polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ජෛන ආගම, හින්දු ආගම සහ බුද්ධාගමේ සත්ව අයිතිවාසිකම් සඳහා ඇති ගෞරවය ලැබෙන්නේ අහිංසා මූලධර්මයෙන් ය. මෙම මූලධර්මයේ ධාර්මික අර්ථ නිරූපණය මගින් ඕනෑම ජීවියෙකු ඝාතනය කිරීම තහනම් කරයි.
2009 සිට රටවල් කිහිපයක් සර්කස්වල සමහර හෝ සියලු සතුන් භාවිතා කිරීම තහනම් කළ අතර යුරෝපයේ, ස්කැන්ඩිනේවියාවේ හා මැද පෙරදිග ප්‍රදේශවල රටවල් කිහිපයක් හා සිංගප්පූරුව මෙය අනුගමනය කළේය.
ඉසබෙලා බීටන් ඉංග්‍රීසි වාර්තාකාරිය, සහ “බීටන් මහත්මියගේ ගෘහ කළමනාකරණ පොත”හි කතුවරිය බලහත්කාරයෙන් පෝෂණය කරන ලද කුකුළු මස් හා කූඩු කිකිළියන්ට එරෙහිව මුල් කාලීනව පෙනී සිටියේය.
මිනිස් නොවන හොමිනයිඩ් සතුන් යොදා කරන පර්යේෂණ හා අත්හදා බැලීම් තහනම් කළ හැකි තරමට බලපෑමක් ඇති කළ හැකි නව සත්ව සුභසාධන පනතක්, 1999දී නවසීලන්තය සම්මත කළේය.
රජුගේ මාළිගය පිහිටි මාළිගාගොඩැල්ල නම් ස්ථානය අද දවසේ බස්නාහිර පළාතේ උඩුගම්පොළ උත්තරාරාම පූරාණ විහාරය යි. විහාර භූමියේ දැක ගත හැකි පවුරු බැමි, ශිලා ස්ථම්භ, ගල් උළුවහු, වැසිකිළි පාදම් ගල්, කබොක් ගල්, උළු කැබලි වැනි බොහෝ නටඹුන් කියාපාන්නේ සකලකලා වල්ලභ මාළිගයේ ඉතිහාසය 1485 වසර පමණ දක්වා අතීතයට දිව යන බවයි. දිවුරුම් බෝධිය මෙන්ම රාජකීය පොකුණ ද තවමත් විරාජමානව පවතින්නේ ඓතිහාසික යුගයක් වැළලී යාමට ඉඩ නොදිය හැකි නිසාය.
පතහ පොකුණ නමින් හදුන්වන වර්ග අඩි 25805 ක වපසරියක ඉංග්‍රීසි හෝඩියේ අකුරේ හැඩයට නිර්මාණය කර ඇති රාජකීය පොකුණ වටා මනාව සකස් කළ ගල් බැම්ම මෙන්ම රජු වතුරට පැනීම සඳහා භාවිතා කළ ගල් පුවරුව ද තවමත් නිරුපද්‍රිතව පවතියි. සකලකලා වල්ලභ රජු ඉදිකළ අස්වාන වැවෙන් උමඟක් ඔස්සේ පතහ පොකුණට ජලය ගෙන ආවා යැයි පැවසුව ද තවමත් එවන් උමඟක් සම්බන්ධ වන ස්ථානයක් සොයාගෙන නැති අතර අස්වාන වැවේ ද වැව් බැම්ම පමණක් අද නෂ්ටාවශේෂව ඇත.
අටවන පරාක්‍රමබාහු රජුගේ වැඩිමල් පුත්‍රයෙකු වන සකලකලා වල්ලභ රජු කෝට්ටේ රාජධානියේ උප රාජධානියක් වන උඩුගම්පොළ රාජධානිය පාලනය කරන සමයේ එම ප්‍රදේශය බත බුලතින් බොහෝ සාරවත්ව තිබී ඇත. මනරම් රාජධානියක් මාළිගාගොඩැල්ල නම් ස්ථානයේ තමා වෙනුවෙන් ඉදිකර ගත් රජතුමා මාළිගය ආසන්නයේ රජුගේ මෙන්ම බිසෝවරුන්ගේ භාවිතය උදෙසා පොකුණක් ද නඩු කටයුතු හා ආගමික වතාවත් සඳහා දිවුරුම් බෝධියක් ද ස්ථාපනය කර ඇත.
ජනතා සුබසිද්ධිය උදෙසා වැව්, අම්බලම් හා රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලැබූ කෙත්වතු ද රජුගේ මූලිකත්වයෙන් ක්‍රියාත්මක වීම හේතුවෙන් සශ්‍රීක උඩුගම්පොළ රාජධානියේ වැසියන් හට තම රජු දිව්‍ය රාජයෙක් වන් විය. සකලකලා වල්ලභ රජු පිළිබඳ ජනප්‍රවාද නම් බොහෝමයක් පවතින අතර ඉන් සමහරක් සත්‍ය බව සනාථ කරන සාධක අද දවසේ ද දැකිය හැක.
සරස්වතිචන්ද්‍ර යනු සන්ජේ ලීලා බන්සාලි විසින් නිර්මාණය කරන ලද, වේද් රාජ් සහ අභිජිත් සිංහා විසින් රචනා කරන ලද, ඉන්දියානු සෝප් ඔපෙරාවකි. මූලිකව මෙම නිර්මාණය ගෝවර්ධන්රාම් ත්‍රිපති විසින් එම නමින්ම ලියන ලද නවකථාවක් ඇසුරෙන් නිමවා ඇත. මෙය ස්ටාර් ප්ලස් නාලිකාව ඔස්සේ 2013 පෙබරවාරි 25 සිට 2014 සැප්තැම්බර් 20 දක්වා විකාශය කෙරිණි. මෙය මලයාලම් බසින් ස්වයංවරම් ලෙස හඬකවා නම්කෙරිණි. ශ්‍රී ලංකාව තුළ මෙය සිංහල බසින් හඬකවා සරස්වතිචන්ද්‍ර යනුවෙන් නම්කොට විකාශය කෙරිණි.
ක්‍රමයෙන් ප්‍රමෝද්ගෙන් වෙන්වන කුමුද්, සරස් සමග විවාහ වෙයි. මේ අතර සරස්ගේ බාලසොයුරා වන කබීර් තවමත් ජීවත් වන බවත්, ඔහු ගුමාන් සමග එක් වී දේසායි/ව්‍යාස් පවුල විනාශ කිරීමට උත්සාහ දරන බවත් හෙළිවෙයි. ගුමාන්ගේ පුත්‍රයා සහ සරස් හා කබීර්ගේ සුළු සොයුරා වූ ඩැනී, සත්‍ය දැනගන්නා අතර ගුමාන්ව සිය මව ලෙස පිළිගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කරයි. ඇයව සිරභාරයට පත් වන අතර, කබීර් ව්‍යාස්/දේසායි පවුල් නැවත සමගි කරමින් සිය පියා සමග එක් වෙයි.
