polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
” اتفاقا هن کي لڌم هي ڪتاب منهنجي لاءِ روح جي تسڪين دل جي شادماني غمن جي دور ٿيڻ جو سبب بڻيو،هن ڪتاب جا جڏهن ورق اٿلايان ٿو ته اهڙين حڪمت ڀرئي عبارتن تي نظر پوي ٿي جو پڙهي حيرت ٿئي ٿي ته ان شخص جو ڪلام آهي جيڪو مسلسل جنگ جهاد مشغول هئو ،قتل وغارت،ڪشت وڪشتار وارن دل دهلائيندڙ حالتن رهندڙ شخص جي زبان تان جاري ٿيون آهن . سيد رضي هن ڪتاب جو نالو نهج البلاغه رکيو، جيڪو تمام بحق بجا اهي ،مان هن بهترين ارزشمند ڪتاب لاءِ ان کان وڌيڪ ڪو نالو ڳولي نه سگهيس جيڪو اسم با مسمى هجي “.
سيد رضي عليه الرحمة هن ڪتا ب جو نالو نهج البلاغه رکيو جنهن جي علت ٻڌائندي مقدمي لکن ٿا ” هن ڪتاب جو نالو نهج البلاغه رکيم ڇو جو هي ڪتاب پڙهڻ وارن جي اڳيان بلاغت جا دروازا کولي ٿو ڇڏي، بلاغت جي شيدائن جي راهه ويجهي ڪري ٿي “
هيءُ ڪتاب نه فقط هڪ ادبي خزانو آهي بلڪه علم،و معر فت توحيد و عرفان حڪمت برهان، سنت قرآن جو پڻ اڻ کٽ درياءُ آهي جيڪو ،علم جي آتن جي پياس اجهائي ٿو دلين کي نور ايمان ،علم عرفان سان منور ڪري ٿو
نهج البلاغه اهو ڪتاب آهي جنهن جي فصاحت بلاغت هر اهل علم و ذوق وٽ عيان آهي جيڪو هڪ طرف خدا جي ڪلام کان هيٺ آهي ته وري ٻئي طرف بشرجي ڪلام جو سردار
ڇو جو ئي امير المومنين علي ابن ابي طالب عليه السلام جو ڪلام آهي انهي ڪري ڪنهن اديب ڪيڏو نه بجا فرمايو آهي ته ” ڪلام الامير امير الڪلام“ ته امير جو ڪلام ،ڪلام جو امير آهي
هڪ ٻيو ميسحي دانشمند نرسي سيان جيڪو بغداد برطانيه جو سفير ٿي رهيو آهي چوي ٿو،” نهج البلاغه هر عربي سخن ڪلام تي ترجيح رکي ٿو جيڪڏهن ان ڪلام جي چوڻ وارو غظمت ڀريو وجود اڄ ڪوفي جي مسجد منبر تي جلوه افروز ٿئي ها ته مسلمان ڏسن ها ،ته ڪوفي جي اها ايتري وڏي مسجد علي عليه السلام جي اڻ کٽ دانش جي حاصل ڪرڻ لاءِ مغربي ماڻهن جي وجود سان پر ٿي وڃي ها
سيد رضي هن ڪتاب کي ٽن حصن تقسيم ڪيوآهي جنهن مان پهريون حصو مولا علي عليه السلام جي خطبن تي ٻيو حصو سندن لکيل خطن تي جڏهن ته آخري حصي م مولا علي السلام کان نقل ٿيل مختصر حڪمت ڀرئي اقوال کي جاءِ ڏني وئي آهي.
مشهور مسيحي دانشمند جورج جرداق چوي ٿو” امام علي ع جي ڪلام منهنجي اندر اهڙو ته سوق هيجان پيدا ڪيو جو مون هن وقت تان 200 دفعا نهج البلاغه جو مطالعو ڪيو آهي
ھن خاصیت کي نظر رکي اسان دوري جدول کي ڏسون ٿا تہ اسان کي معلوم ٿئي ٿو تہ ان سڀ عنصر جن جي اليڪٽران جا ٻاھريان موسٽ شيل مڪمل يا مڪمل هجڻ جي ويجهي ھجن تہ اهي چقمقي ناھن جن جا ٻاھريان گهڻو شيل اڌ ڀريل آهن اهي سڀ چقمقي خاصيت وارا آهن مثال طور نڪل، ڪوبالٽ، آئرن، ڪروميم انهن سڀني ڌاتن جا ٻاھريان گهڻا شيل اڌ ڀريل ٿين ٿا جيڪي انھن کي چقمقي خوبي فراهم ڪندا رھن ٿا پر ٻاھريون گهڻو شيل ئي ميگنيٽ ٺھڻ لاءِ ضروري ناهي جيئن ڪروميم هڪ اهڙي ڌات آهي جنھن جو هڪ ايٽم تہ چقمقي ٿي سگھي ٿو پر گھڻا ايٽم ملي چقمقي خوبي وڃائي ڇڏن ٿا.
چقمق: عربيءَ حجرالنار يا حجر الحديد:، فارسي سنگ آتش:، ھنديء آگ جهاڙ پٿر: انگريزيءَ ميگنيٽ: : لوڊ اسٽون: : لوھ جي ڪچي ڪاري ڌاتوءَ کي چئبو آهي.جيڪو پھريان ايشيا مائينر جي شھر مئگنيسيا کوٽي ڪڍيو ھئائون. لوڊ اسٽون يا مئگنيٽائيٽ، لوھي ڪوڪن، ٽاچنين يا لوھ جي ذرن کي پاڻ ڏي ڇڪي يا کڻي سگھندو آھي پر شيشي، مٽي، ڪاٺ ٻين ڪيترين ئي شين جي ذرن کي کڻي ڪونہ سگھي. البت رڪ کي کڻي وٺندو آهي ڇاڪاڻ تہ رڪ بہ گھڻي قدر لوھ ئي ھوندو آھي.نڪل ڪوبالٽ تي بہ ھلڪو اثر ڪندو آهي.
