polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
కల్పిత ఇతివృత్తంతో కూడి వున్నఈ కథాకావ్యంలో కథా నాయకుడు కమలాకరుడనే రాజు. ఒక అనుకోని సంఘటనలో విడిపోయి చెల్లా చెదురైన 16 మంది స్నేహితులు కొంతకాలం తరువాత తిరిగి కలుసుకొని తాము పొందిన చిత్రమైన అనుభవాలను తమ రాకుమారునికి చెప్పిన కథలు ఇవి. దీనిలో అద్భుత, వీర రసాలు పోషించబడ్డాయి.
రెండవ ఆశ్వాసం: షోడశకుమారులు విడిపోవడం గురించి, కమలకరుడు, భీమభటుడు, కరుణాకరుడు, చిత్రకారుడు, కాంతిమంతుడు, బుద్ధిసహాయుడు, వసంతకులకు సంబంధించిన కథలున్నాయి.
ఐదవ ఆశ్వాసం: విక్రమకేసరికి సంబంధించిన కథలున్నాయి. దీనిలోనే భేతాళుడు చెప్పిన కథలున్నాయి. అవి భోజనవనితాశయ్యాచంగుల కథ, జ్ఞానవిజ్ఞానశూరుల కథ, మదనమంజరి కథ, దేవసేనచరిత్రం, వైశ్యకన్యకథ, ధర్మరాజుకథ.
షోడశకుమారులు పొందిన చిత్ర విచిత్ర అనుభవాలను పరికల్పించడంలో, వారి సాహసాలను కథలుగా మలచడంలో కవి చక్కని నేర్పు ప్రదర్శిస్తాడు. ఈ కథాకావ్యంలో కథనం కేతన దశకుమార చరిత్ర పద్ధతిలో సాగుతుంది. అన్నయ్య కావ్య శైలి సరళసులభంగా, ధారాళంగా ఉంది. కథను కొనసాగిస్తున్నప్పుడు మధ్యలో ఆగి వర్ణనలు చేయడం, పాత్రల భావాలను చిత్రించడం తక్కువగా వుంటుంది. దీనివలన కథా గమనం ధారాళంగా సాగిపోతుంది. చేసిన కొద్ది పాటి వర్ణనలు కూడా రమణీయంగా చక్కని ఉపమానాలతో అలరారుతాయి.
కథాగమనానికి ఆటంకం లేకుండా సందర్భానుసారం చేసిన వర్ణనలలో ఆనాటి పుర వేశ్యల వైభవ వర్ణన, రాజాస్థానంలోని ప్రతీహారకాంతల వర్ణన, శారదాపీఠం వంటి వర్ణనలు చెప్పుకోదగ్గవి. ఉదాహరణకు ఈ కథా కావ్యంలో కారు మేఘాన్ని ప్రళయ తాండవమాడే ఉగ్ర నటరాజుతో పోలుస్తూ అధ్బుతంగా వర్ణించిన విధం ఇలా ఉంది. -
షోడశకుమార చరిత్రకు మూలం ఇది అంటూ నిర్దుష్టంగా చెప్పదగిన కావ్యం లేదు. అలా అని స్వతంత్ర రచన అని భావించనవసరం లేదు. సంస్కృత భేతాళ పంచవింశతి నుండి కొన్ని కథలను యథాతదంగా స్వీకరించి, సమకాలిక తెలుగు కథాకావ్యాలలోని కొన్ని కథలనుండి ప్రేరణపొంది అన్నయ్య తనదైన శైలిలో కథలల్లుతూ షోడశకుమార చరిత్రను రాయడం జరిగింది.
షోడశకుమార చరిత్రను వెన్నెలకంటి అన్నయ్య చక్కని కథాకావ్యంగా తెలుగులో రాసాడు. ఇతను 15 వ శతాబ్దపు ఉత్తరార్ద కాలానికి చెందిన కవి. ఇతడిని దూబగుంట నారాయణ కవికి సమకాలికునిగా భావిస్తారు. అన్నయ్య తన షోడశకుమార చరిత్రను తన తండ్రి వెన్నెలకంటి సూరామాత్యునికే అంకిత మిచ్చాడు.
తెలుగు సాహిత్యంలో వెలువడిన ముఖ్యమైన కథాకావ్యాలలో షోడశకుమార చరిత్ర ఒకటి. దీనిని క్రీ. శ. 15 వ శతాబ్దపు ఉత్తరార్ద కాలానికి చెందిన వెన్నెలకంటి అన్నయ్య రచించాడు. తెలుగులో భేతాళ పంచవింశతి కథలపై వెలువడిన తొలి ప్రాచీన గ్రంథం షోడశకుమార చరిత్ర.
అద్భుత, వీర రసాత్మకమైన ఈ కథాకావ్యంలో అన్నయ్య చక్కని కల్పనా శక్తిని, కథా సంవిధాన కౌశలాన్ని ప్రదర్శిస్తాడు. దీనిలో కథాగమనం ధారాళంగా సాగుతుంది. వర్ణనలు రమణీయంగా వుంటాయి.
8 అశ్వాసాలు గల ఈ గ్రంథం పూర్తిగా లభ్యం కాలేదు. 3,4 అశ్వాసాలు దొరకలేదు. దొరికిన ఆశ్వాసాలలో కొన్ని శిథిలావస్థలో ఉన్నాయి.
