polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Në këtë fushë, Paul Breitner dhe Karl-Heinz Rummenigge, e quajti FC Breitnigge, çuar ekipin në tituj Bundesliga në 1980 dhe 1981 Përveç një DFB Pokal-të fitojë në 1982, dy sezonet relativisht të pasuksesshme pasuan, pas Cili trajner Breitner në pension dhe ish-Udo Lattek kthyer.
Gerd Müller, përveç rekordit si golashënuesi më i mirë i të gjitha kohërave i Bayernit, mban edhe disa rekorde të tjera në klub; ai është lojtari që ka shënuar më shumë gola në një sezon të vetëm të Bundesligës , është shpallur shtatë herë golashënuesi më i mirë në Bundesligë si dhe mban rekordin për numrin e golave të shënuar në një sezon të vetëm në të gjitha kompeticionet .
Bayern Munich gjithashtu gëzon një rivalitet të fortë me të parë FC Kaiserslautern, me origjinë në pjesë nga një lojë në 1973, kur Bayern 4-1 çojnë për të humbur 7-4, por edhe nga dy klubet Konkurrenca për kampionatin gjerman nderon në kohë të ndryshme në Bundesliga si dhe qytetin e Kaiserslautern ka qenë pjesë të Bavarisë deri në fund të Luftës së Dytë Botërore.
Cili është çasti, cili është gjykimi, cila është ndjenja, ndjesia, aroma, nuanca, cili është vizllimi, marramendja dhe, në fund, cila është kthjelltësia që përfshin njeriun e shkrimit dhe i thotë se tashmë, në jetën e tij, ka kapërcyer një prag të çmuar e të shtrenjtë, prej të cilit nuk ka më kthim pas?
Kësaj pyetjeje shkrimtari Zija Çela i qaset vetëm në një prej tregim-pragjeve të tij, duke e shndërruar kështu në tekstin më emblematik të përmbledhjes së vet me tregime “Buza e kuqe dhe Gjaku i errët”, përzgjedhja më përfaqësuese e tij pas viteve ’90.
“Gjurmë lotësh në avion” është tregimi që na shpie tek enigma e shkrimit, e cila, ndryshe nga ç’mund të përfytyrohet rëndom, nuk është ajo çka shkruhet si gjurmë, e zezë mbi të bardhë, por ajo çka nuk shkruhet, ajo që mbetet e fshehur dhe e pashqiptueshme teksa, pikërisht falë kësaj mistike, shkëlqen me heshtjen e saj dhe të përfshin paradoksalisht në leximin më të bukur.
E kjo ndodh sepse pothuaj në secilin roman Zija Çela si autor na del lehtësisht i identifikueshëm, tani jo “i fshehur”, jo “duke bërë sikur”, jo i veshur me alegori, por krejtësisht real, i tillë siç është, pa u kamufluar, pa u sendërgjuar as para lexuesit e as para Zotit.
Më anë tjetër, me këtë shndërrim të narratorit “të jashtëm” në një narrator sui generis, Zija Çela sikur na kërcënon jo pa shpotitje: Ruhuni, sepse ju që po lexoni këto libra, mund të përfundoni fare lehtë si personazhe alegorike të një fiksioni të ri të kësaj sage!
Nëse Kadareja te ‘Nëpunësi.’ këtë shtresëzim e ndërton me hierarki, nëse D. Buzzati me udhëtimin e tij në botën e nëndheshme kujton rrathët e ferrit dantesk, me ‘Malin e tejdukshëm’ Z. Çela ndërton në mënyrën e tij një univers. ‘Mali i tejdukshëm’, ky ‘Zherminal’ i jetës së minatorëve shqiptarë, sa ç’është mundimi e jetesa, aq është edhe purgatori i tyre.
