polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Da l’entschatta dal 16avel tschientaner fin la mesadad dal 19avel tschientaner han ins embartgà tranter 13 e 20 milliuns umans da l’Africa sco sclavs, da quai ca. 5 milliuns da la costa dal Congo e da l’Angola – in’immensa sperdita ch’ha ruinà la regiun tant socialmain sco er economicamain.
A l’intern dal pajais han els en pli fundà successivamain Léopoldville/Kinshasa , Stanleyville/Kisangani e Coquilhatville/Mbandaka , Luluabourg/Kananga , Goma , Kimwenza , Costermansville/Bukavu , Tshikapa , Bakwanga/Mbuji-Mayi ed Élisabethville/Lubumbashi , Kolwezi e Jadotville/Likasi .
Quai vala surtut er per la clausula dal contract che preveseva che «tut las lavurs, meglieraments u expediziuns che l’Association fa en quest territori – da tge temp ch’i saja e nua ch’i saja – vegnan sustegnids tras forzas da lavur u en autra moda.» Sin questa clausula dueva sa fundar da qua davent la lavur sfurzada.
L’erizun dal vest viva en la gronda part da l’Europa dal Vest e Centrala, uschia sin las Inslas Britannicas, la Peninsla Iberica, la Frantscha, l’Italia ed intginas inslas da la Mar Mediterrana, la Germania, la Svizra e l’Austria; plinavant en parts dal Balticum, da la Russia dal Nord fin l’Ural, la Finlanda dal Sid e la Scandinavia dal Sid.
Tras la part orientala da l’Europa Centrala (da la Pologna dal Vest sur la Tschechia ed Austria fin a la costa adriatic taliana, slovena e croata) s’extenda ina sdrima d’ina ladezza da ca. 200 kilometers, en la quala il territori da derasaziun da l’erizun dal vest sa cruscha cun quel da l’erizun da l’ost .
L’erizun ch’è activ da notg ha però be darar insumma la pussaivladad da fruntar sin las serps ch’èn activas da di. I para bain propi uschia che erizuns supportan en relaziun tar la grondezza da lur corp ina quantitad da tissi da serps vaira gronda; tuttina na tutgan serps betg tar il spectrum da nutriment usità.
Populaziun dals quatter pli gronds stadis 2011: La charta preschenta las regiuns dals quatter stadis cun la pli gronda populaziun , cun in total da 45,0 % da la populaziun mundiala, sco er ina glista dals 70 pli pitschens stadis cun in total da 0,8 % da la populaziun mundiala.
Uschia accentuescha la perscrutaziun che s’occupa dals stans per l’ina ils numerus conflicts tranter ils stans ed ils prinzis, ils quals n’èn tuttavia betg adina ids a fin a favur dals prinzis, e fa per l’autra valair ch’ils stans avevan in’impurtanta funcziun da cooperaziun en singuls territoris dal Sontg Imperi roman u en stadis pli pitschens .
Pervi da l’affinitad da las baselgias envers quest urden politic sco er perquai ch’ins temeva ch’i pudess nascher ina problematica da legitimaziun en vista a l’emprova dals retgs ed imperaturs d’‹embratschar› las baselgias en ils singuls pajais, han ins reproducì en la structura da la baselgia il centralissem statal.
‹Pussanzas› furman numnadamain funcziuns statalas e tar las medias na sa tracti precis betg da talas: Ellas n’èn numnadamain – en stadis libers – suttamessas a nagina controlla statala areguard lur cuntegn e pon gist tras quai furmar in’ulteriura instanza da ‹surveglianza› areguard la lavur da las trais pussanzas statalas.
Suenter la mort dal sir da Bürger l’onn 1777 è quella ida a star en la chasa dals consorts, e Bürger ha vivì ina ménage-à-trois, la quala el ha stuì defender cunter la resistenza da la burgaisia e da la quala è naschì il 1872 in figl schendrà cun ‹Molly›.
