polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Sipas biografit të besuar, Ascanio Condivi, në atë periudhë Michelangelo-ja mendoi një projekt madhështor, për të skalitur një kolos brenda vetë malit, që mund ti adresonte vizitorët: ëndrrat për këtë madhështi të pa-arritshme në fakt bënin pjesë në personalitetin e artistit dhe nuk konsiderohen fryt i fantazisë së biografit, edhe nga ekzistenca e një botimi të dorëshkrimit me shënime të diktuara nga vetë Michelangelo-ja (në të cilin vepra konsiderohet “një çmenduri", por që artisti do ta realizonte nëse do të kish mundur të jetonte më shumë).
Pak ditë pas vdekjes, nipi i tij Lionardo Buonarroti, mbërriti në Romë me detyrën e qartë të marrjes së trupit dhe për të organizuar trasportin, një sipërmarrje ndoshta e zmadhuar nga përmbledhja e Vasarit në botimin e dytë të Jetëve: sipas historianit aretinas romanët e kundërshtuan kërkesën e tij, duke dëshiruar varrimin e artistit në bazilikën e Shën Pjetrit, prandaj Lionardo-ja do të kishte rrëmbyer trupin natën dhe në fshehtësi para se të rimerrte rrugën për në Firenze.
Bëhet fjalë për figura që largohen nga tradita e kuatroçentos së hershme të skulpturave të tjera të Niccolò dell'Arca-s, me një soliditet dhe kompaktësi inovative, ashtu si dhe shembulli i parë i asaj "tmerrshmërie" mikelanxholeske në shprehjen krenare dhe heroike të Shën Proklit.
Kur do të ishte tashmë një artist i famshëm, Michelangelo-ja, duke shpjeguar pse parapëlqente skulpturën ndaj arteve të tjera, kujtonte pikërisht këtë lidhje, duke pohuar se vinte nga një vend skulptorësh dhe gurgdhendësish, ku nga dadoja kish pirë “qumësht të përzier me pluhur mermeri”.
Për strukturën e stërmadhe murale, që duhej të shtrihej gjatë gjithë perimetrit të ndërtesës, ideoi një rend të vetëm gjigand me parasta korintike me atik, ndërsa në qendër të ndërtesës ndërtoi një tambur, me kollona të dyfishta , mbi të cilin u ngrit kupola gjysëmsferike me brinjë që përfundojnë me një far (kupola u përfundua, me disa ndryshime përkundrejt të ashtuquajturit modeli origjinal, nga Giacomo Della Porta).
Nuk është e qartë nëse trashëgimtarët e tij, në veçanti i parëlinduri Piero, e ruajtën mikpritjen ndaj të riut Buonarroti: disa të dhëna duket se tregojnë se Michelangelo-ja u gjet papritur pa strehë, me një rikthim të vështirë në shtëpinë atërore.
Për shkak të procesit të rregullimit të mureve, në fakt në maj 1504 qe hapur një plasaritje në tavanin e kishëzës duke e bërë të papërdorshëm për shumë muaj; e përforcuar me hekura të vendosur në godinën e sipërme nga Bramante-ja, kubeja kishte nevojë të ripikturohej.
Sipërmarrja shfaqej me përmasa kolosale dhe skajshmërisht e komplikuar, por do ti jepte Michelangelo-s rastin të tregonte aftësinë e tij për të tejkaluar kufijt në artin e pikturës, që megjithatë nuk e ndjente si të tijin dhe nuk i vinte natyrshëm.
Nga këta mori efektet e "forcës së frenuar", e dhënë nga kontrasti mes pjesëve të lëmuara dhe të rrumbullakosura dhe pjesët me konture të tendosura dhe të frakturuara, ashtu si dhe zgjedhjen e subjekteve njerëzore rustike dhe trupmëdhenj, që lartësojnë skenat me gjeste të mëdha, pozat elokuente dhe kompozimet dinamike.
Mashtrimi arriti që, me ndërmjetësimin e tregëtarit Baldassarre Del Milanese, ta shiste te kardinali i San Giorgio Raffaele Riario-s, nip i Sisto-s së IV dhe një nga koleksionistët më të pasur të kohës, për shumën e lartë të dyqind dukateve: Michelangelo-ja për të njëjtën vepër mezi kishte marr tridhjetë.
