polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ32 ఉపగ్రహ వాహకనౌకను భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ రూపోంధించింది. ఇది ఇస్రో తయారుచేసిన పిఎస్‌ఎల్‌వి శ్రేణికి చెందిన 34వ ఉపగ్రహ వాహకనౌక. పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ32 ఉపగ్రహ వాహకనౌక, పిఎస్‌ఎల్‌వి శ్రేణికి చెందిన రకానికి చెందిన వాహకనౌక. పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ32ఉపగ్రహ వాహకనౌక, ఇస్రో ప్రయోగించిన రకానికి చెందిన వాహకనౌకలలో 12వ వాహకనౌక.
పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ31 ఉపగ్రహ వాహకనౌక 4అంచెలు/దశలు కలిగిన రాకెట్. ప్రయోగ సమయంలో, ఇంధనం బరువుతోసహా 320 టన్నుల బరువు కలిగి ఉంది. ఎత్తు 44.4 మీటర్లు.వాహకనౌక నాలుగు దశలలో మొదటి, మూడవ దశలో ఘన ఇందనాన్ని చోదకంగాను, రెండవ, నాల్గవ దశలో ద్రవ ఇంధనాన్ని చోదకంగా ఉపయోగిస్తారు.
2012లో జీ తెలుగులో ప్రసారమైన "కామెడీ క్లబ్" అనే రియాలిటీ షోలో పాల్గొన్నాడు. అనంతరం జర్నలిజం మీద ఉన్న ఆసక్తితో జర్నలిజం కోచింగ్ లో చేరాడు. కోర్స్ అయిపోయాక వ్యాఖ్యాతగా వివిధ ఛానల్స్ లో పనిచేశాడు. 2015లో వి6 ఛానల్ లో చేరాడు. తీన్మార్ సావిత్రి తో కలిసి ప్రతిరోజు రాత్రి 9.30కి వచ్చే తీన్మార్ వార్తలలో సమాచారాన్ని అందించాడు. తీన్మార్ అనే కార్యక్రమంతో రవికి పాపులారిటీ రావడమేకాకుండా, రవి రాకతో ఆ కార్యక్రమం విజయవంతమైయింది. తీన్మార్ వార్తల కార్యక్రమంతో వి6 రేటింగ్ పెరిగింది. వివిధ ఛానళ్లలోని కార్యక్రమాలు ఈ తీన్మార్ వార్తల కార్యక్రమం పోటీని తట్టుకోలేకపోతున్నాయి.
సినిమాలో అవకాశం కోసం 2003లో హైదరాబాద్ వచ్చి, కృష్ణానగర్ లోని డైరెక్టర్లను కలిసేవాడు. తరువాత తమ్మారెడ్డి భరద్వాజ దగ్గర అసిస్టెంట్ మేనేజర్‌ గా చేరాడు. కొన్నిరోజుల తరువాత ఒక వ్యక్తి ఇచ్చిన సలహాతో 2005లో డబ్బింగ్ ఆర్టిస్ట్‌గా యూనియన్ మెంబర్‌ షిఫ్ తీసుకున్నాడు. 15 సంవత్సరాలుగా డబ్బింగ్ కళాకారుడిగా పనిచేస్తూ, 150 సినిమాల వరకు డబ్బింగ్ చెప్పాడు. అలా, సీమ శాస్త్రి చిత్రంలోని చిన్న పాత్రతో తెలుగు సినిమారంగంలోకి అరంగేట్రం చేశాడు. ఆ తరువాత ప్రతిష్టాకరమైన రుద్రమదేవి చిత్రంలో సామంత రాజు పాత్రలో నటించాడు. 2019లో తుపాకి రాముడు సినిమాలో హీరోగా నటించాడు.
బిత్తిరి సత్తి అసలు పేరు కావలి రవికుమార్ . కావలి నరసింహ, యాదమ్మ దంపతులకు తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని రంగారెడ్డి జిల్లా, చేవెళ్ల మండలంలో పామెన గ్రామంలో 1979, ఏప్రిల్ 5న జన్మించాడు. పాఠశాల విద్యను పామెనలో చదివిన రవి, మాధ్యమిక విద్యను చేవెళ్లలో పూర్తిచేశాడు.
చిన్నప్పటినుండి సినిమాలపై ఇష్టం పెంచుకున్న రవి, తాను కూడా సినిమాలలో నటించాలనుకున్నాడు. అందుకోసం పక్క ఊరిలో ఉన్న నాటక కళాకారుల వద్ద రంగస్థల నటనలో శిక్షణ తీసుకొని నాటకాలలో నటించాడు.
ఇతడు కృష్ణా జిల్లా, గుడివాడ సమీపం లోని కలవపాముల గ్రామంలో జన్మించాడు. ఇతడు బందరులో చెళ్లపిళ్ల వెంకటశాస్త్రి వద్ద లఘుకౌముది, అవధాన విద్యలు అధ్యయనం చేశాడు. కొంతకాలం ఇతడు గురజాల హైస్కూలులో తెలుగు పండితుడిగా ఉద్యోగం చేశాడు. తరువాత గద్వాల రాణీ ఆదిలక్ష్మీదేవమ్మ సంస్థానంలో చేరి మూడుదశాబ్దాలు అక్కడే ఆస్థానకవిగా విలసిల్లాడు. గద్వాల ఆస్థానపదవీ విరమణ తర్వాత హైదరాబాదుకు వచ్చి అక్కడ స్థిరనివాసం ఏర్పరచుకొని 1980, అక్టోబరు 24న మరణించాడు.
ఇతడు మంతెన, చెన్నూరు, లింగాపురం, వేములవాడ, కమాన్‌పురం, కరీంనగర్‌లలో శతావధానాలు, యాదగిరిగుట్ట, నల్లగొండ, సింగవరం, దైవముదిన్నె, ఇల్లెందు, గురజాల, హనుమకొండ, మంథెన, కొల్లాపురము, గద్వాల, నూజివీడు, మిర్యాలగూడ, నారాయణపేట, బళ్లారి, జగిత్యాల, గోపాల్‌పేట, శ్రీశైలము, చల్లపల్లి, కరీంనగర్, కూనవరము, భీమవరము మొదలైన చోట్ల సహస్రావధానాలు చేశాడు. హనుమకొండలో 1954లో పంచసహస్రావధానాన్ని నిర్వహించాడు.
జంధ్యాల సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి ప్రఖ్యాత అవధాని. ఇతడు అనేకమైన శతావధానాలు, సహస్రావధానాలు, ఒక పంచసహస్రావధానము చేశాడు.
