polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ගොඩනැගීම සදහා භාවිතා කොට ඇති ගොඩනැගිලි අමුද්‍රව්‍යය වන්නේ ලා අළු වැලිගල් වන අතර, ඉදිකිරීම් තාක්ෂණය වියළි පෙදරේරු ක්‍රමයයි. මෙය කාලිංග ශෛලියෙන් යුතු ය. මුලින් මෙම දේවාලය ගොඩනගා ඇත්තේ බොරදම් තුනක් සහිත උස් වූ පිස්තයක ය.
උතුරු, බටහිර සහ දකුණු යන දිශා තුනෙහි ජංඝා කොටසේ පාර්ශ්වදේවතා අවකාශ පිහිටා ඇත. ඒවා උසින් මීටර 0.75ක් ද, පළලින් මීටර 0.45ක් සහ ගැඹුරින් මීටර 0.29කි. හිස් ස්වභාවයක් ගන්නා මේවා ද කැටයම් රහිත ය.
උලුවහු කුළුණු: මෙහි ඇති උළුවහු කුළුණු අලුත්වැඩියා කටයුතුවල දී මෑතකාලීනව එකතු කරන ලද ඒවා වන අතර, ඒවායේ කිසිදු කැටයමක් දක්නට නැත.
මා ඇගේ සැමියාට ඔහුගේ යුධ ව්‍යාපාර සඳහා සහයෝගීත්වය දැක්වූ‍යේ ඔහු පිළිබඳ සොයාබැලීමෙන් පමණක් නොව, දේශපාලන සහ යුධ සබඳතා සඳහා ක්‍රියාකාරීව දායක වීමෙනි. එසේම ඔහුගේ කටයුතු මෙහෙයවීමට ද ඇය මැදිහත් විය. ඇගේ දායකත්වය සඳහා එක් නිදසුනක් ලෙස චූ යුවාන්චෑං සිය හමුදා යැංසි ගංගාව හරහා යුවාන් සෙබලුන් සමග සටන් වැදීමට සෙබලුන් රැගෙන ගිය අවස්ථාවේ, මා විසින් හේචෞ ප්‍රදේශයේ රැඳී සිටි සෙබලුන්ගේ පවුල්වල සාමාජිකයන් අස්වසන ලදී. ඇය සමග රැඳී සිටි හමුදාවන්ට නගරය ආරක්ෂා කිරීමට ඇය දිරිගැන්වූවා ය.
හොංවු අධිරාජයා ඇය දේශපාලනය සහ රාජ්‍ය කටයුතුවලට මැදිහත් වීම සම්බන්ධයෙන් එතරම් මනාපයක් නොදැක්වී ය. ඔහු අධිරාජිනියන් සහ බිසෝවරුන් රාජ්‍ය කටයුතුවලට මැදිහත් වීම වැළැක්වීමට නීති සම්පාදනය කළේ ය. අධිරාජිනී සහ බිසෝ පදවියට පහළින් වූ ශ්‍රේණිවල කාන්තාවන්ට සහායිකාවන් නොමැතිව මාලිගයෙන් පිටවීම තහනම් කළේ ය. මෙයට මා අධිරාජිනිය ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ ඔහු ජනතාවගේ පියා නම්, ඇය ඔවුන්ගේ මෑණියන් බව පවසමිනි. එවිට මවක සිය දරුවන් රැක බලාගැනීමෙන් වළක්වන්නේ කෙසේ ද යැයි ඇය විමසී ය.
මා දරිද්‍ර පසුබිමකින් පැවතෙන්නියක වූවා ය. ඇය උපත ලැබූයේ යුවාන් අධිරාජ්‍යයේ වර්තමාන ඇන්හුයි පළාතේ සුචෞ ප්‍රදේශයේ ය. එකල චීනයේ කම්කරු පන්තියට ඉහළින් වූ බොහෝ කාන්තාවන් මෙන් ඇය සිය පාද බැඳීමකට ලක් නොකළ බැව් පැවසේ. ඇගේ දෙමාපියන් පිළිබඳ දන්නා තොරතුරු ස්වල්පයකි. චෙං පෙළපත් නාමය හිමි ඇගේ මෑණියන් ඇය කුඩා කළ මියගියා ය. ඇගේ පියා ඇය සමග ඩිංයුවාන් වෙත පලා ආවේ ඔහු විසින් යම් තැනැත්තකු ඝාතනය කිරීම හේතුවෙනි.
ජනතාවගේ යහපැවැත්ම කෙරෙහි මා අධිරාජිනිය මහත් සැලකිල්ලක් දැක්වූවා ය. බදු අඩු කිරීම් සහ බර වැඩ සඳහා වූ බැඳීම් ලිහිල් කිරීමට ඇය උත්සුක වූවා ය. එසේම මිං අගනුවර වූ නැන්ජිංහි ධාන්‍යාගාරයක් ඉදිකිරීමේ දී ඇය ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටුකළා ය. මෙමගින් එහි ජාතික විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළත් වූ ශිෂ්‍යයින්ගේ ආහාර අවශ්‍යතා සපුරාලීමට හැකි විය.
ඇගේ නිහතමානීභාවය සහ සරල ජීවන රටාව හේතුවෙන් ප්‍රකට මෙම අධිරාජිනිය සාමාන්‍ය වස්ත්‍ර, ඒවා පැරණි සහ දිරා යන තෙක්ම භාවිතා කිරීමට පුරුදුව සිටියා ය. අනාථයින් සහ වැන්දඹුවන් උදෙසා රළු සේදවලින් වියූ පොරෝනා සහ තිර රෙදි ලබාදුන්නා ය. එසේම ඇය අමතර අමුද්‍රව්‍ය කුමාරවරුන්ගේ භාර්යාවන්ට ලබාදුන්නේ ඔවුනට පටපණු වගාවේ වටිනාකම වටහා දීමටයි.
1363දී, පෝයැං විලේ සටනේ දී, මෙම අනාගත අධිරැජිනිය ඉමහත් ශක්තියක් වූවා ය. යුවාන්වරුන්ට එරෙහිව කැරලි ගැසූ සිය එදිරිවාදියකු වූ චෙන් යෞලියෑංට එරෙහිව සටන් වැදීමේ දී ඇය වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකළා ය. මා වටිනා භාණ්ඩ‍ සෙබලුන් අතර බෙදා දෙමින් ඔවුන්ව සටනෙහි යෙදීමට දිරිගැන්වූවා ය.
ඇගේ පියා රතු තලප්පා හමුදාවේ ආරම්භකයා වූ ගුවෝ සිෂිං සමග මිතුරු විය. ඔහු විසින් මා හට අධ්‍යාපනය ලබාදුන් අතර, ඇගේ පියාගේ මරණින් පසු ඔහු ඇයව හදාවඩා ගත්තේ ය. 1352දී ඇය ඔහුගේ එක් නිලධාරියකු වූ චූ යුවාන්චෑං හෙවත් අනාගත හොංවු අධිරාජයාට විවාහ කරදෙන ලදී.
