polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Tirada dadka ku nool deegaanka waxa lagu qiyaasaa 8.4 million , 86% shacabka deegaanka waxay ku nool yihiin dhulka miyiga ah badankooduna waa xoolo-dhaqatoMaamul ahaan degaanku wuxuu ka kooban yahay 11 Gobol,6 maamul magaalo iyo 93 degmo.
Sheekada la xiriirta la kulankiisa uu la kulmay boqorka Kisraa, waxay ahayd sannadkii lixaad ee hijriyada, ka dib markii uu go’aansaday Rasuulka inuu u diro qaar ka mid ah asxaabta boqorada cajamta , si ay ugu yeeraan Diinta Islaamka.
Cabdullaahi ayaa muusooday isagoo weliba ku xir-xiran silsilad, wuxuuna yiri "Wallaahi, haddii aad iigu deeqdid dhammaan wixii hanti ah ee aad leedahay, iyo waxa ay boqorrada carabta haystaan oo maal ah si markaas diinta uga laabto il-biriqsi ma aan sameeyeen".
Intaa ka dib, boqorka Qaysar wuxuu amar ciidamadiisa ku siiyay in la daldalo Cabdullaahi, isagoo amar siiyay nimankiisa wax toogta/shiisha, isagoo kula hadlay afka laatiinka ee ay ku hadli jireen Roomaanka, wuxuuna ku yiri toogta meel u dhow labadiisa gacmood, laakiin isaga ha ku dhufanina".
Waraaqdii ayaa la furay, deedna waa la aqriyay waxaana ku qornaa sida soo socota "Magaca Alle ka dib, warqaddan waxay ka socotaa Muxammad oo ah Rasuulkii Alle, waxayna ku socotaa Kisraa ee ahaa boqorkii Faaris, Nabad gelyo Allaha yeelo ciddii raacda hanuunka".
Markii uu intaa maqlay Kisraa aad ayuu u carooday, waraaqdiinna wuu ka dafay oo isla markiiba wuu jeejeexay, isagoo aan ogaan waxa kalee waraaqda ku xiran dhameystirkeeda, isla markaana uu qalylinayo isagoo leh "Ma sidatan ayuu waraaqda iigu soo qorayaa waraaqda isagoo ah addoonkayga".
Cabullahi Bin Xudaafi Al-Sahmi saxaabi caan ku ahaa geesinnimo iyo in aan loo jixin-jixin cadowga Alle iyo Diintiisa, waxay u suurto gashay Cabdullahi in uu la kulmo labadii boqor ee jiray wakhtigaas ee kala ahaa Kisraa iyo Qaysar oo kala xukumi jiray Faaris iyo Ruum.
Waxay shirkaddu rasmi ahaan u hawlgashay bishii November, 2001dii, Isla wakhtigaas Telesom waxa ay xarumo ka furatay gobolada iyo degmooyinka dalka, arrintaana waxa dardargeliyay adeegyo cusub oo ay shirkaddu ummadda iyo dalka u soo bandhigtay.
sidookale waxaa dagmada baxdo kasoo baxay dad caan ah aqoonyahana culumaa,udiinka sh axmad cali kheyre oo ah sheekha diinta islaamka kufaafiyay Soomaaliya oo dhan sida banaadir shabeelada hoose marka bay baydhabo gobolada dhexe sida baxdo iyo deegaanada kuteedsan
Kama qarsoonna arday kastoo e runta dooya a inaysan bannaayeen mudaharaadyada, maxaa yeelay culimada waaweyn ee Islaamka waxay yiraahdeen ma bannaana, sidaas darteed waxaan u arkay inay waajib tahay inaan soo uruuriyo, aniga oo aad u soo koobayo fataawaha culimada waxay ka yiraahdeen banaanbaxa, si ay u ogaadaan Muslimiinta arinkaas aan la socon.
"Mudaharaadku waa wax nooga yimid dibadda oo waddamada reer Galbeedka ee Gaalada ah iyaga ayaa lagu yaqaanay inay banaanbaxaan, sidaas darteed mudaharaadka wuxuu ka mid yahay waxyaabaha Diinteenu noo diidday inaan uga dayano Gaalada".
