polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ඇමරිකාවේ විශ්ව විද්‍යාල සිසුන් අතර සිසුවියන්ට වඩා සිසුන් ලිංගික ඇසුර පවත්වන බව පවසා ඇත. තවත් අධ්‍යනයක් අනුව සිසුන් සමූහ වශයෙන් එක්වී ලිංගික ඇසුර පවත්වන බව පෙන්වාදී ඇත.
මුල්කාලීන හෙයියන් යුගයේ දී මෙම ආශ්‍රමය අධිරාජකීය පවුලේ අනුග්‍රහය යටතට පත් විය. 965දී, මුරකාමි අධිරාජයා නියෝග කළේ ජපානයේ ආරක්ෂක කමි හට වැදගත් සිදුවීම් වාර්තා කිරීම සඳහා අධිරාජකීය පණිවිඩකරුවන් පිටත් කර හරින ලෙසයි. හෙයිහකු නම් වූ මෙම දූතයන් මුලින් ආශ්‍රම 16ක් වෙත ප්‍රදානය කෙරිණි; එසේම 991දී, ඉචිජෝ අධිරාජයා මුරකමිගේ ලැයිස්තුවට තවත් ආශ්‍රම තුනක් ඇතුළත් කළ අතර, එයට කිතනෝ ආශ්‍රමය ද ඇතුඝත් විය.
මෙම ආශ්‍රමය පළමුවෙන් ඉදිරි කරවන ලද්දේ 947දී වංශවතකු, විද්වතකු හා කවියකු වූ සුගවාරා නෝ මිචිසනේගේ කෝපාවිෂ්ඨ ආත්මය සංසිඳුවීම සඳහායි. ෆුජිවාරා වංශයේ ඔහුගේ සතුරන් විසින් දේශපාලන කුමන්ත්‍රණයක් සිදුකොට ඔහුව පිටුවහල් කොට තිබිණි.
1871 සිට 1946 දක්වා, කිතනෝ තෙන්මන්-ගූ නිල වශයෙන් ආශ්‍රමයක් ලෙස නම් කෙරිණි. එහි අර්ථය වන්නේ මෙය රජයේ අනුග්‍රහය ලත් ආශ්‍රම අතර දෙවන ස්ථානයේ පසුවූ බවයි.
මෙම ආශ්‍රමය පුදකොට ඇත්තේ මිචිසනේ සඳහා ය. 986දී මෙම වංශවත් විද්වත් පුද්ගලයාට "තෙන්ජින්" යන පදවි නාමය ලබා දී දේවත්වයට පත්කරන ලදී.
කොරියාව, රුසියාවේ සහ ජපානයේ යටත් විජිතයක් බවට පත්වීම වළකමින්, හුදකලා රාජධානියේ තත්ත්වයෙන් මිදී රාජවංශය නූතනකරණය කිරීමට මියොංසොං උත්සාහ දරයි. සිය මාමණ්ඩිය වන රාජ්‍යාධිකාරී හ්‍යුංසොන් දේවොන්ගුන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන රාජ මාලිගයේ ගතානුගතික කොන්ෆියුසියානු පාක්ෂිකයන් සමග දේශපාලනික ආරවුලකට ඇය මැදි වෙයි. රැජිනට එරෙහි තර්ජන වර්ධනය වන විට, විදේශීය සහ දේශීය සතුරන් විසින් රැජිනියව ඝාතනය කිරීමට දරන ප්‍රයත්නවලින් ඇයව ආරක්ෂා කරගැනීමට මු-මියොං හට සිදු වේ.
ද ස්වෝඩ් විත් නෝ නේම් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 2009 වර්ෂයේ දකුණු කොරියානු චිත්‍රපටයකි. මේ සඳහා පාදක කරගෙන ඇත්තේ මින් අගබිසව හෙවත් මියොංසොං අධිරාජිනිය පිළිබඳ ප්‍රබන්ධ වාර්තාවකි. මෙම චිත්‍රපටය දීප ව්‍යාප්තව ප්‍රවේශ පත් 1,671,387ක අලෙවි කිරීමට සමත් විය.
පසුගිය දා චීනයේ සිට එක්සත් ජනපදය ඇතුළු රටවල් 12 ක පමණ ප්‍රදේශයක ශ්වසන වෛරස ව්‍යාප්ත විය. ඒ පිළිබඳ ඔබට දැන ගැනීමට අවශ්‍ය කරුණු පහතින් දැක්වේ.
සූර්යයාගේ කොරෝනාවලට සමාන ව සෛල පටකවලින් ඉදිරියට නෙරා එන උල සහිත හැඩය හේතුවෙන් මෙම වෛරසයට කොරෝනා යන නම ලැබී ඇත. මෙම වෛරසය මිනිසුන්ට මෙන් ම සතුන්ට ද වැළඳීමේ අවධානම ඇති අතර එම රෝගය සෙම්ප්‍රතිශ්‍යා තත්ත්වයක සිට ඉතා භයානක උග්‍ර රෝගී තත්ත්වයක් දක්වා වර්ධනය වීමේ අවධනමක් ඇත. 2003 වසරේ දී මෙම වෛරසය ව්‍යාප්ත වීමේ දී මිනිස්සු දහස් ගණනක් මෙම රෝගයට ගොදුරු වූ අතර 800 ක‌ට ආසන්න පිරිසක් මිය ගියහ.කොරෝනා වෛරසය කෙතරම් භයානක ද?
වාර්තා වන අන්දමට 1300ක පමණ පිරිසක් ආසාදනයට ලක් වී ඇති අතර 41 ක පමණ පිරිසක් මරණයට පක් වී ඇත. ඒ අතර වැඩි පිරිසක් මිලියන 11ක් පමණ වාසය මධ්‍යම චීනයේ වූහාන් ප්‍රාන්තයේ පුද්ගලයෝ සහ පසුගිය දින වල දී එහි සංචාරයෙහි නිරත වූ පුද්ගලයෝ ය.
මෙම නව කොරෝනා වෛරසය සඳහා කිසිඳු ඖෂධයක් ප්‍රතිචාර නොදක්ව යි. ඒ සඳහා ඇති ප්‍රධාන ප්‍රතිකර්මය නම් එම ආසාදිතයන් රැක බලා ගැනීම යි. එනම් ඔවුන් ප්‍රමාණවත් ඔක්සිජන් ලබා ගන්නවා ද සහ පෙණහලුවලට පිරිසිදු වාතය ගමන් කිරීම සඳහා නිසි සංවාතක භාවිත කරනවා ද යන්න පිළිබඳව අවධානයෙන් සිටීම යි. ශරීරයේ ප්‍රතිශක්තීකරණ පද්ධතිය විසින් ම වෛරසය මර්ධනය කරන තෙක් එම රෝගීන් සැම විට ම විවේක ගත යුතු අතර නිතර දියර වර්ග පානය කළ යුතු ය.
