polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
چې له هما غه و خته نو موړي پير د شيتک له او لادې نه د کيوي او سوراڼي اولاده د خپل زوی شاه نيکبين سره يو ځای د شوال دغره نه دې سيمي ته راو ليږل او اجازه يې ورکړه چې دوی بايد دهني او منگلو قبيلي له دې ځايه وباسي او دغه سيمه چې دبنو څيو تر راتلو دمخه په ډنډ با ندې مشهوره وه په خپل واک کې راولي. څر نگه چې دشيتک اولاده د شوال په غره کې د وزيرو قبيلې د زور زياتي په وجه په تنگ شوي وو ،
نو د نو موړي پير دغه خبره يې غنيمت و گڼله او دغې سيمې ته يې ډله ايزه ليږ ديدنه پيل کړه چې لو مړی د تو چي سين سهيل او دگبر غره په شمالي لمنې ورغړ کې ميشته شول. بنو څيو د خپل پير د زوی شاه نيکبين په غو ښتنه درې کو ترې راوړې. ديوې کو ترې نه يې هيڅ بڼکې ونه ايستلي،
چې په پای کې هني او منگل قبيلې مجبوره شوې چې خپله سيمه پر يږدي. دهني يو شمير خلک د هندوستان خو اته وليږ ديدل او لږ شمير د منگلو سره د سپن غره په سهيلي بر خه کې ميشته شول او په دې تو گه بنو څيو پر دغې سيمې خپله واک ټينگ کړ او په بشپړه تو گه يې دغه سيمه په خپله ولکه کې راوسته. که څه هم د بنو څيو له خوا ددغې سيمې د نيو لو نيټه نه ده معلومه،
خو دوی د شيخ شا ه محمد روحاني په وخت کې چې دشاه رکن عالم همعصره او مر يد و دلته ميشته شوي دي او شا ه رکن عالم د ٨٨ کلو نو په عمر په کال له دې نړۍ نه ستر گې پټې کړي دي."
داسي تا ريخي رو ايتو نه هم مو جو د دي چې په بنو کې د سبکتگين يا د غز نو ي سلطان محمود د واکمنۍ تر پيله د بد ني په نوم يو قوم چې هند وانو ور ته مذ هبي عقيده در لو ده او سيدل ،
دسلطان محمود لښکرو دغې سيمې او خلکو ته دو مره تبا هي و اړوله چې ډير يې ووژل شول او هغه لږ شمير خلک چې بچ پا تې شول نو هغوی ددغې سيمې پر يښو دلو ته اړ شول .
هغه وخت چې په ١٨٨۰ بکر مي کا ل يا ١٨٢٣ عيسوي کال کې ر نجيت سنگه د افغا نستا ن د واکمنۍ د کمزورۍ له کبله د بنو سيمې ته راغی او دغه سيمه يې په خپل واک کې راوستله نو ده هم پر دغو خلکو با ندې د کال يو لک رو پۍ ما ليه وټا کله. چې دغه ماليه د سکها نو مختلفو حا کمانو لکه نو نهال سنگه،
هغه وخت چې فتح خان ټو انه د سکهانو له خوا پر دغه سيمې حا کم و ټا کل شو هغه د غه ما ليه يو نيم لکه رو پيو ته لو ړه کړه. درې کا له ورو سته سکهانو جر نيل گوردت سنگه دغې سيمې ته د ما ليې د را ټو لو له پا ره ور وليږه چې هغه دغه ما ليه دوه نيمو لکو رو پيو ته لو ړه کړه او په دغه بر خه کې يې دو مره زور زياتی پيل کړ چې زيا تره خلکو خپلې ځمکې پر يښودې او تيښتي ته اړ شول.
چې دلو مړۍ مير منې نه يې چې با نو نو ميده دوه زامن چې کيوي او سو راڼي نو ميدل و زيږيدل چې ددوی د مور دنوم له کبله دوی ته با نوزي يا بنو زي ويل کيدل چې دبنو د سيمي پښتانه يې بنو څي بولي او د بنو د سيمي د تسميې وجه همدا مير من ده.
زړې کلا گانې او نور تا ريخي ځا يو نه او اثار شته او هغه سکي چې لر غون پو ها نو تر لا سه کړي دي هغه ز يا تره د يو نا نيا نو او هند وانو له خوا ضر ب شوي دي.
خو سدوزي زمان شاه د دوړود سيمي ما ليه چې د کا ل دو لس زره رو پۍ کيدې د ککه پير د غو ښتنې له مخې چې يو رو حا ني شخصيت و وبخښله او هما غه دو لس زره رو پۍ يې د بنو پر سيمه کيښود لې چې په مجمو عي تو گه يې د بنو له سيمې په يو ه کال کې دير ش زره رو پۍ ماليه يا قلنگ را ټو لو لې.