Ky fakt, që mund të lexohej si një thirrje përgjithësuese ndaj rretheve të Reformës Katolike, së bashku me lakuriqësinë dhe pozat e papërshtatshme të disa figurave (shën Katerina e Aleksandrisë e përkulur përpara me Shën Biagio-n nga mbrapa), nxiti shpërthimin kundër afreskut të gjykimeve të ashpra të pjesës më të madhe të oborrit papnor.
Biblioteka publike, pranë kishës së San Lorenzo-s, u projektua tërësisht nga Buonarroti: në sallën e leximit rimori modelin e bibliotekës së Michelozzo-s në San Marco, duk eliminuar ndarjen në navata dhe duke realizuar një mjedis me mure të ritmuar nga dritare të kurorëzuara nga mezzanino-t midis shtyllave, të gjitha me modanatura me “pietra serena”.
Drejtimi i Caprese-s, një nga zotërimet më të parëndësishme fiorentinase, ishte një detyrë politike me pak rëndësi, nga ai e pranuar për të siguruar një mbijetesë të denjë për familjen, duke mbledhur të ardhurat e dobëta të disa pronave në rrethinat e Firenze-s.
Edhe një herë rregjistrohet heqja e galerisë, në favor të një theksimi më të madh të elementeve mbajtës; në veçanti një vizatim, tregon futjen e kolonave të tjera të çiftëzuara lirshëm në cepat e tetëkëndëshit, të mbuluar nga një sërë kornizash fortësisht sporxhente (një ide që do të përpunohej më vonë për kupolën e bazilikës së Shën Pjetrit në Vatikan).
Ja përse, me tu bërë i famshëm, ai kërkoi ti fshihte fillimet e aktivitetit të tij në punishte, për të folur jo për një formim normal profesional, por sikur bëhej fjalë për një thirrje të parezistueshme të shpirtit, kundër të cilit i ati përpiqej së koti të rezistonte.
Megjithë këtë pozicion për zili që kishte arritur Buonarroti në pleqëri, vitet e fundit të ekzistencës së tij janë krejt të ndryshme nga të qeta, të mbushur me një vuajtje e brendshme dhe nga reflektime torturuese mbi fenë, vdekjen dhe shpëtimin, që gjenden edhe në veprat e tij dhe në shkrimet e tij.
Nga letërkëmbimi kuptohet edhe se në fillim të korrikut Michelangelo-ja i kishte projektuar edhe një kripore: përparësia e dukës përball shumë porosive pa përgjigje të Michelangelo-s lidhej me siguri me mosmbarimin e punimeve për varrin e Giulio-s së II, për të cilin Francesco Maria ishte trashëgues.
Sonetet pasues janë ata të krijuar për Vittoria Colonna-n dhe për të dashurin Tommaso de' Cavalieri; në ta Michelangelo-ja përqëndrohet më shumë mbi temën neoplatonike të dashurisë, si hyjnore ashtu dhe njerëzore, që vërtitet e gjitha mbi kontrastin midis dashurisë dhe vdekjes, duke i dhënë zgjidhje herë dramatike herë ironikisht të shkëputura.
Gjithmonë në 1555 vdiqën vëllai i tij Gismondo dhe Francesco Amadori i quajtur Urbino që i kishte shërbyer për njëzet e gjashtë vjet; një letër për Vasari-n, po atë vit, i jepte udhëzime për përfundimin e ndërtesës së Librarisë Laurenziana.
Në vend të pjesës së lëmuar në qendër të façatës u parashikua me gjasë një reliev bronxi dhe, në rregjistrin e sipërm, katafalku u zëvendësua nga një figurë e papës, të mbajtur si në një Pietà nga dy figura të ulura, të kurorëzuara nga një Madonna me Fëmijën poshtë një nike.
Fëmijëve nga familjet aristokrate u rezervohej karriera kishtare ose ushtarake, por Michelangelo-ja, sipas traditës, kishte shfaqur që i vogël një prirje të fortë artistike, që në biografinë e Ascanio Condivi-t, të botuar me bashkëpunimin e vetë artistit, përmendet si e penguar me të gjitha mënyrat nga i ati, që nuk arriti ta ndalonte falë rezistencës së tij heroike.
