polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ස්කැන්ඩියම් යනු පරමාණුක ක්‍රමාංකය 21 වු සංකේතයෙන් හදුන්වනු ලබන මූල ද්‍රව්‍යකි. රිදීපැහැති-සුදු ආන්තරික ලෝහයක් වන එය ඓතිහාසික වශයෙන් සමහර අවස්ථා වලදී යිට්‍රියම් සහ ලැන්තනයිඩ හා සමගින් විරල පාංශු මූලද්‍රව්‍යයක් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත. එය ස්කැන්ඩිනේවියාවේහීදී හමුවූ යුක්සෙනයිට් සහ ගැඩොලිනයිට් යන ඛනිජයන්හී වර්ණාවලී විශ්ලේෂණය මගින් 1879 දී සොයා ගන්නා ලදී.
ස්කැන්ඩියම්හි සමස්ථානික පරාසය 36 සිට 60 දක්වා පවතී. 45 ස්ථායී සමස්ථානිකයට වඩා පහත් ස්කන්ධයේ මූලික ක්ෂය අවස්ථාව ඉලෙක්ට්‍රෝන ග්‍රාහක වන අතර ඉහළ ස්කන්ධ අවස්ථාව බීටා විමෝචනය වේ. 45 වඩා පහළ පරමාණුක ස්කන්ධයක් ඇති ආරම්භක ක්ෂය නිෂිපාදිත කැල්සියම් සමස්ථානික වන අතර ඉහළ පරමාණුක ස්කන්ධයක් ඇති ආරම්භක ක්ෂය නිශ්පාදිත ටයිටේනියම් නිෂ්පාදක වේ.
ස්කන්ඩියම් ලෝහයේ වසරක නිෂ්පාදිත ඇණවුම කි.ග්‍රෑම් 10 ක් වේ. ඔක්සයිඩය ස්කැන්ඩියම් ෆ්ලුඔරයිඩ් බවට පරිවර්තනය කරන අතර ලෝහ කැල්සියම් සමග ඔක්සිහෘත කරනු ලබයි. ඉහළ ස්කැන්ඩියම් අන්තර්ගතයක් ඇති තෝර්ට්වීටයිට් 2 සහ කෝල්බෙකයිට් ලෝහ තැන්පතු මැඩගස්කර් සහ නෝර්වේ ඊව්ලන්ඩ් ඊව්ජ් ප්‍රදේශ අවට පවතින අතර නමුත් ඒවා විනාශ වී නැත.
රසායනවිද්‍යාවේ දී සම්පූර්නයෙන්ම වාගේ 3+ වැනි ත්‍රිසංයුජ අයණ ප්‍රමුඛ තැනක් ගනී. පහත දැක්වෙන වගුව දක්වන පරිදි රසායනික ගුණ වලට අනූව 3+ අයණ වල අරය සැලකීමේදී ස්කැන්ඩියම් අයණයේ අරය ඇලුමීනියම් වලට වඩා යිට්‍රියම් අයණයේ අරයට වඩා සමාන වේ. මෙම සමානතාවය හේතුවෙන් ස්කැන්ඩියම් බොහෝ විට ලැන්තනයිඩ ශ්‍රේණියේ මූලද්‍රව්‍යයක් ලෙස වර්ග කරනු ලැබේ.
ස්කන්ඩියම් ලෝහය සාදන සංයෝග වල ගුණ සැලකීමේදී එය ඇලුමීනියම් සහ යිට්‍රියම් සාදන සංයෝග අතර මධ්‍යස්තව පවතී. ස්කැන්ඩියම් සහ මැග්නීසියම් ලෝහය අතර හැසිරීමෙහි හරස් සම්බන්ධයක් පවතින අතර එය බෙරලියම් සහ ඇලුමීනියම් අතර පවතින්නාක් මෙනි. 3 වන කාණ්ඩයේ මූලද්‍රව්‍ය සාදන සංයෝග සැලකීමෙදී ස්කැන්ඩියම් වල ප්‍රධාන ඔක්සිකරණ තත්වය වන්නේ +3 ය.
ලැන්තනයිඩ වල ක්‍රියාකාරීත්වයට සමානව ස්කැන්ඩියම් ද සයික්ලොපෙන්ටඩිනයිල් ලිගන්ඩ සමග ලෝහ-කාබනික ශ්‍රේණියක් සාදනු ලබයි. උදාහරණයක් වශයෙන් පෙන්ටමෙතිල්සයික්ලොපෙන්ටඩිනයිල් ලිගන්ඩයේ ව්‍යුත්පන්නයට අදාලව ක්ලෝරීන්- , 2 ගත හැක.
ස්කන්ඩියම් ඔක්සයිඩ් හිඩ්‍රොක්සයිඩ් ) වල සහ අවස්ථාවන් වල සහ ඇලුමීනියම් ඔක්සයිඩ් හිඩ්‍රොක්සයිඩ් ප්‍රතිපූර්ණ සමාන ව්‍යුහයන් පවතී. 3+ ජලීය ද්‍රාවනයක් ජල විච්ඡේදනය වීම හේතුවෙන් ආම්ලික වේ.
මේ අනුව බලනවිට, සංවිධාන ගැටුමක් සඳහා කොන්දේසි පැවතිය යුතුය. සන්නිවේදනය, සංවිධාන ව්‍යුහය, පුද්ගලයන්ගේ මතවාද සහ අදහස් යම් ආකාරයකට ගැටුම් ඇතිවීම කෙරෙහි බලපායි.මෙම හේතුකාරකයන් අදාල පාර්ශවය විසින් මානසිකව අවබෝධ කරගැනීම සංජානනය නම්වේ. ගැටුම සංජානනය වූ පාර්ශවය විසින් අනෙක් පාර්ශවයට අදහස් දැක්වීම කරනු ලබයි. තර්ක කිරීම, සාකච්ජා කිරීම , මගහැරීම යනාදිය සමහර විකල්ප අදහස් කිහිපයකි.
සංවිධාන ගැටුම දැක බලාගත හැකි අදියර වන්නේ චර්යාත්මක අවස්ථාවේදීයි. පාර්ශව දෙකක හෝ කිහිපයක ඇති මතවාද, ආකල්ප සහ ආවේගශීලී ක්‍රියාකාරකම් වලින් චර්යාත්මක පියවර සමන්විත වෙයි. සංවිධාන ගැටුම අවසානයේ හිතකර හෝ අහිතකර ප්‍රතිඑල දැකබලාගත හැකිය.
පුද්ගල ගැටුම් - යම් පුද්ගලයෙකු බලාපොරොත්තු වූ ඉලක්කයක් ඔහු බලාපොරොත්තු වූ ආකාරයට ඉතුකර ගැනීමට නොහැකි වූ කල පුද්ගල ගැටුම ඇතිවේ. මෙය අන්තර්වර්තීය ගැටුම ලෙසද හඳුන්වයි.
කණ්ඩායම් ගැටුම - කිසියම් ගැටුමකට පුද්ගලයන් කිහිපදෙනෙක් සම්බන්ධ වනවිට කණ්ඩායම් ගැටුමක් ලෙස හඳුන්වයි.
