polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ශුද්ධ ත‍්‍රානනයේදී භාණ්ඩ හිමිකරු සහ ත‍්‍රානකයා අතර ගිවිසුමක් නොපවතී. සම්බන්ධතාවය වන්නේ නීතිය විසින් පනවා ඇති විධිවිධාන පමණකි. ශුද්ධ ත‍්‍රානනයේදී ගලවාගනු ලැබූ භාණ්ඩ ත‍්‍රානකයා විසින් පෙඩරල් අධිකරණයක් වෙත ගෙන ආ යුතු වන අතර සපයන ලද සේවාව සහ ගලවාගත් භාණ්ඩයන්ගේ වටිනාකම මත පදනම්ව ත‍්‍රානන ප‍්‍රදානය තීරණය කරනු ලබයි.
පිරිසිදු කරන ලද ජලය - විද්‍යාගාර තත්ත්වයේ ,විශ්ලේෂණ තත්ත්වයේ හා ප්‍රතික්‍රියාකාරක තත්ත්වයේ ජලය - මෙම ජලය විද්‍යාවට හෝ ඉංජිනේරු විද්‍යාවට යොදාගැනීම සඳහා බොහෝ සෙයින් පිරිසිදු කොට තබා ගෙන ඇත. ප්‍රධාන වශයෙන් මේවා නම් කරනු ලබන්නේ වර්ග , වර්ග හෝ වර්ග වශයෙනි. මෙම වර්ගයේ ජලයෙහි අඩංගුවන ද්‍රව්‍ය පහත සදහන් ද්‍රව්‍යයන්ට සීමා නොවේ.
ස්වාභාවික ජලය ප්‍රධාන වශයෙන් සමන්විත වන්නේ හයිඩ්‍රජන් - 1 හා ඔක්සිජන් - 16 සමස්ථානික වලින් වුව ද සුළු ප්‍රමාණයක් , බරින් වැඩි හයිඩ්‍රජන් - 2 වලින් සමන්විත වේ. ඩියුටීරියම් ඔක්සයිඩ් හෙවත් බැර ජලයේ ප්‍රමාණය ඉතා කුඩා වුව ද එය ජලයේ ගතිගුණවල බලපෑම් ඇති කරයි. ජලාශවල හා ගංඟාවල ඇති ජලයේ පවතින ඩියුටීරියම් ප්‍රමාණය මුහුදු ජලයට වඩා අඩුය. එම නිසා සම්මත ජලය ලෙස හඳුන්වන “වියානා සම්මත මධ්‍යන්‍ය සාගර ජලය” සම්මත ලෙස අර්ථ දැක්වේ.
බැර ජලය - බැර හයිඩ්‍රජන් - ඩියුටීරියම් පරමාණු මගින් නිෂ්පාදනය කරයි. ඉතාම අඩු සාන්ද්‍රණයකින් සාමාන්‍ය ජලයේ මෙය දක්නට ලැබේ. ප්‍රථම න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියක සකස් කිරීම සඳහා මෙය යොදා ගෙන ඇත.
හයිඩ්‍රජන් සල්ෆයිඩ් ජලයේ දියවීම නිසා ජලයට "කුණු වූ බිත්තර" ආකාරයේ ගඳක් එකතු වේ. සල්ෆේට මත නිර්වායු තත්වයන් යටතේ සල්ෆේට හාරක බැක්ටීරියා ක්‍රියා කිරීමෙන් ජලයට 2 එකතු වේ. වගුරු බිම් වල ඇති ජල සංචිත වල මීතේන් වායුව බහුලව දියවී සුදු ළූණු ගඳ ජලයට එක් කරයි.තවද ජලයේ අවලම්බිත ඝන ද්‍රව්‍ය නිසාද කලීලමය සල්ෆර් නිසාද ජලයේ ආවිලතාවය ඇති වී වර්ණය වෙනස් වේ.
අවජලය - මෙය සිදුවන්නේ කිවුල් ජලය හෝ නැවුම් ජලය ඝනත්වයෙන් වැඩි ලුණු ජලය මත රැඳී තිබුණු විටයි. එවිට මෙම ජල තට්ටු දෙක මිශ්‍ර නොවේ. මෙම ජලය මත නෞකා ගමන් කිරීම භයානක වේ.
ජලය නිරන්තරයෙන්ම, වාෂ්පීභවනය හෝ උත්ස්වේදනය , වර්ෂාපතනය, සහ අපධාවය, යන අවස්ථාවලින් සමන්විත චක්‍රයක් ඔස්සේ ගමන් කරමින් සාමාන්‍ය වශයෙන් මුහුදට සැපත් වේ. ගොඩබිමෙහි, වාෂ්පීභවනය හා උත්ස්වේදනය,ගොඩබිම වර්ෂාපතනය දායක වෙයි.
ජලය අවස්ථා තුනකින් දැක්විය හැකිය. පෘථිවියේ දී එය නොයෙකුත් ආකාර ගනී. ජල වාෂ්ප ලෙස සහ වළාකුළු ලෙස අහසේ දී , කලාතුරකින් හිම කුට්ටි හෝ මුහුදු ජලය ලෙස සාගරයේ දී ග්ලැසියර් ලෙස හෝ ගංගා ලෙස කඳු මත දී හා ගලා යන ජලය ලෙස පොළවේ දී ජලය දක්නට ලැබේ.
කෘෂිකාර්මික කටයුතුවලදී ජලය ප්‍රධාන වශයෙන් යොදා ගැනෙන්නේ බෝග සඳහා ජල සම්පාදනයට වන අතර මෙය ප්‍රමාණවත් ආහාර නිෂ්පාදනයේ මූලිකම අවශ්‍යතාවයයි. සමහර දියුණු වන රටවල පරිභෝජනය කරන ජල ප්‍රමාණයෙන් 90% ක් පමණ යොදා ගැනෙන්නේ බෝග සඳහා ජල සම්පාදනයටය.
ක්‍රමයේ කෙල්වින් උෂ්ණත්ව පරිමාණ‍ය ජලයේ ත්‍රික ලක්ෂ්‍යය මත පදනම් වී ඇත. මෙම උෂ්ණත්ව පරිමාණය ජලයේ තාපාංකය හා අයිස්වල ද්‍රවාංකය මත පදනම් වූ සෙල්සියස් උෂ්ණත්ව පරිමාණයේ ම වඩා වැඩි දියුණු කිරීමෙන් සාදාගත් එකයි.
ද්‍රාව්‍ය වායූන් හා ලවණ වර්ග නිසාද සත්ත්ව දේහ වලින් බැහැර වන කාබනික බහිස්ස්රාවී ඵල නිසාද ජලයට ගඳ සහ රස එකතුවේ.ජලයේ ගඳ සහ රස ඉවත් කිරීම සඳහා වාතනයත්, සක්‍රීය අඟුරු ප්‍රතිකාරයත් භාවිතා කල හැක.
වතුර හෙවත් ජලය යනු හයිඩ්‍රජන් සහ ඔක්සිජන් යන්නෙන් සමන්විත සහ ජීවයෙහි සියළු ඥාත ආකරයන්හි පැවැත්ම සඳහා අත්‍යාවශ්‍ය වන්නාවූ සුලබ රසායනික ද්‍රව්‍යය කි.
