polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ද්‍රව්‍යයක් විරූපණයට ලක් කිරීම සඳහා යොදා ඇති ප්‍රත්‍යා බලය ඉවත් කළ විට එය නැවත ප්‍රතෘති හැඩයට පත් වීමේ භෞතික ගුණය භෞතික විද්‍යාවේ දී ප්‍රත්‍යාස්ථතාව ලෙස හඳුන්වයි. මෙහි, සාපේක්ෂ විරූපණය, වික්‍රියාව ලෙස හැඳින්වේ.
වැනි කරුණු පිලිබදව පුර්ණ අවබෝධයක් ලබාදීමත් සමාජයට මේ පිලිබදව දැනුවත් කිරීමත් මුස්ලීම්වරුන්ට පැවරෙන අනිවාර්‍ය වු වගකීමකි.
මෙම ගැටලූව විසදා නොගන්නේ නම් අප කුමණ දහම අනුගමනය කලත් මරණින් මතු ජීවිතය ප‍්‍රශ්නාර්ථයක් වනවා නියතය. මේ හේතුව නිසා දේව ව්ශ්වාසය කෙරෙහි බුද්ධිමත් අවධානය යොමුකිරීම මිනිසාගේ මුලිකම අවශ්‍යතාවයක් වී ඇත. මෙවැනි අවස්ථාවක ඉස්ලාම් හි දේව විශ්වාසයේ ස්ථාවරය කුමක්ද?
’’අල්ලාහ් (දෙවියන්* නුඹලාට පොළොව වාසස්ථානයක්ද අහස වියනක්ද කලේය. තවද ඔහු නුඹලාව මුර්තිමත්කොට නුඹලාගේ ස්වරූපය අලංකාර කොට යහදෙයින් නුඹලාට සම්පාදනය කලේය. ඔහුයි නුඹලාගේ හිමි අල්ලාහ්. සියලූ ලොවෙහි අල්ලාහ් අති ශ්‍රේෂ්ඨය. ඔහු සදාතනිකය, ඔහු හැර වෙන දෙවියෙක් නැත.’’
දේව වාදය කෙරෙහි බෞද්ධයින් තුල තිබෙන දුර්වල වු විශ්වාසය. (එනම් දෙවිවරුන්ට වඩා උතුම් වු ස්ථානයක් තමා බුදුබව ලැබීම. එම තත්වය ලබාගැනීම සදහා දෙවිවරුන් ද පෙරුම් පුරයි. එසේම දෙවිවරුන් ජීවත්වීම සදහා මිනිසුන්ගේ පිං ද අවශ්‍ය වේ.*
ශුද්ධ වු අල් කුර් ආන් පරිවර්තනය කිරීම සෑම අවස්ථාවක දීම ගැටළු සහගත සහ අපහසු කාර්යයක් විය. මුස්ලිම්වරුන්ගේ පිළිගැනීම හා විශ්වාසය වන්නේ එය මිනිසුන් ඇති කරන නීති රීතිවලට වඩා පරිවර්තනය කිරීම හෝ එහි අදහස අර්ථ කථනය කිරීම හෝ කළ නොහැකි කාර්යයන් බවයි. තවද අරාබි භාෂාවේ එක් අක්ෂරයකට එය යොදා ගන්නා අවස්ථාවට අනුකූලව වෙනස් වෙනස් අර්ථ රාශියක් ගැබ් වන නිසා නිවැරදි පරිවර්තනයක් නිකුත් කිරීම තවත් අපහසු කාර්යයක් වී ඇත.
කෙසේ නමුත් ශුද්ධ වූ අල්කුර් ආනයේ පරිවර්තන රාශියක් අප්‍රිකානු, ආසියානු හා යුරෝපීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කර ඇත. කුර් ආනය මුල් වරට පරිවර්තනය කරන ලද පරිවර්තකයා පර්සියානු ජාතික සල්මාන් නැමැත්තෙකි. ඔහු 7 වන සියවසේ දී අල් කුර් ආනය ෆටිහා භාෂාවෙන් පර්සියානු භාෂාවට පරිවර්තනය කළේය. ඉස්ලාමිය ඉතිහාසයේ පරිවර්තන නිකුත් කරන ලද අවස්ථා කිහිපයක් ඇත. ඇබීසිනියානු පාලක නේගුස් හා බයිසැන්ටීන් පාලක හිරුක්ලීඩ් යන රජවරුන්ට අල් කුර් ආන් වාක්‍ය අඩංගු ලිපි ශුද්ධ වූ මුහම්මද් නබි තුමා යවා ඇත.
මුල් සියවස් ආරම්භක කාලයේ දී පරිවර්තන උපයෝගී කර ගෙන සලාතය ඉටු කිරිමට අනුමැතිය නොදුන්න ද පසුව අනුමැතිය ලබා දී ඇත. 1936 වන විට අල් - කුර් ආන් පරිවර්තන 102 ක් නිකුත් කර ඇත.
අල් කුර් ආන් පිටපත බටහිර භාෂාවක් වන ලතින් භාෂාවෙන් 1143 දී මුල්වරට පරිවර්තනය කරන ලද්දේ රොබර්ට් කෙට්න් නම් පුද්ගලයෙකි. වර්ෂ 1649 දී ඇලෙක්සැන්ඩර් රොස් විසින් මුල්ම ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය එලි දක්වා ඇත.
ඉංග්‍රීසි පරිවර්තකයන් සමහර අවස්ථාවලදී පැරණි ඉංග්‍රීසි වචන යොදා ගෙන නිකුත් කරන ලද කෘති ද නව පරිවර්තන ද උසස් තත්වයේ පවතී. උදාහරණයක් ලෙස බොහෝ ප්‍රසිද්ධ පරිවර්තන දෙකක් වන යුසුෆ් අලි සහ මර්වදුකේ පික්තාලි යන අයගේ කෘතිවල බහු වචන හා ඒක වචන "" හා "" වෙනුවට සුලබ වචනය "” යන්න ද අරාබි භාෂාවේ “අල්ලාහ්” යන වචනය සාහිත්‍යමය අගයක් සහිතව “ " යන්න ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ සුලභ වචනයක් ලෙස "." යනුවෙන් ද භාවිතා වේ. වර්තමාන පරිවර්තන කෘතිවල මෙම උපුටා ගැනීම් බොහෝ විට වෙනස් විය හැකිය.
බහු දේව පිළිවෙත්). එකම දෙවියන්ට සමානයන් වශයෙන් පිටස්තර වස්තූන් හෝ මිනිසුන් හෝ ජීවීන් හෝ විශ්වාස කිරීම සඳහාම සමානයන් තැබීම නැතහොත් සමාන කිරීම යයි හැඳින් වේ. එකම දෙවියන්ටම අයිති ගුණාංගයන්, ඒකීයභාවය, පිළිවෙත් හා තවද අධිකාරී බලය ආදියෙහි ඔහුට සමානයන් වශයෙන් අන් අයව අදහස් කිරීමද සමානයන් තැබීමෙහි අඩංගු වේ. මේ අදහස් කරන්නන්ට “මුෂ්රික්” යනුවෙන් හැඳින්වේ. “මුෂ්රිකූන්” නැතහොත් “මුෂ්රිකීන්” යන්න මෙහි බහු වචනය වේ. සමානයන් තැබීම සමාව නොදිය හැකි වරදක් යයි කුර්ආනය පවසන්නේය.
