polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
اھو ڪوڊ جو چوڏھون باب آھي جنھن 268 کان 294 تائين قلم آھن جيڪي عوام کي آزاريندڙن ، عوام جي صحت کي نقصان پھچائيدڙ عملن، کائڻ جي شين دوائن ملاوٽ ڪرڻ، بيماريون پيدا ڪندڙ شين جي وڪري، نقلي دوائون وڪرو ڪرڻ، پاڻي جي ذخيرن کي آلودو ڪرڻ، ماحول کي صحت لاءِ نقصانڪار بڻائڻ، رستن رڪاوٽون وجھڻ، زھريلن مادن يا باھ ٻاريندڙ شين جي معاملي غفلت ڪرڻ، اوگھڙ واريون تصويرون وڪرو ڪرڻ يا ڏيکارڻ، يا بي حيائي ڦھلائيندڙ ڪتابن وغيره جو وڪرو ڪرڻ، فحش گانا ڳائڻ يا وڄائڻ جا ڏوھ شامل آهن .
ھي ڪوڊ جو نائون باب آھي جنھن 161 کان وٺي 171 تائين قلم شامل آھن جن سرڪاري ملازم جو رشوت وٺڻ جو ڏوھ، رشوت مدد ڪرڻ، سرڪاري ملازم جو قانون جي ڀڃڪڙي ڪرڻ جو ڏوھ، سرڪاري ملازم جو ڪوڙا ڪاغذ ٺاهڻ، غير قانوني واپار ڪرڻ، غيرقانوني طور تي نيلام ٻولي لڳائڻ شامل آهن .نقلي سرڪاري ملازم ٿيڻ شامل آهن.ھن باب 1953 ڪرمنل لا امينڊمينٽ ايڪٽ نمبر 37 تحت قلم 165 1962 پاڪستان پينل ڪوڊ امينڊمينٽ آرڊيننس نمبر 59 تحت قلم 165 شامل ڪيو ويو.
صرف ٻہ قلم 120 120 شامل آھن.مجرماڻي سازش جي ڏوھ جي سزا قلم 120 تحت سازش تحت ڪرايل ڏوھ جيتري سزا سازشي مجرم کي بہ لڳندي. جيڪڏهن سازش ڪنھن ڏوھ ڪرائڻ جي ناھي پر پوء بہ مجرماڻي ھجي تہ سازش شامل ھر شخص کي ڏوھ ثابت ٿيڻ تي 6 مھينن تائين قيد جي سزا يا ڏنڊ جي سزا يا ٻئي سزائون ڏئي سگھجن ٿيون.
ھي ڪوڊ جو ٻيون نمبر باب آھي جنھن قلم 6 کان 52 تائين مختلف لفظن جون قانوني تعريفون بيان ڪيل آھن.جن قلم 16,13,15, 18 منسوخ ٿي چڪا آھن قلم 52 اضافي شامل ڪيو ويو آهي. ھن باب جنس، تعداد، شخص، عورت، مرد، رياست جو ملازم، جج، ڪورٽ آف جسٽس، پبلڪ سرونٽ، منقولہ ملڪيت، ناجائز فائدو، ناجائز نقصان، بي ايماني، دوکي، جعلسازي، دستاويز، ملھ واري سيڪيورٽي، عمل ، ڪوتاھي ٻين لفظن جون قانوني تعريفون بيان ٿيل آھن.
اھو ڪوڊ جو ٻارھون باب آھي جنھن 230 کان وٺي 263 تائين قلم شامل آھن جيڪي سڪن ٺاھڻ جا اوزار وڪڻڻ ٺاھڻ متعلق ڏوھ، نقلي سڪا ٺاھڻ، سڪن جي درآمد يا برآمد ڪرڻ، ڪوڙا سڪا ھلائڻ يا قبضي رکڻ، ساڳيا ٽڪلين متعلق ڏوھ شامل آهن. ھن باب بعد قلم 263 شامل ڪيو ويو جنھن مطابق ٽپال واري ڪوڙي ٽڪلي ٺاھڻ تي بندش وجھي ان کي ڏوھ شامل ڪري سزا رکي وئي.
ھي ڪوڊ جو ڏھون باب آھي جنھن 172 کان 190 تائين قلم شامل آھن جيڪي سمن جي تعميل کان فراريت، حاضر نہ ٿيڻ، دستاويز پيش نہ ڪرڻ، ڪوڙو اطلاع ڏيڻ، صحيح ڏيڻ کان انڪار ڪرڻ، سوال جو جواب ڏيڻ کان انڪار ڪرڻ، ساک ڏيڻ کان انڪار ڪرڻ، ڪوڙو بيان ڏيڻ، حڪم عدولي ڪرڻ جا ڏوھ شامل آهن.
پينل ڪوڊ جو ھي باب ستون آھي جنھن 131 کان 144 تائين قلم آھن.اھي سڀ فوجين جي متعلق آھن جن فوج جي اندر بغاوت، ان جي ڪوشش، ان مدد يا سازش، زيردست پاران بالا فوجي آفيسر تي حملي، فوجي لباس پائڻ يا فوج جو نشان استعمال ڪرڻ وغيره جا ڏوھ انھن جون سزائون شامل آهن.
پاڪستان پينل ڪوڊ جو پراڻو نالو انڊين پينل ڪوڊ آھي.1947ع پاڪستان جي وجود اچڻ کانپوءِ ان جو نالو تبديل ڪري پاڪستان پينل ڪوڊ رکيو ويو. ھي ڪوڊ برٽش انڊيا جي سرڪار ايڪٽ نمبر 45 ذريعي 6 آڪٽوبر 1860 لاڳو ڪيو ويو.ھن وقت ھي ڪوڊ سموري پاڪستان تي لاڳو آھي.
اھو ڪوڊ جو 13ھون باب آھي. ان 264 کان 267 تائين قلم شامل آھن، جنھن تور جي اوزارن جي استعمال ڌوڪو ڪرڻ، ڪوڙا وٽ يا اوزار استعمال ڪرڻ ڪوڙا وٽ تارازيون ٺاھڻ شامل آهن.
ھن ڪوڊ جا اصل سيڪشن يا قلم 511 آھن جن وقت بہ وقت ترميمن ذريعي ڪمي بيشي ٿيندي رھي آھي.اصل بابن جو تعداد 23 آهي جن بہ وقت بہ وقت ڪمي بيشي ترميمن ذريعي ٿيندي رھي آھي.