Michelangelo-ja në 1561 ia dhuroi skulpturën shërbëtorit të tij Antonio del Francese por duke vazhduar ti bënte ndryshime deri në vdekje; grupi përbëhet nga pjesë të përfunduara, si krahu i djathtë i Krishtit, dhe nga pjesë të pa-mbaruara, si kraharori i Shpëtimtarit të ngjeshur pas trupit të Virgjëreshës gati si për të formuar një trup të vetëm.
Ndërkohë që djali i Lorenzo-s së Mrekullueshëm, Giovanni, ishte ngjitur në fronin pontifik me emrin Leoni i X dhe qyteti i Firenze-s i ishte kthyer Mediçve në 1511, duke sjell fundin e qeverisjes republikane me disa shqetësime veçanërisht për të afërmit e Michelangelo-s, që kishin humbur detyra të natyrës politike dhe fitimet e ndërlidhura.
Nëse deri atëherë ndërhyrjet e ndryshme në kishëzën papnore qenë të kordinuara dhe komplementare, me Gjykimin u asistua në ndërhyrjen e parë shkatërruese, që sakrifikoi tablonë e altarit të Assunta-s së Perugino-s, dy skenat e para kuatroçenteske të Jezusit dhe Moisiut si dhe dy lunetta të pikturuara nga vetë Michelangelo-ja mbi njëzet vjet më parë.
Pati kështu mundësinë për të njohur drejtpërdrejt personalitetet e kohës, si Poliziano-n, Marsilio Ficino-n dhe Pico della Mirandola-n, që e bënë pjesmarrës, në njëfarë mase, të doktrinës neoplatonike dhe dashurisë për rievokimin e antikitetit.
Njohu veç të tjerave edhe pinjollët e rinj të shtëpise Medici, pak a shumë bashkëmoshatar, që në vitet pasardhës do të bëheshin ndër porositësit e tij kryesor: Piero, Giovanni, më vonë papa Leoni i X, dhe Giulio, papa Klementi i VII në të ardhmen.
Hapësira e kishës u morr me një ndërhyrje që, nga këndvështrimi i murit, sot mund të konsiderohet minimal, me pak sete muri të rinj mes hapësirës së madhe të kthyer të tepidariumit të termave, duke shtuar vetëm një presbiter të thellë dhe duke treguar një prirje moderne dhe jo destruktive përkundrejt rrënojave arkeologjike.
Projekti i Michelangelo-s, për të cilin u krijuan vizatime të shumta si dhe dy modele druri parashihte një strukturë me narteks me një prospekt drejtkëndor, me gjasë i frymëzuar nga modele të arkitekturës klasike, i formuar nga gjymtyrë të fuqishme të gjallëruar nga shtatore mermeri, bronxi dhe nga relieve.
Në 1550 doli botimi i parë i Jetët e më të shkëlqyerve piktorë, skulptorë dhe arkitektë i Giorgio Vasari-t që përmbante një biografi të Michelangelo-s, e para e shkruar për një artist të gjallë në pozicionin përmbyllës të veprës së tij, që lartësonte artistin si kulmin e atij zinxhiri artistësh të mëdhenj që niste me Cimabue-n dhe Giotto-n, duke arritur te personi i tij, sintezën e zotërimit të përkryer të arteve dhe i aftë jo vetëm të rivalizonte por edhe të tejkalonte mjeshtrit mitik të lashtësisë.
Midis të dyve nuk kish marrdhënie të mira dhe me të hyrë në mosmarrëveshje, gjatë një soditjeje në kishëzën Brancacci, përfunduan duke u zënë; ku ai që e pësoi ishte Michelangelo-ja, që mori një grusht në fytyrë, duke thyer hundën dhe njollosur përgjithëmonë portretin.
Ndërkohë që rritej pakënaqësia për rënien e vazhdueshme politike dhe ekonomike të qytetit, në dorë të një djaloshi pak më shumë se njëzet vjeçar, situata shpërtheu me rastin e zbritjes në Itali të ushtrisë franceze të drejtuar nga Karli VIII, përkundrejt të cilit Piero-ja zgjodhi një politikë përkrahjeje pa kushte, të gjykuar të tepërt.
Pak më vonë gjithësesi zërat për mashtrimin e frytshëm u përhapën duke arritur edhe në veshët e kardinalit, që për ta konfirmuar dhe rimar paratë, dërgoi në Firenze një ndërmjetës të tijin, Jacopo Galli-n, që arriti deri te Michelangelo-ja duke konfirmuar mashtrimin.
