polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
راجا ڏاهر وڏي آرام سڪون سان حڪومت ڪري رهيو هو ته اوچتو رمل جي راجا 59هه وڏي لشڪر هاٿين سان ٻڌيا ڏانهن اچي راوڙ تي حملو ڪيو. ڏاهر وزير ٻڌيمن کي گهرائي ساڻس صلاح ڪئي. وزير چيو، سرڪار جيڪڏهن مقابلي جي پاڻ همت سمجهو ٿا ته پوءِ ميدان اچو نه ته پوءِ خزاني مان دولت ڏئي صلح ڪري جان ڇڏايو. مان اهڙي خواري نه کڻندس اهڙي زندگيءَ کان موت کي وڌيڪ ترجيح ڏيندس، ڏاهر چيو. وڏي سوچ ويچار کان پوءِ وزير ٻيهر عرض ڪيو ته مهاراج!
هڪڙو ٻيو رستو اهو آهي ته اسان کي هتي رهيل عربن کان مشورو وٺڻ گهرجي. جيڪي وڏا دلير جنگين جو تجربو رکندڙ آهن. راجا ڏاهر کي وزير جو اهو مشورو ڏاڍو وڻيو.
مولائي شيدائي جنت السنڌ م لکي ٿو تہ:ڏاهر گاديءَ تي ويهڻ کانپوءِ ڪجهه وقت سلطنت جو دؤرو ڪري، مڪران جي سرحد کي مضبوط بنائي، الور ڏانهن موٽيو. ان وچ نجومين کيس خبر ڏني ته جيڪو سند ڀيڻ ٻائيءَ سان شادي ڪندو، سو سڄيءَ سنڌ جو مالڪ ٿيندو. مٿين خبر ٻڌي، هو شش و پنج پئجي ويو، آخر پنڊتن کي گهرائي ساڻن صلاح مشوري بعد هن رسمي طور ڀيڻ سان شادي ڪئي. ڪن محققن ڏاهر جي ڀيڻ سان شادي کي رد ڪيو آهي. ڏهرسين ڀيڻ جو سڱ رامل راجا جي پٽ سوهن کي ڏيڻو ڪيو هو، سو مٿين خبر ٻڌي ڏاهر تي ناراض ٿي پيو.
راجا ڏاهر سنڌ جي برھمڻ خاندان جو آخري حاڪم راجا چچ جو ننڍو پٽ ھيو. راجا چچ 672ع وفات ڪئي. ان بعد سندس ڀاءُ راجا چندر، سنڌ جو حاڪم ٿيو 8 سال حڪومت هلائي سن 680ع وفات ڪئي. ان کان پوءِ راجا ڏاهر سنڌ جي حڪومت جي گاديءِ تي ويٺو جنهن 33 سال حڪومت ڪئي. ان وقت سنڌ جي گادي جو هنڌ الور شهر هو. راجا ڏاهر کان خلافت بنو اميه جي سپھ سالار بصري جي گورنر حجاج بن يوسف ثقفي جي ناٺي محمد بن قاسم سنڌ فتح ڪري عربن جي حڪومت قائم ڪئي.
برهمڻ گهراڻو عربن جي ڪاهه وقت راجا ڏاهر جي قتل متعلق آيل بيان متضاد آهن، جن مان راجا ڏاهر جي ڪنهن به عرب هٿان مارجڻ جي پڪي گواهي نٿي ملي. پنهنجن غداري ڪري محمد بن قاسم جو ساٿ به ڏنو، راجا ڏاهر کي قتل ڪري عربن جي شڪست کي فتح تبديل ڪيو.
راجا ڏاهر جو اٽڪل 670ع کان 712ع تائين عهد حڪومت جو دور ڪٿي سگهجي ٿو. سندس عهد حوڪومت لاءِ هيئن به چئي سگهجي ٿو ته 670ع کان هن عربن طرفان سنڌ فتح ٿيڻ تائين سنڌ تي حڪومت ڪئي.
ورهاڱي وقت جڏهن پنجاب ڀوائتي رتوڇاڻ هلندڙ هئي، سنڌ رتوڇاڻ جا ڪي به واقعا پيش نه آيا. سنڌ هندن سکن تي حملا ورهاڱي کان پوءِ هندستان مان آيل آباديءَ شروع ڪيا. سيپٽمبر1947ع جي پهرين هفتي نوابشاهه ميرپورخاص سکن خلاف تشدد جا واقعا پيش آيا. ساڳي طرح ڪراچيءَ هندن خلاف پڻ ڪارروايون ڪيون ويون. 17 ڊسمبر 1947ع تي حيدرآباد وڳوڙ ٿيا. 6 جنوري 1948ع تي ڪراچيءَ وڳوڙ ٿيا. شڪارپور مان 148 سکن جو قافلو پهچڻ تي 8 هزار کن وڳوڙي ڪٺا ٿي ويا، جن گردواري کي گهيرو ڪري ان کي باهه ڏئي ڇڏي. ايوب کهڙي پاڻ شهر جي علائقن وڃي وڳوڙن کي روڪڻ جون ڪوششون ڪيون پر صورتحال ان جي سنڀالڻ کان چڙهي وئي هئي.
ويهين صديءَ جي منڍ پنجاب مان آبادي جي سنڌ ڏانهن لڏپلاڻ تيزي آئي 1930ع جي ڏهاڪي اهو سوال بحث هيٺ اچڻ لڳو ته ڪير سنڌي آهي ڪير ناهي. ان دور سنڌو درياءَ ٽرانسپورٽ جو اهم وسيلو هو. 1878ع ڪراچي پنجاب وچ ريل جو رستو ٺهڻ کان پوءِ سنڌ عملي طور پنجاب سان ڳنڍجي وئي. 1889ع سکر وٽ لئسنڊائون پل 1900ع ڪوٽڙيءَ واري پل ٺهڻ کان پوءِ آباديءَ جي اچ وڃ ويتر سولائي پيدا ٿي.
