polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ගමන් බලපත්‍රය - ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයන්ට, ඉහළ පෙළේ රාජ්‍ය නිලධාරීන්ට සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කුරියර්වරුන්ට නිකුත් කෙරේ.
2015 අගෝස්තු 10 වන දින සිට, අලුතින් නිකුත් කරන ලද සියලුම ගමන් බලපත්‍ර ජෛවමිතික අතුරුමුහුණත් සමඟින් සක්‍රීය කිරීමට නියමිත අතර, ඇතැම් රටවල පවතින 'වීසා අත්හැරීමේ වැඩසටහන්' සඳහා අයදුම්කරුවන්ට ඉඩ සැලසේ. ගමන් බලපත්‍රය යන්ත්‍රයෙන් කියවිය හැකි මෙන් වසර 10ක් සඳහා වලංගු වේ. නිකුත් කිරීමෙන්. ගෝලීය වීසා රහිත ප්‍රවේශ ලැයිස්තුවේ ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ ගමන් බලපත්‍රය ඉතා දුර්වල ලෙස ශ්‍රේණිගත කර ඇත.
මෙය ලබා ගැනීමට හෝ දැනට පවතින විදේශ ගමන් බලපත්‍රය අලුත් කිරීමට කැමති පුරවැසියන් දිවයින පුරා බලයලත් ඡායාරූප මැදිරි මගින් ඡායාරූප ගත කළ යුතු අතර කොළඹ සහ අනෙකුත් ප්‍රධාන නගරවල පිහිටි කාර්යාලයේ "ඇඟිලි සලකුණු පරිලෝකනය" සඳහා පෙනී සිටිය යුතුය. බලයලත් චිත්‍රාගාර ලැයිස්තුවක් මෙහි ඇත.
ශ්‍රී ලංකාව ද්විත්ව පුරවැසිභාවය ලබා දෙයි. කෙසේ වෙතත් එරට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 19 වැනි සංශෝධනය යටතේ ශ්‍රී ලංකාවේ සහ වෙනත් රටක පුරවැසිභාවය ඇති පුද්ගලයෙකුට ශ්‍රී ලංකා විදේශ ගමන් බලපත්‍රයක් ලබා ගත හැකිය.
වැඩිහිටියන් සඳහා අලුතින් නිකුත් කරන ලද සියලුම විදේශ ගමන් බලපත්‍ර සංක්‍රමණ හා විගමන පනත යටතේ නිකුත් කළ දින සිට වසර දහයක උපරිම වලංගු භාවයක් ඇත, පෙර විදේශ ගමන් බලපත්‍රය නිකුත් කළේ කවදාද යන්න නොසලකා.
ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ ගමන් බලපත්‍ර ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියන්ට ජාත්‍යන්තර සංචාර සඳහා නිකුත් කෙරේ. ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ ගමන් බලපත්‍ර නිකුත් කිරීමේ වගකීම ආගමන හා විගමන දෙපාර්තමේන්තුව සතු වේ.
නැතිවූ ගමන් බලපත්‍ර:11,500 ක දඩයක් විදේශ ගමන් බලපත්‍ර ගාස්තුවට අමතරව අයවේ. (මෙම දඩය අය කරනු ලබන්නේ විදේශ ගමන් බලපත්‍රයේ වසර 10ක වලංගු කාලය අවසන් වී නොමැති නම් පමණි. )
ආගමන හා විගමන දෙපාර්තමේන්තුව 2015 අගෝස්තු 10 දින සිට ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අනුව ජෛවමිතික ගමන් බලපත්‍ර නිකුත් කිරීම ආරම්භ කර ඇත.
විදේශ ගමන් බලපත්‍ර වෙනස් කිරීම:හදිසි සහතිකයේ වලංගු කාලය දීර්ඝ කිරීම හැර එක් එක් සංශෝධනය සඳහා ගාස්තුව 1,000 කි.
එය හුග්ලි ගඟේ නැගෙනහිර ඉවුරේ පිහිටා ඇත, බාංග්ලාදේශ් දේශ සීමාවට බටහිරින්. එය නැගෙනහිර සහ ඊසානදිග ඉන්දියාවේ මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානයයි . 2011 ඉන්දියානු සංගණනයට අනුව, කොල්කාතා 4.5 ක ජනගහනයක් සහිත ඉන්දියාවේ හත්වන වැඩිම ජනගහනය සහිත නගරය වේ එහි නගරය තුළ මිලියනයක පදිංචිකරුවන්. ග්‍රේටර් කොල්කාතා හි මිලියන 15 ක ජනගහනයක් වාසය කරයි. කොල්කාතා යනු බෙංගාලයේ ඓතිහාසික කලාපයේ ඓතිහාසික හා සංස්කෘතික වශයෙන් වැදගත් නගරයකි. එය බාංග්ලා භාෂාව කතා කරන දෙවන විශාලතම නගරයයි .
මෙන්ඩිස් 1989 දී මැරිලිබෝන් ක්‍රිකට් සමාජය වෙනුවෙන් ස්කොට්ලන්තයට එරෙහිව ග්ලෙන්පාක් හි පැවති තරඟයකට ද පෙනී සිටියේය.
සමරවීර මහතා එස්.ඩබ්ලිව්.ආර්.ඩී බණ්ඩාරනායක කැබිනට් මණ්ඩලයේ අධිකරණ අමාත්‍යවරයාගේ පාර්ලිමේන්තු ලේකම්වරයා ලෙසත් ස්වදේශ කටයුතු අමාත්‍යවරයාගේ පාර්ලිමේන්තු ලේකම්වරයා ලෙසත් පත් කරන ලදී. ඔහු අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ ධුර කාලය තුළ අංක 20 දරන මරණ දණ්ඩනය පනත පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ අතර එය මරණ දඬුවම අවලංගු කර ජීවිතාන්තය දක්වා සිරදඬුවම් නියම කළේය.
1952 දී කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා ලෙස ඉදිරිපත් වූ සමරවීර මාතර ආසනය නියෝජනය කරමින් ලංකාවේ දෙවන පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් විය. ඔහු 1956 මීළඟ මැතිවරණයට පෙර මහජන එක්සත් පෙරමුණට පක්ෂපාතීත්වය වෙනස් කළ අතර, එහිදී ඔහු තම ආසනය සාර්ථකව රඳවාගෙන, ඔහුගේ ආන්තිකය 60% දක්වා වැඩි කළේය.
මහානාම සමරවීර ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු කැබිනට් ඇමතිවරයෙකු සහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකුද විය.
ජිෂ්ණු රාඝවන් ඇලින්කිල් , ජිෂ්නු ලෙස ඒකමතිකව හැඳින්වෙන , ප්‍රධාන වශයෙන් මලයාලම් චිත්‍රපටවල පෙනී සිටි ඉන්දියානු නළුවෙකි . ඔහු නළු රාඝවන්ගේ පුත්‍රයා විය . ඔහු වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ ඔහුගේ පළමු චිත්‍රපටය වන නාමල් , ඒ සඳහා ඔහු හොඳම නළුවා සඳහා වන කේරළ චිත්‍රපට විචාරක සංගමයේ සම්මානය සහ හොඳම පිරිමි මංගල සඳහා මාතෘභූමි චිත්‍රපට සම්මානය ලබා ගත්හ. ඔහුගේ අවසන් චිත්‍රපටය රථවාහන චිත්‍රපටයයි.
