polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
මේ අතර සප්ත රාජධානින් හි රජු වන රොබර්ට් බැරතියන්, තම බිසව සර්සී සහ තවත් විශාල පිරිසක් සමඟ වින්ටර්ෆෙල් වලට පැමිණෙයි. තමාට සේවය කරණු පිණිස වෙත යාමට තමා සමඟ එන්නැයි රජු, තම පැරණි මිතුරා වන නෙඩ්ගෙන් ඉල්ලා සිටී. මක්නිසාද යත් වූ ජොන් ඇරින් මියගිය බැවිනි. නමුත් ජොන් ඇරින් මියගියේ රජ බිසවගේ සැලැස්මකට අනුව බව ජොන් ඇරින්ගේ බිරිය වූ ලයිසා ආර්යාව රහස් භාෂාවකින් තම සොහොයුරිය වන කැටෙලින් ආර්යාවට ලියා දන්වයි.
අ ගේම් ඔෆ් ත්‍රෝන්ස් යනු ජෝර්ජ් ආර්. ආර්. මාටින් විසින් රචිත අ සෝන්ග් ඔෆ් අයිස් ඇන්ඩ් ෆය' ප්‍රබන්ධ කතා මාලාවේ පළමු කෘතියයි. එය පළමු වරට 1996 දී එක්සත් ජනපදයේදී ප්‍රකාශයට පත් විය.
ෆෝ ෆෝ බ්‍රාවෝ යනු, 1983 ජූලි 23 දින යාපනය අර්ධද්වීපයෙහි ක්‍රියාන්විතයේ යොදවා තුබූ භටයන්-පසළොසක ශ්‍රී ලාංකික යුද්ධ හමුදා මුර සංචාර ඛණ්ඩයක ඇමතුම් සන විය. දෙඊවිකො විසින් මුර සංචාර ඛණ්ඩය වෙත රැක සිට පහරදී එහි සාමාජිකයන් දහතුන්දෙනෙක් මරා දමන ලදි. මෙම සිද්ධිය නිසා කළු ජූලි කෝලාහල ඇති වූ අතර ශ්‍රී ලාංකික සිවිල් යුද්ධයේ ඇරඹුම ලෙසින් සැලකෙයි.
ග්‍රහණයෙන් මිදුණු සර්හැන් නැවතත් රිවෝල්වරය අතට ගත්තද එහි උණ්ඩ සියල්ල අවසන් නිසා ඔහුව දමනය කරගැනීම පහසු විය. කෙනඩි අසලට පැමිණි බැරී ඔහුගේ කබාය අපේක්ෂක කෙනඩිගේ හිසට යටින් තැබුවේය. පසුව සඳහනක් කරමින් ඔහු ප්‍රකාශ කර සිටියේ " .22, , ' , ' , " ("එය .22 කැලිබර් රිවෝල්වරයක් බව මා ක්ෂණිකවම දැනගත්තා. මම සිතුවා එය එතරම් දරුණු දෙයක් නොවේ කියා. නමුත් ඔහුගේ හිසෙහි තුවාලය දුටුවිටයි මට වැටහුනේ.").
තත්වය ව්‍යාකූල කරමින් සෑම දෙසින්ම වාර්තාකරුවන් හා ඡායාරූපශිල්පීන් සිද්ධිය සිදුවූ ස්ථානයට රැස්විය. පිරිස අතර සිටි ජුවන් රොමෙරෝ , තුවාල ලබා සිටි කෙනඩිගේ හිස ඔසවා ඔහුගේ අත්ලෙහි තැබීමෙන් අනතුරුව කෙනඩි රොමෙරෝ ගෙන් අසා සිටියේ හැමෝම හොදින්ද යනුවෙනි.
පිරිස ඇමතීමෙන් අනතුරුව හෝටලයෙහි අනෙක් පිරිස් ඇමතීමට උත්සව ශාලාව හරහා ගමන් කිරීමට කෙනඩි තීරණය කර තිබුණි. කෙසේ නමුත් වාර්තාකරුවන්ට ප්‍රවෘත්ති සාකච්චාවක් අවශ්‍යව තිබිණි. කෙනඩිගේ පුද්ගලික සහයක ,තවත් පිරිසක් ඇමතීමට වඩා උත්සව ශාලාවේ පිටුපසින් මුළුතැන්ගෙය හරහා පුවත් සාකච්චාවට යා යුතු යැයි තීරණය කළේය. කෙනඩි තම කතාව නවත්වා යාමට සරසේනවාත් සමගම විලියම් බැරී ඔහුව නවත්වා කියා සිටියේ ", ' . ' ." ."
හා පිරිස මෙහෙයවමින් කෙනඩිගේ ගමන් මග මුළුතැන්ගෙයි කොරිඩෝවට යොමුකලද කාල් උකර් අනුගමනය කල කෙනඩි පිරිස අතර සිරවිය.
ජනාධිපතිවරණය සඳහා වූ කැලිෆෝනියාහි ප්‍රාථමික වරණය පැවැත්වුයේ 1968 ජුනි 4 අඟහරුවාදා දිනදීය. චන්දය ප්‍රකාශ කිරීම අවසන් වී පැය 4 කට පසු ප්‍රථමික වරණයෙහි ජය කෙනඩිට හිමිවිය.
මධ්‍යම රාත්‍රී 12:10 ට පමණ ඔහු ලොස් අන්ජෙලිස්හි මිඩ්-විල්ශයර් දිස්තික්කයෙහි ඇම්බසිඩර් හෝටලයෙහි උත්සවශාලාවේදී ඔහුගේ ආධාරකරුවන් අමතන ලදී.
එම වකවානුව තුල රජය විසින් රහස් සේවය ආරක්ෂාව සලසන ලද්දේ පාලක ජනපතිට පමණකි. කෙනඩිගේ ආරක්ෂාව සපයනු ලැබුවේ නියෝජිත විලියම් බැරී හා නිල නොලත් ආරක්ෂකයන් දෙදෙනකු විසිනි.
චන්ද ව්‍යාපාරය අතරතුර මහජනයා අතරට යාමට කෙනඩිට අවස්ථාව ලැබිණි. ජනතාව කෙනඩි ස්පර්ශ කිරීමට උත්සහ කල අවස්ථාද විය.
1968 අප්‍රේල් 04 මාර්ටින් ලුතර් කින්ග් . ඝාතනය තව තවත් කැරලි කෝලාහල කැරලි කෝලාහල ඇමරිකාව පුරා උත්සන්න වීමට හේතුවක් විය.
කෙනඩි 1968 මාර්තු 16 වනදින ඩිමෝක්‍රටික් පක්ෂයේ ජනාධිපති අපේක්ෂක නාමයෝජනා ලැයිස්තුවට ඇතුලත් වීමට තීරණය කළේය. සති 2කට අනතුරුව ජොන්සන් ප්‍රකාශ කරමින් කියා සිටියේ තමන් තවදුරටත් වරණයකට ඉදිරිපත් වීමට අපේක්ෂා නොකරන බවය්. මසකට අනතුරුවඋප ජනපති හර්බට් හම්ෆ්‍රී නිවේදනය කරමින් කියා සිටියේ තමන් ජනාධිපති ධුරය දැරීමට අපේක්ෂා කරන බවය්. ඔහුට බහුතරයක් ඩිමෝක්‍රටික් පක්ෂ නියෝජිත සහය ලැබුණු අතර හම්ෆ්‍රී සමඟ සංසන්දනය කිරීමේදී කෙනෙඩි දෙවන ස්ථානයේ පසුවිය.