සංවිධාන ගැටුමක් සමහර විටෙක සංවිධාන අරමුණු ඉටුකරගැනීම සඳහා නැග එන්නක් විය හැක. උදාහරණයක් ලෙස සංවිධානයක අංශ දෙකක් අතර නිෂ්පාදන පුවරුවක් බෙදාගැනීම සඳහා ඇතිවන ගැටුම ගතහොත් එය ඉහල නිෂ්පාදනයක් සඳහා කණ්ඩායම් දෙකක් උත්සාහ කිරීමකි. මෙවන් ගැටුම් හිතකර ගැටුම් ලෙස හඳුන්වයි. සංවිධානයක නිෂ්පාදනය ට අහිතකර ලෙස බලපෑම කරන නැතහොත් නිෂ්පාදනය අඩු කරන මට්ටමේ ගැටුම් අහිතකර ගැටුම් ලෙස හඳුන්වයි.
සංවිධානයට හිතකර ගැටුම් නිර්මාණය කිරීමත් අහිතකර වියහැකි ගැටුම් වැළැක්වීම සඳහාත් කළමනාකරුවන් විසින් ගනුලබන ශිල්ප ක්‍රම සංවිධාන ගැටුම් කළමනාකරණය නම්වේ.
අන්තර් ක්‍රියාකාරී දැක්ම - මේ අනුව ගැටුම් පිළිගැනීමට අමතරව කළමනාකරුවන් විසින් හිතාමත ගැටුම් නිර්මාණය කර ඒවා යහපත් ආකාරයෙන් පවත්වා ගතයුතුය.
සංවිධාන පරිසරයේ කිසියම් සාධකයක් හේතුකොටගෙන සංවිධානය තුල සිටින සේවක මණ්ඩල අතර හටගන්නා නොඑකඟතාවයක් සංවිධාන ගැටුමක් නම්වේ. මෙහිදී, කළමනාකරුවන් සහ කළමනාකරුවන්, කළමනාකරුවන් සහ සේවකයන්, සේවකයන් සහ සේවකයන්, කළමනාකරුවන් සහ සේවකයන් බාහිර පරිසරය අතරද සංවිධාන ගැටුම් ඇතිවිය හැක. සංවිධාන ගැටුම් නිර්මාණය වන්නාවූ මට්ටම් වලට අනුව සංවිධාන ගැටුම් වර්ග කල හැකිය.
පෙට්‍රෝලියම් (ජෝර්ජියස් ඇගිකෝලා හෙවත් ජෝර්ජ් බවන් නම් වූ ජර්මන් ජාතික ඛනිජ විද්‍යාඥයා විසින් ලියන ලද ශාස්ත්‍රීය නිබන්ධනයේ 1556 දී පමණ “රොක්ඔයිල්” ගැන ප්‍රථමයෙන්ම සඳහන් විණි) රොක් ඔයිල් යනු ඉබේම, ස්වාභාවිකම නිපදවෙන වහා ගිනි ගැනෙන සුළු ද්‍රවයක් වන අතර එය පොළවේ පාෂාණමය ද්‍රව්‍යයක් ලෙස සැකසී ඇත. එය විවිධ අණුක බර ඇති, තවත් සංයෝග එකතු වී ඇති හයිඩ්‍රෝකාබන මිශ්‍රණයන්ගේ සංකීර්ණයක් ලෙස පවතී.
බොරතෙල් හි ඇති හයිඩ්‍රොකාබන, ඇල්කේන , සයික්ලොඇල්කේන සහ විවිධ ඇරෝමැටික හයිඩ්‍රොකාබන වන අතර අනෙකුත් කාබනික සංයෝග නයිට්‍රජන්, ඔක්සිජන් සහ සල්ෆර් සහ ඉතා සුළු වශයෙන් යකඩ, නිකල් තඹ සහ වැනේඩියම් යන ලෝහවලින් ද සමන්විත වේ. නිෂ්චිත අණුක සංයුතිය සංයෝගයෙන් සංයෝගයට ඉතා විශාල වශයෙන් වෙනස් වන අතර රසායනික ද්‍රව්‍යයන්ගේ අනුපාතය තරමක් සීමිත සීමාවන් අතර පිහිටයි.ඒ මෙසේය.
වයින්, බියර් වායුවට නිරාවරණය වී පැවතීමේ ස්වභාවික ප්රගතිඵලයක් ලෙස විනාකිරි නිපදවෙන්නට ඇත.නමුත් වර්තමානයේ ඇසිටික් අම්ලය නිෂ්පාදනය ලොවපුරම සිදුකරයි. 3 වන ශතවර්ෂය වන විට අසිටික් අම්ලය රස විද්‍යාව සදහාද භාවිතා කලෝය.තියෝපෙට්රරස් නම් වු ග්රීරක දාර්ශනිකයා විසින් විනාකිරි හා යකඩ මිශ්රතකර වර්ණක නිපදවීය.සුදු ඊයම් හා තඹ මල මිශ්රන කිරීමෙන් තඹ ලවණ හෙවත් කොපර් ඇසිටෙට් නිපදවීය.
පුරාණ රෝමානු ජාතිකයන් ඇඹුල් වු වයින් උණුකරවා සාපා නැමති ඉතා මිහිරි පැණියක් විශේෂයක් නිපදවීය. සාපා ඊයම් භාජන වල නිපද වු අතර එහි ඉතා ඉහළ ලෙඩ් ඇසිටෙට් ප්රේතිශතයක් අන්තර්ගතවිය, මෙම පැණිරස ද්රනවය ඊයම් සීනි හෙවත් සෙනසුරුගේ සීනි ලෙස හැදින්විය. මෙය පැණිය රෝමානු රදළ පෙළපත් වල බොහෝ දෙනාගේ ඊයම් විශ වීමටද හේතුවක් විය.
කිරිහුනු සමග ප්රීතික්රිනයා කරවීම මගින් ඇසිටික් අම්ලය වෙන් කර ගත හැක. එයින් ප්ර්තිඵලයක් ලෙස ලැබෙන කැල්සියම් ඇසිටේට් සල්ෆියුරික් අම්ලය සමග ආම්ල කිරීම මගින් නැවත ඇසිටික් අම්ලය වෙන් කරවා ගත හැක. වර්ථමානයේ, ජර්මනිය විසින් ග්ලැසියර ඇසිටික් අම්ලය ටොන් 10000 ක ප්ර්මණයක් නිෂ්පාදනය කරන අතර එයින් 30% ක ප්රලමාණයක් ඉන්ඩිගෝ වර්ණය නිපදවීම සදහා භවිතා කරයි.
බොහෝ විට මෙතනෝල් කාබනීකරණය මගින් ඇසිටික් අම්ලය නිපදවයි. එම ක්රිනයාවලියේදී මෙතනෝල් කාබන් මොනොක්සයිඩ සමග ප්රකතික්රිවයාකර ඇසිටික් අම්ලය නිපදවයි.පහත ඇති රසායනික සමීකරණයට අනුව මෙම ක්රිනයාවලිය සිදුවේ.
මෙම ක්රියාවලියට අතරමැදි ද්රසව්ය ක් ලෙස අයඩෝ මෙතේන් එකතු කලවිට මෙය පියවර තුනක් මගින් සිදුවෙයි. ලෝහ සංකීර්ණ කාබනීකරණය සදහා සමන්යෙයෙන් උත්පේරක අවශ්ය වේ.
