polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1888, 1891లో జరిగిన మొదటి, రెండవ హైదరాబాద్ క్లోరోఫామ్ కమీషన్లలో ఫుర్దూంజీ సభ్యురాలుగా పాల్గొన్నది. 1889-1917 వరకు బ్రిటిష్ రెసిడెన్సీ హాస్పిటల్ , అఫ్జల్‌గంజ్ హాస్పిటల్ , హైదరాబాద్‌లోని విక్టోరియా జెనానా మెటర్నిటీ హాస్పిటల్‌లో అనస్థీషియాలను ఇచ్చింది. 1909లో ఇంగ్లాండు నుండి తిరిగి వస్తూ, ఓడ ఈడెన్ పోర్టులో ఆగినప్పుడు, అక్కడి బ్రిటీషు రెసిడెంట్, రూపాబాయి సేవలు అక్కడ అవసరమని, కొంతకాలం ఈడెన్‌లో వైద్యసేవలు అందించాలని కోరుతూ, హైదరాబాదులోని బ్రిటీషు రెసిడెంటుకు లేఖ పంపాడు. ఈ విధంగా బ్రిటిష్ రెసిడెంట్ కోరిక మేరకు అక్కడ కొంతకాలం వైద్య సేవలు అందించింది. 1920లో హైదరాబాద్‌లోని చాదర్‌ఘాట్‌ ఆసుపత్రి సూపరింటెండెంట్‌గా పదవీ విరమణ చేసింది.
1909లో అన్నీ బిసెంట్ ప్రోత్సాహంతో మత్తుమందులో మరింత అనుభవం సంపాధించేందుకు స్కాట్లాండ్‌లోని ఎడిన్‌బర్గ్‌కు వెళ్ళింది. 1910లో ఎడిన్‌బరో విశ్వవిద్యాలయంలో భౌతికశాస్త్రం, రసాయనశాస్త్రం చదువుకుంది. ఆనాడు అనస్థీషియా మీద ప్రత్యేకంగా కోర్సులు లేకపోవడంతో, అనస్థీషియా వైద్యులకు అవసరమైన శాస్త్రాలైన ఈ రంగాల్లో ఆమె విద్యాభ్యాసం చేసింది. హైదరాబాదులో ఎడ్వర్డ్ లారీ దగ్గర పాథాలజీలో శిక్షణ పొందింది. ఇంగ్లాండుకు అనిబీసెంట్ తో కలిసి ఒకే ఓడలో ప్రయాణం చేసింది. దీంతో ఆమెతో సాన్నిహిత్యం ఏర్పడింది. అంతేగాదు అనిబీసెంట్ ఇంగ్లండ్‌లోని మిత్రులకు ఆమెను సిఫారసు చేస్తూ యోగ్యతాపత్రాన్ని కూడా ఇచ్చింది.
రూపాబాయి తెలంగాణలోని హైదరాబాదు నగరంలో జన్మించింది. 1885లో తన చదువును ప్రారంభించిన రూపాబాయి, హైదరాబాద్ మెడికల్ కాలేజీలోని వైద్యకోర్సుల్లో చేరిన ఐదుగురు మహిళల్లో ఒకరు. 1889లో మెడికల్ డాక్టర్‌కి సమానమైన హకీమ్ డిగ్రీని పొందింది. ఆ తరువాత బాల్టిమోర్‌లోని జాన్స్ హాప్కిన్స్ హాస్పిటల్ నుండి మెడికల్ డిగ్రీని అభ్యసించింది.
రూపాబాయి ఫర్దూంజీ ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి మహిళా మత్తు వైద్యురాలు. ప్రపంచంలోనే శిక్షణ పొందిన తొలి మహిళా అనస్థీసియాలజిస్టుగా గుర్తింపబడింది. హైదరాబాదు నగరంలో వైద్యవిద్యను అభ్యసించిన రూపాబాయి, భారతదేశంలో క్లోరోఫామ్‌ను మత్తుమందుగా ఉపయోగించడంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించింది.
ఎమ్మా గోల్డ్ మేన్ ప్రముఖ ఆరాకజవాద రాజకీయ కార్యకర్త, స్త్రీవాది, రచయిత్రి. 20వ శతబ్దం మొదటి భాగంలో ఉత్తర అమెరికాలోనూ, యూరోప్ లోనూ అరాజకవాదం అభివృద్ధి చెందడానికి ఈమె ఎంతో కృషి చేసింది.
భుబనేశ్వర్ రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ ఒడిషా రాష్ట్ర రాజధాని అయిన భుబనేశ్వర్ ,భారత దేశ రాజధాని అయిన క్రొత్త ఢిల్లీ ల మద్య నడిచే రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలు.
పార్శ్వదేవతలు: పార్శ్వదేవతల గూళ్ళు ఉత్తర, పశ్చిమ, దక్షిణ దిశలలో మూడువైపులా 1.06మీటర్ల ఎత్తు, 0.57 మీటర్ల వెడల్పు, 0.39 మీటర్ల లోతు కలిగి వున్నాయి. ఉత్తరం వైపు ఉన్న గూటిలో గణపతి, మహిషాసుర మర్దిని విగ్రహాలున్నాయి. దక్షిణం వైపు ఉన్న గూడు ఖాళీగా ఉంది. గణపతి త్రిభంగ ముద్రలో కమలపీఠంపై నిలబడి ఒక చేతిలో జపమాల, మరొక చేతిలో చామరము ఉన్నట్లు చెక్కబడి వుంది. మిగిలిన రెండు చేతులు భిన్నమై ఉన్నాయి. వెనుకవైపు ఇద్దరు భక్తులు ఫలాలను సమర్పిస్తున్నట్లు, దేవతలు చేతులలో పూమాలలను పట్టుకుని ఎగురుతున్నట్లు చెక్కబడి ఉన్నాయి. మహిషాసుర మర్ధిని నాలుగు చేతులు కలిగి ఎడమ చేతితో మహిషాసురుని తలను పట్టుకుని, కుడి కాలితో ఆ రాక్షసుణ్ణి తొక్కుతున్నట్లు ఉంది. ఇది 8వ శతాబ్దానికి చెందిన విగ్రహంగా చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.
