polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
چې اقتصاد او دولتی جوړښت یې وروسته د کورنیو جګړو او ناخوالو له امله ډېر زیان موندلی او په داسې وخت کې چې لا تر اوسه زموږ کورني اقتصاد وده نه ده کړې او په خپلو پښو نه دی ولاړ؛ نو د بهرنیو هیوادونو په تېره بیا له اقتصادي اړخه د پرمختللو هېوادونو مرستو ته اړتیا لري.
د ولسمشر په وینا په هغو تړونونو کې چې تر اوسه لاسلیک شوي دي افغانستان کې د ښو شرایطو پر بنسټ او د ستراتیژیکو اړیکو د دغو موافقتنامو له برکته هېوادونه کولای شي،
غیر دایمی غړی د عمومي اسامبلې له خوا د دوه کالو لپاره انتخابیږی مګر هر کال یی د پنځو غړو موده ختمیږی او بیا ورته نوی غړی ټاکل کېږی هر هغه غړی هیواد چې کاری موده یی پای ته رسیږی دستی د دوهم ځل لپاره نسی انتخابیدای نو همدا سبب دی چې نورو هیوادنو ته هم د غړیتوب چانس ورسیږی.
د امنیت شورا خپل د ناستو لپاره هره میاشت یو مشر ټاکي د مشر انتخابول د انګلیسی ژبی د آلفبا د تورو په حساب تر سره کېږی الفبا د تورو مطابق د هر غړی نوم چې وي هغه به خپله دوره سرته رسوی.
د یټو د حق وه ۵ دایمی غړو ته همیشه د مخالفتونو سره مخ موضوع ده خو ددوی سره دلیل دا دی چې دوی د نړیوالی صلحی او امنیت په برخه کې خورا زیات مهم رول لري نو ځکه باید د ویټو حق ولري او بله دا چې دا حق ددوی ته هغه مصرف کېمت دی چې ددې سازمان په جوړولو کې دوی ته ورکړی ورکړل سوی دی او بله خبره دا چې د منشور جوړونکو له خوا دا حق دوی ته په نیک فال سره ورکړل سوی وو تر څو د صلحی لپاره ډیر څه وکړی .
ددې تر څنګ امنیت شورا مکلفه ده چې د سازمان د هدافو او اصولو په چوکاټ کې خپل فعالیتونه ترسره کړی یا په بل عبارت امنیت شورا ددندی او پرېکړي تر منشور پوری محدودی دی او له دې ډیرو فعالیتونو واک نه لري.
امنیت شورا د اختلافاتو د حل په موخه کولای سی یوه لنډ مهاله شورا جوړه کړی همدغه راز امنیت شورا کولای سی ځینی مسلې د حل په مخه د سازمان نورو اصلی ارګانونه ته وړاندی کړی.
د ملګرو ملتونو سازمان د تاسس پر مهال غړو هیوادونو د نړیوالی صلحی د تضمین په موخه هوکړه وکړه چې د امنیت شورا دایمی غړو ته باید ممتازی اریی حق ورکړل سی.
د یټو حق یو قانونی امتیاز دی چې په ۱۹۴۵ کال کې د ملګرو ملتونو د بنسټ ایښودونکو غړو او وروسته بیا د نوی غړو له خوا د امنیت شورا پنځو دایمی غړو ته ورکړل سو،
دوهمه ډله هغه هیوادونه وه چې په نیژدې راتلونکې کې د خپلواکۍ د وړکړی او لومړیتوب حقوقو د خوندیتوب واعدې ورسره سوی وی او همدارنګه فیصله سوی وه چې د مستعمیرې په ډول به اداره کېږی.
راجپوتان د هند په تاريخ کې ډېر جنگيالي او تورزن خلک گڼل کيږي چې دکشيترا يا دجنگياليو په طبقې پورې اړه لري او تقر يبا دهند په پوځ کې در اجستهاني او راجپو تو ونډه ډېره ښودل شوې ده٠دراجپوتانو زیاتره برخه خلک په راجستهان کې اوسیږي .
ټولې هغه ونې کومې چې ترټولولوړپانيزچترمنځته راوړي اوپاسني ښاخونه يې اذادوي داونې ښايي دهغوي دتاجونودنسبي آزادوالي اوحالت له مخې په لاندې ډولونووويشل شي:
هغه ونې کومې چې دډيرلوړپانيزچتربرخه نه جوړوي خو پاسني ښاخونه يې په بشپړه توګه دګاونډيوونوترسيوري لاندې نه وي راغلي اوارتفاع يې د ونو۳/۴ په اندازه وي داونې بيا په لاندې ډولونوويشل کيږي:
له هغو ونو څخه عبارت دي کومې چې د ونود۱/۲څخه تر۵/۸پورې لوړوالې لري اوپاسني ښاخونه يې په بشپړه توګه دګاونډيوترتاثير لاندې وي اوياهم دټولواړخونوڅخه دهغوې ترسيوري لاندې وي که چيرته يوه کوچنۍ ونه چې دځپل شوې ونې په اندازه لوړوالې ولري او په يوه تصادفي خاليګاه کې داسې ولاړه وي چې پاسنې ښاخ يې اذادوي بايدد يا په کلاس کې ونه وشميرل شي .