موھن جي دڙي مان لڌل ھڪ مھر تي ٻيڙيءَ جي تصوير آھي، ٻيڙيءَ جي وچ ھڪ ڪوٺي ٺھيل آھي پاڇل تي ميربحر ڏيکاريل آھي، ان مان معلوم ٿو ٿئي ته سنڌو درياهه ٻيڙيون قديم زماني کان وٺي ھلنديون ھيون. مغلن ڪلھوڙن جي دور سنڌو درياهه ھر ھنڌ ٻيڙا نظر ايندا ھئا، سنڌ ڪاٺ جي ڪمي ڪا نه ھئي، جنھنڪري جھجھي انداز ٻيڙيون ٻيڙا ٺھندا هئا. ايتري قدر جو جنگي ٻيڙا به تيار ڪيا ويندا ھئا، انھيءَ جي ڪاٺ تي اڪر جو ڪم نھايت صفائيءَ سان ٿيل ھوندو آھي. شاهه لطيف جي ڪلام جا سڄا سارا ٻه سر، ٻيڙين، ملاحن، معلمن سفر بابت چيل آھن .
شيکلي جي چوٽيءَ کي مُور چوندا آهن. مور جي هيٺان ٻه کپا ڪيل ڳرنال لڳل هوندا آهن، -جن- روڌ يعني ڦيٿا پيل هوندا آهن. ٻن روڌن جي وچ واري ڪِليءَ کي مصري چوندا آهن. روڌن تي بسلو چڙهيل هوندو آهي. هڪ ‘پوٺي‘، هڪ ’ڪڇي‘ ڏي ٻڌبو آهي ٻيو ٻئي ڪڇي جي پاسي ٻڌبو آهي. اڳيان ڇاٻاهي ٻڌل هوندي اٿس. ڇاٻاهيءَ ٻن ٽن چِئنِ روڌن واريون ڪُپيون لڳل هونديون آهن. شيکلو ڪپيءَ تي ڇاٻاهيءَ ساهي آسانيءَ سان اڀو ڪري سگهبو آهي. شيکلي کي ٻنهي
پاسن کان تاليا پيل هوندا آهن. تالين جي مٿئين حصي لوهي تار به ڪم آڻيندا آهن، جنهن کي ڪاري ڏاس يا رنگين سُٽَ سان جڙيندا آهن. ان کي ’جود‘ مڙهڻ چوندا آهن. هيٺئين حصي ڪُپيءَ سان هڪ روڌي، ٻه روڌي يا ٽه روڌي ڪُپيءَ تي رسا چاڙهي، اڌير تي لڳل ڪولابن تالين جا ڪڙا لڳائي، تاليا ساهي ڇڏيندا آهن. پوٺي مٽائڻ تي تاليا شيکلي کي جهلي بيهندا آهن، تاليا گويا پوٺن جي جهل آهن. تالين جا چند قسم آهن. چوٽيءَ وارا تاليا ڀانڊاري تاليا .
ڦتي مُنيون: مهري جي سرائيءَ جي مٿان کٽ جي پائي جهڙيون سهڻيون ٺهيل ٻه مُنيون اُڀيون، سرائيءَ جي ڪڍيل ٽنگن پيل هونديون آهن، هڪ ڦرهي رنديل سَلَ يا ٽنگ ڪڍيل هوندا آهن، جنهن ’ڇڙهون‘ وجهبيون آهن .
آڳيلي تخت: ڇاٻاهيءَ کان اڳتي ڪامن وانگر برياٺ هڻبا آهن انهن جي مٿان ڪاٺ جو تخت ٻڌبو آهي. تخت جي منڍ مهرو ٿيندو آهي، مهري تخت کي ڌار ڏيکارڻ لاءِ هڪ سرائي لڳل هوندي آهي. اڳئين مُهري کي ’آڳيلي مهرو‘ سڏبو آهي. مهري جي هيٺان لڳل ڪاٺ جي ڦرهن کي ’سراڙو‘ چوندا آهن. سراڙي جي ٻنهي پاسن کي ’سينڌ‘ ڦل لڳل هوندا آهن اهي خوبصورتي پيدا ڪندا آهن. اڳيلي مهرو، کروت يا خلوت جي جاءِ شمار ڪندا آهن، جتي نماز پڙهندا آهن .
ڇُڪ واري اڏيءَ جي هيٺان کنجي ٿيندي آهي، جنهن کي پويان ٻي اڏي به هوندي آهي. کنجون ٻه آهن، هڪ هيٺين کنجي، ٻي مٿين کنجي، هيٺين کنجي رڌڻي يا بورچي خاني لاءِ ڪم ايندي آهي .
لانگ: پاڇيلي مهري جي وچ کي کَپُ ڏئي هڪ مهري کان هيٺ فوٽ منو ٿلهي يا ويڪري ڦرهي لڳائيندا آهن، جيڪا، تر سان ملايل ڦرهيءَ
لڳائبي آهي، انهيءَ کي ’لانگ‘ چئبو آهي. ’لانگ‘ کي مضبوط جهلڻ لاءِ هر پاسي، هر ڪڇي جي پاسي ٻه ٻه ڪاٺ جون پٽيون هڻندا آهن، جن کي ’تُڪا‘ سڏبو آهي. لانگ ويڻي يا سکان کي بيهارڻ لاءِ لڳائبي آهي، مهري جي وچ ، جتي لانگ جي پٽي لڳل هوندي آهي، ويڻي ويهارڻ لاءِ کَپ سان ٻه جاڙيون ڪاٺيون ويڻي جي هڻڻ لاءِ بيهاربيون آهن، وري اڀيءَ ڦرهيءَ جي وچ ٿورو هيٺ به ويڻي بيهارڻ لاءِ کپ ڏنل ٻه ڦرهيون هڻبيون آهن، جن کي ’ويڻي جا در‘ به چئبو آهي .
ويڻو يا سُکان: ويڻو يا سُکان هڪ ٽن چئن فٽن جي ٿلهي ڦرهي هوندي آهي، جيڪا ويڪر چئن کان ڇهن فوٽن تائين هوندي آهي، ان جو هيٺيون پاسو ويڪرو هوندو آهي. اڪثر ڪري سنڌي ڪونتل يا بتيلي جو ويڻو يا سکان هن شڪل جو هوندو آهي. ويڻو لانگ پيل هوندو آهي، ٻنهي پاسن کان ڪُپيءَ رسا پيل هوندا آهن، جنهنڪري سکاني يا ناکئو هيٺ مٿي آسانيءَ سان لاهي چاڙهي سگهندو آهي. لانگ تي هيٺ لهي وڃڻ مٿي چڙهي اچڻ لاءِ ڪاٺ جا گهٽڙا لڳل هوندا آهن. ويڻي کي ورائڻ ڦيرائڻ لاءِ مٿئين حصي ’مٺيو‘ پيل هوندو آهي، جنهن کي هيڏي هوڏي ڦيرائڻ سان مُٺئي کي اندر ٻاهر ڪري سگهبو آهي .