මුම්බායිහි වෙසෙන ප්‍රමුදිත දැරියක වන අනුෂ්කා ද මෙම කථාවට එකතු වෙයි. ඇය සහ කබීර් නිතර ගැටෙන අතර, ක්‍රමයෙන් ප්‍රේමයෙන් බැඳෙති. සිදුවීම් ගණනාවකින් පසු, අනුෂ්කා සහ කබීර් අවසානයේ විවාහ වන අතර, වසර ගණනාවකට පෙර මියගිය බව සිතූ සිය මව නැවත සරස් සහ කබීර්හට හමුවෙයි. කථාව අවසන් වන්නේ සරස් සහ කුමුද්ගේ පළමු දරුවා වන සංස්කෘති සරස්වතිචන්ද්‍ර ව්‍යාස්ගේ උපතත් සමගයි.
සරස්වතිචන්ද්‍ර කථාව ගෙතී ඇත්තේ තරුණ, උගත්, විනීත වංශවතකු වූ සරස්වතිචන්ද්‍ර ව්‍යාස් හෙවත් සරස් වටායි. ඔහුගේ මව වූ සරස්වතී ඔහු කුඩාකලදී සියදිවි නසාගනියි. ඔහුගේ පියා වූ ලක්ෂ්මිනන්දන් ව්‍යාස් අනතුරුව, ගුමාන් නැමැති කෲර ආත්මාර්ථකාමී කාන්තාව සමග විවාහ වන අතර, ඔවුනට ඩැනී නැමැති කාරුණික පරාර්ථකාමී පුතකු ලබයි.
සිය පවුලේ කීර්තිය රැක ගැනීමට, බිඳුණු සිතින් යුතුව කුමුද් දේශපාලන පවුලක පුත්‍රයකු වූ ප්‍රමෝද් ධර්මාධිකාරි සමග විවාහ වීමට තීරණය කරයි. කෙසේනමුත්, විවාහයෙන් පසු, ප්‍රමෝද් යනු බේබද්දකු බව කුමුද් වටහා ගනී. ප්‍රමෝද්, කුමුද්හට නරක අයුරින් සැලකුව ද, ඔහු අසලින්ම සිට ඔහුව යහමගට ගැනීමට කුමුද් තීරණය කරයි.
සරස් තමන්ව විවාහ කර නොගැනීමට හේතුව වටහාගන්නා කුමුද්, ඔහුට සමාව දෙන අතර, ප්‍රමෝද් ඔහුට සිදු කරන අවමන් තමන්ට අසා සිටිය නොහැකි බව බවසන ඇය සරස්හට පිටව යන ලෙස පවසයි. නමුත් කුමුද් සහ ප්‍රමෝද් එකතු කරන‍ තෙක් තමන් පිටව නොයන බව ඔහු පවසයි.
සිය පුත්‍රයා වන ප්‍රමෝද්ගේ නොමනා ක්‍රියාකලාපය පිළිබඳ කෝප වන බුද්ධි ධාන් ධර්මාධිකාරී, සිය ලේකම්වරයා ලෙස නවීන් පත්කර ගනියි. මේ හේතුවෙන් සිය පියා තමන්ට වඩා සරස්ට ප්‍රියකරන බව සිතා ප්‍රමෝද්, සරස් කෙරෙහි ඊර්ෂ්‍යා කරයි.
දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය යනු වසරක කාලයක් තුල රටක නිෂ්පාදනය වන භාණ්ඩ හා සේවා වල මූල්‍යමය වටිනාකමයි. එනම් කිසියම් කාල සිමාවකදි යම් නිශ්චිත භූගෝලීය ප්‍රදෙශයක් තුල නිශ්පාදනය කෙරෙන අවසාන භාණ්ඩ හා සේවා වල වටිනාකමයි
රෝව් උපත ලැබුවේ වොෂිංටන්හි ස්පොකන් හි බාබරා චිල්කට් සහ ගෝර්ඩන් රෝව්ගේ දියණියයි. ඇගේ පියා ඇගේ දෙවන උපන්දිනයට සති කිහිපයකට පෙර මවගෙන් දික්කසාද විය.ඇය හැදී වැඩුණේ ඇගේ මව, නැන්දලා කිහිප දෙනෙක් සහ මාතෘ ආච්චි විසිනි.
ඩෙබොරා ජීන් රෝව් ඇමරිකානු කාන්තාවක් වන අතර මයිකල් ජැක්සන් සමඟ විවාහ වීමෙන් ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි. ඇය ජීවත් වන්නේ කැලිෆෝනියාවේ පාම්ඩේල් හි ය.
මෙම ගොඩනැගිල්ල ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම 1977 දී නෙදර්ලන්ත රජයේ මූල්‍ය ආධාරයෙන් ආරම්භ වූ අතර එය 1981 දී නිම කරන ලදී. මෙම කෞතුකාගාරය 1982 දී මහජනතාව සඳහා විවෘත කරන ලදී. මෙම ගොඩනැගිල්ල යටත් විජිත ලන්දේසි නගර නිවසක අද්විතීය වාස්තු විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ මූර්තිමත් කරයි. 1999 දී කෞතුකාගාර ගොඩනැගිල්ල ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාත්මක ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් ලෙස රජය විසින් විධිමත් ලෙස පිළිගන්නා ලදී. 1085 රජයේ ගැසට් පත්‍රය යටතේ ජුනි 18 වන දින එය ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.
මෙම දෙමහල් ගොඩනැගිල්ල කුමාර වීදිය, පිටකොටුව, කොළඹ 11 හි පිහිටා ඇත. නිල නිවසක් ලෙස ලන්දේසි ලංකා ආණ්ඩුකාර තෝමස් වෑන් රී, 1692 සිට 1697 දක්වා ඔහුගේ ධුර කාලය තුළ ඉදිකර ඇත . මෙම ගොඩනැගිල්ල වසර ගණනාවක් තිස්සේ විවිධ අරමුණු සඳහා භාවිතා කර ඇත.
කෞතුකාගාරය ලන්දේසි උරුමය ගෘහ භාණ්ඩ, පිඟන් මැටි, කාසි සහ ආයුධ ඇතුළු පුරාවස්තු ප්‍රදර්ශනය කරමින් සමකාලීන ජීවිතයේ හා සංස්කෘතියේ විවිධ පැතිකඩයන් නිරූපණය කරයි.
කිසිදු සත්ත්ව ආහාරයක් නොමැති : එළවළු, රනිල කුලයට අයත් බෝග, පළතුරු, ධාන්‍ය, ඇට වර්ග සහ බීජ ආහාර වේ, නමුත් සත්ව ප්‍රභවයන්ගෙන් ආහාර නොමැත.
උඹලකඩ හැර වෙනත් කිසිදු සත්ත්ව ආහාරයක් නොමැති: උඹලකඩ කුළුබඩුවක් සේ සැලකෙන ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති ආහාර රටාවකි
මාලු සෝස් හැර වෙනත් කිසිදු සත්ත්ව ආහාරයක් නොමැති: ලුණු වෙනුවට මාලු සෝස් භාවිතාකරන වියට්නාමය වැනි රටවල ඇති ආහාර රටාවකි
නිර්මාංශත්වය : බිත්තර හා කිරි ඇතුළත් විය හැකි හා එළවළු, රනිල කුලයට අයත් පලතුරු, ඇට වර්ග සහ ධාන්‍ය වර්ග, නමුත් මස් නැත.