ప్లగ్ వాల్వు అనేది ఒక కవాటం. ఒక పైపు/గొట్టంలో ప్రవహించు ద్రవం లేదా వాయువు ప్రవాహాన్ని పూర్తిగా నిలువరించు, లేదా ప్రవాహాన్ని పాక్షికంగా నిలువరించు పరికరాన్ని కవాటం అంటారు.కవాటాన్ని ఆంగ్లంలో వాల్వు అంటారు. వాల్వులను అవి పనిచేయు విధానపరంగా, నిర్మాణ పరంగా గ్లోబ్ వాల్వు, గేట్ వాల్వు, బాల్ వాల్వు, చెక్ వాల్వులు అని పలురకాలుగా వర్గీకరించారు. ప్లగ్ వాల్వు కూడాఅటువంటి ఒక నియంత్రణ కవాటం.వాల్వు పనిచేయు విధానం, బాల్ వాల్వులా వుండును. వాల్వు యొక్క ప్లగ్ పిడి/హ్యాండిల్ ను కేవలం 90డిగ్రీల కోణంలో తిప్పిన వాల్వు పూర్తిగా తెరచుకొనును.తిరిగి 90డిగ్రీల కోణంలో వెనక్కి తిప్పిన పూర్తిగా మూసుకొనును. 360 డిగ్రీల వృత్త కోణంలో 90డిగ్రీలు పావు వంతుకు సమానం కావున, బాల్ వాల్వు, ప్లగ్ వాల్వు, బటరుఫ్లై వాల్వులను క్వార్టరు టర్ను ఓపన్ వాల్వు అంటారు.అనగా పావువంతు తిప్పిన తెరచుకొను వాల్వు.
ప్లగ్ బాహ్య ఉపరితలం, వాల్వు సిటింగుమధ్య కందెనను ను వత్తిడితో పంపించడం వలన.ఈ కందెన వలన ప్లగ్ బాడీలో తక్కువ ఘర్షణతో తిరుగును.ప్లగ్ కాడ పై భాగాన నిలువుగా రంధ్రం వుండి లోపల మరలు వుండును. ఆ రంధ్రం నుండి ప్లగ్ యొక్క టేపరు భాగం పార్శభాగంలోవున్న నిలువు గాడులులోకి కందెన వచ్చును.పైపుల్లో ప్రవహించు ద్రవం లేదా వాయువు గునాన్ని బట్టి ఉపయోగించు కందెన మారును, కం దెనగా గ్రీజు లేదా చిక్కదనం వున్న ఖనిజనూనె సమ్మేళాన్ని ఉపయోగిస్తారు.ప్లగ్ రంధ్రంలో కందెన వేసి పైనున్న బోల్టును బిగిస్తూ పోయిన, బోల్టు లోపలి వెళ్ళు కొలది కందన ప్లగ్ స్తూపాకారభాగం నుండి కందెన బయటికి వచ్చి ప్లగ్, బాడి సిటింగు మధ్య సన్నని పొరలా చేరి, ప్లగ్ తిరుగునపుడు తక్కువ ఘర్షణ ఏర్పడును.అందువలన ప్లగ్ మృదువుగా తిరుగును.
పిడి అనేది కాడ పైభాగన బిగించబడి వుండును.పిడిని 90 డీగ్రీల కోణంలో తిప్పడం వలన వాల్వు తెరచుకొనును.వెనక్కి90 డిగృఇల కోణంలో తిప్పిన వాల్వు మూసుకొనును.పిడులు మూడురకాలు అవి
లివరు రకం. ఇది వంపు వున్న వెడల్పుగా ఉండుఉక్కుబద్ది.బద్ది ఒకచివర నలుపలకలుగా వున్న రంధ్రం వుండును.ఇది కాడ చివరనున్న నలచదరపు దిమ్మ మీద సరిగా కూర్చును.పిడి చివర పట్తుకుని తిప్పిన ప్లగ్ సులభంగా తిరుగును.
గేరు బాక్సు వున్న పిడి:కాడకు గేరు వ్యవస్థ వుండును.గేరును చేతితో తిప్పు చక్రం వుపయోగించి లేదా మోటరు ఉపయోగించి తిప్పవచ్చును.పెద్ద పరిమాణంలో వున్న వాల్వు ప్లగ్ లను తిప్పుటకు గేరు బాక్సు ఉపయోగిస్తారు.
ఇది వాల్వులోని బాడీలో నిలువుగా వుండును.ఇది చూచుటకు బిరడా వలె శంకువు వలె వుండును.అనగా పైన ఎక్కువ వ్యాసం, కింద తక్కువ వ్యాసం వుండును. కొన్ని ప్లగ్‌లు స్తూపాకారంగా వుండును. సాధారణంగా ప్లగ్‌కు నిలువుగా లోపల దీర్ఘ ఘనాకారంగా బెజ్జం వుండును.ద్రవం లేదా వాయువు వాల్వులో ఒక చివర నుండి ప్రవేశించి మరో చివరనుండి నిర్గమమించు నిర్మాణమున్న ప్లగ్ కు ఒక రంద్రం మాత్రమే వుండును.అలా కాక వాల్వుకు మూడు రంధ్రాలుండి, రెండు రంధ్రాలు నిర్గమ మార్గాలుగా వున్నప్పుడు ప్లగ్‌కు ఆడ్డంగా ఆకారంలో బెజ్జం వుండును. ప్లగ్‌ను ఒకసారి తిప్పినపుడు ఒకమార్గంలో ఒకసారి, ప్లగ్ దిశను మరోవైపు మార్చిన మరోమార్గంలో బయటికి ప్రవహించును.అనగా
ప్లగ్ వాల్వులు బాల్ వాల్వుల లాగానే ఒకటి కంటే ఎక్కువ నిర్గమ మార్గాలను కల్గివుండును.వాల్వులో ఒకేమార్గంలో ప్రవేశించి.బయటకువెళ్ళు మార్గమున్న వాల్వును (అనగా వాల్వు బాడికి రెండు రంధ్రాలు వుండి అవి నేరుగా
180డిగ్రీలకోణంగా) వుండును. ఆంగ్లంలో టూపోర్ట్ వాల్వు అంటారు.వాల్వు రెండు చివరలు సాధారణంగా ఫ్లాంజి నిర్మాణం కల్గి వుండును.లేదా బట్ వెల్డింగ్ రకమైన అయ్యి వుండవచ్చును.లేదా మరలను కల్గి వుండును.ప్లగ్ వాల్వులో ప్రవాహాన్ని నిరోధించు లేదా పాక్షికంగా అనుమతించు వాల్వు భాగాన్ని ప్లగ్ అంటారు.ప్లగ్ స్తూపాకారంగా లేదా సీసా కార్కు బిరడా వలె శంఖాకారంగా వుండును.ఈ బిరడా వంటి నిరోధక భాగం చూచుటకు ప్లగ్ వలె వుండటం వలన ఈ వాల్వుకు ప్లగ్ వాల్వు అనే పేరు వచ్చింది.
