polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
భోగాపురం, పూసపాటిరేగు లలో సముద్రం ముందుకు చొచ్చుకుని వచ్చింది. రాత్రి వేళకు కోనాడ, తిప్పవసల, పతివాడ,బర్రిపేట, పులిగెడ్డపాలెం, తిమ్మయ్యపాలెం, చింతపల్లి, ముక్కాల, మద్దురు, చేపలవాని చెరువు, కొత్తూరు లలో అలలతాకిడి ఉదృతం కాగలదని అంచనా. 22 గ్రామాల పరిధిలో 12 పునరావాస కేంద్రాల ఏర్పాటు. బియ్యం, పప్పులు, కూరగాయలు, పాలు, పంచదార, వంటగ్యాసు వంటి అత్యావసర వస్తువుల పంపిణి. 40 మంది జాతీయ విపత్తు సభ్యులు నాలుగు బృందాలుగా 4 మండలాలో సహాయకచర్యలు చేపట్టడం. 24,000 మందిని పునరావాస కేంద్రాలకు తరలించడం. మంత్రి కిమిడి మృణాళిని విజయనగరం, భోగాపురం, పూసపాటిరేగు ప్రాంతాలలో పయటన. మత్స్యకారులను తరలించడం.
శ్రీకాకుళం జిల్లాలో పరిస్థితి ఉధృతం. అలలతాకిడి ఉధృతమై గ్రామంలోకి చొచ్చుకువచ్చిన సముద్రపు నీరు. 15మీ ఎత్తుకు ఎగసిపడిన అలలు. వంశధారకు వరద ప్రమాదం. ఒడిషా జలాశయాల నుండి వదిలిన నీటితో శ్రీకాకుళంలో వరద ప్రమాదం. ఉద్ధానం ప్రాతంలో తుఫాను తీవ్రప్రభావం. పైలిన్ తుఫాను సమయంలో కూడా ఇదే ప్రాంతం తీవ్రంగా దెబ్బతినడం విశేషం. లక్ష క్యూసెక్కుల వరద నీరు. 80 పునరావాస కేంద్రాలు, 40 వేలమంది పునరావాస కేంద్రాలకు తరలింపు, 80 మంది ఎన్.డీ.ఆర్.ఏన్. దళాలు సహాయానికి సంసిద్ధత, 272 గజ ఈతగాళ్ళు సహాయానికి నియమనం వంటి చర్యలు చేపట్టబడ్డాయి. వరద ముంపు ఉన్న ప్రజలు పునరావాస కేంద్రాలకు రావడానికి నిరాకరించారు.
13 వ తారీఖున ఆదివారం నాడు 8-12 ప్రాంతంలో తుఫాను తీరం దాటింది. విశాఖ సమీపంలోని పూడిమడక వద్ద తీరం తాకింది. ప్రచంఢమైన గాలులతో విలయతాండవం చేసి బీభత్సం సృష్టిబ్చిన హుద్‌హుద్ తుఫాను 12 గంటల తరువాత కొంత విశ్రాంతి తీసుకుని తిరిగి 2 గంటల నుండి తిరిగి గాలులు వీచడం మొదలైంది. మొదటి దఫా గాలులకు తీరప్రాంతాలు తీవ్రనష్టానికి గురై అతలాకుతలం అయింది. రెండడవసారి గాలితీవ్రత తగ్గినప్పటికీ దీర్ఘకాలం కొనసాగింది. కుండపోతగా వర్షం కురవడం వలన సహాయక చర్యలకు అంతరాయం కలిగింది. 180-210 కి.మీ వేగంతో గాల్లులు వీచాయి. తుఫాన్ ప్రభావం ఆధ్రప్రదేశ్ లోని విజయనగరం, శ్రీకాకుళం, తూర్పుగోదావరి, విశాఖపట్టణం తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి. పైకప్పులు ఎగిరిపోయాయి, కరెంటు స్తంభాలు విరిగిపడ్డాయి, కరెంటు తీగలు తెగిపోయాయి, వాహనాలు దెబ్బతిన్నాయి, రహదార్లు విధ్వంసానికి గురైంది. జనజీవనం అంతరాయానికి గురైంది.తుఫాన్ హుధుద్ 4 వర్గానికి చెందిందని అధికారులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ప్రాణ నష్ట్రం 3 గా వెల్లడించారు. దాదాపు 2 లక్షల మందిని పునరావాస కేద్రాలకు తరలించబడ్డారు.
శనివారం రాత్రి నుండి విద్యుత్తు సరఫరా ఆపివేయబడింది. విద్యుత్తు తీగలు తెగిపడిన ప్రాణనష్టం జరగగలదన్న అనుమానంతో విదుత్తు సరఫరా మద్యలో పునరుద్దరించబడలేదు.
మంత్రులు గంటాశ్రీనివాస్, పి. నారాయణ, కలెక్టర్ విజయకుమార్, తుఫాను ప్రత్యేక అధికారి అరవింద్ కుమార్ సిబ్బందితో గడగడలాడుతూనే సహాయక చర్యలను కొనసాగించడం.
విమానాశ్రయ టెర్మినల్, కలెక్టర్ కార్యాలయం, ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయం, గవర్నర్ భవనం, డిటిఒ, ఆర్.టి.ఒ, డి.పి.ఒ, డిజిపి, ఎస్.పి, డి.ఎస్.పి కార్యాలయాలు తీవ్ర అఘాతం. లక్ష గృహాలు విధ్వంసం, 60-70 కి.మీ దూరంలో రైల్వే మార్గం విధ్వంసం. నష్టాన్ని నివారించడానికి పలు రైళ్ళు రద్దు చేయబడ్డాయి. కొన్ని రైళ్ళు దారి మళ్ళినబడ్డాయి.
వర్షపాతం : ఇచ్చాపురం , విశాఖపట్నం , శ్రీకాకుళం, నెల్లిమర , కళింగపట్నం ,పూసపాటి రేగు , రణస్థలం , టెక్కలి , విజయనగరం మిల్లీ మీటర్ల వర్షం.
