polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
సినిమాలో కథానాయకుని పాత్రకు మహేష్ బాబు అయితే బావుంటాడని నిర్మాత ఎం.ఎస్.రాజు భావించారు. అప్పటికి మహేష్ హీరోగా రాజకుమారుడు, మురారి సినిమాలు విజయం సాధించగా, యువరాజు, వంశీ సినిమాలు కూడా చేసి ఉన్నారు. అయితే అప్పటికే పేరుతెచ్చుకున్న నటవారసుడు కాకుండా మరెవరైనా కొత్త హీరోతో చేస్తేనే కరెక్ట్ అని దర్శకుడు వి.ఎన్.ఆదిత్య నమ్మారు. దాంతో ఇప్పటికిప్పుడు కొత్త నటుడు ఎక్కడ దొరుకుతాడని ఎం.ఎస్.రాజు అభ్యంతరం వ్యక్తంచేయడంతో తన దృష్టిలో ఉన్న ఉదయ్‍కిరణ్ పేరును ఆదిత్య సూచించారు. ఆయన సూచన మేరకు ఉదయ్ కిరణ్ తొలి సినిమా అయిన చిత్రం సినిమా చూసిన ఎం.ఎస్.రాజు ఆయననే సినిమాలో హీరోగా అంగీకరించారు. సినిమాలో ప్రముఖ సినీగీత రచయిత సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి తన నిజజీవిత పాత్ర పోషించారు.
2001లో నిర్మాత ఎం.ఎస్.రాజు నిర్మించి సంక్రాంతికి విడుదల చేసిన భారీచిత్రం దేవీపుత్రుడు పరాజయం పాలయ్యింది. ఎం.ఎస్.రాజు తదుపరి చిత్రం భారీ చిత్రం కాక ఒక లవ్ స్టోరీ అయితే బావుంటుందనీ, దానికి కొత్త దర్శకుణ్ణి పెట్టుకోవాలని అనుకున్నారు. ఆయనకు సన్నిహితుడైన సినిమాటోగ్రాఫర్ ఎస్. గోపాలరెడ్డితో ఈ విషయం చర్చించగా ఆయన వి.ఎన్.ఆదిత్య పేరును సూచించారు. అప్పటికి ఆదిత్య సింగీతం శ్రీనివాసరావు, జయంత్ సి పరాన్జీల వద్ద సహాయ దర్శకునిగా పనిచేశారు. దాంతో రాజు అతన్ని కలవాలని ఫోన్ చేశారు, అయితే అంతటి నిర్మాత తననెందుకు కలవమంటారన్న సంకోచంతో కలవకున్నా రాజు మళ్ళీ ఫోన్ చేయడంతో కలిశారు. ఆదిత్య, రాజు తరచుగా కలుస్తూ ఎలాంటి ప్రేమకథ చేద్దామన్న విషయంలో కొంత స్పష్టత తెచ్చుకున్నారు.
విదేశాల్లో చదువు పూర్తి చేసుకుని వచ్చిన అను చంటి కోసం వెతుకుతూ ఉంటుంది. తాము అరకులో చిన్నతనంలో కలుసుకున్న దేవాలయం దగ్గరకు వెళుతుంది. కానీ అక్కడ తను కనిపించడు. తన అనుభవాలన్నీ కలిపి రేణు అనే మారు పేరుతో స్వాతి పత్రికలో మనసంతా నువ్వే అనే పేరుతో నవల రాస్తూ ఉంటుంది. వేణు చెల్లెలు ఆ నవలకు, రచయిత్రికి వీరాభిమాని అయిపోతుంది. వాళ్ళ ఇంటికి వెళ్ళిన రేణు చిన్ననాటి చంటినే వేణు అని తెలుసుకుని అతనికి చెప్పకుండానే ప్రేమిస్తుంటుంది. చివరికి ఇద్దరూ ఒకటి కాబోయేంతలో అను తండ్రి అడ్డుపడతాడు. అందరినీ ఒప్పించి ఈ జంట ఎలా కలిసిందనేని మిగతా కథ.
సీన్ల విభజన దాకా స్క్రిప్ట్ పూర్తయ్యాకా దాన్ని రచయితలు పరుచూరి బ్రదర్స్కి ఇచ్చారు. అయితే పరుచూరి బ్రదర్స్ అప్పటివరకూ చేసిన సీన్ల విభజన సరిగా లేదన్నారు. చిన్నతనం ఎపిసోడ్ చాలా పొడుగు కావడం, రెండో అర్ధభాగం సరిగా లేకపోవడం వంటి సమస్యలను వెల్లడించారు. దాంతో మళ్ళీ కథాచర్చలు అరకులోయ ప్రాంతంలో పునఃప్రారంభించారు. పరుచూరి బ్రదర్స్, వి.ఎన్.ఆదిత్య, ఎం.ఎస్.రాజు, వీరు పోట్ల కథాచర్చల్లో పాల్గొన్నారు. సీనిక్ ఆర్డర్ మార్చడం, కథలో కొన్ని చేర్పులు చేయడం వంటివి పూర్తిచేసి చివరకు స్క్రిప్ట్ ఫైనలైజ్ చేశారు.
మనసంతా నువ్వే ఎం.ఎస్.రాజు నిర్మాతగా, వి. ఎన్. ఆదిత్య దర్శకత్వంలో విడుదలైన 2001 నాటి ప్రేమకథా చిత్రం. సినిమాలో ఉదయకిరణ్, రీమా సేన్, తనికెళ్ళ భరణి, సునీల్, తనూరాయ్ ముఖ్యపాత్రల్లో నటించారు. ఆర్. పి. పట్నాయక్ సంగీత దర్శకత్వం వహించాడు.
సినిమా నేపథ్యంగా వైజాగ్ ని స్వీకరించినా చిత్రీకరణ వైజాగ్ తో పాటుగా హైదరాబాద్ ఔట్ డోర్లో కూడా చేశారు. హైదరాబాద్ లోని అమీర్ పేట్ చర్మాస్ షోరూం వంటి వాటిల్లో కొన్ని భాగాలను చిత్రీకరించారు.
నాగపంచమి : నాగ పంచమి పండుగ హిందువులు జరుపుకుంటారు. నాగ పంచమిలో అయిదు నాగులు అనంత, వాసుకి, తక్షక, కర్కోటక, పింగళ పూజింపబడతాయి.
అంగద : అతిధేయ కోతి ఒకటి; వాలి కుమారుడు. రెండు: శ్రీరాముడు తమ్ముడైన లక్ష్మణుడు యొక్క పెద్ద కొడుకు. అంగదుడు అంగదపురమును నిర్మించాడు.
