polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
شهريت ترميمي ايڪٽ خلاف احتجاج يا احتجاج سٽيزنشپ امينڊمينٽ ايڪٽ سي اي اي اين آر سي احتجاج, سي اي بي اين آر سي احتجاج جي نالي سان پڻ سُڃاتو ويندڙ سٽيزنشپ ايڪٽ ، جيڪو 12 ڊسمبر 2019 تي قانون نافذ ڪيو ويو هو ملڪ شهرين جي قومي نيشنل رجسٽرڊ جي تجويز جي خلاف، ڀارت هلندڙ مُظاهرن احتجاجن جو هڪ سلسلو آهي. ڀارتي پارليامينٽ شهريت بل، 2019 پاس ڪيو. ان کان اڳ ڀارتي ڪابينا ان بل جي منظوري ڏئي چُڪي هئي۔ بل پاس ٿيندي ئي سموري ملڪ مظاهرن احتجاجن جو سلسلو شروع ٿي ويو. خاص ڪري آسام، تريپورہ مني پور وڏي پيماني تي احتجاج ٿيو. انهن احتجاجن ڪيترائي ماڻهو زخمي ٿيا ٻن ڄڻن جو موت ٿي چُڪو آهي.
شهريت ترميمي ايڪٽ 2019 هڪ اهڙو قانوني بل آهي جيڪو ڀارتي قانون شهريت 1955 ترميم ڪري ٿو 31 ڊسمبر 2014 کان اڳ افغانستان، بنگلا ديش پاڪستان کان آيل هندو، سک، ٻڌمت، جين مت، فارسي ماڻهن مسيحين کي شَهريت ڏيڻ جو دَڳُ چٽو ڪري ٿو. ان بل مسلمانن کي شامل ناهي ڪيو ويو، جنهنڪري هي احتجاج ٿي رهيا آهن. ان بل مهاجرن جي لاءِ نئين ملڪ جي شهريت ملڻ جو عمل جي مُدت 11 سال کان گهٽائي 5 سال ڪئي وئي آهي.
ان بل جي خلاف سموري ملڪ تحريڪون شروع ٿي ويون آهن. ملڪ جي شهرين تنظيمن طرفان مخالفت ڪئي وئي آهي انڊين نيشنل ڪانگريس پاران ايوان پارليامينٽ ٻاهر سڙڪُن تي ملڪي سطح جو احتجاج شروع ڪيو ويو آهي.
لفظ بجلي اصل بِجر يا وِجر يا وِڄَ آهي، جنھن کي اسان کنوڻ بہ چوندا آهيون. هندي ڏند ڪٿائن وڄ اندر ديوتا جو خاص هٿيار آهي، جنھن سان هن ڪيئي راڪاس اسر ماريا. سائنسي لحاظ کان بجلي توانائيءَ جو هڪ قسم آهي جيڪو قدرتي هٿرادو ذريعن مان حاصل ٿئي ٿو. هاڻُوڪي اصطلاح اها طاقت، جيڪا مصنوعي طرح ڊائنامو جي ذريعي پيدا ڪئي ويندي آهي. ان جي طاقت سان ضرورت جون شيون هلايون وڃن ٿيون.
بجلي يا برقيات هڪ توانائي جو ذريعو آهي جيڪو مختلف وسيلن مان پيدا ڪيو ويندو آهي. بجلي يا برقيات فزڪس جي اهڙي شاخ آهي جنھن برقي چارج جي عمل اثر جو ذڪر ڪيو ويندو آهي.
سندس تعليم تربيت جو بندوبست، نواب سعيد خان ڪيو. جيئن ته ھو فطري طرح ذھين ھو، ان ڪري پڙهائي جا مرحلا جلدي طئي ڪري عربي، فارسي، ھندي، سنڌي سرائڪي زبانن جو وڏو عالم بڻجي ويو. ھن جي علمي قابليت کان متاثر ٿي، نواب سعيد خان کيس، پنھنجن ٻارن جو استاد مقرر ڪيو. ان ڪري ھو ڳوٺ مير خان تعلقي سڪرنڊ لڏي ويو اتي ئي مڪتب کوليائين. نواب مير خان جي پٽ، ميان بختيار خان سندس وڏو قدر ڪيو مدرسي کولڻ سندس مدد ڪئي. طريقت معرفت جي راھ ، حمل خواجا محمد حسن رح جو پانڌيئڙو ھو، جيڪو لواري شريف وارن بزرگن مان ھو. ھو به حمل جي سچائي صداقت علم فضل، تصوف طريقت جو قدر ڪندو ھو کيس ھمٿائيندو به ھو.
سنڌ حمل فقير، ھڪ شاعر جي حيثيت عوام مقبول رھيو آھي. سندس شاعريءَ جي وڏي خوبي لفظن جي جڙاوت بناوت آھي. لفظَ سندس گولا آھن، جيڪي ھن جي اڳيان، ائين ٿو نظر اچي ته ھٿ ادب جا ٻڌيو بيٺا آھن. بس ھو کڻندو، شعر جي لڙيءَ کين پوئيندو ٿو وڃي. لفظن جي بيھڪ ائين آھي، ڄڻ مُنڊيءَ تي ٽِڪ: خود سندس چوڻ آھي ته “ابا، اسان ٻين شاعرن وانگر ويھي، لفظ ڪين ڳڻيندا آھيون. جيڪڏھن ڪو قافيو خيال تي چڙھي ويو ته پوءِ قرآن شريف جي حافظ وانگر، باقي الفاظ، خود بخود زبان تي چڙھي ويندا.”
حمل ھڪ زندھ دل انسان ھو، جنھن جي طبيعت مزاح جو لاڙو وڌيڪ ھو سندس انھيءَ روش طبيعت جو رنگ، ھن جي ڪلام به موجود آھي. حمل سنڌي ادب جو اھو پھريون شاعر آھي، جنھن مڪمل طرح ماحول تي طنز ٽوڪ ڪئي آھي ھن موضوع تي گھڻو ڪلام چيو آھي. حمل جي تنقيدي پر، تعميري نگاھ، معاشري جي جھرندڙ ديوارن تائين پھچي وڃي ٿي. ھيٺئين بيت ، ھن گھريلو بگاڙي کي جنھن طنزيه ظريفانه انداز پيش ڪيو آھي: اھو ڏسو اندازِ بيان تي به نظر ڪريو!
