polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
’تڪافل‘ جو بنیاد ڀائيچارو، امدادِ باھمی ’تبرع‘جي نظرئي تي آهي، جيڪو شریعت جي نظر پسندیدہ آھي. جدید دؤر تڪافل کي روایتي انشورنس جي متبادل طور تي بطور اسلامي انشورنس استعمال ڪيو پيو وڃي۔ ھن نظام سمورا ميمبر پاڻ رسڪ شیئر ڪندا آهن آھي باھمي مدد ڀائيچاري سان مقرر اصولن ضابطن تحت امڪاني مالي خطرن کان محفوظ ٿي ويندا آهن . تڪافل سڌي يا اڻ سڌي طرح وياج جو عنصر شامل نہ ھوندو آھي. تڪافل جا ٻہ قسم ھوندا آھن:
ان سھڪار ڀائيچاري جي ضرورت آهي تي مسلمان ھڪٻئي جي مدد ڪن اھڙي طرح اھو تڪافل جو بنياد آھي. ھڪ اصحابي نبي ڪريم صہ کان پڇيو تہ اي الله جا رسول صہ مان پنھنجي اٺ کي کي ٻڌي الله تي توڪل ڪيان يا ان کي ڇڏي ڏيان پوء الله تي توڪل ڪيان؟ پاڻ سڳورن فرمايو تہ ايئن نہ ڪر ، بلڪہ پھرين اٺ کي ٻڌ پوء الله تي توڪل ڪر.
تڪافل جي نظام ڪمپني جي حيثيت وڪيل يا مينيجر واري ھوندي آھي، ان سڀ کان اول ڪمپني جا حصيدار ڪجھ رقم وقف ڪندا آهن جنھن مان حصيدارن جو تڪافل فنڊ يا قائم ڪيو ويندو آهي جنھن مان حصيدارن جي حيثيت وقف ڪندڙن واري ھوندي آھي مالڪ نہ رھندا آھن پر ان وقف مان ملندڙ فائدي حصيدار ھوندا آھن.
تڪافل عربي زبان جو لفظ آهي جيڪو ڪفالت مان نڪتل آهي ڪفالت ضمانت سارسنڀال کي چوندا آهن۔ ٻين لفظن پاڻ ھڪٻئي جو ضامن بڻائڻ ھڪٻئي جي سار سنڀال ڪرڻ کي تڪافل چئبو آهي.
ايني بيسنت ٿياسافيڪل سوسائٽيءَ جي صدر هئڻ دوران سوسائٽيءَ جي پليٽ فارم -تان- ”نيشنل ايجوڪيشن موومينٽ“ شروع ڪئي، جنهن جو مقصد هندستان جي سماجي تعليمي -ترقي- هئي. ان تحريڪ نيشنل ايجوڪيشنل ٽرسٽ قائم ڪري تعليمي ادارا قائم ڪيا، جيئن ته سوسائٽيءَ جو هيڊ ڪوارٽر مدراس هو، -ان- ڪري هن اتي ”مدن -پالي- ڪاليج“ قائم ڪيو، جيڪو اڳتي هلي سينٽرل هندو يونيورسٽيءَ تبديل ٿيو. هن ٽرسٽ مختصر عرصي -بنارس- گرلس ڪاليج، ڪانپور هاءِ اسڪول، بانڪيپور هاءِ اسڪول، گورکپور هاءِ اسڪول، ڀاون نگر هاءِ اسڪول ٻيا 19 تعليمي ادارا قائم ڪيا.
ايني بيسنت 2 مئي 1889ع تي مئڊم بلئوٽسڪيءَ جي ”ٿياسافيڪل سوسائٽيءَ“ جي ميمبر رهي. سوسائٽيءَ جي خواهش تي 16 نومبر 1893ع تي ٽيو ٽيڪورن -ان- کانپوءِ 15 مارچ 1894ع تي ممبئيءَ پهچي هندستان ٿياسافيڪل سوسائٽيءَ لاءِ ڪم شروع ڪيائين. هوءَ غير معمولي صلاحيت جي مالڪ بهترين مقرر هئي. هن ڪيترائي ڪتاب لکيا، -جواهر لعل نهرو- سندس تقريرن جو معترف هو مهاتما گانڌي سندس بي بها خدمتن جو قائل هو سڀاش چندر بوس کيس مشرق مغرب جو سنگم سمجهندو هو.
ايني بيسنت هفتيوار ”ڪامن ويلٿ“ سان گڏ ”مدراس اسٽينڊرڊ“ کي خريد ڪري ان جو نالو بدلائي روزاني اخبار ”نيو انڊيا“ جاري ڪئي. هن 1917ع هوم رول تحريڪ هلائي، جنهن دوران نظربندي رهي. هوءَ انڊين نيشنل ڪانگريس جي ميمبر پڻ رهي هندستان جي مکيه سياسي، سماجي تعليمي تحريڪن جي رهبر رهي.
ٿياسافيڪل سوسائٽي جي صدر ڪرنل الڪاٽ جي وفات کان پوءِ ايني بيسنت دنيا جي ٿياسافيڪل سوسائٽيءَ جي صدر چونڊي وئي ان منصب تي وفات تائين 26 سال ڪم ڪيائين. هن انڊين بواءِ اسڪائوٽ ايسوسيئيشن پڻ قائم ڪئي.
ٿر 2022 هڪ هندي-ٻولي جي نيو-مغربي ايڪشن ٿرلر فلم آهي جيڪا لکي هدايت ڪئي آهي راج سنگهه چوڌري پروڊيوس ڪئي انيل ڪپور هرشورڌن ڪپور . 80ع واري ڏهاڪي ٺهيو، ٿر هڪ شهري ماڻهوءَ جي پٺيان لڳندو آهي، جيڪو ڪنهن ڳولا جي ڪم لاءِ بيابان واقع هڪ ڳوٺ ڏانهن هليو ويندو آهي، پر اتي هن کي ڏسڻ کان سواءِ ٻيو ڪجهه به هوندو آهي. ان انيل ڪپور، هرشورڌن ڪپور فاطمه ثنا شيخ شامل آهن.
