polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
آڪسيجن تمام جاندارن جي لاءِ ضروري آھي. جھنگن جي واڍي ان جي گھٽتائي جو ڪارڻ بڻجي رھي آھي. آڪسيجن جي ٽن ايٽمن جي ملڻ سان اوزون گيس ٺھندي آھي. ھي گيس اسان جي ٻاھرين ھوا زمين کان 12 ڪلوميٽر کان 48 ڪلوميٽر تائين گڏ ٿي رھي آھي. اوزون جو ھي پال اسان جي گرھ کي سج کان ايندڙ نقصان ڪار شعائن کان بچائيندو آھي. فضا گندگي جي ڪري اوزون جي پال ڏار پئجي رھيا آھن.
24 ڊسمبر 2012ع جي رات، شاهزيب جي ڀيڻ سندس ڀيڻ جي شادي تقريب مان واپس گھر اچي رهي هئي ته غلام مصطفي لاشاري ان سان بدتمزي ڪئي، جنهن جي ڪري شاهزيب شاه رخ جتوئي ٻين جوابدارن جي وچ جهيڙو ٿي پيو. جهيڙي کان پوءِ شاه رخ جتوئي سراج شاهزيب جو پيڇو ڪيو، کيس قتل ڪري ڇڏيو.
هن ڪيس 28 نومبر 2017ع تي نئون رخ کنيو، جڏهن سنڌ هاءِ ڪورٽ موت جي سزا آيل شاه رخ جتوئي جي ڪيس کي ٻيهر ٻڌڻ جو فيصلو ڪيو.
ياشيڪا 14 سالن جي عمر انسٽاگرام ماڊل طور مشهور ٿيڻ بعد اداڪاري ڪرڻ شروع ڪئي. 14 سال جي عمر ، ايني اپديٿان سينٿانم فلمز کيس ڪاسٽ ڪيو ويو، پر هن جو ڪردار بعد ڪڍيو ويو، ڇاڪاڻ ته هو گانا شوٽ شامل نه ٿي سگهي. انکانپوءِ هن ڪيولائي وينڊم ، ترڻ جي سکيا جي هڪ انسٽرڪٽر طور ڪردار ڪيو، جيڪو هن جو پهريون ٿيٽر ڊرامو رليز ثابت ٿيو. يوشڪا اڳئين ڪاميابي 2016 ٺهندڙ فلم، ڌرووانگل پاتينهارو ٿي. ننڍي بجيٽ تي ٺهيل اها فلم هڪ ڪاميابي بڻي هن پنهنجي اداڪارن جي وچ پنهنجو نالو بڻايو. انکانپوءِ هيءَ پاڊم رامياه ٿمبي جي منيار ڪڊومبام نظر آئي.
2018 ، هيءَ ڪمل هاسن جي ميزباني ٿيندڙ ريئلٽي شو بگ باس تامل جي ٻئي سيزن نظر آئي. ان کان اڳ مهورتي سيزن شامل ٿيڻ لاءِ هن سان رابطو ڪيو ويو هيو، پر هن اها آڇ قبول ڪرڻ کان انڪار ڪيو هو. پنجين نمبر تي رهندي شو کي ختم ڪندي هن کي 98هين ڏينهن تي شو مان الوداع ڪيو ويو. هن کي الوداع چوڻ کان اڳ پريميئر پروگرام جي ٻئي سيزن دوران ڪجهه ڪم کٽڻ تي 5،000،000 جو نقد انعام پڻ کيس مليو. هوءَ بعد اسٽار وجئي جي ”جوڙي لا محدود“ ٽي وي سيريز صلاحڪار جي طور تي سامهون آئي ، اها سيريز 2019 نشر ٿي هئي. انکانپوءِ يوشيڪا هڪ ڪارٽون متحرڪ فلم زومبي مرڪزي ڪردار نظر آئي.
ياشيڪا آنند هڪ هندستاني فلمي اداڪارا، ٽيليويزن جي شخصيت ماڊل آهي، جيڪا گهڻو ڪري تامل سينما ڪم ڪندي آهي. هن جو جنم 4 آگسٽ 1999 تي هڪ پنجابي خاندان دهلي ٿيو هو . يشيڪا ڌروانگل پٽينارو اداڪارا جي حيثيت سان پنهنجي فني ڪيريئر جي شروعات ڪئي، مزاحيه ڊرامو اراتو اڙل مراٺو ڪوٺوو هڪ اداڪارا طور سندس فني سفر جي سُڃاڻپ بڻيو. هوءَ هڪ فيشن ماڊل پڻ آهي.
ان کان پوء، ايوانند ارتو آرايل مراٺو ڪوٺو ڪردار ادا ڪيو. جيڪا فلم ٿائلينڊ فلمايل هئي، ان فلم يشيڪا سميت ٻين اداڪارن جهڙوڪ وهابوي شينڊيليا چندريڪا روي پڻ ڪردار ادا ڪيو، اها فلم تامل فلم انڊسٽري ٺاهيل ڪاميڊي فلمن مان هڪ آهي. ان فلم باڪس آفيس سٺي ڪارڪردگي جو مظاهرو ڪيو. ياشيڪا باقاعدي سان سماج عورتن کي بااختيار بڻائڻ لاءِ مسئلا اٿاريندي آهي.
2018 ، يشيڪا انڊيا مي ٽو جي مهم دوران پنهنجو پاڻ کي هڪ متاثر جي طور تي متعارف ڪرايو، جتي هن الزام لڳايو ته هڪ ڊائريڪٽر پنهنجي فلم حصو وٺڻ لاءِ کيس جنسي تعلق رکڻ جو مطالبو ڪندي کيس بدسلوڪي ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. آھي. جنهن کان هن انڪار ڪري ڇڏيو ڊائريڪٽر تي هن کي جنسي هراسان ڪرڻ جو الزام لڳايو.
هڪ ڏينهن واري عالمي راند هن ميدان تي پهريون هيٽ ٽرڪ پاڪستاني کلاڙي جلال الدين ڪئي. 1982 83 ڌاري جلال الدين روڊ مارش، بروس يارڊلي گيف لاسن کي ستين اوور دوران ٽن لاڳيتن بالن تي آئوٽ ڪيو. انهي راند آسٽريليا 9 وڪيٽن جي نقصان تي 170 رنسون جوڙيون پاڪستان اها راند 59 رنسن تان کٽي. ڪراچي سان تعلق رکندڙ جلال الدين هن راند کان سواءِ صرف 7 هڪ ڏينهن وارا 6 ٽيسٽ رانديون ئي کيڏي سگھيو.
