polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ڀيلن جي هن شڪاري قبيلي جي لاءِ اهو به چيو وڃي ٿو ته هي آرين کان به پهرين جو قبيلو آهي، جنهن جو ذڪر رامائڻ به ملي ٿو. جڏهن هندو ديوتا رام سزا جي طور تي جهنگ ڀٽڪي رهيو هو تڏهن هڪ ڀيل مائي کيس ٻير کائڻ لاءِ ڏنا هئا. شڪاري قبيلي سان مرهٽن مسلمانن به سٺو سلوڪ نه ڪيو. ڪجهه مغل بادشاهن شڪاري قبيلي وارن کي پنهنجي فوج به ڀرتي ڪيو هو. ڀيلن جو هي شڪاري قبيلو ڏاڍو دلير بهادر هو، تنهنڪري مرهٽن انهن تي ڏاڍا ظلم ڪيا. سنڌ جي اڇڙو ٿر به هن قبيلي جا گهڻائي گهر آهن. انهن جو ڳوٺ دڳائون جي ويجهو آهي. دڳائون، هن ريگستان جي سرحدي علائقي کي چيو ُوڃي ٿو هتان ڀارت جو سرحد گهڻو پري ڪونهي.
ڀيرو مل مهر چند آڏواڻي پنهنجي ڪتاب ”قديم سنڌ“ لکي ٿو ته، ”هاڻوڪا ڀيل مارواڙ يا راجسٿان مان اچي سنڌ آباد ٿيا هئا. هنن جو تهذيب جو ڪهڙن قبيلن سان لاڳاپو آهي، وائلڊ ٽرائبس آف آنڊيا جو انگريز ليکڪ ران ڀيلن جو وطن مارواڙ لکيو آهي، جتي اهي ٻين علائقن پکڙجي ويا. ڀيل قبيلي جون ڪيتريون ئي ذاتون آهن، جن مان ڪيتريون راجپوتن جون آهن. ڀيلن جو شڪاري قبيلو محنتي بهادر آهي انهن جو گذازو شڪار تي هو، ان ڪري انهن کي شڪاري به چيو وڃي ٿو.
مارچ 1977ع جي عام چونڊن هن جماعت کي جنتا پارٽيءَ جي مقابلي سخت شڪست آئي. اهڙيءَ طرح ڀارت ڪانگريس جي ٽيهن سالن جي مسلسل حڪومت جو خاتمو ٿي ويو، پر 1980ع جي چونڊن هيءَ جماعت ٻيهر اقتدار آئي. ڏهن سالن کان پوءِ ٻيهر سندس اقتدار جو خاتمو آيو. ان بعد اها پارٽي ڀارت مخالف ڌر جي وڏي پارٽي ٿي اُڀري، ان کان پوءِ هڪ ڀيرو وري ڪانگريس پارٽي اقتدار آئي هن وقت ڀارت ڪانگريس جي سربراهه سونيا گانڌي آهي. هن وقت ڀارت ڪانگريس جي حڪومت آهي ڪانگريس سان لاڳاپيل من موهن سنگهه ان جو وزير اعظم آهي.
انڊين نيشنل ڪانگريس هندستان جي هڪ سياسي پارٽي، جنهن کي انڊين نيشنل ڪانگريس چيو ويندو آهي. ان جو بنياد ڊسمبر 1885ع مختلف رهنمائن، ايلن اوڪٽوين هيوم، دادا ڀائي نوروز جي، ڊنشا واچا، وميش چندر بينرجي، سريندرناٿ بينرجي، من موهن گهوش وليم ويڊربرن وڌو. هيءَ پارٽي پنهنجي قيام کان وٺي هندستان جي آزاديءَ لاءِ سرگرم رهي. موهن داس ڪرمچند گانڌي، جواهر لعل نهرو، ولڀ ڀائي پٽيل، سڀاش چندر بوس، راجندر پرشاد، خان عبدالغفار خان، ابوالڪلام آزاد، مولانا محمد علي جوهر محمد علي جناح جهڙيون شخصيتن جو هن پارٽيءَ جي جدوجهد نمايان ڪردار رهيو آهي.
مون کي تعجب انهيء ڳالھ تي آهي ته جنهن صورت هن دنيا اچڻ وارا سڀ پيغمبر، درويش ڏاها انهيء ڳالھ تي متفق ٿي پنهنجي فڪر جي تبليغ تشريح ورجائيندا ويا آهن ته هيء دنيا هڪ عارضي طور رهڻ لاء مسافر خاني مثل آهي، بلڪه ڪن ڏاهن ته هن دنيا کي قيد خاني سان پڻ تشبيھ ڏني آهي؛
ته پوء هتي اچڻ واري لاء خوشيون ڇو ڪيون ٿيون وڃن؟ ان جي والدين کي مبارڪون ڇو ڏنيون ٿيون وڃن؟ هتان ڇوٽڪارو حاصل ڪري وڃڻ واري لاء وري ڏک جو اظهار، روڄ راڙا ڪيا ٿا وڃن. هئڻ ته ايئن گھرجي ها ته اچڻ واري لاء همدردي طور ڏک جو اظهار ڪرڻ گھرجي ها وڃڻ يعني ڇوٽڪارو حاصل ڪرڻ واري لاء وري خوشيون ڪيون وڃن ها. پر هتي جا نظام دستور اُبتا آهن!
غلام مصطفىٰ زرداري کي پنج ڀائر پنج ڀينرون آهن، هن جي شادي چنيسر خان جهتيال جي نياڻي سان ٿيل آهي. 1987ع 1988ع دوران هن جي ڪٽنب ڳوٺ غلام محمد ڀٽو، ڏوڪري تعلقي، مان لڏي ڳوٺ سائو ڍورو، مورو تعلقو، رهائش اختيار ڪئي. هن وقت غلام مصطفيٰ زرداري هڪ صوفي بزرگ بهترين حڪيم طور سڃاتا وڃن ٿا.
7 جون، 1987ع تي غلام مصطفيٰ زرداري کي پرائمري استاد جو آرڊر مليو، جيڪو ڪڪڙ شهر، خيرپور ناٿن شاه جوائن ڪيو. هن شاعري جي شروعات 1986ع کان ڪئي. ڪجھ عرصو مجاز هلڻ کان پوءِ حقيقت ڏانهن لاڙو ڪيائون. 1980ع کان 1994ع تائين هي چوڏهن سالن جو عرصو ڳوٺ مٺو جهتيال گذاريو.
