polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
మైరావణుడు స్వయంగా తానే విభీషణ వేషంలో వెళ్లి, ప్రాకారం వద్ద హనుమంతుణ్ని చూసి ఇలా అన్నాడు. "మహావీరా! హనుమా! రాత్రి సమయంలో మహామాయావులైన రాక్షసులు సర్వత్రా సంచరిస్తూ ఉంటారు. నువ్వు చాలా అప్రమత్తంగా ఉండాలి. నేనిప్పుడు రామలక్ష్మణులు ఎలా ఉన్నారో చూసి వెంటనే తిరిగి వస్తాను. దీనికి నీ అనుమతి కావాలి " అని కోరాడు. విభీషణుడు స్నేహితుడు కావడం వల్ల మారుతి విభీషణుడి వేషంలో ఉన్న మైరావణుని లోపలికి వెళ్ళడానికి అనుమతించాడు. మాయా విభీషణుడు ఆంజనేయుడి రెండు కాళ్ల మధ్య భాగం నుంచి లోపలికి ప్రవేశించాడు. రామలక్ష్మణులను సమీపించి, తనతో తెచ్చుకున్న ఔషధాలను చల్లి వారిని మూర్ఛితులను చేశాడు. అనంతరం వారిని ఒక పెట్టెలో పెట్టి, ఆ పెట్టె మీద ఒక వస్త్రం, కప్పి, చంకలో పెట్టుకుని బయటికి వస్తూ లోపల అందరూ కులాసాగానే ఉన్నారని ఆంజనేయుడికి చెప్పి, వానర సైన్యాన్ని జాగ్రత్తగా రక్షించుకోవలసిందిగా హితవాక్యాలు పలికి, ఒక్క క్షణంలో తన నగరాన్ని చేరుకున్నాడు.
పాతాళ లంకలో మైరావణపురం ఒకటి ఉంది. మైరావణుడు అందులో నివసిస్తాడు. అది దేవ దానవులకు కూడా చొరరానిది. దానికి ఏడు ప్రాకారాలున్నాయి. లోపలికి వెళ్లడానికి, బయటికి రావడానికి రెండే ద్వారాలున్నాయి. ఆ రెండింటిలో ఒక ద్వారం తామరతూడంత సూక్ష్మంగా ఉంటుంది. అది మైరావణుడి అంతః పురానికి వెళ్లే మార్గం. రెండవ ద్వారం చాలా విశాలంగా దీర్ఘంగా ఉంటుంది. అక్కడ ఆయుధ పాణులైన రాక్షసులు కాపలా ఉంటారు. ఆ మార్గం ద్వారా వెళ్లాలంటే వారితో యుద్ధం చేయవలసివస్తుంది. అప్పుడు మన కార్యానికి విఘ్నం ఏర్పడుతుంది. అందువల్ల పద్మనాళ మార్గం ద్వారా వెళ్లడమే మంచిది. ఆంజనేయా!
సప్త ప్రాకారాలకు బయట ఒక పుష్కరిణి ఉంటుంది. దాని తీరాన పద్మనాళం వంటి ఒక యంత్రం అమర్చబడి ఉంటుంది. ఆ సూక్ష్మ మార్గంలో కామరూపాలు ధరించిన రాక్షసులు సంచరిస్తూ ఉంటారు. ఏదైనా అపాయం వస్తే ఆ మార్గాన్ని ఒక పెద్ద బండరాతితో మూసేస్తారు. దానిని తొలగించి ముందుకు సాగిపోవాలి " అన్నాడు.
విభీషణుడు చెప్పినట్లుగా ఆంజనేయుడు పాతాళానికి వెళ్లి, బండ రాయిని తొలగించాడు. సూక్ష్మరూపం ధరించి నాళమార్గం ద్వారా పయనించి పుష్కరిణీ తీరాన్ని చేరుకున్నాడు. ఆ సరస్సును చూడగానే ఆయనకు పంపా సరోవరం గుర్తుకొచ్చింది. బహుయోజన విస్తీర్ణం కలిగిన ఆ సరోవర సౌందర్యాన్ని కన్నుల పండువుగా దర్శించాలనే ఉద్దేశంతో పక్కనే ఉన్న అత్యున్నతమైన జమ్మిచెట్టునెక్కి ఆ సరస్సును పరిశీలనగా చూస్తూ ఉండగా సప్త ప్రాకార పరివేష్టితమైన పాతాళలంక ఆయన కన్నులకు గోచరించింది.
మైరావణుడు రావణుని మేనమామ, పాతాళలంక పాలకుడు. జానపద కథలనుసరించి మైరావణుడు మహా మాయావి. మైరావణునికి ఒక చెల్లెలు ఉండేది. ఆమెకు కుమారుడు జన్మించగానే జ్యోతిష్కులు అతడు పాతాళలంకకు రాజు అవుతాడని వైభవోపేతంగా పరిపాలన సాగిస్తాడని చెప్పారు. అది విన్న మైరావణుడు చెల్లెలిని, చెల్లెలి కుమారుడిని కారాగారంలో గొలుసులతో బంధించాడు.
పాతాళలంకకు రామలక్షమణులను తీసుకు వెళ్ళిన మైరావణుడు వారిని బలి ఇవ్వాలని నిర్ణయించి తన చెల్లెలైన దుర్దండిని పిలిచి " రామలక్ష్మణులకు జలముతో అభిషేకించి వారిని బలి ఇవ్వడానికి సిద్ధం చెయ్యి " అని ఆఙాపించాడు. దుర్దండి జలపాత్రను తీసుకుని మైరావణ దుర్గం వదిలి వెలుపలకు వెళ్ళింది.