ఎత్తు ఎక్కువగా ఉండి సముద్రానికి సమీపంలో ఉన్న కైలాసగిరి కొండ తుఫాను దాటికిపూర్తిగా పాడయింది. ఇక్కద కల అన్ని వృక్షాలు నేలకూలాయి. యాత్రికులకోసం కట్టిన అన్ని భవనాలు నాశనమైనాయి. వినోదసాధనాలు ఎగిరిపోయాయి.
పెట్రోలు బంకులలో రేకులు ఎగిరిపడి బంకులు పనిచేయక వాహనాలు ఆగిపోయాయి, హోటళ్ళలో సిబ్బంది రాలేని పరిస్థితి, మంచినీటి సరఫారా ఆగిపోవడంతో హోటళ్ళు పనిచేయలేదు.
స్టార్ హోటళ్ళు సహితం ఆహారం సరఫరా చేడానికి ఇబ్బంది పడడం. సెల్‌ఫోన్లు పనిచేయక పోవడం వంటి తీవ్రసమస్యలు ఎదుర్కొన్నారు.
గిరిజన వాడలు: గిరిజనవాడలలో వాగులు, వంకలు, సెలయేర్లు పొంగిపొరలుతున్నాయి. పైనుండి వచ్చి పడుతున్న జలప్రవాహంతోవాడేరు ఆర్.బి బగ్లా దెబ్బతిన్నది. పాడేరు, రైవాడ రిజర్వాయర్లు పొంగిపొరలే అవకాశం. శరదా నదికి వరద అనకాపల్లికి మునక ప్రమాదం సూచించబడింది.
పరిశ్రమలకు నష్టం: విశాఖ ఉక్కు కర్మాగారంలో పనులకు అంతరాయం. విశాఖ పోర్ట్, గంగవరం పోర్ట్, ష్ప్‌యార్డ్ దెబ్బతినడంతో సరుకుల రవాణాకు అంతరాయం.
గవర్నమెంటు ఆసుపత్రులు : కె.బి.హెచ్,టిబి హె హెచ్, ఆర్.బి.హెహ్, వి.జి హెచ్, ఇ.ఎన్.టి, ఐ.జి హెచ్ వంటి ఆసుపత్రులలో కరెంటు కోత వలన వైద్యసేవలకు అందక నిటి సరఫరా అందక గాలి వానలతో ఇబ్బందులకు గురైయ్యారు.
ఈ తుఫాను కారణంగా విద్యుత్తు వ్యవస్థకు తీవ్ర విఘాతం కలిగింది. విశాఖలో 144, విజయనగరంలో 83 ఉపకేద్రాలు విధ్వంసానికి గురైయ్యాయి. విశాఖలో 18 వేల స్తంభాలు, విజయనగరంలో 20వేల స్తంభాలు నేలకొరిగాయి. ఇ.పీ.డీ.సి.ఎల్‌కు 400-500 కోట్ల నష్టం వాటిల్లగలదని అంచనా. నివారణ చర్యలలు ఇ.పి.డి.సి.ఎల్ సిబ్బందిని అప్రమత్తం చేసారు ]
తుఫాను వలన భారీగా పంట నష్టం సంభవించింది. వరి పంట నీటమునిగింది, బొప్పాయి, అరటితోటలు నేలకొరిగాయి. విశాఖలో రైతులు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నారు.
హుద్‌హుద్ తుఫాను కారణంగా చిన్న మధ్యతరహా పరిశ్రమలకు దాదాపు 1000 కోట్ల నష్టం వాటిల్లినట్లు అంచనా. విశాఖలో చిన్న మధ్యతరహా పరిశ్రమలు దాదాపు 3 వేలు ఉన్నాయని తుఫానుకు వాటిలో 2 మూతపడ్డాయని అంచనా. సరిచేయడానికి పనివారు లభించక పరిశ్రమలు తెరవడానికి వీలుకాని పరిస్థితి ఎదురైంది.
ఓడరేవు నష్టం కూడా తీవ్రస్థాయికి చేరింది. తుఫాను సమయంలో నౌకలు రేవులో ఉంటే జట్టీలకు ఢీకొట్టుకుంటాయని సముద్రంలోకి నెట్టివేయబడతాయి. అలా పంపిన నౌకలలో తుఫాను తరువాత కూడా రేవులోకి చేరలేదు. పోర్టులో సమాచారవ్యవస్థ కుప్పకులినందువలన నౌకలకు అనుమతి లభించక రేవుకు రాలేదు. రేవులో ఎగుమతికి సిద్ధంగా ఉన్న సరుకు కూడా ధ్వంసం అయింది. డి.ఎ.పి, యూరియా, ఎం.ఎ.పి వంటి ఎరువులు 1.5 టన్నులు ధ్వంసం అయ్యాయి. ఈన్నర్ హార్బర్‌లో ఉన్న క్రూడ్ ఆయిల్ జెట్టీ క్రుంగిపోవడంతో 100కోట్లు నష్టం వాటిల్లినట్లు అంచనా. నౌఖాశ్రయానికి మొత్తం 200 కోట్లు నష్టం సంభవించినట్లు భావిస్తున్నారు.
హెచ్.పి.చి.ఎల్ లో కూడా నష్టం అధికాంగా ఉంది. సాంకేతికంగా సంభవించిన లోపాల కారణంగా ఉత్పత్తు నిలిపివేయబడింది. కంఫ్యూటర్ ఇతర వ్యవస్థలు దెబ్బతినడం కారణంగా పెట్రోలు, డీజల్ కూడా విక్రయించలేని పరిస్థితి ఎదురైందని భావిస్తున్నారు.
విశాఖ ఉక్కు కర్మాగారంలో తీవ్రమైన నష్టం ఏర్పడింది. 270 మెగావాట్ల విద్యుత్తు ప్లాంటు ఉన్నా పరిశ్రమకు విద్యుత్తు అందని పరిస్థితి. ప్రభుత్వం కూడా విద్యుత్తు అందించలేని పరిస్థితి కారణంగా ఉతపత్తి నిలిచిపోయింది. నష్టం వేలకోట్లకు చేరగలదని అంచనా.
