polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
నదుల ద్వారా దిగువకు ప్రవహించే మొత్తం నీటి పరిమాణంలో పైకి కనిపించే నీటి ప్రవాహంతో పాటు, నది అడుగున ఉండే రాళ్ళు, అవక్షేపాల ద్వారా ప్రవహించే నీరు కూడా గణనీయమైన భాగం. దీన్ని హైపోరిక్ జోన్ అంటారు. పెద్ద లోయల గుండా ప్రవహించే అనేక నదుల్లో, కనిపించని ఈ ప్రవాహమే కనిపించే ప్రవాహం కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈ హైపోరిక్ జోన్, ఉపరితల జలాలకూ భూగర్భజలాలకూ మధ్య వారధిగా ఉండి, భూగర్భ జలాశయాల్లోకి నీటి చేరికకు, వాటి నుండి నీరు వెనక్కి నదుల్లోకి పోవడానికీ వాహికగా ఉంటుంది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా మొత్తం నీటి వినియోగంలో 22% పరిశ్రమల్లో వాడుతున్నారని అంచనా. ప్రధాన పారిశ్రామిక వినియోగదారులలో జలవిద్యుత్ ఆనకట్టలు, శీతలీకరణ కోసం నీటిని వాడే తాప విద్యుత్ కర్మాగారాలూ ఉన్నాయి. ఖనిజాలు, చమురు శుద్ధి కర్మాగారాలు, రసాయన ప్రక్రియలలో నీటిని ఉపయోగిస్తాయి. నీటిని ద్రావకం వలె ఉపయోగించే తయారీ కర్మాగారాలు ఉన్నాయి. కొన్ని పరిశ్రమలు నీటిని పెద్దమొత్తంలో వాడతాయి. కానీ, మొత్తమ్మీద పరిశ్రమల్లో నీటి వినియోగం సాధారణంగా వ్యవసాయం కంటే చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.
నీటి చేరిక, నీటి విడుదల, నిల్వ వంటి విషయాలకు సంబంధించి భూగర్భజలాలను కూడా ఉపరితల నీటితో సమానంగా పరిగణించవచ్చు. క్లిష్టమైన వ్యత్యాసం ఏమిటంటే, భూగర్భజల నిల్వ సామర్థ్యం ఉపరితల నీటి నిల్వ కంటే చాలా ఎక్కువ. అందువల్లనే, వాడేసిన నీటి స్థానంలోకి కొత్తగా నీరు చేరక పోయినప్పటికీ, ఎక్కువ కాలం పాటు భూగర్భజలాలను అందుతూనే ఉంటాయి. ఏదేమైనప్పటికీ, ఉపరితలం నుండి లోపలికి ఇంకే వార్షిక నీటి పరిమాణమే, ఏటా ఎంత భూగర్భ జలం వాడుకోవచ్చు అనేదానికి పరిమితి విధిస్తుంది.
"ప్రపంచపు పైకప్పు"గా పిలిచే హిమాలయాల్లో, హిమానీనదాలు, శాశ్వత మంచు ప్రాంతాలూ ఉన్నాయి. ఆసియాలోని అతిపెద్ద నదులలో పది అక్కడే ఉద్భవిస్తున్నాయి. అవి, వంద కోట్లకు పైగా ప్రజలకు జీవనోపాధి కలిగిస్తున్నాయి. అక్కడ ఉష్ణోగ్రతలు ప్రపంచ సగటు కంటే వేగంగా పెరుగుతున్నాయి. నేపాల్‌లో, గత దశాబ్దంలో ఉష్ణోగ్రత 0.6 డిగ్రీల సెల్సియస్ పెరిగింది, అయితే ప్రపంచవ్యాప్తంగా, భూమి గత వంద సంవత్సరాల్లో సుమారు 0.7 డిగ్రీల సెల్సియస్ మాత్రమే వేడెక్కింది.
మామూలుగా వినోదార్థం వాడే నీరు ఖర్చైపోదు. గోల్ఫ్ కోర్సులు అధిక మొత్తంలో నీటిని వాడేస్తున్నాయని ఆరోపణలు ఉంటూంటాయి -ముఖ్యంగా పొడి ప్రాంతాలలో. అనేక గోల్ఫ్ కోర్సులు శుద్ధి చేసిన రీసైకిల్ నీటిని ఎక్కువగా గానీ, పూర్తిగా గానీ వాడుతూంటాయి. ఇది త్రాగునీటి లభ్యతపై తక్కువ ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. మొత్తమ్మీద, వినోద వినియోగం నీటి వనరులపై గుర్తించదగినంత ప్రభావాన్ని చూపుతుందా అనేది అస్పష్టంగా ఉంది.
వాటర్ బ్లాస్టింగ్, వాటర్ జెట్ కట్టర్లలో నీటిని అధిక పీడనంతో ఉపయోగిస్తారు. అలాగే, కచ్చితమైన కోత కోసం కూడా చాలా అధిక పీడనం గల వాటర్ గన్స్‌ను ఉపయోగిస్తారు. ఇది చాలా బాగా పనిచేస్తుంది, సాపేక్షంగా సురక్షితం, పర్యావరణానికి హానికరం కాదు కూడాను. వేడెక్కడం నివారించడానికి లేదా సా బ్లేడ్లు వేడెక్కకుండా నిరోధించడానికి యంత్రాల శీతలీకరణలో కూడా దీనిని ఉపయోగిస్తారు. ఇతర వినియోగాలతో పోలిస్తే ఇందులో నీటి వినియోగం చాలా తక్కువ.
మంచినీరు పునరుత్పాదక వనరే అయినప్పటికీ ప్రపంచంలోని భూగర్భజలం క్రమంగా తగ్గుతోంది. ఆసియా, దక్షిణ అమెరికా, ఉత్తర అమెరికాలలో ఈ క్షీణత చాలా ఎక్కువగా ఉంది. అయితే, వినియోగమైన జలంలో ఎంత మేరకు సహజంగా పునరుద్ధరణ జరుగుతోంది, పర్యావరణ వ్యవస్థలు ఏ మేరకు ముప్పుకు గురౌతున్నాయి అనేది ఇంకా స్పష్టంగా తెలియదు. నీటి వినియోగదారులకు నీటి వనరులను కేటాయించే ఫ్రేమ్‌వర్కును నీటి హక్కులు అంటారు.