සාර්ව ජීවී ආහාර: ධාන්‍ය වර්ග, එළවළු, බෝංචි, මයිසෝ සුප්, මුහුදු එළවළු සහ සාම්ප්‍රදායිකව හෝ ස්වාභාවිකව සැකසූ ආහාර, මුහුදු ආහාර සහ වෙනත් සත්ව නිෂ්පාදන සමඟ හෝ නැතිව ඉස්මතු කරන අර්ධ නිර්මාංශ ආහාර වේ.
පිමෙන්ටල්, ඩේවිඩ්; පිමෙන්ටෙල්, මාෂියා . "මස් මත පදනම් වූ සහ ශාක පදනම් කරගත් ආහාර සහ පරිසරයේ තිරසාර බව". සායනික පෝෂණ පිළිබඳ ඇමරිකානු ජර්නලය. 78 : 660
හරිතාගාර වායු විමෝචනය අවම කිරීම සහ කෘෂිකර්මාන්තය සඳහා භාවිතා කරන ඉඩම්, ජලය සහ පොහොර ප්‍රමාණය අඩු කිරීමට ශාක පදනම් කරගත් ආහාර වේලට දායක විය හැකිය. ලොව පුරා භෝග වලින් සැලකිය යුතු ප්‍රතිශතයක් මිනිසුන්ට වඩා පශු සම්පත් පෝෂණය කිරීම සඳහා භාවිතා කරන බැවින්, ශාක පදනම් කරගත් ආහාර වේලක් ගැනීම දේශගුණික විපර්යාස සහ ජෛව විවිධත්ව හානිය අවම කිරීමට දායක වේ. "සෝයා වගාව ඇමසන් ද්‍රෝණියේ වන විනාශය සඳහා ප්‍රධාන සාධකයක්" වන අතර, බොහෝ සෝයා භෝග මිනිස් පරිභෝජනයට සුදුසු නොවේ.
විවිවිධ සත්ව නිෂ්පාදන ඇතුළු ආහාර, “ශාක පදනම් කරගත් ආහාර” යන්න නිර්වචනය කිරීම සඳහා මූලාශ්‍ර කිහිපයක්ම භාවිතා කරයි, උදාහරණයක් ලෙස “ශාක ආහාර විශාල ප්‍රමාණයක් සහ සත්ව ආහාර සීමිත ප්‍රමාණයක් ඇතුළත් ආහාර”, සහ ආහාර "විවිධ එළවළු සහ පලතුරු, රනිල කුලයට අයත් බෝග සහ අවම වශයෙන් සැකසූ පිෂ්ටමය ආහාර වලින් පොහොසත් වන අතර රතු මස් අනුභව කරන්නේ නම් රතු මස් පරිභෝජනය සීමා කරයි". තවත් සමහරු "ශාක පදනම් කරගත්" සහ "ශාක පමණක්" අතර වෙනසක් දක්වති.
"මම ජාතික ලාභ නොලබන, වගකිවයුතු වෛද්‍යවරුන්ගේ කමිටුව සඳහා ඉවුම් පිහුම් පන්ති ඉගැන්වූ අතර, එම කාලය තුළ, “ශාක පදනම් කරගත් ආහාර” යන යෙදුම සත්ත්ව ආහාර වලින් තොර ආහාර ගැනීම සඳහා වූ සුහද කතාබහක් ලෙස හෝ “” වචනය ලෙස භාවිතා විය. වීගන් යන වචනයෙන් අවධාරණය කිරීම සඳහා එය සංවර්ධනය කරන ලදි, මන්ද සමහරු එය අතිශය ආන්තික තත්වයක් සමඟ සම්බන්ධ කර ඇති අතර සමහර විට එය පදනම් වී ඇත්තේ සත්ව අයිතිවාසිකම් හා සෞඛ්‍ය තාර්කිකත්වය මත ය."
ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානය තිරසාර ආහාර වේලක් අර්ථ දැක්වුවේ ‘ආහාර හා පෝෂණ සුරක්‍ෂිතතාවයට දායක වන අඩු පාරිසරික බලපෑම් සහ වර්තමාන හා අනාගත පරපුර සඳහා සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජීවිතයක් සඳහා’ සහ ස්වාභාවික හා මානව සම්පත් යන දෙකම ප්‍රශස්ත කරන අතරම සැමට දැරිය හැකි ආහාරයක් ලෙසය. තිරසාර ආහාර වේලක් එහි පෝෂණ ප්‍රමාණවත් බව, පාරිසරික තිරසාරභාවය, සංස්කෘතික පිළිගැනීම සහ දැරිය හැකි මට්ටම අනුව මැනිය හැකිය.
යම් ආහාර රටාවක අඩංගු ආහාර වර්ග සම්පූර්ණයෙන්ම හෝ බහුතරයක් ශාක පදනම් කරගත් ආහාර වන්නේනම් එම ආහාර රටාව, ශාක පාදක ආහාර රටාවක් සේ සැලකේ. මෙම ආහාර රටාවට සාමාන්‍යයෙන් එළවළු, පලතුරු, ධාන්‍ය හෝ නිවුඩු සහිත ධාන්‍ය පිටි, රනිල ආහාර සහ වෙනත් ඇට වර්ග අයත් වේ. සත්ව නිෂ්පාදන ස්වල්පයක් අඩංගු වීමට හෝ කිසිම සත්ව නිෂ්පාදනයක් නොමැති වීමට පුලුවන් බැවින් ශාක පාදක ආහාර නිර්මාංශ ආහර නොවිය හැක.
මිනිසුන් සර්ව භක්‍ෂක වන අතර, විශාල පරාසයක ශාක හා සත්ව ආහාර පරිභෝජනය කළ හැකිය. ලැබෙන පොසිල සාක්ෂිවලට අනුව ආදී මානවයන්ගේ දත් මත තිබෙන රටාවන්ගෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ මුල් කාලීන හොමිනයිඩ් ශක්තිමත් ඔස්ට්‍රොලොපිතෙචීන් සහ හෝමෝ හැබිලිස් අවස්ථාවාදී සර්ව භක්‍ෂකයන් වන අතර ඔවුන් සාමාන්‍යයෙන් ශාක පදනම් කරගත් ආහාර වේලක් මත රැඳී සිටි නමුත් හැකි සෑම විටම මස් අතිරේකව සපයා ගත්හ.
