polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
2013 లో డా. క్రిస్టీన్ లేన్ నేతృత్వంలో పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు మలావీ సరస్సులో అగ్నిపర్వత బూడిద పొరను కనుగొన్నారు. ఈ బూడిద 75,000 ఏళ్ళనాటి టోబా విస్ఫోటనానికి చెందినదని తేలింది. అయితే ఈ పొరకు సమీపంలో ఉన్న శిలాజాలలో తేడా ఏమీ కనబడలేదు. అగ్నిపర్వత శీతాకాలం ఏర్పడి ఉంటే శిలాజాల్లో మార్పు కనిపించి ఉండాలి. దీంతో మానవ చరిత్రలోనే అతి పెద్ద అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనం తూర్పు ఆఫ్రికా వాతావరణాన్ని పెద్దగా ప్రభావితం చెయ్యలేదని తెలుస్తోంది. దీన్ని రిచర్డ్ రాబర్ట్స్ విమర్శించాడు. లేన్ ఇలా వివరించింది, "స్మియర్ స్లైడ్లను 2 మి.మీ. అంతరంలో పరీక్షించాం - ఇది దశాబ్దం లోపు కాలాన్ని సూచిస్తుంది. -రే ఫ్లోరసెన్స్ స్కాన్లు 200-మైక్రో మీటరు అంతరంలో పనిచేస్తాయి. ఇది సంవత్సరంలోపు కాలానికి సమానం. సెడిమెంటులో స్పష్టమైన తేడా ఏమీ కనబడలేదు. / నిష్పత్తిలోనూ తేడా కనబడలేదు. అంటే టోబా విస్ఫోటనం తరువాత నీటి కాలమ్ తిరగబడటం లాంటిది జరగలేదు." 2015 లో జరిపిన కొత్త అధ్యయనం కూడా "మౌంట్ టోబాకు సంబంధించి శీతాకాలం పెద్దగా ఏర్పడలేదు." అని లేన్ చెప్పిన దాన్ని ధ్రువీకరించింది.
ఇతర పరిశోధనల వలన టోబా విస్ఫోటనానికి, జెనెటిక్ బాటిల్‌నెక్‌కూ మధ్య సంబంధం ఉందనే విషయం సందేహాస్పదం అయింది. ఉదాహరణకు, దక్షిణ భారతదేశంలో బూడిద పొరకు పైనా, కిందా కూడా రాతిపనిముట్లు లభించాయి. అవి రెండూ కూడా ఒకే రకంగా ఉన్నాయి. దీన్నిబట్టి ధూళిమేఘాలు స్థానిక జనాభాను తుడిచిపెట్టెయ్యలేదని తెలుస్తోంది. ఇతర పురాతత్వ ఆధారాల ప్రకారం కూడా ఉత్తర దక్షిణ భారత దేశాల్లో విస్ఫోటనం ప్రభావం ఉన్నట్లు కనిపించలేదు. దీంతో ఈ అధ్యయనం చేసిన పరిశోధకులు ఇలా నిర్ధారించారు: "ఇతర పరిశోధనలు చెప్పినట్టు జీవరాశులు అంతరించిపోవడం, బాటిల్‌నెక్ ఏర్పడడం వంటి వాటికి విరుద్ధంగా అనేక జీవరాశులు జీవించే ఉన్నాయి". అయితే, పుప్పొడి విశ్లేషణ ప్రకారం, దక్షిణాసియాలో చాలాకాలం పాటు అడవులు నశించాయి. కొందరు పరిశోధకులు, టోబా విస్ఫోటనం మానవ జాతి, తమ మనుగడ కోసం కొత్త పద్ధతులను అవలంబించేలా చేసింది. ఈ కారణంగానే వాళ్ళు నియాండర్తల్స్ ను, ఇతర ప్రాచీన మానవజాతులనూ నిర్మూలించి, తమ మనుగడను కొనసాగించి ఉండవచ్చు.
జీవశాస్త్రవేత్త రాంపినో, అగ్నిపర్వత శాస్త్రవేత్త స్టీఫెన్ సెల్ఫ్ "విస్ఫోటనం స్వల్పకాలం పాటు నాటకీయమైన చల్లదనం - అగ్నిపర్వత శీతాకాలం -ఏర్పడింది. ప్రపంచవ్యాప్త ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు 3–5 పడిపోయాయి. గ్రీన్‌ల్యాండ్ ఐస్‌కోర్లను పరిశీలిస్తే 1,000 ఏళ్ళ పాటు తక్కువ 18 ఉందని, విస్ఫోటనం జరిగిన వెంటనే ధూళి పేరుకోవడం ఎక్కువైందనీ తెలిసింది. ఈ విస్ఫోటనం కారణంగా వెయ్యేళ్ళ చల్లటి వాతావరణం ఏర్పడి ఉండవచ్చు. ఇందులో రెండు వందల ఏళ్ళకు కారణం - టోబా స్ట్రాటోస్ఫియరులోకి విరజిమ్మిన ధూళి. "విస్ఫోటనం సమయానికే ప్రపంచవ్యాప్తంగా చల్లబడటం మొదలైంది. ఈ విస్ఫోటనం ఒక్కసారిగా దానికి ఊపునిచ్చింది", అని రాంపినో, సెల్ఫ్ అభిప్రాయపడ్డారు. క్లైవ్ ఓపెన్‌హీమర్, గ్లేసియేషన్ మొదలవడానికి ఈ విస్ఫోటనం కారణమైందనే సిద్ధాంతాన్ని ఒప్పుకోలేదు. కానీ వెయ్యేళ్ళ పాటు చల్లదనానికి కారణమైందని మాత్రం అతడు అంగీకరించాడు.
