polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ඊට අමතරව ජනප්‍රිය කලාකරුවන්ගේ ග්‍රහ පිහිටීම්, දේශපාලනඥයින්ගේ හා රාජකීයයන්ගේ ග්‍රහ පිහිටීම්, හදිසි ධන ලාභ හා ධන හානි වලට බලපාන ග්‍රහ පිහිටීම් වැනි දෑ පිළිබඳ බොහෝ රට වලින් දත්ත රැස්කරමින් පර්යේෂණ කටයුතු වල නිරත විය. දළ කේන්ද්‍රයකින් විසඳා ගත නොහැකි කරුණු වලදී භාව කේන්ද්‍රය උපයෝගී ගත යුතු බව ද ඔහු තම පර්යේෂණ ඔස්සේ නිගමනය කරන ලදී. පසු කලෙක ඔහු විසින් රචිත ග්‍රන්ථ සඳහා එම පර්යේෂණ වල ප්‍රතිඵල යොදා ගන්නා ලදී.
කේ ඒ එස් ඩබ්ලිව් කස්තුරිරත්න යනු ශ්‍රී ලාංකික ග්‍රන්ථ කතුවරයෙක්, ජ්‍යොතිෂවේදියෙක් හා තාරකාවේදියෙක් වේ. මෙරට සිටි කෘතහස්ත ජ්‍යොතිෂවේදියෙකු වූ එස්. ඩබ්ලිව්. කස්තුරිරත්න සූරීහු වරෙක මේ බොරු අනාවැකි කපුටන් අරභයා වෛදික ජ්‍යොතිෂයෙන් උපුටා ගත් ශ්ලෝකයක් මෙසේ ගෙන හැර දැක්වූහ.
1959 වසරේ ශ්‍රී ලංකා විද්‍යෝදය විශ්වවිද්‍යාලය ආරම්භ කිරීමත් සමඟ තාරකා විද්‍යාව පිළිබඳ ආචාර්ය තනතුර ප්‍රථම වරට එස් ඩබ්ලිව් කස්තුරිරත්න මහතාට පිරිනමන ලද නමුත් පර්යේෂණ ග්‍රන්ථ රචනය වෙනුවෙන් ඔහුගේ සම්පූර්ණ කාලය ‌යෙදවීම සඳහා එම තනතුර ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත.
භාෂා කිහිපයකම විශාරදයෙක් වූ ඔහු රචනා කල ග්‍රන්ථ අතර ගෝචර ඵල සහ ග්‍රහ රාශී චාරය සහ හඳහන බැලීමේ ගුරුමුෂ්ටිය යනාදී ග්‍රන්ථ වේ. ලංකාව හා ලෝකය මෙන්ම අනාගතය ගැන කරැණු රැසක් එතුමා රචිත පොත්වල දක්වා ඇත.
යත්: මහණෙනි, භවයෙහි උපදින සුලු සත්ත්වයනට ‘අපි භවයෙහි උපදින ස්වභාවය නැත්තමෝ නම්, අපට ඒකාන්තයෙන් භවයෙහි ඉපැද්ම නො පැමිණෙන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැ’ යි මෙසේ ආශාවෙක් උපදී. මෙය ආශායෙන් ලද හැක්කෙක් නොවේ. මේ ද ‘යමක් කැමැත්තේ නොලබන්නේ නම් එය ද දුක් යැ’ යන්න යැ.
මහණෙනි, ව්‍යාධීන් ගෙන් පෙළෙන සුලු සත්වයනට ‘අපි ව්‍යාධි ස්වභාවය ඇත්තෝ නොවන්නමෝ නම්, ඒකාන්තයෙන් ව්‍යාධියෙක් අප කරා නො එන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැ’ යි මෙසේ ආශාවෙක් උපදී. වැලි දු මෙය ආශායෙන් ලද හැක්කෙක් නො වේ. මේ ද ‘යමක් කැමැත්තේ නො ලබන්නේ නම් ඒ ද දුකැ යි’ යන්න යැ.
කතමඤ‍්ච භික‍්ඛවෙ, යම‍්පිච‍්ඡං න ලභති තම‍්පි දුක‍්ඛං: ජාතිධම‍්මානං භික‍්ඛවෙ, සත‍්තානං එවං ඉච‍්ඡා උප‍්පජ‍්ජති: අහො වත මයං න ජාතිධම‍්මා අස‍්සාම, න ච වත නො ජාති ආගච‍්ඡෙය්‍යා ති, න ඛො පනෙතං ඉච‍්ඡාය පත‍්තබ‍්බං. ඉදම‍්පි යම‍්පිච‍්ඡං න ලභති තම‍්පි දුක‍්ඛං.
මහණෙනි, ශෝකය පියෙවි කොට ඇති සත්වයනට ‘අපි සොවින සුලු නො වන්නමෝ නම්, අප කරා ශෝකය නො එන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැ’ යි මෙසේ ආශාවෙක් උපදී. එතෙකුදු වුවත් මෙය ආශායෙන් ලැබියැ හැක්කෙක් නො වේ. මෙය ද ‘යමක් කැමැත්තේ නො ලබන්නේ නම් ඒ ද දුක් යැ’ යන්න යැ.
මහණෙනි, දිරන සුලු සත්වයනට ‘අපි දිරන සුලු බව නොමැත්තමෝ නම්, අපට දිරීම ඒකාන්තයෙන් නො ම පැමිණෙනේනේ නම්, ඒ ඉතා යෙහෙකැ’ යි මෙසේ ආශාවෙක් උපදී. මෙය ආශායෙන් ලැබියැ හැක්කෙක් නොවේ . මේ ද ‘යමක් කැමැත්තේ එය නොලබන්නේ නම් ඒ ද දුක් යැ’ යන්න ය.
මහණෙනි, මැරෙන සුලු සත්වයනට ‘අපි මැරෙන සුල්ලෝ නො වන්නමෝ නම්, අප කරා මරණය නො එන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැ’ යි මෙසේ ආශාවෙක් උපදී. එතෙකුදු වුවත් මෙය ආශායෙන් ලැබියැ හැක්කෙක් නො වේ. මෙය ද ‘යමක් කැමැත්තේ නො ලබන්නේ නම් ඒ ද දුකැ’ යි යන්න යැ.
බ්‍යාධිධම‍්මානං භික‍්ඛවෙ, සත‍්තානං එවං ඉච‍්ඡා උප‍්පජ‍්ජති: අහො වත මයං න බ්‍යාධිධම‍්මා අස‍්සාම, න ච වත නො බ්‍යාධි ආගච‍්ඡෙය්‍යාති, න ඛො පනෙතං ඉච‍්ඡාය පත‍්තබ‍්බං. ඉදම‍්පි යම‍්පිච‍්ඡං න ලභති තම‍්පි දුක‍්ඛං.
ජරා ධම‍්මානං භික‍්ඛවෙ, සත‍්තානං එවං ඉච‍්ඡා උප‍්පජ‍්ජති: අහො වත මයං න ජරාධම‍්මා අස‍්සාම, න ච වත නො ජරා ආගච‍්ඡෙය්‍යා ති, න ඛො පනෙතං ඉච‍්ඡාය පත‍්තබ‍්බං. ඉදම‍්පි යම‍්පිච‍්ඡං න ලභති තම‍්පි දුක‍්ඛං.
