polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
هن مضمون جو تت هي آهي ته ”دنيا هڪڙو ماڻهو اکيون پٽي ٿو هلي ٻيو اکيون پوري ٿو هلي. هڪڙو گهڻو ئي ڪي ڏسي وائسي سگهي ٿو ٻيو ڪجهه به ڪين ٿو ڏسي ڄاڻي.“
هن مضمون موضوع کي جنهن ترتيب سان تحرير ڪيو ويو آهي، اُهو مرزا صاحب جي اظهار جي قوت جو مظهر آهي. هن ڪتب آندل نج ٻوليءَ، اُن جي ذريعي اُڀاريل سونهن جو احساس، تشبيهن چونڊيل لفظن برملا محسوس ڪري سگهجي ٿو.
”اُها بي پاڙي ول اَٿئي. اِها اُن لاءِ مشهور آهي ته پنهنجي منهن نه ٿيندي آهي، پر ٻين وڻن تي ٿيندي آهي. اُنهن جي پنن ٽارين مان رس پاڻي پي وڌندي پکڙندي ويندي آهي، جنهن ڪري اُهو وڻ سڪي ويندو آهي، پر پاڻ تازي رهندي ايندي آهي. پاڻيءَ جي بدران اُها هوا تي به جي سگهندي آهي. عشق پيچ به اِنهيءَ قسم جي هڪڙي ول آهي.“
هن ڪتاب جي ٻي ڪهاڻي ”سگهڙ پائي ڇيڳرائي“ هڪ نصيحت ڀريل آکاڻي آهي. هن جا ڪردار مقامي آهن. هن تصوراتي ڪردار پڻ آهن، جيئن پريون وعيره.
ٽين ڪهاڻي آهي ”مصيبت جي وقت صبر تحمل“ هن ڪردارن جا نالا ماحول اصل ترجمي وارا آهن. هي ڪهاڻي انساني جاکوڙ محنت جي ڪاهڻي آهي. انگلينڊ جي ٻهراڙيءَ جي پس منظر هي آکاڻي لکيل آهي، جنهن انگريزن جي سامونڊي سفر سان رغبت ظاهر ٿئي ٿي. هن ڪهاڻيءَ ڀونچ سمنڊ جي مسافري، موراڪو شهر جبرالٽر جو ذڪر اچي ٿو. هن آکاڻي جو مقصد مصيبت ڪيئن صبر ڪجي. تنهن جي باري نصيحت ٿيل آهي. ننڍن وڏن لاءِ هن وڏو مقصد سمايل آهي.
اريڪتاس( ,، جنھن کي اريڪتاس ايئرن پڻ سڏيندا آهن، ريپبلڪ آف آئرلينڊ جي پارليامينٽ جو نالو آهي جيڪو ملڪ جي 1937ع واري آئين تحت ڏنل نالو آهي اھا ٻہ ايواني پارليامينٽ آھي جنھن مٿيون ايوان: دائل ائيرن ھيٺيون ايوان: شنيد ايئرن سڏبا آهن. اھي ٻئي ايوان ڊبلن جي لينسٽر ھائوس نالي عمارت واقع آھن جيڪا عمارت ارڙهين صدي عيسويءَ آئرلينڊ جي ڊيوڪ جو محل ھئي. انھن ٻنھي ايوانن مان ھيٺيون ايوان يا دائل ائيرن بااختيار ايوان آھي جنھن جا رڪن عوام سڌي ريت ووٽ ذريعي چونڊيندو آھي.
مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي: آزاد ماڻھن جي مجلس. اھو ايرڪت لفظ وري ايرگ لفظ مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي: آزاد ماڻھو اريڪتاس لفظ جو بطور قانون ساز مجلس پھريون ڀيرو استعمال آئرش فري اسٽيٽ واري دور ٿيو ھو.
ايراٽوسٿينيز يا اريٽوسٿينز: ھي موجوده ليبيا جي ھڪ جاء سائريني سن 276 ق م پيدا ٿيو.يوناني دنيا سفر ڪندو رھيو . اٿينز اسڪندريہ تعليم حاصل ڪيائين، پوءِ اسڪندريہ جي عظيم لائبريري جو لائبريرين بڻيو.ھي ھڪ يوناني فلڪياتدان رياضيدان ھو. ھي پھريون فرد ھيو جنھن زمين جي جسامت کي ماپيو. ھن کي جاگرافيءَ جو باني سمجھيو ويندو آھي. نه رڳو ھن لفظ جاگرافي کي بيان ڪيو پر اهڙا اصول بہ ڏنا جن ذريعي ڌرتيءَ تي جاين کي ماپڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو رھيو.
مالني اواسٿي ڪنوج اترپرديش جنم ورتو هيو. هيءَ لکنو جي ڀٽڪنڊي يونيورسٽي منجهان هندوستاني ڪلاسيڪي موسيقي پوسٽ گريجوئيٽ هئڻ سميت انهيءَ ئي يونيورسٽي منجهان سون جو ٻِلو پڻ کٽيو اٿس. اهڙي ريت، هن لکنو يونيورسٽي منجهان وچولو دور جديد هندوستاني اڏاوتي فن مهارت سميت ايم اي ماڊرن هسٽري، سون جو ٻِلو حاصل ڪيو آهي. هيءَ بنارس گهراڻو جي ليجنڊ هندستاني ڪلاسيڪي ڳائڻي، پدم وڀوشن وڌوشي گريجا ديوي جي هڪ گاندا بنڌھ جي شاگردياڻي آهي. هن جي شادي سينئر آءِ اي ايس آفيسر اونيش اواسٿي سان ٿي هُئي، جيڪو هينئر اترپرديش حڪومت جو پرنسپل سيڪريٽري طور خدمتون ڏئي رهيو آهي.
ماليني اواسٿي مشهور ڪلاسيڪل ميوزڪ فيسٽيول جهان-ئي-خسرو ريگيولر اداڪار آهي. سندس آواز تيز آهي ٺمري، تاري رهو بنڪي شيام، جي پيشڪش جي لاءِ مشهور آهي. هن اين ڊي ٽي وي اميجن'س جنون جي لاءِ ٽي وي تي حصو ورتو. کيس يوپي چُونڊون 2012 لاءِ اليڪشن ڪميشن 2014 جي برانڊ ايمبيسيڊر طور مقرر ڪيو ويو هيو. هن 2015 ٺهندڙ فلم دم لگا ڪي هئيشا "سندر سوشيل" جو گانو ڳايو هيو، جنهن جي موسيقي انو ملڪ ترتيب ڏني هئي.
