polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
جي نہ، هاڪنگ ريڊي ايشن جي وجهہ سان بليڪ هول جو ماس گهٽ ٿيندو رهندو آهي هڪ نہ هڪ ڏينهن بليڪ هول پنھنجو سڀ ماس وڃائي ڇڏيندو ضايع ٿي ويندو
گُرُڙُ پکي پراڻي دور جي آکاڻين گُرڙُ پکيء جو ذڪر گهڻو ٿيندو هو. اهو آکاڻين وارو گرڙ پکي ايڏو وڏو هوندو هو جو جيئري جاڳندي انسان کي پنھنجي چنبن پڪڙي اڏامي ويندو هو. هن جي رهائش بلند پھاڙن تي هوندي هئي. سنڌباد جي سفرنامن واري قصي بہ گرڙ پکيء جو ذڪر آهي. فارسي ان کي هما سيمرغ چوندا آهن. قديم دور کان وٺي هن پکي کي ڀاڳ بخت جي علامت ليکيندا آهن. چوندا آهن تہ جنھن ماڻهو تي هما پکيء جو پاڇولو پوندو اهو ضرور بادشاه بڻجي ويندو. اهو بہ چيو ويندو هو تہ جيڪو هن پکي کي ماريندو اهو چاليھن ڏينھن پاڻ بہ ضرور مرندو.
گرڙ پکيءَ جي پيمائش 94 کان 125 سينٽي ميٽر ٿيندي آهي پرن جي پکيڙ 7.6 فوٽن کان 9.3 فوٽن تائين هوندي آهي. هن جو سراسري وزن سوا 6 ڪلوگرام ٿيندو آهي. آفريڪي جنس ان کان ڪجهہ هلڪي ٿيندي آهي.
ھيرو' يا الماس ڪاربان جو ھڪ ٺوس قسم آھي. ان جا ائٽم قلمي ھوندا آھن. ڪاربان جو ھڪ ٻي شڪل گريفائيٽ بہ ھوندي آھي پر ھيرو ان کان مختلف ھوندو آھي ان جي ٿرمل ڪنڊڪٽوٽي سختي تمام گھڻي ھوندي آھي. قدرتي ھيري جي عمر ھڪ ارب کان ساڍا ٽي ارب سال ھوندي آھي انھن جي موجودگي زمين جي اندر 150 سئو ڪلوميٽرن جي گھرائي ھوندي آھي. پر ٻرندڙ جبلن جي عملن جي ڪري اھي زمين جي مٿين سطح تي جبلن پھتا.
ڳاڻيٽي جي ترتيب موجب عربي الف_ بي جا اَٺ لفظ. انهن اٺن لفظن مان پهريون لفظ جنهن مان عام طور تي عرب پنهنجي الفابيٽ مراد وٺندا آهن. عربي زبان جي 28 الفابيٽ وارن اکرن کي اٺن لفظن هيئن ورهايو ويو آهي:
انهيءَ سلسلي جي پهرين ڇهن لفظن فونيقي ٻوليءَ جي الفابيٽ جي اکرن جي ترتيب آهي باقي پويان ٻه لفظ خالص عربي ٻوليءَ جي اکرن تي مشتمل آهن. عربن، يونانين وانگر هر اکر جي ترتيبوار، هڪ عددي قيمت مقرر ڪري ڇڏي هئي:
ابو معشر سنڌي جو اصل نالو نجيح هو ڪنيت ابو معشر هيس. اصل سنڌ جو رهاڪو هو، پوءِ مديني وڃي رهيو. ان ڪري کيس مدني ڪري سڏيو ويندو آهي. روايت آهي ته بنو اسد مديني کيس خريد ڪري نجيح نالو رکيو. هن حضور صلي الله عليہ وسلم جن جي هڪ صحابي ابو امامہ اسعد بن سهل بن حنيف رضي الله عنہ کي ڏٺو هو، ان ڪري کيس تابعين ليکيو وڃي ٿو. وڏو عالم فاضل هو خاص طور معاني وڏو درڪ حاصل هئس.
موجودھ خاش شھر پراڻي خاش شھر کان ٿوري مفاصلي تي آباد ڪيو ويو آھي. نادر شاھ جي بادشاھت کان اڳ ھن شھر ڏوھاري ماڻھن جون سرگرميون وڌي ويون ھيون ھن شھر جا ماڻھو عدم تحفظ جو شڪار ھئا. نادر شاھ ھن شھر کي ڦورو لٽيرن کان پاڪ ڪيو. بعد ھتي قلعا تعمير ڪيا ويا جنھن ڪري امن امان قائم ٿي ويو ھن شھر خوشحالي موٽي آئي. ھتان جا اڪثر رھواسي بلوچ آھن. شھر بلوچي فارسي ٻولي ڳالھائي وڃي ٿي. شھر جا 95 سيڪڙو ماڻھو سني 5 سيڪڙو شيعا آھن. ھن شھر پاڪستان مان ھجرت ڪري آيل بلوچن جو بہ چڱو تعداد آباد آھي. ھي شھر سامونڊي مٿاڇري کان 1400 ميٽر اوچائيءَ تي موجود آھي.
خاش ايران جي صوبي سيستان بلوچستان جو ھڪ شھر آھي جيڪو خاش شھرستان جي گاديءَ جو ھنڌ پڻ آھي. ھن شھر جو پراڻو نالو واش ھو جيڪو رضا شاھ پھلويءَ جي بادشاھت واري زماني بدلائي خاش رکيو ويو. واش بلوچي ٻوليءَ جو ھڪ لفظ آھي جنھن جي معنيٰ آھي ”مٺو خوش“. ڪن ماھرن مطابق خاش جي معنيٰ ”خوشگوار موسم“ آھي. 2016ع واري آدمشماريءَ مطابق ھن شھر جي آبادي 56,584 آھي ھي صوبي جو آباديءَ جي لحاظ کان ڇھون وڏو شھر آھي.
16 اپريل 2013ع تي شھر آسپاس جي علائقن رڪٽر اسڪيل تي 7.8 ميگنيٽيوڊ جو زلزلو آيو پر ڪو خاص جاني يا مالي نقصان نہ ٿيو. ھن شھر جي موسم گرم ريگستاني آھي پر تفتان جبل جي دامن ھجڻ سبب ھي شھر آسپاس جي علائقن کان ڪنھن حد تائين ٿڌو آھي.