Rimarrja e linjave të subjektit kohë pas kohe dhe interferenca e tyre, shpesh të përdoruara për qëllime eksperimentale, në këtë roman kanë shërbyer funksionalisht për të paraqitur një botë komplekse, me pak zjarrmi, me pak ethe, me pak përndezje, për fat të mirë jo simptoma sëmundjesh, por shenja të një zgjimi të madh.
Ai dëshiron të shihet sy ndër sy me veten, të bëjë jetën e tij, të jetë i pavaruar, të ketë individualitetin e vet, indipendencën e vet, s’prish punë se nganjëherë kjo mund të kërkojë njëfarë rrezikimi, rebelimi ndaj rregullit, njëfarë trilli apo kryeneçësie.
Lindita Tahiri: Ashtu si veprimtaria e Ismail Kadaresë, që e ka nxitur lirinë e mendimit në kohën e diktaturës më të egër, proza e Zija Çelës e ushqen kreativitetin e leximit në epokën e sotme të kulturës së popullarizuar të konsumit, ndoshta duke vërtetuar kështu faktin se letërsia ka qenë tradicionalisht mjeti më efikas i shqiptarëve për t’u rezistuar ideologjive totalitare, çfarëdo qofshin ato.
Me veprën e tij, Zija Çela arrin të krijojë një autoritet të ri, atë të lexuesit, duke iu kundërvënë jo vetëm dogmës së realizmit socialist, që synonte të parandalonte çdo shkëndijë të mendimit kritik te lexuesi, por duke u shkëputur edhe nga realizmi komercial, që e shndërron në konsumator pasiv lexuesin.
Lexuesi i veprave të tij është edhe lexuesi i rrfyesit në botën fiktive, edhe lexuesi i autorit në botën reale, duke u angazhuar në një lojë, dalje dhe hyrje nga teksti, që ia nxit vetëdijen për rolin e tij, për pjesëmarrjen aktive dhe ‘natyrën vetvetishëm ndraktive të leximit’.
Ky lloj rrëfimi e inkurajon leximin individual dhe shumëfishësinë e perspektivave, duke u br drejtprsdrejti mjet i efektshëm narrativ kundër mendimit dogmat, porpagands dhe autoritarizmit, t rrënjosur qoft nga sistemi i dikurshëm totalitar, qoft nga skematizmi dhe komercializmi i sotëm kulturor.
Ali Aliu: Pas leximit të “Apokalipsi sipas Shën Tiranës”, duke e njohur krijimtarinë e autorit, përshtypja e par ishte: po ai rrëfim i një shkalle estetike majash në prozën tonë, po ajo poetikë narrative që vjen dhe degëzohet në ecje e sipër duke u bërë gjithpërfshirëse, po ajo mjeshtëri identifikimi dhe fokusimi i detajit ku autori shkëlqen, po ai korpus personazhesh që vijnë secili me natyr e personalitet të veçantë.
Ndryshe nga praktikat shkrimore letrare nga lashtësia e këndej, ku bëhet i mundshëm kalimi i të gjallve n botën e të vdekurve , në romanin e ri të Zija Çels gjejmë të pangjashmen: shkrimtari ndërmerr rrugën e kundërt të Hadit, ai i sjell të vdekurit në mesin e të gjallëve.
Dhe jo për të shuar mallin e ndërsjelltë, por për t’i ballafaquar të dyja palët, çka do të nxjerrë sheshit egoizmin, hipokrizinë, tjetërsimin e plot mbrapshtime të tjera t njeriut, t shfaqura a të fshehura, përkatësisht pr t provokuar t gjitha format shkatërruese e vetshkatruese të tij, kësaj here me pasoja para apokaliptike në kryeqendrën e shqiptarëve. “Apokalipsi” i Zija Çelës, me spikamën që ka ky tundim i radhës së autorit, vjen në prozën romanore të shqipes jo vetëm plot jehona trazuese, por edhe si tërmet estetik.
