polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
වෙස්මුහුණ 54 උසැති ය. එහි පළල 39.3 වන අතර ගැඹුර 49 කි. මෙය ඉහළ-කැරට් ගණනකින් යුත් රත්රන් ස්තර දෙකක් ලෙස හැඩගන්වා තිබේ. එහි ඝනකම 1.5–3 අතර පරාසයක විචලනය වන අතර, බර 10.23 කි‍. -කිරණ ස්ඵටික විද්‍යාව අනුව අනාවරණය වී ඇත්තේ වෙස්මුහුණ රත්රන්වල මිශ්‍ර ලෝහ දෙකකින් තනා ඇති බවයි: එහි දී මුහුණේ සහ ගෙලේ සැහැල්ලු කැරට් 18.4ක ප්‍රමාණයකුත්, සහ වෙස්මුහුණේ ඉතිරි පෙදෙසේ කැරට් 22.5ක රන් ප්‍රමාණයකුත් අන්තර්ගත ය.
ඇණ ඉවත් කොට පියන ඔසවන ලදී‍. උපාන්ත්‍ය දසුන අනාවරණය විය. එහිදී ලාබාල රජුගේ අතිශය පිළිවෙලට ඔතන ලද මමිය, ශෝකාකූල නමුත් සන්සුන් ස්වරූපයක් ඇති රන්වන් වෙස්මුහුණ, ඔසිරිස් සංකේතවත් කරයි … වෙස්මුහුණ දෙවියන්ගේ ගුණාංග දරා සිටියි. නමුත් එය ‍ටූට්.අන්ඛ්.අමෙන්ගේ වැනි බව පෙනේ. මෙය සෞම්‍ය සහ අලංකෘත ය. මෙම හැඩරුවම ඔහුගේ ප්‍රතිමා සහ මිනීපෙට්ටිවල ද දක්නට ලැබේ. වෙස්මුහුණේ පසුපස පෙදෙසට මඳක් හානි වී තිබේ. එහි බැල්ම දෙව්ලොව කරා යොමුව තිබේ.
2014 අගෝස්තු මස, පිරිසිදු කිරීම පිණිස වෙස්මුහුණ ප්‍රදර්ශන ආවරකයෙන් ඉවතට ගෙන යාමේ දී රැවුල ගැලවී වැටිණි. වගකිව යුතු කෞතුකාගාර සේවකයින් විසින් වහා-වියළෙනසුලු ඉපොක්සි දුම්මල විශේෂයක් මගින් එය සවි කිරීමට තැත් කළ ද, රැවුල හරිමැද සවිනොවිණි. 2015 ජනවාරි මස මෙම හානිය නිවේදනය කෙරිණි. ‍ජර්මානු-ඊජිප්තු කණ්ඩායමක් විසින් එය පුරාතන ඊජිප්තුවරුන් භාවිත කළ ස්වාභාවික අමුද්‍රව්‍යයක් වන මී ඉටි ආධාරයෙන් එය යළි සවිකොට තිබේ.
ටූටන්ඛාමූන්ගේ වෙස්මුහුණ හෙවත් ටූටන්ඛාමූන්ගේ අවමංගල වෙස්මුහුණ යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන ඊජිප්තුවේ, 18වන රාජවංශයේ පාරාවෝවරයකු වූ ටූටන්ඛාමූන්ගේ මරණ වෙස්මුහුණයි. මෙය සොයාගන්නා ලද්දේ 1925දී හොවාඩ් කාටර් විසිනි. 62 සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ මෙම වෙස්මුහුණ වර්තමානයේ කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත. මෙම වෙස්මුහුණු ලොව වඩාත් සුප්‍රකට කලා නිර්මාණවලින් එකක් ලෙස සැලකෙයි.
ඊජිප්තුවේදියකු වන නිකොලස් රීවස් අනුව "මෙම වෙස්මුහුණ ටූටන්ඛාමූන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ අනර්ඝතම නිර්මාණය පමණක් නොව, පුරාතන ඊජිප්තුවෙන් හමුවූ වඩාත් සුප්‍රකටම වස්තුව වේ". 2001 සිට, පර්යේෂණ අනුව යෝජනා වී ඇත්තේ මෙම වෙස්මුහුණ මුලින් නිර්මාණය කොට ඇත්තේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් රැජින වෙනුවෙන් බවයි; මෙම වෙස්මුහුණ ඇතුළත තිබී එම රැජිනගේ රාජකීය නාමය සහිත අර්ධව මකාදැමූ කාර්ටුෂයක් හමුවිය.
2016 ජනවාරි මස නිවේදනය කෙරුණේ, ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමේ දී විද්‍යාත්මක සහ වෘත්තීයමය දැනුවත්භාවයකින් තොරව කටයුතු කොට වෙස්මුහුණ නිත්‍ය හානියක් සිදුකළ ඊජිප්තු කෞතුකාගාර සේවකයින් අටදෙනකු විත්තකරුවන් ලෙස නම්කොට ඇති බවයි. ඉහත චෝදනාවට ලක්වූවන් අතර කෞතුකාගාරයේ හිටපු අධ්‍යක්ෂකවරයකු මෙන්ම හිටපු ප්‍රතිසංස්කරණ අධ්‍යක්ෂකවරයකු ද වේ.
වෙස්මුහුණේ පසුපස සහ උරහිස් පෙදෙස්වල සිරස් පේළි දහයකින් සහ තිරස් පේළි දෙකකින් යුතුව ඊජිප්තු රූපාක්ෂරවලින් ලියන ලද ආරක්ෂක මන්ත්‍රයක් සඳහන් වේ. මෙම අභිලේඛනය මළවුන්ගේ පුස්තකයේ 151වන පරිච්ඡේදයට අයත් එකකි. මෙම පාඨය මුලින්ම හමුවන්නේ ටූටන්ඛාමූන් රජසමයට වර්ෂ 500කට පමණ පෙර මධ්‍ය රාජධානි යුගයේ ය.
වෙස්මුහුණ වර්ණවත් වීදුරු සහ මැණික් ඔබ්බවා අලංකාර කොට ඇත. මේ අතරට ලැපිස් ලැසුලි , ක්වාර්ට්ස් , ඔබ්සිඩියන් , කාර්නේලියන්, ෆෙල්ඩ්ස්පාර්, නිල් මැණික්, ඇමසොනයිට්, ෆෙයාන්ස් සහ සෙසු පාෂාණ අයත් වේ.
1925 දෙසැම්බරයේ දී, වෙස්මුහුණ සොහොන්ගැබෙන් ඉවත් කරන ලදී. එය ඇසුරුමක බහා කිලෝමීටර 635 ඈතින් පිහිටි කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරය වෙත ගෙන යන ලදී. වර්තමානයේ එය එම ස්ථානයේ මහජන ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.