اسان اهو ڄاڻون ٿا تہ چقمقي ٻني بجلي هڪ ئي طرح سان ڪم ڪندا آهن يا ائين چئي سگھجي ٿو تہ مقناطيس بجلي هڪ ئي سڪي جا ٻہ پاسا آهن ڇوجو جڏهن چارج ٿيل ذرا حرڪت ڪندا آهن تہ چقمقي ٻني پيدا ٿيندي آهي پر اسان ڄاڻون ٿا تہ چقمق ڪنھن ڪرنٽ گذرڻ بنا چقمقي ٻني موجود هوندي آهي اسان هي بہ ڄاڻون ٿا تہ ڪي بہ مواد اھڙا ناهن جيڪي اليڪٽران، پروٽان نيوٽران تي مشتمل نہ هجن ائين ئي چقمق بہ انھن بنيادي ذرن سان ملي ڪري ٺھيل هوندا آهن.
خاصيت: هن کي گلاب جي پاڻيءَ گهي پيارجي ته دل هول، جگر جي گرمي، آنڊن جي ڦٽ لاءِ مفيد آهي. رت جي دستن کي فائدو ڪري ٿو. مثاني جي پٿري ڀڃي پيشاب جي رستي ٻاهر ڪڍي ٿو. هن مان دل پاڪ جوڙائي حمل واري عورت جي ڳچيءَ ٻڌجي ته ويم وقت کيس سنهنجائي ٿيندي.
هتان کان ڳالھ ايٽمن کان قلم پذيري تي اچي وڃي ٿي جتي ايٽم ملي اهڙي جوڙجڪ بنائن ٿا جنھن يا تہ اهڙيون جوڙجڪون ٺاهيندا جنھن سڀ هڪ ايٽم هڪ رخ ھوندا يا وري هڪ ٻئي جي مخالف رخ ٿي هڪ ٻئي جي چقمقي ٻني رد ڪري ڇڏيندا. ايٽم اُها صورت اختيار ڪندا جنھن گهٽ توانائي گهربل هوندي ڪروميم ايٽمن جي قلمن جي ترتيب اهڙي هوندي آهي جو اُهو چقمقيت جي خاصيت وڃائي ويھي ٿو.
چقمق مفعول هڪ ٻئي کان فاصلي تي هجڻ باوجود ملي ويندا آهن ان جو سبب چقمقي ٻني آهي جيڪا ان مفعول جي ويجھي موجود هوندي آهي. پر سوال اهو پيدا ٿئي ٿو تہ هي چقمقي ٻني ڪٿان کان اچي ٿي؟.
اوھان ٻن ڪاٺ جي ٽڪڙن کي هڪ ٻئي جي سامهون رکندا تہ اهي هڪ ٻئي کي ڪشش نہ ڪندا پر اوهان چقمق جي سامھون لوھ جو هڪ ٽڪڙو رکندا تہ اهي هڪ ٻئي سان ملي ويندا.
ڏياري يا ڏيپوالي قديم هندو ڌرم جو ڏڻ آهي، جنهن کي هر سال بهار جي مند ملهايو ويندو آهي. هي ڏهاڙو روحاني حوالي سان اونده کان سھائي ، چريائپ کان ڏاهپ ، لڱائي کان چڱائي نراسائي کان آس جي طرف وڌڻ جو ڏڻ آهي. هِن ڏهاڙي جون تياريون 9 ڏينهن اڳ شروع ڪيون وينديون آهن وڌيڪ رسمون 5 ڏينهن تائين جاري رهنديون آهن. هي ڏهاڙو اماوس جي رات يا نئين چنڊ جي رات ملهايو ويندو آهي. اصل ڏهاڙو شمسي-قمري هندوئن جي ڪلينڊر جي مهيني ڪارتيڪ اماوس جي رات يا نئين چنڊ جي رات ملهايو ويندو آهي. گريگورين ڪلينڊر جي مطابق هي ڏهاڙو وچ آڪٽوبر يا وچ نومبر ملهايو ويندو آهي.
ڏياري جي رات کان اڳ هندو پنهنجي گهرن کي رنگ رونڱن ڪري سينگاريندا آهن، ڏياري جي ڏينهن نوان ڪپڙا پائيندا آهن، روشن دان، در درين جي سامهو ڏيئا ٻاريندا آهن. ڏيئا گهر جي اندر گھٽين پڻ ٻاريندا آهن. دولت خوشحالي جي ديوي لڪشمي جي پڻ پوڄا ڪئي ويندي آهي. ڦٽاڪا ڦاڙيا ويندا آهن. بعد سڄي خاندان طرفان دعوتن جو بندوبست ڪيو ويندو آهي مٺايون ورهايون وينديون آهن. دوستن کي دعوت ڏني ويندي اهي تعفا ورهايا ويندا آهن. جتي ڏياري ملهائي ويندي آهي اتي ڏياري کي واپار وارو موسم پڻ چيو ويندو آهي.
ڏياري هندو ڌرم جو نه صرف مقدس ڏڻ آهي بلڪه اهم رسم رواج پڻ آهي. هي ڏهاڙو سڄي دنيا خوشي سان ملهايو ويندو آهي.، هندوستان هي ڏهاڙو ڌنتيراس کان شروع ٿئي ٿو. نرڪ چتردشتي ٻي ڏينهن ملهايو ويندو آهي ڏياري ٽين ڏينهن، چوٿين ڏينهن زال مڙس جي رشتي مٿان وقف ٿيل آهي، پنجين ڏينهن ڀاءُ ڀيڻ جي رشتي لاءِ هوندو آهي. ان کانپوءِ هي ڏهاڙو ختم ٿي ويندو آهي. عام طور تي ڌنتيراس، دسهيرا جي 18 ڏينهن کانپوءِ ٿيندو آهي.
جنهن رات هندو ڏياري ملهائيندا آهن ان رات جين ڌرم جا پوئلڳ مهاوير جي آزادي ملڻ جي خوشي ڏيئا ٻاريندا آهن. سِک هِن ڏينهن کي بند چوڙ ديوس جي نالي سان ملهائيندا آهن.