කෘෂිකර්මාන්තයට සහ සාමාන්‍යයෙන් මිනිසාට වර්ෂාපතනයේ ඇති වැදගත්කම හේතුවෙන් එහි නොයෙකුත් ආකාරවලට නොයෙකුත් නම් ලබා දී ඇත.
18 වන සියවස වනවිට දී නෙත් අධ දනන් උදෙසා ලිවී උව කියවීමට සුදුසු ක්‍රමවේදයක් යුරෝපා රාජ්‍යයන් කිහිපයක හැඩ ගැසෙමින් තිබුණි.එහිදී තිබුණේ සාමාණ්‍ය භාවිතා කළ අතරුම ස්පර්ෂ කළ හැකි පරිදි උඩට මතු කර දැක්වීමකි.
යුනුවෙන් කියන විට එකී ස්වභාවය ඔබට වටහාගත හැකිය. මෙසේ උත්තල අකුරු සැකසුම වෙහෙසකර වූ අතර ඒ සදහා දැවමට උපකරණයක් භාවිත විය.
1819 වසරෙහි එක් දිනක පැරිස් නුවර සාන්ත වික්ටර් හි අන්ධ තරුණයන් සදහා වූ ආයතනයෙහි බිහිදොර අභියස සිට ගෙන හුන් මනාව හැ‍ඳ පැළඳගත් එහෙත් ගැමි පෙනුම සඟවා ගැනීමට නොපොහොසත් වූ මහත්මයකුගේ අතෙහි එල්ලී සිටි අන්ධ දරුවකු විසින් ඔහුගේම ලෝකයෙහි අනුප්‍රාප්තිකයන් උ‍දෙසා ලෝක ව්‍යාප්ත අක්ෂර කලාවක් උරුම කර තබනු ඇතැයි සිතූ කිසිවෙකු එම විශේෂ ආයතනය තුළ නොසිටි බව නිසැකය.
බ්‍රේල් අක්ෂර ක්‍රමය තිත් 06 ක් පාදක කොට පවතී. සිරස් අතට සාමන්තර කෙටි සේවා 02 ක් ඇඳ ඇති සැටි ඔබට මෙනෙහි කර ගත හැකිද?
ඉහළ සිට පහළට වම් පසින් තිත් 03 ක් ද ඊට සමාන්තර ඒ ආකාර වූ තවත් තිත් 03 ක් ද වශයෙන් මේ 06 සළකුණු කරන අතර මේ තිත් 06 න් ආකාර 63ක් හා හැඩ රටා නිර්මාණය කළ හැකිය. මෙම තිත් 06ක එකතුව බ්‍රේල් කෝෂයක් ලෙස නම් කෙරේ. අකුර සංකීර්ණවත්ම එක් කෝෂයක් වෙනුවට කෝෂ 02 වුව භාවිත කළ හැකිය.
තිත් 06 ක මෙම සූත්‍රය ලොව පවතින ඔීනෑම බසක සාමාන්‍ය අතුමරු සදහා අදාල කොට ගෙන ආදේශ කිරීමට ඒ බසෙහි භාවිත අතුරු කලාව හා බ්‍රේල් මාධ්‍ය පිළිබද දැනුමක් ඇත්තවුන් විසින් ඉතා ප්‍රවේසමින් කළ යුතතකි.
පොදු අකුරු රටාවේ මෙන්ම බ්‍රේල් අරඹයා ද කලින් කළ ගැටළු මතුවේ.එය ස්වභාවික තත්වයකි. විෂයානුබද්ධ සංවර්ධනය සේම දෘශ්‍යාබාධිත ශිෂ්‍ය ප්‍රජාවගේ අධ්‍යයන වපසරිය වැඩී යාම ද නිසා උද්ගත වන නව අභියෝග සදහා සාර්ථක පිළිතුරු සැපයෙන්නේ බ්‍රේල් ක්‍රමය අදාල විෂය හා බ්‍රේල් යන්ත්‍රෝපකරණවල ස්වභාවය ද දැන් විශේෂඥ මණ්ඩලයක බුද්ධි මහිමයෙනි.
තිතක මහිවයෙන් අන ලද අන්ධ විද්‍යාර්ථයෙහි වූ ලොව පුරා විවිධ වෘත්තීන් හි නියැලෙති.තිත් 08ක බ්‍රේල් කෝෂයක් නිර්මාණය වූයේ නෙත් අඳ ගුවන් යානා ඉංජිනේරුවන් ගේ අවශ්‍යතාව මතය.
ඉන්කාවරු කුයිපු හෙවත් ගැට ගසන ගසන ලද නූල් , ගණනය කිරීම්වලට හා ජන සංඛ්‍යානයට යොදා ගත්හ. දැනට ඉතිරිව ඇති කුයිපුවල , අංකන දත්ත පෙනෙන්නට ඇත. සමහර ඉලක්කම් යමක් මතක තබා ගැනීමේ ලේබල වශයෙන් යොදා ගෙන ඇත. කුයිපුවල වර්ණ , අවකාශ හා ව්‍යුහ වෙනස් කරමින් පණිවිඩ ලබා දීමද සිදු කර ඇත. සංඥා ක්‍රමයට ලියවුණු නැතහොත් අංක රහිත පණිවුඩ තේරුම් ගත්තේ කෙසේදැයි යන්න තවම පැහැදිලි නැත. සමහර සිසුන් කුයිපු වාර්තා කළ භාෂාව සොයා ගැනීමට තවම වෙහෙසෙති.
මීට ප්‍රතිචාර වශයෙන් ඔලන්ටේ තම පිරිසද රැස්කර ගෙන ඔලන්ටේ ටැම්බෝ ලෙස පසු කලෙක හැඳින්වුණූ බලකොටුවක් උරුබම්බා මිටියාවතේ පවත්වාගෙන ඉන්කාවට විරුද්ධව සටන් කිරීමට සූදානම්ව සිටියේය. මෙය දැනගත් පච්චකුටෙක් ඔහුව පරාද කිරීමට රුම් නහුයි යැව්වේය. නමුත් ඔලන්ටේගේ වසර 10 ක් පුරා පැවති රෞද්‍ර කෝධය හමුවේ ඔහු පරාද විය. මේ අතර වාරයේ සුසී සෝලර් ඔලන්ටේගේ දියණියට උපත දුන්නාය. ඇය නමින් ඉමැක් සුමැක් විය.
ඔහු නව ඉන්කා ටු පැක් යුපාන්කුයි වෙත ගෙන යන ලදී. ඔහු තම පියාගේ හා සහෝදරියගේ කතාව අසා තිබුණි. එක්විටම ඉමා සුමැක් එතැනට පැමිණි අතර ඇගේ මව වෙනුවෙන් යාඥා කරන්නට විය. එම කතාවලට සවන් දීමෙන් අනතුරුව ටු පැක් යුපාන්කුයි සුසී සෝලර් හට ඔලන්ටේ හා විවාහ වීමට අවසර දුණි. ඔලන්ටේ බොහෝ යුද්ධ මෙහෙය වූ තම දරුවන් ගැන ආඩම්බරයෙන් සිටි මිනිසෙක් විය. තම සොල්දාදුවන් වෙනුවෙන් සිරගෙට යාමට තරම් යහපත් මනුෂ්‍යයෙක් වූ බව සිහිකල යුතුය.
