polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
තවත් හමුදාපති කෙනකුට ත‍්‍රස්තවාදීන් සමඟ යුද්ධ කරන්න ඉඩ තබන්නේ නැතැයි 2008 වසරේ මාධ්‍යවේදීන් වෙනුවෙන් පැවැත් වූ සුහද හමුව අවස්ථාවේ ස්ථිර ප‍්‍රකාශයක් කළ යුද හමුදාපති ලුතිනන් ජෙනරාල් සරත් ෆොන්සේකා වචනයේ පරිසමාප්ත අර්ථයෙන් ම ඉතා කෙටි කාලයක් තුළ එය ඉෂ්ඨ කර පෙන්වීමට තරම් දක්ෂ, නිර්භීත, අධිෂ්ඨානශීලි නායකයකු බව අද මේ වන විට සමස්ත ලෝක ජනතාව ඉදිරියේ ඔප්පු වී හමාරය.
කි‍්‍රයාන්විතයේ ඉලක්කයන් සපුරා ගැනීමට ආසන්න වන දින කීපය තුළ එතුමා රාති‍්‍රයට හරි හැටි ආහාර ගැනීමක් නින්දක් ලබාගත්තේ නැත. මෙහෙයුමේ යෙදී සිටින බළසේනාංකාධිපතිවරු සමඟ ඍජුවම සම්බන්ධ වෙමින් එතුමා තුළ වූ උපක‍්‍රමයන් කියා දෙන්නේ උතුරු නැගෙනහිර භූමියේ සිතියම දෙස බලාගෙන නොව දීර්ඝ කාලයක් පුරා ලබා තිබූ අත්දැකීම් මත මනස තුළ සටහන් වී ඇති සිතියම තුළින් ය.
මෙම මැතිවරණයේදී ඔහුට එක්සත් ජාතික පෙරමුණ, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ හා වෙනත් සුළු පක්ෂ ගණනාවක සහයෝගය ලැබිණි. මෙම මැතිවරණයේදී 47% ක මනාප ප්‍රතිශතයක් ලබාගනිමින් ඔහු දෙවන ස්ථානයට පත් විය. මෙම මැතිවරණයේදී ඔහු එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධාන​ අපේක්ෂකයා වන මහින්ද රාජපක්ෂ හට පරාජය විය. ෆොන්සේකා මහතා මෙම ප්‍රතිපල ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී.
වසර 40කට ආසන්න කාලයක් උතුරු නැගෙනහිර කි‍්‍රයාන්විත සේවයේ යෙදී සිටි ඉතාමත් නිහඬ සේවයක් රට වෙනුවෙන් සිදුකළ මේ අභීත සෙන්පතියා දශක තුනකට ආසන්න කාලයක් මේ රට තුළ පැවැති කුරිරු ත‍්‍රස්තවාදය සම්පූර්ණයෙන් ම විනාශ කිරීමට කටයුතු කළ එහි නියමුවා ලෙස යුද හමුදාපති ලුතිනන් ජෙනරාල් සරත් ෆොන්සේකා නාමය ඉතිහාසයේ රන් අකුරින් ලියැවී ඇත.
උතුරු නැගෙනහිර කි‍්‍රයාන්විත රාජකාරියේ යෙදී සිටි කාලයේ පටන් ම මෙම අභීත නිලධාරියාගේ සිත තුළ පැවතියේ ස්ථිරවම ත‍්‍රස්තවාදය මෙරටින් විනාශ කර අවසන් කළ යුතු බවය. එසේ කටයුතු කරන සමයේ ඇතැම් නිලධාරීන් අතින් සිදුවන වැරදි බොළඳ කි‍්‍රයා මොහු ඉවසා දරා සිටියේ ඉහළ නිලධාරින්ට ඒවා පෙන්වා දීමට තරම් අවස්ථාවක් නොමැති වූ නිසාය.
එතුමා ත‍්‍රස්තවාදය සම්පූර්ණයෙන් ම විනාශ කර දමන බව තමා ස්ථිරවම විශ්වාස කරන බව මේ අභීත සෙන්පතියාගේ ආදරණීය බිරිඳ අනෝමා ෆොන්සේකා මහත්මිය දැඩි විශ්වාසයකින් යුතුව ප‍්‍රකාශ කළ අවස්ථා බොහෝ ය. දයාබර බිරිඳක් වශයෙන් ඇය පවුලේ වගකීම් තනිව ම උසුලමින් එතුමාට රට වෙනුවෙන් නිදහස්ව කටයුතු කිරීමට අවශ්‍ය නිහඬ පරිසරයක් ඇති කළාය.
2008 දී වේලුපිල්ලේ ප්‍රභාකරන්ට මින් මතුවට මහාවීර කතා පැවැත්වීමට ඉඩ නොතබන බව ප්‍රකාශ කළ අතර තමා හමුදාපති ලෙස පත් වූ පසු කොටි ත්‍රස්‌තවාදී ප්‍රශ්නය තවත් හමුදාපතිවරයකුට ඉතිරි නොකරන බව පැවැසූ මොහු ඇතුලු ත්‍රිවිධ හමුද ප්‍රධානීන් හා සියලුම රනවිරුවන්ගේ කැපවීමෙන් මිලේච්ඡ කොටි ත්‍රස්‌තවාදය සම්පූර්ණයෙන් විනාශ කළේය.
කමාන්ඩෝ නිලධාරි පාඨමාලාව ප‍්‍රතිත‍්‍රස්ත මර්දන යුද පාඨමාලාව , බලඇණි ආධාරක අවි පාඨමාලාව, මාණ්ඩලික පාඨමාලාව පාබල නිලධාරි උසස් පාඨමාලාව ආරක්ෂක අධ්‍යයන පිළිබඳ රාජකීය විද්‍යාලයීය පාඨමාලාව (ආර්. සී. සී. එස්. එංගලන්තය යන විදෙස් පාඨමාලා සහ දේශීය
ජෙනරාල් ෆොන්සේකා විරුද්ධ පක්‍ෂයේ පොදු අපේක්‍ෂකයා ලෙස හංසයා ලකුණින් ලබන 2010 ජනවාරි 26 වැනිදා පැවැත්වෙන රටේ අනාගතය ගොඩනැගීමට නිදහස්‌ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය තහවුරු කිරීම වෙනුවෙන් ජනාධිපතිවරණයට තරග වැදුනි. මෙම මැතිවරණයේදී 47% ක මනාප ප්‍රතිශතයක් ලබාගනිමින් ඔහු දෙවන ස්ථානයට පත් විය.
දිවි ගලවා ගැනීමට සමත්වූ හෙතෙම ප්‍රභාකරන් ප්‍රමුඛ කොටි ත්‍රස්‌තවාදය පරාජය කිරීමේ මාරාන්තික සටන අරඹා එහි අවසන් ජයග්‍රහණය කරා ඊට එඩිතර හා නිවැරදි යුද නායකත්වය දෙමින් ලොව දරුණුතම ත්‍රස්‌තවාදී සංවිධානය විනාශ කරමින් ලොව දක්‍ෂතම යුද හමුදාපති වශයෙන් ලෝකයේ පිළිගැනීමට පාත්‍ර විය.
