polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ڪجهه سالن جي ماٺار کانپوء 1998ع ساڪري شهر بزم نگار جي نالي سان هڪ ادبي تنظيم ٺهي ان تنظيم جو ڪم هو اتان جي ادب ثقافت کي اجاگر ڪرڻ .ان تنظيم هتان جا ناليوارا شاعر اديب شامل هئا جن شمشاد ساڪرائي,جمال مراد گبول شامل هئا .بزم نگار جي طرفان ساڪري شهر وڏا ادبي پروگرام ٿيا.شهر هر هفتي مشاعرا ٿيندا هئا.ادبي ويهڪون ٿينديون هيون .انهن پروگرامن سنڌ جا نالي وارا اديب شاعر اچي شريڪ ٿيندا هئا .
ساڪرو عربن جي حملي وقت به موجود هو.ان جي شاهدي هتان جا قديم ڪوٽ قلعا انهن جا آثار ڏيئي رهيا آهن.ساڪرو جو علائقو تمام گهڻو قديم تاريخي آهي.ان جو ثبوت ڀنڀور,ديبل,جاکي بندر,لاهري بندر,راڻي جو ڪوٽ,ڌاراجا جو شهر,رتو ڪوٽ ملاڻي ڪوٽ جو هتي هجڻ آهي.ساڪرو ڀنڀور کان به قديم آهي,ڇاڪاڻ ته ڀنڀور جو شهر راجا ڀنڀوراء ٺهرايو هو,جيڪو خود ساڪري جي رياست جو والي هو.
ميرپور ساڪرو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ٺٽي ضلعي جو هڪ تعلقو آهي.هي شھر موجوده گهارو شھر کان ارڙهن ڪلوميٽر ڏکڻ طرف آهي. هن وقت تعلقي جو هيڊ ڪوارٽر آهي. ميرپور ساڪرو تمام گهڻو تاريخي قديم علائقو آهي. سردار لقمان خان ملڪاڻي,شمشاد ساڪرائي جمال مراد گبول جو مسڪن آهي.
ماضي قريب ادبي ڪارگذاري جو ٿورو وچوڙ ملي ٿو,جڏهن هتان جو مشهور شاعر شمشاد ساڪرائي 1965ع کان پنهنجون ادبي سرگرميون شروع ڪيون.پاڻ بزم ادب جو بنياد وڌائين.ان پليٽ فارم تان چڱو ادبي حلقو پيدا ٿيو.
ماضي قريب تعلقي ساڪري جا ملهه پهلوان مشهور هوندا هئا.انب شيدي ,بکر شيدي,شير شيدي سنڌ جي سرزمين تي اهڙا ته پهلواني جا جوهر ڏيکاريا جيڪي صدين تائين ياد رکيا ويندا.
هن علائقي مان ساڪرو نارو وهندو هو,تنهن ڪري هن علائقي تي ساڪرو نالو پيو.ديبل , ڀنڀور , ڌاراجا , لاهري , جاکي ,ٿرڙو بڪار ان قديم ساڪرو جا شهر هئا.
مير جعفر خان جماليجي ڏاڏي جو نالو سخي در محمد خان پيء جو نالو مير تاج محمد جمالي هو. مير جعفر خان 10 محرم 1326هه، مطابق 14 فيبروري 1908ع تي ڄائو هو. کيس ٻه ڀائر آهن: حاجي قيصر خان، حاجي شاهنواز خان. هن ابتدائي تعليم مولوي عبدالوهاب وٽان حاصل ڪئي. ٿوري سنڌي، قرآن شريف پارسي پڙهيل آهي. سندس والد 1924ع وفات ڪئي. ان وقت هيءُ سورهن سالن جو هو. گهر جو وڏو هئڻ ڪري، سموري ڪاروبار جو بوجو سندس ڪلهن تي پيو.
1926ع ڌاري، هن جمالي قوم جي تنظيم جو ڪم هٿ کنيو. قوم جو سردار رستم خان هو، ليڪن سماجي سياسي ڪم ڪرڻ ڪري ٻاهرينءَ دنيا هن جو نالو مشهور ٿي ويو.
1927ع کان هن سياسي ميدان پير پاتو. پهرين هن ڪانگريس تحريڪ سان لاڳاپا رکيا، ان ڪري خان عبدالصمد خان اچڪزئي، ڄام نور الله خان، مولوي غلام حيدر خان يوب سردار يوسف علي خان مگسيءَ جهڙن قومي ڪارڪنن سان تعلقات رکيائين. سکر براج نڪرڻ بعد، هن جون زمينون زرخيز ٿي پيون، کيس ڪافي پيدائش ٿيڻ لڳي. ان مان هن سٺيون جايون بنگلا ٺهرايا. قومي ڪارڪنن اخبار وارن کي مدد ڏيڻ ملڪ سياسي شعور ڦهلائڻ لاءِ هو ڪافي پيسو خرچ ڪرڻ لڳو.
هي 1930ع کان 1937ع تائين ڪوئيٽا جي قوم پرست جماعت "انجمن وطن" جو ميمبر رهيو. "انجمن اسلاميه" ڪوئيٽا جو ٻه دفعا پريزيڊنٽ رهي چڪو آهي. هڪ ٽرم لاءِ ڪوئيٽا جي پيپلس ايسوسيئيشن جو پريزيڊنٽ هو.
مير صاحب سنڌ اسيمبليءَ 1946ع جي اليڪشن چونڊجي آيو، 1952ع جي چونڊن ، سنڌ سان 92 قلم لاڳو ٿيڻ تائين ائين ميمبر رهندو آيو. 1953ع جي چونڊن ، هو وري سنڌ اسيمبليءَ تي چونڊجي آيو. هن ون يونٽ جي ٺهڻ جي مخالفت ڪئي، جنهن ڪري کهڙي صاحب کيس 25 مارچ 1955ع تي هالن جي جيل نظربند ڪري رکيو.
ملڪ سان مارشل لا لاڳو ٿيڻ بعد، هن تي ايبڊو هيٺ ڪيس هلايو ويو، جنهن مٿس الزام هئا ته ٻاهرينءَ حڪومت سان تعلق رکي ٿو، ون يونٽ جي مخالفت ڪري ٿو، بلوچي حڪومت قائم ڪرائڻ جي فائدي آهي، زميندارن بغاوت ڦهلائي ٿو، پختونستان جي حامين جو مددگار آهي، وغيره. ان ڪيس هيءُ وڪيلن جي مدد سان لڙيو، باعزت آزاد ٿيو.
