polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ලංකාවේ ගතහොත්, ඉහත සඳහන් කළ පරිදි වෙනුවට “?” මෙහි ඉංග්‍රීසි කතා බහේදි සියල්ලන්ම පාහේ යොදාගන්නා නිසා, එය ශ්‍රී ලාංකික භාෂිත ඉංග්‍රීසියේ සම්මත අංගයක් ලෙස පිළිගත හැකිය. නමුත් වචනයක මුලට ‘-’ යෙදෙන විට එය ‘ඉස්-’ යනුවෙන් උච්චාරණය කිරීම එසේ නොපිළිගැනෙන්නේ භාෂා ප්‍රවීණයන් එසේ නොකරන නිසාය.
එවැනිම ගැටළුවක් ඉංග්‍රීසි ‘’ ශබ්ද උච්චාරණයෙද පවතී. ‘’, ‘’ වැනි වචනවල ඇති ශබ්දය සිංහල ‘ඕ /ː/’ ලෙස කීම මෙහි පිළිගැනීමට ලක්වී ඇතත්, ‘, ’ වචනවල ශබ්දය ‘ඔ //’ ලෙස හෝ ‘, ’ වචනවල ශබ්දය ‘ඕ /ː/’ ලෙස කීම එසේ පීළිගැනීමට ලක් වී නැත.
උදාහරණයක් වශයෙන්, ඇතැම් ප්‍රශ්න ඇසීමේදී ‘?’ යන්න භාවිතය ශ්‍රී ලාංකික ඉංග්‍රීසි ව්‍යවහාරයේ එක් මූලික අංගයක් වී ඇත. ‘ඔයා ඒ අයට කිව්ව නේද?’ , ‘එයා ඒක දන්න‍වා නේද?’, ‘ එයා හෙට එනව නේද?’ වැනි ‘‍නේද‍?’ අඩංගු ප්‍රශ්නයන්හිදී, ඉංග්‍රීසි කතා කරන ශ්‍රී ලාංකිකයන් බොහෝ දෙනෙක් ‘ , ?’ , ‘ , ?’ , ‘ , ?’ රටාව යොදා ගනිති. නමුත් ජාත්‍යන්තර සම්මතය අනුව නම් මේවා කියවෙන්නෙ ‘ , ’ ?’ , ‘ , ’ ?’ , ‘ , ’ ?’ ආදී වශයෙන් භාවිතයෙනි.
මීට හේතු කීපයක් ඇත. ඉන් එකක් නම් එවකට ලෝක‍ය පුරා පැතිරුණ බ්‍රීතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය තුළින් එය ලොව පුරා ව්‍යාප්ත වීමයි. එමෙන්ම නිදහස ලැබූ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත නිදහසෙන් පසු ප්‍රංශ යටත් විජිත මෙන් පසුගාමී නොවී, ලොව වැදගත් භූමිකාවලට අවතීර්ණ වීමද වැදගත් සාධකයක් විය . තවත් කැපී පෙනෙන සාධකයක් නම් විසිවෙනි සියවසේ ඇති වූ ඇමරිකානු ආර්ථික වර්ධනය හා ඒ මඟින් ඒ වන විට ‍ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේද ප්‍රධාන භාෂාව ලෙසට තෝරා ගෙන තිබූ ඉංග්‍රීසිය ලද පිටුබලයය.
යම් භාෂාවක් භාවිතා වෙන ඕනැම රටක ඒ රටේ සිරිත් විරිත්, ඇදහිලි විශ්වාස, කෑම බීම, කතා කරන අනිත් භාෂා ආදී දේවල ආභාෂය අනිවාර්යෙන්ම ඒ භාෂාවෙ භාවිතයට බලපාන බව දක්නට ලැබේ. ඇත්තෙන්ම එය රටවල් කීපයක භාවිතා වෙන අනිත් භාෂාවලත් ස්වරූපයයි. ස්පාඤ්ඤ , ප්‍රංශ , ජර්මන් , දෙමළ වැනි භාෂාවලද මෙවැනි ලක්ෂණ අඩු වැඩි වශයෙන් දකින්න ලැබේ. ඒක ජීවමාන භාෂාවක ලක්ෂණයක් වන අතර එසේ නොවන්නේ ලතින්, පාලි වැනි වර්තමානයේ එදිනෙදා භාවිතයේ නැති භාෂාවල පමණි.
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉංග්‍රීසි ව්‍යවහාරයද, බ්‍රිතාන්‍ය සහ ඇමරිකානු ඉංග්‍රීසි ව්‍යවහාරයද අතර යම් යම් වෙනස්කම් පවතී. නමුත් රටට ආවේණික ඉංග්‍රීසි යෙදුම් වැරදිය යන්න මෙයින් අදහස් නොවේ. යම් භාෂාවක් පාවිච්චි වෙන ඕනැම රටක ඒ රටේ පමණක් යොදා ගැනෙන වචන සහ රටා පවතී. නමුත් ඉංග්‍රීසි‍ය අද ජාත්‍යන්තර භාෂාව බවට පත් වී ඇති නිසාද, ඉංග්‍රීසි ඉගෙන ගැනීමේදී බොහෝ දෙනාගේ මූලික අරමුණ ජාත්‍යන්තරය සමග සම්බන්ධවීම නිසාද, ජාත්‍යන්තර ව්‍යවහාරය ගැන දැන සිටීම වැදගත් වේ.
අද ශ්‍රී ලංකාවේ ඉංග්‍රීසියේ වටිනාකම හොඳින්ම දැනේ. ශ්‍රී ලංකාව කුඩා රටකි. මෙහි වැඩි දෙනෙක් කතා කරණ සිංහල භාෂාව මෙහි පමණක් භාවිතා වන්නක් නිසා එමඟින් ලොව අන්‍යයන් සමඟ සම්බන්ධ වීම ඉතා අපහසු දෙයකි. සුළුතරයක් භාවිතා කරන දෙමළ බසටද ඇත්තේ ප්‍රාදේශීය වැදගත්කමක් පමණි. එම නිසා වත්මන් තොරතුරු යුගයේ ලොව ව්‍යාප්ත වන දැනුම් සම්භාරයෙන් ප්‍රයෝජන ගැනීමට නම් ජාත්‍යන්තර භාෂාව අද කාහටත් අත්‍යවශ්‍ය උපාංගයක් බවට පත් වී ඇත.
ශ්‍රී ලංකාවේ තත්වයද එසේමය. මෙහිද ඉංග්‍රීසියට රටට ආවේණික වෙනස්කම් එකතු වී ඇත. ඉන්දියානු භාෂා සමග සිංහල බසේ ඇති නෑදෑ කමත්, දෙරට අතර සංස්කෘතික සමීපත්වයත් නිසා මෙයින් සමහරක් ඉන්දියාවටත් පොදු වූ ඒවා වෙයි. ශ්‍රී ලංකාවේ ඉංග්‍රීසි ව්‍යවහාරය නමින් හැඳින්වෙයි. (ඇතැම් උගතුන් මෙම වර්ගීකරණයට එකඟ නොවෙති. ඔවුන් පවසන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ ඉංග්‍රීසි භාවිතයේ එය වෙනම බස් වහරක් ලෙස සැලකිය හැකි ලක්ෂණ නොමැති බවය.)