සාන්ත බෙනඩික් විදුහල ශ්‍රී ලංකාවේ කොලඹ කොටහේන ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති රෝමානු කතෝලික පාසලකි.මෙම පාසල 1865 වර්ශයේ ගොඩනගන ලද අතර එය එවකට පාලනය කරන ලද්දේ ගරු.හෙන්රි දිසානායක සහෝදරතුමන් විසිනි.මෙම පාසල ශ්‍රීලංකාවේ ප්‍රමුකතම පාසලක් වන අතරම මෙය ශ්‍රීලංකාවේ පැරාණිතම කතෝලික පාසලයි.මෙම පාසල අවරුදු 150 වඩා පැරණි ඉතිහාසයකට හිමිකම් කියයි.
මෙම දේවාලයේ රේඛා දියුල් ලක්ෂණ දක්නට ලැබේ. දේවාලය දකුණු දෙසින් යමුනේස්වර දේවාලයෙන් ද, ඊසානදිගින් ගංගා-යමුනා ජලාශයෙන් ද සීමා වේ. නැගෙනහිර, පටහිර සහ උතුරු දිශාවලින් මෙම දේවාලයේ ප්‍රාකාරය වටා කුඹුරු යායවල් දක්නට ලැබේ. දේවාලයේ ප්‍රාකාරයට දකුණු දෙසින් ගංග-යමුනා මාවත දිවෙයි. දේවාලය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත.
ශිවරාත්‍රී, චන්දන යාත්‍රා, කාර්තික පූර්ණිම සහ ජලාභිෂේක වැනි ආගමික චාරිත්‍ර මෙහි දී ඉටු කෙරේ. එසේම නූල් මංගල්‍යය, විවාහ මංගල්‍ය, විවාහ ගිවිස ගැනීම් වැනි විවිධ සමාජ කටයුතු ද මෙහි දී සිදු කෙරේ.
මෙම දේවාලය ක්‍රි.ව. 13වන-14වන සියවසේ දී ගංගා පාලන සමයේ ඉදිවන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙහි ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ සහ පිටත බිත්තියේ ඇති ප්‍රතිමා මේ සඳහා පාදක කොටගෙන ඇත.
ග්‍යුම්ග්වන් මිත් බුසොක් ග්‍යුම්ගු යන්න භාවිතා වන්නේ රත්රන් කිරුළක් හා එහි අතිරේක ආභරණ, මුදු සහ කර්ණාභරණ ඇතුළත් කෞතුක භාණ්ඩ එකතුවකි. මෙම කිරුළ වර්තමානයේ හොආම් කලා කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත. මෙම කෞතුක භාණ්ඩය සහ එහි අතිරේක උපාංග 1971 දෙසැම්බර් 21 දින කොරියාවේ ජාතික වස්තුවක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කෙරිණි. මෙම කිරුළ ක්‍රි.ව. පස්වන හෝ හයවන සියවසට අයත් යැයි විශ්වාස කෙරෙන අතර, එහි උස සෙන්ටිමීටර 11.5ක්, පළල සෙන්ටිමීටර 3.6කි. කිරුළේ විෂ්කම්භය සෙන්ටිමීටර 20.7කි.
කිරුළ වෙනස් කොටස් තුනකින් සෑදී ඇත. ශීර්ෂ පටිය නිර්මාණය කොට ඇත්තේ රත්රන්වලිනි. එය පටියට අල්ලන ලද කුඩා රන් කැඩපත්වලින් විසිතුරු කොට ඇත. කිරුළෙහි පටියෙහි වජ්‍ර මෝස්තරයක ස්වරූපයෙන් කැටයම් කොට ඇති ඉහළට සහ පහළ දිවෙන තිත් රාශියකි. මීට අමතරව පටියට ජේඩ් ගොගොක් පබළු ද සම්බන්ධ කොට ඇත. කෙසේනමුත්, මෙම පබළු ශීර්ෂ පටියෙහි සම්බන්ධ කොට තිබුණේ ද යන්න තවමත් මතභේදයට තුඩු දී ඇත. එයට හේතුව කැනීම් කටයුතුවල දී එය කිරුළ සමග එකට තිබී හමු නොවීමයි.
අවසානයේ, ලතාමය හැඩැති ආභරණ සතරක් ඇති අතර, ඒවා උෂ්ණීෂයන් මෙන් භාවිතා වී ඇත. ජේඩ් ගොගොක් පබළු රන් ආභරණවලට මෙන්ම කුඩා රන් ඵලකවලට ද සම්බන්ධ කොට ඇත. මෙම ආභරණ සිල්ලා ‍ආභාසය ලද බව විශ්වාස කෙරෙන අතර, කිරුළේ ශීර්ෂ පටියේ මෙන්ම මෙහි ද වජ්‍රයක මෝස්තරයෙන් යුත් තිත් රටා දැකගත හැක.
අනුව වේද, බ්රහ්ම ඔහුගේ බිරිඳ සමග, නම් පුත් සිටි, , නිර්මාණය කරන. සිය බිරිඳ සමඟ , දාව වයිසා . වයිසා හා පණ්ඩු ඔහුගේ මිය ගිය සහෝදරයාගේ භාර්යාවන් හරහා හා සහ විදුර හා ක අතින් මංගල හරහා. වයිසා ද ඔහුගේ බිරිඳ, දියණිය හරහා. මේ අනුව මහා භාරතය, එම යුද වැදී සිටින පාර්ශ්වයන් දෙකම සීයා වූ සහ . පරෂාරා මුතුන් මිත්තන් සඳහා ගෝත්‍රයක් ලෙස භාවිතා කරයි.
පරාෂර හැදී වැඩුණේ ඔහුගේ සීයා වන වසිෂ්ථ විසිනි. ඔහුගේ පියා ශක්ති මුනි ගමනක් යමින් සිටියදී කෝපයට පත් යක්ෂයකු මුණගැසුණි . ඔහු වරෙක රජෙකු වූ නමුත් වීවාමිත්‍රාගේ ශාපයක් ලෙස මිනිස් මාංසය පෝෂණය කරන යක්ෂයෙකු බවට පත් විය. යක්ෂයා පරාෂරගේ පියා කා දැමීය. වීෂු පුරාවලදී පරෂාරා මෙයින් ඇති වන කෝපය ගැන කතා කරයි:
පරාෂර හැඳින්වූයේ "ලිමිං අග්ගිස්" යනුවෙනි. ඔහුගේ ආරාමයට පහර දීමේදී ඔහුගේ කකුලට තුවාල සිදුවිය. පරාෂර වනාන්තරයක් මැදින් යමින් සිටියදී ඔහුට සහ ඔහුගේ සිසුන්ට වෘකයන් විසින් පහර දෙන ලදී. ඔහුගේ මහලු වියේදී කොර වූ කකුලකින් පැන යාමට ඔහුට නොහැකි වූ අතර ඔහු වෘකයන් සපාකෑමෙන් මෙලොව හැර ගියේය.
දිව්‍ය සූර්යයා හා සමාන තැනැත්තා, සත්‍යය දන්නා, සිය ක්‍රියාවෙන් සියලු හමුවීම් වලදී ආරක්ෂා කරයි; සොබාදහම මෙන්, ඔහු වෙනස් කළ නොහැකි අතර, ආත්මය මෙන්, සියලු සන්තෝෂයේ උල්පත වේ: ඔහු සැමවිටම ආදරයෙන් රැකබලා ගත යුතුය.