කාලයක් ගතවනවිට මිනිසා ගේ ඇඳුම් භාවිතයේ උපයෝගීතාවය වෙනස්විය.මිනිසා ශීෂ්ටාචාරයන් ගොඩනගාගැනීම සමග මෙම තත්වය දක්නට ලැබේ.මෙම අවධීන්හි විවිධ ආගම් අභිවාර දර්ශනයන් ගේ පහළවීමත් සමග ඇඳුම් එක්තරා සංස්කෘතිකාංගයක් ලෙස වර්ධනයවෙයි.මුල් යුගයේ ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවයˌසමාජ තත්වයˌආගම අදිය මත ඇඳුම් වෙනස් නොවුවද ශීෂ්ටාචාරයන් ගොඩනගාගැනීම සමග එය වෙනස්වෙයි.ඇතැම් ආගමික ඉගැන්වීම් ඇඳුම් භාවිතය වෙනස්වීමට බලපා ඇත.උදාහරණ ලෙස ඉස්ලාම් ධර්මය පෙන්වා දිය හැක.
ලෝකයේ දියුණුව සමඟ දිනෙන් දින දියුනු වූ මෙය එක් එක් පාලන සමවලදී විවිධ සොයාගැනූම් වලට ලක්විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් සේද, කපු වැනි ශාක කොටස් විපර්‍යාසවලට ලක්කොට මිනිසෙකුගේ ශරීරය මුළුමනින් වැසෙන පරිදි මෙය බිහි විය. පසුකලෙක රාජ්‍ය පාලන සම වලදී පෙරදී මෙන්ම දුබලයා හට වටිනාකමෙන් අවම රෙදිපිළි ද රාජ්‍ය පාලකයන්ට සේද වැනි උසස් පන්තියේ රෙදිපිළි ද හිමිවිය.
වර්ථමානයේදී ඇඳුම් නිර්මානය සදහා ප්‍රධාන වශයෙන් මූලද්‍රව්‍ය 04 භාවිතවේ.ඒ කපු පුළුන්ˌපටපණුවගෙන් ලබාගන්නා සේද නූල්ˌබැටළුවන්ගෙන් ලබාගන්නා ලොම් හා ඛනිජ තෙල් නිස්සාරනයෙන් ලබාගන්නා අපද්‍රව්‍ය ඇසුරින් නිපදවන කෘතිම නූල් වේ.
ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය පදනම් කරගෙන පුද්ගලයන්ගේ ඇඳුම් භාවිතයේ වෙස්වීම් සිදුවූ ආකාරය පැරණී ශීෂ්ටාචාර ඇසුරින් මුල්වරට සාධක ලැබේ.
දිඹුලාගල විහාරස්ථානය පසුකර යන විට, ඔබ වමට හැරී ප්‍රියජනක හිච්ච පිච්ච වැව පසුකර යන මුද්‍රා නොකළ මාර්ගයක ගමන් කරන ජල ටැංකියක් පමණක් වන අතර එය පාමුලම ඇති තවත් හැරවුමකි. ගල් පර්වතයක්. කැලෑ සහ ගල් පර්වත හරහා කෙටි නැගීමක්, ශ්‍රී ලංකාවේ කලා උරුමයේ ඉතිහාසයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් ලෙස සැලකෙන මෙම අමතක වූ බිතු සිතුවම වෙත ගෙන එයි.
දිඹුලාගල රජ මහා විහාරය පිහිටා ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරුව පුරාතන නගරයට කිලෝමීටර 16 ක් ගිණිකොන දෙසටය. දිඹුලාගල කඳු වලල්ලෙහි ලෙන් කිහිප සංඛ්‍යාවක් පිහිටන අතර ඒවායේ කටාරම් වලට ඉහලින් බ්‍රාහ්මි අක්ෂර කොටා ඇත.
ඉලක්ක පිරිවැය යනු නිෂ්පාදනයක ඇතුලත් වියයුතු විශේෂිත අංගයන් හා තත්වයට අනුකුලව අපේක්ෂිත ලාභය ලගාකර ගැනීම සදහා තිබුය යුතු සම්පුර්ණ පිරිවැය නිශ්චය කිරීමයි. වෙළදපොල මිලෙන් එම නිෂ්පාදනය ලබය අඩු කල විට ඉලක්ක පිරිවැය ලබා ගත හැක.නිෂ්පාදනය සඳහා දැරිය හැකි පිරිවැය ඉලක්කයක් පිරිවැයට සීමා වන අතර ආයතනයට අවශ්‍ය ලාභ ආන්තිකය එම ඉලක්ක පිරිවැය නිෂ්පාදනයේ විකුණුම් මිල අතර වෙනසයි.
ඉපැරණි මානව ජනාවාසයක්ව පැවතවිත් අනුරපුර යුගයේ මුල් කාලයේම බෞද්ධ සිද්ධස්ථානයක් වු පුදබිමකි පිළිකුත්තුව ඓතිහාසික පුදබිම. දේවානම් පියතිස්ස , වලගම්බා යන රජ දවස් දක්වා මෙම පුදබිමෙ ඉතිහාසය ඈතට දිවයයි. ක්‍රි.පු 3-1 කාලයට අයත් පූර්ව බ්‍රාහ්මී අක්ෂර ලෙන් ලිපි 4 එයට නිදසුන් දක්වයි.1 වන සෙල් ලිපියෙන් කියවෙන්නේ අශ්වාරෝහක ප්‍රධානියාගේ සොහොයුරු විසින් මෙම ලෙන් සංකීර්ණය කරවා සඟ සතු වශයෙන් පූජා කෙරු බවයි.
පිළිකුත්තුව ඓතිහාසික ගල්ලෙන් රජමහා විහාරය යනු බස්නාහිර පලාතේ පිහිටි ඓතිහාසිකම හා විශාලම ලෙන් සංකීර්ණයයි. පිළිකුත්තුව රජමහා විහාරයට අයත් ලෙන් ගනන 99 ක් වන අතර ප්‍රාග් බෞද්ධ යුගයට අයත් කටාරම් රහිත ලෙන් කිහිපයකින් හා ක්‍රි.පු 3-1 කාලයට අයත් ලෙන් රාශියකින් යුතු අක්කර 200 ක පමණ භුමියක පිහිටි ලෙන් සංකීර්ණයකි.
ක්‍රි.පු 1සියවසේදි මේ භුමිය හා අවට වන පියස් තුල වලගම්බාවන් සැගවි සිට සේනාව එකරාශි කොට නැවතත් අනුරපුර රාජධානියේ රජවු බවට ජනප්‍රවාදවල සදහන් වෙයි. සැගවි සිටි රාජකීයන්ගේ රාජාභරණ සැඟවු නිසා පිළිකුත්තුව නාමය ව්‍යවහාර වු බවට එක මතයකුත් සැගවි සිටි රාජකීයන්ට ඇදුම් පිළි සැපයු ගම පිළිකුත්තුව වුවායැයිද තවත් මතයකි.
පිළිකුත්තුව රජමහා විහාර කන්දෙහි ආවේණිකවු නාමයන්ගෙන් සුසැදි ගල්තලාවන්ද රාශියක් වන අතර එයින් බැළුම්ගල යන ස්ථානය අතීතයේ ඔත්තු බැලු ස්ථානයක් ලෙසට පුරාවිද්‍යාඥයන් නම්කරයි. තවද දිග්ගල ,තොප්පිගල , පිලිහුඩුවාගල , ගල පිටගල ආදිය ප්‍රධාන තැනක් ගනියි.