اترپرديش ، ٺمري فيسٽيول راڳ-رنگ-ميلو، تاج ماهوتسو، گنگا ماهوتسو، لکنئو-ميلو، بود ماهوتسو، رامائڻ-ميلو، ڪجري-ميلو، ڪبير-اتسو وغيرہ۔
مالني اواسٿي هڪ هندستاني لوڪ ڳائڻي آهي. هيءَ هندي ان سان لاڳاپيل ٻولين جهڙوڪ اواڌي، بنديل کنڊي ڀوجپوري ڳائيندي آهي. هيءَ ٺمري ڪجري پڻ گيت پيش ڪندي آهي. حڪومت هندستان کيس 2016 پدم شري سويلين ايوارڊ ڏنو هيو.
ماليني جا ماءٌ پيءُ چاهين پيا تہ سندس ڌيءٌ وَندُر انٽرٽينميٽ لاءِ راڳ ڳائڻ سِکي. هن رام پور گهراڻو جي شجاعت حسين خان ء گورکپور جي راحت علي خان کان راڳ جي سکيا حاصل ڪئي.
نوران سسٽرز جيوتي نوران سلطانا نوران-ٻہ ڀينر جيڪي جالنڌر، انڊيا کان صوفي راڳ ڳائڻيون آھن. ھي شام چاروشيا گھراڻو ڪلاسيڪل راڳ پيش ڪنديون آھن.
ھرپال تيوانا سينٽر آف پرفارمنس آرٽ ، غزل جي استاد مرحوم جگجيت سنگھ جي 72ھين سالگرھ پارٽي ، اسپيلبائونڊ پٽيالا، پنجاب، ھنن ھندستان واسين پنھنجي ھنر سان پرفارم ڪيو. ھنن ايم ٽي وي ٽيلنٽ ھنٽ سيريز انڊيا ايم ٽي وي سائونڊ ٽريپئين، پنھنجي گاني ”تونگ تونگ“ پوءِ، ايم ٽي وي اَنپِلگڊ ڪوڪ اسٽوڊيو تان مشھوري ماڻي. ڍاڪا انٽرنيشنل لوڪ ميلو 2016 2017 ھنن پرفارم ڪيو.
ھنن کي بالي ووڊ پھريون بريڪ سال 2014 فلم ھاءِوي جي گاني پٽاکا گُڏي، سان ميوزڪ ڊائريڪٽر اي آر رحمان سان مليو ھيو، ھنن جن فلمن گيت ڳايا تن سلطان، مرزيا، دنگل، جب ھيري ميٽ سيجل ڀارت فلم شامل آھن.
خاصيت: گرمي، صفرا جو جوش گهڻي اُڃ کي گهٽ ڪن ٿا، بک وڌائين ٿا، آنڊن جي ڪيڙن کي مارين ٿا، معدي جگر کي طاقت ڏين ٿا، هن جو ٻج صفراوي دستن کي بند ڪري ٿو، مني قوت باھ کي وڌائي ٿو، گهاٽي رت کي صفا ڪرڻ لاءِ مفيد آهي.
ذيابطيس ٽائپ ون ذيابطيس ٽائپ ٽو ڄمونءَ جو استعمال وڌيڪ فائديمند ثابت ٿيو آهي. ويهين صديءَ ڪيتري ئي عرصي تائين ايلوپيٿڪ طريقي واري علاج پڻ شوگر جي ڪنٽرول لاءِ ڄمونءَ جي ڪيميائي تجزيي مطابق ان جي ماس 83.7 سيڪڙو پاڻي، 14 سيڪڙو ڪاربوهائيڊريٽس، پروٽين 0.7 سيڪڙو چرٻي 0.3 سيڪڙو آهي. هن ميوي وٽامن اي، بي، سي، ميلڪ ايسڊ، آگزيلڪ ايسڊ، گيلڪ ايسڊ ٽينن سان گڏ هڪ خوشبودار تيل بہ شامل آهي.
ڄمون ھڪ قسم جو ميوو آھي جيڪو ڄمون جي وڻ ٿيندو آھي. ھي گرم علائقن ٿيندو آھي. ڄمونءَ کي بہ سڏين ٿا. هي مشهور ميويدار وڻ آهي، جيڪو اسان وٽ عام جام ٿئي ٿو.
ڄمونءَ جي ٻجن ڪيلشيم، پروٽين، ٽينن، اليگڪ ايسڊ، گليلڪ ايسڊ جمبولين نالي هڪ گلوڪوسائيڊ موجود هوندو آهي. ڄمونءَ جي ٽارين پنن گيلڪ ايسڊ فولاد پڻ وڏي مقدار ٿيندو آهي.
هڪ ٻي روايت مطابق مير علي نواز ولي عهد ٿيڻ کان پوءِ ولايت گهمڻ ويو ولايت کان سير تفريح ڪري اچڻ بعد سندس والد مير -امام- بخش سندس شاديءَ جون تياريون شروع ڪيون. خاندان مان رشتو طئي ڪيو ويو. شاديءَ واري ڏينهن رياست چلهه -ٻارڻ- جي اجازت نه هئي، سڀني لاءِ شاهي کاڌو عام هو. رسم شروع ٿي. آخر هڪ ڳائڻي اڳتي وڌي آئي، ڏسڻ وارن کيس ڳائڻي نه پئي سمجهيو. اها ڳائڻي جڏهن اسٽيج تي آئي، تڏهن شاهي خاندان جي فرد مير علي نواز جون -اکيون- -ان- جي چهري -تان- هٽيون ئي نه پئي. ڳائڻ وڄائڻ جي محفل کان پوءِ جڏهن نڪاح جو وقت ويجهو آيو ته مير علي نواز خان پنهنجي پيءُ جي هٿ تي هٿ رکي نهايت آهستگيءَ سان چيو ته، ’بابا!