ఫిలింఫేర్ పత్రిక నిర్వహించిన న్యూ టాలెంట్ పురస్కారానికి ఎంపికైన ధర్మేంద్ర చిత్రాల్లో పని చేసేందుకు పంజాబ్ నుంచి ముంబై వచ్చేశారు. అర్జున్ హింగోరానీ దర్శకత్వం వహించిన దిల్ భీ తేరా హమ్ భీ తేరా అనే చిత్రంతో 1960లో తెరంగేట్రం చేశారు ధర్మేంద్ర. 1961లో విడుదలైన బాయ్ ఫ్రెండ్ చిత్రంలో సహాయ నటునిగా నటించారు ఆయన. 1960-67 మధ్య ఆయన నటించిన చిత్రాలతో రొమాంటిక్ హీరోగా పేరు తెచ్చుకున్నారు ధర్మేంద్ర. నూతన్ తీసిన సూరత్ ఔర్ సీరత్ , బాందినీ , దిల్ నే ఫిర్ యాద్ కియా , దుల్హన్ ఏక్ రాత్ కీ , అన్పధ్ , పూజా కే ఫూల్ , బెహ్రన్ ఫిర్ భీ ఆయేంగే, ఆయే మిలన్ కి బేలా , మై భీ లడ్కీ హూ , కాజల్ , పూర్ణిమా , ఫూల్ ఔర్ పత్తర్ వంటి చిత్రాల్లో సహాయ నటునిగా నటించారు ఆయన. ఫూల్ ఔర్ పత్తర్ చిత్రంలో మొదటిసారిగా సోలో హీరోగా చేశారు ధర్మేంద్ర. 1971లో ఆయన నటించిన మేరా గోయన్ మేరా దేశ్ చిత్రంతో యాక్షన్ హీరోగా మంచి గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు ఆయన.
కపూర్ కుటుంబంలో పృథ్విరాజ్, కరీనా కపూర్ తప్ప మిగతా అందరు నటులతో ధర్మేంద్ర నటించారు. ఆయన మాతృభాష పంజాబీలోనూ నటించారు ఆయన. కంకణ్ దే ఒలే , దో షేర్ , దుఖ్ బంజన్ తేరా నామ్ , కుర్బానీ జట్ దీ వంటి పంజాబి చిత్రాల్లో నటించారు ధర్మేంద్ర. 1980 నుండి 1990 వరకు కథానాయక, సహానటుడు పాత్రల్లోనూ నటించారు ఆయన.
1997లో ఆయనకు ఫిలింఫేర్ జీవిత సాఫల్య పురస్కారం ఇచ్చి గౌరవించింది. దిలీప్ కుమార్, ఆమె భార్య సైరా భాను నుంచీ ఈ పురస్కారం అందుకుంటూ ధర్మేంద్ర ఉద్వేగానికి లోనయ్యారు. "దాదాపు 100కు పైగా చిత్రాల్లో నటించాను. అందులో దాదాపు అన్నీ విజయవంతమయ్యాయి. అయినా ఒక్కసారీ ఫిలింఫేర్ పురస్కారం రాలేదు. కానీ ఈ పురస్కారం అందుకోవడం చాలా ఆనందంగా ఉంది" అని స్పందించారాయన. అదే సందర్భంలో దిలీప్ కుమార్ మాట్లాడుతూ "నన్ను ధర్మేంద్ర అంత అందంగా ఎందుకు పుట్టించలేదు అని నేను దేవుణ్ణి ఎప్పుడూ అడుగుతూంటా"నని అన్నారు.
ఆయన ఎంతమంది దర్శకులతో చేసినా, అన్నీ వేటికవే వైవిధ్యభరితంగా ఉండటం విశేషం. 1960-91 వరకు దర్శకుడు అర్జున్ హింగోరానీ దర్శకత్వంలో ఎన్నో చిత్రాల్లో నటించారు ఆయన. కబ్?
కహానీ కిస్మత్ కీ, ఖేల్ ఖిలారీ కా, కటిలన్ కే కాటిల్, కౌన్ కరే కుర్బానే, సుల్తనట్, కరిష్మా కుద్రత్ కా వంటి సినిమాలు వీరిద్దరి కాంబినేషన్ లో వచ్చినవే. కౌన్ కరే కుర్బానే, సుల్తనట్ సినిమాలకు అర్జున్ నిర్మాత కూడా. దర్శకుడు ప్రమోద్ చక్రవర్తీ దర్శకత్వంలో నయా జమానా, డ్రీం గర్ల్, అజాద్, జగ్ను వంటి చిత్రాల్లో నటించారు ధర్మేంద్ర. యాకీన్ చిత్రంలో హీరో, విలన్ పాత్రల్లో ద్విపాత్రాభినయం చేశారు ఆయన. దీనితో పాటు సమాధీ , గజబ్ , చిత్రాల్లో కూడా ద్విపాత్రాభినయం చేశారు ధర్మేంద్ర. జీరో షాన్ సే చిత్రంలో త్రిపాత్రాభినయం కూడా చేశారాయన.
పంజాబ్లోని లుధియానా జిల్లాలో ఉన్న నస్రలీ అనే గ్రామంలో కేవల్ కిషన్ సింగ్ డియోల్, సత్వంత్ కౌర్ దంపతులకు 8 డిసెంబరు 1935న జన్మించారు ధర్మేంద్ర. ఆయన పూర్తి పేరు ధరమ్ సింగ్ డియోల్. లుధియానాలోని పఖోవాల్ దగ్గర్లో గల డంగన్ అనే గ్రామంలో వారి పూర్వీకులుండేవారు. ధర్మేంద్ర చిన్నతనంలో సహ్నేవాల్ అనే గ్రామంలో ఉండేవారు. లుధియానాలోని లాల్టన్ కలన్ గ్రామంలో ప్రభుత్వ సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలో చదువుకున్నారు ఆయన. అక్కడే ఆయన తండ్రి కేవల్ ప్రధానోపాధ్యాయునిగా పనిచేసేవారు. అతను 1952లో ఫగ్వారాలో రాంగర్హియా కళాశాలలో మెట్రిక్యులేట్ చేశాడు .
1976-84 మధ్య ధరమ్ వీర్, చరస్, ఆజాద్, కటిలన్ కే కాటిల్, గజబ్, రాజ్ పుత్, భగవత్, జానీ దోస్త్, ధరమ్ ఔర్ కానూన్, మై ఇంతెకం లూంగా, జానే నహీ దూంగా, హుకుమత్, రాజ్ తిలక్ వంటి యాక్షన్ సినిమాల్లో నటించిన ఆయన యాక్షన్ హీరోగా ప్రసిద్ధి చెందారు. 1986లోమొహొబ్బత్ కీ కసమ్ చిత్రంలో అతిథి పాత్రలో కూడా కనిపించారు ధర్మేంద్ర.