5 کان 7 آگسٽ 1962ع تي، ڪوئيٽا هڪ وڏي ڪانفرنس ٿي، جنهن بلوچ سردارن جهڙوڪ نواب خير بخش خان مري، نواب اڪبر خان بگٽي، سردار عطاءُ الله خان مينگل مير رسول بخش خان ٽالپر شيخ عبدالمجيد سنڌيءَ زوردار تقريرون ڪيون. انهيءَ ڪانفرنس جي ڪوٺائڻ ان کي ڪامياب ڪرڻ مدد ڏيڻ سبب کيس 16 آگسٽ 1962ع تي ڪوئيٽا کان ٻاهر ڪڍي، جيڪب آباد ٽن مهينن لاءِ نظربند ڪري رکيو ويو. 8 9 جولاءِ 1963ع نواب خير بخش خان مريءَ جي ضمانت پوڻ ڪري، وري کيس ٽن مهينن لاءِ ڪوئيٽا کان ٻاهر ڪڍيو ويو. 24 فيبروري 1964ع تي، سبيءَ پهچڻ تي، کيس اُتان ٻاهر ڪڍيو ويو.
ادريس، سنڌي ادبي سنگت مرڪز کي پڻ متحرڪ ڪرڻ ڪردار ادا ڪيو. هن وقت سنگت حيدرآباد شاخ جي ڪاروباري ڪاميٽيءَ جو ميمبر پڻ آهي. -ان- کان علاوه هن مختلف اشاعتي ادارن پڻ ڪم ڪيو، -جن- روزاني ”سنڌ“ جو رپورٽر ، ماهوار ”سنڌ لائن“ مئگزين جو ٻه سال -ايڊيٽر- ، 2001 کان وٺي هو -تعليم- کاتي جي مشهور تعليمي مئگزين ”-اخبار تعليم-“ جو -ايڊيٽر- پڻ رهيو آهي.
هن هڪ -استاد- جي حيثيت سان پنهنجي ڳوٺ نوان -جتوئي-، قاضي احمد ڏيپارجا اسڪول ٽيچر طور آغاز ڪيو، جتان پوءِ 1998ع سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن جو امتحان پهرين پوزيشن سان پاس ڪري 2000ع سنڌ جي قديم درسگاهه ٽيچرس ٽريننگ ڪاليج فارمئن فار ايجوڪيشن حيدرآباد ليڪچرر مقرر ٿيو، -جتي- لڳ ڀڳ 8 سال خدمتون سرانجام ڏنائين.
ادريس -جتوئي- ڪيترن ئي سيمينارن، ورڪشاپن، ڪانفرنسن شرڪت ڪري تحقيقي مقالا پڻ پيش ڪيا آهن. کيس ڪيترائي علمي،ا دبي، ايوارڊ شيلڊون مڃتا سرٽيفڪيٽ مليا آهن. -جن- سنڌي ادبي سنگت ايوارڊ ، گولڊن جوبلي ايوارڊ: شيلڊ: نوشهروفيروز مدرسي هاءِ سڪول جي سؤ سالا جشن تي مقالو پڙهڻ تي) ، محمد خان مجيدي شيلڊ ، حمل فقير يادگار شيلڊ سنڌي -ٻولي- اختياري پاران مڃتا شيلڊ . سندس تصنيفين ”-جمال ابڙو جديد سنڌي ڪهاڻي-“ کان علاوه ڪجهه ڪتاب ڇپائي هيٺ آهن. هن وقت هو حيدرآباد رهائش پذير آهي.
تبت يا تبت جي خودمختيار ريجن يا شيژانگ عوامي جمهوريه چين جي ھڪ خودمختيار ريجن جو نالو آهي. چين جي انقلاب وقت ان جو نالو تبت وارو علائقو ھيو پر 1965ع ان جي جاء تي ھي خودمختيار ريجن قائم ڪئي وئي. ان جون موجوده حدون دراصل ارڙھين صدي عيسويءَ قائم ٿيون ھيون ان جي پکيڙ آھي اھا چين جي سنڪيانگ کان پوءِ ٻيون نمبر سڀ کان وڏي انتظامي ورهاست آھي. ان جي آبادي 35 لک آھي. اھا چين جي ڏکڻ واري ريجن واقع آهي. سنڌيءَ ان کي ٿُٻيٽ به چيو ويندو آهي. هيءَ دنيا جي اوچائيءَ وارن علائقن سرفهرست آهي. سامونڊي سطح کان لڳ ڀڳ 4900 ميٽر اوچائي تي واقع تبت کي دنيا جي ڇت به سڏيو وڃي ٿو."
اوهان سائنس فڪشن فلمون تہ ڏٺون هونديون جنھن آئرن مين جون فلمون بہ ڏٺيون هونديون جنھن نہ صرف هڪ لوھ جي سوٽ جا ڪارناما ان ڏٺا هوندا پر ٽوني اسٽارڪ طرفان ھولو گرام ٽيڪنالاجي جاسوسي جو استعمال ڪيو ويندو آهي جيڪو فلم کي هڪ سائنس فڪشن کان ڪجھ وڌيڪ ڏيکارڻ جي ڪوشش ڪئي ويندي آهي جيئن تہ ھولو گرافي ٿري ڊي تصوير کي ئي چئبو آهي پر ڇوجو اڄڪلھ ڪجھ ماڻھو ست ڊي استعمال ڪندا آهن تہ اهو چيو ويندو تہ ان فلم ست ڊي هولو گرافڪ ٽيڪنالوجي جو استعمال ڪندي ڏيکاريو ويو آهي تہ غلط نہ ھوندو
سڀ کان اڳ ھولوگرام يا ھولوگرافي جي باري ڄاڻڻ کان پهريان سمجھو ٿا تہ اسان ڪنھن شيء کي ڏسي ڪيئن سگھندا آهيو ڇوجو انجو واسطو ڏسڻ سان ئي آهي اسان ڪنهن شيء کي تڏهن ڏسي سگهندا آهيون جڏهن لائٽ ريفليڪٽ ٿي ڪري اسانجي اکين تائين ايندي آهي بنا روشني جي اسان ڪنھن شيء کي ناهيون ڏسي سگھندا انڪري جڏهن اوهان ڪنھن اونڌاهي واري جڳھ تي ويندا آهيو تہ اتي اوهان ڪنھن بہ شيء کي ناهيو ڏسي سگھندا
اعلى تعليم: يحى خان جي مارشلا کان چند ڏينهن اڳ حضرت علامه مفتي درمحمد سڪندري وٽ مدرسه صبغة الاسلام سانگهڙ شهر داخل ٿي اتي ڪجهه مهينن باقي رهيل فارسي ڪورس مڪمل ڪيو. اعلى عربي جي تعليم جي شروعات ڪئي ، 1970ع مولوي عربي، 1971ع مولوي عالم عربي 1972ع مولوي فاضل عربي جا امتحان پاس ڪيا، ان وچ 1971ع حر مجاهد جي حيثيت سان سانگهڙ مان ڀرتي ٿي رحيم يار خان سانگي دڙي روڊ سان بارڊر تي جنگ حصو ورتو. مارچ 1972ع شادي جي سنت به ادا فرمايائون ، 1975ع علوم عربيه اسلاميه جي حصول جي تڪميل تي دستاربندي ٿي.