باندول: مٿينءَ کنجيءَ کي ’باندول‘ چوندا آهن. باندول، ٻيڙيءَ تي رهندڙ عورتن لاءِ هڪ مخصوص ڪمرو آهي. مٿينءَ کنجيءَ کان پرتي پاڇيلي تخت ٺاهيو ويندو آهي. پاڇيلي تخت مُهري تي ختم ٿئي ٿو. پوءِ سرائي لڳندي آهي، جيڪا تخت مهري کي الڳ رکندي آهي. باندول لاءِ چئن مُنين تي ڦيتون رکي، ان تي مٿان ڪاٺ جي ڇت رکبي آهي، ڇت تي چڙهڻ لاءِ ڏاڪڻ يا مُنن گهٽڙا لڳل هوندا آهن، جن تي پير رکي ماڻهو مٿي چڙهي ويندو آهي. اها ڳالهه اڳ به ٻڌائي وئي آهي ته وڏين ٻيڙين تي اهي ٺاٺ باٺ هوندا هئا. باندولن ڪَواڙيون به هونديون آهن .
ڇا ٻاهيءَ واري اڏي: شيکلي کي اڳتي ڇڪي جهلڻ لاءِ هڪ ٻٽو ڪاٻار جو رسو يا تار جو لوهي ٽڪرو هوندو آهي، جيڪو کوهي کي اڳتي ڇڪي جهليندو آهي، ان ڇاٻاهيءَ جو ڪڙو وجهبو آهي، ڇاٻاهيءَ ڪُپي لڳل هوندي آهي، جيڪا کوهي ٻڌل تار يا رسي کي تاڻي يا ڍرو ڪري سگهندي آهي. اها ڇاٻاهي، اڏيءَ ٻڌل هوندي آهي، جنهن کي ’ڇاٻاهيءَ جي اڏي‘ چئبو آهي. گنبٽ جي شاکي يعني اڏي سان ٿوري فاصلي تي پوئين اڏيءَ کان پوءِ تر خالي رکبو آهي، جنهن بار يا سامان رکبو آهي. ان کان پوئتي ڇڪ واري اڏي ٿيندي آهي .
چورنگي: هيءَ ڪاٺ جي ڪشتيءَ جهڙي ٺهيل هوندي آهي، جنهن سان ٻيڙيءَ مان ٿورو پاڻي ڪڍبو آهي، جيڪو ٻيار سان نڪري نه سگهندو آهي، پاڻيءَ جو ٿورو چڪو به چورنگيءَ سان ڪڍي سگهبو آهي. ان کي ’چرنگڻ‘ به چئبو آهي. مُهري جي سرائيءَ جي هيٺان هر ڳليءَ جي پاسي ٻه ٻه مناڙا هوندا آهن، يعني ڪُل چار، پرڪن ٻيڙن کي ٽي ٽي مناڙا به هوندا هئا، اهي محفل ٻيڙيءَ جيڏيون وڏيون ٻيڙيون هونديون هيون، جن کي هر پاسي مهري ڀرسان ئي مناڙا لڳل هوندا هئا .
مُٺيو: ويڻي پيل هڪ ڦرهي، جنهن کي ويڻي وجهڻ لاءِ پوئتي ويڻي جي مٿئين پاسي جيترو ڪَٽ يا ڪٽائيءَ سان سڌو چير ٺاهيل هوندو آهي، جنهن کي ويڻي جي مٿئين حصي وڌو ويندو آهي، ان کي ويڻي برٿ ڏئي سوگهو ڪبو آهي ان کي هيٺ ٿيڻ کان گهٽڙن تي ويهاربو آهي. کپي يعني ويڻي کي وهارڻ کان پوءِ جيڪو اڳيون حصو آهي، اهو ڦٽيءَ جي مٿان ٿي بيهندو آهي. جنهن جي مُٺئي هٿ وجهي سُکاني يا ناکئو ٻيڙيءَ کي اندر ٻاهر ڦيرائي سگهندو آهي .
ڪڇي تر کي ملائڻ وارا مُنا: ڪڇي تر کي ملائي ڇڏيندا آهن، ان لاءِ تر تيار ٿيڻ تي ان تي پاڻي وجهي آڳل پاڇل کي مٿي ڪندا آهن، تر ڪڇن سان جڏهن ٽوپبو آهي ته پوءِ واڇل آڳل کان کُڻاجي ٿيندي آهي. مُنن کي ڍڪڻ لاءِ ڪَڇَن کي اڏيرون لڳائبيون آهن. انهن تي خاصا چٽ اُڪريل هوندا آهن. اڏير کي هيٺان مٿان ڪانوريون لڳل هونديون آهن. اڏير کان پوءِ مُني جو جيڪو حصو ظاهر ٿيندو آهي، ان جي مٿان برٿ لڳائيندا آهن .
ڪواڙي: بندول جي مٿين ڇت، جنهن کي دالان به چوندا آهن. ان کي هيٺئين پاسي پٽين جيان پَسن جهڙا ڪاٺ جا ٽڪرا لڳل هوندا آهن. اهي باندول جي ڦتين تي بيهندا آهن، ان ڪري دالان ڦتيءَ جي وچ جيڪي خال بچندا آهن تن کي ’ڪواڙيون‘ چئبو آهي. ڪواڙين جي ٻاهران ڇت واري دالان کي ڦرهيون لڳل هونديون آهن، جيڪي ڪواڙين کي ٻاهران ڍڪيل رکنديون آهن، ڪواڙين ٿورو سامان اڳڙي ٿڳڙي وغيره به رکي سگهبي آهي .
اندر ٻاهر: ٻيڙي اوڀاري هلي يا لهواري، جيڪو پاسو ڪناري يا ڪنڌيءَ کي ويجهو هوندو آهي، ان کي ’اندر‘ چئبو آهي. جيڪو پاسو درياهه طرف هوندو آهي، اهو ’ٻاهر‘ سڏبو آهي. ويڻي وارو، ويڻو جهليو ويٺو هوندو آهي. اڳيون همراهه ان کي چوندو ’اندر‘ يا ’ٻاهر‘ يا ٿورو ٻاهر، ٿورو اندر، سُکاڻي ان چوڻ مطابق ٻيڙيءَ کي ڦيرائيندو آهي .
