polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
යුකැටන් වර්ණ භේදවාදී යුද්ධය කාලයේ නැගෙනහිර යුකැටන් සහ ක්වින්ටානාරු ප්‍රදේශයේ මායා වරු විසින් ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයින් සහ මෙස්මිසෝ ජනතාව ජනවාර්ගික වශයෙන් පිරිසිදු කිරීම. මායාවරුන්ගේ කැරැල්ලේ විශාලතම ප්‍රථිඵලය නම් 1848 වසන්ත ඍතුවේදී එම අර්ධ ද්වීපයේ බොහෝ පෙදෙස් වලින් යුරෝපීයයන් සහ මෙස්ටිසෝ වරුන් පලවාහැරීමයි. මෙහිදී තාප්ප වලින් වට වී තිබුණු කැම්පෙචෙ නම් නගරයද මෙරිඩා සහ නිරිත දිග වෙරළ පමණක් ගැලවුනේය.
19 වෙනි සියවසේ එක්සත් ජනපදයෙහි මුල් පදිංචිකරුවන් රටේ කොතැනක හෝ නැවත පදිංචි කරවීමට ගත් උත්සාහයන් පිළිබඳ බොහෝ තොරතුරු තිබේ. රතු ඉන්දියන්වරු ඔවුන්ගේ සාම්ප්‍රදායික ඉඩ කඩම් වලින් ඉවත් කිරීමේ “ඉන්දියන්වරු ඉවත් කිරීමේ ප්‍රතිපත්තිය” නම් 1830 දී ඇති කර ගත් ප්‍රතිපත්තිය මෙහිදී විශේෂ වේ. කඳුලෙන් සටහන් වූ ගමන නම් දුක් මුසු ඉවත් වී යාමේදී චෙරොකීස් නම් ස්වදේශික ජනයා 2000 සිට 8000 ක් දක්වා ලෙඩ රෝග වලින් මිය ගියහ. තවත් උදාහරණයක් නම් නවාජෝ ගේ දීර්ඝ ගමනයි.
අයිනු නම් ජනතාව‍හොකයිඩො, උතුරු හොන්ෂු, කුරිල් දිවයින් වල ස්වදේශික ජනතාවකි. ජපාන ජාතිකයින්ගේ ජනාවාස පුළුල් වන විට අයිනුවරුන් උතුරට තල්ලු විය. මෙයිජි පාලනය දක්වා රජය විසින් ඔවුන් හොකයිඩෝ හි සුලු පෙදෙනකට කොටු කර තබා ගෙන සිටියහ. මෙය හරියට එ.ජනපදයේ ස්වදේශික ජනතාව වෙන් කළ බිම් වලට සීමා කිරීම හා සමාන විය.
බෝල්කන් රටවල් ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යයෙන් නිදහස ලබා ගත් පසු 1800 සිට 1900 දක්වා කාලය තුල තුර්කි, මුස්ලිම් සහ යුදෙව් ජනගහණය බෝල්කන් ප්‍රදේශයෙන් පිටමං කිරීම.
19 වෙනි ශත වර්ෂය පුරාම රුසියානු අධිරාජ්‍යය විසින් උතුරු කොකේසස් පෙදෙසින් මුස්ලිම් ජනතාව පලවා හැරීම. 1864 දී ඇනටෝලියාවට යැවූ සිර්කාසියන්වරු මෙහිදී විශේෂිතයි.
චන්ද්‍රගුප්ත විටක ආචාර්ය බද්‍රබාහු පිළිපදින කෙනෙක් විය.ඒ අනුව අවසාන කාලයේ දී ඔහු විසින් ජෛන ආගමේ සන්තාර නැමැති දේ පිළිපදින ලදි. එනම් වේගයෙන් මරණය කරා එළඹීමයි.කෙසේ වුවත් ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වන බින්දුසාර අධිරාජ්‍යයා ආජිවක කෙනෙක් විය.එමගින් ඔහු ජෛන ආගමෙන් හා බුදු දහමෙන් දුරස් කර තැබීය.
ඔහුගේ අනුගාමිකයා වු බින්දුසාර රජු හින්දු පිළිවෙත් ආරක්ෂා කරන ලද අතර ජෛන ආගමෙන් හා බුදුදහමෙන් ඈත්ව සිටියේය.
අ‍ශෝක රජුගේ මුණුබුරා වන සාම්ප්‍රතිද,ජෛන ආගම වැළදගත්තේය. ඊට හේතු වූයේ සම්රත් සාම්ප්‍රතිහට ජෛන භික්ෂුවක් විසින් උගැන්වීම් කටයුතු සිදු කිරීමයි. තවද ඔහු විසින් ඉන්දියාව පුරා ජෛන පන්සල් 125,000 පමණ හදා ඇති බවට සලකනු ලැබේ. ඒවායේ ඇතැම් නටබුන් අදටත් අහෙමෙඩ්ටබාඩ්, වීරගම්, උජෙන් සහ ලිටාන් නැමති නගර අවටින් දැකිය හැකිය.
මෞර්ය අධිරාජ්‍යය උතුරින් ස්වාභාවික දේශ සීමාවක් වන හිමාලය දක්වාද, නැගෙනහිරින් ඇසෑමය දක්වාද පැතිරී පැවතිනි.බටහිරින් වර්ථමාන පාකිස්ථානයද, ඇෆ්ගනිස්ථානයේ වැදගත් ප්‍රදේශ වන හේරාට් සහ කන්දහාර් පළාත්ද ,ඉරානයට අයත් සිස්තාන් සහ බලුකිස්ථාන් යන පළාත්ද වීය.බින්දුසාර අධිරාජ්‍යයා විසින් තම අධිරාජ්‍යය මධ්‍යම සහ දකුණු දිග ඉන්දීය ප්‍රදේශ කරාද පැතිරවීය.නමුත් ගවේෂණය නොකරන ලද කුඩා ගෝත්‍රික ප්‍රදේශ සහ කැලෑ බද ප්‍රදේශයක් වන කාලිංගය මීට අයත් නොවීය.
මෞර්ය අධිරාජ්‍යය ඉන්දියානු උප මහාද්වීපයේ පැවති විශාලම අධිරාජ්‍යය ලෙස සැළකේ.මෞර්ය රාජ වංශයේ විනාශ වීම ආරම්භ වූයේ අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ අවෑමෙන් වසර 50 ක් පමන ඉක්මවූ පසුවයි.ඉන්පසු මගධයේ බලයට පත් වන්නේ සුන්ග රාජ වංශයයි.
මගධ රාජ්‍යයය , ඉන්දු ගංඟා නිම්නයෙන් පටන්ගෙන උප මහද්වීපයේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශය පැවතිනි. එහි අග නුවර වූයේ පාඨලී පුත්‍ර නගරයයි. මෙම අධිරජ්‍යයයේ ආරම්භකයා වන්නේ චන්ද්‍ර ගුප්ත මෞර්ය වංශිකයායි.ඔහු නන්ද රාජ වංශය පරාජය කර මධ්‍යම හා දකුණු ඉන්දියාව හරහා ඔහුගේ බලය බටහිර දෙසට පතුරුවාගනු ලැබීය.ඔහු මෙහිදී දේශීය බලතල කඩා බිඳ දැමීය. ක්‍රි.පූ. 316 වන විට වයඹ දිග ඉන්දියාවේ සම්පූර්ණයෙන්ම මෙම අධිරාජ්‍යයයට අයත් විය.එය මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් ගෙන් පසුව ප්‍රාදේශීය රාජ්‍ය යටත් කර ගැනීම වේ.
