polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Emrin e madh ja dha këtij fisi Kurt Deralla, që e thelloi dhe e çoi më tej Hasan Deralla pë vetë ngjarjet e mëdha të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit e të rolit shumë të rëndësishëm që kishte ai si komandant në Tetovë e në rrethina, përfshirë edhe Gradecin, duke qenë në krye të forcave shqiptare të Tetovës kundër zbatimit të vendimeve antishqiptare të traktatit të Shë Stefanit dhe të kongresit të Berlinit, që copëtonin aq rëndë tërësinë territoriale shqiptare në favor të shteteve fqinjë.
Hasan Deralla në krye të një ushtrie nga viset e Tetovës, I rethuanga bashkëatdhetarë të tij, shumë prej të cilëve Gradecarë, mori pjesë active në mbrojtjen e krahinave Shqiptare të Plavës e Gucisë nga anaeksimii tyre Malit të Zi, sipas Vendimeve të Kongrest të Berlinit.
Këtu punuan mjeshtra zejtarie, mjekë popullorë, gra të mençura, amvisa të zgjuara e nëna zemërbardha, që rritën e edukuan plejada pas plejadash breza, duke u mëkuar atyre bashkë me atdhetarizmin, edhe virtytet e larta morale të humanizmit, besnikërisë, principialitetit.
Gradecarët kanë luftuar, janë mbrojtur edhe në situata tepër të vështira nga pikëpamje ushtarake apo psikologjike, duke ruajtur dinjitetin e tyre, me përgjegjësinë edhe para atyre të rinjve që do të jetojnë nesër, që koka të mos u ulet, që dinjiteti të mos u bjerë, por me mençuri, me ndershmëri e personalitet të lartë të qëndrojë ashtu si u ka hije, që brezat që vijnë ti gjykojnë e vlerësojnë, duke pasur parasysh kohë kur punuan, luftuan dhe ekzistuan, e jo në pozita e këndvështrime në bazë të situatave të reja.
Lidhja Shqiptare e prizrenit , si e para organizatë politike mbarëshqiptare, me një program e structure të shtrirë në të gjitha viset shqiptare të përbërë me organe locale e qëndrore, me ushtrinë e saj, me një veprimtari të gjërë propagandistike e kulturore, lufta për çlirimin e vendit nga robëria shekullore Osmane, për mbrojtjen e tërësisë territoriale të atdheut, për formimin e shtetit kombëtar, është e lidhur edhe me Derallajt, me bijtë e saj të mbarë Gradecit.
Kjo, jo vetëm për faktin e jetës dhe të luftës së tyre si shqiptar, siç bënë të gjitha viset por edhe nga fakti tjetër se ndodheshin në një pozicion kyç të lidhjes në mes qendrave të rëndësishme të Arbërisë, sidomos për veprime luftarake që vinin nga Azia e vogël dhe detyrimet që kishin ato për mbrojtjen e tyre të viseve të tjera të Arbërisë.
Koha e Skënderbeut, një periudhë 25 vjeçare në luftë për të mbrojtur trojet e Arbërisë, plot suksese në betajat ushtarake, nami I të cilave jo vetëm u perhaps në botën e atëhershme por tërhoqi vëmendjen e mijëra studiuesve nga të katër anët e botës, deri në ditët tona.
Atëherë u arritën suksese të bujëshme ushtarake në mbrojtje të trojeve tona nga ushtria e furishme të Perandorisë Osmane, që atë kohë kishte në natyrën e vetë lulëzimin e saj, e mbështetur në pushtimet ushtarake, zgjerimin e mëtejshëm të asaja Perandorie, process që e bllokoi Ushtria Shqiptare me në krye Skënderbeun.
Kryengritjet e viteve 1910-1912 u ndien të fuqishme edhe në Gradec, ku ndihej sidomos influenca e Mehmet Derallës, personalitet I shquar politik Atdhetar me horizont ushtarak dhe I krerëve të tjerë nga fshati dhe zona, që synonin tashmë pë pavarësinë e Shqipërisë.