عثمان غني پهريون صحابي آهي جنهن حبشہ جي سرزمين ڏانھن هجرت ڪئي، پوء ٻيا صحابي بہ سندن جي پويان حبشہ پهتا. پوء ٻين هجرت مدينه منوره جي طرف ڪئي. رسول اڪرم صلي الله عليه وسلم عثمان غني تي پورو اعتماد ڪندا ھيا، سندن جي فطري حياء شرافت جيڪا انهن پنهنجي مال جي ذريعي اهل ايمان جي نصرت ڪئي هئي، ان جي انتهائي قدر ڪندا هئا. رسول الله صلي الله عليه وسلم ٻين صحابن سان گڏ ساڻن کي بن جنت شهادت جي موت جي خوشخبري ڏني.
سندن جي خلافت جي عھد قرآن جو جمع ٿيڻ پورو ٿيو، مسجد حرام مسجد نبوي جو وڌاءُ ٿيو، قفقاز، خراسان، ڪرمان، سيستان، آفريڪا قبرص فتح ٿي اسلامي سلطنت شامل ٿيا. انهن اسلامي ملڪن جي سامونڊي پٽن کي بيزنطينين جي حملن کان محفوظ رکڻ جي لاء پھرين مسلم بحري فوج بہ ٺاهي هئي.
حضرت عمر فاروق جن پنهنجي وفات کان پهريان هڪ ڪميٽي جوڙي ھئي جنهن ڇھ صحابي شامل هيا. حضرت عثمان ، حضرت علي، حضرت طلحه، حضرت زبير، حضرت سعد بن ابي وقاص حضرت عبدالرحمان بن عوف رضوان الله عليهم اجمعين ان ڪميٽي شامل هيا. ان ڪميٽيَ حضرت عثمان کي خليفو نامزد ڪيو. پاڻ جن ٻارنهن سال خلافت جون زميداريون سرانجام ڏنيون. سندن جي دور خلافت ايران اتر آفريڪا جو ڳچ علائقو اسلامي سلطنت شامل ٿيو.
عثمان غني جو نسب حسب هي آهي: «عثمان بن عفان بن ابو العاص بن اميه بن عبد شمس بن عبد مناف بن قصي بن قصي بن ڪلاب بن مره بن لعب بن ڪعب بن لوي بن غالب بن فهر بن فهر بن مالڪ بن مالک بن النضر بن ڪنانه بن ڪنانه بن خزيمه بن مدرڪه بن الياس بن مضر بن نزار بن معد بن معد بن عدنان»، عثمان غني جو نسب عبد مناف بن قصي کان پوء محمد صلي الله عليه وسلم جي نسب سان وڃي ملي ٿو.
ذوالنورين جو مطلب آهي ٻن نورن وارو. پاڻ جن کي ان لاء ذوالنورين چيو ويندو آهي ڇاڪاڻ رسول اڪرم جون ٻہ صاحبزاديون هڪ ٻئي پٺيان سندن جن جي نڪاح آيو هي اهو واحد اعزاز آهي جيڪو ڪنهن ٻئي کي حاصل نہ ٿي سگهيو. پاڻ جن جو شمار عشره مبشره ڪيو ويندو آهي يعني اهي ڏھ صحابہ ڪرام جن کي رسول اڪرم جن پنهنجي حيات مبارڪہ ئي جنت جي بشارت ڏني هئي.
عثمان بن عفان اموي قريشي اسلام جو ٽيون خليفو، رسول جو ڄاٽو، جامع القرآن هيو. عثمان غني اڳوڻن اسلام شامل ٿيڻ عشره مبشره وارن مان هيو، سندن جي ڪنيت ذو النورين آهي ڇو تہ محمد صلي الله عليه وسلم جي ٻن صاحبزادين سان نڪاح ٿيو هين، پهريان رقيه بنت محمد سان ٿيو، پوء ان جي وفات کان پوء ام ڪلثوم بنت محمد سان نڪاح ٿيو.
والده: «اروي بنت ڪريز بن ربيعه بن حبيهب بن عبد شمس بن عبد مناف بن قصي بن ڪلاب بن مره بن ڪعب بن ڪعب بن لوي بن غالب بن فهر بن فهر بن مالڪ بن مالک بن النضر بن ڪنانه بن ڪنانه بن خزيمه بن مدرڪه بن الياس بن مضر بن نزار بن معد بن معد بن عدنان»، ان جي والده محمد صلي الله عليه وسلم جي پڦاٽ هئي، ان جي ناني جو نالو بيضا بنت عبدالمطلب هيو.
سندن جي خلافت جو زمانو ٻارنهن سالن جي عرصي تي ٻڌل آهي، جنهن آخري ڇھ سال ڪجھ اڻوڻندڙ حادثا پيش آيا، جيڪي بالآخر سندن جي شهادت تي نتيجي تي پھتا. سنہ 35 ھ، 18 ذوالحج، جمعي ڏھاڙي ٻياسي سالن جي عمر سندن کي سندن جي گهر قرآن ڪريم جي تلاوت جي دوران شهيد ڪيو ويو، مديني منور جي قبرستان جنت البقيع دفن ڪيا ويا.
پاڻ پهريان اسلام قبول ڪرڻ وارن شامل آهن. پاڻ هڪ خدا ترس غني انسان هيا. پاڻ فياض دلي سان دولت الله جي راھ خرچ ڪندا هئا. انهي بنياد تي حضور اڪرم جن سندن کي غني جو خطاب ڏنو.
ويد دهليءَ ڏانهن موٽيو قبول ڪري ٿو ته مهربانيءَ سان هجرا طرفان کيس واپس ڪيل انگوٽي. تارا، ٽوڪيو اوريڪل هڪ ڪاروباري گڏجاڻي ختم ڪرڻ کان پوءِ، حيران ٿي وئي جڏهن ويد پنهنجي خوش مزاجيءَ سان واپس اچي ٿو اهي ٻئي خوشيءَ سان ڪردارن کي ٻيهر ظاهر ڪرڻ شروع ڪن ٿا. هڪ مونٽيج تسلسل ذريعي، ويد کي سندس ٽن مرحلن هڪ ٻار، هڪ نوجوان، هڪ بالغ، ترتيب سان ڏيکاري ٿو. فلم ٻيهر اسٽيج جي اسڪيٽ تي واپس اچي ٿي، جيڪو فلم جي شروعاتي منظر تفصيلي تمثيل واري تماشي جي تسلسل آهي، جيئن ويد تارا ان جي نتيجي جي تياري ڪن ٿا. فلم ختم ٿئي ٿي ويد سامعين جي تاڙيون وڄائڻ جي وچ رکو.