Lazër Stani: Nga leximi i romanit lexuesi bindet se sa mirë di Zija Çela ta bëjë atë dallim të fateve njerëzore, se sa shumë hollësi, veçori e detaje jep, se sa sy të mprehtë ka e sa thellë shikon në jetën dhe psikën e secilit individ, femra e meshkuj, që përbëjnë galerinë e personazheve të romanit.
Faktues, analitik, i thellë, depërtues, me një gjuhë të gjallë e të begatë, me fjali të stilizuara që të kujtojnë zellin e poetëve të mëdhenj, “Ora e Zooparkut” vjen si një roman i ri, jo vetëm për ne si lexues, por edhe për vetë shkrimtarin Zija Çela.
Ali Aliu: Nga tërë tabloja e romanit “Ora e Zooparkut”, Zija Çela krijon një metaforë të përsosur, përmes se cilës realitetin e sotëm e vendos edhe në kopshtin zoologjik, ku njeriu dhe shtazët shkëmbejnë maskat me njëri-tjetrin nëpër kafaze.
Le ta gjejë pastaj vetë lexuesi, ky “bashkautor” kult në romanet e Zija Çelës, se përse në vend të vrasë luanin, i cili e copëton vizitorin që e ka sfiduar duke i hyrë në kafaz, rojtari i parkut tonë vret njeriun. Është një roman me shumë kapituj që qëndrojnë si medalione narrative refleksive të përsosura, mbase të pashembullta në prozën bashkëkohore shqipe; një roman i hapur, i pakufi dhe pa pretendimin për një domethënie të vetme, pra të mbyllur në fund.
Rudolf Marku: Lexuesi nuk e ka të vështirë të kujtohet posaçërisht për tre libra të letërsisë botërore, të cilët na vijnë ndër mend si librat më fatlumë: “Princi i lumtur” i Oskar Uajlldit, “Princi i vogël” i Ekzyperisë, “Princi dhe i Varfri” i Mark Tuenit.
Princi i Zija Çelës ka ditur të na vijë si Princ i vërtetë: me klasin estetik, me hijeshinë stilistikore, me larminë dhe ngjyrat e titujve, me premtimin se ka ardhur i vendosur ta trashëgojë legjitimitetin e kurorës së Princave të mëdhenj paraardhës të mbretërisë së letërsisë.
Nëse dikund në letërsinë shqiptare do të gjente zbatim thënia e G.G. Markesit se Makondoja e romaneve të tij më parë se vend gjeografik është gjendje shpirtërore, atëherë pikërisht Mamaci e Barabia e romanit “Banketi i hijeve”, para se vendbanime, janë gjendje shpirtërore, të cilat në kontekstin e ngjarjeve në roman arrijnë të kuptimësohen.
Ja një pasazh nga ky libër: “Thonë se vyrtytet dhe talentet janë xhevahirët më të shtrenjtë që zbukurojnë njeriun. Nëse është e vërtetë, atëherë mund të pohoj se xhevahiret e tij, gjithë kohën sa rrojti, Dritani i mbajti në mënyrën më të padukshme, nën këmishë. Vetëm një herë i shkëlqeu një diamant i zi dhe kjo ndodhi në mortin e tij. Por doli se, për këtë, edhe opinioni kishte qenë i gatshëm. O atlet i jetës, që e humbe betejën! Sa herë që vdes një njeri si ti, vdekja nuk ka mundur vetëm individin, por tërë njerëzimin.”
Me këtë prirje, shumë vjet më parë, e kam lexuar romanin e tij “Mali i tejdukshëm” dhe nga kjo distancë kohore, e them me bindje se ky roman është paralajmërim i hershëm nëse jo i rënies së realizmit socialist dhe të sistemit që e mbante atë, atëherë gjithsesi një shenjë paralajmëruese e ‘liberalizimit’ të tij, për t’u shprehur kështu.
