polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
තායිලන්තයේ, රඹුටන් ගස් ප්‍රථමයෙන් හා ප්‍රදේශ වලදී 1926 චීන මැලේ ජාතික කේ. වොන්ග් විසින් රෝපණය කර ඇත . අගෝස්තු අස්වැන්න නෙලනවත් සමගම වාර්ෂික රඹුටන් පොලක් පැවැත්වෙයි.
එක්සත් රාජධානියේ ගිනිකොන පෙදෙසට ජාවා වලින් 1906දි ආනයනය කරනලද බීජ මගින් රඹුටන් වගාව හදුන්ව දීමට ගිය අවස්ථාවන් අසාර්ථක විය, නමුත් පියෝටෝ රිකෝ හිදී සාර්ථක විය.
රඹුටන් ඍතුවිරාම පළතුරක් නොවේ — එය ශාකය මතදී පමණක් ඉදෙන පලතුරකි, ඵල නෙලීමෙන් පසු ඉදීමට අවශ්‍ය ශාක හෝමෝන, එතිලීන් වර්ග නිෂ්පාදනයට ඇති හැකියාව නැතිවී යයි.
ඉන්දියාවට රඹුටන් තායිලන්තයෙන් ආනයනය කරයි. ඒ වගේම ඉන්දියාවේ පතනම්තිට්ට දිස්ත්‍රීක්කයේ හා කේරල දකුණු ප්‍රාන්තයේ වගා කෙරේ.
කළු තේ කොළ වලට අමතරව මෙම සමාගම විසින් විශාල පරාසයක යුත් විවිද වර්ග වල තේ ද අලෙවි කරන ලදි. ඒවා තේ කුඩු සහ බීමට සුදුසු යන අකාර දෙකෙන්ම යුක්ත විය.හරිත තේ, කළු තේ, ශාකසාර තේ සහ ශරීරය කෘශ කර ගැනීමට උපකාරී වන තේ යූරොපීය වෙලදපොල තුළත්, ලිප්ටන් කිරි තේ විවිධාකාර වූ ආසියානු වෙලදපොල තුළත් විය. නමුත් එක්සත් රාජධානිය තුළ ලිප්ටන් අයිස් තේ වලට අමතරව ඔවුන්ගෙ කිසිදු නිශ්පාදනයක් සිල්ලර ලෙස ලබා ගත නොහැකි විය. එක්සත් රාජධානිය අවශ්‍ය සැපයුම් සපයන සැපයුම්කරුවෙක් පමනක් විය.
ලිප්ටන් යනු යුනිලීවර් සමාගම සතු තේ වෙළඳ නාමය වේ. මෙම සමාගම තේ මත පමණක් අවධානය යොමු කිරීම සදහා ආර්ගිල් ෆුඩ්ස් සමාගම වෙත විකිණිමට පෙර එක්සත් රාජධානියේ සුපිරි වෙළඳ සැල් ජාලයෙ කොටසක් විය. පසුව මෙම සමාගම එහි නිර්මාතෘ තෝමස් ලිප්ටන්ගෙ නමින් නම් කර තිබේ. පානය කිරීමට සූදානම් වූ බීම වර්ග , යුනිලීවර් සහ පෙප්සිෙකෝ සමාගම් වලට අයත් අන්තර්ජාතික සමාගමක් වන පෙප්සි ලිප්ටන් විසින් අලෙවි කරනු ඇත.
මහජන වෙළදපොල ඉලක්ක කර ගත් මෙම නිශ්පාදන සාමාන්යයෙන් මිළ දර්ශකයෙ මැද ස්ථානයක් හෙබවීය. අනෙකුත් තේ වර්ග මෙන්ම ලිප්ටන් තේ ද ලෝකයෙ විවිද වගාවන් වලින් ගන්නා ලද තේ වල මිශ්‍රණයන් වේ. එම මිශ්‍රණයට තේ, ප්‍රසිද්ද නිශ්පදිත රටවල් වන ශ්‍රි ලංකාව ,ඉන්දියාව , කෙන්යාව සහ චීනය යන රටවල් වලින් ලබා ගනි.ලිප්ටන් කහ පැකැට්ටුව විවිද තේ වර්ග 20 එකතුවකින් සාදා ඇත.
1950 දී එක්සත් ජනපදය තුළ ලිප්ටන් මගින් ක්ෂණික සුප් මිශ්‍රණය නිපදවන ලදි. ලිප්ටන් ප්රංශ ලූණු සුප් මිශ්‍රණය යොදා ගනිමින් නිවසෙදීම ප්රංශ කෑමක් සාදා ගැනීම පිළිබදව ලිප්ටන් වෙළද දැන්වීම් ව්‍යපාරයක් ප්‍රවර්දනය කළේ ය.මේ අතර වාරයෙදි එක්සත් ජනපදයෙ එවැනි නව වාණිජමය අහාර වර්ග නිපදවන ලදි.
පළමුව, ලිප්ට්න් බ්‍රිස්ක් සීත කළ තේ වර්ගයක් වූ අතර, එය ලිප්ටන් සහ පෙප්සිකො සමාගම් විසින් හවුල් ව්‍යාපාර ලෙස ආරම්භ කරමින් උතුරු ඇමරිකාවේ බෙදා හරින ලදි. මෙය ලිප්ටන් අනෙකුත් අයිස් තේ වලට වඩා වෙනස් වන අතර මෙයට පොස්පරික් අම්ලය යොදා ඇත. එමගින් එයට විශේෂිත ඇඹුල් රසයක් ලබා දී ඇත.
බටහිර යුරෝපය, උතුරු ඇමරිකාව හා ඔස්ටේ්රලියාව තුල කැමති අකාරයට, ලිප්ටන් කහ ලේබලයේ තේ දැකගත හැකි විය.එමෙන්ම මැද පෙරදිග සහ ආසියාව පුරා කැමති ආකාරයට ලිහිල් ඇසුරුම් වල තේ දැක ගත හැකි විය.ලිප්ටන් කහ ලේබලයේ ලිහිල් ඇසුරුම් වල තේ කුඩා බෝල ලෙස්ට රෝල් කර තිබේ.
2008 වර්ශයේ චීනයේ අහාර සුරක්ෂිත වැඩසටහන හේතුවෙන් චීන කිරි වල යොදා ගන්නා තේ කුඩු වල මෙලමයින් කුඩු අන්තර් ගත බව නිරීක්ශන වලදි හෙළි වූ නිසා 2008 සැප්තැම්බර් 30 වන දිනදි හොංකොං හා මැකාවු තුළ ලිප්ටන් කිරි තේ කුඩු නැවත කැදවීමට පටන් ගත්තේය.
1890 සිට ලිප්ටන් කහ ලේබලය අලෙවි කර ඇත.ශ්‍රිමත් තෝමස් ලිප්ටන් විසින් කහ පැකැට්ටුවෙ පළමු අනුවාදය රතු ලිප්ටන් ආවරණය සමග නිපදවන ලදි. එය ලොව පුරා රටවල් 150 ක අලෙවි කර ඇත. ලිප්ටන් කහ ලේබල් තේ, වර්ග කිහිපයක් සංකලනයෙන් වේ.
