polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
زاھدان جي آسپاس ڪجه پراڻين وستين جا اھـڃاڻ موجود آھن پر زاھدان جو موجودھ شھر ويھين صديءَ آباد ٿيو. ھي شھر 1930ع واري ڏھاڪي ايران جي سيستان و بلوچستان صوبي جي گاديءَ جو ھنڌ بنيو. ان کان اڳ ھي ھڪ ننڍو ڳوٺ ھو. 1956ع ھن شھر جي آبادي 17500 ھئي پر 1976ع اھا آبادي وڌي 93000 ٿي وئي. سوويت يونين جي افغانستان تي قبضي وارن ڏينھن افغان پناھگيرن جو ھڪ وڏو تعداد ھجرت ڪري زاھدان اچي رھيو جنھن ڪري 1986ع ھن شھر جي آبادي 281000 ٿي وئي جيڪا ھاڻي ٻيڻي ٿي وئي آھي.
ھوائي سفر لاءِ ھتي زاھدان بين الاقوامي ھوائي اڏو موجود آھي جتان ايران جي مختلف شھرن سان گڏ ڪجه عرب ملڪن طرف سفر ڪري سگھجي ٿو. ھي شھر ريل ذريعي پاڪستان کي ايران سان ملائي ٿو. پاڪستان جي ڪوئيٽا تفتان ريلوي لائين مسافرن کي ڪوئيٽا کان زاھدان پھچائيندي آھي جتان تھران سميت ايران جي مختلف شھرن ڏانھن ريل جون پٽڙيون وڇايل آھن. . 2009ع زاھدان کان ڪرمان تائين ريل سروس شروع ٿي. زاھدان کان بندر چا بھار تائين ريل جي پٽڙي وڇائڻ جو ڪم 2020ع شروع ٿي چڪو آھي.
ھتي زرتشتي مذھب جا پوئلڳ چڱي تعداد رھندا ھئا پر ھاڻي انھن جو تعداد گھٽجي ويو آھي. ساساني دور ھتان جي ھامون ڍنڍ زرتشت مذھب جي پوئلڳن لاءِ ھڪ ڀلاري جاءِ ھئي جتي ماڻھو روحاني سڪون حاصل ڪرڻ لاءِ ايندا ھئا. رسول بازار ھتان جو مشھور ڪاروباري مرڪز آھي جتي اڪثر دوڪانن جا مالڪ بلوچ پٺاڻ آھن. زاھدان جي ڏکڻ اٽڪل 100 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي تفتان نالي ھڪ ٻرندڙ جبل موجود آھي جنھن جي اوچائي 4042 ميٽر آھي.
1896ع ناصرالدين شاھ جي قتل کان پوءِ ھتي ايران جي مرڪزي حڪومت جي گرفت ڪمزور ٿي وئي ھتان جي مقامي بلوچ قبيلن جو اثرورسوخ وڌي ويو. 1925ع 1927ع وارن سالن بلوچي اڳواڻ دوست محمد ايراني فوج وچ خونريز چڪريون ٿيون. دوست محمد کي شڪست آئي کيس گرفتار ڪري تھران موڪليو ويو. شھر کي فوج جي حوالي ڪيو ويو جنھن ڪري بلوچن جو ھن شھر تي غلبو گھڻي حد تائين گھٽجي ويو.
اپريل 2008ع ھتي زاھدان فوٽ بال اسٽيڊيم جو افتتاح ٿيو جنھن 15000 ماڻھن جي ويھڻ جي گنجائش آھي. شھر ڪيتريون ئي ننڍيون وچولي درجي جون صنعتون قائم آھن جن ڪاٽن ٽيڪسٽائيل، ھٿ سان ٺھيل قالين، دٻن بند کاڌو، صاف ٿيل کلون، تڏا، تئونريون، ٽوڪريون اھڙي قسم جون ٻيون شيون شامل آھن .
زاھدان روڊ ريل وسيلي پاڪستان سان ڳنڍيل آھي. ھن شھر کان 41 ڪلوميٽر ڏکڻ ايران، پاڪستان افغانستان جون سرحدون پاڻ ملن ٿيون. ھي شھرسامونڊي سطح کان 1352 ميٽر اوچائيءَ تي تھران کان 1605 ڪلوميٽر پري آباد آھي.
ھن شھر کان روڊ رستي اتر تھران مشھد ڏکڻ بندر چا بھار تائين وڃي سگھجي ٿو. اولھ ڪرمان تائين شاھراھ تعمير ٿيل آھي. اوڀر ھي شھر ريل سان گڏ روڊ رستي پاڪستان جي شھر ڪوئيٽا سان ڳنڍيل آھي.
ھتي اونھاري جي موسم اٺن جي ڊوڙ جا مقابلا منعقد ٿين ٿا. ھتي سني مسلمانن لاءِ مڪي مسجد، شيعا مسلمانن لاءِ جامع مسجد سکن جو گوردوارو موجود آھن.
سنڌو درياء جي بگهياڙ شاخ هو. اتان سمنڊ هڪ ڏينهن جي پنڌ تي پري هو. ٺٽو شهر، لاهري بندر کان دريائي رستي سان ٻن ڏينهن جي مفاصلي تي هو.
لاهري بندر بابت پهريون حوالو البيروني جي ڪتاب الهند مان ملي ٿو ته درياء سنڌ سمنڊ پوڻ کان اڳ ٻن شاخن ورهائجي ويو ٿي، انهن مان هڪ وڏي شاخ ٻي ننڍي شاخ هئي. لوهاراڻي بندر انهيءَ ننڍي شاخ تي هو. (موجوده تحقيق موجب انهيءَ ننڍي شاخ کي بگهياڙ تسليم ڪيو ويو آهي.)
