polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Barnave ha admonì en la debatta dals 15 da fanadur 1791: «Vulain nus terminar la Revoluziun u vulain nus danovamain cumenzar cun ella? Cun anc in pass essan nus culpaivels e chaschunain disgrazia: in pass sin la via da la libertad vul dir destrucziun da la monarchia, in pass sin la via da l’egualitad vul dir destrucziun dal possess.»
L’entschatta d’avust 1792 ha il duca da Braunschweig, il schefcumandant da las truppas prussianas ed austriacas prontas per l’invasiun da la Frantscha, publitgà ses manifest, en il qual el ha fatg appel a las truppas franzosas, als gardists naziunals ed a la populaziun da sa suttametter, cun la finamira da liberar il retg e d’al dar enavos ses dretgs.
al tudestg svizzer da la Svizra Orientala che vegn discurrì a Cuira, en il Signuradi, en ils Tschintg Vitgs ed en la Tumleastga; quests dialects èn sa derasads durant il temp autmedieval ed il temp modern tempriv nà dal nord respectivamain nordvest ed han prendì possess d’anteriur territori da lingua rumantscha.
al tudestg gualser che vegn discurrì en vitgs gualsers colonisads durant il temp autmedieval nà dal chantun Vallais, spezialmain en il Partenz, en il circul da Tavau ed en il Scanvetg sco er en differentas enclavas u inslas linguisticas (Avras, Mut, Sursaissa, Valragn, Stussavgia-Tschappina, Val S. Pieder).
Il 1799 è il Grischun vegnì integrà sco ‹Chantun Rezia› en la Republica helvetica ed er oz datti anc divers nums che regordan a questa denominaziun: la Viafier retica, il Museum retic e.a. Cun l’acta da mediaziun dal 1803 è ‹Grischun› daventà il num uffizial.
Ruth ei fetg cunscienta dalla realitad ed ei sincera enviers ils affons, tegn denton tuttina aunc ina certa savida per sesezza (p.ex. ella ei pertscharta ch'ei setracta el camp da concentraziun buc per ina duscha mobein ina combra da gas, per quei motiv era sias larmas alla fin dil roman sin via tochen ella combra).
L’element dal magic e fabulus cumpara qua gia en il num; ma i n’èn betg be creatiras miraculusas che fan cumparair il mund da paraulas uschè fantastic, mabain er objects cun effect magic ch’èn da grond niz per ils eroxs da las paraulas u la transfurmaziun en animals u plantas che porscha bler spazi a l’interpretaziun simbolica.
Schizunt il term ‹midament› na sa lascha betg applitgar a moda adequata a las paraulas: il gener litterar da las paraulas popularas vegn guidà en sia totalitad da la permutaziun d’unitads d’acziun; nagina paraula x è ‹dependenta› d’ina concreta paraula y, sco che quai è savens il cas en la litteratura tradida en furma scritta.
easyJet Switzerland (Ajaccio, Alicante, Amsterdam, Asturias, Barcelona, Bordeaux, Bournemouth , Brussels, Budapest, Cagliari , Ibiza , Las Palmas, Lisbon, London-Gatwick, Madrid, Malaga, Marrakech, Nantes, Naples, Nice, Olbia , Palma de Mallorca , Paris-Orly, Porto, Rome-Ciampino, Split, Stockholm-Arlanda)
L'Eroport Internaziunal da Genevra-Cointrin (IATA GVA, ICAO LSGG; en franzosa: Aéroport international de Genève-Cointrin) è in eroport svizzer en il chantun Genevra che sa chatta en la vischnanca da Meyrin en il Genevra 10 km en il nord da Genevra.
Clà Riatsch ha frequentà la scola primara e secundara a Ramosch avant da visitar la scola chantunala a Cuira ch'el ha terminà 1976 cun la matura dal tip B. Alura ha Clà Riatsch cumenzà ses studi da litteratura taliana cun filologia romanza ed istorgia veglia sco roms laterals a l'unversitad da Berna.
