polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ලෙක්සින්ග්ටන් සටනින් පළා ගිය මිලීෂීයාව මහා මාර්ග වල ගමන් නොකර වතු පිටි මැද්දෙන් හා කැලෑව තුලින් ගමන් කර කොන්කෝර්ඩ් වැසියන්ව රතු කෝට් පැමිණෙන්නට පෙර අනතුරු අඟවා සූදානම් කරන්නට සමත් වූහ. ඔවුන් ගමෙන් සියළු ස්ත්‍රීන් හා දරුවන් ව ඉවත් කළහ. ලෙක්සින්ග්ටන් වලින් ආ මිනිත්තු මිනිසුන් කොන්කෝර්ඩ් අය හා එකතුව රතු කෝට් සොල්දාදුවන් පිළිගන්නට සූදානමින් සිටියහ. යටත්විජිත මිලීෂීයාවේ නායකයා වූයේ කර්නල් ජේම්ස් බැරෙට් ය.
ඇමෙරිකන් මිලීෂියාවට තිබුනේ 'බ්‍රවුන් බෙස්' තුවක්කු, 'බ්ලන්ඩර්බස්' නම් වූ තුවක්කු සහ වෙනත් සොයාගත හැකි ඕනෑම අවියකි. ඔවුන් අතර ස්වේච්ඡාවෙන් සටන් වදින්නට ආ ගම්වැසියන් බොහොමය වගා කටයුතු වල හා වෙළඳ ව්‍යාපාරයන් හි නිරත වූ අයයි. මිලීෂීයාවට අමතර ව මිනිත්තුවක කාලයක දී සටනක් සඳහා සූදානම් විය හැකි පුද්ගලයන් වූ නිසා ඔවුනට 'මිනිත්තු මිනිසුන්' යැයි ද නමක් වැටී තිබුණි.
එහි දී ඇමෙරිකන් යටත්විජිත වැසියන් අට දෙනෙකු මරුමුවට පත් විය. දහ දෙනෙකු තුවාල ලැබූහ. එක් බ්‍රිතාන්‍ය සෙබලෙකු තුවාල ලැබූහ. කර්නල් ස්මිත් සමඟින් ආ බල ඇණියට වෙඩි වැදෙන සද්දය ඇසිණ. එහෙත් එවිට සටන අවසන් වී තිබිණ. යටත්විජිත මිලීෂීයාව විසිර ගියෙන් සටනේ ජයෙන් දිරිගත් බ්‍රිතාන්‍ය බල ඇණි දෙකම එකතු වී කොන්කොර්ඩ් බලා ගියේ නියෝගයේ ඉතිරි කොටස ක්‍රියාත්මක කරනු පිණිස ය.
බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ 700 ක් පමණ සොල්දාදුවන් ගියේ ලුතිනන් කර්නල් ෆ්‍රැන්සිස් ස්මිත් යටතේ ය. ඔහුට අප්‍රේල් 18 වැනිදා සවස හමුදාපති තෝමස් ගේජ් වෙතින් ලැබුණ අණ වූයේ ඒ ආඥාව ගමන පිටත් වූවාට පසු කියවන්නට කියාය. එහි වූයේ කොන්කෝර්ඩ් නගරයට ගොස් අවි ගබඩා තම බාරයට ගෙන විනාශ කර දමනු කියාය. කිසිම පුද්ගලික දේපලකට හානියක් නොකරන්න යැයි ද එහි ලියා තිබුණි.
බොස්ටන් වලින් බ්‍රිතාන්‍ය රතු කෝට් හමුදාව පිටත් වෙන්නට පෙර මහ රෑ ගමන් කළ පෝල් රිවියෙර් ගැන පසුකාලයක හෙන්රි වැඩ්ස්වර්ත් ලොන්ග්ෆෙලෝ නම් ගද්‍ය රචකයා කවියක් ලියුවේය.
ඇමෙරිකන් කැරලිකරුවන්ට විලියම් ලෙගෙ විසින් හමුදාපති ගේජ් වෙත එවන ආඥාව දැනගන්නට ලැබෙන්නේ ලන්ඩන් නුවර සිටි ඔත්තුකරුවන් ගෙන්. එනම්, ගේජ් දැනගන්නටත් පෙර ඔවුන් එය දැන සිටියහ. බොස්ටන් හි පදිංචිකරුවන් වූ සැමුවෙල් ඇඩම්ස් හා ජෝන් හැන්කොක් එවිට තම නිවෙස් වලින් පළා ගොස් සැඟවී සිටියේ ලෙක්සින්ග්ටන් හි හැන්කොක්ගේ ඥාති නිවසකය.
ඇමෙරිකන් නිදහස් අරගලය ගැන බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍ය්‍යට වැටහීමක් නොතිබුණි. හුදෙක් එය යුදමය සටනක් හැටියට සැලකූ බ්‍රිතාන්‍යන් එහි දේශපාලන හා සංස්කෘතික වූ පැතිකඩ නොසලකා හැරීම යුද්ධයේ පරාජයට හේතු විණ.
පළමු වන සීහිනය - බෝසතානන් මහ පොළව යහන ලෙසද , හිමාලය පර්වතය කොට්ටය ලෙසද ගෙන දකුණු මුහුදට දෙපා දිගු ෙකාට බටහිර මුහුදට දකුණතද , නැගෙනහිර මුහුදට වම් අතද දිගුකොට සැතපෙන සේ දැකීම.
දෙවන සිහිනය - බෝසතුන්ගේ නාභියෙන් රතු ඊතන ගසක් නැගී අහස තෙක් පැතිර සිටින සේ දැකීම. තෙවන සිහිනය - කළු හිස් ඇති සුදු පණුවන් බෝසතුන්ගේ දෙපතුලෙන් නැගී දෙදන තෙක් වසා සිටිනු පෙනීම.(බොහෝ ගිහි ජනතාව
හතරවැනි සිහිනය -නොයෙක් වර්ණ ඇති ළහිණියන් සිව් දෙනෙකු සිව් දෙසින් පියඹා අවුත් බෝසතුන්ගේ පාමුළ වසා සුදු පැහැ වනු පෙණිනි. (සිව් කුලයට අයත් ජනයා පැවිදි වීම එකම ශ්‍රාවක පිරිසක් බවට පත්වන බවට පෙරනිමිත්තකි.)
සතර පෙර නිමිති දැකීම දැකීම. ( මෙයින් ජරා, ව්‍යාධි , මරන ආදිය අවබෝධ වී කලකිරීමට පත් වු අතර පැවිද්ද පිළිබඳ රුචියක් ඇති වීම.). රාහුල උපත . නිබ්බූත පද ඇසීම
සුදොවුන් රජු තම පුතුට වැදුම් කළ අවස්ථා:. රජ මාළිගයේ දී අසිත තවුසාට කුමරු පෙන්වීමට සූදානම් වූ අවස්ථාව. වප් මඟුල් දා කිඹුල්වත් පුර වෙල්යායෙහි දඹ රුක් සෙවනේ කුමරු ආනාපාන සතිය වඩමින් සිටි අවස්ථාව. කිඹුල්වත් නුවර ශාක්‍යයන්ගේ මානය බිඳීම සඳහා බුදුරඳුන් යමා මහ පෙළහර පෑ අවස්ථාව.
