polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
تاريخ لکڻ وارن سندن اصلي نالي بابت اختلاف ڪيو آهي ڪجهه جو چوڻ آهي ته سندن اسم گرامي پنهنجي وڏي ڏاڏي جي نالي مطابق عبدالمناف هو، ڪجهه سندن نالو عمران ڪجهه وري شيبه بيان ڪيو آهي ليڪن وڌيڪ مشهور عمران آهي.
حضرت ابو طالب عليه السلام جي 43 سال عمر مبارڪ پنهنجي والد بزرگوار جناب عبد المطلب جهڙي عظيم هستيءَ جي سائي هيٺ گذري پاڻ انهن جي نگراني هيٺ تعليم تربيت حاصل ڪندا رهيا.
قديم سنڌ، اُن جا مشهور شھر ماڻهو مرزا قليچ بيگ جو سنڌ جي تاريخ تي ھڪ تحقيقي ڪتاب آھي.ڊاڪٽ غلام محمد لاکو لکي ٿو تہ
سنڌ جون اَڪيچار تاريخون جوڙڻ ترجمن ڪرڻ کانپوءِ مِرزا صاحب سنڌ جي شهرن جي تاريخ اُنهن شهرن جي مُکيہ ماڻهن جي اِتهاس تي توجھہ ڏنو. مير معصوم پهريون ليکڪ آهي، جنهن پنهنجي ڪتاب سنڌ جي مشاهيرن تي مُختصر مواد لِکت ڇڏيو. اُن کانپوءِ مير علي شير قانع ”تُحفة الڪِرام“ سنڌ جي مُکيہ ماڻهن سان گڏ اڪثر شهرن جو اَحوال بہ لکيو. سال 1874ع هيوز صاحب ”سنڌ گزيٽيئر“ تيار ڪيو، جنهن سنڌ جي شهرن جو اَحوال الف- بي موجب ڏنائين.
ناريل ناريل جي وڻ ان جي ميوي جو نالو آهي. ناريل جي کجيءَ جا گهڻا ئي قسم آهن، جي وڻ جي قد ميوي جي رنگ تفاوت رکن ٿا. هيءَ کجي اڪثر سمنڊ جي ڪناري وارن هنڌن چڱي گهڻي ٿيندي آهي. سيلون هڪڙو قسم ٿيندو آهي، جنهن کي شاهي ناريل سڏيندا آهن. اهو تمام سهڻو چمڪندڙ نارنگيءَ جي رنگ جهڙو ٿيندو آهي وڻ پندرهن يا ويهه فوٽ ڊگهو ٿيندو آهي. ٻيو بندري قسم جو به انهيءَ هنڌ عام آهي. هڪڙي قسم کي ته برهمني ناريل چوندا آهن، جنهن مان اڪثر کير ڪڍندا آهن.
ناريل پوکئي کان ارڙهن يا اوڻيهين ڏينهن کان پوءِ زمين مان اک ڪڍي ٿو، جا عاج جهڙي اڇي لسي هوندي آهي شڪل به هاٿيءَ جي ڏند جهڙي ٿيندي آهي. پندرهن ويهن ڏينهن تائين ان جي اها شڪل قائم رهي ٿي؛ پوءِ نرم سرهي ٿيندي وڃي. انهيءَ حالت ڪچي توڙي ڪيريءَ پوهيل کائبي آهي، تمام لذيذ ٿيندي آهي. يوروپي ماڻهو وڏن وڏن کانن به آڻيندا آهن.
هڪڙو صاحب لکي ٿو ته مڙيئي ست قسم آهن، جي هتي پوکبا آهن. ٽي هندستان اندر چار سندس لاڳو ٻيٽن . اهي ست هيٺين هنڌن تي خاص آهن. ڪارو مانڊل ڪنارو، ڪانارا، ملبار ڪنارو، مالديو ٻيٽ، اَڪيِم، جو مولڪس ٻيٽ جي ڏکڻ هڪڙو ننڍڙو ٻيٽ آهي، نڪو بار ٻيٽ سيلون ٻيٽ.
هن راند جو ٻيو نمونو هيءُ آهي ته اندر وارا -ٻار- هڪ ٽنگ بجاءِ ٻنهي ٽنگن تي بيٺل هوندا ٻاهر -انڊڪ منڊڪ- وارو -ٻار- انهن کي اندر دائري هٿ لائڻ جي ڪوشش ڪندو آهي. اندر وارا -ٻار- گوهيون ڪندا، پاڻ بچائيندا رهندا آهن. هن راند ٻن ٽولن جي حساب سان به راند رچائيندا آهن، يعني پڪڙڻ وارا -انڊڪ منڊڪ- ڪندا پڪڙيندا آهن ، جڏهن ته ٻنهي ٽنگن تي بيٺل ٽولي جا -ٻار- پاڻ بچائيندا رهندا آهن. جيڪڏهن -انڊڪ منڊڪ- وارن مخالف ڌر جي رانديگرن کي کاپايو ته اهي هنن کي آڳ ڏيندا، -ان- طريقي سان هيءَ راند سادي صحت لاءِ وڏي فائديمند آهي.
روون سباستين اٽڪنسن، سي بي اي هڪ انگريزي اداڪار، مسخرو منظرنگار آهي. سٽڪام، بليڪ ايڊر مسٽر بين ڊرامن کيس ڏاڍو مشهور بڻايو مزاحيا خاڪن جي هڪ ٽيليويزن شو ناٽ دي نائن او ڪلاڪ نيوز وري 1979ع دي سيڪرٽ پوليس مينز با شرڪت ڪرڻ جي وسيلي روون کي مشهور بڻايو. هن جي ٻين ڪلاڪاري ڪمن بانڊ سلسلي جي فلم نيور سي نيور اگين سٽ ڪام دي ٿِن بليو لائن شامل آهن.
اٽڪنسن انگليڪان خاندان نپيو وڏو ٿيو، شروعاتي تعليم ڊرهم ڪوريسٽرز اسڪول حاصل ڪيائين، جڏهن تہ پوءِ سينٽ بيز اسڪول، نيوڪيسل يونيورسٽي تعليم حاصل ڪئي، جتان هن اليڪٽريڪل انجينئري سند حاصل ڪئي. 1975 هِن اليڪٽريڪل انجينئري ايم ايس سي جي سَندَ جي لاءِ ڪوئنز ڪاليج، آڪسفورڊ داخلا ورتي. هي ساڳيو تعليمي ادارو آهي جتي هن جي پيءُ سال 1935 ميٽرڪ ڪئي هئي، جنهن اٽڪنسن کي 2006 اعزازي فيلو بڻايو.
