polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
پوهاند ضمیر په ۱۳۴۱ لمریز کال کې د ادبیاتو او بشري علومو په پوهنځي کې د استاد په توگه په کار پیل وکړ چې وروسته بیا په ۱۳۵۷ ل ل کال کې د همدغې پوهنځی رییس شو.
له همدې کبله وو چې غوره یې وبلله ریاست پریږدي او بېرته بیا په کابل پوهنتون کې داستادۍ سپېڅلې دنده پرمخ بوځي او له دې لارې خپل هېواد او هېوادوالو ته خدمت وکړي.
په هغو اډو کښې اسامه بن لادن افراطی افغان او عرب مسلمانانو ته د جگري تمرینونه ور کول اسامه بن لادن غوښتل چې امریکایی پوځ د منځنی ختیځ څخه امریکا ته ولاړ شي.
نړېوالو بيا د طالبانو او القاعدې تر منځ توپیر په جلا ډول دوه بېلې بېلې ډلې گڼلې او بن لادن يې د لوېديځې نړۍ سياست سره وسلوال مخالف گاڼه خو په عین حال کې د شمال ټلوالې بهرنيو جاسوسي شبکو غړو طالبان د القاعدې مهم غړي ښودل ځکه چې د افغانستان سیاست ته يې خپل په گټه لار صفا کوله چې په دغه دوه مخو سياستونو کې د زلمي خلیلزاد په مرسته شمال ټلواله بريالۍ شوه او د امريکې جورج ډبليو بوش دغې مفکورې ته په کتلو بن لادن سره په تضاد د افغانستان په خاوره او د طالبانو په راپرزولو د بريد امر ورکړ.
کوم چي د امریکا د قانون پر اساس غیر قانوني دي چې په ترڅ کې يې د امریکې پوځ پر افغانستان ۷م د اکټوبر ۲۰۰۱م زېږيز کې برید وکړ او په ۱۳م د نومبر ۲۰۰۱م زېږيزامریکایی پوځ کابل ته ورسېده.
د طالبانو حکومت وپرزېده او ډېری مشران يې د امريکې د پرمخ تللو وسلو د کارولو او دننه په افغانستان کې بله جنگي ډله د شمال ټلوالې ته پوځي واک ورکونې په مرسته مجبور شول چې پاکستان ته ولاړ شي.
په۱۹۹۴ز کال کې د طالبانو پوځي قواوې چې د سيمي د خلکو لخوا وسله والي سوي وې د جنګ ميدان ته د کورنيو جگړو د له منځه وړلو د اړتيا په موخه ورغلې .
عامه وگړو لپاره گرانه وه چې د افغانستان دننه ېې نظم راوستلای وی او بهرنيو هېوادونو هم د ناکامه تېرمهال کړنو له کبله ځان بې خبره ښوده ځکه د شر او پساد ډلو هرڅه د اسلام تر نوم لاندې ترسره کول .
د امريکا د متحده ايالاتو چارواکي په دې نظر دي چې د طالبانو مرکز يه په کوېټه او يا هم کوېټې ته نژدې واقع دی او د پاکستان او ايران هېوادونه يې سياسي او لوژيستيکي ملاتړ کوي،
د ملا عمر په بولندويان کې "د پخواني پوځي قومندانانو او د مدرسې د ښوونکو له ډلې نه وه," خو د دغه غورځنگ جنگيالي بيا اکثرا هغه افغان مهاجر وه چې د پاکستان په اسلامي مدرسو کې يې ديني درسونه بشپړ کړي وه.
طالبانو د پاکستان د حکومت په ځانگړي توگه د پاکستان د څارگرې ادارې آی اېس آی له خوا نه د جنگي او پوځي زده کړو تر څنگ د وسلو او پوځي مهماتو مرسته هم ترلاسه کوله.
أسس ابن حزم ما يعرف عادة بالمذهب الظاهري -کما يسميه من هم خارجه- و هو ما يعرف عادة بأنه ينادي برفض القياس الفقهي الذي يعتمده الفقه الإسلامي التقليدي و ينادي بوجوب وجود دليل شرعي واضح ( من قرآن أو سنة لتثبيت حکم ما ،
هذا المذهب الأسمي في الفلسفة سيتطور لاحقا على يدي ابن تيمية و ابن خلدون کما يشير الفيلسوف العربي العاصر أبو يعرب المرزوقي و ليشکل بذرة نهضة اسلامية لم نشهدها بعد .
من أکثر المهتمين بفقه ابن حزم و تراثه من المعاصرين الشيخ أبو عبد الرحمن بن عقيل الظاهري و کذلک الشيخ محمد أبو زهرة, و کذلک الأديب سعيد الأفغاني و غيرهم کثير جدا .
چې د روبرت موګابي تر مشرۍ لاندې د وخت د حکومت له لورې د نړيوال قانون د ماتېدنې له امله يې غړيتوب وځنډول او د ۲۰۰۳ ز په ډسمبر کې ترې بېرته واخيستل شو.
