polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
පඨමකප්‌පිකානං මනුස්‌සානං සහෙතුකානං ඤාණසම්‌පයුත්‌තානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ තෙරසින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති – චක්‌ඛුන්‌ද්‍රියං, සොතින්‌ද්‍රියං, ඝානින්‌ද්‍රියං, ජිව්‌හින්‌ද්‍රියං, කායින්‌ද්‍රියං, මනින්‌ද්‍රියං, ජීවිතින්‌ද්‍රියං, සොමනස්‌සින්‌ද්‍රියං වා උපෙක්‌ඛින්‌ද්‍රියං වා, සද්‌ධින්‌ද්‍රියං , වීරියින්‌ද්‍රියං, සතින්‌ද්‍රියං, සමාධින්‌ද්‍රියං, පඤ්‌ඤින්‌ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමානි තෙරසින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති.
පඨමකප්‌පිකානං මනුස්‌සානං සහෙතුකානං ඤාණවිප්‌පයුත්‌තානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ ද්‌වාදසින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති – චක්‌ඛුන්‌ද්‍රියං, සොතින්‌ද්‍රියං, ඝානින්‌ද්‍රියං, ජිව්‌හින්‌ද්‍රියං, කායින්‌ද්‍රියං, මනින්‌ද්‍රියං, ජීවිතින්‌ද්‍රියං, සොමනස්‌සින්‌ද්‍රියං වා උපෙක්‌ඛින්‌ද්‍රියං වා, සද්‌ධින්‌ද්‍රියං, වීරියින්‌ද්‍රියං, සතින්‌ද්‍රියං, සමාධින්‌ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමානි ද්‌වාදසින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති.
ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්‌ඡානගතානං නෙරයිකානං පරිපුණ්‌ණායතනානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ නවින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති – චක්‌ඛුන්‌ද්‍රියං, සොතින්‌ද්‍රියං, ඝානින්‌ද්‍රියං, ජිව්‌හින්‌ද්‍රියං, කායින්‌ද්‍රියං, මනින්‌ද්‍රියං, ඉත්‌ථින්‌ද්‍රියං වා පුරිසින්‌ද්‍රියං වා, ජීවිතින්‌ද්‍රියං , උපෙක්‌ඛින්‌ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමානි නවින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති.
ගබ්‌භසෙය්‍යකානං සත්‌තානං සහෙතුකානං ඤාණසම්‌පයුත්‌තානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ දසින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති – කායින්‌ද්‍රියං, මනින්‌ද්‍රියං, ඉත්‌ථින්‌ද්‍රියං වා පුරිසින්‌ද්‍රියං වා, ජීවිතින්‌ද්‍රියං, සොමනස්‌සින්‌ද්‍රියං වා උපෙක්‌ඛින්‌ද්‍රියං වා, සද්‌ධින්‌ද්‍රියං, වීරියින්‌ද්‍රියං, සතින්‌ද්‍රියං, සමාධින්‌ද්‍රියං, පඤ්‌ඤින්‌ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමානි දසින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති.
ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්‌ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්‌චබධිරානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ අට්‌ඨින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති – චක්‌ඛුන්‌ද්‍රියං, ඝානින්‌ද්‍රියං, ජිව්‌හින්‌ද්‍රියං, කායින්‌ද්‍රියං මනින්‌ද්‍රියං, ඉත්‌ථින්‌ද්‍රියං වා පුරිසින්‌ද්‍රියං වා, ජීවිතින්‌ද්‍රියං, උපෙක්‌ඛින්‌ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමානි අට්‌ඨින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති.
ගබ්‌භසෙය්‍යකානං සත්‌තානං සහෙතුකානං ඤාණවිප්‌පයුත්‌තානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ නවින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති – කායින්‌ද්‍රියං, මනින්‌ද්‍රියං, ඉත්‌ථින්‌ද්‍රියං වා පුරිසින්‌ද්‍රියං වා, ජීවිතින්‌ද්‍රියං, සොමනස්‌සින්‌ද්‍රියං වා උපෙක්‌ඛින්‌ද්‍රියං වා, සද්‌ධින්‌ද්‍රියං, වීරියින්‌ද්‍රියං, සතින්‌ද්‍රියං, සමාධින්‌ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමානි නවින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති.
කාමාවචරානං දෙවානං, පඨමකප්‌පිකානං මනුස්‌සානං, ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්‌ඡානගතානං, නෙරයිකානං පරිපුණ්‌ණායතනානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එකාදසායතනානි පාතුභවන්‌ති – චක්‌ඛායතනං, රූපායතනං, සොතායතනං, ඝානායතනං, ගන්‌ධායතනං, ජිව්‌හායතනං, රසායතනං, කායායතනං, ඵොට්‌ඨබ්‌බායතනං, මනායතනං, ධම්‌මායතනං. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමානි එකාදසායතනානි පාතුභවන්‌ති.
ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්‌ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්‌චන්‌ධානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ අට්‌ඨින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති – සොතින්‌ද්‍රියං, ඝානින්‌ද්‍රියං, ජිව්‌හින්‌ද්‍රියං, කායින්‌ද්‍රියං, මනින්‌ද්‍රියං, ඉත්‌ථින්‌ද්‍රියං වා පුරිසින්‌ද්‍රියං වා, ජීවිතින්‌ද්‍රියං, උපෙක්‌ඛින්‌ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමානි අට්‌ඨින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති.
කාමාවචරානං දෙවානං, පඨමකප්‌පිකානං මනුස්‌සානං, ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්‌ඡානගතානං නෙරයිකානං පරිපුණ්‌ණායතනානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එකාදස ධාතුයො පාතුභවන්‌ති – චක්‌ඛුධාතු, රූපධාතු, සොතධාතු, ඝානධාතු, ගන්‌ධධාතු, ජිව්‌හාධාතු, රසධාතු, කායධාතු, ඵොට්‌ඨබ්‌බධාතු, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතු, ධම්‌මධාතු. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමා එකාදස ධාතුයො පාතුභවන්‌ති.
ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්‌ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්‌චන්‌ධබධිරානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ සත්‌තින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති – ඝානින්‌ද්‍රියං , ජිව්‌හින්‌ද්‍රියං, කායින්‌ද්‍රියං, මනින්‌ද්‍රියං, ඉත්‌ථින්‌ද්‍රියං වා පුරිසින්‌ද්‍රියං වා, ජීවිතින්‌ද්‍රියං, උපෙක්‌ඛින්‌ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමානි සත්‌තින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති.
චක්‌ඛුන්‌ද්‍රියං, සොතින්‌ද්‍රියං, මනින්‌ද්‍රියං, ජීවිතින්‌ද්‍රියං, සොමනස්‌සින්‌ද්‍රියං , උපෙක්‌ඛින්‌ද්‍රියං, සද්‌ධින්‌ද්‍රියං, වීරියින්‌ද්‍රියං, සතින්‌ද්‍රියං, සමාධින්‌ද්‍රියං, පඤ්‌ඤින්‌ද්‍රියං, අනඤ්‌ඤාතඤ්‌ඤස්‌සාමීතින්‌ද්‍රියං, අඤ්‌ඤින්‌ද්‍රියං, අඤ්‌ඤාතාවින්‌ද්‍රියං – ඉමානි වුච්‌චන්‌ති ‘‘රූපධාතුයා චුද්‌දසින්‌ද්‍රියානි’’.
ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්‌ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්‌චබධිරානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ දසායතනානි පාතුභවන්‌ති – චක්‌ඛායතනං, රූපායතනං, ඝානායතනං, ගන්‌ධායතනං, ජිව්‌හායතනං, රසායතනං, කායායතනං, ඵොට්‌ඨබ්‌බායතනං, මනායතනං, ධම්‌මායතනං. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමානි දසායතනානි පාතුභවන්‌ති.
ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්‌ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්‌චබධිරානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ දස ධාතුයො පාතුභවන්‌ති – චක්‌ඛුධාතු, රූපධාතු, ඝානධාතු, ගන්‌ධධාතු, ජිව්‌හාධාතු, රසධාතු, කායධාතු, ඵොට්‌ඨබ්‌බධාතු, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතු, ධම්‌මධාතු. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමා දස ධාතුයො පාතුභවන්‌ති.
ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්‌ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්‌චන්‌ධානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ දසායතනානි පාතුභවන්‌ති – රූපායතනං, සොතායතනං, ඝානායතනං, ගන්‌ධායතනං, ජිව්‌හායතනං, රසායතනං , කායායතනං, ඵොට්‌ඨබ්‌බායතනං, මනායතනං, ධම්‌මායතනං. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමානි දසායතනානි පාතුභවන්‌ති.
ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්‌ඡානගතානං නෙරයිකානං , ජච්‌චන්‌ධානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ දස ධාතුයො පාතුභවන්‌ති – රූපධාතු, සොතධාතු, ඝානධාතු, ගන්‌ධධාතු, ජිව්‌හාධාතු, රසධාතු, කායධාතු, ඵොට්‌ඨබ්‌බධාතු, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතු, ධම්‌මධාතු. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමා දස ධාතුයො පාතුභවන්‌ති.
ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්‌ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්‌චන්‌ධබධිරානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ නවායතනානි පාතුභවන්‌ති – රූපායතනං, ඝානායතනං, ගන්‌ධායතනං, ජිව්‌හායතනං, රසායතනං, කායායතනං, ඵොට්‌ඨබ්‌බායතනං, මනායතනං, ධම්‌මායතනං. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමානි නවායතනානි පාතුභවන්‌ති.
ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්‌ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්‌චන්‌ධබධිරානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ නව ධාතුයො පාතුභවන්‌ති – රූපධාතු, ඝානධාතු, ගන්‌ධධාතු, ජිව්‌හාධාතු, රසධාතු, කායධාතු, ඵොට්‌ඨබ්‌බධාතු, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතු, ධම්‌මධාතු. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමා නව ධාතුයො පාතුභවන්‌ති.
ගබ්‌භසෙය්‍යකානං සත්‌තානං අහෙතුකානං, ඨපෙත්‌වා නපුංසකානං, උපපත්‌තික්‌ඛණෙ පඤ්‌චින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති – කායින්‌ද්‍රියං, මනින්‌ද්‍රියං, ඉත්‌ථින්‌ද්‍රියං වා පුරිසින්‌ද්‍රියං වා, ජීවිතින්‌ද්‍රියං, උපෙක්‌ඛින්‌ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමානි පඤ්‌චින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති.
කාමාවචරානං දෙවානං, පඨමකප්‌පිකානං මනුස්‌සානං, ගබ්‌භසෙය්‍යකානං සත්‌තානං සහෙතුකානං ඤාණවිප්‌පයුත්‌තානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ ද්‌වෙ හෙතූ පාතුභවන්‌ති – අලොභො විපාකහෙතු, අදොසො විපාකහෙතු. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමෙ ද්‌වෙ හෙතූ පාතුභවන්‌ති. අවසෙසානං සත්‌තානං ] අහෙතුකා පාතුභවන්‌ති.
අසඤ්‌ඤසත්‌තානං දෙවානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එකො ඛන්‌ධො පාතුභවති – රූපක්‌ඛන්‌ධො; ද්‌වෙ ආයතනානි පාතුභවන්‌ති – රූපායතනං, ධම්‌මායතනං; ද්‌වෙ ධාතුයො පාතුභවන්‌ති – රූපධාතු, ධම්‌මධාතු; එකං සච්‌චං පාතුභවති – දුක්‌ඛසච්‌චං; එකින්‌ද්‍රියං පාතුභවති – රූපජීවිතින්‌ද්‍රියං. අසඤ්‌ඤසත්‌තා දෙවා අහෙතුකා අනාහාරා අඵස්‌සකා අවෙදනකා අසඤ්‌ඤකා අචෙතනකා අචිත්‌තකා පාතුභවන්‌ති.
මනින්‌ද්‍රියං, ජීවිතින්‌ද්‍රියං, සොමනස්‌සින්‌ද්‍රියං, උපෙක්‌ඛින්‌ද්‍රියං, සද්‌ධින්‌ද්‍රියං, වීරියින්‌ද්‍රියං, සතින්‌ද්‍රියං, සමාධින්‌ද්‍රියං, පඤ්‌ඤින්‌ද්‍රියං, අනඤ්‌ඤාතඤ්‌ඤස්‌සාමීතින්‌ද්‍රියං, අඤ්‌ඤින්‌ද්‍රියං, අඤ්‌ඤාතාවින්‌ද්‍රියං – ඉමානි වුච්‌චන්‌ති ‘‘අපරියාපන්‌නෙ ද්‌වාදසින්‌ද්‍රියානි’’.
චක්‌ඛුධාතු, රූපධාතු, චක්‌ඛුවිඤ්‌ඤාණධාතු, සොතධාතු, සද්‌දධාතු, සොතවිඤ්‌ඤාණධාතු, ඝානධාතු, ගන්‌ධධාතු, ඝානවිඤ්‌ඤාණධාතු, ජිව්‌හාධාතු, රසධාතු, ජිව්‌හාවිඤ්‌ඤාණධාතු, කායධාතු, ඵොට්‌ඨබ්‌බධාතු, කායවිඤ්‌ඤාණධාතු, මනොධාතු, ධම්‌මධාතු , මනොවිඤ්‌ඤාණධාතු – ඉමා වුච්‌චන්‌ති ‘‘කාමධාතුයා අට්‌ඨාරස ධාතුයො’’.
චක්‌ඛුන්‌ද්‍රියං, සොතින්‌ද්‍රියං, මනින්‌ද්‍රියං, ජීවිතින්‌ද්‍රියං, සොමනස්‌සින්‌ද්‍රියං වා උපෙක්‌ඛින්‌ද්‍රියං වා, සද්‌ධින්‌ද්‍රියං, වීරියින්‌ද්‍රියං , සතින්‌ද්‍රියං, සමාධින්‌ද්‍රියං, පඤ්‌ඤින්‌ද්‍රියං – රූපධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ ඉමානි දසින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති.
රූපධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ, ඨපෙත්‌වා අසඤ්‌ඤසත්‌තානං දෙවානං, පඤ්‌චක්‌ඛන්‌ධා පාතුභවන්‌ති, පඤ්‌චායතනානි පාතුභවන්‌ති, පඤ්‌ච ධාතුයො පාතුභවන්‌ති, එකං සච්‌චං පාතුභවති, දසින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති, තයො හෙතූ පාතුභවන්‌ති, තයො ආහාරා පාතුභවන්‌ති, එකො ඵස්‌සො පාතුභවති, එකා වෙදනා… එකා සඤ්‌ඤා… එකා චෙතනා… එකං චිත්‌තං පාතුභවති.
චක්‌ඛුධාතු, රූපධාතු, චක්‌ඛුවිඤ්‌ඤාණධාතු, සොතධාතු, සද්‌දධාතු, සොතවිඤ්‌ඤාණධාතු, ඝානධාතු , ගන්‌ධධාතු, ඝානවිඤ්‌ඤාණධාතු, ජිව්‌හාධාතු, රසධාතු, ජිව්‌හාවිඤ්‌ඤාණධාතු, කායධාතු, ඵොට්‌ඨබ්‌බධාතු, කායවිඤ්‌ඤාණධාතු, මනොධාතු, ධම්‌මධාතු, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතු – ඉමා වුච්‌චන්‌ති ‘‘අට්‌ඨාරස ධාතුයො’’.
කාමාවචරානං දෙවානං, පඨමකප්‌පිකානං මනුස්‌සානං, ගබ්‌භසෙය්‍යකානං සත්‌තානං සහෙතුකානං ඤාණසම්‌පයුත්‌තානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ තයො හෙතූ පාතුභවන්‌ති – අලොභො විපාකහෙතු, අදොසො විපාකහෙතු, අමොහො විපාකහෙතු. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමෙ තයො හෙතූ පාතුභවන්‌ති.
ගබ්‌භසෙය්‍යකානං සත්‌තානං අහෙතුකානං, නපුංසකානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ චත්‌තාරින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති – කායින්‌ද්‍රියං, මනින්‌ද්‍රියං, ජීවිතින්‌ද්‍රියං , උපෙක්‌ඛින්‌ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමානි චත්‌තාරින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති.
මනින්‌ද්‍රියං, ජීවිතින්‌ද්‍රියං, සොමනස්‌සින්‌ද්‍රියං, උපෙක්‌ඛින්‌ද්‍රියං, සද්‌ධින්‌ද්‍රියං, වීරියින්‌ද්‍රියං, සතින්‌ද්‍රියං, සමාධින්‌ද්‍රියං, පඤ්‌ඤින්‌ද්‍රියං, අඤ්‌ඤින්‌ද්‍රියං, අඤ්‌ඤාතාවින්‌ද්‍රියං – ඉමානි වුච්‌චන්‌ති ‘‘අරූපධාතුයා එකාදසින්‌ද්‍රියානි’’.
අරූපධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ චත්‌තාරො ඛන්‌ධා පාතුභවන්‌ති, ද්‌වෙ ආයතනානි පාතුභවන්‌ති, ද්‌වෙ ධාතුයො පාතුභවන්‌ති, එකං සච්‌චං පාතුභවති, අට්‌ඨින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති, තයො හෙතූ පාතුභවන්‌ති, තයො ආහාරා පාතුභවන්‌ති, එකො ඵස්‌සො පාතුභවති, එකා වෙදනා… එකා සඤ්‌ඤා… එකා චෙතනා… එකං චිත්‌තං පාතුභවති.
හෙට්‌ඨතො ආකාසානඤ්‌චායතනූපගෙ දෙවෙ පරියන්‌තං කරිත්‌වා, උපරිතො නෙවසඤ්‌ඤානාසඤ්‌ඤායතනූපගෙ දෙවෙ අන්‌තොකරිත්‌වා, යං එතස්‌මිං අන්‌තරෙ එත්‌ථාවචරා එත්‌ථ පරියාපන්‌නා සමාපන්‌නස්‌ස වා උපපන්‌නස්‌ස වා දිට්‌ඨධම්‌මසුඛවිහාරිස්‌ස වා චිත්‌තචෙතසිකා ධම්‌මා – ඉමෙ ධම්‌මා අරූපාවචරා.
මනින්‌ද්‍රියං, ජීවිතින්‌ද්‍රියං, උපෙක්‌ඛින්‌ද්‍රියං, සද්‌ධින්‌ද්‍රියං, වීරියින්‌ද්‍රියං, සතින්‌ද්‍රියං, සමාධින්‌ද්‍රියං, පඤ්‌ඤින්‌ද්‍රියං – අරූපධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ ඉමානි අට්‌ඨින්‌ද්‍රියානි පාතුභවන්‌ති.
ගබ්‌භසෙය්‍යකානං සත්‌තානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ සත්‌තායතනානි පාතුභවන්‌ති – රූපායතනං, ගන්‌ධායතනං, රසායතනං, කායායතනං, ඵොට්‌ඨබ්‌බායතනං, මනායතනං, ධම්‌මායතනං. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමානි සත්‌තායතනානි පාතුභවන්‌ති.
ගබ්‌භසෙය්‍යකානං සත්‌තානං උපපත්‌තික්‌ඛණෙ සත්‌ත ධාතුයො පාතුභවන්‌ති – රූපධාතු, ගන්‌ධධාතු, රසධාතු, කායධාතු, ඵොට්‌ඨබ්‌බධාතු, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතු, ධම්‌මධාතු. කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ එතෙසං ඉමා සත්‌ත ධාතුයො පාතුභවන්‌ති.
චක්‌ඛුසම්‌ඵස්‌සජා සඤ්‌ඤා, සොතසම්‌ඵස්‌සජා සඤ්‌ඤා, ඝානසම්‌ඵස්‌සජා සඤ්‌ඤා, ජිව්‌හාසම්‌ඵස්‌සජා සඤ්‌ඤා, කායසම්‌ඵස්‌සජා සඤ්‌ඤා, මනොධාතුසම්‌ඵස්‌සජා සඤ්‌ඤා, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතුසම්‌ඵස්‌සජා සඤ්‌ඤා – ඉමා වුච්‌චන්‌ති ‘‘කාමධාතුයා සත්‌ත සඤ්‌ඤා’’.
චක්‌ඛුසම්‌ඵස්‌සජා චෙතනා, සොතසම්‌ඵස්‌සජා චෙතනා, ඝානසම්‌ඵස්‌සජා චෙතනා, ජිව්‌හාසම්‌ඵස්‌සජා චෙතනා, කායසම්‌ඵස්‌සජා චෙතනා, මනොධාතුසම්‌ඵස්‌සජා චෙතනා, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතුසම්‌ඵස්‌සජා චෙතනා – ඉමා වුච්‌චන්‌ති ‘‘කාමධාතුයා සත්‌ත චෙතනා’’.
