polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
කිරිඳි ඔය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයේ කරන ලද කැනීම්වලින් ක්‍රි.පූ. 450 දී පමණ ඉදිකරන ලද වරිච්චි බිත්ති සහිත නිවාසයක නටබුන් සොයා ගෙන ඇත. තවත් ඵවැන්නක් වීරවිල, අඳල්ලේ හමුවී ඇත. ක්‍රි.ව. 50 සිට 450 දක්වා කාලය තුළ තිබුණු නිවාස ගැන තොරතුරු වලගම්පත්තුවෙන් ලැබේ. කුස්සියේ භාවිතා වූ උපකරණ තවමත් ඵහි තිබේ.
පියගැට පේළි දෙකක් ප්‍රධාන පිවිසුම් දොරටුව වෙත යොමු විය. බිම් මට්ටමේදී අතරින් ඇවිද යා හැකි අවකාශවලින් ද යුක්ත විය. පොළොන්නරුවේ රැස්වීම් ශාලාවේ තිබුණු කුළුණුවල පතුල හතරැස් විය. මැද කොටස අටපට්ටම් හැඩයක් ගත් අතර නැවත ඉහළ කොටස හතරැස් විය.
ආදි ඉතිහාසයේ දී ඇමරිකාව බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත ශ්‍රේණියක් ලෙස අද එක්සත් ජනපදයේ නැ‍ඟෙනහිර වෙරළේ පැවතිනි. එබැවින් සාහිත්‍යමය සම්ප්‍රදායේ ආරම්භය ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යයේ පුළුල් සම්ප්‍රදායන් සමඟ බද්ධ වී ඇත. කෙසේ නමුත් ඇමරිකාවට අනනය වු ගති ලක්ෂණ හා එහි පෘථුලත්වය එය වෙනත් මාවතක් හා සම්ප්‍රදායක් ලෙස සැලකීමට හේතු විය.
17 වන හා 18 වන සියවස් වලදි බොහෝ රච‍කයෝ දකුණු ඇමරිකාව පිළිබද ලියුහ. එසේත් නැතිනම් ඔවුනු ඇමරිකානුවෝ වුහ. කෙසේ වෙතත් මෙම කෘති දකුණු ඇමරිකාවට අයත් නොවුනේ ඒවා ඇමරි‍කාවේ ගොඩනැගිම විස්තර කරන බැවිනි.
කොලෝනෝනියානු ඇමරිකාවේ හා එක්සත් ජනපදයේ සිදු කළ ලිඛිතමය හෝ සාහිත්‍යමය ක්‍රියාකාරකම් ඇමරිකානු සාහිත්‍ය යටතට අයත් වේ. නෘත්‍ය හා පද්‍ය සම්බන්ධව සුවිශේෂී සාකච්ඡා සඳහා එක්සත් ජනපද පද්‍ය හා එක්සත් ජනපද නෘත්‍ය බලන්න.
රෝමානුවන්, පොදු ජල සැපයුම්, ගැනිය නොහැකි ශීර්ෂ වාරි මාර්ග, ජව භාවිතා කරන ජල මෝල් හා ද්‍රව - විද්‍යා කැනීම් ඇතුළත් විවිධ ද්‍රව විද්‍යා යෙදීම් දියුණු කරන ලදී. ඔවුන් නිම්න හරහා ජලය ගෙන යාමට සිපිෆන භාවිතා කළ මුල් අය අතර වූහ. මහා පරිමාණයෙන් ලෝහ ලෝපස් අපේක්ෂාව හා නිස්සාරණයට හෂින්ග් මුල්වරට භාවිතා කළේ මොවුන් විසිනි. ඔවුන් විසින් ගෘහස්ථ හා පොදු සැපයුම්වල ජල නල සඳහා ඊයම් භාවිතා කරන ලදී.
පුරාණ චීනයේ සුන්ෂෝ ආඕ , සිමෙන් බාඕ , ඩූ ෂී ෂැන්ග් හෙන්ග් , හා මා ජුන් , යන අය වූහ. මධ්‍යතන චීනයෙහි සු සොන්ග් හා ෂෙන් කුඕ යන අය වූහ. පුරාතන ඉංජිනේරුවන් ද්‍රව විද්‍යාවේ ප්‍රායෝගික යෙදීම්වලට වඩා එහි පූජනීය හා නැවුම් භාවිත පිළිබඳ අවධානය යොමු කරන ලදී.
මෙම විද්‍යාවේ මුල්ම ප්‍රවීනයන් වූයේ ග්‍රීක - හෙලනයිස්ඩ් බටහිර ජිවත් වූ සෙටසිබස් හා ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියා හි ‍හේරන්ය. උදාහරණ ලෙස ‍බොහොමයක් රෝමානු වැඩ පළවල දී වතුර එසවීමට හා ගිනි එන්ජින් සඳහා භාවිතා කිරීමෙන් ජනප්‍රියව තිබූ බල පොම්පය වැනි ද්‍රව බලය යොදා ගන්නා බොහෝ උපකරණවල ක්‍රියාකාරීත්වය හේරන් විසින් විස්තර කරන ලදී.
ශ්‍රී ලංකාවතුල ඉහලම ඉල්ලුමක් ඇති අධයාපනික පාඪමාලාවක් වන අතර ශ්‍රී ලංකාව් අෙපාස විඳඃ විෂය ධාරාවෙව්න් සමතුන් ෙමම පාඪමාලාවට ඇතඃලු කර ගනි. ෙමම පාඪමාලාව තුන් අවුරැඳු වන අතර අවසානෙය් . උපාධියෙන් පිදුම් ලබයි. මෙම පාඨමාලාව හදාරන සිසුන් ශ්‍රී ලංකාවතුල ඉහලම වැටුප් තල සඳහා තෝරාගනු ලබති.
මොරටුව තාක්ෂණික ආයතනය ශ්‍රී ලංකාවට අවශ්‍ය සහකාර ඉංජිනේරුවරුන් ඛිහිකිරිෙම් අරමුණින් පිහිටවන ලද ආයතනයකි. මෙහි පාඨමාලා සිවිල් ඉඡිෙන්රැ,විඳුලි කටයුතු, විද්‍යුත් හා විදුලි සංදේශ, රෙදිපිලි හා එහිි සැකසුම, රසායනික සහ කියාවලි සහ නාවික අංශ වලින් සමන්විත ය.
ප්‍රවාහන හා සැලසුමි අංශයේ සිසුන් හදාරන්කේ . උපාධි පාධමාලාවක් නොවන අතර එය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රවාහන හා සැලසුමි වලට ඇති ඉල්ලුම නිසා ඇති සාමානං උපාධි පාඨමාලවකි.
මොරටුව විශ්ව විද්‍යාලීය වෛද්‍ය පීඨය ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටවූ එකොලස් වන වෛද්‍ය පීඨය වන අතර වෛද්‍ය තාක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව ඇතුළු දෙපාර්තමේන්තු දහ තුනකින් සමන්විත වේ.
