polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ඉබ්බාගල රජ මහා විහාරය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුණැගල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි පුරාණ ලෙන් විහාරයකි. කුරුණෑගල නගරාසන්නයේ පිහිටා ඇති විහාරය ඇතාගල පර්වතයේ මධ්‍ය නිම්න ආශ්‍රිතව ගොඩනගා තිබේ. වර්තමානයේදී විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ස්ථානයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කොට තිබේ.
ජං යොං-සිල් යනු 2016 වර්ෂයේ දී විකාශය වූ දකුණු කොරියානු ඓතිහාසික රූපවාහිනී මාලා නාට්‍යයකි. මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ සොං ඉල්-ගූක්, කිම් යොං-චොල්, කිම් සං-ක්‍යුං සහ පාක් සුන්-යොං යන නළු නිළි පිරිස විසිනි. මෙය ද ජිංබිරොක්: අ මෙමොයර් ඔෆ් ඉම්ජින් වෝ නැමැති කතාමාලාව විස්ථාපනය කරමින් 1 නාළිකාව ඔස්සේ 2016 ජනවාරි 2 දින විකාශය ඇරඹී ය. 2016 මාර්තු 26 දින දක්වා විකාශය මූ මෙම කතාමාලාව සෙනසුරාදා සහ ඉරිදා දිනවල 21:40ට කථාංග 24කින් යුක්තව ප්‍රචාරය විය.
මෙම නීති විසින් ඉත සංඛ්‍යා යුගල සමහරක් ජනනය කරන අතර, තවත් බොහෝ යුගල පිළිබඳ දැනුවත්ව ඇති බැවින්, කිසිම ආකාරයකට මෙම නීති සාර්වව්‍යාපී නොවෙයි.
එන්එච්කේ ප්‍රාදේශීය, ජාතික, හා ලෝක පුවත් වාර්තා ඉදිරිපත් කරයි. දිනපතා තොරතුරු සංක්ෂිප්තව ගෙන එන එන්එච්කේ නිව්ස් 7, එන්එච්කේ ජෙනරල් ටීවී සහ එන්එච්කේ වර්ල්ඩ් හරහා ජපන් හා ඉංග්‍රීසි ශ්‍රව්‍ය මාවත්වල විකාශනය කරයි. ප්‍රමුඛතම පුවත් වැඩසටහනක් වන නිව්ස් 9 ද ද්විභාෂා වන අතර එන්එච්කේ ජනරාල් රූපවාහිනී සහ එන්එච්කේ ජාත්‍යන්තර නාලිකා ඔස්සේ විකාශය වේ. ලෝක පුවත් එන්එච්කේ බීඑස් 1 ඔස්සේ විකාශනය වේ. එන්එච්කේ බීඑස් 1 සජීවී ක්‍රීඩා ඉසව් තුළ හැර සෑම පැයකම 50වෙනි විනාඩියේදී ප්‍රවෘත්ති විකාශය කරයි.
යනු ජපානයේ ජාතික රූපවාහිනී ගුවන්විදුලි විකාශන ආයතනයයි. එය ප්‍රේක්ෂකයින් අතර එහි ඉංග්‍රීසි මුලකුරු වලින් ප්‍රචලිත වී ඇත. එන්එච්කේ ආයතනය ජපාන රූපවාහිනී ප්‍රේක්ෂකයින් විසින් මිලදී ගත යුතු රූපවාහිනී බලපත්‍ර මගින් ප්‍රධාන වශයෙන් සිය ආදායම උපයා ගනී.
එන්එච්කේ නාලිකාව ශ්‍රව්‍යාබාදිතයින් සඳහා ප්‍රවෘත්ති, කලාපීය පුවත් හා ළමා පුවත් ඉදිරිපත් කරයි. නිව්ස්ලයින් යනු එන්එච්කේ වර්ල්ඩ් රූපවාහිනියේ විදේශ ප්‍රේක්ෂකයන්ට ප්‍රවෘත්ති ඉදිරිපත් කරන වැඩසටහනයි.
ඔහුගේ පියාගේ නිදහස් පාලන සමය හා සැසඳීමේ දී, අතිශය දරදඬු පාලනයක් වූ යොන්සන්ගුන්ගේ ආඥාදායක පාලනය හමුවේ ජනයා බියට පත් විය.
කළු ගලින් නිර්මිත විහාරය එකක් පිටුපස එකක් යෙදෙන පරිද්දෙන් කාමර දෙකකින් සහ පිට මණ්ඩපයකින් යුක්ත වේ. එහි ඇතුල් කාමරය තුල රියන් 12 ක් පමණ උස් වූ ඔත් පිළිමයක් හා හිටි පිළිම හතරක් දැකගත හැකි වෙයි. පිටමණ්ඩපය ඉදිරිපිට ස්ථාපිත ගල් කුලුණු ද්විත්වය විහාරයේ වූ සුවිශේෂී නිර්මාණයක් සේ සැළකේ. එහි වම් ගල් කුළුණ ගණේශ්වරාචාරී විසිනුත් දකුණු කුළුණ ලාංකීය ගල් වඩුවෙකු විසිනුත් කැටයම් කර ඇතැයි පැවසේ. ඒ අනූව වම් කුළුණ හින්දු ආභාසයට අනුවත්, දකුණු කුළුණ බෞද්ධ ආභාසයට අනුවත් සකස් කොට තිබේ.
ගඩලාදෙණිය විහාරයේ ඉතිහාසය ක්‍රි.ව. 14වන සියවස පමණ දක්වා දිවයයි. පැරණි මූලාශ්‍රයන්ට අනූව මෙම විහාරය පළමුවන ධර්මකීර්ති හිමියන්ගේ අනුශාසනා පරිදි හතරවන බුවනෙකභාහු රජ විසින් ඉදිකරන ලද්දක් වේ. රජු විසින් මෙම විහාරයේ ඉදිකිරීම් සිය ප්‍රධාන අමාත්‍ය සේනාධිලංකාර වෙත පැවරූ බවත්, ඔහු දකුණු ඉන්දියානු වාස්තුවේදී ගණේශ්වරාචාරීගේ සැළසුමකට අනූව විහාරය ගොඩනැංවූ බවත් සඳහන් වේ.මෙය ගම්පොල යුගයේ ඉදිකල ඉතා වැදගත් සිද්ධස්ථාන යකි
ගඩලාදෙණිය විහාරයේ මූලික ඉදිකිරීම් ලක්ෂණ හා වාස්තුකලා ලක්ෂණ දකුණු ඉන්දිය විජයනගර් සම්ප්‍රදායට සමානතා දක්වයි. ස්වභාවික පිහිටි ගල් පර්වතයක් මත විහාර ගොඩනැගිලි ඉදිකොට තිබේ. විහාරය ප්‍රථිමාගෘහයකින්, පිවිසුම් තොරණකින්, චෛත්‍යයකින්, බෝධි වෘක්ෂයකින්, සංඝාවාසයකින් හා දේවාල දෙකකින් සමන්විත වේ. විහාර භූමියෙහි මීට අමතරව පැරණි ශිලා ලිපි කිහිපයක්ද දැකගත හැකිවේ.
