polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
మహారాజా కళాశాల 18 ఎకరాల విస్తీర్ణంతో, వైశాల్యంలో ఆరు భవనాలతో ఉంది. అందులో 51 తరగతి గదులున్నాయి. 21 ప్రయోగశాలలు, 10 బోధనా సిబ్బంది గదులు ఉన్నాయి. ఒక ప్రధాన గ్రంథాలయంతో పాటు 14 ఇతర విభాగాల గ్రంధాలయాలు కూడా ఉన్నాయి. ప్రధాన గ్రంథాలయంలో 50,000 పుస్తకాలు, 20 కంప్యూటర్లు ఉన్నాయి. రెండు సెమినార్ గదులు, ఒక వైద్య కేంద్రం ఉన్నాయి. బాలుర వసతి గృహం కళాశాల పరిధిలో ఉంది. విశాలమైన ఆటస్థలం ఉంది. అక్కడ వాలీబాల్, బాస్కెట్ బాల్, కబాడ్డీ, ఖో-ఖో, బాల్ బాడ్మింటన్, టెన్నిస్, క్రికెట్, ఫుట్ బాల్, హాకీ వంటి ఆటలు ఆడటానికి సదుపాయాలు ఉన్నవి. ఇండోర్ గేమ్స్, జిమ్నాసియం సదుపాయాలున్నాయి. కళాశాల సిబ్బంది, విద్యార్థుల అవసరాలను తీర్చడానికి ఆంధ్రా బ్యాంకు శాఖ కూడా ఉంది.
మహారాజా కళాశాల, ఆంధ్రప్రదేశ్, విజయనగరం లో వుంది. ఇది భారతదేశంలోనే అతి పురాతనమైన కళాశాల. ఇది 1879లో అప్పటి విజయనగరం మహారాజు పూసపాటి విజయరామ గజపతి చే స్థాపించబడినది. "నేషనల్ అక్రెడిటేషన్, అసెస్‌మెంట్ కౌన్సిలు" ఈ కళాశాలను "బి" గ్రేడుగా గుర్తించింది. ఈ కళాశాలలో 21 విభాగములు కలవు. ఈ కళాశాలలో 19 వివిధకరములైన గ్రాడ్యుయేట్, పోస్టు గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సులను అందిస్తున్నవి. ఈ కళాశాలలో 150 మంది శాశ్వత, తాత్కాలిక ఉద్యోగులు కలరు. 2009 సంవత్సరానికి 2,192 విద్యార్థులు అభ్యసిస్తున్నారు.
ఆమె చక్రవర్తి విమలమ్మ, ఐ.ఎస్.వి. నరసింగరావు దంపతులకు మే 15 న చిత్తూరు జిల్లా సత్యవేడులో జన్మించారు. ఈమె సోషియాలజీ, సైకాలజీ లందు పి.జీ. పట్టభద్రురాలు. మనోవిజ్ఞానశాస్త్ర పరిశోధకురాలు ఈమె స్వతహాగా బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. తన 8వ ఏట నుండి సంగీతము, నాట్యము, 13వ ఏట నుండి వీణావాదనము, 19వ ఏట చిత్రలేఖనము మున్నగు కళలందు ఆరితేరినారు. గాత్రము, వీణ, నాట్యము లందు రాష్ట్రస్థాయి కళాకారిణిగా పలు పతకాలు సాధించారు. ఆమె తిరుపతి లో హాస్టల్ సంక్షేమ అధికారిగా, మనస్తత్వవేత్తగా పనిచేస్తున్నారు. రచయితగా ఆమె మొదటి కవిత వినవో ఓ మనసా, ప్రజాతంత్రలో ప్రచురితం అయింది. 2010-11 వ సంవత్సరములో తి.తి.దే., బధిర పిల్లల "శ్రవణం"లో సైకాలజిస్ట్ గా పొరుగు సేవలు అందించారు. ఈ శాస్త్రమునందు 2010-11నందు "నేషనల్ అవార్డ్" పొందిన " ", నకు తన " - "ను అందించారు. పలు టి.వి. రేడియో కార్యక్రమాలు కూడా చేశారు.
సౌగంధిక జాజరలు-2 : సినీ రచయిత శ్రీ వెన్నెలకంటిగారు, దూరదర్శన్ ప్రోగ్రాం ఎగ్జికూటివ్ ఓలేటి పార్వతీశం గారి చేతులమీదుగా పుస్తకావిష్కరణ జరిగింది.
1994-96 సంవత్సరంలో తిరుపతిలోని శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయంలో సైకాలజీ విభాగంలో పీజీ పూర్తి చేసిన స్రవంతి, పిల్లల్లో ఆటిజం అనే మానసిక రుగ్మతపై ప్రొఫెసర్‌ జమున పర్యవేక్షణలో డాక్టరేట్‌ను అందుకున్నారు. పిల్లల్లో కన్పించే ఆటిజం అనే మానసిక రుగ్మతపై వచ్చిన రాష్ట్రంస్థాయి తొలి పరిశోధనగా ఇది గుర్తింపు పొందింది.
