polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
سائنس مطابق پنھنجو شمسي نظام 4.6 ارب سال پھرين وجود آيو. اسان جي شمسي نظام سڀ کان وڏو تارو سج آھي، باقي سڀ سيارا سج جي چوڌاري گهمي رھيا آھن. سج زمين کان 15ڪروڙ ڪلوميٽر پري آھي. سج ويجھو سيارو عطارد آھي جيڪو سج کان 79 لک ڪلوميٽر پري آھي. ٻئي نمبر تي زھرا سيارو آھي .جيڪو 35 ڪلوميٽر في سيڪنڊ رفتار سان چڪر لڳائي رھيو آھي. ٽئين نمبر تي اسان جي زمين آھي جيڪا 30 ڪلوميٽر في سيڪنڊ جي رفتار سان سج جي چوڌاري گهمي رھي آھي. چوٿين نمبر تي مريخ، پنجين نمبر تي مشتري ، ڇھين نمبر تي سيٽرن ، ستين نمبر تي يورنيس ، اٺين نمبر تي نيپچون آهي.
اسان جو نظام شمسي خلا حرڪت سفر ڪندو رھي ٿو. نظام شمسي جي اندر انفرادي ستارا سج جي چوڌاري ڦرندا رھن ٿا. سيارا مختلف رفتار سان سفر ڪندا رھن ٿا. ان کان سوا گرھ پنھنجي محور گردش ڪندا رھن ٿا. سج جي ڪشش ثقل ان پوري نظام کي يڪسو مدار رکي ٿي. جيڪو گرھ سج جي ويجهو ھوندو ان تي سج جي قوت وڌيڪ ھوندي جيڪو سيارو سج کان پري ھوندو ان تي سج جي قوت گهٽ ٿيندي سج گهمندڙ گئس جو گولو آھي. سج جي مرڪز واقع ٿيندڙ ايٽمي ردعمل فوٽان جي صورت خارج ڪندا رھن ٿا. سج جي مرڪز ھيڊوجن جي ھيليم تبديل ٿيندڙ شرح 60 ڪروڙ ٽن في سيڪنڊ آھي. ان جي نتيجي جيڪا توانائي پيدا ٿئي ٿي اھا خلا سفر ڪري ٿي
اسان جي ڪھڪشان 2 جماعت جا تقريبن 10 ڪروڙ تارا آھن. سج کي پھرين غيراھم ننڍو تارو سمجهيو ويندو ھو پر ھاڻي معلوم ٿي چڪو آھي تہ سج اسان جي ڪھڪشان جي 85 سيڪڙو تارن کان جيڪي اڪثر ڳاڙھا ٿين ٿا انهن کان وڌيڪ روشن آھي. اسان جي شمسي نظام هڪ سج 8 ڌرتيون آهن، جنهن مان صرف اسان جي ڌرتي تي جاندار رهي سگهن ٿا وري اهڙي طرح اسان جهڙا 500 جي لڳ ڀڳ شمسي نظام اسان واري کيرپٽي لڌا ويا آهن هر سال 2 کان 3 اهڙا شمسي نظام لڀجي رهيا آهن. سائنسدانن جي مطابق 100 ارب کان بـ مٿي شمسي نظام رڳو اسان جي کيرپٽي موجود آهن. اهي 500 نظام هَبل ٽيليسڪوپ جي ذريعي ڏسي سگهجن ٿا.
گرھن جي مدار ھڪ ٻئي کان تمام گهڻي فاصلي تي ٿئي ٿي ٻن مدارن جي وچين فاصلي تغير بہ تمام وڌيڪ پاتو وڃي ٿو. ھي فاصلا نقشن ڏيکارڻ تمام ڏکيا آھن، عام طور تي شمسي نظام جي نقشن سياري کي ھڪ ٻئي کان يڪسان فاصلي تي ڏيکاريو وڃي ٿو پر حقيقت ڪجھ مثالن کان سوا ڪوبہ گرھ سج کان جيترو دور آھي اوترو ان جي مدار جو فاصلو پنھنجي کان اڳين سيارن جي مدار کان فاصلو ايترو ئي وڌيڪ آھي مثال طور زھرا جو مدار عطارد جي مدار کان 0.33 فلڪي اڪاين جي فاصلي تي آھي جڏھن تہ زحل مشتري کان 4.3 فلڪي اڪاين جي فاصلي تي آھي نيپچون يورينس کان 10.5 فلڪي اڪاين جي فاصلي تي آھي.
تقريبن 10 ڪروڙ سال کان پوء سڪڙيل نيبولا جي مرڪز ھيڊوجن جي گهاٽائي دٻاء ايترو ھيو جو ھتي مرڪزي ڪٺاڻ جو عمل شروع ٿي ويو. مرڪزي ڪٺاڻ جي رفتار ان وقت تائين وڌندي وئي جيستائين آبسڪوني توازن پيدا نہ ٿيو. ھن موقعي تي مرڪز مان پيدا ٿيندڙ توانائي دٻاء جي قوت ڪشش ثقل جي برابر ٿي وئي وڌيڪ سڪڙ جو عمل رڪجي ويو. ھاڻي سج مڪمل ستارو بنجي چڪو ھو بادل جي باقي بچيل ڌوڙ ڌوڌڙ گئسن مان گرھن جي جوڙجڪ ٺھي.
سج جي چوڌاري گردش ڪرڻ واري تمام مادي 99 سيڪڙو چار ٻاھريان گرھ يا گيسي ديو آھن. مشتري جي فضا وڌيڪ ھيڊوجن يا ھيليم تي مشتمل آھي. يورينس نيپچون جي فضا امونيا ميٿين جي وڌيڪ مقدار پاتي وڃي ٿي. انهن برفاني مادن جي ڪري ڪجھ فلڪي ماھر انهن ٻنهي گرھن کي ھڪ الڳ زمري رکن ٿا جنھن کي ھو يوراني گرھ يا برفاني ديو چون ٿا. انهن چئني سيارن جي چوڌاري ايراضيون ٿين ٿيون پر زحل جي ايراضي زمين کان صاف طور تي چٽي نظر اچي ٿي.