هغه ونې کومې چې تر دې بريده دپرازيتونوتريرغل لاندې راغلې وي چې وده يې په جدي توګه اغيزمنه شوې وي اوياهم داډول ونې په ساحه کې دګاونډيولپاره يو خطروي ددې کلاس لنديز له څرګندونه کوي داونې ښايي په لاندې ډولونوصنف بندي شي ،
درنګړي کونې داګريډونه خپل وسعت ته رجوع کوي درنګړي کونې پدې خاصه طريقه کې بايددونوکوم کلاسونه لرې شي اوداضروري ده چې درنګړي کونې ټوله درجه بندي بايد په مکمل ډول واضح شي په عادي رنګړي کونه کې لاندې پنځه ګروپونه شامل دي چې په لاندې ډول يې تشريح کوو.
پدې ګريد کې هغه کلاسونه کوم چې په - کې ليرې کيږي اوورسره ځينې غالبې ونې هم ليرې کيږي ترڅودونوترمينځ فاصله په مناسبه اندازه زياته شي خوپدې شرط چې چترکې يې بايددايمي خالي ګاه جوړه نه شي .
ددې ګريډ رنګړي کونه په نباتاتوکې ترټولوقوي رنګړي کونه ده پدې ګريډ کې ځينې غالبې ونې هم ليرې کيږي کوم چې د- سره ورته والې لري په خاصه توګه دا دتحقيق دمقاصدولپاره ترسره کيږي ددې ګريډ ځينې متاثره اومغلوبې ونې په هغه ځايونوکې چې غالبې ونې ترې ليرې شوې وي دځمکې دپوښلولپاره پريښودل کيږي ځينې وختونه داډيرضروري ګڼل کيږي ترڅورنګړي کول د, او ګريډونو څخه زيات يا قوي ترسره شي خو پدی ترتيب سره ،
دپايښت په منظورپه دې هڅه کې يواځې هغه قوي افرادچې دچاپيريال سره يې ښه توافق کړې وي وړاندې ځي او کمزوري افرادشاته پريږدي همداوروسته پاتې شوي افراد کوم چې په تدريجي توګه دغذايي موادواورڼا دکموالي له امله مري ،
که څه هم دشميرداطبيعي کموالې دتنو دطبعي شاخه برۍ دعمودي ودې د زياتوالي او دقوي اونيغواستوانه يي تنودپاتې کيدولامل ګرځي بيا هم داکارحتی دغالبوونوپه وده ناوړه اغيزه کوي په همدې اساس ددې لپاره چې راتلونکې فصل دناوړه اغيزوڅخه وساتل شي اړينه ده چې دځنګل په في واحد ساحه کې بايد دنباتاتوشميردعمرپه زياتيدوسره په تدريجي توګه راکم شي په بل عبارت فصل بايددعمر په زياتيدوسره رنګړې شي نوپدې اساس داسې تعريفوو:
رنګړي کول هغې قطعې ته ويل کيږي کومه چې په يونارسيدلي ځنګل کې دپاتې کيدونکوونو دودې اوشکل دښه والي په منظورترسره کيږي خوچترپه کې په دايمي ډول نه پرانستل کيږي.
په رنګړي کولوکې دونو دشميرکموالې دطبيعي په منظور استعماليدونکوسيلويکلچري سيستمونوکې دونودشميردکموالي سره توپيرلري ځکه چې پدې سيستمونوکې چترپرانيستل کيږي اودنوونيالګيودټوکيدنې په منظورپه کې دايمي خاليګاوې جوړيږي.
ميخانيکي رنګړي کونه خپل ارزښت له لاسه ورکوي داهغه وخت دی چې پکې په رقابت کې وړاندې تللې اووروسته پاتې انواع پيژندل کيږي پدې وخت کې هم رنګړي کولوته اړتياليدل کيږي چې پدې رنګړي کونه کې وروسته پاتې ونې ليرې کيږي څرنګه چې پدې رنګړي کونه کې قطع دچترلاندېنيو کلاسونوڅخه پيل اوپه تدريجي توګه دپورتني چتر په لوري ځي له همدې امله ورته يا اويا ښکته خواڅخه رنګړي کول هم ويل کيږې خواوس ورته معمولاً ويل کيږي.
پدې ميتودکې اساسي ټکې دهغه ونو ليرې کول دي کوموچې په قسمي اويابشپړه توګه په رقابت کې ماتې خوړلي وي داډول ونې عموماًکوم راتلونکی نه لري اودريښـــو په برخه کې درقابت له لارې دغالبوونوپه وده ناوړې اغيزې کوي ددې پرته داډول ونې کــمزورې اوځپل شوې وي اوپه اسانۍ سره دحشراتواو فنګسونو تريرغل لاندې راځي چې داغالبوونوته هم ګواښ پيښوي.
ددې پرته داډول ځپل شوې اومــغلوبې ونې داورخــــطرزياتوي اولــــــوړو ونــــوته د ختلوته لاره هواروري په طبعيت کې داډول ونې په تدريجي توګه مري اوله همدې امله دغالبوونوپه وده ناوړه اغيزه کوي ددې لپاره چې دپـــــورته يادوشووناوړه اغـــــيزوڅخه فصل وساتل شي اودخرابيدوترمخه ورڅخه ګټه پورته شــــــي اړينـــــه ده چې ځنګل داران يې پخپله له مينځه يوسي اودطبعيت کارسرته ورسوي .