සත්‍යාවතීගේ රැකවරණයෙන් ඉවත්ව පරාෂර තපස් සිදු කළේය. පසුව වාස ද රිෂී බවට පත් වූ අතර සත්‍යවතී සිය පියාගේ නිවසට ආපසු ගිය අතර, නියමිත වේලාවට සාන්තනු සමඟ විවාහ විය .
සහ යන අක්ෂර තනි ශබ්දයක් හඟවන අක්ෂර ද්විත්ව ලෙස ලියනු ලබන්නේ ස්වර අක්ෂර දෙකක් වන සහ පිළිවෙලින් යෙදීමෙනි.
මැකූන්-රයිෂවර් මෙන් නොව, මහාප්‍රාණාක්ෂර සතුව තනි උඩුකොමාව නොපවතී: , , , . ඒවායේ සිථිලාක්ෂර ලියනු ලබන්නේ ඉංග්‍රීසියෙන් ශබ්ද කරන අක්ෂර භාවිතයෙනි: , , , . කෙසේනමුත්, මුදානොහළ නැවතුම් සහිතව උච්චාරණය කෙරෙන සියලු ව්‍යඤ්ජනාක්ෂර (මූලිකව ස්වරයක් හෝ අර්ධ ස්වරයකට පෙර නෙයෙදෙන , , , හැර සියලු ව්‍යඤ්ජනාක්ෂර) ලියනු ලබන්නේ , , , ලෙස වන අතර ඒවායේ පද විචාර අගයයන් නොසලකා හැරේ: , , .
යනු ස්වරයකට හෝ අර්ධ ස්වරයකට පෙර වන අතර, සෙසු ස්ථානවල ලෙස ගැනේ: , , , . මැකූන්-රයිෂවර් මෙන්, යන්න ලෙස ලියැවුණු විට, එය බොහෝවිට පාර්ශ්වික ව්‍යඤ්ජනාක්ෂරයක් ලෙස ශබ්ද කෙරෙන මුත්, නාසික ව්‍යඤ්ජනාක්ෂරයක් ලෙස ශබ්ද කෙරෙනු දුලබ ය: -
යා-ඉර විකල්පයක් ලෙස මාත්‍රා වෙන්කර දැක්වීමට භාවිතා වේ: - සහ - . කෙසේනමුත්, සැබෑ නාමයන්හි බහුඅරුත් පද විරල බැවින් මෙම නියමය ඉතා සුළු නිල ප්‍රකාශන සංඛ්‍යාවක පමණක් භාවිතයට ගැනේ.
යා-ඉර භාෂාමය පරිවර්තනයන්හි දී, වචනයක ආරම්භයේ හැරෙන්නට සෙසු අවස්ථාවන්හි දී, යන ආරම්භක මාත්‍රාව සඳහන් කිරීමට ‍යා-ඉර භාවිතා වේ: --, -, -
පොදු භාවිතයේදී, දෙන ලද නමක, මාත්‍රා යා-ඉරි මගින් වෙන්කිරීමට අවසර ඇත. වෙනත් පාඨයන්හි සඳහන් ඇතැම් ශබ්දවිද්‍යාත්මක වෙනස්කම් නාමයන්හිදී නොසලකා හැර ඇත්තේ, නාමයන් අතර වඩා හොඳ වක්‍රෝක්තිහරණයක් ඇතිවීම සඳහා යි: හෝ - , හෝ -
මෙම ප්‍රතිශෝධිත රෝමානුකරණය මූලික ලතින් හෝඩියට පමණක් සීමා වී ඇති අතර, නිතරම යා-ඉර භාවිත කරනු දක්නට ලැබේ. මෙය 1995 සිට කොරියානු භාෂා ජාතික ඇකඩමිය මගින් සංවර්ධනය කරන ලද අතර, 2000 ජූලි 7වන දින සංස්කෘතික, ක්‍රීඩා සහ සංචාරක අමාත්‍යාංශය මගිනමෙහජනයාට මුදාහැරි අතර, ප්‍රකාශන අංක. 2000-8 මගින් නව පද්ධතිය භාවිතයට පහත හේතූන් දක්වා ඇත:
2002 පෙබරවාරි 28 සිට සියලු කොරියානු පාඨ ග්‍රන්ථ නව පද්ධතිය සමග සම්පූර්ණ කිරීමට අවශ්‍ය විය. දකුණු කොරියාවේ ඉංග්‍රීසි-භාෂා පුවත්පත් මුලින් එහි දෝෂ හුවා දක්වමින් ඊට දැඩිව විරෝධය දැක්වුවද, පසුව රජයේ බලපෑම නිසා ඔවුනට එය අනුගමනය කිරීමට සිදු විය. කොරියා ටයිම්ස් යනු එසේ සිදුකිරීමට සිදු වූ අවසාන ප්‍රධාන ඉංග්‍රීසි-භාෂා පුවත්පත වූ අතර, 2006 මැයි මාසයේ පමණක් එය මාරුකරන ලදී.
කොරියානු භාෂා අධ්‍යයන සිසුනට සකස් කළ පාඨග්‍රන්ථ සහ ශබ්දකෝෂ මෙම රෝමානුකරණය ඇතුළු කිරීමට උත්සාහ ගත්හ. කෙසේනමුත් සමහර ප්‍රකාශකයින්, එමගින් ‍මෙම රෝමානුකරණ ආරේ සම්මුතීන් නොදන්නා ස්වදේශික-නොවන කොරියානු භාවිත කරන්නන්ට ඉන් ඇති විය හැකි දුෂ්කරතාවන් හෝ පැටලිලි සහගත තත්ත්වයන් සඳහන් කොට ඇත.
සහ යන්න සාමාන්‍යයෙන් ස්වරයකට පෙර යෙදුණු විට පිටපත් කෙරෙන්නේ , , , සහ ලෙස වන අතර, ව්‍යඤ්ජනාක්ෂරකට පෙර හෝ වචනයක අවසානයේ යෙදෙන විට , , , සහ ලෙස ය.
උතුරු කොරියාව තවමත් භාවිත කරන්නේ මැකූන්-රයිෂවර් පද්ධතියේ ප්‍රභේදයක් වන අතර, එය 1984 සිට 2000 දක්වා ‍දකුණු කොරියාවේ භාවිත වූ නිල පද්ධතියට වඩා තරමක් වෙනස් ප්‍රභේදයකි.
අබිරහස් රැසක් සඟවාගත් අරංගල කන්ද අරංගල කන්ද මුදුනට පිවිසෙන්නෙකුට අංශක 360 ක දර්ශන පථයක් පහසුවෙන් නැරඹිය හැකිය. එය සැබැවින්ම විස්මය දනවන දසුනකි. ගල මුදුනේ සිට මාතලේ කලාපය, මහනුවර කලාපය, වීල්ෂයාර්, ඇටිපොල හා බ්‍රැන්ඩිගල පර්වතයන් ද, අම්බොක්කා මෙන්ම සමස්ත නකල්ස් කලාපයද රිවස්ටන් කඳු මුදුනද දිස්වෙයි.
