polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ස්වභාවික රක්ෂිත හා දැඩි රක්ෂිත අතර ඇති වෙනස නම් පාරම්පරිකව එම ප්‍රදේශවල ජීවත්වන ජනතාවට සිය කටයුතු කරගෙන යාමට ඉඩ ලැබීමයි. ස්වභාව රක්ෂිතයන්හි වන ජීවීන් නැරඹීමට සහ අධ්‍යයනයට සාමාන්‍ය සංචාරකයන්ට අවසර ලබාදී නැත. එනමුත් වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තු අධීක්ෂණය යටතේ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන උනන්දු කෙරේ. ශ්‍රී ලංකාවේ ආරක්ෂිත කලාප පද්ධතියට ස්වභාව රක්ෂිතද ඇතුළත්ය.
වනජීවීන් සුරැකීම පිලිබඳව ප්‍රෞඩ ඉතිහාසයක් ලංකාවට ඇත. වසර 2200කට පෙර ලොව පලමු අභය භූමිය දේවානම්පිය තිස්ස රජු විසින් මිහින්තලේ ප්‍රදේශයේ ස්ථාපනය කරන ලදී.එමෙන්ම මහා වංශයට අනුව දොලොස්වන සියවසේ රජකල නිස්සංකමල්ල රජු අනුරාධපුර නගරයේ සිට යොදන් 7කින් ආවරණය වන භූමි ප්‍රදේශයේ සතුන් මැරීම තහනම් කරමින් රාජාඥාවක් නිකුත්කල බව සඳහන් වේ.
ලංකාවේ රක්ෂිත දැඩි ස්වාභාවික රක්ෂිත, ජාතික වනෝද්‍යාන, ස්වාභාවික රක්ෂිත, වන පිවිසුම්, හා අභය භූමි ලෙස වර්ගකල හැකියි. මීට අමතරව සමුද්‍ර රක්ෂිත හා වන අලි කළමණාකරන පෙදෙස් යනුවෙන් අලුත් රක්ෂිත හඳුන්වාදී ඇත.
මෞනි රෝයි සිය රංගන දිවිය ඇරඹූයේ 2007 වර්ෂයේ ඒක්තා කපූර්ගේ ක්‍යුන්කි සාස් භි කභි බාහු ති නාට්‍යය තුළිනි. මෙහි ඇය පුල්කිත් සම්රත් සමග ප්‍රධාන චරිතයක් වූ ක්‍රිෂ්ණතුල්සිගේ චරිතය නිරූපණය කළා ය. සාරා නච්කේ දිඛා වැඩසටහනේ පළමු වාරයට ඉදිරිපත් වූ ඇය කරිෂ්මා ටන්නා සහ ජෙනිෆර් විංගට් අභිබවා ජය ගන්නට සමත් වූවා ය. අනතුරුව මෞනි විසින් කස්තුරි නැමැති රූපවාහිනී කතාමාලාව තුළ ශිවානිගේ චරිතය නිරූපණය කරන ලදී.
ශ්‍රී ලංකාව භූමි ප්‍රමාණයකින් යුතු එකක් ලෙස සැලකෙන සමකාසන්න දිවයිනකි. පක්ෂි විශේෂ 480 ක් සහ උභයජීවී විශේෂ 121 ක් මෙම දිවයින සතු වේ . දේශගුණික විපර්යාස මෙහි කෙරෙහි හානිදායක ලෙස බලපායි.
ශ්‍රී ලංකාවේ අතීතයේ පැවති වැසි වනාන්තර භූමි ප්‍රමාණයෙන් 95% කට අධික ප්‍රමාණයක් තේ වගාව ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහාත් ජනාවාස ඉදිකිරීම සඳහාත් විනාශ වී ඇත. එය ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහල යාමට දායක වී ඇති අතර ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් කලාපය තුල ජල උල්පත් විනාශ වී යාමටද හේතුකාරක වී ඇත.
අක්කර 28ක භූමි පරිශ්‍රයක ඉදිකර ඇති මෙම ජාත්‍යන්තර න්තර සම්මන්ත්‍රණ මධ්‍යස්ථානය සඳහා වැය වූ මුළු මුදල ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 15.3 කි.නාගරික සංවර්ධන අධිකාරිය හා කොරියානු ජාත්‍යන්තර සංස්ථාව එක්ව සහයෝගී ව්‍යාපෘතියක් ලෙස මෙහි ඉදිකිරීම් කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන අතර ඉදිකිරිම් සඳහා වියදම් වූ වියදමෙන් සියයට තිහක මුදලක් දකුණු කොරියාවේ ප්‍රදානයක් ලෙස ලැබුණු අතර ඉතිරි සියයට හැත්තෑව ශ්‍රි ලංකා රජය විසින් දරා තිබේ.
මෙහි ප්‍රධාන ශාලාව ආසන 1500 කින් සමන්විත වන අතර අති නවීන ශබ්ද පරිපාලන පද්ධතියකින් සහ ආලෝකකරණ පද්ධතියකින් ද සමන්විත වේ.සම්මන්ත්‍රණ සඳහා මෙන්ම ප්‍රසංග සඳහා රඟහලක් ලෙස ද භාවිත කළ හැකි බහුකාර්යය ශාලාවක් ලෙස මාගම් රුහුණුපුර ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණ මධ්‍යස්ථානයේ ප්‍රධාන ශාලාව ඉදිකර තිබේ.මෙහි ජාත්‍යන්තර භාෂා 07 ක් පරිවර්තනය කිරීමේ පහසුකම් ද පවතී
අති නවීන පහසුකම් සහිතව ඉදි කරන ලද මාගම් රුහුණුපුර ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණ මධ්‍යස්ථානයේ සම්මන්ත්‍රණ ශාලා සංකීර්ණය දකුණු කොරියානු ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයේ ආභාශය ද ලබමින් සැලසුම් කර ඇති අතර එහි හැඩය මෙරට ඉදිකිරීම් අතර සුවිශේෂී ස්ථානයක් හිමිකර ගනී.
ඉදිකිරීම් නිම වූ පසු 2013 නොවැම්බර් 07 වන දින මාගම් රුහුණුපුර ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණ මධ්‍යස්ථානය එවක අතිගරු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා විසින් නිල වශයෙන් විවෘත කරන ලදී
ශ්‍රී ලංකාවේ දෙවන ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණ ශාලාව වන මාගම් රුහුණුපුර ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණ මධ්‍යස්ථානය හම්බන්තොට, සිරිබෝපුර ප්‍රදේශයේ ඉදිකර තිබේ.
පුර්ණ තත්ත්ව කළමනාකරණය - යනු කාර්ය මණ්ඉලයේ සියළු ක්‍රියාකාරකම් සදහා ගුණවත්බව පිලිබද වැටහිමක් ලබාදෙන උපාය මාර්ගයකි. නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ, අධ්‍යාපනික රාජ්‍ය හා සේවා ආයත වල භාවිතාවේ. හි අභ්‍යවකාශය හා විද්‍යාත්මක වැඩමුළු වලදිත් මෙම ක්‍රමය භාවිතා වේ.
