polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
مانسروور ڍنڍ تبت جي ھڪ مشھور ڍنڍ جيڪا لاسا شھر کان اٽڪل 2000 ڪلومٽر پري واقع آھي. ڪيلاش جبل ھن جي اتر اولھ 20 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي موجود آھي، جڏھن تہ راڪشستال ڍنڍ ھن جي اولھ موجود آھي. ھيءَ ڍنڍ ننڍي کنڊ جي معيشيت خوشحاليءَ جو ھڪ انمول قدرتي ذريعو آھي ڇاڪاڻ جو ننڍي کنڊ جون چار وڏيون نديون سنڌو ندي، برھمپترا، ستلج گھگھر ندي ھن ئي ڍنڍ مان ڦٽي نڪرن ٿيون سنڌ سميت ننڍي کنڊ جي ميداني علائقن کي سيراب ڪن ٿيون. ڪيلاش جبل جي گليشئرس مان ھن ڍنڍ پاڻي اچي ٿو. سنسڪرت ھن ڍنڍ کي اناواتاپتا پالي ٻوليءَ انوتاتا ڪوٺيو وڃي ٿو. مقامي تبت جا ماڻھو ھن کي ماڦن يمتو سڏين ٿا.
ھيءَ ڍنڍ ھندوئن، جين ڌرم . ٻڌ مت تبت جي مقامي بون مذھب جي پوئلڳن لاءِ ھڪ انتھائي پوتر ڍنڍ آھي. تبت جي ٻڌ مذھب وارن جو عقيدو آھي تہ ھن ڍنڍ وھنجڻ سان ماڻھوءَ جو من پاڪ اجرو ٿي وڃي ٿو لالچ، لوڀ، دنياوي حرص نفساني خواھشون اڏامي وڃن ٿيون ماضيءَ ڪيل گناھ ڌوپجي وڃن ٿا. سندن عقيدي مطابق ھن ڍنڍ جو پاڻي پيئڻ سان بيماريون ختم ٿي ٿيون وڃن. ڪجه ماڻھن جو عقيدو آھي تہ گوتم ٻڌ جي ماءُ مايا ھتي پيٽ سان ٿي ھئي.
58 ق م رومين ٽالمي ايمپائر تي سامونڊي ڌاڙيلن جي سرپرستي جو الزام ڏئي قبرص کي پنھنجي ايمپائر سان ملائي ڇڏيو. قبرص جو نگران قلوپطرہ ستين جو چاچو ھيو جنھن جلاوطن ٿيڻ جي بدران مرڻ پسند ڪيو ء خودڪشي ڪري ڇڏيائين. قلوپطرہ جو پيءُ ٽالمي ٻارھون ان واقعي تي خاموش رھيو، راڄ اڳي ئي ھن جي معاشي پاليسين کان بيزار ھيو ان واقعي تي ھن جي خاموشي تي کيس بادشاھي تان بي دخل ڪري جلاوطن ڪري ڇڏيو.
ٽالمي فرعون جي تاج پوشي مصر جي شھر ميمفس پتاہ جي وڏي پوڄاري ذريعي ٿيندي هئي پر اھي رھندا سڪندراعظم جي جوڙايل شھر اسڪندريہ رھندا ھيا.قلوپطرہ ستين ٽالمي گھراڻي جي آخري راڻي 69 ق م ٽالمي ٻارھين جي گھر پيدا ٿي ھن کي ھڪ ڀيڻ ارسنوئي چوٿين ٻہ ڀائر ٽالمي تيرھون ٿيئوس فلوپيٽر ٽالمي چوڏھون ھيا. ننڍپڻ ھن فلوسٽريٽوس کان تعليم پرائي جنھن ھن کي خطابت جو فن فلسفو سيکاريو.
قلوپطرہ ستين فلوپيٽر قديم مصر ٽالمي گھراڻي جي بادشاھت آخري حاڪم راڻي ھئي جيڪا ساڳئي وقت سفارتڪاري جي ماھر، بحري ڪمانڊر، ٻولين جي ماھر طب جي ليکڪ پڻ ھئي. ھن جي موت سان مصر جي يوناني بادشاھي جو دؤر پڄاڻي تي پهتو مصر پوءِ رومن ايمپائر جو صوبو ٿي ويو.
قلوپطرہ کي انگريزي م ڪليوپيٽرا چون ٿا جيڪو قديم يوناني ٻوليءَ جي لفظ مان نڪتل آهي جيڪو ٻن لفظن ڪليئوس جنھن جي معني فخر پيٽر جنھن جي معني آهي پيء يعني پنھنجي پيءُ جو فخر. ٿيئا فلوپيٽر جو مطلب آھي ديوي جيڪا پنھنجي پيءُ سان پيار ڪندي آهي.
هندستان کي انگريزن جي غلاميءَ مان آزاد ڪرائڻ لاءِ هڪ حڪمت عملي اها به هئي ته هندستان جي اهڙن علائقن -جلاوطن- حڪومت قائم ڪجي، جتان جهاد لاءِ ڀرپاسي وارن مُلڪن مان مدد ملي سگهي. اِنهيءَ مقصد سان اُتر- الهندي وارن آزاد علائقن کي چونڊيو ويو.
بالاڪوٽ , پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جي ضلعي مانسهره جو ھڪ ننڍڙو شھر، جيڪو سمنڊ جي سطح کان 2900 فوٽ بُلندي تي درياء ڪنھار جي ساڄي ڪپ تي واقع آهي. ان جي مٿئين پاسي ڪاغان وادي ھيٺين پاسي نئنسخ وادي واقع آهي. 8 آڪٽوبر 2005 ھڪ زبردست زلزلي ھي پورو شھر تباھ ٿي ويو حڪومت ان کان 20 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ھڪ محفوظ ھنڌ تي نئون شھر نيو بالاڪوٽ جي نالي سان تعمير ڪرائي بچي ويل ماڻھن کي اتي منتقل ڪيو، پراڻي شھر جي کنڊر کي قومي ورثو قرار ڏئي ڇڏيو.