غلام مصطفيٰ زرداري (، پيدائش: 1 مارچ 1967ع سنڌ جو صوفي شاعر، بُزرگ حڪيم آهي. هي سنڌ جي هڪ مشهور صوفي درويش حافظ علي مراد مست جو پوٽو آهي. غلام مصطفيٰ زرداري ڇهه ڪتابن جو مصنف آهي.
انجنيئر محمد شريف خان گبول 1945ع تعلقي علي پور ڄائو. مٿي ذڪر ڪيل خاندانن مان، خاص ڪري اوهان جا ابا ڏاڏا الله تعاليٰ جي طرفان بيشمار فني صلاحيتن سان نوازيل هئا.
’نالي‘ لاءِ سنڌيءَ ٻيو لفظ ’نانءُ‘ به آهي. برصغير هند پاڪ جي زبانن ’نالو‘ لفظ ايترو نٿو ملي، جيترو ’نانءُ‘. پروفيسر ڪي. پي. ڪلڪرڻي لکي ٿو.
ان ساڳي ڊڪشنري ، سنڌي ٻوليءَ جو لفظ ”نانءُ“ به لکيل آهي.سنڌ جي سرتاج شاعر شاهه عبداللطيف ڀٽائي ’نانءُ‘ ڪم آندو آهي:
هاڻي سوال ٿو اٿي ته ’نالو‘ ’نانءُ‘ هڪ ئي لفظ جون ٻه صورتون آهن، يا الڳ الڳ لفظ آهن؟ جئن ته ’نالو‘ ’نانءُ‘ هڪ ئي معنيٰ رکن ٿا، تنهنڪري ائين وِسهڻ تي مجبور ٿجي ٿو ته ’نالو‘ ’نانءٌ‘ لساني اصول جي تحت تبديل هيٺ آيو آهي، ورنه ڳالهه ساڳي آهي.
لفظن جا ڪيترا حرف يا اکر، هڪ ٻئي تبديل ٿيندا آهن، جئن ’ڦاسي‘ ’ڦاهي‘، ’ماس‘ ’ماهه‘ جو ’س‘، ’ھ‘ تبديل ٿيو. انهيءَ ابدال جي قاعدي موجب ’ل‘ ’ن‘ پاڻ مٽبا آهن. جئن ’نعش‘ مان ’لاش‘، ’نيلم‘ مان ’ليلم‘، ’لنگر‘ مان ’ننگر‘ ’لِلاٽ‘ مان ’نِلاٽ‘، ’نِراٽ‘، ’نِراڙ‘ ’نِرڙ‘ ٿيو.
انسان جو ’نالو‘ يا ’نانءُ‘، هميشه بامعنيٰ هوندو آهي. بي معنيٰ نالو ڪوبه نه هوندو آهي. جيڪڏهن ڪي نالا، اسان کي سمجھ نه آيا، ته ان جو اهو مطلب نه آهي ته اهي بي معنيٰ آهن. پر ڪي اهڙا به قابل ڪاريگر هوندا، جي هڻي هنڌ ڪندا.
’نانءُ‘، ڪهڙي ٻوليءَ جو لفظ آهي، تنهن لاءِ لغتن اختلاف آهي، پر تنهن هوندي به ٻين جي راين کي سامهون رکندي، لفظ جي تهه تائين پهچي راءِ قائم ڪجي ٿي.’نانءُ‘ فارسي لفظ ’نام‘ جي بگڙيل صورت آهي.ڊنڪن فوربس به اهائي راءِ ڏئي ٿو، پر ساڳئي وقت ائين به لکن ٿا ته سنسڪرت سان به واسطو اٿس.’نام‘، جديد فارسي ته ملي ٿو، پر قديم فارسي به ملي ٿو. پهلوي ’نام‘ اوستا ”نام“، پر بنيادي لفظ ’نامن‘ آهي. سنسڪرت ”نام“ جو بنيادي لفظ ’نامَن‘ آهي جنهن جو ڌاتو يا بنياد ”نَم“ آهي، جنهن جي معنيٰ: سڃاڻڻ، پڪارڻ، سڏڻ. مطلب ته ’نالو‘ معنيٰ: جنهن سان سڃاتو وڃي ٿو، پڪاريو وڃي ٿو يا سڏيو وڃي ٿو اها حقيقت آهي ته نالي سان ئي پڪاريو وڃي ٿو.
نالو سڃاڻپ جي لاءِ استعمال ٿيندڙ ھڪ اصطلاح آھي. نالو شين جي ھڪ زمري يا قسم ، يا ڪنھن اڪيلي شيءِ، منفرد حوالن سان سڃاڻپ ڪري سگھي ٿو. ھڪ ذاتي نالو ڪنھن مخصوص انساني فرد جي سڃاڻپ ڪري سگھي ٿو.
تاريخ تي نظر وجهجي ٿي ته ڄاڻ ملي ٿي ته ڪهري حڪمران قوتن ڪيترائي ڀيرا وقت جي بادشاهن سچ لکڻ وارن جا هٿ ڪپرائي ڇڏيا، انهن کي مارايو ويو، بندشون وڌيون ويون جلاوطن ڪيو ويو. انساني تاريخ اهڙن ڪيترن ئي ماڻهن جي رت سان رڱيل آهي جن جو ڏوهه رڳو اهو هيو ته هنن سچ سچائي کي عوام اڳيان آڻڻ پئي گهريو. نه رڳو لکندڙن سان عقوبتون ٿيون، بلڪ لکتون پڻ تباهه ڪيون ويون.
جڏهن 206 ق. م ”چن“ خاندان جي شهنشاهه“ شي هوانگ ٽي“ حڪم ڏنو ته ”چن خاندان“ جي دستاويزن لکيتن کان سواءِ ٻيون سڀ لکيتون ساڙيون وڃن ته جيئن تاريخ جي شروعات رڳو ”چن“ خاندان سان ٿئي. ان کان سواءِ ”جوليس سيزر“ جڏهن 47 قبل مسيح مصر تي حملو ڪري ”اسڪندريه“ تي قبصو ڪيو ته اتان جي مشهور ڪتبخاني کي ساڙائي ڇڏيو. ”هالي ووڊ“ جي مشهور فلم ”ڪلوپيٽرا“ پڻ ”جوليس سيزر“ جي حڪم تي انهيءَ ڪتب خاني کي سڙندي ڏيکاريو ويو آهي. ان کان سواءِ بغداد تي حملي ”هلاڪو خان“ طرفان لکين ڪتاب، دجله درياهه اڇلايا ويا، جن جي مس سبب درياهه جي پاڻي جو رنگ ڪارو ٿي ويو ٻيا ڪيترائي مثال موجود آهن.
