polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
අවිවාහක සහකාරයන් ලෙස ජීවත් වීම සහවාසය නම් වේ. ඇමෙරිකාවේ විෂම ලිංගික අවිවාහක යුවළවල් ගණන දස ගුණයකින් ඉහල ගොස් ඇති අතර . සම-ලිංගික සගයන් ඇතුළත් වූ විට මෙය අවම වශයෙන් තවත් 594,000 පමණ එකතු වේ . සියලු අවිවාහක යුවළ‍වල් සැලකූවිට, 9කින් 1 කෙනකු සමලිංගිකයන්ය. වර්තමානයේ පරපුරේ, "සහවාස ජීවන චර්‍යාව" වඩා ජනප්‍රිය එකකි .එසේ විවාහ නොවී සිටීම ඉතා පහසුය, ඊට හේතුව එය ලාබදායී හා සරල වීමයි .සමාජ තුල දික්කසාද සීඝ‍්‍රතාව ඉහලයාමත් සමඟම , විවාහය පිළිබඳ වූ ආසාව අඩු වී ඇත.
මොහු/මැය පවුලේ ප්‍රධාන මූල්‍ය ප්‍රතිපාදකයා වේ.අතීතයේ ස්වාමියා පවුලේ නඩත්තු කරන්නා විය; එම නැම්ම වෙනස් කරමින් භාර්ය්‍යාවන් තමන්ගේ මූල්‍ය ස්වාධීනත්වය ලබාගැනීමට ආරම්භ කලේ කාන්තා ව්‍යපාර වලින් කල තල්ලුවද හේතහුකොට ගෙනය.නිව් යෝක් ටයිම්ස් සඟරාවට අනුව , " 2001 දී,විවාහ වූ රැකියාවක් කරන භාර්ය්‍යාවන්ගෙන් 1/3 තමාගේ ස්වාමියාට වඩා උපයයි. .තවමත්, න්‍යෂ්ටික පවුල් තුල දෙදෙනාම රක්ෂාවේ යෙදයි. එසේවුවත් තවමත් බොහෝ පුරුෂ පක්ෂය ගේදොර වැඩ දරන්නේ අඩු වගකීමකි.
ඇමෙරිකාවේ දෙවන විවාහ‍යකින් ඇතිවන පවුල් සුලභ ලෙස දැකිය හැක . දික්කසාද වීමේ සීඝ‍්‍රතාව ඉහළ නගින අතර නැවත විවාහ වීමේ සීඝ‍්‍රතාව ඉහළ නගියි. එම නිසා දෙවන විවාහ‍යකින් ඇතිවන පවුල‍ බිහිවේ . සංඛ්‍යාලේඛණ වලට අනුව දෛනිකව 1,300 නව දෙවන විවාහ‍යකින් ඇතිවන පවුල් ජනිත වේ. ඇමෙරිකානු පවුල් වලින් අර්ධකට අධිකව නැවත විවාහ වූවන් වේ.එනම් 75% විවාහ අවසන් වන්නේ දික්කසාදකිනි.
කාලයාගේ ඇවෑමෙන්, මෙම සාම්ප්‍රදායික ව්‍යුහයට, දික්කසාදය ,ඒකල-දෙගුරු පවුල්, නව යොවුන් ගැබ් ගැනීම් , අවිවාහක මවුවරුන් සමලිංගිකතාව, සම-ලිංගික විවාහ සහ දරුකමට හදාගැනීමේ උනන්දුව වැඩි වීම වැනි කාරණා හේතුකොටගෙන, බලගතු වෙනස්කම් වලට අනුගත වීමට සිදුවී ඇත.කාන්තා විමුක්ති සංවිධාන ,පියා නිවසේ නැවතිය යුතුය යන සංකල්ප ආදී සමාජ මතවාද මඟින්, ඇමෙරිකානු පවුල් ව්‍යුහය පිලිබඳ නව මතවාදයන් සහ සම්බන්ධයන් ජනනය කරමින්, විකල්ප පවුල් ආකෘති නිර්මාණය කිරීමට තම දායකත්වය සපයනු ලබයි.
ගෘහණියක් යනු විවාහක කාන්තාවක් වන අතර නිවෙස හා දරුවන් බලා කියා ගන්නා නමුත් නිවෙසින් පිට නිවසට ආදායමක් සඳහා රක්ෂාවක් නොකරයි. . මීට ඉවුම්-පිහුම්, රෙදි සේදීම, පිරිසිදු කිරීම, යනාදිය දේ ඇතුලත් වේ. වෘත්තිය පසුපස්සේ ලුහුබැඳීමට පටන්ගත් දා සිට නිවස තුල ගේ භූමිකාව විශාල වශයෙන වෙනස් විය.නිවස තුල වැඩ සඳහා වැය කළ කාලය ,1965 දී සතියට පැය 27 කි 1995 දී පැය 16 අඩු කාලයකි .නමුත් තවමත් ගැහැනිය පිරිමියාට වඩා නිවස තුල වැඩ වල යෙදේ.
මව්පියෝ ලෙස හඳින්විය හැක්කේ ජෛව මව හෝ ජෛව පියා, හෝ හදා ගත් දරුවන් සඳහා නම් නීතිමය භාරකාරු වේ . සාම්ප්‍රදායිකව, මව විසින් ළමයින් බලාකියාගන්නා අතර පියා පවුලට අවශ්‍ය මූදල් සම්පාදනය කරයි. මව්පියන්ගේ වයස් පන්තිය නව යොවුන් වියේ මව්පියන් සිට මුණුපුරන් බලා ගන්නා සීයා/ආච්චී දක්වා විහිදේ. වයසක මව්පියන් තරුණ මව්පියන්ට වඩා බොහෝ විට ආර්ථිකමය ලෙස ශකතිමත් සහ සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රශ්න අඩු නිසා ළමයි හැදීමට පෙලඹිම වැඩිය.
අනෙක් ජෛව පියෙකු හෝ මවක නොමැතිව තනිව ම දරුවන් තනන්නා ඒකල-දෙගුරුන් ලෙස හැඳින්වේ. දික්කසාද සහ පූර්ව-විවාහ ගැබ් ගැනීම් නිසා ඒකල-දෙගුරු නිවෙස් ඉහල ගොස් ඇත. පසුගිය දශක තුන තුල ඒකල-දෙගුරුන් නිවෙස් ප්‍රතිශතය දෙගුණ වී ඇති අතර, ඒ නමුත් එම ප්‍රතිශතය 1900 සහ 1950 අතර කාලයේ තෙගුණ වී ඇත.විවාහය "සදාතන" යන හැඟීම දුර්වල වෙමින් පවතින අතර, පුද්ගලයන්ට විවාහය අතහැරීමට අතීතයට වඩා ඉඩ සකස් වී ඇත.
