polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
సా.శ. 1509 సంవత్సరంలో బహమనీ సుల్తాను, విజయనగరం పైన యుద్ధాన్ని ప్రకటించాడు. బహమనీ సుల్తానుల ఉమ్మడి బలగాలని, శ్రీకృష్ణదేవరాయలు ఓడించాడు. సా.శ. 1510లో శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, కోవెలకొండ వద్ద ప్రతిదాడికి పూనుకున్నాడు. ఆ యుద్ధంలో, బీజాపూర్ సుల్తాను యూసఫ్ అదిల్ షా, మరణించాడు. సా.శ. 1512లో బరీద్-ఇ-మమలిక్ ని ఓడించి, రాయచూరు, గుల్బర్గాలను ఆక్రమించాడు. బరీద్-ఇ-మమలిక్ బీదర్కి పారిపోయాడు. అనంతరం, శ్రీకృష్ణదేవరాయలు బీదరుని సైతం జయించి, సుల్తానుతో జరిగిన శాంతి ఒప్పందంలో భాగంగా అతనికి తిరిగి కట్టబెట్టాడు.
ఖిల్జీ వంశం, ఢిల్లీ సుల్తనత్ ను ఏలుతున్న కాలంలో అనేక మంగోలు దండయాత్రలను నిరోధించింది. సా.శ. 1297లో అల్లావుద్దీన్ ఖిల్జీ యొక్క సేనాని జాఫర్ ఖాన్, జలంధర్ వద్ద మంగోలులను ఓడించాడు. సా.శ. 1299లో 2 లక్షలమందిగా ఉన్న మంగోలు సైన్యాన్ని నిరోధిస్తూ, జాఫర్ ఖాన్ యుద్ధరంగంలో మరణించాడు. సా.శ.1526లో చివరి ఢిల్లీ సుల్తాను, ఇబ్రహీం లోధీ, మొదటి పానిపట్టు యుద్ధంలో బాబర్ సైన్యంతో పోరాడుతూ మరణించాడు. దీనితో ఢిల్లీ సుల్తానుల పాలన అంతమై, ఉత్తర భారతదేశంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యం స్థాపించబడింది.
ఇండో-గ్రీకు రాజ్యంతో శుంగవంశపు యుద్ధాలు, చరిత్రలో గొప్పగా వర్ణించబడ్డాయి. వీరు శాతవాహనులతోనూ, కళింగులతోనూ, ఇండో-గ్రీకులతోనూ యుద్ధాలు చేసినట్టు ఆధారాలున్నాయి. పుష్యమిత్రుడు రెండు అశ్వమేధ యజ్ఞాలను చేసినట్టు తెలుస్తున్నది. శుంగ సామ్రాజ్యపు శాసనాలు జలంధర్లో కూడా లభించాయి.
పంజాబ్ లోని, సియాల్ కోట్ వరకు వీరి పాలన విస్తరించినట్టు ఆధారాలు ఉన్నాయి. మగధ సామ్రాజ్యం గతంలో కోల్పోయిన మధురని, క్రీ.పూ100 సంవత్సరంలో శుంగుల పాలనలోకి వచ్చింది.
హర్షుడు ఉత్తరభారతదేశాన్ని నలభై సంవత్సరాలపాటు ఏలిన చక్రవర్తి. ధానేసర్ ని పరిపాలించిన, హర్షుని తండ్రి, హూణులపైన విజయాల ద్వారా ప్రాముఖ్యతని గడించాడు. హర్షుడు భారతదేశం మొత్తాన్ని ఆక్రమించాలని ఉద్దేశంతో, 30 సంవత్సరాలపాటు యుద్ధాలతో గడిపి, పలువిజయాలు సాధించాడు. సా.శ.612 నాటికే ఉత్తర భారతదేశాన్ని నర్మదా నది వరకూ ఆక్రమించి, భారీ సైన్యాన్ని సమకూర్చుకున్నాడు. సా.శ. 620లో దక్షిణాపథంపై దండెత్తిన హర్షుడు, రెండవ పులకేశిచే ఓడింపబడ్డాడు.
చంద్రగుప్తుడు-2, భారతదేశానికి వెలుపల లోపల ఉన్న 21 రాజ్యాలను ఆక్రమించాడని, సా.శ. 4వ శతాబ్దానికి చెందిన సంస్కృత కవి కాళిదాసు పొగిడాడు.తూర్పు పడమర దిగ్విజయ యాత్రలని పూర్తి చేసిన అనంతరం సముద్రగుప్తుడు, ఉత్తరదిశగా కదిలి పారశీకులని అణిచివేసాడు. అటుపైన వక్షు నది కి తూర్పు, పడమరల ఉన్న హూణులను, కాంభోజులను ఓడించాడు. భారత ఉపఖండం మొత్తాన్నీ శాసించిన చంద్రగుపుడు - 2 కాలానికి గుప్తసామ్రాజ్యం, ప్రపంచంలో అత్యంత శక్తివంతమైన సామ్రాజ్యము.
సా.శ. 1576 జూన్ 21న, మేవార్ పాలకుడు రాణా ప్రతాప్ సింగ్ కి, రాజా మాన్ సింగ్, అక్బరు కుమారుడు సలీం నాయకత్వాన ఉన్న మొఘలుల సైన్యానికి హల్దిఘాటి వద్ద యుద్ధం జరిగింది. 80,000 మందిగా ఉన్న మంగోలు సైన్యం ముందు 20,000 రాజపుత్ర సైన్యం నిలువలేకపోయింది. తమ్ముడు శక్తి సింగ్ సహాయంతో, రాణా ప్రతాప్ సింగ్ మొఘలులకి బందీ కాకుండా తప్పించుకున్నాడు. అనంతరం, భిల్ల తెగల సహాయంతో, అక్బరు యొక్క మొఘల్ సైన్యంపై గెరిల్లా దాడులు చేసేవాడు.
మౌర్య సామ్రాజ్యం అనంతరం, కళింగని ఏలిన వంశం మహామేఘవాహన వంశం. ఈ మూడవ వంశపు మూడవ పాలకుడు ఖారవేలుడు, భారతదేశంలో చాలాభాగాన్ని తన అధీనంలోకి తెచ్చుకున్నాడు.
ఖారవేలుని నావికాబలగం, భారతదేశం నుండి శ్రీలంక, బర్మా, థాయ్ ల్యాండ్, కాంభోజ , బోర్నియో, బాలి, సుమత్ర, జావా ల మధ్యనున్న వాణిజ్యమార్గాలన్నిటినీ నియంత్రించింది. ఖారవేలుడు, మగధ, అంగ, శాతవాహన రాజ్యాలపైన పలు విజయాలు సాధించాడు.
