polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ٻُڪڙ: ڀٽ جي مُهڙ واري يا اڳئين پاسي جي ٻيءَ ڀٽ يا دڙو اچي گڏجي ته اُتي ڪنڊ واري هيٺاهين لاهه واري ڀاڱي کي ”ٻڪڙ“ چوندا آهن.
پوڇانڊو: ڀٽ جو ٻيو پاسو، جو آهستي آهستي هيٺاهون ٿيندو وڃي ختم ٿيندو آهي. تنهن کي پيڙي وارو پاسو يعني ”پوڇانڊو“ چئبو آهي. ڪن ڀٽن کي ڪونه ٿئي ٻنهي پاسي ”پوڇانڊا“ هوندا آهن.
ٽونڪ: ڪن ڀٽن جو مٿاڇرو سڌو هوندو آهي، پر ڪن ڀٽن ڪنهن هنڌ مٿاڇرو بلڪل مٿي چوٽي ڪڍيل هوندو آهي، انهيءَ ڇوٽيءَ کي چون ’ٽؤنڪ‘.
دُٻو: ڀٽن جي وچ مٿاهينءَ زمين جو ٽڪرو، جنهن جو مٿاڇرو ڪجهه سڌو هجي وقتي ڪجهه برساتي پاڻي به بيهي. اهڙي هنڌ کي ”دُٻو“ چئبو آهي.
پاج: ڪن ڀٽن تي سامهون سڌائيءَ چڙهي نه سگهبو آهي، تنهنڪري ڪنهن سهولت واري هنڌان ٿورو آڏي سلامي تي مٿي چڙهڻ لاءِ واٽ ٺاهبي آهي، تنهن کي ’پاج‘ چئبو آهي.
ڏَرڙَ: سخت برسات پوڻ ڪري ڀٽن مٿاهينءَ زمين تان پاڻي گڏ ٿي هيٺاهينءَ زمين ڏي وهندو آهي. تڏهين ڪٿي ڪٿي زمين کي ڦاڙي گهارا وجهي ڇڏيندو آهي. انهن گهارن کي ’ڏرڙ‘ چئبو آهي.
گاٺوڙَ: ڀٽ جي مٿاڇري تي ڪو هيٺاهون هنڌ، جتان ماڻهو مال لنگهي سگهن مٿس ڪو وڻ ٻوٽو نه هجي پري کان ئي صفا ڏسڻ ايندو هجي.
واري جي ٺھيل. ٽڪري کي ڀٽ چئبو آهي جيڪا ھوا جي مستقل زور سبب يا پاڻي جي وھڪ جي ڪري واري جي اڳتي ڌوڪجڻ سان ٺھندي آھي. آھي مختلف نمونن ماپ جون ھونديون آھن. ڀٽون رڻپٽن سمنڊ جي وارياسي ساحلن تي ھونديون آھن.
اُچ، ملتان پرڳڻي جي وڏن مشهور شهرن مان آهي. راءِ سهاسيءَ جي راڄ ، ستن وڏن شهرن مضبوط قلعا هوندا هئا، جن مان هڪ اُچ به هو، جيڪو پوءِ ڊهي ويو. هن شهر ست مشهور ڳوٺ هئا، پر هاڻي انهن مان باقي ٽي وڃي بچيا آهن، جيڪي هي آهن: ڳوٺ اُچ مخدوم جهانيان: هتي مخدوم جهانيان جهان گشت جي درگاھ آهي هن جا مريد ڪافي تعداد رهن ٿا، تنهن ڪري هن تي اهو نالو پيو. ڳوٺ اُچ مغليا: هتي مغلن جي گهڻي آبادي آهي، انهيءَ ڪري هن تي اهو نالو پيو. ڳوٺ اُچ گيلاني: هن ڳوٺ وري حضرت عبدالقادر جيلانيءَ جي نسل مان پير مريد رهن ٿا، ان ڪري ’اُچ گيلاني‘ جي نالي سان سڏيو وڃي ٿو.
اُچ ولين درويشن جو شهر آهي. بخارا جو سيد جلال الدين بخاري سُرخ پوش، سندس پٽ سيد احمد ڪبير بخاري پوٽو مخدوم جهانيان جهان گشت جنهن جو اصل نالو پڻ سيد جلال الدي هو هن بخاري خاندان سان سنڌ جي مشهور عوامي شاعر استاد بخاري جو شجرو پڻ ملي ٿو، ان کان سواءِ مخدوم راجو قتال، بي بي جيوندي، حضرت بهاول حليم، حضرت بندگي محمد غوث جهڙن صوفي اڪابرن جا مقبرا به هن شهر آهن. ملتان جي گورنر سلطان لنگوخان جي ڌيءُ جو مقبرو به هتي آهي.
اُچ جو اصل نالو ’اسڪلندا‘ هو، پر اُن جي زمين جي اوچائي مٿانهينءَ هئڻ ڪري هن کي ’اُچ‘ چوڻ لڳا. هتي هڪ قلعو وڏي ايراضيءَ قبرستان پڻ هو، جنهن گهڻائي بزرگ دفن ٿيل آهن.
1981ع جي آدم شماريءَ موجب اُچ شهر جي آبادي لڳ ڀڳ پندرهن هزار هئي. هتان جي ويجهي ريلوي اسٽيشن احمدپور شرقيه آهي، جيڪا اُچ کان 12 ميلن جي مفاصلي تي آهي. 8 جولاءِ 1975ع تي هن شهر کي سب ڊويزن جو درجو ڏنو ويو.
هڪ ڏينهن، ڪوڪو کي خبر پوي ٿي ته سندس پيءُ ڀيم جو سندس 12 هين درجي جي رياضي جي استاد ميرا سان لاڳاپو آهي. صدمي جي حالت ، هو اهو معاملو پنهنجي ماءُ گيتا ڏانهن ظاهر ڪري ٿو، جنهن کان پوءِ، نينا جي عوامي آواز کان پوءِ، اهو محسوس ٿئي ٿو ته ڪوڪو هن سان طلاق وٺڻ چاهي ٿي. ڀيم انڪار ڪري ٿو، جنهن ڪري هن کي دل جو دورو پوي ٿو، جڏهن ته هن کي دل جو دورو پوي ٿو، جيتوڻيڪ اهو هن جي طرف کان هڪ فريب بڻجي ٿو هو آخرڪار گهر موٽي ٿو. آخرڪار، پنهنجي ڀيڻ بهترين دوست گرپريت جي مدد سان، ڪوڪو گيتا، ڀيم ميرا کي هڪ ڇت هيٺ آڻڻ جو منصوبو ٺاهي ٿو. ٻئي ڏينهن، گيتا مندر ميرا سان ملي ٿي کيس شادي ڪرڻ لاء مجبور ڪيو.