అంధక : శివ భగవానుడు యొక్క కుమారుడు అంధకాసురుడు, అతని చెమట చుక్క నుండి సృష్టించబడింది. ఇతను గ్రుడ్డివాడుగా జన్మించాడు. జన్మించిన తరువాత, ఇతణ్ణి కుమారులు లేని, హిరణ్యాక్షుడుకు అందించడం జరిగింది. తదుపరి ఇతను హిరణ్యాక్షుడు రాజ్యానికి రాజు అయ్యాడు.
అక్షయపాత్ర : సూర్య దేవుని ద్వారా యుధిష్టురుడు నకు ప్రాప్తించిన ఒక అద్భుతమైన పాత్ర. ఇది ఎప్పుడూ ఆహారమును విఫలమవకుండా నిరంతరం సరఫరాను నిర్వహిస్తుంది.
అగస్త్య : ఒక గొప్ప యోగి. భక్తులుగా పవిత్ర స్థలాలు దర్శించునపుడు ఈయన జీవిత కథ పాండవుల నేర్చుకున్నారు. ఈయన భార్య లోపాముద్ర కూడా అగస్త్యుడుతో సమానంగా, ఆమె స్వంతంగా ఒక గొప్ప యోగినిగా ఉంది.
అద్వైత వేదాంత : హిందూ మతం వేదాంతం లో తరచుగా ఏకత్వం అనే పిలవబడే ఒక పాఠశాల. లేదా ద్వంద్వ స్వభావాన్నికాని వ్యవస్థ. సంపూర్ణ నుంచి ఇది నేనే అవిభాజ్యత సూచిస్తుంది.
అభిమన్యు : అర్జునుడు, సుభద్ర యొక్క కుమారుడు. విరాట రాజు కుమార్తె ఉత్తర వివాహం జరిగింది, అతను మోసం పూరితంగా కురుక్షేత్ర సమయంలో కౌరవుల ద్వారా చంపబడ్డాడు.
అమరకంట : అమరకంటకం మధ్యప్రదేశ్ కి చెందిన సహజ వారసత్వం. వింధ్య, సాత్పురా పర్వత శ్రేణులు కలిసే చోటులో మైకల్ కొండ ఉంది. ఈ ప్రదేశం లోనే నర్మద, సోనే, జోహీల నదులు ఉద్భవించాయి.
అర్జున : పాండవులలో మధ్యముడు. కృష్ణుని బావ. ఈతనికి యుద్ధంలో వచ్చిన సందేహాల నివృత్తి కోసం శ్రీ కృష్ణుడు భగవద్గీత బోధించాడు.
అలంబస : దుర్యోధనుడికి స్నేహితుడైన ఒక రాక్షసుడు. మహాభారత సంగ్రామంలో సాత్యకి ధాటికి తట్టుకోలేక కదనరంగాన్ని వదిలి పారిపోయాడు.
అశ్వసేన : నాగ తక్షక కుమారుడు, పాండవుల ద్వారా ఖాండవ వనం మంటతో దహనం చేయగా జరిగినప్పుడు, ఇంద్రుడు చే రక్షింపబడిన వాడు. ఐదు శక్తివంతమైన బాణాలు కర్ణుడు ద్వారా కాల్చాడు.
పురాణం అర్థం "ప్రాచీన" లేదా "పాత" ఒక కళా ప్రక్రియ భారతీయులు రచించిన సాహిత్యం పేరు. దీని సాధారణ నేపథ్యాలకు చరిత్ర, సంప్రదాయం, మతం ఉంటాయి. ఇది సాధారణంగా మరొక వ్యక్తి ద్వారా సంబంధించిన కథలు రూపంలో రాస్తారు.
ఇక్ష్వాకు : ఇక్ష్వాకు అనే పదం "చేదుదారి" అని అర్ధం. పురాతన భారతదేశంలో వేద నాగరికతలో సూర్య రాజవంశం యొక్క మొదటి రాజు, స్థాపకుడు ఇక్ష్వాకుడు. అతను మను కుమారుడు , రామాయణం లోని శ్రీరాముడు ఇక్ష్వాకు యొక్క ఇంటికి చెందిన వారసుడు.
ఇంద్రజిత్తు : రావణుడి కుమారుడు. ఇతడికి మేఘనాధుడని ఇంకొక పేరు ఉంది. ఇంద్రుడిని జయించి ఇంద్రజిత్తు అని పేరు గడించాడు. రాముడి సోదరుడైన లక్ష్మణుడి చేతిలో మరణించాడు.
ఇంద్రప్రస్త : యమునా నాదీ తీరాన ప్రాచీన భారత దేశంలో పాండవుల రాజధాని. ప్రస్తుత ఢిల్లీలో పురానా ఖిల్లాగా కొంత మంది విశ్వసిస్తారు.
ఇంద్రకీలాద్రి :ఒక పర్వతం అర్జునుడు మహాదేవుని నుండి శక్తివంతమైన కొత్త ఆయుధాలను పొందేందుకు తపస్సు చేసేందుకు హిమాలయాలకు వెళ్లాడు.
ఏకలవ్య : అతను నిషాధా గిరిజనుల యువరాజు, అతనిని తిరస్కరించినప్పటికీ అర్జునుడికి సమాంతరంగా నైపుణ్యం ఉన్న స్థాయిని సాధించాడు. అతను తక్కువ కులం సభ్యుడిగా ఉన్నాడు, ద్రోణాచార్యుల గురువుకాలంలో చదివాడు.
ఆగ్నేయాస్త్ర : ఆగ్నేయాస్త్రం అనేది అగ్ని జ్వాలలతో ద్విగుణీకృతమైన ఆయుధం, ఇది అగ్ని దేవుడుచే బహుకరించబడినది,
హిందూమతం నిబంధనలు పదకోశం ఈ కింది హిందూమతంలో పదము, అర్థములు పదకోశం ఉంది. అలాగే పొందుపరచిన జాబితాలో సంస్కృత పదాలు, అదేవిధముగా భారతదేశం యొక్క ఇతర భాషలలో వ్యక్తం చేసినవి ఉన్నాయి. ఇవి హిందూమతం, హిందూ మతం సంప్రదాయం, రెండింటి నుండి ఆ భావనలు కలిగి ఉంది.
