polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
راجستان پيدا ٿي ،هندستان 1947 هڪ خانداني بنجارا گهر ،ورهاڳي کان پوءِ هن جي خاندان ڪراچيءَ ٻيهر آباد ٿيو. سيوهڻ ، سنڌ لعل شهباز قلندر جي مزار تي ڳائڻ دوران ٻارهن سالن جي عمر هڪ مقامي پروڊيوسر پاران دريافت ڪيو ويو. ريشما اڳتي هلي پاڪستان ريڊيو وانگر ڪيترن ئي لوڪ گيتن کي رڪارڊ ڪيو ويو.هن جو پهريون منصوبو ”لعل مري“ سان پهريون ڊرامو هلندڙ هو هي 1960 جي ڏهاڪي ڪيترائي ٽيليويزن جي شوقن سان شهرت جي زوال آئي.
ريشما نشاست ڪئي وئي ، 12 سالن جي عمر هن وقت جو پاڪستاني ٽيليويزن ريڊيو پروڊيوسر سليم گيلاني ، لعل شهباز قلندر جي مزار تي ڳائيندي.
گيلاني 1968 ريڊيو پاڪستان تي ”لال ميري پت رڪيو“ جي رڪارڊنگ لاءِ ان جو بندوبست ڪيو. هوء هڪ تڪڙو ڌڪ بڻجي چڪي هئي انهي ڏينهن کان ، ريشما مشهور مقبول لوڪل ڳائڻي مان هڪ آهي.ريشما 1968 کان ٽيليويزن تي ظاهر ٿي رهي هئي ، پاڪستاني هندستاني فلم انڊسٽري لاءِ گانا رڪارڊ ڪرڻ ، ملڪ ٻاهرين ملڪن لائيو ڪنسرٽ پرفارم ڪندي
ريشما جا پاڪستاني هندستاني فلم انڊسٽري لاءِ گانا رڪارڊ ڪيا ويا.هن جي ڪجهه يادگار گانن شامل آهن “لاال مري” ، “هائي اي رباءِ نہون لگدا دل ميرا” ، “انجيڪيا ني ريحان ڊي” “لمي جوڊي” ٻين جي وچ .هوءَ 3 نومبر 2013 تي لاهور ، پاڪستان وفات ڪري ويئي ، گذريل ڪيترن سالن کان گلي جي ڪينسر مبتلا ھئي.
ريشما 1947 . جي آس پاس بڪانير ، راجستان جي ويجهو چورو ضلعي جي لوها ، رتنگھار تحصیل جي ڳوٺ ڄائي هئي.هن جو والد حاجي محمد مشتاق ملاشي کان اٺ گهوڙي جو سوداگر هو.
پير صاحب پاڳارو اٺون، ننڍي کنڊ جي عظيم روحاني خانقاه امام العارفين سيد محمد راشد شاه صاحب الصوم جا اٺان سجاده نشين، تحريڪ آزادي جا عظيم مجاهد، سيد صبغت الله شاه شهيد سورهيه بادشاه جي وڏا صاحبزادا، سندن
نسب جي سلسلي پنج واسطن کان راشدي خاندان جي جد امجد پير سيد محمد راشد روزي ڌڻي سان امام علي رضا، امام موسي ڪاظم ، امام حسين، حضرت علي المرتضي بي بي فاطمه جي توسل سان ايڪيتاليھ واسطن سان حضور جان عالم نبي اڪرم صلي الله عليه وآله وسلم سان ملن ٿا۔
احمد فقير مهر نالي گھوٽڪي جي ھڪ بزرگ حافظ امام بخش باقراڻي واري ابتدائي تعليم ڏني. ان کان بعد تحريڪ آزادي مصروف سندن والد گرامي سورهيه بادشاه جي گرفتاري خاندان جي نظر بندي جي ڪري تعليم بيھجي وئي، 20 مارچ 1943ع تي سورھيہ بادشاه کي شهيد ڪيو ويو، سندن صاحبزادن پير سيد شاه مردان شاه ميان حزب الله شاه المعروف نادر علي شاه کي، تعليم جي بهاني انگريزن علي ڳڙھ طرف موڪليو۔
ھن خانقاه جا متوسل، مرشدن جي نالي جي بجاءِ لقبن سان ياد ڪندا آھن، ٻين بزرگن وانگر، سيد شاه مردان شاه جو لقب "ڇٽ ڌڻي" ھو، ان جو مطلب آھي سائبان. پاڻ بزرگن جي مزارن تي روضو تعمير ڪرائي ان تي سون جو گنبد لڳرايو، ان جي ئي نسبت سان بہ چوندا آھن.محسنِ ملت، پيڪرحريت، اعليٰ حضرت جا لقبن سان بہ جماعتي ياد ڪندا آھن.
سيد شاه مردان شاه ثاني المعروف سيد سڪندر علي شاه سيد شاه مردان شاه ثاني، سندن خانداني نالو ھو، جيڪو سندن جد امجد شمس العلماء پير سيد شاه مردان شاه اول ڪوٽ ڌڻيءَ جي نسبت سان رکيو ويو، سيد سڪندر علي شاه سندن عرفي نالو آھي، پر پير پاڳارو جي نالي سان ڄاتا ويندا ھيا.
جنيوا ، فرانسيسي ٻولي: ، جرمن ٻولي: ، سويٽزرلينڊ جو آباديءَ جي لحاظ کان ٻيون سڀ کان وڏو شهر آهي. هي سويٽزرلينڊ جي فرانسيسي ڳالهائيندڙ علائقي روماندي جو سڀ کان گهڻي آباديءَ وارو شهر پڻ آهي. هي ان هنڌ واقع آهي جتان جنيوا ڍنڍ درياهہ رهون وهندي آهي. هي جنيوا ضلعو جو گاديءَ جو هنڌ آهي. سال 2007 مطابق شهري حدن اندر آبادي هِڪُ لَک 85 هزار 726 آهي. ڪيترن ئي عالمگير تنظيمن جا دفتر هن شهر هئڻ سبب جينيوا کي عالمي شهر عالمگير شهر مَڇِيو ويندو آهي. انهن دفترن گڏيل قومن جي يورپي صدر دفتر پڻ شامل آهن. سال 2006 ورتل هڪ جائزي مطابق جنيوا دنيا سڀَ کان سُٺي معيار زندگي رکڻ وارو شهر آهي.