පැවාකු‍ටි විසින් තම පාලන ප්‍රදේශය හා ඒ අවට භූමි භාගයන්හි දේශපාලන, යුධමය වටිනාකමින් යුතු තොරතුරු දැනගැනීමට, ඔත්තුකරුවන් යොදවනු ලැබීය. තවද ඔහු විසින් අවට රාජධානීන්හි ප්‍රධානීන් වෙත පණිවිඩ යවමින්, නව රාජධානියට සහයෝගය දැක්වීමෙන් ඔවුන්ට පිරිනැමෙන තනතුරු හා වරප්‍රසාද පිළිබදව සැළකර සිටියේය.තවද ඔහු එම රාජධානින් වෙත තම දියණියන් සරණ පාවා දීම වැනි උපක්‍රම මඟින් අන්තර් රාජ්‍යය සම්බන්ධතා වර්ධනය කර ගත්තේය.
සුසී සෝලර් නම් වූ කුමරිය හොර රහසේ , ඔලන්ටේ නම් වූ තාවකාලික ලෙස ප්‍රභූත්වය ලැබූ පුද්ගලයෙකු සමග විවාහ වූවාය. කාලය ගත වූයේය. මේ අතර දිනක් ඔලන්ටේ සුසී සෝලර්ගේ අත ඉල්ලා නිර්භීතව පැමිණියේය. ඉන්පසු ඉන්කා පච්චකුටෙක් තම දියණිය අක්ලවාසියක සිර කොට තැබීය. ඔහු ඔලන්ටේ තම දියණියගේ සැමියා ලෙස භාර නොගත්තේය. ඒ ඔහු ලෙයින්ම ප්‍රභූවරයෙක් නොවූ නිසාය.
බල කොටුවේ අධිරාජ්‍යයා ලෙස පැචාකුටි කටයුතු කළබව පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් සොයා ගන්නා ලදී. තහුන්ටින්සුයා ප්‍රදේශය, ප්‍රාදේශිය නායකයන් හතර දෙනෙකුගේ නායකත්වයෙන් මධ්‍යම රජය යටතේ පාලනය වුණි. ප්‍රාදේශිය නායකයන් හතර දෙනා චින්චාසුයු , ඇන්ටිසුයු , කොන්ටිසුයු සහ කොල්ලසුයු
තම සංස්කෘතියේ පැවැත්ම ආරක්ෂාකර ගැනීමේ උපක්‍රමයක් වශයෙන් ඉන්කාවරු ‍‍බොහෝ විට පණිවිඩ යැවීම කළේ මුඛ්‍ය සන්නිවේදන ක්‍රමයකටය. ඉන්කා අධ්‍යාපනය විශේෂ වර්ග දෙකකට බෙදී පැවතුණි. ඒවා නම් වෘත්තීය අධ්‍යාපනය සහ විධිමත් පුහුණු කරවීම ය.
ක්‍රි.ව. 1438 දී පැචාකුටි නමින් හැදින්වූ සපා ඉන්කා නායකයා යටතේ , ඔවුන් දකුණු පේරු ප්‍රදේශයට සංක්‍රමණය විය. ඉන්පසු ඔහු විසින් නැවතත් කස් කො ප්‍රධාන නගරයක් සහ අධිරාජ්‍යයේ අගනුවර ලෙසට ගොඩනඟන ලදි.
ඉන්කාවරු ක්‍රි.ව. 12 වන සියවසේ දී කස් කො ප්‍රදේශය පුරා, කිල්කේ සංස්කෘතික ගෝත්‍රයක් ලෙස ආරම්භ විණි. මැන්කො කැප්ක්හි නායකයා යටතේ ඔවුන් කස් කෝහි කුඩා නගරයක් ආරම්භ කර එය සිතියමේ රතු පැහැයෙන් දක්වන ලදි.
කාලයේ ඇවෑමෙන් පච්චකුටෙක් මරණයට පත් වූයේය. රුමි නහුයි තමා පරාජිතයෙක් බව තේරුම් ගත්තේය. ඔහු සැලැස්මක් කල්පනා කළේය. මේ අතර ඉන්ටි රයිමි උත්සව ආරම්භ විය. මෙම උත්සව අතරතුර ඔලන්ටේගේ සොල්දාදුවන් මත් පැන් බිව් වරදට ඔලන්ටේ සිර කරුවෙක් ලෙස ගෙන යන ලදී.
ඉන්කාවරුන්ගේ ඇදහිලි ක්‍රමය බහුදේව වාදික විය. ඉන්ටි හෙවත් හිරු දෙවියා ප්‍රධාන දෙවියා විය. අධිරාජ්‍යයේ ප්‍රවේණි පාලක නාමය වූ සාපා ඉන්කා වලින් ඍජුවම පැවත එන මුතුන් මිත්තා‍ලෙස ඉන්කාවරු සැලකුවේ ඉන්ටිය.
ඉන්කාවරු මෙම කාරණයේදී ඉතා ඍජු වූ අතර ඒවා අත් හැරියේ නැත. ඔලන්ටේ නම් වූ මෙම විශේෂිත කාරණය ගැන කියවෙන පුරාවෘත්තයක් ඇත.
ලංකා හමුදාව සහ ලන්දේසි නාවික හමුදාවල උදව්වෙන් මඩකලපුව , ත්‍රිකුණාමලය , මිගමුව සහ ගාල්ල බලකොටු නිදහස් කර ගන්නා ලදී. මෙම බලකොටු , ඒ වන විට කෝට්ටේ රාජධානියෙන් පිටත මායිමේ කෝ‍ට්ටේ රාජධානිය බල නොපැවැත්වු ප්‍රදේශවල තිබුනේය. ගාල්ල හැරුණු විට අනෙකුත් බලකොටු අවට පදිංචිව සිටියෝ දෙමළ ජනතාව වුහ. ඉන්දියාවේ බටහිර වෙරළෙන් සහ කොරමැන්ඩල් වලින් ගෙනවුත් පෘතුගීසීන් විසින් පුහුණු කළ කුලී හේවායින් සමග පෘතුගීසීන්ට එය ආරක්ෂා කරගත නොහැකි විය.
මෙපරිදි බලකොටු ලන්දේසි පෙරදිග ඉන්දියා සමාගමට අයිති දේපළ බවට පත්විය. රාජසිංහ රජුට මේවා විනාශ කිරීමට අවශ්‍ය වුවද ලන්දේසින් එසේ නොකළහ. එයට හේතුව ලන්දේසීන් පාතුගීසින් සමග කළ සටන්වලදී ඒ සදහා පොරොන්දු වු පරිදි රජු විසින් ලන්දේසීන්ට වන්දි මුදල් නොගෙවීමයි. ලන්දේසි - සිංහල ගිවිසුමේ කොන්දේසී වුයේ පෘතුගීසීන්ට එරෙහිව කළ යුද්ධ වල වියදම උඩරට සිංහල රජු විසින් ලන්දේසීන්ට ගෙවිය යුතු බව හා ලන්දේසී හමුදා නඩත්තු කළ යුතු බවයි.