Edhe me Mediçët, raporti i tij qe tepër i turbullt: megjithëse qenë ata që e shtynë drejt karrierës artistike dhe ti siguronin porosi me rëndësi të lartë, bindja e tij e thellë republikane e çoi në ndjenja urrejtjeje kundrejt tyre, duke i parë si kërcënimin kryesor të lirive fiorentinase.
Falë gjymtyrëve, në pietra serena dhe rendit gjigand, mjedisi merrte një ritëm më të ngjeshur dhe unitar; duke futur midis faqeve dhe lunetta-ve një kat të ndërmjetëm dhe duke hapur midis tyre dritare me arkitrarë, i dha sallës një ndjesi të fortë ngjitëse të përmbyllur në kubenë me cassettone me frymëzim antik.
Asnjë në familje deri atëherë nuk i ishte futur karrierës artistike, një art “mekanik” pak i përshtatshëm me statusin e tyre, që përfshinte më shumë detyra në zyrat publike: dy shekuj më parë, një paraardhës, Simone di Buonarrota, ishte në Këshillin e Qint të Urtëve, dhe kishte mbuluar detyrat kryesore publike.
Vetëm një vit pas emërimit, më 18 shkurt 1564, gati tetëdhjetë e nëntë vjeç, Michelangelo-ja vdiq në Romë, në rezidencën e tij të sheshit Macel de' Corvi (të shkatërruar kur u krijua monumenti për Vittorio Emanuele-n e II), në praninë e Tommaso de' Cavalieri-t.
Michelangelo arriti të realizonte vetëm kartonin, i pezulluar në 1505, kur u nis për në Romë, dhe rinisur vitin tjetër, në 1506, para se të humbiste; e kthyer menjëherë në instrument studimi të detyruar për bashkohësit, dhe kujtimi i saj është prurë si nga studime të firmosura, ashtu dhe nga kopje të artistëve të tjerë.
Artisti dhe porositësi u morën vesh në kohë pak a shumë të shkurtër mbi projektin dhe shpërblimin, duke i mundësuar Michelangelo-s, të merte një paradhënie të rëndësishme, për tu drejtuar menjëherë në Carrara për të zgjedhur përsonalisht blloqet e mermerit për të skalitur.
Michelangelo-ja lindi më 6 mars 1475 në Caprese, në Valtiberina, afër Arezzo-s (burimet, më saktësisht do ti referoheshin si zona e Vezzano-s), nga Ludovico di Leonardo Buonarroti Simoni, kryetar i Castello di Chiusi dhe i Caprese-s, dhe Francesca di Neri del Miniato del Sera.
Siç tregon Ascanio Condivi, mes 1504-ës dhe 1506-ës sulltani i Kostandinopojës i kishte propozuar artistit, fama e të cilit po fillonte tashmë të kapërcente kufijtë kombëtar, të merrej me projektimin e një ure mbi Bririn e Artë, midis Stambollit dhe Pera-s.
Midis 1547-ës dhe 1550-ës artisti projektoi kështu përfundimin e façatës së oborrit të Palazzo Farnese-s: në façatë ndryshoi nga projekti i Sangallo-s, disa elemente që i japin të tërës një konotacion të fortë plastik dhe monumental por në të njëjtën kohë dinamike dhe ekspresive.
Sërish falë ndërmjetësimit të Jacopo Galli-t, Michelangelo-ja mori porosi të tjera të rëndësishme në mjedisin kishtar, midis të cilave ndoshta Madonna e Manchester-it, tabloja e pikturuar e Deposizione-s për Sant'Agostino-n, ndoshta pikturën e humbur me Stigmatat e Shën Françeskut për Shën Pjetrin në Montorio, dhe, mbi të gjitha, një Pietà në mermer për kishën e Santa Petronilla-s, sot në Shën Pjetër.
Te Madonna della Scala artisti merr teknikën e stiacciato-s, duke krijuar një imazh me monumentalitet të tillë që të bën të mendosh rreth shtatoreve klasike; figura e Madonna-s, që zë gjithë lartësinë e relievit, ngrihet fuqishëm, në mes të detajeve plotë gjallëri natyrale, si Fëmija që është mbështetur te Madonna dhe dy fëmijët mbi shkallën nga merr emrin relievi, të zënë me aktivitetin e pazakontë të nderjes së një çarçafi.