ලිඛිත භාෂාවේ හැරුණු විට, ජාත්‍යන්තර සම්මතය බොහෝ ලාංකිකයන් විසින් අනුගමනය කෙරෙන්නේ විදේශිකයෙකු හා කතා කිරීමේදී හෝ වැදගත් සභාවක් ඉදිරියේ - එසේ නැතිනම් රූපවාහිණියේ - කතා කිරීම වැනි විධිමත් අවස්ථාවකදී පමණි. එම නිසා හි මෙම භාවිතය ශ්‍රී ලාංකික භාෂිත ඉංග්‍රීසියේ පිළිගත් අංගයක් ලෙස සැලකිය හැකිය.
ශ්‍රී ලංකාව බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතයක් බවට පත් වූ අවධියේ ඉංග්‍රීසි බසේ කේන්ද්‍රස්ථානය වූ එංගලන්තයේ භාෂා ප්‍රමිතිය ’ හෝ ’ නමින් හැඳින්විනි. තමන්ගෙ රජු හෝ රැජිණගේ බස් වහර ඉතා නිවැරදි විය යුතු බවත්, එය බස නිසි ලෙස හසුරුවනු රිසි සියල්ලන් අනුගමනය කළ යුත්තක් ලෙසත් එකල ඉංග්‍රීසි ජාතිකයෝ සැලකූහ.
කෙසේ වෙතත් ශ්‍රී ලාංකිකයන් ‍තේරුම් ගත යුතු තවත් කරුණක් වන්නේ, තම රට තුළ - සහ බොහෝ විට දකුණු ආසියාව තුළ - යම් පිළිගැනීමක් ඇති භාෂා රටා හා වදන් තම සහෝදර රට වැසියන් අතරදී භාවිතයට ගැනීමේ වරදක් නොමැති වුවද, වෙනත් රටවල අය සමග කතාබහේදී නම් ඔවුන්ට තෙරුම් නොයන ඇතැම් යෙදුම් තමන් අතර නිතර යෙදෙන බවය.
එය අද ලොව වැදගත්ම සම්බන්ධීකරණ භාෂාව බවට අවිවාදයෙන්ම පත් වී ඇත. රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සබඳතාවලදී ප්‍රංශ බසට කලින් හිමි වූ තැන මෙන්ම, විද්‍යාත්මක ක්ෂේත්‍රයන්හී ජර්මන් බසට තිබූ තැනද අද ඉංග්‍රීසිය විසින් ආක්‍රමණය කර හමාරය.
ශ්‍රී ලංකාව තුළද, හිතා මතා හෝ පුරුද්දෙන්ම, ජාත්‍යන්තර සම්ප්‍රදායන් වඩාත් සමීපව අනුගමනය කරන අය සිටින බව මෙහිදී සැලකිය යුතුය. එමෙන්ම, අවස්ථාව අනුව උච්චාරණය හා අනෙකුත් භාෂා රීති ශ්‍රී ලාංකික හා ජාත්‍යන්තර සම්මතයන් අතර මාරු කළ හැකි අයද සිටිති.
මෙවන් පසුබිමක් මත, ඉංග්‍රීසිය තව දුරටත් සුද්දාගේ භාෂාව ලෙස නොසලකා, ලෝක භාෂාව ලෙස එය හොඳින් ප්‍රගුණ කිරීම ශ්‍රී ලාංකිකයනට වැඩදායක වනු ඇත.
සැ.යු.- මෙහි ඇතැම් තැන්වල දක්වා ඇති 'ජාත්‍යන්තර' යන්නෙන් අදහස් කර ඇත්තේ අද බොහෝ දුරට ලොව ඉංග්‍රීසි බස අතින් ප්‍රමුඛත්වය ලබා ඇති බ්‍රිතාන්‍ය සහ ඇමරිකානු ව්‍යවහාරයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ සිංහලයෝ භාවිතාකරන්නාවූ ඉංග්‍රීසි උප භාෂාව කටවහරේ සිංගිරිසි හෝ සිංග්ලිශ් ලෙසද ලිඛිතව ශ්‍රී ලාංකේය ඉංග්‍රීසි ලෙසද හැඳින්වේ.
12 බරැති ගෝමා - 2 උපකරණයක් සමඟ පිපිරවීමේ උපකරණයක් හා මීටර 136 දිගැති වයරයක් සීඝ්‍රගාමී දුම්රිය පථයක් මත තිබි අප්‍රේල් 2 වැනි දින හමුවිය. ස්පාඤ්ඤ අධිකරණය මෙය ගැන පරීක්ෂණ නොකිරීමට තීරණය කල අතර මෙයට සම්බන්ධ අය තවමත් සොයා ගෙන නැත. මෙම උපකරණ කට්ටලයට ආරම්භක පද්ධතියක් එකක් නොතිබූ බැවින් එමඟින් පිපිරවීමක් කල නොහැක.
5 සිට 8 ක් පමණ මාර්තු 11 පිපිරවීමට හවුල් සැකකටයුතු පිරිසක් පලායාමට සමත්ව තිබේ. ය 2006 දෙසැම්බර් මාසයේ වාර්තා කරන්නේ ය. ස්පාඤ්ඤ අගමැති සැපටෙරෝට ඔහුගේ චන්ද පොරොන්දු පිළිබඳ මතක් කරමින් 2004 මාර්තු 11 සිදුවීම තුලින් ලබාදෙන බවයි. එහෙම වුවත් යට මෙම පහරදීමට සම්බන්ධයක් නොමැති බවද ය වාර්තා කරයි.
ලේගනාස් වලදී මිය ගිය සටන්කරුවන් දුම්රිය මාර්ගය පිපිරවීමට සම්බන්ධ යයි උපකල්පනය කරමින් පරීක්ෂණ කටයුතු ගෙන ගිය අතර ඔවුන් 200 පමණ පුපුරණ ද්‍රව්‍යය ලැබුණේ කෙසේද යන්න අවධානයට යොමු කෙරිණ. මේවා ලබාගෙන ඇත්තේ විශ්‍රාම ගිය කැණිම් සේවකයකුගෙන් බව පරික්ෂණ කටයුතු වලදී හෙලිවිය.
ක්‍රිස්ටෝපර් කොලොම්බස් ඇමරිකාව සොයාගත් කාලයේ සිට ලෝකයේ විශාල ප්‍රදේශයක් කරා අයිබීරියන් අභියෝගයන් නිරතුරුව එල්ල විය. ස්පාඤ්ඤය හා පෘතුගාලය ලෝකයේ අනෙකුත් රටවල් යටත් කර ගැනීමෙහි යෙදී සිටියහ. පෘතුගීසිහු පෙරදිග ලංකාවේ පමණක් නොව ඉන්දියාවේ සහ දැනට ඉන්දුනීසියාව නමින් හැදින්වෙන පෙදෙස් වල විශාල ප්‍රදේශ යටත් කර ගත්හ. එම ප්‍රදේශ ඊස්ට් ඉන්ඩීස් නැගෙනහිර ඉන්දීය දුපත් ලෙස හැදින්විනි.