යමාමහ පෙළහර : ශරීරයෙන් එකවිට එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධ ජලය හා ගින්දර යන දෙකම නිකුත් කිරීමයි. මෙසේ කළ හැකි වන්නේ තේජෝ හා ආපෝ යන කසිණ වලට ‍ෂණිකව සම වැදීමෙනි. මෙය කළ හැකි වන්නේ බුදුරඳුන්ට පමණි.
සත් සතිය :"පඨමං බෝධි පල්ලංකං- දුතියංච අනිම්මිසං තතියං චංකමණං සෙට්ඨං- චතුත්ථං රතනාඝරං පඤ්චමං අජපාලංච - මුචලින්දේන ජට්ඨමං සත්තමං රාජායතනං - වන්දේතං මුනි සේවිතං"
ක්‍රිස්තු පූර්ව 2-3 වන සියවස් කාලයේ පණ්ඩාවාසදේව රජ සමයේ ලක් දිවට පැමිණි දීඝායු කුමාරයා දීඝගම, දීඝවාපිරට්ඨ, දිගාමඩුල්ල යන නම්වලින් හැඳින්වූ මෙම දිගාමඩුලු ප්‍රදේශයේ රජකම් කරන ලදී. මහින්දාගමනයෙන් පසු ප්‍රබෝධමත්භාවයට පත්වූ මෙම බුද්ධංගල අරණ රහතුන් වහන්සේලාගේ නිජ භූමියක් බවට පත්විය. චිත්‍රා දේවියගේ ආදායම් පාලක ප්‍රමුඛ උත්තියගේ පුතු, සුජාතාගේ ලෙනද දීඝති ප්‍රභූකරවූ ලෙනද, මෙම ආරණ්‍යයේ පැමිණි නොපැමිණි සංඝයා වෙත පූජා කල බව ගල්ලෙන් වල සඳහන් වෙයි.
කාලය ගත වීමත් සමග ක්‍රමයෙන් ජන ශුන්‍යත්වයට පත්වූ මෙම ප්‍රදේශය මෑත කාලීනව කොටි ත්‍රස්ථවාදීන්ගේ බලපෑමට යටත්ව තිබුණි. මෙම උතුම් පිං භූමිය ආරක්ෂා කරනු වස් 1964 වසරේදී බුද්ධංගලට වැඩම කරවූ කළුතර ධම්මානන්ද හිමි සහ බටයායේ ආරියවංශ හිමි විසින් මෙම ප්‍රදේශය ආශ්‍රිතව බුද්ධංගල සිංහල ජනපදය බිහි කොට, විහාරය වැඩි දියුණු භාවයට පත් කරන ලදී.
භාවනා කිරීම සඳහා සකස් වූ තපෝවනය, දෙවන පෑතිස් රජුගේ ඇවෑමෙන් උත්තිය රජුගේ ඥාතීන්ගේ අනුග්‍රහයෙන් ආරම්භ වූ බව ශිලා ලිපි වලින් පැහැදිලි කොට තිබේ.
ක්වේකරිසම් වැනි සමහර සම්ප්‍රදායන් කිසිදු චාරිත්‍රයක් පිළිපදින්නේ නැත, නැතහොත් ඇනබැප්ටිස්ට්වරුන් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඒවා හුදෙක් මතක් කිරීම් හෝ ප්‍රශංසනීය පිළිවෙත් වන අතර ඒවා සත්‍ය අනුග්‍රහය ලබා නොදෙන නමුත් සක්‍රමේන්තු නොව "ආඥාපනත" වේ.
තුර්කියේ, මිනිසුන්ගේ මතයට අනුව වයස අවුරුදු 20 පමණ වන විට මෙම පසුපස චාර්වක දත් පැමිණෙන නිසා මේවා ප්‍රන්චාවන්ත දත් ලෙස හඳුන්වයි.
අනාගත දන්ත වෛදය ක්ෂේත්‍රයහි දියුණුව සඳහා වර්තමානයේ විද්‍යාඥ මෙම පසුපස චාර්වක දත් හි දන්ත මුලයෙහි ඇති පල්පය යොදාගනිමින් පර්යේෂණ පවත්වයි
මානව දත් යනු මුඛයෙහි දක්නට ලැබෙන කුඩා, චූර්ණීකෘත, සුදුපැහැති ව්‍යුහයන් වන අතර ආහාර කැබලි කර ගැනීමට භාවිතා වෙයි. දත් මත ඇති එනමලය මානව සිරුරේ ඇති ඉතාමත්ම ඝනකමි ද්‍රව්‍යයයි.
ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන දේශපාලන පක්ෂයකි. එවකට පැවති එක්සත් ජාතික පක්ෂ රජයේ ඇමතිවරයෙකු වූ එස්.ඩබ්.ආර්.ඩී. බණ්ඩාරනායක මහතා ආණ්ඩු පක්ෂයෙන් ඉවත්ව විපක්ෂයේ අසුන් ගැනීමෙන් පසු මෙමෙ පක්ෂය පිහිටුවා ගන්නා ලදී. ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සිය පළමු පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයට මුහුණ දුන්නේ 1952 වසරේ ය. එහිදී එම පක්ෂයට ආසන 9 ක් දිනා ගත හැකි වූ අතර, බණ්ඩාරනායක මහතා විපක්ෂ නායක තනතුරට පත් වූයේ ය.
1956 පැවති පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය සඳහා ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය ප්‍රමුඛ මහජන එක්සත් පෙරමුණ නම් සන්ධානයක් පිහිටුවා ගන්නා ලදී. එහි අනෙක් සාමාජිකයන් වූයේ සිංහල භාෂා පෙරමුණ සහ විප්ලවකාරී ලංකා සම සමාජ පක්ෂය ය. මෙමෙ පෙරමුණෙහි එක සටන් පාටයක් වූයේ සිංහල භාෂාව රාජ්‍ය භාෂාව බවට පත් කිරීමයි. මහජන එක්සත් පෙරමුණ, එවකට රටේ පවතී ප්‍රධානතම වාමාංශික පක්ෂය වූ ලංකා සම සමාජ පක්ෂය සමඟ නිතරඟ ගිවිසුමකට එළඹියේය.
1959 සැප්තැම්බර් 25 වනදා බණ්ඩාරනායක මහතාට චීවරධාරියකු විසින් වෙඩි තබන ලදී. ඒ මහතා ඊට පසු දින ජීවිතයෙන් සමු ගත්තේය. ඉන් පසු ශ්‍රී. ලං. නි. ප. අර්බුදකාරී තත්වයකට පත් විය. නව අගමැති වරයා වූයේ විජයානන්ද දහනායක මහතා ය. කෙසේ වුවද, ඔහුට පක්ෂය එක්සත්ව තබාගත නොහැකි විය. අවසානයේ ඔහු ද, ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික පක්ෂය නමින් දේශපාලන පක්ෂයක් පිහිටුවා ගත්තේය.
