polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
دريا خان جي آخري آرام گاهه جي چوديواري کان ٽي سئو فٽ اولهه طرف وڃون ته اتي بلوچن جو ڪجهه قبرون آهن. اهي قبرون وري سنگتراشي جي هڪ بي آکاڻي ٻڌائين ٿيون. هي چوڪنڊي نموني جو قبرون آهن. هن نموني جي اڏاوتن وارا ڪيترائي قبرستان آهن جيڪي سنڌ جي سامونڊي پٽي کان وٺي بلوچستان تائين ڏسڻ لاءِ ملن ٿا. نهن قبرن تي جنهن نازڪ نفيس انداز سان سنگ تراشيءَ جو ڪم ڪيو ويو آهي اهو پڻ ڏسڻ وٽان آهي.
تواريخدان گل حسن ڪلمتي پنهنجي ڪتاب لکي ٿو ته، ”انهن قبرن تي اڪريل اهو فن روم جو آهي. اهو فن ڪلمتي بلوچ ايران کان پاڻ سان گڏ کڻي آيا هئا. ائين سنڌ بلوچستان اهڙين قبرن اهڙي نموني جي سنگتراشيءَ جو بنياد پيو. چوڪنڊي نموني جون اهي قبرون 11 کان 16 هين صدي عيسويءَ تائين جون آهن. هنن قبرن کي رومي به چيو وڃي ٿو بلوچ ان کي تومبس به چون ٿا.
ڊاڪٽر احمد حسن داني لکيو آهي ته، سنڌ، ننڍي کنڊ جو اهو پرڳڻو اهي جتي انساني تهذيب سڀ کان پهريائين اک کولي هئي، جيئن ته سنڌ ٻُڌ مت، جين مت برهمڻ سماج جا اثر موجو هئا، تنهنڪري انهن سڀني جا اثر اسلامي اڏاوت جي فن تي به پيا. جيڪڏهن مسيتن جي اڏاوتن کي ڏسون ته تُرڪي، ايران، مصر هند جي اڏاوت جو انهن تي اثر نظر ايندو.
ڊاڪٽر احمد حسن داني، ڄام نندي جي اڻپوري اڏيل مقبري جي حوالي سان پنهنجي ڪتاب لکي ٿو ته، هي هڪ يادگار سهڻو ترين سنگ تراشيءَ جو اتم نمونو آهي. جنهن قديم جين، گجراتي اڏاوتي فن، مقامي ماڻهن جي هنر اسلامي اڏاوتي فن مهارت جو گڏيل هڪ اهڙو شاندار شاهڪار آهي جيڪو مقلي تي ٺهيل سڀني تاريخي عمارتن اڏاوتن صفا انوکو سهڻو آهي.
ڄام نندي جي مقبري جي اڏاوت 1509ع جي آهي. هي مقبرو ان زماني جي سنڌي ڪاريگرن جي صلاحيتن جو مظهر آهي. هن مقبري جي اڏاوتي سونهن هنر تاريخ جي گم ٿيل فن جي خزانن تان پردو کڻي ٻڌائي ٿو ته اسلام کان به گهڻو پهرين هي هنر سنڌ وڏي اوج تي هو.
جيڪڏهن ڪراچي کان ٺٽي جي پاسي وڃون پوءِ ٺٽي کان حيدرآباد جي پاسي يا مڪليءَ کان پير پٺي جي پاسي وڃون ته انهن رستن دڳن تي مقبرن، مسجدن، خانقاهن قبرسانن جي صورت سنگ تراسيءَ جي هنر جو ڪائناتون ڏسڻ لاءِ ملن ٿيون.
"ڪتاب سندس سوانح حيات بابت ٻيا به ڪي اشارا موجود آهن، پر خاص ڳالهه اها جو آخر ڄاڻايو اٿس ته: ”منهنجون تصنيفون عربي، فارسي سنڌي آهن اهي هن وقت تائين هڪ سؤ پندرهن کان وڌيڪ آهن. ان بعد ڪم از ڪم هڪ سؤ پنجن ڪتابن جا نالا مختصر طور انهن جا موضوع ڄاڻايا اٿس، جن ڏهه ڪتاب سنڌي منظوم آهن.
اهي سڀ ڪتاب مخدوم محمد هاشم رحه ساڍن اٺاويهن سالن جي عمر سن 1136هه جي جمادي الاول مهيني تائين تصنيف ڪيا. ٻيا وڌيڪ ڪتاب پنهنجي حياتيءَ جي باقي چاليهن سالن واري وڏي عرصي تصنيف ڪيائين"
هن ڪتاب جو سڄو نالو ”ڪتاب اتحاف الاڪابر بمبرويات الشيخ عبدالقادر“ آهي. ڪتاب جا قلمي نسخا موجود آهن. راقم جيڪو نسخو ڏٺو سو ڪاتب عثمان بن يار محمد آچر جي ڏينهن، يارهين تاريخ محرم مهيني جي، سن 1206هه لکي پورو ڪيو. هن ڪتاب مخدوم صاحب پاڻ پنهنجي ولادت جي تاريخ ”خميس رات ڏهين تاريخ ربيع الاول سن 1104هه“ لکي آهي. سندس سوانح جي سلسلي اهو هڪ پڪو پختو اهڃاڻ آهي، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته ڀٽائي صاحب کان ٻه سال کن ننڍو هو.
هي بزرگ دنيا جي انهن عظيم علماء دين مان آهي جن کي پنهنجي توڙي پراون دل جان سان تسليم ڪيو آهي. تصنيف هجي يا رشد و هدايت جي تبليغ پرچار هر فن علم نهايت ڪماليت جي مٿاهين درجي تي پهتل آهي. علمي حلقا کيس سنڌ جو شاهه ولي الله تسليم ڪن ٿا. هي بزرگ سنڌ جي سڀني عالمن کان وڏو مصنف ٿي گذريو آهي. هر فن تبحر علمي حاصل هو. هن مختلف فنن ڪتاب لکيا.
هن بزرگ شروعاتي تعليم پنهنجي والد وٽ حاصل ڪئي. ان کان پوءِ ٺٽي روانو ٿيو. ان وقت جا رائج ڪتاب شيخ محمد سعيدي ٺٽوي وٽ حديث جا ڪتاب مخدوم ضياءُ الدين سهروردي وٽ پڙهيا.
