polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ඉන් වසර දෙකකට පසු, 2015 ජුනි 16 වන දින විසින් වහල්භාවයේ සහ වල් චිම්පන්සියන් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති බව ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. 2015 නොවැම්බරයේදී නිවේදනය කළේ චිම්පන්සියන් පිළිබඳ ජෛව විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සඳහා තවදුරටත් සහාය නොදක්වන බවත් එහි ඉතිරි චිම්පන්සි 50 අභයභූමිවලට මුදා හරින බවත් ය.
නම් සංවිධානයට අනුව, චිම්පන්සීන් බොහෝ විට හෙපටයිටිස් පර්යේෂණ සඳහා ද, වඳුරන් පර්යේෂණ සඳහා ද භාවිතා කරයි. හෙපටයිටිස් සහ අධ්‍යයනයන් සඳහා භාවිතා කරන සතුන් බොහෝ විට තනිවම කූඩුවල තබා ඇත.
පෝලියෝ වෛරසය වඳුරන් ඇතුළු සත්ව ධාරකයන් හරහා යැවීමෙන් ඇල්බට් සබින් උසස් “සජීවී” එන්නතක් නිපදවීය. මෙම එන්නත 1963 දී මහා පරිභෝජනය සඳහා නිපදවන ලද අතර එය අදටත් භාවිතයේ පවතී. එය 1965 වන විට එක්සත් ජනපදයේ පෝලියෝ මුලුමනින්ම පාහේ තුරන් කර ඇත.
වඳුරන් සඳහා විශේෂ රෙගුලාසි සහිතව 2013 ජර්මානු සත්ව සුභසාධන පනත සංශෝධනය කිරීමෙන් මහා වානරයන් රසායනාගාර සතුන් ලෙස භාවිතා කිරීම සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කරන ලදී. ජර්මනියේ රසායනාගාර පරීක්ෂණ සඳහා අවසන් වරට මහා වානරයන් භාවිතා කරන ලද්දේ 1991 ය.
යුරෝපයේ, ඇස්තමේන්තුගත පර්යේෂණ සඳහා අවශ්‍ය වන ප්‍රිමේටාවුන් ගෙන් 70% ක් ආනයනය කරනු ලබන අතර, ඉතිරි ඒවා යුරෝපයේ අභිජනනය කරයි. මෙම ආනයනයන්ගෙන් 74% ක් පමණ පැමිණෙන්නේ චීනයෙන් වන අතර ඉතිරි ඒවා බොහොමයක් මොරිෂස් සහ ඊශ්‍රායලයෙන් පැමිණේ.
මෙම සතුන් හික්මවීමේ පොදු ක්‍රම රයින්හාර්ඩ් ලැයිස්තුගත කරයි: - , අතින් සංයමයෙන්, පුවරු යොදා ගෙන හික්මවීම, සංයෝජන පුටු, සංයමයෙන් යුත් කුට්ටි, දිගේලි කිරිම සහ දැන් යොදා ගැනීම.විකල්ප වලට ඇතුළත් වන්නේ:
බොහෝ ප්‍රිමේටාවුන් උවමනාවෙන්ම අභිජනනය කරන අතර සමහර ඒවා කැලෑවේදී හසු වේ.2011 දී යුරෝපා සංගමයේ සත්ව පරීක්ෂණ ක්‍රමවේදයන් සඳහා භාවිතා කරන සතුන්ගෙන් 0.05% ක් මානව නොවන ප්‍රයිමේට් ය.
වෙරළ තීරය අවසන් වන්නේ ත්‍රිකුණාමලය ලන්දේසි බළකොටුව සීමාවෙන්. බළකොටුවට ඉදිරියෙන් පිහිටා තිබෙන්නේ සංඝමිත්තා විහාරය. වන්දනා අරමුණෙන් පැමිණෙන පිරිස් සඳහා නවාතැන් පහසුකම් පිරිනමන සංඝමිත්තා විශ්‍රාම ශාලාව පිහිටා තිබෙන්නෙත් මෙම විහාරයට යාබදවයි. රට පුරා කොහේ ගියත් හමුවන බව කියන, සුප්‍රකට මාතර බත්කඩේ තිබෙන්නෙත් ඒ ආසන්නයේමයි. ගෝකණ්න රාජමහා විහාරය සහ දෙස් විදෙස් සුපතල තිරුකෝණේෂ්වරම් හින්දු කෝවිල පිහිටා තිබෙන්නේ ලන්දේසි බලකොටුව තුළයි.
ශිව දෙවියන් උදෙසා ලොව පුරා ඉදි කර ඇති දේවාල අතරින් වඩාත්ම බලවත් දේවාලය මෙය බව බැතිමතුන්ගේ විශ්වාසයයි. කෝවිලේ ප්‍රධාන උත්සවය වාර්ෂිකව අප්‍රියෙල් මාසයේදී පැවැත්වේ. දෛනික පූජාවන් උදෑසන 7.15, 11 සහ සවස 4 යන වේලාවන්හී පැවැත්වේ. දහවල් කාලය වන විට තිරුකෝනේස්වරම් කෝවිල අවට භූමිය අව්වෙන් ගිනියම් වීම නිසා ඇවිදීම දුෂ්කරය. ගිනියම් වැල්ලේ කිසිඳු කඩිමුඩියකින් තොරව සක්මනේ යෙදෙන හින්දු භක්තිකයෝ ඔවුන් මෙම ස්ථානයට දක්වන ගෞරවය විද්‍යාමාන කරයි.
ත්‍රිකුණාමල නගරයේ සංචාරකයින් බහුලවම ගැවසෙන වෙරළ තීරය වෙන්නේ වෙරළ තීරය තමයි. කොළඹ ගාලුමුවදොර වෙරළ තීරය හා සමානව ම පෙම්වතුන්, කුඩා ළමුන්, පවුලේ සාමාජිකයින්ගෙන් දවස පුරා පිරී ඉතිරෙන මෙම වෙරළ තීරයේ සංචාරකයින් සඳහා ජලක්‍රීඩා පහසුකම් පවා ක්‍රියාත්මකයි. මීටර් පන්සියයකට අධික දුරකට පවා මුහුදේ අවිද යා හැකි මෙම මුහුදු තීරයේ දැඩි රැල්ලක් නම් ඇත්තෙම නෑ. උදෑසන නිසා අපි එහි පිවිසෙනකොට හිටියේ ධීවර කර්මාන්තයේ යෙදෙන පිරිස් පමණයි.
වසර 6500ක ඉතිහාසයකට උරුමකම් කියන බව හින්දු පූජකයින් විශ්වාස කරන තිරුකෝනේස්වරම් කෝවිල රාම රාවණා යුගයේ සිටම පැවැත එන බව ඔවුන්ගේ විශ්වාසයයි. නමුත් අද ෆ්‍රෙඩ්රික් කොටුවෙ උච්ඡතම ස්ථානය වූ ස්වාමි කන්දේ මුදුනත අපට දක්නට ලැබෙන කෝවිල 1952දී අළුත්වැඩියාකල ආකාරයට පෙනෙන්නට තිබෙනවා. කණු දහසකින් සමන්විතව තුබූ විවිධ ධනයන්ගෙන් හෙබි පැරණි තිරුකෝනේස්වරම් දේවාලය 1620 දශකයේදී පෘතුගීසි ආක්‍රමණිකයන් විසින් සමතලා කරවූ බව වාර්තා වේ.