එවැනි පියවරු රැකියාවක් නොකරන අතර ගෘහණියට සමතුල්‍යය පුරුෂයන් වේ.ඇමෙරිකානු සමාජය තුල මෙය එතරම් ප්‍රචලිත නොවූවකි. යූ.එස්. සංගණන ආයතනයට අනුව, "105,000 පමණ මෙවනි පුරුෂයන් සිටින බ‍වට තක්සේරු ගත කර ‍ඇත. 15 අඩු දරුවන් සිටින මෙවන් විවාහක පියවරු තම පවුලේ සාමාජිකයන් රැක බලාගැනීමට සිටින අතර ඔවුනගේ භාර්ය්‍යාවන් රැකියාවක යෙදේ.
විස්තෘත පවුල නැන්දාවරුන්, මාමාවරුන් , ඥාති සහෝදර සහෝදරියන් ,පූර්වජනකයන් ආදීන්ගෙන් සමන්විත වේ. උදා:-මව්පියෝ වයස්ගත වූ විට තම දරුවන් වෙත යාම. මෙහිදී විශේෂයෙන් ස්ත්‍රී නෑයන් තමන්ගෙන් සිදුවිය යුතු යුතුකම් ඉටු කිරීමට පෙළඹේ .
විවාහ වූ යුවළක් නිර්වචනය කරනනේ "ස්වාමියා හා බිරිය ගණන් ගනු ලබන්නේ එකම ගෘහස්ථ සාමාජිකයන් ලෙසය" යූ.එස්. සංගණනය රජයේ මණ්ඩලය මඟිනි. 1940 සිට ඇමෙරිකාවේ විවාහ සීඝ‍්‍රතාව අඩු වී ඇති අතර,දික්කසාද සීඝ‍්‍රතාව ඉහල ගොස් ඇත.
"මා විසින් කියන ලද මේ වදන් නුවනින් විමසා අස්තීර වූ මේ ශරීරයේ ස්වභාවය දැනගන්න. දෙතිස් කුණුපයෙන් යුතු වූ මඳකුත් සාරයක් නැති බව නුවණින් දැනගන්න. මේ මිනිස් බව ලබා ගත් අවස්ථාවේ කුසල් කර නොගත්තොත් අපල වන්නේය. එකසිය තිස්හයක් වූ නිරයන්ට වැටුනහොත් එදාට අඥානකම දැනේ."
"කිසි හරයක් නැති කුණු ශරීරයක් රැගෙන බහු බූත නාටක කරන්නා වූත් තම හිමි සමග අත නොහර සැප විඳ විඳ දවස ගෙව්වත් භයානක නපුරු මාරයා නියම කාලය දැන කැඳවාගෙන යාමට ආකල්හි ඇප කරුවෙකු ලෙස ඉදිරිපත්ව නවතා ගත නොහැක. පිනක් කරගතහොත් යහපත් වන්නේය."
"අන්දකාරයේ තිබෙන අශ්ව ලෝම ගසකට යම් දුණු ශිල්පියෙකු විදුලිය එළියෙන් විදීමට උත්සාහ කරන්නේද විදුලිය වැරදුනොත් ඉලක්කය යම් සේ වරදීද? එසේම විදුලිය හා සමාන මේ මිනිස් කය ලබාගත් අවස්ථාවේ කුසල් රැස් නොකළොත් ස්වරග මෝක්ස සැප වරදී."
"සම්බුදු සරණ අදහාගෙන පින් නොකර ඉන්නේ කුමක් නිසාද. මරණය ආ කල්හි යමයා විසින් කැඳවාගෙන යනු පිනිසද. නුවනින් විමසා සුචරිතව දන් පින් කර ගැනීම යහපත්ය. නෑයිනි කවර නම් අනුවන කමක්ද හඬා වැලපෙන්නේ මරණයෙන් වලකා ගැනීමට හැකි වේද."
"හඬා වැලපී කම්පා උනත් මිය ගිය අය නැවත දැකීමක් නොලැබේ. හිත හදාගෙන පින් දහම් නොකොට වස්තුව රැස්කරන්නේ කුමටද අත්හැර දමායන කුණු ශරීරය කුමක් සඳහා සැප විඳිනවාද. සසරින් දිනා මොක් පුරයට යන්නට නම් මා විසින් කියන ලද බණ අසන්න."
"නසන්නේ නම් ලොභ ද්වේශ මෝහ යන අකුසල් සිත්මය. වාසය කරන්නේ නම් සද්ධා වන්තයින් වසන ප්රනදේශයකමය. දේශනා කරන්නේ නම් ස්වර්ග මෝක්ෂ සැප ලබා දෙන්නා වූ උපදේශයන්මය අසන්නේ වී නම් බුදුන් වහන්සේ විසින් දෙසන ලද සද්ධර්මය මය."
"ශ්‍රීමත් මහා බ්‍රග්මයාගෙන් පවා වැදුම් ලබන මහා සැරියුත් මහා මුගලන් මහරහතුන්ගේ පිළිවෙලින් එන ප්‍රතිපත්තියෙන් සාර වු මහා සංඝරත්නය ආදර භක්තියෙන් දොහොත් මුදුන් දී වදිම්කෝ."
"පෙර ආත්මයන් පතන ලද පැතුම් බලයෙන් මේ ආත්මයේදී වෙන් නොවී සෙනෙහසින් ලඟින් සිටියත් පන යන වෙලාවේ සෙනෙහෙ බැඳගෙන නිවසේ සිටි අයත් වෙන්වේ. පින් දහම් කරගත හොත් තමා සමඟම ඇවිත් ගිය තැනකදී එම පිණෙන් සැප ලැබේමය."
"මරණය සඳහා පර්වත මුදුනින් පහලට හෙලන ලද සොරකුට සරීරයේ ග්රී ස්මය නිවා ගැනීමට ගත දැවටෙන සිසිල් සුලඟින් පලක් නැතිසේ ජරාවෙන් තැලෙමින් මාරයාගේ මුඛයට යන පව්කම් කිරීමෙන් සැප ලබන තැනැත්තාට කවර ප්රරයෝජනයක්ද?"
"මනෝ රම්‍ය වු නව අරහාදී ගුණයෙන් පිරි බුදුරජාණන් වහන්සේට එම උතුම් ධර්ම රත්නයටත් සංඝ රත්නයටත් මෙලෙස ආදරයෙන් නමස්කාර කොට විශ්වාසයෙන් පාලි භාෂාව නොදත් ජනයා හට කරන ලද කර්ම විපාක සිංහල කවියෙන් ලියම්කෝ."
"දනි පින් කිරීම බැරි දෙයක් යැයි නොසිතන්න. අනුන් විසින් කරන ලද පින් සතුටින් අනුමෝදන් වන්න. එයින් පින්කම් කල අයට ලැබෙන පිනට සමාන පිනක් ලැබෙන්නේය. එම පින් බලයෙන් ස්වර්ග මෝක්ෂ සැප සිදු කරන්නේ නොවේද. "
"සත්යො වශයෙන් අසන්නේ නම් බුදුන් වහන්සේ දේශනා කරන ලද ධර්මයයි. අත් හරින්නේ නම් මුළුමනින්ම දස අකුසල් ම වන්නේය. රකින්නේ නම් සිත පිරිසිදුව රකින සීලයමයි. දැනගන්නේ නම් මේ සියල්ලටම සුදුසු කාලය මේ වන්නේය."
