polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
నిజామాబాదు తెలంగాణలోని ఒక నగరం. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత నిజామాబాదు జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది. రాష్ట్రంలో జనాభా ప్రాతిపదికన మూడవ అతిపెద్ద నగరమైన నిజామాబాదు పురపాలక సంస్థ చేత పాలించబడుతోంది. ఇది నిజామాబాదు జిల్లా ప్రధాన నగరం. గతంలో హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలో, తరువాత ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో భాగమైనప్పటికీ, నిజామాబాదు ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2014 ద్వారా కొత్తగా ఏర్పడిన తెలంగాణ రాష్ట్రంలో భాగమైంది.
నిజామాబాదు నగరపాలక సంస్థ నిజామాబాదు నగరపాలక మండలి, ఈ మండలిలో ప్రజాస్వామ్యయుతంగా ఎన్నుకోబడిన సభ్యులు ఉంటారు. నగర మేయర్ నేతృత్వంలో నగర మౌలిక సదుపాయాలు, పౌర పరిపాలన, నీటి సరఫరాను ఈ సంస్థ నిర్వహిస్తుంది. నిజామాబాదు మునిసిపాలిటీ 1931 సంవత్సరంలో ఏర్పడింది. 1987లో స్పెషల్ గ్రేడ్ మునిసిపాలిటీగా, జివో నం: 109 అనుసరించి 2005 మార్చి 5న కార్పోరేషన్‌గా అప్‌గ్రేడ్ చేయబడింది. పౌరసంఘం అధికార పరిధి విస్తీర్ణంతో, 60 మునిసిపల్ వార్డులను కలిగి ఉంది.
నిజామాబాదు పోలీసు కమిషనరేట్ నగరానికి స్థానిక చట్ట అమలు సంస్థకు పోలీసు కమీషనర్ నేతృత్వం వహిస్తుంది. 1847లో హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలో ఇక్కడ పోలీసు వ్యవస్థ ఏర్పడింది. వివిధ ట్రాఫిక్ జంక్షన్లలో 72 సిసిటివి కెమెరాలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. మౌలిక సదుపాయాలలో ఇంటర్‌సెప్టర్ వెహికల్స్, ఆన్‌లైన్ ప్రెజెన్స్, మహీంద్రా బొలెరో వాహనాలు ఉన్నాయి. క్రైమ్ బ్రాంచ్ కాకుండా, పోలీసులకు ట్రాఫిక్ బ్రాంచ్, షీ టీం బృందాలు, బ్లూ కోల్ట్స్, మొబైల్ పెట్రోలింగ్ వాహనాలు కూడా ఉన్నాయి.
నిజాంల పాలనలో నిజామాబాదు సంస్కృతి విరసిల్లింది. నగర జనాభాలో ఎక్కువ భాగం హిందువులు, ముస్లింలతో విభిన్న సంస్కృతిని కలిగి ఉంది. ఈ మతాల సమస్వయంతో నిజామాబాదులో వినాయక చవితి, దీపావళి, ఈద్-ఉల్-ఫితర్, ఈదుల్ అజ్ హా వంటి అనేక పండుగలు జరుపుకుంటారు. తెలుగు, ఉర్దూ ఇక్కడి ప్రజలు మాట్లాడే ప్రధాన భాషలు, కమ్యూనికేషన్ కోసం ఇంగ్లీష్ కూడా విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతుంది. నగరంలో వేర్వేరు మతాల వారు ఉన్నప్పటికీ, నిజామాబాదు ప్రజలు సామరస్యంతో కలిసివుంటారు.
ఈ నగరం తీరం నుండి చాలా దూరంలో ఉన్నందున, ఉష్ణమండల సవన్నా వాతావరణం వల్ల జూన్ నుండి అక్టోబరు వరకు ఎక్కువ వర్షపాతం ఉంటుంది. శీతాకాలంలో వేసవి కంటే తక్కువ వర్షపాతం ఉంటుంది. మే 2015 నెలలో నిజామాబాదులో నమోదైంది. ఈ వేసవిలో తెలంగాణలో అత్యధికంగా నమోదైన ఉష్ణోగ్రత ఇది. ఉష్ణోగ్రత తక్కువగా ఉంటుంది. సగటు శీతాకాలంలో, వేసవిలో ఉష్ణోగ్రత పెరుగుతుంది. సగటు . సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత . సగటు వార్షిక వర్షపాతం 1108 మీమీ.
నగరం యొక్క ఆర్ధికవ్యవస్థ ఎక్కువగా పరిశ్రమలు, ప్రైవేట్ వ్యాపారాలపై ఆధారపడి ఉంది. ఇవి ప్రభుత్వ, ప్రభుత్వ రంగంలో ఉన్నాయి. చాలా కుటుంబాలకు ప్రధాన ఆదాయ వనరు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు, గల్ఫ్ దేశాలలో పనిచేయడం. ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణల విభజన తరువాత, వెనుకబడిన జిల్లాలను అభివృద్ధి చేసే ప్రక్రియలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం గ్రామీణ ప్రాంతాలైన సారంగ్పూర్, నెహ్రూ నగర్ వంటి ప్రాంతాలలో పారిశ్రామిక పార్కులను ఏర్పాటు చేసింది.
నిజామాబాదు నగరపాలక సంస్థను ఆరు మండలాల్లో ఉన్న 60 గ్రామాలను అభివృద్ధి చేయడానికి నిజామాబాదు పట్టణ అభివృద్ధి సంస్థ ఏర్పాటుకు 2017లో తెలంగాణ ప్రభుత్వం జివో విడుదల చేసింది. ఈ నుడా భౌగోళిక విస్తీర్ణంతో లోని నగరం ఉత్తర, దక్షిణ, గ్రామీణ మండలాల్లో వ్యాపించి, దాని అధికార పరిధిలోని 633,933 నివాసితుల కోసం మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి, ప్రణాళికను చూస్తుంది.
నిజామాబాది వంటకాల్లో ప్రధానంగా బియ్యం, గోధుమలు, మాంసం మొదలైన వాటితో వండిన వంటకాలు ఉంటాయి. దోసె, వడ, పూరీ, ఇడ్లీలతో కూడిన దక్షిణ భారత వంటకాలు ఇక్కడి అల్పాహారం వస్తువులు. మొఘలాయ్, అరబ్, తహారీల విధానంలో హైదరాబాదీ బిర్యానీ కూడా ఉంటుంది. హరీస్, హలీమ్, నిహారీ వంటి సాంప్రదాయ ఆహార పదార్థాలు రంజాన్ సందర్భంగా తయారుచేస్తారు.