ත්‍රිකුණාමල නගරයේ ඇති මනරම්ම ස්ථානයක් ලෙස ත්‍රිකුණාමල කොටුව හඳුන්වා දිය හැක. නගරයේ එක් කෙළවරෙක මුහුද හා මයිම්ව ඇති ගල් පරුවතයක ප්‍රතාපවත්ව නැගී සිටින්නා වූ මෙම ෆ්‍රෙඩ්රික් කොටුව 1623දී පෘතුගීසි ජාතිකයන් විසින් ඉදිකරන ලදි. ලන්දේසීන්, ඉංග්‍රීසීන් මෙන්ම ප්‍රංශ ජාතිකයන්ද පසුකාලීනව කොටුව අත්පත් කරගෙන සිට ඇත. කොටුවේ පුරාවෘත්තය රැගත් පුවරුවක් කොටුවට ඇතුළු වනවාත් සමගම වම් අත පැත්තේ පවුරේ එල්වා ඇත.
17වන සහ 20වන ශතවර්ෂ අතර කාල පරාසයේදී ත්‍රිකුණාමල කොටුව යුද ගැටුම් වල ඉදිරි වළල්ලක්ව පැවතී ඇත. කොටුවේ අයිතිය හමුදාවකට එකල පටන්ම මහත් අස්වැසිල්ලක්ව තිබුනු බව පැහැදිලිය. ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ ගජබා රෙජිමේන්තුවේ කඳවුරක් ලෙස කොටුවේ කොටසක් අදටත් යොදා ගැනෙන අතරම දිස්ත්‍රික් ලේකම් කාර්යාලය, අතිරේක මැතිවරණ කොමසාරිස් කාර්යාලය යනාදී රජයේ වැදගත් ගොඩනැගිලි රාශියක් කොටු පවුර තුල කේන්ද්‍රගතව පවතී.
තිරුකෝනේෂ්වරම් කෝවිලට පිවිසීමට පළමුව ෆ්‍රෙඩ්රික් කොටුවට ඇතුළු විය යුතුය. කොටුවට ඇතුළු වූ පසු මාර ගස් පේළිය පසු කරමින් ස්වාමි කන්ද තරණය කළ විට තිරුකෝනේස්වරම් කෝවිලට ලඟා විය හැකිය. ලිංග ජූජාව ශිව භක්තිකයින් විසින් මහත් භක්තියෙන් කරන පූජාවක්. ඒ නිසාම ශිව කෝවිල්වලට ආශිර්වාද පතා අලුත විවාහ වූ අයවලුන් පැමිණෙන බව සඳහන්. විශේෂයෙන්ම දරුඵල පතා ශිව දේවාලවලට භාරහාර වීම සිදුවෙනවා.
ලංකාවේ ප්‍රධාන ජන වර්ග තුනම සම සමව ජීවත්වන ත්‍රිකුණාමල නගරය "සහජීවනයේ නගරය" ලෙස හැඳින්වෙනවා. ත්‍රිකුණාමලය ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර පළාතේ අගනගරය වන අතර දිස්ත්‍රික්කයේ සම්පූර්ණ භූමි වර්ගප්‍රමාණය වර්ග කිමී 2,727 ක්. 2012දී සම්පූර්ණ ජනගහනය 378,182 ක්. ජනතාවගේ ප්‍රධාන ජීවිකාව ගොවිතැන සහ ධීවර කර්මාන්තය විදිහට හඳුන්වන්න පුළුවන්.
ඒස්වරම් ප්‍රත්‍යයෙන් නම අවසාන වන ශිව දෙවියන් සඳහා ඉදිවුණු සුප්‍රකට ශ්‍රී ලාංකේය කෝවිල් 5ක් තිබෙනවා. ඒවා ලංකාව වටා මුහුදු වෙරළට යාබද ස්ථාන පහක පිහිටා තිබෙනවා. මඩකලපුවෙ කාන්තෝන්දීශ්වරම් කෝවිල , ත්‍රිකුණාමලයේ කෝණේෂ්වරම්, යාපනයේ නගුලේශ්වරම්, හලාවත මුන්නේෂ්වරම්, මන්නාරමේ තිරිකේදීශ්වරම් ඒ දේවාල පහයි.
සියලු සාමාජික ජාතීන්ගේ වෙළඳ හා ආයෝජන පක්ෂ සඳහා උත්තේජනය කිරීමක් ලෙස මෙන්ම බාහිර පාර්ශයවයන්ගේ වෙළෙඳ හා ආයෝජනය සඳහා වූ ආකර්ෂණය ඉහළ මට්ටමකින්
සඳහා ලබා ගැනීම අරමුණු කර ගනිමින් නිදහස් වෙළඳ ප්‍රදේශයේ රාමු ගිවිසුම අත්සන් කර ඇත. ඉන් අනතුරුව, "වෙළඳ සාකච්ඡා කමිටුව" නමින්පි හිටුවන ලද කමිටුවේ නිත්‍ය සාමාජිකයෙකු ලෙස තායිලන්තය පත් විය. එය පිහිටුවනු ලැබුවේ ප්‍රදේශවල භාණ්ඩ හා සේවා වෙළඳාම , ආයෝජන, ආර්ථික සහයෝගීතාව, වෙළඳ පහසුකම් සැපයීම සහ තාක්ෂණික සහාය පිලිබඳ සාකච්ඡා කිරීමට යි. භාණ්ඩ වෙළඳාම මත සාකච්ඡා අවසන් වූ වහාම සේවා සඳහා වෙළඳාම සහ ආයෝජන පිලිබඳ සාකච්ඡා සාකච්ඡා කෙරෙනු ඇත.
බංග්ලාදේශය, ඉන්දියාව, ශ්‍රී ලංකාව සහ තායිලන්ත ආර්ථික සහයෝගීතාව) යන නාමය යටතේ නව උප කලාපීය කණ්ඩායමක් 1997 ජූනි මස 6 වැනි දින බැංකොක් හි පිහිටුවන ලදී. 1997 දෙසැම්බර් මස 22 වැනි දින මියන්මාරය පූර්ණ සාමාජිකයෙක් බවට පත් වීම නිසා කණ්ඩායමේ නාමය - ලෙස වෙනස් කරන ලදී. 1998 දී නේපාලය නිරීක්ෂකයෙකු බවට පත් විය. 2004 පෙබරවාරි මස නේපාලය සහ භූතානය ද පූර්ණ සාමාජිකයන් බවට පත් විය, .
හි සභාපතිත්වයේ පිළිවෙල සඳහා අකාරාදී පිළිවෙල යොදා ගනී. මෙය බංග්ලාදේශය සමඟ ආරම්භ කරමින් රටාවට සභාපතිත්වය දරනු ලබයි.
ජූලි 31, 2004 දී, පළමු සමුළුව කාන්ඩ ලෙස නම් කරන ලදි හෝ බෙංගාල බොක්ක වැඩසටහන සඳහා බහු-ආංශික තාක්ෂණික හා ආර්ථික සහයෝගීතාව.