ශෛලමය බෝධිඝරයකින් වටවූ ගඩලාදෙණිය විහාරයේ වූ බෝධි වෘක්ෂය, දඹදිව දෙව්රම් වෙහෙර ආනන්ද බෝධියෙන් රැගෙන ආ බෝධි අංකුරයක් යැයි විශ්වාස කෙරේ. එය පළමුවන ධර්මකීර්ති හිමි විසින් රෝපණය කොට තිබේ. සිද්ධස්ථානයේ වූ අඩි 40ක් පමණ උසට ගොඩ නංවා ඇති චෛත්‍යය විජයොත්පහය චෛත්‍යය ලෙස වහරනු ලැබේ. උස්වූ කුළුණු 4 ක් මත පියස්සක් යෙදීම මගින් ඊට ආරක්ෂාව සළසා ඇත.
ගඩලාදෙණිය විහාරය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානයක් වේ. එය පිළිමතලාව හන්දියේ සිට දවුලගල මාර්ගයේ කිලෝමීටර 1ක් පමණ දුරින් පිහිටයි. මෙම විහාරය වත්මන් ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින අංගසම්පූර්ණ ගල් විහාරය ලෙස සැලකේ.
මාර්තු 3 වෙනි දින ලෝක වනජීවි දිනය වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමටත්, ලෝක සත්ව හා ශාක ප්‍රජාවන් පිළිබද අවබෝධය ඇති කිරීමටත් 2013 දෙසැම්බර් 20 වෙනි දින පැවති එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලයේ 68 වෙනි සැසිවාරයේදී තීරනය කරන ලදී.
ලෝක වනජීවි දිනය යනු වන සත්ව හා ශාඛ ජීවයේ විවිධ ස්වරූපයන් හී අලංකාරය සැමරීමටත් එයින් ජනතාවට ලැබෙන විවිධාකාර ප්‍රතිලාබ පිළිබද අවබෝධයක් ඇති කිරීමටත් ලැබෙන මහගු අවස්තාවකි. ඒ සමගම පුළුල් ආකාරයේ ආර්ථික, පාරිසරික හා සමාජ බලපැම ඇති කරන වනජීවි අපරාධ වලට එරෙහිව කරන සටන තවත් වැඩි කිරීමේ හදිසි අවශ්‍යතාවද මේ දිනය අපට සිහිපත් කරයි.
වනජීවි සතුන් නිසග වටිනාකමක් පවතින අතර ම තිරසාර සංවර්ධනයේ මෙන්ම මානව සුබසිද්ධියේ පාරිසරික, ජානමය, සමාජීය, ආර්ථික, විද්‍යාත්මක, අධ්‍යාපනික, සංස්කෘතික, විනෝදාත්මක අංග කෙරෙහිද එය දායකත්වය ලබාදෙයි. මේ හේතූන් නිසාම එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සියළුම ජාතීන් හා අනෙකුත් ජාත්‍යන්තර සංවිධාන මෙන්ම සිවිල් සමාජයද, රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන හා පුද්ගලයෝ ද මේ ගෝලීය වනජීවි සැමරුමට සිය සහභාගීත්වය ලබා දෙයි.
නමැති ගණය කලින් ඇතුලත් කරන ලද්දේ ගණයටයි. දැනට අවබෝධ කරගෙන ඇති පරිදි ගණය නම් කර ඇති විශේෂ තුනකින් සමන්විත වෙයි. ., . සහ . යනුවෙනි. විශේෂය ශ්‍රී ලංකාවට ආවේනිකය.
2014 ලෝක වනජීවී දිනය සැමරීම නිමිත්තෙන් ශ්‍රී ලංකා තැපැල් දෙපාර්තුමේන්තුවේ මුද්දර කාර්යාංශය විසින් කදුකර ගස් මැඩියා නිරූපිත රුපියල් 5 ක වටිනාකමකින් යුත් නව තැපැල් මුද්දරයක් 2014 මාර්තු 3 දින නිකුත් කරනු ලැබේ.
මීට අමතරව ලෙන් විහාරයන් හි වියන්තල සිතුවම් ඇඳීම සඳහා තනාගත් බදාමයක් ද විය.මැටි වැලි හා කැඳ බදාමයන් පොල් කෙදි බුරුසුවකින් ගා ඒ මත කිරි මැටි මකුළු ගානු ලැබේ.ඇතැම් විහාරයන් හී දී මෙම බදාමය ගැලවී හෝ ඉරිතලායාම වැලැක්වීම පිණිස හා සිතුවම් ඇඳීමේ පහසුව තකා එම බදාමය මත කපුරෙදි කැබල්ලක් ද අලවා තිඛෙනු දිටිය හැකිය.මෙසේ සකසන ලද තලය මත සිත්තම් කිරීම සිදු කෙරුණි.
ටැම්පිට විහාරයන් හි වරිච්චිමත පුරවන ලද මැටි බිත්තිය කුරුම්බා ඇට්ටි කහට පොතු අරළු හා ගොඩපර ලෙලි තම්බාගත් ජලය පල්වෙන්නට තබා එම ජලයෙන් බිත්තිය තෙමා වාර කිහිපයක් මදිනු ලබයි.
අඩි හයක් පමණ උසට ගල්කණු සිටුවා ඒ මත හරස් අතට නා කොට පුරුද්දා ලෑලි අතුරා තැනූ වේදිකාවක් මත වරිච්චි බැදීමෙන් අනතුරුව එහි මැද මැටි සිර කිරීමෙන් බිත්ති සකස් කර ගන්නා ලදී. බිත්ති වහල පියසු ක්‍රමයට සකස් කර ගත් අතර එහි ද සිතුවම් අඳින ලදී.මේ පිළිම ගෙවල් හි සැලැස්මේ ගර්භ ගෘහය, අන්තරාලය හා මණ්ඩපය යන කොටස් වලින් යුක්ත විය. මෙසේ ටැම්පිට විහාර ගොඩ නගන ලද්දේ වේයන්ගෙන් චිත්‍ර ආරක්ෂාකර ගැනීම සඳහා බැව් පී.ටී.ඊ.දැරණියගල මතයයි.
මහනුවර සම්ප්‍රදායයේ සිතුවම් සඳහා යොදා ගනු ලැබුවේ සීමා සහිත වර්ණ සංඛ්‍යාවකි.සුදු,රතු,නිල් හා කොළ ප්‍රධාන වර්ණ විය.සීමා සහිත වර්ණ පටිපාටිය ගැඹුරු වර්ණ සේම පැතලි වර්ණ වීම නිසා ඉතා විසිතුරු ලෙසත් ප්‍රාණවත් ලෙසත් මෙම චිත්‍රයන් හි නොනවතින රේඛා යෙදුනි.දැනීමෙ හි අසීමිත,විසිතුරු නිරූපණය,වර්ණ සංයෝජනය,කලා කෞශල්‍ය අතින් මේ යුගයට අයත් සිතුවම් තරම් විසිතුරු සිතුවම් හා කලානුරූප සිතුවම් නැති තරම්ය යන්න විජේසේකරයන් ගේ අදහසයි.
