polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Sco musicist en unifurma d’in uffizier da chasa è Haydn suandà ils Esterházys en lur trais residenzas principalas: la sedia da famiglia ad Eisenstadt, radund 50 km davent da Vienna, il palaz d’enviern a Vienna ed ad Eszterháza, in grond e nov chastè ch’è vegnì erigì ils onns 1780 en l’Ungaria rurala.
Examinaziuns han manà a la glisch ch’il secretari dal prinzi Esterházy – Joseph Carl Rosenbaum, in aderent da la teoria da las chavazzas tenor Franz Joseph Gall – aveva corrumpà il chavafossas, in administratur da praschun e dus uffiziants da Vienna, d’anc avrir ina giada la fossa otg dis suenter la sepultura e da prender ora clandestinamain la chavazza.
Ma ni Peter ni sia vaiva han ristgà da surdar la chavazza; quella è vegnida en divers auters mauns ed è la finala arrivada il 1895 en il possess da la Societad dals amis da musica a Vienna; pir suenter ils embrugls da las duas guerras mundialas èsi stà pussaivel il 1954, en rom d’in til festiv da Vienna ad Eisenstadt, d’unir las restanzas terrestras da Haydn.
Cun l’ir dal temp ha Haydn scrit tuttina bler per publicaziuns sco per ses patrun ed intginas impurtantas ovras da questa perioda, sco las ‹Pariser Sinfonien› e la versiun d’orchester oriunda da ‹Die sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze› èn vegnidas scrittas per incumbensa d’ordaifer.
Er musicalmain han las visitas en l’Engalterra manà ad intginas da sias ovras las pli enconuschentas, tranter auter la ‹Sinfonie mit dem Paukenschlag›, la ‹Militärsinfonie›, la ‹Londoner Sinfonie›, il ‹Reiterquartett› ed il ‹Zigeunertrio›.
Legenda: CELAC: Cuminanza dals stadis da l’America Latina e da la Caribica, CARICOM: Cuminanza caribica, ALBA: Allianza da Bolivar per l’America, SICA: Sistem d’integraziun da l’America Centrala, OECS: Organisaziun dals stadis da la Caribica Orientala, UE: Uniun europeica, UNASUR: Uniun da las naziuns sidamericanas
Dasperas datti anc in’entira retscha d’ulteriuras plattas pli pitschnas sco per exempel la platta caribica, la platta da Cocos, la platta da Nazca, la platta indica, la platta da Scotia, la platta araba, la platta da las Filippinas ed anc diversas microplattas, da las qualas ins sa dentant pauc enfin uss.
La Convenziun davart la diversitad biologica da las Naziuns unidas suttastritga er la valur da la biodiversitad en connex cun aspects ecologics, genetics, socials, economics, scientifics, d’educaziun, culturals, estetics ed areguard sia funcziun da recreaziun; sper ils aspects instrumentals suttastritga la convenziun l’atgna valur da la biodiversitad.
Il cristallin da l’alpin central vegn medemamain attribuì a l’alpin oriental superiur; la zona da Grauwacken separa quel da las Alps da chaltschina settentriunalas e la cusadira periadriatica – in dals disturbis centrals en la furmaziun da las Alps – da la gronda part da las ‹Alps da chaltschina meridiunalas›.
Surtut la situaziun da concurrenza gioga ina rolla centrala: Las plantas autalpinas na creschan per ordinari betg en regiuns pauc ospitaivlas perquai ch’ellas na fissan betg vegnidas a frida cun meglras cundiziuns, mabain perquai ch’ils territoris cun meglras cundiziuns eran gia occupads d’autras plantas.
Cun la Convenziun da las Alps, la Cuminanza da lavur da las regiuns alpinas e la Cumissiun internaziunala per la protecziun da las Alps èn sa furmads – sco en autras parts da l’Europa er – gremis da collavuraziun che s’occupan a nivel politic dals problems da las valladas alpinas e dals centers vischins.