اورنگزيب جي ڏينهن دهلي حڪومت جو هڪ آفيسر هن بندر لاءِ لکي ٿو ته: ”سنڌ جو مکيه بندر آهي. موتين ٻين املهه شين کان مشهور آهي. هتي اٽڪل چار هزار جهاز ٻيڙيون آهن.“
بهرحال، هي بندرگاه، پنهنجي اٺن سّون سالن جي شاندار تاريخي اوج عروج ماڻي، قدرت جي انهيءَ ساڳيءَ ستم ظريفي جو شڪار بنجي برباديءَ جي منزل کي پهتو، جنهن جي ڪري کائنس اڳ يا همعصر بستيون بندر برباد ٿيا. درياء جو پيٽ واريءَ رءُ سان ريٽجڻ لڳو، جنهن ڪري منجهس غورابن ٻيڙين جي آمدورفت مشڪل ٿيڻ لڳي. انهيءَ دوران ٻيا بندر، جيئن ته اونگا بندر، شاه بندر، بستا بندر، ڌاراجا ڪراچي اُسري پيا لاهري بندر جي اهميت گهٽجي وئي، تان جو سندس نالو نشان به نه رهيو
آخرڪار 1921 م انگلينڊ آئرلينڊ جي 26 ڏکڻ وارين ڪائونٽين کي آزاد ڪيو باقي ڇھ اتر واريون ڪائونٽيون يونائيٽيڊ ڪنگڊم جو حصو رھيون. 6 ڊسمبر 1921 تي اينگلو آئرش معاھدي ٿيڻ سان آئرلينڊ تي برطانيا جي حڪومت جو خاتمو ٿيو. ان معاهدي جي نتيجي 6 ڊسمبر 1922 تي آئرلينڊ آزاد ٿي ويو.ت.ھن ھوندي بہ 1937 تائين ان جي حيثيت ڊومينين رياست
واري ھئي.ان سال ھن ملڪ جو آئين لاڳو ڪيو ويو.جنھن تحت ملڪ جو نالو آئرلينڊ رکيو ويو.نئين رياست ريپبلڪ واري ڍانچي تحت ھئي پر اڃان کيس ريپبلڪ قرار نه ڏنو ويو هو نيٺ ريپبلڪ آف آئرلينڊ ايڪٽ 1948 پاس ڪيو ويو جنھن تحت 1949 کيس سرڪاري طور تي ھڪ ريپبلڪ رياست قرار ڏنو ويو.ڊسمبر 1955 گڏيل قومن جي اداري جو رڪن بڻيو.
53 00 , 8 00 واري جاگرافيائي بيهڪ تي واقع آهي. ان جي ايراضي 70273 چورس ڪلوميٽر اٿس جنھن 68883 چورس ڪلوميٽر خشڪي 1390 چورس ڪلوميٽر پاڻي اٿس. پکيڙ دنيا جي ملڪن م 121 نمبر تي آهي. ملڪ جي سرحد خشڪي 443 ڪلوميٽر برطانيا سان اٿس باقي سامونڊي ڪنارو اٿس جنھن جي ماپ 1448 ڪلوميٽر آهي. سندس ساحلي سامونڊي پٽي زمين کان 12 ناٽيڪل ميلن تائين اٿس ان کان بعد ان جو مڇي مارڻ جو زون 200 ناٽيڪل ميل تائين اٿس.ھن ملڪ جو وڏو حصو ميداني آھي جنھن جي چوڌاري ٽڪريون ننڍا جبل آھن. الھندي سامونڊي ڪناري تي اڀيون ٽڪريون واقع اٿس.
ھتي رياست جو سربراھ ملڪ جو صدر آھي حڪومت جو سربراھ تيشخ جيڪو آئرش ٻولي وزيراعظم کي چون ٿا.ھتان جو نائب وزيراعظم آئرش ٻولي تانشٽ سڏبو آھي. ھتان جي قانون ساز اسيمبلي ٻہ ايواني آھي. ان کي آئرش ٻولي اريڪتاس چوندا آهن. ھيٺيون ايوان دائل مٿيون ايوان شيئاندسڏبو آھي جيڪي آئرش ٻولي جا نالا آھن. ملڪ جي صدر جي چونڊ سڌي سنئين ستن سالن لاءِ ٿيندي آهي اھو ٻہ دفعا چونڊجي سگھجڻ لاء اھل ھوندو آھي.شيئاند جيڪا سينيٽ آھي ان جا 60 رڪن آھن دائل جيڪو عام ايوان آھي ان جا 158 رڪن آھن جيڪي سڌا سنوان تڪن مان چونڊجي ايندا آهن.
ھتان جو قانوني ڍانچو انگريزي ڪامن لا سسٽم تي ٻڌل آهي جنھن کي ڪسٽمري لا ذريعي ڪافي تبديل ڪيو ويو آهي. ھ قانوني ڍانچي قانونساز اداري جي پاس ڪيل قانونن جي سپريم ڪورٽ ذريعي عدالتي نظرثاني پڻ شامل آهي. آئرلينڊ عالمي عدالت جي بين الاقوامي ٻڌڻ جي اختيار کي تسليم ڪندڙ ملڪن شامل آھي.ھن ملڪ ٻار ڄمڻ سان کيس شھريت جو حق مليل آهي ھي ملڪ ٻٽي شھريت کي بہ تسليم ڪري ٿو. ھتي شھرين کي 18 سالن جي عمر ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل ٿيندو آهي
وڪلو،ويڪسفورڊ، ڪارلو ، ڪلديئر ، ميئٿ ، لائوٿ ، موناگھن ، ڪئوان ،لانگفورڊ، ويسٽ ميئٿآفلي ، لئيش ، ڪلڪيني ، واٽرفورڊ ، ڪورڪ ، ڪيري ، لائميرڪ ، ٽپرري ، ڪليئر، گئلوي، مايو،روسڪامن،
سلائگو ، ليئٽرم ، ڊونيگل. ان کان سواءِ اتي ٽي شھري ڪائونسلون پڻ آھن جن جا نالا آھن: ڊبلن سٽي ، گئلوي سٽي ڪورڪ سٽي
1973 يورپين ايڪانامڪ ڪميونٽي جو رڪن ٿيو جيڪا اڳتي هلي يورپي يونين تبديل ٿي وئي.ھن ملڪ جا نادرن آئرلينڊ سان تعلق جڙي نہ سگھيو پر 1998 ٻنھي جي وچ گڊ فرائيڊي ايگريمنٽ ٿيو جنھن تحت تعلقاتن جي باقائده بحالي ٿي اڻويھينن صدي ھتي زبردست ڏڪار آيو جنھن سان آئرلينڊ جي آبادي جو چوٿون حصو بک بيمارين ھلاڪ ٿي ويو. آبادي جو ساڳيو انگ وڃي 1960 ڏڪار کان اڳ جي انگ جي برابر ٿيو.