సామ్రాజ్యపిపాసి అయిన బింబిసారుడు, అంగ రాజ్యాన్ని ఆక్రమించడమే కాక, తన రాజధాని రాజగృహం యొక్క సైనికబలగాన్ని పెంచాడు. అతని కుమారుడు అజాతశత్రువు, లిచ్ఛవుల రాజ్యముపై దండయాత్ర చేసేందుకు వీలుగా, మగధ కొత్త రాజధాని పాటలీపుత్రంలో కొత్తకోటను నిర్మించాడు. అతను ఉపయోగించిన కొత్త ఆయుధాలు, కవణాలు , గదలు తిరిగే రథాలు గురించి జైన గ్రంథాలలో ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి.
భారత ఉపఖండ పాలకులలో, దండయాత్రలకి సామ్రాజ్యవిస్తరణకి నావికాబలగాన్ని వాడిన మొట్టమొదటి పాలకులు, చోళులు. విజయాలయ చోళుడు పల్లవులను ఓడించి, తంజావూరుని స్వాధీనం చేసికొన్నాడు. సా.శ. 10వ్1 శతాబ్ది తొలినాళ్లలో, చోళరాజు పరాంతకుడు-1, పాండ్యరాజు మారవర్మ రాజసింహ-2ని ఓడించి, శ్రీలంకపైన దండెత్తాడు. అయితే, అతని కుమారుడు రాజాదిత్యుడు, సా.శ. 949లో రాష్ట్రకూట పాలకుడు మూడవ కృష్ణుని చేత ఓడింపబడి, వధింపబడ్డాడు.
పురాణ కథల ప్రకారం, ఆంధ్రజాతికి చెందిన శాతవాహనులు, దక్షిణాపథంలో మొట్టమొదటి సామ్రాజ్యస్థాపకులు. పురాణాలలో, వారి నాణేలపై ఈ వంశము ఆంధ్రులు, ఆంధ్ర భృత్యులు, శాతకర్ణులు, శాతవాహనులని అనేక పేర్లతో పేర్కొనబడింది. గ్రీకు రాయబారి, యాత్రికుడు మెగస్తనీస్ వ్రాసిన ఇండికాలో కూడా ఆంధ్రుల ప్రస్తావన ఉంది. ఈయన ఆంధ్రులు లక్ష పదాతిదళం, వెయ్యి యేనుగులు, 30 దుర్భేధ్యమైన దుర్గాలు కలిగి ఉన్నారని పేర్కొన్నాడు.
అరబ్బుల దాడిని ప్రస్తావించిన అ కాలంనాటి, శాసనాలు వీరిది పరిమిత విజయమని స్పష్టం చేస్తున్నాయి. దక్షిణ దిశగా మొదలైన దాడిని నవ్సరి వద్ద చాళుక్య విక్రమాదిత్యుని-2 సేనాని పులకేశి తిప్పికొట్టాడు. అవంతిపై దాడి చేసిన అరబ్బు సైన్యాన్ని, గుర్జర ప్రతీహార పాలకుడు నాగభట-1, ఓడించాడు. ఆ యుద్ధంలో అరబ్బు సేనలు ప్రాణభయంతో పారిపోయాయి. ఫలితంగా అరబ్బు సేనలు, సింధు ప్రాంతానికి మాత్రమే పరిమితమయ్యాయి.
వాయవ్య సరిహద్దులనుండి ఆక్రమణకి వచ్చిన ఇండో-హెప్థలైట్స్ లేదా శ్వేతహూణులను స్కంధగుప్తుడు నిరోధించాడు. స్కంధగుప్తుడు, తన తండ్రి రాజ్యంలో సైతం హూణులతో యుద్ధాలు చేసి, గొప్ప యోధునిగా పేరుపొందాడు. మళ్ళీ, సా.శ. 455లో దురాక్రమణకి వచ్చిన హూణులను నిరోధించాడు. అయితే, మాటిమాటికీ ఆక్రమణలు, వాటిని నిరోధించే యుద్ధాలతో సామ్రాజ్య వనరులన్నీ ఖర్చు అయిపోయి, సామ్రాజ్యపతనానికి కారణమయ్యాయి.
సా.శ. 11వ శతాబ్దపు తొలినాళ్ళలో, గజనీ మహమ్మద్ అఫ్ఘనిస్తాన్-పాకిస్తాన్ సరిహద్దులలోని భూభాగాన్ని ఏలుతున్న హిందూ రాజపుత్రులని ఓడించి, ఉత్తరభారతదేశంవైపు దండెత్తాడు. ఉత్తరభారతదేశంపైన ఇతని దండయాత్రలు ప్రతీహార సామ్రాజ్యాన్ని బలహీనపరచాయి. గజనీ మహమ్మద్ ఉత్తర భారతదేశంలోని అనేక ఆలయాలని దోపిడిచేశాడు. వీటిలో ప్రసిద్ధమైనది గుజరాత్ లోని సోమనాథ్ పైన జరిగిన దండయాత్ర.
దక్షిణ భారతదేశాన్ని చాళుక్యులు, పల్లవులు ఒకేకాలంలో ప్రాధాన్యతని పొందారు. చాళుక్య రాజు, రెండవ పులకేశి సామ్రాజ్య కాంక్షతో సాగించిన దండయాత్రలు అలూపులు, గాంగులపైన విజయాలతో మొదలై; పల్లవ రాజు మహేంద్రవర్మన్ని ఓడించడమే కాక చేర, పాండ్యులను ఓడించాడు. ఉత్తర భారతదేశం నుండి దండయాత్రకి బయలుదేరిన, హర్షుణ్ణి నిరోధించి, అతని దిగ్విజయ యాత్రలని ఆపుచేసాడు.
సా.శ. 1565 సంవత్సరంలో, విజయనగర సేనలకు, బహమనీ సుల్తానుల సేనలకు మధ్య తళ్ళికోట యుద్ధం జరిగింది. దీనిని రాక్షసి-తంగిడి యుద్ధం అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ యుద్ధంలో విజయనగర సేనలు ఘోరపరాజయాన్ని చవిచూసాయి. రామరాయలు యుద్ధంలోనే చనిపోగా, మిగిలిన విజయనగరసేనలు పెనుగొండకి పారిపోయాయి. విజయనగర సామ్రాజ్యం యొక్క పతనం, ఈ యుద్ధంతోనే ప్రారంభమైంది.
