polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ﺗﺎﺳﯽ ﻫﻢ ﻟﻴﺪﻟﻲ ﻭﻱ ﭼﯥ ﺍﺧﺘﻼﻑ ﯦﯥ ﺯﻭﺭﻭﻱ ﺍﻭ ﭘﺮ ﺩﯤ ﺧﺒﺮﻩ
ﺑﺎﻧﺪﯼ ﮐړﻳږﻱ ﭼﯥ ﻭﻟﯽ ﻧﻮﺭ ﺧﻠﮏ ﺩ ﻫﻐﻪ ﻧﻈﺮ ﻧﻪ ﻗﺒﻠﻮﻱ،
ﺩﺍﺳﯥ ﺣﺎﻝ ﮐﯥ ﭼﯥ ﺩ ﺧﻠﮑﻮ ﺗﺮ ﻣﻨځ ﺍﺧﺘﻼﻑ ﺍﻭ ﺩ ﺧﻴﺎﻟﻮﻧﻮ ﺍﻭ
ﻭﮐړﻱ ﺍﻭ ﮐﻪ ﭼﯧﺮﯼ ﺩ ټﻮﻟﻮ ﺭﻧګ ﻳﻮ ﻟﻪ ﻟﻪ ﺑﻞ ﺳﺮﻩ ﻭﺭﺗﻪ ﻭﺍﯼ؛
ﺩﺍ ﻫﻐﻪ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺗﻮﭘﻴﺮﻭﻧﻪ ﺩﻱ ﭼﯥ ﭘﻪ ﻧړۍ ﮐﯥ ﺩ ﺑﺸﺮﻱ ﮊﻭﻧﺪ
ﭘﻴﻞ ﻟﻪ ﻭﺧﺖ ﺭﺍﻣﻨځ ﺗﻪ ﺷﻮﻱ ﺩﻱ؛ ﻧﻮ ﺑﻴﺎ ﻭﻟﯥ ﻣﻮﻧږ ﻟﻪ ﺩﯤ
ﺍﺧﺘﻼﻓﺎﺗﻮ ﺳﺮﻩ ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﻭﻟﺮﻭ ﺍﻭ ﺯﻣﻮﻧږ ﺩ ځﻮﺭﯦﺪﻟﻮ ﺳﺒﺐ
ﺁﻳﺎ ﮐﻠﻪ ﻣﻮﺩ ﻧړۍ ﭘﻪ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﮐﯥ ﺩﺍ ﻟﻴﺪﻟﻲ ﺩﻱ ﭼﯥ
ټﻮﻝ ﺧﻠﮏ ﺩﯼ ﻳﻮ ﻟﺒﺎﺱ ﻭﺍﻏﻮﻧﺪﻱ ﺍﻭ ﻳﻮ ډﻭﻝ ﺧﻮﺍړﻩ ﺩﯼ
ﺁﻳﺎ ﮐﻠﻪ ﻣﻮ ﺩﺍﺳﯥ ﺗﺼﻮﺭ ﮐړﻳﺪﯼ ﭼﯥ ﮐﻪ ﭼﻴﺮﯼ ﺩ ﻧړۍ
ﺩ ټﻮﻟﻮ ﺧﻠﮑﻮ ﻳﻮ ﻧﻈﺮ ﺍﻭ ﺗﺼﻮﺭ ﻭﺍﯼ؛ ﻧﻮ ﺯﻣﻮﻧږ ﺑﻪ څﻪ ﺣﺎﻝ
ﺁﻳﺎ ﮐﻠﻪ ﻣﻮ ﺩ ﻫﻤﺪﺍﺳﯥ ﻳﻮﯤ ﻭﺭځﯥ ﺩ ﻟﻴﺪﻟﻮ ﻫﻴﻠﻪ ﻣﻨﺪﻱ
ﻓﮑﺮﻭﻧﻮ ﺗﺮ ﻣﻨځ ﺗﻮﭘﻴﺮ ﺩ ﺍﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ‏ ﺩ ﺩ ﺑﯥ ﺳﻴﺎﻟﻪ
