polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
චූල හත්ථි පදෝපම සූත්‍රය පිළිබදව ස්වල්ප විග්‍රහයක් කළහොත්, මෙම සූත්‍රයෙන් අප ලොව්තුරා බුදු පියාණන් වහන්සේගේ සම්‍යක් සම්බුද්ධ භාවයත්, ධර්මයෙහි ඇති සත්‍ය භාවයත්, සංඝයා වහන්සේලා සතු අප්‍රමාණ ගුණ මහිමයත් හා ත්‍රිවිද රත්නයේම ඇති අති ශ්‍රේෂ්ඨත්වයත් පෙන්වා දෙයි.
තවද පොසොන් පුන් පොහොය දිනයේ දී සිදුවූ සුවිශේෂීවු සිදු වීම් කිහිපයකි. ඉන් එකක් නම් අප මහ ලොව්තුරා බුදු පියාණන් වහන්සේ බුදු වී සිව්වන සතියේ “රුවන්ගෙයි” වැඩහිඳිමින් ධර්මය මෙනෙහි කරන බුදු පියාණන්ගේ ශරීරයෙන් ප්‍රථම වරට සවනක් ඝණ බුදුරැස් විහිදීමද, ලක්දිව ප්‍රථම මහණ උප සම්පදාව වන “භණ්ඩුක” උපාසක මහණ උප සම්පදාවද මෙම උතුම් පොහොය දිනදී සිදු විය.
පෘථිවියෙන් පිටත එනම් වෙනත් ග්‍රහලෝකයක,උපග්‍රහයෙකු මත නැතිනම් ග්‍රහකයක ජීවයක් පවතීනම් එය පිටසක්වල ජීවය ලෙස හඳුන්වයි.මෙ‍ම ජීවීන් අප මෙන්ම මහා ජීවීන්ම වීම අවශ්‍ය නොවේ.එනම් අභ්‍යවකාශයේ පවතින දූව්ලි අංශුවක් මත ඇතිවන ජීවයක් වුවත් පිටසක්වල ජීවය ලෙස අර්ථකතනය කිරීමට පුළුවන.
ව්‍යුහමය සහ කෘත්‍යමය වශයෙන් ජීවයට දායක විය හැකි මහා අණු තැනිය හැක්කේ මූලද්‍රව්‍ය වලින් කාබන්, බෝරෝන්, නයිට්‍රජන්,සිලිකන් සහ පොස්පරස් වලට පමණි. පෘථිවියේ ජීවය කාබන් මත ගොඩ නැගුනද පිටසක්වල ජීවයක් ඉහත මූලද්‍රව්‍ය මත ගොඩනැගිය හැකිද?
බෝරෝන් මූලද්‍රව්‍ය‍ට තැනිය හැක්කේ සීමිත බන්ධන ගණනකි.එසේම එවැනි සංයෝගවල ස්ථායීතාව අඩුය. නයිට්‍රජන්හි නයිට්‍රජන් අණුවේ බන්ධන ස්ථායීතාව ඉතා වැඩි බැවින් තැනෙන කුඩා දාමයක් වුවත් පහසුවෙන් වියෝජනය වී නයිට්‍රජන් වායුව සෑදීමට වැඩි නැඹුරුවක් දන්වයි. පොස්පරස් වල සහසංයුජ බන්ධනද අඩු ස්ථායීතාවක් දක්වයි.එමනිසා පිටසක්වල ජීවය එම මූලද්‍රව්‍ය තුන මත රඳා නොපවතින බව සිතිය හැක.
ආවර්තිතා වගුවේ එකම කාණ්ඩයට අයත් නිසා සිලිකන් මූලද්‍රව්‍ය‍ කාබන් වෙනුවට හොඳ ආදේශකයක් විය හැකිය.නමුත් ප්‍රමාණයෙන් විශාල වීම නිසා සිලිකන්- සිලිකන් බන්ධන තැනීම කාබන්- කාබන් බන්ධන තැනීම තරම් පහසු නොවන අතර ස්ථායී භාවයද අඩුය.නමුත් සිලිකන් හා ඔක්සිජන් එකතුව තනන මෙතිල් සිලිකෝන වැනි අණු පිටසක්වල ජීවය සඳහා හොඳ අත්තිවාරමක් විය හැක.
එසේම ජීව විද්‍යාත්මක ප්‍රතික්‍රියා සිදුවීමට නම් ජලීය මාධ්‍යයක් අවශ්‍ය වේ.එම නිසා පිටසක්වල ජීවයක් ඇතිවීමට නම් එහි මෙ‍ම සියලු සාධක අන්තර්ගත විය යුතුය.
මීට අමතරව 1997 වසරේ අගෝස්තු 06 දින මෙක්සිකෝවේ සිදුවූ සිදුවීමක් ඉතා සිත් ගන්නා සුළුය.එම වීඩියෝ පටයට අනුව උස ගොඩනැගිල්ලක් අසලින් විශාල වටකුරු පියාඹන පීරිසියක් දිස්වේ.මෙම යානය ගමන් කරන අතර රවුමට කැරකේ.2
ලෝකය පුරා පියාඹන පීරිසි සහ පිටසක්වළ ජීවීන් පිළිබඳව නොයෙකුත් සිදුවීම් වාර්තා වී තිබේ.මධ්‍ය හරහා එළියට නොපැමිණි පර්යේෂකයන්ගේ ඇසට බඳුන් නොවූ තවත් සිදුවීමි අපමණ සංඛ්‍යාවක් තිබිය හැක.වාර්තා වූ බොහෝ සිදුවීම් ද සත්‍ය සිදුවීම විකෘතිව ඉදිරිපත් වන්නට හේතු වී ඇත්තේ බොහෝ දෙනෙකුට ඒ පිළිබඳව ඇති නොදැනුවත් කම නිසාය.ඔබට යම් හෙයකින් පියාඹන වස්තුවක් දැක ගැනීමේ වාසනාව උදාවුවහොත් ඔබ අනුගමනය කල යුතු ක්‍රියා පටිපාටියක් ඇත.
1950 වසරේ මැයි 11 මැක්මින්විලෙ ගමේ ගොවියෙකු ගත් ඡායාරූප දෙකක් පිළිබඳ විද්වතුන්ගේ අවධාණය යොමු විය.බොහෝ දෙනෙකුගේ අදහස වූයේ මෙය සත්‍ය වශයෙන්ම සිදුවූ ඡායාරූපගත කිරීමක් බවය.
1952 දී ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ රැල්ෆ් විසින් ගන්නා ලද අභ්‍යවකාශ වස්තුවද සත්‍ය ඡායාරූපයක් බව පරිගණක තාක්ෂණය භාවිතයෙන් කල විශ්ලේෂණ වලින් සනාථ විය.
මෙවැනි පියාඹන වස්තූ පීරිසියක හෝ බිත්තරයක හැඩයෙන් යුක්තය.දීප්තිය විහිදෙන හිසක් සහිතය.ගමනේ යෙදෙන විට පෘතුවිය සතු කිසිදු යානයක් නිකුත් නොකරන සංඥා එළි නිකුත් කරයි.ඒවායේ වේගය ශබ්දයේ වේගය ඉක්මවන ගුවන් යානා වලටත් වඩා වැඩි නමුත් ශබ්දයේ වේගය ඉක්මවීමේදී සාමාන්‍යයෙන් ඇසෙන ශබ්දය තබා යානයක් මගින් නිකුත් වන ශබ්දයවත් නොඇසේ.