జలవిద్యుత్ ప్లాంట్లకు పెద్ద కృత్రిమ జలాశయం అవసరం. ఈ జలాశయం ఉపరితల వైశాల్యం ఎక్కువ అవడం చేత దీని నుండి ఆవిరయ్యే నీరు నది నుండి ఆవిరయ్యే దాని కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఫలితంగా ఎక్కువ నీటి వినియోగం జరుగుతుంది. టర్బైన్లు, సొరంగాలు లేదా పైపుల ద్వారా నీటిని పంపే ప్రక్రియలో కూడా సహజ వాతావరణం నుండి తాత్కాలికంగా నీరు తగ్గుతుంది. పవర్ ప్లాంట్ రూపకల్పనపై ఆధారపడి వన్యప్రాణులపై ఈ తగ్గుదల ప్రభావం ఉంటుంది.
పర్యావరణం వాడే నీరు కూడా మొత్తం నీటి వినియోగంలో చాలా తక్కువ. కానీ ఈ శాతం పెరుగుతోంది. పర్యావరణ నియంత్రణలో భాగంగా నీటి ప్రవాహాల్లో నిలువ ఉంచే నీరు ఈ వినియోగంలో భాగం. సహజమైన లేదా కృత్రిమ చిత్తడి నేలలకు విడుదల చేసే నీరు, వన్యప్రాణుల ఆవాసాలను సృష్టించడానికి ఉద్దేశించిన కృత్రిమ సరస్సులు, చేపల నిచ్చెనలు, చేపల వృద్ధి కోసం విడుదల చేసే నీరు పర్యావరణ వాడకంలో భాగం
వినోద వినియోగంలో లాగానే, పర్యావరణ వినియోగంలో కూడా నీరు ఖర్చైపోదు. కాని దీనివలన నిర్దుష్ట సమయాల్లో, నిర్దుష్ట ప్రదేశాలలో ఇతర వినియోగదారులకు నీటి లభ్యత తగ్గుతుంది. ఉదాహరణకు, చేపల వృద్ధి కోసం ఒక జలాశయం నుండి నీటిని విడుదల చేస్తే ఎగువన ఉన్న పొలాలకు నీరు అందక పోవచ్చు. జలమార్గాలను కాపాడుకునేందుకు నదిలో నీరు నిలిపేస్తే దిగువ ప్రాంతాల వారికి నీరు అందదు.
మానవ కార్యకలాపాల వల్ల ఈ కారకాలపై పెద్ద ప్రభావం ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు ఈ ప్రభావం వినాశకరంగా ఉంటుంది. మానవులు కృత్రిమంగా జలాశయాలను నిర్మించి నిల్వ సామర్థ్యాన్ని పెంచుతున్నారు. చిత్తడి నేల నుండి నీటిని పారించి నిల్వను తగ్గిస్తారు. మానవులు నేలను చదును చెయ్యడం, నీరు ప్రవహించేందుకు మార్గాలను ఏర్పరఛడం వలన ప్రవాహ పరిమాణం, వేగం పెరుగుతాయి.
కాలువ ద్వారా గానీ, పైప్‌లైను ద్వారా గానీ మరొక పరీవాహక ప్రాంతం నుండి నీటిని దిగుమతి చేసుకోవడం ద్వారా ఉపరితల నీటి పరిమాణాన్ని పెంచుకోవచ్చు. ఇతర వనరుల నుండి కూడా దీన్ని కృత్రిమంగా పెంచుకోవచ్చు గానీ, ఆచరణలో ఈ పరిమాణాలు చాలా తక్కువ. మానవులు కాలుష్యం ద్వారా కూడా ఉపరితలంపై ఉన్న నీటిని "పోగొట్టుకుంటారు" .
భూగర్భజలం అంటే, ఉపరితలం కింద మట్టి, రాళ్ళ సందుల్లో ఉండే మంచినీరు. భూగర్భజల మట్టానికి క్రింద ఉండే భూగర్భ జలాశయాల్లో ప్రవహించే నీరు కూడా ఇందులో భాగమే. ఉపరితల జలంతో దగ్గరి సంబంధంలో ఉండే భూగర్భ జలానికీ, లోతైన భూగర్భ జలాశయాలకూ మధ్య ఉన్న తేడాను గమనించాలి.
ప్రపంచ జనాభా పెరిగేకొద్దీ, ఆహారానికి డిమాండ్ పెరిగేకొద్దీ, నీటిపారుదల పద్ధతులు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలను మెరుగుపరచుకోవడం ద్వారా, మెరుగైన సాగు నీటి నిర్వహణ, పంట రకాలు, నీటి యాజమాన్యం ద్వారా తక్కువ నీటితో ఎక్కువ ఆహారాన్ని ఉత్పత్తి చేసే పద్ధతుల అభివృద్ధికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.
వినోదం కోసం వాడే నీరు మొత్తం నీటి వినియోగంలో చాలా తక్కువ భాగం. కాని దీని శాతం పెరుగుతోంది. వినోద నీటి వినియోగం ఎక్కువగా జలాశయాలతో ముడిపడి ఉంటుంది. ఒక జలాశయం లోని నీటి మట్టాన్ని అవసరమైన దాని కంటే ఎక్కువగా ఉంచినట్లైతే, ఆ ఎక్కువగా ఉన్న భాగాన్ని వినోదార్థం ఆని భావిస్తారు.
భూమిపై ఉన్న నోటిలో 97% ఉప్పు నీరే. మూడు శాతం మాత్రమే మంచినీరు; ఇందులోనూ మూడింట రెండు వంతులు హిమానీనదాల్లోను, ధ్రువాల వద్ద ఉన్న ఐసు దుప్పట్లలోనూ ఘనీభవించి ఉంది. మిగిలిన మంచినీరు ప్రధానంగా భూగర్భజలం రూపంలో ఉంది. భూమి పైన, గాలిలోనూ కొద్ది భాగం మాత్రమే ఉంది.
నదులు, సరస్సులు, మంచినీటి చిత్తడి నేలల్లో ఉండే నీటిని ఉపరితల జలంగా పరిగణిస్తారు. ఉపరితల నీరు సహజంగా అవపాతం ద్వారా చేరుతుంది. మహాసముద్రాల్లో కలవడం, బాష్పీభవనం, బాష్పవాయు ప్రేరణ, భూమి లోకి ఇంకడం తదితర విధాలుగా ఉపరితల నీరు తగ్గుతుంది.
