polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ఇంతలో ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ తన ఫిజిక్స్ శాఖలో పాఠాలకూ, పరిశోధనకూ లెక్కల నుంచి కావలసిన అవసరాన్ని గుర్తించి, ‘రామన్ -నాథ్ డైఫ్రాక్షన్’కి పేరు పొందిన ఎన్. ఎస్. నగేంద్రనాథ్ నేతృత్వంలో ఫిజిక్స్‌లో ఉపశాఖగా, 1942లో మాథమాటికల్ ఫిజిక్స్ పేరుతో ఒక అధ్యయన విభాగాన్ని ప్రారంబించారు. ఏ రంగంలో నైనా నూతనత్వాన్నీ, ప్రగతినీ ఆహ్వానించటంలో సాటి లేని వాడైన విద్యావేత్త, వైస్ ఛాన్సలర్ కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి దక్షతలో అది ఆవిష్కరించ బడింది. ఆ శాఖలో లెక్చరర్‌గా మీనాక్షి సుందరాన్ని ఎన్నుకుని నియమించారు. ఆవిధంగా తన వంశంలో కొన్ని తరాల తర్వాత మళ్ళీ తెలుగు గడ్డ మీద జీవనం 1943లో గుంటూరులో మొదలు పెట్టారు మీనాక్షిసుందరం. అది రెండవ ప్రపంచ యుద్ధపు కాలము . విశాఖపట్నం మీద బాంబు వేస్తారన్న భయంతో, ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్ వాల్తేరు నుంచి తాత్కాలికంగా గుంటూరుకు తరలింపబడింది.
ఎం. ఏ. అయిన తర్వాత మీనాక్షిసుందరం ప్రొఫెసర్ ఆనంద రావు వద్ద పరిశోధనలు మొదలు పెట్టాడు. ఆరోజుల్లో శ్రీనివాస రామానుజన్ ప్రభావం విపరీతంగా ఉన్న మద్రాస్ లెక్కల విద్యార్థులందరి దృష్టి లో కేంబ్రిడ్జ్ యూనివెర్సిటి వైపు ఉండేది. మీనాక్షి సుందరం పరిశోధన "సమ్మబిలిటీ" అనే విభాగంలో ప్రారంబించాడు. ఆనంద రావు 1914-1919 రోజుల్లో కేంబ్రిడ్జ్‌లో ఉన్నాడు. అక్కడ శ్రీనివాస రామానుజన్ ని చేరదీసిన జి. హెచ్. హార్డీ దగ్గర ఆనంద రావు చదువుకున్నాడు. ఆనంద రావు ప్రతిభావంతుడైన ‘అనలిస్ట్’ — అంటే ‘మాథమాటికల్ అనాలిసిస్’ అన్న విభాగంలో నిపుణుడని. ‘సమ్మబిలిటీ’ పరిశోధనలో హార్డీ అగ్రగణ్యుడు అని పేరు ఉండేది. హార్డీ పుస్తకం "డైవర్జంట్ సిరీస్"లో ఆనంద రావు పేరు మీద ఒక సిద్దాంతం కనపడింది. ఆ రకంగా సమ్మబిలిటీ మీనాక్షిని కూడా చేరింది. ఆనంద రావు కేంబ్రిడ్జ్‌లో ఉన్న రోజుల్లోనే రామానుజన్ కూడా ఉండేవాడు.
1967లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ననుసరించి విశ్వకళా పరిషత్ గుంటూరులో ఒక పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కేంద్రాన్ని స్థాపించింది. అప్పటి వైస్ ఛాన్సలర్, ప్రొఫెసర్ శ్రీనివాస అయ్యంగార్‌కి మీనాక్షిసుందరం గుర్తుకు వచ్చారు. ఆయన అయితేనే కొత్త కేంద్రం కొత్త పుంతల్లో ఉన్నత విద్యా కార్యక్రమాలను నడిపించగలరని ప్రొఫెసర్ అయ్యంగార్ నమ్మకం. మీనాక్షిసుందరం సిమ్లా వచ్చి సంవత్సరం పూర్తవుతోంది. సిమ్లాలో తన పరిశోధనని తీవ్రతరం చేయడమే కాక, స్పెక్ట్రల్ థియరీతో పాటు మరి కొన్ని విషయాల మీద కూడా పుస్తకాలు రాసే ఆలోచనలో ఉన్నాడాయన. అయినా విశ్వకళాపరిషత్‌కి ఆయన కాదని చెప్పలేడు. సంవత్సరం రెండు నెలలలో మళ్ళీ విశ్వకళా పరిషత్ సేవలో 1967 మార్చి నాటికి విశాఖపట్నం వచ్చేశారు. తర్వాత కొద్ది రోజుల్లో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ సెంటర్‌కి స్పెషల్ ఆఫీసర్‌గా గుంటూరుకి, తన ఉద్యోగ జీవితం మొదలైన చోటికి చేరుకున్నారు.
ఆయన కేరళ రాష్ట్రం లోని త్రిచూర్ లో అక్టోబరు 12 1913 న జన్మించారు. వారి పూర్వీకులు ఆంధ్రులు. వారి పూర్వీకుల ఇంటి పేరు కొట్ర. ఆంధ్ర వాచస్పత్యము రచయిత కొట్ర శ్యామలకామశాస్త్రి వీరి పూర్వీకులు. సుందరం యొక్క తండ్రి బ్రిటిష్- ఇండియా ప్రభుత్వంలో శానిటరీ ఇంజనీర్. ఆ కారణంగా కేరళను వదిలి మద్రాస్ చేరారు. తండ్రి అనారోగ్య కారణాల వల్ల ఉద్యోగం మానేయవలసి వచ్చింది. దాంతో కుటుంబమంతా కటిక పేదరికం అనుభవించారు. ఆయన 3వ తరగతి నుండి 6వ తరగతి వరకు మద్రాసు లోని పెరంబూరులోగల సి.ఆర్.సి ఉన్నత పాఠశాలలోనూ, ఇంటర్మీడియట్ ను 1929-31ల మధ్య మద్రాసులోని పచ్చయప్ప కాలేజిలోను చదివారు. 1931-34 లో మద్రాస్ లోని లయోలా కాలేజి నుంచి బి. ఏ. ఆనర్స్‌లో మొదటి తరగతిలో ఉత్తీర్ణులైనారు. అలా ఉత్తీర్ణులైన వారికి ఆ రోజుల్లో కొంత పైకం చెల్లిస్తే మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం ఇచ్చే ఎం.ఏ. డిగ్రీని తీసుకున్నారు.