ఇది సాధారణంగా రెండు చివరలు కల్గి సరళమైన ఏకరీతి వ్యాసమున్న రంధ్రాన్ని కల్గివుండును.బాడీకి నిలువుగా ఒకరంద్రం/బెజ్జం శంకువు ఆకారంగా వుండును, అందులో ప్లగ్ నిలువుగా వుండును.ప్రవేశించుటకు ఒక మార్గం/రం ధ్రం, నిర్గ మించుటకు మరో మార్గమున్న ఈ రకపు నిర్మాణాన్ని టూపోర్ట్ వాల్వు అంటారు.అనగా రెండు బెజ్జాలున్నవాల్వు.టూపోర్ట్ వాల్వు ప్లగ్ కు ఒకే రంధ్రం దీర్ఘ ఘనాకారంలో ప్లగ్‌కు నిలువుగా వుండును.కొన్ని రకాల వాల్వులలో బాడీకి మూడు లేదా నాల్గు రంధ్రాలు వుండును.ఇలాంటి వాల్వులను త్రి పోర్ట్ వాల్వు/త్రి రంద్ర లేదా త్రిమార్గ కవాటం, ఫోర్ పోర్ట్ వాల్వు/చతుర్మార్గ కవాటం అంటారు.
ఇందులో ప్లగ్ శంకువు కారంగా వుండి, వాల్వు బాడీలో, ప్లగ్ స్పర్శించు/తాకు వాల్వు సిటింగు పాలిమెరిక్పదార్ధంతో చేసిన తొడుగు/ గొట్టం కల్గి వుండును.ప్లగ్ నునుపైన పాలిమేరిక్ తొడుగు స్పర్శిస్తూ తిరగడం వలన తక్కువ ఘర్షణ వలన ప్లగ్ చలనం సాఫీగా వుండును.ఈ రకపు వాల్వులను గంధకం, హైడ్రోజన్ ఫ్లోరైడ్ వంటి పదార్థాల ప్రసరణకు ఉపయోగిస్తారు.అలాగే ఈ రకపు వాల్వులనిర్వహణ చాలా సులభం.అయితే ఈ కందెన రహిత వాల్వులనుతక్కువ ఉష్ణోగ్రతలో ప్రవహించు పదార్థాలప్రసరణలో మాత్రమే ఉపయోగిస్తారు.
ప్లగ్, బాడీకి మధ్యనున్న ఖాళిలో వాల్వులో నుండి ప్రవహించు పదార్ధం బయటికి కారకుండా నిరోధించడానికి కవరు /గ్లాండ్ ఉంది. ప్లగ్ వాల్వులో ప్రత్యేకంగా ఇతర వాల్వుల వలె బోనెట్ వుండదు.ప్లగ్ కాడ చుట్టూ గ్లాండ్ తాడును చుట్టి, అఆది బిగుతుగా వుండుటకు ఈ కవరు/ గ్లాండ్‌ను బోల్టులతో బాడీకి బిగిస్తారు, కవరు లేదా గ్లాండ్కు సాధారణంగా రెండు బోల్టులు మాత్రమే వుండును.
ఈ రకపు ప్లగ్ వాల్వులో సగం ప్లగ్ మాత్రమే ఉపయోగిస్తారు.ఈ రకపు వాల్వులను మంచినీరు, కలుషిత నీరు, చిక్కని మలినాలున్న నీరు లేదా ఇతర ద్రవ పదార్థాల ప్రసరణకు వాడుదురు.
ఈ వాల్వులో ప్లగ్ ఒకటి కన్నా ఎక్కువ భాగాలు కల్గి వుండి అవసరాకికి తగినట్లుగా ప్లగ్ యాంత్రికంగా విస్తరణ చెందటం పనిచేయును.,
ఇతడు ఎన్ని దానధర్మాలు చేసినా ఇతనికి ప్రచారం చేసుకోవడం ఇష్టం ఉండేది కాదు. ఒకసారి ఇతని ఏకైక కుమారుడు రామాగౌడ్ ఇతనికి తెలియకుండా ప్రసూతి ఆసుపత్రిలో దానిని నిర్మించింది నర్సాగౌడ్ అని తెలిపే ఒక శిలాఫలకాన్ని ప్రతిష్టించాడు. నర్సాగౌడ్ ఈ విషయం తెలిసిన వెంటనే దానిని తొలగించి వేశాడు. ఇతడు అతి కష్టంమీద ఏడవ నిజాం ఫతే జంగ్ నవాబ్ మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ ప్రదానం చేసిన "రాజా" అనే బిరుదును అంగీకరించాడు. 1930లో ఐదవ కింగ్ జార్జ్ భారతదేశానికి వచ్చినప్పుడు ఇతడు సమాజానికి చేసిన సేవకు గుర్తింపుగా ఒక పతకాన్ని బహూకరించి సత్కరించాడు.
సంపన్నుడైన నర్సాగౌడ్ 1866లో నిజామాబాద్ జిల్లాలో జన్మించాడు. వారి తల్లిదండ్రుల ముగ్గురు సంతానంలో ఇతడు చివరివాడు. ఇతని అన్నలు రామాగౌడ్, లక్ష్మాగౌడ్ తమ కుటుంబ వ్యాపారమైన ఎక్సైజ్ వ్యాపారం నిమిత్తం ఎక్కువగా ప్రయాణాలు చేస్తూవుంటే ఇతడు నిజామాబాదులో వుంటూ వ్యాపార లావాదేవీలు చూసుకునేవాడు. ఈ ముగ్గురు సోదరులూ తమ వ్యాపారాన్ని విస్తరించి హైదరాబాద్ స్టేట్‌లో అత్యంత ధనిక కుటుంబాలలో ఒకరుగా ఎదిగారు. ఇతని మనుమరాలు బొమ్మ హేమాదేవి నవలా రచయిత్రిగా ప్రసిద్ధురాలు. మరొక మనుమరాలు ఆర్.అఖిలేశ్వరి తొలితరపు మహిళా జర్నలిస్టుగా ప్రసిద్ధి పొందింది.