En questa fasa da transiziun vers il communissem senza classas na vegnia il stadi, sco product da las relaziuns socio-economicas ed expressiun da las relaziuns da classa politicas, betg dismess, mabain pireschia da sez, numnadamain en quel mument ch’ins n’al basegnia betg pli, ch’el saja pia daventà danvanz.
Lenin ha designà la fasa da la praisa da pussanza e da la defensiun da quella tras il proletariat sco socialissem; el resguardava pia quel – inclusiv la dictatura che saja necessaria – sco fasa preliminara dal communissem accumplì sco tal, en il qual il stadi saja identic cun la societad e na vegnia perquai betg pli resentì sco sforz.
Gia en il ‹Manifest communistic› èn els s’exprimids per dissolver la famiglia a favur da l’amur libra, per surmuntar «la posiziun da las dunnas sco spir instrument da producziun» e «l’explotaziun dals uffants tras lur geniturs» sco er per l’educaziun dals uffants tras la societad.
Il sistem ch’è vegnì installà e dominà da l’Uniun sovietica suenter il 1945 ha il vest numnà «bloc da l’ost», damai ch’ils stadis correspundents n’hajan possedì nagina autonomia reala, mabain hajan facticamain furmà stadis satellits da la Partida communistica da l’Uniun sovietica sut egida dal Biro politic.
Senza enconuscher il term ha Morus preschentà qua ina sort communissem sco cuntramodel a l’urden feudal europeic: Tuts lavuran e possedan tut communablamain (gist er terren e fund che furmavan ils meds da producziun da quel temp); a medem temp dastga mintgin pratitgar la cretta ch’el vul.
Tuttina sco en l’Uniun sovietica ha Stalin er etablì en la Terza Internaziunala il marxissem-leninissem sco nova doctrina da pussanza ed ha procurà per ina clera cunfinaziun envers tut las forzas che refusavan la rolla dominanta da l’Uniun sovietica ed il «socialissem en in pajais»: surtut dals «trotzkists» d’ina vart e dals «socialfaschists» da l’autra vart.
Communissem è in term politic-ideologic ch’è sa furmà en Frantscha vers il 1840 e che cumpiglia pliras muntadas: El designescha primo utopias da la teoria sociala che vulan realisar l’idea da l’egualitad e libertad da tut ils commembers da la societad a basa da possess cuminaivel e d’in process da schliar problems collectiv.
Refusa da las ‹teorias dal destin› marxisticas, segnadas da Hegel: En l’istorgia n’existian naginas necessitads , «mabain sulettamain situaziuns ch’ins tolerescha e las qualas sa schlian dal tuttafatg, uschespert ch’ils umans han identifitgà lur raschuns e sa rebelleschan cunter quellas» .
Smith era da quel temp activ sco cummissari da taglia e pledava er per la restricziun la pli massiva dal commerzi cun l’exteriur tras l’acta da navigaziun englaisa; quai na stabiliva per el però nagina cuntradicziun cun sia teoria economica, damai ch’el accordava a la defensiun dal pajais ina pli gronda prioritad che a la ritgezza.
Ina da las dumondas cardinalas aristotelicas da l’etica filosofica, cun la quala Smith è s’occupà sco filosof da la morala, sa cloma sco suonda: «Tge è pli impurtant: la ventira generala da l’entira societad ubain la ventira persunala da l’individi?» Smith ha elavurà questa dumonda en ‹Wealth of Nations› cun agid da conclusiuns empiricas.
Pervi da sias ideas criticas sto però er vegnir remartgà che Smith na vegn betg be ad avair sa fatg amis tranter ils impressaris; igl è perquai tuttavia er pussaivel ch’intgins da quels han tratg a niz lur influenza per stgaffir in maletg scurril e sfalsifitgant da sia persuna – da la quala ins sa oramai pauc – per pudair metter en dumonda sias tesas.
