polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
මෙහිදි ප්‍රධාන සාධකයක් වන්නේ මී මැස්සන් පිටවී යාම වැළැක්වීම හෝ උන්ගේ පාලනයයි. මී මැසි ජනාවාසයක් හදිසියේ ඉවත් වන්නේ නම් සහ පාලකයාට එය අල්ලා ගැනීමට නොහැකි වූයේ නම් නිසැකයෙන්ම ඔහුට එම ජනපදයෙන් ලැබෙන මී පැණි ප්‍රමාණය අඩුවේ. හේතුව එසේ පිටවී යන්නේ ඔහුගේ ජනපදයෙන් භාගයක් වීම හේතුවෙනි. කෙසේ වුවද මී මැස්සන්ගේ මෙසේ පිටවී යාමේ ආවේගය නවත්වා ගෙන එය අලුත් රැජිනක් ඇති කර ප්‍රයෝජනයට ගන්නේ නම් ඔහුට වැඩි ප්‍රයෝජනයක් ලබා ගැනීමේ අවස්ථාව හිමි වේ. මෙයට වසර ගණනක පළපුරුද්ද අවශ්‍යවේ.
පහළ පෙට්ටිය හෝ සමූහ මැදිරිය තුළ මී මැසි රැජින හා බොහෝ මී මැස්සන් වාසය කරති. උඩ පෙට්ටියේ හෝ උපරිම ව්‍යුහයේ පැණි පමණක් අඩංගු වේ. තරුණ මීමැස්සන් පමණක් ඔවුන්ගේ උදරයේ පට්ටක වලින් වාස්සවා මී ඉටි පෙති නිපදවයි. ඔවුන් මධු පටලන කෘතිම මී ඉටි පදනමකින් තැනීම අරඹයි. ඉන්පසු ඔවුන් මී මැසි රොත්ත බලාගැනීම හෝ මධු හා රේණු මී වදයේ කෝෂ තුළ තැන්පත් කිරීම සිදුකරති. මෙවා මැසි ලේඩියෙන් මෙහෙවිය හැකි අතර මධු වලින් පිරි මධු පිරුණු ව්‍යුහ වලින් අස්වැන්න ලබාගත හැක.
ගෘහස්ථ මී මැසි ජනපදයක් සාමාන්‍යයෙන් පිහිටුවනු ලබන්නේ හතරැස් පෙට්ටියකයි. එතුල සමාන්තරව පිහිටුවන ලද රාමු 10 ක් හෝ 12 කින් යුක්තය. මෙම රාමු වල පැණි වද සහ බිත්තර, පිලව්, කෝෂ වලින් යුක්ත වද නිර්මාණය වේ. මෙම වද හරහා ලම්බාකාර හරස් කඩක් කැපුව හොත් පිලව් සිටින ප්‍රදේශය ඕවාලාකාර හැඩයෙන් දැකිය හැක. මෙය මීවද තිබෙන රාමු 5-8 දක්වා සංඛ්‍යාවක් දැකිය හැක. දෙපැත්තේම පිටතින් තිබෙන වද දෙක මී පැණි සහ මල් රේණු පරාග තැන්පත් කිරීමට විශේෂයෙන්ම වෙන් කෙරි ඇත.
ළදරු මැස්සන් නිර්මාණය වන ප්‍රධාන රාමුව තුල ගබඩා කර තිබෙන මී පැණි හැරුණු විට මී මැස්සෝ එම කොටසට ඉහලින් අතිරේක පැණි ගබඩා කරති. නවීන මී මැසි පාලකයෝ වෙනම පෙට්ටි මේ සඳහා තබන අතර ඒවා “සුපර්ස්” යනුවෙන් හැඳින්වේ. මෙයින් මී මැසි පාලකයන්ට මී වදයට හානි නොකරමින් අමතර පැණි ප්‍රමාණයක් එකතු කර ගත හැකි වේ. ශීත ඍතුවේ යැපීමට තිබෙන පැණි ද ඇතුලුව සියලුම පැණි සොරකම් කරනු ලැබුවහොත් මී මැසි පාලකයා විසින් එම අඩුව පිරවීමට සීනි හෝ කෝර්න් සිරප් තැබිය යුතුය.
පිරිමි මී මැස්සන් සංඛ්‍යාවක් - වදයක සිටින පිරිමි මී මැස්සන් ප්‍රමාණය වෙනස් විය හැකිය. ඉතා හොඳ වදයක පිරිමි මී මැස්සන් දාහක් පමණ සිටිය හැකි අතර ශීත ඍතුවේදි හා හිඟ කාලවලදි මෙම ප්‍රමාණය අඩුවේ.
සාර්ථකව සංසේචනය වීමෙන් දින කිහිපයකට පසු රජ මැස්සිය බිජු ලෑම ආරම්භ කරයි. සාර්ථකව සංසේචනය වූ බිජු වලින් ගැහැණු වැඩ කාර මැස්සියන් බිහි වන අතර බිජු වලින් විශාල ප්‍රමාණයක් එම වර්ගයේ ඒවාය. හොඳින් සංසේචන නොවූ බිජු වලින් පිරිමි මැස්සන් බිහි වේ. කොපමන ප්‍රමාණයක් වැඩ කාර මැස්සියන් සිටිය යුතුද, කොපමණ ප්‍රමාණයක් පිරිමි මැස්සන් ප්‍රමාණයක් සිටිය යුතුද යන්න පිළිබඳව මී මැසි ජනපදයක් තීරණය කරන්නේ කෙසේද යන්න වටහා ගත නොහැක.
මී මැස්සන් ඇති කරන්නන් මී මැසි දෂ්ඨනයෙන් ආරක්ෂා වීම සදහා ආරක්ෂක ආවරණ පලඳිති. ආධුනික මී මැසි පාලකයෝ සාමාන්‍යයෙන් අත් වැසුම් සහ හිසද ආවරණය වන ඇඳුම්, තොප්පි මෙන්ම මුහුණු වැස්මක්ද හඳිති. පළපුරුදු මී මැසි පාලකයින් ඇතැම් විට අත් වැසුම් පාවිච්චි නොකරන්නේ ඉතා සියුම්ව වැඩ කිරීමට එය බාධාවක් වන බැවිනි. වඩාත් ආරක්ෂා විය යුත්තේ මුහුණ හා ගෙල පෙදෙස බැවින් බොහෝ අය මුහුණු ආවරණයක් පළඳිති.
මී මැසි පාලනය යනු මිනිසුන් විසින් මී මැසි ජනපද ප්‍රායෝගිකව පාලනය කිරීමට පෙළඹීමයි. මී මැසි පාලකයා මෙය සිදු කරන්නේ ; මී පැණි හා මී ඉටි එකතු කරගැනීමට හෝ බෝග පරාගණය අරමුණු කොටගෙනය. නැතිනම් අනෙකුත් මී මැසි පාලකයන් සඳහා මී මැස්සන් ලබාදීම අරමුණු කොටගෙනය. මී මැස්සන් වෙසෙන ස්ථානය 'මී මැසි ගෘහය' ලෙස හැඳින්වේ.