කාල් කෙනඩිගේ අතින් අල්ලාගෙන මුළුතැන්ගෙයි පෙදෙස හරහා ඔහුව යොමු කළේය. එක්වරම ඉදිරියට මුණගැසුණු පිරිස දුටු කෙනඩි තිගැස්සිණි. කාල් හා කෙනඩි පටුමාර්ගය වෙත ගමන් කරන්නටවිනි. පටුමාර්ගය අයිස් යන්ත්‍රයකින් හා වම්පසින් වාෂ්ප මේසයකින් ඇහිරී තිබිණි. කෙනඩි වම්පසට ගමන් කරනවාත් සමගම කාල් පසුකරමින් පැමිණි සර්හැන් සර්හැන් කෙනඩිට වෙඩි තබන්නට විය. පසුව අනාවරණය කරගත් කරුණු අනුව වෙඩි තබා ඇත්තේ .22 කැලිබර් අයිවර් ජොන්සන් කැඩෙට්වර්ගයේ රිවෝල්වරයකින් බව තහවුරුවිය.
කෙනඩිට තෙවතාවක් වෙඩි වැදී ඇත. එක් උණ්ඩයක් සෙ.මි 2.54 දුරක සිට දකුණු කන පිටුපසින් ඇතුල් වී ඇති අතර කැබලි මොලය පුරා සම්පුර්ණයෙන්ම විසිරී ඇති බවත් , අනෙක් උණ්ඩ 2 දකුණු කිහිලි ප්‍රදේශයට පිටුපසින් ඇතුල් වී එයින් එකක් පපු ප්‍රදේශයෙන් පිටවී ඇති අතර අනෙක ගෙලහි සිරවී ඇත. ගුඩ් සමරිටන් රෝහලෙහි අවශ්‍ය සියලු ශල්‍යකර්ම සඳහා උපරිම පහසුකම් තිබුනත් ජුනි 6 වනදින පෙරවරු 1:44 ට කෙනඩි අවසන් හුස්ම හෙලුවේය. ඒ වනවිට වෙඩි තබා පැය 26ක් ගතවී තිබිණි.
1963 ඔහුගේ සොයුරු, ජනපති ජෝන් .කෙනඩි ගේ ඝාතනයත් සමඟ, රොබර්ට් කෙනඩිගේ මරණය ලෝකය පුරා මහත් ආන්දෝලනයකට තුඩු විය. රාජ්‍ය නොවන පිරිස් පවා සිදුකල ගවේෂනයන්ට ඍජුවම සහභාගී වනු දක්නට ලැබිණි. සමහර ගවේෂකයන් අපරාධය සම්බන්ධයෙන් විකල්ප මතයන් ගොඩ නැගීය. යම අයෙක් දැනට සිදුවුවායැයි කියන සිදුවීම සම්බන්ධව විරුද්ධව නොයෙක් ප්‍රශ්න මතු කරන්නට විය.
සිද්ධිය සම්බන්ධව 1969 අප්‍රේල් 17 සර්හැන් වරදකරු වූ අතර එයින් දවස 6 කට පසු ඔහුට මරණ දණ්ඩනය නියම විය.1972 දි කැලිෆෝනියා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් මරණ දණ්ඩනයට නියම වූ සියලුදෙනාට ජීවිතාන්තය දක්වා සිරදඬුවම් ලබාදීමට තීරණය කරන ලදී. වර්ෂ 2011 දි සර්හැන් ගේ වාචික ප්‍රතිඥාව 14 වන වරටත් ප්‍රතිෂේප වූ අතර දැනට සැන් ඩියාගෝ හි රිචර්ඩ් ජේ. ඩොනොවන් බන්ධනාගාරයෙහි රඳවා ඇත.
දේහය නිව්යෝර්ක් නුවර ශාන්ත පැට්‍රික්ස් පල්ලියහි දෙදවසක් මහජන ප්‍රදර්ශනය සඳහා තැන්පත් කර තිබු අතර ජුනි 8 වනදින ආලින්ටන් නැෂනල් සුසාන භූමියේදී ඔහුගේ සහෝදරයා මිහිදන් කල ස්ථානය අසල මිහිදන් කෙරිණි. ඔහුගේ මරණය ජනාධිපති අපේක්ෂකයන්ට ආරක්ෂාව සැපයීමට පෙළඹවූ අතර ඩිමෝක්‍රටික් පක්ෂය වෙනුවෙන් හර්බට් හම්ෆ්රි ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වුවද ඔහු පරාජයට පත්විය. රිචර්ඩ් නික්සන් ජයග්‍රහණය ලැබීය.
වයස අවුරුදු 22 දී පලස්තීන සංචාරයකට සහභාගී වූ කෙනඩි ඒ සම්බන්ධව වෙත ඔහුගේ සංචාරය පිළිබඳවත් එය ඔහුට බලපෑ ආකාරයත් සඳහන් කරමින් සන්දේශයක් නිකුත් කළේය.
එම සන්දේශයෙහි ඔහු යුදෙව් වැසියන් අගය කරන බවද සඳහන් කොට තිබු අතර සෙනෙට් සභිකයකු ලෙසින් ඔහු පසුකාලීනව ඊශ්‍රායෙලයට නීතිවේදියකු ලෙසත් අනුග්‍රහකයකු ලෙසත් බොහෝ සහය ලබා දුන්නේය.
ජනාධිපති ලින්ඩන් . ජොන්සන් පාලන කාලය තුල දුප්පත්කම අවම කිරීමට හා විවේචනය නොකිරීමට නීති සම්පාදනය වී තිබුනත් ප්‍රධාන නගර වල කැරලි කෝලාහල වර්ධනය වෙමින් පැවතුනි. තවද වියට්නාමයහි ක්‍රියාත්මක වෙමින් පැවතුන යුධමය වාතාවරණය සම්බන්ධවද විරුද්ධ මතයන් ගොඩනැගෙමින් පැවතිනි. මෙම සමාජ නොසන්සුන්බව 1968 ජනාධිපතිවරණය කට මුලපිරීය.
මරණ පරීක්ෂණයෙන් අනතුරුව ජුනි 6 වන දින කෙනෙඩිගේ සිරුර නිව්යෝර්ක් නගරයට ගෙන්වන ලදී. මහජන ප්‍රදර්ශනය සඳහා ශාන්ත පැට්‍රික්ස් පල්ලියෙහි තැන්පත් කරන ලදී. දහසකට අධික ප්‍රමාණයක් කෙනෙඩිව දැක බලා ගත්හ. පසුව අවසන් කටයුතු ජුනි 8 වන දින සිදුකෙරිණි.