මෙවන විට කර ඇති කැණිම් තුලින් හමුවු සාධක මතද මෙම පුදබිමේ ඓතිහාසික බව කියාපායි. ඉපැරණි පොශිල , රක්ත වර්ණ වලං කැබලි , පබළු වර්ග , ගල් ආයුධ හා පොළොන්නරු දඹදෙණි යුගවලට අයත් කාසි වර්ගද ඒ අතරින් ප්‍රධාන වෙයි.
ඓතිහාසික බෝධින් වහන්සේලා දෙනමක්ද පුදබිම තුල දක්නට ලැබෙයි. එම බෝධින් වහන්සේලා දෙනම ගැන පවතින මතයන්ද ගනනාවකි. කුමර කුමරි යන නාමයන්ගෙන් එම ඇසතු වෘක්ෂයන්ව එදා පටන්ම හදුන්වා ඇත.
ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ මහර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් පිළිකුත්තුව නම් ග්‍රාමවරයෙහි පිහිටි ප්‍රාග් බෞද්ධ යුගයට නෑකම් කියන ඓතිහාසික පුදබිමකි පිළිකුත්තුව රජමහා විහාරය.
අනුරපුර යුගයේදි මෙම ලෙන් සංකීර්ණය තුල මහරහතන් වහන්සේලා වැඩසිටින්නට ඇතැයි යන විශ්වාසයයක්ද වෙයි.යුගයෙන් යුගයට විත් අද පවතින තත්ත්වයට සංවර්ධනය වි ඇත්තේ මහනුවර යුගයේදිය.
ආසියාවේ පැරණිතම පුස් නම් වැල පිහිටන්නේද ඓතිහාසික මෙම රජමහා විහාර භුමියේය. තවද දුර්ලභ ගණයේ බෙහෙත් පැළැටි රාශියකින්ද මෙම භුමිය පිරි ඇත්තේ ඖෂධ උයනක් සේමය.
බෞද්ධ බික්ෂුන් ආරක්ෂා කර ගැනීමට සහ ඔවුනට අවශ්‍ය පහසුකම් ලබා දීමට අරමුදල උපයෝගී කර ගනිමින් ක්‍රියාත්මක වීම.
පුරාවස්තු විනාශ කිරීම හා සොරා ගැනීම, විහාර දේපල විනාශ කිරීම සහ සොරකම් කිරීම සදහා දැඩි දඩුවම් සදහා නීති ගෙන ඒම සහ සම්මත කරවා ගැනීම.
අප ලාංකික බෞද්ධ සංවිධානයක් ලෙස සුපැහැදිල ගමනක අනන්යයතාවය ඇති කර ගනිමින් විදේශ බෞද්ධ රටවල් සහා විදේශ ගත බෞද්ධයන් සමගින් විනිවිද භාවයකින් යුතු සබදතා ඇති කර ගැනීම
මෙම එච් මාදිලිය පළමුවන "නවීන යතුරුපැදිය" බවට බොහෝ දෙනා විසින් හදුන්වනු ලැබීය. එය 1915දී හදුන්වාදෙනු ලැබූ අතර එය 550සීසී ධාරිතාවක් ඇති පැති කපාට සහිත සිව්පහර එංජිමකින් සමන්විත වූ වේග තුනක යතුරුපැදියකි. මෙම යතුරුපැදිය "ට්‍රස්ටි ට්‍රයම්ෆ්" යන නමින් එය භාවිත කරන්නන් අතර ඉතාමත් ජනප්‍රිය විය.
21වන සියවසේදී යතුරුපැදි නිෂ්පාදනය ප්‍රධාන වශයෙන් බලපවත්වන්නේ චීන යතුරුපැදි කර්මාන්තය සහ ජපන් යතුරුපැදි නිෂ්පාදන සමාගම් විසිනි. ඉහල ධාරිතාවයකින් යුතු යතුරුපැදි වලට අමතරව වඩා වැඩි වෙළදපොලක් කුඩා ධාරිතාවයක් සහිත යතුරුපැදි වලට ඇති අතර ඒවා චීනය සහ ජපානය මගින් ආසියානු සහ අප්‍රිකානු රටවල් ඉලක්ක කර නිපදවනු ලබයි.
උදාහරණයක් ලෙස මෙතෙක්කල් වැඩිම විකිණීමක් වාර්තා වූ, ජපානය නිපදවන "හොන්ඩා සුපර් කබ්" යතුරුපැදිය දැක්විය හැක.එම ප්‍රමාණය 2008 අප්‍රියෙල් වන විට මිලියන 60ක් විය. නමුත් අද වන විට ලොව විශාලතම යතුරුපැදි නිෂ්පාදකයන් වන ඉන්දියානු "හීරෝ මොටෝ කොර්ප්" එම ස්ථානය හිමි කර ගෙන සිටියි. අද වනවිට එම සමාගමේ "ස්ප්ලේන්ඩර්" යතුරුපැදිය මිලියන 8.5 ඉක්මවා විකිණී අවසන්ය. වෙනත් නිෂ්පාදකයන් ලෙස "බජාජ්" සහ "ටීවීඑස් මෝටර්ස්" දැක්විය හැක.
වාහන යතුරුපැදි ලෙස නම් කලහොත් මුලින්ම නිෂ්පාදනය කල යතුරුපැදිය ලෙස 1868 දෙසැම්බර් මසදී පේටන්ට් බලපත්‍රය ලබාගත්
ෆ්‍රෙන්ච් මෙෂෝ පරෝස් ස්ටීම් වෙලොසිපීඩ්" නම් වූ නිර්මාණය හැඳින්විය හැක. එම කාලයේදීම ඇමෙරිකානු ජාතික එච්. සිල්වෙස්ටර්, රොපර් රොක්ස්බරි, මැසචුසෙට්ස් විසින් "රෝපර් ස්ටීම් වෙලොසිපීඩ්" යතුරුපැදිය නිපදවීම සිදු විය. ඔවුන් 1867දී එම යතුරුපැදිය නැගෙනහිර ඇමෙරිකාවේ සල්පිල් සහ සර්කස් වල ආදර්ශනය කළ අතර රොපර් මිය යන විට වාෂ්ප බලයෙන් ධාවනය වන මෝටර් රථ සහ යතුරුපැදි 10ක් පමණ නිපදවන ලදි.
යතුරුපැදි දියුණු වන ලෝකයෙහි සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩයකි. යතුරුපැදි වැඩි වශයෙන් භාවිත වන්නේ විනෝදය සඳහා සහ ජීවන රටාවෙහි අංගයක් ලෙස හෝ තම පෞද්ගලික අනන්‍යතාවයෙහි සංඛේතයක් ලෙසයි.දියුණු වෙමින් පවතින රටවල් වල යතුරුපැදි භාවිතය ඉතාම බහුල වීමට බලපාන කරුණු අතර මිලෙන් අඩුවීම සහ ඉන්ධන අරපිරිමැස්ම ප්‍රධාන වේ.ලෝකය පුරා
වර්ෂ 1894දී හිල්ඩ්බ්‍රෑන්ඩ් සහ වොල්ෆ්මුලර් පළමු යතුරුපැදි නිෂ්පාදන මාලාව බවට පත්විය. එය පළමු වරට "මෝටර්සයිකලය" ලෙස හදුන්වන ලදි.