تڪرار ناراضگي محسوس ڪندي، ڪوڪو صرف نينا گيتا سان بحث ڪرڻ لاء گهر واپس اچي ٿو. ڪوڪو گهر ڇڏي وڃي ٿو گرپريت سان گڏ بار وڃي ٿو، رات جو ڀيم گهر مان نڪرندو آهي ته هميشه لاءِ ميرا سان گڏ رهي، پر انڪار ڪيو وڃي ٿو رات روڊن تي گذاري ٿو. ٻئي صبح، هو ڪوڪو کي سڏي ٿو، ميرا جي "رد" تي فخر ڪندي هن کي هن سان گڏ گهر موٽڻ لاء چيو. گيتا ڀيم کي معافي ڏيڻ کان پوءِ معاف ڪري ٿي گيني ان جوڙي کي ٻيهر شادي ڪرڻ جو فيصلو ڪري ٿو نينا کي واپس آڻڻ جي منصوبي جي حصي جي طور تي جڏهن گرپريت جي ڀيم کي ”مجبور“ ڪرڻ جو منصوبو تقريباً ناڪام ٿي ويو آهي.
ڪوڪو نينا جي شادي ڊگھي خاموشي، نامڪمل گفتگو ناراض دلين جي ڪري ٽٽي وئي. نتيجي طور، اهي طلاق لاء فائل ڪرڻ جو فيصلو ڪن ٿا. تنهن هوندي به، اڃا به اڻپورو ڪاروبار آهي خيال رکڻ لاءِ جڏهن ٻئي ڪوڪو جي ڀيڻ گني جي شادي شرڪت ڪرڻ لاءِ پٽيالا ڏانهن سفر ڪن ٿا. ڪوڪو نينا هڪ خوش جوڙو طور ظاهر ٿيڻ جو فيصلو ڪيو جيستائين شادي ختم ٿي وڃي، جيتوڻيڪ گيني پڻ لڳي ٿو ته هن جي منگيتر بلجيت جي بدران هن جي اڳوڻي دوست گورو لاء متضاد جذبات آهن.
ڪلديپ ”ڪوڪو“ سيني نينا شرما اسڪول جون پياريون آهن جيڪي ڳنڍينديون آهن. جيڪي ڪئناڊا منتقل ٿيا آهن اهي پهريان ئي پنجن سالن جي خارش محسوس ڪري رهيا آهن. نينا هڪ معزز ڪمپنيءَ ڪارپوريٽ پوزيشن رکي ٿي ڪوڪو نائيٽ ڪلب باؤنسر طور ڪم ڪري ٿي، اڪثر ڪري ٿڪل مايوس ٿي شرابي گراهڪن سان ڪم ڪندي آهي.
جڳ جڳ جيو ( ترجمہ 2022 جي هندستاني هندي ٻوليءَ جي خانداني مزاحيه ڊراما فلم آهي جنهن جي هدايتڪاري راج مهتا ڪئي آهي پروڊيوس ڪئي وئي آهي ڌرما پروڊڪشنز وائيڪام 18 اسٽوڊيو. فلم نيتو ڪپور ، انيل ڪپور ، ورون ڌون ، ڪيورا اڊواني ، منيش پال پراجڪتا ڪولي شامل آهن.
جاگ جگ جيو 24 جون 2022 تي تنقيد ڪندڙن جي مثبت جائزي لاءِ جاري ڪيو ويو. رليز ٿيڻ تي، اها هڪ تجارتي ڪاميابي هئي 2022 جي سڀ کان وڌيڪ ڪمائيندڙ هندي فلمن مان هڪ بڻجي وئي جيڪا سڄي دنيا 135 ڪروڙ جي ڪمائي سان.
الغوزو وات سان وڄائڻ وارو ڦوڪ جو ساز. هي اصل بينن جو جوڙو آهي، جيڪي گڏ وڄائبيون آهن. عام طور تي هن کي بينون الگوزا چوندا آهن. ٻن بينن تي مشتمل هن ساز جي ننڍي بين وڄائڻ سُر ڪڍڻ لاءِ وڏي بين سُر جي آس لاءِ استعمال ٿيندي آهي. اهي ٻئي بينون ڪاٺيءَ جي هڪ ٽڪريءَ ذريعي مٿان کان پاڻ ڳنڍيل هونديون آهن. وچ هڪ سوراخ هوندو آهي، جتان ڦوڪ ڏبي آهي، جنهن سان هي ساز وڄندو آهي.
الغوزو، سنڌ جو قديم مقبول ساز آهي. اصل سنڌي موسيقيءَ جي سڃاڻپ ئي الغوزو آهي. موسيقيءَ جي ماهرن جو خيال آهي ته الغوزو سنڌ هزارين سالن کان رائج آهي. ابتدا کان هي سنڌ جي عام ڳوٺاڻن جو ساز هوندو هو. مال چاريندڙ ڌراڙ وندر جي خيال سان انهيءَ کي وڄائيندا هئا.
ٿوري ئي وقت ، هيءَ پاڙيسري ڳوٺن مشهور ٿي وئي خاص موقعن ميلن پرفارم ڪرڻ جي لاءِ کيس ڪانڍ موڪلي ويندي هئي. سندس وڏي مشهوري تڏهن ٿي جڏهن ان وقت مڌيا پرديش جي ٿيٽر شخصيت حبيب تنوير هن جي صلاحيتن کي پروڙيو کين ان وقت جي [[وزير اعظم ڀارت اندرا گانڌي جي لاءِ پرفارم ڪرڻ لاءِ سَڏايو ويو. وقت سان گڏوگڏ کيس قومي بين الاقوامي سطح تي سُڃاڻپ ملي، 1988 هڪ پدما شري ايوارڊ، 1995 سنگيت ناٽڪ اڪيڊمي ايوارڊ 2003 پدم ڀوشن ايوارڊ کيس مليا.
