polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1884දී හෙතෙම පළමු ඉංග්‍රීසි භාෂා මුස්ලිම් පාඨශාලාව ඔරබි පාෂා සහ වපිචි මරික්කාර් සහාය ඇති ව කොළඹදී අරඹන ලදී.
1838 ජුනි 11 දින මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ දී උපත ලැබූ මුහම්මද් කාසිම් සිද්ධි ලෙබ්බේ මහතා කීර්තිමත් නීතිඥවරයෙක්, අධ්‍යාපනඥයෙක්, විද්වතෙක්, සමාජ සේවකයෙක් මෙන් ම මුස්ලිම් ප්‍රජා නායකයෙක්ද විය. ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු මුස්ලිම් ජාතික නීතිඥවරයාද විය.
සිද්ධි ලෙබ්බේතුමන්ගේ මුතුන් මිත්තන් තමිල්නාඩුවේ පදිංචි වී සිට පසු ව මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයට සංක්‍රමණය වූ අරාබි ජාතිකයන් විය. ඔහුගේ පියා වූ මුහම්මද් සිද්ධි ලෙබ්බේද ශ්‍රී ලංකාවේ මුල් ම නීතිඥවරුන්ගෙන් අයෙක් විය.
අරාබියානු අධ්‍යාපනයක් ලබා තිබූ මුහම්මද් ලෙබ්බේ නම් සිය වැඩිමල් සොයුරා වෙතින් හෙතෙම දමිළ සහ ඉංග්‍රීසි භාෂාවන් මෙන් ම කුරාණය පාරායනා කිරීමටද උගත්තේ ය. පසුව ඔහු පාසලට ඇතුල් වී මූලික අධ්‍යාපනය ලැබුවේ ය.
මෙම පුරාවස්තූන් කිසිවක ඒවා අත්පත් කරගත් ආකාරය පිළිබඳ පුරාවිද්‍යාත්මක වාර්තාවක් ඇතුළත් නොවේ. මේ නිසා ඒවා මුලින් පිහිටුවා තිබූ ආකාරය සනාථ කළ නොහැකි ය. ලූවර් සිංහ රුව සහ අනුගාමී ශිලා ඵලකය හිමි කරගැනුණේ 1948දී පැරීසියානු පුරාවස්තු වෙළෙන්දකුගෙනි. මෙට් සිංහ රුව ද 1948දී නිව් යෝක් පුරාවස්තු වෙළෙන්දකුගෙන් මිලදී ගැනුණේ ජෝසෆ් පුලිට්සර් බික්වෙස්ට්ගේ අනුග්‍රහය යටතේ ය.
ලූවර් සිංහ රුව යන මිනුම්වලින් යුත් අතර, ඒවා සම්බන්ධ කොට ඇති ඵලකයේ පළල කි. තඹ ඵලකයේ ඇති ලේඛනයේ බොහෝ කොටස් මැකීගොස් ඇතත්, එහි කියවාගත හැකි මට්ටමේ පවතින කොටස් අනුව සනාථ වී ඇත්තේ ඒවා ශිලා ඵලකයේ ඇතුළත් ලේඛනයේම පිටපතක් බවයි. සුදු හුනුගල් ඵලකය තඹ ඵලකයේ පහළ කොටස හා ගැළපෙන අතර, එහි මිනුම් පරිදි වේ. එහි පහත අභිලේඛනය ඇතුළත් ය:
මෙම අභිලේඛනය හරියානු භාෂාවෙන් ලියැවුණු මෙතෙක් හඳුනාගැනුණු පැරණිතම ලේඛනය වේ. මෙම ශිලා ඵලකය ද පෝහ කුඤ්ඤය සමග වළලා තිබී ඇති බව පෙනෙන්නේ, ඵලකයේ ඇති කොපර් ඔක්සයිඩ සලකුණු අනුව ය. එසේම ශිලා ඵලකයේ තැවරී තිබූ කොපර් ඔක්සයිඩවල සලකුණු නැවත තඹ ඵලකයේ ද තැවරී ඇත.
පසුකාලීන සිල්ලා සමයේ කලාව සහ සංස්කෘතියට ස්වර්ණමය යුගයක් උදා විය. බුදු දහම සිල්ලා සංස්කෘතියේ ප්‍රධාන අංගයක් බවට පත් විය.දියුණු කොරියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සහ බෞද්ධ ආභාසය අතර සම්බන්ධතාව පෙන්වීමට බුල්ගුක්සා වැනි බෞද්ධ විහාර නිදසුන් වශයෙන් දැක්විය හැක. මෙකල රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලත් ගෘහ නිර්මාණ අංග ලෙස හ්වංන්‍යොංසා විහාරය, බුන්හ්වංසා විහාරය සහ ලෝක උරුම අඩවියක් වන සොක්ගුරාම් ලෙන් හැඳින්විය හැක.
මෙකල බුදු දහම දියුණුවට පත් විය. බොහෝ කොරියානු බෞද්ධයෝ චීන බෞද්ධයින් අතර ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වූහ. ඔවුහු චීන බුදු දහම නගා සිටුවීමට කටයුතු කළහ. එවැනි වැදගත් පුද්ගලයින් අතරට වොන්ච්‍යුක්, වොන්හ්යෝ, උයිසං, මුසං, සහ කිම් ග්යෝ-ගක් වැන්නවුන් අයත් විය. සිල්ලා කුමරකු වූ කිම් ග්යෝ-ගක්ගේ බලපෑම යටතේ ජියුහුවා කන්ද චීන බුදු දහමේ එන පූජනීය කඳු සතරෙන් එකක් ලෙස නම්කෙරිණි.
එක්සත් කිරීමේ යුද්ධවලින් පසුව ටෑං රාජවංශය පැරණි ගොගුර්යෝ රාජ්‍යයට අයත් භූමිය අත්පත් කරගත් අතර, බෙක්ජේ රාජ්‍යයේ ද සිය ජනාවාස පිහිටුවමින් එම රාජ්‍යය ද පාලනය කිරී‍මට උත්සාහ ගත්තේ ය. 671දී සිල්ලා රාජ්‍යය විසින් බෙක්ජේ රා්‍යෙයේ දී සහ උතුරුදිග කොරියානු ප්‍රදේශයේ දී චීන හමුදා වෙත ප්‍රහාර එල්ල කරන ලදී.
9වන සියවස වන විට සිල්ලා රාජධානිය තුළ දේශපාලන අර්බුද පැන නගින්නට විය. අතිශයින් දුර්වල තත්ත්වයකට පත්ව තිබූ සිල්ලාවේ විසූ පැරණි බෙක්ජේ රාජ්‍යයට අයත් වැසියෝ පසුකාලීන බෙක්ජේ රාජ්‍යය පිහිටුවූහ. උතුරු දෙසින්, කැරලිකරුවන් විසින් ගොගුර්යෝ රාජධානිය යළි පිහිටුවමින් පසුකාලීන තුන් රාජධානි සමය ආරම්භ කරන ලදී.