"අල්ලා ගත හොත් නිදහසක් නොලබන්නා වුද නොයෙක් වද දී මරණයට පත් කලත් විමසීමක් නැති අන් අඹුවන් මෙන්ම අනුන් සතු සැමියන් සේවනය කිරීමෙන් සිදුවන පාපය සුළු කොට නොසිතන්න. එය නිරයට ඇද ගෙන යන පාරක්ම වන්නේය."
"දිගින් පළලින් සක්වල හා සමාන මහා සාගරයේ අවුරුදු සියයකට වරක් උඩට එන කැස්බෑවගේ හිස විය සිදුරෙන් මතු වුවත් නරකාදී දුගතියෙක උපන් සත්වයා දුගතියෙන් මිදී මිනිස් ලොව ඉපදීම ඊටත් වඩා දුෂ්කර වන්නේය."
"නොහොබිනා පව් කම් කොට ප්‍රේත ආත්මයන්හි උපතලද හොත් කලාතුරකින් හෝ සෙම්, සොටු, පමණවත් අආහාරයක් නොලැබේ. අහස් ගංගාවේ වැටුනත් දිය බිඳෙකින් උගුරවත් නොතෙමෙන්නේය. සිතුනත් කිසිකලෙක පිනක් කල නොහැක."
"හිස ගිනිගත් තැනැත්තෙක් එම ගින්න නිවා දැමීමට ඉක්මන් කරන්නා සේ පින් රැස් කිරීමෙහි පොඩි ප්රගමාදයක් හෝ නොකලොත් මිස මේ සංසාරය අත් නොහරින්නා වු දුක් සමූහය අත්හරින්නා වූ වෙනත් උපදේශයක් නැත. "
"මස් රසට ගිජුවුන කපුටෙකු ග‍ඩඟෙ පාවී යන ඇත්කුණමත හිඳ මස්රස විඳිමින්ම මහ සමුදුරට වැටී වැනසුනා මෙන් තමා විසින් ලබා ගත් සැප සම්පත් වලට ලෝභයෙන් වෙලී සිටියෙත් සංසාර සාගරයෙන් ගොඩට යා නොහැකිය."
"නොයෙක් දුක් ගැහැට විඳ තමා කැමති පරිදි තන්හාවෙන් ධනය රැස්කර නරකාදියට යන බව මිනිසුන්ගේ සිරිතයි. තම අඹු දරුවන් නොයෙක් දුක් ගෙන ආරක්ෂා කරති. නිවන් සුව ලබා දෙන්නා වූ උතුම් සීලය නොරකින්නේය."
"අසල් වැසි නිවසක හොරු විසින් වස්තුව සොරකම් කරන ලද දිනයක සැක සහිත සිතින් තම නිවස රැක සිටින නමුත් සියළු සත්වයින් මරුවා විසින් ගෙනයනු දැක දැකත් සැකයක් නැතිව කුසල් නොකර ඉන්නේ කුමක් නිසාද?"
"අකුසල කර්ම කරන කල්හි ඉතා මිහිරි පැණිමෙන් වුවත් එහි විපාක විඳින කල්හි දුක් ගිනිදැල් මෙන් දැඩි වන්නේය. එම පව් දුරුකරන අපදෙස් දැන හැඳින සිත කය වචනය යන තුන්දොර පාපයට අවකාශ නොදෙනු මැනවි."
"කුසගින්න නිවීමට රස මුසු ආහාර ගන්නේය. සිරුරෙහි දුගඳ නැති කර ගැනීම පිණිස සුවඳ විලවුන් ගල්වන්නේය. මෙලොව සත්වයාගේ ලෙඩ රෝග සුව කරගන්න බේත් කරගන්නේය. එබැවින් මෙයට සැපයෙකැයි කියන්නේ කුමටද?"
"ශරීරයක් නැතිව සිත පමණක් ඇතිව බ්‍රහ්මලෝක සතරකි. එසේම සිරුර නැතිව සිත පමණක් ඇති බ්‍රහ්මලෝක සතරක් වේ. මෙලොව සත්වයා භාවනාදී පිංකම් කොට උපදින තැන්ය. එහි උපන්නේ නම්වුවත් පින් කල නොහැක."
"මස් කැබැල්ලක් ගත් උකුස්සකු එම මස් කැබැල්ල අත නොහැරිය හොත් වෙනත් උකුස්සන් වෙතින් විනාසයට පත්වෙයි. එමෙන් ම පස්කම් සැපතෙහි ඇලුනොත් ලෝභ කලහොත් විසිපස්වැදෑරුම් භයකින් දුක් සැලසෙන්නේය."
"ලෝකය පිළිබදව සියළු තතු අවබෝධ කර ගත් බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම සියළුදෙනාගේ දැනුම පිණිස පෙන්වා දීය යුතු වූ. තම තම නුවනින් අවබෝධ කරගත යුතු ශ්‍රී සද්ධර්මය පැහැදුනු සිතින් නමස්කාර කරමි."
"නිර්වාන සැපත ගෙන දෙන ගුණ සාගරයක්වු, සංසාර දුක නැමැති රෝගය සුව කරන වෛද්‍යවරයකු බඳු වූ තීර්තක නැමැති මිත්‍යාදෘශ්ටි අන්ධකාරය නසන සූර්යයා බඳු වූ බුදුන් වහන්සේ සිත් සතුටින් වදිමි."
"බොහොම කලාතුරකින් බුදු කෙනෙකු උපදින්නේය. මිනිස් බව ලබාගන්නේ ඉතාමත් දුෂ්කරතාවෙකිනි. මේ සංසාර දුක දුරුකරන්නේ මේ කරුණු දෙකෙනි සත් පුරුෂයෙනි මෙය ලැබූ අවස්ථාවේ වීරිය නොකරන්නේ මන්ද?"
"නිතර සන්තෝසයෙන් නොයෙක් සැප විඳින සමහරු පව් පින් කල අයගේ ගති නියම ඇසින් ම දැක දැකත් වචනයෙන් කීවත් නොඅදහා පින් නොකරති. ගොසින් නිරයේ වැටුනහොත් සීමාවක් නැතිව දුක් විදීමට සිඳුවේ."
"අද අදම මාරයා පැමිණෙතැයි සිතා පින් කළ යුතුය. හෙට මරු නොඑන්නේ දැයි කෙලෙස සිතන්ද? මහාසේනාවක් ඇති මාරයාට කවරනම් කාලය ඇප වෙන්නද? එබැවින් කුසල් කිරීමට කුමක් හෙයින් කම්මැලි වන්නේද?"