ජිෂ්ණු යනු චිත්‍රපට නළුවා සහ අධ්‍යක්ෂ රාඝවන් සහ ශෝභාගේ පුත්‍රයාය . ඔහු චෙන්නායිහි සිය පාසල් අධ්‍යාපනය හැදෑරූ අතර පසුව තිරුවානන්තපුරම්හි භාරතීය විද්‍යා භවන් හි අධ්‍යාපනය ලැබීය . ඔහු කැලිකට් ජාතික තාක්ෂණ ආයතනයේ යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ . උපාධියකට සහභාගි විය .
හමුදාවෙන් ඉවත් වූ පසු ඔහු ටෙලිනාට්‍ය කිහිපයක සහ වේදිකා නාට්‍යවල ඇගයීමට ලක් නොවූ චරිතවල රඟපෑවේය. 2008 වසරේ චරිත් කොතලාවල අධ්‍යක්ෂණය කළ දෙන්නට දෙන්නා හරහා ඔහුගේ මංගල රූපවාහිනී රංගනය ආවා. එහෙත් ඒ නාට්‍යයේ දිස් වුණේ ඔහුගේ පිටුපස පැත්ත විතරයි. ඔහු රියැලිටි වැඩසටහන් නරඹන්නෙකු ලෙස ක්‍රියා කළ අතර අංකයක් සහිත ටී ෂර්ට් එකක් ඇඳ සිටියේය. ඔහුගේ පිටුපසින් හඳුනා ගැනීමට ඔහුට හැකි වූ අංකය එයයි. 2012 දී ඔහු ජනප්‍රිය නාට්‍යයක් වන මලී හි "පියරත්න" ලෙස පළමු සහය චරිතය රඟපෑවේය.
රංගනයට පිවිසීමට පෙර ඔහු ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ සේවය කළේය. ඔහු 2003 සිට 2007 දක්වා යුධ හමුදාවේ දෙවන ලුතිනන්වරයෙකු ලෙස සේවය කළේය. ඔහුගේ පළමු සේවා ස්ථානය ඊළාම් යුද්ධයේදී යාපනයේ අරියාලේයි. ඉන්පසු ඔහු නාගදීප, කිලාලි, සරසාලේ, එළුතුමද්දුවල් සහ මුහමාලේ හමුදා කඳවුරුවල සේවය කළේය. හමුදාවෙන් ඉවත් වූ පසු ඔහු ඖෂධ අලෙවි කර්මාන්තයේ කළමනාකරුවෙකු ලෙස සේවය කළේය. 2013 දී ඔහු නාට්‍ය විශ්වවිද්‍යාලයෙන් නාට්‍ය හා රංග කලාව පිළිබඳ උපාධිය සම්පූර්ණ කළේය.
ඔහුගේ මංගල සිනමා රංගනය 2017 වසරේ "රන් සයුර" චිත්‍රපටය හරහා දුෂ්ට චරිතයක් සමඟින් ආරම්භ විය. ඔහුගේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන චිත්‍රපට අතරට නිදහසේ පියා ඩීඑස්, හුස්මා සහ ප්‍රෙසිඩන්ට් සුපර් ස්ටාර් ඇතුළත් වේ. හුස්ම චිත්‍රපටයෙහි "රුවන්" ලෙස ඔහුගේ භූමිකාව විචාරකයින්ගේ ඉහළ පැසසුමට ලක් විය. 2020 දී සඳ හැංගිලා රූපවාහිනි කතා මාලාවේ ඔහුගේ "නාරද" චරිතය ඉතා ජනප්‍රිය වූයේ ඔහුගේ දකුණු සිංහල උච්චාරණය නිසාය.
ඔහු සියත ටීවී මගින් විකාශය වූ සෙවන් නෝට්ස් සහ සියත වොයිස් ඔෆ් ඒෂියා රූපවාහිනී සංගීත වැඩසටහන මෙහෙයවීය. 2020 දී ඔහු "හොඳ වඩේ" රූපවාහිනී කතා මාලාවේ ද්විත්ව චරිත සඳහා පෙනී සිටියේය. එමෙන්ම ඔහු විසින් නිරූපණය කළ රාවණ මාලාවේ කුවේරගේ චරිතය ප්‍රේක්ෂයා තුළ සඳා ජීවමාන විය.
ඔහු 1983 මාර්තු 23 වන දින ශ්‍රී ලංකාවේ මාතරදී පවුලේ බාල දරුවා ලෙස උපත ලැබීය. ඔහු මාතර රාහුල විද්‍යාලය තුලින් අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණ කළේය. ඔහුට වැඩිමහල් සහෝදරයෙක් සිටී.
මේ අතරතුර ජනප්‍රිය හඬ කැවීම් ශිල්පියෙකු ලෙස "බෝයිස් ඕවර් ෆ්ලවර්ස්", "පෘතුවි මහාරජ", "අධිරජ ධර්මාශෝක", "අනන්තයෙන් ආ තරු කුමරා", ඇතුළු බොහෝ රූපවාහිනි කතාමාලා සඳහා දායක විය.
වෙබ් අඩවියට අනුව, ලෝකයේ සජීවී මානව භාෂා 7,168 පමණ ඇති අතර, ඒවා විවිධ භාෂා පවුල් 142 කට වර්ග කර ඇත. සජීවි භාෂා ලෙස හඳුන්වන්නේ එක් පුද්ගලයෙකුගේ හෝ මාතෘ හෝ පීතෘ භාෂාව ලෙස පවතින භාෂාවන් ය. ලෝකයේ ජනගහනයෙන් වැඩි දෙනෙකු කතා කරනු ලබන භාෂා අයත් භාෂා පවුල වන්නේ ඉන්දු යුරෝපීය භාෂා පවුල වේ. එය සමස්ත ජනගහනයෙන් 40% වැඩි දෙනෙකුගේ භාෂා නියෝජනය කරන අතර මෙම භාෂා පවුලට අයත් භාෂා යුරෝපයේ සිට දකුණු ආසියාව දක්වා වපසරියක ව්‍යාප්තව පවතියි.
මෙවැනි ව්‍යාප්තියක් පවතින උපභාෂා වාග්විද්‍යාත්මකව නිවැරදිව වර්ගීකරණය කිරීමට අපහසු වන්නේ එක් උපභාෂාවක් අනෙක් උපභාෂාවෙන් වෙන් කරන නිර්වද්‍ය භූගෝලීය සීමාව තීරණය කිරීම දුෂ්කර බැවිනි. වර්ගීකරණය කරනු ලබන පුද්ගලයා සලකා බලන සාධක, එම පුද්ගලයාගේ දේශපාලනික, සමාජීය, හා ආගමික නැඹුරුතාවය මත මෙම සීමා වෙනස් විය හැකි ය.