1985 ، سدھارٿ ڪمار، ھڪڙو پراسرار نوادرات جو واپار ڪندڙ، پاڪستان جي سرحد جي ويجھو ٿر جي ريگستان واقع ھڪ ڏورانھي راجستاني ڳوٺ مناباؤ مان سفر ڪري ٿو، جيڪو تازو ئي پرتشدد قتلن جي ڪري ھليو ويو آھي. منابائو جي انسپيڪٽر جي حيثيت ، سريڪا سنگهه، انهن قتلن جي تحقيق ڪري ٿو، جڏهن هو سدھارٿ سان رستو پار ڪري ٿو.
اهو 6 مئي 2022 تي تي جاري ڪيو ويو، نقادن جي مثبت جائزي سان گڏ، جن هدايت، سئنيما گرافي، پرفارمنس، ڊائلاگ، پس منظر جي سڪور، مغربي صنف کي خراج تحسين پيش ڪيو، جيتوڻيڪ ڪجهه ان جي پيشڪش ڪهاڻي، اسڪرين پلي، ايڊيٽنگ تي تنقيد ڪئي. .
شهدادڪوٽ تعلقو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي قنبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ سب ڊويزن جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام شهدادڪوٽ شھر آھي. ھئي تعلقو 398 ھم چورس ڪلوميٽرن تي مشتمل آهي. ھن تعلقي جي اتر جيڪب آباد ضلعي جو ڳڙھي خيرو تعلقو، اولھ قبو سعيد خان تعلقو ، اوڀر سجاول جوڻيجو تعلقو ڏکڻ ميروخان تعلقو واقع آھن. ھن تعلقي مان رتوديرو-گوادر ھاء وي گذري ٿو.
تعلقي جي اندر شھدادڪوٽ کان سواء ڪوبه ٻيو شھر ڪانھي باقي تعلقي جي وڏن ڳوٺن ڳوٺ امام بخش جمالي، ڳوٺ اميد علي جوڻيجو، ڳوٺ الله بخش لغاري چاڪياڻي آھن.
پورو نالو ميري سالوميا اسڪلوڊوسڪا ڪيوري ، پيدائش 07 نومبر 1867ع - وفات 04 جولاءِ 1934ع، پولش فرانسيسي فزڪسدان ڪيميادان ھُئي جنھن تابڪاري تي تحقيق جي علمبرداري ڪئي. ھيءَ نوبل انعام کٽيندڙ پھرين عورت ھُئي، پھرين شخصيت پھرين عورت جنھن نوبل انعام ٻہ ڀيرا کٽيو واحد شخصيت جنھن ٻن سائنسي ميدانن تي نوبل انعام ماٹيو. ھن جو مُڙس پائري ڪيوري سندس نوبل انعام جو گڏيل کٽيندڙ، ھنن کي نوبل انعام کٽيندڙ پھرين پرٹيل جوڙي بٹائي ڇڏيو اُن سان گڏ پنج نوبل انعام کٽيندڙ ڪيوري فيملي ليگيسي بٹائي ڇڏيو. 1906ع ھيءَ پھرين عورت ھُئي جيڪا پئرس يونيورسٽي جي پروفيسر بٹي.
سوشلسٽ ريپبلڪ آذربائيجان جي اندر تيل جا نوان ذخيرا دريافت ڪيا ويا. 1929ع جارجيا کان پوءِ آذربائيجان سوشلسٽ ريپبلڪ سوويت يونين جي تيل پيدا ڪندڙ ٻين وڏي ريپبلڪ ھئي جيڪا جلد ئي 1931ع جي مارچ جي آخر تائين پھرين نمبر تي ٿي وئي. ان سال سويت يونين جو 60 سيڪڙو تيل آذربائيجان مان ھيو. رياست جي ٻئين پنج سالا منصوبي جي آخر آذربائيجان سوويت يونين اندر سرمايي جي سيڙپ ٽيون نمبر وڏي ريپبلڪ بڻجي چڪو ھو.
ماسڪو جي حڪومت 1969ع حيدر علييف ڪميونسٽ پارٽي آذربائيجان جو فسٽ سيڪريٽري مقرر ڪيو جنھن معيشيت اصلاحون آڻي عارضي طور تي بھتري آندي تيل جي نعم البدل صنعت کي فروغ ڏياريو جن م ڪپھ سرفھرست ھئي. 1982ع حيدر علييف ماسڪو ڪميونسٽ پارٽي جي پولٽ بيورو جو ميمبر مقرر ٿيو. ھن 1987ع ميخائيل گورباچوف جي پرسٽرائڪا واري پاليسي جي مخالفت ڪئي جنھن ڪري کيس جبري طور تي رٽائر ڪيو ويو.
1980 جي ڏھاڪي واري پوئين حصي گورباچوف جي دؤر ڪوھ قاف نگورنو ڪاراباخ واري مسئلي ڪر کنيو،. نسلي تصادم ڪميونسٽ پارٽي جي ڪمزورين کي وائکو ڪري ڇڏيو. گلاسنوسٽ يا اظھار جي آزادي جي پاليسي سان غيرجانبدار اشاعتون سياسي جماعتون وجود آيون. آذربائيجان پڻ پاپولر فرنٽ آف آذربائيجان جيڪا سوشلسٽ ريپبلڪ جي زوال واري وقت اقتدار سنڀالڻ لاءِ تيار ٿي وئي جلد ئي سوويت يونين کان آزادي جي شروعات ٿي جنھن جي اصل قيادت پاپولر فرنٽ ڪئي
1892ع هڪ روسي ماهر حياتيات ڏٺو ته هڪ ذرڙو جيڪو هڪ بيمار جاندار مان صحتمند جاندار ڏانهن منتقل ٿي رهيو هو ڏٺو. 1900ع ساڳئي بيماريون پيدا ڪندڙ مواد ڪيترن ئي جاندارن ڏٺو ويو، پر ان وقت تائين به ڪنهن کي وائرس جي باري ڄاڻ نه هئي هو پر سائنسدانن کي اندازو هو ته ڪو مواد آهي جيڪو بيمارين جو سبب آهي پر کين اها ڄاڻ ڪونه هئي ته اهو وائرس آهي.
1935 ع سائنسدانن برقي خوردبين ايجاد ڪري تماڪ جي پن تي ريسرچ ڪري اهو معلوم ڪيو ويو ته اهو بيماري وائرس پکيڙي ٿو ائين دنيا پهريون وائرس جنهن جو مختصر نالو رکيو ويو دريافت ڪيو ويو.