ﭘﻪ ﺭښﺘﻴﺎ ﺳﺮﻩ ﭼﯥ ﭘﻪ ﻗﻨﺎﻋﺖ ﺩﺭﻟﻮﺩﻟﻮ ﺳﺮﻩ ﺩ ﻳﻮ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﮐﺮﺍﻣﺖ
ﺍﻭ ﺷﺮﺍﻓﺖ ﺭﺍﻣﻨځ ﺗﻪ ﮐﻴږﻱ ﺍﻭ ﮐﻪ ﭼﻴﺮﯼ ﻭﻏﻮﺍړﻭ ﭼﯥ ﺩ ﻧﻮﺭﻭ ﭘﻪ
ﺑﺪﻣﺮﻏﻪ ﮊﻭﻧﺪ ﮐﯥ ﻧﯧﮑﻤﺮﻏﻲ ﺍﻭ ﮐﺮﺍﻣﺖ ﺭﺍ ﮊﻭﻧﺪﯼ ﮐړﻭ؛ ﻧﻮ ﺩﺩﯤ
ﮐﺎﺭ ﻟﭙﺎﺭﻩ ﭘﺨﭙﻠﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻼ ﻭﺗړﻭ ﺍﻭ ﺩ ﻗﻨﺎﻋﺖ ﺩ ﻣﻬﻤﻮ ﻣﻬﺎﺭﺗﻮﻧﻮ ﭘﺮ
ﻗﻨﺎﻋﺖ ﭘﻪ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﮐﯥ ﻳﻮﻩ ﻧﻪ ﺧﺘﻤﯧﺪﻭﻧﮑﯽ ﺯﯦﺮﻣﻪ ﺩﻩ،
ﻋﺮﺑﻲ ﮊﺑﻪ ﮐﯥ ﻳﻮﻩ ﻣﺸﻬﻮﺭﻩ ﻣﻘﻮﻟﻪ ﺩﻩ ﺍﻭ ﻭﺍﻳﻲ:
ﻳﻌﻨﯥ ﻗﻨﺎﻋﺖ ﻫﻐﻪ ﺯﯦﺮﻣﻪ ﺩﻩ ﭼﯥ ﭘﺎﻳﻠﻪ ﻧﻪ ﻟﺮﯼ .
ﭘﻪ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻓﮑﺮ ﮐﯥ ﻳﻮﻩ ﻧﻪ ﺧﺘﻤﯧﺪﻭﻧﮑﯽ ﭘﺮﺗﻪ ﺯﯦﺮﻣﻪ ﺍﻭ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ
ﻣﻮﻧږ ﮐﻪ ﭼﯧﺮﯼ ﺧﭙﻞ ټﻮﻟﻨﻴﺰ ﮊﻭﻧﺪ ﺗﻪ ﺭﺍﻭګﺮځﻮ؛ ﻧﻮ ﻭﻳﻨﻮ ﭼﯥ
ﺩ ﻗﻨﺎﻋﺖ ﻟﻤﻦ ﻣﻮ ﭘﻪ ټﻮﻟﻨﻪ ﮐﯥ ډﯦﺮﻩ ﭘﺮﺍﺧﻪ ﺩﻩ ﺍﻭ ﺩ ﻏﻮﺭﻩ
ټﻮﻟﻨﻴﺰﻭ ﺭﻭﺍﺑﻄﻮ ﻟﭙﺎﺭﻩ ﻣﻮﻧږ ﺩﯦﺘﻪ ﺍړﺗﻴﺎ ﻟﺮﻭ،
ﮐﻪ څﻪ ﻫﻢ ﮐﻮﭼﻨﻲ ﻣﺎﺷﻮﻣﺎﻥ ﺩ ﻗﻨﺎﻋﺖ ﭘﺮ ﺍﺭﺯښﺖ ﺑﺎﻧﺪﯼ ﻧﻪ
ﭘﻮﻫﻴږﻱ ﺍﻭ ﺩﺍ ډﯦﺮ ﺳﺘﻮﻧﺰﻣﻦ ﮐﺎﺭ ﺩﯼ ﭼﯥ ﻳﻮ ﻣﺎﺷﻮﻡ ﺗﻪ ﺩ ﺍﻭﺭ
