polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
افق وقت صبح جو جڏھن سج اڀريل نظر اچي ٿو حقيقت اھو اٺ منٽ پھرين اڀري چڪو ھوندو آھي. سج جي روشني اسان تائين پھچڻ 15 ڪروڙ ڪلوميٽر جو سفر طئي ڪري ٿي زمين تي پھچڻ ساڍا اٺ منٽ لڳن ٿا. اھڙي ريت جڏھن سج کي لٿل ڏسون ٿا حقيقت اتي موجود ناھي ھوندو سوا اٺ منٽ پھرين لھي چڪو ھوندو آھي.
سج کيرائين جي جنھن حصي سان گذري رھيو آھي ان اسان جي ويجهوترين 50 تارن جيڪي زمين کان 1.6+14 ڪلوميٽر جي مفاصلي تي آھن. سج مايي جي لحاظ کان چوٿون نمبر آھي. سائنسدانن مطابق سج جي سطح تي غيرمعمولي سڪون يا ترساء جو سامڻو آھي يا آسان لفظن ائين کڻي چئجي تہ سج اڃان سمهي رھيو آھي.
سج جيڪو ھڪ جي 2 اھم سلسليوار 2 ستارو آھي نظام شمسي جو مرڪز آھي. سج شمسي نظام جي مقدار جي حساب سان 99.86 سيڪڙو آھي ثقلي طور تي ٻين جسمن تي حاوي آھي. مشتري زحل جيڪي سج جي چوڌاري گردش ڪندڙ گرھن مان وڏا گرھ آھن، باقي بچيل گرھ مقدار 90 سيڪڙي وارا آھن.
اسان جو تارو، سج، دنيا هو ئي ڪونه. اهو ڦهلجندڙ ڪائنات جي ڪُل عمر جي پوئين ڇهين حصي ، اٽڪل 5 ارب سال اڳ پيدا ٿيو آهي. انهن پنج ارب سالن جي پهرين ٻن پتين يعني 2 ارب سالن تائين اسان جي ڌرتيءَ جو وجود ڪونه هو. اها اٽڪل 3 ارب سال يعني ٽي سئو ڪروڙ سال اڳ وجود آئي.
سج ٻرندڙ تارو آھي جتي ھر گهڙي مادو جوھري رچاء ذريعي توانائي تبديل ٿي رھيو آھي. سج تقريبن اھو ڪيميائي عمل ٿئي ٿو جيڪو ھيڊوجن بم جي ڌماڪي ٿئي ٿو. ھن عمل ھيڊوجن گئس ھيليم تبديل ٿيڻ جي ڪري توانائي روشني گرمي جي شڪل خارج ٿئي ٿي.
سج توانائي نيوڪليئر فيوزن جي ري ايڪشن سان ٺهندي آهي. سج جي مرڪز هائڊروجن جا نيوڪليس پاڻ ملڻ سان ڊيوٽيريم ٺهندو آهي وڏي مقدار توانائي خارج ٿيندي آهي. سج جي سطح تي گرمي پد 5600 ڊگري سينٽيگريڊ ان جي مرڪز ڏيڍ ڪروڙ ڊگري سينٽي گريڊ آهي.
اسان جي ڪھڪشان بہ یا جي مقابلي سج 550 ڪلوميٽر في ڪلاڪ جي رفتار سان سمتار جي جهرمٽ ڏي حرڪت ڪري رھيو آھي. ان کي ملائي جي مقابل سج 370 ڪلوميٽر ڪل رفتار سان یا طرف روان دوان آھي.
سج تي پيدا ٿيندڙ طوفان تقريبن 9 ڪروڙ ميل جو سفر طئي ڪري زمين تي پھچڻ ھڪ کان 2 ڏينھن وٺن ٿا. ان جو مدار برقي شمسي لھرن تابڪار ذرن جي رفتار تي ٿئي ٿو. سج تي اڱاري ڏينھن جنم وٺندڙ طوفاني جهڪ زمين جي سطح سان خميس تي ٽڪرائي ھئي.
فلڪياتي ماھرن مطابق شمسي طوفان قطبي علائقن جي قريب رھڻ وارن کي خوبصورت قطبي روشنين جا نادر موقعا فراھم ڪيا پر شمسي طوفان جي بنفشي شعائن کي جهڙ جي موسم بنا ڏسي نٿو سگهجي.
سائنسدانن لاء ھي صورتحال نھايت حيرت انگيز آھي. اھي شمسي طوفانن جي گهٽ ٿيڻ جو جائزو وٺي رھيا آھن تہ شمسي طوفانن جي گهٽ ٿيڻ سان دنيا تي ڪھڙو اثر پئجي سگهي ٿو.
سج جي عمر تقريبن 10 ارب سال تائين آھي جنھن کان پوء ڳاڙھي گولي تبديل ٿي آھستي آھستي ٿڌو ٿيندو ويو. ھن ڪائنات لکاھا سج شمسي نظام موجود آھن.
ڪافيءَ جو دعاي ڪاف سان ڪوبه واسطو ڪون ٿو ڏسجي، ڇو جو جيڪي به ڪافيون آھن، سي درد سوز سان ڀريل ھونديون آھن، سندن مضمون به عشقيا ٿيندو آھي. ڪافيءَ جو وائيءَ سان به ڪو واسطو ڪو نه آھي. ڇالاءِ ته ڪافيءَ ٿل کانسواءِ گھٽ گھٽ ٽي مصرائون ٿينديون آھن. ان کان سواءِ وائي جو ٿل يا مصرع ھڪ سٽو آھي، پر ڪافيءَ جي ھر ھڪ مصرع ان جي ابتڙ ڏيڍ سٽ، ٻه سٽون، ٽي سٽون چار به ٿينديون آھن. ھت ھيٺ وائي ڪافيءَ جا مثال ڏجن ٿا.
