polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Kyrgyzstan: Kyrgyzstan : ); Ruush: Kirgiziya ama Kyrgyzstan Kiriqiyaanka Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Jam.
Inkastoo juquraafi ahaan ay go'doomiyeen dhulalkoodii aadka u sarreeyay, taas oo gacan ka gaysatay ilaalinta dhaqankeedii qadiimiga ahayd, Kyrgyzstan waxay ku jirtay isbeddelada dhowr quraan oo waaweyn oo qayb ka ah waddooyinka Waddooyinka iyo jidadka kale ee ganacsiga iyo dhaqanka.
In kasta oo ay muddo dheer ku nooleyd qabaa'il madaxbannaan iyo qabaa'illimo, haddana Kyrgyzstan ayaa si ku-meel-gaar ah u dhacday xukunka shisheeye isla markaana ay u dhalatay dawlad qaran-dawlad kaliya ka dib burburkii Midowga Soofiyeedka 1991-kii.
Wuxuu ahaa Ra'iisul Wasaarihii 20-aad ee Canada 1993-kii ilaa 2003-dii iyo Hogaamiyihii Xisbiga Liberal-ka ee Canada 1990-kii ilaa 2003-dii, intii uu ku guda jiray shaqadiisa, waxa uu Xildhibaan ka ahaa Aqalka Baarlamaanka Kanada in ka badan 35 sano.
Intaa ka sokow, waddanku waxa uu dalbanayaa jasiiradda afaraad, oo ah koonfur bari-badi Mayotte , inkastoo Mayotte uu ka soo horjeestay madaxbannaanida Faransiiska sannadkii 1974-kii, marna maamulin dowlad madax-bannaan oo Comoros ah, oo uu sii waday inuu maamulo Faransiiska hadda sida waaxda dibada).
Cufnaanta dadweynaha, sida 1000 kiilomitir oo isku wareeg ah oo kuyaal beero-dhuleedka beeraha, maxaa wali ah inta badan miyiga, dhaqaalaha beeraha wuxuu keeni karaa dhibaatada deegaanka ee mustaqbalka dhow, gaar ahaan marka la eego heerka sare ee koritaanka dadweynaha.
Xukuumadda ayaa ku dhibtooneysa in ay kor u qaaddo waxbarashada iyo tababarka farsamada, si ay u khaaskaeyso ganacsiyada iyo ganacsatada, si loo hagaajiyo adeegyada caafimaadka, in la kala saaro dhoofinta, kor u qaadista dalxiiska, iyo in la yareeyo heerka korodhka tirada dadka.
Laga soo bilaabo 1862 ilaa 1894, dhulka ilaa waqooyiga gacanka Tadjoura waxaa loo yiqiin Obock waxaana xukumayay Soomaalida iyo Afarta Suldaan, maamulada maxalliga ah oo ay Faransiisku kala saxiixdeen heshiisyo kala duwan intii u dhaxeysay 1883 iyo 1887 si marka hore ay gobolka lahaadaan.
Canbala wuxuu ka muuqdaa khariidadda Muhammad al-Idrisi ee 1192 xeebta Geeska Afrika, koonfur-bari ee dariiqyada Bab-el-Mandeb, iyo Cambaleh, oo ah magaalo ay ku safrayaan socdaalka Venetian Bragadino, oo ah qarnigii 13-aad ee Yurub u soo booqda Itoobiya, deggenaa siddeed sano.
Dhanka kale, qadaafi waxoo aad u necbaa wadamada reer galbeedka, kadib markii ay reer galbeedku ku eedeeyeen in qadaafi oo kadanbeeyay falabadan oo ay kamid aheyd diyaaradii ku kor burburtay tuulada lookarbi ee woqooyiga Ingriiska iyo qaraxyo kale oo ka dhan ahaa reer galbeedka.
Rumaynta Malaa'igta:- oo ah in addoonku uu rumeeyo jiritaanka Malaa'igta oo ah addoomo Ilaahay ,amaradiisana ku shaqeeya wuxuu fara sameeya,waa addoomo Ilaahay ka abuuray nuur ,dadkuna aanay arki karin ciddii Ilaahay tuso mooyaane.
Salaadda:- Waa tiirka laf dhabarka u ah diinta Islaamka waana shan Salaadood oo uu addoonku tukanayo habeenkii iyo maalintii, waana fal ka kooban quraan akhrin,ducaysi,Ilaah waynayn iyo samayn dhaqdhaqaaqyo u gaar ah oo ay Salaaddu leedahay sida Rukuucda iyo Sujuudda.