సుబ్బరామయ్య మీనాక్షిసుందరం భారతీయ గణిత శాస్త్రవేత్త. ఆయన ఉష్ణ కెర్నల్స్, పరావలయ పాక్షిక అవకలన సమీకరణాలలో విశేష కృషిచేసినవాడు. ఆయన "మీనాక్షిసుందరం-ప్లీజెల్ జీటా సమీకరణము"ను ప్రవేశపెట్టాడు. ఆయన ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో మాథమటికల్ ఫిజిక్స్ శాఖలో ఉపాధ్యాయునిగా జేరి, ఆ శాఖకీ తరవాత గణిత శాఖకీ అధిపతిగా, ప్రిన్స్‌టన్ లోని ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ స్టడీస్ లో ఆరితేరిన పండితులతో పాటు పరిశోధకునిగా, ఆ తర్వాత సిమ్లాలో భారత ప్రభుత్వం స్థాపించిన అడ్వాన్స్‌డ్ ఇనిస్టిట్యూట్ లో అధ్యయనశీలిగా, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం గుంటూరులో నెలకొల్పిన అనుబంధ కేంద్రానికి సంస్థాపక ప్రత్యేకాధికారిగా సేవలనందించారు. ఆయన ఆక్స్‌ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్ ప్రచురించిన టిపికల్ మీన్స్ అన్న గణిత శాస్త్ర గ్రంథ సహరచయితగా యున్నారు.
నాలుగేళ్ల కొకసారి నిర్వహించే ప్రపంచ గణిత శాస్త్రజ్ఞుల సభ 1950లో అమెరికా లోని కేంబ్రిడ్జ్‌లో జరిగింది. ఆ సభకు మీనాక్షిసుందరం ఆహ్వానితునిగా వెళ్ళారు. ఆ సభకు వెళ్లేముందు ఐ.ఎ.ఎస్.ను మళ్ళీ మీనాక్షి సందర్శించారు. 1950లో ‘స్పెక్ట్రల్ థియరీ అండ్ డిఫెరెన్షియల్ ప్రాబ్లమ్స్’ మీద స్టిల్‌వాటర్, ఒక్లహామాలో జరిగిన సింపోజియంలో మాట్లాడారు. 1951 నుంచి 1962 వరకూ ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్‌ మాథమాటికల్ ఫిజిక్స్ శాఖకి ఆయన అధిపతిగా ఉన్నారు. 1956లో ‘ౙీటా ఫంక్షన్’ల మీద టాటా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫన్‌డమెంటల్ రిసర్చ్ నిర్వహించిన అంతర్జాతీయ సదస్సులో ఆహ్వానితునిగా పాల్గొన్నారు. 1958లో ఉన్నత విద్యాయాత్రలో మళ్లీ అమెరికా వెళ్ళారు. తిరిగి వస్తూ ఎడింబరోలో జరిగిన ప్రపంచ గణిత శాస్త్రజ్ఞుల సభలో ఆహ్వానితునిగా ‘హిల్బర్ట్ ఆల్జిబ్రా’ల మీద ప్రసంగించారు.
మీనాక్షిసుందరం పేరు ప్రఖ్యాతులతో ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్‌లో మాథమటికల్ ఫిజిక్స్‌కి విశ్వవ్యాప్తమైన పేరు ప్రతిష్టలు వచ్చాయి. ఆయన వ్యక్తిగత ప్రతిష్ట మీద యూనివర్సిటీ ఆఫ్ షికాగోకి చెందిన మార్షల్ స్టోన్ , ఎం.ఐ.టి.కి చెందిన నార్బర్ట్ వైనర్ , హైడెల్బర్గ్ యూనివర్సిటీకి చెందిన హాన్స్ మాస్ వంటి విదేశీ గణిత శాస్త్రవేత్తలు ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్ మాథమటికల్ ఫిజిక్స్ డిపార్ట్‌మెంట్‌ను సందర్శించి అక్కడ ఉపన్యసించారు. ఉపాధ్యాయునిగా మీనాక్షిసుందరం ఊహకు ఎక్కువ ప్రాముఖ్యత నిచ్చారు.
గుంటూరులో ఉండగా తమ ఫ్లూయిడ్ డైనమిక్స్ అండ్ అప్లైడ్ మాథమాటిక్స్ విభాగంలో రిసర్చ్ ప్రొఫెసర్‌గా చేరమని ఆహ్వానిస్తూ, పెద్ద జీతంతో పాటు ఆకర్షణీయమైన ఇతర భత్యాలతో, అమెరికా లోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మేరీలాండ్ నుంచి ఆయనకు ఆహ్వానం వచ్చింది. ఈ సారి మీనాక్షిసుందరం ఆ ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించారు. బాచిలర్ డిగ్రీ చదువుతున్న ఆయన రెండో కూతురు గిరిజకు మూడవ సంవత్సరంలో సీట్ గూడా ఇచ్చింది ఆ యూనివర్సిటీ యాజమాన్యం. 1967 సెప్టెంబరులో యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మేరీలాండ్‌లో చేరటానికి ఏర్పాట్లు దాదాపు పూర్తి అయ్యాయి. తన రీసెర్చ్ విద్యార్థులను ముందు పంపించారు కూడా.
అక్టోబర్‌లో భారత ప్రభుత్వం సిమ్లాలో ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ స్టడీస్ ను ఆరంభించింది. 1966లో ఐ.ఐ.ఎ.ఎస్. నుంచి తమ సంస్థలో పరిశోధకాచార్యునిగా జేరమంటూ మీనాక్షికి వచ్చిన ఆహ్వానాన్ని గౌరవిస్తూ ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్ ఆయనను ఐ.ఐ.ఎ.ఎస్.కు పంపింది. మీనాక్షిసుందరం సిమ్లాలో కుటుంబంతో కొత్త జీవితం ప్రారంభించారు. మంచు కొండల మధ్య మంచి వాతావరణంలో, తనకు ప్రియాతి ప్రియమైన పరిశోధనకు మరింత దగ్గరగా ‘స్పెక్ట్రల్ థియరీ’ మీద పుస్తకం వ్రాయటం ప్రారంబించారు.
