polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
සාමාජික රටවල තාවකාලික ගෙවුම් ශේෂ අසමතුලිතතා තුලනය කරගැනීමට අවශ්‍ය කෙටිකාලීන ණය සැපයීම අරමුදලේ ප්‍රධාන කර්යය යි. එසේම ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ප්‍රශ්න සම්බන්ධයෙන් සාමාජිකයන්ට අවශ්‍ය උපදෙස් හා සහයෝගය දැක්වීම,විනිමය ස්ථාවරත්වය වැඩිදියුණු කිරීම, ක‍්‍රමාණුකූල විනිමය වැඩපිළිවලක් සැකසීම, හා තරගකාරී ලෙස විනිමය අවප්‍රමාණය ඉවත්කිරීම සඳහා සහය වීම මෙයින් සිදුකරයි.
02 රාජ්‍ය මූල්‍ය එකාග්‍රතා මාවත මාවත මගින් මගින් සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන හා සමෘද්ධි දීමනා සඳහා වන වියදම් වැනි සාමාජීය අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් වූ වියදම් ආරක‍්ෂා කරමින් ගැටුම් වලට බඳුන් වූ වියදම් ආරක්ෂා කරමින් ගැටුම් වලට බඳුන් වූ ප්‍රදේශවල සහන සැලසීම, නැවත පදිංචි කරවීම සහ යළි ගොඩනැගීම සඳහා වැයවන වියදම් වෙනුවෙන් ඉඩ සලසා දීම.
04 මෙසේ ලබාගන්නා ආයෝජන යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය සඳහා මෙන්ම ගැටුම් පවතින ප්‍රදේශවල ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සහ සහන සැලසීම සඳහා යොදාගත හැකි අතර එමගින් දිගු කාලීනව රටේ නිශ්පාදනය සහ රැකියා අවස්තා වැඩිකර ගැනීම මගින් අනාගත ආර්ථීක වර්ධනය සහ සාර්ව ආර්ථීක සමතුලිතතාවය අත්කර ගත හැකිවනු ඇත.
1950 අගෝස්තු 30 වන දින ශ්‍රී ලංකාව මූල්‍යය අරමුදලේ සාමාජිකත්වය ලබාගත් අතර ශ්‍රී ලංකාවට වෙන්කර දෙන ලද දායකත්වය ආරම්භයේදී ඇමරිකානු ඩොලර් දශලක්ෂ 45 කි. 1960 න් පසු ශ්‍රී ලංකාව ගෙවුම් ශේෂ හිඟයන්ට මුහුණ දුන් නිසා ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ ණය ලබාගැනී මට යොමු විය.
මෙම ණය සැමවිටම ලංකාව ලබාගෙන ඇත්ේත් විවිධ කොන්දේසි වලට යටත්වය. මෙම කොන්දේසි වලට අනුකූලව කටයුතු නොකරන සෑම අවස්ථාවකදීම ඉතිරි වාරික මුදල් ලබාදීම අත්හිටවනු ලැබේ. මෙම ලබාගන්නා මුදල් වැය කරන ආකාරය හා රජයේ ආර්ථීක ක්‍රියා පිළිවෙත අධීක‍ෂණය කිරීම නිරන්තරයෙන් සිදු වේ.
ණය ලබාගත හැක්කේ ගෙවුම් තුලනයට වර්තන ගෙවීම් හිඟය පියවීම සඳහා කෙටිකාලීන ණයයි. එසේම සාමාජික රටවලට අරමුදලේ සිය දායකත්ව පංගුවෙන් වර්ෂයකට 25% කට වඩා ණය ලබාගත නොහැක. එසේම අරමුදලෙන් ණයට ගන්නා මුදල් රටකින් රටකට සිදුවන ප්‍රාග්ධන පැවරුම් සඳහා භාවිතා කළ නොහැක.
03 මෙම ප්‍රතිපත්ති සහතික කිරීමත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාව පිළිබඳ ආයෝජිකයින්ගේ විශ්වාසය වැඩිවන අතර දේශීය හා විදේශීය ආයෝජකයන් ආකර්ෂනය කර ගැනීම සඳහා මෙන්ම ද්විපාර්ශ්වීය හා බහුපාර්ශ්වීය ආයතන මගින් ණය මුදල් ආකර්ශනය කර ගැනීමට හැකියාව ලැබීම.
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සිය අරමුදල් ගන්නේ සාමාජික රටවල් විසින් ගෙවනු ලබන සාමාජික මුදල් සංවර්ධිත රටවලින් ලබාගන්නා ණය ආධාර හා දියුණු රටවල මුදල් වෙළඳපොලට සුරැකුම්පත් හා ණයකර නිකුතුව මගිනි.
ඇමරිකා‍වේ බ්‍රේට්න්වුඩ් නගරයේදී 1944 පවත්වනලද එක්සත් ජාතීන්ගේ මූල්‍ය සම්මේලනයේදී ඇතිකරගත් බ්‍රේට්න්වුඩ් ගිවිසුමට යටතේ 1945 දෙසැම්බර් 27 වන දින ජාත්‍යන්තර මූල්‍යය අරමුදල අරඹන ලදි.
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ ගිවිසුමට එකඟත්වය පල කල රටවල් 29 ක් එහි මුල් සාමාජිකත්වය හිමිකරගත් අතර 1946 වසර අවසන් වන විට රටවල් 39 දක්වා සාමාජිකත්වය වැඩි විය.
පොදු ජනතාව තම ධනය මූල්‍ය නොවන වත්කම් ලෙසින් හෝ සාපේක්ෂව ස්ථාවර විදේශ විනිමය ලෙසින් තබා ගැනීමට කැමතිය. පවත්නා දේශිය මුදල් ඉක්මනින්ම කාර්ය ශක්තිය පවත්වා ගැනීම සඳහා යොදාගනී.
පොදු ජනතාව මූල්‍ය වටිනාකම් සලකනුයේ දේශීය විනිමයෙන් නොව සාපේක්ෂව ස්ථාවර විදේශ විනිමයෙනි. මිල ගණන් එම විදේශ මුදල් මඟින් ගෙනහැර දැක්විය හැකිය.
කාලය ඉතා කෙටි වුවද ණය දීම හා ගැනීම ණය කාල සීමාව තුලදී වන අපේක්ෂිත ක්‍රියාශක්තියේ අලාභය හානිපූරණය කළ හැකි මිල යටතේ සිදුවේ.
පොලී අනුපාතික, වැටුප් හා මිල ගණන්, මිල දර්ශකයට සම්බන්ධ වන අතර වර්ෂ තුනක් තුළ සමුච්චිත උද්ධමන අනුපාතිකය 100% කට ළඟාවීම හෝ එය ඉක්මවීම සිදුවේ.