I pari që u realizua, Konvertimi i Saulit , paraqet një skenë të futur në një peizazh të zhveshur dhe ireal, me tufa të ngjeshura figurash të alternuara me hapësira boshe dhe, në qendër, drita verbuese që zbriste nga Zoti mbi Saulin në tokë; te i dyti, Martirizimi i Shën Pjetrit , kryqi vendoset diagonalisht, në mënyrë që aksi i hapësirës hipotetike rrethore të ndërtohej me në qendër fytyrën e martirit.
Bëhej fjalë për një sipërmarrje të komplikuar nga fakti se blloku i mermerit i caktuar ishte nisur paraprakisht nga Agostino di Duccio në 1464 dhe nga Antonio Rossellino në 1476, me rrezikun që mund të qenë hequr pjesë të domosdoshme për kryerjen e veprës.
Për këtë reliev Michelangelo-ja iu referua sarkofagëve roman, formelave të pulpiteve të Giovanni Pisano-s, ashtu siç vëzhgoi dhe relievin prej bronxi bashkohës të Bertoldo di Giovanni me një betejë kalorësish, gjithashtu të marë nga një sarkofag i Camposanto-s së Pisa-s.
Mes 1504-1506 afërsisht është Tondo Taddei në mermer, i porositur nga Taddeo Taddei dhe tashmë në Royal Academy of Arts të Londrës: bëhet fjalë për një vepër me atribuim më të pasigurt, ku megjithatë spikat efekti i pa-mbarimit, i shfaqur në trajtimin e parregullt të sfondit nga i cili figurat duket se shfaqen befas, ndoshta një homazh ndaj të papërcaktuarës hapësinore dhe mbështjelljes atmosferike të Leonardos.
Përfundimisht, sfida e vështirë mbi një sipërmarrje me përmasa kolosale dhe me një teknikë të pa-parapëlqyer për të, në krahasim me artistët e mëdhenj fiorentinas pranë të cilëve qe formuar , mund të konsiderohej plotësisht e arritur përtej çdo pritshmërie.
Emri i tij është i lidhur me një sërë veprash që janë futur në historinë e artit, disa prej të cilave të njohura në gjithë botën si ndër më të rëndësishmet e artit perëndimor: Davidi, Pietà-ja vatikanase, Kupola e Shën Pjetrit si dhe cikli i afreskëve në Cappella Sistina konsiderohen maja të pakapërcyeshme të gjenisë krijuese.
Davidi e mbajti të zënë Michelangelo-n deri në 1504, por pa e penguar që të futej në projekte të tjera, shpesh me karakter publik, si Davidi i humbur prej bronxi për një marshall të mbretit të Francës , një Madonna col Bambino për tregëtarin flamand të veshjeve, Alexandre Mouscron për kishëzën familjare në Bruges dhe një sërë tondesh.
Nga rreth 1537-a Michelangelo-ja kishte nisur një miqësi të fortë me markezën e Pescara-s Vittoria Colonna: ajo e prezantoi në rrethin viterbez të kardinalit Reginald Pole, i frekuentuar, mes të tjerëve, nga Vittore Soranzo-ja, Apollonio Merenda, Pietro Carnesecchi, Pietro Antonio Di Capua, Alvise Priuli dhe kontesha Giulia Gonzaga.
Viti 1531 qe një vit intensiv: kreu kartonin e Noli me tangere, vazhdoi punimet në Sagresti dhe te Libraria e San Lorenzo-s dhe për të njëjtën kishë projektoi Tribunën e relikeve; Për më tepër iu kërkua pa rezultat një projekt nga duka i Mantovës, projektimi i një shtëpie nga Baccio Valori dhe një varr për kardinalin Cybo; tejlodhja e çoi drejt një sëmundjeje të rëndë.
Kështu që në pranverën e 1506 Michelangelo-ja, ndërsa kthehej në Romë i ngarkuar me mermer dhe pritshmëri, pas muajve të gjatë të punës së nxjerjes, bëri zbulimin e hidhur se projekti i tij mastodontik nuk ishte më në qendër të interesave të papës, i angazhuar në favor të sipërmarrjes së bazilikës dhe planeve të reja luftarake kundër Perugia-s dhe Bolonjës.