مورو شهر جي اوڀر پاسي جي حسناڻي چانڊيه قوم جي پنجن ڇهن ڳوٺن مان پهريون بهترين عالم دين هجڻ جي به کين سعادت حاصل آهي. مورو کان اولهه ڳوٺ صاحب خان چانڊيو مان موجوده دور ٻه عالم مولانا غلام رسول چانڊيو مولانا عبدالرشيد سڪندري ولد صاحب خان چانڊيو عالم ٿي گذريا آهن هن وقت سندن برادري جا ڪافي عالم حافظ سڪندري موجود آهن جيڪي مختلف هنڌن تي دين متين جي خدمت مصروف آهن.
مفتي در محمد سڪندري،حضرت علامه تقدس علي خان بريلوي رحمة الله عليه، حضرت علامه محمد صالح مهررحمة الله عليه، حضرت علامه ڪريم بخش دايورحمة الله عليه، حضرت علامه قاري عبدالرزاق نقشبندي رحمة الله عليه ، قاري محمد طفيل نقشبندي رحمة الله عليه، حضرت قاري محمد حنيف سعيدي رحمة الله عليه وغيرهم.
اولاد پنج فرزند چارنياڻيون آهن، ٽي فرزند شادي شده بااولاد قاري عالم هڪ فرزند آرمي هڪ ننڍو اٺين ڪلاس آهي.ٻه نياڻيون تنظيم المدارس جي مقرره نصاب جي تڪميل ڪري عالمه آهن ، پندرهين صدي جو هي پهريون سنڌي عالم آهي جنهن جون ٻه نياڻيون سڀ کان پهريان 2005ع 2006ع عالمه جو ڪورس مڪمل ڪري چڪيون آهن. چار ئي نياڻيون به شادي شده آهن.
سن 1862ء اسان ھنن چنڊن کي باقاعدگي سان ڳولھا شروع ڪئي. انيڪ ماھرن پنھنجون نظرون دوربين مريخ تي ڄمائي ڇڏيا. موسم صحيح صاف ھجڻ باوجود ڪا به ڪاميابي نه ملي سگھي. نيٺ پندرنھن سالن کان پوء 10 آگسٽ 1877ء تي کي مريخ وٽ ڪجھ نظر آيو. موسم خراب ھجڻ ڪارڻ ھي انھن جي سڃاڻپ نه ڪري سگھيو. 11 آگسٽ تي ھن مريخ وٽ ڪجھ نه ڏٺو ته ھن دل لاھي ڇڏيو چنڊن جي ڳولھا کي بند ڪرڻ چاھيائين پر گھرواري جي اسرار تي ھن ٻيھر سندرو ٻڌو 12 آگسٽ 1877ء تي مريخ جي پھرين چنڊ ڊيموس جي کوج ڪرڻ ڪامياب ٿيو. 18 آگسٽ تي فوبوس به کوجي ورتائين. خير ھن کوج کان پھرين ڪيل اڳڪٿين کي اسان قسمتي ڌڪو چئي سگھون ٿا.
فوبوس جي محور مريخ جي مٿاڇري کان رڳو 6 ھزار ڪلو ميٽر مٿي آھي نظام شمسي جو ڪو ٻيو چنڊ ايتري ويجھڙائيءَ کان ڪنھن گرھ جو چڪر ناھي لڳائيندو. انھن ٻنھين چنڊن تي ڪو به وايو منڊل نه آھي. ھنن جو جسم به ايترو نه آھي جو ھي پنھنجي طاقت سان پاڻ کي گول آڪار ڏئي سگھن . مريخ جا ٻئين چنڊ شھابين سان ڀريل آھن. فوبوس تي عجيب نموني ٺھيل ھڪ شھابيو ته ڏھ ڪلو ميٽر تائين ڦھيليل آھي ھي ويڪرائي لڳ ڀڳ فوبوس جي ڊائيا ميٽر جو اڌ کن آھي. جنھن کي اسٽڪني جي نالي سڃاتو وڃي ٿو . ھي نالو چنڊ جي کوجيندڙ جي گھرواري جي نالي تي رکيل آھي.
17ھين صدي جي شروعاتي ڏھاڪن تائين به گرھن جي چرپر جا قانون ڏئي چڪا ھئا. 1726ء ليکڪ جوناٿن سوفٽ پنھنجي ڪتاب ' مريخ جي ٻن چنڊن جي اڳڪٿي ڪري سڀني کي ڏندن آنڱريون ڏئي ڇڏيون. جيتوڻيڪ ان وقت تائين مريخ جا چنڊن جي کوجنا اڃان نه ٿي ھئي. سوفٽ پنھنجي اڳڪٿيء ٻنھين چنڊن جي مفاصلي محوري گردش جي باري پڻ ٻڌايو. ھن اڳڪٿي ڪئي ته ھڪ چنڊ 10 ڏھ ڪلاڪن جڏھن ته ٻيو چنڊ 21.5 ڪلاڪن چڪر پورو ڪن ٿا.