බුද්ධිමත් ජීවීන් ජීවත් විය හැකි ග්‍රහ පද්ධතියක් දරන තාරකා පෘථිවිය ආසන්නයේ පිහිටා නොමැත.එවැනි තාරකාවකට ඇති දුර පෘථිවියේ සිට ආලෝක වර්ෂ දස දහස් ගණනක් විය හැක.එමනිසා එම තාරකාවක සිට පෘථිවිය‍ට පැමිණීමේදී අති විශාල දුරක් ගෙවා පැමිණිය යුතුය.
ඔබ විසින් නිරීක්ෂණය කරන ලද වස්තුව හා අවට පරිසරය සංසංදනය කර එහි විශාලත්වය,වේගය ආදිය පිළිබඳව නිවැරදි අවබෝධයක් ලබා ගන්න.
අල්ර්න් නෙයිසර් විසින් 1967 දී විසින් රචිත ග්‍රන්ථයක ප්‍රජානන ම‍නෝ විද්‍යාව ගැන ඇතුළත් කරන ලදී. ඔහුට අනුව ප්‍රජානන මනෝ විද්‍යාව යනු සංඛ්‍යාත්මක පදයන්ගෙන් මානසික ක්‍රියා විස්තර කළ හැකි ගතික තොරතුරු සැකසුම් පද්ධතියක. තවද ඔහු මනස සංකල්පිත ආකෘතීන් බවට උපකල්පනය කරන ලදී. මොහුගේ ‍මෙම මතය “හේතු දැක්වීම” වැනි උසස් මානසික සංකල්පයන්ගෙන් ඔබ්බට මෙම විෂය පථය විහිදී යෑමට උරුමකම් ලබා දෙයි. ඔහුගේ ඥාණය පිළිබඳ අර්ථ දැක්වීම මෙලෙසය.
චර්යාවේ දී මනෝ විද්‍යාව මෙන් නොව විශ්වාසයන්, ආශාවන්, අභිප්‍රායන් වැනි ලක්ෂණ අභ්‍යන්තරික මානසික තත්වයක් ඇති බව පැහැදිලිවම පිළි ගනී.
එක්සත් රාජධානිය සංවර්ධිත රටක් වන අතර එය දළ ‍ජාතික නිෂ්පාදිතය අතින් ලොව හයවැනියට විශාලතම ආර්ථිකයට හිමිකම් කියයි. මෙය ලොව මුලින්ම කාර්මීකරණය වූ රට මෙන් ම 19 ශතවර්ෂයේ හා 20 වන ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේදී ලොව අංක එකේ බලවතා ලෙසද විරුදාවලි ලබා තිබුණි. නමුත් ලෝක යුද්ධ දෙකේ දී සිදුවූ අලාභ හානි සහ 20 වැනි සියවස අගභාගයේ බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය කඩාවැටීමත් සමග එක්සත් රාජධානියේ ගෝලීය බලපෑම අඩු විය.
කට වහරේ එක්සත් රාජධානිය හැදින්වෙන මහා බ්‍රිතාන්‍ය හා උතුරු අයර්ලන්ත එක්සත් රාජධානිය යනු යුරෝපයට අයත් මහා බ්‍රිතාන්‍ය දූපත හා අයර්ලන්ත දූපතේ උතුරු කොටස ආවරණය කෙරෙන රටකි. මෙයට එංගලන්තය, ස්කොට්ලන්තය, වේල්සය හා උතුරු අයර්ලන්තය යන රටවල් ද මෑන් දූපත් හා චැනල් දූපත් ද අයත් වේ. අගනුවර: ලන්ඩනය. රජ බස: ඉංග්‍රීසි. ව.කි.මි. 244,129ක් තරම් මෙම රටෙහි 1991 වසරේ දී ජනයා 55,700,000ක් විසූහ.
ඔහු ශ්‍රී ලාංකේය සිනමා ඉතිහාසයේ කිරුළු පැළඳි රජෙකු ලෙස ප්‍රචලිතව සිටින අතර කිරුළු පැළඳි සිනමා වීරයන් තිදෙනා අතරින් මිය ගිය දෙවැන්නා ඔහුය. (මිය ගිය පළමු සිනමා රජු ගාමිණී ෆොන්සේකා වන අතර තිදෙනාගෙන් අවසන් වරට මිය ගියේ ටෝනි රණසිංහ ය. 1966 දී ඔහු ෆිල්ම්ෆෙයාර් සිනමා උළෙල සඳහා සහභාගී වූ පළමු ශ්‍රී ලාංකික නළුවා බවට පත්විය.
2020 සැප්තැම්බර් 21 වන දින, ජෝ අබේවික්‍රම මහතාගේ 9 වැනි ගුණ සමරුව වෙනුවෙන් විශේෂ සමරු උත්සවයක් පවත්වන ලදී. එය ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාව විසින් සංවිධානය කරන ලද අතර සවස 6 ට ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථා ශ්‍රවණාගාරයේදී පැවැත්විණි. උත්සවයෙන් පසු ඔහුගේ ජනප්‍රිය චිත්‍රපටයක් වන තුං මං හන්දිය තිරගත විය.
‘සමහර අය කියන්න පුළුවනි රඟපෑම ගැන මේ තරම් දැනුමක් ඇති අයෙක් තුට්ටු දෙකේ චිත‍්‍රපටවල රඟපෑ එක වැරදියි කියලා. එවායේ රඟපෑවේ ඇයි කියලා ශිෂ්‍යයන් පවා මගෙන් අහනවා. ඒ මගේ ගමනේ ආරම්භය. ඒ සියලු කඩුළු පැනලා තමයි මම මේ තත්ත්වයට ඇවිත් ඉන්නේ. රඟපාන්න හොඳ චිත‍්‍රපට ලැබෙන තුරු බලා සිටියා නම් මම තවමත් බලා ඉන්නවා. කවුරුවත් මා ගැන කතා නොකරන්න, කවුරුවත් මගෙන් මෙහෙම ප‍්‍රශ්න නොකරන්නත් ඉඩ තිබුණා’.
අනූපම් හෝ කිරන්, සිකන්දර් තම පුතු බව පවසමින් ඔහුට අනවශ්‍ය ජනප‍්‍රියත්වයක් හෝ ප‍්‍රචාරයක් ලබා දෙන්නට උත්සාහ කළේ ද නැත. ‘මම කලබල වන්නේ මගේ පුතා ඉක්මනින් ජනප‍්‍රිය නොවුණා කියලා නම් නෙවෙයි. ඔහු අදක්ෂ නළුවකු බව පෙනුණා නම් මම කලබල වෙනවා. ජනප‍්‍රිය නොවුණත් ඔහු රංගනයේ දක්ෂ අයකු බව සනාථ කර ඇති නිසා මම සතුටින් ඉන්නවා’. අතිශය සංකීර්ණ චරිත රඟපෑවද, අනූපම් වඩාත් කැමති විකට චරිත රංගනයටය.
