polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
శ్రీనివాస అయ్యంగార్ ఇరవయ్యవ శతాబ్ది మొదటి రెండు దశాబ్దాలలో విశాఖపట్నంలోని ఎవిఎన్ కళాశాల ప్రిన్సిపాలుగా పనిచేశాడు. పాఠ్యాంశాల్లో మార్పులు తీసుకురావాలని, సామాన్యులు మాట్లాడే మాండలికాలను ప్రవేశపెట్టాలనీ ఆయన ప్రచారం చేసాడు. 1909 లో అతను తెలుగుకు ప్రాచుర్యం కల్పించేందుకు, ఒక తెలుగు బోధనా సంస్కరణ సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేసాడు. 1911 లో అయ్యంగార్ ఆధునిక తెలుగులో లాంగ్మన్ అరిథ్‌మెథిక్కులు అనే అంకగణిత పాఠ్యపుస్తకాన్ని ప్రచురించాడు. 1913 ఏప్రిల్లో, మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం వారు మునుపటి ఎఫ్ఎ స్థానంలో ప్రవేశపెట్టిన ఇంటర్మీడియట్ కోర్సు యొక్క తెలుగు కూర్పు కోసం అనుసరించాల్సిన శైలిని పరిశీలించడానికీ సలహా ఇవ్వడానికీ ఒక కమిటీని నియమించినప్పుడు, అయ్యంగార్ ఆ కమిటీ పది మంది సభ్యులలో ఒకరిగా నియమించబడ్డాడు.
అతను రాజమండ్రి శిక్షణ కళాశాలలో ప్రిన్సిపాలు‌గా ఇంగ్లీష్ ప్రొఫెసరుగా పనిచేస్తూండగా, తోటి ఇండాలజిస్టులు డాక్టర్ ఎస్. కృష్ణస్వామి అయ్యంగార్ ఏకైక ప్రొఫెసరుగా, వి.ఆర్.రామచంద్ర దీక్షితార్ ఏకైక లెక్చరరు‌గా ఉన్నపుడు, ఇండియన్ హిస్టరీ అండ్ ఆర్కియాలజీ రీడరుగా నియమితుడయ్యాడు. బహుశా 1931 లో మరణించే వరకు అతను రీడరుగా పనిచేశాడు.
పిళ్ళైపుండగుడి తిరువెంగదత్తయ్యంగార్ శ్రీనివాస అయ్యంగార్ భారతీయ చరిత్రకారుడు, భాషావేత్త, విద్యావేత్త. అతను దక్షిణ భారతదేశ చరిత్రపై పుస్తకాలు రాసాడు.
మూర్తి తన 11వ యేట కోయంబత్తూరులో ముసిరి సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ గాత్ర సంగీత కచేరీలో మొట్టమొదట నైపుణ్యం కలిగిన మృదంగ విద్వాంసునిగా తన ప్రదర్శన ఇచ్చాడు. ఇతడు 15000లకు పైగా కచేరీలలో మృదంగ సహకారం అందించాడు. ఇతడు 80 సంవత్సరాలకు పైగా అనేక తరాల సంగీత విద్వాంసులతో కలిసి కచేరీలు చేశాడు. ఇతడు మృదంగ సహకారం అందించిన వారిలో హరికేశనల్లూరు ముత్తయ్య భాగవతార్, అరియకుడి రామానుజ అయ్యంగార్, చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్, సెమ్మంగుడి శ్రీనివాస అయ్యర్, ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి, మదురై ఎస్.సోమసుందరం, డి.కె.జయరామన్, మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ, కున్నక్కూడి వైద్యనాథన్, లాల్గుడి జయరామన్, టి.వి.శంకరనారాయణన్, మాండొలిన్ శ్రీనివాస్ వంటి వారు ఉన్నారు. మృదంగంలో ఇతని శైలి తంజావూరు బాణీకి చెందినప్పటికీ ఇతడు పళని సుబ్రహ్మణ్యం పిళ్ళైకి చెందిన పుదుక్కోటై శైలి పట్ల ఆకర్షితుడయ్యాడు. తంజావూరు శైలినీ, పుదుక్కోటై శైలినీ మిశ్రమం చేసి ఇతడు తనదైన ప్రత్యేకమైన మృదంగ శైలిని అలవరచుకున్నాడు.
ఇతడు 1922 ఆగష్టు 13 వ తేదీన కేరళ రాష్ట్రంలోని నయతంగరై గ్రామంలో థాను భాగవతార్, అన్నపూర్ణి దంపతులకు జన్మించాడు. ఇతడు ఎటువంటి శిక్షణ లేకుండా తన 8వ ఏట మృదంగ వాద్యాన్ని ప్రదర్శించడం ప్రారంభించాడు. తంజావూరు వైద్యనాథ అయ్యర్ ఒక కచేరీలో ఇతని మృదంగ వాద్యాన్ని విని ఆకర్షితుడై, మృదంగంలో మెరుగైన శిక్షణ ఇవ్వడానికి ఇతడిని తనతో పాటు తంజావూరు తీసుకువెళ్ళాడు. ఇతడు వైద్యనాథ అయ్యర్ వద్ద పాల్గాట్ మణి అయ్యర్, తంబుస్వామిలతో కలిసి మృదంగం నేర్చుకున్నాడు.
ఇతని పూర్వీకులు అందరూ ఆస్థాన సంగీత విద్వాంసులు. ఇతడు ఐదవ తరానికి చెందిన సంగీత విద్వాంసుడు. ఇతనికి కుమారుడు టి.కె.జయరామన్ ఆకాశవాణిలో సంగీత స్వరకర్త, మనుమడు కార్తికేయ మూర్తి సినిమా సంగీత దర్శకుడు.
హర్యానాలోని పురాతన వ్యవస్థీకృత జిల్లాలలో రోహ్‌తక్ జిల్లా ఒకటి; బ్రిటిషు అధికారులు 1810 నుండి ఇక్కడ నివసించేవారు. వాళ్ళు రోహ్‌తక్ వద్ద ఒక చర్చిని నిర్మించారు, ఇది 1867 లో పూర్తయింది. దీనికి ఆల్ సెయింట్స్ చర్చి అని పేరు పెట్టారు. దీని సెంట్రల్ హాల్‌ను మేజర్. ఫీందాలా తన కుమార్తె ఏథెల్ నోరా జ్ఞాపకార్థం నిర్మించాడు. చెక్క పనికి సహకారం జెఎఫ్ బ్రస్టర్, ఆర్ఎఫ్ కలెనాల్ ఇచ్చారు. రోహ్‌తక్ లోని మినీ సెక్రటేరియట్ భవనం సమీపంలో ఉన్న శ్మశానవాటికలో కొన్ని సమాధులు ఉన్నాయి. ఇంతకుముందు దీని చుట్టూ ఒక తోట ఉండేది. కానీ ఇప్పుడు ఈ శ్మశానవాటికకు ఇరుకైన భూమి మాత్రమే మిగిలి ఉంది. ఇక్కడ 180 సంవత్సరాల నాటి సమాధి రాళ్ళు ఉన్నాయి, వీటిలో మూర్ సమాధి కూడా ఉన్నట్లు గుర్తించారు. శతాబ్దాల నాటి ఈ పురాతన శ్మశానవాటిక ప్రస్తుతం ముళ్ళ చెట్లతో నిండిపోయింది.