Sakada:- Waa tiirka saddexaad,waxaana ay waajib ku tahay dadka hantida leh in ay in go'an oo ay diinta Islaamku u goysay ay Sako u bixiyaan si loo siiyo dadka ay ku baxdo, qofkii diidana dawladda ayaa xoog kaga qaadaysa si loo gaadhsiiya dadkii xaqa u lahaa, qofkii jiritaankeeda beeniyana diinta Islaamkaayuu kaga baxayaa.
Soonka:- Waa tiirka afraad,waana waajib saaran qof kasta oo muslin ah, waana wajib ah in qofku ka soomanaado cuntada, cabitaanka, iyo galmoodka laga bilaabo marka waagu dillaaco ilaa laga gaadhayo cadceedu marka ay dhacdo , qofkii jiritaankiisa beeniyana diinta Islaamka ayuu kaga baxayaa.
Xajka:- Waa tiirka shanaad,waxaana ay waajib ku tahay dadka kari kara ee hanti u haysta uu ku xajiyo,waana halmar inta uu nool yahay, isagoo addoonku tagaya Maka si uu u soo guto Xajka isla markaana booqanaya Madiina , qofkii jiritaankeeda beeniyana diinta Islaamka ayuu kaga baxayaa.
Habartii markuu u tegey ayey ku tidhi "magtiinnu waa meeqa?" markaasuu ugu jawaabay "toban halaad", ka dib ayey tidhi "toban halaad iyo isaga u qori tuur, haddii ay tobanka halaad soo baxaan gowrac, hadduu isagu soo baxana geelii kordhi oo toban kale ku dar. Ka dib sidaa geela u kordhi oo hadba toban ku dar ilaa uu geelu soo baxo oo Rabbigiis ka raalli noqdo".
Cabdimudhalib waa soo laabtay wuxuuna u qori tuuray toban halaad iyo wiilkii hase yeeshee waxaa qorituurkii ku dhacay Cabdullaahi, ka dib geelii ayuu hadba toban ku darayey qorituurkuna ku dhacayeye Cabdullaahi illaa uu gaadhsiiyey boqol geel ah oo qori tuurkiina ku dhacay geelii.
Mudhalib markuu Makka ku soo noqday isagoo wiilkuu adeerka u ahaa wada, ayaa waxaa arkay dadkii Makka joogey markaasey wiilkii u maleeyeen addoon uu Mudhalib soo iibsaday sidaas darteed ayey wiilkii ku dheheen Cabdimudhalib , markaasuu mudhalib ku yiri "war hooggiinee, waa wiilkii walaalkay Haashim".
Goortii meel cidla ah oo dhexe la marayo ayaa Cabdimudhalib iyo nimankii jifadiisa ahaa, ee reer Cabdimanaf, biyihii ka go'een markaasey raggii kale ee qureysh oo la socday weyddiisteen, hase ahaatee wey u diideen iyagoo ka baqaya in ay dhammaantood oon u wada dhintaan.
Cabdimudhalib wuxuu ugu jawaabey: "geela anigaa leh, kacbadana Rabbi baa leh isagaan kaa difaacanaya" wuxu markaa Abraha yiri "haddii aydan ila dagaallamaynin Makka isaga baxa" qureyshna sidii ayey yeeshay, geeliina waa loo sii daayey Cabdimudhalib.
Arrimahaas oo aannaan halkan ku koobi karin oo u baahan in iyaga kaliya qoraal ama baaritaan laga sameeyo waxaa tusaale inoogu filan sida markay dhib ku timaaddo ay Ilaahay keliya u baryi jireen ama siday ballanta u ilaalin jireen ammaanadana u xifdin jireen, beentana uga xishoon jireen, nadarkana u oofin jireen.
Cabdimudhalib wuxuu noqday nin cajiib ah oo qureysh oo dhan ka tilmaaman, wuxuu noqday odeygii qureysheed sida lo ogsoon yahayna wuxuu leeyahay qisooyin caan ah oo kala duwan, halkanna aynaan ku soo wada koobi karin, waxaana ka mida ahaa Duullaankii Abraha iyo Qodiddii Samsamka, kuwaas oo isaga iyo qureyshba Ilaahay ugu gargaaray.