اھو مادو گھرڙي جي مرڪز مان حاصل ڪيو ويو مرڪز کي نيوڪليس چئبو آھي. ھن سائٽوپلازم مان نيوڪلس کي ڌار ڪري ان کي الڪلائين جي ڳار سان صاف ڪري ان کي تيزابي شڪل آندو جنھن کي ھن نيوڪليئن جو نالو ڏنو جيڪو بعد ڊي اين اي سڏجڻ شروع ٿيو. فريڊرڪ مائيسر اھو تيزابي مادو ھڪ مڇي جي پيپ مان حاصل ڪيو. ھن جو خيال ھو تہ ھي مادو جنسي زرخيزي وراثتي خاصيتن جي منتقلي جو ذريعو ٿي سگهي ٿو.
1895 میں ايڊمنڊ ڪروموسومز ماء پي طرفان يڪسان منتقل ھجڻ جي بنياد تي انهن جي وراثت اھميت جو خيال ظاھر ڪيو. ان کان پھرين والٽر فليمنگ
ڊي اين اي ھڪ وروڪڙدار ڏاڪڻ وانگر ٺھيل ھوندو آھي جنھن جا پاسا ڄڻ تہ ٻن ھڪ ٻئي سان وڪوڙيل ڌاڳن وانگر ھوندا آھن جن جي وچ ڪروڙين ڏاڪا ھوندا آھن. ھر ڏاڪي ٻہ بنيادي ايڪا ڳنڍيل ھوندا آھن يعني ھر ڏاڪو ھڪ جوڙو ھوندو آھي جن جو ڏاڪي جي وچ تي سنگم ھائڊروجن بانڊ سڏبو آهي. اھي بنيادي ايڪا ھيٺين چئن قسمن جا ھوندا آھن:
مٿين بنيادي ايڪن جي ترتيب وارو جينياتي ڪوڊ ھر جيو گھرڙي جي مرڪز موجود ھوندو آھي جيڪو مورثي ھوندو آھي يعني والدين مان ٻارن منتقل ٿيندڙ آهي. ڊي اين اي ماليڪيولن جو ٺھيل ھوندو آھي جن کي نيوڪليوٽائڊ چوندا آهن. ھر نيوڪليوٽائڊ کنڊ فاسفيٽ گروپن جو ٺھيل ھوندو آھي جن جا بنياد نائٽروجن ھوندا آھن انھن بنيادن جا چار قسم مٿي بيان ٿيل آھن. انھن چئن بنيادن جي ڊي اين اي جي ڏاڪڻ جي ڏاڪن واري ترتيب کي جينياتي ڪوڊ يا جينياتي مجموعو چوندا آهن.
قصر نماز سفر جي نماز آھي جيڪي مسافرن لاء آھي. مسافرن کي شريعت اھا سھولت ڏني آھي تہ ھو سفر نماز مختصر ڪري يعني چار رڪعتن مان ٻہ رڪعتون ڪري پڙھي. قرآن فرمائي ٿو ته:
پنھنجي آباديءَ کان نڪرڻ کان بعد مسافر لاءِ نماز قصر پڙھڻ واجب آهي جيڪڏھن پوري نماز پڙھندو تہ گنھگار ٿيندو. حضرت عبدالله بن عمر بيان ڪيو ته:
قال النبي ﷺ اذتحيرتم في الامور والستعينو من اهل القبور صدق يارسول الله. هذا المقام بامر خان الاعظم مبارڪ خان بن سلطان نظام الدين شاهه بن صدرالدين شاهه بن صلاح الدين شاهه بن سلطان رکن الدين شاهه. وهو المظفر علي مغلان الهري والقندهار.
ھيءُ مقبرو خان اعظم میان مبارڪ خان پٹ سلطان نظام الدین شاھ ، سخي ﷲ جي دوست جی دور تعمیر ڪيو ویو۔ ھن جی تعمیر جی شروعات جمادی الاول سن 895 ھ ڪئي وئي
ڏکڻ اسانجي زمين تي موجود هڪ اهڙو طرف آهي جيڪو اتر جي پويان واقع آهي نقشن هن جي جڳه هيٺ جي طرف آهي. قطب نما کي 0 ڊگري تي طي ڪرڻ سان ڪنهن جڳه تي ڏکڻ جي طرف جو تعين آساني سان ڪري اگهجي ٿو.
ڊاڪٽر موتي لال جوتواڻي پنهنجو ادبي سفر ڪهاڻين لکڻ سان شروع ڪيو. سندس پهرين ڪهاڻي ’وير ارجن‘ جي نالي سان ڇپي، سندس ٻي ڪهاڻيءَ جو نالو ’مڪتي‘ هو. ان زماني جا مسئلا سنڌي جاتيءَ جا اهم مسئلا هئا. هو هڪ ئي وقت ڪهاڻيڪار، ناول نگار، مضمون نگار محقق هو. ڊاڪٽر جوتواڻيءَ جا ٽي ڊزن کن ڪتاب ڇپيل آهن. سنڌي، هندي انگريزيءَ ڇپيل سندس ڪتابن تي گھڻي ٽيڪا ٽپڻي به ٿي آهي. ڊاڪٽر جوتواڻيءَ ”شاھ لطيف هز لائيف اينڊ ورڪس“ عنوان تي پي. ايڇ. ڊي ڪئي.
سنڌ جي نامياري اديب اسڪالر ڊاڪٽر موتي لال جوتواڻي جو پورو نالو موتي لال واڌومل جوتواڻي آهي. سندس جنم 13 جنوري 1936ع تي سکر، سنڌ سندس ناناڻن جي گهر ٿيو.
پنجابي سرائڪي شاعر، بزرگ عالم سلطان باهو 1038هه/1628ع ڌاري شور ڪوٽ پنجاب پيدا ٿيو. سلطان باهو پنهنجي هڪ ڪتاب ”عين الفقر“ پنهنجي والده جو شڪريو بجا آندو آهي، جو -ان- سندس نالو ”باهو“ رکيو. هن پنهنجي نثري ڪتابن جي شروعات پنهنجو تعارف ”فقير باهو“ جي نالي سان ڪيو آهي. سندس پيءُ جو نالو محمد بازيد هو جيڪو، حافظ قرآن، فقيهه عالم هو، سندس ابا ڏاڏا ”سون“ واديءَ جا ”-اعواڻ-“ هئا. جيڪي حجاز کان هرات جي رستي سون سڪيسر اچي -آباد- ٿيا. هن جو نسب هاشمي علوي هو شجره نسب حضرت علي ابن ابي طالب عليه السلام سان ملي ٿو.