1950లో అమెరికా లోని మేరీలాండ్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి పరిశోధనలకు సంబంధించిన ఉద్యోగంలో జేరమని మీనాక్షికి పిలుపు వచ్చింది. అప్పటి ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్‌లో వైస్ ఛాన్సలర్ శ్రీ కృష్ణ అందుకు సమ్మతించలేదు. మీనాక్షిసుందరం వంటి వారి అవసరం భారత దేశానికి ఉన్నదనీ ఆయనను విశ్వకళా పరిషత్ వదులుకోలేదనీ అభిప్రాయపడ్దారు. దాంతో శ్రీ కృష్ణ ఉన్నంతకాలం మీనాక్షిసుందరం ఇక్కడే ఉండిపోయారు.
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల ఊకల్ లో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల రాయిపర్తిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల తొర్రూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ వరంగల్లో ఉన్నాయి.
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఈ ప్రాంతాన్ని మొదట్లో సప్త సింధు అని పిలిచేవారు, ఆ పదం ఏడు నదులు సముద్రంలోకి కలిసే వేదభూమిని సూచిస్తుంది. రామాయణం, మహాభారతాల్లో సంస్కృతంలో ప్రస్తావించిన సంస్కృత పదం - "పంచనద" అంటే ఐదు నదుల భూమి. ఇదే పదం ముస్లిం దండయాత్రల అనంతరం పర్షియన్‌లోకి "పంజాబ్"గా అనువదించారు. పంజాబ్ అన్న పదం రెండు పర్షియన్ పదాల కలయికతో ఏర్పడింది, పంజ్ , అబ్ . ఈ పదం ఈ ప్రాంతాన్ని జయించిన టర్కో-పర్షియన్ దండయాత్రికులు పంజాబ్ అన్న పదానికి వ్యాప్తి కల్పించారు, మరీ ముఖ్యంగా, ముఘల్ సామ్రాజ్య పరిపాలనా కాలంలో ఈ పదం స్థిరపడింది. ఝేలం, చీనాబ్, సట్లెజ్, బియాస్ నదులను ఉద్దేశించే పంజాబ్ లేక పంచనద అని పిలిచారు. ఇవన్నీ సింధు నదికి ఉపనదులు.
ఈ ప్రాంతంలో సింధు లోయ నాగరికత, వేద సంస్కృతి విలసిల్లాయి, అచేమెనిద్ సామ్రాజ్యం, గ్రీకులు, కుషాణులు, గజ్నవీదులు, తైమూరులు, మొగలులు, ఆఫ్ఘాన్లు, బ్రిటీష్ వారు మొదలైన విదేశీయులెందరో సాగించిన అసంఖ్యాకమైన, మేరలేని దండయాత్రలను చారిత్రికంగా చూస్తూనేవుంది. పంజాబ్కు చెందిన ప్రజల్ని పంజాబీలు అని, వారి భాషను పంజాబీ భాష అని పిలుస్తున్నారు. పంజాబ్ ప్రాంతంలోని ప్రధానమైన మతాలు ఇస్లాం, హిందూ మతం, సిక్ఖు మతాలు. ఇతర మత సమూహాల్లో క్రైస్తవం, జైన మతం, బౌద్ధం కూడా ఉన్నాయి.
పాకిస్తాన్ లో పంజాబ్ ప్రాంతంలో పాకిస్తానీ పంజాబ్, ఇస్లామాబాద్ రాజధాని ప్రాంతం, భీంబెర్, మీర్ పూర్ వంటి ప్రాంతాల చుట్టూ ఉన్న ఆజాద్ కాశ్మీర్ లోని దక్షిణ ప్రాంతాలు, ఖైబర్ పఖ్తూన్ఖ్వా లోని కొన్ని ప్రాంతాలు .
భారతదేశంలో ఈ ప్రాంతంలో పంజాబ్ రాష్ట్రం, చండీగఢ్, జమ్ము డివిజన్, హర్యానా, హిమాచల్ ప్రదేశ్లో కొన్ని ప్రాంతాలు, ఢిల్లీలోని కొన్ని భాగాలు, రాజస్థాన్ లోని కొంత భాగం, ప్రధానంగా గంగానగర్ జిల్లా, హనుమాన్‌గర్ జిల్లా వంటివి ఉన్నాయి.
పంజాబ్ , అన్నది భారత ఉపఖండం లేదా దక్షిణాసియాలోని వాయువ్యపు చివరి ప్రదేశాలు కల ప్రాంతం. ఉత్తర భారతదేశంలో, తూర్పు పాకిస్తాన్ లోని భూభాగాల్లో ఇది విస్తరించింది.
1947లో బ్రిటీష్ ఇండియా పరిపాలన నుంచి భారత ఉపఖండం స్వతంత్రం కావడంతోటే ఈ ప్రాంతం భారత, పాకిస్తాన్ దేశాల మధ్య విభజితమైంది.
శ్రీరాజ్ లఘు కథా రచయితగా పసిద్ధుడు. ఆయన సుమారు 100 కథలు వ్రాసాడు. అందుకో కొన్ని ఆంగ్లం, కన్నడం, ఒరియా, హిందీ భాషల్లోఅనువాదమైనాయి. కొన్ని ప్రముఖ జర్నల్స్ లో ప్రచురితమైనాయి. ఆయన రాసిన "కాలధర్మం" అనే నాటకం బెంగళూరులో జరిగిన అఖిల భారత తెలుగు మహాసభలలో ప్రదర్శించబడింది. ఆయన 15 నాటకాలు, 25 లఘు నాటకాలు రచించారు. యివి ఆకాశవాణి, స్నేహ టెలివిజన్ లలో ప్రసారమైనాయి. ఆయన 15 తెలుగు సినిమాలకు సంభాషణలు రాసాడు. వాటిలో "కలికాలం", "సూరిగాడు" (1993లో ఇండియన్ పనోరమలో ఉత్తమ చిత్రంగా ర్యాండు పొందబడినది అంరియు అదే సంవత్సరం చైనా ఫిల్ం ఫెస్ట్ లో ఎంపికైనది), "ప్రేమించు" , "రాజేశ్వరి కళ్యాణం", "అక్కా బాగున్నావా" ముఖ్యమైనవి.