ඔහුගේ ඝාතනයත් සමඟ කෙනඩි ඝාතනය හා ඒහා සම්බන්ධ සිදුවීම් අළලා ඝාතනය සිදුවූ ආකාරය ගැන විවිධ මතයන් ගොඩනැගිනි.
වේල්සයේ කුමාරයා වූ චාල්ස් කුමරු, පෙබරවාරි 4 වන දින, කොළඹ පැවැති 50වන නිදහස් උළෙලේදී මෙසේ ප්‍රකාශ කරන ලදී. "පසුගිය මස දළදා මාළිගාව බෝම්බ පිපිරීම නිසා ඔබලා තියුණු වේදනාවෙන් පසුවන්නේ. එය සැබැවින්ම මිලේච්ඡ සහ දුෂ්ඨ ක්‍රියාවක්, අපි සියලුදෙනා එය හෙළාදකිනවා. දළදා මාළිගාව ලෝකයේම උරුමයක්; එය ශ්‍රී ලාංකිකයන්ටවත්, බෞද්ධයන්ටවත් පමණක් නොවේ. මාළිගාවේ දුෂ්කර ප්‍රතිසංස්කරණ කර්තව්‍යයන් සාර්ථකව නිමකරමින්, එහි සැබෑ විභූතිය ගොඩනැංවීම සඳහා, ඔබලාගේ සියළුම විදෙස් අමුත්තන් සුභ ප්‍රාර්ථනා කරනවා."
ශ්‍රී ලංකා හින්දු සංගමයේ සභාපති, යෝගේන්ද්‍ර දුරෙයිස්වාමි මේ ත්‍රස්ත ප්‍රහාරය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ "ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයින්ගේ පූජනීයම පුදබිම බඳු වූ දළදා මාලිගාවට එල්ල වූ මෙම නිවට ප්‍රහාරය, සම්බන්ධයෙන් හින්දු කවුන්සිලය අතිශය සංවේගයට පත් වන බවයි." එවක කොළඹ රදගුරු, නිකලස් මාකස් ප්‍රනාන්දු තුමාද, මීට අමතරව ශ්‍රී ලංකා ඉස්ලාමීය මධ්‍යස්ථානය සහ ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ පදනමද මෙම ප්‍රහාරය හෙළා දකින ලදී.
ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය – මෙම ප්‍රහාරය මගින් සිවිල් වැසියන් ඝාතනය කිරීම හෙළාදුටු ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය, ජාත්‍යන්තර මානුෂීය නීතිය යටතේ, විශේෂයෙන්ම ජිනීවා සම්මුතියේ 3න් වන පොදු වගන්තිය සහ වන ප්‍රොටොකෝල ප්‍රතිපත්ති වලට, එල්ටීටීඊ සංවිධානය ගරු කල යුතු බවට ප්‍රකාශ කරන ලදී.
එවක ශ්‍රී ලංකාවේ සිටි ඇමෙරිකානු තානාපති මහතා, මෙම ප්‍රහාරය හෙළාදකිමින් ප්‍රකාශ කලේ "සමස්ථ ලෝක නායකත්වයම, මේ පූජනීය බිමට එල්ල වූ ප්‍රහාරය හෙළාදකින බවත්, ආගමික සහ පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකමකින් යුතු ස්ථාන වලට එල්ල වන මෙවැනි ආකාරයේ ප්‍රහාර අප විසින් හෙළා දැකිය යුතු බවත්ය."
ශ්‍රී ලංකා විපක්ෂ නායක රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතාද පාර්ලිමේන්තුවේදී ප්‍රකාශ කරමින් කියා සිටියේ, "වසර 2000 ක් පමණ වූ ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයෙහි එතෙක් උදාවී තුබූ අඳුරු යුගවලදීවත්, අපගේ ශිෂ්ඨාචාරය සහ ඓතිහාසිකමය වශයෙන් වටිනා සංකේතයන්ට, මේ ආකාරයේ හානි කිරීමක් සිදු නොවූ බවයි."
මෙම නින්දිත ත්‍රස්ථ ප්‍රහාරය, එකල දේශීය මෙන්ම ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව තුලද හෙළාදැකීමට මෙන්ම දැඩි විවේචනයට ලක්විය.
දෙවැනි අදියරයේ එහි ශක්තිය විහිදීමත් සහ සංයොජන ප්‍රතික්‍රියා අඩුවීමත් සමඟ මධ්‍ය තරුවේ බර අඩු වීමෙන් ගර්භයේ ඔක්සිජන් හයිඩ්‍රජන් සංයොජනයට අවශ්‍ය උෂ්ණත්වය නිපදවා ගැනීමට අපහසු වේ.
මෙසේ ග්‍රහ නිහාරිකාව ක ආයු කාලය නිමවේ. නමුත් තව දුරටත් ඒවා වෙනස් වූ ව්‍යූහයක් සහිතව සුදු වාමන තරු ලෙස පවතී. සුදු වාමන තරු ලෙස දිස්වන්නේ මෙසේ ආයු කාලය අවසන් වූ ග්‍රහ නෙබියුලාවන් ය.
පොලවේ සිට පෙනෙන පරිදි ඒකාකාර වෘත්තාකාර හැඩ රුවක් සහිතව නිර්මාණය වී ඇත්තේ ග්රහ නිහාරිකා වලින් 20% ක් පමණි. අනිත් ඒවා විවිධ වෙනස් කම් හා සංකීර්ණ ව්යුහයන් සහිතව සැදී ඇත. ඒවා තැටි, මුදු, , ද්විත්ව , සර්පිලාකාර ආදී හැඩයන් ගන්නා අතර ඒ අනුව නම් ලබා ඇත. මූලික වශයෙන්ම ඒවා තෙඅකාරයේ වෙයි. ද්විත්ව , ඉලිප්සකාර හා සර්පිලාකාර වශයෙනි.
ද්විත්ව හැඩැති ග්රහ නිහාරිකා චක්රාවාට තලය පෙදෙසෙහි එම තලයට සමගාමී ලෙස පිහිටා ඇත. ඒවා බොහෝ විට වයස් ගත නොවූ සූර්යයන් ගෙන් විකසනය වන්නට ඇත. සර්පිලාකාර ග්රහ නිහාරිකා වයස්ගත සූර්යයන් ගෙන් නිර්මාණය වෙයි.
මෙලෙස විවිධාකාර හැඩයන් ගෙන මේවා දිස්වීමට එක හේතුවක් ලෙස ඒවා අප දෙස යොමුවී ඇති කෝනය විය හැක. විවිධ පැත්තෙන් බැලූ විට විවිධ හැඩයන් ගෙන් මේවා දිස්වනු ඇත. නමුත් මේ වෙනස්කම් වලට නිශ්චිත හේතුවක් සඳහන් කිරීම අපහසුය.
මෙම නිහාරිකා සමග ඇති ග්රහලෝක වලින් එන ගුරුත්ව බලය නිසා ඇදීයන වායු ස්කන්ධ නිසාද විවිධ හැඩයන් වලට පත්වේයැයි විශ්වාස කෙරේ. එමෙන්ම ද්විත්ව සූර්ර්ය පද්ධති වල ඇතිවන ගුරුත්ව වෙනස්කම් ද මේ සඳහා බලපානු ඇත.