آءٌ شادي ڪندس ته -ان- ڳائڻيءَ سان ڪندس‘. مير -امام- بخش -ان- پريشانيءَ جي عالم هڪدم ڏاهپ کان ڪم ورتو پنهنجي شال ڳائڻي جي ماءُ آڏو اڇلائي حڪم ڪيائين ته هنن کي حرم سرا وٺي وڃو. -ان- بعد پنهنجي پٽ سوڌو اندر اچي کانئس وعدو ورتائين ته ’ٺيڪ آهي تون پهرين ڀلي هن سان نڪاح ڪر، ليڪن بعد توکي طئي ٿيل خانداني ڇوڪريءَ سان به نڪاح ڪرڻو پوندو‘. مير علي نواز راضي ٿيو. نڪاح بعد مير -امام- بخش پنهنجي نُنهن کي ”هر رائل هائينيس“ جو خطاب عطا ڪيو. اهڙيءَ طرح بالي هڪ ڳائڻيءَ مان ملڪه اقبال بيگم بنجي وئي.
مير علي نواز 35 ڊسمبر 1935ع وفات ڪئي سندس لاش ڪربلا معليٰ دفن ڪيو ويو، سندس وفات کان پوءِ باليءَ گوشه نشيني اختيار ڪئي 1967ع گذاري وئي. سندس گذارڻ کان پوءِ سندس لاش کي به ڪربلا معليٰ مير علي نواز ’ناز‘ جي ڀر دفن ڪيو ويو.
سنڌي نثر جي اوسر صحيح معنيٰ انگريزن جي دَور شروع ٿي. اُن جي ارتقا جا اولين اُهڃاڻ هئا سنڌي درسي ڪتاب انگريزي ٻين هندستاني ٻولين مان ترجما. انگريزن جي دَور جي شروع ٿيڻ کان اڳ ڪابه باقاعده معياري صورتخطي ڪانه هئي. مسلمان هندو عامل عربي رسم الخط واري سنڌي استعمال آڻيندا هئا، جڏهن ته عام هندو ڀائيبند ديوناگري لپي حرف علت کان سواءِ ڪتب آڻيندا هئا. جيڪي هندو سک مت جو مطالعو ڪندا هئا سک پنٿي سڏائيندا هئا، سي وري گرمکي لپي استعمال ڪندا هئا، برهمڻ ودوان طبقو عام علمي وهنوار ديوناگري لپيءَ هلائيندو هو. سڀ کان اول سنڌي ڪتاب، جيڪو ديوناگري لپي مليو، سو هو بائبل جو ترجمو ”متي جو انجيل“ ." . ” .
هي ڪتاب ڪلڪتي ڇپجي حيدرآباد مان 1825ع ڌاري پڌرو ٿيو. حيدرآباد جو ڊپٽي ڪلڪيٽر ڪئپٽن اسٽئڪ ارنيسٽ ٽرمپ ، جيڪو هڪ جرمن پادريءَ مبلغ هو، تن به مذهبي ڪارج مقصدن ڪري سنڌي ٻوليءَ لاءِ هڪ باقاعده نثر، جنهن جو گرامر لسانيات جي قاعدن جي مقرره اصولن تي بيٺل هجي جنهن جي پيڙهه پُختي هجي، جو بنياد رکيو.
1850ع/1849ع کان پوءِ شروعاتي دور خاص طور تي اِهي ٻئي يورپي صاحب قابل تعريف قابل ذڪر آهن، جن سنڌي نثر جي ترقي ترويج لاءِ ابتدائي ڀرپور ڪوشسون ورتيون. اُن ئي زماني جيڪي گرامر تي ڪتاب ڇپيا، تن جو تفصيل هن ريت آهي:
ٻولين جي پهرين منزل اها آهي، جنهن سڀ لفظ ”هڪ پدا“ يعني هڪڙي پد وارا هوندا آهن، ڪي به پڇاڙيون ساڻن گڏيل نه هونديون آهن، اهي ساڳيا لفظ ڪٿي اسم ته ڪٿي فعل وغيره ٿي ڪم ايندا آهن؛ اها خبر ڳو جملن مان پوندي آهي ته فلاڻو لفظ جملي ڪهڙي ڪم آيو آهي. هن کي ”شبد ويچاري“ يا ”نحوي ترتيب“ واري منزل چئبو آهي. چينائي ٻولي انهيءَ منزل وارين ٻولين جو هڪ مثال آهي.
ٻي منزل اها آهي، جنهن ڪي لفظ اسم، اسم فاعل وغيره ٿي ڪم اچڻ جي طاقت وڃايو ڇڏين، جنهنڪري اهي لفظن جي پٺيان پڇاڙين وانگر گڏبا آهن ته اسم جي حالتن فعلن جي زمانن ضميرن جي سُڌ انهن مان پوندي آهي.اهڙيءَ ٻوليءَ کي مرڪب منزل واري ٻولي چئبو آهي، جنهن پڇاڙين پٺيان پڇاڙيون وَت گڏيندو!
جهڙيءَ ريت ٻالپڻ، جواني، پيري ماڻهوءَ جي جويت جون منزلون آهن، تهڙيءَ ريت ٻولين کي به ڪن منزلن مان لنگهڻو پوي ٿو. هتي انهن جو ٿورو ذڪر ڪجي ٿو، ته سمجهڻ سولو ٿئي، ته سنڌي ٻولي هينئر ڪهڙيءَ منزل تي آهي!
تعلقي وارھ جو ھيڊ ڪوارٽر يا صدر مقام آھي ھن جي نالي تي ھڪ ننڍو ڪئنال پڻ آهي جيڪو سکر بيراج کان ھن شھر طرف وھندڙ آھي ھن شھر کان اڳتي تعلقي خيرپور ناٿن شاه ان جي پڇڙ وھي ٿي . ھي شھر ضلعي جو پسمانده شھر آھي جتي مختلف ذاتين جا ماڻهو رهن ٿا جن چانڊيا ، کھاوڙ مغيري ٻيون ذاتيون شامل آھن . شھر انتظامي عدالتي ادارہ ڪم ڪن پيا . مڪاني نظام تعلقہ ميونسپل ايڊمنسٽريشن موجود آهي.سال 1901ع کان وٺي اڄ تائين وارهه، تعلقي جو صدر مقام آهي. ايراضيءَ جي لحاظ کان ”اتر 27- 27 ڊگهائي ڦاڪ اوڀر 67- 51 ڊگهائي ڦاڪ آهي.“
پھچائڻ.ڳڻپ مڪمل ٿيڻ کان پوءِ پولنگ اسٽيشن جي ٻاهران پڌري جاء تي انھن ٻنھي فارمن جا نقل چنبڙائڻ سڀني پولنگ ايجنٽن،اليڪشن ايجنٽن اميدوارن کي انھن جا نقل فراهم ڪرڻ،
پئٿاگورس سنڌي ٻوليءَ فيثاغورث ڇهين صدي اولھ ايشيا مائنر يعني موجوده ترڪيءَ جي يوٽيا علائقي جي ساموس شهر جنم ورتو. سندس زندگيءَ جي مختلف پاسن جي باري جيڪي روايتون اڌوگابريون خبرون ملن ٿيون، سي سندس شخصيت کي طلسماتي ظاهر ڪرڻ لاءِ ڪافي آهن.