درنګړي کولوهغه ډول دې چې پکې دځينې اصولوپه اساس ټاکل شوې ونې قطع کيږي يعنې په متناوبوقطارونوکې ونې په متناوبو قطارونوکې متناوبې ونې اوياهردوهم ،
ددې ترڅنګ پکې دهغې کم ترکمه فاصلې په اساس چې ديوې معياري لښتې پواسطه اندازه شوي وي ونې قطع کيږي درنګړي کولو داډول په هم عمره ځنګلونوکې ترسره کيږي اوقطارې رنګړي کول هم ورته ويل کيږي .
درنګړي کولودغه ډول دفصل په لومړيووختونوکې هغه وخت ترسره کيږي چې لاهم دچتر توپيرپکې پيل شوې نه وي اودونوهغه صنفونه پکې لاهم معلوم شوي نه وي کوم چې درنګړي کولودعمليې لپاره اساس دی پدې وخت کې که چيرته دونو په وده کې توپير هم موجودوي دابه عموماً دونې دارثي خصوصياتو له امله نه وي بلکه تصادفي به وي درنګړي کولو دې ډول ته ځکه ميخانيکي ويل کيږي چې دټاکل شوې فاصلې په اساس پکې ونې پريښودل کيږي اودونووده ايزي وړتياته پکې پاملرنه نه کيږي .
درنګړي کولوداډول عموماً په هغه ياکرونده کې ترسره کيږي چيرته چې نباتاتوتقريباً يوشان وده کړې وي اوترمينځ يې يو ډول فاصله وجودولري دداسې شرايطو پرته يې ترسره کول ستونزمن دي .
په هغه صورت کې چې ميخانيکي رنګړي کول ديوټاکلي اودږدوالي لرونکې امساء پواسطه ترسره شي بلل کيږي پدې طريقه کې چې کله داډول امساء په افقي ډول ددوه نباتاتو ترمينځ تيره نه شي يو يې ليرې کيږي دامساء اوږدوالې دونوپه قطراونوعه پورې اړه لري دبيلګې په ډول لاندينې جدول دبيلابيلوانواعواومتوسط قطر لپاره استعماليدونکې امساء اوږدوالې راپه ګوته کوي .
دهغه رنګړي کونې څخه عبارت دې کوم چې په هم عمره ځنګلونوکې د په طمع ترسره کيږي درنګړي کونې داطريقه د او ’ لخواداو په کرونده کې چې په جنوبي افريقاکې ترسره شوې نوپدې وجه دې ته هم وايې ددې رنګړي کونې چې څومره طريقي تشريح شويدي ،
په مختلف العمره نباتاتوکې ونې په خاصه توګه دتاج دحالت اوارتفاع په اساس طبقه بندې شويدي دځنګل دتحقيقاتي ادارې ديهرادون مختلف العمره نباتات دتاج حالت په اساس په دری کلاسونوويشلي دې .
هغه رنګړي کونه ده کوم چې په مختلف العمره نباتاتوکې ترسره کيږي دانتخابي رنګړي کونې يا په نوم ياديږي يادرنګړي کولوهغه ميتوددی کوم چې په يوځنګل کې دمنتخب ترکيب ساتنه کوي .
اود هر ډول قطر لرونکوکلاسونوڅخه په کې کافي استازي وجودلري پدې وجه په ټولوچتري کلاسونوکې ترسره کيږي اودلاندې خصوصياتولرونکې کلاسونه پکې ليرې کيږي .
که په ځنګل کې رنګړي کونه ترسره نه شي په پايله کې يې نرۍاو اوږدې ونې دباداونوروفزيکي عواملوپواسطه ماتيږي ياتاويږي اوياهم دبيخه ويستل کيږي ددې ترڅنګ واوره هم نرۍ اوږدې ونې متضرره کوي .
ښې او خرابې ونې سره يوځاې داسې ولاړې وي چې تر منځ يې فاصله يو شان نه وي په همدی اساس ښی ونې يا هغه ونې چې په يو شان فاصلو کې ولاړې وي پريښودل کيږي .
ځينې ځنګل داران کوښښ کوي چې دخرابو خصوصياتولرونکې ونې ولټوي اوځينې نور ښې ونې لټوي او ساتنه ئې کوي چې په رقابت کې وروسته پاتې شوې ونې پکې ليرې کيږي.
نوضرورده چې نورې ونې بايدليرې نه شي نوداضرورده چې دحسابي کتنې دځينوبرخوڅخه په پرله پسې رنګړي کونه کې دپاتی ياليرې شووونوپه برخوکې کارواخيستل شي پس ونې بايدنه ډيرې زياتې اونه هم ډيرې کمې رنګړۍ شي .