භාෂා පවුලක් යනු ඒකවංශික ඒකකයකි . එනම් භාෂා පවුලේ සෑම සාමාජිකයෙක් ම පොදු පූර්වජයෙකුගෙන් පැවත එන බවත්, සාමාජිකයන් අතර අන්‍යොන්‍ය වශයෙන් සමීප හෝ දුරස්ථ ඥාතීත්වයක් දරන බවත් ය. මෙම ඥාතීත්වය රුක් සටහනක් හෝ ගැලීම් සටහනක් ඔස්සේ දැක්විය හැකි ය.
භාෂා පවුලක් යනු කිසියම් පොදු පූර්වජ භාෂාවකින් පැවත ඒම හේතුවෙන් ඥාතීත්වයක් දරන, භාෂා කාණ්ඩයකි. මෙම පොදු භාෂාව, මූල භාෂාව ලෙසින් හඳුන්වයි. මෙම මූල භාෂාවෙන් පැවත එන භාෂාවන් දුහිතෲ භාෂා ලෙසින් හඳුන්වයි. මෙම දුහිතෲ භාෂා සෑම විටම සමාන නොවේ.
භාෂා පවුලක් ඒකක ගණනාවකින් සමන්විත විය හැකි ය. භාෂා පවුලක ජානමය ඥාතීත්වය තුලනාත්මක වාග්විද්‍යාව ඇසුරින් අනාවරණය කර ගත හැකි ය.
ලයිල් කෑම්ප්බෙල් නැමැති භාෂා විශාරධයාට අනුව හුදෙකලා භාෂා ද ඇතුළු ව ස්වාධීන භාෂා පවුල් 406 ක් දක්නට ලැබේ.
මිනිස් වර්ගයා මහත් පීඩාවකට පත්කල කොවිඩ් - 19 ගෝලීය වසංගත අත්දැකීමෙන් පසු ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව මෙන්ම ලාංකික අපත් බෝ වෙන රෝග සම්බන්ධයෙන් පසුවන්නේ දැඩි විමසිල්ලකින්.
ඉන්දියාවේ කේළර ප්‍රාන්තයේ පැතිරෙන බවට වාර්තාවෙන නිපා වෛරසය පිළිබඳ විවිධාකාරයේ අදහස් පැතිරෙමින් පවත්නා මොහොතක, මේ තත්වය පිළිබඳව මේ වනවිට තහවුරුව පවත්නා විද්‍යාත්මක දැනුම ඔබ සමග බෙදාගැනීමටයි අපගේ මේ සූදානම.
මූලිකවම සතුන්ගෙන් මිනිසාට බෝවෙන බවට සොයාගෙන ඇති මෙම නිපා වෛරසය,1999 වසරේ දී මුල්වරට හඳුනාගැනෙන්නේ මැලේසියාවේ ඌරු ගොවිපළවල කටයුතු කල පිරිසක් අතර පැතිරගිය අවස්ථාවේ දී.
වෛරසය ආසාදිත ඌරන් අනාරක්ෂිතව ස්පර්ශ කිරීමෙන් ඔවුන්ගේ පටක, ශරීර තරළ සහ මළ මූත්‍රාමගින් එවර මිනිසුන්ට රෝගය බෝවී තිබෙනවා.
ඉන් අනතුරුව මැලේසියාවෙන් නැවත රෝගීන් වාර්තා නොවුවත් 2001 දී බංග්ලාදේශයෙනුත් නැගෙනහිර ඉන්දියාවේ කලින් කලටත් මෙම රෝගය පැතිර යෑම් සිදු වී තිබෙනවා.
ඉන්දියාව සහ බංග්ලාදේශය ආශ්‍රිතව මෙම ආසාදන පැතිරීමේ හේතුව ලෙස සැළකෙන්නේ, ස්වභාවිකවම නිපා වෛරසය දරා සිටීමේ හැකියාව ඇති වවුල් විශේෂයක ආසාදිත සතුන්ගේ මූත්‍රා සහ කෙළ තැවරුණ පළතුරු වර්ග / යුෂ මිනිසුන් විසින් ආහාරයට ගැනීමයි.
දැනට පවත්නා විද්‍යාත්මක දත්ත අනුව දැක්වෙන්නේ මෙම රෝගය මිනිසෙකුගෙන් මිනිසෙකුට එතරම් පහසුවෙන් පැතිර නොයන බවයි.
රෝගී අයෙකුගේ ශරීර තරල සහ මළ මූත්‍රා මගින් එය බෝවීමට ඉඩ තිබෙන අතර බොහෝවිට එලෙස ආසාදනය වී තිබෙන්නේ රෝගියාට ඉතාම සමීපව කටයුතු කල අය වීම විශේෂයෙන්ම සඳහන් කල යුතුයි.
යම් හෙයකින් වෛරසය මිනිසෙකු හට ශරීරගත වුවහොත් රෝග ලක්ෂණ කිසිවක් නොපෙන්වීම, සාමාන්‍ය ශ්වසන ආසාදනයක ලක්ෂණ පෙන්වීම මෙන්ම මාරාන්තික මස්තිෂ්ක ප්‍රදාහ තත්වයක් දක්වා පුලුල් පරාසයක තත්වයන් ඇතිවීමට ඉඩ කඩ තිබෙනවා.
වෛරසය සිරුරට ඇතුලු වී දින 4 - 14 ත් අතර කාලයක දී උණ, හිසරදය, මස් පිඬු වේදනාව, වමනය, උගුරේ වේදනාව වැනි මූලික රෝග ලක්ෂණ ඇති වෙනවා. හඳුනාගත් රෝගීන්ට රෝග ලක්ෂණ අනුව ප්‍රතිකාර කිරීම සාමාන්‍ය ක්‍රමවේදයි.
මිනිසුන් අතර සිදුවන ආසාදන වළක්වාගැනීමට රෝගීන් සමඟ කටයුතු කිරීමේ දී ආරක්ෂිත ක්‍රමවේද මගින් ඔවුන්ගේ ශරීර තරලවලට නිරාවරණය වීම වළක්වා ගැනෙනවා. මෙය වළක්වන එන්නතක් දැනට භාවිතයේ නැහැ.
යම් ප්‍රදේශයක නිපා රෝගය පැතිර යන අවස්ථාවල දී ඊට අදාළව මහජන සෞඛ්‍ය උපදෙස් නිකුත් කෙරෙන අතර ලාංකික අප නිසි දැනුමෙන් සවිමත්ව සහ අවධානයෙන් යුතුව පසුවීම මේ අවස්ථාවේ දී ප්‍රමාණවත්
1886 දී මෙම පාසල ආරම්භ කරන ලද්දේ ශ්‍රීමත් හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කොට්, ස්ටීවන් සිල්වා, ශ්‍රීමත් දොන් බැරන් ජයතිලක, ඒඩීඑස් වික්‍රමසේකර සහ මහාචාර්ය බටුවන්ටුඩාව යන යුගයේදී ය. බෞද්ධ භික්ෂුන් වහන්සේලා සහ විද්වතුන් ශ්‍රී ලංකාව තුළ බෞද්ධ සංස්කෘතිය ව්‍යාප්ත කිරීමට හා නැවත ස්ථාපිත කිරීමට පටන් ගත් කාලයේදී එල්. සී. විජේසිංහ මුදලි තුමා විසින් බෞද්ධ පිරිමි පාසල නමින් මාතලේ උභය සමිතිය විසින් විජය විද්‍යාලය ආරම්භ කරන ලදී.