جيني جو ڀاءُ وزير داخلا هو، هن جيني کي خط لکيو ته ”توهان وطن واپس اچي وڃو آءُ توهان جي سار لهندس “ پر غيرتمند ڀيڻ وراڻيو ته ”آءُ مارڪس ان جي انقلابي جذبي سان شادي ڪئي آهي، جي جرمني ڪارل ماڪس سندس انقلابي جذبي لاءِ جڳهه ناهي ته مون کي اهڙو جرمني نه گهرجي.“
مارڪس کي جنوري 1845ع فرانس کان نڪرڻو پيو، جنهن جي وجه هئي ته جرمن هڪ سياسي رسالو ”ووروارٽس“ ڇاپيندا هئا، مارڪس به ان ڪڏهن ڪڏهن لکندو هو، پروشيا جي حڪومت فرانسي حڪومت کي رسالي بند ڪرڻ جو حڪم ڏنو ان سان وابستا سڀني جرمنن کي ملڪ بدري جو حڪم ڏنو. ڪافي ليکڪن معافي وٺي پنهنجي جان بچائي پر ڪارل مارڪس جي غيرت ان کي هي ڪرڻ جي اجازت نه ڏني تڏهن ڪارل مارڪس برسلسز اچي ويو، جڏهن ته اتي ان جو ڪوبه معاشي ذريعو نه هو تڏهن ڪارل مارڪس جي بکي رهڻ جا ڏينهن شروع ٿيا، جيڪي ڪڏهن ختم نه ٿيا.
مارڪس جي روحاني تعليم انقلاب فرانس جي درسگاهه ٿي هئي، ڪميون جي شڪست کانپوءِ مزدور تمام ڏکيائون ظلمن جو منهن ڏٺو، مارڪس انهن جي شدت محسوس ڪئي تمام گهڻي ڀڄ ڊڪ ڪرڻي پئي، جنهن جو مارڪس جي صحت تي تمام گهڻو اثر پيو، نتيجو اهو نڪتو ته پراڻو جگر جو سور وري موٽي آيس سور دورا پوڻ لڳس، ڊاڪٽر چار ڪلاڪ کان وڌيڪ ڪم ڪرڻ جي اجازت نه ڏني، پر مارڪس ڊاڪٽرن جي ڪڏهن نه ٻڌندو هو پر اينگلس جي چوڻ تي هو چيڪو سلواڪيا جي صحت گاهه ”ڪالس باد“ وڃڻ لاءِ راضي ٿيو،
ڪالس باد جي هڪ مهيني ٽريٽمينٽ سان مارڪس کي ڪافي فائدو ٿيو پوءِ هو مسلسل ٽي سال اتي ويندو رهيو، ان سفر مارڪس جي ڌي ”اي ليز“ جيڪا سڀني کان ننڍي هئي، ساڻس گڏ هوندي هئي، انهي سفر دوران مارڪس پنهنجي مٽ مائٽ دوستن سان به ملاقات ڪندو هو، جيڪي هيمبرگ دريسٽن رهندا هئا.
ڪارل مارڪس کي مضمون لکڻ يوناني لاطيني ڪلاسيڪي ادب سان دلچسپي ننڍپڻ کان ئي هئي يونيورسٽي استاد به اتفاق سان روشن خيال ئي مليا قابل استادن شاگردن جي پوري حوصلا افزائي ڪئي.
1833ع جي ڏينهن حڪومت جي عام پاليسي جي خلاف شاگردن بيچيني وڌي رهي هئي، مارڪس جو اسڪول به ان سان متاثر ٿيڻ کان سواءِ ڪونه رهي سگهيو، جڏهن پوليس اسڪول تي ڇاپو هنيو، تڏهن اتان منع ٿيل لٽريچر هٿ آيو انهيءَ سلسلي هڪ شاگرد جي گرفتاري به پيش آئي.
ڪارل مارڪس 1835ع اسڪول کان رخست ٿيندي وقت ”پيشي جو انتخاب“ تي هڪ مضمون لکيو، ڇاڪاڻ ته ان کي خبر هئي ته شاگرد جي لاءِ پيشي جو اختيار ڪرڻ سولي ڳالهه ناهي هوندي، ڪارل مارڪس مضمون لکيو ته: پيشي جي اختيار ڪرڻ کان پهرين اسان کي بني نو انسان جي ڀلائي جو خاص خيال رکڻ گهرجي، اگر ڪوئي اهڙو پيشو اختيار ڪجي، جنهن سان انسان ذات جي وڌ کان وڌ خدمت ٿي ته اسان جي چيلهه وڌ کان وڌ وزن کڻڻ سان به نه جهڪندي.
ٽرائر 1835ع تعليم مڪمل ڪرڻ کانپوءِ ڪارل مارڪس جي بون يونيورسٽي داخلا ٿي، ان جا خاص مضمون قانون فلسفو هئا پر هو يوناني رومي تاريخ وڌي چڙهي حصو وٺندو هو هومز، آرٽ شاعري جي ڪلاس باقاعدگيءَ سان حصو وٺندو هو، مارڪس شاعري به ڪندو هو يونيورسٽي جي شاعر شاگردن جي حلقي جو فرد به هو.
انهن ڏينهن مارڪس جي مالي حالت تمام خراب هئي، 1843 ع 19 جون تي مارڪس جي شادي ٿي، فرست جي ڇهه مهينن جو مارڪس، برطانيا، آمريڪا، جرمني، اٽلي، فرانس خاص طور انقلاب فرانس جي تاريخ جو گهرو مطالعو ڪيو، انهي سان گڏو گڏ ٻين سياسي نظرين، ميڪيا ويلي، مانڻسڪيو، روسو ٻين سياسي نظرين کي به غور سان پڙهيو.
هاڻي مارڪس جي حيثيت پنهنجن پراون ٻنهي جي نظر بين القوامي ڪميونسٽ تحريڪ جي قائد جي هئي هو پنهنجو اهو فرض بهترين نموني ادا ڪندو هو، انهيءَ دوران مارڪس نئين نئين ڪتابن جو خاڪو به تيار ڪري ڇڏيو هو، جنهن مان اهو ظاهر ٿو ٿئي ته هو هڪ جمع تاريخ جو ارادو رکي پيو.
مارڪس کي برصغير جي مسئلن وڏي دلچسپي هئي انهي جي تاريخ لکي رهيو هو، بلڪه مسلمانن جي فاتحن کان 1857ع تائين جي حالتن تي هڪ نوٽ تيار ڪري چڪو هو پر موت اجازت نه ڏني.