Ndër tjerash ka xhiruar edhe një seri filmash komik me aktorin Agron Llakaj si : Martesa e Hasanit, E ema e Zeqos në bashkepunim dhe me Inis Gjoni, TV Titanik me Xhevair Zeneli dhe Pranvera Veizi, Greku ne Himare, Rradha e vizave,Ne shtrat me OSBE, Don Kishoti ne Tirane, Ali Pashe Tepelena, Gjergj Elez Alia, Ushtrija pastron, Moisiu dhe Papa, Pastrimi i figurave, Inagurimi i Missit, Ska vend per varre, Koridori i 8, Kuvendi i II i Lezhes, Greku ne Kocinare, Cmimi i shekullit etj.
“Kur hymë në luftë, nuk e ditëm a do të shpëtojmë, por kishim dëshirë që të realizojmë amanetin e nënave tona për të fituar lirinë dhe barazinë, dhe ashtu siç dolëm në male, do të dimë të dridhim edhe tryezat diplomatike, sepse edhe lufta është politikë”.
“Xhemili është pjesë e tërë asaj ushtrie legjendare dëshmorësh që nuk kursyen gjakun për liri. Ne Xhemilin nuk e pamë dhe njohëm vetëm si student i ditur, por edhe si një luftëtar i paepur. Edhe në këtë përvjetor, ne po bashkëjetojmë me Xhemilin si gjaku me zemrat, prandaj ju nuk jeni pa djalint tuaj, por jeni me të, sepse ai jeton me ju dhe me ne”.
“Kur hymë në luftë, nuk e ditëm a do të shpëtojmë, por kishim dëshirë që të realizojmë amanetin e nënave tona për të fituar lirinë dhe barazinë, dhe ashtu siç dolëm në male, do të dimë të dridhim edhe tryezat diplomatike, sepse edhe lufta është politikë”, pat deklaruar para tri muajsh, njëri nga liderët , zoti Ali Ahmeti.
“Të nderuar vëllezër!. Na vjen shumë rëndë për humbjen e këtij djali të ri, mirëpo, kur të kemi parasysh se lufta që ndodhi para disa muajve, i mori djemt më të mirë të këtij populli, për atë duhet të jemi krenarë, ne si popull shqiptar, të jenë krenarë familjet e dëshmorëve, e në rastin konkret: familja e Xhemilit nga Shipkovica”.
Varrin e freskët të këtij dëshmori, e stolisën një spektër kurorash me mbishkrime si “Dëshmorit të kombit, me nderime të larta nga nxënësit e Shkollës Fillore “Rexhep Voka”; “Me nderime dhe respekt nga bashkëluftëtarët e UÇK-së”, “Xhemilit që dha jetën për lirinë tonë”.
Shtatë milionë shqiptarët e Ballkanit, kanë nevojë për një shoqatë të përbashkët: Shoqata Shqiptare “Kulti ndaj martirëve të kombit”, që do të përkujdesej për ngritje dhe mbrojtje përmendoresh e përkujtimoresh, për familjet e dëshmorëve, dhe afirmimin e vlerave tona luftarake.
Atë e përjetësoi në shtyp, zoti Eshref Ameti: “Këtij manifestimi, i paraprinë homazhet në varrezat e fshatit pranë varrit të dëshmorit, për të vazhduar më pas me parakalime para portretit të Xhemilit, i vendosur, mu në qendër të Shipkovicës. Emocione të papërshkrueshme para të pranishmëve solli filmi i shkurtë dokumentar, i cili u shfaq për herë të parë dhe që kishte si protagonist, vetë dëshmorin Xhemil Abdurrahmani, i cili në një krevat spitali, rrëfen për mizoritë që kishte përjetuiar në spitalin e Shkupit”.