Me trasferimin në Campidoglio të statujës kalëruese të Mark Aurelit, simbol i autoritetit perandorak dhe për pasojë i vazhdimësisë midis Romës perandorake dhe asaj papnore, papa e ngarkoi Michelangelo-n, në 1538, të studionte ristrukturimin e sheshit, qendër administrative qytetare romane që nga Mesjeta, por në gjendje të degraduar.
Në 1493 në fakt Piero-ja, pasi u emërua Operaio in Santo Spirito, duhet të ketë ndërhyrë te fretërit agostinian në favor të artistit të ri, që ta strehonin dhe ti lejonin të studionte anatominë në mjediset e konventit, duke vëzhguar kufomat e ardhura nga spitali i kompleksit, aktivitet që i solli një dobi të pamasë artit të tij.
Projekti i parë mikelanxholesk ishte ai i një monumenti të veçuar në qendër të sallës por, në vazhdim të diskutimeve me porositësit, e ndërroi duke paraparë vendosjen e varreve të Kapitenëve të mbështetura në qendër të faqeve anësore, ndërsa ata të të Mrekullueshmëve, të mbështetura të dyja te faqja fundore përpara altarit.
Michelangelo duket se aspironte të rikthente planin qendror të Bramantes, me një katror të brendashkruar në kryqin grek, duke refuzuar qoftë planin me kryq latin të futur nga Raffaello Sanzio-ja, ashtu dhe vizatimet e Sangallo-s, që parashihte ndërtimin e një ndërtese me plan qendror të paraprirë nga një paratrup imponues.
Për Michelangelo-n bëhej fjalë për udhëtimin e parë jashtë Firencie-s, me një ndalesë në Venedik, ku ndenji pak, por ndoshta mjaftueshëm për të parë monumentin e Bartolomeo Colleoni-t të Verrocchio-s, nga i cili ka gjasa të ketë mar frymëzimin për fytyrat heroike dhe "të tmerrshme".
Më 24 prill 1503, Michelangelo mori edhe një angazhim me konsujt e Arte della Lana fiorentinase për realizimin e dymbëdhjetë shtatoreve në mermer me përmasa natyrore të Apostujve, që do të dekoronin niket e shtyllave që mbanin kupolën e katedrales fiorentinase, për tu përfunduar në një vit.
Pak para se të precipitonte situata, në tetor 1494, Michelangelo-ja, me frikën se mos përfshihej nga rrëmuja si shënjestër e mundëshme për shkak të mbrojtjes së Mediçve, u arratis nga qyteti fshehurazi, duke e braktisur Piero-n në fatin e tij: që më 9 nëntor u përzu nga Firenze-ja, ku u vendos një qeveri popullore.
Stema Buonarroti përvijohej kështu: e kaltër me dy shirita të artë, dhe figurën e anzhuine të qepur, e ulur nën një tjetër figurë të artë, të ngarkuar me një top të kaltër të shënuar me një zambak të artë në mes të gërmave L. X. të lëshuara nga Leoni i X. Helmeta: një qen i zgjidhur me një kockë në gojë.
Artisti nuk e aprovonte regjimin politik tiranik të Dukës Alessandro, prandaj me rastin e detyrave të reja në Romë, mes të cilave punimi për trashëgimtarët e Giulio-s së II, e la Firenze-n për të mos venë më këmbë, megjithë ftesat joshëse të Cosimo-s së I në vitet e pleqërisë.
Vetëm në 1558 Michelangelo-ja paraqiti modelin në argjilë për shkallën, të projektuar në dru por të realizuar me vullnetin e Cosimo-s së I de' Medici, në “pietra serena”: format e guximshme drejtëvizore dhe eliptike, të mysëta dhe të lugëta, shihen si një shfaqje e parakohshme e stilit barok.
Funerali shtetëror vulosi statusin e arritur nga artisti dhe qe shenjtërimi përfundimtar i mitit të tij, si krijues i paarritshëm, i aftë të arrinte maja krijuese në çdo fushë artistike dhe, më shumë se çdokush tjetër, të afta të përngjasonin aktin e krijimit hyjnor.
Vetëm pak më e vonshme është Battaglia dei centauri, e datuar midis 1491-it dhe 1492-it: sipas Condivi-t dhe Vasarit u krijua për Lorenzo-n e Mrekullueshëm, me subjekt të propozuar nga Angelo Poliziano, edhe pse dy biografët nuk bien dakord mbi autorësinë e saktë.