මා අධිරාජිනිය හෙවත් නිල වශයෙන් ෂියාඕකිගාඕ අධිරාජිනිය ලෙස හඳුන්වන්නේ මිං රාජවංශයේ චීන වල්ලභ අධිරාජිනියකි. හොංවු අධිරාජයා සමග විවාහ වූ ඇය ඔහුගේ දේශපාලන උපදේශිකාව සහ ලේකම්වරිය ලෙසින් ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය තුළ දැවැන්ත බලයක් ඉසිලූවා ය.
කාෂිබායි සහ බාජිරාඕ හට පුත්‍රයින් සිව්දෙනකු විය. ඇගේ පළමු පුත්‍රයා වූ බාලාජි බාජි රාඕ හෙවත් නානාසහේබ් උපත ලැබූයේ 1721දී ය. 1740දී බාජිරාඕගේ මරණින් පසු ෂාහු විසින් ඔහුව පේෂ්වා ධුරයට පත්කරන ලදී. දෙවන පුත්‍රයා වූ රාම්චන්ද්‍ර ළමාවියේ දී මියගියේ ය. තෙවන පුත්‍රයා වූ රඝුනාත් රාඕ 1773–1774 අතර කාලයේ පේෂ්වාවරයකු ලෙස කටයුතු කළ අතර, සිව්වන පුත්‍රයා වූ ජනාර්ධන් ද ලාබාල වියේ දී මියගියේ ය. කාෂිබායි අස්ථිපර්වදාහයේ ප්‍රභේදයකින් පීඩා විඳ තිබේ.
කාෂිබායි, මහාද්ජි ක්‍රිෂ්ණා ජෝෂිගේත්, ධනවත් බැංකුකරුවන්ගේ පවුලක සාමාජිකාවක වූ චාස්හි ෂියුබායිගේත් දියණිය වූවා ය. ඇයට ක්‍රිෂ්ණරාඕ චාස්කර් නැමැති සොහොයුරකු විය. 1720 මාර්තු 11 වන දින සාස්වාද්හි පැවති කුටුම්භීය මංගල්‍යයක දී, ඇයව බාජිරාඕට විවාහ කර දෙන ලදී.
කාෂිබායි යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ වන බාජිරාඕගේ පළමු භාර්යාවයි. බාජිරාඕ යනු ඉන්දියාවේ විසූ සිව්වන මරාථ ඡත්‍රපති ෂාහුජි රාජේ භොන්ස්ලේගේ පේෂ්වාවරුන් නව දෙනා අතුරින් වඩාත්ම බලවත්ම තැනැත්තා වූ භාට් පවුලෙන් බිහිවූ සෙන්පතියකු මෙන්ම අග්‍රාමාත්‍යවරයෙකි.
සිල්ලාවේ කිරුළු ඉතා බි‍ඳෙනසුලු ස්වභාවයකින් යුක්ත අතර, ඒවා කිලෝග්‍රෑම් එකකට වඩා වැඩි බරකින් යුක්ත ය. සිල්ලා රජවරුන් රන්වන් කිරුළු නිතර පැළඳ නැති බැව් පෙනේ. ඒවා බොහෝවිට චාරිත්‍රානුකූල සහ උත්සව කටයුතු සඳහා පමණක් භාවිතා වන්නට ඇත.
මෙම කිරුළු හමුවූයේ සිල්ලාවේ පැරණි අගනුවර වූ ග්යොංජුහි කැනීම් කටයුතුවලින් වන අතර, වර්තමානයේ ඒවා දකුණු කොරියාවේ ජාතික වස්තූන් ලෙස නම්කොට ඇත.
සිල්ලාහි කිරුළු නිර්මාණය වූයේ ව්‍යවහාර වර්ෂයෙන් 5වන-7වන සියවස් අවට කාලයේ කොරියානු රාජධානියක් වූ සිල්ලාවේ ය.
නාරා යුගය : බ්යෝබුහි මුල් ස්වරූපය තනි සිටුවූ පාදයක් සහිත පනේලයකි. 8වන සියවසේ දී, බහු-පනේල බ්යෝබු දක්නට ලැබුණු අකර, ඒවා අධිරාජකීය මාලිගය තුළ විශේෂයෙන්ම වැදගත් උත්සවවල දී ගෘහභාණ්ඩ ලෙස භාවිතා විය. පනේල සයකින් යුත් ‍බ්යෝබු නාරා යුගයේ අතිශයින් සුලබ අතර, ඒවා සේදවලින් ආවරණය කොට සම් හෝ සේද තන්තු මගින් සම්බන්ධ කරන ලදී. සෑම ඵලකයකම වූ සිතුවම් සේද රාමුවකින් වැඩ තිබිණි. පනේලය දැව රාමුවකට තබා බැඳීම සිදු විය.
හෙයියන් යුගය : 9වන සියවස වන විට, බ්යෝබු දයිම්යෝ නිවහන්, බෞද්ධ විහාර, සහ ආශ්‍රම සඳහා අත්‍යාවශ්‍ය ගෘහභාණ්ඩ අංගයක් බවට පත් විය. සෙනිගතා නම් වූ කාසි හැඩැති අසව් හඳුන්වා දෙනු ලැබූ අතර, සේද තන්තු වෙනුවට පනේල එකිනෙක සම්බන්ධ කිරීමට මේවා පුළුල්ව භාවිතා විය.
නූතන යුගය: වර්තමානය වන විට, බොහෝවිට බ්යෝබු යන්ත්‍රානුසාරයෙන් නිර්මාණය කෙරේ. කෙසේනමුත්, හස්ත-නිර්මාණ බ්යෝබු තවමත් දක්නට ලැබේ. මේවා නිර්මාණය කරනු ලබන්නේ කලා සම්ප්‍රදායයන් ඉදිරියට පවත්වාගෙන යනු ලබන පවුල් විසිනි.
පසුකාලීන 19වන සියවසේ සිට යුරෝපය සහ ඇමරිකාව වෙත ආනයනය කළ ජනප්‍රිය ජපන්වාදී අංගයක් ලෙස මෙම තිර සැලකේ. ප්‍රංශ චිත්‍ර ශිල්පී ඔඩිලන් රේඩොන් විසින් බර්ගන්ඩිහි --- සඳහා පනේල මාලාවක් නිර්මාණය කළ අතර, ඒවායේ බ්යෝබු කාල ආභාසය දක්නට ලැබිණි.
යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ සම්බන්ධිත පනේල කිහිපයක් ආධාරයෙන් තැනූ ජපන් නැමුම් තිරයන් ය. අලංකාර සිතුවම් සහ චාරුලේඛන ඇතුළත් වන මේවා අභ්‍යන්තර කුටි වෙන් කිරීමට සහ පෞද්ගලික අවකාශ ආවරණය කිරීමට භාවිතා විය.
ග්වංමු යුගයේ දී, කර්මාන්ත ප්‍රවර්ධන ප්‍රතිපත්තිය ද කොරියානු රජය විසින් මෙහෙයවන ලදී. එහි දී තාක්ෂණ සහ කර්මාන්ත පාඨශාලා ආරම්භ කිරීමට සහාය ලබාදෙන ලදී. මේ කාලයේම, දේශීය වෙළඳපොල විලාසිතා ඉල්ලුම සපිරීමට බිහිවූ නූතනකරණය වූ රෙදි විවීමේ කර්මාන්තශාලා සමග කොරියාව තුළ රෙදි විවීමේ ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රගමනයන් රැසක් සිදු විය. උදාහරණයක් වශයෙන් සේද නිර්මාණය කිරීම සඳහා නූල් කැටීමේ සහ රෙදි විවීමේ යන්ත්‍ර නිර්මාණය විය. මෙය විදේශයෙන් ගෙන්වූ මිලාධික යන්ත්‍ර සඳහා ආදේශකයක් ලෙස භාවිතා විය.