کيس دي آبزرور اخبار برطانوي مزاح جي 50 مزاحيا اداڪارن ڳڻيو آهي، جڏهن تہ 2005 هڪ راءِ شماري هي سموري دنيا جي سرفهرست 50 مزاح نگارن منجهان هڪ قرار ڏنو ويو. مسٽر بين جي فلمي تشڪيل بين مسٽر بينز هاليڊي ، ان سميت جوني انگلش جوني انگلش ريبورن پڻ وڏي پردي تي سندس ڪاميابين ڳڻي ويندي آهي.
هن جو پيءُ ايرڪ اٽڪنسن هڪ هاري ڪمپني جو ڊائريڪٽر هيو. هن ايلامي سان جون 29، 1945 تي پرڻو ڪيو. هن جا ٽي وڏا ڀائر پال ، راڊني، (هڪ ماهر اقتصاديات جيڪو 2000 برطانيا آزادي پارٽي جي اڳواڻي واريون چُونڊون هارجي ويو هيو)، روپرٽ آهن.
آگسٽ 1976 ايڊنبرا فرنچ فيسٽيول جي موقعي تي اوڪسفرڊ ريوو هن ڏانهن پهريون ڀيرو قومي سطح تي ماڻهن جو ڌيان ڇڪجي آيو. تيستائين هي آوڪسفرڊ ڪيترن ئي ناٽڪ جي لاءِ ابتدائي خاڪا لِکي پيش ڪري چُڪو هيو.
هڪ روايت موجب فيثا غورس هيءُ ساز ايجاد ڪيو هو. ايران 800 قم اهو ساز استعمال هيٺ هو، جيڪو عدد جو جدا امجد آهي. اسلامي فتح کان پوءِ هي ساز عرب دنيا ڏي ويو اتان يورپ ڏانهن اسهيو. هي ساز عود وانگر ڪاٺ مان ٺهيل آهي. پر چيني ساز پيپا جپاني ساز بيوا سان ملندڙ آهي ڇو ته اهي ساز به اصولي طور بربط مان نڪتل چيا وڃن ٿا. اڳتي هلي يورپ جو مشهور ساز مينڊولين به هن جي هڪ سڌريل صورت سڏي سگهجي ٿي. پر پوءِ جا ساز شڪل ايراني بربط کان گهڻو مختلف آهن.
يورپ جي ڪن حصن هي ساز مختلف نالن سان سڏجي ٿو. اٽلي ، فرانس ، پورچوگال اسپين . بربط کي گٽار وانگر جهلبو آهي. بربط جا مکيه ٽي ڀاڱا آهن. 1 آوازي کوکو، 2 آنڱرين رکڻ وارو تختو، 3 مڙيل پٺ وارو ڳيٽين يا ڪلين لاءِ دٻو.
رباب هڪ ساز جو نالو،هڪ ساز، رباب، بين ، سارنگي تنبورو، ستار جو هڪ قسم هن ڪٽنب جا ڪيئي ساز دنيا وڄايا وڃن ٿا. هن کي ’ليوٽ‘ چوندا آهن.
يُورَپ 12صدي تائين اباڪس استعمال ٿيندو رهيو.سويت يونين تـ 20 صدي به استعمال ٿيندو رهيو. برقي ڳڻپيي جي اچڻ کان پوءِ اباڪس غائب ٿي ويو.
انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا مطابق اھو ڪاٺ جو هڪ چورس فريم آھي، جنهن جي وچ ننڍڙا گول رنگين بال، سادين لوهي تارن ذريعي پيل هوندا آهن. اهو فريم اڪثر پرائمري اسڪولن موجود هوندو آهي، جنهن جي مدد سان استاد، شاگردن کي سَولائيءَ سان حساب سيکاريندا آهن. اهو فريم چين جي پراڻي دؤر جي رياضي دان ايباڪس متعارف ڪرايو هو، انهيءَ جي ڪري ان جو نالو ئي ”ايباڪس“ پئجي ويو. آباڪس لفظ اصل م عربي ٻولي جي لفظ ابق مان ورتل آهي جنھن جي معني مٽي يا عمدي واري آهي. يونانين لفظ ابيڪس استعمال ڪيو جنھن جي معني واري جو تختو ھئي. رومين ان کي اباڪس سڏيو.
پوليس عورتن آمريڪي اتحادي حملي افغانستان جي اسلامي امارت جي خاتمي جي نتيجي هڪ اهم ڪردار ادا ڪيو. ھڪڙي ڪلچر جيڪو نشان لڳايو ويو آھي جنس جي سخت علحدگيءَ سان ، سيڪيورٽي فورسز کي ضرورت ھئي عورتن کي خاص ڪم سرانجام ڏيڻ جي ، جيئن عورتن گھرن جي ولا. اھي گھر جي تلاشي لاءِ ضروري ھئا ، افغاني سخت ناراض ھوندا آھن جڏھن مرد سپاھي يا پوليس انھيءَ جاءِ داخل ٿين جتي عورتون موجود ھجن ، چوڪن تي مرد عورتن کي لڪائي ھٿيارن ئي سامان جي ڳولا نٿا ڪري سگھن.
ڊسمبر 2009 ع ، ڪرنل شفيقه قريشي، جي جنس افغان پوليس جي مسئلن جي يونٽ جي سر، بيان هڪ ڪيئي جنهن اثر رسوخ وڌائي هڪ ڪمري جتي هٿيار لڪل هئا عورتن کي گڏ ڪيو هو. هوءَ انهي عورتن ڪمري کي ڳولا جي قابل هئي ، هٿيار ڳولڻ. ھڪڙي گھر تي ڇاپو ھيو ، جڏھن پھريائين عورت آفيسر داخل ٿئي ٿي ، مرد رھواسي شڪايت نٿا ڪري سگھن ته پوليس عورتن سان گڏ گھر داخل ٿي .