هتي صيحت جو عالمي ادارو ، عالمي ادارو محنت ، گڏيل قومن جو مهاجرن لاءِ اعليٰ ڪمشنر ، گڏيل قومن جو انساني حقن لاءِ اعليٰ ڪمشنر ، ورلڊ انٽيليڪچوئل پراپرٽي آرگنائيزيشن ، انٽرنيشنل ٽيليڪميونيڪيشن يونين ، ورلڊ ميٽرولوجيڪل آرگنائيزيشن ، عالمي تجارتي تنظيم ) بين الپارليماني اتحاد ، ائٽمي تحقيق لاءِ يورپي تنظيم ، ورلڊ اڪنامڪ فورم ، اسڪائوٽ تحريڪ جي عالمي تنظيم ، عالمي ريڊڪراس ڪاميٽي جا دفتر هن شهر موجود آهن.
انهن عالمي تنظيمن کانسواءِ ڪيترا ئي گُهڻ قومي ادارن جا صدر دفتر پڻ هن سهر موجود آهن، جِن سيرونو، ايس ٽي مائيڪرو اليڪٽرانڪس، سوسائت جنرال، ميڊيرينين شپنگ ڪمپني سيٽا شامل آهن. انهن کانسواءِ پروڪٽر اينڊ گيمبل، ڊيوپونٽ، انوسٽا، هيولٽ-پيڪارڊ، جي ٽي انٽرنيشنل، اليڪٽرانڪ آرٽس سن مائيڪروسسٽمز جهڙيون مشهورو گهڻ قوميائي ڪارپوريشنون يورپي صدر دفتر پڻ هتي ئي آهن.
گهڙيال ٺاهڻ جي آڳاٽي روايت سبب هي شهر سموري دنيا مشهور آهي روليڪس، ريمنڊ ويل، اوميگا، پيٽڪ فلپ فرينڪ ميولر جهڙيون معروف ڪمپينون گهڙي سازي سان لاڳاپيل آهن.
دنيا جي آڳاٽي يونيورسٽين منجهان هِڪ يونيورسٽي هتي موجود آهي جنهنکي جنيوا يونيورسٽي سڏيو ويندو آهي، هيءَ يونيورسٽي سال 1559 جون ڪيلون قائم ڪئي هئي.
ڌرتيءَ جي گولي جي هڪ انتها. ان جي ٻي انتها ڏکڻ قطب هوندي آهي. انهن ٻنهي انتهائن تي موسم انتهائي سرد هوندي آهي ڇهن مهينن جو ڏينهن ڇهن مهينن جي رات ٿيندي آهي، ڌرتي پنهنجي محور جي چوگرد گردش ڪندي آهي اهي انهيءَ محور جون ٻه پڇاڙيون هونديون آهن. مٿين پڇاڙيءَ کي اتر قطب ) هيٺين پڇاڙيءَ کي چوندا آهن. خط استوا کان پري هئڻ ڪري اتي ٻارنهن ئي مهينا برف ڄميل هوندي آهي.پروفيسر گيڪي ٻين ڀوڻ _ وگيان جي ڪتابن مان ڏيئي، پوءِ آرڪٽڪ ريجن جو جيڪو احوال لوڪمانيه ڏنو آهي، سو مختصر طرح هن ريت آهي:
اتر قطب ڏي وڃبو، ته پهرين هيءَ ڳالهه ڌيان ڇڪائيندي ته سج ٻيا گرهه نڪي اڀرندي کان اڀرن ٿا، نڪي الهندي ڏي لهن ٿا؛ پر سڄو آڪاش منڊل ائين پيو گولائيءَ ڦري، جيئن ڪو ماڻهو کليل ڌوپ ڇٽي پنهنجي مٿان پيو ڦيرائي. اهو ڦيرو الهندي کان شروع ٿئي ٿو اڀرندي ڏي پورو ٿئي ٿو. هر هڪ ڦيرو چوويهه ڪلاڪن پورو ٿئي ٿو. ائين هڪ سؤ اسي ڦيرا پورا ٿين يعني ڇهه مهينا گذرن، ته پوءِ سج ائين اڀرندو نظر ايندو آهي، جو ڄڻ ته ڏکڻ طرف کان اڀري ٿو اتر ڏي چڙهندو وڃي ٿو. وري جڏهن سورج ڏکڻائڻ ٿيندو آهي يعني ڏکڻ طرف ڏي ويندو، تڏهن تارا ٽمڪندا نظر ايندا آهن. انهيءَ ريت اُتي ڇهه مهينا ڏينهن ته ڇهه مهينا رات!
ڳوٺ حبيب الله گبول سال 1982ع وجود آيو ان کان اڳ هتي کٻڙ پيرون، گز وغيره هوندا ھئا. ڳوٺ پياري گبول جو رهواسي سڀ کان پهرين رحمت الله گبول جيڪو هادي بخش جو پٽ ھو، هادي بخش وارا ٽي ڀائر هوندا هئا پوءِ حبيب الله، گل محمد وارا هتي لڏي آيا آھستي آھستي سڀ سئوٽ، مالئوٽ يعني نصير جا پٽ به هتي اچي آباد ٿيا. اھي اڳتي هلي نصيراڻي سڏجڻ لڳا ھادي بخش وارا حمزو جا پٽ ھئا اهي به حمزاڻي سڏجڻ لڳا.
اتومنميل انيارچا جو تعلق اُتر ملابار جي مشهور پٿورام ويدو سان هيو. اتومانميل ڪنجي رامن سان انيئرچا جو پرڻو ٿيو هيو. اتميل ڪنجيرامن وٽ هڪ ڪلري هئي جنهنکي پوٿوسري ڪلري چيو ويندو هيو، جيڪو اڄ پڻ ڪيرالا جي ڪنور ضلعي موجود آهي. هيءَ ارومل چيڪاور انيڪنان جي ڀيڻ هئي. چندو چيڪاور جي محبت کي انيئرچا بيقدري سان ٺوڪر لڳائي ڇڏي هئي، جنهن جي سبب چندو چيڪاور ائيرچا جي ڀاءُ ارومل کي قتل ڪري ڇڏيو هيو.تنهنکانپوءِ، انيئرچا جي پُٽ اروملوني، چندو کان بدلو ورتو. انيئارچا جي بهادري خوبصورتي سبب سندس ساراهہ ڪئي ويندي آهي اڄ تائين ان افساني کي اتهاس ياد رکيو ويندو آهي.
