polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ل کې د ملګرو ملیتونو د مرستو په مټ د ښار او کور جوړونې عمومي مدیرت د « ښار او کور جوړونې ریاست » ته لوړ شو چې د ښاري پلانونو د طرحې او پلې کیدنې فعالیتونه،
ل یې د یوې انتفاعي تصدۍ په توګه د « اداري او تعمیراتي پروژو جوړولو انستیتیوت » په نامه خپل فعالیت ته دوام ورکړ او د کارونو بیلګه یې د تهیه مسکن پروژه ده چې د کابل په پروان کارته کې پلې شوې ده.
دفشاراختلاف په يوخاص سمت دباددحرکت سبب کېږي نوپه همدي اساس شمال په مقوس مسير حرکت کو ي په 1835 م کال کې کستوف – گسپارډکوريوليز چې يوفرانسوي ساينس پوه ؤدلمړي ځل لپاره پورتني قضيه په رياضيکې ډول توضيح کړه اود قوې نوم يي ورکړ.
په عين حال کې ځمکه چې دهوانه لاندي موقيعت لري ددي باعث کېږي چې هوا ته په مقوس ډول حرکت ورکړي چې په شمالي نيمه کره کې باددخپل مسيرپه ښي طرف اوپه جنوبي نيمه کره کې دخپل مسيرپه چپ طرف گرځي ،
هم وجودلر ي اوددې سبب کېږي چې دکوريوليز قوه بې اثره کړي اوبادپه ځاي ددې چې قوسي حرکت وکړي په خپل اصلي مسيرپه مستقيم ډول دلوړفشارڅخه ټيټ فشارته ادامه ورکوي ددي لپاره چې داقوه عملاً وگورونوپه لاندي ډول عمل کووکه څه هم دايوه کوچني قوه ده اوپه واړه سستم کې نشي معلوميداي نولازمه ده چې يولوي حوض په نظر کې ونيسو په داسې شکل چې نوموړی حوض کاملاً گرداوافقي شکل ولري اولاندي طرف ته يوکاملاً گردسوري ولري له اوبوڅخه ډکوواوديوي ياڅوورځولپاره يي آرام ساتوداسي چې دهوادداخيليدومخه نيول شوي وي وروسته اوبه دسوري څخه په داسي شکل خوشي کووچې اوبه شور ونه خوري،
لمړى مېز چې دسکون حالت لري ګلوله دڅرخېدونکې مېز له مرکز څخه ددايرې دشعاع په امتداد په حرکت راولومعلوميږي چې ګلوله دڅرخېدونکې مېزددايرې له مر کز څخه دمېز دڅنډې په لور حرکت کوي هغه ځاى چې دمېز په څنډه کې ګلوله ورته رسيږي د نقطه ده اوس مېز په دوران راولو اوتجربه دګلولې په واسطه دوباره تکراروو پدې صورت کې به وليدل شي چې دګلولې مسير له محورڅخه په يوه منحني واقع ده چې هغه موږ په کې دنقطو په واسطه منحني ښودلې ده ،
سره لدې چې مېزدوراني حرکت سرته رسوي ګلوله هم خطي حرکت سرته رسوي خود نقطې ته نه رسيږي ځکه چې دګلولي دحرکت په وخت کې څرخېدونکى مېزهم دوراني حرکت سرته رسوي اوګلوله د نقطې ته رسوي.
ددوراني سستم له نظره رقاصه داهتزاز په وخت له اهتزاز سره يوځاى له خطي اهتزاز انحراف کوي دغه انحراف دکوريوليزدقوې په اثر دى چې داهتزاز په جهت عمود حرکت کوي .
که چېري دغه عمل په تېزي سره سرته ورسوو نو په لاس باندي به يوه قوه حس کړو چې دغه قوه هم دکوريوليز قوه ده فرض کوو که يودوراني مېزدوران په دوه ثانيو کې سرته ورسوې نو دچوکۍ ددورانونو خطي فرېکونسي او دي که چېري دوزن دحرکت سرعت ددوران په محور عمود وي نو کولاى شو چې دکوريوليز قوه په لاندې ډول له رابطې څخه په لاس راوړو
شکل( دغه زاويوي سرعتونه چې هريو يې دکوريوليز قوې منځته راوړي لومړی د تاثير تر نظر تېروو دغه مرکبه دکوريوليز قوه جوړوي چې همېشه دخطي حرکت انحراف دختيځ په لوري شمالي نيمه کره کې کېږي لکه څرنګه چې دغه مسئله ديوې رقاصې داهتزازڅخه ليدل کېږي که چېري يوه رقاصه دزيات وخت لپاره په يو ه مستوي کې اهتزاز وکړي نو وبه ليدل شي چې دغه مستوي په يوه عمودي مستوي ) دلابراتوار دېوال ( باندي دوران کوي .
ددې مشاهدې له نظره ګلوله ديوه مستقيم خط په امتداد حرکت نه کوي ددې مشاهدې په اساس بايد په متحرکې ګلولې باندي يوه قوه اثر وکړي ترڅودګلولې دانحراف )کږېدنې( سبب وګرځي ،
يوه ساده رقاصه په نظر کې نيسو چې ددوراني سستم په داخل کې اهتزاز کوي کله چې ددې رقاصې کتله دميده رېګ له جعبې څخه جوړه کړو چې رېګ يې دلاندني سوري خخه په څرخېدونکې مېز باندي توى شي پدې توګه درقاصې مسير په څرخېدونکې مېز باندي ليدلاى شو.