టోబా విస్ఫోటనం, ప్రస్తుతం ఇండోనేషియాలోని టోబా సరస్సు ఉన్న ప్రదేశంలో 75000900 సంవత్సరాల కిందట జరిగింది. పొటాసియమ్ ఆర్గాన్ డేటింగు ప్రకారం దీన్ని నిర్ధారించారు. క్వాటర్నరీ పీరియడ్లో జరిగిన నాలుగు టోబా విస్ఫోటనాల్లో ఇది అతి పెద్దది, చివరిదీను. వోల్కానిక్ ఎక్స్ప్లోసివిటీ ఇండెక్సుపై దీని తీవ్రత 8 (భూమిపై జరిగిన అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలకు ఇచ్చిన రేటింగుల్లో అతిపెద్దది ఇది); ఈ విస్ఫోటనంలో లావా, బూడిదలు విరజిమ్మగా భూగర్భంలో ఏర్పడిన ఖాళీలోకి భూమి కుంగి, భూతలంపై ఒక పెద్ద గుండం ఏర్పడింది . ఈ కాల్డెరా పొడవు 100 కి.మీ., వెడల్పు 30 కి.మీ. ఉంది. ఈ కాల్డెరాను ప్రస్తుతం టోబా సరస్సు అంటారు. విస్ఫోటనంలో వెలువడ్డ బూడిద, తదితర పదార్థాల ఘనపరిమాణం 2,800 కి.మీ.3 ఉండి ఉంటుందని అంచనా. ఇందులో 800 కి.మీ.3 బూడిద రూపంలో భూమిపై కురిసింది.
అలన్ రాబ్‌కాక్ ప్రకారం, టోబా విస్ఫోటనం గ్లేసియల్ పీరియడుకు కారణం కాలేదు. అయితే, ఇది 600 కోట్ల టన్నుల సల్ఫర్ డయాక్సైడును వెదజల్లిందని భావిస్తే కంప్యూటరు సిమ్యులేషను ప్రకారం, మూడేళ్ళ పాటు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఉష్ణోగ్రతలు 15 పడిపోయాయని, ఈ చల్లదనం దశాబ్దాల పాటు కొనసాగి, జీవజాతులను విధ్వంసం చేసి ఉంటుందనీ తేలింది. వాతావరణం కొన్ని దశాబ్దాల్లో తేరుకుంది. గ్రీన్‌ల్యాండు ఐస్‌కోర్లలో కనిపించిన వెయ్యేళ్ళ చల్లటి కాలానికి కారణం టోబా విస్ఫోటనమని చెప్పే ఆధారాలు రాబ్‌కాక్‌కు దొరకలేదు. అసలు ఉష్ణోగ్రతలు 3–5 పడిపోవడం బాగా ఎక్కువని, 1 . మాత్రమే పడిపోయి ఉంటాయనీ ఓపెన్‌హీమర్ భావించాడు. రాబ్‌కాక్ ఇతని అభిప్రాయాన్ని విమర్శించాడు.
1815 లో జరిగిన మౌంట్ తంబోరా విస్ఫోటనం విరజిమ్మిన ధూళి కారణంగా, సూర్యకాంతి భూమిని చేరలేక 1816 లో ఉత్తరార్థగోళంలో "వేసవి లేని సంవత్సరం" ఏర్పడింది. టోబా విస్ఫోటనం దానికి 100 రెట్లు పెద్దది. టోబా వెదజల్లిన ధూళి కారణంగా దక్షిణాసియా మొత్తం 15 సెం.మీ. మందంతో బూడిద అలుముకుంది. హిందూ మహాసముద్రం, అరేబియా సముద్రం, దక్షిణ చైనా సముద్రాలను కూడా బూడిద దుప్పటి కప్పేసింది. దక్షిణ చైనా సముద్రం నుండి తీసిన కోర్‌లను పరిశీలించాక, ఈ విస్ఫోటనపు తీవ్రత, ధూళి విస్తరించిన ప్రాంతపు విస్తీర్ణం తెలిసింది. విస్ఫోటనంలో వెలువడ్డ ధూళి ఘనపరిమాణం 2800 కి.మీ.3 ఉంటుంది అనే అంచనా బాగా తక్కువ అని కూడా తెలిసింది.
70,000 ఏళ్ళ కిందట భూమిపై జనాభా తగ్గిపోయి మానవ పరిణామానికి అవరోధం ఏర్పడిందని 1993 లో సైన్సు పాత్రికేయురాలు ఆన్ గిబ్బన్స్ ఊహించింది. దీనికి కారణం మహావిస్ఫోటనమేనని సూచించింది. మైకెల్ రాంపినో అనే జియాలజిస్టు, స్టీఫెన్ సెల్ఫ్ అనే వోల్కనాలజిస్టు ఈ భావనను సమర్ధించారు. 1998లో, స్టాన్లీ ఆంబ్రోస్ అనే ఆంత్రోపాలజిస్టు ఈ సిద్ధాంతాన్ని మరింత అభివృద్ధి చేసాడు. శీతల సిద్ధాంతం, దానికీ విస్ఫోటనానికీ ఉన్న లింకు - రెండూ కూడా వివాదాస్పదమయ్యాయి. టోబా విస్ఫోటనం శాస్త్రవేత్తలు చాలా విస్తృతంగా అధ్యయనం చేసిన విస్ఫోటనాల్లో ఒకటి.