Tar ils mitus naziunals da la Svizra sa tracti d’ina retscha da mitus politics e da legendas ch’han marcà la schientscha naziunala svizra e ch’han, grazia a lur funcziun d’identificaziun, contribuì a moda decisiva a furmar la coesiun naziunala, surtut suenter la fundaziun dal stadi federal l’onn 1848.
Igl èn suandadas ulteriuras confruntaziuns cun la chasa Habsburg: En rom da las battaglias dal 1386 sper Sempach (la Lumbardia che veseva periclitada ses interess economics tras ils Habsburgais aveva finanzià las armas dals Confederads) e dal 1388 sper Näfels èsi reussì als Confederads da batter armadas da chavaliers habsburgaisas.
Istoricamain eran ils abitants dals chantuns Turitg, Berna, Basilea , Schaffusa, Appenzell Dadora e Vad anc vers il 1850 quasi cumplettamain refurmads; ils abitants dals chantuns Friburg , Vallais, Giura, Soloturn , Lucerna, Sur- e Sutsilvania, Uri, Sviz, Zug, Appenzell Dadens e Tessin quasi dal tuttafatg catolics.
Er entaifer ils chantuns da duas confessiuns furmavan però lieus paritetics – pia la preschientscha dad omaduas confessiuns en il medem vitg – l’excepziun; ina tala paritad locala valeva en il Toggenburg, en parts dals anteriurs territoris subdits da la Confederaziun sco er en intginas vischnancas dals chantuns Grischun e Glaruna.
Territoris da guaud spezialmain enconuschents èn l’Aletschwald, il Sihlwald ed il Pfynwald sco er ils guauds selvadis alpins Bödmerenwald , il guaud selvadi da pigns da Lac de Derborence , il guaud da lareschs Scatlè sper Breil ed il reservat da guaud Val Cama – Val Leggia en il Mesauc.
Suenter l’Emprima e la Segunda Guerra da Kappel ha la Segunda pasch publica da Kappel dal 1531 manà natiers in cumpromiss: Turitg, Berna, Basilea, Schaffusa e parts dal Grischun èn restads refurmads; ils chantuns originars, Lucerna, Zug, Soloturn e Friburg èn restads catolics.
Tranter ils chantuns da tenuta liberala e progressiva ed ils chantuns catolic-conservativs Lucerna, Sviz, Uri, Zug, Sur- e Sutsilvania, Friburg e Vallais èn proruts, surtut en la perioda da la regeneraziun dapi il 1830, conflicts adina pli violents che duevan la finala manar il 1847 a la Guerra da la Lia separatista.
Ils 26 chantuns da la Svizra èn : Appenzell Dadens, Appenzell Dadora, Argovia, Basilea-Champagna, Basilea-Citad, Berna, Friburg, Genevra, Giura, Glaruna, Grischun, Lucerna, Neuchâtel, Schaffusa, Soloturn, Son Gagl, Sursilvania, Sutsilvania, Sviz, Tessin, Turgovia, Turitg, Uri, Vad, Vallais e Zug.
Da la populaziun sur 15 onns eran il 2017 tenor l’Uffizi federal da statistica 35,9 % catolic-romans, 26 % senza confessiun, 23,8 % evangelic-refurmads, 5,9 % commembers d’in’autra cuminanza cristiana , 5,4 % muslims, 1,6 % commembers d’autras cuminanzas religiusas ed 1,4 % n’han fatg naginas indicaziuns.
Tar ils abitadis che sa laschan cuntanscher be cun viafier u pendiculara tutgan Belalp, Bettmeralp, Braunwald, Fiescheralp, Gimmelwald, Gspon, Landarenca, Lauchernalp, Mürren, Niederrickenbach, Rasa, Riederalp, Schatzalp, Stoos, Wengen, Wirzweli e Zermatt.
L’artitgel 4 da la Constituziun federala sa cloma: «Las linguas naziunalas èn il tudestg, il franzos, il talian ed il rumantsch.» En l’artitgel 70 hai ultra da quai num: «Las linguas uffizialas da la Confederaziun èn il tudestg, il franzos ed il talian. En il contact cun persunas da lingua rumantscha è er il rumantsch lingua uffiziala da la Confederaziun.»