حمل شاعريءَ جو شھنشاھ آھي. محبت جي عام احساسن، جذبن تجربن جي اپٽار ڪرڻ ، ھن ڪا به ھٻڪ محسوس نه ڪئي آھي. سندس شعر، سندس قلبي آئينو آھي. ھن جيڪي به محسوس ڪيو آھي، سي عشق محبت جون ڳالھيون، کلئي عام ظاھر ڪيون آھن اھوئي سبب آھي جو ، حمل جو ڪلام اڄ به سنڌ جي نوجوان ڳوٺاڻن جي دلين جي ڌڙڪن آھي. سندس ھيءُ بيت،مجازي ماحول جو حقيقي عڪس آھي:
حمل جي شاعري ، ڳوٺاڻي ماحول جي مڪمل عڪاسي ڪئي ويئي آھي ٻھراڙيءَ جي عوام ان کي ، پنھنجو ڪلام سمجھي، دلچسپيءَ سان پڙھي ٿو. ٻھراڙي جي غير ذميوار نوجوان جي ڏسو ته ڪيئن نه عڪاسي ڪري ٿو!
حمل فقير لغاري مشهور عوامي شاعر ٿي گذريو آهي. پاڻ ذات جو لغاري هو، لنواري شريف جي چوٿين گادي نشين خواجه محمد حسن مدنيءَ جو مريد هو. پير سائين پاڳاري وارن سان به گهرو روحاني لاڳاپو رکندو هو.
اشوڪا جي شاهي آديشن کان ٻاهر، سندس باري سوانح عمري واري معلومات صدين کان پوءِ لکيل ڏند ڪٿا، جهڙوڪ ٻي-صدي عيسوي "اشوڪاوادنا" ، دوياوادنا جو هڪ ڀاڱو)، سري لنڪن لکت مهاوامسا تي ٻڌل آهي. جديد هندستان جي جمهوريا جو نشان اشوڪ جي شينهن راڄڌاني جو اُتاريل نمونو آهي. هن جو سنسڪرت نالو "اشوڪا" جو مطلب "بنا سور، ڏک جي بغير" آهي. هن جي شاهي آديشن ، هن کي ديوانامپريا پريادارشين يا پريادرشي جي طور تي لاڳاپو ڏيکاريو ويو آهي. هن جي وڻ لاءِ شوق جي ڪري هن جو نالو "اشوڪا وڻ" يا سارڪا اسوڪا سان ڳنڍيو ويو آهي، اهو اشوڪ وادنا حوالو ڏنو ويو آهي.
اشوڪ رياست ڪلنگا جي خلاف هڪ تباهي واري جنگ وڙهي، جيڪا هن اٽڪل 260 قبل مسيح فتح ڪئي. هن جي ترجماني ڪندڙن جي هڪ شاهي فرمان موجب، هن ڪلنگا جنگ، جنهن کي هن فتح ڪرڻ جي خواهش سان وڙهي ان جنگ وڏي پيماني تي عام موتن کي ڏسڻ کانپوءِ ٻڌڌرم اختيار ڪيو هو جنهن جي نتيجي سڌي ريت 100,000 کان وڌيڪ موت 150,000 شهر نيڪالي ٿي هئي. هن کي اشوڪا جي ٿنڀن جي اڏاوت ڪرڻ سندس شاهي فرمانن کي پکيڙڻ، ٻڌڌرم جي راهبن کي سري لنڪا وچ ايشيا ڏانهن موڪلڻ گوتم ٻڌ جي زندگيءَ ڪيترن ئي اهم ماڳن جي نشاندهي لاءِ ياد ڪيو ويندو آهي.
دي آئوٽ لائن آف هسٽري ، ايڇ.جي. ويلز لکيو آهي ته، "بادشاهن جي هزارين نالن جي وچ جيڪي تاريخ جي ڪالمن تي ڊنبُ ڪن ٿا، انهن جي شان شوڪت ديالو سانتي شاهي مٿڀرائي انهيءَ طرح جي ٻين گڻن ، اشوڪ جو نالو چمڪي ٿو، چمڪي ٿو، لڳ ڀڳ اڪيلو، هڪ تارو."
ھي شھر ھامون ڍنڍ جي ويجھو آباد آھي ھن علائقي کي ھلمند ندي سيراب ڪري ٿي. ھلمند ندي ھڪ موسمياتي ندي آھي جيڪا سال جو گھڻو حصو سڪل رھندي آھي. ھن شھر جا اڪثر رھواسي پارسي بلوچ آھن زابل يونيورسٽي ھتان جي وڏي وڏي يونيورسٽي آھي جڏھن تہ زابل ميڊيڪل سائنس يونيورسٽي بہ ھتان جي مکيہ تعليمي ادارن شامل آھي. ھي شھر روڊ رستي افغانستان جي شھر زرنج سان ڳنڍيل آھي. افغانستان ھن شھر رستي پنھنجو سامان عربي سمنڊ تائين پھچائيندو آھي جتان چابھار بندرگاھ وسيلي اھو سامان ڏيساور موڪليو ويندو آھي.
ان ايراضيءَ گيلاپاگوس جا ٻيٽ پڻ شامل آھن. دنيا جي ملڪن جي پکيڙ جي ڀيٽ ھيئ ملڪ 75 نمبر تي آهي.ھن ملڪ جون زميني سرحدون 2237 ڪلوميٽر جن مان 708 ڪلوميٽر ڪولمبيا سان 1529 پيرو سان لڳيس ٿي. سامونڊي ڪناري جي ڊيگھ 2237 ڪلوميٽر اٿس. سمنڊ اندر حدن جي دعوا 200 ناٽيڪل ميل، ان کان پوءِ معاشي زون بہ 200 ناٽيڪل ميل بعد م ڪانٽينينٽل شيلف بہ 200 ناٽيڪل ميل آھي. ھن ملڪ جي سراسري بلندي 1117 ميٽر آھي. ملڪ جو سڀ کان بلند ترين مقام چمبورازو جبل آھي جيڪو سمنڊ جي سطح کان 6627 ميٽر بلند آھي.