اوهمزمان له نه تر او نه تر پوري دحرکتونو ترکېب دى چې دغه دواړه حرکتونه هم زمان صورت نيسي دغه مسئله کټ مټ دمايل پرتاب دحرکت سره ورته ده بنا پردې ده .
دکوريوليز دقوې اندازه ده څرنګه چې او دواړه وکتورونه دي اودغه دوه وکتورونه يوپر بل عمود دي نو بنا پر دې دا په معادله کې صرف وکتوري حاصل ضرب د او صدق کوي لکه په 4) .
د داخلي اوبو دولت کولاې شي چې په کوم خارجى بيړۍ کې جرم واقع شوې وي د صلاحيت څخه استفاده وکړى او هم د بيړۍ صاحب دولت کولاې شي چې اقدامات تر سره کړي چې په لاندې مواردو کې ئى د څيړنې لاندې نيسو :
د ار په دعوى کې د اندرسن په وړاندى په ١٨٦٨ کال کې د بريتاني د استيناف محکمى حکم وکړ چې يو امريکائي تبعه چې په يوه بريتانوي بيړۍ کې د فرانسې په داخلي اوبو کې دغير عمدى قتل مرتکب ګرځېدلى دى د د بريتانيې دحوزوي صلاحيت لرونکى دي ،
د ويلدون هوس په قضيه کې د متحده ايالاتو عاليي ديوان داسې نظر ورکړ چې د متحده ايالاتو محاکم کولاې شي چې د بلجيم د بيړۍ يو خدمه چې د بل بلجيمى له خوا په قتل رسيدلى دى پداسې حال کې چې بيړۍ د نيويارک د جرسى سيتى په داخلي اوبو کې ولاړه وه ،
په هکله بايد داسى ووايو چې يوه تجارتى خارجى بيړۍ په يوه خارجى بندر کې او يا هم د يوه خ ا رجى دولت په داخلى اوبو کې د محلى صلاحيت لرونکى دى ( پدې شرط چې کومه معاهده ددې عمل خلاف نه وي وضع شوي.
البته مخلى يادونه وشوه چې د داخلي اوبو دولت د کښتۍ په داخلى امورو کې د مداخلې حق نلري ولى که داسې يو جرم واقع شي چې د داخلى ابو د دولت ونظم او صلحى ته خطر متوجه وي پدې صورت کې کولاي شي چې اقدامات تر سره کړى پدې شرط چې د بيړۍ د صاحب دولت کنسول په جريان کې وي .
مخکې يادونه وشوه چې کمسولي همکارۍ د دولتونو تر منځ معاهداتو د موجوديت په صورت کې د اعتبار وړ ده پس د قرار داد په نه موجوديت کې د اخلي اوبو دولت کولاې شي خپل اقدامات تر سره کړي ،
د قائي پوليسو د اقداماتو په صروت کېداې شي کوم کسان چې د جرم مرتکب ګرځېدلى وي و يوه خارجى کښتۍ ته چې په ساحلي اوبو کى ولاړه وى پناه يوسي پدې صورت کې لاندى درى حالته منځ ته راتلاې شي :
پدى صورت کې متهم د پناه غوښتنې د حق څخه استفاده نشي کولاې اودنړيوالو حقوقو د مقدراتو له مخې کوم مجرم چې بيړۍ ته ئې پناه وړى دى بايد بيرته وساحلى دولت وسپارل شي البته بغير د استرداد د پروسيجر څخه
په عمومي ډول که سياسي مجرمين د دولت و ملي امنيت ته ئې صدمه رسولى وي سياسي مرجين د دولت و ملي امنيت ته ئې صدمه رسولى وى په دې صورت کې د سياسي مجرمينو په اړه هر ډول اقرامات کولاې شي .
مجرم چې د خارجى بيړۍ د کارکوونکو ي يا سورليد څخه دى او په يوه داخلى اوبو په دولت کې ولاړه وي د دريم دولت تر تعقيب لاندې وى او د ساحلي دولت څخه ئى د نيولو تقاضا وکړي .
د فرانسوي سيتسم له مخې د ساحې اوبو دولت او د بيۍ د صاحب دولت تر منځ حدود او صلاحيت د ساحلى دولت دقرانينو له مخې تعين کيږي چې ددې روئى منشا د فرانسې د دولتى شورى رايه ده چې په ١٨٠٦ کال کې د دوو امريکائى بېړيو چې د سالي او نيوتون په نامه بېړيو تر منځ منازعه د مرارسى او انورس په بندرونو کې واقع شوه ،
پدى ترتيب کوم جرايم چې په بېړۍ کې واقع کيږيي ولوکه د بېړۍ د کار کوونکو له خوا تر سره شوي وي پداسې حال کې چې د بېړۍ د کار کوونکو څخه مجنى عليه نه وي د ساحلى دولت د محاکمو صلاحيت دى .
همدارنګه ددې رائې له مخې د بېړۍ د صاحب دولت محاکم په هغه صورت کې صلاحيت لرى چې د بېړۍ کار کوونکي د بل کار کوونکي په وړاندى ئې جرم تر سره کړې وى .