ريپبلڪ آف آئرلينڊ يا جمھوريه آئرلينڊ يورپ جو ھڪ ملڪ جيڪو آئرلينڊ واري ٻيٽ واقع آهي. ھي ملڪ معاشي طور تي 1995 کان 2007 تائين تيزي سان معاشي ترقي ڪري ڪيلٽڪ ٽائيگر بڻجي اڀريو. 2015 ھي ملڪ يورپي يونين سڀ کان وڌيڪَ تيزي سان ترقي ڪندڙ ملڪ ھيو .گڏيل قومن جي انساني ترقي جي اشاريي مطابق ھي ملڪ جرمني سان گڏ ڇھون نمبر سڀ کان ترقي يافته ملڪ آھي.
ھن سرزمين تي 600 کان 150 ق. م ڪيلٽڪ قبيلن جي آمد ٿي. ٻارھين صدي عيسويءَ نارمن جي قبضي ايو جنھن بعد لاڳيتو ست صديون مقامي ماڻھن انگلينڊ سان مزاحمت جاري رکي.ھتان جي ماڻھن ڪيترائي سال يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي خلاف گوريلا جنگ ڪئي
ھي ملڪ ھڪ پارلياماني ريپبلڪ آھي جنھن جي گاديءَ جو هنڌ ڊبلن آھي جيڪو جاگرافيائي بيهڪ جي حساب سان53 19 , 6 14 تي واقع آھي. ھن ملڪ 28 ڪائونٽيون آھن سموري ملڪ رڳو ٽي شھر آھن جن جا نالا ڊبلن، ڪورڪ گيلوي آھن.
ھن ملڪ جي آبهوا ٽيمپريٽ اٿس. اتر اينٽلانٽڪ جي ھوائن سان ڀرپور ھلڪا ٿڌا سيارا ٿڌا اونھارا لاڳيتو گھميل ھوندا آھن جن جو اڌ کان وڌيڪَ وقت جھڙ وارو ھوندو آھن.
لفظ سيستان اصل ”سجستان“ يا ”سڪستان“ مان ورتل آھي جنھن جي معنيٰ آھي ”سڪا قوم جي ماڻھن جو ديس“. سڪا قوم جي ماڻھن ھن علائقي 2500 ق.م ڌاري ھلمند نديءَ جي ڪناري تي اچي پنھنجون وسنديون قائم ڪيون ھيون. انھن ڏينھن ھن علائقي کي ”زرنج“ يا ”زرنگ“ سڏيو ويندو ھو. سڪا قوم جي اچڻ کان پوءِ اھو نالو بدلجي ”سڪستان“ ٿي ويو. پراڻي زماني ھلمند نديءَ جي ڪناري نصرآباد حسين آباد نالي ٻہ وسنديون ھڪٻئي کان ٿوري مفاصلي تي موجود ھيون. وقت سان گڏوگڏ ھنن وستين جي آبادي پکيڙ واڌارو آيو ٻئي وستيون ھڪ شھر بنجي ويون. ھن نئين شھر جو نالو زابل رکيو ويو جيڪو ھن وقت سيستان بلوچستان صوبي جو ٻيو نمبر وڏو شھر آھي.
مڪران جي سرزمين کي يونانين ”گدروزيا“ سڏيو آھي. پراڻي زماني مڪران جي سرزمين تي ڪافي ڌٻڻون ھيون. سنسڪرت ٻوليءَ ”ايرينا“ يا ”اراينا“ لفظ جي معنيٰ آھي ”ڌٻڻ“. انھيءَ ڪري شايد ”مڪران“ ٻن لفظن ”مڪہ“ ”ايرينا“ جو مرڪب آھي. مڪران حضرت عمر فاروق رضيہ واري دور اسلامي حڪومت جو حصو بنيو ھڪ عرب حڪمران مڪران جون واڳون سنڀاليون. ھتان جي عوام عربن جي حڪمرانيءَ کي مڃڻ کان انڪار ڪيو حڪومت خلاف ھٿياربند جدوجھد جو آغاز ڪيو جنھن ڪري عرب حڪمران کي ھن علائقي تان دستبردار ٿيڻو پيو. سلجوقي دور مڪران ايران جو حصو رھيو پر مرڪزي حڪومت جو ھن علائقي فقط نالي ماتر ڪنٽرول ھو.
جڏھن رضا شاھ پھلوي ايران جو بادشاھ بنيو تہ ھن پنھنجي ڪمانڊر امان اللّٰہ جھان باني جي ھٿ ھيٺ ھن علائقي فوج موڪلي تہ جيئن علائقي تي حڪومتي رٽ قائم ڪري سگھجي. نتيجي طور ھن علائقي تان بلوچن جي قبائلي سردارن جو اثر گھثجي ويو بلوچستان مرڪزي ۡحڪومت جي ڪنٽرول اچي ويو. 2013ع زبول مان چونڊيل قومي اسميبليءَ جي ميمبر حليمہ علي پارليامينٽ تقرير ڪندي ٻڌايو تہ پاڻيءَ جي کوٽ سبب وڏي پيماني تي ماڻھو سيستان بلوچستان صوبي مان لڏپلاڻ ڪري رھيا آھن. ھن گھر ڪئي تہ ھلمند نديءَ پاڻي ڇوڙيو وڃي تہ جيئن ماڻھو زراعت، چوپائي مال پنھنجي پيئڻ لاءِ پاڻي حاصل ڪري سگھن.
سيستان بلوچستان ايران جو پکيڙ جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو صوبو آھي. ايران جي ڏکڻ اوڀر موجود ھن صوبي جون سرحدون پاڪستان افغانستان سان ملن ٿيون. ھن صوبي جي گاديءَ جو ھنڌ زاھدان آھي ھن جي ڪل پکيڙ 181،785 چورس ڪلوميٽر آھي. ھن صوبي جي پکيڙ سڄي ايران جي پکيڙ جو 11 سيڪڙو آھي. ھن صوبي جي 1100 ڪلوميٽر سرحد پاڪستان افغانستان سان ملي ٿي. ھي پاڪستان جو واحد صوبو آھي جنھن جي سرحد پاڪستان سان ملي ٿي. ھن صوبي جي 300 ڪلوميٽر سرحد عماني سمنڊ سان ملي ٿي.