මෙම තීරණාත්මක අවස්ථාවේදී මී මැස්සෝ දැනට පවතින වැඩකාර මැස්සන්ගේ කුටියක් නවීකරනය කර රජ මැස්සියක් සඳහා කුටි එකක් හෝ දෙකක් නිර්මාණය කරති.ස මෙම කුටි තුල තිබෙන්නේ සාමාන්‍ය ගැහැණු බිජුවකි. කෙසේ වෙතත් මෙහිදී මී මැස්සන් අනුගමනය කරන විශේෂිත හැසිරීම් රටාවන් දෙකක් තිබේ.
මී මැස්සන් ප්‍රශ්වාස වාතයට ආකර්ශනය වෙති. මුහුණට කරනු ලබන මී මැසි දෂ්ඨනයක් බොහෝ සෙයින් වේදනාකාරි වනු ඇත. එමෙන්ම ශරීරයේ අනික් තැනකට වඩා මුහුණ ඉදිමෙන්නට පටන් ගනි. අතට දෂ්ඨ කරනු ලැබුවහොත් වීෂ ශරීර ගත වීම වැලැක්වීම සඳහා නිය මගින් විෂ දල සූරා දැමිය හැක.
සංසේචනය සිදු වන්නේ මී මැසි ජනපදයට මදක් ඈතිනි. බොහෝ විට ජනපදයට අඩි සිය ගණනක් ඉහළිනි. මෙසේ සිදු වන්නේ ශක්තිමත් පිරිමි මැස්සන් දුර්වල මැස්සන්ගෙන් වෙන් කිරීම් සඳහා යැයි විශ්වාස කරනු ලැබේ. මෙයින් ශක්තිමත් මැස්සන්ගේ ජාන පමණක් ඉදිරියට ගෙන යාම සිදු වේ.
ආරක්ෂක ඇඳුම් සාමාන්‍යයෙන් ලා පාටින් සහ මෘදු අමු ද්‍රව්‍ය යොදා සකස් කරනු ලැබේ. මී මැසි ජනපදයක ස්වභාවික සතුරන් වූ වලස්සු, උගුඩු ආදි සතුන්ගේ තද පාට සහ ලොම් වලට වඩා පැහැදිලි වෙනසක් මෙම ආරක්ෂක ඇඳුම් නිසා ලැබේ.
හික්මවනු නොලැබූ මනසක අඛණ්ඩව සිතිවිලි උත්පත්තිය ලබන අතර මානසික ඒකාග‍්‍රතාවයට ඒවා බාධා කරයි. සාගරයේ රළ නැගෙන්නාසේ ඒවා මතුවී බිඳී විසිරී යයි. යමකු ඒවා දෙස උපේක්‍ෂාවෙන් යුතුව බලයි නම් ඒවා ක‍්‍රමයෙන් නැතිවී අහෝසිවී යයි. අනෙක් අතට යමකු ඒවා වෙත අවධානය යොමු කරයි නම් එම තැනැත්තා සිතිවිලි ජාලයක මංමුලා වී යයි.
ආනාපානසති යන්නෙහි අර්ථය හුස්මගැනීම පිලිබඳව මනා සිහියක් ඇතිකරගැනීම යන්නයි (පාලි භාෂාවෙන් සති යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මනා සිහියයි. ආනාපාන යනු ආශ්වාසය හා ප‍්‍රාශ්වාසයයි). මෙය බුදුන් වහන්සේ විසින් ඉගැන්වූ මූලිකම භාවනා ක‍්‍රමයයි. ආනාපානසති සූත‍්‍රයෙන් හඳුන්වාදෙන පරිදි මෙම ඉගැන්වීමට අනුව ආර්ය අශ්ඨාංගික මාර්ගයේ කොටසක් ලෙස මෙම භාවනා ක‍්‍රමය පුරුදු පුහුණු කිරීම අවසාන වශයෙන් නිර්වාණය සාක්‍ෂාත් කරගැනීම සඳහා කෙලෙසුන් නැසීමේ මාර්ගය විවරකරදෙනු ලබයි.
ආනාපානසති සූත‍්‍රය මනා සිහියෙන් යුතුව ආශ්වාස ප‍්‍රාශ්වාස කිරීම සම්බන්ධයෙන් විශේෂයෙන් දක්වන අතර මනා සිහියේ අංගයන් වන මනා සිහිය, විශ්ලේෂණය, වීර්ය, පී‍්‍රතිය, ශාන්තභාවය, සමාධිය සහ උපේක්‍ෂාව යනාදී ගුණයන් වර්ධනය කරගැනීමේ මාර්ගයක් ලෙස ආනාපානසති භාවනාව වැඞීමට නිර්දේශ කරනු ලබයි. මෙම ගුණයන් වර්ධනය කරගැනීම තුලින් වේදනාව අවසන් කළහැකි බව බුදුන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම විය.
විධිමත් ආකෘතිය තුල පියවර දහසයක් අඩංගු වේ. ඒවා කාණ්ඩ හතරකට බෙදනු ලබයි. පළමු පියවර හතර මනස හුස්මගැනීම පිලිබඳ අවධානයට යොමුකරවයි . දෙවන කාණ්ඩය හැඟීම් පිලිබඳව අවධානය යොමු කරවයි . තුන්වැන්න මනස පිලිබඳ අවධානය යොමු කරවයි . සතරවැන්න සත්‍යය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරවයි .
මෙහිදී සිතිවිලි ආකාර දෙකක් පිලිබඳ විස්තර කෙරෙයි. එනම් අතීතය පිලිබඳ සිතිවිලි සහ අනාගතය පිලිබඳ සිතිවිලිය. මේවා දුක හෝ සතුට රැගෙන පැමිණෙති. මේවා පිලිබඳ එළඹගත් සිහිය නොමැති වූ විට මනස එක් සිතිවිල්ලකින් අනෙකට ඉගිලෙමින් ඉලක්කයකින් තොරව ඉබාගාතේ සැරිසැරීමට පටන්ගනී.
ගලායන සිතිවිලි බාධාවක් කරනොගෙන නැවත නැවත ආශ්වාසය හා ප‍්‍රාශ්වාසය පිලිබඳව පමණක් අවධානය යොමු කරන ලෙසට මෙම භාවනාව පුරුදු කරන්නන්ට උපදෙස් දෙනු ලැබේ.
ති‍්‍රපිටකයේ සඳහන් නොවූවද විසුද්ධිමාර්ගය පදනම්ව සකසාගත් වර්තමාන භාවනා ක‍්‍රමවේදයක් පියවර හතරක් අනුගමනය කරයි.
භාවනා කරන තැනැත්තා තමන් හුස්ම ගන්නා වේගය අඩු වැඩි නොකොට සාමාන්‍ය ආකාරයෙන් ආශ්වාස ප‍්‍රාශ්වාස කළ යුතුය. ආශ්වාස ප‍්‍රාශ්වාසය කෙටි නම් භාවනා කරන්නා එය කෙටි බව මෙනෙහි කළ යුතුය. එය දිගු හුස්මක් නම් සරළව එය දිගු හුස්මක් බව මෙනෙහි කළ යුතුය.
ආනාපානසති භාවනාව විවිධාකාරයෙන් වැඩිය හැක. සාමාන්‍යයෙන් කෙනෙක් එය ආරම්භ කරන්නේ ඍජු කොන්දක් හා කෙලින් කරගත් හිසින් යුතුව පහසු ඉරියව්වකින් කලබලකාරීත්වයකින් තොර පරිසරයක හිඳගැනීමෙනි.
