polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
دعلمي څيړنوله مخې که چېرې ېوه پنځه کلنه ونه شل تنوته اکسيجن چمتوکوي دپنځه هکتاره ساحې ونې پنځه ټانکره اوبه اوبړاس هواته ورکوي چې هغه بيا په ورېځ اوورښت بدليږې،
زمونږهيوادترټولوزېات ځنګل روزنې استعداداوامکانات لري ديلګې په توګه پسته اودپستې ځنګل نه ېوازې په اقليم اوهواډېرمثبت تاثيرلري بلکې دهغې محصول ېومهم عاېداتي مدرک دې.
هلمنداوهرېرود)که چېره مناسب ځاېونوکې مهاراوکانالونه ورڅخه وکيندل شې نه ېواځې داچې شنه ساحه اوځنګلونه به پراخه شي بلکې اولسونه به معموراوابادشي،
الله جل جلاله مونږته کافي منابع اوامکانات په لاس راکړي دي که چېرې له هغوڅخه دېوباتدبيره وېښ متحداوو‌طنپال ملت په توګه کارواخلومونږبه له هررازټولنيزواوطبعي ناخوالوځان ژغورلې وي.
د رطوبت د نه شتون له امله د ځوانو نباتاتو پاڼې په ېو اړخ پرتې وي او خيرنې ښکاري هغه بوټې چې ځوان او کافي نايتروجن لري او د وچکالۍ له لاسه په پخوانيو کې بوټو باندې پراته وي،
او که نايتروجن په کافي اندازه مصرف شويوي نو د ژر غټېدو مخنيوي کوي او قهوه يې رنګه ټاپې د پاڼو پرمخ پيدا کېږي امکان لري چې بوټې وچ شي د وچو دښتو نباتات او حېوانات د يو يا څو لارو څخه اوبه لاسته راوړي او د کارول شويو اوبو د سوريو د حرکت د کنټرول څخه او همدارنګه د وچکالي د خوښوونکو ساختمانونو څخه لکه زخيم کيوټيکل هره ورځ ښکته ځي او سطحه کنټرولوي.
اکثراوښېن نباتات وچکالي سره مقاومت کوي لکه د کرمې په مقابل کې کاکتوس چې د ورځې له خوا بندوي او د شپې چې کله خلاص شي کاربن ډاې اکسايد د فوتو سنتيزس لپاره اخلي او د عالي اسيدونو په حيث يې ذخيره کوي او د ورځې يې ازادوي او د د فوتو سنتيزس عمليه سرته رسوي.
ثابت هيومس لري او په غالب ګمان سره يوه ښه نوع يې د يوکالباران دنه کېدوپه صورت کېسره هم خپل ژوند پرمخ وړلاې شي او ډي هايدرېشن زغمي لکه موسې شيره چې فشار يې د ۵۵درجې داتموسفير څخه لوړېږي او د اوبو ژر جذبيدل پکې ښه ونډه لري،
هغه کرنيزبوټي چې په تکرارې ډول په وچکالي کي ښه حاصل ورکوي نوهغوې درطوبت ذخيره کولوېا جوړولوته هم ډېره اړتيا لري چې همدې ته نورهم شته چې عبارت دې له:
داوبو دکمښت زغمونکې بوټي ټاکل چې داېوکرنيزتکتيک هم دي چې رطوبت څخه استفاده وکړې اونورې اوبه ذخيره شي اودتبخيرکيدل هم کله کله پيښيږي ېعني دهغه نباتاتوټاکل مناسب دي چې وچکالي ښه زغملې شي.
مدرسکي) او په ‍۱۹۷۳راپوروړاندې کړهغه بوټي چې وچکالي پرې ډېره اغزه نه شي کولې په ۱۰۰کي ۲۰ اوهغه بوټي چې وچکالې پرې ډېره اغيزه لري په ۱۰۰ کې ۴۰ زېات شوې دي دجواروغوندې بوټې چې په ډېره کمه موده کې غټيږې په کمه اورښت لرونکوسيموکې ښه نتيجه نه ورکوې ډېر کرنيزبوټي داوبودکمښت سره لاس اوګرېوان دي داهغه وخت دې چې ېونبات پرته دکوم زېان څخه وچکالي نه شي زغملې .
په ۱۹۶۶کې وېلي چې دميوې په وخت کې دميوې دوړې کيدوسبب کيږي اود۵۰څخه تر۷۵سلولونواوبه دلاسه ورکوي زراعتي بوټي پرلپسې دوچکالې دخطرسره مخ کيدونکي دي.
