలో ఎలెక్ట్రో స్టీల్ కాస్టింగ్ లిమిటెడ్ స్థాపించబడింది.
పార్శ్రామిక ప్రాధాన్యత కలిగిన నగరంగా ప్రసిద్ధిచెందిన కారణంగా వ్యవసాయరగం వెనుకబడింది. గ్రామీణప్రాంతాలలో స్వల్పంగా వరి పండించబడుతుంది.
సట్‌నర్ శాంతి ఉద్యమంలో ప్రముఖపాత్ర పోషించింది. ఆమె తన ప్రచురణలైన "డై వాఫెన్ నైడర్", "లే డౌన్ యువర్ ఆర్మ్స్" వంటి నవల ద్వారా ప్రముఖురాలైంది. 1891 లో ఆమె ఆస్ట్రియన్ పసిఫిక్ శాంతి సంస్థను స్థాపించింది. ఆమె అంతర్జాతీయ పసిఫిక్ జర్నల్ అయిన "డై వాఫెన్ నైడర్"కు సంపాదకునిగా ఉండి విశేష ఖ్యాతినార్జించారు. 1911 లో ఆమె "కార్నెగి పీస్ ఫౌండేషన్" కౌన్సిల్ లో సలహాదారుగా ఎంపిక కాబడినారు.
ఆమె ప్రముఖ ఇంజనీరు, నవలాకారుదైన ఆర్థర్ గుండకార్ ఫ్రెహెర్ర్ వాన్ సట్‌నర్ ను వివాహమాడారు. కానీ ఆయన కుటుంబం ఈ వివాహానికి అంగీకరించలేదు.1876 లో ఆల్‌ఫ్రెడ్ నోబుల్ నివాసం లో తన సెక్రటరీగా పనిచేయుటకు ఆయన ఇచ్చిన ప్రకటనకు ఆమె సమాధానమిచ్చింది. ఆమె వియన్నాకు రావడానికి ఒక వారం ముందు రహస్యంగా 1876 జూన్ 12 లో ఆర్థర్ ను వివాహమాడారు.
సట్‌నర్ "భోమియా" లోని ప్రాగ్ లో జన్మించింది. ఆమె ఆస్ట్రియన్ సైన్యాధ్యక్షుడైన ప్రాంజ్-జోసెఫ్ గ్రాఫ్ కిన్‌స్కీ వాన్ సట్‌నర్, ఆయన భార్య సోఫియా వాన్ కోర్నెర్‌ లకు జన్మించారు. 1873 నుండి సంపన్న కుటుంబమైన సట్నర్ కుటుంబంలో సంరక్షకరాలుగా పనిచేశారు.ఆమెకు అన్నయ్య ఆర్థర్ ఫ్రాంఝ్ కిన్‌స్కీ వాన్ వినిడ్జ్ ఉండ్ టెటాఉ కలడు.
ఆమె వ్రాసిన అహింసావాద రచనలకు ఇమ్మాన్యుయేల్ కాంట్, హెన్రీ థామస్ బకిల్, హెర్బాట్ స్పెన్సర్, ఛార్లెస్ డార్విన్, లియో టాల్‌స్టాయ్ వంటి ప్రముఖులు ప్రభావితులైనారు. సట్‌నర్ ఒక జర్నలిస్టుగా కూడా పనిచేశారు. ఒక ప్రముఖమైన చరిత్రకారుడు ఆమెను "ఒక అత్యంత గ్రహణశక్తి, సమర్థవంతంగా రాజకీయ వ్యాఖ్యాత" అని వెల్లడించారు .
ఆమెకు ఆల్‌ఫ్రెడ్ నోబుల్ తో వ్యక్తిగత పరిచయం ఉన్నప్పటికీ, ఆమె 1896 లో ఆయన మరణించేవరకు ఆయనతో సాన్నిహిత్యాన్ని కొనసాగించారు. ఆమె ఆయన నోబెల్ ప్రైజ్ లు యివ్వాలన్న వీలునామా వ్రాయుటకు ఆమె ప్రభావితం చేశారని నమ్మకం. ఆమెకూడా 1905 లో నోబెల్ శాంతి బహుమతి పొందారు.
బెర్థా ఫెలిసిటాస్ సోఫీ ఫ్రైప్రా ఆన్ సట్నర్ అస్ట్రేలియన్ నవలా రచయిత. ఈమె తీవ్రమైన శాంతికాముకమైన వ్యక్తి. ఈమె నోబెల్ శాంతి బహుమతి పొందిన మొదటి మహిళ, నోబెల్ బహుమతి పొందిన రెండవ మహిళ.