రోహ్‌తక్‌లో చాలా పురాతన వారసత్వం భద్రపరచబడింది. 1731 లో నిర్మించిన బాబా మస్త్ నాథ్ మఠం, గోకర్ణం, కిలోయి ఆలయం, సాంప్రదాయిక భారతీయ, మొఘల్ శైలులలో అలంకరించబడిన ముఖభాగంతో విశాలమైన హవేలీలు, చక్కగా చెక్కబడిన చెక్క తలుపులు, ఇసుకరాతి స్తంభాలు, అలంకరించబడిన మసీదులు, రాధ, కృష్ణుల విగ్రహాలు, ఆలయ స్పియర్స్ ఉన్న ధర్మశాలలూ ఈ చారిత్రిక నిర్మాణాల్లో కొన్ని. సొసైటీ ఫర్ పీపుల్స్ అడ్వాన్స్‌మెంట్, టెక్నాలజీ అండ్ హెరిటేజ్ వారు బాలాంభ, ఫర్మానా ఖాస్, లఖన్ మజ్రా, జాసియా, భైని సుర్జన్, మెహమ్ వంటి కొన్ని పెద్ద గ్రామాలను కూడా సర్వే చేయాలని సంకల్పించారు.
ఖోఖ్రాకోట్ వద్ద కనుగొన్న నాణేల మట్టి దిబ్బలు పురాతన భారతదేశంలో నాణేలను అచ్చొత్తే ప్రక్రియపై వెలుగు ప్రసరించాయి. సా.శ. 3 వ లేదా 4 వ శతాబ్దానికి చెందిన యౌధేయుల నాణెం అచ్చులు పెద్ద సంఖ్యలో ఇక్కడ కనుగొన్నారు. ఆ కాలానికి, ఆ తరువాతి కాలాలకూ చెందిన అనేక మట్టి ముద్రలను కూడా అక్కడ కనుగిన్నారు. గుప్తుల కాలం నాటి టెర్రాకొట్టా ఫలకం, తరువాతి కాలం నాటి తలను కూడా ఇక్కడ కనుగొన్నారు. క్రీస్తుశకం 10 వ శతాబ్దం వరకు ఈ పట్టణం అభివృద్ధి చెందుతూ వచ్చింది. కాబూల్ హిందూ షాహి రాజవంశపు రాజు సామంత దేవుడి నాణేలు ఇక్కడ లభ్యమవడం ఇందుకు సాక్ష్యం.
రోహ్‌తక్ నగరంలో సగటు వార్షిక వర్షపాతం 597 మి.మీ. నగరం లోని ఉష్ణోగ్రతల్లో తీవ్రమైన వైవిధ్యం ఉంటుంది. నవంబరు నుండి ఫిబ్రవరి వరకు ఉండే శీతాకాలంలో 0 కంటే దిగువకు పడిపోనప్పటికీ బాగా తక్కువగా నమోదౌతాయి. ఏప్రిల్ నుండి జూన్ వరకు ఉండే వేసవికాలంలో పగటి ఉష్ణోగ్రత సాధారణంగా 30 , 42 మధ్య ఉంటుంది. రోహ్‌తక్ నగరంలో ఇప్పటివరకు నమోదైన అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత 47.2 కాగా, నమోదైన అతి తక్కువ ఉష్ణోగ్రత -0.5 .
ప్రస్తుత కిల్లా మొహల్లావద్ద శతాబ్దాల నాటి పురాతన కోట ఉంది. ఆ కోటను ఘోరీల కాలంలో ఖాజీ సుల్తాన్ ముహమ్మద్ సుర్ఖ్ జుల్కర్ణి ఆధ్వర్యంలో యెమెన్ షేకులు నిర్మించారు. అప్పటి ఢిల్లీ చక్రవర్తి మహమూద్ తుగ్లక్ ఇద్దరు సోదరులు, మాలిక్ ఇద్రీస్, ముబారిజ్ ఖాన్లను 1400 లో ఆ కోటలో నియమించారు. రోహ్‌తక్ కోటను 1410 లో సయ్యద్ ఖైజర్ ఖాన్ ముట్టడించాడు. ఇది ఆరు నెలల సుదీర్ఘకాల ముట్టడి తర్వాత మాత్రమే ఇది అతడి వశమైంది.
రోహ్‌తక్ హర్యానా రాష్ట్రం లోని నగరం, రోహ్‌తక్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం. ఇది న్యూ ఢిల్లీ నుండి 70 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.రాష్ట్ర రాజధాని చండీగఢ్ నుండి దక్షిణాన 250 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రోహ్‌తక్ జాతీయ రాజధాని ప్రాంతంలో భాగం. ఎన్‌సిఆర్ ప్లానింగ్ బోర్డు నుండి మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి చౌక రుణాలు పొందడంలో ఈ హోదా నగరానికి ఉపయోగ పడుతుంది.
మూడు జాతీయ రహదారులు జాతీయ రహదారి 9, జాతీయ రహదారి 709, జాతీయ రహదారి 352 రోహ్‌తక్‌ను ఏడు నగరాలకు కలుపుతున్నాయి. రెండు రాష్ట్ర రహదారులు కూడా నగరం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి 9 లో ఢిల్లీ - రోహ్‌తక్ భాగాన్ని ఆరు లేన్లకు విస్తరించారు. రోహ్‌తక్ నగరానికి 30 కి.మీ బైపాస్ రోడ్డును కూడా నిర్మించారు.
రోహ్‌తక్ న్యూ ఢిల్లీకి వాయవ్యంగా 70 కిలోమీటర్లు, రాష్ట్ర రాజధాని చండీగఢ్కు దక్షిణాన 250 కిలోమీటర్ల దూరంలో జాతీయ రహదారి 9 పై ఉంది. రోహ్‌తక్ జాతీయ రాజధాని ప్రాంతంలో ఒక భాగం.