انهيءَ دوران ان جي زال جيني بيمار ٿي وئي، ڊاڪٽرن پهرين ته جگر جي خرابي ٻڌائي پر پوءِ خبر پئي ته جيني کي ڪينسر آهي، جيني جي بيماري جو مارڪس تي ايترو اثر ٿيو هو جو مارڪس پنهنجي بيماري وساري ڏينهن رات جيني جو خيال رکڻ لڳو پر جيني کي نه بچڻو هو نه بچي 2 ڊسمبر 1881ع ان جو موت ٿيو.
ارڙهين صدي جي آخر جڏهن نپولين هن علائقي کي پنهنجي سلطنت شامل ڪيو، تڏهن هتي به فرانس جا سڪا هلڻ لڳا، هائرن مارڪس نپولين جو سخت مخالف هو، ان جي ڪتاب گهر واليٽير، روسو، لاڪ، لائب نيز، سنگ ٻين روشن خيال دانشورن هن جي آزاد خيالي جي ڪري پوليس جي خاص نظر هئي، پر هي علائقو نپولين جي 1815ع شڪست کانپوءِ جرمني کي واپس ملي ويو.
ڪارل مارڪس جو ننڍپڻ انهي ماحول گذريو، جڏهن ميٽرنگ برسن چاف سميت ٻين شاگردن جي تحريڪ جي خبر پئي ته هن هڪ ڪانفرنس گهرائي، ڇا ڪاڻ ته ميٽرنگ جمهوريت آئين جي نالي سان سخت نفرت ڪندو هو.
مارڪس 1841ع پنهنجي ڊاڪٽري مارچ مڪمل ڪئي اپريل ان کي ڊگري ملي وئي، ڪجهه عرصو گذرڻ کانپوءِ جڏهن مارڪس پاڻ فلسفي جو ماهر ٿيو، تڏهن هو ان نتيجي تي پهتو ته هيگل جو فلسفو هڪ عظيم خواب آهي، جنهن انسانذات خود خدا بنجي وڃي ٿي پر هيگل انسان کي فقط خيالي سير ڪرائي ٿو، ڇاڪاڻ ته هن پنهنجي لکڻين هڪ ڪائنات وجود آندي آهي، پر حقيقت ان خيالي دنيا کان بلڪل مختلف آهي، اها فلسفي جي دنيا نه آهي، انسان پنهنجي ذهن ڪائنات ته بلڪل ٺاهي آهي پر ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته ان کي حقيقت جي شڪل ڪيئن ڏجي، ان جدوجهد ڪنڊن جي وڻ آهي ان نيم دلي يا سمجهوتن سان ڪم ڪونه هلندو.
ڪارل مارڪس فلاسافر، معشيت دان، سماجياتدان، صحافي انقلابي سوشلسٽ هو. هو پروشيا جي وچولي طبقي جي خاندان پيدا ٿيو، اڳتي هلي، هن سياسي معاشيات هيگيلين فلاسافي تعليم پرائي. وڏو ٿيڻ کانپوءِ مارڪس کي بي وطن ٿيڻو پئجي ويو پنهنجي زندگيءَ جو گهڻو حصو هن لنڊن، انگلينڊ گذاريو، جتي جرمن مفڪر، فريڊرڪ انگلز جي ساٿ سان، پنهنجي ڪيل مختلف ڪمن کي ڇپرايو، انهن مان، 1848ع پڌرو ڪيل ڪميونسٽ پڌرنامي تمام گهڻي مشهوي ماڻي. تڏهن کان سندس ڪم، فڪري، اقتصادي سياسي تاريخ تي وڏا اَثر وڌا آهن.
ڪارل مارڪس، 5 مئي 1818ع اولهه جرمني جي شهر ٽرائر پيدا ٿيو، ڪارل مارڪس جو خاندان آڳاٽي زماني کان يهودي هو پر ان جي پيءُ ڪارل مارڪس جي پيدا ٿيڻ کان اڳ عيساعيت قبولي، تنهن ڪري ڪارل مارڪس کي يهودي چوڻ بلڪل غلط آهي.
ڪارل مارڪس جا ٽي ڀاءَ هئا پنج ڀيڻون هيون، جنهن مان ڀاءَ ته سڀئي جواني ئي گذاري ويا پر ٽي ڀيڻون ڪارل مارڪس جي گذاري وڃڻ کانپوءِ به حيات رهيون، ڪارل مارڪس جو پي هڪ وڪيل هو، ٽرائر شهر ندي جي ڪپ تي واقع آهي، اها جڳهه فرانس جي تمام ويجهو آهي، تنهن ڪري ات جي ماڻهن فرانس جي انقلابي نظريئي جو تمام گهڻو اثر هو.
ان کان اڳيان ڪارل مارڪس لکيو آهي ته ”آءُ سچائي جي ملڪيت آهيان، سچائي منهنجي ملڪيت ناهي، منهنجي ملڪيت نه فقط اهو انداز بيان آهي، جيڪو منهنجي روحاني انفراديت آهي، بي شڪ قانون مون کي لکڻ جي اجازت ته ڏي ٿو پر اهڙي طريقي سان نه جهڙي طريقي سان آءُ چاهيان ٿو، آءُ پنهنجو روحاني چهرو خوشي سان ڏيکاريان پر پهريان ان کي سرڪاري سانچي وجهان، ڪير اهڙو هوندو، جيڪو ان تي شرم محسوس نه ڪري، سچائي منزل به آهي منزل تي پهچڻ جو رستو به، سچائي جي تلاش به سچي هجڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته سچي تلاش خود ترقي يافته سچائي آهي“
برونوبائر اتي پهرين کان موجود هو ڪارل مارڪس کي عرض ڪندو هو ته تون جلد پنهنجون موجوده لکڻيون بند ڪري هتي اچ ته جيئن پاڻ ٻئي ملي ڪري هڪ فلسفي جو پرچو ڪڍون. مارڪس جو خواب مٽي ملي ويو هو ڊاڪٽري جي ڊگري کڻي ٻه مهينا ٽرائر گذاري واپس بون پهچي ويو.