අසවලාගේ පියා” යයි කෙනෙකුව විශිෂ්ඨ ලෙස ඇඟවීමට හෝ නැතහොත් ඔහුට ගෞරව කිරීමට ඔහුගේ පුතාගේ නැතහොත් දුවගේ නමට පෙර ‘අබූ’ නමැති වචනය එකතු කර සඳහන් කිරීම අරාබිවරුන්ගේ පුරුද්දකි. (උදා: අබූ අබ්දිල්ලාහ්
අබ්දුල්ලාහ්ගේ පියා). මේ ආකාරයටම උම්මු , ඉබ්නු , ඉබ්නත් නැතහොත් බින්ත් ආදී වචනයන්ගෙන් එකක් එකතු කර ගනිමින් සඳහන් කිරීමක්ද ඇත. (උදා: උම්මු හබීබා -හබීබාගේ මව, ඉබ්නු උමර් -උමර්ගේ පුත්, ඉබ්නත් රසූලිල්ලාහ්
ඉස්ලාමයෙන් වෙනස් වුනු සිතුවිලි ප‍්‍රකාශයට පත් කළ එක් සමූහයකි. වාසිල් බින් අදාඋ නමැත්තාම ඔවුන්ගේ ප‍්‍රධානියා වශයෙන් පත්ව සිටියේය. හසන් අල් බසරී තුමාගේ සිසුවෙකු වශයෙන් සිටි මොහු, පසුව වෙනස් වූ අදහස් ඉදිරිපත් කර, එතුමාගේ සභාවෙන් ඈත් වී ගියේය. මේ අනුව ඔහු “ඈත් වී ගිය අය” යයි හඳුන්වනු ලැබීය. ඔහුගේ අනුගාමිකයින් “මුඅදසිලාවරුන්” යයි හඳුන්වනු ලැබූහ. මුස්ලීම්වරුන්ගෙන් පාපයන් කරන්නන් ඉස්ලාමයෙන් පිටමං වී යන්නෝය යන්න මොවුන්ගේ ප‍්‍රතිපත්තීන්ගෙන් එකක් වන්නේය.
අමාලික්කා රාජ පරම්පරාවෙන් පැවත එන ඊජිප්තු රටේ රජ්ජුරුවන්ගේ විශිෂ්ඨ නාමයකි. අල්ලාහ්ගේ දූතයා වන මුසා තුමාගේ කාලයේදී ඒකාධිපතිවරයා වශයෙන් සිටි ෆිර්අවුන්ගේ (රම්සෙස්
නාමය වලිද් බින් මුස්අබ් බින් අර්රයියාන් වන්නේය. මොහු ක‍්‍රි.පූ. 15 වැනි සියවසේදී ජීවත් වූවේය. අල්ලාහ්ටද අල්ලාහ්ගේ දූත මුසා තුමාටද විරුද්ධව කටයුතු කළ මොහු රතු මුහුදේ ගිල්වා දමා මරණයට පත් වූවේය. මොහුගේ මෘත දේහය ආරක්ෂා කරනු ලැබ අදත් ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර ඇත.
කුර්ආනයේ සුරාවන් 29 ක ප්‍රාරම්භක අක්ෂර ලෙස ඇති විවිධ වූ අක්ෂරයන් 14ක් යුගල 14ක් ලෙස ශුද්ධ වූ කුර්ආනයටම ආවේණික වූ භාෂා විලාසයකින් සටහන් වී ඇත. උදා- අලිෆ්, ලාම්, රා, මෙම අක්ෂරයන්වල තේරුම් සාමාන්‍ය මුස්ලිම් ජනතාවට අවබෝධ කරගත නොහැක. එම අක්ෂරයන්වලට විවිධ වූ අදහස් හා තේරුම් රාශියක් අන්තර්ගත වී ඇත. ඊජිප්තුවේ ජීව විද්‍යාඥයකු හා පාලකයකු වන රෂාද් සඳහන් කරන්නේ අංක 19 කින් සමන්විත ගණිත සංඛ්‍යාව ගැන දැන ගැනීමට සුරා 74 හි 30 වන වාක්‍ය ඉවහල් වූ බවය.
ගණිතය , “ගණන් කිරීම , බලා සිටීම” යන්න මෙහි අර්ථයන් වේ. ස්වාමිපුරුෂයා විසින් දික්කසාද කරන ලද කාන්තාව මාස් සුද්ධීන් තුනක කාලයක්ද, ස්වාමිපුරුෂයා මිය ගිය කාන්තාව මාස හතරකුත් දින දහයක්ද පිටතට නොගොස් නිවසේ රැඳී සිටීම “ඉද්දා” යනුවෙන් හැඳින්වේ. මාස් සුද්ධිය නැවතී ගිය කාන්තාව දික්කසාද කරනු ලැබුවහොත් මාස තුනක් ඉද්දා සිටිය යුතුය. ගැබ් ගත් කාන්තාවගේ ඉද්දා කාලය දරු ප‍්‍රසූතිය දක්වා වේ.ස්වාමිපුරුෂයා මිය ගිය ගර්භණී කාන්තාවගේ ඉද්දා කාලයද දරු ප‍්‍රසූතිය දක්වා වේ.
මවට අයත් කෙනෙකි යයි අර්ථය වේ. සාමාන්‍යයෙන් ලියන්නට කියවන්නට නොහැකි, මවගේ ගතිගුණ පමණක්ම ලබා ඇති මිනිසාට “උම්මි” යනුවෙන් අරාබිවරුන් හඳුන්වනු ලැබේ. නබි තුමාණන්ගේ සමයෙහිදී ලියන්නට කියවන්නට දන්නා ජනතාව ඉතාමත් අල්පයක්ම දක්නට තිබුණි. එබැවින් එකල මිනිසුන් “උම්මියූන්” යයි හඳුන්වනු ලැබූහ. ඔවුන් අතරේ නබි තුමාණන් ඥාන ආලෝකය දල්වා තැබූහ. නබි තුමාණන්ද ලියන්නට කියවන්නට නොදත් “උම්මි” කෙනෙකු වශයෙන්ම සිටියහ.
සවුදි අරාබියාවේ ඇති ශුද්ධ වූ නගරයකි. එකම දෙවියා නැමදීම සඳහා ලොවෙහි නිර්මාණය කරන ලද පළමු දෙවියන්ගේ නිවස වන කඃබාව මෙහි පිහිටා ඇත. ලොවෙහි අල්ලාහ්ගේ අවසාන දුතයා වන මුහම්මද් තුමාණන් මෙම නගරයෙහි උපත ලැබූහ. ලොව පුරා සිටින මුස්ලීම්වරුන් මෙහි ගොස් ශුද්ධ වූ කඃබාව දර්ශණය කර, ශූද්ධ වූ හජ් වත් පිළිවෙත් ඉටු කරන්නාහ. මෙයට බක්කා, අල්-බලදුල් අමීන්, අල්-බල්දා, උම්මුල් කුරා ඇතුළු නාමයන්ද ඇත.