නැගෙනහිර ආසියාවේ ලිප්ටන් කිරි තේ සහ යුරොපයේ සහ දකුණු ඇමෙරිකාවේද වෙනත් නාම වලින් ලිප්ටන් නිශ්පාදන පැවතියද ලිප්ටන් වල ප්‍රධානතම වෙළද නාමය වූයේ ලිප්ටන් කහ ලේබලයි. 2008 වර්ශයේදී බටහිර යූරොපයේ ලිප්ටන් ලීනියා ආරම්භ කරන ලදී.
1938 දී එක්සත් ජනපදයේ සහ කැනේඩීයානු ලිප්ටන් ව්‍යාපාර මිලදී ගැනීම අරම්භ කරමින්, යුනිලීවර් සමාගම ලිප්ටන් තේ ව්‍යාපාර අත්පත් කර ගන්නා ලදි. 1972 දී යුනිලීවර් විසින් ඉතිරි ගෝලීය ලිප්ටන් ව්‍යාපාර කිහිපයත් මිළදි ගන්නා ලදි.
ජපානය , රුසියාව සහ ඕස්ට්‍රෙලියාව ඇතුලු වෙළෙඳපොළ ගණනාවක සමාගම විසින් මනස ක්‍රියාකාරී කරවන ගුණ ඇති තී නයින් වල වාසි පිළිබදව වෙළද ප්‍රචාරණයක් සිදුකොට ඇත.
2009 මැ‍‍‍‍යි මස 6 වන දිනදි ලිප්ටන් සමාගමට වැසි වනාන්තර සන්ධානය සමග කටයුතු කිරීම හේතුවෙන් සම්මානයක් ද හිමි විය.
කාසියේ පිටුපස බෞද්ධ ස්වස්ථිකය දැකගත හැකි අතර ඉන් සමහර කාසිවල ස්වස්ථික සළකුණ දෙපත ගොනෙකුගේ හා පැන් කලයක රූප දක්වා තිබේ. මෙම කාසී අනුරාධපුරය, කදුරුගොඩ, වල්ලිපුර, මන්නාරම, හලාවත, සහ තිස්සමහාරාමය යන ප්‍රදේශයන්හීදී හමුවී තිබේ.
පොළොන්නරු යුගයේ සිට කෝට්ටේ යුගය දක්වා දඹදෙණි මස්ස හා සමාන කාසි වර්ග සුළු සුළු වෙනස්කම් සහිතව භාවිතයට ගෙන තිබේ. හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් නිකුත් කෙරූ කාසියේ මුහුණත සිටගෙන සිටිනා මිනිස් රුවට දකුණු පසින් සිංහ රුවක් දක්වා අැත. පොළොන්නරු, දඹදෙනි, යාපහුව සහ කෝට්ටේ යුගය දක්වා භාවිතයට ගත් මෙම කාසි ශ්‍රී ලංකා වර්ගයේ කාසි සේ විස්තර කෙරේ. කෝට්ටේ යුගයේ භාවිත කල කාසි යාපනයේ තිබී සොයාගෙන අැති අතර, මීට හේතුව වී අැත්තේ සපුමල් කුමරු යාපනය ප්‍රදේශය පාලනය කිරීම යැයි විශ්වාස කෙරේ.
මෙරට මුදල් භාවිතය සම්බන්ධ පැරණිම තොරතුර කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ මාම්පිට විහාරයේ වූ ශිලා ලිපියක දැකගත හැකිවේ. ක්‍රි. පූ. 3 වන සියවසට පමණ අයත් යැයි විශ්වාස කෙරෙන එම සෙල්ලිපියෙහි කහපණ, කර්ශපාන යන වචන වලින් දක්වා අැත්තේ එකල භාවිතාවේ යෙදෙන්නට වූ මුදල් විශේෂයන් වන්නට අැති බව විශ්වාස කෙරේ. එසේම විල්ගම්මුල හිමියන් විසින් රචිත සිංහල බෝධි වංශයෙහි කර්ශපාන යනුවෙන් භාවිත වූ කිසියම් මුදල් ඒකකයක් සම්බන්ධව සඳහන් කොට තිබේ.
සහස්සවත්ථුප්පකරණයෙහි දක්වා අැති කතා වස්තූන් ද්විත්වයක සඳහන් පරිදි කාවන්තිස්ස රජ සමයේ නන්දිමිත්‍ර යෝධයා විසින් කහවනු තුනක් වැය කොට මුවමස් ලබා ගත් අයුරුත්, සද්ධාතිස්ස රජ සමයේ වාසය කල අඹුසැමි යුවලක් කහවනු අටක් ගෙවා එළදෙනක් මිලදී ගත් බවත් දක්වා තිබේ. අනුරාධපුර යුගයේ සිට භාවිතා කරන්නට ලදුව වර්ථමානයේ සොයාගෙන අැති කාසි වලට අනූව කහවනුව රන්, රිදී, හා තඹ යන ලෝහයන්ගෙන් හා විවිධ සංකේතයන්ගෙන් යුතුව පැවතී තිබේ.
පොළොන්නරු යුගයේ නිකුත් කරන ලද මස්ස කාසිය, දඹදෙණි මස්ස නමින් හැඳින්වේ. අනුරපුර යුගයේ නිකුත් කෙරූ කහවනුවේ අැතුළත් මූලික රූප සටහන් ඒ අයුරින්ම දඹදෙනි මස්සෙහි දැකගත හැකිවේ. දෝතියක් වැනි අැඳුමකින් සැරසී දකුණු පස බලා සිටින මිනිස් රුවක් මෙම කාසි වල එක් පසක දැකගත හැකිවන අතර අනෙක් පසහී හිඳගෙන සිටිනා රුවක් දැකගත හැකිවේ. කාසිය දෙපැත්තෙහිම විවිධ සංකේත හා සළකුණු දක්නට අැත.
බෞද්ධ ග්‍රන්ථ රාශියක සහ විවිධ රජවරුන් විසින් පිහිටුවන ලද ශිලා ලිපි රාශියක රන්, රන්මසු, සහ මසුරන් යනුවෙන් හඳුන්වන ලද මුදල් විශේෂයක් පිළිබඳව තොරතුරු සඳහන් වේ. සද්ධර්මරත්නාවලියෙහි දැක්වෙන පරිදි දීඝායු කුමරුන් පුණ්‍ය ක්‍රියා සිදුකිරීමෙන් අනතුරුව මසුරන් සියයක් හා තවත් දෑ බොහොමයක් ලද බැව් සඳහන් කොට තිබේ.
පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ මුදල් භාවිතය සම්බන්ධ තොරතුරු විවිධ ඉතිහාසමය, අාගමික, සංස්කෘතික හා පුරාවිද්‍යා යන මූලාශ්‍රයන්හී දැකගත හැකි වන මුත්, එහි නිශ්චිත අාරම්භය සිදුවූවේ කවදා කොතැනද යන්න අවිනිශ්චිත වේ. එසේම මෙරට පැරණි මුදල් සම්බන්ධ වෙළඳ කටයුතු සඳහා ඉන්දීය වෙළඳුන්ගේ බලපෑම් බහුලව යෙදෙන්නට අැතැයි විශ්වාස කෙරේ.
