polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
جوت اخبار جيتوڻيڪ عيسائيت جي پرچار واسطي ڪڍي ويئي هئي، پر انهيءَ سنڌي سماج کي سڌارڻ ٻولي جي ترقي جي لاءِ به ڪوشش ڪئي. بقول ڪاڪي ڀيرومل آڏواڻي جي، ”جوت اخبار جيڪا سچ پچ سنڌي ساهت جي جوت هئي، پرمانند ان گوناگون، پنگتي، تعليمي، اخلاقي، ادبي، تاريخي، مذاقي لکڻيون ڏيندو هو. جن پاٺڪن کي نه رڳو سکيا، وندر سوچ ڏني. پر هنن پنهنجي ساهت ٻولي لاءِ سڪ پيدا ڪئي.جيڪڏهن جوت اخبار جاري نه ٿئي ها ته پرمانند ميوارام نڪي سنڌي عالم ٿئي ها، نڪي پرمانند ميوارام ڊڪشنريون ٻيا ڪتاب جوڙي سگهي ها“.
پرمانند عيسائي ٿيڻ کانپوءِ سنڌ عيسائيت جي پرچار لاءِ وڏو ڪم ڪيو. جوت اخبار کانسواءِ هن هڪ جرمن اٽامس آ ڪيمپس، جي لکيل هڪ ڪتاب جو سنڌي ڪرست جي پيروي جي نالي سان ترجمو ڪيو. اهو ڪتاب 1923ع چپيو.
سندس ٻيو ترجمو ڪيل ڪتاب ”هيرو-گلو“ آهي، جيڪو انگريز ليکڪ ”ڪئن سمٿ“ جي لکيل هڪ نصيحت آموز ڪهاڻي آهي. ترجمو ڪندي پرمانند ڪردارن جا انگريزي نالا مٽائي سنڌي هندن سکن جا رکيا آهن. هن ڪتاب جا خاص خوبي اها آهي ته ان نيڪي بدي ٻنهي جي گڻن اوگڻن کي نروار ڪري ڏيکاريو ويو آهي. پرمانند جي مشهور ڪتابن ”گل ڦل“ جي وڏي اهميت آهي، جيڪو ٻن ڀاڱن ڇپيو، اڳتي هلي هن ڪتاب جي ٻنهي ڀاڱن کي گڏي هڪ جلد سنڌي ادبي بورڊ پاران ڇپرايو ويو. ڪتاب جي شايع ٿيڻ جي وارتا بيان ڪندي پرمانند لکي ٿو:
”تنهن لاءِ ڪن دوستن جي صلاح ٿي، خاص ڪري پروفيسر ايڇ ايم گربخشاڻي ايم اي جي ته ”جوت“ ٽيهارو ورهين کان جي طرح طرح جا مضمون پئي پيا آهن. ڇا اخلاقي، ڇا تعليمي، ڇا تواريخي، ڇا سائنس جا، ڇا جيتن، پکين جانورن جا بيان، ڇا جهونن ڊٺلن شهرن جا احوال، ڇا سورمن نيڪ مردن زالن جا چريتر، ڇا جهنگ جا ٿيل شڪار، ڏند ڪٿائون عمديون نصيحت ڀريون ڪهاڻيون نقل سي چونڊي هڪ هڪ ڪتاب ڇپائجي.سو اهڙا مضمون ڪڍي هن رسالي ڇپايا ويا آهن“.
هيرو گلو لورڊ جي ناري ڪرست جي پيروي لڇڻ وڌيڪ ڪين لڌو قرآن جو بنياد آتمڪ امرت ڌرم مورتي اپائڻهار جي هستي دل بهار 1904ع گل ڦل سنڌ باد سيلاني هيري جي منڊي يوسف مصري ، اپولو جو قصو، شاهه جي رسالي جو سرڪاپائتي انگريزي-سنڌي ڊڪشنري سنڌي-انگريزي ڊڪشنري. ان کانسواءِ مضمون ”مياڻي جي جنگ“ جيڪو پوءِ ”سنڌ جا مير“ نالي ڪتاب شايع ٿيو.
جان ابراهيم جي طور تي، هڪ خود جنون، سمارٽ اليڪ، نرگسسٽ ، زنجير سموڪر جيڪو پنهنجي زال لاءِ سگريٽ نوشي ڇڏڻ تي راضي ٿئي ٿو، پر ان عمل بابا بنگالي جي راند ڦاسي ويو آهي، جڏهن هن تعاون ڪرڻ کان انڪار ڪيو.
عائشه ٽاڪيا انجلي / ايني جي روپ ، جي زال، جيڪا هن جي عادت کان تنگ ٿي وئي آهي زبردستي کيس ڇڏڻ جي ڌمڪي ڏئي کيس ڇڏڻ جي ڪوشش ڪري ٿي. ايني ڪي جي سيڪريٽري آهي، جنهن کي لڳي ٿو ته هن کي ڪرش ڪيو ويو آهي بلڪل انجلي وانگر آهي. سڄي فلم ، اهو ظاهر ڪيو ويو آهي ته هوء ايني انجلي ٻنهي جي ٿي ويندي آهي جيئن کي پسند ڪيو ويو آهي افواهون ڦهلائڻ واري آفيس انهن جي معاملن بابت.
پريش راول ، شري شري پرڪاش گرو گھنٽال بابا بنگالي سيالدهوال، فلم جو مکيه مخالف ، جيڪو انتهائي پراسرار، پر تمام هوشيار طاقتور آهي. هو زبردستي ماڻهن کي سگريٽ نوشي ڇڏڻ تي مجبور ڪري ٿو، ٻي صورت انهن جي زندگين خراب شيون ٿينديون رهنديون آهن. هو هر وقت ڄاڻي ٿو ته ڪو ماڻهو پنهنجي معاهدي کي ٽوڙي رهيو آهي، جيتوڻيڪ اهي ڪنهن ٻئي ملڪ آهن، يا ڪنهن به انسان جي زمين ناهي.
رنوير شوري ، عباس ٽائروالا جي حيثيت ، ڪي جو دوست، جيڪو پڻ کيس تماڪ ڇڪڻ سان متعارف ڪرائڻ وارو هو. هو ڪي کي پريوگ شالا جي سفارش ڪري ٿو، جيئن هن پاڻ بابا بنگالي کان سگريٽ ڇڏڻ جي سکيا ورتي هئي.