انيارچا هڪ مشهور ليجنڊ جنگي سورمي هيروئين آهي، جنهن جو ذڪر وداڪان پٽوڪل، اُتر مالابار جي پراڻي گيتن ڪيو ويو ويندو آهي. هي ڪداٿاند پوٿورام ويد جي مشهور ٿيوار چيڪاور خاندان منجهان هئي. سندس پيءُ جو نالو ڪنناپا چيڪاور هيو. خيال ڪيو ويندو آهي تہ هوءَ 16هين صدي دوران ڪيرالا، هندستان جي اُترئين حصي رهندي هئي. هيءَ ڪلريپايٽو مارشل آرٽ پنهنجي سورهيائي مهارت سبب ڪيرالا جي لوڪ داستانن ياد ڪئي ويندڙ مقبول ڪردار آهي. کيس ست سال جي ڄمار ڪلاري جي سکيا ملي هئي.
انئيارچا جي داستان سان انئيارچا ، ارو واداڪان ويراگٺا ، پوٿورامپوتري انيئيارچا جهڙيون فلمون ٺاهيون ويون آهن.ايشيانيٽ انئيارچا جي نالي سان هڪ ٽيلويويزن سيريل نشر ڪيو ويو هيو.تنهنکانپوءِ سندس ڪردار ويرام پڻ ڏيکاريو ويو هيو.
6 سيپٽمبر 1851ع تي فريئر ھڪ سرڪيولر جاري ڪيو، جنھن سنڌي ڪامورن کي سنڌي امتحان پاس ڪرڻ لاءِ ھدايت ڪئي. سنڌ جي تڏهوڪي ڪمشنر سر بارٽل فريئر هڪ ھدايت نامي ذريعي سنڌ نوڪريءَ جي خواهشمند يورپي ڪامورن سندس پروموشن لاءِ سنڌيءَ امتحان لاءِ لازمي طور امتحان پاس ڪرڻ، امتحان جو ڪورس، امتحان جو انتظام ، جڳهه، تاريخ ، ڪاميٽيءَ وغيره جو طريقار جو اعلان ڪيو . هن ڄاڻايو ته ”اڄ کان پوءِ ڪنهن به کي سول عملدار طور ڀرتي نه ڪيو ويندو يا کيس ترقي ڏني نه ويندي جيستائين هو سنڌي ٻوليءَ عام ڳالهه ٻولهه جو امتحان پاس نه ڪندو. سنڌي ٻوليءَ جي عالم ٻول چال جو امتحان هيٺين ريت ورتو ويندو:
اسان کي گھرجي تھ اسان سرڪاري ڪاروبار لاءِ ملڪي ٻولي کي متعارف ڪرايون. مونکي سمجھھ نٿو اچي تھ اسان جا روينيو انصاف کاتي جا آفيسر فارسي يا انگريزيءَ جھڙي ھڪ ڌاري ٻوليءَ ذريعي ڪيئن اثرائتي نموني ڪم ھلائي سگھندا. آفيسرن کي ارڙھن مھينن جو وقت ڏجي ٿو تھ سنڌي زبان جو امتحان پاس ڪري وٺن.
هڪ ڪاميٽي جوڙي ويندي، جنهن ٻوليءَ جي ڪيترن به ماهرن کي شامل ڪري سگهجي ٿو،ان گجراتي، مراٺي يا فارسيءَ جي ترجمان طور پاسي ڪيلن کي به شامل ڪيو ويندو. اميدوارن کان هيٺين شعبن امتحان ورتو ويندو:
مان سمجهان ٿو ته سندن امتحان جي تياري گرامر ڊڪشنري جي اشاعت مدد ٿيندي، ان لاءِ مان ليفٽيننٽ اسٽئڪ کي اشاعت جي اجازت ٿو ڏيان.
هي اهو زمانو هو، جڏهن اچ وڃ باربرداري جي لاءِ پاڻيءَ جا جهاز ريلون ڪتب آينديون هيون. 1843ع کان پوءِ ننڍيون بادباني ٻيڙا قافلا سامان پهچائڻ جو ڪم ڪندا هئا. 1845ع کانپوءِ اسٽيم شپس هلڻ لڳا ته سامان کي هڪ هنڌان ٻئي هنڌ پهچائڻ اڃان به سولو ٿي پيو. ڏکڻ سنڌ لاءِ حيدرآباد کان گوني ڦليلي جو وهڪرو يا تلاءُ نڪرندو هئو. هن وهڪري تي هوسڙي، ڪٿڙ، تنڊو محمد خان، ماتلي، تلهار تنڊو باگو جا مشهور گهاٽ هوندا هئا جن جا آثار اڃان به موجود آهن. ٽنڊو باگو جي مشهور گهاٽ کي جمالي ڦڙڏو جي نالي سان سڏيو ويندو هو.
صاحب محل کي سنڌ جو تاج محل به سڏيو ويندو آهي. هي محل ٽنڊي باگي کان اڳيان 14 ڪلوميٽر اُتر طرف آهي. هي محل 1947ع ورهاڱي کان ڪجهه وقت اڳ ٺهيو هو. هي محل مير حاجي خدا بخش ٽالپور, پنهنجي زال صاحب خاتون جي محبت اڏايو هو. هي محل اڏائڻ لاءِ مير خدا بخش ٽالپور آگري جو سفر ڪيو تاج محل کي ڏسي واپس آيو ته ان زماني جي حيدرآباد مشهور ڪاريگر فيض محمد سلاوٽ کان هن محل جو نقشو ٺهرايو ان جي ئي نگرانيءَ 1940ع هن محل جي اڏاوت جو ڪم شروع ٿيو.
