polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
جـيـوڻي ٻائي ڌيءَ ڦڪـو گـرگلـو، 22 جنوري 1901ع هندستان جي راجپوتانا علائقي جي ’ڀيلواڙ‘ رياست ڄائي. سندس اصل نالو جيدي هو، پر جيوڻي ٻائيءَ جي نالي سان سنڌ هند مشهور ٿي. هوءَ اڳتي هلي سنڌ جي هاڪاري ڳائڻي ثابت ٿي. سندس آواز اهڙو ته جادُو هو جو ٻڌڻ وارن جون دليون موهجي ويـنـديـون هـيـون.
۱-جن ماڻهن جو سلوڪ توهان سان سٺو نه هجي، تن بابت شڪايت نه ڪندا ڪيو. مون کان توهان جي ماءُ کان سواءِ ڪو به ماڻهو توهان سان سٺي سلوڪ هلڻ لاءِ ٻڌل ناهي. جيڪي ماڻهو اوهان سان سٺو سلوڪ ڪن، انهن جو قدر ڪجو انهن جا شڪر گذار رهجو. ها اوهان کي ان ڳالهه کان ضرور خبردار رهڻ گهرجي ته هر ماڻهو جي سٺي رَوئِيي پويان ڪو نه ڪو مقصد ضرور هوندو آهي. جيڪڏهن ڪير اوهان سان سٺو سلوڪ ڪري ٿو ته ان جو اهو مطلب بلڪل به ناهي ته هو ڪو اوهان کي پسند ڪري ٿو. توهان کي احتياط ڪرڻ گهرجي تڪڙ کيس حقيقي دوست نه سمجهڻ گهرجي.
۲-دنيا ڪو به ماڻهو اڻٽر ناهي. لازم ناهي ته دنيا جي هر شيءِ اوهان جي ملڪيت هجي. جي اها ڳالهه اوهان جي ذهن پڪي پختي ٿي وئي ته اوهان لاءِ زندگي گذارڻ بنهه سولو ٿي ويندو. خاص طور تي اهڙين حالتن ، جڏهن توهان جي چوڌاري موجود ماڻهو، توهان کي وڌيڪ برداشت ڪرڻ نه گهرندا يا توهان جي محبوب شيءِ اوهان وٽ موجود نه رهَي.
۴-زندگي عارضي احساسن جو نالو آهي وقت، ڄمار موڊ ساڻ اهي احساس ڌنڌلا ٿيندا ويندا آهن. جيڪڏهن ڪا محبوب شيءِ اوهان کي ڇڏي ڏئي ٿي ته صبر نه وڃايو، وقت سان زخم ڏک ڀرجي ويندا. ڪڏهن به محبت حسن بابت وڌائي نه ڳالهايو ساڳئي نموني محبت جي وڃڻ کان پوءِ ڏک به وڌاءُ سان ڳالهه ٻولهه نه ڪيو.
۳-زندگي ڏاڍي مختصر آهي. جيڪڏهن اڄ اوهان پنهنجي زندگيءَ جون گهڙيون وڃائي رهيا آهيو ته ايندڙ سڀاڻي اوهان کي اهو ٻڌائيندي هوندي ته زندگي توهان کي ڇڏي وڃي رهي آهي. جيترو جلدي اوهان پنهنجي زندگيءَ مليل خزانن مان فائدو حاصل ڪري سگهندئو، اوترو ئي گهڻو اوهان زندگي جو مزو ماڻي سگهندئو.
زندگيءَ سٺي يا خراب قسمت حادثن جو اوچتو ٿيڻ هڪ فطري عمل آهي. ڪنهن کي به اها ڄاڻ نه آهي ته هو ڪيترو عرصو جيئرو رهندو، تنهن ڪري اهو مناسب آهي ته مان توهان کي پهرين ئي ڪجهه ڳالهيون چئي ڇڏيان.
هانگ ڪانگ جي هڪ مشهور ٽيليويزن براڊڪاسٽر پنهنجي ٻارن کي هيٺ ڏنل خط لکيو. اهو براڊ ڪاسٽر پاڻ به ٻارن جي نفسيات جو ماهر آهي. هي خط سڄي دنيا ڏاڍو مشهور ٿيو.
مان جيڪي ڪجهه لکي رهيو آهيان، اهو منهنجن تجربن جو حاصل آهي انهن تي عمل ڪرڻ سان مٿان اوهان اڻڳڻ غير ضروري پريشانين کان بچي ويندئو.
مان توهان جو والد آهيان. جيڪڏهن مان توهان کي ڪجهه نه ٻڌائي سگهيس ته پوءِ ڪو به ٻيو ماڻهو توهان کي اهو سڀ ڪڏهن به ڪونه ٻڌائيندو.
ع ق شيخ جو سچو نالو عبدالله قادر بخش شيخ هيو. ديني تعليم گهر اوائلي تعليم ٽنڊي سومري ٽنڊي الهيار ورتائين، ننڍي هوندي کان ئي سندس ذهني لاڙو فن ادب ڏانهن هو. پهريائين لڪي لڪي ڪتاب پڙهندو هو يا وري اُبتيون سبتيون ليڪون ڪڍڻ رنگن سان چٽ چٽڻ سندس ذوق هو اڳتي هلي شيخ صاحب جي ذوق هڻي وڃي هنڌ ڪيو.
ڪتاب ته گهڻائين پڙهيائين، پر يونيورسٽي جو ڪو به امتحان پاس ڪري نه سگهيو. ميٽرڪ پڻ ٽي دفعا ناپاس ٿيو. پر هاءِ اسڪول واري وقت هو ڊرائنگ گريڊ امتحان پاس ڪري سگهيو.
حيدرآباد رهندي ع ق شيخ ميٽرڪ، بي اي ،ايم اي، ايل ايل بي جا امتحان پاس ڪيا لئبرري سائنس پوسٽ گريجوئيٽ ڊپلوما پڻ حاصل ڪيائين.انهيءَ وچ سنڌ تعليم کاتي طرفان 61-1960ع کيس هڪ سال لاءِ انگلينڊ موڪليو ويو، جتي ويسٽ آف انگلينڊ اڪيڊمي آف آرٽس برسٽل يونيورسٽي برسٽل فن جي وڌيڪ سکيا ورتائين.