د پروفيسور ژيدل له ڼرره هر زيعلاقه شخص دا داخلي اوبو د دوت څخه د مرستې غوښتنه کولاې شي ولې نور بيا عقيده لرى چې د صرف د مرستې غوښتنه د کنسول يا د بېړۍ د کپ تان له طرفه کيږي.
د انګليسي سيستم له مخې د ١٨٧٨ او ١٩٠٩ کال د قوانينو له مخې د ساحلى دولت انحصارىي صلاحيت قبول کړى دى چې د هغو بېړيو په هکله چې جرم پکى واقع شوى وي .
د ١٩٣٠ کال د لاهې د سمندرونو دحقوقو کنفرانس ته په ځواب کې صريحاً ذکر کړل چې ((نوموړى دولت هغه وخت د خپل انحصارى صلاحيت څخه استفاده کولاې شي چې د کښتۍ د صاحب دولت نماينده د زييعلاقې شخص د مرستې او همکارۍ غوښتنه وکړي،
جنګي بېړۍ په ازاد بحر کې د نړيوالو حقوقو او قواعدو د اجزاء په صورت کې په کوم کې چې قانع کوونکى دليل وجود ولري کولاې شي يو تجارتي بېړۍ توقيف کړى او د پلټنى لاندې ئى ونيسي :
بى بېرغه بېړۍ د جنګى بېړۍ تابعت لري يا کومه بېړۍ چې يوه خارجى بيرغ ئى نصب کړى وي (٢٢ ماده . د ازاد بحرکنوانسيون ٥٨ او ١١٠ مادې د ١٣٨٢ کال کنوانسيون )
جنينوا کنوانسيون د آزاد بحر ١٤ ماده او د ١٠٨٢ کال د کنوانسيون د ١٠٠ مادې له مخې ټوله دولتونه بايد د امکان تر حده مندري غلو د ټکولو او مجازاتو لپاره په هغو مناطقو کې چې د هيڅ يوه دولت د صلاحيت حوزه نه وي ،
د مدنى دعوو په هکله د غير رسمى کار کوونکو په اړه چې په جنګي بېړۍ کې کار کوي د داخلي اوبو د اتباعو په نسبت د داخلي اوب مدنى محاکم صلاحيتلدري پدې شرط چې د بېړۍ په داخلي چارو کې خنډ واقع نشي .
د نظامي بېړيو د افرانو او کار کوونکو په اړه بايد فرق وشي لکه نظامى افران اويا هم د بېړۍ کار کوونکي د داسي عمل مرتکب شي چې د رسمي وظاقيفو څخه نه وي ،
د نړيواله حقوق د مؤسسې د قطعنامى پر اسا ساحلى دولت نشي کولاې چې د جنګي بېړي افران يا کارکوونکى توقيف يا حبس کړى کوم کسان چې د جنګي بېړۍ يا افسرانو او يا هم خدمه ؤ څخه زيان لېدلى وي ،
د بروکسل د ١٩٢٦ کال د قرار داد له مخې د يوې جنګي بيړۍ څخه متضرر اشخاص د خپل حق د غوښتلو لپاره په لاندې مواردو کې د بېړۍ وصاحب دولت ته مراجع کولاى شي :
دهغو جرايمو په اړه چې په داخل دجنګي بېړۍ کې واقع کيږي د نړيواله حقوقو دمؤسسې د ١٩٢٩ د قطعنامې له مخې دساحلي دولت محاکم په هيڅ صورت سره د رسيدګۍ صلاحيت نلري ،
هغه وخت دى چې دجنګى بېړۍ کپتان په خپله خوښه يا د ساحلى بېړۍ د تقاضا په صورت کې د وساحلى دولت ته وسپاري که څوک په جنګي بېړۍ کې د جرم مرتکب وګرځي وروسته د جرم د وقوع څخه د ساحلي دولت سره وجود ولري ،
او هيڅ دولت نشي کولاې هيڅ يوه برخحه يې د خپل قلمرو جز وګرځوي د ازاد بحر د ازادۍ اصل د نړيواله حقوقو د بنيادي اصولو څخه شمېرل کيږي چې د نړيوالو حقوقو په نورو ساحو باندې ئى خپل اثر پريښي دى ،
حتى د تصادف په صورت کې نشي کولاې چې د بېړۍ کپتان او کار کوونکي بدون د بېرغ لرونکى دولت د هماهنګۍ څخه تر جنائي او انضباطي رسيدګۍ لاندې ونيسي.