අනතුරුව 674දී ටෑං රාජවංශය විසින් සිල්ලාව ආක්‍රමණය කරන ලදී. නමුත් උතුරුදිගින් ටෑං හමුදා පරාජය කිරීමට සිල්ලා රාජ්‍යය සමත් විය. 676දී ටෑං හමුදා අර්ධද්වීපයේ පලවා හැරි සිල්ලා රාජධානිය තුන් රාජධානිවලින් බොහෝමයක් ප්‍රදේශ එක්සත් කිරීමට සමත් විය.
උතුරු–දකුණු රාජ්‍ය යුගය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ කොරියානු අර්ධද්වීපයේ දකුණේ සහ උතුරේ පිළිවෙලින් පසුකාලීන සිල්ලා සහ බල්හේ රාජධානි සමගාමීව පැවති කොරියානු ඉතිහාසයේ යුගයයි.
පසුකාලීන සිල්ලා රාජ්‍යය තවත් වසර 267ක් පැවති අතර,ක්‍රි.ව. 935දී ග්යොංසුන් රජ සමයේ පසුකාලීන සිල්ලාව ගොර්යෝවට ඈඳාගන්නා ලදී.
ඔහුගේ කලා ජීවිතයට අවුරුදු හතලිස් පහකි. රන් කහවණු ටෙලි නාට්‍ය හරහා පුංචි තිරයට ආ ඔහු කතුරු මුවත් චිත්‍රපටය හරහා සිනමාවට සම්ප්‍රාප්ත වූ පුද්ගලයෙකි. සිනමා නළුවකු රෙක්ස් ගොඩ නඟා ගත්තේ සුවිසල් ප්‍රතිරූපයකි. සටන්කාමී මාරාන්තික රංගනයක යෙදෙමින් සිංහල සිනමාවට විශිෂ්ට සේවයක් කළ කලා ශිල්පියෙකි. එයට කදිම නිදසුන ලොකුම හිනාව චිත්‍රපටයයි. ඒ සේම ඔහුගේ බොහෝ චිත්‍රපටවල බිහිසුණු අත්දැකීම්වලට මට මුහුණ දීමට සිදුවිය. ඒ අතර මරුවා සමඟ වාසේ, යකඩයා, යළි ඉපදෙන්නයි චිත්‍රපට ද හැඳින්විය හැකිය.
රෙක්ස් කොඩිප්පිලි යනු සිංහල සිනමාවේ දුෂ්ටයාට නව පණක් දුන්න පුද්ගලයෙක් සහ රංගන ශිල්පියෙක් සේම නිෂ්පාදන කළමනාකරුවෙක්, චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙක් වන ඔහු නිෂ්පාදනය කළ චිත්‍රපට අතර අහස් මාළිගා, බයිසිකලේ චිත්‍රපට ඇතුලත්ය. රණදෙරණ, කදිරා චිත්‍රපටවල නිෂ්පාදන අධිකාරි ලෙසත් කටයුතු කර ඇත. ඔහු රඟපෑ සියලු චරිත අභියෝගාත්මකය. ඒ අතර ප්‍රභල ලෙස රක්තා, මුවන්පැලැස්ස 1, 2, 3, උතුමාණෙනි, කොටි වලිගය, අහිමි දඩමං, හුලවාලි, චන්දිරා, සංඛපාලි, මරුවා සමග වාසේ චිත්‍රපට හැඳින්විය හැකිය.
ඒ 1969 දී රෙක්ස් සලාකා ආයතනයේ රැකියාවෙහි නියැලෙමින් සිටියදී, කේ. ඒ. ඩබ්ලිව්. පෙරේරා, ඔස්වල්ඩ් ජයසිංහ සමඟ පැමිණ ඔහුට කතුරුමුවත් චිත්‍රපටයේ පොකට්කරුගේ චරිතය කිරීමට කැමතිදැයි කියා ඇසීය. දිගටම රඟපෑම කරන්න නොහිතූ ඔහු, ඉල්ලීමට රැකියාව කළ සේවා ස්ථානයෙන්ද සහයෝගය ලබා දුනි. එදින ෂූටින් තිබූයේ කොළඹ සෙලින්කෝ ගොඩනැඟිල්ල ආසන්නයෙහියි. සරොමක් හැඳ පොකට්කාරයා ලෙස සේනාධීර රූපසිංහ හා නීලා ලියනගෙදර සාප්පු සවාරි යමින් සිටියදී සේනාධීරගේ පොකට් එක සොරා ගන්නා ලදි.
ලොකුම හිනාව ෂූට් කිරීමේ දී උණබම්බු පටවපු ලොරියක් උඩින් මෝටර් සයිකලයක් පන්නා මෝටර් සයිකලයට යට වීමෙන් ඔහුගේ කකුල තුන් පලකින් කැඩී, මාස නවයක් කොළඹ මහ රෝහලෙහි ඥාණසේකර වෝඩ් එකේ නේවාසිකව ප්‍රතිකාර ලැබීය. ඒ ලොකුම හිනාව නිෂ්පාදක ඊ. ඒ. පී. එදිරිසිංහගේ අවශ්‍යතාවයට මාරක පිම්ම පැනීය. එම චිත්‍රපටය පැමිණීමට පෙර සෙටම හෝල් හි එහි ට්‍රෙලර් යෑමත් සමඟ මිනිසුන් තුළ චිත්‍රපටය නිකුත් වනතුරා ඉවසිල්ලක්ද නැතිවිය.
කේ. ඒ. ඩබ්ලිව්. පෙරේරාගේ කතුරු මුවත් චිත්‍රපටයේ පොකට්කරුවෙක්ගේ සුළු චරිතයකට රෙක්ස් හට ආරාධනා කරන ලදි. එහිදී ඔහු ඉදිරිපත් කළ රංගනයට බොහෝ සතුටට පත් වූ, කේ. ඒ. ඩබ්ලිව් මහතා "රෙක්ස් ඒ සීන් එක අපි අයින් කරන්නම්. ඔයාට හොඳ ගාණකුත් දෙන්නම් චිත්‍රපටයේ මේන් විලන්ට ඔයා රඟපාන්න" කියා පැවසූ තැන් සිට ඔහු එම රංගනයම අවුරුදු හතලිස් පහක් පුරා ගෙන පැමිණියේය.
එදා මෙදාතුර ඔහු චිත්‍රපට දෙසීය ඉක්මවවා ඇත. ටෙලි නාට්‍ය ද විශාල සංඛ්‍යාවක් රඟ පා ඇත. මෙගා ටෙලි නාට්‍ය දහයක් ඒ අතර වෙයි. දාමිණී මෙගා ටෙලි නාට්‍යයෙන් මෙගා ටෙලිනාට්‍ය රඟපෑම පටන් ගත් අතර අවසන් නාට්‍ය ගිනි අවි සහ ගිනි කෙළි වේ.
වසර 2,000 කට පමණ පෙර අතීතයෙ සිටම මෙම ශාකය කුළුබඩුවක් ලෙස භාවිතා කරන ලදී. එය 1 වන සියවසේ රෝම කතුවරයා වන විසින් සඳහන් කරන ලදී. ශාක පත්‍ර ද විනාකිරි වලින් අච්චාරු දමන ලදී. 13 වන සියවසේ ප්‍රංශයේ බීජ අඹරා භාවිතා කරන ලදී. ඒවා මුසු නොකළ මිදි යුෂ නිර්මාණය කරන ලදී. මෙය පසුව "" බවට පත් විය.