فلم هڪ اسٽيج اسڪٽ طور شروع ٿئي ٿي ويد تارا جي تماشي جي حصي طور. اسڪيٽ عام طور تي ماڻهن جي غير معمولي آفيس جي زندگين کي پيش ڪري ٿو، انهن جي ماضي سان گڏ، جيڪي جي ترتيبن ذريعي ڏيکاريا ويا آهن. فلم هڪ گذريل لمحن ڏانهن رخ ڪري ٿي، شملا ، جنهن ڏيکاريو ويو آهي ته هڪ ٻار ويد روڊ جي ڪناري هڪ ڪهاڻيڪار پاران بيان ڪيل ڪهاڻين کان متاثر ٿي رهيو آهي، جيڪو پنهنجي ڪردارن کي گڏ ڪندو رهي ٿو.
61 هين فلم فيئر ايوارڊز ، تماشا کي 4 نامزدگيون مليون آهن، جن بهترين اداڪار بهترين ميوزڪ ڊائريڪٽر ، بهترين گيتڪار لاءِ "اگر تم ساٿ هو" جو اعزاز حاصل ڪيو ويو. 2016 جي اسٽارڊسٽ ايوارڊز ، فلم بهترين اداڪار کٽيو.
تماشا 27 نومبر 2015 تي رليز ڪئي وئي ، جن ڪپور پڊوڪون جي پرفارمنس کي ساراهيو، انهن جي بهترين پرفارمنس مان هڪ آهي، پر ڪهاڻي جي پيچيدگي تي تنقيد ڪئي. فلم سڄي دنيا 68.5 ڪروڙ ڪمايا ڪمرشل ناڪام ٿي.
نوري ڄام تماچي واري داستان واري نياز نوڙت اڄ به اسان جي سماجي روين نفسيات جو حصو آهي. نياز نوڙت هيٺاهين به ايتري جو ڪڏهن ته عجيب پئي لڳندي آهي. مثال طور هڪ ڏوهيڙي جا ٻول آهن ته:
هيءُ ڪتاب مدن لال پوڪرداس جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب 40 صفحا آهن، قيمت 6 آنا ڄاڻايل آهي. ٽيون ڇاپو مصنف، چندن پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1941ع ڇپرايو. هن ڪتاب جو پنجون ڇاپو، ڪرائون پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان 1944ع ڇپيو. هن ڪتاب 56 صفحا آهن، قيمت 8 آنا ڄاڻايل آهي. هن ڪتاب جو ڇهون ڇاپو، مسلم ادبي پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان 1946ع ڇپيو. هن ڪتاب جو اٺون ڇاپو به مسلم ادبي پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان 1947ع ڇپيو نائون ڇاپو به ساڳيءَ پريس، مان ساڳئي سال ڇپيو.
هيءُ ڪتاب غلام حسين لعل بخش خان رند جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب 20 صفحا آهن قيمت 2 آنا 9 پايون ڄاڻايل آهي. هن ڪتاب جو ڇاپو ٻيو، پاپولر پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1941ع ڇپيو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، ڪرائون پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان 1942ع ڇپيو، جنهن جي قيمت 3 آنا ڄاڻايل آهي. هن ڪتاب جو چوٿون ڇاپو، هيمنداس ڄيٺانند، تاج محل پريس، حيدرآباد مان 1943ع ڇپايو. هن ڇاپي 33 صفحا آهن قيمت 4 آنا رکيل آهي.
هيءُ ڪتاب ڪنيا لعل. ڊي شنگراڻيءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب 50 صفحا آهن قيمت 5 آنا ڄاڻايل آهي. مصنف هيءُ ڪتاب، سنڌ پرنٽنگ پريس، شڪارپور مان سال 1941ع ڇپائي پڌرو ڪيو. سنڌي درجي ٽئين کان تعلقي جي جاگرافيءَ جي سکيا ڏني ويندي هئي، انهيءَ ڪري سنڌ جي سڀني تعلقن لاءِ جاگرافيءَ جا ڪتاب لکيا ويا هئا. انهن مان ڪن تعلقن ضلعن جا دستياب ڪتابڙا هتي ڏجن ٿا:
هيءُ ڪتاب ڪنيا لعل. ڊي شنگراڻيءَ جو لکيل آهي، جنهن سنڌ جي سرحدي ضلعي جو ذڪر آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب 80 صفحا آهن، قيمت 6 آنا 6 پايون ڄاڻايل آهي. مصنف هن ڪتاب جو ڇاپو ٽيون رام پرنٽنگ پريس، شڪارپور مان سال 1943ع ڇپايو.
اسڪولن جاگرافيءَ جي سکيا به لازمي هوندي هئي، تنهنڪري سنڌ جي سڀني تعلقن، ضلعن، صوبي، هندستان، يورپ دنيا جي جاگرافيءَ تي مختلف مصنفن ڪتاب لکيا، جيڪي اسڪولن رائج هئا. هتي ”ائٽلس جاگرافي“ جي عنوان سان دستياب ڇپيل آڳاٽا ڪتابڙا ڏجن ٿا:
هيءُ ڪتاب جان محمد علي محمد قريشيءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن 64 صفحا آهن. ڇاپو پهريون، آر. ايڇ. احمد ائنڊ برادرس، آفتاب پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1951ع ڇپايو.
هيءُ ڪتاب محمد صديق مسافر جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن 32 صفحا آهن قيمت 6 آنا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، آر. ايڇ. احمد ائنڊ برادرس، اسٽئنڊرڊ پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1953ع شايع ڪيو.
هيءُ ڪتاب هرچند سنگهه پرسواڻيءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب 36 صفحا آهن. قيمت ٻه آنا ڇهه پايون ڄاڻايل آهي. ميول سنگهه جي پرسواڻيءَ هن ڪتاب جو ٽيون ڇاپو، ديوي پرنٽنگ پريس، شڪارپور مان سال 1936ع ڇپايو.