صاحب محل تي تحقيقي ڪم ڪرڻ واري عثمان راهوڪڙو پنهنجي ڪتاب لکي ٿو ته ”صاحب محل جي ڪم جي شروعات 1940ع کان ٿي. هن جي اڏاوت کي پوري ٿيڻ ست سال لڳا. هن محل ڪتب ايندڙ لوهه، ٽيئر گارڊر فرنيچر برطانيا مان گهرايو ويو هو. جڏهن ته سرون احمد آباد، انڊيا مان آيو هيون. ڪاٺ جو سامان برما سيمنٽ ڪراچي مان گهرايو ويو هو.
سامان آڻڻ جو ٻيو اهم وسيلو گوني ڦليلي جو وهڪرو هو جنهن ٻاڦ وارا آگبوٽ هلندا هئا سامان ان ذريعي هتان جي مشهور گهاٽ جمالي ڦڙڏو تي پهچندو هو اتان ڏاند گاڏين تي رکي آندو ويندو هو. چون ٿا ته ان زماني هن محل جي اڏاوت تي چاليهه لکن کان وڌيڪ خرچ آيو هو. هي محل نه رڳو ان زماني پر هاڻي به ڏاڍو سهڻو وڻندڙ آهي.
ٽنڊو باگو جي تواريخ جي ٿوري گهڻي ڄاڻ رکڻ واري انور عباسي ٻڌائي ٿو ته هن محل جي اُتر طرف ورهاڱي کان پهرين گرو سنگهه سک جو وڏو ڳوٺ هو. انهن جا سٺ کان وڌيڪ گهر هئا. 1887ع جي اسڪول رڪارڊ کان 1947ع تائين اتي تعليم پرائڻ وارن سکن جا نالا موجود آهن.
هي محل جڏهن ٺهي تيار ٿيو هو ته ان کي روشن ڪرڻ لاءِ جنريٽر ڪتب آندو ويندو هو. اهو سڄو سامان ٻن طريقن سان هتي پهتو. پهريون ريلوي جي ذريعي سان بدين جي ويجهو تلهار ريلوي اسٽيشن تائين ايندو هو اتان ڍڳي گاڏين جي ذريعي ان سامان کي هتي آندو ويندو هو.
صاحب خاتون، خدا بخش ٽالپور جي چوٿين زال هئي. محل جي مرڪزي دروازي تي مٿان سنگ مرمر جي اڇي پٿر تي صاحب محل 1947ع لکيل آهي هيٺان هڪ ساهمي ٺهيل آهي.
آبادي جي لحاظ کان ھي شھر باڪو گنجه کان پوءِ آذربائيجان جي ٽيون نمبر وڏو شهر آهي جيڪو ڪيسپئن سمنڊ جي ڀرسان باڪو کان جي فاصلي تي واقع آهي. شھر جي آبادي 265,000 آھي. بطور ريئن يا ضلعي جي ھن شھر جي پکيڙ شھر ٻئي ضلعي علائقي سميت آھي. شھر جي ضلعي يا ريئن واري حيثيت جو قيام 22 نومبر 1949ع ٿيو. سومقاييت شھر کان علاوه ھن ضلعي جورات حاجي زين العابدين جي نالي سان ٻہ ٻھراڙي واريون وسنديون واقع آھن. پوئين وسندي ھڪ سخي تيل جي واپاري حاجي زين العابدين تيغيئيف جي نالي سان قائم ٿي ھئي. ھن شھر سومقاييت اسٽيٽ يونيورسٽي پڻ واقع آهي.
مؤرخن مطابق وچولي دؤر ھن شھر واري مقام تي ميدي نسل وارا ماڻھو رھندا ھيا. تاريخ سومقاييت واري شھر جي رھائشي وسندي جو ذڪر 1580ع ھڪ انگريز سياح ايڇ برو ڪيو ھو. ان بعد 1858ع اليگزينڊر دوماس پنھجي ڪتاب ٽرپ آف قفقاز ڪيو ڪيو. سويت ريپبلڪ جي قيام تائين ھتي ڪا خاص قابل ذڪر ترقي ڪانہ ٿي ھئي. فيبروري 1988ع سومقاييت شھر آرمينيائي ماڻھن جو قتل عام ٿيو ھو. سومقاييت جي ان فساد سان آرمينيائي آذربائيجاني تڪرار اڀري نگورنو ڪاراباخ واري جنگ تبديل ٿي ويو.
روايت مشھور ٿي تہ جنھن مطابق موجوده سومقاييت ندي جي پاڻي کي ھڪ ديو روڪي ڇڏيو ھو سوم ھڪ سورمو ھيو جنھن ان ديو کي ماري پاڻي کوليو ھو پر پاڻي سان گڏ لڙھي ويو ھو پوء ڪڏهن بہ نظر نہ آيو جنھن بعد ان جي محبوبا ندي تي وڃي رڙيون ڪري آذربائيجاني ٻولي سوم قايت: سڏڻ شروع ڪيو اھڙي طرح ندي تي سومقاييت نالو پئجي ويو.
انهيءَ ٽڪر تي مڪليءَ جو نالو هن ڪري پيو. جو قديم وقت هڪڙو وڏو بزرگ حج ڪرڻ لاءِ ٿي ويو، اتي اچي لٿو، رات جو خواب ڏٺائين جنهن جي اثرکان جاڳندي هن کي جذبو اچي ويو بار بار چوڻ لڳو ته هذا مڪه لي هــٰــذا مَڪه لِي يعني هيءُ پنهنجي لاءِ مڪو آهي. مَڪه لِي وري وري چيائين. تنهن تان انهيءَ هنڌ تي مڪلي نالو پئجي ويو. ڪن جو چوڻ آهي ته هڪڙي اولياءَ بي بي مڪلي واري مسجد جي محراب جي پٺيان دفن ٿيل آهي انهيءَ مسجد تي مڪليءَ يا ننڍي مڪي جو نالو شيخ حماد رکيو، جنهن جو مٿي ذڪر آهي. پوءِ انهيءَ مسجد تان ساري ٽڪريءَ تي نالو پيو.
مڪليءَ جي ٽڪري پَٻ هاڙهي جبل جي شاخ آهي رني جي ڪوٽ واري ٽُڪرن جي قطار مان آهي. پير پٺي کان نڪري اتر ڏي برابر پنج ڪوهه وڃي ٺٽي کي ويجهو الهندي ڏي بيهي ٿي. سمن ڄامن جو مکيه شهر ساموئي ٽڪريءَ جي اتر واري ڇيڙي جي هيٺان آهي، جتي ڄام تماچي نورڀينءَ جون قبرون آهن. ترخانن کان وٺي ٺٽو گاديءَ جو هنڌ ٿيو. انهن مان گهڻن جون قبرون قبا مڪليءَ تي آهن. انهن ٺٽي شهر به ڪيتريون عمديون مسجدون جوڙايون. انهن کان سواءِ مڪليءَ تي تمام گهڻن اوليائين بزرگن جا مقبرا آهن. مشهور آهي ته سوا لک اولياءَ اتي آهن.
قمر شھباز جو اصل نالو قمرالدين ٻگهيو هو. پاڻ 13 اپريل 1938ع تي محمد مقبول ٻگهئي جي نوابشاهه واري گهر ڄائو. سندس والد زميندار هو. ابتدائي تعليم ايڇ. ايم. خواجا اسڪول نوابشاهه مان ورتائين. 1962ع ڪراچي يونيورسٽيءَ مان انگريزي ادب ايم. اي ڪري، عملي زندگيءَ جي شروعات ميرپورخاص جي گورنمينٽ ڪاليج ليڪچرار جي حيثيت سان ڪيائين. مختلف ڪاليجن پڙهائڻ کان پوءِ ليٽرل انٽري سي. ايس. ايس جو خاص امتحان پاس ڪري وفاقي حڪومت جي ملازمت شامل ٿيو گيهه ڪارپوريشن جي ايم. ڊي جي عهدي تان ريٽائر ڪيائين.
نادر بيگ مرزا سنڌي ادب جي جديديت جو باني، سنڌي ادب جي روشن ستاري شمس العلماء مرزا قليچ بيگ جو سڀ کان وڏو پٽ هو. نادر بيگ مرزا جو جنم 1891ع ڪوٽڙيءَ ٿيو. شروعاتي تعليم ڪوٽڙي، حيدرآباد ڪراچي جي مختلف اسڪولن ورتائين. پندرهن سالن جي ننڍي عمر 1906ع ڌاري لنڊن ياترا لاءِ روانو ٿيو. جتان نيٺ 1912ع بئريسٽريءَ جي ڊگري حاصل ڪيائين وڪالت جي شروعات لاڙڪاڻي کان ڪيائين. اڳتي هلي مئجسٽريٽ مقرر ٿيو سنڌ جي مختلف شهرن خدمتون سرانجام ڏنائين.
سندس ڪهاڻين جو مجموعو نصير مرزا جي جاکوڙ سان پڌرو ٿيو آهي جنهن کي انسٽيٽوٽ آف سنڌالاجي ڄامشورو ڇپايو آهي. ان ڪتاب نادر بيگ مرزا جون پنجويهه کن لکڻيون شامل آهن جن اڪثريت ڪهاڻين جي آهي. ڪتاب سندس چونڊ شاعري پڻ شامل ڪئي وئي آهي. سندس شاعري جو نمونو هيٺ ڏجي ٿو:
لکڻ ته نادر بيگ مرزا جو ڄڻ خانداني ورثو هو. 1920ع کان پوءِ ڪهاڻيون لکڻ شروع ڪيائين، ٿوري گهڻي شاعري به سندس حصي اچي ٿي. ان دور هڪ بهترين ڪهاڻيڪار جي حيثيت سان پاڻ کي مڃرايائين.
مرڪري جو نالو رومين پنھنجي ديوتا مرڪري جي نالي تي رکيو . ھن گرھ جو مشاھدو پراڻي تاريخ کان ٿيندو پيو اچي . مرڪري ء ھر دور جي ماھرين سائنسدانن جي تجسس کي وڌايو. ھن گرھ جو مشاھدو 14 سو قبل مسيح جي آشوري سائنسدانن جي علاوه ھڪ ھزار قبل مسيح قوم بابل به ڪيو ھو . قوم بابل ھن سياري کي پنھنجي ديوتا نبو جي نالي سڏيندا ھئا .
مرڪري سج کي ويجھي ھجڻ جي ڪري 88 زميني ڏينھن ھڪ چڪر مڪمل ڪندو آھي . ھن جو ڪو چنڊ نه آھي . ھن جي فضاء 42 سيڪڙو ماليڪيولر آڪسيجن 29 سيڪڙو سوڊيئم 22 سيڪڙو ھائڊروجن 6 سيڪڙو ھيليئم 0.5 سيڪڙو پوٽاشيئم تي ٻڌل آھي . ان کان علاوه , , , , , , پڻ شامل آھن .
اسان جي شمسي نظام سڀ کان تيز رفتا سيارو عطارد آهي. عطارد پنهنجي مدار لڳ ڀڳ 50 ڪلوميٽر في سيڪنڊ جي رفتار سان چڪر لڳائي ٿو سج جي پنهنجي مدار جو چڪر 88 ڏينهن لڳائي وٺي ٿو. اهو ئي سبب آهي جو شروعاتي تارا شناسن ان جو نالو تيز هلڻ وارو خدا جو قاصد رکيو هو.
مرڪري جي تخليق اڄ کان 4.6 بلين سال اڳ ٿي . دوران تخليق تخليق کان پوء ھي گرھ شھابين جي شديد بمباري جي زد رھيو . تنھن ڪري ھن جي مٿاڇري تي ھر جاء نشان آھن . جيڪي ڪجھ ميٽرن کان وٽي ڪئي ڪلو ميٽرن جا آھن .
قديم يونانين رومن سائنسدانن به ھن جو مشاھدو ڪيو .ھن جي باري مختلف نظريا پيش ڪيا . 1100 ء صدي عيسوي مسلمان سائنسدان ابو اسحاق ابراھيم الزلقالي مرڪري جي مدار جي حوالي سان اھم نظريا پيش ڪيا .
مرڪري نظام شمسي جو سڀني کان ننڍي ننڍو سج کان ويجھي ويجھو گرھ آھي . سج کان مرڪري جو مفاصلو 57.51 ملين ڪلو ميٽر آھي . ھي نظام شمسي جي پٿريلي گرھن مان ھڪ آھي .