Ils retgavs dal 2016 en l’autezza da 67,01 milliardas francs derivan da la taglia sin la plivalur , da la taglia federala directa , da la taglia anticipada , da la taglia sin il petroli , da la taglia sin il tubac , da la taxa da bul , d’ulteriuras entradas fiscalas e d’entradas betg fiscalas .
La Confederaziun ha impundì il 2016 expensas en l’autezza da 66,26 milliardas francs per ils suandants secturs: bainstar social , finanzas e taglias , traffic , furmaziun e perscrutaziun , defensiun naziunala , agricultura ed alimentaziun , relaziuns cun l’exteriur ed ulteriuras expensas .
Cun sustegn da vart da la Germania ha quella adina puspè pretendì per la part dal pajais da lingua tudestga ina vasta autonomia u schizunt la separaziun da quella da la Tschecoslovachia; il Program da Karlovy Vary da la SdP da l’avrigl 1938 ha be anc fatg daventar pli critica la Crisa da las Sudetas.
Cur che la malcuntentientscha cun la politica da l’imperatur envers lur pajais ha cuntanschì il 1618 sia culminaziun, èn plirs represchentants dals stans boemians, ch’eran per gronda part da confessiun protestanta, penetrads en la chanzlia dal chastè da Prag ed han bittà or da fanestra dus statalters imperials ed in scrivant.
Ils dinosaurs avevan sviluppà ina moda da sa mover sin duas chommas, ils saurs sgulants han schizunt sviluppà alas e pliras gruppas èn s’adattadas ad ina vita en la mar ed han transfurmà lur membra en nudaglias (l’adattaziun la pli ferma en quest senn ha gì lieu tar ils ictiosaurs ch’avevan sviluppà ina cumparsa da pesch cumparegliabla als delfins odierns).
L'onn 1982 publitgescha Derungs ses emprim cudesch da raquints, Il saltar dils morts, en il qual el s'exprima fitg criticamain davart la claustra da Mustér, quai che provochescha resuns fermamain critics en la Surselva catolica e segirescha a l'autur ina tscherta attenziun en la Rumantschia.
Quest tratg sa mussa en la stretga collavuraziun cun ils stadis vischins Pajais Bass, Germania e Frantscha, en il partenadi dals stadis dal Benelux sco er en la rolla da piunier da la Belgia entaifer il Cussegl da l’Europa, la NATO, l’Uniun europeica e l’Uniun monetara europeica.
La chapitala beltga Brüssel è la sedia da la Cumissiun europeica, dal Parlament europeic, dal Cussegl da l’Uniun europeica, da la Cumissiun economica e sociala, da la Cumissiun da las regiuns sco er da numerusas gruppaziuns da lobbying ed organisaziuns nunguvernamentalas ch’èn activas sin il sectur da la politica europeica.
Sa basond sin indicaziuns anticas e surtut sin l’idea d’ina parentella tranter Rets ed Etruscs a basa da la vischinanza da questas inscripziuns a la lingua etrusca, han ins considerà en il 19avel e fin lunsch viaden en il 20avel tschientaner ils abitants da las regiuns respectivas sco Etruscs «daventads selvadis» resp.
En pli han analisas detagliadas da las inscripziuns mussà a la fin differenzas linguisticas fitg cleras, uschia che la perscrutaziun actuala considerescha be pli la cultura e lingua dals abitants dal temp da fier tardiv en il Tirol, il Trentino e l’Engiadina Bassa ed en in senn in pau pli vast dals abitants en il conturn da las Alps Vicentinas sco ‹retic›.
Quai stat er en connex cun l’idea che la sutdivisiun da la provinza Raetia en l’antica tardiva en Raetia prima e Raetia secunda haja surtut resguardà, en tge part che vivevan oriundamain Rets e nua oriundamain Vindelichers – e che quest cunfin correspundia pli u main al cunfin odiern tranter la Svizra ed il Tirol.