1980 جي ڏهاڪو جي مُنڍَ ، هيءَ هڪ ثقافتي سفير جي حيثيت سان پوري دنيا انگلينڊ، فرانس، سويٽزرلينڊ، جرمني، ترڪي، تيونس، مالٽا، قبرص، رومانيا ماريشيس تائين جي مُلڪن جو سفر ڪندي رهي. هن جواهر لال نهرو جي ڪتاب تي ٻَڌل شيام بينيگل جي مشهور درشن ٽي وي سيريز ڀارت ايڪ کوج مهاڀارت جا سلسليوار ناٽڪ پيش ڪيا.
جيتوڻيڪ سندس پرڻو 12 سال جي ڄمار ئي ٿي ويو، پر سندس، 'پارڌي' قبيلي، هڪ ناري هوندي، پانداواني گائڻ سبب هن کي برادريءَ منجهان نيڪالي ڏئي ڇڏي. هن پنهنجي لاءِ هڪ ننڍڙي جهونپڙي ٺاهي ورتي پاڙيسرين کان ٿانءَ کاڌو اوڌر تي وٺِي، پاڻ ئي ان جهوپڙي رهڻ لڳي، پور پوءِ بہ هن پنهنجي ڳائڻ کي ڪڏهن نہ ڇڏيو، جنهن جي نتيجي هن ان لاءِ قيمت پڻ ڀري. هيءَ ڪڏهن بہ پنهنجي پهرئين مُڙس جي گهر واپس نہ وئي پوءِ جُدا ٿي وئي. ايندڙ ڪُجھ سالَن کانپوءِ، هن جي ٻہ ڀيرا شادي ٿي پوءِ هي ڏاڏي بڻجي وئي.
پانداواني جي لفظي معنيٰ آهي پاندواس جون آکاڻيون، مهاڀارت جي افسانوي ڀائر ان سان گڏ هڪ هٿ ايڪتارو يا تمبورو ڪنهن مهل ٻئي هٿ ڪرتال سان اوزارن سان گڏ گانو ٺاهڻ ڳائڻ شامل آهي. کبھی کبھی کسی گدا کی شناخت، ڀيما جي لَٺ يا ارجن جي نوڙت يا گهوڙو گاڏي، جڏهن تہ ڪنهن ٻئي مهل هي راڻي دراوپدي جي مٿي جا وارَ بڻجي ويندي آهي، جنهن سان هيءَ اثرائتو، سَوِلو صاف دلي سان مختلف ڪردار نڀائي سگهي ٿي. ڀيشما ارجن جي وچ دراوپادي چيهارن، دوشانا وڌ مهاڀارت يوڌ، هن جي مشهور پرفارمنس آهن.
تيجن ٻائي ڀالائي جي 14 ڪلوميٽر اُتر ، گنياري ڳوٺ چونڪ لال پارڌي ان جي گهرَواري سکوتي جي گهر جنم ورتو هيو. هيءَ ڇتيس ڳڙھ رياست جي پارڌي شيڊولڊ ٽرائب سان تعلق رکي ٿي.
پنهنجي پن ڀينرن ڀائرن سڀ کان وڏي آهي، هن پنهنجي نانا، برجلال پراڌي، کي ڇتس ڳڙهي هندي ڇتيس ڳڙھ جي ليکڪ سبل سنگھ چوهاڻ پاران لکيل مهاڀارت ڳائيندي ٻُڌو تُرت ئي ان کي پسند ڪيائين هن تُرت ئي ان جو گهڻو ڀاڱو ياد ڪري ورتو پوءِ ان لاءِ اميد سنگھ ديشمک کان غير رسمي تربيت حاصل ڪيائين.
13 سال جي ڄمار ، هن پاڙيسري ڳوٺ، چندراکوري 10 روپين پنهنجي پهرئين عوامي ڪارڪردگي ڏيکاري. جتي هن 'پنداواني' جي ڪپلڪ شيلي گانو ڳايو، جيڪو ڪنهن ناريءَ جي لاءِ پهرون ڀيرو هيو، جيئن تہ روايتي طور تي زائفائون زافئاڻِ جي ويهڻ واري انداز ويدماتي ڳائينديون هيون. ان روايت جي اُبتڙ، تيجن ٻائي پنهنجي مخصوص گٽورل آواز اڻ چُڪ جوش سان ڏاڍيان آواز گانو پيش ڪيو، جيڪو ان مهل هڪ مرداڻي ڳڙھ تائين داخل ٿي رهيو هيو.
تيجن ٻائي ڇتيس ڳڙھ سان تعلق رکندڙ روايتي پرفارمنگ آرٽ پانڊواني جي هڪ ماهر آهي، جنهن هوءَ راڳ سان گڏوگڏ مهاڀارت جي ڪهاڻين کي بيان ڪندي آهي. هن کي 1987 پدما شري، 2003 پدم ڀوشن ڀارت سرڪار پاران 2019 پدم وڀوشن ايوارڊن سان نوازيو ويو آهي، انکانسواءِ 1995 ، هندوستان جي نيشنل اڪيڊمي آف ميوزڪ، ڊانس اينڊ ڊراما جي طرفان سنگيت ناٽڪ اڪيڊمي ايوارڊ سان پڻ نوازيو ويو آهي.
اَڄ هيءَ پنهنجي نرالي لوڪ گائيڪي پنهنجي سگهاري آواز سان سموري دنيا ٻُڌندڙن کي موهي رهي آهي. پنهنجي گائڪي کي نوجوان نسل تائين پهچائي رهي آهي.
سندس خلوت وارو عرصو ڏهن سالن جو رهيو. ڏهن سالن جي رياضت اونداهيءَ جا مڙئي پردا هٽائي پري ڪيائين شين جون اصلي حقيقتون سندس اڳيان کلي ظاهر ٿي پيون. ڏٺائين ته دنيا مذهب کان منحرف ٿي رهي آهي عقل فلسفي خلاف ڪات ڪهاڙا کڻي مذهب جي پٺيان ڪاهي پيا آهن، تنهنڪري وقت جي گهرج اها آهي ته گوشه نشيني ڇڏي، تبليغ جو ڪم جاري ڪيو وڃي. هوڏانهن وري درس تدريس جي ڪم کي جاري رکڻ لاءِ سلطان طرفان کيس تاڪيدي حڪم پهتو. آخر نيشاپور اچي اهو ڪم ٻيهر شروع ڪيائين، پر اتان به ٿوري عرصي گذرڻ کانپوءِ پنهنجي ڳوٺ طوس موٽي آيو، جتي جمادي الآخر 505هه/ 1111ع وفات ڪيائين. سندس هيٺيون تصنيفون مشهور آهن:
امام غزاليءَ جي پيءُ جو نالو به ”محمد“ هو، تنهن پنهنجي وفات کان ٿورو اڳ کيس سندس ڀاءُ ننڍي”احمد“ کي تعليم ڏيارڻ لاءِ پنهنجي هڪ دوست جي حوالي ڪيو، جنهن کيس هڪ مدرسي داخل ڪرايو، جتي فقہ جي شروعاتي تعليم کانپوءِ ’جرجان‘ وڃي ابونصر اسماعيليءَ وٽ علم جي تحصيل ڪيائين. امام غزاليءَ جو علمي مايو انهيءَ حد کي پهتو، جو معمولي عالم سندس اُڃ اُجهائي نه سگهيا. انهن ڏينهن نيشاپور بغداد جا مدرسا سڀ کان گهڻو مشهور هوندا هئا، جو اتي امام الحرمين عبدالملڪ علامه ابواسحاق شيرازي تعليم ڏيندا هئا، تنهنڪري پاڻ نيشاپور وڃي امام الحرمين جي نگرانيءَ هيٺ تعليم مڪمل ڪيائين.