ఈ నగరం 3 మండలాలతో ఉంది. నిజామాబాద్ సౌత్ మండలం, నిజామాబాద్ నార్త్ మండలం మండలాలు నిజామాబాదు శాసనసభ నియోజకవర్గంలో, నిజామాబాద్ గ్రామీణ మండలం నిజామాబాదు శాసనసభ నియోజకవర్గంలో ఉన్నాయి. నిజామాబాదు నగరపాలక సంస్థ పరిధిలో వైశాల్యం ఉంది. నిజామాబాదు పట్టణంలో నిజామాబాదు ఉత్తర, దక్షిణ మండల శివారు ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
నిజామాబాద్ జంక్షన్ దక్షిణ మధ్య రైల్వే విబాగం హైదరాబాద్ రైల్వే డివిజన్ క్రింద నిర్వహించబడుతుంది. నిజామాబాద్-పెద్దపల్లి విభాగానికి, కాచిగూడ-మన్మాడ్ విభాగంతో జంకంపేట-బోధన్ లైన్ కి కన్వర్జెన్స్ స్టేషన్ గా ఉంది.
నిజామాబాదులో రియల్ ఎస్టేట్ ఒక దశాబ్దం నుండి అభివృద్ధి చెందుతోంది. అధిక సంఖ్యలో ఎత్తైన అపార్ట్‌మెంట్లు, వాణిజ్య సముదాయాలు నిర్మాణం చేయబడుతున్నాయి. కొన్నేళ్లుగా నగరం చుట్టూ నిర్మాణాల పెరుగుదల కూడా ఉంది.
నిజామాబాదు వద్ద ఉంది. ఈ నగరానికి ఉత్తరాన నిర్మల్, తూర్పున జగిత్యాల, కరీంనగర్, దక్షిణాన కామారెడ్డి, పశ్చిమాన మహారాష్ట్ర రాష్ట్రానికి చెందిన నాందేడ్ సరిహద్దులు ఉన్నాయి.
ఈ నిజామాబాద్-పెద్దపల్లి విభాగం నిజామాబాద్‌ను ఢిల్లీ-చెన్నై రైలు మార్గము గ్రాండ్ ట్రంక్ మార్గంతో కలుపుతుంది, దీంతో నిజామాబాదు నుండి కరీంనగర్, వరంగల్‌కు దూరం చాలా వరకు తగ్గింది.
ఉర్దూ భాషలో నిజాం అంటే హైదరాబాద్ నిజాం అని, ఆబాద్ అంటే నగరం అని అర్థం. కొన్నిసార్లు ఈ ప్రాంతాన్ని "నిజాం రాజు నగరం" అని కూడా పిలుస్తారు.
నిజామాబాదు 1905 సంవత్సరంలో స్థాపించబడింది. దీనిని ఇందూరు అని పిలుస్తారు. 18వ శతాబ్దంలో నిజాం రాజవంశం ఈ దక్కన్ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించింది.
పాశ్వాన్ 1969 లో బీహార్ రాష్ట్ర శాసనసభకు రిజర్వు చేసిన నియోజకవర్గం నుండి సంయుక్త సోషలిస్ట్ పార్టీ సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యాడు. 1974 లో, రాజ్ నారాయణ్, జయప్రకాష్ నారాయణ్ ల ముఖ్యమైన అనుచరుడిగా పాశ్వాన్ లోక్‌దళ్ పార్టీ ప్రధాన కార్యదర్శి అయ్యాడు. రాజ్ నారాయణ్, కార్పూరి ఠాకూర్, సత్యేంద్ర నారాయణ్ సిన్హా వంటి అత్యవసరపరిస్థితిని వ్యతిరేకించే నాయకులతో అతను వ్యక్తిగతంగా సన్నిహితంగా ఉన్నాడు. అతను మొరార్జీ దేశాయ్‌తో విడిపోయి, లోక్‌బంధు రాజ్ నరేన్ నేతృత్వంలోని జనతా పార్టీ-ఎస్‌ లో చేరి పార్టీ అధ్యక్షుడిగా తరువాత దాని ఛైర్మన్‌గా పనిచేసాడు. 1975 లో భారతదేశంలో అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించినప్పుడు అతన్ని అరెస్టు చేసినందున పూర్తి కాలం జైలులో గడిపాడు. 1977 లో విడుదలైన తరువాత అతను జనతా పార్టీ సభ్యుడయ్యాడు. జనతా పార్టీ టికెట్‌పై మొదటిసారి పార్లమెంటుకు ఎన్నికలలో గెలిచాడు. ఎన్నికలలో అత్యధిక తేడాతో గెలిచి ప్రపంచ రికార్డును స్వంతం చేసుకున్నాడు. హాజీపూర్ నియోజకవర్గం నుండి 1980, 1984 లో 7 వ లోక్‌సభకు తిరిగి ఎన్నికయ్యాడు. 1983 లో అతను దళిత విముక్తి, సంక్షేమం కోసం ఒక సంస్థ అయిన దళిత సేనను స్థాపించాడు.
ఫిబ్రవరి 2005 బీహార్ రాష్ట్ర ఎన్నికలలో పాశ్వాన్ పార్టీ లోక్ జనశక్తి పార్టీ భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీతో కలసి ఎన్నికల్లో పోటీ చేసింది. ఫలితం ఏమిటంటే ఏ ప్రత్యేక పార్టీ లేదా కూటమికి స్వయంగా ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయగల సీట్లు లభించలేదు. ఏదేమైనా పాశ్వాన్ చాలా అవినీతిపరుడని ఆరోపించిన లాలూ యాదవ్ లేదా వామపక్షాలు నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ కు మద్దతు ఇవ్వడానికి నిరాకరించాయి. తద్వారా ప్రతిష్టంభన ఏర్పడింది. పాశ్వాన్ పార్టీలోని 12 మంది సభ్యులను మద్దతు కోసం ఒప్పించడంతో నితీష్ కుమార్ విజయవంతం కావడంతో ఈ ప్రతిష్టంభన తొలగింది; బీహార్ గవర్నర్ బుటా సింగ్ లోక్ జనశక్తి పార్టీ ఫిరాయింపుదారుల మద్దతుతో ప్రభుత్వం ఏర్పడకుండా ఉండటానికి రాష్ట్ర శాసనసభను రద్దు చేసి కొత్తగా ఎన్నికలకు పిలుపునిచ్చాడు. బీహార్ ను రాష్ట్రపతి పాలనలో ఉంచారు. . నవంబర్ 2005 బీహార్ రాష్ట్ర ఎన్నికలలో పాశ్వాన్ యొక్క మూడవ కూటమి పూర్తిగా నాశనమైంది; లాలూ యాదవ్-కాంగ్రెస్ కూటమి మైనారిటీకి వెళ్ళింది. ఎన్.డి.ఏ. కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.