ఈ జాబితాలో ప్రధాన ప్రయోజనం సులభంగా ఒక పదము కనుగొనేందుకు చేయడానికి, నిర్దిష్ట భావనల గుర్తించడం, ఒకే చోట హిందూమతం అన్ని భావనలు కలిపి ఒక గైడ్‌గా అందిస్తుంది, ఒకటి లేదా రెండు పంక్తులు భావన నిర్వచించటానికి మాత్రమే ఇక్కడ ఉంది.
రాళ్ళు రువ్వుకొంటూ వచ్చిన రాక్షస గుంపును పోలీసులు అదుపుచేయలేకపోయారు. నాగాలు కాని వారి దుకాణాలను ధ్వంసం చేయటం ప్రారంభించటంతో పరిస్థితులు అదుపు తప్పాయి.
పోలీసులు ఖాన్ ను ఆ గుంపు నుండి రక్షించే లోపే, వారిచే అతను హతమార్చబడ్డాడు. గుంపును చెల్లాచెదురు చేయటానికి పోలీసులు తప్పనిసరి పరిస్థితులలో గాలిలోకి కాల్పులు జరిపారు. భాష్పవాయువు ప్రయోగించారు. అయితే తీవ్రంగా గాయపడ్డ ఖాన్, అప్పటికే మరణించాడు. ఈ గుంపు కనీసం 10 వాహనాలను దగ్ధం చేసినది. తొక్కిసలాటలో గుంపులోని దాదాపు 20 మంది గాయాలపాలయ్యారు.
నాగాలాండ్ లోని దీమాపూర్లో 5 మార్చి 2015 న ఒక పెద్ద గుంపు సయ్యద్ ఫరీన్ ఖాన్ అనే ఒక యువకుడిపై తెగబడి సామూహిక హత్యకు పాల్పడినది. సుమారు 7000-8000 మంది గుంపుగా దీమాపూర్ కేంద్ర కారాగారం యొక్క గేట్లను బద్దలగొట్టి, జైలులోకి చొరబడి మానభంగం చేశాడన్న ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటూ జైలులో ఉన్న అతనిని రోడ్డుకు ఈడ్చి తక్షణ న్యాయము కోరుతూ, నగ్నంగా ఏడు కిలోమీటర్ల దూరం వరకూ ఊరేగించి రాళ్ళతో కొట్టి హతమార్చి, బహిరంగ ప్రదర్శన చేస్తూ శవాన్ని ఈడ్చుకెళ్ళి ఒక గోపురానికి వ్రేలాడదీసిన వైనం.
35 ఏళ్ళు గల సయ్యద్ ఫర్దీన్ ఖాన్ బంగ్లాదేశ్ నుండి వలస వచ్చాడన్న అభిప్రాయం తొలుత నెలకొని ఉన్నా, తర్వాత ఇతను అస్సాం నుండి వచ్చాడని ప్రసార మాధ్యమాలు తెలిపాయి. ఇక్కడ సెకండ్ హ్యాండ్ కార్ల వ్యాపారం నిర్వహిస్తూ ఉండేవాడు. ఖాన్ ఒక నాగా యువతిని పలుమార్లు మానభంగం చేశాడనే ఆరోపణలపై 23 ఫిబ్రవరి 2015 న పోలీసులు అతనిని అదుపులోకి తీసుకొన్నారు.
భారతదేశంలో స్త్రీల పై పెరిగిపోతోన్న అత్యాచారాలు, 2012 ఢిల్లీ సామూహిక అత్యాచార ఉదంతం ఆధారంగా చిత్రీకరించబడ్డ లఘు చిత్రం ఇండియాస్ డాటర్ పై భారత ప్రభుత్వం నిషేధం విధించటం, నాగాలాండ్ లోకి బంగ్లాదేశీయులు అక్రమంగా చొరబడటం వంటి వాటి నేపథ్యంలో ఈ ఉదంతం జరిగింది.
నాగా యువతికి అత్యాచారం చేసిన తర్వాత, దానిని గురించి బయట ఎవరికీ చెప్పకుండా ఉండటానికి రూ.5,000 ఇచ్చాడని యువతి తెలిపినది. అయితే పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేసే సమయంలో ఆ డబ్బును ఆమె పోలీసు వారికే అందించానని తెలిపినది.
హత్యకు పాల్పడిన ప్రతి ఒక్కరిపై తక్షణమే న్యాయవిచారణ జరపాలని కోరినది. దీమాపూర్ జిల్లా కలెక్టరు, సూపరింటెండెంటు ఆఫ్ పోలీస్ ఈ కేసు విషయమై సస్పెండు చేయబడ్డారు.
దేశపతి శ్రీనివాస్ తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత 2014 నుండి 08 మార్చి 2023 వరకు ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ ఓఎస్డీగా పని చేశాడు. తెలంగాణ శాసనమండలికి మార్చి 2023లో ఎమ్మెల్యే కోటాలో జరిగే ఎన్నికల్లో బీఆర్ఎస్ పార్టీ అభ్యర్థిగా ఆయన పేరును మార్చి 7న ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ ప్రకటించగా ఆయన 9న నామినేషన్ దాఖలు చేశాడు. 16 మార్చి నామినేషన్ల ఉప సంహరణకు గడువు ముగియడంతో బరిలో ఎవరు లేకపోడడంతో దేశపతి శ్రీనివాస్ ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైనట్లు రిటర్నింగ్‌ అధికారి ప్రకటించి ఆయనకు ధ్రువీకరణ పత్రాలు అందజేశాడు. దేశపతి శ్రీనివాస్ 2023 మార్చి 31న ఎమ్మెల్సీగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశాడు.
ఆయన తెలంగాణ రాష్ట్రం గజ్వేలు దగ్గర మునిగడప గ్రామంలో గోపాలకృష్ణ, బాల సరస్వతి దంపతులకు జన్మించాడు. ఆయన తండ్రి ఉపాధ్యాయుడు, మంచి కవి. గోపాలకృష్ణ గారు మధుశ్రీ అనే ఖండకావ్యాన్ని రాశారు.ఆయనకు తెలుగు సంస్కృతం, ఇంగ్లీషు, ఉర్దూ భాషల్లో నైపుణ్యం ఉంది. వారి తాతగారు గొప్ప సంస్కృతాంధ్ర పండితులు. వారు 'పుష్పబాణ విలాసం అనే సంస్కృత గ్రంథాన్ని తెలుగు లోకి అనువదించారు. వారి మేనమామ రామేశ్వర శర్మగారు వారు నవ్యకళాసమితి అనే ఒక నాటక సమితిని యేర్పాటు చేసి, నాటకాలు, యక్షగానాలు తన మిత్రులతో కలిసి ఆడేవారు. వారి ప్రభావం శ్రీనివాస్ పై పడింది.