ھي شھر تفتان جبل جي ڏکڻ آباد آھي. تفتان ھڪ ٻرندڙ جبل آھي جنھن جي اوچائي 4000 ميٽر آھي. ھن جبل تي چڙھڻ لاءِ ڪيترائي ڪوھ پيما خاش شھر ايندا آھن ھتان کان پنھنجي مھم جي شروعات ڪندا آھن.
بالشويزم جو اصطلاح سڀ کان اڳ 1903ع استعمال ٿيو، جڏهن لنڊن روسي ”سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽيءَ“ جو اجلاس ٿيو، ان اجلاس مارڪسي اشتراڪيت جي ٻن نظرياتي شاخن بالشويڪن مينشويڪن چٽو فرق نظر آيو. روسيءَ ”بالشويزم“ جو مطلب ”اڪثريت وارا “ مينشويزم“ جو مطلب ”ٿورائيءَ وارا“ آهي.
يجر ويد واري زماني ڪيترن آرين مڌيا ديش وڃي وسايو، ته اتي ٻين قومن سان لڙهه وچڙ اچڻ ڪري سندن ٻوليءَ ڪجهه بگاڙو ٿيو هو. انهن ساڳين آرين پوءِ موٽي سنڌ، پنجاب گنڌار پنهنجي قبضي ڪيا، ته سندين بگڙيل ٻوليءَ جو اثر انهن هنڌن جي ٻوليءَ تي به ٿيو، جنهنڪري پوءِ اها به گهڻو ڪري مڌيه ديش جي ٻوليءَ جهڙي ٿي پيئي هوريان هوريان ان وانگر بگڙجي اول وچولي پوءِ آخرين درجي تي آئي. مطلب ته سنسڪرت جا ٽي قسم آهن: قديم، وچولو آخرين. قديم سنسڪرت ’ويدڪ سنسڪرت‘ سڏجي ٿي.
هتي پکين جون ڪيتريون ئي ڏيهي پرجاتيون آهن، جن ڏاڙهي وارو ڳِجهه پکي ، مصري ڳِجهه پکي ، يوروشين باز ڄٻرو ، ڪارو ڪاٺَ ڪُٽو ، سونهري پيِلڪ پکي ، مسٽل ٿروس ، اسٽاڪ ڊئو ، يوروشين ووڊڪوڪ ، ووڊرلارڪ ، گونگو راج هنس پکي ، عام ٻٽيرو ، ڪئسپين ٽاٽئيموس ٽٽموائوس جو ذيلي پرجاتي؛ قفقاز جي گهگهه عام چڪور يا تتر پکي جي ذيلي پرجاتي يا نسل جا پکي شامل آهن.
گوگيل نيشنل پارڪ آذربائيجان جو هڪ قومي پارڪ آهي. اهو 1 اپريل 2008 اڳوڻي گوئيگول ضلعو انتظاميه جي هڪ علائقي 1 اپريل، 2008 قائم ڪيو ويو هو جيڪو 1925 قائم ٿيل اڳوڻي "گوئيگول اسٽيٽ ريزرو" جي بنياد تي قائم ڪيو ويو هيو، جيڪا 1925 قائم ٿي هئي، جنهن ان کي ختم ڪري ڇڏيو هيو، ان جي پکيڙ 12،755 هيڪٽرن جي ايراضي تي پکڙيل آهي. ان پارڪ کي اڳوڻي رياست جي 6،739 هيڪٽرن ايراضي سان موجوده پارڪ واري مٿاڇري ڏانهن نيشنل پارڪ جي طور تي وڌايو ويو.
ان نينشل پارڪ آذربائيجان جي سڀ کان وڌيڪ شفاف سهڻي گيگول ڍنڍ شامل آهي. ان ريزرو جو مقصد ليسر قفقاز جي اترئين لاهي جي سبليپائن زون جي قدرتي ماحولياتي سرشتو جو بچاءُ ڪرڻ آهي. ان کي سندس ريزروِ حيثيت کان محروم ڪيو ويو هيو، پر پوءِ ان حيثيت کي بحال ڪيو ويو هيو.
گوئيگول جو علائقو لڳ ڀڳ سڄو ٻيلن سان ڍڪيل آهي، اتي 420 کان مٿي ٻوٽن جي پرجاتي موجود آهي، جنهن 20 ڏيهي ٻوٽا پڻ شامل آهن.
ڪليم ٻُٽ شروعاتي تعليم ڄامشورو جي مهراڻ يونيورسٽي پبلڪ اسڪول مان شروعاتي تعليم حاصل ڪئي. سال 2002_2003 حيدرآباد جي سچل سرمست ڪاليج مان انٽر ڪامرس ڪئي. سال 2004 سنڌ يونيورسٽي جي شعبي بي بي آءَ داخلا ورتي 2007 ايم بي آءَ حاصل ڪئي. جنهن کانپوءِ هن سال 2009 ماس ڪميونيڪيشن پريويس کان داخلا ورتي سال 2010 ماسٽرس جي ڊگري حاصل ڪري صحافتي ميدان پير پاتو، سال 2017 هن ماس ميڊيا ايم فل اسڪالر طور داخلا ورتي.
ڪليم ٻُٽ لکڻ جي شروعات سال 2006 کان ڪئي، پر سندس پهرئين ڪهاڻي سزاءِ موت سال 2009 پنڌرهن روزا عبرت ميگزين ڇپي، ان کانپوءِ سندس لکڻيون مختلف رسالن اخبارن ڇپجنديون رهيون آهن، سندس مشور تخليقن ڪنڊن جي سيج ، گمنام ليکڪ ، عاشق زهر پياڪ ، لانگ مارچ ، ڏاهر وغيره شامل آهن.
ڪيلم ٻُٽ سال 2010 ڊيلي ريجنل ٽائيمز جو سب ايڊيٽر ٿيو، ان کانپوءِ هن 2014 روزاني جيجل رپوٽر طور ڪم ڪرڻ شروع ڪيو. سال 2015 کان هو ڊيلي ٽائيمز لاءِ فري لانسر طور ڪم ڪندو رهيو سنڌ جي تاريخ جي حوالي سان سريز لکي، جنهن جا ڪجهه مضمون هندوستان ٽائيمز به ڇپيا. سال 2016 کان هو آن لائين انڊس نيوز جي انگريزي شعبي جي انچارج طور ڪم ڪري رهيو آهي.