Labadaa tiir ee Islaamka iyo Iimaanka rumayntooda iyo ku dhaqankoodu waxay addoonka u horseedaan badhaadhe adduun iyo mid aakhiraba, waxaana ay u jeexaan jid toosan oo addoonka ka dhigaya xubin noloshiisa oo dhami ay wanaag iyo khayr u tahay naftiisa iyo bulshadaba,waayo waxa uu dadka faraana waa khayr waxa uu ka reebaana waa halaag iyo burbur.
Markuu Rasuulka SCW 12 sano jirey ayaa adeerkiis Abii-dhaalib iyo rag kale oo qureysh ka mid ah ay safar ugu kicitimeen dhinaca Shaam, wuxuu markaa Rasuulku scw ka codsadey adeerkiis inuu raaco, adeerkiisna waa uu ka yeelay.
Dabadeed ma rkuu safarkii baxay waxaa uu sii maray meel la yiraahdo Busra oo ay safarrada qureysheed ee Shaam u socda sii mari jireen uuna degganaa nin raahib ahaa oo Baxiira la oran jiray heystayna diinta masiixiga, cilmina u lahaa waxyaalihii uu ilaahay ku sheegay Tawreet iyo Injiil.
Baxiira wuxuu ku yiri Abii-dhaalib "wiilkani arrin weyn ayuu yeelan doonaa, waxa aan anigu ka fahmeyna haddey nimanka yahuudda ihi ka fahmaan waa ay dilayaan ee ku celi magaaladiisii kana ilaali yahuudda", Abii-dhaalib markii uu alaabtiisii soo gateyba si degdeg ah ayuu ugu soo rogmaday Makka.
Markay kulligood cabbeen, weelashiina ka buuxsadeen ayey Cabdimudhalib ku yiraahdeen" Ilaah baan ku dhaarannaye arrinkii waa laguu xukumay, dib dambana Samsamka kugula doodi mayno, Ilaahii meeshaan saxaraha ah biyaha kaa siiyey yaa Samsamkana ku siiyey ee u noqo waraabbintaadii, waxba habar u tegi maynee".
Cabdullaahi wuxuu guursaday Aamino bintu Wahab binu Cabdimanaaf binu Suhra bin Kilaab, waxayna isku dhisteen magaalada Makka, muddo yar ka dibna, Aamino oo uur leh, ayaa Cabdullaahi arrin u baxay oo aadey Madiina, halkaas oo uu ku geeriyoodey.
Haashim wuxuu ahaa nin ka sheegganaa reer Makka, wuxuu waraabin jirey xujeyda oo uu aabbihiis Cabdimanaaf ka dhaxlay, sidoo kale wuxuu ahaa ninkii ugu horreeyey ee jideeyey labadii safar ee suuratul Quraysh sheegtay oo ay qurayshtu u kala safri jirtay Shaam iyo Yamaan.
Cabdimudhalib markuu arkay xaaladdu meeshay marayso iyo inay halis ku jiraan, meesha ay marayaanna ay tahay saxaraa wax ka dhowna uusan jirin, ayuu ku yiri raggii jifadiisa ahaa "nin walba qabrigiisa ha qoto hana dul fariisto, hadba kii dhintana waa aasaynaa".
Abraha oo ahaa nin xabashi ah oo yaman wakiil uga ahaa boqorkii xabashida ayaa markuu arkay sida carabbi kacbada ugu xajineyso waxaa galay maseyr markaasuu magaalada Sanca ka dhisay kaniisad aad u weyn isagoo raba inuu carab ka jeediyo xajkii ay kacbada u xajin jireen.
Markaa wixii ka dambeeyey magtii qureysheed ee tobanka geelo ah ahayd waxaa noqotay boqol geel ah, islaamkuna markuu yimid boqolkii ayuu u sugay, oo uddaayey, Rasuulka SCW wuxuu yiri: "Anigu waxaan ahay ina labo gowrac" oo uu ula jeedo nebi Ismaaciil iyo aabbihiis Cabdullaahi.
Maxammed binu Cabdullahi binu Cabdimudhalib binu Haashim binu Cabdimanaaf binu Qusayi binu Kilaab binu Murra binu Kacab binu Nadar binu Kinaana binu Khuseyma binu Mudrik (binu Ilyaas binu Mudar binu Nisaar binu Macad binu Cadnaan.