ఫ్లోరెన్స్ నైటింగేల్ 1820, మే 12న ఇటలీలో జన్మించింది. 1853న లండన్‌ లోని ఓ స్త్రీల ఆస్పత్రిలో సూపరిండెంట్‌గా చేరిన నైటింగేల్, 1854లో క్రిమియా యుద్ధంలో టర్కీలో గాయపడిన సైనికులకు సేవలు చేయడానికి నర్సుల బృందాన్ని తీసుకొని వెళ్ళింది. 1859లో 'నోట్స్‌ ఆన్‌ నర్సింగ్‌' అనే పుస్తకాన్ని ప్రచురించిన నైటింగేల్‌, ప్రపంచంలోనే మొదటి నర్సుల శిక్షణ కాలేజీని కూడా స్థాపించింది. నైటింగేల్‌ సేవలను గుర్తించిన 'ఇంటర్నేషనల్‌ కౌన్సిల్‌ ఆఫ్‌ నర్సెస్‌' సంస్థ 1965 నుండి నైటింగేల్‌ పుట్టినరోజైన మే 12న అంతర్జాతీయ నర్సుల దినోత్సవంగా ప్రకటించారు.
ప్రజల ఆరోగ్య రక్షణలో నర్సులు తమ ప్రాణాలను సైతం లెక్క చేయక రోగులకు వారందిస్తున సేవలను ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రశంసిస్తూ, నర్సింగ్ శ్రామిక శక్తిని అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా, దేశాలు వారి దేశ ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం, లింగ సమానత్వాన్ని ప్రోత్సహించడం, ఆర్థిక వృద్ధికి మద్దతు వంటి మూడు ప్రభావాలను దేశాలు సాధించవచ్చని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ పేర్కొన్నది. ప్రస్తుతం నర్సులు అంటువ్యాధులనే మహమ్మారులతో పోరాడటంలో ముందంజలో ఉన్నారు. వారు నాణ్యత, గౌరవప్రదమైన చికిత్స, సంరక్షణను అందిస్తారు.
ఈ రోజున, నర్సింగ్ విభాగంలో దేశవ్యాప్తంగా విశేష సేవలందించిన నర్సులకు భారతదేశ రాష్ట్రపతి నేషనల్ ఫ్లోరెన్స్ నైటింగేల్ అవార్డులను అందిస్తారు. 1973లో కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వశాఖ ప్రవేశపెట్టిన ఈ అవార్డులో భాగంగా కేంద్ర, రాష్ట్ర, కేంద్రపాలిత ప్రాంత, స్వచ్ఛంద సంస్థల్లో విశిష్ట సేవలందించిన నర్సులకు ఒక పతకం, ప్రశంసాపత్రము, జ్ఞాపికతోపాటు 50వేల రూపాయిల నగదు బహుమతిని బహుకరిస్తారు.
అంతర్జాతీయ నర్సుల దినోత్సవం మే 12న ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రతి ఏట నిర్వహిస్తారు. వైద్యరంగంలో కీలకమైన నర్సు వృత్తికి గౌరవాన్ని, హుందాతనాన్ని తీసుకొచ్చిన ఫ్లోరెన్స్ నైటింగేల్ పుట్టినరోజు సందర్భంగా ఈ అంతర్జాతీయ నర్సుల దినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు. ప్రజల ఆరోగ్యరక్షణలో నర్సులు అందించిన తోడ్పాటును ఈ దినోత్సవంనాడు గుర్తుచేసుకుంటారు.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు ఫరూఖ్ నగర్లో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల ఫరూఖ్ నగర్లో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ మహబూబ్ నగర్లో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల ఫరూఖ్ నగర్లోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు మహబూబ్ నగర్లోనూ ఉన్నాయి.
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉంది.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
ఇది మండల కేంద్రమైన ఫరూఖ్ నగర్ నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మహబూబ్ నగర్ నుండి 56 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు ఇంద్రవెల్లిలో ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల ఆదిలాబాద్లో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ ఆదిలాబాద్లో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఆదిలాబాద్లో ఉన్నాయి.
ఖనాపూర్లో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఖనాపూర్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, ఆదిలాబాద్ జిల్లా, అదిలాబాదు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఆదిలాబాద్ నుండి 30 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని ఆదిలాబాద్ పట్టణ మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన ఆదిలాబాద్ గ్రామీణ మండలం లోకి చేర్చారు.
భారతదేశ స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ కాలంలో మెకెన్లై అనే అధికారి జైలరుగా పనిచేస్తుంటాడు.ఆ సమయంలో తాను చూసిన కొంతమంది స్వాతంత్ర్య సమర యొధుల గురించి తన డైరీలో రాసుకుంటాడు.ఆ డైరీని అతని మనుమరాలు దర్శకురాలైన సుయ్ మెకెన్లై ఆ డైరీని చదివి దానిని ఒక చిత్రంగా రూపొదించాలని భావిస్తుంది.కాని నిర్మాణ సంస్థలు సహకరించకపోవడంతో తానే నిర్మాతగా మారి ఆ చిత్రాన్ని రూపొందించడానికి భారత దేశానికి వస్తుంది.ఆమె తన స్నేహితురాలైన సోనియా సహాయంతో నటినటుల కోసం ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలో ఎంపికలు నిర్వహిస్తుంది.కాని అవి ఒక విఫల ప్రయత్నంగా మిగులుతాయి.అదే సమయంలో మెకెన్లై, సోనియ స్నేహితులను కలుస్తుంది.వారిని తన చిత్రంలో నటించడానికి ఒప్పిస్తుంది.చివరిగా సినిమాలోనికి లక్ష్మణ్ పాండే ని తీసుకుంటారు.అతడు ఒక రాజకీయ పార్టీకి చెందిన కార్యకర్త.అతడు పాశ్చాత్య దేశాల సంస్కృతిని వ్యతిరేకిస్తుంటాడు.చిత్ర నిర్మాణం మొదలయిన తరువాత ఆ పాత్రలు తమ నిజజీవితానికి దగ్గరగా ఉన్నాయని భావిస్తారు.