مخدوم محمد هاشم ٺٽوي سن 1004هه ميرپور بٺورو ضلع ٺٽو پيدا ٿيو. سندس نسب هن طرح آهي، مخدوم محمد هاشم ٺٽوي بن عبدالغفور بن عبدالرحمان بن عبداللطيف آهي.
ڪيترن ئي سائيڪو ٿراپسٽ جرنل "هوم ورڪ" شامل آهن انهن جي علاج ، پر ٿورڙا جرنل علاج ماهر آهن. جرنل جو علاج اڪثر ڪري ڪلائنٽ سان سيشن جي شروعات هڪ يا ٻه پيراگراف لکڻ سان شروع ٿئي ٿو. اهي پيراگراف ظاهر ڪندا ته ڪلائنٽ ڪيئن محسوس ڪري رهيو آهي يا هن جي زندگي ڇا ٿي رهيو آهي سيشن جي هدايت کي طئي ڪندو. جرنل ٿراپي پوءِ ڪلائنٽ کي ھدايت ڪرڻ لاءِ مختلف تحريري اڀياسم ذريعي ڪم ڪري ٿو. ڊاڪٽر ڪلائينٽ پوءِ جرنل معلومات تي بحث ڪندا آهن. هن طريقيڪار ، علاج ڪندڙ اڪثر ڪري جرنل کي تفويض ڪري ٿو "هوم ورڪ" ايندڙ سيشن تائين مڪمل ڪيو وڃي. جرنل ٿراپي پڻ گروپن کي مهيا ڪري سگھجن ٿيون.
جرنل ٿراپي هڪ رائٽنگ ٿراپي آهي جنهن لکندڙ جي اندروني تجربن، ويچارن احساسن تي ڌيان ڏنو وڃي ٿو. هن قسم جو علاج عڪاسي ڪندڙ لکڻين کي استعمال ڪري ٿو جيڪو ليکڪ کي ذهني جذباتي وضاحت حاصل ڪرڻ، تجربن جي تصديق ڪرڻ، پاڻ کي وڌيڪ ڄاڻ حاصل ڪرڻ جي قابل بنائي ٿو. جرنل ٿراپي ڏکيو مواد کي ظاهر ڪرڻ يا اڳ ناقابل رسائي مواد تائين رسائي ڪرڻ لاءِ پڻ استعمال ڪري سگھجي ٿي.
2000ع واري ڏهاڪي ، جرنل ٿراپي جا ورڪشاپ منعقد ڪيا ويا، ايڊمز سينٽر فار جرنل ٿراپي لاءِ پروگوف جي ڊائلاگ هائوس ، تعليمي ادارن پاران سرٽيفڪيٽ ڏنا ويا. عام طور تي، جرنل معالج نفسيات ، مشاورت، سماجي ڪم ، يا ڪنهن ٻئي فيلڊ ترقي يافته درجا حاصل ڪن ٿا پوء هڪ سرٽيفڪيٽ پروگرام يا آزاد اڀياس جي پروگرام داخلا داخل ڪن ٿا.
ٻين قسمن جي علاج وانگر، جرنل ٿراپي کي ليکڪ جي جذباتي يا جسماني مسئلن کي ٺيڪ ڪرڻ يا ٻين سان ڪم ڪرڻ لاءِ استعمال ڪري سگھجي ٿو جهڙوڪ صدمو، بيماري، لت، يا رشتي لاڳاپي جا مسئلا. جرنل ٿراپي کي ھڪ روان ٿراپي، يا گروپ ٿراپي يا پاڻ کي ھدايت وارو علاج پڻ پورو ڪري سگھي ٿو.
جرنل ٿراپي ڪيترن ئي ٽيڪنالاجي يا لکيل اڀياسن تي مشتمل آھي. جرنل ٿراپي جي سڀني ٽيڪنالاجي ، ليکڪ کي حوصلا افزائي ڪئي وئي آھي ته سڀڪنھن شيء کي تاريخ وار، تِکو لکو، لکندا رھو ھميشه سچ ٻڌايو ھيٺ ڏنل ڪجھ جرنل ٿراپي ٽيڪنڪ آھن:
1990 جي ڏهاڪي ، جيمس ڊبليو پيني بيڪر ڪيترن ئي اڀياسن کي ڇاپيو جنهن جي تصديق ڪئي وئي آهي ته جذباتي مسئلن يا صدمي بابت لکڻ جسماني ذهني صحت ٻنهي لاءِ لاڀائتو آهي. انهن اڀياسن لکڻ جي فائدن تي هڪ علاج جي طور تي ڌيان ڏنو آهي.
جرنل ٿراپي 1970 جي ڏهاڪي ٽن ڪتابن جي ڇپائي سان وڏين سامعين تائين پهتو: پروگوف جو جرنل ورڪشاپ ، ڪرسٽينا بالڊون جي ون ٽو ون: سيلف انڊر اسٽينڊنگ تھرو جرنل رائٽنگ ٽرسٽن رينر جو نئون. ڊائري .
1985 ، ڪيٿلين ايڊمز، هڪ نفسياتي معالج جرنل ٿراپي جي علمبردار، جرنل ورڪشاپون مهيا ڪرڻ شروع ڪيون جيڪي پاڻ ڳولهي لهڻ جي عمل جي طور تي ٺهيل آهن.
اهو ليکڪ جي اندروني سنسرشپ کي خاموش ڪرڻ جي ڪوشش ڪري ٿو. اهو غمگين عمل استعمال ٿي سگهي ٿو يا صدمي کي ختم ڪرڻ جهڙوڪ جنسي بدسلوڪي.
ڪيٿارسس کي حوصلا افزائي ڪئي ويندي آهي ليکڪ کي اجازت ڏيندي ڪنهن به شيءِ جي باري ڪجهه خاص وقت لاءِ لکڻ، جهڙوڪ پنج منٽ يا ڏهه منٽ.
شاھ بيگ ارغونشاهه بيگ پنهنجي والد امير ذوالنون جي وفات کان پوءِ، اتفاق راءِ سان قندھار حڪومت تي ويٺو. هر اهو شخص جيڪو امير ذوالنون جي حياتيءَ پنهنجي منصب تي فائز هو، سو سابقه دستور مطابق، ائين ئي رهيو. شاهه بيگ هميشه، علماء طلباء علم، جي صحبت گذاريندو هو.يرزا شا بيگ، لقب شاهه شجاع ابن امير ذوالنون، سنڌ جو پهريون ارغون بادشاهه هو. امير ذوالنون شروع کان ئي، ميرزا شاهه حسين بايقرا هرات جي حاڪم پاران قنڌار جو گورنر هو ان کان پوءِ شال ، مستونگ، سيوي تي سندس قبضو رهيو.