ది లంబాడాస్: ఎ కమ్యూనిటి బిసీజ్‌డ్: ఎ స్టడీ ఆన్ ది రిలింక్విష్‌మెంట్ ఆఫ్ లంబాడ గర్ల్ బేబీస్ ఇన్ సౌత్ తెలంగాణ
గీతా రామస్వామి ఒక సామాజిక కార్యకర్త, రచయిత్రి. ఈమె హైదరాబాద్ బుక్ ట్రస్ట్ అనే లాభాపేక్ష రహిత పుస్తక ప్రచురణ సంస్థ తరఫున పనిచేస్తున్నది. ఈమె ఇండియా స్టింకింగ్, టేకింగ్ ఛార్జ్ ఆఫ్ అవర్ బాడీ, ఆన్ దెయిర్ ఓన్, ది ఆక్స్‌ఫర్డ్ ఇండియా ఆంథాలజీ ఆఫ్ తెలుగు దళిత్ వ్రైటింగ్ , లైఫ్ ఇన్ అనంతారం, నేను కమ్యూనిస్టుని వంటి రచనలు చేసింది. ఇటీవల గౌరీ లంకేశ్ రచనల తెలుగు అనువాదాన్ని ప్రచురించింది.
గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏమంటే పుట్టినపుడు గుర్తించిన లింగానికి అనుగుణంగా వ్యవహరించకపోవడం జెండర్ డిస్ఫోరియా కాదు. అమెరికన్ సైకియాట్రిక్ అసోసియేషన్ చెప్పే దాని ప్రకారం ఒక వ్యక్తి వైద్యపరంగా ముఖ్యమైన వేదనని దీనివలన అనుభవించినపుడు మాత్రమే అది జెండర్ డిస్ఫోరియాగా పరిగణించబడుతుంది.
ఈ రుగ్మత ఉన్న వ్యక్తులకు చికిత్సగా వాళ్ళ మనసు చెప్పే జెండర్ ని అవలంభించేందుకు కావాల్సిన ఆసరాని కల్పించడం లాంటివి చెయ్యవచ్చు. హార్మోన్ థెరపీ, కొన్ని సర్జరీలను ఈ చికిత్సలో భాగంగా ఉపయోగించవచ్చు. ఇవే కాకుండా కౌన్సిలింగ్, సైకోథెరపీ కూడా ఈ చికిత్సలో భాగంగా ఉండవచ్చు.
ఒక వ్యక్తి జెండర్ ఐడెంటిటీ, తను పుట్టినపుడు గుర్తించిన లింగంతో సరిపోలక పోవడం వలన అనుభవించే వేదనని వైద్యపరిభాషలో జెండర్ డిస్ఫోరియా అని అంటారు. సాధారణంగా ట్రాన్స్ జెండర్ వ్యక్తులు జెండర్ డిస్ఫోరియాతో బాధపడుతుంటారు.
కవలలపై జరిపిన అధ్యయనాల ప్రకారం తెలియవస్తున్నది ఏమంటే జెండర్ డిస్ఫోరియాకి పుట్టిపెరిగిన వాతావరణంతో పాటు జన్యుపరమైన కారణాలు కూడా ఉన్నాయి.
అనైలేషన్ ఆఫ్ క్యాస్ట్ అన్నది 1936 లో బి.ఆర్‌. అంబేడ్కర్‌ రాసిన పుస్తకం పేరు. నిజానికి ఇది మొదట ఒక సభలో ఇవ్వాల్సిన ప్రసంగానికి పాఠం. తరువాత ఆ సభ జరుగనందున అంబేడ్కర్ దీనిని ఒక పుస్తకంగా ప్రచురించాడు. ఈ రచనలో అంబేడ్కర్ భారతదేశంలోని కులవ్యవస్థ పుట్టుపూర్వత్తరాలను గురించి, దానికి పూర్వపు స్థితిగా చెబుతున్న చాతుర్వర్ణ వ్యవస్థ లోని మంచి చెడుల గురించి విశ్లేషించి, ఈ వ్యవస్థ దేశ సమైక్యతకు హానికారకమని తీర్మానించాడు. స్వతంత్రం, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం ఉన్న ఆధునిక సామాజిక వ్యవస్థ నిర్మితమవ్వాలంటే హిందూ మత గ్రంథాలని ధిక్కరించాలని సూచించాడు. అంబేడ్కర్ చేసిన అనేక రచనల మధ్య చాలా పేరొందిన రచన ఇది. మరాఠీ, హిందీ, పంజాబీ, మలయాళం వంటి అనేక భాషల్లోకి అనువాదం కూడా చేశారు. దీనిని "కుల నిర్మూలన" పేరుతో బోయి భీమన్న తెలుగులోకి అనువదించాడు.
ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్ దేశంలో ఉన్న లాహోర్ నగరానికి చెందిన జాత్-పాత్-తోడక్ మండల్ అన్న సంస్థ 1936లో జరుగనున్న తమ వార్షిక సమావేశానికి అధ్యక్షత వహిస్తూ కులవ్యవస్థపై ప్రసంగించమని అంబేడ్కర్ ను ఆహ్వానించింది. ఈ సంస్థ హిందూ సంఘ సంస్కర్తల ఆధ్వర్యంలో నడిచేది. అంబేడ్కర్ మొదట అంగీకరించకపోయినా, వారి బలవంతం మీద ఒప్పుకున్నాడు. అయితే అతని ప్రసంగ పాఠం చిత్తుప్రతిని చూసిన మండల్ వారు అందులోని కొంత భాగాన్ని తొలగించమని అడిగారు. అందుకు అంబేడ్కర్ ఒప్పుకోలేదు. కొంతకాలానికి అసలు ఆ వార్షిక సమావేశం రద్దు చేశారు. అయితే, అప్పటికే అంబేడ్కర్ తన ప్రసంగ పాఠం ప్రతులని సమావేశానికి వచ్చేవారికి కాపీలు ఇవ్వడం కోసం ముద్రించాడు. దీనితో ఆ ప్రతులని అంబేడ్కర్ పుస్తకంగా అమ్మాడు.
ఈ రచన/ప్రసంగం భారతదేశపు కుల వ్యవస్థలో సతి, బాల్య వివాహాలు, అస్పృశ్యత వంటి అనేక సాంఘిక దురాచారాలు ఉన్నాయని ఎందరో వాదించినా ఎందుకు సంఘ సంస్కరణ కష్టం?
