polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
هي وڻ ڊيگهه ڪَنڊي کان ننڍو ٿيندو آهي. هي ڀٽن جي سلامي وارن پاسن چوٽيءَ تي ٿيندو آهي. اُن جي بناوت اهڙي آهي جو پري کان ڇٽيءَ وانگر پيو ڏسڻ ايندو آهي. هيٺانهينءَ سنئينءَ زمين يعني ڏهرن اصل ڪونه اُڀري. اُن جا پَن ڪَنڊي جي پَنن وانگر ننڍا ٿين. ٽارين تِکا وريل ڪنڊا جام ٿيندا آهن. وساڪري جو ٻُور سان ڀرجي ويندو آهي. سو اڇيرو پيلو ٿئي. ان ڦَريون ٿين جن کي ”چپڙا“ چون، اُن ٻج هوندو آهي جنهن کي ”چِيچِڪا“ چون. اُهي ڪَچا هوندا آهن تڏهن مارُو ماڻهو ڀاڄي ڪندا آهن. ڦريون پچڻ بعد مال جي کائڻ جي ڪم اچن. ڪُونڀٽ جا پَن، ٻُور ڇپڙا اُٺ جو خاص کاڌو آهي. ڏڪار وقت ماڻهو ڇپڙا لاهي ڍڳين ٻڪرين کي کارائيندا آهن.
اُن جي ڪاٺي بلڪل مضبوط سڊول ٿئي، مگر اُن جا ٿُڙ ڏار ڏنگا ڦڏا ٿين. ورلي ڪي ٿوريون ڪاٺيون ڪجهه سِڌائيءَ تي هونديون آهن، جنهنڪري اُهي ٿري ماڻهو وڍي، سُڪائي، جاين جا شهتير، چونرن جا مَل، ڇَنن لاءِ ٿوڻيون آڏوريون ڪري ڪم آڻين. ٿُلهين ڪاٺين جي اندر ڪارو تَهه يعني ”ڪرسي“ ٿئي، جا مضبوط هئڻ ڪري جٽاءَ ڪندي آهي. ڪاٺيءَ کي سُرو جلد لڳندو آهي جو اندران کايو اٽو ڪيو ڇڏي، ان حالت جٽاءُ ٿورو ڪندي آهي. ٻنيءَ جي ڪم لاءِ هَرَ، هَلُون، ڇاڄاريون ته خاص ڪُونڀٽ جي ڪاٺيءَ مان ٺهندا آهن.
هن جي سنهين ٽارين مان ڏندڻ سٺا ٿين. ماڻهو ڳچ جيترا ڪُونڀٽ جا ڏندڻ لاهي پاڻ وٽ رکندا آهن، جو روزانو پُسائي ڪم آڻيندا آهن. سُڪل ڪاٺيون ٻارڻ جي ڪم اچن. روزانو مزور ماڻهو جهنگ مان اُٺن تي لڏا ڪري شهرن وڪڻي ڪٽنب جو گذران ڪندا آهن. هن مان کؤنر نڪرندو آهي، جنهن مان مٺايون ٺهنديون آهن. غريب ماڻهو کؤنر چونڊي وڪرو ڪندا آهن. هي وڻ مُهراڻي، ڇاڇري تعلقي جي اوڀر ڏکڻ واري ڀاڱي ننگرپارڪر تعلقي جي اُتر يعني ڪنٺي بلڪل گهڻو ٿئي. ڪارونجهر ٽڪريءَ تي به جام ٿيندو آهي. ونگي، وٽ، سامروٽي کائڙ ڏي گهٽ ٿئي.
جگجيت ڪور هڪ امير پنجابي زميندار پريوار سان تعلق رکندي آهي. هيءَ 1931 پنجاب ڄائي هئي.ننڍپڻ کان ئي هيءَ فلمن راڳ دلچسپي وٺندي هئي اڪثر پنهنجي اسڪول ٿيندڙ ثقافتي پروگرامن حصو وٺندي هُئي. هن 1954 اُڀرندڙ سنگيتڪار خيام سان مذهبي فرق کي وساري پرڻو ڪرڻ جو فيصلو ڪيو. جيڪو هندستاني فلم انڊسٽري پهريون گڏيل جاتي شادين منجهان هڪ هيو. هن جو هڪ پُٽ، ايڪٽر پرديپ خيام هيو، جنهن جو 2012 موت ٿي ويو. خيام پنهن جي زال پُٽ جي عام ڀلائيءَ جي ڪمن کان مُتاثر ٿي ڪري پنه جي زال پُٽ جي نالي سان هڪ ٽرسٽ " خيام جگجيت ڪور ڪي جي پي چيريٽيبل ٽرسٽ" شروع ڪئي هئي تہ جيئن ڪلاڪارن هنرمندن جي سهائتا ڪري سگهجي.
هن پنهنجي ڳائڻ جي شروعات پنجابي فلم پوستي سان ڪئي هُئي." هن بالي ووڊ غلام محمد پاران رچنا ڪيل فلم "دل ناندان " کان پنهنجي ڳائڻ جي شروعات ڪئي. هن ٽن فلمن جهڙوڪ "محبت ڪي ڌُن بيڪرارون سي پوڇ" ،"چاند گئي راگني ڇم ڇم برسي ،" " خاموش زندگي ڪو افسانہ مل گيا" گيت ڳايا. تنهن هوندي بہ، هن کي پنهنجي ايتري سُڃاڻپ ماڻڻ مدد نہ مل سگهي. خيام سان پنهنجي شادي جي هڪ ڏهاڪو کانپوءِ، هن فلم "شگون " کان، هڪ گيت "تم اپنا رنگ اور غم " جي عنوان سان پنهنجي ڪيريئر جو بهترين گانو ڳايو. اهو گانو سندس ڪيريئر جو معيار بڻجي ويو.
جگجيت ڪور هڪ ڀارتي هندي/اردو ڳائڻي سنگيت ڊاريڪٽر، محمد ظهور خيام جي زال آهي.هن پنهنجي ساڳئي زماني وارين ڳائڻين لتا منگيشڪر آشا ڀوسلي جي ڀيٽَ فلمن جي لاءِ سڦا گهٽ گيت ڳايا آهن، پوءِ به هن جي سمورن گيتن جو ذڪر يادگار ڪارنامو جي روپ بيان ڪيل آهي.