జెనెటిక్ బాటిల్‌నెక్ సిద్ధాంతకర్తలు టోబా విస్ఫోటనం ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యావరణ విపత్తును కలుగజేసింది. పచ్చదనం నాశనమైంది. ఉష్ణమండల వర్షారణ్యాల్లో, ఋతుపవన ప్రాంతాల్లోనూ తీవ్రమైన కరువు నెలకొంది. ఉదాహరణకు, ఒక పదేళ్ళ పాటు ఏర్పడ్డ అగ్నిపర్వత శీతాకాలం మానవుల ఆహార వనరులను నాశనం చేసి ఉంటుంది. మానవ జనాభా బాగా తగ్గిపోయి ఉంటుంది. పర్యావరణంలో ఏర్పడిన ఈ మార్పుల కారణంగా అనేక ఇతర జీవజాతుల జనాభాలోనూ బాటిల్‌నెక్ ఏర్పడి ఉండవచ్చు;
అంచనాలు విభిన్నంగా ఉన్నప్పటికీ, టోబా విస్ఫోటనం కారణంగా విస్తృతంగా బూడిద కురవడం, విష వాయువులు గాల్లోకి వెదజల్లబడి ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణం ప్రభావితమై ఉంటుంది అనే విషయమై శాస్త్రవేత్తల్లో ఏకాభిప్రాయం ఉంది. పైగా, గ్రీన్‌ల్యాండ్ ఐస్‌కోర్ల డేటా ప్రకారం ఆ సమయంలో అకస్మాత్తుగా వాతావరణ మార్పు జరిగింది. కానీ ఇది వెయ్యేళ్ళ శీతాకాలాన్ని కలగజేసిందని గాని, గ్లేసియేషనుకు దారితీసిందనీ చెప్పే ఆధారాలు లేవు, ఆ విషయమై ఏకాభిప్రాయమూ లేదు.
75,000 ఏళ్ళ క్రితం సుమత్రా దీవుల్లో, ప్రస్తుతం టోబా సరస్సు ఉన్నచోట రేగిన అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాన్ని టోబా మహా విస్ఫోటనం అంటారు. భూమిపై జరిగిన మహావిస్ఫోటనాల్లో ఇది ఒకటి. దీని కారణంగా భూమిపై ఆరు నుండి పదేళ్ల పాటు అతిశీతసమయం ఏర్పడిందని, వెయ్యేళ్ళ పాటు చల్లటి పరిస్థితులు కొనసాగాయనీ టోబా మహావిపత్తు సిద్ధాంతం భావిస్తుంది.
టోబా విస్ఫోటనం కారణంగా ఇతర క్షీరదాల్లో కూడా బాటిల్‌నెక్ ఏర్పడిందని కొన్ని ఋజువులు చెబుతున్నాయి. తూర్పు ఆఫ్రికా చింపాంజీ, బోర్నియా ఒరంగుటన్, మాకాక్ అనే మధ్య భారత కోతి, చిరుతపులి, పులి, -ఇవన్నీ కూడా 70,000–55,000 ఏళ్ళ కిందట అతి తక్కువ సంఖ్యకు పడిపోయి మళ్ళీ పుంజుకున్నాయి.
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల వాజేడు లోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల పెద్దగొల్లగూడెంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల పెద్దగొల్లగూడెంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల వాజేడులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల భద్రాచలంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఖమ్మంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు భద్రాచలంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల వాజేడులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం పాల్వంచలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఖమ్మం లోనూ ఉన్నాయి.
జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
దర్గాహ్ అనే పదానికి మూలం పర్షియన్ భాషా పదం 'దర్గాహ్', అర్థం 'గృహం' లేదా 'నివాసం' లేదా 'గృహద్వారం'. సాధారణంగా తవస్సుల్ ప్రకారం, సమాధులలో నిదురించేవారి ఆశీస్సులు పొందడం కోసం, వారి సమాధుల వద్ద జియారత్ చేయడం ఓ ఆనవాయితీ. ఈ దర్గాహ్ లు భారతదేశంలోనే గాక ప్రపంచంలోని పెక్కు ముస్లిం దేశాలలోనూ, ముస్లింలు గల ఇతరదేశాలలోనూ కానవస్తాయి. అలాగే తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదులోని అనేక ప్రాంతాలలో దర్గాలు ఉన్నాయి.
2003లో దర్శకురాలు బి.జయ దర్శకత్వంలో వచ్చిన ‘చంటిగాడు’ సినిమాతో శ్యాంకు తొలి అవకాశం దక్కిది. ఆ చిత్రంలో ‘కోకోకో . కొక్కొరోకో’ పాటతో సినీ గేయ రచయితగా పరిచయం అయ్యారు. ఆ తర్వాత వరుసగా అనేక సినిమాలకు సందర్భానుసారంగా తాను రాసిన పాటలతో పరిశ్రమలో గేయ రచయితగా గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు. 2009లో శ్రీకాంత్‌ హీరోగా విడుదలైన ‘మహాత్మ’ సినిమాలో నీలపురి గాజుల ఓ నీలవేణి అంటూ రాసిన పాటకు మంచి గుర్తింపు వచ్చింది. అనిల్‌ రావిపూడి దర్శకత్వంలో కళ్యాణ్‌రామ్‌ హీరోగా వచ్చిన పటాస్‌ లో రాసిన ఓ పాట కూడా విశేష గుర్తింపు తెచ్చింది.2017లో వచ్చిన లై చిత్రంలో "బొమ్మోలే ఉన్నదిరా పోరి" అంటూ తనదైన జానపద బాణీని జోడించి రాసిన పాట వైవిధ్యతతో అందరినీ ఆకట్టుకుంటుంది, అలరించింది.
మాస్‌తోపాటు మెలోడీ, సందర్భోచిత గీతాలు రాయడంలో దిట్ట అని పేరు సంపాదించుకున్న శ్యాంను కొంతమంది దర్శకులు, సంగీత దర్శకులు రచయితల్లో విరాట్‌ కోహ్లీగా అభివర్ణిస్తుండడం విశేషం. కృష్ణవంశీతో మహాత్మ, నక్షత్రం సినిమాలకు పనిచేసిన శ్యామ్‌, రాంగోపాల్‌ వర్మతో రౌడీ, అనుక్షణం అనే చిత్రాలు, మారుతితో 12 చిత్రాలు, జక్కన్న, వెంకటేశ్‌ హీరోగా వచ్చిన బాబు బంగారం, వెంకటాద్రి ఎక్స్‌ప్రెస్, కిక్‌.2, ప్రేమకథా చిత్రమ్, గల్ఫ్‌ తదితర చిత్రాల్లో రాసిన పాటలు మంచి పేరును తెచ్చిపెట్టాయి. ఇప్పటి వరకు 100కు పైగా చిత్రాల్లో ఆయన 250 పాటలు రాసాడు. శ్రీహరి నటించిన జాబిల్లికోసం ఆకాశమల్లె సినిమాకు పాటలు రాయడంతో పాటు సంగీతాన్ని కూడా అందించాడు.