මෙහි ප්‍රධාන අරමුණක් නම් සැම ක්‍රියාකාරකමකට විචලතාව අවම කිරිමයි. එමගින් දිගුකාලීන යහපැවැත්මක් ඇති වේ. ජපානයේ ක්‍රියාවලිය 4 කින් සමන්විත වේ. - අඛණ්ඩ දියුණුව
හි අර්ථ දැක්විම යනු ගුණාත්ම බව කේන්ද්‍රකරගත්, සහභාගිවන කණ්ඩායම පදනම් වු දිගුකාලීන පාරිභෝගික තෘප්තිය මගින් සමාජයට හා ආයතනයට වැඩි උදාකරණ ක්‍රමයකි.
එවැනි හරවත් ගී රැසක් නිර්මාණය කල ඔහුගේ ගී චාරිකාව ඇරඹෙන්නේ ,හැත්තෑව දශකයේ මුල් භාගයේදී පමණ සරසවි බිමේ තුරු සෙවනක සිට අකුරු කල ආචාර්ය අමරා රණතුංග ගැයූ "හිරු මිළිනව සඳ මිළිනව" ගීතයෙනි.
1949 සැප්තැම්බර් 03 වන දින උපන් සුනිලුන්, නුගේගොඩ ශාන්ත ජෝන් විද්‍යාලයෙන් මූලික අධ්‍යාපනයට පිවිස උසස් අධ්‍යාපන කඩයිම ඉහලින්ම ජයගෙන කැළණිය විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුලත්ව එහිදී සිංහල ගෞරව උපාධිය ලැබ ගන්නා සුනිල් ගුණවර්ධනයන් , 1976 වසරේ හොරණ විද්‍යාරත්න විශ්ව විද්‍යා පීඨයට පත්වීම් ලැබ , එහිදී හය වසරේ සිට උපාධි අවසාන වසර දක්වා සිංහල ගුරුවරයෙක්ව වසර 20 කාලයක් පුරාවට එකම ස්ථානයක සිසු නැණ පැහැදු ඔහු 1996 වසරේදී විශ්‍රාමික විය.
විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපන අවධියේ දී" ගැඬවිලා සහ බ්‍රක්ම ලෝකය " නම්වූ කවිපොත සංස්කරණය කල ඔහු පසු කලෙක , "සුඛාත්මක නොවේ ජීවිතය ",
ප්‍රියානන්ද විජේසුන්දර යන් සමඟ "අපේ කවි" නමින් කවි කොළයක්ද එළිදැක්වූ ඔහුට , තමන් ලියූ සියළු ගීතයන් පිළිබඳව නිවැරදි මතකයක් නොමැත්තේ , ඒ කිසිවක් සංරක්ෂණය නොකල වරද නිසාවෙනි.
දකිනා ඕනෑම තැනෙක නිර්ව්‍යාජ සිනා සපිරි මුව පානා ආදරණීය සුනිලුන්ට දීර්ඝායු වේවායි හදවතින්ම ප්‍රාර්ථනා කරමි.
දරුවනේ ඔයාලා දන්නවාද මට විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනය ලබන තෙක්ම එදා පහ වසර ශිෂ්‍යත්වය පාස් වුණාම ලැබුණු රජයේ ශිෂ්‍යත්ව ආධාර මුදල ලැබුණා. ඒකට විශේෂ හේතුවක් තියෙනවා. මොකද දන්නවාද?
විශ්වවිද්‍යාලයේ දෙවන වසරේ දී සරච්චන්ද්‍රයන්ගේ ‘ප්‍රේමතෝ ජායතී සෝකෝ’ නාට්‍යයට නවක නළුනිළියන් සොයන බව දැනගන්නට ලැබුණු පසු, එම සම්මුඛ පරීක්ෂණයට ඉදිරිපත් වුණු එතුමා ගායන හැකියාව නිසා මුල් ම වටයෙන් චරිතයකට තෝරාගනු ලැබිණි. එතැන් පටන් ඔහුගේ වෙස්සන්තර, මහාසාර, කදාවළලූ, එලොව ගිහින් මෙලොව ආවා වගේ නාට්‍යය කිහිපයක රඟපැමට මෙතුමාට අවස්ථාව ලැබුණි.
විශ්ව විද්‍යාල ජීවිතය හමාර කළ මෙතුමා හඟුරන්කෙත පිරිවෙනක ගුරුවරයෙක් ලෙස කටයුතු කළ අතර කෙටි කලකින් රජයේ ලිපිකරු පත්වීමක් ලැබ නුවරඑළියේ සේවයට වාර්තා කරන ලදී. එහි සේවය කරන අතරතුර නිශ්ශංක දිද්දෙණිය මහතා හෙවත් විශ්ව විද්‍යාලයේ ඔහුගේ හොඳ ම මිතුරා නැවතත් මුණ ගැසුණු අතර ඔහු ඒ වනවිට සිංහබාහු නාට්‍යයේ ප්‍රධාන චරිතය රඟ දක්වමින් බොහෝ ප්‍රේක්ෂක ආකර්ෂණයක් ලද චරිතයක් බවට පත්වී සිටියේ ය.
මනෝරත්න මහතාගේ රංගන හැකියාවන් ගැන හොඳින් දන්නා නිශ්ශංක දිද්දෙණිය මහතා රැකියාවේ ස්ථාන මාරුවීමක් ගෙන කොළඹට’විත් හෙන්රි ජයසේනයන්ගේ චිත්‍රසේන කලායතනයට සම්බන්ධ වන ලෙස ඔහුට ආරාධනා කරන ලදී. ඒ අනුව ඔහු රැකියාවේ ස්ථාන මාරුවීමක් ලබාගත්තේ ය. ඉන්පසු ඔහු හෙන්රි ජයසේනයන්ගේ සති අන්ත පාඨමාලාවලට සම්බන්ධ වෙමින් රැකියාව ද හොඳින් කරගෙන ගියේ ය.
පසුකාලීනව සුගතපාල සිල්වා, දයානන්ද ගුණවර්ධන, ගුණසේන ගලප්පත්ති වැනි ප්‍රවීණයන් යටතේ නිර්මාණවලට දායක වෙමින් විෂය පිළිබඳ මනා දැනුමක් ලැබූ ඔහු ඒ සිද්ධීන් අතරේම ‘ප්‍රේමතෝ ජායතී සෝකෝ’ නාට්‍යයේ ප්‍රධාන චරිතය රඟපෑ නිළිය වුණ තමරා ජයන්ති සිල්වා සමග දීර්ඝ කාලයක් තිබුණු පෙම් සබඳතාව ජයගනිමින් 1979 දී විවාහ දිවියට ඇතුළත් විය. ඔවුන්ට දියණියක් හා පුතණුවෙක් සිටිති.