اها هڪ تسليم ٿيل حقيقت آ ته شملا وفد جي سلسلي برطانوي حڪومت خفيه طور پيش ھئي. اها اسڪيم آر چي بالڊ وائسراء جي سيڪريٽري ڊنلپ اسمٿ جي درميان ٺھي هئي. محترمه ليڊي منٽو پنهنجي ڊائري جي ١ آڪٽوبر ١٩٠٦ واري صفحي تي لکي ٿي ته ” اڄ ھڪ سرڪاري آفسر طرفان هڪ خط مليو، جنهن لکيل آ ته اڄ ھڪ اهڙو واقعو رونما ٿيو آھي، جيڪو هندستان جي تاريخ تي وڏي عرصي تائين ڇانيل رهندو، اهو ٦٢ ملين ماڻھن کي برطانوي حڪومت جي سخت مخالفت کان روڪڻ کان گهٽ ناهي“. محترمه جو اشارو شملا وفد ڏانهن هيو، جنهن کي برٽش سامراج هٿي ڏني هئي.
بنگال جي ورهاڱي تي هندن جي مخالفت مسلم نوابن،سرمائيدارن جاگيردارن کي ڪانگريس کان جدا سياست تي اڪسايو. اهڙي طرح برطانوي سامراج ڪانگريس جي وڌندڙ مقبوليت، مطالبن وڌندڙ دٻاء جو زور ٽوڙڻ لاء انهن مسلم نوابن جاگيردارن کي سياست حصو وٺڻ جو شوق ڏياريو. سڀ کان پهريان کين اها صلاح علي ڳڙھ ڪالج جي پرينسپل آرچي بالڊ نواب محسن الملڪ کي ڏني ته هو وائسراء ھند سان ڊائريڪٽ رابطو رکن هن ان ملاقات جو بندوبست به ڪيو.
شملا وفد 1905ع مسلمان جاگيردارن، سرمائيدارن، دانشورن سياستدانن تي مشتمل هڪ وفد ھو جو انگريزن سان ڪجھ مسلمانن جي حقن بابت مطالبا کڻي مليو. وفد جي اڳواڻي سر آغا خان ڪري رهيو هو جنهن جو مقصد مسلمانن بابت انگريزن وٽ جڙيل غلط فهميون ڏور ڪرڻ ھو. هاڻوڪي سمي ان وفد کي مسلمانن لاءِ هڪ وڏو سنگ ميل سمجهو ويندو آھي. جنهن کان سُتت پوءِ مسلم ليگ جڙي پاڪستان نالي هڪ مسلم فيڊريشن ٺھي.
٣٦ ماڻھن جو اهو وفد مسلم رهنمائن جيڪي برطانوي وفادار هئا جاگيردار، نواب سرمائيدارن تي مشتمل هو. وفد جو سربراھ سر آغا خان هيو، جنهن جي وفاداري برطانوي حڪومت سان چٽي واضع هئي.
بدقسمتيءَ سان، هن مسلمان شهزادو هندو ريڍار جو رومانس تُرت ئي موت جي سزا اچڻ تي پُڃاڙي تي پهتو. عظيم مغل اڪبر مندو تي حملو ڪرڻ روپمتي باز بهادر کي پڪڙڻ جو فيصلو ڪيو. اڪبر مندو تي قبضو ڪرڻ لاءِ ادهم خان کي روانو ڪيو باز بهادر پنهنجي ننڍڙي فوج سميت ان کي للڪارڻ روڪڻ لاءِ اڳتي وَڌيو. وڏي مغل فوج ڀيٽ ان ننڍڙي فوج گهڻي دير جٽاءُ نہ ڪيو، منڊو سولائيءَ سان مغل فوج هٿان قبضي هيٺ اچي ويو.باز بهادر سهائتا وٺڻ لاءِ چتورڳڙھ ڀَڄِي ويو. ادهم خان جيئن ئي مندو پهتو، تہ هو روپمتي جي حسن کان حيران ٿيو. راڻي روپ متي گرفتاري بچڻ لاءِ پاڻ کي زهر ڏئي پنهنجي محبت جي ڪهاڻي جو انتُ آڻي ڇڏيو.
بازبھادر، جيڪو راڳ رنگ جو ڏاڍو شوق رکندو ھيو، سو منڊو جو آخري آزاد حڪمران هو.ھڪ ڀيري شڪار ڪرڻ تي، باز بھادر ريڍار کي گھيراءُ ڪيو ان سميت پنهنجي ساٿين سان گڏجي گيت ڳائڻ شروع ڪيا.روپمتيءَ جي پُرجوش خوبصورتي آواز کان متاثر ٿي، ھن روپمتيءَ کي پنھنجي راڄڌاني شھر ڏانھن ساڻس گڏجي ھلڻ لاءِ التجا ڪئي.روپمتي ان شرط تي مندو وڃڻ لاءِ راضپو ڏيکاريو تہ ھوءَ ان محل رھندي جتان ھوءَ پنھنجي محبوب تعظيم واري دریاھ، نرمدا درياھ جو نظارو ڪري سگھي. اھڙيءَ ريت اس طرح مندو وٽ ريوا ڪوند محل جي اڏاوت ٿي.
ادھم خان کي روپمتي جي خوبصورتي سبب مالوا کي تُرت فتح ڪرڻ لاءِ اشارو ڪيو ويو ھيو.جڏهن ادھم خان قلعي ڏانھن روانو ٿيو تہ بازبھادر پنهنجي ننڍڙي طاقت سان سندس مقابلو ڪيو شڪست کاڌي، تہ پوءِ روپمتيءَ پاڻ کي زهر ڏنو.اهڙيءَ طرح طلسمي محبت جي ڪهاڻي جو انت ٿيو، ھي قصو ميوزڪ، شاعري، رومانس، جنگ موت سان ڀريل ھيو. اهڙي رومانوي قصي کي ڪجھ ماڻھو ڏند ڪٿا سمجهن ٿا، جڏهن تہ ٻيا اھو حقيقت سمجهن ٿا.
روپمتي مالوا جي لوڪ داستانن نمايان قصو آھي، جيڪو سلطان بازبھادر روپمتي جي وچ پريم ٻُڌايو ويندو آھي. باز بھادر روپ متي جي پريم روڳي ٿي ويو، ھنن ھندو مسلم روايتن مطابق پرڻو ڪري ورتو.