අධිරාජ්‍යයන් දෙකක ප්‍රදේශ පාලනය කිරිමට සිදුවීමත් , ලන්දේසි , ඉංග්‍රීසි හා ප්‍රංශ ජාතීන් සමග තිබුණු තරගයක් හේතුවෙන් ලෝකය පුරා විසිරී තිබුණු පෘතුගීසීන්ට අයත් ප්‍රදේශ සමහරක ආරක්ෂාව කෙරේ සැලකිලිමත්වීමට හැබ්ස්බර්ග් රජවරුන ට නොහැකි විය. මෙම කාලය තුල තමන් අල්ලා ගෙන සිටි ප්‍රදේශ බොහොමයක් අනෙකුත් තරගකාරී යටත් විජිතවාදීන් සදහා අතහැරීමට පෘතුගාලයට සිදුවිය.
ජනවාර්ගික අරලගයේ ආරම්භයට සහ එහි පරිණාමයට හේතු වූ කරුණු සහ එම තත්ත්වය පාලනය කිරීමට ගතහැකි ක්‍රියාමාර්ග පිළිබදව බො‍හෝ උගතුන් විසින් විශ්ලේෂණය ඉදිරිපත් කරයි. උදාහරණයක් ලෙස මහතා විසින් ඇමරිකාවේ ජනවාර්ගික අරගලයෙහි ආරම්භයට හේතුවූ කරුණු කිහිපයක් පෙන්වා දී ඇත. ඒවා නම් ස්වදේශීයත්වය, වාසය කිරීමට ඇති ඉඩකඩ, සමාග්‍රහණය, ආසංස්කෘතිකරණය, ජනතාව හුවමාරු කිරිම්, සීමා මායිම් වෙනස් කිරීම්, ජනාඝාතන සහ ජනවාර්ගික ස්වයං ‍ඝාතන යන ඒවා වේ.
ජනවාර්ගික අරගලයට මූලික වූ හේතූන් 8 ක වර්ගීකරණයක් සහ ' යන දෙපළ විසින් ඉදිරිපත් ඇති අතර ඒවා අතර සදාචාරාත්මක විරෝධී ක්‍රම කිහිපයක් ද ඇත.
කලිමා ෂහාදත් ඉස්ලාම්හි මුලික පදනම වේ. මෙයින් ප්‍රකාශ වනුයේ අල්ලාහ් දෙවියන් හැර නැමදීමට සුදුස්සෙක් නොමැති බවත් මුහම්මද් සල්ලල්ලාහු අලෛහි වසල්ලම් තුමාණන් දෙවියන්ගේ පණිවිඩකරු බවට මම සාක්ෂි දෙමි යන්නය. මෙම ප්‍රකාශය ඉස්ලාම්හි අනෙකුත් ඇදහිලි හා සිරිත් වල පදනම වේ. මුස්ලිම්වරැන් යාඥාවලද, ඉස්ලාමය වැළදගැනීමට අපේක්ෂා කරන අය මෙය පැවසිය යුතුයි.
බද්දය අමතර මුස්ලිම්වරැන් තම අමතර සිරිත 3 ක් ඉස්ලාම් ආගමට අතවශ්‍ය ලෙස අනුගමහනය කරයි. පළමුව මෙය ද වැදගත් ලෙස සැලකුව ද කුලුණක් ලෙස නොසැලකේ.
දෙවනැව -- හොද කිරිම අණ කිරිම මෙයින් සැම මුස්ලිම්වරයෙකුම සිල්වත් ජිවිතයක් ගත කිරිමට පවසන අතර අනන්‍යන් ද මෙයට නැඹුරැ කර ගැනිම සිදු කරයි.
ඉස්ලාම්හි කුළුනු 5 අත්‍යාවශය සිරිත් වේ. ' පුස්කර්ම 8ක් අනුසක් කරන අතර, එම 8 මෙම කුළුණු 5 ට සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් අතිච්ඡාදනය වේ.
මනමේ නාටකය වනාහී දේශීය නාට්‍ය සම්ප්‍රදායයේ අග්‍ර ඵලයයි. බොදු පූජා කර්ම සහ ලක්දිව ශාන්තිකර්ම ඇසුරෙහි දක්නට ඈති නාට්‍යමය ලක්ෂණ; කෝලම් හෙවත් වෙස් මුහුණු නාටක, කවි නාඩගම්, සොකරි නාටක, නාඩගම්, රූකඩ නාට්‍යය, පාස්කු නාට්‍යය ඔස්සේ විකාශය විය.
දහනව වෑනි සියවසේ අග භාගයේ ප්‍රචලිත වූ නූර්ති නාට්‍යය දේශීය නාට්‍යය සම්ප්‍රදායේ පෑහෑදිලි වෙනසක් සනිටුහන් කරයි.
"මනමේ කතාව කෝලම් සම්ප්‍රදායයෙන් හා කවි වලින් මෙතෙක් කල් ගම්බදව රඟ දැක්වුණු නුමුදු, එය නාඩගම් සම්ප්‍රදාය අනුව රග දැක්වීම සදහා රචනා කරන ලද පළමු වතාව මේය. නාඩගම් සම්ප්‍රදාය පදනම් කොට ගෙන මේ නාට්‍යය රචනා කළ මා විසින්, පරණි නාඩගම් සම්ප්‍රදායට අයත් සියලු අංගයන් ම අනුගමනය නොකරන ලදී.
බහු බූත, සෙල්ල පිල්ලෙ ආදී නළුවන්ගේ රැඟුම් ඇත්ත වශයෙන්ම නාට්‍යයට සම්බන්ධ නොවන් හෙයින්, මා විසින් ඒවා බැහැර කරන ලදී. එසේ නමුදු, නාඩගම් ශෛලියට අවශ්‍ය වූ හැම සිරිතක් ම මෙහි රක්නා ලදැයි කියනු කැමැත්තෙමි.
දේශීය සම්ප්‍රදාය, ඉදිරියට අප අතර පැලපදියම් වීමට නම්, වර්තමාන රසිකයන්ගේ රුචියද මදක් සැලකිය යුතු ය යනු කවුරුන් විසින් වුවද පිළිගනු ලැබේ යයි සිතමි. මේ නාටකය රචනා කරන අතර බොහෝ කාලයක් මුළුල්ලේ නාඩගම් නිෂ්පාදනය කර විශාල පළපුරුද්දක් ඇති අම්පෙ චාල්ස් සිල්වා ගුණසිංහ ගුරුන්නාන්සේ සමඟ සාකච්චා කොට බැහැර කල යුතු දේ බැහැර කොට, ඇතුළත් කළ යුතු දේ ඇතුළත් කොට, මෙසේ මේ නාටකයේ ආකෘතිය සකස් කරන ලද බව පවසනු කැමැත්තෙමි."