ميرزا شاهه بيگ ارغون هرات ڄائو هو اتي پنهنجي والد جي تربيت علم حاصل ڪيائين. ڦوهه جواني علمي ڪمالات آداب حاصل ڪرڻ مشغول رهي، ڪافي وقت عبادت طاعت گذاريندو هو. شروع جڏهن پنهنجي پيءُ جي خدمت هرات جي تختگاهه رهندو هو، تڏهن هميشه هرات جي عالمن جي مجلس ويندو هو هفتي ٻه دفعا علمائن کي پنهنجي جاءِ تي دعوت ڪري گهرائيندو هو. مطلب ته هي بذات خود پاڻ به عالم هو سندس دربار هميشه عالمن، شاعرن سان مزين هئي.
جڏهن محمدخان شيباني، سموري ولايتِ خراسان تي قبضو ڪيو فرهه جي آسپاس پهچي، قنڌار کي تابع ڪرڻ جو ارادو ڪيو، تڏهن فرهه گرم سير، جي حد پهچڻ بعد، شاهه بيگ، ايلچين کي محمدخان شيباني ڏانهن موڪلي، پنهنجي اطاعت فرمانبرداري جو وعدو ڪيو. جنهن بعد محمدخان راضي ٿي واپس هليو ويو. ڪجهه عرصي کانپوءِ 915هه ، شاهه اسماعيل صفوي ثاني، ولايت خراسان، کي قبضئه اقتدار ڪري ورتو محمدخان شيباني، انهي جنگ مارجي ويو.
سن 1601ء انگريزن جي هڪ قافلي واسڪو ڊي گاما جي سربراهي ممبئي جي درياه جي ڪناري تي لٿو انهن مغل بادشاهن کي چيو ته اسين هتي تجارت ڪرڻ ٿا چاهيون.ايسٽ انڊيا جي نالي هڪ ڪمپني ٺھي، جنهن جا دفتر انڊيا جي مختلف ملڪن م ٺاھيا ويا سؤ سالن جي اندر ئي اندر هن ڪمپني جي ڪاروبار ترقي ڪئي ء سڄي ملڪ جي تجارت ايسٽ انڊيا ڪمپني جي هٿ اچي وئي.
”جيڪڏهن اسان کي هندستان جي ابتدائي تاريخ جي کڻي گهڻي خبر نه به هجي ان هوندي به هڪ کليل حقيقت کان ته ڪير به انڪاري ٿي نه سگهندو ته اڄ به، انگريز، هندستان جي خرچ تي قائم ٿيل، هندستاني فوج جي ئي زور سان، هندستان کي غلام رکيو ويٺو آهي.“
ھندستان جي برطانوي اخباري دنيا جي پروپئگنڊا کي منهن ڏيڻ لاءِ ڪراچي مان پهرين انگريزي اخبار جاري ڪئي وئي، سنڌ چارلس نيپيئر جا مخالف جڏهن اهو پڇندا هئا ته اها اخبار ڪنهن جي سرپرستي هيٺ ٿي نڪري جڏهن حقيقت جي خبرپوندي هئن ته ماٺ ٿي ويندا هئا، ڇو جو اهي ٻيا سڀ انهيءَ نقطي تي متفق هئا ته انهيءَ جو سرپرست سر چارلس نيپيئر هو، جيمس آئوٽرام پنهنجي مشهور ڪتاب لکي ٿو:
”مون اخبار جو 10 سيپٽمبر جو شمارو ڏٺو آهي، جيڪا سنڌ حڪومت جو ترت هٿيو سمجهي وڃي ٿي، اهوانومان صحيح آهي يا نه پر انهيءَ ڪو به شڪ ناهي ته سر چارلس نيپيئر جي منظوري کانسواءِ اها هڪ ڏينهن به نه هلندي، ڇو جو اوڀر رڳو سنڌ ئي آهي جتي اسان جي حڪومت آهي، جنهن تائين پريس جي آزادي نه ٿي پهچي، ان ازنسواءِ اها جي هڪ ڪليڪٽر جي پريس مان شايع ٿئي ٿي، جنهن کي سر چارلس نيپيئر مقرر ڪيو آهي.
بچاءُ ڪيو ٿي ته حملا به ڪيا ٿي، ته جيئن سندس شخصيت ڪردار برطانوي حڪومت جي ڍانچي نشاني کان بچيو رهي، پر مجموعي طور تي هن اخبار جا ايڊيٽوريل ٻيا ليک پسند نه ڪياويندا هئا، نيپير جو حريف آئوٽرام انهن کي گندا، وحشي ميرن جي خلاف گم نام بدناموسيءَ جي تهمت ٿو ڪوٺي، ايتري قدر جو سرچارلس جو پرستار ڪئپٽن ڪيٿ ينگ جيڪوٽيمپر جو ماتحت جج ايڊووڪيٽ جنرل هو، اوميگا جي ليکڪن کي لکي ٿو: ”اهو سچ هجي يا ڪوڙ، پر کيس انهن جي لکڻ تي ڪڏهن به فخر نه ٿيو هوندو، ساڳي طرح جديد تاريخدان ايڇ-ٽي –لئمبرڪ جي راءِ آهي ته سر چارلس نيپيئر جو مفاد سنڌ سندس گهروڇڪتاڻ جي سرگرمي جي ڪري پڻ مجروح ٿيو.“
1987ع ، ڀرڳڙي هڪ دوست جي سهڪار سان هڪ ڊيسڪ ٽاپ پبلشنگ ڪاروبار سيٽ اپ ڪرڻ جو فيصلو ڪيو. هن مقصد لاء، هن هڪ ميڪن ٽاش ذاتي ڪمپيوٽر هڪ ليزر پرنٽر خريد ڪيو. جڏھن ھو سامان پهچڻ لاء انتظار ڪري رھيو ھو، سندس ڀاڱيدار، جنھن کي سهوليت سيٽ اپ ڪرڻي ھئي، چيائين ته هو ذاتي جي ڪري ائين نه ڪري سگهيو. جڏھن سامان نيٺ آڪٽوبر 1987ع جي آس مھيا ڪيو ويو، ڀرڳڙي ان ڦاسي پيو. ان کان پوء هو ته هن ذاتي ڪمپيوٽرن تي سنڌي جي استعمال، خاص طور لفظ پروسيسنگ ڊيسڪ ٽاپ پبلشنگ جي مقصدن لاء لاء هڪ حل تي ڪم ڪرڻ جو فيصلو ڪيو.