මෙකල ග්වංමු රජය විසින් නූතන නාගරික යටිතල ව්‍යූහ ද ඉදිකරන ලදී. 1898දී, අධිරාජයා විසින් ඇමරිකානු ව්‍යාපාරිකයන් සමග හවුල් ව්‍යාපාර සිදු කිරීමට අනුමැතිය ලබාදෙන ලදී. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මහජන විදුලිබල ආලෝකකරණ ජාල ක්‍රියාත්මක කළ හන්සොං විදුලිබල සමාගම සහ විදුලි වීදිකාර් ක්‍රමය බිහි විය. සෝල් නැවුම් උල්පත් ජල සමාගමට ද ඇමරිකානු සම්බන්ධතා පැවතිණි. 1902දී, එනම් කොරියාවට දුරකථනය හඳුන්වා දී වසර දෙකකට පසු පළමු දිගු-දුර පොදු දුරකථනය ස්ථාපනය කෙරිණි.
ජපන් බලපෑමට එරෙහිව නැගී සිටි ප්‍රබල චරිතයක ලෙස මින් අගබිසව සැලකේ. අගබිසවගේ කටයුතු තමන් හට තර්ජනයක් බව වටහාගත් ජපානය, සිය කොරියාවේ තානාපතිවරයා වන සිටුවර ඉනෝඕ ඉවත් කොට එම ධුරයට, ලුතිනන් ජනරාල් මියුරා පත්කළේ ය. මියුරා ජපන් රාජකීය හමුදා පසුබිම්ක ඇත්තෙකි. 1895 ඔක්තෝබර් 8 දින, මින් අගබිසවගේ ඝාතනය මෙහෙයවූයේ මියුරා විසින් බව පොදුවේ පිළිගැනේ. ඇයව මරාදැමුණේ ග්යොංබොක් මාලිගයේ රජුගේ නිල සයනාගාර‍ය වූ ගොන්චොං මාලිගය තුළදී ය.
1905 සැප්තැම්බර් මස, රුසියානු-ජපන් යුද්ධය නිමාවට ප්ත කරමින් රුසියාව සහ ජපානය විසින් පෝට්ස්මවුත් ගිවිසුම අත්සන් කරන ලදී. මෙලෙසින් ස්ථිරව කොරියාව වෙත වූ ජපන් බලපෑම ශක්තිමත් කෙරිණි. 1905 ශීත ඍතුවේ දී ග්වංමු අධිරාජයා විසින් කොරියාවෙන් පිටත රාජ්‍ය වෙත රහස් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික දූත ගමන් පිටත් කරන ලද්දේ සිය ස්වාධිපත්‍යය රැක ගැනීමට ජපන් විමර්ශනය යටතේ සාමාන්‍ය දූත මෙහෙයුම් සිදුකළ නොහැකි හෙයිනි.
ගෝජොං අධිරාජයාගේ සමයේ යුධ, ආර්ථික, ඉඩම් ක්‍රමය, අධ්‍යාපන ක්‍රමය සහ නොයෙකුත් කර්මාන්ත අර්ධ වශයෙන් බටහිරකරණයට ලක් විය. ග්වංමු ප්‍රතිසංස්කරණ ඔස්සේ කොරියාවේ සිදුවූ බටහිරකරණය සහ කාර්මීකරණය පිළිබඳ ජපානය දැඩිව විමසිලිමත් විය. ජපානයේ නේවාසික-ජනරාල්වරයා වූ ඉටෝ හිරොබුමිගේ ඝාතනයෙන් පසු, කොරියානු අධිරාජ්‍යය ඈඳා ගැනීමට ජපානය තීරණය කළේ ය.
කෙසේනමුත්, විදේශයන් මත රඳාපැවැත්ම, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය මැඬලීම සහ මන්දගාමීභාවය හේතුවෙන් ග්වංමු ප්‍රතිසංස්කරණය විප්ලවවාදී එකක් ලෙස නොසැලකේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, ජපානය සහ රුසියාව අතර අරගලයට කොරියාව මැදි විය.
විශ්වකෝෂය යනු සෑම ක්ෂේත‍්‍රයක් ම නියෝජනය කරන විශ්ව දැනුම විෂය ප‍්‍රාමාණික විද්වතුන් විසින් ලියනු ලැබූ පර්යේෂණාත්මක ශාස්ත‍්‍රීය ලිපි අනුසාරයෙන් ක‍්‍රමානුකූල සැලැස්මකට අනුව ලේඛන ගත කරන ලද කෝෂ ග‍්‍රන්ථ විශේෂයකි. නොවේ නම් විශ්ව ඥානය විශද කරමින් විෂය ප‍්‍රාමානික විශේෂඥයන් විසින් ලියනු ලබන ලිපි ඇතුළත් ග‍්‍රන්ථ විශේෂයකි.
විශ්වකෝෂය අතීතයේ ග‍්‍රන්ථ වශයෙන් සම්පාදනය වුව ද වර්තමානයේ පරිගණක මෘදුකාංග, සංයුක්ත තැටි හෝ වෙබ් අඩවි වශයෙන් නවීන තාක්ෂණානුකූලව එළිදැක්වේ.
එකල දැනුම සහ තොරතුරු එක් තැනක එක් රැස්ව නොපැවතුණු නිසා ඒවා එක් රැස් කොට ඉදිරිපත් කිරීම අරමුණු කරගෙන විශ්වකෝෂය නිර්මාණය කරන්නට ඇත.
ඩ්ජෙර් යනු පාරාවෝ හොර්-අහාට දාව ඔහුගේ භාර්යාව වූ ඛෙන්ට්හප්ට උපන් පුත්‍රයායි. ඔහුගේ මුත්තණුවන් බොහෝවිට නාමර් විය හැක. ඩ්ජෙර්ගේ දියණිය වූ මෙර්නෙයිත්, ඩ්ජෙට්ගේ භාර්යාව වූ අතර ඩෙන්‍ගේ මෑණියන් විය. පසුකාලීනව රැජිනියන් හා සම්බන්ධ හෙටෙස්-‍ස්කෙප්ට්‍රේගේ මහා තැනැත්තිය සහ හොරස් රැක බලාගන්නා තැනැත්තිය වැනි පදවි නාම දරන ස්ත්‍රීන්ගේ දේහ ඇබයිඩොස්හි ඩ්ජෙර්ගේ සොහොන්ගැබට යාබද අතිරේක සොහොන්වල හෝ සකාරාහි භූමදානය කොට ඇත. ඩ්ජෙර්ගේ භාර්යාවන් යැයි සැලකෙන මෙම කාන්තාවන් අතරට පහත අය ඇතුළත් වේ:
සෙෂෙමෙට්කා; ඇබියඩොස්හි රජුට යාබදව භූමදානය කොට ඇත. ඩොඩ්සන් සහ හිල්ටන් සඳහන් කරන්නේ ඇය ඩෙන්ගේ භාර්යාවක යැයි පැවසෙන බවයි.