චක්‌ඛුසම්‌ඵස්‌සජා වෙදනා, සොතසම්‌ඵස්‌සජා වෙදනා, ඝානසම්‌ඵස්‌සජා වෙදනා, ජිව්‌හාසම්‌ඵස්‌සජා වෙදනා, කායසම්‌ඵස්‌සජා වෙදනා, මනොධාතුසම්‌ඵස්‌සජා වෙදනා, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතුසම්‌ඵස්‌සජා වෙදනා – ඉමා වුච්‌චත්‌ති ‘‘කාමධාතුයා සත්‌ත වෙදනා’’.
හෙට්‌ඨතො බ්‍රහ්‌මලොකං පරියන්‌තං කරිත්‌වා, උපරිතො අකනිට්‌ඨෙ දෙවෙ අන්‌තොකරිත්‌වා , යං එතස්‌මිං අන්‌තරෙ එත්‌ථාවචරා එත්‌ථ පරියාපන්‌නා සමාපන්‌නස්‌ස වා උපපන්‌නස්‌ස වා දිට්‌ඨධම්‌මසුඛවිහාරිස්‌ස වා චිත්‌තචෙතසිකා ධම්‌මා – ඉමෙ ධම්‌මා රූපාවචරා.
චක්‌ඛුසම්‌ඵස්‌සජා සඤ්‌ඤා, සොතසම්‌ඵස්‌සජා සඤ්‌ඤා, ඝානසම්‌ඵස්‌සජා සඤ්‌ඤා, ජිව්‌හාසම්‌ඵස්‌සජා සඤ්‌ඤා, කායසම්‌ඵස්‌සජා සඤ්‌ඤා, මනොධාතුසම්‌ඵස්‌සජා සඤ්‌ඤා, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතුසම්‌ඵස්‌සජා සඤ්‌ඤා – ඉමා වුච්‌චන්‌ති ‘‘සත්‌ත සඤ්‌ඤා’’.
චක්‌ඛුසම්‌ඵස්‌සජා වෙදනා, සොතසම්‌ඵස්‌සජා වෙදනා, ඝානසම්‌ඵස්‌සජා වෙදනා, ජිව්‌හාසම්‌ඵස්‌සජා වෙදනා, කායසම්‌ඵස්‌සජා වෙදනා, මනොධාතුසම්‌ඵස්‌සජා වෙදනා, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතුසම්‌ඵස්‌සජා වෙදනා – ඉමා වුච්‌චන්‌ති ‘‘සත්‌ත වෙදනා’’.
චක්‌ඛුසම්‌ඵස්‌සජා චෙතනා, සොතසම්‌ඵස්‌සජා චෙතනා, ඝානසම්‌ඵස්‌සජා චෙතනා, ජිව්‌හාසම්‌ඵස්‌සජා චෙතනා, කායසම්‌ඵස්‌සජා චෙතනා, මනොධාතුසම්‌ඵස්‌සජා චෙතනා, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතුසම්‌ඵස්‌සජා චෙතනා – ඉමා වුච්‌චන්‌ති ‘‘සත්‌ත චෙතනා’’.
හෙට්‌ඨතො අවීචිනිරයං පරියන්‌තං කරිත්‌වා, උපරිතො පරනිම්‌මිතවසවත්‌තී දෙවෙ අන්‌තොකරිත්‌වා, යං එතස්‌මිං අන්‌තරෙ එත්‌ථාවචරා එත්‌ථ පරියාපන්‌නා ඛන්‌ධධාතුආයතනා; රූපං, වෙදනා, සඤ්‌ඤා, සඞ්‌ඛාරා, විඤ්‌ඤාණං – ඉමෙ ධම්‌මා කාමාවචරා.
චක්‌ඛායතනං, රූපායතනං , සොතායතනං, සද්‌දායතනං, ඝානායතනං, ගන්‌ධායතනං, ජිව්‌හායතනං, රසායතනං, කායායතනං, ඵොට්‌ඨබ්‌බායතනං, මනායතනං, ධම්‌මායතනං – ඉමානි වුච්‌චන්‌ති ‘‘කාමධාතුයා ද්‌වාදසායතනානි’’.
චක්‌ඛායතනං, රූපායතනං, සොතායතනං, සද්‌දායතනං, ඝානායතනං, ගන්‌ධායතනං, ජිව්‌හායතනං, රසායතනං, කායායතනං, ඵොට්‌ඨබ්‌බායතනං, මනායතනං, ධම්‌මායතනං – ඉමානි වුච්‌චන්‌ති ‘‘ද්‌වාදසායතනානි’’.
තත්‌ථ කතමා රූපධාතුයා චතස්‌සො වෙදනා…පෙ.… චතස්‌සො සඤ්‌ඤා…පෙ.… චතස්‌සො චෙතනා…පෙ.… චත්‌තාරි චිත්‌තානි?
චක්‌ඛුවිඤ්‌ඤාණං, සොතවිඤ්‌ඤාණං, මනොධාතු, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතු – ඉමානි වුච්‌චන්‌ති ‘‘රූපධාතුයා චත්‌තාරි චිත්‌තානි’’.
චක්‌ඛුසම්‌ඵස්‌සො සොතසම්‌ඵස්‌සො, ඝානසම්‌ඵස්‌සො, ජිව්‌හාසම්‌ඵස්‌සො, කායසම්‌ඵස්‌සො, මනොධාතුසම්‌ඵස්‌සො, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතුසම්‌ඵස්‌සො – ඉමෙ වුච්‌චන්‌ති ‘‘කාමධාතුයා සත්‌ත ඵස්‌සා’’.
රූපක්‌ඛන්‌ධො, වෙදනාක්‌ඛන්‌ධො, සඤ්‌ඤාක්‌ඛන්‌ධො, සඞ්‌ඛාරක්‌ඛන්‌ධො, විඤ්‌ඤාණක්‌ඛන්‌ධො – රූපධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ ඉමෙ පඤ්‌චක්‌ඛන්‌ධා පාතුභවන්‌ති.
කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ සබ්‌බෙසං කතමෙ චත්‌තාරො ආහාරා පාතුභවන්‌ති. කබළීකාරො ආහාරො, ඵස්‌සාහාරො, මනොසඤ්‌චෙතනාහාරො, විඤ්‌ඤාණාහාරො
වෙදනාක්‌ඛන්‌ධො, සඤ්‌ඤාක්‌ඛන්‌ධො, සඞ්‌ඛාරක්‌ඛන්‌ධො, විඤ්‌ඤාණක්‌ඛන්‌ධො – අරූපධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ ඉමෙ චත්‌තාරො ඛන්‌ධා පාතුභවන්‌ති.
සාසවා කුසලාකුසලබ්‍යාකතා ධම්‌මා කාමාවචරා, රූපාවචරා, අරූපාවචරා, රූපක්‌ඛන්‌ධො, වෙදනාක්‌ඛන්‌ධො, සඤ්‌ඤාක්‌ඛන්‌ධො, සඞ්‌ඛාරක්‌ඛන්‌ධො, විඤ්‌ඤාණක්‌ඛන්‌ධො – ඉමෙ ධම්‌මා පරියාපන්‌නා.