මාතලේ විජය විද්‍යාලය , හෝ යනු මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ පාසලකි. එය 1886 දී ආරම්භ කරන ලද අතර එය මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ පැරණිතම බෞද්ධ විද්‍යාලය වේ. එහි ආරම්භ වන්නේ හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කොට් තුමාගේ සංකල්පයට අනුව ය. විජය විද්යාලය මාතලේ මහනුවර ප්‍රධාන මාර්ගයට මුහුණලා පිහිටා තිබේ .
ෂෝර්ෆ් රත්වත්තේ විසින් මාතලේ හෙට්ටි විදියේ හි ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී. පළමු විදුහල්පතිවරයා වන්නේ ගොඩවේල මහතා වන අතර ළමුන් 150 දෙනෙකු පාසලේ මුලින් අධ්‍යාපනය ලැබීය. මෙම පාසල පසුව 1889 දී පරම විද්‍යාර්ථ බෞද්ධ සංගමයේ සහාය ඇතිව ගොන්ගාවෙල ගොඩනැගිල්ලකට ගෙන යන ලදී.
ලොව පුරා කිතුනුවන් මූලික විශ්වාසයන් ඇති අතර, බයිබලය හා ක්‍රිස්තියානි ධර්මය පදනම් කරගත් පූජනීය සම්ප්‍රදායන් පිළිබඳ අර්ථකථන හා මතවාදවල වෙනස්කම් ද ඇත.
ප්‍රේරිතවරුන්ගේ මරණයෙන් පසු පූජක තන්ත්‍රය අහෝසි වී ඇති බැවින් එය යථා තත්වයට පත් කළ යුතු බව පසු දින සාන්තුවරයන් විශ්වාස කරයි.
1800 ගණන්වල මුල් භාගයේදී එක්සත් ජනපදයේ සිදු වූ ආගමික පුනර්ජීවනයේ දෙවන මහා පිබිදීම, සම්බන්ධ නොවූ පල්ලි ගණනාවක දියුණුව දුටුවේය. ඔවුන් සාමාන්‍යයෙන් දුටුවේ දැනට පවතින එක් පල්ලියක් ප්‍රතිසංස්කරණය කරනවාට වඩා යේසුස් ක්‍රිස්තුස්ගේ මුල් සභාව ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමයි. ප්‍රතිෂ්ටාපකයන්ගේ පොදු විශ්වාසයක් වූයේ ක්‍රිස්තියානි ධර්මයේ අනෙක් නිකායන්ට අඩුපාඩු ඇති බවයි. ආසියාවේ, ඉග්ලේෂියා නි ක්‍රිස්ටෝ යනු 1900 ගණන්වල මුල් භාගයේදී පිහිටුවන ලද ප්‍රකට එවැනි නිකායකි
ගීතාවලිය , හිතෝපදේශ කියමන්), යෝබ් , සහ එක් එක් ලියවිලි පහක් එකට එකතු වී ඇති නිසා විශේෂිත ආගමික උත්සවයක් සමඟ ඇසුරු කරන ලදී: රූත් , සලමොන්ගේ ගීතය , දේශනාකාරයා , විලාප ගී සහ එස්තර් . මෙම කොටසේ හෙබ්‍රෙව් බයිබලයේ අවසාන පොත් ලියා ඇත: එස්රා, නෙහෙමියා සහ 1-2 ලේකම් සහ දානියෙල් ඉතිරි ඒවා ය.
ග්‍රීක හා රෝම අධිරාජ්‍යයන් යටතේ බටහිර සංස්කෘතිය එහි මුල් අවදියේදී බහු දේවවාදී ආගම් කිහිපයක් අඩංගු වුවද, මධ්‍යගත රෝම බලය අඩුවෙද්දී, බටහිර යුරෝපයේ එකම ස්ථාවර බලය වූයේ කතෝලික පල්ලියේ ආධිපත්‍යයයි. බුද්ධිමය යුගය තෙක් ක්‍රිස්තියානි සංස්කෘතිය දර්ශනය, සාහිත්‍යය, කලාව, සංගීතය සහ විද්‍යාව යන සඳහා මඟ පෙන්වීය. අදාළ කලාවන්හි ක්‍රිස්තියානි විෂයයන් පසුව ක්‍රිස්තියානි දර්ශනය, ක්‍රිස්තියානි කලාව, ක්‍රිස්තියානි සංගීතය, ක්‍රිස්තියානි සාහිත්‍ය යනාදිය දක්වා වර්ධනය වී තිබේ .
ක්රිස්තියානි ධර්මයේ ඉතිහාසය පුරාම, ආයතනික ක්රිස්තියානි නමස්කාරය වන්දනාමාන කර ඇති අතර, එය යාච්ඤා සහ ගීතිකා වලින් සංලක්ෂිත වේ. රෝමානු කතෝලික, නැගෙනහිර ඕතඩොක්ස් සහ ඇන්ග්ලිකන් පල්ලි මෙන්ම ලුතරන්වාදය සහ මෙතෝදිස්තවාදය වැනි සමහර රෙපරමාදු නිකායන් විසින් මෙම පූජනීය හා චාරිත්‍රානුකූල නමස්කාරය තවමත් ක්‍රියාත්මක වේ. එවැන්ජලිස්තවාදයේ දී, නමස්කාරය වඩාත් අවිධිමත් සංකල්පයක් සහිතව දෙවියන් වහන්සේට නමස්කාර කිරීමේ ක්‍රියාවක් ලෙස සලකනු ලැබේ.
ක්‍රිස්තියානි ධර්මය යනු නාසරෙත්හි ජේසුස්ගේ ජීවිතය හා ඉගැන්වීම් මත පදනම් වූ ආබ්‍රහම් ඒකදේවවාදී ආගමකි. කිතුනුවන් ලෙස හැඳින්වෙන එහි අනුගාමිකයින් විශ්වාස කරන්නේ යේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ බවය. මෙසියස් ලෙස පැමිණීම හෙබ්‍රෙව් බයිබලයෙන් අනාවැකි පළ කරන ලද අතර එය ක්‍රිස්තියානි ධර්මයේ පැරණි ගිවිසුම ලෙස හැඳින්වූ අතර අළුත් ගිවිසුමේ සඳහන් වේ. එය ලොව විශාලතම ආගම වන අතර 2020 වන විට අනුගාමිකයන් බිලියන 2.4 ක් පමණ සිටී.