මරණධම‍්මානං භික‍්ඛවෙ, සත‍්තානං එවං ඉච‍්ඡා උප‍්පජ‍්ජති: අහො වත මයං න මරණධම‍්මා අස‍්සාම, න ච වත නො මරණං ආගච‍්ඡෙය්‍යා’ති, න ඛො පනෙතං ඉච‍්ඡාය පත‍්තබ‍්බං. ඉදම‍්පි යම‍්පිච‍්ඡං න ලභති තම‍්පි දුක‍්ඛං.
සොකධම‍්මානං භික‍්ඛවෙ, සත‍්තානං එවං ඉච‍්ඡා උප‍්පජ‍්ජති: අහො වත මයං න සොකධම‍්මා අස‍්සාම, න ච වත නො සොකො ආගච‍්ඡෙය්‍යාති, න ඛො පනෙතං ඉච‍්ඡාය පත‍්තබ‍්බං. ඉදම‍්පි යම‍්පිච‍්ඡං න ලභති තම‍්පි දුක‍්ඛං.
මිනිස් දේහ සෛල තුළ සිදුවන ජෛව රසායනික ප්‍රතික්‍රියා මගින් නයිට්‍රජනීය සංයෝග අඩංගු බහිස්ස්‍රාවී ද්‍රව්‍ය මුත්‍ර වාහිනී පද්ධතිය මගින් නිපදවේ.
මෙහිදී නිපදවෙන ප්‍රධාන නයිට්‍රජනීය සංයෝග වනුයේ යූරියා , යූරික්අම්ලය, ක්‍රියැටීන් හා ක්‍රියැටිනයින් යනාදියවේ.
මෙම නයිට්‍රජනීය බහිස්ස්‍රාවී ද්‍රව්‍ය ප්‍රධාන වශයෙන් වෘක්ක මගින් පෙරීම සිදුවී මුත්‍ර මාර්ගය ඔස්සේ ශරීරයෙන් බැහැර කෙරේ.
මුත්‍ර වාහිනි පද්ධතිය මගින් සිදු කරනු ලබන්නේ නයිට්‍රජන් අන්තර්ගත බහිශ්‍රාවිය ද්‍රව්‍ය වන යූරියා, යූරික් අම්ලය මුත්‍ර ලෙස දේහයෙන් බැහැර කිරීමයි.
වෘක්ක මිනිස් දේහ සෛල තුළ සිදුවන ජෛව රසායනික ප්‍රතික්‍රියා මගින් නයිට්‍රජනීය සංයෝග අඩංගු බහිස්ස්‍රාවී ද්‍රව්‍ය, මුත්‍ර වාහිනී පද්ධතියට අයත් වෘක්ක තුළ නිපදවේ.
ශ්වසනයේදී නිපදවන ශක්තිය ජීව ක්‍රියා සඳහා වැය කෙරෙන අතර ශ්වසනයේදී නිපදවෙන කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හා ජලය ප්‍රමාණය ඉක්මවා එක්රැස්වන විට සෛල වලට හානි ගෙනදේ.
ජීවී සෛල තුළ සිදුවන ජෛව රසායනික ප්‍රතික්‍රියා මගින් නිපදවෙන බහිස්ස්‍රාවී ද්‍රව්‍ය ශරීරයෙන් බැහැර කිරීමේ ක්‍රියාවලිය බහිස්ස්‍රාවය ලෙස හැඳින්වේ.
සජීවී සෛල තුළ සිදුවන ජෛව රසායනික ප්‍රතික්‍රියා හේතුවෙන් නිපදවෙන ප්‍රයෝජනවත් නොවන ඵල බහිස්ස්‍රාවී ඵල ලෙස හැඳින්වේ.
ඒවා සෛල අභ්‍යන්තරයේ සිදුවන රසායනික ප්‍රතික්‍රියා මගින් නිපදවෙන්නක් නොවීම හා එහි යූරියා, යූරික් අම්ලය, හෝ ලවණ වර්ග අඩංගු නොවීම නිසා.
බහිස්ස්‍රාවී ද්‍රව්‍ය පමණ ඉක්මවා දේහ සෛල තුළ රැස්වීමෙන් සෛල වලට හානි විමත් හා දේහයට විෂ සහිත විමත් නිසාවේ.
මයික්‍රොසොෆ්ට් අවුට්ලුක් නොහොත් හුදෙක් අවුට්ලුක් යනු මයික්‍රොසොෆ්ට් ඔෆිස් කට්ටලයේ කොටසක් ලෙස ලබා ගත හැකි මයික්‍රොසොෆ්ට් හි පුද්ගලික තොරතුරු කළමනාකරුවෙකි . මූලික වශයෙන් ඊමේල් යෙදුමක්, එයට දින දර්ශනයක්, කාර්ය කළමනාකරු, සම්බන්ධතා කළමනාකරු, සටහන් ගැනීම, ජර්නලය සහ වෙබ් බ්‍රව්සින් ද ඇතුළත් වේ.
යනු මයික්‍රොසොෆ්ට් අවුට්ලුක් හා සමාන පරිශීලක අතුරුමුහුණතක් සහිත නොමිලේ වෙබ්මේල් ය . එය 2012 දී . ලෙස නැවත නම් කිරීමට පෙර එය හොට්මේල් ලෙස හැදින්විය. එය හි වෙබ් පාරිභෝගික අනුවාදයකි.
මයික්‍රොසොෆ්ට් අවුට්ලුක් හි වෙබ් ව්‍යාපාර අනුවාදයක් ලෙස වෙබයේ අවුට්ලොක් ඔෆිස් 365, එක්ස්චේන්ජ් සර්වර් සහ එක්ස්චේන්ජ් ඔන්ලයින් හි ඇතුළත් කර ඇත.
2010 දී ජැක්සන් සහ ඇගේ සහෝදරයන් ඔප්රා වින්ෆ්‍රේ වෙනුවෙන් ඔවුන්ගේ ආච්චි කැතරින් සහ ඔවුන්ගේ ඥාති සහෝදරියන් සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් ලබා දුන් අතර ඇගේ පියාගේ මරණයෙන් පසු ජීවිතය ගැන. ඇය සහ ඇගේ සහෝදර ප්‍රින්ස් ද තම පියා වෙනුවෙන් 2010 ග්‍රැමී සම්මාන උළෙලේ දී ජීවිත කාලය සඳහා වූ සම්මානය ලබා ගත්හ.ඇය සහ ඇගේ සහෝදර ප්‍රින්ස් කැලිෆෝනියාවේ ෂර්මන් ඕක්ස් හි පිහිටි පෞද්ගලික පාසලක් වන බක්ලි පාසලට ඇතුළත් වූහ. එහිදී ඇය ධජ පාපන්දු,සැහැල්ලු පන්දු සහ චියර්ලීඩින් සඳහා සහභාගී වූවාය.
ඇය සහ සංගීතඥ/ ගායිකා ගේබ්‍රියෙල් ග්ලෙන් විසින් සවුන්ඩ්ෆ්ලවර්ස් නමින් සංගීත යුගලයක් නිර්මාණය කර 2018 ජුනි 23 වන දින කැනියන් සැසිවාරයේදී ඔවුන්ගේ පළමු ගායනය ඉදිරිපත් කරන ලද අතර එහි මුල් ගීත "ඩේසි" සහ "ඉන් ද බ්ලූ" ගීත ඇතුළත් විය. ජැක්සන් උකුලේලේ ගායනා කර වාදනය කරන අතර ග්ලෙන් ද ධ්වනි ගිටාරය ගායනා කරයි.සවුන්ඩ්ෆ්ලවර්ස් විසින් ඔවුන්ගේ පළමු ස්වයං නම් ඊපී 2020 ජුනි 24 දින නිකුත් කරන ලදී.
