polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ڊيٿ ويلي آمريڪي رياست ڪيلي فورنيا جي صحرائي وادي آهي ان ريس ٽريڪ پلايا اهو علائقو آهي جيڪو هڪ پراڻي خشڪ ٿيندڙ شاخ جي تھ آهي انجا ڪيترا ئي درجن پٿر انهي قسم جو اسرار رکندا آهن انھن پٿرن جي هلڻ ڦرڻ جا نشان اتي موجود آهن ڏيڊه هزار فٽ تائين جا نشان بہ موجود آهن پر ڪڏهن بہ ڪنھن انھن کي هلندي ناهي ڏٺو هي ھميشہ ساڪن رهندا آهن پوءِ هي نشان ڪٿا آيا وڏا نشان جيڪي ڪڏهن سڌي لڪير جي صورت هيا ڪڏهن موڙيل ڪڏهن ائين جيئن هلندي وقت ڪنھن موڙ کٽيو هجي جيڪو پراسرار ٿي ويندو آهي انهن تي ڪهاڻيون بڻجي وينديون آهن هلندڙ ڦرندڙ پٿرن جون بہ داستانيون بڻيا
ٿڌي رات پٿرن جي ويجھو نمي ڄمي ويندي آهي برف جي گھڻي سنئي تھ زمين تي پٿرن پهنجڙائي فرڪشن کي گھڻو ئي گھٽ ڪري ڇڏيندي آهي ان دوران هلندڙ هوا آساني سان پٿرن کي سرڪائي ڇڏيندي آهي تيز هوا وڏي فاصلي تائين ائين ڪري سگھي ٿي ڇوجو تھ سنهڙي هئي ان لاءِ هي حرڪت خشڪ گپ تي نشان ڇڏيندي ويندي آهي ان تجربي آئس رافٽ ٿيوري کي صحيح ثابت ڪري وڏي پيماني تائين انجي اسرار جي وضاحت ڪري ڇڏي لورينز انجي ٽيم 2011ع پنھنجو پيپر پڌرو ڪيو. هوا، پاڻي، برف وقت انجو صحيح ملاپ انھن نشانين جو راز هيو
توانائي جي پراسرار اڻڄاڻ فيلڊ يا پراسرار مخلوق جهڙين ڪهاڻين کان اڳتي وڌي ڪري وضاحت ڪرڻ جي پھرين ڪوشش 1948ع جي ٻن جيولوجسٽس ڪئي مڪ ايلسٽر ايلن ايگنيو جن تجويز ڪيو تہ هتي مينهن جو پاڻي بيهجي ويندو آهي ان وقت هلندڙ طوفان انھن کي حرڪت آڻي سگھي ٿو چار سال کان پوءِ ان تي ڪيو ويندڙ هڪ تجربو جيڪو جھاز جي پرن جي مدد سان ڪيو ويو هيو مثبت يا منفي نتيجا نہ ڏئي سگھيو طوفانن جي هڪ ٻئي تجويز بہ وضاحت نہ ڪندي هئي ڪيترا ئي پٿر ٽي سئو ڪلو گرام تائين وزن رکندڙ هيا
اسرار نامعلوم هي اسانجي لاءِ ڪشش رکندا آهن انھن تي ڪھاڻيون ٺهنديون آهن ابرام مصر ڪنھن قديم جديد تهذيب ٺاهيا هيا قبرستان ٻڌي ويندڙ آواز تڪليفي آهي.!
هي ان طرح جون گھڻيون ٻيو ڪهاڻيون اسانجي نفسيات جو حصو آهن ھميشہ کان رهيون آهن هر معاشري رهيون آهن عالمي ڪلچر جو حصو پڻ آهن اهڙي ئي هڪ ڪهاڻي موت جي وادي جي پراسرار پٿرن جي آهي
ستر جي ڏهاڪي رابرٽ شارپ ڪيري جن ڪيترا ئي سال وقت محنت لڳائي انھن تي تجربا ڪيا هي برف تي ڪيا ويا هيا انھن ڪيترن ئي سالن 30 پٿرن جي حرڪت نوٽ ڪئي ڇا انھن کي برف چرپر ڏيندي آهي.! انجو تجربو ڪرڻ جي لاءِ انھن ٻيھر پٿرن جي ويجھو هڪ ڪاٺي لڳائي ڪجھ پٿر پوءِ بہ حرڪت ڪري ويا آئس شيٽ ٿيوري غلط ثابت ٿي وئي
ان وادي گھمڻ لاءِ ايندڙ ماڻھو اڃان بہ ان سان جوڙيل پراسرار ڪھاڻين کي ترجي ڏيندا آهن. گائيڊ وان والڪن برگ جي لفظن ماڻھو پڇندا آهن تي هي چرپر ڇو ڪندا آهن جڏهن اوهان جواب ڏيڻ جي ڪوشش ڪندا تہ هر ڪو جواب ناهي ٻڌڻ چاهيندو ڪيترا ئي ماڻھو اسرار پسند ڪندا آهن اهڙا سوال چاهيندا آهن جن جا جواب نہ هجن
ناسا جي سائنسدانن رالف لورينز کي ان وادي تي تحقيق دلچسپي هئي ڇوجو ان جي سطح زحل جي چنڊ ٽائٽن سان هڪجهڙائي هئي ان تحقيق جي دوران انھن انن پٿرن جي راز کان پڙدو لاهن جو سوچيو پھريون تجربو انھن پنھنجي ليبارٽري سيٽ ڪيو ٻي پاسي ڪجھ پٿرن تي جي پي ايس ٽريڪر لڳايو انھن جو راز کوجي ورتو
محمد حسين ولد حاجي خان پنهور. 25 ڊسمبر 1925ع تي ضلعي دادوءَ جي ڳوٺ ابراهيم پنهور ڄائو. 1969ع اين. اي. ڊي انجنيئرنگ ڪاليج، ڪراچيءَ مان مڪئنيڪل اليڪٽريڪل بي. اي ڪيائين. 1953ع پرڏيهه مان زرعي انجنيئرنگ ايم. -ايس-. سيءَ جي ڊگري ورتائين. 1953ع پاڻ سرڪاري نوڪريءَ گهڙيو. پهريون سنڌ زرعي انجنيئر ٿيو، بعد سنڌ -بلوچستان- جو سپريٽينڊنگ انجنيئر ٿيو. 1969ع سرڪاري نوڪري ڇڏيائين، جنهن کان پوءِ پنهنجي مدد پاڻ تحت سنڌ جي -تاريخ-، جاگرافيءَ، قديم آثارن، معدنيات پاڻياٺ تي -تحقيق- ڪرڻ مشغول رهيو. هن زير زمين پاڻيءَ تي 13 ڪتاب لکيا آهن، جيڪي سنڌ -بلوچستان- جي علائقن سان تعلق رکن ٿا.