සක්‍රමේන්තුවක වඩාත් සාම්ප්‍රදායික ක්‍රියාකාරී අර්ථ දැක්වීම නම්, එය ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ විසින් ස්ථාපිත කරන ලද බාහිර ලකුණක් වන අතර එය ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ තුළින් අභ්‍යන්තර, අධ්‍යාත්මික කරුණාව ගෙන එයි. වඩාත් පිළිගත් සක්‍රමේන්තු දෙක වන්නේ බව්තීස්මය සහ සත්ප්‍රසාදයයි. කෙසේ වෙතත්, කිතුනුවන්ගෙන් බහුතරයක් අතිරේක පූජා පහක් ද පිළිගනිති: තහවුරු කිරීම , පැවිදි කිරීම, පාපොච්චාරණය, අසනීපය ආලේප කිරීම , සහ විවාහය.
සමාජ සාරධර්ම පිළිබඳව මිනිසුන්ට මතක් කර දෙමින්, ඉතිහාසය පුරාම ජාතියේ අධ්‍යාත්මික හෘදය සාක්ෂිය ලෙස සේවය කළ ආගමික හා දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන්ගේ කියමන් හා කථා' පසුකාලීන අනාගතවක්තෘවරුන්ගේ 'පොත් මගින් ආරක්ෂා වේ. සමහර පොත් සැලකිය යුතු ය , තවත් ඒවා වඩා කෙටි ය (හොෂෙයා, ජොයෙල්, ආමොස්, ඔබදියා, යෝනා, මීකා, නාහුම්, හබක්කුක්, ශෙපනියා, හග්ගයි, සෙකරියා, මලාකී).
බටහිර සංස්කෘතිය, එහි ඉතිහාසය පුරාම ක්‍රිස්තියානි සංස්කෘතියට බොහෝ දුරට සමාන වී ඇති අතර, බටහිර අර්ධගෝලයේ ජනගහනයෙන් විශාල කොටසක් ක්‍රිස්තියානීන් හෝ නාමික කිතුනුවන් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. "යුරෝපය" සහ "බටහිර ලෝකය" යන සංකල්පය "ක්රිස්තියානි ධර්මය හා ක්රිස්තියානි ලෝකය" යන සංකල්පය සමඟ සමීපව සම්බන්ධ වී ඇත. එක්සත් යුරෝපීය අනන්‍යතාවයක් ඇති කළ සම්බන්ධකය ලෙස බොහෝ දෙනෙක් ක්‍රිස්තියානි ධර්මය ආරෝපණය කරති.
පළමු පොත් පහ, උත්පත්ති සිට ද්විතීය කථාව. නූතන බටහිර අර්ථයෙන් ඒවා 'නීතිය' නොවේ: උත්පත්ති යනු කතා පොතක් වන අතර එයට නීති රීති හා සමාන කිසිවක් නොමැති අතර අනෙක් සතර තුළ ප්‍රජා නීති අඩංගු ඇත. නීතිය සඳහා වූ හෙබ්‍රෙව් වචනයේ ('ටෝරා' 'යන්නෙහි අර්ථය' මග පෙන්වීම 'හෝ' උපදෙස් 'වන අතර, මිනිසුන් ජීවත් වීමට අදහස් කළ ආකාරය මෙන්ම නීතිමය අවශ්‍යතා පිළිබඳ එදිනෙදා උදාහරණ සපයන කථාන්දර ඊට ඇතුළත් විය හැකිය.
පල්ලියේ නායකයින්ට ඔවුන්ගේ ආගමට හැරුණු අය සමඟ සන්නිවේදනය කිරීමට ස්වාභාවික ක්‍රමය ලිපි වූ අතර මුල්ම ඒවා සුවිශේෂවලට පෙර ලියා ඇත. සමහර ව්‍යතිරේකයන් සමඟ ඒවා ක්‍රිස්තියානි විශ්වාසයේ විධිමත් ඉදිරිපත් කිරීම් ලෙස නොව, විවිධ සංස්කෘතික සන්දර්භයන්ට අදාළ වන අයුරින් යේසුස් කෙරෙහි ඇති ඔවුන්ගේ කැපවීම ප්‍රකාශ කළ යුතු ආකාරය පිළිබඳව කටයුතු කරමින් සිටි අයට උපදෙස් ලබා දුන්නේය.
බයිබලය හා ක්‍රිස්තියානි දේවධර්මය බටහිර දාර්ශනිකයන්ට සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන්ට ද දැඩි ලෙස බලපා ඇත. ලිංගිකත්වය හා විවාහය පිළිබඳ දීර් කාලීන ක්‍රිස්තියානි ඉගැන්වීම් පවුල් ජීවිතයට ද බලපා ඇත. මිනිස් පූජා , වහල්භාවය, ළදරු ඝාතනය සහ බහු විවාහය වැනි පුරුදු අවසන් කිරීමේදී ක්‍රිස්තියානි ධර්මය කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය.
'හිටපු අනාගතවක්තෘවරුන්' සමන්විත වන්නේ යෝෂුවා, විනිශ්චයකරුවන්, 1-2 සාමුවෙල් සහ 1-2 රාජාවලිය. ඒවා ඉතිහාස පොත් වන නමුත් ඔවුන් 'අනාගතවක්තෘවරුන්' බවට පත් කරන්නේ ඔවුන් තොරතුරු වාර්තා කිරීම පමණක් නොව, එය අර්ථ නිරූපණය කිරීම, ඊශ්‍රායෙලයේ ඉතිහාසයේ වෙනත් සිදුවීම් හා ඔවුන්ගේ දවසේ පුළුල් ලෝකය සම්බන්ධයෙන් එහි වැදගත්කම පැහැදිලි කිරීම ය.
ක්‍රිස්තියානි බයිබලයට පරණ ගිවිසුම හා අළුත් ගිවිසුම යන කොටස් දෙකක් ඇත. පැරණි ගිවිසුම යනු මුල් හෙබ්‍රෙව් බයිබලය වන අතර එය යුදෙව් ඇදහිල්ලේ ශුද්ධ ලියවිලි වේ. එය ක්‍රි.පූ. 1200 ත් 165 ත් අතර කාලවලදී විවිධ කාලවලදී ලියා ඇත. ක්‍රි.ව. පළමුවන සියවසේදී කිතුනුවන් විසින් අළුත් ගිවිසුමේ පොත් ලියා ඇත.
සුවිශේෂයන් ලියා ඇත්තේ යේසුස් වහන්සේගේ ජීවිතය හා ඉගැන්වීම් විවිධ පාටකයන්ට ගැලපෙන අයුරින් ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා වන අතර, එම හේතුව නිසා සියල්ලම එක හා සමාන නොවේ. ඒවා යේසුස්ගේ චරිතාපදානයන් නොව විවිධ සංස්කෘතීන් සඳහා ඔහුගේ වැදගත්කම පෙන්නුම් කරන තෝරාගත් වාර්තා වේ.මතෙව් , ජොහන් , ලුක් හා මාක් මීට අයත් ය .