چې زيمبابوی ډالرو ته د چلند ورکولو په پرتله د نورو پولي واحدونو له کارونې څخه وروسته بېرته خپل پخواني حالت ته راوګرځي؛ شاتګ او د پيسو لوړ پړسوب وازمويه،
د ۲۰۱۷ ز کال د جنوري پر ۱۵ نېټه د موګابي د حکومت پر وړاندې له يو کال څخه د زياتې مودې لاريونونو او همدرانګه په چټکۍ سره د زيمبابوی د اقتصاد ښکته کېدل يا شاتګ له امله نوموړی د هېواد ملي پوځ له لورې په يوه کودتا کې په کور دننه نظر بند او په پای کې يې شپږ ورځې وروسته له دندې څخه لاس واخيست.
د لومړنۍ مدرنې انګلیسي په مهال ډېری مرکب نومونه په لویو تورو لیکل کېدل او ځمکه هم ځمکه لیکل کېده په ځانګړي ډول کله چې له نورو اسماني اجسامو سره یادېده.
که چېرې د نوم په توګه ورکارول شي نور تړون‌لیکونه یې په لوی توري لیکي لکه خو که چېرې د ځمکې له کلیمې څخه مخکې د ( ( ذکر شوی وي په کوچنیو تورو لیکل کېږي لکه .
په داسې حال کې چې داخلي برخه یې د یوې جامدې اوسپنیزې داخلي هستې او یوې اوبلنې/مایع خارجي هستې چې د ځمکې مقناطیسي برخه جوړوي او یو محرک پوښ چې تکتونیکي لایه په حرکت راولي جوړه شوې ده .
د ۴.۱ او ۳.۸ ګېګانوم تر منځ وروستي درانه بمباردونو د سپوږمۍ په لویه سطحه کې د ځمکې د چاپېریال د استنتاج پر بنسټ د پام‌وړ بدلونونو لامل شوي.
د یوې سیمې اقلیم یوازې د جغرافیه‌يي عرض په مټ نه تعینيږي بلکې د نورو فکتورونو ترمنځ له متعدلو اوقیانوسونو سره د لوړوالي/ارتفاع او نږدېوالی په مټ هم تعینيږي.
ناعادلانه مالياتي نظام او همدا راز نه ختمېدونکې جګړې (په ځانګړي ډول په اوه کلنه جګړه کې ماتې او د امريکا د خپلواکۍ په جګړه کې د زيات لګښت ښکېلتيا) دا سلطنت د اتلسمې پېړۍ په پای کې له کم پايښته اقتصادي حالت سره مخ کړ.
د فرانسې ښارې استوګنيزې سيمې له «راين» څخه تر اتلانتيک بحر او له مديترانې څخه تر انګليش کانال او شمالي سمندر پورې غځیدلې دي؛ د باندې يا له بحرونو څخه ور هاخوا سيمو کې يې د سويلي امريکا فرانسوي «ګوينا»،
د اسمي داخلي ناخالص توليد له نظره د نړۍ اوم اقتصاد او د له نظره د نړۍ نهم ستر اقتصاد دی؛ د يو کور پر سر د ټوليزې شتمنۍ له پلوه د نړۍ څلورم ستر اقتصاد دی.
چې په كال ۷۷۰هـ كي چې كله بادشاه شجاع الدين مظفر دقلعة زردپه سيمه كي مقيم وو نو دميرصاحب په زړه كي راغله چې كه دهغوي سره په يوډول وويني نوښه به وي ،
وروسته یې په دي ترځ كي يوه عسكري دريشي واغوستله اودقلعه زردپه لاره كي يوځاي ودريده او ناڅاپي په دي لاره نامتوعالم علامه تفتازاني چې دپادشاه سره یې نزدي اړيكي درلودي ،
ميرصاحب هغه ته وويل زه يوغريب سړى يم په غيشي اونښه ويشتلوكي ډيرمهارت لرم كه تاسودبادشاه په وړاندي زماسفارش وكړۍ نوښه به وي څوپه دي سره دخپل اقتصاديوه لاره ومومم علامه تفتازاني ميرصاحب له ځانه سره ملگرى كړ،
ميرصاحب په دي مدرسه كي لس كاله تدريس وكړچې ډيرغښتلي اوسترسترعالمان یې وروزل دميرصاحب ددي مدرسي په نامتوشاگردانوكي دعلامه جلال الدين دواني ‏ پلارسعدالدين الدواني ،
ملاكاتب چلپي ددوى دخپل مينځني مباحثواومناظروډيري بيلگي ذكر كړي دي ‏ ولي ددوﺉ ترټولومشهوره مناظره دعلم بيان په دي مسئله كي وه چې تمثيل مستلزم تركيب لره دى اوكنه ؟
‏ [ددي مناظري تفصيلي بحث داحوال المصنفين په ۳۴۲مخ كي مطالعه كولى شي ‏] دادهغوﺉ په مينځ كي مشهوره مباحثه ځكه ده چې په دي مناظره كي فيصله دميرصاحب په حق كي وشوه اوله دي سره دعلامه تفتازاني رحمه الله دتقرير په علمي روحيه يوداغ ولگيده ،
له همدي امله ميرصاحب دشاه تيمورلنگ ترمرگه پوري په سمرقندكي پاته شوخو بيا دتيمورله مړيني وروسته بيرته شيرازته راستون شو اوهم دلته په شيرازكي په كال ۷۱۶هــ كي دچهارشنبي په ورځ چې دربيع الاول دمياشتي اومه ۷ وه خپله مقدسه روح دكائناتو خالق ته وسپارله ده دخپل عمر۸۶ سپرلي ليدلي وو.