ద్వారము: ద్వారాలను పాక్షికంగా పునర్నిర్మించారు. ఇవి 2.38 మీటర్ల ఎత్తు, 1.10 మీటర్ల వెడల్పు కలిగి వున్నాయి. వీటిపై శాఖలు, పుష్పాలు, లతలు చెక్కబడి వున్నాయి. ద్వారాలకు ఆనుకుని నేలపై చంద్రశిలలు ఉన్నాయి.వాటిపై శంఖువులను అందంగా అలంకంరించారు. ద్వారాల క్రింది భాగంలో ఇరువైపులా ద్వారపాలకుల గూళ్ళు ఉన్నాయి. వీటిలో త్రిశూలాలను ధరించిన ద్వారపాలకులతోపాటు గంగ, యమున దేవతలు చెరోవైపు ఉన్నారు.
భృంగేశ్వర శివాలయం ధౌలీ పర్వతాల అడుగున, దయానది ఒడ్డున, భుబనేశ్వర్ పట్టణానికి సమీపంలో ఆగ్నేయదిక్కున ఖటుపాద గ్రామంలో నెలకొని ఉంది. ఈ ఆలయంలో లింగాకృతిలో ఉన్న ఈశ్వరుడు పశ్చిమాభిముఖుడై ఉన్నాడు. ఈ దేవాలయం లేతబూది రంగు ఇసుకరాళ్ళతో నిర్మించబడింది. ఈ ఆలయనిర్మాణానికి పూర్వం వాడిన వస్తువులతోనే యథాతథంగా పునర్నిర్మించారు. ప్రస్తుతం ఈ దేవాలయం ఒడిషా ప్రభుత్వ పురావస్తుశాఖ సంరక్షణలో ఉంది.
ఎల్లలు: ఈ దేవాలయం తూర్పు దిక్కున ధౌలి పర్వతం చుట్టివుంది. దక్షిణ దిక్కులో దేవాలయానికి ఎదురుగా ఉన్న ఒక రోడ్డు ఖటుపాద గ్రామానికి దారితీస్తుంది. దక్షిణ ఉత్తర దిక్కులు కూడా ధౌలి పర్వతం చుట్టుముట్టి ఉంది.
నిర్మాణ విశేషాలు: ఈ దేవాలయం ఎత్తైన తిన్నెపై 26.5 మీటర్ల పొడవు, 22.1 మీటర్ల వెడల్పు,2 మీటర్ల ఎత్తు కలిగి ఉంది. ఈ దేవాలయం చతురస్రాకారపు విమానం కలిగి ఉంది. విమానం, ద్వారమంటపం 8.35మీటర్ల ఎత్తు కలిగి ఉంది.
సాంస్కృతిక ప్రత్యేకత: శివరాత్రి, కార్తీకపౌర్ణిమ, మిథున సంక్రాంతి మొదలైన పండుగలు, తెప్పోత్సవం వంటి ఉత్సవాలు ఇక్కడ ఘనంగా జరుగుతాయి.
హైదరాబాద్‌ కేంద్రంగా 1800లో మొట్టమొదటి ప్రింటింగ్‌ ప్రెస్‌ ‘‘ఆజమ్‌స్టీమ్‌’’ మొగల్‌పురాలో ప్రారంభమైంది.
‘భాగవత వీర రాఘవీయ వ్యాఖ్యానం’, ‘రామేశ్వర విజయం’, ‘శృంగార మంజరీ భాణము’, ‘రామచంద్రోదయం’, ‘యాదవ భారతీయం’, ‘రాజవంశ రత్నావళి’, ‘వనపర్తి సంస్థానం’, ‘నారాయణ కవచం’, ‘రాజధీర మనోవిరాజితము’, ‘తామ్రకేతుని చరిత’ మొదలైన గ్రంథాలు ఆ ముద్రాక్షరశాలల్లోనే ముద్రించారు.
రెండోది బాల్‌రెడ్డి, బచ్చువీరన్న ఆధ్వర్యంలో పార్క్‌లేన్‌లో బీవీఆర్‌ బాల్‌రెడ్డి అండ్‌ కంపెనీ ముద్రణాసంస్థను నెలకొల్పారు.
1907లో పార్క్‌లేన్‌లో ఎస్వీ రంగం ప్రారంభించిన ‘ఎస్వీ రంగం అండ్‌ సన్స్‌’ ప్రెస్‌లు తొలినాటి ముద్రణాసంస్థల్లో ముఖ్యమైనవి.
మహబూబ్‌ నగర్‌ నుంచి 1913లో వెలువడిన ‘హితబోధిని’ తొలి తెలంగాణ పత్రికగా చాలాకాలం వరకూ ప్రచారంలో ఉండేది. కానీ అంతకు మూడు దశాబ్దాల కిందటే ఉర్దూ మాతృకకు అనువాదంగా వెలువడిన పత్రిక ‘శేద్య చంద్రిక’. ఇది 1886లో లో ప్రారంభించబడినది. ఇది మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం ఆవరణలోని ఓరియంటల్‌ మాన్యుస్క్రిప్టు లైబ్రరీ లో దీని ప్రతులు లభ్యమవుతున్నాయి. 1975 నాటి మొదటి ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల సందర్భంగా హైదరాబాద్‌ లో జరిగిన ప్రదర్శనలో శేద్య చంద్రికను కూడా ప్రదర్శించారు. శేద్య చంద్రిక మొత్తం 40 పేజీలుంటుంది. చెక్కమీద చెక్కి ముద్రించే సాంకేతిక పరిజ్ఞానం వాడుకున్నారని ముద్రణాసాంకేతిక పరిజ్ఞానం మీద పరిశోధించిన వారు ఆ తరువాత తేల్చారు. ఉర్దూలో వెలువరించిన "ఫునూన్‌" అనే పత్రికకు ఇది అనువాదమని పత్రిక సంపాదకీయాన్ని బట్టి తెలుస్తుంది. అప్పట్లో జనం భాషలో ఉర్దూ పదాలు దొర్లేవనటానికి నిదర్శనంగా తెలుగు అనువాదంలోనూ అనేక ఉర్దూ పదాలు కనిపిస్తాయి.
తెలంగాణలో తొలి తెలుగు స్వతంత్ర పత్రిక ‘‘హితబోధిని’’. మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లా కోయిలకొండ దగ్గరలోని ముష్టిపల్లి జాగీరుదారు బడారు శ్రీనివాస శర్మ 1913లో ‘హితబోధిని’ పత్రికను తీసుకొచ్చినట్లుగా చారిత్రక పరిశోధనల్లో బహిర్గతమైంది.
1917లో ‘ఆంధ్రమాత’ పత్రిక స్వామి వెంకటరావు సంపాదకీయంలో వెలువడింది. ఇది సికింద్రాబాద్‌లోని ‘జగదీశ్వర్‌ ప్రెస్‌’లో అచ్చయింది.