චූලවංශයට අනූව පළමු පරාක්‍රමභාහු රජු විසින් බුරුම රටින් අැතුන් ගෙන්වා ගැනීම පිණිස නික්ඛල නම් කාසි විශේෂයකින් ගෙවීම කල බව දැක්වේ. පොළොන්නරු යුගයේ රචිත අභිධානප්පිදීපිකාවෙහි නික්ඛ නම් වූ කාසි විශේෂයක් ගැන සඳහන් කොට තිබේ.
මහා වංශ ටීකාවට අනූව කහවනුව, හිරඤ්ඤ ලෙසද, පූජාවලියේ සඳහන් සිරි සඟබෝ සිදුවීම විස්තරයෙහි රන් ලෙසද හඳුන්වා දී තිබේ. විවිධ බෞද්ධ මූලාශ්‍රයන්ට අනූව නීලකහපන නම් වූ කහවනු විශේෂයක්ද පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ භාවිතයේ පැවති බව පැවසයි.
මදුරාපුර නොහොත් මදුරාගොඩ ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ ඉතිහාසයක් අැති, සුපිරසිද්ධ වැලිගම නගරයේ පිහිටා අැති ගමකි. මෙම ගම පොල්අතු නදියෙන් වට කර අැත. වැලිගම - අකුරැස්ස ප්‍රධාන මාර්ගය මෙම ගම හරහා යයි.
පළමුවැන්න, අක්ෂිකූපනාසාස්ථි, අස්ථියේ දේහය ඇති කරන අතර, එය අධෝක්ෂකූප නාලයට මධ්‍යව වැටී ඇත. එයට අක්ෂිකූපයේ පාදම සහ නාස් කුහරයේ පාර්ශ්වික බිත්තිය අයත් වේ;
දෙවැන්න, යුගාස්ථික, අධෝක්ෂකූප නාලයට පාර්ශ්විකව පිහිටි පෙදෙස මින් සම්භවය වේ. ඒ ැතරට යුග ප්‍රසරය ද ඇතුළත් ය;
සිව්වැන්න, පූර්වෝර්ධ්වහනුක, කෘන්තක දත් දරන කෘන්තක අස්ථිය ඇති කරයි. පහත් පෘෂ්ඨවංශීන්ගේ පූර්වෝර්ධ්වහනුවට අනුරූපව පවතී;
සහ සයවැන්න, අධෝහලාස්ථික, තාලව සහ පූර්වෝර්ධ්වහනුක මධ්‍යස්ථාන අතරින් හලාස්ථියට පහතින් විහිදේ. මෙම මධ්‍යස්ථානය ඊට අනුරූප ප්‍රතිවිරුද්ධ අස්ථියේ මධ්‍යස්ථානය සමග කෘන්තක නාල එකිනෙකින් වෙන් කරයි.
ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය යනු ඌර්ධ්වහනුක අස්ථි දෙකක් සංයුක්ත වීමෙන් සෑදුණු උඩු හනුක අස්ථිය යි. උඩුහනුවට මුඛයේ තල්ල ද අයත් වේ.මීරියම්-වෙබ්ස්ටර් මාර්ගස්ථ ශබ්දකෝෂය. මෙම ඌර්ධ්වහනුක අස්ථි යුගලය සංයුක්ත වී ඇත්තේ අන්තර් ඌර්ධ්වහනුක සීවනිය මගිනි. මෙය අධෝහනුක අස්ථියට සමාන ය. එය ද අධෝහනුක අස්ථි යුගලක් අධෝහනුකයෝගයේ දී සංයුක්ත වීමෙන් සෑදුණකි.
මුහුණේ අස්ථි හතක් වන: නාසාස්ථිය, යුගාස්ථිය, අශ්‍රැ අස්ථිය, අධර නාසා කම්බු, තාලව අස්ථි, හලාස්ථිය, සහ යාබදව පිහිටි සංයුක්ත වූ ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය.
මෙම මධ්‍යස්ථාන ඇතිවන්නේ ප්‍රාග්-ප්‍රසව වර්ධනයේ හයවන සතියේ වන අතර, තෙවන මාසය ආරම්භයේ දී ඒවා ඒකාබද්ධ වේ. නමුත් තල්ලේ මෙම කොටස් දෙක අතර පවතින සීවනිය මැදි දිවිය තෙක් පවතී. මෝල් පවසන්නේ පූර්ව ප්‍රසරය එම මධ්‍යස්ථාන දෙකෙන්ම වර්ධනය වන බවයි.
ඇතැම්විට අස්ථික මසුන්ගේ මෙන්, ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය "ඉහළ මැක්සිලාව", ලෙසත්, අධෝහනුක අස්ථිය "පහළ මැක්සිලාව" ලෙසත් හඳුන්වනු ලැබේ. මෙයට ප්‍රතිවිරුද්ධ අයුරින්, පක්ෂීන්ගේ උඩුහනුව බොහෝවිට "ඉහළ අධෝහනුව" ලෙස හඳුන්වන අවස්ථා ඇත.
ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය අස්ථිභවනය වන්නේ පටලවලිනි‍. මෝල් සහ ෆෝසෙට් පවසන්නේ එය අස්ථිභවනය වන්නේ මධ්‍යස්ථාන දෙකකින් පමණක් බවයි. ඉන් එකක් නියම ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය සඳහාත් අනෙක පූර්වෝර්ධ්වහනු අස්ථිය සඳහා බව පැවසේ.
ඌර්ධ්වහනුක කෝඨරකය නාසයේ පාර්ශ්වික බිත්තියේ ඇගිලියක ස්වරූපයෙන් දක්නට ලැබේ. වැඩිහිටියන්ගේ ‍අස්ථියේ සිරස් විෂ්කම්භය විශාල වෙමින්, ගර්තික ප්‍රසරයේ සහ ඌර්ධ්වහනුක කෝඨරකයේ වර්ධනයට මඟ සලසා දේ.
ඌර්ධ්වහනුක කෝඨරකය, අස්ථියේ නාසා මතුපිට නොගැඹුරු ඇලියක් ලෙස වර්ධනයේ සිව්වන මාසය වන විට දැකිය හැකි ය. නමුත් දෙවන දන්ත න්‍යාසය වනතෙක් එය එහි සම්පූර්ණ ප්‍රමාණය තෙක් වර්ධනය නොවේ.
ඌර්ධ්වහනුක අස්ථියේ ගර්තික ප්‍රසරය උඩුහනුවේ දත් රඳවා ගනී. එය ඌර්ධ්වහනුක වක්‍රය වෙත යොමු වී ඇත. සෑම ඌර්ධ්වහනුක අස්ථියක්ම පාර්ශ්වකව යුගාස්ථියට සන්ධානය වේ.
පූර්ව ප්‍රසරය හොඳන් සලකුණු වී ඇති අතර, අස්ථියේ දේහය ගර්තික ප්‍රසරයට වඩා මඳක් ‍වැඩියෙන් පිහිටයි. දන්ත කුහර අක්ෂි කූපයේ පත්ළ වෙත ළඟා වේ.
ඇතැම්විට එය අක්ෂිකූපයේ මතුපිට සමග සන්ධානය වන අතර, ඇතැම්විට කීලාස්ථියේ පාර්ශ්වික ගරුකාභ තලය සමග ද සන්ධානය වේ.
