polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
I suonda la descripziun da duas da las spezias da misarogns ch’èn derasads vastamain en l’Europa Centrala: Il misarogn da guaud – ch’è qua la spezia da misarogn la pli frequenta insumma – appartegna als misarogns cun dents cotschens, entant ch’il misarogn da chasa è in represchentant dals misarogns cun dents alvs.
Prefectura Fukushima – Kōriyama, Kōri, Kunimi, Kawamata, Nishigō, Nakajima, Yabuki, Tanagura, Tamakawa, Asakawa, Ono, Tamura, Date, Iwaki, Sōma, Hirono, Kawauchi, Iitate, Minamisōma, Inawashiro
Prefectura Ibaraki – Mito, Hitachi-Ōta, Takahagi, Kita-Ibaraki, Hitachinaka, Ibaraki, Tōkai, Hitachi-Ōmiya, Omitama, Tsuchiura, Ishioka, Toride, Tsukuba, Kashima, Itako, Bandō, Inashiki, Kasumigaura, Namegata, Sakuragawa, Tsukubamirai
Il terratrembel da Tōhoku dal 2011 (giap. 2011, litt. Terratrembel sin l'auta mar en l'Ocean Pacific avant la Regiun Tōhoku dal 2011 u , litt. Gronda catastrofa dal terratrembel en il Giapun da l'Ost) era in terratrembel avant la costa da la regiun giapunaisa Tōhoku.
Il terratrembel vegniva precedì da plirs terratrembels anteriurs significants, che entschavevan ils 9 da mars cun in terratrembel cun ina magnituda da 7,2 Mw (l'epicenter dal qual sa chattava var 40 km dalunsch da l'epicenter dal terratrembel da Sendai) e suandà da trais auters terratrembels cun ina magnituda da dapli che 6,0 Mw il medem di.
Or da la Vita da Carl il Grond dad Einhard pon ins deducir enconuschientschas areguard las differentas etnias dals pievels dal nord: «Danais e Suons, che nus numnain ‹umens dal nord› , occupan l’entira costa dal nord e tut las inslas situadas en ella .» En la Cronica anglosaxona vegn tuttavia differenzià tar las singulas attatgas tranter Norvegiais e Danais.
Questa differenziaziun explitgescha era, daco che Harald Hårfagre aveva da ses temp bandischà il Viking Gang-Hrolf da la Norvegia: Uschè ditg che quel rapinava en ils pajais da l’ost, era quai vegnì acceptà; ma cuntinuond el cun sias spogliaziuns en la regiun da Vik , ha el violà la regla da betg far expediziuns da sblundregiada en l’agen pajais.
En il cas da Björn, il figl da Harald Hårfagres, retg da Vestfold, vegn per exempel ditg explicitamain ch’el faschevi darar guerra, mabain haja trategnì da Tønsberg colliaziuns da commerzi a Vik , vers ils pajais en il nord, en il Danemarc ed en la Saxonia e ch’el haja perquai survegnì il surnum ‹navigatur› u ‹commerziant›.
«Manà d’engurdientscha ha il retg acceptà ils daners, ha schlià la bloccada e dà liber a l’inimi la via. Quels èn ids sin lur bastiments ed èn returnads en la Loire. Ma els n’han tuttavia betg bandunà ses reginavel, sco quai ch’els avevan empermess, mabain èn restads en lezza regiun ed han commess chaussas anc bler pli nauschas ed inumanas che avant.»
I dat però en egl ch’il term cumpara sco num da persunas be en la Norvegia, en la Svezia da l’Ost, en il Småland, en la Finlanda ed en la Scania, betg però en l’Islanda (u sin il pli sco surnum che duai evocar virtids da temps passads, cf. il ‹Landnámabók›).
En la saga da Gunnlaugr Ormstunga va l’erox sin viadi da viking e visita l’emprim Nidaros, alura il retg Æthelred, viagia la finala da là en l’Irlanda, tar las Orcadas ed a Skara en il Gotland dal Vest, nua ch’el sa trategna in enviern tar Jarl Sigurd, e la finala en Svezia tar il retg Olof Skötkonung.
Areguard la pratica cultica dals gidieus s’exprima el a moda fitg negativa: «Per sa segirar en avegnir l’obedientscha dal pievel, al ha Moses dà novs usits da cult che stattan en cuntradicziun cun quels da tut ils ulteriurs umans. Nunsontg è là tut quai ch’è per nus sontg; e lubì è ad els tut quai che vala per nus sco infam.»