ع. ق. شيخ هڪ مصور به هو ته اديب پڻ، کيس افسانوي ادب سان خاص دلچسپي هئي. سندس لکيل افسانا سنڌي ادب وڏي اهميت رکن ٿا. سنڌي افسانن جن ليکڪن حقيقت نگاري آندي، ع. ق. شيخ انهن مان هڪ هو سندس هڪ افسانو ”حيدرآباد؟“ 1947ع ٿيل ورهاڱي جي موضوع تي نهايت اهم افسانو آهي حيدرآباد سنڌ ايندڙ اسان جي اردو دان ڀائرن جي روين جي چٽي عڪاسي ڪري ٿو. انهيءَ افساني جي هيءَ پيرا ڪيتري نه حقيقت پسنديءَ جي عڪاسي ٿي ڪري.
”بيٺلن مان هڪڙي ڄڻي چيو، ”شڪر آهي ڪپڙو ملي ته ٿو مهانگو يا سهانگو نه ته ڪنٽرول جي زماني ته ڪپڙو ڪيڏانهن گم ٿي ويو هو“ وري ٻئي ٽٽل ڦٽل اردو چيو دو روپيا وٺينگا؟ اهي اکر ٻڌندي دڪاندار جي چهري جو رنگ بدلجي ويو. ڳوٺاڻن کي هيٺ مٿي نهاري چرئي وانگر رڙ ڪري چوڻ لڳو، ”جائو جائو، بڙي آئي ليني والي، دو روپئي مين تو ٽاٽ ڪي بوري بهي نيه ملتي جا، جا!
ع ق شيخ جي افسانن جي مجموعو ”محبت جي راهه تي“ 1998ع سنڌي ادبي بورڊ پاران ڇپرايو ويو، جنهن هن جا 34 افسانا شامل آهن،انهن افسانن جو جائزو وٺندو ”ناشر جي نوٽ“ غلام رباني آگرو لکي ٿو: ”ع ق شيخ جي هن ڪتاب جن ڪردارن جا نقش چٽيا آهن، سي خيالي ڪونهن، نه وري اسان جي آسپاس گهمندڙ ڦرندڙ انسانن کان مختلف آهن، بلڪه هو بهو انهن جا عڪس آهن.
ع ق شيخ سنڌي ادبي بورڊ جي رسالي ”مهراڻ“، انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجي، سنڌ ٽيڪسٽ بوڪ بورڊ ٻين ڪيترن ئي ادارن جي ڪتابن جي ڪور ڊزائينن کانسواءِ شيخ اياز جي شروعاتي ڪتابن جون ڪور ڊزائينون به ٺاهيون، جيڪي سندس فني ڪاريگري جو ثبوت آهن.
موسيقي عربي مان اخذ ٿيل آهي. انگريري: ) فن جي هڪ شڪل آهي، جنهن آواز خاموشي کي وقت اهڙي ترتيب ڏني ويندي آهي ته جيئن اُن سان سُر پيدا ٿيندا. سرن سازن جي اهڙي سنگم کي موسيقي سڏجي ٿو ، جيڪا ٻڌندڙ جي ذهن دل کي موهي. ان کي هڪ لطيف احساس اڻ ڏٺي يا عجيب غريب خوشي محسوس ٿئي. مؤسيقي جي سازن آوازن سان گڏ ٻڌندڙ جهومن انگ جهومڻ لڳن. شاعريءَ جو هڪ بنيادي جز موسيقي به آهي، جيڪا لفظن جي آوازن جي صورت هوندي آهي. شيڪسپيئر چيو هو ته ”موسيقي روح جي غذا آهي.“
تنزانيا, تنزانيہ، تنزانيه سرڪاري نالو يونائيٽيڊ ريپبلڪ آف تنزانيا ھڪ اوڀر آفريڪا جو ملڪ آهي جيڪو آفريڪاجي وڏين ڍنڍن واري علائقي شامل آھي.ان جي سرحد اتر يوگنڊا، اتر اوڀر م ڪينيا، اوڀر ھندي وڏو سمنڊ، ڏکڻ موزمبيق ملاوي، ڏکڻ اولھ زيمبيا اولھ روانڊا ، برونڊي ڊيموڪرٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو واقع آھن. ھن جي اتر اوڀر آفريڪا جو سڀ کان وڏو جبل مائونٽ ڪليمنجارو واقع آهي.
تاريخ کان آڳاٽي زماني ايٿوپيا کان ڏکڻ ڪوش واريون ٻوليون ڳالھائيندڙ تنزانيا لڏي آيا ھئا. اوڀر ڪوش وارا ماڻهو 2000 کان 4000 سال اڳ ترڪانا ڍنڊ جي اتر آيا. اھڙي طرح سوڊان مان بہ تنزانيا طرف ماڻھن جي ھجرت ٿي تنزانيا آبادي جي شروعات ٿي وئي.
جان ٽائلر آمريڪا جو ڏھون صدر. 1814 ھڪ سال لاء نائب صدر بہ رھيو. آمريڪي رياست ورجينيا جو ٽيويھون گورنر بہ رھيو.جان ٽائلر ورجينيا جي مشھور سياسي گھراڻي 29 مارچ 1790 جنم ورتو. ھي ورجينيا جي اسيمبلي جو ميمبر ٿيو بعد ورجينيا جو گورنر چونڊيو ويو.صدر ھيريسن جي وفات تي ھي آمريڪا جو پهريون نائب صدر ٿيو پوء صدر جون ذميداريون بہ اختيار ڪيائين. 1861 خانہ جنگي شروع ٿيڻ بعد ھي ڪنفيڊريٽ رياستن جي ڪانگريس چونڊجي آيو
جنوري 1976ع متحده محاذ ختم ڪري ملڪ کي ڊيمو ڪريٽڪ ڪمپوچيا جو نئون نالو ڏنو ويو نئين آئين موجب ’چونڊون‘ ڪرايون ويون. انهن چونڊن شهرن مان تڙيل آباديءَ کي راءِ ڏيڻ جو حق نه هو. انهن چونڊن جي نتيجي طور اعلان ڪيو ويو ته ”پول پاٽ“ نالي رٻڙ جي کيت جو مزدور انقلابي حڪومت جو سربراهه چونڊيو ويو آهي، اهو راز ته سيپٽمبر 1977ع ’پول پاٽ‘ جي چين جي دوري جي موقعي تي کُليو ته اهو هڪ اڳوڻو اسڪول ماستر ’سالوٿ سار‘ آهي، جيڪو 1963ع کان زير زمين ’ڪميونسٽ پارٽي آف ڪمپوچيا‘ جي سينٽرل ڪميٽيءَ جو سيڪريٽري جنرل رهيو هو.