శ్రీరాజ్ గిన్న , భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ సినిమా పరిశ్రమలో సంభాషణా రచయిత. ఆయన స్క్రిప్ట్ రాసిన చిత్రాలలో ముఖ్యమైనవి కలికాలం, సూరిగాడు, ప్రేమిస్తే. ఆయన తెలుగు టెలివిజన్ సీరియళ్ళు కూడా రాస్తుంటారు. వాతిలో స్నేహ ముఖ్యమైనది. ఆయన లఘు కథలు, నాటకాలు, లఘు నాటకాలు, అనువాదాలు చేస్తూంటారు.
అరుణాచలం గ్రామ పెద్దగా గౌరవించబడే పట్టాభి కొడుకు. పట్టాభి చెల్లెలు సుభద్ర ప్రేమ వివాహం చేసుకున్నదన్న కారణంగా ఆమెను చాలా కాలంగా దూరంగా ఉంచుతారు. పట్టాభి కూతురు అరుంధతి పెళ్ళి జరుగుతుండటంతో సుభద్ర, భర్త తమ కూతురు వేదవతి తో కలిసి పట్టాభి వాళ్ళ ఊరికి వస్తారు. అందరూ కలిసి అరుణాచలం పేరును కలవరిస్తుండటంతో వేదవతి అతన్ని చూసి ప్రేమలో పడుతుంది. అరుణాచలానికి, వేదవతికి పెళ్ళి చేస్తే వాళ్ళ కుటుంబాలు మళ్ళీ దగ్గరవుతాయని అందరూ అనుకుంటారు కానీ ఇంటికి పెద్దయిన వేదవతి మాత్రం అందుకు అంగీకరించదు. ఆమెకు అరుణాచలం అంటే ఎప్పుడూ ఇష్టం ఉండదు. ఎప్పుడూ అతనంటే ద్వేషం కనబరుస్తూ ఉంటుంది. ఆమె వేదవతి తండ్రి చంద్రశేఖరాన్ని పక్కకి పిలిచి రహస్యంగా అతని చెవిలో ఏదో చెబుతుంది. దాంతో అతను పెళ్ళి నిర్ణయాన్ని వాయిదా వేసుకుని అరుణాచలంతో ఏమీ చెప్పకుండా వెళ్ళిపోతారు.
అరుణాచలం అనేకరకాలుగా డబ్బును విచ్చలవిడిగా ఖర్చుపెడుతుంటాడు. దానిని అడ్డుకోవడానికి ట్రస్టు సభ్యులు అనేక ప్రయత్నాలు చేస్తుంటారు. అరుణాచలం తన కుటుంబ సభ్యులెవరో వేదవతి కుటుంబానికి తెలియడంతో వారు కూడా సంతోష పడుతారు. కానీ ఒకసారి వేదవతి కుటుంబానికి డబ్బు అవసరం కావడంతో ఆమె అరుణాచలాన్ని సహాయం అడుగుతుంది. కానీ చాలెంజిలో ఉన్న కొన్ని నియమాల వలన అతను సహాయం చేయలేనని చెబుతాడు. దాంతో వేదవతి అతనికి, నందినికీ సంబంధం అంటగట్టి అతన్ని అపార్థం చేసుకుంటుంది. అన్ని ఆటంకాలు దాటుకుని అరుణాచలం పరీక్షలో నెగ్గుతాడు. అప్పుడే ఆ మోసగాళ్ళైన ట్రస్టు సభ్యులు తిరగబడితే వాళ్ళకి బుద్ధి చెబుతాడు. అప్పుడే టీవీ చానల్లో అతని మాటలు చూసి అతన్ని అర్థం చేసుకున్న వేదవతి వచ్చి అరుణాచలంని కలుసుకోవడంతో కథ ముగుస్తుంది.
అరుణాచలం చెన్నై కి వచ్చి కిళ్ళీలు అమ్ముకునే కార్తవరాయుడిని ని కలుసుకుని చిన్న ఉద్యోగం చేస్తుంటాడు. ఒకసారి వేదవతిని కలిసి ఆమె తన ఇంటికి రమ్మని పిలిస్తే అక్కడికి వెళతాడు. ఆమె తండ్రి అతన్ని అవమానించి ఇంట్లోంచి పంపేస్తాడు. అరుణాచలానికి నందిని అనే అమ్మాయితో పరిచయం అవుతుంది. ఆమె అరుణాచలానికి తన తండ్రి ఆఫీసుకు రమ్మంటుంది. సరిగా అప్పుడే నందిని తండ్రి రంగాచారి కంపెనీకి సంబంధించిన కొన్ని ఆస్తులు ఒక ట్రస్టుకు బదిలీ చేయడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతుంటాయి. అప్పుడే అక్కడికి వెళ్ళిన అరుణాచలాన్ని చూసిన నందిని తండ్రి రంగాచారి చూసి ఆశ్చర్యపోయి అతన్ని పిలిచి నిజానికి అతను తమ బాస్ అయిన వేదాచలం కొడుకనీ, ఆ ఆస్తికంతటికీ అతనే వారసుడనీ చెబుతాడు.
ఒకసారి అరుణాచలం తన రెండో తమ్ముడు ఒక అమ్మాయిని ప్రేమించి మోసం చేశాడని తెలుస్తుంది. కానీ అతను మాత్రం ఆమె తన స్థాయికి, వంశానికి తగదని భావించి ఆమెను పెళ్ళి చేసుకోవడానికి నిరాకరిస్తాడు. అరుణాచలం కావాలంటే తన భాగం ఆస్తిని ఆ అమ్మాయికీ రాసిస్తాననీ ఆమెను పెళ్ళి చేసుకోమని చెబుతాడు. దాంతో వేదవతి ఆగ్రహానికి గురవుతుంది. ఆమె అరుణాచలం అసలు పట్టాభి కొడుకే కాడనీ, అతన్ని అరుణాచలేశ్వర గుడిలో వాళ్ళ అమ్మ జన్మనిచ్చి చనిపోతుంటే తీసుకు వచ్చి పెంచుకున్నారనీ చెబుతుంది. అతని మెడలో ఉండే రుద్రాక్ష తప్ప అతనికి ఆస్తిలో చిల్లగవ్వ కూడా లేదని చెబుతుంది. ఆమె సూటిపోటి మాటలు తట్టుకోలేక అరుణాచలం ఎవరికీ చెప్పకుండా ఇంట్లోంచి బయటకు వచ్చేస్తాడు.