Pas kumtimit të këtij lajmi se Arkimedi ishte njeri i mençur mbreti e thirri dhe i tha Arkimedit që kishte kërkuar një kurorë të punuar me dorë dhe mendonte se personi që e kishte punuar kurorën, nuk e kishte punuar vetëm me ar, por e kishte përzier me metale të tjera, dhe nëse nuk do ta gjente mbreti i tha se ai do të ekzekutohej.
Matematikanët nga Aleksandria e lexuan dhe e cituan atë, por përmbledhja e parë gjithëpërfshirëse nuk u bë deri rreth vitit 530 pes nga Isidori i Miletit në Kostandinopojën Bizantine, ndërsa komentet mbi veprat e Arkimedit nga Eutocius në shekullin e 6-të i hapën ato për një lexues më të gjerë për herë të parë.
Kopjet relativisht të pakta të punës së shkruar të Arkimedit që mbijetuan gjatë Mesjetës ishin një burim me ndikim idesh për shkencëtarët gjatë Rilindjes dhe përsëri në shekullin e 17-të, ndërsa zbulimi në vitin 1906 i veprave të humbura më parë nga Arkimedi në Archimedes Palimpsest ka dhënë njohuri të reja se si ai mori rezultatet matematikore.
Myftiu përfshihet në listën e përpiluar nga Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit, që përmbledh pjesëmarrësit që kanë përgjegjësi direkte për krimet e Partisë Komuniste Shqiptare dhe të Ushtrisë Nacionalçlirimtare, duke qene, sipas ligjit nr. 41, anëtarë të strukturave politike dhe ushtarake “që kanë inspiruar, organizuar, urdhëruar, ekzekutuar ose ndihmuar forcat partizane në vepra kriminale”.
Mesazhet e Morsit përgjithësisht transmetohen nga një pajisje si çelësi telegrafik, kështu që ekzistojnë disa paraqitje të ndryshme nga aftësia e dërguesit dhe e pranuesit – operatorët më me përvojë mund t’i dërgojnë dhe t’i pranojnë më shpejt.
Kodi i Morsit mund të transmetohet në një numër mënyrash: si pulse elektrike përgjatë një teli telegrafik, por edhe si tone audio, sinjale radioje me tone të shkurtëra dhe të gjata, ose sinjale mekanike, të dëgjueshme ose vizuale duke përdorur pajisje si llampat Aldis ose heliografët.
Të thuash të drejtën, vizorja është instrument i përdorur për të sunduar linja të drejta dhe instrumenti kalibruar përdorur për të përcaktuar gjatësinë quhet një masë, megjithatë përdorimi i përbashkët i bën thirrje të dy instrumentet sundimtarët dhe emri mastar veçantë është përdorur për një rregull i pashënuar.
Siç shihet edhe në fotografitë në këtë faqe, një rregull i marangozit prej dy metrash mund të paloset në një gjatësi prej vetëm 20 centimetra, që të futet lehtësisht në xhep, dhe një kasetë prej pesë metrash me shirita mund të tërhiqet lehtësisht për t’u futur brenda një strehim i vogël.
Gjashtë prej këtyre njësive përcaktohen pa iu referuar një objekti fizik të veçantë i cili shërben si standard , ndërsa kilogrami është akoma i mishëruar në një objekt i cili prehet në selinë e Byrosë Ndërkombëtare të Peshave dhe Masave në Sèvres afër Parisit .
Njësitë e matjes përcaktohen përgjithësisht mbi baza shkencore, të mbikëqyrura nga agjenci qeveritare ose të pavarura, dhe të vendosura në traktate ndërkombëtare, parësore e së cilës është Konferenca e Përgjithshme e Peshave dhe Masave , e themeluar në 1875 nga Konventa e Metrave, duke mbikëqyrur Sistemi Ndërkombëtar i Njësive .
Për shembull, njehsori u ripërcaktua në vitin 1983 nga CGPM për sa i përket shpejtësisë së dritës, kilogrami u ripërcaktua në 2019 për sa i përket konstantës së Planck dhe oborri ndërkombëtar u përcaktua në 1960 nga qeveritë e Shteteve të Bashkuara, Mbretëria e Bashkuar, Australia dhe Afrika e Jugut si saktësisht 0.9144 metra.