روڌرما ديوي کي پنهنجي راڄ شروع ڪرڻ کان تُرت ئي اُڀرندي گنگا شاهي خاندان جاڙيجن جي چيلنجن کي مُنهن پڻ ڏيڻو پيو.هوءَ انهن ٻنهين کي پوئتي هٽائڻ ڪامياب رهي، جيڪي 1270 جي آخر گوداواري درياء کان پوئتي هٽي ويا، هن يادوئن کي پڻ هارمڃرائي ،جيڪي اُلهندي آنڌرا قبضو ڪيل علائقو پڻ ڇڏي ڏيڻ تي مجبور ٿيا. پر نيٺ، 1273 ڪايسٿا سردار امبارديوا پنهنجي گهراڻو جو سربراه ٿيڻ کانپوءِ ان پاران پيدا ڪيل اندروني اختلاف سان معاملو نبيرڻ هوءَ ناڪام رهي.امباديوا کي ڪاڪتيا خاندان جي ماتحت رهڻ تي اعتراض هو هُن ڏکڻ اولهندي آنڌرا تي قبضو ڪري ورتو، جيڪو هاڻي گنتر ضلعو سڏجي ٿو.
پنهنجي ڪاڪتيا ابن ڏاڏن جي ڀيٽ ، هِن ڪيترن ئي عام ماڻهن کي ويڙهاڪ جي حيثيت سان ڀرتي ڪرڻ جي چُونڊ ڪئي جيڪي اشرافيا نه هيا، انهن جي حمايت جي بدلي هن کين زمين تي لينڊ ٽيڪس روينيو کان ڇُوٽ جا وڌيڪ حق ڏنا.اِها هڪ اهم تبديلي هُئي ان روايت جي سندس پوئينئر پڻ پيروي ڪئي نيٺ پوءِ وجياناگرا سلطنت پڻ ساڳئي روايت جي پيروي ڪئي.
روڌرما ديوي شايد 1240 چالڪيا شاهي گهراڻو جي هڪ معمولي پاڙو سان واسطو رکندڙ ويراڀادرا سان پرڻو ڪيو. اهو پَڪ سان هِڪُ سياسي پرڻو هيو جيڪو سندس پيءُ پاران چالڪيا شاهي گهراڻو سان اتحاد ٺاهڻ لاءِ تجويز ڪيل هُيو. ان جوڙي کي ٻه ڌيئرون هيون. ويراڀادرا حقيقي طور تي اڻ دستاويز ٿيل آهي ان روڌرما جي انتظاميا ڪوبه حصو ادا نه ڪيو.
انکانپوءِ سندس ڌيئرن منجهان هڪ پُٽ پراتپرودرا، جنهن کي بادشاهي وراثت ملي جيڪا رياست ان کان ننڍڙي هئي جنهن رياست تي حڪمراني لاءِ روڌرما ديوي تخت تي ويٺي هئي.
ٿي سگهي ٿو ته امباديووا سان وڙهندي روڌرما ديوي 1289 مري وئي هُجي، جيتوڻيڪ ڪجهه ذريعن جو چوڻ آهي ته 1295 تائين سندس موت نه ٿيو هيو.
ٻائي ساٿي توائفن کي تاڪيد ڪئي تہ اُهي جوآن آف آرڪ چتورڳڙھ جي نارين جي زندگي منجهان سکن، سون جي زيورن بدران لوهہ جي زنجيرون پائين، اهڙي بدنام زندگي کان پري رهن جنهن جي عزت نہ هجي. جيئن تہ توائف پنهنجي پيشي کي پوري ريت تبديل نہ ڪري سگهيون، ٻائي کين مشورو ڏنو تہ هو قوم پرست يا ديش ڀڳتي رچنا سان پنهنجي گائيڪي شروع ڪن. هن توائفن کي مشورو ڏنو تہ هو بنارس جي هڪ ٻئي مشهور توائف ڳائڻي ودياڌاري ٻائي کان انهن گانن کي گڏ ڪن. ٻائي انکي توائفن جي لاءِ سماجي رتبو عزّتِ نفس جي حصول ڏانهن هڪ قدم طور ڏٺو. ٻين توائفن سان گڏ هن غير-هندستاني سامان جو بائيڪاٽ حصو ورتو سواديشي تحريڪ شامل ٿي.
حسنا جان يا حسنا ٻائي 19 هين صدي جي آخر 20 هين صدي جي مُنڍ دوران بنارس جي هڪ ڪڃري ٺمري گلوڪار هئي. اتر پرديش ان کي کايل، ٺمري ٽپا گائڪي جي ماهر طور تي سُڃاتو ويندو هيو. هي 1900 جي ڏهاڪو جي مُنڍ گانو جي روايت کي نئين سِري سان تعريف بُنيادي تبديلي آڻڻ، جي لاءِ محب وطن گيت ڳائڻ ٻين ڳائڻين کي پڻ ان جي پيروي ڪرڻ جو ڪريڊٽ حاصل آهي. سندس تربيت ٺاڪر پرساد مشرا، سارنگي وڄائيندڙ مشهور پنڊت شمبوناٿ مشرا ڪئي، بنارس جي افسانوي ڇوٽي رامداس جي کان تربيت تحت ٽپا گائيڪي جي مهارت حاصل ڪندي هئي.
ٻائي ڀارتيندو هريشچندر ساڳي دؤر جا هيا، ٻائي ان سان خط وسيلي لک پڙهه ڪندي هئي شاعري وسيلي اظهار تي ان کان مشورا راءِ وٺندي هئي. سندس ٺمري ٺمري جي ٻئي طرز مڌو ترنگ جي نالو سان ڇپيا هيا. هريش چندر جاديوو وسيلي گيت گووند پڻ هن کان ڪمپوز ڪرايو. هيءَ ٺمري ٽپا جي فن جي ماهر استادن ودياباري بادي موتي، ٻائي جي قطار ڳڻيا ويندا هيا. ٻائي کي 'سرڪار' يا سالار طور پڻ سُڃآتو ويندو هيو، ڇاڪاڻ تہ هيءَ پنهنجي ڪيريئر جي اوچائي تي پهچي وئي هُئي.