نومبر 1987ع ، چند هفتن لاء تجربا ڪرڻ کان پوء، ڀرڳڙي ڪاميابي سان هڪ صفحي تي سنڌيء ليزر پرنٽر تي طباعت ڪئي. سنڌي روزانه ھلالِ پاڪستان خبر ٻڌائي. جلد ئي، اخبار انعام شيخ جو لکيل هڪ ڪالم شايع ڪيو ڀرڳڙي جي ميڪن ٽاش ڪمپيوٽر تي . ڀرڳڙي به نقوش جي سنڌي ڀاڱي لاءِ ، ڪراچي هڪ ڪاليج جو رسالو. هي سنڌي ڪمپيوٽنگ جو آغاز ھيو، جنهن ايندڙ ڪجهه سالن سنڌي ڇپائيء اشاعت جي صنعت انقلاب آندو، ان کي اوائلي ترتيبوار ٽائيپسيٽنگ کان ڪمپيوٽر تي ٻڌل ٽائيپسيٽنگ جي نئين دور طرف وڌڻ جي اجازت ڏني.
2002ع ڀرڳڙي مائيڪروسافٽ ڏانھن ھڪ مقالو لکيو جنھن جو ٽائيٽل ھو ”پاڪستاني ٻولين کي يونيڪوڊ ذريعي قابلِ ڪار بڻائڻ“. ڀرڳڙي جي مقالي کي نظر رکندي، مائيڪروسافٽ جي مائيڪل ايس. ڪپلان پنھنجي بلاگ تي لکيو: ” اھا ڪافي دلچسپي جي ڳالھه آھي، جيتوڻيڪ ھڪ لمحي تي سنڌي وسٽا لاءِ ڌيان رکي پئي وڃي . مون کي لڳي ٿو ته عبدالماجد ڀرڳڙي خوش ٿيندو سنڌيءَ کي آخرڪار ونڊوز 8 شامل ٿيندي ڏسي ڪري.
هو 1980-83 کان موڪل تي ويو، جڏهن موڪل تي، هن کي انڪم ٽيڪس جي اضافي ڪمشنر ڏانھن فروغ ڏنو ويو. پنهنجي موٽڻ تي، هن کي ڪراچي ڀرتي ڪيو ويو. 1990ع ، هو پاڪستان جي بين الاقوامي ايئر لائن تي معاشي خريدارين لاءِ جنرل مينيجر ٿيو. تقريبن ڇهن مهينن کان پوء، هو پگھار کان سواء موڪل تي ويو آمريڪا ويو. اتي، هڪ سليڪان ويلي فرم، ايڊوانسڊ سرچ، لاء هڪ صلاحڪار مشير جي طور تي نوڪري جي آڇ ڪئي هئي، جيڪا ھڻ قبول ڪئي.
آڪٽوبر 1971ع ، ڀرڳڙي پاڪستان جي اعليٰ خدمتن وارو امتحان ڏنو. هو پاس ٿيو پاڪستان ٽيڪسيشن سروس لاءِ ڪم ڪرڻ جي لاءِ چونڊيو ويو، جيڪو ھن 13 نومبر 1972ع تي جوائن ڪيو. هن والٽن، لاھور جي ويجھو، مالي خدمتن جي اڪيڊمي ھڪ سال جي تربيت ورتي. ان کانپوءِ، هن کي ڇهن مهينن جي لاء وڌيڪ کاتيوار تربيت ملي.
ڀرڳڙي 8 فيبروري 1948 ع تي غلام نبي ڀرڳڙي، لاڙڪاڻو جي تعلقي شهداد ڪوٽ ضلعي، پاڪستان جي صوبي سنڌ جو حصو جي ڳوٺ پيدا ٿيو. سندس پيء، عبدالغفور ڀرڳڙي، هڪ وڪيل، سياستدان اديب هو. سندس ماء، خورشيد بانو، هڪ گھريلو عورت هئي.
2000-01 کان، ڀرڳڙي، پهريان سنڌي يونيڪوڊ جا اکر تيار ڪيا، مائيڪروسافٽ ونڊوز جي پليٽ فارم تي سنڌي لاء حمايت حاصل ڪئي، ونڊوز آپريٽنگ سسٽم تي معياري سنڌي جي استعمال کي يقيني بڻائڻ لاءِ وسيلا تيار ڪيا، انٽرنيٽ تي انهن وسيلن کي مفت فراھم ڪيو.
عبد الماجد ڀرڳڙي سنڌي ٻولي ڪمپيوٽنگ جو باني آهي. هو لاڙڪاڻو سنڌ پاڪستان سان تعلق رکي ٿو، هاڻي سياٽل رھي ٿو. 1987-88 کان سندس ڪم ذاتي ڪمپيوٽرن تي سنڌي جي استعمال کي فعال بڻايو سنڌي اشاعتي ادارا اشاعتي صنعت انقلاب آندائين.
مارچ 1988ع تائين، ڀرڳڙي سنڌي ڊيسڪ ٽاپ ڪمپيوٽنگ جو هڪ وڌيڪ مستحڪم نسخو سان آيو. جولاء 1988ع ، ايپل لاء پاڪستان جي تقسيم ڪارن سرڪاري طور ڪراچي هڪ تقريب سنڌي ڊيسڪ ٽاپ ڪمپيوٽنگ جو اعلان ڪيو، ڀرڳڙي جي ڀاڱيدار جو اعتراف ڪيو.
هو سنڌ يونيورسٽي ويو، جتي هن . عام تاريخ اعزاز سان حاصل ڪئي،. هن ان کان پوء پاڪستان جي اعليٰ خدمتن جي امتحانن لاء تيار ٿيڻ جو فيصلو ڪيو لاڙڪاڻو قانون واري ڪاليج قانونن جي بيچلرس پروگرام لاء داخلا گھري.