චක්‌ඛුසම්‌ඵස්‌සො, සොතසම්‌ඵස්‌සො, ඝානසම්‌ඵස්‌සො, ජිව්‌හාසම්‌ඵස්‌සො, කායසම්‌ඵස්‌සො, මනොධාතුසම්‌ඵස්‌සො, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතුසම්‌ඵස්‌සො – ඉමෙ වුච්‌චන්‌ති ‘‘සත්‌ත ඵස්‌සා’’.
චක්‌ඛුවිඤ්‌ඤාණං, සොතවිඤ්‌ඤාණං, ඝානවිඤ්‌ඤාණං, ජිව්‌හාවිඤ්‌ඤාණං, කායවිඤ්‌ඤාණං, මනොධාතු, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතු – ඉමානි වුච්‌චන්‌ති ‘‘කාමධාතුයා සත්‌ත චිත්‌තානි’’.
රූපධාතුයා පඤ්‌චක්‌ඛන්‌ධා, ඡ ආයතනානි, නව ධාතුයො, තීණි සච්‌චානි , චුද්‌දසින්‌ද්‍රියානි, අට්‌ඨ හෙතූ, තයො ආහාරා, චත්‌තාරො ඵස්‌සා, චතස්‌සො වෙදනා, චතස්‌සො සඤ්‌ඤා, චතස්‌සො චෙතනා, චත්‌තාරි චිත්‌තානි.
කාමධාතුයා පඤ්‌චක්‌ඛන්‌ධා, ද්‌වාදසායතනානි, අට්‌ඨාරස ධාතුයො, තීණි සච්‌චානි, බාවීසතින්‌ද්‍රියානි, නව හෙතූ, චත්‌තාරො ආහාරා, සත්‌ත ඵස්‌සා, සත්‌ත වෙදනා, සත්‌ත සඤ්‌ඤා, සත්‌ත චෙතනා, සත්‌ත චිත්‌තානි.
චක්‌ඛුධාතු, රූපධාතු, චක්‌ඛුවිඤ්‌ඤාණධාතු, සොතධාතු, සද්‌දධාතු, සොතවිඤ්‌ඤාණධාතු, මනොධාතු, ධම්‌මධාතු, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතු – ඉමා වුච්‌චන්‌ති ‘‘රූපධාතුයා නව ධාතුයො’’.
පඤ්‌චක්‌ඛන්‌ධා, ද්‌වාදසායතනානි, අට්‌ඨාරස ධාතුයො, චත්‌තාරි සච්‌චානි, බාවීසතින්‌ද්‍රියානි, නව හෙතූ, චත්‌තාරො ආහාරා, සත්‌ත ඵස්‌සා, සත්‌ත වෙදනා, සත්‌ත සඤ්‌ඤා, සත්‌ත චෙතනා, සත්‌ත චිත්‌තානි.
චක්‌ඛුවිඤ්‌ඤාණං, සොතවිඤ්‌ඤාණං, ඝානවිඤ්‌ඤාණං, ජිව්‌හාවිඤ්‌ඤාණං , කායවිඤ්‌ඤාණං, මනොධාතු, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතු – ඉමානි වුච්‌චන්‌ති ‘‘සත්‌ත චිත්‌තානි’’.
රූපක්‌ඛන්‌ධො…පෙ.… විඤ්‌ඤාණක්‌ඛන්‌ධො – කාමධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ සබ්‌බෙසං ඉමෙ පඤ්‌චක්‌ඛන්‌ධා පාතුභවන්‌ති.
අපරියාපන්‌නෙ චත්‌තාරො ඛන්‌ධා, ද්‌වෙ ආයතනානි, ද්‌වෙ ධාතුයො, ද්‌වෙ සච්‌චානි, ද්‌වාදසින්‌ද්‍රියානි, ඡ හෙතූ, තයො ආහාරා, එකො ඵස්‌සො, එකා වෙදනා, එකා සඤ්‌ඤා, එකා චෙතනා, එකං චිත්‌තං.
අරූපධාතුයා චත්‌තාරො ඛන්‌ධා, ද්‌වෙ ආයතනානි, ද්‌වෙ ධාතුයො, තීණි සච්‌චානි, එකාදසින්‌ද්‍රියානි , අට්‌ඨ හෙතූ, තයො ආහාරා, එකො ඵස්‌සො, එකා වෙදනා, එකා සඤ්‌ඤා, එකා චෙතනා, එකං චිත්‌තං.
රූපක්‌ඛන්‌ධො, වෙදනාක්‌ඛන්‌ධො, සඤ්‌ඤාක්‌ඛන්‌ධො, සඞ්‌ඛාරක්‌ඛන්‌ධො, විඤ්‌ඤාණක්‌ඛන්‌ධො – ඉමෙ වුච්‌චන්‌ති ‘‘කාමධාතුයා පඤ්‌චක්‌ඛන්‌ධා’’.
රූපක්‌ඛන්‌ධො, වෙදනාක්‌ඛන්‌ධො, සඤ්‌ඤාක්‌ඛන්‌ධො, සඞ්‌ඛාරක්‌ඛන්‌ධො, විඤ්‌ඤාණක්‌ඛන්‌ධො – ඉමෙ වුච්‌චන්‌ති ‘‘රූපධාතුයා පඤ්‌චක්‌ඛන්‌ධා’’.
චක්‌ඛුධාතු, රූපධාතු, සොතධාතු, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතු, ධම්‌මධාතු – රූපධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ ඉමා පඤ්‌ච ධාතුයො පාතුභවන්‌ති.
කුසලානං වා ධම්‌මානං විපාකතො කිරියාබ්‍යාකතෙසු වා ධම්‌මෙසු අලොභො, අදොසො, අමොහො – ඉමෙ තයො අබ්‍යාකතහෙතූ. ඉමෙ වුච්‌චන්‌ති රූපධාතුයා අට්‌ඨ හෙතූ.
කාමධාතුයා කති ඛන්‌ධා, කති ආයතනානි, කති ධාතුයො, කති සච්‌චානි, කති ඉන්‌ද්‍රියානි, කති හෙතූ, කති ආහාරා, කති ඵස්‌සා, කති වෙදනා, කති සඤ්‌ඤා, කති චෙතනා, කති චිත්‌තානි?
වෙදනාක්‌ඛන්‌ධො, සඤ්‌ඤාක්‌ඛන්‌ධො , සඞ්‌ඛාරක්‌ඛන්‌ධො, විඤ්‌ඤාණක්‌ඛන්‌ධො – ඉමෙ වුච්‌චන්‌ති ‘‘අපරියාපන්‌නෙ චත්‌තාරො ඛන්‌ධා’’.
චක්‌ඛුසම්‌ඵස්‌සො, සොතසම්‌ඵස්‌සො, මනොධාතුසම්‌ඵස්‌සො, මනොවිඤ්‌ඤාණධාතුසම්‌ඵස්‌සො – ඉමෙ වුච්‌චන්‌ති ‘‘රූපධාතුයා චත්‌තාරො ඵස්‌සා’’.