دناروغيومخنيوې په نباتاتوکې ددانودزېاتوالي سبب ګرځي اودې کارته په پرلپسې وچکالې کې باېدډېره پاملرنه وشي وخاورې حاصلخيزي دوچکالي په مقابل کې هم باېد په نظرکې ونيول شي په خاوره کې دغذاېې موادوکمښت داوبودډېرمصرف سبب کيږې اودېونبات وده داوبوسره کموي اونوې وده صورت نه نيسي اونبات ته هم ډېر ګټوروي داوبوراټوليدل په خاوره کې اوبيادهغواوبواستعماليدل دنبات له لارې په زراعت کې داېوه ښه لاره ده په خاوره کې ذخيره شوېلوندوالې اودکيماوي سروکارېدنه ېه اړېنه لاره ده
واښين او ښاخ ډوله ريښې ډېر کم د وچکالۍ د اغيزې لاندې راځي نبات د فعاليته لوېږي او دا حالت کولې شي چې چاپيريال ته هم ډېر خطر پيښ کړي او اقليمي وچکالي ترې رامنځته شي نوځکه نباتات خپل دودي توازن دلاسه ورکوي اوپه اخره کي دځمکې په وچکالي اوړي ،
د ساتلو وړتيا يې ډېرېږي او په پايله کې دا خاوره ښه حاصل ورکوي خو اکثرا دا سطحې بادونو ته پاتې وي نو ځکه نباتات خپل د ودې توازن د لاسه ورکوي او په اخره کې د ځمکې په وچکالۍ اوړي.
اوس مهال چې د فضايې ليدونکو پوسيله د دښتو پيښې څه ناڅه مالومې شوېدي او د هريوچې او دښتې لپاره موعوامل اومېکانيزم جوړکړې دېاو داقليم مسله شاوخوا د وچکالي اوداوبود وچکالي سره ګورو مخکې مو ولېدل چې په ټولو براعظمونو کې وې په اروپا کې وچ ځايونه شتون لري،
دنبات په وسيله پوښل شوې خاوره نسبت لوڅي خاوري ته غني وې دهغوې ډېناميک توپير په داخل دخاوره کي چې دفضاېي توپير قابليت اوداوبولپاره دېونبات لاس رسي وي.
نباتي پوښښ بدلون مومي اوپه مجموعي ډول دنبات ژوندتغير کوي اوپه پايله کي ټول نباتات په وچ اېکوسيستم کي چې دنبات پوښلي برخي اوېادنبات مختلفې سطحي چې په بيلابيلوبرخوکي يې وده موندلي وي.
زياتره وخت ځنې نباتات کولې شي د خپل ځان په داخل کې د يو څه اوبو د ذخيره کولو له لارې د وچکالۍ په مقابل کې مقاومت وکړي او دا کار د ژورو ريښو پوسيله سرته رسيداې شي.
د سوريو بندول کولې شي چې د ډېرې وچکالۍ څخه مخنيوي وکړي ځکه چې د پاڼو سوري د ګازو او کاربوتيک د زياتيدو څخه په فوتوسنتيزس کې کنټرول وکړي خو د وچکالۍ په مقابل کې دا توان ډېر کم دې کوم نبات چې دا ډول ميکانيزم لري کولې شي چې د رطوبت پوسيله وده وکړي.
وچکالي هغه اوږده دوره ده چې د باران د نه ورېدو له امله د هوا نسبتي رطوبت په تدريجي دول سره يعني په ۵۰۱ عام تصور دخلکو له دښتو تقريبا روښانه ده هغه ځاي چې داوبو دکمبود له وحي اوکمبود دپوښښ دوښو له تيز اوسوزوتکي لمر سره او خطرناکه طوفانونه چې مرګ ژوبله ولري هيڅ توانايې نه لري،
اما دکار پوهانو له نظره دښته هغه ايکوسيستم دي چې کلني اورښت يې۱۵۰ ميلي متره او دحرارت نتيحه يې۴۰ درحو دسانتي ګراد څخه زياته او نسبي رطوبت يې۱۵-۵۰فيصده وي .
د سيندونو په سطحه کې توپيرونه او د اوبو د تبخير په اړه توپيرونه هم ددې له اغيزو څخه دي چې افريقايې سيندونه ۱۰۰۰کاله مخکې دميلادڅخه چې شاوخوا۱۳درجې شمالي عرض کې او دوه درجې په جنوب کې اوچته وي،
کوم وخت چې وچکالي موجوده وي نوڅړځايونه هم کم وي او هم د نباتاتوناروغي زياتي وي او هم د نباتاتوپرکيفيت رشد نمواوبرابروالي كي مستقيمي اغيز کوي اوپه نتيجه کي د څړځايونود لمنځه تلو باعث ګرځي .
ددي مړاوې کيدواصلي دليل داتموسفيروچکالي ده څه وخت چې په خاوره کې په کافي اندازه اوبه شتون ولري خودهواکم رطوبت دحرارت درجي لوړېدل اوتبخيرلوړېدل چې په خاوره کي داوبو اندازه شيان نه شي زغملي په دي وخت کي ډېرې نباتات خپل دپاڼو شينوالي اوتازه والي دلاسه ورکوي چې په فوتوسنتيزضعيفه کيږي اوډېرژرپه نبات اغيزه کوي.
داهغه مهال پيل کيږي چې په خاوره کي داړتياوړ اوبه شتون ونه لري که په دي وخت کي تبخير کم هم وي دنباتات دداېمي مړاوي کيدلو سبب کيږي چې په پاېله کي دنبات ټول ارګانيزم وچېږي ځواني پاڼي دودي په وخت کي اوبه دساقي اوريښوڅخه اخلي چې داډول مړاوي کيدل ډېروژونکي هم وي.
د لږ وخت درلودلو له امله کله کله د تصمیم په نیولو کې پاتې راځي خو که له وړاندې دا ډول اخلاقي اوصول مطالعه کړي او په اړه یي ډیر معلومات ولري له یو شمیر تیروتنو به یي مخه نیولي وي.