සිය පාලන සමයේ අවසාන අවධියේ අශෝක බුද්ධාගම වැළද ගත් පසු සත්වයින්ට ආරක්ෂාව සැලසිම සහ රාජකිය දඩයම අත්හැරිම වැනි තම පාලන විලාශයේ වැදගත් වෙනස්කම් හදුන්වා දුන්නේය. වන ජිවින්ට ආරක්ෂාමය පියවරයෙන් හදුන්වාදුන් ඉතිහාසයේ ප‍්‍රථම පාලකයා ඔහු විය හැකිය. ඒ පිළිබදව ශිලා ලිපිවල නියෝගයන් ද කෙටුම් කර තිබිණි. සත්ව ඝාතනය අත්හැරිම පිළිබද රජුගේ අදර්ශය බොහෝ දෙනා විසින් අනුගමනය කළ බව මෙම ලිපිවලින් කියැවිනි. එක ප‍්‍රකාශයක මෙසේ සදහන්ය.
රාමායනයේ චන්ද්‍රගුප්ත විවාහ ගිවිස ගත්තේ ග්‍රීක ‍මැසිඩෝනියන් රුජිනගේ සෙලෙකස් නම් දියණියයි. නැවතත් එම අභිනය දෙස බලනවා නම් චන්ද්‍රගුප්ත ක්‍රි.පූ. 302 දී පැවති යුද්ධයට, ලබාදුන් යුධමය අලි සේනාව 500 කි.තවද, යුද්ධය වෙනුවෙන් වත්කම් ද ලබා දී ඇත. මීට අමතරව සෙලෙකස් රාජදූතයෙක් ලෙසද,කටයුතු කර තියෙන බව පාටලීපුත්ත නුවරෙහි පවතින මෞර්ය උසාවිය පවසයි. පසුව ටොලමි 11 පිලඩිපස් නැමති ටෝලමින්ට අයත් ඊජිප්තු පාලකයා සහ ‍අශෝක අධිරාජ්‍යයා ද මෞර්ය උසාවිය මඟින් ඩයනොසිසස් ලෙස නම් කර තිබේ.
“අවිආයුධ වලින් බලසම්පන්න හා කවුන්සිලයෙන් අනුනයිනි වු ඔහු මෙස පොතමියා, ආමේනියා, සෙලියුසිඩ් කැපඩොස්යා, පර්සිස්, පාතියා, බක්රියා, අරාබිය, ටපවුරියා, සොද්දියා, අරචෝසියා, හිල්කානියා හා හින්දුස් ගඟ වැනි ‍ඈත පිහිටි අශෝක අදිරාජ්‍යයා විසින් යටත් කර ගෙන සිටි අනෙක් ප්‍රදේශද අයත් කරගන්නා ලදී. එම නිසා ඔහුගේ සීමා අලෙක්සැන්ඩ්‍ර අධිරාජ්‍යයාගෙන් පසු වඩාත් විස්ස්‍රතම ඒවා විය. ප්‍රිගියා සිට ඉන්දුස් දක්වා වු සියළු ප්‍රදේශ සෙලිකස්ට අයත් විය.” ඇපියන්, රෝමයේ ඉතිහාසය සිරියානු යුද්ධ 555
චානක්‍ය බමුණා විසින් චන්ද්‍රගුප්තව හා ඔහුගේ හමුදාව දිරිමත් කරනු ලැබුවේය. ඒ මගධයේ සිහසුන ලබාගැනීමටය. ඔහුගේ බුද්ධි ජාලය අනුව කටයුතු මෙහෙයවීමෙන් චන්ද්‍රගුප්ත, මගධයේ හා අනෙක් ප්‍රදේශවල බොහෝ තරුණයන් එක් රැස් කිරීමට සමත් විය. එම බොහෝ දෙනා සිත්තැවුලෙන් පසුවුයේ පාලක ධනා රජුගේ නීති නිසාවෙනි. මෙම මිනිසුන් සැදුම් ලද්දේ ‍තක්ෂිලා නුවර චානක්‍යගේ සිසුපිරිස කාකයේ පෝරස් රජුගේ නියෝජිතයන්, ඔහු‍ගේ පුත් මලේකෙටු හා කුඩා රාජ්‍ය වල නීති සම්පාදකයාගෙනි.
චන්ද්‍ර ගුප්ත මෞර්ය විසින් ග්‍රීක ජාතිකයන් විසින් කලින් පාලනය කරන ලද වයඹ දිග ඉන්දියාව නැවත තම පාලනයට යටත් කර ගන්නා ලදී. එහිදි ඔහු විසින් ඇලෙක්සැන්ඩර්ට පසුව එම ප්‍රදේශයේ ඉතිරි වු මාණ්ඩලිකයන්ට එරෙහිව සටන් කළ අතර ඔවුන් අතර 317 දි මිය යන තෙක් බටහිර පංජාබය පාලනය කළ ඉයුඩිමස් හෝ 316 දී බැබිලෝනියාවට යනතෙක් ඉන්දු ප්‍රදේශය හරහා ග්‍රීක ජනපදවල පාලකයා වු පෙයිතන් ඇතුළත් විය හැක.
මෞර්යයන් යුද්ධෝපාය හෝ ආර්ථික කරුණු සම්බන්ධයෙන් සිාවන් හා පාලන පියවරයන් ද පැනවුහ. ඔවුහු සියළුම කැලෑ ග්‍රෝති‍්‍රකයන් සැක කල අතර ඔවුහු පගා දිනේ හෝ දේශපාලන වශයෙන් යටපත් කිරිම මගින් පාලනයට නතු කර ගත්හ. ඔවුහු ආහාර රැස් කරනනන් හෝ ආරක්ෂකයින් වැන්නවුන් මායිම්වලට රැකවලට ද සතුනට උගුල් ඇටවීමට ද යොදාගත්හ. යම් යම් අවස්ථාවන්හිදි ආතතින් සහ භේද සහිත වුව ද එම සම්බන්ධතාවන් සිය විශාල අධිරාජ්‍යය රැක ගැනීමට මෞර්යයට ඉඩ සැලසිය.
ගැටුමකට කිසිදු හේතුවක් නොතිබුණත් ඔහු විසින් යම් භූමියක් අත්පත් කර ගැනීම‍ට අසමත් වු විට ඉන්දියානු අධිරාජ්‍යයන්ට එරෙහිව දුබලව කටයුතු කළ බව පැහැදිලි ඇති අතර ඔහුගේ වු භූමි ප්‍රදේශද භාර දීමට සිදු විය. කෙසේ නමුත් 305 හිදි සෙලිකස් හා චන්ද්‍රගුප්ත ගිවිසුමකට එළඹෙන ලද අතර ස්ට්‍රබූට අනුව සෙලිකස් විසින් දකුණු දිග ඇප්ගනිස්ථානය හා පර්සියාවේ කොටස් ඇතුළත්ව භූමි ප්‍රදේශ ගණනාවක් චන්ද්‍ර ගුප්තට පවරා දෙන ලදී.
“ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ මරණයෙන් පසු ඉන්දියාව විසින් වහල්කමේ බර සොලවා දමන්නාක් ලෙස ඔහුගේ මාණ්ඩලිකයන් මරාදමන ලදී. මෙම නිදහස් කර ගැනීමේ නිර්මාතෘවරයා වුයේ සැන්ඩ්‍රකොටස්ය. නමුත් ඔහු ජයග්‍රහණයෙන් පසුව නිදහස්කම වහල් කමට පරිවර්ථනය කරන ලදී. කිරුල හිමි කර ගැනීමෙන් පසුව ඔහු විසින් විදේශීය ආධිපත්‍යයන් ගලවා ගත් මිනිසුන්වම පීඩනයට ලක් කරන ලදී.” ජස්ටින් .4.12-13
“පසුව ඔහු විසින් ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ මාණ්ඩලිකයන්ට එරෙහිව යුද්ධයට සුදානම් වීමේදී සුවිසල් වල් අලියෙකු ඔහු දෙසට දුව විත් හිලෑ අලියෙකු මෙන් ඔහුව කරමත තබා ගන්නා ලදී. ඉන්පසුව ඔහු විශ්මිත සටන්කරුවෙකු හා යුධ මෙහෙය වන්නෙකු බවට පත් විය. රාජකීය බලය ලබාගැනීමෙන් සැන්ඩ්‍රකොටස් ඉන්දියාව යටත් කරගෙන සිටි කාලයේදී සෙලියුකස් අනාගත කිර්තියට සුදානම් වෙමින් සිටියේය.” ජස්ටින් .4.19
මෞර්ය අධිරාජ්‍යයා සතුව පැවති බලසම්පන්න හමුදාව එහි පුළුල් ව්‍යාප්තිය සඳහා මහත් රුකුලක් වුණි. මෙගස්තිනිස් නම් ග්‍රීක ජාතික දේශාටකයාගේ වාර්තාවන්ට අනුව මෙම හමුදාව 600,000 පමණ වූ භට පිරිසකගෙන්ද, 30 000 පමණ වූ යුධ අශ්වයින්ගෙන් ද, 9000 පමණ වූ යුධ ඇතුන්ගෙන් ද සමන්විත වූ අතර මුළු අධිරාජ්‍යයම ආවරණය වන පරිදි පැවති පුළුල් ඔත්තු සේවා ජාලයක්ද එකල ක්‍රියාත්මක විය.
පාඨලිපුර ආක්‍රමණයට සුදානම් වෙමින් මෞර්යයා රහසේම සැලසුම් සකස් කළේය. බල ඇණියට නියෝග ලැබීමත් සමඟ මගධ හමුදා නගරයෙන් එළියට ඇඳ දමා ඔවුන් මෞරයාගේ හමුදා බල ඇණි දෙකකට මැදි කිරීම එම සැලසුම විය. මේ සියල්ල අතර මෞරයාගේ ජෙනරාල් නන්දාගේ ජෙනරාල් ට අල්ලස් දුන්නේය. ඔහු රාජධානියේ සිවිල් යුද්ධයක් ඇති කළේය. ඒ අතර සිහසුන හිමිකරුවාට දීමට අවශ්‍ය සැලසුම් සකස් විණි.
කෙසේ වුව ද අශෝකගේ ආඥාවන්ගෙන් සත්‍ය සිදුවිම්වලට වඩා පාලකයනු්ගේ අභිමතයන් පිළිබිඹු වේ. රාජකීය අභය භූමිවල මුන් දඩයම් කිරිම පිළිබද දඩය පනා (කාසි* 100 ක් ලෙස සදහන් කර තිබිම මෙ නිති කඩන්නන් සිටි බවට සාක්ෂි වේ. පොදු ජනයා විසින් නිදහසේ ක‍්‍රියාවට නැගු කැලෑවල දඩයම් කිරිම, ගස් කැපිම, මාළු ඇල්ලීම සහ ගිනි තැබිම වැනි පුරුදු නිතිමය සිාන් හා ගැටිනි.
ඇලෙක්සැන්ඩර් අධිරාජ්‍යයාගේ පෙර පැවති අධිරාජ්‍යයේ ආසියානු කොටසේ මෙසිඩෝනියානු මාණ්ඩලිකයා වු සෙලියුකස් නිකාටර් විසින් බක්ට්‍රියා හා ඉන්දුස් වැනි ඉතා ඈත පිහිටි නැගෙනහිර දිග භූමි ප්‍රදේශ ආක්‍රමණය කළ ඔහුගේ පාලනය යටතට ගන්නා ලදී. 305 හි ඔහු චන්ද්‍ර ගුප්ත සමග ගිවිසුමකට එළඹෙන ලදී.
“ඇන්ඩ්‍රෝකොටස් ඔහුගේ තරුණ අවධියේදී ඇලෙක්සැන්ඩර් අධිරාජ්‍යයා දක්නා ලද අතර අප දැනගත් පරිදි, පසුව ඇලෙක්සැන්ඩර් විසින් ඔහුව රටේ නායකයා බවට පත්කිරීමෙන් යාන්තමින් ගිලිහි ගිය බව ඔහු නිතරම පවසා ඇත. එයට ‍හේතුව වුයේ ඔහුගේ වටපිටාව හා අඩු උපත රජතුමා විසින් ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හා අවමන් කිරීමයි.” ප්ලුටාච් 62 – 3
මෞර්ය සමයේ වාස්තු විද්‍යාත්මක නෂ්ටාවශේෂ ඇත්තේ කිහිපයක් පමණි. පැට්නා ආසන්නයේ කුම්රහාර්වල මිටර් 10 ක් පමණ උස කුළුනු 80 ක් සහිත බුහුටැම්පායක නෂ්ටාවශේෂ හමු වී ඇත. එය එම නගරයේ මෞර්ය පාලනය හා සම්බන්ධව පැවති ඉතා ස්වල්ප භූමි භාගයක් අතරින් එකක් වේ. එහි ශෛලිය පර්සියානු ආකිමිනියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සිහිකරවයි.
චානක්‍යට අවස්ථානුකූලව ජයග්‍රහණය ලබා ගැනීමට හැකිවිය. මුලිකව නන්දා ඉල්ලා අස් වුයේ චන්ද්‍රගුප්තට බලය පවරමිනි. ඉල්ලා අස්වූ නන්දා ඉන්පසුව දක්නට නොලැබිණි. රක්ෂසා චානක්‍යයේ හේතු පිළිගත්තේය. රක්ෂසා චන්ද්‍රගුප්තයේ ප්‍රධාන සංස්කාරකයා ලෙසත්, චානක්‍ය උසස් නිලයකට පත් කිරීමත් චන්ද්‍රගුප්ත බලයට පත් වහාම සිදු විය.
ඔහු වනය මායිමෙන් හස්තින් සදහා වන ආරක්ෂක නිලධාරින් විසින් රැුකවල් යොදු වනයක් පිහිටුවිය යුතුය. වන පාලකයා විසින් ආරක්කයින්ගේ ද සහාය ඇති කදුවල, ගංගා හා විල් දිගේ මෙන්ම මඩ වගුරුවල ගැවසෙන හස්තින් ආරක්ෂා කළ යුතුය. හස්තීන් ඝාතනය කරන ඕනෑම කෙනෙක් ඔවුන් විසින් මරා දැමිය යුතුය.