මේ සඳහා කැඳ වතුර සමඟ පදමට හනාගත් වැලි මැටි මිශ්‍රණයක් ඔවුන් භාවිතා කොට තිබේ.මෙයින් විෂමතාවය මගහැරී සුමට භාවයට පත්වනු ලැබුව ද සිතුවම් ඇඳීම සඳහා තරම් වූ තත්ත්වයට එය තවමත් සුදුසු නොවේ.මෙම බිත්ති මත කුරුම්බා ඇට්ටි අරළු කහට පොතු බඳුනකට දමා සතියක් පමණ පෙගෙන්නට හැර කිරිමැටි හා වැලි මිශ්‍රණයකට එම ජලය මුසු කොට හොඳින් අනා බිත්ති පෘෂ්ඨය දෙපස මැනවින් කපරාරු කර ගනී.ඒ මත මතුරට මකුළු තට්ටුවක්ද ගාන ලදී.
විහාර බිත්ති සකසා ගනු ලැබූ වේ ගඩොලින් හෝ ගලින්ය.නමුත් බොහෝ විහාරයන් හි බිත්ති තනා ගනු ලැබුවේ සාමාන්‍ය නිවෙස් හි බිත්ති තනා ගන්නා ආකාරයටය.එනම් පොළොවට ලම්භව සිටුවන ලද ලී කණු සඳහා තිරස් ලෙස ලී බැදීමෙන් නිර්මාණය වන ලී සැකිල්ල පදමට තනාගත් වැලිමැටි මිශ්‍රණයකින් පුරවා ගැනීමෙන්ය.මෙසේ තනා ගන්නා බිත්ති පෘෂ්ඨ ඉතා රළු බැවින් ඔප මට්ටම් කර ගත යුතු වේ.ඒ සඳහා පිටතින් තවත් බදාමයක් යොදනු ලබයි.
සංඝරාජ හිමියන්ගේ සමයේ උපාලි හිමියන් නිසා ගමක් පාසා විහාර ඇති වීමත් එම විහාරයන් හි සිතුවම් ඇදීමත් විය.චිත්‍රයන් හි ප්‍රධාන අනුශාසකයා රජු වූ අතර පැවදි අනුශාසකවරයා විහාරාධිපති විය.මෙකී සිද්ධස්ථාන ඒවායේ ගෘහනිර්මාණාත්මක ශිල්ප ක්‍රමය අනුව ලෙන් විහාර ටැමිපිට විහාර හා සාමාන්‍ය විහාර ලෙසින් ප්‍රධාන කොටස් තුනකි.මේවායෙහි සිතුවම්කර්ම කෙසේ සිදු වීද යන්න සලකා බැලිය යුතුව තිබේ.
පොල් කටු අගුරු දොරණ තෙල් සමඟ අඹරා සාමාන්‍ය භාවිතයේදී යොදා ගෙන තිබේ.මීට අමතරව පැරණි කොහොල්ලෑ,කැකුණ තෙල්,හල්දුම්මල, පිරිසිදු පාංකඩ සමඟ එකට අඹරා අව්වෙන් වේලා පිරිසිදු වළඳකදමා ගිනි අවුලූවා එයට උඩින් මැටි භාජනයක් තබා වසා තැබීමෙන් පසු අදුන් දැලි ලබා ගනී. පරණ කොහොල්ලෑ,පහන් දැලි හා පහන් කඩ යන ද්‍රව්‍ය කැප්පෙටිය ලාටු සමඟ එකට උණු කර අඹරාගැනීමෙන්ද කළු වර්ණය සාදා ගනු ලබයි.
ගුහා ලෙන් හි ඇඳි සිතුවම් ලෙසින් ද මේවා හදුන්වනු ලබයි.මේ සඳහා යොදා ගනු ලැබුණේ ස්වාභාවික ගල් ලෙන්ය.ජලය ගුහාව තුළට ගලා නොඑන ලෙස කටාරම් කෙටීමෙන් පසු ගුහාව තුල ගිනි තබා පේකඩ සහිතව කැටයම් කළ ලී කණු හෝ ගල් කණු මත ගල හේත්තු කොට බෑවුම් වහලයකින් යුතුව ගෘහය තනා වරිච්චි හෝ ගල් හෝ පිලිස්සූ මැටි හෝ අමුගඩොල් බිත්ති සකස් කර කපරාරුවෙන් ඔපදමා එහි ඇතුළත චිත්‍රඇඳීම සිදු කර ඇත.
ලෙන් විහාරයන් හි ගල් පෘෂ්ඨය මත සිතුවම් ඇඳීම කළ නොහැකි බැවින් ගලෙහි මැලියම් තවරා ඒ මත රෙදි අලවා චිත්‍ර තලය සකස් කර ගනී. බඹර ගල හා දෙගල්දොරුව වියන් සිතුවම් මීට උදාහරණයන්ය.වී පොතු මිශ්‍ර බදාමයකින් පර්වත පෘෂ්ඨය වසා ඒමත චිත්‍ර ඇඳ ඇති බව බඹරගලින් හමුවූ සිවිලින් සිතුවම් කැබලිවලින් පෙනේ.ගලේ තවරන ලද මැලියම් මත ඝනට මකුළු තවරා ඒ මත ද සිතුවම් ඇඳීම සිදුකර ඇත.
ශිල්පීහු බොහෝදුරට වර්ණ සාදාගත්තේ තමන් විසින්මය.සිතුවම් සඳහා වර්ණ සාදා ගැනීම සඳහා යොදා ගනු ලැබුනේ ද ස්වාභාවික ද්‍රව්‍යයන් ය. ඒවායින් එකක් දෙකක් හැරුණු විට අන් සියල්ල දේශිය ද්‍රවය විය.මේ නිසා ශිල්පීන්ට වර්ණයන්ගේ තත්ත්වය පිළිබඳව පුළුල් අවබෝධයක් විය.මේ නිසාම එකී වර්ණ බොහෝ කාලයක් පැවතුණි.විශේෂයෙන් සායම් පිළියෙල කිරීම ඇරඹීම සිත්තර ගෝලයින්ගේ කාර්යය විය.
ගොකටු ගසේ කිරි වලින් තනා ගන්නා ලදී.රත්සිරියල් යොදා ගනිමින් ද කහ වර්ණය නිර්මාණය කරනු ලබයි.විද්‍යාගාර පර්යේෂණයන්ට අනුව සිත්තරුන් කහ පැහැය සඳහා ඇටික් සල්ෆයිට් අඩංගු හිරියල් ද භාවිතා කොට තිබේ.
මෙම වර්ණය දක්නට ලැඛෙන්නේ කලාතුරකිනි.නිල් අවරිය ගසේ කොළ යොදා ගෙන තනා ගන්නට ඇත.මීට අමතරව මුහුදු වැලි කබලෙන් බැද අරක්කු සමඟ මිශ්‍රකර ඇඹරීමෙන් නිල්පැහැය නිර්මාණය කොට ඇත.