Kështu, për shembull, Jari Kaçinarit, kryepersonazhit të këtij romani apo shpërndarësit të buzëqeshjeve, një mikeshë i sugjeron të themelojë Agjencinë e Tregtimit të Buzëqeshjes, dhe kjo përzgjedhje gjuhësore i mundëson tekstit fiktiv ta ngërthejë të mbinatyrshmen brenda prozaikes, ta njësojë ëndrrën për forcën frymëzuese të njerëzimit me pasionin konsumator të civilizimit pasindustrial.
Me këtë roman të Zija Çelës proza jonë arrin të bëhet prozë e gjithpërfshirjes artistike, e transformimeve të mëdha narrative dhe e bashkëkohësimit subjektor, e qëndrueshmërisë artistike dhe depërtimeve të reja në fushën e ideve, në fushën e shprehjes artistike dhe të kultivimit të gjuhës.
Veç një artikulli të botuar në revistën “Letra”, për fat të keq, të tjerët përpara botimit të librit dyvëllimesh të Zija Çelës preferuan heshtjen, këtë armë vrastare me silenciator, ose vazhduan të bërtisnin me recensione te turpshme për vepra supermediokre, jo vetëm të markës shqiptare.
Një cermoni të zhvilluar me këtë rast zoti Nishani tha se “Shpirti i madh dhe i dhembshur i shkrimtarit Zija Çela përbën një rast unik në letrat shqipe. Ai shfaqet … si një planet letrar, krejt më vete, i pakrahasueshëm. “Ne presim prej tij akoma vepra po aq të arrira, si ato që ka realizuar deri tani, të cilat do të jenë burim frymëzimi i brezave të rinj dhe arkiv i denjë i fondit më të lartë shqiptar në Bibliotekën tonë Kombëtare” tha zoti Nishani.
Ali Aliu: Brenda veprës së shkrimtarit është përditshmëria, ëndrrat, historia, mitet, dashuria, urrejtja, është filozofia e psikologjia mbarëshqiptare, janë bizneset, intrigat, zakonet, shpirti, lindja, vdekja, ringjallja, vrasja, shteti, feja, qielli, Hadi.
E megjithatë, në brendinë e vet, fiksioni narrativ i autorit mbart fare natyrshëm praninë e një fryme që vazhdimisht të rri pranë si një shpëtimtar, duke u shfaqur personazh konkret dhe i shenjtë njëherësh, për të sjellë dhe përhapur besim e mirësi, jetë përballë vdekjes dhe buzëqeshje përballë urrejtjes.
Secili ka biografinë e vet tejet origjinale, në dukje të pavarur nga ajo e të tjerëve, por si në sixhadet persiane, ku edhe filli më i parëndësishëm e nxjerr kokën atje ku duhet dhe atëherë kur duhet për të krijuar atë bukuri të mahnitshme, edhe te romani i Çelës ajo është funksionale dhe e pashlyeshme nga panoja fantazmagorike që krijohet gjatë leximit.
Mehmet Kraja: Pikërisht kur pandehnim se shkrimtari mbylli një trilogji me tri romane të mëdha të letërsisë shqipe, “Las Varrezas”, “SOS, një buzëqeshje” dhe “Goja e Botës”, ja ku kemi një tetralogji me “Apokalipsi sipas Shën Tiranës”.
Te “Gjaku i dallëndyshes” është krijuar një kronikë shqiptare me një lojë të jashtëzakonshme të krimit dhe misterit, krenarisë, sedrës, psikologjisë së shqiptarit, e thurur me mjeshtërinë e prozatorit të racës, i cili di të krijojë pamje dhe të ndërtojë personazhe, çfarë pak e ndeshim në prozën shqiptare në përgjithësi.
Arian Leka: Me tregimet e librit “Oborri i një tirani të fshehtë”, Zija Çela ka nxjerrë në dritë disa guaska thellësie që nuk ruhen, por falen, disa krijime të rafinuara stili dhe elegance, ca kujtesa të largëta, gati jehonë që, duke e përqendruar furinë krijuese, na lënë në qiellzë shijen e athët të mishit të zogjve të gjahut – shije kjo që e jep vetëm poezia dhe tregimi, padyshim kur këta janë të kalibrit të lartë.