සියවස් ගනනාවක අතීත උරැමයන් සගවාගත් මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය යනු ලාංකීය ඉතිහාසයේ රන් අකුරින් ලියැවෙන බොහෝ මූලාශ්‍ර වලින් පිරි භුමියකි. අහස සිප ගන්නා යෝධ කඳු පන්තින්ගෙන් වටවී වසර පුරා රටම පෝෂණය කරන මහා දිය කඳුරුවලින් හෙබි මේ මනරම් ප්‍රදේශයේ අදටත් සැඟවී ඇති බෝහෝ දේ අතීත ශ්‍රී විභුතිය ලොවට කියාපායි.
අරංගල කන්ද තරණයේ දී අතර මඟ හමුවන තවත් වැදගත් ස්ථාන වන්නේ පැරණි ගල් ගුහාවන්ය. විවිධ අවස්ථාවන්හි දී නාවාතැන් ගැනීමට හැකි වන ලෙස සැකසු මෙම ගල් ගුහා සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වාභාවික පිහිටීම්ය. ලොඹු ඩැහැගන්වන අඩවන් කරන ලද ගල් කුලක් මේ ලෙන් කුටි වලට ඉහළින් ඇත්තේය.
කිසියම් ප්‍රභුවරයෙකුට ආරක්ෂාව පිණිස හෝ යම් සතුරු පිරිසකට පහරදීම සඳහා සැකසූ මේ ගල් උගුල සැබැවින්ම විශ්මය ජනකය. කුඩා හා විශාල ගල් ආධාරයෙන් රඳවා ඇති මෙය පහළ ඇති දල බෑවුමේ සිටින පුද්ගලයෙකුට පහසුවෙන් පහර දිය හැකිවන ලෙස සකසා තිබේ.
මේ අතර තවත් පිරිසක් කියා සිටියේ අරංගල කන්දේ පිහිටි නිධානයක් ගොඩ ගෙන ඒ වෙනුවෙන් ගල මුදුනේ අතීතයේ දී චෛත්‍යක් සෑදු බවයි. මේ වනවිට එම පවුලේ කිසිවෙකු ජීවතුන් අතර නොමැති බවත් එයට හේතුව වී ඇත්තේ නිධාන ගොඩ ගැනීම බවත් ඔවුහු කියති.
බෝවතැන්න ජලාශය ඉදිකර එය විවෘත කරන අවස්ථාවේ දී හේවීසි වැයීමට අරංගල කන්දට පිරිසක් නැගි බවත්, එහි දී කන්ද මුදුනේ සිට හේවිසි වැයූ බවත් පැරැන්නෝ අදටත් කියති.
උසින් මීටර් 792ක් පමණ වූ මේ අරංගල කන්ද තරණය කිරිම සුලු පටු කාර්යක් නොවේ. අරංගල යනු ප්‍රවාදාත්මක කතා රැසකින් සමන්විත කඳු පන්තියකි.
අරංගල කඳු මුදුනේ දී හමුවන හුදකලා ස්ථම්භයක් වැනි ඉදිකිරීමක් දැකිය හැකිය. ඒ සම්බන්ධයෙන් වූ විවිධ ජනප්‍රවාද රැසක් නාඋල අවට ගම්මානවල අදටත් පවතියි.
වර්ෂ 1980 ගණන්වල දී භාවනානුයෝගී තාපසයෙකු අරංගල කන්දේ විසු බවත් ඔහු මියගිය පසු ඔහු සිහිවීම වෙනුවෙන් ස්ථම්භයක් ඉදිකළ බවත් ඇතැම්හු කියති.
තවකෙකු කියා සිටියේ ප්‍රදේශයේ ජීවත් වු පැරණි ගම් මුලාදෑනිවරයෙකු වෙනුවෙන් ඔහුගේ භෂ්මාවශේෂ තැම්පත් කර සොහොනක් බැඳ ඇති බවයි.
ඒ අතර නාඋල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අරංගල කන්ද යනු එකී ඓතිහාසික පසුබිමට නෑකම් කියන තවත් දළ බෑවුම් සහිත කඳු පන්තියකි.
කෙසේ වෙතත් ඉතා දැකුම්කලුව තැනූ මෙම ඉදිකිරීම විවිධ නිධන් හොරුන්ගේ ග්‍රහණයට නතු වී ඇති බවට සාධක අපට දැකගන්නට හැකි විය.
අරංගල කන්ද මුදුනට පිවිසෙන්නෙකුට අංශක 360 ක දර්ශන පථයක් පහසුවෙන් නැරඹිය හැකිය. එය සැබැවින්ම විශ්මන දනවන දසුනකි.
රෙජිමේන්තුවේ 1 වන බලඇණිය 1983 ඔක්තෝබර් 14 වන දින සාලියාපුර කඳවුරේ ලුතිනන් කර්නල් විජය විමලරත්නගේ අණ යටතේ රජරට රයිෆල්ස් සහ විජයබාහු පාබල රෙජිමේන්තුව ඒකාබද්ධ කිරීමත් සමඟ පිහිටුවන ලදී. ගජබා රෙජිමේන්තුවේ නිළ ලාංඡනය පලිහක්, කෙටේරි දෙකක් සහ උඩරට වෙඩි බෙහෙත් මංජුසාවකින් සමන්විත වේ. ශ්‍රී ලංකා සිවිල් යුද්ධය හේතුවෙන් රෙජිමේන්තුව වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වූ අතර එම කාලය තුළ රෙජිමේන්තුවේ නිලධාරීන් සහ පිරිස් 3,500 ක් මරුමුවට පත්විය.
ගජබා රෙජිමේන්තුව යනු ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාවේ පාබල රෙජිමේන්තුවකි . 1 වන රජරට රයිෆල්ස් බලඇණිය සහ 1 වන විජයබාහු පාබල රෙජිමේන්තු බලඇණිය 1983 දී ඒකාබද්ධ කරන විට පිහිටුවන ලදී. එය නිත්‍ය බලඇණි හයකින් සහ ස්වේච්ඡා බලඇණි පහකින් සමන්විත වේ. ප්‍රධාන කාර්යාලය , සාලියපුර හමුදා කදවුර, අනුරාධපුර යන ස්ථානයෙහි පිහිටා තිබේ. එය නම් කර ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ සුප්‍රසිද්ධ රණශූරයෙකු වන පළමු වන ගජබාහු රජුගේ නමිනි.
2007 ජනවාරි 11 වන දින රෙජිමේන්තුවට ජනාධිපති වර්ණ ප්‍රදානය කරන ලද්දේ අතිගරු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා විසිනි. 2008 දී හයිටියේ එක්සත් ජාතීන්ගේ ස්ථායීකරණ මෙහෙයුමට සහභාගී වීම සඳහා රෙජිමේන්තුවේ භට පිරිසක් ද යවන ලදි.