نقل په هسته کې د پولیمراز درې بڼو له لورې ترسره کېږي چې د هغو څخه هر یو یې د دې پروسې پیل لپاره د پروموټر په نوم د ترتیب سره او پورې نښلېدونکو پروټینونو ټولګې – د نقل فکټورونو – سره یوځای کېدو ته اړتیا لري .
داسې فېنوټایپونه ډېری د هغو پروټینونو په جوړولو سره څرګندېږي چې د یو ارګانیزم جوړښت او وده کنټرولوي یا د هغو انزایمونو په توګه عمل کوي چې ځانګړي مېټابولیکي لارې کاټالایز کوي.
چې د انزایمي غبرګونونو یوه ټولګه ده چې ۷-میټایل ګوانوزین د - پنځم 5′ پای ته ورزیاتوي او له همدې کبله د اګزونوکلېز لخوا تخریب څخه د ساتنه کوي.
او ويل کيږي چې ځينو اصحابو دهغه په نسل او نسب کې شک درلود او د دغه ټکي په يادولو سره به يې هغه ځوراوه. او روايتوي چې پيغمبر)ص( دهغه نسب ثابت کړى او هغه له بني زهره قبيلې دى.
بن قتيبه په )الامامة والسياسة ص( له رحلته وروسته د سعد بن ابي وقاص او عبدالرحمان بن عوف په خواشا راغونډ شول. او ټول د پيغمبر)ص( په جومات کې وو چې ابوبکر او ابو عبيده هم راغلل.
زه تا ته خبر درکوم چې هغه په داسې توره ووژل شو چې عايشې هغه له تيکي راوويستله او طلحه تيره کړه او د ابي طالب زوي زهر جنه کړه او زبير هم دهغه په وړاندې غلى پاتې شو او په لاس سره يې اشاره وکړه او مونږ هم لاس په لاس واچول )په ارام کښيناستلو( او که غوښتلى مو له هغه مو دفاع کولې شوه.
و حيرانوونکې نه ده چې سعد بن ا بي وقاص د امير المومنين علي )ع( له بيعته ډډه وکړه او له هغه سره يې مرسته ونه کړه. سره له دې چې د امام په حقانيت او فضيلت خبر و. او پخپله يې د حضرت علي )ع( لپاره څو فضيلتونه روايت کړي دي چې نسائي او مسلم په خپل صحاح کې راوړي دي.
ما د خداي له رسوله )ص( واوريدل چې د علي په باره کې يې درې صفتونه بيان کړل چې که له هغو مې يو صفت لرلى تر ټولو سرو او زيړو نعمتونو راته زيات ښه و. وامې اوريدل چې وايي:
هر څوک چې مړ شي او په غاړه يې بيعت نه وي د جاهليت په مرګ مړ شوى دى( چې دا عبدالله بن عمر روايت کړى دى او په دغه حال کې سعد د جاهليت په مرګ مري او له امير المومنين ا د اوصياوو د سردار او سپن مخو او سپين لاسو د رهبر له بيعته ډډه کوي؟
مهاجرانو او انصارو له ما سره په دې شرط بيعت کړى چې د خداي په کتاب او د پيغمبر)ص( په سنتو عمل وکړم نو که غواړې بيعت وکړه او که نه غواړې په کور کې کښينه ځکه چې زه تا په زوره بيعت ته نه مجبوروم(
ايا دا محال نه دى او يوازې چټي کشمکش نه دى چې يو داسې کس يې کوي چې حق يې له رسول الله مبارکه )ع( په څو حديثونو کې چې پخپله هغه يې تر پينځو زيات روايت کړي دي،
عد د عثمان بيعت وکړ او بې له څه شرطه يې د هغه پلوي توب وکړ او واې وريدل چې عبدالرحمان بن عوف د علي )ع( په سر توره نيولې وه او ويل يې چې د ځان په معامله کې مونږ ته هيڅ پلمه مه راوړه ځکه چې بې له تورې به بل څه ونه وينې!
سره له دغو ټول امير المومنين علي )ع( خلک په زوره بيعت ته مجبوره نه کړل حالانکه تيرو خلفاوو دا کار کړى و. بلکه هغه حضرت چې د خداي درود او سلام دې وي پرې د قرآن او د سنت د احکامو پابند و. او هيڅ څيز يې ګډ وډ نه کړ ايا نه مو دي لوستي چې سعد ته يې وفرمايل:
د خداي لاس د هغوي د لاسونو لپاسه دى. هر څوک چې بيعت مات کړي په خپل تاوان يې بيعت شکنې کړې ده. او هر څوک په هغه څه چې دهغه په سر يې له خداي سره تړون کړى،
ه پخپله حضرت فاطمه )س( ګواښي چې که له بيعته يې ډډه وکړي نو کور به يې وسوزوي او له کوره به يې وباسي. او که علي – چې پيغمبر)ص( دخلافت لپاره ټاکلى – په تورې سره ګواښي او په خداي قسم وخوري چې که بيعت ونه کړي،
او له بل پلوه د هغه بيمار زړه د جاهليت د زمانې دکينې په وجه هغه په ګونډو کړى و او اخر يې اماره نفس په ضمير لاسبرى شو او هغه يې ذلت او پستۍ ته وکاږه او دحق له مرستې يې وغړاوه.