නබි මූසා තුමාගේ සමයේදී “තීහ්” නමැති නිසරු භූමියෙහි අහිකුන්ඨකයින් මෙන් ඇවිදිමින් සිටි ඉස්රායීල්වරුන්ට දෙවියන් විසින් ලබා දුන් ආහාර වර්ග දෙකකි. “මන්නු” යනු පිසිනු ලබන සුවඳ හතු වර්ගයකි යයි නබි තුමාණන් සඳහන් කර ඇත්තාහ. “සල්වා” සම්බන්ධයෙන් වූ විස්තරය සාධකයන්ගෙන් පිරි දැනුම් දීමෙහි දක්නට නැත. කෙසේ වෙතත් වටුවන් වැනි, ප‍්‍රමාණයටත් වඩා තරමක් ලොකු එක්තරා වර්ගයක පක්ෂීන් විශේෂයක් යයි එක් අදහසක් ඇත.
ශුද්ධ වූ අල් කුර්ආන‍ය අංග සම්පූර්ණ නැති බවට යෝජනා වී ඇති වාද විවාද තුන් ආකාරයකට ඇත. මුස්ලිම්වරුන්ගෙන් බො‍හෝ දෙනෙක් වන සුන්නි මුස්ලිම්වරු මෙන්ම ෂියා මුස්ලිම්වරු එකමතිකව පිළිගන්නේ ශුද්ධ වූ අල් කුර්ආනය වෙනත් දෙයකින් උපුටා ගන්නා ලද එකක් නොවන බවයි. නමුත් ඒ වෙනුවට මුහුම්මද් නබි තුමා දේශනා කළ කුර් ආන් පාඨ සලකා බැලීමේදී තව්රාන් හා ඉන්ජීල්වල සඳහන් තොරතුරුවල නිවැරදි කරුණු ඇතුළත්ය. මෙය පහත කුර් ආන් පාඨයෙන් පැහැදිලි වෙයි. කුර්ආන්
මොහු නබි මූසා තුමාගේ ජනතාවට අයත් කෙනෙකු වන්නේය. මූසා තුමා අල්ලාහ්ගෙන් ධර්මය ලබා ගැනීම සඳහා ‘තූර් සිනායි’ කන්දට ගොස් සිටිය විටදී තම සමූහයාගේ ජනතාවගෙන් ආභරණ ආදිය ලබාගෙන ගව පැටියෙකුගේ පිළිමයක් ඇඹුවේය. පසුව ජිබ්රීල් නමැති මලායිකාවරයාගේ පාදය යටින් තිබූ වැලි ගෙන එම වසු පැටියාගේ කටේ දැමූ වහාම ඌ ශබ්දයක් පිට කළේය. එවෙලේම ඔහු මෙයයි දෙවියෝ. මූසා මාර්ගය වැරද ගියේය යයි ජනතාව විශ්වාස කිරීමට සැලැස්සුවේය.
ගෞරවණීය නාමයයි. මෙය අල්ලාහ්ගේ නාමයන්ගෙන් එකක් සඳහන් කරන්නේය. නමුත් එය කුමන නාමයදැයි යන්න ගැන විද්වතුන් අතරේ විවිධ මත දක්නට ඇත. දෙවියන්ගේ නාමයන් සියල්ලම “ඉස්මුල් අඃලම්” යයිද “අල්ලාහ්” නමැති නාමයම “ඉස්මුල් අඃලම්” යයිද පවසනු ලැබේ. තවද “ඉස්මුල් අඃලම්” කුර්ආනයෙහි 2/255, 3/1, 20/111 ආදී වගන්තීන්හි සඳහන්ව ඇත යයිද සමහර දැනුම් දීම්හි දක්නට ඇත. තවද වැඩි විස්තර සඳහා 2/255 වැනි වගන්තියෙහි විවරණය බලන්න.
සිහ්ර් - සූණියම, ඇස් බැන්දුම, ආකර්ෂණය, වැනි අර්ථයන් කිහිපයක් මෙයට ඇත. වැඩි විස්තර සඳහා 2/102 ආයාවේ විවරණය බලනු.
සුලෙයිමාන් - . නබි දාවූද් තුමාගේ පුතා වන මොහු අල්ලාහ්ගේ දූතයෙකු වශයෙන්ද අධිරාජයෙකු වශයෙන්ද සිටියේය. ජෙරුසලමේ පිහිටි දෙවියන්ගේ නිවස වන බයිතුල් මක්දිසය අල්ලාහ්ගේ නියෝගයට අනුව එතුමා අළුත්වැඩියා කළේය. ජින් වර්ගයාද, අනෙකුත් ජීවීන්වද, එතුමාට වසඟ කර දී තිබුණි. සතුන්ගේ භාෂාවන් එතුමා දැන සිටියේය.
අල්ලාහ්ගේ දූතයා . මෙයට “ප‍්‍රවෘත්ති දැනුම් දෙන්නා” යන්න මෙහි අර්ථය වේ. ඉස්ලාමීය පුරුද්දට අනුව ජනතාවට දෙවියන්ගේ ප‍්‍රවෘත්ති ගෙනහැර දක්වා, ඔවුන්ව ඍජු මාර්ගයෙහි ඇතුළු කිරීම සදහා මිනිසුන්ගෙන්ම දෙවියන් විසින් නියම කරනු ලබන අල්ලාහ්ගේ දූතයාට “නබි” නැතහොත් “රසූල්” යයි කියනු ලැබේ. අවසාන අල්ලාහ්ගේ දූතයා වන මුහම්මද් තුමාණන්ට කෙටියෙන් “නබි ”යයි කියනු ලැබේ.
මැජියන්). ගින්දර නැමදූ පුරාණ පර්ෂියානු පූජකයන්ගෙන් කෙනෙකු වන “මින්ජ්කූෂ්” නමැත්තාම මජූස් වන්නේය. ඔහුගේ ප‍්‍රතිපත්තීන් අනුගමනය කළ අයට මජූෂිවරුන් යයි කියනු ලැබේ. ආලෝකය හා අන්ධකාරයම සෑම දැයකටම මුල් වී ඇත. හොඳ දැය අලෝකයෙන්ද, නපුරු දැය අන්ධකාරයෙන්ද නිර්මාණය වන්නේය යන්න මොවුන්ගේ වැදගත් ප‍්‍රතිපත්තිය වන්නේය. මින්ජ්කූෂ් නමැති වචනය අරාබියට පරිවර්ථනය කිරීමෙන් මජූස් යන්න නිර්මාණය වී ඇත.
පාරායනය කිරීම, පරිවර්තනය යන අර්ථයන් ලබා දෙන “අල් කුර්ආන්” යන අරාබි වචනය ඉස්ලාමයේ මූලිකම ආගමික ග්‍රන්ථයයි. එය මිනිස් සංහතියටම මඟ පෙන්වන මඟ පෙන්වීමක්, ආදර්ශයක් වන අතර මිනිසා මවපු අල්ලාහ්ගෙන්ම අවසාන වරට අරාබි භාෂාවෙන් පහල වූ අංග සම්පූර්ණ වූ ජීවන සැලැස්මකි. මෙය පුරා අවුරුදු 23ක කාලයක් අල්ලාහ‍්ගෙන් සුරදූත ජිබ්රීල්ගේ මාර්ගයෙන් ශුද්ධ වූ මුහම්මද් නබි සල්ලල්ලාහු අලෛහිවසල්ලම් තුමාට පහළ වූ බව ඉස්ලාමයේ පිළිගැනීමයි.