నీటి వనరులు అంటే జీవజాలానికి ఉపయోగపడే నీటి సహజ వనరులు. నీటి ఉపయోగాల్లో వ్యవసాయ, పారిశ్రామిక, గృహ, వినోద, పర్యావరణ కార్యకలాపాలు ఉన్నాయి. అన్ని జీవులకు పెరగడానికి, పునరుత్పత్తికీ నీరు ఆవశ్యకం.
మంచుకొండలను నీటి వనరుగా ఉపయోగించుకోవటానికి అనేక పథకాలు ప్రతిపాదించారు. అయితే ఇప్పటి వరకు ఇది పరిశోధనలకే పరిమితమైంది. హిమానీనదాల నుండి వచ్చే నీటి ప్రవాహాన్ని ఉపరితల నీరుగా పరిగణిస్తారు.
ఉపరితలం నుండి ఇంకే నీరే భూగర్భజలాలకు సహజమైన నీటి వనరు. సముద్రాల్లో కలవడం, ఊటలు మొదలైనవి ప్రకృతి సహజంగా జరిగే నీటి విడుదలలు.
ఏదేమైనా, పరీవాహక ప్రాంతంలో పడే సగటు వర్షపాతం, ఆ పరీవాహక ప్రాంతం నుండి వాడగల సగటు నీటి పరిమాణానికి పరిమితిగా నిలుస్తుంది.
శాంతించకపోవడంతో "అశ్శరభశ్శరభ" అనుచూ భద్రకాళి అమ్మవారు కన్యారూపము దాల్చి గౌతమి నది నుండి బయటకు వచ్చి వీరభద్రుని చూచెను. అంతట వీరభద్రుడు కన్యారూపములో ఉన్న భద్రకాళిని చూసి శాంతించెను.అప్పుడు వీరిరువురికీ మునిమండలి యందు గాంధర్వ వివాహ పద్ధతిలో కళ్యాణము జరిపి శాంతింపజేసిరి. ఈ పవిత్ర ప్రదేశమైన గౌతమి నదీ తీరమున మహామునులందరూ ఆశ్రమములు
ఏర్పరచుకొనిన ప్రదేశము మునిమండలి. ప్రస్తుతము వాడుకలో ఉన్న మురమళ్ళ గ్రామం. ఆనాటి నుండి మహామునులందరూ శ్రీ వీరేశ్వర స్వామివారికి గాంధర్వ వివాహ పద్ధతితో నిత్య కళ్యాణము చేయుచుండిరి లోక ప్రసిద్ధి గాంచిన శ్రీ స్వామివారి నిత్య కళా్యాణమునకు నిత్యము అగస్త్యుడు. శుకుడు, విశ్వామిత్రుడు వశిష్ఠుడు, గౌతముడు, భార్గవుడు, వ్యాసుడు, భారద్వాజుడు, మారీచుడు, కశ్యపుడు, మార్కండేయుడు, నారదులవారు మొదలైన ఋషీశ్వరులందరూ వేంచేచుదురని పురాణములో ఉంది. ఈ పద్ధతి ప్రకారమే నేటికీ శ్రీ స్వామి వారికి నిత్యకళ్యాణము చేయుట ఆనవాయితీగా వచ్చుచున్నది.
కాలక్రమమున గౌతమి నది వరదల కారణంగా ఒడ్డున ఉన్న ఆలయం నదిలోకి వచ్చాయి.కొమరగిరి వాస్తవ్యులు శైవులు వెలువలి శరభరాజు గారి స్వప్నంలో శ్రీస్వామి వారు కనిపించి ఆలయ స్థితిని తెలిపి పున:నిర్మాణం చేయవలసిందిగా చెప్పెను. వెంటనే భక్తుల సహాయంతో శిథిలాలయంలో ఉన్న లింగమును బయటకు తీశారు. ఆలయంలో ఉన్న లింగమును గునపములతో లేవనెత్తుటకు ప్రయత్నించగా గునపముల దెబ్బకు లింగము పై భాగము నుండి నెత్తురు వచ్చింది. భక్తులు అంత భయభ్రంతులైన వారు శ్రీ స్వామివారిని ప్రార్థించగా అశరీరవాణి ఇలా పలికిందట. అచ్చట సమీపమున గల ఐ.పోలవరం గ్రామంలో శ్రీ బాణేశ్వర స్వామి వారి ఆలయమునకు చేతులపై తీసుకుని వెళ్ళవలసిందని ఆ మార్గంలో'నాకనుకూలముగా ఉన్నచోట నేనాగగలనని" పలికెను. వెంటనే వారు ఆ మహాలింగమును చేతులపై తీసుకోస్తుండా మురమళ్ళ గ్రామం దాటు లోపల ఒక 'పవిత్ర స్థలము చేరేసరికి ఆ దివ్యలింగము మహాభారం వహించింది. భక్తులు భారమును తట్టుకోలేక స్వామి వారి ఆజ్ఞగా తలచి ఆ అచటనే ఉంచి ఆలయము, గోపురము నిర్మించి ప్రతిష్ఠ చేశారు.పూర్వం వలె మహావైభవముగా నిత్య కళ్యాణము జరుపుతున్నారు.
తమ సంతానానికి వివాహం ఆలస్యమవుతున్నవారు.ఇక్కడ స్వామివారి కళ్యాణం చేయిస్తే త్వరలో వారి సంతానం వివాహం జరుగుతుందని భక్తుల నమ్మకం. భక్తులు అలా చేయించే కళ్యాణాలే నిత్యం జరుగుతూంటాయి. స్వామివారి నిత్య కళ్యాణానికి భక్తులేకాక అగస్త్యుడు, శుకుడు, విశ్వామిత్రుడు, వశిష్టుడు, గౌతముడు, వ్యాసుడు మొదలగు ఋషీశ్వరులనేకులు ప్రతి నిత్యం విచ్చేస్తారని పురాణ కథనం.
అగస్త్య సంహిత అనేది ప్రాచీన ఋషి అగస్త్య మహర్షి రచించిన సంస్కృత గ్రంథం. అందులో అనేక పరిశోధనాంశాలను చేర్చాడు. భారతదేశంలో, అంతర్జాతీయంగా గ్రంథాలయాలలో పంపిణీ చేయబడుతున్న వివిధ రచనల జాబితా, మనుగడలో ఉన్న రాతప్రతుల కోసం, వి. రాఘవన్, న్యూ కాటలాగస్ కాటలాగోరం , .1, . 20–22 చూడండి.
