polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
En la Norvegia hai fin uss dà sis votaziuns dal pievel: duas il 1905 davart la dissoluziun da l’uniun cun la Svezia e l’intronisaziun da prinzi Carl dal Danemarc sco retg Haakon VII , il 1916/27 davart il scumond d’alcohol e la dissoluziun da quel ed il 1972/94 davart l’adesiun a la Communitad europeica resp.
Da la segunda influenza dal sid dal territori slav discurr’ins cur che blers scienziads slavs, surtut bulgars da la Scola da Tarnov èn ids a star en la Rus da Moscau che daventava adina pli ferma; lur fugia stat en connex cun il fatg ch’ils Osmans penetravan dapi la fin dal 14avel tschientaner adina pli profund en il Balcan.
En il sid da la Muntogna dal Balcan han ins fundà la provinza Rumelia da l’Ost cun Plovdiv sco sedia da la regenza; quella appartegneva nominalmain a l’Imperi osmanic, ma disponiva d’in’atgna constituziun e vegniva regida d’in guvernatur bulgar-cristian instituì dal sultan osmanic, ma sut consentiment da las pussanzas grondas.
Sin fundament da sia posiziun strategia sco er dal basegn a l’intern dal pajais ha la Bulgaria mess ad ir ils ultims onns numerus projects da muntada strategica che servan a la segirezza da provediment regiunala, naziunala ed europeica (planisaziun da conducts da gas natiral e d’ieli sco er d’ina segunda ovra atomara a Belene).
La surelevaziun da l’atgna naziun cun la finamira da stgaffir la pli stretga unitad da pievel e spazi pussaivla è savens colliada cun l’exclusiun e discriminaziun, en il cas extrem cun l’expulsiun u destrucziun da minoritads etnicas ed autras, las qualas vegnan resentidas sco estras u nuschaivlas ad in pievel ‹genuin› imaginà.
En consequenza da la revoluziun e pervi dal svilup demografic da quel temp, ha l’idea da la naziun sco stadi cumplessiv sviluppà ina gronda dinamica; quella è l’emprim sa drizzada cunter il feudalissem autocratic , cunter la structura da principadi pitschens cun sias restricziuns economicas e politicas ubain er cunter in domini ester imperial .
Il term naziun (da latin natio, ‹pievel, stirpa, origin› u ‹naschientscha›, furmà oriundamain a basa dal verb nasci, ‹nascher› per ‹cuminanza da naschientscha›) designescha gruppas pli grondas u collectivs d’umans, als quals vegnan attribuids tratgs cuminaivels sco lingua, tradiziun, usits u derivanza.
Suenter il svilup rasant dal 19avel e da l’entschatta dal 20avel tschientaner, surtut sin il champ tecnic, dueva alura suandar ina fasa ch’è surtut stada sut l’ensaina dals antagonissems naziunals e che dueva escalar en guerras manadas cun meds materials massivs e chaschunar milliuns da morts.
Ubain il St. Martin’s Theatre en il West End, nua che vegn dà dapi il 1974 il toc ‹The Mousetrap› dad Agatha Christie; quest toc da teater era vegnì preschentà avant 21 onns en l’Ambassador Theatre avant ch’el ha midà senza interrupziun en ses lieu odiern – ‹ The Mousetrap› furma uschia il toc da teater ch’è vegnì preschentà il pli ditg senza interrupziun en tut il mund.
Tar ils classichers tranter ils objects d’exposiziun tutgan telescops da Galileo Galilei ed in microscop da George Adams, l’emprima locomotiva a vapur Puffing Billy, l’emprim telefon dad Alexander Graham Bell, in Rolls-Royce da l’onn 1909, in apparat da sgular dad Otto Lilienthal e la capsla da commando da la nav spaziala Apollo 10.
A la riva settentriunala da la Temsa sa chatta il Tower da Londra, in cumplex ch’è vegnì erigì en il temp medieval che sa cumpona da plirs edifizis fortifitgads situads per lung dal flum, il qual serviva sco fortezza, chombra d’armas, palaz roial e praschun, surtut per praschuniers da la classa superiura.