يو له هغه سلو حديثونو دى چې په دې لړ کې ويل شوي دي او ټول يو هدف بيانوي او هغه دا چې علي ابن ابيطالب يوازينى کس دى چې د خداي له پيغمبره وروسته د اسلام د رسالت استازى دى.
که نه وي معاويه پخپله تر حديث منزلت زيات د علي ابن ابيطالب له فضيلته خبره و او په دې هم پوهيده چې هغه له پيغمبر)ص( وروسته دخلکو د رهبرۍ لپاره تر ټولو غوره کس دى.
کيمياوي فرمول يي 2 دي سپين رنګ لري او دسوديم اکسايد په شان ډير فعال کيمياوي مرکب دي د اوبو سره په ډيرشدت سره تعامل کوي او پوتاشيم هايدرواکسايد جوړوي .
دسوديم نايتريت مشبوع او تود محلول دپوتاشيم کلورايد سره يو ځاي کوي کله چې محلول سوړشي نو هغه وخت سوديم کلورايد رسوب کوي او د محلول تل ته ځي او بيا يي دمحلول څخه جلا کوي .
پوتاشيم سيانايد په کې کار اخلي ځکه چې پوتاشيم سيانايد دهوا داکسيجن په موجوديت کې سره زر او سپين زر په ځان کې حلوي نو ددي فلزاتو داستخراج دپاره ورڅخه کاراخلي برسيره پر هغه دا مالګي د عضوي موادو په ترکيب کولو دسره اوسپين زرو په ګلواني کولو عمل کې اوهمدارنګه عکس اخيستلو او داسي نورو چارو کې استعماليږي .
پوتاشيم کلورايد دسمندرونو په تروو اوبو کې 4,85% او په جامد ډول دسلوينايت دکاني ډبرو په څير په طبيعت کې وجود لري دپوتاشيم کلورايد مالګه دزړه دتقلصاتو په تنظيم کې ډير مهم رول لري .
کيمياوي فرمول يي 2 3 دي په پخوا وختونو کې به خلکو دلرګوايره په اوبو کې ويلي کوله او بيا به يي اوبه دتودوخي په مرسته ځيني لري کولي او په ديګ کې به 2 3 پاتي کيده .
پوتاشيم ايودايد يو غير عضوي مرکب دي چې کيمياوي فرمول يي دي دغه سپينه مالګه دتجارت په لحاظ ډيره مهمه ده کوم چې 37000 ټنه په 1985 کال کې توليد شوي وه .
پوتاشيم داکسديشن عادي حالت +1 دي کله چې پوتاشيم اکسدايز شي نو ډير پايداردي او بيرته په ډير مشکل سره په فلزي حالت باندي بد ليږي پوتاشيم په اساني سره 2 + ولانسه مرکبات نه جوړوي .
همدارنګه پوتاشيم دډيرو هايدروکاربنو سره تعامل نه کوي لکه کيروسين پوتاشيم په اساني سره په مايع امونيا کې حليږي چې په 0 کې 480 پوتاشيم په 1000 امونيا کې حليږي .
پوتاشيم دځمکي په مخ دډيرښت په اساس سره اووم عنصر دي پوتاشيم په طبيعت کې په ازاد حالت نه پيداکيږي ځکه چې کيمياوي فعاليت يي زيات دي او يوازي دنورو عناصرو سره په تړلي حالت پيداکيږي .
لکه څرنګه چې دپوتاشيم اتوم دالکترون ورکولو ميلان زيات دي نسبت اخستلو ته نو خپل الکترون په اساني سره دلاسه ورکوي اوهغه اکسدايز کوي په 1+ اکسديشن نمبر باندي
او دهغي په اساس خپله تګ لاره ټاکي چې په دي پروسه کې زيات شمير نوښتونه منځ ته راځي چې ماته هم دننګرهار پوهنتون دښوونى او روزنى پوهنځي دکيميا او بيولوژي ديپارتمنت له خوا څخه دپوتاشيم او د هغه مرکبات ترسرليک لاندي موضوع راکړشوي ده چې ماهم دنوموړي موضوع ترتيب او ليکنه کې ډير زيات کوشش کړي او دامي په واضح کړي چې پوتاشيم څه شي دي د کومو حواصو لرونکي دي څرنګه لاس ته راځي مرکبات يي کوم دي بيولوژيکي رول او اهميت يي څه شي دي نوموړي موضوع مي داخلي او خارجي کتابونو څخه ترتيب کړي ترڅو دلوستونکو دپام وړ وګرځي .
نوموړي موضوع په ترتيب کې ماسره محترم استاد پوهنيار معصوم خان ) ډيره زياته مرسته کړي ده دزړه له کومي ورنه مننه کوم او خداي تعالى دى نوموړي استاد په دنيا او اخرت کې کامياب ولرى .
هغه وخت ورته ځنګل ويل کيږي چه حداقل ۱۰٪ يي دلرګينونباتاتو په واسطه پوښل شوي وي ځنګل دژونديو موجوداتو ځاي دي خوصوصاً وني چه يو له بل سره روابط لري چه ددي روابطو په جريان کي خپل ژوند لپاره يوله بل سره ارتباطات لري او ددي ارتباطاتو په جريان سره يو ارامه فضا‌ء مينځته راوړي .