ھي يوناني رياضيدان پنھنجو ماڳ ڇڏي ڏکڻ اٽليءَ ڪروٽون آيو جتي ھن ھڪ فلسفيانہ مذھبي تنظيم قائم ڪئي جنھن کي پئٿاگورين يا فيثاگورين سڏيو ويندو هو. ان تنظيم جي اندروني حلقي وارا رڪن رياضيدان سڏبا ھئا.
انهن اهرامن جي صورت سان مماثلت رکندڙ ٻيا به ڪيترا اهرام نه رڳو مصر، پر پاسي وارن ملڪن سوڊان، يونان انڊونيشيا وغيره تعمير ٿيا، پر پوئين دؤرن فرانس، آمريڪا، هندستان وغيره هنن اهرامن سان مماثلت رکندڙ اهرام ٺاهيا ويا آهن.
هڪ لکت موجب مصر 138 سوڊان 220 جي قريب ننڍا وڏا اهرام هئا، پر 1980ع واري ڏهاڪي جي انگن اکرن موجب ان وقت تائين 80 کن پراڻا اهرام وڃي بچيا هئا، جيڪي سڀ نيل درياهه جي اولهه پاسي ريگستان هئا.
بهرحال مصر جي اهرامن کي دنيا جي ستن قديم عجائبات به شامل ڪيو ويو آهي. ان کان سواءِ هڪ اهم اهرام جو ذڪر ڪرڻ ضروري آهي، جيڪو آهي، ميڪسيڪو جو وارو اهرام، جيڪو دنيا مقدار جي لحاظ هن وقت تائين وڏي وڏي اڏاوت سمجهي وڃي ٿي، جيڪا پنجيتاليهن ايڪڙن تي پکڙيل آهي. پر ان جي اوچائي فقط 177 فوٽ آهي. 1519ع ڪورٽيس جي اڳواڻيءَ جڏهين ميڪسيڪو قدم رکيو، تڏهن به هن اهرامي عمارت جي چوٽيءَ تي هڪ /عبادتگاهه موجود هئي، جيڪا هنن ڊاهي ڇڏي پوءِ ان هنڌ تي جي نالي جو تعمير ڪرايو ويو.
جيتوڻيڪ ماپ آمريڪا جا اهرامي يادگار مصر وارن اهرامن جي مقابلي جا آهن، پر اهي جاميٽري ڊزائين جي خيال کان ڪمزور پوڙيالا آهن اهي مدفن تي نه پر عبادتگاهن لاءِ آهن.
هڪ گمان آهي ته مصر وارن اهو خيال عراق وارن جي قديم عبادتگاهه / تان ورتو، جيڪي اهرامن کان اڳ جون آهن انهن جي شڪل ذري گهٽ ساڳي آهي. زگورت ڪچين سِرن جا ٺهيل هئا مٿن رنگ ڪيل هوندو هو، مٿي چڙهڻ لاءِ چاڙهيون به ٺهيل هيون ٻڌايو ويو آهي ته اهي ستن طبقن اڏيل هئا انهن جي مٿان عبادتگاهه جي کليل عمارت ٺهيل هئي. هڪ لکت موجب يونان جا اهرام 2000 ق. م جا ٿي سگهن ٿا. انهن مان ٻه مشهور جا اهرام آهن. نئين دؤر به ڪيترن هنڌن تي اهرامي شڪل جون اڏاوتون ٺهيون آهن ٺهن پيون.
اهرام جن کي انگريزيءَ پئرامِڊس انهن جي ٽن يا وڌيڪ پاسن واري ذري گهٽ نهري اڏاوت، جنهن جا ٽڪنڊا پاسا، زمين کان چوٽيءَ تائين مٿي سوڙها هجن، ته اهڙي اڏاوت کي يا اهرام چيو وڃي ٿو. ان قسم جون قديم اڏاوتون مصر جي بادشاهن جي مدفن مٿان پٿر جي وڏن بلاڪن سان ٺاهيون ويون آهن. وڏن اهرامن جي ڀر ڪي ننڍا اهرام به آهن، جيڪي بادشاهن جي واسطيدار اميرن جي مزارن مٿان ٺهيل آهن.
آشوتوش گواريڪر جي موهن جي دڙي تي ٺاهيل فلم مطابق موهن جي دڙي جا ماڻهو ڏينهن جو حساب سج تي ڪندا هئا. مثال طور: ويهه سج، پنجويه سج.
ورهين جو حساب سانوڻ جي برسات سان ڪندا هئا مثال طور: ويهه مينهنَ، پنجويهه مينهنَ. وقت کي ماپڻ لاء خالي لوٽو پاڻي جي وڏي تغاري رکندا هئا، لوٽي کي سنهو سوراخ هوندو هو، جنهن وسيلي پاڻي هوريا هوريان لوٽي داخل ٿيندو هو، جڏهن لوٽو ٻڏندو هو ته انکي هڪ پهر جو وقت سمجهندا هئا. هر ورهيه چوڏهين جي چنڊ واري رات سنڌو جي پاڻي جي پوڄا ڪئي ويندي هئي، جنهن دؤران وهانءُ ٿيل جوڙا ڪنوارا ڇوڪرا ڇوڪريون خاص ٻاجهاريون دعائون گهرندا هئا سنڌو امان جي مورتي کي حوض رکندا هئا.