پننجي معاصر ارونا آصف علي اوشا مهتا وانگر هندستان ڇڏيو تحريڪ اڳ اڳري ھئي. بعد مهاتما گانڌي سان ويجھڙي هندستان جي ورھاست جي دوران ٿي فرقه واراڻه دنگن کي بند ڪرڻ جو ڪام ڪيو گانڌي جيي مصاحبت نواکالي ضلعي جو 1946ع دورو ڪيو. ھو دستورساز مجلس جي لاءِ چونڊيل ڪجھ عورتن ما ھڪ ھئي. 14 آگسٽ 1947ع جي ڏينھنن هن دستورساز مجلس جي افتتاحي اجلاس وندي ماترم گايو، جنھن جي فوراََ بعد جواهر لال نهرو پنھنجي مشهور ٽريسٽ ويڌ ڊيسٽيني تقرير ڪئي. ھو آل انڊيا مهيلا ڪانگريس جي باني به ھئي جيڪا 1940ع وجود آئي.
آزادي کانپوءِ سوچيتا ڪرپلاڻي سياست سان ڳنڍيل رهي. پهرين لوڪ سڀا چونڊون 1952ع ھو نئي دهلي مان ڪي ايم پي پي ٽڪٽ تي وڙھي جيڪا ان جي مڙس جي قائم مختصر مدت جي جماعت ھئي جنھن جي پوئين سال تاسيس ٿي ھئي. ھو ڪانگريس اميدوار منموهني سهگل ڪي شڪست ڏئي ڪري ڪامياب ٿي. پنجن سالن کانپوءِ، ھو انئي حلقي مان ٻيپھر چونڊي وئي، پر ھن ڀيري ھڪ ڪانگريسي اميدوار جي طور تي. ھو لوڪ سڀا جي لاءِ ھڪ آخري ڀيرو 1967ع گونڊ حلقي مان اترپرديش منتخب چونڊي وئي.
سوچيتا جي پيدائش امباله، پنجاب ھڪ بنگالي برهمو خاندان ٿي. هن اندراپرسٿ ڪاليج پنجاب يونيورسٽي مان تعليم مڪمل ڪئي. ھو بنارس هندو يونيورسٽي دستوري تاريخ جي پروفيسر بڻي. 1936ع ھن آچاريه ڪرپلاڻي سان شادي ڪئي جيڪو ھن کان ويھ سال وڏو ھيو انڊين نيشنل ڪانگريس جو قائد ھيو. ھن شادي سان ٻئي خاندانن خود موهن داس گانڌي ناخوش ھيو، حالانڪه ھو بعد پنھنجي موقف تان پوئتي ٿي ويا.
سوچيتا ڪرپلاڻي ھڪ ڀارت جي آزاديءَ جي مجاھد سياست دان ھئي. ھو ڀارت جي پهرين عورت وڏي وزير ھئي. ھن 1963ع کان 1967ع جي وچ اتر پرديش حڪومت جي اڳواڻي ڪئي ھئي.
سوسائٽي وارو ڇوڪرو هڪ 1976 ء تي پاڪستاني ڊراما فلم سنگيتا پاران هدايت ڪئي سيد نور پاران لکيل آهي.فلم ٺهيل رضا علي رضوي سان موسيقي نذير علي ٽيلي فلم گيت طسليم فزيلي جي گيت آهي. فلمي تارا سنجنا، غلام محي الدين، ڪيٽا، اسلم پرويزند نوشو ڪردار ادا ڪن ٿا.
ڪويتا .فلمي فلم اداڪار آهي، جيڪو فلمن لاء مشهور آهي ، سوسائٽي گرل، محبت اور مهانگائي ، ڪڀي ڪڀي ، ممتي ڀول ، ميان باوي راز قسم.
ڪـــيفٽيٽ 2 اينگر انٽرنيشنل جي حيثيت ورتي- پهريون ڀيرو ، تيري ميري سپنہ پوء ٻئي نمبر 1976 'بهترين سپورٽ اداکار' لاء سوسائٽي گرل
طفيل نيازي ڪلاسيڪل فارم کان تمام گهڻو متاثر ٿيندڙ لوڪ موسيقار هو. هن جي طبقاتي ڪتب خاني جو ماهر ، هڪ روحاني ڳري آواز سان گڏ سامعين سان مشهوري ٿي. هن جي داستان وڏي پنجابي صوفي عنصر ، جيڪا هن جي ريپرٽ جو خاصي هئي ، سندس پنجابي ’لاچا‘ ريشمي ’ڪورت‘ ملبوس هجڻ واري جوش جذبي سان گڏ ، هن فنڪار جو تاثر پيدا ڪيو جنهن لاءِ آرٽ زندگي کان جدا هو. هن جو ڳائڻ به گهڻو ڪري شدت سان هلندو هو ، جئين هن پنجابي ايبڪ عاشق جي زندگين بابت ڳايو هو ، خاص طور تي هير رانجھا ، پنجابي ڳوٺاڻي سماجي ماحول جي قائم ٿيڻ خلاف انهن جي ڪاوڙ کي چٽو ڪيو هو.
طفيل جلد ئي ملتان جي ثقافتي حلقن هن جي ڪاميابي برقرار رهي. هن ريڊيو پاڪستان لاءِ ڳائڻ جي شروعات ڪئي 26 نومبر 1964 تي جنهن ڏينهن لاهور پاڪستان ٽيليويزن جو افتتاح ڪيو ويو ، اهو اعزاز آهي ته هن ڏينهن آن ايئر پرفارم ڪرڻ وارو پهريون لوڪ گلوڪار هو. طفيل پنهنجي مشهور گاني ”لاي بقدران نهال يري تو تو گائي تار قاري ڪي“ منتخب ڪئي ، انهي سرزمين پرفارمنس لاءِ
سندس ٻه پٽ جاويد بابر نيازي پنهنجي والد جي ورثي کي کڻيا آهن باقاعدي طور پاڪستان ٽيليويزن تي ادا ڪندا ، ساڳئي طرح انهن جي والد به ڪيو. مشهور لوڪ گلوڪار طفيل نيازي کي هڪ موسيقي جي شام شاندار خراج تحسين پيش ڪيو ويو جيڪو 30 مئي 2011 تي پاڪستان نيشنل ڪائونسل آف دي آرٽس پنهنجي اعزاز منظم ڪيو ويو هو.