1707లో ఔరంగజేబు మరణించిన తరువాత ఛత్రపతి షాహూను ముహమ్మద్ ఆజం విడుదల చేసిన తరువాత మరాఠీ ప్రముఖుడు పరసోజి భోంస్లేను ఖండేష్‌లో కలుసుకున్నాడు.
17వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతం మీద పేష్వాలు దాడిచేసి జిల్లా ప్రాంతాన్ని బేరర్ సామ్రాజ్యంలో భాగం చేసాడు. 1850 నాటికి పేష్వాలను తొలగించి నిజాంలు బేరర్ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. తరువాత నిజాం బేరర్ ప్రాంతాన్ని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి ఇచ్చింది. 1903లో నిజాం బేరర్ ప్రాంతాన్ని బ్రిటిష్ ఇండియాకు లీజుకు ఇచ్చింది. తరువాత ఇది సెంట్రల్ ప్రొవింస్‌లో భాగం అయింది. 1956లో రాష్ట్రాల పునర్నిర్మాణం జరిగిన సమయంలో భండారా ప్రాంతం మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం నుండి బాంబే ప్రొవింస్‌లో చేర్చబడింది. 1960లో మహారాష్ట్ర రాష్ట్రం రూపొందించిన సమయంలో భండారా మహారాస్గ్ట్ర జిల్లాగా అయింది. 1991 గణాంకాల తరువాత జిల్లా భండారా, గోండియా జిల్లాలుగా విభజించబడింది.
17వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతం మీద దాడి చేసారు. పేష్వాలు ఈ ప్రాంతాన్ని బేరర్ రాజ్యంలో విలీనం చేయడానికి కారణం అయ్యారు. 1850లో పేష్వాల తరువాత ఈ ప్రాంతానికి నిజాములు పాలకులు అయ్యారు. నిజాములు ఈ ప్రాంతాన్ని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి ఇచ్చారు. 1903లో నిజాములు ఈ ప్రాంతాన్ని బ్రిటిష్ ఇండియాకు లీజుకు ఇచ్చారు. తరువాత ఇది సెంట్రల్ ప్రొవింస్‌లో భాగం అయింది. 1956లో రాష్ట్రాల పునర్నిర్మాణ సమయంలో భండారా మధ్యప్రదేశ్ నుండి బాంబే ప్రొవింస్‌కు మార్చబడింది. 1960 లో మహారాష్ట్ర రాష్ట్రం రూపుదిద్దుకున్నప్పుడు ఈ ప్రాంతం
17వ శతాబ్దంలో జిల్లా ప్రాంతాన్ని పేష్వాలు బేరర్ రాజ్యంలో భాగంగా మార్చారు. 1699 లో పేష్వాలు ఈ ప్రాంతం మీద దండయాత్ర సాగించారు. తరువాత ఈ ప్రాంతం పరసోజి భోంస్లే
భండారా జిల్లా పేరుకు మూలం బన్నారా. రత్నపూర్‌లో లభించిన శిఅలాశానాలలో ఈ పేరు పేర్కొనబడింది. భండారా జిల్లా ప్రాంతంలో నిర్వహించిన త్రవకాలలో లభించిన ఆధారాలు 11వ శతాబ్దం నుండి ఇది నివాసితప్రాంతంగా ఉందని నిరూపిస్తున్నాయి. రామాయణ కాలంలో ఇక్కడ నివసించిన ఆదిమవాసులను రాక్షసులని పిలిచారు. ఇది హైహయ రాజ్యంలో ఇది అంతర్భాగంగా ఉంది. 12 వ శతాబ్దంలో పాంవార్లు ఈ ప్రాంతానికి పాలకులు అయ్యారు. తరువాత ఈ ప్రాంతం గోండు రాజప్రతినిధులు పాలించారు.
ఈ ప్రాంతాన్ని మౌర్యులు, శాతవాహనులు, చాళుఖ్యులు, రాష్ట్రకూటులు, ఒకతకాలు, యాదవ రాజులు, రాజపుత్ర రాజ్యాలు, రాష్ట్రిక - పెటెనికాలు, భోజ - పెటెనికాలు, డియోగర్ గోండ్ రాజ్యం, పేష్వా, మరాఠీలు, భోంస్లేలు, పండరీలు, మొగలులు, లాంజీ రాజ్యం, నిజాం, బ్రిటిష్ పాలించారు. ఈ ప్రాంతం వరి ఉత్పత్తికి పేరుపొందింది. భండారా ఇత్తడి నగరంగా పేరుపొందింది. నగరంలో బృహత్తరమైన ఇత్తడి తాయారుచేసే పరిశ్రమ ఉంది.