Pertge che «nagin scriptur da lez temp n’era uschè poetic, uschè adattà per metter en musica, e perquai er uschè preschent en la chanzun da lez temp sco el; las chanzuns las pli popularas da lezs dis, las qualas vegnan per part anc oz tegnidas en onur tar il pievel e la giuventetgna – èn regularmain da Bürger.»
Per la vieuta decisiva ch’ha auzà ils classichers ‹en tschiel› e dà tuttenina a la recensiun da Schiller ina vigur che dueva esser nuschaivla per la recepziun da Bürger, dueva procurar Georg Gottfried Gervinus cun si’ovra principala ‹Geschichte der deutschen Nationalliteratur›, scritta ils onns 1835 fin 1842.
Ina replica refusanta fitg pregnanta è percunter gia da chattar en la ‹Minerva› dal 1793: «Questa recensiun è l’exempel vivent da las cuntradicziuns e pretensiuns absurdas a las qualas sa surdat la teoria che sgola memia ad aut, sch’ella pretenda d’ovras umanas forza divina e da vardad individuala ideal.»
Tranter auter scriva Schiller en sia recensiun, faschond allusiun a las relaziuns da viver ‹poligamas› da Bürger: «Nagin talent, e saja quel anc uschè grond, po dar a l’ovra quai che manca al creatur da quella; e mancanzas che resultan da questa funtauna, na po gnanc la glima curreger.»
Las contractivas han però pir cumenzà suenter ina decisiun correspundenta dals ministers da l’exteriur da l’Uniun europeica da l’october 2005; fin lura era la Cumissiun da l’Uniun europeica stada da l’avis che la Croazia haja be cooperà a moda manglusa cun il Tribunal per delinquents da guerra a Den Haag.
Da questa cuntrada fan part la regiun muntagnarda dal Gorski Kotar tranter Rijeka e Karlovac, las valladas alpinas Lika e Krbava (situadas tranter las chadainas da muntogna dal Velebit, che s’extendan per lung da la costa, e la regiun da cunfin vers la Bosnia dal Vest) sco er ina part da la retroterra da la Dalmazia .
Gia il 1891 ha il Sabor deliberà ina lescha dal dretg da las auas dals Reginavels da la Croazia e Slavonia che reglescha ils dretgs d’utilisaziun da l’aua, la regulaziun dals singuls currents, la protecziun da las auas e.a. Tenor ina retschertga dal 2006 è l’Adria croata la pli schubra part da l’entira Mar Mediterrana.
Las pli autas muntognas dal pajais èn: Dinara en las Alps Dinaricas, Sveti Jure en il massiv da Biokovo, Vaganski vrh en la muntogna da Velebit, Ozeblin en la muntogna da Plješevica, Bjelolasica-Kula en la muntogna da Velika-Kapela, Risnjak en la muntogna da Risnjak, Svilaja en la muntogna da Svilaja e Snježnik en la muntogna da Snježnik.
Las pli grondas citads – cun dapli che 30 000 abitants – èn : Zagreb , Split , Rijeka , Osijek , Zadar , Velika Gorica , Slavonski Brod , Pula , Karlovac , Sisak , Varaždin , Šibenik , Dubrovnik , Bjelovar , Kaštela , Samobor , Vinkovci e Koprivnica .
Il 1939, curt avant ch’è prorutta la Segunda Guerra mundiala, han ins empruvà da chattar entaifer il Reginavel la reconciliaziun tranter ils pievels, stgaffind cun il Contract da Cvetković-Maček entaifer la Jugoslavia la Banovina Hrvatska (in’unitad d’administraziun che cumpigliava ils territoris cun maioritad croata).
Ultra da quai è la paraula vegnida transfurmada il 1959 en in film en nair ed alv (reschia: Gerhard F. Hering, musica: Clemens Schmalstich; lunghezza 103 min.) ed il 1990 en in film da dissegns animads (reschia: Wolfgang Urchs, musica: Klaus Doldinger; lunghezza 80 min.).