ڪليم ٻُٽ 04 اپريل 1984 تي ضلعي دادو جي تعلقي مهيڙ جي ڳوٺ ٻُٽ سرائي ڄائو، سندس جنم سنڌ جي ناليواري تعليمدان، محقق ليکڪ ڊاڪٽر الهه رکيو ٻُٽ جي گهر ٿيو. هن وقت تائين 12 جي لڳ ڀڳ ناول لکندڙ ڪليم ٻُٽ جي ٻي سڃاڻپ صحافي طور به آهي. ڪليم ٻُٽ هن وقت ميڊيا اسٽڊيز مان ايم فل ڪري رهيو آهي جنگ جي رپورٽنگ تي ايم فل جي ڊگري لاءِ تحقيقي مقالو لکي رهيو آهي.
سائين -احمد شاهه ذاڪري- 5 جون 2000ع تي وفات ڪئي. چاليهي جي موقعي تي پڳ وڏي پُٽ منير حسين شاهه کي ٻڌائي وئي، جيڪو هن وقت درگاهه جو سجاده نشين آهي ضلعي ڪائونسل نواب شاهه جو ميمبر مخالف ڌر جو اڳواڻ آهي. سندس ٻيو فرزند سيد حنيف شاهه -تلهار- ڀرسان درگاهه ذاڪري سنڀالي ٿو. ٻئي ڀائر -تعليم- يافته سنڌي جديد ادب تي سٺي ڄاڻ رکندڙ آهن.
ڏﺍﻫﺮﻱ ‏ : ڏﺍﻫﺮﻱ ، ﺳﻨﮅ ﺟﻲ ﻫڪ ﻗﺪﻳﻢ ﺫﺍﺕ ﺁﻫﻲ، ﺟﻴڪﻲ ﻧﻮﺍﺑﺸﺎﻫﻪ، ﻧﻮﺷﻬﺮﻱ ﻓﻴﺮﻭﺯ، ﺳﺎﻧﮕﮭڙ ﺳﻤﻴﺖ ﺳﻨﮅ ﺟﻲ ﺍڪﺜﺮ ﻫﻨﮅﻥ ﺗﻲ ﺁﺑﺎﺩ ﺁﻫﻦ . ﻫڪڙﻭ ﻋﺎﻡ ﺧﻴﺎﻝ ﺍﻫﻮ ﺁﻫﻲ ﺗﻪ ڏﺍﻫﺮﻱ ، ﺭﺍﺟﺎ ڏﺍﻫﺮ ﺟﻲ ﺍﻭﻻﺩ ﻣﺎﻥ ﺁﻫﻦ . ’ ﺳﻨﮅ ﺟﻲ ﺫﺍﺗﻴﻦ ﺟﻲ ﺍﻧﺴﺎﺋﻴڪﻠﻮﭘﻴڊﻳﺎ ‘ ﺟﻲ ﻣﺼﻨﻒ ﮐﻴﻦ ﺭﺍﺟﺎ
ﺣﺐ ﺍﻟﻮﻃﻨﻲﺀَ ﺳﺒﺐ ﮄﺍﺭﻳﻦ ﺣڪﻤﺮﺍﻧﻦ ﺟﻲ ﺩﺭﭔﺎﺭﻳﻦ ﻣﭥﻦ ﺍﭔﻮﺟﻬﺎﺋﻲ ﺑﻴﻮﻗﻮﻓﺎﺋﻲﺀَ ﺟﻬڙﺍ ﭘﻬﺎڪﺎ ﺟﻮڙﻳﺎ، ﺟﻦ ﺟﻲ ڪﺎ ﺑﻪ ﺍﺻﻠﻴﺖ ﻧﻪ ﺁﻫﻲ . ﻫﻮﻧﺌﻦ ﺑﻪ ﮄﺍﺭﻳﺎ ﺣڪﻤﺮﺍﻥ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻣﺤﺐ ﻭﻃﻨﻦ ﮐﻲ ﮔﻬٽ ﺟﺎﻫﻞ ﭴﺎﮢﻨﺪﺍ ﺁﻫﻦ . ڏﺍﻫﺮﻱ ﺫﺍﺕ ﻣﺎﻥ ڪﻴﺘﺮﺍﺋﻲ ﻋﺎﻟﻢ ﻓﺎﺿﻞ ﺍڪﺎﺑﺮ ﭘﻴﺪﺍ ﭤﻴﺎ ﺁﻫﻦ،
سردار رضا محمد ڏاهري (1983ع جنرل ضياء الحق جي دور سنڌ ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو .1985ع غير جماعتي چونڊن آزاد اميدوار طور سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر منتخب ٿيو .1998ع پيپلز پارٽيءَ جي ٽڪيٽ تي سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر ٿيو . )
سنڌي ثقافتي ڏينھن، يا، سنڌ ثقافتي ڏهاڙو سنڌ سميت سڄي دنيا موجود سنڌي ماڻهو, دنيا جي ٻين غير قومن ٽڙيل پکڙيل سنڌي پڻ هي ڏيهن هر سال ڊسمبر جي پهرئين آچر تي روايتي جوش جذبي سان ملهائيندا آهن، جنهن کي ايڪتا جو ڏينھن پڻ چيو وڃي ٿو. سنڌي ثقافت جو ڏھاڙو وڏي پيماني تي سنڌ جي صدين کان سنڌ جي قديم شاهوڪار ثقافت نمايان ڪرڻ جي لاءِ روايتي جوش سان ملهايو ويندو آهي.
آمريڪن قونصل خاني ڪراچي پاران قونصل جنرل برائن هيٿ جي رھائش گاھ تي سنڌ جي ثقافتي ڏھاڙي جي حوالي سان هڪ موسيقيءَ جي تقريب رکي جنهن سنڌ جي ثقافت کي اجاگر ڪيو ويو. گذريل ڇهن سالن کان آمريڪي قونصل خانو سنڌ جي ثقافتي ڏھاڙي جي حوالي سان ھر سال تقريب جو اھتمام ڪندو رهي ٿو.
پهريون سنڌي سڀيتا ڏهاڙو 6 ڊسمبر 2009 تي ملهايو ويو، جنهن کانپوءِ هر سال ڊسمبر مهيني جي پهرئين هفتي جي آچر ڏينهن تي هي ڏهاڙو سنڌ جا ماڻهو، انڊيا وسندڙ سنڌي ماڻهو پرڏيهه دنيا جي ٻين غير قومن ٽڙيل پکڙيل سنڌي پڻ هي ڏيهن ملهائيندا آهن.