පැරණි විහාර කර්මාන්තයන් හි යොදන ලද සායම් වර්ග තනා ගැනීමේ ශිල්පය පැරණි සිත්තර පවුල් හි කුල ප්‍රවේණි වස්තු ලෙසින් අතින් අත යෑම සුවිශේෂි වෙයි.
ලා හිරුගේ සේයාවේ - ශ්‍යාමි ෆොන්සේකා, ග්‍රේෂන් ආනන්ද, ප්‍රියා සූරියසේන, බන්දු සමරසිංහ – පද රචනය - ප්‍රේමකීර්ති ද අල්විස්
හසරැල් කුසුමන් දසතින් – මිල්ටන් මල්ලවආරච්චි, ප්‍රියා සූරියසේන, ග්‍රේෂන් ආනන්ද, බන්දු මුණසිංහ – පද රචනය - සෝමපාල ලීලානන්ද
බිදු බිඳු කඳුළු ගලා - ශ්‍යාමි ෆොන්සේකා, ප්‍රියා සූරියසේන, ග්‍රේෂන් ආනන්ද, බන්දු සමරසිංහ – පද රචනය – සෝමපාල ලීලානන්ද
සිය පහලොස්වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ දී වන අමෙන්හොටෙප් සිය නාමය අක්නාටෙන් ලෙස වෙනස් කරගත් අතර, සිය අගනුවර අමර්ණ වෙත ගෙනයන ලදී. අක්නාටෙන් රාජ්‍ය සමයේ ආටෙන්—හිරුමඬල—පළමුවරට ප්‍රමුඛ දෙවියා බවට පත් වූ අතර, ක්‍රමයෙන් ආටෙන් එකම දෙවියා ලෙස සැලකිණි. මෙය සත්‍ය ඒක දේවවාදයක් බවට විද්වතුන් අතර වාදවිවාද ඇත. නමුත් ඇතැමුන් පවසන්නේ ඔහු විසින් ප්‍රමුඛ සූර්ය වන්දනාව ප්‍රචලිත කළ බවත්, ඔහු සෙසු සම්ප්‍රදායික දෙවිවරුන් ඇදහීම සම්පූර්ණයෙන් අත්නොහළ බවත් ය.
පුරාතන ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශය යනු වඩාත් ප්‍රකටම පුරාතන ඊජිප්තු රාජවංශයයි. මෙම රාජවංශය ඊජිප්කුවේ ප්‍රසිද්ධම පාරාවෝවරුන්ගෙන් සමන්විත වේ. ඒ අතරට 1922දී හොවාඩ් කාටර් විසින් සොහොන්ගැබ සොයාගනු ලැබූ තුතන්ඛාමුන් ද අයත් වේ. මෙම රාජවංශය තුත්මෝසිස් නැමැති පාරාවෝවරුන් සිව්දෙනකු විසින් රජකම් කළ නිසා තුත්මෝසීය රාජවංශය ලෙස ද හඳුන්වයි.
වන අමෙන්හොටෙප් වසර 12කට අධික කාලයක් ඔහුගේ පුතු වූ වන අමෙන්හොටෙප් සමග හවුල් පාලනයක් ගෙනයන්නට ඇත. නමුත් මෙම යෝජිත හවුල් පාලනය පිළිබඳ නොයෙකුත් වාද විවාද ඇත. ඇතැම් විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ එය දීර්ඝ හවුල්-පාලන සමයක් බව වුවත්, සෙස්සෝ එය කෙටිකාලීන පාලනයක් බව පවසති. එසේම මෙවැනි හවුල් පාලනයක් එහි නොපැවති බව පවසන විද්වත්හු ද වෙති.
වන රාජවංශය පිහිටුවන ලද්දේ, වන අහ්මෝස් විසිනි. ඔහු වන රාජවංශයේ අවසාන පාලකයා වූ කාමොස්ගේ පුත්‍රයා හෝ සොහොයුරකු ලෙස සැලකේ. අහ්මෝස් හික්සොස් පාලකයින්ට එරෙහි යුධ ව්‍යාපාරය අවසන් කළේ ය. ඔහුගේ සමය දෙවන අන්තර්මධ්‍ය යුගයේ සහ නව රාජධානි යුගයේ ආරම්භය ලෙස සැලකේ. අහ්මෝස්ගෙන් පසු ඔහුගේ පුත් වන අමෙන්හොටෙප් සිහසුනට පත් වූ අතර, ඔහුගේ සමයේ එතරම් වැදගත් සිදුවීම් වාර්තා නොවේ.
පසුකාලීන ඊජිප්තුවාසීන් මෙම අමර්ණ යුගය අවාසනාවන්ත මුලාවක් ලෙස හඳුන්වන ලදී. අක්නාටෙන්ගේ මරණින් පසු වූ සිදුවීම් පැහැදිළි නැත. ඉන්පසු රාජ්‍යත්වයට පත් වූයේ යැයි පැවසෙන ස්මෙන්ඛරේ සහ නෙෆර්නෙෆරුආටෙන් නැමැති තනි පුද්ගලයන් දෙදෙනා පිළිබඳ සොයාගෙන ඇති මුත්, ඉතිහාසයේ ඔවුනට හිමි ස්ථානය විවාදයට තුඩු දී ඇත. අනතුරුව තුතන්ඛාමුන් රාජ්‍යත්වයට පත් වූ නමුත්, ඔහු තරුණ වියේදී ම මියගියේ ය.
මෙම දකුණුපසින් දැක්වෙන උදාහරණය අමුන්ගේ දෙවන වක්තෘවරයා ලෙසත්, තීබ්ස්හි මුට් දෙවඟනගේ ප්‍රධාන පූජකවරයා ලෙසත් ආගමික බලතල ඉසිලූ ආයි නැමැති මිනිසකුගේ එකකි. ඔහු තුතන්ඛාමුන් සමයේ ප්‍රතිමාව ඉදිකරන කාලයේ සේවය කොට ඇත. ආයි රජුගේ කාටූෂ් මුදුවල ප්‍රතිමාවේ නිරූපිත තුතන්ඛාමුන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයාගේ රුව කලාශිල්පියකු විසින් ප්‍රතිමාව "නවීකරණයට" ගත් උත්සාහයක් ලෙස සැලකෙයි.
වන රාජවංශයේ රාජ්‍ය විචාළ ප්‍රකට පාරාවෝවරුන් අතර, දේශීය රාජවංශයක වැඩිම කාලයක් රජකම් කළ පාරාවෝවරිය වූ හට්ෂෙප්සුට් , සහ "අන්‍යලබ්ධික පාරාවෝ" අක්නා‍ටෙන් සහ ඔහුගේ රැජින වූ, නෙෆර්ටිටි ද වේ.
රාජවංශය , ඊජිප්තු නව රාජධානියේ බිහි වූ රාජවංශ ත්‍රිත්වය අතරින් පළමුවැන්න ද වේ. මෙකල ඊජිප්තුව බලය අතින් එහි උච්චස්ථානයට පත් විය.