هيءُ ڪتاب خوشيرام چوئٿرام جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب 32 صفحا آهن قيمت 2 آنا ڄاڻايل آهي. ماستر ويڙهي مل، هيءُ ڪتاب چندن اليڪٽرڪ پرنٽنگ ورڪس، حيدرآباد مان سال 1940ع ڇپايو.
هيءُ ڪتاب محمد حاجي عبدالله پليجي جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جو جلد ڪچو آهي، جنهن 30 صفحا آهن قيمت 8 آنا ڄاڻايل آهي. ڇاپو ٻيو، آر. ايڇ. احمد ائنڊ برادرس، حيدرآباد سال 1956ع ڇپايو.
هيءُ ڪتاب جڳتراءِ ايسرداس شوداساڻيءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب 80 صفحا آهن قيمت 7 آنا ڄاڻايل آهي. ويڙهي مل کٽڻمل بوڪ سيلر، شيوا جي پرنٽنگ پريس، لاڙڪاڻي مان سال 1942ع ڇپايو.
هيءُ ڪتاب جڳتراءِ ايسرداس شوداساڻيءَ جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب 72 صفحا آهن قيمت 6 آنا ڄاڻايل آهي. هيءُ ڪتاب، ڀائيبند پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1937ع ڇپايو.
هيءُ ڪتاب علي خان سندس ساٿين جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب 56 صفحا آهن قيمت 5 آنا ڄاڻايل آهي. ويڙهي مل کٽڻمل، هيءُ ڪتاب، خيرخواه پريس، لاڙڪاڻي مان ڇپائي پڌرو ڪيو.
هيءُ ڪتاب موهنداس چوهڙمل جو لکيل آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب 34 صفحا آهن قيمت 4 آنا ڄاڻايل آهي. ٽيون ڇاپو مصنف، ڏاسواڻي پرنٽنگ پريس، نوابشاهه مان سال 1936ع ڇپايو.
1585ع اسٽيوينس ، آرڪمڊيز واري اصول جي روشنيءَ اهو معلوم ڪيو ته ڪنهن حوض جي تري ڀتين تي پاڻيءَ جو ڪيترو دٻاءُ موجود آهي. 1612ع گئليلو هڪ ڪتاب لکيو، جنهن هُن، پاڻيءَ جي ترندڙ جسمن تي بحث ڪيو. ڪجهه ڏينهن بعد ٽاري چلي ان تي بحث ڪيو ته جيڪڏهن ڪنهن سوراخ مان پاڻي سڌو هيٺ ڪري رهيو هجي ته ان جو عمل ڇا ٿيندو؟ پوءِ سترهين صديءَ جي وچ ڌاري سائنسدان، تجربن دليلن ذريعي انهيءَ ڪوشش لڳل رهيا ته متحرڪ پاڻيءَ لاءِ اصول قانون ڪيئن گهڙجن، انهن فرانس جا برولي، ڊالم برٽ، ڊارسي ٻيا، انگلستان جا رينڪن، فروڊ، اينلڊز ٿامسن، اٽليءَ جو ونچري آمريڪا جو فرانسس گهڻو مشهور آهن.
فطرت جي نظام پاڻيءَ کي ئي زندگيءَ جو سرچشمو قرار ڏنو ويو آهي. سڀني الهامي ڪتابن زمين سميت سڄي ڪائنات پاڻيءَ جي حوالي سان بيان ڪئي وئي آهي. انهيءَ حقيقت جو اندازو انهيءَ مان لڳائي سگهجي ٿو ته ڌرتيءَ جي گولي جو مُنو حصو پاڻي آهي فقط چوٿون حصو خشڪي آهي. جمادات، نباتات حيوانات جي ترقيءَ جو دارومدار به پاڻيءَ تي ئي آهي. هر جاندار جي ترڪيبي جزن پاڻي ضروري شامل هوندو آهي. دنيا پاڻيءَ جا جيڪي ذريعا آهن، سي سڀئي قدرتي آهن.
ٻوٽن جي واڌ لاءِ ڪاربان، هائڊروجن آڪسيجن ضروري آهن، جن جو سڌو يا اڻ سڌيءَ طرح واسطو پاڻيءَ سان آهي. ساون وڻن ٻوٽن 80 کان 90 سيڪڙو پاڻي ٿئي ٿو
جانورن جي کير 87 سيڪڙو پاڻي آهي. روزمره جي جسماني ڪم ڪار گرميءَ جي درجي کي برقرار رکڻ، هاضمو ڪرڻ بيڪار مادن کي جسم مان خارج ڪرڻ لاءِ پاڻيءَ جي ضرورت پوندي آهي، ڪو به ڳار پاڻيءَ کان سواءِ نٿو ٺهي سگهي، ان ڪري خوراڪ کي هضم ڪرڻ لاءِ پاڻيءَ جو هجڻ تمام ضروري آهي. پگهر پيشاب به پاڻيءَ کان سواءِ نه ٿو ٺهي. پاڻيءَ جو وزن مخصوص گرمي پد سان ڪنهن قدر بدلجي ٿو 400 تي گهڻو ٿئي ٿو. هن جو وزن معمولي پد تي هڪ گرام في مڪعب سينٽي ميٽر ٿئي ٿو.
پاڻيءَ جي حاصلات جا جيڪي ذريعا آهن، انهن کوهه، نلڪا، پاڻيءَ جا تلاءَ، ڍنڍون، نديون، چشما برسات قابل ذڪر آهن. جيڪو پاڻي کوهن چشمن مان حاصل ڪيو ويندو آهي، ان کي وڏن حوضن محفوظ ڪيو وڃي ٿو، جيئن ڪجهه عرصي لاءِ پاڻيءَ کي ذخيري ڪري رکي سگهجي. پاڻيءَ کي ڇاڻڻ کان اڳ اهو عمل نهايت ضروري آهي. ان جي گنجائش گهٽ گهٽ هڪ ڏينهن جيتري هئڻ گهرجي. اڻ ڇڻيل پاڻيءَ ڄميل مادو جيڪو امونيا جو سلفيٽ هوندو آهي، ملايو ويندو آهي، ان کان پوءِ چئن کان ڇهن ڪلاڪن تائين ان کي ڇڏيو ويندو آهي ته جيئن پاڻيءَ جو بيڪار مادو تري رهجي وڃي.