2009 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలలో పాశ్వాన్ లాలూ ప్రసాద్ యాదవ్, అతని రాష్ట్రీయ జనతా దళ్ లతో ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు. అదే సమయంలో వారి పూర్వ సంకీర్ణ భాగస్వామి, యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ నాయకుడైన ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ ను కొత్త కూటమి నుండి తొలగించాడు. వీరిద్దరిని తరువాత ములాయం సింగ్ సమాజ్ వాదీ పార్టీ చేర్చి నాల్గవ ఫ్రంట్ గా ప్రకటించాడు. 33 సంవత్సరాలలో మొదటిసారి బీహార్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి జనతాదళ్ కు చెందిన రామ్ సుందర్ దాస్ హాజీపూర్ నుండి ఎన్నికలలో ఓడిపోయాడు. అతని పార్టీ లోక్ జనశక్తి పార్టీ 15 వ లోక్‌సబలో ఏ సీట్లు గెలవలేకపోయింది. అతని సంకీర్ణ భాగస్వామి యాదవ్, అతని పార్టీ కూడా మంచి ప్రదర్శన ఇవ్వలేక 4 సీట్లకు మాత్రమే పరిమితమైంది.
బీహార్ రాష్ట్ర ఎన్నికలు కేంద్ర ప్రభుత్వంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపవని, ఈ ప్రభుత్వం అతనితో పాటు లాలూ యాదవ్ మంత్రులుగా కొనసాగుతుందని పాశ్వాన్ ప్రకటించాడు. పాశ్వాన్ ఐదు వేర్వేరు ప్రధానమంత్రుల క్రింద కేంద్ర మంత్రిగా పనిచేశాడు. 1996 నుండి ఏర్పడిన అన్ని మంత్రుల మండలిలో నిరంతరం క్యాబినెట్ బెర్త్‌ను కలిగి ఉన్నాడు. 1996 నుండి 2015 వరకు భారత ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసిన అన్ని జాతీయ సంకీర్ణాలలో ( యునైటెడ్ ఫ్రంట్, నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్, యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ ) అతను ఉన్నాడు.
పాశ్వాన్ 1989 లో 9 వ లోక్‌సభకు తిరిగి ఎన్నికయ్యాడు. విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్ ప్రభుత్వంలో కేంద్ర కార్మిక, సంక్షేమ మంత్రిగా నియమితులయ్యాడు. 1996 లో అప్పటి ప్రధాని రాజ్యసభ సభ్యుడు అయినందున లోక్‌సభలో పాలక కూటమి లేదా ప్రభుత్వ మద్దతు దారులకు నాయకత్వం వహించాడు. అతను మొదటిసారి కేంద్ర రైల్వే మంత్రిగా ఉన్న సంవత్సరం కూడా ఇదే. అతను 1998 వరకు ఆ పదవిలో కొనసాగాడు. ఆ తరువాత అతను అక్టోబర్ 1999 నుండి 2001 సెప్టెంబర్ వరకు కేంద్ర కమ్యూనికేషన్స్ మంత్రిగా ఉన్నాడు.
పాశ్వాన్ బీహార్‌లో 1946 లో దళిత కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతను దుసాద్ వర్గానికి చెందినవాడు. పాశ్వాన్ కోసి కాలేజ్, పిల్కి, పాట్నా విశ్వవిద్యాలయం నుండి న్యాయశాస్త్రంలో గ్రాడ్యుయేషన్, ఎం.ఏ డిగ్రీలను పొందాడు . అతను 1969 లో బీహార్ పోలీసు శాఖలో డి.ఎస్.పి గా ఎంపికయ్యాడు.
లోక్ జనశక్తి పార్టీ ను ఏర్పాటు చేయడానికి 2000 లో పాశ్వాన్ జనతాదళ్ నుండి విడిపోయాడు. 2004 లోక్‌సభ ఎన్నికల తరువాత పాశ్వాన్ యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ ప్రభుత్వంలో చేరి, రసాయనాలు, ఎరువుల మంత్రిత్వ శాఖ, ఉక్కు మంత్రిత్వ శాఖలో కేంద్ర మంత్రిగా చేశాడు.
సమాచార విప్లవం అనే పదం, పారిశ్రామిక విప్లవం, వ్యవసాయ విప్లవం వంటి విస్తృతంగా ఉపయోగించే పదాలతో సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చు లేదా విరుద్ధంగా ఉండవచ్చు. అయితే, మీరు భౌతికవాద ఉదాహరణకు మానసిక నిపుణులను ఇష్టపడతారని గమనించండి. ఈ క్రింది ప్రాథమిక అంశాలు సమాచార విప్లవం సిద్ధాంతం గురించి ఉద్దెశించినవి :
పదార్థం, శక్తి, సమాచారం మధ్య ప్రాథమిక వ్యత్యాసం ప్రకారం ఆర్థిక కార్యకలాపాల వస్తువును సంభావితం చేయవచ్చు. ఇవి ప్రతి ఆర్థిక కార్యకలాపాల యొక్క వస్తువుకు, అలాగే ప్రతి ఆర్థిక కార్యకలాపాలకు లేదా సంస్థకు వర్తిస్తాయి. ఉదాహరణకు, ఒక పరిశ్రమ శక్తి, సమాచారాన్ని ఉపయోగించి పదార్థాన్ని ప్రాసెస్ చేయవచ్చు. ).సమాచారం ఉత్పత్తి యొక్క ఒక అంశం తో పాటు), అలాగే మార్కెట్లో విక్రయించే ఉత్పత్తి, అంటే ఒక వస్తువు . అందుకని, ఇది వినియోగ విలువ, మార్పిడి విలువను పొందుతుంది, అందువల్ల ధరను పొందుతుంది.అన్ని ఉత్పత్తులకు వినియోగ విలువ, మార్పిడి విలువ, సమాచార విలువ ఉన్నాయి. ఆవిష్కరణ, రూపకల్పన మొదలైన వాటి పరంగా ఉత్పత్తి యొక్క సమాచార కంటెంట్ ద్వారా కొలవవచ్చుపరిశ్రమలు సమాచార-ఉత్పాదక కార్యకలాపాలను అభివృద్ధి చేస్తాయి, వీటిని రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ విధులు అని పిలుస్తారు.