پنهور صاحب، پنهنجي شعبي ڄاتل سڃاتل عالم محقق هو. سندس ذاتي لائبرريءَ سنڌ بابت مواد تي 6000 ڪتاب آهن. لڳ ڀڳ ايتروئي تعداد، انجنيئرنگ، زراعت، جانورن مڇين بابت ڪتابن جو اٿس. -ان- کان سواءِ سندس لائبرري تقريباً 3000 کن نقشا پڻ موجود آهن. پاڻ سنڌ يونيورسٽيءَ صلاحڪار انجنيئر طور ڪم ڪري چڪو آهي. -ان- کان سواءِ سون جي تعداد سندس عالمانه مقالا لکيل آهن. پاڻ مهراڻ يونيورسٽيءَ جو وزيٽنگ پروفيسر به رهيو. سندس تصنيفن مان ڪجهه مکيه ڪتاب هيٺيان آهن: ’مسلمان عورت‘ ، ’سنڌ آبپاشيءَ جا پنج هزار سال‘، .
سنڌ جو هي هونهار پٽ 2008ع گذاري ويو. سندس پٽ سني پنهور، جيڪو ڪيليفورنيا -آمريڪا- جو وڏو واپاري آهي، محمد حسين پنهور جي سموري ملڪيت تي مشتمل هڪ ٽرسٽ ذريعي سندس نالي ”-ايم ايڇ پنهور- چيئر“ سنڌ يونيورسٽيءَ قائم ڪرائي رهيو آهي، جنهن لاءِ سنڌ يونيورسٽيءَ ٽي سئو -ايڪڙ- زمين ڏني آهي.
ايم ايڇ پنهور جا هسٽري، آرڪيالاجي ايگريڪلچرل تي لاتعداد ڪتاب ڇپجي چڪا آهن، جڏهن ته ڄاڻايل موضوعن تي سندس مقالن جو تعداد سون ڳڻي سگهجي ٿو، ايم ايڇ پنهور جي مشهور ڪتابن سورس مٽيريل آن سنڌ، ڪرانالاجيڪل ڊڪشنري آف سنڌ، سومرا پيرڊ هسٽري آف سنڌ، ماسٽر پلان ايريا گرائونڊ واٽر ان بلوچستان، گرائونڊ واٽر ان ڪراچي، گرائونڊ واٽر ان سنڌ، گرائونڊ اينڊ سرفيس واٽر ان ايرڊ زون، گرائونڊ واٽر ان دادو ڊسٽرڪٽ مسلم عورت شامل آهن، ايم ايڇ پنهور سوين عالمي ڪانفرنسن شرڪت ڪئي اتي زراعت، تاريخ آرڪيالاجيي موضوعن تي مقالا پڙهيا، کيس ملڪي عالمي سطح تي هڪ مڃيل عالم محقق جي حيثيت حاصل هئي.
محمد حسين پنهور المعروف ايم ايڇ پنهور 25 ڊسمبر 1925ع تي سنڌ جي دادو ضلعو، دادو تعلقو جي ڳوٺ محمد ابراهيم پنهور ڄائو، هن مڪينڪل اليڪٽريڪل انجنيئرنگ جون ڊگريون حاصل ڪيون هيون، جڏهن ته هن ايگريڪلچرل انجنيئرنگ پڻ ايم ايس سي جي ڊگري پڻ حاصل ڪئي.
شبير ڪنڀار جو اصل نالو غلام شبير ولد ڀلي ڏنو ڪنڀار آهي. پنھنجي ذهانت، محنت جاکوڙ سان ڪمپيوٽر جي دنيا سنڌي ٻوليءَ جي واڌ ويجهه، سنڌي ٻوليءَ جي لپيءَ جي اکري نمونن جا مختلف نمونا متعارف ڪرڻ ، سنڌو لکت سنڌو لکت فونٽ کي ڪمپيوٽر جي تقاضائن سانڍڻ، شاھ لطيف جهڙن سنڌي ٻوليءَ جي وڏن شاعرن کي ڪمپيوٽر جي دنيا محفوظ ڪري دنيا تائين پهچائڻ جهڙين خاص خدمتن وسيلي سنڌي ڪمپيوٽنگ جي دنيا پاڻ مڃائيندڙ شبير ڪنڀار هالا تعلقي ضلعي مٽياري ، سنڌ جي ننڍڙي ڳوٺ سيراچون ڪاڪا پهرين جنوري 1972ع جنم ورتو.
جڏهن ته شبير شاهه عبداللطيف ڀٽائي جي بيتن جو پارکو، سائين طالب الموليٰ جي غزلن ڪافين کي برزبان ياد پڙهي ٿو لاڙ جي لعل مولوي حاجي احمد ملاح جي شاعريءَ جو بـ مداح آهي. شبير ڪنڀار ڏيک، ويک، ٺٺ ٺانگر جُڙتو پاڻپڻي کان پاسيرو ٿي سنڌي ٻوليءَ جي واڌاري اوسر لاءِ رات ڏينهن ڪم ڪري رهيو آهي سدائين مصروف زندگي گذاريندڙ شبير ڪنڀار تعليم کاتي استاد به آهي ته پنهنجي ذاتي ڪاشيءَ جي ڪارخاني جي نگراني به ڪري ٿو هالا تعلقي جو هڪ ننڍڙو زميندار آبادگار بـ آهي.
ھريش واسواڻي بلوچستان جي شھر لورالائي نومبر 1940ع واسواڻي خاندان جي اڱڻ تي اکيون کوليون. 1947ع ھندستان پاڪستان جي الڳ ٿيڻ کان پوءِ ھن جي خاندان کي پنھنجا اباڻا ڪک ڇڏي ھندستان جي واٽ وٺڻي پئي. ھن جي خاندان کي ھندستان ڪافي ڏکيائن کي منھن ڏيڻو پيو. ھنن کي پناھگيرن جي ڪئمپن رھڻو پيو. ھو اجھي لٽي جي تلاش گجرات جي مختلف شھرن ڀٽڪندا رھيا. انھيءَ غيريقينيءَ واري دور ھريش جي تعليم ڪافي حد تائين متاثر ٿي. آخرڪار ھن جي خاندان گجرات جي شھر بنتوا پنھنجا پير پڪا ڪيا.