కాసర్ల శ్యాం వరంగల్ జిల్లా హన్మకొండలోని బ్రాహ్మణవాడలో మధుసూదన్‌ రావు, మాధవి దంపతులకు రెండోవ సంతానంగా జన్మించారు తండ్రి రంగస్థల, టీవీ, సినీనటుడు. దీంతో శ్యామ్‌కు బాల్యం నుంచే కళల పట్ల ఆసక్తి ఏర్పడింది. ఆయన లాగే నటుడు కావాలని తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో జానపద కళలశాఖ విభాగంలో ఎంఫిల్ చదివాడు.
సినిమాలకు రాకముందు కాసర్లశ్యాం వేలాది జానపద గీతాలు రాసి పాడాడు. వాటిని ఆల్బమ్స్‌గా కూడా తీసుకువచ్చాడు. సుమారు 50పైగా ఆల్బ్‌మ్స్‌కు ఆయన పాటలు రాశారు. “కాలేజీ పిల్ల చూడరో.యమ ఖతర్నాక్‌గుందిరో.” అనే పాట శ్యాం రాసిన తొలిపాట. మస్తుగుంది పోరి, గల్ గల్ గజ్జెలు వంటి అనేక ప్రైవేటు ఆల్బమ్స్ ఆయన చేసినవే.
చిన్నతనం నుండే శ్యాం సాహిత్యం పట్ల అభిలాషతో వరంగల్‌లో ఎక్కడ ఏ కార్యక్రమం జరిగినా వెళ్లేవాడు. అలా పాటలు పాడడం, రాయడంలో అనుభవాన్ని సంపాదించాడు. అనేక వేదికలపై జానపదనృత్యాలు చేయడంతో పాటు, పాటలూ పాడాడు. వరంగల్ శంకర్, సారంగపాణిల బృందంతో కలసి పలు ప్రదర్శనలు ఇవ్వడంతో గాయకుడిగా, రచయితగా ఎదిగి వచ్చాడు.
కాసర్ల శ్యామ్ వర్థమాన సినీ పాటల రచయిత. మహాత్మ సినిమాలో నీలపురి గాజుల ఓ నీలవేణి పాటల రాసిన శ్యామ్ 2020లో వచ్చిన అల వైకుంఠపురములో సినిమాలోని రాములో రాములా పాటతో గుర్తింపు పొందాడు.
డుపాంట్, తమ అడాక్స్ ట్రేడ్ మార్కును మినహా తమ ఫిలిం తయారీ సర్వస్వాన్ని క్రొయేషియా లోని సామోబోర్ కు చెందిన ఫోటోకెమికా కు విక్రయించింది. అడాక్స్ ఫార్ములాను కొనసాగిస్తూ ఎఫ్కే సంస్థ తయరు చేసే ఫిలిం ఫోటోలను చిత్రీకరించే పలు సాంకేతిక అంశాలలో నిపుణుల మన్ననలను పొందింది. అయితే జూన్ 2012 లో ఎఫ్కే తమ ఫిలిం తయారీని శాశ్వతంగా ఆపివేసింది.
1860 లో ఫోటోకెమికల్ రసాయనాలు ఉత్పత్తి చేయటానికి స్థాపించబడిన . . తమ అతి పలుచని ఫిలిం లు 14, 17 లతో సర్వత్రా వ్యాపిస్తూ వేనోళ్ళ పొగడబడింది. అమెరికా వారు సైతం వీటిని " " అని సంభోధించుకొనేవారు.
అడాక్స్ జర్మనీ లోని బెర్లిన్ కు చెందిన ఒక ఫిలిం తయారీదారు. ఫిలిం తో బాటు, ఫోటోగ్రఫిక్ కాగితం, ఫిలిం ఫోటోగ్రఫీకి కావలసిన రసాయనాలను కూడా అడాక్స్ తయారు చేస్తుంది.
1962 లో తమ ఫిలిం తయారీని అమెరికాకు చెందిన డుపాంట్ కు విక్రయించారు. అడాక్స్ బ్రాండు ఫిలిం ను డుపాంట్ అమెరికాలో రిజిష్టరు చేసింది.
1956 లో అడాక్స్ మొట్టమొదటి కలర్ నెగిటివ్ ఫిలిం ను ప్రవేశపెట్టింది. రెండేళ్ళ తర్వాత వివిధ రకాల స్లైడ్ ఫిలిం లను తయారు చేసింది.