زندگيءَ آزاديءَ جو حق، گرفتاري ناحق نظربنديءَ کان تحفظ جو حق ، غلاميءَ بيگار جي جهل، ٻِٽي سزا کان بچاءُ (يعني ڪنهن به هڪ ڏوهيءَ کي هڪ ڏوهه تي ٻه دفعا سزا نه ڏني ويندي)، ذاتي عزت جو تحفظ، لڏپلاڻ رهائش جي آزادي، اجتماع جو حق، انجمن ٺاهڻ جو حق، سياسي پارٽي ٺاهڻ يا ان شامل ٿيڻ جو حق ، ڪاروبار، واپار گذر سفر جو حق، تحرير تقرير جي آزادي، پنهنجي مذهب تي عمل جو حق، تعليمي ادارن مذهبي تحفظ، مذهبي ٽئڪس کان تحفظ، حق جائداد يا ملڪيتي حقن جو تحفظ، شهريت برابري، عوامي جاين تائين پهچڻ/گهمڻ جو حق، ملازمت جو حق ٻوليءَ -ثقافت- جو حق وغيره. اهي سمورا حق گڏيل قومن جي انساني حقن واري چارٽر موجب شهرين کي ملڻا آهن.
انساني حقن کي ”بنيادي حَقَ“ به چيو ويندو آهي. انهن حقن کانسواءِ نه ته ڪو ماڻهو آزاد زندگي گذاري سگهي ٿو، نه ئي ڪو ملڪ جمهوري سڏائي سگهي ٿو. پاڪستان جي 1973ع واري لاڳو آئين بنيادي انساني حقن جي فهرست ڏني وئي آهي ان سان گڏ اهو به واضح ڪيل آهي ته ڪو به اهڙو قانون، جيڪو انهن بنيادي حقن سان ٽڪرائبو، اهو ختم ٿي ويندو. آئين ذڪر ڪيل بنيادي حق هيٺيان آهن:
يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين بابر حميد ڀٽو وائيس چيئرمين محمد اسحاق چنو چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان ھيو.ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن
ڳوٺ ڳڙهي خدا بخش ڀٽو جو اعجاز احمد لغاري ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو پاڪستان پيپلزپارٽي جو اميدوار ھيو
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن پرائمري مڊل تعليم جي سھولت ميسر آهي. سيڪنڊري ھائر سيڪنڊري ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي. صحت لاء ھتي ھڪ رورل هيلٿ سينٽر قائم ٿيل آهي.
سپورٽس سرڪل پي ٽي وي اسپورٽس جو نمائنده پروگرام آھي۔ ھن جو ميزبان محمد علي سانول اڳوڻو پاڪستاني رانديگر عامر سھيل ھوندا آھن۔ .پھرين ھن جو ميزبان نعمان نياز ھو۔ ھن ڪرڪيٽ کان علاوه ٻين راندين جيئن ھاڪي وغيره تي به تبصرو ڪيو ويندو آھي۔
پي ٽي وي اسپورٽس ھڪ 24-ڪلاڪن وارو پاڪستاني راندين جو چينل آھي۔; جيڪو پاڪستان ٽيليویزن نيٽورڪ جي ملڪيت آھي۔ پي ٽي وي اسپورٽس جو آغاز جنوري 2012ع ٿيو۔
مرحوم خانبهادر حاجي امام بخش خان عرف شاهنواز خان جتوئي، 15 رجب 1299هه/25 جولاءِ 1881ع تي تعلقي موري جي ڳوٺ ”مَلڪ“ ڄائو. خانبهادر غلام رسول خان سندس والد هو. 1891ع پنهنجي ڳوٺ جتوئيءَ جي پرائمري اسڪول داخل ٿيو. ساڳئي سال اسڪول ڇڏي، پنهنجي خانگي مقرر ڪيل استاد قاضي عبدالرئوف وٽ قرآن پاڪ، فارسي عربيءَ جي تعليم ورتائين. 1897ع ٻيهر ساڳئي اسڪول ، ٽئين درجي داخل ٿيو. خانبهادر امام بخش خان ’صابر‘ جتوئيءَ رئيس علودي خان جي نياڻيءَ سان شادي ڪئي. طب جي علم سان دلچسپي هئس، صوفي طبع راڳ جو شوقين هو. فقيرن سان ڳائڻ وڄائڻ شامل ٿي ويندو هو.
خانبهادر حاجي امام بخش، بهترين شاعر پڻ هو شاعريءَ پنهنجو تخلص ”صابر“ رکيائين. فارسي زبان تي عبور هئڻ ڪري، سندس شاعريءَ فارسيءَ جو اثر نمايان آهي، کيس ڪافيءَ تي عبور حاصل هو. سنڌيءَ کان سواءِ سرائڪيءَ پڻ ڪلام چيائين. سندس ڪلام جو مجموعو ””سُخن صابر“ 1987ع ڇپيو، جيڪو مومن پبليڪيشن طرفان، سندس ٻئي نمبر پوٽي غلام مجتبيٰ خان جتوئيءَ جي سهڪار سان ڇپيو. ان جو ٻيو ڇاپو 2007ع ڇپجي پڌرو ٿيو آهي. سندس ڪلام کي ڪيترن ئي مقامي فنڪارن پڻ ڳايو آهي. 14 رمضان المبارڪ 1357هه/7 نومبر 1938ع تي حيدرآباد وفات ڪيائين. سندس مزار نوان جتوئيءَ ڀرسان ديهه دلو شاهه جي مُقام ”صابر شاھ“ آهي.
امام بخش ”صابر“ تي محمد ذسن چنا، ايم. اي سنڌيءَ جو مونوگراف پروفيسر علي نواز جتوئيءَ جي نگرانيءَ 621960ع دوران پڻ لکيو هو، ’صابر‘ جا ڪلام مشهور فنڪارن استاد انور الدين جتوئيءَ عثمان فقير ٻين ڳايا آهن. سندس فرزند حاجي غلام رسول جتوئي ھيو . سندس پوٽو ميان غلام مصطفيٰ جتوئي ڪجهه وقت صوبائي اسيمبليءَ جو ميمبر هو هن وقت نيشنل اسيمبليءَ جو ميمبر آهي.