ھريش ھنسراج واسواڻي ، جنم: 22 نومبر 1940، وفات: 13 اپريل 2013) سنڌي ٻوليءَ جو ھڪ بھترين ليکڪ، شاعر، تنقيد نگار تعليمي ماھر ھو. پاڻ پوليٽيڪل سائنس انگريزي ادب جو پروفيسر ھو. ھن جديد سنڌي شاعريءَ جو بنياد رکيو سنڌي ٻوليءَ جي برک اديبن مان ھڪ ھو. سندس علمي ادبي خدمتن جي مڃتا طور 1987ع کيس ”ساھتيہ اڪيڊمي ايوارڊ“ ڏنو ويو.
ھريش ادبي سرگرمين جي ابتدا 1962ع ھڪ ڪھاڻيڪار جي حيثيت سان ڪئي. ھن جي پھرين ڪھاڻي ”مسڪراھٽ“ ھئي جيڪا ”نئين دنيا“ رسالي ڇپي ھئي. انھيءَ ئي دور ھن شعر پڻ لکڻ شروع ڪيا. ھو جڏھن اڃا نوجوان شاگرد ھو تہ ھن مشھور ھندي شاعر جئہ شنڪر پرساد جي شاعريءَ تي ھڪ تنقيدي مقالو لکيو ھو جيڪو ادبي دنيا ڪافي ساراھيو ويو.
1966ع ھن اندرا واسواڻيءَ سان شادي ڪئي. اندرا ھڪ اسڪول پڙھائيندي ھئي. ھن جا مائٽ بہ ننڍي کنڊ جي ورھاڱي کان پوءِ سنڌ جي لاڙڪاڻي ضلعي مان لڏي آيا ھئا. اندرا پنھنجي گھر واري جيان سنڌي ٻوليءَ جي ھڪ مھان ليکڪہ ھئي. ھن 2010ع پرلوڪ پڌاريو. سندس وفات کان ٻہ سال پوءِ کيس ساھتيہ اڪيڊمي ايوارڊ ڏيڻ جو اعلان ڪيو ويو.
شروعاتي زندگيءَ ھن جو مذھب طرف لاڙو گھٽ ھو. ھن جي لکڻين زندگيءَ جي ڏکن پنھنجي اباڻي وطن جي وڇوڙي جي پيڙا جو پڙلاءُ ملي ٿو. اڳتي ھلي ھن گوتم ٻڌ جي تعليمات کي پڙھڻ شروع ڪيو. رٽائرمينٽ کان پوءِ ڪجھ عرصي تائين ھو ٻڌ مذھب جي پرچار ڪرڻ لڳو.
ھن جون لکڻيون دل کي ڇھندڙ، معاشري جو چٽو عڪس چِٽيندڙ اندر جي اڌمن جو بھترين اظھار آھن. ھن جي شاعري روايتي شاعريءَ کان مختلف آھي. ھن سنڌي شاعريءَ نوان لاڙا متعارف ڪرايا، ان ڪري ھن کي جديد شاعريءَ جو باني سڏي سگھجي ٿو.
پڙھائي پوري ڪرڻ کان پوءِ ھو اديپور ڪڇ جي تولاڻي ڪاليج آف سائنس اينڊ آرٽس ليڪچرار مقرر ٿيو. اڳتي ھلي ھو پوليٽيڪل سائنس شعبي جو چيئرمين مقرر ٿيو. ھو انگريزي ادب جا ڪلاس پڻ وٺندو ھو.
واسواڻي علي ڳڙھ يونيورسٽيءَ مان انگريزي، پوليٽيڪل سائنس ھنديءَ ٽي ماسٽر ڊگريون حاصل ڪيون. پڙھائيءَ دوران ھو ٻارن کي ٽيوشن پڙھائي پيٽ گذران ڪندو ھو.
1- غربت سبب ٿيندڙ جنگيون : غربت جي ڪري بک بدحاليءَ گذاريندڙ قبيلا يا ملڪ، جڏهن دنيا پنهنجي مُفاد بچاءُ خاطر ڪو به معاشي نظام نه ڏسندا، ته آخرڪار اهي کاڌ خوراڪ بنيادي انساني ضرورتن کي پورو ڪرڻ لاءِ جنگ وڙهڻ لاءِ ئي تيار ٿي ويندا. آفريقا ڪيترائي اهڙا قبيلا آهن، جيڪي غربت جي ڪري ماڻهن کي مارڻ، يا غلط ذريعن سان پئسو ڪمائڻ ڪو به خوف محسوس نه ڪندا آهن، اهو رويو اڳتي هلي بين الاقوامي برادريءَ پاڙيسري مُلڪن اتحادين وچ ويڙهه جوسبب بڻجي سگهي ٿو.
’ ’ ‘: چئن حصن پيش ڪيل هن ڊرامي هڪ ايپي لاگ به شامل آهي. هي ڊرامو پهريون دفعو لنڊن پيش ڪيو ويو پهريون ڀيرو 1911ع شايع ڪيو ويو.
ڊرامن کان سواءِ جارج برنارڊشا ڪيترن ئي ڪتابن جو مصنف به رهيو. سندس ڪتاب: ’ ‘ ڏاڍو مشهور ٿيو، ان جي جواب علامه آءِ. آءِ. قاضي ’ ‘ لکيو، جنهن جو سنڌي ترجمو سنڌي ادبي بورڊ ڇپايو آهي.
شروع جارج برنارڊشا جون لکڻيون ناڪام ويون. 1879ع هن پنهنجي زندگيءَ تي لکيل ڪتاب ‘’ مڪمل ڪيو، پر هن ڪتاب کي لنڊن جي ڪنهن به پبليشر ڇپائڻ جي حامي نه ڀري اڳتي هلي اهو ئي ڪتاب مشهور ليکڪ جي وڏي ڪتاب جي حيثيت 1930ع شايع ٿيو. اهڙيءَ طرح هن جي اڳ لکيل چئن ناولن کي به قبول نه ڪيو ويو. ڏهن سالن تائين هن پاران اخبارن کي موڪليل مضمونن جو به اهو ئي حال ٿيو. جارج برنارڊ جي حياتيءَ جو لکيل هڪ ناول جيڪو تقريباً 1887ع يا 1888ع لکيو ويو هو، سندس مرڻ کان پوءِ 1958ع ڇاپيو ويو. اهو ناول جارج برنارڊشا جي ادبي دؤر جو آخري ناول هو.