ශාන්ත ආනා මුනීෂ්වරිය යනු සුද්ධ වූ කන්‍යමරිය මාතාවන්ගේ මව්තුමිය යි. සර්ව බලැති දෙවි පියාණන්ගේ අානුභාවයෙන් ජේසුස් ක්‍රිස්තු තුමන් පිළිසිඳ ගත් අවස්ථාවේ සකල ජනයා කන්‍යමරියාවන් පිළිකුල් කළ ද බැතිමත් සිතින් දෙවි පියාණන් වහන්සේ පිළිබඳ අචල විශ්වාසයෙන් කන්‍යමරියාවන් අත්නොහැර ළඟ රැඳුණු බැවින් අානා මාතාව ශාන්ත ආනා මුනීෂ්වරිය නමින් බුහුමන් ලැබීය.
17 වන සියවසේ දී ඉදිකර ඇති තලවිල ශාන්ත ආනා දෙව් මැඳුර අයස්කාන්ත ජනශ්‍රැති හා බැඳුණ ලංකාවේ පැරැණිම හා විශාලත්වයෙන් දෙවනි තැන ගන්නා කතෝලික දේවස්ථානය යි.
පබ්බ යනු කන්ද යන්නය. සබ්බ යනු සියල්ලන්ගේම යන්නය. සබ්බ පබ්බත යනු සියල්ලන්ගේම කන්ද යන්නය. පැරණි සිංහලයේ ආර්ථික සංවිධානයෙහි පැවති මූලධර්මයන් ඔස්සේ සබ්බ පබ්බතය අර්ථක්‍රමය අපට මෙසේ ප්‍රතිනිර්මානය කල හැකිය. මෙම අර්ථක්‍රමය මහසම්මතවාදී දේශපාලනික ක්‍රමවේදය හා බද්දව පවතී. සබ්බ පබ්බතය එහි ආර්ථික මුහුණුවර යැයි පැවසීම වඩාත් උචිතය. මහසම්මතය හා සබ්බ පබ්බතය ය ගසට පොත්ත සේ එකට බද්දව පවතී. එකිනෙකට අනිකක් ආධාරක ලෙස පවතී.
සිංහලය විදු ශාස්ත්‍රීය දැනුමෙන් අපට මේ පොදුජනතාව හා කොමිස් හා කොන්ත්‍රත් ධනපතියන් අතර පවතින බාධක තාප්පය බිද දැමීමේ බලයට අවැසි දැනුම් පද්දති නිර්මාණය කළ හැක්කේද සිංහල බෞද්ධ චිංතන දහරාවටමය. මහාසම්මතවාදයෙන් දේශපාලන සජීවීකරණයක් සිදුවන්නාවූ සේම එහි ආර්ථික අංගවූ සබ්බ පබ්බතයෙන් ආර්ථිකය සජීවීකරණයවේ.
ජනතාව වනාහී බලයේ මූලය මෙන්ම අන් සියල්ලගේම මූලයයි. කිසිවෙක් යහ පාලනයක් ගැන කල්පණාකරයි නම් එය ජනතාවාදී විය යුතුය. ජනතා අභිලාෂයන්ගෙන් ඉටුනොවී ලබන සංවර්ධනය කිසිදු ඵළදායී සංවර්ධනයක් නොවේ. මෙය රටේ සම්පත් විනාසයට පත්කරන අත්තනෝමතික සමාජයේ සුළුපිරිසක් පමණක් ප්‍රතිලාභ බුක්තිවිදින ආර්ථිකයක් බිහිවේ.
චොන්මාචොං ග්‍යුම්ජේ ග්වාදේ හමුවූයේ දිව්‍යමය අශ්ව සොහොන්ගැබේ කැනීම්වලිනි. 1978 දෙසැම්බර් 7 දින මෙය කොරියාවේ 190වන ජාතික වස්තුව ලෙස නම්කෙරිණි. මෙම බඳපටිය ද ග්යොංජු ජාතික කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත. මෙයට සිල්ලා සම්භවයක් ඇත.
ග්‍යුම්ග්වන්චොං ග්වාදේ මිත් යොපේ 1962 දෙසැම්බර් 20 දින 88වන කොරියානු ජාතික වස්තුව ලෙස නම්කරන ලදී. මෙම බඳපටිය හමුවූයේ සිල්ලා සම්භවයක් සහිත රන් කිරුළු සොහොන්ගැබෙනි. වර්තමානයේ මෙය ග්යොංජු ජාතික කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.
මෙම බඳපටිය සමග යොපේ නම් රන් දම්වැලක් ද හමුවූ අතර,එය ඕවලාකාර සහ ඍජුකෝණාස්‍රාකාර ලෝහ ඵලක 13කින් යුතුව නිර්මාණය වූ අතර, බඳපටියට අසව් කොට තිබිණි. මෙය සෙන්ටිමීටර 22.5 සිට 73.5 පමණ දක්වා දිගින් යුතු ය. මෙම යොපේ අංගය වැදගත් වන්නේ එමගින් බඳපටිය පැළඳි ආකාරය සහ භාවිත වූ ආකාරය පිළිබඳ ඉඟියක් සපයන හෙයිනි.
බඳපටියෙහි අමුණා ඇති යෝපේ සෙන්ටිමීටර 22.5 සිට 73.5 දක්වා දිගින් යුක්ත විය. මෙම ආභරණය ඕවලාකාර සහ චතුරස්‍රාකාර රන් ඵලක දහතුනකින් යුත් දාමයක් ලෙස පවතී.
එඩ්වර්ඩ්, පස්වන ජෝර්ජ් රජු සහ මේරි බිසවගේ වැඩිමහළු පුත්‍රයා විය. ඔහුගේ දහසය වන උපන් දිනය දා, එනම් ඔහුගේ පියා රජ බවට පත් වී සති නවයකට පසු එඩ්වර්ඩ් වේල්සයේ කුමරු ලෙස නම් කරන ලදී. ඔහු පළමුවන ලෝක යුධ සමයේ බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවට සේවය කල අතර විදේශයන් කිහිපයකට ගමන් කළේය.
රාම යනු හින්දු ආගමේ උත්තරීතර දෙවියන් වන ශ්‍රී කෘෂ්ණ දෙවිඳුන්ගේම ප්‍රතිරූපයකි. විෂ්ණු දෙවිඳුන්ගේ 7වන අවතාරය ලෙස සැලකෙන එතුමා රාවණා රජු සංහාරය කිරීම සඳහා මනු ලොව ප්‍රකට විය. කෘෂ්ණ අවතාරයට පසුව වඩාත් ප්‍රචලිත මෙන්ම රාමායණය තුළ ප්‍රධාන චරිතය වන්නේද එතුමාය. ජෛන ලියවිලි වලද ශලාකපුරුෂයන් 63 දෙනාගෙන් අටවන බලභද්‍ර ලෙස රාම කුමරුන් සඳහන් කර ඇත.