1563 ڪئيٽو اسپين جي ڪالوني واري حڪومت جو گاديءَ جو هنڌ بڻيو. 1717 ھن علائقي کي نيو گريناڊا واري اسپين جي وائسرائلٽي جو حصو بڻايو ويو.1819 نيو گريناڊا ، وينزويلا ڪئيٽو گڏجي اسپين کان آزادي حاصل ڪئي 1822 انھن ٽنھي گڏجي گرين ڪولمبيا جي نالي سان هڪ وفاق جوڙيو جنھن مان ڪئيثو 1830 ڌار ٿي ويو نالو تبديل ڪري ريپبلڪ آف ايڪواڊور جي نالي سان ھڪ خودمختيار رياست بڻجي ويو.
ايڪواڊور جنھڻ جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف ايڪواڊور آھي، ھڪ ڏکڻ آمريڪا جي اتر اولھ واقع ھڪ ملڪ جو نالو آهي جنھن جون سرحدون اتر م ڪولمبيا، اوڀر ڏکڻ پيرو اولھ پيسفڪ سمنڊ سان ملن ٿيون. گيلاپاگوس ٻيٽ پڻ ھن ملڪ جو حصو آهن جيڪي پيسفڪ سمنڊ ايڪواڊور جي زمين کان اولھ طرف 1000 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھن. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ ڪئيٽو وڏي وڏو شھر گئاياڪيل آھي
موجوده ايڪواڊور جي سرزمين تي مقامي آمريڪي انڊين قبيلا رھندا ھيا اھو علائقو پندرهين صدي دوران آھستي آھستي انڪا ايمپائر جو حصو ٿيندو ويو. 1533 ھي علائقو اسپين جي قبضي هيٺ آيو.
سمنڊ ڪناري ھن ملڪ جي آبھوا ٽراپيڪل آھي. اندرين پاسي بلند علائقي م موسم گھڻي ٿڌي رھي ٿي. اميزون ٻيلن واري پاسي بہ آبهوا ٽراپيڪل ھوندي آھي.
ننڍپڻ والد جي قرضي ٿي وڃڻ ڪري، محمد ان کي پنهنجي سرپرستي ورتو. محمد جي سرپرستي اچَڻ وقت، علی جي ڄمار 9 کان 11 سال هئي.؛ علي یوم الدار محمد جي دعوت قبول ڪري اسلام تي سڀ کان پهريان ايمان آڻڻ وارو انسان بڻجي ويو. محمد ان کي پنهنجو «ڀاءُ وصي ڪوٺيو». چيو وڃي ٿو ته لیلة المبیت مديني طرف هجرت واري رات به ان جي مدد ڪيائين محمد جي بستري تي دشمنن جي حملي کان بي خوف ٿي آرامي ٿيا هجرت کان پوءِ مدینه ويو ڀائيپاڻي واعدي علي کي پنهنجو ڀاءُ انتخاب ڪيائين هو گھڻين‌ ئي جنگين علمدار اسلام رهيو .
علي جمعي ڏينهن 13رجب سن 30 عام الفيل ڪعبي منجھ پيدا ٿيو. هن نينگر جو عالي قدر والدابو طالب ابن عبدالمطلب ابن هاشم ابن عبد مناف هو سندن امڙ فاطمہ بنت اسد بن هاشم ابن عبدالمناف هئي. علي ڇهن سالن جي ڄمار تائين پنهنجي والدين وٽ زندگي گذاريندو رهيو. ان کان پوءِ محمد ابن عبدالله جي درخواست تي محمد وٽ هليو آيو.
تاريخدانن جو بيان آهي تہ عليءَ جو نالو ابو طالب قصي جي نالي تي زيد رکيو هو.اوهان جي ماءُ فاطمه بنت اسد اوهان جو نالو پنهجي پيءُ جي نالي اسد تي رکيو هو جڏهن تہ محمد مٿس الله جو نالو علي رکيو.
علي جي مشهور ڪنيت ابوتراب ابوالحسن آهي ء مشهور لقب اميرالمومنين ، مرتضيٰ، وجه الله ،يدالله، عين الله، اسدالله، نفس رسول، ثاقي ڪوثر حيدر گھڻو مشور آهن.
محمد مصطفي جو اعليٰ ڪردار، بهترين سيرت، عدالت پسندي، انسان دوستي، خدا پرستي عليءَ جي انفرادي اجتماعي زندگيءَ جي راهہ متعين ڪرڻ لاءِ بهترين نمونو هئي.
علي جي پرورش محمد پاڻ ڪئي جڏهن علي پيدا ٿيو تڏهن اوهان پنهجي ڄڀ علي جي ڄڀ سان ڏني ء پنهجو لعاب دهن سان علي کي سيراب ڪيو.
صاحبِ قرآن امير تيمور جڏهن 34 سالن جي عمر بادشاهي جي تخت تي ويٺو، تڏهن انهن ماڻهن کي گهرائي مٿن نهايت نوازشون مهربانيون ڪري کين ”ترخان“ جو خطاب ڏنائين، جنهن جي معنيٰ آهي ”نوڪري کان معافي ڏنل“ يا ”مطلق العنان“ يا ”بهادر“.
ان کانپوءِ ڄاڻايل قبيلو ”ترخان“ جي لقب سان مشهور ٿيو ترخان قوم انهن جي ئي اولاد مان آهي. روايت آهي ته جڏهن امير تيمور جي، تقتمش خان سان لڙائي ٿي، تڏهن ساڳئي مٿئين قبيلي جو هڪ سردار ايڪوتمر نالي، امير تيمور جي طرف کان وڙهندي مارجي ويو. ان کان بعد امير تيمور جي نظر ڄاڻايل قبيلي جي وقعت وڌي وئي. جنهنڪري هنن کي ”ترخون“ جو لقب مليو، جيڪو رفتي رفتي ”ترخان“ ٿي پيو. سنڌ جا ترخان فرمانروا انهيءَ ”ايڪوتمر“ جي اولاد مان آهن.
صاحبِ ترخان نامو: کان منقول آهي ته امير ايڪوتمر، صاحبِ قرآن امير تيمور جي اميرن مان هو تقتمش خان واري جنگ امير تيمور جي طرفان وڙهندي قتل ٿيو. انهيءَ قرباني جي طفيل تيمور سندس اولاد کي ”ترخان“ جو خطاب ڏنو.