En il temp neolitic saja quest patratg vegnì sviluppà vinavant a l’idea da la derivanza dal sulegl; unfrendas d’animals e rituals schamanistics sajan vegnids remplazzads tras la veneraziun da plantas e l’idea da la renaschientscha da la terra la primavaira – pli tard tras dieus da la vegetaziun antropomorfs sco Osiris ed Adonis.
A medem temp han las elitas exclus dal temp da la furmaziun da stadis tempriva las classas inferiuras u castas dal privilegi da la derivanza divina, uschia en l’Egipta, la China, il Giapun e tar ils Inca ed Aztecs; en il decurs dal temp ha quest svilup per part er manà a cuntradicziuns e conflicts interns entaifer la construcziun dals mitus.
Quai è però d’attribuir main al fatg che las ideas u ils rituals magic-schamanistics u religius ch’eran oriundamain colliads cun quests mitus n’èn oz strusch pli enconuschents, mabain a la furma poetica affectada, tecnicamain fitg pretensiusa e segnada d’elements enigmatics, quai che serviva a ses temp a preleger ils texts davant retgs ed aristocrats.
Per Depenheuer è tant il mitus religius sco er il mitus politic in «maletg dal mund concentrà» che respunda «ord tema da la contingenza, nunsurvesaivladad e mancanza d’orientaziun» e che stgaffescha coerenza ed in sentiment d’esser en buns mauns e d’identitad tras structuras che sa concentreschan a l’essenzial e cun reducir cumplexitad.
Tuttina sa lascha quest «pensar selvadi» ordinar sco tut il pensar en pèrs opposts che n’èn betg sa sviluppads d’ina imaginaziun infinita, mabain ch’ins ha gudagnà tras observaziun e furmaziun d’ipotesas (ed entaifer ils extrems dals quals il mitus propona savens ina via d’amez).
En quest reguard sa differenzieschia il mitus a moda fundamentala dal siemi – uschia il psicoanaliticher Jacob Arlow, ma er da la paraula, la quala furmia en cumparegliaziun cun ils eroxs dal mitus in’instanza da socialisaziun pli miaivla, che funcziunia en il mintgadi – uschia Bruno Bettelheim.
Per Edward Burnett Tylor sa tracti tar il mitus d’ina sort protoscienza, la quala stat tar il ritual en la medema relaziun sco la scienza tar la tecnica: rituals vegnan sviluppads tenor Tylor a basa da mitus e servan a l’emprova da dominar u controllar la natira; i sa tracta pia tar quels per uschè dir da mitus applitgads.
El ha però furnì explicaziuns raziunalisticas per la divinisaziun da Freyr e Njörd: Tar quels sa tractia oriundamain da retg svedais; lur veneraziun sa basia apparentamain sin il fatg che quels hajan procurà a lur pievel bainstanza, racoltas ritgas e gronds muvels; sinaquai sajan s’unidas las rollas dal retg bainvulent e dal dieu da la fritgaivladad.
Gilbert Murray, ch’ha sviluppà vinavant la teoria dal dionisic da Nietzsche, vesa l’origin da la tragedia en il mitus e ritual dal patiment, da la mort e resurrecziun dal spiert u demuni da l’onn, in saut dionisic sontg ch’era segnà dals elements cumbat, sconfitta, epifania ed al qual èn vegnids agiuntads pli tard ils elements lamentaschun e rapport dal mess.
A las lavurs temprivas da Freud è sa referì Otto Rank, il qual ha medemamain considerà siemis sco moda da cuntentar sentiments zuppads a moda simbolica; ultra da quai ha el però elavurà a basa da 30 mitus ina structura d’acziun differenziada da l’erox dal mitus, surtut en l’emprima mesadad da la vita fin ch’il jau è s’etablì.
Cuntrari a las furmas narrativas parentadas sco ditga, legenda, fabla u paraula, vegn il mitus – il qual stgaffescha identitad, explitgescha il mund a moda cumplessiva, dat senn a la vita e serva sco orientaziun religiusa – considerà sco raquint ch’intermediescha in’experientscha da la vita pli u main coerenta, cumplessiva.
Il scriptur e filosof franzos Albert Camus ha represchentà il 1942 en ‹Le Mythe de Sisyphe› la figura antica da Sisifus sco uman ch’è potenzialmain autonom e perquai cuntent: En l’absurditad perseveranta d’ina lavur da Sisifus sa mussia la libertad da l’uman pli tgunsch che en sia submissiun sut autoritads.