Savens è quel surtut vegnì recepì sco cudesch d’uffants (che cumpiglia per ordinari be ils viadis a Lilliput ed a Brobdingnag en versiun scursanida); uschia va a perder ina part da la satira e da la critica politica che l’ovra drizza cunter la classa regenta englaisa, la Royal Academy e la natira umana en general.
Ina descripziun exemplarica dal proceder ad Auschwitz-Birkenau dat Raul Hilberg en si’ovra da standard: Suenter ch’ils trens da deportaziun eran vegnids stgargiads, è suandada la selecziun; vegls malsauns e per part er uffants pitschens èn gia vegnids zavrads sin la rampa.
Immediat suenter che Hitler è arrivà a la pussanza ils 30 da schaner 1933, han la NSDAP e sias sutorganisaziuns SA, SS, NSDStB e Giuventetgna da Hitler cumenzà cun acts da violenza cunter Gidieus; per part èn quels succedids a moda betg planisada, per part a moda organisada.
Impurtantas staziuns han furmà il «boicot dals Gidieus» dal prim d’avrigl 1933 e la Lescha per restabilir il status da professiun dals funcziunaris dals 7 d’avrigl 1933; quest’ultima preveseva da relaschar tut ils funcziunaris «betg arics» ed ha introducì uschia per l’emprima giada in criteri da razza en ina lescha statala.
La fin matg eran tut ils posts d’administraziun civila en la Pologna perina da mazzar tut ils Gidieus ch’eran «inabels da lavurar», uschia ch’els han classifitgà quels tenor trais categorias («abel da far guerra», «abel da lavurar» ed «inabel da lavurar») ed han endrizzà ghettos er en lieus pli pitschens.
«Il mument decisiv en la radicalisaziun da la persecuziun dals Gidieus», uschia constatescha er el, «ha furmà l’attatga sin l’Uniun sovietica.» Gia paucs mais suenter il cumenzament da questa campagna militara saja «il scenari per realisar il holocaust gia stà avant maun l’october 1941».
Ils 30 da november ed ils 7 ed 8 da december ha il nov commember dal cader superiur da la SS e da la polizia Friedrich Jeckeln laschà mazzar a Riga cun tut ils battagliuns da polizia che stevan a disposiziun la gronda part dals Gidieus lettons; quai cun l’intent da svidar il ghetto dal lieu per far plazza per ils transports da Gidieus nà dal Reich tudestg.
Sco ch’è s’exprimì pli tard Friedrich Jeckeln al haja Himmler incumbensà avant la «Dumengia da sang da Riga» d’infurmar Hinrich Lohse: «.igl è mes cumond ed igl è er il giavisch dal Führer.» Questas indicaziuns dal suenterguerra sa referivan al Cumond areguard ils cummissaris da Hitler che vegniva applitgà a partir da l’avust a moda generalisada.
En l’Europa da l’Ost, en spezial en la Pologna segnada dal catolicissem, han Gidieus ch’eran mitschads da champs da concentraziun e ghettos be darar pudì s’unir cun gruppas da partisans existentas, damai che er baininqual adversari dal naziunalsocialissem aveva ina tenuta antisemitica.
Las mesiras dal reschim naziunalsocialistic han er stgaffì senza in plan cumplessiv las premissas administrativas essenzialas che duevan pussibilitar il holocaust: tranter auter la definiziun da la noziun ‹Gidieu› en la lescha, l’expropriaziun sco er la concentraziun dals Gidieus en secturs d’abitar separads.
La persecuziun dals Gidieus ha cumenzà il 1940 tenor l’exempel tudestg cun relaschar ils Gidieus dal servetsch public, ha manà sur la registraziun da tut ils Gidieus l’onn 1941 a lur exclusiun d’adina dapli domenas da la vita sociala e culturala ed al scumond da far diever d’indrizs publics.
Mez december 1942 han ils Stadis Unids, la Gronda Britannia e diesch ulteriuras regenzas avertì la regenza tudestga «ch’ils responsabels na vegnan betg a mitschar a las mesiras da retorsiun» (Decleranza dals Alliads areguard l’extirpaziun dals Gidieus dals 17 da december 1942).