එංගලන්තයේ කවෙන්ට්‍රිහි පිහිටි "එක්ස්සෙල්සියර් මෝටර් සමාගම" 1896දී ඔවුන්ගේ පළමු යතුරුපැදිය නිපදවන ලදි. එක්සත් රාජධානියේ නිපදවූ පළමු යතුරුපැදිය වූයේ චාර්ල්ස් මෙට්ස් විසින් වොල්තම්හි පිහිටි ඔහුගේ "මැසචුසෙට්ස්" කර්මාන්තශාලාවේ 1898දී නිපදවූ "ඔරියන්ට්-ඇස්ටර්" යතුරුපදියයි.
එක්සත් ජනපදය තුල යතුරු පැදි අනතුරු ඇතිවීමේ වඩාත් පොදු හේතුව ලෙස මාර්ග නීති උල්ලංඝනය කරමින් යතුරුපදිකරුවෙකු ඉදිරියෙන් ගමන් කිරීම බව හෙළිවී ඇත. මෙය "" ලෙස හදුන්වන අතර එහි දිගු අර්ථය "සමාවන්න මිතුර, මම ඔබ දුටුවේ නැත" වේ. මනා පුහුණුව, අනෙකුත් වාහන පිළිබද අවධානය වැඩි වශයෙන් යොමු කිරීම, වේග සිමා ඉක්මවා නොයාම සහ මත්පැන් සහ අනෙකුත් මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතා කර යතුරුපැදි පැදවීමෙන් වැලකීම මගින් මම ආකාරයේ අනතුරු වලක්වාගත හැක.
වාණිජ්‍ය අරමුණකින් නිර්මාණය වූ ප්‍රථම ස්වබලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන පාපැදිය වනුයේ රෝද තුනක් සහිත් බට්ලර් පෙට්‍රල් සයිකල් නම් බ්‍රිතාන්‍ය ජතික එඩ්වඩ් බට්ලර් විසින් 1884 දී කරන ලද නිර්මාණයයි. ඔහු වාහනය නිපදවීම සඳහා සැලැස්මක් 1884 දී ලන්ඩනයේ පවත්වන ලද ස්ටැන්ලි සයිකල් දැක්මෙහිදී ප්‍රදර්ශනය සඳහා ඉදිරිපත් කරනු ලැබීය. එම වාහනය 1888දී ග්‍රීන්විච් හි මේරිවෙදර් ෆයර් එන්ජින් නැමති සමාගමක් මගින් නිපදවන ලදි.
යතුරුපැදි ඉතිහාසයේ මුල් යුගයෙහි පාපැදි නිර්මාණ කරුවන් තම නිර්මාණ වලට නව අන්‍තර් දහන එන්ජිමක් භාවිතා කලහ. එයට ප්‍රධානතම හේතුව වන්නේ එන්ජින් පාපැදි භාවිතය අවම වීමත් එන්ජිම් භාවිතය වඩාත් කාර්යක්ෂම වීමත්ය. 19 වන සියවසෙහි යතුරුපැදි නිර්මාණය කිරීමට මූලිකත්වය ගත් බොහෝ නව නිපැයුම් කරුවන් වෙනත් නිර්මාණ කිරීම සඳහා යොමුවිය, උදාහරණයක් ලෙස ඩයිම්ලර් සහ රෝපර් යන නිර්මාණකරුවන් මෝටර් රථ නිපදවීම සඳහා යොමු විය.
එක්සත් රාජධානිය තුළ යතුරු පැදි ආරක්ෂාව වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා මූලික යතුරු පැදි බලපත්රයක් ලබා ගැනීමට උසස් පුහුණුවක් ලබාදීමට කැප වූ විවිධ සංවිධාන ඇත. මෙම ආයතන ලෙස අනතුරු වැලැක්වීමේ රාජකීය සංගමය සහ උසස් රථවාහන පදවන්නන්ගේ ආයතනය දැක්විය හැක. වැඩි පෞද්ගලික ආරක්ෂාවක් ඇති මෙම උසස් සුදුසුකම් සහිත යතුරු පැදි ධාවකයින් විසින් ගෙවිය යුතු අඩු රක්ෂණ ගාස්තු අවම වීම වාසි ගෙන දෙයි.
කෲසර්,ක්‍රීඩා යතුරුපැදි,ස්කූටර් සහ මොපෙඩ් යන යතුරුපැදි වීදි යතුරුපැදි කාණ්ඩයට අයත්වේ.රළු මාර්ග ධාවන යතුරුපැදි කාණ්ඩය යටතේ එන රළු මාර්ග ධාවන තරඟ සඳහා යොදා ගන්නා යතුරුපැදි ඇතැම් ප්‍රදේශ වල මාර්ග ධාවනය සඳහා යොදා ගැනීමට නීතිමය අවසරයක් නොමැති අතර දිත්ව ක්‍රීඩා මාදිලියට අයත් රළු මාර්ග ධාවන යතුරුපැදි වීදි ධාවනය සඳහා නීත්‍යානුකූල සහ සුව පහසු වන අන්දමේ විශේෂ ලක්ෂණ වලින් සමන්විත වේ.
යතුරු පැදිය රෝද දෙකක් හෝ තුනක් සහිත මෝටර් වාහනකි. දිගු දුර ගමන්, ක්‍රමික ගමන්, සැරිසැරීම්, යතුරු පැදි ධාවන තාරග ආදී ක්‍රීඩා, පාරෙන් පිට ධාවනය යන විවිධාකාර වූ අරමුණු වලට ගැලපෙන පරිදි යතුරු පැදිය නිර්මාණය කර ඇත. යතුරු පැදි ධාවනය, යතුරු පැදි සමාජයකට එක්වීම සහ යතුරු පැදි රැලි වලට සහභාගි වීම යතුරු පැදි සම්බන්ධ සමාජ ක්‍රියාකාරකම් වෙයි.
මෝටර් රථ, ට්‍රක් රථ, බස් රථ වලට වඩා ඉහල මාරක රියඅනතුරු වලට ලක්වීමේ සම්භාවිතාවක් යතුරුපැදි වලට ඇත. 2005 වර්ෂය සදහා ඇමෙරිකානු ප්‍රවාහන දෙපාර්තමේන්තුවේ දත්ත, මරණ විශ්ලේෂණ වාර්තාකරණ ක්රමවේදයට අනුව ලියාපදිංචි කළ මෝටර් රථ 100,000කට 18.62ක මාරක අනතුරු ප්‍රමාණයක් වාර්තා වී ඇති අතර එම අගය යතුරුපැදි සදහා 75.19ක අගයක් ගනී. එය මෝටර් රථ වලට වඩා 4 ගුණයකින් ඉහළ අගයකි.