దీని భావం - ఒక మట్టి కుండను తీసుకుని దానిలో రాగి పలక పెట్టాలి. తరువాత దానిలో మైలు తుత్తం వేయాలి. తర్వాత మద్యలో తడిసిన ఱంపపు పొట్టువేయాలి. పైన పాదరసము, యశదము వేయాలి తర్వాత తీగలను కలపాలి. అప్పుడు దాని నుండి మిత్రావరుణ శక్తి ఉద్భవిస్తుంది.
దీని భావం - ఒక వంద కుండల యొక్క శక్తిని నీటిపై ప్రయోగిస్తే, నీరు తన రూపాన్ని మార్చుకుంటుది. ప్రాణవాయువు, ఉదజని వాయువులుగా విడిపోతుంది. ఉదజని వాయువును వాయునిరోధకవస్త్రంలో బంధిచినచో అది విమాన విద్యకు ఉపకరిస్తుంది.
అగస్త్యమహర్షి రచించిన అగస్త్య సంహితలోని కొన్ని పుటలు ఇప్పుడు లభిస్తున్నాయి. వాటిలో ఘటవిద్యుత్ గురించి ఉంది. ఆ వర్ణనలో
అమితాబ్ ఘోష్ 1956 జూలై 11 న కలకత్తాలో జన్మించాడు. అతను డెహ్రాడూన్లోని ఆల్-బాయ్స్ బోర్డింగ్ స్కూల్, ది డూన్ స్కూల్ లో విద్యను అభ్యసించాడు. అతను భారతదేశం, బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంకలలో పెరిగాడు. డూన్‌లో అతని సమకాలీనులలో రచయిత విక్రమ్ సేథ్, చరిత్రకారుడు రామ్ గుహా ఉన్నారు. పాఠశాలలో ఉన్నప్పుడు అతను ది డూన్ స్కూల్ వీక్లీకి క్రమం తప్పకుండా కాల్పనిక సాహిత్యాన్ని, కవితలను అందించాడు. గుహాతో కలసి హిస్టరీ టైమ్స్ పత్రికను స్థాపించాడు డూన్ తరువాత ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కళాశాల నుండి, ఢిల్లీ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ నుండి డిగ్రీలు పొందాడు. అతను బ్రిటిష్ సాంఘిక మానవ శాస్త్రవేత్త పీటర్ లీన్హార్డ్ పర్యవేక్షణలో ఆక్స్‌ఫర్డు లోని సెయింట్ ఎడ్మండ్ హాల్ లో సామాజిక ఆంధ్రాపాలజీ విభాగంలో డి. ఫిల్ పూర్తి చేయడానికి ఇన్లాక్స్ ఫౌండేషన్ స్కాలర్‌షిప్‌ను గెలుచుకున్నాడు. అతను సామాజిక మానవ శాస్త్రంలో ఆంత్రోపాలజీ అండ్ జియోగ్రఫీ ఫ్యాకల్టీలో చేపట్టిన ఈ థీసిస్ "ఈజిప్టు గ్రామ సమాజంలో ఆర్థిక, సామాజిక సంస్థకు సంబంధించి సంబంధం" అనే పేరుతో 1982 లో సమర్పించబడింది.
ఘోష్ తన భార్య డెబోరా బేకర్‌తో కలిసి లారా రైడింగ్ తో కలసి న్యూయార్క్ లో నివసిస్తున్నాడు. అతని భార్య కూడా రచయిత్రి. ఆమె ఎక్స్‌ట్రీమిస్ పత్రికలో లారా రైడింగ్ జీవిత చరిత్రను "ది లైఫ్ ఆఫ్ లారా రైడింగ్ " శీర్షికతో రాసింది. ఆమె లిటిల్, బ్రౌన్ అండ్ కంపెనీలో సీనియర్ ఎడిటర్ గా కూడా పనిచేస్తుంది. వారికి ఇద్దరు పిల్లలు, లీల, నాయన్. అతను కలకత్తాలోని సెంటర్ ఫర్ స్టడీస్ ఇన్ సోషల్ సైన్సెస్, త్రివేండ్రం లోని సెంటర్ ఫర్ డెవలప్మెంట్ స్టడీస్ లో ఫెలోగా పనిచేశాడు. 1999 లో ఘోష్ న్యూయార్క్ సిటీ యూనివర్శిటీలోని క్వీన్స్ కాలేజీలో అధ్యాపకులలో తులనాత్మక సాహిత్యంలో విశిష్ట ప్రొఫెసర్‌గా చేరాడు. అతను 2005 నుండి హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం లోని ఆంగ్ల విభాగంలో విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్‌గా కూడా పనిచేశాడు. ఘోష్ తరువాత భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి ఐబిస్ త్రయం అయిన సీ ఆఫ్ పాపీస్ , రివర్ ఆఫ్ స్మోక్ , ఫ్లడ్ ఆఫ్ ఫైర్ లు రాసాడు.
అమితాబ్ ఘోష్ ఇప్పటివరకు 6 నవలలు రాశాడు. తాజా నవల, సీ ఆఫ్ పాపీస్, బ్రిటిష్-చైనీస్ నల్లమందు యుద్ధం నేపథ్యంలో రాయబడింది. 2004 లో ప్రచురించబడిన ది హంగ్రీ టైడ్ సుందర వనాల నేపథ్యంలో వ్రాయబడింది.
అమితాబ్ ఘోష్ భారతీయ-బెంగాలీ రచయిత, సాహిత్య విమర్శకుడు. ఆంగ్ల కాల్పనిక సాహిత్యానికి అతను చేసిన కృషికి 54 వ జ్ఞానపిఠ్ పురస్కారం లభించింది.
1790 లో పటాను యుద్ధంలో మహాద్జీ సింధియా మరాఠా దళాల చేతిలో ఈ రాజ్యం మళ్ళీ ఘోరమైన ఓటమిని చవిచూసింది. ఫలితంగా జైపూర్ పాలకులు భారీ యెత్తున కప్పం చెల్లించుకోవలసి వచ్చింది. అయినప్పటికీ చక్కటి దేవాలయాలు / రాజభవనాలు, న్యాయస్థాన సంప్రదాయాల కొనసాగింపు జరిగింది. దాని పౌరులు, వర్తక వర్గాల శ్రేయస్సు కోసం తగినంత సంపద జైపూర్లో ఉంది. గ్వాలియరు నుండి స్వేచ్ఛ పొందటానికి జైపూరీయులు చివరి ప్రయత్నంగా మాల్పురా యుద్ధంలో పాల్గొని ఓడిపోయారు. 1803 లో గవర్నరు జనరలు మార్క్విసు వెల్లెస్లీ ఆధ్వర్యంలో మహారాజా సవాయి జగత్ సింగ్, బ్రిటిషు వారితో ఒక ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు. అయితే కొద్దికాలం తరువాత వెల్లెస్లీ వారసుడు లార్డు కార్న్‌వాలిస్ ఈ ఒప్పందాన్ని రద్దు చేసాడు. ఈ సందర్భంలో జైపూర్‌లో బ్రిటిషు రాయబారి లార్డు లేక్‌, "భారతదేశంలో ఆంగ్ల ప్రభుత్వం స్థాపించబడినప్పటి నుండి, సౌలభ్యం కోసం విశ్వసనీయతను పణంగా పెట్టడం ఇదే మొదటిసారి" అని వ్యాఖ్యానించాడు.