طفيل نيازي هڪ پاڪستاني لوڪ ڳائڻو هو جنهن جي گانن ”سعد چیران دا چمبا ای“ ، ”اکیاان لینیا جاوا نا ڈینڈین ،“ ”لي بيقدران نه ياري ، طي توت تاري گاکي“ ”مين نائي جان ڪيانيان“ ڊي نال. " هو پاڪستان ٽيليويزن ريڊيو پاڪستان تي باقائدگي سان ادا ڪندو هو.
هڪ اسٽرو طفيل کي بيچين ڪري ڇڏيو انجام نه ڏئي سگهيو. هن 21 سيپٽمبر 1990 تي وفات ڪئي اسلام آباد جي ڀرسان دفن ڪيو ويو. پر ، هن جي ڪيترن ئي هم منصبين وانگر ، طفيل نيازي هن جي مرڻ تائين آرام واري زندگي گذاري,
خان پنهنجي ڪيريئر جي شروعات 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر ڪيترن ئي ٽيليويزن سيريز ظاهر ٿيڻ سان ڪئي. هن 1992ع فلم ”ديوانا“ سان بالي ووڊ ڊيبيو ڪيو. پنهنجي ڪيريئر جي شروعات ، خان کي فلم بازيگر ، دار ، انجام ولن ڪردار ادا ڪرڻ لاءِ سڃاتو ويو. ان کان پوءِ هن رومانوي فلمن جي هڪ سيريز اداڪاري ڪرڻ کان پوءِ شهرت حاصل ڪئي، جن دل والے دلہنيا لي جاينگے ، دل تو پاگل هي ، ڪجهه ڪجهه ہوتا هي ، محبتين ڪڏهن خوشي ڪڏهن غم شامل آهن. . خان ديوداس هڪ الڪوحل جي ڪردار لاءِ، سويڊس ناسا جي سائنسدان، چيڪ ڊي هڪ هاڪي ڪوچ جي ڪردار لاءِ تنقيدي واکاڻ حاصل ڪئي!
انڊيا مائي نيم اِز خان سان گڏ ھڪڙو ماڻھو. سندس سڀ کان وڌيڪ ڪمائي ڪندڙ فلمن ڪاميڊيز چنائي ايڪسپريس ، هيپي نيو ايئر ، دل والا ، ڪرائم فلم رئيس شامل آهن. هن جون ڪيتريون ئي فلمون هندستاني قومي سڃاڻپ ڊاسپورا برادرين سان لاڳاپن، يا صنفي، نسلي، سماجي مذهبي اختلافن شڪايتن جا موضوع ڏيکارينديون آهن.
شاه رخ خان ؛ جنم 2 نومبر 1965)، جيڪو پڻ شروعاتي جي نالي سان مشهور آهي، هڪ هندستاني اداڪار، فلم پروڊيوسر، ٽيليويزن شخصيت آهي جيڪو هندي فلمن ڪم ڪري ٿو. هن کي ميڊيا ”بادشاهه آف بالي ووڊ“ ، ”ڪنگ آف بالي ووڊ“ ”ڪنگ خان“ جي نالي سان سڏيو وڃي ٿو، هن 80 کان وڌيڪ فلمن ڪم ڪيو ڪيترائي ايوارڊ ماڻيا، جن 14 فلم فيئر اوارڊ. هندستان جي حڪومت کيس پدم شري سان نوازيو آهي، فرانس جي حڪومت کيس سان نوازيو آهي. خان کي ايشيا سڄي دنيا هندستاني ڊاسپورا هڪ اهم پيروي حاصل آهي. سامعين جي سائيز آمدني جي لحاظ کان، هن کي دنيا جي ڪامياب ترين فلمي ستارن مان هڪ قرار ڏنو ويو آهي.
عام طور تي ڏينهن جو ٻين جانور جي ٻرن آرام ڪندو آهي رات جو شڪار لاءِ نڪرندو آهي. نظر ڪمزور پر سنگھڻ جي حِس ڪافي تيز اٿس، جنهن سان خوراڪ تلاش ڪندو آهي. جيت ننڍڙا ڪوئا، ڪِرڙيون، نانگ، ڏيڏر وغيره کائيندو آهي. جيڪڏهن گھڻو بکايل هجي ته وڏن جانورن تي به حملو ڪري ٿو. شڪار جو ڪو به حصو وات آيس ته ان کي جھلي چٻڻ شروع ڪري ڏيندو آهي پاڻ کي وڪوڙي ڪنڊا اُڀا ڪري ڇڏيندو آهي ته جئين جوابي حملي محفوظ هجي. ڇيڙڇاڙ ڪرڻ سان گول بال وانگر ويڙهجي ويندو آهي. سياري موسي نستائيءَ هليو ويندو آهي.
هن ڄاهي جي نر جو وزن 435 گرام مادي جووزن 312 گرام هوندو آهي. هن جو پڇ 2 کان 4 سينٽي ميٽر ڊگھو هوندو آهي. 5 کان 7 انڇ ڊگهو، هي ننڍڙو ڪوئي جيترو مماليه جانور آهي، جنهن جي سڄي پٺيءَ تي پيشاني کان آخر تائين ڪندا ٿين ٿا، رنگ هيڊو يا هلڪو اٿس، هيٺين بجدار کل منهن جو مٿيون حصو اڇو ٿئيس، باقي منهن پير ڪارڙا اٿس.
هي گوشت خور جانور آهي هن جي مک خوارڪ جيت، ڪيڙا، نانگ ڏيڏر وغيره کائي ٿو.هي ڄاهو رات جي وقت پنهنجي ٻر مان ٻه يا ٽي ڀيرا ٻن ٻن يا ٽن ٽن ڪلاڪن لاءِ نڪري ٿو ان وچ ننڊ ڪندو آهي. هن جي شڪار جو طريقو به تمام دلچسپ آهي، جيڪو شڪار ملندو اٿس انجي جسم جو جيڪو حصو وجھ ايندو اهي ان کي چٻاڙڻ لڳندو آهي
مادي 3 کان 4 ٻچا ڏيندي آهي. اهي موسمي جي حساب لڳ ڪندا آهن. نر مارچ کان آگسٽ تائين جوش هوندو آهي جڏهن ته مادي اپريل کان آگسٽ تائين جوش هوندي آهي. اهو هڪ جامع پيچيده جذباتي ميلاپ هوندو آهي قابل ذڪر آهي جنهن نر مادي جي ڀرسان ڪيترن ئي ڏينهن تائين "ناچ" ڪندو آهي.