බල්හේ රාජ්‍යය පිහිටුවන ලද්දේ 698දී, එනම් ගොගුර්යෝ බිඳ වැටී වසර තිහකට පසුව ය. මෙය පැරණි ගොගුර්යෝහි උතුරු පෙදෙසේ පිහිටුවන ලද්දේ පැරණි ගොගුර්යෝ සෙන්පතියකු වූ දේ ජෝයොං විසිනි. බල්හේ රාජ්‍යය විසින් කොරියානු අර්ධද්වීපයේ උතුරු පෙදෙස්, මැංචූරියාවේ කොටසක් අයත් වූ අතර, එය නූතන රුසියානු ප්‍රිමෝර්ස්කි ක්‍රේ දක්වා ව්‍යාප්ත විය. බල්හේ තමන් ගොගුර්යෝහි අනුප්‍රාප්තික රාජ්‍යයක් ලෙස හඳුන්වා ගත්තේ ය. එය ටෑං රාජවංශයේ සංස්කෘතිය වැළඳගත්තේ ය. විශේෂයෙන්ම රාජ්‍ය ව්‍යුහය, සහ භූ දේශපාලන පද්ධතිය අනුගමනය කරන ලදී.
15වන සහ 16වන සියවස්වල, සහ විද්‍යාව දියුණු කරන ලදී. ඒ අතරින් වඩාත් වැදගත් පාලකයකු වූ මහා සේජොං රජු , විසින් කොරියානු මර්ණමාලාව වූ හංගුල් ප්‍රකාශයට පත්කළේ ය. මෙම ස්වර්ණමය යුගය තුළ සංස්කෘතික, සහ විද්‍යාත්මක ක්ෂේත්‍රයන්හි වැදගත් සංවර්ධනයන් සිදු විය. එහි දී මුද්‍රණය, කාලගුණ විද්‍යාත්මක නිරීක්ෂණ, තාරකා විද්‍යාව, දින දර්ශන විද්‍යාව, සිරිමැටි කලාව, යුධ තාක්ෂණය, භූගෝල විද්‍යාව, සිතියම් විද්‍යාව, වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ කෘෂිකර්ම විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රයන්හි අසමසම නිර්මාණ බිහි විය.
ගොගුර්යෝවේ බිඳවැටීමත් සමග, ටෑං සහ සිල්ලා මිත්‍රත්වය අවසන් වූ අතර ඔවුහු කොරියානු අර්ධද්වීපයේ පාලනය සඳහා එකිනෙකා සමග සටන් වැදුණහ. එහි දී, කොරියානු අර්ධද්වීපයේ වැඩි ප්‍රදේශයක් සිය පාලනයට නතු කරගැනීමට සිල්ලාව සමත් වූ අතර, ටෑංවරුනට හිමි වූයේ ගොගුර්යෝවේ උතුරුබිම් පමණකි. කෙසේනමුත්, ගොගුර්යෝවේ බිඳවැටීමෙන් වසර 30කට පසු ගොගුර්යෝ සෙන්පතියකු වූ දේ ජෝයොං විසින් කොරියානු-මොහේ රාජ්‍යයක් වූ බල්හේ පිහිටුවූ අතර පැරණි ගොගුර්යෝ භූමිවලින් සාර්ථකව ටෑං ආක්‍රමණිකයන් පලවා හැරීමට සමත් විය.
ගයා යනු දකුණුදිග කොරියාවේ නක්දොං ගංගා නිම්නයේ පිහිටා තිබූ කුඩා රාජධානිවලින් සමන්විත වූ සංයුක්ත රාජ්‍යයකි. එය සම්හන් යුගයේ බ්යොන්හන් සංයුක්තයෙන් බැහැරව පැනනැගුණකි. ගයාහි තැනිතලා යකඩවලින් පොහොසත් වූ නිසා ඔවුනට යකඩ උපකරණ අපනයනය කළ හැකි වූ අතර කෘෂිකර්මාන්තය ද දියුණු විය. මුල් සියවස්වල දී, මෙම සංයුකත් රාජ්‍යයට නායකත්වය සැපයුවේ ගිම්හේ ප්‍රදේශයේ ගුම්ග්වන් ගයා රාජ්‍යය විසිනි. කෙසේනමුත් 5වන සියවස වන විට එහි ප්‍රමුඛත්වය ගැනීමට ගොර්යොං ප්‍රදේශයේ දේගයා රාජ්‍යය සමත් විය.
කොරියාවේ සංස්කෘතිය නව-කොන්ෆියුසියානුවාදී දර්ශනය මත පදනම් වූ, සදාචාරය, ධාර්මිකතාව, සහ ප්‍රායෝගික සදාචාර ප්‍රතිපත්ති අනුව හැඩගැසුණකි. විද්වත් අධ්‍යාපනය කෙ‍රෙහි පැවති පුළුල් ප්‍රතිචාර නිසා පෞද්ගලික ශාස්ත්‍රාල සහ අධ්‍යාපන ආයතන බිහි විය. ඉතිහාසය, භූගෝල විද්‍යාව, වෛද්‍ය විද්‍යාව, සහ කොන්ෆියුසියානු මූලධර්ම පිළිබඳ නොයෙකුත් ග්‍රන්ථ ලියැවිණි. සිතුවම් ශිල්පය, විචිත්‍ර අක්ෂර කලාව, සංගීතය, නර්තනය, සහ සිරිමැටි කලාව වැනි කලාවන් දියුණු විය.
අපේක්ෂකයකු විසින් වාර්තාකොට තිබුණ ද, හෝමෝ ඉරෙක්ටස් මානවයාට අයත් කිසිදු ෆොසිලයක් කොරියානු අර්ධද්වීපයෙන් හමු වී නැත. පේලියොලිතික යුගයට අයත් මෙවලම් තැනීමේ උපකරණ නූතන කොරියාවේ උතුරු හම්ග්යොං, දකුණු ප්’යොංගන්, ග්යොංගි, සහ උතුරු හා දකුණු චුංචොං පළාත්වලින් හමු වේ. මෙම මෙවලම් පේලියොලිතික යුගයේ සිට මිලියන අර්ධයකට පෙර දක්වා කාලනිර්ණය කර තිබුණ ද, මෙය පසුකාලීනව එනම් වසර 400,000කට පෙර හෝ වසර 600,000-700,000 පමණ පැරණි යැයි විශ්වාස කෙරේ.
ක්‍රි.පූ. 194දී, විමන් විසින් කුමන්ත්‍රණයක් දියත් කර විමන් ජොසොන් රාජ්‍යය පිහිටුවීමත් සමග ගෝජොසොන්හි ජුන් රජු ජින් රාජ්‍යය වෙත පලාගියේ ය. පසුව හන් රාජවංශය විසින් විමන් ජොසොන් පරාජය කොට ක්‍රි.පූ. 108දී සතර හන් ආඥාදායකත්වය ස්ථාපනය කරන ලදී. මෙය ඊළඟ සියවසේ කොරියානු අර්ධද්වීපයේ උතුරු පෙදෙස්වල පැවති වැදගත් චීන බලපෑමක් ලෙස සැලකේ. මේ අතරින් ලෙලෑං ආඥාදායකත්වය ගොගුර්යෝ දේශය විසින් ආක්‍රමණය කරන තෙක්ම වසර 400ක් පමණ පැවතිණි.