අවසානයේ දී වන තුත්මෝස්ගේ මමිය හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානයට ඉහළින් වූ 1881දී අනාවරණය කරගත් ඩේර් එල්-බහ්රිහි සැඟවුණු කුටියකින් සොයාගන්නා ලදී. ඔහුගේ මමිය 18වන සහ 19වන රාජවංශයේ සෙසු පාරාවෝවරුන් වූ වන අහ්මෝස්, වන අමෙන්හොටෙප්, වන තුත්මෝස්, වන තුත්මෝස්, වන රැම්සෙස්, වන සෙටි, වන රැම්සෙස්, සහ වන රැම්සෙස් වැන්නවුන් මෙන්ම, 21වන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන් වූ වන පිනෙඩ්ජෙම්, වන පිනෙඩ්ජෙම්, සහ සියාමුන් වැනි අයගේ මමී අතර තිබී හමු විය.
ඔහුගෙන් පසු ඔහුගේ පුත් වන තුත්මෝස් ද, අනතුරුව වන තුත්මෝස්ගේ සොයුරිය වූ හට්ෂෙප්සුට් ද සිහසුනට පත් විය. ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රි.පූ. 1505-1493 යැයි නිර්ණය කොට ඇත. නමුත් ඇතැම් විද්වතුන්—පුරාතන ඊජිප්තු වාර්තාවල කාලරේඛාව නිර්ණයට යොදාගත් ජ්‍යොතිශ්‍යමය නිරීක්ෂණ තීබ්සයේ නොව මෙම්පිස් නගරයේ සිට සිදු කළ බව සිතන විද්වතුන්—ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය ලෙස ක්‍රි.පූ. 1526–1513 ලෙස දක්වා ඇත.
කාර්නැක්වලට අමතරව, වන තුත්මෝස් ඇබයිඩොස්හි එනේඩ් ප්‍රතිමා මෙන්ම ආර්මන්ට්, ඔම්බොස්, එල්-හිබා, මෙම්ෆිස් සහ එඩ්ෆු යන ස්ථානවල ගොඩනැගිලි ද ඉදිකළේ ය. එසේම නුබියාවේ, සෙම්නා, බුහෙන්, අනිබා සහ ක්වුබාන් වැනි ස්ථානවල ගොඩනැගිලිවලට සුළු විස්තාරණයන් එකතු කළේ ය.
මෙම මිෂනාරි සංවිධානවල සාමාජිකයෝ ලංකාවේ විවිධ ප‍්‍රදේශවල ආගමපැතිරවීමේ කටයුතුවල නිරත වූහ. බැප්ටිස්ට්වරුන් කොළඹ මධ්‍යස්ථාන කොට ගෙනක‍්‍රියාත්මක විය. වෙස්ලියන්වරු උතුරු හා නැගෙනහිර ප‍්‍රදේශවල ක‍්‍රියාත්මක වූහ.ඇමරිකන් මිෂනාරි සංවිධානය යාපනය හා උතුරු ප‍්‍රදේශයේ තම කටයුතු මෙහෙයවිය.චර්චි මිෂනාරිවරු කොළඹ, ගාල්ල, කල්පිටිය, මන්නාරම හා මහනුවර යන ප‍්‍රදේශවල තමකටයුතු මෙහෙයවූහ. මිෂනාරීවරු ලංකාවේ තම ආගම පැතිරවීමේ දී ලේඛනය, දේශනයහා අධ්‍යාපනය යන ක්ෂේත‍්‍ර තුනක් උපයෝගී කර ගත්හ.
යුරෝපීයෝ ආසියාවේ යටත් කර ගත් ප‍්‍රදේශ පාලනය කිරීමේ දී තමන්ට පක්ෂපාතිජනතාවක් ඇති කර ගැනීම සඳහා ස්වකීය ආගම හා සංස්කෘතිය පතුරුවා හැරීමට කටයුතුකළහ. පෘතුගීසීන් හා ලන්දේසීන් මෙරට මුහුදුබඩ ප‍්‍රදේශ පාලනය කළ සමයේ උඩරටස්වාධීන රාජ්‍යයක් පැවති හෙයින් ආක‍්‍රමණිකයන්ගේ ආගමික හා සංස්කෘතික කටයුතුතම පාලන ප‍්‍රදේශවලට පමණක් සීමා විය. එහෙත් උඩරට රාජධානිය යටත් වීමෙන් පසුවබි‍්‍රතාන්‍ය පාලනය යටතේ බටහිර සංස්කෘතිය රට පුරා පැතිර යාමට ෙදාරටු විවර විය.
ලංකාවට පැමිණි මිෂනාරී සංවිධානවලට මුද්‍රණාල පිහිටුවීමට මෙන් ම පොත්පත්සඟරා ආදිය මුද්‍රණය කරවීමට අවශ්‍ය අරමුදල් සහ සංවිධාන ශක්තිය තිබුණි. තමන්ටප‍්‍රධාන ගැටලූවක් වූ දේශීය භාෂා දැනුම ලබා ගැනීමට මිෂනාරී පූජකවරු සිංහල, දෙමළවැනි භාෂා හැදෑරූහ. අනතුරුව බයිබලය සිංහලයට පරිවර්තනය කිරීමටත් සඟරාපුවත්පත් හා පොත් පත් මුද්‍රණය කොට බෙදා හැරීමටත් ඔවුහු කටයුතු කළහ. එසේ මුද්‍රණයකළ ප‍්‍රකාශන කිහිපයක් පහත දැක්වේ.
බි‍්‍රතාන්‍ය පාලන සමයේ දී මෙරටට පැමිණි විදේශීය සංවිධාන කිහිපයක් කිතුණු දහම රට තුළ පැතිරවීමට ක‍්‍රියා කළේ ය. එම සංවිධාන මිෂනාරී සංවිධාන ලෙස හැඳින්වේ.ක‍්‍රිස්තු වර්ෂ 1804 - 1818 කාලයේ මෙරටට පැමිණි මිෂනාරි සංවිධාන කිහිපයක් පහතදැක්වේ.
ෆෙ‍්‍රඩී කලා ලොවට එක් වනුයේ ගායකයෙකු හැටියටය. සාදයකය වූයේ 1950 දී ෆ්‍රෙඩී ඇලන්සන් මෙන්ඩිස් තරඟ වටයට ගැයූ බාර් බාර් බාර් ගීතයයි. ඔහුගේ ගායනය බලා සිටි එවකට අග්‍රාමාත්‍ය ශ්‍රීමත් ජෝන් කොතලාවල එයින් කෙතරම් වසඟයට පත් වූවා ද යත්, ඔහු ෆ්‍රෙඩීගෙන් ඒයි කොල්ලෝ උඹේ කකුල් වලට ස්ප්‍රීන් හයි කරලද?
ඇසීය. ෆ්‍රෙඩී රස්සාවක් සොයමින් සිටින බව එතුමාට පවසා ඇත. එසැණින්ම ලියුමක් ලියා ෆෙ‍්‍රඩී අත තැබුවේ "ලිවි විජේමාන්න" මාර්ගයෙන් ගුවන් විදුලියට ගොස් ගීත ගයන්න ඉඩ හසර ලබා දෙමිනි.