امام الحرمين جي لاڏاڻي کان پوءِ سندس علمي مقام ڏسي، سلجوقي وزير نظام الملڪ کيس بغداد پنهنجي قائم ڪيل مدرسه نظاميه صدر مقرر ڪيو. هن عهدي تي فائز ٿيڻ ڪري سندس علم ڏاهپ جو چرچو عام ٿيو سڀ وزير امير سندس آڏو جهڪي ويا.
سندس نالو ”محمد“ ”حجت الاسلام“ لقب هو. پاڻ خراسان جي پرڳڻي جي ’طوس‘ شهر جي هڪ ڳوٺ طبران 450 هه /1058ع ڄائو. سندس پيءُ سُٽ ڪتڻ وڪڻڻ جو ڪم ڪندو هو، جنهنڪري پاڻ ’غزاليءَ‘ جي نالي سان مشهور ٿيو.
زينالعابدين طگيف باڪو جي پُراڻي ڀاڱي غريب موچي گهراڻي تغي ان جي گهرواري اموخانم جي وٽ پيدا ٿيو. پنهنجي ماءُ جي موت سندس پيءٌ جي ٻئي شادي کان پوءِ، هن پنهنجي 7 ڀينرن کي پالڻ لاءِ رازي جو ڪم سکڻ شروع ڪيو.
سندس ڪم سان اَرپڻا سبب هن جلد پيشيوراڻي ترقي ماڻي 18 سال جي ڄمار ، هو اڳ ئي رازي جي ڪم جو هڪ ٺيڪيدار بڻجي ويو. 1873 وچ ڌاري، ٻن ساٿين سرڪي برادرز سان گڏ، هن باڪو جي ڏکڻ چند ڪلوميٽر پنڌ تي، تيل جي نيڪال سبب زوردار ڌڌڪن واري شهر بي بي هيئبات ڀرسان زمين خريد ڪئي. سندن ارادو تيل جي دريافت ڪرڻ هو، تنهن هوندي به سندن مڙئي ڪوششون بيڪار ٿي ويون. ڪجه عرصو کان پوءِ، تگئيف ڀائيوارن پنهنجا حصا کيس وڪرو ڪري باڪو ڏانهن واپس موٽي آيا. گهڻو عرصو ئي نه گذريو هيو جڏهن 1877 ڪنهن هڪ تيل جي کوهہ منجهان تيل نڪتو ته طگئيف تُرت روسي سلطنت جي وڏن شاهوڪار ماڻهن منجهان بجڻي ويو.
ڪيترن ئي ڏهاڪن کان اينٽي-بورجوازوي سوويت پروپئگنڊا، جيڪا سندس حياتيءَ تائين هلندي رهي، ان هوندي به، تگئيف کي آذربائيجاني ماڻهو سندس خيراتي ڪمن جي لاءِ احترام ڪن ٿا. هن 1883ع آذربائيجاني نيشنل ٿيٽر جي اڏاوت ڪرائي (جنهن کي تگئيف جي ٿيٽر طور سڃاتو وڃي ٿو، 1909 جڏهن ردعمل پرستن آذربائيجان اسٽيٽ ٿيٽر آف ميوزيڪل ڪاميڊي کي ساڙيو، تنهن کانپوءِ ان جي مرمت ڪرڻ هن مدد ڪئي هئي. 1911 ، ان جي اڏاوتي ڪم سا سمورا خرچ هن پورا ڪيا، جيڪو بعد آذربائيجان اسٽيٽ اڪيڊمڪ اوپيرا ائنڊ باليٽ ٿيٽر بڻجي ويو.
ان عرصي دوران، تگئيف وڏي رقم ٽيڪسٽائل، کاڌخوراڪ، اڏاوت ٻيڙيون ٺاهڻ واري صنعتن سان گڏوگڏ، ماهيگيري پڻ نمايان رقم خرچ ڪئي. 1890ع پوءِ، تگئيف ڪئسپين اسٽيمشپ ڪمپني کي خريد ڪيو، ان جي بحالي ڪئي 10 اسٽيم بوٽس جو جهازن ٻيڙو تيار ڪيو.
تگئيف ٻه ڀيرا پرڻو ڪيو. هن جي پهرين زال زينب، جيڪا سندس سئوٽ پڻ هئي، تنهن کيس ٽي ٻار ڄڻي ڏنا.ان جي موت کان پوءِ، تگئيف، جنرل بالڪيشي عربلنسڪي جي سڀ کان ننڍي ڌيءُ سونا سان پرڻو ڪيو. هيءَ شادي 1896 ع ٿي هئي. عربلينسڪي جي وڏي ڌيءُ نورجهان اڳ تگئيف جي وڏي پُٽَ اسماعيل سان پرڻيل هئي.
تگئيف پنهنجو ڀَاڳُ نہ رُڳو تيل جي ڪاروبار ، پر ٻين ڪيترن ئي منصوبن جهڙوڪ ٽيڪسٽائل فيڪٽري ڪيسپيئن سمنڊر جي ڪناري تي واقع صنعتي ماهيگيري جهڙن ٻين منصوبن پڻ سيڙپ لڳائي.
1894ع مرداڪان زراعت جي هڪ اسڪول 1911 باڪو گورنريٽ پهريون ٽيڪنيڪل اسڪول جي اڏاوت جي پڻ سرپرستي ڪيائين. پنجن ٻين واپارين سان گڏجي، هن باڪو هارس ٽراموي قائم ڪرڻ مالي سهائتا ڪئي، جنهن 1892 ع ڪم شروع ڪيو.