මෙම ප්ර්තික්රිකයාව උෂ්ණත්වය හා පීඩනය මගින් පාලනය කරනු ලබයි. මෙහි ප්රීතික්රිායක තත්වයන් වනුයේ 150 සහ 55 . මම ප්ර තික්රිරයාවේ අතුරු ඵලයන් ලෙස බියුටෝන්, එතිල් ඇසිටේට්, ෆෝමික් අම්ලය සහ ප්රොෝපනොයික් අම්ලයන් නිපදවේ. මම අතුරු ඵලද වාණිජව ඉතාම වැදගත් වේ.ප්ර(තික්රිායක තත්ව වෙනස් වීම මගින් සෑදෙන්නාවු නිෂ්පාදිතයන් වෙනස් විය හැක. මෙම අතුරු ඵල අතරින් ඇසිටික් අම්ලය වෙන් කරවා ගැනීම සිදුකලයුතුයි. මෙවැනි ක්රිුයාවලි වලට වැය වන වියදමද අදාළ නිෂ්පාදනයන්හි මිලට එකතු වේ.
බියුටේන් ඔක්සිකරණය සදහා සමාන තත්වයන් හා සමාන උත්පේරක අවශ්යි වන අතර එමගින් ඔක්සිඩයිස් ,ඇසිටැල්ඩිහයිඩ් වාතයේ ඇති ඔක්සිජන් සමග ප්ර තිකියාවෙන් ඇසිටික් අම්ලය නිෂ්පාදනය කෙරේ.
අලුත් උත්පේරක තත්වයන් මගින් මෙම ප්ර තික්රියාව 95%ක් සාර්ථක කර ගත හැක. මෙමගින් ඇතිවන ප්රතධාන ඇතුරු ඵල වන්නේ එතිල් ඇසිටේට්, ෆොර්මික් අම්ලය, ෆොමැල්ඩිහයිඩය.මේවායෙහි ඉතාම අඩු තාපාංක පවතින නිසා ඉතාම පහසුවෙන් භාගික ආසවනයෙන් වෙන්කරවා ගත හැක.
නිර්වායු බැක්ටීරියාවල විශේෂත්වය වනුයේ ක්ලොස්ටිඩිඅම් ගණයේ සමජිකයන් කිහිපයක්ද සහිතව , එතනොල් අතරමැදියක් ලෙස භාවිතා නොකරමින් කෙලින්ම සීනි ඇසිටික් අම්ලය බවට පරිවර්තණය කිරිමේ හැකියාවයි. බැක්ටීරියා ඇසුරින් ප්ර තික්රියයකවල සිදුවන ප්ර තික්රිඇයාව මෙසේ දැක්විය හැකිය.
මෙම නිර්වායු බැක්ටීරියා එක් කාබන් අංශුවක් පමනක් අඩංගු කොටස්වලින් ඇසිටික් අමලය නිපදවයි. උදාහරණ ලෙස මෙතනෝල්,කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හා හයිඩ්‍රජන් මිශ්රනණයක් දැක්විය හැකිය.
ඇසිටික් අණු යුගලයක් ඝනීකරණය වීමෙන් ඇසිටික් ඇන්හයිඩ්රරයිඩය නිෂ්පාදනය වේ. ලෝකය පුරා නිෂ්පාදනය කරන රසායන ද්රකව්යස අතරින් ඇසිටික් ඇන්හයිඩ්රපයිඩය ප්රලධාන ස්ථානයක් ගන්නා අතර එය අසිටික් අම්ල නිෂ්පාදනයෙන් 25 % 30%ක් පමණ වේ. ප්‍රධානම නිෂ්පාදන ක්රිනයාවලිය වන්නේ ඇසිටික් අම්ලය ඝනකර කෙටීන් නිෂ්පාදනය කිරීමයි.එය ඇසිටික් අම්ලය සමග ඝන වීමෙන් ඇසිටික් ඇන්හයිඩ්රරයිඩය ගෙන දේ:
ඇසටලීකරණය කිරීමේ ප්ර2ධාන ද්රව්යසයක් ලෙස ඇසිටික් ඇන්හයිඩ්ර ය භාවිතා කරයි. සෙලියුලෝස් ඇසිටේට් ප්රිධාන රසායන ඇසිටේටයක් වන අතර එය කෘථීම රෙදි සදහාද සිනමා ඡයාරූපකරනය සදහාද යොද ගනී. හෙරොයින් වැනි දේවල් නිෂ්පාදනය කිරීමෙදි ඇසිටික් ඇන්හයිඩ්රකය උත්පේරක ලෙස භාවිතා කරයි.
කබොක්සලික් අම්ලයේ ඇති හයිඩ්රතජන් කබොක්සලික් කාණ්ඩය තුලට කේන්ද්රණ ගත වී ඇත. එනම් ඇසිටික් අම්ලය අයනීකරණය මගින් අණු වෙන් කල හැක.
ඇසිටික් අම්ලයෙන් ප්රෝයටෝනයක් නිදහස් වීම නිසා එහි ආම්ලිකතාවයක් අතිවේ. ඇසිටික් අම්ලය ඉතාම දුර්වල මොනොප්රොෝටික අම්ලයකි.එහි ජලීය ද්රාිවණය අගය 4.75 පමණ වේ. ප්රටතික්රි්යාව තුල ඇසිටේට් සමග ප්රමතිබද්ද වීම සිදුවේ. 1.0 ද්ර ව්යරන්හි 2.4 ක අගයක් පවතී.මෙය තුල ඇසිටික් ආම්ලික අණු 0.4% පමන විඝටනය වී ඇත.
ඇසිටික් අම්ලය අවුරුද්දක් තුල ටොන් මිලියන 6.5 ක් ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත වන අතර එයින් ටොන් 1.5 ක් ප්‍රථිචක්‍රීකරණය කරනු ලැබේ; ඉතිරිය ඛනිජමය රසායනිකයන් නිෂ්පාදනය සදහා යලි ගනු ලැබේ. ජීවවිද්‍යාත්මක ප්‍රභවයක් ලෙස ඇසිටික් අම්ලය ඉතාම ප්‍රයෝජනවත් වේ. නමුත් මෙය රසායනික ප්‍රතිකාරකයක් ලෙස ලබා ගැනීම අසීරුයි. ඇසිටික් අම්ලය තනුක කර පැසවීම මගින් විනාකිරි ලබාගනී.
ප්රතධානතම ඇසිටික් අම්ල භාවිතයෙන් සිදුකරන නිශ්පාදනය වන්නේ වයනයිල් ඇසිටේට මොනමර් නිශ්පාදනයයි. ලෝක ඇසිටික් අම්ල නිශ්පාදිතයෙන් 40% ත් 45% ත් අතර ප්රටමාණයක් මේ සදහා භාවිතා වේ. ඔක්සිජන් හමුවේ එතිලීන් හා ඇසිටික් අම්ලයේ ප්රටතික්රි යාවේ ප්රාතිපලය වන්නෙ පැලේඩියම් කාටලයිට්ය.