ڪتابن، اخبارن، ٻين لکيتن تي بندشون وجهڻ، ليکڪن دانشورن صحافين خلاف ڏاڍ ڪرڻ جيلن وجهڻ انهن جي زبان بندي ڪرڻ لاءِ هر دور ڪڏهن مذهب، ڪڏهن اخلاق ڪڏهن سياست کي بنياد بنايو ويو آهي انهن مٿان فحاشي، ڪفر، سازش، ملڪ دشمني قوم دشمني يا غداري وغيره جھڙا الزام پئي لڳايا ويا آهن پر اها هڪ حقيقت آهي ته جن به انسانن کي سندن لکڻين سبب صليبن تي چاڙهيو ويو، جيئرو ساڙيو ويو، ڦاهين تي لڙڪايو ويو، جلا وطن ڪيو ويو قيد ڪري ٽارچر جو نشانو بڻايو ويو. پنهنجي موت کان پوءِ اهي انسان دنيا عزت احترام سان ڏٺا وڃن ٿا اهي ڪتاب لکتون جيڪي بندشن پابندين جو شڪار ٿيون، اڄ جي دور اهي ڪلاسڪ جو درجو رکن ٿيون.
راءِ جي آزاديءَ جا ڪيترائي ذريعا آهن. جيئن تقرير، ووٽ ڏيڻ، صحافت، انٽرويو، گڏيل يا اڪيلو احتجاج ادب وغيره. انهن سڀني سڀ کان وڌيڪ اثرائتو اظهار ادب آهي. ڇو جو ادب همعصر حالتن جو امين هوندو آهي. هر ملڪ جو قانون ، پنهنجي رهواسين کي آزاديءَ جي اظهار راءِ جي اجازت ڏئي ٿو. پر اها ٻي ڳالهه آهي ته اڪثر شخصي حڪومتن ان قانون تي عمل نه ٿيندو آهي.
سنڌ زوال پذير جاگيرداري جيڪا پنهنجي جوهر رجعت پرست، فاشسٽ مدي خارج آهي. سنڌ جي آواز، سنڌي پرنٽ ميڊيا کي ڌمڪي، ڏاڍ ڏنڊي جي زور تي ماٺ ڪرائڻ گهري ٿي. سنڌي صحافين خلاف تشدد ڪيو وڃي ٿو، اخبارن کي ساڙيو وڃي ٿو، بندوق جي نالي تي حڪم ڏنو ٿو وڃي ته فلاڻي خبر هلڻ گهرجي، فلاڻي خبر نه هلڻ گهرجي.
انسانوں کي متاثر ڪندڙ ڪوروناويرڊي فيملي وائرس کان بچاءُ جي قطرا پيارڻ جي گذريل ڪوششن جو مقصد شديد تکو ساهه کڻڻ وارو سينڊروم ڪورونا وائرس وچ اوڀر جي ساهه جو سنڊروم آهي. سارس ميرس جي خلاف ويڪسينن کي غير انساني ساهوران جانورن جي نمونن چڪاس ڪيو ويو آهي. سال 2020 تائين، سارس جي لاءِ ڪوئي علاج يا بچائيندڙ ويڪسين موجود ناهي، جيڪا انسانن محفوظ ڪمائتي ٻنهين ئي صورتن ڏيکاءُ ڏئي سگهي.سال 2005 2006 ڇپجندڙ کوجنا پَنن مطابق، سارس جي علاج جي لاءِ نويل ويڪسين دوائن جي نشاندهي نشوونما سموري دنيا جي حڪومتن عوامي صحت ادارن جي ترجيح هئي.
وچ اوڀر ساهه کڻڻ وارو سينڊروم جي خلاف ڪوئي پَڪ ڪيل ويڪسين پڻ موجود ناهي. جڏهن ميرس عام رائج ٿي ويو، تہ ايئن سمجهيو ويندو هيو تہ موجودهہ سارس ريسرچ هڪ ميرس ڪووي انفيڪشن جي خلاف ويڪسين علاج جي لاءِ هڪ لاڀائتي ٽيمپليٽ فراهم ڪرري سگهي ٿي. مارچ 2020 تائين، هڪ ايم اي آر ايس ويڪسين هئي، جنهن انسانن پهريون مرحلي جي ڪلينيڪل ٽرائلز مڪمل ڪيا هيا، ٽي ٻيون اڳڀرائي شامل هيون، هي سڀ وائرل ويڪٽر ويڪسين آهن، جن منجهہ ٻہ اڊينووائرل وڪيٽرڊ ) هڪ ايم وي اي- ويڪٽرڊ آهي.
ڪووڊ-١٩ ويڪسين ڪوروناوائرس روڳ 2019 جي خلاف هڪ فرضي تصوراتي ويڪسين آهي.جيتوڻيڪ هينئر تائين ڪنهن بہ ويڪسين ڪلينيڪل ٽرائلز پُورا ناهين ڪيا، تنهن هوندي، ان طرح جي ويڪسين تيار ڪرڻ جي لاءِ انيڪ ڪوششون ٿي رهيون آهن. فيبروري 2020 جي پڇاڙيءَ ، ورلڊ هيلٿ آرگنائزيشن چيو تہ هو آسرو رکن ٿا تہ سارس ڪووي 2 اثرائتو وائرس جي خلاف ڪوئي ويڪسين 18 مهينن کان بہ گهٽ وقت اچي ويندي. اپريل 2020 تائين، ويڪسين جا لڳ ڀڳ 50 اُميدوار ارتقائي مرحلي هيا، چار تنظيمن انساني سبجيڪٽ فيز 1 جي حفاظتي اڀياس جي شروعات ڪئي هئي.
ڪووڊ-١٩ جي سُڃاڻپ ڊسمبر 2019 ٿي هُئي. سال 2020 سموري دنيا اها هڪ وڏي مهاماري وبا جي شڪل پکڙجي وئي، جنهن جي ڪري هڪ ويڪسين تيار ڪرڻ خاطر خواہ سيڙپ تحقيقي سرگرميون ٿيڻ لڳيون. سارس ڪووي-2 جي خلاف ممڪن ويڪسين تيار ڪرڻ جي لاءِ ڪيتريون ئي تنظيمون ڇپيل جو استعمال ڪري رهيون آهن.