S aynu haddaba u fahamno aynu shanta tiir ee Islaamka iyo lixda tiir ee Iimaanka aynu mid mid u soo qaadno si aynu aqoonta sharciyeed ee waajibka ah aynu xilkeeda u gudanno si aynu raalli ahaanshaha Ilaahay u helno nolosha adduun iyo nolosha dambe ee aakhiroba.
". Abii-dhaalib waxaa uu yiri "Adeer baan u ahay", intaa ka dib Baxiira wiilkii ayuu gees ula baxay wuxuuna weyddiiyey su'aalo, ugu dambeyntiina wuxuu ka arkay khaatumkii nebinimda oo nabiga scw garbihiisa dhexdooda ku yaalley.
Waaga markuu baryo ilaa iyo 5 saac ee fiidnimo waxaad arkaysaa dadka oo aan ka faaruqeyn wadada, iyagoo lugeynayo jidwaynaha loogu talogaley baabuurta, markuu baabuur soo maro ama hoonka yeeriyana ka kala leexanayo wadada, ka dibna dib ugu soo aruurayo oo lugeyskoodii meesha ka sii wadanayo.
Gaadiidka dadku raacaan waa baabuur labo nooc kala ah: Caasi 14 shaqsi qaad ah iyo baabuur nooca xamuulka ee ka yar 1 TON oo loo sameeyay dul qufulan oo laga dhigay sidii Coaster-kii Xamar ka shaqeyn jirey, wuxuuna qaadir karaa 25 shaqsi.
Soomaalida ku dhaqan Eastleigh ama Islii, waa dad inta badan ka soo jeeda gobolada koonfureed ee Soomaaliya, gaar ahaan magaalooyinka Muqdisho, Kismaayo,Baardheere iyo Balad Wayne iyo dad noloshoodu dhexeyso Nairobi iyo magaalooyinka gobolada Soomaaliyeed ee xaduuda la leh Kenya ee Gedo, Jubadda Dhexe iyo Jubbada Hoose.
Eastliegh waxaa uk nool dad aad iyo aad u badan oo mudan ilaa 3 saldhig ciidan amaan iyo adeegyo kale oo dowli ah sida meelaha shatiyada laga goosto waxay ahaan lahaayeenba, laakiin ganacsatadii ayaa dhulkii laaluush kaga suulisay dowladihii hoose ee degenaa.
Ma sugna xiligii ay Soomaalidii ugu horeysay timid xaafada Eastliegh ama Islii laakiin mudadii u dhexaysay dabayaaqadii 1980yadii ilaa iyo bilowgii burburkii Dawladda dhexe ee Soomaaliya waxaa si xadad la’aan ah u yimid Islii Soomaali tiro badan.
Xaafada Islii waxaa mara labo wado oo waaweyn waxaana la kala yiraah Fisrt Avenue iyo Second Avenue isla markaana waxaa labada wado u dhexeysa 12 wadooyin oo yar yar kuwaad loogu kala yeero wadada 1aad ilaa 12aad, ugu dambeytiina waxaa soo xira wadooyinkan wado la yiraah Runabout-ka.
oo ku kala yaala Yurub iy Aasiya waa magaalo aad u qurux badan aadna caan ugu ah ganacsiga, dhaqaalah iyo dalxiiska waxaa ku nool in ka badan 13 milyan oo qof taas oo ka dhigaysa magaalada ugu dadka badan Turkiga iyo guud ahaan Yurub.
Taariikhda dhabta ah ee magaalada waxey bilaabaneesaa sida Taariikhyahano badan ee qabaan qiyaastii 660 ka hor miilaadiga markaas oo boqorkii miigaar biizaas ka dhisay magaalada biriizanda dhinaca yurub ee bosfoor, waa dambe hadana magaalo kale ayaa dhinaca kale laga dhisay weyna isku darsameen.