جارج برنارڊشا مشهور ڊرامه نگار، اديب سوشلزم جي پرچارڪ، 26 جولاءِ 1856ع آئرلينڊ جي شهر ڊبلن جنم ورتو. جارج برنارڊشا، جارج ڪيرشا لوسـنڊا ايـلـزبٿ جو اڪيلو پٽ هو.
کيرٿر نیشنل پارڪ 1192 هم چورس ميلن پکڙيل قدرت جو هڪڙو حيرت جهڙو جهان آهي. جنهن دنيا جي ناياب نسل جا جانور ، هرن آل جال پهاڙن جي کليل فضائن پوري آزاديءَ سان رهن ٿا. هي پارڪ، حيدرآباد کان، 130 ڪلوميٽر ٿاڻي بولاخان کان 80 کن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي وقع آهي. ٿاڻي احمد خان کان پوءِ، کيرٿر ڏانهن اچڻ لاِ رستو پهاڙي، پيچري نما، کڙ ٻڙ آهي اڪثر هندن تي ان رستي جي ڀرسان وڏيون وڏيون کايون به موجود آهن.
کيرٿر نئشنل پارڪ جو ڪجهه حصو ضلعي ڄامشورو ڪجهه حصو ڪراچي ضلعي آهي هن عجيب و غريب پارڪ کي 1972ع ملڪ جي اُن وقت جي وزيراعظم ذولفقار علي ڀٽو صاحب جي دور اقوام متحده جي بين الاقوامي فهرست شامل ڪيو ويو، اُن لسٽ هاڻي هن پارڪ سميت دنيا جا صرف چار اهڙا وڏا قدرتي پارڪ رجسٽرڊ آهن.
مطلب ته ناهي. نهايت ڊڄڻو جانور آهي. گوليءَ جي ٺڪاءُ ته پري جي ڳالهه ٿي، انسان جي پيرن جي ڇاپ يا، بوءِ باس ، تي ئي ڀؤ ، لڪي، ڇَپ هڻي، ڪٿي غفائن وڃي ويهي رهندو آهي، ڏينهن جا ڏينهن، اُتان نڪرندو ئي ڪونهي!
کيرٿر جي سياحت لاءِ موسم اڌ آڪٽوبر کان ويندي نومبر کان مارچ جي وچ تائين نهايت موزون هوندي آهي، جو مئي مهيني کان پوءِ پهاڙ تپڻ شروع ٿيندو آهي، پر هنن اڻلڀ جانورن کي ڏسڻ لاءِ ،شوقين سياح، اهڙن گرم ڏينهن به ايندا آهن، جو گرميءَ سبب جانور پاڻيءَ جي تلاش ، هيڏانهن هوڏانهن سرگردان هوندا آهن سولائيءَ سان نظر اچي ويندا آهن.
کيرٿر جي حدن اندر مختلف ذاتين وارا ويهه هزار کن ماڻهو آباد آهن، جن مان لڳ ڀڳ ڏيڍ سئو همراهه وائيلڊ لائيف ڊپارٽمينٽ جانور پکين کي شڪارين کان بچائڻ لاءِ چوڪسيءَ نگهداشت واري ڪم لاءِ مقرر ٿيل آهن.
ڪوهستان جي هن رينج پاڻي زمين مان 35 کن فوٽن تان مليو ٿو وڃي . جانورن پکين کي پائيپ لائين جي ذريعي. هنن جي مخصوص ٿا ڪن تائين پاڻي پهچائڻ جو انتظام، وائيلڊ لائيف کاتي پاران ڪيل آهي کيرٿر شڪار جا قاعدا قانون هن طرح آهن ته مادي ڪنهن به جانور جي ناهي مارڻي ننڍا جانور به مارڻ جي اجازت ڪانهي. شڪار صرف چاليهن انچن کان وڏن سڱن واري جانور جو مقرر آهي ان کان گهٽ جو قطعي نه!
پيٽرولنگ، کيرٿر نئشنل پارڪ جي چوويهه ئي ڪلاڪ ٿئي ٿي. ان لاءِ ٽي گاڏيون ڏينهن، رات چوڪسيءَ چوطرف ڦرنديون رهن ٿيون، ڪو به چور شڪاري اُنهن جي تيز نظر کان بچي نٿو سگهي.
1191ع پرٿوي راج چوهاڻ شهاب الدين محمد غوري جي مقابلي جنگ جي ميدان کٽي ويو هيو پر 1192ع شهاب الدين محمد غوري نئون لشڪر ساڻ وٺي دهلي تي لشڪرڪشي ڪري ڇڏي. سنجوگيتا پرٿوي راج چوهاڻ کي هٿيار پڪڙائيندي سُوَرگ لَوڪ ملڻ بابت چيو جيڪو پوءِ پورو ثابت ٿيو. پرٿوي راج چوهاڻ جنگ مارجي ويو.
زميني سرحد 824 ڪلوميٽر اٿس جيڪا انڊونيشيا سان مليس ٿي. بحري سرحد 5152 ڪلوميٽر اٿس سمنڊ اندر علائقي جي دعویٰ 12 ناٽيڪل ميل اٿس مخصوص مڇي مارڻ جو علائقو 200 ناٽيڪل ميل اٿس.ملڪ جي ساحلي پٽي تقريبن جابلو آھي.ملڪ جي سراسري بلندي 667 ميٽر آھي سڀ کان اوچو مقام مائونٽ ولھيم آھي جنھن جي اوچائي 4509 ميٽر آھي. ملڪ جي معدني قدرتي وسيلن سون، ٽامو، چاندي،
پاپوا نيو گني يا جنھن جو سرڪاري نالو پاپوا نيو گني جي آزاد رياست آھي.ھي ملڪ اوشيانا کنڊ واقع آهي. ھي ملڪ نيو گني ٻيٽ جي اوڀر واري اڌ ڀاڱي پيسفڪ وڏي سمنڊ جي ڏکڻ اولھ طرف ميلنيشيا خطي دوريءَ تي واقع ٻيٽن تي مشتمل ملڪ آھي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ پورٽ موريسبي سندس ڏکڻ اوڀر واري ڪناري تي واقع آهي. اولھ نيو گني انڊونيشيا جو صوبو آهي.