කුළුබඩුවක් සාමාන්‍යයෙන් සාදනු ලබන්නේ ශාකයේ බිම් බීජ වලින් වන අතර බීජ කබා ඉවත් කර ඇත. කුඩා බීජ තද වන අතර තද දුඹුරු සිට කළු දක්වා වර්ණයෙන් වෙනස් වේ. සුවඳ නැති තරම් වුවද ඒවා රසවත් ය. බීජ සාමාන්‍යයෙන් ඉන්දියානු ආහාරවල භාවිතා වේ,උදාහරණයක් ලෙස ව්‍යංජන වල, එය රායි ලෙස හැඳින්වේ. බීජ සාමාන්‍යයෙන් උණුසුම් තෙල් හෝ ගිතෙල් වලට දමනු ලැබේ, ඉන්පසු ඒවා පොප් වී ලාක්ෂණික ගෙඩි රසයක් නිකුත් කරයි. බීජ වල මේද තෙල් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ඇත, ප්‍රධාන වශයෙන්
එය විශාල දඬු යට කොළ සහිත සෘජු ශාකයකි. ඒවා පාදයේ හිසකෙස් හෝ කෙඳි වලින් ආවරණය වී ඇත, නමුත් කඳ සිනිඳුයි. තෙත් සාරවත් පසෙහි වැවෙන අතර මීටර් 1.2 දක්වා උසකට ළඟා විය හැකිය.මෙම ශාකයේ මැයි මාසයේදී එනම් ගිම්හානයේදී මල් හට ගනී. මල් වල කහ පෙති හතරක් ඇති අතර ඒවා සීපල් මෙන් දෙගුණයක් දිගයි. සෑම කඳකම මුදුනේ මල් හතරක් පමණ ඇති අතර කඳ වටා වළල්ලක් මෙන් සෑදී අැත. පසුව, ශාකය දිගු බීජ කරල් සාදයි, එහි වටකුරු බීජ හතරක් අඩංගු වේ.
කළු අබ යනු ජේසුස් වහන්සේ විසින් අබ ඇටයේ උපමාවේ සඳහන් කළ බීජය ලෙස සැලකේ.1950 ගණන්වල සිට, දුඹුරු අබ වලට සාපේක්ෂව කළු අබ ජනප්‍රිය වී නැත, මන්ද දුඹුරු අබ වල සමහර ප්‍රභේද වඩාත් කාර්යක්ෂමව යාන්ත්‍රිකව අස්වනු නෙළා ගත හැකි බීජ ඇති බැවිනි.
ළපටි කොළ, මල් පොහොට්ටු සහ මල් ආහාරයට ගත හැකිය.ඉතියෝපියාවේ, ගොන්ඩාර්, හරාර් සහ ෂෙවා යන ප්‍රදේශවල මෙම ශාකය එළවළු ලෙස වගා කරන අතර, රිකිලි සහ කොළ පිසූ අතර බීජ කුළුබඩුවක් ලෙස භාවිතා කරයි. එහි අම්හාරික් නාමය වේ.
හෝ කළු අබ යනු කුළුබඩුවක් ලෙස බහුලව භාවිතා වන තද-දුඹුරු-කළු පැහැති බීජ සඳහා වගා කරන වාර්ෂික ශාකයකි. එය උතුරු අප්‍රිකාවේ නිවර්තන කලාප, යුරෝපයේ සෞම්‍ය කලාප සහ ආසියාවේ සමහර ප්‍රදේශවලට නිජබිම වේ.
අබ යනු ආහාර පිසීම සඳහා භාවිතා කරන ඇට වර්ගයක් නිපදවන ශාකයකි.මෙය කුලු බඩුවක් ලෙස ද යොදා ගැනේ.මෙය ඉතා කුඩා අැට වර්ගයක් වන අතර ඹෟෂධයක් ලෙසද යොදා ගැනේ.
ඉන්දියාවේ හර්යානා ප්‍රාන්තයේ ෆාටෙහාබාද් දිස්ත්‍රික්කයේ භිරානා නැමැති හරප්පානු භූමියෙන් රතු මැටි බඳුන් කැබැල්ලක තිබී කැටයමක් හමු විය. මෙහි ද නළඟන සිහි ගන්වන රුවක් දැකගත හැක. මෙම කැනීම් කණ්ඩායමේ නායක, පුරාවිද්‍යා අධ්‍යක්ෂ එල්. එස්. රාඕ සඳහන් කළේ, “. නිරේඛනය ලෝකඩ ප්‍රතිමාවේ අත්වල විහිදීම ඇතුළු ඉරියව්වට අනුරූප වේ. මේ අනුව පෙනෙන්නේ භිරානාහි කලා ශිල්පීන්ට පළමු නිර්මාණය පිළිබඳ ප්‍රත්‍යක්ෂ දැනීමක් වූ බවයි”.
ඇතැම් පාකිස්ථාන දේශපාලනඥයෝ සහ විශේෂඥයෝ නළඟන නැවත පාකිස්ථානය වෙත "භාර දිය යුතු" බවට ප්‍රකාශ කරති. 2016දී පාකිස්ථාන අධිනීතිඥ ජාවෙඩ් ඉක්බාල් ජෆේරි ලාහෝ මහාධිකරණයට පෙත්සමක් යවමින් ප්‍රතිමාව යළි ඉල්ලා සිටින්නට වූයේ එය "වසර 60කට පෙර පාකිස්ථානයෙන් රැගෙන ගියේ දිල්ලියේ ජාතික කලා මණ්ඩලයේ ඉල්ලීම මත බවත්, එය කිසිදින යළි භාර නොදුන් බවත්" පවසමිනි. ඔහුට අනුව පාකිස්ථානයට නළඟන, යුරෝපයට ඩා වින්චිගේ මොනා ලිසා මෙන් අගනේ ය.
1973දී, බ්‍රිතාන්‍ය පුරාවිද්‍යාඥ මෝටිමර් වීලර් මෙම කෞතුක වස්තුව සිය ප්‍රියතම ප්‍රතිමාව ලෙස පහත පරිදි හඳුන්වා ඇත:
"මා සිතන ආකාරයට ඇයට වයස අවුරුදු පහළොවක් පමණ විය යුතු ය. ඇය සිටගෙන සිටින්නේ සිය දෑතම වැසෙන සේ වළලු පැළඳගෙන ය. වෙනත් කිසිදු දෙයක් එහි දක්නට නැත. පරිපූර්ණව මෙම යුවතිය, මේ මොහොතේ, ඇය සහ ලෝකය පිළිබඳ පරිපූර්ණ විශ්වාසයකින් පසුවන්නී ය. මා සිතන ආකාරයට, ඇය වැනි කිසිවක මෙලොව නැත."
නළඟන යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ වර්තමාන පාකිස්ථානයට අයත් මොහෙන්ජො-දාරෝවෙන් හමුවූ ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයට අයත් ‍කුඩා ලෝකඩ ප්‍රතිමාවකි. මෙම ප්‍රතිමාව ක්‍රි.පූ. 2500ට පමණ අයත් යැයි සැලකේ. වර්තමානයේ මෙම ප්‍රතිමාව නව දිල්ලි ‍ජාතික කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.