බ්සු; සකාරාහි නම්පතකින් සහ ශිලා භාජන කිහිපයකින් හඳුනාගෙන ඇත (නමේ කියැවීම ද අවිනිශ්චිත ය. නාමයෙහි මත්ස්‍ය රූපාක්ෂර තුන්ක ඇතුළත් ය).
ඇත්දත් සහ දැව මත වූ අභිලේඛන ආදිතම රූපාක්ෂර ස්වරූපයෙන් යුතු ය. එහි සම්පූර්ණ පරිවර්තනය අපහසු වුව ද, සකාරාවලින් හමුවූ නම් පතක් මගින් ඇතැම්විට පළමු රාජවංශයේ මිනිස් බිලි පූජා නිරූපණය වනවා වන්නට හැක. ඇබයිඩොස්වලින් හමුවූ ඇත්දත් ඵලකයක සඳහන් වන්නේ ඩ්ජෙර් නයිල් ඩෙල්ටාවේ බුටෝ සහ සායිස් ප්‍රදේශ නැරඹූ බවයි. කයිරෝ පාෂාණයේ ඔහුගේ එක් රාජ්‍ය වර්ෂයක් "සෙට්ජෙට් දේශයට පහර දීමේ වර්ෂය" ලෙස දක්වා ඇත. මෙමගින් සිනායි දේශය හෝ ඉන් එහා ස්ථානයක් හැඟවේ යැයි අනුමාන කෙරේ.
සිය පියාණන් වූ හොර්-අහාට සමාන අයුරින් ඩ්ජෙර්ව භූමදානය කෙරුණේ ඇබයිඩොස්හි උම් එල්-කා’අබ්හි ය. ඩ්ජෙර්ගේ සොහොන්ගැබ පෙට්‍රීගේ සොහොන්ගැබයි. ඔහුගේ සෙහොන්ගැබෙහි ඔහු සමග භූමදානය කෙරුණේ සේවකයින් 318කගේ ශේෂයන් ඇතුළත් ය. පසුකාලීනව, ඩ්ජෙර්ගේ සොහොන්ගැබ ඔසිරිස්ගේ සොහොන්ගැබ යැයි සලකා ගෞරව කොට ඇත. ඩ්ජෙර්ගේ සොහොන්ගැබ ඇතුළු පළමු රාජවංශයේ භූමදාන සංකීර්ණයට ඊජිප්තු ආගමික සම්ප්‍රදායේ ඉතා වැදගත් ස්ථානයක් හිමි විය.
වර්තමාන ඊජිප්තුවේදය අනුව ඩ්ජෙර් යනු පුරාතන ඊජිප්තුවේ පළමු රාජවංශයේ තෙවන පරා‍වෝවරයා යැයි සැලකේ. ඔහු ජීවත් වූයේ මැදි-ක්‍රි.පූ. තිස් එක්වන සියවසේ වන අතර, වර්ෂ 40ක් පමණ රාජ්‍ය පාලනය කොට තිබේ. ඩ්ජෙර්ගේ හෝ ඔහුගේ බිසවට අයත් මමීකරණය කළ උඩු බාහුවක් ෆ්ලින්ඩර්ස් පෙට්‍රී විසින් සොයාගෙන ඇත. නමුත් එමිල් බෲෂ් විසින් එය ප්‍රතික්ෂේප කරයි.
‍ඩ්ජෙර්ගේ ශිලා ස්තම්භයක්, වර්තමානයේ කයිරෝ කෞතුකාගාරයේ තබා ඇති මෙය ඇබයිඩොස්වලින් හමුවූවක් විය හැක.
මැනතෝ සඳහන් කරන්නේ ඇතැම්විට ඩ්ජෙර් යැයි විශ්වාස කෙරෙන ඇතොතෙස් කාය ව්‍යවච්ඡේද විද්‍යාව පිළිබඳ නිබන්ධනයක් රචනා කළ බවත්, සහස්‍ර දෙකකට පසු ඔහුගේ කාලයේ ද එම ග්‍රන්ථය පැවති බවත් ය.
ඇබයිඩොස් රාජාවලියේ තෙවන පාරාවෝවරයා ඉටි ලෙස දක්වා ඇත. ටියුරින් රාජාවලියේ හානි වූ නාමයක් සඳහන් වන අතර එය ඉට්. ලෙස ඇරඹේ. එසේවුව ද මැනතෝ සඳහන් කරන්නේ වෙනෙෆස් නම් නාමයකි.
බටහිර අප්‍රිකාව තුළ, තෙත් අවධිය සමඟින් සෙනෙගාලයේ සිට කැමරූනය දක්වා පැතිරුණු වැසිවනාන්තරය හා කැලෑබද සැවානා පරිසරයක් පහළ විය. ක්‍රි.පූ. 9000 හා 5000 අතර, නයිජර්-කොංගෝ භාෂා කථකයකින් අප්‍රිකානු තාල වර්ගයේ කටුපොල් හා රාෆියා ශාක ගෘහස්තකරණය කරන ලදී. පළමුව, බීජ ශාක වන කවුපි හා අප්‍රිකානු රටකජු යන දෙක ද පසුව බණ්ඩක්කා හා කෝලා ද ගෘහස්තකරණයට ලක් විය. බොහෝ ශාක වැඩුණේ වනාන්තර තුළ වූ හෙයින් නයිජර්-කොංගෝ කථකයන් විසින් කැලෑ පැහැයීම සඳහා ඔපදමන ලද ගල් පොරොවන් නිපදවන ලදී.
19 වන සියවස අග හා 20 සියවස මුල, අප්‍රිකාව සඳහා පොර වැදීමත් සමඟ අප්‍රිකාවේ යුරෝපීය යටත් විජිතකරණය සීඝ්‍රයෙන් දියුණු විය. යටත් විජිතකරණයට පෙර අප්‍රිකාවේ විශේෂ්‍ය භාෂා හා ගති පැවතුම් සහිත විවිධ රාජ්‍යයන් හා ස්වාධීන ඒකක 10,000ක් දක්වා පමණ තිබූ බව බොහෝ දෙනාගේ විශ්වාසයයි. නිදහස සඳහා මහාද්වීපයේ විවිධ පැතිවලින් ඇති වූ අරගලත් දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු දුර්වල වූ යුරෝපයත් නිසා 1960 අප්‍රිකාවේ වර්ෂයෙන් සංක්‍රාන්තියට පැමිණි යටත් විජිතහරණය සිදු විය.
මානවයාගේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික අතීතය පුරාවටම රණකාමය නොතිබෙන්නට ඇති බවත් එය ඔත් ජීවන රටාව, ගොවිතැන, හා වඩාත් සංකීර්ණ දේශපාලනික පද්ධති නැඟී ඒමත් සමඟ ආරම්භ වුණු බවට විද්වතුන් තර්ක කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, කෙන්යාවේ ටර්කානා පළාතේ නටාරුක් භූමියෙන් සොයා ගන්නා ලද, වසර 10,000කට පෙර වෙනත් කණ්ඩායමක් විසින් හිතාමතා කළ පහර දීමක් හේතුවෙන් මියගිය 27 දෙනෙකුගේ ශේෂ කොටස්, කණ්ඩායම් අතර ගැටුම් වලට වඩා දිගු ඉතිහාසයක් ඇති බව පෙන්වයි.