ڪمبوڊيا پول پاٽ جو ”سماجي پروگرام“ جاري هو، جو کيمراؤج پنهنجو ڌيان ويٽنام ڏانهن ڌريو، پول پاٽ جي قيادت کميروج 1977ع کان 1978ع تائين لڳاتار ويٽنام تي حملا ڪيا. ويٽنام جي خلاف ”پول پاٽ“ جي فوجي اڳرائي جو نتيجو هي نڪتو جو ڪمبوڊيا اقتصادي لحاظ کان تباهه ٿي ويو. 1979ع جڏهن ويٽنام ڪمبوڊيا تي حملو ڪيو پول پاٽ کان اقتدار کسجي ويو ته هن ڪمبوڊيائي عوام کي ويٽنام جي خلاف اُڀاري هڪ ڊگهي ڇاپه مار جنگ جي شروعات ڪئي، پول پاٽ جي سڄي شخصيت تضادن جي مجموعو هئي، هن هاري انقلابين کي منظم ڪيو، پر انهن انقلابين کي ڪوبه انتظامي تجربو نه هو.
اختيار: اختياري : اٿارٽي ھڪ جائز طاقت جو نالو آهي جيڪا ڪو ماڻھو يا گروھ رکي ٿو ان جو استعمال ٻين تي ڪري ٿو. انگريزي لفظ اٿارٽي لاطيني ٻولي جي لفظ
ايڪٽوريٽس مان نڪتل آهي جنھن جون معنائون آهن: ايجاد، مشورو، راء، اثر حڪم. رياست اھا طاقت باقائدي پنھنجي عدالتي انتظامي شاخن کي سونپيندي آهي. جديد سوشالاجي جي ماھر ميڪس ويبر مطابق جائز اختيار مخصوص ماڻھڻ جو ھڪ گروھ مخصوص شخص يا شخصن ذريعي ڏنل حڪم جي تعميل ڪندو آهي. ھي وڌيڪ لکي ٿو ته جائز اختيار جي ظهور لاء ان جي خاصيتن جو ھجڻ ضروري آهي. ان لاء حاڪم يا حاڪمن جو گروھ، ماتحت يا ماتحت ماڻھن جو گروھ، اختيار جو حڪم تحت ظاھر ٿيڻ، ھجڻ ضروري آهي.
حاڪميت جي استعمال اڪثر غلطي سان اختيار طاقت کي ھم معني سمجھيو ويندو آھي جيڪو ائين ناھي. اختيار سياسي جواز جي سڃاڻپ ڪرائيندو آهي، جيڪو حڪومتي طاقت جي استعمال واري حق کي منظور ڪرڻ سميت درست قرار ڏئي ٿو. جڏھن ته طاقت ڪنھن سونپيل مقصد جي اطاعت يا فرمانبرداري ذريعي حاصلات جي صلاحيت جي سڃاڻپ ڪرائي ٿي. اھڙي طرح اختيار فيصلن ڪرڻ جي طاقت، قانون مطابق فيصلن ڪرڻ جي حق انھن فيصلن تي عملدرآمد ڪرائڻ جو نالو آهي. اطاعت فرمانبرداري قائم رکڻ لاءِ طاقت جي جائز استعمال جو بنياد اختيار ھوندو آھي.
سيڪيولر خيال مطابق اختيار ذريعي حاڪم يا حڪومتون نہ رڳو ماڻھن تي ماڻھن جي مرضي سان حڪومت ڪرڻ جو حق رکندا آهن پر ان سان گڏوگڏ ان حق جو جواز پڻ ڏيندا آهن. لبرل جمھوريت اختيار جو سرچشمو عوام ھوندو آھي جيڪي چونڊ ذريعي اختيار حاڪم جي حوالي ڪندا آهن. وراثتي بادشاھتن اختيار شاھي حڪمران جي ذات ان جي خاندان رھندو آھي. ٻنھي لبرل جمھوريت وراثتي بادشاھت بجاوري جي حاصلات لاء وحشياڻي طاقت جي استعمال جي ڪا گنجائش ڪانھي.
قائدن جي فقدان اختيار جي ناجائز استعمال کي انارڪيت يا انارڪزم چئبو آهي. انارڪي پسند اختيار جي سخت مذمت ڪندا آهن . سندن خيال مطابق اختيار ئي افسرشاھي نظام جو سرچشمو آھي.
سنه 916هه جڏهن يوسف عادل شاهه وفات ڪئي، تڏهن سندس صغير پٽ اسماعيل عادل شاهه تخت تي ويٺو، ڪمال خان دکني نائب السلطنت مقرر ٿيو، جو ننڍڙي شهزادي جي نالي تي حڪومت هلائيندو هو. هڪڙي ڏينهن انهيءَ کي دل خيال آيو ته ”ڇو نه اهو نالو به لاهي ڇڏيان، آءٌ خود بادشاهه ٿيان!
“ پونجي خاتونءَ کي سندس ارادي جي خبر پئجي ويئي، تنهن ڪوشش ڪئي ته ڪمال خان کي برطرف ڪريان، پر درٻار جا امير فوج جا سردار سڀ ڪمال خان جي حوالي هئا _ هوءَ ويچاري ڇا ڪاري ٿي سگهي؟ هن کان سواءِ ٻيو چارو ڪونه ٿي ڏٺائين، ته يا ڪمال خان کي گم ڪجي، يا عادل شاهي خاندان گم ٿي وڃي. هن وجهه ڏسي، يوسف تُرڪ کي، جو صغير شهزادي اسماعيل جو ”ڪوڪ“ يا ٿڃ _ شريڪ ڀاءُ هو _ سمجهائي، ڪمال خان ڏي موڪليو، جنهن ماٺ ماٺ هڪڙي ئي خنجر جي ڌڪ سان ڪمال خان کي پورو ڪري ڇڏيو. يوسف ته هڪدم پڪڙيو ويو، اُتي جي اُتي قتل ڪيو ويو.