جانوروں سميت پکين ڪورونا وائرس جي سبب کان ٿيندڙ ڪيترين ئي بيمارين جي خلاف متعدي برونڪائٽس وائرس، ڪينائن ڪوروناوائرس فلائن ڪورونا وائرس جي استعمال لاءِ ويڪسين تيار ڪيون ويون آهن.
بڙدي يا بليدي بلوچن جو هڪ قبيلو، جن کي بليدي به چون ٿا. ڪن جاين تي هي ڪٽوهڙ جت به سڌجن ٿا. حقيقت هي مير علي بلوچ جو اولاد آهن. مير علي کي ٻه پٽ زيندي خان مراد خان هئا. زيندي خان کي وري ٻه پٽ هئا هڪ سندر خان ٻيو حاجي خان. انهن جي اولاد کي بڙدي چون ٿا. سندراڻي، حاجيجا بجاراڻي به انهن جون شاخون آهن. بڙديڪا علائقي رهڻ ڪري سندن نالو بڙدي پيو. هنن جو هڪ ڪيٽر وڃي بليديا علائقي آباد ٿيو، جن پاڻ کي بليدي سڏايو. حقيقت ڳالهه ساڳئي آهي. بڙدي بلوچن جا خاص پاڙا 24 آهن، جيڪي هن طرح آهن:
ايس صادق علي ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ جا لکيل پاڙا غالبا ساڳيا آهن. انهن کان وڌيڪ به ڪيترائي پاڙا آهن، جيڪي محقق هٿ ڪيا آهن، جن جا نالا هن طرح آهن.
بلوچن جي ھڪڙي قوم آھي، جا زيندي خان ولد مير عالي ولد ھرين جو اولاد آھن ھرين سڀني بلوچن جو وڏو ڏاڏو آھي. جنھن پرڳڻي ھيءُ رھندا آھن، انھيءَ کي بڙدڪا چوندا آھن. زيندي خان کي ٻه پٽ ھئا: ھڪڙو سندر ٻيو حاجي. پھرئين جو اولاد سندراڻي آھي ٻئي جو حاجيجا. سندراڻي ٻروچن جون ٻاويھ شاخون آھن، جيئن ته سندراڻي، بجاراڻي، گبول، گولا، جاگيراڻي وغيره؛ حاجيجن جون به شاخون آھن، جيئن ته حاجيجا، عمراڻي، لوھاڻي، مغيري، ڏاھاڻي. ھيءُ بلوچ بلوچستان سرحد سنڌ جي ضلعي گھڻا آھن.
ايس صادق علي جي لکڻ موجب بڙدي يا بليدي قلات جي ديهه ”بلو“ جا رهواسي هئا، جنهن وجه تسميه سبب بڙدي بليدي سڏجڻ لڳا.ان وقت سندر خان جي اولاد مان علي مراد خان ولد مير واحد بخش خان سندراڻي شاخ جو چڱو مڙس هو. ٻئي شاخ جي جو چڱو مڙس حاجي خان اولاد مان غلام خان ولد جعفر خان حاجيجو بڙدي هو. ٽئين شاخ جو اڳواڻ ڪرم خان ولد شير محمد خان بجاراڻي، ڪرمپور وارو هو. هن وقت بڙدين جون ٽيئي شاخون مير سندر خان سندراڻي جي سرداري هيٺ آهن. انهي ٽنهي شاخن جي پاڙن جي ورهاست هن طرح آهي.
هڪ ترڪ ٻولي آهي، جنهن کي بنيادي طور آذري جيڪي ڏکڻ قفقاز ايراني آذربائيجان آباد آهن. هي آذربائيجان، داغستان جي دفتري ٻولي آهي، تنهن هوندي ايرانی آذربائيجان ڻ انکي ڪا رسمي حيثيت حاصل ناهي جتي آذرين ماڻهن جي اڪثريت رهندي آهي. آذربائيجاني ٻولي جمهوريت آذربائيجان جا 8 ملين ماڻهو ڳالهائين ٿا، انهيءَ سان گڏوگڏ ايران، عراق ترڪي پڻ تقريبن 25 ملين کان وڌيڪ ماڻهو آذربائيجاني ٻولي ڳالهائين ٿا. آذربائيجاني الهندي واري ترڪڪ ٻولين منجهان آهي. آذربائيجاني ٻولي جا سڀ کان ويجها مائٽ ترڪش ترڪمان آهن.
تاريخي لحاظ کان هن ٻولي کي مقامي طور تي ترڪي سڏيو ويو آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "ترڪڪ" يا آذربائيجاني ترڪي. جمهوريت آذربائيجان جديد ادب بنيادي طور شيرواني لهجو تي ٻڌل آهي، جڏهن تہ ايراني آذربائيجان جي علائقي تبريزي بنياد تي آهي.
آذربائيجاني ٻولي اوغز ترڪڪ جي اوڀرئين شاخ منجهان ٺهي هئي، جيڪا وچئون دور جي ترڪ هجرت مهل، اوڀر يورپ ، اُتر ايران، الهندي ايشيا ، ڪاڪيشس تائين پکڙيل هئي.
شهنشاهه -جلال- الدين محمد اڪبر ، مغل سلطنت جو نيڪ نام -بادشاهه- ، عمرڪوٽ سنڌ 15 -آڪٽوبر- 1542ع تي ڄائو هو . 1556ع والد جي وفات وقت هي پنهنجي -استاد- -بيرم خان- سان گڏ ڪلانور هو ، اتي ئي هن جي -تخت- نشينيءَ جون رسمون ادا ڪيون ويون . جلد ئي هن -پاڻيپٽ- جي ميدان ، هيمو بقال سان لڙائي ڪئي ، جنهن فتح حاصل ڪيائين -ان- سان سندس سلطنت کي ايندڙ لوڏا ، ڪجهه جَهڪا ٿيا .