هندستان ڏياري دوران عام موڪل هوندي آهي. نيپال، موريشس، سري لنڪا، ميانمار، گيانا، جمهوريه ترنيداد توباگو، سرينام، ملائيشيا، سنگاپور فجي ڏياري سرڪاري ڏهاڙو طور ملهايو ويندو آهي.
ڏياري جي تاريخ انتهائي قديم آهي. هي ڏهاڙو گرمي جي موسم کان پوءِ ايندو آهي. هندي ڪلينڊر جي مطابق ڪارتيڪ مهيني ملاهيو ويندو آهي. هِن ڏهاڙي جو ذڪر پدم پران، اسڪند پرانا ٻين سنسڪرت هندو ٻولي جي ڪتابن ٿيل آهي. ديوي يا ڏيئي جو ذڪر اسڪند پرانا سج لاءِ ڪتب ايل آهي. اهو ئي سج جيڪو نظام شمسي جي مختلف سيارن کي روشني ڏيندو آهي. اها ئي شمسي موسم ڪارتيڪ مهيني تبديل ٿيندو آهي.
قديم دور هند جي بادشاهه ”هرش“، ستين صدي جي سنسڪرت ٻولي لکيل هڪ ڊرامي ڏياري جي باري ڪجهه هئين لکي ٿو ”ديپاپراتيپادُتساوا“ جتي ڏيئا ٻاريا ويندا آهن. جنهن ڏينهن تي شادي جا رشتا طئي ٿيندا آهن انهي جوڙن کي تفعا ڏنا ويندا آهن. راج شيکر نائين صدي پنهنجي شايع ٿيل ڪااوياميمامسا ڏياري کي ديپاماليڪا ڪوٺي ٿو. ان هِن لکيو ته هي گهرن کي صاف سٿرو رکڻ، رات جو ڏيئا ٻارڻ، گھٽين بازارن جي صاف ڪرڻ جو موسم آهي. فارسي سفير ابو ريحان البيروني يارنهن صدي هندستان جو سفر ڪيو لکي ٿو ته هندو پوئلڳ، ڪارتيڪ مهيني جي نئين چنڊ جي رات ڏيئا ٻاريندا آهن.
ڏياري سنسڪرت ٻولي جو لفظ آهي. ڏيپاولي لفظ مان نڪتل آهي. ڏيپ يا ديپ جي معنيٰ شمع يا روشني آهي. والي جي معنيٰ صف يا قطار آهي. اهڙي طرح ڏيپاولي يا سنڌي ڏياري جو مطلب ڏيئن جي قطار يا بتين جو قطار آهي. ان موقعي تي لکين ڏيئا گهر جي اڱڻ، امارتن ان مُلڪ جتي اهو ڏهاڙو ملاهيو ويندو آهي اتي ٻاريا ويندا آهن.
هتي هزارين ناياب ڪارا هرڻ، ڳاڙها هرڻ، ڦاڙها، ٻارنهن سڱا،جهنگلي سوئر، جهنگلي ٻليون، گدڙ، تتر ڪيترائي ٻيا ناياب پکي جانور موجود آهن. پهريان هي علائقو رياست جي والين جي شڪار گاهه هيو پر اڳتي هلي هاڻوڪي والي هز هاءِ نيس علي مراد ٻئي ان کي شگار گاهه ختم ڪري جهنگلي جيوت جي محفوظ پناهه گاهه بڻايو. نه صرف اهو پر مير صاحب ڪجهه ناياب هرڻ ٻاهرين ملڪن مان به کڻائي آيو جيڪي هاڻي دنيا ته ناياب آهن پر مهراڻي موجود آهن.
مان سوچي رهيو هوس ته جيڪڏهن هن ماڳ کي ڪجهه وڌيڪ ترقي وٺرائي ان ٻيا به جانور رکرايا وڃن، ڍنڍ ڪجهه ٻيڙيون هلن ته جيڪر هي ماڳ به هڪ سياحتي هنڌ بڻجي وڃي. پر نه ته رياست جي واليءَ هن وقت جي وارثن ان قسم جي ڪا دلچسپي آهي نه ئي وقت جي حڪومتن ان طرف ڪو ڌيان ڏنو آهي نه ئي ڪنهن اين جي او ان ڪا دلچسپي ورتي آهي. ڪاش هنن ماڳن کي وڌيڪ ترقي وٺرائي انهن کي سياحتي ماڳن تبديل ڪري نه صرف مشهوري ماڻجي پر هتان جي مقامي ماڻهن لاءِ روزگار جا نوان موقعا فراهم ڪجن.
ٽالهي: جنھن جو سائنسي نالو ڊيلبرگيا ليٽيفوليا ها ڊيلبرگيا سيسو يا ان کي يا پڻ سڏين ٿا. سنڌ ان کي ٽاري پڻ سڏين ٿا. اھو انڊيا پاڪستان ٻنھي جي پنجاب جو سرڪاري وڻ آھي جنھن کي شيشم: پڻ سڏيو ويندو آهي. جنھن عمارتي ڪاٺ ملندو آهي.
هڪ قسم جو وڻ، جنهن جي ڪاٺي شيشم وانگر مضبوط ٿيندي آهي. اڪثر واهن جي ڪپن رستن تي ڇانوري لاءِ ٽالهيءَ جا وڻ پوکيا ويندا آهن. ٽالهيءَ جي وڻ جي ڪاٺيءَ مان فرنيچر ٺهندو آهي.
4 . ڇوڏي جو استعمال: ٽالهيءَ جو ڇوڏو ڪيترين ئي بيمارين کان نجات لاءِ استعمال ڪيو وڃي ٿو . جيئن گرمي لاءِ ٿاڌل رت جي خرابي ، چمڙي جي بيمارين ، الٽي ، باد فرنگ، خارش، اکين نڪ جي بيمارين، ڦرڙي سوري لاءِ ڇوڏو مفيد سمجهيو وڃي ٿو.
1 . پنن جو استعمال: سنڌ ٽالهيءَ جا پن مال جي چاري طور استعمال ڪيا وڃن ٿا. خاص طور تي سياري جي موسم -ٻڪرار- ريڍار ٽالهيءَ جون ٽاريون ڇانگي مال کي ڏين ٿا. پنن جو رس سوڄ ، چمڙي جي بيمارين اکين جي بيمارين لاءِ مفيد سمجهيو وڃي ٿو.