1983ع ، هو ايريزونا يونيورسٽي ٽوسان جي ايم بي اي پروگرام داخل ٿي. ھو ناڻي هڪ زور سان 1985ع گريجوئيٽ ٿيو. اهو ايريزونا يونيورسٽي پنهنجي پڙهائي دوران هو ته هن کي ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجي کي متعارف ڪرايو ويو.
ڀرڳڙي لاڙڪاڻو سندس پرائمري تعليم مڪمل، پهرين اسڪول بعد شاهه محمد اسڪول . هن ميونسپل هاء اسڪول سندس ثانوي تعليم شروع ڪئي گورنمينٽ هاء اسڪول لاڙڪاڻو ان کي مڪمل ڪيو.
1934ع ، هي سکر ميونسپالٽيءَ ، ميمبر چونڊجي آيو ميونسپل اسڪول بورڊ سکر جو چيئرمين چونڊيو. 1935 سکر ميونسپالٽيءَ جو وائيس پريزيڊنٽ چونڊيو ويو.سنڌ جدا ٿيڻ بعد، سنڌ اسيمبلي جي ميمبر چونڊيو ويو. 1938ع الهه بخش وزارت قائم ٿي ته ان هن کي چيف پارليامينٽري سيڪريٽري ڪري کنيو ويو 1940 تائين اتي رھيو. 1941ع الهه بخش وزارت ٻيھر قائم ٿي ته ان هي پبلڪ ورڪس، ايريگيشن صحت جا کاتن جو وزير رھيو. مئي 1943ع الهه بخش مرحوم شهيد ٿيو. ان کان پوءِ هي ڪجهه وقت پنهنجي وڪالت جي ڪم مشغول رهيو.
جڏهن سردار عبدالرشيد جي هٿ هيٺ نئين وزارت ٺهي، تہ پيرزادي کي وزير ڪري کنيو ويو. انهي عرصي رئيس غلام مصطفيٰ خان ڀرڳڙي طرفان ون يونٽ کي ڊاهڻ جو ٺهراءُ ٻيهر مغربي اسيمبلي پيش ٿيو. هن دفعي ريپبليڪن پارٽي ٺهراءُ پاس ڪرڻ جو لکت م سمجهوتو ڪيو هو. ٺهراءُ اچڻ بعد قانوني حجت اٿاري ويئي ته اهو ٺهراءُ صوبائي اسيمبلي اڳيان اچي نٿو سگهي. پيرزادي، وزير قانون هئڻ ڪري راءِ ڏني ته اهو ٺهراءُ اچي سگهيو ٿي. ان تي ٺهراءُ پاس ٿي ويو. 1958ع تائين هي مغربي پاڪستان حڪومت وزير ٿي رهندو آيو. مارشل لا ملڪ سان لاڳو ٿيڻ بعد هي سياست کان ڪناره ڪشي ڪري وڪالت مصروف ٿي ويو.
ابتدائي تعليم پراڻي سکر جي سنڌي اسڪول ورتائين. سيڪنڊري تعليم پهريائين ميولس اي وي اسڪول ورتائين پوءِ تلڪ ميونسپل هاءِ اسڪول سکر منجهان 1923ع مئٽرڪ جو امتحان ڏنائين. انٽر آرٽس، ميٿميٽڪس امتيازي درجي سان 1925ع پاس ڪيائين. آگسٽ 1927ع انگيلنڊ تعليم لاءِ روانو ٿيو، جتي لنڊن يونيورسٽي ڪاليج ميٿميٽڪس ڊگري ڪورس واسطي “"لنڪنس ان" بار لاءِ داخل ٿيو. هن اتي 1929ع بار جا امتحان ڏنا جولاءِ 1930ع بارسٽر ٿيو.
ڊسمبر 1930ع موٽي آيو جڊيشل ڪمشنر جي ڪورٽ مان سند وٺڻ بعد سکر وڪالت ڪرڻ شروع ڪيائين.پهريان چا رسال هي سمورو وقت پنهنجي وڪالت جي ڪم مشغول رهيو. 33-1932ع ، هي اسسٽنٽ پبلڪ پراسيڪيوٽر سکر ٿي ڪم ڪرڻ لڳو 38-1937ع هڪ سال لاءِ جيڪب آباد ضلعي جو پبلڪ پراسيڪيوٽر ٿي رهيو.
عبدالستار پيرزادوهي پراڻي سکر جي مشهور بزرگ خيرالدين جي درگاهه جي پيرزادن جي خاندان مان ھو. هن جي والد ميان عبدالرحمان کي ٽي فرزند ٿيا: حاجي ميان عبدالرزاق مسٽر عبدالستار مسٽر عبدالغني. جن مان عبدالستار پراڻي سکر 4 جولاءِ 1907ع تي ڄائو هو.
ٻہ ھزار سالن جي پراڻي تاريخ رکندڙ ھن علائقي جي لاء چيو وڃي ٿو ته ڪرشن ڀڳوان مٿرا شھر ڇڏي ھن رياست جي علائقي رھائش اختيار ڪئي جتي ھاڻي دوارڪا شھر آھي. بعد واري دؤر موريا، پرٿار ٻين خاندانن ھن رياست تي حڪومت ڪئي جن مان چانڪي بادشاھن جي دؤر ھن خطي ترقي ماڻي. گجرات بعد مسلمانن پوء برطانوي راڄ جي حاڪميت آيو. برٽش انڊيا موجوده گجرات ٻن حصن ورھايل ھيو جن ھڪ حصو برطانوي قبضي وارو ٻيو حصو ديسي رياستن وارو ھيو. اڳتي ھلي انگريز سرڪار گجرات کي سنڌ کي بمبئي صوبي ملائي ڇڏيو. تقسيم ھند کان بعد انڊيا جي سرڪار 1 مئي 1960 موجوده گجرات رياست کي قائم ڪيو
ریاست دوارڪا، سومناٿ، پاليتانا، پاواڳڙھ، اباجي ڀدرہشور، شاملاجي، ترگا گرناڙ جھڙن مذهبي مقامن کان علاوہ مهاتما گانڌيءَ جي جنم ڀومي پوربندر پراتتو فن تعمیر جي لحاظ کان قابل ذڪر پاٽن، سدڌپر، گھرنلي، بڊنگر، موڌيرا، لوٿل احمد آباد جا مقام بہ شامل آهن. احمدپور ماڊوی، چارباڙ اڀارت تيٿل جا خوبصورت سامونڊي ڪنارا، ستپڙ جا پھاڙي منظر، گر جنگلن جا پاڪ آستانا پڻ سیاحتي جايون آهن.