సమాచారం ఉత్పత్తి యొక్క ఒక అంశం తో పాటు), అలాగే మార్కెట్లో విక్రయించే ఉత్పత్తి, అంటే ఒక వస్తువు . అందుకని, ఇది వినియోగ విలువ, మార్పిడి విలువను పొందుతుంది, అందువల్ల ధరను పొందుతుంది.
అన్ని ఉత్పత్తులకు వినియోగ విలువ, మార్పిడి విలువ, సమాచార విలువ ఉన్నాయి. ఆవిష్కరణ, రూపకల్పన మొదలైన వాటి పరంగా ఉత్పత్తి యొక్క సమాచార కంటెంట్ ద్వారా కొలవవచ్చు.
పరిశ్రమలు సమాచార-ఉత్పాదక కార్యకలాపాలను అభివృద్ధి చేస్తాయి, వీటిని రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ విధులు అని పిలుస్తారు.
ఎంటర్ప్రైజెస్, సమాజం, సమాచార నియంత్రణ, ప్రాసెసింగ్ విధులను నిర్వహణ నిర్మాణాల రూపంలో అభివృద్ధి చేస్తాయి; వీరిని " వైట్ కాలర్ వర్కర్స్ ", " బ్యూరోక్రసీ ", "మేనేజిరియల్ ఫంక్షన్స్" మొదలైనవి కూడా పిలుస్తారు.
మూడు రంగాల పరికల్పన ప్రకారం సమాచార కార్యకలాపాలు సాంప్రదాయక ప్రాధమిక రంగం, ద్వితీయ రంగం, తృతీయ రంగాలతో పాటు పెద్ద, కొత్త ఆర్థిక రంగం, సమాచార రంగం. ప్రాధమిక , ద్వితీయ రంగాలలో చేర్చని అన్ని కార్యకలాపాలను తృతీయ రంగంలో చేర్చిన కోలిన్ క్లార్క్ చేసిన అస్పష్టమైన నిర్వచనాలపై ఇవి ఆధారపడి ఉన్నాయి. . క్వార్టర్నరీ రంగం, ఆర్థిక వ్యవస్థ యొక్క క్వినరీ రంగం ఈ కొత్త కార్యకలాపాలను వర్గీకరించడానికి ప్రయత్నిస్తాయి, అయితే వాటి నిర్వచనాలు స్పష్టమైన సంభావిత పథకంపై ఆధారపడవు, అయినప్పటికీ రెండోది సమాచార రంగానికి సమానమైనదిగా కొందరు భావిస్తారు.
వ్యూహాత్మక దృక్కోణంలో, రంగాలను సమాచార రంగం, ఉత్పత్తి సాధనాలు, వినియోగ సాధనాలుగా నిర్వచించవచ్చు, తద్వారా పెట్టుబడిదారీ ఉత్పత్తి విధానం యొక్క క్లాసికల్ రికార్డో - మార్క్స్ మోడల్‌ను విస్తరిస్తుంది . ఉత్పత్తిలో "మేధో మూలకం" పాత్రను మార్క్స్ చాలా సందర్భాలలో నొక్కిచెప్పాడు, కాని దాని నమూనాలో చోటు సంపాదించడంలో విఫలమయ్యాడు.
క్రొత్త ఉత్పత్తులు, కొత్త ఉత్పత్తులు, కొత్త ఉత్పత్తి పద్ధతులు, పేటెంట్లు మొదలైనవి కొత్త సమాచార ఉత్పత్తి ఫలితంగా ఆవిష్కరణలు. ఆవిష్కరణల విస్తరణ సంతృప్త ప్రభావాలను , కొన్ని చక్రీయ నమూనాలను అనుసరించి, " వ్యాపార తరంగాలను" సృష్టిస్తుంది, దీనిని " వ్యాపార చక్రాలు " అని కూడా పిలుస్తారు. కొండ్రాటీవ్ వేవ్ , కుజ్నెట్స్ స్వింగ్ , జుగ్లార్ సైకిల్ , కిచిన్ వంటి వివిధ రకాల తరంగాలు వాటి స్వభావం, వ్యవధి, అందువలన, ఆర్థిక ప్రభావం.
ఆవిష్కరణల విస్తరణ ఆర్థిక వ్యవస్థలో నిర్మాణ-రంగాల మార్పులకు కారణమవుతుంది, ఇది సున్నితంగా ఉంటుంది లేదా సంక్షోభం, పునరుద్ధరణను సృష్టించగలదు, ఈ ప్రక్రియను జోసెఫ్ షూంపేటర్ స్పష్టంగా " సృజనాత్మక విధ్వంసం " అని పిలుస్తారు.
ఈ రచనలు తన పుస్తకం "యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో విజ్ఞానం యొక్క ఉత్పత్తి, పంపిణీ" లో ఫ్రిట్జ్ మ్లలేప్ యొక్క పనితో ఆవిర్భవించిన మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ చూడవచ్చు, "విజ్ఞాన పరిశ్రమ స్థూల జాతీయ ఉత్పత్తిలో 29% ప్రాతినిధ్యం వహించింది ", సమాచార యుగం ప్రారంభమైనట్లు అతను సాక్ష్యంగా చూపాడు. అతను జ్ఞానాన్ని ఒక వస్తువుగా నిర్వచించాడు, ఆధునిక ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఈ వస్తువు యొక్క ఉత్పత్తి, పంపిణీ యొక్క పరిమాణాన్ని కొలవడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. మాక్లప్ సమాచార వినియోగాన్ని మూడు తరగతులుగా విభజించింది: వాయిద్య, మేధో, కాలక్షేప జ్ఞానం. అతను ఐదు రకాల జ్ఞానాల్ని కూడా గుర్తించాడు: ఆచరణాత్మక జ్ఞానం; మేధో జ్ఞానం, అనగా సాధారణ సంస్కృతి, మేధో ఉత్సుకత సంతృప్తికరంగా ఉంటుంది; కాలక్షేప జ్ఞానం, అనగా, మేధో రహిత ఉత్సుకతను సంతృప్తిపరిచే జ్ఞానం లేదా తేలికపాటి వినోదం, భావోద్వేగ ఉద్దీపన కోరిక; ఆధ్యాత్మిక లేదా మత జ్ఞానం; అవాంఛిత జ్ఞానం, అనుకోకుండా సంపాదించిన, లక్ష్యం లేకుండా నిలుపుకుంది.