وائرس جيئن ته اڻ گهرڙائي مواد آهن انڪري اهي رڳو رڳو هڪ جاندار جي جيو گهرڙي ئي رهي وڌي سگهن ٿا وائرس جنهن به گهرڙي اچن ٿا ان کي بگاڙي تباه ڪندا آهن هو جنهن به گهرڙي پهچي ٿو ته اهو گهرڙو هزارين نڪل ڪاپيون جلد از جلد پيدا ڪري ٿو انڪري وائرس تيز پکڙندڙ مرض آهي.
وائرس بناوت ننڍا، گول يا گولف بال جيان، لٺ دار يا ٽيڊپولز گهڻ پاساوان ٿيندا آهن. انهن جو نيوڪليئڪ ايسڊ هڪ يا وڌيڪ ڊي اين اي يا آر اين اي جي ماليڪيولن جو ٺهيل هوندو آهي. سڀ کان ننڍو وائرس 4 جينز سڀ کان وڏو وائرس سوين جينز تي مشتمل ٿي سگهي ٿو.
وائرس جين جي درجن تي مشتمل آهي جيڪي & جا ٺهيل آهن ننڍي ننڍو وائرس چئن جينن تي مشتمل آهن جڏهن ته وڏي وڏا سوين جينز تي مشتمل آهن. وائرسي جينوم هڪ پروٽيني ته سان بند هوندو آهي ان کي چئجي ٿو . ياد رهي ته ڪئپسڊ مختلف شڪلين جا ٿين ٿا اهي ڪئپسڊ پروٽين جي اڪائي جا ٺهيل هوندا آهن.
وائرس لاطيني ٻوليءَ جي لفظ وائرون مان نڪتل آهي جنهن جو مطلب آهي ”زهر“. وائرس تمام ننڍا شايد سڀ کان قديم جاندار آهن. ارڙهين صديءَ کان حياتيات جي ماهرن جو چوڻ هو ته بي شمار انساني بيماريون بيڪٽريا جي ڪري پيدا ٿينديون آهن. 1892ع هڪ روسي سائنسدان ايوانوسڪيءَ پهريون ڀيرو لفظ وائرس استعمال ڪيو، هن ٻڌايو ته موزائيڪ بيماري هڪ وائرس مان ٿيندي آهي جيڪي بيڪٽريا کان به ننڍا آهن. انساني اک انهن جاندارن کي نٿي ڏسي سگهي، اهڙن جاندارن کي عام طور خوردبيني جاندار سڏيو ويندو آهي. وائرس اڻ گهرڙائي وجود آهن تنهن ڪري هنن کي جاندار نه ٿو چئي سگهجي.
وائرس، بنا گهرڙي وارا مڪمل مفت خور يا پيراسائٽ آهن. اهي پروٽين خول نيو ڪليئڪ ايسڊ جي تهن جا ٺهيل هوندا آهن. وائرس پنهنجي ميزبان جاندار جي گهرڙي کان ٻاهر نه ته زنده رهي سگهن ٿا نه واڌ ويجه ڪري سگهن ٿا. انهن خوردبيني جاندارن جنسي يا غير جنسي پيدائشي عمل نه ٿيندو آهي. انهن جي واڌ ويجه نقلياتي عمل مان ٿيندي آهي. پنهنجي پروٽين ٺاهڻ لاءِ وائرس ميزبان گهرڙي جا اينزائيم استعمال ڪندو آهي. وائرس جي پيچده نسلن لڳ ڀڳ 200 جينز هوندا آهن.
انسان جڏهن آڳاٽي دور وبائي مرضن مبتلا هو ته هن کي وائرس جي باري ڪا ڄاڻ ئي نه هئي ته وائرس نالي ڪو وجود به هنن سان ويڌن ڪري ٿو انهن جو خيال هو ته اهي بيماريون زهر جي ڪري پيدا ٿين ٿيون، جيڪو هوا وسيلي هڪ جسم مان ٻي جسم تائين پهچي ٿو.
1935ع سائنسدانن، وائرس جي باري بنيادي ڄاڻ هٿ ڪري ورتي. ان ساڳي ورهيه هڪ نئين اليڪٽرانڪ خوردبيني به ايجاد ٿي. ان خوردبيني جي ڏسڻ جي صلاحيت 1،000،000،000 ملي مائڪرون هئي. ان خوردبينيءَ سان ملي مائڪرون کان به ننڍي شيءِ کي ڏسي سگهجي پيو. ان ايجاد کان پوءِ موزائيڪ وائرس توڙي ٻيا وائرس آسانيءَ سان خوردبيني ذريعي ڏسي سگهجن ٿا.
وائرس جا ٻه قسم ٿين، هڪڙا خطرناڪ ٿيندا آهن جيڪي ميزبان گهرڙي کي ئي ختم ڪريو ڇڏين جنهن اهي پاڻ پلجي رهيا هوندا آهن. ٻيا ٽيمپريٽ هوندا آهن، اهي پنهنجي ميزبان جي جينوم يا وراثتي مواد سان گڏ رهي وڏي عرصي تائين خاموشيءَ واري حالت گذاريندا آهن.