වෙදනාක්‌ඛන්‌ධො, සඤ්‌ඤාක්‌ඛන්‌ධො, සඞ්‌ඛාරක්‌ඛන්‌ධො, විඤ්‌ඤාණක්‌ඛන්‌ධො – ඉමෙ වුච්‌චන්‌ති ‘‘අරූපධාතුයා චත්‌තාරො ඛන්‌ධා’’.
කුසලානං වා ධම්‌මානං විපාකතො කිරියාබ්‍යාකතෙසු වා ධම්‌මෙසු අලොභො, අදොසො, අමොහො – ඉමෙ තයො අබ්‍යාකතහෙතූ. ඉමෙ වුච්‌චන්‌ති ‘‘නව හෙතූ’’.
කති ඛන්‌ධා, කති ආයතනානි, කති ධාතුයො, කති සච්‌චානි, කති ඉන්‌ද්‍රියානි, කති හෙතූ, කති ආහාරා, කති ඵස්‌සා, කති වෙදනා, කති සඤ්‌ඤා, කති චෙතනා, කති චිත්‌තානි?
චක්‌ඛුන්‌ද්‍රියං, සොතින්‌ද්‍රියං…පෙ.… අඤ්‌ඤාතාවින්‌ද්‍රියං – ඉමානි වුච්‌චන්‌ති ‘‘කාමධාතුයා බාවීසතින්‌ද්‍රියානි’’.
කාමාවචරා ධම්‌මා, න කාමාවචරා ධම්‌මා, රූපාවචරා ධම්‌මා, න රූපාවචරා ධම්‌මා, අරූපාවචරා ධම්‌මා, න අරූපාවචරා ධම්‌මා, පරියාපන්‌නා ධම්‌මා, අපරියාපන්‌නා ධම්‌මා.
පඤ්‌චන්‌නං ඛන්‌ධානං කති අරූපධාතුපරියාපන්‌නා, කති න අරූපධාතුපරියාපන්‌නා…පෙ.… සත්‌තන්‌නං චිත්‌තානං කති අරූපධාතුපරියාපන්‌නා, කති න අරූපධාතුපරියාපන්‌නා?
රූපක්‌ඛන්‌ධො, වෙදනාක්‌ඛන්‌ධො, සඤ්‌ඤාක්‌ඛන්‌ධො, සඞ්‌ඛාරක්‌ඛන්‌ධො, විඤ්‌ඤාණක්‌ඛන්‌ධො – ඉමෙ වුච්‌චන්‌ති ‘‘පඤ්‌චක්‌ඛන්‌ධා’’.
පඤ්‌චන්‌නං ඛන්‌ධානං කති රූපධාතුපරියාපන්‌නා, කති න රූපධාතුපරියාපන්‌නා …පෙ.… සත්‌තන්‌නං චිත්‌තානං කති රූපධාතුපරියාපන්‌නා, කති න රූපධාතුපරියාපන්‌නා?
ඵස්‌සාහාරො, මනොසඤ්‌චෙතනාහාරො, විඤ්‌ඤාණාහාරො – අරූපධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ ඉමෙ තයො ආහාරා පාතුභවන්‌ති.
ඵස්‌සාහාරො, මනොසඤ්‌චෙතනාහාරො, විඤ්‌ඤාණාහාරො – රූපධාතුයා උපපත්‌තික්‌ඛණෙ ඉමෙ තයො ආහාරා පාතුභවන්‌ති.
පඤ්‌චන්‌නං ඛන්‌ධානං කති කාමධාතුපරියාපන්‌නා, කති න කාමධාතුපරියාපන්‌නා…පෙ.… සත්‌තන්‌නං චිත්‌තානං කති කාමධාතුපරියාපන්‌නා, කති න කාමධාතුපරියාපන්‌නා?
කබළීකාරාහාරො, ඵස්‌සාහාරො, මනොසඤ්‌චෙතනාහාරො, විඤ්‌ඤාණාහාරො – ඉමෙ වුච්‌චන්‌ති ‘‘කාමධාතුයා චත්‌තාරො ආහාරා’’.
කුසලානං ධම්‌මානං විපාකතො අලොභො, අදොසො, අමොහො – ඉමෙ තයො අබ්‍යාකතහෙතූ. ඉමෙ වුච්‌චන්‌ති ‘‘අපරියාපන්‌නෙ ඡ හෙතූ’’.
දසින්‌ද්‍රියා කාමධාතුපරියාපන්‌නා; තීණින්‌ද්‍රියා න කාමධාතුපරියාපන්‌නා; නවින්‌ද්‍රියා සියා කාමධාතුපරියාපන්‌නා, සියා න කාමධාතුපරියාපන්‌නා.
ඡ වෙදනා…පෙ.… ඡ සඤ්‌ඤා … ඡ චෙතනා… ඡ චිත්‌තා න අරූපධාතුපරියාපන්‌නා; මනොවිඤ්‌ඤාණධාතු සියා අරූපධාතුපරියාපන්‌නා, සියා න අරූපධාතුපරියාපන්‌නා.
ඡ වෙදනා…පෙ.… ඡ සඤ්‌ඤා… ඡ චෙතනා… ඡ චිත්‌තා න රූපධාතුපරියාපන්‌නා; මනොවිඤ්‌ඤාණධාතු සියා රූපධාතුපරියාපන්‌නා, සියා න රූපධාතුපරියාපන්‌නා.
සමුදයසච්‌චං කාමධාතුපරියාපන්‌නං; ද්‌වෙ සච්‌චා න කාමධාතුපරියාපන්‌නා; දුක්‌ඛසච්‌චං සියා කාමධාතුපරියාපන්‌නං, සියා න කාමධාතුපරියාපන්‌නං.
තයො කුසලහෙතූ, ද්‌වෙ අකුසලහෙතූ, තයො අබ්‍යාකතහෙතූ…පෙ.… ඉමෙ වුච්‌චන්‌ති ‘‘අරූපධාතුයා අට්‌ඨ හෙතූ’’.
ඡ වෙදනා…පෙ.… ඡ සඤ්‌ඤා… ඡ චෙතනා… ඡ චිත්‌තා කාමධාතුපරියාපන්‌නා; මනොවිඤ්‌ඤාණධාතු සියා කාමධාතුපරියාපන්‌නා, සියා න කාමධාතුපරියාපන්‌නා.
පඤ්‌චන්‌නං ඛන්‌ධානං කති පරියාපන්‌නා, කති අපරියාපන්‌නා…පෙ.… සත්‌තන්‌නං චිත්‌තානං කති පරියාපන්‌නා, කති අපරියාපන්‌නා?
චුද්‌දසින්‌ද්‍රියා න අරූපධාතුපරියාපන්‌නා; අට්‌ඨින්‌ද්‍රියා සියා අරූපධාතුපරියාපන්‌නා, සියා න අරූපධාතුපරියාපන්‌නා.