ఈ సామాజిక అభివృద్ధి వివిధ అంశాలపై దృష్టి సారించే అనేక పోటీ నిబంధనలు ప్రతిపాదించబడ్డాయి. శాస్త్ర సాంకేతికత, సమాజంలో ఎటువంటి కొత్త పాత్ర పోషించడానికి వస్తుందో తెలియచేయడానికి బ్రిటీష్ పాలిమత్ క్రిస్టల్లాగ్రాఫర్ జే. డి. బెర్నల్ తన 1939వ పుస్తకం, ది సోషల్ ఫంక్షన్ ఆఫ్ సైన్స్ లో "సైంటిఫిక్ అండ్ టెక్నికల్ రెవల్యూషన్" అనే పదమును పరిచయం చేశాడు. మార్క్సిస్ట్ థియరీ ఆఫ్ ప్రోడాక్టీవ్ ఫోర్సెస్ ను ఉపయోగించి, శాస్త్రీయత ఒక "ఉత్పాదక శక్తి" గా మారుతోందని ఆయన నొక్కి చెప్పారు. కొన్ని వివాదాల తరువాత, ఈ పదాన్ని అప్పటి సోవియట్ బ్లాక్ రచయితలు, సంస్థలు తీసుకున్నారు. అనే ఎక్రోనిం చేత సూచించబడిన శాస్త్రీయ, సాంకేతిక విప్లవానికి సోషలిజం సురక్షితమైన నివాసం అని చూపించడమే వారి లక్ష్యం. చెక్ తత్వవేత్త రాడోవన్ రిచ్తా సంపాదకీయం చేసిన సివిలైజేషన్ ఎట్ ది క్రాస్‌రోడ్స్ పుస్తకం ఈ అంశానికి ప్రామాణిక సూచనగా మారింది.
సమాచార విప్లవం యొక్క ప్రధాన లక్షణం, పెరుగుతున్న ఆర్ధిక, సామాజిక, సాంకేతిక లో ఇన్ఫర్మేషన్ యొక్క పాత్ర. సమాచార సంబంధిత కార్యకలాపాలు, సమాచార విప్లవంతో కలిసి ముందుకు రాలేదు. అవి అన్ని మానవ సమాజాలలో ఒక రూపంలో లేదా మరొకటి ఉనికిలో ఉండి,చివరికి ప్లాటినిక్ అకాడమీ, లైసియంలోని అరిస్టాటిల్ యొక్క పెరిప్యాటిక్ పాఠశాల వంటి సంస్థలుగా అభివృద్ధి చెందాయి. వ్యవసాయ విప్లవం, పారిశ్రామిక విప్లవం కొత్త సమాచార ఇన్పుట్లను వ్యక్తిగత ఆవిష్కర్తలు లేదా శాస్త్రీయ, సాంకేతిక సంస్థలచే ఉత్పత్తి చేయబడినప్పుడు వచ్చాయి. సమాచార విప్లవం సమయంలో ఈ కార్యకలాపాలన్నీ నిరంతర వృద్ధిని సాధిస్తుండగా, ఇతర సమాచార-ఆధారిత కార్యకలాపాలు వెలువడుతున్నాయి.
సమాచారం అనేది అనేక కొత్త శాస్త్రాలకు ముఖ్య అంశము, ఇది 1940ల్లో ఉద్భవించింది, షానన్స్ సమాచార సిధాంతం, వీనర్స్ సైబర్ నెటిక్స్ లలో కూడా సమాచారం ఒక ముఖ్య అంశము. "సమాచారం అనేది సమాచారమే కానీ పదార్థం లేక శక్తి కాదు" అని వీనర్ పేర్కొన్నాడు. పదార్ధము,శక్తితో పాటు సమాచారమును విశ్వం యొక్క మూడవ భాగంలాగా పరిగణించాలని ఈ సూత్రము సూచిస్తుంది.1990లలో కొంతమంది రచయితలు, సమాచార విప్లవం వల్ల కలిగిన మార్పుల చేత ప్రభుత్వానికి ఆర్థిక సంక్షోభమే కాకుండా "పెద్ద నిర్మాణాల" విచ్చిన్నానికి కూడా దారితీస్తాయని నమ్మేవారు.
వేరే కోణం నుండి, ఇర్వింగ్ ఇ. ఫాంగ్ ఆరు 'ఇన్ఫర్మేషన్ రివల్యూషన్స్' ను గుర్తించారు: రచన, ముద్రణ, మాస్ మీడియా, వినోదం, 'టూల్ షెడ్' , సమాచార రహదారి.ఈ సమాచార విప్లవం అనే పదాన్ని సంకుచిత అర్థంలో వాడతారు, ప్రసార మాధ్యమాలలో ధోరణులను వివరించడానికి. ఈ పనిలో 'సమాచార విప్లవం' అనే పదాన్ని సంకుచిత అర్థంలో, కమ్యూనికేషన్ మీడియాలో పోకడలను వివరించడానికి ఉపయోగిస్తారు.
సమాచార విప్లవం, పారిశ్రామిక విప్లవానికి మించిన ప్రస్తుత ఆర్ధిక, సామాజిక, సాంకేతిక పోకడలను గురించి వివరిస్తుంది. ఈ సమాచార విప్లవం సెమీకండక్టర్ సాంకేతికతలోని అభివృద్ధి ద్వారా ప్రారంభిచబడినది. ఇది 21వ శతాబ్ద ప్రారంభంలో మెటల్-ఆక్సైడ్-సెమికండక్టర్ ఫీల్డ్-ఎఫెక్ట్ ట్రాన్సిస్టర్ , ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్క్యూట్ చిప్, ప్రధానంగా అనుసంధానం అయిన సమాచార యుగానికి దారితీసింది.
పోర్ట్ ఇన్ పుట్-అవుట్ పుట్ విశ్లేషణ ఉపయోగించి లో సమాచార రంగాన్ని కొలిచాడు; ఒ. ఐ. ఆర్. ఒ. తన సభ్య దేశాల ఆర్థిక నివేదికల్లో సమాచార రంగంపై గణాంకాలను పొందుపర్చింది. వెనెరిస్ సమాచార విప్లవం యొక్క సైద్ధాంతిక, ఆర్థిక, ప్రాంతీయ అంశాలను అన్వేషించారు, సిస్టమ్స్ డైనమిక్స్ అనుకరణ కంప్యూటర్ నమూనాను అభివృద్ధి చేశారు.
డేనియల్ బెల్ ఈ సిద్ధాంతాన్ని సవాలు చేసి పారిశ్రామిక అనంతర సమాజాన్ని సమర్థించాడు, ఇది సామ్యవాదం కంటే సేవా ఆర్థిక వ్యవస్థకు దారితీస్తుంది. అనేక ఇతర రచయితలు తమ అభిప్రాయాలను సమర్పించారు, జిబిగ్నివ్ బ్రజెజిన్స్కి కూడా తన అభిప్రాయాన్ని "టెక్నెట్రానిక్ సొసైటీ" లో సమర్పించారు.