මෙවැනි තත්වයක් යටතේ වුවද, 1960 මාර්තු මාසයේ පැවැති මහා මැතිවරණයෙන් කිසිදු පක්ෂයකට බහුතර බලයක් දිනා ගත නොහැකි වීමට මූලිකවම බල පෑවේ බණ්ඩාරනායක මහතාගේ ඝාතනය හේතුවෙන් ගලා ආ 'සානුකම්පිත ඡන්ද' ය. මේ අනුව, අලුතෙන් බිහිවූ එක්සත් ජාතික පක්ෂ ආණ්ඩුව පාර්ලිමේන්තුවේ බහුතරය නොමැතිව බිඳ වැටිණ. ජූලි මාසයේ නැවත මැතිවරණයක් පවත්වන්නට සිදු විය.
මහා මැතිවරණයේදී, මහජන එක්සත් පෙරමුණ ආසන 51 ක් දිනා විශිෂ්ට ජයක් ලැබීය. ල. ස. ස. ප. ආසන 14 ක් ලබා දෙවැනි තැනට පත් විය.
ලංකා බණ්ඩාරනායක අන්තර්ජාතික සම්මාන දිනූ කෙටි චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරියක් , රංගන ශිල්පිනියක් සහ ඇදුම් නිර්මාණ ශිල්පිනියකි. එමෙන්ම ඇය ශ්‍රි ලංකාවේ‍ෙ වේදිකා නාට්‍ය බොහොමයකට දායක වී ඇති අතර ලංකාවේ ප්‍රරධාන වේදිකා නාට්‍ය උළෙල බොහොමයක සම්මානයට පාත්ර වී තිබේ.
පුරා විද්‍යාව යනු අතීත මානව වර්ගයා සිදු කළ මානව කෘති කැණීම් වලින් හා අධ්‍යයනය මගින් ඔවුන් ප්‍රතිනිර්මාණය හා අර්ථ විග්‍රහ කිරීමයි. පුරාතන ඉතිහාස අධ්‍යයන වලදී පුරාවිද්‍යාඥයින් පුරාණ නගර නටඹුන් කැණීම් මගින් එම ජනයා ජීවත් වු ආකාරය පිළිබද යම් වැටහීමක් ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය සාක්ෂි සොයති. පුරාතන ඉතිහාසය අධ්‍යයනයෙන් පුරාවිද්‍යයින් විසින් සොයාගන්නා ලද වැදගත් සොයා ගැනීම් කිහිපයක් පහත දැක්වේ.
ඊජිප්තියානු පිරමීඩ : ක්‍රි.පු. 2600 දී පමණ පුරාතන ඊජිප්තුවරු විසින් ඉදි කරන ලද යෝධ ‍යෝධ සො‍හොන් ගෙවල් (ඔවුන්ගේ රාජකීයත්වය පිළිඹිබු කිරීමට දැනට ඉතිරිව ඇත්තේ මෙමසොහොන් ගෙවල් පමණි)
පොම්පේ නගරය : ක්‍රි.ව. 79 සිදු වු ගිනි කදු පිපිරීමෙන් ආරක්ෂා වු පුරාණ රෝම නගරයකි. එහි ආරක්ෂක තත්වය විශිෂ්ඨ වු අතර එමගින් රෝම සංස්කෘතියට සහ ඉටුස්කන් හා සැමිනයිට් සංස්කෘති වලට ව දොරටු විවෘත විය.
පුරාතන ලෝකයේ වඩාත්ම උගතුන් සිටි සංස්කෘතියක් අයිති වුවන් අතර රෝම අධිරාජ්‍යය ද සිටී. නමුත් ඒ පිළිබද දැන සිටි බොහෝ ඉතිහාසඥයින් ලියු කෘතීමේ වන විට නැත. උදාහරණයක් වශයෙන් ගත් කළ ක්‍රි.පු. 1 වන ශ.ව. සිටි රෝම ඉතිහාසඥයෙකු වු ලිවී “අබ් ඌර්බ් කොන්ඩයිට්” නමින් රෝම ඉතිහාස කතා ග්‍රන්ථයක් ලියු අතර එහි වු වෙළුම් 142 න් දැනට ඉතිරිව ඇත්තේ වෙළුම් 35 ක් පමණක් වන අතර අනෙක් වෙළුම් වල සාරාංශ පමණක් ඉතිරිව පවතී. පොම්පියස් ට්‍රෝගස් වැනි වෙනත් රෝම ඉතිහාසඥයින් ලියු කෘති ද සම්පුර්ණයෙන්ම අතුරු දහන් වී ඇත.
පුරාතන ඉතිහාසය අධ්‍යයනයට ඇති ප්‍රධානම දුෂ්කරතාවය වන්නේ එම ඉතිහාසයෙන් ඉතා කුඩා කොටසක් පමණක් වාර්තා බවට පත්ව තිබීමත් අද වන විට එම කොටසෙන් ද ඉතාම කුඩා කොටසක් පමණක් ඉතිරිවී තිබිමත් ය. එම වාර්තා වල අඩංගු කරුණු විශ්වාස කල හැකි‍ලෙස සැලකීම අත්‍යවශයය. පුරාතන ඉතිහාසයේ අගභාගය තෙක්ම සාක්ෂරතාව ද සතුටු දායක ලෙස ව්‍යාප්තව නොතිබුණි. එම නිසා ඉතිහාස කතා ලිවීම සිදු වුයේ ද ඉතා අල්ප දෙනෙකු අතිනි. එම ලිය වී ඇති ඉතිහාස කතා පවා පුළුල් ලෙස ග්‍රන්ථ පිටපත් කිරීම අතින්ම කිරීමට සිදු විය.
සමහර විට පුරාණ ලෝකය ගැන දැනට අප දන්නා දේවල් මතු වුයේ පුරාතන ඉතිහාසඥයින් ලියු වාර්තා වලිනි. සෑම පැරණි ‍ේඛකයෙකුගේම පක්ෂ භජනය වාර්තාවට නැගීම වැදගත් වුවත් අපට පුරාණ අතීතය ගැන තේරුම් ගන්නට පාදක වන්නේ ඔවුන්ගේ එම වාර්තාය. සිහිකල යුතු පුරාණ ලේඛකයින් අතර වැල්මිකි, වත්ස්‍යයානා, ව්‍යශා, කාලිදාස, චානක්යා, සන් ට්ස්, හීරොඩෝටස්, ජෝසපස්, ලිවී, පොලිබියුස්, සුටෝනියස්, ටැකිටස්, තුසිඩයිඩස් සහ සිමා ක්වියෑං වෙති.
නනූතන යුගයේ පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ ඉලක්කය බවට පත්වී ඇත. සාම්ප්‍රදායික පුරාතන කාලය ලෙස බොහෝ විට සලකන්නේ ක්‍රි.පූ. 776 සිට වාර්තා වන ග්‍රීක ඉතිහාසයයි. රෝමය සොයා ගත් බවට දළ වශයෙන් සැලකෙන ක්‍රි .පු. 753 පෞරාණික රෝමයේ ආරම්භය ලෙස සලකයි.