එම චිත‍්‍රපට කෙසේ වෙතත් ඒවායේද ඔහුගේ රංගනයන් ඉහළ මට්ටමක තිබිණි. දුෂ්ට චරිත වේවා, විකට චරිත වේවා ඕනෑම ආකාරයක සංකීර්ණ චරිත වේවා ඒ හැමෙකකටම ඉහළම සාධාරණය ඉටු කර ඇති මේ බොලිවුඩ් නළුවා අනූපම් කර්ය. ජනප‍්‍රිය රැල්ලේ චිත‍්‍රපට රසිකයන් පවා අනූපම් නොහඳුනන්නේ නොවේ. ඔහු එම ජනප‍්‍රියත්වය ලබාගෙන ඇත්තේ තමන් සතු විශිෂ්ට රංගන ප‍්‍රතිභාව නිසාවෙනි.
‘මම විකට චරිත රංගනයට වඩාත් කැමති ඒවාට පෙ‍්‍ර්ක්ෂක ප‍්‍රතිචාර ඒ වහා ලැබෙන නිසායි. අනෙක් අතට මම කැමතියි මිනිසුන් හිනස්සන්න. කෙනෙක් අඬනවාට වඩා හිනැස්සවීම අමාරුයි. අද ලෝකයේ පවතින දේවල් අනුව මිනිසුන්ට හිනාවීම පවා ඉක්මනට අමතක වී යන්නට පුළුවනි. එහෙම කාලයක ඔවුන් හිනස්සවන්න ලැබීම මම සළකන්නේ මගේ වාසනාවක් හැටියට’.
අනූපම් ගේ බිරිය කිරන් කර් ද බොලිවුඩ් සිනමාවේ නිළියකි. ඇය ද විශිෂ්ට රංගන ශිල්පිනියක ලෙස පිළිගැනෙයි. ඔවුන්ගේ පුත‍්‍රයා සිකන්දර් කර් ද චිත‍්‍රපට නළුවෙකි. සමර් 2007 හා වුඩ්ස්ටොක් විලා යන චිත‍්‍රපටවල රඟපාමින් ඔහු බොලිවුඩයට පිවිසිය ද ඔහුට රන්බිර් කපූර්ට හෝ සෝනම් කපූර්ට තරම් ජනප‍්‍රියත්වයක් ලැබුණේ නැත.
1955 මාර්තු 7 දා උපන් අනූපම් කර් ගේ පළමු රංගන පාඩම එම අනුකරණයයි. පසුකාලීනව රංගනය කෙරේ සිත යොමු කළ ඔහු ඉන්දියාවේ ජාතික නාට්‍ය පාසලෙන් රඟපෑම හැදෑරුවේය. ඉන්දියාවේ වාරණ මණ්ඩලයේ සභාපතිවරයා ලෙස කලක් කටයුතු කළ ඔහු ජාතික නාට්‍ය පාසලේ ජ්‍යෙෂ්ඨ ආචාර්යවරයකු ද වෙයි.
මෑතකදී ත‍්‍රස්තවාදය පසුබිම් කර ගත් ‘අ වෙන්ස්ඩේ’ නමැති චිත‍්‍රපටයේ ඔහු රඟපෑවේ භාරතයේ තවත් විශිෂ්ට රංගන ශිල්පියකු ලෙස පිළිගැනෙන නස්රුදින් ෂා සමඟිනි. බොහෝ විචාරකයන් පවසන්නේ අනූපම් හා නස්රුදීන් එම චිත‍්‍රපටයේ අතිශය උසස් මට්ටමේ රංගනයන්හි නියැළෙන බවය.
‘මම පහළ මධ්‍යම පාංතික පවුලක උපන් කෙනෙක්. මම ඉගෙනුමට දක්ෂ වුණේ නැහැ. කී‍්‍රඩාවට දක්ෂ වුණා. පාසලේ දඩබ්බර ශිෂ්‍යයෙක් හැටියට ප‍්‍රකට වුණ මම මගේ ගුරුවරුන්ව, මවුපියන්ව අනුකරණය කළා’.
‘ජිම් කැරි, පීටර් සෙලර්ස් හා ස්ටීව් මාර්ටින් වැනි නළුවන්ට මා ඉතාමත් කැමතියි. එහෙත් එදා මෙදාතුර ලෝකයේ බිහි වූ අග‍්‍රගන්‍යම විකට නළුවා චාලි චැප්ලින්. ඒ ගැන විවාදයක් නැහැ’.
ඔහු ජනප‍්‍රිය සිනමාවට මෙන්ම සම්භාව්‍ය සිනමාවටද නැතිවම බැරි නළුවෙකි. තමන් තුට්ටු දෙකේ චිත‍්‍රපට රැසකද රඟපෑ බව ඔහු පිළිගනියි.
"1963 නොවැම්බර් 19 වැනි දින විජයානන්දට විද්‍යොදය විශ්ව විද්‍යාලයේ උපාධි ප්‍රධානෝත්සවයේදී සාහිත්‍ය සූරී සම්මාන උපාධිය පිරිනැමිණි.යළිත් 1965 පැවති මැතිවරණයෙන් ජයගත් විජයානන්දට ස්වදේශ ඇමති පදවිය පිරිනැමිණි.1970 මහ මැතිවරණයෙන් ඔහු ජය ගත්තද යළි 1977 මහ මැතිවරණයේදී ඔහු පරාජයට පත් විය.එමගින් පසුබට නොවූ විජයානන්ද ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට හා අභියාචනාධිකරණයට ගොස් තමා වෙනුවෙන් තර්ක කර දිනුවේය.1986 දී ජේ. ආර් ජයවර්ධන රජයේ සමුපකාර අමාත්‍ය පදවියට ඔහු පත් විය.
"1933 දී"රුහුණු හඩ" නමින් පුවත්පතක් පළ කල ඔහු එහි කතුවරයා‍,සෝදු පත් කියවන්නා ,ප්‍රකාශකයා මෙන්ම බෙදාහරින්නා ද වූයේය.