రెండు-మార్గం టెలికమ్యూనికేషన్ నెట్‌వర్క్‌ల ద్వారా సమాచారాన్ని మార్పిడి చేయగల ప్రపంచంలోని సమర్థవంతమైన సామర్థ్యం అదే రెండు దశాబ్దాలలో స్థిరమైన సమ్మేళనం వార్షిక వృద్ధి రేటు 30% వద్ద పెరిగింది;
మానవీయంగా మార్గనిర్దేశం చేసిన సాధారణ-ప్రయోజన కంప్యూటర్ల సహాయంతో సమాచారాన్ని లెక్కించే ప్రపంచ సాంకేతిక సామర్థ్యం అదే కాలంలో 61% నిరంతర సమ్మేళనం వార్షిక వృద్ధి రేటుతో పెరిగింది.
హార్బర్ ఒక నౌకాశ్రయం ఓడలు, పడవలు, బార్జ్‌లను డాక్ చేయగల నీటి ఆశ్రయం . ఇది ఓడలను ఎక్కించటానికి దించుటకు, ప్రయాణీకులను ఎక్కించుటకు నిర్మించిన మానవ నిర్మిత సౌకర్యం ఓడరేవు. ఓడరేవులలో సాధారణంగా ఒకటి అంతకంటే ఎక్కువ నౌకాశ్రయాలు ఉంటాయి. ఈజిప్టులోని అలెగ్జాండ్రియా నౌకాశ్రయం రెండు నౌకాశ్రయాలతో ఉన్న ఓడరేవుకు ఉదాహరణ.
నౌకాశ్రయాలు సహజమైనవి కృత్రిమమైనవి కావచ్చు. ఒక కృత్రిమ నౌకాశ్రయం ఉద్దేశపూర్వకంగా బ్రేక్ వాటర్స్, సముద్ర గోడలు జెట్టీలను నిర్మించవచ్చు.వాటిని పూడిక తీయడం ద్వారా నిర్మించవచ్చు, దీనికి మరింత ఆవర్తన పూడిక తీయడం ద్వారా నిర్వహణ అవసరం. ఒక కృత్రిమ నౌకాశ్రయానికి ఉదాహరణ, యునైటెడ్ స్టేట్స్లోని కాలిఫోర్నియాలోని లాంగ్ బీచ్ హార్బర్, ఇది 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పూడిక తీయడానికి ముందే ఆధునిక వర్తక నౌకలకు చాలా లోతులేని ఉప్పు చిత్తడి నేలలు టైడల్ ఫ్లాట్ల శ్రేణి. దీనికి విరుద్ధంగా, ఒక సహజ నౌకాశ్రయం అనేక వైపులా భూమి యొక్క ప్రాముఖ్యతతో ఉంది. సహజ నౌకాశ్రయాలకు ఉదాహరణలు సిడ్నీ హార్బర్, ఆస్ట్రేలియా శ్రీలంకలోని త్రికోణమలీ హార్బర్.
ఇండోనేషియాలోని సహజ నౌకాశ్రయానికి టాంజంగ్ పెరాక్ ఒక ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. మదురా జలసంధిలోని నౌకాశ్రయ స్థానం.
సహజ నౌకాశ్రయం అనేది ఒక భూభాగం, ఇక్కడ నీటి శరీరం యొక్క ఒక భాగం రక్షించబడుతుంది ఎంకరేజ్ చేయడానికి అనుమతించేంత లోతుగా ఉంటుంది. ఇలాంటి అనేక నౌకాశ్రయాలు రియాస్. సహజ నౌకాశ్రయాలు చాలాకాలంగా గొప్ప వ్యూహాత్మక నావికాదళ ఆర్ధిక ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉన్నాయి ప్రపంచంలోని అనేక గొప్ప నగరాలు వాటిపై ఉన్నాయి. రక్షిత నౌకాశ్రయాన్ని కలిగి ఉండటం వలన బ్రేక్ వాటర్స్ అవసరాన్ని తగ్గిస్తుంది తొలగిస్తుంది, ఎందుకంటే ఇది నౌకాశ్రయం లోపల ప్రశాంతమైన తరంగాలకు దారితీస్తుంది.
పోర్టులుగా ఉపయోగించడానికి కృత్రిమ నౌకాశ్రయాలను తరచుగా నిర్మిస్తారు. ఎర్ర సముద్రం తీరంలో వాడి అల్-జార్ఫ్ వద్ద ఉన్న పురాతన ఈజిప్టు ప్రదేశం పురాతన కృత్రిమ నౌకాశ్రయం, ఇది కనీసం 4500 సంవత్సరాల పురాతనమైనది . కృత్రిమంగా సృష్టించిన అతిపెద్ద నౌకాశ్రయం దుబాయ్‌లోని జెబెల్ అలీ.
ఉత్తర దక్షిణ ధ్రువాలకు సమీపంలో ఉన్న నౌకాశ్రయాలకు, మంచు రహితంగా ఉండటం ఒక ముఖ్యమైన ప్రయోజనం, ప్రత్యేకించి ఇది ఏడాది పొడవునా ఉన్నప్పుడు.
గోళీయ కోఆర్డినేట్లను జ్యోతిశ్చక్ర అక్షాంశ రేఖాంశాలు లేదా ఖగోళ అక్షాంశ రేఖాంశాలు అని అంటారు. ఖగోళ గోళంలో వస్తువుల స్థానాలను గ్రహణానికి సంబంధించి పేర్కొనడానికి వీటిని ఉపయోగిస్తారు. రేఖాంశాలను వసంత విషువత్తు వద్ద మొదలుపెట్టి 0 నుండి 360 వరకు తూర్పు దిశగా జ్యోతిశ్చక్రం వెంట కొలుస్తారు. అక్షాంశం జ్యోతిశ్చక్రానికి లంబంగా, ఉత్తరం వైపుకు + 90, లేదా దక్షిణ దిశగా 90 జ్యోతిశ్చక్ర ధ్రువాల వరకూ కొలుస్తారు. 0 అక్షాంశమంటే జ్యోతిశ్చక్రమే. పూర్తి గోళాకార స్థానం కావాలంటే, దూర పరామితి కూడా అవసరం. వేర్వేరు వస్తువులకు వేర్వేరు దూర యూనిట్లను ఉపయోగిస్తారు. సౌర వ్యవస్థలో, ఏస్ట్రనామికల్ యూనిట్లు వాడుతారు. భూమికి సమీపంలో ఉన్న వస్తువులకు, భూమి వ్యాసార్థాలు లేదా కిలోమీటర్లు ఉపయోగిస్తారు. సంబంధిత కుడిచేతి దీర్ఘచతురస్రాకార కోఆర్డినేట్ వ్యవస్థను కూడా అప్పుడప్పుడు ఉపయోగిస్తారు; - వసంత విషువత్తు వైపు, - తూర్పున 90 వద్ద, - జ్యోతిశ్చక్ర ఉత్తర ధ్రువం వైపునా ఉంటాయి. ఏస్ట్రనామికల్ యూనిట్ కొలత యూనిట్. ఎక్లిప్టిక్ కోఆర్డినేట్స్ కోసం చిహ్నాలు కొంతవరకు ప్రామాణికం చేసారు; పట్టిక చూడండి.