"උතුම් වූ නිර්වාන සම්පත ලබා දෙන්නේ බුදුන්ගේ උත්පත්තියයි. කල්පකෝටි සියදහස් ගණනින් නොලද හැක්කෙකි එවන් බුද්ධොත්පාද කාලයෙක උපත ලබා එම අවස්ථාවත් මගහැරුනොත් පරලොවට පිහිටක් නැත්තේය."
"කඩු ශිල්ප දුනු ශිල්ප ආදියද නැටුම් ගැයුම් ආදිය දක්වමින් රාජ්යස රාජය සේවය කොට සුළු දෙයක් සඳහා වද විඳිනවා වෙනුවට තතු පහදාගෙන සීලය රැක්කෝතින් කල්ප ගනන් සුර සැප විඳින්නේ නොවේද?"
"සංසාර දුකට අකමැති සැදැහැති පින්වත් අයට පින් දහම් කිරීමට මීට වඩා සුදුසු කාලයක් නැත. දාන සීලාදී කුසල් ගුණයෙහි නතර නොවී දැනගත් තැනැත්තාට එක පැයක කාලයක් අවුරුදු දහසක් වන්නේය."
"ලිපෙහි ගිනි මොලවන තුරු වතුර හැලිය තුල සැපයක්ය සිතා ජල ක්රීආඩා කරන කකුළුවා මෙන් කිසිම පැකිලීමකින් තොරව ඒ පුවත තරම්වත් නොසිතන්නේද. එමෙන්ම කම්සැප විඳී මෙහි කිසිම රසයක් නැත. "
"කොතනකදී වුවත් මරණයට බාදාවක් නැත. අප විඳිනා වූ සියලු සැප පින්ඇති තෙක් පමණි. සසර දුක් නැති කරන්නා වූ බුදුබණ නො අදහා සිනාසෙමින් කරන මේ නැටුම් ගැයුම් වැයුම් කුමණ විහිලුවක්ද?"
"දැල්වෙන තණසුල උඩු සුලඟට අල්ලාගෙන යන තැනැත්තා තණසුල අත නොහැරිය හොත් අත පිලිස්සෙන්නේය. පස්කම් සැප උතුම් ඵලයක් යැයි කියමින් කරන ලද පාප ක්රිමයා කර්ම ඇති අය නිරයේ පැසවන්නේය."
"ගංගා ජලයට වැටී ගසාගෙන යන මිනිසකු තමා වෙතට ලංකල ඔරුව ගොඩ නොවන්නා සේ ස්වර්ග මොක්ෂ සැප ලබා දෙන්නා වූ බුදු බණ අදහා නොගෙන, සතර අපා ආදී දුගතියට වැටී දුක්විඳින්නේ කුමක් නිසාද?"
"මේ සැපත උතුම් සිතා උඩගුව සිටිනමුත් සිහිනයෙන් දැනුන සුවඳක්සේ බොරුම වන්නේය. දාන සීල ආදී පින්කම් කරමින් දැහැමි නොවුනොත් සත්වයා එලියෙන් අන්ධකාරයට කර්මය විසින් ගෙන යන්නේය. "
"සතුන් මැරීම ආදී පස් පව් මේ ආත්මයේදී සිදු කොට සෝක වෙමින් සිට නිරයට වැද අනේක වූ දුක් විඳිති. එම නිසා මේ මිනිස් ලෝකයේදී පින් රැස්කොට ලබාගත් උතුම් මින්ස් බව හිස් නොකරන්න."
"සිත අලවන්නා වූ කම් සැපතෙහි රසයක් නැත. එහි ඇති දොස් විමසා දැක පුලුවන් වයසේ දී තපසට යා යුතුය. ගස උඩ ඵල රස විඳිමින් සිටින මිනිසා එම ගස මුලින් කපන තෙක් ගසින් නොබැස සිටීද?"
"තමා හට හොද බිරිදක් ලැබෙන්නෙත් දරුවන් ලැබෙන්නේත් ඒවා කල් පවතින්නේත් ඔවුන් කල පින් බලයෙන්ය. ඒ අය කරන ලද පින් ඒ අයම රදවා ගනි. තමන්ගේ සිත තුල ඒ ගැන ලොභ සිතක්ම ඇති වන්නේය."
"මේ සසර නැමැති නගරයෙහි බලකොටුවක් වැනි ස්ථීර සාර ඇටුවන් සහිත දළු දමන පව් පඳුරක් හා සමාන ස්වර්ග මෝක්ෂමාර්ගයෙහි ඇති විෂ සහත කටු වැනි මිත්‍යා දෘෂ්ඨිකයන්ටත් පින් නොපිරේමය."
"සෙත් සාන්තිය සලසන්නා වූ බුදුන් වහන්සේගේ සුමධුර වූ ධර්මය ඇත. එය ඇසීමට ඔබට නොබිහිරි වූ කන් ඇත. ඔබට කරන්නට බැරි කිසිම පිනක් නැත. නමුත් සතර අපා දුක් විඳින්නට නම් නොහැක. "
"සවනට උල් වැනි රළු පරුෂ බස් නොකියන්න. සිත සතුටින් ප්රිේය මිහිරි වචනම කියන්න. නුසුදුසු පරුෂ වචන කීම මහත් වූ වරදෙකි. පරලොවදී දුක් විපාක විඳමිස එම පාපයෙහි විෂ නැති නොවේ."
"අධර්මයෙන් ජීවත් වනවාට වඩා ධාර්මිෂ්ටව මිය යෑම සත්වයාට යහපත් වන්නේය. මේ ආකාරයෙන් දේශනාකරන ලද්දා වූ බුද්ධ ධර්මය මෙනෙහි කොට ඇත්ත වශයෙන්ම පින්රැස්කර නිර්වානයට පැමිණෙන්න."
"එකම සත්වයකු තම මෑනියන් මළ ශෝකයට වෙනම හැඬුවා වු කඳුලු බින්දු වලට මේ සියළුම මුහුදු ජලය අඩුවන්නේය. එසේ වූ කල තවමත් සංසාරයෙහි ආසාවක් බිඳීමක් ඔබ ඇතිකර ගන්නේ කුමක් නිසාද."
"සත්වයාට වැඩදායක වූ මා මේ කියන දේ අසනු සතුටු සිතින් පව්කම් කරමින් සිටි නමුත් යක්ෂ, භූත, පිසාච ආත්මයක උපන්නොත් පයින් ඇවිද යම් පිනක් කිරීමට ඒ පාපය නිසාම නොහැකි වන්නේය."
"කුසගිනි නිවා ගැනීමට ආහාරයක් නැතත් විලි වසා ගැනීමට රෙදිකඩක් පවා නැතත් ඊට හාත්පසින්ම වැඩි බලවත් වූ නරකයෙහි දැඩි දුක් ගැන සිහිකොට පින් කම් කිරීමට මඳකුත් පසුබට නොවන්න."