උප-සහරානු අප්‍රිකාවෙහි විශාල කොටස් වලදී මුහුණදීමට සිදුව ඇති ලිඛිත මූලාශ්‍රයන්හී දුර්ලභත්වය හේතුවෙන් අප්‍රිකානු අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රයෙහි පර්යේෂකයන්හට අප්‍රිකාවේ ඉතිහාසය යන්න මහත් අභියෝගයක් බවට පත්ව ඇත. වාචික ඉතිහාසය ලේඛන ගතකිරීම, ඓතිහාසික වාග් විද්‍යාව, පුරා විද්‍යාව සහ ප්‍රවේණි විද්‍යාව වැනි ශාස්ත්‍රීය ශිල්පක්‍රම ඉතා වැදගත් වී ඇත.
මහාද්වීපයේ විශාල කොටසක ලිඛිත මූලාශ්‍ර හිඟ වීම හේතුවෙන්, විශේෂයෙන්ම වැදගත්ම ටිම්බක්ටූ අත්පිටපත් වලින් බොහොමයක් විනාශ වීම නිසා, අප්‍රිකානු අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රයේ අප්‍රිකාවේ ඉතිහාසය ගවේෂණය කිරීම අභියෝගාත්මක වී ඇත. එහි දී මුඛ ඉතිහාස වාර්තා, ඓතිහාසික වාග් විද්‍යාව, පුරාවිද්‍යාව, සහ ජාන විද්‍යාව වැනි උපක්ෂේත්‍රයන් තීරණාත්මක වේ.
7 වන සියවස මැද සිට රාශිදුන් කලීෆය හා මකුරියා රාජධානිය අතර ක්‍රි.ව. 652 දී දෙවන දොන්ගෝලා සටනට පසුව ඇති වූ සටන් විරාමයෙන් පසුව අරාබි වහල් වෙළඳාමෙහි දී මුස්ලිම් අරාබීන් විසින් අප්‍රිකානුවන් වහල්ලු ලෙස අල්ලා ගන්නා ලදී. ආසියාතිකයින් හා යුරෝපීයයන් ද සමඟ ඔවුන් රතු මුහුද, ඉන්දියානු සාගරය, හා සහරා කතර හරහා ප්‍රවාහනය කරන ලදී.
මධ්‍යම අප්‍රිකාවෙන්, අවුරුදු 100,000කටත් පෙර කාලයට අයත් අයත් පුරාවිද්‍යා සොයාගැනීම් කර ඇත. චෑඩ් විලට කි.මී. 60ක් පමණ නිරිතදිගින් වන චෑඩ්හි සිලූම් වලින්, ක්‍රි.පූ. පළමු සහස්‍ර වර්ෂ කාලය දක්වා දිවෙන, විශාල ලෙස පැතිරී ඇති බිත්ති සහිත ඉදිකිරීම් කලාප හා ජනාවාස මෑතක දී සොයාගෙන ඇත.
ඈයර් කඳු, වර්තමාන නයිජර්, තුළ ක්‍රි.පූ. 3000 හා 2500 අතර, නයිල් නිම්නයේ වූ වර්ධනයන්ගෙන් වෙන්ව ස්වාධීන ලෙස තඹ විරවනය කරන ලදී. එහි දී භාවිතා කරන ලද ක්‍රියාවලිය එම ප්‍රදේශයට ආවේණික වන්නේ එය ප්‍රදේශයට පිටතින් රැගෙන ආවක් නොවන බව දක්වමින් වන අතර එය ක්‍රි.පූ. 1500 පමණ වඩාත් පරිණත භාවයට පත්විය.
15 වන සියවස අග සිට, පෘතුගීසීන් අත්ලාන්තික වහල් වෙළඳාමේ කොටසක් වශයෙන් මුලින්ම වෙළඳාම හරහාත් පසුව බලහත්කාරයෙනුත් වහලුන් ලබා ගැනීමත් සමඟ යුරෝපීයයන් වහල් වෙළඳාමට එක් විය. ඔවුන් විසින් වහල් සේවයට අල්ලා ගන්නා ලද බටහිර, මධ්‍යම, හා දක්ෂිණ අප්‍රිකානුවන් එතෙර රටවලට ප්‍රවාහනය කරන ලදී.
පූර්වවාංශික කාලයේ දී, ඊජීප්තුවේ තඹ විරවනය කෙරුණු අතර අවම වශයෙන් ක්‍රි.පූ. 3000ට පසු වැඩි කලක් යන්නට මත්තෙන් ඊජීප්තුවේ හා නූබියාවේ ලෝකඩ භාවිතයට පැමිණියේ ය. නූබියාව තඹ මෙන්ම රත්රන් සඳහා ද ප්‍රධාන ප්‍රභවයක් විය. ඊජීප්තුවේ රත්රන් හා රිදී භාවිතය පූර්වවාංශික කාලය දක්වා දිවේ.
වසර මිලියන 4ක් පෙර වන විට, ඔස්ට්‍රලෝපිතකස් හොමිනීඩ විශේෂයන් කිහිපයක් දක්ෂිණ, නැගෙනහිර, හා මධ්‍යම අප්‍රිකාව පුරා විකසනය වී පැවතුණි. ඔවුන් මෙවලම් භාවිතා කරන්නන් වූ අතර මෙවලම් තනන්නන් ද විය. ඔවුන් මස් සොයමින් සැරිසැරූ අතර සර්ව භක්ෂකයින් විය.
හෝමෝ සැපියානුවන් නැගෙනහිර අප්‍රිකාවෙහි පළමු පහලවීම පෙන්නුම් කිරීමත් සමග ඇරඹෙන අප්‍රිකාවේ ඉතිහාසය, වර්තමානය දක්වා පැවතඑන්නේ ප්‍රකීර්ණක සහ දේශපාලනමය ලෙසින් ප්‍රවර්ධනය වෙමින් පවතින ජාතික රාජ්‍යයන් මාලාවක ඇටවුමක් ලෙසිනි.
ක්‍රි.පූ. 1000 ආසන්නයේ, බන්ටු සංක්‍රමණිකයන් මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ මහා විල් පෙදෙසට පැමිණ තිබුණි. ක්‍රි.පූ. පළමු සහස්‍රය මැද වන විට දී, බන්ටු ජනවර්ග වර්තමාන ඇන්ගෝලාව දක්වාම දකුණු දෙසට වන්නට පදිංචිව සිටියහ.
දක්ෂිණ අප්‍රිකාවෙන් වැඩි කොටසක්, දඩයම හා රැස් කිරීමෙහි නිරත වූ පිග්මි ජනවර්ග හා ඛොයිසාන්වරුන්ගෙන් ජනාවාසව තිබුණි. පැරණිතම ගල් කලා වලින් සමහරක් ද ඔවුන් විසින් නිපදවන ලදී.
වෙළඳාම හා වැඩි දියුණු වූ කෘෂිකාර්මික ක්‍රම වඩාත් නවීන සමාජයන්ට රුකුල් දුන් අතර සඕ, කානෙම්, බෝර්නු, ෂිලූක්, බගියර්මි, සහ වදායි මුල් ශිෂ්ටාචාරයන්ට මඟ පාදන ලදී.