مغليه سلطنت جو بنياد -بابر بادشاهه- 1526ع وڌو ، چئن سالن کان پوءِ هو وفات ڪري ويو . همايون 1530ع -تخت- تي ويٺو ، پر 1540ع شيرشاهه سوريءَ کان شڪست کاڌائين . شيرشاهه سوريءَ جي مرڻ کان پوءِ همايون ، جڏهن وري -تخت- حاصل ڪيو ته هو به جلد ئي حادثي جو شڪار ٿي مري ويو .
جيستائين اڪبر 18 سالن جو نه ٿيو هو ، تيستائين -بيرم خان- ئي سلطنت جو مختيار هو ، پوءِ جڏهن اڪبر واڳون سنڀاليون ته فتحن جو ، هڪ اڻ کٽ سلسلو شروع ٿي ويو . راجپوتانا جي راجائن جي اڪثريت ازخود ئي فرمانبردار ٿي وئي ، ميواڙ جي راجا مقابلو ڪيو ، پر شڪست کاڌائين . راجا اُڌي سنگهه سندس جاءِ نشين پرتاب به مقابلي کان پوءِ ماتحت ٿي ويا . مالوا ، گجرات ، خانديش ، -احمد آباد- ، گونڊوانا ، -بنگال- ، اُڙيا ، ڪشمير ، سنڌ ، مطلب ته ڏکڻ -ايشيا- جي هڪ حصي کان سواءِ ، ڪابل کان -احمد نگر- تائين ، سنڌ کان -بنگال- تائين سمورو ملڪ مغلن جي اثر هيٺ اچي ويو .
اڪبر -بادشاهه- ملڪي فوجي انتظامن جي -اصلاح- ڪئي . زمينن جي معاملي ، شيرشاهه جي نظام کي بهتر بنايائين . هن سلطنت جي انتظامي عهديدارن جا 33 درجا بنايا ، -جن- سڀني کان ننڍو درجو ، ڏهن سپاهين جي آفيسر جو هو وڏو درجو ڏهن هزارن تائين هو ، پر اڪبر پنجن هزارن کان وڌيڪ درجي وارو عهدو ، شهزادن کانسواءِ ٻيو ڪنهن کي به نه ڏنو . سڀني کي روڪ پگهار ڏنو ويندو هو . هن ازبڪن پنهنجي -ڀاءُ- مرزا حڪيم جي بغاوتن کي به ڪچليو .
اڪبر ، سموريءَ سلطنت کي 18 صوبن ورهايو ، هر صوبي هڪجهڙو نظام چالو ڪيو . سندس دؤر علم فن جي تمام گهڻي -ترقي- ٿي . فيضي ، -ابوالفضل- ، -تان سين -، -تلسي- داس وغيره اڪبري درٻار سان لاڳاپيل رهيا ، جيڪي سندس ” نون رتنن “ مان هئا . هن جي دؤر ’اڪبر نامه ‘ ، ’-آئين اڪبري- ‘ ، ’طبقات اڪبري ‘ ’منتخب التواريخ ‘ وغيره جهڙا ڪتاب لکيا ويا . هن ’دين الاهي ‘ نالي مذهب به شروع ڪيو ، جنهن مذهب ذات -پات- جي فرق کي ختم ڪيائين ، مرڪزي بنياد -توحيد- تي رکيائين .
جيتوڻيڪ هن باقاعدي -تعليم- حاصل ڪانه ڪئي ، پر هو نهايت ڪامياب حڪمران ثابت ٿيو . -ان- صورت اڪبر جو چاليهن سالن وارو دؤر مغل شهنشاهت جو عظيم الشان دؤر ثابت ٿيو .
” -آئين اڪبري- “ ” اڪبر نامه “ مان ، اڪبر جي شخصيت ڪارنامن کان سواءِ ، سندس فڪر حڪمت تي ، مفصل روشني پوي ٿي . ڊاڪٽر ايشوري پرشاد ، -اڪبر بادشاهه- کي -ان- وقت جي دنيا يورپ جي همعصر حڪمرانن ، خاص ڪري -انگلنڊ- جي راڻي ايلزبيٿ -اسپين- جي فلپ ٻئين سان ڀيٽ ڪرڻ کان پوءِ کيس -تاريخ- جو عظيم حڪمران سمجهي ٿو . هن 5 رجب 949هه/16 -آڪٽوبر- 1605ع تي ” آگري “ وفات ڪئي .
سندس -جنم- واري هنڌ تي سيد هاشم شاهه کيجراڙيءَ واري -پٿر- هڻائي ، -ان- تي پنهنجو نالو -اڪبر بادشاهه- جي -جنم- جو سال لکايو هو . اهو -پٿر- عمرڪوٽ شهر کان هڪ ڪلو ميٽر ڏکڻ طرف اڄ به موجود آهي.
تشريحي تنقيد ”شاھ جو رسالي جون تشبيھون“ ، ”سامي جي سلوڪن جون تشبيھون“ شامل اٿس. جڏھن ته سوانح حياتي تنقيد ”سھڻو انسان عزيز“ شامل آھن.
ڪلياڻ آڏواڻيءَ ان کان علاوه ڪتابن جا مقدما مھاڳ بہ لکيا تنقيدي نوعيت وارا مضمون بہ تحرير ڪيائين، جن ”ميگھدوت“ ، ”ساميءَ جا سلوڪ“ ”سڪ جي سوغات“ شامل آھن.
ڪلياڻ آڏواڻي برطانوي هندستان سنڌ جنم وٺندڙ سنڌي ٻولي جو مشهور شاعر، عالم اديب هو, جنهن جا ڪيترائي ئي ڪتاب ڇپيل آهن.
ڪلياڻ بولچند آڏواڻي، اجومل آڏواڻي جي گهر 10 ڊسمبر 1911ع تي حيدرآباد ڄائو، ورھاڱي کان پوءِ ڀارت ھليو ويو بمبئي وڃي رھيو.
مهاديوي آدي، پراشڪتي يا آدي شڪتي هندومت جي پنٿ شڪتي مت جي مکيا ڌڻي ديوي آهي. جنهن کي "پرما شڪتي" ، "آدي شڪتي" ، "مهاشڪتي" ، "مهاديوي" ، ”مها شڪتي“، ”مها ديوي“، پاروتي، "مهاگوري" ، "مهاسرسوتي" ، "مهالڪشمي" ، "مهاڪالي" ، ستيام شڪتي يا رُڳو "شڪتي" جي نالي سان پڻ سُڃاتي ويندي آهي. ڪيترن ئي شڪتي لکتن مطابق "پراما" جو مطلب مطلق آهي، "ستيا" جي معنيٰ سچائي آهي. ديوي-ڀگواتا پورانا بيان ڪيل آهي تہ آدي پراشڪتي سموري سرشٽي جي اصلي سرجڻهار، ڏسندڙ تباهي ڪندڙ آهي. اهو پڻ مڃيو ويندو آهي تہ ديوي پاروتي آدي پراشڪتي جي سموري سڌو سنئون اوتار آهي.