Sanadkii 196 ka hor miilaadiga waxey magaalada kala kulantay imbiraadooriyada Roomanka weerar daran kaas oo dudunshay badanaa magaalada waxa oona gaarsiiyay qasaaro badan, hase yeeshee dib ayee uga soo kabsatay oo u soo ceshatay barwaaqadeedii hore.
waxa uu yidhi cumar waxaanu ahayn qawm iskumida oo waxaanu wada caabudi jirnay diintii aabayaashayo iyo tii awoowayaasha waanay katageen diintayadii waxaanay raaceen diinkale.waxa uu yidhi boqorkii isaga oo lahadlaya camar waa maxay diinta aad wada haysateen waamaxayse diintan cusub ee ay raaceen?
waxaa jooga ayuu yidhi rasuulku boqor aan agtiisa cidna lagu dulmiyin asxaabtii markaas halkaas aaday waxa ay tiradoodu gaadhaysay 80 marka ciyaalka iyo dumarka laga reebo waxa layidhaahdaa waxa ay dhacday hijradaasii intii u dhaxaysay 10 ilaa 629.
kadib waxa uu kuidhi waxaad akhridaa waxa uu idinku akhriyo qaar kamida.axa uu akhriyay suuradaha cankabuut iyo ruum.markii uu najaaji maqlay labadaas suuradood ayaa indhihiisa ilmo katimi.waxa uu yidhi noosiikordhi oo noo akhri qaarkale oo kamida xadiiskan fiican.
waxa uu yidhi najaashi waar maxaad kaleedihiin ciise iyo hooyadii maryam , jacfar waxa uu akhriyay suuda maryam, kadib markii uu gaadhay ciise halkii uu suurada kaga jiray ayuu waxa uu yidhi boqorkii walaahay waxaad la timaadeen shay wayn diintiinaan waatii uu ilaahay ciise usoo dhiibay oo kale.
jacfar ayaa hadlay oo waxa uu yidhi.wixii hore ee aanu caabudi jirnay wwaanu katagnay oo waxa ay ahayd diin shaydaan iyo caabudista asnaamta, hadana waxaanu qaadanay diinta ilaahay ee dhabtaha.oo nooga timi ilaahay.oo uu nookeenay rasuul runsheege ah iyo kitaab kii ciise oo kale
Degmada inta badan dadka degan waa dad inta badan aaminsan sida khayradka dabiicigaa iyaga oo nidaamkoodu uu ku salaysan yahay nidaamka Interonational-ka ah ee loo isticmaalo beeraha waxsoo saarkeedna waxaa loo dhoofiyaa inta badan sida (Borama, Djibouti, Hargeisa iyo dhamaan Somaliland.
ahana jasiirada ugu waa wayn marka loo eego dhamaan jasiiradaha Bariga Afrika Soomliya, waxaa sidoo kale jira in jasiiradaha qaarkood ay ku nool yihiin Duur-joog ay ka midka yihiin Cawlka, Deero-deerada iyo Bakaylaha i.w.m. taasina waxay ku tusinaysaa badka ay ku fadhiyaan jasaa’irka dhaca Bada Gobolka Salal ee Saylac.
Faruuryaha oo dildillaaca oo qolfoof yeeshaan "Cheilitis" waa xaalad ka dhalato markii faruuryuhu qallaalaan kadibna dillaacaan maxaa yeelay badanaa faruuryaha waxaa dulsaaran xuub yar oo dufan leh oo eebbe ugu talagalay in uu subkiyo faruuryaha, haddii xuubkaas la waayo ama laga qaado faruuryaha ayaa dhibkaan la arkaa.
Faruur, Bushin, ama Dibin wadartu waa Faruuryo, ama Dibno, iyo Bishimo, waa qaybta jilicsan ee ku hareeraysan afka, waxay dareentaa kulka cuntada inta aan afka la galin, waxayna saamayn ku leedahay ama ka qaybqaataan hadalka iyo dhawaqiisa, waxaana loo adeegsadaa dhunkashada ama shuminta ilmaha ama qof la jecelyhay.
Dheecaannada wax burburiya ee calyada laga helo "enzymes" ayaa qaar waxay dhaawac u gaystaan faruuryaha oo dildillaaciyaan, taasne waxaa looga taxaddari karaa oo lagu daweyn karaa in aad joojisid haddii aad leedahay caadada faruuryaha in la leefo.
Burundi waa wadan ku yaalla bartamaha qaarada Afrika, caasimadiisu waa Bujumbura, waa dowlad dhexda ku jirta badna aan lahayn, waxay ka mid tahay wadamada ku yaal Gobolka harooyinka waaweyn, woqooyi waxaa ka xiga Ruwanda, koonfur iyo bari Tansaaniya galbeedna waxaa ka xiga Kongo Za'iir.