ھر قصو، جيڪڏھن انکي عوام جي آڏو پيش ڪرڻو ھجي تہ اھو پاڻ ڪجھ منفرد ميٺاڻ ضرور رکي۔ جيڪو شخص ڳائي ڪري يا بياني چئي سگھندو ھجي، ضروري ناھي ته قصي کي ٻين تائين پھچائي سگھندو ھجي۔
سرود جي ندائي پھچ صحيح موقف، جيڪڏھن ادائگي بي اعتدالی کا جو شڪار ھجن ته پيش ڪرڻ واري کي بيدم ڪري اڳتي جاري رکڻ ڏکيو بڻائي ڇڏيندو آھي۔ گھڻو ڪري جديد پنجابي موسيقي جا مقرر ڪيل گشت (جن کي گمراھ ڪندڙ انداز ڀنگڙو چيو ويندو آھي، قصي جي روايتن قديم بيانين کان اور قدیم اُپج ڪري آيا آھن۔ قصي جي باري ھڪ دعوٰي ھي بہ آھي تہ پنجابي لکيل بھترين شاعري آھي۔ اڄ تائين پشاور، پاڪستان جي ْقصہ خواني بازار عوام جي روبرو پيش ٿيڻ وارن کي ٻڌڻ وارن جا ميڙ لڳا پيا ھوندا آھن۔
وارث شاھ جو قصو ھير رانجھو ، پنھنجي وقت جو بھترين قصو سمجھيو ويندو آھي۔ پنجابي تھذيب تي قصن جو اثر ايتري قدر اونھو آھي جو مذھبي اڳواڻ انقلابي جھڙوڪ گرو گوبند سنگھ بابا فريد پنھنجي پيامن قصن جو حوالو ڏئي چڪا آھن۔ پنجاب ڪيترائي نسل روحاني رھنمائن سماجي ڪارڪنن جون ڪيتريون ئي پيڙھيون خدا جي پيام کي نوعمرن جي محبت سان ڀريل داستانن سان جوڙيندا آيا آھن۔ ان ئي سان پنجاب ء تصوف جي تحریک کي تقويت ملي۔
جتي ھڪ طرف قصا مسلمان /يا قديم ايراني ورثي جي عڪاسي ڪندا آھن جنھن جي تحت زبان زد عام محبت، بھادري، عزت نفس اخلاقي برتري بيان ٿي آھي، انھن ايتري قدر سنجيدگي پاتي وئي آھي ته ھو مذھبي حدون عبور ڪري ھڪ غير مذھبي شڪل اختيار ڪري ويا ھئا جڏھن ھو ھندستان داخل ٿيا۔ انھن قصن ماقبل اسلام پنجابي تھذيب لوڪ ڪھاڻيون شامل ٿي ۔
پنجابی ٻولي ادب قصي جي لاءِ شھرت رکن ٿا۔ انھن مان گھڻن تڻن جو موضوع محبت، وارفتگي، غداري، قرباني، سماجي قدر وسيع نظام جي خلاف عام ماڻھوءَ جي بغاوت آھي۔ پنجابي روايتن دوستي، وفاداري، محبت قول کي ڪافي اھميت حاصل آھي۔ اھي ئي شيون قصن اھم حيثيت رکن ٿيون۔
لفظ قصو ھڪ عربي ٻولي جو لفظ آھي جنھن جو مطلب داستانِ رزم يا لوڪ ڪھاڻي آھي۔ ھي تقريبًا سڀني ڏکڻ ايشيائي زبان تي اثر انداز ٿيو آھي، بالخصوص سنڌي، پنجابي، اردو ھندي۔ غير رسمي استعمال جي صورت قصي مان مراد دلچسپ ڪھاڻي يا افسانو آھي۔
قصا لوڪ موسيقي تي اثر انداز ٿيا آھن انھن جي گھرائي ساخت معاون رھيا آھن۔ ھي روايتون نسلاً بعد نسلٍ زباني لکيل شڪلين منتقل ٿينديون رھيون آھن ھي اڪثر ٻارن کي ٻڌايون ويندڙ ڪھاڻين يا موسيقي ريز عوام نغمن جو حصو بڻجنديون رھيون آھن۔
فيلڊ مارشل ايوب خان طرفان مڙهيل ون يونٽ خلاف هزارين سنڌي شاگردن احتجاج شروع ڪيو. 4 مارچ 1967ع تي سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو کان حيدرآباد تائين شاگردن احتجاجي ريلي ڪڍي. جڏهن ريلي حيدرآباد طرف وڃي رهئي هئي ته مارشل لا اختيارن طرفان هدايتن تي قانون لاڳو ڪندڙ ادارن تشدد شروع ڪيو جنهن 17 شاگرد زخمي ٿي پيا 200 کان وڌيڪ شاگردن کي گرفتار ڪيو ويو تان ئي سنڌي قوم پرستي سان گڏ جساف جو پڻ بنياد پيو. جساف جا ڪيترائي ڌڙا اڄ ڏينهن تائين ان کي شاگرد جدوجهد جي ڏينهن طور ملهائين ٿا.
مهاتما گانڌيءَ هڪ هنڌ لکيو آهي ته ”ڪنھن به سماجي تبديلي لاءِ اهنسا ياعدم تشدد لازمي اخلاقي اصول حڪمت عملي هجڻ گهرجي شاگرد سياست ان اصول جي سياسي نقش آهي.“ مطلب ته شاگرد تعليم، علم ڄاڻ سبب پنھنجي قوم جو وڌيڪ باشعور طبقو ٿئي ٿو. ان ڪري قوم جي تقدير جي تبديليءَ جو بار ان جي ڪلھن تي وڌيڪ پوي ٿو. شاگرد پنھنجي جوهر جيترو وڌيڪ باشعور علم سان لاڳاپيو هوندو، اوترو ئي جلد قوم پنھنجي پيرن تي بيھندي آهي.
جيئي سنڌ اسٽوڊنٽس فيڊريشن سنڌ جي ڪيترن ئي آزادي پسند جماعتن جي شاگرد جماعت آهي. جيڪا جي ايم سيد جي فڪرِ تحت ڪم ڪري پئي. جساف جو بنياد 1969ع پيو. جساف قوم پرست ڌڙو هئي، جنهن جو وجود 60 جي ڏهاڪي ون يونٽ خلاف جدوجهد دوران پيو پوءِ ان ڌڙي 1972ع فڪرِ جي ايم سيد تحت سنڌين جي الگ وطن لاءِ جدوجهد جو آغاز ڪيو. ان کان پوءِ جساف سنڌوديش تحريڪ لاءِ شاگرد جماعت طور ڪم ڪري رهي آهي.
سنڌي يونيورسٽي جي انٽرنيشنل هاسٽل جي ڪمري نمبر 13 تي جيئي سنڌي اسٽوڊنٽس فيڊريشن جو شروعاتي منشور لکيو ويو ان جي جهنڊي جي ڊزائين به ان ڪمري ئي ٺاهي وئي هئي جساف جو شروعاتي بنياد، جي ايم سيد جي منظوري سان 1969ع اقبال ترين جي سرواڻيءَ رکيو ويو اقبال ترين ئي جيئي سنڌ اسٽوڊنٽس فيڊريشن جو پهريون صدر بڻيو.