شاديءَ جي رسمن آرسي لازمي طور ڏني وڃي ٿي. سنڌ جون مڙيئي ذاتيون، ھندو توڙي مسلمان، بلوچ توڙي سماٽ، ٿري توڙي لاڙي، جابلو توڙي اترادي، سڀ ڏيج آرسي به ڏين ٿا. ڪن ڪنواريتن جي ڏيج آرسي اچي ته ڪن گھوٽيتن وٽان. وھانءَ واري ڏينھن ڇني لائون لھڻ کان پوءِ گھوٽ سرمو پائي آرسيءَ منھن ڏسندو پوءِ ڪنوار جي جھوليءَ آرسي رکبي گھوٽ ان ڪنوار جو منھن ڏسندو. اھا رسم نه رڳو سنڌ ، پر ننڍي کنڊ جي ٻين قومن پڻ آھي.
آرسي نه رڳو منھن ڏسڻ، پر گھرن، مسجدن، مندرن، امام بارگاھن، منارن محرابن جي سونھن سينگار به گھڻي استعمال ٿيندي آھي. عمارت سازيءَ سونھن سينگار لاءِ آرسيءَ جو استعمال عام جام نظر ايندو آھي. شاهه ڀٽائيءَ جي روضي اندر مخدوم بلاول جي روضي آرسين جو خوبصورت ڪم ٿيل آهي. آرسي زيورن جي جڙاءَ پڻ ڪم ايندي آھي. ڀرت گج پڻ آرسيءَ يا ٽڪ جو استعمال ٿئي ٿو. ٽوپين ٽِڪن جو جڙاءُ نرالو ھوندو آھي.
اسڪاٽلينڊ جي رياست 1707 تائين هڪ خودمختيار رياست هئي جنهن کي پوءِ ذاتي پسند جي بنياد تي انگلينڊ آئرلينڊ سان ملايو ويو هيو. ان جو سبب هي هيو تہ اسڪاٽلينڊ جو جيمز ڇهون ساڳئي وقت ٻن رياستن جو بادشاهہ پڻ هو. 17 مئي 1707 تي اسڪاٽلينڊ پڻ الحاق شامل ٿي وئي اُهي سڀئي رياستون ملي هڪ ملڪ بڻجي ويون. ان سلسلي سال 1706 ٻنهين رياستن جي پارليامينٽ گڏجي هڪ قانون منظور ڪيو، تنهن هوندي ان الحاق جي خلاف اسڪاٽلينڊ عام مظاهرا احتجاج ٿيندا رهيا. اڄ پڻ اسڪاٽلينڊ جو عدالتي، قانوني ڏوهہ سزا جو سرشتو انگلينڊ ويلز اُتر آئرلينڊ کان الڳ آهي.
ايڊنبرا اسڪاٽلينڊ جو راڄڌاني ٻيو وڏو شهر آهي. هي شهر يورپ جي وڏن واپاري مرڪزن منجهان هڪو آهي. ايڊنبرا کي اتيت اسڪاٽلينڊ جي مرڪزي حيثيت حاصل هُئي پر هاڻي گلاسگو جيڪو اسڪاٽلينڊ جو سڀ کان وڏو شهر آهي، اهو ايڊنبرا کان ترقيءَ اڳتي نڪري چُڪو آهي. اسڪاٽلينڊ جي آبي حدن اُتر ڄميل سنمڊ جو هڪ وڏو حصو پڻ اچي ٿو. تيل جي ذخيرن جي لحاظ کان اسڪاٽلينڊ يورپي يونين سڀني کان اڳتي آهي. اسڪاٽلينڊ جو ٽيون وڏو شهر ايبرڊين آهي جيڪو يورپ تيل جو راڄڌاني سڏبو آهي.
اسڪاٽلينڊ يونائٽيڊ ڪنگڊم جو هڪ رُڪن ملڪ آهي.هي مُلڪ عظيم برطانيا ٻيٽَ جي اُتر ٽئين ڀاڱي تي موجود آهي. ان جي سرحد ڏکڻ طرف انگلستان جڏهن ته اوڀر اتر سمنڊ، اولهه اتر نارٿ چينل آئرش سمنڊ سان ملي ٿي. اصل لينڊ کانسواءِ 790 ننڍا ٻيٽَ پڻ اسڪاٽلينڊ جو حصو آهن.
اسڪاٽ لينڊ جو لفظ لاطيني لفظ سڪاٽي کان نڪتل آهي، جيڪو اسڪاٽلينڊ آئر لينڊ جي رهواسي ماڻهن لاءِ استعمال ٿيندو آهي.
امين جويو ، ڄمڻ مھل رکيل نالو: محمد امين جويو، پيدائش 15 سيپٽمبر 1983ع، سنڌي ليکڪ مُحقق آھي. مُختلف اخبارن، جھڙوڪ : روزاني ڪاوش، روزاني عبرت روزاني عوامي آواز لکندو رھيو آھي. اُن سان گڏ مُختلف ادبي رسالن جھڙوڪ: نئين آس، سنسار، چانڊوڪي، سورمي، ھمسري سفيرِ سنڌ مئگزين پڻ سندس تحقيقي ليک شامل ٿيندا رھن ٿا. جڏهن تہ 2017ع کان سنڌ جي ادبي تنظيم "سنڌي ادبي سنگت" جو پڻ رُڪن آھي.
ھن لکڻ جي شروعات 2016ع کان ڪئي. شروعات مُختلف اخبارن جھڙوڪ: روزاني ڪاوش، روزاني عبرت روزاني عوامي آواز لکندو رھيو. مُختلف رسالن جھڙوڪ: سورمي ميگزين، ھمسري ميگزين، سنسار ميگزين، چانڊوڪي ميگزين، نئين آس ميگزين سفيرِ سنڌ ميگزين سندس تحقيقي ليک شامل ٿيندا رھن ٿا.
هن جو وڻ پهرين فيبروريءَ گل ڪري ٿو مارچ اپريل ڦر ڏئي ٿو. وري مينهن جي موسم ٻور جهلي ٿو، جو آسپاس کي واسي ڇڏيندو آهي سياري جي ساريءَ موسم هن جو ميوو کائڻ اچي سگهي ٿو.