මෞර්ය රාජවංශය සමය වන විට සත්ව සංරක්ෂණය ඉන්දියාවේ බරපතල රාජකාරියක් වී පැවතිනි. ඉන්දියාවේ එක්සත් දේශපාලන ඒකකයක් සැපයු ප‍්‍රථම අධිරාජ්‍යය ලෙස මෞර්යයන් විසින් වනාන්තර, රටවැසියන් සහ පොදුවේ සත්්වයින් වෙත දක්වන ලද ආකල්පය සැලකිය යුතු වේ.
හෙලනිස්තික ලෝකය සමග සබඳතා ආරම්භ වන්න‍ට ඇත්තේ මෞර්ය අධිරාජ්‍යයේ ආරම්භයත් සමගය. චන්ද්‍ර ගුප්ත මෞර්ය අදිරාජ්‍යයා විසින් වයඹ දිග ප්‍රදේශයේ තක්ෂිලා ප්‍රදේශයේදී අලෙක්සැන්ඩර් අධිරාජ්‍යයා හමුවූ බව ප්ලුටාච් වාර්තා කරයි.
මෞර්යයන් දැව සැපයුම සහ නම් සදහා සිංහයන් සහ කොටියක් සැපයුම ද වෙනුවෙන් වෙන් වෙන් වනාන්තර නම් කළහ. ඉන් ඔබ්බට ගොස් සත්ව ආරක්ෂකා විසින් තණබිම්හි ගැවසෙන ගවයින්ට ආරක්ෂාව සැලසිම සදහා හොරුන්, කොටියන් සහ අනෙකුත් ගොදුරු සොයන සතුන් වැනසීමට ද කටයුතු කළේය.
මෞර්ය අධිරාජ්‍යය යනු පුරාතන ඉන්දියාවේ යකඩ යුගයේ පැවැති, භූගෝලීය වශයෙන් අතිමහත් ප්‍රදේශයක පැතිර පැවැති ඓතිහාසික බලවතෙක් වූ අතර එය මෞර්ය රාජ වංශය විසින් ක්‍රිපූ 321 සිට 185 දක්වා පාලන කෙරිණි.
පාටලීපුත්‍ර රාජධානිය මුල්කර ගත් මෞර්ය අධිරාජ්‍යය එකල පලාත් 4 කට බෙදී පැවතිණි. පුරාවෘත්තවල සඳහන් වන පරිදි එම පළාත් 4 උදේනි, ස්වර්ණගිරි, කෝසල හා තක්ෂිලා යන අගනුවරවල් කේන්ද්‍රකරගෙන පාලනය විණි.
මෙතරම් ශක්තිමත් ආරක්ෂක හමුදාවක් සතුවු අශෝක අධිරාජ්‍යයා තම අධිරාජ්‍යය විහිදී තිබුණු බටහිර හා දකුණු ආසියාවේ සාමය, ආරක්ෂාව හා ස්ථාවරත්වය වෙනුවෙන් කැපවී කටයුතු කර ඇති බව ඉතිහාසය පෙන්වා දෙයි.
බරබාර්හි ගුහාවන්, විශේෂයෙන් ලෝමාස් රිජ් ගුහාවෙහි සැරසිලි කල ඉදිරිපස මෞර්ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ තවත් උදාහරණ වෙයි. මේවා මෞ්යයන් විසින් අජි විාස් හි බෞද්ධ නිකායකට පුජා කරනු ලැබිනි.
මෞර්ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ ඉතාමත් පෘථුල ලෙස පැතිරුණු උදාහරණයක් නුයේ අශෝකාහි කුළුණුය. ඒවා විශිෂ්ඨ ලෙස සරසනු ලැබු අතර ඉන් 40 කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් උප මහාද්විපය පුරා පැතිරි ඇත.
සෙලියුකස් නිකාටර්ගේ රිදි කාසිය, මෙහු චන්ද්‍ර ගුප්ත මෞර්යය සමග සටන් වැදුනු අතර පසුව ඔහු සමග මිත්‍ර වන ලදී.
ඊට ප්‍රතිචාර ලෙස සෙලිකස්ට 301 හි ඉප්සස් ගැටුමේ දී තිරණාත්මක භූමිකාවක් රඟ දැක්විය හැකිය. යුධ අලින් 500 දෙනෙකු හා යුධමය වත්කම් හිමිය.
කෞටිල්‍ය පඩිවරයා විසින් රචිත "අර්ථශාස්ත්‍රයෙහි” සඳහන් වන පරිදි මෙකල මෞර්ය අධිරාජ්‍යයාගේ පාලනය ඒකාධිපතිවාදී ස්වරූපයක් පෙන්නුම් කළේය.
ශාන්ත ඩෝහාන් අපොස්කුලුවරයා සෙබිඩිගේ පුත් වු අතර සාන්තුවර මහා ජාකොබ්ගේ සහෝදරයා විය. එක් සම්ප්‍රදායක් ඔහු‍ගේමව ලෙස සලෝමි කරනු ලබයි. උතින්මි මොවුන් දිවරයන් විය. මෙම දහෝදර දෙදෙනාගේ තාත්තා සමග ඩෙන‍සරතේ වැවෙහි මාලු ඇල්ලුහය. පළමුව ස්නාවක ජුවාම්තුමාගේ ශ්‍රාවකයෙකු වු සිටි මොහු පසුව ජේසුස් වහන්සේ ඇපොස්කුළුවරැන් දෙළොස් දෙනා අතරට පැමිණයියේය.
වෘක්ෂලතා විවිධත්වය ශ්‍රී ලංකාවේ බහුලව දක්නට ලැබේ. ලංකාවේ වෘක්ෂලතා විවිධත්වය දේශගුණික සාධක මත වෙනස් වේ. තෙත් කලාපය, වියළි කලාපය හා අර්ධ ශුෂ්ක කළාපය ගතහොත් වෘක්ෂලතා වෙනස්ය.
ශ්‍රී ලංකාවේ වෘක්ෂලතා විවිධත්වයේදී තෙත් කළාපයේ වනාන්තර වැදගත් වේ. වනාන්තර 8% ක ප්‍රමාණයක් මෙම කළාපයේ ව්‍යාප්තව ඇත. ශාක විවිත්ධවය බහුලම වනාන්තරය සිංහරාජය වේ.
යම් බිමක ශාක විශේෂ විශාල ප්‍රමාණයක් ඇති නම් එය වෘක්ෂ ලතා විවිධත්වයයි. තෙත් කලාපයේ මෙම ලක්ෂණය බහුලව දැක ගත හැකිය.
උදා- සිංහරාජ වනාන්තරයේ අක්කර එකක් වූ නියැදි ප්‍රදේශ 10 ක වෘක්ෂලතා විශේෂ පමණක් 145 ක් තරම් විශාල ප්‍රමාණයක් ඇත.