تگئيف پنهنجي ڌيئرن ليلا سارہ کي سينٽ پيٽرزبرگ واقع عظيم سمولني انسٽيٽيوٽ فار نوبل ميڊن پڙهائيءَ لاءِ موڪليو هيو، جتي هن جي ٻئد زال ساونا هڪ دفعو گريجوئيشن ڪئي هئي.
ادبي حوالي سان ابوالحسن ڏاهري، امامي امام بخش زرداري، ساحل مري، حسرت شاهاڻي، رحماني خان محمد عباسي، رضا رسول بخش ڏاهري، عبدالخالق عبد، عبدالرحيم فقير ڏاهري، عنايت الله بروهي غوث محمد جيلاني آهن. مشهور ڊاڪٽرن ڊاڪٽر دولت جمالي، ڊاڪٽر امير عباسي، ڊاڪٽر عبدالرزاق راڄپر، ڊاڪٽر معشوق گورچاڻي، ڊاڪٽر محمد يوسف زرداري، ڊاڪٽر خادم ڀنگوار، ڊاڪٽر قربان کوسو، ڊاڪٽر اقبال بخشي آهن.
تعلقي اندر چار آر.ايڇ.سي 8 بنيادي صحت مرڪز، ڪيتريون ئي گورنمينٽ ڊسپينسريون قحت جون سهولتون مهيا ڪري رهيون آهن. تعليمي لحاظ کان هڪ ڪاليج ڪيترائي هاءِ اسڪول، ڪيترئي پرائمري اسڪول، گرلس بوئز اسڪول تعليم ڏئي رهيا آهن. ڄام صاحب ويجهو ڪيڊٽ ڪاليج جي اسڪيم پڻ زير تعمير آهي.
تعلقو آبادي جي لحاظ کان سرسبز شاداب آهي. هتي ڪڻڪ ڪمند ساريون ٻيا فصل اپايا وڃن ٿا. وڻج واپار جي لحاظ کان پڻ اهم تعلقو آهي ڇاڪاڻ ته ريلوي جي سهولت هئڻ ناتي پڻ واپار جو اهم ذريعو آهي. هن تعلقي جا ڪيترائي ماڻهون روزگار جي حوالي سان دبئي رهن ٿا.
تعلقي بروهي، جمالي، رند، زرداري، جلباڻي، ڀرڳڙي، ماڇي، سيال، لنڊ، سيٺار، مگسي، گورچاڻي، عمراڻي، پنجابي اردو ڳالهائيندڙ ، ڇٽا، خاصخيلي ٻين ذاتين جا ماڻهو رهن ٿا. مجموعي طور وڻج واپار، زراعت سياست جي لحاظ کان اهم تعلقي جي حيثيت رکي ٿو.
1924ع کان 1925ع تائين آئن سٽائين هُندستاني فزڪس جي ماهر سيٿندارا ناٿ بوس اُها پيشنگوئي ڪئي ته جيڪڏهن ڪنهن ائٽمي گئس کي تمام گھڻو ٿڌو ڪيو وڃي ته پوءِ ائٽم مادي جي هڪ نئين حالت کي جنم ڏئي سگھن ٿا جيڪا ميڪرواسڪوپڪ پيماني تي ڪوانٽم اثرن کي ظاهر ڪري سگھن ٿا. هن پيشنگوئي جي پهرين تجرباتي تصديق اُن وقت ٿي جڏهن 1995ع ڪولوراڊو يونيورسٽي ايرڪ ڪارنل ڪارل ويئمن روبيڊيم گئس جي ائٽمن کي ڪيلون جي ڏهن لکن جي ڇهين حصي جي حد تائين ٿڌو ڪيو. اُنهن ٻنهي وولف گوئنگ ڪينرلي جنهن جو تعلق ايم آئي ٽي سان هئو اُنهن کي هن ڪم تي 2001ع جو نوبيل انعام ڏنو ويو.
ڪوانٽم مڪينڪس ڪائنات جي ڪيترن ئي خاصيتن جي ڪاميابي سان وضاحت ڪري ٿي فقط اهوئي هڪ اهم ذريعو آهي جنهن جي مدد سان مادي کي ٺاهيندڙ ذرڙن جي بنيادي ورتاءٌ جي رازن تان پردو کڻي سگھجي ٿو. ڪوانٽم مڪينڪس جي اهميت هن ڪري به آهي جو اها اهو ٻڌائي ٿي ته ڪهڙي طرح سان الڳ الڳ ائٽم ملي ڪري ماليڪيول ٺاهين ٿا. جديد ٽيڪنالوجي جي ڪيترن ئي اُوزارن جهڙوڪ ليزر، ٽرانسٽر، اليڪٽران مائڪرواسڪوپ جي ڊائزائين مختلف لحاظن کان ڪوانٽم اثر استعمال ٿي رهيا آهن.
ايم پي 3 پلئيرن، ٽيليويزن، ڪيمرا گاڏين استعمال ٿيندڙ سمورا انٽيگريٽيڊ سرڪٽ جي ڊئزائين به ڪوانٽم مڪينڪس جي مدد ورتي ويندي آهي. اُنهن سمورن شين جو بُنياد ڊائيوڊن ٽرانزسٽرن تي آهي جن ڪوانٽم مڪينڪس اُنهن جي ڪم ڪرڻ وارين خاصيتن جي وضاحت بيان ڪري ٿي موادي سائنسدانن کي رهنمائي مهيا ڪري ٿي ته اُهي اُنهن کي ٺاهڻ جي لاءِ خاص موادن کي استعمال ڪن.
عينيه حڪومت هلائڻ جي سگهه صلاحيت نه هئي، تنهن ڪري سندس مقرريءَ تي ٻن عرب قبيلن قطحاني نزاري اعتراض اٿاريو هن جي غلط ڪارين تي تنقيد ڪئي. عينيه معاملي کي سلجهائڻ بدران پنهنجي مخالفن کي مارائي ڇڏيو، جنهن سان باهه وڌيڪ ڀڙڪي اٿي. وري وڌيڪ ڏچو اهو پيس جو سندس پيءُ موسيٰ بن ڪعب سنڌ اچڻ وقت پنهنجي پراڻي عهدي ڪوتوالي تي جنهن مسيب بن زبير کي مقرر ڪري آيو هو ان کي جڏهن سنڌ م بغاوت بي چيني جي خبر پئي ته دل کٽڪو ٿيس ته ڪٿي عينيه سنڌ مان معزول ٿي ڪري پنهنجي پيءُ جو عهدو نه اچي سنڀالي، تنهن ڪري هڪ گمنام خط عينيه جي نالي لکيائين ته، فارضک ارضک ان تاتنا تنم نومة ليس فيها حلم.