انهيءَ گهمسان واري لڙائي جيڪي ثابت قدم رهي سر ڌڙ جي بازي لڳائي وڙهيا، تن کي طرح طرح جي عنايتن نوازشن سان سرفراز ڪري هنن کي ”ترخاني“ جو لقب ڏنائين حڪم ڪيائين ته هن جماعت کي بارگاهه شاهي اچڻ کان نه روڪيو وڃي جيڪي ڏوهه هنن کان ٿيا هجن، بلڪ نـَـوَ ڏوهه ٿيا هجن يا هنن جي پٽن کي، تن بابت ڪابه پڇاڳاڇا هنن کان نه ڪئي وڃي.خراساني لهجي رئيس شريف کي ترخان چيو وڃي ٿو، ٻاراڻي راند جي سرپنچ کي به ترخان چئبو آهي. بيباڪ لاءِ به ترخان جو لفظ ڪتب آيو آهي.
سنڌ جي آبهوا سنڌ صوبو ھڪ نيم گرم علائقو واري آبھوا آهي؛ اهو اونهاري گرم آهي سياري سرد آهي. گرمي جو درجو مئي آگسٽ جي وچ اڪثر 46 سيلسيس کان مٿي مٿي وڌندو آهي. ڊسمبر جنوري جي دوران گهٽ گهٽ ساڌارڻ- سراسري گرمي جو درجو 2 سيلسيس ٿيندو آهي. جون سيپٽمبر دوران سالياڻي ساڌارڻ برسات لڳ ڀڳ نو انچ پوندي آهي. ڏاکڻي-چوماسي واريون مون سون جون هوائون فيبروري جي وچ ڌاري لڳڻ شروع ٿينديون آهن اهي چوماسي جون هوائون سيپٽمبر جي پڇاڙيءَ تائين جاري رهنديون آهن، جڏهن ته آڪٽوبر کان جنوري تائين (سياري جي مُنڍ واري مهيني آڪٽوبر سياري جي پڇاڙي واري مهيني جنوري تائين) اها ٿڌي اتر جي هوا لڳندي آهي.
سنڌ ٻن مونسون جي وچ تي آھي، هڪ ڏکڻ اولهه مون سون هندي وڏي سمنڊ کان ٻي اتر اوڀر يا هماليا جبلن کان واپس موٽندڙ مون سون هوائون.
1936ع جڏهن سندن جي عمر اڃا سترهن سال مس هئي ته هالن جي شهر ”انجمن علم ادب“ جو پايو وڌائين. هن انجمن جي ذريعي ڪيتريون ئي ادبي ڪانفرنسون ڪوٺايون ويون.
علم ادب جي فرغ لاءِ هالا الزمان پريس قائم ڪيائون هفتيوار الزمان پاسبان اخبارون ڳچ عرصي تائين هليون. 1950 ع سندن سرپرستيءَ ماهنامو ”فردوس“، 1952ع ماستر جمعي خان ”غريب“ جي ادارت ”طالب المولى“، 1956 ع رسالو ”شاعر“ نڪتو. 1952 ع کان پاڻ جميعت الشعراء سنڌ جا صدر منتخب ٿيا. پاڻ ريڊيو پاڪستان مشاورتي ڪميٽيءَ جا ممبر به هئا ، مخدوم صاحب علم ادب جون اڻڳڻت خدمتون ڪيون.
اشاعت ـ هن سلسلي جي اشاعت سنڌ جي چئني ڪنڊن ٿي، بلڪه ان جي حدن کان ٻاهر؛ اتر بهاولپور، پنجاب، ملتان بلوچستان تائين؛ ڏکڻ ڪڇ، ڪاٺياواڙ گجرات، ان طرح جوڌپور جيسلمير تائين پکڙيل آهي. ڪيئي گاديون هن درگاه سان لاڳاپيل آهن.
شاعري راڳ سان شغف ادب سان شوق کين ننڍ پڻ کان گويا ورثي مليو، 1930 ناري جي سفر تي شاعرانه ذوق تڪميل تي پهتو. اول بيوس پوءِ فراقي ، زمان شاه پوءِ طالب تخلص ڪيائون. 1949 کان طالب المولى تخلض اختيار ڪيائون.
ننڍي کنڊ جي ورهاڱي کان پوءِ، جيڪي نوجوان سنڌي اديب شاعر، حالتن جو شڪار ٿي، هند وڃي -آباد- ٿيا، ته کين سنڌي -ٻولي- ادب کي اتي قائم سلامت رکڻ جو خيال ٿيو. اهڙيءَ طرح سنڌي ٻوليءَ ادب سان چاهه رکندڙ نوجوان اديبن، ڪلاڪارن/ فنڪارن سنڌيت جي حامين 1957ع ڌاري پاڻ گڏ ٿي، ڪل هند سطح جي هڪ ادبي تنظيم ”اکل ڀارت سنڌي -ٻولي- ساهت سڀا“ قائم ڪئي، جنهن سنڌي اديبن فنڪارن، عالمن، تعليمدانن دانشورن کي هڪ گڏيل پليٽ فارم مهيا ڪيو.
هيءَ سڀا گذريل 52 سالن 2009-1957ع کان سنڌي -ٻولي-، ادب، ڪلا -ثقافت- جي واڌاري لاءِ لڳاتار پاڻ پتوڙيندي پئي اچي. هندستاني -آئين- جي اٺين شيڊيول سنڌي ٻوليءَ کي شامل ڪرائڻ سنڌي ٻوليءَ جي عربي لَپي قائم رکڻ لاءِ سڀا پاران دهليءَ -پارليامينٽ- جي سامهون ٻاونجاهه اديبن -بک- هڙتال ڪئي، چيٽي چنڊ کي سڄي هندستان وسندڙ سنڌين جي -اتحاد- جو ڏينهن چيٽي چنڊ ”سنڌيت جو ڏينهن“ ڪري ملهائڻ جي ابتدا به هن سڀائي ڪئي. -ان- کان سواءِ سڀا پاران وقت به وقت ڀارت جي جدا جدا شهرن ”ڪل ڀارت سنڌي ليکڪ سيمينار مشاعرا“ ڪوٺايا ويندا آهن. -ان- سان گڏ ناٽڪن، سنڌي موسيقيءَ، سنڌي لوڪ ناچ وغيره جا پروگرام ميلا پڻ لڳايا ويندا آهن.