2005 ජනවාරියේදී මෙවන් ග්රහ නිහාරික දෙකක චුම් බක ක්ශේත්ර ඇති බව සොයා ගැණින. ග්රහ නිහාරිකා වල විවිධ හැඩයන් ඇති වීමට මේ චුම් බක ක්ශේත්ර වල බලපැම ද පූර්ණ වශයෙන් හෝ අඩ වශයෙන් හේතු වෙනු ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.
ග්‍රහ නිහාරිකා හෝ ග්‍රහ නෙබියුලා සමාන්‍යයෙන් නිරීක්ෂණයට අපහසු ඉතා අවම ආලෝකයක් සහිත වස්තූන්ය​. කිසිදු ග්‍රහ නිහාරිකාවක් අපට පියවි ඇසින් දැකගත නොහැක​.
මුල්ම ග්‍රහ නිහාරිකාව නිරික්ෂණය කරන ලද්දේ චාල්ස් මෙසියර් විසින් 1764 දීය​. කුඩා හිවලා තරකා රාශිය වලල්ලේ පිහිටා ඇති එය මෙසියර් විසින් 27 ලෙස සටහන් කළ අතර පසුව එය ඩිම් බෙල් නිහාරිකාව ලෙස පතල විණි.
මුල් කාලවල තිබූ ප්‍රාථමික දුරේක්‍ෂ වලින් නිරීක්ෂණය කරන අවදියේ මේවා නව ග්‍රහලෝක පද්ධතීන් නිර්මාණය වෙමින් පවතින ලාබාල සූර්‍යයන් ලෙස හඳුනා ගැනිනි.
එ නමුත් පසුව කල පරීක්ෂණ වලදී හෙලිවූයේ මේවා තමා වටා වසර මිලියන ගණනක් ගමන්කළ ග්‍රහ වස්තූන් උරා ගනිමින් විනාශ වන වයස් ගත සූර්‍යයන් බවය​.
ග්‍රහ නිහාරිකාවල මෙම නියම තත්ත්වය විද්‍යාඥයන්ට වැටහුනේ 19 වැනි ශත වර්ෂය මැද භාගයේ දී සිදුකල වර්ණාවලීමාණ අද්‍යයනයන් ගෙන් පසුවය​.
ආකාශ වස්තූන්ගෙන් එන ආලෝකයේ වර්ණාවලිය ප්‍රිස්ම භාවිතා කොට වෙන්කර අද්‍යයනය කිරීමේ මූලිකයකු වූ විලියම් හිගින්ස් ග්‍රහ නිහාරිකාවන් මෙලෙස පර්‍යේශනයට ලක් කල මුල්ම තැනැත්තා විය​.
ඔහු විසින් ඇන්ඩ්‍රොමිඩා නිහාරිකාව ඇතුලු බොහෝ නිහාරිකාවන් මෙලෙස නිරීක්ශණය කල අතර ඒ සියල්ල සමාන වර්ණාවලීන් ගෙන් යුක්ත බව සොයා ගැනින​.
සූර්ය ස්කන්ධයෙන් 8 ට වඩා වැඩි තාරකා බොහෝ විටම සිය දිවිය නිම කරන්නේ සුපර්නෝවා ලෙසින් පුපුරා යාමෙනි. ග්‍රහ නෙහාරිකාවන් සැදී ඇත්තේ 0.8 සිට 8 දක්වා විශාලත්වයෙන් යුතුව තිබූ සූර්යයන් විනාශ වීමෙන් බව සැලකේ.
සූ ර්යයන් සිය ජීවිත කාලය තුල හයිඩ්රිජන් හීලියම් බවට පත්කරමින් න්යශ්ඨික විලයනය මගින් ශක්තිය පිටකරයි .එහිදී අභ්‍යන්තරයේ සිට පිටත දිසාවට ඇතිවන පීඩනය එම සූර්යයන් ගේම දැවැන්ත පදාර්ථය නිසා ඇතුල් දෙසට ඇති වන ගුරුත්වය මගින් තුලනය වේ.
මෙම තත්ත්වයේ ඇති තාරකා ප්රධාන අදියරේ සුර්යයන් ලෙස හැඳින් වේ. කුඩා හා මද්යම ප්රමාණයේ තාරකා ප්රධාන අදියරේ දී වසර මිලියන ගණනක් මෙලෙස සිය ශක්තිය වැයකරගෙන ඇති ඒවාය.
හීලියම් ප්‍රමාණය වැඩි වත්ම හිරු ගේ මද්යයට ඇති පීඩනය වැඩි වී උෂ්නත්වය අධික ලෙස ඉහල යයි. වර්තමානයේ අපගේ හිරු ගේ මධ්‍ය උෂ්ණත්වය කෙල්වින් අංශක මිලියන් 15 ක් පමණ වේ. හයිඩ්රිජන් හීලියම් බවට වැයවී ගුරුත්ව පීඩනය වැඩිවූ දිනෙක එම ඌෂ්නත්වය කෙල්වින් මිලියන් 100 ක් දක්වා ඉහල යයි.
ග්‍රහ නිහාරිකාවක් යනු විමෝචක නිහාරිකාවකි,බොහෝ අවස්ථාවන් වලදී හෝ යන කෙටි යෙදුමෙන් හැදින්වෙන එය රතු යොධ ග්‍රහයන්ගෙන් අවසන් කාලයේ නිකුත් වන අයනික වයුවන්ගෙන් සැදුන බබලන ප්‍රසරණය වෙමින් පවතින කවරයකින් සමන්විත වේ. 'නෙබියුලා' යන වචනය ලතින් භාෂාවේ මීදුම හෝ වලාකුළ යන්නයි.
හීලියම් දහන ප්රතික්රියාවේ ස්වභාවය උෂ්නත්ව වෙනස්කම් මත වේගයෙන් වෙනස් වේ. ඌෂ්නත්වයේ 2% ක වැඩිවීමකදී ප්රතික්රියා සීග්රතාව 100% කින් වැඩි වේ. මෙහිදී තාපය තවත් ඉහල ගොස් තාරකාවෙන් අධික ශක්ති ප්රමාණයක් ඉවතට විහිදීම නිසා අභ්යන්තරය නිරාවරනය වේ. මේ හේතුවෙන් ඌෂ්නත්වය වැඩිවීම නැවතී ආපසු සිසිලන තත්වයට පත්වේ. මෙලෙස චක්රාකාරව සිදුවන දැවැන්ත අඩු වැඩි වීම් සමග තාරකාව දරුනු ලෙස ගැස්සීමට බඳුන්වීම තුල අවසානයේදී විශාල බලයක් එකතු වී සිය සමස්ත බාහිර පෘෂ්ඨයම විශ්වයට මුදා හරී.
තාරකාව වටා පිහිටි වායු පදාර්ථයන් ඉන් ඉවතට යනවිට එහි මැද ඇති අධික ඌෂ්නත්ව ඇති කොටස් නිරාවරනය වේ. මෙලෙස කෙල්වින් අංශක 30,000 පමන වූ ප්රදේශය අවට වායු ගෝලයට නිරාවරනය වන විට ඉන් පිටවන පාරජම් බුල කිරන නිසා අයනීකරනය වන වායු ප්රදේශ දීප්තිමත් වීම සිදුවේ. ග්රහ නිහාරිකාවක ලක්ශණ පහලවීම මේ ලෙස සිදුවේ.