د نړيواله عرفي حقوقو له مخې دا منل شوى دى چې جنګي بېړۍ حقق لري چې د اطمنان لپاره يوې خصوصي بېړۍ ته ورنږدې شي ولې دغه نږدې کېدل يواځې د بېړۍ هويت د معلومولو لپاره دى او د داخلېدو اجازه نلري .٧
د ١٩٥٨ کال د کنوانسيون له مخې تګ هغه وخت بى ضرر دى چې د ساحلى دولت وصلح او نظم ته مضر نه وى د ١٩٨٢ د کنواسيون له مخې هغه اعمال چې مضر دي يادونه ترې وى دى چې د هغه جملى څخه:
کى د تګ پر محال بايد د اوبو سطحې ته راشي کې ساحلى دولت کولاې شي چې د هغه مانع وګرځي او که جنګي بېړۍ وي اود ساحلى دولت په درخواست د مقرراتو رعايت ته توجه ونکړى بايد ترې وغواړى چى ساحلي اوبه تک کړي .٨
په بى زيانه تګ کى د ساحلي اوبو فضا د ساحلى دولت په انحصار کې دى او بېړۍ يواځى کولاې شي چې د اوبو د سطحى څخه استفاده وکړى .٩ ساحلى دولت کولاې شي چې د د بېړۍ چلولو ،
٢- که دوې کښتۍ د عين دولت د يوه ساحلي دولت په اوبو کې د ټکراو نصادم سره واقع شي پدې صورت کې ساحي دولت وقضيې ته رسيدګي نشي کولاې حتى که د محاکمو تر منځ ارجاع صورت ونيسي،
٣- که د کښتۍ د کار کوونکو او سورليو تر منځ د خارجي اتباعو تر منځ منازعه رامنځ ته شي پدې صورت کې هم ساحلى دولت اوهم د کښتۍ د صاحب دولت منازعى ته رسيدګى کولاې شي .٨
ولى د سياسي پنا غوښتنې په مورد کې نړيواله ټولنه د داخلى اوبو دولت په مورد کې ومحدوديت ته قايل دي د غير سياسى مجرمينو په اړه دساحلى اوبو دولت په خارجى کښتيو باندې صلاحيت لري او کولاې شي چې د خپل صلاحيت څخه په استفادې احتمالي مجرمين دستګير کړى .
د نړيوالو حقوقو عرف او قرار دادنو له مخې دولتونه په ساحلي اوبو باندې د پراخه صلاحيت لرونکي دي او د اموالو او مسارو د مصنون ځاې پر ځاې کولو انحصار په غاړه لري د نړيوالو حقوقو له مخې د کښتۍ د ازار عبور او مرور باندې استوار دي دولتونه کولاې شي چې په داخلي اوبو کې په نړيواله کښتۍ چلولو باندې محدوديت کولاې شي چې په داخلي اوب،
لمړى دا چې د طرفينو تر منځ متقابله معامله ده دوهم دا چې دولتونه ځينى بندرونه د قرار داد څخه خارجوي دريم دولتونه ازاد دي چې د کب نيونى کښتۍ و داخلي اوبو ته پرى نږدي څلورم په ځينو خاصو مواردو کى و ساحلى دولت ته اجازه ورکړل شوى دى چې دتجارتى کښت تيو څخه منع و کړي.٣
د نظامى کښتيو په اړه اايد ووشي شي چې دغه کښتۍ بايد مخکى له مخکى د سياى مرجع څخه وداخلى اوبو ته دا داخلېدو اجازه تر لاسه کړى وي او د توقف موده ئى تر دوو هفتو پورې ده .
او چه څومره د توپ ګول دو چې څخه به ليرې اصابت وکړ په هماغه اندازه په ساحلي اوبه شمېرل کېده ولې نن ورځ داسې راکټونه ايجاد شوي دي چې د يو بحر څخه د بل بحر فاصله طي کوي ،
که جرايم د جنګي بېړۍ څخه د باندې وي او د بېړۍ په کارکوونکو پورې مربوط نه وي د حقوق بين الملل د مؤسسې د ١٩٢٨ کال د قطعنامې له مخې او د هېوادونو د قضائي روئې له مخې د ساحلى دولت محاکم د صلاحيت لرونکى دى ،
کله چې ساحلي دولت د جنګي بېړۍ د کار کوونکو په توقيف اقدام وکړي بايد جنګي بېړى کپتان ته اطلاع ورکړي او کپتان صرف د هغه د تسليمۍ تقاضا کولاې شي ،
په مدنى امورو کښى محاکمو د تشخيص د ساحلى دولت اود کښتۍ د صاحب دولت تر منځ رويه داسې ده چې کله دعوئ د کښتۍ دکار کوونکو تر منځ وي نو د دولتونو د عهمومي دوئې له مخى او د حقوق بين الملل د مؤسسې تصاميمو له مخې ساحلى دولت ددې صلاحيت نلري چې قضيې ته رسيدګې وکړي .٦
که د ساحلى اوبو دولت ته زيان اوښتى وى پدې صورت کې د ساحلى اوبو دولت کولاى شي چې د مدنى او جزائى صلاحيت څخه استفاده وکړى مثلاً دولتى ماهدين کولاې شى چې د کښتۍ ته داخلى شى او متهين د ستګير کړي ،
د ١٩٨٢ کال کنوانسيون د ٢٢ مادې له مخې که بېړۍ د کتنې په وخت کې د انسانى قاچاق مرتکب ګرځيدلى وي بايد بېړۍ وصاحب دولت ته تسليم کړاې شي .١٧
که د جرم مرتکب د بېړۍ د کار کوونکو څخه نه وي ولي مجني عليه د بېړۍ د کار کوونکو څخه وي د اکثره حقوق پوهانو له نظره پدې صورت کې د بېړۍ د صاحب دولت محاکم اقدام کولاې شي ،
که د جرم مرتکب دبېړۍ د کار کوونکو څخه نه وي ولي مجني عليه د بېړۍ د کار کوونکو څخه وي د اکثره حقوق پوهانو له نظره پدې صورت کې د بېړۍ د صاحب دولت محاکم اقدام کولاې شي ،
ولى که د جنګى بېړۍ د قومندان تصميم وساحلي دولت ته ځينى خطرونه رامنځ ته کړي ساحلي دولت حق لري چې لازم تصاميم ونيسى کله د جنګي بېړۍ د ساحلى اوبه څخه .