2008 ڪيترن ئي ايوارڊ تقريبن نوسموڪڳنگ کي نامزد ڪيو ويو، بنيادي طور تي فلم جي ٽيڪنيڪل پهلوئن لاءِ، جنهن ٽي فلم فيئر ايوارڊ نامزدگي به شامل آهن. هندستان مڪمل سئنيما رليز ٿيڻ کان اڳ، فلم کي روم فلم فيسٽيول نمائش لاءِ دعوت ڏني وئي هئي جتي ان کي سامعين نقادن جي هڪجهڙائي تمام گهڻي تعريف ملي هئي. 2011 ، فلم هندستان چين ڪيترن ئي فلمي فيسٽيول هلي، متفقه طور تي ساراهه ساراهه حاصل ڪئي، انهي سان گڏ ڪيترائي انعام کٽيا.
فلم کي رليز ٿيڻ کان هڪ ڏينهن اڳ خانگي سينيما تي ڏيکاريو ويو، ڇاڪاڻ ته اڪثر سامعين فلم کي سمجهي نه سگهيا، اهي ڇڏي ويا، جنهن جي نتيجي وات جو منفي لفظ پکڙجي ويو. فلم کي منفي تنقيدي استقبال کان وڌيڪ متاثر ڪيو ويو. نه سگريٽ نوشي باڪس آفيس تي خراب ردعمل لاءِ کوليو، سال جي وڏي آفتن مان هڪ هئي.
آئيني مسئلي تي آل انڊيا مسلم ليگ ڪائونسل مجلس عامله جي هن پيش قدميءَ جي تائيد توثيق ڪندي، جيڪا 27 آگسٽ، 17- 18 سيپٽمبر، 22 آڪٽوبر 1939ع 3 فيبروري 1940ع جي قراردادن مان واضح ٿئي ٿي. آل انڊيا مسلم ليگ جو هي اجلاس پر زور طريقي سان اهو دهرائي ٿو تہ، اهو وفاقي منصوبو، جنهن جو اظهار گورنمنٽ آف انڊيا ايڪٽ 1935ع ڪيو ويو آهي. بلڪل غير موزون، هن ملڪ جي خاص حالتن جي پيش نظر ناقابل عمل هندستان جي مسلمانن لاءِ مڪمل طور ناقابل قبول آهي.
هن اجلاس جي اها حتمي راءِ آهي تہ 18 آڪٽوبر 1939ع تي جيڪو اعلان وائسراءِ، حڪومت جي طرفان ڪيو هو، اهو ان حد تائين تہ اطمينان بخش آهي، جو جنهن ملڪ منصوبي تي گورنمنٽ آف انڊيا ايڪٽ 1935ع ٻڌل آهي. ان تي هندستان جي مختلف جماعتن، مفادن فرقن جي مشوري سان ٻيهر غور ڪرڻ جو يقين ڏياريو ويو آهي، پر هندستان جا مسلمان ان وقت تائين مطمئن نه ٿيندا، جيستائين پوري آئيني منصوبي تي ٻيهر نئين سر غور نه ڪيو ويندو ڪو بہ نئون منصوبو انهن جي رضامندي منظوري سان مرتب نه ڪيو ويندو.
قرارداد پاڪستان، لاهور ٺهراءُ اصل قرارداد لاھور جو نالو آهي جيڪا آل انڊيا مسلم ليگ جي لاھور 27ھين اجلاس پاس ڪئي وئي. اھو اجلاس قائداعظم محمد علي جناح جي صدارت 22، 23 24 تي مارچ 1940ع منعقد ٿيو ھو. 23 مارچ تي ان اجلاس بينگال جي پريميئر مولوي عبدالقاسم فضل حق پيش ڪئي. اھا قرارداد ظفرالله خان لکي. ان اجلاس کي قائد اعظم خطاب ڪيو ھو. اسٽينلي وولپرٽ مطابق ان ڏينهن ھندو مسلم اتحاد جو پيغام ڏيندڙ جناح مڪمل طور تي تبديل ڪري ھڪ الڳ وطن لاء وڙھندڙ اڳواڻ ٿي ويو.
اهي سڀ سماجي طور گڏجي رهندا آهن، هر گهر جو دروازو پري کان آيل هر ساٿيءَ لاءِ کليل رهندو آهي. گهر جو سڄو مال متاع به سڀ لاءِ هوندو آهي، ويندي لباس به. اهڙيءَ طرح انهن ماڻهن لاءِ به کاڌو ڪڍي رکيو ويندو آهي، جيڪي لنگر گڏجي کائڻ وقت پهچي نه سگهندا آهن. گڏجي رهڻ کائڻ جو رواج انهن ماڻهن کان وڌيڪ ٻيءَ ڪنهن به قوم ايترو سٺو مڪمل نه آهي. هو ڏينهن جو جيڪو ڪمائيندا آهن، ان کي پنهنجي گهرن لڪائي نه رکندا آهن، پر بيت المال جمع ڪرائي ڇڏيندا آهن، جيئن سڀني جي ڪم اچي. بيمارن پوڙهن جي خبرچار ڏاڍي پيار سان ڪئي ويندي آهي.
”ايسين دولت کان نفرت ڪن ٿا. انهن جي گڏيل زندگي حيرت جهڙي آهي. انهن اهڙو هڪ ماڻهو به نه ملندو، جيڪو مال ملڪيت جي ڪري پاڻ کي ٻين کان مٿاهون سمجهندو هجي، ڇو ته انهن جو قانون آهي ته جيڪو ماڻهو انهن جي برادريءَ داخل ٿئي، اهو پنهنجو سڀ مال متاع برادري جي حوالي ڪري. ان ڪري نه انهن غربت آهي، نه بک، نه زيانُ نه عيش.“
پندرھين صديءَ جي شروع تائين اسپين کان لڏي آيل ماڻھن جو وڏو تعداد آمريڪا کنڊ آباد ٿي چڪو ھو. 1521ع نئين اسپين جي نالي سان ھڪ نئين ملڪ جو بنياد رکيو ويو. انھيءَ نئين ملڪ موجودھ ميڪسيڪو، موجودھ نيو ميڪسيڪو ڪئليفورنيا سميت ھڪ وسيع و عريض علائقو شامل ھو. 1651ع کان 1714ع تائين فرانسسڪو ڪوئيروو واءِ والديس ھن ملڪ جو وائسراءِ رھيو. ھو ھڪ طاقتور حڪمران ھو جنھن کي ماڻھو ”ايلبقرقي جو ڏھون نواب“ سڏيندا ھئا. ايلبقرقي شھر جو بنياد 1706ع پيو. انھيءَ نواب کي اعزاز ڏيڻ لاءِ ھن شھر تي البقرقي نالو رکيو ويو. اھوئي سبب آھي جو ھن شھر کي نواب جو شھر پڻ سڏيو وڃي ٿو.