ధర్మేంద్ర ప్రముఖ భారతీయ నటుడు. ఆయన అసలు పేరు ధరమ్ సింగ్ డియోల్. బాలీవుడ్ లో ఎక్కువ చిత్రాలు చేశారు ధర్మేంద్ర. హిందీ చలనచిత్ర రంగానికి ఆయన చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా ఫిలింఫేర్ జీవిత సాఫల్య పురస్కారం అందుకున్నారు.
ఎక్కువగా యాక్షన్ సినిమాల్లో నటించిన ధర్మేంద్రను ఆయన అభిమానులు "యాక్షన్ కింగ్", "హీ-మ్యాన్" అని ముద్దుగా పిలుచుకుంటారు. షోలే చిత్రాన్ని ఆయన కెరీర్ లో పెద్ద మలుపుగా చెప్పుకోవచ్చు.
రాజస్థాన్ లోని బికనీర్ నుంచి భారతీయ జనతా పార్టీ అభ్యర్థిగా లోక్ సభకు ఎన్నికయ్యారు ఆయన. 2012లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు పద్మభూషణ్ పురస్కారం ఇచ్చి గౌరవించింది.
సియాచెన్‌లో మంచులో చిక్కుకుపోయి ఆరు రోజుల తర్వాత బతికి బయటపడిన హనుమంతప్ప యోగా ట్రైనర్ అని సైన్యం తెలిపింది. హనుమంతప్ప సైనికులకు యోగా శిక్షణ ఇచ్చేవాడు. ప్రతికూల పరిస్థితుల్లో శ్వాస నియంత్రణ చేసే విద్య తెలిసినందువల్లే 122 గంటలపాటు ఆయన తన ప్రాణాన్ని నిలుపుకోగలిగాడు. మైనస్ 55 డిగ్రీల సెల్సియస్‌లో ఉద్యోగ విధులు నిర్వర్తిస్తున్న హనుమంతప్ప యోగాలో అనులోమ్ విలోమ్ ప్రక్రియ తెలిసినవాడు. తద్వారా తక్కువ ఆక్సిజన్ ఉన్నా ప్రాణం నిలుపుకోగలిగే అవకాశం ఉంటుంది.
లాన్స్ నాయక్ హనుమంతప్ప కొప్పడ్ భారతీయ సైనికుడు. 2016 లో సియాచెన్ హిమానీనదంపై వచ్చిన మంచు ఉప్పెనలో గాయపడి మరణించాడు.
ఆమె శ్రీకాకుళం జిల్లా లోని ఖద్దరుకు ప్రసిద్ధి చెందిన పొందూరు గ్రామంలో పమ్మిన కూర్మారావు, అమ్మలు దంపతులకు జూన్ 19 1972 న జన్మించారు. ఆమె తండ్రి కూర్మారావు ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేసాడు. ఆయన పలు సమాజ సేవా కార్యక్రమాలతోపాటు తన వృత్తికి చేసిన సేవలకు గానూ జాతీయ ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారాన్ని 1989 లో భారత ఉపరాష్ట్రపతి శంకర్ దయాళ్ శర్మ చేతుల మీదుగా అందుకున్నారు. ఆమె చిన్నతనం నుండి తన తండ్రి చేసే సేవా కార్యక్రమాల పట్ల ఆకర్షితురాలైంది. ఆమె 1995 లో ఉపాధ్యాయురాలిగా రాపాక గ్రామంలో వృత్తి జీవితాన్ని ప్రారంభించారు. ఆమె పొందూరు గ్రామానికి చెందిన ఉపాధ్యాయుడు యెచ్చిన గోపాలరావును వివాహమాడారు. ఆయన కూడా సమాజ సేవా కార్యక్రమాలూ చేస్తుండేవాడు. ఆయన విద్యారంగానికి, సమాజ సేవా కార్యక్రమాలకూ చేసిన కృషికి గానూ 2008 లో జాతీయ ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారాన్ని భారత రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటిల్ నుండి అందుకున్నారు. రమాదేవి తన తండ్రి, భర్త యొక్క స్ఫూర్తితో వివిధ పాఠశాలలలో పనిచేస్తూ బాలల విద్యాభివృద్ధికి కృషిచేయడమే కాకుండా ఆ పాఠశాల మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు, భోధనోపకరణాలకొరకు విశేష కృషిచేసారు.
ఆమె పనిచేసే పాఠశాలలో విద్యార్థులకు ప్రభుత్వం సూచించిన పద్ధతుల్లోనే విద్యాబోధన చేయటమే కాక కృత్యాధారణ పద్ధతుల్లో, సరళమైన విధానాల్లో పాఠాలు చెప్పడం ఆమెకు అలవాటు. ఒకటో తరగతి విద్యార్థులకు చక్కటి పునాది అవసరమని, అటువంటి గట్టి పునాదులు వేయకపోతే భవిష్యత్తులో నష్టపోతారని రేడియో, టీవీలలో వచ్చే విద్యాబోధన కార్యక్రమాలను పిల్లలకు చూపి విద్యాబోధన చేసేది. ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన సి.సి.ఇ విధానంలో విద్యార్థులకు పాఠ్యాంశాలపై మంచి అవగాహన కలిగిస్తున్నది. ఆమె విద్యార్థులకు పుస్తకపరిజ్ఞానమే కాకుండా. క్షేత్రపర్యటనల ద్వారా, కృత్యాల ద్వారా విషయాన్ని ఆకలింపు చేసుకునే విధానాన్ని అందించి విద్యార్థులకు అవగాహన శక్తిని పెంపొందించే విద్యాబోధన చేస్తున్నారు.
ఆమెకు 2014 లో శ్రీకాకుళం జిల్లా ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారం లభించింది. 2015 సంవత్సరం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఉత్తమ ఉపాధ్యాయినిగా సెప్టెంబరు 5 2015 న ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయంలో ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబునాయుడు చేతులమీదుగా సన్మానింవబడినది. ఆమె జాతీయ ఉపాధ్యాయ పురస్కార గ్రహీత అయిన యెచ్చినగోపాలరావు సతీమణి. ఈ గ్రామానికి చెందిన జాతీయ ఉపాధ్యాయ పురస్కార గ్రహీత అయిన పి.కూర్మారావు యొక్క కుమార్తె. ఆమె పొందూరు మండలంలోని తండ్యాం ప్రాథమిక పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయినిగా పనిచేస్తూ విశేషమైన సేవలందించారు. ఈమె జాతీయ ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ బహుమతి 2015 ను ఢిల్లీలో భారత రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ నుండి సెప్టెంబరు 5, 2016 న అందుకున్నారు.
