polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
මෙය වාර්ෂික තෘණ ශාකයකි. සෙ.මී. 50-100 අතර උසට ඍජු සවිවර පඳුරක් ලෙස වැඩේ. මේවා කුඹුරුවල පඳුරක් ලෙසින් වැඩේ. මෙය බීජ මඟින් ප්‍රචාරණය වේ. මේවා මඩ සහිත කුඹුරුවල බහුලය.
මෙය වාර්ෂික තෘණ ශාකයකි. පැතලි වී ගිය කඳේ පාදය කොටස දම් පැහැයක් ගනී. මෙහි පත්‍ර තලය සිහින්ය. මෙය ලාබාල අවධියේ දි ගොයම් පැළයට සමානය. මෙනිසා හඳුනා ගැනීමට අපහසුය. මෙම වල් පැළෑටිය බීජ මඟින් ප්‍රචාරණය වේ. මේවා ජලය හොඳින් බැස යන කුඹුරුවල දක්නට ලැබේ.
මෙය බහු වාර්ෂික තෘණ ශාකයකි. මෙහි පත්‍ර තලය සුළු වශයෙන් කෙඳි ඇති අතර පාදස්ථයේ සිනිඳු ශල්ක පත්‍ර ඇත. භූගත කඳන් ලෙස පවතින රයිසෝම මඟින් මේවා ප්‍රචාරණය වේ. මෙම වල් පැළෑටි ජල හිඟ කුඹුරුවල බහුලව දැකිය හැක.
මෙය බහු වාර්ෂික තෘණ ශාකයකි. මෙයට බිම දිගේ පැතිර වැඩෙන ධාවක කඳක් සහිතය. මේවා බීජ සහ ධාවක කොටස් මඟින් ප්‍රචාරණය වේ. ජලය හොඳින් බැස නොයන අධික මඩ සහිත කුඹුරුවල මේවා දැකිය හැක.
සෙ.මී. 30-60 දක්වා උසට වැඩෙන පඳුරු සහිත පාදස්ථයෙන් අධික ලෙස ශාකනය වන්නා වූ වාර්ෂික තෘණ ශාකයක් ලෙස මෙය හැඳින්විය හැක . මේවා බීජ මඟින් ප්‍රචාරණය වේ .
මෙහි කඳ කොළ පැහැයක් ගන්නා අතර ගැටවල රෝම පිහිටයි. මේවා බීජ මඟින් ප්‍රචාරණය වේ. මෙය ජලය අඩු වීමත් සමඟ කුඹුරුවල බහුලව දක්නට ලැඛෙන වල් පැළෑටියකි.
මෙම බොදුනේ ප්‍රධාන වර්ග දෙකක් ඇත - පමණින් කුඩා එහෙත් කර කර ගා හැපෙන වර්ගය සහ අන් හැම තැන සුලබ, පැතලි හා වඩාත් පුළුන් සේ සැහැල්ලු වර්ගය යනුවෙනි. වර්ග දෙකම පිළියෙල කිරීම සමාන අයුරුය - පිටි මාංශය උඩ දමමින් හා අදිමින් විශාල සිහින් ස්තරයක් බවට පත් කොට උණු තැටියක් මත තබා රත් කිරීමෙනි.
රොටි ප්‍රාටා බොහෝ විට, මලයාසියාවේ පිළිගන්වනු ලබන රොටි කනායි වලට සමාන කමක් දක්වනු ලබන බවට උපකල්පනය කෙරෙන මුත්, දෙවැන්න පිළියෙල කෙරෙනුයේ රොටි ප්‍රාටා ලෙස පිටි මාංශය උඩ දමමින් නොව එය රෝල් කිරීමෙන් බැවින් වඩාත් පතුරු සහිත හා කර කර ගා හැපෙන බොදුනක් නිර්මාණය වේ.
පරාක්‍රමබාහු සැණෙකින් රජරට ඔටුනු පළන් රජු බවට පත් විය. එහෙත් යුද්ධය නිමා වීමේ ලකුණු බොහෝ දුරස් විය. මානාභරණ නැවතත් පහර දුන්නේ ඔහුගේ හමුදා මහවැලි ගඟ තෙක් ආපසු හරවා යවමිනි. ඔහු මහවැලි ග‍ඟේ ස්ථාන දෙකින් රජරටට කඩා වැදීමට උත්සාහ කළේය. මේ අතරවාරයේ අනුරාධපුරය මුල් කර ගත් නාරායන නම් ප්‍රධානියෙක් කැරැල්ලක් ආරම්භ කළේය. නැවත වරක් උතුරේ පරාක්‍රමබාහුගේ බලය තර්ජනයට ලක් විය.
පරාක්‍රමබාහුගේ පාලන සමය, පොළොන්නරුවෙහි සඳකඩ පහන වැනි කලා කෘති බිහි වුනු, කලා ශිල්ප ආදියෙහි විශාල දියුණුවක් දක්නට ලැබුණු යුගයක් විය.
“අප ධර්ම-රාජයන් ගේ ශ්‍රාවකයන් වන මහණුන් වෙමු, මහා රජතුමනිග ඔබ කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් ජම්බුද්වීපයෙන් ඔබ අබියසට අප පැමිණුමු ” යැයි තෙරණුවන් වහන්සේ පැවසීය. රජතුමා මෙය ඇසූ විට ඔහුගේ බිය පහවිය. ඔහුගේ මිතුරු ගේ හසුන්පත සිහිවීමෙන්, සහ මේ නම් මහණුන් බව ඒත්තු යෑමෙන්, ඔහු දුන්න හා හී තල පසෙක ලෑ අතර, ඉසිවරයා වෙත පැමිණ, තෙරණුවන් වහන්සේ සමග අභිනන්දන හුවමාරු කර ගත් හේ එතුමා අසල බිම හිඳ ගත්තේය.
‘රජතුමා ලුහුබැඳ ගියද, මුවා පිම්මේ දිවගොස් තෙරණුවන් අසලට වන්හ.’ මෙම තෙරණුවන්වහන්සේ, අශෝක අධිරාජයා විසින් ඉන්දියාවේ සිට ලංකාවට එවන ලද, බෞද්ධ ධර්මදූත ප්‍රචාරක, මහින්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේය. ‘රජු විසින් මොහු දුටු කල, බිය ගැන්වී, නිසොල්මන්ව සිටියේය. “තිස්ස, මෙහි පැමිණෙන්න.” යැයි ඔහුගේ නමින්ම ආමන්ත්‍රණය කරමින් තෙරණුවන් වහන්සේ ඔහුට පැවසීය. ‘මේ නම් යකෙකු විය යුතුයි.’ යැයි මෙවිට, තිස්ස රජතුමා සිතීය. ’
ජාත්‍යන්තර ගමන් බිමන් 1978න් පසු සීග්‍රයෙන් ඉහළ යාමද මෙම ප්‍රශ්නය වර්ධනය වීමට බලපා ඇති තවත් හේතුවකි. විදේශිකයන් බහුල වශයෙන් ලංකාවට පැමිණීම හා ලාංකිකයන් රැකියා අවස්ථා සඳහා විදේශ ගත වීම හා ආපසු ඒම මෙම ගණයට වැටේ. මැද පෙරදිග සේවය කරන ඇතැම් ලාංකික කාන‍්තාවන් මත් ද්‍රව්‍ය ප්‍රවාහනයට යොදවා ගනී. ඇමෙරිකාවේ මාපියා, කටෝරා ආදී සංවිධාන ලංකාවේ මත් ද්‍රව්‍ය ජාවාරම් වලට සම්බන්ධ බව විශ්වාස කළ හැකිය.