එතුමා එදා ඒ පැවසූ වචනය ඒ ආකාරයෙන් ම ඉෂ්ඨ කළේ ය. ත‍්‍රස්තවාදීන් මේ අභීත සෙන්පතියාගේ කි‍්‍රයාපටිපාටිය කොටි බුද්ධි අංශ යොදා අවබෝධකරගෙන සිටින්නට ඇති බව පෙනී ගියේ ඉතා සූක්ෂම ලෙස හමුදා මූලස්ථානය තුළට මරාගෙන මැරෙන කාන්තාවක යවා එතුමා ඝාතනය කිරීමට උත්සාහ කළ අවස්ථාවේය.
ඵ්කාබද්ධ මෙහෙයුම් ආඥපති තනතුර කාලයක්‌ අක්‍රියව තිබියදී 2000 වසරේදී ඊට සමානව ආරක්‍ෂක මාඩණ්‌ලික ප්‍රධානි යනුවෙන් තනතුරක්‌ ආරම්භ කළ අතර, නව පනතක්‌ යටතේ එහි බලතල සහ වගකීම් වැඩි කර ජනරාල් සරත් ෆොන්සේකා පූර්ණ බලැති ආරක්‍ෂක මාණ්‌ඩලික ප්‍රධානියා වශයෙන් පත් කළේය.
1950 දෙසැම්බර් 17 වැනිදා මෙලොව එළියදුටු සරත් ෆොන්සේකා මහතා අම්බලන්ගොඩ ධර්මාශෝක විද්‍යාලයෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලැබූ සරත් ෆොන්සේකා මහතා පසුව උසස් අධ්‍යාපනය ලැබුවේ කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයෙනි. ආනන්ද විද්‍යාලයේ ශිෂ්‍ය නායකයකු මෙන් ම ශිෂ්‍යභට කණ්ඩායමේ නායකයා ද විය.
එහෙත් එදා ජාතියේ වාසනාවට කොටි ඉලක්කය වැරදී එතුමා නිරුපද්‍රිතව යළි හමුදාපති ධූරයට පත් විය. රෝහල් ඇඳේ සිට ද එතුමා ප‍්‍රකාශ කළේ කොටි ප‍්‍රහාර තුනකින් මා බේරුණා. ත‍්‍රස්තවාදය මෙරටින් තුරන්කරන තුරු කොටින්ට මා විනාශ කිරීමට කවදාවත් ඉඩ ලැබෙන්නේ නැති බවයි.
කොටි මැඬලන්න අපට පුළුවන් ‘මගේ කාලය තුළ යුද්ධය අනිවාර්යයෙන් ම ජයග‍්‍රහණය කරනවා නිතරම එතුමා ප‍්‍රකාශ කළේ වසර 30ක් තරම් ඈතට දිවෙන යුද්ධයට ඉක්මන් විසඳුමක් සොයමින් හමුදාව මෙහෙයවීමේ නියමුවකු ලෙස සුවිශේෂි කාර්යභාරයක නියැලෙමිණි.
ජෙනරාල් සරත් ෆොන්සේකා යුද හමුදාපති තනතුරට පත්වීම එල්.ටී.ටී.ඊ. යෙහි අවසානයේ ආරම්භක පියවර බව දැන සිටි ප්‍රභාකරන් එතැන් සිට යුද හමුදාපතිවරයා ඝාතනය කිරීමට සැලසුම් කළේය.
ඵ් අනුව 2006.04.25 වැනිදා එම ඝාතන සැලසුම ක්‍රියාත්මක කළ අතර, එහිදී මරාගෙන මැරෙන කොටි ප්‍රභාරයෙන් බරපතල තුවාල ලැබූ ජෙනරාල් ෆොන්සේකා දිවි ගලවා ගත්තේය.
කෙසේ වෙතත් යුද බිමේ අතිවිශිෂ්ටයකු වූ සරත් ෆොන්සේකා මහතා ඝාතනය කිරීමට ත‍්‍රස්තවාදීන් මාන බැලුවේ එතුමා යුද හමුදාපතිවරයාවීමටත් වසර ගණනාවකට පෙර සිට ය.
පසුගිය උතුරු නැගෙනහිර මානුෂීය මෙහෙයුම වෙනුවෙන් එතුමා දවසේ පැය 24 පුරා කළ කැපවීම ඇතුළු තොරතුරු දන්නේ ඇතැම් විට ටිකදෙනකු පමණක් විය හැකියි.
දුරකතනය යනු ශබ්දය සම්ප්‍රේෂණයට හා ලබා ගැනීමට භාවිතා වන විදුලි සංදේශ උපකරණයකි. සාමාන්‍යයෙන් මෙය භාවිතා කරන්නේ පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු අතර සාකච්ඡාවකට වුවත් සමහරක් විට එය තිදෙනෙකු හෝ ඊට වඩා වැඩි ගණනක් විය හැක.
වර්තමානයේ ලෝකයේ වඩාත් බහුලම ගෘහස්ත උපකරණවලින් එකක් බවට එය පත්ව ඇත. බොහෝමයක් දුරකතන ක්‍රියාත්මක වන්නේ සංකීර්ණ දුරකතන ජාලයක් හරහා විද්‍යුත් සංඥා සම්ප්‍රේෂණය කිරීමෙනි. මෙමඟින් ඕනෑම දුරකතන පරිශීලකයෙකුට ඕනෑම කෙනෙකු සමඟ පාහේ සන්නිවේදනය කිරීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලැබේ.
සිද්ධි අධ්‍යයනය යනු පර්යේෂණ ක්‍රමයකි. මෙහිදී යම් සිද්ධියක් ඉතා ගැඹුරින් විශ්ලේෂණය කර විවිධ නිගමන වලට එලඹීම සිදුකරයි. මෙය අප ජීවත්වන පරිසරයේ එක් එක් ස්ථාන වලින් උපුටා ගන්නා ලද විසඳුමක් ඉදිරිපත් නොකරන ලද සිද්ධි කොටසක් සම්බන්ධව පවතින යම් යම් ගැටළු වෙනුවෙන් අවශ්‍ය තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලියකි. වෙනත් අයුරකින් සඳහන් කළහොත් යම් ගැටළුවකට හෝ ගැටළු කිහිපයකට විසඳුම් ගැනීමේ ක්‍රියාවලියකි.
මෙය ප්‍රධාන අදියර තුනක් යටතේ සාකච්ජා කලහැකිය. එක් එක් අදියර යටතේ වෙන වෙනම විගණනය කිරීම මගින් පවතින සාධක පිලිබඳ මනා අවබෝධයක් ලබාගත හැකිය. උපායක්‍රමික කළමනාකරණය හිදී සාකච්ජා කරන ස්වොට් විශ්ලේෂණය සඳහන් කරන , , සහ පිළිබඳ වෙනම අධ්‍යනය කිරීම මෙහි ප්‍රධාන අරමුණයි.