مرڪ: مرڪ هڪ روڌي ڪُپيءَ سان آڏ جي پوئين حصي ٻڌل هوندي آهي، جنهن لاءِ تخت وچ تي تخت جي ٻنهي پاسي تي ٽي ڪولابا لڳل هوندا آهن. مرڪ کان سواءِ ٻيو رسو، آڏ ٻڌبو آهي، جڏهن ته تيز واءُ لڳندو آهي ته ملاحن کي گمان ٿيندو آهي ته متان مرڪ ٽٽي پوي، ان ڪري ٻيو رسو مضبوطيءَ لاءِ ٻڌندا آهن، جنهن کي ’پيڇي‘ چئبو آهي .
ڇڪ واري اڏي: آلات کي مٿي کڻڻ لاءِ ڪپيءَ سان ڇڪ ڏبي آهي، جيڪا کنجيءَ سان گڏ اڏيءَ ٻڌل هوندي آهي، جنهن کي ڇُڪ واري اڏي چئبو آهي. ڇاٻاهيءَ واري اڏيءَ کي ’گِرلي اڏي‘ به چئبو آهي، ڇاٻاهيءَ جو واسطو شيخلي سان آهي ڇڪ واري اڏيءَ جو واسطو آلات سان آهي. ٻيڙيءَ جا ٻه ڀاڱا ٻڌبا آهن، هڪ آڳيلي ٻيو پاڇيلي .
برياٺ: برياٺ جو هڪ پاسو اڌ فوٽ کان هڪ فوٽ تائين هوندو آهي، ته ٻيو پاسو ڏيڍ کان ٻن فوٽن جيترو بيهاريندا آهن. برياٺ، اڳيلي پاڇيلي تخت ڪم
ايندا آهن، جن کي مٿان تختن جون ڦرهيون لڳنديون آهن. تختن جي وچ تي ٿلهي ماپ وارو تاڙو به هڻندا آهن ته جيئن تخت وڌيڪ مضبوط ٿئي، ان لاءِ اُن لوهه جا ڪولابا به هڻبا آهن .
ڇڪ: ڇڪ ڪُپيءَ سان هوندي آهي. ڪپيءَ جي زور تي آڏ يا آلات مٿي کڻندا آهن. آڏ يا آلات مٿي کڻڻ يا ڪو ڳرو بار ٻيڙيءَ چاڙهڻ لاءِ گڏجي زور لڳائڻ وقت هڪ ماڻهو لوڪ گيت وانگر سُر يا ترنم سان آلاپ ڪندو آهي ٻيا ’هيسايا‘ چوندي گڏجي زور لڳائيندا آڏ يا بار مٿي کڻندا آهن. ان ترنمي آلاپ کي ملاح ’جواب‘ چوندا آهن .
اڏو: ٿلهي ماپ وارو ڪاٺ جو هڪ مستطيل ٽڪرو، جنهن جي ٿولهه وڏين ٻيڙين جي ضرورت مطابق ٿيندي آهي، اهو گنبٽ جي مٿان اڳينءَ ڀر بيٺل هوندو آهي ان جي پويان هڪ شاکي کي اڏي هوندي آهي. اڏي جي اڳيان ڇا ٻاهي واري اڏي هوندي آهي، جنهن کي شيکلي جي جهل واري اڏي به چئبو آهي .
ڳڙهه يا ڳلي: جمڙدي جي مٿان ڳڙهه يا ڳلي لڳندي آهي، ٻنهي ڪڇن جي مٿان ڳڙهه لڳايل هوندي آهي، ڳڙهه کي ڳلي به چئبو آهي. اڳيان پوئتي وڃڻ لاءِ يا پويان اڳتي اچڻ لاءِ ڳليءَ تي هلبو آهي. ملاح ونجهه ڳليءَ تي هلي جهلائيندا آهن. ڳلي ڄڻ ته ٻيڙيءَ جو رستو آهي .
آڏ يا آلات جا گوش: آلات يا آڏ پوئتي سنهي ٿيندي ويندي آهي، جنهن کي ڊگهي بنائڻ لاءِ ان سان گوش نپيندا آهن. اڃا به ڊگهي ڪرڻ لاءِ کوٽ به چاڙهبي آهي. آڏ تي گوشن مٿان رسي جون ٻنڌيون چاڙهيندا آهن. جن جي مٿان بوران جي ڪپڙي جون ٽپرون چاڙهيندا آهن .
گنبٽ: مٿي بيان ٿي چڪو آهي ته ٻيڙيءَ جي تر پسون لڳل هوندا آهن هر هڪ پسونءَ ٻه ٽي ’وريئڙا‘ هوندا آهن. ٻيڙيءَ آڳل پاڇل جو سِمندڙ -پاڻي- پَسن جي وريئڙن مان وهي گنبٽ گڏ ٿيندو آهي پوءِ اهو پاڻي گنبٽ مان ٻاهر درياهه اڇلبو آهي .
سيلنگ: ڪپيءَ جي زور تي جڏهن ڪو ڳرو بار کڻي ٻيڙيءَ لاهبو آهي ته ان کي ’سيلنگ‘ تي بار کڻڻ چوندا آهن. سيلنگ تي بار کڻڻ جو مطلب ٿيندو بار ماڻهوءَ جي کڻڻ کان وڌيڪ يا وڏي وزن وارو آهي. بار ڳرو هوندو آهي ته پوءِ ڪپي استعمال ڪبي آهي .
ٻُڪر: ٻُڪر لڳڻ سان ٻيڙيءَ کي اڏو اڏيون به لڳنديون آهن. اڏي تي شيکلو يا کوهو بيهاربو آهي، اهو اڏي يا ٻنهي ڪڇن جي مٿان لڳندو آهي، جيئن ڪڇا مضبوط ٿي بيهن. اڏو اڏيون ٻيڙين کي نه هوندا ته لهرن ڪڇا تر کان جدا ٿي پوندا .
ٻيار: پيش جي ڦرهن مان ٽٻڻيءَ وانگر ’ٻيار‘ ٺاهيندا آهن. بانس جي هلڪي -ٽڪر- کي پويان ٻڇانگيءَ وانگر چيري، ٻيار ان جي اندر ٻڌندا آهن. گنبٽ پاڻي سوايو هوندو آهي ته ٻيار سان ڪڍي درياهه هاري ڇڏيندا آهن .