اکل ڀارت سنڌي سڀا جو 18 سالن تائين ڪيرت ٻاٻاڻي صدر رهي چڪو آهي. -ان- کان سواءِ -ان- جي صورت سيڪريٽرين اهم ميمبرن اي. جي. اتم، گوبند مالهي، موتي پرڪاش، ڪرشن راهي، موهن ڪلپنا، پوپٽي هير اننداڻي، -ٽيڪچند مست-، واسديو نرمل، موهن گيهاڻي، لڇمڻ ڪومل ٻيا نالي وارا اديب رهي چڪا آهن.
مارچ 2009ع جئسلمير ٿيل ’ليکڪ ڪنوينشن‘ سندر اگناڻيءَ کي ايندڙ -ٽن- سالن لاءِ يڪراءِ سڀا جو صدر چونڊيو ويو آهي. سڀا جي موڙ هڪ ٻيو سونهن ڀريو کنڀ اهو به لڳو آهي ته سڀا جي صدر سندر اگناڻيءَ کي سنڌي تشخص، -ثقافت- سنڌي حقن جي هلچل بهترين ڪردار ادا ڪرڻ تي کيس ”جي. ايم. سيد ميموريل اوارڊ 2008ع“ ڏنو ويو آهي، جيڪو اوارڊ هن کان اڳ ڪيرت ٻاٻاڻيءَ کي پڻ ورلڊ سنڌي ڪانگريس طرفان ڏنو ويو هو.
هن سڀا 1982ع کان اڄ تائين ڪيترن اديبن، شاعرن فنڪارن کي اوارڊ روڪ -انعام- ڏنا آهن، -انعام- حاصل ڪندڙن پوپٽي هيراننداڻي، موهن ڪلپنا، ڪيرت ٻاٻاڻي، اندر -ڀوڄواڻي-، سندري اتمچنداڻي، موتي پرڪاش، گورڌن ڀارتي، -ايشور چندر-، هري همٿاڻي، -تارا- مير چنداڻي، ڪلاپرڪاش، -ارجن سڪايل-، نارائڻ ڀارتي، واسديو نرمل، ڀرم ابچنداڻي، ڊاڪٽر ستيش روهڙا، ڀڳوان چاولا، انيلا سندر، مدن -جماڻي-، ڪملا ڪيسواڻي، مهيش چندر، اُمالالا، اي.جي.اتم، ڊاڪٽر پر سوگدواڻي رام بخشاڻي، جهمون ڇڳاڻي، هيرو -ٺڪر-، ومي سدار رنگاڻي ٻيا اچي وڃن ٿا. هي اوارڊ ادب، -ثقافت-، سنڌيت، فن، -تعليم-، چترڪاري، ناچ، -ڀڳت- وغيره جي ميدانن ڏنا ويندا آهن.
تازو ڪجهه سالن کان سنڌ جي اديبن فنڪارن کي به اوارڊ ڏيڻ جو سلسلو شروع ڪيو ويو آهي، -ان- ڏس محمد ابراهيم جويي، -امر جليل-، عطيه دائود، ولي رام ولڀ، شفيع فقير -برڪت- ڀٽ کي اوارڊ ڏنا ويا آهن.
هوءَ اخبارن رسالن لکي ٿي سماجي ، قانوني صنفي مسئلن تي. هن عورتن جي قانوني حقن بابت هڪ ڪتاب ڇپايو آهي جنهن جو عنوان آهي منوبير نشانڪا مون انگريزيءَ ترجمو ڪيو آهي ان جي بي خوف ذهن جي عنوان هي. هن جي تازن اشاعتن شامل آهن ”منابدڪر ، راشٽر او سماج“ چيلم ڪوٿي جينو نيلمار نڪ ، گذريل پنجن پنجن سالن دوران هن جي لکيل مضمونن جو مجموعو. هن 30 کان وڌيڪ ملڪن جو سفر ڪيو ايشيا ، آفريڪا ، آسٽريليا پئسفڪ ، گڏيل قومن ڪئناڊا يورپ پيشه ورانه صلاحيت انساني عورتن جي حقن سان لاء لڳاپيل مسئلن کي حل ڪرڻ لاءِ.
سلطانه 1950 ڪمال الدين احمد صوفيه ڪمال جي گهر پيدا ٿي. صوفيه هڪ اديب شاعر هئي. هوء ليلا ناگ جي ناري شيخه مندير داخلا ورتي وئي. هن ايس ايس سي عظيم پور گرلز هاءِ اسڪول مان اي ايس سي هولي ڪراس ڪاليج مان پاس ڪئي. هن ڊاڪا يونيورسٽي مان ماسٽرس حاصل ڪئي. 1978 ھن پنھنجي ايل ايل بي مڪمل ڪئي. هن بي سي ايس جو امتحان پاس ڪيو. 1981 ھن حاصل ڪيو ماسٽرس ڊويلپمينٽ اسٽڊيز وومين اينڊ ڊولپمينٽ ان هالينڊ .
سلطانه ڪمال هڪ بنگلاديشي وڪيل انساني حقن جي ڪارڪن آهي. هوءَ ايون ساليش مرڪز جي ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر طور ڪم ڪري ٿي ، هڪ شهري حقن جي تنظيم. 2006 ، هن بنگلاديش جي نگران حڪومت صلاحڪار طور ڪم ڪيو ، صدر عاج الدين احمد جي اڳواڻي 2006-2008 بنگلاديشي سياسي بحران دوران . ڪمال ، ٽنين صلاحڪارن سان گڏ ، نگران حڪومت کان استعيفيٰ ڏني هن جي ماءُ صوفيه ڪمال بنگلاديش جي آزادي جي جنگ حصو وندڙ هئي.
سلطانه پنهنجي ڪيريئر جي شروعات ميوزڪ ڪاليج استاد طور ڪئي. هوء بنگلاديش تمباڪو ڪمپني شامل ٿي. 1976 ع هوء خادم نگر، هڪ بين الاقوامي نفل خدمت داخل . 1990 تائين هن ڪم ڪيو ويٽنامي ٻيڙين جي ماڻهن لاءِ هانگ ڪانگ گڏيل قومن جي قانوني صلاحڪار جي طور تي. 1996 ، هن ڪينيڊا جي انساني حقن جي گروپ رائٽس اينڊ ڊيموڪريسي کان جان همفري فريڊم ايوارڊ کٽيو.