ඡ ඵස්‌සා න අරූපධාතුපරියාපන්‌නා; මනොවිඤ්‌ඤාණධාතුසම්‌ඵස්‌සො සියා අරූපධාතුපරියාපන්‌නො, සියා න අරූපධාතුපරියාපන්‌නො.
ඡ ඵස්‌සා කාමධාතුපරියාපන්‌නා; මනොවිඤ්‌ඤාණධාතුසම්‌ඵස්‌සො සියා කාමධාතු පරියාපන්‌නො, සියා න කාමධාතුපරියාපන්‌නො.
ඡ ඵස්‌සා න රූපධාතුපරියාපන්‌නා; මනොවිඤ්‌ඤාණධාතුසම්‌ඵස්‌සො සියා රූපධාතුපරියාපන්‌නො, සියා න රූපධාතුපරියාපන්‌නො.
ඡ වෙදනා…පෙ.… ඡ සඤ්‌ඤා… ඡ චෙතනා… ඡ චිත්‌තා පරියාපන්‌නා; මනොවිඤ්‌ඤාණධාතු සියා පරියාපන්‌නා, සියා අපරියාපන්‌නා.
ගිම්හාන සෘතුවේදී වැඩි වශයෙන් හමුවන්නේ ගැහැණු කුඩිත්තන්ය.සරත් කාලය උදාවන විට ලිංගික අභිජනනයන් උදෙසා පිරිමි කුඩිත්තන් ප්‍රභූත වේ.
සංසේචනයෙන් තොරව බිහිවන අනෙක් කෘමීන් වන්නේ මී මැස්සන්,බඹරන් හා කූඹින්ය.ඔවුන්ගෙන් එසේ ජනනය වන බහුතරය පිරිමි සතුන්ය.කෙසේ වෙතත් බොහොමයක් තනිව බිහිවන්නන් ගැහැණු සතුන් වන අතර ඔවුන් සංසේචනයෙන් ප්‍රභූත වේ.මෙම පිරිමි සතුන් ඒකගුණක වන අතර ගැහැණු සතුන් ද්වීගුණක වේ.ඉතා කලාතුරකින් කෘමීන්ගේ ද්වීලිංගිකතා දක්නට ලැබෙන අතර එවිට ඔවුන්ට ගැහැණු හා පිරිමි ප්‍රජනක අවයව දෙකම පිහිටයි.
කෘමීන්ගේ ජීවන චක්‍රය සීතලට,උෂ්ණත්වයට ඔරොත්තු දීමට අනුවර්තනය වී ඇත.සමහර කලාප වල ජීවත් වන කෘමීන්ට ශීත කාලයේ පවා ක්‍රියාකාරීව සිටීමේ හැකියාව පවතී.සමහර කෘමීන් ශීත කාලයේදී උණුසුම් ප්‍රදේශ කරා සංක්‍රමණය වෙයි.තවත් සමහරක් අලස ලෙස කාලය ගෙවා දමයි.
උදරය තුල ජීරණය,ස්වසනය ,අපද්‍රව්‍ය පිටකිරීමට හා ප්‍රජනනයට අදාල අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රීන් පවතී.සැලකිය යුතු තරමේ වෙනස් වීම් හා සිරුරේ බොහෝ අනුවර්තනයන් කෘමි විශේෂ තුල පවතී.විශේෂයෙන්ම පියාපත්,පාද,ස්පර්ශක හා මුඛයේ මෙම ලක්ෂණ හදුනාගත හැකිය.
සාම්ප්‍රදායික රූප අධ්‍යන විද්‍යාව මත පදනම්ව හෝ බාහිර පෙනුම මත පදනම්ව වර්ගීකරණය කල විට හෙක්සපෝඩාවන් ලෙස වර්ගීකරණය කල හැකිය.එම පන්තිය තුල කාණ්ඩ 04ක් හදුනා ගත හැකිය.ඒ කෘමීන්, හා ලෙසිනි.මෙයින් කාණ්ඩ 03ක් එක් කාණ්ඩයක් ලෙස එනම් ලෙස,සමග්‍රහණය කර ගන්නා මුඛ කොටස් පදනම් කරගනිමින් වර්ගීකරණය කර ඇත.ජානමය දත්ත හා පරිණාමික ඉතිහාසය මත පදනම්ව විශාල වශයෙන් ඇතිවූ බොහෝ ක්‍රමයන්ගේ වෙනස් වීම ඉහළ ක්‍රමාන්කිත සබඳතාවන්ට හේතුවී ඇත.
නූතන මූලධර්මයන්ට අනුව හෙක්සපෝඩා යනු කාණ්ඩයට අයත් කෘමීන්ගෙන් වෙන්වූ පරිණාමීය ඉතිහාසයක් ඇති බහුවංශිකයින් කොටසකි.
කෘමීන් අවසන් පොදු මුතුන් මිත්තෙකුගෙන් පැවත එන බවක් පෙනෙයි.එම නිසා උප වර්ග ,විශේෂ අනුපිළිවෙල, වැනි ශ්‍රේණි ගත කිරීම් වලට වඩා ඒකවංශික වර්ගීකරණයකට කෘමීන් ලක්කිරීම සුදුසු බව පෙනෙයි.
කෙසේ වුවද කෘමි විවිධත්වයේ සැබෑ මානයන් තවමත් අවිනිශ්චිතය.ඇස්තමේන්තු ගත පරාසය කෘමි විශේෂ මිලියන 1.4 සිට 1.8 දක්වා පවතී.මෙම සංඛ්‍යාව බොහෝ දුරට පෘථිවිය මත වසන සියලු කෘමීන්ගෙන් 20% අඩු ප්‍රමාණයක් නියෝජනය කරයි.
කෘමීන් ඵෙතිහාසික ලෙස සලකමින් උප වර්ග දෙකකට බෙදා දැක්විය හැකිය.එනම් පියාපත් සහිත හා පියාපත් රහිත ලෙසයි.පුරාතන පියාපත් රහිත කාණ්ඩයට අයත් වන්නේ පියාපත් රහිත වූ කාවායි. යටි හනුවේ හැඩය මත පදනම්ව සකස් වී ඇත.එමෙන්ම කාවා හා පියාපත් සහිත කෘමීන් එක්වීමෙන් කාණ්ඩය නිර්මාණය වී ඇත.කෘමීන් වර්ගීකරණය පිළිබද අධ්‍යනය වර්ගීකාරක කෘමි විද්‍යාව ලෙස හදුන්වයි.
අසම්පූර්ණ රූපාන්තරණයක් පෙන්නුම් කරන කෘමීන් අනුක්‍රමයෙන් වෙනස් වෙමින් හැව හැලීමේ ක්‍රියාවලියකට ලක්වෙයි.කෘමියෙකු හැව අරින්නේ ඔවුන්ගේ බාහිර ඇටසැකිල්ල නොඇදී එය උන්ගේ වර්ධනය අවහිර කරන විටයි.හැව ඇරීමේ ක්‍රියාවලිය ආරම්භවන්නේ කෘමියාගේ අපිචර්මයෙන් නව එපික්‍යුටිකලයක් ස්‍රාවය වූ පසුවයි.මෙම නව එපික්‍යුටිකලට පසුව අපිචර්මය එන්සයිම මිශ්‍රණයක් නිදහස් කරයි.