Sumegliantamain descriva Livius la colonisaziun etrusca da la Planira e concluda: «Er ils pievels da las Alps han indubitablamain il medem origin, surtut ils Rets, als quals la cuntrada sezza ha però surdà sia natira selvadia ed als quals n’è restà da tut lur ierta nagut auter ch’il tun da la lingua, ed er quel betg a moda intacta.»
Rhaitoí e cumbain che stirpas ‹reticas› situadas en la part meridiunala da las Alps n’avevan betg vivì en questa provinza, mabain en la regiun da la provinza pli veglia Gallia cisalpina, nua che quels eran vegnids attribuids sut Augustus a las Regiones dal territori da tschep roman en l’Italia e munids cun il dretg da burgais roman.
In studi da l’Institut per economia mundiala a Kiel, incumbensà dal WWF, mussa ch’il dumber da morts da chalira vegn a s’augmentar: fin l’onn 2100 po il dumber s’auzar per 5000 morts senza resguardar il svilup demografic respectivamain per 12 000 morts, sch’ins resguarda las structuras da vegliadetgna midadas.
Quai ha gì per consequenza la segunda spartiziun dal pajais u, formulà autramain, la restauraziun be parziala dal status quo ante: intginas regiuns en il nord dal vegl Luxemburg èn passadas directamain da la Frantscha als Pajais Bass, regiuns en l’ost percunter èn vegnidas attribuidas a la Provinza renana entaifer la Prussia.
La publicitad en il Gronducadi sco er en las autras parts da la Confederaziun tudestga è sa messa cun indignaziun cunter la vendita dal pajais a la Frantscha: il Luxemburg, la patria da la dinastia dals Luxemburgais ch’aveva tschentà quatter regents dal Sontg Imperi roman, na dueva betg crudar a la Frantscha, l’inimi mortal da quel temp.
Da questa tradiziun è sa mantegnida la denominaziun ‹minister da stadi› enstagl da ‹primminister›, l’inviolabilitad da la persuna e la pussanza politica dal gronduca; a nivel communal plinavant l’in sper l’auter dal Bourgmestre ed ils Schöffen che na valan betg sco funcziunaris, mabain vegnan elegids ‹or dal pievel›.
Il Luxemburg è stà in dals pajais fundaturs da l’Uniun europeica e furma la sedia da diversas instituziuns europeicas sco la Curt da giustia, la Curt dals quints, il Secretariat dal Parlament, la Banca europeica per investiziuns, las partiziuns da la Cumissiun europeica ed il Fond europeic da la stabilitad finanziala.
Mattli Conrad indichescha sco impuls sper la motivaziun dada d'in um da la politica, numnadamein il chaulia u Landrechter Daniel de Capaul da Flem, l'"agien Jnstinct" ed ina scrittira da la "ludeivla Societad Oeconomica" en sia gasetta "Der Sammler" davart la meglieraziun da las scolasa en Grischun.
Impurtantas citads e lieus da cura situads a la costa da la Mar Naira èn: Burgas, Warna, Constanța, Odessa, Sewastopol, Jalta, Feodossia, Noworossijsk, Sotschi, Suchumi, Batumi, Trabzon, Samsun, Zonguldak, Sinop, Altınordu ed Inebolu.
L’onn 2000 han gì lieu en l’entir pajais festivitads en connex cun il millennari da la fundaziun dal stadi; tranter auter han ins er investì en la chapitala cun eriger il center da cultura Millenáris ed il quartier dal millenni cun il teater naziunal; medemamain è vegnì modernisà da la vart da Buda il campus da l’universitad tecnica.
A la riva orientala dal Danubi, da la vart planiva da Pest, s’auza l’edifizi dal parlament, l’academia da las scienzas, ina retscha da gronds hotels per lung da l’uschenumnà corso dal Danubi, la sala da concert Pesti Vigadó, l’universitad d’economia ed in pau pli vers sid il teater naziunal ed il palaz d’art.