مريخ جي چنڊن جي کوجنا کان پھرين ھڪ واري ٻيھر به مريخ جي ٻه چنڊ ھجن جي ڳالھ ڪئي. کي خبر ھئي ته مرڪري زھرا يعني وينس کي ڪو به چنڊ نه آھي . زمين کي ھڪ چنڊ آھي جوپيٽر وٽ چار چنڊ آھن. ڇو ته ان مھل تائين جوپيٽر جا رڳو چار چنڊن جي کوج ٿي ھئي . ٿي سگھي ٿو ته والٽيئر اندازو لڳايو ته مريخ زمين کان پوء آھي زمين وٽ ھڪ چنڊ آھي ته مريخ وٽ ٻه ھجڻ گھرجن. پر ان وقت تائين مريخ جو ڪوبه چنڊ جي کوجنا نه ٿي ھئي.
مريخ جي چنڊن جا نالا پراڻي طور تي ايريس جي پٽن جي نالن تي رکيا ويا . يعني خوف معني دھشت. مريخ جا چنڊ اسان جي نظام شمسي جي سڀني کان ننڍن چنڊن ڳڻيا وڃن ٿا. ڊيموس جو ڊائيا ميٽر 12.6 ڪلو ميٽر جڏھن ته فوبوس جو ايوريج ڊائيا ميٽر 22.2 ڪلو ميٽر آھي. ھي چنڊ مريخ سان مڪمل طور ڳنڍيل آھن . فوبوس ڏھ ڪلاڪن جڏھن ته ڊيموس 30 ڪلاڪن ھڪ چڪر پورو ڪندا آھن. يعني سوفٽ اھڙي اڳڪٿي ڪئي ھئي جيڪا سچائي جي بلڪل ويجھي ھئي.
ھي ڪھاڻي تڏھن جي آھي جڏھن اسان مريخ کي ھڪ عجيب راز نموني ڏسي رھيا ھئاسين. مريخ اسان جي خيالن کان لھي ڪري آھستي آھستي ڪتابن ڇپجڻ لگو ھو. اسان جي سوچ، فڪر، ناول ڪھاڻين مريخ تي خلائي مخلوق ھجڻ جون ڳالھيون ڪيون پئي ويون. مريخ کي ته اسان صدين کان سڃاڻون ٿا پر مريخ جا ٻه چنڊ به ھوندا ؟ اھو ڪنھن کي به خبر نه ھئي. اھو دور اسان جي اندازن جو دور ھو.
”ڪڇ“ لفظ اصل آهي سنسڪرت لفظ ”ڪڇ“ معنيٰ ڪنڌي يا ڪنار, ڪڇ پرڳڻو اُپٻيٽ آهي: ٽن پاسن کان سمنڊ جون ڇوليون ڇلڪا ڏيئي ان جو پٽ پييون پسائين. تنهنڪري اهو ”ڪڇ“ يعني سمنڊ جو ڪناري وارو ملڪ سڏجي ٿو. اتي جيڪا سنڌي ڳالهائڻ اچي ٿي، سا ”ڪڇڪي“ سڏجي ٿي.
عيسوي ستين صديءَ ڪڇ ملڪ سنڌ جي صاحبي هيٺ هو پوءِ به ڪڇ ڪاٺياواڙ سنڌ جي سمن راجپوتن پنهنجو دڳو ڄمايو هو، سنڌي ماڻهن جي حڪومت اوڏهين ٿي، ته سنڌي ٻوليءَ جي پکيڙ به انهن پاسن ڏي ٿيو. جنهنڪري اڄ سنڌي نه رڳو ڪڇ جا جاڙيجا، لهاڻا ڀاٽيا ڳالهائين ٿا، پر ڪاٺياواڙ جي اتر واري ڀاڱي به سنڌي ڳالهائڻ اچي ٿي.
’مون جو روپيو وڃائجي پيو هوئو، سو لهجي آوِيو.‘ . ”هو“ بدران هوئو ”آيو“ بدران ”آوِيو“چون.ساڳيءَ طرح ”هواسين“يا”هواسُون“بدران ڪڇڪيءَ چون ”هوئون“ – هيءُ راجسٿاني ٻولين جو نمونو آهي.
ڍاٽڪي ٻوليءَ وانگر ڪڇڪيءَ ”ئو“ بدران ”نو“ چون، پر ”هو“ بدران ”ئو“ چون ٿا. جهڙوڪ: ’تو جو ڀاءُ مري ويو ئو‘، يعني تنهنجو ڀاءُ مري ويو هو.
4- ”هه“ جو اچار ڪيترن لفظن مان ڪڍيو ڇڏين. ”تنهن“ ”ڪنهن“ بدران چون ”تين“ ”ڪين“ ”تين ڪي رحم آيو“ يعني تنهن کي رحم آيو. ’ڪينجو نينگرو اچي تو‘ يعني ڪنهن جو نينگر اچي ٿو.
ڪڇڪيءَ جي اچارن ڦير آهي، ڪيترا لفظ اصطلاح ٻيا ٻيا اٿس. هيٺين ڳالهين ڪڇڪي ٻولي لاڙ جي ٻوليءَ سان مشاهبت رکي ٿي:
3- آءٌ ڪلياڻجي وٽ ويندوس، ائي تين ڪي چوندوس، نه تو جو مال نٿو وڪائجي . لاڙ به ”ني“ چون- مثلاً، پنج ئي ٻه ست يعني پنج ٻه ٿيا ست.
6- ڪيترن لفظن جي وچ مان ’ر‘ ’ڙ‘ جو اچار ڪڍيو ڇڏين، جهڙوڪ: گايون چارڻ بدران چون گئو چايڻ. ’او کُسي ڪيڻ لڳا‘ يعني هو خوشي ڪرڻ لڳا.
ترقي جون وڌندڙ منزلون حضرت محمد صه جي آسماني معراج جي نموني وانگر آھن. امام غزالي مطابق خواب ھڪ نئين روحاني حالت داخل ٿيڻ جو ابتدائي عمل آھي. شاھ ولي الله مسلم امت جي اصلاح واري مقصد کي خواب م حضرت محمد صه سندس ڏوھٽن جي زيارت ٿيڻ کان پوءِ سمجھيو. فولاني اڳواڻ عثمان دان فوديو سماجي برائين جي خلاف سندس جھاد لاء خواب م حضرت محمد صه جي آمد کي محرڪ قرار ڏنو.