"පුරාතන" මෙයට යළියොමුවේ. අනෙකුත් භාවිතා සඳහා, පුරාණය බලන්න. ලිවීමට පෙර කාලය අයත්වන්නේ එක්කෝ මුල-ඉතිහාසයට හෝ ප්‍රාග්-ඉතිහාසයට ය.
පුරාතන ඉතිහාසය යනු පැරණි ලෝකයේ ලිඛිත මානව ඉතිහාසයෙහි සිට යුරෝපයේ පූර්ව මධ්‍යතන යුග දක්වා ලිඛිත ඉතිහාසය පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි.
පුරාතන ලෝකය ගැන දැන ගැනීමට ඉතිහාසඥයින් සතුව මාර්ග දෙකක් පවතී; ඒවා නම් පුරා විද්‍යාව සහ මූල සම්භවයන් අධ්‍යයනයයි.
වන්නි හත් පත්තුවේ කලක් ජනප්‍රියව පැවති දේව විශ්වාසයක් තමයි ඉලන්දාරි දෙවි. හියු නෙවිල් විසින් රචනා කරන ලද සිංහල කවි සංග්‍රහයේ කවි පංතියක් ඉලන්දාරි දෙවියන් වෙනුවෙන් වෙන්වී තිබීමෙන් එකල ජනප්‍රයව පැවති දේව විශවාසයක් ලෙස උපකල්පණය කල හැකයි.
මින්නේරිය දොළොස් දූව පසුකර සක්මන් කරන්ඩ ෴ ඉන්නෑරිය මෙ සිංහලේ වැව් බැඳි රට බලා ඉන්ඩ ෴ කන්කාරිය සමඟ මෙ ඔබ කිරි ඉතිරුම් බාර ගන්ඩ ෴ දැන් සූරිය රැස් විලසින් ඉලන්දාරි දෙවි වඩින්ඩ ෴
හියු නෙවිල් විසින් රචනා කරන ලද සිංහල කවි සංග්‍රහයේ කවි පංතියක් ඉලන්දාරි දෙවියන් වෙනුවෙන් වෙන්වී තිබීමෙන් එකල ජනප්‍රයව පැවති දේව විශ්වාසයක් ලෙස උපකල්පණය කල හැකයි.
වර්ෂ 1994 ජුලි 03 වැනි දින උපත ලැබු ලිෂාන් පෙරේරා ශ්‍රී ලාංකික තරුණ කතුවරයෙකි. ලොව ලාබාලතම ග්‍රන්ථ කතුවරුන් අතරට ඔහු ද අයත් වෙතැයි නොසැලකේ. ඔහු විසින් රචනා කරන ලද ග්‍රන්ථ ලොව පුරා ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත. ශ්‍රී ලංකාව, සිංගප්පුරුව, මැලේසියාව, පුකදේශය, වියට්නාමය සහ ඉන්දුනීසියාව ආදි රටවල් 20 කට අධික සංඛ්‍යාවක ඔහුගේ ග්‍රන්ථ අළෙවි වේ.
ඔහු විසින් රචනා කරන ලද ග්‍රන්ථ අතරට ද කිලර් ; ටයිම් ටු ඩයි ( -මෙය නිව්යෝර්ක් පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව සම්බන්ධ ත්‍රාස ජනක නවකතාවකි) සහ යනාදිය අයත්වෙයි.
1907 දී අර්නස්ට් රදර්ෆර්ඩ් විසින් "පදාර්ථය තුලින් ගමන් කිරීමේදී ඇල්ෆා අංශුවේ විකිරණය" නම් පර්යේෂණ පත්‍රිකාව ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. 1909 දී හාන්ස් ගයිගර් සහ අර්නස්ට් මාර්ස්ඩන් විසින්ද, 1910 දී නැවතත් ගයිගර් විසින් ද මෙම පර්යේෂණ ඉදිරියට ගෙන යන ලදී. 1911-2 කාල වකවානුවේදී රදර්ෆර්ඩ් විසින් රාජකීය සමාජය වෙත තම පර්යේෂණ පැහැදිලි කරමින් පරමාණුක න්‍යෂ්ටිය පිලිබඳ නව න්‍යාය ඉදිරිපත් කරන ලදී.
මෙම න්‍යාය අනුව පරමාණුවට ඉතා කුඩා, ඝනත්වයෙන් ඉතා ඉහල න්‍යෂ්ටියක් පවතින අතර පරමාණුවෙහි ස්කන්ධයෙන් වැඩි කොටසක් න්‍යෂ්ටියෙහි පවතී. න්‍යෂ්ටියෙහි ධන ආරෝපිත අංශු සහ ආරෝපණ සම කිරීමට ඉලෙක්ට්‍රෝන පවතී. තවත් ඉලෙක්ට්‍රෝන න්‍යෂ්ටිය වටා පරිභ්‍රමණය වෙයි. උදාහරණයක් ලෙස නයිට්‍රජන්-14 න්‍යෂ්ටියෙහි ප්‍රෝටෝන 14ක් සහ ඉලෙක්ට්‍රෝන 7ක් තිබෙන අතර තවත් ඉලෙක්ට්‍රෝන 7ක් එහි න්‍යෂ්ටිය වටා පරිභ්‍රමණය වෙතැයි මෙම න්‍යාය අනුව සලකනු ලැබිණි.
මහේක්ෂීය දෛශික බෝසෝන පිලිබඳ ක්ෂේත්‍ර සමීකරණ සහ න්‍යෂ්ටික බලයන් පිලිබඳ මීසෝනික න්‍යාය පලමුවෙන්ම එළිදක්වන ලද්දේ ඇලෙක්සැන්ඩර් ප්‍රෝකා විසිනි. ප්‍රෝකාගේ සමීකරණ වුල්ෆ්ගැන් පෝලි දැන සිටි බව ඔහුගේ නොබෙල් කථාවෙන් පැහැදිලි වේ. යුකාවා, වෙන්සෙල්, ටකෙටානි, සකාටා, කෙමර්, හීට්ලර්, සහ ෆ්රූලිච් ද මේ සමීකරණ පිලිබඳ දැන සිටි අතර පරමාණුක න්‍යෂ්ටිය පිලිබඳ තම න්‍යායයන් ගොඩනැංවීම පිණිස ඔවුහු ඒවා භාවිතා කළහ.
නියුට්‍රෝනයේ සොයාගැනීමත් සමඟ, ප්‍රෝටෝන සහ නියුටෝන වල ස්කන්ධ එකතුව න්‍යෂ්ටියේ ස්කන්ධය සමඟ සැසැඳීමෙන් විවිධ න්‍යෂ්ටි වල බන්ධන ශක්තිය ගණනය කිරීමට විද්‍යාඥයිනට හැකියාව ලැබුණි. න්‍යෂ්ටික ස්කන්ධයන් හි වෙනස්කම් මේ අයුරින් ගණනය කැරුණු අතර න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියා මණිනු ලැබූ විට එම අගයන් අයින්ස්ටයින්ගේ ස්කන්ධ-ශක්ති තුල්‍යතා නියමයේ පුරෝකථන වලට ඉතා ආසන්න විය .