వాటిలో 1926లో వచ్చిన ‘గోల్కొండ పత్రిక’, ‘నీలగిరి’ పత్రికలతోపాటు ‘ఆంధ్రాభ్యుదయం’, ‘సుజాత’ వంటి సాహిత్యపత్రికలు వికాసోద్యమానికి తోడ్పడ్డాయ
రైతులకు తెలియాల్సిన మెలకువల గురించి, ఆధునిక పోకడల గురించి, ఇతర దేశాల నుంచి అందుతున్న సమాచారం గురించి చెప్పటానికి ఇందులో ప్రాధాన్య మిచ్చారు. అదే సమయంలో వైద్య చిట్కాల వంటివి కూడా పత్రికలో చేర్చారు. రెవెన్యూ వసూళ్ళ వివరాలు, బకాయిల వివరాలు పేర్కొనటంతోబాటు రెవెన్యూ ఉద్యోగులు ఎవరెవరు ఎక్కడికి బదలీ అయ్యారో ఆ సమాచారం కూడా శేద్య చంద్రికలో పొందుపరచారు. వ్యవసాయం లాభదాయకంగా సాగటానికి అనుసరించాల్సిన పద్ధతుల గురించి కూడా ఇందులో ప్రస్తావించారు. మొత్తంగా చూస్తే పేరుకు తగినట్టుగా ఇది పూర్తిగా రైతుల పత్రిక. తెలుగు మాత్రమే తెలిసిన రైతుల కోసం చేసిన ప్రయత్నమే ఇది.
శేద్యచంద్రిక తెలంగాణలో తొలి తెలుగు పత్రిక. సేద్యచంద్రక తొలిపత్రిక అయినా అది అనువాద పత్రిక కావడంతో 1913లో శ్రీనివాసశర్మ సంపాదకత్వం లో హితబోధిని తొలిపత్రికగా పరిగణించారు. తెలుగు ప్రజల కోసం ముఖ్యంగా రైతుల కోసం తెలుగు అనువాద పత్రికను అందిస్తున్నట్టు శేద్యచంద్రిక సంపాదకీయంలో పేర్కొన్నారు. ఇది వ్యవసాయ శాస్త్ర సంబంధిత పత్రిక.
ముఖపత్రంలో అప్పటి నిజాం ఆదేశాలకు అనుగుణంగా రైతుల క్షేమం కోసం ప్రచురించినట్టు చెప్పుకోవటం కనిపిస్తుంది. పబ్లిషర్‌ గా "మున్షీ మహమ్మద్‌ ముష్తాక్‌ అహ్మద్‌" పేరు చెబుతూ ఫునూన్‌ పేరు ప్రస్తావించారు. చార్మినార్‌ సమీపంలోని పత్తర్‌గట్టి దగ్గర ‘పునూన్‌’ ముద్రణాలయంలో ప్రచురితమైనట్టు అధ్యయనకారుల పరిశీలనలో వెల్లడైంది.
ఇతడు తన వ్యక్తిగత జీవితంలో ఎన్నో ఒడిదుడుకులను ఎదుర్కొని ఉన్నత స్థానానికి ఎదిగాడు. ఇతడు 1860 అక్టోబర్ 13వ తేదీన మైసూరులో సుబ్బయ్య, అన్నపూర్ణమ్మ దంపతులకు ఒక బీద కుటుంబంలో జన్మించాడు. మైసూరు మహారాజు నుండి విద్యార్థి వేతనం పొంది మైసూరులోని వెస్లియన్ హైస్కూలు, మద్రాసులోని మద్రాసు క్రిస్టియన్ కళాశాలలలో చదివి 1880లో బి.ఎ., తరువాత బి.ఎల్.,1893లో ఎం.ఎల్.పట్టాలు పుచ్చుకున్నాడు. ఇతడు 1885లో నంజనగూడులో మున్సిఫ్‌గా తన ఉద్యోగ జీవితాన్ని ఆరంభించాడు. అటు పిమ్మట హసన్‌లో అసిస్టెంట్ కమీషనర్, బెంగుళూరులో సబ్ జడ్జి, శివమొగ్గ జిల్లా కలెక్టర్‌, మైసూరు రాజ్య ముఖ్యకార్యదర్శి, ఛీఫ్ జస్టీస్ వంటి వివిధ పదవులను చేపట్టాడు. 1916లో మైసూరు విశ్వవిద్యాలయం ప్రారంభమైనప్పుడు దానికి మొదటి ఉపకులపతిగా నియమించబడి 1920లో మరణించేవరకు ఆ పదవిలో కొనసాగాడు. ఇతడు యుక్తవయసులో ఉన్నప్పుడే ఇద్దరు భార్యలను, ఒక కుమారుని కోల్పోయాడు. తన కుమారుని స్మృత్యర్థం విక్టర్ హ్యూగో వ్రాసిన ఫ్రెంచి కవితలను "టియర్స్ ఇన్ ద డార్క్" అనే పేరుతో ఆంగ్లంలోనికి అనువదించాడు.
హెబ్బళలు వేల్పనూర్ నంజుండయ్య మైసూర్ దీవాన్, మైసూర్ విశ్వవిద్యాలయం యొక్క వ్యవస్థాపకుడు, మొట్టమొదటి ఉపకులపతి, మైసూరు రాష్ట్ర హైకోర్టు సీనియర్ న్యాయాధిపతి, కన్నడ సాహిత్య సమ్మేళనం వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడు. ఇతడు 1915 నుండి 1917 వరకు బెంగళూరు, మైసూరులలో జరిగిన కన్నడ సాహిత్య సమ్మేళనాలకు అధ్యక్షత వహించాడు. ఇతడు ప్రపంచంలోని మానవజాతి శాస్త్రవేత్తలలో మొదటి తరంవాడు. ఇతడు మైసూరు జాతులు, కులాలపై 1906లో ఒక ప్రభావశీలమైన గ్రంథాన్ని రచించాడు.మరికొన్ని న్యాయసంబంధ గ్రంథాలను కూడా వ్రాశాడు.
ఇతడు తన అక్కకు సంభవించిన వైధవ్యం చూసి చలించి విధవల ఉన్నతి కోసం "విడోస్ హోమ్" ను స్థాపించాడు. హరిజనోద్ధరణ కొరకు సెంట్రల్ బోర్డింగ్ స్కూలు, హాస్టలు, కుటీర పరిశ్రమ స్థాపించాడు. స్త్రీ విద్య గురించి ప్రచారం చేశాడు. పల్లెపల్లెలో తిరిగి విద్యావసతులలోని కొఱతను గుర్తించి జాతీయ విద్యావిధానానికి పిలుపునిచ్చాడు. అనేక సామాజిక కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నాడు.