ھن شھر ڪيتريون ئي سائنسي تجربيگاھون موجود آھن جن نيوڪلائي ھٿيار ٽيسٽ ڪرڻ سان گڏ جنگي ھٿيارن جا ڪنٽرول سسٽم ٺاھيا وڃن ٿا. ھنن تجربيگاھن توانائي، ماحوليات، مٽيريل سائنس، بايو ميڊيڪل، رياضي، ڪپيوٽر سائنس ٻين شعبن کوجنا ڪرڻ جون سھولتون موجود آھن. ھن شھر دنيا جي وڏي وڏي ايڪسري مشين موجود آھي. ھن مشين کي زي مشين سڏيو وڃي ٿو جنھن جي مدد سان انتھائي گرميءَ جي درجي داٻ ھيٺ مختلف مٽيريلس جون ٽيسٽون ڪري سگھجن ٿيون. ھنن تجربيگاھن ائٽمي ھٿيارن جا ڪمپيوٽر ماڊل ٺاھڻ جون سھولتون بہ موجود آھن. ھنن تجربيگاھن دنيا جا ڪجه انتھائي تيز رفتار سپر ڪمپيوٽر پڻ موجود آھن.
تاريخ کان اڳ واري زماني ھن شھر واري علائقي اصلوڪن آمريڪي لوڪن جا ڳوٺ آباد ھئا. يورپي ماڻھن جي اچڻ کان اڳ ريو گرانڊي نديءَ جي ڪناري تي اصلوڪن امريڪين جا تنوئن ڪيريسن جا قبيلا آباد ھئا. سورھين صدي عيسويءَ موجودھ ايلبڪرڪي ان جي آسپاس اٽڪل 97 ڪلوميٽر ايراضيءَ تيوا ٻولي ڳالھائيندڙ اصلوڪن آمريڪين جا 20 ڳوٺ آباد ھئا. ناواجو ، اپاچي ڪمانچي قبيلن جي بہ ھن علائقي موجودگيءَ جا ثبوت مليا آھن. انھن قبيلن جا ھڪٻئي سان واپاري لاڳاپا قائم ھئا.
ھي شھر نيو ميڪسيڪو رياست جي برناليلو ڪائونٽيءَ جي گاديءَ جو ھنڌ آھي. شھر جي اوڀر سينڊيا منزانو جبلن جون قطارون ڪر کنيو بيٺيون آھن. ريو گرانڊي ) ) ندي ھن شھر جي وچ مان اتر کان ڏکڻ طرف وھي ٿي. ريو گرانڊي نديءَ وٽ ھن شھر جي سامونڊي مٿاڇري کان اوچائي 4،900 فوٽ سينڊيا جبل جي پاڙ واري علائقي سامونڊي مٿاڇري کان اوچائي 6،700 فوٽ آھي. ھن شھر جي معيشيت جو دارومدار سائنس، ٽيڪنالاجي، واپار، تعليم، تفريح، سياحت دوائن تي آھي.
ايلبقرقي ) آمريڪي رياست نيو ميڪسيڪو جو آباديءَ جي لحاظ کان وڏي وڏو شھر آھي. 2020ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي 564,559 آھي ھي آمريڪا جي گڏيل رياستن جو آباديءَ جي لحاظ کان 32ھون وڏو شھر آھي. ايلبقرقي ميٽروپوليٽن ايراضيءَ ايلبقرقي آسپاس جا ڪجه ٻيا علائقا شامل آھن انھيءَ جي ڪل آبادي 2020ع جي انگن اکرن مطابق 916,528 ماڻھن تي مشتمل آھي.
ھر سال آڪٽوبر ھتي گرم ھوا وسيلي اڏامندڙ ڦوڪڻن جو بين الاقوامي ميلو منعقد ٿيندو آھي. ھي پنھنجي نوعيت جو دنيا وڏي وڏو ميلو آھي. ھن ميلي لاءِ 47 ايڪڙ زمين مختص ڪئي وئي آھي. ھتي اصلوڪا آمريڪي پو وو نالي پنھنجو ھڪ مذھبي تھوار ملھائيندا آھن، انھيءَ تھوار شريڪ ٿيڻ لاءِ ھزارن جي تعداد اصلوڪا آمريڪي ھتي اچي گڏ ٿيندا آھن. ھتي ٻيا بہ ڪيترائي ثقافتي راڳ رنگ جا پروگرام منعقد ٿين ٿا.
ھن شھر ميڊيڪل سائنس، انساني تندرستيءَ دوائن تي کوجنا ڪرڻ لاءَ اعليٰ قسم جون سھولتون موجود آھن. ڪپيوٽر جي مشھور ڪمپنيءَ انٽيل جون ڪپيوٽر چپس ٺاھڻ جون تجربيگاھون بہ ھتي موجود آھن. فيس بوڪ جو ھڪ وڏو ڊيٽا سينٽر بہ ھتي قائم ٿيل آھي. مائڪروسافٽ مائڪرو انسٽرومينٽيشن ٽيليميٽري سسٽم جون تجربيگاھون بہ ھتي قائم آھن. مطلب تہ ھي شھر سائنسي کوجنائن جو ھڪ وڏو مرڪز آھي.
ھن شھر ڪيترائي فلم اسٽوڊيو قائم آھن مشھور ڪمپني نيٽ فليڪس جا اسٽوڊيو بہ ھتي قائم آھن. ھتي ڪيترائي شاپنگ سينٽر، گھوڙي جي ڊوڙ جا ميدان، جوا خانا ٻيون دلچسپيءَ جون شيون موجود آھن. ڪيبل ڪار جي مدد سان ھتان جي سينڊيا جبل جي چوٽيءَ تي پھچي سگھجي ٿو. انھيءَ جبل جي چوٽيءَ تان سڄي شھر جو من موھيندڙ نظارو ڏسي سگھجي ٿو.