Burundi , si rasmi ah Jamhuuriyadda Burundi : Burundi, oo ku yaal gobolka Woqooyiga Ameerika ee Bariga Afrika, waxay xuduud ka dhigtay Rwanda waqooyiga, Tansaaniya dhinaca bariga iyo koonfurta, iyo Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo oo galbeed ah.
2015 ayaa goob joog u ahaa tartan siyaasadeed oo weyn sida Madaxweynaha Pierre Nkurunziza uu doorbiday inuu ku ordo muddo seddexaad ah, isku day afgambi iyo doorashadii baarlamaanka iyo doorashadii madaxtooyada ayaa si weyn loo dhaleeceeyay xubnaha beesha caalamka.
Intaasi marka laga yimaado waxaa jira tiro kale oo nebiyo iyo rasuul ah oo Rabbi u soo diray kutub, laakiin inagu aqoon uma lihin kuwaasi, waxaana tusaale inoo ah: Nebi Ismaaciil, Nebi Yacquub iyo Nebi Yoonis oo dhamaantood leh kutub aynaan cilmi u lahayn.
Qoraaladaasi waxaa khubarada diinta Islaamku u aqoonsan tahay ineey yihiin waxyigii Alle ku soo dejiyay Nebi Ibraahim; kuwaasi oo uu qoray Nebi Ibraahim naftiisa iyo isku duba rideen intii raacsanayd asaga ka dib markii uu geeriyooday.
Nabi Ibraahiim C.S ama Nebi Ibraahim Khaliifu Allah ( Af-Hebrow: ְַָָ ; "nebi ibraahim"; loo yaqaano "Khaliilu Allah" oo ah "saaxiibkii Alle") waa nebi iyo rasuul ka mid ah anbiyada iyo rususha Ilaahay u soo diray dadka.
Dowladii dhexe intaysan burburin iyo wixii ka horeeyay waxaa jiray adeegyo xakameeya dhaqdhaqaaqa ganacsiyada macaash doonka ah ee sharciga jebiya sida dhoofinta, soo dejinta iyo iibinta cuntada iyo daawada aan halbeega iyo tayada lahayn lagana yaabo inay waxyeelo badan leeyihiin.
Kuliyada Farsmada Baardheere waxaa ay u shaqaynaysaa waji kala duwan oo horumarin dhanka manhajka iyo hirgelinta barnaamijyo ay bulshada ka faa'iidayso oo la xariira beeraha, bay'ada, biyaha iyo xanaanada xoolaha iyo waliba ilaalinta dhirta iyo daaqa qaranka.
Machadka Xanaanada Xoolada Baardheere wuxuu qorshaynayaa sidii loo heli lahaa baranaamij iyo manhaj dhamaystiran iyo diyaarinta koox dhakhaatiir caafimaadka xoolaha oo la shaqeeya xoolalayda degmada iyo gobolka, gaar ahaan xilyada geelasha gobolka Gedo ay u guuraan roobabka koonfurta ee dhaca hoos Jilib ilaa Qudus.
Aayatiinka dhow, waa shanta sano ee abaabulka, waxaa ay kuliyada ku haminaysaa in adeegyada caafimaadka, culuunta beeraha iyo maamulka iyo maareynta si buuxda loo hirgeliyo iyada oo laamahaas dhamaantood ay xiriir la yeelanayaan jaamacadaha aduunka oo waqtigan xaadirka ah xariir looga samaynayo wadanka dibadiisa.
Intii lagu jiray dagaalkii labaad ee dunida, Romania waxay ahayd xulafada Nazi Jarmalka ee ka soo horjeeda Midowgii Soofiyeetka, iyagoo la dagaallamaya dhinaca Wehrmacht ilaa 1944-kii, markii ay ku biireen awoodda Allied iyo inay la qabsadeen xoogagga Ciidanka Xoogga.
Magaalada caasimadda ah iyo magaalada ugu weyn, Bucharest, waa magaala lixaad ee ugu weyn Midowga Yurub iyo tobanka tobnaad ee ku yaala qaarada yurub, iyadoo 2,106,144 degganaa laga soo bilaabo 2016; magaalooyinka kale ee waaweeyn waxaa ka mid ah Iaşi, Timishoara, Cluj-Napoca, Constanţa, Craiova, iyo Galaţi.