నాగర్ కర్నూల్ నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లాకు చెందిన మండలం. జడ్పీ చైర్మెన్ గా పనిచేసిన కూచుకుళ్ళ దామోదర్ రెడ్డి, 3 సార్లు ఎమ్మెల్యేగా అన్నికైన వీఎన్ గౌడ్, సాహితీవేత్త కపిలవాయి లింగమూర్తి, విమోచనోద్యమకారులు పాపయ్య పర్సా, పెంటమరాజు సుదర్శనరావు, పాలెంను అభివృద్ధి పర్చిన తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్యశర్మ, రచయిత పెంటమరాజు నరసింగరావు ఈ మండలానికి చెందినవారు. 2011 లెక్కల ప్రకారం మండల జనాభా 74692. పాలెంలో వ్యవసాయ పరిశోధన కేంద్రం ఉంది. మండలంలో 25 రెవెన్యూ గ్రామాలు, 20 గ్రామపంచాయతీలున్నాయి. మండల పరిధిలోని ఎండబెట్ల, భీమారం, శ్రీపురంలలో పురాతనమైన దేవాలయాలున్నాయి. మండల కేంద్రం నాగర్ కర్నూల్ రెవెన్యూ డివిజన్, అసెంబ్లీ, లోకసభ నియోజకవర్గాలకు కేంద్రంగా ఉంది. మండల పరిధిలోని ఎండబెట్ల, భీమారం, శ్రీపురంలలో పురాతనమైన దేవాలయాలున్నాయి.
పూర్వము నాగర్ కర్నూల్ పరిసర ప్రాంతాలను నాగన్న, కందన్న అనే ఇద్దరు సోదర రాజులు పాలించేవారు. సుమారు 110 లేదా 120 సంవత్సరాల క్రితం, నాగర్ కర్నూల్ దక్షిణ తెలంగాణా ప్రాంతంలో ఎక్కువ భాగం రవాణా, జిల్లా కేంద్రం. ఒక ముఖ్య కూడలిగా ఉంది. ఈ ప్రాంతంలోని రైతులు బండ్లకు వాడే కందెనను రాజు పేరుమీదగా విపరీతంగా అమ్మేవారు. అదే విదంగా కందెనను అమ్మే పట్టణం కందనూల్ అనే పేరు వచ్చింది. అదే పేరు కాలక్రమేన చిన్నకర్నూల్ గా మారింది. అదేవిదంగా నాగనా పేరు మీద ఒక గ్రామాన్ని ఏర్పరిచారు. దానికి నాగనూల్ అని పేరుంది. ఆ గ్రామం ఇప్పటికి కూడా నగనూల్ గానే పిలువబడుతుంది. ఆ గ్రామం నాగర్ కర్నూల్ కు 1 కి.మీ. దూరంలో ఆగ్నేయ దిశలో ఉంది. ఆ గ్రామం కంద,నూల్ అనే రెండు పేర్ల మీదుగా నాగర్ కర్నూల్ కు ఈ పేరు వచ్చింది.
తెలంగాణలోనే పేరొందిన అమ్రాబాద్ రిజర్వ్ ఫారెస్ట్, మామిడిపండ్లకు పేరొందిన కొల్లాపూర్, ప్రాచీన రాజధాని వర్థమానపురం, ఆంజనేయస్వామి దేవాలయం ఊర్కొండ ఈ జిల్లాకు చెందినవి. ఈ ప్రతిపాదిత జిల్లాలోని అన్ని మండలాలు మునుపటి మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాలోనివే. ఒకప్పుడు జిల్లా పరిపాలన కేంద్రంగా పనిచేసిన నాగర్‌కర్నూల్ పట్టణం మళ్ళీ 133 సంవత్సరాల అనంతరం జిల్లా పరిపాలన కేంద్రంగా మారింది.
ఈ మండలం నాగర్‌కర్నూల్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం, నాగర్‌కర్నూల్ లోకసభ నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉంది. 2006 జడ్పీటీసి ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన వెంకటేశ్వరం మణెమ్మ విజయం సాధించారు.
ఈ ప్రాంతాన్ని పూర్వం చాళుక్యులు,కందూరు చోడులూ కాకతీయులు, నిజాం నవాబ్లు పాలించారు. భారతదేశం లోనే రెండవ పెద్ద అడవి నల్లమల అడవి ఈ ప్రాంతం లోనే ఉంది. ఇది మొత్తం 2,48,749.55 చదరపు అడుగుల విస్తీరణంలో ఉంది. ఎంతో ప్రకృతి రమణీయంగా, ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది.
నాగర్‌కర్నూల్ పూర్వనామం నాగనవోలు. 1883 వరకు ఈ పట్టణం జిల్లా కేంద్రంగా పనిచేసింది. నాగన, కందన సోదరులు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించారు.వారి పేరిట ఈ పట్టణానికి ప్రస్తుతనామం వచ్చినట్లు కథనం ప్రచారంలో ఉంది.
మండలంలో పండించే ప్రధాన పంట మొక్కజొన్న. ప్రత్తి, వరి, వేరుశనగ, జొన్నలు కూడా పండిస్తారు. మండల సాధారణ వర్షపాతం 628 మిమీ. మండలంలో సుమారు 1800 హెక్టార్లకు నీటిపారుదల సౌకర్యం ఉంది.
మహబూబ్ నగర్ నుంచి శ్రీశైలం వెళ్ళు రహదారి మండలం గుండా వెళ్ళుచున్నది. మండల కేంద్రం నుంచి కొల్లాపూర్, కల్వకుర్తి, గోపాలపేట్ లకు కూడా రహదారి సౌకర్యం ఉంది.
ఈ మండలానికి ఉత్తరమున తాడూరు మండలం, తూర్పున టెల్కపల్లి మండలం, దక్షిణాన పెద్దకొత్తపల్లి, గోపాలపేట మండలంలు, పశ్చిమాన బిజినేపల్లి మండలం సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.