فطرت جي نظام پاڻيءَ کي ئي زندگيءَ جو سرچشمو قرار ڏنو ويو آهي. آڳاٽي وقت کان ڪائنات جي جوڙجڪ چئن عنصرن مٽي، هوا پاڻي کي مکيه عنصر مڃيو ويو آهي. سڀني الهامي ڪتابن زمين سميت سڄي ڪائنات پاڻيءَ جي حوالي سان بيان ڪئي وئي آهي. انهيءَ حقيقت جو اندازو ان مان لڳائي سگهجي ٿو ته ڌرتيءَ جي گولي جو منو حصو پاڻي آهي فقط چوٿون حصو خشڪي آهي. جمادات، نباتات حيوانات جي ترقيءَ جو مدار به پاڻيءَ تي آهي. پاڻي آڪسيجن هائڊروجن جو مرڪب آهي. پاڻي سائٽوپلازم جو خاص جزو آهي هر جاندار جي ترڪيبي جزن پاڻي ضرور شامل هوندو آهي.
خالص پاڻي شفاف بي بوءِ پٽڙو مادو آهي، ان جو وزن مخصوص گرمي پد سان ڪجهه قدر بدلجي ٿو 4 تي گهڻي کان گهڻو ٿئي ٿو. دٻاءَ جي وڌڻ سان ڄمڻ جو نقطو گهٽجي ٿو ٽهڪڻ جو درجو وڌي ٿو. هن جو وزن معمولي پد تي هڪ گرام في مڪعب سينٽي ميٽر ٿئي ٿو. پاڻيءَ معمولي لڳلاڻ يعني کونئر به ٿئي ٿي، جنهن سان ڪنهن متحرڪ جسم کي پاڻيءَ چرپر ڪرڻ جي طاقت گهربل آهي، جتي پاڻيءَ جي وڏي مقدار جو استعمال عمل هيٺ اچي ٿو، اتي پهرين ذخيري ڪرڻ نيڪال جو انتظام ٿئي ٿو.
عيدي امين جي لاءِ اهو به مشهور هو ته هن پنهنجن ڪيترن ئي مخالفن جا سر ڪپائي فرج يا ”ڪولڊ اسٽوريج“ محفوظ ڪري ڇڏيا هئا، هو انهن جي وڍيل سرن کي ڏسي تسڪين حاصل ڪندو هو، نه رڳو سياستدان، پر ڪيترا فوجي آفيسر به سندس عتاب جو نشانو بنيا، ڪن ته ڀڄي وڃي پاڙيسري ملڪ تنزانيا پناهه ورتي، جتان انهن تنزانيا جي فوج جي مدد سان هڪ ڀرپور حملو ڪيو 11 اپريل 1979ع تي اقتدار تي قبضو ڪري عيدي امين کي ملڪ ڇڏڻ تي مجبور ڪيو، اقتدار تي مخالفن جي قبضي کان اڳ هن پنهنجي زالن ٻارن کي پرڏيهه اماڻي ڇڏيو هو، اولهه جي ميڊيا عيدي امين کي آفريقا جو ڪاسائي لکندي هئي.
عيدي امين يوگنڊا مان ڀڄي سعودي عرب سياسي پناهه ورتي، سعودي عرب پناهه وٺڻ کان اڳ هن ڪجهه سال ليبيا عراق به گذاريا. انهيءَ کانپوءِ هو لاڳيتو سعودي عرب اچي رهيو، جتي هو الحمرا جي پوش علائقي جي هڪ ولا رهندو هو، سعودي عرب جي سياسي پناهه واري قانون تحت عيدي امين کي هر مهيني خرچ پکي لاءِ ڪيترا پئسا ڏنا ويندا هئا، اهي ڪڏهن به ظاهر نه ڪيا ويا، پر سندس ٻار سعودي عرب ننڍا وڏا ڪم ڪاريون ڪندا نظر آيندا هئا، عيدي امين جون پنج زالون هيون جن مان کيس 33 ٻار هئا.
سعودي عرب رهڻ جي دوران هو گمناميءَ رهيو، سعودي پريس ته ڪڏهن به سندس ڪو انٽرويو نه ڪيو، البت سندس وفات کان ڪجهه سال اڳ يوگنڊا جي ”سنڊي ويزن“ سندس هڪ انٽرويو ڇپيو، جنهن هن چيو ته، ”مونکي ڪنهن به ڳالهه جو افسوس ڪونهي، مونکي فخر آهي ته آئون ٻين آفريقي حڪمرانن وانگر ملڪ جا پئسا کڻي نه ڀڳو آهيان، آئون اڃا به يوگنڊا رهندڙ يتيم ٻارن جي تعليم لاءِ کين فنڊز موڪليندو رهندو آهيان.“
عيدي امين، عجيب و غريب ڳالهين جي ڪري سدائين ميڊيا جي ڌيان جو مرڪز رهندو هو. 1974ع هن گڏيل قومن کي صلاح ڏني هئي ته ”گڏيل قومن“ کي سندس ملڪ جي گاڌي واري هنڌ ’ڪمپالا‘ منتقل ڪيو وڃي، جيڪو نه رڳو سڄي ڌرتيءَ جو مرڪز آهي، پر انهيءَ سان گڏ هڪ اڻ ڌريو ملڪ به آهي. هڪ ڀيري هن تنزانيا جي صدر جوليس نائريري جي وارن جي واکاڻ ڪندي چيو ته ”جيڪڏهن هو عورت هجي ها ته ڪر هو ساڻس شادي ڪري ها.“
هن جي وفات تي يوگنڊا جي ان وقت جي صدر گاڊفريشي تبصرو ڪندي چيو هو، ”آئون هن جي وفات تي لڙڪ ته ڳاڙهي نٿو سگهان، پر مونکي سندس گهراڻي سان همدردي آهي، مون سندس بيواهه کي تعزيتي پيغام موڪليو آهي.“ پر هن عيدي امين جي مڙهه کي يوگنڊا دفنائڻ جي اجازت نه ڏني.