Per l’ina èn tschientmillis Albanais emigrads a moda legala u illegala en l’Italia, Grezia, en auters stadis da l’Uniun europeica ed en l’America dal Nord; per l’autra ha gì lieu ina gronda migraziun interna, ina fugia da la champagna nà da las muntognas e dals territori rurals vers las citads ed aglomeraziuns.
Excepziuns han furmà l’impurtanta citad da l’Albania dal Nord Shkodra, la quala è stada fin en il 15avel tschientaner sut domini venezian – là han il catolicissem e las relaziuns cun l’Italia influenzà er pli tard la mentalitad dals abitants – sco er Durrës ch’era bain er influenzà ferm da vart osmanica, ma ch’ha disponi da colliaziuns constantas vers l’Italia.
Il 2008 è l’obligaziun d’ir a scola vegnida augmentada dad otg sin nov onns, il dumber da students è quasi sa dublegià, il sistem da scol’auta è vegnì liberalisà, la quota da scolarisaziun è s’augmentada massivamain e las expensas statalas sin il champ da furmaziun èn vegnidas augmentadas.
Il stadi è commember da las Naziuns unidas, da la NATO, da l’Organisaziun per la segirezza e la cooperaziun en l’Europa, dal Cussegl da l’Europa, dal Cussegl da cooperaziun regiunal, da la Cooperaziun economica da la Mar Naira e da l’Organisaziun per la collavuraziun islamica.
L’onn 2006, suenter che l’ovra atomara bulgara Kosloduj è vegnida messa ord funcziun, è il provediment d’energia en il pajais daventà precar: l’Albania che producescha 97 % da l’energia cun agid d’ovras idraulicas era, sco blers stadis vischins er, dependenta d’imports or da la Bulgaria.
En quests trais triaccords (atgnamain sin ils emprims stgalims da las trais scalas tonalas) è ultra da quai mintga tun da la tonalitad da basa represchentà al minimum ina giada; per l’accumpagnament d’ina melodia simpla che sa cumpona mo or dals tuns da la tonalitad da basa dovr’ins al cumenzament be quests trais triaccords.
L’inabilitad da la regenza d’agir envers la Svizra Centrala ha provocà tut quels ch’avevan subì dischavantatgs cun l’introducziun dal nov urden: ils oligarcs e patrizians ch’avevan pers lur privilegis e lur uffizis ed ils citadins che laschavan encrescher per lur monopols e per lur mastergnanzas.
Ils raquints dals schuldads svizzers e dals uffiziers en servetsch da mercenari, ch’eran bunamain tuts turnads en patria suenter l’assagl da las Tuileries ils 10 d’avust 1792, han be anc rinforzà la nauscha impressiun da la revoluziun ch’ils aristocrats ritgs ed ils burgais bainstants da la Confederaziun avevan gia.
Enstagl dal Directori è vegnida elegida suenter in emprim culp da stadi ina Cumissiun executiva provisorica che sa cumponiva dals anteriurs directurs Glayre, Dolder e Savary, da l’anteriur minister Finsler e da trais represchentants dals republicans Karl Albrecht von Frisching, Franz Müller e Carl Heinrich Gschwend.
Bain documentadas èn plinavant las contribuziuns da guerra da la Val d’Ursera: 1034 abitantas ed abitants han pers la stad e l’atun da l’onn 1799 praticamain tut lur biestga, lur possess e lur reservas, perquai che 48 044 uffiziers e 913 731 schuldads da tut las partidas da guerra han prendì alloschi en lur vallada.
Ils 29 da fanadur ha ina votaziun mussà che mo 11 dretgiras autas avevan votà per in’uniun cun la Republica helvetica, entant che 34 avevan votà cleramain cunter (tranter auter pervi da l’influenza dals Habsburgais, da la Baselgia catolica e da las schlattas patrizianas).
ّ / aschhadu an lā ilāha illā ’llāh wa-aschhadu anna Muhammadan rasūlullāh / ašhadu an lā ilāha illā ’llāh, wa-ašhadu anna muḥammadan rasūlu ’llāh (‹Jau conferm ch’i na dat nagina divinitad danor Dieu e che Mohammed è vegnì tramess da Dieu›).