Ses ami David Hume al descriva en ina brev suandantamain: «Vus vegnis a chattar en el in um ordvart meritaivel, cumbain che sia moda da viver sesenta e retratga han turblà in pau sia cumparsa e demananza sco galantum.» Smith ha fatg pliras dumondas da maridar, las qualas èn però tuttas vegnidas refusadas.
Pervi da las bunas relaziuns da la famiglia da vart da la mamma e grazia a la recumandaziun dal giurist e filosof Lord Kames ha el la finala gì il 1748/49 la pussaivladad da tegnair ina seria da prelecziuns publicas ad Edinburgh; quai furmava da quel temp la premissa per pudair exequir in’activitad sco docent universitar.
Smith era cunter in scumond da tschains general: «Sco che l’experientscha mussa, ha in scumond da tschains be anc augmentà l’usuraria, enstagl da l’impedir.» Da fixar in tschains maximal, sco quai ch’igl era il cas da ses temp en l’Engalterra, al pareva però tuttavia nizzaivel.
«Tras lescha na sa laschan talas cunvegnientschas betg scumandar, almain betg cun talas ch’èn cumpatiblas cun libertad ed egualitad u che fissan er be exequiblas. Ma sche reuniuns da persunas dal medem mastergn na sa laschan betg evitar tras leschas, sche duain quellas almain betg vegnir simplifitgadas u schizunt rendidas necessarias tras leschas.»
Quai sa mussa per exempel sin la pagina d’internet da l’Associazione Culturale Mitteleuropa taliana: Cuntrari a la situaziun en l’Europa dal Sid vivian ins en l’Europa Centrala plitost en chasa u en il café che sin via, dovria plitost paintg da cuschinar e celebreschia Nadal la saira dals 24 da december .
Il territori da derasaziun tanscha da l’Etiopia dal Sid e la Somalia en il nordost sur la Kenia, Tansania, Uganda ed il sidost da la Republica Democratica dal Congo en l’Africa da l’Ost sco er sur la Sambia, Simbabwe, Mosambic fin en l’Africa dal Sid, il nordost da la Namibia ed il sid da Botsuana.
En regiuns che cunvegnan spezialmain, sco per exempel en il Parc naziunal dal Lai Manyara en Tansania, cumpara il biffel african en in dumber fitg aut da fin a 20 individis per kilometer quadrat; en il Crater da Ngorongoro munta la spessezza da la populaziun a ca. 11, en la Serengeti a ca. 8 individis sin surfatschas d’ina grondezza cumparegliabla.
Quai ha manà a discussiuns da standardisaziun e normaziun ed a la fundaziun d’in’entira retscha d’academias da linguas: 1582 Accademia della Crusca a Firenza, 1617 Fruchtbringende Gesellschaft a Weimar, 1635 Académie française a Paris, 1713 Real Academia de la Lengua a Madrid.
Tar intgins allevaments, ch’han medemamain cumenzà cun la cruschada da chavals da razza e da chavals da lavur, han ins empruvà d’unir ils avantatgs dad omaduas razzas: Vul dir da mantegnair tant l’eleganza e la sveltezza da l’arab sco er il temperament miaivel e la robustadad dals chavals da lavur.
Il 2012 percunter è vegnì argumentà a basa d’in’ulteriura analisa genetica che la domesticaziun saja tut tenor tuttina succedida be en ina regiun – en la steppa eurasiana – e che populaziuns d’ulteriuras regiuns sajan pir vegnidas cruschadas cun questa populaziun d’origin en il decurs da l’ulteriura derasaziun territoriala dal chaval.
Davaunt üna spinatscha ardainta al munt da Horeb artschaiva Moses la palanteda da Dieu ch'el hegia nom Jahwe, que voul dir: "eau sun quel chi eau sun", ün'expressiun da suverenited e liberted divina, ma eir üna impromischiun dad esser fidel vers a l'umaun chi metta sia fiduzcha in el.