මේ සඳහා බලපෑ ප්‍රධාන හේතුවක් ලෙස සැළකිය හැක්කේ 1978 දී හඳුන්වා දුන් විවෘත ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියයි. මත් ද්‍රව්‍ය ප්‍රශ්නය නව මුහුණුවරකින් වර්ධනය වූයේත් තවත් ප්‍රබල සමාජ ආර්ථික ප්‍රශ්න රාශියක් හට ගත්තේත් මෙම විවෘත ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියේ අනියම් දායාද ලෙසයි. මේ යටතේ ආනයන හා අපනයන සීමාවන් ලිහිල් කිරීම නිසා ජාත්‍යන්තර ගනුදෙනු ඉහළ යාමත්, පෞද්ගලික අංශයට ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳ කටයුතු වලට අවසර ලැබීමත් නිසා නොයෙකුත් නීති විරෝධී ජාවාරම් මඟින් මුදල් ඉපයීමට බොහෝ අය තැත් කර ඇත
මේ හා සම්බන්ධව මෙම ප්‍රශ්නය වර්ධනය වීමට බලපෑ තවත් හේතුවක් ලෙස දැක්විය හැක්කේ ශ්‍රි ලංකාව පිහිටා ඇති ස්ථානයයි. එනම් අවාසනාවකට මෙන් ලංකාවට ආසන්න ප්‍රදේශ දෙකක් ලෝකයටම විෂ මත් ද්‍රව්‍ය නිපදවන කලාප දෙකක් වීමයි.එනම් නැගෙනහිර දෙසින් ස්වර්ණමය ත්‍රිකෝණය ලෙස හැඳින්වෙන කලාපයද, බටහිරින් ස්වර්ණ චන්ද්‍රවංකය ලෙස හැඳින්වෙන කලාපය යන දෙකය. ශ්‍රී ලංකාව මෙම කලාප දෙකටම මැදින් පිහිටා තිබීම මත් ද්‍රව්‍ය ශ්‍රී ලංකාව තුළ ව්‍යාප්ත වීමට හේතුවක් විය.
ශ්‍රී ලංකාවේ මෑතක් වන තූරුම මත් ද්‍රව්‍ය උවදුරෙහි ප්‍රධාන මත් ද්‍රව්‍ය වශයෙන් ගංජා සහ අබිං සැළකිය යුතු වුවද, 70 දශකය අවසානයේදී ඉතා ප්‍රබල හා භයානක මත් ද්‍රව්‍යයක් වන හෙරොයින් භාවිතයද ආරම්භ විය. එය ප්‍රධාන වශයෙන්ම විදේශීය සංචාරකයන් ගැවසෙන කොළඹ, හික්කඩුව වැනි ප්‍රදේශ වලට සීමා වුවද වර්තමානය වන විට මෙහි භාවිතය වර්ධනය වී අනෙක් පාරම්පරික මත් ද්‍රව්‍ය හා සම තත්වයට පත්ව ඇත.
1955 වර්ෂයෙන් පසු කිසිදු සංශෝධනයක් කර නොතිබුණු විෂ වර්ග අබිං සහ අන්තරායදායක ඖෂධ ආඥා පනත 1984 අංක 13 දරණ විෂ වර්ග අබිං හා අන්තරායදායක ඖෂධ වර්ග පනත මඟින් සංශෝධනය කරන ලදී.1984 අංක 11 දරණ අන්තරායදායක ඖෂධ පාලනය කිරිමේ ජාතික මණ්ඩල පනත නමින් වු පනතක් මඟින් අන්තරායකර ඖෂධ ජාතික මණ්ඩලය පිහිටුවන ලදී.
එසේම මේ වන විට අබිං වෙළෙඳාම ක්‍රමවත් කිරිම සඳහා ලයිසන් ක්‍රමය හඳුන්වා දී තිබු අතර එමඟින් රජයට විශාල බදු ආදායමක් ලැබුණි.ක්‍රමයෙන් ශ්‍රී ලාංකික සමාජය තුළ අබිං කෑම සමාජ ප්‍රශ්නයක් ලෙසින් ගැටලු මතු වීමට පටන් ගත් නිසා මේ සම්බන්ධයෙන් 1867 අංක 19 දරන අබිං සහ කංසා ආඥා පනත පනවන ලදී.
මෙම තත්වය නොයෙකුත් ප්‍රශ්න ඇති වීමට ‍හේතු වේ. 1996 වර්ෂය සඳහා සුරාබදු කොමසාරිස් ජනරාල්ගේ පාලන වාර්තා අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ පරිභෝනය කරන ලද රට බීම ප්‍රමාණය පිළිබඳ සංඛ්‍යා විස්තර පහත දැක්වේ.
සිරුර තුල නිදන්ව තිබූ පැපොල වෛරසය නැවත සක්‍රීය වීමෙන් ‘ෂින්ගල්’ නැමැති කුඩා තුවාල සමුහයකින් යුක්ත වූ කැළලක් ඇති‍වේ.මෙලෙස ඇතිවන තුවාල මගින් නැවතත් වෛරසය ව්‍යාප්ත කිරීමට හැකියාව ඇත. රෝගය ව්‍යාප්ත වීම සඳහා ආසාදිත පුද්ගලයෙකු සමග ස්පර්ශයක් ඇතිවීම අත්‍යවශ්‍ය නොවේ. මෙලෙස රෝගය බෝවීම අදාල පුද්ගලයා තමාට රෝගය ඇතිබව දැනගැනීමටත් පෙර සහ තුවාල හටගැනීමටත් පෙර සිට සිදුවේ.
පැපොල රෝගීන් තුවාල ඇතිවීමට දින දෙකකට පෙර සිට තුවාල සුව වීම දක්වාම අන් අයට රෝග කාරක වෛරසය ව්‍යාප්ත කරති එනම් තුවාල ඇති වී දින 4 – 5ක් යන තුරු කාලයේදිය.
රෝගය වැඩිහිටියන් තුල කුඩා දරුවන්ට වඩා දරුණු ලෙස ඇති වියහැකි අතර කලාතුරකින් මෙමගින් මරණය පවා ඇති විය හැකිය. ගර්භනී මවුවරුන් හා සිරුරේ ප්‍රතිශක්තිය අඩපන වු පුද්ගලයන්ගේ මෙම රෝගය නිසා ඇතිවන සංකූලතාවයන්ට වැඩි අවදානමක් ඇත. මෙලෙස බහුලවම ඇති වන සංකූලතාවය වන්නේ වෛරසය නැවත සක්‍රියවීමෙන් ඇතිවන "ෂින්ගල්" නම් කුඩා තුවාල සමුහයකින් යුත් කැළලයි.