اصل سيستان بلوچستان ايرن جا ٻہ جدا صوبا ھئا پر 1979ع ٻنھي صوبن کي ملائي ھڪ صوبو بنايو ويو. ھلمند ندي ھن صوبي جي وڏي وڏي ندي آھي جنھن جو پاڻي زراعت پيئڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿو. 2016ع جي انگن اکرن مطابق ھن صوبي 2,775,014 ماڻھو رھن ٿا جن بلوچ، پارسي سيستاني، ڪرد ٻيا شامل آھن. ھن صوبي جي موسم خشڪ گرم ريگستاني آھي. زاھدان، زابل ايرانشھر ھن صوبي جا وڏا شھر آھن.
بلوچستان کي پراڻي زماني مڪہ سڏيو ويندو ھو. اھو نالو اڳتي ھلي ”مڪران“ بنجي ويو. ھي خطو ھخامنشي سلطنت جو چوڏھون صوبو ھو. غالب امڪان آھي تہ نادر شاھ افشار جي بادشاھت واري دور ھن علائقي تي بلوچستان نالو پيو. فردوسيءَ جي مشھور ڪتاب شاھنامہ بہ مڪران جو ذڪر موجود آھي.
ھن صوبي جي تاريخ سمجھڻ لاءِ سيسان توڙي بلوچستان جي تاريخ جو اڀياس ڪرڻو پوندو. سيستان بلوچستان اصل ايران جا ٻہ جدا صوبا ھئا جن کي ايراني حڪومت پاڻ ملائي ھڪ صوبي جو درجو ڏنو آھي.
اهو نياپو ٻڌي پنرو انهيءَ مهل ٽپ ڏئي اٿي کڙو ٿيو نياپي آڻيندڙ کان پار پنڌ پڇي نيلوفري گهوڙيءَ تي چڙهي وڃي اتي رسيو. سپاهين سان وڏي ويڙهه کائي سوناريءَ کي ڇڏايائين کيس پاڻ سان گڏ نيلوفريءَ تي ٻيلهه کڻي اچي ڪاڇي پهتو. ان کان پوءِ پنري جي حياتيءَ وري ڪنهن کي به ڪاڇي تي ڪاهڻ جي همت نه ٿي. بڊاماڻي پنري جي مرڻ کان گهڻو پوءِ لاکو ڦلاڻي مشهور لوڙائو ساماڻو، جنهن ڪاڇي به لوڙهيون هنيون. تڏهن اتي جي ماڻهن پنهنجي سورهيه سردار کي ياد ڪيو ته:
نيٺ دشمن اچي سِرَ تي ڪڙڪيس، تڏهن تلوار کڻي ڪٽڪ ڪاهي پيو مقابلو ڪندي مارجي ويو، پر پڇاڙيءَ تائين پنهنجي ڀاءُ کي سڏيندو رهيو ته:
ٽورنامنٽ جا اڳيان راند دبئي ٿيا، جتي ڪنگز کٽڻ واري سلسلي کي برقرار نه رکي سگھي ڪوئيٽا گليڊيٽرز کان 6 وڪيٽن تان هارائي وئي. پهرين بيٽنگ ڪندي ڪراچي ڪنگز 155 رنسون ٺاهيون، پر سهيل خان طرفان هڪ اوور 3 وڪيٽون وٺڻ باوجود، ٽيم 155 رنسن جو دفاع نه ڪري سگھي. هن شڪست سبب ڪراچي هڪ دفعو ٻيهر پوائنٽ ٽيبل آخري نمبر تي اچي وئي. آخري راند جنهن ٻنهي ٽيمن کي کٽڻو هو، انهي ڪراچي ڪنگز، لاهور قلندرز کي آخري بال تي هارائي وڌو. 156 رنسن جو حدف پورو ڪرڻ لاءِ آخري 2 بالن 10 رنسو گھربل هيون، جنهن ڪيرون پولارڊ ٻنهي بالن ٻه ڇڪا هڻي راند کٽرائي ٽيم کي ٽورنامنٽ کان ٻاهر نڪرڻ کان بچائي ورتو.
ڪمار سنگرڪارا بابر اعظم، 2017ع ڪراچي ڪنگز شامل ٿيا، هن سال اظهر محمود کي ڪوچ طور مقرر ڪيو ويو. پهرين راند ڪراچي کي پشاور زلمي 7 وڪيٽن تان شڪست ڏيئي ڇڏي. ٻي راند ڪوئيٽا گليڊيٽرز پڻ ٽيم کي 7 وڪيٽن تان شڪست ڏني، هن راند ڪراچي ڪنگز 160 رنسون ٺاهيون. شارجه ٿيل راند پڻ ٽيم هارائي وئي، هن دفعي ٻيهر ڪوئيٽا گليڊيٽرز شڪست ڏني. هن راند ڪمار سنگرڪارا شعيب ملڪ 101 رنسن جي ڀاڱيداري ڪئي پر تنهن باجود ٽيم راند کٽي نه سگھي. اڳئين راند اسلام آباد يونائيٽڊ جي خلاف هئي ان ٽيم سوڀاري ٿي، شارجه ليگ جي آخري راند پڻ ڪراچي ڪنگز سوڀاري ٿي پشاور زلمي کي پٺتي ڇڏي وئي.
ڪراچي ڪنگز دبئي عالمي ڪرڪيٽ اسٽيڊيم پهرين راند کيڏي، جنهن آساني لاهور قلندرز کي شڪست ڏني، ان راند محمد عامر هيٽ ٽرڪ پڻ ڪئي.
ان کانپوءِ ڪراچي ڪنگز هڪ ٻي راند پڻ ڪاميابي حاصل ڪئي، اهڙي ريت گروپ راندين 2 رانديون جي مقابلي 6 رانديون هارايائين. ڪراچي ڪنگز اسڪور ٽيبل ڇوٿين نمبر تي رهي، اڳيئن رائونڊ لاءِ ڪوليفاءِ ڪيائين. اسلام آباد يونائيٽڊ سان ميچ دوران شعيب ملڪ جي جڳهه تي روي ڀوپارا کي ٽيم جو ڪپتان مقرر ڪيو ويو، ان مچ ڪراچي ڪنگز کي 9 وڪيٽن تان شڪست آئي ٽيم ٽورنامنٽ کان ٻاهر ٿي وئي.