Entant ch’arrivavan a l’entschatta dal 20avel tschientaner surtut Irlandais, Polonais, Talians e gidieus da l’Europa da l’Ost, èn immigrads dapi la mesadad dal 20avel tschientaner en emprima lingia umans da las anteriuras colonias britannicas, sco per exempel da l’India, da Pakistan, da Bangladesch u da la Nigeria.
Cun excepziun dal tuatschin n’enconuscha il sursilvan ultra da quai nagina palatalisaziun da /k/ a l’entschatta dal pled a tsch/ davant /a/, cf. casa cun /k/ vs. sutsilvan tgea, surmiran tgesa, vallader chasa e puter chesa, pronunziads tuts cun /tsch/ a l’entschatta dal pled.
Quest raquint ch’è documentà l’emprima giada tar Diokles da Peparethos e che valeva almain per Plutarch sco spezialmain credibel e bain documentà, maina enavos il num sin Romulus, il fundatur da la Roma quadrata, integrond però il ficus Ruminalis, in figher che deva sumbriva, situà sin il Forum da pli tard.
Las lungas acziuns da guerra han manà a la destrucziun definitiva da prest tut ils aquaducts romans , a l’extincziun quasi cumpletta da la classa dals senaturs, la quala conservava l’ierta antica, e d’in’interrupziun da plirs onns da la vita citadina tras cumbats d’assedi da vart roman orientala e gotica.
La basa per l’affluenza creschenta da pelegrins furmava d’ina vart il fatg che l’apostel Paulus è vegnì executà qua suenter l’incendi da Roma l’onn 64 sut Nero, per l’autra la supposiziun che Simon Petrus saja medemamain vegnì executà ensemen cun Paulus e sepulì a Roma .
L’uffizier ed istoriograf Ammianus Marcellinus argumentescha la perpetnadad da Roma cun quai che virtus, ‹forza, virtid› e fortuna, ‹ventira, fortuna› hajan fatg tar la fundaziun da la citad ina lia da pasch perpetna, la quala garanteschia che Roma vegnia ad exister uschè ditg ch’i vivian umans.
Ultra da quai è Roma dapi il 1834 la sedia da l’urden dals chavaliers da Malta (il qual furma in agen subject da dretg internaziunal, però nunstatal), sco er da diversas sutorganisaziuns da las Naziuns unidas (t.a. l’Organisaziun da las Naziuns unidas per l’alimentaziun e l’agricultura, FAO, ed il Fond internaziunal per il svilup agricul, IFAD).
Sin il Palatin sa chattava in tempel da la Kybele u Magna Mater, en il quartier a dretga dal Tiber, il Trastevere, nua ch’era oriundamain er domiciliada la cuminanza gidieua, sa chatta in sanctuari sirian, sin il Capitol avevi in sanctuari dal Serapis, ed in tempel per Isis e Serapis, l’Iseum Campense existiva sin il Champ da Mars.
Ils 15 municipis èn: Municipio I (cun la citad veglia Centro Storico, Prati ed autras veglias parts da la citad), Parioli e Nomentano – San Lorenzo, Monte Sacro, Tiburtina, Prenestino e Centocelle, Delle Torri, San Giovanni e Cinecittà, Appia Antica, EUR, Ostia, Arvalia Portuense, Monte Verde, Aurelia, Monte Mario e Cassia Flaminia.
Percunter fruntan ins gia en il 5avel e quart tschientaner repetidamain sin il num en la furma greca Rhṓmē, uschia per exempel tar Hellanikos da Lesbos, Antiochos da Syrakus e Damastes da Sigeion (en la furma tradida a moda indirecta per exempel tar Dionysios da Halikarnassos).