ھن جي درجه حرارت ڪافي حيران ڪندڙ آھي . رات جو ھن جي سطح جو درجه حرارت 173- ڪاٽو ھڪ سؤ ٽيھتر ڏينھن جو +427 واڌو چار سؤ ستاويھ سينٽي گريڊ تائين پڄي وڃي ٿو .
گرھ جي اتر ڊکڻ قطب تي سج جا ڪرڻا نه پڄڻ ڪري - 91 سينٽي گريڊ ھجي ٿو . جنھن جي ڪري قطبين پاڻي ھميشه برف جي صورت موجود ھوندو آھي .
ميان نصير محمد ڪلھوڙو انگريزي سنڌ ڪلهوڙا خاندان جو پهريون فرد هو جنهن سنڌ ڪلهوڙاخاندان جي جهڙوڪر حڪمرانيءَ جي شروعات ڪئي.
شوڪت شورو جو پورو نالو شوڪت حسين شورو آهي. هن جو جنم 4 جولاءِ 1947ع تي وڪيل جج عبدالڪريم شورو جي گهر ،ٺٽي ضلعي هاڻي سجاول ضلعي جي سجاول تعلقي جي ڳوٺ نور محمد شورو ٿيو. هن پرائمري تعليم پنهنجي ڳوٺ پرائي. چار درجا پاس ڪرڻ کان پوءِ سجاول شهر جي هاءِ اسڪول داخل ڪيو ويو ان اسڪول مان مئٽرڪ پاس ڪيائين. 1966ع حيدرآباد جي سچل آرٽس ڪاليج منجهان بي اي جي ڊگري حاصل ڪيائين. 1968ع سنڌي ادب ايم ايسنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان پاس ڪيائين.
شوڪت شورو انگريزي ٻولي ؛ سنڌ پاڪستان. جو سنڌي ٻولي سنڌي ادب جو ناميارو جديد اديب، ڪالم نگار، ڪهاڻيڪار ڊراما نگار هيو. سندس ڪيترائي ڪتاب ڇپيل آهن. سندس ڪيترائي ڊرامه پڻ پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن ڪراچي سينٽر تان ٽيليڪاسٽ ٿيل آهن جن عوام تمام گهڻي مقبوليت ماڻي. شوڪت شورو سنڌي ساهت جوانتهائي منفرد ڪهاڻيڪار، مضمون نگار ڊراما نگار آهي جنهن ڪري سنڌ توڙي هند جي سنڌي اديبن هڪ جيترو مقبول آهي. .
خان بهادر محمد صديق ميمڻ 30 مارچ 1890 - 20 نومبر 1958) حيدرآباد ، سنڌ ، پاڪستان جو تعليمي ماهر ، ليکڪ سماجي اڳواڻ هو. هن حيدرآباد سنڌي مسلمان ڇوڪرين جو پهريون اسڪول ”مدرسات البنات“ قائم ڪيو. هو سنڌي مسلم ادبي سوسائٽي سنڌي مسلم پرنٽنگ پريس جو باني هو. هن ڪجهه متنن جي ڪتابن سميت 15 کان وڌيڪ ڪتاب تصنيف ڪيا. هن 1940 کان 1947 تائين ٽريننگ ڪاليج فار مينز جو پرنسپال رهيو. هن کي عنوان سان نوازيو ويو خان صاحب خانبھادر پاران وائسراء برطانوي هندستان جي.
هو مشهور استاد ايليمينٽري ميٿاميٽڪس جاميٽري جو ماهر هو. سندس ڪتاب ”انگي حساب“ ”جاميٽري“ ڪيترن ئي سالن تائين اسڪول جي نصاب جو حصو هئا. هن 1940 کان 1947 تائين ٽريننگ ڪاليج فار مين حيدرآباد جو پرنسپال طور ڪم ڪيو.
محمد صديق ميمڻ 30 مارچ 1890 ع تي حيدرآباد ، سنڌ پيدا ٿيو. سندس والد جو نالو محمد يوسف ميمڻ هو. هن ابتدائي تعليم حيدرآباد مان حاصل ڪئي علي گڑھ مسلم يونيورسٽي مان گريجوئيشن ڪئي.
کيرٿر جابلو سلسلي مولا ندي کان ڏکڻ طرف گاج ندي تائين اوچيون چوٽيون آهن جيڪي سمنڊ جي سطح کان مٿي هجڻ ڪري نهايت ٿڌيون آهن. اهي چوٽيون سنڌ جي سرحدن اچي وڃن ٿيون. انهن “ڪتي جي قبر“ سمنڊ جي سطح کان لڳ ڀڳ 7000 فوٽ مٿي آهي. “ڪچرڪ“ چوٽي بہ ايتري ئي مٿانهين آهي. گورک هل اسٽيشن 5688 فوٽ اوچي چوٽي آهي جتي جون جولاءِ گرمي پد 17 ڊگري سينٽي گريڊ رهندو آهي.
سليمان جبل جي ڏکڻ کيرٿر جبل جون قطارون شروع ٿين ٿيون جيڪي سنڌونديءَ جي ھيٺاھين ميداني علائقي جي اولهندي ڪناري سان گڏوگڏ ھلن ٿيون ھي ننڍا خشڪ جبل آھن، جن جي ڏکڻ حب لياري نديون وھن ٿيون. جيڪي ڪراچيءَ ويجھو عربي سمنڊ ڇوڙ ڪن ٿيون.
محمد بن قاسم يزيد بن عراره سنڌ جي گورنريءَ جا دعويدار ٿي بيٺا. عراق جي گورنر جنرل يوسف بن عمر ثقفي ٻنهي جا نالا خليفي ڏانهن اماڻيا پر خليفي عمرو بن قاسم جي منظوري ڏني.سندس ڏينهن مسلمانن هندن کي شڪستون ڏنيون. سندس ڏينهن عربي زبان ترقي ڪئي.يعقوبي لکي ٿو ته حڪم جي شهادت کان پوءِ سنڌ ٻه شخص وڏي طاقت وارا هئا، هڪ عمرو بن محمد بن قاسم ٻيو يزيد بن عرار. انهن ٻنهين مخالفت پيدا ٿي پيئي ٻئي پنهنجو زور ڏيکارڻ لڳا. مگر عراق جو گورنر يوسف بن عرو ثقفي کي جڏهن اها خبر پيئي تڏهن دربار خلافت مان اجازت وٺي پنهنجي ثقفي نسل محمد بن قاسم جي پٽ کي سنڌ جو والي مقرر ڪيو.