స్రవంతి ఐతరాజుడా. స్రవంతి) మనస్తత్వవేత్తగా సుపరిచితులు. వృత్తి రీత్యా ఆమె ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ సాంఘిక సంక్షేమశాఖనందు ఉద్యోగి. ప్రవృత్తి రీత్యా ఆమె రచయిత. ఈమె "సౌగంధిక" అనే కలం పేరుతో రచనలు చేస్తూంటారు.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు డొంకరాయిలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల గుర్తేడులోనూ ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల సీలేరులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు రంపచోడవరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల,మేనేజిమెంటు కళాశాల రాజానగరంలోను, పాలీటెక్నిక్ రంపచోడవరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం రంపచోడవరంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల రాజమండ్రి లోనూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి తిరుమలగిరిలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల తిరుమలగిరిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల సూర్యాపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నార్కట్ పల్లిలోను, పాలీటెక్నిక్‌ తిరుమలగిరిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల సూర్యాపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల తిరుమలగిరిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం సూర్యాపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నల్గొండ లోనూ ఉన్నాయి.
గుదెపురిలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గుదెపురిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
సారా ఆకాశ్ నవలను ప్రముఖ హిందీ సినిమా దర్శకుడు బాసూ ఛటర్జీ సినిమాగా రూపొందించారు. పియా కా ఘర్, రజనీగంధ, చిత్‌చోర్ వంటి చిత్రాలతో ప్రఖ్యాతి గాంచిన బాసు ఛటర్జీ దర్శకత్వం వహించిన మొదటి చిత్రం అది. భారతీయ సినిమాలో సమాంతర ఉద్యమానికి తెర తీసిన చిత్రాలుగా 1969లో వచ్చిన సారా ఆకాశ్, భువన్‌షోమ్ చిత్రాలను చెప్పుకుంటారు. నవలగానూ, సినిమాగానూ కూడా సారా ఆకాశ్ ప్రాచుర్యం పొందింది.
నవల తొలిగా హిందీ భాషలో 1951లో “ప్రేత్ బోల్తే హై” పేరిట రాజేంద్ర యాదవ్ వ్రాసి ప్రచురించారు. 1960లో “సారా ఆకాశ్” పేరిట పునర్ ప్రచురించారు. ఈ పేరు మీదనే విస్తృత ప్రజాదరణ పొందింది. నిఖిలేశ్వర్ అనువదించగా అంతర భారతీయ గ్రంథమాల కింద నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్, ఇండియా వారు “ఆకాశం సాంతం”గా ప్రచురించారు.
ఆకాశం సాంతం అనే నవల హిందీలో రాజేంద్ర యాదవ్ రచించిన సాంఘిక నవలకు అనువాదం. 1960ల్లో భారతీయ ఉమ్మడి కుటుంబాల స్థితి, సాంఘిక స్థితిగతులు వంటివాటిని చర్చిస్తూనే మంచి వివాహానంతర ప్రేమకథను అందించిన నవల ఇది.
తులుగులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల గారలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల కళింగపట్నంలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు శ్రీకాకుళంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
తులుగులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
1866 నవంబరు 15 న నాసిక్‌లో జన్మించిన కార్నెలియా 1892 లో సివిల్ లా అధ్యయనం కోసం విదేశాలకు వెళ్లి 1894 లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చింది. ఆ కాలంలో, మహిళలు సమాజంలో బహిరంగంగా మాట్లాడడం గానీ, మహిళలకు వాదించే హక్కు గానీ లేదు. కానీ కార్నెలియాకు ఆ విషయాలంటే అభిరుచి. తన ప్రతిభ కారణంగా, ఆమె మహిళలకు న్యాయ సలహా ఇవ్వడం ప్రారంభించింది. మహిళలకు న్యాయవాద వృత్తిని ప్రారంభించాలని డిమాండ్ చేసింది. చివరగా, 1907 తరువాత, కార్నెలియాకు బెంగాల్, బీహార్, ఒరిస్సా, అస్సాం కోర్టులలో సహాయ మహిళా న్యాయవాది పదవి ఇవ్వబడింది. 1924 లో, సుదీర్ఘ పోరాటం తరువాత, మహిళలను సమర్థించడాన్ని నిషేధించే చట్టం సడలించబడింది. మహిళల కోసం ఈ న్యాయవాద వృత్తిని ప్రారంభించింది. 1929 లో, కార్నెలియా హైకోర్టు సీనియర్ న్యాయవాదిగా పదవీ విరమణ చేసింది. కాని ఆ తరువాత మహిళలలో అటువంటి మేల్కొలుపు వచ్చింది. ఆమె న్యాయవాదాన్ని ఒక వృత్తిగా స్వీకరించడం ద్వారా తన గళాన్ని వ్యక్తపరచడం ప్రారంభించింది. 1954 లో లండన్‌లో ఉన్నప్పుడు కార్నెలియా మరణించినప్పటికీ, న్యాయవాది వంటి సంక్లిష్టమైన, ప్రతిష్ఠాత్మక వృత్తిలో ఆమె పేరు ఇప్పటికీ మహిళలకు చిరస్థాయిగా మిగిలింది.