හින්දු ධර්මයේ වෛෂ්ණව නිකාය තුල රාමචන්ද්‍ර චරිතය වැදගත් ස්ථානයක් ලබා ගනී. දකුණු ආසියාව තුල ඉතා ප්‍රචලිත වීර කාව්‍යක් වන රාමායණය තුළ එන මුඛය චරිතයයි. රාමචන්ද්‍රගේ ජිවිත කතාව භාශා අලංකාර විවරණ සහ සාහිත්‍ය අතින් ඉතා උත්කෘෂ්ට ස්ථානයක් අත් කරගනි.
නෙක්‍රොපොලිසයක් යනු විසිතුරු සොහොන් ස්මාරක සහිත විශාල පුරාතන සුසාන භූමියකි. මෙම වදන මගින් හැඟවෙන්නේ නගරය තුළ වූ සොහොන්ගැබ් මෙන් නොව නගරයෙන් දුරස්ව පිහිටි වෙනම භූමදාන අඩවියකටයි. මේවා ඉතිහාසයේ විවිධ යුගවල විවිධ ස්ථාවලින් හමුවේ. මේවා පොළව මතුපිටට ඉහළින් ඉදිකිරීම් සිදු නොකරන මිනී වළ භූමිවලට වඩා වෙනස් ය. මෙම වදන බහුලව පුරාතන අඩවි සඳහා භාවිතා වුව ද, ග්ලාස්ගෝ නෙක්‍රොපොලිසය වැනි නූතන සුසානභූමි සඳහා ද භාවිතා වන අවස්ථා ඇත.
මයිසීනියානු ග්‍රීක යුගයේ පූර්ව-දින නිර්ණ පුරාතන ග්‍රීසියේ භූමදානයන් නගරය තුළ සිදුවී ඇත. උදාහරණයක් වශයෙන් මයිසීනිහි රාජකීය සොහොන්ගැබ් පිහිටා ඇත්තේ නගර ප්‍රාකාර පිහිටි සීමාවේ ය. පුරාතන ග්‍රීක යුගයේ දී මෙම සම්ප්‍රදාය වෙනස් වූ අතර, සාමාන්‍යයෙන් නෙක්‍රොපොලිසයන් නගරයෙන් පිටත ඉදි විය. කෙසේනමුත්, පුරාතන ග්‍රීක ලෝකය තුළ මෙම විවිධ ආකාරවලින් පැවතිය හැක. ස්පාර්ටාව නගරය තුළම භූමදානය කිරීමේ චාරිත්‍රය අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන ගිය රාජ්‍යයකි.
පුරාතන ඊජිප්තුවේ ගීසා නෙක්‍රොපොලිසය ලොව වඩාත් ප්‍රචලිත සහ පැරණිතම නෙ‍ක්‍රොපොලිසයක් බවට පත්වූයේ ගීසාහි මහා පිරමිඩය පුරාතන ‍ලෝකයේ පුදුම හතට ඇතුළත් කළ සමයේ සිට ය. පාරාවෝවරුන්ගේ භූමදානය සඳහා භාවිතා වූ පිරමිඩ හැරුණුවිට ඊජිප්තු නෙ‍ක්‍රොපොලිසයෙහි මුල්කාලීන රාජවංශික යුගයේ දර්ශීය රාජකීය සොහොන්ගැබ් ලෙස භාවිතා වූ මස්ටාබාවන් ද දක්නට ලැබේ.
ඛජුරාහෝ හෙවත් ඛර්ජුරවාහක යන වදන සම්භවය වී ඇත්තේ පුරාතන සංස්කෘත (ඛර්ජුර, ्ू යනු රටඉඳි යන්නයි, වාහක, ा යනු "දරාසිටින්නා හෙවත් වාහකයා" යන්නයි.) වදනකිනි. ප්‍රාදේශික ජනප්‍රවාද අනුව, දේවාලයේ දොරටුව ලෙස රන් රටඉඳි ගස් ද්විත්වයක් පැවති බව සඳහන් වේ. දේසායි පවසන්නේ ඛර්ජුරවාහක යන්නෙහි අරුත ගෝනුසු දරන්නා බවයි. මෙය ශිව දෙවියන් (සිය රෞද්‍ර ස්වරූපයේ නාගයින් සහ ගෝනුසු මාලාවක් සහිතව නිරූපණය කෙරේ) හැඳින්වෙන එක් ස්වරූපයකි‍.
ඛජුරාහෝ දේවාල බොහෝමයක් ක්‍රි. ව. 950 සහ 1050 අතර කාලයේ චන්දේල රාජවංශය විසින් ඉදිකළ දේවාල වේ. ඓතිහාසික වාර්තා අනුව, 12වන සියවස වන විට ඛජුරාහෝ දේවාල භූමියේ වර්ග කිලෝමීටර 20ක භූමියක් පුරා පැතිරුණු දේවාල 85ක් පැවති බව සඳහන් වුව ද, ඉන් වර්තමානයේ දැකගත හැකි වන්නේ වර්ග කිලෝමීටර 6ක භූමියක පැතිරි දේවාල 20ක් පමණි. මෙම ඉතිරිව ඇති දේවාල අතුරින් කන්දාරියා මහාදේව දේවාලය අතිශයින් විස්තරාත්මක ප්‍රතිමා රාශියකින් විසිතුරු කර ඇත්තේ ඉන්දීය කලාවේ මහිමය කියාපාමිනි.
ඛජුරාහෝ යනු ශිව දෙවියන් හා සම්බන්ධ පූජනීය ස්ථාන සතරෙන් එකකි. මෙහි සම්භවය සහ නිර්මාණය විද්වතුන්ගේ විවිධ මතවාදයන්ට ලක්ව ඇත. ශෝභිතා පුන්ජා යෝජනා කොට ඇත්තේ දේවාලයේ සම්භවය හින්දු මිත්‍යාවන්හි එන ශිව විවාහ වූ ස්ථානය ඛජුරාහෝ යැයි සැලකෙන මතය අනුසාරයෙන් පැහැදිළි කළ හැකි බවයි. රඝුවංශ ‍ශ්ලෝකය 5.53හි, මාතංගේශ්වර ‘’මාතංග’’ හෙවත් ප්‍රේමයේ දේවතාවා යනුවෙන් ගෞරව කොට ඇත.
සෑම ඛජුරාහෝ දේවාලයකම මධ්‍ය අවකාශය බැතිමතුන්ට සක්මන් කිරීම සඳහා වූ සක්මන් මළුවකින් සමන්විත ය. සම්ප්‍රදායිකව ඔවුන් පුරුස සහ ප්‍රධාන දේවතාවා වටා පැදකුණු කිරීම සිදු වේ. මෙම අවකාශය වටා පිහිටි කුළුණු, බිත්ති සහ සිවිලිම් අතිශයින් විසිතුරු කැටයමින් සමන්විත ය. මේවා දිවියේ අර්ථයන් සතරක් වන කාම, අර්ථ, ධර්ම සහ මෝක්ස යන අරුතින් යුතුව කැටයම් කොට තිබේ. මෙසේ දක්ෂිණාවර්තව සක්මන් කිරීම ප්‍රදක්ෂිණා ලෙස හඳුන්වයි.