අළුත් ගිවිසුමේ පොත් 27 ක් ඇති අතර ඒවා ක්‍රි.ව. 50 ත් 100 ත් අතර කාලයකදී ලියා ඇති අතර ඒවා ස්වාභාවිකවම කොටස් දෙකකට අයත් වේ: සුවිශේෂයන්, යේසුස්ගේ කතාව පවසන ; මුල් ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාවන්ට මග පෙන්වීම සඳහා විවිධ ක්‍රිස්තියානි නායකයන් විසින් ලියන ලද ලිපි ය.
මෙම පොත් පසුව 'පෙන්ටටියුච්' ලෙස නම් කරන ලද අතර සම්ප්‍රදාය ඒවා මෝසෙස්ට කතුවර බව ආරෝපණය කළේය. සමහර කොටස් නිසැකවම එම කාල පරිච්ඡේදයේ සිට පැවත එන නමුත් දේවල් වෙනස් වන විට පැරණි නීති යාවත්කාලීන කර නව ඒවා නිෂ්පාදනය කරන ලද අතර මෙය ශතවර්ෂ ගණනාවක් පුරා පසුකාලීන කතුවරුන්ගේ කාර්යයකි.
ලූක්ගේ ලේඛකයා අපෝස්තුළුවරුන්ගේ ක්‍රියා ද ලියා ඇති අතර, එය යේසුස්ගේ කාලයේ සිටි යුදෙව් ඇදහිලිවන්තයන්ගෙන් කුඩා කණ්ඩායමක් ලෙස සිට පරම්පරාවකටත් අඩු කාලයකදී ලෝක ව්‍යාප්ත ඇදහිල්ලක් බවට පත්වීම දක්වා ක්‍රිස්තියානි ධර්මය ව්‍යාප්ත වූ ආකාරය පිළිබඳ කතාවකි.
ඔහුගේ අනුගාමිකයන් විශ්වාස කරන්නේ, සුවිශේෂයන්ට අනුව, ඔහු දෙවියන් වහන්සේගේ පුත්‍රයා බවත්, පව්වලට වන්දියක් ලෙස මියගිය බවත්, මළවුන්ගෙන් උත්ථාන වී දෙවියන් වහන්සේ විසින් උසස් කරනු ලැබූ බවත්, දෙවිගේ රාජ්‍යය ආරම්භයේදී ඉක්මනින් නැවත පැමිණෙන බවත්ය.
අළුත් ගිවිසුම එළිදරව් පොත සමඟ අවසන් වන අතර එය සුලු ආසියාවේ ප්‍රදේශයේ පල්ලි හතකට ලිපි මාලාවකින් ආරම්භ වන නමුත් මැවීමේ සිට අවසානය දක්වා සියලු දේවල අර්ථය පිළිබඳ දර්ශනීය ඉදිරිපත් කිරීමක් ඉදිරිපත් කරයි.
කිතුනු නමස්කාරයට සංගීතය හා කථාව තුළින් දෙවියන් වහන්සේට ප්‍රශංසා කිරීම, ශුද්ධ ලියවිලි කියවීම, විවිධ යාච්ඤා , දේශනාවක් සහ සත්ප්‍රසාදය වැනි විවිධ ශුද්ධ උත්සව ඇතුළත් වේ.
ඒවා කියවීම සංවාදයකට සවන් දීම හා සමාන විය හැකිය, මන්ද ලේඛකයන් විසින් ඔවුන් වෙත යවන ලද ප්‍රශ්නවලට වාචිකව හෝ ලිඛිතව පිළිතුරු සපයයි. එවැනි ලිපි ලියූ වඩාත් දක්ෂ ලේඛකයා වූයේ පාවුල්ය.
යුදෙව් ආගමෙන් මුලින්ම වෙනස් වූයේ සෙනසුරාදා වෙනුවට ඉරිදා ශුද්ධ දිනය බවට පත් කිරීමයි. මෙය කිරීමෙන් කිතුනු නමස්කාරයේ දිනය යේසුස් වහන්සේ මළවුන්ගෙන් උත්ථාන වූ දිනයට සමානය.
හෙබ්‍රෙව් බයිබලයේ පොත් 39 ක් ඇති අතර ඒවා දීර්ග කලක් තිස්සේ ලියා ඇති අතර එය පුරාණ ඊශ්‍රායෙලයේ සාහිත්‍ය ලේඛනාගාරයයි. එය සාම්ප්‍රදායිකව කොටස් තුනකින් සකස් කරන ලදී.
ඔහුගේ උපත කිතුනුවන් විසින් යුදෙව් පරණ ගිවිසුමේ අනාවැකිවල ඉටුවීමක් ලෙස විශ්වාස කරන අතර, මෙසියස් වහන්සේ යුදෙව් ජනතාව වහල්භාවයෙන් මුදවා ගනු ඇතැයි කියා සිටියේය.
ශුද්ධාත්මයාණන්ගේ ක්‍රියා තුළින් දෙවියන් වහන්සේගේ පුත්‍රයා සමඟ ගැබ්ගෙන සිටි මරියා නම් තරුණ කන්‍යාවකට බෙත්ලෙහෙමේ උපත ගැන යේසුස්ගේ සාම්ප්‍රදායික කතාව පවසයි.
යේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ සිනගෝගයට සහභාගි වූ යුදෙව් උත්සව සැමරූ ආගමික යුදෙව්වෙකු වූ අතර ඔහුගේ ගෝලයන් යුදෙව් චාරිත්‍ර හා සම්ප්‍රදායන් හුරු පුරුදු විය.
ක්‍රිස්තියානි ඇදහිල්ල යනු කුමක්ද යන්න හරියටම තහවුරු කර ගැනීමට කොන්ස්ටන්ටයින්ට අවශ්‍ය වූ අතර ක්‍රි.ව. 325 දී නයිසියාවේ පළමු කවුන්සිලය එය නම් කරන ලදී.
නමස්කාරය බොහෝ විට කිතුනුවන් සමූහයක් වශයෙන් එක්වන සේවාවන් ලෙස පමණක් වන අතර, තනි කිතුනුවන්ට තනිවම හා ඕනෑම ස්ථානයක දෙවියන් වහන්සේට නමස්කාර කළ හැකිය.
ශුද්ධාත්මයාණන් එවීමෙන් ඉටු වූ යේසුස් තම අනුගාමිකයන් සමඟ රැඳී සිටින බවට දුන් පොරොන්දුව මුල් කාලයේ සිටම ක්‍රිස්තියානි නමස්කාරයේ දිනය ආලෝකවත් කළේය.
යේසුස් තම මරණයට පෙර ඔවුන් දැන සිටි යේසුස් මෙන් ජීවතුන් අතර ඔවුන්ට දර්ශනය විය. දෙවි යේසුස්ව මළවුන්ගෙන් උත්ථාන කළ බව ඔහුගේ අනුගාමිකයන්ට වැටහුණා.