මුල් ම තාරකා වල සංයුතියේ වැඩිපුරම ඇත්තේ හයිඩ්‍රජන් හා හීලියම් ය. ඒ ඒවා නිර්මාණය වීමේදී විශ්වයේ තිබුනේ හයිඩ්‍රජන් වීම නිසාය.
එම තාරකා වසර මිලියන් ගණනකට පසු ග්රහ නිහාරිකා බවට පත්වීමේදී බිඳ වැටෙන හීලියම් මගින් ඒවා තුල ඔක්සිජන්, කාබන්, නයිට්‍රජන් වැනි නව මූල ද්‍රව්‍ය උපදියි.
විශ්වයට මෙසේ අලුතින් එක්වන මෙම බර මුලද්රව්ය ලෝහ ලෙස හඳුන්වන අතර මේ පසුබිමේ උපදින දෙවන පරම්පරාවේ සූර්ය මණ් ඩල වල මුල් සූර්යයන් ට වඩා වැඩි ප්රතිශතයකින් නව බර මූල ද්රව්ය අඩංගුවේ. මේ බර මූල ද්රව්ය නව සූර්යයන් හා ග්රහ මණ් ඩල වල සංයුතිය හා පරිනාමයේ විශාල වෙනසක් ඉටුකරයි
බොහෝ ග්‍රහ නිහාරිකා නිර්මාණය වන ආකාරය පිළිබඳ වන මතයක් වන්නේ : තරුවක අවසාන සමයේ එහි රතු යෝධ අවධියේ, අනාවෟත සංදීප්ත ගර්භය මඟින් නිකුත් කරන පාරජම්බුල විකිරණ, නෙරපීමට ලක් වූ බාහිර ස්ථරය අයනීකරණයට ලක් කරනු ලබනවා. මෙම ශක්ත්‍යායනයට ලක් වූ නිහාරිකා වායූන්ගෙන් සැදුම් ලත් කවරය මඟින් උරාගත් පාරජම්බුල ශක්තීන් දෘශ්‍යමාන පරාස ලෙසින් නැවත විකිරණය වී ග්‍රහ නිහාරිකා ලෙස දෘශ්‍යමාන වේ.
තීරණාත්මක භූමිකාවක් මන්දාකිණියේ රසායනික පරිනණාමය පිලිබඳ ඉටුකරයි. එය තාරකාවන්ගෙන් නැවත ද්‍රව්‍යයන් අන්තර් තාරකා මධ්‍ය යොමු කිරීමෙන් මූලද්‍රව්‍ය, න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියා වල නිපැයුමක්
මේ අවස්ථවේදී බාහිර පෘශ්ඨයේ ඌෂ්ණත්වය මද්යයයේ ඇති අධික උෂ්ණත්වයට වඩා අඩුවී තාරකාව රතු දැවන්තයකු බවට පත්වේ.
නමුත් නොනැවතී සිදුවන අභ්යන්තර හැකිලීම නිසා ඇතිවන අධික පීඩනය හා කෙල්වින් අංශක මිලියන්100 ට අධික ඌෂ්නත්වය නිසා මද්යයයේ ඇති හීලියම් ද බිඳ වැටීම ආරම්භ වී කාබන් හා ඔක්සිජන් අනු බවට හැරේ. මෙම අවදියට පත්වූ පසු තාරකාවේ සංකෝචනය නවතින අතර කාබන් හා ඔක්සිජන් සහිත ඇතුල් කොටසක් ද හීලියම් කාබන් බවට පත්වන ප්රදේශයක් හා හයිඩ්රිජන් හීලියම් බවට පත්වන බාහිර ස්ථර සහිත වස්තුවක් බවට පත්වේ.
මේ අවදිය වන විටත් එය විශාල රතු තාරකාවක් ලෙසින්ම දිස්වන නමුත් සත්‍ය වශයෙන්ම එය එකිනෙකට වෙනස් ව්යුහ 3 ක් එක්ව ඇති වස්තුවකි එය නමින් නම් වේ.
විවිධ හැඩයන්ගෙන් යුත් නිහාරිකා/නෙබියුලා හැඩයන් කෙසේ සෑදේ ද යන ගැටළුව විවාදාත්මක මාතෘකාවකි. පිලිගත් මතයක් වන්නෙ තාරකා මඟින් විවිධ වේගයන් තුලින් නිකුත් වන ද්‍රව්‍යයන්හි අන්තර්ක්‍රියා මඟින් බොහෝ නිරීක්ෂිත හැඩයන් පෙන්නුම් කෙරේ. කෙසේ හෝ සමහර තාරකා විද්‍යාඥයෝ විශ්වාස කරන්නේ මධ්‍ය ලක්ෂයේ පිහිටන ද්විත්ව තාරකා හේතුවෙන් වඩා සංකීර්ණ ග්‍රහ නිහාරිකා සෑදිය හැකි බවයි.
සමහර නිහාරිකාවන්ගේ තදබල චුම්භක ක්ෂේත්‍ර තිබෙන බව සොයාගෙන ඇති අතර ඒවයේ අයනික වායුන් සමඟ අන්තර්ක්‍රියා සමහර නෙබියුලා හැඩයන් පැහැදිලි වේ.
ග්‍රහ නිහාරිකාවල පරතරය බොහෝ දුරට හොදින් නිශ්චිත කිරීමට අපහසුය. ළඟම ඇති ග්‍රහ නිහාරිකාවේ දුර, ප්‍රසාරණ අසම්පාතය මැනීමෙන් තීරණය කර ගැනීමට හැකියාව ඇත.වසර කිහිපයක් ඇතුලත වූ අධිවිභේදන නිරීක්ෂණ මඟින් නිහාරිකා ප්‍රසාරණය ද්‍රෂ්ටි රේඛාවට ලම්භකව, ඒ අතර හි වර්ණාවලීක්ෂ නිරීක්ෂණ මඟින් ප්‍රසාරණයේ ප්‍රවේගය ද්‍රෂ්ටි රේඛාවේ දී අනාවරණය කළ හැකිය. කෝණික ප්‍රසාරණය හා ලබා ගත් ප්‍රසාරණයේ ප්‍රවේගය සංසන්ධනය කර ගැනීමෙන් ග්‍රහ නිහාරිකාවේ දුර නිගමනය කර ගත හැකිය.
මුල් වයස් වල ග්‍රහ නිහාරිකා වල ඝණ සෙන්ටිමීටරයට 1,000,000 පමණ් වූ අංශු ප්රමාණයක් තිබෙන අතර වයස් ගත වීමේදී විමෝචනය වීමෙන් එය ඉතා අඩු මට්ටමකට ළඟා වේ.