خواب خواب تصويرن، خيالن، جذباتن احساسن جو ھڪ تسلسل آهي جيڪو ننڊ جي ڪنھن حصي غير ارادي طور تي ذھن واقع ٿيندو آهي.خوابن جي سائنسي تعليم کي انائرولاجي يا علم الاحلام چوندا آهن.خواب گھڻي ڀاڱي تند چشم حرڪت واري ننڊ ڏٺا ويندا آهن. اھو ننڊ جو اھڙو سوپو ھوندو آھي جنھن ماڻھو جو جسم مفلوج ٿي ويندو آھي سواءِ اکين، دل، ڊايافرام آنڊن جي مشڪن جي سموريون جسماني مشڪون سن ٿي وينديون آھن ذھن مڪمل جاڳيل ھوندو آھي. اکين ھڪ يا ٻہ سيڪنڊ تيز حرڪت ٿيندي آهي. خوابن جي ڊيگھ ننڍي وڏي ٿئي ٿي. ڪن جي ڊيگھ چند سيڪنڊ ٿئي ٿي وڏا خواب لڳ ڀڳ 20 کان 30 منٽن جا ھوندا آھن
سراسري عمر م ھڪ ماڻھو ھڪ رات 3 کان 5 خواب ڏسي سگھندو آھي ڪو ڪو ماڻھو ھڪ رات ستن تائين خواب ڏسي سگھي ٿو. اڪثر خواب ھڪدم يا ٿوري دير ئي وسري ويندا آه. اٺن ڪلاڪن جي ننڊ اڪثر خواب تند چشم حرڪت واري ننڊ جي ٻن ڪلاڪن واري سوپي ايندا آهن.
گھما گھمي يا مصروفيت واري زندگيءَ وارن خوابن تند چشم حرڪت واري ننڊ سان ٿيٽا لھرون پڻ شامل ھونديون آھن جن سان جذبات واري ياداشت انھن شامل ٿي ويندي آهي. خوابن جو مطلب ڪڍڻ بابت راء ھر معاشري مختلف ھوندي آھي. اڪثر خواب متعلق سگمنڊ فرائيڊ جي خوابن واري نظريي کي مڃيندا آھن جنھن مطابق "خواب مخفي خواھشن جذبن جي بصيرت کي ظاھر ڪندا آهن".
70 کان وڌيڪ پارٽين چونڊن حصو ورتو، جن مُکيه پارٽيون، پاڪستان پيپلز پارٽي پاريمنٽيرين، پاڪستان مسلم ليگ نواز شريف، ايم ڪيو ايم، پاڪستان مسلم ليگ ، جنهن کي ڪنگز پارٽي چيو ويندو هو، ڇو ته سندس کي فوج حڪومت جي مدد حاصل هئي، متحدا مجلس عمل ڪامياب پارٽيون ثابت ٿيون. ان کان پوءِ ڇهه پارٽين جو اتحاد نيشنل الائيس جنهن جي اڳواڻي اڳوڻو صدر فاروق احمد لغاري ڪري رهيو هو، پي ٽي آئي طاهر قادري جي جماعت وڌيڪ ووٽ کڻڻ وريون تنظيمون ثابت ٿيون.
پاڪستان عام چونڊون 10 آڪٽوبر 2002ع تي ٿيون. هي چونڊون پاڪستان پرويز مشرف جي فوجي حڪومت جي نگراني ٿيون. هن چونڊن جي نتيجي پاڪستان ٻه پارٽي نظام يعني پاڪستان پيپلز پارٽي پاڪستان مسلم ليگ نواز جو خاتمو آيو نئين جماعت پاڪستان مسلم ليگ اڀري آئي جنهن کي فوج صدر پرويز مشرف جو آشرواد حاصل هو.
جد امجد شيخ ٽيين کي سندن سان ڏاڍي محبت هئي. پاڻ ڏاڏا جان جي سيني تي کيڏندا رھندا ھيا. پاڻ شروع کان ئي غير معمولي ذهين ھيا، جيڪي سبق ٻيا شاگرد ڪلاڪن ياد ڪندا ھيا انھن کي پاڻ منٽن ياد ڪري وٺندا ھئا. قرآن مجيد جي تعليم شروع ٿي، پندرهن سيپارا حفظ پندرهن ناظره پڙھيا. درسي ڪتاب پهريان مولانا عبد الڪريم کان، پوءِ سراج الفقها مولانا سراج احمد کان پڙھيا آخر سيد مغفور القادري کان پڙھڻ شروع ڪيو، شرح جامي، شرح و قايه مشڪوٰۃ شريف تائين ڪتاب خود سمجھي ڪري پڙھيا ايتري تائين ٻين ڪتابن جي سمجھڻ جو خاص ملڪو پيدا ٿيو.
1946ع والد ماجد جي قيادت ڏيڍ سو ھمراھن جي جماعت سان گڏ آل انڊيا سني ڪانفرنس بنارس شريڪ ٿيا پاڪستان جي ٺھڻ تي زور ڏنائون. اهل سنت جي ھن نمائنده ڪانفرنس گڏيل هندستان جي تقريبن پنج هزار عالمن مشائخن جو پاڪستان جي ٺھراءَ خاطر پنهنجي تمام ڪوششون کي صرف ڪري ڇڏڻ جل عهد ھڪ ڪليمي ضرب ھئي جنھن ڪانگريس جي سامرين جي طلسم ٽوڙي ڇڏيو. انجمن احياء الاسلام تنظيم المشائخ کانپوءِ پاڻ جميعت علماء پاڪستان ، سنڌ جا نائب صدر چونڊيا ويا جنھن جرأت همت خلوص ايثار سان جميعت جي سر گرميون حصو ورتو ان کي ڪڏھن فراموش نٿو ڪري سگھجي.
پنهنجي والد ماجد مجاهد اعظم مولانا عبد الرحمن جي پاڇي ھيٺ رھي ڪري انجمن احياء الاسلام تنظيم المشائخ جون بي مثال خدمتون انجام ڏنيون ان دور جڏھن ڪانگريس پوري طرح سنڌ صوبي ڇانيل هئي. پاڻ تحريڪ پاڪستان ٻہ قومي نظريي جي ڀر پور اشاعت حمايت ڪيائون ھص انهن ئي مشائخ جي قربانين جو نتيجو ھو جيڪي سنڌ صوبي جي عوام جي راءِ مسلم ليگ جي حق هموار ٿي وئي عوام الناس وڏي جوش خروش سان پاڪستان جي نظريي کي پنهنجو ڪيو.