అతనికి తండ్రి వీడియో ఒకటి చూపిస్తాడు. అందులో తన తల్లిదండ్రుల గురించి వివరాలు తెలుసుకుంటాడు. అలాగే తండ్రి ఆస్తిని రెండు మార్గాల్లో తీసుకోవచ్చని చెబుతాడు. ఒకటి 30 రోజుల్లో 30 కోట్లు ఖర్చు పెట్టి 3000 కోట్ల సంపదకు వారసుడు కావడం, రెండు 30 కోట్లు తీసుకుని తన దారిన తాను వెళ్ళిపోవడం. దానికి అరుణాచలం తనకు రెండూ అవసరం లేదనీ, ఆ వీడియో టేపు తనకిస్తే తనను అవమానించిన వారికి తన తల్లిదండ్రులెవరో గర్వంగా చెప్పుకుంటానని చెప్పి అక్కడ నుంచి వెళ్ళిపోతాడు. కానీ అనుకోకుండా ఆ ట్రస్టు సభ్యులు మోసగాళ్ళని తెలిసి తిరిగి 30 రోజుల్లో 30 కోట్లు ఖర్చు పెట్టే సవాలుకి ఒప్పుకుంటాడు.
అరుణాచలం సుందర్.సీ దర్శకత్వంలో 1997 లో విడుదలైన ఒక విజయవంతమైన తమిళ అనువాద చిత్రం. రజనీకాంత్, సౌందర్య ఇందులో ప్రధాన పాత్ర ధారులు. ఇతర ముఖ్య పాత్రల్లో రంభ, రఘువరన్, విసు, గౌండమణి, సెంథిల్, వడివుక్కరసు తదితరులు నటించారు. దేవా సంగీతాన్నందించాడు.
ఏప్రిల్ 1997 లో విడుదలైన ఈ చిత్రం విమర్శకుల నుంచి అనుకూల సమీక్షలు అందుకుని ఉత్తమ చిత్రంతో పాటు మూడు తమిళనాడు రాష్ట్ర పురస్కారాలు కైవసం చేసుకుంది.
కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని ఉడిపి ప్రాంతంలో పుట్టారు వినయ. 1988లో జి.వి.అయ్యర్ దర్శకత్వంలో వచ్చిన కన్నడ చిత్రం మధ్వాచార్యతో తెరంగేట్రం చేశారు ఆమె. అనంత్ నాగ్ సరసన గణేషణ మదువే సినిమాలో హీరోయిన్ గా నటించడానికి ముందు కొన్ని సినిమాల్లో చిన్న చిన్న పాత్రలు చేశారు వినయ. ఈ సినిమా మంచి విజయం సాధించింది. ఆ తరువాత ఆమె తన కెరీర్ లో కన్నడ, మలయాళం, తమిళ్, తెలుగు భాషల్లో దాదాపు 60 సినిమాల్లో నటించారు. కన్నడలో ఆమె చేసిన గణేషణ మదువే, నేను నక్కరె హాలు సక్కరే, గౌరీ గణేషా, మైసూర్ జాన, సూర్యోదయ సినిమాలు చెప్పుకోదగ్గవి. హీరోయిన్ గా మంచి విజయాలు అందుకున్న ఆమె, తరువాత సహాయ నటి పాత్రలు చేయడం మొదలుపెట్టారు. ఆమె మంచి వ్యాఖ్యాత, గాయకురాలు కూడా. మైసూర్ లో నిర్వహించే దసరా ఉత్సవాల్లో నృత్యగ్రం కార్యక్రమంలో వసంత హబ్బ అనే కార్యక్రమాలకు కూడా ఆమె చాలాసార్లు వ్యాఖ్యాతగా వ్యవహరించారు.
కర్ణాటకలోని ఉడిపి జిల్లాలో పుట్టిన వినయ, ఉడిపిలోనే పెరిగారు. ఆమె కర్హదె బ్రాహ్మణ కుటుంబానికి చెందినవారు. టివీ సీరియల్ దర్శకుడు జ్యోతి ప్రకాష్ ను వివాహం చేసుకున్నారు ఆమె. అంతకుముందు కన్నడ సినిమా ఎడిటర్, దర్శకుడు వి.ఆర్.కె.ప్రసాద్ ను పెళ్ళి చేసుకున్నారు ఆమె. కానీ ఆయన చిన్నవయసులో 1995లో మరణించారు. దాంతో జ్యోతి ప్రకాష్ ను రెండో వివాహం చేసుకున్నారు వినయ. వినయకు ఒక అక్క విజయ సత్యనారాయణ, కవల చెల్లెళ్ళు క్షమ భట్, కృపా భట్ ఉన్నారు. సోదరుడు రవి భట్ టీవీ రంగంలో నటునిగా పనిచేస్తున్నారు. ప్రస్తుతం వినయ బెంగళూరులో తన భర్త జ్యోతి ప్రకాష్, కుమార్తె ప్రతమా ప్రాసాద్ లతో కలసి ఉంటున్నారు. జ్యోతి ప్రకాష్ కుమారుడు జై అత్రే కూడా ముంబైలో సినీ దర్శకుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయితగా పనిచేస్తున్నారు.
వినయ ప్రసాద్, దక్షిణ భారతదేశంలో ప్రముఖ టివీ, సినీ నటి. ఆమె ఎక్కువగా కన్నడ, మలయాళ భాషా సినిమాల్లో నటించారు. తమిళ, తెలుగు సినిమాల్లో కూడా ఆమె నటించారు. ఆటంకా , బన్నడే హెజ్జె సినిమాల్లోని నటనకు గానూ ఆమె రాష్ట్ర ఉత్తమ నటి పురస్కారాలు అందుకున్నారు. దక్షిణభారత సినీ రంగంలో ప్రముఖ కథానాయకులైన విష్ణువర్ధన్, రజినీకాంత్, మోహన్ లాల్, అంబరీష్, వెంకటేష్, అనంత్ నాగ్, నాగార్జున, వి.రవిచంద్రన్, శివరాజ్ కుమార్, మహేష్ బాబు, జూ.ఎన్.టి.ఆర్ లతో ఎన్నో సినిమాల్లో నటించిన సీనియర్ నటి ఆమె.