කිසිදා ක්ෂය වීමකට ලක් වන බවක් නිරීක්ෂණය නොකැරුණු එක් ස්ථායී සමස්ථානිකයක් හෝ ඇති මූලද්‍රව්‍ය 80ක් පවතී. මේ අනුව පවතින ස්ථායී සමස්ථානික ගණන 255ක් පමණ වේ. කෙසේ වුවත් අස්ථායී ලෙස වර්ග කැරුණු සමස්ථානික දහස් ගණනක් ඇත. මෙම විකිරණශීලි සමස්ථානික, තත්පරයෙන් පංගුවක සිට සති, වසර, වසර බිලියන ගණන් හෝ වසර ට්‍රිලියන ගණන් දක්වා විචලනය වන කාල පරාස තුල ක්ෂය වීමට ලක් වේ.
පරමාණුක ප්‍රබල බලය සහ (එන්රිකෝ ෆර්මි විසින් 1934 දී ෆර්මි අන්තර්ක්‍රියා මඟින් පැහැදිලි කරන ලද) දුබල බලය පිලිබඳ දැනුම හේතුවෙන්, අධික ප්‍රවේග වලින් ගැටෙන නියුක්ලියෝන සහ ඉලෙක්ට්‍රෝන පිලිබඳ පර්යේෂණ කිරීමට භෞතික විද්‍යාඥයින් පෙළඹිණ. පසුව ප්‍රබල, දුබල, සහ විද්‍යුත් චුම්බක බල විස්තර කරන අංශු භෞතික විද්‍යාව බවට පෙරැලුණේ මෙම පර්යේෂණයන් ය.
කෙසේ වෙතත්, මෙම ආකෘතියෙහි දක්නට ලැබෙන ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍රික ආචරණයන් න්‍යෂ්ටික කබොලු ආකෘතියෙන් පැහැදිලි කල හැකි ය. එම ආකෘතිය ප්‍රධාන වශයෙන් ගොඩනඟන ලද්දේ මාරියා ගූපියට්-මායර් විසිනි. එක්තරා නිශ්චිත නියුට්‍රෝන හා ප්‍රෝටෝන ප්‍රමාණ සහිත න්‍යෂ්ටීන් විශේෂ ස්ථායීතාවයක් දක්වයි. මීට හේතුව ඒවායේ කබොල්ල පිරී තිබීමයි.
වෙනත් විරල ගණයේ ක්ෂය වීම් ද සිදු වීමට හැකි ය . උදාහරණයක් ලෙස. අභ්‍යන්තර තත්ත්වාන්තරණ ක්ෂය වීමේ දී, සැකෙඹුනු න්‍යෂ්ටියක ශක්තිය අභ්‍යන්තර කවචයක ඇති ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් විමෝචනය කිරීමට යෙදවෙයි. මෙහිදී අධික වේගයන් සහිත ඉලෙක්ට්‍රෝන නිකුත් කැරුණ ද, බීටා ක්ෂය වීමේදී මෙන් න්‍යෂ්ටිය වෙනත් මූලද්‍රව්‍යයකට පෙරැලීම සිදු නොවේ.
පරමාණුක න්‍යෂ්ටීන් හි මූලික තැනුම් ඒකක සහ ඒවා අතර ප්‍රතික්‍රියා පිළිබඳ හදාරන භෞතික විද්‍යාවට අයත් උප විෂයය න්‍යෂ්ටික භෞතික විද්‍යාව නම් වෙයි. න්‍යෂ්ටික භෞතික විද්‍යාව, පරමාණුක භෞතික විද්‍යාව සමඟ පටලවා නො ගත යුතුය: පරමාණුක භෞතික විද්‍යාවේදී සිදු වන්නේ සම්පූර්ණ පරමාණුව අධ්‍යයනය කිරීමයි.
ඇල්ෆා ක්ෂය වීමේ දී, විකිරණශීලී මූලද්‍රව්‍යය හීලියම් න්‍යෂ්ටියක් විමෝචනය කිරීමෙන් ක්ෂය වී වෙනත් මූලද්‍රව්‍යයක් සහ හීලියම්-4 සාදයි. බොහෝ අවස්ථාවන්හි දී ස්ථායී න්‍යෂ්ටියක් සෑදෙන තෙක්, මෙම ක්‍රියාදාමය මෙබඳු හෝ වෙනත් ක්ෂය වීමේ පියවර කිහිපයක් දක්වා සිදු වෙයි.
න්‍යෂ්ටික ශක්තිජනනය සහ න්‍යෂ්ටික අවි සෑදීම වෙනුවෙන් යොදා ගැනීම නිසා මෙම විෂයය වඩාත් ප්‍රචලිත වී ඇත. එහෙත් මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි යෙදීම් න්‍යෂ්ටික වෛද්‍ය විද්‍යාව, චුම්භක අනුනාද ප්‍රතිරූපණය, ද්‍රව්‍ය ඉංජිනේරු විද්‍යාව, කාබන් කාල නිර්ණය, භූවේදය, සහ පුරා විද්‍යාව වැනි ‍ක්ෂේත්‍ර වල භාවිතා වේ.
1905 දී ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් ස්කන්ධ–ශක්ති තුල්‍යතාවය පිළිබඳ න්‍යාය ගොඩ නැංවීය. විකිරණශීලතාවය පිළිබඳ බෙකරල් සහ මාරි කියුරි විසින් මීට බොහෝ පෙර පරීක්ෂණ සිදු කර තිබුණ ද, විකිරණශීලතාවට අවශ්‍ය වන ශක්තියේ ප්‍රභවය පැහැදිලි කිරීමට පරමාණුක න්‍යෂ්ටිය සොයා ගන්නා තුරු හැකියාවක් නොවී ය.
න්‍යෂ්ටිය පිලිබඳ වඩා සංකීර්ණ වෙනත් ආකෘති ද යෝජනා වී ඇත. අන්තර්-ක්‍රියාකාරී බෝසෝන ආකෘතියෙහි දී නියුට්‍රෝන හා ප්‍රෝටෝන යුගල බෝසෝන ලෙස අන්තර්ක්‍රියා සිදු කරයි.
ගැමා ක්ෂය වීමේ දී සැකෙඹුනු න්‍යෂ්ටියක් ගැමා කිරණයක් නිකුත් කිරීමෙන් භූමි අවස්ථාවට පත් වෙයි. මෙම ක්‍රියාවලියේදී මූලද්‍රව්‍යය වෙනත් මූලද්‍රව්‍යයකට පෙරැලීම සිදු නොවේ.
අහස්යානා සැලසුම්කරුවෙකු විසින් බ‍ඳෙන් ඈත පියාපත් කොටසෙහි උන්දම අඩු කරනුයේ පියාපත් තුඩෙහිදී අවධි ප්‍රහාරක කෝණය වැඩි කරගනු සඳහාය. පියාපත ඇණහිටුම් කෝණය වෙත ලඟාවත්ම මෙය නිසා පියාපතෙහි මුල එහි තුඩට වඩා විගසින් ඇණහිටිණ බවට මෙයින් සහතික කෙරෙන අතර එයින් අහස්යානයට භ්‍රමණයට එරෙහි වීමේ හැකියාව ලබා දෙමින් ඇණහිටුම ලඟාවෙත්ම පාර්ශ්වික සමබරතා පාලකයන්හී සඵලතාවය පවත්වා දෙයි.