آڳاٽي ابتدائي سماج جي شروعات سڀئي رشتا ماءُ جي حوالي سان سڃاتا ويندا هئا. سڀ کان وڏِي، پوڙهِي، جهونِي ماءُ سڄي راڄ جي ماءُ هئي. اها ئي سڀني جي کاڌي پيتي، ڏک سک، رهڻي ڪهڻيءَ، اٿا ويٺيءَ جو لحاظ خيال ڪندي هئي هر هڪ جي گهرج جي خبرچار رکندي هئي، ٻيون جوان مائرون به هيون، پر انهن جي وڏي به اها ئي پوڙهي ئي ماءُ هئي. سڀ ان جو اولاد هئا. ابتدائي راڄ جي ان قسم کي اَماڻو، مائاڻو، يا ماءُ وارو راڄ يا سماج سڏجي ٿو.
انسان جي ياد ماءُ جي روپ تي ماتا ديويءَ کي جنم ڏنو. ڌرتيءَ به پنهنجي سيني تي سڀ کي سانڍيو، پاليو پناهه ڏني پئي. ڌرتي به ماتا جيان سٻاجهي سهڻي آهي. ڌرتي ماتا ماتا ديويءَ ڪو خاص فرق ڪونهي. پيار جي ديوي، سونهن جي ديوي، آباديءَ جي ديوي، ساوڪ جي ديوي، اوسيئڙي جي ديوي، امن شانتيءَ جي ديوي، وغيره ان اَماڻي يا ماءُ واري زماني مان ڦٽي نڪتل تصور آهن جن اڳتي هلي عقيدي ڌرم جي شڪل اختيار ڪري ورتي.
مدرشاھي, اَماڻو سماج، سماج جو ھڪ اھڙو سرشتو جنھن ڪُٽنب جي سربراھ گھرڀاتي عورت ھوندي آھي، يعني ماءٌ جي حڪومت وارو سرشتو.
سرناٿ شهر گوتم ٻڌ ان سان واسطو رکندڙ شين جون ڪيتريون تصويرون مورتيون آهن. هن شهر سرناٿ بابت هِڪُ ڪِتابُ جنهن جو نالو آهي: “ ” هن ڪِتابَ جو ليکڪ آهي راءِ بهادر ديارام ساهي.
ٻڌن جو چوٿون پوتر شهر لمبني آهي، جيڪو نيپال جي روپان دَهي ضلعي آهي. هِتي راڻي مايا ديويءَ گوتم کي جنم ڏنو. گوتم جي ڄمڻ کان پوءِ، سگهوئي، هفتي اندر مايا گذاري وئي گوتم کي سندس ماسيءَ ”مهاپاجا پَتي“ نپايو.
”مايا سڌوڌانا کي ويهن سالن تائين ڪو به ٻار نه ٿيو.“ ”روايتن موجب، چوڏهينءَ جي هڪ چانڊوڪي رات جو راڻي عطر عنبير هڻي، چوٽا کولي ستي پئي هئي ته هن خواب محسوس ڪيو ته هن وٽ چار ديوَ آيا، جيڪي هن کي هماليا جبلن ڏي انوٽتا ڍنڍ تي وٺي آيا. ان ڍنڍَ سِنان ڪرائڻ کان پوءِ ديون هن کي سهڻا ڪپڙا پارائي خوشبوئن سان معطر ڪيو. ان کان پوءِ هن ڏٺو ته هڪ اڇو هاٿي ڪنول جو گل پنهنجي سونڍ جھلي هن اڳيان ظاهر ٿيو هن جي چوڌاري ٽي ڦيرا ڪري، هن جي ساڄي پاسي کان سندس پيٽ داخل ٿي ويو راڻيءَ جي اک کلي وئي. هوءَ سمجھي وئي ته هن کي ٻار ڄمڻ جو نياپو ڏنو ويو آهي.“
گوتم لمبني شهر ڄمڻ کان پوءِ 29 ورهين جي عمر تائين اتي ئي رهيو. ان بعد هو تپسيا لاءِ ٻُڌ گايا رهيو، جِتان هو هن شهر سرناٿ پهتو. گوتم ٻڌ جي سرناٿ شهر اچڻ کان پورن 300 سالن کان پوءِ هندستان جو شهنشاهه اشوڪ هن شهر سرناٿ آيو، جنهن هِتي هڪ اسٽوپا ٺهرايو جيڪو اڄ ڏينهن تائين قائم آهي ”چوکنڊي اسٽوپا“ سڏجي ٿو.
گوتم ٻڌ جي پيدائش وقت هندستان ”ويدڪ ڌرم“ ڦهليل هو، پر ان به وقت سان گڏ ڪافي تبديليون اچي چڪيون هيون. برهمڻ يا مذهبي اڳواڻن پوڄا پاٺ ظاهري رسمن تي گهڻو زور ڏنو ٿي. انهن ذاتين جون بندشون وڌيڪ سخت ڪري ڇڏيون. مذهبي پيشوائن عام انسان جي زندگي کي وڌيڪ ڏکارو بنائي ڇڏيو هو. تنهنڪري گوتم ٻڌ، مذهبي پيشوائن کان تنگ ٿيل طبقي جو پسنديده سڌارڪ ٿي پيو. گوتم، انهن مذهبي پيشوائن جي خرابين کي وڌيڪ چٽو ڪيو ان ڳاله تي زور ڏنو ته عبادت جي ڏيکاءَ وارين رسمن ڪابه صداقت ناهي. اهڙي طرح هن ٻڌ ڌرم جي پوئيلڳن ڀڪشوئن جي هڪ تنظيم ”ٻڌ سنگه“ جو بنياد وڌو.
هڪ مذهب جي حيثيت ٻڌ ڌرم يا ٻڌمت گهڻي وقت تايئن مشهور نه ٿي سگهيو، پر وقت گذرڻ سان گڏ ان جي مشهوريءَ واڌارو ايندو ويو. هندستان الڳ مذهب طور ٻڌ ڌرم گهڻي ڀاڱي نه اچي سگهيو. هندستان کان ٻاهر ٻڌ ڌرم هڪ جدا مذهب واري حيثيت اختيار ڪئي. ڏورانهن علائقن مثال طور سريلنڪا کان وٺي چين تائين ان نظريي جو جدا مذهب طور ڦهلاءُ ٿيو پر پنهنجي ئي وطن هندستان اهو برهمڻ ازم يا هندو ڌرم ضم ٿي ويو. البته هندو ڌرم تي ان جو گهرو اثر ٿيو هندو مذهب مان ڪافي برايون وهم نڪري ويا.