කලා ශූරි කලා කීර්ති අාචාර්ය කෙසෙල්ගස්පේ මනතුංග ජයලත් මනෝරත්න වෘත්තියෙන් කථිකාචාර්යවරයකු මෙන්ම නාට්‍ය අධ්‍යක්ෂවරයකු හා නිෂ්පාදකවරයකු ද විය. රංගන ක්ෂේස්ත්‍රයේ ඉහළ දක්ෂතා දැක්වූ මනෝරත්න මහතා, , ජනාධිපති, සරසවි, රයිගම් ටෙලීස්, සුමති සහ රාජ්‍ය සාහිත්‍ය හා නාට්‍ය සම්මාන ඇතුළු සම්මාන රැසක් දිනා ගත්තේය. සොක්‍රටීස් සහ ද්විත්ව හි රංගනය වෙනුවෙන් 1991 සහ 1992 දී ඔහු හොඳම නළුවා විය. ඔහු ශ්රී ලාංකීය වේදිකාවේ ආධිපත්‍යය දැරූ නළුවන් පස් දෙනාගෙන් කෙනෙකු ලෙස විචාරකයින් විසින් සලකනු ලැබේ.
එක්දහස් නවසිය තිස් ගණන්වල සිදු වුණු සංගීත ශිල්පීන් පිළිබඳ කියැවෙන 'හඬනිහඬ' නාට්‍යයේ මෙන් ජයලත් මනෝරත්න ද සඳහටම නිහඬව ගියේ ය. 2016 වසරේ නිර්මාණය වූ මේ නාට්‍යය රෝද පුටුවකට වී කාලය ගත කරන සංගීත ශිල්පියකුගේ ජීවිතයේ අවසානය ගැන කියැවෙන්නක්. ඔහු මෙන් ජයලත් මනෝරත්න ද අප අතැර යයි. ඔහු නිර්මාණය කරන ලද අවසාන නාට්‍යය වන මෙහි ඩබ්ලිව්. ජයසිරි, ලක්ෂ්මන් මෙන්ඩිස්, සංජීව දිසානායක, රවීන්ද්‍ර යසස්, ලංකා බණ්ඩාරනායක, ෆර්නි රෝෂිනී, ගංගා පරණවිතාන යන නළු නිළියන් රඟපෑමෙන් සහය වෙති.
පාසලේ අවසන් අවුරුද්දේදී මම ‘අස්ප ගුඩුං’ නම් වේදිකා නාට්‍යකට දායක වුණා. ඒක නිර්මාණය කළේ අපේ පාසලේ ආචාර්යවරයකු වූ සුනිල් ශ්‍රියානන්ද ගුරුතුමා. 1966 වසරේදී විතර පළාත් නවයෙන් නාට්‍ය නවයක් තෝරලා අවසන් වටයේ තරග කොළඹදී පැවැත් වුවා. මධ්‍යම පළාතෙන් ප්‍රථම ස්ථානය දිනුවේ අපේ ‘අස්ප ගුඩුං’ නාට්‍යය. ප්‍රධාන චරිතය රඟපෑවේ මම. මම මගේ ජීවිතේ ප්‍රථම වතාවට කොළඹ ආවෙත් එදා තමයි. අවසන් වටයේදී අපට ස්ථානයක් නොලැබුණත් මට කුසලතා සහතිකයක් ලැබුණා. ඒ කාලයේ ඒක අපට ලොකු ජයග්‍රහණයක් වුණා.
මේ නාට්‍යය සඳහා 1997 වසරේ රාජ්‍ය නාට්‍ය සම්මානය හිමිවිය. ඒ වගේම හොඳම සංගීතය ලෙස ප්‍රවීණ සංගීත අධ්‍යක්ෂ රංජිත් බාලසූරිය‍ටත්, හොඳම රචනයටත් ඒ වසරේම සම්මාන හිමිකර ගැනිණි‍. එහි සාහිත්‍ය ගුරුතුමා ලෙස ජයලත් මනෝරත්න රඟපෑ අතර සුමින්ද සිරිසේන, ලාල් කුලරත්න, ඩයස් ධර්මප්රිය,සරත් චන්ද්‍රසිරි, සම්පත් තෙන්නකෝන්, දයාදේව එදිරිසිංහ, ජගත් පද්මසිරි, ප්‍රියන්ත සෙනෙවිරත්න, සෝමපාල පතිරගේ,රත්නා ලාලනී ජයකොඩි, ජගත් බෙනරගම, ආදි නළු නිළි පිරිස රඟපෑමෙහි නිරත වූහ.
මම පුංචි කාලේ අධ්‍යාපනය ලැබුවේ අපේ ගමේ ඉස්කෝලේ. නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ දෙහිපෙ ගමේ ප්‍රාථමික විද්‍යාලයෙන් තමයි මම පහ වසර ශිෂ්‍යත්ව විභාගය පාස් වුණේ. ඊළඟට මම පොරමඬුල්ල මධ්‍ය විද්‍යාලයට ඇතුළත් වුණා. විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රවේශ විභාගයට මුහුණ දුන්නේ එහි අධ්‍යාපනය ලබමින්. මම පොඩි කාලයේ පටන් බොහොම පිළිවෙළට අධ්‍යාපන කටයුතු කළ නිසා විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රවේශ විභාගය පාස්වෙලා පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළත් වෙන්න පුළුවන් වුණා.
මේ දරුවන්ටත් මම කියන්නේ පුංචි කාලයේ පටන්ම එක අරමුණක සිට තම අධ්‍යාපන කටයුතු කරන්න මහන්සි වෙන්න කියලයි. පහ වසර ශිෂ්‍යත්වය, සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ අද දැඩි තරගකාරි විභාග බවට පත් වෙලා. ඔබ ඒ තරගකාරිත්වය නොව එය තමන්ගේ ජීවිතයට වැදගත් වන ආකාරය හිතට ගන්න. මේ විභාග කඩඉම් ඔබේ අනාගතය යහපත් කරන විදිය දකින්න. ඒ අනුව සූදානම් වන්න. ක්‍රමානූකූලව පාඩම් කරන්න. දරුවනේ ඔබලාට කවදාවත් වරදින්නේ නැහැ.
1988 වසරේ නිර්මාණය වූ 'තලමල පිපිලා' නාට්‍යය ජයලත් මනෝරත්නගේ ස්වත්‍රන්ත නිර්මාණයකි. එහි සංගීතය නිර්මාණය කරන ලදදේ ප්‍රවීණ සංගීත අධ්‍යක්ෂ රෝහණ වීරසිංහයි. ජයලත් මනෝරත්නගේ ගමේ පරිසරය අලළා නිර්මාණය වුණු වේ නාට්‍ය යේ මුලින්ම රඟපාන ලද්දේ ජයලත් මනෝරත්න ඇතුළු රත්නා ලාලනී, ලාල් කුලරත්න, සම්පත් තෙන්න‍කෝන්, සරත් චන්ද්‍රසිරි, බණ්ඩාර ඇහැලියගොඩ, ජගත් බෙනරගම ඇතුළු නළු නිළි පිරිසයි.