سلطانه سرگرم هئي ارن جي هڪ تنظيم ڪچي ڪنار ميلا ، ثقافتي گروپ سانگسڪرتي اسيمبلي ، ثقافتي خودمختياريءَ لاءِ جدوجهد ’69 جي وڏي بغاوت سان گڏوگڏ ٻين سماجي تحريڪن . سلطانه مشهور ڊراما گروپ ”ناگورڪ ناٽيا سمپروڊئي“ جي باني ميمبر هئي هن پنهنجي اڳين پروڊڪشنز اهم ڪردار ادا ڪيا آهن.
هوءَ آڪٽوبر 2006 نگران حڪومت جي صلاحڪار مقرر ڪئي وئي هئي جنهن مان هن 3 ٻين ساٿين سان گڏ ڊسمبر استعيفيٰ ڏني جيڪا ليفٽيننٽ جنرل جي مدد ڪئي. موئن اقتدار سناليو. شيخ حسينه دعويٰ ڪئي ته اهي پارلياماني چونڊون ڪرائڻ سميت پنهنجون ذميواريون نڀائڻ ناڪام ويون.
1971 ، ھوءَ به شامل ٿي وئي مکتي باھني آزادي پسند ويڙهاڪن لاءِ بنگلاديش فيلڊ اسپتال اگرتالا . سلطانه سندس ٻيڻ سعديه چئين مان عورتون هيون جن کي آزاديءَ جي جنگ سندن ڪردار جي ڪري جي خاص ايوارڊ مليو.
ڊاڪٽر شمس‌الدين عرساڻي 2ئين اپريل 1937ع هالا نوان جي شهر پيدا ٿيو پر ٻن سالن جي عمر ئي سندن وڏن حيدرآباد شهر جون گهٽيون اچي آباد ڪيون. ان سبب ڊاڪٽر عرساڻي سموري تعليم حيدرآباد ئي پرائي. ڊاڪٽر عرساڻيءَ جو ٻن سالن جي عمر والد عبدالله عرساڻي گذاري ويو. سندس پرورش سندس ماءُ مامن ڪئي. سندس هڪ ڀاءُ ضياءُالدين هڪ ڀيڻ نعمت جهان هئي، جيڪي ٻالڪ پڻي ئي هي دنيا ڇڏي هليا ويا. ڊاڪٽر عرساڻي پنهنجي ماءُ جو اڪيلو پٽ رهجي ويو.
ڊاڪٽر شمس‌الدين عرساڻيءَ کي پنهنجي حياتيءَ ڪيترين ئي ادبي، سماجي توڙي سياسي تنظيمن طرفان مڃتا سرٽيفڪيٽ ايوارڊ عطا ڪيا ويا، جنهن ترقي پسند پارٽي طرفان مادر وطن جو ايوارڊ ڊاڪٽر محبت ٻرڙو اڪيڊمي ايوارڊ سرفهرست آهن، ڊاڪٽر عرساڻي پاڪستاني سرڪار جي سنڌي ٻوليءَ سان مخاصمت واري رويي جي احتجاج حڪومت سنڌ طرفان ملندڙ نئين زندگي ايوارڊ کي وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو.
ڊاڪٽر عرساڻي پرائمري تعليم حيدرآباد جي هوپفل اسڪول مان حاصل ڪئي جڏهن تہ ميٽرڪ جو امتحان نورمحمد هاءِ اسڪول، انٽر سچل آرٽس ڪاليج ايم اي جي ڊگري سنڌ يونيورسٽي مان حاصل ڪئي. هن سنڌ يونيورسٽيءَ مان ”آزاديءَ کان پوءِ سنڌي افسانوي ادب جي اوسر“ جي موضوع تي 1980 ڌاري پي ايڇ ڊي جي سَنَدَ پڻ ورتي.
ڦُلو ميگھواڙ جو جنم تاريخي شهر اَمرڪوٽ 3 نومبر 1982ع تي، غريب موچي خاڪو ميگهواڙ جي گهر ٿيو. سندس والدين سماجي متڀيد جي شڪار کان پاڻ بچائيندي ڪيترن ئي هنڌن ڏانهن لڏپلاڻ ڪندي آخر اچي امرڪوٽ ضلعي جي ڳوٺ غلام نبي شاھ جا پٽ وسايا.
سن 700 کان 300 ق م ڪوسالا جي بادشاھت اڄوڪي اتر پرديش واري علائقي تي مشتمل ھئي جنھن جو گاديءَ جو هنڌ ايوڌيا ھيو ھندو ديومالائي قصن مطابق اتي رامائڻ جي اوتار رام جي پڻ حڪومت رھي. ھندو مذهب جي اٺين اوتار ڪرشن جو ذڪر بہ ساڳئي علائقي سان منصوب ڪيل آهي جيڪو مھاڀارت جو ديومالائي ڪردار ھيو قصن مطابق مٿرا شھر ڄائو. گنگا نديءَ جي ميداني علائقن تي مشتمل ھن اتر پرديش جي ڌرتي ڪيتريون ئي بادشاھتون ڏٺيون جن موريا گھراڻي جي ايمپائر ،
اتر پرديش انڊيا جي اتر واقع ھڪ رياست جو نالو آهي جنھن جي آبادي ويھ ڪروڙ آهي. جيڪا پھرين اپريل 1937 يونائيٽيڊ پراونسز آف آگرا اينڊ اوڌ جي نالي سان قائم ٿي 1950 کيس اتر پرديش جو نالو ڏنو ويو. ھي رياست ارڙھن انتظامي ڊويزنن ورھايل آھي جن 75 ضلعا واقع آھن. رياست جو گاديءَ جو هنڌ لکنو شھر آھي. 9 نومبر 2000 ھن رياست مان ھڪ حصو ھماليا وارو پھاڙي خطو علحده ڪري نئين رياست اتر کنڊ قائم ڪئي وئي.