అన్న ప్రశ్న గురించిన విచారణతో మొదలవుతుంది. ఇక్కడే ఇతర దేశాలలో ఉన్న ఇటువంటి వ్యవస్థలతో పోలిస్తే కుల వ్యవస్థలో తేడాలు ఏమిటి అన్నది కూడా చర్చించి "కుల వ్యవస్థ ఉత్త శ్రమ విభజన కాదు, శ్రామికుల విభజన కూడా" , శ్రామికులని శ్రేణీకరించి ఈ పని గొప్ప, ఈ పని కాదు అన్న విభజన చేయడం ఇతర దేశాల వ్యవస్థలలో లేదు అని తీర్మానించాడు రచయిత.
అలాగే కుల వ్యవస్థ ఆర్థికంగా కానీ, సామాజికంగా కానీ దేశానికి మేలు చెయ్యదు అని తన వాదనలతో నిరూపించాడు. కుల వ్యవస్థ దేశంలో హిందువుల మధ్య ఐక్యత లేకుండా చేసింది అని వాదించాడు. భారతదేశానికి వివక్షలేని, స్వతంత్రం, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం ఉన్న ఆధునిక సామాజిక వ్యవస్థ కావాలి అని అన్నాడు. తరువాత కుల వ్యవస్థకు ముందుది, ఇలాంటి భావాలు కలది అని చెప్పబడుతున్న చాతుర్వర్ణ వ్యవస్థ వైపుకి దృష్టి సారిస్తాడు. ఈ చాతుర్వర్ణ వ్యవస్థను వివరంగా చర్చించి, పరిశీలించి, ఆ వ్యవస్థ గురించిన సిద్ధాంతంలో ఉన్న లోపాలను చూపుతూ, అది ఆచరణలో అసాధ్యమని తీర్మానించాడు.
తరువాత, కుల వ్యవస్థ నిర్మూలన జరిగితే కానీ దేశాభివృద్ధి జరగదనీ, దేశంలోని ప్రజల మధ్య సమైక్యత ఉండదనీ వాదించాడు. మరి ఈ వ్యవస్థని నిర్మూలించడం ఎలా?
‌అన్న ప్రశ్న కి జవాబుగా కులాంతర వివాహాల ని ప్రోత్సహించినా అది చాలదనీ, హిందూ మత గ్రంథాలు, శాస్త్రాల సరైన తాత్పర్యం కంటే జనం దాన్ని ఎలా అర్థం చేసుకుంటున్నారు అన్నది గమనిస్తే, కుల వ్యవస్థని సమర్థిస్తాయని అనేక హిందువులు భావిస్తున్నారనీ, కనుక వాటిని ధిక్కరించాలనీ అన్నాడు. ఈ విధంగా ఒక మతాన్నే విచ్ఛిన్నం చేసి సంస్కరణలు తేవడం అసాధ్యమని కూడా గుర్తించాడు.
అన్న విషయాలపై హిందువులు కృషి చేయాలనీ, ఈ ప్రసంగం తరువాత తాను హిందూ మతాన్ని వదిలి వెళతాననీ, హిందువుగా, హిందువులతో ఇదే తన చివరి ప్రసంగమనీ చెప్పి ముగించాడు.
మోతీహారి బీహార్ రాష్ట్రం, తూర్పు చంపారణ్ జిల్లా లోని పట్టణం, ఈ జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం. ఇది రాష్ట్ర రాజధాని పాట్నాకు ఉత్తరంగా 150 కి,.మీ. దూరంలో ఉంది.
ఇతని 78ఆర్.పి.ఎం.గ్రామఫోను రికార్డులు చాలా ప్రచారంలోని వచ్చాయి. నగుమోము కృతిని మొదలుకొని అన్ని రికార్డులు ఎక్కువగా అమ్ముడుపోయాయి. ఇతనికి ముందు నగుమోము కీర్తనను అందరూ ఆభేరి రాగంలో ఆలపించేవారు. కర్ణాటక వాగ్గేయకారుడైన త్యాగరాజ స్వామి ఈ కీర్తనను ఆభేరి రాగంలో వ్రాశాడని అందరూ భావిస్తారు. అయితే ఈ కీర్తన దేవగాంధారి రాగంలో అయితే ఎక్కువ భావావేశాన్ని కలిగి ఉంటుందని భావించి ఆ రాగంలో పాడాడు. ఛాందసవాదులు ఇలా త్యాగరాజస్వామి కీర్తనను అసలైన రాగంలో కాక మరొక రాగంలో పాడటాన్ని జీర్ణించుకోలేక పోయారు. అయితే సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ వారి విమర్శలను లెక్కచేయక తన నిర్ణయానికే కట్టుబడి కర్ణాటక దేవగాంధారి రాగంలోనే ఆలపించేవాడు. నిజానికి నగుమోము కీర్తన దేవగాంధారి రాగంలోనే చక్కగా ఇమడడంతో బెంగుళూరు నాగరత్నమ్మ,ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి, భానుమతీ రామకృష్ణ మొదలైన వారందరూ "ముసిరి సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్" బాటలోనే నడవసాగారు.ఈ కీర్తనతో పాటు సరస్వతి మనోహరిరాగంలో ఎంత వేడుకొందు, తోడి రాగంలో ఎందు దాగినదో, కాంభోజి రాగంలో తిరువాడి శరణం, ముఖారి రాగంలో ఎన్రైక్కి శివకృపై, వృత్త షెంజదై అదా రాగమాలిక మొదలైన కీర్తనలు ఇతనికి పేరు తెచ్చిపెట్టాయి.
ముసిరి సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ తమిళనాడు రాష్ట్రం, తిరుచిరాపల్లి జిల్లా, బొమ్మలపాళ్యం అనే గ్రామంలో 1899, ఏప్రిల్ 9న ఒక పేదకుటుంబంలో జన్మించాడు.ఇతని తండ్రి శంకరశాస్త్రి సంస్కృత పండితుడు. తల్లి సీతాలక్ష్మి ఇతని బాల్యంలోనే మరణించింది. ఇతడు తన 14వ యేట నాగలక్ష్మిని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఇతడు 17వ యేటికే ఇంగ్లీషులో బాగా చదవడం, మాట్లాడటం, వాయటం నేర్చుకున్నాడు. ఆ రోజులలో పేరుపొందిన నటగాయకుడు ఎస్.జి.కిట్టప్ప ప్రేరణతో ఇతడు సంగీతం నేర్చుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. కిట్టప్ప పాడిన పాటలను ఇతడు అలవోకగా అనుకరించేవాడు. ఇతడు మొదట సంగీతాభ్యాసం ఎస్.నారాయణస్వామి అయ్యర్ వద్ద రెండు సంవత్సారాలు చేశాడు. తరువాత మద్రాసు వెళ్ళి అక్కడ వయొలిన్ విద్వాంసుడు కరూరు చిన్నస్వామి అయ్యర్ వద్ద పట్టుదలగా నేర్చుకోవడానికి చేరాడు. అయితే చిన్నస్వామి అయ్యర్‌కు సమయం సరిపోనందువల్ల ఇతడిని టి.ఎస్.సభేశ అయ్యర్ వద్దకు పంపాడు. ఇతడు సభేశ అయ్యర్ వద్ద 9 సంవత్సరాలు సంప్రదాయ గురుశిష్య పరంపర పద్దతిలో సంగీతాన్ని అభ్యసించాడు. ముఖ్యంగా నెరవల్ పద్దతిలో ఆలాపన చేయడం నేర్చుకున్నాడు.