මෙහි යනු නියත පීඩනය යටතේ විශිෂ්ට තාපය ද, යනු නියත පරිමා තත්ව යටතේ විශිෂ්ට තාපය ද වේ. වැසුමේ නිදහස් භාවයේ අංශක සංඛ්‍යාව 2න් බෙදූ විට ලැබේ. මේ අනුව එක් පරමාණුක පරිපූර්ණ වායුවක් සඳහා ද ද්වී පරමාණුක වායුවක සඳහා ද වේ. කෙසේ නමුත් මෙම සූත්‍ර‍යන් පෞරාණික භෞතික විද්‍යාවේ දී සලකනු ලබන පරිපූර්ණ වායු සඳහා පමණක් වලංගු වන අතර බෝස් - අයින්ස්ටයින් හෝ ෆර්මි වායූන් සඳහා යෙදිය නොහැක.
මෙහි යනු පද්ධතියේ අභ්‍යන්තර ශක්ති වෙනස වන අතර යනු පද්ධතිය මඟින් කෙ‍රුණු කාර්යය වේ. ‍බාහිරින් පද්ධතිය වෙත ශක්තිය ලැබීමත් සිදු නොවන බැවින් පද්ධතිය මඟින් සිදු කරන ඕනෑම කාර්යයක් සඳහා එහි අභ්‍යන්තර ශක්තිය වැය කළ යුතුය. පද්ධතිය මඟින් සිදු කළ පීඩන - පරිමා කාර්යය පහත ලෙස අර්ථ දැක්විය හැක.
ස්ථිරතාපී ක්‍රියාවලියක් අර්ථ දැක්වීමේ දී පද්ධතිය සඳහා තාප හුවමාරුව ශුන්‍ය වේ යැයි යැයි කියනු ලැබේ. එවිට තාප ගති විද්‍යාවේ පළමු නියමය ඇසුරින් පහත සමීකරණය ලබා ගත හැක.
ඉංග්‍රීසි ජාතික ආක්‍රමණිකයන් හා ලක්දිව එකල පැවති එකම නිදහස් රට වූ සිංහලේ රදළ වරුන් අතර ඇති කර ගත් අවබෝධතා ගිවිසුමකි. මෙමගින් සිංහලේ රාජධානියේ නමින් එකල හඳුන්වනු ලැබූ භූමියේ පාලනය පිළිබඳ අයිතිය එක්සත් රාජධානියට පවරන ලදී.
නිමි ඇඳුම් යනු පිලිගත් ඇඳුම් පරිමාණයන්ගෙන් යුතුව මසා නිමකරන ලද ඇඳුම් වෙළඳපොළේදී හඳුන්වනු ලබන නාමයයි. සමහර විලාසිතාගාරයන් හා මෝස්තර රචකයින් මහා පරිමාණයෙන් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන කාර්මිකව නිපදවන ඇඳුම් නිර්මාණය කරන අතර සෙසු අය සීමා සහිත කාලයක් සඳහා පමණක් සීමා සහිත ඇඳුම් ප‍්‍රමාණයක් නිර්මාණය කරති. කුමණ ප‍්‍රමාණයෙන් නිෂ්පාදනය කළද මෙම ඇඳුම් ඒ වර්ගයෙන් ඇති එකම ඇඳුම් වෙයි.
සාරා ඊස්ටන් හා ‍ජෙනෝ සෝල් ෆීඩ්මන්ගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා මිල්‍ටන් ෆීඩ්මන්ය.මොහු ත්‍යාගලාබී ශිෂ්‍යයකු වශයෙන් උපාධිය ලැබුවේ 1928 රේවේ උසස් පාසලෙනි. ඒ ඔහුගේ 16 වන උපන්දිනට පෙරදීය. කලා උපාධිධාරියකු ලෙසින් 1932 නිව් ජර්සිහි පිහිටි රට්ගර්ස් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් උපාධිය ලැබීය. මොහුට මෙම විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපන‍ය ලැබුනේ තරඟකාරී ශිෂ්‍යත්වයක ප්‍රතිඵලයක් වශයෙනි. මෙහි අරතර් එ‍ෆ්.බර්ග්ස් හා හෝමර් ජෝන්ස් යටතේ අධ්‍යාපනය ලබා ඇත. එසේම ඔහු සතුව ගණිතය පිළිබඳ අසහාය දැනුමක් විය.
රට්ගර්හි උපාධිය ලැබීමෙන් පසුව සංඛ්‍යාන ගණිතය පිළිබඳ හැදෑරීම‍ට බ්‍රව්නි සරසවියට ගොස් ඇත. එසේම 1933 දී ශාස්ත්‍රවේදී උපාධිය චිකාගෝ සරසවියෙන් ලබා ඇත. ජනවාරි 29 2007 දින මිල්ටන් ෆීඩ්මන් දිනය වේ.
ෆීඩ්මන්ගේ දේශපාලන පිළිබඳ ස්ථාවරය ආර්ථික ඉතිහාසය හා ආර්ථික මාතෘකා ආවරණය කළ ඔහුගේ ලිපි රාශියක් මඟින් අනාවරණය වේ.
1615දී, මැනුයෙල් මැස්කරේනස් හොමේම් යටතේ වූ පෘතුගීසි හමුදාව ගම්පොළ හරහා ගමන් කලේ මහනුවර ප්‍රදේශය ආක්‍රමණය කිරීම සඳහාය.
ඇඩෝල්ස් හිට්ලර් විසින් ජර්මනියේ පාලන බලය අල්ලා ගැනීමෙන් පසු ව ප්‍රචාරණ යාන්ත්‍රණය හැසිරවීම ගොබෙල්ස් විසින් සිදු කරන ලදි. තවද ගොබෙල්ස් විසින් හිට්ලර්ගේ දේශපාලන න්‍යාය පත්‍රයට උචිත ආකාරයෙන් ජර්මනිය තුළ පුවත්පත, සිනමාව, සාහිත්‍ය, සංගීතය සහ ලලිත කලාවන් පාලනය කරන ලද්දේ ය. ඊට හේතුව වන්නේ ප්‍රචාරණ ඇමතිවරයා වශයෙන් ගොබෙල්ස්ගේ වඟකීම වූයේ නාසි පාලනය පිළිබඳ ව ප්‍රතිරූපය ජර්මානුවන් වෙත ඉදිරිපත් කිරීමයි.
ජෛව තාක්ෂණය ප්‍රවේනි විද්‍යාව, අනුක ජීව විද්‍යාව, ජෛව රසායනය, කළල විද්‍යාව සහ සෛල ජීව විද්‍යාව සමග සම්බන්ධතා දක්වන අතර ඒවා රසායනික ඉංජිනේරු විද්‍යාව, තොරතුරු තාක්ෂණය සහ රොබෝ විද්‍යාව වැනි ප්‍රායෝගික සංකල්පයන් සමග ද සම්බන්ධතා පවතී. ව්‍යාධි ජෛව තාක්ෂණය මගින් ප්‍රයෝජනවත් ප්‍රතිඵල ලබාගත හැකි පරිදි ව්‍යාධි ජනකයින් සහ ඔවුන්ගේ ව්‍යුත්පන්නයන් උපයෝජනය කරන ආකාරය පිළිබදව විස්තර කරනු ලබයි.