Përndryshe, në këtë manifestim ishin të pranishëm familjarë të dëshmorëve, ish-udhëheqsit e lartë të ish-UÇK-së, në mesin e të cilëve dalloheshin Fazli Veliu dhe Gëzim Ostreni, ish-luftëtarë të shumtë dhe mysafirë tjerë të shumtë nga tetova e më gjerë.
Tepër emocionuese, inkurajuese dhe ngushlluese, ishin fjalët e Fazli Veliut: “Xhemili është pjesë e tërë asaj ushtrie legjendare dëshmorësh që nuk kursyen gjakun për liri. Ne Xhemilin nuk e pamë dhe njohëm vetëm si student i ditur, por edhe si një luftëtar i paepur. Edhe në këtë përvjetor, ne po bashkëjetojmë me Xhemilin si gjaku me zemrat, prandaj ju nuk jeni pa djalint tuaj, por jeni me të, sepse ai jeton me ju dhe me ne”.
Kështu nëse kërkojmë të dimë pozitën e një faqeje interneti atëherë do të shohim se nëse ajo faqe është në "Top 100 000" atëherë do të kemi mundësi të shohim grafikun në të kundërtën do të kemi mundësi vetëm të shohim përqindjen e vizitave të bëra sipas shteteve, pozitën e asaj faqeje në disa shtete të caktuara si dhe përqindjen e vizitave sipas pjesëve të caktuara të faqes, dmth nën faqet.
Alexa Internet është një faqe interneti që merret me statistika të faqeve të internetit, që rënditë faqet e të gjithë botës sipas vizitorëve duke i ndarë të dhënat në tri kategori kryesore:pozitën rendore të faqes brenda në shteti, të dhënat mbi vizitorët sipas vendeve si dhe të dhënat mbi nyjet më të vizituara brenda faqes së caktuar.
Kapo përfshihet në listën e përpiluar nga Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit, që përmbledh pjesëmarrësit që kanë përgjegjësi direkte për krimet e Partisë Komuniste Shqiptare dhe të Ushtrisë Nacionalçlirimtare, duke qene, sipas ligjit nr. 41, anëtarë të strukturave politike dhe ushtarake “që kanë inspiruar, organizuar, urdhëruar, ekzekutuar ose ndihmuar forcat partizane në vepra kriminale”.
Në vitin 1979 është lauruar me çmimin e Republikës së shkallës se pare, per filmat "Gjeneral gramafoni" dhe "Ballë per ballë”. Në vitin 1982 është nderuar me urdhrin "Naim Frashëri" klasi i pare, per interpretim në teatër. Në festivalin e filmit të vitit 1991 është shpallur aktori me i mirë per interpretimin e rolit të gjeneralit në filmin "Kthimi i ushtrisë se vdekur". Në vitin 1985 fiton titullin "Artist i Merituar"
Pas kësaj ai realizon një sere figurash në rreth tridhjetë filma midis të cilëve mund të përmendim: "Gjeneral gramafoni" V. Gjika, "Udha e shkronjave" V. Prifti, "Ballë per ballë” K. Çashku, P. Milkani, "Kthimi i ushtrisë se vdekur" dhe "Gurët e shtëpisë sime" Dh. Anagnosti, "Amiko" Cizia Zyke, produksion francez.
Pristli, , 'Monserati" E. Robles , "Vdekja e një komisioneri" A. Miler , "Vdekja e Dantonit" Byhner , "Ditë vere" Mrozhek, , "Ariu" Çehov etj. Në vitin 1992 interepreton në Teatrin e Kombësive ne Shkup në produksionin "Varrtarët" .
Edhe pse në tri garat e para Michael Schumacher arriti vetëm një podium dhe 6 pikët e para ,përkundër konkurrenitit të tij direk të sezonit Kimi Räikkönen i cili në tri garat kishte 3 podiume 1 vend të parë dhe 24 pikë, prap se prap në përmbyllje të sezonit arriti të fitoj titullin e kampionit në vitin e katër rradhazi dhe për herë të gjashtë në karrierën e tijë.