اقتدار تي قبضي کانپوءِ ، ريڊيو تان قوم کي خطاب ڪندي چيو ته ”ملٽن اوبوٽي جي حڪومت سخت مالي بدعنوانين جو شڪار بڻجي ويئي هئي، هن حڪومت جي وزيرن وٽ نه رڳو گاڏين جا، پر جهازن جا فليٽس آهن، جڏهن ته يوگنڊائي عوام بنيادي سهولتن کان به محروم آهي“.
سنڌ جيڪا اپڀرنش چالو هئي، سا گهڻو بگڙيل هئي، تنهنڪري اها ’وراچڊ اپڀرنش‘ يعني گهڻو بگڙيل يا ردي ٻولي سڏبي هئي. اها وراچڊ اپڀرنش وڌيڪ بگڙجي هاڻوڪي سنڌي ٻولي ٿي آهي. سنڌ جي ٻولي وڌيڪ بگڙجڻ جا سبب اڳيئي ڄاڻايا ويا آهن.
بهار جو ڏاکڻو ڀاڱو آڳاٽي زماني مگڌ ديش جي پراڪرت، سڏبي هئي. اها ٻولي وڏي ايراضيءَ چالو هئي، تنهنڪري ان جي اپڀرنش يا بگڙيل صورت جا گهڻا نمونا هئا. انهن علحدن نمونن مان هاڻوڪي بنگ ڀاشا يعني بينگالي ٻولي، آسامي، اُڙيا، يعني اوڙيسا جي ٻولي، منٿلي، ڀوڄپوري ناگپوري ٻوليون پيدا ٿيون آهن. بينگالي آڙيا هڪٻئي کي گهڻو ويجهيون آهن.
ارڌ ماگڌي- مگڌ يعني بهار جي ڏاکڻي ڀاڱي کان وٺي هاڻوڪي الله آباد جي دنگ تائين جيڪا پراڪرت چالو هئي، سا ”ارڌ ماگڌي“ يعني ”اڌماگڌي“ سڏبي هئي؛ ڇاڪاڻ ته ان اڌ جيتري ماگڌي اڌ جيتري پنجاب طرف جي شوُرسيني پراڪرت گڏيل هئي. انهيءَ ارڌماگڏي جي اپڀرنش يا بگڙيل صورت مان ” پوربي هندي“ پيدا ٿي، جا اَگري ائوڌ جي گڏيل پرڳڻن جا پورپي ڀيّا ڳالهائيندا آهن.’پڇمي هندي‘، جنهن کي عام طرح ’هندستاني‘ چئجي ٿو، سا هن ’پوري هندي‘ کان نرالي آهي- مثلاً:
مهاڀارت جي زماني راجا ڪنس کان گهڻو اڳي مٿرا جو راجا شوُرسين هو، تنهنڪري مٿرا ان جو آسپاس وارو ملڪ سندس پٺيان شوُرسين سڏبو هو اتي جي ٻولي شوُرسيني پراڪرت ڪوٺجڻ آئي. اها پراڪرت تمام وڏي ايراضيءَ ڦهليل هئي. ڊاڪٽر سنيتي ڪمار چئٽرجي پنهنجي ٺاهيل بينگالي ٻولي جي تاريخ صفحي 113 ڄاڻايو آهي ته شوُرسيني اپڀرنش پنجاب جي الهندي طرف کان وٺي گجرات بينگال تائين چالو هئي، جيئن هينئر هندستاني ٻولي عام آهي، تيئن عام هئي. ان جي اپڀرنش يا بگڙيل صورت جا گهڻا نمونا هئا.
سڄي پنجاب اصل شوُرسيني پراڪرت چالو هئي، جنهن مان هندي ڌار ته اڙدو ڌار پيدا ٿي، پر الهندي طرفان پنجاب ڏي ڪشميري، سرائڪي ٻين داردڪ ٻولين جي لهر آئي، اتي جي ’تاڪ‘ لوڪن جي نالي پٺيان اها ’تاڪ اپڀرنش‘ سڏجڻ آئي، جا پوءِ ڦري پنجابي ٻولي ٿي- مطلب ته هنديءَ ڪشميري سرائڪي گڏجي ويئي، انهن جي ميلاپ مان پنجابي ٻولي ٺهي.
مرهٽن جي ملڪ کي ”مهاراشٽر“ يعني وڏو پرڳڻو يا وڏي حڪومت چئبو آهي، اتي جي ٻولي مهاراشٽري پراڪرت سڏبي هئي، جا پوءِ ”اپڀرنش“ ٿي، يعني بگڙي. اها مهاراشٽري اپڀرنش پراڪرت وڌيڪ بگڙي، جنهن مان مراهٽي ڪوڪني ٻوليون پيدا ٿيون.
مٿرا ان جي آسپاس واري ملڪ بلڪ دهليءَ تائين، شوُرسيني اپڀرنش چالو هئي، جا ڦري هاڻوڪي پڇمي هندي ٿي، جنهن جي مکيه شاخ ’برج ڀاشا‘، يعني برج جي ٻولي آهي*. ڀڳت سورداس جي واڻي برج ڀاشا لکيل آهي.
هن وقت جيڪي سنسڪرت مان پيدا ٿيل ڏيهي آريائي ٻوليون يا هندو آريائي ٻوليون چالو آهن، سي پراڪرت ٻولين جي اپڀرنش يا بگڙيل صورتن مان هيٺينءَ ريت پيداٿيون آهن:
پوربي هنديءَ جون مکيه شاخون ائوڌي يعني ائوڌ جي ٻولي، بنڊيلي يعني بنڊيل کنڊ جي ٻولي ڪنوجي آهن. تلسي ڪرت رامائڻ، ڪبير ڀڳت جا سلوڪ ٻيا ڪيترا پستڪ پوربي هنديءَ لکيل آهن.
صفوي گھراڻي جي بادشاھت واري دور ملڪ جي گاديءَ جو ھنڌ قزوين شھرھو. ھي شھر سلطنت جي سرحدن کان پري ھو سورھين صديءَ جي آخر ھي علائقو فسادن بغاورت جي ور چڙھي ويو ھو انڪري صفوي گھراڻي جي بادشاھ شاھ عباس اول 1598ع شھر جي گاديءَ جو ھنڌ اصفھان شھر کي بنايو. ھن پنھنجي بادشاھيءَ کي مضبوط ڪرڻ لاِءِ آرمينيا، آذربائيجان، جارجيا ٻين علائقن مان ڪيترائي فوجي ڀرتي ڪيا. انھن فوجين سندن ڪٽنبن جي رھائش لاءِ موجودھ نجف آباد وارو علائقو مخصوس ڪيو ويو جنھن اڳتي ھلي شھر جو روپ ڌاري ورتو.