కోసూరి సుబ్బరాజు పశ్చిమగోదావరి జిల్లాకు చెందిన స్వాతంత్ర్యసమరయోధులు, గాంధేయవాది. 16ఏళ్ళ అతి చిన్న వయసులోనే జాతీయోద్యమంలోకి అడుగుపెట్టారు ఆయన. 1930లో ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్న సుబ్బరాజు, 16వ ఏటనే మద్యపాన నిషేధ ఉద్యమం సందర్భంగా జైలుకు కూడా వెళ్ళారు. శాసనోల్లంఘన ఉద్యమ సమయంలో కూడా మద్యపాన నిరోధం చేస్తున్న ఆయనను పోలీసులు రెండురోజుల పాటు జైలులో లాఠీఛార్జి చేశారు. తరువాత 1932లోనూ రెండుసార్లు పోలీసులు సుబ్బరాజును బంధించి తీవ్రంగా లాఠీఛార్జీ చేసిన సందర్భాలున్నాయి. ఎన్ని ఇబ్బందులు వచ్చినా వెరవక జాతీయోద్యమంలో పోరాడారు ఆయన. ఎన్నో సార్లు జైలు శిక్ష అనుభవించారు, లాఠీఛార్జీలు తిన్నారు. రెండో ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో భారతీయులు ఆంగ్ల సైన్యంలో చేరవద్దంటూ యుద్ధ వ్యతిరేక ప్రచారం చేశారు సుబ్బరాజు. హిందీ, ఖాదీ ప్రచారాల్లోనూ ఆయన చురుగ్గా పాల్గొన్నారు.
1932లో శాసనోల్లంఘన ఉద్యమంలో భాగంగా నరసాపురం తాలూకా బల్లిపాడు గ్రామంలో అల్లూరిసత్యనారాయణరాజు, చెరుకూరి నరసింహరాజు వంటి ఐదుగురు స్నేహితులతో కలసి సుబ్బరాజు మద్యపాన నిషేధం చేయాలని తాగుబోతుల్ని కోరుతుండగా వీరవాసరం పోలీసులు అరెస్టు చేసి రెండు రోజులపాటు లాకప్ లో లాఠీఛార్జి చేసి వదిలిపెట్టారు. సుబ్బరాజును తిరిగి 1932 ఫిబ్రవరి 12లో గుంటూరు జైలులో 45 రోజులు పెట్టి తీవ్రంగా కొట్టి వదిలారు. జూలైలో మదరాసులో జరుగుతున్న రాజకీయ సదస్సుకు హాజరైన సుబ్బరాజును పోలీసులు పట్టుకుని లాఠీఛార్జి చేసి 25మైళ్ళ దూరం తీసుకెళ్ళి నిర్జన ప్రదేశంలో వదిలేశారు. ఇలా ఎన్నోసార్లు పోలీసుల దాష్టీకానికి గురయ్యారు సుబ్బరాజు.
ఆ తరువాత 1939లో రెండో ప్రపంచ యుద్ధంలో ఇంగ్లండు ప్రభుత్వం భారతదేశం కూడా యుద్ధంలో పాల్గొంటున్నట్టుగా ప్రకటన చేసింది. దాంతో భారత ప్రజలు ఎవరూ ఆంగ్ల సైన్యంలో చేరకూడదని, వారికి ఈ యుద్ధంలో సాయం చేయకూడదనీ కాంగ్రెస్ పిలుపునిచ్చింది. సుబ్బరాజు తన మిత్రులతో కలసి యుద్ధ వ్యతిరేక ప్రచారం చేశారు. దాంతో ముందు జాగ్రత్త చర్యగా సుబ్బరాజు తదితరులను 1940 నవంబరు 21 నుండి 1941 డిసెంబరు 15 వరకు డిటెన్యూగా బంధించారు. ఆయన నెల్లూరులోని జైలులో తన శిక్షను అనుభవించారు. విడుదలైన తరువాత కూడా జాతీయోద్యమంలో పాల్గొంటూ, గాంధేయవాదిగా మంచి పేరు సంపాదించుకున్నారు సుబ్బరాజు.
సుబ్బరాజుకు 1932 సెప్టెంబరు 14న నిడదవోలు వద్ద పాసింజరు రైలును చైను లాగి ఆపిన కేసులో 6 నెలల కఠిన కారాగార శిక్ష, 250 రూపాయల జరిమానా వేశారు. బలవంతంగా జరిమానా వసూలు చేసి, రాజమండ్రి సెంట్రల్ జైలులో ఆయనను ఉంచారు. కొత్తపట్నంలో నిర్వహించిన నిషేధిత రాజకీయ పాఠశాలపై దాడి చేసి, పోలీసులు అక్కడ హాజరైన సుబ్బరాజును కూడా అరెస్టు చేసి, 1937 జూన్ 17నుండి 6 నెలల పాటు రాజమండ్రి జైలులో ఉంచారు. కానీ మద్రాసులో కాంగ్రెస్ మంత్రివర్గం అధికారంలోకి రావడంతో 1937 ఆగస్టు 1న శిక్షాకాలం పూర్తవకుండానే విడుదల చేశారు ఆయనను.
కోసూరి సుబ్బరాజు 1914 ఆగస్టు 13 న మాతామహుల ఇంటిలో తణుకు తాలూకా ఖండవల్లి గ్రామంలో సీతారామరాజు, చంద్రమ్మలకు జన్మించారు. వీరి అసలు ఊరు నరసాపురం తాలూకా జిన్నూరు. వ్యవసాయ నేపథ్యం ఉన్న కుటుంబంలో జన్మించారు సుబ్బరాజు. తొమ్మిదవ తరగతి వరకు చదువుకున్న సుబ్బరాజు తరువాత హిందీ ప్రచారక పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులయ్యారు. ఆయన 15వ ఏట 1929లో గాంధీ పాలకొల్లు వచ్చినప్పుడు ఆయనను సందర్శించిన సుబ్బరాజు గాంధీ ఆదర్శాలకు ఆకర్షితులయ్యారు. తన 16వ ఏటనే జాతీయోద్యమంలోకి ప్రవేశించారు సుబ్బరాజు.
1930 జూన్ 16న పాలకొల్లు సంతలో మద్యపానం చేయవద్దంటూ కల్లు దుకాణం వద్ద స్నేహితులతో కలసి పికెటింగ్ నిర్వహించారు సుబ్బరాజు. ఆ గొడవలో దుకాణదారు చేతిలో కల్లు కుండను పగులగొట్టిన కారణంగా వీరిపై పోలీసులు కేసు నమోదు చేసి, అరెస్టు చేశారు. నరసాపురం జాయింటు మెజిస్ట్రేట్ వీరికి 2 సంవత్సరాల కారాగార శిక్ష విధించి, తిర్చునాపల్లిలోని బాల నేరస్థుల స్కూలుకు పంపించారు. కానీ ఆరోగ్యం పాడైపోవడంతో 1930 జూలై 24న సుబ్బరాజులు విడదల చేశారు అధికారులు.