අද පුංචි කාලයේ මතකයන් සිහිපත් කරන්නේ ආචාර්ය ජයලත් මනෝරත්න. ජයලත් මනෝරත්න මාමා පුංචි තිරයේ වගේම වේදිකා නාට්‍ය ක්ෂේත්‍රයේත් සම්මානනීය නළුවෙක් වගේම අධ්‍යක්ෂවරයෙක්. රාජ්‍ය නාට්‍ය උළෙලේ හොඳම නළුවා වගේම හොඳම අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙසත් අවස්ථා කිහිපයකදීම සම්මාන ලද ඔහු 2014 වසරේ නවදිල්ලියේ පැවති බයිස්කෝප් ග්ලෝබල් සිනමා උලෙළේදී හොඳම නළුවාට හිමි සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබුවා.
මට අද කලා ක්ෂේත්‍රයේ සාර්ථක ගමනක් එන්න හැකි වෙලා තියෙනවා. එදා මම අධ්‍යාපන කටයුතු සාර්ථකව කරන ගමන් කලා කටයුතුවලටත් දායකත්වය දුන්නා. හවසට මගේ කලා හැකියාවන්වලට සහාය දෙන්නේ ගමේ යහළුවන් පිරිස තමයි. අපි හවසට එකතු වුණාම පොඩි පොඩි නාට්‍ය නිර්මාණය කරනවා. ඒ නිසා ගමේ සමකාලින යහළුවන් මගේ කලා හැකියාවන් ඔපමට්ටම් කරගන්න දුන්නේ ලොකු සහයෝගයක්.
ලිපිකරුවෙක් ලෙසට මුල් ම පත්වීම් ලැබූ මහවැලි අධිකාරියේ ඉහළ තනතුරක් දක්වා ගොස් පසුකාලීනව වසර දහසයක් සේවයකර රැකියාවෙන් ඉවත්, වී පූර්ණ කාලීනව රංගනය ම තෝරාගත් මෙතුමා වර්තමානයේ වේදිකාවේ, සිනමාවේ මෙන් ම රූපවාහිනියේ රඟපාන අතරේ එතුමා ම රචනා කරමින් නිෂ්පාදනය කළ නාට්‍ය කිහිපයක් වේදිකා ගත කර ඇත.
පාසල් අධ්‍යාපනය ඉතා හොඳින් අවසන් කළ මෙතුමා පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය. එය එතුමාගේ ජීවිතයේ හැරවුම් ලක්ෂයක් බවට පත්විය. මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයන්ගේ මුණගැසීම සිදුවන්නේ මෙහිදී වන අතර එවකට පේරාදෙණියේ රඟදැක් වූ සෑම නාට්‍ය නිර්මාණයක් ම නැරඹූ මෙතුමා ඒවා තම නිර්මාණ ශක්තිය වැඩි කර ගැනීමට භාවිත කළේය.
ඔහු පවසන අයුරින් ඔහුගේ කුඩා කාලය ඉතා සතුටින්, අම්මා තාත්තාගේ පමණක් නොව අයියලා අක්කලාගේ අසීමිත ආදරයට වගේ ම අවධානට ලක් ව ගෙවුනා වූ සුන්දර ළමාවියකි. ඉතා අලංකාර කඳුවැටි අතරේ පිහිටි නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ දෙහිපේ නම් සුන්දර ග්‍රාමයේ උපත ලද මෙතුමා වචනයේ පරිසමාප්තයෙන්ම ගැමියෙකි. ඔවුන්ගේ ජීවනෝපාය වූයේ ගොවිතැන යි.
මට එය තවත් විශේෂ වුණේ විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රවේශ විභාගයට සූදානම් වෙන විටදී දායකවීම නිසා. විභාගයත් හොඳින් සමත් වුණා විතරක් නෙවෙයි ඒ අවුරුද්දේ පාසලේ විශිෂ්ටතම ක්‍රීඩකයා වුණෙත් මම. එදා මම පාඩම් කටයුතු කළා වගේම කලා කටයුතුත් ක්‍රීඩා කටයුතුත් කළා. හැබැයි මේ එකක් අනෙකට බාධාවක් වෙන විදියට නම් කටයුතු කළේ නැහැ.
මුල් ම වතාවට පාසල් වේදිකාවේ නාට්‍යයකට එතුමා සම්බන්ධ වන්නේ පාසලේ නාට්‍ය ගුරුතුමා වුණ සුනිල් ශ්‍රියානන්දයන්ගේ ‘අස්ප ගුඩුන්’ නම් පාසල් වේදිකා නාට්‍යයෙනි. පළාත් මට්ටමින් පැවැත්වුණු නාට්‍යය තරගාවලියේ දී අස්ප ගුඩුන් නාට්‍යයට මධ්‍යම පළාතේ ප්‍රථම ස්ථානයට පත්විය. අවසන් තරගය පැවැතියේ කොළඹ ලුම්බිනියේ ය.
මහගමසේකරගේ ප්‍රබුද්ධ කාව්‍ය සංග්‍රහය ඇසුරෙන් ජයලත් මනෝරත්න නිර්මාණය කරන ලද ‍ලෝකය තනියායක් නාට්‍යය වේදිකා ගත වන්නේ 2006 වසරේයි. මෙහි මාදනී මල්වත්ත හා ජයලත් මනෝරත්න ඇතුළු අවශේෂ නළු නිළියෝ රැසක් රංගනයෙන් සහභාගි වූහ‍‍‍. මෙහි සංගීතය නිර්මාණය කරන ලද්දේ ප්‍රවීණ සංගීතඥ නවරත්න ගමගේයි.
ඔහුගේ මුල් ම පාසල දෙහිපේ ප්‍රාථමික විද්‍යාලය යි.ශිෂ්‍යත්ව විභාගය සමත්වීමෙන් අනතුරුව පොරමඩුල්ල මධ්‍යමහා විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූ එතුමා පාසල් නේවාසිකාගාරයේ ලැගුම් ගන්නා ලදී. පොරමඩුල්ල මධ්‍ය මහාවිද්‍යාලයේ උගත් සමය ජීවිතේ ලද වටිනාම අත්දැකීම් හා හෙන්රි ජයසේන මහතාගේ හමුවීම සිදුවිය.
පවුලේ බඩපිස්සා ලෙස මෙලොව එළිය දුටු ‘කෙසෙල් ගස්පේ මනතුංග ජයලත් මනෝරත්න’ හෙවත් අප සියල්ලන් ම ඉතා හොඳින් දන්නා ජයලත් මනෝරත්න මහතා කලා ලෝකයේ බොහෝ ගෞරවයට පාත්‍ර වූ අත්දැකීම්වලින් බහුල එමෙන් ම ප්‍රවීණ රංගධරයන් අතුරින් රංගන විෂය පිළිබඳ දැනුමින් සවිශක්තිමත් යුග පුරුෂයෙකි.