Suenter ch’ils chantuns Lucerna, Soloturn, Tessin, Basilea ed Uri avevan garantì contribuziuns finanzialas en l’autezza da quatter milliuns, ha il cumin dad Uri concludì ils 3 da matg 1818 d’eriger ina via charrabla sin il tschancun tranter Amsteg e Göschenen; questas lavurs han durà dal 1820 fin il 1826.
La pussaivladad da trametter a moda speditiva curiers e schuldada sur las Alps è stada per el e per ses figl Heinrich , che regiva en Germania, da tala impurtanza ch’els han concedì als Uranais il 1231 ina brev da libertad, per ina summa da liberaziun e sut la cundiziun ch’els garanteschian il passadi liber e segir.
L'eroport da Tan Son Nhat ha ses origins a l'entschatta dals onns 1930, cura che l'administraziun coloniala franzosa ha bejagià ina pitschna plazza aviatica cun ina pista da partenza ed atterrament betg francada, ch'aveva num Son Nhut Airfield tenor il vitg vischin Tân Sơn Nhất u Tân Sơn Nhứt.
Ultra da quai han els era duvrà ils daners retegnids per cuntanscher cun forza midadas en chaussas persunalas entaifer las Naziuns unidas, sco en il cas da l’anteriur directur general da l’organisaziun per il scumond d’armas chemicas José Bustani, dal secretari general Boutros Boutros-Ghali u en il cas da la furmaziun da cumissiuns da l’ONU l’onn 2001.
Perquai ch’ins na pudeva betg chargiar avunda carburant, stuevan ins proceder a moda fitg cumplitgada: Per sgular in Vulcan cun 21 bumbas a l’arrivada èn dus bumbardaders dal tip Vulcan ed endisch eroplans da tancar partids, da quels in bumbardader e dus eroplans da tancar sco reserva.
La Belgrano, ch’era vegnida messa en servetsch l’onn 1938 sco USS Phoenix e surpigliada pli tard dals Argentins, disponiva da 15 chanuns da 155 mm e d’otg chanuns da 127 mm. L’escorta da protecziun cumpigliava ils dus destruiders ARA Hipólito Bouchard ed ARA Piedra Buena dal temp da la Segunda Guerra mundiala.
Scu ch'ad es sto già dit, as chatta Puschlev illa val cun listess nom, chi es üna val laterela da la Vuclina ; tres sieu territori passa que'l flüm Poschiavino, chi ho origen da la Val Laguné Ota, tar la Fuorcla da Livign, a 2328 meters d'otezza e vo aint il fiüm Adda .
Ella es traverseda da la Viafier retica Tiraun-San Murezzan, chi ho bgers staziuns sün sieu territori cumünel (Miralago, Le Prese, Li Curt, Puschlev, Privilasco, Cadera, Cavaglia, Alp Grüm e Ospizi Bernina) e da la via, chi dal cunfin cun l'Italia vo al Pass dal Bernina.
Artitgels pli gronds e pli pitschens ch’èn cumparids regularmain a partir dals 16 da december 1900 en l’uschenumnà Sonntagsblatt, l’agiunta belletristic-litterara dal Bund, cumprovan che Bühler n’ha betg convocà ina persuna nunenconuschenta tar sai en la redacziun a Berna.
Las ultimas duas staziuns da sia scolaziun universitara ha el alura fatg en Svizra: dal semester d’enviern 1895/96 fin al semester da stad 1897 a la facultad da giurisprudenza e da scienza politica da l’Universitad da Turitg e dal semester d’enviern 1897 fin al semester da stad 1899 a l’Universitad da Berna, er là sco student da giurisprudenza.
Quest fatg permetta la supposiziun che Gian Bundi fiss atgnamain gugent stà musicist, ch’el n’ha dentant – per in motiv nunenconuschent – betg gughegià da pratitgar questa professiun, saja quai pervia da ponderaziuns finanzialas, saja quai ch’el è stà da l’avis che ses duns musicals na sajan betg buns avunda per far ina carriera sco pianist.