ජෛව තාක්ෂණය යනු ජෛව විද්‍යාව මත පදනම්ව ඇති තාක්ෂණයක් වන අතර විශේෂයෙන්ම මෙය කෘෂිකර්මය ආහාර විද්‍යාව සහ වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයන් හි සිදු වන භාවිතයන් සදහා යොදා ගනී. එක්සත් ජාතීන්ගේ ජෛව විවිධත්වය පිළිබදව හෝ සම්මුති‍ෙයහි සදහන් වන ආකාරයට ජෛව තාක්ෂණය අර්ථ දක්වා ඇත්තේ,
“විශේෂිතත වූ ප්‍රයෝජනයක් ලබාගැනීම සදහා නිෂ්පාදනයක් හෝ ක්‍රියාවලියක් නවීකරණය කරනු පිණිස ජෛව විද්‍යාත්මක පද්ධති, ජීවීන් හෝ එහි ව්‍යුත්පන්නයන් සදහා තාක්ෂණය යොදා ගැනීමයි.”
සාමාන්‍ය භාවිත පරිගණකයක් ප්‍රධාන වශයෙන් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය සහ පර්යන්ත උපාංග ලෙස කොටස් දෙකකට බෙදිය හැක. මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය තුල අංකගණිතමය හා තර්කණ ඒකකය සහ පාලන ඒකකය ලෙස ප්‍රධාන කොටස් දෙකකි. සියළු තර්කන කටයුතු සහ සැකසීම් තුල සිදුවන අතර උපාංග සහ ක්‍රියාවලි පාලනය මඟින් සිදුවෙයි. මතකය සහ ආදාන හා ප්‍රතිදාන උපාංග මෙම කොටස් වයර කාණ්ඩ වලින් බොහෝ විට සෑදී ඇති, “” නමින් හඳුන්වන දත්ත හුවමාරු මාර්ග මගින් අන්තර්ව සම්බන්ධ වී අභ්‍යන්තරව සබැඳී ඇත.
1890 දී පැවැත්වූ එක්සත් ජනපද සංගණනයේ දී හර්මන් හොලේරිත් සැලසුම් කරන ලද පරිගණනය කිරීමේ ලැයිස්තුගත කිරීමේ හා ලේඛන ගත කිරිමේ සමාගම මගින් නිෂ්පාදනය කරන ලද විශාල පරිමාණ ස්වයංක්‍රීය සිදුරුපත් දත්ත සැකසුම් යන්ත්‍ර භාවිතා කරන ලදී. පසුව බවට පත්වූයේ මෙයයි. 19 වන සියවස අවසානයේදි ප්‍රායෝගික පරිගණක යථාර්තයක් කර ගැනීමට අවශ්‍ය බවට ඔප්පු වූ පසුව තාක්ෂණ ක්‍රම ගණනාවක් මතුවීමට පටන් ගැණුනි. සිදුරු පත් , බූලියන් වීජ ගණිතය , රික්ත නළය හා ‍ටෙලි මුද්‍රකය ඒ අතර වේ.
මුල් කාලීන යාන්ත්‍රික ගණන උපකරණවලට උදාහරණ ලෙස ඇබකසය , සර්පණ රූල, තාර්කික තරු මාලිමාව හා ඇන්ටි කයිතේර යාන්ත්‍රණය දැක්විය හැකිය. මධ්‍යම යුගවල අවසානයේදී යුරෝපීය ගණිතයේ හා ඉංජිනේරු ශිල්පයේ යළි පිබිදීමක් ඇතිවිය. විල්හෙල්ම් ශිකර්ඩ්ගේ 1623 උපකරණය යුරෝපීය ඉංජිනේරුවන් විසින් නිපද වූ ප්‍රථම යාන්ත්‍රික ගණන යන්ත්‍රය විය. නමුත් මෙම උපකරණ කිසිවක් පරිගණකයේ නූතන අර්ථ දැක්වීමට නොගැළපේ. මන්ද යත් මේවා ක්‍රමලේඛගත කිරීමට නොහැකි බැවිනි.
ස්වයංක්‍රීය ගණනයේ හා ක්‍රමලේඛ කිරීමේ හැකියාවේ එකතුවීමේ ප්‍රථම පරිගණකය නිර්මාණයට හේතු විය. 1837 දී පූර්ණ ලෙස ක්‍රමලේඛගත කළ හැකි යාන්ත්‍රික පරිගණකයක් සංකල්පනය කිරීමේ හා සැලසුම් කිරීමේ පළමු වැනියා වීමට චාල්ස් බැබේජ්ට හැකිවිය. ඔහු එය විශ්ලේෂණික එන්ජිම ලෙස හැඳින්විය. සීමාසහිත මූල්‍යමය වත්කම් නිසාත් , නිර්මාණය අළුත්වැඩියා කිරීම් වළක්වා ගැනීමට නොහැකි නිසාත් බැබේජ් ඇත්ත වශයෙන්ම කිසිමදාක ඔහුගේ විශේලේෂණික එන්ජිම නිර්මාණය නොකරන ලදී.
පරිගණකයක් යනු දී ඇති උපදෙස් මත ක්‍රියාකරණ යන්ත්‍රයකි එය ඩිජිටල් ඉලෙක්ට්‍රොනික් උපාංගයක් ලෙස හදුන්වනු ලබයි‍. එයට හේතුව පරිගණකය නිපදවීමේ දී ඉලෙක්ට්‍රෝනික තාක්ෂණය හා ඩිජිටල් සංකල්පය යන දෙකම භාවිතා කර තිබීමයි. පරිගණකය මගින් සිදු කරනු ලබන්නේ එයට ලබාදන දත්ත සමූහය යම් සැකසීමේ ක්‍රියාවලියකට ලක්කොට එමගන් වැදගත් තොරතුරු සමූහයක් පිටතට ලබා දීමයි.
පාලන ඒකකය , , රෙජිස්ටර් හා මූලික / සමූහයක් ලෙස මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය හඳුන්වනු ලැබේ. මුල්කාලීන මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක එකිනෙකට වෙන්වූ කොටස් කිහිපයකින් යුක්ත වන මුත් 1970 මැද භාගයේ සිට සාමාන්‍යයෙන් මේවා ලෙස හඳුන්වන තනි සංගෘහිත පරිපථයක් ලෙස දැකිය හැකිය.
20 වන සියවස මුල් භාගයේදී බොහොමයක් විද්‍යාත්මක පරිගණක අවශ්‍යතා සපුරා ගත්තේ සීඝ්‍රයෙන් ජනප්‍රිය වූ ප්‍රතිසම පරිගණක මගින් වූ අතර ගණනය කිරීම් මත පදනම් වූ යාන්ත්‍රික හෝ විද්‍යුත් මොඩල භාවිතා විය. කෙසේ වුවත් මේවා ක්‍රමලේඛ කළ නොහැකි අතර නවතම ඩිජිටල් පරිගණක මෙන් නොව නිපුණත්වයෙන් හා නිරවද්‍යතාවයෙන් අඩු විය
පළමු පරිගණක ලෙස එක් උපකරණයක් නම් කිරීම අපහසුය. මන්දයත් ‘පරිගණකය’ යන වදන කාලාන්තරයක් තිස්සේ විවිධ අර්ථ කථනවලට හේතු පාදක වී ඇත. මුලින්ම පරිගණකය ලෙස හැඳින්වූයේ ගණිතමය ගණනය කිරීම සිදු කළ පුද්ගලයන්ය.