گجرات رياست ڀارت جي اولھندي پاسي واقع ھڪ رياست جو نالو جنھن جي پکيڙ 1،96،204 چورس ڪلوميٽر آهي. ان جي اتر اولھ واري سرحد پاڪستان جي صوبي سنڌ سان ملي ٿي. ان جي اتر اوڀر اتر اتر اوڀر راجھستان مڌيا پرديش ، ڏکڻ مھاراشٽر ڏکڻ اولھ عربي سمنڊ واقع آھن. ھن رياست جو گاديءَ جو هنڌ گانڌي نگر سڀ کان وڏو شھر احمد آباد آهي.
ان ڪيميڪل، پيٽرو ڪيميڪل، ڀاڻ، انجنيئرنگ، اليڪٽرانڪس وغيره شامل آهن. سال 2004 رياست رجسٽرڊ فيڪٽرين جو تعداد 21،536 ھيو جن سراسري طور 9.27 لک مزدورن کي روزگار ميسر ھيو. ڊسمبر، 2005 تائين گجرات جي صنعتي ترقي جي ڪارپوریشن 237 صنعتي ادارا قائم ڪيا ھيا.
ریاست جي شھر احمد آباد واقع اھم ھوائي اڏي کان ممبئي ، دھلي ٻين شھرن جي لاءِ روزانو طیارن جي سروس ميسر رھندي آھي. احمد آباد ہوائي اڏي کي ھاڻي بین الاقوامي ھوائي اڏي جو درجو ملي چڪو آهي. ٻين هوائي اڏن وڊودرا، ڀاونگر، ڀج، سورت، ڄام نگر، ڪاڊلا، ڪیشود، پوربندر راجڪوٽ جا ھوائي اڏا شامل آهن.
گجرات جي سڀ کان مصروف ریلوي اسٽیشن وڊودرا جنڪشن آھي. جتان ھر روز 150 کان بہ زیادہ ٽرینن جي آمد ٿيندي آھي هندوستان جي ڪنڊ ڪڙڇ تائين ھتان کان ٽرينون نڪرنديون آهن. وڊودرا کان علاوہ گجرات جي وڏين اسٽیشنن احمد آباد، سورت، راج ڪوٽ، ڀج ڀاونگر شامل آھن. گجرات ملڪ جي اولھندي ریلوي زون شامل آھي.
گجرات انڊيا جي ڪپھ ، تماڪ اور مڱ ڦرين جي پیداوار سڀ کان وڏي رياست آھي. زرعي فصلن ھتي ڪڻڪ جوئر اسپنگر جا فصل ڪثرت سان ٿيندا آهن. ھتان جي ٻيلن ساڳوان، ھلدريو، ساداد بانس جا وڻ پڻ ملندا آھن
ریاست دریائي پاڻي زمین اندر پاڻي جي جملي آبپاشي جي صلاحیت 64.48 لک ھيڪٽر ھئي جنھن سردار سروور منصوبي جي 17.92 لک ھيڪٽرن جي صلاحیت بہ شامل آھي.
جھرم جو شھر فارس جي گاديءَ جي ھنڌ شيراز کان اٽڪل 170 ڪلوميٽر ڏکڻ اوڀر آباد آھي. شھر جي موسم گرم نيم ريگستاني آھي سال سراسري طور تي 285 ملي ميٽر مينھن وسي ٿو. شھر جو سراسري گرميءَ جو درجو 200 آھي. ھن شھر جي سامونڊي مٿاڇري کان سراسري اوچائي 1050 ميٽر آھي. شھر جا اڪثر رھواسي شيعا آھن پارسي قوم سان واسطو رکن ٿا. ھتي ڪيترائي اعليٰ تعليم حاصل ڪرڻ جا ادارا، ميڊيڪل سينٽر، ٻہ اسپيشل زون، ھڪ خشڪ بندر ، ھڪ پيٽروڪيميڪل پلانٽ، ھوائي اڏو ٻيا اھم ادارا قائم آھن. ھتان جي اھم زرعي پيداوار کجور کٽا ميوا شامل آھن. دنيا جي 1.2 سيڪڙو کجور جي پيداوار 6 سيڪڙو کٽن ميون جي پيداوار ھن شھر مان ملي ٿي،.
جُھرَم ايران جي صوبي فارس جو آباديءَ جي لحاظ کان ٽيون وڏو شھر آھي. 2016ع جي انگن اکرن موجب ھن شھر جي آبادي 141،634 آھي. جھرم ھڪ تاريخي شھر آھي. ھي شھر ھخامنشي سلطنت جي پنجين بادشاھ اخشايارشا اول قائم ڪيو ھو. ھي بادشاھ 465 ق.م کان 424 ق.م تائين تخت نشين رھيو. فردوسيءَ پنھنجي ڪتاب ڪئين ڀيرا ھن شھر جو ذڪر ڪيو آھي. ھن شھر ڪيترائي پراڻا يادگار ڏسڻ جھڙيون جايون موجود آھن جن سنگ تراشان غار، جامع مسجد، جھرم مسجد زرتشت مذھب جي پوئلڳن جو مندر شامل آھن.
ھي شھر اڄ کان 2500 سال پھرين اھخامشي بادشاھت واري دور وجود آيو. ھن شھر جو بنياد اھخامشي سلطنت جي پنجين بادشاھ اخشايارشا اول رکيو. ساساني دور جو ھڪ مشھور يادگار ” قدم گاھ“ اڄ بہ شھرجي ڏاکڻئين حصي موجود آھي جيڪو ساسانين جي آخري دور تعمير ڪيو ويو ھو. اھو اصل زرتشت مذھب وارن جي عبادت گاھ جو يادگار آھي. جھرم ساساني دور جي مشھور موسيقار باربد جي ڄمڻ جو ھنڌ آھي. ھو ساساني بادشاھ پرويز خسرو جي درٻار جو مشھور موسيقار ھو.