සන්සුන්භාවය, නිශ්චලභාවය, ශාන්තිය” ආදිය මෙම වචනයෙහි අර්ථයන් වේ. මෙය ඉස්ලාමීය ආචාර කිරීමකි. එක් මුස්ලිම්වරයෙකු තවත් මුස්ලිම්වරයෙකුට කළ යුතු යුතුකම් වලින් එකකි. මුස්ලිම්වරුන් දෙදෙනෙකු එකිනෙකා මුණ ගැසෙන විට කෙනෙකු “අස්සලාමු අලෛක්කුම්” යයි පැවසිය යුතුය. පිළිතුරු වශයෙන් අනිත් කෙනා “වඅලෛකුමුස් සලාම්” යයි පැවසීම අනිවාර්ය යුතුකමකි.
විස්තරාත්මක සටහන, විවරණය. පරිශුද්ධ වූ කුර්ආනයෙහි ආයාවන්ට දෙන විවරණයට “තෆ්සීර්” යයි කියනු ලැබේ. ඉමාම් ඉබ්නු කසීර් තුමා කුර්ආනයට ලබා දී ඇති විවරණයට “තෆ්සීර් ඉබ්නු කසීර්” යයි කියනු ලැබේ. වචනයෙන් අපේක්ෂාව විවරණය කිරීමටද “තෆ්සීර්” යයිද, අර්ථය විස්තර කරන විවරණයට “තෆවීල්” යයිද සමහරෙක් පවසන්නාහ. සවන් දුන් ප‍්‍රවෘත්තියට “තෆ්සීර්” යයිද, පර්යේෂණ අදහස් වලට “තෆවීල්” යයිද තවත් සමහරෙක් පවසන්නාහ.
මෙලොව මිනිසුන් සියල්ලන්ටම ඍජු මාර්ගය පෙන්වීම සඳහා මුහම්මද් නබි තුමාණන් හට ජිබ්රීල් නමැති මලායිකාවරයා මාර්ගයෙන් දෙවියන් විසින් පහළ කරන ලද අවසාන අල්ලාහ්ගේ ධර්මයයි. පරිච්ඡේදයන් 114 හා ආයාවන් 6666 කින් සමන්විත මෙම කුර්ආනය, කොටස් 30 කට බෙදා ඇත. “කුර්ආන්” නමැති අරාබි වචනයට “සමුදීරණය කළ යුතු , එකමුතු කරන ලද” යයි අර්ථයන් ඇත.
ඉස්රායීල්වරුන්ගෙන් පැවතෙන්නන්). අල්ලාහ්ගේ දූතයා වන යඅකූබ් තුමාට “ඉස්රායීල” යන නාමය ඇත. එතුමාගෙන් පැවතෙන්නන් “බනූ ඉස්රායීල්” යයි හඳුන්වනු ලැබේ. ක‍්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ උත්පත්තියට පෙර එකම ජාතිකයින් වශයෙන් සිටි එතුමාගෙන් පැවතෙන්නන් පසුව යුදෙව්වන් යයිද, ක‍්‍රිස්තියානුවන් යයිද බෙදී ගියහ.
වංචනිකයා, ව්‍යාජ විශ්වාසවන්තයා, පිට පෙනුමට තමන්ව අල්ලාහ් මත විශ්වාසය තැබූවාක් මෙන් පෙන්වමින්, ඇතුළතින්අල්ලාහ්වප‍්‍රතික්ෂේපකරන්නෙකුවශයෙන් සිටින්නෙකි. බහුවචනය: මුනාෆිකූන්. නබි තුමාණන්ගේ සමයෙහි මෙවැනි වංචනිකයින් මුස්ලීම්වරුන්ට විවිධ නපුරුකම් කරමින් සිටියහ. බොරු, ද්‍රෝහිකම්, නපුරු වචන පාවිච්චි කරන්නාක් වැනි නපුරු ගති පැවතුම් වංචනිකයින්ගේ ගුණාංගයන් වන්නේය.
කඃබා - ශුද්ධ වූ මක්කාවේ පිහිටි හතරැස් වූ හැඩයකට ඇති අල්ලාහ්ගේ නිවසයි. ලොවෙහි පළමුවෙන්ම එකම දෙවියා යන වත් පිළිවෙත් කිරීම සඳහා නිර්මාණය කරනු ලැබූ අල්ලාහ්ගේ නැමදුම්පළයි. මෙම නැමදුම්පළ පිහිටා ඇති දිසාවට මුහුණ ලා, ලොව සිටින මුස්ලීම්වරුන් අල්ලාහ් නමදින්නාහ. මෙය දර්ශණය කර, දෙවියන්ව අනුගමනය කර වත් පිළිවෙත් කිරීමටද, ශුද්ධ වූ හජ් හා උම්රා කිරීම සඳහාද වන්ඳනා කරන්නාහ.
බාබිලෝනය රජ කළ වැදගත් රජෙකු වන්නේය. ජෙරුසලම කෙරෙහි යුද්ධ සේනාවක් කැටුව ගොස් ශුද්ධවූ නැමදුම්පළ වන බයිතුල් මක්දිසය විනාශ කළේය. යුදෙව්වන්ව පිටුවහල් කළේය. ඊජිප්තුව යටපත් කර ගැනීම සඳහා අවුරුද්දක් පුරා මුද්‍රා තබා තිබුණේය. මුළු ලොවම එකම කාලයකදී පාලනය කළ හතර දෙනාගෙන් මොහුද කෙනෙකි යයි සඳහන්ව ඇත. ක‍්‍රි.පූ. 605 පමණ ඉපදී ක‍්‍රි.පූ. 562 පමණ මිය ගියේය.
වටේ ගොස් පැමිණීම. පරිශුද්ධ වූ කඃබාව නබි මාර්ගයට අනුව වටේ ගමන් කර පැමිණීමයි. හජ්හිදීද, උම්රාහිදීද, මෙය අනිවාර්ය වත් පිළිවෙතකි. දුල්හජ් මාසයේ දහවැනි දින හජ් වන්දනාකරුවන් මිනාවේ සිට ආපසු හැරී පැමිණ, කඃබාව හත් වතාවක් ඒ වටා ගමන් කිරිමට ‘තවාෆුස් සියාරත්’ යයි කියනු ලැබේ. අවසාන වශයෙන් වටා ගමන් කිරීමට “තවාෆුස් වදා” යයි කියනු ලැබේ.
ලබ්බයික්, අල්ලාහුම්ම ලබ්බයික්, ලා ෂරීක ලක ලබ්බයික්, ඉන්නල් හම්ද වන්නිඅමත ලක වල්මුල්ක්, ලා ෂරීක ලක්” යයි පැවසීමයි. (අර්ථය: මෙන්න ඔබගේ ආරාධනාව බාරගෙන පැමිණියෙමි. දෙවියෙනි! ඔබට මා යටහත් වන්නෙමි. සමානයක්නොමැත්තෙනි!ඔබටමසියලූප‍්‍රශංසා. වරප‍්‍රසාදයන්ද, රාජ්‍යයද ඔබටම අයත්ය. ඔබට සමාන වුවෙක් කිසිවෙක් නැත). මෙය හජ් නැතහොත් උම්රාවට ‘ඉහ්රාම්’ හැඳසිටින්නන් පවසන්නාහ.