د مدنى صلاحيت څخه استفاده د کولاې شي لکه توقيف او يا د نور اقدامات په هغه صورت کې امکان د لري چې بېړۍ داخلي اوبه ترک کړي او ساحلي اوبو ته داخله شي اويا هم د بېړۍ مسوليتونه د هغه سفر په محال د ساحلي دولت په غاړه وي .١٥
پدې صورت کې د جنګي بېړۍ د دولت محاکم د صلاحيت لرونکي دي او محلي مقامات کولاې شي چې د جرم د مرتکب د تعقيب او توقيف اقدام وکړي که د جنګي بېړۍ مقامات د هغه د تحويلۍ خواهش وکړي ،
منطق او فلسفه او د نورو دیني علومو تکمیل وکړو دلته یې د حضرت مولانا خلیل احمد سهارنپوري صیب او حضرت مولانا حافظ عبد الطیف صاحب او مولانا ثابت علی صیب او د مولانا ظفر احمد عثماني صیب غوندي اکابرو علماؤ نه استفاده وکړه او د ۱۹ کالو په عمر کې یې د ټولو علومو او فنونو څخه فراغت حاصل کړل او بیا یې مرکز علوم الاسلامیه دارالعلوم دیوبند ته تشریف یوړو هلته د امام العصر حضرت مولانا انور شاه کشمیري ،
نهه ۹ کالو پورې هلته مدرس و بیا د څه وجوهاتو په بنا حیدر اباد دکن ته لاړو هلته یې هم کم او بیش نهه ۹ کاله تیر کړل اګر چې نه هلته د دیوبند سره د وابستګۍ په شان نعمت و او نه د علامه کشمیري او علامه عثماني غوندي د علم او حکمت خاوندانو سره قرب و لیکن په دې اعتبار سره د حیدراباد دکن زمانه د حضرت د زندګۍ قیمتي حصه وه چې ” تعلیق الصبیح شرح مشکوة المصابیح “ په شان عظیم کتاب یې هلته ولیکل او دمشق ته لاړل او چاپ یی کړل .
چې کله به یې تقریر کولو نو داسې به معلومیدل چې د علم سمندر څپې وهي یو ځل یې د خیر المدارس ملتان په سالانه جلسه کې تقریر شروع کړی و او علمي نکات یې په مدللانه انداز بیانول حضرت سید عطاءالله شاه بخاري صیب د حضرت علمي بصیرت نه متاثر شو او د تقریر په منځ کې پاڅیدو او مجمع یې مخاطب کړه او په ډیرو جذباتو کې یې داسي اویل:
د فراغت تعلیم څخه بعد په کال ۱۹۲۱ کې د خپل تدریسي ژوند اغاز وکړو او په مدرسه امینه کې یې تدریس پیل کړه دغه وخت مفتي اعظم هندوستان مفتي کفایت الله دهلوي صیب هم دلته و د یو کال روسته د دارالعلوم دیوبند کشش زانته راخکل او د خپلو عظیمو استاذانو په څنګ کې په دارالعلوم دیوبند کې خپل تدریس پیل کړو او تقریبا .
د صرف او نحوي ابتدائي کتابونه یی د اشرف علی تهانوی صیب څخه په مدرسه اشرفیه کې وویل بیا تهانوی صیب د نورور سبقونو لپاره له ځان سره مدرسه مظاهر العلوم سهارنپور ته بوتلو او د وخت د عظیم محدث مولانا خلیل احمد سهارنپوري خدمت ته یی حاضر کړو حضرت هلته د حدیث او تفسیر،
کاندهلوي صاحب د هندوستان ضلع مظفر نګر په کاندهله کلي کې د مولانا محمد اسماعیل کاندهلوي په علمي کورنۍ کې په ۱۲ ربیع الثانی ۱۳۱۷ هجری کې په مطابق ۱۹۰۰ عیسوي وزیږیدی.
په ۱۹۳۹ کال د شیخ الاسلام مولانا شبیر احمد عثماني صیب په دعوت پاکستان ته لاړو او دوه کاله په جامعه عباسیه بهاولپور کې د شیخ الجامعه په حیثیت پاتې شو بیا په لاهور کې د مولانا مفتي حسن امرتسري په سعې او کوشش جامعه اشرفیه جوړه شوه نو مفتي صیب حضرت ادریس صیب ته وفرمایل:
د نهو ۹ کالو په عمر کې یی د خپل والد صیب نه قران مجید حفظ کړو بیا والد صیب محترم د ابتداي دیني تعلیم لپاره د حکیم الامت مجدد الملت حضرت مولانا اشرف علي تهانوي صیب په خدمت کې پیش کړو .
امام صغاني رحمه الله د اسلامي نړۍ مختلفو ښارونو ته سفرونه کړې چې دده څخه په دغه ښارونو کې خلکو ډیره استفاده کړې او ده هم د نورو څخه ډیره فایده اخیستې او په دغه سفرونو کې یې علم د هند په لوی ښارونو،
كان إليه المنتهى في اللغة, و كان يقول لأصحابه "إحفظوا غريب أبي عبيد, فمن حفظه ملك ألف دينار فإني حفظتها فملكتها, وأشرت على بعض أصحابي بحفظه فحفظه, و ملكها".