La „Waldgenossenschaft Alvaneu-Bad“ era an posses digl gôt da mang saniester da l’Alvra. Igl retgav niva duvro pigl mantignamaint da l’infrastructura scu conduct d’ava, rezgia e scola. Igls commembers dalla societat, igls “Badner Bürger” oder “Höfler” on 1846 an en prozess cugl cumegn da Casti survagnia chel gôt.
colliaziuns da partidas ch’èn activas en tut la Spagna: il Partido Popular d’orientaziun dretga-conservativa, la PSOE socialdemocratica, l’Izquierda Unida che collia la sanestra e l’Unión Progreso y Democracia , ch’è vegnida fundada il 2008, da tenuta antiregiunala-liberala.
c adüna scu in cited ; ĉ schu ch in chesa; g schu in god; ĝ scu g in gö; ĥ scu ch i'l pled tudais-ch Wachs: ĵ scu schu in chami cha; s asper scu in buorsa; ŝscu sch in chascha; ŭ court scu in vuota; v scu in val; z lam scu in giazetta.
Tranter il 1920 ed il 1940 era la surfatscha da la Lettonia per radund 1300 km² pli gronda, numnadamain cur che l’anteriura regiun Nova Letgalia enturn la citad Abrene/Pytalowo è vegnida attribuida al pajais (en rom dal Contract da pasch tranter la Lettonia e l’Uniun sovietica).
Ils tschintg flums ils pli lungs èn: Gauja , Daugava (lunghezza totala 1005 km, da quai 352 en la Lettonia, sbucca en il Golf da Riga), Ogre , Venta (lunghezza totala 346 km, da quai 178 en la Lituania, sbucca en la Mar da l’Ost) e Iecava .
Cun agid da questiunaris han ils piuniers dal DRG Robert de Planta e Florian Melcher collecziunà ensemen cun Chasper Pult ina massa da material linguistic, sin il qual la redacziun sa basa anc oz. I sa chapescha atgnamain da sez che quests documents d’ina vegliadetgna da tschient onns e nunremplazzabels èn mess en salv en il DRG.
Cun fundar l’onn 1904 il vocabulari dialectal DRG han la Societad Retorumantscha a Cuira e l’indogermanist Robert de Planta realisà in project cuminaivel cun la finamira da registrar il stgazi linguistic dal Grischun rumantsch e da preschentar ed explitgar l’entir stgazi da pleds da tut ils dialects dal linguatg matern periclità.
La Pro Grigioni Italiano è ina associaziun fundada l'onn 1918 a Cuira, en il chantun Grischun, cun la finamira dad augmentar la solidaritad tranter las vals dal chantun da lingua taliana (vals Puschlav, Bregaglia, Mesauc, Val Calanca sco era la localitad da Beiva).
Interessantamain è Heinrich Schmid, cun stgaffir l’onn 1982 la lingua da standard rumantsch grischun, gist tar il pled ‹jau› betg sa tegnì vi da la purschida dals gronds idioms sursilvan, surmiran e vallader , mabain ha elegì il ‹jau› ch’è caracteristic per la Val Müstair.
Dals decennis suenter la Segunda Guerra mundiala derivan impurtants exempels da l’architectura moderna ch’èn per part puspè vegnids disfatgs en il fratemp (p.ex. l’uffizi dal provediment dal pajais spectacular dals frars Luckhardt l’onn 1989 ubain il Schwabylon futuristic ch’ha be existì sis onns fin il 1979).
Tar las pli impurtantas perditgas ch’èn sa mantegnidas fin oz tutgan il Kaufhof am Stachus da Theo Pabst, l’edifizi da giustia Neue Maxburg al Lenbachplatz erigì da Pabst ensemen cun Sep Ruf, ubain il nov edifizi da la baselgia da Matteus da Gustav Gsaenger.
Vers il 1500 na sa differenziava la citad areguard l’architectura e la grondezza anc betg fitg ferm da las autras citads dal duca entaifer la Baviera, sco Ingolstadt, Straubing u Landshut; e cun stgars 13 000 abitants sa chattava la citad anc lunsch davos Nürnberg ed Augsburg che tutgavan da quel temp però tar las tschintg pli grondas citads da l’imperi.
Vers vest, en direcziun da la Nymphenburg, maina la Briennerstrasse – ch’è segnada da las destrucziuns dal temp da la Segunda Guerra mundiala – tras la Maxvorstadt, interrutta dal Karolinenplatz en furma da staila cun ses obeliscs sco er dal Königsplatz cun sia tur da pumpa dorica e la Gliptoteca en stil ionic.