ﺳﻮﺯﯦﺪﻭ ﺍﻭ ﺟﻮﺷﯧﺪﻟﻮ ﺍﻭﺑﻮ ﺗﻪ ﺩ ﻻﺱ ﻭﺭﻭړﻟﻮ ﺯﻳﺎﻧﻮﻧﻪ ﺑﻴﺎﻥ ﮐړﻭ ﺍﻭ
ﺗﺠﺮﺑﻪ ﮐړﻱ ﺍﻭ ﺩﺩﺭ ﯦﯥ ﻭﺁﺯﻣﺎﻳﻲ؛ ﻧﻮ ﺑﻴﺎ ﻫﻠﺘﻪ ﮐﯧﺪﻟﯽ ﭼﯥ
ﻳﻮ ﻋﺎﻗﻞ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺗﻪ ﺩ ﻗﻨﺎﻋﺖ ﻭﺭﮐﻮﻟﻮ ﭘﺮﻭﺳﻪ ﺗﺮ ﻣﺎﺷﻮﻣﺎﻧﻮ ﺁﺳﺎﻧﻪ
ﻟﻤﻦ ﮐﯥ ﺩﯼ ﺯﻭﯼ ﻭﺭﭘﺮﯦﻮځﻲ؛ ﻧﻮ ﭘﻪ ﺩﯤ ﻟړ ﮐﯥ ﭘﻼﺭ ﺗﻪ ښﺎﻳﻲ
ﭼﯥ ﺧﭙﻞ ﺯﻭﯼ ﺗﻪ ﺩ ﻗﻨﺎﻋﺖ ﻭﺭﮐﻮﻟﻮ ﻟﭙﺎﺭﻩ ﻋﻤﻠﻲ ﺑﯧﻠګﯥ ﻭﻟټﻮﻱ،
ﻟﮑﻪ ﺩ ﭘﻮﺭﺗﻪ څﯧﺰﻭﻧﻮ ﭘﻪ ﺯﻳﺎﻧﻮﻧﻮ ﺑﺎﻧﺪﯼ ﺩ ﻏﻮﺭﻩ ﭘﻮﻫﺎﻭﻱ ﻟﭙﺎﺭﻩ
ﭘﻼﺭﺑﺎﻳﺪ ﺧﭙﻞ ﺩﺍ ځﻮﻱ ﻟﻪ ځﺎﻥ ﺳﺮﻩ ﺩ ﻣﻌﺘﺎﺩﯾﻨﻮ ﻫﻐﻪ ﺭﻭﻏﺘﻮﻥ ﺗﻪ
ﭼﯧﺮﺗﻪ ﭼﯥ ﭘﺮ ﻣﺨﺪﺭﻩ ﻣﻮﺍﺩﻭ ﺑﺎﻧﺪﯼ ﺩ ﺭﻭږﺩﻭ ﮐﺴﺎﻧﻮ ﻟﭙﺎﺭﻩ
ﺧﻮ ﺩ ﺧﻮﺍﺷﻴﻨۍ ﺧﺒﺮﻩ ﺩﺍﺩﻩ ﭼﯥ ﺯﻣﻮﻧږ ﭘﻪ ﺍﻓﻐﺎﻧﻲ ټﻮﻟﻨﻪ ﮐﯥ
ﻗﻨﺎﻋﺖ ﭘﺮ ځﺎﯼ ﺩ ﻭﻫﻠﻮ ﺍﻭ ﻭﮊﻟﻮ ﺍﻭ ﺍﺳﺘﺒﺪﺍﺩ ﺧﺒﺮﯼ ښﯥ ﭼﻠﻴږﻱ
ﺍﻭ ﻟﻪ ﻫﻤﺪﯤ ﮐﺒﻠﻪ ﻣﻮ ډﯦﺮﻱ ځﻮﺍﻧﺎﻥ ﭘﻪ ﭘﻮډﺭﻭ ﺍﻭ ﺁﻓﻴﻨﻮ ﺑﺎﻧﺪﯼ
ﺩﺍﺳﯥ ﺭﻭږﺩﻱ ﺷﻮﻳﺪﻱ ﭼﯥ ﺍﻭﺱ ﯦﯥ ﮊﻭﻧﺪ ﻟﻪ ﺧﻮﺭﺍ ﺳﺨﺘﻮ ﻧﻨګﻮﻧﻮ
ﺩ ﺍﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺳﭙﯧڅﻠﯽ ﮐﺘﺎﺏ ﮐﻠﻮﻧﻪ ﻭړﺍﻧﺪﯼ ﻣﻮﻧږ ﺗﻪ ﺩﺩﯤ
ﺳﭙﺎﺭښﺘﻨﻪ ﮐړﯦﺪﻩ ﭼﯥ ﺗﺎﺳﯽ ﻧﻴﮑۍ ﺗﻪ ﺩ ﺧﻠﮑﻮ ﭘﻪ ﺑﻠﻨﻪ ﮐﯥ ﺑﺎﻳﺪ ﻟﻪ
ﺍﺩْﻉُ ﺇِﻟِﻰ ﺳَﺒِﻴﻞِ ﺭَﺑِّﻚَ ﺑِﺎﻟْﺤِﻜْﻤَﺔِ ﻭَ ﺍﻟْﻤَﻮْﻋِﻈَﺔِ ﺍﻟْﺤَﺴَﻨَﺔِ ﻭَ