නූතන පරිගණකයේ ඉතිහාසය ආරම්භ වන්නේ එකිනෙකින් වෙන්වූ තාක්ෂණික ක්‍රම දෙකකිනි - ස්වයංක්‍රීය ගණනය කිරීම හා ක්‍රමලේඛනයේ හැකියාව.
ව්‍යවස්ථාදායකයන්ට විවිධ නම් ඇත. සුලබව යෙදෙන්නේ පාර්ලිමේන්තුව, කොංග්‍රසය වැනි වදන්ය. ව්‍යවස්ථාදායකයේ ප්‍රධාන කාර්ය වන්නේ නිති සෑදීම සහ වෙනස් කිරීමය. පාර්ලිමේන්තු ආණ්ඩු ක්‍රමයක ව්‍යවස්ථාදායකය උත්තරීතර වන අතර එය මගින් විධායකය පත් කෙරේ. ජනපති ක්‍රමයකදී ව්‍යවස්ථාදායකය යනු විධායකයට සමාන හා ඉන් පරායත්තව බල සහිත ආයතනයකි. නීති සම්මත කිරීමට අමතරව බදු එකතු කිරීමට, අය වැය සහ අනෙක් මූල්‍යයනත් සම්බන්දයෙන් ද ව්‍යවස්ථාදායකයට බලය ඇත.
ව්‍යවස්ථාදායකයක ප්‍රධාන අංගය වන්නේ මණ්ඩලය. මේවා පනත් පළිබද විවාද කරන සහ ඡන්ද විමසන සහාවන්ය. එක් මණ්ඩලයක් සහිතව ව්‍යවස්ථාදායකයක් “ ඒක මණ්ඩලය ” ලෙස හැදින්වේ. “ ද්වී මණ්ඩලය ” ව්‍යවස්ථාදායකයක උත්තර හා පහල මණ්ඩල ලෙස මණ්ඩල දෙකකි. මේවායේ බල තල සහ ඒවායේ සාමාජිකයන් පත් කරන ආකාරය එකනෙකට වෙනස්ය. “ත්රෛ මණ්ඩලය ” ව්‍යවස්ථාදායකයන් දුබලය. එවැන්නක් සුඑතර සුදු පාලනය අවසාන භාගයේ දකුණු අප්‍රිකාවේ පැවතුනි.
ජනාධිපති ක්‍රමවලදී බොහෝවිට මණ්ඩල දෙක බල තල සාමාන්‍ය සමූහ ආණඩුවලදී ඉහල මණ්ඩලය සංයුත්ත රාජ්යන් නයෝජනය කරයි. යුරෝපා සංගමයද මේ හා සමානය. ඉහල මණ්ඩලයේ ෆෙඩරල් රාජ්යන් හි නයෝජිතයන් හෝ සුලුජාතින්ට නියෝජනය සලසන ආකාරයට පත් කල ගත් නියෝජිතයන් සටිය හැක.
සෝවියට් මතවාදවලින් පසුව යුද්ධය පිළිබදව වෙනස් අර්ථකතනයක් කල කණ්ඩායමක් ලෙස මාක්ස්වාදීන් හැදින්වේ.ඔවුන් විසින් සාධාරණ හා අසාධාරණ යුද්ධය ලෙස යුද්ධය හදුනාගත් ආකාර 2ක් විය.සාධාරණ යුද්ධය පිළිබද මතවාද තුළ කැරළිකරුවන් හෝ ජාතික විමුක්ති ව්‍යාපාර අන්තර්ගත වන අතර අසාධාරණ හෙවත් අයුක්තිසහගත යුද්ධය තුළ අධිරාජ්‍යයවාදී ගුණාංග ඇතුලත් විය.කුඩා ප්‍රමාණයේ සන්නද්ධ ගැටුම් කැරලි,කෝලහල,කුමන්ත්‍රණ ලෙස හැදින්වේ.
යම් රටක් තවත් රටක් වෙත බලහත්කාරයෙන් සන්නද්ධ හමුදාවක් යැවීම තුළින් එම රටෙහි ස්ථාවර්ත්වය නැවත ස්ථාපනය කිරීම හෝසමූලඝාතන වැලැක්වීම හෝ වෙනත් ආකාරයක මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි හිංසනයන් වැලැක්වීම හෝ නිත්‍යානුකූලව බලයට පත් ආණ්ඩුවකට එරෙහි අරගලයක් මැඩපැවැත්වීම හෝ අරමුණු වූයේ නම්, එම මැදිහත් වීමට භාජනය වන රට විසින් එවන් ක්‍රියාවක් "පොලිස් ක්‍රියාවක්" ලෙස සළකනවා ඇත.මෙම භාවිතය සෑම විටම නිවැරදි යැයි සැළකිය නොහැකිය.
“ ” ලෙස හැදින්වෙන්නේ ශිෂ්ටාචාර දෙකක් හෝ කිහිපයක් අතර ඇතිවන යුද්ධයයි. යුද්ධයක ඇති ගැටලුව නම් යුද්ධයට සහභාගි වන එක් පාර්ශවයකටවත් එය සංකේතාත්මක එකක් වන බවයි.
සම්ප්‍රදායික යුද්ධය : මෙහිදී විරුද්ධ පාර්ශවයේ යුධමය හැකියාව පරාජය කිරීමට හෝ අඩු කිරීමට උත්සාහ ගනී.රාජ්‍යයන් 2 අතර ඇති වන්නක් වුවත් න්‍යෂ්ටික හෝ සංහාරක අවි සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා නොකරයි.
සම්ප්‍රදායික නොවන යුද්ධය : පවතින ගැටුමකදී එක් පාර්ශවයක් විසින් අනිත් පාර්ශවය යටත් කර ගැනීම, කොන්දේසි මගින් එකඟතාවයකට පැමිනීම හෝ රහස් සහයෝගය මඟින් හෝ අනෙක් පාර්ශවය පරාජය කිරීම.
ඔහු පෙන්වා දෙන ආකාරයට බටහිට ශෙල්‍ය අනුගමනය කරන හමුදා ස්වයං විනය හා කණ්ඩායම් හැඟීම ඉස්මතු කර බොරු චණ්ඩිකම් පරදවන්නන් ලෙස ගිණිය හැකිය.බටහිර නොවන ශෙල්‍යය අනුගමනය කල කණ්ඩායම් වලට එරෙහි බටහිර ජයග්‍රහණ ලෙස "මැරතන් සටන" "ගවුම්ගලා සටන", "ටෙනොච්චිලන් ගැටුම" උදාහරණ වේ.
යුද්ධයක් සිදුවන පරිසරය, යුද්ධය සඳහා භාවිතා කරන සටන් ක්‍රමයට දැඩි බලපෑමක් සිදුකරනු ලබයි.මෙය අනෙක් ආකාරයෙන් අදහස් කරන්නේ සොල්දාදුවන් යම් යම් භූමින් හා විශේෂ පරිසර තත්වයන් තුළ සටන් කිරීමට පුහුනු කල යුතු බවත් එමගින් එම හමුදාවේ යම් කාර්‍යයකට ඇති හැකියාව සහ හැකියාව ප්‍රදර්ශනය වන බවත්ය.