විශේෂයන්ගේ නාමය ද්විත්ව ලෙසින්ද හැඳින්වෙන අතර, එයින් අදහස් වන්නේ ලද දෙකකින් සමන්විත නාමයකි. නිදසුනක් වශයෙන්, මානව විශේෂය සඳහා සත්ත්ව විද්‍යාත්මක නාමය වන්නේ හෝමෝ සේපියන්ස් යන්න වෙයි. මුද්‍රණයෙහිදී මෙය සාමාන්‍යයෙන් ඇල අකුරෙන් දැක්වෙන අතර ඇල අකුරු නොමැති විටෙක යට ඉරි යොදා දක්වනු ලැබේ. මෙහිදී, හෝමෝ යන්න ගණ නාමය වන අතර එය ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙහි ලොකු අකුරු වලින් ඇරඹෙයි; සේපියන්ස් යන්නෙන් විදහා දැක්වෙන්නේ විශේෂය වන අතර එය ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙහි ලොකු අකුරෙන් ඇරඹීම සිදු නොකෙරෙයි.
සත්ත්ව විද්‍යාත්මක නාමකරණය සඳහා වන ජාත්‍යන්තර කේතය විසින් අනුස්ථිතිය අර්ථදැක්වෙන්නේ මෙසේය: " වර්ගීකරණාත්මක ධූරාවලියකදී නාමකරණ කටයුතු සඳහා තක්සෝනයක මට්ටම (නිද. සුපිරිකුලයක් සහ උපකුලයක් අතර පවතින සියළුම කුලයන් එකම අනුස්ථිතිය සඳහා නාමකරණ කටයුතු සඳහා භාවිතා වෙයි)."
ජීව විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණයෙහි, වර්ගීකරණාත්මක අනුස්ථිතියක් යනු ජීවින් සමූහයක් සඳහා වර්ගීකරණාත්මක ධූරාවලියක සාපේක්ෂ මට්ටම වෙයි. වර්ගීකරණාත්මක අනුස්ථිතීන් සඳහා නිදසුන් වනුයේ විශේෂය, ගණය, කුලය, ගෝත්‍රය, වර්ගය, වංශය, රාජධානිය, වසම, ආදිය වෙයි.
තක්සෝනයකට අනුස්ථිතියක් පැවරෙන්නේ එය‌ට එහි විධිමත් නාමය ලබා දීමත් හා සමගිනි. මූලික අනුස්ථිතීන් වන්නේ විශේෂය සහ ගණය වෙයි. ජීවියෙකුට විශේෂය නාමයක් ලබා දීම හා සමගින් එය ගණයක් යටතට පත්කෙරෙන අතර, ගණ නාමය විශේෂය නාමයෙහි කොටසක් වෙයි.
පහත වර්ගීකරණාත්මක අනුස්ථිතීන් සඳහා අර්ථදැක්වීම් සත්ත්ව විද්‍යාත්මක නාමකරණය සඳහා වන ජාත්‍යන්තර කේතය තුල දක්වා ඇත: සුපිරිකුලය, කුලය, උපකුලය, වරිගය, උපවරිගය, ගණය, උපගණය, විශේෂය, උපවිශේෂය.
සත්ත්ව විද්‍යාත්මක නාමකරණය සඳහා වන ජාත්‍යන්තර කේතය විසින් "කුලය-සමූහ නාම", "ගණය-සමූහ නාම" සහ "විශේෂය-සමූහ නාම" ලෙසින් නාමයන් බෙදා නම් කර ඇත. කේතය විසින් මෙම ප්‍රවර්ගයන් සඳහා පහත අනුස්ථිතීන් නිශ්චිත ලෙසින් දක්වා ඇත:
1939 දී මැන්චූරියාව ජපානයේ රූකඩ රාජ්‍යයක් වූ මැන්චුකුඕ ලෙස හැඳින්වූ අතර මොන්ගෝලියාව සෝවියට් සංගමය සමඟ සන්ධානගත වූ කොමියුනිස්ට් රාජ්‍යයක් වූ අතර එය මොන්ගෝලියානු මහජන ජනරජය ලෙස හැඳින්වේ. මැන්චුකුඕ සහ මොන්ගෝලියාව අතර දේශ සීමාව බුවර් විලට ගලා යන ඛල්කින් ගොල් බව ජපන් ජාතිකයෝ පැවසූහ. ඊට වෙනස්ව, මොන්ගෝලියානුවන් සහ ඔවුන්ගේ සෝවියට් සහචරයින් කියා සිටියේ දේශ සීමාව ගඟට නැගෙනහිරින්, නොමොන්හාන් ගම්මානයට නැගෙනහිරින් පවතින බවයි.
1939 දී සෝවියට් සංගමය, මොන්ගෝලියාව, ජපානය සහ මැන්චුකුවෝ අතර සටන් වැදුණු ප්‍රකාශයට පත් නොකළ සෝවියට්-ජපාන දේශසීමා ගැටුම්වල තීරණාත්මක මැදිහත්වීම් වූයේ ඛල්කින් ගොල් සටනයි. මෙම ගැටුම නම් කර ඇත්තේ යුධ පිටිය හරහා ගමන් කරන ඛල්කින් ගොල් ගඟේ නමිනි. ජපානයේ දී, ගැටුමේ තීරණාත්මක සටන මොන්ගෝලියාව සහ මැන්චූරියාව අතර මායිමේ පිහිටි අසල ගම්මානයක් වන නොමොන්හාන්ට පසුව නොමොන්හාන් ලෙස හැඳින්වේ. සටන්වල ප්‍රතිඵලය ලය වූයේ ජපානයෙ හයවන හමුදාව පරාජය වීමයි.
සෝවියට් හමුදා 57 වන විශේෂ බලකායෙන් සමන්විත වූ අතර , ට්‍රාන්ස්-බයිකල් හමුදා එම දිස්ත්‍රික්කයෙන් යොදවා තිබුණි. සයිබීරියාව සහ මැන්චූරියාව අතර දේශ සීමාව ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම ඔවුන් සතු විය. මොන්ගෝලියානු භට පිරිස් ප්‍රධාන වශයෙන් අශ්වාරෝහක සේනාංක සහ සැහැල්ලු කාලතුවක්කු ඒකක වලින් සමන්විත වූ අතර ඒවා ඵලදායී හා කඩිසර බව ඔප්පු කළ නමුත් ප්‍රමාණවත් තරම් ආයුධ සහ මිනිස්බල නොමැති විය.
1931 දී ජපානය මැන්චූරියාව අත්පත් කර ගැනීමෙන් පසුව, ජපානය සිය හමුදා අවශ්‍යතා එම ප්‍රදේශවලට මායිම් වූ සෝවියට් ප්‍රදේශ වෙත යොමු කළේය. පළමු ප්‍රධාන සෝවියට්-ජපාන දේශසීමා සිදුවීම වන කසාන් විල සටන 1938 දී ප්‍රිමෝරි හිදී සිදුවිය . ජපන් හා සෝවියට් හමුදා අතර ගැටුම් නිතරම මැන්චූරියාවේ දේශ සීමාව අසලදී සිදුවිය.