වීදි ධාවනය, රළු මාර්ග ධාවන යතුරුපැදි සහ එම අවස්ථා දෙක සඳහාම නිර්මාණය කරන ලද යතුරුපැදි වර්ග තුනක් වේ.ඉහත සඳහන් යතුරුපැදි කාණ්ඩ තුනට අයත් අණු කාණ්ඩ යටතේ එන විවිධ ක්‍රියාකාරකම් සඳහා භාවිතා කරන යතුරුපැදි ඇත,ඒවා අතර ධාවන තරඟ වලට යොදා ගන්නා මාර්ග ධාවන සහ වීදි යතුරුපැදි හෝ රළු මාර්ග ධාවන තරඟ යතුරුපැදි සහ ත්‍රාස්‍යජනක ක්‍රියාකරකම් සඳහා යොදා ගන්නා යතුරුපැදි වේ.
විදුලි යතුරු පැදි ඉතා ඉහළ ඉන්ධන පිරිමැස්මක් ලබා දෙයි. මෙම යතුරුපැදි විදුලි මෝටරයකින් ධාවනයවන ශබ්දය අවම, ශුන්‍ය වායු විමෝචනයක් ඇති රථ වේ. බැටරි තාක්ණය අනුව ක්‍රියාත්මක වන සිමාව සහ උපරිම වේගය සීමා වී ඇත. විදුලි ධාවන පද්ධතියේ කාර්ය සාධනය වැඩිදියුණු කිරීම සදහා ඉන්ධන කෝෂ සහ පෙට්‍රල්-විදුලිය දෙමුහුම් මාදිලි, ප්‍රවර්ධනය වෙමින් පවතී.
කර්මාන්තශාලාව තුළදී හෝ පිටතදී විවිධ ලක්‍ෂණ සහ උපාංග යතුරුපැදි වලට එකතු කරනු ලබයි. මෙම උපාංග යතුරුපැදියේ බාහිර ස්වරුපය, ආරක්ෂාව, කාර්ය සාධනය, සුව පහසුව ඉහල දැමීම උදෙසා අයිතිකරු විසින් තෝරාගනු ලබයි.
විවිධාකාර යතුරුපැදි වලට විවිධාකාර ගතිකත්වයන් ඇති අතර එම ගතිකත්වයන් වෙනස් අවස්ථාවලට උචිත වන ලෙසට යතුරුපැදිය ක්‍රියා කරවීමට බලපායි. උදාහරණයක් ලෙස, වඩා විශාල රෝද අතුරක් ඇති යතුරුපැදි බාධක වලදී වැඩි ස්‌ථාවරතාවක් සපයනු ලබයි. යතුරුපැදි හැසිරවීමේදී උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික
ලොව පුරා විද්‍යුත් බලයෙන් ක්‍රියකරන යතුරුපැදි භාවිතය ඉහල මට්ටමක පවතින අවදියක ඩයම්ලර් ටීට්වැගන් ලොව ප්‍රථම යතුරුපැදිය ලෙස නම් කිරීමත්,රෝද දෙකක් සහිත විදුලි,ඩීසල් හෝ වාශ්ප බලයෙන් ක්‍රියා කරන වාහන සඳහා "මෝටර්සයිකලය" යන පදය භාවිත කිරීමෙන් බැහැරවීම සැක සහිත කරුණකි.
1894 දී හිල්ඩ්බ්‍රෑන්ඩ් සහ වොල්ෆ්මුලර් ලොව පළමු යතුරු පැදි නිශ්පාදන මාදිලිය බවට පත් වූ අතර එය පලමුවෙන්ම යතුරු පැදියක් බවට නම් කරන ලදි.වසර 2014 දී හොන්ඩා, යමහා සහ හීරෝ මොටෝකෝර්ප් ලොව ප්‍රමුඛ යතුරු පැදි නිශ්පාදකයන් බවට පත්විය.
යතුරුපැදියක්වංගුවකින් ගමන් කිරීමේදී එය නැමීමකට ලක්කළ යුතු වන අතර මෙම නැමීමට පොළඹවන ක්‍රියාව "ප්‍රථිකූල සිසෑරවිම" ලෙස හදුන්වයි. මෙහිදී ධාවකයා විසින් හැඩලය වංගුවට විරුද්ධ දිශාවට ක්‍ෂණික සිසෑරවිමක් සිදුකරයි.
නිර්මාණකරුවන් ඔවුන්ගේ නිර්මාණය රීට්වැගන් ලෙස නම් කිරීමට හේතුව නම් ඔවුන් එය නිර්මාණය කර තිබුනේ හුදෙක්ම වාහනයක මූලාකෘතියක් ලෙස නොව ඔවුන්ගේ නව එන්ජිම පරීක්ෂා කරගැනීම සඳහා යෝග්‍ය ඇටවුමක් ලෙස වීමයි .
කෙටි රෝද අතුරක් සහිත යතුරුපැදි වල අනෙක් රෝදය මාර්ගයෙන් ඉහලට එසවීමට ප්‍රමාණවත් අවස්ථිතියක් පසුපස රෝදයටද, ප්‍රමාණවත් නැවැත්වීමේ බලයක් ඉදිරි රෝදයටද ඇති කළ හැක.
ඇමරිකානු ගමනාගමන දෙපර්තමේන්තුව පවසන අන්දමට සැතපුමකදී යතුරුපැදි නිසා සිදුවන මාරක අනතුරු ප්‍රමාණය මෝටර් රථ නිසා සිදුවන මාරක අනතුරු මෙන් 37 ගුණයක් බවයි.
ද ස්වෝඩ් ඔෆ් තිපු සුල්තාන් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 1990දී විකාශය ඇරඹි ඉන්දියානු ඓතිහාසික රූපවාහිනී කතාමාලාවකි. මෙය පළමුවරට විකාශය වූයේ නැෂනල් නාළිකාව ඔස්සේ ය. භාග්වන් ගිද්වානිගේ නවකථාවක් ඇසුරෙන් නිර්මාණය වූ මෙම කතාමාලාව මලින් 18වන සියවසේ මයිසෝරයේ විසූ තිපු සුල්තාන් නැමැති පාලකයාගේ ජීවන පුවත නිරූපණය වේ. මෙම කතාමාලාව එහි චරිත නිරූපණය සහ අභිමානවත්භාවය හේතුවෙන් පැසසුමට ලක් විය.
මෙම නාට්‍යය රූගත කිරීමේ දී බොහෝ බාධාවන්ට මුහුණ පාන්නට සිදු විය. මේ අතුරින් එකක් ලෙස මයිසෝරයේ ප්‍රීමියර් ස්ටූඩියෝ කලාගාරයේ ඇති වූ මහා ගින්නක් ද වේ. මෙහිදී ජීවිත 62ක් විනාශ විය.
බාල්‍යෙපීතුවශෙනිෂ්ඨෙත් ප්‍රාණිග්‍රාහස්‍ය යෞවනේ පුත්‍රනංභර්ගරී ප්‍රේෙත් නබජේස්ත්‍රී ස්වතංත්‍රතාහ්
එසේම භික්ෂුන්ට වඩා වැඩි විනය ශික්ෂාපද ප්‍රමාණයක් භික්ෂුණීන්ට පණවා ඇත.එම ඇතැම් ශික්ෂාපද මගින් කාන්තාවන්ගේ මානව අයිතිවාසිම් පවා උල්ලංගණය වන බව බී.සී ලෝ පවසයි.එවන් ශික්ෂාපද 46 ඔහු තම කෘතියේ දී පැහැදිළි කරයි.