1392දී, පසුකලෙක තේජෝ යනුවෙන් හැඳින්වුණු යි සොං-ග්යේ සෙන්පතියා විසින් ජොසොන් රාජවංශය පිහිටුවන ලදී. එය පැරණි රාජධානියක් වූ ගෝජොසොන් සඳහා ගෞරවයක් ලෙස නම්කෙරිණි. මෙය කොන්ෆියුසියානුවාදය පදනම් කරගත් චින්තනය ආශ්‍රයෙන් ගොඩනැගුණි. ජොසොන් රාජවංශය පුරා පැතිර තිබූ දර්ශනය නව කොන්ෆියුසියානුවාදය නම් වූ අතර, එය ධනවත්, සහ බලවත් තනතුරු හෙබ වූ විද්වතුන් වූ සොන්බි පාන්තිකයන් සඳහා එය පරමාදර්ශය විය.
මාලිගයේ අභ්‍යන්තර අරගල, ජනතා අසහනය සහ වෙනත් දේශපාලන අරගල නිසා රාජ්‍යය ව්‍යාකූලත්වයට පත් වූ අතර 1592 සහ 1598 වර්ෂවල සිදු වූ ජපන් ආක්‍රමණ මෙම තත්ත්වය තීවුකළේ ය. ටොයොටොමි හිදෙයොෂි සිය හමුදා මෙහෙයවමින් කොරියාව ඇතුළු ආසියානු මහාද්වීපය ආක්‍රමණයට උත්සාහ දැරූ නමුත්, මිං චීනයේ ආධාර ලබා කොරියානු හමුදා ඔවුන්ව පරාජයට පත් කළහ. මෙම යුද්ධයේ දී, නාවික සෙන්පති යි සුන්-සින්ගේ නැගී ඒම සහ කැස්බෑ නැව්වල දායකත්වය කැපීපෙනිණි.
බෙක්ජේ රාජ්‍යය සංස්කෘතිය ව්‍යාප්තිය සඳහා බෙහෙවින් වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකළේ ය. ඒ අතර චීන අක්ෂර, බුදුදහම, යකඩ තැනීම, සංකීර්ණ කුඹල් කර්මාන්තය, සහ පැරණි ජපානයට අවමංගල්‍ය උත්සව සහිත් භූමදාන ක්‍රමය හඳුන්වා දීම ප්‍රධාන වේ. මෙහි වෙනත් සංස්කෘතික සම්බන්ධතා ලෙස බෙක්ජේ ආක්‍රමණය කළ විට බෙක්ජේ රාජකීයයන් ජපානය වෙත පලා යාම දැක්විය හැක. 660දී සිල්ලා සහ ටෑං රාජවංශ හමුදා සන්ධානයක් මගින් බෙක්ජේ රාජ්‍යය පරාජයට පත්කෙරිණි.
ඔක්ජෝ යනු උතුරු කොරියානු අර්ධද්වීපයේ පිහිටි ‍ගෝත්‍රික රාජ්‍යයකි. එය ද ගෝජොසොන් රාජ්‍යයේ බිඳවැටීමෙන් පසු බිහිවූවකි. ඔක්ජෝව බිඳවැටීමට ප්‍රථම ගෝජොසොන් රාජ්‍යයේ කොටසක්ව පැවතිණි. අසල්වැසි රාජ්‍යවල මැදිහත්වීම් නිසා එයට කිසිදිනෙක පූර්ණ වර්ධිත රාජ්‍යයක් බවට පත්වීමට හැකියාව ලැබුණේ නැත. ඔක්ජෝව ගොගුර්යෝවේ යටහත් රාජ්‍යයක් බවට පත් විය. අනතුරුව 5වන සියවසේදී ග්වංගෙටෝ තේවං විසින් එය ගොගුර්යෝව වෙත ඈඳාගන්නා ලදී.
තේජෝ විසින් අගනුවර හන්යං වෙත ගෙනගිය අතර ග්යොංබොක්ගුං මාලිගය ඉදිකරන ලදී. 1394දී ඔහු විසින් නව කොන්ෆියුසියානුවාදය රටේ නිල ආගම ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලදී. එසේම ශක්තිමත් වංශවතුන්ගෙන් සැදුම්ලත් රාජ්‍යයක් බිහිකරන ලදී. ඔහුගේ පුත්‍රයා සහ මුණුපුරා වූ, තේජොං රජු සහ මහා සේජොං රජු යන රජවරු, රාජවංශයේ මුල්කාලයේ නොයෙකුත් පරිපාලන, සමාජයීය, සහ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු කර රාජකීය අධිකාරය ස්ථාපනය කරන ලදී.
එක්සත් කිරීමේ යුද්ධ මාලාවෙන් පසු, ටෑං රාජවංශය විසින් පැරණි ගොගුර්යෝවේ මුරපොලවල් ස්ථාපනය කළ අතර බෙක්ජේහි පාලන ප්‍රජාවන් ස්ථාපනයට උත්සාහ දරන ලදී. 671දී බෙක්ජේ සහ උතුරුදිග කොරියානු ප්‍රදේශවල දී, සිල්ලාව ටෑං හමුදාවලට පහර දුන්නේ ය. අනතුරුව 674දී ටෑං රාජ්‍යය සිල්ලාව ආක්‍රමණය කළ ද, 676වන විට ටෑං හමුදා අර්ධද්වීපයෙන් ඉවතට පලවා හැර කොරියානු අර්ධද්වීපය සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ එක්සත් කිරීමට සිල්ලාව සමත් විය.
17වන සියවසේ අගභාගයේ දේශපාලන, ආර්ථික, සහ සමාජයීය වෙනස්කම් සිදුවීමත් සමග මෙම යැංබැන් මූලික කරගත් පද්ධතිය වෙනස් වන්නට විය. 19වන සියවසවන විට, නව වෙළඳ කණ්ඩායම් බිහි වූ අතර සමාජ සචලතාව හේතුවෙන් යැංබැන් පන්තිය ව්‍යාප්ත විය. මෙලෙසින් පැරණි පන්ති පද්ධතිය දුර්වල වන්නට විය. 1801දී කොරියානු රජය විසින් රජයේ වහලුන්ට නිදහස ප්‍රදානය කරන ලදී. 1894 වනවිට මෙම සමාජ පන්ති ක්‍රමය කොරියාවෙන් අතුගා දැමිණි.
කොරියාවට 1592 සිට 1598 දක්වා ජපන් ආක්‍රමණ ද්විත්වයකට මුහුණදීමට සිදු විය. යුද්ධයට පෙර කොරියාව විසින් ජපානයේ කොරියාව ආක්‍රමණය පිළිබඳ සොයා බැලීමට රාජ දූතයන් කණ්ඩායම් දෙකක් පිටත්කර හරින ලදී. කෙසේනමුත් ඔවුන්ගෙන් ලැබුණේ එකිනෙකට වෙනස් වාර්තා 2කි. මේ හේතුවෙන් දේශපාලඥයින් කණ්ඩායම්වලට බෙදෙන විට පූර්ව ආරක්ෂක පියවර පිළිබඳ යොමු වූයේ අඩු අවධානයකි.