په کومو ټاکنو کې محافظه کاره ګوند د ۴۳.۶٪ رايو په خپلولو او له ۱۹۸۷ز کال راهيسې د دې ګوند تر ټولو سترې برخې په تر لاسه کولو سره ټاکنې وګټلې،
د ۱۹۶۵ز کال د جولای په مياشت کې دا کورنۍ د شمالي لندن کروچ اينډ ته کډه شوه او د ۱۹۶۶ز کال د فبرورۍ په مياشت کې بیا په واشنګټن ډي سي کې ميشته شوه،
الکساندر بوریس دی پففل جانسن يو بریتانوی سياستوال او ليکوال دی چې له ۲۰۱۹ز کال راهيسې د انګلستان د لومړي وزير او محافظه کار ګوند د مشر په توګه دنده تر سره کوي.
نوموړي د ستر پښتون قام پرست مشر خان عبدالولي خان هاغه خطونه هم په کتابي بڼه چاپ کړي ول چې د خپل بند په دوران کې ورته ولي خان د مختلفو زندانونو څخه رالیږلي ول.
پروفیسر جهانزیب نیاز د ۱۹۲۷ ز کال د جون مياشتې پر ۲ د اشنغر د چارسدې د رځړو په سیمه کې د برهان خان په کور کې دې نړۍ ته سترگې پرانستې وې.
ارواښاد پروفیسر جهانزیب نیاز د خدایي خدمتگار تحریک د باني خان عبدالغفار خان د خور زوی يانې خوریی او د عوامي نیشنل پارټۍ د موجوده مشر اسفندیار ولي خان سکه ماما وو.
ترمینل الکاین هغه الکاین ته وایی چی دری ګونی اړیکه دوروستي کاربن سره وي اوانترنل الکاین هغه الکاین ته وایی چی دری ګونی اړیکه دمالیکول په مخکی دکاربن-کاربن ترمنځ وي .
په هرحال داسخته ده چی تعامل همدلته ودریږي په ځانګړی توګه دی تعامل ته تعامل وایی او ددهمي ایزو امایل څخه دی اوامایل دپنځه کاربنه پاتی شونی معمولي نوم دی،
بولکی الکي الکایل ګروپونه ددای سیمیسل بوران اودالکین بوران تعویض شوی جمعي تعامل دی بلکي داسیمیل بوران دترمینل الکاینو دهایدریشن لپاره دتیاری نیولوپه مانا دی .
په دوهمي پړاوکی یواینول څخه دانتي مارکوف نیکوف دجمعي تعامل په شان تعامل سرته رسیږي ځکه چی هایدروجن دهغه کاربن سره چی زیات هایدروجنونه ولري نه یوځای کیږي په پای کی داسی نتیجه په لاس راځي چی دترمینل الکاین اواوبو دجمعي تعامل څخه چی هلته مرکیوریک ایون دیو کتلست په توګه کارول کیږي محصول به یی یوکیتون وي اوپه کوم حالت کی چی هلته دترمینل الکاین دهایدروبوریشن – اوکسیدیشن محصول به یوالدیهاید وي .
اوداهم سخته وي چی تعامل دی دهایدروجن په یوځای کیدودالکین دجوړیدو پوری ودرول شي ځکه چی هایدروجن دداسی فعال فلزي کتلست په موجودیت کی دهایدروجن دیوځای کیدولپاره تیاردی،
نولدې کارونو سره سره جوخت زه هم دښوونې اوروزنې پوهنځي دڅلورم کال محصل او د لوړو زده کړو دقوانينوله مخې ماته هم ديوې کوچنۍ رسالې دليکنې ضرورت وؤ چې دکيميادڅانګی له خوا د دی ليکنی موضوع دالکاین اودهغه خواص تر عنوان لاندې د محترم استاد طارق تر سالمې لارښونې لاندې راکړ ل شوه په نوموړی موضوع کې مې د الکاین په جوړښت او اړيکو باندې بحث کړی اوهمدارنګه دهغه په ځانګړتياوو،
دښوونې او روزنې د پوهنځي دقدرمنو استادانو او په ځانګړی توګه دکيميا دهغو استادانو څخه په پښتنې مينه مننه کوم کومو چې زما په علمي روزنه کې خپله ا سلامي اوافغاني وجيبه ښه څرګنده کړی په تيره بيا دخپل قدرمن لارښود استاد محترم طارق څخه چې ماسره يې نه ستړي کيدونکې مرستی کړي دي دزړه له کومی او په ډيرو ادبي ولولو مننه کوم .
له ورایه څرګــــــندیږي چی ددی اړیکـــــــی په جــــوړیــــدو کــــــــــی دری جوړی برخه اخلي اودغه کاربني اتومونه چی دری ګونی اړیکه یی ترمنځ پرته ده دالکترونــي پوړونه دګــډ یدوحالت لري.
دواړه دغه کاربني اتومونه ترخپل منځ یوه دسګما اړیکه جوړوي چی ترمنځ یی کنج یازاویه1800ده اود الکترونوجوړی دلته د سګماداساسي محورسره په900درجی کنج یازاویه کی قرارلري،
په ازاده هواکی په تیزه ژیړرنګه لمبه سوځي دسوځیدو په وخت زیاتی ایری جوړوي چی هواته الوزي خوکله چی په اکسي استلیني څراغونو کی استعمالیږي لمبه یی سپینه اوایری نه جوړوي اوزیاته تودوخه تولیدوي .