حنيفا صفي ناجيه صديقي ، لغمان صوبي عورتن جي معاملن جي سربراهن کي 2012 قتل ڪيو ويو. خميس 4 جولاءِ 2013 تي ، اسلام بي بي ، ٽن سالن جي هڪ 37 سالن جي ماءُ هيلمنڊ جي اهم عورت پوليس آفيسر ، کي ڪم تي وڃڻ دوران قتل ڪيو ويو. ڪجھ مهينن کان پوءِ ، 15 سيپٽمبر تي ، بي بي جي 38 سالن جي جانشين ، نگار کي به گولي ھئي وئي هوءَ انھن ڏينهن فوت ٿي وئي.
بطور ليفٽيننٽ ڪرنل ، هوءَ قندھار جي عورتن جي خلاف ڏوهن جي کاتي جي سربراهه هئي. ڪاڪر ، جنهن کي ڪيتريون ئي موت جون ڌمڪيون مليون ، طالبان پاران 28 سيپٽمبر 2008 تي قتل ڪيو ويو.
2009 جي آخر تائين افغانستان اٽڪل 500 ڊيوٽي ڪندڙ پوليس عورتون هيون ، مقابلي اٽڪل 92،500 پوليس وارا. ڪجھ درجن ڏکڻ صوبن قندھار ھلمند خدمتون سرانجام ڏئي رهيا هئا ، جتي طالبان جو اثر تمام مضبوط ھو.
ڪڪر 1982 پوليس فورس شامل ٿي ، پنھنجي پيءُ ڀائرن جي نقش قدم تي ھلندي. هوءَ پهرين عورت هئي جيڪا قندھار پوليس اڪيڊمي مان گريجوئيٽ ٿي ، پهرين چوڪري جيڪا قندھار پوليس ڊپارٽمينٽ سان تحقيق ڪندڙ آفيسر بڻجي وئي.
سنڌ ، بدر ابڙي فيبروري 2004ع واهي پانڌي ويجهو کيرٿر جبل جي ’نئن نريءَ‘ هڪ هنڌ هڪ جابلو ڪنڌيءَ تي ٽن جاين تي اُڪريل براهمي گپتا تحرير دريافت ڪئي آهي. اهي ٽيئي تحريرون پشاور يونيورسٽي قديم ٻولين جي ڄاڻو ڊاڪٽر نسيم هن ريت پڙهيون ؛ برهمي لکتون ٽي اهڙيون لکتون، جيڪي يا ته ٽن ڌار ڌار ماڻهن جون لکيل آهن يا ساڳئي ماڻهوءَ ٽن مختلف قسم جي اوزارن سان کوٽي لکيون آهن. اهي گهڻو ڪري خاص نالا، انهن جي لقبن سان آهن.
براهمي گپتا لپي هيءَ ٻولي براهمي لپيءَ جي هڪ شاخ آهي. اصل گپتا لِپيءَ حروف علت سميت 37 اکر هئا کاٻي کان ساڄي پاسي لکي ويندي هئي. ان گپتا لِپيءَ مان چار ضمني لِپيون ڦُٽيون هيون. اڀرندي، الهندي، ڏاکڻي وچ ايشيائي. انهن مان اڀرندي گپتا جي اولهه واري هڪ شاخ مان ’سِڌاماترڪا‘ لِپي 500 عيسوي ڌاري ٺهي، جنهن مان ديوناگري لپي 700 عيسويءَ اڀري جيڪا هاڻوڪين جديد هندي لپين جو بنياد آهي.
گُپتا لکت بابت ڪنسائيز انسائيڪلوپيڊيا چوي ٿي ته،” اها ڏکڻ ايشا جي اتر هندستاني گروهه جي چوٿين ڇهين صديءَ جي لِپي آهي. ان وقت جي حڪمران گپتا حڪمرانن جي رياست ان لکت کي اهو نالو ڏنو. اها لِپي برهمي مان نسري گپتا شهنشاهيت پري پري تائين فتح ٿيل علائقن پکڙجي وئي. ان جي نتيجي گپتا لِپي هندستان پوءِ وارين اڪثر لِپين جي ذريعي شروعاتي لِپي بڻي. “
تاريخي لحاظ کان سنڌو ماٿري ڪپھ يا وونئڻ جي فصل جو اصلي مرڪز رهي آھي اهڙيون شاهديون موئن جي دڙي جي کوٽائيءَ وقت مليون آهن. هندو مذهب جي پراڻي ڪتاب رگ ويد اهي اهڃاڻ ملن ٿا ته سنڌي ڪپھ جنهن کي ڪرپاسا يا ڪپھ سڏيو وڃي ٿو، سنڌ ململ جي ڪپڙي جي ڌاڳي واسطي پوکي ويندي هئي. هڪ ٻئي مذهبي ڪتاب توريت آيل آهي ته ڪپھ جي ملائم عمدي ڪپڙي کي سنڌو سڏيو ويندو هو. اهو ظاهر ڪري ٿو ٿه ڪپھ جو اصلي پراڻو گهر سڌو ماٿري آهي.
ارڙھين عيسوي صديءَ جي شروع هڪ انگريز فوجي آفيسر پاٽنجر سنڌ جو دورو ڪندي ڄاڻايو هئو ته، سنڌ وونئڻن جو فصل سڀ کان اهم آگي، جيڪو وچين ڏاکڻي سنڌ جي علائقي وڏي پيماني تي پوکيو ويندو آهي. اڳتي هلي ٻڌائي ٿو ته وونئڻ ٻن قسمن جا پوکبا هئا. هڪڙا دائمي وڻن وانگر ٻيا مندائتا يا هڪ سال وارا وونئڻ هئا.
ڪپھ هڪ نازڪ ريشو آهي جيڪو ڦٽي جي شڪل ڪپھ جي ٻوٽي تي ٻجن جي چوڌاري پيدا ٿيندو آهي۔ ھي دنيا جي ڪيترن ئي علائقن پيدا ٿيندو آهي۔ ڪپھ جي ريشي کي روئي يا ڌاڳي جي شڪل ڏئي ڪپڙو ٺاهڻ استعمال ڪيو ويندو آهي۔ ڪپھ کي انگريزي چيو ويندو آهي.
جڏھن تاريخي حوالن سان اهو به چيو وڃيٿو ته حضرت عيسا کي جڏهن پنهنجي قوم صليب تي چاڙھيو پئي، تڏهن به کيس سنڌ جو ڪپڙو پاتل هو. مطلب ته قديم تاريخن مان اها ڳالھ صاف ظاهر آهي ته ڪپھ جو قديم گهر سنڌو ماٿري ئي هو.