කෘමි හිස- තද නොබෙදුණු බාහිර හිස් වැස්මකින් ආවරණය වී ඇත.එය තුල සංවේදන අවයව ඇත.ස්පර්ශක,ඇස් හා මුඛය එයට අයත් වේ.සියලුම කෘමි ගෝත්‍රයන්ගෙන් තුලින් අනෙකුත් කෘමීන් තුල පවතින බොහෝ ලක්ෂණ හදුනාගත හැකිය.
හා වර්ග වල හිසෙහි ශීර්ෂය පිහිටා ඇත්තේ සංයුක්ත ඇස් යුගලය අතරයි.නමුත් කෘමීන් ගේ ශීර්ෂය සංයුක්ත ඇස් අතරමැද නොපිහිටයි.
උරස- කොටස් 03 කින් සමන්විත වෙයි.එම කොටස් , හා නම් වෙයි.පූර්වයෙහි පිහිටි හිසට ආසන්න කොටස නම් වෙයි.පලමු පාද යුගලය පිහිටා ඇත්තේ එහිය.මධ්‍යම කොටස වන අතර දෙවන පාද යුගලය හා පූර්ව පියාපත් එහි පිහිටයි.තෙවන කොටස එනම් උදරයට යාබදව පිහිටා ඇති අතර එයට තෙවන පාද යුගලය හා අපර පියාපත් අයත් වෙයි.
කෘමීන්ගේ බාහිර සැකිල්ල එනම් උච්චර්මය ස්ථර දෙකකින් සමන්විත වේ. නම් වූ තුනී ඉටි සහිත ජල ප්‍රතිරෝධක පිටත ස්ථරයක් වේ.එයට කයිටීන් අඩංගු නැත.යටි ස්ථරය එනම් කයිටීන් අඩංගු තරමක් ඝනවූ ස්ථරයකි.එයද තවත් ස්ථර 02 කට බෙදෙයි.ඒවා නම් නම් වූ පිටත ස්ථරයත්, නම් වූ අභ්‍යන්තර ස්ථරයත් ය.
උදරය - කෘමියෙකුගේ ශරීරයේ විශාලම කොටස වන්නේ මෙයයි.උදරයට සාමාන්‍යයෙන් 11-12ක් පමණ ඛණ්ඩ ඇතුලත්වේ.මෙය හිස හා උරසට වඩා දැඩි බවින් අඩුය.බෝහෝ කෘමීන්ගේ ගර්භාවස්ථාවේ හා ප්‍රාග්තන කෘමීන්ගේ පශ්චාත් ගර්භාවස්ථාවේ උදරයේ ඛණ්ඩ 11 ක් දක්නට ඇත.නූතන කෘමීන්ගේ උදරමය ඛණ්ඩ සංඛ්‍යාව අඩුවීමේ ප්‍රවණතාවක් ඇත.
කෘමීන් ඔවුන්ගේ ජීරණ පද්ධතිය යොදා ගනිමින් පරිභෝජනය කරන ආහාර වල සාරය උරාගනී.ප්‍රෝටීන්,පොලිසැකරයිඩ,මේද හා නියුක්ලෙයික් අම්ලය වැනි සංකීර්ණ සාරයන් හා ආකාරයෙන් මෙම බොහෝ ආහාර කෘමීන් ශරීරයට උරාගනී
බොහෝ නූතන කෘමි ගණ යුගයේදී වර්ධනය වී ඇත.මෙම යුගයෙන් පසුව හමුවන බොහෝ කෘමීන් අඳුරු වර්ණ වලින් ආරක්ෂාව සපයාගෙන ඇත.ඔවුන් බොහෝ දුරට උචිත තත්වයෙන්,සිරුරේ සැකැස්මෙන් හෝ රූපකායෙන් නූතන කෘමි කුලකයන් හා සමාන වෙයි.
ශක්ති වර්ධනය හා අභිජනනය සඳහා ශරීරයේ සෛල මෙම පෝෂක උරා ගැනීමට පෙර ඒවා අපවෘත්තීය ප්‍රතික්‍රියාවක් මඟින් ඇමයිනෝ අම්ල ,සරල සීනි වැනි කුඩා අංශුවලට කැඩී යයි.මෙම කැඩීයාමේ ක්‍රියාවලිය ආහාර ජීරණය ලෙස හදුන්වයි.
එක් එක් කණ්ඩායමෙහි ශ්‍රේණිගතය සමාන වනුයේ එය රැස් කල මුළු ලකුණු ගණන, එය ක්‍රීඩා කල මුළු තරග ගණනින් බෙදීමෙනි. .
වසර-සතරක සීමාව තුල පළමු වසරෙහිදී ක්‍රීඩා කල තරග සඳහා වටිනාකම තුනෙන්-පංගුවක් වෙයි; දෙවන වසර තුලදී ක්‍රීඩා කල තරග සඳහා එය තුනෙන්-දෙපංගුවක් වෙයි; අවසන් වසර දෙක තුල ක්‍රීඩා කල තරග සඳහා සම්පූර්ණ වටිනාකම හිමි වෙයි; මෑත තරග සඳහා ඉඳුරාම වැඩි භරණයක් හිමිවෙයි.
දැනටමත් රැස් කර ඇති ලකුණු ගණනට රැස් කර ගත් තරග ලකුණු එක් කොට නව ශ්‍රේණිගතය නිර්ණය කරන්න. කෙසේවෙතත්, අවසන් වසර සතර පරාසයෙහි නොපවතින තරග ඉවත් කල යුතු වෙයි.
කණ්ඩායම් විසින් රැස් කෙරෙන ලකුණු, ප්‍රතිවාදියාගේ ශ්‍රේණිගතය මත පදනම් වෙන බැවින්, එය ඇරඹුනු විට කණ්ඩායම් සඳහා පාදක ශ්‍රේණිගතයන් නියම කිරීමට මෙම ක්‍රමවේදයට සිදු විය.
2005 වසරෙහි අගභාගයෙහිදී, ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය විසින්, ඉහළ පෙළ සිටි ටෙස්ට්-ක්‍රීඩාවෙහි නොයෙදෙන ජාතීන් 11–30 ලෙසින් ශ්‍රේණිගත කලේ, අයිසීසී එදිජා ශූරතාවයෙහි ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙහි යෙදෙන ජාතීන්ගේ ශ්‍රේණිගතයන් ඌනපූරණය කරනු සඳහාය. අයිසීසී විසින්, මෙම ජාතීන් ශ්‍රේණිගතය සඳහා භාවිතා කලේ, 2005 අයිසීසී කුසලානෙහි සහ කොට්ඨාශය 2 තරගයෙහි (එනම්, 2007 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලාන සඳහා ප්‍රාථමික සුදුසුකම් ලැබීම් යාන්ත්‍රණයෙහි) ප්‍රතිඵලයන් වෙති.