ﭘﺮﻭﺭګﺎﺭ ﻟﻮﺭﻱ‏ ﭘﻪ ﺣﮑﻤﺖ ﺍﻭ ﭘﻪ ﻧﯧﮑﯥ ﻣﻮﻋﻈﯥ ﺳﺮﻩ
ﺑﻠﻨﻪ ﻭﺭﮐړﻩ ﺍﻭ ﭘﻪ ﻏﻮﺭﻩ ﺗګﻼﺭﯤ ﺳﺮﻩ ﻟﻪ ﺩﻭﻱ ﺳﺮﻩ ﻣﺒﺎﺣﺜﻪ
ﺩ ﺣﻀﺮﺕ ﻧﻮﺡ ‏ ﺳﺮﻩ ﻫﻤﺪﺍ ﻗﻨﺎﻋﺖ ﺅ ﭼﯥ څﻪ ﮐﻢ
ﺯﺭ ‏ ﮐﺎﻟﻪ ﯦﯥ ﺧﭙﻞ ﻗﻮﻡ ﺩ ﻧﻴﮑﻴﻮ ﭘﻪ ﻟﻮﺭﻱ ﺭﺍﻭﺑﺎﻟﻪ،
ﻳﻮ ﻟړ ﺧﻠﮏ ﺑﯿﺎ ﺩﺍﺳﯽ ﻓﮑﺮ ﮐﻮﻱ ﭼﯥ ﻫﺮ ﻫﻐﻪ څﻮﮎ ﭼﯥ ﺷﺘﻤﻨﻲ،
ﻭﺍﮐﻤﻨﻲ ﺍﻭ ﺯﯾﺎﺗﯽ ښځﯥ ﻭﻟﺮﻱ؛ ﻧﻮﻧﯧﮑﻤﺮﻏﻪ ﺍﻭ ﻟﻪ ﻗﻨﺎﻋﺖ څﺨﻪ
ﺭﺍ ټﻮﻝ ﺷﻮﻝ ﺍﻭ ﻭﯤ ﻏﻮښﺘﻞ ﭼﯥ ﻧﺒﻲ ﮐﺮﻳﻢ ‏( ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ
ﻭﺳﻠﻢ ‏) ﺩ ﺍﺳﻼﻡ ﺩ ﺧﭙﺮﺍﻭﻱ ﭘﻪ ﻫﮑﻠﻪ ﻟﻪ ﺧﭙﻞ ﻗﻮﻱ ﺩﺭﻳځ څﺨﻪ ﻣﻨﻊ
ﮐړﻱ؛ ﻧﻮ ﭘﻪ ﻫﻤﺪﯤ ﺧﺎﻃﺮ ﯦﯥ ﻫﻐﻪ ﺗﻪ ﺩ ﺯﻳﺎﺗﻮ ﻣﺎﻟﻮﻧﻮ،
ﻭﺳﻠﻢ ‏) ﭼﯥ ﺩ ﺧﻠﮑﻮ ﭘﺮ ﻓﮑﺮﻭﻧﻮ ﺍﻭ ﺯړﻭﻧﻮ ﯦﯥ ﺑﺎﺩﺷﺎﻫﻲ ﮐﻮﻟﻪ،
ﻫﺮ څﻪ ﺩ ﻫﻤﺪﯤ ﻟﭙﺎﺭﻩ ﺭﺩ ﮐړﻝ ﭼﯥ ﻏﻮښﺘﻞ ﺩ ﺩﻭﻱ ﺳﺮﻩ ﺧﺒﺮﻩ
ﺑﻌﻀﯥ ﺑﻌﻀﯥ ﺧﻠﮑﻮ ﻧﻪ ﺑﻪ ځﺎﻥ ﭘﻪ ﻫﻨﺮ ﺧﻼﺹ ﮐړﯼ
ﺧﻮ ﺑﻌﻀﯥ ﺑﻌﻀﯥ ﺧﻠﮏ ﭘﻪ ﻫﻨﺮ ﺯړﻩ ﺗﻪ ﭘﺮﯦﻮﺯﻱ
ﻭﺍﻋﻈﻪ ﺗﻪ ﺩ ﻣﻴﻨﯥ ﺍﻭ ﻣﺤﺒﺖ ټﻮﻟګﯥ ﺷﺮﻭﻉ ﮐړﻩ
دا وخت که په سیاسي لحاظ د سردارانو ترمنځ د اقتدار پر سر د خانه جنګۍ عصر دئ خود علم او پوهي په لحاظ د پوهانو او عالمانو تر منځ د پوهني د مشعل د روښان ساتل وپر سر د سیالۍ زمانه ده.