විනාකිරි වල 4-18% ක් පමණ ඇසිටික් අම්ලය අඩංගු වේ.විනාකිරි අහාර රසවත් කිරීමට යොදා ගන්නා රස කාරයක් ලෙස ක්රි්යා කරයි. අහාරයට ගන්නා විනාකිරි තුල 4% ත් 8% ත් අතර ඇසිටික් අම්ල ප්රකතිශතයක් පවතී. වාණිජව අහාර වල රසශෝධයන්ට මෙම ප්රිතිශතය සැලකිය යුතු වේ. ලෝකය පුරා විනාකිරි වලට යොදා ගන්නා ඇසිටික් අම්ල ප්රජතිශතය විශාල නොවේ.
ඇසිටික් අම්ලයේ නිශ්පාදන ප්රසදාන වශයෙන් භාවිතා වන්නෙ සායම්,තින්ත හා අලේපන නිපදවීමටයි.මෙම එස්ටර තුළ ප්ර්ධාන වශයෙන් එතිල් ඇසිටේට් බියුටයිල් ඇසිටේට්, අයිසෝ බියුටයිල් ඇසිටේට් ප්රො ෆිල් ඇසිටේට් අන්තර්ගතවේ. මේවා ප්ර්ධාන වශයෙන් ඇසිටික් අම්ලයේ හා අනුරූපව පවතින ඇල්කොහොල අතර උත්පේරක ක්රිේයවලියේ ප්ර.ථිඵල ලෙස හටගනී.
ඇසිටික් අම්ලය යනු රසායනික සංයෝග නිපදවීමේදි උත්පේරකයක් ලෙස යොදගන්නා සංයොගයකි.තනි විශාලතම ඇසිටික් අම්ලයේ ප්රමයොජනය වන්නේ ඇසිටික් ඇන්හයිඩ්රෙ+ඩ් හා එස්ටර් වලට සමීප වයනයිල් ඇසිටේට මොනමර් නිපදවීමයි.විනාකිරි නිපදවීම සදහා සපේක්ශව කුඩා ඇසිටික් අම්ල ප්රයමාණයක් භාවිතා වේ.
වෛරියෝන් නමින් හැඳින්වෙන වෛරස් කොටස් වල අන්තර්ගත වන්නේ හෝ වලින් සෑදුන ජාන වේ. ඒ වටා කැප්සිඩ් නමින් හැඳින්වෙන ආරක්ෂිත ප්‍රෝටීන් ආවරණයක් දැකිය හැක. කැප්සිඩය සෑදී ඇත්තේ කැප්සොමියර නමින් හඳුන්වන ඉතා කුඩා සහ අනන්‍ය ප්‍රොටීන් අණු වලිනි. මෙම කැප්සොමියර වල සැකසුම විසිතල හෝ හෙලික්සීය හෝ වඩාත් සංකීර්ණ හෝ විය හැක. න්‍යෂ්ටිකකැප්සිඩය නමින් හඳුන්වන හෝ වටා පිහිටි ඇතුළත ආවරණයක්ද ඇති අතර එය ප්‍රොටීන් වලින් සැදී ඇත. සමහර වෛරස් 'කවරය' ලෙස හැඳින්විය හැකි ලිපිඩ/ මේද ආශයිකා වලින්ද වට වී ඇත.
වෛරස් වැනි සමහර වෛරස සෛල වලට මාරක තත්ත්වයක් ඇති නොකර ප්‍රගුණනය වේ. එහෙත් වෛරස් වැනි ඒවා ස්ථාපනය වීම හේතුවෙන් පිළිකා ඇති විය හැක. සෛල , වෛරස් නිසා තුවාල වූ විට සහ සෛලයට එය නැවත අළුත්වැඩියා කර ගත නොහැකි වූ විට, බොහෝ විට ඇපොප්ටෝසිස් ක්‍රියාරම්භනය වේ. ඇපොප්ටෝසිස් හි එක් ප්‍රතිඵලයක් වන්නේ, සෛලය විසින්ම තුවාල වූ, විනාශ කිරීමයි. සමහර වෛරස් වලට ඇපොප්ටෝසිස් සීමා කිරීමේ යාන්ත්‍රණ ඇත. එවිට වෛරස් ප්‍රජනිතය ඇති වනතුරු ධාරක සෛලය නොමැරේ. උදාහරණයකි.
'ප්‍රතිලේඛනය' යනු; ජාන කේතය නමින් හඳුන්වන මත ඇති ප්‍රවේණික තොරතුරු යොදා ගෙන පණිවුඩකාරක යනුවෙන් හඳුන්වන වර්ගය නිපදවීමේ ක්‍රියාවලියයි. මෙම , ප්‍රොටීන් නිපදවීම සඳහා යොදා ගන්නා රයිබොසෝම වෙතට, සෛලය තුළින් ප්‍රවේණි කේතය රැගෙන යයි. මෙය 'පරිවර්තනය' ලෙස හැඳින්වේ. හේතුව ඇමිනො අම්ල වලින් සෑදෙන ප්‍රෝටීන් ව්‍යුහය නිර්ණය කරනු ලබන්නේ මෙම කේතය මඟින් බැවිනි. කේතයෙන් ගෙන යන තොරතුරු න්‍යෂ්ටික අම්ල භාෂාවෙන්, ඇමිනො අම්ල භාෂාවට පරිවර්තනය කෙරේ.
ජීවිතයට ප්‍රෝටීන් අත්‍යාවශ්‍යයි. සෛල මත ලියවුණු ප්‍රවේණික තොරතුරු මත ඇමිනො අම්ල වලින් නව ප්‍රෝටීන් නිපදවයි. සෑම ප්‍රෝටීනයක්ම විශිෂ්ඨයි. එක් කෘත්‍යයක් පමණක් ඉටු කරයි. එනිසා සෛලයකට අළුත් යමක් කිරීමට අවශ්‍ය නම් එය අළුත් ප්‍රෝටීනයක් නිපදවිය යුතුයි. වෛරස් සෛල වලට නව ප්‍රෝටීන් නිපදවීම සඳහා බල කරයි. ඒවා සෛලයට අවශ්‍ය නොවුණද, වෛරසයට ප්‍රජනනය කිරීම සඳහා අවශ්‍ය වේ. ප්‍රෝටීන් සංස්ලේශණය මූලික පියවර දෙකකින් යුක්තයි. ඒවා නම් ප්‍රතිලේඛනය සහ පරිවර්තනය යනුවෙනි.
වෛරසය විසින් ධාරක සෛල මත විශාල පරාසයක ව්‍යුහමය සහ ජෛවරසායනික ආචරණ ඇති කරයි. මේවා සෛල ව්‍යාධි ආචරණ ලෙස හැඳින්වේ. බොහොමයක් වෛරස් ආසාදන වල ප්‍රථිඵලය වන්නේ ධාරක සෛල මිය යාමයි. මෙයට හේතු වන්නේ; සෛල ජාරණය වීමෙන් පුපුරා යාම, සෛල පෘෂ්ඨිය පටල වෙනස් වීම සහ සෛල ස්වයං ජීරණය වීමයි. සාමාන්‍යයෙන් සෛල මිය යාම සිදු වන්නේ, වෛරස් කොටස් සෑදීමට අවශ්‍ය ප්‍රෝටීන් නිපදවීම හේතුවෙන්, සෛලයේ සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය නැවතීම නිසයි.