ڊگھ يا ڪنو ڄاهي يا ٻيٻاهي جي جسامت 17 سينٽي ميٽر آهي وزن 200 کان 500 گرام هوندو آهي. هن جو رنگ ڪارسرو ٿئي ٿو. پُٺي جا ڪنڊا تقريبا منو انچ ڊگھا ٿيند ٿا. ڪن وڏا اٿس.
هڪ ناليوارو چور هڪ ڏينهن ڪنهن درويش وٽ ويو هٿ جوڙي چوڻ لڳس ته” سائين مان وڏو گنهگار آهيان. اوهين مون کي دعا ڪيو ته خدا منهنجا ڏوهه بخشي.“ درويش چيس ” اي مورک، جيسين تون پنهنجون برايون نه ڇڏيندين، تيسين ڇوٽڪاري جي اميد رکڻ اجائي اٿيئي. اڄ کان ئي پنهنجي خراب ڪمن کان توبهه ڪر سنئين رستي تي اچ ته ڌڻي توتي مهربان ٿيندو.“
ٻئي ڏينهن چور ارادو ڪيو ته اڄ اڌ رات جو شاهي محل مان چوري ڪجي. جڏهن ٻه پهر رات جا گذريا، تڏهن سهي سنڀري نڪتو. اتفاق سان بادشاهه چمڙا پوش ڪري شهر جو سماءَ لهڻ نڪتو هو. چور کي ڏسي چيائينس:” ميان ڪيڏانهن ٿو وڃين؟“
هن کي نٽشي سان خاص لڳاءُ هو. هن پنهنجي لکڻين جنهن ڳالهه تي زور ڏنو، ان کي هو جديد يونان جو اخلاقي انٽيليڪچوئل جو زوال چئي ٿو. هو لکي ٿو ته اَڄ جي يونان جو ڏيک بيڪار ٿي ويو آهي. موت جو موضوع هن جي خاص ڌيان وٽان هو. هن لکيو ته آڳاٽي يوناني ثقافت رڳو راندروند زندگيءَ مان مزو ماڻڻ واري ڪونه هئي پر ان وجود جو اڻمحدود ڏک اداسي به هئي. هي اهو خيال هو، جنهن جي حوالي سان سندس محبوب فلسفي نٽشي هو.
گيما ڊيمتري يونيورسٽي آف ايٿنز فلسفي جو پروفيسر هو. هو فلاسافي آف ايجوڪيشن، يوناني مذهب ادب پڙهائيندو هو. هن جون 9 لکڻيون يا دستاويز آهن. گيما ڊيمتريءَ جي لکڻين جو ڪيترين ئي ٻولين ترجمو ٿي چڪو آهي. هن کي آڳاڻٽي يوناني ورثي سان پيار هو ڊيمتري يوناني ورثي کي اڄوڪي دور سان سلهاڙي ان کي نئي معنا ڏئي رهيو هو جديد يوناني تعليمي سرشتي سان ڳنڍي لاڳاپي رهيو هو.
هو موت کي آخري اَٽل سمجهندو هو، هو سمجهندو هو ته موت کان پوءِ ڪا به زندگي ناهي. موت کان پوءِ ملڻ واري ڪنهن به انعام هو يقين نه رکندو هو. هن لکيو ته، انسان جي اندر ايترو اخلاقي حوصلو هئڻ گهرجي ته اهو موت جي حقيقت سچائي کي مڃي ته ڪو به انسان هڪ ڀيرو پڄاڻيءَ تي پهتو ته معنا سدائين لاءِ پڄاڻيءَ پهچي ختم ٿي ويو. ڇو جو موت اڻٽر ڪائناتي قانون سچ آهي.
سنڌو درياھ جي ساڄي ڪپ تي ھيو ان جي ٻئي طرف سنڌو درياھ جي کاٻي ڪپ تي ڪَڪِڙي پُرڳڻي سان لڳو لڳ درٻيلي جو پُرڳڻو ھو ، جتي سھتن راڄپرن جا راڄ ھُيا، جيڪي پنھنجي پيدائشي حقن لاءِ ڌارئين جي غلبي کي برداشت ڪرڻ لاءِ تيار نہ ھيا. بکر جي مغل نواب سيد بايزيد بُخاريءَ جي اطاعت ھنن جي قومي مذھب حرام ھُئي. جنھنڪري ھو سدائين بکر جي مُغل نواب سان مُھاڏو اٽڪائيندا رھندا ھيا.
راڄپر ڪشتري راجپوت آهن، هي اصلوڪا هندو سنڌي هئا، جيڪي پوءِ مسلمان ٿيا. راڄپر سنڌو درياه ذريعي واپار ڪندڙ بحري جهازن کان ناڪو اوڳاڻيندا هيا.ھي قبيلو دريائي قزاڪ ھيو.
راڄپر قبيلي جو شجرو رائيڌڻ کان شروع ٿيل ڄاڻايو ويو آهي، جنهن مان سمون، انڙ ان جي اولاد 28 ڀائرن مان راڄپر به هڪ هو، جنهن مان هي قبيلو اسريو. راڄڙن به هنن مان راڄپار نالي سان هڪ پاڙو آهي.
زبيده خانم فلم بليو گلوکاره جي حيثيت سان شروعات ڪئي ، جڏهن مشهور پاڪستاني ميوزڪ ڊائريڪٽر غلام احمد چشتي هن کي فلمي صنعت متعارف ڪرايو ، پر هن کي وڏي ڪاميابي ملي زبيده پيٽي خان ٻلها ڀٽي سميت ڪيترن ئي فلمن سپورٽ اداڪار طور ڪم ڪيو. بهرحال ، هن 1950 ع واري پنجابي اردو فلمن جي سڀ کان وڌيڪ مدهوش فلمي پلے بیک سنگر جي طور تي پنهنجو نالو ڪمايو. هن 250 گانن جي رڪارڊ ڪئي ، خاص طور تي سولو پر ٻين ڊرامن ڳائڻ وارن سان گڏ خاص طور تي هن جو جوڙو احمد رشدي سان گڏ گهڻو عوامي پذيرائي حاصل ڪئي جڏهن هنن 1950 جي دوران ڪيترائي هٽ ڊائٽ ڳايا.