بحريا ٽائون، پاڪستان جي وڏي ريئل اسٽيٽ ڪمپني ڪراچي ڪنگز جي ٽائيٽل جي اشتهاري ڪمپني آهي. بحريا ٽائون کان سواءِ سمٽ بينڪ، آرڪيڊينز، اوئي هوئي، پيپسي، برائيٽو پينٽس، شيلڊ ڪارپوريشن نيا پاڪستان 2017ع هن ٽيم جون اشتهاري ڪمپنيون هيون. برج پاور پلاٽينيم اشتهاري، ڪاٽن اينڊ ڪاٽن 2016ع سندس ڪپڙن جي ڪمپني، وائيٽل چانهه جي ڪمپني نشر اشاعت جي اشتهاري ڪمپني پاڪستان آبزرور هيون. 2017ع ٽيم جو ترانو ”ڌن ڌنا ڌن هوگا ري“ هو، جيڪو شهزاد روئي ڳايو.
هاڻ ڪراچي کي هر راند رنس جي سلسلي کي بحال رکڻو هو، اڳئين راند اسلام آباد يونائيٽڊ سان هئي، جنهن پڻ ڪاميابي ضروري هئي. مينهن سبب راند 15 اوورن تائين محدود ٿي وئي، جنهن اسلام آباد 124 رنسن جو حدف ڏنو، جنهن ڪراچي ڪنگز کي اڳيئن مرحلي پهچڻ لاءِ 111 رنسون گھربل هيون. ڪريس گيل 17 بالن 44 رنسون ٺاهيون، پر راند کٽائڻ پولارڊ هڪ دفعو ٻيهر ڪردار ادا ڪيو، آخر بال چار رنسو حاصل ڪيون ائين ڪراچي ڪنگز ان راند سوڀاري ٿي.
ٽيم جو نالو نشان 21 ڊسمبر 2015ع تي هڪ تقريب جاري ڪيو ويو. ٽيم جي نشان شينهن ڇاپيل آهي، جنهن جي هيٺيان سوني اڇي رنگ سان ڪراچي ڪنگز لکيل آهي، انهي تقريب ٽيم جي مالڪ سلمان اقبال چيو ته ٽيم جي نشاني ڪراچي جي مزاج جي نمائندگي ڪندڙ آهي. هن ٽيم جي ڪپڙن جو رنگ نيرو سونو آهي. کاٻي پاسي کان هيٺين طرف شينهن جو نشان پڻ ڪپڙن ڇاپيل آهي. هن ٽيم جا ڪپڙا اي جي اسپورٽس پاران تيار ڪيا وڃن ٿا.
قسمت سان اڳئين مرحلي ٻيهر ڪراچي جو مقابلو اسلام آباد سان ٿيو، جنهن ڪراچي پهرين بيٽنگ ڪئي، سڄي ٽيم 126 رنسن تي آئوٽ ٿي وئي. پر اسلام آباد جي ٽيم صرف 82 رنسون ٺاهي سگھي، جيڪو سڄي ٽورنامنٽ سندن گھٽ رنس هئا سڄي ٽورنامنٽ جي تاريخ ٻي نمبر تي گھٽ اسڪور هئا. هن راند محمد عامر، عماد وسيم اسامه مير ٽي ٽي وڪيٽون حاصل ڪيون. ائين اسلام آباد جي ٽيم ٽورنامنٽ کان ٻاهر ٿي وئي.
ڪراچي ڪنگز جو مالڪ سلمان اقبال آهي، جڏهن 3 ڊسمبر 2015ع تي، پي سي بي، پاڪستان جي پنج شهرن تي مشتمل ٽيمن جي مالڪن جو اعلان ڪيو ويو. هي ٽيم اي آر وائي گروپ کي 26 ملين آمريڪي ڊالرن وڪرو ڪيو ويو. ان وقت هي مهانگي ترين ٽيم هئي، پر 2017ع ملتان سلطان سڀني کان وڌيڪ مهانگي ٽيم ثابت ٿي، جڏهن هن جو اٺ سالن لاءِ وڪرو 41.6 ملين آمريڪي ڊالرن ڪيو ويو.
تاريخ مظهر شاھجهاني مطابق گھوريا جي پٽ ماڻڪ ڳاها ڳوٺ قلعو تعمير ڪرايو جتي هن مغل افغان ماهر تير باز توبچي مقرر ڪيا هئا. قلعي جو نالو ڪنورڪوٽ هو. ماڻڪ جو پڻ ڳاها پرڳڻي تي وڏو اثر هو ماڻڪ جو ڳاها پرڳڻي پنهورن سان تڪرار رهيو. هن ڳاها جا پنهور سردار گهرائي ڳوٺ ڳاها واري ڪوٽ قيد ڪيا هئا پنهورن جي ڳوٺ سيڪڙجي تي قبضو ڪيو هو. جنهن تي پنهور ڏمرجي پيا هئا. ماڻڪ مير پٽ عيسي پنهور سخت ويڙھ ٿي جنهن مير پنهور مارجي ويو.
يوسف ميرڪ ذڪر ڪري ٿو ته شاھجھان جي دور ڳاها مرزا جاني بيگ جي جاگير شامل ڪيو ويو ته ماڻڪ مغل شهنشاھ وٽ دانهين ٿيڻ لاءِ تحرڪ آيو ته مرزا جاني بيگ کيس خراج ادا ڪرڻ عيوض ڳاها پرڳڻو واپس ڪيو. آخرڪار خسرو بيگ جي سازش تحت قاسم ارغون جي پٽ فتح هٿان ماڻڪ کي مارايو ويو.
ڳوٺ ڳاها جو ذڪر ڪلهوڙا دور به ملي ٿو. تاريخ ڪلهوڙا دور جو مصنف غلام رسول مهر لکي ٿو ته ميان يار محمد ڪلهوڙو عباسي زيدي بلوچستان کان واپس اچي سانوه منڇر ڪناري نئيگ آيو. قيصر پنهور کان سامتاڻي ڳوٺ کسي ڳوٺ ڳاها اچي ويٺو. اتان ويهي هن پنهنجي ڀاءُ مير محمد کي سرائين ڏانهن سگھ سهيڙڻ لاءِ موڪليو.