ආදර්ශ සිද්ධාන්ත වලට අනුව ග්‍රහ නිහාරිකා නිපද වීමට ප්‍රධාන අනුපිළිවෙලින් සූර්ය ස්කන්ධය එකත් අටත් අතර, වයස මිලියන සියයක් හෝ ඊට වඩා පැරණි. එම වයසේ විවෘත තාරකා වලල් ඇත්තේ සීමිත ගණනක් වුවද, එනමුත් විවිධ හේතු නිසා ග්‍රහ නිහාරිකා සොයාගැනීමට අපහසු වී ඇත.එක් කාරණාවක් ලෙස ග්‍රහ නිහාරිකා සමය ඉතා විශාල තාරකා සඳහා අවුරුදු දහස් ගණනක් තිස්සේ සිදු වන ක්‍රියා වලියකි - අන්තරීක්ෂ වචනයෙන් නම් ඇස් පිය හෙළන නිමේෂයක්.
අපගේ ක්ෂීර පථයේ ඇති බිලියන 200 ක් තරම් වන තාරකා අතුරින් 3000 ක් පමන ග්‍රහ නෙබියුලාවන් බවට හඳුනා ගෙන ඇත. සාපේක්ෂව අඩු ජීවිත කාලයක් ඇති මේවා වැඩි මනත්ව පිහිටා ඇත්තේ ක්ෂීර පථයේ මැද ප්‍රදේශයට වන්නට ය.
ඒවායේ කුඩා මුළු ස්කන්ධය හේතු කොට ගෙන විවෘත වලල් වල ඇත්තේ සාපේක්ෂව සුළු ගුරුත්වාකර්ෂණ සන්සක්ති ය. එහෙයින් විවෘත වලල් කෙටි කාලයක් තුල විසිරී යන්නට ඉඩ ඇත, සාමාන්‍යයෙන් මිලියන 100ත් 600ත් අතර කාලයක් තුලදී.
අරාබි දේශය අද එකම රජෙකුගේ පාලනය යටතේ පවතී. නමුත් අතීතයෙහි පාලනහ නොයෙකුත් පවුල් බලධාරින් අත පැවතුණි. එවැනි පවුල් බොහොමයක් එවකට විය. රටේ විවිධ පාන්ත විවිධ කණ්ඩායම් විසින් පාලනය කරන ලදී. ඔවුන් අතර කිසිම දිනක සාමනයක් නම් නොවීය. එක් කණ්ඩායමක් සමග තවත් කණ්ඩායමක් සකල්හිම යුද්ධයේ පැටලි සිටියෝය. ඕනෑම සු කරුණක් විසඳා ගැනීමට වුවද ඔව්හු එකිනෙකාට විරුද්ධව යුදවදුනහ. අවුරුදු ගණනාවක් මෙම යුද්ධ නොකඩවා පැවතිනි.
එම වකවානුවේ හිජාස් කමැති පදේශයේ ‘කුරයිෂි’ වංශයට අයත් අය ජීවත් වූහ. මෙම පදේශයේ මක්කම නගරයේ කඃබා නමැති ඉතා පැරණී දේවස්ථානයක් විය. අවුරුදු දහස් ගණනකට පෙර නබි ඉබ්රාහිම් තුමාණෝ එකම දෙවියක් වැඳීමට මෙම දේවස්ථානය තැනුවෝය. කුරයිෂි වංශයේ අය මෙම දේවස්ථානයේ පාලකයන් වශයෙන් කටයුතු කළ නිසා අනෙක් පවුල් වලට අයත් උදවිය ඔවුන් හට ගෞරව දැක්වූහ.
අවුරුදු එක් දහස් පන්සීයකට පෙර ජීවත් වූ අය දුසිරිතින් පිරි ජීවිතයක් ගත කළහ. ඔව්හු ඉතා පහත් අන්දමේ සිරිත් විරිත් අනුගමනය කළහ. මත්පැන් පානයත්, බඩපුරා කෑමත්, සෙල්ලම් කිරීමත්, ඔවුන්ගේ දින වරියාව විය. තමන් අදහස් කළ යම් දෙයක් වේ නම්, එය ඒ අන්දමින්ම පාලන කමයකින් තොර තිරිසන් තත්වයකින් ජීවත්වූ පිරිසක් වශයෙන් එකල ජීවත් වූ අරාබිවරුන් හැඳින්විය හැක.
තමා මෙවු දෙවි කෙනකු සිටි බවක් එකල ජීවත්වූ අරාබිවරු කල්පනා නොකළෝය. තමන් කරන පව් දෙවියෝ දැන සිටිති· එවැනි පව්වලට දෙවියන් විසින් කිසියම් දවසක දඞ්දැවම් පමුවණු ලබත් කියා ඔව්හු නොසිකුහ. එකම දෙවි කෙනකු වෙනුවට විවිධ අන්දමේ පිළිමවලට එ පුද පූජා පවත්වන ලදී.
දෙවියන් තෘප්තිමත් කිරීමට මෙසේ කළයුතු යයි ඔව්හු සිතුහ. තිරිසන් සතුන්, ගස්, ගල් වැනි දේ දෙවියන් ශෙයෙන් සලකන ලදී. කෙටියෙන් කිවහොත් එය අන්ධකාරය රජකළ වකවානුවකි, ඒ නිසා මිනීමැරුම්, සොරකම් බොරුකීම් වැනිදේ නිරන්තරයෙන් සිදු විය.
‘රෙදි නැබැල්ලක් ගන්න· ඒ මත ගල තබන්න· සියදෙනාම ඔසවන්න· ගෞරවය සිය දෙනාටම හිමිවේයයි එතුමාණන් කීහ. මෙම තීරණයෙන් සියල්ලෝම සතුටට පත් වූහ.
මේ අනුව එම ගල රෙදි කැබැල්ල මත තබා සියල්ලෝම ඔසොවාගෙන ගිය විට මුහම්මද් තුමාණෝ එය බිත්තිය මත තැබූහ. එයින් සියල්ලෝම තෘප්තියට පත් වූහ. එපමණක් නොව එම කියාව නිසා පවුල් අතර සිදුවීමට ඉතිබුණු ගැටුම්ද වැලකිනි. තරුණ මුහම්මද්තුමාණන්ගේ නුවණක්කාර කම ගැන සියල්ලෝම ඔහුට පශංසා කළහ.
මක්කා පුරය තුල සිටි අනකෙුත් වෙළඳ පවුල් වෙනුවෙන් තවලම් ගිය මෙතුමා, අවංක ව්‍යාපාරිකයෙකු ලෙස ප්‍රසිද්ධ විය. මහම්මද් නබි තුමාට වෙළඳ සමාජය තුල පවතින කීර්තිය අසන්න ලැබු කැදීජා තුමිය නමින් ධනවත් කාන්තාවක්, තම ඡාතියකු හරහා මුහම්මද් නබි තුමාට මංගල යෝජනාවක් කරන ලදී. කැදීජා තුමිය වැනි ප්‍රභූ කතක් විවාහ කරගැනීමට උචිත දෑවැද්දක් දීමට තරම් ආර්ථික ශක්තියක් ඔහුට නැති ලෙස පළිතුරැ දුන් මුහම්මද් නබි තුමාව ඇය දෑවැද්දක් රහිතව විවාහ කලහ.