پير عبد الرحيم نهايت بلند همت بي هاڪ شخصيت جا مالڪ ھيا، اسلام مسلمانن جي تحفظ سر بلندي جي لاءِ ڪنهن قسم جي قرباني ڏيڻ کان دريغ نه ڪندا ھيا اھڙا واقعا پيش آيا ته هندوئن نئين مسلمان عورتن کي قيد ڪري ارتداد تي مجبور ڪيو پير صاحب ڪنھن خطري کي دل نه لاھيندي ميدان اچي ويا ان وقت تائين سڪون سان نه ويٺا جيسيتائين انھن نو مسلم عورتن کي آزاد نه ڪرايائون.
ستين ڏينھن جدا مجد شيخ ٽين عبد الرحيم نام تجويز ڪيو. ڪنھن پڇيو: صاحبزادي جو نالو ڇا تجويز ڪيو اٿو؟ فرمايائون اسان بسم الله الرحمن الرحيم کي پورو ڪيو آهي، اھو ايئن ته پنھنجو نالو عبدالله، صاحبزادي جو نالو عبد الرحمن پوٽي جو نالو عبد الرحيم، ٽني نالن مان لفظ ‘‘ عبد‘‘ ختم ڪرڻ سان بسم الله شريف پوري ٿي وڃي ٿي.
هڪڙي ڏينهن هو گهر واپس موٽي نه آيا، جنهنڪري ڳوٺاڻن کي ڳڻتي وَرائي وئي. هو انهن جي ڳولها ڪرڻ لاءِ ويا ڏٺائون ته اُنهن جون ٻيڙيون ڪُن ٻُڏي ويون هيون وهيل مڇيءَ انهن ڀائرن کي ڳِهي ڇڏيو هيو. مورڙو، پنهنجي ڀائرن جي دردناڪ موت بابت ٻُڌي، جيتوڻيڪ مورڙو معذور هوندي به بدلو وٺڻ آفتناڪ راڪش کان ڳوٺاڻن کي آجپو ڏيارڻ جو پڪو پَهه ڪيو.
هن هڪ لوهه جو پڃرو ٺاهيو، جهن چُهنبدار سيخون وِڌائين انهن کي مضبوط پِڪي رسيءَ سان ٻَڌي ڇڏيائين. ٻن هٺِيلن ڍڳن جي ڳچيءَ سان پُختا ٻَڌائين. هيءُ پاڻ ان پڃري اندر ويهي رهيو پڃري کي ڪُن لاٿيو ويو. هن ڳوٺاڻن کي ٻُڌايو ته جڏهن هي اندران رسن کي لوڏي ته پڃري کي ٻاهر ڇڪيو وڃي.
جيئن ئي پڃري کي هيٺ لاٿو ويو، مڇي پنهنجو شڪار ڏسي ان کي ڳهڻ لاءِ جهپٽي پئي. مڇي پڃري چهنبدار هُڪَ سوگهي ٿي پئي. مورڙي رسيءَ کي لوڏا ڏنا قاتل واڳون سميت پڃرو ٻاهر ڪڍيو ويو. ڳوٺاڻن واڳون جو پيٽ چيري سمورن مئل ڀائرن جا لاش ٻاهر ڪڍيا انهن کي ڪلاچي جي اُتر اوڀر جبل جي مٽيءَ پوريائون. جنهن کانپوءِ مورڙو پنهنجو باقي سمورو جيون پنهنجي ڀائرن جي قبرن جو رکوالو بڻجي گُذاريو. اڄ تائين ان هنڌ کي مورڙو جو قبرستان سڏيو ويندو آهي. جيڪو هاڻوڪي ڪراچي شهر کان ٻه ميل پري هندن جي ميدان ڀرسان آهي.
مورڙو مانگرمڇ هڪ شخصي ويرتا ايجاد ڪيل هنر واري ڪهاڻي آهي، جنهن هڪ سامونڊري راڪشس واڳون کي ڪهاڻي جو ويرُ مورڙو ماڇي لوھ جي پڃري وسيلي سمنڊ اونهي ٽُپي هڻي ماريندو آهي. سندس ڇھ ڀائرن کي هڪ هڪ ڪري وڏي مانگرمڇ ڳهي ڇڏيو هو، تن کي واپس آڻڻ لاءِ مورڙو سمنڊ اندر ويو.
مورڙي ميربحر جو داستان راجا دلوراءِ جي دور حڪومت سان لاڳاپيل هڪ داستان آهي، دلوراءِ جو دور عربن جي دور جي آخر سومرن جي راڄ جي شروع واري دور اَٽڪل پنجين صدي هجريءَ جي وچ واري زماني ٿي گذريو آهي.
سنڌ جي وڏي صوفي شاعر شاهه عبداللطيف ڀٽائي پنهنجي خيالي جهلڪي وسيلي داستان روحانيت کي کولي سمجهائڻ لاءِ ان آکاڻي کي ڪم آندو آهي.
قاضي قادن ’جوڳيءَ‘ کي نئين معنيٰ ڏني آهي. شاهه لطيف پڻ جوڳي لفظ عام جام ڪتب آندو آهي سر رامڪليءَ ’جوڳي‘، مرشد، ڪامل انسان، رهبر، حق جي رستي تي هلندڙن کي چيو ويو آهي
جوڳي جوڳي لفظ يوڳا مان ورتل آهي جنهن جي معنيٰ آهي ملائڻ يا جوڙڻ. سنسڪرت لفظ يوگي آهي. جنهن جي معنيٰ سنياسي فقير آهي. يوڳي يا جوڳي اھو ماڻھو جيڪو يوڳا ڪندو ھجي، يوڳ يوڳي جو مطلب پاڻ کي ملائڻ قديم دور جوڳين کي مذهبي حيثيت حاصل رهي آهي، جيئن اسلام مفتين کي موجودهه دور حاصل آهي.جوڳي ٽن قسمن ورهائي سگهجن ٿا،يوڳ ھڪ ھندو مذھبي طريقو آھي، جيڪو صدين کان آھي دنيا جو پھريون يوڳي حضرت آدم عليہ سلام ھو، جنھن يوڳا ڪري رب کي پاڏايو کيس پنھنجي غلطيءَ جي معافي ورتي يوڳا ڪري، جوڳي اتر ڀارت ڪثرت سان موجود آھن، جن جو مذھب ھندوازم آھي.