1965 දී පිලිප්ස් කැගැන් ලියන ලද "අතිඋද්ධමනය මූල්‍ය ගතිකත්වය", අතිඋද්ධමනයේ පිළිබඳව හා එහි බලපෑම පිළිබඳව කරන ලද ප්‍රථම ගැඹුරු අධ්‍යයනය ලෙස පොදුවේ සලකනු ලබයි. එහිදී ඔහු මාසික උද්ධමන අනුපාතිකය අවම වශයෙන් 50% ක් වත් අතිඋද්ධමනය ලෙස නිර්වචනය කරන ලදී.
1923 - 24 උද්ධමනය : ජර්මානු කාන්තාවක් මුදල්වලට දර මිලදී ගෙන දැවිය හැකි කාලයට වඩා වැඩි කාලයක් දැවිය හැකිවන මුදල් නෝට්ටු පෝරණුවක් තුළට දමද්දී.
කෙටිකතාකරුවකු ලෙස සිල්වා මහතා අතින් බිහි වුණු ප්‍රථම කෘතිය ‘දෙයියන්ගෙ රටේ සහ තවත් කථා’ නම් විය. ‘කථාරත්නාකර’ නම් සංග්‍රහනාමය යටතේ ආ ජෙනීගේ කථාව සහ තවත් කථා,ලේන්සුව සහ තවත් කථා, යන කෙටිකතා සංග්රකහයෙන් පසු ඹහු විසින් ‘සක්විතිරජ සහ තවත් කෙටිකතා’ කෘතිය පළ කෙරිණ.ඉනික්බිති කථාරත්නාකරයෙනි තෙවන කාණ්ඩ ලෙස ‘අමෘත හස්තය හා තවත් කථා’ එළිදැක්විණ. ‘දළකුමාරි සහ තවත් කෙ‍ටිකථා’ සිල්වා සූරීන්ගේ අවසන් කෙටිකතා සංග්‍රහයයි.
ග්‍රන්ථ පරිවර්තකයකු වශයෙන් මෙතුමා ‘අරාබි නිසොල්ලාසයේ’ කොටසක් ‘එක්දහස් එක්රැය’ නමින් ද සංස්කෘත කාව්‍යයක් වු ‘රමායණය’- ‘ වාල්මීකි රාමායණය’ නමින් ද සිංහලට නගා ඇත. පුවත්පත් කතුවරයකු වශයෙන් ‘ලංකා සමය’ ත් සගරා සංස්කාරකවරයකු වශයෙන් ‘සිරිසර’, ‘නුවණ’ හා තිලක’ත් එතුමා අතින් පළ විය. ‘ඉෂ්ටාර්ථ සිද්ධියේ රහස’ , ‘ඉංග්රිණසි සවාධ්යනයනය’ , ‘සිල්වාගේ ඉංග්රීඩසි හොඩිය’ මෙතුමාගේ වෙනත් කෘති අතර වේ.
ප්‍රතික්‍රියාවක අන්ත ලක්ෂ්‍ය හදුනාගැනීමට විවිධ ක්‍රම භාවිතා කළ හැකිය. බහුල ලෙස යොදා ගන්නේ දෘෂ්‍ය දර්ශකයි. සරළ අම්ල භෂ්ම අනුමාපනවල දී පිනෝප්තලීන්, දර්ශකය යොදා ගත හැක. එය එක්තරා අගයකට පත් වූ විට හෝ ඉක්ම ගිය විට රෝස පැහැ වේ. මෙතිල් ඔරේන්ජ් තවත් උදාහරණයක් වන අතර එය අම්ලවල දී රතු පැහැවන අතර ක්ෂාරීය ද්‍රාවණවල දී කහ පැහැති වේ.
එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව සංවර්ධන දර්ශකය මඟින් මානව සංවර්ධනයේ මූලික පැතිකඩ 3 ක් කරා, ලඟාවීමේ සාමාන්‍ය මනිනු ලබයි. එනම්; ජීවන අපේක්ෂාව, අධ්‍යාපනික අත්පත් කරගැනීම් සහ ගලපන ලද මූර්ථ ආදායම
එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව දරිද්‍රතා දර්ශකය මඟින් වයස අවුරුදු 28 ට පෙර මිය යතැයි අපේක්ෂා කරන ජනගහනයේ ප්‍රතිශතය, නූගත් වැඩිහිටියන්ගේ ප්‍රතිශතය, සෞඛ්‍ය සේවා හා පිරිසිදු ජලය නොලබන ජනගහන ප‍්‍රතිශතය හා වයස අවුරුදු 5 ට අඩු, ඌන බර සහිත දරුවන්ගේ ප්‍රතිශතය භාවිතාකර දුෂ්කරතාවය මනිනු ලබයි.
දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ආර්ථික විද්‍යාඥයින් ලතින් ඇමරිකාව, අප්‍රිකාව, හා ආසියාවේ බොහෝ රටවල පහත් ජීවන තත්වය පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීමට පටන් ගැනිම නිසා, ආර්ථික විද්‍යාවේ ශාඛාවක් ලෙස සංවර්ධන ආර්ථික විද්‍යාව ගොඩ නැගුනි. ආර්ථික විද්‍යාවේ අවසාන පරමාර්ථයට පටහැනි ලෙස සංවර්ධන ආර්ථික විද්‍යාව එහි ශාඛාවක් ලෙස ගොඩනැගුනද එහි වැදගත් වෙන් කිරීම් ඇත.
වර්ධනය වන ආර්ථිකයක් තුල පවතින දරිද්‍රතාවය, විෂමතාවය හා සේවා වියුක්තිය පහල දැමිම හා බැහැර කිරීම තුලින් ඇතිවන ප්‍රථිඵලය, ආර්ථික සංවර්ධනය ලෙස මහාචාර්ය ඩඩ්ලි සියර්ස් තර්ක කරයි.
‍කෙසේ නිර්වචනය කලද මානව සුභසාධනයේ වර්ධනය ඇතුලත් සංකීර්ණ බහුමාණයන්ගෙන් යුක්ත සංකල්පයක් ලෙස ආර්ථික සංවර්ධනය දැකිය හැකිය.
ජුපිටර් හැමන් යනු අප්‍රිකානු ඇ‍මෙරිකානු සාහිත්‍යයේ තවත් එක් ප්‍රධාන චරිකයකි. ඔහු විසින් රචනය කළ : සහ ඉතා ප්‍රසිද්ධියට පත්විය. වයස අවරැදු 76 දී ඔහු විසින් රචනා කළ නම් කථාව ජීවිත කාලවක් වහලෙකු ලෙස සේවය කළ පුද්ගලයෙකු පිලිබද කියැවෙන කතාවක් වේ. මෙහි " (අපහට කෙදිනක හෝ ස්වර්ගයට යාමට අවස්ථාව උදාවුවහොත්, එදිනට අප කළු හෝ වහලුන් ලෙස නින්දාවට පත් නොකරනු ඇත.) යන වාක්‍යය පසු කාලීනව වහල් සේවය විරැද්ධව නැගි සිටි බෝ‍හෝ පිරිස් විසින් නිදහස ලබා ගැනීම සදහා භාවිතා කරනඇත.