نيوگني ٻيٽ دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ٻيٽ آھي جيڪو ٻن ملڪن ورھايل آھي . ان جو اوڀر وارو حصو پاپوا نيوگني بہ ٻن ملڪن ورھايل ھيو. ان جو اتريون پاسو جرمني ڏکڻ وارو پاسو برطانيا جي قبضي ھيو جيڪو. 1902 ڏکڻ وارو پاسو آسٽريليا جي قبضي هيٺ آيو جنھن پھرين جنگ عظيم اتر واري پاسي تي بہ قبضو ڪيو.
جولاءِ 2017 ھن ملڪ جي آبادي 6,909,701 ھئي دنيا آبادي جي لحاظ کان 105 نمبر تي ھيو. ھتي جي ماڻھن ميلانيشين ، پاپوئن، ، نيگريٽو، مائڪرونيشين پولينيشيائي شامل آهن. ھتي جي ماڻھن جي ٻولين مان ٽاڪ پسين ، انگريزي ھيري موٽو ٻولي سرڪاري ٻوليون آهن.
زرعي زمين ڪل پکيڙ جو 2.6 سيڪڙو آھي جنھن مان 0.7 سيڪڙو تي پوکي لائق آھي وري ان جي 1.5 سيڪڙو تي مستقل پوکي ٿيندي آھي. زرعي زمين جو 0.4 سيڪڙو تي مستقل چراگاھون 63.1 سيڪڙو تي ٻيلا آهن.2018 تائين اڃان اتي آبپاشي واري زمين ڪانہ آھي.
1884 کان وٺي ٽن طاقتن جي قبضي رھڻ بعد 1975 م ھن ملڪ آسٽريليا جي سٺ سالا قبضي مان آزادي حاصل ڪري خودمختيار رياست جو درجو حاصل ڪيو. ھن ملڪ آزادي وٺندي ڪامن ويلٿ ريلم شامل رھيو ڪامن ويلٿ نيشنز جو پڻ ميمبر ٿيو.
ھتان جي موسم ٽراپيڪل آھي . اتر اولھ واري حصي سانوڻ جا مينھن ڊسمبر کان مارچ تائين ڏکڻ اوڀر واري حصي مئي کان آڪٽوبر تائين پوندا آهن. قدرتي گئس ، عمارتي ڪاٺ تيل مڇي شامل آهن.
1842ع ان سڊني نالي پينل ڪالوني کي شھر جو درجو ڏيڻ بعد قيدين جي يورپ مان سزا طور سڊني ڏانھن منتقلي ختم ڪئي وئي. نيو سائوٿ ويلز سون جي دريافت بعد کاڻن لاء 1851ع مزدورن جي پيھ اضافو ٿيو جنھن سان سڊني وڌي وڏو شھر ٿي دنيا معاشي ثقافتي مرڪز ٿي ويو.
ٻي جنگ عظيم بعد ھن شھر م وڏي پيماني تي ھجرت ٿي ھي شھر دنيا جي وڏن ثقافتي ڪثرت وارن شھرن مان ھڪ ٿي ويو 2011ع جي مردم شماري مطابق ھن شھر 250 ٻوليون ڳالهائيندڙ ماڻھو رھندڙ ھيا 2016 جي آدمشماري مطابق %35.8 سيڪڙو شھرين جي مادري بولي انگريزي جي بجاء ٻي ھئي 45.4% شھري ملڪ کان ٻاھر ڄاول ھيا جن مان اڪثريت لنڊن نيويارڪ شھرن ڄاول ھئي.
1927 ھن واشنگٽن ڊي سي، بالٽيمور، ميري لينڊ رچمنڊ ورجينيا لاء اي اينڊ ڊبليو روٽ بيئر کان ان جون ٺاھيل شيون وڪرو ڪرڻ جو حق حاصل ڪري واشنگٹن ڊي سي ھگ ڪولٽن سان شراڪت ڪري 9 وڪري وارا صندل لڳايا. 9 جون 1927 نئين ڪاروبار کان ٻن ھفتن بعد ھن يوٽاہ وڃي ايلس ميريئٽ سان شادي ڪئي. سرء واري ٿڌن مھينن انھن صندلن تي ميڪسيڪن کاڌن جو اضافو ڪري انھن کي فيملي ريسٽورنٽن تبديل ڪيو ويو جن کي ھاٽ شاپي نالو ڏنو ويو. 1928 مسيسيپي جي اوڀر پھريون
جھازن کاڌي جي فراهمي واري پنھنجي ايئر لائين پڻ ايجاد ڪري ورتي جنھن ذريعي وڏين ايئر لائين ڪمپنين کي جھازن لاء کاڌو فراهم ڪيو . ھي ڪمپني ڪيترن ئي اسڪولن ڪاليجن کي پڻ کاڌي جون شيون فراھم ڪندڙ آھي. جان ولرڊ ھڪ ھمٿ ڀريو شخص ھيو تمام گھٽ آرام ڪندو هو ء ھر وقت ڪمپني کي ھلائڻ کي ترجيح ڏيندو هو. ڪيترائي ماڻهو ان ڳالھ جا شاھد ھيا تہ ھن جو کائڻ، ساھ کڻڻ، زنده رھڻ خواب ڏسڻ رڳو ڪمپني لاء ھيو تہ ڪيئن ان کي ھلائجي ڪيئن ان کي وڌائجي. ڪمپني جي سوين ريسٽورنٽن ھوٽلن تائين وڌڻ جي باوجود ھي ھر سال گھٽ گھٽ چار دفعا ھر ھوٽل ريسٽورنٽ کي خود چڪاسيندو ھيو.
ميرئيٽ ڪمپني جي ابتدا 1927 واشنگٽن ڊي.سي. ھڪ ننڍي روٽ بيئر جي صندل لڳائڻ سان ٿي جيڪو 1932 ريسٽورنٽن جي زنجير تبديل ٿي ويو اڳتي وڌي 1957 ھڪ موٽل تائين وڌي ويو. جان ولرڊ جي وفات تائين ھن ڪمپني جي ڪاروبار م دنيا جا 1400 ريسٽورنٽ، 143 ھوٽل رزارٽ آمريڪا جي اندر ٻه وڏا ميريئٽس گريٽ آمريڪا ٿيم پارڪ شامل ھيا جن مان ڪمپني جي سالياني آمدني 4.5 ارب ڊالر ھئي 154600 ملازم ڪمپني ڪم ڪندڙ ھيا.