సూర్యుని చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేయడానికి భూమికి ఒక సంవత్సరం పడుతుంది. అంటే, సూర్యుడు జ్యోతిశ్చక్రం చుట్టూ ఒకసారి తిరగడానికి ఒక సంవత్సరం పడుతుందన్నమాట. ఒక సంవత్సరంలో 365 రోజుల కన్నా కొంచెం ఎక్కువ, సూర్యుడు ప్రతిరోజూ 1 కన్నా కొంచెం తక్కువగా తూర్పు వైపు కదులుతాడు. నక్షత్రాలు నేపథ్యంగా సూర్యుడి స్థానంలో ఉన్న ఈ చిన్న వ్యత్యాసం భూమి ఉపరితలంపై ఏదైనా ప్రదేశం సూర్యుడిని అదే స్థానంలో చూడడానికి, భూమి సూర్యుడి చుట్టూ తిరక్కపోతే పట్టే సమయం కంటే నాలుగు నిమిషాలు ఆలస్యం అవుతుంది. అందువల్ల భూమిపై ఒక సౌరదినానికి 24 గంటలుంటే, సైడిరియల్ రోజుకు సుమారు 23 గంటల 56 నిమిషాల సమయం ఉంటుంది. ఇది కూడా కొంత సరళీకరణే. సూర్యుని చుట్టూ ఏకరీతి వేగంతో తిరిగే భూమి ప్రాతిపదికగా చేసిన ఊహ ఇది. కానీ, భూమి సూర్యుని చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేసే వాస్తవ వేగం సంవత్సరంలో కొద్దిగా మారుతూంటుంది. కాబట్టి సూర్యుడు జ్యోతిశ్చక్రం వెంట కదులుతున్న వేగం కూడా మారుతూ ఉంటుంది. ఉదాహరణకు, సూర్యుడు ప్రతి సంవత్సరం 185 రోజులు ఖగోళ మధ్యరేఖకు ఉత్తరాన, 180 రోజులు దానికి దక్షిణానా ఉంటాడు .
ఇన్వేరియబుల్ ప్లేన్, మొత్తం సౌర వ్యవస్థ యొక్క కోణీయ ద్రవ్యవేగం ద్వారా నిర్వచించబడింది. ఇది, సౌర వ్యవస్థ లోని అన్ని వస్తువుల కక్ష్యా కోణీయ ద్రవ్యవేగాలు, భ్రమణాల కోణీయ ద్రవ్యవేగాల వెక్టర్ మొత్తానికి సమానం. ఈ మొత్తంలో 60% కంటే ఎక్కువ బృహస్పతి కక్ష్యకు చెందినదే. ఆ మొత్తం ద్రవ్యవేగం ఎంతో తెలియాలంటే, వ్యవస్థలోని ప్రతి ఒక్క వస్తువు గురించీ కచ్చితమైన జ్ఞానం అవసరం. దీంతో ఇది కొంతవరకు అనిశ్చిత విలువగా మారుతుంది. ఇన్వేరియబుల్ ప్లేన్ స్థానం ఎక్కడో కచ్చితంగా తెలియని కారణంగాను, సూర్యుడి చలనం ద్వారా జ్యోతిశ్చక్రం బాగా నిర్వచించబడినందుననూ, కచ్చితత్వం కోసమూ, సౌకర్యం కోసమూ జ్యోతిశ్చక్రాన్నే సౌర వ్యవస్థ యొక్క ప్రమాణ తలంగా తీసుకుంటారు. ఇన్వేరియబుల్ ప్లేన్‌కు బదులుగా జ్యోతిశ్చక్రాన్ని ఉపయోగించడంలో ఉన్న ఏకైక లోపం ఏమిటంటే, భౌగోళిక కాల ప్రమాణాల్లో , ఇది ఖగోళం లోని సుదూర నేపథ్యంలో ఉన్న స్థిర బిందువులతో సాపేక్షంగా కదులుతూంటుంది.
భూమి భ్రమణాక్షం, దాని కక్ష్యాతలానికి లంబంగా ఉండదు కాబట్టి, భూమధ్యరేఖా తలం జ్యోతిశ్చక్రంతో ఏకతలంపై ఉండదు. అది జ్యోతిశ్చక్రంనుండి 23.4 కోణంలో ఉంటుంది. దీన్ని జ్యోతిశ్చక్ర వక్రత అంటారు. భూమధ్యరేఖను ఖగోళం పైకి పొడిగించి, ఖగోళ మధ్యరేఖను ఏర్పరిస్తే, అది జ్యోతిశ్చక్రాన్ని రెండు చోట్ల ఖండిస్తుంది. ఈ రెండు బిందువులను విషువత్తులు అని అంటారు. జ్యోతిశ్చక్రం వెంట ప్రయాణిస్తూ ఉన్నట్టు అగుపించే సూర్యుడు, ఈ రెండు బిందువుల వద్ద ఖగోళ మధ్యరేఖను దాటుతుంది -ఒకటి దక్షిణం నుండి ఉత్తరం వైపుకు వెళ్ళేటపుడు, మరొకటి ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి వెళ్ళేటపుడు. దక్షిణం నుండి ఉత్తరం వైపు దాటడాన్ని వసంత విషువత్తు అని పిలుస్తారు, దీనిని మేషం యొక్క మొదటి బిందువు ఖగోళ మధ్యరేఖపై జ్యోతిశ్చక్రపు ఆరోహణ నోడ్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి దాటడం శరద్ విషువత్తు అని, అవరోహణ నోడ్ అనీ అంటారు.