కీర్తిశేషులు స్వర్గీయ దేశపతి బాలసరస్వతి, గోపాలకృష్ణ శర్మ గార్ల తనయుడు శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస శర్మ గారు. వృత్తి రీత్యా ఉపాధ్యాయుడు, ప్రవృత్తి రీత్యా ఉద్యమకారుడు. తెలంగాణ ఉద్యమం కారణంగా వెలుగులోకి వచ్చిన కవి గాయకుడు, వక్త దేశపతి శ్రీనివాస శర్మ. పేదరికంలో పుట్టి, స్వయం ప్రకాశవంతుడై. నటుడిగా, వక్తగా, వాగ్గేయకారుడిగా అంచెలంచెలుగా ఎదిగి, తెలంగాణా మలిదశ ఉద్యమంలో తన ప్రత్యేక కళారూపాలతో జనవాహినులను ఉడికించి, ఉరికించి మైమరించిన దేశపతి శ్రీనివాస్‌ తెలంగాణా రాష్ట్ర సాధనలో ప్రముఖపాత్ర పోషించాడు.
దేశపతి శ్రీనివాస్ తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన కవి, రచయిత, గాయకుడు, వక్త. సిద్థిపేట వాస్తవ్యుడైన శ్రీనివాస్, తెలంగాణ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయ ఓఎస్డీగా వ్యవహరిస్తున్నాడు. తెలంగాణ ఉద్యమంలో కీలక నేతల్లో ఒకరిగా పాల్గొన్నాడు. అనేక కార్యక్రమాల్లో పాల్గొని తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఏర్పాటుకోసం తన వాదనలు వినిపించాడు. తెలంగాణ ప్రభుత్వం, తెలుగు భాషా ప్రచారంలో చురుకైన పాత్ర పోషిస్తున్నాడు.
తెలంగాణ ఉద్యమంలో తన ప్రత్యేకత తెలంగాణ చరిత్ర ఉపన్యాసం మాట్లాడుతూ ఆయా సందర్భోచితంగా పాటను సరి జోడి చేసేవిధానం అందరిని ఆకట్టుకునే విధానం ప్రయోగం అతన్ని మంచి వక్తగా పేరు వచ్చింది. తెలంగాణ ఉద్యమం సమయంలో ఉద్యమం గురించి చర్చించడానికి టెలివిజన్ చర్చా కార్యక్రమాలకు ఆయనను తరచుగా ఆహ్వానించేవారు.
దేశపతి రాసిన సాహిత్యం సినిమాలలో కూడా ఉపయోగించబడింది. నందిని సిద్దా రెడ్డి రాసిన నాగేటి సాల్లాల నా తెలంగాణ" అనే ప్రసిద్ధ తెలంగాణ పాటను పాడినందుకు ఉద్యమంలో మంచి పేరు సంపాదించుకున్నాడు.
దేశపతి శ్రీనివాస్ వృత్తి రీత్యా పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడు. తెలంగాణా విభజన కోసం నిర్వహించే అన్ని ప్రధాన బహిరంగ సభలు, ర్యాలీలలో ఆయన పాల్గొంటారు.
అనుమాండ్ల భూమయ్య కరీంనగర్ జిల్లా, చొప్పదండి మండలం, వెదురుగట్టు గ్రామంలో జన్మించాడు. తల్లిపేరు శాంతమ్మ. తండ్రి లక్ష్మయ్య. నలుగురు మగసంతానంలో ఇతడు మూడోవాడు. ఇతని నాన్న ఓ వైపు వ్యవసాయం చూసుకుంటూనే మరోవైపు నేత పని చేసేవాడు. చొప్పదండి జడ్పీ స్కూలులో ప్రాథమిక విద్య చదివాడు. 15వ సంవత్సరంలో ఇతనికి అనంతలక్ష్మితో వివాహం జరిగింది. కరీంనగర్‌లో పి.యు.సి. చదివి బి.ఎస్సీ కోసం జగిత్యాల కాలేజీలో చేరాడు. అక్కడ ప్రసిద్ధ సాహితీవేత్త కోవెల సంపత్కుమారాచార్యులు ద్వారా తెలుగు సాహిత్యంపై ఆసక్తి కలిగి సాహిత్యగ్రంథాలు చదివాడు. బి.ఎస్సీ తరువాత ఉస్మానియా యూనివర్శిటీలో ఎం.ఎ తెలుగు చదివాడు. అక్కడ దివాకర్ల వెంకటావధాని, సి.నారాయణరెడ్డి ఇతని గురువులు.
ఎం.ఎ అయిపోగానే వరంగల్‌లోని ఎల్‌.బి.కాలేజీలో తెలుగు జూనియర్‌ లెక్చరర్‌గా ఉద్యోగం ప్రారంభించాడు. మరోవైపు ఎం.ఫిల్‌ పూర్తిచేశాడు. 1980లో కాకతీయ యూనివర్శిటీలో పి.హెచ్‌.డి.పూర్తిచేశాను. 1983లో అదే యూనివర్శిటీలో రీడర్‌గా, ఆ తర్వాత ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశాడు. కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు విభాగానికి అధిపతిగా పనిచేసి అటుపిమ్మట తెలుగు విశ్వవిద్యాలయానికి ఉపకులపతిగా పనిచేశాడు.
కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు ప్రొఫెసరుగా పనిచేసి, పొట్టిశ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వైస్‌ ఛాన్స్‌లర్‌గా పదవీ విరమణ చేసిన అనుమాండ్ల భూమయ్య సుప్రసిద్ధ పద్య కవి. పద్యాన్ని పాటలాగ పాడి, విద్యార్థులు పద్యాన్ని ప్రేమించేట్టు చేయగలిగిన ఆచార్యులు.
వెలుగు నగల హంస, శాంతిగర్భ, అగ్నివృక్షము, జ్వలిత కౌసల్య గ్రంథాలు ఆంగ్లం లోనికి అనువాదమయ్యాయి. 2004 లో అప్పటివరకూ వచ్చిన వేయినదుల వెలుగు, వెలుగు నగల హంస, అగ్నివృక్షము, జ్వలిత కౌసల్య, చలువపందిరి - ఈ ఐదు కవితలు కలిపి పంచవటి అనే కవితా సంకలనంగా ప్రచురితమయింది.