زبيده خانم 1935 برطانوي هندستان جي امرتسر ، هڪ مسلمان خاندان پيدا ٿي. ھي خاندان 1947 آزادي حاصل ڪرڻ کانپوءِ لاهور ڏانھن لڏي وئي ڪنهن به روايتي سان واسطو نه ڪيائون موسيقي جي ڪڏهن به ڪنهن به رسمي موسيقي سبق ملي. جڏهن هو ريڊيو پاڪستان جي لاهور اسٽيشن تي ڳائڻ جو موقعو مليو ته هن کي ٻار جي حيثيت سان سر شروعات ڪئي وئي. .مشهور پاڪستاني سوارن لتا هن جو فلم پروڊيوسر خاوند نذير هن کي ريڊيو اسٽيشن تي ڳائڻ پسند ڪيو هن کي ايندڙ فلم شيري بابو لاءِ سائن ڪيو جنهن هن ڪيترائي ڳايا.
هن جو ڪيريئر 8 سالن تائين ئي رهيو. پر هن جي حقيقي آواز مڃيل سپر هٽ فلمي گانا پاڪستان جي فلم انڊسٽري جي سونهري دور جي ياد وانگر طور نمودار ٿيا. هن پنهنجي ڪيريئر دوران تقريبن 250 فلمي گانا رڪارڊ ڪيا.
هن وقت جي سڀني مشهور فلمي ميوزڪ ڊائريڪٽر سان گڏ ڪم ڪيو جن غلام احمد چشتي ، رشيد عطر ، صفدر حسين ، سليم اقبال ، خواجه خورشيد انور اي حميد شامل آهن .
زبيده خانم هڪ پاڪستاني پلي بیڪ گلوڪاره هئي جنهن 1950 1960 جي پاڪستاني فلمي موسيقي جي گولڊن ايج دوران 250 کان مٿي گانا ریکارڈ ڪيا۔ هوءَ فلمي ميوزڪ نمايان اداڪارائن کي آواز ڏيڻ لاءِ هالي ووڊ جي مارني نڪسن جي برابر پاڪستاني سمجهي وئي.
هن پنهنجي ڪيريئر عروج تي فلمي ڪيمرام رياض بخاري سان شادي ڪئي خانداني زندگي گذارڻ لاءِ فلم انڊسٽري کي ڇڏي ڏنو. هن کي ٻه ڌيئرون ٻه پٽ هئا. ان جو هڪ پٽ فلمي ڪيميرامين سيد فيصل بخاري آهي .
جديديت، اهڙي تحريڪ آهي، جنهن 20 صديءَ کان اڳ واري موسيقي، پينٽنگ، ادب، آرڪيٽيڪچر خلاف زلزلو برپا ڪري ڏنو. ان زلزلي جو مرڪز ته ويانا هو، پر ان جا اثر فرانس، جرمني برطانيہ به ٿيا ان اثر تحت ،, جون تحريڪون آيون، ڊاڊا ازم جي تحريڪ ‘ ’ تحريڪ هئي. جديديت واري زور شور وارو زمانو 1910ع کان 1930ع وارو هو، جنهن جا وڏا پادري اديب هئا: ٽي ايس. ايليٽ ، جيمس جو ائس ، ازرا پائونڊ ، وينڌم لويس ، ورجينيا وولف ، اسٽينونس، ڪافڪا ، رلڪي وغيره. سنڌيءَ جديديت جي لاڙي هيٺ لکڻ وارن مدد علي سنڌي، مشتاق شورو ماڻڪ جا نالا شامل آهن.
تاولين سنگھ ڀارت جي مشهور ڪالم نگار، سياسي نامانگار ليکڪا آهي. سال 2014 جي ڀارتي عام ڇونڊن نريندر مودي جي زبردست حامي رهي آهي ان جي حق ڪالم مضمون لکندي رهي هئي پر نريندر مودي جي وزير اعظم ٿيڻ کانپوءِ ان جي پاليسين منصوبن سان تاولين سنگھ جلد ئي اختلاف جو اظهار ڪيو ان جي مخالف صحافي جي حيثيت سان مشهور ٿي هئي. نريندر مودي بابت پنهنجي ويچار نظرين جي تبديل ڪرڻ کانپوءِ تاولين سنگھ سال 2020 " : " جي عنوان سان هڪ ضخيم ڪتاب لکيو، جنهن هن وڏي تفصيل سان مودي کان پنهنجي آسَ وري پوءِ پنهنجي بيزاري جا ڪارڻ لکيا آهن.
سال 1950 مسوري جي هڪ سنگھ خاندان تاولين سنگھ جنم ورتو هيو. ويلهم گرلز ڪاليج]] کان تعليم حاصل ڪرڻ کانپوءِ سال 1969 نيو دهلي پولي ٽيڪينڪ منجهان صحافت جو مختصر مدتي ڪورس مڪمل ڪيائين گڏوگڏ ئي سينٽ بيڊز ڪاليج، شملہ منجهان پنهنجي گريجوئيشن پڻ پوري ڪيائين. ڀارت تعليم جو سلسلو پورو ڪرڻ کانپوءِ تاولين سنگھ سلائو جي "ايويننگ ميل" اخبار سان پنهنجي پيشوراڻي زندگي جي شروعات ڪئي. ان اخبار هن ويسٽ منسٽر پريس/ٽامپسن ٽريننگ اسڪيم جي تحت اڍائي سال گزاريا.
سال 1990 پلس چينل جي ديلي بيورو جي سربراهہ بڻجي وئي ٻہ وڊيو رسالا "پيپل پلس" "بزنس پلس" پيش ڪيائين. اهڙي ريت اسٽار پلس تي هن "هڪ ڏينهن جيون" نالو سان هندي پروگرام پڻ ڪيا، جيڪو هفتيوار هلدنو هيو. ان سان گڏوگڏ دي انڊين ايڪسپريس دي هتواد جي آچر جي ڇپائتي ڇاپن پڻ لکندي رهي هئي. سال 1988 تاولين سنگھ کي نامياري ناري صحافي لاءِ چميلي ديوي جين ايوارڊ سان نوازيو ويو.
سال 1974 هيءَ دي اسٽيٽسمين جي ڪالم نگار جي حيثيت سان ڀارت واپس موٽي آئي هئي.تنهنکانپوءِ هيءَ 1982 هن دي ٽيلي گراف شموليت اختيار ڪئي جتي هيءَ خاص ڪالم نگار هئي. سال 1985 پوءِ 1987 هيءَ لنڊن جي سنڊي ٽائمز جي ڏکڻ ايشيائي ڪالم نگار پڻ رهي آهي. تنهنکانپوءِ تاولين سنگھ فري لانس صحافت پيرَ رکيا انڊيا ٽوڊي دي انڊين ايڪسپريس ڪلم نگاري شروع ڪيائين.