కన్నూర్ జిల్లా, భారతదేశం కేరళ రాష్ట్రంలోని ఒక జిల్లా.ఈ జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం కన్నూర్. జిల్లా కేంద్రం పేరిటే ఈ జిల్లాకు పేరు పెట్టారు. పాతపేరు కన్ననూరు ఆంగ్లీకరణలో కన్నూరుగా రూపాంతరం అయింది. కన్నూరు జిల్లా 1957లో రూపొందించారు. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో కాసర్‌గోడ్ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో కోళికోడ్ జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో వాయనాడు జిల్లా ఉన్నాయి. జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో ఉన్న పశ్చిమకనుమలు జిల్లాకు కర్నాటక రాష్ట్రానికి చెందిన కొడగు జిల్లాకు మద్య సరిహద్దు ఏర్పరుస్తూ ఉన్నాయి. కన్నూరు జిల్లా లాండ్ ఆఫ్ లూం, లాండ్ ఆఫ్ లోర్ అని కూడా అంటారు. ఇక్కడ నేత పరిశ్రమలు, ఆలయాలలో నిర్వహించబడే సంప్రదాయ ఉత్సవాలు పండుగలు అధికంగా ఉన్నాయి. కనుక జిల్లాకు ఈపేరు వచ్చింది. జిల్లాలో ఉత్తర కేరళలో ప్రసిద్ధమైన " తెయ్యం " అనే సంప్రదాయ నృత్యానికి కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లాలో తెయ్యం సంబంధిత కవు అనే మందిరాలు ఉన్నాయి. కన్నూరుకు 26 కి. మీ దూరంలో " కన్నూరు ఇంటర్నేషనల్ విమానాశ్రయం " నిర్మాణానికి ప్రతిపాదన జరిగింది.
1505 లో మొదటి పోర్చుగీసు వైస్రాయి ఆఫ్ ఇండియా డాం ఫ్రాంసిస్కో అల్మెయిడా సెయింట్. ఆగ్లో కోట నిర్మించాడు. 1663లో డచ్చి వారు పోర్చుగీసు నుండి కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. వారు కోటను ఆధునీకరణ చేసి హోలండియా, జీలండియా, ఫ్రీస్లాండియా బురుజులను నిర్మించారు. అవి ప్రస్తుత కోటలో ప్రధానాంశాలుగా ఉన్నాయి. తరువాత అసలైన పోర్చుగీసు కోటను పడగొట్టారు. ఇక్కడ ఉన్న ఫిషింగ్ ఫెర్రీ నేపథ్యం ఉన్న వర్ణచిత్రం ప్రస్తుతం అమస్టర్‌డామ్ మ్యూజియంలో ఉంది. 1772లో డచ్చివారు ఈ కోటను అలిరాజాకు విక్రయించారు. 1790లో బ్రిటిషు ప్రభుత్వం ఈ కోటను స్వాధీనం చేసుకుని కోటను వారి ప్రధాన సైనిక కేంద్రాలలో ఒకటిగా చేసింది. 17వ శతాబ్దంలో కన్నూరు ముస్లిం సుల్తానేటుకు రాజధానిగా ఉంది. బ్రిటిషు పాలనా కాలంలో కన్నూరు మద్రాసు ప్రావిన్సులో భాగంగా ఉండేది.
14వ -15వ శతాబ్ధాలలో కోలాతిరి పాలనలో జిల్లాలో 1, 293 పాఠశాలలు, 187 హైస్కూల్స్ ఉన్నాయి. కేరళా మొత్తంలో తాలిపరంబా విద్యాకేంద్రంగా ప్రసిద్ధిచెందింది. ఆరంభకాలంలోనే ఇది ప్రజలను విద్యావంతులను చేసి, చైతన్యపరచి, సాంస్కృతికంగా అభివృద్ధి పరచడంలో విజయం సాధించింది. ఆరంభకాలంలో ఎళుతచ్చన్ ఆధ్వర్యంలో ఎలుత్తు పళ్ళి నిర్వహించబడ్డాయి. ఉపాధ్యాయులు విద్యార్థులకు ప్రాథమిక విద్యను నేర్పించే వాడు. ఇక్కడ శిక్షణపొందిన తరువాత విద్యార్థులు ఆయుధాలను ప్రయోగించడం, జిమ్నాస్టిక్స్ శిక్షణకొరకు కళరి పాఠశాలలకు పంపబడ్డారు. తరువాత వారు చాక్కగా శిక్షణ పొందిన ఉపాద్యాయులవద్ద సంస్కృతం నేర్చుకోవడానికి వేదపాఠశాలకు పంపబడేవారు. కళరికి, వేద పాఠశాలలకు ఈ జిల్లా ప్రసిద్ధి చెందింది. కళరిపయట్రు కళలకు ఈ జిల్లా ప్రత్యేకత సంతరించుకుంది.
వార్షిక పంటలలో వరిపంట ప్రథమస్థానంలో ఉంది. పంటవిధానంలో చేపట్టిన పంటవిధానం ఫలితంగా గణనీయమైన వరిఉత్పత్తి సాధ్యమైంది. అయినప్పటికీ క్రమంగా వరిపంట పండించబడుతున్న భూమిశాతం క్షీణిస్తూ ఉంది. వరి పొలాలు ఇతర ఉపయోగాలకు ఉపయోగించబడుతున్నాయి. సరాసరిగా హెక్టారుకు 2, 146 కి. గ్రా పండించబడుతుంది. వరిపంట తరువాత స్థానంలో కొబ్బరి పంటకు ప్రాధాన్యత ఉంది. జిల్లా అంతటా కొబ్బరి విస్తారంగా పండించబడుతుంది. జిల్లా జీడిపప్పు పరిశ్రమకు ప్రసిద్ధిచెందింది. జీడిపప్పు పండించడంలోను, తయారీలోనూ జిల్లా ప్రధానపాత్ర వహిస్తుంది. జిల్లాలో అధికంగా ఉన్న ఉపయోగంలేని బీడుభూములను జీడిమామిడి పంటభూములుగా మార్చి జీడిపంటను అధికం చేయడం, సంబధిత పరిశ్రమలను అధికం చేయడానికి అవకాశాలు ఉన్నాయి.
జిల్లాలో చేనేత, బీడి, కొబ్బరినార ప్రధాన వాణిజ్య పరిశ్రమలుగా ప్రధాన్యత వహిస్తున్నాయి. టెక్స్‌టైల్ పరిశ్రమను ఆధారంచేసుకుని 1, 00, 000 మంది జీవిస్తున్నారు. జిల్లాలోని నిన్నతరహా పరిశ్రమలలో చేనేతపరిశ్రమలు 40% భాగస్వామ్యం వహిస్తున్నాయి. ఇవి 19వ శతాబ్దంలో జర్మన్ బాసెల్ మిషన్లను ఉపయోగించింది. 19వ శతాబ్దం చివరినాటికి కన్నూరులో మొదటి రెడీమేడ్ దుస్తుల తయారీ యూనిట్, కుతుంపరంబాలో మొదటి హొసియరీ యూనిట్ స్థాపించబడ్డాయి. బీడీ పరిశ్రమద్వారా 50, 000 మందికి ఉపాధి లభిస్తుంది. జిల్లాలో ది దినేష్ బీడీ కోపరేటివ్, ప్రైవేటు యాజమాన్యం వహిస్తున్న సాధు బీడి ఉన్నాయి. టెకాయనార వ్యాపారం సంప్రదాయంలో భాగంగా ఉంటూ 11, 000 మందికి ఉపాధి కల్పిస్తుంది.