Il diever da la noziun ‹mitus› en il mintgadi, che metta quel en cuntrast cun la ‹vardad›, ignorescha ord vista sociologica il fatg che constructs mentals ed imaginaziuns collectivas furman cun il medem dretg ina part da la realitad ed objects da perscrutaziun legitims sco fatgs istorics e socials.
En consequenza saja il pass or da la minorennitad difficil per mintga singul uman – per l’ina perquai che quella è «quasi daventada disa», per l’autra perquai ch’ils umans èn en il fratemp per gronda part propi inabels da far diever da l’agen intelletg, damai ch’ins n’als ha mai laschà far l’emprova ed als ha intimidà da far quai.
Cun il text da Biester, la replica da Zöllner e la dumonda «Tge è l’illuminissem?» che quel ha plazzà en las annotaziuns da ses text, è vegnida lantschada l’uschenumnada debatta da l’illuminissem che dueva avair grondas consequenzas ed esser fitg fritgaivla per l’istorgia da la filosofia .
Ma gist questa libertad da l’avischinaziun artistica (p.ex. en il senn da Kant che definescha l’experientscha estetica sco gieu liber tranter la sensualitad e l’intelletg) po manar tar il lectur u aspectatur ad ina confruntaziun pli directa cun ils eveniments, las persunas u las epocas che vegnan descrits.
Tutta avischinaziun a l’istorgia è necessariamain segnada d’ina cumponenta subjectiva, d’ina valitaziun da vart da l’observatur: L’istoriografia è bain obligada – confurm a ses caracter scientific – da reconstruir il passà a moda uschè objectiva e vardaivla sco pussaivel, ma ella na represchenta nagina ‹vardad›.
En il vest è el enconuschent sut las denominaziuns budissem tibetan u lamaissem, ma en vardad sa tracti d’ina noziun collectiva per differentas scolas ch’èn er preschentas – sper il Tibet – en diversas autras regiuns da l’Asia Centrala (India dal Nord, Nepal, Bhutan, parts da la China, Mongolia, parts da la Russia).
En numerus referats, en lecziuns e prelecziuns en ed ord la Svizra ha Theo Candinas purtau il messadi da nies lungatg e da nossa cultura ed ei vegnius undraus denter auter duas gadas cun in premi da reconuschientscha dalla Fundaziun svizra Schiller, cun in premi da reconuschientscha culturala dil cantun Grischun e sco commember d'honur dalla Romania.
La fundaziun da la claustra da Cluny è stà in cas spezial en quel senn che ses fundatur, duca Guillaume I d’Aquitania, ha desistì da tut ses dretgs sco patrun da l’atgna baselgia; enstagl ha el mess quella – quai ch’era dal tuttafatg nunusità da quel temp – sut la protecziun directa da la Sedia papala.
L’inimicizia tranter las duas famiglias è proruta suenter che la famiglia imperiala dals Saliers è morta ora l’onn 1125; sco retg n’è numnadamain betg vegnì elegì il Staufer Friedrich II, il nev da l’imperatur Heinrich V trapassà, mabain il duca da la Saxonia Lothar II ch’era collià tant tras parentella sco er politicamain cun ils Guelfs.
L’onn 1235 ha il victur, l’imperatur Friedrich II, terminà definitivamain il conflict tranter las duas famiglias: el ha nominà il biadi da Heinrich il Liun, Otto da Lüneburg, sco prinzi dal nov ducadi Braunschweig-Lüneburg ch’era vegnì furmà dal possess allodial dals Guelfs e da donaziuns imperialas.
Fundà sut Suleyman, il substitut dad Alp Arslan, en l’Anatolia cun la chapitala Konya, è quel daventà in grond privel tant per ils Bizantins ch’èn vegnids battids il 1176 sper Myriokephalon sco er per ils cruschaders, dals quals la via terrestra vers la Palestina è vegnida disturbada a moda considerabla.
Per questa vieuta sa laschan allegar differents motivs: Per l’ina eri reussì d’unir ils dominis islamics, per l’autra era l’Imperi bizantin sut Andronikos I Komnenos s’alienà da l’uniun cun ils stadis da cruschaders ; e la finala eri vegnì a l’intern dal Reginavel da Jerusalem sez a conflicts.