ఇతడు గాయకునిగానే కాకుండా సంగీత గురువుగా కూడా ప్రశంసలందుకున్నాదు. ఇతడు ఇంటి వద్ద అనేక మంది శిష్యులకు తర్ఫీదునిచ్చాడు. ఇతని "శిష్య పరంపర" బాగా గుర్తింపును తెచ్చుకుంది. ఇతడూ కీర్తనలు నేర్పించే తీరు "ముసిరి స్కూల్" గా పిలువబడింది. ఇతని శిష్యులలో ఎన్.రాజం, ముసిరి ఎం.ఆర్.గోపాలరత్నం, టి.కె.గోవిందరావు, బాంబే సిస్టర్స్ సి.సరోజ & సి.లలిత, తైలంబ కృష్ణన్, మణి కృష్ణస్వామి, కె.ఎస్.వెంకటరామన్, సుగుణ పురుషోత్తమన్, సుగుణా వరదాచారి మొదలైన వారున్నారు. కె.గాయత్రి, విద్యా కళ్యాణరామన్, ప్రసన్న వెంకట్రామన్, జయం వెంకటేశ్వరన్ మొదలైన వారు ఇతని బాణీని అనుసరిస్తున్నారు.
ముసిరి సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ ఒక కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసుడు. ఇతడు 1920-1940ల మధ్యకాలంలో అనేక సంగీత ప్రదర్శనలు చేశాడు. కచేరీలు చేయడం మానుకొన్న తర్వాత కర్ణాటక సంగీత గురువుగా శాస్త్రీయ సంగీత ప్రపంచంలో తలమానికంగా నిలిచాడు. ఇతని భావయుక్తమైన గీతాలాపన కొన్ని తరాలవరకూ సంగీతకారులకు కొలబద్దగా పనిచేసింది. 20వ శతాబ్దపు సంగీత విద్వాంసులలో ఇతని పేరు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతుంది.
ఇతడు హెచ్చు శృతిలో, భావయుక్తంగా, పాడిన ప్రతి పాటను ఆవేశంతో పాడేవాడు. అనేక కీర్తనలకు ఇతడి పాఠాంతరాలు తమదైన ముద్రను కలిగి ఉండి వాటిని అతని శిష్యబృందం ఆలపించినప్పుడు సులభంగా గుర్తించ గలిగేవారు. ఇతడు నెరవల్ ఆలాపనలోను, విలంబ సంగీతంలోను నిపుణుడిగా పేరుపొందాడు. ఇతని సమకాలీకుడైన సెమ్మంగుడి శ్రీనివాస అయ్యర్ ఇతడిని తమ వృత్తికి గౌరవం తెచ్చిపెట్టిన వ్యక్తిగా ప్రశంసించాడు.
అయితే ఇతడు కర్ణాటక సంగీతంతో అనుబంధాన్ని మాత్రం వదులుకోలేదు. 1949లో ఇతడు మద్రాసులోని కేంద్ర కర్ణాటక సంగీత కళాశాలకు మొట్టమొదటి ప్రిన్సిపాల్‌గా చేరి 1965 వరకు ఆ పదవిలో కొనసాగాడు. తిరువయ్యూరులో త్యాగరాయ ఆరాధనోత్సవాలను నిర్వహించే శ్రీ త్యాగరాయ బ్రహ్మ మహోత్సవ సభకు ఇతడు గౌరవ కార్యదర్శిగా, కోశాధికారిగా ఉన్నాడు.
ఇతడు 1938లో విడుదలైన తుకారాం సినిమాలో ప్రధాన పాత్ర పోషించాడు. ఈ సినిమా ప్రింట్లు ఇప్పుడు లభ్యం కాకపోయినా దానిలో ఇతడు పాడిన పాటలు నేటికీ వినిపిస్తున్నాయి. 1945లో తన 46 యేళ్ళ వయసులో ఇతడు కచేరీలలో పాల్గొనడానికి స్వస్తి పలికాడు.
ఇతడు తన మొదటి కచేరీ 1920లో మద్రాసులో చేశాడు. ఇతడు కేవలం 10 సంవత్సరాలలోనే దేశవ్యాప్తంగా కర్ణాటక విద్వాంసుడిగా పేరుగడించాడు.
సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత తక్కువ 50 లో ఉంటుంది, జూలై సగటు నుండి తక్కువ 70 నుండి జనవరిలో తక్కువ 30 వరకు ఉంటుంది. సగటు వార్షిక అవపాతం 24 అంగుళాలు . శీతాకాలపు హిమపాతం భారీగా ఉంటుంది, ఉష్ణోగ్రత 5 కంటే తక్కువగా ఉండవచ్చు. వేసవిలో తేమతో కలిపి వేడి తరంగాలు గాలిని అణచివేస్తాయి. 19 వ శతాబ్దంలో పేస్ట్ లో వరదలుఉన్నాయి. డానుబే దగ్గర నీరు కలుషితమైంది, వాయు కాలుష్యం తో ఉన్నది. బుడా నివాసులకు వాతావరణ కలుషిత ప్రభావం తక్కువ.
హంగేరిలో 9,840,000 మంది హంగేరియన్ మాట్లాడతారు. ప్రభుత్వ పరిపాలనలో, విద్య దేశ అధికారిక భాష. ఇది యూరోపియన్ యూనియన్ అధికారిక భాషలలో ఒకటి. రొమేనియా, చెక్, స్లోవాక్ రిపబ్లిక్లు, పూర్వపు యుగోస్లేవియా, ఉక్రెయిన్, ఇజ్రాయెల్ ,హంగేరియన్ ప్రజలు నివస్తిస్తున్నారు. కెనడా, స్లోవేనియా , ఆస్ట్రియాలో హంగేరియన్ ప్రజలు తక్కువ సంఖ్యలలో ఉన్నారు . ప్రపంచవ్యాప్తంగా హంగేరియన్ మాట్లాడే వారి సంఖ్య 12,605,590.