سلطان العارفين سلطان باهو پنهنجي نثري توڙي نظمي تصنيفن نفس جي -اصلاح- جو سبق پڙهائي ٿو اهو ڄاڻائي ٿو ته نفس جي -اصلاح- کان سواءِ -انسان- بيڪار آهي. خود شناسي خدا شناسي جي -تلقين- ڪري ٿو، دنيا عقبيٰ جون منزلون فقر ڪامل جي اڳيان هيچ آهن. سندن بيتن صوفياڻي خيالن جو فلسفو پڻ ملي ٿو. سندن قول مطابق عرفان، نفس پنهنجي ذات کي سڃاڻڻ جو درس آهي. سلطان باهو معرفت، طريقت ڪرامت جو وڏو صاحب هو. هن ماڻهن لاءِ پنهنجي فيض کي عام ڪري ڇڏيو. هي تمام وڏو شاعر هو. هي سڄي عمر پنهنجي شهر شورڪوٽ رهيو اتي ئي 1102 هه/1690ع وفات ڪيائين. سندس مقبرو اڄ تائين هر خاص و عام لاءِ وڏي بابرڪت جاءِ آهي.
هيءُ اڳوڻي بٺوري پرڳڻي جو مکيه شهر هو. جو ٺٽي جي نواب امير خان ٻڌايو هو انهيءَ کي اميرپور سڏيائين. بٺوري بهرامپور پليجن جو اهو مکيه شهر هو. اتي شاهه ڪپور جي قبر آهي امير پير جو به اتي ميلو لڳندو آهي.
مسلمانن جو مذھبي ڏڻ آھي۔ مسلمان ٻن طرح جون عيدون ملھائيندا آھن۔ ھڪ کي عيد الفطر ٻي کي عيد الاضحيٰ چيو ويندو آھي۔ عيد الاضحيٰ ذوالحج جي ڏھ تاريخ تي ملھائي ويندي آھي۔ ان ڏينھن مسلمان ڪعبۃ الله جو حج بھي ڪندا آھن۔ انس بن مالڪ فرمائن ٿا تہ جھالت جي دور ماڻھن سال ٻہ ڏينھن راند روند جي لاءِ مقرر ڪري ڇڏيا ھئا۔ رسول الله جڏھن مديني منور تشريف آندي تہ ارشاد فرمايو توھان ماڻھن جي راند روند جي لاءِ ٻہ ڏينھن مقرر ھيا، الله تعاليٰ انھن کي انھن کان بھتر ڏينھن تبديل ڪري ڇڏيو آھي۔ يعني عيدالفطر عيد الاضحيٰ۔ مومن جي لاءِ دنيا ٽي عيدون آھن :
جيڪوو جمعي جي لاءِ اچڻ چاھي تہ غسل ڪري ڇڏي جيڪڏھن خوشبو ميسر ھجي تہ لڳائي ڇڏي توھان تي پر مسواڪ لازم آھي۔ ذوالحج جي ۹ تاريخ کي يوم عرفه يا عرفه جو ڏينهن سڏيندا آهن ۱۰ ذوالحج کي يوم النحر يا قرباني جو ڏينهن سڏبو آهي ۱۱, ۱۲ ۱۳ ذوالحج کي ايام تشريق سڏيندا آهن.
ان لاءِ حج جي تڪميل يوم عرفہ وقوف عرفہ تي ٿيندي آھي جيڪو حج جو ھڪ عظيم رڪن آھي جيئن تہ نبي صلي الله عليه وسلم ڪا فرمان آھي:
يوم عرفہ باھ کان آزادي جو ڏينھن آھي جنھن الله تعالٰي ھر شخص کي باھ کان آزادي ڏيندو آھي عرفات وقوف ڪرڻ وارن ٻين ملڪن رھنڻ وارن مسلمانون کي بہ آزادي ملندي آھي ۔
ابن عمر رضي الله تعالٰي عنھما بيان ڪن ٿا تہ نبي صلي الله عليه وسلم اس حج جي دوران جيڪو انھن ڪيو ھو يوم النحر والري ڏينھن جمرات جي وچ بيھي ڪري فرمائڻ لڳا تہ حج اڪبر وارو ڏينھن آھي ۔
ٻي عيدالاضحي آھي جيڪا ڏھ ذي الحج جي ڏينھن آتي آھي ھي ٻنھي عيدن وڏي افضل عيد آھي حج جي مڪمل ٿيڻ کان بعد اچي ٿي جڏھن مسلمان حج مڪمل ڪري وٺن ٿا تو الله تعالٰي انھن کي معاف ڪرديتا آھي۔
قصور جو لفظ عربي ٻوليءَ جو آھي جنھن جي معني جاء يا قلعو آھي . ھندو روايتن مطابق قصور جو نالو رامائڻ واري ڪوشا جي نالي تان پيو جيڪو رام سيتا جو پٽ ھو. تاريخ جو رڪارڊ ان ڏند ڪٿائي روايت کي رد ڪري ٿو ظاھر ڪري ٿو تہ ھن شھر جو بنياد لڳ ڀڳ 1525 ھاڻوڪي اتر اولھ پاڪستان افغانستان مان ھجرت ڪري آيل پختونن جي ڪيشگي قبيلي اتي قلعي بند وسندي قائم ڪري وڌو
قصور يا پاڪستان جي صوبي پنجاب جو ھڪ شھر جيڪو لاھور جي ڏکڻ ڀارت جي سرحد ڀرسان واقع آهي. ھي شھر قصور ضلعي جو صدر مقام پڻ آهي.1525 پختون مھاجرن ھن شھر جو بنياد وڌو ھو. ھي شھر آبادي پاڪستان جو ويھون وڏو شھر آھي. ھي شھر مشھور صوفي شاعر بابا بلي شاھ جي مزار جي ڪري مشھور آھي.