భూపేన్ హజారికా భారత దేశానికి చెందిన నేపథ్య గాయకుడు, గీతరచయిత, సంగీతకారుడు, గాయకుడు, కవి, అసోం సినిమా నిర్మాత. అతను "సుధాకాంత"గా సుపరిచితుడు. అతని పాడిన పాటలు ముఖ్యంగా అసోం భాషలో అతనిచే రచించబడ్డాయి. అతని పాటలు మానవత్వం, విశ్వజనీన సహోదరత్వ భావాలు కలిగి అనేక భారతీయ భాషల్లో అనువదింపబడి, పాడబడ్డాయి. ముఖ్యంగా బెంగాళీ, హిందీ భాషల లోనికి అనువదించబడ్డాయి. అస్సాం, పశ్చిమబెంగాల్, బంగ్లాదేశ్ పరిసర ప్రాంతాల ప్రజల మధ్య సామూహిక, సామాజిక న్యాయం, సానుభూతి నేపథ్యాలలో అతని పాటలు ప్రాచుర్యం పొందాయి. అస్సాం, ఉత్తర భారతదేశంలోని సంస్కృతి, జానపద సంగీతాన్ని హిందీ సినిమాలో ప్రవేశపెట్టిన గుర్తింపు అతను పొందాడు. అతనిని 1975లో ఉత్తమ సంగీత దర్శకునిగా జాతీయ ఫిలిం పురస్కారం, సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కారం , పద్మశ్రీ , పద్మభూషణపురస్కారాలు వచ్చాయి. అతనికి దాదాసాహెబ్ ఫాల్కేపురస్కారం , సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్ లు కూడా లభించాయి. 2012లో భారతదేశ రెండవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మవిభూషణ పురస్కారం పొందాడు. అతను డిసెంబరు 1996 నుండి డిసెంబరు 2003 వరకు సంగీత నాటక అకాడమీ చైర్మన్ గా కూడా వ్యవహరించాడు.
ఈ మండలంలోని పలుగ్రామాలలో మామిడి పంటను ఎక్కువుగా పండిస్తారు.ఈ ప్రాంతంలో పండిన వివిధ రకాల మామిడి కాయలు బెంగళూరు, చెన్నై, హైదరాబాద్‌, పుణె, బిలాస్‌పూర్‌, ఢిల్లీ , బాంబే, విజయవాడ లాంటి నగరాలకు ఎగుమతి అవుతాయి.దీంతో పాటు రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలలోని ప్రధాన పట్టణాలకు పెద్ద ఎత్తున ఎగుమతి అవుతాయి. ఉలవపాడు మామిడి అంటేనే ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప్రత్వేకంగా పేరు ఉంది. ఇక్కడ పండించిన బంగినపలి మామిడికాయలు విదేశాలకు ఎగుమతి అవుతుంటాయి. 16 వ నెంబరు జాతీయరహదారి పై ఒంగోలు – కావలి పట్టణానికి మధ్యలో ఈ ప్రాంతం ఉంటుంది. ఈ ప్రాంతంలో షుమారు 15 వేల ఎకరాలలో మామిడి సాగు జరుగుతుంది. ఇక్కడ బంగినపల్లి, పెద్దరసాలు, చిన్నరసాలు, బెంగుళూరు, నీలం, కొబ్బరిమామిడి, పునారస్, హిమామ్‌పసంద్‌ అనే రకాలు సాగు చేస్తారు.
ఉలవపాడు మండలం, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలం.ఈ మండలంలో 11 రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి.ఈ మండలం కందుకూరు శాసనసభ నియోజకవర్గ పరిధి కిందకు వస్తుంది
వాము నుండి ఆవిరి స్వేదన క్రియ ద్వారా సంగ్రహణ చేసిన నూనెను గ్యాస్ క్రోమోటో గ్రఫీ ద్వారా విశ్లేషణ చేసినపుడు అందులో 26 వరకు రసాయన సంయోగ పదార్థాలు వున్నట్లు గుర్తించారు.
వాము మొక్క పెరిగిన దేశాన్ని, నేల స్వాభావాన్ని బట్టి ఆవశ్యక నూనెలోని రసాయన పదార్థల శాతం మారును.ఒకదేశంలో కూడా ప్రాంతాన్ని బట్తి నూనెలోని రసాయనాల సంఖ్య, పరిమాణం మారును.
వాము గింజల నుండి వాము ఆవశ్యక నూనెను నీటి ఆవిరి స్వేదన క్రియ పద్ధతిలో సంగ్రహణ చేస్తారు. వాములో అరోమాటిక్ రసాయనాలతో పాటు కొవ్వు ఆమ్లాలు కూడా ఉన్నాయి.కొవ్వు ఆమ్లాల శాతం 1-2% లోపు ఉంది.కొవ్వు ఆమ్లాలను సాల్వెంట్ ఎక్సుట్రాక్షన్/ద్రావణి శోషణ పద్ధతిలో ఉత్పత్తి చేస్తారు. అయితే కొవ్వూఅమ్లాల శాతం గింజలలో చాలా తక్కువగా ఉండటం వలన వాణిజ్య ప్రయోజనాలకై కొవ్వు ఆమ్లాలు ఉన్న నూనె ఉత్పత్తి చెయ్యడం లేదు. కేవలం ఆవ్యక నూనెను మాత్రమే ఉత్పత్తి చెయ్యడం జరుగుతున్నది.
వాము గింజల్లోలో వొలటైల్ రసాయనాలే కాకుండా కొవ్వు ఆమ్లాలు కూడా ఉన్నాయి.వాటి పరిమాణం 1.49% వరకు ఉంది. సాల్వెంట్ ఎక్సుట్రాక్సను/ద్రావణి సంగ్రహణ పద్ధతిలో వాము నుండి తీసిన నూనెలోని కొవ్వు ఆమ్లాలను విశ్లేషించి వాటి భౌతిక ధర్మాలను నమోదు చేశారు.కొవ్వు ఆమ్లాలను వాము గింజలనుండి సంగ్రహించుటకు -హెక్సేనును ద్రావణిగా ఉపయోగించి సాక్సుహెలెట్ పద్ధతిలో నూనెను సంగ్రహించి పరీక్షించడం జరిగింది.
వాము నూనె ఒక ఆవశ్యక నూనె.వాము గింజలనుండి ఆవిరి స్వేదన క్రియ ద్వారా ఈ సుగంధ తైలంను ఉత్పత్తి చేస్తారు.వాము నూనెను సుంగంధ తైలంగా, ఔషధ నూనెగా ఉపయోగిస్తారు.వాము గింజలను వంటల్లో ఉపయోగించడంతో పాటు దేశీయ, ఆయుర్వేద వైద్యంలో ఉపయోగిస్తారు.వాము నూనెలో శిలీంధ్ర నాశక, యాంటీ ఆక్సీడేటివ్ గుణాలు మెండుగా ఉన్నాయి.