فلم 2016 سالَ قبل مسيح وادي سنڌ جي تهذيب جي هڪ تاريخي شهر موئن جو دڙو جي باري آهي۔ هي هڪ اهڙي شخص جي آکاڻي آهي، جيڪو پوڄاريءَ جي ڌيءٌ جي محبت گرفتار ٿي وڃي ٿو. رومانوي داستان جي ذريعي موئن جو دڙو جي ثقافت قديم تهذيب پيش ڪرڻ جي لاءِ گواريڪر کي هن فلم جي تياري ٽن سالن جو وقت لڳو، جنهن هُن پراڻن آثارن جي اُنهن ماهرن جي مدد ورتي جِن جي زندگي سنڌ جي تهذيب تي تحقيق ڪندي گزري آهي۔ فلم جي عڪسبندي ڀوج ممبئي ڪئي وئي، جڏهن ته ڪجهه منظر جبل پور ٿاني فلمايا ويا آهن.
فلم جي موسيقي گيتن جو مجموعو اي آر رحمان ترتيب ڏنو، جڏهن تہ گيتن جا ٻول جاويد اختر لکيا آهن. فلم، ڀارت پاڪستان جي يومِ آزاديءَ جي مناسبت سان 12 آگسٽ 2016ع تي سڄي دنيا نمائش جي لاءِ پيش ڪئي وئي.
موهن جو دڙو: هڪ ڀارتي مهم جوياڻي رومانوي فلم آهي، جنهنکي اشوتوش گواريڪر لکيو هدايتون ڏنيون آهن۔ فلم جا ٺاھيندڙ سڌارٿ راءِ ڪپور سنيتا گواريڪر آھن. جڏهن ته اداڪارن ريتيڪ روشن ، پوجا هيگڙي مرڪزي ڪردار نڀائيو آهي.
ساراهه سان گڏوگڏ هن فلم تي تنقيد ٽيڪاٽپڻي به ٿي رهي آهي ته هن فلم تاريخي حقيقتن کي ٽوڙي مروڙي، غلط بيانيءَ کان ڪم ورتو ويو آهي. ان کان پوءِ سنڌ حڪومت جي هڪ وزير سردار شاهه پنهنجي هڪ بيان چيو ته فلم جي هدايتڪار کي سنڌ جي عوام کان معافي وٺڻ گهرجي.
سينيمائن عوام جي ڏسڻ کان پهريائين ئي، فلم کي سوئٽزرلينڊ جي 69 هين لوڪارنو بين الاقوامي فلم ميلو جي لاءِ چونڊجڻ جو اعزاز حاصل ٿي چُڪو آهي، ان کي لوڪارنو ايوارڊ جي تقريب کان پهرين 13 آگسٽ 2016ع تي ڏيکاريو.
روبينا 19 آڪٽوبر 1940 تي حيدرآباد ، سنڌ ، پاڪستان پيدا ٿي . هن جو اصل نالو عائشه شيخ هو هن جي والد جو نالو الاهي بخش شيخ هو. جيتوڻيڪ هن جو تعلق عام ڳائڻي خاندان سان نه هوالبت سندس ڀاءُ عبدالغفور شيخ هڪ مقامي ڳائڻو هو. هن اسڪول جي فنڪشن ڳائڻ شروع ڪيو جڏهن هوءَ هڪ پرائمري اسڪول پڙهندي هئي. مشهور تعليمدان موسيقار دادي ليلا وتيءَ هن کي ڳائڻ جي لاءِ حوصله افزائي ڪئي.
روبينا قريشي پاڪستان جي مشهور سنڌي ڪلاسيڪل ڳائڻي آھي.هوءَ 1960 کان 1990 تائين جي عرصي دوران تمام مشهور هئي. هوءَ ريڊيو پاڪستان حيدرآباد ، سنڌ طرفان متعارف ڪرايل سڀ کان پهرين سنڌي عورت ڳائڻي پڻ هئي. هن اڪثر ڪري صوفي گيت ڳايا آهن . هوءَ ”سنڌ جي ڪوئل“ ”سنڌ جي بلبل“ طور مشهور آهي.
صوفي ميوزڪ لاءِ سندس خدمتن جي اعتراف طور کيس ”قلندر شهباز“ ”خواجه غلام فريد“ ايوارڊ سان نوازيو ويو. هوءَ ريڊيو پاڪستان حيدرآباد کان پڻ انعام حاصل ڪري چڪي آهي.
وڪيپيڊيا جو مواد کليل هُئڻ ڪري، ان جي قابل اعتبار تز هئڻ تي سوال اُٿاريا ويندا رهيا آهن. وڪيپيڊيا تي ٿيندڙ تنقيد جو مرڪز واندائپ آهي، جنهن جو نشانو وڪيپيڊيا ٿي سگھي ٿي؛
جنهن بي معنيٰ بي مقصد اکر يا جملا وجھڻ، غير درست ڄاڻ رکڻ، جانبداريءَ تي ٻڌل ڄاڻ رکڻ، وغيره وغيره شامل آهن. تجربو ٻڌائي ٿو تہ واندائپ تمام ننڍو مُدو رهي سگھندي آهي.
وڪيپيڊيا جي سنڌي ورزن، سنڌي وڪيچيڪلو جو بُنياد 21هين فيبروري 2006ع تي جناب احسان احمد عرساڻيءَ وِڌو. هن وقت سنڌي وڪيچيڪلو تي "'
انساني جسم ٻہ بڪيون ٿين ٿيون، جيڪي جسم جي پُٺ جي اندرئين پاسي واري ڀت سان منسلڪ آهن. هرهڪ بڪي رانھين وانگر ٿئي ٿي. اِن جو ٻاهريون ڏيک اڀريل گولائي وارو ٻاهر طرف ا ندريون دٻيل گولائيءَ وارو پاسو ڪرنگهي جي طرف ٿئي ٿو. بڪي تقريباً ساڍا چار انچ ڊگهي ٻہ انچ ويڪري هوندي آهي. ساڄي پاسي واري بڪي، کاٻي پاسي واريءَ بڪيءَ کان ٿوري مٿي هوندي آهي. هرهڪ بڪيءَ جي دٻيل يا ڪانڪيو پاسي مان هڪ نالي نڪري ٿي، جنھن کي ’يوريٽر‘ چئبو آهي. يوريٽرِ هيٺ وڃي مثاني کلندو آهي. بڪين مان پيشاب يوريٽر وسيلي مثاني ايندو آهي جڏهن مثانو پيشاب سان لڳ ڀڳ ڀرجي ويندو آهي تہ پيشاب لڳندو آهي.