రంగ్ దే బసంతి 2006 జనవరి 26 న విపరీతమయిన అంచనాల మద్య విడుదలయింది.దానికి కారణం, కొన్ని వివాదాస్పద సన్నివేశాలున్నయన్న వార్త బయటకు రావడం.భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ అభ్యంతలాను లేవనెత్తడంతో నాటి రక్షణ మంత్రి అయిన ప్రణబ్ ముఖర్జీ కి, ఇతర సైనిక ఉన్నతాధికారులకు ప్రత్యేక ప్రదర్శనను ఏర్పాటుచేసారు.వారి అభ్యంతరాలు తొలగడంతో చిత్రాన్ని 2006 జనవరి 26 విడుదల చేసారు.
రంగ్ దే బసంతి 2006 జనవరి 26 న విడుదలయిన ఒక హిందీ చలన చిత్రం.ఆమిర్ ఖాన్, సిద్ధార్థ్, అతుల్ కులకర్ణి, కునాల్ కపూర్, .మాధవన్ లు ప్రధాన పాత్రలుగా రూపొదించబడ్డ ఈ చిత్రము సంచలన విజయాన్ని సాధించింది. రాకేశ్ ఓంప్రకాశ్ మెహ్రా ఈ సినిమాకు దర్శకత్వం వహించాడు.ఈ సినిమా భారతదేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటానికి, నేటి సమకాలీన పరిస్థితులను సమాంతరంగా చూపిస్తు సాగుతుంది.
ఈ చిత్ర నిర్మాణాన్ని 2005, ఫిబ్రవరి 1 ప్రారంభించి క్రొత్త ఢిల్లీ, ముంబై, రాజస్తాన్, పంజాబ్ ల్లో చిత్రికరించారు.
బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుల శక్తులను కలిగిన ఈ శైలపుత్రీ దుర్గా దేవి వృషభవాహనంపై తిరుగుతుంది. కుడిచేతిలో శివుని ఆయుధమైన త్రిశూలాన్ని ధరించి, ఎడమచేతిలో కమలం పట్టుకుంటుంది. పూర్వపు జన్మలో ఆమె దక్ష ప్రజాపతి కుమార్తె సతిదేవి. తండ్రికి ఇష్టం లేకపోయినా నిత్య శివకుటుంబిణి అయిన అమ్మవారు శివుణ్ణి వివాహం చేసుకుంటుంది. ఆ కోపం మనసులో ఉన్న దక్షుడు పెద్ద యజ్ఞం తలపెట్టి, శివుణ్ణీ, సతీదేవినీ ఆహ్వానించడు. పుట్టింటిపై ప్రేమతో పిలవకపోయినా అక్కడికి వెళ్ళిన సతీదేవిని అవమానిస్తాడు దక్షుడు. నిరీశ్వర యజ్ఞం ఎప్పటికైన నాశనమవ్వక తప్పదనే హెచ్చరికను లోకానికిస్తూ, అవమానభారంతో కాలిగోటితో అగ్నిని సృజించి, అందులో దూకి తనువు చాలిస్తుంది సతీదేవి. తనను దాక్షాయణి పేరుతో కీర్తించవద్దనీ, అలా పిలిచినపుడు వెంటనే దక్షయజ్ఞ వినాశినీ అని పిలవాలనీ శాసించి అంతర్ధానమవుతుంది. ఆ తరువాత తిరిగి శివుడిని వివాహం చేసుకునేందుకు, మేనకా, హిమవంతులకిచ్చిన మాట ప్రకారం వారికి కుమార్తెగా పార్వతిగా జన్మించింది అమ్మవారు. ఈమెనే హైమవతీ, శైలజ, శైలపుత్రీ అని రకరకాల పేర్లతో కీర్తిస్తారు భక్తులు.
శైలపుత్రీ దుర్గా, అమ్మవారి నవదుర్గల అవతారాల్లో మొదటి అవతారం. నవరాత్రుల మొదటి రోజు అయిన ఆశ్వీయుజ శుక్ల పాడ్యమి నాడు ఈ అమ్మవారిని పూజిస్తారు. శైలం అంటే కొండ. పర్వతమైన హిమవంతునికి జన్మించిన అమ్మవారు కాబట్టీ ఈమెకు శైలపుత్రి అని పేరు వచ్చింది. సతీ, భవానీ, పార్వతి, హేమవతి అనే పేర్లు కూడా ఉన్నాయి ఈ అమ్మవారికి. శివుని భార్య, గణపతి, సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరుల తల్లి అయిన పార్వతీ దేవినే శైలపుత్రిగా కూడా వ్యవహరిస్తారు. ఈ అమ్మవారి తలపై చంద్రవంక ఉంటుంది. కుడిచేతిలో త్రిశూలం, ఎడమ చేతిలో కమలం ఉన్న ఈ అమ్మవారి వాహనం వృషభం. పేరులోనే కాక వాహనం, ఆయుధంతో సహా సాక్షాత్తూ పార్వతీ దేవి అవతారమే శైలపుత్రీ దుర్గా. మహిషాసురుని సంహరించేందుకు యుద్ధంలో మొదటిరోజు పరాశక్తి ఇలా పార్వతీదేవిగా వచ్చింది. కాబట్టే నవరాత్రుల మొదటిరోజు శైలపుత్రీ దుర్గాదేవిని ఆరాధిస్తారు.