Ka dib dagaalkii Turkiga ee guulaystay ee ku dhamaaday dhaqdhaqaaqii qaran ee Turkiga ee ka soo dagay dhulalkii ugu badnaa ee dhulalkaas, dhaqdhaqaaqa wuxuu suldaanka salka ku dhuftay 1-dii Nofembar 1922kii, wuxuuna ku dhawaaqay Jamhuuriyadda Turkiga 29-kii Oktoobar, 1923-kii.
Qodobka 66aad ee Dastuurka Turkiga wuxuu ku qeexayaa "Turk" sida "qof kasta oo ku xidhan dowlad Turki ah iyada oo loo marayo dammaanadda muwaadinimada"; Sidaa darteed, isticmaalka sharciga ah ee ereyga "Turkiga" sida muwaadin Turkiga ah wuxuu ka duwan yahay qeexidda qowmiyadaha.
sanadii 1961.ayuu qardaawi usafray dhanka dawlada qadar.halkaas ayuu kanoqday maamulaha machadka diinta ee uhu waun wadanka gadar.sanadii 1977.ayuu qardaawi waxa uu helay dhalashada wadanka qadar, shiikhu waxa uu guursaday laba dumara takoobaad waamasriyad magaceeduna waa iscaad cabdi jawaad.
Magaalada Galdogob ayaa leh addeeg bulsho oo hagaagsan.magaaladu waxaa ay leedahay koronto joogto ah iyo biyo aan kala go,o lahayn Beel ahaan waxaa daga Reer Maxamed Muumin, Reer Xirsi Muumin, Reer Xasan Muumin, Reer Cali Muumin oo kamid ah beelaha Reer Muumin Aadam ama Xer, Reer Maxamed Carab iyo Maalismooge
Magan ayaa la diray oo islaantii gurigii ku booqday, Weydiiyayna hadal noociisuu ahaa Islaantii garan maayo bey tidhi, Islaantii waxeey dareentay cadhada ka muuqata Magan Ugaas Warfaa, Halkaas ooy ku xaqiiqsaday, Magan inuu ahaa nin aad u xaraga badan oo ka leexda GalGalinta, Cumaamad xiligaas madaxa la saaran jirayna saaran jiray.
Warfaa Mar haduu saldanadii soo waday oo uu wakhtigiisii halkaa ku dhameystay, Waxey noqotay oo la isku af gartay gabi ahaan beeshii absame in Samatar Ugaas Xirsi la siiyo, Halkii Ayuuna Ugaas Samatar Ugaas Xirsi Ku soo fadhisatay saldanadii Ogaadeen iyo absame.
Harar waxa ay ahayd magaalooyinka ugu caansan geeska africa qarnigii 11, harar waxa ay mar noqotay magaala madaxdii islaamka ee geeska africa sida laga dareemaayo radadkii culimada dhariiqada soomaaliyeed ee xilligaasi noolaa, mid walbo oo culimadaasi ka mid ah waxa uu cilmigiisa ku soo qaatay ama ku bilaabay magaaladaa faca weyn.
Axmed Gurey wuxuu ahaa nin Islaama waxa uu ahaa nin u dagaalamayay Diintiisa asalna kasoo jeeda mid ka mid ah qabaa ilada soomaaliyeed ee dega dhulka hada Itoobiya gumeysato, dhinaca kale waxa uu ahaa nin daaci ah oo dadka Diinta suuban gaadhsiinayay Imaam Axmed Gurey waxaa la sheegay in uu ku dhashay dhulka u dhexeeya Saylac iyo Harar.
Dagaalka Boqortooyada qabiilada dhulkaas deggan kula jirtay, waxa uu markastaba ahaa mid xukun iyo saldana raadis salka ku haya, si hadaba damacaasi ugu suurto galo waxa ay Boqortooyadu mar walba isticmaali jirtey diinta Kiristaanka oo ay calool jileec iyo taageero kagaga raadinaysay waddamada reer galbeedka ee Kiristaanka ah.
Waxaad faahfaahin ka helikartaa sida Axmad Al Shaami caalinka Harar ee qoray kitaabka "Fatxul Madiinat Harar" oo xaqiijinaya abtiriskii Axmed Gurey fii kitaab "Yaa Gragn Waraara" sanadkii 1961 ee uu leeyahay qoraa sare Tekletsadik Mekuria oo Xayle Selassie wasiirkiisa taclinta sare iyo agaasimaha madxafka Qaranka u ahaan jiray.