بڪيون انسان جي جسم پيٽ پوئين پاسي ڀوري ناسي رنگ جون راهين جي ٻج جي شڪل جھڙيون پٺيءَ جي ڪنڊي جي ٻنھي پاسي ٿين ٿيون. ساڄي بڪي کاٻي بڪيءَ جي ڀيٽ ٿورڙو هيٺ هوندي آهي، بڪيون اسان جي جسم مان غير ضروري بيڪار مادن کي ٻاهر خارج ڪن ٿيون، بيڪار مادن جي نيڪال انھن جي تمام وڏي اهميت آهي، اصل جسم مان بيڪار غير ضروري شين جو نيڪال ايترو ئي اهم آهي، جيترو جسم لاءِ ضروري شين جو پھچڻ. بڪيون اهو ڪم نهايت سھڻي طريقي سان سرانجام ڏين ٿيون. اهي غير ضرروري بيڪار شين کي پيشاب جي شڪل ٻاهر ڪڍنديون رهن ٿيون.
بڪين جي چوڌاري هڪ غلاف نموني ڪيپسول هوندو آهي، جيڪو آسانيءَ سان لهي سگهندو آهي. هن غلاف هلڪي سليٽي رنگ جي بڪي ويڙهيل ٿيندي آهي. هر هڪ بڪيءَ جي ٻاهرين حصي رت جون وار نليون ننڍڙا ڇڳا ٺاهين ٿيون، جيڪي هڪ نازڪ جهلي ويڙهيل بال جهڙي شڪل اختيار ڪنديون آهن، جن کي گلو ميرولائي چئبو آهي.
باميان افغانستان جو ھڪ شھر آھي جيڪو صوبي باميان جو گاديءَ جو هنڌ آهي. اھو وچ افغانستان جي ھزارہ جات خطي جو سڀ کان وڏو شھر آھي ڪابل کان اتر اولهه طرف 240 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھي. ھن شھر لڳ ٻڌ جا وڏا بت پھاڙن کي ٽڪي ٺاھيل آهن. 2014 ھن شھر جي آبادي ھڪ لک جي لڳ ڀڳ ھئي. شھر تقريبن 4435 گھر واقع آھن .
باميان افغانستان جي شهر ڪابل جي -اتر- الهندي طرف 80 ميلن جي فاصلي تي هندوڪش جبلن جي وچ -برف- سان ڍڪيل ”ڪوهه بابا“ جي هنج واقع ”باميان وادي“ هڪ پهاڙي ماٿري آهي، -جتي- -پٿر- جي دور جا آثار انساني -تهذيب-، تمدن رهڻي ڪهڻيءَ جا ماڳ مڪان گوتم -ٻڌ- جا عظيم الشان -بت- موجود آهن. ماضيءَ هيءَ ماٿري تاريخي شاهراهه ريشم کي وچ -ايشيا- سان ملائڻ جو واحد رستو رهي آهي. قديم دور کان هي تاريخي ماڳ پنهنجي فطري حسن -تهذيب- جو مرڪز آهي دنيا جي سياحن -تحقيق- ڪندڙن لاءِ وڏي ڇڪ رکي ٿو. باميان ماٿريءَ داخل ٿيڻ لاءِ ٻه ڪشادا لَڪَ ”درهَ فولادي“ درهء ڪڪرڪ“ استعمال ڪرڻا پون ٿا. جڏهن ته چوڌاري وڏا پهاڙ اوکا لڪ، ڦاٽ اونهيون کاهيون آهن.
باميان ماٿريءَ جي عروج جو زمانو تقريباً 200 ق. م کان شروع ٿئي ٿو 200ع کان 500 ع تائين پنهنجي زوال کي رسي ٿو. جڏهن جديد -افغانستان- جي -تاريخ- جو مطالعو ڪجي ٿو. تڏهن معلوم ٿئي ٿو ته انهن -ٻڌ- آثارن کي سڀ کان پهرين شديد نقصان -امير- عبدالرحمان جي دور رسيو، جنهن 1880ع کان 1893ع طويل -جنگ- کان پوءِ اتي جي هزار جات قبيلي کي شڪست ڏيڻ کان پوءِ هزاره آباديءَ جو قتل عام ڪيو. گڏوگڏ باميان ماٿريءَ موجود ڪيترن ئي تاريخي، تهذيبي ثقافتي ماڳن گوتم -ٻڌ- جي مجسمن کي شديد نقصان پهچايو. مارچ 2001ع طالبانن پاران توبن جي گولن سان مجسمن جي ڪمزور حصن، پيشاني هٿن کي اڏايو ويو. -ان- عمل کي سڄي دنيا ننديو ويو.
ڪتاب ’-جنت- السنڌ‘ جو ليکڪ رحيم داد خان مولائي شيدائي لکي ٿو: ”هندوڪش جي جبلن جي وچ ”باميان“ وڏو -بت- خانو هو، -جتي- غارن غفائن 12 هزار -بت- رکيل هئا، اتي موجود بُت خانن مان هڪڙي عمارت سون جي هئي, جنهن کي عرب محقق زڪريا قزويني ”-بيت- الذهب“ جي نالي سان لکيو آهي هر هڪ بُت جو احوال جدا جدا ڏنو آهي. حجاج -بن- يوسف جي ڏينهن باميان فتح ٿيڻ وقت عرب فاتحن کي هتان سوين مڻ سون هٿ آيو هو. مامون الرشيد جي ڏينهن بعض بُت -تحقيق- لاءِ -بغداد- جي -بيت- الحڪمت پهچايا ويا هئا.“
چين جي تاريخ ٻڌائي ٿي ته چين جي شروعاتي بادشاهه ”فوهسي“ چينين کي مهذب بڻائڻ جي لاءِ پنهنجي روشن دماغ راڻي جي مدد سان ڇهه قسمن جا اکر ٺاهيا، جيڪي چيني رسم الخط جي بنياد بڻيا. چين جي قديم آثارن مان جيڪي شيون مليون آهن انهن جي لکت پنهنجي انداز لکت سان سان هڪجهڙائي رکي ٿي۔ ايئن لڳي ٿو ته قديم زماني کان چيني ٻولي ان جي لکت جي صورت ڪيفيت هڪ ئي رهي آهي ٽن هزار سال چيني خط تمام گهٽ فرق آيو آهي۔ بس تصويري خط ڪجهه وڌيڪ صوتي نشانن جو اضافو ٿيو آهي۔
چيني ٻولي دنيا جي سڀني ٻولين کان مختلف هئي آهي، هن زبان نه الف بي وار ترتيب وارا اکر آهن نه هِجي، نه قائدا نه ئي لفظن جي ورهاست هڪ ئي لفظ سياق و سباق، مضمون لَهجي جي اعتبار کان اسم ذات، اسم صِفتِ، فعل حال ٿي سگهي ٿو۔ پر هڪ ”هڪ هجّائي“ لفظ چئن کان نَو لهجن تائين ادا ڪري سگهجي ٿو جنهن لمحي اهو ادا ٿيو آهي ان لحاظ کان ان جي معنيٰٰ به فرق هوندو آهي ان جي لکڻ جو انداز به عجيب آهي، سِٽون افقي جي بدران عمودي هونديون آهن.