1748లో జస్సా సింగ్ అహ్లూవాలియా అన్ని మిస్ల్ లకు ప్రధాన సైన్యాధ్యక్షుడు అయ్యారు. జస్సా సింగ్ అహ్లూవాలియాను సుల్తానుల్ కౌమ్ అన్న బిరుదుతో గౌరవించారు. జస్సా సింగ్ అహ్లూవాలియా అహ్లువాలియా మిస్ల్ కు నాయకుడు కాగా, అన్ని మిస్ల్ ల సంయుక్త రూపమైన దాల్ ఖల్సాకు అప్పటి నుంచీ నవాబ్ కపూర్ సింగ్ నాయకుడయ్యారు. ఖల్సాకు నాయకత్వం వహిస్తూ పంజాబ్ లో స్వయంపాలన వైపు నడపడంలో ఆయన ప్రధాన పాత్ర పోషించారు. 1761లో దాల్ ఖల్సా అహ్లూవాలియా నాయకత్వంలో చరిత్రలోనే తొలిసారిగా పంజాబ్ రాజధాని అయిన లాహోర్ను గెలిచి స్వాధీనం చేసుకుంది. కొద్ది నెలల పాటు లాహోరు పాలకులై, గురు నానక్, గురు గోబింద్ సింగ్ ల పేర్ల మీద నానక్ షాహీ రూపాయి నాణాలు ముద్రించుకున్నారు.
అహ్మద్ షా 1773 జూన్లో మరణించారు. ఆయన మరణం తర్వాత పంజాబ్ లో ఆఫ్ఘాన్ బలం తగ్గిపోయింది. కాబూల్ సింహాసనం మీదికి తైమూర్ షా వచ్చారు. అప్పటికి మిస్ల్ లు పంజాబ్ లో సువ్యవస్థితం అయిపోయాయి. మిస్ల్ లు తూర్పున సహార్న్ పూర్, పశ్చిమాన అటక్, ఉత్తరాన కాంగ్రా జమ్ము ప్రాంతాలను పరిపాలించారు.
అభివృద్ధి లేక, నిర్వహణ లేక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటోంది. ఇక్కడ ఎలాంటి కార్యక్రమాలు నిర్వహించినా అద్దె వసూలు చేయకూడదని ట్రస్ట్ డీడ్ లో శ్రీ వీరేశలింగం గారు పేర్కొన్నారు. అయితే ఆరు షాపులు నిర్మించి, వాటి ద్వారా వచ్చే అద్దెతో నిర్వహించాలని సూచించారు. ప్రస్తుతం నిర్వహణ కష్టంగా మారింది. అందుకే గతంలో ఈ పురమందిరాన్ని కేంద్ర పురాతత్వ శాఖకు అప్పగించడానికి చేసిన ప్రయత్నం మాత్రం ఫలించలేదు. కనీసం ఇప్పటికైనా కేంద్ర పురావస్తు శాఖ స్వాధీనం చేసుకుని, పరిరక్షించాలని అందరూ కోరుకుంటున్నారు. ఇందుకు నగర శాసన సభ్యులు డాక్టర్ ఆకుల సత్యనారాయణ కృషి చేస్తున్నారు. అధికారులు కసరత్తు చేస్తున్నారు.
టౌన్ హాలు నిర్మాణానికి అప్పట్లో 7వేల 72రూపాయలు ఖర్చు అయిందట. 1 వెయ్యి 700 చ గ స్థలంలో నిర్మించిన టౌన్ హాలుని మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ కాలేజీ లో సంస్కృత అధ్యాపకులుగా పనిచేసే ఎం రంగాచారి 1890 అక్టోబర్ 23న తొలి ప్రసంగంతో కార్యకలాపాలు మొదలయ్యాయి. 1897 డిసెంబర్ 2వ తేదీన టౌన్ హాలుకి ట్రస్టీలను నియమించి రిజిస్ట్రేషన్ చేసి మరీ ట్రస్ట్ బోర్డుకి శ్రీ వీరేశలింగం గారు అప్పగించారు. అప్పటికే బిలియర్డ్స్ రూం, జూబ్లీ పబ్లిక్ లైబ్రరీ రూం కూడా నిర్మించారు.
సపాద శత వార్షికోత్సవంలో గోదావరి జిల్లాల్లో సాంస్కృతిక, సాంఘిక సేవలు అందించిన మహిళా మూర్తులు డాక్టర్‌ చిరంజీవినీకుమారి, ఎల్‌.శేషుకుమారి , మేజర్‌ చల్లా సత్యవాణి, డాక్టర్‌ కొక్కొండ సత్యవతి , డాక్టర్‌ చల్లా హైమావతి లకు సన్మానం చేసారు.
కాగా వితంతు వివాహం విషయం గురించి ప్రసంగం ఇవ్వడానికి ఎక్కడా అనువైన స్థలం దొరకని పరిస్థితుల్లో సర్వజనులకు ఉపయోగపడే ఓ ఉపన్యాస సభా భవనం ఉండాలని భావించి, పురమందిర నిర్మాణానికి వీరేశలింగం ఉపక్రమించినట్లు కూడా చెబుతారు.
వీరేశలింగం టౌన్ హాల్ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో మొట్టమొదటి టౌన్ హాలుగా ప్రసిద్ధి చెందింది. దీనిని సంఘ సంస్కర్త అయిన కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు రాజమహేంద్రవరం పట్టణం నందు 1891లో నిర్మించారు.
డొల్ల మైనపు పోత పద్ధతిలో మొదటు అసలు అచ్చు ఎలా ఉంటుందో అలా మట్టి ముద్దను తయారు చేస్తారు. దమరా ఓరియెంటలిస్ అనే చెట్టు నుంచి వచ్చే జిగురు, తేనేతుట్ట నుంచి వచ్చిన మైనం, గింజల నూనెతో తయారు చేసిన మైనాన్ని మట్టి అచ్చుపై పోత పోస్తారు. వెంటనే ఆ మైనం మనం అనుకున్న బొమ్మ ఆకారంలోకి మారుతుంది. ఈ అచ్చుపై మట్టిని పొరలు పొరలుగా అద్దుతారు. ఈ డొల్ల అచ్చులోకి ఆ తరువాత మనకు కావాల్సిన లోహాన్ని కరగదీసి పోస్తే లోహపు బొమ్మ తయారవుతుంది. బస్తర్ ఢోక్రా బొమ్మల తయారీలో ఎక్కువగా ఇత్తడితో తయారు చేస్తారు. ఈ అచ్చులోకి పోసే వేడి లోహ ద్రవాన్ని పోస్తారు. పైన ఉన్న మట్టి పొరలను తీసేసి అసలు లోహపు బొమ్మకు మెరుగు పెట్టి, నగిషీలు చెక్కుతారు. అలా తయారు చేసే ఈ బస్తర్ ఢోక్రా బొమ్మలు చాలా ప్రసిద్ధం.