سرناٿ شهر هڪ قسم جو زيارت گاهه آهي، جِتي ٻارهوئي ٿائلينڊ، جپان، تبت، برما، سريلنڪا جا ٻُڌ ياتري ايندا رهن ٿا. انهيءَ ڪري انهن جي سرڪار هِتي انهن لاءِ مندر به ٺهرائي ڇڏيا آهن. ٻڌ ڌرم بابت اها حيرت جي ڳالهه آهي ته ان جو باني انڊيا ڄائو هن مذهب جي پرچار انڊيا کان شروع ٿي پوءِ برما، سري لنڪا، چين، تبت، سيام ويندي جپان ڪوريا تائين هي ڌرم مشهور ٿيو. هر ملڪ هن ڌرم ٿوري گهڻي تبديلي ضرور آئي آهي، پر سڀ گوتم جا پوئلڳ آهن.
ڪُشي نگر جنهن جي آدم شماري 20 هزار مس ٿيندي، ٻُڌن لاءِ وڏي اهميت رکي ٿو جو ٻُڌن جو اهو عقيدو آهي ته مري وڃڻ کان پوءِ گوتم ٻڌ کي هن شهر نرواڻ حاصل ٿيو هو. ڪُشي نگر جنهن کي ڪُسي نگر ڪُسي نارا جي نالن سان پڻ سڏيو وڃي ٿو. اتر پرديس رياست جي ڪُشي نگر ضلعي جو شهر آهي. ڪشي نگر انڊيا جي مشهور شهر گورک پور کان 52 ڪلوميٽر اوڀر آهي. هَتا، ديوريا فضل نگر ٽائون سندس ڀر آهن.
هندستان جي شهر ڪاشي ”بنارس“ جي ويجهو سارناٿ جي شڪارگاه ٻڌ پنهنجي تبليغ شروع ڪئي. سارناٿ ان دور رشي پتن سڏبو هو. گوتم ٻڌ پنهنجي تعليم ديوتائن جي نالي تي ٿيندڙ جانورن جي قربانين جي مذمت ڪئي. هن وڌيڪ زور ان ڳاله تي ڏنو ته جيڪڏهن قرباني ڏيڻي آهي ته انسان کي گهرجي ته پنهنجي ڪاوڙ، حسد خواهشن کي قربان ڪري نڪي معصوم جانورن جو خون وهائي.
گوتم ٻڌ ، هندستان پيدا ٿيو، هو هڪ شاهي خاندان مان هو سندس نالو اصل نالو ”سڌارٿ“ هو. هن جي ماءَ مهاراڻي مايا لاءِ قديم ڪٿائن لکيل آهي ته ”مايا، چوڏهينءَ جي چنڊ جيان مقدس، قابل احترام پوڄا لائق هئي. هوءَ پنهنجي ارادي ڌرتيءَ جيان اٽل خاموش هئي. هن جي دل ڪنول جيان پاڪ هئي.“
گوتم ٻڌ ”ٻڌ گيا“ شهر پپر جي وڻ هيٺان تپسيا ماٺ جو روزو رکڻ اندر جي روشني حاصل ڪرڻ کانپوءِ پنهنجن شروعاتي ڪجهه مريدن سان گڏ هن شهر ”سرناٿ“ پهتو هِتي جي هرڻن واري پارڪ پهريون واعظ ڏنو. ان ڪري هي شهر سرناٿ پڻ ٻڌ گويا ڪشي نگر وانگر ٻڌن لاءِ متبرڪ شهر سمجھيو وڃي ٿو.
ميرزا عيسيٰ کي هي پٽ هئا: ميرزا عنايت اذلله، جو سن 1058هه فوت ٿيو پهريون لاش سندس هو جو ميرزا عيسيٰ جي رانڪ دفن ٿيو. ميرزا فتح الله عرف ميرزا فتحي، جو سن 1093هه فوت ٿيو. هي پڻ رانڪ عيسيٰ ترخان دفن ٿيو. ميرزا محمد صالح ثاني، جو سن 1076هه کان پوءِ فوت ٿيو. سندس تحرڪ تي ڪتاب ”ترخان نامو“ سيد مير محمد سن 1065هه لکي تيار ڪيو. ان کان علاوه ٻه پٽ ٻيا به ٿيا، پر اهي ايترو مشهور ڪونهن، يعني ميرزا محمد عاقل جان بابا ترخان ثاني. ان کان علاوه هڪ نياڻي صالحا بيگم به هيس. ميرزا عيسيٰ جا پٽ پڙپوٽا، گجرات سنڌ وڏن عهدن تي رهيا. تاريخ تذڪرن سندن احوال موجود آهي.
ميرزا عيسيٰ جي رانڪ، مڪليءَ جي خوبصورت عمارت آهي. هن تي ارڙهن سال ڪم هليو، يعني 1037هه ڪم شروع ٿيو 1054هه ڪم ختم ٿيو. پٿر جي فراهمي، گهاڙيٽو، فن تعمير، رازا ڪاريگر وغيره سڀ گجرات کان آندا ويا. ان ريت ميرزا عيسيٰ جي روپ سنڌ گجرات جو تاريخي تعلق توڙي ثقافتي ميل ميلاپ وري جڙيو. ڄام نظام الدين جو مقبرو، سمن ڄامن گجرات جي لاڳاپن تي بهترين روشني وجهي ٿو. ان طرح وري ميرزا عيسيٰ جي دور ذاتي دلچسپيءَ سان اهي تعلقات قائم ٿيا. هي تاريخي رانڪ اڄ به ان خوبصورت دور هڪ بهترين منتظم جي ياد ڏياري ٿي. ميرزا جي مزار تي هي ڪتبو لڳل آهي، جنهن مان سال وفات 1062هه نڪري ٿو
18 ربيع الثاني 1037هه تي جڏهن شاهجهان گادي نشيني لاءِ اچي رهيو هو ته احمد آباد وٽان مرزا عيسيٰ کي ٺٽي جو صوبيدار ڪري موڪليائين حڪم ڏنائين ته شرير الملڪ کي قيد ڪري درٻار موڪلي وڙهي ته قتل ڪري ڇڏي.