ඕසෝන් ස්ථරය ඇති විම හා පෘර්‍ථවිය මත ජිවය ආරම්භ විම අතර ඝෘජු සම්බන්ධතාවක් ඇත.පෘර්‍ථවිය ආරම්භයේ සිට වර්ෂ බිලියන 4.6 ක් පමණ වනතුරු වායු ගෝලයේ ඕසෝන් වියන නිර්මාණය වී නොතිබුණි. එම නිසා ජිවයට තර්ජනයක් වූ පාරජම්බුල කිරණ වලින් නැහැවෙමින් තිබුණු
පෘථිවි පෘෂ්ඨයට ජිවය පැමිණිමට නොහැකි විය.ඵබැවින් ජිවින් සීමා වුයේ සාගරයේ ඉතා ගැඹුරු .කොටස් වලටය.අධික ශක්තියකින් යුත් කිරණ සාගරයේ නොගැඹුරු ප්‍රදේශ කරා ද ගමන් කරන බැවින් ඵම කලාප ද ජීවය රහිත කලාප විය. ප්‍රභාසංශ්ලේශණය කර ආහාර නිපදවන ජිවින් බිහි වුයේ
වසර මිලියන 600කට පෙරය.ඵහිදි ලැබුණු ඔක්සිජන් නිසා වායු කලාපයේ ඕසෝන් නිපදවිම සිදුවිය.මෙම ක්‍රියාවලිය වසර දශලක්ෂ ගණනක් සිදු වි අහිතකර පාරජම්බුල කිරණ කපා හරින ඕසෝන් වියන නිර්මාණය විය.මේ ආකාරයට පාරජම්බුල කිරණ පතිත වන ප්‍රමාණය අඩු විමත් සමඟ භූ තලය
පුරා ජිවය ව්‍යාප්ත විය.මේ අනුව වැඩිපුර ඔක්සිජන් නිපදවිම තුලින් ජිවින්ට හිතකර වායු ගෝලයක් පරිවර්ති ගෝලය තුල නිර්මාණය කරන අතර ඕසෝන් වියනත් ස්ථර ගෝලයත් නිර්මාණය විය.ඕසෝන් වියන පෘථිවිය මත ජිවියා රකින පළිහකි. ස්ථර ගෝලය, ලෝක කාලගුණික හා දේශගුණික තත්වය අද තිබෙන තත්වයට පත් කිරිමට හේතු වි ඇත.
ඉහළ වායු ගෝලයේ ඇති ඔක්සිජන් අණු හිරු වෙතින් එන පාරජම්බුල කිරණ සමග ක්‍රියා කර අධික ශක්තියකින් යුත් මුක්ත ඛණ්ඩක බවට බිඳ හෙළයි.මෙලෙස සෑදුනු එක් මුක්ත ඛණ්ඩක ඔක්සිජන් පරමාණුවක් තවත් ඔක්සිජන් අනුවක් සමග ක්‍රියා කර ඔක්සිජන්පරමාණු තුනකින් යුත් ඕසෝන් අනුවක් සාදයි. එමෙන් ම මෙලෙස සෑදෙන ඕසෝන් - නැමති කිරණ සමග ක්‍රියා කරමින් ඔක්සිජන් මුක්ත ඛණ්ඩක හා ඔක්සිජන් අණුවක් සාදයි. මෙලෙස ඕසෝන් නිපදවීමට හා බිඳ හෙළිමට කිරණ හේතු වේ.
ඇසේ සුද ඇති විම හා ඇස් අන්ධ විම.- ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට අනුව වර්ෂයකට මිලියන 12-15 අතර ප්‍රමාණයක් ඇසේ සුද ඇතිවිම් වාර්තා වේ.මින් 20%ක් සිදු වන්නේඅධික සුර්යාලෝකයට ඇස් නිරාවරණය විම නිසා ය.
ජාන විකෘති විම් හා ඵ් ආශ්‍රිත පිළිකා වර්ධනය විම.- මිනිසාගේ මුලික ගති ලක්ෂණ තිරණය කරන්නේ ජාන යි. ජාන සෑදි ඇති න්‍යෂ්ටික අමිල හා ප්‍රෝටීන් පාරජම්බුල කිරණ වලට සංවේදි වේ.
1985-වියනා සමුළුව පිහිටු විය.(අරමුණ වුයේ ඕසෝන් ස්ථරය ක්ෂය වීමෙන් මානව සෞඛ්‍යට හා පරිසරයටඇති වන අහිතකර බලපැම වලින් ආරක්ෂා වීමයි. රටවල් 185ක් අත්සන් තබන ලදී.)
ඕසෝන් ස්ථරය තුනී විමෙන් පහළ වායු ගෝලයට පාරජම්පුල කිරණ පැමිණ ඵහි ඕසෝන් නිපදවිම සිදු වේ. පහළ වායු ගෝලයේ ඇති ඕසෝන් මිනිසාගේ ස්වසන පද්ධතියට අහිතකරය.
දැඩි හිරු රශ්මිය පවතින ඝර්ම කලාපිය රටවල ඉහළ අහසේ බහුලව නිපදවන ඕසෝන් වායුව, වායුගෝලීය චලනයත් සමග ධ්‍රැව ප්‍රදේශ වලට ගසා ගෙන යයි.
1977-ඵක්සත් ජාතීන්ගේ පරිසර වැඩසටහන හා ලෝක කාලගුණ විද්‍යා සංවිධානය එක්ව ඕසෝන් ස්ථරය පිළිබද සම්බන්ධීකරණ කමිටුව පිහිටුවන ලදි.
ඕසෝන් සිදුරක් යනු, වායු ගෝලයේ යම් ස්ථානයක සමස්ත ඕසෝන් කුළුනේ ඕසෝන් වායු ඝනත්වය ඩොබ්සන් ඒකක 220ට අඩු වු ප්‍රදේශයකි.)
ස්වාභාවික වායු කලාපයේ 3 පිහිටා ඇත්තේ ස්ථර ගෝලයක් ලෙසය. ඵය පොළව මතුපිට සිට 20 හා 50 අතර දුර ප්‍රමාණයක පිහිටා ඇත.
කරාතේ හෙවත් හිස්අත් සටන්ක්‍රමයේ පියා ලෙස තෝ දේ සකුගාවා විරුදාවලි ලබයි.මෙතුමාගේ ප්‍රධාන සිසුවා වන සොකොන් මත්සුමුරා නම් විශිෂ්ඨ ශිල්පියා සකුගාවාතුමාගේ සටන් සම්ප්‍රදාය තවදුරටත් ශක්තිමත්කර ෂූරි සම්ප්‍රදාය ශක්තිමත් කළේය.
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු මැද පළාතේ අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ අනුරාධපුර පූජා නගරයට අයත් පෙදෙසේ පිහිටා ඇති මෙම චෛත්‍යය ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද ස්පර්ශයෙන් අතිපාරිශුද්ධ වූ ස්ථානයක ඉදිකර ඇතැයි සැළකේ. මෙම චෛත්‍යය සාදා නිමවා පූජා කිරීමේදී රහතුන් වහන්සේලා එක්ලක්ෂ අනූදහසක් එම ස්ථානයට වැඩම කර වූ බව ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ. මෙම චෛත්‍යය ඉදි වූ ක්‍රිස්තු පූර්ව 161 - 137 කාලයේදී ලංකාවේ අගනුවර ලෙස පැවතියේද අනුරාධපුරය යි.
ලෝකය පුරා කුඩා රේඩියෝ දුරේක්ෂ 5000 ක් මඟින් මුළු ඛගෝලයම තෝරාගත් සංඛ්යාමත කිහිපයක් ඔස්සේ පරීක්ෂාවට ලක් කිරීම අරමුණු කොට අගස් ව්යානපෘතිය ඇරඹිණ.අරමුණෙන් බොහෝ ඈත්ව ක්රි යාත්මක කෙරුණ මෙම ව්යාණපෘතියට යොදා ගැනුනේ නිරීක්ෂණාගාර 59 පමණි.