ھن رياست جون حدون اولھ راجھستان، اتر اولھ ھريانا، ھماچل پرديش دھلي سان ، اتر اتر کنڊ نيپال سان ، اوڀر بھار سان، ڏکڻ مڌيا پرديش، ڏکڻ اوڀر جرکنڊ ڇتيس ڳڙھ سان ملن ٿيون.ھن رياست جا ٻہ وڏا درياء گنگا جمنا الہ آباد جي علائقي پرياگ راج لڳ ملي ھڪ ٿين ٿا گنگا جي نالي سان اڳتي اوڀر طرف وھن ٿا. ھن رياستجي پکيڙ آھي جيڪا ملڪ جي ڪل پکيڙ جو 7.34 سيڪڙو آھي پکيڙ ھي رياست انڊيا جي چوٿين وڏي رياست آھي
گنگا واري ميداني علائقي جو وڏو حصو اتر آهي جنھن گنگا جمنا وارو دوآبو، گھاگھرا وارو ميداني علائقو، تيرائي پڻ شامل آهي. جن جي ڏکڻ ونڌيا جبلن جون ننڍڙيون قطارون واقع آھن. ھن رياست 32 ننڍيون وڏيون نديون آهن جن گنگا، جمنا، سرسوتي، سارايو، بيٽوا گھاگھرا شامل آهن.
فلم سازي جو عمل فن به آهي صنعت به۔ ابتدا فلمون پلاسٽڪ جھلي تي نقش ڪيون وينديون هيون جن کي مووي پروجيڪٽر جي ذريعي وڏي پردي تي ڏيکاريو ويندو هو ۔ سي جي آئي تي مبني خصوصي اثرن جي استعمال سان فلم تخليق ڪيو وڃڻ جي ڊجيٽل ذريعن جي استعمال جي طرف اڳڀرائي ٿي۔ هاڻي عصرِ حاضر جون زياده تر فلمون پروڊڪشن، ورهاست، نمائش، مطلب آغاز کان وٺي ڪري انجام تائين، مڪمل طور تي ڊجيٽل هونديون آهن۔
ٻاڦ يا بخارَ، ٿڌ لڳڻ سان ڦڙن جي صورت وٺندا آهن گهڻيءَ ٿڌ لڳڻ سان ڦڙن جي صورت وٺندا آهن گهڻيءَ ٿڌ ڦڙا ڳرا ٿي هيٺ زمين تي ڪرڻ شروع ٿيندا آهن. ڦڙن جي وسڻ يا وسڪاري کي برسات چئبو آهي. ’برسات‘ گهڻو ڪري شهري ماڻهو چوندا آهن، باقي ٻهراڙيءَ جا رهاڪو ”مِينهن“ يا ’وسڪارو‘ چوندا آهن. ٻاڦ جا ڪڪر گهڻيءَ ٿڌ سبب پاڻيءَ جي ڦڙن تبديل ٿيندا آهن جيئن ته اهي هوا کان ڳرا ٿيندا آهن، تنهن ڪري وسي پوندا آهن.
وسڪاري کي سنڌ گهڻو ڪري ’برسات‘ يا ’مينھن‘ چوندا آهن. برسات فارسي ٻوليءَ جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”وسڪارو“، خود برسات لفظ جو مفهوم به ساڳيو آهي.
مِنھُن پوڻ کان اڳ يا پوءِ مِٽيءَ منجھان ھڪ سُڳنڌ ايندي آھي جيڪا ھڪ بيڪٽيريا اسٽريپٽومائيسس منجھان پيدا ٿيندي آھي.
ڀاڳو ڀان جو اصل نالو سائينڏنو ھو. ھو سومرن جي دؤر جو خاص فقير ھو، کيس تاريخ جي پوري ڄاڻ ھئي کيس ان دؤر جي سڀني سردارن حاڪمن جي جي به چڱي خبر ھئي. ھن کي سومرن جي پوين پيڙھين جي پوري ڄاڻ ھئي. ڀاڳو ڀان ڀونگر راءِ جي ڏينھن کان سنڌ وزارت جي عھدي تي فائز ھو. ھو ڀونگر مڙني سومرن جو سڀ کان وڌيڪ ڀروسي وارو شيوو ھو. ھو جيڪو به فيصلو ڪندو ھو، اھو ڀونگر سومرن کي، ھر حالت مڃڻو پوندو ھو. نجي، سياسي، علاقائي، مذھبي مطلب ته ھر معاملي ڀاڳو فقير جو راءِ ضروري هوندي هئي. اھوئي سبب آھي جو کيس سومرن جي شاھي خاندان ھڪ خاص مقام حاصل ھو.
ڀاڳو ڀان، ھر ڏک سُک سومرن سان گڏ رھيو. جڏھن علاءُ الدين ترم شيرين، سنڌ تي ڪاھ ڪري آيو، تڏھن دودي ڀاڳو ڀان کان پڇيو ته علاءُ الدين جي ڇانوڻيءَ ڪنھن کي وڪيل ڪري موڪلجي؟ تڏھن ھن صلاح ڏني ته “چنيسر جي پُٽ، ننگر کي، جيڪو پيءُ کي به سمجھائيندو.” پوءِ ھو سُرندو کڻي ننگر جي حويليءَ تي آيو. چون ٿا ھو سٺو موسيقار راڳيندڙ ھو. سُرندو ھن ئي ايجاد ڪيو ھو. ھن در تي اچي چيو ته:
ننگر فقيرن کي مانُ ڏنو ساڻس گڏجي عالادين جي ڇانوڻيءَ ويو. اتي به، ڀاڳو ڀان چنيسر کي، سومرن جو پيڙھيون بيان ڪيائين دستور موجب سُرندو وڄائي ڳايائين ته:
اسپين آمريڪا جي جنگين 1898 اسپين جي شڪست کان بعد جرمني اسپين جي وچ معاھدي تحت 1899 ھن ملڪ جا ٻيٽ اسپين جرمني کي وڪڻي ڏنا اھڙي طرح اھي جرمن گينيا جو حصو ٿي ويا پر ھي ٻيٽ وڪري کان اڳ ئي پھرين فلپائين ريپبلڪ جي انقلابي مئلولوس ڪانگريس جو حصو ھيا. پھرين جنگ عظيم امپيريل جيپنيز نيوي ھن ٻيٽن کي فتح ڪيو انھن کي ليھ آف نيشنز طرفان جيپنيز سائوٿ پيسفڪ مينڊيٽ جو حصو بڻايو ويو. ٻين جنگ عظيم جپان سان جنگ ھي علائقو يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي قبضي آيو 1947 آمريڪا جي ٽرسٽ ٽيريٽري آف پيسفڪ آئلينڊز جي اختيار آيو.