වුළු” වලට විකල්ප ක‍්‍රමයකි. “වුළු” නමැති අවයවයන් පරිශුද්ධ කර ගැනීමට ජලය නොලැබුනු අවස්ථාවන්හිදීද, රෝගාතුරවී සිටින්නාක් වැනි අවස්ථාවන්හිදීද, පිරිසිදු වැලි වල අත් පතිත කර පිඹ අල්ලාහ්ගේ නියෝගයට අනුව, නබි තුමාණන්ගේ ජීවන මාර්ගයට අනුකූලව මුහුණ අත් ආදිය පිසදා ගැනීමේ ක‍්‍රමයට “තයම්මුම්" යයි කියනු ලැබේ. මෙයට “අපේක්ෂා කිරීම” යයි අර්ථය වේ.
ජෙරුසලමේ පිහිටි ශුද්ධ වූ නැමදුම්පළකි. මෙයට “ශුද්ධ වූ නිවස” යයි අර්ථය වේ. “අල්- මස්ජිදුල් අක්සා” යයිද මෙය හඳුන්වනු ලැබේ. ධර්මය හිමි අය මෙයට “හයික්කල්” යයි කියනු ලැබේ. මෙය තුන්වැනි ශුද්ධ වූ නැමදුම්පළවන්නේය. ජෙරුසලමටම “බයිතුල් මක්දිස්” නැතහොත් “අල්කුද්ස්” යයි පවසන්නන්ද ඇත.
එකට එක්කාසු වන ස්ථානය, දෙවියන්ගේ සමීපත්වය ලබා දෙන ස්ථානය, රාත‍්‍රියෙහි සුළු වේලාවක් රැඳී සිටින ස්ථානය” යන්න මෙහි අර්ථයන් වේ. මෙය අරෆාවටද, මිනාවටද අතරේ පිහිටි එක් විවෘත පිටියක නාමයයි. අරෆා සිට ආපසු හැරුනු පසු මෙහි රැඳී සිට, නියමිත සලාතයන් ඉටු කිරීම හජ්හි වත් පිළිවෙත් වල දැය වන්නේය. මෙය “මෂ්අරුල් හරාම්” යයිද කියනු ලැබේ.
සලාතයට දෙනු ලබන දැනුම් දීම මෙයින් සඳහන් වන්නේය. අරාබි භාෂාවෙන් “අදාන්” යයි කියනු ලැබේ. සලාතයේ දැනුම් දෙන්නාට “මුඅද්දින්” යයි කියනු ලැබේ. පර්ෂියානු භාෂාවෙන් “බාංග්” යනු “ශබ්දය” යයි අර්ථය වේ. මේ අනුව සලාතයේ දැනුම් දීමට දෙමළ භාෂාව කතා කරන මුස්ලීම්වරුන් “බාංගු” යයි කියනු ලැබේ. එහි ශබ්දයට “බාංගු ශබ්දය” යයි කියනු ලැබේ.
මෙයට “ශුද්ධ වූ වත් පිළිවෙත් ස්ථානය” යයි අර්ථය වේ. මෂ්අරුල් හරාම් කුමක්ද යන්න සම්බන්ධයෙන් විද්වතුන් අතරේ මත භේදයක් දක්නට ඇත. සමහරෙක් “මුස්තලිෆා” සම්පුර්ණයෙන්ම “මෂ්අරුල් හරාම්” යයිද, සමහරෙක් මුස්තළිෆාවෙහි ඇති කඳු දෙක අතරේ ඇති කොටසට “මෂ්අරුල් හරාම්” යයිද පවසා ඇත්තාහ. අරෆා නිසරු භූමියට “මෂ්අරුල් හරාම්” යයි තවත් සමහරෙක් පවසා ඇත්තාහ.
ජීවත් වූ අරාබි ආදිවාසීන්ය. මොවුන්ට හූද් තුමා දෙවියන්ගේ දූතයා වශයෙන් පත් කරනු ලැබීය. මෙලොව ඉතිහාසයේ මොවුන් ‘පළමුවැනි ආද්’ යනුවෙන් දැන ගන්නට ඇත. ‘ඉරම්’ සමූහයද මොවුන්ගේ ජනතාවට අඩංඟු වේ.
බටහිර ඉරාකයේ ඇති “ඌර්” නමැති ගමේ උපන් අල්ලාහ්ගේ දූතයාය. දෙවියන්ගේ ඉතාමත් සමීප මිතුරා නමැති විශිෂ්ඨ නාමය ලැබූ එතුමා එකම දෙවියා යන ප‍්‍රතිපත්තිය වෙනුවෙන් සියලූම ආකාරයේම කැප කිරීම් සිදු කළේය. දෙවියන්ගේ දූතයන් වන ඉස්මායීල් , ඉස්හාක් ආදීන්ගේ පියාද වන්නේය.
දී ජෙරුසලමේ ඇති මස්ජිදුල් අක්සා නැමදුම්පළේ සිට අජටාකාශ ගමනේ යෙදුනාහ. මෙම ගමනට මිඅරාජ් යයි කියනු ලැබේ. අල්ලාහ්ගේ නියෝගයට අනුව සිදු වූ මෙම ගමනේදී පස් වේල් සලාතය අනිවාර්යයය කළේය.
හිමි, දෙවියන්. අරාබි භාෂාවෙන් එකම දෙවියන්ව සඳහන් කරන වචනයයි. අල්ලාහ් මිස වෙන කිසිම දෙවියෙක් නැත යන්න ඉස්ලාමයේ පළමු මූලධර්මය වේ. “ දෙවියන් කෙනෙකුම නැමදුමටද, අනුගමනයටද හිමි” යන්නම මෙයට අර්ථය වේ. ඒ වෙනුවට අල්ලාහ් යනු මුස්ලිම්වරුන්ගේ දෙවියන් යයි අදහස් කිරීම වැරදිය.
හාජරා යුවළගේ වැඩිමහල් පුතා වන්නේය. මොහුගෙන්ම අරාබි ජනතාව පැවතෙන බැවින් ඉස්මායිල්ව ’අරාබිවරුන්ගේ පියා’යයි හැඳින්වේ. අවසාන අල්ලාහ්ගේ දූතයා වන මුහම්මද් තුමාණන් ඉස්මායීල්ගෙන් පැවතෙන්නෙකු වන්නාහ.
ඉස්ලාමීය විද්වතුන්ගේ විශ්වාසය වන්නේ ශුද්ධ වූ අල් කුර්-ආනයක් ආශ්චර්යක් වන අතර එය පහළ වූ කෘතියක් බවත් මිනිසා කෙතරම් උත්සාහ කළද ඒ හා සමාන කෘතියක් නිර්මාණය කළ නොහැකි බවත්ය. එහි භාෂා ශෛලිය මෙන්ම එහි අඩංගු විද්‍යාත්මක කරුණු සත්‍ය බවට පසු කාලීනව සොයාගත් සාධක එහි ආශ්චර්යජනක භාවය විදහා දක්වයි.