ٻوليءَ جي لحاظ کان مصنف، ڪتاب کي اهڙي پيرائي پيش ڪيو آهي جهڙوڪر هن رڳو سنڌي ڪتاب پڙهي، هيءَ اوکي اڻائي تحقيق ڪئي آهي. مصنف کي جيڪڏهن ڪو سنڌيءَ مواد ڏسڻ لاءِ ميسر ٿي سگهيو آهي، ته اهو چئن رسالن مختلف ليکڪن جي عام نوعيت جي مضمونن کان سواءِ ٻيو ڪجھ به نه آهي. باقي انگريزي ڪتاب، اينسائڪلوپيڊيائون چند اردو ڪتاب حوالا ڪڍڻ لاءِ مصنف کي ملي سگهي آهن ان جي باوجود ڪتاب کي اهڙي جامعيت سان لکيو اٿس جو محسوس ئي ڪونه ٿو ٿئي ته مصنف ڌاري ٻوليءَ مان مواد هٿ ڪري ان کي هڪ ئي رنگ ڍنگ واري زبان ادا ڪيو آهي. نهايت سادي، پروقار رائج زبان سائنس جي ڏکين
سڄو ڪتاب ڇهن مکيه بابن ورهايل آهي اهي ئي ڇهه باب آهن جيڪي لائبرري سائنس پڙهايا وڃن ٿا. ڪتاب جي ترتيب ڪورس مطابق آهي، جيڪو ماسٽرس ڊگري حاصل ڪرڻ لاءِ پڙهيو وڃي ٿو. پهرئين ٻئي باب ڪتبخاني جي رٿابندي تنظيم نهايت وضاحت سان سمجھائي وئي آهي. ٽيون چوٿون باب نهايت اهم مڪمل فني نوعيت جا آهن سموري ڪورس اهميت وارا آهن. تنهن کان سواءِ ڪجھ اوڻاوا به آهن. هنن ٻنهي بابن تي اڃا ڪجھ وڌيڪ روشني وڌي وڃي ها ته جيڪر لائبرري سائنس ايم. ايل. ايس. جي ڊگري حاصل ڪرڻ لاءِ هي هڪڙو ئي ڪتاب ڪافي سمجھيو وڃي ها.
هن ڪتاب لکڻ مصنف کي ڪيتري ڏکيائي محسوس ٿي هوندي ڪيتري محنت مشقت ڪرڻي پئي هوندي ، تنهن جو اندازو ڪتاب پيش ڪيل ببليو گرافي مان لڳائي سگهجي ٿو، جنهن ڏٺو ويندو ته هڪڙي بلڪل نئين موضوع تي سو به فني سائنسي موضوع، جنهن تي اڳ م ڪو به سنڌي ڪتاب نه لکيو ويو هجي، تنهن تي قلم کڻڻ وڏي همت مڙسيءَ جو ڪم آهي. انهيءَ لاءِ بيشڪ مصنف کيرون لهڻيون.
هن ڪتاب جو مصنف مسٽر شاهه محمد بلوچ، لائبريرين گورنمينٽ مسلم سائنس ڪاليج حيدرآباد، سنڌ يونيورسٽي طرفان قائم ڪيل لائبرري سائنس جي شعبي جي اولين شاگردن مان هڪ آهي، جنهن پنهنجي مهارت حاصل ڪيل موضوع تي هي ضخيم ڪتاب ٻن ڀاڱن لکيو آهي. پهرئين ڀاڱي لائبرري سائنس جي عام بنيادي حقيقتن جي وضاحت ڪرڻ کان پوءِ ٻيو ڀاڱو خاص فني نوعيت جو لکيو اٿس.
يورپ بصرن جا گهڻا ئي قسم ٿيندا آهن. هندستان به ٻه چار قسم آهن، جي تمام وڏا چڱا ٿيندا آهن. پاٽنا بمبئيءَ جا بصر مشهور آهن. بصر جو ٻج هڪ ورهيه تائين سالم رهي سگهي ٿو، پوءِ خراب ٿيو وڃي، تنهنڪري عجب ڪونهي، جو ولايت مان آيل جهونو ٻج اڪثر نه ڦٽندو آهي. انهيءَ لاءِ چڱيء ٻج هٿ ڪرڻ جو رستو اهو آهي ته سياري جي شروع بازار مان چونڊ بصر وٺي، باغ فوٽ فوٽ تفاوت تي پوکي ڇڏجن. اهي آرڙهه جي شروعات تمام ججهو ٻج پيدا ڪندا، جو ٻاٽلين بند ڪري مضبوط ٻوچ ڏيئي ايندڙ سياري جي موسم پوکڻ لاءِ رکي ڇڏجي.
بصرن جي پوکڻ جو وقت سيپٽمبر آڪٽوبر مهينو آهي. ٻج ڇٽ به ڪندا آهن، پر اڪثر ناڙيءَ وانگي ٻيجارو پوکيندا آهن جنهن کي بصري چوندا آهن. چريون هڪٻئي کان ڏهه انچ پري هجن. زمين هلڪي هجي منجهس پراڻو ڀاڻ وجهي، سنئون ڪري ڀڄائي پوءِ ٻج پوکجي. پوءِ ٻيجارو ڪڍي ڇڊو ڪري ڇهن ڇهن انچن تي سلو سلو هڻجي. ٻاهر جو آيل ٻج بهتر آهي ته ڪونڊين پوکجي، پوءِ جڏهن سلا ٽي چار انچ وڏا ٿين، تڏهن ڪڍي کليءَ زمين رکجن. بصرن کي ذري ذري پاڻي ڏيڻ مان فائدو آهي. گرم موسم جي اوائل جڏهن ڳنڍيون وڏيون ٻجهن، تڏهن مٿيان پن موڙي ڀڃي ڇڏجن ته جلد سڙي وڃن. پوءِ بصر ڪڍي ٻه ٽي ڏينهن اس رکجن ته سڪن، پوءِ گڏ ڪري رکجن.
بصر هڪ قسم جي سبزي آهي، جنهن وٽامن سي جو وڏي مقدار موجود آهي. جيڪا غذائيت جو مدافعتي صحت، ڪوليجين جي اُپت، ٽشوز جي مرمت لوهه کي جذب ڪرڻ شامل آهي. ان جي ڪري هن کي غذا جي طور تي استعمال ڪيو ويندو آهي. اڄڪلھ هن جي پوک عام آهي. هن کي تازو، آچار، ٻوري وغيره جي شڪل استعمال ڪيو ويندو آهي. هن جو جو ذائقو تيز، مصالحيدار، مٺو، تکو هوندو آهي. هن کي سرڪو ملائي استعمال ڪرڻ عام آهي.