Sin il territori da la citad ed en las regiuns vischinantas sa chattan quatter territoris natirals protegids (Allacher Lohe, Panzerwiese e Hartelholz, Schwarzhölzl, Südliche Fröttmaninger Heide) sco er 20 territoris sut protecziun da la cuntrada (p.ex. Isarauen, Aubinger Lohe e Moosschwaige, Allacher Forst, Nymphenburg, Waldfriedhof).
L'Engiadin'Ota (surmiran: Nagiadegna ota; sutsilvan: Gidegn'Òlta; pü bod eir Engiadina Sura) es caracteriseda da la preschentscha dad üna planüra verda, sü la quela a do quatter lejs, tuots furmos da l'En: ils lejs da Segl, Silvaplauna, Champfèr e San Murezzan.
Bain è il marches Luitpold da la Baviera crudà l’onn 907 en la Battaglia da Bratislava en ina sconfitta cunter ils Ungarais; ma l’instituziun da ses figl Arnulf I sco duca da la Baviera il medem onn marchescha gist er il cumenzament da l’istorgia dal ducadi bavarais pli giuven.
L’emprima part, Baio, sa referescha a la stirpa celtica dals ‹Boier› ch’era oriundamain sesenta en la regiun; cun questa stirpa è er colliada la noziun vegl tudestga Bēheima ‹Böhmen› che deriva dal german vegl *Bajohaimaz ‹Heim der Boier›.
Quella sa reparta sin ils pajais federativs Baden-Württemberg , Hessen , Turinga e Saxonia , sin las regiuns tschecas Karlsbad, Pilsen e Boemia dal Sid , sin ils pajais federativs austriacs Austria Auta, Salzburg, Tirol e Vorarlberg sco er sin il chantun svizzer Son Gagl (19 km; il cunfin en il Lai da Constanza n’è betg fixà en detagl).
En l’enconuschientscha da la patria vegn savens duvrada en connex cun il Danubi e ses flums laterals la suandanta punt d’asen: «Brigach und Breg bringen die Donau zu weg. Iller, Lech, Isar, Inn, fließen rechts zur Donau hin. Wörnitz, Altmühl, Naab und Regen fließen links dagegen.»
En la cuntrarefurmaziun ha la Baviera occupà ina posiziun dominanta ed è sortida da la Guerra da trent’onns cun gudogns territorials e l’avanzament a l’electurat: l’onn 1620 han las truppas da la Lia catolica sut il chau d’armada bavarais Tilly victorisà sper Prag ils protestants.
I suondan entaifer la Baviera las suandantas citads cun dapli che 50 000 abitants : Nürnberg , Augsburg , Regensburg , Ingolstadt , Würzburg , Fürth , Erlangen , Bamberg , Bayreuth , Landshut , Aschaffenburg , Kempten , Rosenheim , Neu-Ulm , Schweinfurt e Passau .
La vopna statala da la Baviera sa cumpona da sis cumponentas eraldicas: Il liun dad aur, collià oriundamain cun il Palatinat renan dals da Wittelsbach, stat per il Palatinat Aut, il ‹rastè francon› per ils trais districts francons, il panter blau per la Veglia Baviera ed ils trais liuns dad aur per la Svevia.
Uschia viagescha Gion Casper Collenberg (* 18 da december 1733 a Lumbrein; † 30 da december 1792 a Beaujeu) cun ses patrun franzos en Mauritius e rapporta en il Viadi che jau, Gion Casper Collenberg, vai faig il on 1765 en l’Isla de Fronscha tranter auter davart furmas da la sclavaria coloniala.
Ils quartier dal vitg da Mustér sa numnan: Faltscharidas, Sontget, Chischliun, Scaletta, Carcarola, Davos-Mustér, Vitg, Cons, Raveras, Gonda, S. Gions, Dulezi, Latis, Acla da Fontauna, Funs, Clavaniev ed Acletta.