ھي شھر اصفھان کي ويجھو ھو ھتان خوزستان، عراق ٻين علائقن ڌانھن وڃڻ لاءِ رستا موجود ھئا، انڪري ڏورانھن علائقن ملڪن سان واپاري لاڳاپا رکڻ لاءِ ھي ھڪ بھترين ماڳ ھو. اصفھان شھر جي خوراڪ جون گھرجون پوريون ڪرڻ لاءِ نجف آباد زرعي مصنوعات کي ھٿي وٺرائي وئي جنھن سبب ھن شھر ترقيءَ طرف تڪڙيون وکون کنيون.
ڪجھ ماڻھن جو خيال آھي تہ شاھ عباس پاڻ ھن شھر کي آباد ڪرڻ جو فيصلو ڪيو. انھيءَ فيصلي جو سبب ھي آھي تہ ھو اصفھان کان 60 ڪلوميٽر اولھ قمشلو نالي ھڪ علائقي پنھنجي ساٿين سان گڏ شڪار ڪرڻ ويندو ھو. اصفھان کان قمشلو جي وچ سڃ ئي سڃ ھئي. نہ ڪو وڻ ٽڻ نہ ئي وري پيئڻ لاِِءِ پاڻي ميسر ھو. بادشاھ چاھيو ٿي تہ ڪا اھڙي وسندي ضرور ھجڻ کپي جتي پاڻ بہ آرام ڪري سگھجي جانورن کي بہ پاڻي پياري سگھجي. انھيءَ خواھش کي عملي جامون پھرائڻ لاءِ ھن نجف آباد شھر اڏڻ جو فيصلو ڪيو.
نجف آباد جي موسم گرم ڪنھن حد تائين خشڪ آھي. ھتي سال سراسري طور 120 ملي ميٽر برسات وسي ٿي اھا گھڻو ڪري سياري وسي ٿي. ھتي جو وڌ وڌ گرميءَ جو درجو 380 گھٽ گھٽ 9.50 رڪارڊ ڪيو ويو آھي. ھتي جو ساليانو سراسري گرميءَ جو درجو 15.80 آھي. ھن شھرجي سامونڊي سطح کان سراسري اوچائي 1655 ميٽر آھي. ھن شھر جو سير ڪرڻ لاءِ بھترين وقت مارچ کان مئي جا مھينا آھن جن ھتان جي موسم نہ گھڻي ٿڌي نہ ئي وري گھڻي گرم ھوندي آھي.
ھتي ھٿيارن ٺاھڻ جا ڪارخانا قائم ڪيا ويا. ھتي بھترين قسم جا چاقو، ڇريون ڪانٽا ٺھڻ پڻ لڳا جيڪي اڄ سوڌو مشھور آھن. جلدي کاڌو رڌڻ جي صنعت سان گڏ ڪٽلريءَ جو استعمال بہ ان دور شروع ٿيو.
ھن شھر ڪيتريون ئي ڏسڻ جھڙيون عمارتون مو جود آھن جن شيخ بھائيءَ جو قلعو، ڪبوتر ھائوس ٽاور، تيل جون ملون ٻيون تاريخي عمارتون شامل آھن.
عام طور تي ھڏڪي لڳڻ جا سبب خشڪ کنگھ ۔ ساھ سان گڏ وڌيڪ ھوا جو کاڌي جي نلي داخل ٿيڻ ۔ تيز تيز کائڻ ۔ نفسياتي اثرن جيئن خوف ۔ گهٻراھٽ ۔ پريشاني جو شڪار ٿيڻ ۔ ڪاربونيٽيڊ مشروب وڌيڪ پيڻ ۔ خشڪ کاڌو کائڻ ۔ تيز مصالا استعمال ڪرڻ ۔ ڳلي جي سوزش ۔ معدي جي سوزش ۔ معدي جي تيزابيت معدي جي سوڄ ھڏڪي جا عام سبب آھن. ھڏڪي ھڪ عام ٿئي ٿي جيڪا گهريلو ٽوٽڪن سان دور ٿي وڃي ٿي ڪڏھن ڪڏھن لڳاتار ھڏڪي رھي ٿي جيڪا بيمارين ڏي اشارو ڪري ٿي جين بڪين جي خرابي ۔ ملٽي پل اسڪليروسز ۔ دماغي جهلي جو انفيڪشن ۔ معدي يا خوراڪ جي نلي جي خرابي ڇوجو معدي مان خوراڪ واپس کاڌي جي نلي اچي ٿي اھي بيماريون عام ٽوٽڪن سان نٿيون وڃن.
جڏھن پيٽ جهلي ڪجھ مسئلو پيدا ٿئي ٿو تہ ھڪدم ھوا کي اندر ڇڪن ٿا ھوا جڏھن اندر داخل ٿئي ٿي تہ اوڳراين نما ڳرا آواز نڪرن ٿا اھڙي صورت ھڏڪيون پيدا ٿين ٿيون. سائنسي تحقيق مطابق ھڏڪي پيٽ جي جهلي خارش ٿيڻ يا سڪڙڻ جو نتيجو آھي. انساني جسم سيني پيٽ جي درميان مشڪن سان ٺھيل پيٽ جو پردو آھي جيڪو سيني کي پيٽ کان ڌار ڪري ٿو. ڊايا فرم کي اوچتو بار بار جهٽڪا لڳڻ سان ھڏڪي اچي ٿي ھڏڪي بي اختيار نموني اچي ٿي جنھن کي روڪڻ مشڪل ھوندو آھي. ھڏڪي جي صورت بھتر آھي تہ احتياطي تدبيرون ڪجن دوائن کان پاسو ڪجي ھڏڪي ڇڏي ويندي.