మొదటి జై సింగ్ తరువాత మొదటి రాం సింగ్, బిషన్ సింగ్, రెండవ జై సింగ్ పాలించారు. రెండవ జై సింగ్ 1699 నుండి 1743 వరకు ఈ రాజ్యాన్ని పరిపాలించాడు. ఆయన గణిత శాస్త్రవేత్త, ఖగోళ శాస్త్రవేత్తగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. 1727 లో ఆయన పాలనలో కొత్త రాజధాని నగరం జైపూర్ స్థాపించబడింది. మొఘలు సామ్రాజ్యం విచ్ఛిన్నం అయ్యేవరకు జైపూర్ సైన్యాలు నిరంతరం యుద్ధ స్థితిలో ఉండేవి. 18 వ శతాబ్దం చివరలో భరత్‌పూర్ జాట్లు, అల్వార్ కచ్వాహా అధిపతి జైపూర్ నుండి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకుని జైపూర్ భూభాగం తూర్పు భాగాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. జైపూర్ చరిత్రలో ఈ కాలం అంతర్గత అధికార-పోరాటకాలంగా గుర్తించబడింది. ఈ కాలం మరాఠాలు, జాట్లు, ఇతర రాజపుత్ర రాజ్యాలతో పాటు బ్రిటిషు, పిందారీలతో నిరంతర సైనిక ఘర్షణలు కలిగి ఉంటుంది. గంగ్వానా యుద్ధంలో మార్వార్ రాథర్స్ పై జైపూర్ భయంకరమైన నష్టాలతో బాధపడ్డాడు.
అంబర్ పాలకులు పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్ సైన్యంలో సైనికాధికారులుగా, తరువాత బాబరు ఆధ్వర్యంలోని మొఘలుల మీద రాణాసంగా నాయకత్వంలోనూ పోరాడారు. మాల్దేవు రాథోడ్ అంబర్‌ను ఆక్రమించాక, అంబర్ మార్వారుకు సామంత రాజ్యంగా మారింది. 16 వ శతాబ్దిలో రాజా భర్మల్ కుచ్వాహా, మొఘలు చక్రవర్తి అక్బరుతో పొత్తు కోరాడు. మొఘలులు అతన్ని అధికారికంగా రాజాగా గుర్తించారు. అక్బరు చక్రవర్తికి తన కుమార్తెను ఇచ్చి వివాహం జరిపించినందుకు ప్రతిగా మొఘలు కులీనులలో సమానంగా అతడు గౌరవించబడ్డాడు. అక్బరును వివాహం చేసుకున్న రాజా రాజా భర్మల్ కుమార్తె మరియం-ఉజ్-జమాని తరువాత నాల్గవ మొఘలు చక్రవర్తి జహంగీరుకు జన్మనిచింది. ఆమె తన భర్త పాలనలో సామ్రాజ్ఞిగా, కుమారుడి పాలనలో రాజమాతగా ఆమె గౌరవం పొందింది. ఈ సంబంధం ద్వారా అంబర్ రాజాలు కూడా మొఘలు రాజసభలో గణనీయమైన ప్రాముఖ్యతను పొందారు.
1818 లో జైపూర్ ఒక అనుబంధ కూటమిలోకి ప్రవేశించడం ద్వారా బ్రిటిషు రక్షిత ప్రాంతంగా మారింది. 1835 లో నగరంలో తీవ్ర కలవరానికి గురైంది. ఎందుకంటే బ్రిటిషు వారు రాజ్యాన్ని విలీనం చేసుకోవడానికి రాంజవంశానికి చెందిన శిశువును హతమార్చారని ఒక తప్పుడు పుకారు వచ్చింది. ఆ తరువాత బ్రిటిషు ప్రభుత్వం ఇందులో జోక్యం చేసుకుంది. తరువాత రాజ్యం బాగా సుసంపన్నమైంది. 1857 నాటి భారత తిరుగుబాటు సమయంలో తిరుగుబాటు సిపాయిలను అణిచివేసేందుకు బ్రిటిషు వారు సహాయం కోరినప్పుడు మహారాజా తన ఒప్పందాన్ని కాపాడుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. తద్వారా గుర్గావ్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతంలో తిరుగుబాట్లను అణచివేయడానికి సహాయం చేయడానికి దళాలను పంపాడు.
చారిత్రాత్మకంగా అంబర్ రాజ్యం అని పిలువబడే జైపూర్ రాజ్యం భారత భూఖండం లోని ఒక రాజ్యం. ఇది జైపూర్ పట్టణాన్ని క్కేంద్రీకృతంగా చేసుకుని పాలించింది. బ్రిటిషు కాలంలో ఒక సంస్థానంగా ఉంది. 12 వ శతాబ్దం నుండి ఇది ఉనికిలో ఉంది. 1818 నుండి ఆగస్టు 1947 లో బ్రిటిషువారు భారతదేశం నుండి వైదొలగే వరకు బ్రిటిషు వారితో అనుబంధ కూటమిలో ఉంది. దాని పాలకుడు 1949 ఏప్రిల్ లో భారత గణతంత్ర రాజ్యంలో చేరే వరకు ఇది పూర్తిగా స్వతంత్రంగా ఉంటూ కొంత అంతర్గత స్వపరిపాలనను నిలుపుకుంది
శ్రీరాముడి కుమారుడు కుశుడికి వారసులమని కుచ్వాహాలు చెప్పుకున్నారు. వారి పూర్వీకులు రామరాజ్యం కోసల నుండి వలస వచ్చి గ్వాలియరు వద్ద కొత్త రాజవంశాన్ని స్థాపించారు. 31 తరాల తరువాత వారు రాజపుతానాకు వెళ్లి ధుంధర్ వద్ద ఒక రాజ్యాన్ని స్థాపించారు. కుచ్వాహా పాలకుల పూర్వీకులలో ఒకరైన దుల్లా రాయ్, మాంచి, అంబర్ లకు చెందిన మీనాలను ఓడించాడు. తరువాత దౌసా, డియోటి బార్గుర్జార్లను ఓడించి ధుంధర్ మీద విజయం సాధించాడు.