එක් ජනප්‍රවාදයක් වන්නේ මින් වසර 25000 කට එපිට ලක්දිව ඉපිද සිංහල හටන් ශිල්‍පයේ ප්‍රභලත්වය විදහා පෑ කතරගම මහසෙන් නම් රණ ශූරයාගේ යක්ෂ පෙළපතින් ඇරඹෙන අංගම් සටන් පුරාවත පසුකාලීන මහා රාවණ නම් රණ ශූරයා දියුණුවෙන් දියුණුවට පත් කරන ලදු බවයි පසුකාලීනව අංගං නමින් හඳුන්වා ගන්නා මේ විශිෂ්ට සටන් සම්ප්‍රදාය සිංහල රාජාවලියේ රාජරාජ මහාමාත්‍යාදීන් අපූරුවට උගෙන ප්‍රගුන කරමින් රට ජාතිය ආගම රැකගනු වස් එය පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ලබා දෙයි.
වර්ෂ 1818 ඔක්තෝම්බර් 5 වන දිනදී එන්ගලන්ත යටත් විජිත ආණ්ඩුව ගැසට් නිවේදනයක් මගින් මෙම කලාව තහනමනට ලක් කරන විට මෙම සටන් කලාව මහනුවර යුගයේ පැවති බව පැවසේ. සෙංකඩගල රාජධානිය ඉන්ග්‍රීසීන් අතට යටත් කරගත් පසු අංගම් කලාව සාපරාධි, රස්තියාදුකාර, පහත් ක්‍රීඩාවක් ලෙස හැදින්විය. එය පුහුණු වුවහොත් දණහිසෙන් පහලට වෙඩි තැබීමට අණ කෙරිනි. එනමුත් හෙළ සිංහළුන් මෙම පාරම්පරික සටන් කලාව කීප තැනකම රහසින් පුහුණු විය.
පැරණි සිංහල රාජ්‍ය යුගයේ යෝධයා යනුවෙන් හැදින්වූ රණශූර වීරවරයන් මෙම අංගම් කලවේ කෙළ පැමිණියන් ලෙස හැදින්වේ. පසුව මෙම රණශූරයන් පනික්කිරාළ ලෙස හැදින්විය. මෙම නාමය අග්‍රඝන්‍යය වික්‍රමාන්විත රණශූරයෙකු හැදින්වීමට භාවිතා කරයි. එම නාමය අංගම්පොර සටන් කලාවෙහි අඩවි 9 ක් නිමවූ පසු ලදහැකි උසස් තනතුරක් වෙයි.ආධුකනිකයන්ට සටන් පුහුණුකරවීමේ අයිතිය මෙමඟින් ලබාදෙයි.
අංගම් කලාව හා බැඳුනු ආයුධ අතර සිංහල කඩුවටද විශේෂ තැනක් හිමිවේ. මෙය අංගම්පොර ශිල්පියාට අනන්‍යය ලෙස නිර්මාණය කරනු ලබයි. සාමාන්‍යයෙන් කඩුවක දිග ශිල්පියාගේ අතෙහි දිගට සමාන වෙයි. පළිහ යනු සිංහල කඩුව හා එක්ව භාවිතා කරන තවත් ආයුධයකි. මෙයට අමතරව හෙල්ල, මුගුර, යෂ්ටිය, කිණිස්ස, රිට ඇතුළු මූලික අවි ආයුධ 21ක් භාවිතා වේ.
අංගම්පොර ඇගෙන් කරනු ලබන කෙලිය, ක්‍රියාව යන්න වේ. අංගම් යනු ශාරීරික අංගයි. අංගම් ශාස්ත්‍රය යනු ශරීරය පිළිබඳ විද්‍යාවයි. අංගම් තුළට නිල ක්‍රමවේදය, ගැට ශාස්ත්‍රය, පැනුම් පිණුම්, ගුටි හරඹ ආදී ශරීරයෙන් කරන සටන් අංගම් තුළට අයත් වේ. මෙයට අමතරව ඉලංගම්, මායා අංගම්, හේවා අංගම් ආදී උප කොටස් ගණනාවකින් සමන්විත වේ.
ජනවහරේ සඳහන් ආකාරයට අංගම්පොර සටන් කලාව රාවණා යුගයෙන්ද ඔබ්බට, වසර 33000 කට එපිට ඉතිහාසයකට දිවයයි. ජනවහරේ සඳහන් සුර-අසුර, රාම - රාවණා ආදී යුද්ධ වලදී ද හෙළයන් අංගම්පොර සටන් ක්‍රම භාවිතා කර ඇත. අනුරාධපුර රාජධානිය දකුණට සංක්‍රමණය වෙත්ම මෙම සටන් කලාවද සංක්‍රමණය වන්නට විය.
මෙම සටන් කලාවෙහි යෙදෙන රණ ශූරයන්, උඩුකය නිරුවත්වද , යටකය සඳහා පාරම්පරික දියකච්චීය, වවුල් අමුඩය, මල්වාටිය, සරුවාලය හෝ කොට සුදු සරමක් හඳියි.
ව්‍යාපෘතියට අදාල අයිතමයන් පමණක් ඇතුලත් වනසේ එම ව්‍යාපෘතිය සදහාම විශේෂයෙන්ම පිලියෙල කරන ලැයිස්තුව මේ නමින් හැදින්වේ.
මෙම ලැයිස්තුව ප්‍රමාණ සමික්ෂකවරයා විසින්, එහි එක් අයිතමයන්ට අදාලව මිල ගණන් ,මිල ගණන් තිරුව තුල සදහන් කර හෝ නොකර පිලියෙල කිරිම සිදු කරයි.
මිල ගණන් සදහන් කලහොත් ටෙන්ඩර්කරුවා සම්මත ලැයිස්තු ක්‍රමයේදි මෙන්, මිල ගණන් ඉදිරියෙන් ප්‍රතිශතයක් වශයෙන් අඩු හෝ වැඩි ලෙසින් මිලගණන් ඉදිරිපත් කරයි.
මිල ගණන් සදහන් නොකලහොත් ටෙන්ඩර්කරුවා අදාල අයිතමය ඉදිරියෙන්, මිල ගණන් තිරුව තුල තමන්ගේ මිල ගණන් සදහන් කරයි.
එහෙත් ප්‍රථමික පිරිවැය ගණනය කිරිමේදි හා ඒවායේ හරිවැරදි බැලිමේදි බඩුලේඛණ, කාල සටහන් උප කොන්ත්‍රත්කරුවන්ගේ ගිණුම් වැනි දැ විශාල ප්‍රමාණයක් පරික්ශා කිරිමට සිදුවිම කල්ගතවන මෙන්ම නිරස ක්‍රියාවලියකි. එම නිසා මෙම ක්‍රමය අනුගමනය කරන්නේ නම් ප්‍රථමික පිරිවැය සටහන් කිරිමේ හා ඒවා ගණනය කිරිමේ, තහවුරු කිරිමේ හොද ක්‍රමවේදයක් කොන්ත්‍රත්කරු හා ප්‍රමාණ සමික්ෂකවරයාගේ එකගත්වයෙන් යුතුව පිලියෙල කරගත යුතුය.