1963 දී කේ.ඒ.ඩබ්ලිව්. පෙරේරා සමඟ අහඹු හමුවීමක් හරහා සිල්වාට ඔහුගේ පළමු තිර භූමිකාව ලැබුණි. ඒ වන විට ඔහු ජීවත් වූයේ එච්.ආර්. ජෝතිපාල සහ රෝයි ද සිල්වා සමග ආරාධිත විනෝදාස්වාදකයෙකු ලෙස නිතර සාදවලට සහභාගි වෙමිනි. පෙරේරා, එල්. එස්. රාමචන්ද්‍රන් සහ විජිත මල්ලිකා සමඟින් සුහද සොහොයුරෝ චිත්‍රපටයේ සිල්වා රඟපෑමට යොමු කලේය. ඔහු පුෂ්පරාණි සමඟ "දිය රැල්ල වෙරළේ හැපි හැපී" ගායනා කරමින් වෙරළේ නැටුමකට පෙනී සිටි අතර ප්‍රධාන වශයෙන් හාස්‍ය චරිත සඳහා රංගනයෙන් දායක විය.
චිත්‍රපට නිෂ්පාදකවරයකු ලෙස ද ෆෙ‍්‍රඩී සිංහල සිනමාවට දායක වූයේය. චිත්‍රපටයක තිරනාටක පිටපත පැත්තකට දමා ක්ෂණයකින් හාස්‍ය උපද වන්නට ෆ්‍රෙඩීට තිබුණේ දුර්ලබ හැකියාවකි. ඔහුගේ ජනප්‍රියත්වය කෙතරම් ද යත් ඒ අවදියේදී මළ ගෙදරකට හෝ ලෙඩෙකු බැලීමට රෝහලකට යෑමට ෆෙ‍්‍රඩී පසුබෑවේ රසිකයන් ඔහු වට කර ගත් හෙයිනි. ඒ නිසා ජනප්‍රිය නළුවා ලෙස ඔහු සරසවිය සම්මාන උළෙලේ අභිෂේක ලැබුවේය. සිනමාවට ඔහුගේ කැපවීම වෙනුවෙන් සරසවිය සම්මාන උළෙලේ දී රණ තිසර සම්මානයෙන් ද පිදුම් ලැබුවේය.
තමා ගැයූ මුල්ම ගීයෙන්ම අතිශයෙන්ම ජනප්‍රිය වූ ෆෙ‍්‍රඩී සිනමාවට එක් වූයේ සුහද සොහොයුරෝ චිත්‍රපටයේ රඟපාමිනි. "දියරැල්ල වෙරළේ හැපි හැපී" ගීතයට ඔහු රඟපෑමෙන් මෙන්ම ගායනයෙන් ද දායක වූයේය. ජනප්‍රිිය විකට නළු "එල්. එම්. පෙරේරා" පසුබිම් ගායනා කළ අවස්ථා දෙකක් හැරුණු කොට සෙසු සෑම අවස්ථාවකම ෆෙ‍්‍රඩීගේ ගායනා වෙනුවෙන් පෙනී සිටියේද ඔහුමය. ළසඳා චිත්‍රපටයේ පමණක් ෆෙ‍්‍රඩී වෙනුවෙන් ජෝතිපාල ගී ගැයුවේය.
සිල්වා 1938 මැයි 18 වැනි දින ශ්‍රී ලංකාවේ මොරටුව පුවක්කරඹ ප්‍රදේශයේදී පවුලේ එකම දරුවා ලෙස උපත ලැබීය. සිල්වාගේ පියා මොරටුව නගර සභාවේ අවේක්ෂකයෙකු වූ අතර ඔහුගේ මව ගැලවීමේ හමුදාවේ සාමාජිකාවකි. වැඩෙන විට ඔහු ගායනයට හා නැටුම් වලට වශී විය. ශාන්ත සෙබස්තියන් විද්‍යාලය ඔහුගේ උසස් අධ්‍යාපනය විය.
විශ්වාසය-ආශාව-අදහස් නියෝජිතයන් – තීරණ ගැනීමේ විශ්වාසයන්, ආශාවන් හා නියෝජිත අභිප්‍රායන් නියොජියත ව්යුහ හැසිරවීම මත රඳා පවතී,
වෙනත් ස්ථර වලට අදාල සැකසුම් – තීරණ ගැනීමේ විවිධ මෘදුකාංග ස්ථර හරහා තේරුම් ගෙන ඇත.එය අඩු හෝ වඩාත් පැහැදිලි වියුක්තීකරණ විවිධ මට්ටම්, පරිසරය පිළිබඳව තර්ක කර ඇත.
බුද්ධිමත් නියෝජිතයන් විවිධ ලෙස නිර්වචනය කර ඇත. කෘෂිකර්ම උපදේශක පද්ධති අනුව පහත සඳහන් ලක්ෂණ ප්‍රදර්ශණය විය යුතුය:
බුද්ධිමත් නියෝජිතයන් ද මෘදුකාංග නියෝජිතයන් (පරිශීලකයන් වෙනුවෙන් කාර්යයන් කටයුතු කරගෙන යන ස්වාධීන පරිගණක ක්‍රමලේඛ) හා ඉතා ආසන්නව සබැඳිව පවතී. පරිගණක විද්‍යාවේදී, බුද්ධිමත් නියෝජිත යන පදය යොදාගන්නේ බුද්ධිමත් මෘදුකාංග නියෝජිතයන්ට, එය රසල් හා නොර්විග් ගේ නිර්වචනය අනුව තාර්කික නියෝජිතයෙක් නොවේ නම් නොසැලකේ,උදාහරණයක් ලෙස,ක්‍රියාකරු ආධාර හෝ දත්ත පතල් සඳහා භාවිතා කරන ස්වාධීන වැඩසටහන් ද "බුද්ධිමත් නියෝජිතයන්" ලෙස හැඳින්වේ.
කෘතීම බුද්ධියේදී බුද්ධිමත් නියෝජිත යනු පරිසරයක් මත සංවේදක සහ ක්‍රියාකාරකම් ඔස්සේ නිරීක්ෂණය කරන සහ ඉලක්ක කරා, ක්‍රියාකාරකම් මෙහෙයවන ස්වාධීන ආයතනයක් වේ. බුද්ධිමත් නියෝජිතයන් ද දැන හෝ ඔවුන්ගේ ඉලක්ක සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා දැනුම භාවිතා කිරීමට ඉඩ ඇත. ඔවුන් ඉතා සරල හෝ ඉතා සංකීර්ණ විය හැකිය:තාපපාලකය වැනි ප්‍රතික්‍රීයක යන්ත්‍ර බුද්ධිමත් නියෝජිතයන් වේ.
ආදර්ශ මත පදනම් ප්‍රතික්‍රියක නියෝජිතයන් සංඥාන ඉතිහාසය මත පදනම් වන අභ්‍යන්තර ආකෘතියක් ආකාරයක පවත්වා යුතු අතර එමගින් වර්තමාන රාජ්‍යයේ නිරීක්ෂනය නොකෙරුනු අංශ පිළිබිඹුවේ. සංඥාන ඉතිහාසය හා පරිසරය මත ක්‍රියාකාරී බලපෑම අභ්‍යන්තර ආකෘතිය භාවිතා කරමින් නිර්ණය කළ හැක. ඉන්පසු එය ප්‍රතික්‍රීයක නියෝජිතයා ලෙස එකම විදිහට ක්‍රියාවක් තෝරා ගනියි.