සටනින් වැදි රජු පෙරළා බිම හෙළන කුමරු, ඔහු මරා දැමීමට කුමරියගෙන් කඩුව ඉල්ලයි. මෙහිදී කුමරිය වැදි රජු මරා දැමීම පිළිබද එකඟ නොවන්නීය. වනාන්තරය සිය වාස භවන වී තිබියදී සහ වැදි දෙටුවන් රැසක් සිටියදී, ද්වන්ද සටනකට පැමිණි වැදි රජු ධෛර්යයෙන් හා උතුම් ගුණයෙන් යුත් අයකු ලෙස ඈ දකින්නීය. "ඔහුට සමාව දෙනු මැනවී" ඇය කරන ඉල්ලීමෙන්, මනමේ රජු තිගැස්සෙයි. මේ සමඟම ඔහුගේ ග්‍රහණය ලිහිල් වන අතර, අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජන ගත් වැදි රජ වහා ඔහුගෙන් මිදී බිසව අතින් කඩුව ගෙන මනමේ රජුට ඇන ඔහු මරයි.
දිසාපාමොක් ඇදුරිදු සමීපයේ ශිල්ප උගන්නා මනමේ කුමරු, ඇදුරිදුගේ දක්ෂතම ශිෂ්‍යයායි. කුමරිය කෙරෙහි නොපළ ප්‍රේමයකින් පසුවන කුමරු, ශිලප හදාරා අවසානයේ දිසාපාමොක් ඇදුරිදු විසින්, සිය දූ කුමරිය, කුමරුට සරණ පාවා දීමට ගන්නා තීරණයත් සමඟම ප්‍රීති ප්‍රමෝදයට පත් වෙයි. සිය පියාණන්ගේ සිත නොතළා, දිවි ගෙවන බවට ප්‍රකාශ කරන කුමරියද, මනමේ කුමරු කෙරෙන් ස්වාමීත්වය ලබන්නට රුචි කරන්නීය.
කුමරිය අත ගැනීමේ අභිප්‍රායයෙන් මනමේ යුවළ ඉදිරියට එන වැදි රජු, කුමරිය වනයේ තබා වනයෙන් පිටවන ලෙසට කුමරුට අණ කරයි. කෝපයට පත් වන කුමරු හා කුමරිය කෙරෙහි ලොබ බැදි වැදි රජු අතර ද්වන්ද සටන ඇරඹෙන්නේ මේ වාග් ප්‍රහාර වලින් අනතුරුවය.
"මනමේ කතාව සින්දු නාඩගමකට ආශ්‍රය කොට ගත හැකිය යන අදහස මගේ සිතෙහි පිළිසිද ගත්තේ ජපානයෙහිදී හෝ ඇමරිකාවෙහිදී අකිර කුරසොව විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද "රෂෝමොන්" නම් චිත්‍රපටිය බැලීමෙන් පසු ය.
"රෂෝමොන්" චිත්‍රපටියට ආශ්‍රය කරන ලද්දේ අකුතුගව නම් කතුවරයාගේ කතාවකි. මේ කතාව සාරාංශයෙන් ගත් විට අපේ චුල්ල ධනුග්ගහ ජාතකයටත් මනමේ ගැමි නාටකයටත් සමානය."
මෙලෙස දේශීය නාට්‍යය කලාවක් ගොඩ නෑගීමේ ප්‍රයත්න දැරූවන් අතර මුල් තැනක් ගත් එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයන්ගේ, පර්යේෂණාත්මක සහ එමෙන්ම දේශීය සම්ප්‍රදායයක් ගොඩ නැගීමේ අරමුණක් පෙරදැරි කොට ගත්, ලාංකීය නාට්‍ය කලාව තුල සම්භාවනාවට පාත්‍ර වූ නාට්‍යයයි, මනමේ.
සියල්ල නොසිතූ අයුරින් වෙනස් කළ සිදුවීම් රැසක් සිදුවන වන අරණකට ඔවුන් දෙදෙනා පිවිසෙන්නේ මේ ගමනේදීය. කුමරාත් කුමරීත් වනයේ සිරි නරඹමින් ප්‍රේමයෙන් ඔකදව ගමන් කළත්, වනයේ ඇති භයංකර භාවය, කුමරිය විටෙක බියට පත් කරයි.
කුමරිය වැදි රජුට දෝෂාරෝපණය කරන අතර වැදි රජු නිදහසට කරුණු දක්වයි. වන අරණේ වෙන සරණක් තමන්ට නැති බවත් වැදි රජු තමන්ට ප්‍රිය බවත් දකින කුමරිය, ස්වකීය බිසව වන්නට වැදි රජු කරන ඉල්ලීම පිළි ගනී.
සිය දක්ෂකම යටපත් කරමින් සහ සිය බිරිද වෙනුවෙන් සටන් කළ ධීර සැමියා අමතක කර කියනා මෙවදනින් අන්දමන්ද වන වැදි රජ විසින් කුමරිය ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබෙයි.
දෙදෙනා මෙලෙස ගමන් කරන අතර වැදි රජු තමන් කෙරෙහි බැදි ආලයෙන් බොලද වන මනමේ කුමරිය, ඔහුගේ සිත ගැන්ම පිණිස කරණ ප්‍රකාශයකින් වැදි රජු සසල වෙයි.
කුමරිය නොයෙක් ආයාචනා කලද නොනැවතින වැදි රජ, ඈ තනි කර දමා යයි. තනි වූ බිසව පසුතැවිල්ල දරා ගත නොහැකිව ළය පැළී මිය යයි.
රසායන විද්‍යාවේ දී අණුව අර්ථ දැක්වෙන්නේ ප්‍රමාණවත් තරම් ස්ථායී, විද්‍යුත් වශයෙන් උදාසීන, අවම වශයෙන් පරමාණු දෙකකින්වත් සමන්විත, නිශ්චිත සැකැස්මක් සහිත, ප්‍රබල රසායනික බන්ධනවලින් සම්බන්ධ ව්‍යුහයක් ලෙසයි. කාබනික රසාය‍නයේ දි හා ජෛව රසායනයේ දී අණුව යන පදය, අර්ථ දැක්වීමට එතරම් අනුකූල ‍නොවන පරිදි ද යෙදෙන අතර එහි දී ආරෝපණයක් සහිත කාබනික හා ජෛව අණු සඳහා “අණුව” යන පදය යෙදේ. මෙම නිශ්චිත ආකාරය මඟින් අණු, බහු පරමාණු අයනවලින් වෙන් කර හඳුනා ගත හැකිය.
අණුවල ව්‍යුහය පිළිබඳ අපගේ දැනුම වර්ධනය වීමත් සමඟම මෙම අර්ථ දැක්වීම ද වෙනස්කම්වලට බඳුන් විය. මුල් කාලයේ දී අණු හඳුන්වනු ලැබුවේ කිසියම් සංශුද්ධ රසායන ද්‍රව්‍යයක මුල් සංයුතිය හා රසායනික ගතිගුණ ආරක්ෂාවන පරිදි ඒවා බෙදිය හැකි කුඩා අංශු ලෙසටයි. මෙය එතරම් නිවැරදි නොවේ. නමුත් ස්වභාවයේ පවතින පාෂාණ, ලෝහ හා ලවණ වැනි ද්‍රව්‍ය සමන්විත වන්නේ පරමාණු හෝ අයනවලින් වන අතර ඒවා සැදීමට අණු දායක නොවේ. මේ නිසා මෙම අර්ථ දැක්වීම බිඳ වැටේ.