Sanadkii 7aad ee Hijrada waxey muslimiinta galeen Makka ayagoo gudanaya Cumro si waafaqsan hishiiskii Xudaybiya ee dhacay sanadkii hore, Nabiga scw ayaa weydiiyay Waliid khaalid xagiisa, wuxuuna hadalkiisa sii raaciyay «Khaalid oo kale islaamka ma moogaan karo, haduu muslimiinta la jiri lahaa wey u fiicnaan la hayd waana ka hormarin la hayn inta kale».
Subaxdii ciidankii Ruum waxey moodeen muslimiinta inay gurmay heleen oo kuwa cusub yimaadeen cabsi ayaana soo gashay, markaas ayuu Khaalid faray muslimiinta inay dib u gurtaan, mana ku dhiiran cadawgooda inay dabagalaan oo waxey moodeen dhagar inay tahay sidaas ayuuna khaalid uga badbaadshay ciidanka baaba xun.
Wuxuu bilaabay Nabiga qabiilada Carabta inuu u diro rag ugu yeera diinta, 350 nin uu Khaalid madax u yahay ayuuna u diray qabiilka Banii judeymada see diinta ugu yeeraan, mana la farin wax dagaal ah , Khaalid iyo ciidankiisa waxey la kulmeen qabiilkii oo hubeysan, wxey ku dhaheen maxaa u hubeysan tihiin?
Waxey dhaheen "Anaga iyo qolo Carabta ah ayaa cadaawad naga dhaxeyso waxaa ka baqnay inaad ayaga tihiin, sidaas ayaana hubka u qaadanay" wuxuu khaalid amray in la dilo,Khaalidarinkaas oo saxaabada qaar sida ibni Camar iyo Saalim aad u inkireen.
waxaana uu furtay Ciraaq iyo Shaam waxaanu ka qayb galay dagaalo badan sida dagaalkii musliminta iyo roomanka waxaanay dhamaayeen muslimiintu 3000 xaga ay dhamaayeen galada rooma 300,000 oo cidana 100,000 waxay ahaayen carabtii ka soo racday intay wadada soo socdeen
Banuu Xaniifa waxey ahaayeen kuwa ugu daran murtadiinta, waxaa hogaaminaayay Museylima Al-Kadaab oo ilaa 40 kun ku hareersnaayeen, waxeyna jabiyeen ciidankii uu Cikrama watay iyo mid kala oo Shuraxbiil bin Xasana watay .
Markii dambe waxaa soo gaaray Khaalid ciidankiisa oo 10 kun ilaa 12 kun gaarayay, waxaana ka mid ahaa Ahlu-Badar iyo Qurraa , waxey heleen ciidan yar oo reer Banii Xaniifa ah weyna wada laayeen marka laga reebo talyahood Mujaaca bin Murra oo maxbuus ahaan loo qabtay.
Khaalid ayaa door muhiim ka ciyaaray dagaalkaas wuxuuna u beddelay guul daro ku dhici rabtay Qureysh guul lama filaah ah, ka dib markuu ka faaideystay ciidanka qaansooleyda muslimiinta ee gadaal joogay oo buurta ka soo degeen, wuxuu ku sameeyay dhabar jabin muslimiinta sidaas ayuuna ku beddelay hab socodka dagaalka.
Khaalid ayaa markuu maqlay soo aaday wuxuuna la galay dagaal daran, Umu Zaamil waxey saarneyd rati oo aad uga ag dagaalameyn ciidankeeda ilaa markii dambe ratigii laga bireeyay laguna kor dilay Umu Zaamil, ciidankeeda ayaa jabeen markaas 3/ 263 - 264.
Aabihiis Waliid bin Muqiira wuxuu ahaa kaaba qabiilka beesha Banii Makhzuum oo ka mid ahayd beelaha ugu saameynta badan Qureysh, wuxuu sidoo kale ka mid ahaa odayaasha magac iyo maamuus ku leh Qureysh dhexdeeda, wuxuu ahaa hantiile aad uga dhex muuqday Qureysh heer uu gaaray kacbada inuu sanad asi lee u xero dhar halka Qureysh ee sannad ayadana u xerto
Wuxuu ku dhashay khaalid Makka qiyaastii 592, waxaana sidii dhaqanka Qureysh ahaay loo diray baadiyaha soo u naasnuugo una helo hawo fiican, markii uu shan jir ahaa ama lix ayaana dib loogu celiyay waalidkiisa, waxaa ku dhacay yaraantiisa cudurka busbuska kaas oo ka reestay laakin wuxuu ku reebay nabaro wajigiis bidix.