හාස්‍යෝත්පාදක චරිතයක් වූ අන්දරේගේ චරිතය අලළා නිර්මාණය වුණු 'අන්රේලා' නාට්‍යය රාජ්‍ය පාලකයා ඇතුළු රාජ්‍ය තන්ත්‍රයේ යම් යම් කටයුතු හාස්‍යයට ලක් කරමින් කළ නිර්මාණයකි. 1993 වසරේ නිර්මාණය වූ මේ නාට්‍යයේ 1995 වසරේ
සොකරි, කිඳුරු නාට්‍ය ගමේ අතිප්‍රචලිත වූ අතර එකළ සමවයසේ මිතුරන් සමඟ මෙතුමා එම නාට්‍ය රසවිඳ ඇත. ඉන්පසු ඒවා අනුගමනය කිරීමෙන් නිවසේ නාට්‍ය රඟදැක්වීම ඔහුගේ විනෝදාංශය විය. එය ඔහුගේ නාට්‍ය කලාවේ ආරම්භය යි.
අ.පො.ස සාමාන්‍ය පෙළ තෙක් මළල ක්‍රීඩා අංශයෙන් ඉදිරියට ගිය මෙතුමා එක් වසරක දී වසරේ ජ්‍යෙෂ්ඨ, විශිෂ්ටම ක්‍රීඩකයා බවට ද පත්විය.
මෙම කතා මාලාව 2020 ඔක්තෝබර් 17 වන දින 1 හි විකාශය විය. එය පදනම් වී ඇත්තේ මුස්තාපා චිෆ්චිගේ ප්‍රකාශයට පත් නොකළ කථා වල චේතනාවන් මත ය.2020 සැප්තැම්බර් 27 වන දින ආරම්භ වූ දෙවන කරබාක් යුද්ධයේදී ප්‍රමුඛ කාර්යභාරයක් ඉටු කළ බර්ක් අටාන් සහ ගුල්සිම් අලි අපගේ සොල්දාදුවන්ට සහාය දැක්වූහ.
ටැනර්, රාමසාන් සහ වේසෙල් ාති සහෝදරියන් තිදෙනෙකි. ඔවුන් ජීවත් වන්නේ ගෙඩෙලි වලය. ගෙඩෙලි නගරයේ කන්දක් තිබේ. එය "හදවතේ කන්ද" ලෙස හැඳින්වේ. මෙන්න, කවුරුන් හෝ ආදරයෙන් පීඩා විඳින්නේ නම්, එම කන්දෙන් පෙරළී වැටේ.
මෙම කෘතිය ප්‍රකාශයට පත්වීම නිසා සත්ව අයිතිවාසිකම් විද්වතුන්ගේ අවධානයට ලක්විය. රිචඩ් රයිඩර් ගේ : යන කෘතිය ප්‍රකාශයට පත් වූ අතර ඉන් පසුව ගේ : නම් කෘතිය පළ විය. සත්ව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව වූ සම්මන්ත්‍රණයක් 1977 අගෝස්තු මාසයේදී රයිඩර් හා ලින්සි විසින් සංවිධානය කළ අතර එය කේම්බ්‍රිජ්හි ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයේ දී පැවැත්වුණි. මෙයින් අනතුරුව මේරි මිඩ්ග්ලි ගේ : හා කේම්බ්‍රිඡ් සම්මන්ත්‍රණයේදී කියවුණු කරුණු ඇතුළත් වූ : යන කෘති ප්‍රකාශයට පත් විය.
හිටපු නාවික හා සිවිල් අයිතිවාසිකම් ක්‍රියාකාරිකයෙකු වූ හෙන්රි ස්පිරා එක්සත් ජනපදයේ නව සත්ව අයිතිවාසිකම් විෂයෙහි ක්‍රියාකාරීන් අතර වඩාත් කැපී පෙනුණි. ක්‍රමයෙන් ඉදිරියට යමින් 1974 දී ඔහු සංවිධානය පිහිටු වූ අතර ඔහු " " යන අදහස ලොවට හඳුන්වා දුන්නේ ය. එමඟින් සත්ව අයිතිවාසිකම් සුරකින්නන් හා සතුන් අනිසි ලෙස යොදවන්නන් අතර සබඳතාවයක් ඇති කරයි. මෙම ක්‍රියාමාර්ගය සංවිධානය ඇතුළු ලොව පුරා පුළුල්ව ක්‍රියාත්මක කරයි.
1970 දී ඔස්ට්‍රේලියානු දාර්ශනිකයෙක් වූ “පීටර් සිංගර්” නිර්මාංශික සරසවි සිසුවකු වූ “රිචඩ් කෙෂෙන්” සමග ඔක්ස්ෆර්ඩ් හි දිවා ආහාරය ගනිමින් සිටියදී සතුන් ආහාරයට ගැනීමෙන් තමන් සතුන්ට හිංසා පීඩා කරන බව විශ්වාස කරන බව පැවසීය. කෙෂෙන් විසින් සිංගර්ව ගොඩ්ලොවිච් යුවලට හඳුන්වා දුන් අතර 1973 දී සිංගර් විසින් ඔහුගේ “සත්ව විමුක්තිය” පොත “ ” වෙත ඉදිරිපත් කළේය. එහිදී ඔහු කළ සමාලෝචනයේදී "සත්ව විමුක්තිය" යන වදන භාවිත කරමින් ඔහු මෙසේ ලිවීය.
ලොක්ගේ ආකල්ප තෝමස් ඇක්විනාස්ගේ ආකල්පවල පිළිඹිබුවක් විය. "දෙවියන් ගවයන් පිළිබඳවද සැළකිළිමත් වන්නේ? අප වෙනුවෙන්ම නොවෙද උන්වහන්සේ දේශනා කරේ? අපි වෙනුවෙනුයි එය ලියවුනේ." මෙම තර්කය 1 හි සොයාගත හැකි යැයි පෝල් වෝල්ඩෝ විසින් ලියා ඇත. ක්‍රිස්තියානි දාර්ශනිකයන් විසින් මෙය අර්ථකථනය කර ඇත්තේ මිනිසුන්ට සත්වයන් කෙරෙහි සෘජු යුතුකමක් නොමැති බවත්, ඔවුන්ගේ යුතුකම වන්නේ ඒ සතුන් කෙරෙහි දක්වන් කෲරත්වය මඟින් ඇතිවන බලපෑම්වලින් සතුන් ආරක්ෂා කිරීම පමණක් බවයි.
ජර්මානු දාර්ශනිකයෙකු වන ඉමෑනුවෙල් කාන්ට් , ඇක්විනාස් සමඟ එකඟ වෙමින්, සතුන් කෙරෙහි මිනිසුන්ට සෘජු යුතුකමක් ඇති බව ප්‍රතික්ෂේප කළේය. කාන්ට්ට අනුව සතුන් කෙරෙහි දක්වන කෲරත්වය නුසුදුසු වන්නේ මිනිස් වර්ගයාට එය අයහපත් වන නිසයි. 1785 දී ඔහූ තර්ක කළේ සතුන් කෙරෙහි කෲරත්වය නුසුදුසු වන්නේ මෙවිට මිනිසාගේ, දුක් වේදනා කෙරෙහි අනුකම්පාව දැක්වීමේ ගුණය හීනවන නිසාත්, මෙයින් අනෙක් මිනිසුන් සම්බන්දයෙන්ද සදාචාරයට බෙහෙවින් ප්‍රයෝජනවත්වන ස්වාභාවික නැඹුරුවක් දුර්වල වන නිසාත්ය.