ماھرن مطابق سج جنھن جڳھ تي آھي اھا جڳھ جي ڪري زندگي جي ارتقا جاري آھي. سج جو مدار تقريبن گول آھي ھي ان رفتار سان ڪھڪشان جي مرڪز جي چوڌاري گردش ڪري رھيو آھي جنھن رفتار سان شمسي نظام جون ٻانھون گردش ڪن ٿيون ڇوجو شمسي نظام جي ٻانھن خطرناڪ سپرنووا جي ڪثرت پاتي وڃي ٿي. سج جو اتان نہ گذرڻ زمين کي انهن خطرناڪ اثرن کان نسبتن محفوظ رکي ٿو زندگي جي ارتقا کي محفوظ موقعو فراھم ڪري ٿو.
آڪاش مَنڊَل‘ يا‘ شمسي سرشتو سِجَ ان سان ثقلاً واڙيل فردوسي اجسام تي ٻڌل آهي، جن ڌرتيءَ سميت اٺ گِرَهه سندن هيستائين دريافت ڪيل 165 چنڊ، ٽي ننڍ گِرَهه سندن هيستائين دريافت ڪيل چار چنڊ، اربين ٻيا ننڍا اجسام شامل آهن. آخري زمري گِرَهِڙيُون ، ڪائيپر پَٽِيءَ جون وٿون، پُچُڙ تارا ، وساڙا ، بين الگرهياتِي ڌوڙ شامل آهن.
سج ستارن جي ڳتيل آبادي واري خطي کان تمام پري آھي. جيڪڏھن سج مرڪز جي ويجهو ھجي ھا تہ ٻين ستارن جي قريب ھجڻ ڪري ان جي ڪشش ثقل اورت بادل جي جسمن کي لڳاتار مدار تان ھٽائي اندروني نظام شمسي طرف موڪليندي رھي ھا ان تمام گهڻا جسم ڌرتي سان ٽڪرائي زندگي لاء تباھڪن ٿي سگهيا پئي ڪھڪشان جي مرڪز ويجهو اچڻ وارين برقناطيسي لھرون پيچيدھ جانورن جي ارتقا خلل وجهي سگهيون پئي.
فلڪي ماھرن مطابق عام طور تي فلڪي منڊلن جي گڏيل فاصلن جي پيمائش لاء فلڪي اڪايون يا تقريبن سج کان زمين تائين فاصلي جي برابر ٿين ٿيون. ھڪ فلڪي اڪائي تقريبن سج کان زمين تائين فاصلي جي برابر ٿئي ٿي. سج جو زمين کان فاصلو 149598000 ڪلوميٽر يا 93000000 ميل آھي. پلوٽو سج کان 38 فلڪي اڪاين مشتري 5.2 فلڪي اڪاين جي فاصلي تي آھي.
سج نظام شمسي جو مرڪزي ستارو سڀ کان اھم حصو آھي. ھي مقدار زمين کان 332,946 ڀيرا وڏو آھي. ھن جي ڀاري مقدار ھن کي اندروني گهاٽائي فراھم ڪري ٿي جنھن سان ھن جي مرڪز جوھري رچاء رھي ٿو. جوھري رچاء جي ڪري تمام وڏي مقدار توانائي پيدا ٿئي ٿي جنھن جو وڌيڪ حصو برقناطيسي لھرن تابڪارن جي شڪل خلا وکري ٿو. سج کي ستارو مڃيو وڃي ٿو.
اپگرھ پٽي اھڙا ھزارين پر لکين ممڪن طور تي پاتا وڃن ٿا ان جي باوجود اھو امڪان گهٽ آھي تہ اپگرھ پٽي جو ڪل مايو ڌرتي جي مايي جي ھزارن حصن کان وڌيڪ ھجي. اپگرھ پٽي اپگرھ ھڪ ٻئي کان ڪافي دور دور ٿين ٿا خلائي جھاز عام طور تي ان خطي مان بغير ڪنھن ٽڪراء جي آساني سان گذري وڃن ٿا ننڍا اپگرھ جن جو قطر 1 ملي ميٽر کان 10 ميٽرن تائين ھجي ان کي شھاب ثاقب چئبو آھي.
روشنيءَ جي هڪ رفتار آهي. روشنيءَ جي رفتار هڪ سيڪنڊ 1 لک 86 هزار، 2 سو 88 ميل يا لڳ ڀڳ 3 لک ڪلوميٽر آهي. اها روشني هڪ منٽ، هڪ ڪلاڪ هڪ ڏينھن رات ڪيترو پنڌ ڪري ٿي جڏھن هڪ سال ڪيترو پنڌ ڪري ٿي، ان کي هڪ نوري سال پنڌ چئبو آھي. اها روشني، ان رفتار سان هڪ لک سالن جيترو پنڌ ڪري ٿي، اها اسان جي کير پٽي يا کيرائين واٽ جي ڊيگھ آهي.
غير رسمي طور تي نظام شمسي جي الڳ خطن تقسيم ڪيو ويو آھي. اندروني نظام شمسي چار سيارا سيارچن جي پٽي شامل آھي. ڪجھ فلڪي ماھر ٻاھريين نظام شمسي اپ گرھن کان پري تمام سيارن ٻين جسمن کي شامل ڪن ٿا. جڏھن تہ ٻين مطابق ٻاھريون نظام شمسي نيپچون کان پوء شروع ٿئي ٿو مشتري ۔ زحل ۔ يورينس نيپچون ھڪ الڳ وچين خطي جو حصو آھن.
اپگرھ عام طور تي ننڍا فلڪي جسم ٿين ٿا جيڪي پھاڙن ۔ ڌاتن ٻين گرھن وانگر ناقابل تبخير تصعيد - مادن مان ٺھيل آھن. اپگرھ پٽي مريخ مشتري جي درميان سج کان 2.3 کان 3.3 فلڪي اڪاين جي فاصلي تي آھي. ماھرن جو خيال آھي تہ ھي جسم شمسي نظام جي تخليق جي وقت مشتري جي ثقلي دخل جي ڪري ڪٺا ٿي گرھ بنجڻ کان رھجي ويا.
سج جو خلا ڪافي وشال ايراضي تائين پکڙيل آھي. سج جي تھ مان جيڪي گئسون نڪرن ٿيون انهن جي ڪري شمسي طوفان اچن ٿا. ھي شمسي طوفان پاڻ سان گڏ سج مان ھڪ مقناطيسي ميدان کڻي اچي ٿي. سج جي گهمڻ جي ڪري ھي مقناطيسي ميدان ڦيريدار شڪل وارا ٿي وڃن ٿا. ھن شمسي طوفان جي غلبي اچڻ واري خلا کي سج گولو سڏيو وڃي ٿو.