دادمتوسط شميرلرونکوونودمعلوماتواندازه زياتوي کوم چې دساحې فکتورونه په مکمل ډول په کاراچوي په همدې ډول دهغه ونودشميردمعلوماتواندازه زياتوي کومې چې په قطرلرونکې نباتاتوکې شاملې وي اوهغه ونې چې دکوم رقابت پرته وده کوي داټول دلايل دحسابي رنګړي کونې لپاره ديومهال ويش دلټولورهنمايي کوي اوداپه حقيقي ډول ددغې مهال ويش پواسطه ترسره کيداې شي له بله پلوه رنګړي کول دځنګل دګڼوالي دکنټرولولويوه حقيقي طريقه ده په همدې ترتيب رنګړي کونې ته بايدحسابي اساس ورکړل شي کومه چې يوه مهمه سيلوی کلچري عمليه ده اودځنګل په وده اوقوت کې زيات رول لري
څرنګه چې رنګړي کول ددې لپاره ترسره کيږي چې د او دکرلوداړتياسره مخامخ شي دپرله پسې رنګړي کونې ترمينځ ځنډ دژوندپه مختلفومراحلوکې دنوعوپه وده پوري اړه لري په بله معنی يا له بله پلوه درنګړي کونې دوران دچټکې ودي په موسم کې لنډوي اودبطي ودي په موسم کې اوږدوي پس درنګړي کولودوران دژوندپه اولووختونوکې لنډوي اوپه ورستيووختونوکې اوږدوي سره لدې چې دمنځني عمروروسته دودې دغه اندازه کميږي درنګړي کونې دوران دکاردپلان په وخت کې بلې خواته په عادي ډول نه اوږديږي .
کم ارزښت لرونکې غالبې ونې په مکمل ډول ليرې کيږي کم ارزښت لرونکې ونې په انفرادي ډول په ډيرې خوښۍ سره ليرې کيږې مغلوبې اومتاثره تنولرونکې ونې پکې ساتل کيږي خوپدې شرط چې مړې ،
اوخرابې ونې دمغلوبونوعودودې په وخت کې ليرې کيږي پدې رنګړي کونه کې دتاج دپورتني کلاسونوڅخه زياتې ونې ليرې کيږي چې دې ته دتاجونورنګړي کول وايي .
داد د يوبدلون دی چې د لخوامنځته راغلی دادرنګړي کولودهغه ډول په توګه تعريفيږي کوم چې دساحې ټول وده يز ظرفيت احتمالي تناسب پاتې ونوته په واک کې ورکول کيږي .
دځنګل درنګړي کولو عمليه يوه ډيره مهمه عمليه ده چې له امله يئ دونو تر منځ ناوړه رقابت ختميږي اوونې دموجودو غذايي موادو څخه ښه استفاده کولې شي چې په پايله کې يې دونووده په زړه پورې وي .
درنګړي کولوعمليه دنبات دډول سره سم توپير کوي يعنې درنګړي کولوميتودونه چې په هم عمره ځنګلونوکې پکاروړل کيږي دهغه ميتودونوسره توپيرلري کوم چې په مختلف عمرلرونکوځنګلونو کې استعماليږي په همدې اساس دبيلابيلوځنګلونولپاره د رنګړي کولوډولونه په لاندې ډول دي .
درنګړی کولولپاره اساس ددې لپاره چې درنګړي کولوعمليه په ښه توګه ترسره شي اړينه ده چې ځنګلداربايدپه ځنګل کې دموجوده ونوپه اړه پوهه ولري يعنې دی بايدټولې هغه ونې وپيژني کومې چې په رقابت کې ترنورووړاندې تللي او په راتلونکي کې دودې لپاره په زړه پورې وي .
ددې ترڅنګ دونوهغه مطلوب شميربايدپه پام کې ونيسي کوم چې له ټاکلې ساحې څخه په سمه توګه استفاده کولې شي دهمدې هدف لپاره دونودصنفونوپيژندل ضروري دي .
د نباتات په عام ډول سره د۱۴ او۲۰ کلونو په مينځ کې درنګړي کولولپاره اماده وي درنګړي کونې لومړی پلان په هغه وخت کې شروع کيږي کله چې نباتات دلسوکلونوعمرته ورسيږي دپلټنې ياکتنې لپاره لارې بايدقطع شي اوجوړې شي تر څو نيالګي دنږدې څخه وکتل شي او دهغوي توليدي او پيش بيني شوې لومړنۍ رنګړي کونې کال تعين کړي .
هغه د مولانا بجلی گھر په نامه سره ډير مشهوره شو۔ مولانا محمد امیر د پاکستان د جمعیت علماء اسلام يو مهم غړي هم او په ولایتي سطحه د امیر مرستیال هم وټاکل شو،
ستاسو نه چې هرچا یوناوړه کار ولیده نوپه لاس دی منع کړي که داکار یی نشو کولای نو په ژبه دی منع کړي او که دا یی هم نشو کولای نوپه زړه کې دی نفرت او کرکه ځینې وکړي چې دایمان ضعیفه درجه ده .
سلمان فارسي ورته وویل چې کله مونږ ټوټه ویشله نوټولو مساوي برخه واخیستله خودهغې نه زمونږ کالي سم نه دي راغلي اوستا جامې اوږدې دي نو تا زیاته تکه اخیستې ده نوتا بې عدالتي کړې .
په دي وخت کې حضرت عمر په ډیرې حوصلې سره وایی چې ددی ځواب به زما ځوی عبدالله درکړي دحضرت عمر ځوی پاڅیږي او وایی چې تاسې وګورئ چې زما زړې جامې په غاړه دي اوما خپله برخه تکه پلارته ورکړي ده ځکه هغه چې دی صورت نه غټ وه اودهغې تکې نه یی جامې نه کیدلې اوهم امیرالمومین دی جامې باید سمې وي .