پوکڻ جو رستو اهو آهي ته جڏهن ٻج مان وڻ پيدا ٿين ڦر جهلين، تڏهن ڪي ٿورا ميوا ڇڏي ٻيا پٽي ڇڏجن پوءِ جيڪي گل جهلي سي به ڇني ڇڏجن. ڦر جهلڻ وقت جي زمين خشڪ هجي ته ججهو پاڻي ڏيڻ گهرجي. ٻج فيبروري، مارچ سيپٽمبر مهينن پوکبو آهي. سلا جلد وڌندا آهن سگهو ئي اٺن ڏهن فوٽن جيڏا ٿيو وڃن ڏهن مهينن جي عرصي اندر ڦر جهلين ٿا. ننڍائيءَ وڻ کجيءَ جهڙو سهڻو ٿئي ٿو، مگر وڏي هوندي اهڙو سهڻو نه ٿو ٿئي. هڪڙن وڻن جا گل نَر ٿيندا آهن ٻين جا ماديون، تنهنڪري گهڻا وڻ اڪثر ڦر ڪين جهليندا آهن. هن وڻ جي اها خاصيت مشهور آهي.
هي ميوو، جنهن کي انگريزيءَ پاپا هندستاني پپيتا چوندا آهن، سو جيتوڻيڪ اصل ڏکڻ آمريڪا ويسٽ انڊيز جو آهي، تڏهن به هن ملڪ اهڙو عام ٿي ويو آهي جو شمار ڏيهي ميوو اچي ٿو.
سڀ کان عمدو قسم سينگاپور مولمين ٿئي ٿو. وڍڻ کانپوءِ اندران ڏاڍو وڻندڙ شڪل جو ڏسبو آهي، واڱڻائي رنگ جي ڳر واري گدري وانگي هوندو آهي. منجهس گهڻي خوشبوءِ ڪا نه ٿيندي آهي مگر تمام ٿڌو لذيذ ٿيندو آهي. ميوي جو وچ سنهڙن ڇيرن جهڙي ٻج سان ڀريل رهي ٿو، جو گهڻن ماڻهن کي پسند ايندو آهي.
ان جي سٺيھن فلمن 1986ء جي فلم هاٿون ڪي لڪيرين اھي جنھن ان سان مالا آر سنگھ يادو جو ڪردار ڪيو۔ 1981ء جي فلم قدرت ان ڪرونا جو ڪردار ڪيو۔ 1977ء جي فلم صاحب بھادر ان کي ڪردار جو نالو مينا ھو۔ 1973ء جي فلم ھندوستان جي قسم ھوءَ موھني جي نالي سان پردي تي نظر آئي۔ 1970ء جي فلم ھير رانجھا ڏاڍي مشھور ٿي جنھن ان کي ھير جو ڪردار ڪي امر ڪيو۔ 1964ء فلم حقيقت آئي جنھن ان کي ڪردار جو نالو انگمو ھو۔
پریا راجونش ھڪ ڀارتي فلمي اداڪارا آھي۔ ان جو سڄو نالو زیرا سندر سنگھ ھو۔ ھؤ ھندي ٻولي جي فلم هير رانجها ھنستي زخم جي ڪري مشھور آھي. ان پنھنجي ڪيريئر ڪيتريون سٺيون فلمون ڏنيون اھن.
پريا چيتن آنند گڏ رھندا ھؤا پاڻ ويجھا تعلقات ھؤا۔ ان وٽ ٻہ گھر ھؤا۔ ان جا ٻہ ڀاءَ ڪملجيت سنگھ پدمجيت بالترتيب سنگھ لنڊن گڏيل آمريڪي رياستن پلي ڀري۔ ان جو اباڻو گھر چندي ڳڙھ آھي۔
ھن سب ڊويزن شادمان پارڪ، مھدي حسن پارڪ، پيالا گرائونڊ، ابدال پارڪ، ايسٽرن اسٽار ڪرڪيٽ گرائونڊ، نارٿ ينگرس فٽبال گرائونڊ، ھاڪي گرائونڊ فاروق اعظم، نذير حسين يينگ فائيٽرز گرائونڊ، ابو حذيفه پارڪ، طحه مسجد پلي گرائونڊ، غوث اعظم اسپورٽس گرائونڊ، عائشه صديقه فيملي پارڪ، بفرزون پلي گرائونڊ، ٽيپو سلطان شھيد اسٽيڊيم، ڪي بي آر پارڪ آھن
ھن سب ڊويزن گرين شيلڊ اسڪول ، گورنمينٽ ڊگري ڪاليج فار وومين نارٿ ناظم آباد، گورنمينٽ ڊگري سائنس ڪامرس ڪاليج، ڪراچي ميڊيڪل اينڊ ڊينٽل ڪاليج، گورنمينٽ ووڪيشنل ٽريننگ انسٽيٽيوٽ، گورنمينٽ ڊگري بوائز ڪاليج بفرزون آھن
ھن سب ڊويزن شير شاھ سوري روڊ، شاھراھ جھانگير، باچا خان فلاء اوور چوڪ، منگھو پير روڊ، شاھراھ اورنگي، ، شاھجھان اوينيو روڊ، شيرشاھ سوري روڊ شاھجھان روڊ، سيد رئيس احمد جعفري روڊ، ، راشد منھاس روڊ آھن
مرودشت اوتروئي پراڻو آھي جيتري ايران فارسي سلطنت جي تاريخ پراڻي آھي. ھي شھر فارس جي پراڻي گاديءَ جي ھنڌ تخت جمشيد کان سڏ پنڌ تي آباد آھي. شھر کان چند ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي نقش رستم، نقش رجب اصطخر جا پراڻا کنڊر موجود آھن جن مان ھن شھر جي تاريخي اھميت جو اندازو لڳائي سگھجي ٿو. چيو وڃي ٿو تہ جڏھن دارا اول رحمت جبل واري ماٿريءَ پنھنجون حويليون جوڙايون تہ ڪيترائي سرنديءَ وارا ماڻھو مرودشت واري علائقي لڏي اچي ويٺا.
موجودھ مرودشت شھر ويھين صديءَ آباد ٿيو. 1935ع ھتي پھلوي دور حڪومت ھڪ شگرمل قائم ڪئي وئي انھيءَ شگرمل جي چوڌاري آبادي وڌندي وئي جنھن شھر جو روپ اختيار ڪري ورتو. ايران آيت اللُّٰہ خمينيءَ واري اسلامي انقلاب کان ڪجه عرصو پھرين ھتي پيٽروڪيميڪل، ڪوس گھر، بسڪٽ ٺاھڻ جي فيڪٽري، گھر استعمال ٿيندڙ ٿانون جي فيڪٽري ڪجه ٻيون صنعتون قائم ٿيون جنھن ڪري روزگار جا موقعا وڌيا جنھن ڪري ھتان جي آبادي ڪافي حد تائين وڌي وئي.