ప్రస్తుత భండారా మూలపదం భాన అంటే ఉత్తడి అని అర్ధం. ఈ నగరం ఇత్తడి వస్తువుల ఉతోత్తికి ప్రసిద్ధి. నగరానికి లోపల వెలుపల 3,500 చిన్న సరసులు ఉన్నాయి. అందువలన దీనిని సరసుల నగరం అని కూడా అంటారు. నగరం ఆర్థికంగా వ్యవసాయం, పరిశ్రమలు, అరణ్యసంపద మీద ఆధారపడి ఉంది. భండారా జిల్లాలో వరి కూడా అత్యధికంగా పండించబడుతుంది. అందువలన దీనిని " రైస్ బౌల్ ఆఫ్ మహారాష్ట్ర " అని కుడా పిలివబడుతుంది.
గోదావరి దక్షిణ ప్రాంతంలో ఆదిమవాసులు నివాసితప్రాంతంగా మార్చుకున్నారు. రామాయణ కాలంలో వారు రాక్షసులు అని పిలువబడ్డారు. 7వ శతాబ్దంలో జిల్లాప్రాంతం హర్యానారజపుత్రుల రాజ్యంతో విలీనం చేయబడింది. చత్తీస్ గఢ్‌ను పాలించిన హైహయ రాజ్యాన్ని మహాకోసల అని పిలిచేవారు. నాగార్ధన్ తరువాత కాలానికి చెందిన హిందూ రాజులగురించిన పుస్తకాలు ఉమేష్ కాంచన్ భండారా వద్ద భద్రపరచబడి ఉన్నాయి.
12వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతాన్ని పొంవార్లు పాలించారు. వారిని తొలగించి ఈ ప్రాంతాన్ని గోండులు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. వారి తరువాత రఘోజీ ఈ ప్రాంతానికి పాలకుడయ్యాడు. రఘోజీ 1743 లో తనకు తానే విదర్భా రాజుగా ప్రకటించుకున్నాడు. 1755 లో రఘోజీ మరణించిన తరువాత ఆయనకుమారుడు జనోజీ ఈ ప్రాంతానికి అధిపతిగా ప్రకటించుకున్నాడు.
12వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతం పాంవార్‌లు పాలించారు. పాంవార్‌లను తొలగించి ఈ ప్రాంతాన్ని గోండులు స్వాధీనపరచుకుని స్వతంత్రం ప్రకటించుకున్నారు. 1753లో సతారాకు చెందిన రఘోజీ విదర్భరాజుగా ప్రకటించుకున్నాడు. 1755లో రఘోజీ భోంస్లే మరభించిన తరువాత ఆయన కుమారుడు జనోజీ ఈ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనపరచుకున్నాడు.
గోదావరి నదికి దక్షిణ ప్రాంతంలో నివాసాలు ఏర్పరచుకున్న ఆదిమ మానవులను రామాయణ కాలంలో రాక్షసులు అనే వారు. 7వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతం చత్తిస్‌గడ్ పాలించిన హైహయ సామ్రాజ్యంలో చేర్చబడింది. వారి రాజ్యం మాహాకోసల అని పిలువబడింది. భండారా వద్ద ఈప్రాంతాన్ని పాలించిన హిందూ రాజుల వివరాలు ఉన్నాయి.
జవహర్‌నగర్ కాలనీ అని పిలువబడే ఎస్టేట్‌లో 2 స్కూల్స్ (కేంద్రీయ విద్యాలయ భండారా, ఆర్డినెంస్ ఫ్యాక్టరీ స్టేట్ స్కూల్స్) ఉన్నాయి. ఇదే జిల్లాలో ఉన్న ఒకేఒక కేంద్రీయ విద్యాలయ పాఠశాల ఇదే. జిల్లాలో నవగావ్ బంద్ వద్ద నవోదయ విద్యాలయ ఉంది.