داده دفکر اوبیان ازادي په اسلام کې یو عادي صحابي خپل مشر بیا امیرالمومین حضرت عمرفاروق ته داسې خبرې اواعتراض پرې کوي او امیر ورته څنګه په نرمه ژبه اوحوصله منده سره ځواب ورکوي اوله دی وروسته امیرالمومین ته وایی چې اوس نوخطبه ووایی.
دادالله لوی رحمت دی چې ته ددی خلکوله پاره ډیر نرم خویه جوړشوی یی که داسې نه وای اوته توند خویه اوسخت زړی وای نوداټول به ستا له شاوخوا نه خواره شوی وه ددوی خطاوې وبښه .
همدا لامل وه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم له دوی سره دجنګونو په هکله مشورې کولې چې ښه بیلګه یی دخندق دغزا په ورځ یی دمسلمانانو مشورې ته غوږ ونیوه .
۱ـ فکري ازادۍ نه به دالله درضا او دټولنې ته خیر رسولو هیله اونیت ولري ۲ـ دفکر او بیان دازادۍ نه دریاء اوفخر کولو هیله باید ونه لري اودبل چا ازادۍ ته په کې ضرر ونه رسیږي اوهمدارنګه دمال اومنصب پیداکولو غرض هم ونه لري ۳ـ دفکراوبیان ازادي به داسلام دعقیدي اواحکامو ترسیورې لاندې به وي
خو دا څرګنده اومسلم اصل دی چې ټول بشري وګړي دکائیناتو څښتن دانسانیت له مخې یوبرابرپیداکړي دي داسمه ده چې څوک به توروي څوک به سپین همداسې بیلابیل قومونه وجود لري اودارنګه مختلفې ژبې وجود لري اوداسې نور خوپه انسانیت کې سره مساوي دي .
اسلام ټول بشریت ددوی داصل په لحاظ سره پخپلو کې سره مساوي بولي اویوازې دنیک عمل په کولو سره ددوی ترمنځ تفاضل راتلای شي لکه څنګه چې الله په قرانکریم کې فرمایی
ای خلکو تاسې مو له یونر اوښځې نه پیداکړي یاست اوبیا مو شعبې شعبې اوقبیلې قبیلې ددې له پاره ګرځولي یاست چې یوبل وپیژنۍ په ریښتیا چې الله ته ستاسو څخه ډیر عزتمند ستاسو ډیر تقواداردی.
الله ددی له پاره قومونه اوقبیلې وګرځولوترڅو په پخپلو کې سره وپیژنو او دهمدې پیژندنې له مخې یوبل سره کومک وکړو داسې نه چې یوپربل باندې دنسب یا نژاد له کبله فخر وکړي .
اویا ددی فخرله لارې دقومي اوجنسي تفاوت له کبله یوپربل ظلم وکړو اویا دکوم امتیاز غوښتنه وکړو اسلام دمساوات په سبب هر ډول جاهلي تعصب اورنګ اونسب افتخار له منځه یوړه.
ای خلکو له خپل هغه رب نه ووریږئ چې هغه تاسې له یوتن څخه پیدا کړه اوله هماغه تن څخه یی دهغه جوړه منځته راوړه ددی دواړونه یی په نړۍ کې ډیر نارینه اوښځې خوارکړل .
په اسلام کې دمساوات په اړه بې شمیره مثالونه لیدلې شو یوورځ دقریشومخورو اوهغو کسانو چې ځانونه یی مشران اوملکان ګڼل درسول الله څخه وغوښتل چې بیوزله ،
اوکوم خلک چې شپه او ورځ خپل رب ته لاس په دعا دي اوهغه خوښي غواړي هغو له خپله ځانه لری مه شړئ دهغو له حساب نه هیڅ شئ پيټې پر تانشته اوستا له حساب نه هیڅ شې پرهغو نشته .
ابو زر غفاري بلال په دي سپک کړچې دهغې رنګ تور وه رسول الله په دی خبره زیات په غصه شو اوهمدې جلیل القدر صحابي ته وفرمایل چې ته داسې سړې یی چې د جاهلیت خوي در کې دي
شک نشته چې تاسو نه مخکني خلک هلاک شول داځکه چې کله به ددوی کې شریف سړي غلاوکړه نو جزایی به یی نه ورکوله اوکه غریب سړي به غلا وکړه نو جزابه یی ورکوله .
داده دمساوات هغه هسکه اولوړه څوکه چې اسلام مبارک دین بیان کړې ده چې په اوسنې عصر کې هیڅ قانون اونه هم کومې ټولنې وضع کړي اونه به وضع کړي ځکه داسلام مبارک دین دانسان دفطرت مطابق راغلې اوپه هر ځای کې دتطبیق وړ دي اوس هم دبشرحقوقو هغه مادو ته اشاره کوو چې دمساوات په اړه صراحت لري.
قضایی یا نړیوال موقف پربنسټ تبعیض ونه شي که څه هم هغه ملک یا سیمه چې شخص ورپورې تړلې وي خپلواک ترلاس لاندې غیر مختار اویا هم حاکمیت په یو ډول محدود وي .