Axmad bin Ibrahim al-Ghazi sidoo kale lagu naanaysi jiray Axmed Guray, Abaanduulihii Weynaa" wuxuu ahaa imaam, hogaamiye, abaanduule, sheekh iyo suldaankii boqortooyadii Adal taasi oo ku duushay dowladii awooda badneyd ee ka talin-jirtey Abyssinia isla markaana jebisay hogaankaasi kana qabsatey dhul badan.
Dabayaaqadii qarnigii 9aad, Al-Yaqubi, oo ah aqoonyahan Muslim ah oo reer Armenian ah isla markaana safar ah, wuxuu qoray in Boqortooyada Adal ay tahay boqortooyo aad u yar isla markaana Zeila ay u shaqeysay xaruntii boqortooyada, oo taariikhdu ku beegneyd bilowgii qarnigii.
Ka dib markii ay dib u eegis ku sameeyeen wadanada Shiinaha, Midowga Soofiyeeti, Boqortooyada Biritayn, Maraykanka iyo tiro kale oo wadano ah ayaa 24 Oktoobar 1945, waxaa si rasmi ah loogu dhawaaqay jiritaanka Ururka Qaramada Midoobay.
Shir dhacay bishii Agoosto ilaa Oktoobar 1944kii ayaa wadanada Shiinaha, Boqortooyada Biritayn, iyo Midowgii Soofiyeeti, oo ku kulmay caasimada Washington, D.C ayaa waxay ku soo saareen in ururka Qaramada Midoobay laga dhigo mid caalami ah oo u dhaxeeya wadanada aduunka dhamaantood.
Is-aragyo kale iyo hadalo badan ka dib waxaa la isku raacay cida xubin ka noqon karta ururka iyo shaqooyinka uu qaban doono kuwaasi ooy ka mid ahaayeen inuu ilaaliyo nabada guud ee caalamka, horumarinta dhaqaalaha iyo xidhiidhka bulshooyinka caalamka.
Waxaana ka mid ah hadafka Ururka Qaramada Midoobay inuu ka shaqeeyo nabad caalami ah, amniga, ilaalinta xuquuqda aadamaha, daryeelka bulshooyinka iyo kobcinta dhaqaalaha, ilaalada deegaanka, fidinta gargaarka dagdaga ah ee meelaha ka dhacaan abaaro, musiibo dabiici ah iyo colaada.
Maqaalkii ugu horeeyay ee ku dhawaaqida Qaramada Midoobay waxaa si wada jir ah u diyaariyay 29 Diisamber 1941 madaxweynihii Maraykanka Franklin D. Roosevelt, ra'isul-wasaaraha Boqortooyada Biritatn Winston Churchill, gacanyarahii Roosevelt Harry Hopkins, kuwaasi oo wakhtigaas ku sugnaa Aqalka Cad ee Maraykanka.
Jimciyada Quruumaha ka Dhaxaysa waxay leedahay wakiilo badan oo ka shaqeeya waxyaabo badan oo kala duwan; kuwaas waxaa kamid ah Bankiga Aduunka , Ururka Caafimaadka Aduunka , Hayada Cuntada Aduunka , UNESCO, iyo UNICEF.
Golahani wuxuu awood u leeyahay inuu xaqiijiyo kharashka ku shaqeeyso Qaramada Midoobay, u magaaco xubin aan joogto ahayn Golaha Amniga Qaramada Midoobay, ka helo warbixin dhamaan xubnaha, wakiilada, hayadaha iyo ururada Qaramada Midoobay isla markaana amar iyo talobixin siiyo ururadaasi.
Ururka Qaramada Midoobay wuxuu qabtey hoowlo aad u balaadhan; kuwaasi waxaa ugu muhiimsan horumarinta xidhiidhka bulshooyinka, daryeelida xuquuqda Aadamaha, horumarinta dhaqaalaha, dabargoynta gumeysiga, caafimaadka iyo waxbarashasa, daryeelka qoxootiga iyo ganacsiga.
Golaha Amniga Qaramada Midoobay ; ) waa xubin ka mid ah lixda xubin ugu sareeysa Ururka Qaramada Midoobay iyo waaxda masuulka ka ah amniga iyo nabada caalami ee aduunka, iyo xubinta u qaabilsan aqbalitaanka ka mid noqoshada Jimciyada Quruumaha Ka Dhaxaysa.