జిల్లాలో అశోక్ లేలాండ్, సంఫ్లాగ్ స్టీల్, ఆర్డినెంస్ ఫ్యాక్టరీ ఉన్నాయి. భండారాలో అంబాగాడ్ కోట, బ్రాహ్మి, చించ్గాడ్, దిఘోడి మొదలైన పర్యాటక ఆకర్షణలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో
జిల్లాలో గడేగావ్ వద్ద అశోక్ లేలాండ్, సంఫ్లాలాగ్ స్టీల్, శివమంగళ్ ఇస్పాట్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్, ఆర్డినెంస్ ఫ్యాక్టరీ ఉన్నాయి. భండారా ఆఫ్ ది ఆర్డినెంస్ ఫ్యాక్టరీస్ బోర్డ్ ఇండియన్ ఆర్మ్‌ఫోర్సెస్‌ ఉత్పత్తులను అందిస్తుంది.
భండారాలో అంబాగాడ్ కోట, బ్రాహ్మి, చించ్గాడ్, దిఘోడి మొదలైన పర్యాటక ఆకర్షణలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో ఖండోభా , మహాశివరాత్రి, అష్టి, ధపెవాడ ఉత్సవాలు నిర్వహించబడుతుంటాయి
ఒక రోజు రాక్షసరాజ వృషపర్వుని పుత్రి శర్మిష్ట గురు పుత్రి దేవయానితోనూ వేయి మంది చెలికత్తెలతోనూ వన విహారానికి వెళ్ళారు. అక్కడ కొలను తీరంలో వారు దుస్తులు విడిచి స్నానం చేస్తున్న తరుణంలో గాలికి బట్టలన్నీ కలసి పోయాయి.
దేవయాని దుస్తులు శర్మిష్ట వేసుకుంది. కానీ దేవయాని తాను బ్రాహ్మణ కన్యనని ఒకరు విడిచిన దుస్తులు వేయనని చెప్పింది. శర్మిష్ట కోపగించి నా తండ్రి దగ్గర సేవచేసే బ్రాహ్మణుని పుత్రికి నా దుస్తులు పనికి రాలేదా అని నిందించి ఆమెను ఒక పాడు బడ్డ బావిలో త్రోసి చెలికత్తెలతో వెళ్ళి పోయింది. ఆ సమయానికి అటుగా వచ్చిన యయాతి మహారాజు ఆమెను రక్షించి ఆమె వృత్తాంతం తెలుసుకుని తనరాజ్యానికి వెళ్ళాడు. ఆ తరువాత దేవయాని అక్కడకు వచ్చిన తన చెలికత్తెతో తాను తిరిగి వృషపర్వుని రాజ్యానికి రానని తన తండ్రికి చెప్పమని చెమ్మంది.
దేవయాని తన చెలికత్తెలతో అదే వనవిహారానికి వెళ్ళి అక్కడ తిరిగి యయాతిని చూసింది. దేవయాని యాయాతిని వివాహం చేసుకోవాలని నిశ్చయించుకున్నది. ఆమె యయాతితో తామిరువురికి ఒకసారి పాణి గ్రహణం జరిగింది కనుక తనను అతడు వివాహం చేసుకోవాలని కోరింది. యయాతి బ్రాహ్మణుడు క్షత్రియ కన్యను వివాహమాడవచ్చు కాని క్షత్రియుడు బ్రాహ్మణ కన్యను వివాహమాడటం ధర్మం కాదని చెప్పాడు. పట్టువదలని దేవయాని తన తండ్రిని రప్పించి తండ్రిచే అందుకు అంగీకారాన్ని పొంది యయాతిని వివాహమాడింది. యయాతి తన భార్యతోనూ ఆమె చెలికత్తెలతో తన రాజ్యానికి చేరుకోవడానికి ఆయత్తమైన సమయంలో శుకృడు శర్మిష్ట వృషపర్వుని కూతురని ఆమెను దూరంగా ఉంచమని ప్రత్యేకంగా చెప్పాడు.
శుకృడు దేవయానిని ఎంత అనునయించినా దేవయాని తాను పట్టిన పట్టు వదల లేదు. వారు చేసిన ప్రయత్నం విఫలం కావడంతో శుకృడు కూడా నగరాన్ని విడిచి వెళ్ళాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. విషయం తెలిసి అక్కడకు వచ్చిన వృషపర్వుడు శుకృని దయలేకుండా తాము జీవించలేమని వారు ఏది కావాలన్నా ఇస్తానని వేడుకున్నాడు. శుకృని తరఫున దేవయాని శర్మిష్ట వేయి మంది చెలికత్తెలతో తనని సేవిస్తే తామిరువురు నగరంలో ఉంటామని చెప్పింది. వృషపర్వుడు అందుకు అంగీకరించాడు.