ශ්‍රී ලංකාවේ හමු වන ශාක වශේෂ අතරින් 90% ට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ඇත්තේ තෙත් කළාපයේය. ඒ වගේම සමස්ත ලංකාවේ වෘක්ෂලතා විවිධත්වය දැකිය හැකිය.
එමෙන්ම ක්‍රි:ව: 67-69 රාජ්‍ය කාලය තුළ ලංකාවේ අනුරාධපුර රාජ්‍ය කරවන ලද්දේ මහාදාටික මහානාග රජතුමාය. හෙතෙම ගෘහනිර්මාණය පිළිබඳ හසල දැනුම ඇත්තෙකි. හෙතෙම මිහින්තලය පර්වතය මුදුනේ "මහා සෑය" නම් චෛත්‍යයක් තනවනලදී. වසභ රජුද මෙ‍ම කාලයට සමගාමීව ස්තූප රැසක් ඉදි කළ අතර ථූපාරාමය සඳහා චෛත්‍ය ගෘහයක්ද එතුමාවිසින් තනවන ලදී. මෙම කාලසීමාව තුළම ගෝඨාභය රජතුමා විසින් අත්තනගල්ලේ චෛත්‍යයක් ඉදි කළ බවත් පැවසේ.
අද වන විට බෞද්ධ ස්තූපය ක්‍රමක්‍රමයෙන් විකාශනයවී විවිධ හැඩ සහ ආකෘති වලින් ස්තූප ගොඩනැගෙන්නට විය. ශ්‍රී ලංකාවෙන් හමුවී ඇති ක්‍රි:ව:07 වන සියවසට අයත් මංජු ශ්‍රී වාස්තු විද්‍යා ශ්‍රාස්ත්‍රය‍ට අනුව ස්තූප වර්ග ප්‍රධාන වශයෙන් පහක් දක්නට ලැබේ. එහෙත් ප්‍රධාන වශයෙන් ශ්‍රී ලංකාව තුළ පහත ස්තූප වර්ග දක්නට ලැබේ.
පසුකාලීනව එළාර රජු සමඟ පැවති යුද්ධය ජයග්‍රහණය කරන්නට යෙදුණු දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් අනතුරුව රුවන්මැලි මහා සෑය ඉදිකරන්න ලදී' ස්වර්ණමාලී නොහොත් රත්නවල්ලි යන දෙවඟනක් මූලික කරගෙන මෙම ස්තූපය ස්වර්ණමාලී චෛත්‍යය නොහොත් රත්නවල්ලී හෝ රුවන්වැලි චෛත්‍යය නමින් එකල සිට ප්‍රචලිතය.
දෙවනපෑතිස් රජ දවස ඇතිවූ මහින්දාගමනයත් සමඟ ලාංකික ස්තූප ගොඩනැගීම ක්‍රමවත් බවට පත්විය.මෙකී මහින්දාගමනයත් සමඟ බොදුජන ජීවිත‍යේ විශාල පුනරුදයක්, පෙරළියක් ඇතිවිය. මෙය ලාංකික ජන සංස්කෘතිය, කලා ශිල්ප වලට එකලෙස බලපෑවේය.ලාංකික ස්තූප කෙරෙහිද මෙම තත්‍ව‍‍ය නොවෙනස්ව පැවතිණි.
වළගම්බා රජතුමා ගිරිනිගණ්ඨයා සිහිවීම පිණිස අභයගිරි චෛත්‍ය සාදා නිමකරවන ලදී. අනුරාධපුර පිහිටි දක්‍ෂිණ ස්තූපයද මෙම රජතුමා විසින්ම නිර්මාණය කරවන ලද්දකැයි බොහෝ දෙනාගේ මතය වේ.
සමස්ථ ඉදිකිරීම ගඩොලින් නිමවා ඇති ආසියාවේ විශාලතම ස්තූපය වන ජේතවනාරාම යෝධ නිර්මාණය මහසෙන් රජතුමා විසින් සාදා නිමකරවන ලදී.
ඝණ්ටාරයක හැඩයට තනන ලද ස්තූප මේ නමින්හඳුන්වනු ලැබේ. ආසියාව තුළ මේ හැඩයට තනන ස්තූප බෙහෙව්න් ජනප්‍රියතත්‍වයට පත්ව ඇත.
කළයක හැඩයට තනන ලද ස්තූප මේ නමින් හඳුන්වනු ලැබේ.මේ ආකාරයේ චෛත්‍ය හැඩය තිබ්බතයේ බෙහෙවින් ජනප්‍රිය ය.
අනනාස් කොමොසස් යන විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හඳුන්වන අන්නාසි බ්‍රොමිලියේසි කුලයට අයත්වේ.මෙහි නිජබිම බ්‍රසීලයයි. ඉදවා අළුත් පළතුරක් ලෙසද
ටින්වල අසුරනලද පළතුරක් ලෙස ජෑම් හාකෝඩියල් ආකාරයටද අන්නාසි ආහාරයට ගනුලැබේ. අන්නාසි ඵලයේ හා පත්‍රවල යුෂයෙහි පණුනාශකහැකියාව
ඇතිඅතර තවද ඵලයේ ඇති බ්‍රොමිලින් නම් එන්සයිමය නිසා ආහාර දිරවීම පහසුකිරීම මෙහි ඖෂධීයමය ගුණ ලෙස හඳුනාගතහැක. චීනය,පිලිපීනය වැනි රටවල
අන්නාසි පත්‍රවලින් ලබාගන්නා කෙඳි රෙදිපිළි නිෂ්පාදනයට ගනුලැබේ. තවද විනාකිරි කර්මාන්තය සඳහා ද අන්නාසි උපයෝගීකරගනුලැබේ.
යූරියා, රොක්පොස්පේට්, මියුරියේට්ඔ‍ෆ්පොටෑෂ් භාවිතාකර සාදාගන්නා එන්.පී.කේ. 11-7-31 පොහොර මිශ්‍රණය අන්නාසි සඳහා නිර්දේශිතය.අන්නාසි සඳහා මූළික පොහොර යෙදීමක් නොකර සිටුවා මසකට පසු ඉහත සඳහන් මිශ්‍රණයෙන් එක පැලයකට ග්‍රෑම් 28 බැගින් යෙදියයුතුය.ඉන්පසු සෑම මාස 3-4 කට වරක් පසේ හොඳින් තෙතමනය ඇති විටදී ඉහත සඳහන් කළ පොහොර ප්‍රමාණයම දැමියයුතුය.පළමු වරට පොහොර යොදන විට පැල ආසන්නයේ පසට යොදන්න ඉන්පසු ගසේ පහළින් ඇති පත්‍ර අතරට පොහොර යොදන්න.ගසේ ගොබයට පොහොර වැටීමට ඉඩනොදෙන්න.
ඉදවා අළුත් පළතුරක් ලෙස වැඩිවශයෙන් පරිබෝජනයකරයි.හොඳින් ඉදුණු ගෙඩියෙන් සුවඳක් හමයි.මාංශලය තද කහ වර්ණයෙන් යුතු අතර ඉතා පැණිරසය.හොඳින් වැඩුණු ගෙඩියක් කිලෝ එකහමාරක් පමණ බරය.මේ ප්‍රබේදයේ පත්‍ර කටු සහිතය.මේ ගසකින් මොරෙයියන් වැඩිප්‍රමාණයක්ද ලබාගත හැක.