ජෙමිනි වැඩසටහනෙහි ආම්ස්ට්‍රෝන්ග්ට ලැබුණු අවසාන තනතුර වූයේ ජෙමිනි 11 හි උපස්ථ අණ දෙන නිළධාරී තනතුර යි. ඒ වනවිට පියාසැරි දෙකක් සඳහා පුහුණුව සිටි බැවින් ආම්ස්ට්‍රෝන්ග් හට යානයේ පද්ධති ගැන සැළකිය යුතු දැනුමක් තිබුනි. මේ නිසා ඔහු ආධුනිකයෙක් වූ මෙහෙයුමේ උපස්ථ නියමු විලියම් ඇන්ඩර්ස් ගේ ගුරුවරයා බවට පත් වුණි. 1966 සැප්තැම්බර් 12 පීට් කොන්රාඩ් සහ රිචඩ් ගෝඩන් සමග ජෙමිනි 11 දියත් විය. ඔවුන් මෙහෙයුම සාර්ථකව නිම කළ අතර, නීල් ආම්ස්ට්‍රෝන් මෙහෙයුමේ කැප්සියුල සන්නිවේදක ලෙස ක්‍රියා කළේය.
ආම්ස්ට්‍රෝන් කොරියාවේදී පැය 121 ක ගුවන් කාලයක් තුල මෙහෙයුම් 78 කට සහභාගි විය. කොරියානු යුද්ධයේදී මියගිය එක්සත් ජනපද නාවික හමුදා භටයින් 492 න් 27 දෙනෙක් හි සේවය කළ අය විය. මෙහෙයුම් 20 ක් සඳහා ආම්ස්ට්‍රෝන්ග් හට නොහොත් ගුවන් පදක්කම ද, තවත් මෙහෙයුම් 40 ක් සඳහා දෙකක්ද, , , සහ ද හිමි විය.
1967 ජනවාරි 27 වෙනිදා ඇපලෝ 1 කණ්ඩායම පෙරපුහුණුවකට සහභාගී වී තිබූ අතර ඒ අතර යානයේ හටගත් ගින්නක් හේතුවෙන් ඔවුන් මරණයට පත් වූහ. ආම්ස්ට්‍රෝන් ගෝඩන්, කූපර්, ලොවෙල් සහ ස්කොට් කාපෙන්ටර් සමග මෙදින වොෂින්ගටනයට ගොස් තිබුණේ එක්සත් ජාතීන්ගේ අභ්‍යාවකාශ ගිවිසුම අත්සන් කිරීමේ අවස්ථාවට යි. එහිදී ඔවුන්ට සිය සගයින් වූ ගස් ග්‍රිසම්, එඩ් වයිට් සහ රොජර් චැෆී මියගිය බවට දුරකථන මගින් දැනගන්නට ලැබුණි.
1967 නොවැම්බර් 20 වැනිදා මෙහෙයුම් සඳහා පත් කරන ලද කණ්ඩායම් නිළ වශයෙන් නිවේදනය කරන ලදි. ඒ අනුව ආම්ස්ට්‍රෝන්ගේ කණ්ඩායමට ඕල්ඩ්‍රින් සහ ලොවෙල් පත් කරන ලදි. නමුත් ඇපලෝ 8 කණ්ඩායමේ සිටි කොලින්ස් හට කශේරුවේ ආබාධයක් ඇති වූ අතර එයට සැත්කමක් අවශ්‍ය විය. මේ නිසා ලොවෙල් ඇපලෝ 8 හි කොලින්ස් ගේ තැන ගත්තේය. සැත්කමෙන් පසුව කොලින්ස් ආම්ස්ට්‍රෝන්ගේ කණ්ඩායමට එක් වුනි.
මෙම අවස්ථාවේදී රජරට, රුහුණ සහ දක්ඛිණ දේශයේ ක්‍රියාකාරී සටන් තිබුනේද යන්න ගැන අදහසක් ඇති කර ගැනීමද අසීරුය. විජයබාහුද අයිති සිංහල පාණ්ඩ්‍ය වංශයට ලීලාවතීද, පැහැදිළිවම අයිති වූ අතර, නිශ්ශංකමල්ල, වික්‍රමබාහු, චෝඩගංග, කල්‍යාණවතී රැජිණ සහ ධම්මාශෝක කාලිංග පරපුර නියෝජනය කළහ. කෙසේ වෙතත් තත්වය අවුල් කරන ලද්දේ අනිකංග වැනි ආක්‍රමණිකයින් සහ ඔවුනොවුන්ගේ වරිගයා අතරම තිබුණු බෙදීම්ය. (උදාහරණ වශයෙන් දෙවැනි වික්‍රමබාහු සහ චෝඩගංග එකානෙකා සමග සටන් කිරීම දැක්විය හැක.)
මධ්‍යකාලීන සිංහල රාජ්‍ය බලයේ පිරිහීම සහ ඇද වැටීම අතර කාලය ලීලාවතී රැජිණගේ ජීවිතය සහ රාජ්‍ය කාලය හා සමගාමීය. ඇයගේ ස්වාමි පුරුෂයාගේ ඇවෑමෙන් පසු ගත වූ අවුරුදු විසි හයක කාලය තුළ වෙන් වෙන් වශයෙන් පාලකයින් නම දෙනෙක් වූ අතර දකුණු ඉන්දීය චෝල හා පාණ්ඩ්‍ය ආක්‍රමණ තුනක් ද සිදු විය. ලීලාවතීගේ රජ පරම්පරාව විසින් චෝලයින් පන්නා දමා ස්වදේශික රාජ්‍යයක් බිහි කිරීමෙන් ලබා තිබූ ගෞරවය සහ අභිමානය ඉහත කී ආක්‍රමණ වලින් බිඳ වැටුනේය.
පළමු වන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ ස්වාධිපත්‍යය පැතිර වු දෙවැනි රජතුමා ලෙස ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ. එතුමන්ගෙන් පසුව එතුමන්ගේ බිරිඳ වූ ලීලාවතී රැජන කිහිප වරක් සිංහාසනය දැරූ ලංකාවේ එකම රැජිනයි. පළමු වතාවට ක්‍රී. ව. 1197 සිට 1200 දක්වා වසර තුනක් පොළොන්නරුවේ පාලනය කළ ඔහු දෙවන වරටත් 1209 සිට 1210 දක්වා දෙවසරක් සිංහාසනයේ සිටියේය. තුන්වන වරටත් නැවත සිහසුනට පත් වූ ඇයට පාලනය කිරීමට හැකි වූයේ මාස හතක් පමණි.