එක් සමයකදී අබ්දුල් මුත්තලිබ් නමැත්තා කුරයිෂි පවුලේ පධානියා විය. ඔහුට දරුවන් කීප දෙනෙක් විය. ඔහුන් අබ්දුල්ලා නමැති පුතාට වැඩි ආදරයන් දැක්විය. අබ්දුල්ලා ව්‍යාපාර කටයුතු සඳහා නිතර විදේශ ගමන් බිමන් වල යෙදින. අබ්දුල්ලා තම තරුණ වියේදී ආමිනා නමැති කාන්තාව සමඟ විදේශ ගමනක යෙදුන අවස්ථාවකදී අබ්දුල්ලා මදීනා නමැතී ස්ථානයේදී අභාවප්‍රාර්ත විය. මදීන් නමැති ස්ථානය කලින් හැදින්වූයේ යත්රිබ් නමිනි.
එතුමන්ගේ චාම් ජීවිතය සහ යහපත් සිරිත් විරිත් දුටු අනෙක් අය එතුමාණන්ට ගරු කළහ. ආදරය දැක්වූහ තරුණ වියේදී එතුමො දුප්පත් මිනිසකු ලෙස ජීවිතය ගත කළෝය. සකල්හිම සත්‍ය කළෝය. එතුමන්ගේ අවංක බව නිසා සියලිලෝ එතුමන් විශ්වාස කළහ. වෙනත් අය විසින් ආරක්ෂාව සඳහා තමා වෙත් ගෙනවුත් තබන ලද මුදල් හෝ වෙනත් භාණ්ඩ ඉතා ආරක්ෂා සහිතව තබා නැවත ඉල්ලන විට අයිතිකරුවන් වෙත ඒ සියල්ල ආපසු භාර දෙන ලදී.
මුහම්මද් නබි තුමා, ජබල් අන් නූර් නැමති පර්වතය මුදුණේ පිහිටි හීරා නැමති ගුහාවක් තුල භාවනා කළ සිටියදී, ජිබ්රීල් නැමති දේවදූතවරයා ඹහු වෙත පැමිණ ඉස්ලාම් ර්‍ධමයේ මුල් වැකි අනාවරණය කරණු ලැබේ. අල්ලා නැමති සර්ව දෙවියාගේ ර්‍ධමදූතයේක් ලෙස මුහම්මද් නබි තුමා තේරී ඇති බවත්, මක්කා නගරයේ ජනයාට ඉස්ලාම් ර්‍ධමය දේශනා කළ යුතු බවත් ජිබ්රීල් කියා සිටියහ.
මුහම්මද් නබි තුමා ගැබ් සිටියදී, තම පියා මිය ගිය අතර තමාගේ උපතට පසු නොබෝ කලකින් තම මවද අහිමි විය. අසරණයෙක් බවට පත්වූ ළදරු මුහම්මද් නබි තුමා, තම සීයා වන අබද් අල්-මුත්තලිෆ් ගේ රැකවරණය යටතට පත් විය. මුහම්මද් නබි තුමාට වයස අවුරැදු 8ක් වන විට තම සීයාද මිය යන ලදී. එතැන් පටන් ඔහුට තම ලොකු පියා වන අබු තාලිබ් ඉබ්නු අබද් අල්-මුත්තලිෆ් රැකවරණය දෙන ලදී.
මුහම්මද්තුමාණන්ට වයස අවුරුදු හය වන විට එතුමාණන්ගේ මව මිය ගියාය. මවගේ නැතිවීමත් සමගම එතුමෝ මවක හෝ පියකු නොමැති අනාතයෙක් බවට පත් වූහ. නමුත් එතුමාණන්ගේ පියාගේ පියා වන අබ්දුල් මුත්තලිබ් තම මුණුපුරා රැක බලා ගත්තේය. අවුරුදු ගණනකට පසුව අබ්දුල් මුත්තලිබ්ද අභාවපාප්ත විය. ඉන් පසුව එතුමාණන්ගේ සු පියාවූ අබුතාලිබ් එතුමාණන් හ වඩා ගත්තේය.
මුල් අවුරුදු හතරේදී මුහම්මද් තුමන් හ වඩා ගත්තේ හලීමා නමැති සිතියයි. ඇය හෙදියෙකි. හලීමාගේ පවුලේ අය අධ්‍යාපනය සම්බන්ධයෙන් කිසිම උනන්දුවක් නොදැක්වූ නිසා ඔවුන්ට මෙන්ම ඔවුන් අතර වැඩුණු මෙම දරුවාට ද කියවීමට හෝ ලිවීමට නොහැකි විය. අධ්‍යාපනය සම්බන්ධයෙන් ඔහු කිසිම උනන්දුවක් නොදැක්විය. එයට හේතු වූයේ අධ්‍යාපනයට සුදුසු පරිසරයක් එහි නොතිබීමය.
තමාගේ නමවත් ලියන්නට නොදත් මුහම්මද්තුමාණන් අනාගත ලෝකයේ ඉතා ශක්ති සම්පන්න ඉස්ලාම් ආගම පැතිර වීමට සමතෙක් වන බව එවකට කවුරුත් දැන සිටියේ නැත. කලින් කල දෙවියන් විසින් ලොවට යවන ලද දුතයන් ගේ අන්තිම දුතයා වන බවක් වත් එවකට දැන සිටියේ නැත. තව ද මුහම්මද්තුමාණන් අනාගතයේදී පිබිදිය හැකි විශිෂ්ඨයකු බවටත් හැඟීමක් ඇතිවී නොතිබින.
ක්‍රි.ව 570 වසර අරාබි දේශයේ මක්කා නුවරේදී, ඉබ්නු හාශිම්ගේ පුත් අබ්දල් මුතලිෆ්ගේ පුත් අබ්දුල්ලාගේ පුත් ආබු අල් කාසිම් මුහම්මද් නබි තුමා උපත ලැබුවේය. එතුමාගේ පියා අබ්දුල්ලා බින් මුත්තලිෆ් වන අතර ඔහුගේ මව ආමිනා බන්ත් වහබ් තුමිය විය. මක්කා නුවරේ ප්‍රබල ගෝත්‍රයක් වූ බනු හාෂිම් ගෝත්‍රයට ඔහු අයත් වූහ.
හීරා පර්වතයේ සිදුවූ සිද්ධියෙන් පසු මුහම්මද් නබි තුමා මක්කා පුරයට ගොස් ඉස්ලාම් ආගම දේෂනා කළහ. මෙම දේෂනාවන් ගැන අසන්න ලැබූ මක්කා පුරයේ නායකයෝ, තමා සාදාගත් දේවාලවලට තර්ජනක් ලෙස සැලකූ මුහම්මද් නබි තුමාගේ දේෂනාවන් වහා නවත්වන ලෙස නියෝග කරන ලදී.
මුහම්මද් නබි තුමා යනු, ඉස්ලාම් ධර්මයේ ප්‍රාරම්භකයා වන අතර ඓතිහාසික ආරාබි දේශයේ ප්‍රකට ජනනායකයෙක්, සහ ආධ්‍යාත්මික ගුරුවරයෙක් වූහ. ඉස්ලාම් ධර්මයට අනුව, මෙතුමා අල්ලා දෙවියන් විසින් පත් කරන ලද අවසන් ර්‍ධමදූතයාය.