جساف سنڌي شاگردن جي مسئلن سان جدوجهد ڪرڻ سان گڏ، پاڪستان کان سنڌ جي آزادي لاءِ پڻ جاکوڙ ڪري رهي آهي. جساف جا نعرا ”وڌيڪ تعليم، بهتر سياست“، ”قومپرستي“ ”سيڪيولرازم“ ”سنڌوديش جي آزادي“ آهن.
1514ع ھن شھر تي پورچوگيزين قبضو ڪري ورتو. ھي شھر پورچوگيزين لاءِ واپار جو ھڪ وڏو مرڪز رھيو. ھنن ھن شھر جي چوڌاري ڀت ڏياري ھن شھر کي گمرو يا گمرون سڏيندا ھئا. 1622ع شاھ عباس اول انگريزن ايراني سپھ سالار امام قلي خان جي مدد سان ھي شھر فتح ڪيو پورچوگيزين کي ھتان تڙي ڪڍيو. شاھ عباس اول جي ھن عظيم الشان فتح کي مان ڏيندي ھن شھر جو نالو بندر عباس رکيو ويو. تاريخي دستاويزن مان پروڙ پوي ٿي تہ ھي شھر پورچوگيزين جي اچڻ کان اڳ بہ ھڪ بندرگاھ جي حيثيت سان موجود ھو.
ھن شھر جي تاريخ جو پراڻي پراڻو رڪارڊ اھخامنشي سلطنت جي مشھور بادشاھ دارا اعظم جي دور کان ملي ٿو. ھن بادشاھ جي سپھ سالار سيلاڪوس بندر عباس کان ھندستان ڳاڙھي سمنڊ جو سفر ڪيو ھو. سڪندر اعظم جڏھن فارس تي چڙھائي ڪئي انھن ڏينھن ھن شھر کي ھرمرزاد سڏيو ويندو ھو. ھن شھر کي ھڪ ڊگھي عرصي تائين گمبرون پڻ سڏيو ويندو ھو.
شاھ عباس جي فتح کان ستت پوءِ ھتي ڊچ ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جو بنياد رکيو ويو. 1654ع کان 1765ع تائين ايراني مصالحن ريشمي ڪپڙي جي ڪاروبار تي ھن ڪمپنيءَ جو غلبو رھيو. 1794ع کان 1868ع تائين ھڪ معاھدي تحت ھي شھر فارس جي حڪومت عماني سلطنت جي حوالي ڪيو. 1854ع ھن شھر کي ٻيھر ايران شامل ڪيو ويو.
بندرعباس شھر ھڪ سنئين سڌي ميداني علائقي قائم آھي ھن جي سامونڊي مٿاڇري کان سراسري اوچائي 9 ميٽر آھي. ھي ھرمزگان صوبي جي ڏکڻ واقع آھي. ھن جي اتر جابلو علائقو آھي ڏکڻ سمنڊ آھي. قشم شھر ھتان کان ويجھي ويجھو شھر آھي جيڪو 28 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي قشم ٻيٽ تي قائم آھي.
1902ع ھتي ھڪ زبردست زلزلو آيو جنھن ھتان جي گورنر ھائوس ڪسٽم آفيس سميت ڪيتريون ئي عمارتون ڊھي پٽ ٿي ويون ھتان کان سڏپنڌ تي موجود قشم ٻيٽ تي وڏي تباھي آئي. محمد رضا شاھ پھلويءَ ھن شھر جي فوجي واپاري اھميت کي نظر رکندي ھتي ڪيترائي ترقياتي ڪم ڪرايا.
ھتي جي آبھوا گرم ريگستاني آھي. اونھاري گرميءَ جو درجو 490 تائين پھچي سگھي ٿو جڏھن تہ سياري 50 تائين ڪري سگھي ٿو. سال سراسري طور تي 170 ملي ميٽر مينھن وسي ٿو. سراسري طور تي گھم جو تناسب 65 سيڪڙو آھي.
ھوائي سفر لاءِ ھتي بندرعباس بين القوامي ھوائي اڏو موجود آھي. روڊ ذريعي ھتان سيرجان، شيراز، زاھدان ٻين شھرن طرف سفر ڪري سگھجي ٿو.
تنظيم پاران شڪارپور جي ويجهو نيٽو جي آئل ٽينڪرن مٿان حملن جي سخت لفظن مذمت ڪئي. تنظيم جو موقف آهي ته هو موجود دهشتگردي جي جنگ عالمي دنيا سان گڏ آهي. جسمم پاران نيٽو ٽينڪرن تي حملن خلاف مظاهرا پڻ ڪيا ويا. سيپٽمبر 9، 2012ع تي تنظيم نائين اليون واقعي شهيد ٿيلن جي ياد سڄي سنڌ اندر مظاهرا ڪيا ان واقعي شهيد ٿيلن کي خراج پيش ڪيو. هڪ ٽوئيٽ آمريڪي ڪانگريس مين ڊانا روهيبڪر، تنظيم جي ان عمل جي ساراهه پڻ ڪئي.
قدرتي وسيلن جي ڦرلٽ: مختلف وقتن تي تنظيم پاران قدرتي وسيلن جي ڦرلٽ خلاف سڄي سنڌ اندر احتجاج ڪيا ويا. جسمم جو موقف آهي ته وڏيرن جي خاموشي سبب سنڌ جا قدرتي وسيلا جهڙوڪ، تيل، گيس، ڪوئلي جي ڦرلٽ ٿي رهي آهي، پر هو هر سنڌ دشمن منصوبن خلاف آواز اٿاريندا پنهنجي اندڙ نسلن جي امانت قدرتي وسيلن جي ڦرلٽ ڪرڻ نه ڏيندا.
ڌاري آبادڪاري:جسمم پاران مختلف وقتن تي ٻين صوبن ملڪن مان سنڌ طرف ماڻهن جي غيرقانوني لڏ پلاڻ خلاف سڄي سنڌ احتجاج ڪيا ويا. جسمم جو موقف آهي ته 1954 کان پوءِ ايل ڌاريا سنڌ جي وسيلن تي قابض آهن خطرو آهي ته ڌاري آبادڪاري اچڻ سبب سڌي قوم اقليت تبديل ٿي ويندي.