آڏ يا آلات چاڙهڻ: شيکلي کي اُڀي بيهاڻ کان پوءِ آلات کڻي ٻيڙيءَ جي اندرئين پاسي رکندا آهن. آڏ کي وچ تي سلو ٻڌندا آهن، جيڪو ٻن رسن جو هوندو آهي. سلي جو هر هڪ پاند، شيکلي جي ڳرنالن يا ڳلن مان روڌن مٿان چاڙهبو آهي .
ٿلهو ڏانڊاڙ: هي ڏانڊاڙ آلات جي هيٺئين پاسي يعني مُنڍ ٻڌبو آهي. ڪُپيءَ ڪم آڻڻ واري ٿلهي رسي کي ٿلهو ڏانڊاڙ چئبو آهي. ڏانڊاڙ جو ڪم آهي آلات جهلڻ، آلات کي ڦيرائڻ وقت ڏانڊاڙ کي هيڏي هوڏي ڦيرائبو آهي .
سنهو ڏانڊاڙ: هن ڏانڊاڙ جو به ساڳيو ڪم آهي. -ٿلهو- سنهو ڏانڊاڙ ٻئي ڇڪي ڇڏبا آهن ضرورت مطابق انهن کي ڍرو ڪري يا ساهي ڇڏبو آهي. اها ضرورت واءَ جي مٽجڻ ڪري محسوس ٿيندي آهي .
واءَ پکڻيون: گل چٽ نڪتل -پٽيون-، جيڪي سُونهن لاءِ مهرن ٻين جاين تي لڳايون وينديون آهن. مهري جي ٻنهي پاسي، سرائيءَ کي پوري ماپ تي کَپَ ڪڍيل هوندا آهن .
گهوگهو: واءَ جي مٽجڻ ڪري آڏ، آٽ هڻندي يعني ڦرندي آهي، ان ڪري آڏ رسو، گهوگهي وانگر شيکلي ٻڌبو آهي، ان ڪري ملاح ان کي ’گهوگهو‘ چوندا آهن .
ڪٽهڙو: هيٺينءَ کنجيءَ جي پويان ڪٽهڙو ٿيندو آهي، جيڪو ويهڻ يا ’ڊائيننگ هال‘ جوڪم ڏيندو آهي. اهو تَر کان پاڇل تي ٻه فوٽ مٿي ٺهيل هوندو آهي .
ڀنڊاري تاليا: هي تاليا، هِڪُ، هڪ اڌير ٻيو ٻيءَ اڌير لڳندو آهي. هن جي هيٺئين پاسي پڻ رسا ڪپيءَ سان ڇڪبا آهن .
رگ ويد جي منڊل ڏهين مان معلوم ٿئي ٿو ته جيڪي ڇوڪريون پرڻبيون هيون، سي پنهنجي لاءِ گهوٽ پاڻ چونڊينديون هيون – ”وَرُ“ معنيٰ ”گهوٽ“، پر بنيادي معنيٰ اٿس ”چونڊيل“. ”سويمور“ معنيٰ پنهنجي چونڊ پاڻ ڪرڻ. ڇوڪريون پنهنجي لاءِ عام طرح اُهو ”ور“ چونڊينديون هيون، جنهن تي دل ٿيندي هين، يعني اڪثر پريم وواهه ٿيندو هو ، جو ماڻهو ائين سمجهندا هئا ته پرڻي جي خوشيءَ جو بنياد ئي پريم تي ٻڌل آهي .
هوڏي گهوٽيتن ڏي نظر ڪبي ته بس ڄڻ هڻ هڻان جي منهن هوندا خوشيءَ کان ڪپڙڻ نه پيا ماپيندا. زالن جي ته ڳالهه ئي ڪهڙي ڪجي!
ڄانڃين مانڃين جي ٽهل ٽڪور جدا، ڏاج پوت جدا پر ته به پير زمين تي نه پيو لڳندن. تان جو شاديءَ اچي هڪ ڏينهن رهندو. شاديءَ کان هڪ رات اڳ ڪنواريتن ڪنوار کي ڳجهڙي ميندي لائينديون آهن، گهوٽيتا گهوٽ کي. ان مهل زالون لاڏو چونديون آهن
پوءِ سر گشت اڳتي هلندو جي ڪنوار گهر جي گهر هوندي ته گهوٽ کي مسيت جو يا ڪنهن ڀر واري وليءَ جي روضي جو ديدار ڪرائي واپس آڻيندا، جي ڪنوار ڪجهه پري هوندي ته اوڏانهن ويندا. رستي سڄي واٽ ڳائڻ وڄائڻ هل هو چر يا پئسا اکا اُڇلائڻ جي ڌم لڳي پئي هوندي اهي تان جو گهوٽ اچي ڪنواريتن لهندو. ڄڃ کي ماني مڙي کارائي پوءِ سوَڻ شروع ڪندا آهن، جي ويندي صبح تائين هلندا آهن.
ساهري گهر اچڻ سان پهرين پهرين گهوٽ کي مينديءِ جو سوَڻ ڪندا آهن، سو هيئن جو ڪنواريتي گهران زالون ڀڳل ميندي ڍَڪي ٺاهي ڳائينديون وڄائينديون کڻي اينديون گهوٽ وٽ. ان مينديءَ مان گهوٽ جا عزيز گهوٽ کي ٿوري ٿوري ميندي واري سان لائيندا. پوءِ وري باقي ميندي زالون ڳائينديون کڻي وينديون وڃي ڪنوار کي لائينديون. ان مينديءَ جي سوَڻ تي زالون لاڏو ڳائينديون آهن.
ائين ميندي جو سوَڻ پورو ٿيندو. وري ڪجهه دير سهي ساهراڻي گهران ڪُٽي ٺهي ايندي. اها ڪٽي به انهيءَ شان مانَ سان ايندي، جيئن ميندي آئي هئي. ان ڪٽيءَ جي سوَڻ مهل زالون لاڏو چونديون آهن.