نياز اسٽيڊيم، سنڌ جي شهر حيدرآباد واقع هڪ ڪرڪيٽ ميدان آهي. هن ميدان 15 هزار تماشائي ويهڻ جي گنجائش آهي. هن ميدان پهرين ٽيسٽ راند 1973ع تي کيڏي وئي.
هيءُ آبشار هڪ حسين ترين تفريحي توڙي تاريخي ماڳ آهي. پپرا سر سنڌي زبان جو مرڪب نالو آهي. پپرا جو مطلب پپر آهي جڏهن ته سر جو مطلب ڍنڍ يا تلاءُ يا ڪنب آهي. پپراسر جو مطلب ٿيو پپر وڻ واري ڍنڍ يا چشمو. پپراسر آبشار واري ڪنڀ وٽ پپر جا ننڍا وڻ آهن جنهنڪري مٿس نالو پپرا سر پيل ڀانئجي ٿو. هيءَ تلاءُ نما ڪنب پپراسر جي آبشار جو پاڻي ئي جوڙي ٿو.
پپراسر آبشار سنڌ، پاڪستان جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي شھر واهي پانڌي ويجهو گورک هل اسٽيشن ويندڙ رستي کان اولھ طرف کيرٿر جابلو سلسلي نئي نلي يا نري جي وهڪري سان هڪ لڀائيندڙ آبشار آهي.
پپراسر جو آبشار کيرٿر جابلو سلسلي قديم قلعن ميان جو ڪوٽ ڪارو ڪوٽ جي وچ نئي نلي يا نري جي وهڪري سان آهي. هن جي ڏکڻ ڪارو ڪوٽ اتر ميان جو ڪوٽ آهي. اولھ اوڀر لڳو لڳ ٽڪريون اٿس.
شاهہ ڪريم جا مقولا ارشاد “ بيان العارفين“ جمع ٿيل آهن، جو فارسيءَ لکيل آهي. سنڌي بيت بہ چيا اٿس، جي ڏوهيڙن جي شڪل آهن سنڌي شعر جي پهرين ڪڙي سمجهيا وڃن ٿا.
سندن حسب نسب هن ريت آهي. شاهه عبدالڪریم بن سید لعل محمد شاهه عرف اللہ شاهه بن سید عبدالمومن شاهه عرف مینهان شاهه بن سید هاشم شاهه بن سید حاجي شاهه بن سید جلال محمد عرف جرار شاهه بن سید شرف الدین شاهه بن سید میر علي شاہ بن سید حیدر شاهه بن سید میر علي شاهه بن سید یوسف شاهه بن سید حسین شاهه بن سید ابراهيم شاهه بن سید علي الجواري شاهه بن سید حسن الڪبري بن سید جعفر ثاني بن امام موسى ڪاظم بن امام جعفر صادق.
شاهه ڪريم جي مزار ٽنڊو محمد خان ضلعو جي شاه ڪريم تعلقو جي قديم ڳوٺ سعيدپور واقع آهي. شاهه ڪريم جي مزار سندس پونير شاهه عبداللطيف ڀٽائي 1154هه تعمير ڪرائي جنهن لاءِ ڪاشيءَ جون سرون ملتان مان آندائين.
ماڻھن جي مادري ٻولي سو سيڪڙو پشتو آھي۔ يعني تمام رھاڪو پشتو ٻولي ڳالھائيندا آھن. نوجوان نسل تعليم جي طرف وڌي رھيو آھي، ان ڪري ملڪ جي مختلف حصن تعليم حاصل ڪرڻ مصروف آھي۔
اورڪزئي ايجنسي ٻه سب ڊويزنون آھن اپر اورڪزئي ايجنسي لوئر اورڪزئي ايجنسي۔ اپر اورڪزئي اپر تعلقو اسماعيل زئي تعلقو جڏھن ته لوئر اورڪزئي لوئر سينٽرل تعلقا شامل ۔
ھتان جو ھاڻوڪو پوليٽيڪل ايجنٽ مسٽر زبير خان آھي. اپر اورڪزئي جو اَي پي اَي مسٽر اقبال وزير اسماعيل زئي تعلقي جو پوليٽيڪل نائب تعلقيدار جناب خائستہ اڪبر .
اورڪزئي ايجنسي اورڪزئیي قبيلن جون وڏيون وڏيون قومون علي خيل، ماموزئي، ربيعہ خيل، آخيل، مشتي، شيخان، مامازئي، فيروز خيل، اتمان خيل، ستوري خيل سپائي وغيره آباد آھ۔
اورڪزئي ايجنسي جي اوڀر ضلعو ڪوھاٽ دره آدم خيل ، ڏکڻ ضلعو ڪوھاٽ ضلعو ھنگو، اولھ ڪرم ايجنسي اتر خيبر ايجنسي واقع آھن۔
اورڪزئي قبيلا ڪل ملائي ڪري ارڙھن قومن تي مشتمل آھي. مٿي ذڪر ڪيل قومن کان علاوه ھن قبيلي ، انڊ خيل علي شير زئي وغيره شامل آ۔
گينيميڊ مشتري جو وڏي وڏو چنڊ آھي اسان جي سولر سسٽم جو پڻ وڏي وڏو چنڊ آھي. ھي جوپيٽر کان ستون نمبر ٽيون گليلين چنڊ آھي. گينيميڊ اسان جي سولر سسٽم جو نائين نمبر تي وڏو جسم آھي. ھن جي ڊائيا ميٽر لڳ ڀڳ 5،268 ڪلو ميٽر آھي. ھي 1.08 سيڪڙو مرڪري گرھ کان وڏو آھي. اسان جي چنڊ لونر کان 0.41 سيڪڙو زحل جي چنڊ کان 2 سيڪڙو وڏو آھي.