ڪمال خان جي ماءُ، انهيءَ وقت ڪمال خان جي پٽ صفدر خان کي سڏي، کيس همٿايو ته”اسماعيل عادل شاهه پونجي خاتون کي ماري، تون تخت تي ويهي رهه، جو اهو وجهه چڱو آهي، ساري فوج توسان شامل رهندي“. پوءِ سمجهايائينس ته ”پيءُ جي مرڻ جي خبر ظاهر نه ڪر، ماڻهن کي وڃي چئو ته ڪمال خان ٿو چوي ته مون کي اسماعيل عادل شاهه جي سسي گهرجي، سا لاهي آڻي ڏيو“ .
آخوند صاحب ديني دنيوي علمن به يگانو ھو. شعر و سخن جو شوقين مضمون نويسيءَ جي فن قابل استاد ھو. انشاء جي مھارت سبب ئي مير نصير خان سڀئي اھم نازڪ مراسلا کانئس لکرائيندو ھو. پاڻ نه فقط ظاھري علمن جي تحصيل ڪئي ھئائين، پر باطني فيض جو قائل روحاني رستي جو طالب پڻ ٿي رھيو. پاڻ نقشبندي طريقي شاھ فضل الله جي فرزند شاھ عبدالقيوم نقشبندي سرھنديءَ کان بيعت ورتي ھئائين.
مير نصير خان جلاوطنيءَ واري زماني ، ڪلڪتي مان آخوند صاحب سان خط و ڪتابت ڪندو ھو. ھن پنھنجي زوجه محترمه ڏانھن جيڪي خط لکيا ھئا، انھن پڻ آخوند صاحب کي ”عالي قدر“ جي خطاب سان نوازيو اٿس. ”عالي قدر“ جي لفظن مان اندازو لڳائي سگھجي ٿو ته سنڌ جي فرمانروا کي، آخوند صاحب لاءِ ڪيترو ادب احترام، عزت قدر ھو. ان کان علاوه مير نصير خان جي ”مثنوي مرزا صاحبان“ تي نثر ديباچو پڻ آخوند صاحب جو ملي ٿو. ”مثنوي مرزا صاحبان“ جو اھو نسخو 14 صفر 1247ھ بمطابق 1831ء جو لکيل آھي. آخوند صاحب 1278ھ بمطابق 1861ء وفات ڪئي.
آخوند محمد بچل، مٽيارين جي آخوندن مان ھو. سندس والد جو نالو آخوند محمد صالح ھو، جيڪو فارسي عربيءَ جو وڏو عالم ھو.آخوند محمد بچل ”انور“ فارسي شعر نثر جو سٺو ليکڪ ھو. شاعريءَ سان گڏوگڏ ماده تاريخ ڪڍڻ واري فن پنھنجو مٽ پاڻ ھو. آخوند صاحب ”ميرن جي شاھي استاد“ جي لقب سان مشھور ھو. تحرير طرز بيان قابل ھو. ٽالپر حاڪمن مان مير نصير خان ٽالپر جو به استاد رھي چڪو ھو، پوءِ محڪمه انشاء جو مير منشي بڻيو.
انجيل جي قاضيون جي ڪتاب موجب هازر جي راجا جبين عبرانين سان ويھ سال لڙائي وڙھي. سندس فوج جو اڳواڻ سيزر هو جنهن سان ٩٠٠ لوهي رٿ گاڏيون چُر نما هروشيٿ هگيون مورچي وٽ ساڻ ھيون. جڏهن پيغمبر ديبورا جا هڪ ناري هئي براڪ کي ساڻ ڏھ ھزار بني اسرائيلي ساڻ ڪري سيزر سان جنگ ڪئي جبل طابور واري ايزدارالين ميدان تي لڙائيءَ سيزر هارايو جان بچائي ڀڄي نڪتو. قاضيون جو ڪتاب 5:20 لکي ٿو تَ” بهادر ستارا وڙھيا دشمن لشڪر جو ڪشيون ماٿريءَ مان صفايو ٿيو“. ان جنگ کان پوءِ چاليھ سال امن رهيو.
جنگ کان پوءِ سيزر ڀڄي نڪتو هڪ عبراني نسل جي ڪنعاني وٽ زهنيم جي ميداني علائقي ھيبر جي گهرواري جائل وٽ لڪيو، جنهن کيس بچائڻ جو واعدو ڪيو. هن کيس پنهنجي خيمي ٽڪايو ڀرپور ميزباني ڪندي کيس کير پياريائين. جائل کيس هڪ قالين لڪايو پر جڏهن کيس ننڊ آئي تَ جائل کيس هڪ هٿوڙي سان مٿي ڪل ٺوڪي کيس ماريو. ڪل جي چھنب گهڻي تکي هئي جنهن سان سندس مٿو ٻَ اڌ ٿي ويو زمين تي ڪريو. بعد بني سرائيلي نبي ساميوئل پنهنجي تقرير ماڻھن کي ٻڌايو تَ” سيزر تي سندن خدا جي بي ادبي ڪرڻ نَ مڃڻ ڪري عذاب آيو.“
سيزر يا سيسرا پراڻي دور جو هڪ ڪنعاني فوج جو بادشاھ هازر جابين جي هٿ هيٺ ڪمانڊر هو، جنهن بابت عبراني انجيل جي ججن جي پوٿيءَ ڳالھ ٿيل آھي. سيزر عبراني قبيلن زيبولن نڦٿالي جن جي اڳواڻي ديبورا براڪ ڪئي ٿي کان هار کائڻ کان پوءِ جان بچائڻ لاءِ ڀڄي نڪتو هڪ ميداني علائقي ھڪ عبراني ناري جائيل وٽ هڪ خيمي پناھ ورتائين جنهن کيس مدهوش ڪري کيس مٿي ڪِلُ ٺوڪي کيس ماريو.