ආදර්ශ මත පදනම් නියෝජිතයන්ට අසම්පූර්ණ පරිසරයක් හැසිරවිය හැක. එහි වර්තමාන තත්ත්වය දැක ගත නොහැකි ලෝකයේ ව්‍යූහ කොටසක් ලෙස යම් ආකාරයක පවත්වා නියෝජිතයා තුල ගබඩා කර ඇත. මෙම දැනුම "ලෝකය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය"ලෝකයේ ආදර්ශයක් ලෙස හැදින්වේ, ඒ නිසා "ආකෘතිය මත පදනම් නියෝජිතයා" ලෙස ද හඳුන්වනු ලැබේ.
කෘතිම බුද්ධියේ බුද්ධිමත් නියෝජිතයන් ආර්ථික විද්‍යාවේ නියෝජිතයන් හා අදාල වේ, සහ බුද්ධිමත් නියෝජිත සුසමාදර්ශය අධ්‍යනය කරන්නේ ප්‍රජානන විද්‍යාව, ආචාර ධර්ම, ප්‍රායෝගික හේතුව පිළිබඳ දර්ශනය, මෙන්ම බොහෝ අන්තර් විෂය සමාජ-ප්‍රජානන ආකෘති නිර්මාණය සහ පරිගණක සමාජ අනුකරණයේදීය.
සරල නියෝජිතයා වැඩසටහන ලෙස ගණිතමය ලෙස අර්ථ දැක්විය හැක,එය එම නියෝජිතයා සිදුවිය හැකි පියවර ගැනීමට හැකි සෑම සංඛ්‍යාත අනුක්‍රමයක්,ශ්‍රීතයක් හෝ අවසානයේ ක්‍රියා බලපාන බව සංගුණකය, පසු විපරම් අංගයක් ලෙස සිතියම් කෙරේ.
පරිසරය සම්පූර්ණයෙන්ම නිරීක්ෂණය වන විට පමණක් මේ නියෝජිත ක්‍රියාව සාර්ථක වේ. සමහර ප්‍රතික්‍රීයක නියෝජිතයන්ට ඔවුන්ගේ වර්තමාන රාජ්ය තොරතුරු අඩංගු විය හැක එය කොන්දේසි නොසලකා හැරීමට ඔවුන්ගේ ඔදයන මුලපිරීමට ඉඩ සලසා දෙයි
අනන්ත පුඬු බොහෝ විට අසම්පූර්ණ පරිසරයක් තුළ ක්‍රියාත්මක සරල ප්‍රතික්‍රීයක නියෝජිතයින් සඳහා නොවැලැක්විය හැකි වේ.සටහන: නියෝජිතයෙක්ට එහි ක්‍රියා අහඹු ලෙස සිදු කල හැකි නම්, එය අනන්ත පුඬු වලින් පැන විය හැක.
අපි ඕනෑම ක්ෂණික දී නියෝජිතයා ගේ ප්‍රත්යක්ෂණයේ යෙදවුම් වලට සංඛ්‍යාත යන පදය භාවිතා කරයි. පහත සඳහන් අගයන් නියෝජිතයෙකු සංවේදක හරහා එහි පරිසරය තේරුම් ගෙන ඔදයන හරහා පරිසරය මත ක්‍රියාකරන ලෙස දැකිය හැකි දෙයකි.
සරල ප්‍රතික්‍රීයක නියෝජිතයින් සංඥාන ඉතිහාසය නොසලකා හරිමින්, වර්තමාන සඞඥාන පදනම මත පමණක් ක්‍රියා කරති. එම නියෝජිත ක්‍රියාව තත්ත්වය-ක්‍රියාව පාලනය මත පදනම් වේ.
නියෝජිත ශ්‍රීතයක් යනු එය තනි තනි විකල්ප උපයෝගිතා ගණනය, තර්ක ශාස්ත්‍ර නීතියට අඩු කරන ලද, වැනි තීරණ ගැනීමේ විවිධ ප්‍රතිපත්ති සංස්ථාගත හැකි වියුක්ත සංකල්පයක්
පරීක්ෂක ජනරාල් කාර්යාලය – රාජ්‍ය පරිපාලනය, මධ්‍යම රජයේ මෙන්ම දේශීය නිලධාරීන්ගේ දූෂණ, අක්‍රමිකතා, අසමර්ථ්‍යකම් පරීක්ෂා කළේ ය. මහජන සදාචාරය මෙන්ම කොන්ෆියුසියානු සම්ප්‍රදායයන්, ජනතා දුක්ගැනවිලිවලට පිළියම් යෝජනා කිරීම සහ උපදේශනය සැපයීම සිදු විය. එය මෙහෙයවන ලද්දේ 2වන කනිෂ්ඨ මට්ටමේ නිලධාරියකු වූ පරීක්ෂක ජනරාල්වරයා විසින් වන අතර නිදහස් නිලධාරීන් 30 දෙනකුගෙන් සමන්විත විය.
සමීක්ෂණ කාර්යාලය – මෙහි ප්‍රධාන කාර්යය වූයේ රජුගේ වැරදි ක්‍රියාමාර්ග හෝ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ රජුට උපදෙස් සැපයීමයි. රජුගේ නියෝග පළමුව විචාරය කරන ලද්දේ මෙම පරීක්ෂකවරුන් විසිනි. මෙම තීන්දු අසාධාරණ බව පැහැදිළි වුවහොත් ඒවා ඉවත් කරගැනීමට ඉල්ලා සිටිය හැකි විය. එසේම සාමාන්‍ය සබදතා පිළිබද අදහස් දැක්වීම ද සිදු විය. මෙය තුන්වන ජ්‍යෙෂ්ඨ මට්ටමේ නිලධාරියකු වූ ප්‍රධාන සමීක්ෂකගේ නායකත්වයෙන් යුත් නිලධාරීන් පස් දෙනකුගෙන් සමන්විත විය.
මෙලෙසින් පරීක්ෂක ජනරාල් කාර්යාලය මගින් රාජ්‍ය නිලධාරීන් පිළිබද මූලික අවධානය යොමු ‍කරන ලද අතර සමීක්ෂක කාර්යාලය මගින් රජු පිළිබඳ අවධානය යොමු කෙරිණි. මෙම කාර්යාල ද්විත්වය එකට ගත් විට "යංසා" ලෙස හැඳින්විණි. එහි සාහිත්‍යමය අරුත "කාර්යාල ද්විත්වය" යන්නයි. එසේම සාමාන්‍යයෙන් රජුගේ නියෝගයක් ඇපසු හැරවීමට අවශ්‍ය වූ විට නිතරම ඔවුහු එකට සම්බන්ධව ක්‍රියා කරන ලදහ.