భారత్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ సొల్యూషన్స్ అనేది లినెక్స్ డెబియన్ ఆధారిత భారత ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్. భారత ప్రభుత్వ సి-డాక్ సంస్థ దీనిని అభివృద్ది చేస్తోంది. దీని తాజా వెర్షన్ ఉన్నతి 8.0. ఇది 11 జులై 2019 న విడుదల చేయబడింది. భారతదేశం లో ఉచిత ఓపెన్ సోర్స్ సాఫ్ట్‌వేర్ వాడకాన్ని మెరుగుపరచడం, ప్రయోజనం పొందడం కోసం దీనిని సెంటర్ ఫర్ డెవలప్‌మెంట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ కంప్యూటింగ్ అభివృద్ధి చేసింది.ఇది చాలా భారతీయ భాషలలో లభిస్తుంది . భారత్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ అనేది ఒక " సర్టిఫైడ్ " లినక్సు పంపిణీ. ఇది ఈ లినక్స్ ప్రామాణిక స్థావరం ప్రమాణాన్ని పాటించడానికి ఫౌండేషన్ ద్వారా సాఫ్ట్ వేర్ సర్టిఫికేట్ పొందింది.భారత్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ సొల్యూషన్స్ అధికారిక వెబ్ సైట్ ://./.
ఇది 19 భారతీయ భాషలకు మద్దతు ఇవ్వగలదు. వివిధ రకాల భద్రత, కార్యాచరణ సమస్యలను దృష్టిలో ఉంచుకుని అభివృద్ధి చేయబడింది. వినియోగదారుల ఇంటర్‌ఫేస్ ఉబుంటు / డెబియన్ మాదిరిగానే ఉంటుంది. ప్రస్తుతం 2.5 మిలియన్లకు పైగా పరికరాల్లో విజయవంతంగా నడుస్తోంది.
బాస్ లిబ్రెఆఫీస్ లు కొన్ని పాఠశాలల సిలబస్ లో చేర్చారు కానీ కొన్ని పాఠశాలలో మాత్రమే విద్యార్థులకు ఈ ఓపెన్ సోర్స్ సాఫ్ట్వేర్ను నేర్పుతున్నారు.
ప్రస్తుతం 4 రూపాలలో భారత్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ సొల్యూషన్స్ లభ్యమవుతోంది . / యొక్క తాజా విడుదల వెర్షన్ 8 ఉన్నతి .
ఇది సర్వర్ కోసం ఉపయోగపడుతుంది . అడ్వాన్స్‌డ్ సర్వర్ ఇంటెల్ , 86 / 86-64 ఆర్కిటెక్చర్‌కు మద్దతు ఇస్తుంది.ఇది వెబ్ సర్వర్, ప్రాక్సీ సర్వర్, డేటాబేస్ సర్వర్, మెయిల్ సర్వర్, నెట్‌వర్క్ సర్వర్, ఫైల్ సర్వర్, సర్వర్ , సర్వర్ వంటి లక్షణాలను కలిగి ఉంది. ఇది వెబ్‌మిన్, గాడ్మిన్, పిహెచ్‌పి మయాడ్మిన్, పిహెచ్‌పి ఎల్‌డిఎపి అడ్మిన్, పిజి అడ్మిన్ వంటి కంప్యూటర్ ఆధారిత పరిపాలనా సాధనాన్ని కూడా కలిగి ఉంది
పాఠశాల విద్యార్ధికి ఉపయోగపడే విద్యాపరమైన అనువర్తనాలతో, విద్యాపరమైన ఆటలు, పెయింట్ గ్రాఫిక్ టూల్స్, టైపింగ్ ట్యూటర్, ప్రాథమిక అభ్యాసన కోసం టూల్స్ ప్యాకేజీల యొక్క హోస్ట్, గణితం, సైన్స్, సామాజిక మొదలైన సబ్జెక్టులను బోధించడానికి అనువుగా ఉంది.
ఈ- స్టాక్ ను పరిష్కారాల మీద అభివృద్ధి చేయడానికి ఈ విడుదల లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది, ఇది పరిశ్రమ, ప్రభుత్వం అకాడెమీలో ఒక సంఘాన్ని నిర్మించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.
అభి ప్రేమికులకు, పిల్లలు ప్రేమించుకొని విడదీయాలనుకునే తల్లిదండ్రులకు సహాయం చేస్తూ, వారి నుండి కొంత ఫీజు వసూలు చేస్తూ ఉంటాడు. తన తండ్రి పటేల్ ని దృష్టిలో పెట్టుకొని తన అక్క ప్రేమని చెడగొట్టాలనుకుంటున్న ప్రియ అభి గురించి విని, అతని సహాయం కోరుతుంది. దాంతో అభి ఆమెకు సహాయం చేస్తూ వుంటాడు. ఇంతలో అనుకోకుండా తను ప్రియ ప్రేమలో పడతాడు. కానీ ప్రియతో ఈ విషయాన్ని చెప్పడానికి సరైన సమయం దొరకదు. మరోవైపు ప్రియ కూడా అభికి ఎలాంటి ఫీలింగ్స్, నైతిక విలువలు లేవనుకొని తన బావ ను వివాహం చేసుకోవడానికి అంగీకరిస్తుంది. చివరికి ఏం జరిగింది?
2012, జూలై 28న హైదరాబాదులోని అన్నపూర్ణ స్టూడియోలో ప్రారంభించబడిన ఈ చిత్రానికి అక్కినేని నాగార్జున క్లాప్ కొట్టగా, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు కెమెరా స్విఛాన్ చేశాడు. మొదటి షాట్‌కు పూరీ జగన్నాథ్ గౌరవ దర్శకత్వం వహించాడు. 2012, ఆగస్టు 14న మొదటి షెడ్యూల్ పూర్తయింది, రెండవ షెడ్యూల్ 2012 ఆగస్టు 16న రామోజీ ఫిల్మ్ సిటీలో ప్రారంభమైంది, సుశాంత్, షాన్వి, ఇతరులపై కొన్ని ముఖ్యమైన సన్నివేశాలను చిత్రీకరించడం జరిగింది. 2013, జనవరి1 న ఈ చిత్రం యొక్క టాకీభాగం చిత్రీకరణ పూర్తయింది. శ్వేతా భరద్వాజ్, సుశాంత్ తో కలిసి ఒక ఐటమ్ సాంగ్ లో నటించింది. ఈ పాటను అన్నపూర్ణలోని ఏడు ఎకరాల స్టూడియోలో చిత్రీకరించారు.