අණුවක් තුළ අවම වශයෙන් පරමාණු 2කින් ‍සමන්විත හවුලේ තබාගන්නා ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගලකින් සමන්විත සහසංයුජ බන්ධනයක් ඇත. එය ඔක්සිජන් හි මෙන් එකම මූලද්‍රව්‍යයේ පරමාණුවලින් සැදුම් ලත් හෝ ජලයෙහි මෙන් විවිධ පරමාණුවලින් සැදුම් ලත් ආකාරයක් තිබිය හැකිය. සහ සංයුජ නොවන, හයිඩ්‍රජන් බන්ධන, අයනික බන්ධන ආදී බන්ධන වලින් සම්බන්ධ වූ පරමාණු හෝ සංකීර්ණ සාමාන්‍යයෙන් අණු ලෙස නොසලකනු ලබයි.
අණුක භාරය, රසායනික සූත්‍රය භාවිතයෙන් ගණනය කළ හැකි අතර උදාසීන 12 සමස්ථානිකයේ පරමාණුවකින් 1/12 කට සම වූ සම්මත පරමාණුක ස්කන්ධ ඒකක මඟින් ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලබයි. ජාලාකාරව පිහිටි ඝනයක් සඳහා “සූත්‍ර ඒකකය” යන පදය ස්ටොකියෝමිතික ගණනය කිරීම්වල දී භාවිතා කරනු ලබයි.
පුනරාවර්තනය වන ඒකකවලින් සමන්විත වන අයනික හෝ සහ සංයුජ දැලිස් නිශ්චිතව සඳහන් කළ හැකි අණුවකින් සමන්විත නොවන අතර ඒවා තලියව හෝ ත්‍රිමානව පැතිරී ඇත.
වායු පිළිබඳ චාලක වාදයේ දී “අණුව” යන පදය ඕනැම සංයුතියකින් යුත් වායුමය අංශුවක් සඳහා යොදා ගනියි. නමුත් මෙම අර්ථ දැක්වීමට අනුව බන්ධනය නොවූ තනි පරමාණු ලෙස පවතින උච්ච වායු ද අණු ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.
“සඵල අණුක අරය” යනු අණුවක් ද්‍රාවණයක දී පෙන්නුම් කරන ප්‍රමාණයයි. විවිධ ද්‍රව්‍ය සඳහා වූ වගුවෙහි උදාහරණය අඩංගු වේ.
පුස් : වසන්ත ඍතුවේදී පත්‍ර‍ වල, රිකිළි වල සහ මල් වල දර්ශණය වන ලා අළුපැහැති, කුඩු සහිත පැල්ලම් මෙහි ලක්ෂණ ලෙස දැක්විය හැක. මල් ක්‍රීම් කහ පැහැයකට පත්වී හොඳින් වර්ධනය නොවේ. නම් රෝගය වැලදුන විට රෝගය වැලදීමට හේතු වූ තත්ව විනාශ කරන ලෙසින්ම, රෝගය වැලදුනු සියළුම ශාක ගිනි තබා විනාශ කළ යුතුය.
කුඩිත්තන් : ප්‍රධාන වශයෙන් ඇපල් වල මොවුන් ප්‍රබේද පහක් දක්නට ලැබේ. ඒවා , , , සහ ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. මෙම කුඩිත්තන් වර්ග ඔවුන්ගේ වර්ණයෙන්, අවුරුද්දේ දක්නට ලැබෙන කාලයෙන් සහ කුඩිත්තන්ගේ පිටුපස ඇති කුඩා නෙරුම් යුගලයේ වෙනස් වීම අනුව හඳුනා ගත හැක. කුඩිත්තන් තම ඉඳිකටුවක් වැනි මුඛ කොටස් භාවිතා කර ශාක සාරය උරා ගනිමින්, කොළ අතු වලින් පෝෂණය වෙයි. මෙම සතුන් විශාල වශයෙන් බෝ වීමෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ශාකයේ ප්‍රාණවත් බව සහ වැඩීම අඩු වෙයි.
ඇපල් කොරපොතු : මෙහිදී පසු කාලීනව දුඹුරු පැහැ වන ප්‍ පථමයෙන් විල්ලුද ස්වාභාවයක් ගන්නා ඔලිව් දුඹුරු පැහැ පැල්ලම් ඇතිවේ. ඇපල් ඵලයේද මෙවැනිම ආකාර ගත් පැල්ලම් ඇති කරයි. පොළව මත ඇති පැරණි ඇපල් පත්රව‍ මත වර්ධනය වන දිලීර මඟින් පැතිරීම සිදුවන අතර වසන්ත ඍතුවේදී පැතිරීම මඟින් නව ඵලදාවට හානි ඇති කරයි.
පුරාණ කැලෑ ආශ්‍රිතව වැවුනු ඇපල් මධ්‍යම ආසියාවට අයත් දකුණු කසක්ස්තානය, චීනය සහ තවත් රටවල් කීපයක් ආශ්‍රිතව වනගත කඳුකර ප්‍රදේශ වලින් සොයා ගෙන තිබේ. ඇපල් විශේෂ වගා කිරිම බොහෝ දුරට කඳුවැටියේ පැත්තකින් පිහිටා ඇති කැලෑ ප්‍රදේශයේ ආරම්භ වී තිබෙ න අතර එය දිගු කාලයක් තිස්සේ වර්ධනය වී ක්‍ර‍මයෙන් ජාන දෙමුහුම්කරණය මඟින් විවෘත පරාගිත බීජ බවට පත් විය. සමඟ සිදුවුන සාර්ථක ජාන හුවමාරුවෙහි ප්‍ර‍තිඵලයක් වශයෙන්, වර්තමානයේ පවතින ඇපල් ට වඩා ට සමාන කමක් දක්වයි.
අභිමත ආවේණික ලක්ෂණ වල පරාසයක් ඇති කරමින් දැනට 7500 ට වඩා හඳුනා ගත් ඇපල් වගාවන් දක්නට ලැබේ. වෙනස් වගාවන් විවිධ රස වලින් යුත් ඇපල් වගා කරන අතර ඒවා අමුවෙන් ආහාරයට ගැනීමට, ආහාර පිසිමට සහ සයිඩර් නිෂ්පාදනයට භාවිතා කරයි. සාමාන්‍යයෙන් ගෘහස්ථ ඇපල් ව්‍යාප්තිය ශාඛා බද්ධයන් මඟින් සිදු කරන නමුත් කැලෑ ඇපල් ඉතා පහසුවෙන් බීජ මඟින් ව්‍යාප්ත වේ. ඇපල් ගස් සාමාන්‍යයෙන් කාබනික සහ අකාබනික උපක්‍රම වලින් පාලනය කළ හැකි දිලීර, බැක්ටීරියා සහ වසංගත ප්‍ර‍ශ්න වලට නැඹුරුවක් දක්වයි.
ඵලදාව​ ඇපල් ගසේ ප්‍රබේදය අනුව අවුරුද්දදේ විවිධ කාල වලදී සම්පූර්ණතාවයට පත් වෙයි. ග්‍රීස්ම ඍතුවේ ඵල දරන ඇපල් වර්ග , , , , , සහ වන අතර සරත් ඍතුවේ , , , , , , , , සහ ද ශීත ඍතුවේදී , , , , , , සහ ද ඵල දරයි.