1979 ريفرنڊم ھن ملڪ جي ماڻهن فيڊريٽس اسٽيٽس آف مائڪرونيشيا شامل نہ ٿيڻ لاء ووٽ ڏنو جنھن ڪري ھن ٻيٽن کي 1994 يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي آزاد اتحاد مڪمل خودمختياري ڏني وئي.
ھن ملڪ جي جاگرافيائي بيهڪ 7 30 , 134 30 آھي ان جو مقام اوشيانا کنڊ آهي. ملڪ جي پکيڙ 459 چورس ڪلوميٽر آهي جيڪا سموري خشڪي تي مشتمل آهي. پکيڙ دنيا 198 نمبر تي آهي. ٻيٽن تي مشتمل ھن ملڪ جي خشڪي واري سرحد ڪانہ آھي باقي ٻيٽن جي سامونڊي سرحد 1519 ڪلوميٽر آهي. ان سرحد سان سمنڊ اندر سندس علائقي جي دعویٰ 12 ناٽيڪل ميل ان سان لاڳيتو زون 24 ناٽيڪل ميل تائين سندس مخصوص معاشي زون جي دعویٰ 200 ناٽيڪل ميلن تائين اٿس. مائونٽ گيرچيلچيوئس ھتان جو بلند ترين مقام آھي جيڪو 242 ميٽر اوچو آهي. ملڪ جا قدرتي وسيلن مڇي، سون، سامونڊي شيون شامل آهن.
پالائو جنھن کي پراڻي دور بيلائو ، پالائوس ، يا پيليو پڻ سڏيندا هئا. سرڪاري نالو جمھوريہ پالائو يا ريپبلڪ آف پالائو اٿس اھو ھڪ ٻيٽ وارو ملڪ آهي جيڪو پيسفڪ وڏي سمنڊ واقع آهي جنھن 340 ٻيٽ آھن. پيسفڪ وڏي سمنڊ جي مائڪرونيشيا ڪيرولين ٻيٽن جي اولهندي زنجير ٺاھن ٿا. ان جو سڀ کان گھڻي آبادي وارو ٻيٽ ڪورور آهي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ جرولمڊ آھي جيڪو مليڪيئوڪ رياست جي بيبلڊائوب ٻيٽ تي واقع آهي. ھن ملڪ جون سامونڊي حدون فلپائين، انڊونيشيا فيڊريٽيڊ اسٽيٽس آف مائڪرونيشيا جي سامونڊي حدن سان ملن ٿيون.
ملڪ جو موجوده آئين 9 جولاءِ 1981 نافذ ٿيو ملڪ جي آزادي پھرين آڪٽوبر 1994 عمل آئي. ملڪ جي ٻہ ايواني پارليامينٽ جو ھڪ ايوان سينيٽ آھي جنھن جون 13 سيٽون آھن. ان جا ميمبر سڌي چونڊ سان چئن سالن لاءِ مقرر ٿيندا آھن. ٻيو ايوان ھائوس آف ڊيليگيٽس آھي جنھن جون 16 سيٽون آھن. ميمبر سڌي چونڊ ذريعي چئن سالن لاءِ چونڊبا آھن.
ھي ملڪ اٽڪل 3000 سال اڳ فلپائني ماڻھن آباد ڪيو ھو بعد نگريٽو آبادي 900 سال اڳ ھتي آباد ٿي. يورپي ماڻهو سورھين صدي ھتي پھتا 1574 ھن ملڪ کي اسپيني ايسٽ انڊيز جو حصو بڻايو ويو.
خدا جي وحدانيت تي يقين رکڻ جي حوالي سان يگاني جدوجهد “ جيئرو کائي مُئو مچي اها ڳالھ عليم کي عقل نه اچي…“ جهڙي شاعري جي حوالي سان سموري سنڌ مشھور فقير عليم درس جو تعلق به هن ئي ڳوٺ سان آھي، لاڙ واسي مشهور شاعر مولوي حاجي احمد ملاح ٿر جي پڇمائي خاندان پاران شرڪ خلاف پنهنجي دور هلايل ان بي مثال تبليغ کان متاثر ٿيل عليم درس اڻ پڙھيل هوندي به جهالت واري دور جي ڪيترين ئي اهڙين رسمن خلاف وڏو پرچار ڪيو هو.
جيوڻي ٻائي هز ماسٽرس وائس گراموفون رڪارڊ ڪمپنيءَ سئو کان وڌيڪ گراموفون رڪارڊ ڀرايا، جيڪي سڀ جا سڀ مقبول ٿيا. اهو ئي سبب هو، جو هن ڪمپنيءَ وارن ساڻس هڪ شاندار جشن ملهايو، جنهن ڪمپنيءَ جو ساڍن ڏهن تولن جو سونو مونوگرام کيس اوارڊ طور ڏنو ويو. سندس آواز ريڊيي پاڪستان تان رڪارڊ اڄ تائين نشر ٿيندا رهندا آهن، جن ’قابو ڪوٽن ‘ ’بي درد جي اقرار هر گز نه سچائي آ‘ جهڙا ڪلام ٻڌي، جيوڻيءَ جي ياد تازي ٿيو وڃي.
1932ع هن هڪ شخص نواب ماڪا سان شادي ڪئي، پر هن کي ڪو به اولاد نه ٿيو. جيوڻي ٻائي وڏي سريلي فنڪاره هئي. هن پنهنجي وقت ايترو ته نالو پيدا ڪيو، جو آل انڊيا ڪانفرنس پورن تيرهن سالن تائين سنڌ جي نمائندگي ڪيائين. ڪاري رنگ وڏين اکين، ڀريل جسم، ڊگھي قد، گول سونهندڙ چهري واري جيوڻي ٻائي پُروقار باعزت عورت هئي. پاڻ روزي نماز جي پابند هئي، کيس پنجن تنن سان وڏي عقيدت هئي. هٿ جي ڇوٽ هوندي هئي.