අවර දාරය සමීපයේදී උන්දම රේඛාව ඉහළ දිශාවට යළි වක්වෙන වාපතක් ප්‍රත්‍යාවර්තිත උන්දමික වාපතක් ලෙස හැඳින්වෙයි. අවරවිරහිත අහස්යානාව වැනි අවස්ථා වලදී මෙවැනි වාපත් භාවිතා වන්නේ, වාපතෙහි වායුගතික මධ්‍යය වටා ඝූර්ණය 0 විය හැකි බැවිනි. එවන් වාපතක උන්දම රේඛාව පහත පරිදි අර්ථදැක්විය හැක (විචල්‍යයන් ඉහළින් ඉරක් ඇඳ තිබීමෙන් ඒවා ජ්‍යාය විසින් බෙදීමෙන් අමානගතකරනුලැබ ඇති බවයි):
ගගනයාත්‍රා විද්‍යාවෙහි සහ ගගනගාමී ඉංජිනේරු විද්‍යාවෙහි, උන්දමක් යනු වාපතක ඉහළ හා පහළ පෘෂ්ඨයන් අතර අසමමිතික භාවයයි. උන්දමික නොවන වාපතක් හැඳින්වෙන්නේ සමමිතික වාපතක් ලෙසිනි. සමමිතික වාපතක් හා සසඳන විට, උන්දම ලබා දෙන වාසි, සොයාගත්තේ හා පළමුව භාවිතා කලේ 19වන සියවසෙහි මුල් භාගයෙහිදී මහා බ්‍රිතාන්‍යයෙහි ශ්‍රීමත් ජෝර්ජ් කේලි විසිනි.
වාපතක ඉහළම හා පහළම පෘෂ්ඨයන් අතර අඩක් තැන දක්වන වක්‍රය වන උන්දම රේඛාව අනුසාරයෙන් වාපතක උන්දම අර්ථදැක්විය හැක. මෙම ශ්‍රිතය යැයි හඳුන්වමු. වාපතක් සම්පූර්ණයෙන් අර්ථදැක්වීමට අපහට, යම් ලක්ෂ්‍යයකදී වාපතෙහි ඝණකම විස්තර කෙරෙන ඝණකම ශ්‍රිතයක් ද අවශ්‍ය වෙයි. එවිට, ඉහළ හා පහළ පෘෂ්ඨයක් පහත පරිදි අර්ථ දැක්විය හැකිය:
උන්දම සාමාන්‍යයෙන් වාපතක් සම්බන්ධිතව සැලසුම් කරනුයේ උපරිම ආරෝහණ සංගුණකය ඉහළ නංවා ගැනුමටය. මෙය විසින් වාපතක් භාවිතා කරන අහස්යානයේ වේගයෙහි ඇණහිටීම අවම කරවයි. උන්දමිත වාපත් පදනම් කර ගත් පියාපත් සහිත අහස්යානා, සමමිතික වාපත් පදනම් කරගත් පියාපත් සහිත එවැනි අහස්යානා හා සමග සැසඳූ කල අඩු ඇණහිටුම් වේගයක් සහිත වෙයි.
බොහෝ ප්‍රතිමය ඉලෙක්ට්‍රෝනික උපාංග, උදාහරණයක් ‍ලෙස රේඩියෝ රිසිවරය, මුලික පරිපථ කිහිපයක් එකතු කිරිමෙන් සාදාගනු ලැබේ. පුතිසම පරිපථ වලදි සන්තික පරාසයේ විකවයක් භාවිතා කරන අතර එයට විරුද්ධව ලෙස විවික්ත පරාසයක් ඇති සංඛ්‍යා පරිපථ හදුන්වා දිය හැක. මේ දක්වා බෙදි ඇති විවිධ ආකාරයේ ප්‍රතියස පරිපථ සංඛ්‍යාමය විශාල වේ. පරිපථයක් කති සංරචකයේ සිට දහයේ ගනන් දක්වා සංරචක ඇති පද්ධති ලෙස හදුන්වා දිය හැක.
සමහර ප්‍රතියම පරිපථ මෙම දිවල සංඛ්‍යා හෝ මයික්‍රෝෆොන ක්‍රමවේද මගින් පරිපථයක මුලික හැකියවාන් වැඩිදුයුණු කරවනු ලැබේ. මෙම ආකාරයේ පරිපථ මිශ්‍ර ඒකීය ලෙස හදුවනු ලැබේ. සමහර අවස්ථාවලදි ප්‍රතියට පරිපථ සහ සංඛ්‍ය පරිපථ වෙන් කර නැතිව ආපසු කරුණක් වේ. එයට හේතුව මෙම දෙවර්ගයටම රේඛිය සහ රේඛිය නොවන ක්‍රියාත්මක කිරිම් කල හැකි අවයයන් තිබිමයි.
උදාහරණයක් ලෙස සංස්දනය මගින් සන්නකිත පරිසරයේ ඇති විභවයක් ලබා ගන්නා නමුත් සංඛ්‍යා පාරිපථය ඇති මට්ටම දෙකක් පමනක් පිට කරනු ලබයි. එයට සමාන ලෙස අතිවේග ට්‍රාන්ස්ෆෝමර වර්ධනය වලට අනුපවශයෙන් මට්ටමක් දෙකක් ප්‍රතිපාදන ඇති අතර පාලිත ස්විචයක ගති ලක්ෂණ ඇත.
ප්‍රතිම පරිපථ සමහර අවස්ථා වලදි රේඛිය පරිපථ ලෙස හැදින්වුවත බොහෝ රේඛිය නොවන බලපෑම මිශ්‍රණ මොඩියුත වැනි ප්‍රතියට පරිපථ වල භාවිතා කරනු ලැබේ.
ප්‍රතියම පරපථ වලට හොද උදාහරණයක් ලෙස රික්ත තලය සහ ට්‍රාන්ස්මිටර් වර්ධන කරත්මක වර්ධනය සහ දෝලනය හැදින්විය හැක.
එකල එළාර අනුරාධපුරය පාලනය කල රජු විය.ඔහු දකුණු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි චෝල අධිරාජ්‍ය ජාතික පාලකයෙක් වූ අතර අසේල නම් සිංහල රජු පරාජය කිරීමෙන් රටේ බලය අල්ලා ගන්නා ලදී. ආක්‍රමණයක් සිදුවුවත් එළාර බුද්ධ ධර්මයට අනුග්‍රහය දැක්වු පාලකයෙක් විය. රටේ බොහෝ ප්‍රදේශ මෙම එළාර රජුගේ පාලනයට යටත් වූ අතර නමුත් රුහුණු ප්‍රදේශය කාවන්තිස්ස නම් සිංහල රජු පාලනය කල අතර එම නිසා ඔහු එළාරගේ ප්‍රධාන සතුරා විය. දුටුගැමුණු යනු කාවන්තිස්ස රජුගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා විය.