අගනුවර කාර්යාංශය අගනුවර වූ හන්යං හෙවත් වර්තමාන සෝල් අගනුවර පාලනය කිරීම සිදු කළේ ය. මෙය වර්තමාන සෝල්හි නගරාධිපතිට සමාන බලතල තිබූ ‍2වන ජ්‍යෙෂ්ඨ මට්ටමේ නිලධාරියා හෙවත් පාන්යූන් විසින් සිදු කරන ලදී.
රාජකීය විමර්ශන කාර්යාංශය යනු රජුගේ ඍජු පාලනය යටකත් පැවති විමර්ශන ඒකකයකි. එමගින් ප්‍රධාන වශයෙන්ම රාජද්‍රෝහී කුමන්ත්‍රණ සහ රජු සහ රාජකීය පවුලේ පුද්ගලයන්ගේ අවධානය යොමු වූ ගැටලු පිළිබද කටයුතු කළ අතර රයට අත් අඩංගුවට ගැනීමට, විමර්ශනයට, සිරභාරයට ගැනීම සහ චූදිතයන්ගෙන් කටඋත්තර ලබා ගැනීම, විශේෂයෙන්ම රාජ්‍ය නිලධාරීන්ගෙන් සිදු විය.
වාර්තා කාර්යාලයේ නිලධාරීන් රජයේ ඓතිහාසික වාර්තා සටහන් තැබීම, ගොනු කිරීම සහ පවත්වා ගැනීම සිදු විය. මෙහි නායකත්වය රාජ්‍ය අමාත්‍යවරුන් විසින් දරන ලද අතර, බොහෝ තනතුරු වෙනත් කාර්යාලවල නියුතු නිලධාරීන් විසින් හොබවන ලදී. ඉතිහාස රචකයින් අටදෙනකු වූ අතර ඔවුන්ගේ එකම කාර්යය වූයේ රාජසභා රැස්වීම් පිළිබඳ අතීත වාර්තා තැබීමයි.
මීට අමතරව ඔහු 1491දී උතුරු සීමාවේ ජුර්චෙන්වරුන්ට එරෙහිව සටන් කිරීමට යුධ සේනා කිහිපයක් මෙහෙයවී ය. මෙම සටන මෙහෙයවන ලද්දේ සෙන්පති හියෝ ජොං විසිනි. ඔහු සාර්ථකව උඩිගේ වංශිකයින් විසින් මෙහෙයවන ලද ජුර්චෙන්වරුන්ව පැරදවී ය. ඔහු ජුර්චෙන්වරුන්ව යාලු ගංගාවෙන් උතුරට පලවා හැරී ය. 1494දී ‍සියොංජොං රජුගෙන් පසු ඔහුගේ පුත් යොන්සන්ගුන් රජ විය.
බු – පළාත්වල ප්‍රධාන නගර සදහා පිහිටුවන ලද පරිපාලන කාර්යාල වේ. සෑම බු එකක්ම ආණ්ඩුකරුට සමාන මට්ටමේ වූ බුයූන් කෙනෙකු විසින් පාලනය කරන ලදී
මොක් – මොක් 20ක් විය. එමගින් විශාල ප්‍රාන්ත වූ 'ජු' පාලනය කෙරිණි. එය පාලනය දෙවන ජ්‍යෙෂ්ඨ මට්ටමේ මොක්සා කෙනකු විසින් සිදුකරන ලදී.
ප්‍රාන්ත – ජොසොන්හි ප්‍රාන්ත අසූවක් පැවතිණි. සෑම ප්‍රාන්තයකම පරිපාලනය 4වන කනිෂ්ඨ මට්ටමේ ගුන්සු නිලධාරියකු විසින් සිදුකරන ලදී.
හ්යොන් – විශාල හ්යොන් පාලනය කිරීම 5වන කනිෂ්ඨ මට්ටමේ හ්යොංග්රියොං කෙනකු විසින්ද, කුඩා හ්යොන් පාලනය 6වන කනිෂ්ඨ මට්ටමේ හ්යොංගැම් කෙනකු විසින් සිදුකරන ලදී.
ඉතිරි 40-50% පමණ ජනගහනය ගොවියෝ වූහ. නමුත් නූතන අධ්‍යයනයන් මගින් සෙසු වෘත්තිකයන් වූ වෙළඳුන්, ප්‍රාදේශික රාජ්‍ය ලිපිකරුවන් හෝ අර්ධ-රාජ්‍ය ලිපිකරුවන් , කලාකරුවන්, කම්කරුවන්, සහ පේෂ කර්මාන්තයේ යෙදෙන්නන් ආදීන්ගේ ප්‍රමාණය පිළිබද අදහස් දක්වා ඇත. ජනගහනයේ ප්‍රමාණය අනුව එක් පුද්ගලයකු රැකියා කිහිපයකම නිරත වන්න‍ට ඇතැයි සිතිය හැක.
බොහෝවිට කෘෂිකර්මය වානිජමය වූ අතර යැපුම් කෘෂිකර්මය නොවී ය. අමතර ආදායමක් උපයා ගැනීමට අමතරව, දූෂිත දැඩි බදු ප්‍රතිපත්තියේ බලපෑම්වලින් මිදීමට රැකියාවෙහි දක්ෂතාවයක් තිබිය යුතු විය.
මියොංසොං අධිරාජිනිය කොරියාව තුළ ජපන් මැදිහත් වීමට විරුද්ධව රුසියානු අධිරාජ්‍යය හෝ චීනයෙන් ආධාර ගැනීමට අදහස් කළා ය. නමුත් 1895දී, ජපන් නියෝජිතයන් විසින් මියොංසොං අධිරාජිනිය ඝාතනය කරන ලදී. කොරියාව සඳහා පත් කළ ජපන් අමාත්‍යවරයා වූ, ලුතිනන්-ජනරාල් වංශෘධිපති මියුරා, ඇයට විරුද්ධව උපක්‍රමයක් දියත් කළේ ය. ජපන් නියෝජිතයින් කණ්ඩායමක් ජපන් පාලනය යටතේ පැවති සෝල් හි ග්යොංබොක්ගුං රාජකීය මාලිගයට ඇතුළු වූ අතර ඔවුන් විසින් මින් රැජින මරාදමා මාලිගයේ උතුරු පෙදෙසේ දී ඇගේ සිරුර කෙලෙසන ලදී.
රාජ්‍ය නිලධාරීන් විසින් මට්ටම් 18කින් යුත් තනතුරු හොබවන ලදී. කෙරිණි. එය පළමු ජ්‍යෙෂ්ඨ මට්ටමේ සිට පහළට නවවන කනිෂ්ඨ මට්ටම දක්වා විහිදුණු අතර එය ඔවුන්ගේ ජ්‍යෙෂ්ඨත්වය සහ රාජකීය නියෝග අනුව පැවති විභාග හෝ පත් කිරීම් අනුව ලද උසස්වීම් මත තීරණය විණි. 1වන ජ්‍යෙෂ්ඨ මට්ටමේ සිට 3වන ජ්‍යෙෂ්ඨ මට්ටම දක්වා නිලධාරීහු රතු පැහැ ලෝගු අඳින ලදී. 3වන කනිෂ්ඨ මට්ටමේ සිට 6වන කනිෂ්ඨ මට්ටම දක්වා නිලධාරීන් නිල් පැහැ ලෝගුවක් ද, ඊට පහළ මට්ටම්වල නිලධාරීන් කොළ පැහැ ලෝගුවක් ද අඳින ලදී.