ඇපල් ස්වයං පරස්පර විරෝදීතාවයක් දක්වයි. ඵලයක් වර්ධනය වීමට ඒවා අනිවාර්යයෙන්ම දෙමුහුන් පරාගනයට ලක්විය යුතුය. සෑම ඍතුවේම මල් පිබිදෙන සමයේදී ඇපල් වල පරාග සංක්‍ර‍මණය කරන්නන් උපරිම කිරීමට ගස් හොඳින් වැඩේ. බොහෝ විට මෙම කාර්යයට මී මැස්සන් භාවිතා වේ. වාණිජමය තවාන් වල මේ සඳහා යොදා ගනියි. ඇතැම් විට ද මෙම තවාන් වල සිටින නමුත් පරාග ගෙන යාමට ප්‍රමාණවත් සංඛ්‍යාවක් දක්නට නොලැබෙයි.
වර්ෂ 2010 දී ඇපල් ටොන් මිලියන 69 ක් පමණ ලෝකය පුරා ඵල දැරූ අතර එයින් භාගයක් පමණම චීනයේ නිෂ්පාදනය කරන ලදි. දෙවනියට වැඩිම නිෂ්පාදනයක් දක්නට ලැබෙන්නේ ඇමරිකාවේ වන අතර එය ලෝක නිෂ්පාදනයෙන් 6% කට වඩා වැඩි වේ. 2009 දී විශාලතම ඇපල් අපනයනය කරන්නන් චීනය, ඇමරිකාව, පෝලන්තය, ඉතාලිය, චිලි රාජ්‍යය සහ ප්‍රංශය වූ අතර රුසියාව, ජර්මනිය, එංගලන්තය සහ නෙදර්ලන්තය එම අවුරුද්දේ විශාලතම ඇපල් ආනයනය කරන්නන් විය.
1930 පමණ සිට විශ්ව විද්‍යාලයේ අත්හදාබැලීම් ස්ථානය වැදගත් වෙනස් නොවන ඇපල් ප්‍ර‍ගමනයක් හඳුන්වා දුන් අතර ඒවා හා හි වාණිජමය සහ දේශිය පළතුරු වගා යන දෙවර්ගයේම විශාල වශයෙන් වගා කරන ලදි. එහි විශාලතම දායකත්වය '' , '', '', සහ '' හි අඩංගු විය.
ඉතා බරපතලම රෝග ලෙස බැක්ටීරියා ආසාදනයක් වන සහ දිලීර ආසාදන වන සහ කළු ලප දැක්විය හැක. දිගටි ඇපල් සහ ඇපල් පණුවන් යනු ඇපල් ගසට හානි කරන තවත් වසංගත දෙකකි. විශේෂයෙන් සීත ඍතුවේදී තරුණ ඇපල් ශාක, මෘදු පොත්ත ආහාරයට ගන්නා මීයන් සහ මුවන් වැනි සතුන්ගේ ප්‍රහාරයට ලක්වෙයි.
බොහෝ නව ඇපල් වල මුල් දඬු ඇති කරන ලද්දේ 20 වන ශත වර්ෂයේය. එංගලන්තයේ කෙන්ට්හි හිදී දැනට පවතින ඇපල් වල මුල් දඬු විශ්ලේෂණය ආරම්භ කළේය. එය පසුව ආයතනය සහ මධ්‍යස්ථානය සමඟ එකතු වී විවිධ ප්‍රමාණ මට්ටම් වල, රෝග වලට ඔරොත්තු දෙන මුල් දඬු නිපදවූ අතර ඒවා ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත විය.
වර්ෂ 2000 කට වැඩි කාලයක් තිස්සේ ඇපල් වගාවේදී ගසේ ප්‍ර‍මාණය පාලනය කිරීමට මෙම මුල් දඬු යොදා ගෙන තිබේ. ආසියාවෙන් අහම්බයක් ලෙස කුරු මුල් දඬු හමුවන්නට ඇත. මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් රජු විසින් මෙම කුරු ඇපල් ගස් ග්‍රීසියේ නගරයට යවා වල පවත්වාගෙන ගොස් තිබේ.
පුරාණ ග්‍රීසියේ, ඇපල් දෙවඟනට පූජනීය බවත් යමෙකුට ඇපල් ගෙඩියක් විසිකිරීම ආදරය ප්‍ර‍කාශ කිරීමේ සළකුණක් ලෙසත් එවැනි ඇපල් ගෙඩියක් අල්ලා ගැනීම එම ආදරය පිළිගන්නා බව දැක්වීමේ සංකේතය බවත් සළකන ලදි. විසින් සඳහන් කරන ලද ආප්තෝපදේශයක මෙසේ සඳහන් වේ.
"මම ඔබට ඇපල් ගෙඩියක් වීසි කරමි. ඔබ මට ආදරය කිරීමට කැමති නම්, එය රැගෙන ඔබේ කන්‍යා සමය මාත් සමඟ බෙදා ගන්න. නමුත් ඔබේ සිතුවිලි මා එසේ නොවීමට ප්‍රාර්ථනය කරන ඒවා වුවද එය අල්ලා ගෙන කෙටි කාලීන ජීවිතය කෙතරම් සුන්දරදැයි සළකා බලන්න."
ඇමරිකාවේ වාණිජව විකුණනු ලබන ඇපල් වලින් 60% කටත් වඩා නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ වොෂිංටන් වලය. නවසීලන්තයෙන් සහ වෙනත් සෞම්‍ය කාලගුණය ඇති ප්‍රදේශ වලින් ආනයනය කරන ඇපල් සමඟ ඇමරිකාව තරඟ කරන අතර එම තරඟකාරීත්වය දිනෙන් දිනම වැඩිවේ.
ඉක්වදෝරයේදී ඇපල් අවුරුද්ද පුරා පවතින ස්ථිර උෂ්ණත්වය නිසා අවුරුද්දකට දෙවතාවක් ඵලදාව ලබා ගත හැකි ඉතා උස් ප්‍රදේශ වලට හුරු කරනු ලබයි.
1980 වර්ෂයේදී සමාගමක ස්වභාවය යන සංකල්පය කළමනාකරණයට අනුව ගත් කල “මිනිසා” ඉදිරියට ආවේය. ඒ අනුව වටහා ගන්නා ලද්දේ විවෘත මනසකින් යුතුව ගුණාත්මකභාවයට ප්‍රවේශ වීම පිණිස කළමනාකරුවන් සංවර්ධනාත්මක ක්‍රියා මාර්ග ගන්නේ නම් සාර්ථකභාවය ළඟාකර ගත හැකි බවය.
නිෂ්පාදන හා ඉදිකිරීම් කටයුතුවලදී මෙම ව්‍යාපාරික ක්‍රමවේද 9000 මාලාව තුළ අන්තර්ගත ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන් මඟින් නිර්වචනය කරන ලද ගුණාත්මක තත්ව සහතිකය සඳහා වන මොඩලයන්ට සහ ගුණාත්මක පද්ධතීන් සඳහා වන විශේෂීකරණයන්ට සමාන විය හැකි ය.