හාලෙම් පුනරුදය ක්‍රි.ව 1920 සිට 1940 දක්වා අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යය කෙරෙහි නව අවධානයක් ඇති කරලීය. හාලෙම් පුනරුදයට පාදක වුයේ අති විශාල සංස්කෘතිකමය හා සමාජීය වර්ධනයක් සහිත නිව්යෝර්ක් හි හාලෙම් හි ජන සමාජයයයි. මෙයට නොයෙක් කළු ජාතික ‍කළාකරුවෝ, සංගීතඥයෝ සහ තවත් සම්භාව්‍ය කළාකෘති අයත් විය. මෙම පුනරුදය වඩාත්ම ප්‍රචලිත වූයේ එයින් බිහි වූ සාහිත්‍යය නිසා යැයි සැලකේ.
සරල, කථා විලාශයකින් හා සත්‍යවාදී බවින් යුක්ත වූ ගේ විනෝදජනක නිරික්ෂණයන් හියුස්ගේ හා හි ලිපිවල පළවිය. 1950 දී රචිත ඔහු විසින් පළ කළ හොඳම සරල කථා ඇතුලත් ග්‍රන්ථය ලෙස නම් කළ හැක. 1967 දී අභාවප්ප්‍රාප්ත වන තුරුම හියුස් විසින් කවි එකතු 9 ක්, කෙටි කතා පොත් අටක්, නවකථා දෙකක් හා කලාකෘති, ළමා පොත් හා පරිවර්තන ද තෙලි තුඩට නගන ලදී.
මේ සමයේ වඩාත්ම ප්‍රචලිත ලේඛකයන් අතර ලැන්ස්ටන් හියුස් ද ‍අයත් වේ. හියුස් මුලින්ම සමාජ අවධානයට ලක් වූයේ 1922 එළිදැක්වූ මගිනි. මෙම ජෙම්ස් වෙල්ඩන් ජොන්සන් මගින් සකසන ලදුව එම කතුවරයා එම අවධියේ වඩාත්ම කුසලතාවෙන් හෙබි කිවිදා ලෙස නම් කරන ලදී. , හා වශයෙන් නවකථා තුනක් පළකරන ලද තවත් කුසලතාවෙන් හෙබි රචකයෙකු ලෙස සැලකේ.
1746 ලුසී ටෙරී විසින් රචිත නම් කාව්‍ය අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යයේ පළමු කාව්‍ය නිර්මාණය ලෙස හැළකේ. බ්‍රිටන් හැමන් සහ ෆීලිස් පිට්ලි යනු පුරාතන අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යයේ තවත් සුප්‍රසිද්ධ කාව්‍ය නිර්මාණකරුවන් දෙදෙනෙකු වුහ.
ක්‍රි.ව 1930 දී හියුස් විසින් නමින් කවි එකතුවක් හා නමින් නවකථාවක්ද පළ කරන ලදී. ඔහුගේ වඩාත්ම ප්‍රචලිත කවිය වනුයේ ඔහු නව යෞවනයෙකු සමයේ ලියූ යන්නයි. වැඩි දෙනෙකු ඔහුගේ නිර්මාණ අතරින් හදුනාගත් චරිතය වන්නේ ජීස් ය.
හාලෙම් පුනරුදය අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යයේ සන්ධිස්ථානයක් විය. පුනරුදයට පෙර කළු ජාතිකයන් විසින් ලියන ලද කෘතින් කියවන ලද්දේ තවත් කළු ජාතිකයන් විසින් පමණි. මෙම පුනරුදය හරහා අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යය හා අප්‍රිකානු කලා කෘති ඇමෙරිකානු සංස්කෘතියට එක්වීම ඇරඹිණි.
ඩු බොයිස්, වොෂින්ටන් සහ ගාර්වේ යන තිදෙනා ප්‍රධාන පෙලේ අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු බුද්ධිමතුන් මෙන්ම එම යුගයේ ග්‍රන්ථ කතුවරුන් වූවත් ඒ අතර ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ වෙනත් අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු ලේඛකයින්ද වූහ. මොවුන් අතර චාර්ලිස් ඩබ්ලිව්.චෙස්නට් නම් ලේඛකයාද එක් අයෙකි.
නවකතාව රචනය කළ සහ ' කෘතිය නිර්මාණය කළ විලියම් වෙල්සි බ්‍රවුන් අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යයේ ප්‍රථම කෘති නිර්මාණකරුවන් විය.
වසර ගණනාවක් පුරා අප්‍රිකානු ඇමරිකානුවන්ගේ සාහිත්‍යය පිළිබඳව විවේචනයන් එල්ල වී ඇත්තේ අප්‍රිකානු ඇමරිකානුවන්ගේ සමාජ තුළිනි. කළු ජාතිකයන්ගේ ධනාත්මක බව කළු ජාතිකයන්ගේ සාහිත්‍යයෙන් නිරූපණය නොවන බවට ඇතැමුන් විවේචනය කරනු ලබයි.
වහල් සේවය අවසාන කිරීමෙන් පසු සහ ඇමෙරිකානු සිවිල් යුද්ධයෙන් පසු අප්‍රිකානු ඇමෙරිකන් ලේඛකයින් විසින් අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානුවන්ගේ තත්වය ගැන ප්‍රබන්ධයන් නොවන කෘතින් ලීවිම ආරම්භ කළහ.
ඇනිමි ඉතිහාසය ආරම්භවන්නේ 20 වන සියවස මුල්භාගයෙනි. මේ කාලයේදී ජපාන සිනමාකරුවෝ ප‍්‍රංශය, ජර්මනිය, එක්සත් ජනපදය සහ රුසියාව යන රටවල් විසින් සොයාගනු ලැබූ සජීවීකරණ ශිල්පක‍්‍රමයන් අත්හදා බැලීමට පටන්ගත්හ. මුල්ම ඇනිමි නිෂ්පාදනය 1917 දි තිරගත විය. එය සිය ඉලක්කය වෙත තමන්ගේ නව අසිපතින් පහරදීමට උත්සාහ කරන සමුරායිවරයකු දැක්වෙන විනාඩි දෙකක ධාවන කාළයකින් යුතුවූවක් විය.
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය පුළුල් වශයෙන් පුරාතන, මධ්‍යතන හා නූතන වශයෙන් යුග තුනක් ලෙස ඉතිහාසඥයින් විසින් හදුන්වා දී ඇත. ලාංකික ඉතිහාසයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම යුගය ලෙස හඳුන්වන්නේ ක්‍රි.පු. 2 වන සියවසේ සිට ක්‍රි.ව. 13 වන සියවස දක්වා වු මධ්‍යතන යුගයේ වාරිකාර්මික සමාජයක් ලෙස සමාජ විද්‍යාඥයින් හඳුන්වාදි ඇත. වාරි කර්මාන්තය මූලික කරගෙන උතුරු හා නැගෙනහිර කලාපවල ජනාවාස බිහිකිරිම සිංහල ශිෂ්ටාචාරය හා සංස්කෘතිය ඒ මත දියුණුවීමක් දක්නට ලැඛෙන්නේ මේ යුගයේදීය.