ترلاسه کړیده هغه په هوفمن کمپنۍ کی کارکاوه اودډیرو پاتینتونو مولف وچی یویی د په نوم یوکتلست و چی دالکاین څخه الکین په لاس راځي داداسی کتلست دی چی پلادیوم په کلسیم کاربونات دپاسه اچوي اوهغه بیا دسرب اسیتات او سره یوځای کوي ،
داپورتنۍ نسخه دپلادیوم په سطحه باندی داسی اغیزمن کتلست جوړوي چی په دوه ګونی اړیکه باندی اغیزه کوي اوپه دری ګونی اړیکه اغیزه نه کوي اوهایدروجن دیوه الکین سره یوځای کیږي ځکه چی الکاین دفلزي کتلست په سطحه باندی کښیني اوهایدروجنونه په دری ګونی اړیکی باندی اغیزه کوي همدارنګه دهایدروجن یوځای کیدل دیوانټرنل الکاین سره یوځای کیږي اویو جوړوي داسی
څرنګه چې د لوړو زده کړو دوزارت د لاېحې مطابق په اتم سمستر کې هر محصل ته د ديپلوم د لاسته راوړلو په خاطر يوه موضوع ورکول کيږي نو ماته هم د لغمان پوهنتون د ښوونې او روزنې د پوهنځي د کيميا اوبیولوژي ديپارتمنت لخوا او د محترم استاد طارق تر لارښوونې لاندې تر عنوان لاندې موضوع راکړل شوي ده ما د دغه موضوع په ترتيب کې د باوري اخځليکونو څخه استفاده کړې ده .
ددغې موضوع په ترتيب کې له ماسره لارښود استادمحترم طارق ډيرې هلې ځلې کړي دي چې دزړه له کومي ترې مننه کوم اودلوی الله جل جلاله څخه ورته دژوندپه برخه کی لوړتیا اوکامیابي غواړم.
همدارنګه دکيميا اوبیولوژي دڅانګې له ټولو استادانو څخه مننه کوم چې په دې څلور کلنه دوره کې يې له مونږ سره ډير زحمت ايستلى دى اومونږ يې دفراغت تر وخته رارسولي يو .
دا واضحه خبره ده چې د لوړو زده کړو وزارت د قانون سره سم هرمحصل چې د لسانس دوره پای ته رسوي په اخري سميستر کې د يو ې علمي موضوع په ليکلو او دفاع کولو مکلف دی .
په همدې اساس د ترسرليک لاندې هغه موضوع چې محترم ارشاد نیازي ته د سيمينا ر په شکل د ليکلو لپاره ورکړل شوی نومړي خپل سيمينار په ښه توګه تهيه او تر تيب کړی دی،
داسی الکاینونه لکه دالکینوپه شان دالکتروفیلي یوځای کیدونکي تعامل په شان پرمخ ځي مونږ ګورو چی الکتروفیلي تعامل کوونکي دالکاینونو سره یو ځای کیږي لکه چی دالکینوسره یوځای کیدل ترسره کیدل،
پدی سیستم کی دالکاینو دنومولو لپاره هم الکاینونه په څوډولونوویشواو دهر یو ډول نوم ایښودنه یی په مثالونوکی روښانه کولو پل په پل زده کوو خوپه ټولیزډول ( اوږد ځنځیر ټاکو چی دری ګونی اړیکی پکی شاملی وی .
نوره نوم اخستنه یی دالکینونو په شان ده یوازی دپلرني هایدروکاربن نوم دالکاین په وزن وایو دهغه الکاینونونوم ایښودنه چی په یومالیکول کی یوه دری ګونی اړیکه ولري اوږد ځنځیرټاکو دکاربنولمبرله هغه اړخه پیلوو چی دری ګونی اړیکی ته نږدی وي .
مونږ ولیدل چی یوالکاین یونیکلیوفیل دی چی په لومړی پړاو کی دیوالکاین سره دهایدروجن هلاید څخه د یو الکتروفیل یوځای کیږي که الکاین یی وروستی الکاین وي ،
اګرچی دیوالکاین سره دهایدروجن یوځای کیدل دیومعادل ګرام وزن اویا دیومول وزن کیدو وروسته ودریږي اودهایدروجن هلاید په نورو زیاتیدو سره دوهمي جمعي تعامل پیلیږي ددوهمي جمعي تعامل په محصول به وي که چیری په مالیکول کی دیو کاربن سره دهلوجن دوه اتومه یوځای شي د چی دلاتینی کلمی څخه چی مانا یی غبرګ دی اخستل شویده .
دتعامل میخانیکیت داسی دی چی په لومړني پړاو کی دسودیم د اوربیتال څخه الکترون دکاربن د اوربیتال ته دیوه راډیکال انیون په څیر انتقالیدل دي چی یومنفي اوبی جوړی الکترون به لري (په یاد ولری چی سودیم اولیتیم دخپل بهرني قشر څخه یویو الکترون په زیاته چټکۍ سره دلاسه ورکوي) داانیوني راډیکال په زیات قوت سره یوي پروتون دامونیا څخه لری کوي په نتیجه کی جوړیږي چی په وینیلیک کاربن کی یوبی جوړی الکترون لري بل بی جوړی الکترون دسودیم یالیتیم څخه وینیلیک راډیکال ته انتقالیږي چی بیا د شکل غوره کوي.