Il cumbattant da resistenza Helmuth James Graf von Moltke ha scrit il 1943: «Almain nov dieschavels da la populaziun na san betg che nus avain mazzà tschientmillis da Gidieus.» Ma er il dieschavel ch’aveva retschet infurmaziuns pli detagliadas è – cun paucas excepziuns – restà passiv.
En guauds en vischinanza da citads grondas ha la polizia da la segirtad publica endrizzà lieus d’execuziun serrads: Ponar sper Wilna, il guaud da Rumbula, il guaud da Biķernieki sper Riga, il Champ d’exterminaziun Bronnaja Gora sper Brest ed auters.
Sin quest pled è Hitler revegnì repetidamain durant ch’il holocaust era en plaina acziun, uschia per exempel quatter giadas be il 1941 e 1942, ed ha fatg allusiun a sia realisaziun: «Ils Gidieus han a ses temp ris er en Germania davart mia profezia. Da quels che rievan lezza giada, rian oz numerus betg pli.»
Ils 21 da settember 1939 avevan Adolf Hitler, Heinrich Himmler, Reinhard Heydrich ed Albert Forster fixà sco finamira a curta vista da manar entaifer in onn tut ils Gidieus sin territori dal Reich en in «reservat da Gidieus» sper Lublin en Pologna e da far prestar els là lavur sfurzada.
La propaganda naziunalsocialistica ha suandà en la publicitad ina strategia dubla: D’ina vart han ils exponents dal reschim discurrì avertamain davart la ‹dumonda dals Gidieus›, sco er davart l’extirpaziun e destrucziun dals Gidieus; da l’autra vart han els sapientivamain laschà avert cura e co che las mesiras correspundentas duain vegnir realisadas.
Il fatg che questas persunas svanivan or da la glista d’abitants pudeva avair per ellas e per lur gidanters grevas consequenzas: Vegniva scuverta ina persuna senza permissiun da dimora, na pudeva quella betg quintar cun in process avant dretgira, mabain daventava per ordinari in praschunier en in champ da concentraziun.
Ils 21 d’october ha el declerà: «Sche nus extirpain questa pestilenza, alura faschain nus in’ovra per l’umanitad, da la quala noss umens là ora na pon gnanc anc sa far in maletg.» Ils 25 d’october ha el clamà en memoria als manaders dal Reich sia «profezia» dals 30 da schaner 1939: «Igl è bun sche la sgarschur ans va ordavant che nus extirpeschian ils Gidieus.»
En sia scrittira programmatica da duas parts ‹Mein Kampf› sco er en si’ovra nunpublitgada ‹Zweites Buch› ha el explitgà ses antisemitissem da razza, sustegnì l’idea d’execuziuns en massa en cas d’ina nova guerra mundiala e declerà l’extincziun dal «bolschevissem gidieu» sco finamira principala da la politica da l’exteriur naziunalsocialistica.
En la part occidentala che steva sut occupaziun taliana als han autoritads protegì fin il settember 1943; en la part orientala che steva sut occupaziun tudestga e bulgara han ins manà ils Gidieus a partir dal mars 1943 nà da plirs champs da rimnada a Saloniki en 19 trens da vitgira surtut en il Champ da concentraziun Auschwitz-Birkenau per als mazzar.
Cura ch’èn vegnidas publitgads las emprimas novitads davart l’extirpaziun dals Gidieus – sco per exempel in artitgel da Szmul Zygielbojm en il ‹Daily Telegraph› dals 25 da zercladur 1942 –, ha il ministeri da l’exteriur dals Stadis Unids empruvà da supprimer la publicaziun da tals artitgels.
Gia en rom da la campagna militara cunter la Pologna e gist suenter quella èn numnadamain vegnids assassinads millis Gidieus e quai faschond diever da la gronda part da las metodas d’extirpaziun che duevan vegnir extendidas pli tard: Isolaziun en ghettos e champs, laschar murir da la fom, deportaziuns, fisiladas en massa e mazzaments cun gas toxic.