ان کان پوءِ، جهلي ايندي گهوٽ تي. ڪجهه وقت ته ترسي. گهوٽ دُهلن سان ايندو ساهري گهر کاري جي سوَڻ تي. گهوٽ سان اهنر به گڏ هوندو هي. کاري جو سوَڻ زالون هيئن ڪنديون آهن جو اڱڻ هڪ کارو اونڌو ڪري رکنديون آهن. ان کاري جي هيٺيان ٺڪر جو ڏيئو ٻاري ڇڏينديون. آهن. پوءِ ان کاري تي گهوٽ کي ويهارينديون آهن. پوءِ مهريءَ جو مٿو ملائي اُن کير تيل مان ٻوڙي گهوٽ جي مٿي، ڪلهن ، هٿن گوڏن تي واري واري سان لائينديون به وينديون آهن هيئن به ڳائينديون وينديون آهن:
انهيءَ کاري جي سوَڻ کان پوءِ گهوٽ اهنر ٻئي دهلن سان وري ايندا ٻاهر ساهراڻي اوطاق تي. ائين کاري جو سوڻ پورو ٿيندو. وري ڪجهه وقت ترسي گهوٽ اهنر دهلن سان ايندا ڍڪڻ جي سوَن تي. زالون ڇا ڪنديون آهن جو ٻه ڏيئا اڱڻ جدا جدا ٻاري انهن جي چوڌاري ننڍڙا ڪَچا ڪَچا ڀتر رکي، انهن جي مٿان ڪورا ڍڪڻ ڏئي ڇڏينديون آهن . گهوٽ اهنر ايندو ته پهرين گهوٽ کي چونديون ته تون هڪ ئي لت سان ڍڪڻ ڀڃ. گهوٽ کي اهو ڍڪڻ هڪ ئي لت سان ڀڃڻو آهي. جڏهن گهوٽ ڍڪڻ ڀڃيندو، تڏهن وري ڪنوار جي طرفان ٻيو ڍڪڻ اهنر ڀڃيندو. ائين اهو ڍڪڻ وارو سوَڻ پورو ٿيندو وري گهوٽ اهنر دهلن شرناين سان ٻاهر ايندا آهن.
ڪنوار کي وري سندس ڀيڻ پلوُ ڏيو ويٺي هوندي آهي. پوءِ گهوٽ ڪنوار جي ٻُٽ جي پلو تي ٻه رڪعتون نماز شڪرانه پڙهندو آهي، پوءِ ڪنوار جي سامهون ٿي ويهندو لائن لاءِ. پوءِ گهوٽ جي ڀيڻ ڇا ڪندي، جو ڪنوار جي ٻُٽ گهوٽ جي لونگيءَ جا پلوَ ٻڌي ڇڏيندي آهي جا پوءِ لاڳ ملڻ تي ڇوڙيندي آهي. لاڳ ڪو- ڪي ڳهه باسين ڪي مينهن يا ڍڳي يا جيڪو سري سگهي. نماز پڙهڻ مهل راڳ چونديون آهن.
پوءِ گهوٽ جو مرشد يا پيءُ يا ڪو وڏو پهرين لاؤن ڏيندو، يعني ڪنوار گهوٽ جا مٿا ٻه دفعا پاڻ ملائيندو، ان کان پوءِ ٻيا عزيز به واري واري سان ائينائين لاؤن ڏيندا ويندا. ان مهل زالون هي راڳ چونديون آهن. ائين لائن پوري ٿيڻ کان پوءِ باقي زالون سوڻ ڪنديون آهن. مرد ٻاهر ويندا آهن. لائن کان پوءِ پهرين گل چونڊائيندا آهن. سي هيئن جو ڪپهه جي پوڻي کڻي، ان جا ذرا ذرا ڪندا ڪنوار جي مٿي تي ڇڏيندا ويندا، گهوٽ کي چوندا ته جلد چونڊ. ائين اها ڪپهه گهوٽ چونڊيندو ويندو. وري ساڳيءَ طرح سان ڪنوار کان به ائين گل چونڊائينديون آهن. اُن مهل راڳ چونديون آهن:
انهيءَ سوڻ کان پوءِ تر مئائيندا آهن، سي هيئن جو ڪنهن ٿالهه کنڊ، چانور، کارڪون ملائي آڻي گهوٽ ڪنوار جي وچ رکندا، پوءِ چوندا ته گهوٽ ٻڪ ڀري ڪنوار جي ٻڪ ڏئي ڪنوار ٻڪ ڀري گهوٽ جي ٻڪ ڏئي. پوءِ گهوٽ ڪنوار ائين ڪندا آهن. ان مهل گهڻو ڪري زالون بنان سر جي هيئن چونديون آهن:
ان مهل ڪنوار کي مٿي تي ٻُٽ هوندي آهي. تمام سنهڙي ڪپڙي جي اَنگي هيٺ پڙو جنهن ڪچين تندن جو اڳٺ پيل هوندي آهي. ائين انهن سوڻن سان مائٽ پنهنجي اولاد کي شرعي زنجيرن سان ٻڌيو ڇڏين.
ورندي رات گهڻو ڪري نيکيٽيءَ جي رات ٿيندي آهي جنهن گهوٽ ڪنوار کي پنهنجي گهر وٺي ويندو آهي، ان رات ڪنوار جون مائٽياڻيون ڪنوار کان موڪلائڻ اينديون آهن.
پوءِ در تي اڳيان گهوٽ پٺيان ڪنوار بيهندي آهي. ڪنوار جي ٻٽ گهوٽ جي لونگيءَ جا پلو ٻڌل هوندا آهن. پوءِ ڪنوار کي به ٻريل بتيون هٿن ڏيندا مٿي تي ڪپڙين جو ٻيلهڙو کير سان ڀريل ڏيندا. پوءِ اندر آڻيندا آهن.
گهوٽ جي اچڻ تي وري لاؤن به اينديون لائن کان پوءِ وارا سڀ سوڻ وري ٿيندا آهي. پوءِ گهوٽ جي ڀيڻ لاڳ وٺي پلو ڇوڙيندي آهي. اتي جي ڪنوار ڏاڏي پوٽي هوندي آهي ته گهوٽ سندس پير ڌئاريندو آهي.
وري ٽئي ڏينهن ڪنوار جي هٿن کي ڦوٽڻ واس ڏئي کير وجهندا آهن. ڏڌ کي گهمرا ڏياريندا آهن ان مئائيندا آهن. ان کان پوءِ گهوٽ ڪنوار گڏجي ڪنوار جي گهر ستاواڙي تي ويندا آهن اتي رات به رهي واپس پنهنجي گهر ايندا آهن.
اهي آهن سنڌ جي مسلمان قومن جي شاديءَ جا سوڻ. جي ٿوري گهٽ وڌائيءَ سلن سڀني قومن رائج آهن. انهن سوڻن کي غور سان ڏسبو ته هو هڪ سوڻ محبت جي هڪ زبر دست تلقين لڪل آهي.