پھرين ڀيري گليليو گليلي 1610ء ٽيلي اسڪوپ جي مدد سان تارن گرھن کي ڏسن شروع ڪيو. 7 جنوري 1610ء تي ھن مشتري جي چار چنڊن ڪولسٽو , آيو , يوروپا گينيميڊ جي کوجنا ڪئي پراڻن خيالاتن جو رد ڪيائين ته زمين ڪائنات جو مرڪز آھي. ڇو ته پھرين ڀيري انسان ڪنھن جسم کي گرھ جي چوگرد ڦرندي ڏٺو.
قديم تاريخ کان اسان اھيو خيال ڪندا آيا آھيون ته ھر شيء زمين جي چوڌاري چڪر ڪاٽيندي آھي. سج چنڊ ڪروڙين تارا اسان جي زمين کي ڦرندا آھن زمين انھن جو مرڪز آھي. اسان کي رڳو پنج گرھن جي خبر ھئي جن کي اگھاڙي اک سان ڏسي سگھندا ھئا سين. جن مرڪري ، زھرہ ، مريخ ، مشتري زحل شامل ھئا.
گينيميڊ جو ماس 10 سيڪڙو کان، 38 سيڪڙو کان، 66 سيڪڙو کان وڌيڪ آھي. گينيميڊ پنھنجي گرھ مشتري کي 1،070،400 ڪلو ميٽر جي مفاصلي کان چڪر ھڻي ٿو. ھي مشتري سان مڪمل طور ڳنڍيل آھي. زمين وانگي ھن تي به زلزلا يعني ٿيندي رھندي آھي جيڪو مشتري جي مضبوط گريوٽي جي ڪري ٿئي ٿي.
جيوت سنگهه پرڻيل هو، پر کيس ڪو به اولاد نه ٿيو. ان ڪري هو ظاهري/ دنياوي موهه کان پري رهيو آزاد زندگي گذاريندي، درويشن جي چاڪريءَ رهيو. جيوت سنگهه جي ست گر ولايت راءِ 1887ع ڌاري لاڏاڻو ڪيو. ان وقت صوفي جيوت سنگهه اتي موجود هو، مرشد جي موت سندس دل تي گهرو اثر ڪيو، پوئين وقت خلق خدا جي خدمت ڪرڻ سان گڏ طب طرف ڌيان ڏنائين. هو آريا ويدڪ طب پنهنجو مٽ پاڻ هو، هڪ ويڄ/ طبيب جي حيثيت سندس ناماچاري چوڌاري پکڙجي وئي. سندس دوائون جيتوڻيڪ ساديون هونديون هيون، پر ماڻهن کي ان مان وڏو فائدو ٿيندو هو. جيوت سنگهه سنڌي هندي ٻوليءَ جو سٺو شاعر هو، سندس شعر سادو پريم سان ڀريل آهي.
ننڍي هوندي کان وٺي هن جو لاڙو ساڌ سنگ طرف گهڻو هوندو هو. سندس پيءُ ننڍي هوندي مري ويو هو، ان ڪري هن جي تعليم تربيت جو بار سندس ماءُ تي اچي پيو. انهن ڏينهن جي رواج موجب هو فارسي چڱيءَ ريت پڙهيو سنڌيءَ جو به چڱو محاورو حاصل ڪيائين.
جيوت سنگهه صوفي ويدانتي شاعر درويش، 1256هه مطابق 1840ع ڌاري قمبر ضلعي لاڙڪاڻي هڪ ڀرئي ڀاڳيي سئناڻي ڪٽنب پيدا ٿيو.
سويوز خلا بازن کي اسپيس اسٽيشن تائين وٺي ويندو آهي واپس بہ وٺي ايندو آهي، پاڻي خوراڪ بہ انجي ذريعي موڪلي ويندي آهي انجي اندر 3 ٽي خلا بازن جي ويھڻ جي جڳھ هوندي آهي، سويوز هڪ لائف بوٽ جيان هوندو آهي گهٽ گهٽ هڪ کن سويوز ہمیشہ اسپيس اسٽيشن سان جوڙيل هوندا آهن، ايمرجنسي جي صورت خلا باز انجي ذريعي واپس زمين تي اچي سگھجن ٿا.
انٽرنيشنل اسپيس اسٽيشن جي سامان کي پهچائڻو هجي يا انسانن کي ان مقصد جي لاءِ سويوز ئي استعمال ٿيندو آهي انجي ذريعي ئي خلا باز واپس زمين تي ايندا آهن روس هڪ وڏو ملڪ آهي انٽرنيشنل اسپيس اسٽيشن کي هلائڻ جي لاءِ روس آمريڪا جي مدد ڪندو آهي، ائين ٻيا بہ ملڪ پڻ مدد ڪندا آهن پر صرف روسي اسپيس ڪرافٽ ئي خلا بازن کي وٺي ڪري ويندو آهي.
ٻيو حصو لھڻ وارو حصو جنھن کي چئبو آهي جڏهن سويوز کي لانچ لاءِ شرو ڪيو ويندو آهي تہ خلا باز انجي اندر هوندا آهن زميني واپسي تہ بہ انھي تي ويهندا آهن ٽيون حصو مختلف شين تي مشتمل هوندو آهي، جيئن تہ بيٽريون، سولر پينل، آڪسيجن، اسٽيرنگ انجڻ وغيرھ
شائينا 1 ڊسمبر 1972 تي بمبئي جي مالابار هِل نانا چوداساما منيرا چوداساما جي گهر جنم ورتو هيو. هن پاران سال 1989 ڪوئين ميري اسڪول ، بمبئي کان تعليم حاصل ڪئي. 1993 سينٽ زاويرس ڪاليج، بمبئي کان پوليٽيڪل سائنس بيچلرآف آرٽس جي ڊگري حاصل ڪئي اٿس. جڏهن هيءَ ڪاليج هئي تہ وڪيل بڻجڻ چاهيندي هئي، پر هيءَ فيشن ڊزائننگ ڏانهن گهڻو دلچسپي وٺڻ اهو ئي ڪارڻ آهي تہ گريجوئيشن ڪرڻ کانپوءِ، هن پاران فيشن انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنالاجي، نيویارڪ منجهان فيشن ڊزائننگ اسوسيئيٽ ڊگري حاصل ڪئي آهي.
شائينا نانا چوداساما هڪ هندستاني فيشن ڊزائنر، سياستدان سماجي ڪارڪن آهي، سندس جنم 1 ڊسمبر 1972 تي ٿيو هيو. شائينا اين سي جي نالو سان هيءَ گهڻو مشهور آهي، سندس تعلق ممبئي کان آهي. هيءَ هڪ اڳوڻي ​​شيرف جي ڌيءُ آهي.