కోళ్ళ పరిశ్రమలో 25 కోళ్ళు మరణించాయి. విదుత్తు, నీరు, ఆహారం లభించక అధికంగా కోళ్ళు మృత్యువు వాతపడడానికి అవకాశం ఉందని అంచనా. 14 వ తారీఖు నాటికి 125 కోట్ల నష్టం జరిగిందని ఇది 200 కోట్లకు చేరుకుంటుందని భావిస్తున్నారు. బ్రాయిలర్ కోళ్ళ మరణించిన కారణంగా నష్టం అదనంగా 60 కోట్లకు చేరుకుంటుందని అంచనా.
11 న తుఫాను తీవ్రంగా మారింది. విశాఖపట్టణానికి తూర్పు ఆగ్నేయంగా 430 కి.మీ దూరంలో ఒడిషా లోని గోపాల్‌పూర్‌కు దక్షిణ ఆగ్నేయంగా 460 కేంద్రీకృతం అయి ఉంది. తుఫాను ఆదివారం నాడు తీరం చేరవచ్చని భావించబడింది. శనివారం నుండి ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని శ్రీకాళం, విజయనగరం, విశాఖపట్టణం, తూర్పు గోదావరి జిల్లాలలో భారీ వర్షాలు, పశ్చుమగోదావరి, కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాలలో ఒక మోస్తరు నుండి భారీ వర్షాలకు అవకాశం. శనివారం గాలుల వేగం 60-70 ఆదివారం గాలుల వేగం 130-140.
రాజకీయంగా తూర్పుగోదావరి , విశాఖపట్టణం , శ్రీకాకుళం జిల్లా కలెక్టర్లతో సమావేశం జరిపి ఆదేశాలను జారీచేయడం. జాతీయ విపత్తుల స్పందనల డిఐ.జి గులేరియా, కలెక్టర్ అరవింద్ కుమార్ సమీక్ష.
నౌకాదళం : 4 నౌకలు, రబ్బర్ బోట్లు, 30 మంది గజయీతగాళ్ళతో కూడిన బృందాలు, ఐ.ఎన్.ఎన్ డేగాలో 4 ప్లాటూన్ల నావికాదళం సమాయత్తం.
వైద్యరక్షణ: మండలానికి 2 అంబులెంసులు సంసిద్ధత, వైద్యబృందాల సంసిద్ధత, రక్తపోటు, రక్తహీనత, మధుమేహం వంటి సమస్యలు ఉన్న గర్భవతులను ముందుగానే సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించమని హెచ్చరించడం.
తుఫాను దిశను మార్చుకుంది. ఒడిషాలోని గోపాల్‌పూర్ వద్ద తీరానికి చేరవచ్చని అంచనావేయబడిన తుఫాను విశాఖకు సమీపంలో తీరం దాటవచ్చని అధికారులు భావించారు.
తుఫాను శుక్రవారం 12 గంటల తరువాత తీరం తాకే అవకాశం ఉందని భావించారు. విశాఖలో 10 మండలాలకు చెందిన 50 గ్రామాలు, శ్రీకాకుళంలో 13 మండలాలకు చెందిన 78 గ్రామాలలో తుఫాను ప్రమాదం ఉండవచ్చని అంచనా వేసారు. తుఫాను ప్రభావం విశాఖపట్టణం,విజయనగం, శ్రీకాకుళం జిల్లాలో ఉంటుందని అధికారులు హెచ్చరించారు. జిల్లా అధికారుల చేత మేరిన్ పోలీస్ శాఖ, కోస్టల్ గార్డులు, నావికాదళం అప్రమత్తం చేయబడింది. తుఫాన్ ప్రభావంతో 12 నుండి తూర్పుగోదావరి జిల్లాలో వర్షాలు ఉంటాయని భావించారు.
హెచ్చరిక చేయబడిన మండాలాలు భోగనగర్, పూసపాటిరేగ, మచిలీపట్నం, మోపిదేవి, నాగాయలంక, కృత్తివెన్ను, అవనిగడ్డ, కోడూరు, బణ్టుమిల్లి
సహాయక చర్యలలో భాగంగా త్రివిధ దళాలు " ఆపరేషన్ లెహర్ " పేరుతో సహాయం అందించాయి. నౌకాదళం ఒడిషాలోని చిల్కా నుండి, విశాఖ స్థావరం నుండి సహాయం అనిదిస్తున్నాయి. 15 గజ ఈతగాళ్ళ బృందాలను పంపాయి. భారతీయ గస్తీదళం 17 నౌకలను, 11 విమానాలను రక్షణకొరకు పంపింది. చెన్నై, కాకినాడలలో 6, విశాఖలో 3, పరాద్వీపంలో 4, హల్దియాలో 1 చొప్పున నౌకలను నిలిపింది. ఢిల్లీ, చంఢీగడ్‌ల నుండి విమానాలు పంపించారు. హైదరాబాదులో 3 చేతక్ విమానాలు, నాగపూర్, బారక్‌పూర్, రాంచీలలో రెండేసి చొప్పున హెలీకాఫ్టర్లు నిలుపబడ్డాయి. పారామిలిటరీ దళాలు సహాయ చర్యలు చేపట్టాయి. వైద్యబృందాలు ఔషధాలు సహాయక సిబ్బందితో సిద్దంగా ఉన్నాయి.
హుధుద్ తుఫాను అనేది దక్షిణ హిందూ మహాసముద్రంలో యేర్పడిన తుఫాను. ఇది అక్టోబరులో బెంగాల్, ఒడిషా, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ తీరాలను తాకనుంది. దీనికి ఒక పక్షి పేరుతో నామకరణం చేశారు. తూర్పు మధ్య బంగాళాఖాతంలో హుధుద్ పెనుతుపాన్‌గా మారింది. గోపాలపూర్‌కు ఆగ్నేయ దిశలో 750 కిలోమీటర్ల దూరంలో తుపాను అక్టోబరు 9 2014 నాటికి కేంద్రీకృతమైంది. విశాఖకు తూర్పు ఆగ్నేయ దిశలో 750 కిలోమీటర్ల దూరంలో తుపాను కేంద్రీకృతమైంది. ఈ తుఫాను 24 గంటల్లో తుపానుగా మారి 36 గంటల్లో తీవ్ర పెనుతుపానుగా మారే అవకాశం ఉంది. అక్టోబరు 12 2014 న మధ్యాహ్నం విశాఖ సమీపంలో తుపాను తీరం దాటే అవకాశం ఉంది. 11 నుంచి ఒడిశా, విశాఖ, విజయనగరం, శ్రీకాకుళం జిల్లాల్లో మోస్తరు నుంచి భారీ వర్షాలు కురియనున్నాయి.