నిర్జల కాపర్‌నైట్రేటులనుండి జలయోజిత కాపర్ నైట్రేటులను ఉత్పత్తి చెయ్యవచ్చును. రాగిలోహాన్ని సజల సిల్వర్ నైట్రేటు ద్రావణంలో రసాయనికచర్య వలన లేదా రాగిలోహాం గాఢనైట్రిక్ ఆమ్లంతో చర్య జరపడం వలన కాపర్ నైట్రేటులను ఉత్పత్తి చెయ్యవచ్చును.
అయితే సార్ద్రకాపర్) నైట్రేటులను వేడిచేసి నిర్జలికరణము చెయ్యడం వలన నిర్జల కాపర్‌నైట్రేటులకు బదులు కాపర్‌ఆక్సైడులు ఏర్పడును. 80వద్ద సార్ద్రకాపర్ నైట్రేటు మౌలిక/మూలకాపర్ నైట్రేటు 3) గా మొదట పరివర్తన చెంది, తరువాత క్రమంలో 180 వద్ద కాపర్ ఆక్సైడు గా మారును. కాపర్ నైట్రేటుల ఈ రసాయనచర్య గుణాన్ని ఆధారంగాచేసుకొని, కాపర్ నైట్రేటులను, వియోగం చెందేలా వేడి చేసి, వెలువడిన ఆవిరులను నీటిలోకి పంపి నైట్రిక్ ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.ఈ రసాయన ప్రక్రియ విధానం ఒస్టవాల్డ్ ప్రక్రియ లోని చివరి దశని పోలి ఉంది.
కాపర్ నైట్రేట్ ఒకరసాయన సమ్మేళన పదార్థం. ఇది ఒక ఆకర్బన రాయన సమ్మేళనపదార్థం.నీలి రంగులో, స్పటిక రూపంలో ఉండు ఘన సంయోగ పదార్థం.ఈ సంయోగ పదార్థం యొక్క రసాయన సంకేత పదం ;కాపర్ నైట్రేట్ సంయోగ పదార్థం రాగి, నత్రజని, ఆక్సిజన్ పరమాణువుల సంయోగం వలన ఏర్పడును. ఈ సంయోగ పదార్థం పీడన రహిత స్థితి/వాక్యుంలో 150-200వద్ద ద్రవీకరణ చెందకుండా నేరుగా ఆవిరిగా ఉత్పతనము చెందును.కాపర్ నైట్రేట్ 5 రకాల సార్ద్ర రూపాలలో లభిస్తుంది.ఈ జలయుత/జలయోజిత రూపాలలో మూడు, ఆరు నీటి అణువులను కలిగిన కాపర్‌నైట్రేట్‌లు సాధారణం.
ఆరోమాటిక్ సంయోగపదార్థాలను నత్రీకరణము చెయ్యుటకై కాపర్‌నైట్రేట్‌ను అసిటిక్ అనహైడ్రేట్‌తో కలిపి ఉపయోగిస్తారు.బంకమన్నుతో శోషితమైన/ పీల్చబడ్డ సార్ద్రకాపర్ నైట్రేట్‌ను క్లేకాప్ అంటారు.ఈ క్లేకాప్ ను డై సల్ఫైడులను, థైయొల్స్/థిఒల్స్ లను ఆక్సీకరణ కావించుటకు ఉపయోగిస్తారు.అలాగే డైథయోఅసిటాల్స్ ను కార్బోనైల్స్ మార్చుటకు కుడా ఉపయోగిస్తారు.
నిర్జల కాపర్ నైట్రేట్ స్పటికాలు రెండు రకాల ద్రావణీయయోజన బహురూపకాలను కలిగి ఉంది. అవి3 సమన్వయపాలిమరు జాలాకార వ్యవస్థ కలిగిన -, - 2.
ఇందులో -రూపక సౌష్టవంలో ఒక కేంద్రకంపరిణామకముగా సంసంయోజనియతను కలిగి ఉండును.-రూపంలో రెండు కాపర్ కేంద్రకాలుఉండి, సంసంయోజనియతను కలిగి ఉండి, అందులో ఒకరూపకం చదర సమీకృత రూపములో ఉండును.
సబర్బన్ విభాగం యొక్క విస్తరణలో భాగములోని గిండీ-చెంగల్పట్ రైలు మార్గము నందు, ఒక నెలలో దాదాపు 30 మంది వ్యక్తులకు ఎక్కువ ప్రమాదకరమైన ప్రమాదాలను ఎదుర్కొంటుంది. సబర్బన్ నెట్వర్క్ యొక్క ఇతర విస్తరణలతో పోలిస్తే, క్రోంపేట-తాంబరం రైలు మార్గములో 2011 లో ప్రతి నెలలో కనీసం 15 ప్రమాదాలు చోటుచేసుకున్నాయి. 2011 లో గిండీ, చెంగల్పట్ మధ్య రైలు మార్గములో 181 మంది మరణించారు. క్రోంపేట-తాంబరం స్టేషన్ల మధ్య రైలు మార్గములో ఇందులో నాలుగో వంతు మంది మరణించారు. ఈ స్టేషన్లో అనేక ప్రాథమిక సౌకర్యాలు లేవు.
జూన్ 2014 లో, క్రోంపేట రైల్వే స్టేషనుతో జిఎస్‌టి రహదారిపై క్రోంపేట బస్ స్టాండును అనుసంధానం చేసే పాదచారుల వంతెన పూర్తయింది. ఇది జిఎస్‌టి రహదారికి ఇరువైపులా ఒక వాలుగా రెండు వైపులా ఉన్నటువంటి మెట్లు కలిగి ఉంది. మెట్లు ఎక్కేటప్పుడు ఎక్కువ నొప్పి కలగకుండా, దానికి బదులుగా పాదచారుల వంతెన పైకి ఎక్కడానికి రెండు వైపులా 2 పనిచేసే ఎస్కలేటర్లు సదుపాయం ఉంది. ఇది క్రోంపేట రైల్వే స్టేషను యొక్క ప్రస్తుత పాదచారుల వంతెన ను కలుపుతుంది.