2 . گلن جو استعمال: ٽالهيءَ جا گل انتهائي نازڪ خوشبودار ٿين ٿا . ماکيءَ جون مکيون ان مان رس چوسين ٿيون ، پر گل نازڪ هجڻ سبب ننڍڙي حرڪت تي ڇڻي پون ٿا . ان لاءِ ماکيءَ جون مکيون انهن مان صحيح فائدو حاصل نه ٿيون ڪري سگهن.
3 . ڦرين جو استعمال: ٽالهيءَ جون ڦريون انتهائي سهڻيون ٿين ٿيون. جيڪي ٻڪريون رڍون شوق سان کائين ٿيون . سنڌ ڦرين مان ڀاڄي به تيار ڪئي وڃي ٿي . -ٽالهي- جون ڦريون گرمي ، جگر جي گرمي لاءِ مفيد سمجهيون وڃن ٿيون.
برازيل ڏکڻ آمريڪا کنڊ ھڪ ملڪ آھي جنھن جو سرڪاري نالو وفاقي جمهوريه برازيل آهي، برازيل ڏکڻ آمريڪا جو اهم ملڪ آهي آباديءَ ايراضيءَ جي لحاظ کان دنيا جي پنجن وڏن ملڪن مان هڪ آهي ڏکڻ آمريڪا کنڊ جي ڪل پکيڙ جو اڌ حصو هن ملڪ شامل آهي. هن جي اتر وينزويلا، گويانا، سورنيام، فرني گيانا ايٽلانٽڪ سمنڊ، اوڀر ايٽلانٽڪ سمنڊ، ڏکڻ يوراگوئي، اولهه ارجنٽينا، پيراگوئي، بوليويا پيرو، اتر اولهه ڪولمبيا آهن.
برازيل جي مکيه زرعي پيداوار ڪافي، ڪپهه، تماڪ، سويابين، ڪوڪو، چانور، مڪئي، ميوا، رٻڙ ڪيلو آهي، هتان جي مکيه صنعتن فولاد، موٽرگاڏيون، سامونڊي جهاز، مشينري، پيٽرول ڪيميڪل، ڪاغذ، پلاسٽڪ، پروڊڪٽس شراب، سيمينٽ، ڪپڙو، دوائون سياحت شامل آهي مکيه معدنيات لوهه، هيرا، سون، ٽين، باڪسائيٽ، تيل، يورينيم، ڪوئلو اچي وڃي ٿو. برازيل جو سڪو ڪروزيرو آهي.
مخدوم محمدامين فهيم سِنڌ جي شهر هالا 4 آگسٽ 1939ع جنم ورتو، جيڪو ڪراچي جي اوڀرئين پاسي 200 ڪلوميٽر تي واقع آهي. مخدوم امين فهيم کاٻِي ڌُر جي مشهور شخصيت شاعر هو. هُو پاڪستان پيپلز پارٽي جو سينيئر وائس چيئرمين ”الائنس فار ريسٽوريشن آف ڊيموڪريسي“ جو سابق چيئرمين پڻ هو.
هُن سنڌيونيورسٽي مان 1961ع پوليٽيڪل سائنس بيچلر آف سائنس جِي ڊگري حاصل ڪئي، هُن پنهنجي سياسي سفر جي شروعات 1970 کان ڪئي 1970 جي عام چونڊن ڪاميابي ماڻي پڻ 1990 ڌاري بينظير ڀٽو سان تمام ويجھو رهيو. مخدوم امين فهيم سروري جماعت جو روحاني پيشوا مخدوم نوح سرور جو پندرهون سجاده نشين ٿي گُذريو.
هن شاعريءَ جي شروعات 1953ع ڪئي. پهريائين ”امين“ تخلص اختيار ڪيائين، پر پوءِ مخدوم امين، شاعريءَ ”فهيم“ تخلص اختيار ڪيائين. جناب غلام محمد گراميءَ جي چواڻي: ”مخدوم امين فهيم جي شاعريءَ سوز و گذار، محبت رِقت جا اهي سڀ معيار موجود آهن، جيڪي هڪ قادرالڪلام شاعر جي شاعريءَ ٿين ٿا.“ هن غزل جي عمدي شاعري ڪئي آهي، قومي شاعريءَ به بهترين ڪلام چيا اٿس. سندس ٻولي پختي، رسيلي مٺي آهي. پنهنجي والد بزرگوار جي صحبت هالا جي ادبي ماحول هيءُ رچي ريٽو ٿيو. سندس ڪلام جو مجموعو ”پيغام“، سنڌي ادبي بورڊ، ڊسمبر 1990ع شايع ڪري چڪو آهي.
سندس شاعري ريڊيو پاڪستان حيدرآباد توڙي آل انڊيا ريڊيو جي سنڌي سروس تان نشر ٿيندي رهندي آهي. سندن مشهور ٻِن گيتن جون سٽون ڪجهه هن ريت آهن ”منهنجون ڳالهيون ياد ڪندين“ ، ”بي وفا سان وفا ڪري ڏِسجي، هِي خطا بارها ڪري ڏِسجي“ .
مخدوم امين فهيم سنڌي ٻوليءَ جي قادرالڪلام شاعر، مخدوم محمد زمان طالب الموليٰ جو وڏو فرزند مخدوم نوح سرور جي درگاهه جو پندرهون نمبر سجاده نشين ناميارو شاعر، مخدوم محمد امين ”فهيم“، تعلقي هالا، ضلعي مٽياريءَ 4 آگسٽ 1939ع تي ڄائو. سندس نالو ”محمد امين“ رکيو ويو، جڏهن ته مخدوم محمد امين ثالث ”پکن ڌڻيءَ“ جي نسبت سان کيس ”ڏاڏا سائين“ به چوندا هُئا.