පරිණත අවධියේ දර්ශීය දේවාලයක මෙන් මෙහි ද රාහ නිකේතන, තල ජංඝ නම් කොටසේ පැති තුනක ද්කනට ලැබේ. මේවා වර්තමානයේ හිස්ව පවතියි. මෙම හිස් නිකේතනයක මිනුම් උස මීටර 0.90 පළල මීටර 0.45 සහ ගැඹුර මීටර 0.23 පරිදි වේ.
සුක දේවාලය යනු යනු අත්හැර දමා ඇති දේවාලයකි. මෙම දේවාලය සප්තරථ සඳහා පුදකොට ඇති අතර, උපර ජංඝ කොටසේ දික්පාලයන්ගේ ස්ත්‍රී රූ නිරූපණය කොට ඇත. මෙම දේවාලය ඔරිස්සාවේ දේවාල නිර්මාණකරණයේ පරිණත අවධියක ඉදිවූ බැව් පෙනේ.
මෙම දේවාලය ක්‍රිව. 13වන සියවසේ දී ගංග පාලන සමයේ ඉදිවන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙය රේඛා දියොල් ස්ථල ක්‍රමයෙන් යුක්ත ය. මෙම දේවාලය ඔරිස්සා ගොඩනැගිලි සම්ප්‍රදායේ දියුණු අවධියක ඉදිව ඇති බව පෙනේ.
මෙම දේවාලයට මීටර 50ක් දුරින් නැගෙනහිරින් භාබානිසංකර දේවාලය පිහිටා ඇත. උතුරින් සාරි දෙවොලත්, දකුණින් නිවාස ගොඩනැගිලි ද දක්නට හැක.
ස්ෆියර් ඔරිජින්ස් යන නිෂ්පාදන සමාගමේ නිර්මාණයක් වන මෙය නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ සන්ජෝයි වාධ්වා සහ කෝමල් සන්ජෝයි වාධ්වා විසිනි. මෙය පාර්තෝ මිත්‍රාගේ අධ්‍යක්ෂණයකි. මෙහි සංකල්පය සහ කථාව විනෝද් රංග්නාත්ගෙනි. එහි කථාංගික කථාව සහ තිර රචනය සිදු කරන ලද්දේ ශිල්පා චෞබේ, සුෂිල් චෞබේ සහ පංකජ් මාව්චි යන පුද්ගලයින් විසිනි. මෙහි දෙබස් විනෝද් තාරනි විසින් නිර්මාණය කරන ලද ඒවා වේ. ජනක් චෞහාන්, ෆිරෝස් ඛාන් සහ අනිල් වී. යන අය මෙහි සංස්කරණයෙන් දායක වූහ. මෙහි එක් කථාංගයක් මිනිත්තු 23ක ධාවන කාලයකින් සමන්විත ය.
ඒක්තා කොවුල්, රියා ෂ්‍යාම් ශ්‍රීවාස්ථව්/බාහුරියා ලෙස; නූතන යුවතියකි‍. අනූපම් මාථූර්ගේ දියණියයි. ශිවම්ගේ භාර්යාවයි. කෞශල්‍යා-රාඝව්ගේ ලේලියයි.
කෘතිකා දේසායි ඛාන්, ශාන්ති ශ්‍රීවාස්ථව්/අම්මාජි/ශෂිකලා ලෙස; සර්ලා-රාඝව්ගේ මෑණියන් ය. කෞශල්‍යා-අශෝක්‍ගේ නැන්දණියයි. ශිවම්-ප්‍රීති-නාමිතා-අමිත්-පරිනීතා-සොනාල් යන අයගේ මිත්තණියයි.
මෙරේ අන්ග්නේ මේන්. යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු සෝප් ඔපෙරාවක් වන අතර එය ස්ටාර් ප්ලස් රූපවාහිනී නාළිකාව ඔස්සේ ලෝකය පුරා විකාශය කෙරිණි. 2015 ජූනි 15 දින මෙහි විකාශය ආරම්භ විය. සතියේ සෑම දිනකම ප.ව. 06:00ට මෙය විකාශය කෙරිණි. මෙම රූපවාහිනී කතාමාලාව රූගත කොට ඇත්තේ මුම්බායිහි වුවත්, කථාවට පසුබිම් වී ඇත්තේ මූඝල්සරායි නම් ප්‍රදේශයයි.
එක්සත් රාජධානිය තුළ ස්ටාර් ප්ලස් නාළිකාවේ ප්‍රේක්ෂකයන් වැඩිම පිරිසක් නැරඹූ වැඩසටහන් අතුරින් එකක් වන මෙය, දිනකට ප්‍රේක්ෂකයින් 100,000ක සාමාන්‍ය ප්‍රේක්ෂක සංඛ්‍යාවක් හිමි කරගැනීමට සමත් විය.
ගොඩනැගිලි සිතුවම් කිරීමේදී ද බොහෝ ලෙසින් අර්ධ කවාකාර ආරුක්කු සහිත දොර ජනෙල් හා බටහිර පන්නයට නෑකම් කියන පියසි,කුළුණු ආදිය කැටයම් සහිතව යොදා ගෙන තිබේ.මේ කාලය තුළ පහතරට සමාජය සඳහා දැඩි වශයෙන් බලපවත්නා ලද විදේශිය සංස්කෘතිමය බලපෑමෙන් සිත්තරාද යටපත් වූ බවට මේ සිතුවම් දෙස් දෙයි.එසේ නමුදු තදබල විදේශිය පාලනයක් යටතේ වූවද විදේශිය ලක්ෂණ පරයා යමින් දේශිය ලක්ෂණ ඇඳ දැක්වීමට සිතුවම්කරුවා දරනු ලැබූ උත්සාහයක ඡායාමාත්‍රයක් පහතරට සිතුවම් ගැඹුරින් විමසා බැලීමේදී පෙනී යයි.
තත්කාලයේ ස්වදේශික ධනේශ්වර පන්තියක් වර්ධනය වීමත්,ඔවුන්ගේ බෞද්ධ පුනර්ජීවනය උදෙසා ලැබූ අනුග්‍රහයත් චිත්‍ර කලාවේ උන්නතියට බලපෑ වැදගත් සාධකයන් විය.විශේෂයෙන් ධනේෂ්වර ප්‍රභූ පැලැන්තිය අතර විහාරස්ථාන ගොඩ නැංවීමට තරගකාරීත්වයක් පැවතුණි.මෙලෙස ඉදිවන විහාරස්ථානයන් හි සිතුවම්කරණයට පාරම්පරික ශිල්පීන් සාපේක්ෂ වශයෙන් හිඟ වීම නිසා පාරම්පරික චිත්‍ර ශිල්පය පුහුණු නොකළ ශිල්පී පරම්පරාවක් පහතරට බිහි විය.