స్టేషను యొక్క దక్షిణ భాగంలో ఉన్న "మిట్ గేట్" అని పిలువబడే లెవల్ క్రాసింగ్ గేటు 2000 జనవరిలో మూసివేయబడింది. జిఎస్‌టి రహదారిపై నాలుగు ర్యాంప్లతో కూడిన భారీ ఆర్‌ఒబి నిర్మాణాన్ని, ఎగువ భాగంలో ఒక రొటేటరీ, చిట్లప్పక్కం ప్రధాన రహదారితో అనుసంధానించబడిన తూర్పు వైపున ట్రాక్స్ మీద విస్తరించిన రెండు లేన్ రాంప్‌ను ప్రారంభించారు. ప్రభావిత కుటుంబాలు వ్యాజ్యం కారణంగా సుదీర్ఘ నిర్మాణం తరువాత, తాత్కాలిక వ్యవధిలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం మారడం వంటి కారణాలతో తుదకు ఇది జనవరి 2006 లో పూర్తయింది, ప్రజల వినియోగం కొరకు తెరిచారు. ప్రస్తుతం "మిట్ ఫ్లైఓవర్"గా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది నెహ్రూ నగర్, హస్తినపురం, చిట్లపక్కం, చుట్టుప్రక్కల ప్రాంతాల ప్రజలకు జిఎస్‌టి రహదారిని సులభంగా చేరుకోవడానికి ఒక ముఖ్యమైన జీవనశైలిగా పనిచేస్తుంది.
1998 లో, స్టేషను యొక్క ఉత్తరంవైపు లెవెల్ క్రాసింగ్ స్థానంలో సబ్‌వే నిర్మించడానికి రైల్వేలు నిర్ణయించాయి. 2008 లో, జాతీయ రహదారి విభాగం యొక్క ప్రమేయంతో వంతెన కింద రహదారి వలె ఈ ప్రాజెక్ట్ అన్ని వాహనాలను అనుమతించే విధంగా తిరిగి రూపకల్పన చేయబడింది. అయినప్పటికీ, 2008 చివర్లో, లెవల్ క్రాసింగ్ యొక్క ఇరువైపులా నివసిస్తున్న సుమారు 400 కుటుంబాల నుండి వచ్చిన అభ్యంతరాలను అనుసరించి, ఈ డిజైన్ ఒక పరిమితంగా ఉపయోగపడే సబ్‌వేగా ఇది, 33 మీటర్ల పొడవు, 8.3 మీటర్ల వెడల్పు, 3.5 మీటర్ల ఎత్తు కొలతలతో మార్చబడింది.
క్రోంపేట రైల్వే స్టేషను చెన్నై సబర్బన్ రైల్వే నెట్వర్క్ లోని చెన్నై బీచ్ - చెంగల్పట్టు సెక్షన్ లోని రైల్వే స్టేషన్లలో ఒకటి. ఇది క్రోంపేట, చిట్లపాకం యొక్క పొరుగున, పరిసర ప్రాంతాలలో సేవలు అందిస్తున్నది. ఇది చెన్నై బీచ్ నుండి సుమారు 25 కి.మీ.ల దూరంలో, సముద్ర స్థాయికి 30 మీటర్ల పైన ఎత్తులో ఉంది .
బెరీలియం ఆక్సైడ్ లేదా బెరిల్లియ అను పిలవబడు రసాయన సమ్మేళనం ఒక అకర్బన రసాయన సంయోగపదార్థం.ఈ రసాయనపదార్థం యొక్క రసాయన సంకేతపదం .బెరీలియం ఆక్సైడ్ ఒక రంగులేని రసాయన సంయోగపదార్థం. బెరీలియం ఆక్సైడ్ విద్యుద్బంధకం గా వాసికెక్కిన రసాయన పదార్థం. అలోహాలమైన వజ్రంకన్న బెరీలియం ఆక్సైడ్ ఎక్కువ ఉష్ణవాహకత్వం/ఉష్ణవాహకత కలిగిన సంయోగపదార్థం. చాలాలోహాల కన్న బెరీలియం ఆక్సైడ్ అధిక ఉష్ణవాహకగుణం కల్గిఉన్నది.ఆక్సైడ్ అస్ఫాటిక ఘనపదార్థం.బెరీలియం ఆక్సైడ్ ఎక్కువ బాష్పీభవన స్థానం కలిగి ఉన్నందున రిఫ్రాక్టరిగా ఉపయోగించుటకు ఎంతో అనుకూలమైనది.బెరీలియం ఆక్సైడ్ ప్రకృతిలో బ్రోమేల్లిట్ అను ఖనిజంగా లభిస్తుంది.బెరీలియం ఆక్సైడ్ మెటిరియాల్ విజ్ఞానశాస్త్రంలో, చరిత్రలో గ్లుసినా లేదా గ్లుసినియం ఆక్సైడ్ అని పిలువబడుతున్నది.
బెరీలియం కార్బోనేట్‌ను కాల్చడం వలనను, బెరీలియం హైడ్రాక్సైడ్ను నిర్జలికరణ కావించడంవలన లేదా లోహ బెరీలియంను గాలిలో మండించడం ద్వారా బెరిలీయంఆక్సైడ్ ను ఉత్పత్తి చేయుదురు.
బెరీలియం ను గాలిలో మండించడం వలన బెరీలియం ఆక్సైడ్, బెరీలియం నైట్రేట్ లమిశ్రమము ఏర్పడును.ఆవర్తన పట్టికలోని రెండవ సమూహం కు చెందిన మూలకాల ఆక్సైడులకన్నా భిన్నంగా, క్షారలక్షణాల కన్న ద్విశ్వాభావయుత గుణాన్ని కలిగిఉన్నది.
ఎక్కువ ఉత్తమగుణమున్న బెరీలియం ఆక్సైడ్ స్పటికాలను హైడ్రోథెర్మికల్‌గా లేదా వేర్నియుల్ పధ్ధతిలో వృద్ధి చెయ్యుదురు.బెరీలియం ఆక్సైడ్ ను ఎక్కువగా స్ఫటికముగా ఏర్పడని పొడిగా ఉత్పత్తి చేయుదురు.బెరీలియం ఆక్సైడ్ లో ఉండు కార్బన్ వంటి మలినాల వలన సంయోగపదార్థం వివిధ రంగులలో ఏర్పడును.
800 కన్నఎక్కువ అధిక ఉష్ణోగ్రతవద్ద ఏర్పడు బేరియం ఆక్సైడ్ అచేతనమైనది .కాని వేడి సజల అమ్మోనియం బైఫ్లోరైడ్ లో త్వరగా కరుగుతుంది.అంతేకాదు వేడి గాఢసల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం , అమ్మోనియం సల్ఫేట్ 24) ద్రావణాలలో కరుగుతుంది.
బెరీలియం ఆక్సైడ్ అణువు షట్భుజాకార నిర్మాణాన్ని కలిగిఉన్నది.ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద బెరీలియం ఆక్సైడ్ అణునిర్మాణం చతుర్భుజాకారం అణుసౌష్టవాన్ని పొందును.