ఇతడు బెంగళూరులోని మల్లేశ్వరం ప్రాంతంలో తొట్టతొలి నివాసి. ఇతడు తన భవనాన్ని బాలికల ఉన్నత పాఠశాల కోసం ప్రభుత్వానికి దానం చేశాడు. ఇప్పటికి కూడా మల్లేశ్వరం 4వ మెయిన్, 13వ క్రాస్‌లోని ఆ భవనంలో బాలికల హైస్కూలు నడుపబడుతూ ఉంది. ఇతని కుటుంబీకులు ప్రస్తుతం ఈ భవనం సమీపంలో నివసిస్తున్నారు.
నంజుండయ్య మాతృభాష తెలుగు అయినా కన్నడ భాష పట్ల ఇతనికి ఎంతో మక్కువ వుంది. ఇతడు కన్నడ సాహిత్య పరిషత్తును స్థాపించి దాని ద్వారా కన్నడ పుస్తకాల ప్రచురణ, సాహిత్య సదస్సుల నిర్వహణ, పరిశోధనలకు ప్రోత్సాహము, కన్నడ సాహిత్య సమ్మేళనాల నిర్వహణ తదితర కార్యక్రమాలు చేపయ్యాడు.
ఇతడు మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం.ఎ., ఎం.ఎల్. చదివాడు. ఇతడు 1920లో మరణించే నాటికి మైసూరు విశ్వవిద్యాలయం ఉపకులపతిగా ఉన్నాడు. అంతకు ముందు ఇతడు మైసూరు రాష్ట్రం హైకోర్టులో సీనియర్ జడ్జిగా, తరువాత మైసూరు రాజ్యానికి దీవాన్‌గా పనిచేశాడు.
ఇతడు సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ ను మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ కళాశాల నుండి మైసూరు విశ్వవిద్యాలయానికి పిలిపించాడు. నంజుండయ్య, సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ ఇరువురూ అత్యంత సన్నిహితులుగా ఉన్నారు.
కర్ణాటక రాష్ట్రానికి ఇతడు చేసిన ఉత్తమ సేవలకు గుర్తింపుగా మల్లేశ్వరం 6వ మెయిన్ రోడ్డుకు ఇతని పేరును పెట్టారు.
7 వ శతాబ్దం ఆర్మేనియన్ చరిత్రకారుడు సెబెయోస్ ప్రకారం, ఈస్ట్రన్ ఆర్థోడాక్స్ చర్చి బగవాన్ కు చెందిన ప్రీ-బైజాంటైన్ ఆర్మేనియన్ క్లెరిక్ జాన్ ను కౌంటర్-కథొయికస్ గా ఆర్మేనియన్ చర్చిలో నియమించారు. సా.శ. 591లో, బగవాన్ కు చెందిన జాన్ నిర్మించిన పవిత్ర దేవుని తల్లి కటోగికే త్సిరనవర్ చర్చిని అవాన్ గ్రామంలో అప్పటికీ గుర్తించని కాథోలిక్స్ కోసం నిర్మించారు. చర్చి ముఖభాగం గ్రీకు, గియోర్గియన్ భాషలలో ఏడవ, 13వ దశాబ్దాలకు చెందిన అనేక శాసనాలు ఇప్పటికీ ప్రో-బైజాంటైన్ ఆర్మేనియన్ చర్చి యొక్క వేర్పాటును తెలియజేస్తాయి. అయితే, 1679లో సంభవించిన వినాశకరమైన యెరెవాన్ భూకంపంలో అవాన్ చాలా తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నది.
అవాన్ లో ప్రాచీన కాలం నుండి సంరక్షించబడిన ఒక పురాతన చర్చి ఉంది. ఇక్కడ ఉన్నటువంటి కటోగికే త్సిరానవార్ చర్చి 6 వ శతాబ్దం. దీనిని ప్రో-బైజాంటైన్, అంతగా గుర్తింపులేని బగవాన్ కు చెందిన ఆర్మేనియన్ కాథొలిక్స్ జాన్ నిర్మించారు. 13 నుండి 18 శతాబ్దాల చెందిన కచర్కాలను దాచిన పెద్ద శ్మశానం ఇక్కడ ఉన్నది. దాని ప్రక్కనే ఉన్న వీధిలో 5వ లేదా 6వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒక పునాది రాయి, విరిగిన అంత్యక్రియల స్మారక స్థూపాం ఉన్నాయి. ఒక ధరించే శాసనం రెండవ, మూడవ దశలపై ఉంది.
అవాన్ కొండలపైన ఉంది. దీనికి ఉత్తరాన నార్ నార్క్ జిల్లా, పశ్చిమాన కనాకర్ జిల్లా, తూర్పున అరబ్కిర్, కనాకర్-జేత్యున్ జిల్లాలు, దక్సిణాన నార్ నార్క్ జిల్లాలు ఉన్నాయి. ఉత్తరం, పశ్చిమాన కొట్యాక్ రాష్టృం ఉంది. జిల్లా ఎత్తు 1250 నుండి 1300 మీటర్ల మధ్య ఉన్నది, ఇది యెరెవాన్ నగరకేంద్రం కన్నా దాదాపు 250 మీటర్ల ఎక్కువ. ఇది అనధికారికంగా చిన్న విభాగాలుగా విభజింపబడినది అవి అవాన్ బ్లాక్స్, అవాన్-అరింజ్, అగి హాంక్.
అర్మేనియా సోవియంట్ దేశాలలో కలిసిన తర్వాత, ఆర్కిటెక్ట్ అలెగ్జాండర్ తమానియన్ నగరాన్ని పూర్తిగా పునర్నిర్మించారు. 1960వ సంవత్సరం మధ్యలో, తమానియన్ ప్రణాళిక ప్రకారం, చౌకగా కంటే ఎక్కువ ఫ్లోర్లు కలిగిన సోవియట్ అపార్టుమెంటు బ్లాక్లను నగర శివారు ప్రాంతాలలో ముఖ్యంగా అవాన్, నార్ నార్కులలో నిర్మించారు. కంటే ఎక్కువ విస్తరణలో భాగంగా అవాన్ చివరికి యెరెవాన్ లోకి శోషించబడ్డాయి.