సూర్యుని చుట్టూ భూపరిభ్రమణం కారణంగా భూమిపై ఉన్నవారికి సూర్యుడు ఖగోళంలోని వివిధ రాశుల ద్వారా ప్రయాణిస్తున్నట్లు కనిపిస్తాడు. ఒక సంవత్సర కాలంలో సూర్యుడు ఆకాశంలో ప్రయాణించే మార్గపు తలాన్ని జ్యోతిశ్చక్రం అని అంటారు. దీన్ని ఇంగ్లీషులో ఎక్లిప్టిక్ అంటారు. జ్యోతిశ్చక్ర నొర్దేశాంక వ్యవస్థకు ఇదే ప్రాతిపదిక. ఈ తలం, భూ పరిభ్రమణ తలంతో ఏకతలంగా ఉంటుంది. (అంటే భూమి చుట్టూ సూర్యుడు పరిభ్రమిస్తున్నట్లు కనిపించే మార్గం). భూభ్రమణం వలన అనుదినం జరిగే సూర్యోదయ, సూర్యాస్తమయాల కారణంగా భూమిపై ఉన్నవారికి నక్షత్రాల నేపథ్యంలో సూర్యుడు ప్రయాణించే మార్గమైన జ్యోతిశ్చక్రం కనిపించదు.
భూ భ్రమణాక్షం, భూమధ్యరేఖల ధోరణి అంతరిక్షంలో స్థిరంగా లేదు, సుమారు 26,000 సంవత్సరాల కాలంలో ఒకసారి జ్యోఈతిశ్చక్రం ధ్రువాల చుట్టూ తిరుగుతుంది. దీనిని ల్యూనీసోలార్ ప్రిసెషన్ అని పిలుస్తారు. అదేవిధంగా, జ్యోతిశ్చక్రం కూడా స్థిరంగా లేదు. సౌర వ్యవస్థ లోని ఇతర వస్తువుల గురుత్వాకర్షణలోని వైకల్యాలు భూమి కక్ష్యాతలంలో స్వల్పమైన కదలికకు కారణమవుతాయి. దీన్ని ప్లానెటరీ ప్రెసిషన్ అని పిలుస్తారు. ఈ రెండు కదలికలను సంయుక్తంగా సాధారణ ప్రెసిషన్ అని పిలుస్తారు. ఈ సాధారణ ప్రెసిషన్ కారణంగా విషువత్తుల స్థానం సంవత్సరానికి 50 ఆర్క్ సెకన్ల చొప్పున మారుతుంది.
చంద్రుని కక్ష్య జ్యోతిశ్చక్రానికి 5.145 మాత్రమే వాలు ఉన్నందున, సూర్యుడు ఎల్లప్పుడూ జ్యోతిశ్చక్రానికి చాలా దగ్గరగా ఉన్నందున, గ్రహణాలు ఎల్లప్పుడూ జ్యోతిశ్చక్రంపైన గానీ, దానికి సమీపంలో గానీ జరుగుతాయి. చంద్రుని కక్ష్య యొక్క వంపు కారణంగా సూర్యుడు, చంద్రుల ప్రతి సంయోగం - వ్యతిరేకత వద్ద గ్రహణాలు జరగవు. చంద్రుడు సంయోగం లేదా వ్యతిరేకత వద్ద ఉండగా, అదే సమయంలో ఆరోహణ లేదా అవరోహణ నోడ్ దగ్గర ఉన్నప్పుడు మాత్రమే గ్రహణం ఏర్పడుతుంది. చంద్రుడు జ్యోతిశ్చక్రాన్ని దాటేటప్పుడు మాత్రమే గ్రహణాలు సంభవిస్తాయని పూర్వీకులు భావించారు.
సౌర వ్యవస్థ లోని చాలా ప్రధాన వస్తువుల కక్ష్యలు దాదాపు ఒకే తలంలో ఉంటాయి. ప్రోటోప్లానెటరీ డిస్క్ నుండి సౌర వ్యవస్థ ఏర్పడిన విధానం దీనికి కారణం కావచ్చు. ఆ డిస్కు యొక్క ప్రస్తుత రూపాన్ని సౌర వ్యవస్థ యొక్క ఇన్వేరియబుల్ ప్లేన్ అంటారు. భూమి కక్ష్య ఈ తలానికి 1 కంటే కొంచెం ఎక్కువ వాలులో ఉంటుంది. బృహస్పతి కక్ష్య కంటే కొంచెం ఎక్కువ ఉంటుంది. ఇతర ప్రధాన గ్రహాలు 6 లోపే ఉంటాయి. ఈ కారణం వల్లనే, సౌర వ్యవస్థ లోని వస్తువులు ఆకాశంలో జ్యోతిశ్చక్రానికి చాలా దగ్గరగా కనిపిస్తాయి.
మళ్ళీ మరోసారి, ఇది సరళీకరణ. చంద్రుని యొక్క ఆవర్తన కదలికల వలన, సూర్యుని ఆవర్తన కదలికల్లా అనిపించే వాటి వలనా భూమి అక్షంలో, తద్వారా ఖగోళ మధ్యరేఖలో, స్వల్ప స్థాయి ఆవర్తన డోలనాలు కలుగుతాయి. దీన్ని న్యుటేషన్ అని పిలుస్తారు. ఇది విషువత్తుల స్థానానికి ఆవర్తన అంశాన్ని జోడిస్తుంది; పూర్తిగా తాజాకరించిన ప్రెసిషన్, న్యూటేషన్‌ లతో కూడుకున్నఖగోళ మధ్యరేఖ, విషువత్తుల స్థానాలను నిజమైన భూమధ్యరేఖ, విషువత్తు అంటారు ; న్యుటేషన్‌ను పరిగణించని స్థానాలను మీన్ భూమధ్యరేఖ, విషువత్తు అంటారు.
జ్యోతిశ్చక్రం ఖగోళ గోళంలోని స్థానాలకు ప్రమాణంగా ఉపయోగించే రెండు ప్రాథమిక తలాలలో ఒకటి. ఎండోది ఖగోళ మధ్యరేఖ. జ్యోతిశ్చక్ర ధ్రువాలు జ్యోతిశ్చక్రానికి లంబంగా ఉంటాయి. ఉత్తర జ్యోతిశ్చక్ర ధ్రువం భూమధ్యరేఖకు ఉత్తరాన ఉన్న ధ్రువం. రెండు ప్రాథమిక తలాలలో, నేపథ్య నక్షత్రాలతో పోలిస్తే అతి తక్కువ సాపేక్ష చలనం కలిగినది, జ్యోతిశ్చక్రమే. గ్రహాల ప్రిసెషన్ కారణంగా జ్యోతిశ్చక్రంలో ఏర్పడే చలనం, ఖగోళ మధ్యరేఖ చలనంలో వందోవంతు మాత్రమే ఉంటుంది.