පාරිසරික තිරසාර බව කාර්යක්ෂමතාව සහ පාරිසරික ආරක්ෂාව පිළිබඳ දර්ශක මගින් මැනිය හැක. කාර්යක්‍ෂමතාවය මඟින් යම් මට්ටමක ආහාර නිපදවීමට අවශ්‍ය යෙදවුම් හා ප්‍රතිදානයන්හි අනුපාතය මනිනු ලැබේ. ආදාන ශක්තිය යනු භෞතික මිනිස් ශක්තියේ නිමැවුමට සාපේක්ෂව ආහාර සැකසීම, ප්‍රවාහනය කිරීම, ගබඩා කිරීම සහ සේවය කිරීම ය. අනෙක් අතට, පාරිසරික ආරක්ෂාව යනු පාරිසරික පද්ධති සංරක්ෂණය කිරීමේ මට්ටමයි.
මැක්මනස්, කැතරින් ඩී. . "ශාක පදනම් කරගත් ආහාරයක් යනු කුමක්ද? ඔබ එය උත්සාහ කළ යුත්තේ ඇයි?". හාවඩ් වෛද්‍ය විද්‍යාලය. "ඔබ නිර්මාංශ හෝ සත්ත්ව ආහාර වලින් තොර බවත් කිසි විටෙකත් මස් හෝ කිරි අනුභව නොකරන බවත් එයින් අදහස් නොකෙරේ. ඒ වෙනුවට ඔබ සමානුපාතිකව ශාක ප්‍රභවයන්ගෙන් ඔබේ ආහාර වැඩි ප්‍රමාණයක් තෝරා ගනී."
ශාක පදනම් කරගත් යන්නෙහි අරුත කාලයත් සමඟ වෙනස් වී ඇති අතර, සත්ව ප්‍රභවයන්ගෙන් ලබා ගන්නා ආහාර අඩංගු නොවන සත්ත්ව ආහාර වලින් තොර ආහාර, නැතහොත් "ශාක පදනම් කරගත් ආහාර" යන්නට වර්තමානයේදී කිරි හෝ බිත්තර ඇතුළත් කරගත හැකි නමුත් මස් නොතිබිය යුතු අතර අර්ධ නිර්මාංශ ආහාර තුළ කුඩා මස් ප්‍රමාණයක් අඩංගු විය හැකිය.
බොහෝ විට, ප්‍රධාන වශයෙන් ශාකභක්ෂක ජීවීන් සත්ව ආහාර පදනම් කරගත් ආහාර කුඩා ප්‍රමාණයක් අනුභව කරනු ඇත. බොහෝ විට මෙය සුළුපටු වුවත්, ගේ කුරුල්ලන් වැනි සර්ව භක්‍ෂක හෝ ශාකභක්ෂක පක්ෂීන් බොහෝ විට තම පැටවුන් පෝෂණය කිරීමට කෘමීන් ලබාදෙන අතර වර්ධනයට ආහාර වඩාත් අවශ්‍ය වේ.
2019 දී යුරෝපා සංගමය ස්මාර්ට් ප්‍රෝටීන් නමින් වැඩසටහනක් දියත් කළ අතර පැස්ටා, පාන් සහ යීස්ට් අතුරු නිෂ්පාදන වැනි ධාන්‍ය වර්ග සමඟ මහා පරිමාණ, ශාක පදනම් කරගත් අපද්‍රව්‍ය නැවත භාවිතා කිරීම හදුන්වා දුන් අතර මස්, මුහුදු ආහාර, කිරි ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන සහ රසකාරකවලට ආදේශක ලෙස මේවා භාවිතා කරයි.
සමීප පරීක්ෂාවකින් පෙනී යන්නේ සූර්ය කුරුල්ලන් වැනි පැණි වලින් පෝෂණය වන කුරුල්ලන් මල් වලින් සොයා ගන්නා කුහුඹුවන් සහ වෙනත් කෘමීන් මතද රඳා සිටින බවයි. එය පොහොසත් ප්‍රෝටීන් සැපයුමක් සඳහා පමණක් නොව, පැණි වල නොමැති විටමින් බී 12 වැනි අත්‍යවශ්‍ය පෝෂ්‍ය පදාර්ථ ලබාගැනීම සඳහා ය.
යුරෝපයේ, ශාක පදනම් කරගත් මස් ආදේශක පරිභෝජනය 2019 දී ලෝක වෙළඳපොළෙන් 40% ක් වූ අතර, 2025 වන විට විකුණුම් 60% කින් වර්ධනය වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇති අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් සෞඛ්‍යය, ආහාර සුරක්‍ෂිතතාව සහ සත්ව සුභසාධනය පිළිබඳ සැලකිලිමත් වීම තුළින් මෙය සිදුවීමට ඉඩ ඇත.
පෝෂණ හා ආහාරවේදය පිළිබඳ ඇකඩමිය විසින් ස්ථානීය ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් යෝජනා කළේ හොඳින් සැලසුම් කළ ශාක ආහාර සෞඛ්‍යයට හිතකර වන අතර ගර්භණීභාවය, කිරි දෙන කාලය, ළමා කාලය, වැඩිහිටිභාවය සහ ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් ඇතුළු මුළු ජීවිත කාලය පුරාවටම සුදුසු බවය.
21 වන ශතවර්ෂයේ මුල් භාගය වන විට බිලියන 4 ක ජනතාවක් මූලික වශයෙන් ශාක පදනම් කරගත් ආහාර වේලක් මත ජීවත් වන බවට ගණන් බලා ඇත. සමහරක් වගා බිම්, මිරිදිය හා බලශක්ති සම්පත් හිඟය නිසා ඇති වූ සීමාවන් නිසා ශාක පදනම් කරගත් ආහාර ගැනීමට පෙළැඹුණු බව සනාථ වේ.
පළමු ඉඩම් පැල පරිණාමය වී වසර මිලියන 20 කටත් අඩු කාලයකදී, ආත්‍රපෝඩාවන් විසින් ශාක පරිභෝජනය කරනු ලැබීය. පාද හතරක් සහිත ශාකභක්ෂික භූමිස්පර්ෂ පෘෂ්ඨවංශීන් හා ටෙට්රාපෝඩාවන් පසුකාලීනව සංවර්ධනය විය. .
මුල් ටෙට්‍රපොඩ්ස් විශාල උභයජීවී පිස්කිවෝර්ස් විය. උභය ජීවීන් මාළු හා කෘමීන් මගින් පෝෂණය වීම දිගටම කරගෙන යන අතර සමහර උරගයින් නව ආහාර වර්ග දෙකක් ගවේෂණය කිරීමට පටන් ගත්හ: ටෙට්‍රපොඩ්ස් සහ ශාක ලෙස.
පාරිභෝගිකයින් ආහාර විස්තර සඳහා ආකල්ප හෙළි කරයි ". ., විලියම් රීඩ් බිස්නස් මීඩියා ලිමිටඩ්, සම්ප්‍රවේශය 2020 ජනවාරි 23.
මාංශ භක්‍ෂකය යනු අවම අනුවර්තනයකින් කෘමීන්ගෙන් ඈත් වී මධ්‍යම හා විශාල ටෙට්‍රපෝඩාවන් දෙසට යෑමය. නමුත්, අධික තන්තුමය ශාක ද්‍රව්‍ය පෝෂණය කිරීම සඳහා ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්වූ සංකීර්ණ අනුවර්තන මාලාවක් අවශ්‍ය විය.