రుతుచక్రానికి అధిష్టాన దేవత శైలపుత్రీదేవి. నందిపై కూర్చుని ములాధారా చక్రానికి తన ప్రయాణాన్ని ప్రారంభిస్తుంది ఈ అమ్మవారు. లౌకికంగా తండ్రి నుంచి భర్త ను వెతుక్కుంటూ ప్రయాణించింది శైలపుత్రీదేవి. మూలాధార చక్రాన్ని జాగృతం చేస్తుంది ఈ అమ్మవారి ఉపాసన. అందుకే నవరాత్రి పూజలు చేసేవారు, యోగులు ఈ అమ్మవారిని ఉపాసించి మూలాధార చక్రంపై దృష్టి కేంద్రీకరించి, ధ్యానిస్తారు. ఇలా మూలాధార చక్రాన్ని ధ్యానం చేయడం ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో తొలి మెట్టుగా చెప్తుంటారు. ఇదే యోగసాధనకు ప్రధమమైనది. శైలపుత్రీదేవి మూలాధారా శక్తికి అధిష్టాన దేవత. ఎన్ని జన్మలకైన శివకుటుంబిణి కాబట్టీ తన భర్త అయిన శివుణ్ణి వెతికి, ధ్యానించి, సొంతం చేసుకున్న ఈ అమ్మవారిని ఉపాసించడం ద్వారా తననే ఉన్న దైవాన్ని దర్శించవచ్చు అని చెప్తుంటారు.
యోగ మార్గంలో ఉన్నవారు ఇంకా ఇంకా ఉన్నత ఆధ్యాత్మికానుభూతుల్ని అందుకోవాలని కోరుకుంటారు. అలాంటప్పుడు మూలాధారా చక్రానికి అధిష్టాన దేవతైన శైలపుత్రి దేవిని ఉపాసిస్తే స్వస్వరూప జ్ఞానం పొంది ఆధ్యాత్మికంగా ఉన్నత స్థానాలకు చేరవచ్చు. శైలపుత్రీ దుర్గా దేవి అచ్చంగా పార్వతీదేవి. శివమహాపురాణం ప్రకారం ఈ భూమి అంతా శైలపుత్రీదేవిలో నిబిడీకృతమై ఉంది. ఈ సృష్టిలోని ప్రకృతి అంతా ఆమె శరీరంలోనే ఉంది.
యోగ పరంగా నవరాత్రులలోని మొదటి రాత్రి చాలా పవిత్రమైనది, కీలకమైనది. ఈ రాత్రి శైలపుత్రీ దుర్గా దేవిని ధ్యానిస్తే ప్రకృతి స్వరూపిణి అయిన దుర్గాదేవిని చేరుకునేందుకు సులభంగా ఉంటంది అని అంటారు. ఆశ్వీయుజ శుక్ల పాడ్యమి రోజున ఈ అమ్మవారిని ధ్యానించడం ద్వారా మనం చేసే ఉపాసన సిద్ధిస్తుంది అని నమ్ముతారు.
నవదుర్గల్లో మొదటి అవతారమైన శైలపుత్రీ దుర్గా పర్వతరాజు హిమవంతుని కుమార్తె. తపస్సు ఆచరించిన ఆమె శివుణ్ణి భర్తగా పొందింది. ఈ అమ్మవారిని పార్వతీ, హైమవతీ అని కూడా పిలుస్తారు.
హైందవ మతము కేవలం ఒక మతమే కాదు, తత్త్వము కూడా. హైందవ తత్త్వాలలోని సాంఖ్య దర్శనము, యోగ దర్శనము, మీమాంసా దర్శనము వంటి ఇతర వ్యవస్థలలో వేదాలను, సృష్టికర్తను ధిక్కరించకుండానే దైవాన్ని, దైవం యొక్క మహిమలను ధిక్కరిస్తాయి. సాంఖ్య, యోగ దర్శనాలు ఆది-మధ్య-అంత రహితుడైన, తనను తానే సృష్టించుకొన్న సృష్టికర్తను ధిక్కరిస్తే, మీమాంస మాత్రం వేదాలను రచించినది దైవమే అన్న వాదాన్ని ధిక్కరిస్తుంది.
స్వామీ వివేకానంద ప్రకారం, "ప్రపంచంలోని కొన్ని మతాలు బాహ్యప్రపంచంలో కల దైవం యందు నమ్మకం లేని వాడిని నాస్తికుడిగా వ్యవహరిస్తాయి. కావున వేదాంతాల ప్రకారం, తనను తాను నమ్మని వాడు నాస్తికుడే. మనలోని ఆత్మ యొక్క గొప్పదనాన్ని మనమే నమ్మకుంటే, మనం నాస్తికులమే.
వేదాలలో మొట్టమొదటిది అయిన ఋగ్వేదం, సృష్టికర్త, సృష్టి లపై ప్రాథమిక సంశయాన్ని లేవనెత్తుతుంది. భగవంతుడే సృష్టికర్త అని గానీ, భగవంతుడు ఉన్నాడు అని కానీ ఎక్కడా అంగీకరించలేదు. 10వ అధ్యాయంలో ఈ క్రిందివిధంగా చర్చించబడింది.
సంస్కృతంలో 'అస్తి ' అనగా కలడు అని అర్థం. ఆస్తిక అంటే వేదాలను అనుసరించేవారు. 'నాస్తి ' అనగా లేడు అని అర్థం. నాస్తిక అంటే వేదాలను ధిక్కరించేవారు. అయితే వేదాలను ధిక్కరించటం అంటే దైవాన్ని ధిక్కరించటమేనా, అనేది చర్చనీయాంశం.
ఆధ్యాత్మికతను పాటించటానికి నాస్తికత్వం అవరోధాలను కలిగిస్తుంది కొన్ని వ్యవస్థలు అంగీకరించినను, నాస్తికత్వానికి చెల్లుబాటు ఉంది. హైందవ నాస్తికులు హైందవాన్ని ఒక మతంగ కంటే కూడా, ఒక జీవన విధానంగానే ఎక్కువగా అంగీకరిస్తారు.