مٿئين تاريخي بحث جي روشني ڳوٺ ڳاها جي محل وقوع يا هنڌ يا جغرافيائي بيهڪ جي تلاش ڪبي ته صاف نظر اچي ٿو ته ڳوٺ ڳاها دادو ضلعو جيجوهي تعلقو جوهي شهر کان 7 ڪلوميٽر جي مفاصلي تي ڏکڻ اوپر جوهي ڀان روڊ سان لڳ ديھ ڳاها واقع هڪ تمام مٿانهين دڙي تي هاڻوڪي ڳوٺ بهار شاھ جي نالي سان موجود آهي. اتي جوهي جي ڏيھ ڳاها پڻ آهي. سيد بهار شاھ تر ڳاهي پير يا سيد طور مشهور هو. ڳوٺ وٽ چنا شاخ تي جيڪا موري آهي سا به ڳاها موري سڏجي ٿي. گمان غالب آهي ته سيد بهار شاھ جي نسبت هرات منجهان آيل سيد يار محمد سيد عبدالعزيز ابهري سان هجي.
تحفتہ الڪرام، مظهر شاھجهاني تاريخ ڪلهوڙا دور جي بيانن جي آڌار تي چئي سگهجي ٿو ته شهيد دولھ دريا خان جو ڳوٺ ڳاها موجوده بهار شاھ وارو ڳوٺ آهي جيڪو سمن سلطانن جي دور کان ڪلهوڙن جي دور تائين ساڳي نالي سان صفحہءِ هستي تي رهيو پر جڏهن خداآباد ڳوٺ نمودار ٿيو ته ڳوٺ ڳاها جي اهميت گهٽجي وئي شايد ڪلهوڙن جي دور کانپوءِ ڳوٺ جو اصل نالو به گم ٿي ويو.
ڳاها تي نالو ڳاها ڪيئن پيو اهو تاريخ اڻ جوابيل سوال رهندو پر مورخ ڊاڪٽر نياز عباسي جي خيال موجب نالو ڳاها قبيلي جي پٺيان پيل ڀانئجي ٿو. عزيز ڪنگراڻي پڻ ان راءِ جو آهي تہ ڳاها قبيلو سماٽ قبيلو آهي ممڪن آهي ته هتي ڳاها قبيلو آباد هجي انڪري مٿس نالو ڳاها پيو. ڳاها دولھ دريا خان جو ڳوٺ هو. ڳوٺ تي نالو شايد ڳاها قبيلي جي رهائش جي ڪري پيل ڀانئجي ٿو. بهرحال سنڌ جي سمورين تاريخن شهيد دولھ دريا خان جي ٻن ڳوٺن جو ذڪر ڪيو ويو آهي. هڪ ٽلٽي ٻيو ڳوٺ ڳاها. دولھ دريا خان جي ٻنهي ڳوٺن رهائش ٻُڌائي وئي آهي. ڳاها کيس ڄام نظام الدين سمو عرف ڄام نندو طرفان جاگير عطا ٿيل هئي.
ڳوٺ ڳاها سنڌ جي سمن جي راڄ جي سورمي ڄام نظام الدين سمو جي حڪمراني دوران سندس سپھ سالار وزيراعظم جي عهدي تي فائز رهندڙ شهيد دولھ دريا خان جو ڳوٺ رهيو. جيڪو ڳاها پرڳڻي جو مرڪز هو.
سنڌ جي نامياري تعليمي ماهر استاد سيد غلام مصطفيٰ شاهه، سڪرنڊ جي ٽيچرس ٽريننگ اسڪول تربيت وٺندڙ استادن کي 1967ع خطاب ڪندي اخبار تعليم جاري ڪرڻ جا هيٺيان مقصد بيان ڪيا:
اولھ آفريڪا جي گني ريجن نالي خطي واقع ھجڻ جي ڪري ان تي اھو نالو پيو. اھو خطو گني واري نار تي واقع آهي. لفظ گني پورچوگيزي ٻولي جي لفظ گنئي مان ورتل آهي پندرهين صدي عيسويءَ اھو لفظ ان علائقي لاء استعمال ڪيو ويو اتان جي ڪارن رھاڪن کي گنيئس سڏيو ويو جيڪو لفظ سينيگال ندي تي ان علائقي رھندڙ مخصوص ڪارن ماڻھن کي زيناگا بربر يا مور نسل جي ماڻھن سان تفريق جي لاء استعمال ڪيو ويو.
گني جنھن جي سرڪاري نالو ريپبلڪ آف گني يا جمھوريہ گني آھي، اولھ آفريڪا جي اولھندي سامونڊي ڪناري تي واقع ھڪ ننڍو ملڪ آهي. ان جا پراڻا نالا فرينچ گني گني-ڪوناڪري آھن اھو اسلامي ملڪ سڏبو آهي ان جي مسلمان آبادي ڪل آبادي جو 85 سيڪڙو آھي گني جا ماڻھو 24 نسلي گروھن سان تعلق رکندڙ آھن. ملڪ جي سرڪاري ٻولي فرينچ آھي تعليمي نظام پڻ ان ٻوليءَ وارو اٿس.
گني سوويت يونين جي ويجھو ٿيڻ بعد سوشلسٽ پاليسيون اختيار ڪيون. پر بعد ھن ملڪ چيني سوشلزم جي ماڊل جي پيروي شروع ڪندي سوويت يونين کان پاسيرو ٿي ويو. سوشلسٽ پاليسين باوجود ھن ملڪ آمريڪي سرمائيڪاري کي فروغ ڏنو. توري ملڪ ھڪ ڊگھي عرصي تائين چونڊيل حڪمران رھيو جنھن جي مقبوليت پئن آفريڪن ازم جي ڪري پوري آفريڪا وڌي وئي ھئي.
ھڪ خودمختيار رياست آھي جنھن جو سربراھ صدر ملڪ حڪومتي سربراھ وزيراعظم ھوندو آھي. ملڪ جي مقننه قومي اسيمبلي آهي جيڪا ھڪ ايواني آھي ان جي رڪنن کي ملڪ جا ماڻھو سڌي چونڊ ذريعي مقرر ڪندا آهن. ملڪ جي سڀ کان وڏي عدالت گني جي سپريم ڪورٽ آھي
شاعر مشرق علامه ڊاڪٽر محمد اقبال سيالڪوٽ 9 نومبر 1877ع پيدا ٿيو. هن جو تعلق ڪشميري برهمڻ خاندان سان هو، جيڪو خاندان سوا ٻه سئو سال پهرين اسلام قبول ڪري چڪو هو. اصل رَتن لال جيڪو هندو پنڊت هو سو مسلمان ٿي ويو، جنهن جو نالو نور محمد رکيو ويو.