2013 ، باري اندازو لايو ته گهٽ گهٽ يارهن لک عورتون ووٽ ڏيڻ جي اهل نه هيون اختيارين کين قومي سڃاڻپ ڪارڊ نمبر جاري نه ڪيا هئا. جنوري 2014 ، هن ڪوهستان ڊانسنگ ويڊيو ڪيس ٻيهر کولڻ لاءِ ويڙهه ڪئي ، جتي هن دعويٰ ڪئي ته ويڊيو نظر ايندڙ ڇوڪرين کي پوءِ شادي ناچڻ کانپوءِ قتل ڪيو ويو. آگسٽ 2015 ، هن ڳالهايو 300 ٻارن جي جنسي غلامن بابت حسين خان والا ڳوٺ 2006 کان 2014 تائين جنسي ويڊيو ڪرڻ تي مجبور ڪيو ويو. مئي 2016 ، هن اسلامي ڪائونسل جي فيصلي جي سخت مخالفت ڪئي ته ان کي قانوني بڻايو ويو ته ان کي قانوني بڻايو وڃي ته مڙس کي ”ٿورڙو“ ڪري پنهنجي زالن کي ماريو ، ڪائونسل کي ”زوال پذير“ سڏيو.
باري پاڪستان عورتن جي حقن جي مسئلن تي هڪ اڳواڻي آواز آهي ، صنف جي مطالعي جي ميدان پنجن سالن کان و ڌيڪ علمي پيشه ورانه تجربي سان. هوء هڪ . آهي. ڊگري سوشيالاجي يونيورسٽي آف سسڪس ، برطانيه مان ، ڊاڪٽريٽ ٿيسز تي ”خاندان عورتن جي حالت تي روزگار جا اثر“ تي. هوءَ پڻ سرگرم آهي پاليسي مشوري وڪالت عورتن جي معاشي ، سياسي سماجي بااختيارگي تي معاشري . هن تحقيق پڻ ڪئي ”پاڪستاني سياست عورتن جي بنيادي نمائندگي“ تي. هوءَ پاڪستان جي ڪنهن به يونيورسٽي پهرين صنفي مطالعي واري شعبي جي باني آهي.
باري پاڪستان عورتن جي غيرت جي نالي تي قتل خلاف آواز اٿاريو. آڪٽوبر 2016 ، جيئن پاڪستان جي قومي اسيمبلي غيرت جي قتل کي غير قانوني قرار ڏنو ، فرزانه باري خبردار ڪيو ته هي قانون نظرانداز ٿي سگهي ٿي ڏو ته هڪ جج کي سمجھ کان پهريان فيصلو ڪرڻو آهي تها اھا واقعي قتل غيرت جو ڪيس آهي يا نه.
فرزانه باري انساني حقن جي سرگرم ڪارڪن آهي جيڪا پاڪستان انصاف صنفي برابري کي فروغ ڏئي ٿي. هوءَ مردن جي بالادستي واري نظام جي خلاف وڙهندي آهي پاڪستان عورتن جي حقن بابت ضعيف اسلامي قاعدن جي حق التجا ڪري ٿي .
فرزانه باري ھڪ پاڪستاني ناري پرست ، انساني حقن جي ڪارڪن اديب آھي ، جنھن قائداعظم يونيورسٽي ، اسلام آباد پاڪستان صنفي اڀياس کاتي جي ڊائريڪٽر طور خدمتون سرانجام ڏنيون.
بياني مضمون ڪنهن جڳهه، شخص،شيءِ منظر، ڪردار احساس جي جزن جو ذڪر ڪيو ويندو آهي. هن قسم جي مضمونن لاءِ ضروري آهي ته انهن حقيقي اصلي ڳالهين جو ذڪر ڪيو وڃي، جنهن سان انساني دماغ تي اثر ٿئي. هي مضمون گهڻو ڪري سيکڙاٽ ليکڪ لکندا آهن. بياني مضمونن : شخص ، جانور ، ٻوٽا گل ، معدنيات ، عمارتون ، ميوا ، ڳوٺ، واهڻ شهر ، ملڪ ، صنعتون ، فطري منظر مذهب جا موضوع اچي سگهن ٿا.
راجا آڪسيڪانس يا راجا پورٽيڪانس سن 325 قبل مسيح سڪندراعظم جي آمد وقت اتر سنڌ جو هڪ راجا يا سردار ھيو جنھن سڪندراعظم جي پيش قدميءَ وقت آڻ نہ مڃي ھئي.
سوڌا مورتي جو جنم 19 آگسٽ 1950 تي سولگائي، جمخندي، ڪرناٽڪ، ڀارت جي هڪ برهمڻ خاندان ٿيو۔ سندس پيءُ جو نالو ڊاڪٽر آي ايچ ڪولڪرني امڙ جو نالو وملا ڪولڪرني آهي. هن اليڪٽريڪل اليڪٽرانڪ انجينئري گريجوئيشن ڪئي آهي ڪمپيوٽر سائنس انڊيا انسٽيٽيوٽ آف سائنس منجهان ماسٽرز ڪئي اٿائين. هن گريجوئيشن ماسٽرز ٻنهين سونَ جو ٻِلو حاصل ڪيو آهي.
شمن علي ميراليءَ ملڪ جي ڪنڊڪڙڇ ٿيندڙ پروگرامن کان علاوه دبئي، سعودي عرب، انڊيا وغيره پنهنجي فن جو مظاهرو ڪيو آهي. کيس خدمتن عيوض شاهه لطيف اوارڊ، قلندر لعل شهباز اوارڊ،سچل سرمست اوارڊ کان سواءِ ڪيترائي مڃتا اوارڊ ملي چڪا آهن. سنڌ سندس ٻڌندڙن جو چڱو خاصو حلقو آهي. هي هن وقت ڪراچيءَ رهي ٿو. سندس هڪ پٽ پڻ راڳي آهي.