నాస్తికం అనే పదం సాంప్రదాయ విరుద్ధమైనను, దైవాన్ని నమ్మకపోవటంకంటే కూడా, ఈ పదం వేదాలను నమ్మకపోవటమే సూచిస్తుంది. పై మూడు వాదాలు సృష్టికర్తను కూడా ధిక్కరిస్తాయి.
నిరీశ్వరవాదం అనేక సనాతన, సాంప్రదాయ విరుద్ధ తత్త్వాలలో దైవానికి ఉనికి లేదని ఉటంకించే వాదం. భారతదేశపు తత్త్వాలలో వేదాలను ధిక్కరించే తత్వాలు మూడు. అవి
భాగమతి జి. అశోక్ దర్శకత్వంలో 2018 జనవరి 26న విడుదలైన తెలుగు, తమిళ సినిమా. ఈ చిత్రాన్ని హిందీలో దుర్గామతి గా రీమేక్ చేశారు. ఇందులో భూమి పెడ్నేకర్ అనుష్క పాత్రలో నటించింది.
1851 నాటికి, బ్రిటీష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ భారత ఉపఖండ వ్యాప్తంగా సాధించి, పరిపాలిస్తున్న భూభాగాలన్నిటినీ కేవలం నాలుగు ప్రధాన పరిపాలన విభాగాలుగానే నిర్వహించిసాగింది, అవి:
ఆగ్రా లెఫ్టినెంట్-గవర్నర్ స్థానంగా వాయువ్య ప్రావిన్సులు. అసలు మొదట్లో ఈ స్థానం అలహాబాదులో ఉండేది, కానీ 1834లో ఆగ్రాకు తరలించి, 1868 వరకూ అక్కడే కొనసాగించారు. 1833లో బ్రిటీష్ పార్లమెంటు చట్టం 1805లో ఏర్పడిన సీడెడ్ , కాంక్వర్డ్ ప్రావిన్సులను కొత్త ఆగ్రా ప్రెసిడెన్సీగా ప్రెసిడెన్సీ హోదాని ఇస్తూ, కొత్త గవర్నరును నియమించింది. కానీ అది అమలుకు నోచుకోలేదు. 1835లో మరో పార్లమెంటు చట్టం ఈ ప్రాంతాన్ని వాయువ్య ప్రావిన్సులుగా పేరు మార్చి లెఫ్టినెంట్-గవర్నరు పరిపాలించేలా ఏర్పాటుచేస్తూ, 1836 నుంచి సర్ చార్లెస్ మెట్‌కాఫ్‌ను ఆ పదవిలో నియమించింది.
1857లో సిపాయిల తిరుగుబాటు జరిగి, భారతదేశంలో కంపెనీ పాలన ముగిసి నేరుగా బ్రిటీష్ ప్రభుత్వ పాలన ముగిసేనాటికి ఉన్న పాలనా విభాగాలు, వాటి విస్తరణ ఇలా ఉంది:
మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ: 18వ శతాబ్ది మధ్యకాలం నుంచి ముగిసేనాటికి కర్ణాటక యుద్ధాలు, ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధాల ఫలితంగా విస్తరించింది.
బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ: ప్లాసీ యుద్ధం , బక్సర్ యుద్ధం ఫలితంగా విస్తరించడం ప్రారంభించింది, రెండు, మూడవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధాల తర్వాత మరింతగా విస్తరించింది.
సీడెడ్ , కాంక్వర్డ్ ప్రావిన్సులు: 1802లో బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీలో భాగంగా ఏర్పడ్డాయి, 1834 చట్టం ప్రకారం ఆగ్రా ప్రెసిడెన్సీగా చేయాలన్న ప్రతిపాదన వచ్చినా, అమలుకు నోచుకోలేదు.
అజ్మీర్-మేర్వారా-కేక్రి: 1818లో మూడవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం పూర్తయ్యాకా గ్వాలియర్ పాలకుడైన సింధియా స్వాధీనం చేశాడు.
వాయువ్య ప్రావిన్సులు: 1836లో అప్పటివరకూ ఉన్న సీడెడ్ , కాంక్వర్డ్ ప్రావిన్సులు లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ పాలనలో ఏర్పడింది.
నాగ్‌పూర్ ప్రావిన్సు: 1853లో రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం ప్రకారం నాగ్‌పూర్ రాజరిక రాష్ట్రం కంపెనీ పాలనలోకి వచ్చాకా ఏర్పడింది. 1861లో సెంట్రల్ ప్రావిన్సుల్లో కలిసిపోయింది.
1612-1757 మధ్యకాలంలో బ్రిటీష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ మొఘల్ చక్రవర్తులు, స్థానిక పాలకుల అనుమతులు తీసుకుని పలు ప్రదేశాల్లో, అందులోనూ ప్రధానంగా భారతదేశపు తీరప్రాంతంలో వివిధ ఫ్యాక్టరీలు నెలకొల్పారు. డచ్, ఫ్రెంచి వ్యాపార కంపెనీలు దీని ప్రత్యర్థులు. 18వ శతాబ్ది మధ్యకాలానికి వచ్చేసరికి మూడు "ప్రెసిడెన్సీ పట్టణాలు": మద్రాసు, బొంబాయి, కలకత్తా విస్తీర్ణంలో బాగా పెరిగాయి.
1757-1858 వరకూ భారతదేశంలో కంపెనీ పాలన సాగింది, ఈ కాలంలో భారతదేశంలో అత్యధిక ప్రాంతాల మీద కంపెనీ సార్వభౌమత్వాన్ని, నియంత్రణను సాధించింది - ఆ ప్రాంతాలను ప్రెసిడెన్సీలుగా పిలిచారు. ఐతే, క్రమేణా కంపెనీ ప్రభుత్వ వ్యవహారాలు బ్రిటీష్ ప్రభుత్వ పర్యవేక్షణకు లోనుకావడం పెరుగుతూ వచ్చింది, కంపెనీ దాని సార్వభౌమత్వాన్ని బ్రిటీష్ కిరీటంతో పంచుకోవాల్సివచ్చింది. అలానే భారతదేశంతో వాణిజ్య ప్రయోజనాలను కూడా కోల్పోసాగింది.