ආනාපානසතිය සම්බන්ධයෙන් බුදුන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් පදනම් වනනේ නිර්වාණාවබෝධය ලබාගැනීමේදී උන්වහන්සේ අනුගමනය කළ අත්දැකීම් පදනම්කොටගෙනය.
කලින් භාවනා වැඞීමේදී මෙම පියවරයන් සම්පූර්ණකර නොතිබුණද සෑම ආනාපානසති භාවනා වැඞීමක්ම අනුපිලිවෙලින් මෙම අදියරයන් අනුගමනය කළයුතුය.
ග‍්‍රාමීය පක්‍ෂ දේශපාලනය තුළ පක්‍ෂ සාමාජිකාවන්ගෙන් වැඩි දෙනෙකුට දේශපාලන පක්‍ෂවල න්‍යායාත්මක පදනම හෝ ප‍්‍රතිපත්ති පිළීබඳ නිවැරදි අවබෝධයක් නැති බව පෙනේ. ලංකාවේ කාන්තාවන් අතුරින් සෑහෙන ප‍්‍රමාණයක් දේශපාලන පක්‍ෂවල ක‍්‍රියාශීලී සාමාජිකයින් ලෙස විශේෂයෙන්ම මැතිවරණ සමයේදී උනන්දුවෙන් කටයතු කළත් පක්‍ෂයේ තීරණ ගන්නා මට්ටම්වල බොහෝ විට ඔවුන්ට බලපෑම් කළ හැක්කේ ඉතා සීමිත අයුරින් හෝ නැතිනම් කිසිම අයුරකින් බලපෑම් කළ නොහැකි තත්වයක් පවතින බව පැහැදිලිය.
ලාංකීය දේශපාලන ක්ෂේත‍්‍රයේ කාන්තා නියෝජනය යන මාතෘකාව යටතේ මාගේ ස්වාධීන නිබන්ධනය සකස්කිරීමට අවශ්‍ය තොරතුරු රැස් කිරීමට හේතු වූ කරුණු කිහිපයකි.
එනම් පළමු කරුණ ලෙස ස්ත‍්‍රී පුරුෂ සමානාත්මතාවය පිළිබඳ බෙහෙවින් උනන්දුවක් දක්වන මේ අවධියේ ඒ පිළිබඳ දැනුම පුළුල් කර ගැනීමටත් දෙවැනි කරුණ ලෙස දකුණු ආසියාතික අනෙක් රටවලට සාපේක්ෂව ලංකාවේ කාන්තාවන්ට වැඩි නිදහසක් තිබුණ ද සකි‍්‍රය දේශපාලනයට සහභාගී නොවීම කුතුහලය දනවන්නක් නිසා ඒ පිළිබඳ සොයා බැලීමයි.
2004 වසර වැඩිම අපේක්‍ෂකයන් සංඛ්‍යාවක් ඉදිරිපත් වූ මැතිවරණය මෙන්ම ස්ත‍්‍රීන් වැඩිම සංඛයාවක් ඉදිරිපත් වූ වසර ද වෙයි. එහිදී මුළු අපේක්‍ෂකයන් 5685 ක් ඉදිරිපත්ව ඇති අතර ස්ත‍්‍රීන් 375 ක් ඉදිරිපත්ව ඇත. 1994 වසරට වඩා එය 3% ක වැඩිවීමක් පෙන්නුම් කරයි. නමුත් ස්ත‍්‍රීන්ගේ නියෝජනය ඒ හා සාපේක්‍ෂව වැඩිවීමක් නොපෙන්වයි.
ලාංකික කාන්තාවට දේශපානනයට පිවිසීමට විශේෂයෙන්ම නාම යෝජනා ලැබීම, මැතිවරණ සටන සාර්ථකව කරගෙන යාමට පිරිමියෙකුට වඩා වැඩි කැපවීමක් කිරීමට සිදුවේ. එසේම ඇයට පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වීමේදීත් පිරිමියෙකුට වඩා විවිධ බාධකවලට මුහුණ පෑමට සිදුවේ. කාන්තාවට සක‍්‍රීය දේශපාලන සහභාගීත්වයේ විවිධ සීමාවන් වලට මුහුණ පෑමට සිදුවන බව සමීක්‍ෂණයට සහභාගී වූ කාන්තාවෝ ද ප‍්‍රකාශ කළාය.
1931 දී කාන්තාවෝ දෙදෙනෙක් ව්‍යවස්ථාදායකයට තේරී පත්වූහ. (ඇඞ්ලින් මොලමුරේ නැවතත් 1936 දී ඇයගේ අසුනට තරඟ කළ නමුත් ඇය පරාජයට පත්විය. ඒ අතර තේසම් සර්වනමුත්තු සිය අසුන රැකගත්තාය). මෙතැන් සිට සෑම ව්‍යවස්ථාදායකයකම කාන්තාවෝ කීපදෙනෙක් සිටියෝය. ප‍්‍රතිශතය 1%-4% දක්වා විය.
එසේ වුවත් දේශපාලන සහභාගීත්වය මෙම කාන්තාවන්ට ඉදිරියට ඒමටත් ගෘහස්ථ කාර්ය කොටසින් තාවකාලිකව ඈත් වීමටත් අනෙකුත් කාන්තාවන් හමු වීමටත් තම අපේක්‍ෂකයා වෙනුවෙන් සහයෝගය ලබා ගැනීමත් ගම තුළ සැරි සැරීමටත් අවස්ථාවක් ලබා දෙයි. කුමන හේතුවක් මත දේශපාලනයෙහි සහභාගී වුව ද කාන්තා දේශපාලන සංවිධානවල තනතුරු දරමින් කාන්තාවෝ ගම තුළ පොදු කටයුතුවල ක‍්‍රියාකාරීව සහභාගී වෙති.
2002 වසරේ පැවති කොළඹ මහනගර සභා මැතිවරණය සඳහා නීතීඥ නිමල්කා ප‍්‍රනාන්දු මහත්මියගේ නායකත්වයෙන් ස්වාධීන ස්ත‍්‍රී කණ්ඩායමක් ඉදිරිපත් වීම ද විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතු කාරණයකි. එය ශ‍්‍රී ලාංකීය ස්ත‍්‍රී දේශපාලනයේ සන්ධිස්ථානයක් වශයෙන් දැක්විය හැකිය. පවතින තත්වය තුළ කණ්ඩායමේ කිසිදු අපේක්‍ෂිකාවකට ජයග‍්‍රහණය කළ නොහැකි වුවත් සක‍්‍රීය සවුවත් සක‍්‍රීය සහභාගීත්වය අගය කළයුතු කාරණයක් වේ.
ශ‍්‍රී ලංකාවේ ස්ත‍්‍රී දේශපාලනය හා කතා කිරීමේදී අවධානය යොමු කළයුතු විශේෂ කාරණයක් වනුයේ සියලූ ජනවාර්ගිකයන්ගේ සම්මිශ‍්‍රණයක් ස්ත‍්‍රී නියෝජනය තුළ තිබිය යුතුය යන කාරණය 13 වෙනි පාර්ලිමේන්තුව තුළ දෙමළ මුස්ලිම්, සිංහල නියෝජනයක් තිබීම ද තවත් සුවිශේෂී තත්වයකි.