ڪالاباغ ڊيم گريٽر ٿل ڪيئنال: جسمم ڪارڪن ڪالاباغ ڊيم گريٽر ٿل ڪيئنال جا سخت مخالف آهن. جسمم پاڻي کوٽ پاڻي جي مسئلن جو زميوار پنجاب کي سمجهندي رهي آهي. تنظيم 1991ع جي پاڻي ٺاهه جي خلاف آهي تنظيم جو مطالبو آهي ته 1945ع جي پاڻي ٺاهه تحت سنڌ کي پاڻي ڏنو وڃي.
جيئي سنڌ متحدا محاذ جيڪا جسمم نالي سان پڻ سڃاتي وڃي وڃي ٿي، پاڪستان جي اندر علحدگي پسند تنظيم آهي، جيڪا پاڪستان کان سنڌوديش جي آزاديءَ لاءِ جاکوڙي رهي آهي. جسمم جو بنياد 2000ع شفيع محمد برفت، مظفر ڀٽو، شبير ملاح، حفيظ سنڌي ٻين جيئي سنڌ جي سرگرم ڪارڪنن وڌو موجوده وقت شفيع محمد برفت هن تنظيم کي هلائي رهيو آهي. برفت 25 سالن کان روپوش آهي ٻڌايو پوي وڃي ته هو ڪابل ويٺل آهي اتان ئي تنظيم کي هلائي رهيو آهي. پهرين اپريل 2013ع تي پاڪستان جي گھرو وزارت جسمم کي دهشتگرد تنظيم ڄاڻائي مٿس پابندي مڙهڻ جو اعلان ڪيو.
تنظيم جو فيصلا ڪن مٿانهون ادارو يا فرد چيئرمين هوندو آهي. جيئي سنڌ متحدا محاذ جي آئين مطابق چيئرمين کي 4 سالن لاءِ چنڊيو ويندو آهي. جسمم جي مرڪزي عهدن چيئرمين کان پوءِ سينئر وائيس چيئرمين، وائيس چيئرمين، جنرل سيڪريٽري، ڊپٽي جنرل سيڪريٽري، جوائنٽ سيڪريٽري، خزانچي، انفارميشن سيڪريٽري، رابطا سيڪريٽري، ويب پيج سيڪريٽري نشر و اشاعت سيڪريٽري جا عهدا هوندا آهن. چيئرمين نيشنل ڪانگريس جي اليڪشن ذريعي مقرر ٿيندو آهي. چونڊيل چيئرمين مرڪزي ڪابينا پاڻ ئي چونڊڻ جو مجاز هجي ٿو.
جسمم جو بنياد 26 نومبر 2002ع تي پيو. اهڙو فيصلو جيئي سنڌ ورڪز ڪانفرس ڪيو ويو، جيڪا شفيع محمد برفت، سميع الله ڪلهوڙو، حفيظ سنڌي، شبير ملاح ٻين قوم پرست اڳواڻن سڏائي هئي. اجلاس مقررن الزام هنيو ته جيئي سنڌ قومي محاذ طرفان آزادي لاءِ ورتل ڪوششون سنجدگي تي مبني ناهن. ڪانفرس اهو ٺهرا پاس ڪيو ويو ته جسمم جو جهنڊو، نظريو، نعرا قومي ترانو ساڳيا ئي جيئي سنڌ هلچل وارا هوندا. ڪانفرنس پارٽي جي آئين جي تشڪل لاءِ ٽي رڪني ڪاميٽي مقرر ڪئي وئي، جڏهن شفيع محمد برفت جي اڳواڻي ست رڪي باڊي پڻ مقرر ڪئي وئي.
جسمم سنڌي قوم پرست جي ايم سيد کي پنهنجو نظرياتي رهبر رهبر سمجهي ٿي. تنظيم پاڪستان جي اليڪشن پارليامنٽ جي ذريعي آزادي وري رستي کي مڪمل طور رد ڪري ٿي. جسمم هٿياربند جدوجهد جي وڪالت ڪندي رهي آهي ان کي پڻ آزادي لاءِ درست عمل سمجهي ٿي. ان سميت جسمم رياست مخالف جدوجهد جي هر طريقي جي حامي آهي. جسمم هٿياربند جماعت سنڌوديش لبريشن آرمي جي جدوجهد جي پڻ حامي آهي.
جنگ پوري ٿيڻ کان پوءِ اتحادين جيڪي شرط جرمنن تي مڙھيا ھئا، انھن ھڪ اُھو به ھو ته گوئرنگ جي ھوائي جھازن جي اسڪواڊرن کي زوريءَ تباھ ڪرايو ويو ھو. ان جو ھن کي سخت صدمو ھو. اُن ڏينھن کان ھن فيصلو ڪيو ھو ته اُن بيعزتيءَ ظلم جو ھڪ ڏينھن ھو ضرور انتقام وٺندو.
ان کان پوءِ جرمنيءَ حالتون رھڻ جي لائق نه ڏسي، ھي پھرين ڊينمارڪ پوء سئيڊن وڃي رھيو. ھوائي جھازن جي فوڪر ڪمپنيءَ نوڪري ڪئي. پوء سويڊن جي سوينسڪ لوفٽريفڪ ايئرلائينز نوڪري ڪيائين ان بعد اُتي ھڪ خاندان گھر جي عورت بئرونيس ڪرينفاڪ سان شادي ڪيائين. سڄو وقت ان سان وفادار رھندو آيو. اُن جي انتقال بعد ٻي شادي ڪيائين. 1922 ھي ھٽلر سان مليو نازي پارٽي شامل ٿي ويو.
ھيءُ جرمنيءَ جي بئويريا صوبي جي ڳوٺ روزنھيم 12 جنوري 1893ع تي ڄائو ھو. ھن جو پيءَ ڏکڻ الھندي آفريڪا جي جرمن ڪالونيءَ گورنر جنرل ھو. ھن جي پيءُ جو نالو ھينرخ ارنيسٽ گوئرنگ ھيو جيڪو شروعات جرمن فوج ڪيولري آفيسر ھيو. ھرمان ان جو چوٿون ٻي گھرواري مان پھريون ٻار ھيو. جڏھن ھرمان پيدا ٿيو تہ سندس پيءُ ھيٽي جرمن ڪائونسليٽ جنرل ھيو.