అవన్, ఆర్మేనియా దేశ రాజధానయిన యెరవాన్ లో ఉన్నటువంటి 12 జిల్లాలలో ఒకటి. దీనిలో దాదాపుగా 51,000 మంది నివసిస్తున్నారు. ఇది యెరెవాన్ కు తూర్పు ముఖద్వారం వంటిది. ఇది నగరానికి ఈశాన్యంగా ఉన్న ఒక ప్రాచీనమయిన పల్లెటూరు, క్రీస్తు పూర్వము నుండి ఇక్కడ ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. 20వ శతాబ్దములోని సోవియంట్ రాజ్యంలో ఉన్నప్పుడు ఈ ఊరును యెరెవాన్ లో కలిపారు.
చైనాలోనే నివసిస్తూ నోబెల్ బహుమతిని పొందిన మొదటి చైనా దేశీయుడు లియు. జర్మనీకి చెందిన కార్ల్ వాన్ ఒసియెట్జ్కీ , బర్మాకి చెందిన ఆంగ్ సాన్ సూ కీ తర్వాత, జైలులో లేదా నిర్బంధంలో ఉన్నప్పుడు నోబెల్ శాంతి బహుమతిని పొందిన మూడవ వ్యక్తి అతను. తన తరఫున ఒక ప్రతినిధి నోబెల్ బహుమతి అందుకునేందుకు అనుమతి నిరాకరించబడిన రెండవ వ్యక్తి లియు. అలాగే ఒక నాజీ నిర్బంధ శిబిరంలో నిర్బంధించబడి, బెర్లిన్-చార్లోట్టన్బర్గ్లోని వెస్ట్జెండ్ ఆసుపత్రిలో మరణించిన ఒసియెట్జ్కీ తరువాత నోబెల్ బహుమతి పొందిన వారిలో ఖైదులోనే మరణించిన రెండవ వ్యక్తి లియు. నార్వీజియన్ నోబెల్ కమిటీ చైర్మన్ బెరిట్ రెయిస్-అండర్సన్ లియు మరణానికి చైనీస్ కమ్యూనిస్ట్ పాలనను నిందిస్తూ ఇలా అన్నారు: "చైనాలో కమ్యూనిస్ట్ పాలన యొక్క అణచివేత చర్యల పట్ల తన అహింసా వ్యతిరేకత చూపుతూ లియు జియాబా ప్రజలకు సహకారాన్ని అందించాడు."
లియు జియాబా ఒక చైనీస్ రచయిత, సాహితీ విమర్శకుడు, మానవ హక్కుల కార్యకర్త, నోబెల్ శాంతి బహుమతి గ్రహీత, రాజకీయ సంస్కరణల కోసం పిలుపునిచ్చారు, చైనాలో కమ్యునిస్ట్ ఏక పార్టీ పాలనను ముగించేందుకు ప్రచారంలో పాల్గొన్నారు . ది డాంగ్-ఎల్బో అనేది లియును "చైనా యొక్క నెల్సన్ మండేలా" గా సూచిస్తుంది. అతను జిన్జో, లియోనింగ్ లో రాజకీయ ఖైదీగా ఖైదు చేయబడ్డాడు. జూన్ 26, 2017 న అతను కాలేయ క్యాన్సర్తో బాధపడుతున్న తర్వాత వైద్య పరోలే మంజూరై, అతను జూలై 13, 2017 న మరణించాడు.
తన నాల్గవ జైలు శిక్షా సమయంలో "చైనాలో ప్రాథమిక మానవ హక్కుల కోసం అతని దీర్ఘకాలిక, అహింసా పోరాటం"కి గాను లియుకు 2010 నోబెల్ శాంతి పురస్కారం లభించింది.
కనీసం మూడు ప్రత్యేక సంఘటనలను సన్యాసుల తిరుగుబాటు అని పిలుస్తారు. ఉత్తర భారతదేశము నుండి బెంగాలు లోని వేర్వేరు ప్రదేశాలకు వెళ్ళే హిందూ సన్యాసులు అనే ఒక పెద్ద సంస్థ దేవాలయములను సందర్శించటం. పుణ్యక్షేత్రాలకి వెళ్ళే మార్గంలో అనేక జమీందార్లు లేదా ప్రాంతీయ భూస్వాముల నుండి మతపరమైన చందాలు వసూలు చేసే అలవాటు ఉండేది. సుసంపన్నంగా ఉన్న సమయములో భూస్వాములు, జేమిదార్లు సాధారణంగా ఈ విధానాలకు కట్టుబడి ఉండేవారు. అయినప్పటికీ " ఈస్టు ఇండియా కంపెనీ దీవానీ వసూలు చేయటానికి హక్కును పొందింది కనుక అనేక విధాలైన పన్ను అధికరించింది. ప్రాంతీయ భూస్వాములు, జమిందారులు మతపరమైన చందాలు, ఆగ్లేయులు విధించిన పన్నులు రెండింటినీ చెల్లించలేకపోయారు. బెంగాలులో సంభవించిన కరువు కారణంగా మిలియన్ల మంది ప్రజలు మరణించడం, పంటలు నాశనం కావడం సంభవించాయి. బెంగాల్ జనాభాలో మూడింట ఒక వంతు మంది కరువు కారణంగా మరణించారని అంచనా వేశారు. సాగునీటి పొలాలు అధికంగా నిస్సారంగా మారడంతో సమస్యలు తలెత్తాయి.
18 వ శతాబ్దంలో ఈస్టు ఇండియా కంపెనీ పాలనకు వ్యతిరేకంగా బెంగాల్లోని సన్యాసి తిరుగుబాటు సన్యాసులు 'తిరుగుబాటు)) జరిగింది. సన్యాసులు, ఫకీర్సు తిరుగుబాటు కార్యకలాపాలు. ఇది సన్యాసి తిరుగుబాటు అని కూడా పిలువబడింది. ఇది జల్పాయిగురి లోని ముర్షిదాబాద్, బైకుంఠుపూర్ అడవులలో జరిగింది. చరిత్రకారులు తిరుగుబాటును మాత్రమే చర్చించక భారత చరిత్రలో తిరుగుబాటు ప్రాముఖ్యతల వైవిధ్యాన్ని కూడా చర్చించారు. 1764 లో బుక్సారు యుద్ధం తరువాత బ్రిటిషు ఈస్టు ఇండియా కంపెనీకి పన్ను వసూలు చేసే హక్కు ఇవ్వబడింది కనుక కొందరు విదేశీ పాలన నుండి భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం కోసం ప్రారంభ యుద్ధంగా దీనిని సూచించారు. 1770 నాటి బెంగాలు రాష్ట్రంలో కరువు మూలంగా సంభవించిన జననష్టం తరువాత హింసాత్మక బందిపోటు చర్యలుగా పరిశీలకులు దీనిని వర్గీకరించారు.