ප‍්‍රධානියා” යන්න මෙහි අර්ථය වේ. ප‍්‍රධානියාගේ වගකීම දරන්නා; සමූහ සලාතය ඉදිරියෙන් සිටිමින් මෙහෙයවන්නා; මාර්ගෝපදේශකයා; පුරෝගාමියා; මාර්ගය ආදී අර්ථයන්ද මෙයට ඇත. ඔප්පු කරන්නන් සම්බන්ධයෙන් සඳහන් කරන විට ඔවුන්ගේ නාමයන් ඉදිරියෙන් මෙම වචනය සඳහන් කරනු ලැබේ. තුමා, ඉමාම් ඉබ්නු කසීර් තුමා).
මිර්සියා එලීඩේගේ අදහසට අනුව පහළ වූ සමහර කුර්ආන් පාඨ අස්ථානගත වී ඇති බවට අදාල රුවන් වැකි කිහිපයක් ඇති බවයි. එනමුත් සුන්නි මුස්ලිම්වරුන්ගේ ඒකමතික පිළිගැනීම වන්නේ ඒවා සනාථ කිරීමට අදාල සාධක නොමැතිව උපුටා ගන්නා ලද වැරදි තොරතුරු බවයි. කුර් ආන් පාඨ අංග සම්පූර්ණ නැති බවට ඉදිරිපත් කර ඇති එම තර්කවලට අදාල වාක්‍යයන් පහත පරිදි වේ.
පසුපස අනුගමනය කරන්නා යන්න මෙහි අර්ථය වේ. නබි සහායයන්ට ඊළඟ පරම්පරාවේ ජීවත් වූ මුස්ලීම්වරුන්ය; නබි සහාබාවරුන්ව හමු වූ අයයි. බහු වචනය: තාබිඌන් . කෙනෙකු නබි තුමාණන්ව මුණ ගැසී නැත්නම් ඔහු නබි තුමාණන්ගේ සමයෙහි ජීවත් වුනද, ඔහු තාබිඌන්වරුන්ගෙන් කෙනෙකු වශයෙන්ම අදහස් කරනු ලැබේ.
මදීනාවට නිරිත දිගින් කි.මී. 3ක් පමණ ඈතින් පිහිටි පැරණි ග‍්‍රාමයකි. නබි තුමාණන් මක්කාවේ සිට මදීනාවට රට ගම අත්හැර ගිය විට මෙහි රැඳී සිට, කුඩා ප‍්‍රමාණයේ සලාත් කරන ස්ථානයක් පිළියෙල කළහ. පසුව එහි සිටිය අය විසින් නැමදුම්පළක් ඉදි කරනු ලැබූහ. එය “මස්ජිදුල් කුබා” යයි කියනු ලැබේ.
ඒ ආකාරයටම සිදු විය යුතුය’ යන අර්ථය වේ. ‘සිරියාක්’ නැතහොත් ‘හීබ්රූ’ භාෂා වචනයක් වන මෙය “දෙවියෙනි! බාර ගනු මැනව!” යන අර්ථයෙන් නිර්මාණය වී ඇත. ආයත්
වගන්තිය. බහුවචනය: ආයාත් . පරිශුද්ධ වූ කුර්ආනයෙහි ඇති වගන්තීන් 6666 මෙයින් සඳහන් කරන්නේය. සාධකයන්, පුදුමයන් ආදී අර්ථයන්ද ඇත.
මෙයට “අවුල්සහගත” යයි අර්ථය වේ. පැහැදිලි අර්ථය තේරුම් ගත නොහැකි ආයාවන් මෙය සඳහන් කරන්නේය. කුර්ආනයෙහි පරිච්ෙඡ්දයන් ආරම්භයේදී සඳහන්ව ඇති “අලිෆ්. ලාම්. මිම්.” වැනි ආයාවන් මෙය සඳහන් කරන්නේය. මිනිසුන්ගේ බැරිකම විදහා දැක්වීමටම මෙවැනි සමහර ආයාවන් අල්ලාහ් පහළ කර ඇත්තේය යයි විද්වතුන් පවසන්නාහ.
“අප අස් කරන හෝ අමතක කරවන හෝ ආසාවෝ මෙන් ද ඒ වෙනුවට ඊට වඩා ශේෂ්ඨ වු හෝ එබඳු වූ හෝ අසාවන් ඵලවන්නෙමු. ඇත්තෙන්ම අල්ලාහු සියලු දැය කෙරෙහි බලසම්පන්න යැයි තොපි නොදන්නෙහු ද?
ඔහු පවසන්නේ මෙම වාක්‍යය ආරම්භ කර ඇත්තේ යම් අර්ථයකින් එලි දක්වන අයුරින් බවයි. එහි ආරම්භය අනෙකුත් වාක්‍ය ඛණ්ඩවලට උක්තයක් ලෙස සඳහන් වී ඇත.
මෙය “කද්ර්- මරණය ” නමැති වචනයෙන් නිර්මාණය වී ඇත. මරණය ප‍්‍රතික්ෂේප කරන එක් සමූහයකට “කාද්රියියා” යයි හඳුන්වනු ලැබේ. මිනිසා තමන්ගේ ක‍්‍රියාවන් තමන් විසින්ම උත්පාදනය කර ගන්නේය. පාපයන් අල්ලාහ්ගේ දෛවයට අනුව සිදු වන්නේ නැත යන්න වැනි මොවුන්ගේ ප‍්‍රතිපත්තීන්ගෙන් ඇති දැය වන්නේය.
මුස්ලිම්වරුන්ගේ පිළිගැනීම හා විශ්වාසය වන්නේ ෂෙයිතාන්ගේ පෙළඹවීම සැම රසුල්වරයෙක් කෙරෙහිම පොදු වූවක් ‍වන අතර එය මුහම්මද් නබි තුමාට පමණක් සීමා වූ දෙයක් නොවන බවයි. එහෙත් මෙම බලපැම් කිසිවකින් ශුද්ධ වූ අල් කුර්ආනයට බලපෑම් එල්ල කළ නොහැකි වූ බව ඒ. සුසුන් අලිගේ පරිවර්තනයේ සඳහන් තොරතුරුවලින් හෙලි වේ.
මක්කා හා මදිනා අතරේ ඇති ස්ථානයකි. මදීනාවට නිරිත දිගින් කි.මී. 147 ඈතින් පිහිටි මෙම ස්ථානයෙහි මක්කාවාසී අල්ලාහ්ව ප්‍රතික්ෂේපකයන්ටද මදීනා මුස්ලිම්වරුන්ටද අතරේ හිජ්රි 2 වසරේ රමලාන් මාසයේ 17 වැනි සිකුරාදා දින සිදු වූ ඉතිහාසයේ ශ්‍රේෂ්ඨ යුද්ධය “බද්රු යුද්ධය” යයි කියනු ලැබේ.
ලෝක විනාශයට පෙර මධ්‍ය නැගෙනහිර ආසියාවේ මතුවීමට නියමිත විජ්ජාවන්ගෙන් අග තැන් පත් ඉමහත් බොරුකාරයෙකි. එක් ඇසකින් යුත් මොහු අල්ලාහ්ගේ දූතයා වන ඊසා තුමා විසින් වනසා දමනු ලබන්නේය. අවුල් වියවුල් කරන්නෙකු වන මොහුට “මසීහුද් දජ්ජාල්” යයි කියනු ලැබේ.