පැපොල රෝගය වැරිසෙලා සොස්ටර් නම් වෛරසය මගින් ඇති කරන ඉතාමත්ම බෝවන සුළු රෝගයකි. මෙය මුල් අවස්ථාවලදී ඇස්වල ඇතිවන ආසාදනයක් හා පීනස් ලක්ෂණ ඇතිව ආරම්භ වුවද රෝගයට ආවේනික වූ ලප සිරුර පුරා ප්‍රධානව කඳ කොටසේ සහ හිසෙහි ඇති‍වේ. ඒවා කැසීමකට ලක් වී පැපොල කැළැල් ඇති‍වේ. බෙහෝමයක් කුඩා තුවාල කැළලක් ඇති නොවීම සුවවීයයි.
පැපොල රෝගය සඳහා දින 10 සිට 21 දක්වා බීජෞෂණ සමයක් ඇත. ආසාදිත රෝගියෙකුගේ නාසයෙන් පිටවන කුඩා බිඳිති මනින්නේ තුවාල මගින් පිටවන ස්‍රාවයක් මගින් කෙළින්ම ස්පර්ශවීමෙන් රෝගය ව්‍යාප්තවේ. එක් වරක් රෝගය ඇති වූවෙකුට ජීවිත කාලය පුරාවටම කල්පවත්නා පරිදි නැවත රෝගය නොසෑදීමට ආරක්ෂාකාරී ප්‍රතිශක්තිකරණයක් ලැබේ.
බලංගොඩ මානවයා මීට වසර 125,000 කට පමණ පෙර දිවයිනට පැමිණ ඇති බවට විශ්වාස කෙරේ. මෙසොලිතික් යුගයේ දී ගල් ගුහාවල විසූ දඩයක්කාර හා ඵලවැල රැස්කරන්නන් ලෙස ඔවුන්ව හඳුනාගෙන ඇත. එවැනි ලෙන් අතුරින් සුප්‍රසිද්ධ බටදොඹ ලෙන හා පාහියන්ගල ලෙන වැනි ස්ථාන වලින් දිවයිනේ මුල් පදිංචිකරුවන් ගේ යැයි සැලකෙන කෞතුක භාණ්ඩ හමු වී තිබේ.
බලංගොඩ මානවයා විසින් ඇතැම් විට දඩයම් අල්ලා ගැනීම සඳහා ගස් පුළුස්සා දැමීම හේතුවෙන් මධ්‍යම කඳුකරයේ හෝර්ටන් තැන්න නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. කෙසේ වෙතත්, ක්‍රිස්තු පූර්ව 15,000 ට ආසන්න කාලයේ යැයි සැලකිය හැකි ඕට්ස් සහ බාර්ලි වගාවන්ට අදාළ සාක්ෂි එම ප්‍රදේශයෙන් සොයා ගැනීමෙන් ඇඟවෙන්නේ එම මුල් කාලය වන විටත් කෘෂිකර්මාන්තය දියුණු වී තිබූ බවකි.
පෘතුගීසීන්ගේ ධර්මදූත ව්‍යාපාර හේතුවෙන් පහතරට සිංහලයන් බොහෝ දෙනෙක් ක්‍රිස්තියානි ආගම වැළඳ ගැනීමට යොමු වූ අතර එමඟින් බෞද්ධ ජනයා තුළ පෘතුගීසින්ගේ වර්ධනයට හා එහි බලපෑම් වලට තිබූ අකමැත්ත වඩාත් තීව්‍ර විය. එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ පෘතුගීසීන්ගෙන් රට බේරා ගැනීමට හැකි ඕනෑම පිරිසක් සමඟ හිතවත් වීමට ඔවුන් පසුබට නොවීමයි. 1602 දී ලන්දේසි කපිතාන් ජොරිස් වෑන් ස්පිල්බර්ජන් දිවයිනට පැමිණි අවස්ථාවේ දී උඩරට රජු ඔහුගෙන් උදව් ඉල්ලා සිටීම මගින් ඒ බව තහවුරු වේ.
ගම්පොළ රාජධානියෙන් පසු ව බිහි වූ කෝට්ටේ රාජධානියේ රජකළ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් යාපනය රාජධානිය යටත් කරගැනීමෙන් අනතුරුව දිවයින නැවත වරක් එක්සේසත් විය. කෝට්ටේ රාජධානියේ පිරිහීම සිදු වූයේ ප්‍රධාන වශයෙන් පෘතුගීසි ආක්‍රමණ හේතුවෙන් වන අතර සමකාලීනව බිහි වූ සීතාවක සහ මහනුවර රාජධානි ද කෝට්ටේ රාජධානියට විරුද්ධ ව කටයුතු කළේ කෝට්ටේ රජවරුන් පෘතුගීසින්ට දැක් වූ පක්ෂපාතී බව හේතුවෙනි.
ශ්‍රී ලංකාවේ යකඩ යුගයේ ආරම්භය පිළිබඳ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ක්‍රිස්තු පූර්ව 900 ට පෙර ජනාවාස වී තිබූ හා අතීතයේ විශාල නගරයක් වූ අනුරාධපුරයෙන් හමු වී තිබේ. ක්‍රිස්තු පූර්ව 900 දී එම ජනාවාසය හෙක්ටයාර 15 ක් පමණ වූ නමුත් ක්‍රිස්තු පූර්ව 700 වන විට එය හෙක්ටයාර 50 දක්වා ව්‍යාප්ත වී ඇත. ඊට සමාන හා එම කාලවකවානුවටම අයත් තවත් ස්ථානයක් සීගිරිය අලිගල අවට ප්‍රදේශයෙන් ද සොයාගෙන තිබේ.
පොළොන්නරුව රාජධානිය ශ්‍රී ලංකාවේ දෙවන ප්‍රධානතම රාජධානිය යි. අනුරාධපුර රාජධානිය චෝල ආක්‍රමණයන්ට නතු වීමෙන් අනතුරුව සිංහල රජවරුන් රුහුණු රාජධානියේ රජකම් කළ අතර විජයබාහු රජු විසින් වසර 17 ක උත්සාහයකින් අනතුරුව චෝලයන් රටින් පන්නා දමා නැවත වරක් දිවයින එක්සේසත් කර ඇත. අනතුරුව ඔහු විසින් සිය රාජධානිය ගොඩ නගා ඇත්තේ පොළොන්නරුව නගරය කේන්ද්‍ර කරගනිමින් ය.
ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේ දී ශ්‍රී ලංකාව සංස්කෘතික අතින් දකුණු ඉන්දියාව සමඟ සමානකම් පෙන්වා තිබේ. මහා ශිලා සුසාන භූමි, පිඟන් මැටි, යකඩ තාක්‍ෂණය, ගොවිතැන් ක්‍රම සහ ශිලා ලිපි ඉන් සමහරකි. ප්‍රාකෘත බස කතා කරන්නන් සංක්‍රමණය වීමට පෙර වේලිර් වැනි ද්‍රවිඩ ජන වර්ග මඟින් මෙම සංස්කෘතික සමානකම ව්‍යාප්ත වන්නට ඇතැයි සැලකේ.