මේ සඳහා සම්මත යැයි ප්‍රකාශිත ක්‍රමයක් නැත. නමුත් පිළිගත් ක්‍රම රාශියක් ඇති බව විවිධ පොත පත පරිශීලනයේදී දැකගත හැක. පහත දැක්වෙන්නේ සිද්ධි අධ්‍යනය සඳහා පොදුවේ අනුගමනය කළහැකි පියවර කිහිපයකි.
සිද්ධි අධ්‍යනයකදී ගැටළුවක් විශ්ලේෂණය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වන අතර එහිදී අපේක්ෂකයෙකු සතු විශ්ලේෂණ හැකියාව වැඩි නම් වඩාත් තර්කානුකුල පිළිතුරු සැපයිය හැකිය. මෙම විශ්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය ප්‍රධාන අදියර 4 ක් යටතේ විස්තර කල හැකිය.
නීතිගත සංස්ථා වල එක් ප්‍රධාන නෛතික ලක්ෂණයක් වන්නේ ඒවාට වෙන ම නෛතික පුද්ගලත්වයක් හිමි වීම හෙවත් කෘතිම පුද්ගලයෙක් වීමයි. කෙසේ වෙතත් වෙන ම නෛතික පුද්ගලත්වය ඉංගී්‍රසි නීතිය තුල 1895 දී සාමි මංතී්‍ර මණ්ඩලය ූඅලඔමඔන ව. ූඅලඔමඔන ්‍ය ඡඔ. නඩුවේ දී තහවුරු කරන තුරු පිළිගැනීමට ලක් නොවීය. නමුත් වර්තමානයේ දී සමාගම් වෙනම නෛතිකත්වයක් ඇති ආයතනයක් ලෙස ලොව පුරා පිළිගැනීමට ලක් වී ඇත.
වෙන ම නෛතික පුද්ගලත්වයක් පැවතීම නිසා විශෙෂයෙන් ම කුඩා පවුල් සමාගම් සම්බන්ධයෙන් නිතර ම අපේක්ෂා නොකල ප්‍රති විපාකයන් ඇතිවේ.
ඹ ව ඹ නඩුවේ දී බිරිඳ විසින් සැමියාට එරෙහිව ලබා ගත් එළිදරව් නියෝගය සැමියාගේ ආයතනය සම්බන්ධයෙන් බල නොපාන අතර එය නියෝගයේ දක්වා නොමැති අතර් ඔහුගෙන් වෙනස් වන එකක් බවටත් අධිකරණය විසි තීන්දු කරන ලදී.
ඟඅචඅඋරඅ ව ණඔරටහඑරන ංසසඋරඅනචඑ ඡඔ ළටඩ නඩුවේ දී රක්ෂණ ආවරණයක් යටතේ හිමිකම ක් දැව සඳහා වූ එම රක්ෂණාවරණය අයිතිකරුගේ නමින් තිබී පසුව තමාට පූර්ණ වශයෙන් අයිති වූ සමාගමේ නමට පැවරීම නිසා පැවරුමට පසුව විනාශ වූ එම දැව තොගය සමාගමට අයිති එකක් මිස ඔහුට අයිති නොවන අතර තව දුරටත් ඒ සඳහා ඔහුට රක්ෂනීය බැඳීමක් නොමැති බවත් නිසා ඔහුට හිමිකම ක් නොමැතී බව තීන්දු විය.
වෙන ම නෛතික පුද්ගලත්වය බදු සැලසුමවල දී ඒකාබද්ධ කණ්ඩායම් සඳහා වඩා නම්‍යශීලී ලෙස කටයුතු කිරීමට ඉඩ සලසන අතර බහු ජාතික සමාගම් වලට සිය එතෙර කාර්්‍යයන් හි වගකීම් කළමනාකාරීත්වයට අවස්ථාව ක් ලබාදේ.
ඇතැම් විටක දී අධිකරණය විසින් සංස්ථාව නමැති කඩතුරාව බිඳ දමමින් ඒ පසුපස සිටිනන් පිළිබඳ සොයා බලා සෘජුවම වගකීම පවරයි. මේ සඳහා බොහෝ විට දිය හැකි උදාහරණ නම්
බොහෝ විනිශ්චයන් හී දී සමාගම අනිවර්්‍යය බංකොලොත් භාවයකට පත්මෙින් තිබිය දී දිගටම කටයුතු කර ගෙන යන විටදී පුද්ගලික වෙළඳ පාඩු පිළිබඳ සැලකිලිමත් වන ලෙස අධ්‍යක්ෂකවරුනට බල කිරීම
කැල්සියම් කාබයිඩ් සමහර රටවල කෘත්‍රිමව පලතුරු ඉදවීමට යොදාගනී. වෙනත් කාර්මික කටයුතු වලට යොදාගන්නා කැල්සියම් කාබයිඩ් වල ආසනික් සහ ෆොස්සරස් අංශුමාත්‍ර ලෙස අඩංගුවියහැකි බැවින් එම කැල්සියම් කාබයිඩ් පලතුරු ඉදවීම පිණිස යොදාගැනීම සමහර රටවල තහනම්ය. කැල්සියම් කාබයිඩ් ජලය හා මුසුවූවිට ඇසිටලීන් නිපදවේ. සැබැවින්ම කෘත්‍රිම ඉදවුම්කාරකය වන්නේ එම ඇසිටලීන්ය. ; , , , .
අමු පලතුරු ඉදීමේ ක්‍රියාවලියේදී පලතුරු වඩාත් පැණිරස වන අතර කොළ පැහැයෙන් අඩුවී වඩාත් මෘදුවේ. මෙහිදී පැණිරස වැඩිවන නමුදු පලතුරේ ආම්ලිකතාව වැඩිවේ. - .
රංගනයට අමතරව පඩුකෝන් අදහස් තීරු ලියා ඇති අතර කාන්තා සෞඛ්‍ය හා යෝග්‍යතා සඟරා සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත.ඇය පුණ්‍යායතනවලට ද සහයෝගය ලබා දී ඇති අතර වේදිකා සංදර්ශන සඳහා ද ඉදිරිපත් කර ඇත.2009 දී හින්දුස්ථාන් ටයිම්ස් විසින් ඔවුන්ගේ ජීවන රටාව සඳහා සතිපතා තීරු ලිපි ලිවීම සඳහා ඇයව කුලියට ගන්නා ලදී; මෙම තීරු ලිපි හරහා ඇය සිය රසිකයන් සමඟ කටයුතු කළ අතර ඇගේ පෞද්ගලික හා වෘත්තීය ජීවිතය පිළිබඳ විස්තර ඉදිරිපත් කළාය.
2012 හෝමි ඇඩජානියා විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ආදර විකට චිත්‍රපටයක් වන කොක්ටේල් චිත්‍රපටයේ ඇයගේ රංගන දායකත්වය ඇගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් සනිටුහන් කළ බව පදුකෝන් පවසා තිබේ.රෙඩිෆ් වෙබ් අඩවියෙහි රාජා සෙන් කියා සිටියේ ඇය “ක්‍රියා කළ හැකි ආකර්ෂණීය දැරියක” බව සාර්ථකව ඔප්පු කර ඇති බවයි.