مرزا عيسيٰ پنهنجي پٽ مرزا عنايت کي وٺي اوسي پاسي کان لشڪر گڏ ڪري ٺٽي پهتو. شريف الملڪ به تمام بهادر پهرين صف وارو سپاهي هو مرزا عيسيٰ سان جنگ جوٽڻ لاءِ تيار ٿي ويو. ٻنهي جنگ لڳي پر مرزا عيسيٰ مارجي ويو شريف الملڪ کي پڪڙي روانو ڪيائين. مرزا عيسيٰ کي انهيءَ ڪارنامي تي شاهجهان هڪ لک روڪڙا، نوبت سندس منصب هڪ هزاري جو واڌارو آندائين.
راشدي صاحب مطابق انهيءَ فرمان کانپوءِ شير خواجا ٺٽي پهچڻ دير ڪئي. 1038هه مرزا عيسيٰ کيس چارج ڏني پاڻ وڃي مٿرا جو گورنر ٿيو، جيڪو جاگير مليو هوس.
"مرزا عيسي ترخان ٻيون"يپٽ مرزا جان بابا بيگ بن مرزا عيسيٰ بيگ نهايت بردبار هو. بلڪ صاحبِ همت، غيرتمند قبيله پرور، سپاهه دوست وسندي وارو هو. جواني ڪمالات جا جوهر ڏيکاريائين. علوم ڪافي دستگاهه هيس. اخلاق جي خوبين سان سينگاريل هو. عدالت جي شوي کي شجاعت کي پنهنجو طريقئه ڪار بنايائين.
هن رويي جي ڪري بهروز جمال الدوله کي سخت رنج ٿيو بغداد مان هڪ حڪم نامو نجم الدين ايوب کي موڪليائين، جنهن لکيائين ته ”تنهنجي پيءُ جو مون تي حق هو اسان ٻنهي پڪي دوستي هئي. انهيءَ دوستي جي حق جي سبب مون لاءِ ممڪن نه آهي ته مان توکي ڪا سزا ڏيان يا توکي مون کان ڪا تڪليف پهچي. پر منهنجي خواهش آهي ته تون منهنجي ملازمت ڇڏ منهنجي ملڪ مان نڪري وڃ ڪنهن ٻئي هنڌ وڃي پنهنجي روزي تلاش ڪر.“
سن 526هجريءَ سلطان سنجر جي دعوت تي عماد الدين زنگيءَ بغداد تي حملو ڪيو، پر خليفي المسترشد بالله جمال الدوله گڏجي کيس شڪست ڏني. هن جنگ عماد الدين سخت زخمي ٿي پيو، موٽندي تڪريت جي ويجهو ترسيو. نجم الدين ايوب نه فقط ساڻس ملڻ آيو، بلڪ جراحن کي گهرائي سندس علاج به ڪريائين جيستائين عمادالدين بلڪل چاق نه ٿيو، تيستائين کيس وڃڻ نه ڏنائين.
نجم الدين ايوب تڪريت مان نڪري موصل طرف روانو ٿيو، جتي عماد الدين زنگي حاڪم هو. پاڻ جڏهن موصل پهتو ته نور الدين زنگيءَ سندس آڌرڀاءُ ڪيو کيس پنهنجي درٻار اهم حيثيت ڏني ڪجهه وقت کان پوءِ بعلبڪ فتح ڪري کيس اتان جي عملداري عنايت ڪئي.
بهرحال جنهن رات نجم الدين تڪريت جو قلعو ڇڏيو، تنهن رات سندس زال کي ويم جا سور ٿيا. آخر اڌ رات جو جلاوطن ٿيندڙ ماءُ کي 532هجري مطابق 1138ع تڪريت صلاح الدين ڄائو.
نجم الدين ايوب نهايت ذهين، داناءُ مدبر شخص هو. ليڪن کانئس هڪ سياسي غلطي ٿي، جيڪا شروع ته نهايت تڪليفده ثابت ٿي، پر انجام ڪار نهايت نيڪ فال ٿيو.
ھندوازم بار بار جنم وٺڻ جي اڻ کٽ ڦيري جي ڳالھ ڪري ٿو . انھن جو عقيدو آهي تہ زندگي جي ان ڦيري ڪرما يعني اخلاقي سبب نتيجي جو قانون ان جي مستقبل جي وجود جو تعين ڪندو آھي. انھن جي خيال مطابق يوگا تي عمل ڪندي سچو علم حاصل ٿئي ٿو جنھن مطابق ھي مادي دنيا موت صرف نظر جو ڌوڪو آھن جن ذريعي انسان روحاني تڪميل جي عروج تي پھچي ٿو جنھن جو نالو سماڌي آهي. روح جي برھما سان ميلاپ سان سمسارا مان نجات ملي ٿي.ھندن جي عقيدي مطابق موت ٻيھر جنم دوران جن نيڪ عمل ڪيا اھو جنت گنھگار دوزخ پنھنجو ڪرمن جو ڦل حاصل ڪندا آهن.
قديم يونان پاڇن واري زيرزمين جاء جو عقيدو ھيو جنھن جو نالو ھيڊز ھيو پر جلد ئي ان عقيدي جي جاء آسماني ستارن جي لافانيت ورتي. طلسمانيت فيثاغورثين جي خيالن روح جو ھڪ نمايان لافانيت واري خيال جو واڌارو آندو. افلاطون ان بعد سسيرو ان خيال جي زبردست وڪالت ڪئي. ايپيڪيورس جي پوئلڳن ان جي ڀيٽ ان ڳالھ تي يقين رکيو تہ موت کان پوءِ ڪابہ زندگي ڪانھي. ارسطو شخصي لافانيت لاءِ بي اعتباري ھئي, رواقين جا بہ ان تي پاڻ اختلاف ھئا. يوناني ان خيال کي ناپسند ڪندا ھئا تہ ڪا آخرت جي بہ زندگي آھي.
ھندو ازم جي ڀيٽ ٻڌ مذھب جي عقيدو آهي تہ موت انساني وجود جي ھڪ اڻٽر حقيقت آهي جنھن کي تسليم ڪرڻ کپي. موت جو کان بچڻ جي خواھش تي غالب ٿيڻ لاء ضروري آھي تہ اٺوڻي راھ تي ھلجي تہ جيئن انت تي پھچجي جيڪا نرواڻ يا عدم جي حالت آهي. ڪرما طئي ڪندو ته نئون جنم ڇھن مان ڪھڙي جڳ ٿئي. ڪجھ ٻڌ نئين جنم واري خيال کي رد ڪن ٿا.