වන්නිල ඇත්තෝ නොහොත් වැදි ජනතාව ලෙස හැඳින්වෙන දඩයක්කාර හා ඵලවැල රැස්කරන්නෝ දැනටත් දිවයිනේ මධ්‍යම, ඌව හා ඊසාන පෙදෙස්වල වාසය කරති. ඔවුන් බලන්ගොඩ මානවයාගෙන් ඍජුව පැවත එන්නන් විය හැකි බවට විශ්වාස කළ හැකිය. අතීත මානවයින් අප්‍රිකාවේ සිට ඉන්දීය උප මහද්වීපයට ව්‍යාප්ත වූ කාලයේ දී ඔවුන් ද දිවයිනට සංක්‍රමණය වී ඇතැයි සැලකේ.
1521 වසරේ දී සිදු වූ විජයබා කොල්ලයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සීතාවක රාජධානිය බිහි විය. අනතුරුව එළඹි දශක හතක කාලය තුළ දිවයිනේ සැලකිය යුතු කොටසක් තම පාලනයට නතු කරගැනීමට සීතාවක රජවරුන්ට හැකියාව ලැබිණි. සීතාවක රාජධානිය පෘතුගීසින්ට එරෙහිව සාර්ථක සටන් කිහිපයකම නියැලී ඇති අතර මහනුවර රාජධානියේ නැගී සිටීමත් සමඟ පිරිහීමට ලක් විය.
4 ක් පමණ දිගින් යුත් කුඩා පාෂාණ මෙවලම්, මැටි බඳුන්, දැව අවශේෂ සහ මැටි සොහොන් බඳුන් කිහිපයක් මෙසොලිතික් යුගයේ ඒවා බවට කාල නිර්ණය කර තිබේ. එමෙන්ම වාරණ රජමහා විහාරය ආශ්‍රිත ගුහාවක සහ කලටුවාව ප්‍රදේශයේ මෑතක දී සිදු කරන ලද කැණීම් මඟින් ක්‍රිස්තු පූර්ව 6000 පමණ යැයි සැලකෙන මානව අවශේෂ ද සොයා ගනු ලැබ ඇත.
ක්‍රි.ව. 993 දී රාජ රාජ චෝල රජු විසින් දැවැන්ත චෝල හමුදාවක් එවනු ලැබ අනුරාධපුර රාජධානිය උතුරු දෙසින් යටත් කර ගනිමින් චෝල අධිරාජ්‍යයේ ආධිපත්‍යයට නතු කර ගෙන ඇත. අනතුරුව ඔහුගේ පුත්‍රයා වූ රාජේන්ද්‍ර චෝල රජුගේ අවධියේ දී සමස්ත දිවයිනම චෝල අධිරාජ්‍යය යටතේ එක් පළාතක් ලෙස සලකා පාලනය කර තිබේ.
වත්මන් සිංහල ජනතාව ඉන්දු ආර්යයන්ගේ සහ ස්වදේශිකයන්ගේ එකතුවෙන් සෑදුණු ජන වර්ගයක් වේ. ඉන්දු-ආර්ය භාෂාව, සංස්කෘතිය, ථේරවාදී බුදුදහම, ප්‍රවේණි විද්‍යාව සහ භෞතික මානව විද්‍යාව මත පදනම්ව සිංහල ජනයා අසල්වැසි දකුණු ඉන්දියාවේ අනෙකුත් ජන වර්ග වලින් වෙනස් ජනවාර්ගික සමූහයක් ලෙස පිළිගැනේ.
කාලිංග මාඝගේ ආක්‍රමණයෙන් පසුව සිංහල ජනතාව විශාල වශයෙන් දිවයිනේ දකුණු දෙසට සංක්‍රමණය වීමට පෙළඹී ඇත. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දිවයිනේ උතුරු ප්‍රදේශයේ යාපනය රාජධානිය සහ දකුණු ප්‍රදේශයේ කලින් කල බිහි වූ තවත් රාජධානි කිහිපයක් ලෙස පාලන කටයුතු සිදු විය.
පසුකාලීනව සිංහල ශිෂ්ටාචාරය වර්ධනය වූයේ ඉන්දු ආර්ය සංක්‍රමණිකයන්ගෙන් ය. සුවිසල් දාගැබ් නිර්මාණ ශිල්පය මෙන්ම පුරාතන ලෝකයේ බෙහෙවින් ම දියුණු වාරි තාක්ෂණය ද ඔවුන් ලැබූ ජයග්‍රහණ අතර වේ. ශ්‍රී ලංකාවට නිර්මල බෞද්ධ දර්ශනය හඳුන්වා දීම සිදු වූයේ ද ඒ අවධියේ දී ය.
බෞද්ධ ග්‍රන්ථ වල සඳහන් පරිදි බුදුරජාණන් වහන්සේ දිවයිනට තෙවරක් වැඩම කළ සේක. එහිදී උන් වහන්සේ එකල ශ්‍රී ලංකාවේ සිටි නාග රජවරුන් හට ධර්මය දේශනා කළ සේක. නාග ගෝත්‍රිකයන් යනු සිය අභිමතය පරිදි මිනිස් වෙස් ගත හැකි නාග විශේෂයක් බවට විශ්වාසයක් පවතී.
ලක්දිවෙන් හමු වී ඇති පැරණිතම මානව අවශේෂ වසර 125,000 ක් තරම් ඈත අතීතයකට දිව යයි .යාල ජාතික වනෝද්‍යානයේ බ්ලොක් 2 කොටසෙහි තවත් ටික දුරකට වන්නට ගොඩ බසින ලද අප්‍රිකානු චිම්පන්සියන්ගෙන් පරිනාමය වු හෝමෝසේපියන් වරුන්ගේ සාක්ෂිය.
අනතුරුව එළඹි කාලයේ දී නව රාජ වංශයක් ආරම්භ කරමින් නිශ්ශංකමල්ල රජු බලය ලබා ගත් අතර පරාක්‍රමබාහු රජුගේ බිසව වූ ලීලාවතී රැජින සිව් වරක් රාජ්‍යත්වයට පත් වීය.
මහාවංශය, දීපවංශය, ථූපවංශය හා චූලවංශය වැනි පාලි වංශකතා, බුරුම වංශකතා මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ හා ඉන්දියාවේ සෙල්ලිපි වාර්තා ඇසුරෙන් ක්‍රිස්තු පූර්ව 6 වන සියවසේ පටන් ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය පිළිබඳ තොරතුරු ලබා ගත හැකිය.
තුන්වන විජයබාහු රජු විසින් පිහිටු වන ලදි. සංක්‍රාන්ති යුගයේ බිහි වූ විශිෂ්ඨ පාලකයෙක් ලෙස සැලකෙන ඔහුගේ පුත් දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් කාලිංග මාඝ ව පරාජයට පත් කරන ලදී.
ක්‍රිස්තු පූර්ව 1500 තරම් පැරණි, ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික කුරුඳු පුරාණ ඊජිප්තුවෙන් හමු වී ඇති අතර එමඟින් ශ්‍රී ලංකාව හා ඊජිප්තුව අතර ඈත අතීතයේ පටන් පැවති වෙළඳාම පිළිබඳව අදහසක් ලබා ගත හැකිය.