පදුකෝන් ඇගේ පවුලේ අය සමඟ කිට්ටු බැඳීමක් ඇති කර ගන්නා අතර නිතිපතා ඇයගේ උපන් ගම වන බැංගලෝරයට පැමිණේ.ඇය මුම්බායි හි අසල්වැසි ප්‍රදේශයක් වන ප්‍රභාදේවි හි ජිවත්වේ.හින්දු භක්තිකයෙකු වන පදුකෝන් ආගම ඇගේ ජීවිතයේ වැදගත් අංගයක් ලෙස සලකන අතර පන්සල් සහ වෙනත් ආගමික සිද්ධස්ථානවලට නිතර සංචාරය කරයි.
නිළියක මෙන්ම නිරූපිකාවක් ද වේ. 2006 වසරේ "කන්නදා" චිත්‍රපටයෙන් රඟපෑමට පිවිසි ඇය,ඊළඟ වසරේ ඇගේ ප්‍රථම හින්දි චිත්‍රපටය වන "ඕම් ශාන්ති ඕම්" හි රඟපා ඒ සඳහා හොඳම ප්‍රථම දර්ශනයට හිමි ෆිල්ම් ෆෙයාර් සම්මානය හිමි කර ගන්නා ලදි.
සයිමන් නවගත්තේගම යනු ශ්‍රී ලංකාවේ සිටි කෘතහස්ත සාහිත්‍යධරයෙකි. ඔහු ප්‍රවීණ කෙටිකතාකරුවෙක්, නවකතාකරුවෙක් සහ නාට්‍යකරුවෙක් ද වෙයි. මෙරට සාහිත්‍යයේ මායායථාර්ථවාදයේ පුරෝගාමියා සයිමන් නවගත්තේගම වෙයි. කේ. කේ. සමන් කුමාර තමන් විසින් සිංහල සාහිත්‍යයයේ නූතනවාදී ත්‍රිත්වය වශයෙන් ලේඛකයන් සයිමන්, ටෙනිසන් පෙරේරා සහ අජිත් තිලකසේන ත්‍රිත්වය හදුනා ගනී.
සයිමන් නවගත්තේගම සිය කෙටිකතා සහ සුද්දිලාගේ කතාව නම් නවකතාව තුළ යථාර්ථවාදී සාහිත්‍ය මාර්ගය අනුගමනය කළ ද සංසාරාරණ්‍යයේ දඩයක්කාරයා කෘතියේ සිට බෞද්ධ දාර්ශනික සංකල්පවලින් සහ පැරණි සිංහල පුරාකෘතික සංකල්පවලින් ආභාෂය ලැබූ මායායථාර්ථවාදී රීතියක් කරා යොමු විය.
කාලයක් තිස්සේ පුළුල්ව සිදුවන විභේදන හා පංශු ඛාදනය හේතුවෙන් ශ්‍රී ගංතාවේ විවිධ භූ ලක්ෂණ විශාල ප්‍රමාණයක් දක්නට ලැබේ. ශ්‍රී ලංකාවේ දර්ශනීය ස්ථානයක් බවට පත් කිරීමට මෙය හේතුවී ඇත. උස මට්ටම අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ භූවිෂමතා කලාප 3 ක් දක්නට ලැබේ. මධ්‍යම කදුකරය, අභ්‍යන්තර තැනිතලාව හා වෙරළබඩ තීරැව එම කොටස් වේ.
මුහුදු මට්ටමේ සිට 30 පමණ උසින් යුත් වෙරළ තීරැව දුප‍ත වටා පවතියි. වෙරළ තීරැවේ වැඩි කොටසක් දර්ශනීය වෙරළවල් වලින් යුක්තය.
බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් ලන්දේසීන්ට අයිතිව තිබූ මුහුදුබඩ ප්‍රදේශ අත්පත්කරගැනීමත් සමඟම කොටුව ඔවුන්ගේ පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය බවට පත්විය. 1815 දී කන්ද උඩරට ගිවිසුමත් සමඟම කොළඹ මුළු දිවයිනේම අගනගරය ලෙසට නම් කෙරිණි. තවදුරටත් සෘජු හමුදාමය තර්ජනයක් නොපැවති නිසාත්, නගරයේ සංවර්ධනයට බාධාවක් යැයි සැලකූ නිසාත්, 1870 දී කොටුවේ බිත්ති කඩා බිම හෙලන ලදී. ලන්දේසි ගොඩනැගිලිද මෙලෙසම විනාශකර දැමුනු අතර නව ගොඩනැගිලි ඉදි කරවූයේ ප්‍රදේශයට බ්‍රිතාන්‍ය ඌරුවක් එක්වන ආකාරයෙනි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාණිජ අගනුවර වන කොළඹ නගරයේ, කේන්ද්‍රීය ව්‍යාපාරික ප්‍රදේශය ලෙස කොටුව හැඳින්විය හැක. පෘතුගීසි ජාතිකයන් මුලින්ම මෙහි බලකෙටුව තැනූ අතර පසුව ලන්දේසි සහ ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් විසින්ද මෙම බලකොටුව භාවිතා කරන ලදී.
ජෙරමි ජෝන් අයිරන්ස්, එංගලන්තයේ අයිල් ඔෆ් වයිට් හිදී උපත ලැබීය. පැරණි බ්‍රිතාන්‍ය රංඟ පාසලින් සම්භාව්‍ය පුහුණුවක් ලැබූ ඔහු, 1969 දී වේදිකාව මතින් තම රංඟන දිවිය ආරම්භ කළේය. ඉන්පසු ඔහු "ද වින්ටර්ස් ටේල්" , "මැක්බත්" , "මච් අඩු අබවුට් නතින්" , "ද ටේමින් ඔෆ් ද ශෘ" සහ "රිචර්ඩ් " වැනි නාට්‍ය වල පෙනී සිටියේය. වසර 1984 දී තම රංඟන දිවියේ වෙනසක් ඇතිකළ, ටොම් ස්ටොපාර්ඩ් ගේ "ද රියල් තින්" නාට්‍යයේ පෙනී සිටිමින් හොඳම නළුවාට පිරිනැමෙන "ටෝනි සම්මානය" දිනා ගත්තේය.
ජෙරමි කාලීන රූපවාහිනී නළුවෙකු ලෙසද ක්‍රියා කරයි. 1981 දී "බ්‍රයිඩ්ෂෙඩ් රිවිසිටඩ්" නම් රූපවාහිනී කතා මාලාව වෙනුවෙන් ඔහුට තම පළමු ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මානය දිනා ගැනීමට හැකි විය. "එලිසබෙත් " නම් ටෙලිවිෂන් කතා මාලාව වෙනුවෙන් ඔහුට තම දෙවැනි ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මානයත් හොඳම සහාය නළුවා ලෙස එමී සම්මානයකුත් දිනා ගැනීමට හැකි විය.