ఢోక్రా అనేది ఫెర్రస్ కాని లోహ వస్తువు. దీనిని వాడేసిన మైనాన్ని తిరిగి ఇంకో ఆకారంలో ఎలా తయారు చేస్తామో అటువంటి పద్ధతిని ఉపయోగించి చేస్తారు. ఈ రకమైన లోహ వస్తువులను భారతదేశంలో 4,000 ఏళ్ళ నుండి వాడుతున్నారు. ఈ లోహంతో తయారు చేసిన మొహంజదారో కాలం నాటి నృత్యం చేస్తున్న బొమ్మ ఇప్పటికి అతి ప్రాచీనమైనదిగా పురాతత్త్వ శాస్త్రవేత్తల అంచనా. ఈ ఢోక్రా బొమ్మలకు స్థానికంగానూ, విదేశాల్లోనూ మంచి గిరాకీ ఉంది. ఈ బొమ్మలు జానపద విశేషాలను తెలియజేస్తుండటం, చూసేందుకు సాధారణంగా, అందంగా ఉండటంతో ప్రజల్లో వీటికి ఆదరణ ఎక్కువ. ఈ ఢోక్రా బొమ్మల రకాల్లో గుర్రాలు, ఏనుగులు, నెమళ్ళు, గుడ్లగూబలు, దేవుని బొమ్మలు, కొలత పాత్రలు, దీపపు స్తంభాల బొమ్మలకు ఎక్కువ గిరాకీ ఉంటుంది.
మైనం పోత తయారీ పద్ధతిలో రెండు రకాలున్నాయి. ఒకటి ఘన పద్ధతి, రెండోది డొల్ల పద్ధతి. దక్షిణ భారతదేశంలో ఘన పద్ధతి ప్రాచుర్యం చెందగా, మధ్య, తూర్పు భారతదేశంలో మాత్రం డొల్ల పద్ధతిని ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు. ఘన పద్ధతిలో మట్టి బదులు మైనన్ని ఉపయోగించి అచ్చును తయారు చేస్తారు. అయితే డొల్ల పద్ధతిలో సంప్రదాయంగా మట్టినే వాడుతూ వస్తున్నారు.
1735లో లాహోర్ పాలకులు సిక్ఖులకు అంతకు రెండేళ్ళ మునుపే ఇచ్చిన జాగీరుపై దాడిచేసి తిరిగి తీసుకున్నారు. ఐతే నవాబ్ కపూర్ సింగ్ దానికి ప్రతిస్పందనగా పంజాబ్ మొత్తాన్ని సిక్ఖులు తీసుకోవాలని నిర్ణయించారు. ఈ నిర్ణయాన్ని ఎన్నో ప్రమాదాలు ముందుంటాయని తెలిసీ తీసుకున్నారు, ఖల్సా దాన్ని సమర్థించింది, సిక్ఖులు స్వయంపాలనకు అవసరమైన త్యాగాలు, కృషి చేసేందుకు సంసిద్ధత వ్యక్తం చేశారు. జకారియా ఖాన్ సంచార బృందం ఏర్పరిచి సిక్ఖులను వేటాడి చంపమని ఉత్తర్వులు ఇచ్చారు. పరిపాలనాధికారుల నుంచి గ్రామస్థాయి అధికారులకు సిక్ఖులను వెతికించమని, చంపమని, లేదా నిర్బంధించమని, వారి ఆనుపానులు ప్రభుత్వానికి నివేదించమన్న ఆదేశాలు చేరిపోయాయి. సిక్ఖులను హత్యచేసిన, తలను ఠాణాకు చేర్చినవారికి సాలుసరి జీతాన్ని ఇస్తామని ప్రకటించారు. పట్టి బంధించినవారికీ రివార్డులను ఇస్తామని వాగ్దానం చేశారు. సిక్ఖులకు ఆహారం కానీ, తలదాచుకునే చోటు కానీ ఇచ్చి సహకరించినవారిని తీవ్రంగా శిక్షిస్తామని నిర్ణయించారు.
నవాబ్ కపూర్ సింగ్ సిక్ఖు చరిత్రలో కీలకమైన వ్యక్తుల్లో ఒకరు, ఆయన నాయకత్వంలో సిక్ఖు సమూహం సిక్ఖు మత చరిత్రలోకెల్లా అత్యంత చీకటి కాలాన్ని దాటింది. సిక్ఖు సమాఖ్య, దల్ ఖల్సాలను వ్యవస్థాపించి, నిర్వహించాడు. క్రమేణా ఆ దాల్ ఖల్సాలే మిస్ల్ లు అనే పరిపాలన విభాగాలుగా మారి పంజాబ్ ప్రాంతాలపై పట్టు సాధించి తర్వాతికాలంలోని సిక్ఖు సామ్రాజ్యానికి పునాదులు వేశాయి. సిక్ఖులు ఆయనను అత్యద్భుతమైన నాయకునిగానూ, సైన్యాధ్యక్షునిగానూ భావిస్తారు. ఖల్సా రాజ్యాన్ని స్థాపించిన బందా సింగ్ బహదూర్ ను చంపేశాకా జరిగిన అణచివేత కాలాన్ని సమర్థంగా ఎదుర్కొని సిక్ఖులను పంజాబ్ లోకెల్లా బలమైన సైనిక, రాజకీయ శక్తిగా మలచిన నాయకుడు నవాబ్ కపూర్ సింగ్. 1733లో పంజాబ్ గవర్నర్ సిక్ఖులకు నవాబ్ పదవిని, రాచ పదవిని ఇవ్వాలని ప్రతిపాదించినప్పుడు ఖల్సా కపూర్ సింగ్ కు ఇచ్చేందుకు అంగీకరించింది. అలా ఆయనకు ఒక జాగీర్ లభించింది. దాంతో ఆయన నవాబ్ కపూర్ సింగ్ గా సుప్రసిద్ధులయ్యారు.