Dhe për të mos shpresuar kthimin, Zija Çela sugjeron më shumë dashuri, sepse në rrugën përtej mund të mos na jepet kurrë mundësia të justifikohemi për gabimet tona me arsyetimet se “nuk kishte më të moralshëm në këtë botë” e as “bëra se ashtu më urdhëruan”!
Lazër Stani: Ky roman kështu është konceptuar, kështu është shkruar: të krijon mundësinë ta lexosh vertikalisht, por sakaq horizontalisht krijohet libri tjetër me subjekte, ngjarje e situata të pakuptueshme që në vetvete krijojnë një libër të ri, dhe ti vetë pa e kuptuar je bërë bashkautor në shkrimin e këtij libri, që edhe është, edhe nuk është më i pari.
Ai duket se kërkon një lloj të ri lexuesi, deviza e Andre Zhidit unë shqetësoj, i përshtatet më së miri prozës së tij, çka dëshmon se shkrimtari i ka bërë të vetat si konceptet teorike, ashtu edhe tërë arsenalin e teknikave, procedimeve, mjeteve shprehëse të letërsisë bashkëkohore.
Pas vitit 1386 Bashkimi i Krevos, një bashkim dinastik midis Polonisë dhe Lituanisë, shumë nga ajo që është sot Ukraina veriore u qeveris nga paria lokale lituaneze e Slavizuar gjithnjë e më shumë, si pjesë e Dukatit të Madh të Lituanisë, dhe në vitin 1392 të ashtuquajturat Luftërat e Galici-Volhinisë përfunduan.
Në vend të kësaj, nazistët ruajtën sistemin e fermave kolektive, bënë sistematikisht nga politika gjenocidale kundër hebrenjve, deportuan njerëz për të punuar në kampet e punës së detyruar në Gjermani, dhe filluan një shpopullim sistematik të Ukrainës për ta përgatitur atë për kolonizimin gjerman.
Republika Popullore Ukrainase, Hetmanati, Drejtoria e Ukrainës dhe Republika Sovjetike Socialiste e Ukrainës pro bolshevike , në mënyrë të njëpasnjëshme themeluan territore në ish- Perandorinë Ruse, ndërsa Republika Popullore Perëndimore Ukrainase dhe Republika Hutsul u shfaqën për pak kohë në ish-territorin e Austro-Hungarisë.
Për të kënaqur nevojën e shtetit për rritjen e furnizimit me ushqim dhe për të financuar industrializimin, Stalini krijoi një program të kolektivizimit të bujqësisë, duke i detyruar fshatarët me dhunë, nëpërmjet trupave ushtarake dhe policisë sekrete, të bashkonin tokat dhe kafshët në ferma kolektive dhe u vendosën kuota prodhimi të larta për fshatarësinë.
Galicia Lindore iu dha Polonisë, rajoni i kënetës së Pripjatit, këneta iu dha Bjellorusisë, gjysma e Ukrainës Slobode dhe skajet veriore të Severisë i mori Rusia, ndërsa në të majtë të bregut të lumit Dniestër u krijua Moldavia autonome.
Edhe pse kishte incidente të fërkimit etnik midis punëtorëve (përveç ukrainasve dhe rusëve ka pasur një numër të madh polakësh, gjermanë, hebrenj, dhe të tjerë në fuqinë punëtore Ukrainës), punëtorët industriale kishin adoptuar tashmë kulturën dhe gjuhën ruse në një masë të konsiderueshme.
Një lëvizje e fuqishme e fshehtë nacionaliste ukrainase u krijua në Poloni në vitet 1920 dhe 1930 për shkak të politikave nacionaliste polake në Ukrainën Perëndimore, e cila udhëhiqej nga Organizata Ushtarake Ukrainase dhe Organizata e Nacionalistëve të Ukrainës .