د هني او منگلو تر وتلو وروسته دغو خلکو د خپل پير پر لار ښوونه د بنو سيمه په خپلو مينځو کې په دې ډول سره وويشله چې د کيوي د مشر ځوی او لا دې ته يې سهيلي بر خه،
اسحاق زي چې د ساکزيو په نا مه سره هم شهرت لري د پښتنو د سړ بن په ټو لنېز گروپ کې يوه ډېره مشهوره قبېله ده چې خلک يې هم په کليوالي تو گه ژوند کوي او هم يې يو شمېر کو چياني ژوند لري٠ د تاريخ حيات افغاني ليکوال ډپټي محمد حيات خان په خپل دغه نا متو اثر کې چې دافغانستان د بيلا بېلو قو مونو او په عمده تو گه يې دپښتنو قو مونو او قبېلوپه اړونديې کښلی دی د اسحق زيو يا سا کز يو پښتنو په باب داسې وايې:
" ساکزي دکند هار لو يد يز خواته په شگلنه سيمه کې دارغنداب د سيند پر غاړه د بست تر کلا پورې او همداراز څو سيمې يې د چکه علا قې په ښکتنۍ بر خه کې دهيلمند سين په ختېزه غا ړه کې پر تې دي٠ ځينې ځمکه وال خلک يې په گر مسير،
دسيستان په شمال او ځينې يې هم په هرات کې مېشته دي٠ همدا راز دسا کزيو د قبيلې پورې اړونده دوې معتبرې کورنۍ ديادولو وړدي چې يوه يې د سر دار سالو خان کو رنۍ چې دلاش و جو ين په سيمه د درناوي او واک خاونده ده او بله يې د گر مسېر د کلای خا نشين په سېمه کې د رئيس سردار مدد خان کو رنۍ ده چې په دغې کو رنۍ کې موسی ډونگی يو مشهور سړی تېر شویدی٠ "
د فراه ولايت په مرکز او د لاش و جوين په ولسوالۍ کې هم زيات شمېر اسحق زي يا سا کزي مېشته دي چې په نو موړي ولايت کې ددوی شمېر پنځوس زره تنه ښودل شويدي٠
د ښوونځي له وختونو يې ترانې وييلې او لومړی ځل يې په ۱۶ کلنۍ کې د افغانستان په تلويزون باندې سندرې وييل پيل کړل چې لومړنۍ سندره يې سوځم په غمونو کې په چلن د زمانې،
نوموړې د افغاني ټولنې د دودونو هغه ځنځيرونه چې له مخه ېې ښځينه و ته سندرې ويل په عامه ځايونو اواستوگنځايونو کې ننگونه ښکارېدل مات کړل او د نوموړې د خاوند په مرسته او هڅونه د سندروبڼ کې پښه کېښوده.
خو بيا پڼيو خپله پلر نۍ سيمه پر يښې او د لو يې تا ر يخي پښتو نخوا نورو سيمو ته ليږ ديدلي دي٠ هغه وخت چې پڼيا نو خپل اصلي ټا ټو بی کا کړ ستان پر ېښود نو ځينې يې په پښين کې ميشته شول او ځيني يې د سيوۍ په تا ر يخي سيمه کې اباد شول٠"
" ددغې قبيلې دنسب له شجرې نه ددغې قبيلې د ښا خو نو او څا نگو ويش ډير ښکاره او وا ضح دی٠ ددغې قبيلې ښا خو نه هم په کا کړو ور گډ يږي او د پڼي د قبيلې سيمه چې سيوۍ نو ميږي د کا کړو په سيمه پورې اړه لري٠ کله چې يو مسا پر د ډاډر له سيمي نه په لو مړي مزل د شمال خو اته لاړ شي نو سيوۍ ته ر سيږي.
چې په ځينو ځا يو نو کې يې غر نۍ ويا لې را وځي چې د ځمکو په خړ وبو لو کې ور ځينې گټه اخيستل کيږي٠ د سيوۍ او ډاډر نيل ډير غوره جنسيت لري چې په کند هار او ايران کې د ملتان د نيل په پر تله زيات پير ېدو نکي لري او د خير پور د نيل سره بر ابر شميرل کيږي٠ ددغې قبيلې د ايسوټ او مو سی خيلو ښا خو نه دکا کړو د سيمې ختيز خو اته په يوه غره او صحرا کې او سيږي او د مو سی خيلو له دوو څا نگو نه د بليل د څا نگې نسل د شمير له مخې زيات دی چې زيا تره يې د کر نې په چا رو بو خت دي او دويمه څا نگه يې چې لهر زي نو ميږي او شمير يې د بليل د څا نگې په پر تله لږ دی ،
چې د کا کړو د سيمې لو يد يز ته پر تې دي او ددوی د استو گنې له سيمې نه ما لگه د ځمکې د ښورې نه تر لا سه کيږي او دغه کسب خلک دا ما لگه ټو لوي اوپه او ښا نو او غوا يا نو با ندې يې کند هار او د کا کړو د مندو خيلو سيمې او نورو شا او خوا سيمو ته د خر څلاو له پاره وړي او په عمو مي تو گه يې له غلې سره تبا دله کوي٠ ځينې وختو نه چې د غلې بيه لوړه وي نو د غلي سر ه يې په يوه وزن ور کوي او کله هم دوه چنده اور بشي او جوار ور باندې اخلي٠
نو د هغوی دود او دستور د شير ا ڼيو د قبيلې خلکو ته ور ته والی لري٠د پڼي د قبيلي ټول شمير چې په خپلې پخو انۍ سيمه کې پر اته دي ٨٠٠٠٠زرو تنو ته ر سيږي٠"
د راو لپنډۍ په چهچه او هم د هزاره په سيمه کې د پڼي په نا مه يوه سيمه شته چې پڼي پکې او سيږي٠ د هند وستان په دکن کې هم د پڼيو په نا مه يوه سيمه شته چې تقر يبا ٢٠٠٠ تنه پڼي پکې استو گنه لري٠له دې نه پر ته د هند دهر يانا د ايا لت د رو هتک د ضلعې په کو ها نه کې هم پڼي استو گنه لري چې شمير يې تر ٥٠٠٠ تنو زيات دی٠ د هند د اتهرا پرا ديش د ايالت په خو رجه نو مې سيمه کې هم ډير شمير پڼي استو گنه لري٠ يو شمير کا کړ د هند د لو يد يز بنگال په ايالت کې هم او سيږي ٠ د هند د اند هرا پراديش په ايالت کې هم پڼي ژو ند کوي٠خو هندو ستا ني پڼپو خپله ژبه له لا سه ور کړي ده٠ د هندو ستان په تا ريخ کې پڼيو ډير رول لو بولی دی،
په پخوانيو تا ريخو نو کې چې ددغې قبيلې يا دونه پکې شوې ده هغه تا ريخ خا نجها ني يا مخزن افغا ني دی چې مولف يې خواجه نعمت الله هروي نورزی و چې د هند د مغولي واکمن جلا ل الدين محمد اکبر د دربار مؤ رخ و٠ همداراز په انگر يزي مؤ رخينو کې ميجر را ور ټي،
د متحده ایالاتو چارواکو د پوهنې له وزیرغلام فاروق وردګ سره یوه ګډه اعلامیه لاسلیک کړه چې د له خوا د افغانستان د پوهنې وزارت ته د مستقیمو مالي مرستو فرصتونه لا پراخ کړي.