1857 సిపాయిల తిరుగుబాటు తర్వాత కంపెనీకి మిగిలిన అధికారాలు కూడా బ్రిటీష్ కిరీటం పరమయ్యాయి. కొత్త బ్రిటీష్ రాజ్ లో సార్వభౌమత్వం ఎగువ బర్మా వంటి ఇతర ప్రాంతాలకు విస్తరించింది. పరిపాలనా సౌలభ్యం కలిగిస్తూ ప్రెసిడెన్సీలు ప్రావిన్సులగా విభజన అయ్యాయి.
భారతదేశంలో సాగిన ఈస్టిండియా కంపెనీ పాలన బెంగాల్లో ప్రారంభమై పలు ప్రాంతాల్లో జరిగిన 1857 సిపాయిల తిరుగుబాటు తర్వాత భారత ప్రభుత్వ చట్టం 1858తో ముగిసింది. అప్పటి నుంచి యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ వలస భూభాగంగా బ్రిటీష్ కిరీటం ప్రత్యక్ష పరిపాలన కిందకు వచ్చింది, 1876 నుంచి భారత సామ్రాజ్యంగా వ్యవహరింపబడింది. భారతదేశం బ్రిటీష్ పార్లమెంట్ చేసిన చట్టాల ద్వారా బ్రిటీష్ వారు నేరుగా పరిపాలించే ప్రాంతాలను బ్రిటీష్ ఇండియాగానూ, పలు జాతులు, ప్రాంతాలకు చెందిన స్థానిక పాలకులు బ్రిటీష్ ఆధిపత్యం అంగీకరిస్తూ, కొంతమేరకు అంతర్గత స్వతంత్ర ప్రతిపత్తితో పరిపాలిస్తున్న రాజరిక రాష్ట్రాలు గానూ ఏర్పడుతుంది. బ్రిటీష్ ఇండియా భారతదేశ విస్తీర్ణంలోనూ, జనాభాలోనూ ప్రధాన భాగం అయింది; ఉదాహరణకు 1910లో బ్రిటీష్ ఇండియా దాదాపు 54 శాతం భూభాగం, 77 శాతం జనాభా ఆక్రమించింది. దీనికితోడు భారతదేశంలో పోర్చుగీస్, ఫ్రెంచి ఎక్స్ క్లేవులు ఉండేవి. 1947లో బ్రిటీష్ పాలన నుంచి భారత సామ్రాజ్యం స్వాతంత్ర్యం పొందుతూ భారత, పాకిస్తాన్ డొమినియన్లుగా ఏర్పడింది. పాకిస్తాన్ లో తూర్పు బెంగాల్ కలిసివుండేది.
1824 నుంచి 1886 వరకూ బర్మాలో కొద్ది భాగం, 1886 నుంచి 1937 వరకూ బర్మా భూభాగంలో మూడింట రెండు వంతులు, బ్రిటీష్ ఇండియాలో భాగంగా ఉండేది. 1937 నాటికి ఈ ఏర్పాటు ముగిసి, బర్మా ప్రత్యేకమైన బ్రిటీష్ కాలనీగా పరిపాలన కావడం మొదలైంది. శ్రీలంక , మాల్దీవులు బ్రిటీష్ ఇండియాలో భాగంగా ఉండేవి కాదు. శ్రీలంక బ్రిటీష్ సామ్రాజ్య వలస రాజ్యంగానూ, మాల్దీవులు బ్రిటీష్ సంరక్షిత రాజ్యంగానూ ఉండేవి. దాని అత్యున్నత స్థితిలో, 20వ శతాబ్ది తొలినాళ్ళ నాటికి, బ్రిటీష్ ఇండియా భూభాగం పశ్చిమంలో పర్షియా సరిహద్దుల వరకూ, వాయువ్యంలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్ సరిహద్దుల దాకా, ఉత్తరాన నేపాల్ సరిహద్దులు, ఈశాన్యంలో టిబెట్ సరిహద్దులు, తూర్పున చైనా, ఫ్రెంచి ఇండో-చైనా , సియాం దేశాల హద్దుల వరకూ విస్తరించివుండేది. బ్రిటీష్ ఇండియాలో అరేబియా ద్వీపకల్పానికి చెందిన ఆడెన్ కూడా భాగంగా ఉండేది.
1757లో ప్లాసీ యుద్ధంలో రాబర్టు క్లైవు విజయం తర్వాత, కొత్త బెంగాల్ నవాబుతో కీలుబొమ్మ ప్రభుత్వం ఈస్టిండియా కంపెనీ నిర్వహించడం ప్రారంభించింది. ఐతే ఔధ్ నవాబు 1764లో బెంగాల్ దండయాత్ర చేయడం, దాని ఫలితంగా జరిగిన బక్సర్ యుద్ధంలో గెలుపు వల్ల బెంగాల్ పరపాలనకు, పన్ను వసూలు చేసుకునే హక్కులతో దివాని అధికారం 1765 నాడు సంతకం చేసుకున్న ఒప్పందం ప్రకారం 1772లో పొందింది. బెంగాల్ గా వ్యవహరించే ఈ ప్రాంతం ప్రస్తుత బంగ్లాదేశ్, పశ్చిమ బంగ, బీహార్ ప్రాంతాల్లో విస్తరించింది. 1773 నాటికి కంపెనీ బెంగాల్ నిజామత్ పొంది బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీలో పూర్తి సార్వభౌమత్వాన్ని సాధించింది. 1773-1785 మధ్యకాలంలో బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ పశ్చిమ సరిహద్దులో బెనారస్ రాజా భూభాగాలు కలవడం, సాల్‌సెత్ ద్వీపం బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీలో కలిసిపోవడం తప్పించి పెద్ద మార్పులేమీ లేవు.