سيد سمن شاھ جو ساليانو عرس هر سال بدين ضلعي جي شهر پنگريو لڳ درويش جي درگاهه تي وڏي ڌام ڌوم سان لڳي ٿو. سمن سرڪار، ڪڪڙن جي پير ڪڪڙن جي سرڪار طور به مشهور آهي، ان لاءِ سندس عقيدتمند ميلي جي موقعي تي پاڻ سان گڏ نر ديسي ڪڪڙ پڻ گڏ کڻي ايندا آهن، هن سال پڻ سمن سرڪار جي درگاهه تي هزارين ڪڪڙ پهتل هئا، جن جي هڪ ٻئي جي مقابلي يڪ آواز ٻانگون ڏيندا آهن. کيس لاڙ جو لال پڻ چوندا آهن. سندس عقيدتمند درگاھ تي ڪڪڙن کي ڪھي چانورن رڌي درگاھ تي لنگر ھلائيندا آھن.
سمن شاهه لاءِ چيو وڃي ٿو ته اهو مجذوب هو. اهو بنان تن جي لباس ڪپڙن جي اگهاڙو گهمندو رهندو هو. اهو اڪثر سرائڪي زبان تمام ڳالهائيندو هو. ويهين صدي جي هن درويش کي مهراڻي، ونگي ولاسي جي وڏي ڄمار جي جهونڙن پڻ پنهنجي اکين سان ڏٺو هو، جن جو پڻ اهو چوڻ هو ته هو ڪپڙا نه پائيندو هو هر وقت عورتن جي اڳيان پڻ بنا ڪپڙن جي گهمندو رهندو هو.
قلات شھر جي آبادي 2017 جي آدمشماري مطابق 36,864 ھئي. 1998 کان 2017 تائين شھر جي سالياني آبادي جي واڌ جي شرح 2.59 سيڪڙو ھئي. ھتان جي 98 سيڪڙو آبادي مسلمان 2 سيڪڙو ھندو آھي اتي ڪجھ ھندو ھندڪوان واپاري آھن جيڪي قلات م قديم دور آباد ٿيا ھئا. اتي ھڪ قديم ڪالي وارو مندر پڻ واقع آهي جيڪو علائقي اسلام جي آمد کان اڳ جو آهي ھندڪوان جي ڀاٽيا ذات وارن سان منصوب آھي.
قلات يا ڪلاتيا پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي قلات جو شھر ضلعي قلات جو قلات ڊويزن جو صدر مقام آهي . ھن شھر کي بروھين جو قلات قلات سيوا پڻ سڏيو ويندو آهي. ماضي ھي شھر رياست قلات جو گاديءَ جو هنڌ رھيو ھو جنھن جو حاڪم خان آف قلات سڏيو ويندو هو قلات شھر ھڪ قلات سٽي ٿاڻو آهي جيڪو 1959ع قائم ٿيو ھو.
ڪيتريون ئي ڪال گرل ايجنسيون آزاد ڪال گرلز جون پنهنجون ويب سائيٽون آهن. انٽرنيٽ هڪ مکيه ذريعو بڻجي چڪو آهي جنهن ذريعي گراهڪ پنهنجي گهربل اسڪارٽ کي ڳوليندا آهن. عام طور تي، عورت جي تصوير ڏني ويندي آهي، ڪڏهن ڪڏهن، جنسي خدمتن جو قسم هوء پيش ڪرڻ لاء تيار آهي.
مور 1505 جين ڪولٽ سان شادي ڪئي ڊيسيڊيريس اراسموس جي مطابق مور پنھنجي نوجوان زال کي شادي بعد بھتر تعليم ڏيارڻ چاھيو پئي ان کي موسيقي ادب جي سکيا ڏياري .ھنن کي چار ٻار ٿيا جنھن بعد جين 1511 وفات ڪري وئي. مھيني بعد مور مارگريٽ روپر سان شادي ڪئي ٻي زال مان کيس اولاد ڪانه ٿي
1980ع جي عام چونڊن بمبئي اتر اولهه واري تڪ تان چونڊن سوڀارو ٿيو 1988ع راجيه سڀا جو ميمبر بڻيو، 1996ع وزيراعظم اٽل بهاري واجپائيءَ جي دؤر قانون جو وزير رهيو بعد اربن ڊيولپمينٽ کاتي جو قلمدان سنڀاليائين. 1996ع عالمي بار ايسوسيئيشن جو ميمبر پڻ رهيو. آڪٽوبر 1998ع ٻيهر وزير ٿيو. 2004ع جي چونڊن آزاد اميدوار طؤر لکنؤ مان اٽل بهاري واجپائيءَ جي مقابلي بيٺو، پر ٻين پارٽين جي عدم سهڪار سبب ڪامياب ٿي نه سگهيو. 2010ع ڀارتيا جنتا پارٽيءَ جي ٽڪيٽ تي راجسٿان رياست مان راجيه سڀا جي ميمبر طور ڪامياب ٿيو. 7 مئي 2010ع تي کيس انڊيا جي سپريم ڪورٽ بار ايسوسيئيشن جو صدر چونڊيو ويو.
رام ڄيٺملاڻيءَ پنهنجي عملي زندگيءَ جـو آغـاز هڪ اسـتـاد جي حيـثيـت ڪيـو. اُن بعد هن پنهنجي دوست اڳوڻي وزير قانون اي. ڪي. بروهيءَ سان گڏجي ڪراچيءَ هڪ قانوني فرم جو بنياد وڌو. پاڪستان جي قيام بعد فبروري 1948ع ڌاري ڪراچيءَ وڳوڙ شروع ٿي ويا، جنهنڪري رام ڄيٺملاڻي، اي. ڪي بروهيءَ جي مشوري سان ڀارت لڏي ويو وڃي بمبئيءَ رهائش اختيار ڪيائين. 1953ع ڌاري هو گورنمينٽ لا ڪاليج ممبئيءَ جو پروفيسر ٿيو، جتي گريجوئيٽ پوسٽ گريجوئيٽ شاگردن کي پڙهائيندو هو. هو 4 دفعا ڀارت جي بار ڪائونسل جو چيئرمئن ٿيو.
رام ٻولچند ڄيٺملاڻي هندستاني وڪيل سياستدان هو. هن ڀارت جي قانون انصاف وزير، انڊئن بار ڪائونسل جي چيئرمين، سپريم ڪورٽ بار ايسوسيئيشن جي صدر جي حيثيت خدمتون ڏنيون. ھو ڏوھاري قانون اعليٰ سطحي ديواني مقدمن ماھر ھجڻ سبب ھندستاني قانوني برادريءَ مشھور ھيو.