ددي څخه وروسته مسلمانانو د خلافت د بيا اعادي لپاره کوښښونه پيل کړل چي په نتيجه کي لومړي د عين جالوت د معرکي اتل سلطان قطز چي په مصر کي د مماليکو يو قدرتمند حاکم وه،
او بيا د سلطان الظاهر بيبرس چي د قطز د وژلو نه وروسته يي د چارو واگي په لاس کي واخيستي د منگوليانو د شکست څخه يوازې څو کاله وروسته په خپلو کوښښونو بيرته عباسي خلافت په کال 1261م کي بيرته په مصر کي را ژوندي کړ،
او هغه وخت يي سقوط وکړ چي کله د غرب په لاسونو کي د لوبيدونکي او د هغوي د يو مزدور او يو بي دينه او اسلام دښمن شخص چي د مؤرخينو غالب گمان پري دا دي چي د دونما د يهودو له جملي څخه وه او مصطفی کمال نوميده په همدي کال او همدي ورځ د سلطان خلافت ملغی اعلان کړ او پر ځاي يي نوي ترکي جمهوريت اعلان کړ.
موضوعة لخلافة النبوة في حراسة الدين وسياسة الدنيا “4 امامت داسې اصطلاح ده چي د دين په ساتلو او د دنياوي چارو په سمبالولو کي د پيغمبر صلی الله عليه وسلم د نيابت د معنی لپاره ايښودل شوې ده.
په همدي لړ کي د غرب لخوا د يو شمير اسلامي خوځښتونو پر ضد د مخکينيو تورونو د لگولو نه وروسته د هغو د ځپلو او له منځه وړلو هيڅ فرصت له لاسه نه ورکول کيږي،
په دي لړ کي د غرب سياسي قيادونه هغه حکومتونه هم زغملي شي چي په استبداد او ديکتاتوري يي تورن کوي خو دي اسلامي خوځښتونو ته د قدرت د ترلاسه کولو د هر فرصت مخالفت کوي،
او په اسلامي نړۍ کي يي د حاکمانو په ذهنونو کي ددي ټکي ترزيق کولو په ذريعه دوي ته قناعت ورکړ چي همدا اسلامي خوځښتونه ستاسي راتلونکي سياسي سيالان او ستاسي چوکيو ته تهديد متوجه کونکي دي،
وَقَالَ مُوسَى لِأَخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي وَأَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِيلَ الْمُفْسِدِينَ)1 يعني موسی خپل ورور هارون ته وويل:
په داسې يو نظام کې د دولت مشر خليفه بلل کېږي او خليفه او د هغه د دولت نور رسمي غړي د خلکو او د اسلام پلاوي گڼل کېږي او بايد د شرعيت او اساسي قانون له مخې حکومتولي وکړي.
د ۱۶۷۳ ز کال د جولای په میاشت کې دا ښار بیرته هالنډیانو ونیو او نوم یې له نیویارک څخه د یوه کال او درېو میاشتو لپاره نیو اورنج ته بدل شو؛ خو د ۱۶۷۴ ز کال د نوامبر له میاشتې راهیسې بیا د نیویارک په نوم یاد شو.
د ازادۍ مجسمه د هغو میلیونونو وګړو له خوا لیدل شوې چې د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو او د ۲۰ پېړۍ په لومړیو کې د کښتیو په مټ امریکا ته راتلل.
بورنکس او د سټاټین ټاپو – چې دا ټولې پنځه سره ناحیې هغه مهال رامنځته شوې کله چې یې سیمه ایز حکومتونه په ۱۸۹۸ ز کال کې په یوه واحده ښاروالۍ کې سره را ټولې شوې.
د دې ښار په متروپولیتن سیمه کې د ۲۰ میلیونه اوسیدونکو او په ټول نیویارک کې د ۲۳ میلیونه اوسیدونکو په درلودلو سره د نړۍ یو له ډېرو نفوس لرونکو سترو ښارونو څخه ګڼل کېږي.