జకారియా ఖాన్ తన సలహాదారులతో సిక్ఖులను ఎదుర్కొనేందుకు మరో వ్యూహం పన్నారు. సిక్ఖులకు వారి జీవం ఉప్పొంగించేది, శక్తికి మూలమైన ఆకరం అని విశ్వసించే అమృత్ సరోవరాన్ని సందర్శించనివ్వకూడదనేది ఆ ప్రణాళిక. నగరం అంతటా గట్టి కార్యకర్తలను నియమించి, హర్మందిర్ సాహిబ్ కు చేరుకునేవారందరినీ పరిశీలించేవారు. ఇదెలా ఉన్నా చాలామంది సిక్ఖులు ప్రాణాలకు తెగించి మరీ రాత్రిపూట చీకట్లో తమ పవిత్ర స్థలాన్ని సందర్శించడం, సరోవరంలో పవిత్ర స్నానం చేయడం వంటివి చేసేవారు.కపూర్ సింగ్ అమృత్ సర్ వెళ్ళి ఖాదీ అబ్దుల్ రహ్మాన్ తో పోరాటం చేశారు. అబ్దుల్ రహ్మాన్ అంతకుముందే సిక్ఖులు అమృత్ సర్ వచ్చి తనను ఎదుర్కొనేందుకు సాహసించరని ప్రకటించారు. ఆ పోరాటంలో అబ్దుల్ రహ్మాన్ మరణించారు. రహ్మాన్ కుమారుడు తండ్రిని కాపాడడానికి ప్రయత్నించగా ఆయన కూడా ప్రాణం కోల్పోయారు. 1738లో భాయ్ మణి సింగ్ కు మరణశిక్ష అమలుచేశారు.
దాంతో దాల్ ను ఐదుగా విభజించేందుకు నిశ్చితమైంది, దాల్ కు చెందిన ఐదు విభాగాలు ఒకే ప్రధాన నిల్వలోంచి పదార్థాలు తీసుకుని, స్వంత లాంగర్లలో వండుకునేవారు. అమృత్ సర్ లోని ఐదు పవిత్ర సరోవరాలైన రాంసర్, బిబేక్ సర్, లచ్మన్ సర్, కౌల్ సర్, సంతోఖ్ సర్ ల చుట్టుపక్కల ఈ ఐదు విభాగాలు నిలిచివుండేవి. ఈ విభాగాలు తర్వాతి కాలంలో మిస్ల్ లు అయి సంఖ్య పదకొండుకు పెరిగింది. ఒక్కోటీ పంజాబ్ లో ఒక్కో ప్రాంతాన్ని అధీనంలోకి తీసుకున్నారు. వారంతా కలిసి సర్బత్ ఖల్సాగా ఏర్పడ్డారు. ఆ మిస్ల్ లు క్రమేణా 19వ శతాబ్దిలో విలసిల్లిన సిక్ఖు సామ్రాజ్యానికి పునాదులు వేశాయి.
సీనియర్ ముఘల్ సైన్యాధ్యక్షుడైన అబ్దుస్ సమద్ ఖాన్ ని సిక్ఖులను అణచివేసేందుకు ఢిల్లీ నుంచి పంపారు. కపూర్ సింగ్ ఈ విషయాన్ని తెలుసుకుని ఓ పథకం పన్నారు. దాన్ని అనుసరించి సైన్యం సిక్ఖులను వేటాడేందుకు బయలుదేరగానే సిక్ఖు కమాండోలు ఖాన్ దూతగా వచ్చి నమ్మించారు. దూతల రూపంలో వచ్చినవారు అబ్దుస్ సమద్ ఖాన్ సిక్ఖులను పట్టుకున్నారని, మిగిలిన సైన్యం కూడా వచ్చి సాయపడి బంధించాలని పిలుస్తున్నట్టు సందేశం అందించేవారు. దాంతో దళమంతా బయలుదేరి కొద్దిమంది సైనికులు మిగలడంతో వారి కన్నా ఎన్నో రెట్లు పెద్ద సంఖ్యలో వచ్చిపడిన సిక్ఖు సైన్యం దాడిచేసి ఆయుధాలు, మందుగుండు దోపిడీ చేసి సిక్ఖు శిబిరానికి తీసుకుపోయారు.
లాహోర్ ప్రభుత్వం సిక్ఖులపై దాడిచేసేందకు అమృత్ సర్ వద్దకు సైన్యాన్ని పంపింది. కపూర్ సింగ్ తగిన సైన్యాన్ని తనవద్ద ఉంచుకుని జస్సా సింగ్ అహ్లూవాలియాకు ఖజానాను కాపాడే బాధ్యతలు అప్పగించారు. జస్సా సింగ్ ఖజానా దిశగా తగినంత దూరం ప్రయాణించగానే ఖల్సా భద్రంగా తర్ణ్ తరణ్ సాహిబ్ కు తప్పించుకుంది. కపూర్ సింగ్ తవునా దాల్ కు పోరాటంలో సాయం చేయమని సందేశాలు పంపారు. కపూర్ సింగ్ కొద్ది రోజుల పోరాటం అనంతరం ఖల్సా తవ్విన కందకం గుండా కమాండింగ్ పోస్టుపై హఠాత్తుగా మెరుపుదాడి చేయడంతో మొఘల్ సైన్యంలోని కీలకమైన ముగ్గురు సైన్యాధ్యక్షులు, అనేకమంది మొఘల్ అధికారులు చనిపోయారు. మొఘల్ సైన్యం లాహోర్ కు వెనుతిరిగింది.
సైన్యం కొండల వద్ద దాక్కుంటున్న సిక్ఖులను వెంబడించి, వారు నది దాటేలా చేసి మాళ్వా ప్రాంతాన్ని సుభద్రం చేశారు. కపూర్ సింగ్ పటియాలా చేరుకుని అప్పటికే అమృత సంస్కారం పొంది ఖల్సా సిక్ఖు అయిన మహారాజా బాబా అలా సింగ్ ను కలిశారు. కపూర్ సింగ్ తన నాయకత్వ, సైనిక నైపుణ్యాలతో ఆయన రాజ్య సరిహద్దులను విస్తరించారు. 1736లో ఖల్సా గతంలో జరిగిన ఓ యుద్ధంలో గురు గోబింద్ సింగ్ ఇద్దరు కుమారులు అమరులైన సిర్హింద్ పై దాడిచేసింది. ఖల్సా నగరాన్ని స్వాధీనపరుచుకుని, ఖజానాలోని సొమ్ము తీసేసుకుని, చారిత్రిక ప్రదేశాల్లో గురుద్వారాలు నెలకొల్పి నగరాన్ని విడిచిపెట్టి వ్యూహాత్మకంగా వెనుతిరిగి వెళ్ళిపోయారు.