Humbjet e përgjithëshme të shkaktuara mbi popullsinë e Ukrainës gjatë luftës janë vlerësuar në midis pesë dhe tetë milion, duke përfshirë mbi gjysmë milioni hebrenj të vrarë nga Einsatzgruppen, nganjëherë me ndihmën e bashkëpunëtorëve vendas.
Manastiri, si një nga qytetet më të rëndësishme të Ballkanit Jugor dhe në veçanti të Shqipërisë, është pushtuar kohë pas kohe nga pushtues të ndryshëm të huaj: Perandoria e Niqesë , Perandoria Bizantine , Perandoria Bullgare e mbretit Asen dhe nga Perandoria e Car Dushanit.
Ne pjesën jugperëndimore të Maqedonisë së Veriut shtrihet Pellgu i Ohrit dhe Strugës, i vendosur ndërmjet maleve Jabllanica, Malit të Belicës dhe Mokrës në perëndim, Galiçicës, Petrinjës, Malit Pllaçin dhe Ilien në lindje ; Stogovës dhe pjesës së saj e Karaormanit në veri dhe krahinës malore Gora në jug.
Sipas asaj që është e njohur prej epokës greko-romake mund të thuhet se Struga ka qenë vendbanim i rëndësishëm peshkimi në afërsi të vendbanimeve Lyhnida dhe Patra (vendbanim antik mbeturinat e të cilit janë gjetur ne fshatin Ladorisht 2 kilometra larg Strugës).
Me vajtjen e Tajarit në Londër, veç detyrave të tjera, filluan edhe transmetimet e para në gjuhën shqipe me anën e Radio BBC-së, në nëntor të vitit 1940 si përkthyes dhe spiker në Seksionin Shqiptar të Shërbimit për Europën, së bashku me diplomatin Dervish Duma dhe Anton Logorecin.
Mund të them që krahina e Mallakstrës është nga më të pasurat nga pikëpamja arkeologjike, përveç këtij kryeqyteti të mbretërisë ilire të cilit nuk ia dimë emrin, përmendet vetëm një herë nga Frontini, nga një historian romak, për luftën që bën Pirro i Epirit në Iliri, gjatë së cilës ai pushton edhe kryeqytetin e mbretërisë, që duhet të ketë qenë Cakrani, por nuk na i thotë emrin e vet.
Përveç këtij qyteti të rëndësishëm, kemi qytetin Bylis që është më i madhi i ilirisë, më i pasur, madje më i pasur edhe se Cakrani, sepse zhvillohet pas vdekjes së Monunit, në kohën e djalit të tij Mytilit, por duke pasur një lloj pavarësie.
Pranë tij kishte një strateg, i cili merrej me drejtimin e ushtrisë, këmbësorëve, një part që merrej me drejtimin e kalorësisë, kishte Gramateusin që ishte sekretari dhe nëpunës të tjerë, ku më i rëndësishëm ishte një senat i përbërë nga ata që quhen damujork, duke marrë edhe terminologjinë e kohës.
Sot ndodhet në kalanë e Margëlliçit, qytet që i ka fillimet qysh në shekullin e shtatë, por merr format e veta urbane vetëm në shekullin e IV-III p.e.s. I urbanizuar me rrugë të shtruara me plloça dhe me një ndarje të zonës zejtare nga zona e banuar.
Përpara kësaj kohe, nga Monuni kishim vetëm disa monedha të gjetura rastësisht, dy prej të cilave vinin nga fshati fqinj nga Cakrani, pikërisht nga një vend që quhet Gurët e Zezë, ku ka një kala ilire9 të shekullit të katërt p.e.s. Gjetja e këtij thesari menjeherë lokalizoi edhe vendin kryesor të prodhimit të këtyre monedhave.