تيرهين عيسوي صديءَ جي مشھور سياح مارڪو پولو جي لکڻين مان پروڙ پوي ٿي ته هتان جو ڪپڙو اهڙو ته نفيس سنهڙو هو جو هٿ لائڻ سان ڄڻڪ محسوس ئي نه ٿيندو هو.
شڪل شبيهه جي لحاظ کان همالي ماڻهو قد جا ننڍا جسم مضبوط ٿين ٿا، سندن وار ڪارا لسا، اکيون ڪاريون رنگ ناسي ٿئي ٿو،جابلو ماڻهو مڪئي کان علاوه ٻيا به ڪيترائي فصل پوکين ٿا. اٻاريل تريل پٽاٽا سندن پسنديده کاڌو آهي.
سندن معيشت جو ذريعو زرخيز زمين، وسيع ٻيلا چراگاهه آهن، معدني زخيرن جي کوٽائي پاڻيءَ مان بجلي پيدا ڪرڻ جو ڪم سخت برفاني پهاڙي علائقن جي ڪري اڃا تائين ٿي نه سگهيو آهي.
همالي قطار ”نانگا پربت“ ڄمون ڪشمير آهي، اوڀر کان ”نامچا باروا“ تبت آهي. 229،500 اسڪوائر ميل هماليه جبل جي پکيڙ آهي. پهاڙي علائقي مان 19 وڏيون نديون نڪرن ٿيون، جن مان ”سنڌو ندي“ برهمپترا ندي“ تمام وڏيون آهن. هماليه لفظ سنسڪرت ٻوليءَ مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي؛”برف جو گهر.“ ياڪ، مينهن جهڙو جانور آهي. هيءُ پهاڙي علائقي جو پسنديده تمام ڪارائتو جانور آهي. ياڪ مان کير سان گڏ گوشت به حاصل ٿئي ٿو. هن جانور کي هاري هر ڪاهڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا. اهو سواريءَ جو ڪم به ڏئي ٿو.
ياڪ جي کل گرم ڪپڙن بوٽن ٺاهڻ جي ڪم ايندي آهي. ان جي سڱن مان موسيقيءَ جا ساز ٺاهيا ويندا آهن. ياڪ جو گوشت تازو يا سڪل به کاڌو ويندو آهي.
هي جانور همالي ماڻهن لاءِ غنيمت آهي. اهو ئي سبب آهي جو اهي هن کي ان وقت تائين نه کائيندا آهن جيستائين اهو زنده رهي سگهي ٿو ان کي گوشت لاءِ ذبح نه ڪندا آهن، جيستائين تمام ضعيف نه ٿي وڃي.
گهر ننڍا آهن پر ٻن يا ٽن منزلن تي مشتمل آهن، جن مان ٽين منزل گاهه کاڌي رکڻ جي استعمال ايندو آهي. گهڻو ڪري کاڌو ڪاٺ پهرين منزل تي جمع ٿيل هوندوآهي سياري جي مند مال بيهارڻ جي وٿاڻ طور استعمال ٿيندي آهي. ٻي منزل تي هڪ وڏو ڪمرو ٺهيل هوندو آهي جنهن ڪٽنب جا ڀاتي رهندا آهن.
سردين سڀئي گهر جا ڀاتي باهه جي چوڌاري ويهن ٿا، جتي پاڻ کي گرم رکن ٿا کاڌو به اتي ئي پچائين ٿا. پر باهه سڄي ڪمري کي دونهين سان ڀري ڇڏي ٿي ڇاڪاڻ ته همالين جي گهرن منگهه ناهن ٿيندا. اها خبر ناهي ته همالين جي گهرن منگهه ڇو نه آهن. شايد اهي اڃا تائين آلودگيءَ جي نقصان کان اڻ ڄاڻ آهن.
ليکڪ مشڪور ڦلڪاري، پنهنجي ڪتاب ”ٿر جي لوڪ ڏاهپ سائنس“ ڪارونجهر جبل واري علائقي جي 108 تيرٿ تاريخي ماڳن جو ذڪر ڪيو آهي، جن مان ڪجهه جا نالا هي آهن.
اسان جا سمورا حواس پنهنجا احساس، اولڙا، عڪس، فوٽو ڪٿي ٿا پهچائن؟ ڏسڻ، ٻڌڻ، ڇهڻ، چکڻ سنگهڻ جا حواس جيڪي به عڪس قبولين ٿا، اهي دماغ تائين پهچائين ٿا. هر تصور، هر احساس، هر اولڙو، هر عڪس، هر خيال، هر سوچ، عقيدو، ايمان، وهم، وسوسو، ارادو، عزم، جوش جذبو وغيره سڀ ڄاڻ دماغ آهي. آڱر ڪٽجي وڃڻ سان سمجهه، ڄاڻ گهٽجي نه ويندي، اکيون نڪرڻ، ٻوڙو ٿيڻ وغيره وقت به اڳ موجود ڄاڻ کوٽ ڪا نه ٿيندي، پر جيڪڏهن ڪو ڊاڪٽر آپريشن ڪري ميڄالي جو مٿيون تهه يا ياد وارو مرڪز کوٽي، ڪپي ٻاهر ڪڍي ته ماڻهوءَ وٽ سڀ عضوا هئڻ باوجود ڪا به ڄاڻ، ڪا به ياد موجود نه رهندي.
اڄ کان پنج لک سال اڳ ٽيهن سالن جي نوجوان جي جسماني قد بت جي ڀيٽ ان جي کوپڙيءَ يا دماغ جو جيڪو وزن هو ان جي ڀيٽ اڄوڪي ٽيهن سالن جي نوجوان جو دماغ گهڻو وڏو آهي. ان جو سبب اهو آهي ته پنج لک سال اڳوڻي نوجوان جيتري ڄاڻ ماڻي پئي ان جي ڀيٽ اڄوڪي انسان جي ڄاڻ لکين ڀيرا وڌيڪ سڌريل آهي.
پورهيي جو ڪو هڪ گهڙيءَ جو عمل سوين نوان تصور پيدا ڪري سگهي ٿو، سوين ڀيرا ساڳيو ڪم سوين ڀيرا ساڳيا تصور سوين ڀيرا مختلف تصور ڏئي سگهي ٿو. انهن جي ڀيٽ، فرق وغيره وري اڃا نوان تصور ڏي ٿو.