اپگرھ پنھنجي جسامت خوردبيني ذرن کان وٺي ڪيئي سو ڪلوميٽر چوڙي ديو قامت پھاڙن جيترا ٿي سگهن ٿا. انتھائي وڏا اپگرھ جيئن سيرس کان علاوہ تمام اپگرھن کي فلڪي جسمن شمار ڪيو وڃي ٿو. مستقبل وڌيڪ تحقيق کان پوء ڪجھ وڏا گرھ مثال ويسٽا ھيجيا کي بہ اپگرھ قرار ڏيئي سگهجي ٿو.
سج ھيڊوجن ھيليم جي تناسب سان اندازو ٿئي ٿو تہ سج پنھنجي وچين عمر ھلي ٿو پيو. وقت گذرڻ سان گڏ سج جي جسامت چمڪ اضافو ٿيندو ويندو ڳاڙھسرو ٿيندو ويندو. تقريبن 5 ارب سالن سج ھڪ ڳاڙھو ديو بنجي ويندو. ان وقت سج جي چمڪ ان جي موجودھ چمڪ کان ڪيئي ھزار ڀيرا وڌيڪ ھوندي.
سج ھڪ جي 2 اھم سلسليوار 2 ستارو آھي نظام شمسي جو مرڪز آھي. سج شمسي نظام جي مقدار جي حساب سان 99.86 سيڪڙو آھي ثقلي طور تي ٻين جسمن تي حاوي آھي. مشتري زحل سج جي چوڌاري گردش ڪندڙ گرھن مان وڏا گرھ آھن، باقي بچيل گرھ مقدار 90 سيڪڙي وارا آھن.
شمسي نظام جي وچئين حصي ديو قامت گئسي گرھ ۔ ان جا وڏا وڏا چنڊ گهٽ مدت وارا پڇڙ گرھ پاتا وڃن ٿا. ھن جو ڪوبہ روايتي نالو آھي. ڪڏھن ڪڏھن ھن کي ٻاھريون نظام شمسي چئجي ٿو پر حاضر دور ھي نالو وڌيڪ نيپچون جي پري جي حصي لاء استعمال ٿئي ٿو.
اسان جو نظام شمسي کير پٽي يا کيرائين واٽ واقع آھي. ھي ھڪ ڪماني پکال ڪھڪشان آھي. اسين جيڪڏهن کير پٽي يا کيرائين واٽ کي ايڏو پري کان ڏسون جو اهو گراٺ جيترو مس نظر اچي تہ
سج جي چوڌاري گردش ڪرڻ وارا گرھ پنھنجي محور گردش ڪندا رھن ٿا. جيڪڏھن سج جي قطب اتر جي عين مٿان معائنو ڪيو وڃي تہ سواء چند جسمن جي، جيئن ھيلي جو پڇڙ سيارو تمام سيارا پنھنجي محور جي چوڌاري مخالف گهڙي وار طرف گردش ڪندا رھن ٿا.
پلوٽو کي 1930ع پنھنجي دريافت کان 2006ع تائين سيارو تسليم ڪيو ويندا ھيو پر 20 صدي جي آخر 21 صدي جي مھڙ پلوٽو سان ملندڙ جلندڙ گهڻا بونا گرھ نظام شمسي جي ٻاھران دريافت ڪيا ويا انهن ارس جيڪو جسامت ميپلوٽو کان وڏو آھي.
اندروني نظام شمسي ان خطي جو روايتي نالو آھي جنھن سج ۔ پھريان چار گرھ ۔ اپ گرھ اچن ٿا. ھي سيارا اپ گرھ سليڪيٽ ڌاتن سان ملي جڙن ٿا سج جي نسبتن قريب آھن. ھن پوري خطي جو رداس مشتري زحل جي گڏيل فاصلي کان بہ گهٽ آھي.
سج جي چوڌاري گردش ڪرڻ وارن سڀني گرھن جا مدار زمين جي مدار جي يا برابر آھن يا ان کان تمام گهٽ گول زاويو ٺاھن ٿا. ھن جي مقابلي پڇڙ سيارا ڪوئپر پٽي جي جسمن جا مدار زمين جي مدار کان ڪافي زاويي تي آھن.
اسانجي شمسي نظام چئن انتهائي وڏن گئس مان ٺھيل گرھن جوپيٽر، سيٽرن، نيپچون يورينس کي تمام مضبوط مقناطيسي قوت آھي. زمين کي وچٿري مَرِڪَري کي انتھائي ڪمزور قوت آھي جڏھن تہ وينس مريخ کي ڪا مقناطيسي قوت ناھي.
سج جي قريب وارا جسم پري وارن جسمن جي مقابلي وڌيڪ تيزي سان گردش ڪن ٿا. گرھن جو مدار تمام گهٽ بيضوي پر تقريبن گول آھن پر گهڻن بيضوي گرھن ۔ اپگرھن ڪوئپر پٽي جي جسمن جي مدار انتھائي بيضوي ٿئي ٿي.
پاسي کان ڏسڻ مهل چُھنبدار ڏِيٽي يا وچ ٿلهي پاسيرو جهليل جليبي جيان نظر ايندي. هڪ پاسي کان ٻي پاسي تائين اسان جي کيرائين واٽ يا کير پٽي ڪهڪشان جي ڊيگھ هڪ لک نُوري سال - آهي.
سج جو قطر زمين کان 109 دفعا وڏو آھي ھن ھيڊوجن ھيليم گئس پاتي وڃي ٿي. سج جي سطح جي گرمي پد ساڍا پنج ھزار سنٽيگريڊ آھي جڏھن تہ سج کان خارج ٿيندڙ روشني گرمي انتھائي قليل مقدار گهٽ پھچي ٿي.
اسان جو نظام شمسي سج ان جي چوڌاري ڦرڻ وارن 8 سيارن ۔ مختلف سيارن جي اپگرھن لاتعداد بونن گرھن تي مشتمل آھي. اسان جي نظام شمسي ڦرندڙ سيارا سج کان ڪيترو پري آھن انهن جو احوال ھيٺ ڏجي ٿو.