بصرن کي ماڻهو ڪچو به کائيندا آهن، جيتوڻيڪ انهيءَ ڪري وات خراب پاس ٿئي ٿي. بعضي ڀاڄيءَ وانگي ٻوڙ وجهندا آهن. بعضي خلاصو سندن ڀرتو يا ساڳ ڪندا آهن. بعضي سرڪي يا لوڻ سان ڪم آڻيندا آهن. سندن آچار به سڏيندا آهن.
بصرن جي لاءِ چڱو ڀاڻ آهي ڇيڻي يا ڪاٺيءَ جي رک هڏن جو چورو؛ جي ملي سگهي. ٻيجاري ڪڍڻ مهل سنڀال ڪجي ته سلن جون پاڙون نه ڀڄي يا ڇڄي پون. پاڻي ڏيڻ کانپوءِ زمين سڪي ٺوٺ ٿئي ته رنبيءَ سان ڀڃي هٿ سان ڀوري ڇڏجي.
بصر ان طرح جو سبزيون هزارن سالن کان انسان استعمال ڪندو اچي ٿو. ٽامي جي دور به هن جو استعمال ٿيو آهي جيڪو تقريباً 5000ق۔م۔ جي تاریخ جي گواهي ڏي ٿو.
سيد محمد مڪي جي اولاد مان سيد شمس الدين سيد ماه مشهور بزرگ گذريا آهن. سيد شمس، بهاءُ الدين زڪريا ملتاني کان باطني فيض ورتو سلطان ناصر الدين محمود بن التمش جي زماني جهونسي ويا جتي سندن محنت سان ڪيترائي هندو مسلمان ٿيا. انهن جو پٽ شاهه تقي الدين به وڏو بزرگ هو.
سيد محمد مڪي جي اولاد مان سيد مير محمد ثاني بکري سياحت خاطر جونپور ويو اتي مخدوم شيخ منجي شطاري جي ڌي سان شاديءَ ڪيائين. سندن مزار جونپور جي ڳوٺ ڪمالپور آهي. رحيمداد خان مولائي شيدائي مطابق ھي برصغير جي رضوي ساداتن جو ڏاڏو ھيو سندس جي قبر ڊپٽي ڪمشنر سکر جي بنگلي جي ڏکڻ طرف چوديواري اندر آهي. غلام سلطان ناصر الدين محمود جي ڏينهن 1260ع مشهد مقدس کان سکر قيام فرمايو. قبر جي دروازي جي پيشاني تي ڪاشيءَ جي سر تي جيڪو ڪتبو لڳل آهي، تنهن جي عبارت هن طرح آهي:
اڪثر راڳ جي محفلن سائين چيزل شاهه جو رندي ڪلام محفل کي مست ڪري ڇڏيندو هو، پر افسوس جو اهو ڪلام دستياب نه هو. ”بحر العميق“ جي ڇپجڻ سان هڪ طرف اها ڪمي پوري ٿي آهي، ته ٻئي طرف ڪلام جي مهڙ چيزل شاهه جي سوانح عمريءَ نسبتي سلسلي توڙي طريقت جي سلسلي بابت ڏنل معلومات نهايت ئي مفيد آهي. خصوصاً چيزل شاهه رح جي شاعري، حق حقيقت، روح نفس، قلب تنقيح، اسم جسم، عروج نزول، حسد لاحد، مڪان لامڪان، علم حلم،
نفي اثبات، قرب بعد، اسرار مسائل ٻيا تصوف جا نڪتا، جيڪي طالبن جي طرفان پڇيا ويا سيد چيزل شاهه مرشداڻي مام سولي نموني سان سمجھايا آهن، سي سالڪن طالبن جي لاءِ چڻ ته راهه هدايت آهن.
سائين چيزل شاهه جو ڪلام روايتي انداز سان جدا جدا سُرن راڳڻين جي عنوانن هيٺ ورڇيل آهي، سندس ڪلام هيٺين راڳڻين تي ڪلام شامل آهي: شام ڪلياڻ، تلنگ، پيلو، ضلعو، ڪلنگڙو، ڀيروي، جوڳ، ڪونسيو، سهڻي، ڪوهياري، بلاولي، راڻو، سورٺ، لوڙائو، مانجھ، پهاڙي، آسا، صبوحي، ٽوڙي، ڌناسري بسنت. انهن راڳڻين هيٺ جملي 188 قافيون شامل آهن. ان کان سواءِ مختلف عنوانن هيٺ 70 بيت به شامل آهن، جن هڪ ٽيهه اکري به آيل آهي.
ميان لطف الله ٽي نياڻيون ٿيون. ميان عبدالجليل 24 نومبر 1912ع تي حيدرآباد شهر ڄائو هو، جتي پڙهي، 1940ع ايل . ايل. بي پاس ڪري وڪالت ڪرڻ لڳو. 5 سيپٽمبر 1965ع تي وفات ڪيائين. هو هڪ تجربيڪار وڪيل حيدرآباد جي ”سنڌ لا ڪاليج حيدرآباد“ جو پرنسپال هو. ميان شاڪر مصطفيٰ پاڪستان جي انفارميشن کاتي اسسٽنٽ ڊائريڪٽر رھيو. ميان محمد يعقوب صابر مصطفيٰ زمينداري تجارت ڪئي ميان لطف الله کي حيدرآباد ميوسنپالٽيءَ نوڪري ھئي. سندس هڪ نياڻي قاضي عبدالرحمان، چيف آفيسر لوڪل بورڊ ڪراچيءَ جي گهر ٻي قاضي يار محمد ولد محمد روشن هالن واري جي گهر هيون. سندن شادي 18 19 اپريل 1929ع تي ٿي.
4 ڊسمبر 2000 تي، گڏيل قرارداد 55/76 گڏيل قومن جي عام اسيمبلي فيصلو ڪيو تہ، 2000، 20 جون کان عالمي پناهگيرن واري ڏينهن جي طور تي ملھايو ويندو. هن قرارداد ، عام اسيمبلي اهو ذڪر ڪيو تہ 2001 پناهگيرن جي حالتن جي متعلق 1951ع واري سالگرھ جي 50ھين ورسي ملهائي وئي. اهو سڀني پناهگيرن کي عزت ڏيڻ، انهي بابت آگاهي وڌائڻ مدد جي حمايت ڪرڻ جو يادگار آهي.