కొట్టాయం పాలకుడు పళసి రాజా బ్రిటిషు ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా సాగించిన గొరిల్లా యుద్ధం కన్నూరు ప్రాంతాన్ని బాగా ప్రభావితం చేసింది. 20వ శతాబ్దం ఆరంభంలో కేరళలో సాంఘిక ఆర్థిక, రాజకీయరంగాలలో సంభవించిన మార్పులు కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం బలపడడానికి కారణం అయింది. 1906 మిషనరీలు ప్రారంభించిన ఆగ్లభాషా మాధ్యమ విద్య తరువాత బ్రిటిషు ప్రభుత్వ నిర్వహణలోకి మారింది. 1888లో శరీరపైభాగం కప్పుతూ దుస్తులను ధరించడానికి తిరిగుబాటు కొనసాగింది. ఇందుకు స్మారకంగా అరువిప్పురం సమీపంలో విగ్రహప్రతిష్ఠ, 1891లో మలయాళీ మెమోరియల్, 1903లో ఎస్. ఎన్. డి. పి. యోగం స్థాపన, యాక్టివిటీస్, అల్లర్లు మొదలైన సంఘటనలు జరిగాయి.
కన్నూరు జిల్లాపేరు గురించిన పలు పురాణ కథనాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. ఈ పేరుకు "కణ్ణన్", "కృష్ణ"లు మూలమని విశ్వసిస్తున్నారు. ఊరు అంటే నివాసితప్రాంతం అని అర్ధం. కృష్ణభగవానుడు నివసించిన ప్రాంతం అని అర్ధం. కడలై శ్రీకృష్ణా ఆలయం ఆరంభకాలంలో కడలై కోటలో చిన్న మందిరంగా ఉండేది. ఇది ప్రస్తుత కన్నూరు జిల్లా ఆగ్నేయ భాగంలో ఉండేది. బ్రిటిషు పాలనాకాలంలో నగరాన్ని కన్ననూరు అని పిలిచేవారు. పోర్చుగీసు యాసలో ఇది కన్ననోర్‌గా రూపాంతరం చెందింది. కేరళ రాష్ట్రంలోని అరక్కల్ సుల్తానేట్ కాలంలో ఇది ముస్లిం రాజ్యానికి రాజధానిగా ఉండేది.
కన్నూరు జిల్లా 11-40 నుండి 12-48 డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం, 74-52 నుండి 76-07 డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 2, 996 చ.కి.మీ. భౌగోళికంగా కన్నూరు హైలాండ్, మిడ్‌లాండ్, లోలాండ్‌గా విభజించబడింది. హైలాండ్ పశ్చిమకనుమలలో భాగంగా కొండలమయంగా ఉంటుంది. ఇక్కడ వర్షారణ్యాలు, టీ, కాఫీ, యాలుకల తోటలు ఉంటాయి. ఇక్కడ టింబర్ ప్లాంటేషన్ కూడా ఉంటుంది. హైలాండ్, లోలాండ్ మద్య ఉన్న మిడ్‌లాండ్ ప్రాంతం కొండలు, లోయలతో ఎగుడు దిగుడుగా ఉంటుంది. లోలాండ్ ఇరుకైన సన్నని సముద్రతీరప్రాంతం, నదీప్రవాహాలు, నదీముఖద్వారాలతో ఉంటుంది.
తరువాత సోషలిజం, సోవియట్ విప్లవం కేరళలో ప్రవేశించాయి. స్వదేశాభిమాని రామకృష్ణ పిళ్ళై, సహోదరన్ అయ్యప్పన్, పి. కేశవదేవ్ తదితర నాయకులు ప్రజలను ప్రభావితం చేసారు. 1930లో ప్రయోజనకరమైన అభివృద్ధి చోటుచేసుకుంది. ట్రావంకోర్‌లో నివర్తన ఆందోళన జరిగింది. ప్రభుత్వంలో భాగస్వామ్యం వహించడానికి బలహీన వర్గాల అణిచివేతకు వ్యతిరేకంగా ఉద్యమాలు చోటుచేసుకున్నాయి. ఫలితంగా ప్రభుత్వ పదవులలో, ఉద్యోగాలలో రిజర్వేషను సదుపాయం కలిగించారు. అణిచివేతకు గురైన బలహీన వర్గాలకు చెందిన ప్రజలలో ఇది కొత్త ఆశలను చిగురింపజేసింది.
కన్నూఋ జిల్లా ఆరంభకాలం నుండి పారిశ్రామిక ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది. పంటపొలాలు, అనుకూలవాతావరణం, సుసంపన్నమైన అరణ్యసంపద, మత్స్య సమృద్ధి, ఖనిజ సంపద, రహదారి, రైలు, జలమార్గాల సౌకర్యం మొదలైన సహజససంపద, మానవాధారిత వనరులు జిల్లాకు విస్తారంగా పారిశ్రామికాభివృద్ధికి సహకరిస్తున్నాయి. జిల్లాలో కెల్టాన్ కాంప్లెక్స్, మంగత్తుపరంబ, వెస్టర్న్ ఇండియా ప్లైవుడ్, వలప్పట్టణం మొదలైన ప్రముఖ పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో 12 మద్యతరహా పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. పత్తి, వస్త్రాల తయారీ, ప్లైవుడ్ తయారీ వీటిలో ప్రధానంగా ఉన్నాయి.
కన్నూరు జిల్లాలో మలయాళం ప్రధానభాషగా ఉంది. స్వల్పంగా కన్నడం, కొంకణి, తులు, గుజరాతి, తమిళం మాట్లాడే ప్రజలు ఉన్నారు. ఆంగ్లో ఇండియన్ ప్రజలకు ఆగ్లం వాడుకభాషగా ఉంది. కన్ననొర్ ఇండో - పోర్చుగీస్ క్రియోల్ కూడా ఇప్పటికీ స్వల్పంగా వాడుకలో ఉంది. కేరళలో నగరీకరణం చెందిన జిల్లాలలో కన్నూరు 6 వ స్థానంలో ఉంది. జిల్లాలో 50% కంటే అధికంగా ప్రజలు నగరాలలో నివసిస్తుంటారు. నగరవాసుల సంఖ్యాపరంగా కేరళ రాష్ట్రంలో ద్వితీయస్థానంలో ఉంది. మొదటిస్థానంలో ఎర్నాకుళం ఉంది.