වයස අවුරුදු 15 වන විට ඇය මත්ද්‍රව්‍යවලට ඇබ්බැහි වී ඇති අතර කිහිප වතාවක් සියදිවි නසා ගැනීමට උත්සාහ කර ඇත. පසුව ඇයව චිකිත්සක පාසලකට යවනු ලැබූ අතර, එහිදී ඇය සිය සොෆෝමෝර් සහ කනිෂ්ඨ උසස් පාසලේ ගත කළ අතර, මානසික අවපීඩනයෙන් මිදීමට ඇයට උපකාර කිරීම ගැන ඇය ගෞරවයට පාත්‍ර වූවාය.
2011 දී ජැක්සන් ළමා මනකල්පිත චිත්‍රපටයක් වන ලුන්ඩන්ස් බ්‍රිජ් ඇන්ඩ් ද ත්රී කීස් හි රඟපෑමට අත්සන් තැබීය. මෙය ඩෙනිස් ක්‍රිස්ටන් විසින් රචිත පොතක අනුවර්තනය කරන ලද කතාවකි. අවසානයේ චිත්‍රපටය නිෂ්පාදනය නොවීය.
පැරිස් ජැක්සන් පවසා ඇත්තේ ඇය තමා කළු යැයි සලකන බවත් ඇයගේ පියා විසින් අප්‍රිකානු-ඇමරිකානු සංස්කෘතියේ ගිලී ඇති බවත්ය. ජැක්සන්ගේ දුර්ලභ විද්‍යුත්-නිල් අක්ෂි වර්ණය ජානමය තත්ත්වයක් හේතුවෙන් වාර්තා වේ.
2017 මාර්තු මාසයේදී ජැක්සන් මාදිලි සමඟ ආකෘති නිර්මාණ ගිවිසුමක් අත්සන් කළේය.මාර්තු මාසයේදී ජැක්සන් සිය රංගන දිවියට පිවිසියේ ෆොක්ස් ස්ටාර් හි ආගන්තුක චරිතයක් රඟපෑමෙනි.
පැරිස් මයිකල් කැතරින් ජැක්සන් ඇමරිකානු නිරෑපිකාවක්, නිළියක් සහ සංගීතඥයෙකි. ඇය මයිකල් ජැක්සන් සහ ඩෙබී රෝව් ගේ දෙවන දරුවා සහ එකම දියණියයි.
රාමස්වාමි ක්‍රිෂ්ණමූර්ති , කල්කි යන ඔහුගේ පෑන නාමයෙන් වඩාත් හොඳින් දන්නා, ඉන්දියානු ලේඛකයෙකු, මාධ්‍යවේදියෙකු, කවියෙකු, විචාරකයෙකු සහ ඉන්දීය නිදහස් ක්‍රියාකාරිකයෙකි. ඔහු නම් කර ඇත්තේ හින්දු දෙවියන්ගේ විෂ්ණු දෙවියන්ගේ දහවන හා අවසාන අවතාරය වන " කල්කි " යනුවෙනි. ඔහුගේ ලේඛනවලට කෙටිකතා 120 කට වැඩි ප්‍රමාණයක්, නවකතා 10 ක්, නවකතා 5 ක්, ඉතිහාස ආදර කතා 3 ක්, කතුවැකි හා දේශපාලන ලේඛන සහ චිත්‍රපට හා සංගීත විචාර සිය ගණනක් ඇතුළත් ය.
ක්‍රිෂ්ණමූර්තිගේ පියා හිටපු මදුරාසි ජනාධිපති ධුරයේ පැරණි තන්ජෝර් දිස්ත්‍රික්කයේ පුත්තමංගලම් ගම්මානයේ ගණකාධිකාරී රාමස්වාමි අයාර් ය. ඔහු තම ගමේ පාසල ඔහුගේ ප්රාථමික අධ්යාපනය සහ පසුව මහ නගර උසස් පාසලේ සහභාගි මායවරම් නමුත් වර්ෂ 1921 දී ප්රතිචාර, හුදෙක් කෙටි ඔහුට පාසලේ ජ්යේෂ්ඨ සහතික පත්ර බැහැරවීම අවසන්, ඉවත් මහත්මා ගාන්ධි ගේ 1921 -සම නොවන මෙහෙයුම් සඳහා ඇමතුම් සේවයට එක්වීමට ඒ වෙනුවට ඉන්දීය ජාතික කොන්ග්‍රසය .
කල්කිට ගෞරව පිණිස තැපැල් මුද්දරයක් නිකුත් කිරීම ශත සංවත්සර සැමරුම්වල කැපී පෙනෙන සිදුවීම් අතර විය. තමිල්නාඩු රජය කල්කිගේ කෘති ජනසතු කිරීම නිවේදනය කළ අතර එමඟින් ප්‍රකාශකයන්ට ඔහුගේ කෘති නැවත මුද්‍රණය කිරීමට අවස්ථාව ලැබෙනු ඇත.
5 දෙසැම්බර් 1954 සිට වයස අවුරුදු අවුරුදු 55 දා කල්කි චෙන්නායි මිය ක්ෂය රෝගය . 1954 දෙසැම්බර් 5 දිනැති කල්කි සඟරාවේ විශේෂ කලාපය අන්නයි සාරදා දේවි වෙනුවෙන් ඔහුගේ අවසාන කතුවැකිය විය. ඔහුගේ අභාවයට පෙර ඔහුගේ සෞඛ්‍ය තත්වය යහපත් අතට හැරී ඇති බවට එම සඟරාව තොරතුරු බෙදා ගත්තේය.
කල්කි ද යන අනවර්ථ නාමය ක්ර්නාටකම් යටතේ රචනා කරන චිත්රපට හා සංගීත විචාරකයෙක් විය. ඔහු බොහෝ ගීත සඳහා පද රචනා කර ඇති අතර ඒවායින් බොහොමයක් කර්ණාටක සංගීතයට අනුගත විය.
1953 මැයි 2 දින ඔහු පාරම්පරික චක්මා කවයේ රජු හෙවත් 50වන රාජා ලෙස පත්කෙරිණි. 1971දී බංගලාදේශ විමුක්ති යුද්ධයේ දී සිය පුත්‍රයා වූ රාජා දේවාසිශ් රෝයි හට සිහසුන පවරා සිහසුනෙන් ඉවත් විය. දේවාසිශ් රෝයි වර්තමාන චක්මා ජනයාගේ පාලකයා ලෙස සැලකේ. රෝයි සිය ජීවිත කාලය පුරාම චක්මා ජනයාගේ අතිප්‍රමුඛ විශ්වාසය වූ බුදු දහම අනුගමනය කරමින් බෞද්ධයකු ලෙස කටයුතු කළේ ය.