خدوم امين فهيم 1977ع کان 2015ع تائين پارليامينٽ جو حصو رهيو. 7 ڀيرا قومي اسيمبلي جو ميمبر هڪ ڀيرو سنڌ اسيمبلي جو ميمبر رهيو، ٻه ڀيرا وفاقي وزير به رهيو.
امين فهيم پرائمري تعليم 1955 هالا مان حاصل ڪئي پوءِ ميٽرڪ پڻ هالا جي هاءِ اسڪول مان 1957 پاس ڪيائين، مخدوم امين فهيم 1958 سنڌيونيورسٽيءَ پوليٽيڪل سائنس داخلا ورتي 1961 پوليٽيڪل سائنس بيچلرآف سائنس جِي ڊگري حاصل ڪئي.
خدا آباد : پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي دادوءَ جو ھڪ ننڍڙو شھر.خدا آباد کي يار محمد خان ڪلهوڙي پنهنجي حڪومت جو تختگاهه بڻايو. ڪن روايتن مطابق ان جو پراڻو نالو شڪارپور پنهواري هو. خدا آباد کي ڪلهوڙن وڏي ترقي ڏني، اڄ به پنجاهه ايڪڙن تي ڦٽل شهر موجود آهي. ٻه عمارتون، هڪ جامع مسجد ٻيو ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو صحيح صلامت آهن، جيڪو ميان غلام شاهه جوڙايو هو.
ڪشش ثقل اھا قوت آھي جنھن جي ڪري زمين ھر جسم کي پاڻ ڏانھن ڇڪي ٿي سادن لفظن ڪنھن بہ شي جو وزن زمين جي ڪشش ثقل جي ڇڪيندڙ طاقت کي چئبو آھي.
عام طور تي ان جو احساس اسان کي ڪنھن شي جي وزن سان ٿيندو آھي.اصل ڪنھن جسم جو زمين تي ڪرڻ وارو عمل زمين جي پاڻ ڏانھن ڇڪڻ واري ڪشش جي ڪري ئي ٿيندو آھي.
زمين جو مايو ان تي ڪرندڙ شين جي نسبت تمام گھڻو آھي ان لاء زمين شئين کي پاڻ ڏانھن ڇڪي ٿي وٺي اھو اسان ان شئي جي وزن جي ذريعي محسوس ڪيون ٿا.
زمين تي وزن رکندڙ شيون پڻ زمين کي پاڻ ڏانھن ڇڪين ٿيون پر زمين جي مقابلي اھا قوت نہ ھئڻ جي برابر ھئڻ ڪري محسوس نٿي ڪري سگھجي.
ڪشش جي اھائي قوت آھي جنھن جي ڪري سڀ سيارا سج جي چوڌاري گھمن ٿا نظام شمسي سان گڏ ٻيا سڀ نظام قائم آھن. ڪائنات ھر طرف اھائي قوت ڪم ڪري رھي آھي. زمين تي جسمن جو ھئڻ، سمنڊ جو لھڻ چڙھڻ مايي جي سڀ جزن جو ھڪ ٻئي سان جڙي ڪري ٻيا جسم ٺاھڻ سڀ ڪشش ثقل جي ڪري ئي آھي.
انهن چئن قوتن مان ڪشش ثقل ڪمزور قوت آھي پر ھن جي موجودگي کان سوا ڪائنات جو نظام نہ ھلي سگهي ھا. ڌم ڌماڪ کان پھرين جيڪا قوت رونما ٿي اھا ڪشش ثقل ھئي. ڪشش ثقل ئي پھرين ڪائنات جي آرائش ڪئي. اسان ڪائنات مادي توانائي جي شڪل جيڪا خلا جوڙ ترقي ڏسي رھيا آھيون انهن جي معمار ڪشش ثقل ئي آھي.
نيوٽن مطابق ڪائنات موجود جسم ھڪ قوت کي خارج ڪن ٿا ھڪ ٻئي کي پاڻ ڏي ڇڪن ٿا انهي ڇڪ کي ڪشش ثقل چئجي ٿو. جيترو جسم ڳرو اوتري وڌيڪ ڪشش ثقل جيترو جسم ننڍو اوتري ڪشش ثقل گهٽ ھوندي جسمن جي وچ جيترو گهڻو فاصلو ھوندو اوتري ڪشش ثقل گهٽ ٿيندي جسم جي وچ جيترو گهٽ فاصلو ھوندو اوتري ڪشش ثقل وڌيڪ ٿيندي.
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين گل حسن مگسي وائيس چيئرمين عابد حسين سومرو چونڊجي آيا جيڪي آزاد اميدوار ھيا. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م جو ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان
آرڪيالاجي کاتي ايف اي خان جي اڳواڻي 1958ع کان 1965ع تائين کوٽايون ڪرايون جنهن مان ڪجھ ٻيا ثقافتي تھ ظاهر ٿيا. کوٽائيءَ ظاهر ٿيل پهريون تھ 12_10 صدي عيسوي تائين جو آهي. 750ع کان 892ع تائين جو عباسي دور. ان جي تهن مان ڪافي تعداد سڪا مليا آهن. هندو دورن جي نشانين شو مندر شو لنگم به گهڻي مقدار مليا آهن. هندو ساساني دور هيٺان سٿيو پارٿي پاڇيون به مليون آهن. ان دور جا مليل ٿانو يوناني ٿانون سان ملندڙ جلندڙ آهن.
هڪڙو جهونو شهر ڦٽل گهاري جي ڪناري تي اتر پاسي آهي، جو ميرپور ساڪري تعلقي آهي. هڪڙو ڦٽل قلعو به آهي. شڪ ناهي ته سندر بادشاهه جي ڏينهن سندس سردار جهازن تي درياهه جي رستي اتي آيو هو. شايد قديم ديبل بندر به اتي هو. جنهن تي محمد بن قاسم ثقفي ڪاهه ڪئي هئي. هيءُ شهر به زمين ڌٻڻ ڪري ناس ٿيو. جيئن برهمڻ آباد ٿيو هو. سسئي پنهونءَ جي قصي جو ڀنڀور چيل آهي، سو به اهو آهي، جنهن اهو ڌوٻي رهندو هو، جنهن وٽ سسئي پلجي وڏي ٿي هئي.