هر سال 20 جون تي گڏيل قومون، گڏيل قومن جي پناهگيرن جي ايجنسي دنيا جي چوڌاري ڪيترن ئي شھري گروھن جي گڏيل ميزڀاني ھيٺ پناهگيرن اندروني بي گھرين ماڻهن جيڪي جنگ جي دوران، تڪرار سبب سندن گهرن کان ڀڄڻ تي مجبور ڪيا ويا آھن انھن ڏانھن عوام جو ڌيان ڇڪائڻ لاءِ ملھايو ويندو آھي.
افريقا جي پناهگيرن جو ڏينهن 2000 کان اڳ ڪيترن ئي ملڪن غير رسمي طور تي ملھايو ويو ھيو. گڏيل قومن اھا ڳالھ ياد ڏياري تہ افريقا يونين جي تنظيم جنھن 20 جون تي آفريقا پناهگيرن واري ڏينهن سان بين الاقوامي پناهگيرن واري ڏينهن گڏ ملھائڻ تي راضپو ڏيکاريو آھي.
فلپپو ديني چيو ته اڄ انهن سڀني کي بجاء بغاوت بيٺل ماڻهن جي مدد ڪرڻ مدد ڪري سگهي ٿو، رڳو "حاصل ڪرڻ، پر انهي سان گڏوگڏ".
عالمي پناھگير ڏينھن، يا ڏھاڙو، ورلڊ رفيوجي ڊي، بين الاقوامي بين الاقوامي مشاهدو 20 جون تي هر سال ملھايو ويندو آھي، ھي ڏھاڙو سڄي دُنيا جي پناهگيرن جي صورتحال بابت شعور وڌائڻ لاءِ وقف ٿيل آھي.
سالياني يادگار 100 کان وڌيڪ ملڪن مختلف واقعن جي نشاندهي ڪئي وئي آهي، جن سرڪاري عملدارن، انساني حقن جي ڪارڪنن، سهڪارين، ٻارڙا زبردستي بي گهرڻ واريون شامل آهن.
رومن ڪيٿولڪ چرچ ، دنيا جي مهاجرن پناهگيرن جو عالمي ڏينهن هر سال جنوري ملھايو ويندو آھي،جنھن کي پوپ پيس اي پاران 1914 قائم ڪيو ويو.
افغاني چيو آهي ته عورتن جي تعليم حاصل ڪرڻ هڪ وڏي رڪاوٽ عورت استادن جي کوٽ آهي. 2001 ، افغاني قائم ڪيو ، انھيءَ مقصد سان ته عورتن ٻارن کي تعليمي موقعا ملي سگھن. پڻ سيکاري ٿو . طبقن تڪرار جي حل صنفي مسئلن بابت . ڃاتو وڃي ٿو جديد طريقا ٺاھڻ لاءِ عورتن .ڇوڪرين تائين پھچڻ لاءِ. مثال طور ، اين اي سي ڊي او ڇوڪرين لاءِ لائبريري ٺاهي ، پر انهن ڇوڪرن کي ڀرتي ڪيو ته ڇوڪرين کي لائبريري جو دورو ڪرائين ، ڇوڪرن کي انعام ڏنا ويا هر پنجن ڇوڪرين لاءِ جيڪي اهي کڻي آيا. هن جي تنظيم تقريبن 50،000 عورتن جي 22 صوبن خدمت ڪري ٿي.
هوءَ پڻ ڪم ڪري ٿي ته افغانستان سرپرستي ڪندڙ قبائلي نظام حڪومت کي چئلينج ڪري. هوءَ افغانستان سان هڪ مسئلو اهو آهي ته شهري ”اسلام ، ثقافت سياست“ جي وچ فرق کي سمجهڻ کان قاصر آهن. هوءَ ڃاڻي ٿي ته هن کي ڪجهه افغانين پاران خطرو آهي جيڪي هن جي تعليم جي خلاف آهن اسلام جي پرامن تشريح کي فروغ ڏئي رهيا آهن.
افغاني 1990 جي ڏهاڪي ڪابل لڏي ويا افغان گهرو ويڙهه دوران پشاور اچي آباد ٿيا. افغاني پشاور يونيورسٽي مان بيچلر ماسٽر ڊگريون حاصل ڪيون. افغانين جي پھرين نوڪري پاڪستان افغان پناهگيرن جي ڪئمپن سماجي ورڪر جي حيثيت ھئي. هوء پڻ ڪئمپ بڻجي عورتن جي مدد جو ڄاڻو ذريعي ' تعليم طبقن.
جميلا افغاني ھڪ فيمينسٽ افغانستان عورتن جي حقن تعليم لاءِ سرگرم ڪارڪن آھي. هوءَ باني ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر آهي نور ايجوڪيشنل اينڊ ڪيپيسٽي ڊولپمينٽ آرگنائيزيشن . هوءَ امبريلا تنظيم ، افغان وومين نيٽ ورڪ جي ايگزيڪيوٽو ميمبر پڻ آهي.
هڪ ٻار جي حيثيت ، افغاني کي پوليو هو بيماريءَ جي پيچيدگين جي ڪري لازمي طور تي هلڻ لاءِ هڪ ڪنگڻ استعمال ڪرڻ گهرجي. جڏهن هوءَ چوڏهن سال جي هئي ته هن کي سر گولي لڳي وئي سوويت جنگ دوران .
ڪيترائي پنهور ميرپورخاص، شادي پلي، کاهي، پراڻي ميرپور، کمڀري، سانگهڙ، پٿورو، ڪپرو، حيدرآباد، ڪراچي، سيوڻ، عمر ڪوٽ ٻين شهرن رهن ٿا. ميرپورخاص ٻين وڏن شهرن جا پنهور پڙهيل لکيل آهن. انهن مان ڪجھ مشهور ڄاڻو شخصيتون به آهن جيئن صلاح الدين پنهور ، ڊاڪٽر يوسف پنهور،ڊاڪٽر غلام محمد پنهور، ڊاڪٽر عبدالوحيد پنهور، سعيد احمد پنهور انجينيئر محمد يونس پنهور، اقبال احمد پنهور مينيجر عبدالحميد پنهور، مير منظور پنهور، انور پنهور، انجينئر نواز پنهور الاهي بخش پنهور ٻيا به شامل آهن.