දෙවන රාජ්‍ය මන්ත‍්‍රණ සභාවට මන්ත‍්‍රීන් තේරීම සඳහා 1936 පැවති මැතිවරණයට කාන්තාවෝ තිදෙනෙක් තරඟ කළහ. ඉන් උතුරු කොළඹ අසුනට තරඟ කළ තේසම් සරවනමුත්තු මහත්මිය පමණක් ජයගත්තේය. ඇය මැතිරවණයකදී තරඟ කොට ජයගෙන මන්ත‍්‍රී මණ්ඩලයට පිවිසි ප‍්‍රථම කාන්තාව වූවාය.
රාජ්‍ය මන්ත‍්‍රණ සභා ක‍්‍රමයෙන් අනතුරුව 1947 දී නියෝජ්‍ය මන්ත‍්‍රී මණ්ඩලයට කාන්තාවෝ තිදෙනෙක් තරඟ වැදුනහ.
දළ වශයෙන් දේශපාලන පක්ෂයක් යනුවෙන් හැඳින්විය හැක්කේ කිසියම් මතයක් පිළිබඳව එකඟත්වයක් ඇති මිනිස් කණ්ඩායමක් මැතිවරණ මගින් හෝ විප්ලවීය ක‍්‍රියා මාර්ගයක් මගින් දේශපාලන බලය ලබාගෙන ආණ්ඩුවේ ක‍්‍රියාකාරකම් පාලනය කිරීම හෝ ඒවාට බලපෑම් කිරීම සඳහා පිහිටුවාගනු ලැබූ සංවිධානයකි. ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී හෝ සමාජවාදී ආණ්ඩුක‍්‍රමවල සෘජුව හෝ වක‍්‍රව දේශපාලනයට සහභාගී වීමේ ප‍්‍රධානම මාර්ගය බවට නූතන දේශපාලන පක්‍ෂ පත් වී ඇත.
ලාංකීය දේශපාලන ක්ෂේත‍්‍රයේ ඉතා ඉහළින් මහජන ප‍්‍රසාදය දිනා ගනිමින් පාලන බලය ඉසිලූ අතිශයින් කැපී පෙනෙන කාන්තාවන් දෙදෙනෙකි. හිටපු ජනාධිපති චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග මැතිනිය සහ ඇගේ මෑණියන් වන අගමැතිනි සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනියයි.
ජනප‍්‍රිය දේශපාලඥයෙකුව සිටි ලලිත් ඇතුලත්මුදලි මහතාගේ බිරිඳ ශ‍්‍රීමනී ඇතුලත්මුදලි මහත්මිය මුල්වරට දේශපාලනයට පිවිස මනාප ඡන්ද ලක්‍ෂ එකහමාරක් පමණ ගෙන ඇමතිවරියක වශයෙන් පත්වූවාය. ඇය ප‍්‍රවාහන, මහාමාර්ග, පාරිසරික හා වනිතා කටයුතු ඇමතිවරිය වශයෙන් ඇමති මණ්ඩලයට පත්වූවාය.
නොකඩවා පාර්ලිමේන්තු තුනක මන්ත‍්‍රීවරියක වූ මන්ත‍්‍රීන් දෙදෙනෙකුද දසවැනි පාර්ලිමේන්තුවේ වූහ. රේණුකා හේරත් හා අමරා පියසීලි රත්නායක යන මන්ත‍්‍රීවරියෝය. 1994 මැතිවරණයේදී ශ‍්‍රී ලංකාවේ මෙතෙක් වැඩිම මනාප ඡන්ද ලබා ගම්පහ දිස්ත‍්‍රික්කයෙන් පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වූයේ චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක මැතිනියයි. ඇය ලබාගත් මනාප ඡන්ද සංඛ්‍යාව 464588 කි.
ශ‍්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ වැඩිම කාන්තා නියෝජනයක් වූයේ නමවැනි පාර්ලිමේන්තුවේය. ඊළඟ මැතිවරණය 1994 වර්ෂයේ පැවැත්විණ. එය දසවැනි පාර්ලිමේන්තුවයි. ඒ මැතිවරණයෙන් අපේ රටේ දෙවැනි අගමැතිනියද බිහිවූවාය. ඒ චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග මහත්මියයි. එසේම ඇය මෙම රටේ පමණක් නොව ලෝකයේම අගමැතිවරුන් දෙදෙනෙකුගේ දියණිය වශයෙන් ඉතිහාසයට එක්වේ. ඇය ශ‍්‍රී ලංකාවේ දසවැනි පාර්ලිමේන්තුවේ අගමැතිනිය වූ අතර, ඇගේ මව සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය මේ රටේ පස්වැනි පාර්ලිමේන්තුවේ අගමැතිනියද වූවාය.
මෙම ඡන්ද බලය පිළිබඳ අරගලයේදී කාන්තාවන් ඡන්ද සටනට ඇතුල්වීමට සූදානම් වී තිබුණි. ප‍්‍රථම මැතිවරණය වැඩිහිටි සර්වඡන්දය පදනම් කරගෙන පැවැත්වීය. කාන්තාවන් තිදෙනෙක් තරඟ කළහ. 1931 දී දෙදෙනෙකු රාජ්‍ය මන්ත‍්‍රණ සභාවට ඇතුලූ විය. තේසුම් සරවනමුත්තු ද්‍රවිඩ වෛද්‍යවරියකි. ඇය කොළඹ කොට්ටාශයට තේරී පත්වූවාය. ඇඞ්ලින් මොලමුරේ සිංහල වැඩවසම් රදළ පවුලකින් පැවැත එන්නියකි. ඈ සිය පියාගේ අභාවයෙන් පසු පැවැත්වූ අතුරු මැතිවරණයකින් ජය ගත්තාය.
1956 මැතිවරණත්‍ය්දී කාන්තාවෝ පස් දෙනෙක් තරඟ බිමේ වූහ. ඉන් සිවු දෙනෙක්ම ජයගත්හ. කාන්තාවක් ප‍්‍රථම වරට ඇමති පදවියකට පත්වූයේ මෙම මැතිවරණයෙන් පසුවය. මින් මීරිගම අසුනට තරඟ කොට ජයගත් විමලා විජයවර්ධන මහත්මිය ශ‍්‍රී ලංකාවේ සෞඛ්‍ය ඇමතිවරිය ද වූවාය.එම තරඟ වාරයේදී උතරු කොළඹින් විවියන් ගුණවරධන, අවිස්සාවේල්ල ආසනයෙන් ක්ලෝඩා ජයසූරිය, මීරිගමින් විමලා විජයවර්ධන හා කිරිඇල්ලෙන් කුසුමා ගුණවර්ධන යන කාන්තාවෝ ජයග‍්‍රහණය කළහ.