ක්‍රි.ව 570 වසරේ අරාබි දේශයේ මක්කා නම් පුරවරයේ උපත ලැබූ මෙතුමා, මදීනා නැමති පුරවරයේ ජීවත් වූහ. ක්‍රි.ව 632 වසරේදී අභාවප්‍රාප්ත වු මෙතුමා, මදීනා පුරවරයේ, “මස්ජිදුල් නබවි” නැමති මුස්ලිම් පල්ලිය තුල භූමදානය කර ඇත.
මුහම්මද් තුමාණන්ගේ තරුණ වයස ලඟාවන විට එතුමෝ එවන් රැක බලා ගැනීමෙන් එඬේර ජීවිතයක් ගත කළෝය. පසුව ව්‍යාපාර කටයුතු වල නිරත වූහ. සිරියා වැනි විදේශවල පවා වෙළඳ සංවාරක කටයුතුවල යෙදුනහ.
මක්කාව තුළ තිබූ සාමය සුරැකීමට නබි තුමා මක්කාවෙන් පිටවීමට එකඟ විය. එතුමා තම අනුගාමිකයන් පිරිවරාගෙන මක්කාවෙන් පිට වී මදීනා පුරවරයට සංක්‍රමණය කරන ලදී.
ඒ නිසාම එතුමාණන්ට ‘අල් අමීන්’ නමැති නමක් ද ලැබින. අල් අමීන් යන්නෙහි අර්ථය ‘විශ්වාස වන්තයෙක්’ යන්නයි. ‘මුහම්මද්’ යන්නනෙහි අර්ථය ‘පශංසකීය’ යන්නයි.
බ්‍රිතාන්‍යයේ නිෂ්පාදනයන්හි වර්ධනයට හා ක්‍රියාකාරීත්වයට බලපාන හේතූන් ‍පිළිබඳ පර්යේෂණ රාශියක් සිදු වේ. මෙහිදී අවධානය යොමු කෙරෙන ප්‍රධාන කරුණු ‍නම්,
කාර්මික විප්ලවය බ්‍රිතාන්‍යයෙන් ආරම්භ විය. තවමත් විදේශීය කර්මාන්තයන්ගේ ආයෝජනයන් අතින් බ්‍රිතාන්‍යය ඉදිරියෙන් සිටී. නමුත් නිෂ්පාදනයන් හා ප්‍රධාන කරුණු රාශියකින් අනෙකුත් තරඟකාරී රටවල් සමඟ සසඳන කල්හි බ්‍රිතාන්‍යය සිටින්නේ පසුපසිනි. එමෙන්ම තද නීති, හා අධික බදු බ්‍රිතාන්‍යයේ කාර්මික වර්ධනය අඩාල වීමට හේතුන්ය.
බටහිර හා පෙරදිග කාර්මික හා වෙළෙඳපොළ අධ්‍යයනයෙන් පසු පරීක්ෂකයෝ, ඉහත කරුණුවලට අමතරව තවත් ප්‍රධාන සාධක රැසක් හඳුන්වා දී ඇත.
ලොව නිෂ්පාදන කෙරෙහි නැඹුරුතාවයක් දක්වමින් සිදුකළ පරීක්ෂණය හා විග්‍රහයන්හිද පහත කරුණු කෙරෙහි අවධානය යොමු විය.
ශීතකරණය හඳුන්වාදීමට ප්‍රථම මිනිසා විසින් තම ආහාර පාන කල්තබා ගැනීම පිණිස විවිධ ක්‍රමයන් භාවිතා කරන ලද අතර ඉක්මනින් වීනාශයට පත්වීමට ඉඩ ඇති මස් මාලු වර්ග මෙන්ම පළතුරැ ළුළවළු ආදි ද්‍රව්‍යයන් නැවත පරිභෝජනයට ගැනිම සදහා මෙම ක්‍රමයන් භාවිතා කරන ලදී.
එම ක්‍රමයන් වර්තමාෙනයේදී දියුණුවට පත් ජාතින් මෙන්ම නොදියුණු ජාතීන් විසින්ද ඈත අතීතයේදී අනුගමනය කර ඇත.විශේෂයෙන් අයිස් සහ හිම එකතු කොට හෝ මිලදි ගෙන ඒ තුල රඳවා තබා ආරක්ෂා කරගැනීමෙන් පසුව ආහාර පාන සදහා යොදා ගන්නා ලද අතර මෙම ක්‍රමය වර්තමානයේදී පවා දක්නට ලැබෙනු ඇත.
එසේ හිම සහ අයිස් බහුලව ඇති රාජ්‍යයන් තුල ස්වභාවික පරිසරයේ ඇති හිම සහ අයිස් කඳු අතර පිලිවෙලකට සාදාගන්නා ලද වලවල් තුල මෙන්ම ලී කැබලි , කොට කැබලි වැනි ද්‍රව්‍ය උපයෝගී කර ගනිමින් පිළිවෙලකට සාදාගන්නා ලද ස්ථානයන්හි ආහාර ගබඩාකර කල්පවත්නා පරිදි සුරක්ෂිත කොට තබාගන්නා ලද අතර එම ක්‍රමය අනුගමනය කිරිම ශිතකරණ ක්‍රීයාවලියේ මුලාරම්භ ඉතිහාසය ලෙසට සැලකිය හැක.
ඝනීභවකය හි ප්‍රධාන කාර්යය වන්නේ ශිතකරක ද්‍රව වායුව බවට පත් කිරිමයි. සම්පීඩකයයෙන් ඝනීභවකය තුලට ඇතුල් වන ශීතකාරක වායුවේ තාපය පිටකිරිම මගින් එම වායුව ද්‍රව බවට පත් වෙමින් යට ගමන් කිරිම සිදු කරයි.ඝනීභවකය තුලදී සිදුවන අවශ්ථා විපර්යාසය වන්නේ ඝනභවනයයි. . මෙහිදී තාපය සහ ගුප්ත තාපය යන තාප වර්ග දෙකම පිට කරන අතර ඒවා එවපොරේටරයෙන් අවශෝෂණය කරගත් තාපයත් සම්පීඩකයයෙන් ජනිත වු තාපයත් වේ.
ශිතකරණයක හදවත ලෙස සැලකිය හැක්කේ සම්පීඩකය වේ. සැම විටම ළුවපොරේටර { }යෙන් ශීතකාරක වායුව උරා ගනිමින් එහි අවපීඩනයක් ඇති කරන අතර උරාගත් ශීතකාරක වායුව එකට යැවිමෙන් ය තුල අධී පීඩනයක් ගොඩනගයි. එම අධි පීඩනය මගින් ශීතකාරක වායුවේ අංශුන් ලංවන අතර ද්‍රව බවට පත්විම පහසු කරයි. පද්ධතිය පුරා ශීතකාරක ගමන් කරනු ලබන්නේද කම්ප්‍රෙසරයේ ඉහත කී කාර්යයන් මගිනි.