එමෙන්ම ප්‍රථමික පිරිවැයට අදාලවන දේවල් හා කොන්ත්‍රත්කරුගේ ගාස්තුවට අදාල වන දේවල් පැහැදිලිව අර්ථකතනය කල යුතුය.
එහෙත් විශාල ව්‍යාපෘතින්හිදි සේවායෝජකයා විසින් ගොඩනැගිල්ල සැලසුම් කිරිම සදහා වාස්තුවිද්‍යාඥයෙකුට භාරදෙන අතර ඔහු විසින් පිරිවිතර හා පිලියෙල කරයි. අනතුරුව අවශ්‍ය යැයි හැගෙයි නම් සේවායෝජකයාගේ අනුමැතිය ලබාගෙන වාස්තුවිද්‍යාඥයා විසින් ප්‍රමාණ පත්‍රය පිලියෙල කිරිමට ප්‍රමාණ සමික්ශකවරයෙකුට භාරදේ. අනතුරුව පිරිවිතර හා හෝ ප්‍රමාණ පත්‍රය පදනම් කරගෙන ලන්සු කැදවිම සිදු කරයි. අවම ලන්සුවට කොන්ත්‍රත්තුව ලබා දිම සාමාන්‍ය පිලිවෙලයි.
ප්‍රමාණ පත්‍රය, ටෙන්ඩර් අවස්ථාවේදි නිවැරදි සම්පුර්ණ කොන්ත්‍රත් මුදල පිලිබිබු නොකරන බැවින්, සේවායෝජකයා හා කොන්ත්‍රත්කරු යන දෙපාර්ශවයටම තමන්ගේ වගකිම් පිලිබදව පැහැදිලි අවබෝධයක් නැත.
පසුවට, නිමකරන ලද ඉදිකිරිම් වැඩ සම්පුර්ණයෙන්ම මැනිය යුතුවේ. මෙය මුලදිම නිත්‍ය ප්‍රමාණ පත්‍රයක් පිලියෙල කිරිමට වඩා මිල අධික කටයුත්තකි
පුර්ව කොන්ත්‍රත් අවධියේදි වාස්තුවිද්‍යාඥයා ගත යුතු, සැලසුමට ආදාල තිරණ ගැනිම කෙරෙහි ඔහුට එතරම් පිඩනයක් එල්ල නොවේ.
මෙම ක්‍රමවල ඇති ප්‍රධානම දුර්වලතාවය නම් වැයවන මුදල පිලිබදව පැහැදිලි අදහසක් නොමැතිවිමයි. අන්ක්‍රම හා සසදන විට මෙය නොපිරිමහනසුලුය , එහෙයින් අනෙකුත් කිසිම ක්‍රමයක් සුදුසු නොවන අවස්ථාවන්හිදි පමණක් මෙය භාවිතා කරයි. මෙය අකාර්යක්ශම හා සම්පත් නාස්තිය සිදුවන ක්‍රමයක් විම එයට හේතුවයි. මෙම ක්‍රමයේදි ශ්‍රමය හා යන්ත්‍ර සුත්‍ර භාවිතාකරන මට්ටම පිලිබදව පාලනය කිරිමට වාස්තුවිද්‍යාඥවරයා වෙත යම් බලයක් පැවරිය යුතුය.එමගින් සම්පත් නාස්තිය අවම කරගත හැකිය.
ඉදිකිරිම් ව්‍යාපෘතිය තුලදි යෙදිය හැකි අයිතමයන් හදුනාගෙන ඒවා සුදුසු ක්ෂේත්‍රයන් යටතේ,අදාල ඒකක ම්ල ගණන්ද සමගින් ලැයිස්තුගත කරනු ලැබේ. මේ සදහා යොදාගත හැකි එක් ලැයිස්තුවක් වනුයේ ගොඩනැගිලි දෙපාර්තුමේන්තුව මගින් පිලියෙල කරන මිල ගණන් ලැයිස්තුවයි. ටෙන්ඩර්කරුවන් එම ලැයිස්තුගත කල මිලගණන් සදහා ප්‍රතිශතයක් වශයෙන් අඩු හෝ වැඩි ලෙසින් මිලගණන් ඉදිරිපත් කරයි.
සේවායෝජකයා නියමය පරිදි වාස්තුවිද්‍යාඥයා විසින් සැලස්ම නිමකිරිමෙන් අනතුරුව ප්‍රමාණ සමික්ෂකවරයා විසින් සැලසුම හා පිරිවිතර පදනම් කරගෙන ප්‍රමාණ පත්‍රය පිලියෙල කරනු ලබයි. අනතුරුව කොන්ත්‍රත්තුව සදහා මිල ගණන් ඉදිරිපත් කිරිමට ආරාධනා කරනු ලැබේ.සාමානයෙන් අඩුම ලන්සුව ඉදිරිපත් කරන අය වෙත කොන්ත්‍රත්තුව ප්‍රධානය කෙරේ.
ව්‍යාපෘතියේ සැලසුම නිමකිරිමට පෙර ඉදිකිරිම් ආරම්භකල හැකිනිසා කාලය,මුදලට වඩා වැදගත් අවස්ථාවන්හිදි භාවිතා කල හැකිය.
එමෙන්ම, දිගුකාලිනව සලකා බලන කල වෙනත් ක්‍රමයක් භාවිතාකර අඩුඉදිකිරිම් වියදමකින් ව්‍යාපෘතිය නිම කිරිමට වඩා මෙම ක්‍රමය භාවිතා කර ඉක්මනින් ඉදිකිරිම් ආරම්භකිරිම හා නිමකිරිම මුල්‍යමය අතින් වාසිදායක විය හැකිය.
මෙම කලින් විස්තරකල , දල ප්‍රමාණ පත්‍ර ක්‍රමයට සමාන ක්‍රමයකි. මිල ගණන් ලැයිස්තුවක් පදනම් කරගෙන පහත ක්‍රම යටතේ ටෙන්ඩර් කටයුතු සිදු කරනු ලබයි.මෙහි ඇති වාසියක් නම් සැලසුමේ මුලික අවධියේදිම කොන්ත්‍රත්තුවට එලබිමට හා ඉදිකිරිම් කටයුතු ආරම්භ කිරිමට හැකිවිමයි.
මෙම ක්‍රමය නිත්‍ය ප්‍රමාණ පත්‍ර ක්‍රමයට බොහෝ සෙයින් සමානය,එහෙත් ප්‍රධානතම වෙනස්කම වනුයේ ටෙන්ඩර්කරුවන් සදහා ප්‍රමාණ පත්‍රයක් ලබා නොදිමයි. මෙහිදි ටෙන්ඩර්කරුවන් ප්‍රමාණයන් , ලබාදුන් ඩ්‍රෝවින් මගින් ගණනය කල යුතුය.
යෝජිත ව්‍යාපෘතියට ඉදිකිරිම් ස්වරුපය අතින් සමාන වෙනත් ව්‍යාපෘතියක ප්‍රමාණ පත්‍රයක් මෙහිදි යොදා ගනි. තත් කාර්ය ලැයිස්තුවක් වුවද මේ සදහා යොදා ගත හැකිය. සිරියල් ටෙන්ඩර් ක්‍රමයේදි සාමාන්‍යයෙන් යොදා ගන්නේ මෙම ක්‍රමයයි.