శర్మిష్ఠ రాక్షసరాజు వృషపర్వుని కుమార్తె. వారి గురువు శుక్రాచార్యుడు. సాధుస్వభావం కలిగినది.శుక్రాచార్యుని కుమార్తె దేవయాని. శర్మిష్ఠ యయాతి మహారాజుని గంధర్వ వివాహం చేసుకుని నలుగురు కుమారులను కంటుంది.1
శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవస్థానం, . ఈ ఆలయం బంగాళాఖాతం ఒడ్డున ఉన్నది . తిరుచెందూర్ ఆలయంలోని సుబ్రహ్మణ్యస్వామిని భక్తులు సెందిలాండవర్ అని కీర్తిస్తారు. మురుగన్ ఆరు పడై ఆలయాలలో తిరుచందూరు ఆలయం రెండవది. భక్తులు అత్యధికంగా అచ్చే ముదుగన్ ఆలయాలలో ఇది ఒకటి. ఇక్కడ ఉన్న సునదరమైన శరవణ పొయిగై ప్రత్యేకత సంతరించుకుంటూ భక్తులను ఆకర్షిస్తూ ఉంటుంది.
శ్రీ వైష్ణవంలో అత్యంత ప్రముఖ ఉత్సవాలలో ఆళ్వార్‌తిరునగరి ఒకటి . వైకాశి నెలలో జన్మించిన స్వామి నమ్మాళ్వార్ విశాఖ నక్షత్రంలో జన్మించారు. నమ్మాళ్వార్ గుర్తుగా వైకాశి మాసంలో 10 రోజు వైకాశి విశాఖం జరుపుకుంటారు .
అరుళ్మిగు ముతరమ్మన్ ఆలయం . ఈ ఆలయం దసరా ఉత్సవాలకు ప్రసిద్ధి, ఆశ్వీజమాసం 10 రోజున ఈ పండుగ జరుపుకుంటారు.ఈ ఉత్సవాన్ని జరపడానికి ప్రధానంగా దసరా కుళు ఉంది .
శ్రీ శంకరరామేశ్వర ఆలయం (టుటికార్న్, శివపురాణ కథనం అనుసరించి శ్రీరాముడు రావణాసురునితో యుద్ధం చేయడానికి ముందు ఈ ఆలయంలోని స్వామిని ఆరాధించాడని తెలియజేస్తుంది.
కోవిల్పట్టి సమీపంలో కళుగు మలై జైన్ గుహ, జైన ఆర్కిటెక్చర్ ప్రసిద్ధి . ఇక్కడ కళుగాచలమూర్తి ఆలయం కూడా ఉంది
జిల్లాలో అనేకంగా పాలిటెక్నిక్ కాలేజీలు, పాఠశాలలు తూత్తుకూడి, సమీపప్రాంతాలకు నాణ్యతకలిగిన విద్యను అందిస్తున్నది. 1889 - 85 లో అగ్రికల్చర్ కాలేజ్, రీసెర్చ్ ఇంస్టిట్యూట్ స్థాపించబడింది. ఇది తమిళనాడు అగ్రికల్చర్ యూనివర్శిటీ పరిధిలో ఉన్న 3వ కాలేజిగా గుర్తించబడింది. ఇది తిరునల్వేలి జిల్లాలో ఉన్న పేట్టైలో ఉన్న హిందూ కాలేజ్ ఆవరణలో అద్దె భవనంలో నిర్వహించబడుతుంది. అందువలన విత్తన ఉత్పత్తి కార్యాలయానికి అవసరమైన భూమి, భవనాలు లలో కిల్లికుళంలో ఏర్పాటుచేయబడ్డాయి.
తూత్తుకూడి జిల్లాను టుటికార్న్ జిల్లా అని కూడా అంటారు. దక్షిణభారతదేశంలోని తమిళనాడురాష్ట్రానికి చెందిన జిల్లాలలో తూత్తుకూడి ఒకటి. జిల్లా ప్రధాన నగరం తూత్తుకూడి. తూత్తుకూడి ముత్యాల పంటకు ప్రసిద్ధి. జిల్లాలోని సముద్రతీరాలలో విస్తారంగా ముత్యాలు పండించబడుతున్నాయి. ఇది తమిళనాడు ముఖద్వారంగా గుర్తించబడుతుంది. ఇది ఒకప్పుడు భారతదృశంలోని అతిపురాతన సామ్రాజ్యమైన పాండ్యసామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉంటూ వచ్చింది. కొర్కై, కులశేఖర పట్టిణం నుండి పురాతనకాలంలో సుదూరంలో ఉన్న రోమునగరానికి నౌకలు నడుపబడ్డాయి.