ඉන් වසර 6කට පසුව ජර්මානු තාරකා විද්‍යාඥ කි‍්‍රස්ටෝපර් ක්ලේවියස් විසින් මෙම වෙනස අවම කරනු පිණිස සංශෝධිත කැලැන්ඩරයක් නිර්මාණය කර ඉදිරිපත් කරන ලදී. එවකට සිටි වැනි ග්‍රෙගරි අති උතුම් පාප්වහන්සේ විසින් ඉතාමත් සූක්ෂම ලෙස එය පරීක්ෂා කරවා 1582 පෙබරවාරි 24 වැනි දින අත්සන් කළ පාප්වහන්සේගේ ආඥාවක් මගින් ඒ කැලැන්ඩරයට අනුමැතිය දෙනු ලැබීය. අද ලොව පුරා අප කි‍්‍ර.ව. ලෙස මේ දක්වා භාවිත කරන්නේ ඒ කැලැන්ඩරයයි. එය උන්වහන්සේගේ නමින් ‘ග්‍රෙගරියන් කැලැන්ඩරය’ කියා ද හැඳින්වෙයි.
මේ ක‍්‍රමය යටතේ වසන්ත විෂූවයේ වෙනස් කමක් සිදුවන බව පෙනී ගියේ ය. එකල කැලැන්ඩරයේ පූර්ණ බලධාරියා වූ අති උතුම් පාප්වහන්සේ විසින් මෙම වසන්ත විෂූවයේ වෙනස් වීම නිවැරදි කිරීමට එකල සිටි ගණිතඥයන්ගෙන් ඉල්ලීමක් කරන ලදී. වසන්ත විෂූවය යනු පෘථිවිය සුර්යයා වටා යන කක්ෂගත ගමනේ දී සූර්යයා පෘථිවියේ සමකයට ඉහළින් පිහිටන දිනයයි. එය මාර්තු 20 හෝ 21 දිනට යෙදේ. මෙවැනි අවස්ථා දෙකක් ඇත. අනෙක් අවස්ථාව සැප්තැම්බර් 22 හෝ 23 දිනට යෙදේ.
දැනට අප විසින් භාවිත කරනු ලබන සම්මත දින දර්ශනය වූ ග්‍රෙගරියන් කැලැන්ඩරයට ප‍්‍රථම භාවිත වූයේ ජුලියන් කැලැන්ඩරයයි. ඒ ජුලියන් කැලැන්ඩරයට අනුව වසරකට දින 365.25ක් විය. එම 0.25 ඉතිරිය ද නිවරද කර ගැනීම පිණිස සෑම වසර හතරකම එක් දිනක් බැගින් අධික අවුරුද්දක් ලෙස නම් කොට එම දිනය පෙබරවාරි මාසයට එකතු කර නිවරද කර ගන්නා ලදී.
ඉතාලි වෛද්‍යවරයකු මෙන්ම ගණිතඥයකු ද වූ ඇලෝසියස් ලිලියස් විසින් පෘථිවියේ එක් කක්ෂයක් සම්පූර්ණ කිරීමට ගත වන කාලය දින 365.25ක් නොව දින 365 පැය 5 විනාඩි 49 තත්පර 12ක් බව පෙන්වා දුන්න ද වසන්ත විෂුවය ඇති වෙනස නිවරද කිරීමට පියවර නොගැනිණ. එහෙත් ආසන්න වශයෙන් පෘථිවි කක්ෂයේ ගමන් කාලය මිනිත්තු 11කින් අඩු බව තහවුරු වී තිබුණි.
අධික අවුරුද්දක් යනු වසරේ දවස් 366ක් සහිත එමෙන්ම පෙබරවාරි මාසයට දින 29ක් ඇති වසරකි. යම් වසරක් අධික අවුරුද්දක් ද යන්න සොයා ගැනීමේ පහසුම ක‍්‍රමය එම ඉලක්කම් දෙක 4න් බෙදීමය. එසේ බෙදූවිට ඉතිරි නොවී බෙදෙන්නේ නම් එය අධික අවුරුද්දකි. නිදසුනක් හැටියට 2012 වසර අධික අවුරුද්දකි.
අධික අවුරුද්දක් පිළිබඳව ඉහතින් දැක්වූ හැඳින්වීම සියයට සීයක් නිවැරදි නොවේ. හරියටම නිවැරදිව කිවහොත් සෑම වසර 400කට වරක් අධික අවුරුද්දක් අත හැර දමනු ලැබේ. ඒ අනුව කි‍්‍ර.ව. 1900 වසර අධික අවුරුද්දක් නොවූ අතර කි‍්‍ර.ව. 2300 වසර ද අධික අවුරුද්දක් නොවනු ඇත.
ළමා අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව අණ පනත් පැනවීම යටත් විජිත යුගයේ සිටම දක්නට ලැබුණු අතර වර්ෂ 1883 දී මුල් වරට සංග්‍රහ කරන ලද දණ්ඩනීති සංග්‍රහයේ ළමුන්ගේ ආරක්ෂාව පිළිබදව ප්‍රතිපාදන දැක්වේ. දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 75 සහ 76 වගන්ති අනුව වයස අවු:8ට අඩු දරුවකු විසින් කරනු ලබන ඕනෑම ක්‍රියාවක් හෝ ප්‍රමාණවත් ලෙස පැසුණු බුද්ධියක් නොලත් වයස අවු: 8 ට වැඩි නමුත් 12 ට අඩු දරුවකු විසින් කරනු ලබන කිසිදු ක්‍රියාවක් නීතිය අනුව අපරාධයක් ලෙස නොසැලකේ.
එමෙන්ම වයස අවු:12ට අඩු දරුවකු දෙමාපියන්ගෙන් කෙනෙකු හෝ භාරකරුවකු විසින් අතහැර දැමිම දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදක් වේ. ළමා ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් වැදගත් වන තවත් පනත් වන අතර ,1939 දී පනවන ලද ළමුන් හා තරුණයන් පිළිබදව ආඥා පනතද, 1956 අංක 47 දරණ ස්ත්‍රීන්, තරුණ හා ළමුන්ගේ ශ්‍රමය ලබා ගැනීම වැලැක්වීම සදහා වන පනතද වැදගත් පනත් වේ.
මේ පනත අනුව යම් පුද්ගලයකු විසින් අවුරුදු 14 ට අඩු දරුවකු සේවයෙහි යෙදවීම දඩුවම් ලැබිය හැකි වරදකි.එසේ වුවද වර්තමාන සමාජයේ බරපතල සමාජ උවදුරක්ව ඇති ළමා අපචාරයන් වැලැක්වීම සදහා පැවති නීතිමය රාමුව කිසිසේත් ප්‍රමාණවත් නොවීය. මේ නිසා ළමුන් සම්බන්ධව සම්මත කරන ලද ඉතා වැදගත් මෑත කාලීන පණත් 05ක් පිළිබදව අවධානය යොමු කර ඇත.