1970, අවාමි ලීගයේ ප්‍රධානියා මෙන්ම අනාගත බංගලාදේශයේ ආදිකර්තෘ ද වූ ෂෙයික් මුජිබර් රහ්මාන් රෝයි හට අවාමි ලීගයේ සාමාජිකයකු ලෙස පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් වන මෙන් ආරාධනා කළේ ය. නමුත් රහ්මාන්ගේ ආරාධනය ප්‍රතික්ෂේප කළ රෝයි 1970 මහමැතිවරණයට ඉදිරිපත් වූයේ ස්වාධීන අපේක්ෂකයකු ලෙසයි. රෝයි ස්වාධීන අපේක්ෂකයකු ලෙස චිතගොං කඳුකර ප්‍රදේශ කොට්ඨාසයෙන් ජයග්‍රහණය කළේ ය.
එක්සත් ජාතීන්ට සම්බන්ධ වීමට බංගලාදේශය කළ ඉල්ලීමට රෝයි ඇතුළු පිරිස පාකිස්ථානයේ සිට විරෝධය පල කළහ. බංගලාදේශ රජය විසින්, ෂෙයික් මුජිබර් රහ්මාන් යටතේ නිව් යෝක් වෙත සිය අයැදුම ඉදරිපත් කළේ ත්‍රිදේව් රෝයිගේ මව වූ රාජමාතා බෙනිටා රෝයි විසින් මූලිකත්වය දරන ලද දූත කණ්ඩායමක් ඔස්සේයි.
රෝයි උපත ලැබූයේ 1933දී බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාවේ චිතගොං කඳු ප්‍රදේශයේ රංගමතීහි රාජ්බරි දිස්ත්‍රික්කයේ ය. ඔහු රාජා නලීනාක්ෂ රෝයිගේ පුත්‍රයා ය.
ට අනුව , සංස්කෘත බසින් හා බසින් දෙකම දේව ආයුධයකි , එමෙන්ම එම පද දෙකම * ' යන ප්‍රාග්-ඉන්දු-යුරෝපීය ප්‍රභවයක් දරයි. ඉන් අදහස් වන්නේ " බලවත් භාවය උදාකරන " යන්නයි. එය ප්‍රාග්- - භාෂා වල * , යන අර්ථය දරයි. නමුත්, සංස්කෘත හා - ව්යුත්පන්න දෙකම ප්‍රාග් ආර්ය හෝ ප්‍රාග් ඉන්දු ආර්ය යෙදුම් මිස ප්‍රාග් -ඉරාන යෙදුමක් විය නොහැකි බව හා පවසන්නේ එහි පලස්තීකෘත සිබිලන්ට් වින්‍යාසයක් ඇති බැවිනි.
වජ්‍ර භාවිතා කිරීමේ ඔහුගේ දක්ෂතාවය හේතුවෙන්, රිජ්වේදයෙහි ඉන්ද්‍ර සඳහා භාවිතා කරන ලද සමහර පද නම්, වජ්‍රභ්‍රිත් , වජ්‍රිවට් හෝ වජ්‍රින් , වජ්‍රදක්ෂිනා , සහ වජ්‍රබාහු හෝ වජ්‍රහස්ත . ඉන්ද්‍ර සමඟ වජ්‍ර ඇසුර පසුකාලීන පුරාණ සාහිත්‍යයේ හා බෞද්ධ කෘතිවල යම් යම් වෙනස් කිරීම් සමඟ අඛණ්ඩව සිදු විය. 5 වන සියවසේ දී ථෙරවාද බුදු දහමේ ප්‍රධාන භික්ෂුවක් වන බුද්ධඝෝෂ, වජ්‍රපානි බෝධිසත්ත්වයෝ හා ඉන්ද්‍ර යන දෙදෙනාම එකම අයෙකු ලෙස සැලකූහ.
වජ්‍රය පිළිබඳව ආදිතම සටහන ඇත්තේ චතුර්වේද යෙන් කොටසක් වන ඍජ්වේදය තුලයි. එය දෙවිවරුන් අතර ප්‍රධානියා වන ඉන්ද්‍ර ගේ ආයුධය ලෙස විස්තර කෙරේ. ඉන්ද්‍ර පිලිබඳ විස්තර කරනුයේ පව්කාරයන් සහ මිලේච්ඡ පුද්ගලයන් නැසීමට වජ්‍රය භාවිත කල බවයි. දිව්‍ය උපකරණ නිපදවන ත්වාස්ට විසින් මෙම ආයුධය ඉන්ද්ර වෙනුවෙන් සාදන ලද බව රිග්වේදයේ සඳහන් වේ. ඊට සම්බන්ධ කතාව විස්තර කරන්නේ ඉන්ද්‍ර සර්පයෙකුගේ ස්වරූපය ගත් වෘත නම් අසුරයාව මරා දැමීමට තම අතේ තබාගෙන සිටි වජ්‍රය භාවිතා කිරීමයි.
බොහෝ පසුකාලින පුරාණ ග්‍රන්ථ වලදී රිජ්වේදයේ සඳහන් වජ්‍රය පිළිබඳ කතා පුවත විවිද වෙනස්කම් සහිතව දක්වා තිබේ. එක් ප්‍රධාන එකතු කිරීමක් වන්නේ දධිචි නම් ඍෂිවරයා ගේ භූමිකාවයි. එක් පුවතකට අනුව වෘත නම් අසුරයා විසින් ඉන්ද්‍ර දෙවියන් දෙව්ලොවින් පලවාහරින ලදී. මෙම අසුරයා එතෙක් ලොව තිබු කිසිදු ආයුධයකින් මරණයට පත්කළ නොහැකි ලෙසත්, කිසිදු දැවමය හෝ ලෝහමය ආයුධයකින් මරණයට පත්කළ නොහැකි ලෙසත් වරයක් ලබා සිටියේය.
තාන්ත්‍රික බුදු දහම දී ලාමාවරුන් විසින් හා බොහෝ චාරිත්ර තුළ භාවිතා වේ. වජ්‍රය පුරුෂත්වයේ සංකේතයයි. එය උපාය නියෝජනය කරයි. එහි සහචර මෙවලම වන සීනුව කාන්තා සංකේතයක් වන අතර ප්‍රඥාව නියෝජනය කරයි. දයානුකම්පාව හා ප්‍රඥාව යන බලවේගයන්ගේ එකමුතුව සංකේතවත් කරමින් සමහර දෙවිවරුන්ගේ පිළිම වජ්‍රය හා සීනුව අත දරා සිටින ලෙස නිර්මාණය කර තිබේ.
තාන්ත්‍රික නිරූපණයේ විවිධ චරිත වජ්‍රය දරාසිටින ලෙස නිර්මාණය කර තිබෙනු දක්නට ලැබේ. මේවායින් වඩාත් ප්‍රචලිත වන්නේ වජ්‍රසත්ත, වජ්‍රපානි සහ පද්මසම්බව ය . වජ්‍රසත්ව වජ්‍රාව ඔහුගේ දකුණු අතේ හදවතට ලඟින් අල්ලාගෙන සිටී. තේජාන්විත වජ්‍රපානිගේ රූපය වජ්‍රාව ඔහුගේ දකුණු අතේ හිසට ඉහළින් දරා සිටියි. පද්මසම්බව ඔහුගේ දකුණු දණහිසට ඉහළින් වජ්රා තබාගෙන සිටී.