జిల్లా తేమ శీతోష్ణస్థితి ఉంటుంది. మార్చి నుండి మే చివరి వరకు వాతావరణంలో ఉష్ణోగ్రత అధికంగా ఉంటుంది. తరువాత నైరుతి ఋతుపవనాలు ఆరంభమై సెప్టెంబరు వరకు వర్షపాతం ఉంటుంది. తరువాత అక్టోబరు - నవంబరు మాసాలలో ఈశాన్య ఋతుపవనాల కారణంగా వర్షాలు పడతాయి. ఏప్రిల్ మే మాసాలలో పగలు, రాత్రి ఉష్ణోగ్రతలు 20, 16 డిగ్రీల సెల్షియస్ ఉంటుంది. సరాసరి వార్షిక వర్షపాతం 3438 మి.మీ ఉంటుంది. 80% వర్షపాతం నైరుతి ఋతుపవనాల కారణంగా ఉంటుంది. జూలై మాసంలో మాత్రమే 68% వర్షపాతం ఉంటుంది.
సముద్రతీర ప్రాంతం సన్నగా ఉండి ఇందులో రెండవతరహా మట్టి ఉంటుంది. ఇది స్వల్పమైన వృక్షజాలానికి మాత్రం పెరగడానికి అనుకూలంగా ఉంది. స్వల్పంగా ఉండే చెట్లు చిన్నవిగా, పొట్టిగా ఉంటాయి. ఇక్కడ మాంగ్రోవ్ వృక్షాలు దర్శనం ఇస్తుంటాయి. నదీప్రవాహ ప్రాంతాలు, వెనుకజలాలు ప్రాంతాలలో ఇవి కనిపిస్తుంటాయి. మానవ ఆక్రమణల కారణంగా సముద్రతీర ప్రాంతాలలో మార్పులు సంభవిస్తున్నాయి.
అరళం అభయారణ్యం 55 చ. కి. మీ వైశాల్యంలో విస్తరించి ఉంది. ఇక్కడ అసమానమై ప్రాంతంలో విస్తరించి ఉన్న అరణ్యం, పశ్చిమ కనుమల కొండచరియలు విస్తరించి ఉన్నాయి. ఇది 1984లో స్థాపించబడింది. అభయారణ్యం ప్రధానకార్యాలయం కన్నూరు నగరానికి 55 కి. మీ దూరంలో ఉన్న చీన్నపట్టణం అయిన ఇరిట్టిలో ఉంది. అభయారణ్యం అరళంలో ఉన్న " సెంట్రల్ స్టేట్ ఫాం " ఆనుకుని ఉంది. అరళం అభయారణ్యం ముళకున్ను పంచాయితీలో ఉంది. ముళకున్ను పర్యాటకేంద్రంగా ఉంది.
జిల్లా ప్రాంతం సముద్రమట్టానికి 50 నుండి 1145 మీ వరకు ఉంటుంది. జిల్లాలోని ఎత్తైన శిఖరం కట్టి బెట్టా ఎత్తు సముద్రమట్టానికి 1145 మీ ఎత్తులో ఉంటుంది. ఇది ఉష్ణమండల, అర్ధ సతతహరితారణ్యాలతో నిండి ఉంటుంది. అరళం అభయారణ్యంలో వైవిధ్యమైన వృక్షజాలం, జంతుజాలం ఉంటుంది. జింకల మందలు, ఏనుగులు, అడవి పందులు, దున్నపోతులు ఉంటాయి. చిరుత, అడవిపిల్లి, ఉడుతలు కూడా అరుదుగా కనిపిస్తుంటాయి.
మసాలా దినుసులలో మిరియాలపంట ప్రధానపాత్ర వహిస్తుంది. మిరియాలపంట కొబ్బరిపంటకు అంతరపంటగా పండించబడుతుంది. కొండప్రాంతాలలో రబ్బర్ పంట, జీడిమామిడి అంతరపంటగా పండించబడుతుంది. తోటపంటలలో రబ్బర్ పంట పారిశ్రామికవాణిజ్య పంటగా ప్రాధాన్యత వహిస్తుంది. కన్నూరు జిల్లాలోని 55% రబ్బరు పంట ఇరిట్టీ తాలూకాలో పండించబడుతుంది. రబ్బరు పంట హెక్టారుకు 2000 - 4000 కి. గ్రా పండించబడుతుంది.
జిల్లాలో అత్యధిక ప్రజలకు నేరుగా అయినా పరోక్షంగా అయినా వ్యవసాయమే జీవనాధారం. జిల్లాలో వరి, కొబ్బరి, మిరియాలు, జీడిపప్పు, టాపికా, అరెకానట్, తోటల పెంపకం మొదలైన పంటలు ప్రధానంగా ఉన్నాయి. 1767లో బ్రిటిషు ఇండియాకు చెందిన లార్డ్ బ్రౌన్ స్థాపించిన యాలుకల ఉత్పత్తి సంస్థ ఆసియాలో అత్యంత బృహత్తరమైనదిగా భావిస్తున్నారు. ఇది కన్నూర్ జిల్లాలోని అంజరకండిలో ఉంది.
కన్నూరు 12వ శతాబ్దంలో ప్రముఖవాణిజ్యకేంద్రంగా విలసిల్లింది. కన్నూరు నుండి పర్షియా, అరేబియా దేశాలతో వాణిజ్యం జరిగింది. ఇది 1887 వరకు బ్రిటిషు ఇండియా పశ్చిమ సముద్రతీర సైనిక కేంద్రంగా ఉంది. తనసోదరి నగరం తల్లిచేరితో విలీనం తరువాత ఇది బ్రిటిషు ఇండియా పశ్చిమ తీరంలో అత్యంత విశాలమైన నగరంగా తృతీయ స్థానానికి మారింది. మొదటి స్థానాలలో బొంబయి, కరాచి నగరాలు ఉన్నాయి.
16వ శతాబ్దం మద్యకాలం నుండి జిల్లాలో పాశ్చాత్యవిద్య ప్రవేశించింది. 1856 మార్చి 1న స్థాపించిన " బాసిల్ జర్మన్ మిడిల్ స్కూల్ " జిల్లాలో మొదటి పాశ్చాత్య పాఠశాలగా గుర్తించబడింది. తలస్సేరి వద్ద ఉన్న " బ్రెన్నెన్ స్కూల్ " స్థాపించబడింది. 1862లో మిస్టర్ బ్రెన్నెన్ (మాస్టర్ అటెండెంట్ ఆఫ్ తలస్సేరి " ఇచ్చిన డొనేషన్‌తో ఈ పాఠశాల స్థాపించబడింది.