Militarmain n’al duevi bain betg reussir da sa far valair envers Richard Cor da Liun, il successur da Henri II, e quai cumbain che quel era crudà suenter il return da la cruschada en ils mauns da l’imperatur Heinrich VI ed era vegnì laschà liber da quel pir suenter avair pajà in aut pretsch da liberaziun.
Suenter lungs cumbats cun ses parents en l’Italia Bassa e cunter la resistenza dal papat – ch’era flaivlentà tras il Schisma – al èsi reussì il 1130 da far valair sia curunaziun sco retg da la Sicilia, Calabria ed Apulia e la finala er d’abatter il 1134 ils baruns da l’Italia Bassa che faschevan resistenza.
Tar ils Staufers sa tractavi d’ina veglia dinastia svevaisa ch’è avanzada en il decurs da la dispita d’investitura en il circul da las famiglias dominantas, numnadamain cura che l’imperatur Heinrich IV ha surdà l’onn 1079 a Friedrich I – che sa numnava tenor la residenza originara sper Göppingen ‹von Staufen› – il ducadi da Svevia e sia figlia Agnes sco dunna.
Auters artitgels percunter – sco per exempel la conferma dals dretgs dals burgais da Londra, dals commerziants e dals purs libers ubain la garanzia d’ina protecziun giuridica da tut ils libers – surpassan per lunschor las relaziuns da vasalladi e laschan enconuscher ch’ils magnats han er fatg valair las pretensiuns d’autras classas socialas.
Pensà oriundamain sco contract da domini feudal cunter excess da la pussanza roiala, ha il document acquistà en il decurs dal temp il status d’in act fundamental areguard il dretg constituziunal europeic: per l’emprima giada han ins fixà qua en furma da lescha ina tscherta egualisaziun, cumbain limitada, tranter la roialitad e l’aristocrazia.
Ils Assassins (Hashshashin, ‹quels ch’utiliseschan haschisch›; da qua er il term modern ‹assassin›) eran ina secta schiitica extremista ch’era sa furmada sut l’agitatur Hasan as-Sabbah sco gruppa terroristica en las muntognas al sid da la Mar Caspica e ch’ha pir pudì vegnir destruida il 1256 tras ils Mongols.
Cura ch’il retg franzos Louis VII è mort l’onn 1180 ha el laschà enavos a ses figl minoren Philipp in’ierta pretensiusa, avevi gea num da sa far valair envers pussants vischins sco il retg englais Henry II e ses Reginavel angevin sco er cunter ils conts da la Flandra e da la Champagne.
En la segunda mesadad dals onns 1890 è Baluschek vegnì pli e pli enconuschent en la scena d’art a Berlin, surtut tras sias exposiziuns dals onns 1895, 1896 e 1897 en la gallaria Gurlitt, ensemen cun Martin Brandenburg, en rom da las qualas el ha preschentà per l’emprima giada ses maletgs ad in public pli vast.
Cumbain ch’igl aveva gia dà pli baud represchentaziuns or da la burgaisia pitschna da Berlin ed er Max Liebermann, Franz Skarbina, Fritz von Uhde ed auters artists dal realissem tudestg avevan malegià scenas or dal mund dals lavurants e scenas da la citad gronda, eran ils maletgs da Baluschek a ses temp tuttina insatge nov ed extraordinari.
Ma betg per tuts è quai dalunga stà evident: Tenor ses dir sa divertivan ils critichers d’ir da maletg tar maletg, ubain ch’els vulvevan a quels il dies, perquai che Baluschek tutgava tar il «pievel senza gust dals natiralists» e sa distingueva tras «memia pauc parfum e memia bler paltaun».
Da quel temp steva Baluschek en contact amicabel cun il litterat Richard Dehmel ch’è vegnì enconuschent tras poesias sco ‹Der Arbeitmann› e ‹Vierter Klasse› e dal qual la collecziun da poesias ‹Weib und Welt› dal 1896 è illustrada cun in maletg da cuverta da Baluschek.
Tras l’euforia a Breslau sco citad residenziala prussiana suenter la Guerra tudestg-franzosa 1870/1871, ha Franz Baluschek empruvà da fitgar pe sco interprendider independent sin il sectur da la viafier, ed è surtut stà activ a Haynau ch’è uschia er daventà per ses figl sper Breslau il segund lieu d’abitar.
Hans Baluschek ha illustrà per il Klemm-Verlag ulteriurs cudeschs d’uffants e da paraulas, tranter quels ‹Was der Kalender erzählt› , ‹Pips, der Pilz› , ‹In’s Märchenland› , ‹Prinzessin Huschewind› da Fritz Peter Buch e ‹Von Menschlein, Tierlein, Dinglein› .