Gjetja e thesarit të Kreshpanit na çoi edhe në këtë qytet, qytetin e Gurëzezës, me një vëmendje më të madhe për të parë aty selinë e shtetit ilir, nën drejtimin e Monunit, ndoshta edhe të paraardhësit të tij që ka qenë Glaukia i famshëm, mbreti i Taulantëve, si edhe të pasardhësit të tij Mytilit, i cili pret monedhat e tij prej bronxi në Apoloni.
Është karakterizuar nga një patriotizëm i theksuar, qoftë me lëvizjen e Tafil Buzit, por edhe me ngjarjen e lëvizjes së Rrapo Hekalit, që ka motivin e qartë të patriotizmit ku thotë ‘Po për kë lufton vallë, as për mua as për ti, po për gjithë Shqipërinë’.
Mallakastriotët janë një popullsi që dalin disa herë në burimet historike të shekullit XIII-XIV, duke luajtur një rol të rëndësishëm qoftë në ngjarjet që zhvillohen në Çamërinë e sotme, por edhe me shtegtimin e tyre të famshëm të shekullit XIII-XIV, në rrethinat e Atikës.
Deri sot janë zbuluar pesë kisha të rëndësishme të zbukuruara me mozaikë dhe tregojnë që Bylisi kishte zënë plotësisht vendin e Apollonisë, atë vend pastaj ia kalon Ballshit në shekullin e nëntë, pasi ishtë shkatërruar disa herë nga dyndjet barbare.
Në dhjetor 1942, i dërguari i Mbretërisë së Bashkuar i sugjeroi Selisë së Shenjtë që Roma të shpallej një "qytet i hapur", një sugjerim që Selia e Shenjtë e mori më seriozisht se sa ishte menduar ndoshta nga MB, e cila nuk donte që Roma të ishte një qytet i hapur.
Një nga prioritetet kryesore diplomatike të peshkopit të Romës ishte parandalimi i bombardimeve të qytetit; Kaq i ndjeshëm ishte Papa, saqë ai protestoi edhe kundër hedhjes së broshurave nga ajri britanik mbi Romë, duke pretenduar se ato pak zbritje brenda qytet-shtetit shkelnin neutralitetin e Vatikanit.
Politika britanike, siç shprehej në procesverbalet e një mbledhjeje të kabinetit, ishte: "që ne në asnjë mënyrë nuk duhet të ngacmojmë qytetin e Vatikanit, por që veprimi ynë në lidhje me pjesën tjetër të Romës do të varej nga sa do të respektonte qeveria italiane rregullat e luftë”.
Por Papët nuk e njohën të drejtën e mbretit italian për të sunduar në Romë dhe ata refuzuan të largoheshin nga kompleksi i Vatikanit derisa mosmarrëveshja të zgjidhej në vitin 1929; Papa Piu IX , sundimtari i fundit i Shteteve Papale, u referua si "i burgosur në Vatikan".
Selia e Shenjtë ka ekzistuar vazhdimisht si ent juridik që nga koha e Perandorisë Romake dhe është njohur ndërkombëtarisht si një ent sovran i fuqishëm dhe i pavarur që nga antikiteti i vonë e deri më sot, pa ndërprerje edhe në momentet kur i është hequr territori .
Shteti i pavarur i Qytetit të Vatikanit, nga ana tjetër, erdhi në ekzistencë më 11 shkurt 1929 me Traktatin e Lateranit midis Selisë së Shenjtë dhe Italisë, i cili e fliste për të si një krijim të ri, jo si një mbetje të shumë më të mëdhenjve.
Ajo u bë e pavarur nga Italia në vitin 1929 me Traktatin e Lateranit dhe është një territor i veçantë nën "pronësinë e plotë, dominimin ekskluziv dhe autoritetin dhe juridiksionin sovran" të Selisë së Shenjtë, vetë një entitet sovran i së drejtës ndërkombëtare, i cili ruan pavarësinë materiale, diplomatike dhe shpirtërore të qytetit-shtetit.