హుద్‌హుద్ తుఫాను గురించి ముందుగానే నాసా హెచ్చరించింది. 9 వ తేదీ రాత్రి 7.53 సమయంలో భారత్‌ గగనవీధిలో పయనించిన నాసా వారి అక్వా ఉపగ్రం తుఫాను గురించిన చిత్రాలను నాసాకు పంపింది. విశాఖపట్నానికి ఆగ్నేయంగా 155 కి.మీ దూరంలో తుఫాను కేంద్రీకృతమై ఉందని నాసా తెలియజేసింది. ఆదివారం తీరం దాటే సమయంలో గాలులు 139.కి.మీ వేగంతో వీస్తాయని తెలియజేసారు. 7 గంటల సమయానికి తీరం వెంట గాలులు మొదలయ్యాయి. 10 గంటలకు గాలుల వేగం 170 కి.మీకి చేరుకుంది. తుఫాను విశాఖకు 45కి.మీ దూరానికి చేరుకుంది.
సముద్రం 20 మీ. ముందుకు పొంగి వచ్చింది. తుఫాన్ విశాఖ వద్ద తీరం దాటవచ్చని అధికారులు భావించారు. తుఫాను ప్రభావంతో ఒడిషాలోని కలహండి, పుల్బని, గజాం, గజపతి జిల్లాలు, ఉత్తరాంధ్ర జిల్లాజలో 48 గంటల భారీ వర్షాలు సంభవం అని అధికారుల హెచ్చరిక జాతీచేయబడింది. 60 కి.మీ వేగంతో వీస్తున్న గాలులు 195 కి.మీ వేగానికి చేరుకోవచ్చని హెచ్చరిక.
“హుధుద్” పరిధి సుమారు 500 కిలోమీటర్లు ఉండవచ్చని పేర్కొన్న భారత వాతావరణ శాఖ తగిన ముందస్తు జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలని ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిశా ప్రభుత్వాలకు సూచించింది. ఒడిశాలోని 9 జిల్లాలకు తుపాను ముప్పు పొంచి ఉండవచ్చని వాతావరణ శాఖ తెలిపింది. తెలంగాణా రాష్ట్రంలో “హుధుద్” తుపాను ప్రభావం అంతగా ఉండకపోవచ్చు. ఈ తుఫాన్ ప్రభావంతో 11 నుండి ఉత్తరాంధ్రా, దక్షిణ ఒడిషాలలో వర్షాలు కురవడానికి అవకాశం ఉంది. 11 న 50-60 కి.మీ వేగంతో, 12 న 130-140 కి.మీ వేగంతో గాలులు వీచే అవకాశం ఉందని భావిస్తున్నారు. తుఫాను పరిధి 500కి.మీ
సాధారణంగా విశాఖపట్టణం భౌగోళికంగా తుఫాను నుండి సురక్షితంగా ఉంటుంది. దక్షిణ పీఠభూమి పర్వతాలు విశాఖ సముద్రతీరంలో విస్తరించి ఉన్న కారణంగా విశాఖ వద్ద తుఫాను తీరానికి చేరదు కనుక విశాఖ తుఫానుల నుండి సురక్షితంగా ఉంటుంది. 1983 ఒకసారి విశాఖ సమీపంలో ఉన్న భీమునిపట్నం వద్ద తీరాన్ని తాకింది. తరువాత 1996లో తుఫాను తీవ్రంగా విశాఖను తాకింది. హుధ్‌హుద్ తుఫాను 9 కి.మీ మందంలో ఉన్నందున దక్షిణ పీఠభూమి పర్వతాలు విశాఖను రక్షించలేవని అధికారులు భావిస్తున్నారు.
సాధారణంగా అరేబియా సముద్రంలో సంభవించే తుఫానుకు పేరును నిర్ణయించే అధికారం భారత్, పాకిస్థాన్,ఓమన్,బంగ్లాదేశ్, మాయన్మార్,శ్రీలంక,మాలదీవులు, థాయ్‌లాండ్ దేశాలకు ఉంది. 2014 అక్టోబర్ మాసం రెండవవారంలో సంభవించిన తుఫానుకు పేరు నిర్ణయించే అవకాశం ఓమన్ దేశానికి ఇవ్వబడింది. ఆదేశం ఈ తుఫానుకు హుధ్‌హుద్ అని నిర్ణయించింది. ఈ పక్షి ఇజ్రాయేల్ దేశానికి జాతీయ పక్షి. ఇది ఆఫ్రికా, యూరప్, ఆసియా దేశాలలో కనిపిస్తుంది.
ఖైటోసాన్ ను చిటోశాన్లను 100% డిఎసిటైల్ చేయడం ద్వారా తయారు చేస్తారు. వాణిజ్యపరంగా ఖైటోసాన్ ను రొయ్యలు, పీతలు, ఇతర సముద్ర జలచరాల పెంకులలో ఉండే చిటిసన్ ను క్షార విశ్లేషణ చర్య ద్వారా ఉత్పత్తి చేస్తారు. వాణిజ్యపరంగా ఉత్పత్తి చేయబడిన ఖైటోసాన్ అణు బరువు 3800 డాల్టన్, 60 నుండి 100% డిఎసిటైల్ సమూహాలను కలిగి ఉంటాయి. ఖైటోసాన్ లోనీ ఎసిటైల్, డిఎసిటైల్ సమూహాలను స్పెక్ట్రోస్కోపీ ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు. 60 నుండి 100% డిఎసిటైల్ చేయబడిన చిటిసన్ ను ఖైటోసాన్ గా ఉపయోగిస్తారు. ఖైటోసాన్ అమినో సమూహాలను కలిగి ఉండడం వల్ల నీటిలో సాపేక్షంగా కరిగే స్వభావం కలిగి ఉంటాయి. నీటి లోఖైటోసాన్ విలువ ~ 6.5, తటస్థంగా ఉంటుంది. ఆమ్లలలో ఖైటోసాన్ లోనీ అమినో సమూహాలు ప్రోటాన్ లను గ్రహించడం ద్వారా విలువ 6.5 కంటే తక్కువగా ఉంటుంది.