2013, ఏప్రిల్ 7న హైదరాబాదు ఉప్పల్ స్టేడియంలో సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్, రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు మధ్య జరిగిన ఐపిఎల్ మ్యాచ్‌లో ఈ చిత్రంలోని టైటిల్ సాంగ్ విడుదలైంది. ఈ పాటను హీరో సుశాంత్ దర్శకుడు జి. కార్తీక్ రెడ్డి నిర్మాతలు నాగసుశీల, చింతలపుడి శ్రీనివాసరావు సమక్షంలో లాంఛనంగా ప్రారంభించబడింది.
అడ్డా 2013, ఆగస్టు 15న విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. జి. కార్తీక్ రెడ్డి దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో సుశాంత్, శాన్వీ శ్రీవాస్తవ జంటగా నటించగా, అనూప్ రూబెన్స్ సంగీతం అందించాడు.
కపూర్తలా నగరంలో సైనిక్ స్కూల్ , షాలిమార్ బాగ్ , జిల్లా కోర్టు భవనాలు, మూరిష్ మసీదు, పంచ మందిరం , గడియార స్థంభం, స్టేట్ గురుద్వారా, కంజ్లి వెట్ ల్యాండ్స్, 15,000 మంది కూర్చోగల ఫీల్డ్ హాకీ మైదానమైన గురు నానక్ స్టేడియం, జగత్‌జిత్ క్లబ్, ఎన్‌జెఎస్ఏ ప్రభుత్వ కళాశాల వంటి అనేక భవనాలు, ఆసక్తి కలిగించే ప్రదేశాలూ ఉన్నాయి. దేశంలోని మొదటి వాతావరణ మార్పు థియేటర్‌ ఈ నగరంలోనే ఉంది.
కపూర్తలా పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని నగరం. ఇది కపూర్తలా జిల్లా ముఖ్యపట్టణం. ఇది బ్రిటిష్ ఇండియాలోని కపూర్తలా సంస్థానానికి రాజధాని కూడా. ఫ్రెంచ్, ఇండో-సారాసెనిక్ వాస్తుశైలితో కూడుకున్న దాని ప్రముఖ భవనాలతో కూడిన ఈ నగరపు లౌకిక, సౌందర్య మిశ్రమం దాని రాచరిక గతాన్ని పట్టి చూపుతాయి. దీనిని ప్యాలెస్ & గార్డెన్స్ నగరం అని కూడా పిలుస్తారు. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, భారతదేశంలో అత్యల్ప జనాభా కలిగిన నగరం కపూర్తలా.
కపూర్తలా స్వాతంత్య్రానికి పూర్వం భారతదేశంలో కపూర్తలా సంస్థానానికి రాజధానిగా ఉంది. దీనిని అహ్లువాలియా సిక్కు పాలకులు పాలించారు. కపూర్తలా జెండాకు రెండు రంగుల నేపథ్యంతో "ప్రో రీజ్ ఎట్ పాట్రియా" అనే లాటిన్ నీతి వాక్యంతో ఉంటుంది.
జలంధర్-ఫిరోజ్‌పూర్ మార్గంలో ఉన్న కపూర్తలా రైల్వే స్టేషను, రెండు ప్రధాన రైల్వే జంక్షన్ స్టేషన్లైన జలంధర్, ఫిరోజ్‌పూర్‌ ల ద్వారా నగరాన్ని భారతదేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలకు కలుపుతుంది.
కపూర్తలా నగరం పంజాబ్ లోను, ఉత్తర భారతదేశం లోనూ ఉన్న ప్రధాన రవాణా మార్గాలతో చక్కగా అనుసంధానించబడి ఉంది. ఇది జలంధర్ నగరం నుండి 19 కిలోమీటర్ల దూరంలో నైరుతి దిక్కున ఉంది.
ఇతడు 1943లో మొదటి బహిరంగ కచేరీ బెంగళూరు గాయన సమాజలో చేశాడు. ఇతడు అనేక సంగీత సదస్సులలో పాల్గొన్నాడు. 1969లో ఇరాన్ దేశం షిరాజ్‌లో జరిగిన సదస్సులో పాల్గొని అక్కడ తన వీణావాదనను ప్రదర్శించాడు. ఇతడికి అనేక పురస్కారాలు వరించాయి. 1983లో భారత ప్రభుత్వం పద్మభూషణ్ పురస్కారంతో ఇతడిని సత్కరించింది.1984లో మద్రాసు సంగీత అకాడమీ సంగీత కళానిధి పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది. ది ఇండియన్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సొసైటీ, చెన్నై 1994లో ఇతడికి "సంగీత కళాశిఖామణి" బిరుదు ప్రదానం చేసింది. బెంగళూరు గాయన సమాజ ఇతడికి "సంగీత కళారత్న" అనే బిరుదును ఇచ్చింది. ఇంకా ఇతనికి చౌడయ్య జాతీయ స్మారక పురస్కారం కూడా వచ్చింది.
ఇతడు వాయులీన విద్వాంసుడు మైసూరు చౌడయ్యతో కలిసి చేసిన కచేరీలు జనాదరణ పొందాయి. ఇతడు ఉస్తాద్ అలీ అక్బర్ ఖాన్ వంటి హిందుస్తానీ కళాకారులతో జుగల్‌బందీ కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నాడు. ఇతడు డి.వి.గుండప్ప, ఆర్.ఎస్.ముగలి, పి.టి.నరసింహాచార్ వంటి కన్నడ రచయితల అనేక కన్నడ సంగీత నృత్య రూపకాలకు సంగీతాన్ని సమకూర్చాడు. 1966లో విడుదలైన సుబ్బాశాస్త్రి కన్నడ సినిమాకు సంగీత దర్శకత్వం వహించాడు.
ఇతడు 1920లో ఒక సంగీత విద్వాంసుల కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి వెంకటేశ అయ్యంగార్ గొప్ప వైణికుడు, మైసూరు సంస్థానం ఆస్థాన విద్వాంసుడు. ఇతడు మొదట తన తండ్రి వద్ద తరువాత వీణ వెంకటగిరియప్ప వద్ద వీణావాదన అభ్యసించాడు.
ఇతడు తన 12వ యేట అప్పటి మైసూర్ మహారాజు "నాలుగవ కృష్ణరాజ ఒడయారు" సమక్షంలో తొలి ప్రదర్శన గావించాడు. మహారాజు ఇతని వీణావాదనకు సంతుష్టుడై 50 వెండి నాణాలు బహూకరించాడు.