ත්‍රිත්වය යනු ප්‍රධාන ධාරාවේ ක්‍රිස්තියානි ධර්මයේ අත්‍යවශ්‍ය ධර්මතාවයකි. බවයි. මෙය 4 වන සියවස අවසානයේ කිතුනු සභාවේදී ප්‍රකාශ කළේය.
නයිසියාවේ පළමු කවුන්සිලයේදී ඒරියානුවාදය හෙළා දකින ලද අතර එය ත්‍රිත්ව මූලධර්මයට අනුබල දුන් නිකේන් ඇදහිල්ලේ විස්තර කර ඇත.
මෙම ප්‍රකාශය පලස්තීනයේ ආගමික බලධාරීන් කෝපයට පත් කළ අතර ඔවුන් විප්ලවවාදියෙකු ලෙස යේසුස්ව රෝම බලධාරීන්ට භාර දුන්නේය.
ඔහුගේ මරනින් පසු ඉරිදා ඔහුගේ කාන්තා අනුගාමිකයන් කිහිප දෙනෙකුගේ සිරුර තැන්පත් කර තිබූ සොහොන හිස් බව සොයා ගන්නා ලදී.
වයස අවුරුදු 30 දී පමණ යේසුස් තම දේවසේවය ආරම්භ කරන තෙක් ඔහුගේ උපත පිළිබඳ කතාවෙන් පසුව, ඔහු ගැන එතරම් දැනුමක් නැත.
ඔහුට ගෝලයන් දොළොස් දෙනෙක් සිටි අතර, ඔහු තමා පසුපස විත් ඔහුගේ වැඩ කටයුතුවලදී ඔහුට උපකාර කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය.
ශුභාරංචි වාර්තාවලට අනුව, ඉදිරි දින කිහිපය තුළ යේසුස්ව ඔහුගේ ගෝලයන් හා අනුගාමිකයන් බොහෝදෙනෙකු විසින් දුටුවේය.
2020 දී විභව ජෛව සලකුණු කරුවෙකු ලෙස පශ්චාත් කොවිඩ් -19 ස්නායු රෝග සින්ඩ්‍රෝමය සහ අනුක්‍රමික පද්ධතිමය ප්‍රතිශක්තිකරණ ගිනි අවුලුවන දර්ශක සොයා ගැනීම
මහාචාර්ය තිස්ස විජේරත්න යනු ශ්‍රී ලංකාවේ උපන් ඕස්ට්‍රේලියානු ස්නායු විශේෂඥයෙක්, ශාස්ත්‍රීය සහ උපදේශකයෙකි. ඔහු දැනට ඕස්ට්‍රේලියාවේ මෙල්බර්න් හි බටහිර සෞඛ්‍යයේ ස්නායු රෝග හා ආඝාත සේවා දෙපාර්තමේන්තුවේ සභාපතිවරයා වේ. ඔහු බටහිර සෞඛ්‍ය සායනික පාසලේ සහ මෙල්බර්න් විශ්ව විද්‍යාලයේ ස්නායු විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයෙක් සහ වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ සායනික සහකාර මහාචාර්යවරයෙක් ද වේ.
මහාචාර්ය විජේරත්න ඉතා ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වූ ස්නායු විශේෂඥයෙක් සහ පර්යේෂකයෙක් වන අතර ඔහුගේ නමට ප්‍රකාශන 300කට අධික ප්‍රමාණයක් ඇත. ඔහු ස්නායු ආබාධ සහිත පුද්ගලයින් සඳහා උද්යෝගිමත් උපදේශකයෙකු වන අතර, මෙම තත්වයන් පිළිබඳව දැනුවත් කිරීම සහ වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා ප්රමුඛ කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇත.
2023 දී, මහාචාර්ය විජේරත්න වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයට කළ සේවය වෙනුවෙන් පදක්කමෙන් පිදුම් ලැබූ පළමු ශ්‍රී ලාංකික ස්නායු විශේෂඥයා බවට පත් විය. ඔස්ට්‍රේලියානු පුවත්පත විසින් ඔස්ට්‍රේලියාවේ සෞඛ්‍ය සේවයේ වඩාත්ම බලගතු පුද්ගලයන්ගෙන් කෙනෙකු ලෙසද ඔහුව පිළිගනු ලැබීය.
මහාචාර්ය විජේරත්න තරුණ ස්නායු විශේෂඥයින්ට ආදර්ශයක් වන අතර ස්නායු ආබාධ සහිත පුද්ගලයින් සඳහා ශූරයෙකි. ඔහු තම ක්ෂේත්‍රයේ සැබෑ නායකයෙකු වන අතර ඔහුගේ කාර්යය බොහෝ දෙනෙකුගේ ජීවිත කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කර තිබේ.
පෝස්ට් කොවිඩ් -19 ස්නායු සින්ඩ්‍රෝමය (පීසීඑන්එස්, -19 වසංගතයේ මුල් අවධියේදී හි අනුක්‍රමික පද්ධතිමය ප්‍රතිශක්තිකරණ ගිනි අවුලුවන දර්ශක හි කාර්යභාරය ද ලෝන්ග් කොවිඩ් ලෙස හැඳින්වේ.
අවසානයේ 1993 දී දෙවන වටයේ මැතිවරණ පැවැත් වූ විට, විසින් සම්බන්ධීකරණය කරන ලද ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවේ සහාය ඇතිව, ඇන්ජ්-ෆීලික්ස් පටස්සේ දෙවන වටයේ ඡන්ද 53% කින් ජයග්‍රහණය කළ අතර ගෝම්බා 45.6% ක් ලබා ගත්තේය. පටස්සේ ගේ පක්ෂය, හෝ මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනතාවගේ විමුක්තිය සඳහා වූ ව්‍යාපාරය බහුත්වයක් ලබා ගත් නමුත් පාර්ලිමේන්තුවේ නිරපේක්ෂ බහුතර ආසන සංඛ්‍යාවක් ලබා ගත්තේ නැත, එයින් අදහස් කළේ පටාසේගේ පක්ෂයට සභාග හවුල්කරුවන් අවශ්‍ය බවයි.
1965 දෙසැම්බර් 31 දින, කර්නල් ජීන්-බෙඩෙල් බොකාසා විසින් ශාන්ත-සිල්වෙස්ට්‍රේ කුමන්ත්‍රණයෙන් ඩැකෝ බලයෙන් පහ කරන ලද අතර, ඔහු ව්‍යවස්ථාව අත්හිටුවා ජාතික සභාව විසුරුවා හරින ලදී. ජනාධිපති බොකාසා 1972 දී තමා ජීවිතාන්තය දක්වා ජනාධිපති ලෙස ප්‍රකාශ කළ අතර 1976 දෙසැම්බර් 4 වන දින මධ්‍යම අප්‍රිකානු අධිරාජ්‍යයේ අධිරාජ්‍යයා ලෙස බොකාසා අධිරාජ්‍යයා ලෙස නම් කරන ලදී. වසරකට පසුව, බොකාසා අධිරාජ්‍යයා ඔටුනු පළඳවන ලද අතිවිශිෂ්ට හා මිල අධික උත්සවය ලෝකයේ බොහෝ රටවල සමච්චලයට ලක් විය.