అనేక సంవత్సరాలపాటు రాజకీయ రంగంలో ఉన్న అతడు 2014లో అధికారికంగా విరమించాడు. తన కుమారులకు రాజకీయ ప్రవేశానికి అవకాశం కల్పించాడు. ఆనం సోదరులు నెల్లూరు జిల్లాలో మేకపాటి సోదరులతో రాజకీయ ప్రత్యర్థులు. నెల్లూరు జిల్లాలో కాంగ్రెస్ పార్టీ పార్లమెంటు సభ్యుడు మేకపాటి రాజమోహనరెడ్డి, శాసనసభ్యుడు మేకపాటి చంద్రశేఖరరెడ్డిలు వై.ఎస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ పార్టీ, జగన్మోహనరెడ్డికి బలమైన మద్దతుదారులు. ఈ రెండు వర్గాలూ జిల్లా రాజకీయాల్ని విస్తృతంగా ప్రభావితం చేశాయి. ఫలితంగా 2014 అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో సుదీర్ఘమైన మార్పులు సంభవించాయి. 2016 తరువాత ఆనం సోదరులు తెలుగుదేశం పార్టీలోనికి ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబునాయుడు సమక్షంలో చేరారు.
ఆనం వివేకానందరెడ్డి నెల్లూరులో ఆనం వెంకటరెడ్డికి 1950, డిసెంబరు 25 న జన్మించాడు. అతడు భారత స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వం, తరువాతి కాలంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని ప్రముఖ రాజకీయ నాయకుడు ఆనం చెంచుసుబ్బారెడ్డి గారి సోదరుని కుమారుడు. ఆయన సోదరుడు ఆనం రామనారాయణరెడ్డి 2012 నాటికి నల్లారి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి నేతృత్వంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ క్యాబినెట్ లో ఆర్థికశాఖమంత్రిగా ఉన్నారు. ఇతను భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ రాజకీయ పార్టీ యొక్క సభ్యుడు. అతడి బంధువు ముసునూరి వినోద్ కుమార్ ఆమ్‌ ఆదమీ పార్టీలో యువజన శాఖ కన్వీనరుగా రాకకీయ ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించాడు. వివేకా నెల్లూరు లోని వి.ఆర్. కళాశాఅల నుండి బి.ఎ పట్టాను పొందాడు.
అతడు ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభకు మూడుసార్లు శాసన సభ్యునిగా ఎన్నికైనాడు. అతడు 1982 లో నెల్లూరులోని జిల్లా లాండ్ మోర్ట్‌గేజ్ బ్యాంకుకు అధ్యక్షునిగా తన సేవలనందించాడు. 1982లో నెల్లూరు మ్యునిసిపాలిటీకి వైస్ చైర్మన్ గా ఉన్నాడు. కో-ఆపరేటివ్ బ్యాంకు అధ్యక్షునిగా ఉన్నాడు. 1988 లో నెల్లూరులోని ఎస్.వి.జి.ఎస్ కళాశాలకు కరస్పాండెంట్, సెక్రటరీగా ఉన్నాడు. 1994 లో నెల్లూరు లోని వేణుగోపాలస్వామి దేవస్థానానికి చైర్మన్ గా ఉన్నాడు. 1996 లో మ్యునిసిపల్ చైర్మన్ యొక్క ఛాంబర్ కు అధ్యక్షునిగా వ్యవహరిస్తున్నాడు.
ఆనం వివేకానంద రెడ్డి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయనాయకుడు. ఆయన "ఆనం వివేకా"గా సుప్రసిద్ధులు. ఆయన తెలుగుదేశం పార్టీకి చెందిన రాజకీయవేత్త. భారతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున పోటీచేసి మూడుసార్లు ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభకు శాసన సభ్యునిగా ఎన్నికైనాడు. 1999 నెల్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి, 2004లో నెల్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి, 2009లో నెల్లూరు గ్రామీణ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి శాసన సభ్యునిగా ఎన్నికైనాడు.
ఏప్రిల్ 3: క్రిస్టియన్ గున్థెర్ వాన్ బెర్న్‌స్టోర్ఫ్, డానిష్, ప్రష్యన్ రాజనీతిజ్ఞుడు, దౌత్యవేత్త.
మే 1: ఆర్థర్ వెల్లెస్లీ, వెల్లింగ్టన్ 1 వ డ్యూక్, బ్రిటిష్ జనరల్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ ప్రధాన మంత్రి.
ఆగస్టు 23: జార్జెస్ కువియర్, ఫ్రెంచ్ ప్రకృతి శాస్త్రవేత్త, జంతుశాస్త్రవేత్త; పాలియోంటాలజీ పితామహుడిగా పిలుస్తారు.
ఆగస్టు 2: ఈ రోజు ’లాస్ ఏంజిల్స్‘ నగరానికి బారసాల జరిగిన రోజు. ఇదే రోజున ఈ నగరానికి లాస్ ఏంజిల్స్ అని పేరు పెట్టారు. గాస్పర్ ’డి’ పోర్టోల, ఒక స్పానిష్ సైనిక కెప్టెన్, ఫ్రాన్సిస్కాన్ పూజారి అయిన జువాన్ క్రెస్పి,లు ఇద్దరినీ, శాన్ డీగో నుండి ఉత్తరం వైపు వెళ్ళకుండగా అడ్డుకున్నారు. కానీ, వారిద్దరికీ, ఆ ప్రాంతం చాలా బాగా నచ్చింది. అందుకని దానికొక పేరు పెట్టారు ‘ఇది పొగమంచు లేని స్వర్గం’ అనే అర్ధం వచ్చేలా స్పానిష్ భాషలో . ఆ పేరు ‘ న్యూస్ట్రా సెనొరా ల రీనా డి లాస్ ఏంజెలెస్ డి పోర్సిఉన్సుల’ . ఆ పదాలకి అర్ధం దేవతల మహారాణి పోర్సిఉన్సిల, మా దేవత. పోర్సిఉన్సిలకి ఇటలీలో ఒక ఒక చిన్న గుడి ఉంది.
ప్రస్తుత సమాజంలో మార్పులు వస్తుం డడంతో కత్తిపీట కనుమరుగవుతోంది. పాశ్చాత్య సంస్కృతికి అలవాటుపడుతున్న మహిళలు కత్తిపీటకు స్థానంలో కత్తులను ఉపయోగి స్తుండడంతో కనుమరుగవుతున్నాయి. ప్రతిఇంటికి కత్తిపీట తప్పని సరికావడంతో వడ్రంగులు వివిధ రూపాల్లో ప్రత్యేకంగా తయారు చేసేవారు. మహిళలకు అనుకూలంగా వివిధ రకాల సైజుల్లో వడ్రంగుల వద్ద లభించేవి .ప్రస్తుతం మార్కెట్‌లోకి వివిధ రకాల కత్తులు రావ డం కారణంగా ఈలపీటెల వాడకం పూర్తిగా తగ్గింది.