බුද්ධාගමේ තාන්ත්‍රික සම්ප්‍රදායන් තුළ, වජ්ර යනු යථාර්ථයේ ස්වභාවය හෝ ශුන්‍යත්වයේ සංකේතයකි. එය නිමක් නැති නිර්මාණශීලිත්වය, විභවය සහ දක්ෂ ක්‍රියාකාරකම් පෙන්නුම් කරයි. මෙම පදය තාන්ත්‍රික සාහිත්‍යයෙහි බහුලව භාවිතා වේ: අධ්‍යාත්මික ගුරුවරයා හඳුන්වන යෙදුම වජ්‍රචාර්යා ය. ධ්‍යානි බුදුන් පස්දෙනා අතුරින් එක් අයෙකු වජ්‍රසත්ත්ව නම් වේ.
වජ්‍රය විවිද ලෝහ වලින් සංකේතයක් ලෙස තාන්ත්‍රික චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර සඳහා පුළුල් ලෙස භාවිතා කරයි. එය ගෝලාකාර කේන්ද්‍රීය කොටසකින් සමන්විත වන අතර, දෙපස සමමිතික කට්ටල දෙකකින් යුක්ත වේ. එය ගෝලාකාරයේ දෙපස නෙළුම් මලෙන් පිටතට විහිදෙන අතර කේන්ද්‍රයේ සිට සමාන ලක්ෂ්‍ය දෙකක මධ්‍යයට පැමිණේ. එමඟින් එය “දියමන්ති සෙංකෝලය”ක හැඩය නිරුපණය කරයි.
වජ්‍ර සෑම විටම පාහේ චාරිත්රානුකූල සීනුව සමඟ යුගලනය වේ. බෞද්ධ ආගමික වත්පිළිවෙත් වල භාවිතා වන චාරිත්‍රානුකූල සීනුව සඳහා ටිබෙට් යෙදුම ට්‍රිබු ය. පූජකවරු සහ බැතිමතුන් චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර අතරතුර සීනුව නාද කරති. මෙම චාරිත්රානුකූල මෙවලම් දෙකම එකවර භාවිත කිරීම තුලින් ප්රබුද්ධ මනස තුළ ප්‍රඥාව සහ කරුණාව වෙන් කළ නොහැකි බව නිරූපණය කරයි.
වජ්‍රය හෙවත් වජ්‍රායුධය දෙදෙව්ලොවට අධිපති සක්‍ර දෙවියන්ගේ ආයුධයයි. වජ්‍ර යන සංස්කෘත වචනය දියමන්ති සහ අකුණ යන අර්ථ දෙකම දරයි . සක්‍ර දෙවියන්ගේ වජ්‍රායුධය සංකේතවත් කරමින් ඈත අතීතයේ පටන් වජ්‍ර නිපදවීම සිදුකෙරේ.
ඉන්දියානු පුරාවෘත්තයට අනුව, වජ්‍ර විශ්වයේ බලවත්ම ආයුධයක් ලෙස සැලකේ. සංකේතාත්මක හා චාරිත්‍රානුකූල මෙවලමක් ලෙස වජ්‍රය භාවිතා කිරීම හින්දු ආගමේ සිට ඉන්දියාවේ සහ ආසියාවේ වෙනත් ප්‍රදේශවල ව්‍යාප්ත විය.
හනුමාන් සිය ළමා කාලය තුළ සූර්ය දෙවියන් ගිලීමට උත්සාහ කරන විට ඉන්ද්‍ර තම වජ්‍රායුධයෙන් හනුමන් හට අකුණු සර එල්ලකළ බව රාමායනයේ දැක්වේ. කෙසේ වෙතත්, ඔහු එයින් කිසිදු බලපෑමකට ලක් නොවීය.
බුද්ධාගමේ වජ්ර යනු බුද්ධාගමේ ප්‍රධාන නිකායන් තුනෙන් එකක් වන වජ්‍රයානයේ සංකේතයයි. වජ්‍රයානය “අකුණු මග” හෝ “ දියමන්ති මාර්ගය ” ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත.
පාසල් සමයේදී "සම්මාන රූ" කෙටි චිත්‍රපටයෙන් ඇරඹී සිය සිනමාකරණය තුළ කෙටි චිත්‍රපට දහයක් නිර්මාණය කරලීය. ඔහුගේ පළමුවෘතාන්ත චිත්‍රපටයවන්නේ බහුචිතවාදියාය. .
2005 කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ ශාස්ත්‍රවේදී විශේෂ උපාධිධාරියෙකු වන ඔහුට 2007 දී ෆිල්ම් වීඩියෝ සහ නිව්මීඩ්යා සඳහා ජර්මනියේ බාර්ඩන් වෲටන්බර්ග් ශිෂ්‍යත්වයක් හිමිවිය. ඉන් අනතුරුව 2009දී ඔහු කොරියාවේ නැෂනල් මියුසියම් ඔෆ් කන්ටෙම්පරි ආර්ට් හි දකුණු ආසියානු ෆෙලෝ ශිෂ්‍යත්වයක් දිනා ගත්තේය.
පාසල් සමයේ සිට ශ්‍රී ලංකා ගුවන් විදුලි සංස්ථාවේ නාට්‍ය රංග ශිල්පියෙකු, පිටපත් රචකයෙකු ලෙස සක්‍රීය වූ ඔහු විවිධ තේමාවන්හී නාට්‍ය රැසක් රචනා කර ඇත. සිය නාට්ය පිටපත් එකතුවක් ලෙස 2005දී "උගේ හිස ඉවරයි" ,2012දී "නිහොන් සැප ලැබේවා"
'මාලක දේවප්‍රිය' යනු ශ්‍රී ලාංකීය සම්මානනීය තරුණ චිත්‍රපට තිර රචකයෙකු හා සිනමාව අධ්‍යක්ෂවරයෙකි, ගුවන් විදුලි නාට්‍ය රචකයෙකි, දෘශ්‍ය කලාකරුවෙකි, කෙටි චිත්‍රපට සහ වීඩියෝ නිර්මාණකරුවෙකි.
රිටිගල ජයසේන හෙවත් මහාසෝණ යනු කාවන්තිස්ස රජතුමා සහ දුටුගැමුණු රජතුමා ළග සිටි ඇතුන් දහයකගේ ශක්තිය ඇති ප්‍රධාන යක්ක සෙන්පතියෙකි. මෙම රණශූරයා අංගම් ශ්‍රාස්ත්‍රයේ කෙළ පැමිණියෙකි. රිටිගල දැනට උගන්වන රිටිගල විශුද්ධි අංගම් ශාස්ත්‍රය නැත්නම් අපි අහලා පුරුදු සුදලිය අංගම් පොර පරම්පරාවේ උරුමක්කාරයා වන්නේ මොහුය. එය රිටිගල පරපුරට ලබා දී ඇත්තේ මේ රිටිගල ජයසේන හෙවත් මහාසෝණ සේනාධිපතියාය. එය අදටත් එම ප්‍රදේශයේ උගන්වනු ලබයි.