بون پهچڻ وقت ئي مارڪس پهرين سياسي مضمون ”سينسرشپ جي تازي ترين هدايت“ تي لکيو، ان ڪارل مارڪس لکيو آهي ته :”عوامي تنقيد سچي سينسرشپ آهي، عوامي تنقيد اها عدالت آهي، جيڪا آزاد پريس سان وجود اچي ٿي“
مارڪس انساني تاريخ جي سڀ کان وڌيڪ اَثر رکندڙ شخصيتن مان هڪ طور ڄاتو وڃي ٿو، جنهن جي ڪم تي واکاڻ تنقيد ٻئي ٿيون آهن. معاشيات سندس ڪم، موجوده پورهيئي جي، سرمائي اقتصادي لاڳاپن سان تعلق کي سمجهڻ جا بنياد وڌا. سڄي دنيا ڪيترائي دانشور، ليبر يونينون، فنڪار سياسي پارٽيون، مارڪس جي خيالن يا ان جهڙن آدرشن ويچارن کان تاثير ورتي آهي. مارڪس کي عام طور تي جديد سوشيالوجي سماجي سائنس جو اَبو سمجهيو وڃي ٿو.
انهيءَ دوران سندس مڱڻي وڏي ڀيڻ سوفيا جي دوست جيني جان ويسٽ فالين سان ٿي. ڪارل مارڪس جيني ننڍپڻ کان ئي هڪ ٻي کان تمام گهڻو چاهيندا هئا جڏهن وڏو ٿي انهن جاءُ پي کي شادي جي درخواست ڪئي ته اهي رابطي ٿي ويا. جيني شهر جي حسين ترين شمار ٿيندي هئي ان جو خاندان امير گهراڻن ٿيندو هو، جيني چاهي ها ته ڪنهن نوابزادي سان به شادي ڪري سگهي پئي پر هو حسين سيرت جي مالڪ هئي ڪارل مارڪس سان محبت ڪندي هئي.
حالتن مارڪس کي وقت کان اڳ پوڙهو ڪري ڇڏيو، پر ان جي سياسي سرگرمي ڪابه ڪمي پيشي ڪانه آئي نه ئي لکڻ پڙهڻ جي عادت ڪا ڪمي آيس. مارڪس برطانيا، آمريڪا، جرمني، اسپين، اٽلي، روس، فرانس ٻين ڪيترن ئي ملڪن جي تحريڪن سان رابطي رهندو هو خطن مضمونن جي ذريعي انهن کي مشورا ڏيندو هو.
ان پنهنجي محبت جي خاطر سڄي دنيا جي عيش آرام کي ٽڪرائي ڪري هڪ عظيم انقلابي سان سڄي عمر سڃ گذاري، هن جلاوطنيون سهيون، بک رهي، قرضدارن جو ڳالهيون ٻڌيون، ڪڏهن گهر جا سامان وڪيا ته ڪڏهن ڏاج مليل ٿانو گروي رکيا پر ڪڏهن به پنهنجي عظيم مڙس سان تنگ ٿي شڪايت نه ڪئي نه ئي ان جي انقلابي مصروفيتون يا لکڻ پڙهڻ جي ڪمن ڪا رڪاوٽ وڌي.ٻار تڙپي تڙپي لاڏاڻو ڪري ويا پر محبت فرق نه آيو.
لاجڪ، تاريخ، مذهب، انقلاب، سياست، سائنس جماليات سڀني تي هيگل جون لکڻيون موجود آهن، جنهن زماني ڪارل مارڪس برلن يونيورسٽي داخل ٿيو تڏهن هيگل جي شهرت عروج تي هئي، سڄي شهر هيگل ڪلب قائم هئا، ڪيترائي استاد، ڪالم نگار ايتري قدر جو سرڪاري آفيسر به پنهنجو پاڻ کي هيگل جا پوئلڳ چوندا هئا فخر محسوس ڪندا هئا.
مارڪسزم مارڪس جو اهو پهريون جرت وارو ڪم هو، ان مان صاف ظاهر آهي ته مارڪس زندگيءَ جي بيزار ڪندڙ حقيقتن کان بيزار آهي انهن کي تبديل ڪرڻ چاهي ٿو ته انسان آزادي خودمختياري ترقي ڪري سگهي، مارڪس جي زندگي جي عملي شروعات اخبار نويسي سان ٿي، جڏهن ته ان جي دلي خواهش هئي ته هو بون يونيورسٽي فلسفو پڙهائي.
قاضي صاحب 1924ع هڪ مضمون بعنوان ”مشرقي شاعريءَ غزل جو مقام“ لکيو. هيءُ مضمون هڪ ادب پارو هو، جنهن کي ڏاڍو ساراهيو ويو کيس انگلنڊ جي شاعريءَ واري سوسائٽيءَ جو نائب صدر چونڊيو ويو. علامه صاحب پهريون هندستاني هو، جيڪو هن سوسائٽيءَ جو نائب صدر چونڊيو ويو 1948ع تائين هن عهدي تي رهيو. 1926ع کيس خيرپور رياست جي ايگزيڪيوٽو ڪائونسل جو هوم ميمبر مقرر ڪيو ويو، پر ٿوري عرصي اندر ئي علامه صاحب سرڪاري ملازمت کان بيزار ٿي پيو اختلافن سبب آگسٽ 1927ع استعيفيٰ ڏنائين.
قدرت مون کي ٽيچر ٿيڻ نٿي ڏئي وڪيل ٿيڻ تي مجبور ڪيو آهي.“ پوءِ قاضي صاحب جن به کڻي ماٺ ڪئي. 1932ع شيخ گوما، الازهر کان لنڊن اسڪول آف ارويئنٽل اسٽڊيز عربيءَ جي تعليم ورتائين.
قيام پاڪستان کان ڪجهه عرصو اڳ علامه صاحب انگلنڊ مان موٽي ڪراچيءَ اچي رهيو. ان وقت پاڻ هر جمعي تي جناح هاسٽل جي مسجد اچي خطبو ڏيندو هو. علامه صاحب جو خطبو ٻڌڻ لاءِ هر طبقي جا ماڻهو پري پري کان ايندا هئا.
علامه صاحب نوجوانن جي تربيت -تعليم- لاءِ ڏاڍو فڪرمند هو. پاڻ چاهيائين ٿي ته سندس علم فلسفي مان، جنهن جو بنياد اسلام جي آفاقي پيغام تي رکيل هو، نئون نسل مستفيض ٿئي سندس ٻاريل جوت کانئس پوءِ به چمڪندي رهي.