ఈ పరికరం బెంగాల్‌కు ప్రత్యేకమైనది కాదు. ఇది మహారాష్ట్ర, దక్షిణ భారతదేశంలో కూడా ఎక్కువగా ఉపయోగించబడుతుంది. దక్షిణ భారతదేశంలో దీని పేర్లు వివిధ రకాలు గా ఉన్నాయి: తమిళం: అరివల్మనై లేదా అరువల్మనై, తెలుగు: కత్తిపీట, కొంకణి: అడిలి, మరాఠీ: విలి లేదా మోర్లి, ఒడియా: పానిఖి, బీహార్: పిర్థై మొదలైనవి. దీనిని నేపాల్ లో చులేసి అని పిలుస్తారు. నేపాల్ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రధానంగా కూరగాయలు తరగడానికి ఈ పరికరాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
కత్తిపీట అనగా కత్తిని ఒక కర్రతో చేసిన పీట మీద బిగించి ఉంచే పరికరం. ఈ పరికరాన్ని ఉపయోగించి కూరగాయలు, పండ్లు మొదలైనవి కోయడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఇందులోని కత్తి వక్రముగా అమర్చబడి ఉంటుంది. ఒక వస్తువును కోయడానికి రెండు చేతులనుపయోగించి కత్తి అందున ఉంచి బ్లేడుకు వ్యతిరేకంగా బలాన్ని ఉపయోగిస్తారు. కత్తి పదునైన అంచు కోసేవారివైపు ఉంటుంది. ఈ పరికరంతో చిన్న రొయ్యల నుండి పెద్ద గుమ్మడి కాయ వరకు కత్తిరించవచ్చు.
కత్తిపీటతో మాంసాన్ని, చేపలను, కూరగాయలను కోసేటప్పుడు వ్యక్తి కత్తిపీడ క్రింది భాగంలో గల చెక్క పీఠంపై ఒక కాలును బలంగా కత్తిపీట కదలకుండా ఉంచుతారు. కత్తి పదునైన అంచు వ్యక్తి వైపు ఉంటుంది. కత్తిరించవలసిన వస్తువును రెండు చేతులతో పట్టుకొని పదునైన అంచుపై ఉంచు కత్తి అంచుకు వ్యతిరేకంగా బలాన్ని ఉపయోగించాలి.
పెద్ద పరిమాణం ఉన్న కత్తి గల కత్తిపీటను చేపలను, మాంసాన్ని కత్తిరించడానికి వాడుతారు. కొన్ని కత్తిపీటలకు కత్తి పై భాగంలో కొబ్బరి చెక్కలను తురుముటకు వేరొక సమతలంగా పదునైన రంపపు అంచులు గల పరికరం అమరి ఉంటుంది.
కత్తిపీట అనేది కత్తిరించే పరికరం. దీనిని నేపాల్, బెంగాల్ ప్రాంతలలో ఎక్కువగా వాడుతారు. అదే విధంగా భారతదేశంలోని తూర్పు ప్రాంతాలలోని ప్రజలు ఈ పరికరాన్ని కూరగాయలు కత్తిరించేందులు ఉపయోగిస్తారు.
గుహ సింహద్వారమునకు ఇరువైపుల గోడన మలిచిన రూపశిల్పములు తొలినాటివే. ఇవి సంపూర్ణముగా ఆంధ్రములు. ఇక్కడ బాగా ఆకర్షించునవి సోదర శిల్పములు. ఈ సోదరరూపములు ఆనాడు ఈగుహనిర్మాణమునకు కావలిసిన ధనమునిచ్చిన ధనికులవని ఆనాటి శాసనములు తెలుపుచున్నవి. ఇవి మనిషి ప్రామాణమున ఉన్నాయి. ఈ రూపములు సంపూర్ణజీవము కలవయి, తాము నిర్మించిన చైత్యగుహకు అందరిని ఆహ్వానించుచున్న రీతిని గోచరించును. ద్వారబంధమునకు ఎడమ వైపునున్న స్త్రీముఖమందలి మందహాసము, ఐరోపానందు అతిప్రఖ్యాతి వహించిన డావించీ మోనాలిసా తైలవర్ణ చిత్ర మందహాసమువలె నుండును. దుష్టులెవరో ఈమె పెదిమలను ఛేదించిరి. అయినను ఆ పెదిమలందు తాండవించుచున్న అపూర్వమందహాసమును ఏమాత్రము మాపలెకపోయిరి. ఈ కుడ్యముఖముననే, పైభాగమున చిత్రితమయిన సప్తమానుష బుద్ధరూపములు, ఒక అవలోకితేశ్వర రూపశిల్పములు సయితము, తొలినాటి శిల్పములు కాక, చాలాకాలము తరువాత మలిచినవే.
ఈ గుహ ఏర్పాటంతయు కార్ల గుహలు పోలినది. గుహకు ఎదురుగా, కొలదిదూరమున ఒక చిన్నఅడ్డగోడ ప్రాకరమును ఉద్దేశించును. ఈ ఆడ్డగోడ బాహ్యమతయు శిల్పముచే అలంకృతమయినది. ఈ అలంకారశిల్పము గౌతమిపుత్రగుహ అడ్డగోడ శిల్పమువలెనే ఉండి, అమరావతీ ప్రాకారశిల్పమును స్మృతికి తెచ్చును. బహుశా ఈ అడ్డగోడ అలంకారము గుహనిర్మాణమయిన కొంతకాలము తరువాత చేర్చియుండబడి ఉండవచ్చును. ఈ గుహముఖమంతయు గౌతమిపుత్ర గుహముఖమును పోలియున్నది. ఈ గుహాశిల్పములందు ఒక చిత్రమందు ఏర్పడిన జంతురూపచక్రసంకలనము అమరావతిశిల్పశైలిని అనుకరించబడి ఉంది. ఈ గుహకు ఎదురుగా ఇరువైపుల రెండు ధ్వజస్తంభములు ఉన్నాయి. ఒక స్తంభమునకు శిరస్సుపైన అశోక స్తంభములకువలె నాలుగు సింహములు ఉన్నాయి. రెండవదానిపై మూడు కుబ్జరూపములు మలిచి ఉన్నాయి. వీటికి పైన పెద్ద ధర్మచక్రములు నిర్మితమై ఉండినట్లు పండితుల ఊహ.