න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණය යනු පරමාණුක න්‍යෂ්ටිවල ප්‍රතික්‍රියා හා සම්බන්ධ වන තාක්ෂණයයි. දුම් පරික්ෂකයේ සිට න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරකය දක්වා එහි යෙදීම් පවතී. තුවක්කු කුරුමානම් කිරීමේ පටන් න්‍යෂ්ටික ආයුධ නිෂ්පාදනය දක්වාද මෙම තාක්ෂණය ප්‍රයෝජනයට ගැනේ. න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණයෙන් කළ හැකි දෑ පිළිබඳව ජනතාව තුල විශාල අවධානයක් පවතී. න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණයේ සෑම යෙදීමක්ම ‍බොහෝ සැලකිල්ලෙන් සිදුකරයි.
පරමාණුව පිළිබඳව හොඳින් තේරුම් ගැනීමත් සමඟම, විකිරණශීලී ද්‍රව්‍යවල ස්වාභාවය පැහැදිලි විය. ඇතැම් පරමාණුක න්‍යෂ්ටි අස්ථාවරය.එම පරමාණුක න්‍යෂ්ටි ශක්තිය මුදාහරිමින් බිඳීමට ලක්විය හැක.ඒ ගැමා කිරණ සහ අධි ශක්ති ප්‍රෝටෝන ලෙසිනි. (ඇල්ෆා අංශු, ප්‍රෝටෝන යුගල සහ නියුට්‍රෝන යුගල සහ බීටා අංශු, අධි ශක්ති ඉලෙක්ට්‍රෝන)
තරල ගතිවිද්‍යාව, මෙවැනි ප්‍රායෝගික විෂය ක්ෂේත්‍රයන්ට ආධාර වන ලෙස හා ප්‍රායෝගික ගැටළු විසඳීමේ දී ප්‍රවාහයන් මැනීමෙන් උකහා ගන්නා ලද ආනුභවික හා අර්ධ ආනුභවික නීති සඳහා වන ක්‍රමවත් ව්‍යුහයක් ඉදිරිපත් කරයි. තරල ගතිවිද්‍යාවේ ගැටළු වල විසඳුම් සෙවීමේ දී බොහෝ විට තරලයෙහි ප්‍රවේගය, පීඩනය, ඝනත්වය හා උෂ්ණත්වය වැනි ගුණයන් අවකාශය හා කාලයෙහි ශ්‍රිතයක් ලෙස ගණනය කිරීම ඇතුලත් වේ.
නියම වශයෙන් වායුගති විද්‍යාවේ කදු හැඩ කළු රේඛවේ ඝනකම මගින් පිඩනය ව්‍යාප්තිය පෙන්වනු ලැබේ. මායිම් ස්තරයේ ප්‍රයෝගය දම්පාට ත්‍රිකෝණ මගින් පෙන්වයි. කොළ පැහැ සලාවජනක ඇකුල ප්‍රවාහය සංක්‍රමණය කිරිමට රුකුල් දෙන අතර එය ආපසු ගැලිම බලගන්වනු ලබයි. මෙවට පසු පස ඇති ඉහල පිඩන ප්‍රදේශයේ ප්‍රවාහන වෙන්කිරිම ලෙසද හදුන්වනු ලැබේ. ඉදිරිපස මතුපිට ඉතාමත් මෘදු වන අතර මොරාගේ හම වැනිය. මෙහිදි ඇතිවන ඕනෑම කාලබිමක් මගින් වායු ප්‍රාණයේ ශක්තිය අඩු කරනු ලැබේ.
ඉහත සදහන් දේවල් වලට අමතරව තරල සන්තතික යැයි උපකල්පනය කරනු ලැබේ. තරලවල අඩංගු අණු එකිනෙක සමග ගැටෙන අතර ඝන අංශූ සමඟ ද ගැටේ. කෙසේ නමුත් සන්තතික බව යන උපකල්පනය අනුව තරල විවික්ත ස්වභාවයට වඩා සන්තත ස්වරූපයක් ගනි. එහි ප‍්‍රතිඵලයක් වශයෙන් ගනත්වය, පීඩනය, උෂ්ණත්වය යන ප‍්‍රවේගය ඉතා කුඩා වු ස්ථානවලෙ හාදින් අර්ථ දක්වා ඇති අතර, ඒවා එක් ලක්ෂයක සිට අනිකට යාමේ දී සන්තතික ලෙස වෙනස් වේ. එම හේතුව නිසා තරල විවක්ත අනුවලින් සැදි ඇතැයි යන්න නොසලකා හරිනු ලැබේ.
පිඩනය යන සංකල්පය තරල ස්ෂිත්කිය සහ තරල ගතිකය යන අධ්‍යයන් දෙකටම කේන්ද්‍රිය වේ. තරලය චලනය විම හෝ නොවිම සැලකිල්ලට නොගෙන තරලයක සෑම අංශුවක පීඩනය හදුනාගත හැක. පීඩනය වායුගෝලිය පිඩන මානය, බෝර්ඩොන් තලය, රසදිය කුළුන ‍හෝ අනිකුත් විවිධ ක්‍රම මගින් මැනිය හැක තරල ගතිකය අධ්‍යයනය කිරිමට අවශ්‍ය සමහර නාමාවලි අනිකුත් සමහර ප්‍රදේශ අධ්‍යනයේදි හමු නොවේ. විශේෂිත වශයෙන් තරල ගනිකයෙහි භාවිතා වන නාමාවලින් තරල ස්ථිකයෙ භාවිතයට ගනු‍ නොලැබේ.
තරල ගති විද්‍යාවේ මුලික සිද්ධාන්ත සංස්තිථික නියමයන් වන විශේෂයෙන් ස්කන්ධ සංස්තිථි නියමය, රේඛිය ගම්‍යතා සංස්ථිති සහ ශක්ති සංස්ථිති නියමය යනාදිය වේ. මේවා සම්භාව්‍ය යාන්ත‍්‍රණය සහ කොන්ටම් යාන්ත‍්‍රණය සහ සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවය මත පදනම් වී ඇත. මේවා රෙනෙල්ඞ් ප‍්‍රවාහන ප‍්‍රමේයය භාවිතයෙන් ඉදිරිපත් කර ඇත.
ස්කන්ධ, ගම්‍යතාවය යන ශක්ති සංස්තතික සමිකරණ වලට අමතර අවස්ථාවේ තාප ගතික සමිකරණය මගින් පිඩනය අනිකුත් තාපගති විචලන වල ශ‍්‍රීතයක් ලෙස සලකා තරලයට අදාලව ගැටලූව පැහැදිලි කරනු ලැබේ. උදාහරණයක් ලෙස පරිපුර්ණ වායු සදහා අවස්ථා සමිකරණය
ලලිත කලා ව්‍යවහාරික කලාවන්ගෙන් වෙනස්වූවක් ලෙස දැකීම බි‍්‍රතාන්‍යයේ විලියම් මොරිස් සාමාජිකත්වය දැරූ කලා සහ ශිල්ප ව්‍යාපාරයේ අනුගාමිකයින් සහ වර්ජිනියා වුල්ෆ් සහ බ්ලූම්ස්බරි කණ්ඩායම වැනි මුල් කාලීන නූතනවාදීන් අතර ඇතිවූ ගැටුමක ප‍්‍රතිඵලයකි. මුල් පිරිස කලාව වෙත සමාජවාදී මූලධර්මයන් ගෙන ඒමට උත්සාහ කළ අතර නූතනවාදිහු සෞන්දර්යාත්මක පරිශ‍්‍රමය එයටම සුවිශේෂීවූ සහ ගූඩ එකක් ලෙස පවත්වාගැනීමට උත්සාහ කළහ.