جھرم لفظ جي معنيٰ ڇا آھي ان بابت ٽي رايا آھن. مشھور فارسي ڪتاب کارنامهٔ اردشیر بابکان ھن شھر جو نالو ”زرھم“ لکيو ويو آھي. شايد زرھم لفظ جي معنيٰ آھي ”سائو علائقو“. مشھور تاريخ نويس سيد احمد حڪم آبادي تبريزيءَ جي خيال ھن لفظ جي معنيٰ آھي ”گرم جاءِ“. ڪجه ٻين ماھرن جي راِءِ ھن لفظ جي معنيٰ آھي ”ھڪ اوچو قلعو جنھن کي ڪير بہ فتح نہ ڪري سگھي“. انھن ٽنھي مان ڪھڙي معنيٰ حقيقت تي مبني آھي ان تي وڌيڪ کوجنا جي ضرورت آھي.
ھن شھر آسپاس واري علائقي ناريل جا وڻ جام ٿين ٿا. انھن وڻن جون ٽاريون ھڪ ڇٽيءَ وانگر جھڪيل ھونديون آھن ان ڪري ماڻھو ھن شھر کي ڪوڏاڻي طور ”سائي ڇٽي“ بہ سڏين ٿا. شھر مومن مسلمانن جي اڪثريت آھي انڪري ھي شھر ”دارالمونين“ طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو. ھتي ليمن جا باغ جام آھن ان ڪري شھر کي ”کٽي سون جو شھر“ بہ ڪوٺيو وڃي ٿو. ھن شھر جي اسپاس وارن علائقن کي ”نارنگين ناريلن جي سرزمين“ بہ سڏيو وڃي ٿو.
مسلمانن ھي شھر 641 يا 644ع ڌاري ھڪ خونخوار جنگ کان پوءِ فتح ڪيو. شھر جي ٻاھران ”شھيدن جي ماٿري“ اڄ بہ موجود آھي جتي اھا جنگ لڙي وئي ھئي. آل بويہ گھراڻي جي بادشاھت ھتان ٽيڪس جي اڳاڙي ڪري قومي خزاني جمع ڪرائي ويندي ھئي. صفوي اوائلي زند بادشاھت واري زماني شھر ان جي آسپاس تمام گھڻا وڻ خاص طور تي ناريل جا وڻ پوکيا ويا.
ھي شھر فارس صوبي جي ڏکڻ آباد آھي جھرم شھرستان جي گاديءَ جو ھنڌ آھي. ھي شھر سامونڊي مٿاڇري کان 1050 ميٽر اوچائيءَ تي قائم آھي. شھر جي اولھ 40 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي سلمان فارسي ڊيم ٺاھيو ويو آھي.
نڪما 2022 جي هندي ٻوليءَ جي ٿرلر فلم آهي، جنهن جو هدايتڪار صابر خان آهي. اها 2017 جي تيلگو فلم مڊل ڪلاس ابائي جو ريميڪ آهي ان اداڪار ابيمانيو داساني، شرلي سيٽيا شلپا شيٽي شامل آهن. نڪما 17 جون 2022 تي ٿيٽر طور تي رليز ڪئي وئي نقادن سامعين کان زبردست منفي تبصرا حاصل ڪيا. فلم به باڪس آفيس تي ڪامياب ٿي.
ھن ملڪ جو عربي نالو آھي جنھن جي معني آهي اولھ جي بادشاھت. اولھ وارو نالو ھن ملڪ جي علائقي کي عرب جاگرافيدانن ان جي آفريڪا ان مقام جي ڪري ڏنو ھيو. ھن ملڪ جو انگريزي نالو موراڪو آھي جيڪو مراڪش جو لاء انگريزي لفظ آهي. مراڪش نالو ھن ملڪ جي چوٿين نمبر شھر مراڪش تان ورتل آهي جيڪو مرابطي موحد گھراڻن جي حاڪميت ھن ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ ھيو.مراڪش لفظ ڪٿان آيو ان تي متضاد راء آهي. گھڻي ڀاڱي اھو بربر ٻولي جو لفظن : امور اڪوش مان نڪتل سمجھيو وڃي ٿو جن جي معني آهي خدا جي سرزمينتاريخ
ان جو ٻيو دعويدار ماريطانيا آھي. 1975 اسپين ميڊرڊ معاھدي ذريعي جيئن اسپيني صحارا کي آزاد ڪري مراڪش ماريطانيا جي حوالي ڪيو تہ مقامي قبيلن وچ گوريلا جنگ ڇڙي پئي. ماريطانيا 1979 اولھ تيرس جي دعوا تان ھٿ کڻي ويو ، پوء بہ جنگ جاري رھي نيٺ 1991ب جنگبندي عمل آئي. امن جي ان مرحلي سان ان تڪراري خطي جو ٻہ ڀاڱي ٽي حصو مراڪش جي قبضي ھيٺ رھيو.
ھن ملڪ ادريسي پھريون حاڪم گھراڻو ھيو جنھن جي حڪومت جو قيام 788 عيسويءَ ٿيو ان گھراڻي جو پھريون حاڪم ادريس پھريون ھيو. جنھن بعد ھن ملڪ تي مختلف شاھي خاندانن جي حاڪميت جو سلسلو ھلندو آيو جن مان مرابطي موحد گھراڻن جي دؤر ھن ملڪ عروج ڏٺو جڏهن ان جي حدن اندلسي اپٻيٽ جا علائقا اتر آفريڪا شامل ھيا.
اسلام نئين ڄاول ٻار خاص طور تي نياڻين جي مارڻ جي سخت خلاف آھي ان اھڙي عمل تي سختي سان بندش وڌي. ھي مذھب يتيم ٻارن جي جان مال جي سنڀال جو حڪم ڏئي ٿو. قرآن فرمايل آھي تہ جيڪو يتيمن سان بدسلوڪي ڪندو تہ ان کي آخرت سزا ملندي. ٻارن جي گود وٺڻ پاليندڙ والدين جي لاء قائدا ، کير پياڪ ٻارن جا حق ماء جي ذميداري، ٻارن جي سنڀال جي خرچي جي والدين تي ذميداري وغيره جو تعين پڻ ڪري ٿو. اسلام ٻارن جي مذھبي فرضن جي شروعات ستن سالن جي عمر کان ٿيندو آهي.