دماغ اهو عضوو آهي جنهن سان سوچڻ سمجهڻ جو ڪم وٺبو آهي.دماغ عام طور تي جسم جي منڍي واري حصي هوندو آهي اربين نيورانز مان ٺهيل هوندو آهي.
جڏهن کان انسان اپائڻ، پيدا ڪرڻ، پورهيو ڪرڻ سکيو آهي، تڏهن کان هن وٽ دنيا موجود شين بابت ٻين ساهوارن جي ڀيٽ نئين ڄاڻ به وڌي.
ارڙ بلا، اردو فارسي اجگر ، يا ازدها - : هي دنيا جي سڀ کان وڏين بلائن جي ڪٽنب مان آهي جيڪا هڪ کان 10 ميٽر ڊگهي ٿي سگهي ٿي. سنڌ ارڙ -بلا- جي ڊيگهه 5 کان 12 فٽ وڌ وڌ 22 فٽ ٿي سگهي ٿي. پڇ جسم جي ڀيٽ تمام ننڍو ٿئيس ٿو. ارڙ -بلا- عام طور تي گلابي ٿئي ٿي، جسم جو مٿيون حصو هلڪو ميٽوڙي يا هيڊو هوندو اٿس، جيڪو ٻنهي پاسن کان هلڪو ٿيندو ويندو آهي. پٺيءَ تي وڏا وڏا خاڪي گهري رنگ جا بي ترتيب بيضوي چِٽ هوندا اٿس، پاسن کان به اهڙا ئي ننڍڙا چٽ ٿينس ٿا. ارڙ جو پيٽ هيڊو -ان- تي سنهڙا ڪارا داغ هوندا آهن.
ارڙ -بلا- عام طور ڌٻڻين وارن گپ وارن علائقن ، ٻيلن جابلو ڏرڙن رهي ٿي. ڪڏهن ڪڏهن زمين وڏن ڏرڙن، غارن ويران جاين به رهندي آهي. سڄي عمر هڪ ئي ماڳ تي گذاريندي آهي، کيس حالتون ئي جاءِ بدلائڻ تي مجبور ڪنديون آهن. خشڪيءَ تي سست رفتار آهي، سٺي تيراڪ -بلا- آهي تيزيءَ سان ترندي آهي. گرميءَ جي مند اڪثر وقت پاڻيءَ گذاريندي آهي. خطرو محسوس ڪندي ته شوڪارا ڪندي آهي مقابلو ڪرڻ بدران ڀڄڻ کي ترجيح ڏيندي آهي.
ارڙ زهريلي نه آهي. -ان- جو وات وڏو ويڪرو هوندو آهي. ڏند وڏا، مضبوط پوئتي وريل هوندا اٿس، جيڪي شڪار جي جسم اندر تائين گهڙي، -ان- کي بي وس زخمي ڪري ڇڏيندا آهن.
قاسم خان کي، جڏهن خط پهتو ته، هُو حيلا بهانا ڪري لنوائڻ لڳو. بختيار بيگ لشڪر سميت نصرپور روانو ٿيو، جيئن ئي هُو نصرپور راڄڌانيءَ جي دنگئي ڳوٺ ”نگر“ پهتو ته، قاسم خان کي اچي ڊپ ورايو هڪدم باقي رهيل ڏنڊ جي رقم پنهنجي خزاني مان ڀري، معافي ورتائين. ان کان پوءِ پنهنجا ماڻهو مقرر ڪري حُڪم ڏئي ڇڏيائين ته، جتي به ڪو سميجو ڏسن ته کيس نصرپور مان ڪڍي، سيوهڻ ڏانهن ڌِڪي ڇڏين. اهڙيءَ ريت سميجن جي حمايت کان پنهنجا پاند آجا ڪرايائين.
عبدالحفيظ پرائمري تعليم جا ٽي سال سعودي عرب پاڪستان ايمبيسي اسڪول پاس ڪري باقي ٻه سال گورنمنٽ هاءِ اسڪول ولي محمد ملڪاڻيءَ پڙهيا. ان کان پوءِ ساڳي ڳوٺ جي هاءِ اسڪول ڏهه درجا پاس ڪيا. ان کان پوءِ انٽر جي تعليم بدين شهر آرمي جي ڪئنٽ آرمي پبلڪ اسڪول اينڊ ڪاليج حاصل ڪئي. 2000ع سنڌ يونيورسٽيءَ ڪيمسٽريءَ بي ايس سي آنرز آرگينڪ ڪيمسٽريءَ ماسٽرز فرسٽ ڪلاس سيڪنڊ پوزيشن 2005ع ڪئي. ان کان پوءِ 2006ع ايم فل ليڊنگ ٽو پي ايڇ ڊي سنڌ يونيورسٽيءَ نيشنل سينٽر آف ايڪسيلينس ان اينا لائٽيڪل ڪيمسٽريءَ شروع ڪئي جيڪا 2013ع مڪمل ٿي.
ڊاڪٽر عبدالحفيظ لغاريءَ 2005ع کان 2006ع سنڌ اقرا پبلڪ اسڪول اينڊ ڪاليج بطور سبجيڪٽ اسپيشلسٽ ڪم ڪيو. ان کان پوءِ ايم فل جي پڙهائي دوران جنوري 2008ع منسٽري آف سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي جي ادري پاڪستان ڪائونسل آف سائنٽفڪ اينڊ انڊسٽريل رسچرچ بطور سائنٽيفڪ آفيسر گريڊ 17 جي نوڪري ملي. جنهن مئي 2013ع تي ترق ٿي گريڊ 18 سينيئر سائنٽيفڪ آفيسر طور ڪم ڪرڻ شروع ڪيو
ادبي سفر جي شروعات سنڌي ادبي بورڊ جي رسالي گل ڦل عبرت مئگزين جي ٻاراڻي مئگزين ارچڪ مرچڪ لکڻ سان ڪئي. ان کان پوءِ اردو جي رسالي ذهين مسلسل لکيو. ڪاوش پاران نڪرندڙ ڊائجسٽ هالار سنڌ رنگ پڻ لکيو. ريڊيو پاڪستان حيدرآباد جي پروگرام سڳنڌ پڻ لکيو. هن وقت ڪاوش جي هفتيوار مئگزين لکي رهيو آهي.