వామును ఇంగ్లీసులో అజవైన్ లేదా కరోమ్ అంటారు.వృక్షశాస్త్ర పేరు ట్రాచిస్పెర్ముమ్ అమ్మి .వేల సంవత్సరాలుగా వామును వైద్యంలో ఉపయోగిస్తున్నారు.వాము అపియేసి కుటుంబానికి చెందిన మొక్క.
నూనె వర్ణరహితంగా పారదర్శకంగా లేదా బ్రౌన్ రంగులో వుండును. సాల్వెంట్ ఎక్సుట్రాక్షను విధానంలో తీసిన కొవ్వు ఆమ్లాలు వున్న నూనె ముదురు బ్రౌన్ రంగులో వుండును.నీటి కన్న తక్కువ సాంద్రత కల్గి ఉంది.
వామును ఎక్కువగా ఇండియా, ఇరాన్, ఈజిప్టు, అఫ్ఘనిస్తాన్, దేశాల్లో ఎక్కువగా సాగు చేస్తారు.ఐ పంటను నదుల పరీవాహకప్రాంతాళ తీరం వెంబడి, నల్ల భూముల్లో సాగు చేస్తారు.
సోనా మసూరి బియ్యం భారతీయ కిరాణా దుకాణాల్లో లేదా పెద్ద దుకాణాలు వంటి బల్క్ స్టోర్లలో కూడా సులభంగా లభించే ప్రసిద్ధ భారతీయ బియ్యం రకం. ఆంధ్రప్రదేశ్, భారతదేశంలోని అనేక ఇతర ప్రాంతాల్లో సాగు చేయబడ్డ ఈ బియ్యం భారతదేశం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న అనేక భారతీయ కుటుంబాల భుజించే ప్రధాన ఆహారముగా చెప్పవచ్చును.సోనా మసూరి బియ్యం మీడియం గ్రెయిన్ రైస్, ఇది సోనా, మసూరి అనే రెండు రకాల వరి జాతుల హైబ్రిడ్ కాంబినేషన్. ఈ రెండు జాతులు సువాసన, పోషకాలు, మృదుత్వం లక్షణాలకు ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఈ హైబ్రిడ్ కాంబినేషన్ గా పేర్కొనవచ్చును.సోనా మసూరి బియ్యం పాలిష్ చేయని ధాన్యం ఉండటంతో పోషకాలు చెక్కుచెదరకుండా ఉంటాయి. జీర్ణం కావడం సులభం, తక్కువ కేలరీలు, పిండి పదార్థాన్ని కలిగి ఉంటుంది, ఇది బరువు తగ్గడానికి మంచి ఎంపికగా చెప్పవచ్చును.సోనా మసూరి బియ్యం గోధుమ, తెలుపు రకాలు రెండింటిలోనూ వస్తుంది. సోనా మసూరి బ్రౌన్ రైస్ లో అధిక ప్రోటీన్, తక్కువ కార్బోహైడ్రేట్ కంటెంట్ ఉంటుంది. ఈ అన్నం చాలా వైవిధ్యభరితమైనది, రుచికరమైన, తీపి వంటకాలు రెండింటికి ఉపయోగం .
భారతదేశంలో వరి సాగును వ్యవసాయ పరిశ్రమగా కచ్చితంగా చెప్పవచ్చును .సోనా మసూరి భారతదేశంలో వరి ఎగుమతిదారులను, వినియోగదారుల దృష్టిని ఆకర్షించింది, ఎందుకంటే దాని మెరుగైన నాణ్యత. భారతదేశంలోని కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని తుంగభద్ర నది పరీవాహక ప్రాంతాల్లో , తెలంగాణ రాష్ట్రాలలో ఎక్కువగా సాగు చేయబడుతున్న పంట సోనా మసూరి. సోనా మసూరి బియ్యం విదేశాలకు ఎగుమతి చేయబడుతోంది - చెన్నై, నవా షేవా, నాగపూర్, ముంద్రా, నోయిడా-దాద్రీ , వాటి ద్వారా ఎగుమతి చేయబడుతుంది . ఇప్పటి వరకు, దాదాపు 173 మిలియన్ ల విలువైన సోనా మసూరి బియ్యం ప్రతి నెలా భారతదేశం నుండి ఎగుమతి చేయబడుతుంది. జెబెల్ అలీ, దోహా, నెవార్క్, సింగపూర్, ఓక్లాండ్ మొదలైనవి సోనా మసూరి దిగుమతి అవుతున్న కొన్ని ఓడరేవులు .
భారతీయ ప్రజల రోజువారీ ఆహారంలో బియ్యం ఒక ముఖ్యమైన భాగం. సోనా మసూరి బియ్యం భారతదేశం, ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రాంతాల్లో కూడా ప్రజాదరణ పొందిన ధాన్యంగా ఉన్న అత్యుత్తమ వరి రకాల్లో ఒకటి. ప్రీమియం రకం బియ్యం, ఏ సమయంలోనైనా జీర్ణం కావడం సులభం, అందుకే సోనా మసూరి బియ్యం వయస్సుతో నిమిత్తం లేకుండా ఏ వ్యక్తి అయినా తినేది, వీటిలో కార్బోహైడ్రేట్ కంటెంట్ ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల, ఇది తగినంత శక్తిని అందిస్తుంది.సోనా బాస్మతి బియ్యం భారతదేశంలోని దక్షిణ రాష్ట్రాల్లో పండించబడుతుంది. చాలా బలమైన బియ్యం, అధిక ఫైబర్ కంటెంట్ ను కలిగి ఉంటుంది. అంతేకాకుండా, ఇది తగు మోతాదులో పిండి పదార్థం కలిగి ఉంటుంది .