1894 లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తరువాత, సోరబ్జీ బయటి పురుష ప్రపంచంతో కమ్యూనికేట్ చేయడాన్ని నిషేధించిన మహిళలైన పర్దానాషిన్ల తరపున సామాజిక, సలహా పనులలో పాల్గొన్నది. అనేక సందర్భాల్లో, ఈ మహిళలు గణనీయమైన ఆస్తిని కలిగి ఉన్నప్పటికీ దానిని రక్షించడానికి అవసరమైన న్యాయ నైపుణ్యాన్ని కలిగి ఉండరు. కఠియావార్, ఇండోర్ రాజ్యాలలోని బ్రిటిష్ ఏజెంట్ల ముందు పుర్దాషిన్ల తరఫున వాదించడానికి సోరబ్జీకి ప్రత్యేక అనుమతి ఇవ్వబడింది. కాని ఆమె కోర్టులో వారిని సమర్థించలేకపోయింది. ఎందుకంటే ఒక మహిళగా, ఆమె భారత న్యాయ వ్యవస్థలో వృత్తిపరమైన స్థితిలో లేదు. దీనికి పరిష్కారం లభిస్తుందనే ఆశతో ఆమె 1897 లో బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎల్.ఎల్.బి పూర్తి చేసింది. 1899లో ఆమె అలహాబాదు హైకోర్టులో న్యాయవాద పరీక్షకు కూడా హాజరైంది. ఆమె విజయం సాధించినప్పటికీ 1924 లో మహిళలను ప్రాక్టీస్ చేయకుండా నిరోధించే చట్టం మార్చబడే వరకు ఆమెను న్యాయవాదిగా గుర్తించలేదు. ప్రాంతీయ న్యాయస్థానాలలో మహిళలు, బలహీనవర
ఏదేమైనా, సామాజిక మార్పు వెనుక నిజమైన ప్రేరణ విద్య అని, ఎక్కువ మంది నిరక్షరాస్యులైన మహిళలకు విద్యలో ప్రవేశం లభించే వరకు, ఓటు హక్కు ఉద్యమం విఫలమవుతుందని ఆమె నమ్మింది. అయితే, 1920 ల చివరినాటికి, సోరాబ్జీ బలమైన దేశ వ్యతిరేక వైఖరిని అవలంబించింది; దేశ హిందూ 'సనాతన ధర్మం' నమ్మకాలు, ఆచారాలు, సంప్రదాయాలను జాతీయవాదం ఉల్లంఘించిందని నమ్మింది. 1927 నాటికి, ఆమె తన ఆధిపత్యానికి మద్దతును ప్రోత్సహించడంలో, హిందూ సనాతన ధర్మ హక్కులను పరిరక్షించడంలో చురుకుగా పాల్గొంది. కేథరీన్ మాయో రాసిన 1927 పుస్తకం " మదర్ ఇండియా"లో భారతీయ స్వపరిపాలనపై జరిగిన దాడిని ఆమె అనుకూలంగా చూసింది. మహాత్మా గాంధీ శాసనోల్లంఘన ప్రచారాన్ని ఖండించింది. ఆమె తన రాజకీయ అభిప్రాయాలను ప్రచారం చేయడానికి భారతదేశం, యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో పర్యటించింది. ఇది తరువాత సామాజిక సంస్కరణలను చేపట్టడానికి అవసరమైన మద్దతును కూడగట్టింది.
మైనర్లకు ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి ఒక మహిళా న్యాయ సలహాదారుని అందించాలని 1902 లోనే సోరాబ్జీ భారత కార్యాలయానికి పిటిషన్ ఇచ్చింది. 1904 లో, ఆమె బెంగాల్ కోర్టుకు మహిళా సహాయకురాలిగా నియమింపబడింది. 1907 నాటికి, అటువంటి ప్రాతినిధ్యం అవసరం ఉన్నందున ఆమె బెంగాల్, బీహార్, ఒరిస్సా, అస్సాం తాలూకాలలో పనిచేసింది. తరువాత 20 సంవత్సరాలలో ఆమె కొన్నిసార్లు ఎటువంటి ఛార్జీ లేకుండా కూడా 600 మందికి పైగా మహిళలు, అనాథల కొరకు చట్టపరమైన పోరాటాలు చేయడానికి సహాయం చేశారు. ఆమె తరువాత ఆమె వాదించిన కేసుల గురించి ఆమె ఆత్మకథలో రాసుకుంది. 1924 లో, భారతదేశంలో మహిళలకు న్యాయ వృత్తి ప్రారంభించబడింది. సోరబ్జీ కలకత్తాలో ప్రాక్టీస్ చేయడం ప్రారంభించింది. ఏదేమైనా, పురుష పక్షపాతం, వివక్షత కారణంగా, ఆమె కోర్టుకు హాజరుకావడం కంటే కేసులపై అభిప్రాయాలను రూపొందించడానికి పరిమితం చేయబడింది.