Wax badan lagama yaqaano khaalid waqtigii dacwada islaamka bilaawga ahayd, waxaase la wada ogsoon yahay mowqifka aabihiis ee ku aadanaa islaamka, kaas oo kibirkiis ula muuqatay in nabinimadaba ay asi xaqiisa tahay, heer ay soo dagtay aayado ka hadlaya xumaantiisa.
Ciidanka khaalid markey ka soo dhamaadeen Duleyxa waxey aadeen Qabiilka Banii Tamiim oo Sakada horay u diiday, hoogamiyaha qabiilkan Maalik bin Nuweyra markuu ka war helay muslimiinta inay ku soo socdaan wuxuu is dareensiiyay awood inaa looga hortagi karin wuxuuna kala diray dagaalyahanada qabiilka ,
Waxaa Khaalid la walaal ahaa sagaal ruux oo isugu jira wiilal iyo gabdho, Waxaana ka mid ahaa labada saxaabi Waliid bin Waliid iyo Hishaam bin Waliid iyo Camaara bin Waliid oo ahaa safiirka Qureysh ee Camar bin Caas la tagay Xabasha.
Sanadii 10aad wuxuu Nabiga u diray Khaalid Qabiilka Banuu Xaaris bin Kacab ee daga Najraan , waxaana la faray inuu ugu yeero islaamka seddex bari ka hor intuusan la dagaalamin, hadey ka yeelaan uu ka aqbalo kuna dhex nagaado oo diinta baro, hadeysa diidaan uu la dagaalamo.
Khaalid wuxuu qaatay 400 dagaalyahano ah markii uu gaaray Najraan sidii uu Nabiga faray wuxuu ugu yeeray diinta, qabiilkii ayaana u hogaansamay diinta, khaalid ayaana dhex joogay qabiilka oo baraayay diinta ilaa markii dambe uu ku laabtay Nabiga asiga oo la jiraan wafdi qabiilkii ka socday .
Waxaa Abuu Bakar u yimid Musana bin Xaarisa Al-Sheybaani oo qabiilkiisa xuduud la lahaayeen Faaris dagaalana dhex mari jiraeen, Musana wuxuu ka dalbay Abuu Bakar inuu siiyo gurmad, Abuu Bakar ayaana u diray ciidamo ay kala wateen Khaalid bin Waliid iyo Ciyaad bin Ganam
Abuu Bakar wuxuu diyaarshay dhowr guutooyin ciidan ah oo u xilsaaray la dagaalanka qabiilada ridoobay, waxeyna midkasta ku jaheysneed dhinac gaar ah, Khaalid bin Waliid oo ka mid ahaay madaxda guutooyinkaas waxaa loo diray Duleyxa iyo qabiilkiisa banuu Asad kadibna Banuu Tamiim .
Markii uu dhintay Nabiga scw waxaa khilaafada la wareegay Abuu Bakar, qabiilada Carabta badankood ayaana ka hor imaadeyn Abuu Bakar, waxeyna isugu jireen qaar ka laabtay diinta iyo kuwo diiday bixinta Sakada iyo kuwo kale oo raacay kuwo sheeganayay nabinimo
Wuxuu khaalid ka dalbay Mujaashic gabadhiisa inuu ku daro asna wuu ka yeelay, mar kale ayuu Khaalid eedeyn wajahay, Abuu Bakar ayaa aad ugu canaantay xilliga uu guurkiis ku beegay ayadoo dagaalka saxaabo badan ku dhinteen Muslimiintana ay aad uga murugsanyihiin.
Duleyxa bin Khuweylid wuxuu ahaay inuu sheegtay nabinimo waxaana raacay qabiilkiis Banuu Asad Qabiilada Gadafaan, iyo Qabiilka Dayyi hase yeeshee qabiilkaan dambe wey isaga laabteyn ka dib markuu Cadiyyi bin Xaatim lahadlay
khaalid wuxuu baxay Muxarram 12H wuxuuna gaaray Ciraaq ka hor Ciyaad, Hurmuz talyahii furus ee Ciraaq ayuu u qoray seddex mid inuu qaato islaamid ama jisyo ama dagaal , Hurmuz wuxuu doortay dagaal ciidamo dheeri ah ayuuna ka dalbaday Kisra
Luqada Carabiga waa luqad ay ku hadlaan in kabadan 422 Milyan oo Qof, Waxanay leedahay Lahjado badan, waana mid kamida luqadaha caalamka ugu,shacbiyada badan luqada carabiga waxa sigaar ah u adeegsada dadka islaamka ah waayo waxa kusoo dagay Qur'aanka kariimka ah.