عينيه کي جڏهن اهو خط مليو ته ڏاڍو ڊپ ٿيس دل پڪو پهه ڪري ڇڏيائين ته هاڻي ڇا به ٿي پوي سنڌ کي نه ڇڏبو. اندروني بي چيني وڌندي ويئي هوڏانهن سنڌ جو مرڪز سان سهڪار گهٽجي ويو. اهڙي آزادي تي خليفو منصور مٿس ڏمرجي پيو عينيه جي بغاوت ڪچلڻ لاءِ سوچڻ لڳو.خليفي منصور، عينيہ کي سيکت ڏيڻ لاءِ عمر عتڪي کي سنڌ جو گورنر ڪري ساڻ عقبہ کي صلاحڪار طور موڪليو. عمر وڏو دلير اڏول انسان هو ان ڪري ماڻهو کيس ”هزار مرد“ جي لقب سان سڏيندا هئا.
عمر يڪدم هيءَ درخواست منظور ڪري کيس پناهه ڏني، وڌي اچي شهر منصوره تي قبضو ڪيو، عينيه کي جيڪو خلافت جو ڏوهي هو، پنهنجي فوجي گارڊ جي حفاظت هيٺ فتح جي خوش خبري سان گڏ خليفي منصور جي درٻار روانو ڪيو. عينيه کي منصور جي اڳيان پهچي جان سلامت رهڻ جي اُميد بلڪل نه هئي، سو رستي هڪ منزل تي سپاهين کي غافل ڏسي اُٿي ڀڳو، ايتري قدر ڊنل هو جو ڪٿي ساهي به نه کنيائين، سيستان جي لڳ شهر رخج جي ويجهو پهتو، ته يماني عربن جي هڪ جماعت، جنهن کي هن جي سياسي ڏوهي هجڻ جي خبر هئي، کيس پڪڙي ورتو خليفي کي خوش ڪرڻ لاءِ هن کي ماري وڌو، سندس سر وڍي دار الخلافت بغداد آڻي. خليفي منصور جي اڳيان حاضر ڪيو.
18 مئي 1893ع تي، سکر اَلبرٽ پريس نوڪريءَ تي چڙهيو، جتي ٽن ورهين کانپوءِ پنجويهه روپين پگهار تي پھتو.1901ع شري ويرومل پنهنجي پريس چالو ڪئي. ابتدا ان جو نالو "ايڊورڊ پريس" رکيائين، جو پوءِ بدلائي "تلڪ پريس" ڪيائين. اتان "سنڌي" نالي هفتيوار اخبار ڪڍندو رهيو، جا تقريبن جا چاليهه سال کن هلندي رهي. صحافت جي دنيا به سندس نالو مشهور هو.
سنڌيءَ جا ٽي درجا شڪارپور ماستر ڄيٺانند وٽ، چوٿون درجو سکر ماستر هريسنگهه وٽ پڙهيو. انگريزي پنج درجا سکر پڙهيائين، ڇهون ستون درجو شڪارپور پڙهيائين. پوءِ سيڪنڊ گريڊ پبلڪ سروس جو امتحان پاس ڪيائين.
سنڌ جي مشهور، معروف مرشد گهراڻي ”پاڳاري خاندان“ سان تعلق رکندڙ -اصغر سائين- جو اصل نالو سيد علي گوهر شاهه هو. هيءُ پير صبغت -الله- شاهه ”تجر ڌڻيءَ“ جي ستن فرزندن مان ٽيون نمبر فرزند هو. جنهن کي ”-بنگلو- ڌڻي“ به سڏيو ويندو هو. سندس ولادت 4 رجب سال 1231هه/ 1816ع ٿي، جڏهن پير پاڳاري جي سڪونت تعلقي خيرپور جي ڳوٺ ”رحيم ڏني ڪلهوڙي“ هئي.
پير اصغر سائينءَ جي تصنيفن تاليفن ”خزانة المعرفة“ ، ”خزانة الاسرار“ ، ”اصغر جون ڪافيون“ شامل آهن. آخري ڪتاب کي اڳتي هلي پروفيسر شيخ محمد فاضل، مختلف نسخا ڀيٽي ”اصغر سائينءَ جي ڪلام“ جي نالي سان ترتيب ڏنو. -اصغر سائين- ڪافيءَ جو وڏو شاعر هو. سندس ڪيتريون ئي ڪافيون زماني جي ستم ظريفيءَ سبب هيٺ مٿي ٿي ويون. سندس ڪلام تشبيهن تلميحن جو خوبصورت استعمال ٿيل آهي. پنهنجي دؤر جي حوالي سان سندس شاعري وڏو مقام رکي ٿي. 32 سالن جي عمر 11 جمادي الاول سن 1263هه/1847ع لاڏاڻو ڪيائين. سندس وصال جي -تاريخ- فقير بيدل هڪ منظوم فارسي -اٺ- سٽي قلمبند ڪئي، جنهن جون ٻه سٽون هن ريت آهن:
ڊاڪٽر دُرِ شهوار سيد يا جيجي دُرِ شهوار ، سنڌ جي مشهور سياستدان جي ايم سيد جي ڌيءَ هئي. دُرِ شهوار پهرين سنڌياڻي هئي، جنهن شاهه عبداللطيف ڀٽائي جي شاعري تي يونيورسٽي آف ايڊنبرا مان پي ايڇ ڊي ڪئي. درشهوار سيد 21 مارچ 1940ع تي ڳوٺ سن، دادو جنم ورتو. درشهوار سيد هڪ اديب محقق هجڻ سان گڏ، سماجي ڪارڪن پڻ هئي. درشهوار سيد لطيف چيئر جي سربراهه هجڻ وقت شاهه جي رسالي جا عربي، اردو، فارسي، انگريزي ترجما پڻ شايع ڪرايا.