نو ويلاي شوو چه ځنګل هغه وخت تشکيليږې چه يو تعداد زياتو ونو دومره زياتوالي موندلي و ي چه يو له بل دپاسه يي اثر کړي وي او له دي طرقي څخه خپل محيط اوماحول او ظاهري شکل ته تغير ورکړي وي.
ځنګل دځنګلي ونوهغه مجموعي ته ويل کيږي چه وني نه يواځي دا چه يو پربل اثر کړي وي او ظاهري شکل ته ئي تغيرورکړي وي بلکه دخارو ي په ساتنه د فضا او قليم په ښه والي کې هم بدلونه را مينځته کړي وي.
مثلاَ ځنګلي وني مستقيم ساقه او زياته ارتفاع لري او شاخه بري ئي په طبعي ډول صورت نسي او لرګي قوي وي او کوچني تاج او مخروطي شکله او باکيفيته او زيات حجم لرونکي وي.
ضرر دمجموعي ضررونواوصدماتوله جملي څخه عبارت دي کوم چې دهر زيروح لکه انسانانواويا حيواناتوله خوا په ځنګلونوکې ترسره کيږي او زيات منفي اثرات يي دځنګل په ايکو سيستم واريديږي که څه هم هغه سطحي وي که مجموعي ضرربلل کيږي.
انساني ضرررونه په دوه ډوله تقسيم شويدي ۱ــــ هغه ضررکوم چې په مستقيم ډول دانسانانو په واسطه صورت نيسي.۲ــــ هغه ضررکوم چې په غيرمستقيم ډول دانسانانو په واسطه صورت نيسي.
د حيواناتو څړ لپاره دشرايطو په نه نظر کې نيولو سره او حفظ الحصه د نه مراعت کولوپه صورت کې دمختلفو امراضو يا قارچونو اويا حشراتو د رامنځته کيدو سبب ګرځي او مکمن په ځنګل باندي مختلف ضررونه را وارد کړي.
او نورځيني اشتباهات چي د انسان په واسط صورت نيسي دځنګلونوبي موجبه قطع کونه چي تجديدي ډول سره مصنوعي نسل دمنځي تګ سبب کرځي دنړۍ په زياتو ممالکو کې ځنګلونو دحفاظت ،
د وني بي ځايه قطع کونه او دخلکو کم نظري په ځنګلاتو نه يواځي دا چې دمحيط او چاپيريال او دهواد ککړتيا سبب ګرځي بلکه دلرګيو کمبود هم له مهم نقصان او ضايعاتو سره مخ شوي
د قطع شوو لرګيو اندازه کوم چې بازارته انتقاليږي مقايسه شي په صريح ډول په ملاحظه رسيږي چې تقريباً فيصده ضايعات دغير فني او ناپوهي له کبله چې د چارتراش په جوړونه کې صورت نيسي د بي مهارتي له کبله رامنځته شوي .۳ـــ دځنګلونو د قطع دغه عمليه نه يواځې دا جې د مثمرو او رسيدلو ونو متمرکز د ي.
ځنګل دځينو عواملو په مقابل کې دانسانانو کړنه ته ځيني وختونوه په ځاي ددي چې د ځنګل دګټې باعث وګرځي هغه کړنه په ضرر تماميږي چي په دي لړکې لږه بي پرواي هم ډير تاوانونه رامينځته کوي.
د قطع کوني په وخت کې دکار ګرانو بي مهارتي او بي سوادي کوم چې د قطع کوني په ميتود او رويشونو باندي پوهه ونلري نو نشي کولي چې کومي وني او په څه ډول ئي قطع کړي .
کومي ناروغي وني يا هغه وني چې ښه لرګي نه ورکوي يا هغه وني چې فزيالوژيکي جوړښت ئي غير منظم وي او دي کې کوم خاص مهارت ونه لري نو زيات ضررونه وارديږي او د قطعه شو ونو په حمل نقل کې ديادو ونو په قطع کولوکې دځنګل نور نيالګيوته تاوانونه پيخيږي.
نا څرګنده بايد پاتي نشي چې دهيواد دمختلفو ولا يتونو په ځنګلونو کې د بې توجو ئي او د مامورينو بي مهارتي په صورت کې ضررونه منځته راځي چي له دي جملي نه څو ولايتونه تر بحث لاندي نيسو .
نوموړۍ ولسوالي يو برخه ځمکه يا خاوره ددي ځنګل د تاجکستان په مربوط شوي او د محلي خلکو اوسرحداتو وزارت دلوړ رتبه هيئت او ځينو نور محلي وګړوپه واسطه په دي وتوانيدل چې بيرته نوموړۍ ځمکه دافغانستان له خاوري سره وصل کړي چي ددي ولايت دپستو ځنګلونه د همدي محلي خلکو تر ساتني او حفاظت لاندې دي.
او ددي ولسوالۍ خلک خپل د ژوند د بقا لپاره خپل کلنۍ نيم احتياجات دپستې څخه لاسته راوړي او څو کاله مخکې چې دافغانستان امنيتي وضع خراب وو خلکو دځنګلو په قطع کول او خرابئ لاس پورې کړه .
او د طالبانو د سقوط څخه وروسته ددي محلي مشران او حکومت پدي وتوانيدل ترڅو د ځنګلونو دقطع کولو مخه ونيسي اوس مهال د همدئ سيمې خلک دنوموړې ځنګل دوچولرګيوڅخه د سونګ موادو په توګه استفاده کوي .