මෙම පාසල 1887 සැප්තැම්බර් 7 වන දින සිසුන් 14 දෙනෙකු සහ ගුරුවරුන් 4 දෙනෙකුගෙන් යුතුව උණවටුන සැන්ද්‍රාගේ වත්තේ තාවකාලික පොල් මඩුවක ආරම්භ කරන ලදී. පසුව,හෙන්රි වුඩ්වර්ඩ් අමරසුරිය මහතාගේ අනුග්‍රහය යටතේ, ඔහුගේ නිවස වන වර්තමානයේ උණවටුන ගුරු විද්‍යාලය පවතින ස්ථානයේ උණවටුන බෞද්ධ මිශ්‍ර පාසල ලෙස පවත්වාගෙන යනු ලැබුවේ ය. 1962 මාර්තු 15 වන දින උණවටුන මහා විද්‍යාලය ලෙස රජයේ පාසලක් බවට පත්විය.
2004 දෙසැම්බර් 26 වන දින සිදුවු සුනාමි ව්‍යසනයෙන් පීඩාවට පත් දරුවන්ට උපකාර කිරීම සඳහා පාසලේ නව ශාලා, පරිගණක විද්‍යාගාර සහ සනීපාරක්ෂක පහසුකම් ඇතුළු අංග ගණනාවක් සෙනෙහස පදනමේ ආධාර මගින් ඉදි කරන ලදී.
පාසලේ විෂය සමගාමී මෙන්ම විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් රැසක් ක්‍රියාත්මක වේ. ඒ අතර බාලදක්ෂ කණ්ඩායම හා පරිසර නියමු කණ්ඩායම වැදගත් වේ.පාසලේ සෞන්දර්ය ඒකකයටද සුවිශේෂි ස්ථානයක් හිමිවේ. සංගීත, චිත්‍ර, නැටුම් සහ නාට්‍ය හා රංග කලාව යන විෂයන් මෙහි පවතින අතර සමස්ථ ලංකා, පලාත් ඇතුළු ජයග්‍රහණය රැසක් සෞන්දර්ය ඒකකය දිනාගෙන ඇත.
උණවටුන මහා විද්‍යාලය උණවටුන ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති ප්‍රමුඛ රජයේ පාසලකි. වර්ෂ 1887දී උණවටුන බෞද්ධ මිශ්‍ර පාඨශාලාව ලෙස ඇරඹි මෙම පාසල පසුව වර්ෂ 1962 දී උණවටුන මහා විද්‍යාලයය බවට පත්විය.
ඈත අතීතයේ සිට පැවත එන ගොන්ඩ හා බිල් ගෝත්‍රිකයෝ තවමත් මෙම භූමියේ තැනින් තැන විසිරී සිටිති. මධ්‍ය ප්‍රදේශ ජනගහනයෙන් වැඩි පිරිසක් හින්දි භාෂාව ව්‍යවහාර කරන අතර ප්‍රධාන ආගම හින්දු ධර්මය යි. අතීතයේදී මෙම ප්‍රදේශය මල්වා යන නමින් හැඳින්වූ බව ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර වල සටහන් වෙයි. ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ දී මධ්‍ය ප්‍රදේශයට ප්‍රධාන ස්ථානයක් හිමි වන අතර විශේෂයෙන්ම මෞර්ය වංශිකයන්ගේ නිජබිම ලෙස සැලකෙන්නේ ද මධ්‍ය ප්‍රදේශයයි.
මධ්‍ය ප්‍රදේශයේ අගනුවර බෝපාලයයි. බෝපාලයට එම නම ලැබුනේ මෞර්ය වංශික රජ කෙනෙකු වූ බෝජරාජ රජතුමාගේ නමිනි. බෝපාලයේ සිට කිලෝමීටර 45 ක් උතුරු දෙසින් පිහිටා ඇති සාංචි මධ්‍යම ප්‍රදේශයේ ඉතා කුඩා ගමකි. භාරත ඉතිහාසය හැදෑරීමේ දී හමුවන ඉපැරණි නටබුන් අතර ප්‍රධාන ස්ථානයක් හිමිවන්නේ මොහන්දජාරෝ ගොඩනැගිලි අවශේෂයන්ටය. ඒ හා සමාන ඓතිහාසික වටිනාකමක් ඇති ස්ථානයක් නම් සාංචිය.
එමෙන්ම එතුමා විසින් ආරම්භ කළ ධර්මදූත ව්‍යාපාරය මූලාරම්භය සිදුවූයේ ද සාංචියෙනි. තවද මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේගේ ජන්ම භූමිය ද මෙම ප්‍රදේශය වන අතර ලක්දිවට වැඩම කිරීමට පෙර උන්වහන්සේ වැඩ සිටියේ ද සාංචි විහාරස්ථානයේ බව වංශකතාවල සඳහන් වී ඇත. මෞර්ය රාජ වංශය පිරිහීමත් සමග ගුප්ත අධිරාජ්‍ය වර්ධනය වන්නට විය. රජවරුන් වැඩි අවධානය යොමු වූයේ හින්දු ධර්මයටයි.
සාංචි ශ්‍රී ලංකා වාසි අපට වැදගත් වනුයේ අශෝක අධිරාජයාගේ බෞද්ධ පුනර්ජීවන ව්‍යාපාරයේ මූලික පදනම සකස් වූයේ මෙම ස්ථානයෙන් වීමෙනි. අශෝක මහරජ විසින් මුළු භාරතය පුරා වෙහෙර විහාර අසූහාර දහසක් ඉදිකළ බව වංශ කථාවල සඳහන් වේ. එම විහාර කර්මාන්තය ආරම්භ වූයේ ද මෙම ස්ථානයෙනි.
සංඝමිත්තා හා මහේන්ද්‍ර අශෝක රජුට දාව ඇය ලද දරුවන් දෙදෙනාය. රාජ්‍යත්වයට පත් මුල් කාලවල දී ඉතා දරුණු හා අකාරුණික ලෙස රට පාලනය කළ ද පසු කලෙක බුදු දහම වැළඳ ඉතා දැහැමි පාලකයෙකු බවට පත්වූ බව බෞද්ධ වංශකතා වල සඳහන් වේ.
එම නිසා භාරත වැසියන්ට බුද්ධ ධර්මය අමතක වූවා සේ නොසලකා හරින්නට ද සිදුවිය. එහෙයින් බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන බොහොමයක් වල්බිහි වී ජරාවාස වන්නට ඇත. පසුකලක මෙම ස්ථාන නිධන් හොරුන්ගේ ග්‍රහනයට ලක් වන්නට ඇත.
කේරළයේ චේර පරම්පරාවේ පාලකයින් විසින් ආරම්භ කරන ලද කන්නකි වන්දනාව තවමත් භගවතී වන්දනාවේ ස්වරූපයෙන් ආරක්ෂා වී ඇත. පෙර චේර රාජධානියේ පිහිටි ප්‍රසිද්ධ කොඩුංගල්ලූර් භගවතී දේවස්ථානය කන්නගි අම්මන් වන්දනයේ මූලය පෙන්නුම් කරයි. කන්නගි දේවිය මනු ලොවට පැමිණි කාර්‍ය අවසන් කොට මෙහි පැමිණ බද්‍රකාලි මූර්තිය හා එක් වූ බව පැවසේ. දේවමාළිගාවේ ප්‍රධාන දේවිය භද්‍ර කාලි වූවද, ඇය බොහෝ විට බැතිමතුන් විසින් කොඩුංගල්ලූර් හි කන්නගි සහ මුතුමාරි ලෙසද ප්‍රශංසා කරනු ලැබේ.