බොහෝ අවස්ථාවන්හි ජනතාව වැරදි අවබෝධයෙන් යුතුව ලලිත කලාවන් ලෙස දැක්වුනද ඉන් ඔවුන් අදහස් කර තිබුණේ ප‍්‍රසාංගික කලාවන් ය. කෙසේ වෙතත් මෙහි යම් අසමමිතියක් පවතී. උදාහරණයක් ලෙස යෝර්ක් විශ්ව විද්‍යාලයේ ලලිත කලා පීඨයට ‘සාම්ප‍්‍රදායික’ ලලිත කලාවන්, සැලසුම් නිර්මාණය සහ ‘ප‍්‍රසාංගික කලාවන්’ ඇතුලත් වේ. එමෙන්ම නිර්මාණාත්මක රචනය ද ලලිත කලාවක් ලෙසින් සලකනු ලබයි.
සාම්ප‍්‍රදායිකව කලාවේ උච්චතම ජයග‍්‍රහනයන් තුල නිරූපනය වන්නේ මාධ්‍යය පිලිබඳ ඉහල මට්ටමේ හැකියාවක් සහ නිපුණතාවයකි. මෙකී ආවේණික ලක්‍ෂණය ප‍්‍රතිවාදී තර්කයක් ලෙසින්ද ඉදිරිපත් කරනු ලැබිය හැක්කේ බොහොමයක් නූතනවාදී කලාකරුවන් ඔවුන්ගේ සිතේ පහළ වන නිර්මාණයන් ඔවුන් විසින් සාම්ප‍්‍රදායික නිදර්ශනාත්මක ස්වරූපයෙන් නිර්මාණය නොකරන බැවිනි.
යම් මාධ්‍යයක් පිලිබඳ නිපුනතාවයක් අත්කරගැනීම හෝ පුහුණුකළ හැකියාව යන්නද ද්විතීයික අර්ථයක් ලෙස කලාව තුල හැඟවෙයි. එමෙන්ම එය අර්ථය සන්නිවේදනය කිරීම සඳහා භාෂාව යොදාගැනීමේ හැකියාව වැඩිදියුණු කිරීම හා එම කාර්යයේ ශුරත්වයද කලාව තුල අන්තර්ගත වේ. කලාව අපගේ හැඟම් සිතිවිලි සහ නිරීක්‍ෂණයන් ප‍්‍රකාශ කිරීමේ කි‍්‍රයාවකි.
ලලිත කලාවන් පිලිබඳ ශ‍්‍රාස්ත‍්‍රාලීය පාඨමාලාවකට ලලිත කලා පිලිබඳ ශ‍්‍රාස්ත‍්‍රවේදී, ශාස්ත‍්‍රපති සහ ලලිත කලා පිලිබඳ දර්ශනසූරි යනාදී උපාධීන්ද ශ‍්‍රාස්ත‍්‍රාලයන් තුල බිහිවෙමින් පවතී.
ලලිත කලා යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ සිතුවම් කිරීම, මූර්ති ශිල්පය, නර්තනය, වේදිකාව, ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය සහ මුද්‍රණ ශිල්පය ඇතුලූ ද්‍රෘෂ්‍ය හා ප‍්‍රසාංගික කලාවන් සම්බන්ධ වන්නාවූ කලාවන්ය.
අයිස්ටයින්ගේ " " එනම් "චලනය වෙමින් පවතින ස්කන්ධවල විද්‍යුත්ගතිකය" 1905 ජුනි 30 දින නිකුත් වුණු අතර එම වසරේ ම සැප්තැම්බර් 26 දින ප්‍රකාශයට පත්කෙරිණ. එය යාන්ත්‍ර විද්‍යා නියමයන්ට වෙනස්කම් හදුන්වා දෙමින් මැක්ස්වෙල්ගේ සමීකරණ සහ නිව්ටෝනීය යාන්ත්‍ර විද්‍යා නියම අතර ගැටුම සමහන් කළේ ය. මේ වෙනස්කම්වල ප්‍රතිඵල අධික වේගයන්හි දී මැනවින් නිරීක්ෂණය කළ හැකි විය. පසුකලෙක අයින්ස්ටයින්ගේ විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය ලෙස ප්‍රකට වූයේ මේ පත්‍රිකාවෙන් ඉදිරිපත් කෙරුණු ප්‍රවාදය යි.
ආලෝකය යනු අංශු ලෙස වෙන් වී ඇති බව 1905 දී පළ කළ පත්‍රිකාවක් මගින් අයින්ස්ටයින් පූර්වකල්පනය කළේ ය. අයින්ස්ටයින්ගේ මෙම ආලෝක අංශු පිළිබද අදහස මැක්ස් ප්ලාන්ක් සහ නීල්ස් බෝර් ඇතුලු සෑම භෞතික විද්‍යාඥයකු විසින් ම පාහේ ප්‍රතික්ෂේප විණි. එය සර්වව්‍යාපී වශයෙන් පිළිගැනීමට ලක් වූයේ 1919 දී ප්‍රකාශ විද්‍යුත් ආචරණය පිළිබද රොබට් මිලිකන්ගේ පර්යේෂණ සහ කොම්ප්ටන් විසිරුම මැනීමත් සමග ය.
ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් 1879 මාර්තු 14 වැනිදා, ජර්මානු අධිරාජ්යය තුල වෙටම්බර්ක් රාජධානියේ, හිදී උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා වන හර්මන් අයින්ස්ටයින් , වෙළෙන්දෙකු සහ ඉංජිනේරුවෙකු විය. ඔහුගේ මව පවුලින් අයින්ස්ටයින් විය. වර්ෂ 1880 දී ඔවුන් වෙත පැමිණි පසු ඔහුගේ පියා සහ මාමා එක්ව . & නමින් විදුලි උපකරණ නිශ්පාදන කරන සමාගම ආරම්භ කරන ලදී. 1903 දී විවාහ විය.
ඇල්බට්‍ අයින්ස්ටයින් ජර්මනියේ උපත ලද සෛද්ධාන්තික භෞතික විද්‍යාඥයෙකි. නොයෙකුත් විෂයපථයන් රාශියක් අතුරින් ඔහු සිය සුප්‍රකට සාපේක්ෂතා වාදය හා ස්කන්ධ - ශක්ති තුල්‍යතාව සමීකරණය සඳහා වඩාත් ප්‍රසිද්ධ ‍වී ඇත. අයින්ස්ටයින් “ඔහුගේ සෛද්ධන්තික භෞතික විද්‍යාව සදහා වු සේවය හා විශේෂයෙන්ම ප්‍රකාශ විද්‍යුත් ආචරණ නියම වල සොයා ගැනීම්‍” නිසා 1921 දී භෞතික විද්‍යාව සදහා වු නොබෙල් ත්‍යාගයෙන් පිදුම් ලැබීය.