Haki Toska përfshihet në listën e përpiluar nga Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit, që përmbledh pjesëmarrësit që kanë përgjegjësi direkte për krimet e Partisë Komuniste Shqiptare dhe të Ushtrisë Nacionalçlirimtare, duke qene, sipas ligjit nr. 41, anëtarë të strukturave politike dhe ushtarake “që kanë inspiruar, organizuar, urdhëruar, ekzekutuar ose ndihmuar forcat partizane në vepra kriminale”.
Pas zbulimit të shumë krimeve të komunizmit dhe kërkesave të vazhdueshme të opinionit publik me dekretin nr.1018, datë 13.2.1995 të Presidentit të Republikës, Sali Berisha, iu hoqën të gjitha dekoratat dhe titujt e nderit për aktin kriminal të gjenocidit të ushtruar ndaj popullit shqiptar gjatë viteve të diktaturës komuniste Haki Toskës dhe zyrtarëve të tjerë të lartë të regjimit komunist.
Janë disa lloje zërash, në të vërtetë pesë kategori ; zëri informativ me gjashtë-shtatë rreshta, ku bëjnë pjesë artistët minorë, por që kanë një kontribut; zëri i vogël deri në 18 rreshta ; zëri i mesme deri në 35 rreshta, zëri i madh deri në 60 dhe artikulli, që zakonisht do të vlerësojë gjinitë e artit si ; kinematografia, arti figurativ, piktura monumentale, akuareli, grafika, simfonia, muzika orkestrale etj do të jenë mbi 60 rreshta.
Në të kanë punuar studiuese si Josif Papagjoni, Zana Shuteriqi, Ferid Hudhri, Moikom Zeqo, Jakup Mato, Kristaq Dhamo në Shqipëri, apo Nebi Islami, Engjëll Berisha në Kosovë, e Luljeta Isaku në Maqedoni, të cilët përbëjnë bordin që ndjek ecurinë.
Në afërsi të fshatit gjegjësisht nga ana lindore dhe perendimore kalojnë dy rrugë që dikur deri kah viti 1975 ishin me baltë, e pastaj me vetëkontributin e fshatarve, që lidhen me këto rrugë u bë asfaltimi i tyre, gjë që ndikoi mjaft në zhvillimin e trafikut dhe komunikimin e banorve të pjesës veriore të qytetit.
Duke përdorur një linjë arsyetimi të ngjashëm me argumentin e tij të parë, ai konkludon se, derisa ne mund të ngjitemi në një numër të pafund nivelesh, ne mund të arrijmë në qenien më të lartë dhe më të përkryerën, ku nuk mund të ketë përkryerje të mëtejshme.
Gjëja e parë, që duhet theksuar rreth kësaj prove, është se të menduarit e Anselmit flllon brenda mendjes së tij, në vend që të fillonte, siç bënte Akuini, me pohimin se çdo provë duhet të fillojë me ndonjë dëshmi empirike, nga e cila mendja mund të lëvizë pastaj logjikisht tek Zoti.
Kjo e çon Anselmin në çështjen më të vështirë të argumentit të tij, e cila është: çdo njeri, bile edhe budallai, mund të mendojë diçka më të madhe se një qenie, e cila është vetëm në intelekt si një ide dhe kjo diçka ka një ekzistencë aktuale dhe nuk ka gjë tjetër më të madhe se ajo.
Kontradikta ne të cilën gjendet budallai është në të kuptuarit e fjalës Zot, domethënë një qenie aq e madhe sa nuk mund që të mendohet, duke menduar se ekzistenca aktuale e tij është më e madhe, sesa vetëm të kesh një ide për të në intelekt dhe më e madhe, sesa të mohosh ekzistencën e Zotit.
Gjykata e Lartë Ushtarake Tiranë, e përbëerë nga kryetar, major Niko Çeta, anëtarë, kapiten Nexhat Hyseni, kapiten II Mustafa Iljazi dhe sekretar aspirant Thoma Rino, më 23 shkurt 1948, mbasi shqyrtoi çështjen e të pandehurve “refuzon kërkesën e tyre”.