ڪافي نوجوان ٽيلينٽيڊ پنهور به آهن جيئن پروفيسر فياض پنهور، قربان علي پنهور، محمد عارف پنهور، ڪامريٽ محمد حيات پنهور ، ڪمال پنهور، جمال پنهور ، يارمحمد پنهور امير بخش پنهور حضور بخش پنهور ٻيا نوجوان فرد جيڪي سٺي ادارن ڪم ڪري رهيا آهن.
پنهور گهڻا پنجاب، بلوچستان ڪشمير سنڌ آهن. تقريباً 40 سيڪڙو پنهور ضلعي دادو، ڄامشوري سنڌ آهن. پنهور سنڌ جي تقريباً شعبن ڪم ڪري رهيا آهن، جيئن زراعت، فوج، بحري فوج، انجينئر، ڊاڪٽر، ڪاروبار، پروفيسر ٻين وفاقي ادارن پڻ ڪم ڪري رهيا آهن.
پنهور هڪ مشھور قبيلو آهي جيڪو پوري سنڌ آهي. ڪافي پنهور ضلعي دادو ڄامشورو، تعلقو سيوڻ شريف آهن. ڪافي پاڪستاني ماڻهو پنهورن کي پنهور پير به علامه مخدوم محمد هاشم ٺٽوي جي ڪري چوندا آھن۔
راجپوت نه پر سنڌي نسل قريشي آهن ءِ پنهوارن جو تعلق عربن جي مشهور قبيلي بنو هاشم سان آهي. پنهوار لفظ پنهووار مان اخذ ٿيل آهي جنهن جي معني آهي ننڍا ننڍا جانور پالڻ وارا . سنڌ جا عام ماڻهو قريشي عربن جي ذات پات جي صحيح ڄاڻ نه هجڻ ڪري قريشن کي انهن جي پيشي جي لحاظ سان سڏيندا هئا.
عمرڪوٽ هيو۔ تڏهن پنهورن جي طاقت تاريخ ظاهر ٿئي.ھتي پنهور برادري جي اڪثريت مسلمان آهن.راجستان انڊيا پنهور رهن ٿا. پنهور سنڌ، پنجاب، آزاد ڪشمير ٻين علائقن موجود آهن.
عھد:ميثاق: ھڪ معاھدي وارو اقرارنامو يا انجام آھي جيڪو ان شامل ڌرين جون باھمي ذميداريون حق ظاھر ڪندو آهي. ابراھيمي مذھبن يعني اسلام ، عيسائيت يھوديت ان جي ھڪ خاص ديني اھميت ھوندي آھي. ڪڏهن ڪڏهن مقدس مذھبي تاريخ اھو خدا انسانن جي وچ تعلق جو اظھار پڻ ڪندو آهي.
سيتا مُکيا ناري ڪردار آهي هندو جنگ نامو، رامائڻ انجي ٻين نسخن جي مُکيا شخصيت آهي.هوءَ زمين جي ديوي ڌڻي، ڀوميءَ جي ڌيءُ ويديها جي بادشاهه جاناڪا ان جي زال، راڻي سُونينا جي هنج ورتل ڌيءُ طور بيان ڪئي وئي آهي.هن کي هڪ ننڍي ڀيڻ، اُرميلا مادي سَئوٽِ ماندوي شروتڪيرتي هئي.سيتا پنهنجي ارپنا، خود-ٻليدانُ هرج سهندڙ، همٿ سچائي جي لاءِ سُڃاتي ويندي آهي.
هڪ ڏينهن لنڪا جي راڪشس راجا، راوڻ انهيءَ جهنگ منجهان گُذرڻ ٿيو هن سيتا کي اغوا ڪري کڻي ويو. رام چندر ڀولڙن جي راجا سڪريو جي فوج جنهن جو سپهہ سالار هنومان هُيو، جنهن جي سهائتا سان لنڪا تي چڙهائي ڪيائين راوڻ کي ماري مات ڪيائين سيتا کي آزاد ڪرائي آندائين.
سيتا رام، جنهن کي هندو ڀگوان مڃيندا آهن، ان جي زال مٿلا پوري جي راجا جنڪ جي ڌيءُ هُئي. رام چندر کي چوڏهن سال جو بن باس ڏنو ويو هيو ته رام چندر اهو قبوليو، تنهنڪري ان فيصلي رام جي زال سيتا پڻ سندس ساٿ ڏنو.
ٻوڌي ڌَرمن جي بَڻ بُڻياد بابت ڪيتريون ئي ڪيرتون موجود آھن. هڪ ڀارتي ڪيرت پٽاندر ٻوڌي ڪانچي پورم سان جُڙيل راڄ پلوا جي راجا جو ٽيون پُٽ ھو. جنهن پنهنجي ڪندالڻي سَگھ جاڳائي ورتي هئي ڀِڪشو ٿيڻ لاء راڄ ڀاڳ تياڳيو هُئائين. ٿٻيٽي ڪيرتون کيس ڪاري چمڙيءَ وارو دراوڙ هندوستاني سڏين ٿيون، جڏهن تہ جاپاني اِتهاسڪ گرنٿن کيس فارسي ڪوٺيو آھي.
بابا بنکنڊي صاحب کان پوءِ جيڪي به ساڌو ٻيلي جا گاديسر ٿيا، سي به پهتل پرش هئا. ورهاڱي کان پوءِ وارن ڏينهن تائين ساڌو ٻيلي جو منهنت سوامي هرنام داس هيو، جيڪو سدائين لوڪن جي ڀلائيءَ جا ڪارج ڪندو رهندو هيو. سندس ايا مڪاريءَ ساڌو ٻيلي کي گهڻو سڌاريو سينگاريو ويو. ٻيٽ جي چئني پاسن کان سنگ مرمر جا گهاٽ پٿرن جي ڀت ٻڌائي وئي ته جيئن درياءَ جو پاڻي کاڌ نه ڪري. مکيه مندر شريمد ڀاڳوت گرو گرنٿ صاحب سان گڏ سري چند بابا رام ڪرشڻ ٻين ديوتائن جون مورتيون به اسٿا پت ٿيل آهن.