شائينا هندستاني فيشن انڊسٽري سان ساڙي جي مختلف طريقن سان پائڻ جي ڪري مشهور آهي، اهو ئي سبب آهي تہ کيس 'ڪوئیي آف ڊريپس' جو لقب مليو آهي. هن ساڙي ٻڌڻ جا 54 طريقا متعارف ڪرايا آهن.
سندس نالو گنيز بڪ آف ورلڊ رڪاڊ تيز ترين ساڙهي ٻڌڻ جي سبب سان شامل ٿيو آهي. هيءَ 2004 سياست داخل ٿي، ڀارتيا جنتا پارٽي
شامل ٿي. هيءَ بي جي پي جي قومي ترجمان، بي جي پي جي قومي ايگزيڪٽو ڪائونسل جي ميمبر بي جي پي جي مهاراشٽرا يونٽ جي خزاچي جي عهدن تي رهي آهي. شائنا پنهنجي چيريٽي فيشن شوز ٻن اين جي اوز 'آءِ لو ممبئي' 'جينٽس انٽرنيشنل' جي ذريعي پڻ سماجي ڪمن شامل آهي. هڪ زائفان سياستدان جي حيثيت سان، هيءَ گهڻي ريت ٽيليويزن بحثن بي جي پي جي نوجوان ناري ساٿي چهرو جي طور سامهون آڻي ويندي آهي.
شائينا فيشن ڊزائن سان گڏوگڏ سياست پڻ پنهنجو ڪيريئر بڻائي رهي آهي. سندس مطابق فيشن ڊزائن سندس پيشو آهي جڏهن تہ سياست سندس جون جنون آهي.
هن پرائيمري تعليم پنهنجي شهر مان حاصل ڪئي. مئٽرڪ گورنمينٽ ناز هاءِ اسڪول خيرپور انٽر جو امتحان گورنمينٽ سپيرير ڪاليج خيرپور ميرس مان پاس ڪيو. ملڪ ايل ايل بي 2004ع شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور ايم اي صحافت/ ماس ڪميونيڪيشن 1990ع پڻ شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور مان پاس ڪئي. ايم اي سنڌي ادب ڊگري 1986ع سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان حاصل ڪيائين ، ايم ايس سي آرگينڪ ڪيمسٽري 1984ع شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور مان پاس ڪيائين.
مختيار ملڪ جو اصل نالو مختيار حسين ملڪ آهي. سندس والد جو نالو شفيع محمد ملڪ آهي. مختيار جو جنم 21 ڊسمبر 1959ع تي ضلعي خيرپور جي شهر خيرپور ٿيو.
مختيار ملڪ سنڌ پاڪستان جنم وٺندڙ سنڌي ٻولي جو مشهور شاعر، نثر نويس براڊ ڪاسٽر آهي. سندس ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن.
علي رضا سولنگي ڳوٺ ٺٽ سولنگيءَ سان ناتو رکندڙ هڪ سنڌي ڊائريڪٽر اداڪار, اسڪرپٽ رائيٽر, ڪمپيئر, باڪسنگ کيڏاري ڪوچ, سماجي ورڪر سياستدان آھي, جو سنڌي, اردو پنجابي ڊرامن فلمن ڪم ڪري ٿو. سندس مشهور ڊرامن ميراث فاصلون ڪي درميان سنڌي اردو چينلن تي آن ايئر ٿي چڪا آھن. جڏهن تہ سندس ڪيتريون ئي سنڌي فلمون رليز ٿيل آھن, جنهن مان هن ڪيترين ئي فلمن ڊائريڪٽر طور ڪم سر انجام ڏنو آھي. رضا پنهنجي تڪ تي آزاد اميدوار جي طور تي يوسي چيئرمين ٿيڻ جي ڊوڙ چونڊ پڻ وڙھي چڪو آھي.
رضا باقائده طور فني ڪيريئر جي ابتدا 2000ع دوران ڪئي. ان دوران هن لاهور, بهاولپور, آزاد ڪشمير, راولپنڊي جهلم جهڙن وڏن شھرن اداڪاريء جا جوهر ڏيکاريندو پئي آيو آھي. سنڌي, اردو توڙي پنجابي فلمن, ڊرامن اسٽيج شوز ننڍا وڏا ڪردار نڀائيندو پئي آيو آهي. کيس ڪردار گهڙي ڪري خوبصورتيء سان نڀائڻ جو فطرتي ڏانءُ آھي. جنهن ڪري کيس ماڻھو نالي سان گهٽ ڪردار سان وڌيڪ سڃاڻندا آھن. هن پنهنجي ڪيريئر ھيرو, ولن, سائيڊ, بزرگ توڙي مسخري جو ڪردار پئي نڀايو آھي.
سندس نمايان فلمن ٽٽل زنجير, بدلي جي باھ, نگهبان, سنڌباد, شير سنڌ ٻيون به ڪيتريون ئي شامل آھن. جڏهن تہ ڊرامن ميراث فاصلون ڪي درميان سنڌي اردو چينلن تان آن ايئر ٿي چڪا آھن.
انيلا ناز سومرو سنڌ جي ضلعي دادو جي جوهي شهر جوهي شهر جي ادبي سماجي شخصيت ڊاڪٽر علي نواز سومرو جي گهر 8 جنوري 1975ع تي جنم ورتو.
پروفيسر قريشي پرائيمري کان مئٽرڪ تائين تعليم دادو شهر حاصل ڪئي. هن سنڌ يونيورسٽيءَ مان اقتصاديات ايم. اي ڪرڻ کان پوءِ، يونيورسٽيءَ پاران اسڪالرشپ ملڻ تي، لنڊن يونيورسٽيءَ مان معاشيات ايم. اي ڪري وطن موٽيو.
پروفيسر -اعجاز- احمد قريشي، 2 -جنوري- 1948ع تي اڳوڻي ضلعي دادوءَ جي سيوهڻ شريف تعلقو جي بختيارپور ڳوٺ ، سنڌ جي مشهور وڪيل علي احمد قريشيءَ جي گهر ڄائو.