వ్యసాయంలో ఖైటోసాన్ ను ప్రధానంగా ఒక సహజ విత్తనశుద్ధి కారకంగా, మొక్కల పెరుగుదల పెంచడానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు. చిటోశాన్ మొక్కలలోని కిరణజన్య సంయోగం క్రియ ప్రోత్సహిస్తుంది, మొక్కల పెరుగుదల పెంచుతుంది, పోషక తీసుకునే ఉద్దీపన, అంకురోత్పత్తి పెంచుతుంది. పత్తి, మొక్కజొన్న, బంగాళాదుంపలు, సోయాబీన్స్, చక్కెర, టమోటాలు, గోధుమ, అనేక ఇతర విత్తనశుద్ధి లేదా విత్తనాలు పూతగా ఉపయోగిస్తారు. ఖైటోసాన్ విత్తనా నాణ్యతను మెరుగుపరచి కూరగాయలు, పండ్లు దిగుబడిని పెంచుతుంది. ఖైటోసాన్ మొక్కలకు ఫంగల్ ఇన్ఫెక్షన్ నుంచి తమను తాము రక్షించుకునే అంతర్లీన సామర్ద్యము బాగా మెరుగుపరుస్తూది. వాణిజ్యపరంగా బయోడిగ్రేడబుల్ ఖైటోసాన్ ఉత్పత్తులను పెరిగిన మొక్కలు, పంటలపై ఉపయోగం అనుమతించబడింది.
ఖైటోసాన్ ఒక సరళ పోలిసాకరైడ్. వందశాతం డిఎసిటైల్ చెయబడిన చిటిసన్ ను ఖైటోసాన్ అంటారు. చిటిసన్ సమృద్ధిగా రొయ్యలు, పీతలు, ఇతర సముద్ర జలచరాలు పెంకులలో లభిస్తుంది. ఖైటోసాన్ ను చిటిసన్ తో సోడియం హైడ్రాక్సైడ్ చర్య ద్వారా తయారుచేస్తారు. ఖైటోసాన్ ప్రపంచంలో అత్యంత సమృద్ధిగా లభించే బయోడిగ్రేడబుల్ పదార్థాలలో ఒకటి. ఖైటోసాన్ ను వాణిజ్య, బయోమెడికల్, వ్యసాయం, వైద్యంలో ఉపయోగిస్తారు.
ఇది మొఘల్ చక్రవర్తి అయిన షాజహాన్ చే యేర్పాటు చేయబడినది. ఇది 200 చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంతో కూడి ఉన్నది. ఈ ఉద్యానవనం 1957 లో బ్రిటిష్ వలసవాద శక్తుల దండయాత్రల మూలంగా నాశనమైనది. ఈ ఉద్యానవనంలో అధిక భాగం బ్రిటిష్ వలసవాదులు రాతి వ్యారక్ లతో 1857 తర్వాత నిర్మించారు. లార్డ్ కర్జన్ ఈ ఉద్యానవనంలో కొన్నింటిని పునర్నిర్మించారు. ఈ ఉద్యానవనం నలుగు చదరాలుగా విభజింప బడినది. ఈ విభజన రహదారులు, నీటి కాలువలు, నక్షత్ర ఆకారంలో ఎరుపు రాతి తో కూడిన చెట్లునాటే కుండీలతో జరిగినది. ఈ ఉద్యానవనం నిండా నీలం, తెలుపు, ఊదా రంగు గల పూలతో కూడిన మొక్కలతో ఉన్నది. ఇందులో మూడు నిర్మాణాలు సంరక్షింపబడినవి.
సావన్, బాధన్ మండపాలు సరూపాలైన నిర్మాణాలు. యివి కాలువకు రెండు చివరలు వ్యతిరేక దిశలలో ఉంటాయి. ఇవి తెలుపు రంగు చలువరాతిలో తొలచబడి ఉన్నవి. ఈ విభాగం లక్షణం గోడలలో గూళ్ళు ఉన్నాయి. వాస్తవంగా చిన్న నూనె దీపాలు ఈ గూళ్ళలో వెలిగింపబడి రాత్రులలొ కాంతినిచ్చేవి. పగటి పూట ఈ గూళ్ళలో బంగారు రంగు పూలతో అలంకరింపబడి ఉండేవి. ఛానెల్ నుండి వచ్చిన నీటి ప్రవాహం ఒక బంగారు తెరలా కనిపిస్తుంది. సావన్, బాధన్ అనునవి హిందూ కేలండరులో రెండు వర్షాకాల నెలలు.
హయాత్ బక్షీ బాగ్ ఉద్యానవనం అనగా "జీవితాన్ని ప్రసాదించే ఉద్యానవనం" అని అర్థము. ఇది న్యూఢిల్లీ లోని ఎర్రకోట వద్ద గల అతి పెద్ద ఉద్యానవనం.
దక్షిణాపథంపై ఖిల్జీలు తుగ్లక్కుల చీకటి నీడలు పడుతున్న వేళ కాకతీయ సామ్రాట్టు రెండో ప్రతాపరుద్రుడు తన రాజ్య రక్షణ కోసం నిర్మించిన కోట ఇది.ఈ కోట నిర్మాణానికి ఎంచుకున్న స్థలమే ఈ కోటను శత్రుదుర్భేద్యంగా మార్చేసింది. ఎత్తైన కొండ, చుట్టూ నలభై కిలోమీటర్ల వరకూ ఎలాంటి కదలికలున్నా పసిగట్టేందుకు బురుజులు, కోటకు ఎక్కడానికి వీల్లేనంత ఎత్తైన గోడలు, మలుపులు, మెలికలు తిరిగే కొండదారి కోటలో వారికి శత్రువు కనిపిస్తాడు కానీ శత్రువుకు కోటలో ఏముందో, ఎక్కడ సలసలకాగే నూనె నిండిన డేగిశా కుమ్మరించేందుకు ఎవరు పొంచి ఉన్నారో, ఏ బురుజు రంధ్రాల్లోంచి ఎవరు విషం పూసిన బాణాలను ఎక్కుపెట్టి సిద్ధంగా ఉన్నారో అర్థం కాని పరిస్థితి.కోటలో పలు దిగుడు బావులు, జలాశయాలు, సొరంగ మార్గాలు కూడా నిర్మించారు. అంతేకాదు తాగు నీటి సరఫరాకోసం కుండ పెంకులతో పైప్‌లైన్లు కూడా ఉండేవట.కానీ అవి ఇప్పుడు కనుమరుగైపోయాయి.