او د مختلف ولايتونو څخه خلک د تفريح او سياهت لپاره دي ځنګل ته راځي او ددي ولسوالي خلک ۳۰٪ په مالدارۍ او باغداري بوخت دي او همدارنګه د بغلان ولايت ځيني ځنګلونه لکه د پستي ،
طبعي ځنګلات د افغانستان په زياتو ساحاتو کې وجود لري چې د څو کاله مخکې د شديدو بهرانونو له امله په هيواد کې مثمره اوغير مثمر وني د ځنګلي ساحو د ټوپک سالارانو او زوراورله خوا په بي رحمانه ټوګه قطع او خپل د شخصي کټو په خاطرئي تر استفاده وکړي.
په همدې دليل د افغانستان ځنګلونه په کلي ا ويا نسبي ډول لمنځه لاړل او د حکومت په راتلو سره د دا ډول قطعه کولو مخه ترڅه حده ونيول شوه او ځنکلونه د بيرته شنه کيدو په مهال کې شول او تر دي حده رسيدلي دي که چيرته ئي حفاظت وشي لمنځه تللي ځنګلونه بيرته ودانيږي.
هغه وني چې قطع شوي وي بيرته راشنه شوي وي او د ميوي نيولو مرحلي ته رسيدلي او کوم ستونزي چي مونږ ئي لرو دځنګل په ساحه کې يو کلي موجود چې دنوموړۍ کلي حيوانات ځنګل کې څړ کوي خو اوس مهال د هغه مخنيوي هم شويدي .
پسته او غرنۍ بادام دا چې د مهمو پيداوارو له جملي څخه شميرل کيږي او د با ارزښته محصولاتو له جملي څخه دي دهيواد څخه بهر با زارونو کې ښه ارزښت لري او صادراتي محصولاتو له جملي څخه حسابيږي چې څو کاله وړاندي صادرات کم وو.
دهيواد شنه ځنکلونه د حيواناتو د ژوند د بقاء لپاره او د واوري او اوبو د ذخيري حيثيت لري اوپرته له دي د سل ګونو نوعو حيواناتو او الوتونکو مرغانو او داسي نور وحشي حيواناتو لپاره د اوسيدو ځاي دي .
متأ سفانه دټوپک سالارانو له خوا زيات ضرر او تاوانونه ورته وارد شوي چې زمونږ د هيواد د ځنګلونو لرګي په توله نړي کې زيات شهرت لري چې لدي جملي څخه د پکتيا ولايت ځنګلونو چې مهم ځنګلونو له جملي څخه شميرل کيږي تقريباً جريبه ځمکه ېي تر پوښښ لاندي نيولي .
شيګل او باتاش تقريباً له دي ونو څخه پاک شوي چې نوموړي دري په زرګونو جريبه ځمکي تر پوښښ لاند ي نيولي وي د شرقي نورستان کامديش ولسوالي چي اوس مهال د قاجاقيانو د حملي لاندي قرار لري او همدارنګه نوموړي ځنګلات منتهي دره او کامديش دره د قطع کيدو په حال کې دي چې ځيني سيمي لکه :
ميرايش او شورديش چې تر کامديش او منده ګل پوري ادامه لري د نوموړي ساحو ځنګلات ډيره لويه ساحه تر پوښښ لاندي نيولي چې په سلګونو زرو جريبه ځمکه او په ميليونو جيګ قد لرنونکي چارتراش شنه وني پکې ولاړه دي او ګاوندي ممالکو غواړي چې نورستان خلک ديته قانع کړي تر څو او د نوموړو سيمو او همدارنګه ټول نورستان خلک خصوصاً د ميرک قوم ديته مجبور کړي ترڅوځنګل پر دوي وپلوري او دنورستان شنه ساحي په شړ ساحه باندي تبديله کړي په ميليونو چارتراش د ناوي او کامديش له درو څخه په لاس راوړي او له همدي طريقه د اسمار ،
افغان مسولين له خوا ويل شوي چي د شرقي ولايت لغمان ځنګلونو د اور لګيدنه په عنعنوي ډول صورت ونيول او اميد وار يو چې د لغمان ولايت دځنګل اورمړکړو د اور لګيدني لوي علت تر اوسه لا څرګنده شوي ندي ضرر او تاوانونه زياد دي .
د لغمان ولايت يولک هکتاره ځمکه ځنګل لري او معلوم ندي چې څومره ساحه ددي ځنګل ته ضرر رسيدلي د اوروژني لپاره د عليشنګ ولسوالۍ د درييم منطقي چې د لغمان د ولايت سره واقع دي او د دولت شاه ولسوالۍ کې رامينځته شوي وو د ائتلافي ځواکونه او هراس افګني د امريکا په رهبري او د سيمه يزه کسانو اود د فاع وزارت ،
د زراعت وزارت منسوبين د اور ګلوني او خاموشولو لپاره عصري وسايل په واک کي ورکړي چې دغه د دولت شاه ولسوالي په ځنګل کې ۲۰ ۵ ۱۳۸۵نټه کې اورلګيدلي وه دا اورلګيدنه وروسته له يوي ونۍ خاموش شو چې زيات ضرر او تاوانونه ېي وارد کړل .