جان ولرڊ ميريئٽ آمريڪا جو انٽرپرينر سيٺ ھيو جنھن ميريئٽ ڪارپوريشن جو بنياد رکيو جيڪا اڳتي هلي 1993 ميريئٽ انٽرنيشنل جي صورت اختيار ڪئي.جيڪا دنيا اندر مھمانوازي، ھوٽلن کاڌي واري خدمت وارين ڪمپنين کي سنڀاليندڙ دنيا جي ھڪ وڏي ڪمپني آھي.
ھن وقت ڪمپني جو ايگزيڪيوٽو چيئرمين بورڊ آف ميريئٽ انٽرنيشنل جو چيئرمين آھي. ٻيو پٽ رچرڊ ميريئٽ اٿس جيڪو ھوسٽ ھاسٽلن رزارٽس جي بورڊ جو چيئرمين آھي .
گورنمينٽ آف انڊيا ايڪٽ 1935 برطانياجي پارليامينٽ جو پاس ڪيل قانون ھيو جنھن جي شاھي منظوري 25 آگسٽ 1935 ملي 1999 م ان جي منسوخي جي شاھي منظوري ڏني وئي.1999 ع تائين، ان وقت قائم ٿيل پارليامينٽ جو سڀ کان وڏي وقت تائين عمل رھندڙ قانون ھيو.گريٽر لنڊن اٿارٽي ايڪٽ 1999 ان جي ڊيگھ کي پوئتي ڪيو. ان جي ڊيگھ جي سبب کان، ان ايڪٽ کي گورنمينٽ آف انڊيا ايڪٽ، 1935 کان ھيٺئين ٻہ الڳ الڳ ايڪٽ ورھايو ويو:
بديل کان بعد اسلامي لشڪر محمد بن قاسم جي اڳواڻي حمله آور ٿيو ديبل کي فتح ڪري اڳتي پيش قدمي ڪيائين جيسيه پنهنجي پيء سان گڏ مختلف معرڪن وڙهندو رهيو ، پر هر جاء تي ناڪام ٿيا ۔ ٻيٽ جي معرڪي دوران جيسيه مسلمانن کي اهڙو بيوس بنائي ورتو ، جو اسلامي لشڪر قحط منهن ڪڍيو ۔ الور جي جنگ دوران بن قاسم ڏاڍو پريشان ٿيو آخرڪار مسلمان فتح ياب ٿيا راجا ڏاهر مارجي ويو ۔
چچ نامي مطابق هڪ ڀيري ڏاھر پنهنجي عيال سان گڏ شڪار تي نڪتو ۔ سندس عيال سندس پيٽَ سان گهر واري به هئي، جنهن جي پيٽ نون مهينن جو ٻار هو۔ اوچتو سندن ڪيمپ تي هڪ آدم خور شينهن حملو ڪري ڏنو ڏاهر جي پيٽَ سان زال طرف وڌيو۔ راجا ڏاهر اڳتي وڌي شينهن سان مقابلو ڪري کيس ماري وڌو، پر سندس گهر واري جو اڳي ئي دم پرواز ڪري چڪو هو ۔ پر ٻار اڃان سندس پيٽ چري رهيو هو۔ جنهن کي پيٽ چيري ٻاهر زنده ڪڍيو ويو ۔
مهاراجا ڏاهر جي عهد حڪومت وڏو ٿيو ۔ جيسيه تمام دلير، جنگجو باهمت شخص هو ۔ مڪران ،نيرون ڪوٽ توران جو گورنر به رهي چڪو هو هر مشڪل گهڙي پنهنجي پيء سان همراهه رهندو هو ۔ راجا ڏاهر کي مٿس ناز هوندو هو ۔ جڏهن بن قاسم ديبل فتح ڪري اڳتي وڌيو ، ته ڏاهر کيس هڪ ڌمڪي آميز خط لکي جيسيه جي بھادري جو ان تي رعب ويھارڻ جي ڪوشش ڪئي ھئي۔
قافلي لٽجڻ جي واقعي کان پوِ حجاج بن يوسف ،بديل جي اڳواڻي اسلامي لشڪر کي سنڌ طرف موڪليو ۔ راجا ڏاهر کي اطلاع ملڻ شرط راجا جيسيه جي قيادت فوج کي روانو ڪيو ۔ ٻنهي طرفن کان گهمسان جي ويڙهه لڳي ۔ آخرڪار بديل مارجي ويو ۔ جيسيه ڪيترن ئي مسلمانن کي قيدي بنائي ورتو سوڀارو ٿي موٽيو ۔
راجا جيسِينَ يا راجا جيسيه يا جيسينا سنڌ جي آخري برهمڻ راجا ڏاهر جو وڏو پُٽ هو ۔ راجا ڏاهر کان پوءِ عربن خلاف جيسينه مزاحمت ڪئي۔
سنڌ سنڌين کي هڪ طرف پنهنجي تاريخي وطن ڌاري آبادڪاريءَ مان خطرو آهي ته ٻئي طرف سنڌ جي مختلف علائقن هندو آباديءَ تي حملن، سندن نياڻين جي زوريءَ شادين انهن جي اغوا جي واقعن تيزي آئي آهي. انهن واقعن جي نتيجي سنڌ مان هندن جي لڏپلاڻ تيزي آئي آهي. ويجهن وريهن دوران سنڌ مان ڪيترا هندو لڏي ويا آهن. ان جا درست انگ اکر موجود ناهن پر سندن انگ هزارن آهي.
ورهاڱي بعد هندستان اقليتي هندو سکن جي اڪثريت هندستان ڏانهن لڏي آئي جڏهن ته هندستان مان مسلمان مهاجر پاڪستان اچي آباد ٿيا. تقريباً 10 لک هندو سک هندستان ڏانهن لڏي ويا جڏهن ته مسلمانن جو هڪ جيترو تعداد هندستان کان نئون بڻايل پاڪستان لڏي ويو. هندو سنڌين کي ورهاڱي کانپوءِ بـ سنڌ رهڻ جي اميد هئي ، ڇاڪاڻ ته هندو مسلمان سنڌين جا سٺا تعلقات هئا. ورهاڱي جي وقت 1400،000 هندو سنڌي هئا ، جيتوڻيڪ اڪثر شهرن آباد هئا جهڙوڪ حيدرآباد ، ڪراچي ، شڪارپور ، سکر. تنهن هوندي ، پاڪستان عدم تحفظ سبب ، گهڻو ڪري ، ڪيترن ئي سنڌي هندن کي پاڪستان ڇڏڻ جو فيصلو ڪيو.