සෞඛ්‍යය, ආහාර සුරක්‍ෂිතතාවය සහ සත්ව සුභසාධනය පිළිබඳ සැලකිල්ලෙන් 2019 දී යුරෝපීයයන් ලොව පුරා ශාක පදනම් කරගත් විකල්ප මස් වලින් 40% ක් පරිභෝජනය කළහ.
ශාකභක්‍ෂක මෙසොසොයික් සංසිද්ධියක් ලෙස දිගු කලක් තිස්සේ සිතුවද, ඒ පිළිබඳ සාක්ෂි පොසිල සොයාගත් විගසම සොයාගත හැකිය.
එක්සත් ජනපදය තුළ 2019 දී ශාක පදනම් කරගත් ආහාර සඳහා සිල්ලර වෙළඳපොල සාමාන්‍ය සිල්ලර ආහාර වෙළඳපොළට වඩා අට ගුණයකින් වර්ධනය විය.
ජනාධිපති රණසිංහ ප්‍රේමදාස 1993 දී දෙමළ කොටින් විසින් ඝාතනය කරන ලද අතර ඔහුගෙන් පසුව අග්‍රාමාත්‍ය ඩිංගිරි බණ්ඩා විජෙතුංග විසින් පාලනය කරන ලදී. ජනාධිපති විජේතුංග 1994 මැතිවරණයට ඉදිරිපත් නොවීමට තීරණය කළේය. එබැවින් එක්සත් ජාතික පක්ෂය ඔවුන්ගේ අපේක්ෂකයා ලෙස විපක්ෂ නායක ගාමිනි දිසනායක මහතා තෝරා ගත්තේය. ඔහුගේ ප්‍රධාන අභියෝගකයා වූයේ 1994 දී පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙන් ජයගත් මහජන සන්ධානයේ අගමැති චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග ය.
1994 ඔක්තෝබර් 24 වන දින ජනාධිපතිවරණ සමයේදී ගාමිනි දිසානායක දෙමළ කොටින් විසින් ඝාතනය කරන ලදී. ඡන්ද පත්‍රිකාවේ ඔහුගේ නම ඔහුගේ බිරිඳ ශ්‍රීමා දිසනායක විසින් ආදේශ කරන ලදී.
මීරා, සැවොම දන්නා පරිදි මීරා බායි හෙවත් මීරාබායි යනු , 16වන සියවසේ විසූ හින්දු යෝගී කිවිදියක මෙන්ම ක්‍රිෂ්ණා දෙවියන්ගේ බැතිමතියකි. ඇයව භක්තිමත්ව සෘෂිවරියක් ලෙසින් විශේෂයෙන් උතුරු ඉන්දීය හින්දු සමාජයේ පුදනු ලැබේ.
වුන්ඩ් විසින් මනෝ විද්‍යාෙව් වැදගත්ම ග්‍රන්තයක් වූ 1874 දී ප්‍රකාශයට පත් කලහ.මෙය මනෝ විද්‍යා ඉතිහාසයේ ප්‍රථම පාඨ ග්‍රන්තය ලෙස ඉතිහාස ගතවේ. මනෝ විද්‍යා විෂය නාමය බිහිකිරීමෙහි පුරෝගාමියා වන්නේ වුන්ඩ්ය.". ඔහු විඥ්ඥානය හැගීම් දැනීම් චිත්තවේග සංජානනය යන සාධක පිළිබද මනෝවිද්‍යාත්මක අධ්‍යන සිදු කළේය.
1875 දී වුන්ඩ් ලයිම්ෂිප් විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්‍යවරයෙකු ලෙස පත්විය.ඔහු එහි දී ප්‍රථම මනෝ විද්‍යා පර්යේෂණාගාරය 1879 දී ආරම්භ කළේය.නිලවශයෙන් මනෝ විද්‍යාෙව් උපත සිදුවන්නේ එතැන් සිටය.මෙතැන් සිට ස්වාධීන විශයක් ලෙස මනෝ විද්‍යාව සංවර්ධනයවීම ඇරඹිනි.ඔහු මෙම විශ්ව විද්‍යාලයේ දී මනෝ විද්‍යාව පිළිබද ප්‍රථම උපාධි පාඨමාලාව ඇරඹීය.
වුන්ඩ්ගේ මරණයෙන් පසුව ඔහුගේ ශිෂ්‍යයන් විසින් මනෝ විදෘ විෂය තවදුරටත් වර්ධනය කිරීමට දායකවිය. මේ අතර වුන්ඩ්ගේ සිසුවකු වූ ට්විච්නර් විසින් තම ගුරුවරයා හදුන්වාදුන් මනෝ විද්‍යා න්‍යායන් ව්‍යුහවාදය නමින් නම් කළේය.මනෝ විද්‍යා ඉතිහාසයේ ප්‍රථම මනෝවිද්‍යා ගුරුකුලය මෙයවිය.ට්ව්ච්නර් විසින් ව්‍යුහවාදය ඇමරිකාවතුල ප්‍රචාරය කැරිණි.
වුන්ඩ් තම අධ්‍යන වලදී මනසේ ත්‍රියාකාරීත්වය සිතීම සංජානනය යනු කරුණු කෙරේ අවධානය යොමු කළේය.වර්තමාන ප්‍රජානන මනෝ විද්‍යාෙව් සාකඡ්චා වන ප්‍රධාන සංකල්පයන්ද මේවා වෙයි. වුන්ඩ් ගේ අදහස් පසුව ප්‍රජානන මනෝවිද්‍යාව බිහිවීමට පදනම්විය.
කෙසේ වෙතත් පසුව බිහිවූ මනෝ විද්‍යා ගුරුකුල ව්‍යුහවාදයේ බොහෝ දුර්වලතා ඇතිබව පෙන්වා දුන්හ.මනෝ විද්‍යා ඉතිහාසයේ දෙවන ගුරුකුලය වූ කාර්‍යබද්ධවාදය තුල මෙන්ම වාර්‍යාවාදී මනෝ විද්‍යා ගුරු කුලය මගින්ද ව්‍යුහවාදය විවේඡනයටලක්විය.