فارس جا زرتشتي ڪتاب ھڪ پل جو ذڪر ڪن ٿا جيڪا دوزخ مٿان گذري جنت پھچائيندي آھي جنھن تان نيڪ ماڻھو ڪاميابي سان گذري ويندو گنھگار ھيٺ دوزخ ڪري پوندو جتي ظلمت تڪليفن واري دائمي زندگي گذاريندو. انھن جي عقيدي مطابق نيڪ ماڻھو ٽي آسماني منزلون طئي ڪري جنت پھچندو جتي نعمتن سان ڀرپور ڏکن کان پاڪ زندگي گذاريندو.
عبرانين جي مذھبي ڪتابن مئل جو ذڪر ھڪ پاڇي وانگر ٿيل آهي جيڪو زمين ھيٺان شيئول نالي ھڪ اونداهي ڌوڙ واري کڏ لھي وڃي ٿو. قيامت يا موت کان پوءِ زندھ ٿيڻ جو چٽو ذڪر ازيئا 26:29 ڊينئل 12:2،اڪئيزيئاسٽيز3:19–21 نيڪ ماڻهن جي آسمان ڏانهن وڃڻ جو ذڪر ڪري ٿو.
ٻڌ جي زماني جو ڪنفيوشس پڻ موت جي حقيقت کي قبول ڪيو پر ھي آخرت يا موت کان پوءِ واري زندگي بابت اگنانواد ھيو. ان جي باوجود ڪافي ڪنفيوشنسٽ آگوان يا روح جي نئين جنم تي يقين رکن ٿا.
رومي ان خيال کي ناپسند ڪندا ھئا تہ ڪو جسم جو موت بعد واري ڪنھن زندگي ڪردار ھوندو. قديم رومي مخصوص بادشاھن جي روحاني بلندي جي عقيدي يقين رکندا ھئا، جن جوليس سيزر، آگسٽس ڪلاڊيئس شامل آهن.
ننڍپڻ اللو پنھنجي پيءُ اللو ارويند پاران پروڊيوس ٿيل فلمن وجيتا سواتي موتيم بطور چائلڊ آرٽسٽ ڪم ڪيو. 2001ع الو ارجن فلم ڊيڊي بطور ناچو ھڪ معمولي ڪردار ادا ڪيو. پوءِ، اللو ارجن جي بطور ھيرو پھرئيون ڀيرو 2003 جي فلم گنگوتري جاري ٿي. جنھن جي ھدايت ڪار ڪي راگھويندر راؤ ھيو. ان فلم سينما تي سئو ڏينھن پُورا ڪيا ھڪ ڪامياب فلم ثابت ٿي ھئي. سندس ٻئي فلم آريہ ھُئي، جيڪا 2004ء جاري ٿي باڪس آفس تي وڏي ڪاميابي حاصل ڪئي. ان فلم جي ڪاميابيءَ کانپوءِ، نوجوانن منجھ اللو ارجن جو ھڪ نالو ٿي پيو.
2009ء جي لاءِ، ارجن جي ھڪ فلم آريہ 2 جاريبٿي ھُئي، اھا فلم 2004ء جي ھِٽ فلم آريہ جو سيڪوئل ھئي. فلم جي ھدايتڪاري سوڪومار پاران ڪئي وئي ھئي، جيڪو آريہ فلم جو پڻ ھدايت ڪار ھيو. آريہ 2 ارجن سان گڏ ڪاجل اگروال نوديپ پڻ ڪم ڪيو آھي. جيئن تہ سياسي بُحران ان فلم کي جاري ڪيو ويو ھيو، ان ھوندي بہ فلم باڪس آفس تي 33 ڪروڙ روپيا جا ڏوڪڙ حاصل ڪئي، ان فلم کي ھڪ اھم ڪاميابي قبول ڪيو ويو تيلگو فلم صنعت جي سمورن اھم اعزازن جي تقريب بھترین فلم جي زمري نامزد ڪيو ويو ھيو.
انکانپوءِ ھن فلم وروڊو اداڪاري ڪئي، جنھن جو ھدايت ڪار گنا شيکر ھيو، ان فلم کي 2010ء جاري ڪيو ويو. اھا فلم جائزي ڪاروباري ڏينھن لحاظ کان اوسط درجہ تي رھي. انکانپوءِ، ھڪ سڀ-ستارن جي فلم ويدم مانچو منوج، منوج باجپائي، دڪشا سيٺ، ليکا واشنگٽن انوشڪا شيٽي سان گڏ اداڪاري ڪندي نظر آيو. جنھم جي ھدايت ڪاري ڪرش پاران ڪئي وئي، انھيءَ فلم ارجن پنھنجي فلمي سفر جو بھترين ايڪشن ڏنو ھيو، ان فلم کي گھڻي واکاڻِ حاصل ٿي.
اللو ارجن ؛ پيدائش: 8 اپريل 1983ء، چنائي، تمل ناڊو، ڀارت)، ڏکڻ ڀارتي سينيما جو ھڪ فلم اداڪار آھي، جيڪو تيلگو ٻولي جي فلمن ڪم ڪندو آھي.ڪيترن ئي سالن کان تيلگو سنيما سان واڳيل ھڪ ڪلاڪار خاندان سندس پيدائش ٿي ھئي. ھي ڀارتي فلم پروڊيوسر اللو ارويند جو پُٽ، تيلگو ھندي فلم اداڪار چرن جيوي جو ڀائيٽيو رام چرن جو سئوٽ آھي. ھن 2 نندي اعزاز 5 فلم فئير اعزاز ماڻيا آھن.
2007ء ، سندس پنجئين فلم ديسمڊرو جاري ڪئي وئي، جنھن کي پوري جگناٿ ھدايتڪاري ڏني. ھيءَ فلم باڪس آفس تي گھڻي ھِٽ ثابت ٿي ٽولی وڊ سال 2007ء جي ھِٽ فلمن منجھان ھِڪَ ھُئي. اِن فلم جاري ٿيڻ جي پھرئين ھفتي ئي 12.58 ڪروڙ جي ڪَمائي ڪئي. انھيءَ سال اللو پنھنجي چاچو چرن جيوي جي فلم شنڪر دادا زندہ باد خصوصي ظھور ڪيو.