خودمذهبي علومو درسوخ سره سره یې دباطني علوموسلسلي ته هم لاس وراوږدكړاوپه دي ډول یې دسلوك اوطريقت په لاره كي دشيخ خواجه علاء الدين محمدبن محمدعطاء البخاري چې دخواجه بهاووالدين نقشبندي رحمه الله خاص خليفه وو بيعت وكړ،
خوڅرنگه چې دوﺉ دواړه دتيمو ريانودبادشاه شجاع الدين مظفردمجلس غړي وو نوله دي سره به دوى په خپل مينځ كي كله ناكله په يوه بل باندي اعتر اضونه كول اوكله به لادمناظري اوعلمي مباحثي وارهم رارسيده .
د راډیويي فریکونسۍ لېنک د ګرځنده ټېلیفون د اپرېټور له هغو سویچېنګ سیستمونو سره نښلېږي چې د ټېلیفون د سوېچ یا لېږد عمومي شبکې ته لاسرسی برابروي.
د ګرځنده ټېلیفون اوسني خدمتونه د حجروي شبکې له معمارۍ څخه کار اخلي او له همدې امله په شمالي امریکا کې ګرځنده ټېلیفون ته «سېلیولر ټېلیفون» یا «سېل فون» هم ویل کېږي.
په ۱۹۱۷ کال کې فنلنډي مخترع «اریک ټایګرسټډ» د «ډېر نازک کاربني مایکروفون لرونکي دوه پټيز جیبي ټېلیفون» لپاره د اختراع حق ثبت کړ.
په رښتینې معنا د لېږد وړ ټېلیفوني دستګاه د جوړولو لپاره هڅې تر دویمې نړیوالې جګړې وروسته او هغه مهال پیل شوې چې په ډېرو هېوادونو پرمختګونه وشول.
د ګرځنده ټېلیفون پرمختګونه په پرله‌پسې «نسلونو» کې را څرګند شوي دي چې د صفر نسل له لومړنیو خدمتونو یې پیل شوی او بېلګې یې د بېل سیستم د ګرځنده ټېلیفون خدمتونه او د پرمختللي ګرځنده ټېلیفون خدمتونه دي.
دا مهال ګرځنده ټېلیفونونه د نړۍ په هر ځای کې موجود دي او د نړۍ په کابو نیمو هېوادونو کې څه باندې ۹۰ سلنه خلک لږ تر لږه یو ګرځنده ټېلیفون لري.
په ډېری مدرن دیموکراسیو کې په شرایطو برابر ټول وګړي د یو خپلواک ځواک په توګه پاتېږي خو سیاسي ځواک بیا د هغوی له خوا د ټاکل شوو استازو له لوري په غیر مستقیمه بڼه پلی کېږي؛ چې دغه ډول ته بیا د استازولۍ دیموکراسي یا وايي.
دغه اصطلاح له میلاد څخه پنځه پېړۍ وړاندې د یونان په ښاري دولتونو په ځانګړې توګه په پخواني آتن کې د سیاسي سیستمونو د ډولونو د ښوولو په موخه رامنځته شوه کوم چې د "ولس واکۍ" په معنی وه او د ارستوکراسي سره په نټه کې وه کوم چې د"اشرافو د واکمني" معنی یې لرله.
دیموکراتیک وګړتوب یا تابعیت یوازې اشرافو ته اړوند وو تر هغه مهاله چې په ۱۹ مه او ۲۰ مه پېړیو کې د رایو ورکولو د خوځښتونو د هڅو له امله ټولو بالغو وګړو ته دا حق ورکړل شو.
لکه د دوی لپاره د ټاکل شوې مودې له پاې ته رسېدو وړاندې د دوی د عزل پرېکړه وکړي او یا هم د ټاکنیزو مبارزو په مهال د ژمنو نه ترسره کولو په صورت کې حقوقي دعوا پیل کړي.
تیر لمریز کال څه د باندې ۶۰۰ ملیونه ډالره د مخابراتو په برخې کې پانگه اچول شوى ده او دې سکټور په همدې کال نژدې ۵۰۰۰۰ کسانو ته د کار زمینه برابره کړى وه.
دې شرکت د خپل کار په لومړیو کې وکړاى شول چې د نړۍ تر ټولو گران بیه گرځنده ټلفون خدمت وړاندى کړی او په افغانستان کې د دې سکتور د واکمن په توگه یې خورا زښته پانگه تر لاسه کړه.
په ۱۷۸۹ز کې یې د فرانسې په پوځ کې خدمت کاوه او په ورته مهال کې یې د فرانسې له اوښتون څخه خپل ملاتړ وښود او هڅه یې وکړه ترڅو د اوښتون ارمانونه خپل مورني هېواد «کورسیکا» ته هم وغځوي.
۵-مې-۱۸۲۱ز) یو فرانسوي نظامي او سیاسي سرلاری ؤ چې د فرانسې اوښتون پر مهال یې شهرت ترلاسه کړ او د انقلابي جګړو په لړ کې یې ډېرشمېر بریالي عسکري عملیات درلودل.
ددې نه پر ته ددوی تر مينځ يو بل ډول قبيلوي ويش هم مو جود دی چې سمل گو ند او گا ړي گو ند يې بو لي چې ددغې قبيلې ځيني خلک په سمل او ځيني په گاړه پورې اړه لري.