Forzas armadas slovenas e croatas ch’avevan battì sin la vart da las Pussanzas da l’axa e ch’han anc cuntinuà suenter ils 8/9 da matg 1945 ils cumbats cunter l’armada jugoslava èn fugidas en Carinzia ed èn sa rendidas sut la protecziun da las truppas d’occupaziun englaisas.
Il nordost dal pajais è segnà da muntognas mesaunas e da regiuns collinusas: Pohorje Haloze e Slovenske Gorice che fineschan en il nordost da la Mura en la planira e las collinas da Prekmurje, entant che la regiun da sbuccada da Drava e Mura, la regiun Međimurje d’ina surfatscha da 50 sin 20 kilometers, sa chatta per gronda part gia sin territori croat.
Quest svilup ha manà a l’expansiun da la pressa rumantscha e da la producziun da texts litterars rumantschs, a la fundaziun da diversas uniuns e lias rumantschas, a l’acquisiziun d’ina nova schientscha per la lingua e la cultura rumantscha en general ed a la votaziun per il rumantsch sco quarta lingua naziunala svizra l’onn 1938.
Tras l'immigraziun constanta or da l'Europa e pli tard era da l'Asia, la suppressiun dals abitants indigens, l'expansiun territoriala vers il vest, l'annexiun da grondas parts dal Mexico e l'industrialisaziun han ils Stadis Unids a partir da la fin dal 19avel tschientaner cuntanschì ina tscherta influenza sin la politica mundiala.
Il Lai da Lugano u il Lai da Ligiaun istoricamain (talian: Lago di Lugano u Ceresio; lumbard: Laach de Lugann u Ceresi; franzos: Lac de Lugano; tudestg: Luganersee) è in lai en il sid dal chantun Tessin en Svizra ed en l'Italia settentriunala, numnà tenor la citad da Lugano.
Suenter ch’igl è reussì als Tircs da conquistar la gronda part da l’Ungaria, cun excepziun da la Slovachia odierna, è la chapitala slovaca dad oz Bratislava daventada la chapitala da l’Ungaria ed il lieu da curunaziun dals retgs ungarais ; ultra da quai è la citad Trnava daventada il center da la baselgia ungaraisa.
Avanzond Dubček l’entschatta da l’onn 1968 al schef da partida da l’entira KSČ, è prorutta l’uschenumnada Primavaira da Prag, ina sullevaziun ch’è però vegnida abattida cun l’invasiun da truppas dal Patg da Varsovia (cun excepziun da l’Albania, la Republica democratica tudestga e la Rumenia).
En l’ulteriur decurs da las Carpatas Exteriuras sa sbassan las autezzas maximalas puspè, davent da las Muntognas da Levoča e la Spišská Magura sur las Beschidas Bassas fin al cunfin ungarais ; sper Bardejov sa chatta il cunfin tranter las Carpatas dal Vest e las Carpatas da l’Ost.
Ulteriurs impurtants flums èn la Morava al cunfin vers la Tschechia ed Austria, il Hron en il center dal pajais, l’Ipeľ al cunfin cun l’Ungaria sco er Sajó , Hornád, Laborec, Latorica e Bodrog en l’ost; la Tisa tutga il cunfin sidost dal pajais.
Las fermezzas economicas da la Slovachia èn da vesair en la lunga tradiziun industriala, l’auta quota da creschientscha economica, forzas da lavur cun bunas qualificaziuns ed il fatg ch’i dat per l’industria d’autos da l’Europa dal Vest nagins custs da stgomi e da transacziun, damai che la Slovachia fa sezza part da la zona da l’euro.
La populaziun en las regiuns muntagnardas dal pajais sa concentrescha sin ils numerus fops da las vals; ils pli impurtants èn : Považské podolie, Hornonitrianska kotlina, Žilinská kotlina, Turčianska kotlina, Zvolenská kotlina, Podtatranská kotlina, Juhoslovenská kotlina e Košická kotlina.
Tenor la dumbraziun dal pievel han 62 % da la populaziun inditgà d’appartegnair a la baselgia catolic-romana, 5,9 % a la baselgia evangelica, 3,8 % a la baselgia catolic-greca, 1,8 % a baselgias refurmadas e 0,9 % a la baselgia ortodoxa.