ගුරුකාන්ත් දේසායිගේ ව්‍යාපාරය ඉන්දියාවේ විශාලතම ව්‍යාපාරවලින් එකක් වන විට, ඔහු සාර්ථකත්වය පසුපස දැඩිව හඹා යයි. ඔහු සිය පොලියෙස්ටර් කර්මාන්තශාලා වෙත නීති විරෝධී ලෙස යන්ත්‍ර කොටස් රැගෙන එන අතර, නීත්‍යානුකූල ලෙස භාණ්ඩ නිපදවමින් වෙළඳපල මෙහෙයවන්නට තැත් කරයි. ගුරුගේ සාර්ථකත්වය සාධාරණ එකක් නොවන බව මාණික් දාස්ගුප්තා වටහා ගැනීමත් සමග, මාණික් සිය පුවත්පතේ වාර්තාකරුවකු වන ශ්‍යාම් සක්සේනා සමග ගුරුගේ දූෂිත ක්‍රම අනාවරණය කිරීමට තීරණය කරයි.
ස්වතන්ත්‍ර පුවත්පත ප්‍රකාශයට පත්කරන මාණික් "නානාජි" දාස්ගුප්තා ගුරුට සලක්නනේ සිය පුත්‍රයකුට මෙනි. ගුරු ද ඔහුට සිය පියාට මෙන් සලකන්නේ බොම්බායේ මුල් දිනවල ඔහු දැක්වූ සහයෝගය හේතුවෙනි. ඔහු දාස්ගුප්තාගේ මිණිපිරිය වන මීනු සමග දැඩි මිත්‍රත්වයක් ඇති කර ගනියි. මීනු බහු ජරඨතාවය නම් රෝගයෙන් පෙළෙන අතර, ඇය රෝද පුටුවක් භාවිතා කරන්නට පටන් ගනියි.
කාවේරි ඩෙල්ටාව අසල වෙර තීරයේ කාවේරිපූම්පට්ටිනම ප්‍රධාන වරාය නගරයක් ලෙස පැවතිණි. මේ පිළිබඳ දැන සිටි ටොලමි එය ඛාබේරිස් ලෙස හඳුන්වා ඇති අතර, අනෙක් වරාය නගරය වූ නාගපට්ටිනම් චෝළයන‍්ගේ වඩාත් වැදගත් මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සැලකේ., , . 122, . 6, 414 මෙම නගර ද්විත්වය වෙළඳ සහ වානිජ මධ්‍යස්ථාන බවට පත්වූ අතර, බුද්ධාගම ඇතුළු ආගම් ජනප්‍රියත්වයට පත් විය. රෝම නැව් මෙම වරායයන් වෙත පැමිණ ඇත. ව්‍යවහාර වර්ෂයේ මුල්කාලීන සියවස්වලට අයත් රෝම කාසි කාවේරි ඩෙල්ටාව අසලින් හමුව ඇත.
රටේ විවිධ ප්‍රදේශවල විසූ සංවිධානිත වෙළඳ සංස්ථා යුහුසුලුව අභ්‍යන්තර වෙළඳාමෙහි නියුතු විය. ලෝහ කර්මාන්ත සහ ආභරණ කර්මාන්තය අතිශයින් දියුණු විය. ලුණු නිෂ්පාදනය රජයේ අධීක්ෂණය යටතේ පාලනය විය. වෙළඳාම ශ්‍රේණි ලෙස සංවිධානය වූ වෙළඳුන් විසින් පවත්වාගෙන යන ලදී. මෙම ශ්‍රේණි ඇතැම් අවස්ථාවල දී නානාදේසීවරුන් ලෙස හඳුන්වා ඇත. ඔවුනට සිය වෙළඳ භාණ්ඩවල ආරක්ෂාවට තමන්ගේම කුලී හමුදා ද විය. කාංචිපුරම් සහ මාමල්ලපුරම් වැනි විශාල වෙළඳ මධ්‍යස්ථානවල "නගරම්" නැමැති දේශීය වෙළඳ සංවිධාන පැවතිණි.
චෝළයන් චෝඩ ලෙස ද හැඳින්විණි. ඔවුන්ගේ සම්භවය පිළිබඳ ඇත්තේ තොරතුරු ස්වල්පයකි. ඔවුන්ගේ ඓතිහාසිකභාවය පුරාතන දෙමළ සාහිත්‍යය සහ අභිලේඛන තුළින් පැහැදිළි වේ. පසුව මධ්‍යතන චෝළවරු දීර්ඝ සහ පුරාතන පෙළපතක් තමන්ට හිමි යැයි පවසන්නට වූහ. මුල්කාලීන සංගම් සාහිත්‍යයේ තොරතුරු අනුව සාක්ෂ්‍ය ලැබෙන්නේ රාජවංශයේ ආදිතම රජවරුන් ක්‍රි.ව. 100ට පමණ පෙරදාතම් කළ හැකි බවයි.ක්‍රි.පූ. 3වන සියවසේ අශෝක අධිරාජයාගේ ආඥාවන්හි චෝළයන් දකුණෙහි පැවති අසල්වැසි රටක් ලෙස සඳහන් කොට ඇත.
ගොවීන්හට සමාජයේ වැදගත්ම ස්ථානයක් හිමි විය. මෙම ප්‍රජාවට වංශවතුන් හෙවත් රටේ ඉඩම්හිමි රදළ පෙළැන්තිය වූ වෙල්ලාලර් ප්‍රජාව අයත් විය. ඔවුහු ආර්ථික අතින් බලවත් කණ්ඩායමක් වූහ. කෘෂිකර්මාන්තය බොහෝ ජනයාගේ ප්‍රධාන ජීවනෝපාය විය. ඉඩම්හිමියන් හැරුණුවිට කෘෂිකර්මාන්තය මත රඳා පැවුතණු වෙනත් පුද්ගලයින් ද විය. චෝළ පාලකයන් යටතේ වඩාත් ප්‍රමුඛ වංශවත් කුලය වූ වෙල්ලාලර් ප්‍රජාවයි. ඔවුන්ගෙන් මාලිග නිලධාරීන්, බොහෝ හමුදා නිලධාරීන්, වංශවතුන්ගේ පහළ ශ්‍රේණි සහ ගොවීන්ගේ ඉහළ ස්තරය සෑදිණි.
වෙංගිය ආක්‍රමණය කිරීමෙන් පසුව, රාජරාජ නැගෙනහිර චාලුක්‍යයන් අතර විවාහ සහ දේශපාලන සම්බන්ධතා ඇති විය. රාජරාජ චෝළගේ දියණියක් විමලාදිත්‍ය නම් චාලුක්‍ය කුමරු හා විවාහ විය. රාජේන්ද්‍ර චෝළගේ දියණිය වූ අම්මංගා දේවී නැගෙනහිර චාලුක්‍ය කුමරකු වූ රාජරාජ නරේන්ද්‍ර සමග විවාහ විය. වීරරාජේන්ද්‍ර චෝළගේ පුත් අතිරාජේන්ද්‍ර චෝළ 1070 සිවිල් කෝලාහලයක දී ඝාතනය වූ අතර, අම්මංගා දේවී සහ රාජරා‍ජ නරේන්ද්‍රගේ පුත් වන කුලෝතුංග චෝළ සිහසුනට පත් විය. මෙලෙසින් පසුකාලීන චෝළ රාජවංශය ඇරඹිණි.