هينري ڪزنس ڪنگهم لکن ٿا ته ڀنڀور 1250ع ڌاري تباھ ٿيو. ڀنڀور جي ٿيل کوٽائي مان جيڪي نشان مليا آهن، انهن مان چئن قديم تهذيبن جا آثار ظاهر ٿين ٿا. جيڪي مسلمانن جي اميه عباسي دور، هندو ساساني سٿيو پارٿي دورن تي مشتمل آهن. سڀ کان پهريان ڀنڀور جي کوٽائي 1929ع مجمدار صاحب ڪرائي. ان کوٽائيءَ مان هڪ ديوار جي ڀرسان عرب دور جا ٽامي جا سڪا ڪجھ ڪاشي جو سامان هٿ آيو. 1951ع مسٽر الڪاڪ هتي جي ڪجھ وڌيڪ کوٽائي ڪرائي.
تاريخ مطابق ڀنڀور جو زوال تيرهين صدي عيسوي ٿيو. هن شهر جي تباهي جا ٻه سبب بيان ڪيا ويا آهن. هڪ سبب درياھ جو رخ مٽائڻ ٻيو اهو ته انهيءَ زماني هتي تمام وڏي لشڪر ڪشي ٿي، جنهن جا نشان ڀنڀور جي کنڊرن مان ملن ٿا. ڀنڀور جي کوٽائي مان کوڙ انساني ڍانچا بي ترتيب پيل مليا آهن، ان کانسواءِ سڙيل عمارتون ڪوئلن جا تھ به ڪنهن وڏي حملي، ڦر لٽ غارت غري کان پوءِ ڏنل باھ ڏانهن اشارو ڪن ٿا.
سيد قائم علي شاهه سنڌ جو اڳوڻو وڏو وزير پاڪستان پيپلز پارٽي سنڌ جو سربراهه آهي پي ايس 220 خيرپور تان صوبائي اسيمبلي جو ميمبر پڻ آهي، سيد قائم علي شاهه صنعت وارو وزير ڪشمير مسئلن بابت وزير رهي چڪو آهي.
سيد قائم علي شاهه جيلاني خيرپور ضلعي ڪائونسل جي چيئرمين چونڊجڻ کانپوءِ 1967 ذوالفقار علي ڀٽو جي جماعت پاڪستان پيپلز پارٽي شموليت اختيار ڪئي هئي.
1970 جي چونڊن هن خيرپور سيد غوث علي شاهه کي شڪست ڏئي ڪاميابي حاصل ڪئي، جنهن کانپوءِ ذوالفقارعلي ڀٽو سيد قائم علي شاهه کي پنهنجي ڪابينه شامل ڪيو.
1977 ع ضياءُ الحق جي اقتدار اچڻ کانپوءِ سيد قائم علي شاهه، غلام مصطفيٰ جتوئي، غلام مصطفيٰ کر، مير هزار خان بجاراڻي مخدوم خليق الزامان کي گرفتار ڪيو ويو، جنهن کانپوءِ انهن مان ڪجهه پارٽي ڇڏي ويا ڪجهه پارٽي سرگرمين کان لاتعلق رهيا پر سيد قائم علي شاهه جيل رهڻ باوجود به پيپلز پارٽي جو وفادار ساٿي رهيو.
سيد قائم علي شاهه جي پنهنجن مائٽن ننڍي عمر سندس پنهنجي سئوٽ سان شادي ڪرائي، جنهن کانپوءِ هن تعليم مڪمل ٿيڻ بعد هڪ ٻي شادي اي ڪي بروهي جي ڀيڻ حسن افروز بروهي سان ڪئي هئي، پر بدقسمتي سان انهن ٻنهي مان سندس ڪا به گهر واري گهڻي وقت تائين سائين جو ساٿ نه نڀائي سگهي فاني دنيا هميشه لاءِ الوداع ڪري ويون.
سيد قائم علي شاهه کي ٻنهي گهروارين مان 4 پٽ 8 نياڻن جي اولاد آهي، جنهن مان کيس پهرين گهرواري مان چئن ٻارن جو اولاد سيد مظر علي شاهه، سيد لياقت علي شاهه، شمشاد شاهه نجما شاهه آهن ٻي گهرواري مان کيس سيد اسد علي شاهه، ڊاڪٽر نصرت شاهه، ناهيد شاهه دراني، نظهت شاهه، نگهت شاهه، نفيسا شاهه، سيد افضل شاهه جو اولاد آهي.
سيد قائم علي شاھ سنڌ جو اڳوڻو وڏو وزير پاڪستان پيپلز پارٽي سنڌ جو سربراھ آھي پڻ تَڪَ نمبر -220 خيرپور تان صوبائي اسيمبليءَ جو ميمبر پڻ آهي. ھو اڳوڻو وزير صنعت وزير ڪشمير به رھي چڪو آھي. ھو خيرپور کان پاڪستان پيپلز پارٽي جي سنڌ اسيمبلي جو رڪن منتخب ٿيو. قائم علي شاھ ٽي ڀيرا سنڌ جو وزيرِ اعظم به رهي چُڪو آهي.
ضياءُ الحق جي مرڻ کانپوءِ بينظير ڀٽو جي ڏيهه واپس اچڻ بعد سيد قائم علي شاهه کي پيپلز پارٽي جو صدر مقرر ڪيو ويو، جنهن کانپوءِ 1988 جي عام چونڊن حصو ورتائين جنهن هو ڪامياب ٿيو کيس 2 ڊسمبر 1988 خيرپور ميرس کان سنڌ جي سترهين وڏي وزير طور چونڊيو ويو.
سيد قائم علي شاهه ابتدائي تعليم ناز پائليٽ هاءِ اسڪول خيرپور مان حاصل ڪئي، ان کانپوءِ هو وڌيڪ تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ ڪراچي ويو، جتان بيچلر آف آرٽس بي اي جي ڊگري حاصل ڪئي، جنهن کانپوءِ ايس ايم لا ڪاليج ڪراچي مان قانون جي ڊگري حاصل ڪئي.