سندس هيٺيون تصنيفون علم الاقتصاد ، تشڪيل جديد الاهيات اسلاميه، ايران مابعد الطبيعيات ڪا ارتقا، اسرار خودي ، - رموز بيخودي ، پيام مشرق ، بانگ درا ، زبور عجمه ، - جاويد نامه ، بال جبريل ، ضرب ڪليم ، پس چه بايد کرد، اي اقوام شرق، ارمغان حجاز ، آئينه عجم ، کانسواءِ علامه صاحب درسي ڪتاب به لکيا، اقبال جي استادن شڪارپور تعلقي جو علامه علي محمد ڪاڪيپوٽو به شامل هو. جنهن کيس فلسفي منتق جي تعليم ڏني. علامه صاحب جي مثنوين جو منظوم سنڌي ترجمو لطف الله بدوي ڪيو آهي.
اقبال شروعاتي تعليم قرآن شريف جي حاصل ڪئي. ان کان پوءِ مشن هاءِ اسڪول داخل ٿيو. مري ڪاليج مان ايف اي جو امتحان پاس ڪيائين. پنجابي ايليٽ ڪلاس علامه اقبال کي پاڪستان جو ذهني باني يا مفڪر پاڪستان سڏائي ٿو، پر هُو گڏيل هندستان جو حامي هو. پاڻ اعلى پايي جو شاعر هو. هندستان جو مقبول ترين قومي گيت ساري جهان سي اڇا هندوستان همارا جو شاعر علامه اقبال آهي. پاڻ ڪيئي ڪتاب لکيائين جن بانگ درا، بال جبريل، شڪوه، جواب شڪوه ٻيا ڪيترائي ڪتاب مشهور آهن. علامه اقبال 21 اپریل 1938ع تي لاهور وفات ڪئي. سندس مقبرو بادشاهي مسجد لاهور جي ڀرسان آهي.
هندوستان ، مسلمانن جي حيثيت سان، اوهان جي شخصيت آهي، جنهن کان قوم اها اميد رکي ٿي ته، اتر اولهه يا سڄي هندوستان جيڪو سياسي طوفان اچي رهيو آهي، ان اوهان ئي قوم جي صحيح اڳواڻي ڪري سگهو ٿا.
ان نموني علامه اقبال، قائداعظم سان سياسي رفيق ٿي ڪم ڪيو. هندن مسلمانن جي اختلاف کان متاثر ٿي 1930ع مسلم ليگ جي اجلاس، الهه آباد، چيائين ته: هندوستان جي وفاق مسلم گهڻائي وارن پرڳڻن خودمختيار رياستون قائم ڪيون وڃن.
رکما ٻائي راوت ڀارت جي پھرئين عورت ڊاڪٽر ھئي. ننڍپڻ ئي جڏھن سندس عمر ٻہ سال ھئي تہ جناردڌن باندو راجن جي وفات ٿيي وئي، مڙس جي وفات کانپوءِ ھن جي ماءُ ممبئي جي ھڪ سماجي ڪارڪن سرجن سخارام ارجن سان شادي ڪئي. ھن جي خاندان ٻئي شادي جي اجازت مليل ھئي.
ڀارت جي پهرئين ناري ڊاڪٽر هئڻ، نارين جي حقن نابالغن جي شادي جهڙن سماجي اصلاح تي آواز اُٿارڻ جي ڪري کيس ملڪ پرڏيهه وڏي شهرت مقبوليت حاصل ٿي. رکما ٻائي جي ڪهاڻي کي ناولن فلمن شامل ڪيو ويو.
چندر گپت موريا قديم ھندوستان موريا گھراڻي جي ايمپائر جو باني ھيو، جنھن ڏکڻ ايشيا سڀ کان وڏي ايمپائر قائم ڪئي جنھن م ھن جو مکيہ وزير چاڻڪيا ھو جنھن کي ڪوٽليا پڻ سڏيندا آهن. ھن پنھنجي دؤر م وڏا سياسي معاشي سڌارا آندا.
يوناني مؤرخن يوناني ٻوليءَ ھن جو نالو سينڊروڪوپٽوس اچاريو , ٻين رومي يونانين کيس سينڊروڪوٽس سڏيو ، لاطيني ٻولي م کيس اينڊروڪوٽس سڏيو. سنسڪرت م شري چندر، پائدمسن وريشال سڏيو ويو.
هڪ ٻيو مثبت نتيجو جيڪو مشاهدو ڪيو ويو آهي بريڪ اپ جي پيروي ڪرڻ لاءِ انهن سبقن سان جيڪي ماڻهو شايد ڏکوئيندڙ تجربي مان گذرڻ کان سکيا هوندا. دٻاءُ سان لاڳاپيل واڌارو جيڪو هڪ شخص کي مجبور ڪيو وڃي ٿو تجربو ڪرڻ لاءِ هڪ وقفي جي پٺيان انهن جي مجموعي ڪردار، خود تصوير، ٻين سان لهه وچڙ ڪرڻ جي صلاحيت کي بهتر بڻائي ٿو. انهن سڌارن ٻين ماڻهن سان مستقبل جي رومانوي رشتن جي معيار کي بهتر بڻائڻ جي صلاحيت آهي.
اهو سبب آهي پختگي جي وڌندڙ سطح جي ڪري جيڪو فرد طرفان ڏيکاريل آهي، انهي سان گڏ، گهٽ حد تائين، ڪجهه شين بصيرت جيڪي مستقبل بهتر رشتن کي يقيني بڻائڻ لاء انهن کي رشتي کان بچڻ گهرجي.