Më 19 Mars 1936 Selia e Shenjtë e emëroi peshkop të Sapës, detyrë të cilën e mbajti deri në vitin 1940, kur u emërua kryepeshkop metropolitan i Dioqezës së Durrësit, duke pasur nën administrim kryeqytetin e Shqipërisë, Tiranën.
Këtu mund të përmendim rolin e xhandar Veselit në filmin “Koncert në vitin 1936” në vitin 1978, rolin e Bajraktarit në filmin “Besa e Kuqe” në vitin 1982, rolin e babait të Bardhylit në filmin “Kur hapen dyert e jetës” në vitin 1986 etj.
Nga prodhimi i kulturave më të shpeshtë është kultivimi i drithërave më të madhe të grurit, grurit dhe kulturave të kopshtit si speca , domate, qepë, hudhra, shalqi dhe humnera në të hapur, ndërsa nga mbarështimi i gjedhëve, kryesisht blegtori dhi dhe lopë më të vogla bagëti të madhe.
Shumica e grave, fëmijëve, burrave të moshuar dhe atyre që dukeshin të papërshtatshëm ose jo të shëndetshëm për punë në kamp dërgoheshin në të majtë dhe drejt ekzekutimit; ndërsa shumica e të rinjve dhe të tjerëve që dukeshin mjaft të fortë për të bërë punë të rënda në të djathtë.
Mikroekonomia analizon se si këto vendime dhe sjellje ndikojnë në ofertën dhe kërkesën e të mirave dhe shërbimeve, që përcaktojnë sasinë e ofrimit dhe kërkimit si dhe çmimin që ndërlidhet me ofertën dhe kërkesën, pra analizon ndikushmërinë e ofertës dhe kërkesës në çmimin si dhe ndikimin e çmimit në ofertën dhe kërkesën.
Karvanet me mallra të Ramë Dumanit merreshin në mbrojtje nga familje me ndikim në viset ku ato kalonin; kur mallrat kalonin nga Qafa e Buallit nëpër Kryemate, ato merreshin nën mbrojtje nga shtëpia e Dullë Hoxhës në Gur të bardhë; kur mallrat kalonin nga Qafë Murra nëpër Mate të Poshtër, merreshin nën mbrojtje nga familja e Kurt Agë Kadisë nga fshati Lis.
Pasi i shpëtoi jetën të birit të pop Teodorit nga Reka, ky i fundit i kërkoi që të largohej nga veprimtaria e tij keqbërëse dhe se do t'a ndihmonte që të kapërcente zinë e bukës që kishte mbërthyer qarkun e Dibrës në fund të viteve '90 të shek.
"toka e zotërinjve të qytetëruar") është qytetërimi më i hershëm i njohur në rajonin historik të Mesopotamisë jugore, Iraku jugor i sotëm, gjatë epokave Kaloriku dhe Bronzit të Hershëm dhe një nga qytetërimet e para në botë së bashku me Egjiptin e Lashtë dhe Luginën e Indus-it.
Disa studiues kundërshtojnë idenë e një gjuhe Proto-Eufratane ose një gjuhe substrate; ata mendojnë se gjuha sumere fillimisht mund të jetë ajo e popullsisë së gjuetisë dhe peshkimit që jetonte në bregdetin dhe në rajonin litoral të Arabisë Lindore dhe ishte pjesë e kulturës bifurke arabe.
Deri para Lufta e Dytë Botërore ka qenë fshat dhe në lashtësi njihet me emrin Sharr mirëpo në kohën e reformës agrare të mbretërisë Jugoslave i është ndrruar emri nga Sharr në Dragash sipas emrit të një serbi të ashtuquajtur Dragan të sjellur me dhunë nga mbretëria Jugoslave për serbizimin e rajonit sipas politikës së asajë kohë.