පෙත්සම ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබුවද, විනිසුරු ජැෆ්ගේ තීරණය ජයග්‍රහණයක් ලෙස අර්ථකථනය කළේය. විනිසුරු ජැෆ් සමඟ එකඟ වූ බව එහි පුවත්පත් නිවේදනයේ අවධාරණය කරමින්, ඔවුන් කියා සිටියේ “පුද්ගලයන්” මිනිසුන්ට පමණක් සීමා නොවන බවත්, “පුද්ගලයෙක්” යනු ජීව විද්‍යාව පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් නොව, රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති හා මූලධර්ම පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් බවත්ය. "එහෙයින් චිම්පන්සීන්ට නෛතික අයිතිවාසිකම් ලබා දීමට දරන උත්සාහයන් තේරුම් ගත හැකියි; යම් දිනෙක එය සාර්ථක වනු පවා ඇතියි." ඔවුන් ලිවීය.
2008 ජුනි මාසයේදී, ස්පාඤ්ඤයේ ජාතික ව්‍යවස්ථාදායකයේ එක්තරා කමිටුවක්, ලොව ප්‍රථම වතාවට, මානව නොවන ප්‍රයිමේටාවන් වෙනුවෙන් සීමාකර ඇති අයිතීන් දිගු කිරීමට මනාපව තම ඡන්දය භාවිතා කළේය. එරට පාර්ලිමේන්තු පරිසර කමිටුව විසින් චිම්පන්සියන්, බොනොබෝස්, ගෝරිල්ලන් සහ ඔරංඋටන් සතුන්ට වෛද්‍ය අත්හදා බැලීම්වල හෝ සර්කස් වල භාවිතා නොකිරීමට අයිතිය ලබා දෙන ලෙසට නිර්දේශ කළේ " " මගින් නිර්දේශ කළ අයිතීන් අනුව යමිනි. කමිටුවේ මෙම යෝජනාව තවමත් එරට නීතිගත කර නොමැත.
1894 දී ඊටන්හි හිටපු ස්වාමියෙකු වූ හෙන්රි සෝල්ට් , ඊට වසරකට පෙර දඩයම් කිරීම තහනම් කිරීම සඳහා මානව හිතවාදී ලීගය පිහිටුවා ගත් අතර, සතුන්ගේ අයිතිවාසිකම්: සමාජ ප්‍රගතියට සාපේක්ෂව සලකා බලන ලදී. රචනයේ පරමාර්ථය “සතුන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ මූලධර්මය, ස්ථාවර හා බුද්ධිමත් පදනමක් මත තැබීම” බව ඔහු ලිවීය. ජුස් ඇනිමියම් සඳහා වන ඉල්ලීම් සඳහා සහන මේ වන විට අශෝභන ලෙස කර ඇති බව ඔහු ලිවීය. ඒ,සතුන් අයිතිවාසිකම් දරන්නන් ලෙස නොව දේපළ ලෙස සැළකීමෙන්ය.
සත්ව ආරක්ෂණ නීති පුළුල් වුව ද සතුන්ට නීතිමය අයිතිවාසිකම් නොතිබිණි. ඩෙබී ලෙග් පවසන්නේ පවත්නා නීති සම්පාදනය මානව අවශ්‍යතා පිළිබඳ අදහස සමඟ බොහෝ සෙයින් බැඳී ඇති බවයි. නිදසුනක් වශයෙන් ධීවර තොග අධික ලෙස සූරාකෑම මිනිසුන්ට හා පරිසරයට කරන හානියක් ලෙස සලකනු ලබයි; සතුන් වඳ වී යාමේ තර්ජනයට මුහුණ පාන තෙක් ඔවුන් දඩයම් කිරීමෙන් අදහස් වන්නේ අනාගතයේදී මිනිසුන් සතුන් නිසා විනෝදයක් නොලබන බවයි; සත්ව හිමිකරුට මුල්‍යමය පාඩුවක් සිදු වන බවයි.
වෙනත් රටවල් නීති සම්මත කිරීමේදී හෝ සතුන්ට හිතකර තීරණ ගැනීමේදී අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කළහ. 1822 දී නිව්යෝර්ක්හි අධිකරණය තීන්දු කළේ සතුන්ට කුරිරු ලෙස සැලකීම පොදු නීතියේ වැරදි ක්‍රියාවක් බවයි. 1850 දී ප්‍රංශයේදී, ජැක් පිලිප් ඩෙල්මාස් ඩි ග්‍රැමොන්ට්, ලොයි ග්‍රැමොන්ට් සමත් වීමටත්, ගෘහස්ථ සතුන්ට එරෙහි කුරිරුකම් තහනම් කිරීමටත්, ගොනුන් මැරීම තහනම් කිරීම සඳහා ගොනුන් ගෘහස්ථ ලෙස වර්ග කළ හැකිද යන්න පිළිබඳ වසර ගණනාවක තර්ක විතර්ක කිරීමටත් සමත් විය.
රොබට් ගාර්නර් ලියන්නේ හින්දු හා බෞද්ධ සමාජ දෙකම ක්‍රිස්තු පූර්ව 3 වන සියවසේ සිට සත්ව පූජා අත්හැර නිර්මාංශත්වය වැලඳ ගත් බවයි. ඉන්දියාවේ රජවරු කිහිප දෙනෙක් සතුන් සඳහා රෝහල් ඉදි කළ අතර, අශෝක අධිරාජ්‍යයා අවිහිංසාවාදී මූලධර්මය වන අහිම්සාට අනුකූලව දඩයම් කිරීම හා සත්ව ඝාතනයට එරෙහිව නියෝග නිකුත් කළේය. ජෛන ආගම මෙම අදහස තවදුරටත් ගෙන ගිය බව ගාර්නර් ලියයි. ජෛන ජාතිකයින් විශ්වාස කරන්නේ කිසිදු ජීවියෙකුට හානියක් සිදු නොවිය යුතු බවයි.
උපයෝගීතාවයෙන් වැළකී ෆ්‍රෙඩ්රික් නීට්ෂේ සතුන් ආරක්ෂා කිරීමට වෙනත් හේතු ඉදිරිපත් කළේය. ඔහු මෙසේ ලිවීය: "අන්ධ දුක් වේදනා දැකීම ගැඹුරුතම චිත්තවේගයේ උපතයි." ඔහු වරක් මෙසේ ලිවීය: "මක්නිසාද යත් මිනිසා ‍යනු කුරිරු සත්වයාය. ඛේදවාචකයන්, ගොන් සටන් සහ කුරුසපත් කිරීම් වලදී ඔහු මෙතෙක් පොළොවේ සතුටින් සිටියේය. ඔහු නිරය සොයාගත් විට, එය ඔහුගේ පොළොවෙහි ස්වර්ගය විය.” ඔහුගේ ලේඛන පුරාම ඔහු මනුෂ්‍යයා සතෙකු ලෙස ඉදිරිපත් කරයි.