අනාදිමත් කාලයක සිට ශ්‍රී ලංකාව දියුණු හර පද්ධතියක් හා සදාචාරාත්මක සමාජයකින් යුක්ත වූවකි‍.එසේ වුවද ආක්‍රමණික විදේශීය බලවේග සහ වෙනත් සාධක නිසා ඇති වු සදාචාරාත්මක පිරිහීම තුළ අද වන විට ළමුන්ගේ යහපැවැත්ම දෙමාපියන්ටද සමාජයටද බරපතල ගැටළුවක් බවට පත් වී ඇත.මෙවන් වූ සමාජ තත්වයක් මත ළමා අපයෝජන,සියවස් ගණනාවක් පුරා රහසේ ව්‍යාප්ත වෙමින් පැවති උවදුරක් වුවද එය බරපතල සමාජ පිළිලයක් බව හදුනාගෙන ඊට එරෙහි වීමට තරම් අවධානයක් යොමු වූයේ මෑත දශක කිහිපයක සිටය.
මෙම පනත පැනවීමේ මුඛ්‍ය පරමාර්ථය නම් ගෘහස්ත ප්‍රචණ්ඩත්වය පිටු දැකීමයි. ශාරීරික හෝ මානසිකව සිදුවන හෝ සිදුවීමට ඉඩ ඇති ගෘහස්ත ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාවකටම එරෙහිව පියවර ගැනීම සදහා මෙම පනත යටතේ ප්‍රතිපාදන සලසා ඇත.
මෙම පනතෙහි නියම කර ඇති ආකාරයට අයදුම් පත්‍රයක් පුරවා අදාළ ප්‍රදේශයේ මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය වෙත ඉදිරිපත් කිරීමෙන් ප්‍රචණ්ඩත්වයට එරෙහිව තහනම් නියෝගයක් අයැද සිටිය හැක.ළමුන්ට කාන්තාවන්ට පමණක් නොව ගෘහස්ත ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් පීඩාවට පත්වන ඕනෑම පාර්ශවයකට මෙමගින් සහනයක් අයැද සිටිය හැක."ආරක්ෂක ආඥාවක්" ලෙස හදුන්වන ලබන ඉහත කී තහනම් බන්ධනය කඩකිරීම නීතියට අනුව දඩුවම් ලැබිය හැකි වරදකි.
සංවර්ධනාත්මක අවධියක් ලෙස ළමාවිය ජාත්‍යන්තර වශයෙන් පිළිගැනීම සදහාද ළමයින්ට හිමි මූලික මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ නීතිමය රාමුවක් සලසාදීමේ අරමුණින් වර්ෂ 1989 නොවැම්බර් මස 20 වන දිනදී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් ළමා අයිතිවාසිකම් පිළිබදව ප්‍රඥප්තිය සම්මත කර ගන්නා ලදි.
මෙම ප්‍රඥප්තිය වගන්ති 54කින් සමන්විත වන අතර මුල් වගන්ති 42 මගින් ළමයා පිළිබඳව නිර්වචනය, ළමුන්ගේ අයිතිවාසිකම්, ළමුන්ගේ ආරක්ෂාව, සම්බන්ධව දෙමාපියන් ඇතුළු වැඩිහිටියන් වෙත පවත්නා වගකීම විස්තර කර ඇත.
මෙම පනත මගින් ව්‍යවස්ථාපිත, ස්ත්‍රී දුෂණය හෙවත් වයස අවු 16ට අඩු ළමයකු දුෂණය කිරීම සම්බන්ධ නඩු කටයුතු වලදී මූලික
සාක්ෂි විභාගය යන අවශ්‍යතාවය ඉවත් කොට ඇත.මෙමගින් ළමා අතවර පිළිබද නඩු කඩිනම් කිරීමටත්, අතවරයකට ලක් වූ ළමයාට නැවත නැවත ස්වකීය සාක්ෂිය ඉදිරිපත් කිරීමේ කටුක අත්දැකීම් අවම කිරීමටත් හැකියාව ලැබී ඇත.
මෙවන් සාහිත්‍යමය නිර්වචනයන්ට පාත්‍ර වු ළමයා නිර්වචනයකට හසුකළ නොහැකි තරම්ය. 1989 නොවැම්බර් මස 20 වන දිනදී එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය විසින් අනුමත කරගන්නා ලද ළමා අයිතිවාසිකම් පිළිබද ප්‍රඥප්තියට අනුව ඉතාමත් සරලම අදහස නම් "නීතිය මගින් අඩු වයසකදී පූර්ණත්වය ලබන්නේ නම් මිස වයස අවුරුදු 18ට අඩු සියලු මනුෂ්‍යයන් ළමුන්ය".
මෙම පනත මගින් පහත සදහන් කාරණ සම්බන්ධයෙන් වයස අවු :18ට අඩු ළමයින් යොදවා ගැනීම ඉතා බරපතල අපරාදයක් ලෙස නිර්වචනය කර,දඩුවම්ද නියම කොට ඇත.
මෙම පනත මගින් ළමුන්ගේ ආරක්ෂාව පිළිබඳව කටයුතු කරනු ලබන ජාතික ළමා ආරක්ෂක අධිකාරිය නම් ආයතනය පිහිටුවා ඇත. මෙහි අරමුණු:
තෙවන ලෙන වන, එනම් මහා අළුත් විහාරය", සමන්විත වන්නේ, බුදු දහමේ පුනරුදයකට පණ පෙවූ වකු ලෙස කීර්තියට පත්, කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජුගේ රාජප්‍රාප්තිය අතරතුර, එකතුවූ සිවිලිම හා මහනුවර මාදිලියට අයත් බිතු සිතුවම් වලිනි. බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේලා 50 නමට අමතරව රජුගේ පිළිමයක්ද මෙහි දක්නට ඇත.
දඹුල්ල ලෙන් සංකීර්ණය අසබඩ ඉබ්බන්කටුව ප්‍රදේශයෙහි වසර 2700 නට වඩා පැරැණි මානව ඇටසැකිලි සහිත සුසාන භූමි සොයාගෙන ඇති බැවින්, බුදුසහම ලංකාවට අවතීර්ණ වීමට පෙරාතුව, මෙම ලෙන් සංකීර්ණ තුල, ප්‍රාග්-ඓතිහාසික ශ්‍රී ලාංකිකයන් දිවි ගෙවූ බව අනුමාන කල හැක.
1799 දී ශ්‍රිමත් ජෝජ් කේලී විසින් නූතන ගුවන්යානා පිළිබද සංකල්පය ලෝකයට ඉදිරිපත් කරන ලදි. ඔහුට අනුව ගුවන්යානය එසවීමට, ඉදිරියට යාමට හා පාලනය කිරීමට වෙන වෙනම පධතීන්ගෙන් සමන්විත තටු සවිකරන ලද යානවකි. කේලී විසින් 1803 පමණ සිට ගුවන්යානා අකෘති නිර්මාණය කළ අතර 1853 දී සර්ථක මඟීන් ගෙන යා හැකි එන්ජිමක් රහිත ගුවන්යානයක් නිපදවන ලදි.
1856 දී ප්‍රංශ ජාතික ජින්-මාරී ලේ බ්‍රිස් විසින් "' " නැමැති පළමු බලගන්වන ලද එන්ජිමක් රහිත ගුවන්යානය නිපදවු අතර එහි බල ප්‍රභවය වූයේ වෙරළ් යානය ඇඳගෙන ගිය අශ්වයෙකි.