ఈ కోట నగరానికి వైపు ఉంది. ఈ కోటకు రోడ్డు, రైలు మార్గాలున్నవి. ఇది ప్రాచీన భారతదేశంలోని కాకతీయుల కాలంనాడు కొండపై నిర్మించిన దుర్గం.నేషనల్ హైవే 44 కి దగ్గరగా, హైదరాబాద్ నుండి వస్తున్నప్పుడు చేగుంట అనే చిన్న పట్టణం నుండి మలుపు తీసుకొని రావాల్సి ఉంటుంది. అలాగే పై వైపు నుండి ( ఆదిలాబాద్, నిజామాబాద్ జిల్లాల వైపుగా వస్తే - రామాయంపేట నుండి మలుపు తీసుకొని 25 కి.మీ. రావాల్సి ఉంటుంది. ముంబై దారి మీదుగా వస్తే సంగారెడ్డి వద్ద నాందేడ్, అకోలా హైవే మీదుగా వచ్చి, జోగిపేట వద్ద మలుపు తీసుకొని 35 . రావాల్సి ఉంటుంది. ఇక హైదరాబాద్ లోని బాలానగర్ వద్ద నుండి వస్తే 80 . - నర్సాపూర్, గుమ్మడిదల, కౌడిపల్లి, పోతాన్ చెట్టిపల్లి, రాంపూర్, మంబోజిపల్లి మీదుగా రావాల్సి ఉంటుంది )
కాకతీయ పాలకులకు, వారి తర్వాత చాలా కాలానికి రాజ్యం చేసిన కుతుబ్ షాహిలకు కూడా ఈ కోట నియంత్రణా కేంద్రంగా ఉండేది. కుతుబ్ షాహి పాలకులు ఈ కోట లోపల దాన్యాగారాల గదులతో కూడిన ఒక మసీదును 17వ శతాబ్ద౦లో నిర్మించారు. ఈ కోట చారిత్రిక పరంగానే కాక పురావస్తు పరంగా కూడా గుర్తించదగినది. స్థానిక ప్రజల హృదయాలలో ఇది ఒక గర్వించదగిన స్థానాన్ని ఆక్రమించింది. ప్రస్తుతం ఈ కోటలో 17వ శతాబ్దానికి చెందిన 3.2 మీటర్ల పొడవైన ఒక ఫిరంగి ఉంది. ఈ కోట నుండి పర్యాటకులు సుందర దృశ్యాలతో బాటుగా పూర్తి పట్టణాన్ని స్పష్టంగా చూడవచ్చు.
ఈ కోటలో మూడు ముఖద్వారాలు ఉన్నాయి. వాటిలో "ప్రధాన ద్వారం", సింహద్వారం , "గజ ద్వారం" . ప్రధాన మార్గం కాకతీయుల యొక్క చిహ్నమైన రెండుతలల గంఢబేరుండంతో కూడుకుని ఉంటుంది. ఆ కోటలో స్థిరమైన పైకప్పుకు ఊతం అందించుటకు ఉపయోగించే కలప ను ప్రస్తుతం కూడా మనం చూడవచ్చు.
ఈ కోట సుమారు 12 వ శతాబ్దం నాటిది. ఈ కోటను కాకతీయుల కాలంలో ప్రతాపరుద్రుడు కాలంలో నిర్మించారని ప్రతీతి. ప్రతాపరుద్రుడు ఈ దుర్గాన్ని మెతుకు దుర్గంగా పిలిచేవాడు. కాకతీయ సామ్రాజ్యానంతరం ఇది కుతుబ్ షాహీల అధీనంలోనికి వచ్చింది. ఈ కోట తెలంగాణలో ముఖ్యమైన చారిత్రాత్మక నిర్మాణం. ఈ కోటలో 17 వ శతాబ్దంలో కుతుబ్ షాహీలచే మస్జిద్ నిర్మించబడింది. అచట ధాన్యాగారాలు, శిథిలమైన గృహాలు కనిపిస్తాయి.
మెదక్ కోట తెలంగాణ రాష్ట్రం లోని మెదక్ జిల్లాలో ఉంది. ఇది రాష్ట్ర ముఖ్య పట్టనమైన హైదరాబాదు నగరానికి 100 కి.మీ దూరంలో ఉంటుంది. మెదక్ నగరానికి ఉత్తరాన మూడు వందల అడుగుల ఎత్తైన కొండపై 400 ఎకరాల్లో విస్తరించింది మెదక్ కోట
పెరియళ్వార్ మదురైకి సమీపంలో ఉన్న శ్రీవిల్లిపుత్తూరులో బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతనికి విష్ణుచిత్తుడు అని పేరు పెట్టారు. దీని అర్ధం "విష్ణువు మనస్సులో ఉన్నవాడు".అతను వంశానుగతంగా వేదమూర్తులైన "వేయర్" కుటుంబానికి చెందినవాడు. అతను ముకుందాచార్యులు, పద్మ అను దంపతులకు మిథున మాసంలో శుక్లపక్ష ఏకాదశినాడు జన్మించాడు. చిన్నతనము నుండి వేదాధ్యయనము చేసి నిరంతరము భగవంతుని కైంకర్యము చేస్తూ బ్రహ్మచర్య వృత్తి చేపట్టి జీవించాడు. ఆజన్మబ్రహ్మచారిగా జీవించసాగాడు. అతను తులసి వనాన్ని ఏర్పాటు చేసి తులసి మొక్కలోని తులసిని మాలలుగా కట్టి వటపత్రశాయికి సమర్పించుకుంటూ తన జీవితమును గడపసాగాడు. శ్రీకృష్ణుని స్తుతియా భక్తిలో మైమరచి ఆ దేవదేవుని గురించి పాడేవాడు. అతను పాడిన పాశురములు అన్నియును శ్రీ కృష్ణుని బాల్యక్రీడలను అభివర్ణిస్తుంది. అతను తన "తిరువాల్యమొయి" లో బాలకృష్ణుని చిలిపి చేష్టలను కనులకు కట్టినట్లుగా వర్ణించిరి.