ලීලාවතී යනු ශ්‍රී වල්ලභගේ සහ සුගලා නම් වූ ඔහුගේ බිරිඳගේ දියණිය බව ප්‍රකටය. ඇයට සහෝදරයෙකු සිටියේය. ඔහුද මානාභරණ නම් විය. ඇයට ඇගේ අනාගත සැමියා මෙන්ම මස්සිනා ද වූ මානාභරණගේ පුත් පරාක්‍රමබාහු ඇගේ තරුණ කාලයේදීම මුණ ගැසුනේය. කිත්තිසිරි මේඝගේ ඇවෑමෙන් පසු ඔහු දක්ඛිණ දේශයේ රජු විය. මානාභරණගේ පවුලේ අය රුහුණේ සිරි වල්ලභ සමග වාසයට පැමිණියහ. ඇය පරාක්‍රමබාහු සමග විවාහ වූයේ කුමන අවස්ථාවකද යන්න ගැන කරුණු හෙළි නොවේ.
ඇයගේ බලපරාක්‍රමයෙන් යුත් ස්වාමි පුරුෂයාගේ පාලන කාලය තුළ ලීලාවතී බිසවගේ ක්‍රියාකාරකම් ගැන තොරතුරු අප්‍රකටය. අග මෙහෙසිය වශයෙන් ඇයට රජ මාළිගය තුළ තිබුණේ උසස් තත්වයකි. සිහසුන ඊළඟට උරුම විය යුත්තේ ඇගේ දරුවන්ටය. ඇය රජතුමා සමග සංග්‍රාම චාරිකාවල පවා යෙදෙන්නට ඇත. කෙසේ වෙතත් චූලවංශය ඒ ගැන සඳහන් නොකරන අතර පරාක්‍රමබාහු රජතුමාට දාව ඇයට දරුවන් සිටි බව අනුමාන වශයෙන්වත් සඳහන් කර නැත.
පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ මරණයෙන් පසු ඇය නැවතත් ඉතිහාස මූලාශ්‍රවල පෙනී සිටින්නීය. කවිකාර රජු ලෙස හැඳින්වෙන දෙවැනි විජයබාහු, ඔහු රජ වී අවුරුද්දකින් පසු කුලින්ග වර්ගයේ මහින්ද නම් එදිරිවාදියෙකු අතින් මරු මුවට පත් විය. කිත්තිනිශ්ශංක විසින් මහින්ද බලයෙන් පහ කළේය. ඔහු කාලිංග කුමාරයෙකි. ඔහු විජයබාහුගේ ප්‍රධාන ඇමතිව සිටියේය. මෙම කිත්තිනිශ්ශංක, නිශ්ශංකමල්ල නමින් "1187" සිට "1196" දක්වා රජ කළේය.
ඇයගේ මෙම අන්තිම රාජ්‍ය පාලන කාලය මාස හතකට සීමා විය. ඇයගේම ලේ නෑයෙකු වූ පරාක්‍රම පාණ්ඩ්‍ය විසින් ඇය බලයෙන් පහ කර රජරට රජු බවට පත් විය. මෙම ආක්‍රමණයට පසු ඓතිහාසික වාර්තාවල ලීලාවතී ගැන කිසිවක් සඳහන් නොවේ. පරාක්‍රම පාණ්ඩ්‍ය ඇය මැරවූ බවක් සඳහන් නොවෙතත් ඔහුගෙන් පසු 1215 දී ආක්‍රමණිකයෙකු ලෙස පැමිණි කෲර දුෂ්ඨ පාලකයෙකු ලෙස හැඳින්වෙන මාඝ විසින් ඒ දේ කරන්නට ඇත.
ලීලාවතියගේ පවුලේ අය විශේෂයෙන් ඇගේ සහෝදරයා වූ රුහුණේ මානාභරණ (මොහු පරාක්‍රමබාහුගේ සොහොයුරියන් වූ මිත්තා සහ පබාවතී දෙදෙනාම විවාහ කර ගත්තේය) සහ මව් රැජින වූ සුගලා යන අය පරාක්‍රමබාහු සමග තිබුනේ හොඳ සම්බන්ධයක් නොවේ. මානාභරණ පරාක්‍රමබාහු සමග අවස්ථා කීපයකදී සටන් වැදුනේය. මෙවැනි අවස්ථා වල ලීලාවතී කුමන ක්‍රියා මාර්ගයක් ගත්තේදැයි යන්න එළිදරව් නොවේ.
නිශ්ශංක මල්ලගේ අභාවයෙන් පසු ඔහුගේ බාල සොහොයුරු වික්‍රමබාහු රජ විය. මාස කිහිපයකින් පසු ඔහුගේ බෑණා කෙනෙකු වූ චෝඩගංග විසින් ඔහු බලයෙන් පහ කරන ලදී. එවකට බලවත්ව සිටි කිත්ති සෙනෙවියා විසින් චෝඩගංග බලයෙන් පහ කරන ලදී. කිත්ති සෙනෙවියා තමන් රාජ්‍ය බලය ලබා ගන්නවා වෙනුවට ලීලාවතී බිසව රැජිණ ලෙස අභිෂේක කරවූයේය.
රාජාධි රාජසිංහගෙන් පසු රජකමට පත්වීම සඳහා තවත් අයෙකු සිටියේය. ඔහු උපේන්ද්රකම්මා බිසවගේ සහෝදරයාය. ඔහුට රජ කමේ උරුමයට වැඩි අයිතියක් තිබිණ. කෙසේ වෙතත් අගමැති පිළිමතලාවේ, දකුණු ඉන්දීය කුමාරයා රජකමට තේරුවේය. වාර්ථාවන අන්දමට ඔහු එසේ කළේ විශාල සැලසුමක් හිතේ දරා ගෙනයි. එනම් සිහසුන අනියම් වශයෙන් ලබා ගෙන ඔහුගේම වූ නව රජ පරපුරක් පවත්වාගෙන යාමය. රජකමට පත් වීමෙන් පසු තරුණ රජුට කුමණ්ත්රවණ ගණනාවකට මුහුණ දීමට සිදු විය.
මොහු රාජාධිරාජ සිංහ රජුගේ බිසව වූ උපේන්ද්රඅම්මාගේ සොහොයුරියගේ පුතාය. මෙම නව රජු වූ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ කලින් රජුගේ ඥාති පුත්‍රයාය. රජ වන විට වයස අවුරුදු 18 ක් වුනා පමණි. ඔහු මහනුවර නායක්කර් රජ පරපුරේ අන්තිමයා වූවා මෙන්ම ශ්රී ලංකාවේද අන්තිම රජු විය. ඔහුගේ පාලන කාලය තුළ ලංකාවේ අනිකුත් පෙදෙස්වල ද බ්රිරතාන්ය යටත් විජිතය ස්ථාපනය විය.
සාගරික කාලගුණයේ වඩාත් චමත්කාර ජනක ආකාරයක් නම් ඝර්ම කලාපීය වාසුලි වේ. සමුද්‍ර තරංග පෘථිවි දේශගුණයට දැඩිව බලපෑම් කරන්නේ උණුසුම් හෝ ශීත සුළං සහ වර්ෂණය වෙරළ බඩ කලාපයට පරිණාමණයෙනි. ඒව‍ා භූමිය තුළ සුළං මගින් වහණය කෙරේ. ඇන්ටාටික් මහාද්වීපය වටා ඇති ඇන්ටාටිකා පරිධ්‍රැවක තරංග සමුද්‍ර කිහිපයක තරංග ගොණු කරන අතර ප්‍රදේශයේ දේශගුණයට බලපෑම් ඇති කරයි.