سج نظام شمسي جي مرڪز واقع آھي. زمين ۔ گرھ ۔ اپگرھ ٻيا جسم سج جي چوڦير گردش ڪن ٿا. سج جو مقدار نظام شمسي جي ڪل مقدار 99 سيڪڙو جيترو آھي. سج زمين کان تقريبن 14,95,98,000 ڪلوميٽر پري آھي.
ان جو مقدار گهٽ گهٽ ايترو ھجي جو پنھنجي ثقلي ڪشش جي ڪري گولدار شڪل اختيار ڪري پنھنجي ڪشش ثقل سان پنھنجي مدار ان جي آسپاس جي علائقي جي ننڍن جسمن کي صاف ڪري چڪو ھجي.
ڪنھن بہ سياري جو سج کان فاصلو يڪسان نٿو رھي ڇوجو سيارن جو مدار عمومن بيضوي ٿئي ٿو ڪنھن سياري جي سج کان گهٽ فاصلي کي ان جو سج مدار
سائنسدانن مطابق ھن وقت سج پنھجي عروج تي آھي ان جلڻ لاء ڪافي ٻارڻ موجود آھي. وقت گذرڻ سان گڏ سج جي چمڪ اضافو ٿيندو رھي ٿو.
انگريزيءَ کان سنڌي انگريزيءَ کان انگريزيءَ ڊجيٽل ڊڪشنري اسان جو مطالبو آهي ته آڪسفورڊ لغت سان گڏ هن بي ملهه رٿا کي پڻ سنڌي شاگردن تقسيم ڪيو وڃي
اردو علائقائي ٻولين جي ڳڻپيوڪاريءَ لاءِ قائم ڪيل اداري يو آر ايل ايس ڊي پي ماجد ڀرڳڙي جي گروپ سنڌي ڪمپيوٽنگ جي آن لائن سنڌي لغت اياز شاهه، فهد ميمڻ، سنڌي ذريعات جي سڄڻن صحافي حلقي توڙي اخباري مالڪن جي وسيع نظريءَ جي نتيجي عوامي آواز بعد سنڌي ٻوليءَ جي ٻن وڏين اخبارن ڪاوش عبرت پاران يونيڪوڊ تي منتقل ٿيڻ
12–25 آگسٽ 1920ع تي وارسا جي هڪ اهم جنگ جيئن تيئن ڪري پولش ڪمانڊرن مصروف ڪيو ويٺو هو پر اسٽالن مان پنهنجا فوجي جٿا هٽائي ڏانهن اُماڻي سندس مدد ڪرڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. نتيجي سوويت روس جون فوجون جيڪي پولينڊ جي گادي جي هنڌ تي قبضي لاءِ وڙهي رهيون هيون، پولينڊ چئني طرفن کان گهرجي ويون. نيٺ وارسا ٻنهي هنڌن تي هارايو ان جو الزام اسٽالن تي لڳو. آگسٽ 1920ع ، اسٽالن ماسڪو واپس آيو پنهنجي حق م دليل ڏنا احتجاجن فوجي ڪمانڊ تان استعيفا ڏئي ڇڏي. مارچ اَپريل 1920ع ، 22 سيپٽمبر 1920ع تي ٽراسڪيءَ، اسٽالن جي هلتَ تي کُلي تنقيد ڪئي.
لينن جي نيئن معاشي پاليسي جي ڀيٽ اسٽالن مرڪزي ضابطي هيٺ معشيت ذريعي تيزيءَ سان صنعتڪاريءَ ڪرڻ تي زوز ڏنو. 1927ع جي آخر ، اَناج جي فراهمي گهٽتائي اَچڻ کان پوءِ اسٽالن اجتماعي پوکي راهي زوز ڀريندي ڪولاڪ جي هارين طرفان زخييرو ڪيل اَناج کي ضبط ڪرڻ جو حڪم ڏنو. نڪولائي بُخارين پريمئر اليڪسي ريڪوف انهن پاليسين جي مخالف ڪئي لينن جي نيو ايڪانامڪ پالسيي ڏانهن ورڻ جي وڪالت ڪئي، پر پولٽ بيورو جي باقي سڀني ميمبرن اسٽالن جو ساٿ ڏنو نومبر 1929ع بخارين کي پولٽ بيورو مان نيڪالي ڏني وئي. اڳئين سال، ريڪوف کي ڪڍڻ کان پوءِ اسٽالن جي سفارش تي ان جي جاءِ تي مولوٽوف کي رکيو ويو.
لينن جڏهن بالشيوڪ پارٽي ٺاهي ته جگهاشولي ڏاڍي جذبي سان ان شامل ٿي ويو. جگهاشولي هڪ سٺي دانشور سان گڏوگڏ پاڻ کي پارٽي لاءِ ڏاڍو اَثرائتو آرگنائيز پڻ ثابت ڪري ڏيکاريو. بين سرگرمين سان گڏوگڏ هن پروپيگنڊا لاءِ پمفليٽ لکي ورهائڻ، هڙتالون ڪرائڻ، پارڻيءَ لاءِ فنڊَ گڏ ڪرڻ لاءِ بينڪن کي ڌاڙا هڻڻ، ماڻهو اغوا ڪرڻ، ڀَتي خوري ڪرڻ سميت قتل به ڪيا. گرفتار ٿيڻ کانپوءِ جگهاشولي گهڻائي ڀيرا سائيبيريا ڏانهن جلاوطن ڪري آماڻيو ويو، پر هر ڀيري اهو اتان ڀڄي وڃڻ ڪامياب ٿي ويندو هو. هن جي مهارت، ڪشش ڏاهپ، لينن جي دل کٽي ورتي هئي هو بالشيوڪن جي صفن ڏاڍي تيزيءَ اڳتي وڌي آيو.
اسٽالن پولٽ بيورو جي انهن ستن ميمبرن مان هڪ هو، جيڪو 1917ع بالشيوڪ انقلاب منظم ڪرڻ لاءِ لينن، ذينوف، ڪامنيف، ٽراسڪي، سوڪونيڪوف بابنوف گڏجي قائم ڪيو هو. اسٽالن، روسي انقلاب حصو وٺندڙ، 1917ع جي بالشيوڪ انقلابين منجهان هڪ هو، جنهن کي 1922ع پارڻيءَ جي سينٽرل ڪاميٽيءَ جو جنرل سيڪريٽري مقرر ڪيو ويو هو. ولادمير لينن جي تنقيد کي دٻائي، 1924ع لينن جي وفات کانپوءِ پنهنجي مخالفن کي ختم ڪندي، پنهنجي ڪردار تمام گهڻو واڌارو آڻي ڇڏيو. 1952ع جنرل سيڪريٽريءَ جي عهدي ختم ٿيڻ تائين هو ان عهدي تي رهيو 1941ع کان وٺي سوويت يونين جو پريميئر رهيو.