శతాబ్దం ప్రారంభంలో, సోరబ్జీ సామాజిక సంస్కరణలలో కూడా చురుకుగా పాల్గొన్నది. ఆమె నేషనల్ కౌన్సిల్ ఫర్ ఉమెన్ ఇన్ ఇండియా, ఫెడరేషన్ ఆఫ్ యూనివర్శిటీ ఉమెన్, బెంగాల్ లీగ్ ఆఫ్ సోషల్ సర్వీస్ ఫర్ ఉమెన్ యొక్క బెంగాల్ శాఖతో సంబంధం కలిగి ఉండేది. భారతీయ దేశానికి ఆమె చేసిన సేవలకు, 1909 లో ఆమెకు కైసర్-ఇ-హింద్ బంగారు పతకం లభించింది. తన కెరీర్ ప్రారంభంలో, సోరబ్జీ స్వయం పాలన సామర్థ్యానికి మహిళల హక్కుల కోసం భారత స్వాతంత్ర్య ప్రచారానికి మద్దతు ఇచ్చింది. సాంప్రదాయ భారతీయ జీవితం, సంస్కృతికి ఆమె ఎంతో మద్దతు ఇచ్చినప్పటికీ, బాల్య వివాహం, వితంతువుల పరిస్థితికి సంబంధించి హిందూ చట్టాలను సంస్కరించే ఉద్యమాన్ని ప్రోత్సహించడానికి సోరబ్జీ ఎంతో కృషి చేసింది. ఆమె తరచూ తోటి సంస్కర్త, స్నేహితురాలు అయిన పండితా రమాబాయితో కలిసి పనిచేసింది.
కార్నేలియా సొరాబ్జీ భారతదేశంలో మొదటి మహిళా న్యాయవాది. ఈమె అలహాబాదు హైకోర్టులో న్యాయవాదిగా చేరారు. ఈమె బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి మొదటి మహిళా పట్టభద్రురాలు. 1889 లో ఈమె ఆక్స్‌ఫర్డు విశ్వవిద్యాలయం నుండి న్యాయశాస్త్రం అభ్యసించిన ప్రథమురాలు., ఈమె బ్రిటిష్ విశ్వవిద్యాలయాలలో చదివిన మొదటి మహిళగా కూడా చరిత్ర సృష్టించింది. ఆ తర్వాత ఆమె భారతదేశం, బ్రిటన్ లలో న్యాయవాద శిక్షణ పొందిన మొట్టమొదటి మహిళైనారు.2012 లో ఆమె ప్రతిమను లండన్ లోని "లింకన్ ఇన్"లో ఆవిష్కరించారు.
ప్రాణహిత నదిపై బాబ్లీ ప్రాజెక్టు కడితే మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం గోదావరి నదికి కేవలం 6 నుండి 8 టీ.యం.సి. ల నీరు ఆగుతుంది. జైలుకు సైతం వెళ్లాడు తెలంగాణ ఎడారి అవుతుంది అని బాబ్లీ ప్రాజెక్టు ప్రాంతానికి వెళ్ళి నిరసన చేశాడు. తెలంగాణకు చెందిన తెలుగుదేశం నాయకులు, చంద్రబాబు నాయుడుతో కలిసి మహారాష్ట్రలోని బాబ్లీ ప్రాజెక్టు కట్టే ప్రాంతానికి వెళ్లాడు. అందరినీ మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం అరెస్టు చేసి విమానంలో హైదరాబాదుకు పంపారు.
ఇంటర్మీడీయట్ వరకు అభ్యసించి, వరంగల్లో తండ్రికి మిత్రుడు కొత్తపల్లి జయశంకర్‌ ఇంట్లో ఉంటూ డిగ్రీ మధ్యలోనే ఆపి ఎన్.టి.రామారావు అభిమాన సంఘం నాయకుడుగా పనిచేసిన పరిచయంతో, ఎన్టీ రామారావు సూచనపై చదువు ఆపేసి, రాజకీయాలలో ప్రవేశించి, 1982లోనే తెలుగుదేశం పార్టీలో చేరాడు. తెలుగుదేశం పార్టీ ఆవిర్భావ సమయంలో 20 వేల మందితో వరంగల్లో సమావేశం ఏర్పాటు చేసి సభకు అధ్యక్షత వహించాడు.