۳ – دهپتاین نیمه مشرح فارمول داستلین کورنۍ لپاره هم دالکین په شان عمل کوو یوازی توپیر یی دادی چی په الکاینونو کی ددوه ګونی اړیکی په عوض دری ګونی اړیکه لیکل کیږي.
دالکاینودفارمولونولیکل الکان اوالکین کورنیو ته ورته ده یوازی دومره توپیر لري چی په یوه مالیکول الکاین کی دګاونډیو کاربونوترمنځ یوه دری ګونی اړیکه لیکل کیږي .
۲- دهپتاین مشرح فارمول لومړی دمرکب دکاربنو دشمیر له مخی کا ربني ځنځیرچی په یوسرکی ددوه ګاونډیوکاربنو ترمنځ دری ګونی اړیکه وجودلري لیکو او دهر کاربن څلور اړیکی پوره کوو ترڅو خلاصی اړیکی څر ګندی شي .
داستلین دری ګونی اړیکه دیوی سګما اودوه پای اړیکو څخه جوړه شویده دسګما اړیکه دیوه کاربن د هایبریداربتال دبل کاربن د هایبراید اربتال دهایبریدیزیشن څخه جوړیږي .
داتعامل دهغه دای هلوجنه مشتقاتو سره سرته رسیدای شي چی دواړه هلوجني اتومونه یی یاڅنګ په څنګ کاربني اتومونه اویا داچی په یوه کاربني اتوم پوری تړلي وي .
دالکاینونو خورامهم اولومړی ترکیب استلین دی چی په صنایعو کی زیات پکاریږي نو ځکه دلته مهمه داده چی داستلین دلاسته راوړلوځینی لاری ترغوراوکتنی لاندی ونیسو.
انټرنل الکاینونه دسودیم اویا لیتیم په کاریدو سره دمایع امونیا سره په ترانس الکینونو بدلیږي تعامل دالکین دجوړیدو په پړاوکی دریږي ځکه سودیم یالیتیم ددوه ګونی اړیکی په نسبت په چټکۍ سره ددری کونی اړیکی سره تعامل کوي امونیا دکوټی په تودوخه کی غاز دی نوځکه دادمایع په حالت کی دوچ اویخ اسیتون دمخلوط سره ساتل کیږي چی دی .
ددی مرکبونودنوم ایښودلو لپاره لومړی داستلین ددری ګونی اړیکی یوطرف بیابل طرف دهایدروجن دعوض شوي راډیکل نوم اخلو بیا استلین وایو البته دمعوضونودنوم اخستلو په وخت دالفبا دتورو مراعات اودډای الکایل استلین په ډول نوم هم مراعات کوو اوکه معوض ایزومیري وي ایزو الکایل استلین په ډول یی ووایولکه
داسی فکر کیږی چه د استلین د دوه ګاونډیو کاربنو چی دری ګونی اړیکه لري د یوی او بل خوا هایدروجنونه د نورو الکایلونو سره عوض شوی او د استلین کورنۍ مرکبونه جوړ کړی نو ځکه دی مرکبونو ته د استلین مشتق مرکبونه هم وایی .
که داستلین ګازدنقری اومس دمالګی امونیایی محلول ته تیرکړونوبی رنګه 22 اویانصواري 22 رسوب جوړیږي دغه تعاملات داستلین اوداستلیني مرکباتو دتوصیفي ثبوت لپاره استعمالیږي .
ترمینل الکاین دانټرنل الکاین په نسبت داوبوسره لږ تعامل کوي ترمینل الکاین داوبو سره دمرکیوریک دایون په شتوالي کی یوځای کیږي اویوتیزابي مخلوط جوړوي دمرکیوریک ایون لکه دیوه کتلست رول لوبوي .
وینیلیک انیون کیدای شي چی دسیس اوترانس په شکل وي چی سیس اوترانس شکلونه سره معادل دي بلکی دترانس شکل یی زیات ثابت وي ځکه چی دلته دالکایل ګروپونه یودبل څخه لیری واقع وي .
هغه زیات فلزات د هغوي د اکسایدو څخه ارجاع کوي د کاربن مونو اکساید څخه په میتالرژۍ کې د فلزاتو د استحصال لپاره د هغوي د اکسیجن لرونکو معدني ډبرو څخه ګټه اخلي دغه میتود د چدنو و فولادو په تولید کې استعمالیږي لکه:
کاربن مونو اکساید ډیر خطرناک دی لا مل يې دادی چې د وینې سره کرویات یا هیموګلوبین سره په ډیره اسانۍسره اتحاد کوي او په دې ترتیب د بدن ټولو حجراتو ته د وینې د انتقال عملیه تخریبوي.
کاربن مونو اکساید غاز د ډبرو سکرو او د لرګیو د سکرو د سوځیدو په وخت کې داسې حاصلیږي چې د سکرو په لاندینۍ برخه کې د کاربن ډای اکساید غاز تولیدیږي او په پاسینۍ برخه کې یې نارسیدلې سکاره وجود لري،