18 వ శతాబ్దం చివరి మూడు దశాబ్దాల్లో సంస్థ దళాలు సాన్యాసులు, ఫకీర్లను రాష్ట్రంలోకి ప్రవేశించకుండా డబ్బును సేకరించకుండా నిరోధించడానికి ప్రయత్నించడంలో కంపెనీ దళాలు విఫలం కావడంతో ఘర్షణలు సంభవించాయి. కరువు తరువాత చాలా సంవత్సరాల్లో ఘర్షణలు నమోదు చేయబడ్డాయి. కాని వారు తక్కువ స్థాయిలో 1802 వరకూ కొనసాగాయి. అత్యుత్తమ శిక్షణ, దళాలతో కూడా అప్పటికి వలసల తారతమ్యాలతో కంపెనీ అరుదైన ఘర్షణలను అణచివేయలేకపోయింది. స్థానిక కార్యక్రమాలలో బీర్భుం, మిడ్నపూర్ వంటి దూర ప్రాంతాలలోని కొండ, అడవి కప్పబడిన జిల్లాల్లో కంపెనీ దళాల నియంత్రణ బలహీనంగా ఉంది.
ఇతర రెండు ఉద్యమాలు హిందూ సన్యాసుల విభాగానికి చెందినవి. దస్నామి నాగ సన్యాసిస్, అదేవిధంగా డబ్బు సంపాదించే అవకాశాలు కలిపిన తీర్థయాత్రగా చేసి అందులో పాల్గొన్నారు. బ్రిటీషువారికి ఈ తాంత్రిక దోపిడీదారులు కంపెనీకి సంబంధించిన డబ్బును సేకరించడం నిలపడానికి సన్యాసులు రాష్ట్రంలోకి ప్రవేశించకుండా బహుశా నిలిపివేయడానికి ప్రయత్నించారు. ఉద్యమంలో అత్యధిక సంఖ్యలో ఉద్యమకారులు పాల్గొంటారని భీతి చెందారు.
1772 లో బెంగాల్ గుండా ప్రయాణిస్తున్న ఫకీర్ల సమూహం నాయకుడు మజ్నున్ షా మునుపటి సంవత్సరంలో కారణం లేకుండా 150 మంది మరణించారని పేర్కొన్నాడు. ఈ అణచివేత ముఖ్యంగా ఆధునిక బంగ్లాదేశ్లో రంగ్పూరులోని నాటోరులో హింసాకాండకు దారి తీసిన కారణాలలో ఒకటిగా మారింది. ఉంది. ఆధునిక చరిత్రకారులు కొందరు ఈ ఉద్యమం ప్రజాదరణ పొందలేదు అని వాదించారు.
వెంకటేష్ 1998 లో పీటర్ సర్నాక్ ఆధ్వర్యంలో ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయంలో పి హెచ్‌ డి ప్రారంభించాడు. అతను దానిని 2002 లో పూర్తి చేశాడు. అతను లిమిటింగ్ ఫార్మ్స్ ఆఫ్ ద ట్రేస్ ఫార్ములాను రూపొందించాడు. పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ అధ్యయనం కోసం హాకెట్ ఫెలోషిప్ అతనికి సహాయపడింది. ఆ తరువాత మసాచుసెట్స్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీలో పోస్ట్ డాక్టోరల్ పదవి పొందాడు. అక్కడ అతను . మూర్ బోధకునిగా పనిచేసాడు. వెంకటేష్ 2004 నుండి 2006 వరకు క్లే మ్యాథమెటిక్స్ ఇనిస్టిట్యూట్ నుండి క్లే రీసెర్చ్ ఫెలోషిప్ పొందాడు. న్యూయార్క్ విశ్వవిద్యాలయంలోని కొరెంట్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ మ్యాథమెటికల్ నైన్సెస్ లో అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ గా పనిచేసాడు అతను 2005 నుండి 2006 వరకుఇనిస్టిట్యూట్ ఫర్ అడ్వాన్స్‌డ్ స్టడీ లో స్కూల్ ఆఫ్ మ్యాథమెటిక్స్ సభ్యునిగా ఉన్నాడు. 2008 సెప్టెంబరు 1 న స్టాన్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో పూర్తిగా ప్రొఫెసర్ అయ్యాడు. 2017-2018లో లో విశిష్ట విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేసిన తరువాత, అతను 2018 ఆగస్టు మధ్యలో శాశ్వత అధ్యాపక సభ్యునిగా కి తిరిగి వచ్చాడు.
అక్షయ్ వెంకటేష్ గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు. న్యూఢిల్లీలో జన్మించిన అక్షయ్‌ రెండేళ్ల వయసులో తన తల్లిదండ్రులతో కలిసి ఆస్ట్రేలియా, పెర్త్‌కు వెళ్లిపోయాడు. ప్రస్తుతం స్టాన్‌ఫోర్డ్‌ విశ్వవిద్యాలయంలో గణితశాస్త్ర ‌ ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేస్తున్నాడు. అక్షయ్‌కు భౌతిక శాస్త్రం, గణిత శాస్త్రలంటే చాలా ఇష్టం. ఇప్పటికే గణిత శాస్త్ర రంగంలో చేసిన కృషికి గాను పలు పురస్కారాలను అందుకున్నాడు.
విశాఖపట్నంలో ఉండే అమల తనకు ట్రాన్స్ ఫర్ అయింది, వేరే ఊరు షిఫ్ట్ అవ్వాలి కాబట్టి తాతయ్య, అమ్మమ్మ ల దగ్గర ఉండమని తన ముగ్గురు పిల్లల్ని హైదరాబాద్ పంపిస్తుంది. దీంతో తన ఇద్దరి చెల్లెల్ని తీసుకుని శ్రీనివాస్ హైదరాబాద్ లోని సన్ షైన్ వ్యాలీ కాలనీకి వస్తాడు. ఈ కాలనీలో అతనికి నాగరాజు , అభి లు పరిచయం అవుతారు. నాగరాజు తో చివరికి అనేక తగాదాల నడుమ తన ప్రేమను అంగీకరిస్తుంది. అదేవిధంగా శ్రీనివాస్ తన అత్తమ్మ కూతురు పద్దు ప్రేమలో పడుతాడు. దీనిని వాళ్ళ అమ్మ తిరస్కరిస్తుంది. ఇది ఇలా ఉండగా శ్రియ, అభి ల మధ్య సన్నిహితం పెరుగుతుంది. ఇది గోల్స్ ఫేజ్ వారికీ నచ్చకపోగా తనపై కోపాన్ని పెంచుకుంటారు. ఈ క్రమంలో శ్రియ అందాల పోటీల్లోలో పాల్గొని గెలుపొందుంతుంది. ముఖ్యంగా ఈ కథ అంతా గోల్డ్ ఫేజ్ కి, సన్ షైన్ వాలీకి నడుమ జరుగుతుంది. ఈ కథలో ప్రేమలో ఎవరెవరు పడ్డారు?