1998ع جي آدمشماري موجب، سنڌ هندو آبادي لڳ ڀڳ 20 لک هئي، اهو انگ ان وقت جي سنڌ جي آباديءَ جو لڳ ڀڳ ساڍا 6 سيڪڙو بڻجي ٿو. ياد رهي ته 1998ع جي آدمشماريءَ سنڌي ڳالهائيندڙن جو سڪيڙو صوبي اندر لڳ ڀڳ 60 سيڪڙو هو. ان جو مطلب ٿيو ته سنڌي ماڻهو پنهنجي ڌرتيءَ تي اقليت تبديل ٿيڻ کان رڳو 10 سيڪڙي جي وٿيءَ تي هئا، جنهن ساڍا ڇهه سيڪڙو هندو سنڌي نهايت اهم توازن جو ڪردار ادا ڪن ٿا. جيڪڏهن ايتري وڏي انگ هندن تي ڌرتي تنگ ڪري سنڌ ڇڏڻ تي مجبور ڪري ڇڏجي ته سنڌي ماڻهو پنهنجي ڌرتيءَ تي اقليت بڻجڻ جي بلڪل ويجهو اچي ويندا.
ڀارت جي اندر 50لک کان مٿي سنڌي رھن ٿا جيڪي 1947 جي علحيدگي کان پو پاڪستان ڇڏي ڀارت وياھئا .انڊيا جي ڊسٽرڪٽ الھاسنگر مھاراشترا مبمئي جي ويجھو لکن جي تعاداد پناھگير طور ويٺا ھئا جيڪي پنهنجي محنت جدوجهد کان پو باليوڊ توڙي ڪامياب بزنس مين طور سنڃاتا ونڃن ٿا جنهن رنويرسنگھ ڀانواني سونم ڪمپور آھوجا گوويندا سميت تمام وڏا نالا پڻ آھن
آزاد نظم اصل 19 صديءَ جي آخر فرينچ شاعريءَ جي ”علامت نگاريءَ“ واريءَ تحريڪ سان گڏ نئين رنگ ظاھر ٿيو -ان جو باني فرانسز گرئفن نالي آمريڪي شاعر ھو، جيڪو پئرس رھندو ھو فرينچ ٻوليءَ شاعري ڪندو ھو. ھن فرينچ شاعريءَ جي سخت گير قاعدن ڪلاسيڪل روايتن کي ھڪ ڌڪ سان ختم ڪري ڇڏيو ان انگريزي بحرن جو استعمال ڪيو. ھن پنھنجي نئين تجربي کي سڏيو عام طور فرينچ آزاد شاعري سڏڻ لڳا. ”ورس لبري“ جو بنياد، پدن جي تعداد واري اصول بدران لفظن جي نغمگيءَ تي رکيو ويو، جنھن موجب وزن جو ايڪو رڪن/ ماترا يا مصرع بدران فقري کي بنايو ويو قافيي کي اختياري حيثيت ڏني وئي.
آزاد نظم، فرانس مان انگلنڊ آمريڪا پھتو. بودليئر جي آزاد نظمن جي پھرئين مجموعي ”ليوز آف گراس“ کي ابتدا يورپ جي نقادن شاعري ئي تسليم نه ڪيو، پر اڳتي ھلي ان وڏي شھرت ماڻي. ھن جي شاعري ”فري ورس“ يعني آزاد نظم جو مڪمل نمونو آھي.
بھرحال سنڌي شاعريءَ آزاد نظم جا جديد باني نارائڻ شيام، شيخ اياز، هري دلگير شيخ راز آھن. ان کان پوءِ ارجن شاد، سڳن آهوجا، شمشيرالحيدري، بشير مورياڻي، سراج، بردي سنڌي، گورڌن محبوباڻي، تنوير عباسي، ايم.ڪمل، موھن ڪلپنا، عبدالحڪيم ارشد، امداد حسيني، تاج بلوچ، استاد بخاري، الطاف عباسي، سرويچندر شاد، نعيم دريشاڻي، سحر امداد ٻين ڪامياب آزاد نظم لکيا آھن. اياز گل، نصير مرزا، آڪاش انصاري، عزيز ڪنگراڻي، علي آڪاش، آسي زميني، وسيم سومري، حسن درس، مظهر لغاريءَ ٻين به اثرائتا آزاد نظم لکيا آهن.
سنڌيءَ آزاد نظم تي قابل ذڪر ڪم شمشيرالحيدريءَ ”سنڌي آزاد نظم جي اوسر“ نالي ڪتاب لکي ڪيو آھي. ان کان سواءِ منگھارام ملڪاڻي، غلام محمد گرامي، شيخ عبدالرزاق راز، ارجن شاد، تنوير عباسي تاج جويي پڻ شاعريءَ جي ھن صنف تي ڪافي مضمون لکيا آهن.
ننڍي کنڊ سنڌي شاعريءَ آزاد نظم جي لھر انگريزي شاعريءَ جي مطالعي سان آئي، جنھن جي ابتدا مرزا قليچ بيگ ڪئي. ھن انگريزيءَ جا ترجما ڪيا ڪي طبعزاد نظم به لکيا. نظم جي ھيءَ ھيئت سنڌي شاعريءَ ڪافي مقبول ٿي. جديد دور جي پيچيدي ماحول انسان جي دکن دردن جو دائرو وسيع ٿي ويو آھي. سوچ، احساس جذبن پڻ پيچيدگي اچي وئي آھي. پابند نظم ان قسم جي خيالن احساسن جي اظھار لاءِ موزون ھيئت ثابت نه ٿيو، ان ڪري احساسن جي اظھار وسعت واري تصور ”آزادي نظم“ کي مقبوليت ڏني، جنھن قافيي رديف جي آزادي آھي.