Dapi las perscrutaziuns da Raul Hilberg vegnan examinads ils process da decisiun birocratics, la spartiziun da la lavur, las cumpetenzas e la collavuraziun da las singulas partiziuns, ma er interess communabels, il consens ideologic e colliaziuns praticas tranter las veglias e las novas elitas, la direcziun e la populaziun.
Cun ina vegliadetgna da radund 17 milliuns onns sa chatta questa spezia da rinoceros extincta fitg datiers da la spartiziun tranter il rinoceros nair ed il rinoceros alv, la quala è vegnida eruida a basa da retschertgas da la genetica moleculara; pervi dals chats relativamain rudimentars n’è la spezia però betg dal tuttafatg incontestada.
Da l’autra vart han questas retschertgas pudì cumprovar ch’il rinoceros nair da l’Africa dal Vest , il qual è vegnì declerà il 2013 uffizialmain sco mort ora, era – tenor ils haplotips – oriundamain derasà fin en l’Africa da l’Ost ed exista là fin oz en il Masai Mara.
Areguard ils mecanissems che furman la basa dals process d’adattaziun differenziesch’ins tranter sistems statics (tar ils quals la variabilitad optica vegn cuntanschida tras atgnadads structuralas) e sistems dinamics (adattaziun activa da l’apparat dioptric tras forza musculara, t.a. tar l’egl uman).
Quai sa mussa il meglier en la fasa da furmaziun da l’egl tar l’embrio: tar ils vertebrats sa sviluppa quel d’ina bulscha da las cellas che vegn pli tard a furmar il tscharvè; tar ils molluscs percunter sa furma l’egl tras ina foppa en la stresa exteriura da las cellas che vegn pli tard a furmar la pel.
En l’Europa è questa furma dal stadi da chattar en ils suandants pajais: Belgia, Danemarc, Reginavel dals Pajais Bass, Svezia, Spagna, Reginavel Unì da la Gronda Britannia e da l’Irlanda dal Nord; ordaifer l’Europa per exempel en l’Australia, il Giapun, il Canada e la Nova Zelanda.
Uschia han per exempel er ils liberals constituziunals en l’Assamblea naziunala da Francfurt tuttavia giavischà da mantegnair il monarc sco cuntrapaisa a la represchentanza dal pievel: il guvern da terrur en Frantscha dals onns 1793/94 als era anc memia preschent, per vulair surdar la pussanza exclusivamain en ils mauns dal parlament.
Stadis ch’han reintroduci il castur europeic èn: Austria, Belgia, Croazia, Republica Tscheca, Danemarc, Estonia, Finlanda, Ungaria, Italia, Lettonia, Liechtenstein, Lituania, Montenegro, Pajais Bass, Pologna, Rumenia, Serbia, Slovachia, Slovenia, Spagna, Svezia, Svizra, Ucraina, Reginavel Unì.
En questa fasa ordvart creativa ha Mozart er cumponì la Messa gronda en c-mol ed impurtantas ovras instrumentalas: ils sis quartets d’instruments ad artg deditgads a Joseph Haydn , la ‹Sinfonia da Linz› , la ‹Sinfonia da Prag› , la serenada ‹Eine kleine Nachtmusik› sco er las trais sinfonias en Es-dur , g-mol e C-dur, numnada ‹Sinfonia da Jupiter› .
Suenter avair udì il 1785 l’emprima giada ils quartets d’instruments dad artg che Mozart al aveva deditgà, duai Joseph Haydn avair ditg a Leopold Mozart: «Ich sage ihnen vor gott, als ein ehrlicher Mann, ihr Sohn ist der grösste Componist, den ich von Person und den Nahmen nach kenne: er hat geschmack, und über das die grösste Compositionswissenschaft.»
Ma a medem temp pon ins constatar ch'il savair geografic n'è mai stà pli derasà tranter la populaziun: tras il dumber da las novas tecnologias qualifitgadas cun l'adjectiv «geografic» e tras la derasaziun e l'amplificaziun da l'interess general è il savair davart la surfatscha terrestra ed il planet Terra em general daventà in savair ch'ins po numnar geografic.