علامه صاحب ويهين صديءَ جو عظيم مفڪر وڏو قرآن شناس هو، جنهن کي هن ڌرتيءَ جنم ڏنو. علامه صاحب جي باري مستند راءِ آهي ته ڀٽائي گهوٽ رحه کان پوءِ علمي طرح جن صاحبن سنڌ جي ماڻهن جي ذهني فڪري خدمت ڪئي، انهن علامه قاضيءَ جي شخصيت نمايان آهي.
علامه صاحب نه صرف دانشور مفڪر هو، پر عظيم مبلغ مصلح پڻ هو. هو پنهنجي علم، فڪر، فلسفي ڪردار پنهنجو مٽ پاڻ هو. سندس علم فڪر جو سرچشمو قرآن حڪيم جي حڪمت هدايت هو. کيس يوناني توڙي هندي فڪر فلسفي سان گڏوگڏ جديد يورپ جي سائنسي سماجي علمن جي به ڄاڻ هئي.
سندس پيغام جو محور نوجوان نسل هو پاڻ چاهيائين ٿي ته اسلام جي تبليغ ٿئي اهڙا نوجوان پيدا ٿين، جيڪي نئين ملڪ جون واڳون سنڀالين سنڌ، جيڪا باب الاسلام آهي، تنهن جو نالو روشن ڪن. پاڻ جن اعليٰ انسانن کي متاثر ڪيائين، انهن اي. ڪي بروهي، قاضي فيض محمد، سائين جي. ايم سيد، ڊاڪٽر نبي بخش بلوچ، ڊاڪٽر نظام الدين هاليپوٽو، پروفيسر حيدر علي لغاري ٻيا اچي وڃن ٿا.
انهيءَ دوران علامه قاضي صاحب حڪومت کان نئين ڪئمپس لاءِ ڄامشوري زمين وٺي، جرمنيءَ مان آرڪيٽيڪٽ گهرائي، سڀ کان پهريائين فزڪس ڊپارٽمينٽ جي بلڊنگ -ان کان پوءِ ڪيمسٽري ڊپارٽمينٽ جي بلڊنگ ٺهرائي ته جيئن سنڌ جا نوجوان سائنس جي ميدان اعليٰ تعليم حاصل ڪري سگهن. ائين چئي سگهجي ٿو ته هو سنڌ يونيورسٽيءَ جي موجوده ڪيمپس جو باني هو.
اها علامه قاضي صاحب جي مقناطيسي شخصيت هئي سندن اڻ ٿڪ محنت جو نتيجو هو، جو سنڌ يونيورسٽي، سنڌ جي عظيم علمي درسگاهه بڻي. نه صرف ايترو، پر علامه صاحب سنڌ يونيورسٽيءَ جي تعليمي معيار کي وڌائڻ لاءِ چونڊي چونڊي علم جا گوهر گڏ ڪيا يونيورسٽيءَ جي ساک ايڏي وڌائي، جو هن يونيورسٽيءَ مان ڊگريون حاصل ڪندڙ فخر محسوس ڪرڻ لڳا.
ڪن جو چوڻ آهي ته انهيءَ حڪم جو اهو مطلب هو ته ’اوهين حاضري ڏيڻ کان انڪار ڪريو پنهنجن ڳوٺن گهرن پنهنجو ڪم ڪار ويٺا ڪريو: ڀل حڪومت اوهان کي گرفتار ڪري- آخرڪار ڪيترن کي گرفتار ڪري پوري پوندي!
“ البت جيڪڏهن ڪنهن به شخص کي ذرا سست لُڏيل ڏسندا هئا ته ان کي همتائيندا هئا. ڪي ٽولا اندر وڃڻ وقت ئي نعرا هڻندا جماعتي راڳ ڪندا ويندا هئا. انهن موقعن لاءِ جماعت طرفان هڪ ڪافي رائج ٿي ته:
اڪثر ٽولا اها ڪافي چوندا پير صاحب جن جي آڏو وڃي بيهندا هئا. پير صاحب جن جي طرفان، ظاهري طرح ’غازي‘ بنجڻ سِر ڏيڻ جو مقصد بيان ٿيل ڪونه هو، پر ’غازي‘ جي لقب خودبخود فقيرن اهو خيال پيدا ڪيو ته ’غازي‘ بنجي سِر قربان ڪرڻو آهي.
پير صاحب جن انگريزن جي تسلط کان پوريءَ طرح آگاهه هئا. پاڻ اندروني طور جماعت جي اصلاح ڪندا رهيا، کين قرباني ڏيڻ لاءِ تيار ڪندا رهيا.
ٻئي ڪنهن شخص جي حالت ننڍي وهيءَ انهن وصفن جو هجڻ باعث غنيمت بنجي ها، پر پير پاڳاري سيد صبغت الله شاهه لاءِ اهي خوبيون آزمايش جو سامان کڻي آيون. خذمتگار خليفا کڻي خاموش رهيا، پر ويجهن عزيزن توڙي انگريزي حڪومت جي ڪارپردازن جون اُميدون پوريون نه ٿيون. پير صاحب پنهنجن عزيزن توڙي انگريزي حڪومت جي آفيسرن جي اشارن موجب هلڻ کان صاف انڪار ڪيو، انهيءَ ڪري اهي ٻِئي طرف هن ننڍي پير پاڳاري جا مخالف هڪ ٻئي جا دوست بنجي پيا.
پير پاڳاري ٿيڻ بعد سيد صبغت الله شاهه هڪ ڀيري سندن چاچي مرحوم پيرپاڳاري جناب علي گوهر شاهه ثاني جي نالي انگريزن طرفان مليل ڪو آفرين نامون فريم بنگلي جي ڀت تي ٽنگيل ڏٺو. چيائون ته ’اسان جا وڏا ڪهڙا نه سادا هئا: خدا تعاليٰ سندن ذاتي عزت ايترو بلند ڪئي، پر تنهن هوندي به هي رکي ڇڏيا اٿن‘ ائين چئي، اُهو آفرين نامون فريم لهرائي ڀڃائي ڇڏيائون.