ساڌ ٻيلو سنڌو درياءَ سکر جي ويجهو بکر جي اولهه هڪ ٻيٽ آهي، جنهن کي ساڌو ٻيلو چيو وڃي ٿو. هن ٻيٽ مشهور تاريخي مندر موجود آهي، جيڪو بابا بنکنڊي چنڊ شرما ٺهرايو هيو. پاڻ 1803ع پنهنجو اباڻو ملڪ نيپال ڇڏي اچي روهڙيءَ آباد ٿيو پوءِ وري ويهن سالن بعد هن ٻيٽ تي اچي هي شاندار مندر ٺهرايو هئائين، جنهن جي تاريخي لحاظ کان تمام گهڻي اهم حيثيت پئي رهي آهي.
جڏهن بابا بنکنڊيءَ ساڌو ٻيلي جو ٻيٽ وسايو ته اتي تمام وڏو جهنگ هوندو هيو، جنهن شينهن سميت ٻيا به ڪيترائي جانور رهندا هئا. پوءِ وري ماڻهن جي گهڻي اچ وڃ ڪري يا ته اهي ساڌو ٻيلو ڇڏي هليا ويا يا وري هوريان هوريان ختم ٿيندا ويا. تنهن ڪري انهن جي ياد طور سنگرمرمر جي پٿر مان هڪ شينهن جو مجسمو ٺهرائي مندر جي وچ تي رکيو ويو آهي، جيڪو نهايت خوبصورت ٿو لڳي.
هن مندر جي ٺهڻ کان پوءِ هيل تائين هن جي تعمير ڪيترائي ڀيرا ٿيندي پئي رهي آهي هر ڀيري ان جو اسٽائيل بدلبو پئي رهيو آهي. هن مندر جي ڇتين تي راجستاني طرز نظر ايندي ته ڀتين تي وري مغليه اسٽائيل ڏسڻ ايندو. مغليه طرز تعمير جو هڪ ٺاهوڪو سفيد گنبذ به آهي. سمورو مندر سنگمرمر، پٿرن پڪين سرن مان ٺهيل آهي.
هن مندر هڪ شاندار لائبريري پڻ قائم ڪئي وئي آهي، جنهن خاص ڪري هندو مذهب بابت سوين ڪتاب رسالا رکيا ويا آهن. اهي ڪتاب سنڌي، هندي، سنسڪرت، انگريزي، اردو ڪجهه ٻين ٻولين لکيل آهن. هندو مذهب جي عام اڀياس توڙي تحقيق لاءِ هي لائبريري هڪ ننڍڙي ريسورس سينٽر جي حيثيت رکي ٿي.
ساڌو ٻيلي ٺهيل هن مندر جي تعمير نهايت نرالي وڻندڙ آهي. هن کي ڏسي اهو چئي سگهجي ٿو ته تعمير جو ههڙو منفرد اسٽائيل سنڌ موجود مندرن مان شايد ئي ڪنهن مندر جو هجي.
مولانا محمد هاشم جن، حضرت مولانا ميان تاج محمد صاحب بزرگ ڪٽبار شريف واري کان بيعت هئا. صوفياء ڪرام جي عزت رکندڙ، صالحن جي صحبت خوشنود ٿيندا هئا- خاص ڪري حضرت سلطان الاولياء خواجه عبدالرحمان صاحب سرهندي سندن فرزند خواجه محمد حسن جان صاحب خواجه عبدالقدوس آغا شيرين جان صاحب جا سخت معتقد رهيا.
سندن تصنيف گهڻي ضايع ٿي ويئي آهي. هن وقت هڪ دفتر تحريرن جو (رساله نذر بابت، حاشيه ترڪيب مائة عامل جي، حاشيه هداية النحوجو، حاشيه بديع الميزان ايساغوجي جو، صرف بهائي تي) لکيل آهي. شعر چوڻ به کين چڱي دسترس هئي. ڪيتريون تاريخون سندن نظم چيل آهن. مثال طور، سندن چيل تاريخ جا ٻه بيت، جي حضرت سلطان العارفين خواجه عبدالرحمان صاحب سرهنديءَ جي رحلت بابت چيا اٿن، هيٺ ڏجن ٿا:
مولانا جن تاريخ 19 شوال سال 1322 هجري هن جهان فاني مان رحلت ڪئي. پويان ٽي فرزند – مولانا حاجي محمد صالح صاحب، مولانا محمد قاسم صاحب، مولانا محمد ابراهيم صاحب، ڇڏي ويو. سندن مزار مبارڪ ڳڙهي ياسين جي اولاهين قبرستان زيارتگاهه آهي. سندن تاريخ وفات لاءِ عارف بالله عامل ڪامل سيد احمد شامي صاحب عربيءَ هي بيت چيا آهن:
ڀڳوان يا برھما پھرين پرچيتا کي پيدا ڪري موڪليو، سو اچي ھن جڳھ تي عبادت ڪرڻ لڳو. وشنو مھا مايا موڪلي ھن کي عبادت کان روڪيو تہ ھن ڪاوڙجي ٽانڊا وسائڻ شروع ڪيا خلقت سڙڻ لڳي، تنھن تي وشنوءَ رحم ڪري پنھنجي پير جي آڱوٺي سان پاڻيءَ جي ڌارا وھائي جنھن اچي پرچيتا جي ڪاوڙ وسائي انھيءَ ورھايل پاڻيءَ کي نارائڻ سروور نالو مليو.
دش پرجاپتيءَ جا ڏھ ھزار پٽ ھئا. ھريشو کين بڌايو تہ دنيا ڪجه ڪونھي، آتما جي ڇوٽڪاري لاءِ ڪجه ڪريو. انڪري ھريشو ڀائرن سميت سنڌونديءَ جي ڇوڙ وٽ نارائڻ سروور وھي تپسيا لين ٿيا.
ھندو عقيدي مطابق، ڀارت پنج مقدس ڍنڍون آھن جن کي ملائي ”پنچ سروور“ سڏيو وڃي ٿو: مانسروور، بندو سروور، نارائڻ سروور، پمپا سروور پشڪر سروور. ھندو عقيدي مطابق، ڀارت جي ھڪ مقدس ندي سرسوتي ندي آھي. اھا ندي موجودھ نارائڻ سروور واري ڍنڍ کي پنھنجي پوتر پاڻيءَ سان ڀريندي ھئي اتيئي سمنڊ ڇوڙ ڪندي ھئي. انھيءَ ڪري نارائڻ سوروور ڳوٺ کي ھندو ڌرم جو ھڪ انتھائي مقدس ماڳ سمجھيو وڃي ٿو.