سندس تحقيقي ڪم تي 15 انٽرنيشنل پيپر دنيا جي مڃيل جرنلز ڇپجي چُڪا آهن جن کي ڪافي حوالن طور پڻ ڪم آندو ويو آهي جوڳي سائٽيشن ٿي آهي.
الهاس نگر هندستان جي رياست مهاراشتر جي ضلعي ٿاني جو هڪ شهر آهي. ھي الھاس نگر تعلقي جي گاديءَ جو ھنڌ آھي. هتي سنڌ کان لڏي ويل هندو سنڌي وڏي تعداد رهن ٿا. هيءُ شهر ممبئي ميٽروپوليٽن واري علائقي جو حصو آهي ممبئي شهر کان اٽڪل 60 ڪلوميٽر پري آهي. 2011ع وارن انگن اکرن مطابق هن شهر جي آدمشماري 506098 آهي. هتي هڪ ريلوي اسٽيشن پڻ آهي جيڪا ممبئي کي پوني سان ملائيندڙ مرڪزي ريلوي لائين تي قائم ٿيل آهي. هتي سنڌي کاڌا عام جام ملن ٿا. هندستان رهندڙ ڪيترن ئي سنڌي اديبن جي رهائش هن شهر آهي. هن شهر کي ننڍڙي سنڌ چئجي ته غلط نه ٿيندو.
هيءُ هڪ صنعتي شهر آهي. هتي ريشمي ڪپڙي، ڪپڙي جي رڱائي، برقيات اليڪٽرانڪس جي سامان مٺاين جا وڏا وڏا دڪان آهن. هتان جينز جون پتلونون سـڄي دنيا وڪري لاءِ موڪليون وڃن ٿيون. هتان جي فرنيچر مارڪيٽ به ڪافي مقبول آهي. شهر باھ وسائڻ جو مرڪز 60 خانگي اسپتالون قائم آهن. هتان جا سنڌي کاڌاڪافي مشهور آهن، جن دال پڪان، پوري چاٽ خاص ذڪر جي لائق آهن.
قوم ھڪ مخصوص جاگرافيائي حدن رھڻ وارن انھن ماڻھن کي چئجي ٿو، جن جون رسمون رواج، تھذيب تمدن، ٻولي تاريخ ھڪجھڙي ھجي. ھڪ گروھ يا ٽولو قوم سڏائڻ جي اهل نہ اھي نہ ئي وري انھن ماڻھن جي ٽولي کي قوم سڏي سگھجي ٿو جيڪي ٻولي، ثقافت، تھذيب، تمدن تاريخ بہ ساکي نہ رکندا ھجن. قومون اوچتو وجود نہ اينديون اھن.
1857ء جي جنگ آزادي شڪست کان ڏھ سال بعد 1867 هي مدرسو ان وقت جي برک اسلامي عالمن ديوبند شھر قائم ڪيو. انھن عالمن مولانا محمد قاسم نانوتوي پڻ شامل ھيو جيڪو شاھ ولي الله جي سلسلي وارن عالمن جو شاگرد هو ھن مدرسي جو پھريون پرنسپال ٿيو.هن مدرسي جو بنياد 31 مئي 1866 عيسوي ، 15 محرم 1283ء انارن جي هڪ وڻ جي هيٺ رکيو ويو.پر ان جي رسمي شروعات ڏھ سال پوءِ ٿي.
ھن مدرسي جي قيام جو مقصد ھندوستان مسلمانن جي شرعي روحاني رھنمائي لاء عالمن جو ھڪ نئون حلقو پيدا ڪرڻ ھيو تہ جيئن ھدايت لاء وچ اوڀر مان عرب عالمن جي ضرورت نہ پئي. ان جي قيام جو ھڪ ٻيو مقصد عيسائي تبليغي جماعتن جي وڌندڙ اثر کي روڪڻ پڻ ھيو
عمران خان جو لاڳاپو پشتونن جي نيازي قبيلي سان آهي. پر سندس ماءُ شوڪت خانم پنهنجي زندگيءَ جو گھڻو تڻو وقت ميانوالي گذاريو. عمران خان، اڪرام الله خان نيازيءَ جو اڪيلو پُٽ هو. هن شروعاتي تعليم لاهور جي ڪيٿيڊرل اسڪول ايچيسن ڪاليج مان ماڻي، ان کانپوءِ وڌيڪ پڙهائي لاءِ انگلينڊ هليو ويو. اُتي رائل گرامر اسڪول تعليم پرائي پوءِ آڪسفورڊ يونيورسٽي مان پوليٽيڪل سائنس ايم اَي جي ڊگري ورتي. عمران خان 1974ع آڪسفورڊ يونيورسٽي جي ڪرڪيٽ ٽيم جو ڪپتان پڻ رهيو.
عمران احمد خان نيازي پاڪستان جو سياستدان، اڳوڻو ڪرڪيٽ جو رانديگر، پاڪستان جي ڪرڪيٽ ٽيم جو اَڳوڻو ڪپتان، شوڪت خانم ميموريل اسپتال جو باني تحريڪ انصاف پارٽيءَ جو سرواڻ 25 نومبر 1952ع لاهور اڪرام الله جي گھر پيدا ٿيو هو. عمران خان 1971ع کان 1992ع تائين پاڪستان ڪرڪيٽ ٽيم لاءِ کيڏندو رهيو آهي.
عمران خان، 1992ع عالمي ڪرڪيٽ ڪَپ کَٽڻ کانپوءِ ڏيهان ڏيهي ڪرڪيٽ تان ريٽائرمينٽ وٺي ورتي. ان کانپوءِ سماجي ڪمن حصو وٺڻ شروع ڪيو ڪينسر جي مريضن جي لاءِ لاهور ايشيا جي سڀ کان وڏي اسپتال شوڪت خانم ميموريل ٽرسٽ جي ذريعي قائم ڪئي.
عمران خان 1995ع برطانوي ارب پتي واپاري سر جيمز گولڊ سمٿ جي ڌيءَ، جمائما گولڊ سمٿ سان وهانءُ ڪيو. ان وهانءَ جي هاڪ ڏيهان ڏيھ تائين ٿي هئي ڏيهان ڏيهي ميڊيا ان کي وڏي ڪوريج ڏني هئي. 22 جون 2004ع تي ٻنھي طلاق ٿي وئي.
عمران خان کي پاڪستان سرڪار جي پاران صدارتي ايوارڊ به ملي چڪو آهي. ان کانسواءِ 1992ع انساني حقن جو ايشيا ايوارڊ هلال امتياز پڻ ماڻي چڪو آهي.