آدي پاراشڪتي جو مطلب آهي "پهريون سپريم-پاور". آدي ٻولَ جي لفظي معنيٰ "مُنڍ، شروعات" آهي. شڪتي جسماني سرشٽي کان ٻاهر هڪ طاقت ڏانهن اشارو آهي؛ اهو لفظ پاڻ ئي پاڙَ کان شرشٽي مان ورتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "قابل ٿيڻ،" * - کان ورتل آهي.
شيوا پوراڻ چئي ٿو تہ آدي پراشڪتي، سرشتي جي شروعات مهل پرابرهمڻ پاراشيوا يعني ڀڳوان شيوا جو کاٻو اَڌ سان پراما پراڪرتي/ ديوي آدي پرشڪتي جي رُوپَ مادياتي رُوپ بڻجي وئي هئي.
شڪتا پِراڻن کانسواءِ، آدي شڪتي جو ڪڏهن بہ "آدي شڪتي" جي نالي سان ذڪر نہ آيو آهي. پر اَڻَ سِڌي ريت، هو پڻ کيس اعلي وَجُودُ مڃين ٿا.
ڇُٽا خان مان ڇُٽا پاڙو ، جـوڳاڻـنـد خـان مان جوڳاڻي پاڙو، نارنگ خان مان نارنگاڻي پاڙو، جوڻي خان مان جاڻيجا پاڙو، ڌيءُ- راڄ ٻائيءَ مان راڄ ڏيهي پاڙو ٿيو.
راڄ ڏيهي، موريا، جاڻيجا، جڳند، جوڳياڻي، ڇُٽا، ڪچا، ڪارڙا، اعواڻ، مغل، جوڳياڻي، جهپلا، بَليلاڻي، سڀاڳا، لُش، نورنگ، نارنگاڻي، روهيلا، متاڻي، گُلا، ڳاڙهيجا، سِيٽاري، ڊگهڙيجا باداڻي وغيره.
چاچڙ ذات جا ماڻهو سکر، گهوٽڪي، ڪشمور- ڪنڌڪوٽ، جيڪب آباد، لاڙڪاڻي ضلعن اڪثريت سان آباد آهن، سندن ڪجهه تعداد نوابشاهه، ٺٽي، ٿرپارڪر حيدرآباد ضلعن به رهي ٿو، جڏهن ته پنجاب ملتان، خوشاب، ٽوبه ٽيڪ سنگهه، سرگوڌا ساهيوال به چاچڙ رهن ٿا، جن مان ڪي ’راڻا‘ سڏائين ٿا. ان کان سواءِ ڪوٽ مٺڻ وٽ چاچڙان شريف ضلعي راڄڻپور به چاچڙ اڪثريت سان رهن ٿا. سرائيڪي علائقي رهندڙ چاچڙ برادري سرائيڪي ڳالهائي ٿي.
چاچڙ ذات يا قبيلو، راءِ چاچڙ، ڄام چيوڙ خان پٽ راءِ وينون خان جي نسل مان آهي. هن ذات وارا سنڌونديءَ جي ڪناري سان سنڌ پنجاب جي مختلف شهرن آباد آهن. مالوند، زراعت زمينداري ڪرت سان لاڳاپيل هن قبيلي جي اڪثريت ڪچي توڙي شهرن جي رهاڪو آهي.
ڊاڪٽر لعل بخش نائچ ڄاموٽ حاجي خان چاچڙ جي تحقيق موجب راءِ چيوڙ جي اولاد مان چاچڙ سان گڏ ٻيا ڀائر قبيلا: ڌاريجا، سيلرا، سڊ، لڍڙ، سرڙ، سٻايا، سڌايا گهليجا وغيره ٿيا.
رباني صاحب، اسلام آباد چيئرمئن اڪيڊمي آف ليٽرس رهڻ کان پوءِ، فيڊرل پبلڪ سروس ڪميشن جو ميمبر مقرر ٿيو 1996ع اتان رٽائر ڪيائين. کيس حڪومتِ پاڪستان طرفان ’تمغه امتياز‘ جو اوارڊ ڏنو ويو صدر پاڪستان کيس الڳ ’حسنِ ڪارڪردگيءَ‘ جو اوارڊ پڻ ڏنو. رباني صاحب، سارڪ ملڪن جي ڪلڪتي ٿيندڙ ڪانفرنس ڍاڪا پاڪستان-ڍ جي وفدن جي قيادت ڪري چڪو آهي، ٻه دفعا چين ٻه دفعا ايران پاڪستاني اديبن جي وفدن جي پڻ قيادت ڪئي اٿس.
ناميارو سنڌي اديب ڪهاڻيڪار، غلام رباني آگرو، تعلقي ڪنڊياري جي ڳوٺ ’محمد خان آگري‘ 5 نومبر 1933ع تي ڄائو. شروعاتي تعليم پنهنجي پيءُ کان ورتائين، جيڪو ان وقت تعليم کاتي استاد هو تعليم کاتي نوابشاهه انسپيڪٽر مقرر ٿيو. رباني صاحب 1951ع مئٽرڪ جو امتحان نوشهري فيروز مدرسي هاءِ اسڪول مان پاس ڪرڻ کان پوءِ حيدرآباد هليو آيو، جتي گورنمينٽ ڪاليج ڦليليءَ ٻه سال تعليم ورتائين. ان کان پوءِ پاڻ ڪراچيءَ هليو آيو، جتي آرٽس بي. اي ڪيائين.