1800දී ජොංජො රජුගෙන් පසු ලාබාල රජකු වූ සුන්ජෝ රජු බලයට පත් විය. ජොංජෝගේ මරණින් පසු අසම්මුතිවාදී පීතෘමූලික පක්ෂය ජොංසුන් මව්බිසවගේ, නායකත්වය යටතේ බලය ලබා ගත්හ. ඇගේ පවුලට මෙම පක්ෂය සමග දැඩි බැඳීමක් පැවති අතර ඔවුහු කතෝලිකයන්ට වධහිංසා පැමිණවීම සිදු කළහ. නමුත් මව්බිසවගේ විශ්‍රාම ගැනීම සහ ඇ‍ගේ මරණින් පසු, අසම්මුතිවාදීන් නෙරපනු ලැබූ අතර, ඉන් වාසි ලබා ගත් අගබිසව‍ගේ පියා වූ කිම් ජෝ-සුන්ගේ අන්දොං කිම් පවුලේ බලය වර්ධනය විණි. ක්‍රමයෙන් අන්දොං කිම්වරු රාජසභාවේ ප්‍රමුඛයන් බවට පත් වූහ.
ජොසොන් රාජවංශ සමයේ කාන්තාවන්ගේ වස්ත්‍රය වූ හන්බොක් එකෙහි ජොගොරි නැමැති කොටස කෙටි සහ හිරට නිමැවිණි. 16වන සියවසේ ජොගොරි කොටස එල්ලා වැටුණු අතර එය ඉණ තෙක් විහිදිණි. නමුත් 19වන සියවසේ අගභාගය වන විට ජොගොරි කොටස කෙටි වූ අතර එමගින් පපු පෙදෙස ආවරණය නොවිණි. එම නිසා වෙනත් රෙදි කැබැල්ලක් එම ප්‍රදේශය ආවරණයට යොදා ගැනිණි. 19වන සියවසේ අගභාගය වන විට, දේවොන්-ගුන් විසින් මගෝජා‍ නම් වූ මැංචු ආරේ කබායක් කොරියාවට හඳුන්වා දෙන ලදී. මෙය මෙකල බහුලව හන්බොක් එක සමග අඳිනු ලබයි.
සිය ලාබාල බෑනාගෙන් රාජ්‍යය උදුරාගත්ත ද, සේජෝ රජු තමන් ද තේජොං රජු මෙන් දක්ෂ පාලකයකු බව ඔප්පු කළේ ය. ඔහු පරිපාලන සේවය ශක්තිමත් කිරීමට කටයුතු කළ අතර සැබෑ ජනගහනය ගණනය කිරීමටත්, විසිරී තිබූ භට කණ්ඩායම් එක්සත් කිරීමටත් කටයුතු යෙදී ය. ජාතික ආර්ථිකය නගා සිටුවීමට ඉඩම් පණත ප්‍රතිශෝධනය කළ ඔහු ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශනය දිරිමත් කළේ ය. වඩාත් වැදගත්ම සේවාව ලෙස රාජ්‍ය පරිපාලනය සඳහා නීති පද්ධතියක් සම්පාදනය කිරීම සිදු විය. මෙය කොරියාවේ ප්‍රථම ලිඛිත පරිපාලන නීතිය ලෙස සැලකෙයි.
සේජොං ජුර්චෙන්වරුන්ගෙන් සිය ජනතාව ආරක්ෂා කර ගැනීමට උතුරු සීමාවේ වරායයන් හතරක් සහ මුරපොළවල් හයක් පිහිටු වී ය. (මෙම ජුර්චෙන්වරු මැංචූරියාවේ පදිංචි වීමෙන් පසු ඔවුන් මැංචුවරු බවට පත් වූහ) 1433දී සේජොං ජුර්චෙන්වරුන්ගෙන් ආරක්ෂා වීම සඳහා රාජ්‍යනිලධාරියකු වූ කිම් ජොංසෝ උතුර වෙත පිටත් කර හැරියේ ය. කිම්ගේ සේනා සමහර බලකොටු අල්ලාගෙන කොරියානු රාජ්‍යයේ උතුරු සීමාව වඩාත් පුළුල් කළේ ය.
1623දී ග්වංහේගුන් බලයෙන් පහකර ඉන්ජෝ රජු බලයට පත් විය. ඔහු ග්වංහේගුන්ගේ ආධාරකරුවන්ව ද පිටුවහල් කළේ ය. සිය පූර්වප්‍රාප්තිකයාගේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය බිඳ හෙලමින් නව රජු මිං රාජ්‍යයට විවෘතව සහාය පලකළේ ය. නමුත් අණදෙන යුධ නිලධාරියකු වූ යි ග්වල් විසින් 1624දී කැරැල්ලක් මෙහෙය වූ අතර ජොසොන් හමුදාව උතුරේ දී දෙකඩ විය. මෙම කැරැල්ලට පසු ඉන්ජෝ රජු සිය හමුදාව ප්‍රධාන වශයෙන්ම අගනුවර ආරක්ෂාව සදහා යෙද වූ අතර උතුරු සීමාවේ සෙබලුන් කිහිප දෙනකු පමණක් රැඳවී ය.
ෂඩ් අමාත්‍යාංශ මගින් ප්‍රධාන විධායක මණ්ඩලය සැකසිණි. 2වන ජ්‍යෙෂ්ඨ මට්ටමේ සිටි සෑම අමාත්‍යවරයකුටම, දෙවන කනිෂ්ඨ මට්ටමේ සිටි නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරයකු‍ගේ සහාය හිමි විය. සේවා අමාත්‍යාංශය මේ අතරින් ජ්‍යෙෂ්ඨතම අමාත්‍යාංශය විය. රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේ බලය දිගින් දිගටම පිරිහුණ ද, බොහෝවිට අමාත්‍යවරුන්ගේ නායකයා වූයේ සේවා අමාත්‍යවරයායි. ජ්‍යෙෂ්ඨත්වයේ අනුපිළිවෙලට ෂඩ් අමාත්‍යාංශ පහත පරිදි විය.
1වන ජ්‍යෙෂ්ඨ මට්ටමේ, 1වන කනෂ්ඨ මට්ටමේ සහ දෙවන ජ්‍යෙෂ්ඨ මට්ටමේ නිලධාරීන් "දේ-ගැම්" යන ගෞරව නාමයෙන් ද, 2වන කනිෂ්ඨ මට්ටමේ සහ 3වන ජ්‍යෙෂ්ඨ මට්ටමේ නිලධාරීන් "යොං-ගැම්" යන ගෞරව නාමයෙන් ද ආමන්ත්‍රණය කරනු ලැබී ය. මෙම රතු හැඳි නිලධාරීහු පොදුවේ "දංසංග්වන්" යනුවෙන් හඳුන්වන ලදහ. ඔවුහු රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනය සදහා අමාත්‍ය මණ්ඩලයට ඇතුළු වූහ. සෙසු මට්ටම්වල නිලධාරීහු "දංහග්වන්" ලෙස හඳුන්වන ලදහ.