సమైక్యవాది నారా చంద్రబాబునాయుడుతో సహా యనమల రామకృష్ణుడు లాంటి నాయకులను, శాసనసభ సభ్యులను ఒప్పించి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం విభజనకు తెలుగుదేశం పార్టీ నుండి 2 సార్లు అనుకూలంగా లేఖ ఇప్పించేందుకు కృషి చేసాడు. తెలంగాణ ప్రాంతంలో తెదేపా తరఫున ప్రముఖ నాయకుడిగా చెలామణి అయ్యాడు. ఇతని దూకుడు స్వభావం వలన మీడియా లోను పేరు పొందాడు.
ఎర్రబెల్లి దయాకర్ రావు 1956, జూలై 4న ఆదిలక్ష్మీ, జగన్నాధరావు దంపతులకు వరంగల్లు గ్రామీణ జిల్లాకు చెందిన పర్వతగిరిలో జన్మించాడు. ప్రముఖ రాజకీయ కుటుంబం నుండి వచ్చాడు. 1964లో ఇతని తండ్రి సమితి అధ్యక్షుడుగా పనిచేశాడు. ఎర్రబెల్లి దయాకర్ రావు, మాజీ మంత్రి నెమురుగోమ్ముల యెతిరాజారావు బంధువు, రాజకీయ శిష్యుడు .
ఎర్రబెల్లి దయాకర్ రావు తెలంగాణకు చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆరుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా, ఒకసారి ఎంపీగా గెలిచాడు. తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు తరువాత జరిగిన తొలి తెలంగాణ శాసనసభ, 2018లో ఆరవసారి ఎమ్మెల్యే గెలిచిన తరువాత భారత్ రాష్ట్ర సమితి పార్టీలో మొదటి పంచాయతీ రాజ్ శాఖ, గ్రామీణ అభివృద్ధి, నీటి సరఫరా శాఖల మంత్రిగా పనిచేస్తున్నాడు.
ఈ సంస్థను 1860 లో ప్రజా ప్రయోజనార్థం యాక్టు కింద నమోదు చేశారు. మొదట్లో బాంబే ప్రభుత్వం ఈ సంస్థకు సాలీనా 3000 రూపాయలు విడుదల చేసేది. ప్రస్తుతం ఈ సంస్థకు మహరాష్ట్ర ప్రభుత్వం నుంచి పాక్షిక సహాయం లభిస్తున్నది. అంతే కాకుండా ఇది ఏదైనా ప్రత్యేకమైన ప్రాజెక్టు చేపడితే అందుకు గాను భారత ప్రభుత్వం నుంచి, యూనివర్శిటీ గ్రాంట్స్ కమీషన్ నుంచి కూడా నిధులు వస్తున్నాయి. దక్షిణాసియాలోనే అత్యంత అరుదైన పుస్తకాలు, రాతపత్రులను భద్రపరిచిన అతి పెద్ద సంస్థలలో ఇది ఒకటి. సుమారు 1,25,000 కి పైగా అరుదైన పుస్తకాలు, 29,510కి పైగా పురాతన రాత ప్రతులు ఈ సంస్థలో భద్రపరచబడి ఉన్నాయి.
భండార్కర్ ప్రాచ్య పరిశోధనా సంస్థ లేదా భండార్కర్ ఓరియంటల్ రీసెర్చ్ ఇన్‍స్టిట్యూట్ భారతదేశంలో మహారాష్ట్ర లోని పూణే నగరంలో ఉంది. ఇది 6 జూలై, 1917న స్థాపించబడింది. ఈ సంస్థ డా. రామకృష్ణ గోపాల్ భండార్కర్ జీవితం, కృతులను గౌరవిస్తూ స్థాపించబడింది. ఈయన భారతీయత గురించి భారతదేశంలో మొట్టమొదటి సారి పరిశోధన మొదలుపెట్టారు. భారతీయతను ఒక శాస్త్రంగా గుర్తించిందీయనే. ఈ సంస్థ ఎన్నో పురాతన సంస్కృత, ప్రాకృత తాళపత్రాలకు నెలవు.
1932 లో, ఈ సంస్థ మహా భారతము ప్రచురణకు, గెస్ట్ హౌస్ నిర్మాణం కోసం డబ్బు అవసరమై హైదరాబాద్ యొక్క ఏడవ నిజాం మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ ను అభ్యర్థించింది. నిజాం 11 ఏళ్ల కాలంలో సంవత్సరానికి రూ .1,000 మంజూరు చేయాలని ఫారం జారీ చేసింది. అయితే, రూ. 50,000 మంది గెస్ట్ హౌస్ కోసం అందించారు. అది ఇప్పుడు "నిజాం గెస్ట్ హౌస్" గా పిలువబడుతుంది.