ڪن اديبن جو رايو آھي ته سنڌي شاعريءَ ، 1937ع ڌاري سوڀراج ”فاني“ پھريون آزاد نظم لکيو، جڏھن ته نصير مرزا جي راءِ موجب مرزا قليچ بيگ جو نظم ’مٺي‘ آزاد نظم جو پھريون نمونو آھي.
آزاد نظم ، جديد شاعريءَ نظم جي صنف جو ھڪ نمونو جديد شاعريءَ جي ھڪ نئين روايت آھي. جيڪا معريٰ نظم جيان آهي. دنيا جي سڀني وڏين زبانن آزاد نظم لکيو وڃي ٿو.
ليڊي ڊفرن اسپتال جو صلاحڪار ميمبر رهيو. 7 روٽري ڪلب جو پريزيڊنٽ رهيو. 8 ڪراچي ڪلب جو ميمبر رهيو. 9 فري ميسنري جو ميمبر رهيو. 10 انجمن ترقيءَ اردو جو ميمبر رهيو. 11 ينگ مينس مسلم ايسوسيئيشن جو ميمبر رهيو.
1913ع ، آل انڊيا نيشنل ڪانگريس جي اٺاويهين اجلاس جي مرحبائي ڪاميٽيءَ جو ميمبر ٿي، ان جي ڪاميابيءَ لاءِ ڪوشش ڪيائين اجلاس جن سنڌي ميمبرن ٺهراءَ پيش ڪري ڳالهايو هو، انهن مان هڪ هو.
پنجن سالن تائين ”سنڌ محمدن ايسوسيئيشن“ جو آنرري سيڪريٽري به رهيو، ”سنڌ هلال احمر سوسائٽي“ جو چيئرمين ٿي ڪم ڪيو هئائين، جنهن ترڪن کي بلقان اٽليءَ جي جنگين وقت چندو گڏ ڪري مدد موڪليو هو. 15 جن ڏينهن ضلعي لوڪل بورڊ جا پريزيڊنٽ ڪليڪٽر هوندا هئا، 1921ع هن ضلع لوڪل بورڊ ڪراچيءَ جو وائيس پريزيڊنٽ ٿي ڪم ڪيو.
جڏهن آل انڊيا مسلم ايڊيوڪيشنل ڪانفرنس جو اجلاس 1919ع خيرپور ميرس ڪٺو ٿيو هو، تڏهن هن کي ان جو آنرري سيڪريٽري مقرر ڪيو ويو هو. 19 فري ميسنري جي لاج هارموني جو پاسٽ ماسٽر لاج ٽيمپرنس بينيوولنس جو پايو وجندڙ هو. 20 ڏهن سالن تائين ڪراچيءَ آنرري فرسٽ ڪلاس مئجسٽريٽ ٿي ڪم ڪيائين.
پيدا جون عام شرطون: کي برقرار رکڻ جي لاءِ رياست کي خراج ڏيڻ وارن ھتاب جي ڳوٺن جو وڏو انگ خود ڪفيل ھو. ھر ڳوٺ اندر دستڪاري ذراعت گڏيل موجود ھيون.
ھي پکڙيل ٽڙيل ڳوٺ ان لائق نه ھئا جو ھُو پنھنجي استحصال جي خلاف پاڻ کي گڏ ڪري سگھن ھا، ان ريت سڄي جو سڄو نظام ئي تبديليءَ جي راه رنڊڪ ھيو.
مارڪس اينگلز جڏھن انھن معاشرن کي ”تاريخ کان ٻاھر“ قرار ڏنو ته انھن جو اصل مقصد به اھو ئي ھو. مثال طور ھنڌستان ھڪ ٻئي پٺيان حملو ڪندڙن جي ور رھيو آھي، پر انھن مان ڪنھن ھڪ به سياسي تبديليءَ جا اثر ھيٺين نسلن تائين نه پھچي سگھيا. سڪندر جي جانشين، بطليموس، اھڙي سماج کان آيا ھئا جٿي زمين جي نجي ملڪيت انھن جي سماجي نظام جي جڙ ھئي. انھن جڏھن مصر تي قبضو ڪيو ته نظام کي جئين ھو تئين ڇڏي ڏنو. وري به ھُو ان نظام کان حاصل ڪيل مال پئسي کان وڌيڪ مطمئن ھئا.
ھڪ دفعو جڏھن تھذيب قائم مضبوط ٿي وئي ته ضروري ٿي ويو ته ان جي چؤڌاري ڦھلجي وڃي، ڀلي ھي جنگ ذريعي ڦھلجن يا تجارت جي.مصر جي لاءِ ئي ٻاھرين علائقن جي ھٿ ھئي، انڪري ڪريٽ جي تھذيب کي اڳتي وڌائڻ کي تحريڪ ملي انھيءَ سبب يوناني ساحلي علائقن جي تجارتي سماج کي ارتقا جي لاءِ ھڪ زبردست قسم جو مرحلو مليو. نجي زمينن جي ملڪيت نجي دولتمنديءَ کي لامحدود مھميز ڪيو جيڪو انساني نسل کي ٻيھر ھڪ وک اڳتي وٺي وڃڻ جي قابل ٿيو.
جون 2010 عارف لوہار ڪوڪ اسٽوڊيو شرڪت ڪئي ، ڪوڪ-اسٽوڊيو سيزن 3 دوران . عارف لوهار پنهنجي اداڪاري ڪندڙ موسيقار ميشا شفيع سان “ الاف الله “ ادا ڪئي. ڪوڪ اسٽوڊيو لاءِ لوهر جي ڪارڪردگي جا ٻہ ٻيا گانا شامل هئا، ”مرزا“ ”اليفي اللَٰه چمبي ڊي بوٽي / جگني“ . بعد اهو تعاون جيڪو بين الاقوامي ڪاميابي بڻجي ويو. فلمساز سيف علي خان بالي ووڊ فلم ڪاڪلٽ فيچر سانگ جي طور تي استعمال لاءِ ”جگني“ جا حق خريد ڪيا. ”جگني“ جا ٻيا نسما بالي ووڊ فلمن پڻ شامل ڪيا ويا آهن ، بشمول هڪ ايڊاپٽ ٿيل ورزن جيڪو پهريون ڀيرو ”21 صدي جي جگني“ البم تي فلمي ڊائري آف اي بٽر فلائي ظاهر ٿيو. هن بالي ووڊ فلم ڀاڳ ملڪہ ڀاگ پڻ ڳايو .