විජයබාහු රජුගේ මුණුබුරෙකු වූ පළමු පරාක්‍රමබාහු රජු ඉතා බලවත් රජෙකු වූ අතර අතීත ශ්‍රී ලංකාවේ දැවැන්ත වාරි නිර්මාණයක් වූ පරාක්‍රම සමුද්‍රය ඔහුගේ පාලන සමයේ දී නිම කරන ලද්දකි.
දැනටත් සුරැකිව පවතින පැරණිතම වංශකතා දෙකක් වන දීපවංශයට හා මහාවංශයට අනුව ඉන්දු ආර්යයන්ගේ සංක්‍රමණයට පෙර යක්ෂ, නාග, රාක්ෂ සහ දේව ගෝත්‍රිකයන් දිවයිනේ වාසය කර තිබේ.
පොළොන්නරුව රාජධානියේ බිඳ වැටීම සිදු වූයේ කාලිංග මාඝගේ ආක්‍රමණය හේතුවෙනි. යාපනය රාජධානියේ ආරම්භකයා වන්නට ඇත්තේ ද මාඝ බව විශ්වාස කෙරේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය දකුණු ආසියාව, අග්නිදිග ආසියාව හා ඉන්දියන් සාගරය ඇතුළු ඉන්දියානු උප මහාද්වීපය හා ඒ අවට ප්‍රදේශවල ඉතිහාසය සමඟ බැඳී පවතී.
ගම්පොළ රාජධානිය සිව්වන බුවනෙකබාහු රජු විසින් ආරම්භ කරනු ලැබ ඇති අතර ගඩලාදෙණිය හා ලංකාතිලක විහාර එම රාජධානි සමයට අයත් ඒවා වේ.
මෙම කාලයේ දී දඹදෙණියට අමතර ව යාපහුව, පොළොන්නරුව සහ කුරුණෑගල යන නගර ද අගනගර කරගනිමින් රජවරුන් සිය පාලන කටයුතු මෙහෙයවා තිබේ.
ස්වභාවිකවම දියවැඩියාව ඇති වීම සඳහා ප්‍රතිදේහ සිරුර තුළ අන්තර් ගත නමුත් දියවැඩියා රෝග ලක්ෂණ නොමැති කුඩා ළමුන්ට විටමින් – 3 ලබාදීමේදි සාමාන්‍ය ජනගහනයකට වඩා වසර 7 ක ජීවිත කාලයක් තුළ දියවැඩියාව ඇති වීමේ අවධානය අඩකින් අඩුවී ඇත.
මෙම දුත පිරිසෙහි සියලු සාමාජිකයන් රාජකීය පව්ලට අයත් විය. බුදු දහම ශ්‍රි ලංකාව තුල ව්‍යාප්ත කිරීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කරමින් පිටත් කරවූ දුත පිරිස අශෝක රජු විසින් සිදු විය.
මිහිඳු හිමිගේ ලංකාගමනයත් සමඟ එහි වැසියන් බෞද්ධයන් බවට පත් විය. මේ නිසා “අනුලා” බිසව සහ රජ මැඳුරේ තවත් කාන්තා පිරිසක් බුදු සසුනේ භික්ෂූණීන් ලෙස පවිදි වීමට තිස්ස රජුගෙන් අවසර ඉල්ලා සිටියේය. ඒ සඳහා ධර්මාශෝක අධිරාජ්‍යයා තවත් භික්ෂූණීන් පිරිසක් ලංකාවට පිටත් කර හරින ලදී. මෙම පිරිස මුල් වීමෙන් ලංකාවේ භික්ෂුණි ශාසනය ආරම්භ විය.
එපමනක් නොව, ඇගේ ලංකාගමනේදී ශ්‍රි ලාංකීය බෞද්ධ ජනතාවට වන්දනමාන කිරීම සඳහා ඉන්දියාවේදී බුදුන් වහන්සේ බුදුවීමේදී සෙවන දුන් බෝධියේ රෝපණය කරන ලද දක්ෂිණ ශාඛාවක්ද ශ්‍රි ලංකාවට ගෙනෙන ලදී.එය අනුරාධපුරයේ රෝපණය කරන ලදී. ලාංකික බෞද්ධ ජනතාව ඉතාමත් ගෞරවයෙන් වන්දනාමාන කරන මෙම බෝධි ශාඛය වර්ථමානය වන විටත් නොනැසී පවතී. සෑම වසරකම උඳුවප් මස පොහෝ දිනයේදී මෙම බෝධිය ඉතා උත්සවශ්‍රීයෙන් වන්දනාමාන කරනු ලැබේ. එය ශ්‍රි ලංකා බෞද්ධයන් ලද අගනා පූජනීය වස්තුවක් ලෙස සලකයි.
මිහිඳු හිමිගේ ලංකාගමනේදී උන්වහන්සේ දේශනා කල ධර්මය අසා, තිස්ස රජුගේ මලණුවන්ගේ බිරිඳ වූ අනුලා දේවිය සෝතාපණ්ණ විය. පසුව ඇය පැවිදි බව ඉල්ලා සිටි නිසා, තිස්ස රජු මෙන්ම මිහිඳු හිමියන්ද අශෝක රජුට හසුන් පතක් යවා කියා සිටියේ , සංඝමිත්තා තෙරණිය ලංකාවට වැඩම කරවා දෙන ලෙසටය. එය තිස්ස රජුගේ කාරුණික ඉල්ලීමක් ලෙස සටහන් කර තිබිණි.
තිස්ස රජු සහ තම පුතු මිහිඳු හිමිගේ ඉල්ලීමට අනුව , අනුලා දේවිය ඇතුලු කාන්තා පිරිසට පැවිදි බව ලබා දීම පිණිස, අශෝක රජු විසින් සංඝමිත්තා තෙරණිය, තවත් උගත් භික්ෂූණීන් 10 දෙනෙකු ඇතුලු පිරිසක් ලංකාවට යවන ලදී.මුලදී තම දියණිය වෙනත් රටකට යැවීමට අශෝක රජු අකමැත්ත පලකර සිටියද , සංඝමිත්තා තෙරණියගේ කැමැත්ත සහ බලවත් ආයාචනය නිසාම පසුව රජු ඊට අනුමැතිය ලබා දුන්නේය. ඇය තම පියාට මෙසේ පවසා සිටියේය.
මෙසේ අශෝක රජු විසින් දිශා 9කට ධර්මදුත පිරිස පිටත් කර හරින ලදී. ඉන්දියාවේ දකුණු දෙසට පිටත් කර හරින ලද පිරිසෙහි නායකත්වය මිහිඳු හිමි භාර ගත්තේය. තිස්ස රජුගේ ඉල්ලීම පරිදි, මිහිඳු හිමි ඇතුලු පිරිස ශ්‍රි ලංකාව බලා පිටත් විය. මෙම දීර්ඝ ගමනට පෙර සිය මෑණියන්ගේ ආශිර්වාදය ලබා ගැනීමට උන්වහන්සේ අමතක නොකලේය. මෙම ගමනට මිහිඳු හිමි සහ තවත් 6 දෙනෙකුගෙන් යුත් කණ්ඩායමක් විය. එනම් ඉට්ඨිය,උත්ථිය,සම්බල,බද්ධසාල යන රහතන්ද , සුමන සාමණේරයන්ද ,භන්ඩුක උපාසකත් ය.