గ్రామంలో రెండుప్రైవేటు బాలబడులు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. ఒక ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల రాయదుర్గంలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల బళ్ళారిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల బళ్ళారిలోను, పాలీటెక్నిక్ రాయదుర్గంలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల రాయదుర్గంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు అనంతపురంలోనూ ఉన్నాయి.
ఉదెగోలంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
ఉదెగోలంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది.
ఈదేవరాజసుధి పూర్వులు తంజనగర రాజాస్థానమున సంగీత విద్వాంసులుగ నుండిరి. వీరితాతగారు తేవప్పెరుమాళ్ళయ్య యన బడు వారు. ఆయన మంచి పాండితి గలిగి, వాగ్ధాటియుండి భక్తియోగమును గూర్చి యుపన్యాసము లిచ్చుచుండువారట. శతావధానము చేయగలరనియు వినికి. వీరికి దంజనగర రాజ పోషణము పసివడక చెన్నపట్టణము వచ్చివైచిరి. పట్టణమున బహుకాలము భగవద్విషయక ప్రవచనములతో గాలక్షేపము చేసిరి. ఇట్టి యీతాతగారిపేరు నిలబెట్టుటకు మన తేవప్పెరుమాళ్ళయ్యగారు పుట్టి, వారికంటె నూరురెట్టులు ధట్టుడై వెలసెను. మనదేవరాజసుధి పండితుడుగాని, పండితపుత్రుడు గాడు. ఇతనితండ్రి రంగమన్నారయ్యగారు వ్యాపారసరణిలో జేయి తిరిగిన వారు. ఆయన శతసంవత్సర దీర్ఘాయువునంది మొన్న 1921 లో బుత్ర శోకమనుభవించి, రెండేడులుండి మఱి మరణించెను.
తేవప్పెరుమాళ్ళయ్యగారికి దేవరాజసుధి యని పండితుల వ్యవహారము. ప్రధానముగా నీసుధీమణి పీఠికాకారుడుగాను, వచన రచనా విశారదుడుగాను బేరందెను. మదరాసులో నానందముద్రాలయమువారి యాదరణమున నీయన మృదువగువచనములో భారత భాగవత రామాయణములు రచించెను. మను, వసు చరిత్రాది పూర్వకావ్యములకు వ్యాఖ్యలు గావించెను నన్నె చోడుడు మున్నగు కవుల కాలనిర్ణయమును గూర్చిన వ్యాసములు "ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్పత్రిక" "భారతి" మొదలగువానిలో వెలువరించెను. రెండు భాషలయందును జక్కని చిక్కని చాటుకవిత కొంత సంతరించెను. శ్రీ సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటు కార్యస్థానమున బండితుడై పదార్థవిచారము చేసెను. మొత్తము నలువదితొమ్మిదేండ్లు మాత్రము జీవించెను.
ఆంధ్రప్రదేశ్లో 3 కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయాలు, 20 స్వయంప్రతిపత్తి గల సంస్థలు, 25 రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయాలు, 4 డీమ్డ్ విశ్వవిద్యాలయాలు, 5 ప్రైవేట్ విశ్వవిద్యాలయాలు ఉన్నాయి.
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పెనుకొండలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల హిందూపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల అనంతపురంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు హిందూపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల సోమందేపల్లెలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు సేవామందిర్లోనూ ఉన్నాయి.
గోపీచంద్ లగడపాటి 1981 జూలై 16, లగడపాటి సంగయ్య, రమాదేవి దంపతులకు జన్మించారు. లగడపాటి తల్లిగారి తండ్రి శ్రీ రామారావు బొద్దులూరి సిని నిర్మాతగానే గాక ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ్యునిగా కూడా ఉన్నారు. గోపీచంద్ హోటల్ మేనేజ్మెంట్ నుండి డిగ్రీ చేసారు.
గోపీచంద్ లగడపాటి సిని నటుడు, నిర్మాత, దర్శకుడు ఇంకా రచయిత . లగడపాటి తెలుగు చిత్రం ఆనంద్ తో సినిమా రంగప్రవేశం చేసారు .తర్వాత మిస్టర్ మేధావి సినిమాను ఆయన తాతగారితో కలిసి నిర్మించారు.