అయిక్కరా నగరం కన్ననూర్ నగరంలో భాగంగా ఉంది. పురాతన కాలంలో వాస్తవంగా ఇది నగరకేంద్రంగా ఉండేది. ప్రస్తుతం ఇది నివాసిత ప్రాంతంగా ఉంది. ఇక్కడ ముస్లిం జాలర్లు అధికంగా నివసిస్తున్నారు. ప్రాంతీయవాసులు అధికంగా ఈప్రాంతాన్ని సిటీ అంటారు.
కన్నూర్ జిల్లా " లాండ్ ఆఫ్ లూం "గా ప్రసిద్ధి చెందింది. జిల్లాలో నేత పరిశ్రమలు అధికంగా ఉన్నాయి. జిల్లాలోని ఆలయాలలో పండుగలు కోలాహలంగా నిర్వహించబడుతుంటాయి. ఉత్తర కేరళాలో ప్రాధాన్యత కలిగిన తెయ్యం సంప్రదాయ నృత్యానికి జిల్లా కేంద్రంగా ఉంది. తెయ్యం అనుబంధిత కవ్వు అనే చిన్న మందిరాలు జిల్లా అంతటావిస్తరించి ఉన్నాయి.
జిల్లాలో ప్రధానభాగం మిడ్ లాండ్‌లో ఉంది. ఇక్కడ అనేక కొండలు, గుంటలు ఉంటాయి. ఇది ఎత్తుపల్లాలతో అసమానంగా ఉండి పశ్చిమ కనుమల నిటారైన పర్వతప్రాంతంలో కలిసిపోతుంది. ఇక్కడ మట్టి మధ్యంతరంగా ఉంటుంది. ఇక్కడ ఆకురాల్చు అరణ్యాలు, సతతహరితారణ్యం మిశ్రితమై ఉంటుంది. ఇక్కడ వార్షిక, బహువార్షిక మొక్కలు పెరుగుతుంటాయి.
మిడ్‌లాండ్ ప్రాంతంలో పర్వతశ్రేణి క్రమంగా పశ్చిమకనుమల పర్వతాలలో కలిసిపోతాయి. ఇక్కడ మట్టి ఎరుపురంగులో, వదులుగా ఉంటుంది. ఈ ప్రాంతం అంతా అరణ్యం నిండి ఉంటుంది. ఇక్కడ చెదురుమదురుగా టేకు, వెదురుపొదలు నిండి ఉంటాయి. క్రమంగా నాణ్యమైన అరణ్యప్రాంతం పచ్చికమైదాన ప్రాంతంగా మారుతూ ఉంది.
కన్నూర్ జిల్లా వృక్షజాలంతో సుసంపన్నమై ఉంది. సముద్రతీరాలలో మినహా మిగిలిన ప్రాంతాలలో సహక్షమైన వృక్షజాలం దట్టంగా ఉంది. అనుకూలవాతావరణం వైవిధ్యమైన వృక్షజాలానికి సహకరిస్తుంది. సతహరితారణ్యంలో ప్సామ్మోఫైటె, మాంగ్రోవ్ వృక్షాలు కనిపిస్తుంటాయి.
కన్నూరు జిల్లాలో ప్రధానంగా 6 నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. వీటిలో అతిపెద్ద నది 110కి. మీ పొడవైన నదిగా వలపట్టణం ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది. ఇతర నదులలో కుప్పం, మాహేనది, అంజరకండి, తలస్సేరి, రామాపురం, పెరవూరు.
కన్నూరు జిల్లాలో 7 పట్టణాలు ఉన్నాయి: కనూరు, కన్నూరు కంటోన్మెంటు, తలస్సేరి, పయ్యనూర్, థాలిపరంబా, కుతుపరంబా, మట్టనూరు.
జిల్లాలో 27 పాఠశాలలను నిర్వహిస్తుంది (5 మరాటీ & ఇంగ్లీష్ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, డి.ఇ.డి కాలేజ్, ఒక ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్, ఒక పాలిటెక్నిక్ ఇంస్టిట్యూట్, ఒక ఎం.ఎం.ఎస్ కాలేజ్).
జిల్లా వాయవ్య సరిహద్దులో ముంబయి నౌకాశ్రయం, ఉత్తర సరిహద్దులో ఠాణే జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో పూనాజిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో రత్నగిరిజిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో అరేబియన్ సముద్రం ఉన్నాయి. జిల్లాలో సహజ సిద్ధమైన పెన్- మంద్వా ఉంది. జిల్లా ఉత్తర భూభాగంలో ప్రణాళికాబద్ధంగా రూపొందించిన నవీ ముంబాయి, జవహర్లాల్ నెహ్రూ నౌకాశ్రయం ఉన్నాయి.
జిల్లాలో పాన్వెల్, ఆలీ బాగ్, మంగఒన్, రొహ, పెన్ , ఖొపొలి, ఖర్ఘర్,తలోజ,ఖలపుర్,ఉరన్,పతల్గంగ,రసయని,నగొథన,పొలద్పుర్,ఆలీ బాగ్, కర్జాత్, మహాద్ మొదలైన పట్టణాలు ఉన్నాయి.మ్జిల్లాలోని పాన్వెల్ నగరం వైశాల్యం, జనాభా పరంగా అతిపెద్ద నగరంగా ఉంది. ఉరన్ వద్ద పురాతన హిందూ మతం, బౌద్ధ సంబంధిత ఎలిఫెంటా ద్వీపం, గుహలు ఉన్నాయి.
రాయ్‌ఘడ్ జిల్లా సియోన్ పాంవెల్ ఎక్స్ప్రెస్వే ద్వారా చక్కగా ముంబాయి రాష్ట్రంతో అనుసంధానించబడి ఉంది. ముంబాయి - పూనా ఎక్స్ప్రెస్వే, జాతీయ రహదారి 4 జిల్లా గుండా పయనిస్తున్నాయి. జాతీయ రహదారి 17 పంవెల్ నుండి జిల్లా అంతటా పయనిస్తుంది.
జిల్లాలో ఉన్న రాయ్‌గడ్ కోట కారణంగా జిల్లాకు పేరు నిర్ణయించబడింది. ఈ కోట శివాజీ మహరాజ్ రాజధానిగా ఉండేది. ఈ కోట పశ్చిమకనుమలలోని దట్టమైన అరణ్యాల మధ్య పశ్చిమాభిముఖంగా నిర్మించబడింది.