“උන්වහන්සේ සතු එකම වස්තුව පුස්තකාලයයි. “මරණයන් පසු මේ පොත් විනාශ වේදෝ” කියා සිතන විට දුකක් කියා හැඟීමක් ඇති වුණා. පුස්තකාලයේ දී නම් උන්වහන්සේට කිසිවකු විශ්වාසය නැතිය. තමා සමඟ පුස්තකාලයට ඇතුළුවන ආගන්තුකයන්ගෙන් උන්වහන්සේ කරන බැගෑපත් ඉල්ලීම, “අනේ පොත් නම් ගන්න එපා.” කියායි. දෙවැනි වතිකානු සමුළුවට සහභාගි වීම සඳහා රෝමයට ගිය උන්වහන්සේ ගුවන් යානයේ තමාට ගෙන යා හැකි බර ප්‍රමාණය ප්‍රයෝජනයට ගත්තේ යෝධ ශබ්දකෝෂ කිහිපයක් ගෙන යෑම සඳහා බව ගරු බීඩ් ප්‍රනාන්දු පියතුමා කියා තිබුණා.”
“මම ඉස්සර නම් රාත්‍රී 12 වෙනතුරු වැඩ කරනවා. පුස්තකාලයේ ඉඳගෙන ලියනවා, කියවනවා. ආයෙත් උදේ පාන්දර 5.30ට අවදිවෙනවා. නැගිටලා යාච්ඤා කරනවා. භාවනා කරනවා. හතටයි උදේ තේ බොන්නේ. දවාලට මට පැය තුන් කාලක් නිදා ගන්න ඕනෑ. ඔර්ලෝසුවේ එලාම් එකක් නැතිව මම පැය තුන් කාලයකට පසු අවදි වෙනවා. රාත්‍රියේ මම හුඟාක් වැඩ කළා. දැන් මගේ පෙනීම අඩුයි. වයසයි. රාත්‍රී 9වන කොට නින්දට යනවා.”
විවිධ රටවල මුද්‍රණය වූ බයිබල් වෙනම රාක්කයක තැන්පත් කර තිබූ අතර ඒ අසල තවත් රාක්කයක උඩින් ම තිබූ ජාතක පොත් වහන්සේ හා බුද්ධ ධර්මය ගැන ලියූ පොත් එකතුව අපට පෙන්වා පුස්තකාලය වටේ ම ඇවිද්දේ “මේ ධන නිධනයක්” කියමිනි. ඒ පොත්වල වටිනාකම මුදල් වලින් තක්සේරු කළ නොහැකිය. ඉතා පරිස්සමින්, ආදරය කරමින් වසර 60ක් පමණ කාලයක සිට එකතු කළ ඒ පොත් ගැන එතුමා මෙසේ ද කීවේය.
ලක්දිවට කිතු දහම පැමිණෙන්නට පෙර දූත මෙහෙවර ඇරඹුණු ඉන්දියාවේ වූසු ධර්මධූතවරු ඒ රට භාෂා සාහිත්‍යය හා ඉතිහාසය පිළිබඳ නොයෙක් ශාස්ත්‍රීය පර්යේෂණ පැවැත් වූහ. ජේසු නිකායික ගෞ. රොබට් ද නොබිලී සහ ගෞ. කොන්ස්ටයින් බෙස්කී නමැති පියවරුන්ගේ නා සකු බස හා දෙමළ සාහිත්‍ය පිළිබඳ උසස් ලෙස සලකනු ලැබේ.
මගේ අම්මා මැරෙන කොට මගේ වයස අවුරුදු 10ක් පමණ ඇති. වසර කිහිපයකට පසු මගේ පියා නැවත විවාහ වුණා. ඒ විවාහයෙන් උපන් සොහොයුරියක් වූ මේරි කොන්ස්ට්න්සියා මා දැන් සිටින ගම්පහ සිරිකුරුස කන්‍යාරාමයේ ප්‍රධාන මව්තුමිය වුණා. ඒ සොහොයුරිය මම අගරදගුරු පදවියෙන් විශ්‍රාම ගිය පසු මට සේවය කරනවා.”
“ලක්දිව ක්‍රිස්තු ධර්මය පැතිරවීමට ක්‍රමානුකූල සංවිධානයක් පළමු වරට ඇරඹුණේ දසහවන සිය වස මැද හරියේ දී ය. ෆ්රැන්සිස්කන් තාපසයන් විසින් ද ඉන්පසු ජේසු නිකායේ පියවරුන් විසින් ද පටන් ගත් මේ ව්‍යාපාරයට ඔගස්ටිනියන් සහ දොමිනිකන් පන්තිවල තපස්වරු ද තදනන්තරව සහභාගි වූහ.
“එඩ්මන්ට අගනා ගැඹුරු ගායනයට සුදුසු කට හඬක් ඇති වූයේ ඉබේ ම නොවේ. ඔහු බාල වියේ සිට ම ගැයීමේ අභ්‍යාස පාඩම් හදාරා පළපුරුදු ගතියක් ලද හෙයිනි. හොඳ මිහිරි කටහඬක් තිබීම පූජකතුමකුට වටිනා අංගයකි. ඒ හා ම ඕගනය වැයීම ගැනත් ඔහු යම් නිපුණත්වයක් ලබා තිබිණ.”
“ඔය මගේ යාළුවෝ. පුංචි දරුවෝ මාව හොයාගෙන මගේ කාමරයට එනවා. මම ඒ අයට සීනි‍ බෝල, චොකලට් දෙනවා. නත්තල් කාලෙට ඒ ළමයි ජේසුතුමාගේ පින්තූර ඉල්ලලා මට කරදර කරනවා. හැබැයි ඒ ළමයි කලබල කරන්නේ කරදර කරන්නේ නැහැ. මම ඒ අයගේ ඉල්ලීම ඉටු කරන නිසා.
නාට්‍ය රචකයකු වගේම එඩ්මන්ඩ් පීරිස් රදගුරුතුමන් සංගීතයට හපනෙක් කියලා මම මුලින් සඳහන් කළෙමි. පුරාණ පසන් ගී නව නැම්මක් දුන් එතුමා ගේ හාමෝනියම් සංගීත භාණ්ඩය ද උන්වහන්සේගේ පුස්තකාල කාමරයේ වැජඹෙන අයුරු අපි දුටුවෙමි.
1897 වසරේ දෙසැම්බර් 27 වෙනිදා හලාවත උපන් එඩ්මන්ඩ් පීරිස් රදගුරුතුමන්ගේ පියාගේ නම මැනුවෙල් දියෝගු පීරිස් ය. ක්ලේරා වීරසිංහ මව වූවාය. තම කුඩා කාලය ගැන කතා කළේ ඒ අතීතය බදා අල්ලා ගන්නා තරම් ආසාවකිනි.
“මේක දැන් පරණයි. ඒත් කෞතුක අගයක් තියෙන නිසා මම පුස්තකාලේ තියා ගත්තා.” උන්වහන්සේ සිනාසෙමින් කියන විට පුංචි ගැහැනු ළමයි පිරිසක් ගී ගයමින් විනෝද වෙමින් ඒ අසලින් ගියහ.