දහඅට හා දහනව වන සියවස් හි ලංකාවේ පැවති සමාඡ ක්‍රමය වෙරළබඩ කලාපයේ විසූ ජනතාවගේ ජීවන ක්‍රමය විදේශයන්ගේ සංස්කෘතිමය සම්ප්‍රදායන්ගේ ප්‍රවාහයට හසුවූ බව පහතරට සිතුවම් විමර්ශනයේදී පෙනී යයි. සිතුවම් හි තේමා භාවිතයේදී උඩරට සිතුවම් ගත් මඟ ගනු ලැබුවද ඒ සඳහා අදාල පරිසරය, ඇඳූම් පැළඳූම්, යානවාහන, ගෘහ භාණ්ඩ ආදීය සිතුවම්කරණය කිරීමේදී පෘතුගීසි, ලන්දේසි හා ඉංග්‍රිසි සංස්කෘතික ලක්ෂණ මතුව පෙනෙයි.
උඩරට සිතුවම් වල බලපෑමෙන් ඇති වූවා යැයි සැලකිය හැකි පහතරට සිතුවම් තුළ උඩරට සිතුවම් හා සමාන වන අංගයන් ද වේ.නමුත් ඊට සාපේක්ෂව ඉස්මතු වී පෙනෙන සියුම් වෙනස්කම් ද වෙයි.ශෛලීය හා අනුගමනය කළ ශිල්ප ක්‍රමය අතින් යම් සමාන බවක් පෙන්නුම් කළ ද මනුෂ්‍ය රූප වල හැඩය,ඇඳූම් පැළදුම්,රේඛාකරණය,පසුබිම් හා පසුබිම් සැරසිලි,භාවිත වර්ණාලේපයන් හි සැලකිය යුතු වෙනසක් ඉස්මතු වී පෙනෙයි.
කතළුව දොඩම්ගොඩ සුදර්ශනාරාමයේ සිදුහත් යශෝදරා විවාහය දක්වා සිටින්නේද යුරෝපීය විවාහයක් ලෙසින්ය. දෙදෙනාම සපත්තු පැළද සිටිති. සිදුහත් කුමරු හිසලා ඇති ඔටුන්න බි්‍රතාන්‍ය කිරීටයක් ලෙස පෙනෙයි.යශෝදරා ද ගවුමක් ඇඳ ඇති අතර වරලස මලින් සරසා තිබේ.
කතළුව පූර්වාරාමයේ පටාචාරා කතා වස්තුවේ පටාචාරා මෙහෙණිය නැවට නංවා ගැනීමට කටයුතු කරන පුද්ගලයා හා නැවියා යන දෙදෙනාම යුරෝපීය ඇඳූම් කට්ටලයක් හැඳ යුරෝපීය හිස්වැසුම් ලා ගත් අය වෙති.
සිනිඳු පේශි, විලිඛිත නොවන අතර, ඉච්ඡානුග පාලනයට ද යටත් නොවේ. මෙය අවයව සහ ව්‍යූහයන්ගේ බිත්ති තුළ හමුවේ. උදාහරණ වශයෙන් අන්නස්‍රෝතය, ආමාශය, අන්ත්‍ර, ශ්වාස නාල, ගර්භාෂය, මූත්‍ර මාර්ගය, මූත්‍රාශය, රුධිර වාහිනී, සහ සමේ රෝමෝද්ගාමක පේශි වැනි අවයව සහ ව්‍යූහ දැක්විය හැක.
වර්ගය , සෙමෙන් ඔක්සිකාරක, සෙමෙන් සංකෝචනය වන, හෙවත් "රතු" පේශියකි. කෙශනාලිකා ඝනත්වය අධික අතර, මයිටොකොන්ඩ්‍රියා සහ මයෝග්ලොබින්වලින් පොහොසත් ය. මේ නිසා පේශියට එහි ලාක්ෂණික රතු වර්ණය ලැබී ඇත. මෙයට වැඩිපුර ඔක්සිජන් ප්‍රමාණයක් රැගෙන යා හැකි මෙය, ස්වායු ක්‍රියාකාරීත්වය සඳහා උචිත ය.
වර්ගය, මන්දගාමී පේශියක් වන අතර, ස්වායුක වේ. මයිටොකොන්ඩ්‍රියා සහ රුධිර කේශනාලිකා බහුල අතර, ඔක්සිජනීහෘත විට රතු පැහැයෙන් දිස්වේ.
වර්ගය , අඩු මයිටොකොන්ඩ්‍රියා සහ මයෝග්ලොබින් ඝනත්වයකින් සමන්විත ය. මිනිසුන් තුළ පිහිටි වේගවත්ම පේශි ආකාරයයි. ඔක්සිකාරක පේශියකට වඩා ක්ෂණිකව සහ වැඩි ප්‍රබලතාවකින් යුක්තව සංකෝචනය විය හැක. නමුත් පැවතිය හැක්කේ කෙටි කාලයකි. පේශි සංකෝචනයට පෙර සිදුවන නිර්වායු ක්‍රියාකාරීත්වය වේදනාකාරී වේ. (බොහෝ අවස්ථාවල වැරදි ලෙස ලැක්ටික් අම්ලය නිර්මාණය වීම ලෙස දක්වා ඇත). ඇතැම් ග්‍රන්ථ සහ ලිපිවල මිනිසුන් තුළ ඇති මෙම පේශී වර්ගයට අයත් යැයි වරදවා සඳහන් කොට ඇති බව සලකන්න.
වර්ගය, නිර්වායු, ග්ලයිකොච්ඡේදක, "සුදු" පැහැ පේශියකි. වඩා අඩු මයිටොකොන්ඩ්‍රියා සහ මයෝග්ලොබින් ඝනත්වයක් ඇත. කෘන්තකයින් වැනි කුඩා සත්ත්වයින් තුළ මෙය ප්‍රධාන වඩාත් වේගවත්ම පේශි ආකාරය වේ. ඔවුන්ගේ මස්වල ලා පැහැයට හේතුව මෙම පේශියයි.
හෘත් සහ කංකාල පේශි "විලිඛිත" ය. එනම් ඒවා සාකොමියර දරන අතර, ඒවා අතිශයින් ක්‍රමානුකූල කළඹවල් ලෙස සැකසී ඇත. නමුත් සිනිඳු පේශිවල සාකොමියර හෝ ක්‍රමානුකූලව සැකසුණු පේශි තන්තු කළඹවල් දැකගත නොහැක. කංකාල පේශි ක්‍රමානුකූල, සමාන්තර මිටි ලෙස සැකසී තිබුණ ද, හෘත් පේශි සම්බන්ධ වන්නේ ශාඛනය වන අක්‍රමවත් කෝණවලිනි. විලිඛිත පේශි සංකෝචනය සහ ඉහිල් වන්නේ කෙටි, වේගවත් අයුරිනි. නමුත්, සිනිඳු පේශි දිගු හෝ ආසන්න වශයෙන් ස්ථිර සංකෝචන පවත්වා ගනියි.
සිනිඳු පේශි යනු අනිච්ඡානුග, නිර්විලිඛිත පේශියකි. මෙය ද ප්‍රධාන උපකාණ්ඩ දෙකකට බෙදිය හැක. තනි-ඒකක සහ බහුඒකක සිනිඳු පේශී මෙම ආකාර වේ. තනි-ඒකක සෛල තුළ, සම්පූර්ණ කළඹම හෝ පත්‍රයම සංසෛලීය ලෙස සංකෝචනය වේ. බහුඒකක සිනිඳු පේශී තනි සෛල ස්නායුතනය කරයි. ඒ නිසා මෙම සෛල මනා පාලනයක් සහ ක්‍රමානුකූල ප්‍රතිචාර සඳහා ඉඩ ලබා දේ.