" داسي ويل کيږي چې د بنگښو نه دمخه په کو ها ټ باندې اورکزيو واک درلود او تقر يبا پنځه سوه کلونه دمخه بنگښو د اورکزيو نه د کو هاټ سيمه ونيوله چې ددغې سيمي د نيولو له پا ره ددوی تر مينځ خو نړۍ جگړې وشوې او د يوه افسا نوي روايت له مخې ددوی تر مينځ دغه شخړه او لا نجه د په نا مه يوه تن اواره کړه ،
په دې تو گه چې يو ځل د بنگښو او اورکزيو ملکان د سيمو د ويش له پاره په درسمند کې سره را غو نډ شوي وو او هرې يوې غاړې غو ښتل چې زر خيزې سيمې تر لاسه کړي ،
ددې له پاره چې بنگښ او اورکزي دواړه له جنگ جگړو نه په تنگ راغلي وو نو دوی په دې خبرې باندې سره اتفاق و کړ چې دغه دای نو می سپور کله چې دوی ته نږدې راشي نو دوی به ورته دبنگښو او اورکزيو تر مينځ د سيمو د ويش سؤال مطرح کړي او هر څه پرېکړه چې ده وکړه نو دواړو غاړو ته به د منلو وړ وي.
دوی دانگريزانو سره په هغه وخت کې چې دهند نيمه وچه ددوی تر استعماري واک لاندې وه په ډيره ميړانه جنگيدلي دي او داسي ويل کيږي چې دوی په هغه وخت کې ٢٨۰۰۰ زره تنه وسله وال ځو انان درلودل .
د اورکزيو مجمو عي شمير د ٣۰۰ زرو تنو په شا او خواکې ښودل شوی دی چې له هغې جملې نه ٦۰ زره تنه يې دکورمې په ايجنسۍ او پا تې يې د اورکزيو په ايجنسۍ کې مېشته دي
اورکزيو په هندوستان کې د اتلسمې پيړۍ په لو مړۍ نيمايي کې د دغه هيواد په مد هيا پراديش کې چې مرکز يې د بهو پال ښاردی يو لوی پښتني رياست جوړ کړ چې بنسټ ايښودونکی اورکزی پښتون نواب دوست محمد خان دی.
نومړی د هندوستان د مغو لي واکمن عالمگير اورنگ زيب د زوی سلطان بهادرشاه په زمانه کې له تيراه نه چې په هغه و خت کې د افغا نستان د خاورې بر خه وه هندوستان ته راغلی و.
اوس به د آدم خان د کيسې څو نارې چې پر ملي وزن ويلې شوې او ځای پر ځای په هغه کيسه کې چې عوامو کې شهرت لري او د پښتنو په حجرو او مجلسونو کې د کيسې پر وخت په لوړ غږ بوللی کېږي د بېلگې په ډول راوړو:
سعدالدين شپون خپلې لومړنۍ زده کړې د خان آباد ولسوالۍ په سيمه ايز ښوونځي کې وکړې او د منځنيو زده کړو لپاره د افغانستان پلازمېنې کابل ته تللی او هلته يې د حبيبيې ليسې نه د دوولسم ټولگي بريليک تر لاسه کړی دی.
د پوهنې ډيپارټمينټ پر ١٩٤٥ زيږدي کال ٢٤ کسان په پوهنتون کې د روزنې لپاره وټاکل چې د سيد بهادرشاه ظفر کاکاخېل نوم د نوملړ په سر کې وو.
د ليکوال بل لوی کار دا وو چې پر ١٩٩٦ زيږدي کال يې د شيخ رحمکار په ژوندانه او ښوونو يو کتاب وليکه او د دې کتاب په ليکلو کې يې د هغې خطي نسخې نه گټه واخيسته چې ميا محمد بادشاه کاکا خېل د شيخ رحمکار په ژوند او کارونو باندې ليکلى وه.
ليکوال وايې چې د هغې ډرامې خواږه يادونه يې لا تراوسه په ذهن کې پاتې دي چې د دغې ډرامې تمرين او ريهرسل په پېښور کې د ارباب جهانگير خان په کور کې کيده او ځينو هندوانو هم په دغه ډرامه کې چار لوبولى وو.
خو يوازينی سړی چې هغه ته يې پاملرنه وکړه هغه د پاکستان د ادبياتو د اکيډيمۍ مشر پرېشان خټك وو چې هغه ته يې مياشتينۍ مرستندويه رزمنه وټاکه.
دا سیند په څه دپاسه ١٤٠٠ مخونو کې ليکل شوى او ٤٥٠٠٠ زره لغات او محاورې لري چې د هر لغات تر څنگ يې ماناوې په پښتو او اردو کې ورته شرحه کړې دي.
سيد بهادرشاه ظفر کاکاخېل د ٢٠٠٢ زيږدي کال د جون مياشتې پر ۲۶ نېټه له دې فاني نړۍ سترگې پټې کړې او د کاکا صاحب په اديره کې خاورو ته وسپارل شو.
دغه لوی تاريخ ليکونکی د خپل ژوندانه په وروستيو شپو او ورځو کې داسې سخت ناروغه او کمزورى شو چې د سترگو روښنايې لږه او غوږونه يې درانه شول چې خبرې به يې په اسانۍ نه اوريدې.