ﭘﻪ ‏ ﻧﻮﻡ ﻣﯿﺪﺍﻥ ﮐﯥ ﺩﻭﺍړﻩ ﻟښﮑﺮﯤ ﯾﻮﺑﻞ ﺗﻪ ﻣﺨﺎﻣﺦ
ﺩﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﻮ ﻟﺨﻮﺍ ﺣﻀﺮﺕ ﺯﯾﺪﺑﻦ ﺣﺎﺭﺛﻪ ﺩﺍﺳﻼﻡ ﺑﯿﺮﻍ ﭘﻪ
ﺩﻫﻐﻪ ﻭﺭﻭﺳﺘﻪ ﺑﯿﺮﻍ ﺣﻀﺮﺕ ﺟﻌﻔﺮ ﭘﻪ ﻻﺱ ﮐﯥ ﭘﻮﺭﺗﻪ ﮐړ
ﺩﻫﺮﯤ ﺧﻮﺍ ﻭﻧﯿﻮﺍﻭ ﻭﺭﺗﻪ ﺍﺱ ﯾﯥ ﺯﺧﻤﻲ ﮐړ ﻧﻮ ﺩﺍﺱ ﻧﻪ ښﮑﺘﻪ
ﺍﺱ ﯾﯥ ﭘﻪ ﺗﻮﺭﻩ ﻭﻭﺍﻫﻪ ‏( څﻮ ﺩښﻤﻦ ﺗﻪ ﺭﻭﻍ ﭘﻪ ﻻﺱ
ﻭﺭﻧﺸﻲ ﺍﻟﺒﺪﺍﯾﺔ (( ﺍﻭ ﺑﯿﺎ ﭘﻠﯽ ﺩﻫﻐﻮﯼ ﺳﺮﻩ ﭘﻪ ﺟﻨګ
ﯾَﺎ ﺣَﺒّﺬﺍ ﺍﻟﺠَﻨﺔُ ﻭﺃﻗﺘُﺮَﺍﺑُﻬﺎ ﻃَﯿِﺒﺔً ﻭَﺑَﺎﺭﺩﺍً ﺷَﺮَﺍﺑُﻬَﺎ
ﺟﻨﺖ ﺍﻭ ﺩﻫﻐﻪ ﻗﺮﺏ څﻮﻣﺮﻩ ﭘﺎﮐﯧﺰﻩ ﺍﻭ ﺧﻮږ ﺩﯼ ﺍﻭ ﺩﻫﻐﻪ ﺍﻭﺑﻪ
ﺍﻟﺮُﻭﻡ ﺭﻭﻡٌ ﻗَﺪ ﺩَﻧَﺎ ﻋَﺬَﺍﺑُﻬَﺎ ﮐَﺎﻓِﺮﺓٌﺑَﻌِﯿﺪﺓٌ ﺃﻧﺴﺎﺑُﻬﺎ
ﺍﻭ ﺩﺭﻭﻣﯿﺎﻧﻮ ﻋﺬﺍﺏ ﻧﯿږﺩﻱ ﺩﯼ ﮐﺎﻓﺮﺍﻥ ﺩﻱ ﺍﻭ ﻧﺴﺐ ﯾﯥ ﻟﻪ ﻣﻮږ
ﻧﻪ ډﯾﺮ ﻟﺮﻱ ﺩﯼ ﯾﻌﻨﯥ ﺯ ﻣﻮږ ﺍﻭﺩ ﻫﻐﻮﯼ ﭘﻪ ﻣﻨځ ﮐﯥ ﻫﯿڅ ﻗﺮﺑﺖ
ﻣﻘﺎﺑﻠﯥ ﭘﻪ ﻭﺧﺖ ﮐﯥ ﺩﻫﻐﻮﯼ ﻭﮊﻝ ﭘﺮ ﻣﺎ ﻓﺮﺽ ﺩﻱ
ﭘﻪ ﺟﻨګ ﮐﯥ ﮐﻠﻪ ﭼﯥ ﯾﯥ ښﯽ ﻻﺱ ﻗﻄﻊ ﺷﻮ ﻧﻮ ﺩﺍﺳﻼﻡ ﺑﯿﺮﻍ
ﻗﻄﻊ ﺷﻮ ﻧﻮ ﭘﻪ ﻏﯿږﻩ ﮐﯥ ﻭﻧﯿﻮ ﺗﺮﺩﯤ ﭘﻮﺭﯤ ﭼﯥ ﺷﻬﯿﺪ ﺷﻮ،
ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻭﺭﺗﻪ ﺩﻭﻩ ﻭﺯﻭﻧﻪ ﻭﺭﮐړﻝ ﭘﺮ ﮐﻮﻣﻮ ﺳﺮﻩ ﭼﯥ ﭘﻪ ﺟﻨﺖ ﮐﯥ
ﭘﻪ ﺻﺤﯿﺢ ﺑﺨﺎﺭﻱ ﮐﯥ ﺩﻋﺒﺪ ﺍﻟﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﻤﺮڅﺨﻪ ﺭﻭﺍﯾﺖ ﺩﯼ ﮐﻠﻪ ﭼﯥ
ﺩﺣﻀﺮﺕ ﺟﻌﻔﺮ ﺟﺴﺪ ﻭﻟﯿﺪﻝ ﺷﻮ ﺷﻮ ﻟﻪ ﻧﻮﻱ ‏ ﻧﻪ ﺯﯾﺎﺕ
ﺩﻏﺸﻮ ﺍﻭ ﺗﻮﺭﻭ ټﭙﻮﻧﻪ ﻭﺭﺑﺎﻧﺪﻱ ﻭﻭ ﺍﻭټﻮﻝ ﯾﯥ ﭘﻪ ﻣﺨﺎﻣﺦ ﺧﻮﺍ
ﺩﺣﻀﺮﺕ ﺟﻌﻔﺮ ﺩﺷﻬﺎﺩﺕ ﻭﺭﻭﺳﺘﻪ ﺩﺍﺳﻼﻡ ﺑﯿﺮﻍ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﻠﻪ
ﺩځﻨډ ﺍﻭﻣﺮﻩ ﻭﺭﺳﺮﻩ ﻟږ ﺗﺮﺩﺩ ﭘﯿﺪﺍ ﺷﻮ ﺳﻤﻼﺳﻲ ځﺎﻥ ﺗﻨﻪ ﻣﺨﺎﻃﺐ
ﺍَﻗﻤﺴﺖُ ﯾَﺎ ﻧﻔﺴﻲ ﻟَﺘَﻨﺰِﻟَﻨّﻪ ﮐَﺎﺭِﻫﺔً ﺍَﻭ ﻟَﺘﻄَﺎﻭِ ﻋَﻨّﻪ
ﺗﺎﺗﻪ ﺳﻮګﻨﺪ ﺩﺭﮐﻮﻡ ﭼﯥ ﺿﺮﻭﺭ ﺑﻪ ﺩﺍﺱ ﻧﻪ ښﮑﺘﻪ
ﮐﯧږﻱ ﺍﻭ ﺩﺍﻟﻠﻪ ﺩﺩښﻤﻨﺎﻧﻮ ﺳﺮﻩ ﺑﻪ ﺟﻬﺎﺩﻭﻗﺘﺎﻝ ﮐﻮﻱ،
ﺍِﻥ ﺍَﺟﻠَﺐَ ﺍﻟﻨّﺎﺱُ ﻭَ ﺷُﺪّﻭﺍ ﺍﻟﺮَّ ﻧّﺔ ﻣَﺎﻟِﯽ ﺍَﺭَﺍﮎ ﺗَﮑﺮِﻫِﯿﻦَ ﺍﻟﺠَﻨﺔَ
ﮐﻪ ﺧﻠﮏ ﭼﯿﻐﯥ ﺍﻭ ﮐﻮﮐﺎﺭﯤ ﻭﻫﻲ ﻧﻮ ﻭﺟﻪ څﻪ ﺩﻩ ﭼﯥ ﻭﯾﻨﻢ
ﺍﻭ ﭘﻪ ﻭړﺍﻧﺪﯤ ﺗﻠﻮﮐﯥ ﺳﺴﺘﯥ ﮐﻮﻝ ﺩﺟﻨﺖ ﻧﻪ ﺧﻮښﻮﻝ ﺩﻱ!