مير معصوم شاهه جو منارو سکر، سنڌ واقع هڪ قديم عمارت آهي جنهن کي سنڌ جي نامورمورخ، قادرالڪلام شاعر، طبيب،ڪتبه نويس، بکر جي سلطان محمود خان مغل شهنشاهه جلال الدين اڪبر جي امير مير معصوم شاھ بکري تعمير ڪرايو۔
سنڌ نچڻ وارا، پيرن ڇير ٻڌي، هٿن ڇير دار ڏونڪا کڻي نچيندا آهن، اڪيلا به نچن پر گهڻو ڪري ٻه-چار گڏ ٿي نچن ته وڌيڪ مزو اچي.
سنڌ مڱڻهار چيڻي کي ڄمائي بلمپت لئي آهستي وڄائين شاديءَ جي ڪنواريتي گهر پِڙو کڻي ويندا آهن ته دهلاري چيڻون وڄائيندا آهن، پوءِ انهيءَ تي ناچ به ٿئي زالون گهڻو ڪري هي لاڏو به چون.
اسلام ڪوٽ ضلعي ٿرپارڪر جو ٻيو نمبر شهر، تعلقي جو هيڊ ڪوارٽر آهي، جنهن جو پراڻو نالو -اسلام- ڳڙهه آهي. هتي اڳي ٽالپرن قلعو جوڙائي شهر تي ”اسلام ڳڙهه“ نالو رکيو، جيڪو پوءِ ڊهي ويو. هن وقت انهيءَ شهر جون ڪيتريون ئي جايون، -ان- قلعي جي سرن مان ٺهيل آهن.
اسلام ڪوٽ برهمڻ، سوٽهڙ، مينگهواڙ، گُرڙا، ٺَڪر ڪولهي وغيره رهن ٿا. لوهاڻا، ٽالپرن جي وقت کان رهندڙ آهن، جيڪي لاڙ کان لڏي آيا هئا. اها -برادري- ذهين، واپاري شاهوڪار آهي. ڪيترائي لوهاڻا، هاڻي وڏين نوڪرين پڻ آهن. هتي گيهه ڪپڙي جي ڀرت جو واپاري هلي ٿو. هتي پرائمري مردانو زنانو اسڪول، هاءِ اسڪول، -تار- گهر، پوسٽ آفيس، پوليس ٿاڻو، -ٽائون- ڪميٽي، جانورن جي اسپتال، ڍَڪُ، ديرو مسافرخانو موجود آهي. مٺيءَ کان ننگرپارڪر ويندڙ لاري روزانو هتان لنگهي ٿي.
سنه 1204هه مير فتح علي خان ٿر جي پاسي ٻه ڪوٽ ٺهرايا، هڪڙو فتح ڳڙهه ٻيو اسلام ڳڙهه، جي هڪٻئي کان چاليهن ڪوهن تي هئا. پاسي وارن راجائن انهن قلعن جوڙڻ تي اعتراض آندو، پر مير انهن جي اعتراضن ڏي خيال ڪونه ڏنو. انهيءَ کان پوءِ سنه 1813ع جوڌپور جي راجا کان عمرڪوٽ به هٿ ڪيائون، انهيءَ طرح ٿرپارڪر جو اِهو پاسو سڀ ميرن جي هٿ آيو. اسلام ڪوٽ يا اسلام ڳڙھه به ساڳئي سال 1204ھه ، مير فتح علي خان، فتح ڳڙھه کان چاليھه ڪوھه پري اتر طرف ٺھرايو؛ اھو به اڄ تائين موجود آھي، ان نالي سان ڳوٺ ٿر وڏو واپاري مرڪز آھي.
پاڪستان چار سي ون ٿرٽي جهازن 30 بسترن جي فيلڊ اسپتال، طبي عملو امدادي سامان نيپال روانو ڪيو۔ان کان علاوه ملبي هيٺ دٻيل متاثرن تائين پهچڻ جي لاءِ سراغ لڳائيندڙ ڪتا ريڊار سميت ضروري آلا بہ موڪليا ويا۔
نيپال 25 اپريل 2015ع تي 7.8 جي شدت جو زلزلو جنهن سان ڪثير عمارتون تباھ جاني نقصان ٿيو۔ زلزلي ڪيترا ئي اهم قديم تاريخي مندر ٻيون عمارتون بہ تباھ ٿيون۔
2000 کان وڌيڪ فوتگيون 6400 کان وڌيڪ زخمي ٿيا۔۔ زلزلي جا جھٽڪا چين، ڀارت، بنگلاديشں پاڪستان بہ محسوس ڪيا ويا۔ نيپال سان گڏوگڏ چين، ڀارت بنگلاديش بہ ڪل 74 ماڻهن جي مرڻ جي تصديق ٿي چڪي آهي۔ زلزلي سان مائونٽ ايوريسٽ تي برفاني طوفان اچي ويو جنهن سان 17 ماڻهن جي مرڻ جي تصديق ٿي چڪي آهي۔ گذريل 80 سالن نيپال اچڻ وارو هي شديد ترين زلزلو آهي انکي مائونٽ ايوريسٽ جي تاريخ جو سڀ کان وڏو سانحو قرار ڏنو ويو۔
مرڪزي نيپال پليٽن هي وچ ارتڪاز جي شرح هر سال تقريباََ 45 ملي ميٽر آهي۔ محل وقوع، شدت زلزلي جي فوڪل ميڪانزم جي وجهہ سان مشورو ڏنو ويو آهي تہ
سنڌي ٻوليءَ ڍاٽڪي لفظ گهڻا ڪينهن، جو ڍاٽڪي ڳالهائيندڙ، سنڌ گهڻو ٽڙي پکڙجي نه ويا آهن. عمر مارئيءَ جي قصي مشهور هئڻ سبب سنڌيءَ رڳو ”مارُو“ لفظ عام ٿيو آهي جو ڍاٽڪي ٻوليءَ جو لفظ آهي معنا اٿس ’ٿري مالدار‘، جي مال جي چاري سانگي ڪڏهن ڪٿي ته ڪڏهن ڪٿي گذارين ٿا. ”مارئي“ پڻ ڍاٽڪي ٻوليءَ جو لفظ آهي، معنا اٿس ’مارُو لوڪن جي نياڻي‘ .