ඇලෙක්සැන්ඩර් මෝසැසිකි විසින් පසුව ආකර්ශණීය ගුවන්යානා සැළැසුම් නිර්මාණය කර ඇති අතර 1883 දී ඇමෙරිකානූ ජාතික ජෝන් මොන්ට්ගොමෙරි පළමු එන්ජිමක් රහිත පාලනය කළ හැකි ගුවන්යානය නිපදවීමට සමත් විය. එහෙම සමකාළීන ගුවන් තාක්ෂණවේදීන් වූ ඔටෝ ලිලියන්තල්, පර්සි පිල්චර් හා ඔක්ටේව් චානුටේ ද සමාන තාක්ෂණයන් ගෙන් යූත් ගුවන්යානා නිපදවීමට සමත් වීය.
බොහෝ ඉතිහාස කතා මගින් ගුවන්යානා පිළිබද සංකල්පයේ පැරණි බව පෙන්වයි. ග්‍රීක පුරවෘත වල එන ඉරාකස් සහ ඩේඩලස් ගේ අහසින් ගමන් කළ හැකි යානා හා ඉන්දියානු හා ශ්‍රී ලාංකීය පුරවෘත වල එන රාවණා රජුගේ ගේ දඬුමොණරය හෙවත් පුෂ්පක යානය ඒ සඳහා උදාහරණයන්ය.
ක්‍රි.පූ 400 දී පමණ ග්‍රීසියේ ආර්කිතස් ලොව පළමු පියැඹිය හැකි යානය නිපදවා ඇත. මෙය කුරුල්ලෙකුගේ හැඩය ගත් යානයක් වූ අතර මීටර් 200 පමණ පියඹා ඇත.
සැහැල්ලු ගුවන්යානා නිපදවිමට ගත් උත්සහයන් පිළිබඳ පැරණිම වාර්තා සැලකිමේදි 9 වන සියවසේ කවියෙකු වු අබ්බාස් ඉබ්න් ෆර්නස් හා 11 වන සියවසේ පුජකයෙකු වු මාල්මෙස්මෙරි හී එලිමර් යන අය ප්‍රමුඛ වේ. මොවුන් දෙදෙනගෙම පර්යෙෂණයන් ගුවන් නියමුවන්ට අනතුරු කිරිමෙන් පසු නිමා විය. ලියනාඩෝ ඩාවින්චි විසින් මිනිසෙකු සමගින් ය හැකි කුරුල්ලෙකු ආකරයේ තටු සහිත උපාංගයක සැලසුමක් තම පොතක් වු හී දක්වා ඇත.
ශ්‍රීමත් හීරාම් මැක්සිම් බර ටොන් 3.5 හා තටු සමග පළල අඩි 110 වූ අශ්ව බල 360 ක එන්ජින් දෙකක් මගින් හා ඒ දෙක මගින් බල ගැන්වෙන අවර පෙති දෙකක් සහිත ගුවන්යනයක් නිපදවීය. 1894 දී මෙය පළමු වරට රේල් පීලී මත තබා අත්හදා බලා ඇත. ඒ යානය ඉහළට එසවීම වැළැක්වීමටයී.මෙම පර්යෙෂණය මගින් ගුවන්යානයට ගුවන් ගත වීමට අවශ්‍ය බලය ඇති බව තහවුරු විය. නමුත් මෙම යානය පාලනය කල නොහැකි බව තේරුම් ගත් මැක්සිම් මේ පිළිබඳ ඔහුගේ පර්යෙෂණ අත්හැර දැමුවේය.
1890 දශකයේ දී ලෝරන්ස් හාග්‍රෙව් තටු ආකෘති පිළිබඳ අධ්‍යනය කර පෙට්ටියක හැඩය ගත් සරුන්ගලයක් නිර්මාණය කලේය. මෙයට මිනිසෙකු එසවීමට හැකිවිය.ඔහුගේ මෙම ආකෘතිය බොහෝ දෙනෙක් භාවිතා කර ඇත.මොහු භ්‍රමණ ගුවන් යානා එන්ජිමක් නිපදවා ඇති වුවත් තටු සහ එන්ජිමක් සහිත ගුවන්යානා නිපදවා නැත.
එනම් පද්ධතියට නොවෙනස්ව පැවතීමට හෝ එන්ට්‍රොපිය ඉහළ දමන ඇතැම් භෞතික ක්‍රියාවලි දරා සිටීමට හැකිය. (ඝර්ෂණය රහිත ස්ථිරතාපී තෙරපුමක් වැනි සම එන්ට්‍රොපිය හෝ ප්‍රතිවර්ත්‍ය ක්‍රියාවක් මෙම නීතියට විරුද්ධත්වයක් දක්වයි) ඒකලිත පද්ධතියක සම්පූර්ණ ඒන්ට්‍රොපිය අඩු කරන ක්‍රියාවලීන් හට නොගනී. පද්ධතියක් සමතුලිතතාවයේ ඇත්නම් අර්ථ දැක්වීම අනුව ස්වයංසිද්ධ ක්‍රියාවලීන් සිදු නොවන අතර එම නිසා පද්ධතිය උපරිම එන්ට්‍රොපිය මට්ටමේ ඇත.
තාපගති විද්‍යාවේ දෙවන නියමය පහදා දීමට නොයෙක් ක්‍රම තිබෙන නමුත් සෑම ක්‍රමයකින්ම මෙම නියමය විස්තර කෙරෙයි. යොදාගන්නා ක්‍රම අතුරින් ඕනෑම ක්‍රමයක් අනෙක් සෑම ක්‍රමයක්ම තර්කානුකූලව විස්තර කරයි. මෙසේ තාපගති විද්‍යාවේ සිද්ධාන්ත දෙවන නියමය හා තෙවන නියමයෙන් ඕනෑම ආකාරයක් භාවිතා කිරීමෙන් ඔප්පු කළ හැකිය.
එනම් ඉහළ උෂ්ණත්වය ශක්ති ප්‍රභවයක තාපය මගින් ශක්තිය ඇද ගෙන පසුව මුළු ශක්තිය කාර්ය බවට පත් කිරීම කළ නොහැක. අඩුම තරමින් ශක්තියෙන් කොටසක් අඩු උෂ්ණත්ව ශක්ති ගිලුමක් සඳහා වැය වේ. මෙලෙස තාප එංජිමක් 100% කාර්යක්ෂම වීම තාප ගතිකව විය නොහැක.
තාපයට අඩු උෂ්ණත්වයක ඇති ද්‍රව්‍යයක සිට වැඩි උෂ්ණත්වයක් ඇති ද්‍රව්‍යයක් වෙත ස්වයංසිද්ධව ගලා යෑමේ හැකියාවක් නැත.
ළමයින් හා තරුණයන් පිළිබද පනතේ ළමයකු යනු වයස අවුරුදු 14 ට අඩු පුද්ගලයකු වන අතරගැටවරයකු යනු වයස අවුරුදු 14-15 අතර ළමයකු ‍වේ‍.