اوبايو يونيورسٽي جي تحقيق مطابق ھڏڪيون فالڄ جي ابتدائي علامت ٿي سگهن ٿيون ھڏڪين سان گڏ سيني درد عورتن جي ابتدائي فالج جي علامت آھي. آمريڪا نيشنل سٽروڪ ايسوسيئيشن آت ۔ ذھني الجهن جسماني ڪمزوري سان گڏ ھڏڪين جي اچڻ کي فالج جي علامتن شامل ڪيو ويو آھي جنھن جو گهڻو شڪار عورتون ٿي سگهن ٿيون.
ھڏڪيون ڪينسر جي ڪجھ مرضن دماغي ۔ معدي يا لمفي نوڏن جي موجودگي ڏي اشارو ڪن ٿيون لڳاتار ھڏڪي ھجي 48 ڪلاڪن کان چڙھي وڃي يا مھينو وٺي وڃي اھو عارضو ڪينسر ٿي سگهي ٿو پر ڪينسر جا امڪان ٿي بہ نٿا سگهن.
ھڪ تحقيق مطابق دير تائين ھڏڪيون اچڻ نمونيا جي نشاني آھي. ھڏڪي سان گڏ سيني درد ۔ ٿڌ محسوس ٿيڻ ۔ بخار ۔ ساھ گهٽجڻ ھجي تہ نمونيا آھي ڇوجو ڦڦڙن جي انفيڪشن جي ڪري ھڏڪيون عام معمول کان وڌيڪ اچن ٿيون.
ھڏڪي اھڙي عام شي آھي جيڪا ڪجھ منٽن کان ڪجھ ڪلاڪن تائين رھي ٿي. تيزي سان کاڌو کائڻ يا وڏا گراھ ھڻڻ ھن جو سبب ٿي سگهن ٿا. ان جي نسبت ننڍا گراھ کائڻ يا آھستي کائڻ سان ھڏڪي جا آثار نٿا رھن.
ھڏڪيون لڳاتار ھجن تہ دل جي دوري جو امڪان ٿي سگهي ٿو. تحقيق مطابق ھڏين دل جي دوري جو پاڻ تعلق آھي جيڪي دوري سان گڏ پگهر اچڻ ۔ ڪمزوري سيني جي درد جون نشانيون ٻڌائين ٿيون.
ڪرسي تي ويھي پير ڪرسي جي سطح تي ڪجن تہ جيئن گوڏا سيني ڀر پھچن انهن کي ھٿن سان پڪڙجي جيئن مليل لڳن وري سڌا ڪجن وري ملائجن. ھي عمل ڪيئي ڀيرا ورجائجي ھڏڪيون بيھي وينديون.
ھڏڪي جو اھم سبب بڪين جي خرابي آھي. ھڏڪي اشارو ڪري ٿي تہ بڪيون خراب ٿي رھيون آھن. ھي ھڏڪيون ھڏن جي درد ۔ اڀساھي رڳن ڇڪجڻ سان ٿين تہ جلدي ڊاڪٽر سان رابطو ڪجي.
پيپر بيگ ساھ کڻڻ ھڏڪين کي روڪي ٿو. يوڪي جي نيشنل ھيلٿ سروس مطابق ھي ٽوٽڪو رت ڪاربان ڊاء آڪسائيڊ جي سطح کي وڌائي پيٽ جي جهلي کي خارش کان روڪي ٿو.
عام طور تي ھوا کاڌي جي نلي ھڪ مخصوص ڦيري سان اچي ٿي ھڏڪيون اچڻ لڳن ٿيون. اڪثر ٻارن کي ھڏڪي ٿئي ٿي ھي معدي جو ھڪ مرض ٿي سگهي ٿو.
طبي ماھرن مطابق وقفي ساھ روڪڻ سان ھڏڪيون ختم ٿي سگهن ٿيون. ھي طريقو ڦڦڙن ڪاربان ڊاء آڪسائيڊ جمع ڪري ٿو جنھن سان ھڏڪين کان نجات ملي ٿي.
ڪيمياگر دخل کان نڪري سامهون آيو. پھرين ھن ان ماڻهو جي ڪنن کي ٻنھي ھٿن سان زور سان بند ڪيو پوء ھن جي ڳاٽي کي ھيٺ لاڙي مڪ ھنئي.
برف واري ٿڌي پاڻي پيئڻ سان ھڏڪين کي روڪڻ مدد ملي ٿي. ٿڌو پاڻي پيٽ جي جهلي جي خارش کي روڪي ٿو جيڪا ھڏڪين جو سبب بنجي ٿي.
مرچن سان مليل ڪا تيز شي کائڻ سان ھڏڪيون بيھي سگهن ٿيون ڇوجو جسم جي جلن ڏي اعصاب مرڪوز ٿي وڃن ٿا ھڏڪي بند ٿي وڃي ٿي.
ميرزا عيسيٰ پنهنجن پٽن مان وڏي پٽ ميرزا صالح ترخان کي وليعهد مقرر ڪري، مشڪل مسئلن کي حل ڪرڻ لاءِ، ملڪي امور کي نبيرڻ لاءِ، مطلب ته سموريون حڪومت جون واڳون وغيره. وليعهد جي سپرد ڪيائين. بهرنوع رسمي بادشاهي کانسواءِ باقي پاڻ وٽ ڪجهه به نه رکيائين.14 ماهه شوال 961هه جي سيوستان جي قلعي کي محمود خان بکري جي ماڻهن کان خالي ڪرائي پنهنجي قبضي ڪيائين. جڏهن اها خبر سلطان محمود خان کي پئي تڏهن لشڪر ڪٺو ڪري، بکر مان نڪتو ته جيئن مرزا صالح ترخان سيکت ڏي. وري جڏهن اها سموري خبر ميرزا عيسيٰ ترخان کي پئي، تڏهن ٺٽي مان هڪ وڏي لشڪر سان نڪتو ته بکر کي فتح ڪري.
ان وچ خبر پئي ته فرنگي ، لاهري بندر کان، ميرزا عيسيٰ ترخان جي لشڪر جي مدد لاءِ آيا هئا پر ٺٽي شهر کي خالي ڏسي ڦرلٽ ڪري ڪيترن ئي ماڻهن کي قيد ڪري شهر کي باهه ڏنائون. جنهنڪري موقعي جي لحاظ کان ميرزا عيسي!