උතුරු කොරියාව යුධමය කොමියුනිස්ට් ආඥාදායක පාලන ක්‍රමයක් ගෙනගිය අතර, කිම් පවුලේ සාමාජිකයන් අතර රටේ නායකත්වය හුවමාරු වූ නිසා මෙය තරමක රාජාණ්ඩු පාලන ස්වභාවයක් ගත්තේ ය. පුද්ගලාභිවාදනය පැවතුණු අතර රටේ නායකයාට යම් තරමක දිව්‍යමය ස්වභාවයක් ආරූඪ කෙරිණි. ආර්ථිකව, උතුරු කොරියාව විදේශ ආධාර මත දැඩිව යැපුණු අතර සෝවියට් සංග‍මයේ බිඳවැටීමෙන් පසු එහි ආර්ථිකය සීමාකාරී තත්ත්වයට පත්ව ඇත.
1866දී, නොයෙකුත් වධහිංසා පැමිණුන ද, කොරියානුවන් විශාල ප්‍රමාණයක් කතෝලික ආගම වැළඳගත් අතර, ජොසොන් රාජසභාව විසින් ප්‍රංශ කතෝලික මිෂනාරිවරුන් සහ ආගම වැළඳගත් කොරියානුවන්ව සමූලඝාතනය කරන ලදී. එම වර්ෂයේ අවසාන කාලයේ, ප්‍රංශ ජතිකයින් විසින් ගංග්හ්වා දිවයින ආක්‍රමණය කර එහි භූමිය අත්පත් කරගන්නා ලදී. කොරියානු හමුදාව දැඩි පරාජයට ලක් වූ නමුත්, ප්‍රංශ ජාතිකයෝ එම දූපත අත්හලහ.
පසුකාලීන සිල්ලාව, මධ්‍යකාලීන නැගෙනහිර ආසියාවේ ෆීනීෂියාවක් බඳු වූ බෙක්ජේහි නාවික පරාක්‍රමය අත්පත්කරගෙන 8වන සහ 9වන සියවස්වල නැගෙනහිර ආසියානු මුහුදුවල ප්‍රමුඛත්වය ගත්තේ ය. එසේම ජං බොගෝ කාලයේ චීනය, කොරියාව සහ ජපානය අතර වෙළඳාමේ ප්‍රමුඛත්වය හිමිකරගත්තේ ය. මීට අමතරව, සිල්ලා ජනයා මුහුදෙන් එහා චීනයේ ෂැන්ඩොං අර්ධද්වීපයේ සහ යැංසි ගංගා මුවදොරේ ජනාවාස පිහිටුවූහ.
මෙයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස, එක්සත් ජනපදය යුධමය ක්‍රියාමාර්ගයක් වශයෙන්, 1871දී පසුබැසීමට ප්‍රථම ගංග්හ්වා දිවයිනේ කොරියානුවන් 243 දෙනකු ඝාතනය කළේ ය. මෙම සිද්ධිය කොරියාවේ සින්මියැංග්යෝ ලෙස හඳුන්වයි. වසර පහකට පසු, සිය හුදකලා ප්‍රතිපත්තිය අවසන් කරමින් කොරියාව, ජපානය සමග වෙළඳ ගිවිසුමක් අත්සන් කරන ලද අතර, 1882දී එක්සත් ජනපදය සමග ද ගිවිසුමක් අත්සන් කරන ලදී.
සංගුඕ ෂි සඳහන් කරන්නේ බෙක්ජේ යනු හන් ගංගා ද්‍රෝණියේ පිහිටි මහන් සංයුක්තයේ පිහිටි රාජ්‍යයක් බවයි. එය අර්ධද්වීපයේ නිරිතදිග පෙදෙස් දක්වා ව්‍යාප්ත වී දේශපාලන සහ යුධ බලය අතින් ප්‍රමුඛත්වය ගැනීමට සමත් විය. එහි දී, බෙක්ජේ රාජ්‍යයට, ගොගුර්යෝව සහ අසල්වැසි චීන හමුදා සමග දරුණ සටන්වල නියැලීමට සිදු විය.
2වන සියවස වන විට යාබද නගර අත්පත් කරගනිමින් සහ සිය බලය පතුරුවමින් සිල්ලාව විශාල රාජ්‍යයක් බවට පත්ව තිබිණි. සිල්ලාව තවදුරටත් බලවත් වූ අතර 562දී ගයා සංයුක්තය ඈඳාගන්නා ලදී. සිල්ලාව නිතරම ගොගුර්යෝ, බෙක්ජේ සහ ජපන් රාජ්‍යයන්ගේ පීඩනයට ලක් විය. එසේම තවත් සමහර අවස්ථාවන්හි දී, එය බෙක්ජේ සහ ගොගුර්යෝ රාජ්‍ය සමග මිත්‍ර සම්බන්ධතා මෙන්ම යුද්ධ ද සිදු කර ඇත.
1919 පුළුල්ව ව්‍යාප්ත වූ යුධනොවන මාර්තු 1 ව්‍යාපාරය මගින් කොරියානු ප්‍රතිරෝධය නිරූපණය විය. අනතුරුව පිටුවහල් කළ කොරියානු සමූහාණ්ඩුවේ ප්‍රාදේශීය රජයේ සහාය ලබා ඇති වූ ප්‍රතිරෝධී ව්‍යාපාර අසල්වාසී මැංචූරියාව, චීනය සහ සයිබීරියාවේ ක්‍රියාකාරී විය. මෙම පිටුවහල් කරන ලද සංවිධානවල පුද්ගලයන් කොරියාවේ දෙවන ලෝක යුද්ධයේ දී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකළේ ය.
ප්‍රාක්-තුන් රාජධානි යුගය, හෙවත් රාජධානි කිහිපයේ යුගය , යනු ගොගුර්යෝ, සිල්ලා, සහ බෙක්ජේ යන කොරියාවේ තුන් රාජධානිවල පිබිදීමට පෙර සහ ගෝජොසොන්හි බිඳවැටීමෙන් පසු කාලයයි. මෙම යුගය පැරණි ගෝජොසොන් රාජ්‍යයට අයත් භූමිවලින් පැනනැගුණු විවිධ රාජ්‍යවලින් සමන්විත විය. මේ අතරින් වඩාත් විශාලතම සහ වැදගත්ම රාජ්‍ය වූයේ දොංබුයෝ සහ බුක්බුයෝ රාජ්‍යයි.
660දී, සිල්ලාහි මුයොල් රජු සිය හමුදාවන්ට බෙක්ජේ වෙත පහරදීමට අණකළේ ය. ටෑං දේශයේ සහාය ලත් සෙන්පති කිම් යු-ෂින් බෙක්ජේ ආක්‍රමණය කළේ ය. 661දී සිල්ලාව සහ ටෑං එක්ව ගොගුර්යෝ රාජ්‍යයට එරෙහිව යුධ ව්‍යාපාරයක් දියත් කළ ද, ඔවුන් අතර විරසක ඇති විය. මුයොල්ගේ පුත්‍රයා සහ කිම්ගේ බෑනා වූ මුන්මු රජු, 667දී නැවත ආක්‍රමණයක් මෙහෙයවා ගොගුර්යෝව බිඳ හෙලන ලදී.