1907 පළ කළ එකී ලිපියේ අදහස් තව දුරටත් විදාරණය කරමින් 1911 දී මැයෙන් අයින්ස්ටයින් තවත් පත්‍රිකාවක් පළ කළේ ය. එමගින් ඔහු මහේක්ෂ වස්තූන් විසින් ආලෝකය අපක්‍රමණය කෙරෙන ප්‍රමාණය නිමානය කළේ ය. මෙලෙස සාධාරණ සාපේක්ෂතාවාදයේ සෛද්ධාන්තික අනුමාන පළමුවරට ද්‍රව්‍යමය ලෙස පරීක්ෂා කළ හැකි විය.
සෑම තරංගයක ම සංඛ්‍යාතය කිසියම් ෆෝටෝන සමූහයක් සමග බැදී තිබෙන බවත් සංඛ්‍යාතය ප්ලෑන්ක් නියතයෙන් ගුණ කිරීමෙන් එම ශක්ති ප්‍රමාණය ලැබෙන බවත් අයින්ස්ටයින් නිගමනය කළේ ය. අංශු තරංගය සමග සම්බන්ධ වන්නේ කෙසේ ද යන්න ගැන නිශ්චිත නොවූ බැවින් ඔහු ඒ ගැන ඊට වැඩි යමක් නො කීවේ ය. නමුත් ප්‍රකාශ විද්‍යුත් ආචරණය වැනි ඇතැම් අත්දුටු සංසිද්ධි පැහැදිලි කරගැනීමට මෙය ඉවහල් වනු ඇතැ යි ඔහු අදහස් කළේ ය.
අයින්ස්ටයින් සිය විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය පිහිටවූයේ ප්‍රගති විද්‍යාවේ න්‍යායික රාමුව තුළ ය. 1908 දී හර්මන් මින්කොව්ස්කි විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය කාලාවකාශය සම්බන්ධ ප්‍රවාදයක් ලෙස ජ්‍යාමිතික රාමුවක් තුළ ප්‍රති-අර්ථකථනය කරන ලදී. 1915 දී සිය සාධාරණ සාපේක්ෂතාවාදය හදුන්වා දෙද්දී අයින්ස්ටයින් මින්කොව්ස්කිගේ රූපිකය යොදාගත්තේ ය.
අපට සාපේක්ෂව චලනය වෙමින් සිටින නිරීක්ෂකයකුගේ රාමුවේ සිට මනින විට, චලනය වන ස්කන්ධය සතු ව ඇති ඔරලෝසුවක කාලය සෙමින් ගතවන බව පෙනී යන බවත් එකී ස්කන්ධය ද එය චලනය වන දිශාව ඔස්සේ දිගින් අඩු වන බවත් මේ පත්‍රිකාවෙන් පූර්වකල්පනය කරන ලදී. එකල භෞතික විද්‍යාවේ බල පැවැත් වූ ප්‍රධාන සංකල්පයක් වූ ආලෝකවාහක ඊතරය නො පැවතිය හැක්කක් බවට ද මේ පත්‍රිකාවෙන් තර්ක කරන ලදී.
අභ්‍යන්තර රුධිර වහනයක් හේතුවෙන් ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් මිය ගිය අතර ඔහු ශල්‍යකර්මයක් ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත. ඔහු වෛද්‍යවරයා‍ට පවසා ඇත්තේ "මට යෑමට අවශ්‍ය විට යා යුතුයි. කෘතීමව ජිවත් වෙලා ඵලක් නෑ.මම මගේ කොටස අවසන් කරලා තියෙන්නේ. මම ඒක කදිමෙට කරනවා" යනුවෙනුයි. පසුදින එලිවෙත්ම ඔහු ප්‍රින්ස්ටන්හි රෝහලක 76 වියේදි ‍මරණයට පත්විය.
අයිවෝ බ්ලයිගේ නායකත්වය දැරූ කණ්ඩායම වෙත ආයාචනය කරනු ලැබුනේ, "එම භෂ්මාවශේෂ යළි අත්පත් කරගෙන පැමිණෙන" ලෙසට වූ අතර, මෙම ඉල්ලාසිටීම පූර්ව එංගලන්ත ක්‍රීඩා වාරයෙහිදී එංගලන්තය ඕවල් ක්‍රීඩාංගනයෙහිදී ඕස්ට්‍රේලියාව හමුවේ පරාජයට පත්වීමෙන් අනතුරුව පුවත්පත් වල පලකෙරුනු ජනප්‍රිය "සමාදානයේ සැතපේවා" දැන්වීම හා බැඳුනක් විය.
ඉහත සඳහන් කෘති ලිවීමට පෙ‍ර බුද්ධඝෝෂ හිමියන් ලංකාවට පැමිණි අවධියේම ලි‍යන ලද කෘතිය වන්නේ විශුද්ධිමාර්ගයයි එයද අටුවා ස්වරූපයෙන් රචනා කර ඇත. ඉහත කෘති අතරින් ඇතැම් කෘතිවල කතෘ පිළිබඳ ගැටලු පැවතුන ද බොහෝදෙනාගේ පිළිගැනීම බුද්ධඝෝෂ හිමියන් මේ සියලු කෘති රචනා කළ බවය.
බුද්ධඝෝෂ හිමියන් මුලින්ම සම්පාදනය කරන ලද විශුද්ධිමාර්ගය අනුරාධපුර විහාරවාසී ආචාර්ය සංඝපාල තෙරුන්ගේ ආරධනාවෙන් ලියා ඇත. අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්ථනය කිරීමට පෙර බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ගේ දැණුම පරික්‍ෂා කිරීමට මේ කෘතිය ලිවීමට පැවරූ බව සඳහන් වේ. මේ සඳහා
විනය පිටකය සඳහා කරන ලඳ අටුවාව සමන්තපාසාදිකාව නම් වේ. සිරිනිවාස නම් රජුගේ විසිවෙනි රාජ්‍ය වර්ෂයේදී බුද්ධසිරි නම් තෙරැන් වහනසේගේ ආරාධනයෙන් මේ කෘතිය රචනා කර ඇත. මෙහි නිදාන කථාවේ බුද්ධ ශාසනයේ සංක්‍ෂිප්ත ඉතිහාසය සඳහන් සඳහන් වේ. ධර්ම සංගායනා තුන සිදු වූ ආකාරය, ලක්දිවට බුදු දහම ගෙනා සැටි අනුරාධපුර මහා විහාරය පිහිට වූ සැටි, ලාංකික භික්‍ෂු සංඛ්‍යාව අධික වීම සමඟ මිහිඳු හිමියන් ලාංකීය භික්‍ෂූන් හා ධර්ම සංගායනයක් පැවැත්වීම ආදී තොරතුරු එහි සඳහන්ය.
මේ හිමියන් ත්‍රිපිටකයට අටුවා ග්‍රන්ථ විශාල සංඛ්‍යාවක් රචනා කර ඇත. බුද්ධඝෝෂ හිමියන් මෙවැනි අටුවා රැසක් කෙලෙස ලීවාද යන්න පිළිබඳ පුදුම සහගත දෙයක් ලෙස කරුණු දක්වා ඇත. බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ට රාජ්‍ය අනුග්‍රහය නොඅඩුව ලැබුන බවට සාක්‍ෂි මහාවංශයේ ඇත.