වෛරසයක කොටස් දෙකක් හෝ තුනක් අඩංගුයි. ජානමය කොටස හෝ ඉතා දිග අණු වලින් සෑදී ඇති අතර එමඟින් ප්‍රවේණික තොරතුරු රැගෙන යයි. දෙවැන්න ප්‍රෝටීන් ආවරණය; ජානමය කොටසට ආරක්ෂාව සපයයි. සමහර වෛරස් වල මේදයෙන් සෑදුනු ආවරණයක් ඇති අතර, ධාරක සෛලයක් තුළ අඩංගු නොවන අවස්ථා වලදී ඒවාට රැකවරණය සපයයි.වෛරස් වල හැඩය සරල හෙලික්සීය සහ ඉකොසහෙඩ්රල් ආකාරයේ සිට සංකීර්ණ ව්‍යුහ දක්වා වෙනස් වේ. වෛරස් බැක්ටීරියා වලට වඩා 100 වාරයක් ප්‍රමාණයෙන් කුඩාය.
වෛරස් ආසාදන මගින් මිනිසාට සහ සතුන්ට රෝග බෝවේ. එසේ වූවත් ඒවා අවසන් කෙරෙන්නේ ප්‍රතිශක්තීකරණ පද්ධතිය මගිනි. බොහෝ විට ධාරකයාට ජීවිත කාලය පුරා පවතින ප්‍රතිශක්තිකරණයක් වෛරසයට එරෙහිව ඇතිවේ. ප්‍රතිජීවක ඖෂධ වෛරස් කෙරෙහි වෛරස් කෙරෙහි බලපෑමක් නැත. එහෙත් ජීවිතයට අනතුරුදායක ආසාදන සඳහා ප්‍රතිවෛරස් ඖෂධ දැන් වැඩි දියුණු කර ඇත. දීර්ඝකාලින ප්‍රතිශක්තියක් ඇති කරන එන්නත් මගින් සමහර වෛරස් ආසාදනය වළක්වා ගත හැක.
වෛරස් ඉතා සීඝ්‍රයෙන් ප්‍රජනනය කරයි. හේතුව ඔවුන්ට ඉතා සුළු ජාන සංඛ්‍යාවක් පමණක් තිබීමයි. මිනිසාගේ දැකිය හැකි 20,000 - 25,000 ක් පමණ වූ ජාන සංඛ්‍යාව හා සසඳන කළ ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වෛරසයට ඇත්තේ ජාන 8ක් පමණි. රොටෝ වෛරස් වලට ඇත්තේ ජාන 11කි. මෙම ජාන වෛරස් කොටස් වන ව්‍යුහීය ප්‍රෝටීන් සෑදීමට හෝ වෛරසයෙන් ආසාදනය වන සෛල තුළ පමණක් දැකිය හැකි ව්‍යුහමය නොවන ප්‍රෝටීන් සෑදීමට හෝ දායක වේ.
ආරම්භයේදී වෛරස් විශාල ධාරක සෛල තුල කුඩා පරපෝශිත සෛල ලෙස ඇති විය. කාලයක් ගත වීමේදී පරපෝශිත සෛලයක් ලෙස පැවතීමට අවශ්‍ය නොවීය. සහ වැනි බැක්ටීරියා දර්ශ, වෛරස් වැනි ජෛව සෛල වේ. ඒවාට ප්‍රජනනය කල හැක්කේ ධාරක සෛල තුළ පමණයි. මෙම වාදයට අනුව ඔවුන්ගේ අනිවාර්ය පරපෝශිතාවයට හේතුව වන්නේ ජීව්‍ය සෛල වලින් පිටතදී නොමැරී ජීවත් වීම සඳහා අවශ්‍ය ජාන නැති වී යාමයි.
වෛරස් යනු ස්ජීවි ධාරක් සෛල තුළ පමණක් ප්‍රජනනය සිදු කළ හැකි ජෛව කාරකයකි. වෛරසයකින් ආසාදනය වූ විට ධාරක සෛල තුළදී, එහි අනන්‍ය හා සර්වසම පිටපත් දහස් ගණනක්, අසාමාන්‍ය වූ වේගයකින් නිපදවීම සඳහා පෙළඹවනු ලැබේ. අනෙකුත් ජිවීන් මෙන් නොව, වෛරස් වලට බෙදීමට හැකි සෛල දක්නට නැත.නව වෛරස් ගොඩනැගෙන්නේ ආසාදිත ධාරක සෛල තුළයි.දැනට වෛරස් 2000කට අධික සංඛ්‍යාවක් සොයාගෙන ඇත.
සමහර වෛරස් ආසාදිත සෛලයට සැළකිය යුතු වෙනසක් ඇති නොකරයි. මෙවැනි වෛරස් ධාරක සෛල තුළ සුප්තව සිටින අතර, ක්‍රියාකාරී නොවන සුළු ආසාදන සංඥා කිහිපයක් පෙන්නුවද, සෛලයේ සාමන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය සිදු වේ. එහෙත් වෛරසය ධාරකයා තුළ නොනැසී, මාස කිහිපයක් හෝ අවුරුදු කිහිපයක් සුප්තව සිටී. මෙය හර්පීස් වෛරසය සඳහා සුලභව සිදු වන්නකි.
සියළුම සෛල සහ බොහෝ වෛරස පොලිමරේස් සහ පොලිමරේස් යන එන්සයිම නිපදවයි.ඒවා මඟින් සහ වල නව පිටපත් සාදයි. වෛරස් වල පොලිමරේස් එන්සයිම සාමන්‍යයෙන් ධාරක සෛලයට වඩා කාර්යක්ෂම ලෙස සහ සාදයි. කෙසේ වෙතත් පොලිමරේස් එන්සයිම බොහෝ විට වැරදීම් සිදු කරන අතර වෛරස් නිතරම විකෘති මාදිලි ඇති කිරීමට මෙය හේතු වේ.
සමහර වෛරස් වල ජාන අඛණ්ඩ අණු නොවන අතර ඒවා වෙන්ව පවතී. උදාහරණයක් ලෙස ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වෛරසය ගතහොත් වලින් සෑදුනු වෙන් වූ ජාන 8ක් එහි ඇත. ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වෛරස් මාදිලි දෙකක් එකම සෛලයකට ආසාදනය වුවහොත් ඉහත ජාන මිශ්‍ර වී නව වෛරස් මාදිලි සෑදීමට පුළුවන. මෙම ක්‍රියාවලිය ප්‍රතිසමූහනය
මෙහිදී සිදු වන්නේ නව වෛරස් ධාරක සෛලයෙන් මිදී නිදහස් වීමයි. බොහොමයක් වෛරස් මෙය සිදු කරන්නේ, ජීරණය/ජාරණය නමැති ක්‍රියාවලියක් මගින්, ධාරක සෛලය පුපුරවා හැරීමෙනි. වැනි අනිකුත් වෛරස්, අංකුණය නමැති ක්‍රියාවලියක් මගින්, වඩා මෘදු ලෙස නිදහස් වීම සිදු වේ.
සමහර සෛල වර්ග පරිනාමය වී ඇත්තේ, විශාල ජීවීන්ගේ ජාන වලින් ගැලවී ගිය හෝ කැබලි වලින් බව කියැවේ. සමහර විට මෙම ගැලවී ගිය ප්ලාස්මිඩ වලින් ලැබුණ ඒවා විය හැක. ප්ලාස්මිඩ යනු සෛලයෙන් සෛලයට ගමන් කළ හැකි බැක්ටීරියා වලින් පරිණාමය වූ කොටස් වේ.