ﻗَﺪ ﻃَﺎﻟَﻤﺎ ﻗَﺪﮐُﻨﺖِ ﻣُﻄﻤﺌﻨّﺔ ﻫَﻞ ﺍَﻧﺖِ ﺍِﻟّﺎ ﻧُﻄﻔﺔُ ﻓِﯽ ﺷﻨّﻪ
ﺣﻘﯿﻘﺖ څﻪ ﺩﯼ ﺗﻪ ﺧﻮ ﺩﻣﻮﺭ ﭘﻪ ﺭﺣﻢ ﮐﯥ ﯾﻮﻩ ﻧﻄﻔﻪ ﻭﻱ،
ﺩﻫﻐﻪ ﺑﯥ ﺣﻘﯿﻘﺘﻪ ﻧﻄﻔﯥ ﭘﺨﺎﻃﺮ ﺩﺧﺪﺍﯼ ﭘﻪ ﻻﺭ ﮐﯥ ځﺎﻥ
ﯾﺎﻧﻔﺲ ﺍِﻟَﺎ ﺗُﻘﺘَﻠِﯽ ﺗَﻤُﻮﺗِﯽ ﻫﺬﺍ ﺣِﻤﺎﻡُ ﺍﻟﻤَﻮﺕِ ﻗﺪ ﺻﻠﯿﺖِ
ﮐﻪ ﺗﻪ ﻗﺘﻞ ﻧﺸﻲ ﻧﻮﻣﺮﻱ ﺑﻪ ﺿﺮﻭﺭﺍﻭ ﺩﺍ ﺩﻣﺮګ ﻗﻀﺎﺀ
ﻭَﻣَﺎ ﺗَﻤَﻨﯿﺖِ ﻓَﻘﺪ ﺃﻋﻄﯿﺖِ ﺍِﻧﺘَﻔﻌﻠِﯽ ﻓِﻌﻠُﻬَﻤﺎ ﻫُﺪﯾﺖِ
ﺩﮐﻮﻡ څﻪ ﭼﯥ ﺗﺎﺍﺭﺯﻭ ﮐړﯤ ﻭﻩ ﻫﻐﻪ ﺗﺎﺗﻪ ﻭﺭﺳﯿﺪ ﯾﻌﻨﯥ ﺩﻓﯽ
ﺳﺒﯿﻞ ﺍﻟﻠﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﻣﻮﻗﻊ ﺩﻩ ﮐﻪ ﺗﺎ ﺩﺯﯾﺪ ﺍﻭ ﺟﻌﻔﺮ ﭘﺸﺎﻥ ﮐﺎﺭ ﻭﮐړ
ﺍﺱ ﻧﻪ ښﮑﺘﻪ ﺷﻮ ﺩﺗﺮﻩ ځﻮﯼ ﻭﺭﺗﻪ ﻭﺭﺳﺮﻩ ﻣﺦ ﺗﻪ
ﻫﻐﻪ ﻭﺭﺗﻪ ﺩﻏﻮښﯥ ﻫډﻭﮐﯽ ﻭﺭﮐړ څﻮ ﻭﯤ ﺷﭙﯧﻠﻲ ﺍﻭ ﭘﻪ
ﻗﻮﺕ ﺳﺮﻩ ﻭﺟﻨګﯿګﻲ ﺯﮐﻪ ﺩڅﻮ ﻭﺭځﻮﻧﻪ ﻭﺭﺑﺎﻧﺪﯤ ﻓﺎﻗﻪ ﺗﯿﺮﻩ ﻭﻩ
ﻫﻐﻪ ﯾﯥ ﻟږ ﻭﺷﭙﯿﻠﻪ ﺧﻮ ﺳﻤﻼﺳﻲ ﯾﯥ ﻭﻏﻮﺭځﺎﻭﻩ ﻭﯾﻠﻲ:
ﺧﻠﮏ ﺟﻬﺎﺩ ﮐﻮﻱ ﺍﻭ ﺗﻪ ﭘﻪ ﺩﻧﯿﺎ ﮐﯥ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﯾﻲ
ﺗﻮﺭﻩ ﯾﯥ ﻭﺍﺧﯿﺴﺘﻪ ﺍﻭ ﻣﺨﮑﻲ ﻻړ ﺟﻨګﯿﺪﻩ ﺟﻨګﯿﺪﻩ ﭼﯥ ﺷﻬﯿﺪ
ﺷﻮ ﺍﻭ ﺩﺍﺳﻼﻡ ﺑﯿﺮﻍ ﯾﯥ ﺩﻻﺱ ﻧﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻦ ﺍﻗﺮﻡ ﻭﺍﺧﯿﺴﺘﻪ ﻫﻐﻪ
ﺑﯿﺮﻍ ﯾﯥ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻭﻟﯿﺪ ﺗﻪ ﻭﺭﮐړ ﻫﻐﻪ ﺗﻪ ﯾﯥ ﻭﻭﯾﻞ:
ﻟږ ﺗﺎﻣﻞ ﻭﮐړﺧﻮ ټﻮﻟﻮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﻮ ﭘﻪ ﺩﻫﻐﻪ ﺩ ﺍﻣﯿﺮ ﭘﻪ ﺗﻮګﻪ