3576 ක් වූ මුළු මන්ත‍්‍රී සංඛ්‍යාවෙන් මන්ත‍්‍රීවරියන් සිටින්නේ 61 ක් පමණි. එය 1.7% කි.මෙයිනුත් ඒ ඒ දේශපාලන ආයතනවල නායකත්වය පිළිබඳ විමසීමක් කර බැලීමේදී පෙනීයන කරුණක් වන්නේ ස්ත‍්‍රී නායකත්වය දරණ දේශපාලන ආයතන ඉතාමත් අඩු බවය. නගර සභා 225 න් නගරාධිපතිවරියන් සිටින්නේ 2 ක් පමණි. ප‍්‍රදේශීය සභා 3137 න් ප‍්‍රාදේශීය සභා සභාපතිවරියන් සිටින්නේ 4 ක් පමණි. මහ නගර සභා සභාපතිවරියන් කිසිවෙකුත් නොමැත.
ශ‍්‍රී ලංකාවෙහි කාන්තාවන් දේශාපලන තීරණයන් ගැනීම පිළිබඳ ක‍්‍රියාවලියේදී ඉතා සුළු ස්ථානයක් දරයි. සිරිමා බණ්ඩාරනායක 1960 දී අග‍්‍රාමාත්‍ය ධූරයට පත්වී නැවතත් 1970 දීත් පත්වීම නිසා මෙය වසඟ වේ. ඇය 1960 දී ශ‍්‍රී ලංකාවෙහි පමණක් නොව මුළු ලෝකයේම ප‍්‍රථම කාන්තා අගමැතිවරිය වූවාය. මෙම විශේෂාංගයන් කවර අයුරකින්වත් කාන්තාවන් දේශපාලන ක‍්‍රියාවලියෙහි නිරතවීම සම්බන්ධයෙන් ඵලදායී නොකරයි.
කෙසේ වෙතත් පවතින යථාර්ථය වන්නේ වසර 78 පුරාම ස්තී‍්‍ර දේශපාලන සහභාගීත්වයේ වර්ධනයක් සිදුනොවී ඇති බවයි. මෙය හරවත් සමාජ සංවර්ධන කි‍්‍රයාවලියකට විශාල බාධාවක් වේ. ඕනෑම රටක දේශපාලන ක‍්‍රමය වඩාත් සාර්ථක වීමට නම් මේ සියළු දෙනාගේ නියෝජනයක් ඒ තුළ අනිවාර්යෙන්ම තිබිය යුතුය. නමුත් එය එසේ සිදුනොවේ. එසේ නොවීමට සමාජ, සංස්කෘතික, ආර්ථික හා දේශපාලනමය ආදී වශයෙන් හේතු ගණනාවක් බලපා ඇත.
බණ්ඩාරනායක මැතිනිය ප‍්‍රථම වරට අත්තනගල්ල ආසනයට තරඟ කොට වාර්තාගත වැඩි ඡන්ද සංඛ්‍යාවක් ලබා පාර්ලිමේන්තුවට පැමිණියාය. මීරිගමින් ශිවා ඔබේසේකර මැතිනියත්, පාර්ලිමේන්තුවට පිවිසි අතර, පාර්ලිමේන්තු කාලය ඉකුත් වීමට මැතිවරණවලින් තවත් මන්ත‍්‍රීවරයන් දෙදෙනෙක් එයට එක්වූහ. බලන්ගොඩින් මල්ලිකා රත්වත්ත මැතිනියත්, දොඩම්ගස්ලන්දෙන් ලැටීෂියා රාජපක්‍ෂ මැතිනියත් ඒ දෙපොළය.
1952 මහ මැතිවරණයට කාන්තාවන් දොළොස් දෙනෙකු ඉදිරිපත් වුවත් අවිස්සාවේල්ල අසුනට තරඟ කළ කුසුමා ගුණවර්ධන මහත්මියත්, අකුරැස්ස අසුනට තරඟ කළ ඩොරීන් වික‍්‍රමසිංහ මහත්මියත් පමණක් ජයග‍්‍රහණය කළහ. කුසුමා ගුණවර්ධන මහත්මිය පිලිප් ගුණවර්ධන මහතාගේ බිරිඳ වූ අතර, ඩොරීන් වික‍්‍රමසිංහ නම් සුදු කාන්තාව දොස්තර එස්.ඒ. වික‍්‍රමසිංහ මහතාගේ බිරිඳය.
1865 කොළඹ මහනගර සභාව පිහිටු වුවත් 1937 වන තෙක් කිසිදු ස්ත‍්‍රී නියෝජනයක් නොතිබිණි. ප‍්‍රථම මහ නගර සභා මන්ත‍්‍රීවරිය වූයේ කොළඹ මහ නගර සාවට තේරී පත් වූ වෛද්‍ය වේරී රත්නම් මහත්මියයි.නමුත් එම මැතිවරණයේ නීත්‍යානුකූලභාවය පිළිබඳව ප‍්‍රශ්නයක් මතු වී මාස කිහිපයකින් ඇයගේ මන්ත‍්‍රීධූරය අහෝසි විය.
මේ අතර බොරැල්ල මන්ත‍්‍රීවරයාව සිටි ඩබ්.ඒ. ද සිල්වා මහතා අභාවප‍්‍රාප්ත වූයෙන් එම අතුරු මැතිවරණයට විවියන් ගුණවර්ධන මහත්මිය ඉදිරිපත්ව ජයග‍්‍රහණය කළාය. පසුව ඇයට පළාත් පාලන හා ස්වදේශකටයුතු පිළිබඳ උප ඇමති තනතුරද හිමි විය.
1956 මැතිවරණයෙන් වැලිමඩ ආසනයට තේරී පත් වූ කේ.එම්.පී. රාජරත්න මහතාගේ අසුන ඡන්ද පෙත්සමකින් අහිමි වූයෙන් ඒ සඳහා පැවති අතුරු මැතිවරණයෙන් ඒ මහතාගේ බිරිඳ වන කුසුමා රාජරත්න මහත්මිය තේරී පත්වූවා ය.
1989 මැතිවරණයෙන් සමානුපාතික නියෝජනය අනුව එක්සත් ජාතික පක්‍ෂයෙන් මන්ත‍්‍රීවරියන් හය දෙනෙකු හා ශ‍්‍රී ලංකා නිදහස් පක්‍ෂයෙන් හතර දෙනෙකු පත්ව පාර්ලිමේන්තුවේ අසුන් ගත්හ.
තෙවන පාර්ලිමේන්තු වාරයේ වූ තවත් විශේෂ සිද්ධියක් නම් තම සැමියාත් පාර්ලිමේන්තු මන්ත‍්‍රීවරයෙකු වශයෙන් සිටීමේදී භාර්යාවරු දෙදෙනෙක් ද තරඟයෙන් මැති සබයට තේරී පත්වීමයි.
ඩඞ්ලි සේනානායක මහතාගේ සිව්වන පාර්ලිමේන්තුව දින තිස්තුනකට සීමා විය. නැවත 1960 ජූලි මාසයේ මැතිවරණයක් විය. එම මැතිවරණය සඳහා කාන්තාවෝ සිවු දෙනෙක් ඉදිරිපත් වූහ.
එහෙත් එය මේ මැතිවරණයේදී ආසනයක් තරඟ නොකළාය. මේ මැතිවරණයේදී දෙහි ඕවිට සෝමා වික‍්‍රමනායක ඌව පරණගම කුසුමා රාජරත්න යන මහත්මීහු පමණක් ජයග‍්‍රහණය කළහ.