Kjo situatë u zgjidh më 11 shkurt 1929, kur Traktati Lateran midis Selisë së Shenjtë dhe Mbretërisë së Italisë u nënshkrua nga Kryeministri dhe Kreu i Qeverisë Benito Mussolini në emër të Mbretit Viktor Emanueli III dhe nga Sekretari Kardinal i Shtetit Pietro Gasparri për Papa Piu XI.
Brenda mureve mesjetare dhe të Rilindjes që rrethojnë të gjithë zonën, përveç Sheshit të Shëm Pjetrit, janë Pallati Apostolik, Pallati i Guvernatorit, Muzetë e Vatikanit, Kopshtet e Qytetit të Vatikanit dhe ndërtesa të tjera të vogla.
Në kohën kur riparonte çatinë e producentit Fred Harrison, i cili e propozon për një rol në filmin American Graffiti, këtu m'bi së gjithash njoftohet me regjisorin e famshëm George Lucas, i cili me pas do ta bënte të njoftur në tërë botën me filmin e tij të famshëm Star Wars Episode IV: A New Hope, në rolin e Han Solo.
Mirëpo në anën e kundërt edhe sot e kësaj dite të gjthë e kujtojnë Harrison Fordin në veshjën e tij mitike të rolit Indiana Jones në 3 aventurat e arkeologut ekstravagant që në shum raste e vënë edhe jetën e vetë në pikë pyëtje për gërmime të rëndësishme arkeologjike.
Punën e parë të tij në realitet e filloj në një magazinë e cila quhej Bullock's punonte në repartin për ndarjën e ambalazhit gjegjësisht paketave në sektorin e vetë, mirpo arrin në këtë kohë t'a interpretoj rolin e tij të parë në të cilin Harison Ford dukët për vetëm 20 sekonda në filmin Dead Heat on a Merry-Go-Round një komedi e tipit të mesëm e xhiruar nga Bernard Girard.
në vitin 2006, Byroja e Regjistrimit të SHBA vlerësoi se të bardhët johispanikë formuan përsëri një shumicë të lehtë, por që nga viti 2010, pjesërisht për shkak të përplasjes së banesave, si dhe përpjekjeve të shtuara për të bërë më të disponueshme strehimin më të përballueshëm, popullsia jo e bardhë është rimëkëmbur.
Për shkak të vendndodhjes së tij përgjatë Atlantikut të Veriut, qyteti shpesh merr erëra deti, veçanërisht në fund të pranverës, kur temperaturat e ujit janë ende mjaft të ftohta dhe temperaturat në bregdet mund të jenë më shumë se 20 F më të ftohta se disa milje në brendësi të tokës, ndonjëherë duke rënë me atë sasi afër mesditës.
Bostoni ka një hendek të rëndësishëm të pasurisë racore me bostonët e bardhë që kanë një vlerë mesatare neto prej 247,500 dollarësh krahasuar me vlerën mesatare neto prej 8 dollarësh për banorët me ngjyrë jo-imigruese dhe 0 dollarë për banorët emigrantë domenikanë.
Ndërsa përkufizimi i Dictionary.com për "superhero" është "një figurë, veçanërisht në një strip komik ose karikaturë, e pajisur me fuqi mbinjerëzore dhe zakonisht e portretizuar si duke luftuar të keqen ose krimin", fjalori Merriam-Webster jep përkufizimin si "një hero imagjinar. që ka fuqi të jashtëzakonshme ose mbinjerëzore; gjithashtu: një person jashtëzakonisht i aftë ose i suksesshëm."
Terma të tillë si luftëtarë të krimit të maskuar, aventurierë të veshur me kostum ose vigjilentë të maskuar ndonjëherë përdoren për t'iu referuar personazheve të tillë si Shpirti, të cilët mund të mos përmenden në mënyrë eksplicite si superheronj, por megjithatë ndajnë tipare të ngjashme.