කන්නගි අම්මන් පත්තිනි මෑණියන්, කන්නගි මෑණියන්, මදුරමාලි සහ මදුරෙයි කාලි ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ නිර්මලකම, වර්ෂාව සහ සරුභාවයට අධිපති දේවිය යි. ජෛන සාධුවරයෙක් වූ ඉලන්ගො අඩිගල් විසින් රචිත සීලපදික්කාරම්හි ප්‍රධාන චරිතය ඇය වන අතර ශ්‍රී ලංකාවේ පත්තිනි දේවිය යන නාමයෙන් වන්දනාමාන කරනු ලැබේ.සිංහල බෞද්ධයෝ ඇය බුදු බව පතන බවත් සත් පත්තිනි සහ දොලොස් පත්තිනි ලෙස අවතාර ඇති බව විශ්වාස කරති.
කෝවලන්ගේ සහ මාධවීගේ දියණිය වන මනිමෙකලාගේ ජීවිත කාලය තුළ පවා කන්නගි දේවියක් ලෙස වර්ණනා කළ බවට සාක්ෂි සීලපදික්කාරම් තුළ ඇත. එයින් ඇය මනුෂ්‍ය ස්වරූපයෙන් සිටින මාතෘ දේවිය බව පැහැදිලි වේ. නියඟයෙන් මිදීම සහ ඇයගේ ශාපයෙන් මිදිම සඳහා තවත් පාණ්ඩ්‍ය රජෙකු වන "වෙට්‍රිවෙල් චෙලියන්" කන්නකි දේවියට නමස්කාර කල බව සීලපදික්කාරම් පවසයි.
කන්නගි දේවිය මාතෘ දේවියගේම ස්වරුපයක් බව පෙන්වන සාධකය වන්නේ සීලපදික්කාරම් පෙන්වන ආකාරයට ඇය මදුරාව ගිනිබත් කරන්නේ ආඩි මාසයේ සිකුරාදා දිනයකයි. දෙමළ සංස්කෘතියට අනුව එය මාරි අම්මන්ට අයත් මාසයයි.
අධ්‍යයනවලින් පෙනී යන්නේ සතෙකු අතහැර දැමූ මිනිසුන්ගෙන් බහුතරයක් ද බල්ලා සමඟ චිත්තවේගීයව බැඳී සිටින බවයි. ඉවත් කිරීමකදී තම සතුන් අතහැර දැමීමට බල කරන විට, මිනිසුන් ශෝකය, මානසික අවපීඩනය සහ පශ්චාත් කම්පන ආතති ආබාධ වැනි මානසික ගැටළු වලට ගොදුරු වන බව වාර්තා වේ. සුරතල් සතුන්ගේ අයිතිකරුවන්ට සුරතල් සතුන්ගෙන් ඇති වැදගත්කම හඳුනාගැනීම සහ බොහෝ විට, අතහැර දැමූ විට, සුරතල් සතුන් හට තමන්වම ආරක්ෂා කර ගැනීමට සහ අයාලේ යෑමට හෝ නොහික්මුණු බවට පත්වීමට බල කෙරෙයි.
දැනට, පුරෝකථනය කරන ලද සුරතල් සතුන් සංඛ්‍යාව හරියටම නොදනී. මිනිසුන් බොහෝ විට සතුන් නවාතැන්පලක දමා ගොස් තමන් ගමන් කරන බව කියා සිටිති. 2008 දී, අත්පත් කර ගැනීමේ සුරතල් සතුන් සංඛ්‍යාව ඉහළ ගොස් ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. නිවාස හිමියන් කාලය හා විකල්පයන් ඉක්මවා යන විට, ඔවුන් බොහෝ විට තම සතුන් අතහැර යයි.පසුව සතුන් අත්හැර දැමූ අත්පත් කර ගැනීමේ සුරතල් සතුන් ලෙස වර්ගීකරණය කෙරේ.
විශේෂයෙන් බළලුන් සහ බල්ලන් ජනපදවලට යති. නොහික්මුණු බළලුන් නොහික්මුණු සුනඛයින්ට වඩා වැඩි යැයි කියනු ලබන අතර නව මිනිස් හිමිකරුවෙකුට නැවත හඳුන්වා දීමට තරම් හැසිරවීමට හා සමාජගත කිරීමට අභියෝගයක් විය හැකිය. පොදුවේ ගත් කල, හීලෑ කළ හැක්කේ අලුතෙන් අතහැර දැමූ බළලුන් සහ ඉතා කුඩා නොහික්මුණු පූස් පැටවුන් පමණි.
ගෙවල්වල ඉතිරි කර ඇති සුරතල් සතුන් බොහෝ විට ආහාර හෝ ජලය නොමැතිව ඉතිරි වේ. සමහරු සම්පත් හිඟකම නිසා නොනැසී පවතින අතර දේපල වෙළඳාම්කරුවන් හෝ බැංකු පරිශ්‍රයට ඇතුළු වූ විට මිය ගොස් සිටිති. සතුන් හානියට පත් කර ඇති අතර, බොහෝ විට එය නිවසින් පිටතට ගෙන ගිය අයට පළිගැනීමේ ක්‍රමයක් ලෙස විශ්වාස කෙරේ.
අතහැර දැමු සුරතල් සතුන් යනු ඔවුන්ගේ අයිතිකරුවන් නොදැනුවත්ව හෝ හිතාමතාම ඉවත දැමු සහකාර සතුන් වේ. මෙම සතුන් දේපළවල හෝ වීදිවල තනිවම තැබිය හැකිය, මිතුරෙකුට හෝ පවුලේ සාමාජිකයෙකුට නැවත පදිංචි කළ හැකිය, නැතහොත් සත්ව නවාතැනක අතහැර දැමිය හැකිය.
අයාලේ යන සතුන් ජලභීතිකා වැනි සත්ව විද්‍යාත්මක රෝගවලට නිරාවරණය වීම වැඩි කරයි. සුනඛ සපාකෑමට වඩා අට ගුණයකින් සුලභ වන්නේ බළලුන් සපාකෑම හෝ සීරීමය.
කොපී ලුවක් ප්‍රධාන වශයෙන් නිෂ්පාදනය කෙරෙනුයේ සුමාත්‍රා, ජාවා, බාලි, සූලාවේසි යන ඉන්දුනීසියානු දිවයින් තුල සහ නැගෙනහිර ටිමෝරයෙහිය. පිලිපීන දිවයින් තුලද මෙය පුළුල් වශයෙන් කැලයෙහිදී එකතු කිරීම හෝ ගොවිපොළ තුල නිෂ්පාදනය කිරීම හෝ කරන අතර, කෝඩියේරා ප්‍රදේශයෙහිදී කපී මොටී ලෙසින්ද, ටගාලග් ප්‍රදේශ වලදී කපී අලමිඩ් ලෙසින්ද, මින්ඩනාවෝ ප්‍රදේශයෙහි කපී මේලෝ හෝ කපී මූසං ලෙසින්ද, සුලූ කොදෙව් පෙළෙහි කහාවා කුබීං ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි. කෑ ෆේ චොන් යන වියට්නාම නම මුගටි කෝපි ලෙසින් දළ පරිවර්තනය කල හැක.