خداآباد لپي سنڌ جي خاص پنهنجي نرالي لپي آهي، جيڪا صدين کان استعمال ٿيندي پئي اچي. ان ڪري سنڌيءَ لاءِ اها لپي اختيار ڪرڻ گهرجي، جيڪا حيدرآباد ان جي آسپاس وارين ايراضين جا سنڌي واپاري ڪم آڻيندا هئا.
جارج اسٽئڪ کي سنڌي انگريزي لغت جي تياريءَ حيدرآباد سنڌ جي ٻن برهمڻن، سچانند ڄيٺانند وڏي مدد ڪئي هئي. جارج اسٽئڪ عيسائين جي هڪ مذهبي ڪتاب ’گوسپل آف سينٽ ميٿيو‘ جو به ترجمو ڪيو هو، جيڪو ان وقت اسڪولن پڙهايو ويندو هو. هن لساني ماهر ڊسمبر 1855ع وفات ڪئي. سندس ديوناگري- انگريزي- سنڌي لغت، تازو سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ پاران 2010ع ڇپائي وئي آهي.
ڪئپٽن جارج اسٽئڪ، مشهور مستشرق ٿي گذريو آهي. هيءُ اوائل ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جو فوجي ملازم ٿي اندازاً 44-1843ع ڌاري بمبئي آيو هتي رهندي، هندي سنسڪرت زبانن مهارت حاصل ڪيائين. فوج رهندي کيس ڪئپٽن جو عهدو مليو. جنهن بعد 1845ع حيدرآباد سنڌ جو ڊپٽي ڪليڪٽر ٿي آيو سال ڏيڍ اندر هن سنڌي ٻوليءَ تي ايڏي دسترس حاصل ڪري ورتي، جو ان جو بنيادي گرامر ڊڪشنريون مرتب ڪيائين.
سندس تعليم ايم.بي.اي ايم.اي آهي. ان کان سواءِ انسٽيٽيوٽ آف وومين اسٽڊيز لاهور مان پوسٽ گريجوئيٽ سرٽيفڪيٽ يونيورسٽي آف ميري لئنڊ ڪاليج پارڪ، آمريڪا مان هيوبرٽ همفيري فيلوشپ دوران عورت سياست، عورت ميڊيا، فلم ميڪنگ، ويب سائيٽ ڊولپمينٽ پراڊڪشن، ڪهاڻي تخليقي لکڻين جي موضوعن تي مختلف ڪورس ڪيل اٿس. سينٽر آف جينڊر اسٽڊيز اسٽريٿ ڪلائيڊ يونيورسٽي گلاسڪو طرفان آڪٽوبر 2005ع کان جنوري 2006ع تائين مختلف موضوعن تي ڪرايل سيمينارن ڪانفرنسن ريسرچ اسڪالر طور شرڪت ڪيائين. ان کان سواءِ غيرت جي نالي تي سنڌ ٿيندڙ عورتن جي قتلام بابت مونوگراف به لکيل اٿس.
هن لکڻ جي شروعات 1994ع کان روزاني ”ڪاوش“ ڪالمن ذريعي ڪئي. سندس لکڻين جا موضوع خاص طور تي سنڌ جي ڳوٺاڻي عورت جي حوالي سان سماجي معاشي ترقيءَ بابت آهن. هن سنڌيءَ 500 کان مٿي ڪالم لکيا آهن.
انيتا شاهه لڪياري، نوجوان اسڪالر، ليکڪا ڪالم نگار آهي. هوءَ 15 نومبر 1974ع تي حيدرآباد ڄائي. سندس وڏا اصل خدا آباد ضلعي دادوءَ جا آهن.
رچرڊ برٽن مشهور انگريز سياح رچرڊ برٽن جو مڪمل نالو سر رچرڊ فرانسز برٽن هو. هيءُ آرمي ڪرنل جو پٽ هو، جنهن السٽري ڀرسان هرٽ فورڊ شائر 19 مارچ 1821ع تي جنم ورتو.
سنڌ هن وقت جيڪي ”اوڏ“ آهن، سي اصل دراوڙن جي ڪل مان آهن. اهي اصل ڏکڻ هندستان هئا، اتر هندستان ڏي اچڻ کان اڳ واٽ تي جيڪو هنڌ اول وسائي ويٺا، سو هنڌ سندن نالي پٺيان اوڏر ديش سڏجڻ آيو، جنهن جو اُچار پوءِ ڦري اوڙيسا ٿيو. بمبئيءَ کاتي جي ذاتين جو ذڪر ڪندي، هيءَ حقيقت اينٿوون صاحب ڄاڻائي آهي. انهن اوڏن مان پوءِ ڪي مارواڙ ويا، جتان پوءِ سنڌ آيا؛ پر ٻولي اڄ تائين مارواڙين جهڙي ڳالهائيندا آهن، اهي اصل هندو آهن، پر اڪثر مسلمانن جهڙي شڪل اٿن، ڪپڙا به اهڙا ڍڪيندا آهن. سندن پير رامڏيو آهي. جنهن جو ميلو سال بسال لڳندو آهي. ”اوڏ“ لفظ جي بنيادي معنيٰ آهي اڏيندڙ؛ اهي اڄ تائين ڀتين جون اوساريون کڻندا آهن.
نئين پٿر واري زماني جي سڀيتا جو بنياد وجهندڙ دراوڙ لوڪ چوڻ اچن ٿا. هنن بابت عالمن کوجنائون ڪري ڄاڻايو آهي، ته ڪولن سنٿالن جي مٿان اهي لوڪ ڪاهي آيا منجهائن ڪيترن کي وچ هندستان ڏي هڪالي ڪڍيائون پاڻ اتر هندستان جا والي ٿي ويٺا. تازو مهن جي دڙي مان ڪن ڪولن سنٿالن جي کوپڙين سان گڏ ڪن دراوڙن جون به کوپڙيون لڌيون آهن. هن مان سمجهجي ٿو ته دراوڙن جي اچڻ کان پوءِ به ڪي ڪول سنٿال ساڻن گڏ رهيا پيا هئا. اهي پوءِ آرين سان به لهه وچڙ آيا هئا، تنهنڪري سنسڪرت ساهت انهن ٻنهي قومن جو ذڪر آهي.