වසභ රාජ්‍ය සමයේදි අඹන් ගඟ හරහා ෙවිල්ලක් බැඳ එහි ජලය උතුරු දිශාවට යොමු කරවන ලද ඇළහැර ඇළ වාරිමාර්ග තාක්ෂණ වර්ධනයේ ඉතා වැදගත් අදියරකි. දියලූ වැව් වල බැම්මේ ඇතුල් පැත්ත මෙන්ම පිට පැත්තද බෑවුම් වන ලෙද ඉදිකර ඇත. මෙසේ ඉදිකිරිම් කටයුතු කර ඇත්තේ ජල ධාරිතාව නිසා වැව් බැම්මට වන හානිය වලක්වා ගැනිම සඳහාය. වර්තමාන ඉංජිනේරුවන් මවිතයට පත්කරවන ශිල්පීය ඥානයක් එකල භාවිතාකර ඇති බව ඇළවල් හා වැව් දෙස බැලිමෙන් මොනවට පැහැදිලි වෙයි.
දෙවන මුගලන් රජු මල්වතු ඔය හරහා වානක් බැඳ ජලය ලබා ගෙන පත්තපාෂාණ වාපි, ධන වාපි හා ගරිතර වාපි යනුවෙන් වැව් තුනක් නිර්මාණය කළ බව මහා වංශයේ සඳහන්වේ. පත්තපාෂාණ වාපිය ශිලා ලේඛන මගින් අනුරාධපුරයට සැතපුම් 7ක් නිරිත දිගින් පිහිටි නාච්චිදූව වැව වශයෙන් හඳුනාගෙන ඇත. මෙහි වේල්ල සැතපුමකට මදක් වැඩි ප්‍රමාණයක් දික්වූ අතර උස අඩි 35කි. අක්කර 4408ක භූමි භාගයක පැතිර ඇති වැවේ ජල ධාරිතාව අක්කර අඩි 45148ක් වන අතර අක්කර 4200ක වපසරියකට ජල පහසුකම් ලබා දෙයි.
ප්‍රාග් බෞද්ධ සමයේදි වාරි කර්මාන්තය මත සකස්වු ශිෂ්ටාචාරය අංග සම්පුර්ණත්වයට පත්වන්නේ රජ කල දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ රාජ්‍ය කාලයේදීය. {ක්‍රි.පූ. 3 වන සියවසේදි} දේවානම් පියතිස්ස රජතුමා විසින් තනන ලද තිසා වැව 1889 දි ප්‍රතිසංස්කරණය කොට තිබේ. තිසා වැවේ දැනට දක්නට ලැඛෙන වේල්ලේ දිග සැතපුම් 1 3/4 කි. වැව පිරුණු විට අක්කර අඩි [2900 ක ජලය රදාපවති. අක්කර 2000 ක පමණ ප්‍රමාණයක වී වගාව සඳහා මේ වැවෙන් ජලය ඛෙදා හරියි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි කලාපය ලෙස නිර්වචනය කළ හැක්කේ වර්ග සැතපුම් 19000 ක ප්‍රමාණය විහිදුවන වාර්ෂික වර්ෂාපතනය අඟල් 50-75 දක්වා වූ උන්නතාංශය මුහුදු මට්ටෙමි සිට අඩි 1000 දක්වා වු ප්‍රදේශය යි. වියළි කලාපයේ ප්‍රමාණවත් වර්ෂාපතනයක් නොවු නිසා පුරාණ සිංහල ජනතාවට ස්ථාවර කෘෂිකර්මාන්තයක් කිරිමට නොහැකි විය. ස්වාභාවිකව ජලය සැපයිමට නිසි කාලයට අපහසු නිසා අහස් දිය එකතු කර ගැනිමට වියළි කලාපය පුරාම වැව් පද්ධති නිර්මාණය කර ඇත.
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉපැරණි වාරිමාර්ග පද්ධතින්හි පරිණාමය හා වර්ධනය පිළිබඳ කතාකරන විට මෑතක් වනතුරු පිළිගෙන තිබු මතය වුයේ ආර්.එල්.බ්‍රොහියර් මහතා 1956 දි ඉදිරිපත් කළ අදහසයි. එවකට ශ්‍රී ලංකා ඉංජිනේරු සංගමයේ සභාපතිව සිටි ඒ මහතා රම වසරේ පැවති සංගමයේ 50 වැනි සැසි වාරයේ දි සභාපති දෙසුමින් මෙම අදහස ඉදිරිපත් කර ඇත. ඔහුගේ මතයට අනුව ශ්‍රී ලංකාෙවි පැරණි වාරිමාර්ග පද්ධතින්හි පරිණාමය ප්‍රධාන අදියර 4 කින් දැක්විය හැක. එනම්,
මහසෙන් රජු මෙන්ම ධාතුසේන රජුද කලා වැව නමින් තැනු විශාල වැව නිසා වාරිමාර්ග ඉතිහාසයේ අද්විතීය ස්ථානයක් ලබා ගෙන ඇත. කලා වැව වැව් දෙකක් සම්බන්ද කොට නිර්මාණය කල විශාල වැව් සංකීර්ණයකි. මෙය කලා වැවත් බළලූ වැවත් එකට සම්බන්ධ කොට තනන ලද බව පුජාවලියේ සදහන්වේ. කලා වැවේ සිට අනුරාධපුරයේ තිසා වැව දක්වා ජලය ගෙනගිය සැතපුම් 54ක් දිගැති ජය ගඟ නැමැති මහා විශාල ඇළ මාර්ගය තනවන්නට ඇත්තේද මේ යුගයේදිම යැයි සිතාගත හැකිය.
එදා රජරට හා රුහුණු රට පුරා පැතිර පැවතියේ හුදෙක් හුදකලා වැව් සමුහයක් නොවේ. එකිනෙකට ඇළ මාර්ග මගින් සම්බන්ඳ වු විශාල වැවක් එම වැව් ජලයෙන් හා වර්ෂා ජලයෙන් පෝෂණය වු කුඩා වැව් රාශියකුත් එදා රජරට හා රුහුණු රට පුරා පැතිර තිබුණි. එකල තිබුණා යයි සැලකෙන කුඩා වැව් සංඛ්‍යාව තිස් දහසක් පමණ වෙතැයි ගණන් බලා ඇත. මෙම වැව්වලට යටවුණු බිම් ප්‍රමාණය වර්ග සැතපුම් 15000 ක් පමණ වෙතැයි සැලකේ.
ක්‍රි.පූ.2 වන සියවසට අයත් යැයි සැලකෙන සෙල්ලිපි දෙකක වාරිමාර්ග ගැන සදහන්වේ. ඉන් පළමු වැන්න දුටුගැමුණු රජුගේ කාලයට අයත් යැයි සැලකෙන පුත්තලම් දිස්ත්‍රික්කයේ නෝනිගලින් හමුවු ලිපියකි. එහි පරමානන්ද විහාරයට පුජාකල වැවක් ගැන දැක්වේ. දෙවැන්න ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කයේ නාච්චේරිමලෙයි නම් ස්ථානයකින් හමුවු ලිපියක අඩගමිය නම් ස්ථානයෙහි පිහිටි වාරිමාර්ගයක් ගැන සදහන්වේ.