L'arrivada da la revoluziun scientifica ha cumenzà cun la teoria heliocentrica da Nicolaus Copernicus, il fenomen da la rotaziun da la Terra e l'idea d'una Terra cun la furma d'ina sfera da Gallileo Gallilei, la lescha da gravitaziun universala dad Isaac Newton, rinforzà da la scuverta da l'America e pli tard da l'Oceania.
Quai na munta betg ina separaziun tranter l'ina e l'autra perquai che questa separaziun sa preschenta be sco in punct da partenza particular: era sch'igl è pussaivel da realisar in'ivestigaziun a partir dad in dals dus roms, èsi impurtont d'avisar la necessitad da considerar l'oter rom sch'ins vul che l'investigaziun vegn considerada da caracter geografic.
Areguard la segirezza ha il velo aut però furmà in svilup ordvart problematic: Per l’ina seseva il velocipedist fitg enavant, uschia ch’el cupitgava tgunsch davantgiu cun franar u en cas da pitschens impediments; per l’autra seseva el uschè ad aut ch’ina cupitga manava savens a grevas blessuras, tranter auter dal chau.
Dapi che la Tirchia è s’orientada vers l’Occident, datti duas constantas en la politica exteriura dal pajais: il giavisch da daventar commember da l’Uniun europeica e las stentas d’impedir ch’i sa furmia en il sidost dal pajais (sco er en ils territoris cunfinants cun maioritad curda dals stadis vischins) in stadi curd.
Ultra da quai sa stenta il pajais da sa posiziunar sco pussanza directiva envers ils stadis turks (Cipra dal Nord, Aserbaidschan, Usbekistan, Turkmenistan, Kirgisistan e Kasachstan) da l’Asia Anteriura ed Asia Centrala e da meglierar las relaziuns envers las republicas autonomas e regiuns da lingua turka.
Ils moviments naziunals ch’èn sa fatgs valair en il 19avel tschientaner han manà in pau a la giada ad ina sparpagliaziun da l’imperi; l’occupaziun da l’Africa dal Nord tirca tras pussanzas europeicas e la finala la sconfitta en l’Emprima Guerra mundiala han manà a la ruina cumpletta da l’imperi.
Approximativamain vivan en Tirchia 70–81 % Tircs, 9–14 % Curds, 4 % Zaza, 2 % Circassians, 2 % Bosniacs, 1,5 % Arabs, 1 % Albanais, 1 % Lazs, 0,1 % Georgians sco er diversas autras gruppas etnicas u naziunalitads sco Armens, Bulgars, Aramens, Tschetschens, Grecs, Gidieus e Roma.
Daspera è la Tirchia commembra da las Naziuns unidas, dal Fond monetar internaziunal, dal Cussegl da l’Europa, da l’Organisaziun da cooperaziun e svilup economic , da l’Organisaziun per la segirezza e la collavuraziun en l’Europa , da l’Organisaziun da la Conferenza islamica e dad autras pli.
La stad 2003 ha il ministeri da giustia dals Stadis Unids profità da quest incap per metter l’entira organisaziun sut ina lescha da l’onn 1872 ch’era vegnida applitgada l’ultima giada il 1890 e che dueva lubir da taxar demonstrants nunviolents sco criminals per als pudair persequir giudizialmain.
Il 1994 ha el definì sco suonda il punct da partenza per metter ad ir ina campagna globala: «Nagina campagna duai vegnir lantschada senza avair ina clera finamira; nagina campagna duai vegnir lantschada senza ch’i dettia la pussaivladad d’avair success; nagina campagna duai vegnir lantschada senza avair l’intenziun da la manar a fin a moda consequenta.»
Tar ils pli gronds success da l’organisaziun tutgan il stop da numerusas serias da tests da bumbas atomaras , la zona da protecziun ch’è vegnida endrizzada en l’Antarctica (World Park Base 1987–1991 e prolungaziun dal Contract da l’Antarctica l’onn 1991) sco er il scumond da la chatscha da balenas commerziala dapi il 2002.