කොලින්බා ව්‍යවස්ථාව අත්හිටුවා 1985 දක්වා හමුදා ජුන්ටාවක් සමඟ පාලනය කළේය. ඔහු 1986 දී නව ව්‍යවස්ථාවක් හඳුන්වා දුන් අතර එය රටපුරා ජනමත විචාරණයකින් සම්මත විය. ඔහුගේ නව පක්ෂය වන හි සාමාජිකත්වය ස්වේච්ඡාවෙන් සිදු විය. 1987 සහ 1988 දී, පාර්ලිමේන්තුවට අර්ධ-නිදහස් මැතිවරණ පැවැත්විණි, නමුත් කොලින්බා ගේ ප්‍රධාන දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් දෙදෙනෙකු වන ආබෙල් ගොම්බා සහ ඇන්ජ්-ෆීලික්ස් පටස්සේ ට සහභාගී වීමට ඉඩ නොලැබුණි.
රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තු වාර්තාව පුලුල්ව පැතිරී ඇති මැර ප්‍රචණ්ඩත්වය, ස්ත්‍රී ලිංග ඡේදනය බහුලවීම, කාන්තාවන්ට සහ පිග්මිවරුන්ට වෙනස් කොට සැලකීම, මිනිස් ජාවාරම, බලහත්කාරයෙන් ශ්‍රමය සහ ළමා ශ්‍රමිකයන් ද උපුටා දක්වයි. "රාජ්‍ය ආරක්ෂක හමුදා, සන්නද්ධ කොල්ලකරුවන් සහ වෙනත් රාජ්‍ය නොවන සන්නද්ධ ආයතනවල ක්‍රියා හේතුවෙන්" රටේ උතුරු ප්‍රදේශයේ ගමන් කිරීමේ නිදහස සීමා වී ඇති අතර රජය සහ රාජ්‍ය විරෝධී බලවේග අතර සටන් හේතුවෙන් බොහෝ පුද්ගලයින් අභ්‍යන්තරව අවතැන්ව ඇත.
ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ රටේ 8% ක් දක්වා වනාන්තර වලින් වැසී ඇති අතර ඝන කොටස් සාමාන්‍යයෙන් දකුණු ප්‍රදේශ වල පිහිටා ඇත. වනාන්තර ඉතා විවිධාකාර වන අතර වාණිජමය වශයෙන් වැදගත් වන අයුස්, සපෙලි සහ සිපෝ විශේෂ ඇතුළත් වේ. වන විනාශය වාර්ෂිකව 0.4%ක් පමණ වන අතර දැව දඩයම් කිරීම සාමාන්‍ය දෙයකි. මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයට 2018 වනාන්තර භූ දර්ශන අඛණ්ඩතා දර්ශකයේ මධ්‍යන්‍ය ලකුණු 9.28/10ක් තිබූ අතර එය රටවල් 172 කින් ගෝලීය වශයෙන් හත්වන ස්ථානයට පත් විය.
ෆ්‍රැන්සුවා බොසිසේ ව්‍යවස්ථාව අත්හිටුවා නව කැබිනට් මණ්ඩලයක් නම් කරන ලද අතර එයට බොහෝ විරුද්ධ පක්ෂ ඇතුළත් විය. ආබෙල් ගොම්බා උප සභාපති ලෙස නම් කරන ලදී, එය බොසිසේ ගේ නව රජයට ධනාත්මක ප්‍රතිරූපයක් ලබා දුන්නේය. බොසිසේ නව ව්‍යවස්ථාවක් කෙටුම්පත් කිරීම සඳහා පුළුල් පදනමක් සහිත ජාතික සංක්‍රාන්ති කවුන්සිලයක් පිහිටුවන ලද අතර, නව ව්‍යවස්ථාව අනුමත වූ පසු තමා ඉල්ලා අස්වී නිලවරණයට ඉදිරිපත් වන බව නිවේදනය කළේය.
2012 නොවැම්බරයේදී, කැරලිකාර කණ්ඩායම්වල සන්ධානයක් වන සෙලේකා රටේ උතුරු සහ මධ්‍යම ප්‍රදේශවල නගර අත්පත් කර ගත්තේය. මෙම කණ්ඩායම් අවසානයේ 2013 ජනවාරි මාසයේදී බලය බෙදාගැනීමේ ආන්ඩුවක් සම්බන්ධ කර ගනිමින් බොසිසේ ගේ රජය සමඟ සාම ගිවිසුමකට එළැඹි නමුත් මෙම ගනුදෙනුව බිඳ වැටුණු අතර කැරලිකරුවන් 2013 මාර්තු මාසයේදී අගනුවර අල්ලා ගත් අතර බොසිසේ රටින් පලා ගියේය.
මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයේ දේශගුණය සාමාන්‍යයෙන් නිවර්තන කලාපීය වන අතර, තෙත් සමයක් රටේ උතුරු ප්‍රදේශවල ජුනි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා පවතින අතර දකුණේ මැයි සිට ඔක්තෝබර් දක්වා පවතී. තෙත් කාලවලදී, වැසි කුණාටු දිනපතාම පාහේ සිදු වන අතර, උදෑසන මීදුම සාමාන්ය දෙයක් වේ. ඉහළ උබංගි කලාපයේ උපරිම වාර්ෂික වර්ෂාපතනය ආසන්න වශයෙන් මිලිමීටර 1,800 වේ.
2001 මැයි 28 දින, කැරලිකරුවන් අසාර්ථක කුමන්ත්‍රණ උත්සාහයක් ලෙස බංගුයි හි උපාය මාර්ගික ගොඩනැගිලිවලට කඩා වැදුණි. හමුදා මාණ්ඩලික ප්‍රධානී, ආබෙල් අබ්රෝ සහ ජෙනරාල් ප්‍රංශුවායි එන්'ජඩර් බෙදය මිය ගිය නමුත්, කොංගෝ කැරලිකාර නායක ජීන්-පියරේ බෙම්බා උදව්වෙන් සහ ලිබියානු සොල්දාදුවන්ගේ අවම වශයෙන් 300 ක් ගෙන්වා ගැනීමෙන් පටාසේ නැවත බලය අතට ගත්තේය.
අද වන විට මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය අවම වශයෙන් ක්‍රි.පූ. 8,000 සිට ජනාවාස වී ඇත. 19 වන සියවසේ අග භාගයේ සිට යටත් විජිතයක් ලෙස රට පාලනය කළ ප්‍රංශය විසින් රටේ දේශසීමා ස්ථාපිත කරන ලදී. 1960 දී ප්‍රංශයෙන් නිදහස ලබා ගැනීමෙන් පසු, මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය පාලනය කරනු ලැබුවේ රාජාණ්ඩුවක් සඳහා වූ උත්සාහයක් ඇතුළු ඒකාධිපති නායකයින් මාලාවක් විසිනි.