تنهن کان پوءِ ٻيا به مقدما هلايا ويا، جيڪي ماسڪو ٽرائلز جي نالي سان ڄاتا وڃن ٿا جن جو طريقيڪار سڄي ملڪ تي دهرايو ويو. قانون جي آرٽيڪل 58 تحت رد انقلاب سوويت يونين خلاف سرگرمين کي ڏوهه قرار ڏيندي، آرٽيڪل 58 کي وسيع انداز لاڳو ڪيو ويو هو. ”عوام جو دشمن“ جي الزام تحت جيڪڏهن ڪنهن کي موت جي سزا نه به ڏني ٿي وئي، ته به رڳو تفتيش، ايذاءَ، جانچ، ملڪ بدريءَ جو عقوبتون پيڙائون ئي ڪنهن کي به پورو ڪرڻ لاءِ ان قانون تحت ڪافي هيون. اسٽالن پنهنجي هٿ چونڊيل جلاد ويسلي بِلاخن کي ڪجهه هائي پروفائيل موت جون سزائون ڏيڻ جو ڪم سپرد ڪيو ويو هو.
نِڪيٽا خورشيف پنهنجي 1956ع جي هڪ تقرير هنن لفظن اسٽالن جي شخصيت پرستيءَ جي ملامت ڪئي: اها مارڪسزم، ليلنزم سان وڏي ناانصافي ٿيندي، جيڪڏهن اسين چئون ته هڪ شخص سُپر مين وانگر مافوق الفطرت خوبيون خاصيتون آهن، جيڪي خدا سان مشاهبهت رکن ٿيون. خروشيف جي تقرير خاص طور 1961ع ٿيل ڪميونسٽ پارتيءَ جي ڪانگريس طرفان ان جي تصديق کانپوءِ نه رڳو سوويت يونين بلڪي بين سوشلسٽ ملڪن به اسٽالن جون هزارن جي تعداد يادگارون تباهه ڪيون ويون. مثال طور، نومبر 1961ع ، برلن جي يادگار اسٽاليني کي هڪ ڳُجهي آپريش ذريعي هٽائي ڇڏيو ويو هو.
اسٽالن، ڪميونسٽ پارٽي جي سينٽرل ڪاميٽيءَ جي پولٽ بيورو جي سربراهه جي طور تي، 1931ع ، عطيم صفائي جي نالي تي، پارٽي داخل ٿيل ”موقعي پرستن“ ”رد انقلابين“ کي پارٽيءَ مان ڪڍڻ کان پوءِ مطلق طاقت حاصل ڪرڻ ، مڪمل طور تي ڪامياب ٿي ويو. اهي جن کي پَرج جي طرفان نشانو بڻايو ويندو هو، انهن کي گهڻو ڪري پارٽيءَ مان ڪڍي ڇڏيو ويندو هو، پر ڪجهه جي خلاف وڌيڪ سخت اُپائن طور جي ٽروئيڪا ذريعي مقدمو هلائڻ کانپوءِ سزا تي عمل ڪرائڻ لاءِ کين گُلاگ جي ليبر ڪيمپن ڏانهن اُماڻي ڇڏيو ويندو هو. .
ٽراسڪيءَ اسٽالن جي شخصيت پرستيءَ تي تنقيد ڪئي. پر ٻئي مهاڀاري جنگ کانپوءِ، اسٽالن جو نالو قومي تراني شامل ٿيڻ سا اها پنهنجي انتها تي پهچي وئي. ادب، شاعري، موسيقي، پينٽنگز فلمون، اسٽالن جي چاپلوسي نمائش جو مرڪز بڻجي ويون. اڪثر هن کي خدا جهڙيون خوبيون خاصيتون رکڻ واري طور ساراهيو ويندو هو، ائين محسوس ڪرايو ويندو هو، ڄڻڪ هن اَڪيلي سر ئي ٻي عالمي جنگ کٽي هئي. جنهن مٿائين سطح تي اسٽالن پنهنجو پاڻ کي رکندو هو ان جي اها حيثيت بهرحال بحث جوڳي آهي.
اسٽالن جي حڪومت زراعت کي جبري طور تي اجتماعي پوک تي منتقل ڪري ڇڏيو. جنهن جو مقصد وڏي پئماني تي، مشينن جي ذريعي فارمن جي پيداوار وڌائڻ، هارين کي سڌو سنئون سياسي ضابطي آڻڻ بهتر نموني سان ٽيڪس گڏ ڪرڻ هو. اجتماعي پوک ايڏي وڏي پئماني تي سماجي تبديليون آنديون، جو ايتريون وڏيون تبديليون، ويڳاڻپ 1861ع غلامي جي خاتمي جي دور کانپوءِ ڏسڻ آيون هيون. اجتماعي پوک تمام گهڻ هارين جي معيار زندگيءَ تمام وڏي لاٿ آندي، جنهن جي نتيجي هاري سخت ردعمل تي لهي آيا.
يوزف 18 ڊسمبر 1878ع تي روسي سلطنت جي تبلسيءَ جي شهر گوري جنم ورتو هو. هن جو والد ٻِسارن جگهاشولي هڪ موچي هو. جڏهن ته سندس ماءُ ڪيٽيون جيلڊزا ملازمه هئي. هو جڏهن پيدا ٿيو ته سندس کاٻي پير جون ٻه آنڱريون هڪ بئي مٿان چڙهيل هيون. 7 سالن جي ڄمار ٿيل ماتا جا نشان هن جي منهن تان ڪڏهن به نه ويا. 12 ورهين جي ڄمار ، هن پنهنجو کاٻو هٿ، گهوڙي گاڏيءَ واري مقابلي زخمي ڪري وڌو هو.