సోనా మసూరి బియ్యాన్ని తెలుగులో బంగారు తీగలు అని పిలుస్తారు.ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఇది ప్రధానంగా కృష్ణ, గుంటూరు, కర్నూలు, నెల్లూరు, ప్రకాశం, గోదావరి జిల్లాలలో సాగు చేస్తారు. ఇవి సన్నబియ్యము, నాణ్యమైనవి.
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల శృంగవరపుకోటలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల చిలకలగెడ్డ లోను, మాధ్యమిక పాఠశాల చిలకలగెడ్డలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శృంగవరపుకోటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల శృంగవరపుకోటలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి పెదబయలులోను, మాధ్యమిక పాఠశాల అరదకోటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల పెదబయలులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
"ది డెత్ ఆఫ్ లాస్ట్ ఇండియన్" కథాసంపుటానికి ఆంధ్రసారస్వత సమితి, మచిలీపట్నం వారి ఉత్తమ కథాసంపుటం పురస్కారం, కాకినాడవారి మాకినీడి సాహిత్య పురస్కారం, ఒంగోలు ఫాతిమా సాహిత్యపీఠం పురస్కారం.
వంజె కథకి అప్పాజోస్యుల విష్ణుభొట్ల ఫౌండేషన్ ఉత్తమ కథా పురస్కారం లభించింది. దీనిని గత శతాబ్దపు 100 ఉత్తమ కథల్లో ఒకటిగా ఆంధ్రజ్యోతి దినపత్రిక ప్రకటించింది. గత శతాబ్దపు 100 ఉత్తమ కథల సంపుటి కథా సాగర్ లోనూ అపురూప కథాప్రభలోనూ ఈ కథ సంకలితం అయింది.
రాసిన యాభై కథల్లో ఇరవై నాలుగు కథలకు అజొ విభొ, ఆటా, అమెరికా భారతి, కథామహల్, ఆంధ్రప్రదేశ్, రంజని, గురజాడ స్మారక సాహిత్య పురస్కారం వంటి ఉత్తమ కథా పురస్కారాలు లభించాయి.
అతను పాఠశాఅన నిర్వహిస్తున్న కాలంలో ఒక పత్రిక నిర్వహించిన కథల పోటీ అతనిలోని సృజనాత్మకతను తట్టిలేపింది. రాసిన మూడో కథ , తొలి నవల కు బహుమతులు రావటంతో తనకు సాహిత్య ప్రపంచంలో గొప్ప పౌరసత్వం మాత్రమే దొరికిందని అనుకున్నాడు. అయితే అతని ప్రతిభ తనను హైదరాబాదులోని దిల్‌ఖుష్ నగర్ కు తీసుకుపోయింది. అంతటితో ఆగకుండా కన్నడంలో కూడా రచనలు చేసాడు. తన జీవితంలో చీకటి కాలమని ఆయన అనుకున్న ఇరవై యేళ్ల జీవితం ఆయన రచనల్లో వ్యక్తీకరించబడి సాహిత్య గౌరవాన్ని అందుకుంటుంది.
అతను రాసిన "పంజె" అనే కథకు ఆంధ్రప్రభ వారపత్రిక పోటీలో బహుమతి వచ్చింది. ఇతని కథలన్నింటికీ చిత్తూరు జిల్లాలోని కలకడ మండలంలోని ముష్టూరు వేదిక. అతను రాసిన వలసదేవర నవలకూ అదే భూమిక. ముష్టూరు కల్పిత పట్టణం కాదు. ఇది ప్రస్తుతం పాపిరెడ్డిపల్లెగా పిలువబడుతుంది.
చదువు ఒంటబట్టలేదన్న మిషతో ఏదో తప్పుకు తండ్రి మందలించారనే సాకుతో చిత్తూరు జిల్లాకు వెళ్లాడు. అక్కడ మెట్ట ప్రాంతపు రైతుల జీవితాలతో జూదమాడే టమాటా పళ్ళ వ్యాపారంలోకి చేరాడు. 1987 నుండి 1995 వరకూ చిత్తూరు జిల్లాలోని పాపిరెడ్డిగారి పల్లె, కోన, కలకడలలో స్వంత పాఠశాల నడిపాడు. అక్కడ ఉన్నప్పుడు అతను విద్యావిధానం గూర్చి రాసిన వ్యాసాలు ప్రముఖ దిన పత్రికలలో ప్రచురితమయ్యాయి. 1998 నుండి 2000వరకూ ఉషాకిరణ్ మూవీస్ ఫిలిమ్స్ డివిజన్ లో సినిమా రచయితగా చేరాడు. 2001 నుండి 2010 వరకూ ఈటీవీ కన్నడ వాహినిలో కన్నడ రచయితగా కొన్ని వందల కార్యక్రమాలకి కథ, మాటలు, నిరూపణా సాహిత్యం, పాటలు రాశాడు. మరెన్నో కార్యక్రమాలకి దర్శకత్వం వహించాడు. 2011 నుండి స్టార్ మా తెలుగు ఛానెల్లో ఎగ్జిక్యూటివ్ ప్రొడ్యూసర్ గా భాద్యతలు నిర్వర్తిస్తున్నాడు.