ⲭⲁⲓⲣⲟⲛ) په « Ⲡⲓⲫⲓⲣⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲁⲅⲓⲁ ⲙ̀ⲙⲏⲓ Ⲃⲉⲣⲏⲛⲁ » معاصر قبطي متن نکل يا داستان) کې ثابت شوی دی.
چې دا په اصل کې د بابيلون په نوم د لرغوني روم يوې شته پوځي کلا ته نږدې په ۶۴۰ ز کال کې د مسلمانانو له لورې د مصر له نيولو څخه وروسته په سيمه کې رامنځته شوې استوګنه وه.
د ننۍ قاهرې شا او خوا سيمه د اوږدې مودې لپاره د د نيل وادي “ ” او نيل دلتا سيمو د يو ځای کېدلو خای کې د خپل ستراتيژيک درک له امله د لرغوني مصر مرکزي ټکی و،
چې دې سيمې ته يې د شمالي افريقا او ليونټ “’ تر منځ د سترو لارو د يو ځای کېدلو ځای ورکړ. ممپس چې د لرغونې پاچاهۍ “ ” پر مهال د مصر پلازمېنه او تر “” دورې پورې يو لوی ښار و،
دا ښار له ميلاد څخه مخکې ۵۲۵ او ۳۴۳ کالونو کې د ايراني بريدونو “ ” له لورې سخت وياړ شو او له ميلاد څخه د مخکې لومړۍ پېړۍ په وروستيو کې د يوې برخې په توګه خوشې کړای شو.
د دې ښار اقتصاد په ۲۰۰۵ ز کال د منځني ختيځ په کچه لومړی ځای او د باندني سياست د ۲۰۱۰ ز کال د ښارونو نړيوال لړيال له مخې په نړيواله کچه ۴۳ ځای درلود.
نن ورځ قاهره د عربي نړۍ په کچه د سينما او موسيقۍ تر ټولو لرغونی او پراخه صنعت او د نړۍ په کچه د لوړو زده کړو دويم لرغونی بنسټ يعنې الازهر پوهنتون لري.
ډاکټر زلمی رسول پر افغانستان تر شوروی یرغل وروسته له پاریسه روم ته ولاړ او له ځینو نورو هېوادپالو شخصیتونو سره یې د محمد ظاهر خان سره ولیدل او په جهاد کې د برخه اخیستو وړاندیز یې وکړ.
هغه ته د افغانستان پخواني پاچا هم په روم کې د دفتر پرانیستلو اجازه ورکړه او په دې توگه د پاچا له دفتر څخه له افغان مجاهدینو سره دافغانستان د نجات په اړه د تماسونو لړۍ پیل شوه.
له دې څخه دوه کاله وروسته ډاکتر افغانستان او مجاهدینو ته د نږدې کېدو په نیت د سعودی عربستان د وسله والو ځواکونو په مرکزي روغتون کې کار پیل کړ او لس کاله یې طبي مرستې ترسره کولې.
دې کار له ډېرو مجاهدینو سره د لیدو کتو او سلا مشورو فرصت ورکړ او په کډوالۍ کې یې داسې یو کلینیک هم پرانیست چې په پنجشنبې ورځوکې به یې هلته د ځینو کډوالو افغانانو په وړیا توگه درملنه کوله.
دی ځان د امیر دوست محمد خان په پښت کې گډوي خو تر اوسه يې بشپړ مالومات په لاس کې نشته او نه هم په افغانستان کې پرته د تېرو ديارلسو کالونو د کومې نوموتې کورنۍ مخينه لري .
ښاغلی رسول د تېرو درې لسیزو په بهیر کې د وخت د وطن گوند د لومړنیو غړو څخه شمېرل کېږي چې په افغانستان کې یې د گوندي او سياسي ولسواکۍ د لپاره مبارزه بلل کېږي.
په ۱۹۷۰م کې کابل ته راغى او د سناتور په توگه یې خپل خدمت ته دوام ورکړ خو د شهید داؤد خان په کودتا کې له کاره گوښه شو او د کمونیستانو په واکمنۍ کې یې له نړۍ سره مخه ښه وکړه.
په دې لنډه موده کې یې لویه بریا دا وه چې کاناډا ته ولاړ او هلته یې آریانا افغان هوایي ونډتون له تور لسته وایست او افغانستان یې د ملک هوایي چلن د نړیوالې ادارې غړى کړ.
ډاکټر زلمی رسول تر بیړنۍ لویې جرگې وروسته د رئیس جمهور په سپارښتنه د ملي امنیت شورا تاسیس کړ او د ملي امنیت د لومړي مشاور په توگه یې اووه نیم کاله پر دغه مقام کار وکړ.
د ده د کار له پیل سره نه ملي پوځ و او نه ملي پولیس او نه هم ملي امنیت ملي بڼه خپله کړله خو زلمی رسول په دغه شورا کې د ملي ځواکونو د جوړښت او ستراتېژۍ بنسټ کېښود.