Fidaz ei vegnius reromonontschaus a partir dil 17avel tschentaner, aschia ein nums da funs sefuormai ch'ei dat strusch en in auter liug, sco per exempel La drusna da romontsch La rusna a D'Rusna e L'Uanna da D'Wanna ni Catenz e Val Cahermen che van anavos sin dus nums derasai tiels gualsers, Tönz ed Hermann.
Quist uorden, contestedas da hoteliers e commerzchants dal lö, voul impedir l'acces a Brunate da maschinas memma grands pellas vias strettezzas da la vschinauncha: pelvaira es la Funiculera Com-Brunate il mez da transport il pü cusglio per ir a Brunate, eir per cha illa vschinauncha do que pochas plazzas da parker.
Il s-chüt es partieu da l'ot a schnestra al bass a destra vi da üna fascha blov cun trais stailas melnas; la vart in ot a dretta es cotschna cun ün sulagl mellan cun una fatscha umauna; la vart in bass a schnestra es grischa cun trais muntagnas verdas e'l lej a lur peis.
L'augment dals abitants da Brunate es avegnida per l'arrivi da bgeras persunas, chi vegnan da l'ester (specialmaing da la Rumania, dal Maroc, da El Salvador, da l'Ucraina e da la Tirchia) e chi hoz lavuran principalmaing illas pitschnas impraisas da fabrica da Brunate ed illas villas scu famagls.
Ils 27 settember 2007 gnit our la chanzun Mademoiselle Juliette , chi procedet la publicaziun, ils 3 dicember 2007, dal terz album d'Alizée, Psychédélices , prodüt da Bertrand Burgalat, Daniel Darc, Oxmo Puccino, Jean Fauque e Jérémy Châtelain.
En il presentiment da sia mort, ma er da la renconuschientscha da si’ovra, ha el ditg a sia dunna consternada: «Jau hai vis giu en la val ina gronda fulla da glieud; questa glieud era uschè pitschna ed jau uschè grond.» Ses ultims pleds èn stads: «Voglio vedere le mie montagne» – in ultim confess a sias muntognas amadas.
Segantini sez ha exprimì questas differenzas cun ils suandants pleds: «Jau vuleva simplamain malegiar ses models tut auter che Millet: ventiraivels, bels e cuntents, senza provocar cumpassiun; plitost scuidanza vulev’jau provocar, sch’ins ha emprendì d’enconuscher els e lur vita sco jau.»
«Per exprimer pli fitg mes sentiments ed er per dar vita a tut il milieu da mias ovras tras ils sentiments poetic-pittorescs da mes spiert, ma distanziav’jau l’emprim temp dals models fraids, gieva la saira durant las uras dal tramunt ora en il liber ed absorbava en mai l’atmosfera ch’jau hai alura confidà l’auter di a la taila da glin.»
Ils 20 da schaner 1883 han Segantini e Grubicy suttascrit in contract, en il qual Segantini ha dà l’autoritad a ses mecen da segnar maletgs cun il monogram ‹G.S.›, d’al represchentar en tut ils fatgs publics e privats sco er da disponer davart ses possess e davart sias creaziuns.
Pervi da la sconfitta da l’allianza franzos-polonaisa en rom da la campagna militara en Russia l’onn 1812 ed en la Battaglia dals pievels sper Lipsia l’onn 1813 n’ha la suveranitad statala da la Pologna betg pudì vegnir restabilida; en rom dal Congress da Vienna, che vegniva dominà da las pussanzas da las anteriuras spartiziuns, han ins danovamain dividì il ducadi.
Quest process è anc s’intensivà suenter in’ulteriura emprova da sullevaziun l’onn 1863: Il num Pologna è vegnì scumandà ed il pajais renumnà da las autoritads russas en Territori da la Wisła; svilups cumparegliabels han gì lieu sut ils Hohenzollern en las regiuns Pomerelia e Gronda Pologna.