සංඝමිත්තා තෙරණිය අනුරාධපුරයට වැඩම කල අවස්ථාවේදී කල ඉල්ලීමකට අනුව තිස්ස රජු විසින් මුලින්ම ‘උපාසිකා’ විහාරයද භික්ෂූණීන්ට භවනා, වතාවත් ආදිය කිරීම පිණිස තවත් ගොඩනැගිලි 12ක් ද , ඒ සියල්ලෙන් වෙන්වන පරිදි සංඝමිත්තා තෙරණිය වෙනුවෙන් ‘හතලක’ විහාරයද කරවන ලදී.
දීපවංශයට අනුව, ලංකාවේ භික්ෂුණී ශාසනය පිහිටුවීමත් සමඟ ධර්මය රටපුරා කාන්තාවන් අතර වයස් භේදයකින් තොරව ව්‍යාප්ත විය. පැවිදි කාන්තාවෝ ධර්ම ග්‍රන්ථ වැඩිපුර භාවිතා කල අතර, සාමාන්‍ය සමාජයේ විනය, එකිනෙකාට ගරුකිරීම වැනි ගුණාංග දියුණු විය.
තම රට තුල ආගමික පසුබිමක් එවකට නොමැතිබව හොඳින්ම අවබෝධ කරගත් තිස්ස රජු, ඉන්දියාවෙන් පැමිණි මෙම දූත පිරිස ඉතා කැමැත්තෙන් පිලිගත්තේය. මිහිඳු හිමි උන්වහන්සේගේ පිරිවර සමඟ වැඩම කලේ අනුරාධපුරයටයි. එහිදී තිස්ස රජු සහ රජුගේ මළණුවන්ගේ භාර්යාව වන අනුලා දේවිය ඇතුළු කාන්තා පිරිසද, මහාමේඝ උයනේදී හමුවිය. එහිදී මිහිඳුහිමිගේ දූත මෙහෙවරෙහි සාර්ථකත්වය සනාථ කරමින් උන්වහන්සේ විසින් ලංකාවේ පුරුෂ පක්ෂය සඳහා භික්ෂූ ශාසනය පිහිටුවන ලදී.
ලකාවේ රජකල දේවනම්පියතිස්ස රජු අශෝක රජුගේ සමකාලීන මිත්‍රයෙකි. එතුමාගේ ඉල්ලීමක් පරිදි ලංකාවේ බුදුදහම ස්ථපිත කිරීම සඳහා සංඝමිත්තා තෙරණිය සහ මිහිඳු හිමියන් පසුව ලංකාව බලා නැව් නැග පිටත් වේ. ඉන්දියන් සාගරය ඔස්සේ යාත්‍රා කල මෙම පිරිස ලංකාවේ උතුරු පලාතේ යාපනය නගරයෙන් 16 ක් ඔබ්බට වන්නට ඉන්දියන් සාගරයේ වෙරලාසන්නය ඔස්සේ පිහිටි “මතාගල” නම් වු ග්‍රාමයට ගොඩබසින ලදී.
සංඝමිත්‍රා තෙරණිය අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ සහ ඔහුගේ "දේවී" නම් බෞද්ධ රැජිණගේ දියණියයි. සංඝමිත්තාගේ සොයුරු මහින්ද සමග ඇය බෞද්ධ ශාසනයට 1 ඇතුළත් වූවාය. මෙම සහෝදරයා සහ සහෝදරිය බුදු දහම පැතිරවීම සඳහා පසුව ශ්‍රී ලංකාවට ගියහ.
ඇයට සංඝමිත්තා යනුවෙන් නම තැබීමට වෙනත් හේතුද ඉදිරිපත් වෙයි. ඒවාට අනුව ඇය අශෝක රජුගේ බාලම දියණියයි. වැඩිමහල්ලා මහින්ද කුමරුය.
පසු කලෙක ඇයද මහණ වී , මිහිඳු හිමි සමඟ ලංකාවට පැමිණ බුදුදහම ප්‍රචලිත කිරීමේ කටයුතුවල නිරතව ඇත.ඇය වයස අවු:18දී ථෙරවාදී බුදුසසුනෙහි පැවිදි බව ලබයි . සංඝමිත්තා තෙරණියගේ දැඩි වීර්යය සහ කැපවීම නිසාම නොබෝ කලකින් අරහත්වයට පත්විය. මෙම මෙහෙණිය පසුව ‘පාටලීපුත්‍ර’ නම් වු ග්‍රාමයෙහි ජීවත්වීය.
කාලිංග යුද්ධය අවසාන වීමෙන් පසු අශෝක රජු තම බෞද්ධ දේවිය සමග බුද්ධාගම වැලඳ ගත් අවස්ථාවේ දියණියට බෞද්ධ නමක් තබන ලෙස කරන ලද ඉල්ලීම අනුව ඇයට සංඝමිත්තා යන නම දේවිය විසින් යොදා ඇත. අශෝක රජු තම දරුවන් ධර්ම දූත කටයුතු සඳහා විදේශ රටකට යැවීමට තීරණය කළේය. ඇයට ගරු කරන දිනය සෑම වසරකම දක්ෂිණායන දිනයයි. නැතහොත් දෙසැම්බර් 21 වැනි දිනය.
ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශයේ ‘උජ්ජයිනී‘ නම් වු ග්‍රාමයේ ඇයගේ උපත සිදුවී ඇත. කුඩා කලදීම සංඝමිත්තා සහ මහින්ද බුදුදහම වැලඳගෙන තිබුණි. වයස අවු:14 දී අශෝක රජුගේ බෑණනුවන් කෙනෙකු වන්නාවූ ‘අග්‍රිබ්‍රාහ්මී’ නම් වූ කෙනෙකු සමඟ ඇය විවාහ වෙයි. ඇයට සුමන නමින් පුතෙකු විය.
සංඝමිත්තාගේ දෙමවුපියන් අශෝක අධිරාජ්‍යයා සහ ඔහුගේ අගමෙහෙසිය විදීස දේවියයි.ක්‍රි:පූ 285 දී ඇය උපත ලැබුවාය. ජනකතා අනුව අශෝක රජුගේ දෙවන දරුවාවු ද, මහින්ද කුමරුගේ බාල නැගණිය වුද සංඝමිත්තාගේ උපත පිලිබඳව ග්‍රන්ථ පවා ලියවී ඇත.