කාවන්තිස්ස රජුගේ වියෝවත් සමග දුටුගැමුණු රුහුණේ පාලකයා බවට පත්විය.දුටුගැමුණු යලි රට තුල බුදු දහම පිහිටුවීමේ අදිටනින් එළාරට එරෙහි සටන දියත් කල අතර මාගම සිට මහවැලි ගඟ හරහා පැමිණ එළාර යටතේ පාලනය වූ බලකොටු සහ නගර අල්ලාගනිමින් ඔහුගේ සේනාවේ සිටි ඉහල නායකයන් ඝාතනය කරන ලදි. එහිදී එළාර යටතේ සිටි බොහෝ පිරිස දෙමළ ජාතිකයන් වූ අතර දිඝබය නම් දුටුගැමුණු රජුගේ ඥාති සහෝදරයෙක් එළාර සමග එක්වු බව ඉතිහාසයේ සදහන් වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි වංශකථා වන මහාවංශය, දීපාවලිය,රාජාවලිය සහ ථුපවංශය යන ඉපැරණි වංශකථාවන්හි එළාරට එරෙහිව දුටුගැමුණු රජුගේ සටන තොරතුරු සහිතව සදහන් වී ඇත.එම සෑම සටහනකම මෙම සිදුවීම විස්තර කර ඇති අතර එයට ඉහල වටිනාකමක්ද එක් කර ඇත. රට තුල නැවත බුද්ධ ධර්මය පිහිටුවීමේ අරමුණින් මෙම සටන දියත් වු නිසා එය ධාර්මික සටනක් ලෙසද දැක්විය හැකි අතර එම නිසා දුටුගැමුණු රජු ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය තුල වීරවරයෙක් ලෙස සලකයි.
එළාරගේ මරණය සහ සේනාවන්හි පරාජයත් සමග දුටුගැමුණු රජුට ජයග්‍රහණය ලැබීමෙන් අනතුරුව සටන අවසන් වූ අතර එම සටන සිදුවූ ප්‍රදේශය නිශ්චිතව හදුනාගත නොහැකි වුවත් යම් යම් ප්‍රදේශ විජිතපුරය යැයි ඉතිහාසඥයන් විසින් අනුමාන කර ඇත. ශ්‍රී ලාංකික ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් ලෙස මෙය සදහන් වී ඇති අතර මෑත කාලීනව ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති සිවිල් යුද්ධය සමයේ රටේ ජනතාවට නිතර සිහියට නැගුණු සිදුවීමක් ද විය.
මෙම ජයග්‍රහණයන් සමග දුටුගැමුණුගේ සේනාව ඉතා වැදගත් බලකොටුවක් වන විජිතපුරය අල්ලාගැනිමට යොමු විය. සීගිරිය සහ මින්නේරිය අතර වූ මාවතකට දුටුගැමුණුගේ සේනාව ස්ථාන ගතවූ අතර එම මාවත ලංකාවේ තවත් පැරණි ශ්‍රේෂ්ට පාලකයෙක් වන පණ්ඩුකාභය රජු යුද කටයුතු සදහා යොදාගත් ප්‍රදේශයක් විය.
විජිතපුර බලය දෙපාර්ශවයටම තීරණාත්මක විය.බලකොටුවෙහි බලය අහිමිවීම එළාරගේ සේනාවන්ගේ දිරිය සුන් කිරීමක් විය. විජිතපුර නගරයේ බලය අල්ලා ගැනීම යනු දුටුගැමුණුගේ සේනාවේ අනුරාධපුරය අල්ලා ගැනීම වේගවත් කිරීමකි.
පූජා වශයෙන් හෝ අනුග්‍ර‍හ වශයෙන් හෝ තමා අයත් වස්තුවක් පරහට පරිත්‍යාග කිරීම දානය යි. දෙන වස්තුව ය, දීම ය යන දෙකට ම දාන යන වචනය ව්‍යවහාර කරනු ලැබේ. දානමය කුශලය වනුයේ දෙන වස්තුව නො ව, දීමය. තවත් ක්‍ර‍මයකින් කියත හොත් දීම සිදු කරන්නා වූ චේතනාව ය. ත්‍යාග යනු ද දක්ෂිණා යනු ද යාග යනු ද එයට ව්‍යවහාර කරන්නා වූ නාමයෝ ය.
ඉස්සන් වගාව යනු මිනිස් පරිභෝජනය සදහා මුහුදු ඉස්සන් සහ කුනිස්සන් වගා කරන ජලජීවී ව්යපාරයකි.වානිජමය වශයෙන් ඉස්සන් වගාව පළමුවෙන්ම ආරම්භ
කඩොලාන ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ හා වෙරල වෙරළාශ්‍රිත ප්‍රදේශ වල පවතින විස්තෘත ගොවිපොලවල භාවිත කරනුයේ සාම්ප්‍රදායික අඩු ගහන ඝනත්ව ක්‍රමයන්ය.
වර්ගමිටරයට ඉස්සන් 2 -3 සිටින අඩු ගණත්ව යක පවතී.ජලය මාරු කිරීම සඳහා වඩදිය බාදිය භාවිත කරන අතර ඉස්සන් යැපෙන්නේ ස්භාවික හට ගන්න ඓන්ද්‍රිය වලිනි.සමහරුන් ගොවියන් විසින් අනුමත කර නොමැති ඉස්සන් වගා කරනු ලබයි.
මෙය වැඩිපුර පවතින්නේ දුප්පත් සංවර්ධනය නොවූ රටවලය.හේතුව වනුයේ,ඉඩම් මිල ගණන පහත් හා වාර්ෂික අස්වැන්න 50 සිට 500 කිලෝ./හෙක්ටයරයට හා මේ සදහා අඩු නිෂ්පාදන වියදමක් වැයවේ.එමෙන්ම පහත් කම්කරු කම්කරු ශ්රෂමයක් අවශ්යැ වන අතර විශේෂ තාක්ෂණික ක්රපම අවශ්යක නොවේ.
බොහෝ ගොවිපළවල් හි තවාන් ඇති අතර ළපටි ඉස්සන් තත්වය දක්වා පශ්චාත් කීටයන් පත්විමට සති තුනක කාලයක් වෙන්කළ තටාක හෝ පොකුණු තුල ඇති කරනු ලබයි.මෙම තටාක සමචතුරස්රාිකාර ,දිග සහ නොගැඹුරු වන අතර නොනවත්වාම ජලය ගල යන අයුරින් සකස් කර ඇත.
සාමාන්යුයෙන් තවානක වර්ගමිටර 150 සිට 200 දක්වා සතුන් ප්ර මාණයක් සිටිති.වර්ධක පොකුණු තුලට යැවීමට සති තුනක පමණ පෙර සිට ඉහල ප්රෝ ටින ප්රෙමාණයෙන් යුතු ආහාර වේලක් සපයනු ලැබේ.එම කාලය වන විට ඔවුන්ගේ බර ග්රෑරම් 1 ක් හෝ 2ක් අතර වේ.වර්ධක තටාක තුල වූ කිවුල් දියෙහි තත්වයට ගැලපෙන අයුරින් අනුක්ර මණයෙන් එම තටාකය තුල වූ ජලයෙහි ලවණතාවය වෙනස් කරනු ලැබේ.පශ්චාත් කීටයන් ලෙස හදුන්වන අතර දින ගණන අනුව ඔවුන් නම් කරනු ලැබේ.