మొట్టమొదట్లో కంప్యూటర్లను ఆఫీసు అవసరాలకు ఎక్కువగా ఉపయోగించేవారు. కాని ఇప్పుడు వస్తున్న హోమ్ కంప్యూటర్లు, మల్టీమీడియా కంప్యూటర్లు గృహ అవసరాలకు, సినిమాలు చూడటానికి పాటలు వినడానికి కూడా ఉపయోగపడుతున్నాయి. అందువలన కంప్యూటర్ నుండి నచ్చిన పాటలు, మాటలు స్పష్టంగా వినటానికి స్పీకర్లు ఉపయోగపడుతున్నాయి.కంప్యూటర్ స్పీకర్ లేదా మల్టీమీడియా స్పీకర్ బాహ్య స్పీకర్, సాధారణంగా తక్కువ-శక్తి అంతర్గత యాంప్లిఫైయర్ కలిగి ఉంటుంది. ప్రామాణిక ఆడియో కనెక్షన్ కంప్యూటర్ సౌండ్ కార్డ్ కోసం పిసి 99 ప్రమాణానికి అనుగుణంగా 3.5 మిమీ స్టీరియో జాక్ ప్లగ్ . కొందరు ఇన్పుట్ కోసం కనెక్టర్లను ఉపయోగిస్తారు.కంప్యూటర్ స్పీకర్లు ధ్వని నాణ్యత, ధరలో విస్తృతంగా మారుతుంటాయి. సాధారణంగా కంప్యూటర్ సిస్టమ్‌తో వచ్చే కంప్యూటర్ స్పీకర్లు వినడానికి తగినంత సౌండ్ క్వాలిటీ కలిగిన చిన్న ప్లాస్టిక్ బాక్స్‌లు. మెరుగైన కంప్యూటర్ స్పీకర్లలో కొన్ని ట్రెబుల్, బాస్ మొదలైన వాటిని నియంత్రించే లక్షణాలను కలిగి ఉంటాయి, ఇవి ధ్వని నాణ్యతను మెరుగుపరుస్తాయి.
శాటిలైట్ స్పీకర్లను సాధారణంగా కంప్యూటర్ స్క్రీన్‌కు దగ్గరగా ఉంచుతారు , కాబట్టి అవి సాధారణంగా యాంటీ మాగ్నెటిక్ స్పీకర్ కవర్లతో తయారు చేయబడతాయి. శాశ్వత అయస్కాంతాలను ఉపయోగించి స్పీకర్ యొక్క నిర్మాణం కారణంగా, దానిని స్క్రీన్‌ల పక్కన ఉంచడం వలన స్క్రీన్‌కు అయస్కాంత జోక్యం ఏర్పడుతుంది, శాటిలైట్ స్పీకర్ కవర్ ఒక లోహ పొరతో కప్పబడి ఉంటుంది బాహ్య ప్రదేశాన్ని ప్రభావితం చేయకుండా ఉండటం కోసం .
అంతర్గత యాంప్లిఫైయర్కు బాహ్య విద్యుత్ సరఫరా అవసరం. చాలా సున్నితమైన కంప్యూటర్ స్పీకర్లు సబ్ వూఫర్ కలిగివుంటాయి, ఇది బాస్ అవుట్‌పుట్‌ను పెంచుతుంది. ఈ పరికరాల్లో సాధారణంగా బాస్ స్పీకర్లు, చిన్న శాటిలైట్ స్పీకర్లు ఉంటాయి.
కొన్ని కంప్యూటర్ డిస్ప్లేలలో అంతర్నిర్మిత స్పీకర్లు ఉన్నాయి. నోట్బుక్ కంప్యూటర్లలో అంతర్నిర్మిత స్పీకర్లు కూడా ఉన్నాయి
జిల్లాలో 11 తాలూకాలు ఉన్నాయి: బెచరజి, కడి , ఖెరలు, మహెసన, వాద్నగర్, విజపూర్, విస్నగర్, సత్లసన, జొతన, గొజరీ, ఉంఝా
మహెసనా జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో బనస్ కాంతా జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో సరిహద్దులో పఠాన్ జిల్లా, సురేంద్రనగర్ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో గాంధీనగర్ జిల్లా, అహమ్మదాబాదు జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో సబర్‌కాంత జిల్లాలు ఉన్నాయి.
ప్రధాన పట్టణాలు: విజపూర్, బహుచరజి, మొదెర, ఉంఝా, వాద్నగర్, కలోల్ , కడి, విస్నగర్, ఖెర్వ , జొతన, ఖదల్పుర్, సంగంపుర్ ).
జిల్లాలో ప్రధానంగా సజ్జలు, జొన్నలు, జిలకర, పత్తి, నూనె గింజలు , కూరగాయలు, మిరపకాయలు, పెసలు, గొవర్ మొదలైన పంటలు పండించబడుతుంటాయి.
భారతదేశం తన శత్రువు అయిన పాకిస్తాన్ తో మొత్తం 4 యుద్ధాలు చేసింది. వాటిలో రెండు ఈ కాలంలో జరిగాయి. 1947 లో యుద్ధం కాశ్మీరు గురించి జరిగింది. పాకిస్తాన్ మూడో వంతు రాజ్యాన్ని ఆక్రమించింది భారతదేశం 3/5 రాష్ట్రాన్ని కలుపుకుంది . 1965 లో జరిగిన యుద్ధంలో భారత అధీనంలో ఉన్న కాశ్మీరు లోకి పాకిస్తాన్ సైన్యాల ప్రయత్నాలను పురస్కరించుకుని భారత్, పాకిస్తాన్ యుద్ద భూములన్నిటిపై దాడి చేసింది.
పోర్చుగీసు అధీనంలో ఉన్న గోవాను శాంతియుతంగా పొందేందుకు చేసిన అనేక ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాక, 1961 లో దాడి చేసి విలీనం చేసుకుంది.
1962 లో హిమాలయ సరిహద్దు విషయమై చైనా భారత్ మధ్య యుద్ధం జరిగింది. అది భారత సైన్యానికి చెడు జ్ఞాపకాలను మిగిల్చింది. ఈ యుద్ధం ఆయుధ సేకరణకు, అమెరికాతో సంబంధాలు మెరుగుపరుచు కోవడానికీ దారి తీసింది. యుద్ధానికి సంబందం లేనప్పటికి భారత చైనా సరిహద్దుకు పశ్చిమలో ఉన్న అక్సాయి చిన్ ప్రాంతంపై చైనా సార్వభౌమత్వాన్ని వివాదాస్పదం చేసింది.