චෝළ රජවරුන් විසින් රෝහල් පවත්වාගෙන ගිය අතර, ඒ වෙනුවෙන් ඉඩම් පවා ලබා දී ඇත. තිරුමුක්කුඩල් අභිලේඛනයෙහි සඳහන් වන්නේ වීර චෝළගේ නමින් නම්කෙරුණු රෝහලක් වූ බවයි. රෝහලේ වෛද්‍යවරුන් විසින් විවිධ රෝග සුවපත් කරන ලදී. මෙය ප්‍රධාන වෛද්‍යාචාර්යවරයකු යටතේ පැවතිණි. ඔහුට වාර්ෂිකව වී කලං 80ක් ද, කාසු 8ක් වේතන ලෙස ලබාදුන් අතර සහ ඉඩම් ද ප්‍රදානය කෙරිණි. වෛදයවරුන් හැරුණු විට මේවායේ සෙසු කාර්ය මණ්ඩලයට හෙදියක, කරනවෑමියකු සහ තොටියකු ඇතුළත් විය.
මධ්‍යතන යුගයේ දී චෝළ රාජවංශය බලය මෙන්ම ආධිපතය අතින් ද උච්චත්වයට පත් විය. ඔවුන්ගේ නායකත්වය සහ දැක්ම ඔස්සේ ‍චෝළ රජවරු සිය භූමිය සහ බලපෑම ව්‍යාප්ත කළහ. දෙවන චෝළ රජ වන ආදිත්‍ය විසින් පල්ලව රාජවංශය අවසන් කළ අතර, 885දී මදුරෛහි පාණ්ඩ්‍ය රාජවංශය පරාජයට පත්කරන ලදී. එසේම කන්නඩ දේශයේ විශාල පෙදෙසක් අල්ලාගත් ඔහු බටහිර ගංග රාජවංශය සමග විවාහ සම්බන්ධතා ඇති කරගත්තේ ය. 925දී ඔහුගේ පුත් වන පරන්තක ශ්‍රී ලංකාව ආක්‍රමණය කළේ ය.
සොං රාජවංශයේ වාර්තාවක චුලියන් සිට පැමිණි තානාපති පිරිසක් 1077දී චීන මාලිගයට ළඟා වූ බැව් දක්වා ඇත. එකල චුලියන්හි රජ වූ වන කුලෝතුංග මෙහි ති-හුවා-කියා-ලෝ ලෙස දක්වා ඇත. මෙම තානාපති මෙහෙයුම වෙළඳ කටයුත්තක් වූ අතර, අමුත්තනට බෙහෙවින් වාසි සහගත විය. ඔවුනට තමන් ලබාදුන් වීදුරු සහ කුළුබඩු ඇතුළු ත්‍යාග වෙනු‍වෙන් තඹ කාසි හිමි විය. ඇතැම්විට, ශ්‍රීවිජය වෙත රාජේන්ද්‍ර සිදුකළ ආක්‍රමණයේ අරමුණ වෙළඳුන්ගේ අපේක්ෂා රැකගැනීම වන්නට ඇත.
චෝළ පාලකයන් විසින් සිලම්බම් නම් සටන් කලාවට අනුග්‍රහ දක්වා ඇත. පුරාතන සහ මධ්‍යකාලීන දමිළ ග්‍රන්ථවල විවිධ සටන් කලා සම්ප්‍රදායයන් සඳහන් වන නමුත්, සිය සෙන්පතියා සඳහා සෙබලකුට දැක්විය හැකි අවසන් විශ්වාසවන්තභාවය නවකණ්ඩම් නම් සියදිවි හානිකරගැනීමේ සටන් ක්‍රමවේදයයි. වන කුලෝතුංග චෝළ සහ ඔහුගේ සෙන්පතියාගේ කාලිංග සටන විස්තර කෙරෙන මධ්‍යකාලීන කාලිංගාතු පරණි මූලාශ්‍රයේ මෙම චාරිත්‍රය ඉටුකළ අයුරු විස්තරාත්මකව දක්වා ඇත.
චෝළ පරිහානිය හා සන්තතිකව පාණ්ඩ්‍ය රාජවංශය දකුණු ඉන්දියාවේ බලවත්ම පාලකයන් බවට පත්වීම ද සිදු විය. මධ්‍යගත පරිපාලනයක් නොපැවතීම හේතුවෙන් අතීත පාණ්ඩ්‍ය භූමියෙහි පාණ්ඩ්‍ය සිහසුනට උරුමකම් කියන්නන් ගණනාවක් අතර සිවිල් යුද්ධයක් ඇතිවූ අතර, මෙයට සිංහලයන් සහ චෝළයන් ද දායක විය. පාණ්ඩ්‍ය සිවිල් යුද්ධයේ දී සිංහලයන් සහ චෝළයන් දායක වූ අයුරු පිළිබඳ මහාවංසයේ මෙන්ම පල්ලවරායණ්පේට්ටෛ අභිලේඛනවල සවිස්තරව සඳහන් වේ.
අධිකරණ කටයුතු බොහෝදුරට චෝළ අධිරාජ්‍යයේ ප්‍රාදේශික කටයුත්තක් සේ සැලකිණි. කුඩා මතභේද ගම් මට්ටමින් විසඳීම සිදු විය. සුළු අපරාධ සඳහා දඬුවම් දඩ ගෙවීම් හෝ පුණ්‍යාධාර කටයුතු සඳහා පරිත්‍යාග කිරීම් වැනි ක්‍රමවලින් ක්‍රියාත්මක විය. රාජද්‍රෝහී වීම වැනි රාජ්‍ය අපරාධවල දී, රජු විසින්ම නඩු අසා තීන්දු ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී. මෙවැනි වැරදි සඳහා සුලබ දණ්ඩනයන් වූයේ මරණ දණ්ඩනයන් සහ දේපළ රාජසන්තක කිරීමයි.
ආදිතම චෝළ රජවරුන් පිළිබඳ සංගම් සාහිත්‍යයේ සඳහන් වේ. විද්වතුන් සාමාන්‍යයෙන් එකඟවන්නේ මෙම සාහිත්‍යය ව්‍යවහාර වර්ෂයේ දෙවන හෝ මුල් සියවස් කිහිපයට අයත් බවයි. මෙම සාහිත්‍යයේ අභ්‍යන්තර කාලානුක්‍රමය ‍මින් වඩාත් දුරස් අගයයකි. මේ ආශ්‍රයෙන් වර්තමානයේ මෙම යුගයේ සම්බන්ධිත ඉතිහාසයක් ගොඩනැගීම අපහසු ය. එහි වාර්තාකොට ඇත්තේ රජවරුන්ගේ සහ කුමාරවරුන්ගේ නම් සමග ඔවුන්ව වර්ණනා කළ කවියන්ගේ නම් ය.
ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ මාහැඟි අධිරාජ්‍යයන්ගෙන් එකක් වූ අධිරාජකීය චෝළ රාජවංශයේ ආදිකර්තෘ වූයේ විජයලාය ය. පල්ලව රාජවංශය යටතේ ප්‍රවේණියක් භුක්ති විඳි විජයලාය ක්‍රි.ව. 850 පමණ පාණ්ඩ්‍ය රාජවංශය සහ පල්ලව රාජවංශය අතර වූ ගැටුමෙහි වාසිය හිමි කරගනිමින් මුත්තරායර්ගෙන් තන්ජාවූරය අල්ලාගෙන මධ්‍යතන චෝළ රාජවංශ අධිරාජකීය පෙළපත පිහිටුවී ය. අධිරාජකීය චෝළ රාජවංශයේ අගනුවර බවට තන්ජවූර් පත් විය.
සිය නගර අරාක්ෂා කරගැනීමට චෝළ පාලකයින් විසින් මාලිගා සහ බලකොටු කිහිපයක්ම ඉදිකොට ඇත. මෙම බලකොටු බොහෝමයක් ගඩොල්වලින් තැනි අතර, මීට අමතරව ගල්, දැව හෝ මඩ ද භාවිතා විය. පුරාතන දමිළ ග්‍රන්ථයක් වන සිලප්පදිකාරම් අනුව, දෙමළ රජවරුන් සිය බලකොටු ආරක්ෂා කිරීමේ දී ගල් විසිකළ හැකි කැටපෝල, දැවැන්ත උණු ජලය හෝ ද්‍රව ඊයම් සහිත කල්දේරම්, කොකු, දම්වැල් සහ උගුල් භාවිතාකොට තිබේ.
චෝළ රාජවංශයේ සෙබලුන් වානේවලින් තැනූ අසිපත්, දුනු, හෙලි සහ පලිහවල් වැනි ආයුධ භාවිතාකොට තිබේ. විශේෂයෙන්ම ක්‍රිස්තු යුගයට පෙර යුගයේ දකුණු ඉන්දියාව තුළ දීර්ඝ ඉතිහාසයකට හිමිකම් කියන සුප්‍රකට වූට්ස් වානේ මෙම ආයුධ තැනීමට භාවිතාකොට ඇති බැව් පෙනේ. මෙම හමුදාව තුළ විවිධ කුලවල ජනයා අන්තර්ගත වුව ද, කෛකෝලර් සහ වෙල්ලාලර් කුලවල සෙබලු මෙහිදී ප්‍රමුඛ කාර්යභාරයක් ඉටුකළහ.
චෝළ රාජවංශය යනු දකුණු ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ දීර්ඝතම කාලයක් පාලනය ගෙනගිය රාජවංශවලින් එකකි. මෙම දෙමළ රාජවංශය හා සම්බන්ධ ආදිතම වාර්තා ක්‍රි.පූ. 3වන සියවසට අයත් මෞර්ය අධිරාජ්‍යයේ අශෝක අධිරාජයාගේ ශිලා ලේඛනවලින් හමුවේ. තමිලකම්හි කිරුළු පළන් රජුන් තිදෙනාගෙන් අයකු වන මෙම රාජවංශය ක්‍රි.ව. 13වන සියවස තෙක් රාජ්‍ය පාලනය ගෙනගියේ ය.
චෝළයන්ගේ ඉතිහාසය යුග හතරක් යටතේ හැදෑරිය හැක: සංගම් සාහිත්‍යයේ මුල්කාලීන චෝළයෝ, සංගම් චෝළයන් සහ විජයලාය යටතේ අධිරාජකීය මධ්‍යතන චෝළයන්ගේ පිබිදීම අතර වූ අරාජික සමය, විජයලායගේ රාජවංශය සහ අවසාන වශයෙන් 11වන සියවසේ තෙවන කාර්තුවේ වන කුලෝතුංග චෝළගේ පසුකාලීන චෝළ රාජවංශයයි.
ප්‍රාදේශික රජය මට්ටමේ දී, සෑම ගම්මානයක්ම ස්වයං-පාලන ඒකකයක් විය. ගම්මාන ගණනාවක් එක්ව භූමි ප්‍රමාණය අනුව කූට්‍රම්, නාඩු හෝ කෝට්ටම් නම් ඒකක සෑදිණි. කූට්‍රම් ගණනාවක් එක්ව වලනාඩුවක් සෑදිණි. මෙම ව්‍යූහයන් චෝළ යුගය පුරාම මෙම ව්‍යූහයන්ගේ එතරම් වෙනසක් සිදුනොවිණි.
චෝළයන් යටතේ, දමිළ දේශය කලාව, ආගම, සංගීතය සහ සාහිත්‍යය යන අංගවල නව මානයන් කරා ළඟා විය. මෙම සියලු අංශවලින් චෝළ යුගය අතීතයේ පල්ලවයන් ලබාගෙන සිටි උච්චස්ථානය නැවත සනිටුහන් කරයි. විශිෂ්ට දේවාල, ශෛලමය සහ ලෝකඩ ප්‍රතිමා ඉන්දියාවේ එතෙක් බිහිවූ අගනාම නිර්මාණ විය.
චෝළ රාජ්‍ය සමයේ ජනගහනයේ ප්‍රමාණය සහ ඝනත්වය පිළිබඳ ඇත්තේ තොරතුරු ස්වල්පයකි. හර චෝළ ප්‍රදේශයේ ස්ථායීතාව හේතුවෙන් ජනයාට සශ්‍රීක සහ ප්‍රීතිමත් දිවියක් ගතකළ හැකි වන්නට ඇත. කෙසේනමුත්, ස්වාභාවික උවදුරු හේතුවෙන් ඇතිවූ පුළුල් සාගත පිළිබඳ වාර්තා ඇත.
සෙසු ප්‍රධාන නගර වූයේ තන්ජවූර්, උරෛයූර් සහ වර්තමානයේ කුම්බකෝනම් ලෙස හැඳින්වෙන කුඩන්තායි නගරයන් ය. රාජේන්ද්‍ර චෝළ විසින් සිය අගනුවර ගංගෛකොන්ඩ ‍චෝළපුරම් වෙත ගෙනයාමත් සමග, තන්ජවූර් පෙදෙසට එහි වැදගත්කම අහිමි විය.
රජුගේ ආඥාව පළමුව විධායක නිලධාරියකු විසින් ප්‍රාදේශික බලධාරීනට දැනුම් දෙන ලදී. අනතුරුව කාර්යයේ වාර්තා තැබීම සහ සනාථ කිරීම සිදුකරන ලද්දේ දේශීය ප්‍රධානීන් සහ රාජ්‍ය නිලධාරීන් වැනි සාක්ෂිකරුවන් විසිනි.
10වන සිට 11වන සියවස දක්වා ලෝහ කර්මාන්තය ද උච්චස්ථානයට පත්වූයේ චෙම්බියන් මාදේවි වැනි චෝළ පාලකයින් ලෝහ කර්මාන්තකරුවන්ට සිය අනුග්‍රහය දැක්වීම හේතුවෙනි. වූට්ස් වානේ ප්‍රධාන අපනයන අංගයක් ද විය.