తమిళ్ లో తైకులమే తైకులమే అనే హిట్ చిత్రంలో హీరోయిన్ పాత్రలో నటించారు ఆమె. ఈ సినిమాలో పాండిరాజన్, ఊర్వశిలతో కలసి చేశారు వినయ. మలయాళంలో ఆల్ టైం హిట్ చిత్రం మణిచిత్రతాళు సినిమాలో సహాయ నటి పాత్రలో నటించారు ఆమె. ఈ సినిమా తెలుగు, తమిళ వెర్షన్ అయిన చంద్రముఖిలో కూడా నటించారు వినయ. తెలుగులో ఇంద్ర, దొంగా దొంగది, ఆంధ్రుడు, దూకుడు వంటి సినిమాల్లో ఆమె సహాయ పాత్రల్లో నటించారు. ఈ సినిమాల్లోని ఆమె పాత్రలకు ప్రేక్షకుల నుంచి మంచి స్పందన లభించింది ఆమెకు.
ఆమె కొన్ని మలయాళం సినిమాల్లో కూడా నటించారు. 1998 నుంచి 2000 మధ్య వరకూ ఏషియా నెట్ లో వచ్చిన స్త్రీ అనే మలయాళ సీరియల్ లో ఆమె ఒక కీలక పాత్రలో నటించారు. ఈ సీరియల్ చాలా పెద్ద హిట్. ఈ సీరియల్ కన్నడ వెర్షన్ లో కూడా ఆమె నటించారు. మలయాళంలో ఈ సీరియల్ ఎంత విజయవంతమైందంటే ఈమె పేరు కేరళలోని ప్రతివారి ఇంట్లో తెలిసే అంత.
2006లో స్త్రీ సీరియల్ రెండో పార్ట్ లోనూ నటించారు ఆమె. మొదటి స్త్రీ సీరియల్ లోని ఇందు పాత్రకు కొనసాగింపులోనే రెండో పార్ట్ లోనూ నటించారు వినయ.
వార్షిక వర్షపాతం 1000 మి.మీ ఉంటుంది. ఈ అభయారణ్యంలో బహుళప్రయోజన రిజర్వార్లు శ్రీశైలం, నాగార్జున సాగర్ ఆనకట్ట ఉన్నాయి.అభయారణ్యం నల్లమల అరణ్యంలో పీఠభూమి, కొండశిఖరాలు మిశ్రితమైన ప్రాంతంలో ఉంది. ఇందులో 80% కంటే అధికంగా కొండప్రాంతం ఉంది. కొండల వరుసలలో ఎత్తైనకొండలు, లోయలు ఉన్నాయి. పర్వతమయ ప్రాంతంలో శ్రీశైలం, అంరాబాద్, పెద్దచెరువు, శివపురం, నెక్కెంటి వంటి గుర్తించతగిన పీఠభూమి ఉంది.
నాగార్జునసాగర్ నైరుతీ ఋతుపవనాల నుండి వర్షపాతం అందుకుంటున్నది. జూన్ మూడవవారం నుండి సెప్టెంబరు వరకు వర్షాలు కురుస్తుంటాయి. ఒకనెల విరామం తరువాత అక్టోబరు మాసంలో ఈశాన్య ఋతుపవనాలు ఆరంభం ఔతాయి. జంతుసంచారం అధికంగా వర్షాకాలంలో పీఠభూములలో, వేసవికాలంలో కొండ లోయలలో ఉంటుంది.
లోయప్రాంతంలో నీటిసరఫరా నిరంతరాయంగా లభిస్తున్నా పీఠభూమి ప్రాంతంలో మాత్రం వేసవిలో నీటి కరువు ఏర్పడుతుంది. అభయారణ్యాన్ని 200మీ లోతుతో, 130 కి.మీ దూరం విభజిస్తూ ఉంటుంది. అభయారణ్యంలో ఎత్తిపోతల జలపాతం, పెద్ద దూకుడు జలపాతం, గుండం, చాలేశ్వరం మొదలైన జలపాతాలు ఉన్నాయి.
శ్రీశైలంలో మల్లిఖార్జున స్వామికి పురాతన భ్రమరాంబ మల్లిఖార్జున ఆలయం ఉంది. ఇక్కడ ప్రధాన దైవం భ్రమరాంబాదేవి పార్వతీదేవి అవతారాలలో ఒకటి. శ్రీశైలం ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ క్షేత్రాలలో ఒకటిగా, అష్టాదశ శక్తి పీఠాలలో ఒకటిగా ప్రత్యేకత కలిగిఉంది. ఈ ప్రాంతంలో పురాతన నాగార్జున కొండ, నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయ అవశేషాలు ఉన్నాయి. నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం సా.శ. 150 లో బుద్ధగురువు నాగార్జునాచార్యుని నిర్వహణలో ఉండేది. ఈ ప్రాంతం ఒకప్పుడు పలు బౌద్ధ విశ్వవిద్యాలయాలు, బౌద్ధారామాలతో విలసిల్లింది. క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్ధానికి చెందిన ఇక్ష్వాకు చంద్రగుప్తుని నివాసం నిర్జీవపురం లోయ నుండి కనిపిస్తూ ఉంటుంది. కాకతీయ ప్రతాపరుద్రుని పురాతన కోట, పలు పురాతన కోటలు కృష్ణానదీ తీరం వెంట కలిపిస్తూ ఉంటాయి. కాకతీయరాజులు నిర్మించిన 105మీ పొడవైన పురాతన కుడ్యం సందర్శకులను ఆకర్షిస్తూ ఉంటుంది.
ఈ ప్రాంతంలో పలు రాక్ షెల్టర్ , గుహలు ఆలయాలు ఉన్నాయి. వీటిలో అక్కమహాదేవి గుహలు దత్తాత్రేయ భిలం, ఉమా మహేశ్వరం, కదళీ వనం, పాలంకసారి వంటి ప్రాంతాలు ప్రధానమైనవి.
" ది నాగార్జునసాగర్ - శ్రీశైలం అభయారణ్యం 1978 లో గుర్తించబడింది. 1983 లో ఇది " ప్రాజెక్ట్ టైగర్ " లో చేర్చబడింది.1992 లో దీనికి " రాజీవ్ గాంధి వన్యమృగ అభయారణ్యం " మార్చబడింది.1947లో స్వతంత్రం రాకమునుపు అభయారణ్యంలో దక్షిణ సగం మద్రాసు ప్రెసిడెంసీలో భాగంగా ఉండేది. ఉత్తరభాగం సగం " ప్రింసిలీ స్టేట్ ఆఫ్ హైదరాబాదు " ఆధీనంలో ఉండేది. అప్పుడీ ప్రాంతం రాజకుటుంబానికి వారి అతిధులకు మృగయావినోద ప్రాంతంగా ఉండేది. అభయారణ్యంలో 1983లో 40 పులులు ఉండేవి. అభయారణ్యం ఆక్రమణలు, వణ్యమృగాల మేత, అగ్నిప్రమాదాలు , చెట్లు, వెదురు అతిగావాడుకోవడం వంటి సమస్యలను ఎదుర్కొన్నది. జలవనరుల అభివృద్ధి, చెక్ డాంస్, కృత్రిమ ద్రోణులు మొదలైన ఏర్పాట్లు అభయారణ్యం పునరభివృద్ధికి సహకరించింది. 1989లో పులుల సంఖ్య 94కు చేరుకుంది.1993 లో ఈ ప్రాంతంలో తీవ్రవాదులు ప్రవేశించిన తరువాత 2016 నాటికి అభయారణ్యంలోని పులుల సంఖ్య 110కి చేరుకుంది.