ڪجه ماھرن جي راءِ آھي تہ مرودشت فارس جي پراڻي شھر اصطخر جو ھڪ پاڙو ھو. اصطخر جي تباھيءَ کان پوءِ ھي پاڙو وڌي ويجھي شھر جو درجو اختيار ڪري ويو. ٻين ماھرن جي خيال مرو ٻوٽي جو نالو آھي. انڪري مرودشت ٻن لفظن مرو دشت جو مرڪب آھي يعني مرودشت معنيٰ اھو علائقو جنھن مرو ٻوٽو گھڻو ملي ٿو.
مرودشت ايران جي فارس صوبي جو ٻيو نمبر وڏو شھر آھي. ياد رھي تہ فارس جو وڏي وڏو شھر شيراز آھي. 2016ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي 148,858 ماڻھن تي مشتمل آھي. ھي شھر مرودشت شھرستان جي گاديءَ جو ھنڌ پڻ آھي.
ھن شھر جي ڀرپاسي واريون زمينون ڪافي زرخيز آھن انڪري ڪڻڪ، مڪئي، ٽماٽي، کيري اھڙن ٻين فصلن جي اپت ھي شھر ڪافي اھميت اختيار ڪري چڪو آھي.
سندس تعلق زرتشتي خاندان سان ھيو جيڪو ان وقت فارس ڪيسپئن سمنڊ جي ڏکڻ ، موجوده ايران ، ايل بورز جبل واري علائقي رھندڙ ھيو. سندس قوميت فارسي ھئي. سندس ڏاڏي جو نالو سرشان ھيو جيڪو زرتشتي مذھب سان تعلق رکندڙ ھيو. جنھن بعد اسلام قبول ڪيو. کيس ٽي پٽ : آدم، طيفور علي ھيا
بايزيد جي نالي سان سڃاتل آھي ان جي زندگيءَ جي باري سخت مذھبي تجربن متعلق صوفياڻي روايتن کي ڇڏي ڪري تمام گھٽ ڄاتو ويو آھي.بايزيد جي زندگيءَ جا حالات گهٽ ملن ٿا.
سماجي لسانيات ، هڪ عالمي ٻولي هڪ ٻولي آهي جيڪا جغرافيائي طور تي وسيع آهي مختلف ٻولين جي برادرين جي ميمبرن لاء گفتگو ڪرڻ ممڪن بڻائي ٿي. اصطلاح پڻ استعمال ٿي سگھي ٿو تعمير ٿيل بين الاقوامي معاون ٻولين جھڙوڪ ايسپرانٽو جي حوالي سان.
انگريزي سڀ کان اول آهي - ڪجهه اڪائونٽن ذريعي صرف - عالمي ٻولي. ان کان سواء، اتي ڪو به علمي اتفاق نه آهي ته ڪهڙيون ٻوليون قابل آهن؛ عربي، فرينچ، روسي هسپانوي ٻيون ممڪنه عالمي ٻوليون آهن. ڪن ليکڪن جو خيال آهي ته لاطيني اڳ هڪ عالمي ٻولي هئي.
ھي کئونر وارو وڻ سڏبو آھي گلن واري وڻن سڀ کان ڊگهي ڊگھو ون بہ ھن جي ھڪ جنس وارو وڻ ھوندو آھي جنھن کي چوندا آهن. آسٽريليا ھنن وڻن جا ٻيلا ايراضي تي واقع آھن. بيد مشڪ جا 700 کان مٿي قسم آھن جن مان لڳ ڀڳ سڀ آسٽريليا ڪثرت سان ملن ٿا. انھن مان ڪجھ قسم آسٽريليا جي ويجھو وارن ملڪن نيو گني انڊونيشيا ملن ٿا. ھي وڻ ٽراپيڪل ٽيمپريٽ موسم وارن علائقن ٿيندا آهن.ھي وڻ تيزي سان وڏي ٿيندڙ وڻن شامل آھي.ھن وڻ جا ٽار اڪثر وزن وڌڻ جي ڪري پٽجي ڪري پوندا آھن. ھي وڻ پاڪستان اڪثر روڊن جي پاسن کان پوکيو ويندو آهي.
بيد مشڪ: : يوڪلپٽس :ھڪ وچولي سائيز جو لسن ڇوڏن وارو وڻ آهي جنھن بغير ڏانڊين وارا پن ھوندا آھن. ھن جا گل اڇا وچ سياري کان بھار جي شروعات واري وقت نڪرندا آهن. ھي وڻ تسمانيا، آسٽريليا گھڻو ٿين ٿا يا ايئن کڻي چئجي تہ انھن جو ديس تسمانيا آهي.
ڪئينسلينڊ يا ڪئينز لينڊ جنھن جو سرڪاري نالو اسٽيٽ آف ڪئينسلينڊ آهي. اھا آسٽريليا جي اتر اوڀر واقع آسٽريليا جي پکيڙ ٻيون نمبر آبادي ٽيون نمبر وڏي رياست آھي. اھا پارلياماني نظام واري فيڊريٽيڊ رياست آھي جيڪا آئيني بادشاهت ھيٺ آھي. ان جي اولھ نادرن ٽيريٽري، ڏکڻ اولھ ڏکڻ آسٽريليا، ڏکڻ نيو سائوٿ ويلز اوڀر پيسيفڪ وڏي سمنڊ جو ڪورل سمنڊ واقع آهي. ان جي اتر ٽوريس وارو سامونڊي لنگھ آسٽريليا جي ڌرتي کي پاپوا نيو گني کان ڌار ڪري ٿو.ھن رياست جي پکيڙ
گرجي نامہ ھڪ ڪتاب فارسي شاعري جو مجموعو جنھن مرزا قليچ بيگ ان جي خاندان جي شاعرن جو ڪلام ڏنل آهي.ڊاڪٽر گل حسن لغاري ھن ڪتاب تي تبصرو ڪندي لکيو آهي تہ:هيءُ ڪتاب محترمه خانم فائزه زهرا مرزا، ليڪچرر فارسي، گورنمينٽ خواتين ڪاليج مارگلہ جي محنتن، تصحيح مقدمي سان، انتشارات مرڪز تحقيقات فارسي ايران و پاسڪتان، اسلام آباد مان تازو شايع ٿيو آهي. هن اهم ناياب ڪتاب کي منظر عام تي آڻڻ جي لاءِ رهبري ڊاڪٽر محمد حسين تسبيحي ڪئي آهي.