ښاغلي رسول د ولسمشرۍ تر دوهمو ټاکنو وروسته د افغانستان د بهرنیو چارو وزیر په توگه له خپلو اړوندو گوندي ملگرو په ولسی جرگې کې د تائید رایه واخیسته او دلته یې په درې نیم کلنه کاري موده کې د مهمو اصلاحاتو تر څنگ له مختلفو هېوادونو امریکا، هند، جرمني، ناروې، فنلنډ، ډنمارک، فرانسې،
ډاکټر زلمی رسول د طالبانو له راتگ سره سم روم ته ولاړ او د افغانستان د ستونزې اوارۍ په موخه یې د لویې جرگې جوړولو په خا‌طر له اویا تنو پخواني پاچا ته ورنژدې سیاسي کسانو څخه یوه جرگه د روم د بهیر په نامه جوړه کړه چې د افغانستان د ديارلس کالو په بهیر کې ولسمشر حامد کرزى یې هم غړى و.
دغې ډلې د محمد ظاهر خان درې فقره ییزه پلان تصویب کړ چې بنسټ یې د افغانستان د ژغورنې لپاره د پخواني پاچا خپله سیاسي تگلاره او پرې اړوندو سياسي اويا تنو غړو تصمیم نیوه .
ډاکتر زلمی رسول په دې هڅو کې لومړی کندهار ته ولاړ او هلته یې د طالبانو له بهرنیو چارو وزیر مولوي متوکل او والي سره د محمد ظاهر شاه د پلان او لویې جرگې په باب خبرې وکړې خو له بده مرغه طالبانو خپله کوله د بل یې نه منله.
بیا یې د بدخشان په فیض اباد کې د جمعیت ډلې له مشر برهان الدین رباني سره وکتل او وروسته یې په درقد کې له نظار شورا د بولندوی احمدشاه مسعود سره ولیدل او یوه شپه یې ورسره د افغانستان د معضلې د حل په باب خبرې وکړې.
کله چې په ۲۰۰۱ م.زېږدي کال کې د سپټمبر د يولسمې پېښه نیويارک کې وشوه نو د روم بهیر د تشکیلاتو په مرسته د بن کنفرانس جوړ شو چې ډاکټر زلمی رسول پکې د بابا ملت په لقب د شمالي ټلوالې لخوا ونومول شو او دی په غونډه کې يو فعال غړی و.
ډاکټر زلمى رسول د ۲۰۱۴م زېږدي کال د افغانستان ټولټاکنو کې د پخواني جنگسالار احمد ضيا مسعود په مرسته نوماند دی او دی ۱۹۴۳ زېږديز کال د اکتوبر پر ۱۱مه،
په ۱۵۰۱ز کال کې « » په وينزويلا کې د سرو زرو په لټون د لويديځ پر لور د سمندر سفر پيل کړ او لومړی اروپايي وګړی وګرځېد چې د پاناما تنګه (نرۍ خاورينه تړانګه چې دوه ځمکې سره نښلوي او د اوبو دوه هستې سره جلا کوي) کشف کړي.
په ۱۵۱۳ز کال کې له اوقيانوس سمندر څخه تر ارام سمندر پورې د « » ستونزمن سفر روښانه کړه چې دا تنګی په رښتيا هم د سمندرونو تر منځ لاره وه او پاناما په تېزۍ سره په نوې نړۍ کې د اسپانيې د سترواکۍ د اوښتو را اوښتو لاره او بازار وګرځېد.
څوک چې په ۱۵۱۵ز کال کې د پاناما د ارام ساحل د لټون پر مهال په يو بې نومه کلي کې د ښکته کېدو خبر ورکوي؛ نوموړي دا کلی يواځې د «هماغه کوچني اصلي کب نيونکو د کلي» په توګه ياد کړی دی.
د پاناما کانال ته د جوړېدو اجازه ورکړل شوه چې د ۱۹۰۴ او ۱۹۱۴ز کلونو تر منځ د متحده ايالاتو د پوځ د انجينرانو د قول اردو له خوا بشپړ شو.
په ۱۹۷۷ز کال کې د ټوريجوس-کارټر تړونونو موافقه وکړه چې د ۱۹۹۹ز کال د ديسمبر په يو دېرشمه نېټه دا کانال له متحده ايالاتو څخه پاناما ته انتقال شي.
کوم وخت چې پتنګان ډېر زيات وي نو په همدې بنسټ په يوه هغه اصلي امري انډين ژبه کې چې د اسپانوي نېواک له رسېدو مخکې پرې خبرې کېدې د دې ټکي د دې نوم معنا هم دا ده چې «ډېر پتنګان».
د ډیورنډ کرښه د افغانستان او پاکستان تر منځ هغه نږدې ۲۶۴۰ کیلو متره اوږده پوله ده چې لا تر اوسه پورې هم نه خو هم د افغانستان د حکومت لخوا او نه هم د کرښې په دوواړو خواوو کې د میشتو قومونو له خوا منل شوې.
د ډیورند کرښې تړون د ۱۸۹۳ز کال څخه راوروسته د بریتانوي هند د حکومت او د افغان امیر یانې امیر عبدالرحمن خان لخوا په خپلو سیمو کې د محدودیتونو د اغیز د لرې کولو لپاره تر سره شو.
د محمد ظاهر شاه په پاچاهۍ کې افغانستان لومړی هېواد وو چې ملګرو ملتونو کې يې د پاکستان له غړېتوب سره مخالفت وښوود او د ډیورنډ کرښې مساله يې راپورته کړه.