පාෂාණීය ධාතු විද්‍යාව භාවිතා කරන්නේ 18 වන සියවසේ ‍මැද භාගයේ ස්වීඩන ජෛව විද්‍යාඥයෙකු වූ කාලස් ලිනායස් විසින් ගොඩ නංවන ලද ජීවී ද්‍රව්‍යවල ජීව විද්‍යාවේ සඳහා විවිධත්වයට පත් කර ඇති එම සම්භාව්‍යය, ද්වීමය නාමකරණ ක්‍රියා පටිපාටියම වන අතර එමඟින් වර්තමානය වන විටත් විවේචනයට බඳුන්වන තාක්ෂණික ක්‍රමයක් වන සත්ව ලෝක අධයයනය යොදා ගෙන ඔවුන්ගේ එකිනෙකට සැබැඳීමට ඇති කැමැත්තේ ප්‍රමාණය පෙන්වමින් එම ජීවී විශේෂ ජාන විද්‍යාත්මක සැකිලි රාමුවක පිහිටුවයි.
පාෂාණීය ධාතූ විද්‍යාව යනු ශාක හා සත්ත්ව පොසිල පරීක්ෂා කිරීම හරහා පෘතුවිය මත ඇති ප්‍රාග් ඓතිහාසික ජීවි ආකාර පිළිබද අධ්‍යයනයයි. මෙයට වස්තු පොසිල, පථ, බෙන, ඉවත් කළ කොටස්, පොසිල ගත වුණු මල හා රසායනික අවශේෂ පිළිබද අධ්‍යයන ඇතුළත් වෙයි. ප්‍රාග් ඓතිහාසික මනුෂ්‍යයන්, ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය හා ඔවුන්ගේ හැසිරීම පිළිබද අධ්‍යයනය, පුරා විද්‍යාව හා පාෂාණීය ධාතු මනුෂ්‍ය විද්‍යාව යන විෂය පථයන්ට අයත් වෙයි.
වර්තමානයේ දී පාෂාණීය ධාතු ජීව විද්‍යාවේ, පාෂාණීය ධාතු පරිසර විද්‍යාව, ඉච්නොලොජි හා ටැෆොනොමි වැනි ක්ෂේත්‍ර විශේෂඥ වෙමින් පවතී. අධ්‍යයනයේ ප්‍රධාන කොටස් අතරට පාෂාණ ස්ථර ඒවායේ භූ විද්‍යාත්මක අවධිය සමඟ ඇති සහසම්බන්ධය හා ජීවී ආකාරය පරිණාමනය පිළිබඳ අධ්‍යයනය ඇතුළත් වේ.
බඳවා ගැනීමේ පුහුණුව යනු නව හමුදා භටයෙකුට ලබා දෙන ආරම්භක අධි ශික්ෂණය හා තොරතුරු වේ. බඳවා ගැනීමේ පුහුණුව තුළ දී දක්වන ලද තරඟකාරීත්වය මත පදනම් වන මෙය සියළු ආධුනිකයන්ට හා නිළධාරීන්ට පොදු වේ. එසේත් නැතහොත් නම් කරන ලද නිලතලයන් සඳහා පමණක් වේ. නිළධාරී පුහුණුවන්නන් වඩාත් සංකීර්ණ වැඩ පිළිවෙලකට ලක්වන අතර එය පොදු බඳවා ගැනීමේ පුහුණුව අනුගත හෝ නොවිය හැකි අතර නිළධාරී පුහුණු ඇකඩමියක හෝ සිවිල් විශ්ව විද්‍යාලයක විශේෂ පන්ති තුළ දී සිදු කෙරේ.
සිවිල් වැසියන්, සොල්දාදුවන්, නාවිකයන් හෝ ගුවන් භටයන් බවට පරිවර්තනය කිරීමේ වැඩ පිළිවෙල හමුදා ඉතිහාසඥයෙකු වූ විසින් නිර්වචනය කර ඇති පරිදි මෙය පුද්ගලයන් ප්‍රේරණය හා ධෛර්යවත් කොට ඔවුන්ගේ ඒකකයේ යහපත සඳහා කිඳා බැස්සවීමේ වැඩ පිළිවෙලකි. ඩයර් තර්ක කරන පරිදි මෙම තත්වයන් යුධ කටයුතු සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වන්නේ යුද්ධයේ දී ඔවුන් සාමාන්‍ය ජීවිතයේ දී මුහුණ නොපාන ආතතීන් දරා සිටීමට සිදු වන බැවිනි.
මෙහි ස්වභාවය හා ප්‍රමාණය යුධ සේවාවන් හා රටවල් අනුව වෙනස් විය හැකිය. ඇතැම් පද්ධතීන්වල දී පුද්ගලයා සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වට්ටවා අවශ්‍ය හැසිරීම් රටාව ලැබෙන පරිදි යලි වාත්තු කෙරේ. තවත් පද්ධතීන්වල දී පුද්ගලයා සංවිධානයට අනුගත එහෙත් ආධුනිකයාගේ පෞරුෂයේ මූලික ලක්ෂණ රඳා පවත්වා ගනී. මෙම එළඹුම් 2 අතර වෙනස බොහෝ දුරට හඳුනාගැනීමට අපහසුය.
ජෝර්ජියාවේ මෙනින් බලකොටුවේ එක්සත් ජනපද හමුදා ආධුනිකයන් මූලික පාබල හමුදා පුහුණුව යටතේ බයිනෙත්තු ගැටුම් නිපුණතාවයන් උගනී.
මෙම රජුගේ යුගයේ ඉදිවූ වැව් පෙරට වඩා තරමක විශාල ඒවා විය.වැඩිවන ජනගහනයට සරිලන ස්වයංපෝෂිත ආර්ථිකයක් උදෙසාම ඒවා නිර්මාණය කළ බව පෙනෙයි.මෙම රජුගේ රාජ්‍ය කාලය ක්‍රි.ව.66-110 දක්වා වන අතර මහා වැව් තැනීමේ ආරම්භක රජු ලෙස සලනනුයේ මොහුය.මොහු විසින් වැව් 12ක් කළ බව මහාවංසයේ සඳහන් වේ.මේවායින් දැන‍ට හදුනාගෙන ඇත්තේ වැව් කිහිපයකි.ඒවා ලෙස,
වසභ රජුගෙන් පසු වාරිකර්මාන්තයේ වැදගත් අවදියක් ලෙස මහසෙන් රජ සමය හැදින්විය හැකිය.මොහුගේ රාජ්‍ය කාලය වසර 27ක් වු අතර මෙකළ පැවති සාමකාමී දේශපාලන වාතාවරණය ඒ සඳහා මනා පිටුවහලක් වන්නට ඇත.මොහු විසින් කරවන ලද වාරි කටයුතු අතර වැව් 16ක් ද විශාල ඇළක්ද ප්‍රධාන වේ.ඒවා අතරින් හඳුනාගත් වැව් කිහිපයක් ලෙස,
ආදිය දැක්විය හැකිය.මෙම රජු අඹන් ගඟ හරහා වේල්ලක් බැද තල්වතු ඇළෙන් මින්නේරි වැවට ජලය ගෙනයන ලදැයි සැලකේ.මහසෙන් රජුගේ මින්නේරි ව්‍යාපාරයට පදනම වැටුනේද වසභ රජු ඉදිකළ ඇළහැර ඇළ නිසාය.මෙම ඇළහැර මින්නේරි ව්‍යාපාරය වාරිමාර්ග ඉතිහාසයේ අලුත් පරිච්ඡේදයක් ලෙසද සැලකේ.ඒ නිසා මහසෙන් රජු අදත් හත්රජ්ජුරුබණ්ඩාර නමින් දේවත්වයෙහි ලා සලකනු ලබයි.මහවැලි ගඟෙන් ආරම්භ වන පබ්බතන්ත ඇළද මහසෙන් රජු විසින්ම කරන ලද්දක් බව සැලකේ.