කොළඹ නගර මධ්‍යයේ කොළඹ කොටුව දුම්රිය ස්ථානයකොළඹ පොලිස් ස්ථානය ඉතාමත් ආසන්නයෙන්ම මැනිං මාර්කට් එක පිහිටා තිබේ. ශ්‍රී ලංකාවේ නොයෙක් ප්‍රදේශයන් වෙතින් ගොවි මහතුන් විසින් වගා කරනු ලබන එළවලු පලතුරු ඇතුලත් සෑම දෙයක්ම මෙම ස්ථානයෙන් තොග මිලට සහ සිල්ලර මිලට අනෙකුත් ප්‍රදේශයන්ගේ මිලට අඩුවෙන් ගැනී මේ හැකියාවක් ඇත කොළඹ කොටුව දුම්රිය ස්ථානයේ සිට ඉතාමත්
යටත් විජිත පාලන සමයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරයාව සිටි සර් ජෝන් ඇන්ඩර්සන් ගෙන් පසු ආණෟඩුකාර ධූරයට පත් සර් විලියම් හෙන්රි මැනිං ආණ්ඩුකාරයාගේ පාලන කාලසීමාවේදී රජයේ ආහාර ගබඩා සංකීර්ණයක් ලෙසින් මැනිං ආහාර ගබඩාව ලෙසින් ප්‍රශීද්ධියට පත්විය එදා මෙදා අතර තුර කාලයේ සිට මෙම ගබඩා සංකීර්ණය වසර කිහිපයක් ක්මා ගොස් ඇත
යටත් විජිත පාලන සමයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරයාව සිටි සර් ජෝන් ඇන්ඩර්සන් ගෙන් පසු ආණ්ඩුකාර ධූරයට පත් සර් විලියම් හෙන්රි මැනිං ආණ්ඩුකාරයාගේ පාලන කාලසීමාවේදී රජයේ ආහාර ගබඩා සංකීර්ණයක් ලෙසින් මැනිං ආහාර ගබඩාව ලෙසින් ප්‍රශීද්ධියට පත්විය එදා මෙදා අතර තුර කාලයේ සිට මෙම ගබඩා සංකීර්ණය වසර කිහිපයක් ගොස් ඇත
මැනිං මාර්කට් යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ කොළඹ නගරයේ පිහිටි පුධාන තොග සහ සිල්ලර වෙළද මධ්‍යස්ථානය වේ.
සිහින්, ත්‍රිකෝණාකාර කොළ මෙම රිකිලිවල බූවක් මෙන් පෙනෙන ආකාරයට පැතිර පවතින අතර රිකිලි කෙලවර ගෙඩි හටගනී.ගැහැණු බීජ කේතුවල කොරපොතු ඇති අතර බිත්තර හැඩැතිවේ. විශාලත්වයෙන් සෙන්ටිමීටර 10–15 දිග සෙන්ටිමීටර 7–11 පළල වේ. සංඛ්‍යාවෙන් වැඩි පිරිමි පරාග කේතු රිකිලි අගිස් වල ඇති අතර ඒවා කොරපොතු සහිත නරිවල්ග හැඩැති අතර සෙන්ටිමීටර 5 දිග වේ.
මේ ගස් වලට කුක් පයින් කියලත් හඳුන්වන්නේ මේවා පලමුවරට අධ්‍යනය කරලා තියෙන්නේ කැප්ටන් කුක් ගේ නායකත්වයෙන් ලොව වටා ගමන් කරපු ගවේශණ චාරිකාවකට සම්බන්ධ වෙලා හිටපු යෝහාන් රයින්හොල්ඩ් ෆොස්ටර් කියන උද්භිද විද්‍යාඥයා. ඔහු තමයි මේවා කුක් පයින් කියලා හඳුන්වන්න පටන් ගත්තේ.
කුක් පයින් සිය නිජබිම් ප්‍රදේශවල මීටර් 60 ක් පමණ උසින් වැඩෙන සුවිශේෂී පටු කේතුකාකාර ගසකි. ගස් සිහින්, සර්පිලාකාර ලෙස ඉහලට විහිදෙන මුදුන් කොතක් ඇත. කුක් පයින් වල පොත්ත කඩදාසි තීරු මෙන් ගැලවී යන අතර ගෝරෝසු අළු පැහැයෙන් යුක්තවන අතර මැළියම් බහුලයි.
සාමාන්‍යයෙන් කේතුධර ශාඛ උතුරු අර්ධගෝලයේ ශීත ප්‍රදේශවල වැවුනත්, නිව් කැලිඩෝනියා පයින් ගසේ නිජබිම ඝර්මකළාපයට අයත් පැසිෆික් සාගරයේ කැලිඩෝනියා දූපත් සමූහයයි.
ගසේ අතු සාපේක්ෂව කෙටිවන අතර තිරස්ව පිහිටා සර්පිලාකාරව කඳ දිගේ පැතිර පවතී. නිව් කැලිඩෝනියා පයින්අතු රැහැන් වැනි තිරස් කුඩා රිකිලි වලින් ආවරණය වී ඇත.
කොටි ත්‍රස්තයින් මෙම විශේෂ බලකාය වෙත මරාගෙන-මැරෙන, පුපුරන ද්‍රව්‍ය සහිත, සන්නාහ-තහඩු වලින් යුත් ට්‍රක් රථයක් එවන ලදි. සැහැල්ලු ගිනි අවි වලින් එල්ල කරන ප්‍රහාර මෙම ට්‍රක් රථය නැවැත්වීමට සමත් නොවූ අතර, -7 රොකට් විදිනයකින් සන්නද්ධ වූ චන්ද්‍රසිරි බන්ඩාර එයින් ට්‍රක් රථය විනාශ කිරීම සඳහා ඉදිරියට ගියේය. ඔහු ට්‍රක් රථය වෙත රොකට්ටුවක් එල්ල කලත් එය පිපිරී ගියේ නැත. චන්ද්‍රසිරි බණ්ඩාර ඉක්මනින් තවත් රොකට්ටුවක්, රොකට් විදිනයට ඇතුලු කලේය.
2009 පෙබරවාරි මුල වනවිට, ශ්‍රී ලංකානු හමුදාවෝ කොටි හමුදාවන් පුදුකුඩිඉරිප්පු හි කුඩා ප්‍රදේශයකට සීමා කොට තිබූහ. 2009 පෙබරාවාරි 3 වැනිදා, කොටි හමුදාව ප්‍රහාරයක් එල්ල කල අතර, හමුදාවේ 4 වෙනි කාර්‍ය බලකාය එයින් පසුබැස්සහ. මේ අතර, 2 වෙනි විශේෂ බලකායේ ඒකක මෙම ප්‍රහාරය මැඩ පැවැත්වීම සඳහා කැඳවන ලදි. මේ වන විට චන්ද්‍රසිරි බන්ඩාර එම බලකායේ කෝප්‍රල්වරයෙකු ලෙස සේවය කරමින් සිටියේය.
දිසානායක මුදියන්සේලාගෙ සුගත් චන්ද්‍රසිරි බන්ඩාර ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදා සොල්දාදුවකු වේ. ඔහු ශ්‍රී ලාංකික සිවිල් යුද්ධයේ අවසාන භාගය වූ, හතරවෙනි ඊලාම් යුද්ධයේදි හමුදාවේ විශේෂ බලකා රෙජිමෙන්තුවේ සේවය කරන ලදි. චන්ද්‍රසිරි බණ්ඩාර තම ජීවිතය කැපකරමින් දෙමළ ඊලාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානයේ මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාරයක් වැළක්වීමට කටයුතු කිරීම හේතුවෙන්, ඔහුව ශ්‍රී ලංකාවේ විශිෂ්ටතම හමුදා ප්‍රදානය වූ, පරම වීර විභූෂනයෙන් පිදුම් දෙන ලදීය.