මේ දක්වා සමාගමේ ගුණාත්මකභාවය පද්ධතිය තුළ ක්‍රියාත්මක වූයේ ප්‍රධාන ගුණාත්මක ගැටලු පාලනය නොකල වෙළඳසැලේ පරීක්ෂා කිරීමේ ක්‍රියාවලියෙනි. මෙය මෑත කාලීනව ගුණාත්මක තත්ව සහතිකය හෝ සමස්ත ගුණාත්මක පාලනය දක්වා පැමිණියේ ය.
මෙයට පෙරලා ගුණාත්මක කළමනාකරණ ක්‍රමවේදයන්ගෙන් උදව් ලැබෙන අතර ඒ සඳහා නොයෙකුත් ව්‍යාපාර ක්‍රම ඇතුළත් විය හැකිය.
සංඛ්‍යා ලේඛන අනුව ‍හෝ ගුණාත්මක යෙදවුම් යොදා තිබිය දීත් වෙළඳ පරිහානියක් සිදුවෙමින් පවතින අවස්ථාවකදී පරීක්ෂා කොට පාලනයක් කිරීම උදෙසා සමස්ත තත්ව පාලනය ඉතා වැදගත් වේ.
මෙහි ගුණාත්මක සංවර්ධන ක්‍රියාවලියක් ඇතුළත් වන අතර මෙය ඕනෑම ක්‍රියාකාරකමක් සඳහා යොදාගත හැකිවේ.සහජයෙන්ම චර්යාමය ආකාරයක් තහවුරු වන අතර එය ගුණාත්මකභාවය ලබා ගැනීමටද උපකාරීවේ.
ගුණාත්මක කළමනාකරණයක් සඳහා මෙහි සඳහන් වන ප්‍රවේශයන් මේනිසා නිෂ්පාදන කාර්යයේදී පමණක් නොව සියළු ව්‍යාපාර සඳහාද අදාළ වේ.
ඓතිහාසික හේතුන් නිසා සබ්මැරීන බෝට්ටු ලෙසද හැඳින්වේ. මෙයට හේතුව නැවකින් මුහුදට හෙලන යාත්‍රා බෝට්ටු ලෙස හැඳින්වීමයි. මුල් සබ්මැරීන දියත් කෙරුනේද මේ ආකරයටයි.
ඉංග්‍රීසි යෙදුමක් වන යු බෝට් යන්න හටගෙන ඇත්තේ ජර්මන් බසින් සබ්මැරීනයට යොදන නම අධාරයෙනි. '-', යන්නේ අදහස වන්නේ මුහුද යට බෝට්ටුව යන්නයි.
මහසෙන් රජු -මින්නේරිය වැව, කවුඩුළු, හුරෑළු, මහගල් කඩවල, මහකණදරා, මාමිණියා වැව ඇතුළු වැව් 16ක් ඉදි කර ඇත.විශාලතම වාරි කර්මාන්තය වන්නෙ අක්කර 4670ක භූමියක් වැසී යන පරිදි සැතපුම් 1.25ක් දිග වැව් බැම්මකින් යුත් මින්නේරිය වැවයි.
ධාතුසේන රජු -කලා වැව, මානවත්තු හෙවත් යෝධ වැව ඇතුළු වැව් 18ක් ඉදි කර ඇත.විශිෂ්ඨතම නිර්මාණය වන්නේ අක්කර 6380ක භූමියක් වසා ගත් සැතපුම් 3.75ක් දිග වැව් බැම්මකින් යුත් කලා වැවයි.
යෝධ වැවේ ඇති විශිෂ්ඨත්වය වනුයේ සැතපුම් 7ක් දිග අඩි 14ක් උස වැව් බැම්ම සම්බන්ධ කිරීමට ස්වාභාවික කඳු පන්තීන් දෙකක් නොමැති වුවත් වැව් බැම්ම අර්ධ කවාකාර බැමි දෙකක් ලෙස නිමවා වැවක් ඉදි කිරීමට ලාංකීය වාරිකාර්මික ශිල්පීන් සමත්ව ඇති බැවිනි.
දෙවන අග්බෝ රජු - කන්තලේ වැව, ගිරිතලා වැව, බලාහස්ස වැව ඉදි කර ඇත.මේ අතරින් කන්තලේ වැව ලංකාවේ ගැඹුරැතම වාරි කර්මාන්තය ලෙස සැලකේ.එහි වැව් බැම්මේ ඇතැම් ස්ථානයක උස අඩි 52.5ක් පමණ වේ.
පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජු - පරාක්‍රම සමුද්‍රය, තෝපා, දුඹුතුළු, එරබදු, පරාක්‍රම තටාක, මහින්ද තටාක, පරාක්‍රම සාගර, ඒකහවාපී වැව ඇතුළු මහ වැව් 163ක් හා කුඩා වැව් 2376ක් ඉදි කර ඇත.මොහුගේ විශිෂ්ඨතම නිර්මාණය වන්නෙ පරාක්‍රම සමුද්‍රයයි.අක්කර 5350ක භූමි ප්‍රදේශයක් යටවන පරිදි නිර්මිත එහි බැමමේ දිග සැතපුම් 8.5ක් පමණ බවත් උස අඩි 40ක් පමණ වන බවත් සදහන්ය.
ඉංජිනේරුවන් සතු වූ බැව් පැහැදිලිය. මීට අමතරව මේ කාලයේදීම පොකුණු නිමවා ඊට පොළව යටින් ජලය ගෙන යාමේ උමං ජල මං ක්‍රමයක් පැවති බවටද සාක්ෂි වේ. එය වංශ කතාවෙහි "ජල මාතිකා ” යනුවෙන් දක්වා තිබේ. මේ අනුව අපගේ ඇළ මාර්ග ඉදිකිරීමේ තාක්ෂණය එවකටද ඉතා දියුණු මට්ටමක පැවති බවට පසක් වේ.
මෙකී වාරි නිර්මාණයන් ඉදි කිරීමෙන් පමණක් නොනැවතුණු රජවරැ ඒවායේ නඩත්තුව සඳහා වෙනමම නිලධාරීන් පත් කළ අතර වැව් ජලයට ලබා ගත් බදු මුදල් වලින් ඒවා නඩත්තුවට අවශ්‍ය මුදල් ප්‍රමාණයන්ද වෙන්කරන ලදී.වැව් නඩත්තුවට හා ඒවා භාරව පත් කළ නිලධාරීන් අතර ,
යන නිලධාරීන් සිටි බව සදහන් වේ.එසේම වැවෙන් ලබාගත් ජලය සඳහා උදක භාග හෙවත් දකබක, දකපති, මතර මජිබකපති යන බදු වර්ග අය කරගත් බැව් සෙල් ලිපි සාක්ෂි දරයි.මෙය මුදලින් නැතිනම් අස්වැන්නෙන් කොටසක් ලෙස අය කරගත් බැව් සදහන් වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ අතීත වාරි නිර්මාණයන්හි වූ විශිෂ්ඨත්වය විදේශිකයන් පවා ඉහළින් අගය කොට ඇත.ඒ බැව් පහත ප්‍රකාශයෙන් පවා පැහැදිලි වේ.