د کرني وزير عبيد الله وويل د تيزو بادونو په وسيله په تيرو وڅو ورځو کي داور دخاموشولوپه پخاطريي د کارګرانو تلاش خنثي کړ او د ډيرو هڅو باوجود ئي هم نتيجه نه ورکوله او اور د باد په وسيله نورهم شدت ئي زياتيدو او له همدي وجي تازه شنو ځنګلونو ته هم تاوانونه زيات ورپيښ شوه او هغه زياته کړه :
علاوه له دينه د عنعنوي طريقو څخه د اور په مړ کيدو کې استفاده کيدله او پدي طريقي سره د اورپه مړ کيدو بريالي شول د لغمان په ولايت کې نژدي زره هکتاره ځنکل او مختلفو انواعو وني مثلاً ستن پانه وني ،
جلغوزي وجود لري يوه مياشت مخکې اورلګيدنه د لغمان په ځنګل کې هکتاره ځنګل د کنړولايت هم اورلګيدني لاندي راغلل او وروسته لدي د الله ج په رحمت سره چې کله باران وريده ده اورد مړکيدو سبب وګرځيدو .
له بيل څخه نه يواځي دا چې د خاورو د اوچتولو او يا د اور د بلاکونو لپاره بلکه د ونو د پاتي شوني او د هغـوي د خاوري دلاندي کيدو لپاره هم استفاده تري کيږي او ميخانيکي وسايلو لکه ،
۴ـــ هغه وسايل چې د اوبو د رايستلو او اوبو د پاشلو لپاره استفاده تري کيږي داور دمړ کيدو لپاره بايد د اوبو د پاشلوڅخه استفاده وشي چې ددي پخاطربايد د اور د مبارزي پخاطر د مجهزه فلزي انواعو چې اوبو ډکه ذخيره د هميشه لپاره بايد عيار وي چې د اوبو يو ذخيره ګا ه او نورمجهز وسايل هم ورسره شتون ولري.
او کارګران خپل د سر په ګرځيدو سره کولي شي چې هره خواته رڼا خپره کړي او دا چراغونه د بطري په واسطه رڼا ورکوي او ځيني فاموس دي او ددي کار لپارتظيمن کوونکي ندي او ځيني وخت د برق نيرو له تراکتور او يا کاماز څخه ګردان چراغونو نصب شوي دي.
۱ــــ انسانانو دلمړي ځل لپاره د خپل ژوند دبقا اوهوسايني لپاره يي دځنګلونو څخه ناوړاستفاده کړي او ځنګلونه يي په بي رحمانه ډول قطع کړل او دخپل ژوند د پرمختک لپاره يي استفاده تري کول .۲ــــ دوهمه مرحله دحيواناتو دڅيړ او د زراعتي ځمکود لاسته روړلوپه منظور په غيرعقلانه شکل ځنګلونه په قطع کولو ئي شروع وکړه چې ونو يي بي ځايه قطع کول او شړ ساحه به يي د زراعتي ځمکو لپاره اماده کول .۳ــــ کله چه پدي پوهه شول چه ځنګلونه د له خوا انسانانو ته ورکړل شوي تحفه ده او د ځنګلونو د بي ځايه قطع کوني په نقصاناتو پوه شول نو د ځنګلونو دساتني لپاره هلي ځلي پيل کړل.
پدي مرحله کي چه کله پوه شول بيرته دمخکني اشتباهاتو په پرځاي د نباتاتو او د ځنګلونو بيرته نوي کيدنه يي پر ځان جبران کړه او داقتصادي دليل په اساسي د ځنګلونو دبيا وداني په لور اقدام وکړه.
زمونږ په ګران هيواد کي دونو کرنه تاريخي اثار لري دځنګلو نو په مربوط ازمايښت تقربيا ۲۳۰ کاله مخکي شروع شويدي او تقريبا ۵۰ کاله کيږي چه د ځنګلونو داحيا اوحداث په منظور دکار کيږي.
چې همدا عامل د هرزه ګياوو د زياتوالي او د ځنګلونو د يو طرفه قطع کولو په صورت کې يو نوع اخلال او ګډوډي په خاوره او اقليم ګې را پـــيــدا کـوي او اکثره ليدل شوي چې د نوموړي قطع کولو په صورت کې ساحات ټول شړ او وني نه تر سترګو کيږي .
د مکتبونو د معلمينو له خوا ترڅو شاګردان پوهه کړي دکلي او مـحـلـي خلک وپوهول شي چې د ځنګل قطع کول زيات تاوانونه لري او په راتلونکي کې به زيات مشکلات سره مخ شوو.
۲ـــ د هغوځمکـو بيرته لاسته را وړل کومه چې ځنکل قـطع شوي او زراعتي ځمکو لپاره استفاده تري کوي .۳ـــ د سمينارونو ايجادول او د خلکو د پوهي د سطحي معيار لوړولو او د ځنګل نور حفاظت او مراقبت لپاره .
او هغه کسان چې د تفريح لپاره ځنګل ته ځي د ځان ګرمولو پخاطر يا د پخلۍ لپاره اور لګوي مګر د نوموړي هدفونو د پوره کولو څخه وروسته اور صحيح نه ګلول داور پاتي شوني د باد په واسته د ځنګل نورو برخو ته سرايت کوي.