එකම කාන්තාවකට දෙනෙකු ආදරය කිරීමට හෝ විවාහ වීමට හෝ ලිංගික සම්භන්ධතා පැවැත්වීමට උස්සාහ කිරීමේ දී ඔවුන් අපේක්ෂාභන්ගත්වයට පැමින කාන්තාවන්ට වෛර කරන පුද්ගලයන් බවට පත්විය හැක.
මම ප්‍රත්‍යක්ෂ කරනවා මෙම ගුරුවරයා කාන්තාවන්ට වෛර කරන්නා කිසිදින නිදියහනේ සුව නොවිදිනබව යනුවෙන් ඇසිෆන් පවසයි.
සාමාන්‍යයෙන් ග්‍රීක දාර්ශනික මතයන්ට හා සාහිත්‍යට අනුව නාරිද්වේෂය යනු රෝගයකි.බිරිදක් වශයෙන් කාන්තාවකගේ අගය පසුව බිහිවූ ග්‍රීක සාහිත්‍ය තුල ගැබ්ව ඇත.
ඇතැම් ස්ත්‍රීවාදී ලේඛකයින් කතොලික දහම තුල ස්ත්‍රී විරෝධී අදහස් ඇතිබව තර්ක කරයි'."ශද්ධ බෛබලයට අනුව පුරුෂයා මුලින්ම මවා ඔහුගේ ඉළඇට පෙළෙන් ඇටයක් ගෙන එය මාංශයෙන් ආවරණය කර ස්ත්‍රිය මැවූබව දැක්වේ.එසෙම ශුද්ධ බෛබලයට අනුව ස්ත්‍රිය විසින් තහනම් ගහේ ගෙඩි කෑමට පුරුෂයා ළෙඹවූ නිසා කෝපයට පත් දෙවියන් වහන්සේ ඇයට ශාප කරයි.එම ශාපය නිසා ස්ත්‍රියට දරුවන් වැදීමේ දී ප්‍රසූත වේදනාව අධික විය.එසේම ස්ත්‍රිය තහනම් ගහේ ගෙඩිකෑමට පෙළඹවූ සර්පයා ස්ත්‍රියගේ පරම හතුරාවිය.
නාරිද්වේෂය යනු කාන්තාවන්ට හෝ ගැහැණු ළමුන්ට එරෙහිව පවතින වෛරය, අවඥාව හෝ ඔවුන්ව අගතියට පත් කිරීම යි. නාරිද්වේෂය යන්න සමාජීය නිෂේධනය, ලිංගික විවේචනය, විරෝධය, පුරුෂාධිපත්‍යය, පීතෘමූලිකත්වය, කාන්තාවන් නොසළකා හැරීම, කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය, සහ ලිංගික වෛෂයීකරණය ඇතුළු බොහෝ මාර්ග වලින් ප්‍රකාශ වේ. නාරිද්වේෂය බොහෝවිට ආගම්වල පූජනීය ග්‍රන්ථ සහ පුරාණෝක්ති වල ද හමුවන අතර විවධ වැදගත් බටහිර දාර්ශනිකයන් සහ චින්තකයන් නාරිද්වේෂියන් ලෙස හදුන්වා ඇත.
මෙම යුගයේ බිහිවූ දාර්ශනිකයන් බොහෝමයක් නාරිද්වේෂ සංකල්පය පොෂණය කළබව බොහෝ කාන්තාවාදී විශ්ලේෂකයන් විසින් චෝදනාවට ලක්කරන ලදී,මොවුන් අතර ඇරිස්ටෝටල්,රේනේ ඩේකාඩ්, තොම්සන් හොබර්,ජෝන් ලොක්, ඩේවිඩ් හ්‍යුම්, ජීන් ජැක්සන් රූසෝ, . . . හේගල්, ආතර් ස්කොපන්හර්,ෆ්‍රෙඩ්රිච් නිට්ෂේ,චාර්ල්ස් ඩාවින්, සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ්, ඔටෝ විනිංගර්, ඔස්වල්ඩ් ස්පෙන්ගර්,සහ ජෝන් ලූකස්යන දාර්ශනිකයන්ද විය.
ඇතැම් විද්වතුන් ගේ තර්කය වන්නේ කතොලික දහමතුල ස්ත්‍රී චිරෝධී ආකල්ප ජනනය වියහැකි මූලධර්මයන් නැතිබවයි.ඩෙවිඩ් එම් ස්කොලා ශද්ධ බෛබලයේ එන 3:28 වන ගීතිකාවේ මෙසේ සදහන් වේ යුදෙව් හො ග්‍රිකයන් වහලුන් හෝ නිදහස් වැසියන් ගැහැණු හෝ පිරිමි වශයෙන් නොව ඔබ සියල්ලෝම ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේට එකය.එනම් මේ සියල්ලොම ජේසුස් වහන්සේ ඉදිරියේ සමය. කතොලික දහම තුල ස්ත්‍රිය හා පුරුෂයා සමානය ."
ස්ත්‍රිය පුරුෂයාට අයත් වස්තුවකි.යහපත් ස්ත්‍රීන් තම පුරුෂයාට කීකරුවිය යුතුයˑපුරුෂයාව ආරක්ෂා කළයුතුය.ස්ත්‍රියක් අකීකරුවූයේ නම් පළමුව උපදෙස් දෙව.තවදුරටත් පුරුෂයාට අකීකරුව සිටීනම් අත්හරදමා යනුˌහුදෙකලා කරනු.යහනින් ඈත් කරනු.පහර දෙනු.යනුවෙන් ශද්ධ කුරාණය උපදෙස් දෙයි.
කාන්තාවන්ට ද්වේෂ කරන කතොලික හා ක්‍රිස්තියානි ආගමික ඇතැම් පුරුෂයන් පරික්ෂා කළ මාග්‍රට් ජේ රින්ක් දක්වන්නේ ක්‍රිස්තියානි හා කතෝලික සංස්කෘතිය තුල ඉගැන්වෙන ස්ත්‍රී වරෝධී ආකල්ප හේතුවෙන් ඔවුන් එම තත්වයට පකත්වී ඇතිබවයි. කෙසේ වෙතත් කතොලික දහම අනුව පුරුෂාධිපත්‍ය දෙවියන් වහන්සේගේ කැමැත්තට වරුද්ධ වීමක් බවත් එය පාපයක් බවත් ක්‍රිස්ටෝපර් වෙස්ට් නම් විද්වතා පවසයි.
යුද්ධයකදී කන්‍යාවන් පැහැර ගැනීමට දෙවියන් වහන්සේ මෝසෙප්ට උපදෙස්දුන් සේක.පුරුෂයන් සේවනය නොකල දැරියන් ඔබ සදහා නොමරා තබාගන්න. .ඊශ්‍රාෙයල් භූමියෙන් අල්ලාගැනීමට එහි ස්වදේශිකයන්ට විරුද්ධව මෝසෙප් මෙහෙයවූ යුද්ධයකින් පැහැරගන්නා කන්‍යා ස්ත්‍රීන් දෙදහස් තිහක් දෙවියන් වහන්සේගේ ඉල්ලීම පරිදි මෝසෙප් දෙවියන් වහන්සේට පූජාකළ සේක.