ග්ලෙව්ස්ටෝන් අභිජනන මධ්යයස්ථාන විශාල වශයෙන් සංවෘත්ත තත්ත්ව යටතේ සිදු කරයි.නොනසිමේ හැකියාව 0% සිට 80% දක්වා ප්‍රතිශතයක් පවතී.නමුත් සතයවශයෙන්ම පවතින්නේ 50% කි.
අභිජනන මධ්ය්ස්ථාන තුල වර්ධනය වන ඉස්සන් ගේ ආහාර වේල සඳහා ප්ලවංග මෙන්ම පසු කාලීනව මුහුදු විල තුල වැඩෙනා ඉස්සන් ගේ පිලව් ද බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී කෘතීම ආහාර වේල් මගින් වර්ධනය කිරීමද සිදු කරයි.පසු කාලීන අවධි වලදී ආහාර වේල් සඳහා ක්‍රිල් නම් වූ නැවුම් හෝ වියලි ශිත කරන ලද සත්ව ප්‍රොටීන භාවිත කරනු ලබයි.පෝෂක පදාර්ථ සහ ඖෂධ , ආහාර සඳහා ලබා දෙන මුහුදු විල් ඉස්සන් පිලව් මාර්ගයෙන් ඉස්සන් හට ලබා දෙයි.
ඉස්සන් වගාවේ ජීවන චක්‍රය පාලනය කරන ලද තත්ත්ව යටතේ සිදු කරයි.මෙයට ප්‍රධාන වශයෙන් හේතු වි ඇත්තේ, වඩාත් පුළුල්ව වගා කටයුතු සිදු කිරීමට හැකි වීමත් , එකම ප්‍රමානයෙන් යුත් ඉස්සන් වැඩියෙන් ලබා ගත හැකි පරිදි ප්‍රමාණය පාලනය කිරීමේ ක්‍රමවිදි දියුණු වීමත් , වඩා හොදින් විලෝපිකයන් පාලනය කිරීමට හැකි වීමත් යන කරුණු පදනම් කර ගනිමිනි. එමෙන්ම කාලගුණික තත්ත්ව පාලනය කිරීම මගින් වර්ධනය සහ මුහුකුර යාම වේගවත් කිරීමද හේතු වේ ඇත.
අග්නි දිග ආසියාව පුරාම කුඩා පරිමාණයේ අභිජනන මධ්යස්ථාන පවතින අතර,බොහෝ දුරට පවුල් ව්යාපාර වශයෙන් පවත්වාගෙන යන අතර අඩු තාක්ෂණික දැනුම නිසාත් ,කුඩා පරිමාණ තටාක භාවිතය නිසාත් ගහන ගණත්වය බොහෝ දුරට අඩු මට්ටමක පවති.රෝගාබාධ සඳහා වැඩි නැබුරුවක් පැවතුනද ප්‍රමාණයෙන් කුඩා බැවින් විෂබීජනාශනයෙන් පසු නැවත නිෂ්පාදනය කඩිනමින් ඇරඹිය හැකිය.
රෝගාබාධ ,කාලගුණය සහ මෙහෙයවන්නන් ගේ අත්දැකීම් මත යන විවිධ කරුණු මත නොනසිමෙ හැකියාව 0% සිට 99% දක්වා දෝලනය වේ.
සින්ඩ්‍රොමය ප්‍රථම වරට වාර්තා වුයේ 1992 ඉක්වදෝරයේ ටවුරා ගං ඉවුරු ආශ්‍රිත ඉස්සන් වගාවෙනි. . විශේෂය මේ රෝගයට ගොදුරු වුනි.රෝගය සීග්‍රයෙන් පැතිරුනේ ආසාධිත සත්වයන් සහ ඇගිල්ලන් අපනයනය කිරීම හේතුවෙනි.ඇමෙරිකානු වගා තුල පළමුව ඇති වූ අතර ආසියානු කලාපයට ප්‍රචාරණය වුයේ මෙම විශේෂය එම රට වලටද හදුන්ව දීමෙනි. එක් එක් ප්‍රදේශ වල පවතින වගාවන් වලට මෙම රෝගය ව්යාප්ත වුයේ කුරුල්ලන් මාර්ගයෙන් බව විශ්වාසයක් පවතී.
සුදු පුල්ලි සින්ඩ්‍රොමය -එකිනෙකට නෑකම් පවතින වෛරස් සමුහයක් මගින් ඇති වෙයි.1993 දී ජපානයේ . වගාවෙන් ව්යාප්ත වූ අතර ආසියාවේ හා අප්‍රිකාවේ ව්යාප්ත වුනි.පුළුල් පැතිර යාමේ හැකියාවක් ඇති වඩාත් මාරාන්තික රෝගයකි.ගහනයක සියලුම ජීවින් 100% ක් ම දිනක් තුලදී විනාශ කල හැකි විය.රෝග ලක්ෂණ ලෙස උඩු කබලේ සුදු පුල්ලි ඇති වෙයි.ජීරක ග්‍රන්ථි තුල රතු පුල්ලි ඇති වෙයි.අලස වීම මියයාමට ආසන්න ඉස්සන්ගේ ලක්ෂණයකි.
විශේෂයට බලපෑ අතර අග්නිදිග ආසියාවේ පැතුරුනි.1990 දී තායිලන්තයෙන් පළමු වරට වාර්තා විය. ස්පර්ශයෙන් බෝ වන අතර දින 2 සිට 4 දක්වා කාලයකදී විශාල මරණ සංඛ්යාවක් වාර්තා විය. රෝගය බෝ වූ ඉස්සකුගේ ශීර්ෂෞරසය කහපාට වෙයි.අසාමාන්ය ලෙස ඉහල ක්‍රියාකාරීත්වයෙන් යුත් ආහාර රටාවක් අවසන් වීමෙන් පසු මෙසේ වීම සිදු වෙයි.මරණාසන්න ඉස්සන් පොකුණු ජලය මතුපිටට එක්රැස් වෙයි.
සමහර ගොවිපළවල් තවාන් භාවිතා නොකරයි .තොග වශයෙන් සිටිනා පශ්චාත් කිටයන් වර්ධක තටාක තුලට කෙලින්ම මාරු කර යවන්නේ අදාල ටැංකි තුල උෂ්ණත්වය සහ ලවන ප්‍රමාණය නියතවූ පසුවයි.දින කීපයකට පසුව මෙම ටැංකි වල ජලය වර්ධක ටැංකි වල තත්වයට සරිලන පරිදි ක්‍රමයෙන් වෙනස් කරයි.පශ්චාත් කීටයන් ඝනත්වය ලීටරයට 500 නොඉක්මවිය යුතු අතර වැඩුණු සත්වයන් 50/ ලීටරයට නොඉක්මවිය යුතුය . නොඉක්මවිය යුතුය.