ජාන සෑදී ඇත්තේ සහ වලිනි. ජීවියෙකුගේ ජෛව තොරතුරු අඩංගු වන්නේ හෝ තුළයි. බොහෝ ජිවීන් යොදා ගන්නේ වුවත් බොහොමයක් වෛරස්වල ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍ය ලෙස ඇත්තේ ය. හෝ වෛරස් තුළ තනි දාම ලෙස හෝ ද්විත්ව හෙලික්සිය ලෙස පවතී.
සෛලය විසින් සෑදීම මෙම වෛරසය සෑදීමට අවශ්‍ය ප්‍රෝටීන් කොටස් නිපදවන පියවරේදී සිදු වේ. ධාරක් සෛලය සතු හෝ නිපදවීමේ හැකියාව යොදා ගෙන වෛරසයේ හෝ නිපද වේ. මගින් ප්‍රෝටීන් නිපද වේ.
වෛරසයකින්, සෛලයක් ආසාදනය කළ විට, ඒ තුළ වෛරස් පිටපත් දහස් ගණනක් සෑදීම සඳහා බල කෙරේ. මෙය සිදු කරනු ලබන්නේ වෛරසයේ හෝ මගින්, නව වෛරස් කොටස් සකස් කිරීමට අවශ්‍ය, වෛරස් ප්‍රෝටීන් සෑදීම මඟිනි.
වෛරස් එන්සයිම මගින් හෝ ධාරක එන්සයිම මගින් වෛරල් කැප්සිඩය සෛලය තුලදී විනාශ කිරීම මෙහිදී සිදු වේ. එමගින් වෛරස න්‍යෂ්ටික අම්ලය නිරාවරණය වීම සිදුවේ.
වෛරස් පරිනාම වන්නට ඇත්තේ, ජීවය මුලින්ම පොළව මත පහළ වූ කාලයේදී සහ ප්‍රෝටීන් වල සංකීර්ණ අණු වලින් විය හැක. ඒවා අවුරුදු මිලියන ගණනක සිටම සෛලීය ජීවිත මත යැපෙන්නට ඇත.
අධිග්‍රහණයට පසුව ධාරක සෛලයට ඇතුල් වීමේ ක්‍රියාවලියයි. අන්තඃභක්ෂකතාවය මඟින් හෝ ධාරක සෛලය සමඟ පෑහීම මඟින් වෛරසය ධාරක සෛලය තුලට ගමන් කරයි.
සෛල තුලදී, අළුතින් සෑදුන වෛරල් ප්‍රෝටීන් සහ න්‍යෂ්ටික අම්ල එකට එකතු වී, සිය ගණනක් නව වෛරස් කොටස් සැදීම මෙම පියවරේදී සිදු වේ.
නවීන මල්ට්-කෝ පද්ධති හා යතාර්ථය සඳහා වන ඉල්ලුම වැඩි වීම නිසා ත්‍රෙඩින්ග් ඉතා වැදගත් ස්ථානයක් ගනියි. නියම සම්බන්ධතා සඳහා පරිවර්තනය , ප්‍රවාහනය , ශබ්දය හා භෞතිකය ඇතුලත් වේ. රේසින් ගේම් ත්‍රෙඩින් වලින් ඉදිරියෙන්ම පැවතියේය. එනම් භෞතිකව එන්ජිම වෙනත් ත්‍රෙඩ් එකකින් යෙදීමයි. උදාහරණයක් ලෙස නිඩ් ෆෝ ස්පීඩ් ක්‍රීඩාව ප්ලේස්ටේෂන් . එහි භෞතිකය 100 යෙදවු අතර ඊට සාපේක්ෂව ෆෝර්සා ‍මෝටර් ස්පෝර්ට් 2 ක්‍රීඩාව එහි භෞතිකය 3602 මට්ටමක පවත්වා ගත්තේය.
'ක්‍රීඩා එන්ජිම යන නාමය ගොඩනැගුනේ 90 දශකයේ මැද පරිච්ඡේදයේ දීය. විශේෂයෙන් ම මෙය ත්‍රිමාණ ක්‍රීඩාවක් වන ෆස්ට් පර්සන් ෂුටර්ස් හා සබැඳි වේ. '' මෘදුකාංග මඟින් නිර්මාණය කරන ලද ඩූම් හා ක්වේක් වැනි ක්‍රීඩා ඉතා ජනප්‍රිය වූ අතර ඒවායේ හරයෙන් හා සාරයෙන් වෙනත් නිර්මාණකරුවෝද, වෙනස් ආකාරයේ ආයුධ, චරිත හා උසස් තත්වයේ රූප සහිත නිර්මාණ බිහිකරන ලදි. මුලික සංකල්ප වන ඝට්ඨන නිරාවරණ හා ක්‍රීඩා සංයුතිය හැරුණු කොට නව සංකල්ප බිහිවීමත් සමඟ පරිගණක ක්‍රීඩාවල ඉදිරි පැවැත්ම වඩාත් යහපත් විය.
ක්‍රීඩා එන්ජිම මඟින් දෘශ්‍ය උපකරණ මෙන්ම නැවත භාවිතා කළ හැකි මෘදුකාංග සැපයීමක් ද සිදු කරයි. සාමාන්‍යයෙන් මෙම උපකරණය නිසා එම නිපදවන පරිසරය තුලදීම වඩාත් සරලව මෙන්ම වේගවත් සංවර්ධනයක් කිරීමේ හැකියාව ලැබී ඇත. සමහර අවස්ථා වලදී ක්‍රීඩා එන්ජිම් ගේම් මිඩ්ඩිල්මන් ලෙසද හඳුන්වනු ලබයි. ඊට හේතුව වී ඇත්තේ ව්‍යාපාරික මානයෙන් බලන විට මෙම සංකල්පය නැවත භාවිතා කල හැකි ලෙස අවශ්‍ය අංග සියල්ලන්ගෙන්ම සපිරි ක්‍රීඩා නිර්මාණය තුලින් අඩු වියදම් හා සරල භාවයෙන් යෙදවීමට හැකි වීමයි.
පවත්නා රජයේ අඬු ලුහුඩුකම් විවේචනය කළ මොවුන්,තරැණ ව්‍යාපාරයක් ලෙස නැගී සිටීමක් මුල් යුගයේ දැක ගත හැකි වුයේය.
පොදු ස්ථාන,හිපි තරැණ තරැණියන්ගේ වාසස්ථාන මෙන්ම රෑස්වීම් ශාලාද විය.විශේෂයෙන් වීදී සහ උද්‍යාන මේ සඳහා යොදා ගත්තේය.මෙම හිපි තරැණ තරැණියන් සැන්පැන්සිස්කෝහි , යන වීදී ඇසුරැ කොට ගනිමින් තම පළමු හඬ ලොවට අවදි කළහ.
හිපි සංස්කෘතිය තුළ තිබු මෙම සරළ බව, විනෝදකාමී බව, මෙන්ම කිසිඳු නීතී පද්ධතියකට බැදී නොතිබීමත් නිසා මෙම සංස්කෘතිය තරැණ කොටස් අතර ජනප්‍රිය විය.ඵය හිපි සංස්කෘතියේ ව්‍යාප්තියටද මඟ පෑදෙන්නක් විය.