ڄَرمنڊل يا ايٽمي روپ منڊل پوڻا ٻہ سَو ميل کن ٿلھو آهي، جنهن هوا جي گهاٽائي داٻ مورڳو گهٽجيو وڃي، جنھنڪري هوا ڏاڍي ڇڊي آهي. ان جي هيٺين حصي ماليڪيولي نائٽروجن، ماليڪيولي آڪسيجن ايٽمي آڪسيجن موجود آهن جيترو اُوچو وڃبو ماليڪيولي آڪسيجن جو مقدار اوترو ئي وڌندو ويندو. هن تھ 70 ميل کن اوچائيءَ تي سج جا ايڪس ڪرڻا تز واڱڻائي ترورائپ يا الٽراوايوليٽ ريڊِيئيشن آڪسيجن جي ايٽمن جا اڻوڪَ يا آيَنس ٺاهي يا انهن کي وِڄار وهڪ يا اليڪٽريڪل چارج ڏئي ٿي. وڄار وهڪ يا اليڪٽريڪل چارج سبب ئي آڪسيجن جو ايٽم نائٽروجن جو ماليڪيول اڻوڪُ ٿي پوي ٿو.
وچيرمنڊل سنگڍاڪ کان مٿي 14-50 ميل ٿلھو آهي. هيءُ ڏاڍو ٿڌو آهي هن تائماپ يا تاپمان -90 پد تائين گهٽجي سگهي ٿو. هن تھ هوا جو داٻ بہ ڏاڍو گهٽ آهي. هن تھ کي پڻ پنھنجو ڍڪڻ آهي جنھن کي وچيرڍاڪ سڏجي ٿو.
هوا جو ٽئين مٿئين تھ جي اڃا سُوڌو عالمي طور تي صحيح درجيبند نہ ڪئي وئي آهي. ڪي سڄاڻ ان کي هڪ تھ سمجهن ٿا، تہ ڪي وري ان جا ٽي تھ ڳڻين ٿا. انھن ٽن ٽھن جا تفصيل هي آهن:
محترم محمد حسين پنهور، راء ڏني جي جاءِ تي سندس نالو ”راڌڻ“ تجويز ڪيو آهي.ڄام اصل صورتحال ڇا به هجي، ليڪن راڌڻ نالو اڄ به سماٽ قبيلن رکيو وڃي ٿو.
ڄام سنجر گهڻو وقت ڪڇ مقيم هو. جڏهن کيس ڄام سڪندر جي وفات جو اطلاع مليو، تڏهن هڪدم ننگر ٺٽي پهتو. اميرن سندس حڪومت تي اتفاق ڪيو هو سنڌ جو نئون بادشاه بنجي ويو. گمان آهي ته سڪندر جي مختصر دور حڪومت مقامي عملدارن خود سري ڪئي هئي هر طرف بدامني پريشاني پکڙجي وئي هئي. ڄام سنجر صورتحال جي سڌاري لاءِ ترت فيصلا ڪيا. مير معصوم لکي ٿو:
ڄام سنجر عرف راءَ ڏنو انگريزي سنڌ سمن جو راڄ دوران ڄام سڪندر کان پوءِ ڄام سنجر سنڌ جو سلطان بنيو. مير علي شير قانع ٺٽوي مير معصوم شاھ بکري ڄام سنجر راءِ ڏني کي الڳ الڳ ذڪر هيٺ آندو آهي، ليڪن نئين کوجنا موجب سمن جي سلسلي جو هي هڪ ئي بادشاه هو، جنهن کي سلطان صدر الدين شاه جي نالي سان به سڏيو ويو آهي
'اڻويھ' ته وري صفا وڄائي ڇڏيو. پنهنجو تعلق نه 'نَوَ' سان رکيائين نه وري 'يارهن' سان، پر ترقي ڪري ٻه قدم اڳيان وڌي وڃي 'ويھ' سان گڏ بيهي رهيو. سچ ٻڌايو ته ڇا اهڙو هڪ رويو اسان واري معاشري به نظر نٿو اڇي؟!
'يارنهن': هنجو تعلق 'هڪ' سان ته بنهه نظر نٿو اچي، نه وري 'ڏھه' سان. توڻي جو 'ايڪويھ' جو رشتو 'ويھ' سان سمجھ اچي ٿو. 'يارهن' جو رديف/ڪافيو اڳتي به لڀي ٿو پر وري 'چوڏهن' تي اٽڪون پيا. 'سورنهن'، 'ڇهن' سان ٺهن ئي ڪونه. ٺهيو اڳتي ٿا هلون. هي 'ارڙهن' الائي ڇو آهن؟ هنن ته 'يارهن' وارو ڪافيو ئي وڃائي ڇڏيو. 'اڙرهن' ڪيئن رهندا؟ زبان مڙئي اٽڪي پئي. ڀلا 'اٺارهن'؟ جيتوڻيڪ ڪي ڪاوڙبا ته سنهيون پر ٻيلي اِهي 'اٺن' کي وڌيڪ ويجھو آهن بنسبت 'ارڙهن' جي. انصاف توهان پڻ ڪريو.
'ايڪويھ'، 'ايڪٽيھ'، . اسان کي اڻسڌي طرح چون ٿا ته سنڌيءَ 'هڪ' نه پر 'ايڪ' هوندو آهي. پر 'هڪ' سان هٿ چراند ڪرڻ معنى ڏينڀن جي ماناري هٿ وجھڻ برابر آهي. هلو اڳتي!
ٻالڪپڻي دوران منهنجي آڏو ڪي انگن جي اچارن جون رڪاوٽون آيون، جيڪي مٿين درجن انگن/حسابن سان وڌي وڻ ٿيون. اڄ به هڪ انجنيئر جي حيثيت ڄڻ ته منهنجي اڳتي وڌڻ هڪ رڪاوٽ بڻيون بيٺيون آهن. مان سمجھان ٿو ته اهي سڀ ڏکيائيون اڄ به هر ابتدائي سنڌي شاگرد سان ضرور هونديون جيڪي هيٺ ڄاڻايان ٿو.