Pasi që ajo kundërshton sepse kishte shpresuar në një lumturi familjare me të dashurin e saj, përkthyesi duke u larguar nga ajo i bie unaza e martesësës të cilën e fshihte nga Antigona dhe me këtë gjest ajo e kuptoi se i dashuri i saj ishte i martuar me tjetër grua dhe Antigona ishte vetëm një e dashur për te.
Pas ringjalljes së Tij, Krishti u tha nxënësve të Tij se ata "do të pagëzoheshin me Shpirtin e Shenjtë", dhe do të merrnin fuqi nga kjo ndodhi , një premtim që u plotësua në ngjarjet e rrëfyera në kreun e dytë të Veprave të apostujve.
Kjo renditje i bashkangjitet shtatë virtyteve : besimit, shpresës, dashurisë , mençurisë, drejtësisë, guximit dhe maturisë ; të shtatë mëkateve vdekatare : krenarisë, koprracisë, epshit, smirës , grykësisë, inatit, përtacisë ; dhe shtatë sakramenteve : pagëzimit, krezmimit, eukaristisë, rrëfimit, martesës, blatimit , krezmimit të sëmurit.
Shumë shtëpi ishin të shkatërruar dhe disa prej tyre dukeshin si të lëna shkret e të braktisura fare, por te Kokajt, thonë se, "janë të shumtë ata që po kthehen për t'i rinovuar apo ndrequr për banim të përkohshëm, ndonëse fare pak janë ndihmuar apo përkrahur pos katër sosh, për ti sanuar dëmet e luftës dhe të tërmetit të 24 prillit 2002, iu premtoi prioritet e Qeverisë shtrurja me zhavor e rruges 5 km, Llovcë-Kokaj për zonën kufitare , sikur edhe ish i pari i komunës së Gjilani, por edhe KFOR-i amerikan për çështje civile.
Një kampi të vogël e bëjnë të arrdhurit për pushimi për verë, kurse pjesa tjetër, vizitorët më të largët, preferojnë të shkojnë edhe më lart, në zemër të katundit, në objektin gjysmë të rrënuar të shkollës së mbetur katër klasash që frekuentohet nga mësuesi Shefa me disa nxënës, për të dalë pastaj në Rup, ku mundesh për të shijuar gjithçka deri në fund.
Me vështirësi dilet në dimër, sidomos nga ana e pjesës lindore, por edhe në të dalë prej Kalasë së Pogragjës, po më shumë bukuri e dukur në verë, ky katund i kthyer në banorë mërgimtarësh të kthyer për t'i kaluar pushimet vjetore në vendlindje, aty ku lindën.
Ndërsa, në muajin korrik-gusht gjallërohet edhe me ndonjë festë damash, gazmendesh tradicionale që organizohen nëpër shtëpi apo siç i quajnë vendasit "Sheshi i Valleve" dhe pret dasmorët në vadën e ndarë për të marrë apo dhënë nuse të re malësore.
Shtëpitë janë të ndërtuara me gurë si në gjithë zonën e Malësisë së Karadaket, në katet përdhese dhe shtëpi Kulla, ndërsa specialiteti me të preferuara është pikërisht lakrori i gatuar me dy petë dhe flija e bërë me mazë tëmbli dhe të fërguara me saç të nxehtë oxhaku.
Ka nga ata që e preferojnë të kalojnë pushimet edhe dimrit, por vështirësitë që u sjell bora, shpesh i bëjnë të pakalueshme rrugët për në Kokaj, ndonëse të dhënë dhe janë më të pasionuarit pas gjahut dhe rrëshqitjes me ski në borë, që shpesh deri në Shën-Gjergj nuk shkrihet në majat e malit të Karadakut.
Sipas tregimit të një më të moshuari, Haxhi Isë Koka, ky fshat është themeluar e shtuar vazhdimisht prej të "ikurve të dalë maleve", kaçakëve të Kokave që përndiqeshin nga Serbia (nga vendi Kliq, Toplicë më së shumti për arsyen se nuk donin të konvertonin fenë dhe ta njohin pushtimin dhe pastrimin etnik të tyre.