සකස්කරගත් ක්ෂේත්‍රයේ කානු දිගේ සෙන්ටිමීටර 20 ක පරතරයෙන් මොරෙය්යන් කෙළින් සිටින පරිදි වැටියට හේත්තුකරන්න.වැටියට විරුද්ධ පැත්තෙන් පස් සූරාගෙන මොරෙය්යන්ගේ පාදස්ථ කොටසින් සෙන්ටිමීටර 10 -15 පමණ වැසෙන සේ පස් දැමියයුතුය.දෙපේළි ක්‍රමය යටතේ පේළි දෙක අතර පරතරය සෙන්ටිමීටර 60 වියයුතුය.
මූලික බිම් සැකසීම ලෙස ට්‍රැක්ටරයකින් පොළව හෑමෙන් පස මෘදුවසකසා දිග,පළල හා ගැඹුර සෙන්ටිමීටර 20 වන කානු සැකසිය යුතුය.බෑවුම් සහිත ඉඩමක නම් කානු දැමියයුත්තේ සමෝච්ච ක්‍රමයටය.කානු කැපීමේදී ඉවත්කරන පස්,බෑවුම ඇති දිසාවේ කුඩා වැටියක් සෑදෙන ආකාරයට දමන්න.
මේ ප්‍රබේදය ටින්වල ඇසිරීම සඳහා ගනුලබයි.කිව් ප්‍රබේදය මුරුසි ප්‍රබේදය තරම් පැණිරස නැත.තරමක් ඇඹුල් රසැතිය.මාංශලය සුදු පාටට හුරු ලාකහ පැහැතිය.ඉතා වැඩි යුෂ ප්‍රමාණයක් ඇත.ගෙඩියක් කිලෝ එකහමාරේ සිට කිලෝ තුන පමණ දක්වා වැඩේ.පත්‍රවල කටු අඩු අතර මොරෙයියන් හටගැනීමද අඩුය.
සුළුපරිමාන වගාවන්හි අන්නාසි පත්‍රවලට හානි නොවන සේ උදලුගෑමෙන් වල් මර්දනය කළහැක.වල් මර්දනයට රසායනික වල්නාශකද භාවිත කළහැක.ඩියුරෝන් 80% තෙත්කළහැකි කුඩකි.එය ග්‍රෑම් 2ක් ජලය ලීටර 180- 200 ක මිශ්‍රකර සිටුවා මාසයක් පමණ වූ වගා වල වල්පැල මර්දනයට යෙදියහැක.
වර්ශාව නොමැති වියලි කාලවලදී මසකට වාර 6-7 දක්වා ජල සැපයුම මගින් හොඳ අස්වැන්නක් ලබාගතහැක.පසෙ තෙතමනය සුරැකීමට සෙන්ටිමීටර 20-30 පමණ ඝණකමට කොහුබත් හෝ වෙනත් සුදුසු වසුනක් පැල පේළි අතරට යෙදියයුතුය.
මෙම කමයට පැල සිටුවීමේදී පේළි තුළ පැල අතර පර‍තරය සෙන්ටිමීටර 30 වියයුතුය.තනිපේළි ක්‍රමයේදී පේළි දෙකක් අතර පරතරය මීටර දෙකක් වියයුතුය.
නැණසල යනු ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුව මගින් මූල්‍යමය දායකත්වය ලබාදී පවත්වාගෙන යනු ලබන ටෙලිසෙන්ටර් ව්‍යාපෘතියකි. මෙය, ශ්‍රී ලංකා තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණ නියෝජිතායතනය මගින් ක්‍රියාවට නංවන ඉ-ශ්‍රී ලංකා ව්‍යාපෘතියේ එක් අංගයකි. දිළිඳුකම දුරලීමත්, සංස්කෘතිකමය වර්ධනයක් ඇති කිරීමත්, සාමකාමී බව පවත්වා ගැනීමත් අරමුණු කර ගනිමින් , විශේෂයෙන්ම ගම්බද ප්‍රදේශ ඉලක්ක කර ගනිමින්, රජය විසින් මේ ව්‍යාපෘතිය යටතේ සන්නිවේදන මධ්‍යස්ථාන ස්ථාපිත කොට ඇත. දැනට දිවයිනේ නැණසල මධ්‍යස්ථාන 1000 ක් ස්ථාපිතයි .
ජී.ඒම්.ඩී චාමික මධුෂාන් කරුණාතිලක, නැණසල කළමණාකරු , ශ්‍රී බෝධිරාජ වෘත්තීය පුහුණු මධ්‍යස්ථානය, තෙළුල්ල,ඇතිලිවැව.
නැණසල පරිගණක පුහුණු මධ්‍යස්ථානය , ශ්‍රී බෝධිරාජ වෘත්තීය පුහුණු මධ්‍යස්ථානය, විදුන උසස් අධ්‍යාපන ආයතනය, දෙමෝදර
නැණසල පරිගණක පුහුණු මධ්‍යස්ථානය , ශ්‍රී බෝධිරාජ වෘත්තීය පුහුණු මධ්‍යස්ථානය, අංක 01, පස්සර පාර, බල්ලකෙටුව
මෙම ක්ෂමතාව ‍වෝල්ට් ඇම්පියර් වලින් ප්‍රකාශිත දෘශ්‍ය ක්ෂමතාව සාපේක්ෂව සඵල ක්ෂමතාව ලෙස ද හඳුන්වයි. මෙහි දී ධාරාව හා වෝල්ටීයතාව කලා වලින් බැහැරවීම නිසා  යන්න භාවිතා නොවේ. සරල ගෘහස්ථ උවාරණයක හෝ ප්‍රතිරෝධ ජාලයක  යන පදය එකක් ලෙස සලකනු ලබයි. එනිසා එය සමීකරණයෙන් ඉවත් කෙරේ. මෙම අවස්ථාවේ දී සඵල හා දෘශ්‍ය ක්ෂමතාවන් දෙකම සමාන වේ.
හුදෙක් ප්‍රතිරෝධ ජාලයක මධ්‍යන්‍ය ක්ෂමතාව , වර්ග මධ්‍යන්ය මූල වෝල්ටීයතාවක් වර්ග මධ්‍යන්‍යය මූල ධාරාවෙත් සයිනාකාර නොවූවත් ඒවායේ ගුණිතයට සමාන වේ. වර්ග මධ්‍යන්‍යක් ඇති ආවර්ථීය හෝ වෙනත් සියළුම තරංග කෙරෙන මෙම සමීකරණය වලංගු වේ. වර්ග මධ්‍යන්‍යය මූල සූත්‍රකරණය ඉතා වැදගත් වන්නේ මේ නිසාය.
සයිනාකාරව දිවෙන , ද්විඅග්‍ර රේඛීය විද්‍යුත් උපකරණයක සාමාන්‍ය ක්ෂමතාව උපකරණය හරහා වූ ධාරාවේත් අග්‍ර හරහා වූ වෝල්ටීයතාවේ වර්ග මධන්‍යය මූල අගයෙන් වෝල්ටීයතාව හා ධාරාවේ කලා වෙනසක් අතර වූ ශ්‍රිතයකි.