د نوموړي په وخت کې پاکستان د ډیورنډ کرښې په رسميت پېژندو غوښتنه نه ده کړېو خو په خپله حيفظ الله امين له دې سرسه سخت مخالف وو چې ډيورنډ په رسميت وپېژني.
سره ددې چې په افغانستان کې تراوسه پورې دانگورود روزنې اودانگورودمحصوﻻتودسمون اوساتنې لپاره د کرنې عصري ټکنالوجي په ډاډمنه توگه په کارلويدلى نه ده مگر بياهم پورتني ارقام داحقيقت څرگندوي چې انگورپه افغانستان کې په پراخه تجارتي پيمانه روزل کيږي.
ا مريکابراعظم له کشفيدوپخوادنړىدټولوکرنيزوانگوروډولونه تشکيلوي اونن ورځ هم دنړى د ټولوکرنيزوانگوروپه ١٠٠کې ٩٠برخې برابروي وروسته بيا انگورله نوموړوسيموڅخه دنړى نوروبرخوته خپاره شوي دي.
بياروم اوپه پاى کې دفرانسى جنوبي سيموته وړيوي په دويمه عيسوى پيړى کې دروم خلکوجرمني ته انگوريوړل اود همدې پيړې په لومړيووختونوکې دمميزواوتازه خوراک وړانگوروډولونه دمد يترانى دبحيرې دختيځوڅنډوڅخه دشمالي افريقې هيوادونوته يوړل شول.
دنوموړي جنگ ناوړه اغيزې دهيوادپه هراقتصادي سکټورباندې خپلې وړانگې خپرې کړې کرنيزوچاروهم لکه د هيوادداقتصادبرخوپشان زيات زيانونه وزغمل په کرنيزوچارو کې دميووبڼونه چې دجنگ پناه ځايونه ئي تشکيلول ترټولونورو کرنيزونباتاتوډيرزيانونه وليدل.
سره ددې چې دافغانستان اقليمي شرايط د انگورودروزنې لپاره په زړه پورې دى مگرپه يوهکټارکې يي د تازه انگوروتوليددکلفورنيااوازاربايجان په پرتله په ترتيب سره په سلوکې برخې لږدى.
دانگورودروزنې تاريخ دبشري ټولنې له تاريخ سره سمون لري له ميلادڅخه٢٤٤٠کاله پخوادمصرپه څلورمه امپراطورې کې دعيسى دوخت په ليکونواوثبتونوکې دانگورودروزنې شکلونه ليدل شوي دي.
هغه كسان چې له ناروغۍ نه وروسته كړاغن حالت ولري او يا يې د نورو لاملونه له امله بدن كمزورى وي او د وجود دفاعي سيستم يې ناتوانه وي نو زيار دې وباسي چې د انگورو،
افغانستان دنوموړوانگورويوله اصلي ټاټوبوڅخه گڼل کيږي چې ورکې دنوموړوانگورود روزنې لپاره اقليمي شرايط په زړه پورې دي يوله دى اقليمي شرايطوڅخه هم اوږد،
د دې مقصد لپاره د انگورو زوښه د غوا له شيدو او لږ څه د بادامو له پوډرو سره گډ كړي او د ورځې ۲ يا ۳ گيلاسه ناروغ ته وركوي تر څو بدن يې ډېر ژر خپل قوت تر لاسه كړي .
دا بايد په پام كې ونيسي چې كله انگور وخوري نو يخې اوبه بايد ورپسې و نه څښئ او يا دا چې انگورو پسې وچې ميوې لكه شفتالو او نورې او اوبه مه څښئ ځكه د زړه درد پيداكوي .
" اليزي دکندهار په ز مينداور کې اوسيږي٠ددوی دود او د ستور د الکوزيو په څير دی٠د اليزيو او الکوزو تر مينځ پو له د هلمند سين دی ٠ددوی سيمه هم د الکو ز يو سېمې ته ورته والی لري،
ميلمه پا لو نکي او د هيواد په خپلواکۍ مين خلک دي٠د افغان-انگريز سره د خپلواکۍ په جگړه کې يې د ميړانې او غيرت کار نامې ښودلي او د روسي و حشي ير غلگرو سره په مېړ انه جنگيدلي دي٠
ساینس پوهانو داسې انګېرنه کړې چې د اوبو یخک ښایي له لکۍ لرونکو ستورو سره د ټکر د اغېزو په پایله کې رسوب وکړي او یا هم ممکن د اکسیجن له پلوه بډایه قمري ډبرو د عکس العمل او د لمریز باد د هایدروجن له امله تولید شي چې په پایله کې یې د اوبو داسې نښې نښانې رامنځته کوي چې ممکن د سپوږمۍ په دواړو قطبونو کې د غرونو په لمنو کې په سړو او دایمي سیوري برخو پاتې شي.
سپوږمۍ په اوسط ډول د ۳۸۴۴۰۰ کیلومتره په فاصله کې یا د ځمکې د قطر شاوخوا ۳۰ ځله په اندازه د ځمکې په مدار ګرځي او جاذبوي اغېزه یې د ځمکې ورځ یو څه اوږدوي او د ځمکې د نوساناتو اصلي محرک هم بلل کېږي.
د ځمکې په اسمان کې د سپوږمۍ برجستګي یا څرګندوالی او د هغې د پړاوونو منظمه څرخه د تاریخ په اوږدو کې د بشري ټولنو لپاره د کلتوري سرچینو او اغېزو رامنځته کولو لامل شوې.