سنڌ هن وقت ٻيا ”ماڱر“ يا ماڃر ذات جا مهاڻا آهن. اُهي سنڌ جي آڳاٽن دراوڙن جو اولاد آهن، يا پوءِ ڏکڻ هندستان کان آيا سا پڪ ڪانهي – ايتري ڄاڻ ملي ٿي ته ڪيترين صدين کان سنڌ، ڪڇ گجرات جا وڻجارا ملبار طرف وڻج واپار لاءِ ويندا هئا. اڄ به مغلڀين تعلقي جاتيءَ، ڪڇ ڀڄ گجرات طرف جا ميربحر دنگيون هاڪاري، ملبار طرف پيا وڃن. ماڱر ذات جا مهاڻا ملبار به گهڻا آهن، جنهنڪري چئبو ته ملبار ڪناري وارن سان لهه وچڙ هئڻ ڪري اهي سنڌ آيا هجن ته عجب ڪونهي.
اردوءَ جي مشهور شاعر جَون ايليا، جو پورو نالو جَون اصغر ولد سيد شفيق حسين ايليا هو، 14 ڊسمبر 1931ع تي ڀارتي شهر امروها ڄائو. سندس جنم پڙهيل لکيل گهراڻي ٿيو، سندس والد علامه شفيق حَسن ايليا ڪيترين زبانن جي علم، ادب جو ڄاڻو شاعر هو. هيءُ رئيس امروهيءَ جو ڀاءُ نامياري ليکڪه زاهده حنا جو مڙس هو. جَون ايليا زاهده حنا عليحدگي 1980ع ٿي.
سوارا جي پيدائش اپريل 9، 1988 تي دهلي ٿي. هن جو پيءُ چترپو ادي ڀاسڪر تيلگو نيول آفيسر هيو هن جي ماءُ جواهرلال نهرو يونيورسٽي پروفيسر هُئي. سوارا دهلي ئي پرورش پاتي سردار پٽيل ودياليا منجهان اسڪولي تعليم پرائي. انکانپوءِ دهلي يونيورسٽي جي مرانڊا هائوس منجهان بي اي انگريزي جي تعليم حاصل ڪيائين، جتي هڪ ٻئي اداڪارا منيشا لامبا سندس هم ڪلاسي هُئي، انکانپوءِ هن جواهر لال نهرو يونيورسٽي کان سماجيات ايم اي جي ڊگري ماڻي.
سوارا هڪ نيول آفيسر چترپو آدي ڀاسڪر جي ڌيءُ آهي، هن جو ننڍپڻ دهلي گذريو. دهلي يونيورسٽي کان انگريزي بي اي ڊِگري حاصل ڪرڻ کانپوءِ جواهرلال نهرو يونيورسٽي ايم اي سماجيات جي لاءِ داخلا ماڻيائين.
سُوَارا ڀاسڪر هڪ ڀارتي فلمي اداڪارا آهي. هن گهڻي ريت باليووڊ فلمن ڪم ڪيو آهي. سندس بهترين اداڪاري جي عيوض کيس ٻہ ڀيرا اسڪرين اعزاز سان نوازيو ويو ٽي ڀيرا فلم فيئر ايوارڊ جي لاءِ نامزد پڻ ڪيو ويو.
ڄمڻ جو هنڌ تاريخ: 3 جنوري 1941 ع ڌاري ڳوٺ قادرپورٻيلو لڳ سکر ٿي ، بعد دريا پائڻ جي ڪري ڳوٺ مير محمد کوسا لڏي ويا.
اساتذه ڪرام : مولانا مفتي محمد صاحبداد خان جمالي مولانا مفتي تقدس علي خان بريلوي مولانا فقير محمد صالح مهر اما م المعقول والمنقول علامه سيد حسين امام اختر علامه مولانا ڪريم بخش دايو علامه مفتي عبدالصمد ميتلو رحمهم الله تعالى
هن بلا کان بچڻ جو اپاءُ هي آهي ته يا ته سڄي رات ماڻهو ويٺو يا ٻيو هجي يا ڀرسان ڪا بتي ٻرندڙ هجي يا باهه جي روشني موجود هجي. يا اهو ماڻهو ٿورو ڪچو بصر کائي بيو ڀرسان رکي سمهي ڇو جو هي بلا روشني بصر جي بوءِ کان ڀڄندي آهي. ٿري ماڻهن کي جي رارت جو ٻنيءَ جي رکوالي ڪندي يا مال سان هوندي ڪٿي رات پوندي آهي ته هو ڇا ڪندا آهن جو پاڻ سان هڪ ڪپڙي جي ڳوٿري رکي پوءِ رات جو سمهڻ وقت اها ڪپڙي جي ڳوٿڙي رکي چاڙهي ڳچيءَ وٽان ٻڌي پوءِ سمهندا آهن. پيئڻ گهڻو ڪري سانوڻ جي مهيني کان وٺي سياري جي شروعات تائين مار ڪري.
ڪي وري اهڙي مريض کي ڳاڙهي ڦٽڪي کارائين. پهرين ته مريض کي ڦٽڪي جو ذائقو ئي معلوم نه ٿيندو پر جڏهن ذائقو معلوم ٿيڻ لڳي تڏهن ڦٽڪي کارائڻ بند ڪجي. چون ٿا ته پيئڻ جي زهر جو اهو هڪ-ٽڪ علاج آهي.
اڳي کان ائين مشهور آهي ته هيءَ بلا سُتي ماڻهو جو ساهه پي ٿي وڃي، ان ڪري ماڻهو مريو وڃي انهي ئي سبب جي ڪري انهي بلا کي سڏڻ ئي ”پيڻ“ لڳا يعني پي وڃڻ واري.
دنيا عورت جي ڪمزوريءَ جو هڪڙيءَ طرح ناجائز فائدو ٿي وٺي، آخر هن کي تباهه ڪري، کانئس سڀ ڪجهه ڦري کيس ڪنگال بنائي پوءِ ڪين ٿي مٿس ظلم ڪري!
انهن سڀني خيالن جو حقيقي پس منظر عبرت ڪده جي هر صفحي تي انهن بي گناهن جي خون سان رڱيل نظر اچي ٿو. ڪتاب جي سڀني افسانن جا پلاٽ جي بلڪل سچا آهن، سي تمام پختا سلسليوار آهن. انهيءَ کان سواءِ افسانه نهايت ئي سنجيده سهڻي نموني لکيل آهن. هر افساني جي مطالعي کان پوءِ انسان حيرت پئجو وڃي دماغ تي عجيب ڪيفيت پيدا ٿي ٿئي، ته ڇا، اها به واقعي حقيقت هوندي!