මම මහන්සි වෙලා මේ තැනට ආවේ. බොරු හර මම ප්‍රතික්ෂේප කළා. මම මුදල් එකතු කළේ නෑ. ඉඩම් අක්කර ගණනක් දුප්පතුන්ට බෙදා දුන්නා. සුඛ විහරණ මම අගේ කළේ නැහැ.” එතුමා කීවේය.
එතුමා ගැන 1973 පෙබරවාරි 16 වෙනිදා “ඥානාර්ථ ප්‍රදීපය” පත්‍රයට ලිපියක් ලියන මා ගත් කතුවරි මාර්ටින් වික්‍රමසිංහයෝ මෙසේ පවසති.
රාමායණ ග්‍රන්ථ 300කට අධික ප්‍රමාණයක් ඇත. එයින් මුඛ්‍ය ග්‍රන්ථය වන වාල්මිකි රාමායණයට අනුව රාවණ රජු යනු හිස් දහයක් සහ අත් විස්සක් ඇති බලසම්පන්න රජ කෙනෙකි. රාවණ ඇතුලු ලංකාවාසී රාක්ෂසයන් මිනිසුන් බුදින ගුප්ත ශක්ති සහිත අමනුෂ්‍ය කොට්ඨාශයක් වශයෙන් එහි නිරූපණය කර ඇත. එමෙන් ම ගුප්ත හැකියාවන් සහිත වූත් ශිව, බ්‍රහ්මා වැනි දෙවිවරුන් සමග ගැටුණු සහ හිරු සදු පවා මෙහෙයවිය හැකි අයකු ලෙස නිරූපණය කර තිබේ.
රාමායණයේ පූර්ව වෘතාන්තයට අනුව සීතා කුමරියව පාවාගනු පිණිස සැපිරිය අභියෝගයක් වශයෙන් ඇගේ පියා සතු ශිව විසින් දෙනු ලැබූ ඉතා බර දුන්නක් බිද දැමිය යුතු වේ. අභියෝගය භාරගැනීමට පැමිණෙන රජවරු අතර රාවණ හා රාම කුමරුද ද වෙති. කිසිදු මිනිසෙක් එය සෙලවීමටවත් අසමත් වන අතර රාවණ එසවීමට සමත් වුවත් බිද දැමීමට අසමත් වේ. රාම කුමරුන් එය පහසුවෙන් ම බිද දමයි. ඒ අනුව සීතා කුමරිය ඔහුට හිමි වේ.
මෙය ලෝක සම්මතය කරා රැුගෙන යාමට කවුරුත් අත්වැල් බැඳගත යුතුය. ලෝකයා විසින් තම තමන්ගේ රට රාජ්‍යවලට අධිරාජ්‍යයන් බිහිකර ගනු ලබද්දී සිංහලයන් ලෙස ”පුහු” ජාතියක් වීම නොව පුරාණ පුස්කොළ සාක්‍ෂි සහිතව ”රාවණ අධිරාජයා” යන මතය රටේ නිර්මාණය වීමට කල් එළැඹ
රාවණ රජතුමාට අයත් ඖෂධ උයන් රාශියක් එකල තිබී ඇත. නාගහපොළ, ඇහැලේපොළ, තල්වත්ත ආදී ප‍්‍රදේශ රාවණගේ වෙදකමට නෑකම් ඇත. පසුකාලීන බුද්ධදාස වැනි රජවරු රාවණගේ වෙද උයන් දියුණු කරවා තිබේ. සිංහරාජ වෙද උයන (අද සිංහරාජ කැලය* රාවණගේ ප‍්‍රමුඛ ඖෂධ උයනකි.
ඊළඟට රාවණගේ රාජ සභාව පිළිබඳ තවත් අලූත් යමක් සටහන් තබමි. වත්මන් ලංකාවේ ඇමැති මණ්ඩලය 108 ක් බව මාධ්‍යයේ පළවිණ. අදටත් වඩා විශාල එවක ලක්දිව ඇමැති මණ්ඩලය හත් දෙනෙකි. රාවණ රජුට ප‍්‍රබල ඇමැතිවරු සතක් සිට ඇත. කාර, මහෙජ, ශූර, උග‍්‍රසේන, තිරමුණ, මාන, භානු යක්‍ෂයෝ මේ ඇමැති මණ්ඩලය නියෝජනය කළහ. මේ සියලූ යක්‍ෂයෝ ලංකාව පමණක් නොව යටත් ප‍්‍රදේශ පවා පාලනය කරගෙන ශක්තිමත් රාජ්‍යයක් ගෙන ගියහ. කාර රාක්‍ෂයා ඇමැති මණ්ඩලේ සිටි විශේෂතමයෙකි.
රාවණ රජුගේ පිය පාර්ශ්වයේ සීයා ලෙස හැඳින්වෙන්නේ බ්‍රහ්ම දෙවියන්ගේ මානස පුත්‍රයන් දස දෙනාගෙන් එක් අයෙකු මෙන්ම සප්ත ඍෂි වරුන්ගේද එක් අයෙකු වන පුලස්ති මුණිවරයායි. මව් පාර්ශවයෙන් සීයා වන්නේ සුමාලි රජුයි. ඔහුට දියණියන් සිව් දෙනෙක් සිටි අතර ඔහුට අවශ්‍ය වූයේ කෛකේෂි දේවිය ඉතා බලවත් පුද්ගලයෙකු සමඟ විවාහ වනවා දැකීමටයි. මන්ද එවිට බලවත් පුත්‍රයකුට ජන්මය ලබා දිය හැකි බැවිනි. ඒ අනුව ඔහු සියලු රජවරුන්ගෙන් පැමිණි යෝජනා ප්‍රතිකේෂ්ප කළ අතර, විශ්‍රාවාස මුණිවරයා තෝරා ගත්තේය.
ඉතාමත් පැරණි මූලාශ්‍ර තුළ දැක්වෙන පරිදි රාවණ රජු බ්‍රහස්පති මුණි හට දේවී මහත්ම්‍යම් තුළ එන චණ්ඩි මන්ත්‍ර ජප කරන්නට අණ දෙනු ලබනවා. කෘත්තිවාස ලියවිලි වලට අනුව රාවණ රජු චණ්ඩි හෝමයක් පවත්වන අතර එයට බ්‍රහස්පති මුණිටද ආරාධනා කරනු ලබනවා. එමෙන්ම දේවි පුරාණය තුළ එන රාමායණය වෘතාන්තයට අනුව රාවණ රජු තම සියලු ශක්තීන් ලබා ගනු ලැබුවේ ලංකේශ්වරි දේවිය දේවිය උදෙසා සාධනා කොටයි. වාල්මිකි රාමායණයට අනුව ලංකාපුරයේ කුළ දෙවඟන ලෙසද ඇයව සඳහන් කොට ඇත.