"යුරෝපයේ නිසි ශීලාචාරකමක් ඇතිවන්නට ශතවර්ෂ ගණනාවකට පෙර උපන් ආර්යය වර්ගයා විසින් නිපදවන ලද දේවල් බලා පුදුමයට පත් වන්නට යුරෝපීයන්ට සිදු වී තිබේ.ලක්දිව ගොවිතැනට ජලය සැපයීම කර තිබෙන වැව් කර්මාන්තය ගැන පරීක්ෂා කර බැලීමේදී පුරාණ වැව් බැදීමේ තාක්ෂණය විස්මය ජනක බැව් කිව යුතුය.සිංහල ඉංජිනේරැවන්ගේ වැඩ අප විසින් කරනු ලබන පැනමා ඇළ බැදීමේ වැඩට සංසන්දනය කර බැලීමේදී එම වැඩ පෙර සිංහල ඉංජිනේරැවන්ට ළමයකුගේ ක්‍රීඩාවක් මෙන් වැටහෙනවා ඇත."
පුරාවිද්‍යා සාක්ෂි මත තහවුරැ කරගන්නා ලද වාරි නිර්මාණයන් මෙපමණ වූවත්, ඊට වඩා විශාල ප්‍රමාණයක් වැව් ලක්දිව ඉදිවන්නට ඇත.නමුත් ඒවා පිළිබදව සඳහන් නොවන්නට ඇත්තේ ඇතැම් විට ඒවා රාජ්‍ය අනුග්‍රහය මත ඉදි නොවීම හෝ ඉදි කළ නිර්මාණයන්ගේ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක විනාශ වී යාම නිසාවෙනි.ලංකාවේ අතීත රාජධානි මාරැවීමේදී විශේෂයෙන් පොළොන්නරැ යුගයෙන් පසු රාජධානි ඉතා සීමිත වූ කාලයක් පැවතීම නිසා පසු යුගයන් තුළ එතරම් විශාල වාරි නිර්මාණයන් සිදු නොවුණි.
මහසෙන් රජු - අනුරාධපුර යුගයේ විශාලම ප්‍රමාණයේ වැවි ඉදි කිරීමේ ආරම්භකයා හැටියට සැලකෙන මහසෙන් රජගේ කාලයේදී ඉදිවූ කවුඩුළු වැව සඳහා පබ්බත ඇළ නම් වූ ඇළ මාර්ගයක් ඔස්සේ ජලය ලබාගත් බව දැක්වේ. මීට අමතරව තලවතු ඇළ නම් වූ විශාල ඇළ මාර්ගයක් මොහුගේ රාජ්‍ය අනුග්‍රහය මත ඉදි වූ බවත්, වසභ ඉදිකළ ඇළහැර ඇළ මින්නේරිය දක්වා දීර්ඝ කිරීමක් සිදු විය.
අමුණු ඉදි කිරීම බොහෝ විට වැව් තැනීම සඳහා යොදා ගත් අතර විශේෂයෙන් වැවකට ජලය ලබා ගැනීමේදී ගංගාවක් හරස් කිරීම සඳහා අමුණු ඉදි කළේය. ඇතැම් අවස්ථා වල අමුණක් ඉදි කරමින් ස්වභාවික ගංගාවක දිශාව වෙනස් කරමින් වෙනත් ප්‍රදේශයකට ජලය ලබා ගත් අවස්ථාද ඇත. අපගේ අවධානය මීලඟට යොමු වන්නේ අපගේ අතීත ඇළ මාර්ග හා අමුණු නිර්මාණයන් පිළිබඳව විමසා බැලීමටයි.
මූලිකවම ලංකාවේ අනුරාධපුර යුගය හා පොළොන්නරැ යුගයන්හිදී වාරි කර්මාන්තය වේගයෙන් සංවර්ධනය වූ අතර රාජ්‍ය මැදිහත් වීමද ඒ සදහා නොමදව හිමි විය.එකී අවධීන් පහත පරිදි පෙළගැස්විය හැක.
මේ අාකාරයට මූලිකවම අතීත රාජ්‍ය මැදිහත්වීම ඔස්සේ සංවර්ධනයට පත් ලක්දිව වාරි කර්මාන්තය තුළ ඉදි වූ නිර්මාණයන් මූලිකවම කොටස් කිහිපයකට වර්ග කළ හැක.
පණ්ඩුකාභය රජුගෙන් ඇරඹි ලක්දිව වාරි කර්මාන්ත ඉතිහාසය එතැන් පටන් විවිධ රාජ්‍ය අනුග්‍රහයන් යටතේ සංවර්ධනය විය.එය සැකෙවින් මෙසේ පෙළගැස්විය හැක.
තම පාලන ප්‍රදේශ පුළුල් කර ගැනීමට අවශ්‍යව සිටි පෘතුග්‍රීසීන්ගෙන් පළිගැනීම සඳහා සිංහල රජු විසින් ලන්දේසීන් ප්‍රයෝජනයට ගන්නා ලදී. ලන්දේසීන්ගේ පැමිණීම පෘතුග්‍රීසීන්ට සතුරන් දෙදෙනෙකු සමග ගණු දෙණු කිරීමක් වූයේය. අවසානයේ ලන්දේසීන් සමග ගිවිසුමකට බැඳීමට පෘතුග්‍රීසීන්ට බල කෙ‍රිණි. එහි අර්ථය වූයේ විවෘත ආර්ථිකයට එළඹීමයි. අවසානයේ පෘතුග්‍රීසීහු ලංකාව අත හැරදා ගිය අතර ඉතිහාසය රොඩු ගොඩක් බවට පත් වූහ.
ලන්දේසීහු ඔවුන්ගේ ප්‍රදේශ පාලනය කිරීම හා පුළුල් කිරීම ඇරඹූහ. මෙහිදී මහනුවර රජු තමනට උදව් ලබා ගැනීම සඳහා වෙනත් පාර්ශවයක් සෙව්වේය. මේ සඳහා ඔහු හැරුණේ ප්‍රංශය දෙසටය. අවසානයේ ඉංග්‍රීසීන් විසින් උපායශීලීව ලන්දේසි පාලන ප්‍රදේශ ලන්දේසීන්ගෙන් ලබා ගන්නා ලදී. ඒ නැපෝලියානු යුද්ධ කාලයේදීය.
ලන්දේසීහු ඔවුනට එරෙහිව යුද්ධ කළ නරකම සතුරන්ගේ එකෙකු වූ පෘතුග්‍රීසීන්ට අවස්ථාව දුන්හ. එපරිදි ඔවුනට ස්වදේශික ජනතාවගේ බධා කිරීමකින් තොරව ලංකාව යටත් කර ගැනීමට හැකි විය.
පෘතුග්‍රීසී පාලනය හැම විටම සීමා වී තිබුණේ මුහුදු බඩ පළාත්වලටයි. ඔවුන්ගේ ආගමට හරවා ගත් බොහෝ මිනිසුන් ධීවරයෝ වූහ. ඔවුන්ගේ බලයේ කොඳු නාරටිය වූයේ එයයි.