ఆయుధాలు ధరించిన తీవ్రవాదుల ఉనికి అభయారణ్య నిర్వహణకు, పులుల సంరక్షణకు తీవ్రమైన సమస్యగా పరిగణించబడుతుంది. సమాచారవ్యవస్థ బలహీనంగా ఉన్నందున సహాయ సిబ్బంధి ఆటవీప్రాంతం లోతట్టు ప్రాంతాలకు వెళ్ళటానికి భయపడుతుంటారు. సమీపంలోని 5 జిల్లాలలో కొయ్య, వంటచెరుకు అవసరాలకు అభయారణ్య ప్రాంతం ఒయాసిస్సులా భావించబడుతుంది. స్మగ్లర్లు లోతట్టు ప్రాంతాల నుండి కొయ్యను మైదానాలకు తరలిస్తుంటారు. అభయారణ్య సరిహద్దు ప్రాంతాలలో పశువుల మేత వత్తిడి కూడా పెద్దసమస్యగా మారింది. పులులు పెంపుడు జంతువులు, మానవుల మీద దాడి చేయడం సమస్యలకు పరిష్కారం వెకకవలసిన అవసరం ఉంది. అన్ని సమస్యలు అటవీ సహజసంపద రక్షణకు సవాలుగా మారాయి.
అభయారణ్య ప్రాంతంలో ప్రధాన వృక్షజాలంలో దక్షిణ ఉష్ణమండల మిశ్రిత ఆకురాల్చే అరణ్యం, హార్డ్ వికియా ఫారెస్ట్, డక్కన్ త్రోన్ స్క్రబ్ ఫారెస్ట్ ఉంది. ఇందులో యుఫోర్బియా పొదలు అధికంగా ఉన్నాయి. ఇక్కడ ప్రధానంగా అనోజీస్సస్ మార్సుపియం, హార్డ్‌వికియా బినాటా , బోస్వెల్లా సెర్రటా , టెక్టోనా గ్రాండీస్ , ముందులీ సెర్సియా, అల్బిజాల్ .
నాగార్జునసాగర్ - శ్రీశైలం టైగర్ రిజర్వ్ ఇండియాలో అతిపెద్ద పులుల అభయారణ్యం. ఈ రిజర్వ్ 5 జిల్లాలలో (నల్గొండ జిల్లా, మహబూబ్ నగర్ జిల్లా, కర్నూలు జిల్లా, ప్రకాశం జిల్లా, గుంటూరు జిల్లా) విస్తరించి ఉంది. అభయారణ్యం వైశాల్యం 3,568 చ.కి.మీ. అభయారణ్యం ప్రధానకేంద్రం వైశాల్యం 1200 చ.కి.మీ.రిజర్వాయర్లు, శ్రీశైలం ఆలయం పలువురు భక్తులను, పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తుంది.
అభయారణ్యంలో బెంగాల్ పులి, ఇండియన్ చిరుత, స్లోత్ ఎలుగుబంటు, ఉస్సూరి ధోలే, దుప్పి, కనితి, చెవ్రోటైన్, బ్లాక్ బక్, చింకారా, చౌసింఘా మొదలైన జంతువులు ఉండేవి. అదనంగా ముగ్గర్ క్రొకొడైల్, ఇండియన్ పైథాన్, రాజనాగం, ఇండియన్ పీఫౌల్ కూడా ఉన్నాయి.
విజయ్ సంధ్య అనే అమ్మాయిని ప్రేమిస్తుంటాడు. ఊటికి వెళ్లిన చందు గీత ను చూసి మొదటి చూపులోనే ప్రేమిస్తాడు. ఆమెను ఎలాగైనా దక్కించుకోవాలనుకుంటాడు. కాని అదంత ఈజీ కాదని తెలుసుకున్న చందు, గీతను అకట్టుకోవడానికి వివిధ రకాలుగా ప్రయత్నిస్తుంటాడు. ఒకరోజు చందు తన ప్రేమను గీతకు చెప్తాడు. గీత అంగీకరిస్తుంది. ఆ సమయంలో ఇద్దరు దగ్గరవుతారు.
మరుసటి రోజు గీతకు చెప్పకుండా తన అన్న పెళ్ళికోసం చందు హైదరాబాద్ కి వచ్చేస్తాడు. పెళ్ళి సమయంలో సంధ్య, గీతను తీసుకొచ్చి. గీత తన చెల్లి అని, చందు మోసం చేశాడని చెపుతుంది. అంతేకాకుండా విజయ్ తో పెళ్ళిని తిరస్కరిస్తుంది.
ప్రేమతో రా విజయలక్ష్మి ఆర్ట్ పిక్చర్స్ పతాకంపై టి. త్రివిక్రమరావు నిర్మాణ సారథ్యంలో ఉదయశంకర్ దర్శకత్వంలో 2001, మే 1న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. వెంకటేష్, సిమ్రాన్ హీరోహీరోయిన్స్ గా నటించిన ఈ సినిమాకి మణిశర్మ సంగీతం అందించారు. ఉదయ్ శంకర్ దర్శకత్వంలో వెంకటేష్, సిమ్రాన్ హీరోహీరోయిన్స్ గా నటించిన కలిసుందాం రా సినిమా తరువాత వచ్చిన ఈ సినిమాపై భారీ అంచనాలు పెరిగాయి. కానీ, ఈ సినిమా బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయం సాధించలేకపోయింది.