රාවණ යනු රාමායණ නම් හින්දු වීර කාව්‍යයේ සදහන් වන චරිතයකි. රාවණ රජු යනු ලංකාපුර අධිරාජ්‍ය පාලනය කෙරු ශිව සහ ශක්ති බැතිමතෙකි. රාමායණයට අනුව සිය අසුර සොයුරියකට කළ නිගරුවකට පළිගනීමක් ලෙස රාම සිය බිරිද වන සීතා දේවිය පැහැරගෙන එන රාවණ මහා වීර රජුව රාම විසින් මහා වානර සේනාවක් සහ දෙවිවරැන්දගේද හා රාවනගේ සොයුරකු වන විභීෂණගේ සහයත් ලබාගනිමින් සටන් කර පසුපස සිට තබන ලද හී පහරකින් මරා දමනු ලැබේ.
රාවණ රජු හැඳින්වෙන්නේ ශිව දෙවිඳුන්ගේ විශිෂ්ටතම බැතිමතා ලෙසයි. ශිව තාණ්ඩව ස්තෝත්‍රය ගයනා කොට ශිව දෙවියන්ගෙන් චන්ද්‍රහාස් අසිපත ලබා ගත් බව ජනප්‍රවාදයන් වල දැක්වේ. රාවණානුග්‍රහ මූර්තියෙන් සංකේතවත් වන්නේ රාවණ රජු කෛලාෂ පර්වතයට ගොස් ශිව තාණ්ඩව ස්තෝත්‍රය ගායනා කරන අකාරයයි.
ත්‍රේතා යුගයේ මහා මුණි විශ්‍රාවාස සහ එතුමාගේ බිරිඳ වන කෛකේෂි දේවිය දේවියට දාව භාරතයේ උත්තර ප්‍රදේශයේ බිස්‍රක් ග්‍රාමයේ උපත ලබා ඇත. රාවණගේ ජන්මයෙන් පසුව එම ග්‍රාමය විශ්‍රව යන නාමයෙන් හඳුන්වා ඇත. නමුත් හෙළ ජනප්‍රවාදයන්ට අනුව ඔහු ශ්‍රී ලාංකිකයකු බව විශ්වාස කරයි.
එසේම ඉන්දියාවේ ප්‍රදේශ කීපයක මෙන්ම බාලි දූපත් වල ද රාවණ රජු ඇදහීම සිදුවේ. ඉන්දියාවේ දුශේරා නමින් රාවණ සමඟ පැවති යුද්ධයේ රාම ගේ ජයග්‍රහණය සැමරීමට කටයුතු කරනු ලබයි. බාලි දූපත් ආශ්‍රිතව රාවණ උදෙසා පුද පූජා පවත්වනු ලැබේ.
එම ජනතාව රජුට ”අංගම්” ශිල්පයෙන් පහරදී මරාදමා ආක‍්‍රමණිකයාගෙන් රට බේරාගෙන තිබේ. එයට උපහාරයක් වශයෙන් වැලිතොට නම ඉවත් කරවා ”බළපිටිය” යැයි නම් කෙරිණි.
තාරකා විද්‍යාවට අනුව උපග්‍රහයෙකු යනු ග්‍රහලා්කයක් හෝ තාරකාවක් වටා භ්‍රමණය වන ද්විතීයික වස්තුවකි. ඒවිට මූලික වස්තුව වන්නේ ඒම ග්‍රහලෝකය හෝ තාරකාවයි. අප වඩාත් හොදින් දන්නා උපග්‍රහයා වන්නේ අපගේ පෘතුවියට අයත් උපග්‍රහයා වන චන්ද්‍රයායි. සූර්යයාගේ උපග්‍රහයෙකු ලෙස පෘතුවිය ක්‍රියාකරනවාක් මෙක් ඒය පෘතුවියේ උපග්‍රහයා ලෙස ක්‍රියා කරයි. නමුත් චන්ද්‍රයාගේ හා පෘතුවියේ විශාලත්වයේ අැති සමිපතාවය නිසා ඒවා සමහර වෙලාවට ද්විත්ව ග්‍රහලෝක පද්ධතියක් ලෙස ක්‍රියා කරන බවට ද සලකනු ලැබේ.
1945 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ගෞවරවණීය පුරවැසියෙකු වූ ආතර් සී ක්ලාර්ක් මහතා විසින් නම් විද්වත් හමුවේ දී ප්‍රථමවරට චන්ද්‍රිකා තාක්ෂණය පිළිබඳ අදහස ඉදිරිපත් කරමින් කියා සිටියේ අභ්‍යවකාශයේ කක්ෂගත කරන ලද චන්ද්‍රිකා තුනක් මගින් මුළු ලොවටම එක්වර පණිවිඩ යැවිය හැකි බවයි.ඔහුගේ එම අදහස් යථාර්තයක් බවට පත්වන්නේ 1957 ඔක්තෝම්බර් 04 වෙනිදා සෝවියට් රුසියාව ලොව ප්‍රථම චන්ද්‍රිකාව , එනම් ස්පුට්නික් 1 කක්ෂ ගතකිරීමත් සමඟයි.
අතීතයේ සිට ග්‍රීක ශිෂ්ටාචාරය ගණිතය සම්බන්ධ සොයාගැනීම පිළිබඳව ප්‍රධාන මෙහයක් ඉටුකොට ඇත. ග්‍රීක ගණිතඥයන් බොහෝ දෙනෙක් ඔවුන්ගේ ගණිතය කෙරෙහි සිදුකොට ඇති මෙහෙය පදනම්ව මෙම ලැයිතුවට ඇතුළත් ව ඇත.
රාජා හෝ මා හෝ ගංගා හෝ යන කියමන අප කොතෙකුත් අසා ඇත.එහෙත් එය අසා ඇති මුත් අපි එහි ඇරඹුම කෙසේ සිදු වූ දැ යි නොදනිමු.බැරැන්ඩි හෙවත් බයිරැන්ඩි යනු ශිව දෙවියන් හදුන්වන පර්යාය පදයකි.උන් වහන්සේ වෙනුවෙන් ඉදිවන අලංකාරවත් කෝවිල සීතාවක රාජ්‍යයේ ඉදි කිරීම සීතාවක රාජසිංහ රජුගේ ඉමහත් බලාපොරොත්තුවක් විය.
අරිට්ය කී වෙන්ඩු පෙරුමාල් රාජ්‍ය සේවයට එකතු විය.ඒ මනම්පෙරුම මොහොට්ටි ලෙස ඔහු සිය නම ද වෙනස් කොට ය.ඔහු සීතාවක රජුගේ මහාමාත්‍ය ධුරයට ද පත් විය. ශිව ආගම වැළද ගැනීමට රජු පෙළඹවූ පුද්ගලයා ද වූ යේ මනම්පේරි මොහොට්ටිය.ඒ නිසා මහා සංඝයා ඇතුළු ජනතාව ඔහුට විරුද්ධ විය.එහෙත් රාජ උදහස නිසා එය එළියට පැමිණුනේ නැත.
අවිස්සාවේල්ල,යටියන්තොට පාරේ ගමන් කරන විට හමුවන තල්දූව හංදියේ සිට මීටර් 100 පමණ දුරින් බැරැන්ඩි කෝවිලේ නෂ්ටාව‍ශේෂ අද පවා දැක ගත හැක. සීතාවක ගග සමීපව එදා සීතාවක රාජධානියේ අග නගරය වූ වර්තමාන අවිස්සාවේල්ලට පෙනෙන මායිමේ බැරැන්ඩි කෝවිලේ ඉදිකිරීම් කටයුතු සිදු කෙරිණි.