లీడర్ సినిమా విడుదల ఏడు నెలల తర్వాత 2010, ఆగస్టు నెలలో శేఖర్ కమ్ముల ఈ సినిమా యొక్క ప్రకటనను విడుదల చేసారు. ఈ సినిమాని మొదట హీరో వరుణ్ సందేశ్‌తో తీయాలని యోచించారు కానీ తర్వాత ఈ సినిమాని కొత్తవారితో తీయాలని యోచించి ఎనిమిది నెలల పాటు ఆడిషన్ నిర్వహించి నూతన నటీనటులను ఎంపిక చేసారు. ఆ తర్వాత ఈ సినిమా నిర్మాణం జూన్ 2011లో మొదలు పెట్టి ఫిబ్రవరి 2012 వరకు పూర్తీ చేసి జులై 6, 2012న తొలి బుల్లి ప్రచార చిత్రాన్ని సినిమా బృందం విడుదల చేసింది. అదే విధంగా ఈ సినిమాని శేఖర్ కమ్ముల, చంద్రశేఖర్ కమ్ముల సంయుక్తంగా అమిగోస్ బ్యానర్ పై నిర్మించారు.
లైఫ్ ఈజ్ బ్యూటీఫుల్ 2012లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. ఈ సినిమాకు కథ, దర్శకత్వాన్ని శేఖర్ కమ్ముల అందించాడు. ఈ సినిమాలో కొత్తవారైన అభిజిత్, సుధాకర్, కౌషిక్ నటించారు. ఈ సినిమాకి మిక్కీ జె. మేయర్ సంగీతాన్ని సమకూర్చాడు. ఈ సినిమాలో అమల అక్కినేని, శ్రియ, అంజులా ఝావేరి ముఖ్యమైన భూమికలను నిర్వహించారు. ఈ చిత్రాన్ని శేఖర్ కమ్ముల, చంద్రశేఖర్ కమ్ముల సంయుక్తంగా ఎమిగోస్ క్రియేషన్స్ బ్యానర్‌పై నిర్మించారు. ఈ చిత్రానికి విజయ్ సి. కుమార్ ఛాయాగ్రాహకుడు.
మధుమతి పాములపై పరిశోధనలు చేసే ఒక విద్యార్థి. ఒకసారి ఆమె గైడు నాగుల ప్రవర్తనపై కొన్ని శతాబ్దాల క్రితం కొంతమంది పూజారులచే రాయబడ్డ నాగ శాస్త్రం గురించి ఆమెకు చెబుతాడు. ఆ గ్రంథం నల్లమల అడవుల్లో ఎక్కడో దాగి ఉందనీ దానిని అన్ని వేళలా ఒక నాగుపాము సంరక్షిస్తూ ఉంటుందని చెబుతాడు. ఆ ప్రయత్నంలో భాగంగా మధుమతి నల్లమల అడవుల్లోని ఒక గూడేనికి చేరుకుని ఆ గ్రంథాన్ని స్వంతం చేసుకోవాలని ప్రయత్నిస్తుంటుంది. ఆ ప్రయత్నంలో ఉండగా ఆమెకు ఒక శ్వేతనాగు కనిపించి ఆమెను కాటు వేయాలని ప్రయత్నిస్తుంటుంది. ఆమెకు ఒక సాధువు కనిపించి ఆమె పూర్వ జన్మలో ఒక పామును చంపిందనీ అది ఈ జన్మలో ఆమె మీద పగ తీర్చుకోవాలనుకుంటుందనీ చెబుతాడు. దాన్నుంచి రక్షించడానికి ఆమెకు తాయెత్తు కూడా ఇస్తాడు. మధుమతి ఆ శ్వేతనాగునుంచి తప్పించుకుని నాగదేవత అనుగ్రహం ఎలా సంపాదించుకుంటుందనేది మిగతా కథ.
శ్వేతనాగు సంజీవి దర్శకత్వంలో సి. వి. రెడ్డి నిర్మించగా 2004 లో విడుదలైన చిత్రం. ఇందులో సౌందర్య ప్రధాన పాత్ర పోషించింది. అబ్బాస్ మరో ముఖ్యపాత్రలో నటించాడు. ఈ సినిమా మొదట్లో తెలుగు తమిళ భాషల్లో ఏకకాలంలో నిర్మించాలనుకున్నారు కానీ తర్వాత తెలుగు, కన్నడ భాషల్లో ఒకేసారి నిర్మించబడింది. కన్నడలో శ్వేత నాగ అనే పేరుతో విడుదలైంది. రెండు భాషల్లో ప్రధాన తారాగణం ఒకటే అయినా సహాయ నటులు మాత్రం వేరు. మేఘాలయ నుంచి తీసుకువచ్చిన తెల్లటి నాగుపామును ఈ చిత్రంలో వాడుకున్నారు. తెలుగు వర్షన్ తమిళంలో మధుమతి అనే పేరుతో అనువాదం అయింది.
ఈ సినిమా సౌందర్య 100వ సినిమా. ఆమె పెళ్ళైన తర్వాత మొదటి సినిమా. ఆమె చనిపోబోయే ముందు నటించిన ఆఖరి చిత్రాల్లో ఇది కూడా ఒకటి.
లిగ్నైట్ అన్నది భూగర్భంలో లభించే ఒకరకం బొగ్గు.ఇది సేంద్రియ ఇంధనం.ఇది శిలాజ ఇంధనం. ఇది తక్కువ నాణ్యత కలగిన బొగ్గు.భూగర్భంలో లభించే బొగ్గును వాటిలో వున్న కార్బన్ శాతం, వోలటైల్ పదార్థాల శాతం (వోలటైల్‌లు అనగా అతి తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద అనగా 450-600 మధ్య వాయువుగా మారే పదార్థాలు) తేమ, అకర్బన పదార్థాల సంయోగ పదార్థాల శాతాన్ని బట్టి బొగ్గు యొక్క నాణ్యతను నిర్ణయిస్తారు.