జొన్న విత్తుల శ్రీరామచంద్ర మూర్తి జన్మస్థలం పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా భీమవరం తాలూకాలోని కోపల్లె గ్రామం. అతని తల్లిదండ్రులు లక్ష్మీనరసమ్మ, రామకృష్ణశర్మ. అతని తండ్రి జొన్నవిత్తుల రామకృష్ణశర్మ సంస్కృత, ఆంగ్ల, ఆంధ్ర భాషల్లో బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి అయిన సాహితీవేత్త. రామకృష్ణశర్మ సాంప్రదాయ సాహిత్య విమర్శకులుగా ఎన్నో విమర్శాగ్రంథాలు, భాషాశాస్త్రవేత్తగా తెనుగువ్రాతలో ప్రణవాక్షర మహిమ, తెలుగు పలుకు తెల, ఆంధ్రాక్షర తత్త్వోపాసన వంటి ఎన్నో వ్యాసాలు, కావ్యాలు, శతకాలు రచించాడు. శ్రీరామచంద్రమూర్తి పశ్చిమగోదావరి జిల్లా భీమవరం లోణి శ్రీ చింతలపాటి బాపిరాజు మెమోరియల్ స్కూల్ లో 10వ తరగతి చదివాడు.
జ్ఞానపీఠ పురస్కార గ్రహీత చంద్రశేఖర కంబార నాటకం గుళ్ళకాయజ్జి, కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ బాల సాహిత్య పురస్కారం పొందిన బోళువారు మహమ్మద్ కుణ్హి "పాపుగాంధి-గాంధి బాపు ఆద కథె" ను భలేతాత మన బాపూజీ, పేరుతోనూ తెలుగులోకి అనువదించాడు.
నవాబ్‌పాలెం రైల్వే స్టేషను భారత దేశము యొక్క ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములో , పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా నందలి నవాబ్‌పాలెం గ్రామంలో పనిచేస్తుంది. ఇది హౌరా-చెన్నై ప్రధాన రైలు మార్గము లో ఉంది. ఈ స్టేషను భారతీయ రైల్వేలు లోని దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్ నకు చెందిన విజయవాడ రైల్వే డివిజనులో నిర్వహించబడుతుంది. పన్నెండు రైళ్లు ప్రతి రోజు ఇక్కడ ఆగుతాయి. ఇది దేశంలో 2576 వ రద్దీగా ఉండే స్టేషను.
శని, సూర్యుడి నుండి ఆరవ గ్రహం. సౌర వ్యవస్థలో అన్ని గ్రహాల కంటే పెద్దదైన గురు గ్రహం తరువాత, శని అతి పెద్ద గ్రహం. ఇది పూర్తిగా వాయువులతో కూడుకుని ఉంటుంది. దీని సగటు వ్యాసార్థం, భూమి వ్యాసార్థానికి తొమ్మిదిన్నర రెట్లు ఉంటుంది. సగటు సాంద్రత భూమి సాంద్రతలో ఎనిమిదవ వంతు ఉంటుంది. కానీ, శని ఘనపరిమాణం చాలా ఎక్కువ కావడాన, దాని ద్రవ్యరాశి భూమికి 95 రెట్లు ఉంటుంది. ఈ గ్రహానికి ఈ పేరు, హిందూ దేవుడు శని పేరిట వచ్చింది. దీన్ని ఇంగ్లీషులో శాటర్న్ అని అంటారు. ఇది రోమనుల వ్యవసాయ దేవత పేరిట వచ్చింది. శని గ్రహపు సంకేతం , ఈ దేవత చేతిలో ఉండే కొడవలి పేరిట వచ్చింది.
శని గ్రహపు అంతర్భాగంలో ఇనుము, నికెల్, రాళ్ళతో కూడిన గర్భం కలిగి ఉంటుంది. ఈ గర్భాన్ని లోహ హైడ్రోజెన్ పరివేష్ఠించి ఉంటుంది. ఆ పైన ఒక ద్రవ హైడ్రోజెన్ పొర, దాని పైన ద్రవ హీలియమ్ పొర, ఇక ఆపైన వాయువులతో కూడిన బయటి పొర ఉంటాయి. లోహ హైడ్రోజన్ పొర లోని విద్యుత్ప్రవాహం కారణంగా శనికి అయస్కాంత క్షేత్రం ఏర్పడిందని భావిస్తున్నారు. ఇది భూ అయస్కాంత క్షేత్రం కంటే బలహీనంగా ఉంటుంది. కానీ, దాని భారీ పరిమాణం కారణంగా, దాని అయస్కాంత ఘూర్ణము భూమికి 580 రెట్లు ఉంటుంది. శని మ్యాగ్నెటిక్ ఫీల్డ్ స్ట్రెంగ్త్ గురు గ్రహపు శక్తిలో పదో వంతు ఉంటుంది.
ఈ గ్రహపు అత్యంత ప్రముఖమైన విశేషం, దాని చుట్టూ ఉండే వలయాల వ్యవస్థ. ఇది మంచు ముక్కల తోను, రాళ్ళ శిథిలాల తోనూ కూడుకుని ఉంటుంది. శని చుట్టూ 83 సహజ సిద్ధ ఉపగ్రహాలు తిరుగుతున్నాయి. వీటిలో యాభై మూడింటికి అధికారికంగా పేర్లు పెట్టారు. వలయాల్లో ఉండే వందలాది చిన్నపాటి ఉపగ్రహాలను ఈ సంఖ్యలో లెక్కించలేదు. శని ఉపగ్రహాల్లోకెల్లా అత్యంత పెద్దదైన టైటాన్, సౌర వ్యవస్థలోని అత్యంత పెద్ద ఉపగ్రహాల్లో రెండవది. ఇది బుధ గ్రహం కంటే ద్రవ్యరాశిలో చిన్నదైనప్పటికీ, ఘన పరిమాణంలో పెద్దది. సౌర వ్యవస్థలో, గణనీయమైన స్థాయిలో వాతావరణం ఉన్న ఉపగ్రహం ఇదొక్కటే.
శనిగ్రహ ఉపరితలంపై బలమైన గాలులు వీస్తూంటాయి. ఈ గాలుల వేగం 1,800 కి.మీ./గం వరకూ ఉంటుంది. ఇది గురుగ్రహంపై గాలుల వేగం కంటే ఎక్కువ. నెప్ట్యూన్ పై గాలుల వేగంతో సమానం.