چيني رسم الخط چيني اکر علامَتِ لفظ آهن، جيڪي تحريري چيني چيني ٻولي ٻين ايشيائي ٻولين جي لکڻ لاءِ استعمال ڪيا ويندا آهن.چيني ٻولي دنيا سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ ٻولي آهي۔ هن جو رسم الخط گهڻ ئي حوالن کان دنيا جي تمام ٻين ٻولين کان منفرد آهي۔ چيني هاڻوڪي دنيا جي واحد ٻولي آهي، جيڪا اڄ تائين تصويري رسم الخط رائج آهي۔
چيني زبان عام ڳالهه ٻولهه جي لاءِ ٻن کان ٽِن هزارن تائين لفظ استعمال ٿيندا آهن، اخبار يا ڪتاب پڙهڻ لاءِ ساڍا ٽي هزار نشانين جو ڄاڻڻ ضروري آهي، هڪ يونيورسٽيءَ جي شاگرد کي ڇهه هزار نقشا سکڻا پون ٿا، جڏهن ته هڪ چيني ٽائپ رائٽر ڳڻپيندڙ پندرنهن کان ويهه هزار علامتون ڪم اچن ٿيون.
چيني زبان لکڻ جي لاءِ هر لفظ منجهيل آڏين لڪين سان ملي ڪري ٺهي ٿي جِن کي اسٽروڪ چيو وڃي ٿو، بنيادي طور تي چيني لپيءَ 12 اسٽروڪ استعمال ٿينداآهن.
اندازو خيال اهو ئي آهي ته راجا ڏاهر جي آخري دور هڪ سنڌي قبيلو ڪانٺيو ڪن سببن يا ڪارڻن جي ڪري لسٻيلي سنڌ مان لڏي ڪڇ ڏي هليو ويو. هن قبيلي اوڀر ڪڇ سن 725ع کان پوءِ 740ع ڌاري پنهنجي حڪومت قائم ڪئي ڪنٺ ڪوٺ کي تختگاهه ٺاهيو. هي قبيلو پوءِ هتان لڏي پوءِ وڃي ڪاٺياواڙ کي وسايو. ياد رهي ته ڪاٺيا قبيلو اڄ به سنڌ آباد آهي.
ان کان پوءِ سمن جي برفت قبيلي هتي راڄ ڪيو. مَلڪ پاهڙ خان برفت سان تڪرار ڏڦيڙ ٿيڻ تي ميان يار محمد ڪلهوڙي پاهڙ خان 1117 هه / 1705ع ويڙهه ٿي، جنهن پاهڙ خان برفت هارايو وري ڪلهوڙن حاڪمن سان کنئونس نه ڪيائين.
ان کانپوءِ وري ڪوريجا قبيلي سن 1742ع ڌاري پنهنجو راڄ قائم ڪئي. ڪوريجا حاڪمن ڄام جو لقب اختيار ڪيو. هن خاندان جو آخري والي 1956ع تائين پنهنجو حڪم هلائيندو رهيو. ون يونٽ ٺهڻ وقت لس ٻيلو ڪراچي سان سلهاڙيل هو.
ٿوهر جي وڻ ڀٽن لاهن تي، ننڍن دڙن مٿاڇري واري ڪُنئري زمين تي جام ٿئي. ڏهرن جي سخت زمين ڪونه اُڀري، تنهنڪري مهراڻي، ڇاڇري شهر کان اولهه طرف سڄي تعلقي ، مٺي تعلقي جي به اتر-اولهه جام ٿئي. اسلام ڪوٽ کان ڏکڻ-اوڀر ڇاڇري تعلقي جي اوڀر پاسي سڄي ڪنٺي واري ڀاڱي ، جتي وڏا ڏهر زمين ڪجهه سخت آهي، اتي نالي ماتر به ڪونه ٿئي. کائڙ به ڪونه ٿئي، البت ننگرپارڪر جي ڪارونجهر ٽڪريءَ ٿيندو آهي.
هن جو ٿڙ هڪ هوندو آهي، مگر زمين سان لاڳو ان مان ٽاريون اهڙيءَ طرح نڪرنديون آهن، جو چوڌاري زمين جي سنوت پکڙيون پيون هونديون آهن، هڪ يڪو گهاٽو مُڇو پيو لڳندو آهي، ٽاريون روُل جهڙيون ٿلهيون ڦيڦيون ٿينديون آهن جن کي ”ڏانڊا“ چئبو آهي. ٽاريون روُل جهڙيون ٿلهيون ڦيڦيون ٿينديون آهن جن کي ”ڏانڊا“ چئبو آهي، جن اندر نرم ڳڀ اڇو کير ٿيندو آهي جو دوائن ٺاهڻ ڪم ايندو آهي. ٽارين تي ننڍا، پر تکين چُهنبن سان ڪنڊا ٿيندا آهن. ٽارين جي ڇيڙن تي ننڍا ڳاڙها گل ٿيندا آهن، جي ٻڪريون چاهه سان کائينديون آهن. هن پن تمام ننڍا مائيدار ٿين.