ميرصاحب جو چيئرمينشپ جو دؤر تقريبن يارھن سال رھيو، پاڻ ڊسٽرڪٽ لوڪل بورڊ ٿرپارڪر جا ميمبر رهيا،انھي کانسواءِ پاڻ اولهه پاڪستان جي اسيمبلي جا ٻه دفعا ميمبر .به ٿي رھيا، جنھنڪري پاڻ علائقي ڪيترائي ترقياتي ڪم ڪرايا، راڄوڻي فيصلا پڻ ڪيا جنھن سان علائقي عدل و انصاف قائم ڪرايو علائقي جي پسمانده عوام جي خوشگوار مستقبل لاءِ رھنمائي فرمائي. پاڻ نھايت سادا، سٻاجھا، رحمدل ٻاجھارا انسان هوندا هئا، هر امير و غريب جي شادي و غمي ڏک سک خود شريڪ ٿيندا هئا.
ساڳئي نموني سان ڇوڪرين جي تعليم لاءِ مير احمد خان ٽالپر 1938ع جدا گرلس پرائمري اسڪول قائم ڪرايو. اهو اسڪول پنهنجي عمارت نه هئڻ سبب ڪڏهن مسواڙ ته ڪڏهن بنا مسواڙ تي مختلف جاين تي هلندو رهيو. اڳتي هلي 1967ع ان وقت جي اولهه پاڪستان جي صوبائي وزيرتعليم بيگم محموده سليم خان گرلس اسڪول جي عمارت جو سنگ بنياد رکيو. هن وقتاان عمارت گورنمينٽ گرلس پرائمري اسڪول هلي رهيو آهي.
مير صاحب جي دور 1962ع ٽنڊو جان محمد پھرين گرلس مڊل اسڪول قائم ٿيو جنهن جي عمارت ٽائون ڪاميٽي طرفان مهيا ڪئي ويئي. جنهن کي 1972ع گرلس ھاءِ اسڪول جو درجو ڏنو ويو. ان لاءِ الڳ عمارت تعمير ڪئي ويئي.اڳ ڇوڪريون بوائز ھاءِ اسڪول گڏيل تعليم پرائينديون ھيون، الڳ اسڪول قائم ٿيڻ ڪري ھتي جي ڇوڪرين به تعليمي رجحان وڌڻ لڳو.
تعليم: مير صاحب شروعاتي تعليم ٽنڊو جان محمد جي پرائمري اسڪول مان حاصل ڪري ڪجھ وقت تائين ميرپورخاص مان انگريزي تعليم حاصل ڪئي. انھي کانپوءِ پاڻ تعليم کي خيرباد چئي پنھنجو اباڻو ڌنـڌو زمينداري سنڀاليائين.
1484ع واسڪو ڊي گاما اھو ڪري ڏيکاريو جنهن لاء ڪرسٽوفر ڪولمبس نڪتو ھيو. ھي پھريون يورپي ھيو جيڪو سمنڊ رستي انڊيا پھتو جنھن سان 17 لک آبادي واري پورچوگال جي معاشيات خوشحالي آئي ان جاڳرتا جو آغاز ٿيو. 1500 پورچوگال جو جھازران گيسپر ڪورٽي ريئال موجوده ڪيناڊا پھتو
انگريزن فرانس وارن جي پھچڻ کان گھڻو وقت اڳي ان نيو فائونڊ لينڊ پورچوگال ڪوو سينٽ فلپس نالي شھر جو بنياد رکيو. 1500ع پیڊرو آلواريس ڪيبرال برازيل دريافت ڪري ان تي پورچوگال جي دعويداري جو اعلان ڪيو.ڏھ ڏينھن بعد افونسو ڊي البڪيارڪي گوا ، مسقط ، ملاڪا فارس جي پاڻي واري لنگھ ارمز تي قبضو ڪيو اھڙي طرح پورچوگيزي ايمپائر ھندي سمنڊ ڏکڻ ائٽلانٽڪ سمنڊ جي واپار تي غالب ٿي وئي. پورچوگيزي جھاز تائيوان، جپان، تيمور مولاڪيئس يا ملاڪو ٻيٽن لنگر انداز ٿيڻ لڳا. ھونئن تہ گھڻي
پنجين صدي جي شروعات جرمن قبيلن ھرھڪ سئيبي وئنڊل ھيسڊنگي پنھنجن اتحادي قبيلن سسارميٽيئن الان سان گڏجي ابيريائي اپٻيٽ تي حملو ڪري اتي سئيبي بادشاھت قائم ڪئي جيڪا رومين کان پوءِ ھتي جرمن بادشاھت ھئي جيڪا گليسيا لوسيٽانيا صوبن قائم ٿي
1086ع طائفه وارو دؤر مراڪش کان بربر نسل واري المرابط خاندان زلاقه واري جنگ کٽي طائفه وارين بادشاھتن کي پنھنجي مراڪش واري بادشاھت م ملائي ڇڏيو. 1147 وري ٻيھر مراڪش جي الموحدون خلافت انھن طائفن کي خلافت شامل ڪري ڇڏيو. اندلس کي مختلف ضلعن ورھايو ويو جن کي ڪرہ سڏيو ويندو هو. غرب الاندلس 10 ڪرن تي مشتمل ھو. ھر ڪرہ صدرمقام ان جو گورنر مقرر ھيو. انھن مان ڏکڻ پورچوگال بيجا،
سيئووس، الڪاسر دو سال، سينتاريم لزبن شامل ھيا. ھتان جي مسلمانن مقامي ابيريائي مولد بربر سڏبا ھيا. عرب انھن ٿورا ھيا جن شام عمان جا امير شامل ھئا. بربرن جو تعلق اتر آفريڪا جي اٽلس جبلن مراڪش جي علائقي ريف سان ھيو.