آڪٽوبر انقلاب کان پوءِ، اسٽالن کي قوميتن جي معاملن کي ڏسڻ لاءِ پيپلز ڪميسار مقرر ڪيو ويو. ان کانپوءِ، روس گهرو ويڙهه شروع ٿي وئي بالشيوڪ مخالف اتحاد جي وائٽ آرمي، لينن جي ريڊ آرميءَ آڏو اچي بيٺي. لينن پنجن ميمبرن جو هڪ پولٽ بيورو ٺاهيو، جنهن اسٽالن ٽراسڪي به شامل هئا. مئي 1918ع ، اسٽالن کي جي شهر ڏانهن موڪليو. پنهنجي نون اتحادي دوستن جي ذريعي اسٽالن فوج کي پنهنجي اَثر هيٺ اندو.
فيبروري 1956ع ، نِڪيتا خروچيف، زوريءَ زبردستي ڪرايل جلاوطين کي ننديندي ان کي لينن ازم جي خلاف ورزي قرار ڏنو توڻي جو ڪجهه کي واپس به اچڻ ڏنو ويو، پر اصل گهڻي عرصي تائين ائين نه ٿي سگهيو، وڃي 1991ع تاتارين، مسخيٽينز، وولگا جرمنن کي گڏيل طور پنهنجي وطنن ڏانهن موٽي اچڻ جي اجازت ڏني وئي. پوءِ جلاطنين دوران کاڌل سخت ڏکن سور جي يادگيرين، بالٽڪ رياستن، تاتارستان چيچنيا علحدگي پسند تحريڪن جي اُڀار ڏاڍو اهم ڪردار ادا ڪيو.
اسٽالن رياست جي ڳجهي پوليس ڳُجهن ادارن جي دائري طاقت تمام گهڻو اضافو آندو. هن جي رهنمائي هيٺ جرمني، برطانيا، فرانس، جاپان، آمريڪا سيمت دنيا جي اَڪثر ملڪن روسي ڳجهن ادارن پنهنجا نيٽ ورڪ قائم ڪرڻ شروع ڪري ڇڏيا. اسٽالن، ڪميونسٽ انٽرنيشنل تحريڪ کي ڪافي حد تائين دخل اندازي طور استعمال ڪيو ڪوششون ورتيون ته ٻاهريون ڪميونسٽ پارٽيون لاڳيتو سوويت يونين اسٽالن جون حمايتي ئي رهن.
والد طرفان گهڻو شراب واپرائڻ سبب، سندس والد جو خاندان ڏانهن اَڻ سُڌريل رويو ڪاروبار جي ناڪامي جو سبب بڻيو. جڏهن يوزف جي ماءُ پنهنجي مڙس جي مرضي جي خلاف، هن کي يوناني قدامت پسند مدرسي پادري ٿيڻ لاءِ داخل ڪرايو ته يوزف جو والد صفا ڇتو مست ٿي جهيڙو ڪرڻ لڳو. پوليس جي چيف تي حملي جي سبب هن جي والد کي گوري شهري مان نيڪالي ڏني وئي ته سندس والد بِسارن پنهنجي زال پُٽَ کي ڇڏي تبلسي ڏانهن لڏي ويو.
سرخ فوج گهڻ ئي فوجي اڳواڻن کي ڏوهي قرار ڏئي وڏي پئماني تي صفائي جي پيروي ڪئي وئي. تمام گهڻ اعليٰ سطحي انقلابين پارٽي ميمبرن تي ڏاڍ، نيٺ ليون ٽراسڪيءَ کي اها دعويٰ ڪرڻ تي مجبور ڪيو هو ته هڪ وڏو ”رت جو درياءُ“ اسٽالن جي حڪومت کي لينن کان بلڪل الڳ ڪري چڪو آهي. ٽراسڪي، جيڪو جنوري 1937ع کان ميڪسيڪو جلاوطني گذاري رهيو هو کي 1940ع قتل ڪرائڻ کانپوءِ پارٽي جي ليڊرن مان اسٽالن جو آخري مخالف به ختم ٿي ويو.
ٻي مهاڀاري جنگ کان ڪجهه عرصو پهرين، ان دوران ان کان يڪدم پوءِ اسٽالن وڏي پئماني تي جلاوطنين جو هڪ اهڙو سلسلو شروع ڪرايو جنهن سوويت يونين جي نسلي نقشي تي وڏا اَثر وڌا. هڪ اندازي موجب، 1941ع کان وٺي 1949ع تائين لڳ ڀڳ 3.3 ملين ماڻهن کي سائيبريا وچ ايشائي رياستن ڏانهن زبردستي اُماڻي ڇڏيو ويو. ڪجهه اندازن مطابق، لڏ پلاڻ تي مجبور ڪيل آباديءَ جو 43 سيڪڙو بُک بيمارين وڪوڙجي مري کپي ويو.
صحيح يا غلظ الزام، پر اصل علحدگي جي تحريڪ اُڀرڻ جي ڊپ، سوويت حڪمراني خلاف مزاحمت جرمنن کي علائقي تي قبضي ڪرڻ مدد ڏيڻ جي شڪ جي بنيادن تي لاڏ پلاڻ ڪرائڻ جو اهو فيصلو ٿيو. . قفقاز تي نازي جرمنيءَ جي مختصر قبضي کانپوءِ جابلو علائقن جي پنجن ئي ننڍين آبادين ڪرائيميا جي تاتارين کي پنهنجو سامان سَڙو کڻڻ جو موقعو ڏيڻ کان سواءِ ئي، هڪ لک کان وڌيڪ آبادين کي زبردستي اُتان لڏايو ويو هو.
اجتماعي پوک جي پهرين سال صنعتي پيداوار 200 سيڪڙو، زرعي پيداوار 50 سيڪڙو وڌڻ جو اندازو لڳايل هو، پر اهي اميديون پوريون نه ٿي سگهيون. اسٽالن ان اَڻ گهربل ناڪامي جو الزام ڪلاڪس تي هنيو جن اجتماعي پوکي راهي جي مخالفت ڪئي هئي. . سرڪاري آرڪائيواز جا انگ اکر ٻڌائين ٿا ته 1930ع جي دوران ڊي ڪُلاڪائيزيشن تحت 29201 هارين کي موت جون سزائون ڏنيون ويون.