رام ڄيٺملاڻي 1971ع ڌاري باقاعدي سياست قدم رکيو. 1971ع ڀارتيه جنتا پارٽيءَ جي سهڪار سان الهاس نگر مان آزاد اميدوار جي حيثيت لوڪ سڀا جي چونڊن بيٺو، پر ڪامياب نه ٿي سگهيو. هي ڇهين ستين لوڪ سڀا پارليامينٽ جو ميمبر چونڊيو ويو. 1975ع کان 1977ع تائين ملڪ لاڳو ايمرجنسيءَ جي دور هندستان جي بار ائسوسيئيشن جو صدر رهيو.
هن ڀارت جي اڳوڻي وزيراعظم انڌرا گانڌيءَ کي سخت تنقيد جو نشانو بنايو، ان ڪري ڪجهه وقت جيل رهيو. جيل مان نڪرڻ بعد هو ڪئناڊا هليو ويو اٽڪل ڏهن مهينن کان پوءِ ملڪ موٽي آيو.
جيئن ته ان وقت وڪيل ٿيڻ لاءِ عمر جي حد 21 سال هئي، پر هن جي ڪري هڪ خاص ٺهراءُ پاس ڪيو ويو، جنهن تحت هي ننڍيءَ عمر ئي وڪيل بڻجي ويو.
جيڪي حادثا پيش اچن ٿا، انهن سڀ کان وڏو حادثو، موت جو حادثو آهي. موت جو شڪار هر ماڻهو لازمي طور تي ٿئي ٿو. پوءِ ڇو نه اهو امير هجي يا غريب. ڪمزور هجي يا ڏاڍو.
”وان بيرين “ مطابق ته اهو اينڊريو لانگ ) ) هيو، جنهن پهريون دفعو موت بابت ڏند ڪٿائن کي گڏ ڪري انهن جي درجه بندي ڪئي، 1917ع فرنز بائوس )) اتر آمريڪا جي انڊين موجود موت بابت ڏند ڪٿائن تي هڪ مضمون لکيو، 1936ع سڀ کان اول هرمن) ) موت بابت ڏند ڪٿا جي درجه بندي ڪئي هئي 1951ع آفريڪا موت بابت ڏندڪٿا جي درجه بندي ابراهام سنس ) )ڪئي، هن موت بابت ڏند ڪٿائن نقشن سميت ڏنيون هيون ته موت جي ڪارڻ بابت ڪٿي ڪٿي ڇا ٿو سوچيو وڃي.ڪيترن ئي مذھبن ثقافتن مرڻ کان پوءِ وري زندہ ٿيڻ، دائمي سزا جزا واري زندگيءَ جو تصور آھي.
موت---: ڪنھن بہ زندہ وجود سمورن حياتياتي ڪمن جي رڪجي وڃڻ جو نالو موت آھي. موت جا ڪيترائي سبب ھوندا آھن جن لاعلاج بيماري ,اوچتو حادثو طبي سبب شامل آهن.لاعلاج بيماري جي تشخيص ٿيڻ کان پوءِ بيمار ان جا عزيز يا ويجھا ماڻھو انجي مرڻ جي تياري شروع ڪندا آهن. لاعلاج قرار ڏنل شخص ٻين جذباتي ڪيفيتن سان گڏوگڏ ڊپريشن مان پڻ گذرندو آھي آخرڪار موت جي حقيقت کي سمجھندي کيس قبول ڪندو آھي.موت جي سببن وڏا سبب آمريڪا ڪينسر دل جي بيماري آھن .ان کان علاوه حادثو، ڦڦڙن جون بيماريون، ذيابيطس،جگر جي خرابي قتل وغيره ھوندا آھن. مرڻ کان ٿوري دير پوءِ جسم خراب ٿي ڳرڻ شروع ڪندو آهي.
اک جي ماڻڪي تي روشنيءَ جو اثر نه ٿيڻ؛ اکين جو گرميءَ جي ھيجان جي ڪا موٽ نہ ڏيڻ؛ کاڏي تي ريفليڪس ھٿوڙي سان چڪاس لاء ٺوڪ تي کاڏي جو ريفليڪس واري حرڪت سان موٽ نه ڏيڻ؛ ڪاڪڙي کي ڇھڻ سان اوڪارو نہ اچڻ يا گئگ رفلڪيس نه ٿيڻ؛ سور جو احساس نہ ٿيڻ؛ ساھ جو بند ٿي وڃڻ؛ جسم جو گرميءَ جو پد 86 فارنھائيٽ يا 30 سينٽي گريڊ کان مٿي ٿي وڃڻ؛ مٿئين سموري حالتن جو ٻارھن ڪلاڪ برقرار رھڻ؛ مٿئين سموري حالتن جو
موت عربي ٻوليءَ جو لفظ آهي جنھن جي معني آهي فوت ٿيڻ جو عمل يا وفات.انگريزيء لفظ ٿيندو آهي جيڪو پروٽو انڊو يورپين ڌاتوءَ مان نڪتل آهي جنھن جي معني آهي مرڻ وارو/واري مرحلو يا عمل يا حالت.
جينت ريلواڻيءَ سنڌي، هندي گجراتيءَ ستر کن ڪتاب لکيا ڇپايا آهن، جن مان 46 گجراتيءَ ، 20 سنڌيءَ 7 هنديءَ آهن. سندس ڪتابن مان ڪجهه اهم ڪتابن جو تفصيل هن ريت آهي:
جينت ريلواڻيءَ جو آخري ڪتاب سندس سالن جي تحقيق تي مشتمل آهي، جنهن هن پراڻن آثارن اهڃاڻن مان هٿ آيل شين جي بنيادن تي سنڌ جي تاريخ تهذيب تي تفصيلي مواد ڏنو آهي. سندس هيءُ ڪتاب 1998ع تيار ٿي گجرات سنڌي ساهتيه اڪيڊميءَ کي پيش ڪيو ويو هو. جنهن جو محدود حصو سنڌي ٽائيمس الهاس نگر پاران 2003ع ’ڪڇ سنڌ جا قديم ناتا‘ عنوان سان ڇپيو هو ان جو هنديءَ به ترجمو ٿي چڪو آهي.