జిల్లాలో ప్రముఖ నగరాలు కోవిల్‌పట్టి, తిరుచెందూరు. ఈ జిల్లా అత్యధికంగా నగరీకరణ చేయబడడమేగాక ఉన్నతమైన సాంఘిక సంపద కలిగి ఉంది. జిల్లాలో టుటికార్న్ నగరం అతిపెద్ద నగరం. తూత్తుకూడి అధికమైన తలసరి ఆదాయం, అక్షరాస్యతలో మిగిలిన తమిళనాడు జిల్లాలకంటే ప్రథమస్థానంలో ఉంది. జిల్లాలో ఉన్న అదిచందూరులో పురాతన తమిళసాంస్కృతిక అవశేషాలు లభిస్తున్నాయి. 2011 భారత జనాభా గణాంకాలను అనుసరించి తూత్తుకూడి జిల్లా జనసంఖ్య 1,750,176. స్త్రీ పురుష లింగ నిష్పత్తి 1023:1000.
పాళయకాయల్, శ్రీవైకుంఠం, సాత్తన్‌కుళం, తిరుచందూరు తాలూకాలలో వరి పండినబడుతుంది. కోవిల్‌పట్టి, విలతికుళం, నాగలాపురం, ఒట్ట్పిడారం, తూతుకుడి తాలూకాలలో సజ్జలు, మొక్కజొన్నలు, ఉలవలు, ఇతర పప్పులు పండింబడుతున్నాయి. కోవిల్‌పట్టి, తిరుచందూరు, సాత్తన్ కుళం తాలూకాలలో వేరుచనగ పంట పండించబడుతుంది. వేరుచనక పిట్టు పశుగ్రాస పొలాలలో పొలాలకు ఎరువుగా ఉపయోగించబడుతుంది. కోవిల్‌పట్టి, ఒట్టపిడారం, తూతుకుడి తాలూకాలలో పత్తి పంట పండించబడుతుంది. నాగలాపురం పూర్తిగా వ్యవసాయ ఆదాయం మీద ఆధారపడుతుంది. ఇక్కడి ప్రధాన వాణిజ్యం మిరపకాయలు, మొక్కజొన్నలు, సజ్జలు, బొగ్గు మొదలైనవి.తమిళనాడు జిల్లాలోని 35% సజ్జలు తూత్తుకూడిలో
తిరుచందూరు, శ్రీవైకుంఠం, సాత్తన్‌కుళం, విలతికుళం తాలూకాలలో తాటిచెట్లు అధికంగా ఉన్నాయి. శ్రీవైకుంఠం తాలూకాలో శివగలై సమీపంలో ఉన్న కుళం, పెరియకుళం
శివగలై గ్రామం, పరిసర వ్యవసాయ భూములకు అవసరమైన జలాలను అందిస్తున్నాయి. తాటి పండ్లరసం నుండి తాటి బెల్లం తయారుచేయబడుతుంది. తాటిబెల్లం తయారీ తిరుచందూరు, సాత్తన్‌కుళం ప్రజలకు ప్రధాన వృత్తిగా ఉంది. తిరుచందూరు, శ్రీవైకుంఠం తాలూకాలలో అరటి, కూరగాయల ఉత్పత్తి అధికంగా జరుగుతుంది. తిరుచందూరు నుండి కులైయ రోడ్డుమార్గంలో ఒకవైపుబ్ అరటితోటలు మరొక వైపు ఉప్పు పొలాలు అధికంగా ఉన్నాయి. ఒక్కో పంటకు ఒక్కో విధమైన జలం అవసరం. తమిళనాడులో అత్యధికంగా అరటితోటలు ఉన్న జిల్లాలలో తూత్తుకూడి ఒకటి.
తూత్తుకూడి జిల్లాలో పెద్ద రిజేవాయర్లు లేవు కనుక తిరునెల్వేలి జిల్లాలో తామ్రపర్ణి నదీ ప్రవాహ ఆనకట్టలు అయిన పాపనాశనం, మణిముత్తూరు ఆనకట్టలు జిల్లాలోని వ్యవసాయభూములకు నీటిని అందిస్తున్నాయి. అదనంగా విలతికుళం తాలూకాలో ఉన్న వైపర్, కరుమేని నదులు సతంకుళం, తిరుచందూరు తాలూకాలలో ప్రవహిస్తూ జిల్లాకు అవసరమైన జలాలను అందిస్తున్నాయి. ఒట్టపిడారం తాలూకాలోని ఎప్పోదుం వేంద్రన్ గ్రామంలో ఒక చిన్న రిజర్వాయర్ కూడా జిల్లాలోని జలవనరులలో ఒకటి. కులైయన్‌కరిసల్ అరటి తోటల పెంపకానికి ప్రసిద్ధిచెంది ఉంది. ఇక్కడి నుడి ఇతర జిల్లాలకు అరటి ఆకులు సరఫరాచేయబడుతున్నాయి.