1093 లో దుల్లా రాయ్, జైపూర్ రాజ్యాన్ని ధుంధర్ పేరుతో స్థాపించాడు. అతనిని దుల్హా రావు అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ రాజ్యం 14 వ శతాబ్దం - 1727 మధ్య అంబర్ అని పిలువబడింది. ఆ సంవత్సరంలో కొత్త రాజధానిని నిర్మించి, దానికి జయపురా అని పేరు పెట్టారు. ఈ రాజ్యానికి జైపూర్ అని పేరు మార్చారు.
అంబర్ పాలక రాజవంశం మొఘలు పాలనలో అభివృద్ధి చెందింది. మొఘలు సామ్రాజ్యానికి కొంతమంది విశిష్ట సైనికాధికారులను అందించింది. వారిలో భగవంతు దాసు, మొదటి మాన్ సింగ్, మొదటి జై సింగ్ మొదలైన వారున్నారు. మొదటి మాన్ సింగ్కాబూలు నుండి ఒరిస్సా, అస్సాం వరకు పాలించాడు.
2019 లో పద్మనాభ సింగ్ , జైపూరుకు నామమాత్రపు మహారాజయ్యాడు. రాజ కుటుంబ సంపద అంచనాలు మారుతూ ఉంటాయి కానీ, సింగ్ 697 మిలియన్ల డాలర్ల నుండి 2.8 బిలియన్ల డాలర్ల వరకూ సంపద ఉందని ఒక అంచనా.
భార్మల్ భూభాగాన్ని పర్యవేక్షించడానికి ఒక రాజప్రతినిధిని నియమించారు. కప్పం ఏర్పాటులో భాగంగా భర్మల్‌కు వేతనం అందుకునే హోదా ఇవ్వబడింది. ఈ ప్రాంతం ఆదాయంలో కొంత భాగం నుండి ఆయనకు వేతనం చెల్లించేవారు.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి కొమరాడలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల యెండభద్రలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల ఉలిపిరిలోనూ ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల కొమరాడలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పార్వతీపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లిమర్లలోను, పాలీటెక్నిక్‌ పార్వతీపురంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల బొబ్బిలిలోనూ ఉన్నాయి.
ఆఫ్రికా తూర్పు తీరం వెంబడి, మొజాంబిక్ ఛానల్ మడగాస్కర్‌ను ఆఫ్రికా ప్రధాన భూభాగం నుండి వేరు చేస్తుంది, జంజ్ సముద్రం మడగాస్కర్‌కు ఉత్తరాన ఉంది.
అరేబియా సముద్రం ఉత్తర తీరంలో, గల్ఫ్ ఆఫ్ ఏడెన్ బాబ్-ఎల్-మండేబ్ జలసంధి ద్వారా ఎర్ర సముద్రంతో అనుసంధానించబడి ఉంది. గల్ఫ్ ఆఫ్ అడెన్‌లో, టాడ్జౌరా గల్ఫ్ జిబౌటిలో ఉంది గార్డాఫుయ్ ఛానల్ సోకోట్రా ద్వీపాన్ని హార్న్ ఆఫ్ ఆఫ్రికా నుండి వేరు చేస్తుంది. ఎర్ర సముద్రం ఉత్తర చివర అకాబా గల్ఫ్ సూయెజ్ గల్ఫ్‌లో ముగుస్తుంది. హిందూ మహాసముద్రం కృత్రిమంగా మధ్యధరా సముద్రంతో సూయజ్ కాలువ ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉంది, ఇది ఎర్ర సముద్రం ద్వారా చేరుకోవచ్చు. అరేబియా సముద్రం పెర్షియన్ గల్ఫ్‌కు ఒమన్ గల్ఫ్ హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉంది. పెర్షియన్ గల్ఫ్‌లో, బహ్రెయిన్ గల్ఫ్ ఖతార్‌ను అరబిక్ ద్వీపకల్పం నుండి వేరు చేస్తుంది.
భారతదేశం పశ్చిమ తీరం వెంబడి, గల్ఫ్ ఆఫ్ కచ్ ఖంబత్ గల్ఫ్ ఉత్తర చివర గుజరాత్‌లో ఉన్నాయి, అయితే లాకాడివ్ సముద్రం మాల్దీవులను భారతదేశం దక్షిణ కొన నుండి వేరు చేస్తుంది. బెంగాల్ బే భారతదేశం తూర్పు తీరంలో ఉంది. మన్నార్ గల్ఫ్ పాక్ జలసంధి శ్రీలంకను భారతదేశం నుండి వేరు చేయగా, ఆడమ్స్ వంతెన రెండింటినీ వేరు చేస్తుంది. అండమాన్ సముద్రం బెంగాల్ బే అండమాన్ దీవుల మధ్య ఉంది.
ఇండోనేషియాలో, ఇండోనేషియా సముద్రమార్గం అని పిలవబడేది మలక్కా, సుండా టోర్రెస్ జలసంధులతో కూడి ఉంది. ఆస్ట్రేలియా ఉత్తర తీరంలో ఉన్న గల్ఫ్ ఆఫ్ కార్పెంటారియా, గ్రేట్ ఆస్ట్రేలియన్ బైట్ దాని దక్షిణ తీరంలో ఎక్కువ భాగం.