క్రీ.పూ 180 సంవత్సరంలో, బాక్ట్రియా దేశపు ఇండో-గ్రీకు రాజు దెమెత్రియస్-1 కాబూల్ లోయని ఆక్రమించడమే కాక, సింధు ప్రాంతాన్ని కూడా తన ఏలుబడిలోనికి తెచ్చుకున్నాడు. మరో ఇండో-గ్రీకు రాజు మెనాండర్, ఇతర భారతీయ రాజులతో కలిసి పాటలీపుత్రం పైన దండయాత్ర చేసాడు. ఈ దండయాత్ర జరిగిన క్రమం, జయపజయాలు గురించి సమాచారం లేదు.
సముద్రగుప్తుడు సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన తొలినాళ్లలో, షిచ్ఛత్ర పద్మావతి రాజ్యాలను ఆక్రమించాడు. అనంతరం కోట రాజ్యాన్ని కలుపుకుని మాళవ, యౌధేయ, అర్జునయన, మదుర, అభీరులపైన దాడి చేసాడు. విచ్ఛిన్న కుషాణు సామ్రాజ్యపు సామంతులను నియంత్రించాడు. సా.శ. 380 లో సముద్రగుప్తుడు, మరణించేనాటికి 20 రాజ్యాలను ఆక్రమించాడు.
సా.శ. 9వ శతాబ్దానికి చెందిన రాష్ట్రకూట చక్రవర్తి, ప్రపంచంలో నాలుగు శక్తివంతమైన రాజులలో ఒకడని, అరబ్ పండితుడు సులేమాన్ వర్ణించాడు.
సా.శ. 9వ శతాబ్దంలో, దేవపాలుడు, గుర్జర-ప్రతీహారులపైన దాడిచేశాడు. మిహిరభోజుని నాయకత్వాన ప్రతీహారులు వారి సామంతులు నారాయణపాలుని ఓడించారు.
శుంగులకి, యవనులకి మధ్య జరిగిన యుద్ధాలు, కాళిదాసు రచించిన మాళవికాగ్నిమిత్రంలో వర్ణింపబడ్డాయి. పుష్యమిత్రుని మనుమడు వసుమిత్రుడు యవనుల అశ్వదళాన్ని ఓడించడం ద్వారా, పుష్యమిత్రుడు అశ్వమేధాన్ని పూర్తిచేసినట్టు తెలుస్తున్నది.
సాయుధ నావికా బలగాలను కలిగిన రెండవ భారతీయ పాలకుడు, శివాజీ. శివాజీ మనుమడు, సాహూజీ యొక్క నావికా సేనాని కన్హోజి ఆంగ్రే, మరాఠా రాజ్యంలోకి డచ్చివారి, బ్రిటీషు వారి, పోర్చుగీసువారి నౌక అక్రమ ప్రవేశాలని నిరోధించాడు.
సా.శ.915 సంవత్సరం మహిపాలుని పాలనలో 8లక్షలుగా ఉన్న గుర్జర-ప్రతీహార సైన్యం, ప్రతీహారులు దక్షిణాన రాష్ట్రకూటులతోనూ, పశ్చిమాన ముస్లింలతోనూ యుద్ధంలో మునిగి ఉన్నట్టు అల్-మసౌది రచనల ద్వారా తెలుస్తున్నది.
గుర్జర-ప్రతీహార రాజు భోజునికి రాష్ట్రకూట రాజు కృష్ణుడు-2 కి మధ్య అనేక యుద్ధాలు జరిగాయి. ఆ తర్వాతికాలంలో రాష్ట్రకూట రాజు, ఇంద్రుడు-3 కనౌజ్ పైన దాడిచేసినపుడు మహిపాలుడు పలాయనం చిత్తగించాడు.
ఖారవేలుని గురించిన సమాచారం అంతా, హాథీగుంఫా శాసనాల ద్వారానే లభిస్తున్నాయి. ఈ శాసనాల ప్రకారం, ఖారవేలుడు మగధలోని రాజగృహాన్ని ముట్టడించి, యవనుల రాజు దెంత్రియస్ ను మధుర వరకు తరిమేశాడు.
రాణా ప్రతాప్ సింగ్ అనంతరం, అతని కుమారుడు రాణా అమర్ సింగ్, మొఘలులపై యుద్ధాన్ని కొనసాగించాడు. తదుపరి కాలంలో, మొఘల్ చక్రవర్తి జహంగీర్, అమర్ సింగ్ తో శాంతి ఒప్పందం చేసుకున్నాడు.
సా.శ. 15వ శతాబ్దంలో భారతదేశాన్ని దర్శించిన నికోలో-డి-కొంటె అనే ఇటాలియన్ నావికుడు, విజయనగర ప్రభువు భారతీయ పాలకులందరిలోకి అత్యంత శక్తిమంతుడిగా పేర్కొన్నాడు. .
క్రీ.పూ, 185లో ఆఖరి మౌర్య పాలకుణ్ణి చంపి, సేనాధిపతి పుష్యమిత్రుడు సింహాసనాన్ని అధిష్టించి, శుంగ వంశాన్ని స్థాపించాడు.
అజయ్ తండ్రికి దర్శకుడు వేమూరి జ్యోతి కూమార్ పరిచయం ఉండటంతో మొదటగా కౌరవుడు అనే సినిమాలో అవకాశం వచ్చింది. దాని తరువాత అవకాశాల కోసం తొమ్మిది నెలలు ఎదురు చూడాల్సి వచ్చింది. అంతకు మునుపు పవన్ కల్యాణ్ క్రియేటివ్ వర్క్స్ బృందంలో పనిచేసిన శ్రీధర్ రెడ్డి అనే వ్యక్తి సహకారంతో ఖుషి సినిమా నటీనటుల సెలక్షన్ లో ఎంపికయ్యాడు. అందులో అజయ్ చేసిన ఆకతాయి పాత్ర మంచి గుర్తింపునిచ్చింది.
ఖుషి తరువాత మరికొన్ని సినిమాలలో నటించినా అజయ్ కి బాగా గుర్తింపు సాధించిన చిత్రం ఒక్కడు. ఎమ్మెస్ రాజు, రాజమౌళి మొదలైన దర్శకులు తాము రూపొందించిన సినిమాల్లో అజయ్ కు మంచి పాత్రలిచ్చి ప్రోత్సహించారు. మహేష్ బాబు కెరీర్లో మంచి విజయాల్ని సాధించిన మూడు సినిమాలు ఒక్కడు, అతడు, పోకిరి అన్నింటిలో అజయ్ నటించడం విశేషం.
అజయ్ విజయవాడలో జన్మించాడు. తండ్రి ఉద్యోగరీత్యా నెల్లూరు, తిరుపతి లకు బదిలీ కావడంతో అజయ్ విద్యాభ్యాసం ఈ ప్రాంతాల్లో సాగింది. 1995లో ఎంసెట్ లాంగ్ టర్మ్ కోచింగ్ కోసం హైదరాబాదు, జూబిలీ హిల్స్ లోని ఓ కళాశాలలో చేరాడు. అక్కడే నటన మీద ఆసక్తితో మధు ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ లో చేరి నటనలో కోర్సు పూర్తి చేశాడు.