ఇతడు మైసూరు మహారాజా కళాశాల నుండి బి.ఎ. పట్టా పొందాడు. ఆకాశవాణి బెంగళూరు కేంద్రంలో ప్రొడ్యూసర్‌గా పనిచేశాడు. 1975లో మైసూరు విశ్వవిద్యాలయం ఇతడికి గౌరవ డాక్టరేట్‌ను ప్రదానం చేసింది.
హయహయులు ఎక్కువగా వారిలో ఆధిపత్య వంశం పేరుతో పిలువబడ్డారు - వితిహోత్రాలు . పురాణాల ఆధారంగా వితిహోత్రుడు కర్తావీర్యార్జునుడి మనవడు, తాలఝంగుడి పెద్ద కుమారుడు. పురాణాలలో ఇద్దరు వితిహోత్రా పాలకులు పేర్లు ఉన్నాయి: వితిహోత్రుడి కుమారుడు అనంతుడు, అనంతుడి కుమారుడు దుర్జయ అమిత్రకర్షన హయహయ భూభాగవిస్తరణలో ఉన్న మద్య గంగా లోయకు వితియోత్ర పాలకుల విస్తరణను ఇక్ష్వాకు రాజు సాగరుడు ఆపివేశారు. దిఘానికాయ ప్రాంతానికి చెందిన మహాగోవిందసూతాంత అవంతి రాజు వెస్సాభు , ఆయన రాజధాని మహిస్సతి గురించి ప్రస్తావించారు. బహుశా ఆయన వితిహోత్రా పాలకుడై ఉంటాడు. బహుశా తరువాతి వితిహోత్రుల పాలనలో అవంతి ప్రాంతం మొత్తం రెండు రాజ్యాలుగా అభివృద్ధి చెందింది. వింధ్యాలచే విభజించబడి మహిష్మతి, ఉజ్జయిని ప్రధాన నగరాలుగా చేసుకుని పాలించాయి. మత్స్య పురాణం ఆధారంగా రిపుంజయ మంత్రులలో ఒకరైన పులికా ఉజ్జయిని చివరి వితిహోత్రా రాజును చంపి తన కుమారుడు ప్రద్యోతను కొత్త రాజుగా చేసాడు.
ఆ తరువాత సుదేవ కుమారుడైన దివోదాసను కాశీ సింహాసనం అధిష్టింపజేసారు. యువరాజుల పరాక్రమం గుర్తించిన వీతహవ్య కుమారులు కొంతకాలం కాశీరాజ్యం మీద దండెత్తలేదు. రాజు దివోదాస ఇంద్రుని ఆజ్ఞతో బరనాసి నగరాన్ని పునర్నిర్మించి బలపరిచారు. వారు కాశీనగరాన్ని దుకాణాలు, వ్యాపారవీధులు, సకలసౌకర్యాలతో, సకలాంగసుందరంగా తీర్చిదిద్ది విస్తరించారు. నగర భూభాగాలు గంగా ఒడ్డు నుండి గోమతి దక్షిణ ఒడ్డు వరకు ఉత్తరం వైపు విస్తరించి రెండవ అమరావతి ను పోలి ఉన్నాయి. హయహయులు మరోసారి దాడి కాశీ నగరం మీద దాడి చేశారు. తన రాజధాని నుండి హయహయుల దాడిని ఎదుర్కొన్న రాజు దివోదాసు యుద్ధంలో వెయ్యి రోజులకాలం శత్రువుతో పోరాడాడి చివరికి అనేకమంది అనుచరులను, జంతువులను కోల్పోయి చాలా బాధలు అనుభవించాడు. దివోదాస రాజు సైన్యాన్ని కోల్పోవడమే కాక ఖజానా కూడా ఖాళీ అయింది. తరువాత ఆయన గురువు బృహస్పతి కుమారుడు భరద్వాజను రక్షించాలని కోరుకుని దివోదాసు తన రాజధానిని వదిలి పారిపోయాడు.
వితాహవ్యుల మీద ప్రతీకారం తీర్చుకోగల ధైర్యవంతుడైన కొడుకు కోసం దివోదాస ఆకాంక్షించాడు. తన గురువు భరద్వాజ ఆశీస్సులతో ప్రతార్దన అనే కుమారుడిని పొందాడు. ప్రతర్ధన యుద్ధంలో బాగా నైపుణ్యం సాధిస్తాడ్జూ. దివోదాసు తన కొడుకును కాశీ సింహాసనం మీద అధిష్టింపజేసాడు. వితహవ్య కుమారులకు వ్యతిరేకంగా సైన్యాలను నడిపించమని కోరాడు. ఆయన తన రధం మీద అధిరోహించి గంగానదిని వేగంగా దాటి తన సైన్యాన్ని అనుసరించి వీతహవ్య నగరానికి వ్యతిరేకంగా ముందుకు సాగాడు. వీతహవ్యులు తమ నగరం నుండి తమ రధాలను అధిరోహించి ప్రతార్దనుడి మీద వివిధ రకాల ఆయుధాలను వర్షంలా కురిపించారు. ప్రతార్ధనా యుద్ధంచేసి వారందరినీ చంపాడు. యుద్ధంలో హైహాయ రాజు వీతహవ్యుడు, ఆయన కుమారులు, బంధువులందరూ చనిపోయారు. ఆయన గురువు భృగువు దగ్గరకు పోయి రక్షణ కోరాడు. భృగువు ఆయనకు సన్యాసదీక్ష ఇచ్చాడు. వీతహవ్యుడి వంశావళిలో జన్మించిన శౌనక మహర్షి ఉగ్రశ్రవణుడి నుండి మహాభారతాన్ని విని మహర్షులకు వినిపించాడు.
మహాభారతం, పురాణాల ఆధారంగా అత్యంత ప్రసిద్ధ హయహయ రాజు కర్తావీర్య అర్జునుడు సహస్రబాహు కలవాడు. ఆయనను చక్రవర్తి అని పిలిచేవారు. ఆయన పేరు ఋగ్వేదం లో కనుగొనబడింది. ఆయన చివరికి నాగ అధిపతి అయిన కార్కోటకుడు నాగా నుండి మహిష్మతి నగరాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని దానిని తన కోట-రాజధానిగా చేసుకున్నాడు. వాయు పురాణం ఆధారంగా ఆయన లంక మీద దాడి చేసి రావణుడిని ఖైదీని తీసుకున్నాడు. అర్జునుడు దత్తాత్రేయుడిని ఆశ్రయించి అతనికి శిష్యుడిగా ఉన్నాడు.