ශුද්ධ වූ මක්කාවට නැගෙනහිරින් කිලෝ මීටර් 15 ඈතින් පිහිටා ඇති විවෘත පිටියයි. හජ් වන්දනයට යන වන්දනාකරුවන් දුල්හජ් මාසයේ නව වැනි දින මෙහි රැඳී සිටීම අනිවාර්යය කටයුත්තකි. මෙහි කරනු ලබන ප‍්‍රාර්ථනාව ධර්මයෙහි ඉතාමත් ශ්‍රේෂ්ඨ ආකාරයෙන් අදහස් කරන්නේය.
ශුද්ධ වූ අල් කුර්ආනය මිනිසාට අභියෝග කරන්නේ හැකි නම් ශුද්ධ වූ අල් - කුර්ආනය වැන්නක් එහි සුරාවන් කිහිපයක් වැනි හෝ එසේත් නැතිනම් වාක්‍ය කිහිපයක් හෝ නිර්මාණය කරන ලෙසටය. ඒ හා සමාන කෘතියක් කෙතරම් උත්සාහ කළ ද මිනිසාට නිර්මාණය කළ නොහැකි වීමෙනුත් එහි භාෂා ශෛලියන් ආශ්චර්ය ජනක බව විදහා දැක්වෙයි.
අල්ලාහ් මත විශ්වාසය තැබීම. ධර්ම විශ්වාසය. එකම දෙවියෙකු, මලායිකාවරුන්, අල්ලාහ්ගේ දූතයන් , අවසාන දූතයා වන මුහම්මද් තුමාණන්, දෙවියන් විසින් පහළ කරන ලද පෙර ධර්මයන්, අවසාන ධර්මය වන කුර්ආනය, විනිශ්චය දිනය, මරණය ආදිය ගැන විශ්වාසය තැබීමයි.
බුක්ති විඳීම, ඵල ප‍්‍රයෝජන අත් කර ගැනීම, යන්න මෙහි අර්ථයන් වේ. හජ් මාසයන්හි උම්රා ඉටු කිරීම සඳහා ඉහ්රාම් හැඳ, උම්රාවෙහි වත් පිළිවෙත් නිමා කළ පසු, ඉහ්රාමයෙන් මිදී, නැවතත් දේශ සීමාවට නොගොස්ම හජ් සඳහා අළුතින් ඉහ්රාම් හැඳ, නොකඩවා හජ් කිරීම ‘හජ් තමත්තුඋ’ යයි කියනු ලැබේ.
ඉබ්රාහීම් සිටි ස්ථානය” යයි අර්ථය වේ. නබි ඉබ්රාහීම් තුමාද, එතුමාගේ පුත් ඉස්මායිල් තුමාද, කඃබාවේ අත්තිවාරම ඔසවා බැඳ අළුත්වැඩියා කළ අවස්ථාවේදී ඉබ්රාහීම් තුමා කුමන ස්ථානයක සිටගෙන කඃබාව බැන්දේද, එම ස්ථානයේ නාමයයි.
අල්ලාහ්ගේ පරිශුද්ධවූ නාමයෙන්. ” යන්න මෙහි අර්ථයයි. සෑම හොඳ වැඩ කටයුත්තක්ම ආරම්භ කරන විට “බිස්මිල්ලාහිර් රහ්මානිර් රහීම්” (අසිමිත දයාව හාඅසමසම අනුකම්පාවෙන් යුතු අල්ලාහ්ගේ ශුද්ධවූ නාමයෙන් ආරම්භ කරමි) යයි පවසා අරාම්භ කිරීම නබි තුමාණන්ගේ මාර්ගය වේ.
අල්ලාහ්ගේ දූතයන්ගෙන් කෙනෙකු වන මොහු ඊජිප්තුවේ උපත ලැබුවේය. ක‍්‍රෑර පාලකයෙකු වන දෙවැනි රම්සේසාස් විසින් ඇප මත වහල් සේවයේ යොදවා තිබුණු ඉස්රායීල්වරුන්ව මුදා ගත්තේය. මොහුට අල්ලාහ් තව්රාත් නමැති ධර්මය පහළ කළේය.
අල්ලාහ්ගේ අවසාන දුතයා වන නබි තුමාණන්ගේ නාමයයි. ප‍්‍රශංසා කරනු ලැබූවා යන්න මෙහි අර්ථයයි. මෙතුමාණන් ක‍්‍රි.ව. 570 අගෝස්තු 20 වැනි දින සවුදි අරාබියාවේ ඇති මක්කාවෙහි ඉපදී, ක‍්‍රි.ව. 632 ජූනි 9 වැනි දින මදීනාවේ අභාවප‍්‍රාප්ත වූහ.
මෙයට “පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට පැවතෙන වර්ගයා” යයි අර්ථය වේ. “නියෝජිතයා” යන අර්ථයද ඇත. නබි තුමාණන්ගෙන් පසු පාලනයට පැමිණි මුස්ලිම් රාජ්‍ය පාලකයන්ට “කලීෆාවරුන්” යයි හඳුන්වනු ලැබූහ. තවද වැඩි විස්තර සඳහා 2/30 වැනි ආයාවේ විවරණය බලන්න.
අල්ලාහ්ව ප‍්‍රතික්ෂේප කරන්නා. අවිශ්වාසවන්තයා. අල්ලාහ් විශ්වාස කරන්නා යන්නෙහි විරුද්ධ පදයයි. මෙයට සඟවන්නා, ප‍්‍රතික්ෂේපකයා, කෙළෙහිගුණ නොදත් අය, යනුවෙන් අර්ථයන් ඇත. එකම දෙවියන් නැතහොත් ඔහුගේ අණ බාර ගැනීම ප‍්‍රතික්ෂේප කරන්නා ගැන මෙයින් සඳහන් කරන්නේය.
ඉම්රාන්-හන්නා යුවළගේ දියණිය වන මැය, පිරිමි සහායයෙකු නොමැතිව පුදුමාකාර ක‍්‍රමයකින් ඊසා ව ප‍්‍රසූත කළ කන්‍යා මෑණියන් වන්නීය. අවසානය දක්වා විවාහ නොවූ මරියම් මාතාව අල්ලාහ්ගේ දූතයා වන සකරීයියා තුමා ඇයව හදාවඩා ගත්තේය.
කාසිම්ගේ පියා” යන්න මෙහි අර්ථයයි. මෙය දෙවියන්ගේ අන්තිමයා වන මුහම්මද් නබි තුමාණන්ගේ විශිෂ්ඨ නාමයක් වන්නේය. නබි තුමාණන්ගේ පුතා වන කාසිම් තරුණ වියේදීම මරණයට පත් වූවේය.
ජීසස්. අල්ලාහ්ගේ දූතයෙකු වන මොහු ක‍්‍රි.පූ. 4වැනි වසරේදී පලස්තීනයෙහි ඇති නාසිරා නමැති ගමේ මරියම් තුමියට පිරිමි සහායයෙකු නොමැතිව ඉතාමත් පුදුමාකාර ක‍්‍රමයකට ඉපදුණේය. මොහුට පහළ කරනු ලැබූ දෙවියන්ගේ ධර්මය “ඉන්ජීල්” වන්නේය.