ڀارت جو مشھور وياپاري اميت جوڳي جيڪو ڀارت جي ھڪ رياست جي اڳوڻي مکيا منتري اجيت جوڳي جو ڀاءُ آھي، انڊيا جا جوڳي گڏيل امريڪي رياستن سميت يورپ وغيرھ پڻ رھن ٿا، ھڪ جوڳي عورت جيڪا آمريڪا ڊاڪٽر آھي انجو ميڊيڪل جو ڪتاب يونيورسٽين پڻ پڙھايو وڃي ٿو.
ٽيمپي آمريڪا جي ايريزونا رياست جو ھڪ شھر جيڪو فينڪس ميٽروپوليٽن جي اڀرندي پاسي واري ماٿريءَ واقع آھي. ھن شھر جون حدون اولھ فينڪس اتر اسڪاٽسڊيل سالٽ نديءَ واري پيما ميريڪوپا انڊين ڪميونٽي لاءِ مخصوص علائقي سان ملن ٿيون. چينڊلر شھر ھن جي ڏکڻ ميسا شھر اوڀر آھي. 2020ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي 180,587 آھي. ھي ايريزونا رياست جو نائون وڏو شھر آھي. آمريڪا جي مشھور ايريزونا اسٽيٽ يونيورسٽي ھن شھر قائم ٿيل آھي. يونان جي مشھور ٽيمپي ماٿريءَ سان مشابھت سبب ھن شھر جو نالو بہ ٽيمپي رکيو ويو.
ھتان جي ھڪ زميندار ڊيرل دوپا کي محسوس ٿيو تہ ھن علائقي يونان جي ٽيمپي ماٿريءَ واري علائقي ڪافي مشابھت آھي. اھوئي سبب آھي جو 1879ع ھن وسنديءَ کي ٽيمپي نالو ڏنو ويو اھو نالو اڄ تائين قائم آھي. 1960ع واري ڏھاڪي تائين ھن شھر ڪاري چمڙيءَ وارن ماڻھن کي رھڻ جي اجازت نہ ھئي. ڪاري چمڙيءَ وارن ماڻھن کي ھن شھر نوڪر طور رکيو ويندو ھو پر کين ھتي پنھنجا گھر اڏڻ جي اجازت نہ ھئي. 1965ع وارن ڪيرول لونگسٽن پھريان آفريقي آمريڪي ھئا جن کي ھن شھر گھر خريد جي اجازت ڏني وئي.
ٽيمپي واري علائقي ھوھوڪام نالي اصلوڪن آمريڪي ماڻھن جو ھڪ قبيلو آباد ھو. ھن قبيلي جا ماڻھو پنھنجي زمينن ھر ھلائي فصل پوکيندا ھئا. زمينن کي پاڻي ڏيڻ لاءِ ھنن ڪيترائي واھ کوٽي پاڻي ھن علائقي تائين پھچائڻ جو بندوبست ڪيو ھو. پندرھين صديءَ ھن قبيلي جا اڪثر ماڻھو ھي علائقو ڇڏي ويا فقط چند خاندان ھتي رھجي ويا.
ڊيسالٽ رفيل " لفظي معنيٰ "ھوا جو پڙاڏو" ، وڌيڪ فوجي مطلب "باھ جو ڦاٽڻ")، فرانس جو ويڙھاڪ جھاز آھي. جنھن کي فرانس جي ڪمپني ڊيسالٽ ٺاھيو آھي. ھي جھاز وڏو ڦڙتيلو آھي. ان ٻہ انجڻيون ھونديون آھن ان ھڪ يا ٻہ پائليٽن جي جڳھ ھوندي آھي. ان کي ڌرتيءَ تان يا وري ايئرڪرافٽ ڪيرئير تان اُڏاري سگھجي ٿو، ان کي ٻين ديشن ڏانھن پڻ وڪڻڻ جي ڪوشش ڪئي وئي آھي پر ھينئر تائين سواءِ انڊيا جي ٻئي ڪنھن بہ ملڪ ان کي ناھي ورتو. انڊيا پاران فرانس کان 36 رافال جيٽ جھاز وٺڻ جو معاھدو ڪيو ويو، ان جو مُلھ 82 کان 90 ملين ڊالر جي وچ آھي. 120 رفيل فرانس جي وڏي استعمال آھي.
پھريون رفيل 4 جولائي 1986ع تي اڏيو ويو، جڏھن تہ سڀ کان پھريون پورو تيار جھاز 4 ڊسمبر 2000ع تي اڏيو ويو. رفيل پروگرام تي 27.82 بلين يورو خرچ ٿيا. 1970ع جي وچ فرانس جي فظائيا سامونڊري فوج کي پُراڻن جھازن جي بدليءَ ھڪ نئون جھاز کپندو ھيو، تنھنڪري انھن مُنڍ برطانيا، اٽلي، اسپين سميت جرمني سان گڏجي يورو فائٽر ٽائيفون تي ڪم شروع ڪيو پر فرانس پوءِ پنھنجي بناوٽ پويان ٻين ملڪن سان ٺاھ واري اھا ٽولي ٽوڙي ڇڏي اڪيلي رفيل تي ڪم شروع ڪيو.
جيڪڏھن ڪوئي جھاز ريڊار تي رھيو ھوندو تہ ان جو پتو وڏي آرام سان لڳي ويندو آھي انھيءَ ڪري رفيل مختلف ٻيا کوجي سسٽم پڻ ناھين. انھن ھڪ جھاز اڳيان لڳيل ھوندو آھي جھڙو انفراريڊ تي نظڙ ايندڙ روشني دشمن جي کوج لھي سگھندو آھي. رفيل ٿيلز ڪمپني جو اسپيڪٽرا سسٽم پڻ ھوندو آھي جنھن سان اھو بغير ڪنھن دشمن کي پتو لڳڻ ساٿين سان ڳالھ ٻولھ ڪري سگھبي آھي. ھن جھاز زمين تي نشانو لڳائڻ لاءِ ريڊار پڻ ڪم ڪندو آھي تہ انکانسواءِ ان جي نشاني اڳيان پاڏ پڻ رکي سگھجن ٿا.