بلوچستان جي مڪران جيڪا سنڌي ڳالهائي وڃي ٿي، ان کي ’جدگالي‘ يا ’جغدالي‘ چيو وڃي ٿو. مڪران تي سنڌ جو ڪيترو ئي عرصو حڪومت رهي. لڏ پلاڻ جي ڪري ڪيترائي سنڌ جا قبيلا اچي هتي آباد ٿيا. هن علائقي غير بلوچن کي ’جدگال‘ يا ’جت+ گال ‘ چيو وڃي ٿو. ان جو هڪ مفهوم جتن جي ٻولي. معياري جدگالي لهجي جا ڪجهه مثال هيٺ ڏجن ٿا: معياري لهجو مون کي ماري ٿو تنهنجو نالو ڇا آهي؟ مان ماني کانوان پيو جدگالي لهجو مينک ماري سو تو جو نالو سوئي مين ماني کائين سو
جدگال کي مختلف تحقيق ڪندڙ ڪوئي جت+گال ٿو لکي ته ڪوئي جدا+گال ٿو لکي، جدگال تي جدگالن جي روحاني پيشوا سيد رکيل شاه جي اولادن مان سيد ظهور شاه ھاشمي جيڪو بلوچي زبان جو وڏو ليکڪ ھو ھن به اھيو لکيو آھي ته جدگال جي معني جد جي معني جدي پشتي يا ڏاڏن پڙ ڏاڏن جي زبان گال، معني زبان يعني قديمي زبان آھي.
آذربائیجان ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ ان جو جانشين آذربائيجان سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ پنهنجي ڪرنسي کي 1919 1923 جي وچ جاري ڪيو. ڪرنسي کي آذربائيجاني منات روسي روبل سڏيو ويندو هو، ٻنهي ٻولين بينڪ نوٽن تي لکيو ويندو هيو. آذربائيجان کي ٽرانسڪاڪيشين سوويت فيڊرل سوشلسٽ ريپبلڪ جو حصو بڻجڻ کانپوءِ منات پهرئين ٽرانسڪاڪيشين روبل کي برابر تي مٽايو ٻئي ٽرانسڪاڪيشين روبل جي جگهہ ورتائين. ڪوبه ذيلي ورهاست جاري نه ڪئي وئي هئي، ڪرنسي رُڳو موجوده بينڪ نوٽن موجود رهي.
لفظ منات "مونيتا" مان نڪتل لفظ آهي جيڪو رومن ديومالا ، ھڪڙو لقب ٻن الڳ ديوين کي ڏنو ويو هيو: يادگيري جي ديوي. آخر ذڪر ڪيل نالو انگريزي رومن ٻولين لفظن "ڏوڪڙ يا پئسا" "سڪا ٺاهڻ" سميت ڪيترن ئي لفظن جو ذريعو آهي.
منات آذربائیجان جو سڪو آهي. هي 100 ڪيوپڪ ورهايل آهي. آذربائيجاني منات جي نشاني، ₼ ، 2013 يونيڪوڊ +20 تي لڳائي وئي هئي. هڪ لوئر ڪيس ايم مينات جي نشاني لاءِ متبادل طور استعمال ڪري سگهجي ٿي.
سن 1806ع منڪاني ٽالپر پنهنجي شهر مان لڏي ميرپورخاص آيو هڪ تنظيم هلايائين جيڪا مير علي مراد ٽالپر جي اڳواڻي هلي. آخر سنڌ بمبئي جو حصو ٿي وئي ميرپور خاص ٿرپارڪر ضلعي جو حصو ٿي ويو ان ضلعي جو صدر مقام عمر ڪوٽ کي بڻايو ويو. سن 1900ع جمڙائو ڪينال ٺهيو 1906ع ميرپور خاص کي ضلعي صدر مقام بڻايو ويو. جڏهن ويهين صدي شروع ٿي تڏهن ميرپورخاص جي آدمشماري 2،787 هئي. ميرپورخاص جي ڪپھ جي صنعت ملڪ جي ڪاٽن انڊسٽري اھميت رکي ٿي.
مير پور خاص: شهر پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ميرپورخاص ڊويزن جي ضلعي ميرپورخاص جي ڏکڻ اولھ واقع ھڪ شھر ڊويزنل، ضلعي، سب ڊويزنل تعلقي جو صدر مقام آهي. هي شهر انبن جي ڪري مشهور آهي. اڄڪلهه هي شهر سنڌ هند جي وچ هلندڙ ريل گاڏي جي مکيه اسٽيشن جي ڪري پڻ مشهور آهي.‎‎
ميرپور لفظ جي معني آهي ميرن جي سرزمين. اھو سنڌ جو پنجون وڏو شهر آهي، جنهن جي آدمشماري اٽڪل 488,590 آهي. هي شهر خاص طور انبن جي ڪري مشهور آهي، هتي هر سال انبن جو ميلو لگندو آهي جنهن کي مينگو فيسٽيول سڏيو ويندو آهي. جنهن هزارين قسمن جي انبن جي نمائش ٿيندي آھي.
رنگ نسل جي بنياد تي فاشسٽن پنهنجا جارحاڻا مقصد پورا ڪرڻ لاءِ ان قومي تصور کي هوا ڏني آهي. هو پوئتي پيل ڪاري رنگ نسلن تي پنهنجو قبضو برقرار رکڻ سندن ڦرلٽ کي وڌيڪ جٽاءُ دار ڪرڻ لاءِ اڇي رنگ جي نسلي مٿڀرائيپ جو پٽڪو پٽين ٿا. هنن آريائي نسل جي ٻي سڄي دنيا مٿان برتري جو انسانيت دشمن نظريو گهڙي پنهنجن فسطائي مقصدن کي پورو ڪرڻ لاءِ ميدان هموار ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. ان غلط تصور جي بنياد تي سائوٿ آفريڪا، پورچوگال آمريڪا ڪي بورجوا نظريئي ساز پنهنجا غلط مقصد پورا ڪرڻ لاءِ هٿ پير هڻي رهيا آهن هڪ قوم جي فردن رنگ نسل جي بنياد تي نفرت نفاق جو ٻج ڇٽي رهيا آهن.
ڪي ڌريون نسلن کي جدا قوم جو نالو ڏينديون آهن. جيڪو رجحان صحيح ڪونهي. انساني نسل ڪي سماجي فرقا نه پر حياتياتي فرقا هوندا آهن. نسلي خاصيتون، ڌار قومي خاصيتون نه پر حياتياتي خاصيتون هونديون آهن، جيئن: چمڙي جو رنگ، وارن جو رنگ بناوت اکين جي شڪل وغيره. انهن حياتياتي خاصيتن جي بنياد تي دنيا ڪيترائي انساني نسل وجود رکن ٿا.