Ils 6 d’avrigl 1748 han ins cumenzà uffizialmain e cun permissiun da la chasa roiala napolitana a far novas exchavaziuns; quellas èn vegnidas manadas dal colonel inschigner spagnol Rocque Joaquín de Alcubierre ch’aveva gia tschertgà stgazis il 1738 a Herculaneum e ch’era gia sa participà a las exchavaziuns dal prinzi d’Elboeuf a Pompei.
Il fatg ch’ins ha erigì in tempel da Venus dal temp da la fundaziun da la colonia è significativ, furmava Venus gea la dieua protectura persunala dal conquistader Sulla; quai n’è betg be s’exprimì en l’erecziun dal tempel, mabain er en il nov num da la colonia, Colonia Cornelia Veneria Pompeianorum.
Tras la lingia da la via per lung da l’anteriur mir da la citad veglia, il cunfin andetg en il sid ed ulteriurs edifizis ch’èn suandads pli tard en il vest hai dà ordaifer la citad veglia da Pompei e direct a l’ur sidvest da la citad ina surfatscha triangulara che vegn numnada ozendi Forum triangolare.
A partir da l’entschatta dal 19avel tschientaner han plirs teoretichers da l’economia scrit relativamain independent in da l’auter impurtantas ovras davart la teoria da monopols (Antoine-Augustin Cournot ed Arsène-Jules-Étienne-Juvénal Dupuit) u davart la planificaziun dal territori e la planisaziun dals lieus .
Sias ponderaziuns, tar las qualas el parta da la lavur che furma per el il factur central, èn influenzadas en general fitg ferm dal svilup dal chapitalissem en l’Engalterra, il qual el ha considerà sco paradigmatic ed al qual duevan, tenor si’aspectativa, suandar ils auters stadis successivamain ed en variaziuns pli u main grondas.
E cun la scola da Losanna, la quala ha surtut sviluppà il fundament matematic da la teoria economica, sa laschan colliar sper Walras surtut Vilfredo Pareto, Eugenius Slutsky, Heinrich von Stackelberg, Paul A. Samuelson ed Irving Fisher, bain il pli impurtant econom american da l’emprima mesadad dal 20avel tschientaner.
Vers la fin dal 19avel tschientaner èn sa sviluppadas independentamain ina da l’autra trais scolas da la teoria dal profit marginal, las qualas han manà a l’uschenumnada revoluziun marginalistica: la scola austriaca da Carl Menger, la scola da Cambridge da William Stanley Jevons e la scola da Losanna enturn Léon Walras.
Karl Bücher e l’uschenumnada Jüngere Historische Schule der Nationalökonomie ha sviluppà in model da stgalims per exemplifitgar ils connexs interns da fenomens da l’economia publica, tenor il qual l’economia publica suonda tant istoricamain sco er areguard las structuras a l’economia da chasa ed a l’economia da citad.
Sco quai ch’el raquinta, duain pasturs en il reginavel da Kaffa, situà en il sidvest da l’Etiopia odierna, avair constatà in effect vivifitgant d’ina planta cun fritgs cotschens sin las chauras: ils animals ch’avevan maglià da questa planta currivan enturn fin viaden la notg, entant che las chauras ch’avevan pasculà en in auter lieu eran daditg stanclas.
Cun la finamira da spargnar aua e tuttina cuntanscher ina qualitad superiura a quella da l’elavuraziun sitga, è er s’etablida ina metoda mez sitga: Ils emprims pass èn ils medems sco tar la metoda bletscha; enstagl da fermentar la fava, vegn quella dentant sientada directamain e liberada en moda sitga da la paletscha restanta.
Il consum d’aua annual munta a 250 fin 300 mm. Per pudair cultivar plantas da café dovri pia regiuns cun precipitaziuns annualas da radund 1500 fin 2000 mm. Sche quellas muntan be 1000 mm ad onn vegn sauà; regiuns cun precipitaziuns sut 800 mm ad onn n’èn betg adattadas per plantaschas da café.