అట్లాంటిక్ పసిఫిక్‌లకు విరుద్ధంగా, హిందూ మహాసముద్రాన్ని మూడు వైపులా ఒక నేల చుట్టుముట్టి ఉంది. ఇది భారత ద్వీపకల్పంపై కేంద్రీకృతమై ఉంది ఈ ఉపఖండం దాని చరిత్రలో ప్రధాన పాత్ర పోషించినప్పటికీ, హిందూ మహాసముద్రం మానవ చరిత్ర ప్రారంభంలోనే విభిన్న ప్రాంతాలను ఆవిష్కరణలు, వాణిజ్యం మతం ద్వారా అనుసంధానించే కాస్మోపాలిటన్ దశగా ఉంది. హిందూ మహాసముద్రం చురుకైన మార్జిన్లు సగటు లోతు 19 0.61 కిమీ. గరిష్ఠ లోతు 175 కి.మీ. కలిగి ఉంటాయి. నిష్క్రియాత్మక మార్జిన్లు సగటు లోతు 47.6 0.8 కి.మీ. కలిగి ఉంటాయి. ఖండాంతర అల్మారాల వాలుల సగటు వెడల్పు వరుసగా చురుకైన నిష్క్రియాత్మక మార్జిన్‌లకు 50.4–52.4 కిమీ, గరిష్ఠ లోతు 205.3–255.2 కిమీ. ఆస్ట్రేలియా, ఇండోనేషియా భారతదేశం పొడవైన తీరప్రాంతాలు ప్రత్యేకమైన ఆర్థిక మండలాలు కలిగిన మూడు దేశాలు. ఖండాంతర షెల్ఫ్ హిందూ మహాసముద్రంలో 15%. హిందూ మహాసముద్రం సరిహద్దులో ఉన్న దేశాలలో రెండు బిలియన్లకు పైగా ప్రజలు నివసిస్తున్నారు, అట్లాంటిక్ కోసం 1.7 బిలియన్లు పసిఫిక్ కోసం 2.7 బిలియన్లు (కొన్ని దేశాలు ఒకటి కంటే ఎక్కువ మహాసముద్రాల సరిహద్దులో ఉన్నాయి).
భారతదేశం శ్రీలంక పశ్చిమ తీరాన్ని కలిగి ఉంది, సా.శ. 10,000 సంవత్సరాల క్రితం ల్యాండ్‌బ్రిడ్జ్ శ్రీలంకను భారత ఉపఖండంతో అనుసంధానించింది, హిందూ మహాసముద్రంలో కేవలం రెండు కందకాలు మాత్రమే ఉన్నాయి: జావా సుంద కందకం మధ్య 6,000 కి.మీ. పొడవైన జావా కందకం ఇరాన్ పాకిస్తాన్‌కు దక్షిణాన 900 కిలోమీటర్ల పొడవైన మక్రాన్ కందకం. హిందూ మహాసముద్రంలో అట్లాంటిక్ పసిఫిక్ కంటే తక్కువ సీమౌంట్లు ఉన్నాయి. ఇవి సాధారణంగా 3,000 మీకంటే లోతుగా ఉంటాయి 55 కి ఉత్తరాన 80 కి పశ్చిమాన ఉన్నాయి. చాలా వరకు చీలికలను వ్యాప్తి చేయడంలో ఉద్భవించాయి, కాని కొన్ని ఇప్పుడు ఈ చీలికలకు దూరంగా ఉన్న బేసిన్లలో ఉన్నాయి. హిందూ మహాసముద్రం చీలికలు సీమౌంట్ల శ్రేణులను ఏర్పరుస్తాయి, వీటిలో కార్ల్స్బర్గ్ రిడ్జ్, మడగాస్కర్ రిడ్జ్, సెంట్రల్ ఇండియన్ రిడ్జ్, నైరుతి ఇండియన్ రిడ్జ్, చాగోస్-లాకాడివ్ రిడ్జ్, 85 రిడ్జ్, 90 రిడ్జ్, ఆగ్నేయ ఇండియన్ రిడ్జ్, బ్రోకెన్ రిడ్జ్, ఈస్ట్ ఇండియన్ రిడ్జ్. అగుల్హాస్ పీఠభూమి మాస్కారేన్ పీఠభూమి రెండు ప్రధాన నిస్సార ప్రాంతాలు.
ఉష్ణమండల మహాసముద్రాలలో, పశ్చిమ హిందూ మహాసముద్రం బలమైన రుతుపవనాల గాలుల కారణంగా వేసవిలో అత్యధికంగా రుతుపవనాల బలవంతం బలమైన తీరప్రాంత బహిరంగ మహాసముద్రం పైకి దారితీస్తుంది, ఇది కిరణజన్య సంయోగక్రియ తగినంత కాంతి లభించే ఎగువ మండలాల్లోకి పోషకాలను హిందూ మహాసముద్రం ఆర్థికంగా రెండవ అతిపెద్ద వాటాను కలిగి ఉంది. దేశీయ వినియోగం ఎగుమతి కోసం సరిహద్దు దేశాలకు ఇది చేపలు గొప్ప పెరుగుతున్న ప్రాముఖ్యత. రష్యా, జపాన్, దక్షిణ కొరియా తైవాన్ నుండి ఫిషింగ్ నౌకాదళాలు హిందూ మహాసముద్రాన్ని ప్రధానంగా రొయ్యలు జీవరాశి కోసం దోపిడీ చేస్తాయి. పెరుగుతున్న సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు సముద్ర పర్యావరణ వ్యవస్థను దెబ్బతీస్తున్నాయని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.కాబట్టి సముద్రంలో ద్రవపు నీటి ప్రమాణం పెరిగి, తీరాలు మునిగిపోతాయి. సముద్రతీర గ్రామాలు, అడవులు, జీవజాతులు జలసమాధి అవుతాయి. ఇంతటి ఆందోళనకర విపత్తులు నేడున్నాయి. హిందూ మహాసముద్రంలో ఎక్కువగా పారిశ్రామిక మత్స్య సంపద కారణంగా, సముద్రపు వేడెక్కడం చేపల జాతులకు మరింత ఒత్తిడిని ఇస్తుంది.
హిందూ మహాసముద్రంలో 80% బహిరంగ సముద్రం తొమ్మిది పెద్ద సముద్ర పర్యావరణ వ్యవస్థలు ఉన్నాయి: అగుల్హాస్ కరెంట్, సోమాలి తీర ప్రవాహం, ఎర్ర సముద్రం, అరేబియా సముద్రం, బంగాళాఖాతం, గల్ఫ్ ఆఫ్ థాయిలాండ్, వెస్ట్ సెంట్రల్ ఆస్ట్రేలియన్ షెల్ఫ్, నార్త్‌వెస్ట్ ఆస్ట్రేలియన్ షెల్ఫ్ నైరుతి ఆస్ట్రేలియన్ షెల్ఫ్. పగడపు దిబ్బలు కవర్ . 200,000 కిమీ. హిందూ మహాసముద్రం తీరంలో 3,000 కి.మీ. 2 246 పెద్ద ఎస్ట్యూరీలను కలిగి ఉన్న బీచ్‌లు ఇంటర్‌టిడల్ జోన్లు ఉన్నాయి. అప్‌వెల్లింగ్ ప్రాంతాలు చిన్నవి కాని ముఖ్యమైనవి. భారతదేశంలోని హైపర్‌సాలిన్ లవణాలు 5,000–10,000 కిమీ, ఈ వాతావరణానికి అనుగుణంగా ఉన్న జాతులు, ఆర్టెమియా సలీనా డునాలిఎల్ల సలీనా వంటివి పక్షుల జీవితానికి ముఖ్యమైనవి.