චෝළ රැජිනක වූ කුණ්ඩවෛ විසින් තන්ජවූර්හි රෝහල් ස්ථාපිත කළ අතර, එය දීර්ඝකාලීනව පවත්වාගෙන යාමට ඉඩම් ද ප්‍රදානය කළා ය. .72
ඉන්දියානු චිත්‍රපට විචාරකයින් අතුරින්, හි භාරද්වාජ් රංගන් මෙම චිත්‍රපටයට 4/5ක ඇගයුම් ලබාදෙමින් පැවසූයේ, "රාවණා සීතා කෙරෙහි ප්‍රේමයෙන් බැ‍ඳෙන අතර එය රාමායණය පිළිබඳ විචිත්‍ර පුද්ගල සංකල්පයක් මවා පායි."
හි රජීව් මසාන්ද් චිත්‍රපටයට තරු 1.5/5 ලබාදෙමින් පැවසූයේ, "නෙතට කඳුළු ගෙනෙන කැමරාකරණයක් සහ චිත්‍රපටයේ උච්චස්ථානයේ විශිෂ්ට ක්‍රියාදාමයන්ගෙන් යුතු වුවත්, චිත්‍රපටය -- විශේෂයෙන්ම එහි පළමු අර්ධය -- නොසැලකිලිමත් ලෙස සංස්කරණය කොට ඇති අතර, එය දීර්ඝ දර්ශන රැසකින් යුතු නිසා සියල්ල එක්ව ඇමිණූ විට එතරම් හැඟීමක් ඇතිවන්නේ නැත."
හි නිඛාත් කාස්මි මෙයට 3.5/5ක ඇගයුමක් ලබාසෙමින් පැවසූයේ, "දෙවන අර්ධයේ මෙහි ගතිකත්වය පවත්වා ගැනීමට ප්‍රමාණවත් තරම් පහරවල් ඇත. නමුත් අඩු සහ වැඩි වශයෙන් චිත්‍රපට සංගීත රචනය කලාව සහ සෞන්දර්ය කෙරෙහි බැඳී ඇත."
හි රාජා සේන් 2/5ක ඇගයුමක් ලබාදෙමින් පැවසූයේ, "රාවන් සැබැවින්ම සහ ශෝකජනක ලෙස අපව නිෂ්ඵලභාවයට පත්කරන්නේ අපගේ ශ්‍රේෂ්ඨතම වීරකාව්‍යයක් යොදා ගැනීමක් සහ එය සමාව දිය නොහැකි ලෙස නීරස කිරීම නිසාත් ය."
හි පරිමාල් රෝහිත් පැවසූයේ, "රාවන් යුන අවසානයේ දක්ෂ චිත්‍රපටයකි. එයට හේතුව කෙනකු හොඳ ද නරක ද යන්න නිර්ණය කිරීමට පෙළඹෙන්නේ කෙසේදැයි පසක් කරදෙමිනි."
සිය සොහොයුරාගේ මරණයෙන් කෝපයට පත්වන බීරා පොලිස් කූඩාරම්වලට ගිනි තබා ගරිල්ලා ප්‍රහාරයක් එල්ල කරයි. අවසානයේ බීරා සහ දේව් මුහුණට මුහුණ මුණගැසෙන්නේ පැරණි කඳුකර පාලමක් මතදීයි. දේව් කෝපාවිෂ්ටව සටන් වැදුණ ද, බීරා උපායශීලී අයුරින් ඔහුව මඟහරියි. බීරා දේව්ව මරණයෙන් මුදාගන්නේ ඔහුගේ බිරිඳ ඔහු වෙනුවෙන් බලාසිටින හෙයිනි. බීරා විසින් රාගිනීව නිදහස් කරන අතර, දේව් සහ රාගිනී යළි එක්වේ. කෙසේනමුත් බීරා නොපෙනී යන විට දේව් කෑමොර දෙමින් තමන් යළි පැමිණ ඔහුව විනාශ කරන බවට සපථ කරයි.
ප්‍රාදේශීය පුවත්පතක බීරාගේ කථාව පලවෙයි. මෙහි ඔහුව දක්වා ඇත්තේ සිය සොහොයුරන් වන මංගල් සහ හරියා සමගින් විකල්ප රජයක් ගෙනයන ප්‍රාදේශීය වීරයකු ලෙසයි. නමුත් පොලීසිය විසින් ඔහුව ත්‍රස්තවාදියකු ලෙස සලකයි. ඔහු රාගිනීව පැහැරගන්නේ සිය සොයුරිය වන ජමුනියාගේ මරණයේ පලිය ගැනීමටයි. කොල්ලකරුවන්ගේ ග්‍රහණයේ දී මියයාමට අකමැති රාගිනී ගිරි කුලකින් බිමට පනියි. නමුත් ඇගේ දිවි බේරෙන අතර, බීරා ඇයව මරා නොදමන්නේ මරණයට බිය නොමැති අයකු මරාදැමීම නිෂ්ඵල යැයි සිතන හෙයිනි.
මෙහි රූගත කිරීම් අතිරප්පිල්ලි ඇල්ල සහ ඒ අසල වනාන්ත‍රයේ දී ඇරඹිණි. 2008 ඔක්තෝබර් අවසානය වන විට, කාර්ය මණ්ඩලය විසින් දැවැන්ත පසුතලයක් නිර්මාණය කරන ලදී. රූගත කිරීම්වල දී, මණි රත්නම් රෝගී වූ අතර, 2009දී මේ නිසා රූගත කිරීම් මාස කිහිපයක් ප්‍රමාද කෙරිණි. කෙසේනමුත්, 2009 අගෝස්තුවේ දී චිත්‍රපටයේ අවසන් ක්‍රියා පිළිවෙල ආරම්භ කෙරිණි. රූගත කිරීම් අවසන් වූ පසුව 2009 ඔක්තෝබර් වනවිට එහි පශ්චාත් නිෂ්පාදන කටයුතු සිදු විය.
දේව් සහ ඔහුගේ කණ්ඩායම වනාරක්ෂකයකු වන සංජීවනී කුමාර්ගේ සහාය ඇතිව වනාන්තරයට පිවිසෙයි. නමුත් ඔවුනට බීරා සොයාගත නොහැකි වේ. දේව් නොමැති අවස්ථාවේ පොලිස් කූඩාරම් තුළට ඇතුළු වන බීරා සහ මංගල්හට දේව්ගේ සහායක, කනිෂ්ඨ පරීක්ෂක ‍හේමන්ත් හමුවේ. ඔවුන් හේමන්ත්ව පැහැරගෙන ගොස් ඔවුන්ගේ රහසිගත තිප්පොළෙහි වළදමන්නේ හිස පමණක් පොළව මතුපිට ඉතිරිවන සේ ය.
රාගිනී සඟවා තිබෙන ස්ථානය වෙත පැමිණෙන සංජීවනී කුමාර් ඇයට දේව් ඇයව සොයන බව පවසයි. නමුත් එතැනට පැමිණෙන මංගල් සංජීවනීව අල්ලා‍ගනියි.සිරකරුවකු ලෙස ඔහුව බීරා ඉදිරියට ගෙනයනු ලැබෙයි. ඔහු පවසන්නේ රාගිනීව දේව්ට භාරදිය යුතු බවයි‍. නොඑසේනම් ඔහුගේ ජනතාව විනාශ වනු ඇතැයි ඔහු පවසයි. බීරා මෙය නොසැලකිලිමත් අයුරින් ප්‍රතික්ෂේප කරයි.