Emri "Koka" vjen nga një e dhënë që thotë se: "kryengritësit që themeluan Kokën , ishin nga fisi Koka që ndihmoi shumë pas pushtimit otoman si dhe gjatë luftërave ushtrinë e Skënderbeut, ku sipas mr. Vroin Koka, ata pastaj u shpërndanë për Itali e gjetiu, por, kishin mbetur edhe prej tyre që kërkonin strehë rreth një stani në male, kur i pyesnin "kur e bënë Stanin në Kokë, paguan prej një kumarxhiu të shkuar në Shkup për 33 dukat ari".
Bëhet fjalë për një vendbanim nga njerëzit e dëbuar prej Livadheve të Klaiqit në Toplicë me 1835, nga fisi Koka që gjendej gjithë andej etnisë, ndërsa dëshmia e akademik Matkovskit me origjinë shqiptare nga fisi i Koka, si dhe mr. Vroin.
Koka të dhënat historike flasin për një vendbanim të Arbërisë në Fushë djegur, të shpërndarë nga Koha e Skënderbeut, ndërsa, këtu u hap shkolla e parë turqisht në shekullin e kaluar nga hoxha i Kokajve, nga mulla Smajli, pastaj në pjesën e parë, pos shkrimit cirilik, mësohet privatisht nga dijetarët edhe në alfabetin shqip.
Kurse pas Luftës së Dytë Botërore, këtu hapet shkolla shqipe, ndërsa 1969 rifilloi mësimi fillor, kurse në vitet e '70-ta, katundi Kokë numëronte rreth 600 shtëpi, shumë sosh me profesioni blegtorë të parë dhe duket se kanë qenë puna e druvarit.
Ndërtimi i shtëpive, odave, hambarëve, të kthyera kah juglindja prej guri e me drunjtë bungu në gjithë katundin, tregon për një maket origjinale të stilit oriental dhe evropian që mund të haset edhe në gjithë vendbanimet e vjetra të tjera në Malësinë te Karadaket prej Gjilanit, e deri në Shkup, për karshi janë majat më të larta, si: Maja e zezë, ajo e Godenit dhe Sukës, si dhe Maja më e lartë e Sharrit që ende në këto ditë vere është e veshur me borë, ndërsa edhe gjatë gjithë verës rrallë ndodh të shkrihen pika me të lartë e saj.
Jo, larg në Rup dhe Kacekabë te kokajt e poshtëm ishin varrosur shkrimtar dhe personalitete tjera publike, edhe martirët e vrarë gjatë luftës së fundit , ku pas varrosjes së disa njerëzve publikë, qoftë edhe të vdekurit; dëshmorë, martirë, shkrimtarë dhe, shumë njerëz publikë, aty në varrezat tyre mbesin në kujtesë ato pamje të pashlyeshme.
Më 1837 prej Klaiqit janë shpërngulur disa familje, si Kokajt, që kishin mundësi materiale dhe më të pasura për t'i ikur ekspeditave të komitave serb, pasiqë kishin qenë tagrambledhës , dhe shtypja ndaj tyre ishte më e theksuar jo vetëm në Klaiq, por edhe në fshatra të tjera, që kufizohej me lagjet dhe vendbanimet e dikurshme shqiptare si: Gërgurovci, Bajra, Poroshtica, Llapashtica, Bucë, Drvodel, etj.
Mandej banorët e lagjes Klaiq të qytetit të Gjilanit,( të cilit ende i kan pronat e tyre në Klaiq të nacionalizuara pas Luftës së Dytë Botrore) muhaxhirët e fshatit Kokaj gjegjësisht një lagje të Ranatocit i cili ndodhet në Malet e Karadakut komuna e Preshevës.