මෙම පනත් කෙටුම්පතේ සාර්ථකත්වය "හියුමනිටි ඩික්" ගේ පෞරුෂය තුළ පවතින බව ලෙග් සහ බෲමන් තර්ක කරති. ඔහු පාර්ලිමේන්තුවේ සමච්චලයට ලක්වීමට සමත් වූ අතර හාස්‍යය පිළිබඳ හැඟීම සභාවේ අවධානය දිනා ගැනීමට සමත් විය. එම පනත යටතේ පළමු නඩු ගෙනා පුද්ගලයා මාර්ටින් විය. බිල් බර්න්ස්, කොටළුවෙකුට දීම නිසා අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදි. බර්න්ස්ට දඩ නියම වූ අතර මාටින් බූරුවෙකුගේ සාක්ෂිය මත විශ්වාසය තැබූ ආකාරය පිළිබඳ පුවත්පත් සහ සංගීත ශාලා විහිළු වලින් පිරී තිබුණි.
කොරල් ලැන්ස්බරී සහ හිල්ඩා කීන් මෙම දුඹුරු සුනඛයාගේ සිද්ධිය පසුකාලයේ දේශපාලන බලවේග සහ වෛද්‍ය සභාව පුරුෂාධිපත්‍යයට යටවීම නිසා පීඩනයට පත් ස්ත්‍රී ජනගහනයේ සංකේතය වූ බවයි. කීන් තර්ක කරන්නේ දෙපාර්ශවයම අනාගතය තමාගේ යැයි දුටු බවයි. සිසුන්, මෙම කාන්තාවන් සහ වෙළඳ සමිතීන් විද්‍යාවට එරෙහි හැඟීම්බර පිරිස් ලෙස දුටු අතර, කාන්තාවන් තමන්ව දුටුවේ, ඉදිරියට යන පිරිසක් ලෙසත්, සිසුන් සහ ගුරුවරුන්ව දුටුවේ කාලීන නොවන පිරිසක් ලෙසත්ය.
මෙම කාලය තුළ ලේඛකයන් හා විද්වතුන් සත්ව අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් නැවත කතා කිරීමට පටන් ගත්හ. කර්මාන්ත සත්ව පාලනය පිළිබඳ ප්‍රබල විවේචනයක් වන නම් ග්‍රන්ථය “රූත් හැරිසන්” විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර නවකතාකාරිණී “බ්‍රිජිඩ් බ්‍රොෆ්‍රී” විසින් ලියන ලද “සතුන්ගේ අයිතිවාසිකම්” නම් ලිපිය 1965 ඔක්තෝබර් 10 වන දින “සන්ඩේ ටයිම්ස්” පුවත්පතේ පළවිය.ඇය මෙසේ ලිවීය:
සතුන්ගේ පැවැත්ම, සතුන්ට පමණක්ම තීරණ ගත හැකි, සතුන්ම සන්තක දෙයක් බවට ප්‍රකාශ කරන, ඔවුන්ගේ, දුක් වේදනා වළක්වා ගැනීමේ අවශ්‍යතාව වැනි මූලික අවශ්‍යතාවන්ට, මිනිසුන්ගේ එවැනි අවශ්‍යතාවන්ට සමානවම සැළකීම පිළිබඳව ප්‍රකාශ කරනු ලබන මතය "සත්ව අයිතිවාසිකම්" යන්නෙන් පැහැදිලි කරයි. එනම් ඇතැම් සත්ව විශේෂයන්ට, ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතාවන් හා වුවමනාවන්ට ගරුකරමින් සැළකීමත්, හැගීම් දැනීම් නොමැති වස්තූන් ලෙස සැළකීමෙන් වැළකී සිටීමත් ය.
ඇරිස්ටෝටල්ගේ ශිෂ්‍යයෙකු වන තියෝෆ්‍රාස්ටස් , සතුන්ටද තර්කනය ඇති බවට තර්ක කළ අතර මස් අනුභවයට විරුද්ධ වූයේ එය ඔවුන්ගේ ජීවිතය සොරකම් කළ නිසා හා අයුක්ති සහගත බැවිනි. තියෝෆ්‍රාස්ටස් ජය ගත්තේ නැත; ඇරිස්ටෝටල් ආරක්ෂා කිරීමට උත්සාහ කළ ධූරාවලිය තෝරා ගනිමින් බටහිර ක්‍රිස්තියානි සම්ප්‍රදායේ උරුමක්කාරයන් වෙත සතුන් පිළිබඳ වර්තමාන ආකල්ප සොයාගත හැකි බව රිචඩ් සෝරාබ්ජි ලියයි.
17 වන ශතවර්ෂය රනින් ලියවූ ශ්‍රේෂ්ඨ ප්‍රංශ දාර්ශනික රෙනේ ඩෙකාට් , විසින් රචිත " " ග්‍රන්ථයෙන් 20 වන සියවස තුළද සතුන් පිළිබඳ ආකල්ප වැඩිදියුණු විය. විද්‍යාත්මක පුනරුදය අතරතුර ලියමින් ඩෙකාට්, විශ්වය සඳහා යාන්ත්‍රික න්‍යායක් යෝජනා කළේය; ආත්මීය අත්දැකීමක හිතලුවකින් තොරව ලෝකය සිතියම්ගත කළහැකි බවට පෙන්වාදීම මෙහිදී ඔහුගේ අභිලාශය විය.
1980 දශකයේ දී සත්ව අයිතිවාසිකම්, පන්ක් උපසංස්කෘතිය හා මතවාද, විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදයේ හා එක්සත් රාජධානියේ - සමග සම්බන්ධ විය. විසිම් සංවිධානය කරනු ලබන් සැණකෙළි අවස්ථා වන යුරෝපයේ වැනි උත්සව ඔස්සේ මෙම සංවිධාන 21 වන ශත වර්ෂය දක්වාම ක්‍රියාත්මක වන බව පෙනේ.
ප්ලූටාර්ක් සිය "කැටෝ ද එල්ඩර් ගේ ජීවිතය" හි සඳහන් කරන්නේ නීතිය සහ යුක්තිය පුරුෂයින්ට පමණක් අදාළ වන බවත් තිරිසනුන් කෙරෙහි ප්‍රතිලාභ සහ පුණ්‍ය කටයුතු මෘදු හදවතක ලක්ෂණය බවත්ය. කැටෝ විසින්ම සතුන්ට සහ වහලුන්ට හුදු ප්‍රයෝජනයක් ලබාගත හැකි දේවල් ලෙස සැළකීම, නිවැරදි කිරීමක් හා දියුණුවක් ලෙස මෙයින් ඔහු අදහස් කරයි.
සත්ව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ සංකල්පය එංගලන්තයේ වර්ධනයට ජර්මානු දාර්ශනිකයෙකු වන ආතර් ෂොපෙන්හෝවර් විසින් දැඩි ලෙස සහාය විය. " යුරෝපීයයන් තිරිසනුන්ට අයිතිවාසිකම් ඇති බවට හැඟීමකට වැඩි වැඩියෙන් පිබිදෙමින් සිටින අතර, සමානුපාතිකව, අමුතු මතය ක්‍රමයෙන් ජයගෙන වර්ධනය වෙමින් පවතින බැවින් සත්ව රාජධානිය බිහි වූයේ මිනිසාගේ යහපත හා සතුට සඳහා පමණි" කියා සිටියේය.