مخصوص نسلي گروهن، جهڙوڪر، سوويت ڪورين، وولگا جي جرمنن، ڪرائيميا جي تاتارين، چيچن گهڻن ئي پولشن نسلي گروهن جي وفاداري تي، اسٽالن جي اعتماد جي کوٽ جي نتيجي سبب کين اهم اسٽرٽيجڪ غلائقن مان جبري طور ڪڍي، مرڪزي سوويت يونين، خاص طور تي قازقستان وچ ايشيا جي علائقن ڏانهن منتقل ڪيو ويو. ڪجهه اندازن مطابق، درپدر ٿيلن مان هزارين شايد دڳ ئي مري کپي ويا هوندا.
1921ع ، سرخ فوج طرفان جارجيا تي قبضي ڪرڻ اسٽالن ڏاڍو فيصلو ڪندڙ ڪردار ادا ڪيو، ان کان پوءِ هن خاص طور سوويت جارجيا ڏانهن ڏاڍي سختگير، مرڪزيت پسند پاليسيون اختيار ڪيون. جارجيا اسٽالن جي ڪاروائين، اسٽالن لينن جي وچ ڏار پيدا ڪيا، ڇالاءِ جو لينن موجب سڀني رياستن سان هڪجهڙو ورتاءُ جهڙو هئڻ گهرجي، ڇو جو سڀئي سوويت رياستون برابر آهن.
اسٽالن، ٽراسڪيءَ جي گهڻن ئي فيصلن کي چيلينج ڪندي، سرخ فوج رد انقلابين زار جي دور جي آفيسرن کي قتل ڪرڻ جو حڪم ڏنو، ڦورن طرفان خوراڪ جي رسد تي حملن کي روڪرائڻ هارين کي ڊيڄاري عطائط ڪرائڻ لاءِ ڳوٺن کي باهيون ڊياري ڇڏيون. مئي 1919 ، اولهه جي محاذ تان ڀڄندڙن کي روڪڻ لاءِ کين انقلاب جو منڪر قرار ڏئي، کلي عام غدار قرار ڏئي ڦاهين تي چاڙهائي ڇڏيائين.
سائيبيريا جلاوطني دوران، پهرين عالمي جنگ وقت اسٽالن کي روسي آرميءَ شامل ڪيو ويو. پر نقصان پهتل هٿ سبب هن کي فوج لاءِ نااهل قرار ڏنو ويو. ميڊيڪل ٽيسٽ لاءِ، هن کي ٽرانس پيسيفڪ ريلوي کان 100 ڪلوميٽر پَري شهر وڃڻو پيو هو، توڻي جو فوج هن کي ڀرتي ڪرڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو هو، پر کيس اُتي رهڻ جي اجازت ڏئي ڇڏي.
جگهاشوليءَ 1906ع پهرين شادي ڪيٽرينا شوانزا سان ڪئي، جنهن مان کيس هڪ پُٽ ڄائو. پر اها ٽائفس جي بيماري سبب گذاري وئي. 1911ع ، گهڻن ئي سائيبريا ڏانهن جلاوطن ٿيلن مان هڪ ناديا اليلويوا يعني سندس مستقبل جي ٻي زال سان ملاقات ٿي. 1910 1912 دوران، اهو پنهنجي لکڻين عرف ”اسٽالن“ جو نالو استعمال ڪرڻ لڳو.
جنگ جي نقصانن ڪٺور سوڪڙ جي نتيجي 1947ع يو ايس ايس آر کي وڏي ڏڪار کي منهن ڏيڻو پيو پر اقتصاديات جي ماهر مائيڪل اِلمان دليل ڏئي ٿو ته جيڪڏهن حڪومت اناج جي ذخيرن جو صحيح انتظام ڪري ها ته ان ڏڪار کان ٻچي سگهجيو پئي. ڏڪار جي سبب هڪ اندازي موجب 1 کان 1.5 ملين زندگين جي نقصان برداست ڪرڻو پيو .
پوءِ به لينن، اسٽالن کي وفادار ساٿي سمجهندو هو جڏهن لينن، ٽراسڪي ٻين سياستدانن سان تڪرار جي گَپَ ڦاسي پيو ته هن اسٽالن جي حمايت جو فيصلو ڪيو. ليو ڪامنيف جي مدد سان لينن 1922ع اسٽالن کي جنرل سيڪريٽري مقرر ڪيو. هن عهدي سان اسٽالن کي پنهنجا ڪيترائي ساٿي حڪومتي عهدن تي مقرر ڪرڻ جي طاقت ملي وئي.
شروعاتي خلل ناڪامين جي باوجود، پهرين ٻن پج سالن وارن منصوبن، تمام ڪمزور اقتصادي بنياد هجڻ جي باوجود تيز تر صنعتڪاري حاصل ڪئي. جيتوڻيڪ عام طور تي ان ڳالهه تي اتفاق آهي ته سوويت يونين هڪ اهم سطح تائين اقتصادي ترقي اسٽالن تحت حاصل ڪئي، پر اها اقتصادي ترقي ڪهڙي قيمت تي حاصل ٿي ان تي اختلاف آهي. .
هڪ دفعو وري، ڪامنيف زينوويف ،اسٽالن جي مدد ڪئي ته جيئن لينن جي وصعيت ٻاهر نه اچي سگهي. ان دوران، اسٽالن جي نائبن جو ڪامنيف زينوويف سان تڪرار تيز ٿي ويو. ٽراسڪي، ڪامنيف، زينوويف کي الڳ ٿلڳ ڪري اَڪيلائيءَ جو شڪار ڪرڻ کان پوءِ، پارٽي جي مرڪزي ڪاميٽي پوءِ نيٺ پارٽي مان خارج ڪري ڪڍي ڇڏيا ويا.
اسٽالن جو جارجين نالو هو. هو جارجيائي نسل پيدا ٿيو، ان زماني جارجيا روسي سلطنت جو حصو هئي. سندس جنم جو نالو روسي ٻوليءَ هي ́ ́ ́ هو.
اجتماعي کيتي ٻن مرحلن ، اسٽالن جي مشهور ايڊيٽوريلن ”ڊِزي ود سَڪسيس“ ”رپلائي تو ڪليڪٽِو فارم ڪامريڊز“ جي سبب هڪ سال لاءِ پيل خلل اصل شروعاتي حڪمت عملي ناڪامي کان پوءِ وري وڏي حڪمت عملي سان ان تان هٿ کڻي وڃڻ اصل اسٽالن جي زبردست صلاحيتن کي ظاهر ڪري ٿو.