චන්ද්‍රසිරි බණ්ඩාර මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ, බිබිලේ නගරයේ උපත ලදීය. ඔහුගෙ බිරිඳ වූ මංගලිකා සමග විවාහයෙන් පසු ඔවුන් රත්මලානෙහි පදිංචි වූ අතර ඔවුන් දෙදෙනාට එක් දියනියක් විය.
විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉතිහාසයේ ගතික සංවර්ධනයෙහි අනුක්‍රමික අවධීන් මාලාවකි. පීඨ දෙකක් පමණක් ඇති ආයතනයකින් එය ජාතික පර්යේෂණ විශ්වවිද්‍යාලයක් වූ අතර, දකුණු ඌරල් කලාපයේ පමණක් නොව රටෙහි විද්‍යාත්මක හා අධ්‍යාපනික මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් වී තිබේ. අද යනු නවීනතම තරුණයන් සඳහා ආරම්භක ලක්ෂයක් හා නවීන වර්ධන වේදිකාවක් වන අතර, අභිලාෂකාමී සහ ස්වයං විශ්වාසී පුද්ගලයින් සඳහා ඔවුන්ගේ අභියෝගාත්මක අදහස් සහ ව්‍යාපෘති සදහා මෙය කදිම ස්ථානයකි.
දකුණු ඌරල් රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාලය යනු විශ්මයජනක ඉතිහාසයක් සහ විවිධාකාර සම්ප්‍රදායන් සහිත විශ්ව විද්‍යාලයකි. එහි විද්‍යාත්මක ජයග්‍රහණ, උසස් අධ්‍යාපනය සූදානම් කිරීමේ මට්ටම, මූලික හා අධ්‍යායන පදනම, පර්යේෂණ හා ක්‍රියාකාරි ක්‍රියාකාරිත්වයන් සඳහා ද්‍රව්‍යමය සහ තාක්ෂණික පහසුකම් සඳහා ප්‍රසිද්ධියක් උසුලන බහු-අධ්යාපන ආයතනයකි ක්‍රියාවලියකි.
චෙලයබින්ස්ක් විශ්වවිද්‍යාලයය යනු රුසියාවේ විශාලතම අධ්යාපන ආයතනයකි. රුසියානු සමූහාණ්ඩුවේ අධ්‍යාපන හා විද්‍යා අමාත්‍යාංශයේ රාජ්‍ය ශ්‍රේණිගත කිරීම අනුව, රුසියානු විශ්ව විද්‍යාලවලින් ඉහළම දස දෙනා අතරින් එකක් වන අතර, උපාධි අපේක්ෂකයින්ගේ සංඛ්‍යාව අනුව රුසියාවේ විශාලතම විශ්වවිද්‍යාලය වේ.
තමන්ගේම නවීන අධ්‍යාපනික ක්‍රමයක් නිර්මාණය කර ඇත. මෙහි වැඩ කරන පුහුනු බංකු 4000 කට වඩා වැඩිය. පරිගණක සමාකරණයන් සහ පුහුණුකරුවන්, විවිධ වර්ගයේ පරිගණක සහ විශ්වවිශ්වවිද්‍යාලයේ වෘත්තීය පුහුණුව සඳහා විවිධාකාර පරිගණක ඇත.
හි දී, දුරස්ථ ඉගෙනුම් ක්‍රමවේදයන් වැඩි දියුණු කර ඇත - සහ - - මෙන්ම ආකෘතියේ දැවැන්ත දුරස්ථ අධ්‍යාපන පාඨමාලාද වර්ධනය කර ඇත.
ජෙනරාල් එන් යූ එම් මහේෂ් ඩබ්ලිව් සේනානායක, ආර්ඩබ්පී, ආර්එස්පී, වීඑස්වී, එසප, පීඑස්සී මහතා ජේෂ්ඨ ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාව නිලධාරියකු හා හමුදා ඉංජිනේරු වරයෙකි. ශ්‍රී ලංකා හමුදාවේ හිටපු අණ දෙන නිලධාරියෙකු වූ අතර ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදා විශේෂ බලකා රෙජිමේන්තුවේ රෙජිමේන්තුවේ කර්නල්වරයෙකි . ශ්‍රී ලංකා සිවිල් යුද්ධයේ අදියර හතරේම ප්‍රවීණයෙකු වන ඔහු එහි උතුරු හා නැගෙනහිර පලාත් දෙකෙහිම සේවය කර ඇත.
මූලික අධ්යාපනය කොළඹ ආනන්ද විද්යාලය, කොළඹ යෙන්ද, පසුව ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ හමුදාව අණ හා මාණ්ඩලික විද්යාලයෙන් සහ සිවිල් ඉංජිනේරු විද්යා උපාධියක් ජවහර්ලාල් නේරු විශ්ව විද්යාලයෙන් උපාධි ලබාගෙන ඇත.
බලංගොඩ මානවයා හෝර්ටන් තැන්නේ දඩයමේ යෙදුනු බවටද පුරාවිද්‍යාඥයින් සාක්ශි සොයාගෙන තිබෙනවා. හෝර්ටන් තැන්න ජාතික වනෝද්‍යානයෙන් බලංගොඩ මිනිසා භාවිතා කලා යයි සැක කෙරෙන කුඩා ගල් ආයුධ හමුවී තිබෙනවා. මේ පිලිබඳව හෝර්ටන් තැන්න ජාතික වනෝද්‍යානයේ ලෝකාන්ත මංපෙතෙහි පිවිසුමේ පිහිටා ඇති සංචාරක තොරතුරු මධ්‍යස්ථානය හෝර්ටන් තැන්නේ බලංගොඩ මානවයාගේ ක්‍රියාකාරකම් පිලිබඳව මූලික තොරතුරු සපනයවා.
බටහිර හා දකුණු යුරෝපය නිජබිම කරගත් යූලෙක්ස් - යුරෝපීයයන් පදිංචියට ගිය ලංකාව, ඔස්ට්‍රේලියාව, නවසීලන්තය, දකුණු අප්‍රිකාව වගේ රටවල පැතිරුනා. යූලෙක්ස් වැඩිවශයෙන්ම දකුණු යුරෝපීය කාළගුණයට සමාන කාළගුණයක් තියෙන නුවර එලිය දිස්ත්‍රික්කයේ හෝර්ටන් තැන්න ප්‍රදේශයේ වැවෙන අතර දැන් ආක්‍රමණික ශාකයක් ලෙස හඳුනාගෙන තියෙනවා. කහ පාට මලක් පිපෙන මේ ආක්‍රමණිකයා ශීඝ්‍රයෙන් පැතිරෙමින් ආවේණික ශාකවලට ඇති ඉඩකඩ අහුරනවා.
ලංකාවෙන් පිටව ගිය සැමුවෙල් බේකර් අප්‍රිකාවේ ගවේෂණ චාරිකාවල යෙදෙමින් එකල අභිරහසක්ව පැවති නයිල් ගඟ ආරම්භවන ජල මූලාශ්‍රය සොයා ගත්තා. ඒ 1862දී. අප්‍රිකාවේ සිදුකල අති දුශ්කර දේශාටන චාරිකාව හා එහිදී සිදුකල වැදගත් සොයාගැනීම් නිසා 1866දී සැමුවෙල් බේකර්ට නයිට් පදවිය හිමිවූ අතර ඉන්පසු සර් සැමුවෙල් බේකර් ලෙස හැඳින්වෙන්නට වුනා. අප්‍රිකාවේ සිදුකල ගවේෂණයන් සිහිවීමට උගන්ඩාවේ කඳුවැටියක් "මවුන්ට් බේකර්" ලෙස නම්කොට තිබෙනවා.