ధర్మవరం పట్టణానికి చెందిన చేనేత కార్మికుడు పెద్దయ్యగారి మోహన్ చేతుల్లో రూపుదిద్దుకున్న "పద్మవర్షిణి" డిజైనర్ పట్టు చీర, తానూ రంగులు మారుస్తానంటోంది. పట్టు వస్త్రాల తయారీలో చేయి తిరిగిన మోహన్, వాతావరణాన్ని బట్టి రంగులు మారే చీరను నేశారు. ఇందుకోసం 15 మంది కార్మికులతో కలిసి మోహన్ మూడు నెలల పాటు శ్రమించారు. చీర తయారీలో వాడిన 180 గ్రాముల రేషం, వాతావరణాన్ని బట్టి చీర రంగులను మార్చేస్తుంది. ముత్యాలు, 45 రకాల విలువైన రత్నాలను ఈ చీర తయారీకి ఉపయోగించాడు. పట్టుదారంతో పద్మ పుష్పాలను డిజైన్‌ చేశారు. కొంగులో రత్నాల కూజాభాండం, సప్త పుష్పాల అమర్చారు. చామంతి పుష్పాకారాన్ని మేళవించిన మహిళ హస్తాల అల్లారు.
కుచ్చిళ్ళలో ఆరు తులాల మేలిమి ముత్యాలతో మంగళ తోరణాల కూర్చారు. వీటన్నింటి మేళవింపుతో వాతావరణాన్ని బట్టి వర్ణాలు మారే స్వభావం ఈ చీరకి ఉంటుంది. ఈ చీరపై కాంతి అధికంగా పడినప్పుడు ఒక రంగు , తక్కువగా పడినప్పుడు మరో రంగులో మెరుస్తుంది. గులాబీ, నీలి, పచ్చ రంగులను ఈ చీర దాలుస్తుంది.
రాఖీ పండగ కోసం ప్రత్యేకంగా అన్వర్ బాషా అనే చేనేత కార్మికుడు సృజనాత్మకతకు పదును పెట్టి ఒక చీరను రూపొందించారు. ఈ చీర మొత్తం మీద వివిధ రకాల డిజైన్లలో 33 రాఖీలున్నాయి. ముత్యాలు. తెల్లపూసలు. రంగురాళ్లతో పాటు బంగారంలో పొదిగే రాళ్లను సైతం ఇందులో అమర్చారు. ఈ పట్టుచీరకు ఆకర్షణీయమైన రంగురాళ్ళు పొదిగారు. చీర మద్యలో రాగి ఆకు డిజైన్ ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది. ముత్యాల్లాంటి తెల్లపూసలను అక్కడక్కడ అమర్చారు. బంగారునగల్లో పొదిగే రాళ్ళను చీరలో అమర్చారు. వెండి పూసలతో డిజైన్ చేసిన రక్షాబంధన్ పట్టుచీరను ఆరుగురు నేత కార్మికులు శ్రమించి మూడురోజుల్లో రూపొందించారు.
ఇతర చీరలతో పోల్చితే ధర్మవరం పట్టుచీరలు ఎంతో నాణ్యతను కలిగి ఉంటాయి. ధర్మవరం పెళ్ళి పట్టు చీరలు బాగా ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి. మంచి రంగులు, ఆకర్షణీయమైన జరీ కొంగు ఈ చీర ప్రత్యేకత. ధర్మవరం చీరలు కంచిపట్టు చీరలకు దగ్గర పోలిక. కానీ రంగులు, డబుల్‌షేడెడ్. మాత్రం పూర్తి భిన్నం. ఈ చీరలలో ప్రత్యేకమైనవి రక్షా బంధన్ చీర, కట్టుకుంటే సంగీతం వినిపించే మ్యూజికల్ చీర, ఎప్పుడూ సంపంగి పూల వాసన గుబాళించే సంపంగి చీర, అన్నపూర్ణేశ్వరి. పుష్పవల్లి, రంగవల్లి వంటి రకరకాల పట్టు చీరలను తయారు చేసి ప్రత్యేకతను చాటుకున్నారు ధర్మవరం నేత కార్మికులు.
దేశ, విదేశాల్లో ఖ్యాతి గాంచిన ధర్మవరం పట్టుచీర ‘ఇండియా బుక్ ఆఫ్ రికార్డ్సు’లోకి ఎక్కింది. అనంతపురం జిల్లా ధర్మవరం పట్టణానికి చెందిన డిజైనర్ మోహన్ రూపొందించిన ‘శిల్పకళా వైభవ పట్టుచీర’ ఈ ఘనతను సాధించింది. మన దేశ సంస్కృతిని ప్రతిబింబించేలా డ్యాన్సింగ్ లేడీ, ఏనుగులు, చారిత్రాత్మక సంఘటనలను ఈ చీర అంచులో పొందుపరిచారు. డైమండ్స్, జర్కాన్ స్టోన్స్ వినియోగించి వెండితో జరీ అంచు రూపొందించడంతో ఈ పట్టుచీరకు విశేష గుర్తింపు లభించింది.
ధర్మవరం పట్టు చీరకు జాతీయ స్థాయి మెరిట్ సర్టిఫికేట్ దక్కింది. ముఖ్యంగా సంపంగి పట్టు చీరకు ఈ సర్టిఫికేట్ లభించింది. ఈ చీర జాతీయస్థాయిలో ధర్మవరం కీర్తిని ఇనుమడింపజేసినందుకు గాను డెవలప్‌మెంట్ కమీషనర్ ఫర్ హ్యాండ్ లూమ్స్ ఈ సర్టిఫికేటును ప్రధానం చేసింది.
ధర్మవరంలో అద్భుతమైన చీరలు తయారు చేసే నైపుణ్యం కలిగిన వారు ఉన్నారు. ప్రముఖ చీరల డిజైనర్‌ మోహన్‌ తయారు చేసిన లైటింగ్‌ చీరలు, గంధపు చీరలు, సంగీతపు చీరలు, మయూరి చీరలు, భారతీయ కళలు, నృత్యాలు, సంస్కృతి ఉట్టిపడే విధంగా తయారైన చీరలు ధర్మవరానికే అపూర్వ ఖ్యాతిని చేకూర్చాయి.
ధర్మవరం చేనేత పట్టుచీరలు, పావడాలు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కు చెందిన ధర్మవరంలో నేయబడుతున్న వస్త్రాలు. ఈ వస్త్రాలకు భౌగోళిక గుర్తింపు చట్టం 1999 ప్రకారం భారతదేశంలోని భౌగోళిక గుర్తింపు చిహ్నాల జాబితా లో స్థానం లభించింది.