درشهوار سيد کي سندس ادبي علمي خدمتن لاءِ ڪيترن ئي اعزازن سان نوازيو ويو، 1988ع تي سندس پي ايڇ ڊي ٿيسز شاهه لطيف جي شاعري ، ڇپجڻ تي سنڌ حڪومت پاران نقد انعام ڏنو ويو. ارنيسٽ ٽرمپ جي نالي سان قائم حيدرآباد جي اينمري شمل انسٽيٽيوٽ پاران کيس شاهه لطيف گولڊ ميڊل 1985ع تي ڏنو ويو. ان کان سواءِ کيس پير حسام الدين راشدي ايوارڊ، انٽرنيشنل سچل ڪانگريس ايوارڊ سان پڻ نوازيو ويو.
درشهوار آل سنڌ وومين ايسوسيئيشن نالي هڪ سماجي تنظيم جوڙي، جنهن جو مقصد ڪراچي جي ٻهراڙي وارن علائقن جي عورتن کي سکيا ڏيڻ، تعليم جا بنيادي ادارا کولڻ بيمارن جي مدد ڪرڻ هو. ان کان سواءِ هي تنظيم سنڌ جي ٻين شهرن پڻ سرگرم هئي، نوابشاهه آيل ٻوڏ دوران هن تنظيم امداي ڪيمپ قائم ڪيا کاڌ خوراڪ جون شيون ورهايون.
لنڊن کان واپسي تي هي نوڪري ڪرڻ لڳي، جامعه ڪراچي جي پاڪستان اسٽڊيز سينٽر پڙهائڻ شروع ڪيائين. جي هي 1985ع کان 1991ع تائين ليڪچرار اسسٽنٽ پروفيسر طور پڙهائندي رهي. ان کان پوءِ هن کي 1991ع تي هن شاهه لطيف چيئر سربراهه مقرر ڪيو ويو. هي پنج سال تائين اتي خدمتون سرانجام ڏيندي رهي.
سنڌي هندو چيٽ جي پهرين تاريخ تي اُڏيري لعل جو ڄمڻ ڏينهن طور مهلائيندا آهن. اڏيرو لال نصرپور جي رتنراءِ لوهاڻي جي گهر ، چيٽي چنڊ، 1007 سنبت ڄائو هو. اڏيري لال جا هزارين مڃيندڙ اڄ به سڄي دنيا رهن ٿا، جيڪي هرسال چيٽي چنڊ ملهائيندا آهن. چيٽي چنڊ جي ميلي جي موقعي تي سنڌ به اچي گڏ ٿيندا آهن، اڏيري لال جا ”پنجڙا“ ڳائيندا آهن بهراڻا ڪڍندا آهن. ڀارت اڏيري لال جو ڏِڻ ”سنڌيت“ جو خاص اهڃاڻ آهي. هن بزرگ کي ”جهولي لال“ ”پلي وارو پير“ چوندا آهن.
سنت لوڙنگ ڏيو: بدين جي هڪ ننڍڙي ڳوٺ حاجي سانوڻ چيٽ مهيني جي چوٿين تٿ تي مهيشوري ميگهواڙن جا قافلا هن سنت جي ياترا لاءِ سندس علامتي سماڌيءَ تي ويندا آهن.
هندن جو مذهبي ڏينهن، جيڪو چيٽ مهيني جي نائين ڏينهن تي، هندن جي ڀڳوان شري رامچندر جي جنم ڏينهن جي حوالي سان سنڌ توڙي هندستان ملهايو ويندو آهي.
ڪاغذ کي سنڌي پنو چوندا آهن.ڪيترن ملڪن ماڻهو وڻن جي پنن تي لکندا هئا، اها ساک ڪي لفظ به ڀرين ٿا. مثلاً سنڌي ”پن“ ”پنو“ ساڳئي سنسڪرت لفظ ”پرڻ“ مان ٺهيا آهن. انگريزي لفظ ”ليف“ جي به هڪڙي معنيٰ آهي ”وڻ جو پن“ ٻي معنيٰ ”ورق“ . خود عربي لفظ ”ورق“ جو به اهي ٻئي معنائون آهن. هن مان ظاهر آهي ته يورپ، عربستان هندستان وڻن جي پنن تي لکڻ جو رواج عام هو، اهو رواج ڪئين صديون ساندهه هلندو پئي آيو.
پنو يا ڪاغذ ڪاٺ، اڳڙين گاھ مان ملندڙ سيليلوز جي گھميل فائبر کي پريس ڪري سنھن تھن بدلائي ٺاھبو آهي.ان جو استعمال گھڻ رخو آهي جو ان کي لکڻ، ڇاپن، پيڪنگ، صفائي وغيره لاءِ ٿيندو آهي. لڳ ڀڳ ٻين صدي عيسويءَ ڪاغذ جي ايجاد چين ٿي. ان ايجاد کي ھان گھراڻي جي شاھي درٻار جي خواجہ سرا ڪائي لون سان منصوب ڪيو ويو آهي
تسمانيا يا تزمينيا (;، جنھن جو اختصار آھي، آسٽريليا جي ھڪ رياست جو نالو آهي جيڪا ھڪ وڏو ٻيٽ آهي جيڪو آسٽريليا جي سرزمين کان ڏکڻ طرف سمنڊَ ج فاصلي تي واقع آهي. ان کي آسٽريليائي سرزمين کان بيس وارو سامونڊي لنگھ ڌار ڪري ٿو.
برطانوي نوآبادڪاري وقت ھن ٻيٽ جي ابارجينل ماڻھن جي آبادي ٽي ھزار کان ستن ھزارن تائين ھئي جيڪا 1820 واري ڏھاڪي کان 30 سالن جي عرصي برطانوي نوآبادڪارن سان ڪاري جنگ جي نالي سان ڇتي گوريلا ويڙھ مختلف وبائي بيمارين سبب ناس ٿي وئي. ھتي سزايافته قيدين جي ڪالوني قائم ڪري انگريزن ھن علائقي کي نيو سائوٿ ويلز جو حصو بڻايو ھو ل. ان نوآبادڪاري جو سبب فرانس جي دعوا کي روڪڻ ھيو
ھڪ خيال مطابق تسمانيا جي ٻيٽ تي قديم انساني آبادي جي شروعات 30000 سال اڳ ٿي ھئي ماھرن جي خيال مطابق تسمانيا ٻيٽ پھرين آسٽريليا جي سرزمين جق حصو ھيو اتي ابارجينل ماڻھن جا قبيلا آباد ھيا. اٽڪل 11700 سال اڳ سامونڊي چاڙھ سبب تسمانيائي علائقو آسٽريليا کان ڌار ٿي ھڪ ٻيٽ جي شڪل اختيار ڪئي انھن وچ بيس وارو سامونڊي لنگھ وجود اچي ويو
ان ڪالوني م 75000 سزايافته قيدي منتقل ٿي چڪا ھيا جن کان سزا تحت سخت پورھئي وارو ڪم ورتو وہندو ھو. جن جي آمد جو سلسلو 1853ع نئين نظام جي قيام سان روڪيو ويو. 1854ع تسمانيا جو موجوده آئين منظور ڪيو ويو. 1901 ھي رياست آسٽريليا جي وفاق جو حصو بڻجي ھڪ فيڊريٽيڊ رياست ٿي وئي.