د قمري کان پېژندونکې فضايي بیړۍ د نیوټرون سپیکرومیټر ښودلې چې قطبي سیمو ته نږدې د ډبرینې لایې په یو متر ژوروالي کې د هایدروجن لوړ غلظت شته دی.
لونا /ˈː/ نوم په علمي او ساینسي لیکنو کې ورته کارېږي او په ځانګړي توګه په ساینسي تخیلي داستانونو کې د ځمکې سپوږمۍ له نورو څخه توپیرولو لپاره کارېږي،
سانسور سوئ ورژن یې په ۱۹۸۴ زېږدیز کال کښي په جرمني کښي چاپ سوئ او د “ناډرس” په نامه په ۱۹۹۹ زېږدیز کال کښي د نبراسکا دپوهنتون دمطبعې لخوا په انگلیسي ژبه هم د چاپه راوتلئ دئ .
دا اثر په ۱۹۹۴ زېږدیز کال کښي چاپ سوئ دئ او د مایکل هوفمن لخوا انگلیسی ته ژباړل سوئ چي انگلیسي بڼه یې بیا د “ “ په نامه په نیویارک کښي په ۱۹۹۶ زېږدیز کال کښي چاپه سوه .
دا اثر په ۲۰۰۹ زېږدیز کال کښي په مونیش کښي چاپ سوئ دئ او همداشان په انگلیسي ژبه د “ “ , په نامه په ۲۰۰۹ زېږدیز کال کښي دچاپه راوتلئ دئ.
مولر په ۱۹۷۶ زېږدیز کال کښي د یوه ترجماني په حیث د انجینرۍ په فابریکه کښي کار شروع کړ خو په ۱۹۷۹ زېږدیز کال کښي هغه وخت ددې کاره څخه لیری کړل سوه کله چي نوموړي د سېکوړیټېټ سره د گډ کار کولو څخه انکار وکړ .
لمړنۍ اثر یې “نیئدرونگن ” )) نومیږي چي په ۱۹۸۲ زېږدیز کال کښي يې یو ددولت لخوا څخه سانسور سوئ ورژن په رومانیه او جرمني کښي چاپ کړل سو .
د “اکسونسگروپپه بانات” په نامه ډله په رومانیه کښي د جرمني ژبي د لیکوالانو هغه ډله وه چي د سائیسکیو دحکومت ملاتړ یې نه کاوه او پر ضد یې د بیان آزادي حمایه کوله .
د سويډني اکاډمۍ ویاند د مولر د جرمني ژبي استعمال او دهغې طرز او ډول د خیالي کیسو د ستر لیکوال “فرانز کفکا” سره مقایسه کوي او همدارنگه د فرانز کفکا تاثیر په مولر کښي په نښه کوي .
مشهوري شاعري مولر د نوبل دجایزې سره ترڅنگ د ۲۰۰۹زېږدیز کال د نومبر په میاشت کښي د فرانکفورټ د “پاولسکیرخه” په نامه په کلیسا کښي د فرانز ویرفل د بشري حقوقو جایزه د سیاستمداري ایریکا ستاینبخ په لاس تر لاسه کړه .
ناول او مقاله لیکونکې هېرټا مولر د ۱۹۵۳ زېږدیز کال د اگسټ دمیاشتي په ۱۷مه نېټه چي د ۱۳۳۲ لمریز کال د اسد دمیاشتي د ۲۶ نېټې سره سمون خوري د دوشنبې په ورځ د رومانیې د باناټ د ټيمیس کاونټي د نیکايي دورف په نامه سیمه کښي دې نړۍ ته خپلي سترگي لڅي کړي دي .
نوموړي د ۲۴ په شاوخوا کښي جایزې ترلاسه کړي دي او د ۲۰۰۹ زېږدیز کال د اکټوبر دمیاشتي په ۸مه نېټه خبرونه خپاره سول چي هېرټا مولر د ۲۰۰۹ کال د نوبل دادبیاتو جایزې گټونکې هم ده .
يو تومور يا ټيومور د يوه نيوپلازم نوم دی او يا هم د يوه جامده کتلې نوم دی چې د سلولونو د غېرنورمال برار او ودې په سبب راولاړېږي او د يوه بړسوب او بوغمې په څېر ښکاري.
په ۱۹۸۰ مه لسیزه کې د افغانستان له دموکراتیک جمهوریت او شوروي پوځ سره نهه کاله تر ډېره د افغان خاورې په غیر مرکزي برخو کې ګوریلایي جګړه وکړه.
په کمونیست ګوند کې دننه د خلقیانو او پرچمیانو ترمنځ ژور مخالفتونه هم شته وو؛ چې له امله یې په ۱۹۷۹ ز کال کې د خلکو د دموکراتیک ګوند عمومي منشي نور محمد ترکی د دغه ګوند د دویم کس حفیظ الله امین په امر ووژل شو او د شوروي اتحاد سره یې اړیکې ترینګلې شوې.
دوی د فلسفي بحثونو په منطقي او انتقادي شننو کې ګډون کاوه او ډېری وخت به یې د منځنیو پېړیو د ښوونې او مذهبي فلسفې له مېتودولوژۍ سره اختلاف ښودلو.