ප්‍රධාන සංස්කෘතියක ලක්‍ෂණ ඇතුළත්වු,තමන්ටම අවේණික සමාජ හරපද්ධතියක් නිර්මාණ කොටගත් උප සංස්කෘතියක් ලෙස හිපි සංස්කෘතිය හැදින්විය හැකිය.නවසීලන්තය,ජපානය,මෙක්සීකෝව බ්‍රසීලය ,කැනඩාව ආදී කොටගත් යුරෝපයේ ‍බෝහෝ රටවල මෙම සංස්කෘතිය ව්‍යාප්තව පැවතුනද, මූලික ලෙස හිපි සංස්කෘති‍යේ ප්‍රභවය දැකගත හැකි වුයේ ඇමරිකානු සමාජය තුළිනි.1960 දශකයේ මුල් භාගයේ ඇරඹි මෙම හිපි සංස්කෘතිය මුල් කාළීන යුගයේදි සමාජ හා සංස්කෘතික ව්‍යාපාරයක් ලෙස දැකිය හැකි විය.
තරැණ කොටස් රෑසකගේ ඵකතුවක් මෙහි දැකගත හැකි වු අතර,මෙම තරැණ කොටස් වයස අවුරැදු 15-25 දක්වා වයස් කාණ්ඩ වලින් යුක්ත විය.නිදහස සහ ස්වාධීනත්වය ප්‍රිය කළ මොවුන් බොහෝ දෙන,ඇමරිකානු මධ්‍යම පාන්තික පවුල්හැර දමා පැමිණි අය වීම විශේෂ විය.
ස්වභාව ධර්මය වෙත වැඩි නැඹුරැවක් දක්වා තිබීමක් පෙනීයයි.නිර්මාංශ ආහාර පරිබෝජනයට වැඩි තරැණ කොටසක් යොමුවී සිටියහ.පළතුරැ වර්ග,ඵළවළු වර්ග,කිරි සහ ධාන්‍ය වර්ගද අනුභවයට ගත්තේය.ප්‍රතිචක්‍රිකරණය කළ හැකි ස්වභාවික ද්‍රව්‍ය යොදා ගනිමින් බල ශක්තීන් නිපදවීමට උත්සහ ගත්තේය.
නිවාස ගත් විට නිවාස තනා තිබු‍ණේ වාහනවල ඇතුලු කොටස තුළය.ඵම නිවාස විවිධ වර්ණයන්ගෙන් හැඩ ගන්වා තිබුණි.කුඩා කුස්සියක්,නිදන කාමරයක් සහ නානකාමරයකින් යුක්ත විය. ඵම නිවාස තැනින් තැනට රෑගෙන යැමට හැකි වු අතර ඕනෑම පුද්ගලයක්ට ඇතු‍ළු වීමටත් ඉන් පිටවීමටත් නිදහස තිබුණි.ස්ථිර වාසස්ථානයන් නොවීය.
මෙම විශේෂ ලක්‍ෂණ තුළින් හිපි අනන්‍යතාවයක් ගොඩ නැගීමට උත්සහ ගත්තේය කොළ,රතු සහ කහ පැහැය මුලික ලෙස, විලාසිතා සඳහා යොදා ගත් අතර ඵම වර්ණයන් තුළින් සංකේතමය අදහසක් ඉදිරිපත් විය.කොළ පැහැය පරිසර හිතකාමී බවටත් රතු පැහැය ප්‍රබල බවත් හැඟවිණ.විශේෂ අවස්ථා සඳහා නිරැවතින් හෝ අඬ නිරැවතින් සහභාගි විය.මේ තුළින් නිදහස හැඟවිය.ගැහැණු පිරිමී දෙපාර්ශවයම ශරීර අලංකාරය සඳහා පච්ච කෙටීය.ශරීරයේ පැළඳි ආභරණ ඔවුන් විසින්ම නිර්මාණය කළ සරළ ඵ්වා විය.
තරැණ කොටස් හිපි සංස්කෘතිය කරා ඇඳි යාමටත් ඵය වැළඳ ගැනීමටත් හේතු වුයේ ඵම සංස්කෘතියටම අනන්‍යවු, ප්‍රධාන සංස්කෘතියේ ජීවන රටාවෙන් පරිභාහිර වු, විකල්ප ජීවන රටාවක් ගොඩනගාගත් නිසාය.ඵම රටාව සුවිශේෂී අංගයන්ගෙන් යුක්ත වු නිසාය.මෙම සුවිශේෂී අංගයන් සංස්කෘතික විවිධත්වය තුළින් මතු වුවක් විය.ආහාර ගැනිම,ඇඳුම් ඇදීම,ප්‍රවාහනය,සංගීතය ආදී කොටගත් ජීවිතයේ සියලු ක්‍රියාකාරකම් , තම දර්ශනය ලොවට කියා පෑමට සන්නිවේදන මාධ්‍යක් කොට ගත්තේය.වචනයෙන් නොව ක්‍රියාවෙන්ම ඔවුන් ඵ් බව පෙන්වීය.
ස්ත්‍රි පුරැෂ භේදයකින් තොරව විලාසිතා සිදු කළහ.විලාසිතා අතර, කොණ්ඩා සහ ඇදුම් විලාසිතා දැක ගත හැකි විය.මේවා කාලයෙන් කාලයට යම් යම් වෙනස් වීම් වලට භාජනය වු අතර,මෙම විලාසිතා තුළ විශේෂ ලක්‍ෂණ කීපයක් දැකගත හැකි විය.
මඑපෙ 1989දී, නව සමානුපාතික නියෝජන ක්‍රමය යටතේ තනිවම තරග වැදුනු අතර පාර්ලිමේන්තු ආසන 225 අතුරින් ආසන තුනක් දිනා ගැනුමට සමත් වූයේ කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය සඳහා පාම දිනේෂ් ගුණවර්ධන, කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය සඳහා පාම බන්දුල ගුණවර්ධන සහ ජාතික ලැයිස්තු පාම ලෙස ගීතාංජන ගුණවර්ධන ලෙසිනි.
2000දී , මඑපෙ ජනතා සන්ධානයේ පාර්ශව සාමාජීකයෙක් වූ අතර කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය සඳහා පාම දිනේෂ් ගුණවර්ධන, කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය සඳහා පාම බන්දුල ගුණවර්ධන සහ ජාතික ලැයිස්තු පාම ලෙසින් සෝමවීර චන්දුසිරි යන අයුරින් නියෝජිතයන් තිදෙනෙක් පාර්ලිමේන්තුව තුල මඑපෙ නියෝජනය කළහ.
1983දී, මඑපෙ නායක, දිනේෂ් ගුණවර්ධන, මහරගම අතුරු මැතිවරණය සඳහා පොදු අපේක්ෂකයා වූ අතර එය අතිශය බහුතරයකින් දිනා ගනිමින් ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවෙහි විපක්ෂ මන්ත්‍රීවරුන් 8 දෙනාගෙන් එක් අයෙකු විය.
මහජන එක්සත් පෙරමුණ ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂයකි. වර්තමානයේදී පක්ෂයට නායකත්වය සපයන්නේ පිලිප් ගුණවර්ධනගේ පුත්, දිනේෂ් ගුණවර්ධන විසිනි.