ھي ھٽلر جي تقرير ٻڌي متاثر ٿي نازي پارٽي شامل ٿيو ھو. کيس 1923ع نازي پارٽي جي نيم فوجي ونگ اشٽوما ٽائلنگ جو سپرہم ڪمانڊر مقرر ڪيو ويو. ان عھدي کي جرمن ٻوليءَ اوبيرسٽر ايس اي فيوھرر چوندا ھئا. بعد م ھي ان ونگ جو گروپن فيوھرر يعني ليفٽيننٽ جنرل مقرر ٿيو ان عھدي تي 1945ر تائين فائز رهيو.
اھڙيءَ طرح وڏي بيٺل خاندان جي فرد ھئڻ سبب، ھيءُ بھترين تعليم حاصل ڪري، 21 سالن جي عمر ، جرمن فوج جي ھوائي جھازن واري شعبي نوڪريءَ گھڙيو. اُتي ھو 1915ع ڌاري اسڪواڊرن ليڊر ٿيو. پھرينءَ مھاڀاري لڙائيءَ جي وقت ھن مخالفن جا ٽيويھ ھوائي جھاز ڪيرايا ھئا، جنھن ڪري ھن کي وڏو تمغو انعام مليو ھو.
جڏھن جرمنيءَ قومي ھلچل زور ورتو، ته ھيءُ موٽي ملڪ آيو ھٽلر جو دست راست ٿي، ڪم ڪرڻ لڳو، نيٺ سندس جنگي صلاحڪار بڻجي ويو. عمدين ڊريسن پھرڻ، سٺي کاڌي کائڻ، نمائشي زندگي گزارڻ سان خاص دلچسپي ھيس.
عباسي فوجي انٽيليجنس آفسير طور ڪم ڪيو، جتي سويت يونين جي خلاف جنگ ڪندڙ مجاهدين جي وچ رابطه آفيسر طور خدمتون سرانجام ڏنائين. 1987ع کان 1988ع تائين، هن پاڪستان جي نيو دهلي سفارتي آفيس فوجي صلاحڪار طور ڪم ڪيو. 1 ڊسمبر 1988ع تي نيو دهلي جي پوليس عباسي کي هندوستان رابطن جي الزام گرفتار ڪري ورتو. ڪي به ثبوت نه هجڻ ڪري هندوستان جي حڪومت هن کي ٻن ڪلاڪن جي اندر آزاد ڪري ڇڏيو. هندوستان پاران هن کي ناپسنديده شخص قرار ڏئي ملڪ بدر ڪيو ويو.
ميجر جنرل ظهير الاسلام عباسي ، پاڪستان فوج جو اڳوڻو ڪمانڊر آفيسر هو. هي سياچن جي ڇڪتاڻ وارن علائقن خدمتون سرانجام ڏيندو رهيو. هن هندوستان جي فوج جي چوڪين تي حملا منصوبه بندي پڻ ڪئي. 1995ع تي بحيثيت ميجر جنرل، پاڪستان جي وزيراعظم بينظير ڀٽو جي حڪومت ڪرائڻ جي سازش ملوث هجڻ سبب هن کي ست سال قيد جي سزا ٻڌائي وئي. عدالتي جانچ موجب انهي سازش فوج کان سواءِ ڪا ٻي سياسي تنظيم ملوث نه هئي.
اپريل 1984ع تي هندوستان پاڪستان جي وچ سياچن علائقي ڇڪتاڻ وڌي وئي، انهي ڇڪتاڻ جنگي صورتحال اختيار ڪري ورتي پاڪستان توڙي هندوستان جا هزارين فوجي قتل ٿي ويا. برگيڊيئر طور 1991ع تي سياچن يونٽ ڪمانڊر طور مقرر ڪيو ويو، وزير اعظم نواز شريف آرمي چيف جنرل آصف نواز جي روڪڻ باجود هندوستاني چوڪين تي حملن سبب هن کي ساٿين سميت سندس عهدي تان لاٿو ويو.
انهي سازش ملوث قاري سيف الله حڪومت طرفان سلطاني گواهه بڻجي ويو، فوجي عدالت جي مطابق عباسي سازش جو مک ڪردار نه هو، ان لاءِ کيس ست سالن جي سزا ڏني وئي، جڏهن ته برگيڊيئر مستظر بالله کي 14 سالن جي سزا ٻڌائي وئي. انهي سازش کي انتهائي درجي جو خطرناڪ نه هجڻ سبب ڪنهن به جوابدار کي موت جي سزا نه ٻڌائي وئي. قاري سيف الله کي سلطاني گواهه ٿيڻ سبب ڪا به سزا نه ملي.
بعد شايع ٿيل ڪجهه رپورٽن ڄاڻايو ويو ته گرفتار ڪيل آفيسر حڪومت ڪيرائڻ جي سازش ملوث نه هئا، بلڪه اهي ڳجهي نموني ڪشمير وڙهندڙن کي هٿيار فرهام ڪري رهيا هئا، بينظير ڀٽو واشگٽن جي دٻاءُ کان پوءِ فوج جي اندر انهن عصرن خلاف ڪاروائي ڪرائي جيڪي ڪشمير هٿيار موڪلي رهيا هئا. ان وقت آمريڪا هندوستان پاڪستان جي وچ ڇڪتاڻ گھٽائڻ لاءِ ڪوششون ڪري رهيو هو.
1963ع تي عباسي پاڪستان فوج جي بلوچ ريجمنٽ ڪميشن ذريعي شامل ٿيو. 1966ع هي ڪيپٽن طور ڪيڊٽ ڪاليج پيٽارو آفيسر اعليٰ جو نائب مقرر ٿيو. 1972ع هن جي شادي شاهده ظهير سان ٿي، جنهن مان ٻن نياڻين ٻن پٽن جو اولاد ٿيو. هن جي هڪ ڌي اڳتي هلي ڪيڊٽ ڪاليج پيٽارو جي سينئر استاد ٿي.
هن سازش کي تڏهوڪي عسڪري انٽيليجنس جي ڊائريڪٽر جنرل، ليفٽيننٽ علي قلي خان بي نقاب ڪيو. ان کان پوءِ حڪومت ڪيرائڻ واري سازش ملوث آفيسرن کي گرفتا ڪري انهن جو ڪورٽ مارشل ڪيو ويو. عباسي کي سزا اچڻ بعد خيبر پختونخوا جي شهر هري پور جي مرڪزي جيل قيد ڪيو ويو.