సభలోని వారందరూ ఆ మాటలు విన్నారు. జడత్వము కలిగిన అక్కడి స్తంభము దానియంతట అదే విష్ణుచిత్తుని దగ్గరకు వచ్చి వంగి ఆ బంగారు వరహాల మూటను ఆయన పాదాల దగ్గర పడవైచెను. జడత్వము గలస్తంభానికి విష్ణుచిత్తుని వాక్యములు ఎంతో సంతోషింప చేసినందులకు రాజు కూడా ఎంతో సంతోషించెను. - ఈ అద్భుత సంఘటన తరువాత విష్ణుచిత్తునికి పెరియాళ్వార్ అన్న పేరు వచ్చింది. పెరియాళ్వార్ గొప్పతనమును గుర్తించిన పాండ్యరాజు గజారోహణము, కనకాభిషేకము మొదలగు సత్కారములు చేసిరి. ఆ విధముగా రాజు, పెరియాళ్వారు బోధించు సమయాన సూర్యోదయము అయినట్లుగా ఆకాశములో ఒక అద్భుత తేజస్సు కనిపించింది. శంఖము, చక్రము ధరించిశ్రీ మన్నారాయణుడు ప్రత్యక్షమై పాండ్యరాజును, పెరియాళ్వారును అనుగ్రహించెను.
మతపరమైనది, దైవపరమైనది గల సందేహాలను తీర్చగల పండితుడు కావాలని, వారికి గొప్పగా బహుమతులు కూడా ఇస్తానని రాజ్యములో ప్రకటన చేసెను. అందుకు తగినట్లు దర్బారులో ఒక స్తంభాన్ని నిర్మించి దాని పైభాగమున చివర బంగారు వరహాలు, నాణేలు, వజ్ర వైడూర్యములు మూటగా కట్టినాడు. ఈ బహుమతి వార్త విన్న పలువురు శాస్త్ర పండితులు దర్బారుకువచ్చిఎన్నోవిషయాలు తెలిపెను.కాని అవి అన్నియును రాజు శ్రీ విల్లిపుత్తూరు నుండి మధురకు వచ్చి రాజదర్బారులో అద్భుతముగా "జీవితములో జరిగే అన్ని సంఘటనలకు శ్రీ మన్నారాయణుడే మూల కారణము. ఆయనపై విశ్వాసము ఉంచి భక్తితో ప్రార్థించినా, మతో కీర్తించినా ఆ దేవదేవుడు తన భక్తులను ఆదుకొని కష్టాలు తీర్చును అని పలికెను.
మధుర రాజధానిగా ఉన్న పాండ్యదేశమును పాలించిన నరసింహరాజుకు తన శేషజీవితాన్ని పుణ్యకార్యములకు వినియోగించాలని తలచి అది ఎలా వినియోగించుకోవాలో తనకు చెప్పే ఒక ఆళ్వారును కలుసుకోవాలని కోరిక కలిగింది. మతపరమైన, దైవపరమైన తన సందేహాలను తీర్చగల పండితులకు గొప్పగా బహుమతులు ఇస్తానని ప్రకటన చేసాడు. అందుకు దర్బారులో ఒక స్తంబాన్ని నిర్మించి దాని పై భాగంలో బంగారు వరహాలు, నాణేలు, వజ్ర వైడూర్యములు మూటగా కట్టాడు. చాలా మంది పండితులు దర్బారుకు వచ్చి ఎన్నో విషయాలను తెలియజేసినా మహారాజుకు సంతోషం కలుగలేదు. అపుడు నిరాడంబరుడు, వృద్ధ వైష్ణవ పండితుడైన విష్ణుచిత్తుడు
అళ్వార్ల శ్లోకాలను నలైరా దివ్య ప్రబంధం గా సంకలనం చేశారు. వైష్ణవులకు అత్యంత పవిత్రమైన క్షేత్రాలు 108 ఉన్నాయి. 108 దేవాలయాలు వైష్ణవ దివ్య దేశాలుగా వర్గీకరించబడ్డాయి. పన్నిద్దరు ఆళ్వారులు తమ రచనలయిన పాశురములలో ఈ 108 విష్ణు రూపాలను కొలిచారు. తిరుప్పాణాళ్వార్ పన్నెండు అళ్వార్ల క్రమంలో ఎనిమిదవ వాడిగా పరిగణించబడతాడు.
పెరియాల్వర్ హిందూ మతంలో వైష్ణవ సంప్రదాయానికి అనుబంధంగా పేరుగాంచిన దక్షిణ భారతదేశంలోని పన్నెండు మంది ఆళ్వారులలో ఒకడు. అతనిని విష్ణుచిత్తుడు అని కూడా పిలుస్తారు. అతను హిందూ మతం వైష్ణవ సంప్రదాయానికి అనుబంధంగా ఉన్నాడు. అతనిని పెరియల్వార్, లేదా పెరియాజ్వర్ అని కూడా పిలుస్తారు.
అంత పాండ్యరాజునకు ఆశీస్సులిచ్చి పెరియాళ్వారు శ్రీ విల్లిపుత్తూరుకు వచ్చి అక్కడ ఉన్న వటపత్రశాయిని యథాప్రకారముగా సేవించసాగెను. అతను శ్రీనివాసుని ఏడు పాశురములతో స్తుతించాడు. అతను శ్రీ వేంకటేశ్వరునిలో రాముని, కృష్ణుని దర్శించినట్లుగా తెలిపెను.