මණ්ඩල වෘත්තය මගින් චතුරස්‍රය සීමා වේ.‍ මෙහි චතුරස්‍රය දිව්‍යමය යැයි සැලකෙන අතර, එය මානව චින්තනයේ සහ ඥානයේ සංකේතාත්මක නිපැයුමක් ලෙස දැක්විය හැක. මෙහි වෘත්තය පෘථිවිමය, මානව සහ එදිනෙදා දිවියේ නිතර දක්නට ලැබෙන අංගය්ක ලෙස විශ්වාස කෙරේ. මේ ෂෑම අංගයක්ම අනෙකට උපකාර වේ. චතුරස්‍රය පූර්ණ උප-චතුරස්‍ර 64කට බෙදෙන අතර, මෙම උප-චතුරස්‍ර “පාද” නම් වේ.
මෙම භූමිය මධ්‍ය ඉන්දියාවේ වින්ධ්‍යා කඳුවැටි කලාපය වටා පිහිටා ඇත. පුරාතව ප්‍රාදේශික ජනප්‍රවාද අනුව, හින්දු දෙවියකු වන ශිව සහ සෙසු දෙවිවරුන් කලින්ජාර් ප්‍රදේශයේ කඳුවැටි නිර්මාණය වීමට දායක වූයේ යැයි පැවසේ. කඳුවැටි සහ ගංගාවලින් සමන්විත මෙම ප්‍රදේශයේ මධ්‍යය ඛජුරාහෝ ය. මෙම දේවාල සංකීර්ණය මගින් දෙවිවරුන් ක්‍රීඩා කිරීමට ප්‍රියකළ දේවාල ගොඩනැගීමේ පුරාතන හින්දු සම්ප්‍රදාය නිරූපිත ය.
එක් දේවාලයක් හැර සෙසු සියලු දේවාල හිරු නැගෙන දිශාවට මුහුණලා පිහා ඇත. මෙය ප්‍රමුඛ හින්දු දේවාලවල දක්නට ලැබෙන සුලබ ලක්ෂණයකි. මෙම දේවාලවල සාපේක්ෂ සැලැස්ම මගින් පුරුෂ සහ ස්ත්‍රී දේවතාවියන් සහ ඔවුන්ගේ සංකේතවල එන්‍යෝන්‍ය බැඳියාව නිරූපණය කරයි‍. මෙම කලා නිර්මාණය මගින් හින්දු ආගමේ එන දිවියේ පරමාර්ථයන් යැයි සැලකෙන ධර්ම, කාම, අර්ථ සහ මෝක්ෂ යන අංග සංකේතවත් කරයි.
හින්දු දේවාලයක සැලසුම ගර්භගෘහය නම්වූ අභ්‍යන්තර හරයක් වටා සකස් වූ සමමිතික, ඒකකේන්ද්‍රීය ස්තරමය,ස්වයං-පුනරාවර්තන ව්‍යූහයකින් සමන්විත ය. ගර්භගෘහය මගින් පුරුෂ සංකල්පය නිරූපණය වන අතර, දේවාලයේ ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව එහි තබා ඇත. දේවාලයේ ශිඛරය ගර්භගෘහයෙන් ඉහළට පැන නගියි. සමමිතිය සහ ව්‍යූහය මධ්‍යම විශ්වාස, මිත්‍යා, ප්‍රමුඛතාව සහ ගණිතමය මූලධර්මා අනුසාරයෙන් ගොඩනැගූවකි.
ක්‍රි.ව. 1022 ඝස්නියේ මහමුද් හට කලින්ජාර් ආක්‍රමණයේ දී සහාය වූ පර්සියානු පර්සියානු ඉතිහාසඥයකු වන අබු රයිහාන්-අල්-බිරුනි ඛජුරාහෝව ගැන සඳහන් කොට තිබේ‍. ඔහු පවසා ඇත්තේ ඛජුරාහෝව යනු ජේජහුතිහි අගනුවර බවයි. මෙම ආක්‍රමණය අසාර්ථක වූ අතර, හින්දු රජු විසින් ඝස්නියේ මහමුද්ට කප්පම් ගෙවීමට එකඟ වීමෙන් පසු ආක්‍රමණය නවතා දැමිණි.
සෑම දේවාලයකම වාස්තු-පුරුෂ-මණ්ඩලයට ඉහළින් ගෝලාර්ධයක් සහිත උපරිව්‍යූහයක් පිහිටයි. මෙය ශිඛර නම් වේ. ශිඛර නිර්මාණයේ වෙනස්කම් ඇතිවන්නේ ඒවායේ චතුරස්‍ර යෙදෙන කෝණයේ වෙනස්වීම් මත ය. දේවාලයේ ශිඛරය ඇතැම් සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථවල මිත්‍යාමය දේව විමානයක් යැයි පැවසෙන කෛලාශ පර්වතය හෝ මේරු පර්වතය සමග සම්බන්ධ කොට දක්වා ඇත.
ඛජුරාහෝ ස්මාරක සමූහය යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි පිහිටි හින්දු සහ ජෛන දේවාල සමූහයකි. මෙය ජාන්සි ප්‍රදේශයේ සිට 175 ගිනිකොනදිගින් පිහිටයි. මේවා ඉන්දියාවේ යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවි අතුරින් එකකි. මෙම දේවාල ඒවායේ නගර-ආරේ ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ සහ ශෘංගාරාත්මක ප්‍රතිමා හේතුවෙන් ප්‍රචලිත ය.
සෙසු හින්දු දේවාල මෙන් මෙම දේවාල ද ජලය අසල නිර්මාණය කොට තිබේ. වර්තමාන ජල ප්‍රභව අතර සිබ් සාගර්, ඛජුර් සාගර් සහ ඛුදාර් නදී දක්නට ලැබේ. ප්‍රදේශයේ ජනප්‍රවාද අනුව කියැවෙන්නේ දේවාල සංකීර්ණය සතුව ජල ප්‍රභව 64ක් පැවති බවයි. මින් 56ක් පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් ඓතිහාසිකව හඳුනාගෙන ඇත.
මෙම ස්මාරක පිහිටියේ නැගෙනහිර-බටහිර දෙසට දිවෙන ජාතික ප්‍රධාන මාර්ගය 75 සිට කිලෝමීටර 10ක් පමණ දුරින් වන අතර, ඡතර්පූර් නගරයේ සිට කිලෝමීටර 50ක් පමණ දුරින් එය පිහිටා ඇත. ඡතර්පූර් නගරය නිරිතදිග-ඊසානදිග ඔස්සේ වැටී ඇති ජාතික ප්‍රධාන මාර්ගය 86 ඔස්සේ ප්‍රාන්ත අගනුවර වන භෝපාල් හා සම්බන්ධ වේ.
දැනට පවතින දේවාල අතුරින්, 6ක් ශිව දෙවියන් සහ ඔහුගේ භාර්යාවන්ට පුදකළ දේවාල වේ. 8ක් විෂ්ණු සහ ඔහුගේ භාර්යාවන්ට ද, 1ක් ගනේෂට ද, 1ක් සූර්ය දේවතාවාට ද, 3ක් ජෛන තීර්ථකයන්හට ද පුදකොට ඇත. ඇතැම් දේවාල නටබුන්වල, එම දේවාල කුමන දෙවියන්ට පිදූයේ ද යන්න හඳුනාගැනීමට ප්‍රමාණවත් සාධක හමුවී නැත.