Tani waxay ka duwan tahay waqooyiga, Levant (hadda dhulalka Suuriya, Lubnaan, Jordan, Israel iyo Falastiin), oo si weyn u matala goobta geopolitical location iyo isku dhafka dhaqameed, taariikh ahaan waxay ahayd xuddunta khilaafka Masar iyo kala duwan gobolada Mesopotamia iyo Aasiyada Aasiyada Yar.
Israa'iil waxay ku soo duushay oo ay qabsadeen Sinai intii lagu jiray xiisadda Suez (oo loo yaqaano Saddexda Dagaal ee Saddexaad ee sababay isku day duullaan isku duuban oo ay sameeyeen Boqortooyada Ingiriiska, Faransiiska iyo Israel) ee 1956, iyo intii lagu jiray Dagaalkii Sixidda Maalinta 1967.
magaalada waxaa ku dhaqan in ka badan 58.000 oo qof waana magalada sedexaad ee ugu dadka badan dhulka beelaha Ciid-Nugaal, ama Si'iid Harti ama reer darawiish marka laga tago Laascaanood iyo Buuhoodle waxaa magaalada hoostaga oo laga xukumaa magaalooyin badan.oo ay ka mid Tahay,goob Wayne, burburis ,jarmal,wanaagsan
Waa in xarfaha loo aqriyo si sax ah, sida shaqalka dheer, hamzada sideeda loo aqriyo, shaqalada oo la dhameystiro, codka sanka ee fudud in sidiisa loogu aqriyo ” ” xaraf kastaa goonidiisa loo aqriyo, xarfahana loo kala saaro iyadoo la hakinayo degdegna jirin, laguna istaago istaagyada la ogol yahay iyo iyadoo la muujiyo xarfaha ama la iskuqabto xarfaha.
Kani waa xeerarka qurxinta aqriska Qur’aanka, ulajeedadaydu waxay tahay in aan ugu dhawaado Eebbe, aniga oo ugu qoraayo afka soomaaliga axkaamta tajwiidka Qur’aanka, dadka jecel iney bartaan, rabana iney u sii gudbiyaan caruurtooda.
XHKS dadka qaar waxay faaladooda ku qoraan in wixii ka dambeeyay qaxii caasimada Muqdisho laga qaxay horaantii sanadkii 1991 inuu dhowr jeer xuubsiibtay isaga xiligaas ka horna soo maray magacyo kale sida Xisbiga Midowga Mareexaan ama Marehan Union iyada oo xaqiiqdii XHKS ay ku jireen dad ka soo jeeda dhamaan xubnaha ama qabaa'ilada Soomaaliyeed.
Wuxuu ku koray guri diinta laga barto, oo awoowgiis Abul Barakaat CabdiSalaan wuxuu ahaa sheekhii qoray kitaabka: , oo wuxuu ka mid ahaa culumadii ugu waaweyneyd madhabta Xanbaliga, aabihiisna sidoo kale wuxuu ka mid ahaa culumadii isla madhabta, oo wuxuu ahaa bare iyo mufti, wuxuuna madax ka ahaa rugta xadiiska Sukariya tan iyo intii uu ka geeriyoodey.
Intii uu socday taariikhda qarniyadii hore, waxa uu ahaa midka ugu weyn ee baabuurta gawaarida ee Yurub iyo kan saddexaad ee caalamka ka dib markii General Motors iyo Ford muddo ka badan labaatan sano, illaa iyo markii qalalaasaha baabuurta ee dhamaadkii 1980-kii.
Fiat Automobiles ayaa la aasaasay bishii Janaayo 2007 markii Fiat ay dib u habeeshay ganacsigeeda gawaarida, waxayna taariikhda taariikhda dib u soo celisay ilaa 1899 markii markii ugu horreysay ee Fiat baabuurta Fiat 4 HP lagu soo saaro.