جيڪڏهن ائين آهي ته پوءِ دنيا دک ئي دک آهي. سڀ ڪهاڻيون نهايت ئي سليس سادي نموني بيان ٿيل آهن. جن جي پڙهڻ سان پڙهندڙ کي افسانوي تصنع جي بجاءِ حقيقت نگاريءَ جا غير فاني مثال ملن ٿا. ھي ڪتاب 142 صفحن وارو آھي.
ساگر ڏهراج کي ابتدا کان وٺي لکڻ پڙهڻ ادبي ڪتابن سان دلچسپي رهي آهي. هو فڪري طرح شاهه لطيف جي. ايم. سيد کان متاثر رهيو آهي. هن 1975ع جيئي سنڌ اسٽوڊنٽس فيڊريشن شرڪت ڪئي اڄ تائين قومي تحريڪ سان لاڳاپيل آهي. سنڌي ادبي سنگت ٽنڊي آدم سان 1980ع واري ڏهاڪي وابسته ٿيو. ان ڏس پروفيسر سيد محسن علي شاهه بخاري، عبدالله خان ورياهه، ڪامريڊ حبيب الله ملوڪاڻي ٻيا سندس ساٿي رهيا.
ابتدائي پنج درجا گورنمينٽ سنڌي پرائمري اسڪول ٽنڊي آدم مان پڙهي، مئٽرڪ 1977ع گورنمينٽ شاهه عبداللطيف هاءِ اسڪول ٽنڊي آدم مان ڪيائين. گرئجوئيشن نيو عليڳڙهه ڪاليج ٽنڊي آدم مان ڪري، ايم. اي 1986ع سنڌ يونيورسٽي ڄام شوري مان ڪيائين.
هن شهر جي شروعاتي اڏاوت سنڌو درياهه جي بلڪل ڪپ تي ’سُهڻي لَٺِ‘ واري ٽڪريءَ جي چؤ طرف هئي. چِليا جي آڳاٽي شهر جا اڄ به ڪيترا آثار موجود آهن، جن جو گھڻو حصو درياهه جي پيٽ اچي ويو آهي. جڏهن درياهه جو چاڙهه لهي ويندو آهي تڏهن انهيءَ ٺڪراٺي مان سومرا دؤر مغليه دؤر جا سِڪا لڀندا آهن. هن ٺڪراٺي جي ڏکڻ واري حصي انگريزن جي دور جو هڪ ڊاڪ بنگلو اريگيشن کاتي وارن جا بنگلا ڦِٽل حالت موجود آهن. ٺڪراٺي جي اتر واري حصي اڌ ايڪڙ جي اوچي ٽڪريءَ تي هڪ ڊگھو ٻارهن فوٽن جو گھڙيل پٿر کُتل آهي. جنهن کي ’سُهڻيءَ جي لَٺ‘ سڏيو وڃي ٿو. آڳاٽي وقت چِليا وڏو پتڻ هو، جنهن جي سونهن لاءِ ٿلهو جوڙايو ويو هو.
هن شهر جي اتر طرف هڪ وڏو قديم قبرستان آهي. ڪجهه قبرون تمام ڊگهيون اٽڪل ٻارهن فوٽ به آهن. ڪن قبرن تي سيرانديءَ کان اٺن کان ڏهن فوٽن جا ڊگھا پٿر کتل آهن. ڪن قبرن مٿان رکيل پٿرن تي مختلف نشان نقش اڪريل آهن. هن قبرستان مشهور شاعر درويش مورئي فقير جي به مزار آهي. جنهن تي ساليانو ميلو لڳندو آهي. سنڌ جي سورهيه غيرتمند ڪردار شهيد ليمي مهاڻي جي قبر به هن قبرستان آهي. هن شهر جي ڦٽي وڃڻ کان پوءِ شهر جي آثارن کان اتر طرف نيشنل هاءِ وي کان هڪ ڪلوميٽر ڏکڻ طرف ڪلهوڙن جي دؤر هيءُ شهر هڪ دفعو وري آباد ٿيو هو، جنهن جي ويجھو ئي ڪلري واهه وهي ٿو.
ورهاڱي کان اڳ هن شهر جي آبادي گھڻي هئي. هتي وڏي تعداد دڪان، جڳهيون، مسجدون مندر هئا، جن جا ڊٺل آثار اڄ به موجود آهن. هتي هڪ وڏي مساڻ جا آثار به ملن ٿا. هن هوادار ٽڪريءَ جي ڏکڻ اوڀر تفريخ خاطر هڪ باغ هوندو هو، جيڪو هن وقت بلڪل ختم ٿي چڪو آهي. موجوده دور هن شهر جي آبادي 1000 کان مٿي ٿيندي. هتي هڪ پرائمري اسڪول، گرلس اسڪول، ضلعي ڪائونسل جي ڊسپينسري پوسٽ آفيس آهي. هتان ڊولومائيٽ پٿر جڳهين لاءِ تمام سٺي قسم جو پٿر نڪري ٿو. هتي جي رهندڙ ماڻهن جو گھڻو گذر به پٿرن ڪڍڻ مڇيءَ جي پالنا تي آهي.
چليا، سنڌ جو هڪ قديم شهر آهي، جيڪو ٺٽي شهر کان ڏهه ڪلوميٽر اوڀر طرف سنڌوءَ جي ساڄي ڪپ واري ٽڪريءَ تي ڪينجهر ڀرسان آباد آهي.
لبر ازم جو اصطلاح سياسي ادب فلسفي استعمال ٿيندو آهي. جيڪو 18 19ع صديءَ وچولي طبقي سان منسوب ڪيو ويو. وچولي طبقي وارن، وچئين دؤر جي پراڻن سياسي ، سماجي، مذهبي اقتصادي نظرين سان لاتعلقيءَ جو اظهار ڪيو پاڻ کي آزاد خياليءَ جا علمبردار سڏيو. آزاد خياليءَ جي مڃيندڙن پاڻ کي جمهوريت معاشي سڌارن جو امين ڪوٺيو .