په لومړیو کې د منځنیو پېړیو مسیحي عالمانو پر هغو کلاسیکو موضوعاتو تکیه کوله چې په لاتین کې د بوئیتیوس په شان کسانو له خوا د تفسیرونو په واسطه ساتل شوي وي،
فخرالدین رازي د ارسطو «لومړنی شکل» نقد کړ او د قیاسي منطق یو پخوانی سیستم یې جوړ کړ چې د جان سټوارټ میل له خوا قیاسي منطق د سیستم وړاندوینه کوي.
په ۱۶مه پېړۍ کې یې معاصر منطق ته ورته تیورۍ رامنځته کړې لکه د ګوټلوب فرګه « د عامو نومونو د مرجع او مفهوم تر منځ توپیر» او «د شمېرې تعریف» او همداراز د « نړیوالو لپاره محدودونکي شرایط» تیوري د اوسني نظم د تیورۍ وړاندوینه کوي.
غیر رسمي منطق ډېری وختونه د انتقادي فکر د کورسونو یوه برخه وي په داسې حال کې چې رسمي تګلارې لکه ډیالېکټي منطق او د بحث تیوري د څېړنې د برخو په توګه پاتې کېږي.
ډیر پخوا سولپوهنه یوازې د فلسفې د پوهنې یوه څانگه بلل کیده خو ۱۸۰۰ کلنو له نیمایی راوروسته له سولپوهنې په شمېرپوهنې او په راوروسته لسیزو کې ترې په سولگرپوهنې کې هم گټه واخیستل شوه.
د اپوزیسیون مشرانو ولسمشر تورن کړ چې د اساسي قانون د تعدیل او پارلمان ته یې د ګڼ شمېر ولسمشریزو واکونو لېږدولو اړوند خپلې ټاکنیزې ژمنې نه دي پوره کړي.
هغې څخه وروسته د پغمان په ولسوالی کې یې د علوم شرعيه مدرسې کې چې وروسته د بگرام ولسوالی ته ولېږدول شوه او نوم یې امام ابو حنیفه وگرځېد کې د نهم څخه تر دولسم پورې په اسلامي علومو پیل وکړ د همدغې پوهنځی څخه د شرعياتو پوهنتون ته ورکاندید شو .
هغو څخه وروسته يې پوځي دنده ترسره کړه ورپسې يې د قضايي ستاژ لپاره څو مياشتينی کورس ترسره کړ چې ورپسې د کابل پوهنتون د شرعياتو په پوهنځي کې د حديث ديپارتمنت کې د استاد په توگه وگمارل شو ،
په کورنيو جگړو کې يو مهم غړی و او د جمعيت اسلامي د شورای نظار ډلگی سره په څنگ کې د افغانانو په مقابل وجنگېده څو تالبان پرې راغلل او د رباني د شر او پساد حکومت يې ړنگ کړ ،
ښاغلی سياف هم خپلو همفکره او همغږو ملگرو سره شمال ته وتښتېده تر هغه چې په ۲۰۰۱م زېږدي کې امريکا حامد کرزی په مخه کړ او د نوي حکومت سره سم پخواني جنگي ډلې په شمول د عبدالرب رسول سياف ډلې کابل ته راغلې اوراتگ سره سم يې د گوند نوم بيا بدل کړ او اوس يې د دعوت اسلامي په نوم نومولی .
په کال ۱۳۴۷م لمریز کې ېې شپږ مياشتې د احتياط تر نومړه د څرخي پله سره پوځي دنده ترسره کړه او بيا يې پينځه مياشتې نوره د ننگرهار ولايت په يولسمه فرقې کې ضابط و .
د پوځي امر څخه وروسته يې د قضايي ستاژ ترسره کړ بيا پوهنتون کې د استاد په توگه وگومارل شو وروسته د دوه کالونو بيا د ماسټري زده کړو په نيت د مصر هېواد نوموتي پوهنتون الازهر ته ولاړ د فراغت وروسته کابل پوهنتون ته بېرته ورستون شو او د شرعياتو پوهنځي کې او د ادبياتو پوهنځي کې د استاد په توگه مقرر شو .
اتو يا هم نهو جهادي ډلو ټپلو او ډلگيو سره يوځای د کابل په ولایت کې د کورنيو جگړو پرمهال فعاله جنگسالار و چې تر ډېره د نړېوالو حقوقي بنسټونو لخوا پرې نیوکې شوي .
په کال ۱۳۴۳لمريز کې د کابل پوهنتون په شرعياتو فاکولته کې نوی شامل شوی و چې د سیاست سره اشنا شو او سیاسي خوځښت يې د دعوت او مبارزې په نوم پیل کړ .
خمیر روج په کمبوديا واکمني وکړه او د ۱۰۷۵ ز کال څخه تر ۱۹۷۹ ز کال پورې کله چې دوې د کمبوديايي ويتنام په جګړه کې وشړل شول نو د کمبودیا نسل وژنه يي ترسره کړه.
د هند جوړ شوي سلطنت د سویل ختیځ آسیا ډیرو برخو ته لومړی هندویزم او بیا د بودیزم خپریدو ته لاره هواره کړه او په ټوله سیمه کې یې ډیری مذهبي زیربنایی پروژې پاي ته ورسولې.
اوس مهال په سويل ختيځ آسيا کې تر ټولو اوږد خدمت کوونکی غيری شاهی مشر هوون سين دی چې د حکومت مشر او لومړی وزير دی او له ۱۹۸۵ ز کال راهيسې يی حکومت کړی دی.