اللو ارجن بطور ھيرو فلمي سفر جي پھل فلم گنگوتري سان ڪئي، وري 2004ء جي فلم آريہ ھڪ طرفي محبت ڪندڙ يونيورسٽي شاگرد جو ڪردار نڀايو. اُن فلم کانپوءِ نوجوانن اللو ارجن جي ھاڪ بيھجي وئي جيئن تہ شروعاتي فلمن ھِن کي گھڻي موٽَ نہ ملي ھُئي، پَر آريہ فلم جي سيڪوئل آريہ 2 اللو ارجن کي شُھرت جي بلندين تي پھچائي ڇڏيو.
آللو ارجن ڏکڻ ھندستان جو اڪيلو اداڪار آھي، جنھن جون فلمن سرئنوڊو دوواڊا جگناٿم جي ھندي ڊب ورژن يوٽيوب تي 15 ڪروڙ ويوز ماڻِيا آھن. ھن جون ڪيتريون ئي فلمون تمل زبان پڻ ڊب ٻيھر بڻايون ويون آھن. 2018 تائين ھيءُ ڏکڻ ھند جو واحد اداڪار ھيو جنھنکي فيسبُڪ جي باضابطہ اڪائونٽ تي 1 ڪروڙ کان وڌيڪ پسند مليا ھيا.
ارجن جي اڳئين فلم بدري ناٿھئي بدري ناٿ ڪُجھ خاص نہ ڏيکاري سگھي ھـئي باڪس آفس تي فلاپ رھي. 2012ء ارجن ھڪ ڇُڙواڳ ڇوڪري جو ڪردار، فلم جولائي نڀايو جنھن ھو 1500 ڪروڙ جي چوري جو گواہ بڻجي ٿو، اھا فلم تري وڪرم سرينيواس ھدايت ڪئي باڪس آفس تي چڱي ڪمائي ماڻڻ سوڀاري ٿي ھئي.
2005ء سندس ٽئين فلم بني جاري ٿي، اُن فلم پڻ سُٺي ڪاميابي ماڻي، جيڪا سندس لاڳاتار ٽئين ھِٽ فلم رھي. پر سندس چوٿين فلم ھيپي ھئي، جيڪا 2006ء جاري ٿي باڪس آفس تي وچئين درجو تي رھي. تنھن ھوندي بہ، امريڪا اُھا فلم گھڻو نفعو ماڻڻ سوڀاري رھي.
اللو ارجن جون سموريون فلمون مليالم ھندي ٻولي ڊَب ٿي چُڪِيُون آھن. اُتر ڀارت، بنگلہ ديش پاڪستان ھن جا ڪيترائي شوقين آھن، جيڪي سندس فلمن جي ھندي ڊبنگ ورزن کي وڏي شوق سان ڏسندا آھن. انکانسواءِ انڊيا جي رياست ڪيرالا کيس مللو ارجن نالو سان سُڃاتو ويندو آھي.
اللو ارجن، 8 اپريل، 1983ء تي چينائي، تمل ناڊو، ڀارت ڄائو ھيو. اللو ارجن جو پيءُ اللو ارويند ھڪ معروف صنعت ڪار پروڊيوسر سندس ماءُ نرملا ھڪ گھريلو عورت ھئي. اللو ارجن مشھور مزاحيہ اداڪار اللو رامالنگيہ جو پَوٽَو آھي.
سندس ٻين قابل ذڪر مائٽن سندس چاچو چرن جيوي پون ڪلياڻ سئوٽُ رام چرن شامل آھن. اللو ارجن جو ڀاءُ اللو سريش پ ھڪ اداڪار آھي. 6 مارچ 2011 تي اللو ارجن حيدرآباد اداڪارہ سنيھا ريڊي سان پرڻو رچايو.
2008ء ، سندس ڇھين فلم پروگو کي جاري ڪيو ويو، جنھنجو ھدايت ڪار ڀاسڪر ھيو. ھيءَ فلم گھڻي ھِٽ ثابت ٿي. 2014ء ھيءَ فلم ٽائيگر شروف ڪريتي سينون ساڻ ٻيھر ھيروپنٿي جي عنوان ساڻ بڻائي وئي.
اللو ارجن جي سمورئين فلمن کي مليالم ھندي ڊَبِ ڪيو ويو آھي. ان جو ڪارڻ رياست ڪيرلا الو ارجن جي ناظرين لاءِ قابل رسائي بڻايو ويو، جتي انکي گھڻي مقبوليت حاصل ٿي.
کبڙ يا ڄار سنڌ ٿيندڙ هڪ عام وڻ آهي. هيءُ وڻ سنڌ جي سامونڊي علائقن، بدين، ٺٽي کان سواءِ ميرپورخاص، ٿرپارڪر، ڪاڇي ٻين علائقن بہ ٿئي ٿو. ڄار پاڪستان جي ٻين ڀاڱن: ديري غازي خان، ديري اسماعيل خان، بهاول پور، تونسا لسٻيلي بہ وڏي مقدار ٿئي ٿي. هيءُ وڻ هندستان، آفريڪا ٻين ڪيترن ئي ملڪن بہ ٿيندو آهي. هند هن کي جهاڪ جل بہ چوندا آهن.
ڄار ٿر جو اهم هميشه سائو رهندڙ وڻ آهي. ڄار جا پيرونءَ ٿر جي ماڻهن لاءِ ڄڻ تہ انگور هجن جيڪي هو شوق سان کائيندا آهن. جنهن سال ڄارين پيرون تمام گهڻا ٿين تہ اهو انهي سال گهڻي برسات وسڻ جو اهڃاڻ آهي. ڄار جي جنهن پاسي پيرونءَ گهڻا ٿين انهي پاسي برسات بہ گهڻي وسندي، وري ڪڏهن ڪڏهن ڄاريون هڪ علائقي پيرون گهڻا ڪن تہ ٻئي علائقي جون ڄاريون پيرونءَ گهٽ ڪن. جنھن علائقي پيرونءَ وڌيڪ ٿين اتي برسات بہ وڌيڪ پوي ٿي جنھن علائقي پيرونءَ گهٽ ٿين، اتي برسات بہ گهٽ پوڻ جا اهڃاڻ آهن.