Quest particularissem ha durà fin l’onn 1295 ed ha manà ad ina ferma sparpagliaziun da las forzas politicas en Pologna: Il 1138 è il pajais dà dapart en sis ducadis independents: Pitschna Pologna, Gronda Pologna, Pomarania, Pomerelia, Silesia e Masovia.
Tar las elecziuns en il parlament dal zercladur 1989 ha il Comité da burgais Solidarność, l’organisaziun politica dal sindicat Solidarność, gudagnà tut ils 161 sezs en il Sejm ch’èn stads a libra elecziun e 99 da 100 sezs en il Senat ch’era vegnì reintroducì.
La consolidaziun interna dal nov stadi è sa mussada sco ordvart difficila pervi da la dischuniun tranter las partidas politicas ed ils differents sistems d’administraziun, d’economia, da furmaziun e da giustia ch’eran sa furmads durant la spartiziun dal pajais sco er pervi da la preschientscha da fermas minoritads etnicas .
A flaivlentar vinavant il stadi han attribuì dus svilups: per l’ina l’elecziun da dinasts da l’exteriur sco retgs polonais (che na disponivan da nagina pussanza dinastica en la Pologna e dependevan perquai da la bainvulientscha da l’auta aristocrazia); per l’autra il fatg che l’aristocrazia polonaisa, la Szlachta ed ils magnats eran sezs en dischuniun.
Quella vegn promovida tras ina politica favuraivla a l’economia, stabilitad areguard la politica fiscala, in dretg da lavur flexibel, l’utilisaziun consequenta dals meds da promoziun da l’Uniun europeica per schlargiar l’infrastructura e betg il davos er tras investiziuns directas nà da l’exteriur.
En ils territoris «recuperads» en il vest èn ids a star trais milliuns burgais da la Pologna Centrala, radund in fin dus milliuns repatriants or da las regiuns da l’ost e l’onn 1947 ca. 150 000 Ucranais ch’èn vegnids stgatschads tras l’Acziun Wisła or dal territori da cunfin cun l’Uniun sovietica.
Questa renunzia cumpigliava tut ils servetschs liads ad ina persuna, ils servetschs da maun e da metter sut, la giurisdicziun bassa, l’acquist d’uffizis privilegià, l’aboliziun da l’acquist d’uffizis cumprabel e da la dieschma ed ils privilegis da chatscha e da tegnair columbas.
Tar ils motivs ch’han chaschunà la cupitga da la monarchia, la fundaziun da la Republica e la furmaziun da l’emprima regenza revoluziunara sco era il terrur en la fasa radical-democratica fin il zercladur 1794 quinta l’istoricher da la Revoluziun Lefèbvre la mentalitad specificamain revoluziunara da quel temp.
En vista a smanatschas cuntrarevoluziunaras a l’intern ed a l’exteriur ha la segunda fasa dal 1792 al 1794 manà a la fundaziun d’ina republica cun tratgs radicaldemocratics ed a la furmaziun d’ina regenza da revoluziun che persequitava ils ‹inimis da la revoluziun› cun mesiras da terrur e cun la guillotina.
Cunter la voluntad dals girondins che vulevan schanegiar il retg e ch’èn sa retratgs dal club giacubin, ha il Convent (suenter duas audiziuns da l’accusà ils 11 e 26 da december 1792) decis cun maioritad ch’il retg saja culpabel d’ina conspiraziun cunter la libertad e ch’il pievel n’haja betg il dretg da decider cun plebiscit .
Cun la ‹Decleraziun dals dretgs da l’uman e dal burgais› dals 26 d’avust 1789 han ins confermà en l’Europa e mess en posiziun cunter monarchias absolutisticas princips fundamentals als quals la decleraziun d’independenza dals colonists nordamericans fascheva gia allusiun ed ils quals vegnan propagads e pretendids ozendi da las Naziuns unidas en tut il mund.
L’assassinat dal revoluziunari radical Marat tras la monarchista Charlotte Corday ils 13 da fanadur 1793 e las revoltas cunter il reschim dal Convent central da Paris ch’èn ruttas ora tranter auter a Lyon, Marsiglia, Toulon, Bordeaux e Caën han agità ils sansculottes e tegnì en moviment il Convent.