سياسي ميدان سيد قائم علي شاهه سٺو نالو رکي، هن 1990، 1993، 2002 2008 جي عام چونڊن اڪثريت سان سوڀ ماڻي، جنهن کانپوءِ پ پ جي اعليٰ قيادت لاءِ تمام گهڻو احترام واري بڻجي ويو پ پ جي اعليٰ قيادت کيس تمام گهڻو ڀائيندي هئي.
سيد قائم علي شاهه 13 سيپٽمبر 1928 سيد رمضان علي شاهه جيلاني جي گهر جنم ورتو، سيد رمضان علي شاهه جو گهراڻو خيرپور رياست اعليٰ تعليم يافته معزز خاندانن شمار ٿئي ٿو.
سيد قائم علي شاهه جيلاني سياسي سفر ٽي ڀيرا سنڌ جو وڏو وزير هڪ ڀيرو سينيٽر رهي چڪو آهي، جنهن سبب سيد قائم علي شاهه جو نالو پيپلز پارٽي جي بنياد رکندڙن شمار ٿئي ٿو.
سيد قائم علي شاهه عام چونڊن ست کان اٺ ڀيرا حصو ورتون جنهن 6 ڀيرا صوبائي اسيمبلي جو ميمبر چونڊيو ويو هڪ ڀيرو سينيٽر قومي اسيمبلي جو ميمبر پڻ چونڊيو ويو.
غلام قادر پليجو، اختر بلوچ، مسعود نوراني، غلام حسين سومرو، لالا قادر، اعجاز قريشي، جمن بهراڻي، نواب يوسف ٽالپر، حسن علي نظاماڻي، محمد قاسم ميمڻ محمد بخش لنڊ ميمبر هئا. تحريڪ چوٽان چوٽ اڀري رستا، شهر، ڳوٺ، چونڪ، احتجاج ٿي ويا. فاضل صاحب سندس ساٿين کي گرفتار ڪيو ويو، تحريڪ هلندي رهي تان جو آخر سرڪار گوڏا کوڙيا نيلام بند ٿيو زمينون زمين جي ڌڻين کي مليون.
اهي ٻه موت فاضل کي پنهنجي جاءِ تان هٽائي نه سگهيا. هو بهادر هو، جبل هو، اهڙا ڌڪ کلي ساسائڻ رڳو اهڙن ئي ماڻهن ئي دستور هوندو آهي. پاڻ پنهنجي جوان پٽ جي ڪفن دفن جي رسمن پوليس جي پهري آيو هو، سڀني ماڻهن سان مليو هليوويو ڄڻ ته هن جي زندگي ڪو حادثو آيو ئي ڪو نه هو. زماني کي بدلائڻ لاءِ اهڙن حوصلن جي ضروت آهي.
ھڪ سياسي اڳواڻ، مشھور ھاري اڳواڻ ھيو جيڪو 1934 بدين ضلعي جي ڳوٺ راھوڪي پيدا ٿيو. پنھنجي سياسي ڪيريئر ست سال جيل رھيو. 17 جنوري 1987 م کيس حملو ڪري قتل ڪيو ويو.
نواب شاھ پاڪستان جي سنڌ صوبي جو هڪ شهر ضلعي شهيد بينظيرآباد جو هيڊ ڪوارٽر آهي. هيءُ شهر ڪراچيءَ کان 206 ڪلوميٽر پري آهي. 2017ع جي انگن اکرن مطابق هن شهر جي آبادي 279،688 آهي. سيد نواب شاھ هتان جو مشهور زميندار راڄ جو چڱومڙس هو. هن سندس 200 ايڪڙ ذاتي زمين هتان جي ريلوي اسٽيشن جي تعمير لاءِ مفت سرڪار جي حوالي ڪئي. انهيءَ عظيم خدمت جي مڃتا طور ان وقت جي انگريز سرڪار هن شهر ريلوي اسٽيشن جو نالو ”نواب شاھ“ رکيو. ھڪ تحقيق مطابق سيد نواب شاھ پٽ نواز علي شاھ جو اصل تعلق سن سان ھيو جتان خاندان سميت لڏي 1881ع ھتي رھائش اختيار ڪئي.
26 مئي 2010ع تي سنڌ رڪارڊ گرمي پئي نواب شاھ گرميءَ جو درجو 520 تائين پهچي ويو. اهو هتان جي رڪارڊ وڌ وڌ گرميءَ جو درجو آهي. هتي گهٽ گهٽ گرميءَ جو درجو 6 جنوري 2011ع رڪارڊ ڪيو ويو جيڪو 40 هو. 30 اپريل 2018ع تي نواب شاھ جي گرميءَ جو درجو 50.20 رڪارڊ ڪيو ويو. اپريل جي مهيني ايتري گرمي دنيا ڪٿي به نه ٿي آهي. ان ڪري اپريل مهيني جو اهو گرميءَ جو درجو ورلڊ رڪارڊ آهي،.
نواب شاھ پاڪستان جي انتهائي گرم شهرن مان هڪ آهي. اونهاري جي موسم هتان جو گرمي پد 530 تائين پهچي سگهي ٿو. جون عام طور تي هتان جو گرمي پد 450 رهي ٿو. مئي جي آخري جون جي پهرين هفتن گرمي پد گهڻو ڪري 500 کان مٿي رهي ٿو. سيارو عام طور وچ نومبر کان وچ فيبروريءَ تائين هلي ٿو. انهيءَ عرصي دوران رات جي وقت گرمي پد 40 تائين ڪري سگهي ٿو.
نواب شاھ جو شهر جاگرافيائي طور تي تقريباََ سنڌ جي مرڪز آباد آهي. ڪراچيءَ کان روڊ وسيلي لڳڀڳ چئن ڪلاڪن هتي پهچي سگهجي ٿو. هي شهر سنڌو درياءُ جي کاٻي ڪپ کان 50 ڪلوميٽر اوڀر آباد آهي. هتي ريلوي اسٽيشن 1913ع ٺهي راس ٿي هئي.