ප්‍රාථමික ප්‍රතිරෝධී පෙළට මීටර 500-1000 අතර දුරකදී මේවා පිහිටා තිබිණ. පාබල සේනාංකයන්ට භාවිතා කල හැකි ලෙස සකස් කල ‍භූගත කොන්ක්‍රිට් බංකර වු අතර මොවුන්ට ප්‍රහාරයන්ට ඔරොත්තු දීමට හැකි වන පරිදි උණුසුම් කිරීමේ ක්‍රම, මුළුතැන් ගෙවල්, ජල සැපයුම්, වාතාශ්‍රය සැපයීමේ ක්‍රම හා විද්‍යුත් උත්පාදක යන්ත්‍ර අයත් විය. ප්‍රති ප්‍රහාර එල්ල කිරීමේදී අදාල ප්‍රදේශයේ මුලස්ථානය ලෙස මේවා ‍භාවිතා‍ කෙරිණි.
මෙම තීරුව මායිමට කි.මි 10 ක් පිටුපසින් ආරම්භ විය. මිටර් 2 ක් පමණ පොලව තුළට කාවැද්දු, 0.7-1.4 මීටර දක්වා උස වෙනස්වන ලෙස පේලි 6 කට සිටවු ලෝහ කණු, මෙම තීරුවට ප්‍රථමව තිබු අතර එවා ප්‍රති යුද්ධ ටැංකි සාධක ලෙස කටයුතු කරන ලදී. මෙම ප්‍රති යුධ ටැංකි සාධක ප්‍රධාන සංකීර්ණ වල ඉදිරියෙන් කිලෝමීටර සිය ගණනක් හරහා පැතිරුණ අතර ඒවා නොතිබුණේ ඉතා ඝන කැළෑ, ගංගා හා වෙනත් පසු කිරීමට නොහැකි භූමි වල පමණි.
මෙය නිරීක්ෂණ පොලවල් ලෙස සකස් කෙරුණු ‍ කොන්ක්‍රිට් නිවාස හා ප්‍රබල නිවාස වලින් සමන්විත විය. ඒවා මායිමේ සිට මීටර කිපයක් ඇතුලතට වන්නට බොහෝ විට ප්‍රමාණාත්මක නොවන සාමාන්‍ය නිවාස ලෙස ආවරණය කර සකස් කොට තිබිණ. තවද අනපේක්ෂිත ප්‍රහාරයක දී වහා දැනුම් දීමට හා සුදානම් කරගත් පුපුරණ ද්‍රව්‍ය මඟින් සතුරු යුධ ටැංකි පමා කිරීමට මෙම නිවාස වල සෙබළුන් ‍රඳවා තැබිණ.
ගිමන්හල්, නිරීක්ෂණ මධ්‍යස්ථාන, කාලතුවක්කු හා පාබල සේනාංක බලකොටු ඇතුළු මැගිනොට් තීරුවේ වු සියළු බලකොටු මෙම පද්ධතිය මඟින් සම්බන්ධ කෙරිණි. බලකොටු පෙළට සමාන්තරව දුරකථන රැහැන් 2 ක් තිබු අතර එමඟින් එක් රැහැනක් කැපීගියහොත් අවශ්‍ය කාර්යය දිගටම කර ගෙන යාමේ පහසුව සැලසිණි. අවතැන් වු සොල්දාදුවන්ට ජාලයට සම්බන්ධ වීමට ස්ථාන මෙම රැහැන් වල තිබිණ.
මෙම කුඩා බලකොටු පාබල හමුදා බංකර පෙළ ශක්තිමක් කළේය. සැපයුම් මධ්‍යස්ථාන, ගිලන් හල්, කෑම ශාලා, විද්‍යුත් උත්පාදක යන්ත්‍ර, බැරැක්ක වැනි යටිබිම්ගත පහසුකම් මධ්‍යස්ථාන සම්බන්ධ වු භූගත ලිං සංකීර්ණයකින් සම්බන්ධ වු පාබල හමුදා බංකර කිහිපයකින් මෙම කුඩා ඔවුරේජ සමන්විත විය. මේවායේ කාර්ය මණ්ඩලය මිනිසුන් 100-200 කින් සමන්විත විය.
මායිමට 5 පසුපසින් පිහිටි ප්‍රති යුධ ටැංකි කොන්ක්‍රීට් නිවාස මඟින් සන්නාහ සන්නද්ධ ප්‍රහාරයන්ට ප්‍රතිරෝධය දක්වා පමා කිරීම මඟින් “. ඔවුරේජ” වල භටයින්ට තම ප්‍රහාර ස්ථාන වල සුදානමින් සිටීමට අවශ්‍ය කාලය ලබා දිම අපේක්ෂා කරන ලදී. මෙම මුරපොලවල් ප්‍රධාන තීරුව තුල ඇති වැදගත් මාර්ග ආරක්ෂා කරන ලදී.
මෙම ප්‍රති යුධ ටැංකි සාධක සංකීර්ණයට පසු ඒ සමඟම ප්‍රධාන වශයෙන් ඉතා ඝන කටු කම්බි වලින් සමන්විත 'ප්‍රති පුද්ගල සාධක ' ක්‍රමවේදයක් විය. 'ප්‍රති යුධටැංකි මාර්ග සාධක' මඟින් අවශ්‍ය විට දී යුධ ටැංකි සාධක හරහා වු මාර්ග අවහිර කල හැකි විය.
බයියුරෙට් ප්‍රතිකාරකය තැනෙනුයේ පොටෑසියම් හයිඩ්‍රොක්සයිඩ් සහ සජල කොපර් සල්ෆේට්, සමගින් පොටෑසියම් සෝඩියම් ටාටරේට් භාවිතා කිරීමෙනි. ප්‍රෝටීන පවතින විටෙක ප්‍රතිකාරකය නිල් පැහැයේ සිට දම් පැහැයට හැරෙන අතර, කෙටි-දාම පොලිපෙප්ටයිඩ හා සමග එක්වූ කලෙක නිල් පැහැයේ සිට රෝස පැහැයට හැරෙයි.
ප්‍රෝටීන සාන්ද්‍රණය නිශ්චනය කෙරුමට බයියුරෙට් පරීක්ෂාව භාවිතා කළ හැක්කේ පෙප්ටයිඩ වල ඇමයිනෝ අම්ල පවතින වාර ගණනට සමානව පෙප්ටයිඩ බන්ධන ද පවතින බැවිනි. බියර්-ලැම්බට් නියමය ප්‍රකාර, වර්ණයෙහි තීව්‍රතාවය හා, එම නිසා ම 540 නැමී තරංග ආයාමය අවශෝෂණය කිරීමේ හැකියාව, ප්‍රෝටීන් සාන්‍ද්‍රණයට අනුලෝමව සමානුපාතික වෙයි.
ජලීය නියැදියකට 1% ප්‍රබල භෂ්ම සමාන පරිමාවක් එක් කොට ඉන් පසුව ජලීය කොපර් සල්ෆේට් බින්දු කිහිපයක් එක් කෙරෙයි. ද්‍රාවණය දම් පැහැයට හැරෙයි නම්, ප්‍රෝටීන් පවතියි. 5–160 මිග්‍රෑ/මිලී ප්‍රමාණයක පැවතීමක් නිශ්චය කල හැක.