ඕනෑම විදුලි සැපයුමක දී සයිනාකාර වෝල්ටීයතාවක හා ධාරාවක විස්ථාරය දෙනු ලබන්නේ එහි වර්ග මධ්‍යන්ය මූල අගයකිනි. ඒ නිසා මෙම ගණනය කිරීම දෙආකාරයකට ප්‍රකාශිත අගයන් දෙකක් එකිනෙක ගුණ කිරීම මගින් සරළ වී ඇත.
අක්‍රීය උපකරණයක් සඳහා ක්ෂණික ක්ෂමතාව , එම උපකරණයේ ආරෝපිත ශක්තිය නැවත පරිසරයට ලබා දෙන විට ඍණ අගයක් ගනී. එනම්, ධාරාව හා වෝල්ටීයතාවෙහි දිශාව වෙනස් වූ විටය.
සත් මසක් මුළුල්ලේ පැවති මෙම ධර්ම සංගායනාවේදි උපාලි හිමියන්ගෙන් පළමුව විනය ප්‍රශ්න විචාළහ. නිදාන පුග්ගල, වස්තු, ප්‍රඥප්ති,අනුප්‍රඥප්ති, ආපත්ති, අනාපත්ති යනාදී විස්තර සහිතව භික්ෂු භික්ෂුණී ප්‍රාතිමෝක්ෂ ශික්ෂා පද සියල්ලම පුජ්ජාවිස්සජ්න ක්‍රමයෙන් විනය සංගායනා කළහ.
අනතුරුව, ධර්ම සංගායනා කළහ. ප්‍රශ්නෝත්තර ක්‍රමය මේ සඳහා යොදා ගත්හ. අනඳ තෙරණුවන් ලවා පංචනිකායම සංගායනා කළහ.සුත්‍ර පිටකය හා අභිධර්මය මෙහිදී සංගායනාවට භාජනය විය.
සුභද්‍ර භික්ෂුවගේ වගකීමෙන් තොර ප්‍රකාශය. බුදු රජාණන් වහන්සේගේ පිරිනිවීම අසා සොවින් වැළපෙන පෘතග්ජන භික්ෂුන් අස්වැසීමට සුභද්ද භික්ෂුව කළ ප්‍රකාශය වුයේ "ඇවැත්නි; සෝක නොකරව්, නොවැලපෙව් ඵ් මහා ශ්‍රමණයාගෙන් අපි හොඳින් මිදුනෙමු. මේ තොපට කැපය. මේ අකැපයැයි ඹහුගේ නීති පැනවීමෙන් අපි පීඩා වින්දෙමු. දැන් අපි යමක් කැමති නම් ඵය කරන්නෙමු. යමක් අකමැතිනම් ඵය නොකරන්නෙමු."යි යන්නය.
මහරහන් වහන්සේලා 500 නමකගේ සහභාගිත්වය තිබූ අතර මුලිකත්වය ගෙන කටයුතු කළේ මහාකාශ්‍යප මහරහතන් වහන්සේය.(භික්ෂුන් වහන්සේලා පන්සිය නමකගේ සහභාගීත්වයෙන් පැවති මෙම සංගායනාවට පංචසතිකා සංගීතිකා යැයි ද කියනු ලැබෙ.)
විනය සංගීති නමින්ද මෙම සංගායනාව හඳුන්වයි.සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් තෙමසකට පසුව මෙම සංගායනාව පවත්වා ඇත.මෙහි අරමුණ වූයේ විසිරී ඇති ධර්ම විනය ඒකරාශී කොට වෙනස්කම් වලට භාජනය වීමට ඉඩ නොදී ආරක්ෂා කර තබා ගැනීමය.
ධර්මය හා විනය අනාගතයෙහිදී පිරිහී අධර්මය,අවිනය රජ වෙතැයි ඇතිවූ භීතිය, බුද්ධ භාෂිත ලෙස බොරු සූත්‍ර සකස් කර ධර්මයට වැරදි අර්ථ විවරණ ඉදිරිපත් කෙරෙනු ඇතැයි ද එකළ තෙරවරු බිය වූහ.
බුදු රදුන් ඛුද්දානු ඛුද්දක ශික්ෂා පද පිළිබඳව ප්‍රකාශ කරන අවස්ථාවේදී තමන් ඉතා ශෝකාතුරව සිටි නිසා අසා දැන ගැනීමට නොහැකිවූ බව.
බුදු රදුන්ගේ ශ්‍රි දේහයට බුහුමන් දැක්වීමට පැමිණි මහා ජනකාය බහුල වීම නිසා කාන්තාවන්ට කල්වේලා ඇතිව නිවෙස් වලට යාමට ඉඩ සැලැස්වීම.
ධර්ම සංගායනා වල මූලික අරමුණ වී ඇත්තේ බෞද්ධ සංඝ සමාජය හා බුදු දහම කෙරෙහි ශ්‍රමණ වේශධාරීන්ගෙන් පැමිණි උවදුරු සමනය කොට සංඝයාත් බුද්ධ ධර්මයත් පාරිශුද්ධියට පත් කරලීමය.
අනඳ තෙරුන්ට එරෙහිව චෝදනා 5ක් සංගීතිය අවසානයේඑල්ල වූ අතර තමන් එයට නිර්දෝශී වීමට හේතු සාධකද අනඳ තෙරුන් විසින් ඉදිරිපත් කළහ.
සිවිල් වැරදි නීතිය විධි කිහිපයකින් වර්ගීකරණය කල හැක. එවැනි එක් ක්‍රමයක් වන්නේ නොසැලකිලිමත්කම නිසා සිදුකරන සිවිල් වැරදි සහ චේතනාත්මකව සිදු කරන සිවිල් වැරදි ය. ප්‍රමුඛතම සිවිල් වරද වන්නේ නොසැලකිලිමත්කම යි. එහි දී සිදු වූ හානියට වන්දි හෝ තහනම් නියෝගයන් ලෙස පුද්ගල සහ දේපල ආරක්ෂාව මෙන්ම ආර්ථික අයිතිවාසිකම් වැනි අස්පර්ශ නෛතික අයිතීන් ආරක්ෂා කිරීමට හැකි වන පරිදි සිවිල් වැරදි නීතිය නිර්මාණය කර ඇත. වාහන අනතුරු සහ විවිධාකාරයේ අනතුරු වලින් සිදුවන තුවාල විම් ද ඊට ඇතුළත් ය.
චේතනාත්මකව සිදු කරනු ලබන සිවිල් වැරදි ඉඩමක පදිංචි වි සිටීම හෝ භාවිතය නිසා ඇති විය හැකිය. එවැනි එක් සිවිල් වරදක් ලෙස තම නි්ශ්චල දේපල පරිහරණයට අසල්වැසියාගෙන් සිදුවන බාධා වැනි යථාර්ථ ආධීනතාවයන් ඇඟවෙන පීඩා කිරීම හැඳින්විය හැකිය. අපචරණය තම ඉඩමට අවසරයකින් තොරව ඇතුල්ව පුද්ගලයන්ට විරුද්ධව නඩු පැවරීමට ඉඩ සලසයි. කෙනෙකුගේ ප්‍රසිද්ධියට සහ කීර්ති නාමයට හානි වන අයුරින් ව්‍යාජ ලෙස සිරගත කිරීම සහ අපහාස කිරීම වැනි සිවිල් වැරදි ද මීට අයත් වේ.