ﺧﺎﻟﺪﺑﻦ ﻭﻟﯿﺪ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺑﯿﺮﻍ ﻭﺍﺧﯿﺴﺘﻪ ﺍﻭ ﻣﺨﮑﻲ ﺷﻮ
ﭘﻪ ﺻﺤﯿﺢ ﺑﺨﺎﺭﻱ ﮐﯥ ﺩﺧﺎﻟﺪﺑﻦ ﻭﻟﯿﺪ ﻧﻪ ﺭﻭﺍﯾﺖ ﺩﯼ ﻭﺍﻳﻲ:
ﻣﻮﺗﻪ ﻏﺰﺍ ﮐﯥ ﺯﻩ ﺟﻨګﯿﺪﻡ ﺟﻨګﯿﺪﻡ ﭘﻪ ﻻﺱ ﮐﯥ ﻧﻬﻪ ﺗﻮﺭﯤ ﻣﯥ
ﻣﺎﺗﯥ ﺷﻮﯤ ﺻﺮﻑ ﯾﻮﻩ ﯾﻤﻨۍ ﺗﻮﺭﻩ ﺯﻣﺎ ﭘﻪ ﻻﺱ ﮐﯥ ﭘﺎﺗﯥ ﺷﻮﻩ
ﭘﻪ ﺩﻭﻫﻤﻪ ﻭﺭځ ﺧﺎﻟﺪﺑﻦ ﻭﻟﯿﺪ ﺩﻟښﮑﺮ ﻫﯿﺌﺖ ﺗﻐﯿﺮ ﮐړﻣﻘﺪﻣﺔ
ﺩﻟښﮑﺮ ﺑﺪﻝ ﻫﯿﺌﺖ ﻭﻟﯿﺪ ﻧﻮ ﻣﺮﻋﻮﺏ ﺷﻮ ﺍﻭ ﻭﯤ ﺍﻧګﯿﺮﻝ ﭼﯥ
ﺍﺑﻦ ﺳﻌﺪ ﺍﺑﻮﻋﺎﻣﺮﻧﻪ ﺭﻭﺍﯾﺖ ﺩﯼ ﭼﯥ ﮐﻠﻪ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻭﻟﯿﺪ ﭘﻪ
ﺭﻭﻣﯿﺎﻧﻮ ﺑﺎﻧﺪﯤ ﺣﻤﻠﻪ ﻭﮐړﻩ ﻧﻮ ﻫﻐﻮﯼ ﺗﻪ ﯾﯥ ﺩﺍﺳﯥ ﺷﮑﺴﺖ
ﻭﺭﮐړﭼﯥ ﻣﺎ ﺩﺍﺳﯥ ﺷﮑﺴﺖ ﻫﯿڅﮑﻠﻪ ﻫﻢ ﻧﻪ ﻭﻟﯿﺪﻟﯽ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﻮ
ﺍﺑﻦ ﻋﺎﺋﺬﻧﻪ ﻫﻢ ﺩﺍﻣﻨﻘﻮﻝ ﺩﻱ ﺍﻭ ﭘﻪ ﺻﺤﯿﺢ ﺑﺨﺎﺭﻱ ﮐﯥ ﺩﻱ :
ﺗﺮﺩﯤ ﭘﻮﺭﯤ ﭼﯥ ﺍﻟﻠﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﻮﺗﻪ ﻓﺘﺢ ﻭﺭﮐړﻩ
ﺩﺣﺎﮐﻢ ﭘﻪ ﺭﻭﺍﯾﺖ ﻏﻨﯿﻤﺖ ﮐﯥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﻮ ﺗﻪ څﻪ ﺗﻮﮐﻲ ﭘﻪ ﻻﺱ
ﻭﺭﻏﻠﻞ ﺩﺭﻭﻣﯿﺎﻧﻮ ﺩﺷﮑﺴﺖ ﻭﺭﻭﺳﺘﻪ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻭﻟﯿﺪ ﺩﻫﻐﻮﯼ ﭘﻪ
ﺗﻌﻘﯿﺐ ﺗګ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻭﻧﻪ ګﺎڼﻪ ﺍﻭ ﺩﺧﭙﻞ ﻟږ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺳﺮﻩ ﺑﯿﺮﺗﻪ
ﭘﻪ ﺩﯤ ﻏﺰﺍ ﮐﯥ ﮐﻮﻡ ﺩﻭﻟﺲ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺷﻬﯿﺪﺍﻥ ﺷﻮﻝ ