polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
అల్యూమినియం ఉత్పత్తికి అత్యంత ప్రధానవనరు అయ్యిన బాక్సైట్ ఖనిజమే, అల్యూమినియం హైడ్రాక్సైడ్ ఖనిజాలకు ఆధారం.బాక్సైట్ ఖనిజంలో గిబ్బ్సైట్ 3, బొఎమైట్ , క్వార్జ్, క్లే మినరల్స్ ) లతోపాటు ఐరన్ /ఫెర్రస్ ఆక్సైడులు, హైడ్రాక్సైడ్ లు కూడా ఉండును. బాక్సైట్ ఖనిజాన్నిఎఱ్ఱబిళ్లఱాయి, ఇష్టికాశిలలలో కనుగొన్నారు. బాక్సైట్ ను బేయర్ ప్రక్రియ విధానంలో శుద్ధీకరణచేసెదరు.
ఒక్క సిలికాన్ డయాక్సైడ్ మినహాయించి, బాక్సైట్ లోని ఇతర పదార్థాలు క్షారములో కరగవు. అందువలన బేసిక్ బేయర్‌మిశ్రమాన్ని వడబోసి ఫెర్రస్ అక్సైడులను తొలగిస్తారు. బేయర్ ద్రవాన్ని చల్లబరచినపుడు, అల్యూమినియం హైడ్రాక్సైడ్ 3) అవక్షెపముగా ఏర్పడగా, సిలికేట్ లు ద్రావణంలో ఉండిపోవును.
ఈ విధంగా ఏర్పడిన 3/గిబ్బ్ సైట్ ను తరువాత బాగా కాల్చడం/బట్టీ పెట్టడం/భస్మీకరించడం వలన అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ ఉత్పత్తి అగును.
ఇంటిగ్రేటేడ్ సర్క్యూట్ లలో ఇన్సులేటరు గావాడు అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ ను ట్రైమిథైల్ అల్యూమినియం 3), నీరు మధ్య రసాయనమార్పిడి వలన ఉత్పత్తి చేసెదరు.
నీటిని ఉపయోగించి ఉత్పత్తి చేసిన అల్యూమినియం కన్న ఓజోన్ ఉపయోగించి తయారుచేసిన అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ ఫిల్ము 10-100 రెట్లు తక్కువ లికేజి కరెంటు సాంద్రత కల్గిఉన్నది
అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ ఒకరసాయన సమ్మెళన పదార్థం.ఇది ఒక అకర్బన రసాయన సంయోగపదార్థం. అల్యూమినియం, ఆక్సిజన్ సంయోగము వలన ఈ రసాయన సంయోగపదార్థం ఏర్పడినది. అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ రసాయన సంకేత పదం23.పలు రూపాల అల్యూమినియం ఆక్సైడ్‌లలో అతిసాధారంగా లభించే ఈ సంయోగపదార్థాన్ని అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ అంటారు.దీని సాధారణ పేరు అల్యూమిన. ఈ రసాయన సంయోగపదార్థం సాధారణంగా స్పటిక బహురూపాకస్థితి -23గా లభిస్తుంది. అల్యూమినియం ఆక్సైడ్‌ను అల్యూమినియం లోహఉత్పత్తిలో ఉపయోగిస్తారు.ఎక్కువ కఠీనత్వం, దృఢత్వం కలిగి ఉన్నందున పదార్థాలను ఒరపిడి రాయి/అరగతీయు గరుకుపదార్థం గా ఉపయోగిస్తారు.అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ అధిక ద్రవీభవన స్థానం కల్గిఉండటం వలన రిఫ్రాక్టరి మెటిరియల్లలో ఉపయోగిస్తారు
23 ఖనిజ కురంజిరాళ్ళను/ ఏర్పరచును. ఖనిజ కురంజిఱాయి నుండి రత్నాపు రాళ్ళు కెంపు, నీలమణి అనురత్నపు రాళ్ళూ ఏర్పడును.
అతి సాధారణంగా స్పటికముగా లభించు అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ స్పటికముగా కురంజిఱాయి గా లభించుచున్నది.కురంజిఱాయి థెర్మోడైనమికల్ గా స్థిరమైన నిర్మాణం కలది.ఆక్సిజన్ అయానులు, అల్యూమినియం అయానులతో షట్భుజకార ప్యాక్డ్ నిర్మాణంతోఏర్పడి ఉండును. ప్రతి 3+ కేంద్రకం అష్టభుజాకృతిపొంది ఉండును.
అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ , వంటి ఇతర స్థితులలో/రూపం లలో కూడా ఉండును.అవి పేజ్, పేజ్, అర్థోరొంబిక్ పేజ్, మొనోక్లినిక్ పేజ్, హేక్సాగోనల్ పేజ్, టెట్రాగోనల్ లేదా అర్థోరొంబిక్ గా ఉండు పేజ్. పైన పేర్కొన్న ప్రతి స్థితిలోను భిన్నమైన అణునిర్మాణం, లక్షణాలను కల్గిఉండును. ఘనాకృత -23 అల్యుమియం ఆక్సైడ్ సాంకేతిక పరమైన ఉపయోగాలు కల్గిఉన్నది.
అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ దృఢత్వము, కఠినత్వం/గట్టితనం కలిగిన రసాయనసమ్మేళనం.అందువలన అల్యూమినియం ఆక్సైడ్‌ను విరివిగా /ఒరిపిడిగరుకుపదార్థంగా ఉపయోగిస్తారు.
అతి ఖరీదైన ఇండస్ట్రీయల్ డైమండ్‌కు చౌక అయిన ప్రత్నామ్యాయంగా అల్యూమినియం ఆక్సైడ్‌ను ఉపయోగిస్తారు.పలు రకాల ఉప్పుకాగితం/గరుకుకాగితాలలో అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ స్పటికాలను ఉపయోగిస్తారు.అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ తక్కువగా ఉష్ణాన్నినిలుపు గుణాన్ని కలిగి, తక్కువ విశిష్ణ ఉష్ణంకలిగి ఉన్నందున వలన, దీనినిసానబట్టే/అరగతీయు పనులలో వాడెదరు, విశేషముగా కట్ ఆఫ్ పరికారలలో వాడెదరు.
అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ ఒకవిద్యుతుఇన్సులేటర్/విద్యుద్బంధకం. అయితే ఉత్తమఉష్ణ వాహకగుణం కల్గిఉన్నది ) . అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ నీటిలో కరుగదు.అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ యొక్క దృఢత్వం వలన దీనిని కటింగ్ టూల్స్ లలో ఉపయోగిస్తారు.అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ లోహ అల్యుమినియానికి వాతావరణంవలన కల్గు నష్టాన్ని/క్షయాన్ని నిరోధించును.లోహ ఆక్సైడ్ వాతావరణంలోని ఆక్సిజన్ తో చర్యాశీలత వలన, అల్యూమినియం ఉపరితలం మీద పలుచని పాస్సివేసన్ పొరలా అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ ను ఏర్పరచును. అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ పాస్సివేసన్ పొర అల్యూమినియాన్ని మరింత ఆక్సీకరణ జరుగకుండా నిలువరించును.
ఆలండం లేదా అలోక్షైట్ గాపిలువబడు అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ మైనింగ్, సెరామిక్, మేటిరియల్ సైన్స్ విభాల్లో పలు ప్రయోజానాలను కల్గిఉన్నది. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా సాలుకు అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ ఉత్పత్తి అందాజుగా 45 మిలియను టన్నులు. అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ ను అధికంగా రిఫ్రాక్టరిస్, సేరామిక్స్, పాలిషింగ్, ఒరపిడి రాయి/అబ్రాసివ్ అప్లికేసనులలో వినియోగిస్తారు.అలాగే జియోలైట్, తయారీలో, టైటానియం పిగ్మేంట్ కోటింగ్ గా ఉపయోగిస్తారు., అగ్ని వ్యాపకా నిరోదినిగా, పొగను అణచి వేయు కారకంగా ఉపయోగిస్తారు.
కురంజిఱాయి అనుస్పటిక ఘనపదార్థం రూపంలో అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ సాధారణంగా స్వాభావికం లభిస్తుంది. కెంపులు, నీలమణి రత్నాలు కురంజిఱాయి నుండి ఏర్పడినవే, వాటిలోని మలినాలవలన అవి వివిధ రంగులను పొందినవి. కెంపులోఉన్న క్రోమియం కారణంగా దానికి ముదురు ఎరుపురంగు, లేసరుగుణాలు కలిగినవి. నీలమణిలో ఇనుము, టైటానియం వంటి ఇతర మలినాలవలన అది వివిధ రంగులలో లభిస్తున్నది.
అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ ద్విశ్వభావయుత రసాయన పదార్థం. ఇది అటు హైడ్రోఫ్లోరిక్ వంటి అమ్లాలతో, ఇటు సోడియం హైడ్రాక్సైడ్వంటి క్షారాలతో రసాయనచర్యలో పాల్గొనును.అమ్లాలతో చర్య జరుపు నపుడు క్షారములా, క్షారాలతో చర్య జరుపునపుడు ఆమ్లంలా ప్రవర్తించును.
అనొడిసింగ్ పద్ధతిలో అల్యూమినియం మీద ఏర్పడు అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ పోరామందాన్ని, గుణాలని ద్విగుణి కృతం కావించ వచ్చును. ఈ పద్ధతివలన అల్యూమినియం మిశ్రమ లోహాల క్షయికరణ నిరోధక శక్తిని పెంచుతుంది. అనడోసింగ్‌పద్ధతిలో ఏర్పడిన అల్యూమినియం ఆక్సైడ్, స్ఫటికముగా ఏర్పడని నియత రూపములేని రసాయన సంయోగ పదార్థం.
పలు రసాయన చర్యలలో అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ ను ఉత్ప్రేరకంగా ఉపయోగిస్తారు.క్లాస్ ప్రక్రియ లో హైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్ వ్యర్ధ వాయువులను రిపైనరిలోని మూలక సల్ఫర్ గా పరివర్తన చెయ్యుటకై
ఉపయోగిస్తారు.ఆల్కహాల్ లను నిర్జలీకరించి ఆల్కీను లను ఉత్పత్తిచెయ్యు ప్రక్రియలో కూడా అల్యూమినియం ఆక్సైడ్‌ను వాడెదరు.
రసాయనికంగా తక్కుగా చర్యాశీలతకలిగి, తెల్లగా ఉండు అల్యూమినియం ఆక్సైడ్^ను ప్లాస్టిక్స్^లలో పూరకం/ఫిల్లర్ గా ఉపయోగిస్తారు. సౌందర్య సాధనాలు/ అలంకరణ సామగ్రి సన్ స్క్రిన్, బ్లష్, లిప్^స్టిక్, నైల్^పాలిష్ వంటివాటిలో అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ను ఉపయోగిస్తారు.
ఉత్పతి అయ్యిన అల్యూమినియం ఆక్సైడ్‌లో అధికశాతాన్ని హాల్-హేర్రౌల్ట్ పద్ధతిలో అల్యూమినియాన్ని ఉత్పత్తి చేసేటందుకు వాడెదరు.
ఛత్తీస్‌గఢ్ ఎక్స్‌ప్రెస్ / ప్యాసింజర్ : బిలాస్‌పూర్, అమృత్‌సర్ మధ్య వయా నాగ్‌పూర్, ఇటార్సి, హొసంగాబాద్, భూపాల్, విదీష, బినా గౌలియార్, న్యూ ఢిల్లీ
ఇది దక్షిణ తూర్పు రైల్వే లోని గతకాలపు బెంగాల్ నాగ్పూర్ రైల్వే, నాగ్‌పూర్ ద్వారా మరొక విభజన సృష్టించడం ద్వారా రెండు రైల్వే డివిజనులుగా ఏర్పరచారు. డివిజన్ మధ్య రైల్వే నుండి ఎటువంటి డివిజను చేర్చివుండ నప్పటికీ, మధ్య రైల్వే, సౌత్ ఈస్ట్రన్ రైల్వే మండలాల మధ్య ఉంటుంది కనుక, ఈ జోను పేరు "సౌత్ ఈస్ట్ సెంట్రల్"గా స్వీకరించారు. దీని రైల్వే కోడ్ ఎస్‌ఈసిఆర్ గా ఉంది. మధ్యప్రదేశ్, ఛత్తీస్‌గఢ్, మహారాష్ట్ర, ఒరిస్సా యొక్క ఒక చిన్న భాగం రాష్ట్ర భూభాగములకు సేవల కార్యక్రమాలను అందిస్తుంది. పెద్ద జంక్షన్లలో నాగ్పూర్, కాట్నీ, అనుప్పూర్, చంపా, గోండియా రాయ్‌పూర్ ఉన్నాయి. ఒక నారో-గేజ్ రైలు మార్గము, వెస్ట్ సెంట్రల్ రైల్వే ప్రధాన కేంద్రం జబల్పూర్ స్టేషను వద్ద ప్రవేశిస్తుంది.
భిలాయి ఎలక్ట్రిక్ లోకోమోటివ్స్ డబ్ల్యుఎఎం4 యొక్క రకమునకు ఆశ్రయమిస్తుంది. అయితే కాట్నీ డబ్ల్యుడిఎం2, డబ్ల్యుడిఎం2ఎ,
బిలాస్‌పూర్ డివిజను ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్లు భారతీయ రైల్వేలు నంబరు యొక్క 82 సిరీస్ ద్వారా వర్గీకరిస్తారు. సౌత్ ఈస్టర్న్ రైల్వే, ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వేలు భాగస్వామ్యపరచబడినసూపర్ ఫాస్ట్ ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్లు 28 సిరీస్ ద్వారా వర్గీకరిస్తారు.
ఆగ్నేయ మధ్య రైల్వే భారతదేశం పదిహేడు రైల్వే మండలాలులో ఒకటి. దీని ప్రధాన కార్యాలయం బిలాస్‌పూర్, ఇది బిలాస్‌పూర్, నాగ్‌పూర్ రైల్వే డివిజనులు , కొత్త రాయ్‌పూర్ డివిజన్. కలిగి ఉంది.
రాయ్‌పూర్, నారో-గేజ్ వాహనములకు జడ్‌డిఎం-సిరీస్ కలిగి ఉంది. ప్రధాన నారో-గేజ్ రైలు మార్గములకు తోడ్పడుతున్నాయి.
పేరుతో జోర్డాన్ లో ఎయిర్ అరేబియా జోర్డాన్ పేరుతో, మొరాకోలో ఎయిర్ అరేబియా మొరాకో పేరుతో విమానాలు నడిపిస్తున్నారు. ఎయిర్ అరేబియా జోర్డాన్ విమానాలు. అమాన్, జోర్డాన్ కేంద్రాల నుంచి విమానాలు నడిపిస్తుండగా, మొరాకోలోని అతి పెద్ద నగరమైన కాసాబ్లాంకా నుంచి ఎయిర్ అరేబియా మొరాకో విమాన సంస్థ యూరోపియన్ దేశాలకు విమానాలు నడిపిస్తోంది. మొరాకోలో 2009 మే 6 నుంచి తన కార్యకలాపాలు ప్రారంభించి సేవలను ఐరోపా, ఆసియా దేశాలకు విస్తరించింది. జోర్డాన్ లోని క్వీన్ అలియా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నుంచి ఐరోపా, మధ్య తూర్పు, ఉత్తర ఆఫ్రికా దేశాలకు విమానాలను నడపాలని కూడా ఈ సంస్థ ప్రతిపాదించింది. అయితే ఈ ప్రాంతంలో నెలకొన్న అనిశ్చిత పరిస్థితులు, పెరిగిన ఇంధన ధరల కారణంగా ఈ నిర్ణయం మరింత ఆలశ్యమవుతుందని 2011 జూన్ 14 లో ప్రకటించారు.
ఎయిర్ అరేబియా 2003, ఫిబ్రవరి 3న స్థాపించబడింది. తొలి సారిగా చవక రేట్ల విమానాలను ఈ ప్రాంతంలో ప్రవేశపెట్టాలన్నలక్ష్యంతో అప్పటి షార్జా పాలకుడిగా, సుప్రిం కౌన్సిల్ ఆఫ్ యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరెట్స్ గా పనిచేస్తున్న డా. సుల్తాన్ బిన్ మహ్మద్ అల్-ఖస్మీ ఎయిర్ అరేబియాకు అనుమతినిచ్చారు. ఈ విమాన సంస్థ తన కార్యకలాపాలను 2003 అక్టోబరు 28న ప్రారంభించింది. తొలి విమానం షార్జా లోని యు.ఎ.ఇ. నుంచి బహెరైన్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయానికి బయలుదేరింది. తన వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించిన తొలి ఎడాదిలోనే ఈ సంస్థ లాభాలు ఆర్జించింది.
నేపాల్ దేశ రాజధాని కాఠ్మండు కేంద్రంగా ఎయిర్ అరేబియా తన విమాన సేవలను 2007లో ఫ్లై యెటి పేరుతో ప్రారంభించింది. – 2007 లో ప్రారంభించింది. ఇక్కడి నుంచి ఆసియా, మధ్య తూర్పు దేశాలకు యెటీ ఎయిర్ లైన్ సంయుక్త భాగస్వామ్యంతో చవక రేట్ల విమానాలను నడిపించేది. ఫ్లై యెటీ పేరుతో అంతర్జాతీయ గమ్యస్థానాలకు విమానాలు నడుస్తుండేవి. అయితే నేపాల్ లోని రాజకీయ అనిశ్చితి, ఆర్థిక పరిస్థితులు, స్థానిక ప్రభుత్వాల సహకారం లేకపోవడం వంటి కారణాల వల్ల ఫ్లై యెటీ కార్యకలాపాలను 2008 నుంచి రద్దు చేయబడ్డాయి.
ఎయిర్ అరేబియా అనేది ఒక చవక ధరల ఎయిర్ లైన్ సంస్థ. యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, షార్జా లోని షార్జా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలో షార్జా ఫ్రైట్ సెంటర్ లో దీని ప్రధాన కార్యాలయం ఉంది. ఈ విమాన సంస్థ మధ్య తూర్పు, ఉత్తర ఆఫ్రికా, భారత ఉపఖండం, మధ్య అసియా, ఐరోపా ఖండాల్లోని 22 దేశాలకు చెందిన 51 గమ్య స్థానాల నుంచి విమానాలు నడిపిస్తోంది. అంతేకాదు షార్జా నుంచి 9 దేశాల్లోని 28 గమ్య స్థానాలకు కూడా విమానాలు నడిపిస్తోంది.
దీని ప్రధాన కేంద్రం షార్జా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం. షార్జా కేంద్రంగా నడుస్తున్న ఇతర చవక ధరల విమానాలన్నింటికంటే ఎయిర్ అరేబియా ప్రత్యేక గుర్తింపు కలిగి ఉంది. అలెగ్జాండ్రియా, కాసాబ్లాంకా నగరాలపై కూడా ఎయిర్ అరేబియా ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. అరబ్ ఎయిర్ క్యారియర్ ఆర్గనైజేషన్ ఎయిర్ అరేబియా సభ్యత్వం కలిగి ఉంది.
ఎయిర్ అరేబియా ఈజిప్ట్, జోర్డాన్, మొరాకో దేశాల్లోని మూడు అంతర్జాతీయ స్థావరాల నుంచి సంయుక్త భాగస్వామ్యంలో విమానాలు నడిపిస్తోంది. ఈజిప్ట్ లో ఎయిర్ అరేబియా ఈజిప్ట్.
ఎయిర్ అరేబియా ప్రధాన కేంద్రం షార్జా విమానాశ్రయం ఫ్రైట్ కేంద్రంలో ఉంది. మధ్య దుబాయ్ నుంచి ఈ విమానాశ్రయం కేవలం 15 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది.
సినీ రచయితగా తొలి అడుగు వేసింది దాసరి నారాయణ రావు గారి చిత్రం ద్వారానే. ‘అడవి చుక్క’ చిత్రంలో ‘తయ్యుందత్తై. తయ్యుందత్తై అతడు రాసిన తొలి పాట. అదే సినిమాలో అతడు రాసిన ‘ఎవరు అన్నారమ్మ మేమూ. గరీబోళ్లనీ’ పాటైతే పెద్ద హిట్. అలాగే దాసరిగారి ‘చిన్నా’ చిత్రంలో అతడు రాసిన ‘గువ్వా గువ్వా ఎగిరేటి గువ్వా ఏడికే సిరిసిరి మువ్వా’ పాట విమర్శకుల ప్రశంసలందుకుంది. ఆర్.నారాయణమూర్తి కూడా అతడు ప్రోత్సహించారు. ఆయన దర్శకత్వంలో వచ్చిన చలో అసెంబ్లీ, వేగుచుక్కలు, ఊరు మనదిరా, అడవిబిడ్డలు, వీరతెలంగాణ, పోరు తెలంగాణ, అమ్మమీద ఒట్టు చిత్రాలతోపాటు ‘నిర్భయభారతం’ చిత్రానికి కూడా పాటలు రాశాడు. ఇందులో అడవిబిడ్డలు, వీరతెలంగాణ చిత్రాల్లో నటించాడు కూడా. ఎర్ర సినిమాలే కాక, ఫూల్స్, ఆయుధం, ఈ వయసులో, రెండేళ్ల తర్వాత, రఘుపతి లాంటి వాణిజ్య చిత్రాలక్కూడా పాటలు రాశాడు.
అతని అమ్మ, మా మేనత్తలు కూడా జానపదాలను చక్కగా ఆలపించేవారు. దుక్కి దున్నేటప్పుడూ నారు పోసేటప్పుడూ వడ్లు దంచేటప్పుడూ తిరగలి తిప్పేటప్పుడూ జోల పాడేటప్పుడు. ఇలా పని జరుగుతున్న ప్రతి చోటా ఊళ్లో పాటలు వినే వాడు. అలాంటి వాతావరణంలో పెరిగానడు. పాట వినడమే కాదు, వాళ్లతో పాటు చిన్నప్పట్నుంచే గొంతు కలిపేవాడు. అలా పాట అనేది అతని జీవితంలో భాగం అయిపోయింది. అతని ఏడోతరగతిలోనే సొంతంగా పాట రాశాడు. రాసిన తొలిపాటకే ప్రథమ బహుమతి వచ్చింది. అప్పట్నుంచి అతని రచనా ప్రస్థానం మొదలైంది. పల్లె జానపదాల బాణీలను తీసుకొని ప్రస్తుత సమస్యలపై సొంతంగా పాటలు రాసేవాడు. అలా 93 అణగారిన జాతులపై పాటలు రాశాడు. కమ్యూనిస్ట్, మావోయిస్ట్, సోషలిస్ట్. ప్రజాకళాకారుడు అయ్యాడు.
గీత రచయితగా అన్ని రకాల పాటలు రాయాలని. డ్యూయెట్స్, ఐటమ్ సాంగ్‌‌లను కూడా రాయాలని. అలాగే. సంగీత దర్శకత్వం వహించాలని కోరికా ఉంది. అతనికి గతంలో ఓసారి అవకాశం వచ్చినట్టే వచ్చి చేజారింది. త్వరలో ఆ కోరిక తీరాలనేదే అతని్ లక్ష్యం.
అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ గ్రే రంగులో ఉండు ఘనపదార్థం. అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ అణుభారం 150.158 గ్రాములు/మోల్. 25 వద్ద అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ సాంద్రత 2.02 గ్రాములు/సెం.మీ3. అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ సంయోగపదార్థం యొక్క ద్రవీభవన స్థానం 1, 100 .ఈ సమ్మేళనపదార్థం బాష్పీభవన స్థానం 1, 500 . ఈ ఉష్ణోగ్రత వద్ద అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ ఉత్పతనం చెందును.నీటిలో అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ విఘటనం చెందును. అసిటోన్ లో స్వల్పంగా కరుగును.త్రికోణాకార స్పటిక సౌష్టవం కలిగిఉన్నది. అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ విశిష్ణఉష్ణ సామర్ద్యం105.1 జౌల్/మోల్ . అలాగే అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ యొక్క ప్రామాణిక అణు ఎంట్రోపి :116.9 జౌల్/మోల్
అల్యూమినియం, సల్ఫర్ మూలకపదార్థాల మధ్య జరుగు రసాయన చర్య ఉష్ణవిమోచక చర్య కావడం వలన, ఈ రెండు మూలకాల మధ్య రసాయన చర్య జరుగుటకై అదనంగా వీటిని వేడి చెయ్య వలసిన అవసరం లేదు. అత్యల్ప స్వల్ప ప్రమాణంలో ఉన్నచో వేడి చెయ్యవలసి వచ్చును.చర్యా ఫలితంగా కరిగిన స్థితి లో అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ ఏర్పడును. చర్యా సమయంలో ఉష్ణోగ్రత1100 కన్న ఎక్కువ స్థాయికి పెరగడం వలన ఉత్పత్తియగు అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ కరిగిన స్థితిలో ఉండును. చల్లార్చిన అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ చాలా గట్టిగా ఉండును.
అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ ఒక రసాయన సంయోగ పదార్థం .అల్యూమినియం, సల్ఫర్ మూలకాల సమ్మేళనం వలన అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ ఏర్పడినది. ఈ సంయోగ పదార్థం రసాయన సంకేతపదం 23. ఇది ఒక అకర్బన రసాయన సమ్మేళనపదార్థం. రంగులేని ఈ సంయోగ పదార్థం పలు రూపాలలో ఏర్పడును. అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ తేమతో చాలా సెన్సిటివ్ గా ప్రవర్తించును. తేమతో /జల విశ్లేషణ వలన ఆర్ద్ర /సజల అల్యూమినియం ఆక్సైడ్/హైడ్రాక్సైడ్ గా మారును.వాతావరణంలోని తేమ ప్రభావానికికు అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ గురైనను ఈ చర్య జరుగును. అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ వలన వాయురూపహైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్ ను విడుదల చేయును.
బహు స్థిరమైన అల్యూమినియం సల్ఫైడును, కొన్ని వందల అధిక సెంటిగ్రేడ్ ఉష్ణోగ్రత వద్దకు వేడి చేసి చెయ్యడం వలన , స్థితి అల్యూమినియం సల్ఫైడులను పొందెదరు.అల్యూమినియం సల్ఫైడును 2-65కిలో బార్ వత్తిడి వద్ద సంకోచింప చెయ్యడం వలన అల్యూమినియం సల్ఫైడును ఏర్పడును.ఈస్పటిక నిర్మాణంలో ఖాళీలు త్రికోణ నిర్మాణం కలిగిన సూపర్ అల్లికతో ఏర్పడి ఉండును.
ఆరు రకాలకన్న ఎక్కువ స్పటిక రూపాలను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, దిగువ పట్టికలో నాలుగు స్పటిక రూపాల వివరాలను మాత్రమే పొందుపరచడం జరిగింది.ఈ భిన్న స్పటిక రూపాల సౌష్టవం ఎక్కువగా నిర్మాణానికి సమానంగా లేదా పోలి ఉన్నాయి.కేవలం అల్లిక ఖాలిలలో మాత్రమే వ్యత్యాసాన్ని, అదియు ఉప అల్లిక క్రమ, అక్రమ రూపాలలో ఉండును.
అల్యూమినియం సల్ఫైడ్ వ్యుత్పనాల గురించి తెలియనప్పటికీ, అల్యూమినియం –సల్ఫర్-క్లోరిన్ సమ్మేళపదార్థాలగురించిన సమాచారం ఉంది.
జుట్టు రాలడం అనేది కొన్ని సార్లు హార్మోన్ల మార్పుల వల్ల కూడా జరుగుతుంది. తలపై ఎక్కువ మొత్తంలో జుట్టు ఊడిపోయి బట్టతల లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. ఇది ప్రాణాంతకమైన వ్యాధి కానప్పటికీ, మానసిక ఆందోళనకు ఇది దారి తీస్తుంది. అలోపీసీయా ఎరేటా: ఈ వ్యాధి ప్రాథమిక లక్షణం తలపై అక్కడక్కడ గుండ్రగా జుట్టు ఊడిపోయి పలచటి బట్టతల ఏర్పడుతుంది. తలలో అక్కడక్కడ అతుకుల్లాగా ఏర్పడుతాయి. సాధారణంగా గుండ్రగా లేదా అండాకృతిలో ఈ మచ్చలు వస్తాయి. ఈ వ్యాధి ఎక్కువగా తలపై, గడ్డంపై ఉండే జుట్టుపై ప్రభావం చూపుతుంది. జుట్టు ఉండే మిగతా శరీర భాగాల్లోను ఇది రావచ్చు.
అలోపీసియా ఎరేటా అనే వ్యాధిని సాధారణంగా జుట్టు రాలుట లేదా బట్టతల అని పిలుస్తారు. ఇది వంశ పారంపర్యంగా వచ్చే సహజ సిద్ధ నిరోధక శక్తిని తగ్గించే వ్యాధి అని చెప్పవచ్చు. శరీరం తనను తాను రక్షించుకోగలిగే శక్తిని కోల్పోయినప్పుడు తల పై ఉండే జుట్టు రాలిపోతుంటుంది. చాలా సార్లు తలపై అక్కడక్కడ బట్టతల తో కూడిన మచ్చలు ఏర్పడుతాయి. 1–2% కేసుల్లో ఈ పరిస్థితి తల అంతా విస్తరించి పూర్తి స్థాయి బట్ట తల కు దారి తీస్తుంది. లేదా మొత్తం బాహ్య చర్మం కు విస్తరిస్తుంది.
అలోపీసీయా ఎరేటా అనేది అంటువ్యాధి కాదు. ఈ వ్యాధి ఎక్కువగా వంశపారంపర్యం జన్యుసంబంధ కారణంగా రావచ్చు. జన్యుశాస్త్ర నిపుణులు జరిపిన పరిశోధనల ప్రకారం ఈ వ్యాధి ఉన్న కుటుంబాల్లో ఒకరిద్దరి సభ్యులకు అలోపీసీయా ఎరేటా ఉన్నట్లు గుర్తించారు. ఎక్కువగా ఇది 15 నుంచి 30 సంవత్సరాల వయస్సు గల స్త్రీ, పురుషులిద్దరిలోనూ కనిపిస్తుంది. ఇవే గాక హర్మొన్ల అసమతుల్యత, ప్రొటీన్ల లొపం, మానసిక వత్తిడి లాంటి ఇతర కారణాలు కూడా ఉంటాయి.
అలోపీసీయా ఎరేటా వ్యాధిని సాధారణంగా వైద్య పరీక్షల ద్వారా మాత్రమే నిర్ధారిస్తారు. ట్రైకోస్కోపీ విధానంలో ఈ వ్యాధిని గుర్తిస్తారు. చాలా అరుదుగా బయాప్సీ తోనూ ఈ వ్యాధి నిర్ధారిస్తారు. హిస్టోలాజిక్ , పెరిబుల్ బార్ లింపోసైటిక్ ఇన్ ఫిల్ట్రేట్ , పిగ్మెంట్ ఇన్ కాంటినెన్స్ , ఫోలీక్యులర్ స్టీలే వంటి పలు పరీక్షలు అవసరాన్ని బట్టి నిర్వహించి అలోపీసీయా ఎరేటా వ్యాధి ని నిర్ధారిస్తారు.
ఇతడు అనేకమంది కవులకు, పండితులకు, గాయకులకు, కళాకారులకు ఆర్థికంగా సహాయం చేశాడు. వారి గ్రంథాలను ఎన్నింటినో ముద్రించాడు. గుర్రం జాషువా ఇతని అభిమానకవి. జాషువాకు ఇతడు విశేషమైన సహాయం చేశాడు. జాషువా రచనలెన్నింటినో ఇతడు ప్రచురించాడు. జాషువాకు కనకాభిషేకం చేశాడు. ఇతని ఆలోచనా ఫలితంగా భువనవిజయం అనే సాహిత్యరూపకం రూపుదిద్దుకుంది. పెద్దనాది కవులుగా విశ్వనాథ సత్యనారాయణ వంటి పెద్ద కవులను ఆహ్వానించి రాయలుగా ఎవరైనా సాహితీప్రియుడైన ప్రముఖవ్యక్తిని కూచోబెట్టి గోష్ఠి నిర్వహిస్తే ఎలా ఉంటుందనే ఆలోచనను జమ్మలమడక మాధవరామశర్మ సహకారంతో రూపకల్పన చేసి మొట్టమొదటి భువనవిజయరూపకాన్ని 1952లో గుంటూరులో ప్రదర్శింపచేసిన ఘనత ఇతనికే దక్కింది. ఇతని భార్య చనిపోయిన సందర్భంలో ఆమె స్మృతి చిహ్నంగా 'శాంతి' అనే పేరుతో ఒక గొప్ప సాహిత్య సంకలనాన్ని వేలరూపాయలు వెచ్చించి అచ్చొత్తించాడు. ఆ మహాగ్రంథంలో ఎక్కడా తమ దంపతులను గురించిన పొగడ్తలు ఉండరాదనే నియమం పాటించటం చూస్తే ఇతడు ఎంత నిరాడంబరుడో అర్థమౌతుంది.
ఇతడు 1893, మే 21వ తేదీన జన్మించాడు. ఇతడు మొదట టౌన్ హైస్కూలులో ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేశాడు. తరువాత 1929లో పొగాకు వ్యాపారంలో ప్రవేశించాడు. మొదట గుమాస్తాగా చేరి స్వయం కృషితో క్రమక్రమంగా అభివృద్ధిలోకి వచ్చి ప్రముఖ వ్యాపారస్తుడయ్యాడు. ఆంధ్రప్రదేశ్లోని పొగాకు వర్తకులకు ఇతడు మిత్రుడు, సలహాదారుడు, మార్గదర్శకుడయ్యాడు. పొగాకు వ్యాపారంలో భాగంగా పాశ్చాత్యదేశాలలో అనేకసార్లు పర్యటించాడు. ఇండియన్ టుబాకో అసోసియేషన్ అధ్యక్షుడిగా, ఎక్స్‌పోర్ట్ ప్రమోషన్ కౌన్సిల్ సభ్యుడిగా పొగాకు వ్యాపారాభివృద్ధికి కృషి చేశాడు. ఇతడు పక్షవాతానికి గురై 1963, నవంబర్ 9వ తేదీన మరణించాడు.
ఇతడు మొదటి నుండి కాంగ్రెస్ పక్షాన ఉన్నాడు. 1920, 1930 సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమాలలో పాల్గొని జైలుకు వెళ్ళి వచ్చాడు. అనేక ఉద్యమాలలో పాల్గొని కాంగ్రెస్‌ను జీవితాంతం అంటిపెట్టుకుని ఉన్నాడు. కాంగ్రెస్ పార్టీతో ఎంతో అనుబంధం ఉన్నప్పటికీ ఎన్నడూ ఇతడు పదవులకై ప్రాకులాడలేదు. ఎన్నికలలో పాల్గొనలేదు.
రథం మీద నుంచి కుప్పించి ఎగసి నేల మీదకి దూకేటప్పుడు కృష్ణుని చెవుల రత్నకుండలాలు కిందికీ పైకీ ఊగి వాటి కాంతి ఆకాశమండలాన్నంతటినీ కప్పుకున్నది. ఎగిరి దూకేసరికి ఆయన కుక్షిలో ఉన్న భువనాల బరువుతో జగత్తు అదిరిపోయిందట. చక్రాన్ని చేపట్టి వేగంతో పరుగెత్తే ఆయన భుజాల మీద ఉన్న పీతాంబరం ఒకవైపు ఆ ఒడుపుకు జారిపోతున్నదట. అనూహ్యమైన ఈ చర్యకు అర్జునుడికి రోషం వచ్చింది. తనూ దిగి కృష్ణుని ఒక కాలును పట్టుకుని నిలిపే ప్రయత్నం చేసి రోషంతో-నా యోగ్యతను నగుబాటు చెయ్యకని వేడుకుంటున్నాడు. ఏనుగు మీదకి లంఘించే సింహంలా ఉరకలు వేస్తూ – ‘ఇవాళ భీష్ముణ్ణి చంపి నీ మార్గాన్ని నిష్కంటకం చేస్తాను, నన్ను ఒదిలిపెట్టు అర్జునా’ అంటూ – ముందుకొస్తున్న ఆ దేవుడు – నా బాణాల దెబ్బకు వడలి, ఉత్తేజితుడైన ఆ పరమేశ్వరుడు – నాకు దిక్కు అగు గాక!
కుప్పించి ఎగసిన. ఆదిగా కలిగిన ఈ పద్యం పోతన వ్రాసిన శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతం లోనిది. కురుక్షేత్రంలో 10 రోజుల పాటు యుద్ధం చేసి, గాయాలతో అంపశయ్య మీద పడుకుని ఉత్తరాయణ పుణ్యకాలం కోసం వేచిచూస్తున్న భీష్ముడి వద్దకు కురుక్షేత్రం ముగిశాకా కృష్ణుడు, పాండవులు వస్తూండగా వారితో బ్రహ్మర్షులు, రాజర్షులు, మహర్షులు తమ శిష్యసమేతంగా వచ్చారు. ఆ సందర్భంలో భీష్ముడికి భారతయుద్ధంలో మూడవరోజు తన విజృంభణకు అర్జునుడు ఆగలేకపోగా, కృష్ణుడు ఎలా తనమీదకు చక్రధారియై వచ్చాడో గుర్తుకువచ్చింది. ఆ ఘట్టాన్ని వర్ణిస్తూ కృష్ణుడిని స్తుతించాడు. అటువంటి సందర్భంలోని పద్యం ఇది.
కుప్పించి ఎగసిన కుండలంబుల కాంతి అంటూ సాగే పద్యం పోతన రచించిన శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతం లోనిది. భాగవతంలోని ఈ పద్యం మరో నాలుగు పద్యాలతో పాటు భీష్మస్తుతిగా పేరొందింది. కురుక్షేత్రంలో ఆయుధం పట్టను అన్న ప్రతిజ్ఞ ను, అర్జునుడిపైన ఉన్న వాత్సల్యంతో, పక్కనపెట్టి తనను చంపేందుకు దూకిన కృష్ణుణ్ణి భీష్ముడు వర్ణిస్తూ స్తుతిస్తున్న సందర్భంలోని పద్యం ఇది.
పద్యాన్ని సీసం అనే ఛందస్సులో రాశారు. సీస పద్యంలో అంతర్భాగంగా తర్వాత వచ్చి తీరాల్సిన ఉపజాతి పద్యంగా తేటగీతి పద్యాన్ని రాశారు.
చెంగారెడ్డిపల్లె, తిరుపతి జిల్లా రేణిగుంట మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. ఇది కరకంబాడి పంచాయితి పరిధిలో ఉంది. ప్రాచీన కాలంలో చెంగారెడ్డి పల్లెను బీర్ల మిట్ట అనే పేరుతో పిలిచేవారు. అయితే బ్రిటీష్ వారు ఆగమనం తర్వాత బీర్ల మిట్ట పేరు కాస్తా చెంగారెడ్డి పల్లెగా మార్పు చేశారు. గతంలో ఈ ఊరికి వాయువ్యం వైపున మట్టి కోటలు ఉండేవి. ఈ కోటల్లో పాలెగాల్లు నివసించేవారని వీరి చాలాకాలం బీర్ల మిట్టను కేంద్రంగా చేసుకుని ఈ చుట్టు పక్కల ప్రాంతాలను పరిపాలన చేసినట్టు తెలుస్తుంది. అయితే ప్రస్తుతం ఈ కోటలు కనిపించడం లేదు మట్టి కోటలు కావడంతో కోటలన్నీ కూలిపోయాయి. తర్వాతి కాలంలో ఈ చుట్టుపక్కలప్రజలు ఈ మట్టిన తమ అవసరాలకు తీసుకెల్లడంతీ కనీసం మట్టి గుట్టలు కూడా కనిపించకుండా కనుమరుగయ్యాయి. ఇక చెంగారెడ్డి పల్లెకి తూర్పువైపున పంటపోలాలు దక్షిణం వైపున పాత రేణిగుంట గ్రామం. పడమర రేణిగుంట కడప జాతీయరహదారి. ఉత్తరాణ పంటపోలాలు ఉన్నాయి.
చిత్తూరు జిల్లాలోనే అరుదుగా కనిపించే గిరిజనులు ఈ గ్రామంలో ఉన్నారు. ఇప్పటికి కూడా వెదురు బుట్టలు అల్లే తమ వృత్తిని కోనసాగిస్తూ జీవనం సాగిస్తున్నారు. ఈ గ్రామానికి ఉత్తరం వైపున ఉన్న శేషాచలంలోని వెదురు తీసుకుని వచ్చి బుట్టలు అల్లుకుంటుంటారు గిరిజనులు. చెంగారెడ్డి పల్లె గిరిజనులు అమ్మే బుట్టలు నాణ్యతలోనూ ధరలోనూ ముందు వరుసలో నిలుస్తుండటంతో పక్కజిల్లాల నుంచి వచ్చిమరీ వెదురు బుట్టలను ఈ గ్రామంలోనే కోనుగోలు చేస్తుంటారు. మొన్నటి వరకు తిరుమల శ్రీవారి లడ్డూలు తరలింపుకు ఈ గ్రామస్ధులు తయారు చేసిన వెదురు బుట్టలను వాడుకునే వారు.
శాస్త్రంలో హఠాదుత్పన్న లక్షణం అనే దృగ్విషయం ఉంది. అనగా, హఠాత్తుగా పుట్టుకొచ్చే లక్షణం. కొన్ని ఉదాహరణలు: తాపోగ్రత అనే భావం ఉంది. ఒకే ఒక అణువు ని కానీ, ఒకే ఒక బణువు ని గాని తీసుకుని దాని “తాపోగ్రత” గురించి మాట్లాడడం అర్థ రహితం. ఒక్క చేతిని ఎంత తాడించినా చప్పుడు కాదు, అలాగే ఒక్క బణువుకి తాపోగ్రత ఉండదు. ఒక చోట కోట్ల కొద్దీ బణువులు, ఒక దానిని మరొకటి గుద్దుకుంటూ ప్రయాణం చేస్తూ ఉంటేనే వేడి పుడుతుంది, దాని ఉగ్రతని మనం తాపోగ్రత అంటున్నాం. కనుక తాపోగ్రత అన్నది హఠాదుత్పన్న లక్షణం. మరొక ఉదాహరణ. క్రిములు, కీటకాలు, పశుపక్ష్యాదుల కంటే మానవుడు తెలివితేటలు ఉన్నవాడని అంటారు కదా. దీనికి కారణం మన మెదడులో ఉన్న నూరానులు అనే జీవకణాల మధ్య ఉన్న లంకెలు. అల్ప జీవుల మెదడులలో 100 కి మించి నూరానులు ఉండవు. కానీ మానవుడి మెదడులో కోటానుకోట్ల నూరానులు ఉండబట్టి అంతకి నూరింతలు లంకెలు ఉంటాయి కాబట్టి మానవుడు తెలివి ప్రదర్శిస్తున్నాడని ప్రచారంలో ఉన్న వాదం ఒకటి ఉంది. ఒకే ఒక నూరాను ఉంటే లంకెలు ఏవి?
కనుక ఒకే ఒక నూరాను తెలివిని ప్రదర్శించలేదు. అందుకని తెలివి అనేది కూడా ఒక హఠాదుత్పన్న లక్షణం. ఇదే ధోరణిలో యంతరపి కూడా ఒక హఠాదుత్పన్న లక్షణం.
నీటి ప్రవాహం లో శక్తి ఉంది. అందు చేత ఆ ప్రవాహానికి అడ్డుగా ఒక చక్రం పెడితే అది గిర్రున తిరుగుతుంది. అప్పుడు ఆ తిరిగే చక్రానికి విద్యుత్ ఉత్పాదకిని తగిలిస్తే ఆ శక్తి విద్యుత్తు రూపంలోకి మారుతుంది. ఇది మనందరికీ తెలిసిన విషయమే. గాలి ప్రవాహానికి అడ్డుగా ఒక చక్రం పెట్టి గాలిమర ద్వారా విద్యుతుని పుట్టిస్తున్నాము కదా!
అనగా ఎత్తు నుండి పల్లానికి ఏది ప్రవహిస్తున్నా ఆ ప్రవాహంలోని అంతర్గత శక్తిని మనం మనకి అనుకూలమైన శక్తి రూపంలోకి మార్చుకుని వాడుకోవచ్చు. ఎగువ నుండి దిగువకు వేడి ప్రవహిస్తూ ఉంటే దానిని కూడా మనం వాడుకోవచ్చా?
మనం కార్లు నడపడానికి ఇదే సూత్రాన్ని వాడి, ప్రవహిస్తున్న వేడిని వాడుకుంటున్నామని చాలామందికి తెలియదు. ప్రవాహంలో గాఢంగా ఇమిడిన శక్తి అంతా సద్వినియోగం కాదు; కొంతవరకు వృధా అవుతుంది. ఇలా మనం వాడుకోడానికి వీలులేకుండా నష్టపోతున్న శక్తిని కొలిచే కొలమానాన్ని యంతరపి అంటారు. మరొక విధంగా చెబుతాను. ప్రకృతి సహజంగా విస్తరిస్తూ వృధాగా పోతున్న శక్తిని మనం ఊహాత్మకంగా, కొంతవరకు, ఉపయోగించుకోవచ్చు.
ఈ ఉదాహరణలన్నిటి వెనుక ఒక ఉమ్మడి లక్షణం ఉంది. పదార్థాలన్నిటిలోను ఉన్న అణువులు, బణువులు సతతం ఆలా కదులుతూనే ఉంటాయి. మన చుట్టూ ఉన్న గాలిలో ఉన్న ఆమ్లజని బణువులు, సగటున, గంటకి 1500 కిలోమీటర్లు వేగంతో ప్రయాణం చేస్తూ ఉంటాయంటే మీరు నమ్మగలరా?
అవి ఒక సెంటీమీటరులో పది మిలియనవ భాగం ప్రయాణం చేసేసరికి పక్కనున్న మరొక బణువుని గుద్దుకుని, దిశ మార్చి, మరొక దిశలో ప్రయాణం చేస్తూ ఉంటాయి!
గది వేడెక్కుతున్న కొద్దీ ఈ వేగం పెరుగుతుంది. ఘన పదార్థాలలో అణువులు స్పటిక చట్రాలు కి బందీలయి ఉంటాయి కనుక విశృంఖలంగా తిరగలేవు; ఉన్న చోటే కంపిస్తూ ఉంటాయి. ఈ కదలికలలోను, కంపనాలలోను ఇమిడి ఉన్న శక్తిని విస్తరింపజేయాలని చూస్తూ ఉంటుంది ప్రకృతి - మరే బాహ్య శక్తులు అడ్డుకోకపోతే!
ఈ విస్తరణ కారణంగానే వేడిగా ఉన్న పెనం చల్లారుతోంది, కొండ మీద నీరు సముద్ర మట్టంలోకి దిగుతోంది. ఈ నగ్న సత్యమే తాపగతి శాస్త్రపు రెండవ సూత్రం, లేదా క్లుప్తంగా, రెండవ సూత్రం. ఈ విస్తరణ కొలమానము యంతరపి!
భౌతిక శాస్త్రం అనేది శక్తి యొక్క స్వరూప స్వభావాలని అధ్యయనం చేసే శాస్త్రం. శక్తి ఎప్పుడూ నశించదు; దాని రూపురేఖలు మారొచ్చు కాని దానికి నాశనం లేదు. శక్తి యొక్క మరొక లక్షణం విస్తరించే గుణం. పలచబడడం అనేది ఒక రకం విస్తరణ. బాహ్య స్వరూపం మారడం మరొక రకం విస్తరణ. శక్తి ఎంతగా విస్తరించిందో కొలవాలంటే ఎంతగా పలచబడిందో కొలవచ్చు, లేదా ఏ మాత్రం ఇతర స్వరూపాలలోకి మారిందో కొలవచ్చు. దూరాన్ని కిలోమీటర్లులో కొలుస్తాము, బరువుని కిలోగ్రాములలో కొలుస్తాము. అలాగే శక్తి స్వరూపంలో అంతర్గతంగా జరిగే ఈ “విస్తరణ” ని కొలవడానికి వాడే కొలమానం పేరు “ఎంట్రోపీ” అని ఇంగ్లీషు లోను, “యంతరపి” అని తెలుగు లోనూ అంటారు. తాపగతి శాస్త్రంలోని రెండవ సూత్రం ప్రకారం ఈ “యంతరపి” పెరుగుదల తగ్గుముఖం పట్టదు.
కొన్ని ఉదాహరణలతో మొదలు పెడదాం. ఎత్తుగా ఉన్న ప్రదేశం నుండి లోతుగా ఉన్న ప్రదేశం లోకి నీరు ప్రవహిస్తుంది. ఏదీ, “లోతుగా ఉన్న చోటు నుండి ఎగువకి నీరు ఎందుకు ప్రవహించదు?” అని అడిగి చూడండి. మిమ్మల్ని ఏ పిచ్చాసుపత్రిలోనో పడేస్తారు. సముద్రంలో అల్ప పీడన ద్రోణి ఏర్పడడం వల్ల - అంటే అక్కడ గాలి పీడనం పడిపోవడం వల్ల - నీరు పల్లమెరిగినట్లే గాలి కూడా పల్లమెరుగుతుంది. అధిక పీడన ప్రాంతం నుండి అల్ప పీడన ప్రాంతానికి గాలి జోరుగా వెళుతుంది. వేడిగా ఉన్న పెనాన్ని చల్లగా ఉన్న చపటా మీద పెడితే, క్రమేణా వేడి పెనం చల్లబడుతుంది, చల్లని చపటా వేడెక్కుతుంది. ఇక్కడ పెనం నుండి చపటా వైపు వేడి ప్రవహించింది.
గాలి కానీ, నీరు కానీ, వేడి కానీ “ఎత్తు” నుండి “పల్లానికి” ప్రవహిస్తుంది. ఇది ప్రకృతి నైజం. ఇలా ఒకే దిశలో ప్రయాణం చేసేది, మనం రోజూ అనుభవించేది, మరొకటి ఉంది. అది కాలం . ఇలా ఒకే దిశలో ప్రయాణం చేసేది, మన అనుభవానికి అతీతమైనది, మరొకటి ఉంది. అదే యంతరపి . ఒక వ్యష్టిగా ఉన్న వ్యవస్థలో యంతరపి ఏనాడూ తగ్గుముఖం పట్టదు” అనేది ఒక ప్రాథమిక, అతిక్రమించారని, భౌతిక సూత్రం. ఇది అనుభవానికి అతీతమైనది కనుక ఉపమానాలతో అర్థం చేసుకోడానికి ప్రయత్నం చేస్తున్నాం.