విశ్వంలో సౌరకుటుంబం ఆవిర్భావం, భూమి పుట్టుక, జీవోత్పత్తి, జీవ పరిణామం, అందులో సామాజిక పరిణతి, శ్రమ నిర్వహించిన పాత్ర మొదలైన విషయాల గురించి ఈ కావ్యంలో సుదీర్ఘంగా చర్చించబడింది. దాని వల్ల ఈ కావ్యం ఒక పట్టాన సామాన్య పాఠకుడికి కొరుకుడు పడదు. అసలే కవిత్వం, ఆపై శాస్త్రవిజ్ఞానం. అయితే కవి ఊహల వెంబడి, అతని స్వాప్నిక ప్రపంచంలోకి తన చేయి పట్టుకుంటూ వెళ్లిపోగలిగితే అంతరిక్షపు ఆవలి తీరం వరకు మనను తీసుకుపోతారు ఛాయరాజ్. నాలుగు కాళ్ల జంతువు పరిణామ క్రమంలో ముందరి కాళ్లను నడకకు ఉపయోగించే అలవాటు ఎందుచేతనో వదులుకుని వానరుడు నరుడయ్యాడు. బాతులాగా వేళ్లమధ్య చర్మం లేకుండా, కుక్కలాగా అయిదు వేళ్లూ ఒకవైపు చూడకుండా, మనిషి బొటనవేలు మాత్రమే మిగిలిన వేళ్లవైపు చూడడం మొత్తం పరిణామ క్రమంలో ఒక మైలురాయి. ఏదైనా ఒక వస్తువు పట్టుకోవదానికి గ్రిప్ దొరకగానే మానవుడు ప్రకృతిని తన వశం చేసుకోనారంభించాడు. ఇక ఇప్పుడు మనం చూస్తున్న నాగరకత గురించి చెప్పేదేముంది?
ఈ కావ్యానికి ముందుమాట రాస్తూ డాక్టర్ బి. సూర్యసాగర్ మనిషి ప్రకృతి నియమాలను గుర్తించి వాటితో చెలిమి చేసి సుఖపడినాడని అంటారు. నిజంగా మనిషి సుఖపడుతున్నాడా?
ఇదే ముందుమాటలో మరికొంత ముందుకెళ్లినాక ‘మానవ ప్రగతి నేటి వర్గ సమాజ సంకెళ్లను తెంచుకునే ప్రయత్నమే‘నంటారు. దీనిని అంగీకరించగలమా?
మన జీవితంలో అన్ని కోణాలను ప్రభావితం చేస్తున్న గ్లోబలైజేషన్ ప్రక్రియను ఎదిరిస్తున్న వాళ్లు, ఆపాలని ప్రయత్నం చేస్తున్న వాళ్లు దీనిని అంగీకరించగలరా?
వెన్నెముక లేని జీవుల నుంచి వెన్నెముక వున్న జీవులకు పరిణామం సాగే సందర్భంలో కవి వాడిన మాటలివి. అర్థం చేసుకోవడానికి ఎక్కడా ఇబ్బంది పడనక్కరలేని పదజాలం. మానవజాతి పరిణామంలో శ్రమ నిర్వహించిన పాత్ర, నాగరకత వెల్లువెత్తడంతోనే వర్గ సమాజం రావడం, స్త్రీ పురుష సంబంధాలతోపాటుగా వర్గరహిత సమాజాన్ని ఆకాంక్షించడం ఛాయరాజ్ బాధ్యతగల కవితా రుజువు చేస్తాయి.
దర్శని ప్రముఖ రచయిత ఛాయరాజ్ వ్రాసిన కావ్యం. ఈ పుస్తకానికి 2000 సవత్సరంలో ఫ్రీవర్స్ ఫ్రంట్ పురస్కారం లభించింది. ఇది ప్రపంచ జీవశాస్త్రవేత్తల పరిశోధనలను అక్షరాలుగా ఆవిష్కరించిన కావ్యం. ఛాయారాజ్ గతి తార్కిక విశేషణాలతో ప్రకృతి, మానవ సమాజ పరిణామక్రమాన్ని శాస్త్ర విజ్ఞానంతో మేళవించి రాసారు.
ఎలక్ట్రానులు సూర్యుడి చుట్టూ గ్రహాలు మాదిరి తిరగవు. నిజానికి ఎలక్టానులు నిలకడ తరంగాలులా ఉంటాయి. ఒక ఎలక్ట్రాను తన కనిష్ఠ శక్తి స్థానం లో ఉన్నప్పుడు వీణ అది తీగని మీటినప్పుడు పుట్టే ప్రాథమిక తరంగం లాంటి స్థితిలో ఉంటుంది.
ఎలక్ట్రాను ఫలానా చోట అంటూ ఎక్కడా ఉండదు; అంతటా ఉంటుంది. అది ఒక నిర్ధిష్ఠ స్థానంలో ఎంత సంభావ్యతతో ఉంటుందో తరంగ ప్రమేయం సహాయంతో లెక్క కట్టి చెప్పవచ్చు.
ఒక కేంద్రకం చుట్టూ ఉండే ఎలక్ట్రానులు ఎల్లప్పుడు పూర్ణ సంఖ్యలోనే ఉంటాయి; అర ఎలక్ట్రానులు, పావు ఎలక్ట్రానులు ఉండవు.
ఎలక్ట్రానులు ఎల్లప్పుడు కొన్ని రేణువు లక్షణాలని పోగొట్టుకోవు. ఉదాహరణకి ఎలక్ట్రాను ఏ శక్తి స్థానంలో ఉన్నా దాని ఉత్తేజితం ఒక్కటే. అలాగే ఎలక్ట్రాను ఏ శక్తి స్థానంలో ఉన్నా దాని తిరుగుడు విలువ మారదు.
ఇప్పుడు ఆర్బిటాల్ అంటే ఏమిటో అర్థం చేసుకుందాం. ఇంగ్లీషులోని ఆర్బిట్‌ అన్న మాటని తెలుగులో కక్ష్య అంటారు. ఉదాహరణకి సూర్యుడు చుట్టూ భూమి తిరిగే మార్గాన్ని కక్క్ష్య అంటారు. కాని ఎలక్ట్రాను కేంద్రకం చుట్టూ ఒక కక్ష్యలో తిరగదు. ఎలక్ట్రాను కేంద్రకం చుట్టూ ఒక గుండ్రటి కెరటంలా ఉంటుంది. అనగా ఒక బంతిలా ఒక చోట కాకుండా కేంద్రకం చుట్టూ అలికేసినట్లు ఉంటుంది. ఈ అలికేసిన ప్రాంతం స్థిరంగా ఒక సిబ్బిలా కాకుండా పైకీ, కిందికీ ఊగిసలాడుతూ ఉంటుంది. ఇది రకరకాల ఆకారాలలో ఊగిసలాడుటతూ ఉంటుంది. ఈ ఆకారాలని వర్ణించడానికి ఇంగ్లీషులో "ఆర్బిటల్" అన్న మాట వాడతారు. దీనిని తెలుగులో "ఊగిసలాడే కెరటం" అనొచ్చు లేదా టూకీగా కెరటకం అనొచ్చు లేదా ఆర్బిటల్ అన్న ఇంగ్లీషు మాట వాడేసుకోవచ్చు.