ټول حق لري چې هرهغه تبعیض په وړاندې چې ددی اعلامیی څخه سرغړونه کوي اویا دهغې لمسونې په مقابل کې داسې تبعیض ته لمن وهي په برابره توګه دقانون دملاتړ څخه برخمن شي .
هیڅوک باید په ناحقه ونه وژل شي که هغه یوڅوک دژوند دحقه بې برخې کړای شي چې بل انسان په قصدي توګه وژلې وي او یا هم داسې ناوړه فساد ترسره کوونکې وي چې ټولنه دبدبختۍ سره مخ کوي نو داسې عمل دانسانیت اوبشري حقوقوپه وړاندې یو بربنډ اونه بښونکې عمل دی .
دهمدې له پاره الله ټول هغه څه مسخر کړي چې په اسمانونو اوځمکه کې دي همدغه انسان ته عقل فکر اوتدبیر ورکړې انساني کرامت په اسلام کې په یوبشپړې نظري پوری تړاو لري او همدغه دغربي ناقص مفهوم څخه بیلوي.
له همدی امله موږ پر بني اسرائیلو دافرمان لیکلی وه چې چا یوانسان دویني له بدلی یاپه ځمکه کې له فساد خورولوپرته په کوم بل علت وواژه داسې وګڼه لکه چې هغه ټول انسانان ووژل اوچا چې څوک له مرګه وژغوره داسې وګڼه لکه چې هغه ټول انسانان ته ژوند وروبښه .
اسلام ټولې هغه کړنې او اعمال منع کړي چې دانسان ژوند یا دهغه بدن ناموس ته زیان اړه وي لکه دانسان شکنجه کول په هغه تیری کول دهغه د ژوند په مادي او معنوي چارو یی تجاوز اویایی له ژوند وروسته دبدن تمثيل اګر که په جنګ کې هم وي ځکه کرامت دهغه له مرګه وروسته هم ثابت دی.
نو داچې ژوند خوندي وساتل شي اسلام جنګ یوازې دحق قایمولو په خاطر مشروع ګرځولې دی او دابه هم داعلان اوابلاغ څخه وروسته وی الله دالحدید سورت په ۲۵ایت کې فرمایلی دي
په تحقیق سره چې پیغمبران مو دښکاره دلایلو سره لیږلي دي اوددوی سره مو کتاب او میزان هم درلیږلی دی ترڅو خلک دعدالت په لاره برابر کاندي او اوسپنه مو پیداکړی چې په هغه کې دجنګ الات اواسباب دي اودخلکو له پاره دګټې اخستلو اسباب هم په کې دي ترڅو چې الله هغه کسان چې له دی اوددی دپیغمبرانو سره په غیب کې مرسته کوي راڅرګند کړي .
ددغه مبارک ایت څخه داسې نتیجه اخیستلای شو څوک چې دالهی کتاب اوهدایت په اساس سره ګټه اخیستلای نشي اوکفر دناوړه لارې څخه نه راګرځي نو دهغوی سره جهاد په کار دی
په اسلام کې دانساني ژوند باندې د تیري مخه ونیول شي او په ډاډمنتیا سره ژوند تیر شي نو الله ددی له پاره قصاص مشروع ګرځولې په دی باره کې الله ج په سورت مائدې کې په ۴۵ایت کې فرمایی•••
په تورات کې موږ پر یهودیانو داحکم لیکلی وه چې دنفس په بدل کې نفس دسترګې په بدل کې سترګه دپوزې په بدل کې پوزه دغوږ په بدل کې غوږ دغاښ په بدل کې غاښ او دټولو زخمونو له پاره برابره بدله ده .
ستاسې له پاره دقتل په دعاوو کې دقصاص حکم لیکل شویدې که اصیل قاتل وي له همغه اصیل نه دی بدله واخیستل شي که غلام قاتل وي نو همغه غلام دې ووژل شي که ښځه قاتله وي نوله همغه ښځې نه دی قصاص واخیستل شي هوکه له کوم قاتل سره دهغه وروریو څه نرمي کولو ته تیاروي نو په ښه وجه دی ووژني .
داچې انساني ژوند په عقل استواردی امام ابوحنیفه وایی که چیرې الله پیغمبران نه وه رالیږلي نوموږ سره بیاهم حساب اوکتاب کیده هغه هم دالله عقل په اساس نودعقل ژوغورنې او حفاظت په خاطر اسلامي شریعت دشرابو اوان هغه ټولې چارې ناروا بللی چې دعقل دمنځه وړولو لامل ګرځي .
الله په کلکه سره مسلمان شکنجه کول دهغه کرامت بي حرمتي او شخصیت سپکوالې حرام کړی ان که تردی چې که داپه بده خبرې سره هم وي چې په دی اړه په سورت حجرات ۱۱ ایت کې فرمایی .
تکفین اوپرهغه باندی دجنازی لمونځ یی ددی دمرګ وروسته واجب کړیدی بس ددی حق په پایله کې ویلی شو چې اسلام دانسان دنفس بدن عقل اوټولو حواسو دساتنې ټینګار کړې دی .