فاطمہ ڀٽو شاعره ليکڪا آھي، پاڪستان ، آمريڪا برطانيا جي مختلف اخبارن ڪالم بہ لکي ٿي۔ 1997ع پندرھن ورھن جي عمر فاطمہ ڀٽو جو پھريون شعري مجموعو آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس پاڪستان مان شايع ٿيو جنھن جو عنوان ھو۔ 2006ع ٻيو ڪتاب 8 آڪٽوبر 2005ع تي آزاد ڪشمير خيبر پختونخوا آيل زلزلي جي موضوع تي ” 8:50. 8 2005“ جي عنوان سان شايع ٿيو۔ جڏھن تہ ٽيون ڪتاب ” “ پڻ ڇپيو آھي ۔
فاطمه ڀٽو ابتدائي تعليم دمشق حاصل ڪئي۔ 1993ع پنھنجي والده غنويٰ ڀٽو ننڍي ڀاءُ ذوالفقار ڀٽو جونيئر سان پالستان آئي ۔ ھن ڪراچي امريڪن اسڪول مان او ليول ڪئي۔ پوءِ 2004ع ڪولمبيا يونيورسٽي، نيويارڪ مان امتيازي نمبرن سان گريجوئيشن ڪئي۔ گريجوئيشن ھن جو خاص مضمون وچ اوڀر ڳالھايون ويندڙ ٻوليون ڪلچر ھو۔ 2005ع ھن اسڪول آف اورينٽل اينڊ آفريڪن اسٽڊيز مان ”سائوٿ ايشين گورنمينٽ سياسيات“ ماسٽرز ڪئي۔
فاطمه ڀٽو اڳوڻي صدر اڳوڻي پاڪستان جي وزيراعظم ذوالفقار علي ڀٽو جي پوٽي جڏھن تہ پاڪستان جي وزيراعظم بينظير ڀٽو جي ڀائٽي آھي جڏھن تہ ھن جي والده فوزيہ فصيح الدين ڀٽو افغان وزارت خارجه جي اھلڪار جي ڌيءُ ھئي۔ سوٽيلي والده غنويٰ ڀٽو ھن وقت پاڪستان پيپلز پارٽي جي چيئر پرسن آھي۔ فاطمه ڀٽو جو والد میر مرتضيٰ ڀٽو 1996ء پنھنجي ڀيڻ بينظير ڀٽو جي دور قتل ٿيو۔
فاطمه ڀٽو کي سماجي فلاح بھبود جي ڪمن سان گھري دلچسپي آھي، بالخصوص سنڌ جي جيلن قيد عورت سان ٿيندڙ سلوڪ، ھن جي توجھہ جو خاص مرڪز آھي۔ ھو صرف ان موضوع تي تفصيل سان لکندي رھي آھي، بلڪه باقاعدگي سان لاڙڪاڻو ويمنز جیل جو معائنو به ڪندي آھي۔ ھن کي ڪراچي ڪچي آبادين وسندڙ ماڻھن جي مسئلن سان بہ گھاٽي دلچسپي آھي ۔
فاطمه ڀٽو 29 مئي 1982ء تي افغان گاديء جي ھنڌ ڪابل ان وقت پيدا ٿي، جڏھن ھن جو والد مير مرتضيٰ ڀٽو جلا وطني جي زندگي گزاري رھيو ھو۔
جڀو ليگون ڪراچي جي ڏکڻ اوڀر 135 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي سجاول ضلعي جي تعلقي جاتي 50 ميٽرن جي الٽيٽيوڊ تي واقع آهي. ان جي پکيڙ 1745 چورس ايڪڙ آهي. ھن قدرتي پوسل واري زمين لوڻياٺي ڪنارن سان خشڪي گھيريل ڍورن سان گڏوگڏ ڌٻڻ گپ تي مشتمل ھوندي آھي. اھڙا ماڳ ٻين ساڳين ماڳن سان به ٽائيڊل لنڪ ڪئنالن ذريعي ڳنڊيل ھوندا آھن. اتان جي آبهوا سامونڊي ھوندي آھي اتي سانوڻ جون برساتون ھر سال جون جي مھيني شروع ٿينديون آهن
پاڪستان جي زولاجيڪل سروي ڊپارٽمينٽ جي مطابق 1997 م ڪيل اٽڪل سروي 40 کان 50 ھزار آمريڪي فلمنڱگو ننڍڙن جنتي پکين جي موجوگي رڪارڊ ڪئي وئي جيڪا پاڪستان انھن پکين جو سڀ کان وڏو ميڙ ھيو
جڀو ڍورو پاڪستان جي صوبي سنڌ واقع ھڪ ساحلي ڍنڍ يا ڍوري جو نالو آهي جنھن کي انگريزي لئگون چوندا آھن. آھي ڍورا سمنڊ يا دريائن يا ڍنڍن جي ڪنارن ڀرسان پاڻيءَ جو ڪجھ حصو علحده ٿي خشڪيءَ جي وچ اچي ٺھي ويندا آھن. جڀو وارو ڍورو سمنڊ جي پاڻيءَ مان ٺھيل ھڪ وڏو، کارو يا لوڻياٺو اونھو ڍورو آھي.
1971 ايران جي شھر رامسر گڏيل قومن جي اداري جو آبي زمينن جي تحفظ متعلق ڪنوينشن ٿيو ھيو جنھن تحت اھم بين الاقوامي اھميت وارين آبي زمينن کي رامسر ماڳ جو نالو ڏنو ويو.مئي 2011 جڀو ڍوري کي بين الاقوامي اھميت
حضرت ابو طالب عليه السلام پنهنجي دور هڪ بلند پايه اديب، بهترين انداز گفتگو ڪندڙ، عظيم فڪر سوچ رکندڙ وڏا دانشور بهترين قائد سمجهيا ويندا هئا. اعتدال پسند، انصاف پسند، حلم بردباري جي زيور سان آراسته هئا.
علامه ديار بڪري لکن ٿا ته جناب هاشم کان بعد حاجين جي کاڌي پيتي جو شرف جناب عبدالمطلب کي حاصل ٿيو عبدالمطلب جي وفات کان پوءِ ظهور اسلام تائين هن عظيم خدمت کي حضرت ابوطالب انجام ڏيندا رهيا