Dalka Hungary waxa uu kamid yahay wadamada Yurub ee kujira xaalada hoos u dhaca korodhka dadka waxana la saadaaliyay in dadka reer Hungary ee sanadka 2050 ay hoo ugu dhici doonaan ilaa 7milyan iyo sideed boqol oo ruux, taas oo ka dhigan iyo la waayi doono 2milyan oo kamid ah dada reer Hungary.
Roman Catholiga oo dadka haysta lagu qadaro ilaa boqolkiiba 67.5%, kamid ah dadka Hugarian-ka ah diinta Calvinistiga waxa iyadna haysta dad lagu qiyaaso boqolkiiba 20%, halka diinta Lutheranka ay ka haystaan boqolkiiba 5%, diinta atheist iyo isku gaynta diimah kale dadka haysta waxa lagu qiyaasaa boqolkiiba 7.5%.
Deegaanada ay hadda deggan yihiin waa Baay, Degmada Buurhakaba iyo nawaaxigeeda, sida Buur Eylo ooba magaca ka garan kartaa, Bakool, Jubbooyinka, Shabeellaha Hoose laga bilaabo Leego, Daafeet, Bariire, , Buulamareer ilaa Kuntuwaarrey, Shabeellaha Dhexe, Jowhar oo magaceedii hore la dhihi jiray Jowhar Eylo balse Siyaad Barre u beddelay Jowhar Soomaali.
Dhanka xoolaha eylo lo' ee dhaqataa markaa tagto buur Eylo oo ah xaruntii.dhexe ee boqortoyada eylo uu fadhi u ahaa boqortooyadaasine waxaa u dambeeyaya boqor GEEDDI ABAABOW oo koonfurta dhan xukumi jiray boqortooyadaan eylo waxey ka horreysan tii Ajuuraan.
In beelaha Raxanweyn ay 9 iyo 8 loo kala saaro Geeddi Abaabow aa ka dambeeyay oo ahaa nin boqor eylo ah, kaasoo 8 beel u sheegay in waraha waraabaan maalin hebel halka 9 beelna ay waraabaan maalin kale taaso ilaa hadda 9 iyo 8 lagu dhaqmo.
Battuta wuxuu intaas ku daray in magaalada ay xukumayaan Suldaan Soomaaliyeed, Abu Bakr ibnu Sayx 'Umar, kaas oo asal ahaan ka soo jeeda magaalada Berbera ee waqooyiga Soomaaliya wuxuuna ku hadlaa labada af-soomali (waxaa loo yaqaan Battuta oo ah Benaadir, oo ah koonfurta Soomaaliya ).
Hubkooda wuxuu ka koobnaa hubka caadiga ah ee soomalida sida seefta, daggayaasha, warmaha, faashashka dagaalka, iyo qaansooyinka, in kasta oo ay gacan ka heleen gacan-ku-haynta Boqortooyadii Cusmaaniyiinta iyo soo dejinta hub sida muruqyada iyo qumbaha.
Muqdisho, oo ah xarunta warshadaha dhir udgoon ee loo yaqaan 'toob benadir , ay weheliso Merca iyo Barawa ayaa sidoo kale u adeegsan jiray sidii ay u joojin lahaayeen ganacsatada Sawaaxiliga ee Mombasa iyo Malindi iyo ganacsiga dahabiga ah ee ka yimaada.
Isla muddadaas, ganacsatada Soomaaliyeed waxay u safreen Qaahira, Dimishiq, Mocha, Mombasa, Aden, Madagascar, Hyderabad iyo jasiiradaha Badweynta Hindiya iyo Badda Cas, iyaga oo asaasay jaaliyadaha Soomaalida ee jidka ku sii jiray.
Safaradaasi waxay soo saareen shakhsiyaad muhiim ah sida Culimada Muslimka ah Uthman bin Cali Zayla'i ee Masar, Abd al-Aziz oo Muqdishu ka yimid Maldives, iyo sidoo kale sahamin Saciid oo reer Muqdisho ah, oo aakhirkii ka soo safray guud ahaan dunida Muslimka.
Muqdisho qayb ka mid ah uu ahaa Soomaali magaalo-goboleedyada in ku hawlan shabakad ganacsi faa'iido badan xira Soomaali baayacmushtariyaasha la Foynike, Ptolemic Masar, Giriiga, Parthian Faaris, Saba, Nabataea iyo Boqortooyada Roomaanka.