ڊيسالٽ رفيل ھڪ ڊيلٽا پرَن وارو جھاز آھي، جنھن جي پرن اڳيان ٻہ پتڪڙا ڪينارڊ پڻ لڳل ھوندا آھن، انھن ڪينارڊن جي ڪارڻ وڌيڪ اٿار بڻائيندو آھي ڦڙتيءَ سان اڏري پوندو آھي، ھي 9 جي کان ڪاٽو 3جي تائين سھي سگھي ٿو جڏھن تہ ٻڙڌڪ 11جي تائين سھي سگھندو آھي. ڪينارڊن جي ڪارڻ اھو 213 ڪلوميٽر في ڪلاڪ جي تيزيءَ سان لَھي سگھي ٿو. ھي جھاز 400 ميٽر جي ڊوڙ رستو تان پڻ ڪم ڪري سگھي ٿو.
رفيل ٻين جھازن جو کوج لھڻ لاءِ انھن سان لڙائي ڪرڻ لاءِ ٿيلز آر بي اي 2 پيسا ريڊار ھوندو آھي. اھو ريڊار 40 جھازن جي کوج ھڪ وقت ئي رکندو آھي 8 جھازن تي ميزائل ماري سگھندو آھي. اھو ريڊار جھاز کي راھ ڏيکارڻ واسطي ڏاڍو سُٺو نقشو پڻ بڻائي ڏئي سگھندو آھي.
دادا هڱوراڻيءَ جو سنڌ سنڌي قوم سان لازوال پيار هو. سدائين دوستن کي سنڌيءَ خط لکندو رهيو. سندن ٽي اهم ڪتاب ”گيتا ٻوڌ“، ”پرودا مندر مان“ ”آشرم واسين ڏانهن“ سنڌيءَ ، گوپال گربخشاڻيءَ ڇپرائي پڌرا ڪيا آهن.
دادا هنڱوراڻي، دهليءَ پنهنجي ڪُٽيا اندر سنڌيت سادگيءَ جو پتلو ٿي زندگي گذاري. ڀارت سرڪار جا اڪثر ڪرتا ڌرتا سندس گهر تي اچي مهاتما گانڌيءَ بابت ڄاڻ حاصل ڪندا هئا. 10 مئي 1999ع ديهانت ڪري ويو آهي.
حقيقي دين اهوئي آهي، جيڪو ماڻهوءَ نرميءَ وارو مزاج پيدا ڪري، جيڪو هرحال محبت چڱائيءَ جي تعليم ڏيندو هجي. اسلام اميد جو مذهب آهي. اسلام جون مڙئي تعليمات اميد حوصلي جو سبق ڏين ٿيون. ظاهر مشڪل، ناڪامي محرومي جهڙين حالتن به اسلام انسان کي اميد حوصلي جو سبق ڏئي ٿو. اهو شام جي اونداهيءَ به صبح جي روشنيءَ جي خوشخبري ڏئي ٿو. قرآن شريف ايمان وارن لاءِ ارشاد آهي ته:
ان مان خبر پئي ته هڪ شخص جيڪو اسلامي فڪر وارو هجي، اهو هڪ اهڙو انسان هوندو آهي، جيڪو اوندهه به روشني ڏسندو آهي. هو اتي به اميد ڀريو رهندو آهي، جتي ٻيا ماڻهو اميد حوصلو وڃائي ويهندا آهن.
انهيءَ ڪري مسلمانن لاءِ ڪنهن به صورت اهو جائز نه آهي ته، اهي مايوس ٿي وڃن. ظاهر ڪيتريون ئي اڻوڻندڙ غير موافق حالتون هجن، پر ايمان وارن تي فرض آهي ته اهي آخر تائين اميد جو دامن نه ڇڏين. اهو ئي سبب آهي جو اسلام خودڪشيءَ جي موت کي حرام چيو ويو آهي.
مسلمانن جو عقيدو آهي ته الله سائين قرآنکي فرشته جي وسيلي سان حضرت محمد ص تي نازل ڪيو آهي مسلمانن جي عقيدي موجب خداوند جهڙي ريت سڀني نبين تي وحي نازل ڪئي آهي حضرت محمد ص به ان جي آخري ڪڙي آهن.
اسلام توحيدي مذهب آهي. اسلام هڪ وحدانيت پرست دين آهي جيڪو ابراهيمي دين جو تسلسل آهي اسلام جي پيروڪارن کي مسلمان چئبو آهي.هينئر جيڪڏهن ڏٺو وڃي ته اسلام دنيا جو ٻيو نمبر مذهب آهي.
وَ لَا تَایۡـَٔسُوۡا مِنۡ رَّوۡحِ اللّٰہِ ؕ اِنَّہٗ لَا یَایۡـَٔسُ مِنۡ رَّوۡحِ اللّٰہِ اِلَّا الۡقَوۡمُ الۡکٰفِرُوۡنَ
ڪيربين سمنڊ جو ھي ٻيٽ تي مشتمل ملڪ اتر اينٽلانٽڪ وڏي سمنڊ وينزويلا جي اتر اوڀر م واقع آهي. ان جي جاگرافيائي بيهڪ 13 10 , 59 32 آھي. ھن ملڪ جي پکيڙ 430 چورس ڪلوميٽر جيڪو سمورو خشڪي تي واقع آهي جو اتي ڪوبہ، درياء ، ندي ، ڍنڌ يا ڍورو ڪانہ آھي. پکيڙ ھن ملڪ جو دنيا نمبر 202 آھي. ٻيٽ ھجڻ ڪري ھن جي ڪابہ زميني سرحد ڪانہ آھي باقي ان جو سامونڊي ڪنارو 97 ڪلوميٽر اٿس سامونڊي علائقي جي ان جي دعوا 12 بحري ميل مخصوص معاشي زون 200 بحري ميل اٿس. ملي جو بلند ترين مقام مائونٽ ھلابي آھي جنھن جي اوچائي 336 ميٽر آھي.
ڪيريبئن سمنڊ ويسٽ انڊيز جو ھڪ ٻيٽ آھي 34 ڪلوميٽر ڊگھو 23 ڪلوميٽر ويڪرو آھي جنھن جي پکيڙ 432 چورس ڪلوميٽر آهي ملڪ جي گاديءَ جو هنڌ وڏي وڏو شهر برج ٽائون آھي.