అధికారిక క్వాంటం మెకానికల్ భాషలో పరమాణు కక్ష్యలను మరింత ఖచ్చితంగా నిర్వచించవచ్చు . అవి పరమాణు కేంద్రకం యొక్క విద్యుత్ క్షేత్రం ద్వారా పరమాణువుకు కట్టుబడి ఉండే ఎలక్ట్రాన్ల కోసం ష్రోడింగర్ సమీకరణానికి సుమారుగా పరిష్కారాలు . ప్రత్యేకించి, క్వాంటం మెకానిక్స్‌లో, పరమాణువు యొక్క స్థితి, అనగా, పరమాణు హామిల్టోనియన్ యొక్క ఈజెన్‌స్టేట్ , ఒక విస్తరణ ద్వారా అంచనా వేయబడుతుంది ( కాన్ఫిగరేషన్ ఇంటరాక్షన్ ఎక్స్‌పాన్షన్ మరియు బేస్ సెట్ చూడండి ) యాంటీ-సిమెట్రైజ్డ్ ఉత్పత్తుల యొక్క లీనియర్ కాంబినేషన్‌గా) ఒక-ఎలక్ట్రాన్ ఫంక్షన్ల. ఈ ఒక-ఎలక్ట్రాన్ ఫంక్షన్ల యొక్క ప్రాదేశిక భాగాలను అటామిక్ ఆర్బిటాల్స్ అంటారు. (వాటి స్పిన్ కాంపోనెంట్‌ను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకున్నప్పుడు, అటామిక్ స్పిన్ ఆర్బిటాల్స్ గురించి మాట్లాడతారు .) ఒక స్థితి వాస్తవానికి అన్ని ఎలక్ట్రాన్‌ల కోఆర్డినేట్‌ల ఫంక్షన్, తద్వారా వాటి కదలిక పరస్పర సంబంధం కలిగి ఉంటుంది, అయితే ఇది తరచుగా ఈ స్వతంత్ర-కణ నమూనా ద్వారా అంచనా వేయబడుతుంది. సింగిల్ ఎలక్ట్రాన్ వేవ్ ఫంక్షన్ల ఉత్పత్తులు. ( ఉదాహరణకు, లండన్ డిస్పర్షన్ ఫోర్స్ , ఎలక్ట్రాన్ల కదలిక యొక్క పరస్పర సంబంధాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.)
పరమాణు భౌతిక శాస్త్రంలో , పరమాణు వర్ణపట రేఖలు అణువు యొక్క క్వాంటం స్థితుల మధ్య పరివర్తనలకు అనుగుణంగా ఉంటాయి. ఈ స్థితులు టర్మ్ సింబల్‌లో సంగ్రహించబడిన క్వాంటం సంఖ్యల సెట్ ద్వారా లేబుల్ చేయబడతాయి మరియు సాధారణంగా నిర్దిష్ట ఎలక్ట్రాన్ కాన్ఫిగరేషన్‌లతో అనుబంధించబడతాయి, అనగా, పరమాణు కక్ష్యల యొక్క ఆక్యుపేషన్ స్కీమ్‌ల ద్వారా (ఉదాహరణకు, నియాన్ - టర్మ్ సింబల్ యొక్క గ్రౌండ్ స్టేట్ కోసం 1 2 2 2 2 6 : 1 0 ).
కాన్ఫిగరేషన్ ఇంటరాక్షన్ విస్తరణలో సంబంధిత స్లేటర్ డిటర్మినెంట్‌లు స్పష్టమైన అధిక బరువును కలిగి ఉన్నాయని ఈ సంజ్ఞామానం అర్థం . పరమాణు కక్ష్య భావన అనేది ఇచ్చిన పరివర్తనతో అనుబంధించబడిన ఉత్తేజిత ప్రక్రియను దృశ్యమానం చేయడానికి కీలకమైన భావన . ఉదాహరణకు, ఇచ్చిన పరివర్తన కోసం అది ఆక్రమిత కక్ష్య నుండి ఇచ్చిన ఖాళీ కక్ష్యకు ఎలక్ట్రాన్ యొక్క ఉత్తేజానికి అనుగుణంగా ఉంటుందని చెప్పవచ్చు. ఏదేమైనా, ఎలక్ట్రాన్లు పౌలీ మినహాయింపు సూత్రం ద్వారా పాలించబడే ఫెర్మియన్లు మరియు ఒకదానికొకటి వేరు చేయలేవని గుర్తుంచుకోవాలి. అంతేకాకుండా, కాన్ఫిగరేషన్ ఇంటరాక్షన్ విస్తరణ చాలా నెమ్మదిగా కలుస్తుంది మరియు సాధారణ వన్-డిటర్మినెంట్ వేవ్ ఫంక్షన్ గురించి మాట్లాడలేము. ఎలక్ట్రాన్ సహసంబంధం పెద్దగా ఉన్నప్పుడు ఇది జరుగుతుంది .
ప్రాథమికంగా, పరమాణు కక్ష్య అనేది ఒక-ఎలక్ట్రాన్ వేవ్ ఫంక్షన్, అయినప్పటికీ చాలా ఎలక్ట్రాన్లు ఒక-ఎలక్ట్రాన్ పరమాణువులలో లేనప్పటికీ, ఒక-ఎలక్ట్రాన్ వీక్షణ ఉజ్జాయింపుగా ఉంటుంది. కక్ష్యల గురించి ఆలోచిస్తున్నప్పుడు , పరమాణు కక్ష్య సిద్ధాంతం యొక్క సంక్లిష్టతలను తగ్గించడానికి ఇది ఒక మార్గం అయిన హార్ట్రీ-ఫాక్ ఉజ్జాయింపు ద్వారా ఎక్కువగా ప్రభావితమయ్యే కక్ష్య విజువలైజేషన్‌ని మేము తరచుగా అందిస్తాము .