අන්තර්ජාතික ඒකක පද්ධතියට මවුලය මාන රහිත ඒකකයක් නොවන නමුත් ස්කන්ධය සහ දීප්ත තීව්‍රතාව වැනි අනෙකුත් මාන සමග සසඳන විට මවුලයට “පදාර්ථ ප්‍රමාණය” ලෙසින් හදුන්වන ඊටම ආවේනික වූ මාන පවතී. (මාන රහිත ඒකක අන්තර්ජාතික නීතීන්ට අනුව රේඩියන් සහ ස්ටෙරේඩියන් ලෙසට විශේෂයෙන්ම නම් කර ඇත.) ඇවගාඩ් රෝ නියතය යනු මාන රහිත රාශියක් සහ පදාර්ථ මවුලයක් අතර ඇති අනුපාතයක් බැවින් අන්තර්ජාතික නීතීන් විසින් එය මවුලයක පරස්පරය ලෙසට අර්ථ දක්වා ඇත.
වර්ෂ 1959 ට පෙර හා යන සංගමයන් දෙක විසින්ම මවුලය නිර්වචනය සඳහා ඔක්සිජන් භාවිතා කෙරීය. රසායන විද්‍යාඥයන් ඔක්සිජන් 16 ප්‍රමාණයක අඩංගු පරමාණු සංඛ්‍යාවක් මවුලයක් ලෙස සැලකූ අතර භෞතික විද්‍යාඥයින් ඔක්සිජන් - 16 යන සමස්ථානිකය පමණක් භාවිතා කොට පෙර සදහන් නිර්වචනයට සමාන නිර්වචනයක් භාවිතා කරන ලදී. නමුත් 1959 / 1960 වසර සිට මවුලය පහත ආකාරයට නිර්වචනය කිරීම සඳහා මෙම සංගමයන් දෙක විසින්ම සම්මත කරගන්නා ලදී.
පරමාණුක ස්කන්ධ ඒකකයක් සහ ඇවගාඩ්රෝ අංකය අතර ඇති සම්බන්ධතාව අනුව සූත්‍ර භාරයට සමාන ග්‍රෑම් ස්කන්ධයක් මවුලයක් ලෙසින් හඳුන්වයි. නිදසුන - යකඩවල සාපේක්ෂ පරමාණුක ස්කන්ධය ඒකක 55.845 කි. එබැවින් යකඩ මවුලයක ස්කන්ධය ග්‍රැම් 55.845කි. රසායන විද්‍යාඥයින් සහ භෞතික විද්‍යාඥයින් ‍ෙ‍බාහෝ විට තම ගණනයන් සදහා මෙම නිර්වචනය භාවිතා කරයි.
සලකනු ලබන පදාර්ථය වායුවක් නම් බොහෝ විට අංශු වර්ගය ලෙසට සලකනුයේ වායු අණුය. කෙසේ වුවද නිෂ්ක්‍රීය වායූන් සියල්ලම ඒක පරමාණුක වන බැවින් මූලික අංශූන් ලෙසට සලකනුයේ තනි පරමාණුය. මෙම අංශූන් අතර පවතින්නේ වැන්ඩවාල් බල පමණි. සම්මත උෂ්ණත්ව හා පීඩනයේ දී පරිපූර්ණ වායු මවුලයක පරිමාව ලීටර් 22.4 කි.
ප්‍රායෝගිකව පදාර්ථ ප්‍රමාණයක් බොහෝ විට මනිනු ලබනුයේ මවුලවලිනි. යම් ද්‍රව්‍යයක සූත්‍ර භාරයට සමාන ස්කන්ධයක් , මවුලයක් වේ. මෙලෙස කාබන් 12 මවුලයක ස්කන්ධය ග්‍රෑම් 12ක් වන අතර ජලය මවුලයක ස්කන්ධය ග්‍රෑම් 18.016 ක් වේ. මෙහිදී බොහෝ විට ගණනය කිරීම සදහා සලකණු ලබන වස්තුව පරමාණු හෝ අණු වේ.
මවුලය යන්න වෙනත් ආකාරයකට විස්තර කළහොත් , මාෂ්මෙලෝ මවුලයක් ගෙන මුළු ලෝකයම වැසෙන පරිදි ඇතිරිව හොත් එය හැතැප්ම 12ක් ඝනකම් වන මාෂ්මෙලෝ තට්ටුවක් වනු ඇත. තවද රුධිර සෛල මවුලයක් සැලකුවහොත් එම ප්‍රමාණය මුළු මිහිතලය පුරා වාසය කරන සියලුම මිනිසුන් තුළ ඇති රුධිර සෛල ප්‍රමාණවල එකතුවටත් වඩා වැඩිවේ.
යම් පදාර්ථ ප්‍රමාණයක් එහි අණුක ස්කන්ධයට ‍සමාන ග්‍රෑම් , කිලෝග්‍රෑම් රාත්තල් හෝ අවුන්ස ප්‍රමාණයකට සමාන නොවන විට එම පදාර්ථ ප්‍රමාණ මැනීම සඳහා රසායන විද්‍යාඥයින් විසින් ග්‍රෑම් මවුල , කිලෝග්‍රෑම් -මවුල , රත්තල් - මවුල හෝ අවුන්ස - මවුල යන ඒකක භාවිතා කරනු ලැබේ.
“කාබන් - 12 සමස්ථානිකයේ 0.012 ප්‍රමාණයක පවතින පරමාණු සංඛ්‍යාවට සමාන සංඛ්‍යාවක් ඕනෑම අංශු වර්ගයක් පවතින පදාර්ථ ප්‍රමාණයක් මවුලයක් වේ.”
විදෙස් රැකියා සහ අධ්‍යාපන කටයුතු සදහා විදෙස් ගතවන හා විදේශයන්හී සිට පැමිණෙන පුද්ගලයන්ගෙන් ඇතැම් අයගෙන් රෝගකාරකය බෝවීමක් සිදු විය හැකිය. ළමා අපයෝජනද මෙම තත්ත්වය සදහා බලපෑම් සිදු කරනු ලබයි. ඇතැම් බටහිර රටවල්වල මත්ද්‍රව්‍ය එන්නත් කිරීම සදහා යොදා ගන්නා එන්නත් කටු මගින් රෝගය සීග්‍ර ලෙසින් ව්‍යාප්ත වීමක් බටහිර රටවල දක්නට ලැබේ. නමුත් මෙම තත්ත්වය දැනට ශ්‍රී ලංකාවේ නොමැත.
වගා බිම්, තෘණ භූමි, නාගරිකකරණය, හිස් භූමි සඳහා මෙන්ම දැව හා ඉන්ධන අවශ්‍යතා සදහා වනාන්තර එළි පෙහෙළි කිරීම වන විනාශය නම් වේ. සාමාන්‍යයෙන් සැළකිය යුතු කැලෑ ප්‍රදේශයක් එළි පෙහෙළි කිරීමේ ප්‍රතිඵලය වී ඇත්තේ පරිසරය විනාශවීමයි. ඒ සමඟ ජෛව විවිධත්වය අඩු වීමද සිදුවේ. බොහෝ රටවල මහා පර්මාණයෙන් කැලෑ කැපීම කරගෙන යන අතර ඒ හේතුවෙන් භූ විද්‍යාත්මක පරිසරය හා දේශගුණය වෙනස් වේ.
එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ රාමුගත සම්මුතියට ලේකම් කාර්යාලයට අනුව, වන විනාශයට ප්‍රධානතම හේතුව කෘෂිකර්මාන්තයයි.