اُنھن سمن ڄام کنگھار نالي سمن جو چڱو مڙس ھو، جنھن جو ڏھڪاءُ سنڌ ڪَڇ مشھور ھو. ھُو وڏو دلير باھمت وطن دوست انسان ھو. ھن ڪَڇ رھي، جاڙيجن سوڍن سان ملي، دشمنن سان مقابلي جون تياريون پئي ڪيون. اِھي حالتون جاچي، مرزا شاھه حسن، ڄام کنگھار کي ھيٺيون خط لکيو:
مرزا شاھه حسن ارغون ، سوچيو ته ساموئي شھر جا اُھي ماڻھو، جي ساموئيءَ تي ارغون قبضي کان پوءِ ڪَڇ ڏانھن لڏي ويا آھن اُتي رھيا آھن، تن کي پنھنجو ڪرڻ گھرجي، نه ته اُھي سدائين ارغون حڪومت لاءِ خطري جو سبب بڻبا رھندا.
جڏھن ھيءُ خط، جنھن ڌمڪي نرمي ٻئي موجود ھيون، ڄام کنگھار کي پھتو، تڏھن ھن ارغون فاتح کي جيڪو جواب ڏنو، اهو بي مثال آھي. ڄام کنگھار لکيو:
هتي ڪيترا قدرتي نظارا ڪي هندن جي تيرٿ جا آستان آهن، جيئن ته انچليسور، ساڙڌرو، گئومکي، ڀيم ڪُن، جهرڻو، ٻائڻ جو ٻيسڻو چندن گڍ وغيره.
ڪارونجھر جبل يا ڪارونجھر پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جي تعلقي ننگرپارڪر واقع ھڪ مشھور جبل جنھن جي قطار جي ڊيگھ 19 ڪلوميٽر آهي اوچائي 305 ميٽر اٿس.ٿر پارڪر واري ڀاڱي ڪو به وڏو جبل ڪونهي. فقط پارڪر چوڌاري ننڍا ننڍا ٽَڪر آهن. وچ ننگر پارڪر شهر وٽ جبلن جي هڪ وڏي قطار ڪڪڙ جي بيضي وانگر ڦري اچي ٿي، جنهن جي وچ ماٿريون آهن. اها قطار ڪارونجهر سڏجي ٿي. انهيءَ گول قطار جي ٻاهرين گولائي، ڪي 32 ميل ڪي 20 ميل ٻڌائين ٿا. پر سنڌ گزيٽيئر 12 ميل ڄاڻايل آهي. وڏي جبل جي چوٽي زمين جي سطح کان هزار فوٽ مٿي آهي .
سنسڪرت ’کر‘ معنيٰ خر يا گڏهه اوشٺ معنيٰ چپ. اها آئيويٽا ڪئين ورهيه ساندهه پئي هلي هندستان مان عيسوي ٽينءِ صدي ڌاري غائب ٿي.
ايران جي ڪياني بادشاهن جو زور، عيسوي سن کان 330 ورهيه اڳي سڪندر اعظم ڀڳو. ان وقت پنجاب، سنڌ گنڌار ايراني حاڪمن جي هيٺ هئا، تنهنڪري سڪندر اعظم اهي به اچي هٿ ڪيا. ان وقت الور ’ميوسيڪنس‘ هو، تنهن اول آڻ مڃي ٿي، پر پوءِ پنهنجي برهمڻ وزيرن جي مت تي لڳي يونانين کي سامهون ٿيو، ته يوناني لشڪر کي اهڙي باهه وٺي ويئي، جو کيس جهلي ڪُهي ڇڏيائون، سڀني برهمڻن جون سسيون لهرائي انهن کي ڳجهن جو ڳاهه ڪيائون!
هيءَ حقيقت ’ڪئمبرج هسٽري آف انڊيا‘ جي جلد پهرئين ’سنڌ گزيٽيئر‘ جي صفحي پنجاسي به ڄاڻايل آهي. سنڌ جا سوين برهمڻ قتل ٿي ويا، ته سنسڪرت جو جيڪو ٿورو گهڻو واڌارو انهن پئي ڪيو، تنهن کي ڄڻڪ ٻنجو اچي ويو پالي ٻوليءَ جو واهپو وڌندو رهيو-اڄ به سنڌ برهمڻ تمام ٿورڙا آهن.
سن 1922ع ، موهن جي دڙي جي کوٽائي ٿيڻ وقت، اتي هڪ جهونو ٺل بيٺل هو، جنهن جي هڪ ديوار تي ڪي اکر ڪشن گهراڻي جي حاڪم وسديو پهرئين جي وقت جا لکيل هئا. آرڪيالاجيڪل کاتي جي سپرنٽينڊنٽ مسٽر رکلداس بئنرجيءَ اهي اکر سڃاتا، ته کر وشٺيءَ لکيل آهن- هن حقيقت موجب چئبو ته عيسوي ٻي صديءَ به اهي اکر سنڌ چالو هئا.
سڪندر اعظم، پنهنجي پاران پنجاب سنڌ ڪي گورنر مقرر ڪري، پاڻ بئبلان ڏي موٽيو عيسوي سنه کان 323 ورهيه اڳي گذاري ويو. سندس مرڻ جي خبر ٻڌي، ماڻهن يوناني لشڪر کي تڙي ڪڍيو پنهنجي پرڳڻي جا پاڻ والي ٿيا.
انگريزي لفظ ٽرانسليشن لاطيني لفظ ٽرانسليٽيو مان نڪتل آهي. جيڪو وري ٻن لفظن ٽرانس فيري اھڙي طرح ٽرانسليشن جي معني آھي ھڪ ٻولي مان ٻي ٻوليءَ آڻڻ ہا کڻي اچڻ.
سميجو پاڻ ڄامشورو هڪ راڪ بينڊ دي سڪيچز جو سرواڻُ آهي، وڏي وقت کان لاهوتي سيشن ڪرڻ چاهيائين. ثقافتي بچاءُ جي لاءِ لاهوتي جي سڌو سنئون سيشن جي انتهائي ڪچي شڪل سندس خواب سچ ٿئي ٿو. سميجو جو چوڻ آهي تہ، "منهنجو مقصد نہ صرف اهو هيو تہ انهن راڳين کي رڪارڊ ڪجي، پر اعليٰ آوازي تصويري معيار ائين ممڪن بڻائڻو هيوتہ انهن کي سوشل ميڊيا تي پڻ اوتري ئي سُٺي انداز پيش ڪري سگهجي.".