තම සිතැගි පරිදි ශිව දෙවියන් වෙනුවෙන් කෝවිලක් ඉදි කිරීම සදහා රජුට ඉතා විශ්වාසවන්ත පුද්ගලයෙක් සිටියේය. ඒ අරිට්ට කී වෙන්ඩු පෙරුමාල් ය.
වංශවත් දෙමළ පවුල්වලට අයත් වූ ඔවුහු ශිව ආගම ඇදහූවෝ වෙති.සිංහල ජනතාව අතර වැජඹුණු ඔවුහු රජතුමා ගේ ද විශ්වාසය දිනා ගත්තෝය.
අවුරුදු 20ක් තිස්සේ ඉදිකිරීම් කටයුතු සිදු කළ ද ඒ රජු විසින් ඇවටිලි කරන වේලාවට පමණක් බවට ද උගතුන් අතර සැකයක් පවතී. තවමත් බැරැන්ඩි කෝවිල සමීප ව අඩක් නිම කළ ශිලාමය නටබුන් එම අදහස වඩාත් තහවුරු කරයි.
අරිට්ට කී වෙණ්ඩු පෙරුමාල් විසින් බැරැන්ඩි කෝවිල ඉදි කර ඇත්තේ අවසානයක් දැකීමට නම් නොවේ.බැරැන්ඩි කෝවිලේ ඉදිකිරීම් කටයුතු අවසන් නොවූ බවට එම ස්ථානයේ දී ම දැක ගත සාධක ඒ සදහා සාක්ෂි දරමින් ඇත.
බැරන්ඩි කෝවිලේ ඉදි කිරීම සිදු වූයේ මිනිසුන් දෙදහසකගේ පමණ දායකත්වයෙනි.එය අවුරුදු 20ක් තිස්සේ සිදු කෙරුණු බව සදහන් වේ.
තෙනාලි රාමකෘෂ්ණුඩු (උපත ගාර්ලපති රාමක්‍රිෂ්ණය ; තෙනාලි රාම ලෙසද හැඳින්වේ. ඉන්දියානු කවියෙක්, විශාරදයෙක්, චින්තකයෙක් සහ ක්‍රි.ව. 1509 සිට 1529 දක්වා පාලනය කළ ශ්‍රී ක්‍රිෂ්ණදේවරායාගේ උසාවියේ විශේෂ උපදේශකයෙකි. ඔහු තෙළිඟු කවියෙකු වූ අතර වර්තමානයේ ආන්ද්‍ර ප්‍රදේශ් ප්‍රදේශයෙන් පැවත එන ඔහු සාමාන්‍යයෙන් ඔහුගේ බුද්ධිය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන ජන කතා සඳහා ප්‍රසිද්ධය. ඔහු විජයනගර අධිරාජ්‍යයා වූ ක්‍රිෂ්ණදේවරායාගේ මළුවෙහි සිටි අෂ්ටඩිග්ගජාස් හෝ කවියන් අට දෙනාගෙන් කෙනෙකි .
1530 දී ක්‍රිෂ්ණදේවරාය රජුගේ අභාවයෙන් පසු ඔහු තවදුරටත් උසාවියේ නොසිට නැවත සිය උපන් ස්ථානය වන තෙනාලි වෙත පැමිණියේය. ඉන් වසර කිහිපයකට පසු ඔහු විශාල සර්ප දෂ්ටයකින් මිය ගියේය. ක්‍රිෂ්ණදේවරාය රජු ආරක්ෂා කිරීමට රාමක්‍රිෂ්ණා බොහෝ විට දායක වූ බවත්, තීරණාත්මක අවස්ථාවන්හිදී ඔහු බේරා ගැනීමට පැමිණි බවත්, ඔහු ඔහුගේ හොඳම මිතුරා බවත් වාර්තාවල සඳහන් වේ.
ටෙනාලි රාමකෘෂ්ණුඩු උපත ලැබුවේ තෙළිඟු භාෂාව කතා කරන නියෝගි හින්දු බ්‍රාහ්මණ පවුලක ගාර්ලපති රාමක්‍රිෂ්ණා ලෙස, පහළොස්වන සියවසේ අගභාගයේදී තුමුලුරු හෝ තෙනාලි නම් ගම්මානයක ය. ඔහු ඉපදුණේ තෙනාලි වලයි . ඔහුගේ පියා ගාර්ලපති රාමායියාය. ඔහු සන්තාරාවුරු හි රාමලිංගේෂ්වර ස්වාමි කෝවිලේ පූජකයෙකු ලෙස සේවය කළේය.
ඔහු කුඩා කාලයේදී ඔහුගේ පියා මරණයට පත් කරනු ලැබීය. රාම මුහුණ දුන් මානසික අවපීඩනයෙන් මිදීම සඳහා ඔහුගේ මව ලක්ෂ්මා ඔහුව විජයනගරයට ගෙන ගිය අතර එහිදී ඔහු උපදේශකයෙකු සහ 8 වන සායි. ඔහු තෙලුගු සහ කන්නඩ ඇතුළු භාෂා කිහිපයකම විශාරදයෙකි.
රාමක්‍රි මිය ගියේ රාමක්‍රිෂ්ණා තරුණ වියේදී ය. ඔහුගේ මව ලක්මාමා සිය සහෝදරයා සමඟ ජීවත් වීම සඳහා ටෙනාලිහි පිහිටි සිය උපන් ස්ථානයට පැමිණියාය. රාමක්‍රිෂ්ණා තම මාමාගේ නගරයේ හැදී වැඩුණු අතර තෙනාලි රාමක්‍රිෂ්ණා ලෙස ප්‍රසිද්ධ විය.
තෙනාලි හැඳින්වූයේ විකාටා කවි යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ විහිළු-විහිළු-කවියෙකි. ඔහුගේ කෘති සඳහා "කුමාර භාරතී" ද ඔහුට හිමි විය.
රාමක්‍රිෂ්ණා ක්‍රිෂ්ණදේවරාය රජුගේ මළුවෙහි වැදගත් තනතුරක් දැරීය. ඔහු රජු විසින් පත් කරන ලද අෂ්ටඩිග්ගජාවරුන්ගෙන් කෙනෙකි.
මෙහි ඇති ගල්ලෙන් වලින් ක්‍රි.පු.2 සියවසේ සිට ක්‍රි.ව.1සියවස දක්වා කාල තිරණය කළ හැකි බ්‍රාහ්මී අක්ෂරයෙන් ලියුසෙල්ලිපි හමුවී තිබේ. පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මතය වන්නේ මෙහි පිහිටා තිබෙන කළු ගලින්කළ ගොඩනැගිලි ක්‍රි.ව.8-10සියවස්වලට අයත් ඒවා බවයි. කළු ගලින් පැති බැමිම සකසා මැදට වැලි අතුරා සකස් කර ඇති උස් මාර්ගය අඩි 2000ක් පමණ දිගය. මෙය දැනට හමුවී ඇති දිගම සක්මන් මාර්ගය වේ.