19వ శతాబ్దంలో బ్రిటిష్ వారు భారతదేశంలో ప్రవేశించే వరకు లనంగ్‌త్లై జిల్లా ప్రాంతాన్ని స్థానిక ప్రభువుల పాలనలో ఉంటూ వచ్చింది. ఈ ప్రభువులు పాలన ఒక గ్రామం వరకు కాని కొన్ని చిన్న చిన్న గ్రామాలకు గాని పరిమితమై ఉండేది. 1888లో ఫంఖా గ్రామం ప్రభువు బ్రిటిష్ సర్వేబృందాన్ని ఎదుర్కొని ఎల్.టి స్టీవర్ట్‌తో సహా బృందంలోని వారిలో 4 మందిని హతమార్చాడు. తతువాత సంవత్సరం బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఈ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించడానికి ఈ ప్రాంతం మీద దాడి చేసింది. తరువాత ల్యూషై పర్వతదక్షిణ ప్రాంతం లవంత్లై జిల్లాగా రూపొందించబడి బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ గవర్నర్ అధికార ప్రాంతంలో భాగమైంది. 1898లో ఉత్తర, దక్షిణ లూషై పర్వతప్రాంతాలు లూషై హిల్స్ జిల్లాలో మిళితం చేయబడి అస్సాం భూభాగంలో భాగమైంది. 1919లో లూషై హిల్స్‌ను మరికొన్ని హిల్స్ జిల్లాలతో కలిపి " గవర్నమెంటాఫ్ ఇండియా యాక్ట్ " చట్టం బ్యాక్వర్డ్ టారాక్ట్స్ ప్రకటించింది. 1935లో దీనిని ప్రత్యేక ప్రాంతంగా మార్చారు.
మిజోరాంలో భాగమై 1987లో మిజోరాంకు రాష్ట్ర అంతస్తు వచ్చే వరకు అలాగే ఉంది. చింతుయిపుయి జిల్లాలో భాగంగా ఉండే ఈ ప్రాంతం లవంగ్‌త్లై జిల్లాగా రూపొందించబడింది. లవంగ్‌త్లై జిల్లా రెండు రూరల్ డెవెలెప్మెంట్ బ్లాకులుగా విభజించబడ్డాయి. వీటిలో లవంగ్‌త్లై రూరల్ దెవెలెప్మెంట్ బ్లాక్ లవంగ్‌త్లై కేంద్రగా ఏర్పాటు చేయబడింది రెండవది
లవంగ్‌త్లై జిల్లాలో లై, చక్మాలు, తంచంగ్య, బాం, పాంగ్ మొదలైన ప్రజలు అధికంగా నివసిస్తున్నారు. ఈ గిరిజన ప్రజల మద్య ప్రబలమైన సంప్రదాయ వారసత్వం ఉంది. జిల్లా తూర్పు భూభాగంలో
ప్రధానంగా లై ప్రజలు అధికంగా నివసిస్తున్నారు. చాంగ్‌లైజవాన్, సర్లంకై, పహ్లోత్లా మొదలైన ప్రధాన సంప్రదాయ నృత్యసంప్రదాయాలు ఉన్నాయి. చక్మా ప్రజలు నివసిస్తున్న ప్రాంతంలో వెనుకబడిన జాతులకు చెందిన ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. లై ప్రజలు నివసిస్తున్న ప్రాంతంలో క్రైస్తవ మతం ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్న తరుణంలో చక్మా ప్రజలు నివసిస్తున్న ప్రాంతంలో బుద్ధిజం ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది. జిల్లాలో వాడుకలో ఉన్న భాషలలో లై, చక్మా, తంచంగ్యా ప్రధానమైనవి. ఇతరభాషలలో ప్రధానమైనవి పాంగ్, బ్రూ, బాం ముఖ్యమైనవి. ఈ సంప్రదాయ ప్రజలకు
వాతికే ప్రత్యేకమైన జానపద నృత్యాలు, జానపద గాథలు, జానపద కథనాలు ఉన్నాయి. చక్మా ప్రజల సాధారణ నృత్యాలలో నౌ జుమో నాచ్, బిజూ నృత్యాలు ముఖ్యమైనవి.
లవంగ్‌త్లై జిల్లా భౌగోళికంగా మిజోరాం రాష్ట్రం నైరుతీ ప్రాంతంలో ఉంది. ఈ జిల్లా దక్షిణం సరిహద్దులో మయన్మార్, పడమటి సరిహద్దులో బంగ్లాదేశ్ లతో అంతర్జాతీయ సరిహద్దులు ఉన్నాయి.
జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో లంగ్‌లై జిల్లా, దక్షిణ సతిహద్దులో సైహ జిల్లాలు ఉన్నాయి. జిల్లా పడమటి ప్రాంతంలో బంగ్లాదేశ్ మద్య సరిహద్దుగా తెగానది ఉంది. తూర్పు సరిహాదులో సైహ జిల్లా సరిహద్దుగా కలాదాన్ నది ఉంది. లవంగ్‌త్లై జిల్లా వైశాల్యం 2557.1 చ.కి.మీ . జిల్లాలో అత్యధిక భూభాగం చందూర్ లోయ ప్రాంతంలో స్వల్పంగా నదీమైదానాలు ఉన్నాయి. వర్షాకాలంలో సహజంగా కొండచరియలు విరిగిపడుతూ ఉంటాయి. పడమటి ప్రాంతం దట్టమైన అరణ్యాలతో నిండి ఉంది. జిల్లాలో కాలాదాన్ నది, త్యిచాంగ్ నది, చింతుయిపుయి నది, నెంగ్పుయి నది, చాంగ్టే నది, తుయిఫల్ నది ప్రధాననదులుగా భావించబడుతున్నాయి.