Magaalada Muqdisho waxey ku caanbaxday masaajido waaweyn oo taariikh fog leh, oo ahaan jirtay goobahii cilmiga loo soo doonan jiray lagana baran jiray culuunta kala duwan, waxaan looga imaan jiray geeska afrika oo dhan waxaa masaajidadaas aay ku caan baxday xalaqaadka tafsiirka, Xadiithka, fiqhiga.
Waxaa magaalada Muqdisho soo xukumi jiray dowlado iyo Saldanado , maamuladaas qaarkoodi waxaa sameeyay dadkii ugu horeeyay carabta ahaa ee halkaas soo degay , qaar kalena waxey kamid aheyd qeyb katirsan qilaafadii Islaamka ee waqtigaas jirtay iyo maamulo aay sameysteen qabaail soomaaliyeed katirsan ee dega kofirta Soomaaliya.
Boqortooyadii Boortaqiiska ayaa ku guuleysan weyday inay qabsato magaalada Muqdisho halkaas oo uu ku sugnaa taliyihii ciidamada Burtuqiiska ee xoogga badnaa oo la yiraahdo João de Sepúvelda iyo ciidamadii uu watay ay si weyn ugaga adkaadeen ciidamada badda Ajuran intii lagu jiray Dagaalkii Benaadir.
Taariikhyahanada waa aay isku qilaafsan yihiin waqtiga la aasaasay magaalada muqdisho, qaar kamid taariikhyahanada yurub ayaa sheegay in magaalada Muqdisho la aasaasay qarnigii 7aad ama 8aad ee miilaadiga, laakin kuwo badan ayaa waxey sheegeen wax taasi qilaafsan.
Waxey igu dhaheen waxaa caado inoo ah markuu magaalada yimaado Faqiiq ama Shariif amaba nin wanaagsan waxaa markiiba loo geeyaa Qaadiga magaalada si uu ula kulmo Suldaanka markaas ayaa waxaa ley geeyay Suldaanka magaalada oo aan la kulmay.
Dowladii Ximyar: waqtigii ‘’Ascad ibn Karb‘’ oo ahaa mid kamid ah boqoradii ka talin jirtay yaman qarnigii 4aad ee Miilaadiga, Dawladdaan waxey kaloo soo xukuntay magaalooyinka ’buurhakaba’ Marka’’ baraawa 'baardhere';
qabiilada.oogooz.oo ah qabiilo kamid ahayd qawmiyada Turkumaanka waxa ay daganaayeen wadanka mangooliyakadib markii ay mangooliyiintu dhibaato u gyastayn waxa ay u yaaceen xagaas iyo Turkiga waxa ay degeen meesha lagu magacaabo.betyeeniya.oo ku taalaa deegaanka anaadool.ee wadanka Turkiga.waxa ay ahyad xiligii suldaan cismaan ardaqal.
kadib walaalkii waxa uu u cararay dhankaas iyo masar halkaas oo uu kaalmo karaadsaday dawladii katalinjiratay masar xiligaas ee Dawladii Mamaaliikta kadib halkaas wuu katagay oo waxa uu aaday dhanka jsiirada Rodes halkaas oo uu iskudayay in uu gacansiiyo ciidamdii hogaamiye diimeedka iyo dawladaha reer galbeedka
Jasiiradda qeybsan ee Qubrus ayaa hadda ah meesha ay ka soo burqato dhibaatada u dhexeysa labada dal, waxaana jira arrin si weyn la isugu khilaafsan yahay oo ah jawiga iyo xuquuqda dhul ee badda Aegean-ka taasoo kala qeybisa labada dal, laakiin haddana diblomaasiyiinta labada dal aad bey ugu rajo weyn yihiin kulankooda soo socda.
Labada Dawladdadood ee labada dal ee Giriigga iyo Turkigu aad bey u shaqeeyeen si uu mid kasta saaxiibtinnimo uga kasbado midka kale, taasoo weliba sii baahday kaalmadii uu mid kasta siiyey midka kale markii ay dhul-gariirradu ka dheceen halkaasi sannadkii 1999.
Magaca Turkiya waxa uu kasoo jeedaa laba kalmadood oo laysisaaray oo kala ah kalmada Turk oo ah kalmada tilmaamaysa shacab waynaha Turkiga iyo kalmada iye oo ka hadlaysa wexeenaa markaa magacu macna ahaan waxa uu noqonayaa Turkiyadeena.