جينت ريلواڻيءَ، لکڻ جي شروعات گجراتيءَ ڪئي هڪ ئي وقت سنڌي، گجراتي انگريزي زبانن جو ماهر هو، هن سنڌيءَ مان گجراتي گجراتيءَ مان سنڌي ادب وڏي تعداد ترجمو ڪري، ٻنهي ٻولين کي هڪ ٻئي جي ويجهو آڻڻ لاءِ وڏيون ڪوششون ڪيون. هن جا گجراتي زبان ادب، تاريخ تهذيب تي مستقل ڪالم ڇپجندا رهيا آهن. جينت ريلواڻي ’سنڌو ڀارتي‘ مخزن جو ايڊيٽر به رهي چڪو آهي. هن هڪ ئي وقت تحقيق، ترجمي، ڪالم نگاريءَ، ڪهاڻي، ناول، صحافت مضمون جي ميدان قلم کنيو. گجرات جي سنڌي، هندي گجراتي ساهتيه اڪيڊمين سان هڪ ئي وقت لاڳاپيل رهيو. کيس انهن اڪيڊمين سنڌي اڪيڊمي دهليءَ پاران ڪيترا اوارڊ به مليا.
هــن 1983ع ســڀ کـان پـهـريـن دهـلــيءَ ڊاڪـٽر هوتچند مولچند گربخشاڻيءَ تي ٿيل قومي سيمينار ، شاهه لطيف جي حوالي سان سوال اٿاريو هو ته شاهه جا ڪردار حوالا ڪڇ سان لاڳاپيل هجڻ جي باوجود اسان صرف فارسي ماخذن تي ڇو ٿا ڀاڙيون اسان جو ڪڇي گجراتي ادب طرف ڌيان ڇو نه ويو آهي. ائين هن ڪڇي گجراتيءَ ادب، توڙي ڪڇ گجرات جي سنڌي لوڪ ادب جي مطالعي کوجنا ذريعي سنڌ جي تاريخ جا نوان گوشا متعارف ڪرايا ’سنڌ، ڪڇ ڪاٺياواڙ جا سڀيتڪ ناتا‘ جهڙو تاريخي دستاويز لکي، تاريخي ڪارنامو سرانجام ڏنو. هن ڪتاب جي هند سنڌ جي عالمن وڏي آجيان ڪئي آهي.
جينت ريلواڻيءَ 55 سالن تائين ادبي ميدان پاڻ موکيو. هن گجراتيءَ لکڻ جي ابتدا ان ڪري ڪئي، جو شروع گجراتين جي ڏکوئيندڙ سوال ته: ’توهان جو ادب، تاريخ تهذيب ڪهڙي آهي؟‘ هن جي ذهن کي وڏو جهٽڪو ڏنو، پوءِ هن چونڊ سنڌي ادب کي گجراتيءَ ترجمو ڪرڻ پنهنجو مقصد بڻائي ڇڏيو. ائين هن نه رڳو طبعزاد سنڌيءَ لکيو، پر گجراتيءَ هنديءَ سنڌي ادب کي متعارف ڪرائڻ لاءِ درجنين ڪتاب لکي ورتا.
12- 13 سالن جي ڄمار ورهاڱي بعد ڀارت جي گجرات صوبي مائٽن سان گڏ مستقل رهائش اختيار ڪيائين. جتي هن اسڪولي ڪاليجي تعليم انٽر ڪامرس تائين پوري ڪري ريلوي ملازمت ڪئي، جتان ئي اڳتي هلي ريٽائرمينٽ ورتائين.
جينت ريلواڻي، نامور ڪهاڻيڪار، اخبار نويس، مترجم تاريخدان، 3 سيپٽمبر 1936ع تي لاڙڪاڻي جيوترام ريلواڻيءَ جي گهر جنم ورتو.
16 جولاءِ 1972 تي بيديءَ پنهنجي پوليس ٽريننگ نيشنل اڪيڊمي فار ايڊمنسٽريشن، مسوري اتراکنڊ شروع ڪئي. هي 80 مردن جي ڪلاس هڪ ئي اڪيلي عورت هئي، انهيءَ ريت ڀارت جي پهرئين ناري آءِ پي ايس آفيسر بڻجي وئي. 6 مهينن جي بنيادي ٽريننگ وٺڻ کانپوءِ بيديءَ پوليس ٽريننگ جي ارادي سان مائونٽ ابو راجستان وئي انکانپوءِ سال 1974 پنجاب ڀرسان ٽريننگ جي لاءِ وئي. ڪُڻن وسيلي بيدي کي يونين ٽيريٽري ڪيڊر رکيو ويو، جنهن جو هاڻي نالو اي۔جو۔ايم۔يو۔ٽي ڪيڊر يعني اروناچل پرديش، گوا، ميزورام، يونين ٽيريٽريز ڪيڊر آهي.
ڪرن بيدي اڳوڻي انڊين پوليس آفيسر، سماجي ڪارڪن، اڳوڻي ٽينس رانديگر سياستدان آهي. هيءَ پونڊيچري جي ليفٽينينٽ گورنر آهي ڀارت جي پهرئين ناري آءِ پي ايس آفيسر پڻ آهي. هن پنهنجي ڪيريئر سال 1975 کان شروع ڪيو 35 سال تائين انڊين پوليس سروس سان لاڳاپيل خدمتون ڏيندي رهي. هيءَ سال 2007 سروس تان پاڻمرادو استيفا ڏئي آئي، جڏهن تہ ان وقت سندس عهدو ڊائريڪٽر جنرل آف پوليس، بيوريو آف پوليس ريسرچ اينڊ ڊيولپمنٽ وارو عهدو رکندي هئي.