"මස් ලේ නැති ඇට බල්ලන් විසින් ලෙව කෑ නමුත් කුස සිරීමක් හෝ ප්රියෝජනයක් නොලැබේ. එමෙන් පස්කම් සැපෙහි සැප ඇතැයි නොසිතන්න. එයින් දොස නොපෙනෙනු මිස දුක් ඇති වන්නේම ය. "
"බොහෝ කාලයක් ජීවත් වුනොත් ජරාවට පත් වන්නේය. නැතහොත් මරණයට පත් වන්නේය. මේ මහත් වු ජරාවත් මරණයත් අතර විදින්නා වූ මේ තාවකාලික සැපත කවර කෙනෙක් සැපතකැයි සිතන්නේද?"
"තමන්ගේ යහපත මෙන්ම අනුන්ගේ යහපතද සමසේ සිතා සියලු සත්වයා කෙරෙහි මෛත්රි්ය වඩන්න. එයත් නොහැකි නම් සංසාරයෙන් මිදීමක් නැත. ශාන්ත සුන්දර නිවන් පුර සැප කෙසේ ලබන්නද."
"නයින්ගේ මුඛයෙහි ඌට ගොදුරු පිනිස රැදුනු මැඩියා රස විඳ විඳ පනුවන් අනුභව කරන්නා සේ ජරාව මරණය නම් භයානක මාරයාගේ කටේ සිට මිනිසුන් සත්වයන් මරණ සැටි වනසන සැටි බලව."
"මංගල උත්සවය සඳහා තාවකාලිකව අනුන්ගෙන් රන් අභරණ ගෙන පැළඳ ඔවුනට ගැතිවන්නවුන්සේ පෙර කරන ලද පින් ඇති තෙක් විඳිනා සැපතට උඩඟු වී පින්කම් නොකොට නිරයට පත් නොවෙත්වා."
"සතුරන් එන්නේය යන වචනයෙන් බිය වී අඹු දරුවන් පවා හැරදමා කැලයට පැන දුවන්නේ නමුත් නපුරු වූ ජරා මරණ දෙක තමා වෙතට එනු දැක දැකත් පින්කම් කිරීමට ප්රදමාද වන්නේ ඇයි."
"මේ සංසාර නැමැති බීලී කටුවෙහි ඇමිනී සිටිමින් ජරාවෙන් තැලී තැලී විඳින මේ ලවුකික සැප විදුලි එලියෙන් දකින නැටුම් වැනිය. මේ බව දැනගෙන කුසල් කිරීමට මැලි නොවන්න."
"වර්ණනා කරන්නේ නම් බුදු ගුණම විය යුතුයි. සකස් කර ගන්නේ නම් තම සිත මනාව සකසා ගැනීමය. දෙනවා නම් පින් පිනිස දන් පැන් දෙනවාමය. දිනා ගන්නේ නම් පරලොව ජය ගැනීමයි."
"සියළුම නොයෙක් සංසාර දුකින් මිදී නිසකයෙන්ම නිර්වාන සැපත ලඟා කරන්නා වූ කුසල් සියළු සත්වයා කල යුතු බව බුදුන් වහන්සේ වදාල නමුත් පින් කල නොහැකි කාල අටක් වෙයි."
"ඉතාමත් කැමැත්තෙන් විශ සහිත අඹ පල බුදින්නන් සේ සිත් සන්තෝස කිරීමෙන් ඇතිවන සුළු හෝ පලය කුමක්ද, මාරයා දැන් දැන් තමන් පසුපස එන බව දැන දක්ෂව පින්කම්කළ යුතුමය."
"දර ගොඩක් ගිනි ඇවිලුණ එය ගින්න මිස දර නොවන්නේය. එලෙස උපමාකොට බුදුන් වහන්සේ වදාරණ ලද ධර්මයට අනුව මේ දුක් ගොඩකින් වෙලුන සිරුර දුක මිස සිරුරෙකැයි නොකියන්නේය."
"උත්සාහයෙන් ගල් කැටයක් අහසට විසිකල නමුත් එය අතරෙක නොරැඳී මේ බිම පතිත වන්නා සේ නිසියාකාර සිත සතුටින් පින් රැස් නොකොළොත් සතර අපයේ මිස සිටීමට තැනක් නම් නැත."
"සැමවිටම පිනටම සිත යොමු කරන්න. නිවනට මාර්ගය සාදන්නේ එයමය. පල ප්ර යෝජන පිණිස කියන වචන නො අදහන්නේ කුමක් හෙයින්ද? නරකාදී දුකට පැමිණී කල්හිද තොප එය දැනගන්නේ."
"පින් පව් පලදෙනසැටි නොබලාම තමාහටම දුක් ගෙනදෙන අරචක්රයමාලාවක් බඳු වු එකිනෙකා භේද බින්න කරන වැඩකට නැතිවන කේලාම් කීමෙන් මතුවට ලැබෙන විපාක නොපෙනෙන මේ කාලයයි."
"ඇත්තවශයෙන්ම බුදුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද ධර්මය නොඅසා ගොළුවන් බිහිරන් මෙන් කුසල් ධර්මයන්ගෙන් වැලකී සිටියොත් මිස, පින් කල නොහැකි කාලයන් අටක් වන්නේය."
"බලහත්කාර කමින් හෝ යම් සොර සිතකින් තමන්ගේ අතින් හෝ තමා දෙන ලද උපදේශයකින් හෝ අනුන් සන්තක වස්තුව හොරෙන්ගතහොත් එමසොරකමේ විපාකයෙන් නිරයෙන් නිරයටම පත්වන්නේය."
"මා විසින් මේ කියූ වදන් දැඩි සේ අසන්න. සිතට ගන්න. එකම වතාවක බොරු කී කෙනෙක් දෙව්ලොවට මෝක්ෂයට යන පාර වසාගන්නේය. නිරයට වැද නොයෙක් දුක් විඳීම නොහැරෙන්නේය."
"පින් පව් නොහඳුනන අනුවන ක්‍රියා කොට මස් රස යැයි හොඳයැයි සතුටින් කන්නා වූ අයට ඒ පාපයෙන් නිරයට නොගොස් ගැලවෙන්නට බැරිය. දැන්ම එම ආසාව අද සිට අත්හරින්න. "
"බුදු බණ අසා සිත සතුටු කරගෙන දුසිරිත් වලින් මිදෙන්න. කවර නම් උපායකින් වුවද අනුන්ගේ ප්රුනයට හානි කලහොත්, එයින් සතර අපායේ අප්රකමාණ වු දුක් ගෙන දෙන්නේය."
"අබුද්ධෝත්පාද කාලයෙක සද්ධර්මය නැති මේ ලොව අන්දකාරයෙන් වැසී පවතී. මේ සංසාරයේ පව්කම් මේයැයි පින්කම් මේ යැයි නොවැටහේ. ස්වර්ග මෝක්ෂ සැපත ලිබිය නොහැකිය."