ھن ملڪ جي آبادي لڳ ڀڳ 25 ڪروڙ آهي جنھن جو 83 سيڪڙو مسلمان 16 سيڪڙو ھندو آھن. ھن ملڪ انڊونيشيا ، پاڪستان ڀارت کان پوء مسلمانن جو دنيا سڀ کان وڏو ملڪ آھي. ھن ملڪ جو سرڪاري مذھب پڻ اسلام آھي. مسلمانن جي ملڪن سڀ کان گھڻا ھندو ھن ملڪ رھن ٿا. مسلمانن جي اڪثريت سني اسلام جي حنفي فقه سان تعلق رکندڙ آهي. ھندن جي اڪثريت جو تعلق شيڊول وارين ذاتين سان آهي جن کي ماضي اڇوت يا ھريجن سڏيو ويندو هو. مٿين طبقي جا ھندو 1947 انڊيا جي رياست اولھ بينگال ھجرت ڪري ويا.
بنگلاديش ڏکڻ ايشيا جو اهو ملڪ آهي، جنهن جي تقريباً هر پاسي کان هندستان آهي. پر ڏکڻ اوڀر هن جو ڪجهه حصو برما خليج بنگال سان لڳي ٿو جتي گنگا ،برھمپترا ميگھنا ندين جون ڊيلٽائون پڻ واقع آھن جن جي ڪري اڪثر ملڪ جو چڱو حصو ٻوڏ جو شڪار رھندو آھي. . بنگلا ديش هن وقت سارڪ او آئي سي جو رڪن آهي.
1860ع واري ڏھاڪي خدايار خان جو دور انتھائي ڳرين ٽيڪس غير فعال قانوني نظام جي ڪري قابل ذڪر ھو، جيڪو ان کان بہ وڌيڪ خراب ھو، جيڪو سندس اڳين حڪمرانن ڪيو ھو. 1870ع هڪ سازش دريافت ٿي، جنھن خدايار خان جي مخالفن کيس بخارا جلاوطني جي زندگي گذاريندڙ ماليا خان جي پٽ سيد خان کي بدلائڻ جي ڪوشش ڪئي. جڏھن ان سازش جي خبر پئجي وئي تہ بخارا جي امير سيد خان ان سازش جي حمايت الزام کان بچڻ لاءِ خدايار خان کي سازش ڪندڙن انھن جي مدد ڪندڙن جا نالا موڪليا کين قتل ڪرايو. جنھن جي نتيجي وڏي تعداد ڦاھيون ڏنيون ويون. 1875ع هڪ بغاوت خدايار خان کي خانيت مان ڀڄڻ تي مجبور ڪيو.
1850ع واري ڏهاڪي روسي سلطنت وچ ايشيا ڏانھن وڌي، جنھن جو حتمي مقصد سڄي علائقي کي ضابطي ڪرڻ ھو. 1865ع روسي فوجن تاشقند تي قبضو ڪيو، ان جي مخالفت ڪندڙ عليمقول کي ڪارروائي دوران قتل ڪيو ويو. ڪوڪند ، ڪيپچڪن هدائيڪل بي کي خان قرار ڏنو، پر پندرهن ڏينھن کان پوءِ هو ڪاشغر ڏانھن ڀڄي ويو. ان کان پوءِ خدايار خان بغير ڪنھن مزاحمت جي ڪوڪند داخل ٿيو. 1866ع ، روسي ڏکڻ طرف وڌيا، خجند تي قبضو ڪيو، اهڙيءَ طرح ڪوڪند خانيت بخارا امارت کي طبعي طور الڳ ڪري ڇڏيو. 1868 ، خدايار باقاعدہ طور تي خانيت تي روسي سلطنت جي حڪمراني کي قبول ڪيو.
سيد محمد خدايار خان، جنھن کي عام طور تي خدايار خان چيو وڃي ٿو، ڪوڪند جو هڪ خان هو، جنھن 1845ع کان 1875ع تائين ڏکيائن سان حڪومت ڪئي. هو شير علي خان جو پٽ هو. خدايار خان جي دور سندس خانيت خانہ جنگي بخارا جي امير جي مداخلت کان متاثر ٿي رهي هئي. تنھن کان پوءِ وچ ايشيا تي روسي حملي پھريون ڀيرو خانيت کي مجبور ڪيو تہ هو روسي سلطنت جي جاگير بڻجي وئي، 1876ع هڪ بغاوت کي دٻائڻ جي نتيجي خانيت کي ختم ڪيو ويو. 1875ع ، خدايار خان روس نواز موقف اختيار ڪيو، پر بغاوت دوران کيس روس جي اورينبرگ ڏانھن ڀڄي وڃڻو پيو. پاڻ اتي ئي جلاوطنيءَ وفات ڪيائين.
ميرپور ساڪرو جو شاندار ماضي گواه آهي ته هي شهر علم ادب جو هر دور مرڪز رهيو آهي.هتان جي عمر رسيده ماڻهن جو چوڻ آهي ته هتي ادبي پروگرام راڳ رنگ جون محفلون ٿينديون هيون.هندن جي لڏپلاڻ سبب هندو اديب,شاعر,فنڪار ,ادب فن سان دلچسپي رکندڙ ڪيترائي مور ماڻهو ساڪري کي خير آباد چئي هليا ويا ,جن ڀيڄومل ساڪرائي شاعر,تيرداس ڳائڻو,پوپٽ مل جهڙا اديب شاعر ساڪري جي وڻن کي هميشه لاء ڇڏي ويا.ان وقت ساڪرو شهر وڏو چهچٽو هوندو هو.هندو لڏي ويا ته اهي رونقون به پاڻ سان کنيو ويا.اڄ فقط انهن جون يادگيريون رهجي ويون.