L’onn 1987 ha gì lieu in’explosiun d’ina supernova relativamain datiers da la Terra, uschia che las undas da gravitaziun che quella ha chaschunà sa laschassan cumprovar cun ils detecturs sco ch’els èn sviluppads en il fratemp; ils dus detecturs ch’èn stads en diever da lez temp eran però anc memia pauc precis per pudair cumprovar las undas a moda precisa.
Il term ‹relativistic› che vegn savens duvrà en il linguatg spezial fisical signifitga per ordinari ch’ina sveltezza n’è betg uschè pitschna ch’ella sa laschass negliger envers la sveltezza da la glisch; quai è per il pli il cas tar sveltezzas a partir da 10 % da la sveltezza da la glisch.
Questa colonisaziun è bain d’attribuir al fatg che las singulas citads independentas da la Fenizia eran vegnidas tras il commerzi a tala ritgezza e creschientscha ch’i smanatschava ina surpopulaziun, gist er perquai ch’i na deva nagina pussaivladad da s’extender vers la retroterra.
Ina caracteristica centrala dal temp suenter avair rebattì cun success ils Persians (e da la liberaziun da las poleis grecas a la costa occidentala da l’Asia Minura vers 477 a. C.) ha furmà il dualissem tranter Athen e Sparta, in cumbat cuntinuant per la supremazia en la regiun da la Mar Egeica.
La finamira da stabilir ina pasch generala n’ha però betg sa laschà realisar, pertge ch’il contract è fruntà sin resistenza da vart dad Athen e Teba; a quest’ultima èsi la finala reussì da victorisar Sparta en la Battaglia da Leuktra e d’eliminar paucs onns pli tard Sparta sco reginavel grond grec.
Cartago n’è betg stà segnà d’ina vita spiertala e culturala uschè ritga sco la Grezia, quai che sa lascha bain attribuir al fatg ch’igl arrivavan, grazia a las relaziuns da commerzi, influenzas da l’entira regiun da la Mar Mediterrana en la citad ed en il reginavel, las qualas duevan marcar l’identitad culturala.
Cun la scola da Socrates, a la quala ha appartegnì sper ses fundatur surtut Platon, e la scola dad Aristoteles ha la filosofia da l’antica cuntanschì sia culminaziun, e la moda da pensar sco er las ovras ch’èn vegnidas elavuradas da lez temp furman anc oz la basa da l’etica occidentala-cristiana.
En in’undraziun pli lunga suenter la mort da Gotthelf, ha Keller caracterisà quel cun ils suandants pleds: «Ins al numna baud in pictur ollandais vulgar, baud in cronist da la provinza, baud in copist da la natira talentà, baud quai, baud l’auter, adina en in bun senn, ma adina al limitond en sia muntada. La vardad è però quella ch’el è in grond scheni epic.»
Cur ch’il desi ha empruvà da laschar assassinar l’ami da Tshangyang Gyatsho, il qual accumpagnava quel tar ses excess, ha quai manà a la ruptura cun il regent; la finala ha Tshangyang Gyatsho sa laschà dispensar l’onn 1702 en la claustra Trashilhünpo tras il 5avel Panchen Lama Lobsang Yeshe da tut ils vuts ed è returnà en il laicat.
El è marschà cun ina ferm’armada en il Tibet, ha fatg finta envers Labsang Khan ch’el vegnia sco allià en la guerra cunter il Bhutan, ha però proclamà a medem temp durant ses marsch envers la populaziun tibetana ch’el cumbattia sulettamain per l’instituziun dal 7avel Dalai Lama legitim.
Ils 24 d’avrigl 1721 ha ina delegaziun da l’imperatur purtà la renconuschientscha uffiziala dal Dalai Lama, surdà a questa chaschun il grond sigil statal, sin il qual ins pudeva leger en las trais linguas manchu, mongolics e tibetan: «Sigil dal sisavel Dalai Lama, manader da las creatiras, derasader da la ductrina».