ඛජුරාහෝවේ සියලු දේවාල අතුරින්, මාතංගේශ්වර දේවාලය ක්‍රියාකාරී වන්දනා ස්ථානයක් ලෙස පවතියි. චතුරස්‍ර ජාල සැලසුමකින් යුත් මෙම දේවාලය තුළ, 2.5 උස සහ 1.1 ක පළලකින් යුත් විශාල ලිංගයක් දැකගත හැක. මෙය 7.6 ක විෂ්කම්භයක් ඇති වේදිකාවක් මත පිහිටුවා තිබේ.
1850 සහ 1860 දශකයේ කනිංහැම්ගේ නාමකරණය සහ විධිමත් වාර්තාකරණය පුළුල් පිළිගැනීමකට ලක්වූ අතර, දිගටම භාවිතයේ පැවතිණි. ඔහු විසින් ලක්ෂ්මණ දේවාලය අවට දේවාල බටහිර සමූහය ලෙසත්, ජවේරි දේවාලය අවට ප්‍රදේශය නැගෙනහිර සමූහය ලෙසත්, සහ දුලදේව දේවාලය අවට දේවාල දක්ෂිණ සමූහය ලෙසත් හඳුන්වන ලදී.
සියලු හින්දු දේවාල මෙන්ම ඛජුරාහෝ දේවාල ද වාස්තු-පුරුෂ-මණ්ඩල නැමැති ජ්‍යාමිතික ජාල සැලසුමක් භාවිතා කොට ඇත. මෙම වාස්තුවිද්‍යා සැලසුම ප්‍රධාන අංග තුනකින් සමන්විත ය. එනම් මණ්ඩල හෙවත් වෘත්තය, පුරුෂ හෙව්ත හින්දු ආගමේ විශ්වීය හරය සහ වාස්තු හෙවත් නිවාස ව්‍යූහය යන්නයි.
ඛජුරාහෝ දේවාල ඉදිවූයේ කලින්ජාර් ප්‍රදේශයේ පිහිටි චන්දේල රාජවංශයේ අගනුවර වූ මහෝබා නැමැති මධ්‍යකාලීන නගරයේ සිට සැතපුම් 35ක් පමණ දුරිනි. පුරාතන සහ මධ්‍යකාලීන සාහිත්‍යය තුළ, ඔවුන්ගේ රාජධානිය ජිජ්හෝති, ජේජහෝති, චිහ්-චි-තෝ සහ ජේජකභුක්ති යන නම්වලින් හඳුන්වා තිබේ.
ඛජුරාහෝ සහ කලින්ජාර් ප්‍රදේශවල උසස් ගුණාත්මයෙන් යුතු වැලිගල් හමුවේ. මෙම වැලිගල් සියුම් කැටයම් නිර්මාණ සඳහා භාවිතා වන්නට ඇත. වර්තමානයේ ඉතිරිව පවත්නා ප්‍රතිමාවල කෙස් රැළි, අලංකරණය කළ නිය සහ විසිතුරු ආභරණ වැනි විස්තරාත්මක අංග පවා කැටයම් කොට තිබෙනු දක්නට ලැබේ.
ඛජුරාහෝවේ පිහිටි ඛජුරාහෝ සිවිල් ගුවන් තොටුපළ මගින් දිල්ලි, අග්‍රා, වරාණාසි සහ මුම්බායි වෙත ගුවන් ගමන් දියත් කෙරේ. මෙම භූමියට දුම්රිය මාර්ග ඔස්සේ ද ළඟාවිය හැකි අතර, ආසන්නතම දුම්රියපළ ස්මාරක පිවිසුමේ සිට කිලෝමීටර හයක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත.
ඛජුරාහෝ ස්මාරක සමූහය පිහිටියේ ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ ඡතර්පූර් දිස්ත්‍රික්කයේ ය. එය නව දිල්ලියේ සිට 620 ගිනිකොනදිගින් පිහිටා ඇත.මෙම දේවාල පිහිටි කුඩා නගරය ද ඛජුරාහෝ නම් වේ. එහි ජනගහනය 20,000ක් පමණ ය.
බොහෝ ඛජුරාහෝ දේවාල පීඨ මණ්ඩලය සහිත පාද 88 ජාල මණ්ඩුක වාස්තුපුරුෂමණ්ඩලයක් මත විහිදී ඇත. ඒවායේ චතුරස්‍ර ජාලය ශිඛර නිර්මාණයට උපකාරී වේ. මෙහි ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව හෝ ලිංගය පිහිටුවා ඇත්තේ ජාලයේ බ්‍රහ්ම පාදයේ ය.
ජෛන දේවාල පිහිටියේ ඛජුරාහෝ ස්මාරක අතර නැගෙනහිර-ගිනිකොනදිග ප්‍රදේශයේ ය. චෞසත් ජෝගිනි දේවාලය මගින් යෝගිනියන් 64ක් නිරූපණය වන අතර, ඝණ්ටායි දේවාලයේ කුළුණු මත කැටයම් කළ ඝණ්ටාර දක්නට ලැබේ.
ඛජුරාහෝ දේවාල සමූහය එකට තනා තිබුණත්, ඒවා ප්‍රධාන ආගම් දෙකකට අයත් ඒවා වේ. එනම් හින්දු ආගම සහ ජෛන ආගමයි. මෙමගින් හින්දූන් සහ ජෛනයින් අතර තිබූ ආගමික විවිධත්වය හා පිළිගැනීම නිරූපණය වේ.
මෙහි ඇති දේවාල අතුරින් වඩාත් ප්‍රේක්ෂකාකර්ෂණයට ලක්වූ කන්දාරියා ‍මහාදේව දේවාලය වර්ග අඩි 6,500ක පමණ වර්ගඵලයක් පුරා පැතිර පවතී. මෙහි ශිඛරය අඩි 116ක් දක්වා උසට විහි‍දේ.
මෙහි දේවාල අතුරින් බීජමණ්ඩල් දේවාලයේ කැනීම් කටයුතු තවමත් සිදුවෙමින් පවතියි. ග්‍රහපති කෝකල්ල ශිලාලේඛනයේ සඳහන් වෛද්‍යනාත් දේවාලය මෙය වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.
එක් දෙවොලක් හැර සෙසු සියලු ඛජුරාහෝ දේවාල හිරු උදාවන දිශාවට මුහුණලා ඉදිකොට ඇත. මේවායේ බැතිමතුන් සඳහා වන පිවිසුම් දොරටු නැගෙනහිර දිශාවට මුහුණලා තනා ඇත.
මෙම දේවාල ඒවායේ භූගෝලීය පිහිටීම අනුව ප්‍රධාන කාණ්ඩ තුනකට බෙදා ඇත: එනම් බටහිර, නැගෙනහිර සහ දක්ෂිණ වශයෙනි.