ان ڪائونسل براگا واري سينٽ مارٽن جي سرپرستي مشرڪن کي عيسائي بڻائڻ ان علائقي سوئيبي پارش جي تنظيمي ڪم جي پيشقدمي جي نمائندگي ڪئي وئي. 570 ٿيوڊيمر جي ي وفات بعد وري سوئيبي ميرو بادشاھ ٿيو جنھن جي دؤر 572ع براگا جي ٻين ڪائونسل منعقد ٿي. 577ع وزيگوٿي گھرو ويڙھ شروع ٿي پر ميرو ويڙھ ختم ڪرڻ م ڪامياب ٿي نہ سگھيو. 583ع وفات ڪري ويو ايبوريڪو تخت تي ويٺو پر 584ع کائنس اينڊيڪا بادشاھي کسي ورتي جنھن جو راڄ 585 تائين ھلي سگھيو ان سان وزيگوٿن لئووگلڊ جي اڳواڻي حملو ڪري سوئيبي بادشاھت کي گوٿن واري ڇھن صوبن تي مشتمل بادشاھت تبديل ڪري ڇڏيو
نئين ريپبلڪ مسئلن جو شڪار رھي 15 سالن م 45 حڪومتون آيون ويون. پھرين عظيم جنگ م پورچوگال اتحادين جو ساٿي ٿيو مرڪزي طاقتن سان جنگ وڙھيو. جنگ ان جي ڪمزور معيشت کي ڏاڍو نقصان رسايو. سياسي ناپئداري معاشي ڪمزور ان نئين ريپبلڪ م بيچيني افراتفري پيدا ڪئي. 28 مئي 1926ع تي اتي فوجي انقلاب آيو اھڙي طرح ساڄي ڌر واري قومي آمريت قائم ٿي جنھن سان اڳتي ھلي 1933ع انٽونيو ڊي اوليورا سالازار جي اڳواڻي ٻين ريپبلڪ قائم ڪئي وئي. ٻين جنگ عظيم پورچوگال غيرجانبدار رھيو.
پورچوگال لفظ پورٽس ڪال نالي قديم رومي-ڪيلٽڪ شھر جي نالي مان نڪتل آھي; جنھن شھر واري جاء تي ھاڻوڪي پورچوگال جي اترئين ڀاڱي ڊوئرو ندي جي منھن لڳ ولا نووا ڊي گائيا واقع آهي. پورٽس ڪال لاطيني لفظ پورٽس جي معني آھي بندر, پر ڪال جي معني اڃان واضع ٿي نہ سگھي آهي. خيال آهي ته ابيريائي اپٻيٽ جي اتراولھ تي قابض ڪاسٽرو تھذيب وارا ماڻھو جيڪي ڪالئشي يا گالئشي يا گالنيشيا سڏيا ويندا ھئا، انھن جي نالي تان ڪال نالو ان شھر تي پيو.
افونزو ھينريڪيس پورچوگال جو آخري ڪائونٽ پھريون بادشاھ ھيو ء ان بعد ان خاندان جي بادشاهي قائم رھي. بادشاھت بم ڊنز پھريون، افونسو چوٿون، پيڊرو پھريون بادشاھ ٿيڻ بعد امن سان پنھنجا دؤر گذاريا.1348 1349 م يورپ ڪاري موت واري وبا پورچوگال پڻ متاثر ٿيو. 1373ع پورچوگال انگلينڊ سان اينگلو پورچوگيز الائنس جي نالي سان اتحاد ڪيو جيڪو دنيا جو موجود سڀ کان ڊگھو اتحاد سڏيو ويندو آهي.
نائين صدي عيسويءَ جي آخر منھو ندي ڊوئرو ندي جي وچ وارو علائقو ھڪ جوڌي ومارا پيرس استوريئس جي بادشاھ الفونسو ٽئين جي حڪم تي فتح ڪري ورتو جنهن خطي م ٻہ شھر پورٽس ڪيل براگا واقع ھيا. ھن اتي جي کوڙ ٻين ڦٽل شھرن م پورچوگيزي ء گليسيائي پناھگيرن سميت ٻين عيسائين کي آباد ڪرايو اھڙي طرح پورچوگال جي ڪائونٽي وجود آئي جيڪا ڏکڻ پاسي کان عربن جي حملن اتر ڏانھن نارمن وائڪنگ جي حملن سان منھن ڏيندي آئي
رومي جڏهن ويڙھ ورياٿس کي روڪڻ م ناڪام ٿيا تہ انھن 139 ق م رشوت ڏئي کيس سندس ساٿين کان قتل ڪرايو ء ٽائوٽالس لوسيٽانيائي قيادت سنڀالي. رومين پوء ابيريائي اپٻيٽ م آباد ٿيڻ شروع ڪيو لوسيٽانيا کي مڪمل طرح رومانيو ويو 27 ق م اھو رومن ايمپائر جو صوبو ٿي ويو. بعد م لوسيٽانيا وارو اتريون صوبو ٺاھيو ويو جيڪو پوء گليسيا سڏجڻ لڳو جنھن جو گادي جو ھنڌ براڪارا کي بڻايو ويو جيڪو ھاڻي براگا سڏجي ٿو.
رومن ابيريائي اپٻيٽ تي پھرين ڪاھ 219 ق م ڪئي ساحلي علائقن مان پنھنجن مخالف ڪارٿيجي ماڻھن کي ھيڪالي ٻاھر ڪيو. جوليس سيزر جي دور م پورو ابيريائي اپٻيٽ رومي ايمپائر جو حصو ٿي چڪو ھيو. 155 ق اتر وارن لوسٽانيا جي قبيلن ورياٿس جي اڳواڻي بغاوت ڪئي, آئبيريائي اپٻيٽ جي اولھ واري حصي تي پنھنجو راڄ قائم ڪيو
عالمن جو خيال آهي ته پھرين ھزاري قبل مسيح وچ يورپ مان ڪيلٽڪ ماڻھو ڪاھي آيا انھن مقامي ماڻھن سان رشتن جي ڏي وٺ شروع ڪئي اھڙي طرح رومين کان اڳ وارا ابيريائي اپٻيٽ جا مختلف قبيلن جنم ورتو اڄوڪو آثار قديم وارو علم پڻ پورچوگال جي ڪيلٽڪ ماڻھن جي ھجڻ جي نشاندهي ڪري ٿو
ڪرسٽوفر ڪولمبس جي يورپ واپسي بعد جڏهن اسپين پورچوگال وچ نئين دريافت ڪيل سرزمين تي شروع ٿيل تڪرار پوپ اليگزينڊر ڇھين جي ٽياڪڙي سان ٿيل ٽروڊيسيلس معاھدي ذريعي حل ٿيو جنھن تي 7 جون 1494ع صحيحون ڪيون ويون جنھن تحت دريافت ٿيل سرزمين کي انھن ٻن حصن ورھايو.
پورچوگال يا پورچوگيز ريپبلڪ يا ريپبلڪا پورچوگئيسا اردو پرتگال يورپ جي ابيريائي اپٻيٽ آخري ڏکڻ اولھ واري ھنڌ ائٽلانٽڪ سمنڊ تي واقع ھڪ ملڪ آهي. ھن ملڪ جي اوڀر اتر اسپين، اولھ ڏکڻ ائٽلانٽڪ سمنڊ واقع آهي. ملڪ جي دفتري قومي ٻولي پورچوگيزي آھي.