లవంగ్‌త్లై జిల్లా సాధారణంగా అనుకూలమైన వాతావరణం ఉంటుంది. చల్లని వేసవి కాలం, చలి అధికం లేని శీతాకాలం ఇక్కడ సహజం. శీతాకాల ఉష్ణోగ్రత 8-24 సెంటీగ్రేడ్ ఉంటుంది. వేసవి కాల ఉష్ణోగ్రత 18-32 సెంటీగ్రేడ్ ఉంటుంది. తూర్పు ప్రాంతం కంటే పడమటి ప్రాంతం సముద్రమట్టానికి తక్కువ ఎత్తులో ఉంటుంది. అంతేకాక తూర్పుప్రాంతం కంటే పడమటి ప్రాంతం కొంచం వేడిగా ఉంటుంది. నైరుతీ ౠతుపవనాలు వీస్తున్న కాలంలో గాలిలో తేమ అధికంగా ఉండి దాదాపు 85% ఉంటుంది.జిల్లాలో నైరుతీ ౠతుపవనాల ప్రభావం అధికంగా ఉన్న కారణంగా మే-సెప్టెంబరు మాసాలలో వర్షపాతం అధికంగా ఉంటుంది. సరాసరి వర్షపాతం 2558 మి.మీ. మార్చి - ఆగస్టు మాసాలలో ఉష్ణోగ్రత అధికంగా ఉంటుంది. మార్చి మాసం నుండి ఆకాశంలో మేఘాలు అధికం ఔతూ ఉంటాయి. సెప్టెంబరు మాసంలో ప్రారంభం అయ్యే చలి జనవరి వరకు కొనసాగుతూ ఉంటుంది.
లవంగ్‌త్లై జిల్లా 2 అటానిమస్ జిల్లా కౌంసిల్స్‌గా విభజించబడ్డాయి. వారి ప్రధాన కార్యాలయాలు లవంగ్‌త్లై, చవాంగ్‌తేలలో ఉన్నాయి. జిల్లా 4 రూరల్ డెవెలెప్మెమ్ంటు బ్లాకులుగా విభజించబడింది.
జిల్లా కేంద్రంగా లవంగ్‌త్లై పట్టణం ఉంది. జిల్లాలో 158 గ్రామాలు ఉన్నాయి. జిల్లాను 3 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలుగా విభజించారు.
మిజోరాం రాష్ట్రంలోని 8 జిల్లాలలో లంగ్‌త్లై జిల్లా ఒకటి. జిల్లా ఉత్తరసరిహద్దులో లంగ్‌లై జిల్లా, పడమర సరిహద్దులో బంగ్లాదేశ్, దక్షిణ సరిహద్దులో మయన్మార్, తూర్పు సరిహద్దులో సైహ జిల్లా ఉన్నాయి. జిల్లా వైశాల్యం 2557.1. లవంగ్‌త్లై పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లాలో వివసిస్తున్న ప్రజలలో అత్యధికులు గిరిజనసంప్రదాయానికి చెందినవారు.
వీరు లై, చక్మ జాతులకు చెందిన వారు. మిజోరాం రాష్ట్రంలో వీరు అల్పసంఖ్యాకులు. ప్రజల ముఖ్యవృత్తి వ్యవసాయం. గ్రామప్రాంత ప్రజలు అధికంగా వ్యవసాయం మీద ఆధారపడి జీవనం సాగిస్తున్నారు. చందుర్ లోయకు పడమటి దిశలో పర్వతమయమై ఇరుకైన ప్రదేశంగా ఉంటుంది.
లవంగ్‌త్లై జిల్లా ఉష్ణమండల భూభాగంలో ఉంది. జిల్లాలో సాధారణంగా మే నుండి సెప్టెంబరు వరకు అత్యధిక వర్షపాతం ఉంటుంది. ఈ ప్రాంతంలో ఉష్ణమండల సతతహరితారణ్యాలు, అడవి అరటి వనాలు అధికంగా కనిపిస్తున్నాయి. పడమటి ప్రాంతంలో దట్టమైన అరణ్యాలు విస్తరించి ఉన్నాయి. స్కిమా వల్లిచి, మర్రి, గుల్మొహర్, గమారి, జారుస్, చంపా, పలు జాతుల వెదురు చెట్లు, అనేక విధాలైన లతలు, పలురకాల పండ్లు ఈ అరణ్యాలలో అధికంగా ఉన్నాయి. ఆయుర్వేదంలో ఉపకరించే అనేక ఔషధ మొక్కలు కూడా ఇక్కడ లభిస్తుంటాయి. 1997లో