خو وروسته د شمېر ډېروالي او باهم جگړو او ځينو نورو عواملو دېته اړايستل چې يو شمېر خلک يې له دغې سيمې نه په لېږدېد پيل وکړي٠ ځينې يې د هرېرود په واديو کې مېشته شول،
ځينې يې غزني ته وليږديدل او ځينې يې هم د سليمان د غره ختيز د دامان په سېمه کې مېشته شول٠ همدا اوس هم د دامان په سيمه کې سوري پښتانه استوگنه لري٠ د دغې قبيلې خلک په غور،
بادغيس او هرات کې د زوريانو په نامه سره مشهور دي چې اوس هم ډېر شمېر زوريان يا سوريان په دغو ولايتونو کې مېشته دي ٠ ځيني يې هندوستان ته وليږديدل٠ د سوري واکمنانو لړۍ چې له اره له غوره پيل شوې ده په هندوستان کې يې يوه ستره واکمني رامينځ ته کړه چې سوري شېرشاه يې بنسټ ايښودونکی گڼل کيږي٠
خلعتو نه او جاگيرونه او په خپل پوځ کې به لوړ لوړ منصبو نه ورکوي٠ هماغه و چې دبهلول لودي ددغه فر مان سره سم د فريد خان يا شير شاه سوري نېکه ابراهيم سوري دخپل زوی حسن خان سوري سره يو ځای د بهلول لودي په واکمنۍ کې دمنصبونو دتر لاسه کولو لپاره هندو ستان ته لاړل اوڅه موده يې دحصار فيروزه په کلا کې تېره کړه ٠دغه سيمه اوس يوازې دحصار په نا مه يا ديږي چې دشمالي هند دهريانا دايا لت يوه ولسوالي ده ٠
لکه چې دمخه مو وويل په پيل کې دسوريانو دقبيلې اصلي ټا ټوبی دغور تاريخي سيمه وه چې وروسته دشمېر دډېر والي او ياهم دنورو ير غلگرو ځواکونو دبريدونو او يا هم دنورو عواملو له کبله نورو ځا يو نو ته وليږ ديدل٠ په اوسني وخت کې سوريان دافغانستان دغور،
بادغيس او هرات په ولا يتونو کې استو گنه لري چې په دغو ځايونو کې يې خلک دزوري يا زوريانو په نامه يادوي ٠همداراز دسليمان غره ختيز ته ددامان په سيمه کې دپاکستان دراولپنډۍ په چهچه کې او دهندو ستان د پنجاب دايالت په بيجواره،
دمخه مو يادونه وکړه چې په غور کې دسوريا نو دشنسب کهول داسلام په پيل کې دغور په غر ونو کې واکمني کوله چې په دغو واکمنانو کې يو هم امير پولاد و چې دابو مسلم معاصر او دهغه ملگری پا تې شوی دی چې مشهور مؤرخ منهاج السراج جوزجاني هم د منتخب تاريخ نا صري په حواله کښلي دي چې امير پولاد دابو مسلم ١٣٩ هجري معاصر و٠ دامير پولاد زوی امير کروړ نومېد چې دجهان پهلوان په نامه يادېده چې دتاريخ سوري ليکوال محمدبن علي البستي هم دده ستاينه کړې ده او ليکي چې امير کروړ جهان پهلوان ډېر زړور،
خيسار او تمران ماڼۍ او بر کو شک يې ونېول او درسالت له کهوله يې په خلافت کې ډېر کومکو نه وکړل٠ امير کروړ ډېر غښتلی پهلوان او په يوه تن له سلو جنگياليو سره جنگېده،
سوريان يا زوريان د پښتنو يوه لر غو نې قبيله ده چې د اوسيدو اصلي ځای يې دغور تاريخي سېمه ده چې په مرکزي افغانستان کې پر ته ده ٠ دغه قبيله په اصل کې د لوديو پښتنو يوه پښه ده او د پښتنو د نسب په عنعنوي شجرو کې کښل شوي دي چې د لودي زوی سياڼي دوه زامن درلودل چې يو يې اسماعيل او بل يې پړانگی نومېدل چې د اسماعيل له دريو زامنو نه يې مشر سور نومېده چې د ده نسل د سور،
په اسلامي دوره کې لو مړنی مؤرخ چې د سوريا زور د نامه يادونه يې کړې ده احمد بن يحيی مشهور په البلا ذري دی چې د٢٥٥ هجري کلو نو په شا او خواکې او سېده ٠ ورپسې نورو مؤر خينو لکه احمد بن سهل بلخي په خپل اثر کتاب الاشکال يا صورالاقاليم کې چې په٣٠٩ هجري کې يې کښلی دی،
با رکزي ددغه ولايت په مر کز او د با لا بلوک او گلستان په ولسو اليو کې ميشته دي٠ دفراه په و لايت کې ددوی مجمو عي شمير د ١٣٠٠٠٠ تنو په شا او خو اکې ښو دل شوي دي٠