සංයුත්ත නිකායට ලියන ලඳ අටුවාව සාරත්‍ථප්පකාසිනිය වන අතර ජොතිපාල නම් තෙරුන්ගේ ආරාධනාවෙන් මෙය ලියාඇත. මෙහි බණවර හැත්තෑ අටක් ඇත. මෙහි තෙරුන් වහන්සේලාගේ චරිත කථා සහ කොසොල් රජු අල්ලස් ගත් සැටි මෙහි අවසානයේ සඳහන් වේ.
මජ්ඣිම නිකායට කරණ ලඳ අටුවාව පපඤ්චසූදනී යයි. මෙම කෘතිය ලිවීමට ආරධනා කරන්නේ බුද්ධඝෝෂ හිමියන් දඹදිව වැඩ වසන සමයේ මයුර රූප පටුනෙහි එක්තැනක විසූ බුද්ධමිත්ත නම් තෙරුන් වන්‍හසේය.
බුද්ධමිත්ත තෙරුන් විසින් සහ මහිංසාසක නිකායෙහි බුද්ධදේව තෙරුන්ගේ ආරාධනාවෙන් මෙම කෘතිය ලියා ඇත. පන්සිය පනස් ජතකකථා හා එහි ගාථාවන් ඇතුලත් කරමින් ලියන ලඳ මෙය විශාම අටුවා ග්‍රන්ථයයි.
මෙය දීඝ නිකා‍යට කරන ලඳ අට්ඨකථාවයි. සුමංගල පිරිවෙ‍නේ වාසය කළ දාඨානාග මහ තෙරුන්ගේ ආධනාවෙන් කරන ලදි. "සුමංගල පිරිවෙනේ නම මුල්කොට "සුමංගලවිලාසිනී" යැයි නම තැබුවා සේ පෙනේ"
ප්‍රාතිමෝක්‍ෂය හෙවත් භික්‍ෂූන් වහන්සේලා සඳහා පණවා ඇති විනය ශික්‍ෂාපද විග්‍රහ කරමින් ලියන ලඳ කෘතිය කංකාවිතරණී අට්ඨකථාවය. මෙය සෝණ නැමති තෙර කෙනෙකුගේ ආරාධනාවෙන් ලියා ඇත.
බුද්ධඝෝෂ හිමි බු.ව. 10 වන සියවසේ විසූ පඬිවර භික්‍ෂුවකි. භාරත බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ ග්‍රන්ථ කර්‍තෘවරුන් අතර බොහෝ විචාරකයන්ට ලක්වූ කීර්තිදරයෙකි.
මෙය ප්‍රමාණයෙන් ඉතා කුඩා අටුවා ග්‍රන්ථයකි. මෙය ඛුද්දක නිකායට අයත් ඛුද්දකපාඨ ග්‍රන්ථයට සම්පාදනය කර ඇත. ඇතැම් පිරිස් මෙය බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ගේ කෘතියක් නොවන බව කියයි.
ධම්මපදයට ලියන ලඳ අට්ඨකථාව ධම්මපදට්ඨකථාවයි. මෙහි අඩංඟු ගාථා 423 ට කථා වස්තු දෙසිය අනූනවයක් රචනා කොට ඇත. ධම්මපදය බෞද්ධයනගේ හස්තසාර ග්‍රන්ථයයි.
කියමින් වීදිය දිගේ දුවන්නට විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, එතැන් සිට යුරේකා යන වදන, කිසියම් දෙයක් අවබෝධ කරගත් අවස්ථාවක් හැඟවීමට පොදු ව්‍යවහාරයේ භාවිත කෙරේ.
ලක්ෂයක ඝනත්වය එහි මුළු ස්කන්ධය ත් මුළු පරිමාව ත් අතර අනුපාතයට සමා වේ. සුදුසු තුලාවක් භාවිත කරමින් ස්කන්ධය මැනිය හැක. පරිමාව ඍජුවම හෝ තරලයක් විස්ථාපනය කිරීම මගින් හෝ සොයා ගත හැක.
කුඩා කැටිති වලින් යුත් ද්‍රව්‍යයක ඝනත්වය එක් එක් අවස්ථාවේ දී වෙනස් විය හැක. එය, ද්‍රව්‍යයේ පරිමාව අර්ථ දක්වන ආකාරය අනුව වෙනස් වේ. එසේ ම මැනීමේ දෝශවලට ද හේතු විය හැක. සුලබ ම උදාහරණය වන්නේ වැලි ය. වැලි, මෘදු ලෙස බඳුනකට වත්කළහොත් ඝනත්වය අඩු ය. එම වැලි පරිමාව ම සම්පිණ්ඩණය කොට දැමුවහොත් එහි පරිමාව අඩු වීම නිසා වැඩි ඝනත්වයක් ප්‍රදර්ශනය කරයි. අන් සියළු අංශුමය ද්‍රව්‍ය මෙන් ම වැලිවල ද, අංශු අතර වාතය වැඩි ප්‍රමාණයක් රැඳී තිබීම මෙයට හේතුව යි.
ඝනත්වය මැනීමේ අන්තර්ජාතික සම්මත ඒකකය ඝන මීටරයට කිලෝ ග්‍රෑම්ය; සෙන්ටිමීටර-ග්‍රෑම්-තත්පර ක්‍රමයට අනුව ඝන සෙන්ටිමීටරයට ග්‍රෑම්ය. ඝන සෙන්ටිමීටරයට ග්‍රෑම් 1 ක් යන්න ඝන මීටරයට කිලෝ ග්‍රෑම් 1000ක් යන්නට සමාන වේ. කර්මාන්තයේ දී, ස්කන්ධයෙහි සහ පරිමාවෙහි අනෙක් කුඩා හෝ විශාල ඒකක භාවිතය වඩා ප්‍රායෝගික වන අතර මෙට්‍රික් ඒකක ද භාවිතා කරනු ලැබේ. ඝනත්වයෙහි වඩා ත් පොදු ඒකක සඳහා පහත බලන්න.
ද්‍රව්‍යයක ස්කන්ධ ඝනත්වය උෂ්ණත්වය හා පීඩනය සමග විචලනය වේ. (එම විචලනය සාමාන්‍යයෙන් ඝන හා ද්‍රව සඳහා කුඩා වන අතර වායු සඳහා ඊට වඩා වැඩි වේ.) වස්තුවක් මත ක්‍රියා කරන පීඩනය වැඩිවත් ම එහි පරිමාව අඩු වන අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් ඝනත්වය වැඩි වේ. ද්‍රව්‍යයක උෂ්ණත්වය වැඩි වත්ම එහි ගරිමාව වැඩි වීම නිසා ඝනත්වය අඩු වේ. රත් වූ තරලයක ඝනත්වය අඩු නිසා, බොහෝ පදාර්ථවල තරලයට යටින් රත් කරන විට තාපය පහළ සිට ඉහළට සංවහනය වීම සිදු වේ.