هماغه ذات چې تاسي په ځمکه کې خلیفه ګرځولي یی اوس چې هرڅوک کافرکیږي دهغه دکفر وبال په هغه دی داچې له قراني ایتونو څخه داسلام تګلاره څرګنده شوه او هغه څه ډاکیزه شو چې ددین ضمیر اوفکرپه هکله تر فرد پوري تړاو لري اوهمدارنګه دمرتد سزا معلومه شو ه خو قراني ایتونوکې دمرتد سزا داخرت سخت عذاب دی خوپه سنتو کې دمرتدسزا دوژنې حد ټاکل شوي دي.
چې ددی علت داسلام په لومړیو وختونو کې یهودو داسلام پر ضد توطیي اودسیسي جوړولي دوی داسي مهال مدیني ته مخه کړه چې دهغه ښاراوسیدونکوټولو اسلام منلي وه .
په دي وخت کې دوی دمسلمانانو دخنثئ کولو له پاره بیلابیل دسیسي او توطیی جوړی کړي یوشمیر به یی په اسلام کې داخل شو بیا به بیرته ورڅخه وګرځیدل ترڅو نور مسلمانان په شک کې واچوي په تیره بیا هغه مسلمانان چې نوي اسلام منلې وه او هغو ته دخپلو معتقداتو په اړوند شکونه پیداکړي .
هغو په خوله وایی مونږ فرمانبرداره یو خوکله چې ستا له څنګ نه لری کیږي نوهغو یوه ډله دشپي له مخې سره راټولیږي ستا دخبرو خلاف مشورې کوي همدارنګه په سورت نور په ۴۷ ایت کې دمنافقانو دصفاتو په اړه فرمایی .
دوی وایی چې موږ پر الله او پیغمبر باندي ایمان راوړی او مونږ اطاعت منلي دی خو له دی نه وروسته له دوی څخه یوه ډله له اطاعت نه مخ اړه وي دغسي خلک هیڅکله مومنان نه دي .
نودمقدسو سنتو پر وړاندي ددغه دسیسو دشنډولو بله لاره هغه مهال نه وه اودوی غوښتل په دی توګه داسلامي دولت په بشپړه توګه ختم کړي او دوهم داچې دوی لومړی وعده کوله اووروسته داسلامي دولت سره ستر خیانت کاوه نوددی په مقابل کې باید سزا لیدي وه ځکه دایوډول فتنه وه چې غوښتل یی داسلامي دولت جرړی له بیخه وباسي .
مخکې تردی چې دانسان دازادۍ په حق بحث وکړو لومړې باید ازادي وپیژنو چې ازادي په څه مفهوم ازادي هغه کلمه نه ده کوم چې اوسمهال په لویدیځ کې دافرادو اوټولنو ترمنځ زمزمه کیږي اوددوی تر تاثیر لاندی ده او دی خلکو دځان له پاره یو ژوره عقیده بللی ده .
مسلمان علماء په دی عقیده دي چې ازادي هغه قدرت دی چې انسان دهغه په اساس تصرفات کوي خوکه چیرې ددی څخه ځان ته اویا نورو ته په کې دضرر رسولو خڼډ موجود وي بیا دی نه ترسره کوي
چې فرد په داخل دمملکت کې دګرځیدو دمملکت نه دباندې وتلو اوبیا راتللو کې پوره ازادي ولري اوهمدارنګه دهرتجاوز اوتیري نه دځان ساتلو حق ولري او هیڅوک ونه شي کولای چې دی تعذیب کړي البته په دی ټولو مرحلو کې قانوني تحدیدونه او تعینات مستثناء دي .
ابرو او وجود او ازادۍ باندې تجاوز وکړي په اسلامي قانون کې ورته جزا ټاکل شوي ده په اسلام کې تش په ګمان اوشک سره هیچا ته جزا نه ورکول کیږي ځکه دذمي برائت په اسلام کې اصلی حالت دی اویوازې هغه چاته جزا ورکول کیږي چې دی په خپل دګنا مرتکب شوي وي ترڅو چې دالله دغه آمر تطبیق شي چې فرمایلي دي اسلام دانساني کرامت درناوې کړې دهغه حقوق یی ثابت امربللی چې هیڅ مناقشه په کې نشي کیدلای اسلام په دی ټینګارکوي چې انسان دنیا ته ازاد راځي او هیڅوک ددی حق نه لري چې هغه غلام وګرځوي برابره خبره ده که هغه په هرشکل وي.
داخوزموږ پیرزوینه ده چې مونږ بنیادم ته لویی ورکړه اوهغو ته مو په وچه اولمده کې سپرلۍورکړي او هغو ته مو له پاکو شیانو څخه روزي ورکړه اوپرخپلو زیاترو مخلوقاتو باندې موښکاره لوړتیا وروبښله .
همدارنګه په دي اړه ګڼ شمیرحدیثونه هم شته دی په یو حدیث شریف کې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلی دي غلامان ستاسو ورونه دي هغه جامي ورکوئ چې تاسې خپله اغونده هغه طعام ورکوئ چي تاسې خپله خوره او په داسې کارونه یی مه ګمارئ چې دهغو دوس نه پوره نه وي اوکه بیا هم باندی مو وګمارل نومرسته ورسره وکړه .