මහා පරිමාණය් වැව් උස් භූමි භාගවල තනා, කුඩා වැව් පද්ධතින් ඊට පහළින් සිටින ලෙස තැනිම නිසා ජලය හැසිර වීම පහසු විය. තැනිතලා බිම් වල ඇළ වේළි මගින් ජලය ගමන් කරවිම දුෂ්කර කාර්යයක් ලෙස නොසලකන ලදි. කලා වැෙවි සිට අනුරාධපුරය දක්වා සැතපුම් 54 ක් දිග යෝධ ඇළේ පළමු සැතපුම් 17 ට බැස්ම ඇත්තේ සැතපුමට අඟල් 6 බැගිනි. මෙය පැරැණ්නන්ගේ ඉංජිනේරු ශිල්පයේ විශිෂ්ට කුශලතාවයක් ලෙස අසත් සලකයි.
ශ්‍රී ලංකා‍වේ වාරි ඉතිහාසය ක්‍රි.පූ. 6 වෙනි සියවස තරම් ඈතට දිවයයි. ක්‍රි.පූ. 6 වෙනි සියවසේදි උතුරු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි ආර්ය ජන කොටස් ලංකා‍‍වෙ ජනාවාසකරණය කළ බව මහා වංශ තොරතුරු වලින් අනාවරණය‍‍වේ. විජය රජ සමඟ පැමිණි පිරිස් විසින් දිවයිනේ ගංඟා ඇසුරු කරගෙන ග්‍රාමයන් නිර්මාණය කරන ලදි. මේ ආකාරයට ශ්‍රී ලංකාවේ ජලය ඇසුරු කරගෙන ජලාශ්‍රිත ශිෂ්ටාචාරය ගොඩ නැගීම ආරම්භ විය.
ක්‍රි.ව. 6වන සියවසේ විසු පළමු වන අග්ගබෝධී රජතුමා වාරි කර්මාන්තයට තවත් උසස් සේවාවක් කළ නරපතියෙකි. මහා වංශය සදහන් කරන අන්දමට මෙතුමා දක්ෂිණ දේශයෙහි සිරිමඩ්ඪමාතක වාපි වැවද, කුරුන්ද වාපි, මහින්දම වාපි යන වැව් හා මණිමේඛලා අමුණ තැනවු බව සඳහන්වේ. මේ හැර පුජාවලියට හා රාජාවලියට අනුව කුරුඳු වැව යනුවෙන් වැවක්ද තනවා ඇත.
දෙවෙනි අග්ගබෝධි රජතුමා විසින් තනවන ලද වැව් වල නාමලේඛනයක් මහා වංශයේ සහ පුජාවලියේ දැක්වේ. ගංඟානම, වලාහස්ස, තිරිතම යන වැව් වල නම් මහා වංශයේ සඳහන් වන අතර පුජාවලියේ ගංඟාතලා, සිරවලස් කැටිය, ගිරිතලා, හෝවටු, නෙරළු, මාටොම්බු, එඩේරගල, කළුන්තරු, මහවිදලූ, කැන්ගමු, මා දෑත හා කලමි යනුවෙන් වැව් 12ක් සඳහන්වේ.
මහසෙන් රජතුමා විශාල පරිමාණයේ වැව් තැනිමේ පුරෝගාමියා වශයෙන් සැලකිය හැකිය. ඔහු විසින් තනවන ලදැයි දැක්වෙන වැව් 16ක් ගැනද මහ විශාල ඇළ මාර්ගයක් ගැනද මහාවංශයේ සඳහන්වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ වාරි කර්මාන්තයේ නව යුගයක් උදා කෙරෙන වාරි ව්‍යාපාරයක් වශයෙන් ඇළහැර-මින්නේරිය, කවුඩුල්ල වාරි ව්‍යාපෘතිය හැදින්විය හැක.
ශ්‍රී ලංකාවේ මුල් කාලීන ආර්ය ජනාවාස පිහිටුවා ගන්නා ලද්දේ ගංඟා නිම්න ප්‍රදේශවලයි. ශ්‍රී ලංකාව කෘෂිකාර්මික රටක් ලෙසට වැවට මුල්තැන දෙමින් ආර්ථීක සංවර්ධනය ඇති කිරිමට සෑම රාජ්‍ය පාලකයකුම යුහුසුළු වී තිබේ. විශාල වාරිමාර්ග, වැව් නිර්මාණය කරමින් මනා ජල පාලනයක් ඇති කිරිමට සෑම රාජ්‍ය පාලකයෙක්ම උත්සාහ දරා තිබේ.
පුරාතන ශ්‍රී ලංකාවේ වාරිමාර්ග කටයුතු, ක්‍රි.පූ. 300 පමණ සිට පණ්ඩුකාභය රජුගේ පාලන සමයේදී සහ තවත් වසර දහස් ගණනක් අඛණ්ඩව සංවර්ධනය වෙමින් පැවති, පැරණි ලෝකයේ වඩාත් සංකීර්ණ වාරි පද්ධතියකි. පොළව යටින් ඇළ මාර්ග ඉදිකිරීමට අමතරව ජලය ගබඩා කිරීම සඳහා සම්පූර්ණයෙන්ම කෘත්‍රිම ජලාශ පළමුව ඉදිකළේ සිංහලයන්ය.
පණ්ඩුකාභය රජතුමා අනුරාධගාමයෙහි අගනගරයට අවශ්‍ය ජල පහසුකම් ඇතිකරනු වස් ජය වාපි, අභයවාපි සහ ගාමිණි වාපි නමින් වැව් තුනක් ද නිර්මාණය කල බව සදහන්වේ. ඔහු විසින් සාදන ලද අඩි 3900 ක් දිගැති වේල්ලකින් වටවි ඇති අභයවාපී වැව අක්කර අඩි 1900ක ක ජල කඳක් රදවා තැබිය හැක. තිසා වැවෙන්ද මේ වැවට ජලය ලැබේ.
වාරි ශිෂ්ටාචාරය පිළිබඳව ඛෙහෙවින් වැදගත් යුගය වශයෙන් දැක්විය හැක්කේ ක්‍රි.පු. 2 වන සියවසේදි රජ කල දුටු ගැමුණු රජුගේ අවධියයි. ක්‍රි.පු. 3 වන සියවසේ සිට දිවයින පුරා පැතිරි පිහිටා ඇති ලෙන්වල කටාරම් යටින් කොටා ඇති බ්‍රාග්මී ලිපිවල වැව් ගැනත් ඇල මාර්ග ගැනත් සදහන් වීමෙන් මේ බව පැහැදිලි වේ.