بيدي پنهنجي پيءُ کان ڏاڍو متاثر ٿي 11 سال جي عمر ٽينس راند کيڏڻ شروع ڪيائين.سال 1964 بيديءَ امرتسر کان ٻاهر پهريون ٽورنامينٽ کيڏيو. سال 1965 کان 1978 تائين بيدي ڪيتريون ئي ٽينس چيمپيئنشپ کٽيون، انهن مجهان ڪجهہ ذڪر لائق هيٺين ريت آهن:
معمور يوسفاڻي عمرڪوٽ,عاجز علي محمد مغل ساڪرائي,عبدالله خان گبول "اسلم ساڪرائي",محمد خان مجيدي,بادل ساڪرائي,ثابت علي شاه "ثابت "پٿورو,علي محمد مجروح ,پير محمد پياسي,محمد عالم شورو خانپور,حافظ صدائي پير جهنڊو,علي محمد "طوفان "ساڪرائي,نگار ساڪرائي,محمد هاشم" لهر",حاجي حقير مڱڻ ٽنڊو قيصر,يوسف خاموش ٺٽو,محمد سومار سيلاني گهوڙا ٻاري,عبدالله شرر ڪراچي,ميوو خان موج لغاري,عبدالرحيم "ملازم "ساڪرائي,نياز علي شاه محسن ڪڪڙائي,محمد علي مفتون,عبدالله "همدم " دادو وغيره.هي سڀ شاعر ميرپور ساڪري اچي طرحي مشاعرن شرڪت ڪندا هئا ساڻن دوستانه تعلق هئو.سندس ڪلام جو نمونو هي آهي:
شمشاد ساڪرائي ڪهنه مشق استاد شاعر هو.نهايت سادو ذهين هو,سندس شاعري جادو جي مثال هئي.سندس خوشخطي پڻ موتيء جي مثل هئي .شمشاد ساڪرائيء جي دور طرحي مشاعرا وڏي اوج تي هوندا هئا,پري پري کان شاعر اچي شرڪت ڪندا هئا.بزم ادب ميرپور ساڪري جو جنرل سيڪريٽري پڻ ٿي رهيو, نون شاعرن جي اصلاح پڻ ڪندا هئا.سندس دور جي شاعرن جا ڪجهه نالا پيش ڪجن ٿا,جيڪي سندن ڪوٺايل طرحي مشاعرن اڪثر شريڪ ٿيندا هئا:
سورنهن سال رهڻ کانپوء وري ميرپور ساڪرو موٽي آيو.شاعريء پنهنجو استاد رشيد احمد لاشاري کي تسليم ڪندو هو.سڄي عمر بي وسيء واري زندگي گذاريائين.سندس سمورو ڪلام ڪکائن گهرن کي اوچتو باه لڳڻ ڪري سڙي رک ٿي ويو.2007ع هن فاني دنيا کي الوداع چئي,حقيقي دنيا ڏانهن روانو ٿي ويو.
اوچتو سندس دوستي ڪنهن دنيا جي لالچي شخص سان ٿي ,جنهن جي گمراه ڪندڙ مشورن کيس وڏي حادثي سان دوچار ڪري وڌو کيس نوڪريء تان به هٿ ڌوئڻا پيا هن تڪليفن جي گهڻي عرصي بعد آخرڪار گولاڙچيء کان ڏکڻ طرف احمد راڄو ڌانڌلن جي ڳوٺ رمضان واڍي وٽ رهڻ لڳو.اتي هارپو ڪيائين.
ميرپور ٻرڙو مشهور ماڻهو سردار خدا بخش خان هيو، جنهن جي ڏاڏي، پڙڏاڏي وٽ ڪافي زمينداري هئي، پر جڏهن کان پاڻ ساماڻو ته وٽس جريب زمين به ڪا نه رهي، هن جو ذڪر اڳئين قسط ”واڻين واري واقعي “ ڏيئي آيو آهيان.
عزيزي جي هڪ مالدار اهم خاندان پيدا ٿي، پختون جي ، اپ-نک کيشيگي قبيلي. سندس پيءُ افغان فوج ڊاڪٽر هو. 1979 ، سوويت يونين افغانستان تي حملو ڪيو عزيزي سندس خاندان لڏي ويا پاڪستان پناهگيرن جي ڪئمپن . ڪجهه وقت لاءِ ، هن هڪ عارضي اسڪول شرڪت ڪئي ، پر قدامت پسند مذهبي ا ڪئمپ تعليم کي غير اسلامي قرار ڏنو. هن جي پيءُ ماءُ انهي احتجاج ڪيو ، قرآن جو حوالو ڏيندي چيو ته عورتن جي تعليم تي ڪا به پابندي ناهي ، پر انهن مذهبي قدامت پسندن خلاف ا اڳرائي نه ڪئي. هن جي ماءُ ڪئمپ فوت ٿي وئي هن جو هڪ ڀاءُ مارجي ويو جڏهن هن کي ڀرتي ڪيو ويو سوويت فوج سان وڙهڻ لاءِ.
1996 2000 جي وچ ، عزيزي نگراني ڪئي عورتن جي پروگرام افغانستان نارويجي چرچ ايڊ لاءِ. به پاڪستان رهندي ، هوءَ پنهنجي گهر کان افغانستان ڏانهن سفر ڪندي ته جيئن ”ڳوٺاڻن علائقن عورتن جي مدد ڪري ، عورتن جي صحت ، آمدني پيدا ڪرڻ تعليم جي پروگرامن مدد ڪري. طالبان روڊ بند ڪري ڏيا ته جيئن ماڻهن کي سامان کڻي اچڻ کان روڪي سگهجي. ته جيئن هوءَ محفوظ طريقي سان ملڪ داخل ٿي سگهي ، هوءَ پنهنجو پاڻ کي عورتن جي ڊاڪٽر جي روپ ،ڪيندي ، برقعه پائيندي صرف هن جون اکيون کليل هونديون.
فريده عزيزي هڪ افغان وڪيل آهي امن عورتن جي حقن لاءِ . عزيزي صدر جارج ڊبليو بش هيلري ڪلنٽن سان صلاح ڪئي آهي ته عورتن جي ڪردار تي افغانستان جي تعمير مدد ڪن. عزيزي افغانستان امن اتحاد لاءِ ڪارپوريشن جو باني ميمبر آهي افغان عورتن جي نيٽ ورڪ جي ميمبر آهي. هوء هڪ راند جي مضمونن مان هڪ ، ست .
ان کان پوءِ جو هوءَ پنهنجي تعليم مڪمل نه ڪري سگهي ، هن شادي ڪئي ٿوري دير لاءِ واپس ڪابل هليو وئي. بهرحال ، هن هن جي نوجوان خاندان کي کاڌو پاڻي ڳولڻ ڏکيائي پيش آئي ، ان ڪري اهي پشاور موٽي آيا.
اهم آوازن سان ، هن گڏيل قومن جي ليبر کاتي ٻين پرائيويٽ ڪارپوريشنن جي تعاون سان ڪم ڪيو ته جيئن 2002 افغان عورتن جي شاگردن لاءِ مواد گڏ ڪري ورهائي.