Manhajka xarakada, oo ay muslimiinta ugu yeerayso, xubnaheedana ku barbaarinayso waxaa sal u ah ku dhaqanka Kitaabta Qur’aanka iyo Sunnada Nabigeenna oo loo fahmayo sidii ay u fahmeen salafkii saalixa ahaa, kaas oo ku dhisnaa ictidaal iyo dhexdhexaadnimo , kana amba-qaadaya marxaladeyn.
Xarakada Islaax ee Soomaaliya waa xarako Islaami ah oo la asaasay 11 Luulyo 1978 oo waafaqsan 6 Shacban 1398H; waxayna salka ku haysaa fikirkii iyo manhajkii Xarakada Al-Ikhwaan Al-muslimiin ee la asaasay 1928dii.
Waxaa kale oo xarakadu ka shaqaysaa sidii loo heli lahaa bulsho Soomaaliyeed oo dawlad hufan leh, horumarsan, fahamsan kuna dhaqanta mabaadi’da Islaamka sida shuurada, cadaaladda, sinnaanta iyo karaameynta insaanka iyo dhowrista xuquuqdiisa.
Haddaba, iyadoo laga duulayo ahmiyada dawladnimada iyo dhibaatadii laga dhaxlay maqnaanshaheeda ayay xarakadu mudnaanta koowaad siinaysa wax kasta oo suuragelinaya taabbagelinta dawlad Soomaaliyeed oo awood leh, iyadoo lala kaashanayo dhammaan qaybaha bulshada iyo dawladaha saaxiibka ama walaalaha la ah Soomaaliya.
Qarnigii 21aad, Qadar waxay u muuqatay inay awood weyn ku leedahay dunida carabta labadaba iyada oo loo marayo kooxdeeda war baahinta adduunka, Al Jazeera Media Network , waxaana lagu soo waramayaa inay taageertay dhowr jabhadood dhaqaale ahaan xilligii Kacdoonkii Carabta.
Gobolkan oo leh deegaano cajaa'ib ah oo juqraafi ahaan, macdan iyo deegaan ahaanba Soomaalidu ku taqaan, Tusaale ahaan Dhagaxa gibsonka loo yaqaano ee Ceelbuur kaasoo laga isticmaalo Soomaaliya iyo carabaha lagana sameeyo dabqaadyada, bujikooyinka.IWM.
Waxaa kuwaasna sii hoostaga tuulooyin iyo tabeello aad u faro badan, xagga juqraafiga dulka xeebtu waa deex kadiifad cagaaran oo kale ah xooluhuna cowska afka kama qaadaan duurjoogta iyo xooluhuna isma cunaan dadkuna ugaarta ma laayaan oo waxeey ka aaminsan yihiin in ay iyagu idaha leeyihiin ugaartuna tahay xoolo jinni!
Dusmareeb ama Dhuusamareeb, waa Magaalo madaxda Gobolka Galguduud ee Bartamaha Soomaaliya oo ah mid ka mid ah gobolada Soomaaliya kuwooda ugu baaxadda weeyn,waxaa ay kamid tahay magaalooyinkii ku burburay dagaaladii sokeeye balse hada waa maagaala madaxda Galmudug state.
Dhul ahaan, Galgaduud waxay xuduud beenaad la wadaagtaa Gobolada Hiiraan Dhanka koofur-galbeed Shabeellaha Dhexe dhanka koonfurbari ee saaran xeebta Badweynta Hindiya iyo Gobolka Mudug oo waqooyi ka saaran, Galbeedkana waxaa ka xiga xaduud beenaadka Soomaali Galbeed ku jirta gacanta Itoobiya.
Degmada Dhuusamreeb waxay ku sigatay in ay jarto xadka ay la wadaagto ama aan iraahdo waddada loo maro Ceel buur taasoo ay aad uga baqan jirtay waana waddada kaliya ay isticmaali jireen Alshabaa markii ay gacan ku haynta degmadaasi la wareegayaan.
Cirfo oo Taageero kahelaya dowladdii federaalka soomaaliya wuu ku guuleystay siyaasaddii ahayd in uu maamulka Ahlusunawaljamaaca kala wareego, waxaan haatan isagoo ah Guddoomiyaha Gobolka Galgaduud uu ku sugan yahay xarunta gobolka ee Dusmareeb.
taariikhda Rag curiyey wax ka mid ahaa cali gurey dishishe sayid mhed cble Hassan shafi faisal axmed xasan Ragna way qoraan dadweynuhuna wuu ku camal falaa, inkasa too dhulka kala duwan ee ay ku nool yihiin dadka xoolaha, beeraha iyo xeebaha ay lahaayeen heeso uu gaar ah.