ශ‍්‍රී ලංකාවේ කාන්තාවන්ට මැති සබයට එන්නට වරම් ලැබුණේ 1931 දී ලංකාවට ප‍්‍රධානය කළ ඩොනමෝර් ආණ්ඩු ක‍්‍රමයත් සමඟ සර්වජන ඡන්ද බලය ලැබීම නිසාය.
1960 ජූලි මැතිවරණය මෙහෙයවූයේ සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනියයි. ඒ වන විට ඇය ශ‍්‍රී ලංකා නිදහස් පක්‍ෂයේ නායිකාව ලෙස තෝරාගෙන තිබුණි.
කුසුමා සමග ශ්‍රීලංකා නිදහස් පක්ෂයෙන් තරඟ කොට පරාජය වූයේ ක්ලෝඩා ජයසූරිය මහත්මියයි. පසුව ඇය උත්තර මන්ත‍්‍රීවරියක් වූවාය.
මීලඟ මහ මැතිවරණය 1965 දී සිදුවිය. මෙහිදී කාන්තාවෝ සිව් දෙනෙක් තේරී පත්වී හයවන පාර්ලිමේන්තුවට සම්බන්ධ වූහ.
ශ‍්‍රී ලංකාවේ දසවැනි පාර්ලිමේන්තුව සඳහා විවිධ පක්‍ෂවලින් තරඟ කොට ජයග‍්‍රහණය කළ කාන්තාවෝ මෙසේය.
ගාමිණී කල්‍යාණදර්ශ හත්තොටුවේගම ශ්‍රී ලාංකික නාට්‍යකරුවෙකි, අධ්‍යක්ෂකවරයෙකි, නළුවෙකි, විචාරකයෙකි, රංග කලා ආචාර්යවරයෙකි. ශ්‍රී ලංකාවේ නූතන වීදි නාට්‍යයෙහි පීතෘවරයා වශයෙන් පුළුල් ව සම්භාවනාවට පත් ව සිටි ඔහු පශ්චාත් යටත් විජිත ශ්‍රී ලාංකීය නාට්‍ය කලාවේ ගමන් මග කෙරෙහි වඩාත් ම බලපෑ නාට්‍යකරුවන්ගෙන් කෙනෙකි. 1974 මැද භාගයේ සිට මිය යන තුරු ම ශ්‍රී ලංකා විවෘත වීදි නාට්‍ය කණ්ඩායමෙහි නියමුවා වශයෙන් කටයුතු කළ හෙතෙම වේදිකා හා සිනමා නළුවෙක් ද විය.
නාට්‍ය හා සිනමා විචාරකයකු ද, ඉංගශ්‍රීසි බසින් ලියැවුණු නාට්‍යයන් සිංහලට පරිවර්තනය කරලීමේ වියත් ඉංගී‍්‍රසි කථිකාචාර්යවරයකු හා රට පුරා නාට්‍ය ශිල්පීන් රැසක් බිහිකළ ප්‍රවීන නාට්‍යවේදියකු ලෙසින් ද ඒ මහතා ප්‍රකට ව සිටියේය. ඉංගිරිසි සාහිත්‍යය පිළිබඳව විද්වතකු වූ ආචාර්ය ගාමිණී හත්තොටුවේගම මහතා මෙරටට වීදි නාට්‍ය කලාව හඳුන්වා දෙමින් 1974 දී වීදි නාට්‍ය කණ්ඩායම් බිහි කිරීමේ ගෞරවය හිමිකර ගත් කලාකරුවෙකි.
ආර්ථික හෝ වෙනත් බොහෝ හේතු නිසා සිය සමකාලීනයින් සහ ශිෂ්‍යයින් වෙනත් ලාභදායී ක්ෂේත්‍ර කරා සංක්‍රමණය වුවත් සිය මුළුමහත් ජීවිතයම නාට්‍යකරණයටත් එය ඉගැන්වීමටත් කැපකළ හත්තොටුවේගම සූරීන් 2009 ඔක්‌තෝබර් 30වන සිකුරාදා අලුයම මිය යන විට 69 වියෙහි පසු විය.
1938 නොවැම්බර් මස 29 දින ගාල්ල, “රිච්මන්ඩ් විව්” නිවසේදී උපත ලැබූ ගාමිණී හත්තොටුවේගම මහතා ශ්‍රී ලාංකේය නාට්‍ය කලාවේ විප්ලවීය චරිතයක් විය.
සමහරක් සමාගම් දැන් මිඩ්ල්වෙයාර් ලෙස හඳුන්වන මෘදුකාංග පද්ධති නිර්මාණය කිරීමට විශේෂඥතාවක් දක්වයි. මිඩ්ල්වෙයාර් නිර්මාණකරුවන් ක්‍රීඩා නිර්මාණකරුවෙකුට ක්‍රීඩා නිර්මාණය කිරීම සඳහා අවශ්‍ය බොහොමයක් අවයව ඇතුළත් රෝබස්ට් මෘදුකාංග පද්ධති නිර්මාණය කිරීම මඟින් අදාල අරමුණු කලින් ඉටු කර ගැනීමට යත්න දරයි. බොහොමයක් මිඩ්ල්වෙයාර් වැඩසටහන් ග්‍රැෆික්, හඬ, භෞතික විද්‍යාව හා ශ්‍රිත වැනි ඒවායේ දියුණුව පහසු කරන පහසුකම් සලසයි. හා යනු එලෙස බහුලව භාවිතා වන මිඩ්ල්‍වෙයාර් වැඩසටහන් 2කි.
ක්‍රීඩා එන්ජින් වැඩි දියුණු කිරීම පරිගණක විද්‍යා ශිෂ්‍යයින්, විනෝදාශ්වාදීන් ක්‍රීඩා වැඩි දියුණු කරන්නන් අතර ජනප්‍රිය ව්‍යාපෘතියකි. එයට ජ්‍යාමිතිය, වර්ණ සිද්ධාන්තය හා පරිගණනය පිළිබඳ දැඩි අන්තර් විෂය තේරුම් ගැනීමක් අත්‍යවශ්‍ය වේ. විශාල වශයෙන් දෘශ්‍ය වුවත් මෙම දියුණු කරන්නන් එය විනෝදජනක හා ප්‍රතිඵල ලැබෙන දෙයක් ලෙස සලකයි. උදාහරණ ලෙස යනු ජනප්‍රිය නිදහස් හා විවෘත ප්‍රබව බහු වේදිකා ක්‍රීඩා එංජිමකි.
ක්‍රියාත්මක වීමේ උප පද්ධති සපයන බහුලව භාවිතා වන පැකේජ දෙකක හැවොක් හා ක්‍රීඩා මෙවලම් පද්ධති කිහිපයක් ඇතුළත් වේ. හැවොක් රොබස්ට් භෞතික විද්‍යාත්මක අනුහුරුකරණ පද්ධති සපයන අතර ක්‍රීඩා මෙවලම් වීඩියෝ විදැහීම, දෘශ්‍ය ධාවනය කිරීම් හා 3 විදැහීම් සඳහා පද්ධති දියුණු කරයි.