శిలాజ బొగ్గు అనేది చిత్తడి తడినేలల్లో జమ అయినచచ్చిన చెట్లు ముక్కలు కుళ్లడం వలన ఏర్ఫడిన పదార్థాలు భూమిమీడ జరిగిన మార్పుల వలన భూపొరల్లోకి జొచ్చుకువెళ్ళి అక్కడి ఉష్ణోగ్రతకు, వత్తిడికి కాలక్రమేన బొగ్గు, పెట్రోలియం వనరులుగా రూపాంతరం చెందాయి.ఇలా జరగటానికి దాదాపు 360 మిలియను సంవత్సరాలు పట్టివుండునని అంచనా.
ఇది ఆంత్రసైట్ బొగ్గు తరువాత స్థాయి బొగ్గు.ఇది లిగ్నేట్ కన్న ఎక్కువ నాణ్యత కల్గి ఉంది. అందువల్ల ఇది అటు ఆంత్రసైట్ బొగ్గుకు ఇటు లిగ్నేట్‌ల మధ్యస్థితి బొగ్గు. దీనిని మృదువైన బొగ్గు అంటారు.మాములుగా కంటికి నునుపుగా కనపడినప్పటికి దగ్గర విపులంగా పరీక్షించినపుడు పొరలు పొరలుగా కనపడును. ఈ రకపు బొగ్గు గనులలో అధిక శాతంలో లభిస్తున్నది.అమెరికా సంయుక్త రాష్టాలలో గనుల్లో లభించుబొగ్గులో బిటుమినస్ బొగ్గు 80% వరకు ఉంది. ఇందులో కార్బన్ శాతం 70-80% వరకు వుండును. కొన్ని రకాలలో 90% వరకు వుండును. తేమ శాతం తక్కువ. సల్ఫరు ఆంత్రసైట్ కన్న కొద్దిగా ఎక్కువ ఉండును. ఐరన్, స్టీలు పరిశ్రమలలో వాడు కోక్ ను బిటుమినస్ బొగ్గునుండే తయారు చేయుదురు
లిగ్నైట్ రకపు బొగ్గును ఎక్కువగా థెర్మల్ పవర్ ప్లాంటులలో బాయిలరు ఇంధనంగా ఉపయోగించి స్టీమును ఉత్పత్తి చేయుదురు.స్టీముతో టర్బైనులను తిప్పివిద్యుత్తు ఉత్పత్తి చేయుదురు.అందువలన అధిక శాతం లిగ్నైట్‌ను ఇంధనంగా వాడుటకు ఉత్పత్తి చేసినప్పటికీ, బొగ్గులో లభించే జెర్మేనియం లోహం కై కూడా ఈ బొగ్గును గనులనుండి వెలికి తీస్తారు. ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లోని బొగ్గు గనుల్లో లిగ్నైట్ లభిస్తుంది.
బొగ్గు రకాలలో లిగ్నైట్ అతితక్కువ వయస్సు ఉన్న ఇంధనం లిగ్నైట్ దాదాపు 60 మిలియను సంవత్సరాల కిత్రం ఏర్పడి వుండును.లిగ్నైట్ భొతికరంగు గోధుమ రంగులో ఉండును.అందువల్ల దీనిని బ్రౌన్ కోల్ అని అంటారు.ఇది గోధుమ రంగులో మృదువుగా వుండి, మండే/దహనం చెందే గుణం కలిగి ఉంది. ఇందులో కార్బన్ శాతం 30 నుండి 70 % వరకు వుండును. కొన్ని గనుల్లో దొరుకు బొగ్గులో కార్బను 70 %వరకు వుండగా, మరికొన్ని గనుల్లో లభించు బొగ్గులో 30 శాతం కన్న తక్కువ ఉండును.తేమ శాతం చాలా ఎక్కువ. కొన్ని రకాల బొగ్గులో 30% వరకు ఉండును.ఎక్కువ వోలటైల్‌ను కలగి ఉంది.అల్లాగే బూడిద శాతం కూడాఎక్కువే.
లిగ్నైట్ బొగ్గుగనులు ఆస్ట్రేలియాలో, అమెరికాలో, చైనాలో అధిక మొత్తంలోవున్నవి.అమెరికాలో ఉత్తర డకోటా ప్రావిన్సిలో ఎక్కువ పరిమాణంలో లభ్యం.భారత దేశంలో తమిళనాడులోని నైవేలి, రాజస్థాన్ లలో లభిస్తున్నది.ప్రపంచంలో లభించు బొగ్గు నిల్వలలో 17% లిగ్నైట్ నిల్వలు ఉన్నాయి.
కామయాని ఎక్స్‌ప్రెస్‌, వారణాసికి వెళుతున్న రైలు డౌన్ లైన్‌లోకి వచ్చింది, మాచక్ నదికి సమీపంలో ఉన్న ఒక కల్వర్టు వరదలుతో నీట మునిగింది, దీని వలన ట్రాక్ ఎలైన్‌మెంట్ తప్పుగా మారిపోయింది. ఈ పరిస్థితిలో కొన్ని కోచ్‌లు నదిలో మునిగిపోయాయి, కొన్ని భోగీలు అప్ లైన్ మార్గాన్ని అడ్డుకోవడం జరిగింది. ఇదే ప్రాంతం దగ్గరలోనే జనతా ఎక్స్‌ప్రెస్‌ కూడా పట్టాలు తప్పింది. కనీసం 31 మంది మరణించారు, 100 మంది గాయపడ్డారు. నదిలో కొందరు ప్రయాణీకులు కొట్టుకుపోయారు. స్థానికులు కాపాడినా, చాలా మంది కొట్టుకుపోయినట్లు ప్రత్యక్ష సాక్షులు చెప్పారు. కామయాని ఎక్స్‌ప్రెస్‌ ఇంజన్‌తో పాటుగా దాని యొక్క ఆరు కోచ్‌లు
ప్లస్ జనతా ఎక్స్‌ప్రెస్‌ యొక్క నాలుగు కోచ్‌లు పట్టాలు తప్పాయి. మొదటి రైలు పట్టాలు తప్పడానికి ముందు పది నిమిషాల ముందు రైలు సురక్షితంగా వంతెనను దాటింది. నిమిషాల వ్యవధిలో నదీ స్థాయి అసాధారణంగా అధికం కావడం, వరదలు క్రమంగా ట్రాక్‌ను విధ్వంసం చేయడం, ఫలితంగా ట్రాక్ మునిగిపోవడం జరిగి పోయాయి. జనతా ఎక్స్‌ప్రెస్‌ డ్రైవర్ బ్రేక్లను వేసి రైలును ఆపేందుకు ప్రయత్నం చేసాడు, కాని రైలు మాత్రం పట్టాలు తప్పింది.