دا ډول اورلګونه بدون د انسانان له کوم مسوليت څخه د وحشي حيواناتو د ورکيدو په خاطر ترسره کوي چې دا ډول کار په افغانستان کې کومه سابقه نلري خو په ځينو هيوادونو کې له دي طريقي څخه استفاده کوي کوم چې ده آزاده تګ راتګ لپاره ساحه برابروي او ځنګل په بدلوي .
دا ډول عمل خصوصاٌ هغه ساحاتو کې صورت نيسي کوم چې ديوي سيمي خلک د بلي سيمي دخلکو سره دښمني په وجه قصداً اور لګوي يا هغه ساحاتو کې چې نور قبايلي خلک نه غواړي چې ددي سيمو دخلکو حيوانات په ازاده توګه څړ وکړي اود لرګيو د سونګ يا نورو موادو کې استفاده تري وکړي.
چې دا کار د ځنګل په داخل کې د پيښو شوو ضررونو او نورو خطراتو په مقابل کې د ځنګل هر مشکل د حل لپاره تر سره شي د ځنګل په ځيني نقاطو کې کوم چې له مرکز څخه ډير لريوالي ولري او خطرات هم ورته متوجه نه و ي د دايمي تيلفوني شبکه بي مورد ده په نوموړي نقاطو کې چې مرکز څخه لريوالي لري بيدون د تيلفون څخه د لګيدل کيدو دستګاوو يعني څخه استفاده کيږي .
د اور لګيدو دخپريدو په صورت کې نوموړي سيمو ته مامورين او نور د اور ګلولو وسايل سيموته په عاجل توګه ورسيږې څومره د اور لګيدل ضعيف اور وي او که تيز اور لازمه ده چې سيمي ته په تيزي سره وسايل انتقال شي.
همدارنګه هند له بيړۍ بحري موټري څخه استفاده کوي او ځيني مناطقو کې چې دموټر لارې نه لري د طيارو په ذريعه اوبه شيندل کيږي چې اقتصاد يي دولت پورې تړاو لري .
څو لسيزو جنګونو په او ږدو کې د چاپيريال څخه د توليدي سرچيني په توګه استفاده شوي د ځنګلونوتخريب او د خالي ساحو شړ کيدل دزراعت لپاره يو عادي شکل ځانته اختيار کړيدي د ځنګلونو او د څړ ځايونوڅخه زياته او دوامداره استفاده د چاپيريال د تخريب سبب شوي بر علاو ددي هغه ورانکاري چه په جنګونو کې منځ ته راغلي او په غير معقوله تو ګه د طبعي سرچينو څخه استفاده ډيري اقتصادي ستونزي او د چاپيريال د تخريب سبب شوي دغذاي محصولاتو د توليد کموالي يعني بيکاري ،
دا ډول کړني چې اوس مهال تر سترګو ګيږي خاص تاثيرات په ځنګلونو او ژوندي ژوي چې خپل د ژوند د بقاء لپاره ځنګلونو کې ژوند کوي ددي خساراتو په وجه ډيړ خنډو واردوي دا ډول بي نظمي نه يواځي دا چې په ځنګلاتو او د وحشي حيواناتو مهاجرت او اقتصادي مشکلات رامنخته کوي بلکه له دي سره سره اقليم او چاپيريال کې زيات بدلونونه رامنځته کيږي چې د انسانانو حفظ الصحي ته هم تاوانونه رامنځته کيږي .
اور بلاکونه هغه سرکونو ته ويل کيږي چې نه يواځي دځنګل د اور لګولو دمخنيوي لپاره بلکه د ځنکل محصولاتو د حمل نقل لپاره هم ددي سرکونو څخه استفاده کيږي.
واړه سيندونه له اور بلاکونه له جملي څخه دي او يواځي هغه نقاطو کې کوم چې طبعي آثار يا سرکونه موجود نه وي اور دباد په واسطه کيداي شي ټول ځنګل ته سرائيت وکړي .
داور بلاکونه په موثر توګه بايد صورت ونيسي او د هر نوع سوزيدونکو موادو لکه د نباتاتو پاتي شونو څخه بايد پاک شي که چيرته د کال له پيل څخه د نباتاتو د پاتي شونو څخه ځنکل پاک نشي نو پکارده تر څو د ځنګلونو په پاتو شونوباندي ده کيمياوي موادو څخه بايد استفاده وشي ترڅو د ځنګل ټولي اضافي پاتي شوني لمينځه لاړه شې.
وسايل بايد پر مخ تللي او مدرن وسايل وي تر څو د کارپه وخت کې ښه نتيجه ورکړي وسايل که لاسي وي او يا ماشيني وي چې نوموړي وسايل په مرکز کې داسي ځاي کې موجود وي يا ځاي پر ځاي شوي وي چې د ضرورت په وخت کې په سرعت سره لاس رسي ورته پيدا کړو.
سره ددي چه په خارجي هيوادونو کي دکرم بوټي د انتقال په وخت کي په ماشين سره کرل کيږي مګر د نړي په هغو سيمو او هيوادونو کي چه پلاس سره دبوټو د کرلو لګښتونه زيات نه وي او کرم پکي لږه پيمانه کرل کيږي ميکانيزه کرنه رواج نه لري.