ڪوشش ڪئي. 1914ع واري لڙائيءَ حڪومت آزمائش طور کانئن ماڻهو گهريا. پير صاحب جن پنج سؤ ماڻهو ڏيڻا ڪيا ٻي مالي مدد ڪئي، تڏهين وڃي لوڙهن جو خاتمو ٿيو. انهيءَ هوندي به، انگريزن هن گاديءَ کي اک رکيو. ٻئي طرف، پير صاحب پاڳاري توڙي سندن جماعت به انگريزن جي غير مسلم ڌاريءَ حڪومت، جنهن مٿن ايتريون سختيون ڪيون هيون، تنهن کي نفرت جي نظر سان ٿي ڏٺو.
ٻيو، ڪي مورخ غور برقي ڪتابن جي سان، جي شروعات 1960 شروع ڪيو منصوبي جي سربراهي تي ريسرچ انسٽيٽيوٽ ، آڻيندي نظام منصوبن جي سربراهي وإن ڊيم تي برائون يونيورسٽي . ، هارڊويئر تي ڀڳو، جڏهن ته تي ڀڳو. دستاويز جوڙجڪ-ايجنڊا بجاء ليڪ-پرور، مختلف صارفين لاء فارميٽ ڪيا ويا، ڊسپلي هارڊويئر، دري ڪاٺ جون، پوء تي، گڏو گڏ خود موڪليل جي ٽيبل پوڻ، ، پوء تي هئا. اهي سڀ نظام پڻ وسيع مهيا ، چٽ، ٻين صلاحيتون. وإن ڊيم جي عام اصطلاح "برقي ڪتاب"، خزان ڪيو ڪرڻ جو فڪر آهي ان کي ڪافي قائم ڪيو ويو 1985. جي هڪ مضمون جو عنوان استعمال ڪرڻ لاء
2010 ع ، خواهشن جي ڪتابن کي پنهنجي زير زمين مارڪيٽ حاصل ڪرڻ تائين جاري رهي. ڪيترائي اي ڪتاب پبلشر ڪتابن ته ٿي ويا هئا ورڇ شروع عوام ڊومين . ڪتابن سان ليکڪ ته قبول نه ڪيا ويا پوء اهي ٻين جي ڏٺو وڃي ها پبلشر جي آن لائن سندن ڪمن جي آڇ ڪئي. ڪتابن جي دفاعي جي ويب تي موجود ٿيو، خواهشن جي ڪتابن جا مجاور ٿي وھندا سائيٽن جي عوام کي ڪرڻ جي باري اي ڪتابن جي معلومات شروع ڪيو. آمريڪا جي صارفين اي ڪتاب شايع ڪرڻ مارڪيٽ مان اٽڪل ٻه ٽھايون آھن، جي ويل "پنج" جي ذريحي ڪنٽرول ٿين. جڏهن ته "بگ پنج" پبلشر شامل آهن: ، ، ، عليكم بيت شمعون .
نه وقف هارڊويئر اي قارئين جي ڪيترن ئي جڳ ٿي ويا آهن. هن ڪيترن ئي ٻين کي 1998 ع جي آس پاس متعارف ڪرايون ويون هيون، پر وڏي پيماني تي قبول حاصل نه ڪيو. هن جو قيام أي أنك ڪارپوريشن 1997 ع جي ترقي لاء روانا اليڪٽرانڪ پيپر ، هڪ ٽيڪنالاجي جنهن کي هڪ لاء ضرورت کان سواء عام ڪاغذ وانگر روشني فڪر ڪرڻ جي هڪ ڊسپلي اسڪرين جي اجازت ڏئي ٿو. اليڪٽرانڪ اخبار پهريون ڀيرو شامل ڪيو ويو سوني آهي ته 2004 ع آزاد ڪيو ويو سوني پڙهندڙ کي 2006 ع ، هن جي پٺيان ٻاريندا ، هڪ اوزار جنهن، 2007 ع ان جو ڇڏڻ تي، پنج هڪ اڌ ڪلاڪ اندر ٻاهر ايندي. هن ٻاريو. هن تائين رسائي شامل ٻاريندا جي دڪان اي ڪتاب سهڻا پهچائڻ لاء.
بهرحال، مرحوم 1990 ، هڪ ٺاهيو جي ترقيء لاء ٺهيل کليل ليکڪ پبلشر هڪ واحد ذريعو-سند جنهن ڪيترن ئي ڪتاب-پڙهڻ سافٽويئر هارڊويئر پليٽ فارمن تي عمل ڪري سگهي مهيا ڪرڻ لاء هڪ واٽ جي طور تي فارميٽ. جي بيان جي ضرورت طور کليل ؛ فارميٽ جي هڪ سيٽ (ٻين کي استعمال ڪري سگهي ٿو، پر اتي به دعا گهري فارميٽ مان هڪ هڪ هجي)، هڪ كل هڪ "پڌرو" لاء ، هڪ ڏنو اي ڪتاب جي جزا جي فهرست ، هڪ ميز جي نشاندهي مواد جي، فن جو پورائو ڪري، پوء تي. هن فارميٽ جي کليل فارميٽ ڪرڻ جي سربراهي . گوگل ڪتاب ڪيترن ئي تبديل ڪري ڇڏيو آهي عوام ڊومين هن کليل فارميٽ ڪرڻ جي ڪمائي.
جيئن ته اي ڪتاب فارميٽ ، ڪي جيئن وڏيون سافٽ ويئر ڪمپنين، مان جي حمايت ڪن حد تائين ان سان ڪر فارميٽ آزاد کليل-ذريعو سان معاونت ٻيا. مختلف خواهشن قارئين مختلف فارميٽ پٺيان ، انھن مان گھڻا رڳو هڪ فارميٽ ، اهڙيء طرح هن اي ڪتاب مارڪيٽ کان به وڌيڪ . جي خواهشن جي ڪتابن جي محدود جي ڪري، آزاد پبلشر خاص ليکڪ جي مارڪيٽ پيڪنگ مان وڪرو اي ڪتابن لاء معياري حوالي سان اتفاق رهڻ.