වනාන්තර කැබලිවලට වෙන් වීම වාසස්ථාන කැබලි වලට වෙන් වීමේ එක් ආකාරයකි. මෙය සිදුවනුයේ ශාක පත්‍ර සාපේක්ෂව කුඩා කාලයේ වනාන්තර කැපීම මගිනි. මෙලෙස හුදකලා වූ වනාන්තර භුමි කොටස් වනාන්තර කැබලි හෝ ඉතිරි වූ වනාන්තර කොටස් ලෙස හදුන්වයි. මෙලෙස ඉතිරි වන වන ලැහැබ කොටස් ස්වභාව්ක විවෘත ප්‍රදේශ ගොවිපළවල් හෝ දියුණු ප්‍රදේශ විය හැක. දූපත් ජෛව ගෝලීය විද්‍යාෙවි මූලධර්මය අනුව යමින් මෙම ඉතිරි වූ වන ලැහැබ ප්‍රදේශ මුහුදු තණබිමි, කුඹුරු, උප කලාප, වෙළද සංකීර්ණවල පිහිටි වනාන්තර දූපත් ලෙස ක්‍රියා කරයි.
වනාන්තරය කැබලිවලට වෙන්වීම වනාන්තර ජෛව විවිධත්වයට එල්ල වන ප්‍රබල තර්ජනයකි. මෙය විශේෂයෙන් ඝර්ම කලාපීය වනාන්තරවලට බලපායි. වනාන්තර කැබලිවලට වෙන්වීමට හේතුවන සාධක අතර වාසස්ථාන විනාශ වීමේ ප්‍රශ්නය මුල් තැනට ඒමට හේතුවනුයේ,
තනි වනාන්තර කොටසකට, යම් පරිසර පද්ධතියක ජීවත් විය හැකි තරමි සතුන් සංඛ්‍යාවක් ජීවත් වීමට පහසුකමි සැලසිය නොහැක. උදාහරණ. විශේෂයෙන් ම කොදු ඇට පෙළක් සහිත විශාල සතුන්
අඩුම වශයෙන් එකදු වනාන්තර කොටසක්වත්, දේශීය වද වෙමින් යන වන සත්ත්ව විශේෂ වල සැලකිය යුතු තරමි වන සත්ත්ව ගහනයකට ජීවත් වීමට පහසුකමි සැලසිය නොහැක.
මායිම්වලින් සිදුවන බලපෑමි වනාන්තර කොටස්වලට පිටතින් පිහිටි ප්‍රදේශවල තත්ත්වය වෙනස් කරන අතර එමගින් වනාන්තරවල වාසස්ථාන විශාල ලෙස අඩුවේ.
කෝට්ටේ යුගයෙන් පසු ක්‍රමයෙන් පරිහානියට පත් සිංහල කවිය නැවත සම්ප්‍රදාය සිය සම්ප්‍රදාය මත පිහිටුවීමෙහිලා අමරසේකර මූලික විය. 18 මත් සිව්පදයට සිර වූ ජනප්‍රිය කොළඹ කවිය මෙන් ම ඊට විකල්පයක් ලෙස ගෙන ආ නිසඳැස් කවිය ද ප්‍රතික්ෂේප කළ ඔහු සිංහල කවියේ අගමුල සොයා ගියේ ය. ඡන්දසින් විනිර්මුක්තව සිංහලෙන් කවි ලිවිය නොහැකි බව අවධාරණය කළ අමරසේකර වස්තු විෂයට අනුකූල විවිධ විරිත් ඔස්සේ සදාතනික පද්‍ය නිර්මාණ ගොන්නක් නිර්මාණය කළේ ය.
අමරසේකර නූතන ලාංකීය සාහිත්‍යයේ බොහෝ අවදානයට ලක් වූ පේරාදෙණි ගුරුකුලයේ සමාරම්භකයෙකි. සිය නිර්මාණවල වස්තු විෂය සහ ලේඛන ශෛලිය නිසා හෙතෙම සාහිත්‍ය ලෝකයේ මහත් ආන්දෝලනාත්මක චරිතයක් විය. පසුකාලීනව ගන්ධබ්බ ආපදානය වැනි කෘති මඟින් සිය මුල් නිර්මාණ සහ සාහිත්‍ය දර්ශනය පිළිබඳ ස්වයං විවේචනයක නිරත වූ අමරසේකර නව දැක්මකින් නිර්මාණකරණයට පිවිසිණි.
1970 න් පසු ඔහු සමාජ සංස්කෘතික සහ දේශපාලනික විවේචනයන්ට යොමු විය. 1980 සිට වර්තමානය දක්වා සිංහල විද්වත් සංවාදය තුළ ආධිපත්‍යය දරන ජාතික චින්ත සතවාදය නිර්මාණය කිරීමට නලින්ද සිල්වා සමග ගුණදාස අමරසේකරද පුරෝගාමී විය.
ආචාර්ය ගුණදාස සූරියආරච්චි අමරසේකර ශ්‍රී ලංකාවෙන් බිහිවූ විශිෂ්ට සිංහල නවකතාකරුවෙකි; කෙටිකතාකරුවෙකි; කවියෙකි; විචාරකයෙකි; චින්තකයෙකි.
සිංහල සාහිත්‍යය විෂයයෙහි අමරසේකරගේ සම්ප්‍රදානයට බුහුමන් ලෙස 2008 නොවැම්බර් මස සිට 2009 නොවැම්බර් දක්වා අමරසේකර ප්‍රත්‍යාවලෝකණ වසර ලෙස නම් කර තිබේ.
ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයේ උපාධිධාරියකු වන අමරසේකර වෘත්තියෙන් දන්ත වෛද්‍යවරයෙකි. සිය සාහිත්‍ය සේවාව උදෙසා ආචාර්යඋපාධියෙන් පුද ලැබුවෙකි.
වසර 2009 දී ඔහු ඉගෙන ගත් නාලන්දා විද්‍යාලය ඔහුට නාලන්දාවේ වැදගත්ම ආදි සිසුවාට පිරිනමන නාලන්දා කීර්ති ශ්‍රී සම්මානය පිරිනැමුවේය.
භයතු පට්ඨාන ඤාණය පහළ වූවකු ගේ සිත තුළ අකුසල කර්ම සිදුකිරීමෙන් ඇති වන ඵලවිපාක ගැන මනා අවබෝධයක් ඇති නිසා, මෙලොව පරලොව වශයෙන් අත්විඳින්නට වන භයානක ප්‍රතිඵල කිසිම සැකයකින් තොරව දන්නා නිසාත්, එසේම විශ්වාස කරන නිසාත් පව් කිරීමට බිය වෙයි. ගිනි පෙල්ලෙන් බැට කෑ අයකුට ඒ නිසා ඇති වන වේදනාව අත්දැකීමෙන් දන්නා නිසා කණා මැදිරි එළියටත් බිය වන්නාක් මෙන් පව් කළොත් ලැබෙන ප්‍රතිඵල ගැන සැක හැර දන්නා භයතු පට්ඨාන ඥාණයෙන් යුක්ත වූවෝ සුළු වෙන් හෝ පවක් කිරීමට බිය වෙති.