'අතීතයේ පවති ගම් වැව් කිහිපයක් ඇළ මාර්ග ඔස්සේ සම්බන්ද කිරීම වැව් ප්‍රපතනය නොහොත් එල්ලංගාව නමින් හදින්වේ.මෙහි ප්‍රදාන අරමුන වී ඇත්තේ ජල සං‍රක්ෂණයයි. දෙවැන්න වනුයේ එල්ලංගාව සදහා යොදා ගත් ඇළ මාර්ග දෙපස තෙතමනය රදවා ඇල මාර්ග දෙපසද කෘශිකර්මාන්තය ආරම්භ කිරීමයි.
මහා ජලාශවල රැස්කරන ජලමෙන් උපරිම ප්‍රයෝජන ලබාගෙන ඒ ජලයෙන් පෝෂණය වු කුඩා ග්‍රාමීය වැව් පද්ධතියක් තනන ලදි. ’එකකින් පිටවි යන ජලය ඊලඟ වැවට ගොස් එතනින් තවත් එකකට යමින් ගම්වැව් එම ජලය ප්‍රයෝජනයට යොදා ගැනිමෙන් පමණක් මුහුදට ගලායාමට සැලැස්විම අරමුණ විය.
ගලා බසින ගංඟාවක් හරහා ඉදිකළ අමුණක් මගින් ඇළ මාර්ගයකට ජලය හරවා එවන විටත් ගොඩනගා තිබු විශාල ජලාශයක් පෝෂණය කිරිමට යොදා ගැනිම.
අයි.වී. විජේසිංහ විසින් හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ ජල කළමනාකරණ කටයුතු යනුවෙන් පලකරන ලද පර්යේෂණ වාර්ථාවේ සදහන් පරිදි ජල කළමනාකරණය යනු "ජලය නිසි අයුරින් ප්‍රයෝජනයට ගෙන අපතේ නොයවා උපරිම බිම් ප්‍රමාණයක් වගා කිරීම සදහා ප්‍රයෝජන ගැනිමට කටයුතු සැලැස්ස වීම".
ලෝකයේ ඉතාම පැරණි ශාස්ත්‍රයක් ලෙස ජල සම්පාදනය හැදින්විය හැකිය. එය ක්‍රමයෙන් නවීන විද්‍යාවක් ලෙස දියුණු වී ඇත. නුතනයේදි ජල කළමනාකරණය යන්න විවිධ ආකාරයෙන් අර්ථකතනය කර ඇත. එම අර්ථකතන වලින් කිහිපයක් පහත දැක්වේ.
අනුරාධපුර නගරයේ පිහිටා ඇති ප්‍රධාන වැවක් වනුයේ නුවර වැවයි. මෙහි නිර්මාණයද ක්‍රි.පු. යුගය දක්වා දිවේ. මෙය පළමුවන ගජබාහු රජුගේ කාලයේදි තනවන ලදැයි සැලකේ. මේ වැව නකරවඩි, පත්තපාසානවාපී නමින්ද හඳුන්වනු ලැබේ.
වැව් තැනිම ගැන ප්‍රවීනත්වයක් දැරූ පුද්ගලයෙක් ගැන දඹුල්ලෙන් හමුවු ලිපියකින් අනාවරණය වේ. පරණවිතාන සදහන් කරන අන්දමට එහි සදහන් වන ධනුද්ධර සුමනගේ සොහොයුරු අණනිකතිස නම් තැනැත්තා වාරිමාර්ග ඉංජිනේරුවෙක් වශයෙන් සදහන් කොට තිබේ.
ඇළක් දොළක් හරස් කර වැවක් තැනිමට ඉදිකරන වෑ කන්ද වැව් ජලය රදවා ගැනිමට හැකිවන ලෙස පස් හා ගලින් නිර්මාණය කර ඇත. හෙන්රි පාකර් පවසන පරිදි ටොන් දහසක බර ගල් පවා පරාක්‍රමබාහු රජුගේ ඇතැම් වාරිමාර්ග ඉදිකිරිම් වලට භාවිතා කර ඇත.
"වාරි ජල කළමනාකරණය යනු අධික ජල භාවිතය හා ජල වහනයේදි සිදුවන අධික ජල නාස්තිය වලකා ජල ඒකකයකින් උපරිම අස්වැන්නක් ලැබිය හැකි පරිදි අරපරෙස්සම ප්‍රධාන කොට ගත් ක්‍රමානුකූල ජල භාවිතයයි".
ක්‍රි.පු. 3 වන සියවසේදි මහා නාග උප රාජ වරයෙක් කරච්ච නම් කුඩා වැවක් තැනවීම ගැන මහා වංශයේ සඳහන් වේ. දුටු ගැමුණු රජුගේ යෝධයෙක් වශයෙන් සැලකෙන ලභිය වසභ වැව් තැනිම ගැන ප්‍රසිද්ධියක් ඉසිලූ කෙනෙකි.
වසභ රජතුමා විසින් වැව් 11ක් තනවන ලදැයි වංශ කතාවල සදහන් වන අතර වෙනත් කෘති වල වැව් 12ක් තනවන ලදැයි කියෙ‍වේ. වැව් වලට අමතරව ඇල මාර්ග 12ක් තනා තිඛෙන බව පවසතත් ඉන් නම් කොට ඇත්තේ ඇළහැර යෝධ ඇල පමණි.
සද්ධාතිස්ස රජතුමා වැව් 12ක් ඉදිකල බව පුජාවලියේ සදහන් වන අතර රාජාවලිය වැව් 18ක් තනවන ලද බව දැක්වේ. පදී වැව සද්ධාතිස්ස රජු විසින් කරවන ලදැයි පූජාවලිය පෙන්වයි.
ආචාර්ය රොබට් චෙම්බර්ස් විසින් ජල කළමනාකරණය යන්න අර්ථ දක්වා ඇත්තේ "ජලය ඛෙදා හැරිම සහ ආරම්භක ස්ථානයේ සිට කෙත් ඇලවල් දක්වා ගැටිමකින් තොරව ජලය සපයාදීම".
"ජලය ගලා යාමට අවශ්‍ය බිම් ප්‍රමාණය සංඛ්‍යාත්මක ලෙස තක්සේරු කර මතුපිට ජලය ගලා යාමට සැලසුම් නිර්මාණය කිරිම".
පළමුවන විජයබාහු රජතුමා විසින් අලූතෙන් තනවන ලද්දේ එක වැවක් පමනි. එනම් ඌව පළාතේ ගිනිකොන දිගින් පිහිටි දැනට ජරාපත්වී තිඛෙන බුදුගුණ වැවයි.
බිබිලාදෙණියේ මහානාම ස්වාමින් වහන්සේ දැනට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රවීණ හා නවක සංගීතවේදීන්, ගායක ගායිකාවන් රැසකගේ කටයුතු හා සම්බන්ධව කටයුතු කරන අතර ජාත්‍යත්නර නිර්මාණ රැසකට ද දාකයත්වය සපයා ඇත.
බිබිලාදෙණියේ_මහානාම_හිමියන් ශ්‍රී ලාංකික භික්ෂූන්වහන්සේ නමක් වන අතර උන්වහන්සේ සංගීතය හා මිනිස් මනස යන මාතෘකාවලට අදාලව කටයුතු කරනු ලබයි.
එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර සහ කෘෂිකර්ම සංවිධානය පරිදි, වෙනස්කිරීම් වලට, හායනයට, විනාශයට හෝ අනෙකුත් ඉඩම් භාවිතයන් සඳහා පරිවර්තනය කිරීම් වලට ලෝකයේ වනාන්තර වලින් අඩක් භාජනය වී ඇත. . වර්තමානයේ ඉතිරිව ඇති වනාන්තරවලින් බොහෝමයක් නීති විරෝධි උපයෝජනය සහ නොඑසේනම් දුර්වල කළමනාකරණය වෙතින් පීඩා විඳිති. ගෝලීය වනහරණය පිළිබඳ මෙම අවධානයට ප්‍රතිචාර ලෙසින් පිහිටුවන ලදි.
මායා දේවිය සිදුහත් කුමරු ඉපිද දවස් හතකින් මිය ගොස් තුසිත දෙව්ලොව මාතෘ දිව්‍ය පුත්‍රයාව ඉපදුනි.ඉන් පසු සිදුහත් කුමරුගේ සුලුමව වූ මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී විසින් ඔහු ඇති දැඩි කරන ලදී.මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමීය සුද්ධෝදන රජු දාව නන්ද කුමරු සහ සුන්දරී නන්දා කුමරිය ලැබුණි.සිදුහත් කුමරු ,නන්ද කුමරු ,සුන්දරී නන්දා කුමරිය ,රාහුල කුමරා සහ සිය ලේලිය වූ යශෝදරා දේවිය යන සියලු දරුවන්ට ඇය එකසේ ආදර සැලකිලි දැක්විය.
මහා ප්‍රජාපති ගෝතමිය බුදුන් වහන්සේගේ භික්ෂුණි වරය ඉල්ලු ප්‍රථම කාන්තාව මෙන්ම සංඝ සමාජයට එක්වූ ප්‍රථම කාන්තාවද වූවාය. ඇය බුදුන්ගේ මව් පාර්ශවයේ කුඩා මව වූවාය. බුදුන්ගේ මව වූ මහාමායා දේවිය මිය ගිය පසු හදා වඩා ගත් මව වූයේද මහා ප්‍රජාපති ගෝතමියයි. පුරාණ නේපාලයේ ‘දේවදහ’ නම් ස්ථානයෙහි ගෝතමිය උපත ලැබුවාය. මෙම ස්ථානය පිහිටා ඇත්තේ දකුණු නේපාලයේ වර්තමාන දේවදහ නගරයේය.
ඒ හරුණු විට 2008 වසරෙහි මුල සිදුවූ කාළගුණ ව්‍යසනයද මෙම අභියෝගය ජයගැනීමට එරෙහිව සිටී. ජනවාරි හා පෙබරවාරි මාස වල දකුණු චීනයේ පළාත් ගණනාවක් දැඩි සීතල, අයිස් වැසි සහ හිමපතනයට ලක් විය. මෙය එරට මිලියන 100 ක ජනගහණයකට බලපා ඇතැයි නිල වශයෙන් ගණන් බලා ඇත. මින් බොහෝ කෘෂිකාර්මික භෝග විනාශ වූ අතර චීන කෘෂිකර්ම අමාත්‍යංශයට අනුව ආහාර පිසීමට යොදාගන්නා තෙල් නිපදවීම සදහා වගාකරන රෙප්සීඩ් නම් වගාවෙන් හෙක්ටයාර මිලියන 410,000ක් මුලුමනින්ම විනාශ වී ඇත.
පසුගිය කාලයෙහි පරිභෝජන රටාවෙහි වෙනස්කම් හරහා ආහාර සදහා ඉල්ලුම වේගයෙන් වැඩි වූ චීනය සහ ඉන්දියාවෙහි ජනගහණය සහ ආදායම ඉහළ ගිය ද ඊට සාපෙක්ෂව නිෂ්පාදනය ඉහළ ගොස් නැත. කෙසේ වෙතත් අනෙකුත් සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා රටවල් මෙන් නොව චීනය හා ඉන්දියාව සහල් සහ තිරිගු අතින් ස්වයං පෝෂිත මට්ටමක පවතී. එහෙත් මස් පරිභොජනය සදහා චීනයේ ඇති නැමියාව දෙස බලන විට ඉදිරියේදී චීනය සත්ත්‍ව ආහාර සදහා ධාන්‍ය ආනයනය කරන්නෙකුගේ ත්ත්ත්‍වයකට පත්වීමට ඉඩ ඇත.
කාලගුණික ව්‍යසන සහ සිවිල් කෝලාහල නිසා නිෂ්පාදනයේ පහත වැටීම. තෙල් මිල ඉහළ යාම සහ විකල්ප බලශක්ති මූලාශ්‍ර ලෙස ජෛව ඉන්ධන භාවිතයට යොමු වීමෙන් ආහාර භෝග ඉන්ධන නිෂ්පාදනයට යොදා ගැනීම. ආසියානු රටවල ඇති වූ නව ආර්ථික පිබිදීම හා ලෝක ජනග්‍රහණයේ ඉහළයාම මගින් ආහාර සඳහා වන ඉල්ලුම ඉහළ යාම. 70 දශකයේ අරමුණු හරිත විප්ලවය සහ රටවල් අතර නිදහස් වෙළදාම. ලෝක ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යෑමට හේතු වූ වෙනත් කාරණා
ලෝක බඩ ඉරිඟු නිෂ්පාදනයෙන් 40% ක්ම නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේද ලෝක බඩ ඉරිඟු නිෂ්පාදනයෙන් 70% ක්ම අපනයනය කරන්නේද එක්සත් ජනපදයයි. ජෛව ඉන්ධන නිෂ්පාදනය සදහා බඩ ඉරිඟු යොදා ගැනීමෙන් බඩ ඉරිඟු අපනයනය පහළ වැටුණු අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 2007 වසරෙහි ලෝක ධාන්‍ය සංචිතය දින 57ක පාරිභොජනයට සෑහෙන පමණ පහළ වැටිණි. .
එමෙන්ම මස් සදහා වන ඉල්ලුම තුළින් ධාන්‍ය මිල ඉහළ යන සේම චීස් හා බටර් ඉල්ලුමෙහි ඉහළ යාම කිරි නිෂ්පාදනය ඉහළ යාමට හේතු පාදක වන අතර එයද අනෙක් අතට ධාන්‍ය මිල ගණන් ඉහළ යාමට බලපායි. මෙසේ පරිභොජන රටාව වෙනස්වීම මගින් ඉල්ලුම ඉහළ යාමද ලෝක ජනගහණයෙහි ඉහළ යාමට ප්‍රමාණවත් වන පරිදි නිෂ්පාදනය වැඩි නොවීමද ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යාමට බලපා ඇත.