هن جو پهريون اي ڪتاب انديڪس ، جو ڪم لاء ڳرا تفسير اليڪٽرانڪ اشهد ٿي سگهي ٿو توما ، جي تيار 1949 ع آهستي آهستي 1970 مڪمل. اصل ھڪ ڪمپيوٽر، هڪ ڊي تي محفوظ جيتوڻيڪ - نسخو 1989. بيٺو تنهن هوندي به، هن ڪم ڪڏهن ڪڏهن ختم ڪيو ويو آهي. مان ڇاڪاڻ ته هن ڊجيٽل ڪريو متن لکيل حجاج بن زير تعليم لساني ، بلڪه ان جي پنهنجي حق شايع ٿيل ڇاپي جي حيثيت کان وڌيڪ ترقي ڪرڻ لاء هڪ وسيلو هو. 2005 ع ، سنڌ جي انديڪس آن لائين شايع ڪيو ويو آهي
جي وسيع اڳ جي تاريخ، ڪيترن ئي پبليڪيشن رپورٽ باوجود انجنيئر ايس ته اي ڪتاب جو موجد آهي. 1971 ع ، هن تي اسڪاٽ لينڊ ٿيل مين فريم جي آپريٽرس مينڌري جي يونيورسٽي وسيع ڏني ڪمپيوٽر جي وقت. هن وسيلن جي هڪ لائق استعمال کي ڳولهڻ، هن جي ٽائپ ڪري سندس پهرين برقي سند پيدا آزاديء جي گڏيل قومن جي اعلان پڌرو متن هڪ ڪمپيوٽر . انھن جي لحاظ کان جيترو آسان ڊائون لوڊ ڪرڻ لاء بنائڻ لاء پڌرو جملا استعمال ڪري دستاويز پيدا ڪرڻ جي رٿ رٿي ڊوائيسز تي نظر.
1980 ع دفاع جي کاتي منصوبي سڏيو فني سار سنڀال جي معلومات، جي مرمت لاء ايبل اليڪٽرانڪ امداد لاء هڪ ايبل اليڪٽرانڪ پهچائڻ جي ڊوائس لاء تصور جي پيداوار شروع ڪيو. تفصيلي 82 مڪمل ڪيا ويا، ترقي ته ساڳئي سال جانسن آلات سان شروع ڪيو. لطيف جي روپ جاچ لاء پهچائي 1986. ٽيسٽ 1987. هن آخري خلاصو رپورٽ 1989 رابرٽ اڪرم پطرس جي تصنيف رويي سوشل سائنس جي لاء آمريڪا جي فوج جي تحقيق اداري جي روپ ڪيو ويو ع مڪمل ڪيا ويا هئا.
جيتوڻيڪ لائبريريون اي ڪتاب جي خدمتن لاء هن مطالبو ڪيو ته ڀڙڪي چڪو آهي، سختيء جي فراهم ڪرڻ کان لائبريريون رکيو. نشر لائبريريون کي اي ڪتابن وڪرو ڪندو، پر اھي رڳو سڀ کان ڪيس ڪتاب کي هڪ محدود لائسنس آهن. مطلب هي ته لائبريري جي برقي متن پنهنجو نه ڪندو آھي پر اهي يا ته وقت جي هڪ مخصوص دور يا چيڪ آئوٽ جي هڪ مخصوص رقم لاء اهو گردش ڪري سگهي ٿو، يا ٻئي ته. هڪ لائبريري هڪ اي ڪتاب لائسنس خريداري جڏهن، ان جي قيمت ڇا اهو هڪ ذاتي صارفين جي لاء وڃي ها ٽي دفعا آهي.
جي خواهشن پڙهندڙ جو خيال سندس پهريون ڀيرو "ڏسڻ کان پوء باب لغاري آيو " . 1930 ع ، هن چيو ته هن خيال تي هڪ ڪتاب لکيو ان کي سنڌ جي ماهي، ته "" جي خيال بند رهي. پنهنجي ڪتاب ، لغاري چوي ٿو فلمون جي "" ٺاهڻ جي ڪتاب آهن ، هڪ ته جيئن "هڪ اهڙي مشين آهي ته اسان اڄ به موجود پرنٽ جي وڏي مقدار سان مٿي رکو ڪرتوت ٿيڻ جي اجازت ڏيندو": نتيجي ، سيني هڪ نئين وچولي سٽ گهرجي.
وسيع بنيادي حجاج آن لائن پڙهڻ لاء، گڏو گڏ ڪيترن ئي ڪورس سمجھاڻي آن لائن بحث، سميت انگريزي شاعري لاء استعمال ڪيو ويو آهي. لغاري وائيس چانسلر جي وسيع استعمال ڪيو. مثال طور هن فلسفي ان کي استعمال ڪري پنهنجي ڪتابن جي ڪيترن ئي پيدا ڪري. اهڙيء طرح شخص جي ديباچي مفعول هن لکيو آهي ته "هن ڪتاب ها ته عهد-بڻائي عڪس آڻيندي نظام کان سواء مڪمل ڪيا ويا آهن نه ."
2009 ع جي جيئن ، لاء اي ڪتابن جي نئين مارڪيٽنگ ماڊلس اڀري پئي ويو پڙهڻ هارڊويئر جي هڪ نئين نسل جي روپ ڪيو ويو. اي-ڪتابن عالمي ورڇ حاصل ڪرڻ لاء موجود آهن. گڏيل قومن ، سيپٽمبر 2009 ع جي طور تي، جي ٿا ٻاريو. ماڊل سوني صاحب سڪرنڊ-500 جي غالب اي پڙهائي ڊوائيسز هئا. جو قسم مارچ 2010 ع، ڪجهه ٻڌايو ته بارنيس غالب جا وارثو کان وڌيڪ يونٽ وڪرو ٿي سگھي ٿي آمريڪا ٻاريو.
ڪ اي پڙهندڙ ، پڻ هڪ اي ڪتاب پڙهندڙ يا اي ڪتاب اوزار سڏيو، هڪ آهي موبائل برقي اوزار آهي ته بنيادي پڙهڻ جي مقصد لاء ٺهيل آهي اي ڪتابن ڊجيٽل . هڪ اي پڙهندڙ صورت ساڳي آهي، پر هڪ کان وڌيڪ مقصد وڌيڪ محدود گولي . لکئي کي مقابلي ، ڪيترن ئي خواهشن قارئين پڙهڻ لاء لکئي کان ڀلو ڇاڪاڻ ته اهي وڌيڪ ايبل آهن، ڀرواري ڀلي آهن هاڻي جي بيٽري جي زندگي آهي آھن.