తూత్తుకూడి జిల్లా తమిళనాడు రాష్ట్రంలో ఆగ్నేయ భూభాగంలో ఉంది. తూత్తుకూడి జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో తిరునల్వేలి జిల్లా, విరుదునగర్ జిల్లా, రామనాథపురం ఉన్నాయి. తూర్పు, ఈశాన్య సరిహద్దులో మన్నార్ అఖాతం, పడమర, నైరుతి సరిహద్దులో తిరునెల్వేలి జిల్లాలు ఉన్నాయి. జిల్లా మొత్తం వైశాల్యం 462 చదరపుమైళ్ళు. ప్రధాన నగరమంతా నగరీకరణ చేయబడింది. తూత్తుకూడి ఒకప్పుడు తిరునల్వేలి జిల్లాలో ఒక తాలూకాగా ఉండేది. 1986 అక్టోబరు 20 నుండి తిరునల్వేలి జిల్లా నుండి తూత్తుకూడి జిల్లా రూపొందించబడింది. ఆర్.ఆరుముగం. ఐ.ఎ.ఎస్ జిల్లాకు మొదటి కలెక్టరుగా నియమించబడ్డాడు.
తూత్తుకూడి భారతదేశ ముఖ్యమైన నౌకాశ్రయనగరాలలో ఒకటి. తూత్తుకూడి చారిత్రకంగా సా.శ. 6వ శతాబ్దం నుండి ఉనికిలో ఉంది. తూత్తుకూడి జిల్లా దేశానికి పలువురు స్వాతంత్ర్య పోరాటవీరులను అందించింది. వీరిలో జాతీయ కవి సుబ్రహ్మణ్య భారతి, వి.వొ చొనంబరం పిళ్ళై, ఊమదురై, వీరపాండ్యకట్టబొమ్మన్, వెళ్ళైయదేవన్, వీరన్ సుందరలింగం మొదలైన వారు ముఖ్యులు. 1907 జూన్ 1న వి.ఒ . చిదంబరం పిళ్ళై మొదటిసారిగా సుదేశీనౌకను నడిపాడు.
తూత్తుకూడి జిల్లా నగర, గ్రామీణపరంగా 12 రెవెన్యూ విభాగాలుగా విభజించబడింది. అవి వరుసగా టుటికార్న్, తిరుచందూరు, ఉదంగుడి, సాతంకుళం, శ్రీవైకుంటం, ఆల్వార్తురునగరి, కరుంకుళం, ఒట్టపాళయం, కోవిల్పట్టి, కయతార్, విలతికుళం, పుదూర్. జిల్లాలో త్తూత్తుకుడి నగరపాలిక ఒకటి, కాయల్పట్టణం, కోవిల్పట్టి అనే రెండు పురపాలికలు ఉన్నాయి. 19 నగర పంచాయుతీలు ఉన్నాయి. అలాగే 430 గ్రామపంచాయితీలు ఉన్నాయి.
తూత్తుకూడి జిల్లాలో తూత్తుకూడి లోకసభ నియోజకవర్గం పేరుతో ఒక పార్లమెంటు నియోజకవర్గం ఉంది. అలాగే 6 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి.
తూత్తుకూడి జిల్లాలో స్పిక్, స్టెరిలైట్, టుటికార్న్ ఆల్కలీస్ కెమికల్స్, హెవీ వాటర్ ప్లాంట్, డి.సి.డబ్ల్యూ, జిర్కోనియం ప్లాంట్, ఉప్పు పలు ప్యాక్ చేసే కంపెనీలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో పలు స్థాయిలలో బొగ్గు ఆధారిత విద్యుదుత్పత్తి కేంద్రాలు పనిచేస్తున్నాయి. కోవిల్‌పట్టి తాలూకాలో పలు కుటీరపరిశ్రమలు ఉన్నాయి. వీటిలో అగీపుల్లల వ్యాపారం ప్రధానమైనది.