1964 మే 27 న నెహ్రూ తుది శ్వాస విడిచాడు. లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి నెహ్రూ తర్వాత ప్రధాన మంత్రి అయ్యాడు. 1965 లో కాశ్మీర్ విషయమై భారత పాకిస్థాన్‌లు మళ్ళీ యుద్ధానికి వెళ్ళాయి. కానీ ఫలితం ఏమీ రాలేదు. మార్పులేమీ చోటు చేసుకోలేదు. సోవియెట్ యూనియన్ చొరవతో తాష్కెంట్ ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు. ఒప్పందంపై సంతకం చేసిన రాత్రే శాస్త్రి చనిపోయాడు. శాస్త్రి ప్రభుత్వంలో సమాచార, ప్రసార శాఖ మంత్రిగా పనిచేసిన ఇందిరా గాంధీ, భారత మూడవ ప్రధాన మంత్రిగా పదోన్నతి పొందింది. ఆమె మొరార్జీ దేశాయిని ఓడించింది. ధరల పెరుగుదల, నిరుద్యోగం, కుంటుపడిన ఆర్థిక వృద్ది, ఆహార లేమి వగైరా సమస్యల వలన ప్రజల్లో నెలకొన్న అసంతృప్తి కారణంగా కాంగ్రెసు పార్టీ 1967 ఎన్నికలలో తక్కువ మెజారిటీతో గెలిచింది. ఇందిరా గాంధీ పాలన ఒడిదుడుకులతో మొదలైంది. రూపాయి మారక విలువను తగ్గించడం భారత వాణిజ్యాన్ని, వినియోగదారులనూ కష్టాల పాలు చేసింది. రాజీకియ వివాదాల కారణంగా అమెరికా నుండి గోధుమల దిగుమతి ఆగిపోయింది.
దివంగత ప్రధాని నరసింహారావు, అతని ఆర్థిక మంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ చేపట్టిన పథకాలతో భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ వేగంగా విస్తరించింది. తన పాలనలో ఆయన భారీ, నష్టదాయక ప్రభుత్వ సంస్థల ప్రైవేటీకరణకు పునాది వేశారు. యునైటెడ్ ఫ్రంట్ ప్రభుత్వం సంస్కరణలను ప్రోత్సహించే పురోగామి బడ్గెట్ ప్రవేశపెట్టే ప్రయత్నం చేసింది. కానీ 1997 ఆసియా ఆర్థిక ఇబ్బందులు, రాజకీయ అస్థిరతల వల్ల ఆర్థిక వ్యవస్థలో స్తబ్దత నెలకొంది. వాజపేయి ప్రభుత్వం ప్రైవేటీకరణ, పన్నుల తగ్గింపు, ప్రభుత్వ నిర్మాణ శాఖ కోసం మరిన్ని పథకాలు ప్రవేశపెట్టడం మొదలైన వాటిని కొనసాగించింది. బెంగళూరు, హైదరాబాద్, పుణె, అహ్మదాబాద్‌లు ఆర్థికంగా ప్రాముఖ్యత గడించి, విదేశీ పెట్టుబడులను విశేషంగా ఆకర్షించాయి. పరిశ్రమలను ప్రోత్సహించేందుకు ప్రత్యేక ఆర్థిక మండళ్ళను ఏర్పరచడం, పన్ను సడలింపులు, మంచి మౌలిక సదుపాయాల నిర్మాణం వంటి చర్యలు దేశం లోని అనేక ప్రాంతాలలో చక్కటి ఫలితాలను చూపించాయి.
పరిశ్రమల శాస్త్రీయ విభాగాల్లో బాగా చదువుకున్న, నైపుణ్యంగల కొత్త తరం భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు చోదక శక్తిగా మారింది. కంప్యూటర్ల విస్తరణతో సమాచార సాంకేతిక పరిశ్రమ దేశం మీద పట్టు బిగించింది. కొత్త సాంకేతికత దాదాపు అన్ని పరిశ్రమలలోను, అన్ని విధానాలలోనూ ఉత్పాదకతను మెరుగు పరిచింది. నిపుణుల లభ్యతలో సహాయ పడింది. విదేశీ పెట్టుబడులు, విదేశీ ఉద్యోగ అవకాశాలూ ఆర్థిక వ్యవస్థను మరింత మెరుగు పరిచాయి. దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించిన భారీ మధ్యతరగతి వర్గం ఏర్పడింది. అది అవసరాలను పెంచింది. తద్వారా వివిధ వస్తువుల తయారీ పెరిగింది. నిరుద్యోగం క్రమంగా తగ్గింది. పేదరికం సుమారు 22 శాతానికి తగ్గింది. జాతీయ స్థూల ఉత్పత్తి 7 శాతానికి మించి పెరిగింది. ముఖ్యమైన సవాళ్ళు అలానే ఉన్నప్పటికి, భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ విస్తరిస్తూనే పోయింది. ప్రపంచ ఆర్థిక రంగంలో భారత్‌ ముందు వరుసలో నిలబడింది. తద్వారా ప్రపంచ రాజకీయాల్లో తన ప్రభావాన్ని, ప్రాభవాన్నీ పెంచుకుంది.
మొరార్జీ దేశాయి ఇందిర ప్రభుత్వం లోకి ఉప ప్రధాన మంత్రి, ఆర్థిక మంత్రిగా ప్రవేశించాడు. సీనియర్ నాయకులు ఇందిర అధికారాన్ని నియంత్రించడానికి ప్రయత్నించారు. కానీ తన రాజకీయ సలహాదారుదు అయిన పి. యన్. హక్సర్ సలహా మీద ఇందిర సామ్యవాద పద్ధతులను ఆచరించి ప్రజాదరణను తిరిగి సాధించింది. ప్రీవీ పర్సును రద్దు చేసింది. బ్యాంకుల జాతీయీకరణ చేసింది. దీన్ని వ్యతిరేకించిన పార్టీ నాయకత్వంపై దాడి చేసింది. దేశాయి, భారత వ్యాపార సంఘాలు ఈ చర్యను వ్యతిరేకించినప్పటికి సామాన్య ప్రజలు మాత్రం మెచ్చారు. 1969 లో కాంగ్రెసు నాయకత్వం ఇందిరను పార్టీ నుండి బహిష్కరించాలని చూసినపుడు, ఆమె పార్టీని చీల్చి, కాంగ్రెసు పార్టీని ఏర్పరచింది. భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం సాధించిన భారత జాతీయ కాంగ్రెసు పార్టీ చీలిపోయింది. పార్లమెంట్ సభ్యులు భారీగా ఆమెకు మద్దతిచ్చారు. అతి కొద్ది ఆధిక్యతతో ఇందిర అధికారంలో కొనసాగింది.