සාමානයෙන් කුඩා ප්‍රමාණයේ ගොඩනැගිල්ලක් ඉදිකිරිමේදි සේවායෝජකයා විසින් එය සැලසුම් කිරිමට හා ඉදිකිරිම යන කාර්‍යයන් දෙක සදහාම කොන්ත්‍රත්කරුවෙකුගේ සේවය ලබා ගනි. කොන්ත්‍රත්කරුවන් සතුව එම කාර්‍යයන් සදහා අවශ්‍ය පලපුරුදු කාර්‍ය මණ්ඩලයක් සිටිම එකට එක් හේතුවකි.
කොන්ත්‍රත්කරුට ඔහුගේ ප්‍රථමික පිරිවැය සහ කලමණාකරන ගාස්තුව ප්‍රතිපුර්ණය කිරිම මගින් ගෙවිම කරන මෙම ක්‍රමය ප්‍රථමික පිරිවැය ක්‍රමය හා පිරිවැය ධන ක්‍රමය ලෙසද හැදින්වේ.
මෙම ක්‍රමය පෙර ක්‍රමය මෙන්ම වන අතර, වෙනසකට ඇත්තේ මෙහිදි ප්‍රමාණ පත්‍රයේ අඩංගු කරන ප්‍රමාණයන් දල අගයන් විම හා පසුව වෙනස් කිරිමට හැකි විමයි .මෙහි ඇති අනිවාර්ය ලක්ෂණයන් නම්,
ප්‍රථමික පිරිවැය ගණනය කිරිමේදි හා ඒවායේ හරිවැරදි බැලිමේදි බඩුලේඛණ, කාල සටහන් උප කොන්ත්‍රත්කරුවන්ගේ ගිණුම් වැනි දැ විශාල ප්‍රමාණයක් පරික්ශා කිරිමට සිදුවිම කල්ගතවන මෙන්ම නිරස ක්‍රියාවලියකි
ටෙන්ඩර්කරුවන්ට මිල ගණන්/ප්‍රතිශතයන් ඉදිරිපත් කල යුත්තේ සිමිත අයිතමයන් ගණනකට පමණක් නිසා එය වඩාත් සාර්ථකව සිදු කල හැකිය.
දල ප්‍රමාණයන් භාවිතා කරන නිසා සැබැ මුදල හා තොරාගත් ටෙන්ඩර්කරු ඉදිරිපත් කල මුදල අතර සැලකිය යුතු වෙනසක් තිබිය හැක.
ටෙන්ඩර්කරුවන් නිතරම වාගේ මෙම ලැයිස්තුව පරිහරනය කරන නිසා එහි අයිතම විස්තරයන් හා මිල ගණන් පිලිබදව හොද අවබෝධයක් ඇතිවේ. එම නිසා මිල ගණන් ප්‍රතිශතයක් ලෙස වෙනස්කිරිම පහසුවේ.
ටෙන්ඩර් මුදල සදහා විස්තරාත්මක බෙදුමක් නොමැත.(එහෙත් ටෙන්ඩර් ලියකියවිලි භාරදිමේදිම හෝ ඉන් පසුව මෙම ටෙන්ඩර් මුදල සදහා විස්තරාත්මක බෙදුමක් ලබා දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටිය හැක)
ප්‍රථමික පිරිවැය යනු ව්‍යාපෘතිය ගිවිසගත් ආකාරයට නිම කිරිම සදහා අවශ්‍ය වන ශ්‍රමය, අමුද්‍රව්‍ය, යන්ත්‍ර සුත්‍ර ඇතුලු සියලුම ද්‍රව්‍ය සදහා කොන්ත්‍රත්කරුට වැයවන මුදලයි.
මෙහිදි අදාල ලැයිස්තුව පිලියෙල කරන දිනයේ පටන් අදාල ව්‍යාපෘතියට මිල ගණන් ඉදිරිපත් කරන දිනය දක්වා ලැයිස්තුවේ ඇති අයිතමයන්ගේ මිල ගණන් වෙනස් විමි සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමය තවමත් බහුලව ක්ශේත්‍රයේ යෙදේ. සම්ප්‍රදායික ක්‍රමය යටතේ යෙදෙන කොන්ත්‍රත් ක්‍රම කිහිපයකි.
ටෙන්ඩර් ලියකියවිලි පිලියෙල කිරිමට හා ටෙන්ඩරය ලබාදිමට අවශ්‍ය කාලය අඩුය, එම නිසා ඉදිකිරිම් කටයුතු ඉක්මනින් ආරම්භ කල හැකිවේ.
ලැයිස්තුවේ ඇති අයිතමයන්ගෙන් ගෙන් ව්‍යාපෘතිය සදහා, තමන්ගේ දායකත්වය පිලිබදව පැහැදිලි අවබෝධයක් ලබා ගත හැකිය.
පළමු සතිය ගත කරන ලද්දේ බෝරුක් සෙවණේය. දෙවැනි සතිය එක් තැනකට වී හිටි ඉරියව්වෙන් නොසෙල්වී බෝරුක දෙස බලා සිටි සේක. මෙම ස්ථානය අනිමිස ලෝචන ස්තූපයෙන් සලකුණු වේ. මෙය මහා බෝධි විහාර සංකීර්ණයේ ඊසාන දෙසින් පිහිටා ඇත.එම ස්ථානයේ බෝ රුක දෙස එක එල්ලේ බලා සිටින බුදු හිමියන්ගේ ප්‍රතිමාවක්ද පිහිටුවා ඇත. අනිමිසලෝච ස්තූපය හා බෝධිය අතර බුදුන් වහන්සේ සක්මන් කළ බව කියනු ලැබේ. පුරා වෘත්ත අනුව එම මාර්ගයෙහි නෙළුම් මල් පැන නැංග බව සඳහන් වේ. මෙම ස්ථානය අද හැඳින්වෙන්නේ රත්න චන්ක්‍රම යනුවෙනි.
බුද්ධගයා හි පිහිටාඇති මහාබෝධි විහාරය යනු බුදුරජාණන් වහන්සේවූ සිද්ධාර්ථ ගෞතමයන්, බුද්ධත්වයට පත්වූ ස්ථානයවූ බුද්ධගයාවෙහි පිහිටි බෞද්ධ විහාරයකි. බුද්ධ ගයාව පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ, බිහාර ප්‍රාන්තයේ, පට්නා නගරයේ සිට කිමී 96 පමණ ඈතිනි. විහාරය පසෙකින්, එහි බටහිර පසට වන්නට, පූජනීය බෝධි වෘක්ෂය පිහිටා ඇත. පාලි ත්‍රිපිටකයෙහි, මෙම ස්ථානය හැඳින්වෙන්නේ බෝධිමන්ද ලෙසින් වන අතර, එහි ඇති ආරාමය බෝධිමන්ද විහාරය වේ.