ٿوهر جو ڏانڊو ڪپي برساتي موسم زمين هڻي ڇڏبو ته اُڀري وڻ ٿي ايندو. ڏڪار جڏهين برسات نه پوندي آهي، تڏهين ٻيا وڻ سُڪي ويندا آهن، يا ڪومائجي ويندا آهن، گاهه ته اصل ڪونه ٿئي، ان وقت به ٿوهر سائو سرسبز ٿيو بيٺو هوندو آهي. ٻڪريون ڇيلڙا پن گل کائي ڍؤ ڪندا آهن.
هن رڳا ڏنڊا ڏنڊا ٿين، سي به اندر ڦيڦا، جي ڪنهن به ڪم ڪونه اچن. گهڻن سالن بعد نيٺ وڻ سُڪي اتي ئي ڍير ٿيو پيو هوندو آهي، جو نيٺ ڀڄي ڀُري ختم ٿي ويندو آهي وري نوان وڻ اُڀرندا آهن.
ڪي ٿوهر ننڍا ڪي وڏا ٿيندا آهن، جن جي چوڌاري گهيرو ڪافي ٿيندو آهي. هي وڻ گرم آهي. سيري جو ڊاڀي ڪرڻ وقت مسافر ڪنهن مٿاهين هنڌ تي، ڀٽ جي تِڙڪول واري پاسي ٿوهر جو وڻ ڳولي، ان جي ڀرسان زمين ٻُهاري پاٿاري ٺاهي سمهي پوندا آهن ته سيءُ گهٽ پوندو آهي. ٿوري اوڇڻ هوندي به رات گذاري ويندا آهن. هن جا ڏنڊا ڦيڦا ٿيندا آهن، تنهنڪري سُڪڻ بعد جلد وڏو مَچ ڪري سڙندا آهن. بعضي سياري جو مسافر سيءُ لاهڻ لاءِ سُڪل ٿوهر نهاري تِيلي ڏيندا آهن ته هڪدم ڀنڀٽ ٿيو پوي چوڌاري ڪافي مفاصلي سيءَ جو نالو به ڪونه رهي، سيءُ لاهي وري روانا ٿين
هن فلم ٽائٽانڪ جي شوٽنگ جو بندوبست فاڪس فلم ڪمپنيءَ وارن ميڪسيڪو جي شهر روزاريتو سورهن هيڪٽر ڪامپليڪس تي ڪيو هو. فلم جيڪو ٽائٽانڪ جهاز ڏيکاريو ويو آهي، اهو بلڪل هوبهو اصل جهاز جهڙو آهي، پر اصل جهاز جي ڏهين حصي جيڏو به ناهي. ان کي ڪمپيوٽر ٻين ڪئمرائين جي اٽڪلن ذريعي ائين ڏيکاريو ويو آهي، ڄڻ سچ پچ هجي سچ پچ جا ماڻهو اتان ڪري سمنڊ پيا ٻڏن، جيڪو دراصل شڪل جي پاڻيءَ جي وڏي ٽانڪي آهي.
ان ڪو شڪ ناهي ته ٽائٽانڪ فلم جو ڊائريڪٽر هڪ قابل هوشيار فلم ٺاهيندڙ آهي سندس هن کان اڳ جي ٺهيل فلمن مان به ڪيتريون ئي مشهور ٿيون. جهڙوڪ: , , وغيره وغيره. ٽائٽانڪ فلم ائڪشن رومانس جو ڳانڍاپو آهي، جنهن ليوناردو ڊي ڪئپريو ڪيٽ ونسليٽ اهم فلمي اداڪار ٿيا آهن. فلم جي شوٽنگ جولاءِ 1969ع کان شروع ٿي 160 ڏينهن هلي. عام فلمن کان ڪجهه وڏي ٿي وئي سندس ٽائيم ٽي ڪلاڪ چوڏهن منٽ آهي. فلم ڪم ڪندڙن کي اصل سمنڊ ٽانڪيءَ ذريعي ٺاهيل نقلي سمنڊ ٻڏڻ کان بچائڻ لاءِ ٽيهه کن لائيف گارڊ رکيا ويا هئا. فلم ٺهڻ دوران ڪو به ٻڏي مرڻ جو هاڃو پيش نه آيو پر ٽن جي ٽنگن ٻانهن جا هڏا ڀڄي پيا.
وڏو کڻي خرچ واري فلم ٽائٽانڪ جيتوڻيڪ ان وقت ٺهي، جنهن وقت دنيا جون ٻه ٻيون مشهور فلمون پڻ هلي رهيون هيون. هڪ جيمس بانڊ جي نئين فلم ٻي ڊريم ورڪس جي مزاحيه فلم ، پر ان هوندي به سامونڊي هاڃي تي ٺاهيل ٽائٽانڪ سڀ کان گوءِ کڻي وئي مالڪن جو پئسو سجايو ٿيو.
جهاز ته هيستائين ڪيئي ٻڏي چڪا آهن ٻڏندا به رهن ٿا. فلمون به، نه فقط ٽائٽانڪ جهاز تي، پر ٻين به ڪيترن ئي جهازن تي ٺهي چڪيون آهن ٽائٽانڪ جهاز تي به هيءَ پهرين فلم ناهي، پر 1912ع کان وٺي اڄ تائين 86 سالن ٽائٽانڪ جهاز تي ڪيتريون ئي فلمون، ڪتاب ٽي وي سيريل ٺهي چڪا آهن.
پهرين فلم ته جهاز ٻڏڻ کان يڪدم پوءِ مهينو کن رکي ٺهي هئي، جنهن جي فلم اسٽار اها هئي، جيڪا ٽائٽانڪ جهاز جي ان بدنصيب سفر جي مسافر هئي. ان فلم جو نالو هو. انهن ڏينهن فلمون ٽاڪيز نه هيون. يعني آواز بنا ٺهنديون هيون ٽائٽانڪ ٽريجڊيءَ جي اها فلم بنا آواز جي هئي. يعني گونگي فلم هئي.
مليريا جا جراثيم اينو فليز مڇر جي معدي پلندا آهن، جيڪي معدي کان ان جي وات ڏانهن سفر ڪندا آهن، جڏهن ڪنهن ماڻهوءَ کي چَڪُ پائيندو آهي ته، هي جراثيم ان جي منهن مان نڪري انهيءَ ماڻهوءَ جي رت جي گردش داخل ٿي ويندا آهن هڪ خاص وقفي کان پوءِ بيماريءَ جون علامتون وقفي وقفي سان ظاهر ٿينديون آهن.