කොපී ලුවක් යනු ආසියානු කලවැද්දා විසින් අනුභව කොට රේචනය කල අර්ධ වශයෙන් ජීර්ණය වූ කෝපි ගෙඩි වෙතින් සමන්විත කෝපි වර්ගයකි. මේවා සිවෙට් කොෆි ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි. කලවැද්දෙකුගේ බඩවැල ඔස්සේ ගමන් කරන විට, කෝපි ගෙඩි පැසෙන අතර, අනෙකුත් මල ද්‍රව්‍ය හා සමගින් පහ කෙරුනු පසු ඒවා එකතු කරනු ලැබේ.
කැළයෙහි ජීවත් වන ආසියානු කලවැද්දන්ගේ අසූචි එකතු කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමය වෙනුවට තීව්‍ර ගොවිපොළ ක්‍රමයක් ඉදිරියට පැමිණ ඇති අතර, මෙහිදී කලවැද්දන් කුඩා කූඩු වල සිර කර බලහත්කාරයෙන් කෝපි ගෙඩි ආහාරයට ගැනීමට සලස්වයි. මෙම නිෂ්පාදන ක්‍රමය ආචාරධර්ම වලට පටහැනි බවට අදහස් ඉදිරිපත්වී ඇත්තේ, හුදෙකලාව, අප්‍රමාණවත් ආහාර, කුඩා කූඩු, ඉහළ මරණ අනුපාතිකය වැනි කලවැද්දන් ජීවත්වීමට ඉඩ සලසා ඇති තත්ත්වයන් නිසාවෙනි.
කොපී ලුවක් හී සම්භවය, ඉන්දුනීසියාවෙහි කෝපි නිෂ්පාදනයෙහි ඉතිහාසය හා සමීපයෙන් සබැ‌ඳේ . ලන්දේසි යටත්විජිත වාදීහූ ඉන්දුනීසියාවෙහි කෝපි වතු පිහිටවූ අතර යේමනයෙන් කෝපි ඇට ආනයනය කලහ. 19වන සියවසෙහිදී මධ්‍යම ජාවා ප්‍රදේශයෙහි ගොවීන්, ඔවුන්ගේ වතු වල තිබූ පහ කෙරුණු කලවැදි මල සමග තුබූ කෝපි ඇට එකතු කොට ඒවා වෙතින් පිළියෙල කරගත් කෝපි බීම ඇරඹූහ.
කෝපි ඇට නිෂ්පාදකයන් තර්ක කරනුයේ මෙම ක්‍රමවේදය වෙතින් කෝපි වල තත්ත්වය ඉහල යෑම යාන්ත්‍රණ දෙකක් ඔස්සේ සිදුවන බවයි: වරණය– කලවැද්දන් විසින් සමහරක් ගෙඩි පමණක් අනුභව කිරීම, සහ ජීර්ණය– සත්ත්වයාගේ ජීරණ පථයෙහිදී ජීවවිද්‍යාත්මක හෝ රසායනික යාන්ත්‍රණ විසින් කෝපි ගෙඩි වල සංයුතිය වෙනස් කිරීම.
කොපී ලුවක් යනු සැකසුම් ක්‍රමයක් මිස කෝපි වර්ගයක් නොවුනද, ගොවිපොළෙහි නිෂ්පාදිත වර්ගය සඳහා ඇට කිලෝග්‍රෑමයක සිල්ලර මිල සහ කැළයෙන් එකතු කරගන්නා වර්ගය සඳහා ඇට කිලෝග්‍රෑමයකට සිල්ලර මිල වන පරිදි ලෝකයේ කෝපි වර්ග අතරින් වඩාත්ම මිල අධික කෝපි වර්ගයක් බව සැලකෙයි.
ශාකයක කඳේ හෝ මුලේ කාෂ්ඨය යේ ද පත්‍රවල නාරටි තුළ ද ශෛලම වාහිනී පවතී. කඳේ සහ මුලේ ෆ්ලෝයමයට ඇතුළතින් ශෛලමය පවතී.
සෑම ශාකයකම ශෛලමය තුළ වාහකාභ පවතී. මේවා ශෛලම වාහිනී තුළට සාපේක්‍ෂව දිගටි දෙකෙළවර සිහින් සෛල වේ. ශෛලම වාහිනී වලට වඩා දිගින් වැඩි ය, විශ්කම්භයෙන් අඩු ය, අජීවී වේ, බහුඅශ්‍රාකාර වේ. තවද අන්තබිත්තිවල පවතින “කූ සිදුරු” ද පාර්‍ශවික බිත්තිවල “කූව” පවති. ඒ තුළින් එක් වාහකාභයක සිට තවත් වාහකාභයකට ජලය ගමන් කරයි. ශෛලමවාහිනීවලට සාපේක්‍ෂව විශ්කම්භය අඩු නිසාත්, අන්තබිත්තිවල කුව තුළින් ජලය යන නිසාත් වාහිනීවලට සාපේක්‍ෂව ජල පරිවහනය සඳහා වූ “ප්‍රතිරෝධීතාවය” වැඩි ය.
මේ අතරින් ශෛලම වාහිනි දැකගත හැකි වන්නේ සහ යන ශාකවල ශෛලමයේ පමණි. අනෙකුත් සනාල ශාකවල දැකිය හැක්කේ වාහකාභ, තන්තු, මෘදුස්තර පමණි.
“ලෝකයේ ශාක 93% ක්ම සනාල ශාක වන අතර කඳ, පත්‍ර, මුල යන කොටස් තුළ ජලය, ඛනිජ අයන සහ කාබනික පෝෂක පරිවහනය සඳහා හැඩගැසී ඇති පටක පද්ධතිය සනාල පටක පද්ධතිය නම් වේ.”
ශෛලමීය තන්තු, ශෛලම පටකය තුළ විසිරී ඇති තර්කුරූපී “ලිග්නීභවනය” වූ අජීවී සෛල වේ. මේවා ජල පරිවහනයට දායක නොවන නමුත් ශෛලමයට අවශ්‍ය සන්‍ධාරණය සපයයි.
ශෛලම පටකයේ සෛල අතරින් පරිණත අවස්ථාවේ දී ද සජීවී එකම සෛල වර්‍ගය මෙයයි. මේවා සෛලමය තුළ “අරීය ජලපරිවහනය සහ පාර්ශ්වික ජලපර්වහනය”ට දායක වේ.
මාර්තු 27, 1997 දින ප්‍රන්ප්‍රියා මනෝබන් ලෙස බුරිරාම් පළාත,තායිලන්තය හි උපත ලැබුවේය,ඇය පසුව නනීත්‍යානුකූලව ⁣ ලෙස ඇගේ නම වෙනස්ක කලේය. එකම දරුවෙකු ලෙස ඇය හැදී වැඩුණේ ඇගේ තායි මව සහ ස්විට්සර්ලන්ත පිය සමගිනි. ලීසාගේ මවගේ නම චිතිප් බ්‍රෂ්විලර් ය. ඇගේ සුළු පියා වන්නේ දැනට තායිලන්තයේ ක්‍රියාකාරීව සිටින ස්විට්සර්ලන්තයේ සුප්‍රසිද්ධ සූපවේදියෙකු වන මාකෝ බ්‍රෂ්විලර් ය. ඇගේ ජනවාර්ගිකත්වය සහ ජාතිකත්වය තායි ය.ලීසා ද්විතීයික අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණ කළේ සහ ප්‍රෆමන්ට්‍රි පාසලේ ය.