اوائلي اي-ڪتابن جي عام خاص علائقن هڪ محدود پهتو، رڳو ننڍڙي مريد دلچسپي گروپن جي پڙهڻ ٿيڻ جو مطلب لاء لکيل هئا. انهن خواهشن جي ڪتابن جي موضوع ڪم جي گنجائش هارڊويئر، صنعت طريقن، ٻين مضمونن لاء فني شامل آهن. جي 1990 ، هن جي عام دستيابي انٽرنيٽ اليڪٽرانڪ فائلون اي ڪتابن سميت، گهڻو آسان ڪيو.
برقي ڪتاب نظام ڪيترن ئي سالن تائين جاري رهي، سميت لغاري يونيورسٽي جي ڪم آمريڪي نيوي ؛ اليڪٽرانڪ جي مرمت- لاء بدولت منصوبن ؛ طور سڃاتو هڪ وڏي-پيماني تي تقسيم نظام هڪ ڪمپني اليڪٽرانڪ ڪتاب ٽيڪنالاجي آهي ته تعمير ، پهرين تي ٻڌل ڪتاب-پڙهندڙ نظام؛ علمي ٽيڪنالاجي گروپ جي اڃا-پکڙجي تي وسيع ڪم کليل معياري.
1949 ع ، اينجلو ، مان هڪ استاد ، اسپين ، سندس ملڪ پهرين برقي ڪتاب، لا ، يا مشيني انسائيڪلوپيڊيا . هن ڊوائيس جي پويان سندس خيال ڪتابن آهي ته سندس شاگرد کي اسڪول لاء ايندا جي تعداد ضايع ڪري ويو
1992 ع ، سوني جي شروع ڊيٽا ، هڪ برقي ڪتاب پڙهندڙ ته اي ڪتاب لکيا ته ڊي تي محفوظ ٿيل هئا پڙهي سگهي ٿو. جي برقي پبليڪيشن تي ڊيٽا ادا ٿي سگهي ٿو ته جي هڪ مستقبل جي لائبريريء سڏيو ويندو هو.
هڪ کليل لڳائڻ لاء اوزار "طريقي ڪار قسم جون هدايتون لاء مشڪن کي" ماهي جانسن آلات جي ذريعي پيش ڪيو ويو ڊسمبر 4، 1985 ع پيش ڪيو ويو ايجاد طور جان نهال دفنايو . لسٽنگ.
هڪ ٻي جي ​​شروعات اي ڪتاب تي عمل هڪ تجويز بڪ ڪمپيوٽر، جي لاء ڊيسڪ ٽاپ هو ، تي 1970 آمريڪي :. هڪ عام-مقصد ايبل ذاتي ڪمپيوٽر پڙهڻ لاء ڪتابن جي نمائش جي قابل
پوء پهريون ڀيرو هڪ برقي سند آزاديء جي پڌرنامي طورتي 1971ع ، پراجيڪٽ وڌيڪ حجاج جي برقي ڪاپيون پيدا ڪرڻ شروع ڪيو هو -. خاص ڪري ڪتابن
چئنگ ايمپائر اولھ وارن علائقن شاھراھ ريشم جو ڪنٽرول حاصل ڪيو جنھن سان چيني واپارين جي ميسوپوٽاميا آفريڪا تائين رسد آسان ٿي ايمپائر جي گادي وارو شھر شانگن دنيا جي وڏن شھري مرڪزن شمار ٿيڻ لڳو پر پوء اٺين صدي عيسويءَ بغاوت ٿيڻ جي ڪري تباھي جي ور چڙهي ويو 907ع چئنگ ايمپائر ڪمزور ٿي ٽٽڻ شروع ڪيو. ان جا فوجي گورنر چوڻ کان نڪري ويا. اڳتي ھلي سانگ گھراڻي وري ايمپائر کي متحد ڪيو. سانگ ايمپائر دنيا جي پھرين رياست ھئي جنھن ڪاغذ واري ڪرنسي دنيا جي پھرين باقاعده مستقل نيوي فوج جي شروعات ڪئي. ان سامونڊي واپار جھازسازي جي صنعت کي ھٿي ڏني
ويٽنام 1,297 ڪلوميٽر، علائقائي سرحد ھانگ ڪانگ 33 ڪلوميٽر، ميڪائو 3 ڪلوميٽر. چين جي 14,500 ڪلوميٽر سرحد مٿي ڄاڻايل سمنڊن سان لڳي ٿي . سندس سمنڊن پنھنجي سرحد کان 12 ناٽيڪل ميل تائين جو دعويدار آهي. سامونڊي سطح کان سراسري بلندي 1,840 ميٽر آهي. سڀ کان اونھو مقام ڪرپشن پينڊي جو 154 ميٽر سمند جي سطح کان ھيٺ آھي. اوچو مقام مائونٽ ايوريسٽ آھي جيڪو 8,848
ميٽر بلند آهي . چين جا قدرتي وسيلا ڪوئلو، ڪچو لوھ، پيٽروليم، قدرتي گيس، پارو، ٽين، ٽنگسٽين، سرمو، مينگنيز، موليبڊينم، وينيڊيم، ميگنيٽائيٽ، اليومنيم، شيھو، جست، يورينيم.
ڪومنتانگ حڪومت ملڪ جي گادي جي ھنڌ کي بيجنگ کان نانچنگ منتقل ڪيو سياسي عمل جي سن يات سين جي ڏنل خيالن مطابق نگھباني ڪندي چين جي رياست کي ھڪ جديد جمھوري رياست تبديل ڪيو چيني فوجي اڳواڻن نفاق جي ڪري چيانگ ڪائي شيڪ لاء چيني ڪميونسٽن جي پيپلز لبريشن آرمي سان ويڙھ مشڪل ٿي پئي. اھا ويڙھ ڪومنتانگ 1927 کان جاري رکندي پئي آئي. 1936ع جاپاني حملي کان اڳ ڪومنتانگ پيپلز لبريشن آرمي جي لانگ مارچ کي شڪست ڏيندي پئي آئي