సూరిగారి అనువాదాలలో అధికభాగం సాహిత్య ఎకాడమీ పురస్కారాలు అందుకున్నవారి రచనలే. వారి శైలి సంస్కృతం వన్నెమీరిన వ్యావహారికం. రవీంద్రనాథ్ టాగోర్ 21 ప్రసిద్ధకథలకు సూరి అనువాదాలు రవీంద్ర కథావళ అన్నపేరుతో 1968 లో ప్రచురించారు. ఈ సంకలనానికి సోమనాత మిత్ర అవిస్మరణీయమైన పీఠిక, ఈ అనువాదాలు సుప్రసిద్ధమయినవి. బి.యస్.ఆర్ ఈ పుస్తకానికి సమీక్ష రాస్తూ, “పోస్ట్ మాస్టర్, కాబూలీవాలా అనువాదాలను చదివి చెమ్మగిల్లని వారుండరు,” అని వ్యాఖ్యానించారు.
సూరిగారి హాస్యప్రియత్వంగురించి ఏల్చూరి మురళీధరరావు ఇలా వ్యాఖ్యానించారు, “సూరిగారు సరస హాస్యప్రియులు. గంగూలీ & గంగూలీ అన్న కథలో వ్యాపారనష్టాలను పూడ్చుకోవటానికి కాళీమంత్రం అష్టోత్తరం రాయమని ఎవరో సలహా ఇస్తారు. మోసాలు అలవాటయిన గంగూలీ పన్నెండు నామావృత్తులతో ఒక రబ్బరుస్టాంపు చేయించి, దాన్ని తొమ్మిదిసార్లు కొట్టి దేవతకే టోపీవేద్దామనుకొంటాడు. మరొక కథలో రైలుప్రయాణంలో సంప్రదాయ కుటుంబపెద్ద తమతో ఒక నవయువకుడి పలకరింపు చొరవను సహింపలేకపోతాడు. రైల్లో వంటచేస్తుండగా కూతురి చీరకు నిప్పంటుకొంటే ఆ యువకుడు చూసి రక్షిస్తాడు. కుటుంబం వారంతా అతన్ని ఆదరిస్తారు. యువతీయువకులకు ప్రేమభావం అంకురిస్తుంది. రాత్రివేళ మాటలు కలుస్తాయి. అంతలో అతని స్టేషను వస్తుంది. హడావుడిగా దిగిపోతూ ఆమె వివరాలడుగుతాడు. ఆమె సమాధానం వినబడకుండానే రైలు కదిలిపోతుంటుంది. ఇంకో కథలో ఒక సంపన్న బ్రాహ్మణయువకుడు పెద్దలు కుదిర్చిన ఆధునికభావాల యువతి మల్లికను చేసుకొంటాడు. ఆమె అతని వేషభాషలను మార్చి, మాంసాహారం కూడా అలవాటుచేస్తుంది. ఎంత ప్రేమ చూపినా ఆమెను సంతృప్తిపరుపలేక అతను విహ్వలుడు కావటాన్ని ఎంతో రమ్యంగా చిత్రీకరిస్తారు.”
అనువాద కోవిదాగ్రణిగా ప్రసిద్ధులయిన “మద్దిపట్ల సూరి” తెనాలి సమీపంలో సంస్కృతాంధ్రవిద్యలకి ఆటపట్టయిన అమృతలూరులో జులై 7, 1920నాడు జన్మించారు. అనేక సుప్రసిద్ధ నవలలు బెంగాలీ, హిందీ భాషలనుండి తెలుగులోకి స్వతంత్ర నవలలు అనిపించేంత సహజంగా అనువాదాలు చేసి అనువాద కోవిదాగ్రణి అని పేరు పొందారు. దేశీ కవితామండలి ఆధ్వర్యంలో ప్రచురించిన శరత్ చంద్ర ఛటర్జీ నవలలు, దేవదేసు, పరిణీత అనువాదాలకు బొందలపాటి శివరామకృష్ణగారికి దోహదం చేసారు. చివరిదశలో ఉద్యోగం లేక, ధనాభావంవల్ల కొంతమంది ప్రసిద్ధులకు కొన్ని ప్రసిద్ధ రచనలు రాసి పెట్టారు. మాధవపెద్ది గోఖలే సూరిగారిని చిత్రరంగంలో ప్రవేశపెట్టేరు 1958లో. ప్రముఖ నటుడు యం. ప్రభాకరరెడ్డి, సూరి మిత్రులయినతరువాత అనేక చిత్రాలలో పని చేసేరు. ప్రభాకరరెడ్డి సూరిగారికి అనేకసందర్భాలలో ఆర్థిక సహాయం చేసారు.
ఇటీవల “”సమరేశ్ బసు”” మహాభారత కథాకల్పన శాంబుడు, “”విభూతిభూషణ్ బందోపాధ్యాయ”” చరిత్రాత్మక రచన పథేర్ పాంచాలి నవలలకు ఆయన చేసిన అనువాదాలు పునర్ముద్రిస్తున్నారు. “”విశ్వవాణి””కోసం నిమ్నవర్గాల సముద్ధరణకు కులరాహిత్యాన్ని ప్రబోధించే జీవనలీల గ్రంథాన్ని 1959 లో రాసారు. నవంబరు 19, 1995 తేదీన సూరి మరణించారు.
తారాశంకర్ బెనర్జీ నవల ఉత్తరాయణ్ కి అనువాదం. ఇది రెండవ ప్రపంచయుద్ధం యొక్క దారుణఫలితాలను చిత్రీకరించిన విషాదాంత నవల.
అన్నగారూ వ్యాకరణశిరోమణీ అయిన రామవరపు కృష్యమూర్తిశాస్త్రిగారివద్ద శ్రౌతస్మార్తాలను చెప్పుకున్నారు. ఉన్నత పాఠశాల చదువు నచ్చక, కలకత్తా వెళ్ళి బెంగాలీల చలిత్ భాషను, గౌడుల సంస్కృతాంధ్ర గ్రంథాలను, అలంకారశాస్త్రము అధ్యయనం చేసారు. అక్కడే జుగాంతర్ ప్రభావంమూలాన ఆధునిక భావజాలానికి లోనై, పుట్టుబిరుదు “శాస్త్రి”ని తొలగించి డిగ్రీలు లేని పాండిత్యంతో మద్దిపట్ల సూరిగా వెనక్కి వచ్చారు.
కల్లూరులో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
కల్లూరులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.