يوډير شمير با رکزي په کو چيا ني ډول ژوند کوي٠ دوی د ليږد يدو او کو چ له پاره بيلا بيلې لارې لري دبيلگي په تو گه يو شمير با رکزي کو چيان د دوبي په مو سم کې له خپلو رمو سره له هراته دغور د جنو بي څنډو پورې ځي او خپل ما لونه لکه پسو نه او وزې په دغو ورشو گانو کې څر وي٠دويمه ډ له يې له با دغيس نه د غو رماچ په لاره د فارياب ولايت د قيصار او جلاير له لارې ځا نونه تير بند تر کستان ته رسوي٠ددغو بارکز يو کو چيان د ختيز کندز نه د بغلان دشت بای سقال،
په داسي حال کې چې بله ډله يي ځا نو نه د بد خشان دشت سيوه ته رسوي٠بايد ووايو چې د افغا نستان په شمالي ولايتونو کې د بارکزيو کو چيانو مجمو عي شمير ٢٢٠٤ کو رنۍ ښو دل شوی دی٠
"بارکزي د شمير له مخي تر پو پلزيو ډير دي او دوی د کند هار جنوب ته په ارغستان او د هيلمند دسيندونو پر غاړو پر وچ ميدان ميشته دي٠ دبارکزيو هغه برخه چې کندهار ته نږدې د ارغستان او هيلمند دسيندونو پر غاړو ميشته دي د ښو ځمکو د درلودلو په وجه په کرنې بو خت دي،
خو ځيني نور يې د وچ بيا بان په مينځ کې په ډيرې سختۍ او زحمت سره دکر کيلې په چارو بو خت دي٠د غه خلک ډير زړور او جنگيا لي دي٠.د وزير فتح خان با رکزي له وخته دغه خلک ډير مشهور شول،
امير دوست محمد خان په ۱۸۲۳ زيږديز کال کې په افغانستان کې دبارکزيو د واکمنۍ بنسټ کيښود چې تر هغه وروسته دبارکزيو قبيلې نه لانديني واکمنان په قدرت کې پاتي شوي دي:
هغه وخت چې امير عجلي د عراقينو د امير خالد بن عبدالله قسري له خوا په کوفه کې د خراج د باقياتو په سبب بندي شو نو ابو مسلم عبدالرحمان د خپل مربي د ليدو لپاره هلته ولاړ.
خبرو او ادب ته خلک هېښ تللي و او بيا چې ابو مسلم په دې پوه شو چې دوی د آل عباس د خلافت غوښتونکي دي او د بن اميه د خلافت د ظالمانو د واکمنۍ پر ضد زيار باسي نو دی هم لوېديځوالو خراسانيانو سره ملگری شو .
د سهېل ـ ختيځ خراسان د سيمې خورا ستر شخصيت او ملي لارښود و چې د بغداد د امويانو د خلافت ماڼۍ ونړولې او د عباسيانو د خلافت د ودانۍ لومړۍ خښته ېې کېښووله .
د پلار نوم ېې يا هم و چې تر مسلمانېدو وروسته د په نامه ياد شو او د خراسان د مرود٫٫ ماخان٬٬ د کلي مشر و چې کله کله به ېې د کوفي ښار ته څېرمه د څارويو سوداگري هم کووله،
د هغه کارونه ددې لامل وه چې هندوستان د لومړي ځل لپاره په ١٩٩٨ کال کې د پوخران- کاميابه هستوي ازمېينه ترسره کړه او په همدې توگه هندوستان د نړۍ د هستوي وسلو په هېوادونو کې وشمېرل شو.
ډاکټر کلام د کابينې د ساينسي کوميټې سلاکارانو مشر هم پاتې شوی او د هندوستان د ميلېنيم مېشن ٢٠٢٠ يا د زرکلنې مقصد ٢٠٢٠ لارښوونه يې هم کړې.
دسپینوزروپه څیرروانې یخې اوبه او پا که هواه هغه څه وچې په ماشومتوپ کې یې ابو ماضي د شعر او خیال بې سرحده نړۍ ته وړی وو دغه ټول تصویرونه چې په کوچنیتوب کې یې په لاشعورکې حل شوي وو اوس یې دلفظونوپرمټ بیرته لکه څنگه چې ده غوښتل انځورول د بیوزلې اوغریبۍ سختوتردې بریده ورسوه چې وروسته د بیوزلانو او غریبانو پیغمبر شو.
هغه وخت دی ۲۲ کلن وو د که له یوې خوا دمصر ځینې شاعرانو د کینې له مخې د ده شعرونه تجریح کړل اوله بل پلوه دده سیاسي شعرونو په مصرکې دشاعر ژوند تریخ کړ هم هغه وه چې په ۱۹۱۲ کې یې شمالي امریکا ته د سمندر له لارې لاړ.
د اد ب سره یې ډیره مېنه وه بیوزلۍ اوغریبي یې دلارې خنډ شوه په ا بتدایه کې یې خپلې زدکړې پریښودې په مصرکې یې د تمبکو په سوداگرۍ بوخت شو.
دغه دیوان مختلفی شعري موضوع گانې په خپله لمن کې رانغښتې خو ترټولو زیات پکې د ظلم د تصویر او د هغې پر وړاندې د مقاومت چیغې په اړه شعرونه ویل شوی وو او په عثماني خلافت یې سختې نیوکې کړې وې .
کره کتونکو هغه ته دهیلو او نیکپالۍ شاعر وایه ( وایې چې اسمان ډیر قهرجن اوغمژن دی خو زه وایم چې مسکی شه قهر له اسمان سره ښاي وایې افسوس ځوانې لاړه خوزه وایم چې مسکې شه افسوس ځواني نه شي راستنولی ).