పుదియంపుదూర్ గ్రామంలో తయారు చేయబడుతున్న రెడీమేడ్ దుస్తులు తమిళనాడులోని ఇతర ప్రాంతాలకే కాక ముంబయి వంటి రాష్ట్రాలకు కూడా సరఫరా చేయబడుతున్నాయి.
ఈ పరిశ్రమ దాదాపు 10,000 మందికి ఉపాధి కల్పిస్తుంది. ఈ పరిశ్రమకు అవసరమైన ఉద్యోగులు గ్రామం, పరిసర ప్రాంతాల నుండి తీసుకుంటున్నారు.
తమిళనాడులోని ఉప్పూత్పత్తిలో 70% భారతదేశంలో 30% తూతుకుడి జిల్లాలో ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. దేశంలో ఉప్పు ఉత్పత్తిలో తూతూకుడి 2వ స్థానంలో ఉంది. మొదటి స్థానంలో గుజరాత్ రాష్ట్రానిది.
వి.ఒ చిదంబరం పోర్ట్ ట్రస్ట్ తమిళనాడు అభివృద్ధిలో ప్రధాన పాత్రవహిస్తుంది. అత్యధికంగా ఉపాధి కలిగిస్తున్న ఈ నౌకాశ్రయ అభివృద్ధి శాతం 12.08%.
ఆర్ధికంగా,విద్యాపరంగా, రాజకీయంగా వెనుకబడిన కులాలను ఇక్కడ గుర్తిస్తారు. వీరికి ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్ ఉంటుంది.వీరు ముఖ్యంగా కులవృత్తులు చేసుకునే వారు, చిన్న సన్నకారు రైతులు, వర్తకులు. వెనుకబడిన కులాల వారు జనాభాలో దాదాపుగా 59% ఉంటారు.
ముదిరాజులు బీసీలలో అత్యధిక జనాభా గల కులం వీరు ప్రధానంగా వ్యవసాయ దారులు అలాగే కాకతీయుల మరియు సుల్తానులు,కులీ కుతుబ్ షాహీ పాలనలో సైనికులుగా సుబేదారులుగా సైనదీపతులుగా భూపతులుగా గ్రామ నాయకోల్లుగా నాయికోటితనం నైజాం పాలనలో గ్రామాధికారులుగా పట్వారీ పటేల్ లుగా పోలీస్ పటేల్ లుగా తెలంగాణ, నైజాం హైదరబాద్ స్టేట్ లో పనిచేసి వున్నారు ముదిరాజులు తెలంగాణలో 18% వుంటారు వీరినీ 1968 లో అనంతా రామన్ కమీషన్ ద్వారా వెనుకబడిన తరగతులో బీసీల్లో చేర్చడం జరిగింది
కమ్మ (సామంత రాజులు, సంస్థానదీసులు, సేనా నాయకులు, యోధులు, జమిందారులు, భూపతులు, గ్రామ అధికారులు, రైతులు/కర్షకులు, రాజకీయవేత్తలు, వర్తకులు, పారిశ్రామికవేత్తలు, వాణిజ్యవేత్తలు) 4%
వెలమ (రాజ్య పాలకులు, సామంత రాజులు, సంస్థానదీశులు, సేనా నాయకులు, యోధులు, భూపతులు, గ్రామ అధికార్లు, రైతులు/కర్షకులు, రాజకీయవేత్తలు, వర్తకులు, పారిశ్రామికవేత్తలు, వాణిజ్యవేత్తలు) 1% .
బలిజ/తెలగ/ఒంటరి (రైతులు/కర్షకులు, భూపతులు, వర్తకులు, సైనికులు, యోధులు, రాజకీయవేత్తలు, వాణిజ్యవేత్తలు)ఎక్కువ జనాభా ఉన్న కులం 8% .
పెరికె/పెరిక క్షత్రియులు/పెరిక బలిజ/పురగిరి క్షత్రియులు( రాజులు, రైతులు, భూపతులు, సైనికులు, యోధులు, వర్తకులు, వాణిజ్యవేత్తలు)
అగ్ర కులాలకు చెందిన వారు ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో రిజర్వేషనుకు అనర్హులు. 2007 లో జరిపిన ప్రత్యేక గణాంకాల్లో 28% జనాభా అగ్ర కులాలని తేలింది.
బ్రాహ్మణ{కరణాలు(నియోగులు, నియోగి కరణాలు, ఆరువేల నియోగులు, గోల్కొండ వ్యాపారులు , బ్రహ్మ క్షత్రియులు, శిష్టకరణం, కరణ కమ్ములు)భూపతులు, జమీందార్లు, గ్రామ అధికారులు}