කම්කරු වන්දි නීති සේවකයන් විසින් තම සේවායෝජකයන් ට එරෙහිව රැකියාවේ නියැලී සිටින වේලාවේ සිදු වන අනතුරු සඳහා වන්දි ලබා ගැනීම ට පොදු නීති සම්ප්‍රදායේ සිවිල් වැරදි නීතිය යටතේ හැකි වුවත් ඊට සීමවන් පනවා ඇත.
ඔහුගේ මරණයට ප්‍රථම සංග්‍රාමිකව හා වාණිජ අංශවලින් ඔහුගේ බලය අරාබි අර්ධද්වීපය දක්වා පුළුල් කිරීමේ සැලසුම් ඔහු සකස් කර තිබුණේය. ඉන් පසුව ඔහු බටහිර දෙසට හමුදාවක් මෙහෙයවූයේය. ඔහු මුලින් අදහස් කර සිටියේ පෙර දිගට යාමටයි. ඵහෙත් ඔහුගේ ළමා කාලයේ ගුරුවරයා ඵය විස්තර කර තිබුණේ “ලෝකයේ අවසානය දක්වා සහ සයුරෙනුත් ඔබ්බට” ලෙසිනි.
මහා ඇලෙක්සැන්ඩර්, 3 වැනි ඇලෙක්සැන්ඩර් ලෙසද හැඳින්වේ. මැසිඩෝනියාව පාලනය කළ පුරාණ ග්‍රීක රජෙකි. ඔහු යුද්ධයේ දී අනභිභවනීය මෙන්ම අති සාර්ථක රණ ශූර සෙන්පතියෙකු‍ ලෙස ඉතිහාසගත වී ඇත. ඔහුගේ මරණය සිදුවන විට පුරාණ ග්‍රීසීය විසින් හඳුනා ගැනුණු ලෝකයේ අති විශාල ප්‍රදේශයක් ඔහු යටත් කර ගෙන සිටියේය.
ඇලෙක්සැන්ඩර් තම හමුදාවට විදේශිකයන් ද ඵක් කළේය. සමහර උගත්තු ඔහුට මෙම “මිශ්‍ර කිරීමේ පිළිවෙත” සම්බන්ධයෙන් ප්‍රසංශා කළේය. ඔහු තම සෙබළුන්ට විදේශීය කාන්තාවන් හා විවාහ වීමට දිරි දුන්ණේය. ඔහුද විදේශීය කුමරියන් දෙදෙනකු සරණ කර ගත්තේය.
ක්‍රි.ව. 1153 වන විට පරාක්‍රමබාහුගේ සේනාවෝ පොළොන්නරුව ජයගැනීමට තරම් සුදුසු තත්ත්වයක සිටියහ. රක්ක සහ කණිෂ්ඨ සෙන්පතියෙකු වු ෂුඛ විසින් ගජබාහු නැවත වරක් නගරය අසල තැනකදී පරාජය කරන ලදී. ඒ සමගම රජරට අගනුවරද අල්ලා ගත්හ. ඔහු විසින් රජුද සෝලගංග සහ වික්‍රමබාහු නම් වු ඔහුගේ පුතුන් දෙදෙනාද සිර ගත කරන ලදහ. පරාක්‍රමබාහු පරාජිතයින් සම්බන්ධයෙන් උදාර ලෙස කටයුතු කළේය. ඔහු පරාජිත රජුට හා නගරවැසියන්ට සැළකිය යුතු ආකාරය ගැන ඔහුගේ සෙන්පතියාට නියෝග පවා පැනවුයේය.
ඉන්පසු ඉතා ඉක්මණින් එදිරිවාදි කම් ඇරඹුණි. ගජබාහු ආරක්ෂාව පතා විදේශ රටවලින් පිහිට පැතුවේය. ඔහු සහ පරාක්‍රම බාහු අතර නැවත ආරවුලක් ඇරඹෙන විට විදේශවලින් පැමිණි මිසදුටු ආගම් අදහන ප්‍රභූන්ද රජරට හමුදාවේ සිටියහ. එහෙත් පරාක්‍රම බාහු රජරටට ආක්‍රමණයක් දියත් කළ නමුත් ඔහු ඊට සෘජුවම සම්බන්ධ නොවීය. එහෙත් එම ආක්‍රමණයට සම්පුර්ණ වශයෙන් වගකිව යුත්තා වුයේ ඔහුය. මෙය කෙදවිලයගේ ලේඛන පදනම් කර ගෙන ක්‍රියාත්මක කළ යුද්ධෝපායකි.
ක්‍රි.ව. 1150 දී පමණ පරාක්‍රමබාහු රජු ඔහුගේ ඉදිරි ගමන ආරම්භ කළේ මලය දේශයේ බලය අල්ලා ගැනීමෙනි. මෙයින් ඔහුගේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශයේ ආරක්ෂාව යුධමය වශයෙන් තහවුරු විය. ඉන් පසු ඔහු රජරට මායිමේ ප්‍රධානීන් කීප දෙනෙකුට එරෙහිව බල සේනා මෙහෙය වුයේය. මෙම යුද්ධ ව්‍යාපාරයේ අවසාන පියවර වුයේ ගජබාහුගේ හමුදා පරාජය කිරීමයි. ඉන්පසු දෙපාර්ශවය අතර කෙටි කලකට පමණක් යුද විරාමයක් ඇති විය.
ගවරා යනු විශාල ශරීරයකින් හෙබි කාල වර්ණ සත්වයෙකි.මෙම සත්වයා හරකා බයිසන් ගවයා යැක් මීහරකා අයත් ගව පවුලේ සාමාජිකයෙකි.ඔවුන් ඉතාමත් ශක්තිමත් සත්ව විශේෂයක්ය.දැනට වාසය කරන අලියා රයිනොසිරස් හිපපොටේමස් මෙසේ විශාලව වැඩෙන සතුන්ය.මෙම සත්වයා ඊශාන දිග හා දකුණු අසියානු කලාපයේ පැතිරී සිටී. ලංකාවේ වාසය කල ගවරා ඉන්දියාවේ වාසය කල ගවරාට වඩා කුඩාවූ බව සදහන්වේ.දැරණියගල මහතාගේ හා ඇතැම් බ්‍රිතාන්‍ය ලේඛකයින්ට අනුව මේබව සනාතවේ.
තිථිය යනු චන්ද්‍ර මාස ක්‍රමයට අනුව එක් දිනයකි. නමුත් පෙර කී පරිදි තිථි 15 පමණක් වේ. එයින් කියැවෙන්නේ මාසයකට එකම තිථිය දෙවරක් යෙදෙන බවය. එය සැබෑවකි. නමුත් මෙය සිදු වන්නේ පුර පක්ෂයට 15 ක් හා අව පක්ෂයට 15 ක් ලෙසය. පුර පක්ෂය යනු සඳු පිරීගෙන එන කාලයයි. අමාවක දිනයෙන් පටන් ගෙන පුර පසළොස්වක දිනය දක්වා පුර පක්ෂය වේ. අව පක්ෂය යනු පසළොස්වක දින සිට අමාවක දින දක්වා කාලයයි.