Ils 3 da november 1908 ha la vaiva da l’imperatur relaschà in edict, en il qual era previs da dar al Dalai Lama in nov titel, il qual dueva passar al lieu da l’existent e fixar l’obedientscha e la submissiun dal Dalai Lama sut l’imperatur: «Buda dal vest, sinceramain obedaivel, tras reincarnaziun gidaivel, excellent ed existent or da sasez».
Suenter la mort dal 13avel Dalai Lama l’onn 1933 han quatter muntgs eruì a basa d’ina visiun dal regent, d’orachels e d’autras ensainas a Taktser, in vitg en la provinza tibetana Amdo, il mattatsch da dus onns Lhamo Döndrub sco reincarnaziun da quel.
Plinavant sa dumandav’ins da quel temp, schebain la democrazia sa laschia insumma realisar en stadis da gronda surfatscha, ils quals èn segnads bler pli ferm che las democrazias anticas dal fatg ch’ils burgais n’enconuschevan betg in l’auter persunalmain sco er da grondas differenzas socialas e culturalas tranter la populaziun.
La resposta saja problematica, perquai che facticamain na regia betg il pievel, mabain la regenza; e la dumonda, uschia cuntinuescha Popper, fiss da remplazzar tras in’autra, numnadamain co ch’ina tirannia possia vegnir evitada ed il stadi structurà e controllà en tala moda ch’in regent na possia betg far memia grond donn e sa laschia destituir a moda nunviolenta.
Tenor questa teoria n’ha in’elecziun betg en emprima lingia la funcziun d’eleger e legitimar ina nova regenza ch’è abla da far valair la voluntad dal pievel u da la maioritad, mabain surtut ina dretgira dal pievel cun la regenza da fin qua, tar la quala ils burgais decidan schebain quella saja capabla avunda e sche lur acziuns sajan moralmain integras.
Elements tipics d’ina democrazia moderna èn elecziuns libras, il princip da maioritad e da consens, la protecziun da las minoritads, l’acceptanza d’in’opposiziun politica, la separaziun da las pussanzas, la constituziunalitad da tut agir statal, la protecziun dals dretgs fundamentals sco er l’observaziun dals dretgs umans e dals burgais.
Per che la democrazia possia funcziunar sco sistem politic liberal e datiers dals burgais, e quai a moda effizienta e flexibla, ston esser ademplidas tschertas cundiziuns da basa e vegnir applitgadas tschertas structuras che duain impedir ch’i sa furmia per exempel in absolutissem maioritar en il qual ina part da la societad supprima in’autra.
La demarchia sa lascha classifitgar tranter democrazia directa e democrazia represchentativa: Ins la po interpretar sco opiniun dal pievel eruida tras provas, quai che correspunda a la democrazia directa; da l’autra vart pon ins er dir ch’i sa tractia d’ina democrazia directa en la quala ils represchentants dal pievel vegnian be eruids en autra moda.
Teorias da la democrazia normativas partan d’in’idea concreta areguard las finamiras centralas ch’ina democrazia duai ademplir e favuriseschan mintgamai differentas furmas da democrazia sco la democrazia directa, la democrazia represchentativa, la democrazia participatorica, la demarchia, la democrazia radicala u la democrazia da basa.
Il cuntrari: Cumbain che novas enconuschientschas rendan attent al fatg che la chombra da magma dal Vesuv sa dasda puspè, han ins – tenor indicaziuns da l’organisaziun per la protecziun da l’ambient Legambiente – erigì ils ultims ventg onns en la zona cotschna 50 000 chasas illegalas.
Las lavurs da Hamilton n’èn betg be stadas da muntada per il svilup d’ina nova teoria davart l’origin da la Terra; sco in dals emprims è el sa deditgà ad ina da las incumbensas che vegn considerada oz sco finamira centrala da la vulcanologia, numnadamain la predicziun d’erupziuns e la protecziun cunter catastrofas.