Ils 16 d’october 1970 han Joni Mitchell, James Taylor e Phil Ochs dà en il Pacific Coliseum a Vancouver in concert da benefizi cun l’intenziun da sustegnair ina gruppa da pacifists che vulevan protestar cun in bastiment davant la costa da l’Alasca cunter il test nuclear ch’era previs sin l’insla Amchitka.
Sin via vers in’atgna identitad culturala e politica dal pajais ha l’universitad da Tartu giugà in’impurtanta rolla: A partir dals onns 1870 n’han ils students estons betg pli considerà lur commembranza en las corporaziuns da students sco pass d’assimilaziun, mabain duvrà quellas sco med per furmar lur atgna identitad.
Cun ina maioritad da 66,9 % gea cunter 33,1 % na han ils burgais approvà la commembranza a l’Uniun europeica; igl è quai però stà la pli bassa rata d’approvaziun da tut ils novs commembers da l’Uniun europeica en rom da l’extensiun a l’ost dal 2004.
El ha sez vis co che blers marinars èn vegnids senza lavur cur che las navs da vapur han chatschà a l’ur las navs a vela, ha sentì l’engurdientscha dals ritgs ed il squitsch sin las pajas, naziunalissem ed anarchissem, rebelliun e terrorissem en Russia, en l’Engalterra ed en autras parts dal mund.
Punct da partenza da si’analisa furma la noziun da razza dals burs, la quala saja sa furmada sco reacziun sin lur inscunter cun ils Africans ch’eran tenor lur avis «creatiras sco spierts che na parevan d’esser ni uman ni animal» e che «populavan e surpopulavan il continent nair senza nagina realitad civilisatorica e politica perceptibla».
Per Ulrich Beck, ch’ha introducì quest term, è quella segnada dal fatg ch’ella sorta dal rom categorial da la societad industriala e dal stadi d’assistenza sociala naziunal ch’era collià cun quel; al lieu da questas veglias categorias èn ils novs svilups segnads d’ina politica da la globalisaziun e da l’avertura vers ina societad mundiala.
Questa midada da significaziun è da chapir tenor Koselleck en quel senn che l’epoca ha accentuà bler pli ferm che las epocas precedentas il svilup istoric sco midada e moviment; quai ha gì per consequenza ch’era las noziuns directivas entaifer la politica èn sa spustadas da l’atemporal e static vers cuntegns anticipatorics, orientads al futur.
En la segunda part da l’artitgel vegnan preschentadas curtamain las caracteristicas dal cumenzament da l’epoca , illustrads ils dus princips opposts Biedermeier e Vormärz ch’han segnà ils onns dal 1815 fin avant il 1848 e purschì ina survista dals eveniments revoluziunars dal 1848/49 che marcheschan la fin da l’epoca.
Sco segns caracteristics d’ina moderna entaifer la musica vala d’ina vart ina ruptura cun l’istorgia sco ch’ella n’era anc mai vegnida formulada a moda uschè radicala (quella tanscha da l’abandun da la tonalitad tar Schönberg fin al distatgament cumplet da la noziun da la musica e da l’ovra tradiziunala, per exempel tar John Cage).
En differentas parts da l’Europa sa laschan tranter auter distinguer il cante alentejano ed il fado en il Portugal, il flamenco en Spagna, la musica bretona ed il bal folk en Frantscha, il folk en l’Engalterra, Scozia ed Irlanda, la musica populara alpina , il klezmer sco musica tradiziunala gidieua u il rembetiko e la musica populara en Grezia.
Quai ha promovì l’avertura dals cunfins vers l’Austria: Ils 27 da zercladur 1989 ha Gyula Horn, il minister da l’exteriur da l’Ungaria, taglià tras ensemen cun ses collega d’uffizi austriac Alois Mock en in act simbolic la saiv da filfier cun spinas al cunfin tranter l’Austria e l’Ungaria .