"මරණු පිණිස ගෙනයන සොරකුට වද මල්මාලා දමා බෙර පිරිවර සහිත සැලකුම් කරන්නා සේ ලුබුණු සැප සම්පත් වලට ලෝභ වුව හොත් එයද මාරයා රවටා කරන ලද කර්මයක් වන්නේය."
"ඉඳගෙන සිටි නමුත් කෙළින් සිගන සිටිමුත් ශක්තියක් වාරුවක් නැතිව ජරාවට පත් වු කල මේ රූප සෝභාව නොතිබෙන්නේය. කරතොත් සීරුවෙන් දන් පින් ම කරගනු මැනවි."
"මේ සංසාර නැමැති වෘක්ෂයෙහි දුක්නමැති විෂපල සහිත අතු ඉති ඇති බැවින් සිත සතුටින් මේවා බැහැර කොට මෙතැන්පටන් දස අකුසල් වලින් ලැබෙන දුක් විපාක අසව්."
"කා බී ඇඳ පැළඳ හැඩ වැඩ වන්නේ කුමටද? මේ ශරීරය රැකගෙන කොහි යන්නද සියලු කල්හි කම්මැලි නැතිව පින්කරගන්න සංසාර සාගරයෙන් එතෙර කරන්නේ එම පින්ම නොවෙද?"
"පව් කම් කොට තිරිසන් ආත්මයක උපන්නොත් අවසානයක් නැතිව පිට පිටම භය ඇතිවන හෙයින් කිසිම විටෙක පොඩි සැනසීමක් වත් නොලැබේ. සිත පිනකට කෙසේ යොමු කෙරේද?"
"යම් කිසි කලෙක දුදනන් බස් අසා නොයෙක් බරපතල අකුසල් කොට අන්ධව, ගොළුව, බිහිරිව, මේ සරීරය ලැබුව හොත් කුඩා හෝ පිනක් කල නොහැකිය. එය බලනු සැක නැත."
"මේ දෙතිස් කුණුකයෙන් ශරීරය ස්ථීරය නොසිතන්න. අස්ථීර බවට විදුලිය එක උපමාවකි. මේ ශරීරය නිරතුරුම පාපකර්මයකට නොනමා වීරියවන්තව නොපමාව කුසල් කරන්න."
"ලොභ සිත් ඇතිව පව්කම් කල සියලු සත්වයන් යම රජුවෙත ගෙනගොස් සභාවේදීම ඒ බව කියති තම සිත් වු පරිදි ඉබේ ඉන්නට නොලැබ එවිට නරකාදී දුක් වලට පැමිණේමය."
"නොඅලසව සංසාර සාගරයෙන් එතෙරව ස්ථීරවම නිර්වාන සුවය ලබනු පිණිස නිතරම පවෙන් තොරව මුණිදුන් කී ධර්මය අසා දහිරියමත්ව පසුනොබැස කුසල් රැස් කරන්න."
"බිම ඉදගෙන දෙසන බණ නොඅසනු සිහි මුලාව උඩ ඉඳ බණ නාසන්න. කැමතිව දෙසන බණ විමසිලිමත්ව සිහිණුවනින් අසනු. එය දිව්‍ය සැප හා නිවන් සැප සාදන්නේය."
"පෙර දවස කවියෙන් කියන ලද ධර්මය සිත පහදාගෙන අසා නිසකවම ස්කන්ධ ධාතු පිළිබද බවුම් වඩා රහත්ව නිවන් ලබාගත් භික්ෂූන් වහන්සේලා සැට නමක් වූහම."
"ආසා ඇතිව රසමුසු භොජන අනුබවකොට මනරම් වු සඳුන් ආදී සුවඳ විලවුන් ගල්වා නොයෙක් ඇඳුමෙන් ආභරණයන්ගෙන් සැරසී බහුරූ කෝලම් පෙන්වා ගියාක් මෙනි."
"මුණිවරයන්ගේ බණ බොරු නොවන්නේය. මේ ශරීරයේ අස්ථීර බව අදහාගන්න. ප්රා්ණය නම් තනකොල අග රැඳුන පිනි බින්දුව මෙනි. නොපමාව පිනනම් කරගත යුතුය."
"ලොභයෙන් මිහිරි ලෙස සිතා සොරකම් කල අය මෙලොවදී විඳිනා දුක් දැක දැකත් මේ කාලයේ සොරකම අත නොහැර සිටිය හොත් කවර නම් කාලයක යහපතක් වන්නේද?"
"පවිකම් මිස පිණක් නොකරන්නා වූ බුද්ධ ධර්මය නොපවත් වන්නා වූ පිට සක්වල හොදට ධනය බලය ඇතිව උපතක් ලැබුවත් කිසි කලෙක කුසල් කල නොහැක."
"සිතුව පමණින් භය උපදවන්නා වු භයානක එකසිය තිස් හයක් නරකයෙහි වැටුනොත් ඉතා බලවත් දුකට පත්වෙයි. පිනකට කුඩා හෝ ඉඩක් නොලබෙන්නේය."
"එම නිසා සංහල කවියෙන් කීවේයැයි නොසතුටට පත් නොවී සන්තෝසයෙන් මේ මනහර දහම ඇසුවොත් නියත වශයෙන් ස්වර්ග මෝක්ෂ සැප ලැබෙනවාමය."
"සිල්වත්ව ගුණවත්ව නොසිට ආදරෙන් අද දිනයේ රකිනා අඹු දරුවන් කුඩා කාලයේදී කෙළිසෙල්ලම් කිරීමට ගන්නා පොල්කටු හා සමානය. "
මෙම දිස්ත්‍රික්කය මහනුවර, දෙනුවර, ගම්පොල,උඩු දුම්බර,පහත දුම්බර,ගල ගෙදර, තෙල්දෙණිය,හාරිස්පත්තුව, වත්තේගම හා කටුගස්තොට යන අධ්‍යාපන කලාප වලින් සමන්විතවී ඇති අතර සමස්ත පාසැල් සංඛ්‍යාව 656 වෙයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව දැක්වීමේදී එය මහනුවර , මාතලේ හා නුවරඑළිය යන දිස්ත්‍රික්ක වලට අදාල රජයේ පාසැල් ලැයිස්තු වශයෙන් වෙන් වෙන් වශයෙන් දැක්විය හැකිය.
මෙම දිස්ත්‍රික්කය මාතලේ, උකුවෙල, දඹුල්ල, රත්තොට, ලග්ගල, ගලේවල, නාඋල හා විල්ගමුව යන අධ්‍යාපන කලාප වලින් සමන්විතවී ඇති අතර සමස්ත පාසැල් සංඛ්‍යාව 317 වෙයි.