چاچې خپل غلام په څپیړه ووهل اویا همداسې په بل شي ووهئ نوکفاره یی داده چې هغه ازادکړي) په بل حدیث کې رسول الله فرمایی چاچې غلام ازاد کړ نو دهغه هراندام په عوض کې به الله ددی اندامونه به ددوزخ داور څخه بچ کړي
اسلام یوازي په پورته ازادیو بسنه نه دی کړي بلکي بی شمیره نوری ازادیګاني انسان ته ورکړي چې هیڅ قانون اونه هم کو م دولت ورکړي دي چې اسلام انسان ته اجازه ورکړي چې په سفراو ګرځیدو کې پوره ازادي ورکي چې تر څو نورو هیوادونه ته لارړ شي او هم دارنګه ازادی کسب اوپیشه مخ ته بوځي او دنورو له اثارو اوکړو وړو څخه عبرت واخلي الله په سورت یوسف ۱۰۹ایت کې فرمایلي دي
په اسلام کې هیڅکله په چا باندي په دي خبره زور اوفشار نه راوړل کیږي چي خپله عقیده پریږدي اواسلام په زور سره ومني که څه هم مسلمانان مکلف دي چي ټول خلک داسلام قبلونې ته راوبولي خو دزوره اواکره له لاری نه بلکي ددعوت اوبلني له لاري چې دعوت جایز اوواجب دی لکه چې الله په سورت النحل ۱۲۵ ایت کې فرمایی.
او دیني ازادۍ حق لري داحق دمذهب اوعقیدي دبدلولو متضمن دی اوهمدارنګه داحق یوازي یا له نورو سره په ګډه په ښکاره یا په خصوصي توګه دخپلې عقیدي یادین په تدریس عمل اوعبادت کولو اودیني مراسمو داجرء کولو ازادۍ متضمن دي .
هیڅوک په یوی ټولنه کې دګډون په خاطر نشو مجبورولي پورته مواد دملګروملتونو زیاتره غړوهیوادونوله لورې موافقه وشوه چې دغه معاهده ۵۰ کاله وړاندې رامنځته شوه مګر اسلام دغه حقوق او ازادي ۱۴ سوه کاله وړاندې پيژندلي او انسانان ترې برخمن کړي چې په اسلام کې پوره معنا سره دفکر ضمیر او دین ازادي موجوده ده.
ځکه الله ج ته به داسخته نه وه چې دځمکې په سریی ټول انسانان مسلمان کړي وه خودی کې دالله غټ حکمت پورت دي چې خلک دخپل راتلونکي او تګلارې په ټاکلو کې اختیار ورکړې الله په سورت یونس په ۹۹ ایت کې فرمایی
له پورته ایتونو څخه معلومه شو چې الله دعقل په ازادۍ ټینګارکوي او څوک اسلام په اسلام منلو نه مجبوره وي په سورت انعام ۱۰۷ ایت کې الله خپل پیغمبر مخاطب ګرځوي او فرمایی .
که الله خوښه وه نوهغه په خپله داسې لاره چاره برابرولي شوه چې داخلک مشرکان شوي نه وای ته مونږ په هغو پیردارنه یی ټاکلې اونه ته پر هغو باندي مسلط ساتونکې یی
حرفوي اوتخنیکي زده کړې عمومیت ومومي لومړی زده کړې باید دبرابرو شرایطو سره دټولو پرمخ خلاصې وي اوټول داستعداد اووړتیا په بنسټ له هغه څخه ګټه پورته کړي .
بشرحقوقو اعلامیی دغه حقوق دوهم نړیوال جنګ وروسته وضع کړل خوداسلام مقدس دین دغه حقوق داولاد له پاره په مور اوپلار باندې ۱۴ سوه پیړۍ وړاندې لازم ګرځولي دي .
په قرانکریم کې تعلیم کلیمه په معتدی ډول ذښته زیات ذکر کړای شوی دی دعلم لغوي معنا دزده کړې په معنا ده اوپه شرعي اصطلاح امام راغب اصفهاني په مفردات القران کې دعلم تعریف داسې کړې وي.
نوپورته تعریف له مخې ویلې شو چئ علم دانسان له پاره یومهم ضرورت دی ځکه الله ج انسان ته ځنې دندې اومکلفیتونه ورکړي اوانسان ته یی دځمکې نیابت ورسپارلې دی اوهغه مادي اومعنوي ګټې چې الله په ځمکه کې دانسان له پاره ایښې دي .
نوکه چیرې انسان علم ولري نوپورته ټول کارونه په منظم ډول ترلاسه کړي اوځان اوټولنه به وژغوري اسلام علماءاوعلم ته ډیر قدر اواحترام ورکړې دی او مسلمانانو ته امر کړې دی چې علم کې زیاتوالې وغواړئ همدارنګه الله په سورت الزمر ۹ ایت کې فرمایی.
ژباړه چاچې دپیغمبراطاعت وکړهغه په اصل کې دخدای ج اطاعت وکړاوچاچې مخ واړوه نوپه هرصورت مونږ په دی باندې ته څارونکي اوساتونکي په توګه نه یی لیږلي.
زورزیاتي او اکره دین نه دي بلکي دنرمه اواسانۍ دین دي داسي دین دي چې ډیرو خلکو په اخلاقو اونرمۍ سره منلي دي په هیچا باندي دازور نشته چې اسلام په زور سره ومني .