ఎలక్ట్రాను తత్త్వాన్ని అవగాహన చేసుకోడానికి భౌతిక శాస్త్రంలో అనేక నమూనాలు వాడుకలో ఉన్నాయి. వీటిలో అందరికీ పరిచయమైనది బోర్ నమూనా . ఈ నమూనాలో సూర్యుడి చుట్టూ గ్రహాలు ఎలా తిరుగుతున్నాయో అదే విధంగా కేంద్రకం చుట్టూ ఎలెక్ట్రాన్లు తిరుగుతూన్నట్లు ఊహించుకుంటాం. ఈ నమూనా కొంత వరకు పని చేస్తుంది. కానీ , ఎలక్ట్రాను తత్త్వాన్ని పరిపూర్ణంగా వర్ణించదు. నిజానికి ఎలెక్ట్రాను రేణువు లా ఉండదు, ఒక నిలకడ తరంగం లా ఉంటుందని మరొక నమూనా ఉంది. నిజానికి ఎలక్ట్రాను రేణువు లాగా ఉండదు, నిలకడ తరంగంలాగా ఉండదు, రెండు లక్షణాలు ఒకే సారి ప్రవర్తిస్తూ ఉంటుందని ఇప్పటి అవగాహన!
1897 లో థామ్సన్ ఎలక్ట్రాన్‌ను కనుగొనడంతో, పరమాణువులు ప్రకృతి యొక్క అతి చిన్న బిల్డింగ్ బ్లాక్‌లు కాదని, అవి మిశ్రమ కణాలు అని స్పష్టమైంది. పరమాణువులలో కొత్తగా కనుగొనబడిన నిర్మాణం, పరమాణువు భాగాలు ఒకదానితో ఒకటి ఎలా సంకర్షణ చెందుతాయో ఊహించడానికి చాలా మందిని ప్రేరేపించాయి. థామ్సన్ ధనాత్మకంగా చార్జ్ చేయబడిన జెల్లీ-వంటి పదార్ధం లోపల కక్ష్య-వంటి రింగులలో బహుళ ఎలక్ట్రాన్లు తిరుగుతాయని సిద్ధాంతీకరించారు, ఎలక్ట్రాన్ ఆవిష్కరణ 1909 మధ్య, ఈ " ప్లమ్ పుడ్డింగ్ మోడల్ " పరమాణు నిర్మాణం అత్యంత విస్తృతంగా ఆమోదించబడిన వివరణ.
థామ్సన్ కనుగొన్న కొద్దికాలానికే, హంటారో నగోకా ఎలక్ట్రానిక్ నిర్మాణానికి భిన్నమైన నమూనాను అంచనా వేశారు. ప్లం పుడ్డింగ్ మోడల్‌లా కాకుండా, నాగోకా "సాటర్నియన్ మోడల్"లోని ధనాత్మక చార్జ్ కేంద్ర కోర్‌లో కేంద్రీకృతమై, ఎలక్ట్రాన్‌లను శని వలయాలను గుర్తుకు తెచ్చే వృత్తాకార కక్ష్యలోకి లాగుతుంది. ఆ సమయంలో కొంతమంది వ్యక్తులు నగోకా పనిని గమనించారు, నగావోకా స్వయంగా దాని భావనలో కూడా సిద్ధాంతంలో ఒక ప్రాథమిక లోపాన్ని గుర్తించాడు, అనగా క్లాసికల్ చార్జ్డ్ వస్తువు కక్ష్య కదలికను కొనసాగించదు ఎందుకంటే అది వేగవంతం అవుతుంది మరియు విద్యుదయస్కాంతం కారణంగా శక్తిని కోల్పోతుంది. రేడియేషన్. అయినప్పటికీ, సాటర్నియన్ మోడల్ఆధునిక సిద్ధాంతంతో దాని సమకాలీనుల కంటే ఎక్కువ ఉమ్మడిగా ఉన్నట్లు తేలింది.
పరమాణు కక్ష్యలు హైడ్రోజన్-వంటి "కక్ష్యలు" కావచ్చు, ఇవి హైడ్రోజన్-వంటి "అణువు" కోసం ష్రోడింగర్ సమీకరణానికి ఖచ్చితమైన పరిష్కారాలు. ప్రత్యామ్నాయంగా, పరమాణు కక్ష్యలు ఒక ఎలక్ట్రాన్ యొక్క కోఆర్డినేట్‌లపై ఆధారపడి ఉండే ఫంక్షన్‌లను సూచిస్తాయి కానీ అణువు లేదా అణువులోని అన్ని ఎలక్ట్రాన్‌ల ఏకకాల కోఆర్డినేట్‌లపై ఆధారపడి ఉండే వేవ్ ఫంక్షన్‌లను అంచనా వేయడానికి ప్రారంభ బిందువులుగా ఉపయోగిస్తారు. పరమాణు కక్ష్యల కోసం ఎంచుకున్న కోఆర్డినేట్ వ్యవస్థలు సాధారణంగా అణువులలోని గోళాకార కోఆర్డినేట్‌లు మరియు కార్టేసియన్ ) పాలిటామిక్ అణువులలో. గోళాకార కోఆర్డినేట్‌ల ప్రయోజనం ఏమిటంటే, కక్ష్య తరంగ పనితీరు మూడు కారకాల యొక్క ఉత్పత్తి, ఒక్కొక్కటి ఒకే కోఆర్డినేట్‌పై ఆధారపడి ఉంటుంది:
"కక్ష్య" అనే పదాన్ని రాబర్ట్ ముల్లికెన్ 1932లో వన్-ఎలక్ట్రాన్ ఆర్బిటల్ వేవ్ ఫంక్షన్‌కు సంక్షిప్తంగా రూపొందించారు . ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఎలక్ట్రాన్లు ఖచ్చితమైన కోణీయ మొమెంటం కలిగిన కాంపాక్ట్ న్యూక్లియస్ చుట్టూ తిరుగుతాయనే ఆలోచనను కనీసం 19 సంవత్సరాల క్రితం నీల్స్ బోర్ వాదించారు , మరియు జపనీస్ భౌతిక శాస్త్రవేత్త హంటారో నగోకా ఎలక్ట్రానిక్ ప్రవర్తన కోసం ఒక కక్ష్య-ఆధారిత పరికల్పనను ప్రచురించారు. 1904 నాటికే. ఈ ఎలక్ట్రాన్ "కక్ష్యల" ప్రవర్తనను వివరించడం క్వాంటం మెకానిక్స్ అభివృద్ధి వెనుక ఉన్న చోదక శక్తులలో ఒకటి .