La seria, ch’ha purtretà sper Baluschek ils illustraturs Thomas Theodor Heine, Eugen Kirchner, Adolf Oberländer, Edvard Munch, Henri de Toulouse-Lautrec ed Aubrey Beardsley, è sa concentrada sin las lavurs en connex cun ils illustraturs da cudeschs, ha però en il cas da Baluschek mussà sper sias illustraziuns da paraulas surtut ses maletgs davart Berlin.
Il cunfin settentriunal en l’Europa maina da l’Engalterra dal Sidvest sur la Belgia dal Nord en il Danemarc dal Nord nua che la planta cuntanscha cun 57 30' il punct situà il pli al nord; vinavant tanscha il cunfin sur la Svezia dal Sid, la Lettonia, la Lituania, la Bielorussia e l’Ucraina, nua ch’il charpin surpassa be pauc il Dnepr en direcziun ost.
Sco cuntrareacziun a la dominanza islamica ed er en cuntinuaziun da la regiunalisaziun precedenta èn sa sviluppadas entaifer las religiuns hinduisticas duas novaziuns: d’ina vart las sectas e da l’autra vart l’istorisaziun che dueva servir sco avrapista al naziunalissem da pli tard.
Questa ductrina vegn descritta sco ‹unitad en la diversitad›: «Dieu è preschent en il mund ed en tut sias parts viventas sco quel che vesa e maina, quasi sco l’olma en il corp. El è quel che agescha, ma er quel che sa e quel che charezza. El è in ami en noss cors ch’è pli grond che nus.»
Almain han ins pudì sa cunvegnir ad in codex da sis puncts per tut ils hindus: ‹Hindu› dastga numnar sasez tgi che fa las oraziuns , legia il Bhagavad Gita, venerescha ina divinitad persunala tenor giavisch , dovra la sontga silba om e cultivescha la sontga erva tulsi .
Ins po supponer che la religiusadad vegniva dominada da l’animissem, il cult da demunis, rituals da fritgaivladad, la veneraziun da las forzas da la natira e da divinitads maternalas; la cumpart da quests elements è però vegnida cuverta pli tard da las religiuns hinduisticas e sa lascha perquai eruir be a moda indirecta.
Viadi tras la Belgia cun la speranza da chattar truppa svizra – il regiment Sprecher a Löwen – cuntinuaziun dal viadi a Brüssel – pelegrinadi a las fossas a Waterloo – Charlesroi – rut ina chomma e lunga dimora – viadi a Maubeuge, Avennes, Sedan, Nancy e Metz – da là a Lyon
Sia dunna, en il fratemp en speranza da l’otgavel uffant, ha laschà rediger ina petiziun ed è «currida, in uffant en mintga maun, tar Robespierre», il manader revoluziunar e derschader criminal temì: «Citoyen, miséricorde!» – «Lève-toi», ha el respundì.
En il cudesch da morts da l’ospital pon ins leger: «Den 25. Juni 1853 starb Regula Egli im Alter von 92 Jahren, 3 Monaten und 20 Tagen als Hauskind im Spital; ihr Mann, Oberst Florian Engel von Langwies, Bündten, fiel in der Schlacht bei Waterloo.»
Enthaltend: die Geschichte ihres Herkommens, Jugendschicksale, Verheurathung, und weitläufigen Reisen im Gefolge der französischen Armeen durch ganz Frankreich, die Niederlande, Italien, Spanien, Portugall, die Oesterreichischen und Preussischen Staaten, Deutschland, und besonders auch der Expedition in Egypten, und einer spätern Reise nach Amerika.
L'ovra litterara da Giovannes Mathis cumprenda numerusas poesias, raquints, farsas e tocs da teater davart la vita engiadinaisa, che èn cumparids dal 1887 fin a sia mort en quasi mintga tom da las Annalas, en il Fögl d'Engiadina, en il segund tom da la Dumengia-saira ed en il Chalender Ladin.
Il term ‹dumonda sociala› è sa furmà ca. a partir dals onns 1830 e descriva l’emprim la depauperisaziun ch’è resultada da la creschientscha da la populaziun e da las citads, alura il surpli da mastergnants ed ils conflicts ch’èn stads colliads cun las cundiziuns da lavurar da l’industrialisaziun tempriva .