පුරාවෘත්ත අනුව, ක්‍රි.පූ. 57දී බක් හ්යොක්ගොසේගේ නායකත්වය යටතේ සිල්ලා රාජධානිය ගිනිකොනදිග කොරියාවේ ජින්හන් සංයුක්තයේ පිහිටි ප්‍රධාන ප්‍රදේශ හය එක්සත් කිරීම අරඹන ලදී. එහි භූමි ප්‍රදේශයට නූතන බුසන් වරාය නගරය ද අයත් වූ අතර, පසුකලෙක, විශේෂයෙන්ම එක්සත් සිල්ලා යුගයේ දී, සිල්ලාව ජපන් මුහුදු කොල්කරුවන් පරාජය කරමින් සිය නාවික බලය වැඩිකරගත්තේ ය.
ගෝජොසොන්හි බිඳවැටීමෙන් පසු, නූතන උතුරු කොරියාවට සහ දකුණු මැංචූරියාවට අයත් භූමිභාගයේ ආරම්භ වූ බුයෝ රාජ්‍යය ක්‍රි.පූ. 2වන සියවසේ පමණ සිට 494 දක්වා පැවතිණි. 494දී එහි ශේෂයන් ගොගුර්යෝව විසින් අවශෝෂණය කරගන්නා ලදී. කොරියාවේ තුන් රාජධානි අතුරින් දෙකක් වූ ගොගුර්යෝ සහ බෙක්ජේ යන රාජ්‍ය දෙකම තමන් එම රාජ්‍යයේ අනුපාප්තිකයන් ලෙස හඳුන්වා න්නා ලදී.
කොරියානු අර්ධද්වීපයේ පහළ පේලියොලිතික යුගය දළ වශයෙන් වසර මිලියන බාගයකට ප්‍රථම ඇරඹෙන්නට ඇතැයි සැලකේ. කොරියාවෙන් හමුවන පැරණිතම කුඹල් නිර්මාණ ක්‍රි.පූ. 8000 අවට කාලනිර්ණය කර ඇත. එහි නියෝලිතික යුගය ක්‍රි.පූ. 6000න් පසුව ඇරඹුණු අතර අනතුරුව ක්‍රි.පූ. 800දී ලෝකඩ යුගයත්, සහ යකඩ යුගය ක්‍රි.පූ. 400 අවටත් පවතින්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.
මෙම යුගයේ නීති සම්පාදනය සිදු වූ අතර සිවිල් සේවා පද්ධතියක් හඳුන්වා දුණි. බුදුදහම වැජඹුණු අතර අර්ධද්වීපය පුරාම එය ප්‍රචලිත විය. 12වන සහ 13වන සියවස් තුළ සෙලඩොන් කුඹල් කර්මාන්තය ප්‍රචලිත විය. මෙකල ගෝර්යෝවේ සංස්කෘතික ජයග්‍රහණයන් ලෙස ත්‍රිපිටක කොරියානා ලී අච්චු 81,258ක් තුළට නිර්මාණය කිරීම, ලෝහ චල මුද්‍රණ ක්‍රමය හැඳින්විය හැක.
1388දී සිදු කළ කුමන්ත්‍රණයකින් පසු 1392දී, යි සොං-ග්යේ විසින් ජොසොන් රාජවංශය ආරම්භ කරන ලදී. මහා සේජොං රජු විසින් විවිධ පරිපාලන, සමාජයීය, සහ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ සිදුකරන ලදී. ඔහු විසින් රාජවංශයේ මුල් කාලයේ රාජකීය අධිකාරය ස්ථාපනය කළ අතර කොරියානු වර්ණමාලාව වූ හංගුල් ප්‍රචලිත කරවන ලදී.
පසුකාලීන තුන් රාජධානි යටතට සිල්ලා, හුබෙක්ජේ , සහ තේබොං යන රාජ්‍යයි. මෙහි පසුව සඳහන් රාජධානි ද්විත්වය, පසුකාලීන සිල්ලාවේ බලය පරිහානියට යමින් පැවති අවධියේ බිහි විය. ඒවා බෙක්ජේ සහ ගොගුර්යෝහි අනුප්‍රාප්තිකයන් ලෙස හඳුන්වයි.
මෙකල බුදුදහම ප්‍රචලිත විය. චීන බෞද්ධයන් අතර කොරියානු බෞද්ධයන්ට විශේෂ ගෞරවයක් හිමි විය. එසේම ඔවුහු චීන බුදුදහම සඳහා ද දායක වූහ. මේ අතරින්: වොන්ච්‍යුක්, වොන්හ්යෝ, උයිසං, මුසං, සහ සිල්ලා කුමාරයකු වූ කිම් ග්යෝ-ගක් යන පිරිස ජියුහුවා කන්ද චීන බුදු දහමේ පූජනීය කඳු සතරෙන් එකක් බවට පත්කිරීමට මූලික වූහ.
උතුරු-දකුණු රාජ්‍ය යන වදන පසුකාලීන සිල්ලා සහ බල්හේ රාජ්‍ය සඳහා භාවිත වන්නකි. මෙකල කොරියානු අර්ධද්වීපයේ වැඩි ප්‍රමාණයක් සිල්ලාව විසින් පාලනය කළ අතර, බල්හේ රාජ්‍යය මැංචූරියාව තෙක් විහිදිණි. මේ කාලයේ, විශේෂයෙන්ම පසුකාලීන සිල්ලා යුගයේ දී සංස්කෘතිය, සහ තාක්ෂණය යන අංශවල සංවර්ධනය කැපී පෙනිණි.
ක්‍රි.පූ. 300 අවට කොරියානු අර්ධද්වීපයේ දකුණු කොටසේ ජින් නැමැති රාජ්‍යයක් නැගී ආවේ ය. ජින් පිළිබඳ ඇත්තේ තොරතුරු ස්වල්පයකි. නමුත් එය හන් චීනය සමග සම්බන්ධතා පවත්වා ඇති අතර එය ජපානයේ යයොයි වෙත නිෂ්පාදන අපනයනය කර ඇත. ක්‍රි.පූ. 100 අවට කාලයේ ජින් රාජ්‍යය සම්හන් සංයුක්තයට සම්බන්ධ විය.
‍ගොගුර්යෝව පිහිටුවන ලද්දේ ක්‍රි.පූ. 37දී ජුමොං . පසුව, තේජෝ රජු විසින් රාජ්‍ය සංකේන්ද්‍රගත කරන ලදී. බුදුදහම රාජ්‍ය ආගම ලෙස වැළඳගත් ප්‍රථම කොරියානු රාජ්‍යය වන්නේ ද ගොගුර්යෝව යි. එය සිදු වූයේ 372දී සොසුරිම් රජ සමයේ ය.