සමාජ විද්‍යාඥ ඇලන් ජී ජොන්සන්ට අනුව නාරිද්වේෂය යනු සංස්කෘතික කාරණයකි.බොහෝ සංස්කෘතීන්තුල ස්ත්‍රිය කෙරෙහි වෛරය ද්වේෂය හා පිළිකුල්සහගත ඍණාත්මක ආකල්ප ඇතිකරවන ඉගැන්වීම් අන්තරගතය.සමාජ විද්‍යාඥ මිචෙල් ෆ්ලඩ් ද නාරිද්වේෂය යනු කාන්තාව කෙරේ ඍණාත්මක ද්වේෂ සහගත ආකල්ප බව පවසයි මෙයට ස්ත්‍රින් අවිශ්වාස කිරීම ද ඇතුලත්ය.
යෙහෝවා මෙසේ පැවසීය භාර්‍යාවරුනි ඔබේ ස්වාමිපුරුෂයන්ට යටහත්ශීලී වන්න .කාන්තාවන් නිහඩව හා යටහත්ශීලීව පුරුෂයන් දෙන උපදෙස් පිළිපැදිය යුතුය.කාන්තාවන්ට ඉගැන්වීම් කටයුතු කිරීමට හෝ ආධිපත්‍යයෙන් කටයුතු කිරීමට මම අවසර නොදෙමි.ඔවුන් කලයුත්තේ නිහඩව සිටීම පමණි.
ලෙවික්ටිකස් නැමැති පරණ තෙස්තමේන්තුවේදී පුරුෂයාගේ වටිනාකම රිදී කාසි 20කටත් ස්ත්‍රියගේ වටිනාකම ඉන් භාගයක් වන රිදී කාසි දහයක් බව දෙවියන්වහන්සේ නියමකර ඇතිබව පවසයි.මෙම ආකල්පය මුල්කර ගනිමින් අතීත බටහිර සමාජයේ පුරුෂ සේවකයෙකුට ගෙවන වැටුපෙන් භාගයක් පමණක් ස්ත්‍රී සේවිකාවකට ගෙවීය.
අල් කුරානයට අනුව පුරුෂයා ස්ත්‍රීන් දෙදෙනකුගේ වටිනාකමින් යුක්තය.නබි නයකතුමා මෙසේද අනුශාසනා කරති.කාන්තාවන්ට හොදින් සළකන්න මන්ද ඔවුන් ඔබ විසින් ඇතිකරණ ගෘහ සතුන් වැන්න.වරක් නබිතුමගේ ප්‍රියතම භාර්‍යාවූ අයීෂා පවසා ඇත්තේ ඔබ අප බල්ලන් හා බූරුවන්ට සමකර ඇති බවයි.
තවදුරටත් නබි නායකතුමා අනුශාසනා කරන්නේ මිනිසකුට තවත් මිනිසකු නැමදීමට මා අණ කරන්නේද ස්ත්‍රියට තම පුරුෂයා නැමදීමට අණ කරමි.එසේම ස්වාමියා තම ලිංගික අවශ්‍යතාවය සදහා ස්ත්‍රිය කැදවන්නේද ඇය කොහි සිටියද තම සැමියාට අවනතවිය යුතුය යනුවෙන් අනුසාසනා කරති.
ජේ ඩබ්ලිව් රෝබට් පෙන්වා දෙන ආකාරයට බොහෝ ග්‍රීක මිත්‍යා කතා සාහිත්‍ය නිර්මාන තුල නාරිද්වේෂය පිළිබද සංකල්ප ගැබ්ව පවතී. ඉංග්‍රීසි බසින් නාරිද්වේෂය හගවන යන වචනය ග්‍රීක භාෂාවේ , යන වචනයෙන් බිදී ආවකි.
ඇරිස්ටොටල් ද ස්ත්‍රීන් පුරුෂයන්ට වඩා පහත් බව දක්වයි , නම් ග්‍රන්තය මගින් නිකලොස් පැපාස් විසින් නාරිද්වේෂය හා රජය පිළිබද විස්තර කරයි.
බෞද්ධ සාහිත්‍ය ග්‍රන්ත තුලද කාන්තාව හෙලා දැකීම බොහෝ දුරට දක්නට ලැබේ.රණස්සල්ලේ හිමියන් විසින් රචිත ලෝකෝපකාරය නම් උපදේශනාත්මක කාව්‍ය ග්‍රන්තයේ ස්ත්‍රිය පිළිබද ඍණාත්මක අදහස් ගැබ්ව ඇත.
අන්තරජාලය මගින් ස්ත්‍රී විරෝධී මතවාද පතුරුවා හැරීම අදවනවිට බොහෝටිට සිදුවේ.විශේෂයෙන් මේ තත්වය සමාජ සමාජ මාධ්‍යතුල බහුලබව සමාජ විදාඥයන් ප්‍රකාශකරයි.
නම් ග්‍රන්තයේ දී කැලිෆෝනියා විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්‍ය රේසාඅස්ලාන් ඉස්ලාමීය සංස්කෘතියේ පුරුෂාධිපත්‍ය විවරණය කරයි.
ස්ත්‍රිය පිළිබද සාම්ප්‍රධායික අදහස් හා ශුද්ධ බෛබලයේ එන අර්ථ දැක්වීම් අතර වෙනසක් ක්‍රිස්තියානි හා කතෝලික ආගමෙහි දක්නට ලැබේ .
ග්‍රීක දාර්ශනික සිසරෝ සදහන් කරන්නේ නාරිද්වේෂය ස්ත්‍රීන් කෙරේ ඇතිනව බිය හා අකමැත්ත ප්‍රකාශ කරන බවයි.
ක්‍රියාකාරී ගැහැණු මල් බොහොමයක පරාගධානිය නැති නිසා පර පරාගනය සිදුකරයි. විසංයෝගතාව සමහර වගා වල සිදු කළත්, රඹුටන්, ලිචී මෙන් පරාගනය කෘමීන් මත රඳා පවතී. මැලේසියාවේ ගැහැණු මල් වලින් 1% ක් පමණක් ඵල ලබාදේ, අතින් කරන්න වූ පරගනයෙන් 13% ක් ඵල දරන අතරම මලු කරන ලද මල් ඵල ලබා නොදේ. පිරිමි හෝ ද්විලිංග මල් නිවැරදි පරගනයේදී පවිත්‍රතාවය රැකගත යුතුයි. මෙ අනුව ස්වභාවික තත්ත්වයන් යටතේ පරාගණය හා පලතුරු සීමාවීම, පිරිමි සහ ගැහැණු මල් අතර හරස් පරාගනයේ අවශ්‍යතාව පැහැදිලි කරයි.