دابو ماضی په شعرونو کې ښکلا له هرې خوانه بریښده او هغه په طبیعت مین وو( کاش چې زه غل وایی او په سهارکې مې د نسیم دغه لطافت غلا کړی وی اویامې د ښکل اپه رڼه خولگۍ په شین لوڅ اوښکلې اسمان کې گوته ایښي وی ) هغه په شمالی امریکا کې هم دختیځ روح لره .
په ۱۹۱۹ میلا دی کال داپریل په ۱۵ نیټه ابوماضي د په نامه یوه مجله راویسته چې دمعاصر ادب او شعر په اړه یې لیکنې خپرولې په امریکا کې میشت عربي ادیبا نو او لیکوالانو ورسره مرستې ته راودنگل.
د جبران خلیل و میخایل نعیمه له ادبي مکتب نه اغیزمن شووسره او پیا وړې قلمي اړیکه یې ورسره وساتله چې دوې هغه مهال د عربی معاصر ادب مخکښان شمیرل کیدل.
صالح محمد زيري له سياست سره د لېوالتيا او له دغې لارې هېواد ته د خدمت په موخه د عبدالمحمد درمنگر له خوا نور محمد تره کي ته وروپېژندل شو او د ۱۳۴۴ ل ل کال په مرغومي کې يې د افغانستان د خلق دموکراتيک گوند په لومړۍ او بنسټ اېښودونکې کنگره کې برخه درلوده.
په ۱۳۵۷ ل ل کال کې واک و ځواک ته د افغانستان د خلق دیموکراتیک ګوند تر رسېدو وروسته صالح محمد زېری لومړی د کرنې او ځمکو اصلاحاتو او بیا د عامې روغتیا د وزیر په توگه وګومارل شو.
نوموړي وروسته هم د بېلا بېلو حکومتونو په واکمنۍ کې د سیاسي اختلافونو له کبله اوږده موده د سیاسي بندي په توگه په زندانونو کې تېره کړه او د ډاکتر نحيب الله د واکمنۍ تر روستيو په زندان کې وو.
د تاريخ حيات افغاني د مؤ لف ډپټي محمد حيات خان په حواله د دوی يو شمير ٦٠٠ کلونه د مخه د وزيرو قبيلي د غلبي په وجه او هم دکاختۍ په سبب د جنو بي وزير ستان نه د لو گر د برکي برک سيمي ته وليږديدل٠د افغا نستان د علو مو اکيډيمۍ دژبو او اد بيا تو د انستيوت د غړي ښاغلي دکتو ر خليل الله اورمړ په قول چې خپله هم يو ژبپوه دی ماته يې په په ١٣٦٩لمريز کال کې د لو گر د اورمړو په اړوند وويل چې دلوگر اورمړ دعبدالصمد خان،
" جوته ده چې د اورمړ پلار امیردين د شرخبون له پنځو زامنو په جمله کې تر ټو لو کو چنی و٠ده يو زوی درلود چې اورمړ نو ميده او قبيله يې هم دده په نا مه نو مول شوې ده او تر اوسه هم په همد ې نا مه سره يا ديږي٠ داسي ويل کيږي چې اورمړ شل زامن در لودل او هر ځوی يې چې چيرته پيدا شوی دی د هما غه ځا ی نوم يې پرې ايښی دی او يوه منظو مه چې حضرت ميا عمر څمکني ويلي نو په هغې کې هم اورمړ ته شل زامن منسوب شوي دي،
خو هغو اورمړو چې خپله ژبه يې ساتلي ده ددوی په ژبه کې له څيړنو داسي معلوميږي چې په مشکله کيدای شي هغه دپښتو ژبې يو دايليکټ وگڼل شي ځکه چې ددغې ژبې فو نو لو جي،
ليکسيالوجي او نور ې ژ بنۍ ځا نگړ تياوې دا جو توي چې ددوی ژبه لرغوني او د ختيزو اريايي لهجو ځيني شميرله کيږي او داريايي ژبو په کو رنۍ کې شا مله ده٠
" داورمړو د استو گني سېمه د سليمان دغره هغه بر خه ده چې اوس پکې د وزير واو مسيدو قبيلي استو گنه لري ٠ د کا ڼيگروم ښار چې د وزيرو او مسيدو د بدر په سيمه کې پروت دی د اورمړو له خوا جوړ شوی دی چې اوس هم د اورمړو پنځه ښا خونه په کا ڼيگروم کې په دې ډول او سيږي:
د پېښور په شا اوخوا او د افغانستان د لوگر په ولايت کې مېشت دي٠د اورمړ اصلي نوم عمر دين و چې وروسته د اورمړ په نوم مشهور شوی دی ٠ پښتني توکم پوهنوال اورمړ د شرخبون زوی او د سړبن لمسی گڼلی دی٠
د ښځي د شرم ځای يا د ښځي جنسي او تناسلي آله د ښځينو تی لرونکو ژويو د داخلو تناسلو غړو څخه یوه نلي عضله ده چې د مقعد او متيازو نل په منځ کې پرته ده.