විද්‍යුත් චුම්භක තරංග, මුල්වරට, ‍ජේම්ස් ක්ලාක් මැක්ස‍්වෙල් විසින් උපග්‍රහණය කරන ලද අතර පසුව එය හෙන්රිච් හර්ට්ස් විසින් ස්ථිර කරන ලදී. මැක්ස්වෙල් විසින්, විද්‍යුත් හා චුම්බක තරංගයන්හී තරංගමය ස්වභාවය හා සමමිතිය හෙළිදරව් කරමින්, විද්‍යුත් හා චුම්භක ‍සමීකරණයන්හි තරංග හැඩයක් ව්‍යුත්පන්න කළේය. තරංග සමීකරණයට අනුව පුරෝකථනය කරන ලද විද්‍යුත් චුම්භක තරංගයක වේගය ආ‍ලෝකයේ මනින ලද වේගයට සමාන වු නිසා ආලෝකය ද විද්‍යුත් චුම්භක තරංගයක් බව මැක්ස්වෙල් තීරණය කළේය.
විද්‍යුත් චුම්භක තරංගයක , එක් ෆෝටෝනයක විවර්තනය වැනි තරංගමය හා අංශුමය ස්වභාවයන් දෙකම පෙන්වා දිය හැකි තනි පරීක්ෂණ ඇත. එක් ‍ෆොටෝනයක් දික් සිදුරු දෙකක් හරහා යැවු කළ තරංග ආකාරයට එය විසින්ම සම නිරෝධනයට ලක්වේ. නමුත් ප්‍රකාශ ගුණකයක් හෝ එවැනි සංවේදී අනාවරකයක් මගින් එක් වරක් පමණක් අනාවරණය වන පරිදි දික් සිදුරු දෙක හරහාම ෆෝටෝනය ගමන් කරයි. මෙවැනි ස්ව - නිරෝධනයක් ඒක ෆෝටෝනයක් මයිකල්සන් නිරෝධන මානයක් හෝ වෙනත් නිරෝධන මානයකට යැවු විට නිරීක්ෂණය කරගත හැක.
වර්තනයෙහිදී, එක් මාධ්‍යයක සිට වෙනස් ඝනත්වයක් සහිත තවත් මාධ්‍යයකට සංක්‍රමණය වන්නාවූ තරංගයක් නව මාධ්‍යයට ඇතුළු වීමේදී එහි වේගය හා දිශාව වෙනසකට භාජනය කර ගනියි. මාධ්‍යයන් දෙකෙහි වර්තනාංකයන් ගේ අනුපාතය වර්තන ප්‍රමාණය තීරණය කරන අතර, ස්නෙල්ගේ නියමය විසින් මෙය සිදුවන ආකාරය පැහැදිලි කරයි. ප්‍රිස්මයක් තුලින් යැවෙන ආලෝකය, ප්‍රිස්මය සැදී ඇති ද්‍රව්‍යයෙහි, තරංග ආයාමය මත යැපෙන වර්තනාංකය හේතුවෙන්, දෘශ්‍ය වර්ණාවලියකට අපකිරණය වේ. .
විද්‍යුත් චුම්භක ශක්තිය ක්වොන්ටිනීකරණය කර ඇත. විද්‍යුත් චුම්භක විකිරණයේ අංශුමය ස්වභාවයේදී තරංගයකත් ෆෝටෝන ලෙස හදුන්වන විද්‍යුත් ශක්ති පැකට්ටු වශයෙන් පවතී. තරංගයේ සංඛ්‍යාතය අංශුවේ ශක්තියේ විශාලත්වයට අනුලෝමව සමානුපාතික වේ. තවදුරටත් ආරෝපිත අංශු ෆෝටෝන විමෝචනය හා අවශෝෂණය කරන නිසා ඒවා ශක්ති ප්‍රවාහකයකන් වශයෙන් ක්‍රියා කරයි. ෆොටෝනයකට ශක්ති ප්ලාන්ක් සමීකරණයෙන් ගණනය කළ හැක.
ආලෝකයේ ස්වභාවික වැදගත් ලක්ෂණයක් ලෙස සංඛ්‍යාතය හැදින්විය හැක. තරංගයක සංඛ්‍යාතය යනු එහි දෝලන සීග්‍රතාවයි. මෙහි ඒකක හර්ට්ස් වේ. තත්පරයකට එක දෝලනයක් සිදුවේ නම් එහි සංඛ්‍යාතය හර්ට්ස් එකකි. සාමාන්‍යයෙන් ආලෝකය එකිනෙක වෙනස් සංඛ්‍යාත සමූහයකින් සමන්විත වේ. සම්පුර්ණ ආලෝක තරංගයක් යනු මෙම සංඛ්‍යාත සියල්ලගේම එකතුවටයි. මෙසේ සංඛ්‍යාත වෙනස් කෝණවලින් වර්තනයට භාජනය වේ.
විද්‍යුත් චුම්භක විකිරණ තරංග ආකාරය ද අංශුමය ආකාරය ද එකවරම නිරූපණය කරයි. විශාල ප්‍රදේශයක් හරහා විශාල කාල පරිමාණයක් තුළ විද්‍යුත් චුම්භක විකිරණ මනින විට තරංග ලක්ෂණ වඩා පැහැදිලිව නිරීක්ෂණය කළ හැක. කුඩා ප්‍රදේශයක් තුළ , කුඩා කාල පරිමාණයක් නිරීක්ෂණය කරන විට අංශුමය ලක්ෂණ වඩා පැහැදිලිව නිරීක්ෂණය කළ හැක. මෙම ලක්ෂණ දෙකම බොහෝ පරීක්ෂණ මගින් සනාථ කර ඇත.
මැක්ස්වෙල් සමීකරණයට අනුව කාලය සමග වෙනස්වන විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයක් විසින් චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් ජනනය කරන අතර, මෙය ප්‍රතිලෝම වශයෙන්ද සත්‍ය වේ. එනිසා දෝලනය වන විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයක් දෝලනය වන චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් සාදන අතර එම දෝලනය වන චුම්භක ක්ෂේත්‍රය මගින් නැවතත් විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයන් සාදයි. දෝලනය වන මෙම ක්ෂේත්‍ර දෙකම එකට එක්වු විට විද්‍යුත් චුම්භක තරංගයක් නිර්මාණය වේ.
ආලෝකය දෝලනයක් බැවින්, රික්තයක් වැනි රේඛීය මාධ්‍යයක ස්ථිතික විද්‍යුත් හෝ චුම්බක ක්ෂේත්‍රයන් අතුරින් ප්‍රචාරණය වීම නිසාවෙන් කිසිදු බලපෑමකට යටත් නොවේ. කෙසේවෙතත්, සමහරක් ස්ඵටිකයන් වැනි, විරේඛීය මාධ්‍යයන්හි, ආලෝකය හා ස්ථිතික විද්‍යුත් හා චුම්බක ක්ෂේත්‍රයන් අතර - ෆැරඩේ ආචරණය හා කර් ආචරණය වැනි අන්තර්ක්‍රියා ඇතුළු - අන්තර්ක්‍රියා ඇති විය හැකිය.