”گُرجي نامہ“ جي نالي جي نسبت، خود مرزا صاحب پنهنجي اصل نسل وڏن ڏانهن منسوب ڪئي آهي. پاڻ پنهنجي ڪتاب ’سائو پن يا ڪارو پنو‘ لکي ٿو ته ”منهنجو نانو پيءُ، ٻيئي اصل جارجيا يا گرجستان جي گاديءَ جي هنڌ ٽفلس شهر جا ويٺل هئا. اُتي ڄاوا هئا، تنهنڪري ”گُرجي“ يا ”جارجين“ سڏبا هئا اسين سندن اولاد اڃا تائين ”گُرجي مرزا“ سڏبا آهيون.“
”گُرجي نامہ“ جن شاعرن جو ڪلام مرزا صاحب گڏ ڪيو آهي، اُنهن اول مرزا خسرو بيگ گرجي جا طبعزاد اشعار آهن، جن غزليات، مقطعات و مثنويات، مفردات، رباعيات قصائد شامل آهن. سندس تخلص ”خسرو“ آهي.
مرزا خسرو بيگ کانپوءِ مرزا فريدون بيگ ”قانع“ جا چونڊ شعر، غزليات، رباعيات سَجعون ڏنل آهن. هڪ رباعيءَ حضرت علي عليہ السلام کي خدا تعالى جي الهام جو خزانو قرار ڏئي ٿو. الهام، اُها ڪيفيت يا حالت آهي، جنهن کي رب تعالى پنهنجي طرفان ٻانهي جي دل تلقين جي صورت وجهي ٿو.
مرزا فريدون بيگ ”قانع کانپوءِ مرزا قليچ بيگ پنهنجي اشعار کي ”قليچ“ جي تخلص سان پيش ڪيو آهي، جنهن غزل به آهن هر هڪ غزل کي عنوان ڏنو آهي. مرزا خسرو بيگ ”خسرو“ مرزا فريدون بيگ ”قانع“ به ساڳي روش سان غزل چيا آهن رباعين به عنوان ڏيئي رباعيون لکيون آهن. ”گُرجي نامہ“ سندس پهرين غزل ”بگذار با دانشوران“ آهي ته دانشورن کي پاسيرو رک، حقيقت شناس ٿيءُ، سلوڪ عرفان جي مردن واير راهه اختيار ڪر، مڪر فريب سان شعر و سخن کي سينگاريندڙ دانشورن کي ڇڏي ڏي فضول بحث و تڪرار وارن کي پنهنجي حال رهڻ ڏي.
قليچ“ جي فارسي ڪلام گُرجي خاندان جي ٻين نيڪنام باوقار بزرگن جي منظوم شهپارن تاريخ، ثقافت سنڌ جي وسريل حالتن جي نشاندهي ٿئي ٿي. ”گرجي نامہ“ فارسي شاعريءَ جي صورت سنڌجو هڪ ”تاريخي تحقيقي دستاويز“ آهي، جنهن جو ڳوڙهي مطالعي جي ضرورت آهي. محترمہ فائزه زهرا مرزا کي جس هجي، جنهن پنهنجي پڙ ڏاڏي شمس العلماء جو هيءُ قيمتي خانداني دستاويز، نهايت سليقي سان ايڊٽ ڪري وڏي اهتمام سان شايع ڪيو آهي. هيءُ ڪتاب شعر و ادب سخن جو بي مثال شاهڪار آهي.
روهيڙو يا لوهيڙو ھڪ وڻ جو نالو آهي جيڪو نهايت شاندار سهڻو ٿئي ٿو. ٿر جي صحرا لاءِ اهو وڻ هڪ هڪ باغ بهار آهي. بهار جي موسم ان وڻ قدرت الاهيءَ سان ڳاڙها، سونهري پيلا گُل پيدا ٿيندا آهن. جنهن ڪري آهستي آهستي روهيڙن جا سڄا وڻ، ڪي ڳاڙهن ڪي پيلن ڪي سونهري گُلن سان ڇانئجي ويندا آهن ٿر اهو نظارو هوندو آهي جو ڄڻ ائين پيو ڀانئبو آهي ته ڪنهن ڪشمير جي چمن سير پيو ڪجي. مٺي ڏيپلي تعلقي روهيڙو بمقابلتاً ڇاڇري ننگرپارڪر تعلقن جي گهٽ ڏسڻ ايندو آهي. ڇاڇري ننگرپارڪر تعلقن جي ڪن ڀاڱن ته ڏهرن جا ڏهر ڀريا پيا هوندا آهن. سچ پچ باغ جو نظارو به اتي هوندو آهي.
“ اُن جي ڪاٺي ان مان ٺهيل شيون مهانگيون وڪامنديون آهن. آلي وڻ وڍڻ تي ٿر سرڪاري بندش آهي. روهيڙي جو وڻ سُڪڻ بعد وڍيندا آهن. ڪي آلو وڻ به وڍين پر اڪثر هندو ماڻهو روهيڙي جو آلو وڻ ڪونه وڍين. انهن اهو وهم ويٺل آهي ته جي آلو روهيڙو وڍبو ته انهيءَ ڪري ڪونه ڪو نقصان ٿيندو.
سندس شاعريءَ جو رنگ عوامي هو اها سنڌ جي ناليوارن راڳين سرمد سنڌي، جلال چانڊئي، چاڪر چانڊئي، ممتاز لاشاري، فوزيا سومرو، گلاب راءِ، گلشير تيوڻي، روبينه حيدري، ابراهيم ڪڇي، مکڻي فقير، قاسم اوٺي، سڪندر سومري، سڄڻ سنڌي، شازيه خشڪ، غلام علي سنديلي، شمن علي ميرالي، ماستر منظور ٻين فنڪارن ڳائي آهي.
حاجي غلام نبي مهيسر ڪيترا حج ڪيا، پهريون پيادل حج 1958ع ، ٻه سال 14 ڏينهن پيادل سفر ڪري ڪيائين، ان وقت سندس کيسي فقط 13 رپيا هئا. حاجي صاحب 5000 کان وڌيڪ شعر چيا، جن حمد، نعت، منقبت، قصيدا، ڪلام، ڪافيون، غزل گيت شامل آهن. سندس مولودن جو 500 کان وڌيڪ ڪئسٽون نڪتل آهن.