මහ එලිය හෙවත් ගෝන තැන්න බ්‍රිතාන්‍ය වැවිලි කරුවන් අතර ජනප්‍රිය දඩබිමක් වූවා. විශාල ගෝනුන් මෙන්ම දැන් වඳවී ඇති අලිඇතුන් රංචුපිටින් මෙහි දකින්නට ලැබුණු අතර උඩරට ධනවත් වතුහිමියන් මෙහි දඩයම් ආවා. එලෙස පැමිණි දඩයම් කණ්ඩායම්වලට පහසුකම් සැපයීම සඳහා දඩයම් නිවහන් දෙකක් මෙහි තිබුණා. ඒ තෝමස් ෆා පිහිටවූ "ෆා ඉන්" නම් දඩයම් නිවහනත් ඇන්ඩර්සන් වතුපාලකයා ඉදිකල "ඇන්ඩර්සන් දඩයම් නිවහනත්ය"
1846 සැමුවෙල් බේකර් නම් බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයෙක් නුවර එලියේ මහගස්තොට විශාල ගොවිපොලක් ආරම්භකලා. දක්ෂ දඩයක්කරුවෙකු වූ බේකර් ඔහු ලියූ " " හා " " නම් පොත්වල මහ එලියේ ගෝනුන් දඩයම්කල හැටි විස්තර කර තිබෙනවා. මහ එලියේ ඇති බේකර් ඇල්ල, සැමුවෙල් බේකර් සිහිවීමට නම්කර තිබෙනවා.
බලංගොඩ මානවයා වසර 31,000කට පෙර සිටම ශිලා ආයුධ නිර්මාණයක කරගැනීමේ තාක්ශණය බිහිකොට ගෙන තිබූ බව ආචාර්ය ප්‍රේමතිලක තවත් පර්යේෂකයින් ගණනාවකගේ පර්යේෂණ නිබන්ධන උපුටා දක්වමින් පෙන්වා දෙයි. බලංගොඩ මානවයාගේ ගල් ආයුධ හෝර්ටන් තැන්නෙන් හමුවී අතර බලංගොඩ මානවයා ගල් ආයුධ නිර්මාණය කරගත්තේ යුරෝපයේ ගල් යුගයේ මිනිසා ආයුධ නිර්මාණය කරගැනීමට සෑහෙන කාලයකට පෙර බවද එහි සඳහන් වේ.
මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 2000කට ඉහලින් පිහිටි මහ එළිය හෙක්ටාර 3169ක වපරිසයෙන් යුතුයි. මහ එළිය යටත් විජිත සමයේ "එල්ක් ප්ලේන්ස් - " හෙවත් ගෝනුන් බහුල තැන්න ලෙසද හැඳුන්වුනේ මෙහි දකින්නට ලැබෙන සැම්බර් නැමති ගෝනුන් විශේෂය නිසයි.
යන ජෛව පද්ධතියි. මහ එළියෙන් පෝෂණය වන ජළධාරා අතර මහවැලියේ ප්‍රධාන අතු-ගංගාව වන ආගාර ඔය, කැළණි ගඟේ ආරම්භය වන බගවන්තලා ඔය හා වළවේ ගඟේ ප්‍රධාන අතු-ගංගාව වන බෙළිහුල් ඔය වනවා. ලංකාවේ දෙවැනියට හා තුන්වැනියට උසම කඳු වන කිරිගල්පොත්ත හා තොටුපොල කන්ද මහ එළිය පෙනෙන මානයේ පිහිටා තිබෙනවා.
ගෝනුන්ට අමතරව රතු උණහපුළුවා, ලංකා දිවියා, දිය බල්ලා හා දඬුලේනා දැකගන්නට පුළුවන්. ඊට අමතරව කළු වඳුරා, රිලවා හා වළසුන්ද ඉඳහිට දකින්නට පුලුවන්. අතීතයේදී මහ එළියේ අතිවිශාල අලි ඇතුන් ගහණයක්ද වාසය කොට ඇතත් මීට වසර 70කට පමණ පෙර සිට මහ එළිය ප්‍රදේශයේ ඇතුන් දකින්නට ලැබී නෑ.
තෝමස් ෆා ඉදිකල "ෆා ඉන්" නිවහන අද හෝර්ටන් තැන්නේ ලෝකාන්ත මංපෙත ආරම්භයේ ඇති සංචාරක තොරතුරු මධ්‍යස්ථානය බවට පත්වී තිබෙනවා. ඇන්ඩර්සන්ගේ දඩයම් නිවහන අද වනජීවී දෙපාර්තමේන්තුව මගින් පාලනය වන "ගිණිහිරිය සංචාරක නිවහන" බවට පත්වී තිබෙනවා.
මහඑළිය ජාතික වනෝද්‍යාන භූමිය වනජීවී දෙපාර්තමේන්තුව මගින් පාළණය වන අතර, එයවටා ඇති හෙක්ටාර 18,000කින් පමණ වන රක්ශිත වනාන්තර භූමිය වන සංරක්ශණ දෙපාර්තමේන්තුව මගින් පාළණය වනවා. මහ එළියේ ජෛව පද්ධති 4ක් දකින්නට ලැබෙන අතර ඒවා
මෙම ලිපිය හෝර්ටන් තැන්න හෙවත් මහ එලිය ඉතිහාසය ගැන ලියවී ඇති අතර ඔබට හෝර්ටන් තැන්න ජාතික උද්‍යානය ගැන දැනගැනීමට, එම විකිපීඩියා ලිපිය වෙත මෙතනින් පිවිසෙන්න.
මහවැලි, කැළණි හා වළවේ ගංගාවල ආරම්භක ජල පහරවල් හෝර්ටන් තැන්නෙන් ආරම්භවන නිසා ජලපෝෂක ප්‍රදේශයෙක් ලෙස මෙහි වැදගත්කම හිතා ගන්න පුලුවන්.
මෙම විහාරස්ථානය පිහිටි පොකුණුවිට ග්‍රාමයට ‘’පොකුණුවිට’’ යන නම නිර්මාණය වීම සම්බන්ධව ජනප්‍රවාද කිහිපයක් පවතී. ඉන් එකක් ලෙස “පොකුණු+අවට’’ යන්නෙන් “පොකුණුවිට’’ යන නම සකස් වීය යන ජනප්‍රවාදය දැක්විය හැකිය. එම ජනප්‍රවාදය ඇති වීමට හේතුව විහාර භූමිය හා ඒ අවට ප්‍රදේශය තුළ විසිරී පැතිරී ඇති පොකුණු සමූහය නිසා විය හැකිය.