حج د اسلام يو مهم عبادت او د د اسلام د پنځه ستنو څخه پنځمه ستن ده ۔هر کال مسلمانان د سعودي عرب ښار مکه معظمې ته ځي او هلته عبادتونه کوي د دغه عبادتونو مجموعې ته حج او دغه عبادتونو ته د حج مناسک ويلی کيږي۔ په اسلام کې حج هر هغه بالغ مسلمان باندې فرض دی کوم چې د حج کولو طاقت لري۔حج په ژوند کې يو ځل فرض دی لکه څنگه چې قرآن مجيد کې ويلی شوي دي چې هم دا رنگې رسول الله فرمايي:
د حج مناسک هر کال په اسلامي نېټه په 8 ذوالحجه شورو کيږي۔ حاجيان له ټولو لومړی په د حج په ميقات کې احرام وتړي او بيا د کعبې د زيارت لپاره مکې ته ورسي۔مکې ته چې ورسي هلته طوافِ قدوم وکړي۔ بيا مېنا ته لاړ شي هلته يوم الترويه تېرولو څخه وروستو عرفات ته لاړشي ،
صفا او مروه په مکه معظمه کې د کعبې شریفې تر څنگ هغه دوه غونډۍ دي چې حضرت ابراهیم علیه السلام خپله میرمن هاجره بي بي د خپل زوی حضرت اسماعیل علیه السلام سره د همدې دوه غونډیو تر منځ پریښودل .
هاجرې بي بي د تندې او اوبو د نشتوالي له کبله د دې دوه غونډیو تر منځ منډې رامنډې کړې چې پایله کې الله پخپل قدرت د حضرت اسمعیل د پښو په وهلو سره د زم زم چینه روانه کړه چې اوس ترې د نړۍ ټول مسلمانان د حج د مراسمو پر مهال د تبرک لپاره اوبه څښکي۔
لکه د پارسي او د اردو ژبې د ابېڅو په شان د عربي ژبې نه اشتقاق شوې ابېڅې دي چې د هغو غږونو او ځليزو ښکارندويي وکړي کوم چې يوازې په پښتو ژبه کې دي او په عربي ژبه کې نه موندل کېږي.
چې ددغې مير منې نه يې يوازې يو زوی پيدا شو چې ابو سعيد نوم يې ور با ندې کيښود چې نو موړی ما شوم يې دده د ښو طا لعو او نيکمر غۍ په وجه يې په بختور شهرت و مو ند چې د و خت په تير يدو سره په بختيار مشهور شو چې اوس دده او لادې ته بختيار وايي٠ محمد حيات خان دا هم زياتوي:
" ځيني خلک دوی سيدا ن بولي٠ دا خلک په اصل کې له ايرا نه راغلي دي چې ددغې قبيلې يو شمير د ايران د اصفهان په لو يديز او يو شمير يې په بخا را کې ژوند کوي .
بلکې اوشد ما ورالنهر له ښا رونو نه شميرل کيده چې همداوس د قر غيز ستان دويم لوی ښاردی چې د فر غا نې په وادۍ کې مو قعيت لري٠ سر بيره پر دې اوش د اسلامي علو مو لوی مر کز او ډير شمير اسلامي عا لمان يې په خپلې غيږ کې روزلي دي٠
شير محمد خان گنډا پور په خپل مشهور تا ريخي اثر توا ريخ خو ر شيد جهان کې چې په ١٨٦٧ عيسوي کال کې په لا هور کې چا پ شوی دی د محمد حيات خان هغه قول ردوي چې د مو نټ سټوارټ الفنستن پر استناد يې بختيا ر ايرا نيان بللي دي٠ شير محمد خان گنډ ا پور بختيار پښتانه بللي اود اير اني بختياري قبيلې نه يې په بشپړه تو گه جلا گڼي،
ځکه پښتا نه بختيارهيڅکله هم ځا نو نه د اير اني بختياري قبيلې سره يوډول نه گڼي او نه ددوی تر مينځ کو مې تا رېخي اړ يکي شته٠ د غسي روايتو نه ډير دي چې ځيني تو کم پو ها ن کله د پښتنو يوه قبيله او کله هم بله په سيدانو يا نورو عر بي الا صله قبيلو پورې تړي چې په حقيقت کې افسا نو ي رنگ لري ٠
درابڼ او مر غه کې استو گنه لري چې د حيات افغا ني مؤ لف ١٤٣ کلو نه د مخه ددرابڼ په سيمه کې ددغې قبيلې شمير ٨٠٠ کو رنۍ او د مر غه په سيمه کې يي٥٠٠ کو رنۍ ښو دلي دي٠دمخزن افغاني او د پښتنو نورو تو کم پو ها نو په يوه اتفاق دا خبره تا ئيدوي هغه بختيار چې په درا بڼ کې او سيږي،
نو دوی د ميا خيلو سره په گټه او تا وان کې شر يک دي٠ دبختيار د قبيلي ځيني پوونده سو داگر د ډير کلک هوډ خا وندان او د سو داگرۍ په چاروکې رښتيني او اما نتدار دي٠
د بختيار قبيلي يو ستا نه او ولي حضرت خو اجه قطب الدين الد ين بختيار کاکي و چې نعمت الله هروي په مخزن افغاني کې دی اقطب افغان بولي او دده د قبيلې دنورو مشا هيرو ذکر کوي چې په هغو کې د خواجه يحيي بختيار،
د جنرال ضیا الحق د مارشلا په دور کی ده ته د پیښوردجیل د سپرنټنډنټ صاحب زاده صیب اود بونیر دگلپانئ د زرین خان په ‌‌‌ذریعه په مرکز کی د وزارت پیشکش وشو،