ٿوري بين القوامي واپار، عملي طور تي جديد ڍانچو نه هئڻ ڪميونسٽ پاليسين ڏانهن بين الاقومي ردعمل جي سبب بنيادي سرمايو نه هئڻ سبب، اسٽالن حڪومت طرفان صنعتڪاري جي قيمت عام شهرين کي ادا ڪرڻي پئي . اسٽالن ڏاڍي بي رحمي سان ڪولاڪس مان دولت نپوڙي ڪڍي.
گهڻو ڪري هالوڊومور ڏڪار کي يوڪريني نشل ڪشيءَ جي حوالي طور ورتو وڃي ٿو چيو وڃي ٿو ته اهو سوويت يونين طرفان انجنيئرڊ هو ته جيئن يوڪريني عوام کي ناس ڪري، يوڪريني قوم کي هڪ سياسي عنصر سماجي وجود جي طور تي برباد ڪري ڇڏجي. .
جوزف اسٽالن، ذات جگهاشوِلي، 1920ع جي وچ واري زماني کان 1953ع سندس موت تائين سوويت يونين جي اڳواڻي ڪئي. ڪميونسٽ پارٽي جي سينٽرل ڪاميٽي جي جنرل سيڪريٽري هئڻ جي ناطي، اهو رياست تي سخت اَثر رکندڙ ڊڪٽيٽر هو.
سوويت آرڪائيواز جي روشنيءَ ، تاريخدانن جي مطابق، لڳ ڀڳ 700,000 ستَ لکَ عام سوويت شهرين، ورڪرن، هارين، رازن، استادن، پادرين، موسيقارن، فوجين، رقاصائن کي وڏي پئماني تي بي رحمي سان قتل ڪيو ويو. .
سرڪاري سوويت اندازن مطابق، 14 ملين کان وڌيڪ عوام کي 1929ع کان 1953ع تائين گلاگ مان گذارڻ سان گڏ 7 کان 8 ملين عوام سميت زوريءَ علائقو بدر ڪري، سوويت يونين جي ڏورانهن علائقن ڏانهن اُماڻيو ويو هو.
لينن جي 21 جنوري 1924ع تي فالج سبب گذاري وڃڻ کان پوءِ پولٽ بيورو جي هيٺين سَتن ميمبر نڪولائي بُخارين، ڪامنيف، ايلڪسي ريڪوف، جوزف اسٽالن، ميخائل ٽامسڪي، ليون ٽراسڪي گريگوري زينوويف اقتدار لاءِ جنگ شروع ٿي وئي.
اسڪول مان خارج ٿيل جگهاشولي، ٿوري وقت لاءِ موسميات کاتي جي آفيس ڪلارڪ طور ڪم ڪيو، پر رياست پارآن انقلابين خلاف ڪاروائي کان پوءِ هو اندر گرائونڊ ٿي، ڪُل وقتي انقلابي بڻجي ويو چندي تي گذارو ڪرڻ لڳو.
جنوري 2010ع يوڪرين جي هڪ عدالت، 1932–1933ع يوڪرين وڏي پئماني تي ڏڪار منظم ڪرڻ جي ڏوهه اڳوڻي سوويت يونين جي جورف اسٽالن، لزار، اسٽانيليف ڪوسيار ٻين کي نسل ڪشيءَ جو مجرم قرار ڏنو. .
جوزف اسٽالن ولايمير مِليوتن کان سواءِ لينن جي ڪابينا جي ميمبرن مان ڪو به قدرتي موت ڪو نه مئو هو بلڪي اصل انهن سڀني جو صفايو ڪيو ويو هو.
اسٽالن جي صلاحيتن جو مثال 1940ع ان وقت سامهون آيو، جڏهن هن جي منظوريءَ سان ڳُجهي پوليس غير ملڪي جاسوس ذريعي ليون ٽراسڪيءَ کي ڌوڪي سان قتل ڪرايو ويو هو.
ڏڪارَ يو ايس ايس آر جي يوڪرين ڏکڻ روس کي سخت متاٿر ڪيو. ان وقت سوويت يونين ڏڪار سبب مرڻ وارن جي انگ جو اندازو لڳ ڀڳ 5 کان 10 ملين ماڻهن جو آهي. .
1933ع ، پورهيتن جي اصل ڪمائي 1926ع جي حد کان ون ٽينٿ سطح تي هيٺ ڪري پئي. ليبر ڪيمپن عام سياسي قيدي بنا اُجوري جي ڪم ڪرڻ تي مجبور هئا. .
ٻي صدي قبل مسيح واري دور ، هندستان جي اتر-الهندي واري علائقي جا ڪجهه حصا بڪٽريا جي يوناني شهزادن جي قبضي اچي ويا. هنن جي فتوحات جي ثابتي ڪمزور آهي، جيڪا قديم زماني جي ليکڪن جي تحريرن، ڪجهه سنسڪرت جي ذريعن انهن جي سڪن جي هڪ هنڌان مليل ذخيرن يا علائقي جي مختلف ڀاڱن مان لڌل سڪن جي ڇڙوڇڙ مثالن تي مشتمل آهيو.
انهن ڳالهين مان ٽارن اهو اندازو ڪري ٿو ته هڪ جاءِ جي انهن ٻنهي نالن جو اشارو فاتح ڊيميٽريس طرفان آباد ڪيل شهر ”سنڌ واقع ڊيميٽر ياس“ ڏانهن آهي، اهو گهڻو ڪري پاتل جي سر زمين تي قائم ٿيل هو- يعني ٿوري کڻي چئجي ته اهو شهر سڪندر اعظم جي ٺهرايل دريائي- بند جي نئين سر جوڙايل صورت هو .
ٽارن جي نظريي مطابق، ڊيميٽريس اهڙيءَ طرح سنڌ جي حالات کي درست ڪرڻ کان پوءِ، بئڪٽريا ڏانهن واپس هليو ويو، پنهنجي وڌيڪ رٿائن جي مڪمل ڪرڻ جو ڪم پنهنجي نائب سپهه سالار ائپولوڊوٽس جي حوالي ڪري ويو جيڪو ڊيميٽريس جي نالي ڪڇ ڪاٺياواڙ تي قبضي ڪرڻ لاءِ اوڏانهن ڪاهي ويو.