Sco che Ulrich Hambach da l’universitad da Bayreuth mussa, è tschendra dal vulcan vegnida purtada davent fin en la Planira Bassa Russa, en la part orientala da la Mar Mediterrana ed en l’Africa dal Nord; en la part inferiura dal Danubi, en Rumenia, han ins pudì cumprovar ina stresa d’in meter grossezza.
Enavos sin la bartga constatescha Willard: «Sche Kilgore dastgava manar la guerra sin sia moda, hai jau cumenzà a ma dumandar tge ch’i deva propi d’opponer a Kurtz. I na pudeva betg esser be la narradad ed il mazzar. da quai devi qua avunda ch’i restava per mintgin da nus insatge.»
Il 2001 è cumparida sut il titel Apocalypse Now Redux ina versiun surlavurada che cuntegna – cumpareglià cun la versiun originala sco ch’ella era vegnida en ils kinos – en tut ca. 50 minutas material supplementar ed intginas scenas en in’autra successiun cronologica, uschia ch’il film dura tut en tut ca. 202 minutas.
Sin la dumonda da Willard, tge uffizier ch’haja qua il commando, respunda il schuldà sintomatic: «Betg Vus?» In schuldà cun il surnum ‹bittafier› mazza cun in bittagranatas in Vietcong che giascha grev blessà tranter las posiziuns ostilas e che cloma adina puspè «Ami, va al diavel!»
In quist lö, sülla punt dal flüm cun listess nom, gnit il general Agliardi rapieu düraunt l'uschè ditta "Settimana Rossa" , revolta chi vet lö traunter ils 7 e'ls 14 gün 1914, zieva cha ad Ancona schluppettet la Pulizia cunter il pievel chi manifestaiva cunter la guerra e'l chef dal guvern Giovanni Giolitti.
Sch’il ‹scolast› di ch’il ‹scolar› na veglia betg cuntinuar, respunda il manader cun la frasa standardisada: «Sch’i plascha al scolar u betg, Vus stuais cuntinuar fin ch’el ha emprais tut ils pèrs da pleds correctamain. Pia cuntinuai, per plaschair!»
En connex cun l’experiment stoppian vegnir resguardads effects ch’influenzeschan l’andament da l’experiment, sco per exempel il fatg che gia mo la spira conscienza da participar ad in test mida la tenuta dal proband ubain la pussaivladad che la spetga dal manader influenzescha la subconscienza ed uschia il cumportament dals probands .
El ha dentant empruvà d’explitgar quests resultats cun dus stadis da funcziun: il stadi da l’autonomia, en il qual l’individi sa senta responsabel per ses cumportament ed il ‹stadi dad agens› en il qual l’individi n’agescha betg pli a basa d’atgnas finamiras, mabain sco instrument per ademplir ils giavischs dad auters .
Sco spezialmain tipica – cumpareglià cun l’ulteriur tudestg svizzer – vegn resguardada la pronunzia dal sun inizial ch sco k e da ch sco sun intern (p.ex. na vegn Küchenkasten betg pronunzià sco en la gronda part da la Svizra tudestga ‹Chuchichäschtli› , mabain Gghuhigghäschtli ).
Sin il champ da la morfologia dat en egl ch’il tudestg aut aleman da la Svizra Orientala enconuscha be in plural verbal (mir mahend/machend ‹wir machen›, ir mahend/machend ‹ihr macht›, si mahend/machend ‹sie machen›), entant ch’il plural autischem aleman dals dialects gualsers enconuscha duas furmas , ier mached, schi machen ).
La platta cumpiglia chanzuns sco ‹Eleanor Rigby›, ‹Taxman›, ‹Good Day Sunshine›, ‹I’m Only Sleeping›, ‹For No One›; scrittas per part sut influenza da drogas, èn quellas segnadas da structuras vaira cumplexas ed èn vegnidas enritgidas en il studio cun elements classics ed ulteriur material giu dal bindel.