පේශි පටකය යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ සත්ත්ව දේහ තුළ පිහිටන පේශිවලින් සමන්විත මෘදු පටකයකි. මෙය පේශිවල සංකෝචන හැකියාවට හේතු වේ. මෙය කණ්ඩරා හෝ පෙරිමයිසියම වැනි පේශියෙහි ඇති සෙසු අංග සහ පටකවලට විරුද්ධ අයුරින් ක්‍රියා කරයි. මෙය ඇතිවන්නේ කලල වර්ධනයේ දී පේශිජනනය නැමැති ක්‍රියාවලියක් ඔස්සේ ය.
ඇසිටයිල්-කෝලින්, නොරැඩ්‍රිනලින්, ඇඩ්‍රිනලින්, නයිට්‍රික් ඔක්සයිඩ් වැනි ස්නායු සම්ප්‍රේෂක සහ අන්තරාසර්ග ද්‍රව්‍යවලට වෙනස් පේශී ප්‍රභේද දක්වන ප්‍රතිචාර විවිධත්වයක් පෙන්වයි.මේවා පේශී වර්ගය සහ පේශියේ නිශ්චිත පිහිටීම අනුව ‍රඳා පවතී.
හෘත් පේශි හමුවන්නේ හෘදයේ පමණි. මෙය විලිඛිත පේශියක් වන අතර, කංකාල පේශියට ව්‍යූහාත්මකව සමාන වන නමුත්, ඉච්ඡානුග පාලනයට යටත් නොවේ.
පේශි පටකය උප-ප්‍රවර්ගීකරණයට ද ලක් කළ හැක. මෙහි දී අන්තර්ගත මයෝග්ලොබින්, මයිටොකොන්ඩ්‍රියා, මයොසින් ප්‍රමාණය ආදිය සැලකිල්ලට ගත හැක.
කොහොඹා කංකාරිය කොහොඹ දෙවියන් වෙනුවෙන් පවත්වනු ලබන සංකීර්ණ වූත් චිත්තාකර්ශනීය වුත් යාතුකර්මයකි . සතර කෝරළය, සත් කෝරළය ,උඩුනුවර ,යටිනුවර, හොවාහැට, පාතදුම්බර, හාරිස්පත්තුව දේශයන්හි මෙම යාතු කර්මය පවත්වනු ලබති. නියඟයක් අපල උපද්‍රවයක් වළක්වනු පිණිස ගමට සෙත් පතා පවත්වන ලබන්නකි
කොහොඹා යක් කංකාරියේ එන අන්තර්ගත අංගයක් වූ යක්කම් පහ නයා යක්කම ඌරා යක්කම වැදි යක්කම, දර්පණ යක්කම, සීතා යක්කම නාට්‍යමය ලක්ෂණ වෙසෙසින් දැකගැනීමට හැකිය.මේ යක්කම් පහ අතරින් ද නයායක්කම ඌරා යක්කම වැදී යක්කම බහුල වශයෙන් නාට්‍ය ලක්ෂණ දැකිය හැකි
මෙම සංකීර්ණයේ මධ්‍යයේ දැව ස්තූපයක් සහ පරිවාර ශෛලමය ස්තූප ද්විත්වයක් විය. ප්‍රාකාර සංකීර්ණයේ පිටත පිවිසුම වෙත මාර්ගයක් ද වූ බැව් පෙනේ. මිර්යුක්සා විහාරයේ ස්තූප එයටම අනන්‍ය ආකාරයකට ඉදිකොට ඇති අතර, නැගෙනහිර සිට බටහිර වෙත දිවෙන ඍජු රේඛාවක් මත එය නිර්මාණය කොට ඇත. මේ සෑම එකකම උතුරු දෙසින් ශාලාවක් ඇත. සෑම ස්තූපයක්ම සහ ශාලාවක්ම ආවරණය කළ බරාඳයකින් සමන්විත වූ බැව් පෙනේ. එම නිසා මෙයට වෙන් වූ විහාර තුනක ස්වරූපයක් හිමිවී ඇත. මෙම ගෘහිනර්මාණ ශෛලිය "තනි ශාලා-තනි ස්තූප" ශෛලිය නම් වේ.
2009 ජනවාරි මාසයේ සිදුක කැනීම්වලින්, බටහිර ස්තූපයේ තිබී රත්රන් තහඩුවක් සොයාගන්නා ලදී. මෙම තහඩුවේ දෙපසම සම්භාව්‍ය චීන අක්ෂරවලින් ලියන ලද අභිලේඛනයක් විය. මෙමගින් මිර්යුක්සා විහාරය ඉදිකළ දිනය සහ හේතුව විස්තර කොට තිබේ. රන් තහඩුව තුළට නිරේධනය කොට කැටයම් කළ අක්ෂර, රතු තීන්ත හෙවත් ජුචිල් ආධාරයෙන් වර්ණගන්වා ඇත. මෙය වැදගත් කලා නිර්මාණ සඳහා භාවිතා වූ ශිල්ප ක්‍රමයකි.
මිර්යුක්සාව නිර්මාණය පිළිබඳ පුරාවෘත්තය සම්ගුංන්‍යුසාහි සඳහන් කොට ඇත. මු රජු සහ ඔහුගේ අගබිසවහට යොංහ්වාසන් පොකුණ අසල දී මෛත්‍රෙය බෝසතුන් දර්ශනය වී ඇත. රජු ක්ෂණිකව පොකුණ සිඳී යාමට සලස්වා එතැන මිර්යුක්සා විහාර සංකීර්ණය ස්ථාපනය කළේ ය. විහාර සංකීර්ණය මධ්‍යයේ පිහිටුවා තිබූ මහල් නවයකින් යුත් දැව ස්තූපය බෙක්ජේ මූලාචාර්ය කලා ශිල්පියකු වූ අබිජිගේ නිර්මාණයක් ලෙස සැලකේ.
මධ්‍යයේ පිහිටා තිබූ ස්තූපය දැ‍‍වයන් තනා තිබෙන්නට ඇතැයි සොයාගෙන ඇත. සෙසු ස්තූප දෙක ගල්වලින් නිර්මාණය කොට ඇත. දැව ස්තූපයේ උතුරු සහ දකුණු දෙසින් විශාල ප්‍රධාන ශාලාවක සහ මධ්‍ය ද්වාරයක නටබුන් සොයාගන්නා ලදී.
දකුණු කොරියානු ඓතිහාසික ස්ථානය අංක 150 ලෙස නම්කෙරුණු මිර්යුක්සාව අර්ධ වශයෙන් ප්‍රතිසංස්කරණය කොට ඇති අතර, එහි වර්තමානයේ කෞතුකාගාරයක් ද ඉදිකොට ඇත.
හිනා ඛාන්, අක්ෂරා නෛතික් සිංහානියා ලෙස: විෂම්භර්-රාජ්ශ්‍රීගේ දියණියයි. නෛතික්ගේ භාර්යාවයි. නක්ෂ්-නෛරාගේ මෑණියන් ය.