කි.පූ 250 දී පමණ එනම් බුදුන් වහන්සේ බුදු වීමෙන් අවුරුදු 250 කට පමණ පසු බෞද්ධ අධිරාජයෙකු වූ අශෝක අධිරාජයා බුද්ධගයාව නැරඹීමට පැමිණ ඇත. ඔහුගේ අදහස වූයේ එම ස්ථානයේ ආශ්‍රමයක් කරවීමයි. ඔහු තැනවූ ආරාමයේ කොටසක් වශයෙන් දියමන්ති සිංහාසනයක් තනවන ලද්දේ බුදුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් වූ නිශ්චිත ස්ථානය සතිමුහන් කිරීමේ උත්සාහයක් වශයෙනි. මහා බෝධි විහාරයේ ආරම්භකයා අශෝක රජතුමා ලෙස සලකනු ලැබේ.
මෙම ස්ථානයෙහි බෝ වෘක්ෂයක් නොවැඩෙන අවස්ථාවකදී, බෝධි වෘක්ෂය අවට රාජකීය ක්‍රොෂ් එකක දුරක් වන තුරු කිසිම පැලෑටියක්, තණ ගසක් හෝ නොවැවෙන බවත්, සුමුදු වැලි වලින් පිරි රිදී තැටියක් වැනිව සුමුදු වනු බවත් පැවසේ. මෙම භූමි භාගය වට කොට තණ, වැල් සහ වෘක්ෂ පමණක් පවතින බවත් පැවසේ. මෙම පෙදෙසට මෑත අහසින් වුවද කිසිවෙකුට ගමන් කල නොහැකි බවද ශක්‍රයාට වුවද එසේ කල නොහැකි බවද කියැවේ .
කල්පාන්තයෙහිදී ලෝකය විනාශවන කල්හී, අවසානයට අතුරුදහන් වන ස්ථානය බෝධිමන්ද වේ; ලෝකය නැවත පැවතීමට ආරම්භ වන විට, හටගන්නා පළමු දෙයද එය වේ. එය දර්ශනපථයට ගෙන ඒම සඳහා, එහි නෙළුමක් මතු වන අතර, එවන විට ඇරඹුනු කල්පයෙහි බුදු කෙනෙකු ඉපදීම සිදුවීමට තිබේ නම්, බුදුවරුන් ගණන අනුව, නෙළුම පුෂ්ප දරන බව කියැවේ .
බෞද්ධ අටුවා ලියවිලි අනුව, බුද්ධගයාවෙහි බෝධි වෘක්ෂය පිහිටි ස්ථානය සියළු බුදුවරුන් සඳහා පොදු වෙයි. ජාතක කථාවන් අනුව, එය පෘථිවියෙහි නාභිය නිර්මාණය කරන අතර , බුද්ධත්වයට පත්වීමෙහි මහා බරපතල බව වෙන කිසියම් ස්ථානයකින් හෝ දරා ගැනුමට නොහැකි බව කියැවේ.
බුදුන් වහන්සේ අනතුරුව පැමිණි සති හත තුළ එම ස්ථානය අවට භාවනා කරමින් සහ තම අත්දැකීම් මෙනෙහි කරමින් කල් ගත කළ සේක. වර්තමාන මහා බෝධි විහාරයේ ස්ථාන කිහිපයක් මෙම සති හත ගත කළ ස්ථාන වශයෙන් විශේෂ කොට පෙන්වා දී තිබේ.
1972 මැයි 21 දින දක්වා එතුමිය ලංකා රාජධානියේ රජකම හෙබැවීය. 1972 මැයි 22 දින විප්ලවයක් සිදුකරමින් ජනරජ වයවස්ථාව ක්‍රියාත්මක කල අතර ජනරජයේ නාමමාත්‍රික නායකත්වය ජනාධිපති නමින් අළුතින් ඇතිකල තනතුරද පවරන ලදී. එම තනතුරට පත්කරන ලද්දේද එතෙක් රැජින නියෝජනය කල අගුණ්ඩුකාර පදවිය දැරූ පුද්ගලයාම වීම විශේෂත්වයකි.
1971 දී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ පවතින රාජාණ්ඩුව පෙරලා ජනරජයක් පිහිටුවීම සඳහා සන්නද්ධ කුමන්ත්‍රනයක් දියත්කලද එය අසාර්ථක විය. එහිදී දහස් ගණනක් ජීවිත විනාශ විය. මහා රාජණියගෙ රාජාණ්ඩව පෙරලීමට කුමන්ත්‍රණයකිරීම චෝදනාව යටතේ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ නායක රෝහණ විජේවීර ඇතුළු 13දෙනෙකුට නඩු පවරා වැරදිකරු වූයෙන් සිරගතකරන ලදී.
දැනට ස්වාධීන රාජ්‍යයන් 16ක කිරුළු වෙන් වෙන්ව සමානව දරයි. සෛද්ධාන්තිකව දැනට ලොව සිටින වඩාත්ම බලතල සහිත පුද්ගලයා වන නමුදු ඇය සිය බලතල භාවිතාකිරීම ඉතා දුර්ලභය.
තම පියාගේ මරණයෙන් සිදුවූ 1952 පෙබරවාරි 6 දින මෙතුමිය එක්සත් රාජධානිය, ලංකාව , කැනඩාව, ඔස්ට්‍රේලියාව, නවසීලන්තය, දකුණු අප්‍රිකාව සහ පාකිස්තානය යන රටවල් 7හි රජ පදවියට පත්විය.
වන එලිසබෙත් රැජින මානව ඉතිහාසය තුල වැඩිම රටවල් සංඛ්‍යාවක රාජ්‍ය නායක පදවිය ඉසිලූ / උසුලන පුද්ගලයා වන අතර එම රටවල් සංඛ්‍යාව 32කි.
"ලක්වාසී ජනතාවගේ බොහෝ දුශ්චරිත ක්රිපයාවන් නිසා ලංකාවේ ආරක්ෂාව භාරව සිටි දේවතාවුන්ට ඵම ආරක්ෂාව සැපයීමට නොහැකි විය. මේ අවස්ථාවේ මිසදිටු මනුෂ්ය යෙක් ලංකාවට ගොඩ බැස්සේය. ඔහු කෲර රාජ්ය පාලකයෙකි. ඔහු යහගුණ නමැති වනය පුළුස්සා දැමූ ලැව් ගින්නකි. ඔහු හොඳ ප්රයතිපත්ති නම් වූ රෑ නෙලුම් මිලින කළ සූර්යයා මෙන් විය. සාමය නැමති දවල් නෙලුම් මිලින කළ චන්ද්රවයා විය. මාඝ නැමති ඔහු කාලිංග නම් පරපුරෙන් පැවති කෲර රජුය.
චූල වංශයෙහි මාඝ ගැන සියලු තොරතුරු සිත් ගන්නා අන්දමින් ඉදිරිපත් කරයි. මෙය සාමාන්යයෙන් සංක්ෂිප්ත ලේඛණයක් මගින් ඉතා කලාතුරකින් ඉදිරිපත් කෙරෙන්නකි. ඵහි වැනි පරිච්ඡේදයෙහි මෙසේ කියා ඇත.