చందు తన తప్పు తెలుసుకొని, తను చేసిన పనికి పశ్చాత్తాపడుతుంటాడు. సంధ్య దగ్గరికి వెళ్లి, తనను క్షమించమని అభ్యర్థిస్తాడు. దాంతో సంధ్య, చందుకి ఒక అవకాశం ఇస్తుంది. ఆరు నెలలకాలంలో చందు మారితే, చందు గీతల పెళ్ళి చేస్తానంటుంది. చందు మారి గీతను ఎలా ఒప్పించాడు అనేదే మిగిలిన సినిమా.
చందు , విజయ్ అన్నదమ్ములు. ధనవంతుల కుటుంబానికి చెందిన వీరిద్దరిలో పెద్దవాడైన విజయ్ బిజినెస్ వ్యవహారాలు చూసుకుంటుంటాడు. చిన్నవాడైన చందు జులాయిగా తిరుగుతుంటాడు.
తెలంగాణ సాయుధ పోరాటంలో పాల్గొన్న మహాకవి దాశరథి, వట్టికోట, సర్దార్‌ జమలాపురం కేశవరావులు 1948లో ఈ ప్రాంతంలోనే బంధించబడ్డారు. నిజాం నిరంకుశత్వాన్ని ఎదిరించి శిక్ష అనుభవించిన దాశరథి, వట్టికోట జైలు లోపల రచనలు చేశారు. ‘నా తెలంగాణ. కోటి రతనాల వీణ’ పద్యాలు దాశరథి జైలు గోడలపై రాశారు. 1948 జనవరి 30న గాంధీ మరణించినప్పుడు ‘క్షమామూర్తి’ అనే సంస్మరణ పద్యాన్ని దాశరథి జైలులోనే రాశాడు. 1949లో దాశరథి రచించిన ‘అగ్నిధార’ కావ్యాన్ని ప్రచురించగా ఇందులో కనీసం సగం కవితలు ఈ జైలులో రాసినవేనని, ఆళ్వారుస్వామి 1955లో ప్రచురించిన ‘ప్రజల మనిషి’ నవలలో హీరో కంఠీరవం జైలు జీవితం గురించి తెలియజెప్పిన ఒక అధ్యాయం అంతా ఇక్కడి అనుభవాలేనని చరిత్రకారులు చెప్తున్నారు. హైదరాబాదు సంస్థానం భారతదేశంలో విలీనమైన తర్వాత కూడా దాదాపు 2012 వరకు ఇది జైలుగానే కొనసాగింది. ఇక్కడి జైలును సారంగాపూర్‌ సమీపంలోని నూతన భవనానికి తరలించారు.
కోట పైన ఉన్న ఆలయాన్ని రఘునాథ ఆలయం అని పిలుస్తారు. ఇక్కడికి హిందూ మతం భక్తులు వస్తారు. పర్యాటక కేంద్రంగా కూడా ఉంది. ఛత్రపతి శివాజీ తన గురువైన రాందాస్ ఆజ్ఞపై ఈ శ్రీరామ దేవాలయాన్ని నిర్మించినట్లు చెబుతారు. విశాలమైన మందిరాలతో ఉన్న ఈ ఆలయ 3,900 చదరపు. అడుగుల విస్తీర్ణంలో, ఎల్లప్పుడూ చల్లగా ఉండేందుకు తగు విధంగా నిర్మించబడింది. ఆలయంలో 53 అడుగుల ఎత్తు ఉన్న ఒక స్తంభం ఉంది. ప్రతిరోజు దీపం వెలిగించడానికి ఈ స్తంభాన్ని ఉపయోగిస్తారు. ఈ దీపం చూసిన తర్వాతే చుట్టప్రక్కల ఉన్న గ్రామాలలోని ప్రజులు వారివారి ఇళ్లలో దీపాలు వెలిగిస్తారట.
కోటను ఆవరణ ఇల్లు, పురాతన మసీదు నిజాం చే నిర్మించబడింది. జైలు శాఖ పాఠశాల ప్రవేశ ద్వారం వద్ద ఉన్నాయి. కోటకు ఎడమ వైపున ఒక చిన్న సరస్సు ఉంది. నిజాం ఆదేశంతో సరస్సు సమీపంలో ఒక రహస్య సొరంగం నిర్మించారని చెబుతారు. కోట గోడలు మరియ ఆవరణ అసఫ్ జహి శైలి నిర్మాణకళను పోలి ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని నిజాముల హయాంలో పునఃనిర్మించబడ్డాయి.
నిజామాబాదు కోటను 10వ శతాబ్దంలో రాష్ట్రకూట రాజులు నిర్మించినట్లు చెబుతారు. ఖిల్జీ వంశానికి చెందిన రెండవ పాలకుడు అయిన అల్లాఉద్దీన్ ఖిల్జీ 1311 లో ఈ కోటను ఆక్రమించాడు. ఆ తరువాత దీనిని కుతుబ్ షా స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఆ తరువాత హైదరాబాద్ నిజాం ప్రభువైన అసఫ్ జాహిస్ కోటను పునర్నిర్మించి, జైలుగా మార్చాడు.
ఈ కోట పెద్ద ప్రాంతంలో ముస్లిం మతం ఆకృతిని పోలి, చుట్టూ రాతి గోడలతో ఉంటుంది. కోట గోడల లోపలి పెద్దగా ఉంటుంది. ఇందులో ఒక మసీదు, ఒక పాఠశాల, అసఫ్ జహి రాజవంశం వాడబడిన జైలు ఉంది. పైన ఒక ఆలయం ఉంది. 2001వ సంవత్సరంలో టూరిజం శాఖ వారు రూ 9.30 లక్షలతో గార్డు గదులు,. ఫైబర్ పైకప్పు మార్గం, మరుగుదొడ్లు మొదలైనవి నిర్మించారు.
నిజామాబాదు కోట తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని నిజామాబాదులో ఉన్న కోట. దీనిని 10 వ శతాబ్దంలో రాష్ట్రకూట రాజులు నిర్మించారు. ఇది నిజామాబాద్ పట్టణానికి నైరుతి దిశలో, మహాత్మా గాంధీ చౌక్ నుండి 2 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
కోట పైన ఆలయం వెనుక వైపు ఒక చిన్న దర్గా ఉంది. ఉర్స్ ఉత్సవం సందర్భంగా ముస్లిం మతం భక్తులు ఈ దర్గాను సందర్శించేవారు. గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా ఎవరూ వెళ్లకపోవడంతో సమాధులు శిధిలావస్థలోకి వెళ్లాయి.