ثبوت ڏيکاري ٿو ته سخت ترين حالتن به، مثبت جذبات ترقي لاء هڪ موقعو آهي. بريڪ اپ مختلف نه آهن، متاثرين کي دٻاءُ سان لاڳاپيل ترقي جا موقعا فراهم ڪرڻ، مستقبل جي رشتن سندن ڪارڪردگي بهتر ڪرڻ، راحت آزاديءَ جا احساس فراهم ٿيڻ. ماڻهو اُهي ڪم ڪري سگهندو آهي، جيڪي هو لاڳاپي هوندي نه ڪري سگهندو هوندو آهي، يا کيس لاڳاپي رهندي اُهي ڪم ڪرڻ ڏکيائي يا رنڊڪ هوندي آهي.
انهن مخصوص ناڪاري اثرن کان علاوه، اهي ماڻهو جيڪي هڪ وقفي جي ذريعي مصيبت آهن انهن جي نفسياتي خوشحالي عام گهٽتائي جي رپورٽ ڪن ٿا. عام ناڪاري جذبو جنهن کي اهي محسوس ڪن ٿا اڪثر ڪري ٻين رويي عادتن کي جنم ڏين ٿا جيڪي يا ته انهن جي ذهني صحت لاءِ نقصانڪار آهن يا ذهني صحت جي خراب حالتن جي نشاندهي ڪن ٿيون. انهن شامل آهن:
اهڙا فرد جن ويجهر ئي رومانوي لاڳاپن جي ٽُٽڻ جو تجربو ڪيو آهي، اُنهن کي شديد نفسياتي پريشاني جون ڪيتريون ئي علامتون ظاهر ٿينديون آهن. انهن شامل آهن فليش بيڪ مداخلت ڪندڙ ياداشتون جيڪي انهن جي ساٿين سان لاڳاپيل آهن، اڪثر ڪري انهن اهم تاريخن جي ذريعي شروع ٿينديون آهن جيڪي تعلق يا بريڪ اپ سان لاڳاپيل آهن.
رشتن جي ضايع ٿيڻ جو هڪ فطري اثر جيڪو هڪ فرد برقرار رکڻ جي اميد رکي ٿو اهو غم آهي، ڇاڪاڻ ته مسئلن پيچيدگين جي باوجود رشتن کي برقرار رکڻ جي خواهش هڪ فطري خواهش آهي. اهو نتيجو انهن ماڻهن آهي جيڪو بريڪ اپ مان گذري رهيو آهي غم جي رد عمل کي ظاهر ڪري ٿو جنهن علامتون شامل آهن جهڙوڪ ننڊ نه اچڻ، ڳڻتي، ڊپريشن، خودڪشي سوچون
بريڪ اپ انتهائي دٻاءُ پيڙاءُ وارو، اَڻ وٺندڙ صدمي وارو واقعو آهي، قطع نظر ته ڳڻتي فرد اهو ئي آهي جنهن فعال طور تي تعلق ختم ڪرڻ جو فيصلو نه ڪيو هوندو آهي.
فارس جي پراڻي تاريخ جي اڀياس مان پتو پوي ٿو تہ ڏھين صدي قبل مسيج ھتي فارسي قوم آباد ھئي. ھيءَ آريائي نسل جي ھڪ قوم ھئي جنھن وچ ايشيا يا ڪاڪاسس واري علائقي مان ھجرت ڪري ھتي اچي پنھنجا ويڙھا وسايا ھئا. ھيءَ قوم مختلف قبيلن ورھايل ھئي جن مان ايلاميان قبيلو ٻين کان سگھارو قبيلو ھو. پراڻن تاريخي حوالن مطابق 860 ق.م ڌاري ھن علائقي پارسئاش يا پار سئا نالي ھڪ وڏي بادشاھت قائم ھئي جنھن جا بادشاھ ايلاميان قبيلي سان واسطو رکندڙ ھئا. ھن بادشاھت جي گاديءَ جو ھنڌ سوسا ھو. 636 ق.م انھيءَ بادشاھت جي پڄاڻي ٿي اشوريان خاندان جي حاڪمن ھن ملڪ جون واڳون سنڀاليون.
فارس صوبو ايران جو ھڪ صوبو آھي جنھن کي پارس بہ ڪوٺيو وڃي ٿو. ھن صوبي جي پکيڙ 122400 چورس ڪلوميٽر آھي. ھي ايران جي ڏکڻ اولھ واقع آھي ھن جي گاديءَ جو ھنڌ شيراز آھي جيڪو آباديءَ جي لحاظ کان ايران جو پنجون وڏو شھر آھي. 2011ع جي انگن اکرن مطابق ھن صوبي جي آدمشماري 4.6 ملين ماڻھن تي مشتمل آھي جن مان 67.6 سيڪڙو ماڻھو شھرن 32.1 سيڪڙو ڳوٺن رھن ٿا. باقي 0.3 سيڪڙو خانہ بدوش قبيلن سان واسطو رکن ٿا. ھي پکيڙ توڙي آباديءَ ايران جو چوٿون وڏو صوبو آھي. ھن صوبي 36 شھر، 96 ضلعا 120 شھرستان آھن.
فارس ايران جو ڏاکڻيون صوبو آھي. ھن جي اولھ بوشھر صوبو، ڏکڻ ھرمزگان صوبو، ڏکڻ م ڪرمان يزد صوبا اتر اولھ بوير و احمد صوبو آھي. ھن صوبي ھيٺيان شھرستان آھن: آبادھ، سروستان، جھرم، اقليد، رستم، استھبان، داراب، نيريز، بوانات، لارستان، قير و ڪارزين، خومبيد، لامرد، ڪازرون، فسا، فيروزآباد، زرين دشت، ممسني، شيراز، موودشت، سپيدان، ارسنجان، پاسارگاد، ڪوار، خنج، فرشبند، گراش، خرامہ، مھر.
آبھوا جي لحاظ کان فارس صوبي کي ٽن حصن ورھائي سگھجي ٿو: پھريون اتر اتر اولھ پاسي وارو جابلو علائقو جنھن سياري وچٿري سردي پوي ٿي اونھاري ھلڪي گرمي پوي ٿي. ٻيو مرڪزي علائقو جنھن سياري ھلڪي برسات پوي ٿي اونھارو خشڪ گرم رھندو آھي. ٽيون ڏکڻ ڏکڻ اوڀر وارو علائقو جيڪو سياري سرد اونھاري گرم رھندو آھي. شيراز شھر جوساليانو سراسري گرميءَ جو درجو 16.80 آھي.