عاصمه جهانگير پنجاب جي هڪ خوشحال خاندان جي چشم و چراغ ھئي. هن جو پيءُ ملڪ جيلاني پاڪستاني فوج عملدار رهيو رٽائرمينٽ کان پوءِ سياست داخل ٿيو. آمريت خلاف تقريرون ڪرڻ تي کيس ڪيترو عرصو جيل به رکيو ويو. عاصمه جهانگير ننڍي عمر ئي فوجي حڪومت خلاف احتجاج ڪيو، 2004ع هوءَ اقوام متحده جي خاص رپورٽر رهي، شروع هن اقوام متحده جي هڪ خاص رپورٽر جي حيثيت سان & تي ڪم ڪيو.
هن گريجوئيشن لاهـور جـي ڪـائناد ڪاليج مــان ڪـئـي. قـانون جي ڊگري پنجاب يونيورسٽيءَ مان حاصل ڪيائين. عاصمه جهانگير کي سئزرلينڊ جــي سـيـنيـٽ گـئـلــن يونيورسٽيءَ مان اعزازي ڊگري به ملي آهي.
عيسائين وٽ ”عهدنامو قديم“ ”عهدنامو جديد“ ٻئي مقدس آهن. حضرت عيسيٰ تي جيڪو ڪتاب نازل ٿيو هو، اهو ته هڪڙوئي هو، پر -انجيل- جي نالي سان جيڪي ڪتاب بعد لکيا ويا، انهن جو تعداد لڳ ڀڳ 80 آهي.
حضرت عيسيٰ عليه السلام کان تقريباً چار سؤ سال پوءِ اختلافن کان -تنگ- ٿي، فقط پنجن انجيلن کي صحيح مڃيو ويو، -جن- مان چار اهي ئي آهن، جيڪي هن وقت عهدنامي جديد شامل آهن: متيءَ جو -انجيل-، مرقس جو -انجيل-، لوقا جو -انجيل- يوحنا جو -انجيل-. انهن حضرت عيسيٰ عليه السلام جا حالات زندگي احڪام گڏ ڪيل آهن، -جن- کي مذهبي، رسوماتي قانوني حيثيت حاصل آهي.
پنجين -انجيل- کي ’پطرس‘ سان منسوب ڪندا آهن، جنهن حضرت مريم جي زباني حضرت عيسيٰ عليه السلام جي ننڍپڻ جا حالات بيان ڪيل آهن. حضرت عيسيٰ عليه السلام جي مقرب -ترين- دوست برناباس جي -تصنيف- ڪيل -انجيل- حضرت عيسيٰ عليه السلام کي هڪ برگزيده -انسان- -الله- جي رسول جي حيثيت پيش ڪيو ويو آهي. هن آخري رسول جي حيثيت سان حضرت محمد صلي -الله- عليه وسلم جي مبعوث ٿيڻ جي خبر ڏني وئي هئي، جنهن جا -بني اسرائيل- منتظر هئا.
الارقم جي قيام کان آڳ شيخ اشعري محمد التميمي ڪوالالمپور ھڪ جاء تي پنھجي پوئلڳن کي قرآن اسلام جي تعليم ڏيندو هيو. ان جاء کي ھن دارالاقم نالو ڏنو ھيو جنھن جي معنيَ آهي ارقم جو گھر. ان نالي جو پسمنظر مڪي اسلام جي شروعات مھل مشھور صحابي الارقم ابن ابي الارقم جو گھر آھي. ان صحابي حضرت محمد کي پنھنجي ان گھر پناه ڏني ھئي اسلام جي شروعات کوڙ صحابي ان گھر مسلمان ٿيا ھئا.
بندش بعد ھن گروپ کي وڏي پيماني تي ميڊيا جي توجھ ملي وئي اھو فرقو اخوان ڪثرت ازواج ڪلب فرمانبردار زالن وارو ڪلب جي ڪري تنقيد جو مرڪز پڻ ٿي ويو. ان فرقي جا ڪجھ تازا مضمون ملائي ٻولي ھاريئن ميٽرو سائيٽ ڇپيا آهن. اشعري محمد جي زال خديجه اعم جي ٻن ڪتابن تي مذھبي جوازن جي بنياد تي بندش پڻ پئي آهي جن ان اھا دعوا ڪئي آھي تہ اشعري محمد کي خدا معجزا عطا ڪيا آهن.
الارقم يا دار الارقم ملائيشيا جو ھڪ اسلامي مذھبي فرقو جنهن جو بنياد شيخ اشعري محمد التميمي 1968ع وڌو ھو 21 جولاء 1994 ملائيشيا جي وفاقي حڪومت بندش وجھي ڇڏي ان جي باني اشعري محمد ان تحريڪ جي ٻين اڳواڻن کي ٿائيلينڊ جي حڪومت بين الاقوامي سڪيورٽي ايڪٽ تحت گرفتار ڪري ملائيشيا جي حوالي ڪري ڇڏيو.ھن فرقي جي عالمي اخوان گروپ وارين ڪمپنين سان ويجهڙائپ ھئي
1980 واري ڏھاڪي ھن گروپ جي رڪنن جو تعداد 10000 ٿي چڪو ھيو لڳ ڀڳ ھڪ لک انھن جا حامي هئا جيڪو ان گروپ جي منظم تبليغ جو نتيجو ھيو. دارالاقم جون شاخون ملائيشيا کان ٻاھر پوري ڏکڻ اوڀر ايشيا، چين، آسٽريليا، وچ اوڀر آمريڪا تائين قائم ڪيون ويون.
ڏهن سالن کان پوءِ، مسٽر لي، سنگاپور کي ملائيشيا سان سلهاڙي ڇڏيو، پر ان ڳانڍاپي جي عمر ٿوري هئي. نظرياتي ڇڪتاڻ نسلي ٽولن جي وچم سخت ٽڪرائن جي ڪارڻ سنگاپور کي فيڊريشن کي ڇڏي، پوري نموني آزاد ملڪ بنجي ويو.