పరమాణు సిద్ధాంతం మరియు క్వాంటం మెకానిక్స్‌లో , పరమాణు కక్ష్య అనేది ఒక పరమాణువులోని ఎలక్ట్రాన్ స్థానం తరంగ-వంటి ప్రవర్తనను వివరించే గణిత విధి . పరమాణువు కేంద్రకం చుట్టూ ఏదైనా నిర్దిష్ట ప్రాంతంలో ఒక పరమాణువు ఏదైనా ఎలక్ట్రాన్‌ను కనుగొనే సంభావ్యతను గణించడానికి ఈ ఫంక్షన్ ఉపయోగించబడుతుంది . పరమాణు కక్ష్య అనే పదం భౌతిక ప్రాంతాన్ని లేదా కక్ష్య నిర్దిష్ట గణిత రూపం ద్వారా అంచనా వేయబడినట్లుగా, ఎలక్ట్రాన్ ఉన్నట్లు లెక్కించబడే స్థలాన్ని కూడా సూచిస్తుంది.
కిచిడి: పంజాబ్ లో ఎక్కువగా జొన్నపిండి, పెసలు, చిమ్మెట్లతో కిచిడీలు తయారు చేస్తారు. బియ్యం, పప్పులతో చేసే కిచిడీలు కూడా ఎక్కువ తింటారు.
షాహీ పనీర్, ఖొయా పనీర్, పనీర్ కోఫ్తా, అమృత్ సరీ పనీర్, మటర్ పనీర్, పనీర్ పరాటా వంటి పనీర్ వంటకాలు ఎక్కువగా చేస్తుంటారు.
పంజిరీ: ఇది ఒక సంప్రదాయపు పంజాబీ వంటకం. బాదం, అక్రూట్, పిస్తా, ఖర్జూరాలు, జీడిపప్పు, గోధుమపిండి, పంచదార, నూనె, గసగసాలు, సోంపులతో తయారు చేస్తారు ఈ వంటను. దీనిని దబ్రా అని కూడా అంటారు.
పంజాబీ ఖడీ పకోరా . మజ్జిగ, పెరుగులతో శెనగపిండితో చేసిన గుజ్జులోకి పకోడీ ముక్కలు వేసి ఉప్పు, కారం వేసి చేస్తారీ కూర.
పంజాబీ లస్సీ పనీర్. లస్సీ పంజాబ్ సంప్రదాయ వంట. మజ్జిగలో పనీర్ తురుము, నీళ్ళు, ఉప్పు, పచ్చిమిర్చి కలిపి చేస్తారు. ఈ లస్సీని బంగాళాదుంప, మసాలాలలో కలిపి కూడా ఒక కూరగా చేస్తుంటారు.
పంజాబీలు చాలా రకాల రోటీలు తింటుంటారు. మామూలు చపాతీలు, పొంగే రోటీలు వంటివి రోజూ తింటుంటారక్కడ. పొంగే రోటీలను ఖమిరి రోటీ అంటారు. సందర్భానుసారంగా పొద్దుతిరుగుడు పువ్వు గింజలు, అవిసె గింజల్ని రోటీలపై తయారీ సమయంలో జల్లుతుంటారు. రకరకాల పిండ్లతో రకరకాల రోటీలు తయారు చేస్తుంటారు:
నూనె లేకుండా కాల్చే పుల్కాలు, చపాతీలు, జోవర్ కీ రోటీ, బాజ్రేకీ రోటీ, మక్కీకీ రోటీ(సాధారణంగా పంజాబీలు ప్రతీ రోటీ పైనా నెయ్యి రాసుకుని తింటుంటారు.)
సాల్ట్ రిజింగ్ రోటీ: సాల్ట్ రిజింగ్ రోటీ పాకిస్థాన్ లోని పంజాబ్ లో సాల్ట్ రేంజ్ ప్రాంతంలో ప్రత్యేకంగా తయారు చేస్తారు. ఈ రోటీలను పొంగేలా చేసేందుకు సాధారణంగా వాడే ఈస్ట్ కు బదులుగా కళ్ళు ఉప్పు వాడతారు. ఇలా కళ్ళు ఉప్పు ఉపయోగించడం, ఆ ప్రాంతం పేరు సాల్ట్ రేంజ్ కావడంతో ఈ వంటకానికి ఈ పేరు వచ్చింది.
గొర్ర్రె: రోగన్ గోస్ట్, భునా గోస్ట్, కడాయ్ గోస్ట్, రాన్ గోస్ట్, దాల్ గోస్ట్, సాగ్ గోస్ట్, నిహారీ గోస్ట్, పాయే డా షోర్బా
పంజాబ్ అంటే అయిదు నదుల కలయిక అని అర్ధం. ఈ ప్రాంతంలో చాలా తాజా మంచినీటి సరస్సులు, చెరువులు ఎక్కువగా ఉండటంతో మంచినీటి చేపలు బాగా దొరుకుతాయి. పంజాబీ వంటకాల్లో ఈ చేపల వాడకం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఉప్పునీటి చేపలు మాత్రం పంజాబీలు వాడరు. ఎందుకంటే పంజాబ్ కు సముద్రం దగ్గరగా ఉండదు కాబట్టి. కోర్ప్, రోహు, వాలుగ చేప వంటివి ఎక్కువగా వాడే చేపల రకాలు. తేలా, మచి, తిలపియా వంటి రకాలను కూడా వాడతారు. ఈ మధ్య రొయ్యలను కూడా వాడుతున్నారు. ఫిష్ టిక్కా అమృత్ సర్ స్పెషల్ వంటకం.
పంజాబీ వంటకాల తయారీలో చాలా శైలులున్నాయి. పంజాబ్ పల్లెటూర్లలో ఇప్పటికీ సంప్రదాయ వంట వస్తువులనే ఉపయోగిస్తారు. చెక్క, రాతి పొయ్యిల్లోనే చాలా వంటలు చేస్తుంటారు. చాలా వంటకాలను తందూరీ పద్ధతిలో తయారు చేస్తుంటారు. ఇదే ఇప్పుడు తందూర్గా ప్రసిద్ధి చెందింది. తందూరీ తయారీ పద్ధతి పంజాబ్ నుండే దేశంలోనే ఇతర ప్రాంతాలకు తరలింది. మిగిలిన ప్రాంతాల్లోనూ నేరుగా మంటపై కూరగాయలను కాల్చి వంటలు తయారు చేసినా పూర్తిస్థాయిలో తందూరీ పద్ధతిని వాడేది మాత్రం పంజాబీ వంటకాల్లోనే. 1947 తరువాత దేశం విడిపోయినప్పుడు పంజాబీలు ఢిల్లీ వంటి ఇతర ప్రాంతాలలో స్థిరపడినప్పుడు వీరి తయారీ విధానం బాగా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది. పంజాబ్ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సామూహిక తందూర్లు ఉంటాయి. వీటిని పంజాబీ భాషలో "కఠ్ తందూర్" అంటారు.