උදා : කැමරන්, බුර්කිනා ‍ෆාසෝ, ඊජීප්තුව යනාදී රටවල් ඇතුලුව බොහෝ රටවල ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යාම දේශපාලන ක්ෂේත්‍රයේ උණුසුම් වාතාවරණයක් ඇතිකළ අතර හයිටියෙහි මෙම තත්ත්‍වය අගමැති ජැක්වීස් එඩුවාඩ් ඇලෙක්සිට තනතුර අත්හැර යාමට සිදුවන තරමටම උග්‍ර විය.
ස්වභාවික විපත් සේම එක් එක් රටවල අභ්‍යන්තර ආරවුල්ද නිෂ්පාදනය ‍කෙරෙහි අහිතකර බලපෑම් ඇති කර ඇත. දේශිය පරිභෝජන අවශ්‍යතා ඉක්මවා ගිය සහල් අතිරික්තයක් නිෂ්පාදනය කරන පාකිස්ථානය, පිලිපීනය, ඉන්දුනීසියාව වැනි රටවල සිවිල් කෝලහල මෙසේ සැපයුම් අංශය අඩපනවීමට බලපා ඇත.
තවද, පිරිහිණු වැහැරුණු සිරුරු රැකගැනීමට, නඩත්තු කිරීමට දැරිය යුතු සෞඛ්‍ය වියදම් ඉහළ යාමෙන් මූල්‍යමය වශයෙන් සෘජුවමද වැඩදායී මානව සම්පත දුබලව කෘෂව යාමෙන් ඇතිවන ආර්ථික අලාභයන් නිසා වක්‍රවද රටකට සිදුවන හානිය සුළුපටු නොවීම.
එහෙත් කෘෂි භෝග සදහා 2005 ට පෙර පැවති අඩු මිල ගණන් නිසා බොහෝ රටවල කෘෂිකර්මන්තය සදහා යොදා ගත හැකි ඉඩම් කෘෂි වගාවන්ගෙන් ඉවත්වීමේ ප්‍රවණතාවක් දක්නට ලැබිණි. නොඑසේ නම් එම බිම් කෘෂි නොවන වෙනත් කටයුතු සදහා යොදගෙන ඇත.
ඉහළ යන ආහාර මිල ගණන් හමුවේ දරිද්‍රතාවයෙන් පෙළෙන ජන කොටස් තව තවත් ආගාධයට වැටෙමින් සිටින අතර, මෙය මන්ද පෝෂණය දිගින් දිගටම පැතිර යාමටත් විශේෂයෙන් ළමුන්ගේ පැවැත්ම සහ වර්ධනය අවධානමට ලක් කිරීමටත් හේතු වී ඇත.
ලොව පොසිල ඉන්ධන භාවිතයට විකල්පයක් ලෙස ජෛව ඉන්ධන භාවිතයට ප්‍රවේශවීමේ දී එය පරිසර හිතකාමි වුවද, එය පොසිල ඉන්ධන භාවිතයටත් වඩාඅහිතකර ප්‍රතිඵ‍‍ල අද ලොව හමුවේ ඉස්මතු කර ඇත.‍
ලොව පොසිල ඉන්ධන භාවිතයට විකල්පයක් ලෙස ජෛව ඉන්ධන භාවිතයට ප්‍රවේශවීමේ දී එය පරිසර හිතකාමි වුවද, එය පොසිල ඉන්ධන භාවිතයටත් වඩාඅහිතකර ප්‍රතිඵල අද ලොව හමුවේ ඉස්මතු කර ඇත.
ආහාර මිල ගණන් වල සීඝ්‍ර ඉහළ යාම, ප්‍රමාණවත් ආදායම් හා ආහාර නොලබන ලෝක ජනගහණයෙන් 1/6 ක් පමණ වන දිළිඳු ජන කොටස තවදුරටත් දරිද්‍රතාවයට ඇද දැමීමට හේතුවීම.
බටහිර පෙඩිමන්ට් හි විස්තර කර ඇත්තේ සෙන්චූරියෝමචිය. එනම් ආගන්තුක සත්කාරය පිළිබඳ පූජ්‍ය නීති කඩ කළ ලැපින්ස් හා සෙන්ටෝස් අතර පෙරිනොස්ගේ මංගල්‍යයේ දී ඇති වූ සටනයි. එහි ඇපලෝ මධ්‍යයෙහි සිටි අතර ඔහු පෙයිරිනෝස් හා තීසියස්ට පාර්ශ්විකව සිටියේය. ග්‍රීක්වරුන්ගේ ඔලිම්පියානු නීතියට අනුව ශිෂ්ට භාවයට පත් කිරීමට ලැපිත්වරු සූදානම්ව සිටි අතර සෙන්ටෝර්වරු ප්‍රාථමික ච්තොනික වර්ගයා ලෙසට ජීවත් වූහ. බිත්තියෙහි ඇඳ ඇති චිත්‍ර පවා සිහි ගන්වන්නේ 15වන සියවසේ ග්‍රීක්වරුන්ගේ පර්සියානු ජයග්‍රහණයකි.
ක්‍රි.පූ. 470 – 456 දී ඉදි කරන ලද ඔලිම්පියා‍හි සියුස් දේවස්ථානය, නවීනතම ඩොරික් ආකාරයේ ශ්‍රේෂ්ට ග්‍රීක දේවස්ථානය වේ. දේශීය සහ පැන්හෙලනික් දෙවිවරුන්ට කැප කර තිබූ ප්‍රසිද්ධම දේවස්ථානය මෙය විය. මෙය මයිසීනියානු කාලයේ අග දී පිහිටුවා තිබුණි. ඇට්ලස් එහි පූජ්‍ය උප වන තොටු පවුර, එළිමහන් අල්තාර හා පෙලොප් ස්තූපය සමඟ ක්‍රි.පූ. 9-10 ශත වර්ෂ අතර දී පිහිටුවන ලදී.
ගොඩනැඟිල්ලේ ප්‍රධාන ව්‍යුහය හිරිගල්වලින් නිම කිරීම සිදු වූ අතර එමඟින් අලංකාරයක් නැති, ප්‍රමිතියක් නැති බවක් දිස් වූ නිසා එය මත ස්ටකෝ නම් හුණු බදාම වර්ගය තුනී තට්ටුවක් අතුරා ඊට කිරිගරුඬවල පෙනුම දුනි. දේවස්ථානයේ සියළුම ප්‍රතිමාවෙන් කළ සැරසිලි කරන ලද්දේ පාරියන් කිරිගරුඬවලින් වූ අතර වහලේ උළු ද පාර්තේතන් ගොඩ නැඟීමට භාවිතා කළ පෙන්ටෙලින් කිරිගරුඬ විය.
පුරාණ ලෝකයේ පුදුම හතෙන් එකක් වූ මෙය සියුස් ප්‍රතිමාවට නිවසක් විය. පිඩියස් නම් මූර්ති අඹන්නා විසින් ඔලිම්පියාහි තම වැඩ පළේ දී නිර්මාණය කරන ලද ක්‍රයිසෙලෙපන්ටයින් ප්‍රතිමාව ආසන්න වශයෙන් 13 ක් පමණ උසකින් යුක්ත විය.