අයිසැක් නිවුටන් විසින් ‘ෆිලෝසොෆියා නැචුරලිස් ප්‍රින්සිපියා මැතමෙටිකා’ ග්‍රන්ථය එළි දැක්වීමෙන් පසු නැව් පිළිබද වූ යාන්ත්‍රණය පරිණාමනය විය. 1670 මුල් භාගයේ පමණ මුළු ලෝකයම විද්‍යාත්මක මිණුම් ගන්නා ලද්දේ නූතන අක්ෂාංශ උපකරණ මගින් හා හොඳම ඔරලෝසු මගිනි.විද්‍යාඥයන් සඳහා බොහෝ දත්ත ලබා ගැනීමට පසුබිමක් සකස් වූයේ, නාවික යාන්ත්‍රණයන් සඳහා අවශ්‍යය උපකරණ සකස් කිරීමත්, එම නවීන උපකරණවලින් ඉතාමත් නිවැරදි තාරකා විද්‍යා නිරීක්ෂණ ලබා ගැනීමත්ය.
තාරකා විද්‍යාව පෞරාණික බව ඉතිහාසයේ වාර්තාගත වූ නමුත් භෞතික විද්‍යාවේ අධ්‍යයනයන්ගෙන් දීර්ඝව වෙන් වූවකි. ඇරිස්ටෝටලියානු ලෝක දර්ශනයෙහි , ද්‍රව්‍යමය ලෝකය අපූර්වත්වය දෛවයෙන් නියම කලාත් මෙන් ‍පෙනෙන අතරතුරේදී , අහසෙහි පිහිටි ලෝකය පරිපූර්ණත්වයට නැඹුරුව පවතී. එනම් ආකාශය තුළ වූ වස්තූන් පරිපූර්ණ වෘත්තාකාර කක්ෂ තුළ චලනය වන පරිපූර්ණ ගෝල ලෙස පෙනෙනා බව සදහන්වේ. මෙම ‍ක්ෂේත්‍ර 2 පෙනෙනා පරිදි සම්බන්ධ නොවේ.
‘1977 කැරළි කෝලාහල’ ලෙස හැදින්වෙන ජනවාර්ගික කලබල කීපයක් එම වර්ශයේදී එක්සත් ජාතික පක්ෂය බලයට පත්වීමෙන් පසු හටගත්තේය. 1981 දී ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද යාපනය මහජන පුස්තකාලය කලහකාරී පිරික් විසින් ගිනි බත් කරන ලදී. 1983 වර්ෂය වන තෙක් මේ හා සමාන සුළු ප්‍රමාණයේ සටන් හතු පිපෙන්නාක් මෙන් පැන නැගුණු දෙමළ සන්නද්ධ කණ්ඩායම් හා රජය අතර ඇති විය. මෙහිදී සැලකිය යුතු මිනී මැරුම් සංඛ්‍යාවක් අතුරුදහන් වීම් හා මේ සම්බන්ධ පැමිණිලි දෙපාර්ශවයෙන්ම කරන ලද බවට වාර්තා විය.
සිංහල බහුතරයකින් යුත් ශ්‍රී ලංකා රජයත් - දෙමළ බෙදුම්වාදීනුත් අතර ආයුධ සන්නද්ධ අරගලයකට මුල පිරුවේ මෙම කලු ජුලි සිද්ධිය බව සාමාන්‍ය පිළිගැනීමයි.
ජලයේ දී ආලෝක තරංගවල වර්තනය, අඳුරු පැහැ සෘජුකෝණාස්‍රය ජල බඳුනක වූ පැන්සලක නියම පිහිටීම දක්වයි. ලා පැහැති සෘජුකෝණාස්‍රය දක්වන්නේ පැන්සලහි දෘශ්‍ය පිහිටීමයි. කෙළවර හි ඇති ලෙස පෙනේ. එය ට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස නොගැඹුරු ස්ථානයකි.
තවද රත් වූ තරලයේ උඩුකුරු තෙරපුම , චලනයට බාධා පමුණුවන අභ්‍යන්තර ඝර්ෂණයට දක්වන අනුපාතය ලෙස ද ග්‍රාෂොෆ් අංකය හැඳින්විය හැක. ඉතා ඇලෙන සුළු , දුස්ස්‍රාවී තරලවල තරල චලිතය මෙන්ම ස්වභාවික සංවහනය ද සීමා වේ. අනන්ත දුස්ස්‍රාවීතාවයක් ඇති අන්ත්‍ය අවස්ථාවලදී තරලය චලිත සිදු ‍ෙනාවන අතර සියලුම තාප සංක්‍රාමණයන් සිදුවනුයේ තාප සන්නයනය මඟිනි.
මෙහි යනු තාපජ ප්‍රසාරණ සංගුණකයයි. , යනු ගුරුත්වජ ත්වරණය ද යනු රත් වූ මතුපිට පෘෂ්ඨය හා නිකර තරලය අතර උෂ්ණත්ව වෙනස ද යනු ලාක්ෂණික දිග ද හා යනු දුස්ස්‍රාවීතාවය ද වේ.
ගණිතමය වශයෙන් විශේෂ පද්ධතියක් ස්වභාවික සංවහනය දෙසට නැඹුරු වීම ග්‍රෑෂොෆ් අංකය මගින් දක්වයි. යනු උත්ප්ලාවකතා බලය බල හා දුස්ස්‍රාවිතා බලය අතර අනුපාතයයි.
කාබන් ඩයොක්සයිඩ් යනු ඔක්සිජන් පරමානු දෙකක් කාබන් පරමානුවක් සමග සහසංයුජ බන්ධනයක් මගින් බැඳීමෙන් ඇතිවන රසායනික අනුවකි. සම්මත උෂ්නත්වය හා පීඩනය යටතේ එය වායු අවස්තාවේ පවතී. මෙය වැදගත් හරිතාගාර වායුවක් වන අතර අධෝරක්ත අවශෝෂණය කරන නමුත් දෘෂ්‍ය ආලෝකය මුදා හරියි.
සියලූම ශාක සතුන් දිලීර හා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ශ්වසනයේදී කාබන් ඩයොක්සයිඩ් මුදාහරිති. එය ප‍්‍රභාසංස්ලේෂණය සඳහා ශාක විසින් යොදා ගනියි. එමනිසා මෙය කාබන් චක‍්‍රයේ වැදගත් අංගයකි. ෆොසිල ඉන්ධන දහනයේ අතුරුඵලයක් ලෙස කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ඇතිවේ. ගිනිකඳු හා උණුදිය උල්පත් වැනි ප‍්‍රභවයන් හරහා ද කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ස්වභාවිකව පිටවේ.
හා අතර ක්ෂණිකව අන්තර් පරිවර්තනය වෙමින් කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ජලයේ දියවේ. එහිදී නිපදවෙන , හා හා වැනි ප්‍රභේදවල සාපේක්ෂ සාන්ද්‍රණය අගය මත රඳා පවතී. සුළු වශයෙන් ක්ෂාරීය හෝ උදාසීන ජලයේදී වැඩි වශයෙන් බයිකාබනේට් පවතින අතර එය මුහුදු ජලයේදී ඉතා සුලභ වේ. නමුත් ඉතා ක්ෂාරීය ද්‍රාවණයකදී සුලභ වශයෙන් පවතින්නේ කාබනේටයයි. කාබනේට හා බයිකාබනේට ප්‍රභේදයන් ජලයේ ඉතා ද්‍රාව්‍යය වේ. වාතයත් සමග සමතුලිතතාවයේ පවතින මුහුදු ජලයේ ලීටරයකට බයිකාබනේට් 120 පමණ පවතියි.