హిందూ మహాసముద్ర పారుదల బేసిన్ 21,100,000 కిమీ, పసిఫిక్ మహాసముద్రం అట్లాంటిక్ బేసిన్లో సగం దాని సముద్ర ఉపరితలంలో 30% తో సమానంగా ఉంటుంది. హిందూ మహాసముద్రం పారుదల బేసిన్ సుమారు 800 వ్యక్తిగత బేసిన్లుగా విభజించబడింది, వీటిలో సగం పసిఫిక్, వీటిలో 50% ఆసియాలో, 30% ఆఫ్రికాలో 20% ఆస్ట్రలేసియాలో ఉన్నాయి. హిందూ మహాసముద్రం నదులు ఇతర ప్రధాన మహాసముద్రాల కన్నా సగటున 740 కి.మీ. తక్కువగా ఉంటాయి. అతిపెద్ద నదులు జాంబేజీ, గంగా-బ్రహ్మపుత్ర, సింధు, జుబ్బా, ముర్రే నదులు షాట్ అల్-అరబ్, వాడి అడ్ దవాసిర్ లింపోపో నదులు.
హిందూ మహాసముద్రం ప్రపంచంలోని మహాసముద్ర విభాగాలలో మూడవ అతిపెద్దది, ఇది 70,560,000 కిమీ, భూమి ఉపరితలంపై 19.8% నీటిని కలిగి ఉంది. దీనికి ఉత్తరాన ఆసియా, పశ్చిమాన ఆఫ్రికా, తూర్పున ఆస్ట్రేలియా ఉన్నాయి. ఉపయోగంలో ఉన్న నిర్వచనాన్ని బట్టి దక్షిణాన ఇది దక్షిణ మహాసముద్రం అంటార్కిటికాతో సరిహద్దులుగా ఉంది. హిందూ మహాసముద్రంలో అరేబియా సముద్రం, లాకాడివ్ సముద్రం, సోమాలి సముద్రం, బంగాళాఖాతం, అండమాన్ సముద్రం వంటి కొన్ని పెద్ద ఉపాంత ప్రాంతీయ సముద్రాలు ఉన్నాయి.
పగడపు దిబ్బలు, సముద్రపు గడ్డి పడకలు మడ అడవులు హిందూ మహాసముద్రంలో అత్యంత ఉత్పాదక పర్యావరణ వ్యవస్థలు - తీరప్రాంతాలు చదరపు కిలోమీటర్ చేపలకు 20 టోన్లను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఏదేమైనా, ఈ ప్రాంతాలు కూడా చదరపు కిలోమీటరుకు అనేక వేల మందికి మించి జనాభాతో పట్టణీకరించబడుతున్నాయి ఫిషింగ్ పద్ధతులు మరింత ప్రభావవంతంగా స్థిరమైన స్థాయిలకు మించి వినాశకరంగా మారుతాయి, అయితే సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల పగడపు బ్లీచింగ్ను వ్యాపిస్తుంది.
లాటిన్ రూపం ఓషియానస్ ఓరియంటాలిస్ ఇండికస్ ధ్రువీకరించబడినప్పటి నుండి కనీసం 1515 నుండి హిందూ మహాసముద్రం ప్రస్తుత పేరుతో పిలువబడుతోంది. దీనికి భారతదేశం పేరు పెట్టబడింది. దీనిని ఇంతకుముందు తూర్పు మహాసముద్రం అని పిలిచేవారు, ఈ పదం 18 వ శతాబ్దం మధ్యలో కంటే ముందు హిందూ మహాసముద్రం పేరు ఉపయోగించబడింది, పసిఫిక్ కంటే ముందు హిందూ మహాసముద్రం పేరు పిలిచేవారు.
దీనికి విరుద్ధంగా, హిందూ మహాసముద్రంలో చైనీస్ అన్వేషకులు, 15 వ శతాబ్దంలో దీనిని పశ్చిమ మహాసముద్రం అని పిలిచారు. ఈ సముద్రాన్ని వివిధ భాషలలో హిందూ మహాసముద్రం ఇండిక్ మహాసముద్రం అని కూడా పిలుస్తారు. దీనిని సాధారణంగా సింధు మహాసగర "సింధు గొప్ప సముద్రం" అని పిలుస్తారు. ప్రాచీన గ్రీకు భౌగోళికంలో, గ్రీకులకు తెలిసిన హిందూ మహాసముద్రం ప్రాంతాన్ని ఎరిథ్రేయన్ సముద్రం అని పిలుస్తారు.
మడ అడవులు హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో 80,984 కిమీ, ప్రపంచ మడ అడవులలో దాదాపు సగం ఉన్నాయి, వీటిలో 42,500 కిమీ, ఇండోనేషియాలో ఉన్నాయి, హిందూ మహాసముద్రంలో 50% మడ అడవులు ఉన్నాయి. మడ అడవులు హిందూ మహాసముద్రం ప్రాంతంలో ఉద్భవించాయి విస్తృతమైన ఆవాసాలకు అనుగుణంగా ఉన్నాయి, అయితే ఇది అతిపెద్ద ఆవాసాలను కోల్పోయే చోట కూడా ఉంది.
హిందూ మహాసముద్రం సరిహద్దులు, 1953 లో అంతర్జాతీయ హైడ్రోగ్రాఫిక్ ఆర్గనైజేషన్ గుర్తించింది. హిందూ మహాసముద్రం ఉత్తరాన విస్తీర్ణం పెర్షియన్ గల్ఫ్‌లో సుమారు 30 ఉత్తరాన ఉంది.
"హిందూ మహాసముద్ర ప్రపంచం" సాపేక్షంగా క్రొత్త భావన దాని చరిత్రను తిరిగి వ్రాయడానికి చేసిన ప్రయత్నాల ఫలితంగా 'ఆసియా సముద్రం' 'అఫ్రాసియన్ సముద్రం' వంటి కొత్త ప్రతిపాదిత పేర్లు వచ్చాయి.