මෙම චිත්‍රපටයේ නළුවන් දායකත්වය සපයන ක්‍රියාදාම ජවනිකා ගණනාවක්ම වේ. මෙහි එන ත්‍රාසජනක ජවනිකා අධ්‍යක්ෂණය කරන ල්දදේ මණි රත්නම් විසින් වන අතර, එහි සටන්කලා අධ්‍යක්ෂණය පීටර් හෙයින් විසින් සිදුකරන ලදී. පීටර් හෙයින් මින් පෙර ඝජිනි සහ අන්නියන් චිත්‍රපටවල හින්දි ප්‍රභේද වෙනුවෙන් ෆිල්ම්ෆෙයාර් ස්මමානය ද හිමි කරගෙන ඇත.
කොල්ලකරුවකු වන බීරා මුණ්ඩා ගල්කුලක සිට ජලයට පනියි. ඔහුගේ කල්ලිය විසින් පොලීසිය නොමග යවන අතර, පොලිස් වාහන ගිනිතබනු ලැබෙයි. බෝට්ටු සවාරියක නිරතව සිටින රාගිනී ෂර්මාව බීරා විසින් පැහැරගැනෙයි. ඇගේ සැමියා වන දේව් ප්‍රතාප් ෂර්මා පොලිස් අධ්‍යක්ෂකවරයකු වන අතර, ඔහුට ඇගේ පැහැරගැනීම පිළිබඳ ආරංචි වේ.
හරියා බීරාහට පවසන්නේ දේව් සමග තාවකාලික යුධ විරාමයක් ප්‍රකාශයට පත්කළ යුතු බවයි. අනතුරුව ඔහු සංජීවනී සමග ඔහුගේ කඳවුර වෙත යයි. මුලින් දේව් එයට එකඟවුව ද, හරියා පිටතට පැමිණි විගස දේව් ඔහුව මරාදමයි. බීරාගේ විනාශය ඔහුට සිය භාර්යාවටත් වඩා වටිනා බව ඉන් අනාවරණය වේ.
රාවන් චිත්‍රපටය ඉන්දියාව පුරා ස්ථාන ගණනාවක දී රූගත වූ අතර මේ අතරට කර්ණාටක , කේරළ , ඌටි, ධර්මපූරි , ජාන්සි, කොල්කතා, මහබලේශ්වර් සහ මහාරාෂ්ට්‍රයේ මල්ෂේජ් ඝාට්ස් වැනි වනාන්තය පෙදෙස් අයත් විය.
නර්තන ශීල්පී අස්තාද් දෙබූ විසින් චිත්‍රපටයේ එන සරාගී ලුහුබැඳීම් ජවනිකාව සහ අභිෂේක් සහ අයිෂ්වර්යා අතර තාණ්ඩව නර්තනයේ නර්තන රචනය සිදුකරන ලදී.
චිත්‍රපටයේ සිනෙමාරූපක ලෙස මණිකන්ඩන් බඳවා ගැනිණි. කෙසේනමුත් 2009 මැයි මස ඔහු ඉවත්වූ අතර, ඒ වෙනුවට සන්තෝෂ් සිවන් සම්බන්ධ කරගැනිණි.
ඔහුගේ ඇතැම් නිමැවුම් අතර, ස්වයංක්‍රීය ජල ඔරලෝසුව ද වේ. 1434දී ජං විසින් නිපදවන ලද මෙය ලී වස්තූන්ගේ චලන මගින් වේලාව දෘශ්‍යමය ලෙස පෙන්වයි. එසේම ඔහු විසින් අමතර තාරකා විද්‍යා උපාංග සහිත මෙයට වඩා සංකීර්ණ තවත් ජල-ඔරලෝසුවක් සහ පැරණි ගොර්යෝ රාජවංශ සමයේ නිර්මාණය වූ ලෝහ චලන මුද්‍රණ ක්‍රමය වැඩිදියුණු කිරීම ද සිදුකරන ලදී. මෙම නව ආකෘතිය ඉහළ ගුණාත්මයෙන් යුතු වූ අතර, ශීඝ්‍රතාව පැරණි යන්ත්‍රය මෙන් දෙගුණයක් විය. සෙසු නිමැවුම් අතර දෘෂ්ටි වීදුරු සහ වර්ෂාමාපක ද වේ.
පුළුල්ව පැතිරුණු පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි අනුව පෙනෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 850න් පසුව, නිවෙස් උණුසුම් කිරීමට භාවිතා වූ තාක්ෂණය වෙනස් වී ඇති බවයි. ක්‍රි.පූ. 850 පෙර ආවාට-නිවෙස් උණුසුම් කිරීමට නිවසේ බිම හාරා සකස් කළ උඳුන් හා ගින්දර භාවිතා විය. ක්‍රි.පූ. 850න් පසු, ආවාට-නිවෙස් ගෘහනිර්මාණය තුළින් අභ්‍යන්තර උඳුන් අතුරුදන් වී ගිය අතර, ඒ වෙනුවට හොසෝ, හොනාම්, සහ බටහිර යොංනම් ප්‍රදේශවල භාවිතා වන ගිනිඅඟුරු බඳුන් වැනි තාක්ෂණ ක්‍රමයක් භාවිතා වන්නට ඇත.
හ්වංන්‍යොංසාහි මහල් නවයකින් යුත් දැව ස්තූපය එහි ප්‍රධාන විහාර ගොඩනැගිල්ල ඉදිකළ පසුව ඉදිවූවක් වන අතර, එය ද සොන්දොක් රැජිනගේ මෙහෙයවීම මත ඉදිවූවකි. මෙය මෙතක් ඉදිකොට ඇති විශාලතම පූර්වකොරියානු ස්තූපය බව ඇතැම්හු පවසති. එය මීටර 80ක උසින් යුක්ත වූ බැව් වාර්තා වේ. නමුත් වර්තමානය වනවිට, එහි අත්තිවාරම් පාෂාණ පමණක් දැකගත හැකි නමුත්, ඉන් එහි සැබෑ ව්‍යූහයේ වූ දැවන්තභාවය අනුමාන කළ හැක.
පේලියෝලිතික යුගයේ අවසානයේ දී, කොරියානු අර්ධද්වීපයේ ජනයා විසින් ක්ෂුද්‍ර ශිලා මෙවලම් තාක්ෂණය අනුගමනය කොට තිබේ. මෙය සුනම්‍ය ප්‍රාග්එතිහාසික මෙවලම් කට්ටලයක් පවත්වා ගැනීමේ කාර්යක්ෂඹ ක්‍රමයක් විය. පේලියෝලිතික යුගය ශාක සහ මානව අන්තර්ක්‍රියා පැවති දිගු කාලීන යුගයක් ලෙස අවිවාදයෙන් පිළිගැනෙන්නේ වල් පැළෑටි ගණනාවක්ම ඖෂධ ලෙස භාවිතයට ගැනීමට මෙකල ජනයා පෙළඹුණු නිසායි.