In auter renviament è il fatg che Gian Bundi ha dà mintgatant – ensemen cun la sopranista Erika Hellmüller – concerts a l’ester, en citads da la Germania, da l’Ollanda, da la Belgia e d’auters pajais da l’Europa, davant in auditori da Svizras e da Svizzers a l’ester.
Sin fundament da las retschertgas statisticas che l’istoricher Philip Curtin ha fatg en ils onns 1960, stima la scienza spezialisada ch’i sajan vegnids deportads en il rom dal commerzi da sclavs atlantic tranter ils onns 1500 e 1850 radund 12 milliuns umans en l’America – da quels 4 milliuns en Brasilia.
Si’approvaziun da la decisiun dispitaivla en il Reichstag ha Haase motivà uschia: «En l’ura dal privel na laschain nus betg en la merda la patria!» L’imperatur ha beneventà l’uschenumnada pasch da chastè cun ina frasa ch’è vegnida enconuschenta: «Jau n’enconusch naginas partidas pli, jau enconusch mo pli Tudestgs!»
Senza spetgar sin la decisiun da l’imperatur ha el declerà per telegraf: «L’imperatur e retg ha decidì da renunziar sin la curuna. Il chancelier da l’Imperi resta anc sin ses post, fin che las dumondas areguard la demissiun da l’imperatur, la renunzia dal prinzi ereditar da l’Imperi tudestg e da la Prussia sin la curuna e la nominaziun dal guvern èn scleridas.»
A basa da quest’experientscha ha Rosa Luxemburg pretendì ils 12 da december en Die Rote Fahne, la gasetta quotidiana da l’uniun da Spartacus, il discharmament paschaivel da las unitads militaras a Berlin, la subordinaziun dals cussegls da schuldada sut il parlament revoluziunar e la reeducaziun dals schuldads.
Tenor las notizias da von Baden ha Ebert declerà ils 7 da november: «Sche l’imperatur na vul betg demissiunar, lura è ina revoluziun sociala inevitabla. Jau dentant na la vi betg, gea, jau l’odiesch sco il putgà.» Il chancelier da l’Imperi vuleva perquai ir sez a Spa per persvader l’imperatur da demissiunar.
Pass per pass èn vegnidas realisadas ina via che collia l’Andorra cun la Spagna , in’ulteriura via che maina vers la Frantscha sco er vers l’intern da las valladas andorranas , ina rait electrica, filialas da la posta spagnola e franzosa, staziuns da radio a partir dal 1935; ultra da quai è vegnida averta il 1934 l’emprima staziun da skis.
En rom d’ina politica centralistica pli severa ha la Spagna – ch’era sa furmada en il 15avel tschientaner da l’uniun tranter ils dus reginavels Castiglia ed Aragon – mess ord funcziun tut las instituziuns catalanas ed ha smanatschà d’applitgar ils Decretos de Nueva Planta dal 1714 sin tut ils stadis terzs ch’importavan rauba en Spagna.
Ulteriuras offensivas tudestgas a partir dals 9 d’avrigl en Flandra ed a partir dals 27 da matg a l’Aisne (nua ch’ins è puspè, sco il 1914, s’avanzà fin ad in pèr paucs tozzels kilometers davant Paris) èn la finala vegnidas bloccadas sco las precedentas.
Quai ha intimà il minister da l’exteriur, Sir Edward Grey, da far sia remartga famusa: «En l’entira Europa sa stizzan ussa las glischs; en nossa vita na vegnin nus betg pli a vesair a glischar ellas.» Ils 5 d’avust, suenter la fin da quest ultimatum, ha la Gronda Britannia declerà la guerra a l’Imperi tudestg.
Ils Tudestgs han profità da la situaziun da la tactica da guerra (avantatgs da la defensiva, era cun relativamain paucas mitraglias e chanuns), dals gronds donns en il territori da guerra (vias, infrastructura; chars armads n’eran anc betg sviluppads bain sco arma offensiva) e per finir da las difficultads dals Alliads da procurar per refurniment.