Rreth 50 vjet më vonë në vitin 1878, pas pushtimit nga ushtria e tretë serbe nga banorët e mbetur në Klaiq të Lebanës fshatit Kokaj dëbuan pas uzurpimit të shtëpive dhe ekonomisë disa familjarëve të Ali Bylykbashi dhe Demir Klaiqit, të cilat vendosën në vendbanimin te Muhaxhirët e sotshëm të Kokajve, sikur edhe tri familje tjera që janë vendosur në mes të Kaçanikut dhe Ferizajit dhe mbajnë mbiemrin Koka, dhe shumë familje tjera në Gjilan, Preshevë, Prishtinë, Shkup, Kumanovë, e tjera.
Në oborr ishin renditur objektet përcjellëse të shtëpisë si: oda e mysafirëve, pozllomi për bagëti të trashë, pjata me torishtën përjashta për bagëtinë e imët, pastaj koshi për misër, hambari i drithërave , fllaniku i bulmetit , koteci i pulave etj.
Ata vet me mjeshtrin e tyre prodhonin mjete të ndryshme pune si qerre, parmenda, zgjedhua për tërheqje të qeve, samar për kuaj, mandej mjete për shtëpi si kaca, t'pina, lugë, enë të ndryshme prej dheut "botës" kuq, çerep, vorba e etj, ku ende është vendi i quajtur te toka e kuqe në Kokaj.
Se kjo topoleksemë ka një shtrirje të gjerë dëshmojnë edhe emërvendet: Kokre – fshat në juglindje të Prilepit, afër Reshtanit; Kokora – emër lagjeje te Velesi; Kokran – emër katundi në Gjirokastër; Kokpapaj – fshat i rrethit të Shkodrës etj.
Pos veglave të punës ata bëni edhe armë brezi Kapsolla me barut dhe jatagana, zeje kjo e ushtruar edhe sa ishin në vendbanimin e më hershme në Klaiq të Lebanës, ku shumica edhe prej andej kishin sjell kovaqinwn dhe vekun, kërhana dhe mjete tjerrëse tëleshit.
Bluarja e këtyre drithërave e bënin në mulliri e ndërtuar në lumin Llapush, si Mulliri i Fshatit , mandej Mulliri i Dalipit , psa elektrifikimit të fshatit në vitet e '70-ta punonin e dhe Mëlini me një guri i Halitit, Latifit, Bislimit, etj.
E tërë Bashkësia Lokale e Pogragjës ka një sipërfaqe prej 50 km² ose 9,7 % të territorit të komunës, në vitin 1981 përbënte 4,3 % të tërë numrit të banorëve të komunës, ndërsa pas luftës edhe pjesëmarrja e popullsisë është edhe më e vogël.
Fshati Kokaj përbëhet prej tri lagjeve të ndara njëra nga tjetra, e ato janë : Mëhalla e Poshtme, Mëhalla e Epërme dhe në mes tyre shtrihet Gurina, ku edhe është shkolla e fshatit e ndërtuar në vitin 1967, me iniciativën e plakut Nezir Haliti.
Vendbanimi me toponim Kokaj, Kokajt gravitojnë kah qyteti i Gjilani, si qendër kazaje në sanxhakun e Prishtinës të vilajetit të Kosovës, pra Kokajt janë themelues të fshatit (si të dëbuar nga rrethi i Toplicës vendbanimi Klaiq, komuna Lebana) në mes dy lumenjëve Sllubica dhe Llapusnica lumit që derdhet në Moravë
Të gjitha këto punime të autorit përqendrohen rreth një qëllimi: transmetimi i mesazhit të Kuranit për të gjithë njerëzit, duke i nxitur ata të mendojnë rreth temave të rëndësishme që kanë lidhje me besimin, si ekzistenca e Allahut, njësimi i Tij, bota tjetër etj.
Me të ardhurat nga emigracioni, Komuna Kutalli ka shënuar një hap cilësor në lidhje me zhvillimin e ekonomisë duke përmendur kështu ngritjen e rreth 400 ha sera djellore ,gjë që ndikon dhe drejtperdrejt në punësimin e fermereve të zonës,gjithashtu janë hapur dhe shumë biznese të reja falë kësaj pune.