භාවනායෝගීව භික්ෂුන්ට ,සක්මන් භාවනා වැඩිම සඳහා ඉදිකරන ලද සක්මන් මළු හෙවත් චංචමනය ඉපැරණි හමුවේ.ඒ අතරින් මෙම ස්ථානයේ ඇති ඡංකමනයවැදගත්වේ. එයවහලයක් සහිතව තිබීඇත. මෙම චංකමන ය පිහිටාතිබෙන මළුව අඩි 94ක්දිගය. අඩි56ක්පළලය. මළුව වටා කළු ගලින් නිමකරන ලද ප්‍රකාරබැම්මකි.
1922වර්ෂයේ සිට මෙම සේනාසන භුමියේ පුරා විද්‍යා දෙපාර්ත මේන්තුව කැණිම් කර පාදාසංරක්ෂණය කරන ලද ගොඩනැගිලි නටඹුන් දැකිය හැකිය. සම්මුඛලෙණ ,චංකමනාගාරය , වටදියඅගල් සහිත ආරාමය,පඨානඝර ,ජන්ඨාඝර,සක්මන් ශාලා,දානශාලා ,වැසිකිළිකැසිකිළි,පොකුණු දක්නට ලැබේ.
මෙහි ඇති ගොඩනැගිලි ක්‍රි.ව.8-10සිය වසට අයත්වෙයි.මෙහි ඇති සංඝාරාම යමුලින්ම ආරම්භවී ඇත්තේ ක්‍රි.පු.2වැනි සියවසටත්,ක්‍රි.ව.1සිය වසටත් අතර වේ.
හිරියාල දොළුකන්ද අසළ පිහිටි අරහන්තකැලේ සේනාසනය දියුණුව පැවති බවට ජනප්‍රවාදයේ එයි. අරහන්ත කැලේ යනු වර්තමානයේ අරන්කැලේ වශයෙන් හදුන්වනප්‍රදේශයයි. රහතන් වහන්සේ වැඩ සිටි ප්‍රදේශ ය න්න එහි අරුතයි.
එහි ඇතුළත කැපු ගලින් බිත්ති බැද කාමර තුනකට බෙදා වෙන්කර තිබෙයි. මෙමගල් ගුහාව ලක්දිව විසු අන්තිම මහා රහතන් වහන්සේ වශයෙන් සලකන මලි‍යදේව රහතන්වහන්සේ වාසය කළ ස්ථානය බව ජනප්‍රවාදයේ සදහන්වේ.
සිංගර් වර්ල්ඩ් සීරීස් යනු 1996 අගෝස්තු 26 සිට සැප්තැම්බර් 7 දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති චතුරස්‍රාකාර එක්දින ක්‍රිකට් තරගාවලියකි. එයට සිම්බාබ්වේ, ඕස්ට්‍රේලියාව, ඉන්දියාව සහ සත්කාරක ශ්‍රී ලංකාව යන ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම් ඇතුළත් විය. අවසන් තරඟයේදී ඕස්ට්‍රේලියාව පරාජය කළ ශ්‍රී ලංකාව විසින් තරගාවලිය ජය ගන්නා ලදී.
තරඟාවලිය රවුන්ඩ් රොබින් ආකෘතියකින් සංවිධානය කරන ලද අතර සෑම කණ්ඩායමක්ම එක් වරක් එකිනෙකා සමඟ ක්‍රීඩා කළහ.
වාස් ගුණවර්ධන කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයෙන් ඉගැනුම ලබා, 1980 දී නිලදාරි කැඩෙට් භටයෙකු ලෙස ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවට බැඳුනු අතර මද්‍රාස් හි නිළධාරි පුහුනු පාසලෙන් පුහුනුව ලබා ඇත. ඔහුව ශ්‍රී ලංකා සැහැල්ලු පාබල හමුදාවේ දෙවෙනි ලුතිනන්වරයෙකු ලෙස පත් කරන ලදි. 1983 දි ඔහු ශ්‍රී ලංකා සැහැල්ලු පාබල හමුදාවේ පලමු පාබල සේනාංකයෙහි සී භට කණ්ඩායමට සම්බන්ධ කරන ලදි.
දෙවෙනි ලුතිනන් ඒ. පී. එන්. සී. ද එස්. වාස් ගුනවර්ධණ, 1983 ජුලි 23 වැනිදා දෙඊවිකො විසින් රැක සිට පහරදුන් ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාවේ ෆෝ ෆෝ බ්‍රාවෝ මුර සංචාර ඛන්ඩයේ අණ දෙන නිලධාරියා විය. මෙම සිදුවීම නිසා කලු ජූලි කෝලාහල ඇතිවු අතර ශ්‍රී ලාංකික සිවිල් යුද්ධයේ ආරම්භය ලෙසද සැලකේ.
1863 දී මිලියන සංඛ්‍යාත වහලුන් නිදහස් කළ විමුක්ති ප්‍රකාශය ගැන සඳහන් කරමින් කිංග් පැවසූවේ "වසර සියයකට පසුවත් නීග්‍රෝවරැ තවමත් නිදහස් නැත" යනුවෙනි. කතාව අවසානයේදී කිංග් සිය දේශනය නතර කළේ "මට සිහිනයක් තිබේ" යන තේමාව මත අර්ධ ලෙස විග්‍රහ කරමිනි.
ශ්‍රාවකයින්ව වඩාත් උද්දීපනය කර ඇති මෙම කොටසේදී වහල්භාවය හා වෛරයේ රටකින් පැන නගින නිදහස හා සමානාත්මතාවය පිළිබඳව සිහින ගැන කිංග් විස්තර කළේය. ජෝන් මීචම් මෙසේ ලියයි. "එක් වාක්‍යයකින් මාටින් ලූතර් කිංග් නූතන ඇමෙරිකාව හැඩ ගස්වා ඇති මිනිසුන් වූ ජෙෆර්සන් හා ලින්කන් අතරට එක් වූයේය". 1999 දී මහජන ඇමතුම් පිළිබඳ විද්වතුන්ගේ මත විමසුමකදී 20 වන සියවසේ ඉහලම තලයේ ඇමෙරිකානු කතාව ලෙස නම් කරන ලදී.
තරුණ අවධියේ සිටම සාහිත්‍යය, බෞද්ධ ධර්මය, සහ භාෂාවන් හැදෑරූ ඔහු එවකට වේයන්ගොඩ විසූ ප්‍රවීන හිමිනමක් වූ පූජ්‍ය මාකොල පඤ්ඤා ශ්‍රී හිමියන්ගෙන් ජ්‍යොතිෂ අධ්‍යාපනය ලබා ගත්තේය. ඉන් පසුව බී. වී. රාමන් වැනි සමකාලීනයන් සමඟ ඉන්දියාවේ දී තාරකා විද්‍යාව, ගණිතය හා ජ්‍යොතිෂ ශාස්ත‍්‍රය මෙන්ම සංස්කෘත හාෂාව වැඩි දුරටත් හදාරන ලදී. ඉන්දියාවේ සමකාලීන ජ්‍යෝතිර්වේදීන් හා තාරකාවේදීන් සමඟ සමීපව කටයුතු කල ඔහු තම පර්යේෂණ කටයුතු ආදිය පිළිබඳ ඔවුන්ව නිතර මුණ ගැසී සාකච්ඡා කල බවත් සඳහන් ය.