Cigaal iyo Colcigaal ayaa maalin asagoo gurigiisa joogo loo sheegay inay col usoo socdaan markaasuu xaaskiisii ku yiri naayaahee waan is aaseyaayee igu dul ooy markeey u yimaadaan iyadoo ku dul ooneeysa markaasey yiraahdeen maxaa ku dhacey , uma ay jawaabin iyadoo oo hintii siiwadata ayuu cigaal qabrigii ka yiri NAA SHALUU GO,AY DHeh.
sxb kay waxaan kacod sanayaah mar ka uu qorayo sheeko ama sheekooyin waa in uu wada tashi sameeyo si uu u helo xogta dhabta ah runtii waa nin aad u fakar fican waayo waxa uu isku dayay in uu usoo gudbiyo dhanbaal ah sheekoyin aad ufican somaliwey markila eego rag sumcad ku dhexlahaa oo lasugi jiray hadal ka kasoo yeero
waxaa la odhan karaa sheekooyinka cigaal shiidaad waa kuwo caalami ahaan la tartami kara sheekooyin caalami ah, sida sheekooyinka caalamiga sheekooyinka cigaal shiidaad waxa ay ka mid yihiin sheekooyinka dhaqanka u ah umada somaliyeed isla markaasna ay umada somaliyeed hida ahaanta u leedahay laakiin ku dhaw in dhawaan lawaayo.
Dawlad casri ah oo Suuriya ah ayaa la aasaasay qarnigii 20aad kaddib qarniyo badan oo Ottoman ah iyo mudo gaaban oo Faransiis ah, oo matalayay dawlad goboleedka ugu wayn ee Carabtu ka soo baxdo kuwii hore ee gobollada Siiriya ee xukumayay Suuriya.
Waxa uu helay xornimad-xor ah sida Jamhuuriyadda Baarlamaanka 24-kii October 1945, markii Jamhuriyadda Suuriya ay noqotay xubin aasaasi ah oo Qaramada Midoobey ah, oo ah sharci sharci ahaan lagu soo afjaray Faransiis Mandaqadii hore - inkasta oo ciidamada Faransiisku aanay ka tagin dalka ilaa April 1946.
Jamhuuriyaddu waxa loo beddelay Jamhuuriyadda Carabta dhammaadkii 1961 kadib Diisambar 1 dastuuri ah, oo ahaa mid sii xoogaysanaya ilaa Ba'athaanka Guutada Dimoqraadiga, tan iyo markii Xisbiga Ba'ath uu hayo awoodiisa.
Suuriya waxay hoos tagtay Sharciga Xaaladaha Degdega ah laga bilaabo 1963 illaa 2011, si wax ku ool ah u hakisay inta badan dastuurka ilaalinta muwaadiniinta Bashar al-Assad wuxuu ahaa madaxweynaha tan iyo sanadkii 2000, waxaana ka soo hor jeeday aabihiis Hafez al-Assad, 14-kii shaqaale ka ahaa 1971 ilaa 2000.
Ma jirto taariikh horay looga qoray Koonfurta Suudaan, laakiinse waxaa jirto hadalo afka laga soo dhahay, oo ah in Koonfurta Suudaan markeeda hore ee wada degenaan jireen dad reer baadiya ah, intii aysan imaanin qoomiyadaha Dinka iyo Nuer sanadihii 800.
Taariikhda marka ay eheed 1822kii Woqooyiga Suudaan waxaa qabsaday Cusmaaniyiinta Masar, Koonfurta Suudaan way madax banaaneed, laakiin 1899kii ayaa Ingiriiska iyo Masaarida qabsadeen dhamaan woqooyiga iyo koonfurtaba.
Intii aysan madaxbanaanidooda si rasmi ahaan u helin 1955kii, Koonfurta Suudaan iyo Woqooyiga Suudaan waxaa dhexmaray dagaalo oo ay Koonfurta Suudaan ku diidayso in ay hoostagto caasimada Khartuum, dagaaladaas waxay noqdeen kuwa aad u xun oo xukumada Khartuum ku layneeso shacabka Koonfurta Suudaan.