සමහරක් මිඩ්ල්වෙයාර් වැඩසටහන් එක් දෙයක් පමණක් සිදු කරන මුත් සාමාන්‍ය එන්ජන්වලට වඩා විශ්වාසදායී ලෙස ඒවා සිදු කරයි. උදාහරණ ලෙස ස්පීඩ්ට්‍රී : පරිගණක ක්‍රීඩාවේ තාත්වික වෘක්ෂ හා ගස් වැල් විදැහීමට යොදා ගන්නා ලදී.
දෘඩාංග ත්වරණය කළ භෞතික විද්‍යා සැකසීම හඳුන්වාදීමත් සමග හා වැනි භෞතික විද්‍යා , විවිධ මිඩ්ල්වෙයා සපයන්නන් හා කොන්සෝල් වේදිකාවල භෞතික විද්‍යා සැපයුම් ඒකකවල මෘදුකාංග ව්‍යුක්තීකරණය සැපයීම සඳහා භාවිතයෙහි යෙදවී තිබිණි.
හි දක්වා ඇති නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන ලද හොඳම වානිජමය එන්ජින් 10 (මෙයින් බොහෝමයක් අඩු වියදම් හා විනෝදාශ්වාදීන් විසින් භාවිතා කරන ඒවා වේ.)
ලියනාඩෝ වඩාත්ම ලෝකප‍්‍රකට වී ඇත්තේ ඔහුගේ සිතුවම් නිසාවෙනි. ඔහුගේ කෘතීන් දෙකක් වන මොනාලිසා සහ අවසන් රාත්‍රිභෝජන සංග‍්‍රහය වඩාත්ම ජනප්‍රිය, වඩාත්ම ප්‍රතිනිෂ්පාදනයට ලක්වූ, කතාබහට ලක්වූ ආලේඛ චිත‍්‍රය හා ආගමික සිතුවම වෙයි. ඒවයේ කීර්තිය හා සම තත්වයට පත්විය හැකි එකම නිර්මාණය වූයේ මයිකල් ආන්ජලෝගේ ආදම්ගේ නිර්මාණය පමණකි. ඔහුගේ සිතුවම්, ඔහු විසින් අඳින ලද විද්‍යාත්මක රූ සටහන් සිතුවම් කිරීම පිලිබඳ ඔහුගේ අදහස් ඇතුලත් සටහන්පොත් පසු පරම්පරාවන් වෙත ඔහු ලබාදුන් මාහැඟි දායාදයකි.
බොහෝවිට ලියනාඩෝව හඳුන්වනු ලබන්නේ සිය අසීමිත කුහුල නව නිර්මාණයන් කිරීම සඳහා වූ ඔහුගේ හැකියාවට පමණක් සමකළහැකි ‘පුනරුද මිනිසාගේ’ මූලාකෘතිය ලෙසිනි. ඔහු බෙහෙවින් ප‍්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත්තේ සෑමකල්හිම ජීවත්වූ විශිෂ්ඨතම සිත්තරකු ලෙසිනි. එමන්ම එදා මෙදාතුර ජීවත්වූ වඩාත්ම දක්‍ෂතාවයන් සපිරි තැනැත්තා ඔහු ලෙස සැලකෙයි.
ලියනාඩෝ බොහෝ විට සලකනු ලබන්නේ පුනරුද මිනිසෙකුගේ මූලාකෘතියක් ලෙසය. ඔහුගේ අපරිමිත කුතුහලය සමාන කළ හැක්කේ ඔහුගේ නව නිපැයුම් කිරීමේ බලයට පමණි.ඔහු සියළු කල්හි සිටි ශ්‍රේෂ්ඨතම සිත්තරෙකු ලෙස සලකනු ලැබූ අතර සමහරක් විට දැනට ජීවත් වූ වැඩිම විවිධ දක්ෂතාවලින් යුත් පුද්ගලයා ද විය හැකිය.
සාමාන්‍යයෙන් පර්යේෂණය තේරුම් ගෙන ඇත්තේ කිසියම් ව්‍යුහාත්මක ක්‍රියාවලියක් අනුගමනය කිරීමක් ලෙසය. කෙසේ වුවත් විෂය කරුණ සහ පර්යේෂකයා අනුව පියවරයන්හි අනුපිළිවෙල වෙනස්වීම රදා පවතී, පහත ඇත්තේ මූලික සහ ව්‍යවහාරික යන දෙකටම අදාළ විධිමත් පර්යේෂණයක සාමාන්‍යයෙන් අන්තර්ගත වන පියවරයන් වේ:
මෙහෙයුම් නිර්වචනය: විචල්‍යන් අර්ථදැක්වීම සහ අධ්යඅනයේදී ඒවා මනිනු ලබන/තක්සේරු කරන ආකාරය පිළිබද තොරතුරු දැක්වීම.
දත්ත එකතු කිරීම: සංගහනය හදුනා ගැනීම සහ නියැදියක් තෝරා ගැනීම,විශේෂ පර්යේෂණ මෙවලම් භාවිතා කර නියැදියෙන් සහ/හෝ නියැදිය ගැන තොරතුරු එකතු කිරීම මෙයට අයත් වේ. දත්ත එකතු කිරීමට යොදා ගන්නා මෙවලම් වලංගු සහ විශ්වසනීය විය යුතුයි.
දත්ත පරිවර්තනය කිරීම: මේවා වගු මාර්ගයෙන්,සංඛ්‍යා මගින් සහ රූප සටහන් මගින් ඉදිරිපත් කළ හැකි අතර ඉන් පසුව වචන මගින් විස්තර කරයි.
ප්‍රමාණාත්මක ගුණ හා සංසිද්ධි මෙන්ම ඒවායේ සබෑඳියාව පිලිඹඳව සිදු කරනු ලබන පද්ධතික ආනුභාවික විමර්ෂණයයි. සීමා සහිත ප්‍රශ්ණ අසමින් සහ සංඛ්‍යාත්මක දත්ත එකතු කරමින් සංඛ්‍යාන ක්‍රම වල ප්‍රයෝජනයෙන් විෂ්ලේෂණය කරයි.ප්‍රමාණාත්මක ගවේෂණ පර්යේෂණාත්මක, සහ සම්බන්ධ හා සමාලෝචනය සැලසුම් වේ.ප්‍රමණාත්මක ගවේෂණ මගින් ලබා ගත් සංඛ්‍යාත්මක විස්තර විචල්‍ය අතර හවුල් හෝ කරණවාචී සම්බන්ධතා ගොඩ නෑගීමට යොදා ගනී.ප්‍රමණාත්මක ගවේෂණ ධනීයවාදයේ දර්ශන හා න්‍යායන් සමඟ සම්බන්ධව පවතී.