“පුස්තලය හිමි අයවලුනි! ඇත්තෙන්ම තොප වෙත අපගේ රසුල්වරයා පැමිණියේය. පුස්තකයෙහි තොප සැඟවු දැයින් බොහෝ කරුණු දැය තොපට පැහැදිලි කරන්නේය. තවද ඔහු බොහෝ දැය ක්ෂමා කරන්නේය. ඇත්තෙන්ම අල්ලාහුගේ සන්නිදානයෙන් ආලෝකය ද පැහැදිලි පුස්තකය ද පහල වී ඇත.”
ශාන්තිය ලබා දීම, යටහත් වීම, පහත් වීම, බාර දීම, දෙවියන් පමණක් අනුගමනය කිරීම, යන්න මෙහි අර්ථයන් වේ.සාමාන්‍යයෙන් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් විසින් දේශනා කරන ලද ධර්මය බාර ගෙන එය ජීවිත කාලයේ කටයුතු කිරීමම ඉස්ලාමය වන්නේය.
උම්රා - අපේක්ෂා කිරීම, හමු වීම, අනුගමනය කිරීම, යන්න මෙහි අර්ථයන් වේ. පරිශුද්ධ වූ කඃබාව දර්ශණය කර, අල්ලාහ්ව අනුගමනය කරන්නාවූ එක්තරා වර්ගයක වත් පිළිවෙතකට “උම්රාව” යයි කියනු ලැබේ. “හජ්” නමැති වත් පිළිවෙතට නියමිත කාල වකවාණුවක් ඇත. උම්රාවට කාල නියමක් නැත.
එකල බැබිලෝනියානු රජුගේ නාමය නම්රූද් බින් කන්ආන් වේ. මුළු ලොවම එකම වේලාවකදී පාලනය කළ හතර දෙනාගෙන් ඔහුද කෙනෙකු බවට සඳහන් වේ. ඉබ්රාහිම් තුමාට දරුණු වද හින්සා කළ මෙම ඒකාධිපතියාගෙන් එතුමාව අල්ලාහ් බේරා ගත්තේය.
අල්ලාහ් මත විශ්වාසය තබන්නා . එකම දෙවියන්, මලායිකාවරුන්, අවසාන දූතයා වන මුහම්මද් තුමාණන්, දෙවියන් විසින් පහළ කරනු ලැබූ පෙර ධර්මයන්, අවසාන ධර්මය වන කුර්ආනය, විනිශ්චය දිනය, මරණය ආදිය ගැන විශ්වාසය තැබූ අය.
අල්ලාහ්ගේ දූතයා වන ඉස්මායීල් තුමාගේ පැවතෙන්නන්ගෙන් නල්ර් බින් කිනානා නමැත්තාගේ දරු මුණුබුරන් වන අරාබි ජාතික ගෝත‍්‍රයක් වන්නේය. මුහම්මද් නබි තුමාණන්ද මෙම ගෝත‍්‍රයට අයත් වන්නාහ.
මක්කාවට අයත්ය, මක්කාවට අයත් කෙනෙකි යන්න මෙහි අර්ථයන් වේ. නබි තුමාණන් මක්කා නගරය අත්හැර දමා මදීනාවට හිජ්රත් කිරීමට පෙර පහළ වූ කුර්ආන් පරිච්ඡේදයන්ට “මක්කී පරිච්ඡේද” යයි කියනු ලැබේ. මක්කී පරිච්ෙඡ්දයන් 86 වන්නේය.
උහූද් - මදීනාවට උතුරින් කි.මී. 5ක් පමණ ඈතින් පිහිටා ඇති කන්දකි. හිජ්රි 3වැනි වසරේදී ෂව්වාල් මාසයේ මැද භාගයේදී අල්ලාහ් මත විශ්වාසය තැබූවන්ටද, අල්ලාහ්ව ප‍්‍රතික්ෂේපකයන් අතරේද මෙහි සිදුවූ යුද්ධයට “උහුද් යුද්ධය” යැයි හඳුන්වනු ලැබේ.
ග‍්‍රීක භාෂා වචනයක් වන මෙයට ‘සුභාරංචිය’ යයි අර්ථය වේ. අල්ලාහ්ගේ දූතයා වන ඊසා තුමාට දෙවියන් පහළ කළ ධර්මයම ඉන්ජීල් වන්නේය. අද එය “බයිබල් -අළුත් තෙස්තමේන්තුව” නමින් හැඳින් වුනද, පහළ වූ ඒ ආකාරයටම දැන් එය නැත.
ඈත් කර ගැනීම” යනු මෙහි අර්ථය වේ. “හජ්” නැතහොත් “උම්රා” නමැති වත් පිළිවෙත් ඉටු කිරීමේ අපේක්ෂාවෙන් පොරොන්දු ලබා ගැනීම. ඒවායේ වත් පිළිවෙත්ද කොන්දේසිද අනුගමනය කිරීමයි. ඒ අවස්ථාවේදී අඳින නොවටිනා ඇඳුමට “ඉහ්රාම් ඇඳුම” යයි කියනු ලැබේ.
මදීනාවට අයත්ය, මදීනාවට අයත් කෙනෙකි යන්න මෙහි අර්ථයන් වේ. නබි තුමාණන් මක්කාව අත්හැර මදීනාවට හිජ්රත් ගිය පසු පහළ කරනු ලැබූ කුර්ආන් පරිච්ඡේදයන්ට “මදනී පරිච්ඡේදයන්”යයි කියනු ලැබේ. මදනී පරිච්ඡේදයන් 28 වන්නේය.
අපි රසුල්වරයෙකු හෝ නබිවරයෙකු හෝ එවූ සෑම විටකම ඔහු ප්‍රකාශ කරන කල්හි ඔහු‍ගේ ප්‍රකාශයෙහි ෂෙයිතාන් බහා මිස නැත. එහෙත් ෂෙයිතාන බැහු දැය අල්ලාහ් පහ කරන්නේය. පැසුළු අල්ලාහ් ඔහු‍ගේ ආසාවන් ස්ථිර කරන්නේය. අල්ලාහු සියල්ල දන්නේය. නුවණැතිය.”
අමතර, අතිරේක යන්න මෙහි අර්ථයන් වේ. ෆර්ලූ හා තවද සුන්නත් තුමාණන් උගන්වන ලද වෙනත් සලාතයන් හැර කෙනෙකු තමන් විසින්ම කැමැත්තෙන් කරනු ලබන අමතර සලාතයන්ට “නෆිල් සලාතය” යයි කියනු ලැබේ.
වාසය කරන ස්ථානය, බෝඩිම, තත්වය යන්න මෙහි අර්ථයන් වේ. දින හතකට වරක් කුර්ආනය සමුදීරණය කර අවසන් කරන පුරුද්දක් ඇති අයට සුදුසු ආකාරයකට කුර්ආනය සම කොටස් හතකට බෙදා ඇත. මෙයින් එක් කොටසකට “මන්සිල්” නැතහොත් “හිස්බු” යයි හඳුන්වනු ලැබේ.