තරංගයත් අනුයාත නිම්න හා ශීර්ෂවලින් යුක්ත වන අතර එක ළග පිහිටි නිම්න හෝ ශීර්ෂ දෙකක් අතර දුර තරංග ආගමයක් ලෙස හදුන්වයි. විද්‍යුත් චුම්භක වර්ණාවලියේ තරංගය විශාලත්වයෙන් විවිධ වේ. රේඩියෝ තරංගයක් ගොඩනැගිල්ලක් තරම් වන අතර ඉතා කුඩා ගැමා තරංගයක් පරමාණුක න්‍යෂ්ටියක් තරම් ප්‍රමාණය වේ. සංඛ්‍යාතය පහත සමීකරණයේ පරිදි තරංග ආයාමයට ප්‍රතිලෝමව සමානුපාතික වේ.
විද්‍යුත් චුම්බක තරංග යනු තරංගාකාර ලක්ෂණ දක්වමින් අවකාශය හරහා ශක්තිය ගලා යන ක්‍රමයකි. විද්‍යුත් චුම්බක තරංගය විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයක් සහ චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් එකිනෙකට ලම්බකව කම්පණය වීමෙන් ඇති වේ. විකිරණයේ ප්‍රගමන දිශාව ක්ෂේත්‍ර දෙකට ම ලම්බක වේ.
නිරෝධනය යනු තරංග දෙකක් හෝ කිහිපයක් අධිස්ථාපන‍ය වීමෙන් ඇති වන තරංග රටාවකින් යුක්ත සම්ප්‍රයුක්ත තරංගයයි. ක්ෂේත්‍රයන්හි සංරචක එකම දිශාවට ඇත්නම් , එයින් නිර්මාණකාරී නිරෝධනයන්හිදී විරුද්ධ දිශාවට නම් විනාශකාරී නිරෝධනයක්ද ඇතිවේ.
යනු ආ‍ලෝකයේවේගයයි. යනු සංඛ්‍යාතය වන අතර යනු තරංගය ආයාමයයි. තරංගයක් මාධ්‍ය ‍දෙකක අතර සීමාව තරණය කිරීමේදී එහි වේගය වෙනස් වන නමුදු සංඛ්‍යාතයේ වෙනසක් සිදු නොවේ.
විද්‍යුත් චුම්භක විකිරණ හා ඉලෙක්ට්‍රෝන වැනි පදාර්ථ අතර අන්තර්ක්‍රියාව පිළිබඳ ක්වොන්ටම් වාදයක් ක්වොන්ටම් විද්‍යුත් ගතික වාදයෙන් විස්තර කෙරේ.
ඈන් පනත යනු ප්රථම නියමාකාර උපුටා ගැනීමේ අයිතිය පිළිබඳ පනතකි. එමගින් ප්‍රකාශකයන් හට එම උපුටා ගැනීමේ අයිතිය අදාල කාලය නිමා කිරීමට ස්ථාපිත කාලයක් නියම කරන ලදී. මෙය නීතිමය සංකල්පයක් ලෙස පොත් සහ සිතියම් සෑම නව්ය කර්මාන්තයකට අනුකූලවම ප්‍රකාශ කිරීමට වර්ධනය විය. වත්මනෙහි මෙය ශ්‍රව්‍ය පටිගත කිරීම්, සිනමා පට, ඡායාරූප, මෘදුකාංග සහ ගෘහනිර්මාණ කාර්යයන් යනාදී පුළුල් පරාසයක් ආවරණය කරයි.
ප්‍රංශ නිදහස් අරගලය දියත් කරන්නට ඇමෙරිකන් නිදහස් අරගලයට සහාය දුන් ගිල්බට් ඩු මෝටියේර් නොහොත් ලාෆායෙට් වැනි රදළයන් ද දායක වූහ. පැරීසියේ සිය මන්දිරයේ දොරටුව අසලින් ඇමෙරිකන් නිදහස් ප්‍රකාශනයේ රාමු කරන ලද කොපියක් තැබූ ලෆායෙට් එය අසලින් ඉඩක් හැදුවේ ප්‍රංශ අයිතීන්ගේ ප්‍රකාශනය තබන්නට කියාය. ඇමෙරිකන් අරගලයේ සටන් වැදි, ප්‍රංශයට ඒකීය පුද්ගලයාගේ නිදහස් අයිතීන් ගෙන එන්නට වෙහෙසුන අයවත් ගිලටිනයට හා සිරබාරයට ගැනෙද්දී ලාෆායෙට් ඔස්ට්‍රියාවට පැන ගියේය.
1788 වසර දී නියං සමයක් පැමිණ ප්‍රංශය පුරා වගාබෝග අස්වැන්න විනාශ කළේය. අයිස් වැස්සක් කඩා වැටී නෝමන්ඩියේ සිට ෂැම්පෙන් දක්වා සැතපුම් 180 ක් සරු පස් විනාශ කරන ලදි. වසර 80 කට පසු දරුණු ම හේමන්තය පිවිසියේ 1788-89 දී යි. දහස් ගණනින් පළතුරු ගස් මිය යන ලදි. 1789 වසන්තයේ ගංවතුරින් හිරිහැර සිද්ධ වුණි. හාමතෙන් මිය ගියේ ස්වල්පයකි. එහෙත් බහුතරයට අගහිඟකම් දැනුණි. ජනතාව කුසගිනි දැනෙද්දී එකිනෙකා හා ඝට්ටන පටන් ගත්හ.
1789 ගිම්හානයේ දී නීතියක් නැති භීෂණ සමයක් රටට උදාවිය. ආහාර මංකොල්ලකරුවන් නිසා අධික බියෙන් වූ සමයේ පුරවැසියන් අවිගත්හ. මාස හයක දී තුවක්කු 400,000 ක් පුරවැසියන් සතු වේ. තුවක්කු, මිට දිග මුල්ලු, හා දෑකැති අවි සේ අමෝරා ගත් පුරවැසියන් විසින් බදු එකතු කරන්නන්ව, වැඩවසම් රදළයන්ව, ඒකාධිකාරීන් යැයි තමන් සිතූ සියල්ලන්ටම පහර දුන්හ. කඩ හා ගෙවල් ගිනි තැබූහ. මසුරන්ගේ වයින් බැරල් හළා දැමූහ.
මිනිසාගේ හා පුරවැසියන්ගේ අයිතීන් ප්‍රකාශනය 1789 අගෝස්තු 27 දා එළිබැස්සේ ය. චන්දය හිමිවූයේ සහ මහජන නිලතල වෙනුවෙන් පත්වෙන්නට අවසර ලැබුනේ කොටසකට පමණි. සිවිල් අයිතීන් නළුවන්ට, පොතෙස්තන්ත්‍ර හා යුදෙව් ආගමිකයන්ට අහිමි විය. නැවතත් පාන් හිඟයක් පැතිර ගියේය. ප්‍රංශ කාන්තාවන් පාරට බැස්සහ. උරණ වූ පැරිසියේ වැසියන් රජ මාලිගයේ මුර සෙබලුන්ගේ හිස් ගසා දමා ඒවා උල් වල ගසාගෙන ගියහ.