දුටුගැමුනු රජුගෙන් පසුව අනුරාධපුරය සිංහාසනය කොටගත් සද්ධාතිස්ස රජු වැව් 12ක් කළ බව පූජාවලියෙහි දැක්වේ.එහෙත් රාජාවලියෙහි දැක්වෙනුයේ මොහු විසින් වැව් 18ක් කළ බවයි.කෙසේ වෙතත් මෙම රජු කුඩා වැව් විශාල ප්‍රමාණයක් කළ බවට සාක්ෂි හමුවේ.මොහු රුහණු ජනපදය පාලනය කරන සමයේදී මඩකළපුවේ දිගාවැව ආදී වැව් කිහිපයක් තැනූ බවද වංශකතාවල සඳහන් වේ.
මෙම රජුගේ සමය තුළ ලංකාවේ වාරිකර්මාන්තය සම්බන්ධයෙන් අතිවිශාල දියුණුවක් දක්නට නොලැබුනත් යම්තාක් දුරකට හෝ සොයා බැලූබව සදහන් වේ.මොහු විසින් නැගෙනහිර පළාතේ වී ගොවිතැන පිළිබඳ සොයා බැලීම සඳහා සොහොයුරු වූ සද්ධාතිස්ස කුමරු දීඝවාපියට යවන ලද බව සඳහන් වේ.මෙයින් පෙනියනුයේ මෙම යුගයේදී රජවරුන් පෞද්ගලිකවම වාරිකටයුතු පිළිබඳ සොයා බැලූ බවයි.
මහාවංසයට අනුව මෙම රජු ක්‍රි.පූ.437 දී ප්‍රථම වරට අනුරාධපුර රාජධානිය පිහිටුවා ගත් අතර වසර 70ක් පමණ අනුරාධපුරය අගනුවර කොට ගනිමින් ලක්දිව පාලනය කළහ.මොහු අනුරාධපරයේ වාරිකර්මාන්තයේ ආරම්භක රජු ලෙස සලකන අතර මොහු විසින් වැව් 3ක් කළ බව මහාවංසයේ දැක්වේ.ඒවා ලෙස
මෙම රජුගේ රාජ්‍ය කාලය ක්‍රි.පු.307-267 දක්වා වන අතර බුදු දහම ලක්දිවට ගෙන එනු ලැබුවේ මෙම රජුගේ පාලන සමය තුළදීය.මොහු ඉතා ප්‍රසිද්ධව ඇත්තේ වෙහෙර විහාර ඉදිකිරීම සම්බන්ධයෙන් වන අතර අනුරාධපුරයේ ඉසුරැමුණියට නුදුරින් පිහිටි සප්‍රසිද්ධ තිසා වැව මෙම රජුගේ නිර්මානයක් ලෙස සැලකේ.
මයිකල් ආන්ජලෝ ‘ශාන්ත ජෝන් සහ ශුද්ධ වූ පවුල’ නිර්මාණය සිතුවම් කළේද මෙම කාලයේදීමය. එය ආන්ජලෝ විසින්, දෝනි සහ මැග්ඩලීනා ස්ට්‍රෝසිගේ විවාහය වෙනුවෙන් නිර්මාණය කෙරුනකි. දැනට ලන්ඩන් ජාතික කලාගාරයේ ඇති ‘මරිය මව්තුමිය සහ දරුවා’ සිතුවමද ඔහු මේ කාලයේදීම සිතුම් කළායැයි විශ්වාස කෙරෙයි.
වන වගන්තියේ සඳහන් කරන්නේ මහාලේකම් කාර්යාලයන් සම්බන්ධයෙනි. මහාලේකම්වරයා පත්කිරීම හෝ මහාලේකම් කාර්යාල පිළිබඳ කිසිදු ප‍්‍රතිපාදනයක් ප‍්‍රඥප්තියේ සඳහන් නුවූවද රාජ්‍ය නායක සමුළුවේදී ගන්නා ලද තීරණ මගින් මහලේකම් ධූරය හා මහාලේකම් කාර්යාලයක්ද ඇති කරනු ලැබිණි. ඒ අනුව 1987 ජනවාරි 16 දින නේපාලයේ කත්මන්ඩු නුවරදී සාක් මහාලේකම් කාර්යාලය ඇති කරනු ලැබුණි. ඒ පිළිබඳ ඇති කර ගත් එකඟතාවය සාක් රටවල විදේශ ඇමතිවරුන් විසින් දෙවන රාජ්‍ය නායක සමුළුවේදී අත්පත් කරනු ලැබුණි.
සාක් සංවිධානය යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන දකුණු ආසියාතික කලාපීය සහයෝගිතා සංවිධානය නිල වශයෙන් ආරම්භ වූයේ 1985 දෙසැම්බර් 08 වැනි දින සාක් රටවල රාජ්‍ය නායකයින් විසින් අත්සන් කරනු ලැබූ සාක් ප්‍රඥප්තිය ප‍්‍රකාශයට පත්කිරීමක් සමඟයි. එහෙත් එම සංවිධානයේ ප‍්‍රභවය ඊට වඩා පසු කාලය දක්වා දිවයයි. එනම් සාක් සංවිධානය එකවර පහළ වූවක් නොවේ. එය වසර කිහිපයක් තිස්සේ දකුණු ආසියාතික රාජ්‍යයන් විසින් අනුගමනය කරනු ලැබූ ක‍්‍රියාවලියක ප‍්‍රතිඵලයක් වශයෙන් බිහිවූවකි.
දකුණු ආසියාතික භූගෝලීය කලාපය මුල්කොට ගෙන ඇති වූ කලාපීය සංවිධානය ‘සාක් ’ සංවිධානය යනුවෙන් හැඳින්වේ. එය ඉංග‍්‍රීසි භාෂාවෙන් සැකසුණු අන්වර්ථ නාමයකි.ර සංවිධානයේ කටුයතු සඳහා යොදාගත හැකිය. - යන සංවිධාන නාමය සංක්‍ෂිප්ත නාමයක් වශයෙන් සාක් යනුවෙන් භාවිතයේ යෙදේ. භාවිතය එසේ වුවද සාක් යන අන්වර්ථ නාමයෙන් අදහස් වන්නේ දකුණු ආසියාතික කලාපීය සහයෝගිතා සංවිධානය නැතහොත් කලාපීය සහයෝගිතාවය යන්නයි.