عباسي 1971ع واري پاڪستان هندوستان جنگ اولھ واري محاذ تي حصو ورتو. جنگ هن جي لازوال خدمتن جي ڪري هن کي 80ع ڌاري برگيڊيئر جنرل جي عهدي تي ترقي ڏني وئي.
دنيا جي پهرين قلمي -اخبار- اٺين صدي عيسويءَ ڌاري، چين ملڪ جي شهر بيجنگ مان جاري ٿي. ان کان پوءِ اخبار جا نوان طريقا ايجاد ٿيندا ويا. پندرهين سورهين صدي عيسويءَ ، يورپ اخبار ڇپڻ لاءِ ڇاپخانا ايجاد ٿيا. اوڻيهين صديءَ اخبار جديد روپ سان اڳيان آئي. ويهين صديءَ ، اخبارن تصويرون مورتون ڇپجڻ لڳيون. جديد دؤر اخبارون ڪمپيوٽر وسيلي نڪرن ٿيون. هاڻي ته انٽرنيٽ تي پڻ اخبارون موجود آهن، يعني ڪاغذ کان سواءِ اخبارون -جاري- ٿيڻ لڳيون آهن. بهرحال مختلف ملڪن مان مختلف ٻولين روزانيون هفتيوار اخبارون، هزارن جي تعداد ڇپجن ٿيون.
سنڌي اخبار هڪ اهڙي ڇپائي کي چئبو آهي جنھن خبرون ڇپجنديون آهن۔ اصطلاح ڪنهن واقعي جو سڌو سنئون صحيح بيان جنهن گھڻن ماڻهن کي دلچسپي هجي۔ صحيح خبر اها آهي جنهن ڪوئي تبصرو نه ئي ڪوئي الزام لڳايو ويو هجي، ڪنهن جي ذاتي راء جو اظهار نه هجي، ڪائي حقيقت لڪائي نه وئي هجي پنهنجي طرفان ڪنهن ڳاله جو اضافو نه ڪيو ويو هجي۔خبر تازگي وسعت هجڻ ضروري آهي۔ تحري جو طريقو اثرانداز وڻندڙ هجي۔
اخبارون بين الاقوامي ملڪي خابرو ايجنسين کان سواءِ پنهنجي ناما نگارن خاص نمائندن کان به خبرون حاصل ڪندا آهن۔ هر اخبار جا اسٽاف رپورٽر عام تقريبن کان سواءِ ڳولا ڪوشش سان خاص خبرون ڏيندا آهن۔ سنڌي اخبارن مشهور اخبارون ڪاوش، ڪوشش، عبرت، جيجل وغيره آهن۔
ڪيٽين کي چؤطرف ڍوري پراڻ جو گهيرو هو. ڍورو پراڻ، اُن وقت هميشه پاڻيءَ سان ڀرجيو وهندو هو. انهيءَ ڪري ڪيٽين جي ڪوٽ لاءِ ڍورو پراڻ قدرتي بچاءَ واري خندق هو. ڪوبه دشمن جيڪڏهن ڪيٽين تي حملي لاءِ اچي ها، ته پهرين هن کي ڪٿان به ڍورو پراڻ اُڪرڻو پئي ها، پوءِ هـُـو پراڻ جي ڪيٽيءَ گهڙي سگهي ها يقيناً مير کيس ائين ڪرڻ نه ڏين ها. ٻيڙين تي بندوقن توبن جا وسڪارا ڪري، هنن کي ختم ڪري ڇڏين ها. فوجي لحاظ کان اِهو هنڌ تخت گاهه لاءِ موزون هو.
ڍوري پراڻ جي اُلهندي تان اڳي رڳو ميدان ئي ميدان هو. ميرن ڏاهپ ڪري ڪوٽ جا مورچا بنهه مٿي کڻايا هئا. انهن مورچن تي هر وقت نگاهه رکندڙ نگهبان رهندا هئا. اولهه کان ڪابه فوج يا لشڪر ايندو هو، ته ڪوهن کان نظر ايندو هو انهيءَ لشڪر يا فوج جو واٽ ئي صفايو ڪيو ويندو هو. اوڀر طرف کان جيتوڻيڪ ڪافي وڻڪار هئي، پر انهيءَ وڻڪار جونجهار جوان رهندا هئا، اُهي ته اهڙا وجهه پيا ڳوليندا هئا، ڪوبه دشمن جهنگ گهڙيو نه آهي ختم ٿيو نه آهي. انهيءَ لحاظ کان به ماڻڪاڻي ميرن جو هيءُ تخت گاهه ڪارائتو هو.
ڪيٽين جي ڪوٽ کان سڌو سامونڊي رستو ڪڇ ڏانهن ٿي ويو. اُن کان سواءِ ڪيٽين کي ڪڇ ويجهو هو. انهيءَ ويجهڙائي سبب ميرن ڪڇ جي راجا سان برادريءَ وارا ناتا قائم ڪيا هئا. ڪڇ جو راجا ماڻڪاڻي ميرن سان برادريءَ جهڙا ناتا رکندو هو. ڪڇ کي ويجهي هئڻ ڪري، ماڻڪاڻي ميرن کي اِهو قرب محبت جو ناتو شهداداڻين کان وڌيڪ فائدي وارو هو. شهداداڻين وٽ ڪڇ جا سفير ايندا ويندا هئا، پر ڪڇ جي راجا جو جيڪو برادراڻو تعلق ماڻڪاڻي ميرن سان هو، سو آخر تائين قائم رهيو. اهي سبب هئا، جنهن ڪري مير ٺاري، پنهنجو تخت گاهه ڪيٽين کي بنايو موصوف پنهنجن عزيزن قريبن سان اُتي رهڻ لڳو. .
ڪيٽين جو ڪوٽ جهوني پراڻ درياء سان لاڳاپيل ماڻڪاڻي ميرن جو پهريون تخت گاهه هو، انهيءَ کان پوءِ ماڻڪاڻي ميرن ميرپورخاص کي پنهنجي رهائش لاءِ چونڊيو ڪيٽين جو ڪوٽ آهستي آهستي ٿي پراڻ جي ٻين شهرن وانگر تباهه برباد ٿي ويو.