آھي ٻارن جا مخصوص انساني حق آھن جن جي تحفظ لاء خاص توجھ ڏني ويندي آهي. انھن ھڪ حق پنھنجي جنم ڏيندڙ ٻنھي ماء پيءُ سان گڏ رھڻ جو حق، ٻار جي سڃاڻپ جو حق، رياست جي خرچ تي ٻار جي خوراڪ تعليم جو حق، ٻار جي صحت جي سنڀال جو حق، آن جي لاء ان جي عمر مطابق ڏوھن لاءِ خاص قانون ھجڻ جو حق ٻارن جي بھبود جا حق شامل آهن. ٻارن کان مزدوري ڪرڻ انساني حقن جي ڀڃڪڙي آهي.
ميان ابوالحسن -ٺٽي- جي آخوندن مان هو، پر هن وڏي سڄاڻ -استاد- جي سوانح بابت تفصيلي حوالا موجود نه آهن. البت پنهنجي ڪتاب جي آخر هن پنهنجو سڄو نالو ’ابوالحسن‘ توڙي عام ننڍو نالو ’ابول‘ يعني ’ابل‘ پنهنجي والد جو نالو عبدالعزيز لکيو آهي. سندس ڀاڻيجو ميان عبدالله ’واعظ‘ عرف ميان موريو، 1100 هه/ 1688ع واري عرصي زندهه هو. مخدوم محمود قائم، جنهن غالباً ميان ابوالحسن کان مڪتبي -تعليم- ورتي، تنهن سال 1157هه/1744ع وفات ڪئي، -ان- مان گمان نڪري ٿو ته ميان ابوالحسن 1080- 1100هه/1669- 1688ع واري عرصي حال حيات هو.
تحفة الڪرام- ڄاڻايل آهي ته ميان ابوالحسن پيريءَ ڏنگڙي پُٺي ڪري هلندو هو، جنهن جي معنيٰ ته وڏيءَ عمر جو هو. انهن اهڃاڻن جي مدنظر ميان ابوالحسن اندازاً 1010هه/ 1601ع ڌاري ڄائو جيڪڏهن وفات وقت سندس عمر پنجاسي سال کن هئي ته پوءِ هن سال 1105هه/1693ع ڌاري وفات ڪئي.
الف- ب‘ ٺاهڻ جو موجد قرار ڏنو، جنهن کي ٻين سڀني اديبن عالمن جيئن جو تيئن قبول ڪيو مزيد ائين به لکيائون ته -ان- کان اڳ سنڌي -ٻولي- ديوناگري لپيءَ لکي ويندي هئي.
غور طلب نُڪتو هيءُ آهي ته ’مقدمة الصلواة‘ جي -تصنيف- جو سال 1112هه/1700ع آهي، جڏهن ته -ان- کان اڳ ميين شاهه عنايت، شاهه لطف -الله- قادريءَ، ميين شاهه ڪريم جا ڪلام عربي سنڌي رسم الخط ئي لکيا ويا هئا، خاص ڪري انهيءَ حالت جڏهن 1030- 1060هه/1620-1650ع ’الف_ ب‘ تحرير ٿيل منظومين جو وڏو ذخيرو موجود هو، اهي به سؤ کن سال اڳ تحرير ٿيل منظومين جو اُتارو هئا. البت ابوالحسن جي سنڌيءَ الف – ب جي ترتيب ٻين عالمن کان ڪجهه وڌيڪ بهتر هئي.
مخدوم ابوالحسن ٺٽوي سنڌ جي ڪلهوڙن جي دور جو جيد عالم، معلم سنڌي ٻوليءَ جي پهرين لِپي جوڙيندڙ ٻوليءَ جو ماهر هو. سندس 1699ع يا 1700ع ڌاري لکيل ڪتاب مقدمة الصلواة مشهور آهي.
ان سيريز کي اُتر آمريڪا شائوٽ فيڪٽري طرفان ان جي 25 هين وَرسي جي مطابق 24 مارچ 2015 تي ڊي وي ڊي تي ٻيهَر-جاري ڪيو هُيو. ان سيٽَ ڊجيٽل طور ٻيهَر ٺاهيل قسطن ، مسٽر بين جي 40 منٽَ جي ڪهاڻي، واڌُو منظر تي جُڙيل آهي: "ترڪي جو وزن ،" "آرمچير سيل ،" "مارچنگ " "ماچيس سان راند کيڏڻ "، " بس اسٽاپ " " لائبريري" خاڪا، مسٽر بين جو هڪ ٽريلر: ايني ميٽڊ سيريز " مسٽر بين جا بهترين بٽس "، هڪ 72 منٽ جي ڪِلپ شو شامل آهن.
مسٽر بين ڊرامو هڪ اهڙي ماڻهوءَ جي صورت پيش ڪري ٿو، جنهن جو ذهن ٻالڪپڻ وارو آهي اهو ڏيکاري ٿو تہ روزاني زندگيءَ جي معاملن کي حل ڪرڻ هو ڪهڙي ريت ڏُکيائين کي مُنهن ڏئي ٿو. ڊرامي پنج سال جي عرصي نہ رُڳو برطانوي ٽي وي شوقينن جي وڏي تعداد جو ڌيان چِڪايو پر ڪيترائي بين الاقوامي ايوارڊ پڻ حاصل ڪيا جِن ' پڻ شامل آهي. ان سلسلي جي قسط "مسٽر بين سان پريشاني" کي 18.74 ملين ناظرين ڏٺو. ڊرامو نہ رُڳو مشهور ٿيو، پر ان جي مرڪزي خيال تي ٻه فلمون هڪ ڪارٽون سيريز پڻ ٺاهي وئي.
مسٽر بين اَڌُ ڪلاڪ جي چوڏهن قسطن تي ٻَڌل برطانوي ڪاميڊي ٽيليويزن ڪامڪس سلسليوار ڊرامي جو نالو آهي،جنهن مُکيا ڪردار روان ايٽڪنسن) نڀايو آهي. ڊرامي کي روان ايٽڪنسن، روبن ڊريسڪول، رچرڊ ڪرٽس بن ايلٽن لکيو آهي. مرڪزي ڪردار جي نالي سان نشر ٿيندڙ ان ڊرامي جي پهرئين قسط جنوري 1، 1990 تي نشر ڪئي وئي گڊ نائٽ مسٽر بين جيڪا آڪٽوبر 21، 1995 تي نشر ٿي هئي انکانپوءِ آخري قسط پندرنهين قسط دي بيسٽ بٽس آف مسٽر بين جي نالو سان ڊسمبر 15، 1995 تي نشر ٿي هئي.