මැලේසියාවේ රඹුටන් මල්, වැසි රහිත වියලි කාලයන් වන මාර්තු සිට ජුලි දක්වා කාලයේත් ජුනි සිට නොවැම්බර් දක්වා කාලයේදීත් දැකිය හැක. විවිධ ප්‍රදේශ වලට අනුව මල් හටගන්නා කාල වෙනස් වෙයි. සියල්ලම නොවුනත් මල් බොහොමයක් උදයේ විකසිත වේ. සෑම දිනකදීම එක් එක් ප්‍රභේධ වලට අයත්න් කාන්තා මල් 100 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් විකසිත වෙයි. මූලික ඵල දැරීම 25% ළඟා විය හැක, නමුත් අධික පාතනොපලනය නිසා අස්වැන්න ලබාගත හැකි වන්නේ 1%-3% අතර ප්‍රමනයකිනි. මල් හටගැනීමෙන් සති 15-18 කාලයකදී ඵල ලබාගත හැක.
රඹුටන් මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ-විශාලත්වයෙන් යුත් ගණයට අයත් නිවර්තන ශාකයකි. මෙම ශාකය කෑමට සුදුසු පළතුරක් නිපදවන බව නමෙන්ම සාක්ෂි දරයි. රඹුටන් වල නිජබිම මැලේ-ඉන්දුනීසියා ප්‍රදේශ වේ, නිවර්තන ආසියාව පුරාවට මෙම ශාකය පැතිර තිබේ . මෙම පලතුර කෑමට සුදුසු නිවර්තන පලතුරු වන ලිචී ,ලෝගන් ,මැමන්සිලෝ වලට නෑකම් කියයි.
සමහර වාණිජ වගාවන් වල බීජ කවචය බීජයට එකතුවී පවතී, "නිදහස්ආර" වගාවන් වලට වැඩි අවස්තාවක් පවතී. සාමාන්‍යයෙන්, පලතුර තුල ලා දුඹුරු පැහැයට හුරු බීජයක් පවතී, එහි අඩංගු අධික සාන්ද්‍රනයෙන් යුත් මේද හා තෙල් ව්‍යාපාරවලට ඉතා අගනේය, එමෙන්ම ආහාර පිසීමටත් සබන් නිෂ්පාදනයෙදීත් භාවිත කෙරේ. රඹුටන් මුල්, පොතු, සහ කොළ දේශීය වේදකමදී ඖෂධ ලෙස යොදාගනී තවද ඩයි වර්ග නිෂ්පාදනය සඳහාද භාවිතා කෙරේ.
ශ්‍රී ලංකාව තුල රඹුටන් ප්‍රධාන වශයෙන් කුඩා ගෙවතු වගාවන් ලෙස පවත්වාගෙන යයි. මල්වාන,කැලණි ගඟ නිම්නයේ පිහිටි සුන්දර ගම්මානයකි,එහි රඹුටන් පළතුරු වතු වගාවක් ලෙස ජනප්‍රියයි. ඔවුන්ගේ අස්වැන්න මැයි, ජූනි, ජූලි මාස වලදී වෙළඳ පොලට පැමිණෙයි. එම කාල වලදී කොළඹ නගරයේ වීදි දිගේ සෘතු වෙළෙඳුන් තම අස්වැන්න සමග දැකගැනීම සුලභ දසුනකි. බිබිල, මැදගම, සහ මොණරාගල යන ප්‍රදේශ වල ජනවාරි සහ පෙබරවාරි මාස තුලදී අවාරයේ රඹුටන් අස්වැන්න ලබාදෙයි.
ඕවල් හැඩයෙන් යුත් ඇටයට පිටතින් රවුම් ආකාරයෙන් ඵලය පිහිටයි. 3–6 දිගින් සහ 3–4 පළලින් ,ලිහිල්ව එල්ලා වැටුන ගෙඩි 10-20 අතර ප්‍රමාණයෙන් යුත් පොකුරක් ලෙස හටගනී. ඉදුනු පසු ලෙල්ල රතු පැහැයෙනුත් , නැවෙන සුළු කෙඳි වලිනුත් සමන්විත වේ. පලතුරේ මදය, බීජ කවචමය ඉතාමත් රසින් යුතුවන අතර සුදු හෝ ලා රෝස පැහ වේ, තවද මෘදු ආම්ලික රසය මිදි වල රසය සිහිකරවයි.
සෑම රඹුටන් බීජයක්ම ඔපදමනලද දුඹුරු පැහැයක් ගන්නා අතර, ප්‍රමාණයෙන් 1–1.3 වේ. තවද, අභ්‍යන්තරය සුදු පැහැයෙන් යුක්ත වෙයි. ඇටය මැද මෘදු වන අතර සංතෘප්ත සහ අසන්තෘප්ත මේද සම ප්‍රමාන වලින් අඩංගු වේ, ඇටය සමහරවිට උයා අහාරයට ගනී.ලෙල්ල ඉවත්කර රඹුටන් නැවුම්ව හෝ උයා අහාරයට ගනී. පළමුව මිදී වැනි මස් සහිත කොටස,පසුව බීජය ආහාරයට ගන්න නිසා කිසිවක් අපතේ නොයයි.
පිරිමි සහ ගැහැණු මල් දෙවර්ගයේම යන්තමින් මිහිරි සුවඳ කැටි වන අතර ඩිම්බකෝෂ පාදමේ ක්‍රියාකාරී මල් පැණි ඇත. ගැහැණු මල් පිරිමි මල් වඩා තුන් හතර ගුණයක් වැඩියෙන් මල් පැණි නිෂ්පාදනය කරයි. මල් පැණි වල සීනි සාන්ද්‍රණය 18% ක් සහ 47% ක් අතර පරාසයක් ගන්නා අතර එම ප්‍රමාණයන් මල් අතර සමාන වේ. රඹුටන් මැලේසියාවේ මී මැස්සන් සඳහා වැදගත් මල් පැණි මූලාශ්රක් වේ.
'රඹුටන්' යන නාමය මැලේ-ඉන්දුනීසියානු භාෂාවේ එන රම්බුට් "කෙඳි", පදය, නාම පද නිර්මාණය කරන උපසර්ගයක් වන "" සමග එක්ව සෑදී තිබේ. වියෙට්නාමයේ ලෙල්ල පුරා ඇති කෙඳි නිසා එම නම භාවිතා වේ.
දකුණු ආසියාවේ නිවර්තන ප්‍රදේශවලට උරුම වූ රඹුටන් පොදුවේ අවට කලාපයේ සෑම රටකම වැවේ. එහි සිට ආසියාව, අප්‍රිකාව, සහ මධ්‍යම ඇමෙරිකාව දක්වා ව්‍යාප්තවිය . විවිධ අවේනික වර්ග, වනගත හා වගා ලෙස ඉන්දුනීසියාවේ හා මැලේසියාවේ බහුලව දැකගත හැක.
සාමාන්‍යයෙන් රඹුටන් නෙලගත්පසු නැවුම් බවෙන් අලෙවි කරයි, තවද ජෑම් සහ ජෙලි නිෂ්පාදනයටත්, ටින් කල ද්‍රව්‍යක් ලෙසත් අලෙවි කරයි. සදාහරිත රඹුටන් ශාකය ඉදුනු රඹුටන් වලින් බරවූ පසු ඇතිවන වර්ණවත් බව පරිසරයට ඉතා අලංකාරයක් එක් කරයි.