هتان جي زمين زراعت باغبانيءَ لاءِ نهايت موزون آهي. هن شهر جي آسپاس جا علائقا ڪمند، انب، ڪپه ڪيلي جي پيداوار پنهنجو مٽ پاڻ آهن. خاص طور تي ڪيلي جي پيداوار هي علائقو سڄي پاڪستان نمايان حيثيت رکي ٿو.
نواب شاھ پاڪستان جي مکيه ريلوي لائين تي واقع آهي جيڪا ڪراچيءَ کان لاهور وڃي ٿي. هتان ميرپور خاص سڪرنڊ لاءِ به ريل گاڏيون وينديون هيون پر اهي هاڻي بند ڪيون ويون آهن.
2007ء جي مطابق 142 ملڪن جون 851 جڳھون ھن فھرست شامل آھن جن 660 ثقافتي، 166 قدرتي 25 مخلوط خصوصيتن جون حامل آھن۔ هر عالمي ورثي جي حامل جڳھ ان ملڪ جي ملڪيت آھي جتي اھو واقع آھي پر مستقبل بني نوع انسان جي لاءِ انکي محفوظ رکڻ عالمي برادري جي ذميداري آھي
عالمي ثقافتي ورثو ڪميٽي فهرست شامل جڳھن انتظامي معاملن تي غور جي حوالي سان سال متعدد ڀيرا اجلاس منعقد ڪندي آهي پر نالي اجلاس سال هڪ ڀيرو ٿيندو آهي جنھن مختلف جڳھن کي عالمي ثقافتي ورثو فھرست شامل ڪيو ويندو آھي۔
ساليانو اجلاس دنيا جي مختلف شھرن منعقد ٿيندو آھي۔ پيرس ، جتي يونيسڪو جا صدر دفتر واقع آھڻ ، کان علاوه ھي اجلاس صرف عالمي ثقافتي ورثو ڪميٽي جي رڪن ملڪن ئي منعقد ٿي سگھي ٿو جنھن جي لاءِ انھن کي ڪميٽي جي منظوري درڪار ھوندي آهي۔
2004 تائين، ثقافتي ورثو لاءِ 6 معيار فطري ميراث جي معيار جا چار معيار هئا. 2005 ، ان ترميم ڪئي وئي هئي تہ هاڻي رُڳو ڏه معيارن جو هڪ سيٽُ مقرر ڪيل آهي. نامزد ٿيل ماڳ يا سائيٽن کي " نمايان عالمگير قدر" هجڻ گهرجي گهٽ گهٽ ڏهه معيارن منجهان ڪنهن هڪ سان پُورا لهندا هجن. انهن معيارن جي ٺهڻ کان پوءِ ڪيترائي ڀيرا انهن تبديلي يا / سُڌارا ڪيا ويا آهن.
1954 ، مصر جي حڪومت نئون اسوان هاءِ ڊيم کي اڏڻ جو فيصلو ڪيو، جنهن جي نتيجي مستقبل جو تلاءُ به آخرڪار آڳاٽي مصر آڳاٽي نوبيا جي ثقافتي خزانن تي سموهيل وادي نيل جي هڪ وڏي حصي واري پکيڙ کي ٻوڙي ڇڌي ها.
1962ع ڀارت چين جي سرحدي تنازعہ جي شروعات ٿي ٻنھي ملڪن جون فوجون ھڪ ٻي جي آمھون سامھون اچي بيٽيون ھندستان چين سرحدي جھڙپون شروع ٿي ويون اُن وقت چين عالمي برادري کان ڪٽيل ھو پر پاڪستان ھن موقعي تي چين جو ڀرپور ساٿ ڏنو جنھن جي ڪري چين جي نظر پاڪستان جو وقار بلند ٿيو پاڪستان چين جا تعلق وڌيڪ بھتري طرف وڌڻ لڳا پاڪستان چين دوستي جي مظبوط رشتي ٻڌجڻ شروع ٿي ويا. اِن موقعي تي پاڪستان چين پنھنجا سرحدي مسئلا احسن طريقي سان حل ڪري ورتا ھي پاڪستان چين جي دوستي جو ڪاميابي جي طرف سفر شروع ٿيو.
پاڪستان 1947ع محمد علي جناح جي مدبرانہ اڳواڻي آزاد ٿيو. جڏھن تہ چين 1949ع مائوزي تنگ جي عظيم اڳواڻي ان جي لانگ مارچ جي ثمرن جي نتيجي آزاد ٿيو. 1949ع چين جي آزادي سان گڏ ئي پاڪستان چين جا تعلق بھتري جي طرف وڌڻ شروع ٿي ويا ھئا. پاڪستان چين جي آزادي کي تسليم ڪيو، اھو پاڪستان چين جي دوستي جي شروعات جو نقطو ھيو يا ان کي ھيئن بہ چئي سگھجي ٿو تہ پاڪستان چين جي دوستي جي شروعات ٿي جيڪا بعد هماليا جبل کان بہ بلند دوستي تبديل ٿي وئي.
1965ع پاڪ بھارت جنگ چھڑ گئي. بھارت ني ڪشمير ڪي تنازعہ پر بغير اعلانِ جنگ ڪئي جنگ شروع ڪردي پاڪستان جي بہادر افواج ني بھارت جي فوج ڪو منہ توڑجواب ديا ڀارت ڪو اِس جنگ شڪست ڪا سامنا ڪرنا پڑا. اس جنگ چين ني پاڪستان ڪا ہر طرح ساتھ ديا پاڪستان جي بھرپور مدد جي اپني سچي دوستي ڪا حق نبھايا اِس جنگ چين ني پاڪستان جي حمايت جو ڪردار ادا جيا وہ مثالي تھا پاڪستان چين جي دوستي]] ايڪ مثالي دوستي تبديل ہوگئي.
پاڪستان جا چين سان تعلق انتھائي سٺا آھن. دنيا پاڪستان چين بئي ھڪ ٻئي جا سڀ کان سٺا دوست سڏرائيندا آھن. بئي ملڪ نہ صرف معاشي پر اقتصادي، اسلحائي توانائي ھڪ ٻئي سان تعاون ڪندا رھن ٿا.