మే 1996 ఎన్నికలలో లోక్ సభలో ఎక్కువ సీట్లు గెల్చుకున్న ఏకైక పార్టీగా భాజపా ఆవిర్బవించింది. కానీ ప్రభుత్వం ఏర్పాటుకు అవసరమైన కనీస ఆధిక్యం సంపాదించలేకపోయింది. ప్రధాన మంత్రి అటల్ బిహారీ వాజపేయి నాయకత్వంలో భాజపా ప్రభుత్వం 13 రోజులు పాటు సాగింది. ప్రభుత్వం కొనసాగేందుకు సరిపడా మద్దతు లభించక, వాజపేయి రాజీనామా చేసాడు. వెంటనే మరోసారి ఎన్నికలు నిర్వహించడానికి పార్టీలు మొగ్గు చూపక పోవడంతో 14 పార్టీల సమూహం, జనతా దళ్ నాయకత్వంలో యునైటెడ్ ఫ్రంట్ అనే పేరుతో ప్రభుత్వంగా ఏర్పాటు చేసింది. కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి హెచ్.డి.దేవెగౌడ నాయకత్వంలో ఏర్పడిన ప్రభుత్వం సంవత్సరం పాటు కూడా నిలబడలేదు. 1997 మార్చిలో కాంగ్రెసు తన మద్దతును ఉపసంహరించుకుంది. 16 పార్టీల యునైటెడ్ ఫ్రంట్ లో ఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్ బహుజన సమ్మతి కలిగి ఉండడం వల్ల ప్రధాన మంత్రిగా ఎంపికయ్యాడు.
1957, 1962 ఎన్నికల్లో ప్రధాని నెహ్రూ కాంగ్రెసుకు భారీ విజయాన్ని అందించాడు. హిందూ సమాజంలో స్త్రీల హక్కులను మెరుగు పరచడం, కులవివక్ష, అంటరానితనాలకు వ్యతిరేకంగాను పార్లమెంటు విస్తృతమైన చట్టాలు చేసింది. భారత బాలలు ప్రాథమిక విద్యను అభ్యసించేందుకు నెహ్రూ గట్టి పునాది వేశాడు. దానిలో భాగముగా వేలకొద్ది బడులు, కళాశాలలు, ఐ‌ఐటి వంటి విద్యాసంస్థలను దేశ వ్యాప్తంగా స్థాపించాడు. నెహ్రూ భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు సామ్యవాద విధానాన్ని ప్రతిపాదించాడు -భారత రైతులకు పన్నుల నుండి మినహాయింపు, కార్మికులకు కనీస వేతనం, స్టీలు, వైమానిక, విద్యుత్తు, గనుల వంటి భారీ పరిశ్రమలను జాతీయం చేయడం ఇందులో భాగం. విస్తృతమైన ప్రభుత్వ నిర్మాణశాఖ, పారిశ్రామికీకరణ ఉద్యమం ద్వారా భారీ ఆనకట్టలు, నీటిపారుదల, రోడ్లు, తాప, జల విద్యుత్తు కేంద్రాలు స్థాపించారు.
పశ్చిమ పంజాబ్, వాయువ్య దేశం, బలూచిస్తాన్, తూర్పు బెంగాల్, సింద్ లలోలో నివసించే హిందువులు, సిక్కులు ముస్లిం పాకిస్తాన్ లో అణచివేతకు గురయ్యారు. సుమారు 35 లక్షల మంది భారత దేశానికి తరలి వచ్చారు. మత ఘర్షణల వల్ల సుమారు పదిలక్షల హిందువులు, ముస్లింలు, సిక్కులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు, ఈ కారణంగా రెండు దేశాల పంజాబ్, బెంగాల్ సరిహద్దుల వద్ద అస్థిరత ఏర్పడింది. ఈ ఘర్షణలు సెప్టెంబరు మాసం మొదట్లో ఇరు పక్షాల సహకారంతో ముగింపు కొచ్చాయి. ముఖ్యంగా మహాత్మా గాంధీ, మెజారిటీ ప్రజలను శాంతి పరచడం కోసం తన ప్రాణాలను సైతం లెక్క చేయకుండా ముందు కలకత్తాలో, తర్వాత డిల్లీలో ఆమరణ నిరాహార దీక్ష చెయ్యడంతో ఘర్షణలు ఆగాయి. ఇరు ప్రభుత్వాలు కాందిశీకుల కోసం భారీ శిబిరాలు ఏర్పరచాయి. భారీ స్థాయిలో మానవత్వ సహాయం చేపట్టడం కోసం భారత సైన్యాన్ని నియోగించారు.
1991 మే 21 న మాజీ ప్రధాని రాజీవ్ గాంధీ తమిళనాడులో కాంగ్రెసు తరపున ప్రచారంలో ఉండగా, ఎల్.టి.టి.ఈకి చెందిన ఒక మహిళ మానవ బాంబు రూపంలో ఆయనతో పాటు అనేకమందిని హతమార్చింది. దండ వెయ్యడానికి ముందుకి వంగుతూ తన బెల్టుకు ఉన్న బాంబును పేల్చి వేసింది. కాంగ్రెసు 244 సీట్లు గెలుచుకుని, ఇతరుల మద్దతుతో పి వి నరసింహారావు నాయకత్వాన ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటుచేసింది. ఈ ప్రభుత్వం తన అయిదేళ్ల పదవీ కాలం పూర్తిగా పనిచేసింది. క్రమక్రమమైన ఆర్థిక సరళీకరణ విధానానికి, తదనుగుణ మార్పులకూ నాంది పలికింది. అంతర్జాతీయ వర్తకానికి, పెట్టుబడులకూ భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ తలుపులు తెరిచింది. దేశ అంతర్గత రాజకీయాలు కూడా కొత్త మలుపు తిరిగాయి. కుల, మత జాతి వంటి అంశాల పునాదులపై ఏర్పడిన కలయికల స్థానే ఎన్నో చిన్న ప్రాంతీయ రాజకీయ పార్టీలు ఏర్పడ్డాయి.