බොහෝ විට පර්යේෂණය දියත් කරනුයේ පර්යේෂණයන්හි ඇති පෑතැටිය ආකෘති සැලස්ම භාවිතා කරගෙනය. පෑතැටිය ආකෘතිය ආරම්භ වන්නේ පර්යේෂණය සඳහා පුළුල් ප්‍රේක්ෂාවලියක් සමඟයි, ව්‍යපෘති ක්‍රමය තුළ මුල සිට අගටම, අත්‍යාවශ්‍ය තොරතුරු වලට අවධානය යොමු කිරීම , ඉන් පසු පර්යේෂණය සාකච්ඡා සහ ප්‍රථිපල තුළට ප්‍රසාරණය කිරීම. පර්යේෂණයක් දියත් කිරීමේ ප්‍රධාන පියවරයන් වනුයේ:
ප්‍රමාණාත්මක හෝ ගුණාත්මක යන දෙකෙන් කුමක් වුවත් පර්යේෂකයා ප්‍රාථමික හෝ ද්විතීයික යන දත්ත දෙවර්ගයෙන් එකක් තෝරා ගැනීමට පෙළඹෙයි. ප්‍රාථමික දත්ත පර්යේෂණය කිරීමම අරමුණ කරගෙන සම්මුඛ සාකච්චා හා ප්‍රශ්නාවලි මගින් රැස් කරයි. ද්විතීයික දත්ත සදහා දැනට පවතින සංගණන දත්ත වැනි නැවත භාවිතා කල හැකි දත්ත භාවිතා කරයි. වඩාත් ආචාරශීලී වන්නේ හැකි සෑම විටම ද්විතීයික දත්ත භාවිතා කිරීමයි.
පර්යේෂණය පිළිබඳ අනිත් නිර්වචනය ඉදිරිපත් කර ඇත්තේ ක්‍රෙස්වෙල් විසිනි - "පර්යේෂණය යනු මාතෘකාවක් හෝ ගැටළුවක් සම්බන්ධව ඇති අපගේ අවබෝධය වැඩි කිරීමට අවශ්යව තොරතුරු එකතු කිරීම සහ විශ්ලේෂණය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සිදුකරන පියවරයන් වේ." එයට පියවර තුනක් අඩංගු වේ: ප්‍රශ්නයක් මතු කරනවා, ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු සැපයීමට අවශ්‍යම දත්ත එකතු කිරීම, සහ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරක් ඉදිරිපත් කිරීම.
මාර්ගගත ශබ්දකෝෂයට අනුව පර්යේෂණය යන්නෙහි සවිස්තර නිර්වචනය වනුයේ "උත්සාහවත් විමර්ශනයක් හෝ විභාගයක්; විශේෂයෙන්ම: සිද්ධි සොයා ගැනීම සහ පරිවර්තනය අරමුණු කරගෙන සිදු කරන විමර්ශනයක් හෝ සමීක්ෂණයක්, පිළිගත් සිද්ධාන්ත පුනරීක්ෂණය හෝ අලුත් කරණු වල ආලෝකයෙන් සැදුනු නීති,හෝ නව හෝ සිද්ධාන්ත පුනරීක්ෂණ හෝ නීති වල ප්‍රායෝගික යෙදුම්".
රිස'ච් යන වචනය ඉපදී ඇත්තේ මධ්‍යම ප්‍රංශයේ "" යන්නෙනි, එහි තේරුම වනුයේ "සොයන්නට යනවා"යි, එම වචනය ඉපදී ඇත්තේ පැරණි ප්‍රංශ "" යන්නෙනි, එය "-" + "", හෝ "", යන "සොයනවා" නම් වූ අර්ථය සහිතව එක් වී නිර්මාණය වී ඇත. පැරණිතම වාර්තාවන්ට අනුව මෙම වචනය 1577දී සොයාගෙන ඇත.
පර්යේෂණය පිළිබඳ පුළුල් නිර්වචනයක් ලබා දුන්නේ මාර්ටින් ශට්ල්වර්ත් විසිනි - "වචනයේ පුළුල්ම අර්ථයෙන්, දැනුම වැඩි දියුණු කිරීමට සිදු කරන ඕනෑම දත්ත, තොරතුරු සහ සිද්ධි එකතු කිරීමක් පර්යේෂණයේ නිර්වචනයට අඩංගු වේ"."
රුඩොල්ෆ් රුමෙල්ගේ අදහසට අනුව ". පරීක්ෂණ එකක් හෝ දෙකක්වත් ස්ථිර ලෙස බාර ගැනීම එක් පර්යේෂකයකු විසින් සිදු කිරීමට අවශ්‍ය නැත. පරීක්ෂණ පරාසය වෙනස් නොවන විවිධ ස්වරූපයේ දත්ත, පර්යේෂකවරු, සහ ක්‍රම පවතින්නේ නම් පමණක් එක් අයෙකුට ප්‍රථිඵල ගැන විශ්වාසය තැබීමට පුළුවනි."
කලාත්මක පර්යේෂණය 'පුහුණුව පදනම් පර්යේෂණය' ලෙසද දැකිය හැක, එහි අරමුණු කලාත්මක නිමවුම් ආකාරයෙන් සිදු කල හැක. සම්පූර්ණයෙන් විද්‍යාත්මක ක්‍රමයක්, පර්යේෂණවල දැනුම සහ සත්‍ය සඳහා සොයා බැලීමට විකල්පයක් ලෙස පිරිනැමීම වාදයට තුඩුදෙන සංකල්පයකි.
පර්යේෂණ සැලසුම් කිරීම සදහා ප්‍රධාන වශයෙන් ආකාර දෙකක් පවතී: ගුණාත්මක පර්යේෂණ හා ප්‍රමාණාත්මක පර්යේෂණ වේ. පර්යේෂකයින් ගුණාත්මක හා ප්‍රමාණාත්මක ක්‍රමයන්ගෙන් ඔවුන්ගේ පර්යේෂණ මාතෘකාවට හා පිළිතුරු සෙවීමට බලාපොරොත්තු වන පර්යේෂණ ගැටලුව අනුව තෝරාගනු ලබයි.
බුදුන් වහන්සේ පාලි බසින් පරියේසන වදන භාවිතාකර ඇත. මෙම වදනෙන් පර්යේෂණ යන්න බීඳි ඇත. පරියේසන යන පදය පරි යන උපසර්ගය හා "ඒසන" යන පදය එක් වී සකස් වී තිබේ.
පර්යේෂණ ක්‍රියාවලියේ අරමුණ වන්නේ නව දැනුම බිහි කිරීම හෝ යම් මාතෘකාවක් හෝ ප්‍රශ්නයක් පිළිබද අවබෝධය වැඩිදියුණු කිරීමයි. මෙම ක්‍රියාවලිය ආකාර තුනකින් සිදුවේ.
මිශ්‍ර-මාර්ග පර්යේෂණ, ප්‍රමාණාත්මක හා ගුණාත්මක අංග එකතුවෙනුත්, ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික දත්ත භාවිතයෙනුත් කරන්නාවූ පර්යේෂණ මේ වන විට සුලභ දෙයක් බවට පත් වී තිබේ.
මුල් කාලීන විශ්වාසයන් යෝජනා කළේ සඳ පෘථිවි කබලෙන් කේන්ද්රාපසාරී බලය නිසා බිඳී ගිය කොටසක් බවයි. එලෙස එම කොටස ඉවත් වීම නිසා පැසිපික් සයුර සෑදී ඇති බවට එමඟින් කියවේ. කෙසේ නමුත් මෙම අදහස සඳහා පෘථිවිය අධික අවස්ථිති භ්රමණයක් තිබිය යුතු අතර එය එසේ වුවද එම ක්රියාවලිය නිසා සඳෙහි කක්ෂය පෘථිවියෙහි සමක තලය ඔස්සේ ගමන් කළ යුතුය. එමනිසා මෙය සිදු විය නොහැක.