بگ مرض يا بگُ ، ڪوڙھ جو مرض چمڙي جي هڪ بيماري، جنهن سڄي جسم تي اڇا چٽا يا داغ ٿي پوندا آهن، ماڻھو پوڙھو نظر ايندو آھي. قرآن شريف جي سورة ’آل عمران‘ هن بيماريءَ جو ذڪر ڪيو ويو آهي ته حضرت عيسيٰ عليہ السلام پنهنجي قوم کي چيو ته ”آءٌ ڄائي ڄم کان انڌي کي اکيون ڏيندس ڪوڙهه جي بيماريءَ کان نجات ڏياريندس“."
بگ اھڙي بيماري جنھن کل، اک وارن رنگدار مادو ميلانن جي گھٽتائي ٿيندي آھي. ان کي ھڪ وراثتي مرض ڳڻيو ويندو آھي، جيڪو وراثتي طور ماءُ پيءُ کان منتقل ٿيندو آھي۔ بنيادي طور تي ان گھٽ ميلانيت پڻ چئبو آھي، جيڪا پاڻ ھڪ گھٽ رنگيزہ پيدائشي مرض ہے۔
عام طور پر اس خصوصیت کا جو نام معروف ہے وہ ہے 'سورج مُکھی' جس کا مفہوم ہے سورج کی طرح روشن / سفید چہرے والا، ویسے عام فہم میں ایسے لوگوں کو بھورا، چٹا بھی کہا جاتا ہے مگر سورج مکھی زیادہ مشہور ہے۔ قدرت کی طرف سے خصوصیت کا اظہار صرف انسانوں ہی پر نہیں ہوتا بلکہ بعض دیگر انواع حیات بھی اس سے متاثر ہوتے ہیں.
البينزم اهڙي ڪيفيت جو نالو آهي جنھن چمڙي، اکين جا وار رنگدار مادن جي نہ هجڻ ميلانن جي گهٽتائي ڪارڻ ٿيندي آهي ان کي خانداني مرضن شمار ڪيو ويندو آهي جيڪو والدين طرفان ايندي آهي بنيادي طور تي ان کي گھٽ هپوملنسم بہ چئبو آهي جيڪو پاڻ هڪ گهٽ رنگي پيدائشي خرابي آهي
ان لاءِ ضروري آهي ته اهو حلقو پنهنجين انفرادي سياسي خواهشن تي ضابطو آڻي ان کي شخصي يا گروهي اختيار يا مرتبي جي حاصلات لاءِ استعمال ڪرڻ کان پرهيز ڪري. بين الاقوامي امن اڀياس جي حوالي سان، ”سويلين سوسائٽيءَ“ جي وڏي اهميت آهي اهو حلقو دُنيا مان تڪرارن جي خاتمي، سهڪار عوامي ٻڌيءَ جي بُنيادن تي هڪ مُهذب عالمگير سماج جي اڏاوت متحرڪ ڪردار ادا ڪري سگهي ٿو. سول سوسائٽي خانداني زندگي جي ويجھن ذاتي شعبن رياست جي مختلف شعبن جي وچ واقع ھوندي آھي.
هيءَ فارسي مثنوي ادارڪي بيگلاري، ڏهين صدي هجريءَ جي شاعر جي تصنيف آهي. ادراڪيءَ سنڌ جي ترخان حاڪمن جي تاريخ ”بيگلار نامہ“ پڻ لکي هئي، جا هڪ مستند دستاويز آهي گهڻو وقت اڳ، ’سنڌ مسلم ادبي سوسائٽيءَ‘ طرفان سنڌيءَ ترجمو ڪري شايع ڪرائي ويئي هئي.
بهرحال ليلا-چنيسر جي ڪهاڻيءَ جي ندرت سببان ئي شايد ادراڪي بيگلاري هن قصي کي پنهنجي مثنويءَ جي موضوع بڻايو. هيءَ مثنوي سنڌ فارسي ادب جو سنگ ميل آهي، ڇو ته ان کان پوءِ ئي ٻين شاعرن جون تخليقون منظر عام تي آيون ٿيون ڏسجن. انهيءَ زماني لکيل ٻيون به مثنويون آهن: شاهه جهانگير هاشميءَ جي مثنوي ”مظهر الاثار“ جا شاهه حسين ارغون تاءِ 940 هجري لکي ويئي ”ترنم عشق“ مثنوي جيڪا ٺٽي جي محمد مقيم شاعر، مرزا جاني بيگ جي دور لکي. مير معصوم شاهه بکريءَ جو ”خمسه“ ته چند سال پوءِ لکيو ويو هو ان کان اڳ، مثنوي ’چنيسر نامه‘ جو ملڪ چرچو هئو.
نمر باقر النمر شیعہ مسلڪ جو عالم آهي، جيڪو سعودي عرب جي شهر العواميه ضلعي القطيب 1379 هجري قمري 1968ع هڪ اهل علم ديندار گهراڻي پيدا ٿيو. سندس والد جو نالو آيت الله شيخ محمد بن ناصر آل نمر هو. سندس ڏاڏي جو نالو حاجي علي بن ناصر آل نمر هو. جن جي صحبت شيخ نمر وڏو ٿيو.
شيخ نمر سندس ابتدائي تعليم پنهجي آباڻي شهر العواميه مان حاصل ڪئي اوهان کي انقلاب اسلامي جي ڄاڻ ملي، پاڻ سن 1400 هجري قمري 1989ع پنهجي ديني تعليم کي حاصل ڪرڻ جي لاءِ ايران جي تهران شهر ڏانهن سفر ڪيو.
شيخ نمر باقر النمر کي سڀ کان پهري سن 2006ع سعودي عرب جي پوليس گرفتار ڪيو کين ظلم هيٺ آندو هن جو مقصد هو تهشیعہ عقيدي کي سعودي عرب مذهبي طور سڃاتو وڃي سعودي عرب جي تعليمي نصاب تبديلي آندي وڃي.
ٻئي ڀيري هن کي 23 آگست 2008ع تي القطيب شهر مان گرفتار ڪيو ويو، هن تي الزام لڳايو ويو ته پاڻ شيعن کي سعودي عرب پنهجي حقن جي بچاءُ ڪرڻ لاءِ ٻاهر نڪرڻ ء سعودي عرب جي حڪومت کان جدا ڪرڻ جو حڪم ڏنو آهي.