කාන්තාවන්, තරුණයන් සහ ළමයින් ‍සේව‍යේ යෙදවීම පිළිබද ආඥාපණත යට‍තේ ළමයකු යන්නෙන් වයස අවුරුදු 14 ට අඩු පුද්ගලයකු අදහස් වන අතර තරුණි‍යෝ යන්නෙන් වයස අවුරුදු 14 සම්‍පූර්ණ වූද වයස අවුරුදු 18 ට අඩු පුද්ගලයන් අදහස් වේ.
වර්තමානයේ පවත්නා පරිදි,ද්විතීය අධ්‍යාපනයෙන් පසුව තවත් අවුරුදු කීපයක්ම සමාජ අත්දැකීම්,සමාජ සංඝට්ටනයෙන් තොරව ඉැගන ගන්නාවිට පුද්ගලයා සමාජයට ආගන්තුකවේ.එහෙත් පුනරාවර්තන අධ්‍යාපනය මගින් ජීවිතය නමැති තක්සලාවේ පරිචයක් ලබයි.
වර්තමානයේ" අධ්‍යාපනය" කියූ පමණින් හැඟවෙන ක්‍රියාකාරකම් වලින් බොහෝදුරට ඈත්වූ හා වෙන්වූ මනෝලන්තයක සිට ඉගෙනීම ඉවත්වී පුනරාවර්තන අධ්‍යාපනය මගින් අධ්‍යාපනය ව්‍යවහාරයට පත්වේ.
සාම්ප්‍රදායික අධ්‍යාපන ආකෘතියෙන් නව මංපෙත් බලා යන මෙම ක්‍රමය 1970 ගණන්වල ස්වීඩනය,නෝර්වේ සහ ප්‍රංශය යන රටවල ප්‍රතිපත්තියක් වශයෙන් පිළිගෙන අතරඑක්තරාප්‍රමාණයකින් දැනටක්‍රියාත්මකවේ.ජර්මනියේ එය ක්‍රියාත්මක වන්නේ දිළිඳු හා කම්කරු පන්ති ජනතාව සඳහාය.
අධ්‍යාපනය පිළිබඳ නවතම සංකල්පය වශයෙන් හඳුන්වනු ලබන පුනරාවර්තන අධ්‍යාපනය අධ්‍යාපනයෙහිලා විසිවැනි සියවසේ මතුවුණු පළමුවැනි නව අදහස වශයෙන් ඇතැම්හු සලකති.
අම්ල -භෂ්ම ප්‍රතික්‍රියාවකදී ඒවා විවිධ වූ ආකාරයට හැසිරෙන ‍නිසා අම්ල භෂ්ම ප්‍රතික්‍රියාවලට විවිධ වූ අර්ථ කථනයන් පවතී. ඉන් වැදගත්ම කිහිපයක් පහත දැක්වේ.
‍එනම් එම ප්‍රතික්‍රියාවට ලක්වන මූලද්‍රව්‍යවල ඔක්සිකරණ අංක වෙනස් වීමෙන් සිදුවන ප්‍රතික්‍රියා වේ. මෙම ප්‍රතික්‍රියාවල දී ප්‍රතික්‍රියක අතර ඉලෙක්ට්‍රෝන හුවමාරුවීමක් සිදුවී අවසන් ඵලය ලබාදේ.
රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවීමේ විවිධ වූ ආකාර ඇත. විටෙක ඒවා කාණ්ඩ ගත කිරීමේ ක්‍රම එකමත එක වැටෙමින් හා එක්වර ද වීමෙන් හඳුනාගැනීම අපහසු කරයි. එමනිසා පහත දක්වා ඇත්තේ පොදු ප්‍රතික්‍රියා වර්ග කිහිපයක් පහදා දීමේ උදාහරණයන් ද සමගිනි.
අම්ල යනු ප්‍රෝටෝන ප්‍රදානය කරන්නන්ය. භෂ්ම යනු ප්‍රෝටෝන ප්‍රතිග්‍රහණය කරන්නන්ය. එය මෙයට ආහීනියස් වාදය ද ඇතුළත් වේ.
අම්ල යනු එකසර යුගල් ප්‍රතිග්‍රහණය කරන්නන්වන අතර භෂ්ම යනු එකසර යුගල් ප්‍රදානය කරන්නන් වේ. එයට බ්‍රොන්ස්ටන් ලෞරිවාදයට ඇතුළත් වේ.
සමාවයවිකතාවය - ශුද්ධ පරමාණු සංයුතියෙහි වෙනසක් නොමැතිව එහි හැඩයේ ප්‍රතිව්‍යුහගත වීමක් සමාවයවිකතාව නම් වේ.
වලිසිංහ හරිශ්චන්ද්‍ර විසින් කෘති රාශියක්ම රචනා කර ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. ඔහුගේ කෘති බොහොමයක්ම සිංහල හා ඉංග්‍රීසි බසින් ලියැවිණි. අනුරාධපුර පූජා නගර විස්තරය, , සහ ඔහු විසින් රචිත කෘති වලට උදාහරණ වේ. ඔහුගේ අනුරාධපුර පූජා නගරය ගැන කෘතියේදී පුරාවස්තු නැරඹීමට පැමිණෙන්නන් සඳහා මාර්ගෝපදේශනයක්ද සපයා ඇත.
වැඩිපුර ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපනයක් ලදුවත් එතුමා යුරෝපීය සිරිත් විරිත් මෙන්ම ඇඳුම් ද අතහැර බ්‍රහ්මචාරී ජීවිතයක් ගත කරමින් හෙළ බසින් ජනතාව ඇමතී ය. අනගාරික ධර්මපාලතුමා නැඟූ පිය සටහන් අනුව ගමන් කරමින් මෙතුමා ජාතික ආගමික ප්‍රචාරක කටයුතු තියුණු ලෙස කළේ ය.
මමමාගේදෑස් අශ්වකරත්ත සඳහාමාර්ගයක්වන බැබිලෝනියාවේ තාප්පය වෙතද ඇල්පීයස් විසින්කරනු ලැබූ සියුස් පතිමාව වෙතද එල්ලෙන උයන් වෙතද කලෝසස් ˆˇˉ ‚උස් පිරමිඩ දෙසද මොසලෝනස් ගේ අති දැවැන්ත සොහොන් කොත වෙතද යොමු කළමි.නමුත් මම අහස උසට දිවෙන අනෙක් පුදුමයන්ගේ එක නැති වූ අතර මම පැවසූවෙමි.
ලෝකයේ පුදුම හත ලෙස හදුන්වනු ලබන්‍‍‍ නේ මිනිසා විසින් ගොඩනගනු ලැබු අමරණීය ස්මාරත හතකින් සමන්විත ලෑයිස්තුවකි. එය හදුනාගැනීමට පදනම වී ඇත්තේ පුරාතන දේශගෙව්ශකයන්‍‌ අතර භාවිතා වූ උපදේශන පොත් කිහිපයකි. එහි අන්තර්ගතව ඇත්තේ මධයධරණී මුහුදු පෙදෙස අවට ස්ථාන කිහිපයක් පමණි. පසුකාලීන ලැයිස්තුවල මධයතන යුගයේ මෙන්ම පසුකාලීන ස්ථානද අන්තර්ගතව ඇත.