සතුන් වෙනුවෙන් නීතිමය අයිතිවාසිකම් සඳහා මුල් යෝජනාවක් ඔහියෝහි අෂ්ටබුලා ප්‍රාන්තයේ පුරවැසියන් පිරිසක් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදී. 1844 දී පමණ මෙම පිරිස එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් යෝජනා කරමින් කියා සිටියේ වහල් රාජ්‍යයන්ගෙන් වහලුන් සත්ව දේපළක් ලෙස 3/5 ක නියෝජනයක් ලැබෙන්නේ නම් නිදහස් රාජ්‍යයන්හි සියලුම සත්ව දේපළවලට ද නියෝජනයක් ලැබිය යුතු බවයි.
ඔහුගේ යාන්ත්‍රික ප්‍රවේශය සත්ව "විඥානය" දක්වා ව්‍යාප්ත විය. ඩෙකාට්ට, මනස යනු මනුෂ්‍යයන් දෙවියන් සමඟ සම්බන්ධ කරවන භෞතික විශ්වයෙන් පිටස්තර දෙයක් (මනෝ-ශරීර ද්විත්වවාදයේ එන මනස යනු ශරීරයෙන් පිට වෙනත්ම දෙයක් යන සංකල්පය) විය. අනෙක් පසට ඩෙකාට් මිනිසුන් නොවන්නන් හැඳින්වූයේ හැඟීම් දැනීම් නොමැති, සිත් හෝ ආත්මයක් නොමැති සංකීර්ණ හා ස්වයංක්‍රීය යන්ත්‍ර ලෙසටයි.
675 දී, ජපානයේ ටෙන්මූ අධිරාජ්‍යයා විසින්, අප්‍රේල් සහ සැප්තැම්බර් අතර කාර්යබහුල ගොවිතැන් කාලය තුළ ගෘහාශ්‍රිත සතුන් ඝාතනය කිරීම සහ ආහාරයට ගැනීම තහනම් කරන ලදි. නමුත් වන සතුන් මෙයින් බැහැර කරන ලදි. නමුත් මෙම තහනමද ඇතුළුව සියවස් ගණනාවක් පුරා පැවැති වෙනත් නීති කිහිපයක්ම, දහනවවන සියවසේ මෙයිජි ප්‍රතිසංස්කරණයේදී අවලංගු කරන ලදි.
ආගම හෝ සත්ව නමස්කාරය සමහරුන්ට සත්ව අයිතිවාසිකම්වල පදනම වේ. සමහර ආගම් විසින් ඕනෑම සතෙකු ඝාතනය කිරීම තහනම් කරයි; ජෛන, හින්දු සහ බෞද්ධ විශ්වාසයන්හි වැදගත්ම සම්බාධකවලින් එකක් වන්නේ අහිංසා සංකල්පය, නැතහොත් ජීවිත විනාශයෙන් වැළකී සිටීමයි. බෞද්ධ විශ්වාසයන්ට අනුව
ටොම් බීචම්ප් ලියන්නේ සතුන්ට සැළකිය යුතු ආකාරය පිළිබඳ පෞරාණික මතයන් පිළිබව වඩාත් පුළුල් විස්තරයක් ලියා ඇත්තේ නියෝප්ලාටෝනවාදී දාර්ශනික පෝර්ෆිගේ " " සහ " " හි බවයි.
1980 දශකයේ සිට 2000 දශකයේ මුල් භාගය දක්වා සත්ත්ව අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින කණ්ඩායම් විසින් සත්ත්ව පර්යේෂණ හා සම්බන්ධ පුද්ගලයින් හා ආයතන වෙත කරන ලද හිරිහැර ඉහළ ගොස් තිබේ. මේවාට සම්බන්ධ වූ කණ්ඩායම් අතර අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තුව, හා යන ආයතන විය.
1933 ජනවාරියේ බලයට පත්වීමෙන් පසු නාසි පක්ෂය පුළුල් සත්ව ආරක්ෂණ නීති මාලාවක් සම්මත කළේය. ආර්නෝල්ඩ් ආර්ලූක් සහ බෝරියා සැක්ස් ලියන්නේ නාසීන් මිනිසුන් සහ සතුන් අතර වෙනස අහෝසි කිරීමට උත්සාහ කළ බවයි. බොහෝ මිනිසුන් සතුන්ට වඩා අඩු වටිනාකමක් සහිතව සළකනු ලැබීය.
ඉංග්‍රීසි කවියෙකු හා නාට්‍ය රචකයෙකු වන පර්සි බයිෂ් ෂෙලි නිර්මාංශ හා සෞඛ්‍යමය හේතූන් මත නිර්මාංශ ආහාර වේලක් ඉල්ලා රචනා දෙකක් ලිවීය: සහ
2014 දී ඉන්දියාවේ ගුජරාටයේ පලිතානා නගරයේ ජෛන වන්දනා ගමනාන්තය නීත්‍යානුකූලව නිර්මාංශ වූ ලොව පළමු නගරය බවට පත්විය. එහි මස්, මාළු සහ බිත්තර මිලදී ගැනීම සහ විකිණීම නීති විරෝධී හෝ නීති විරෝධී කර ඇති අතර, 'ආහාර සතුන්' මසුන් ඇල්ලීමනීති විරෝධී කර ඇත.
"සතුන්ට හිංසා කිරීම වැළැක්වීම සඳහා පිහිටුවන ලද සමිතියක්" පිහිටුවීමට ඔවුහු තීරණය කළහ. පසුකාලීනව එය සතුන්ට හිංසා කිරීම වැළැක්වීමේ සංගමය විය. 1840 දී වික්ටෝරියා රැජින විසින් රාජකීය ප්‍රඥාප්තියක් ලබා දුන් විට එම සංගමය රාජකීය සංගමය බවට පත්විය.
තවද,1999 දී එක්සත් ජනපදයේ පොදු නීතිය 106-152 ක්‍රියාත්මක කරන ලදී. මෙම නීතිය මඟින් මූල්‍යමය වාසි ලබාගැනීමේ අරමුණින් සත්ව හිංසාව පෙන්වන වීඩියෝ නිර්මාණය කිරීම, ළඟ තබාගැනීම හෝ විකිණීම නෛතික අපරාධයක් බවට පත් කළේය.
ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්ව, වෙනත් ආගම්වල සතුන් අපවිත්‍ර විය හැකි අතර පොදුවේ මේවා හැර අන් සියල්ලම ආහාරයට ගැනීමට ඉඩ සලසයි. “ ටෝරා විසින්“ පියාපත් සහිත රංචු පිටින් ” ආහාරයට ගැනීමට ඉඩ දෙන අතර අනෙක් ඒවා තහනම් කරයි.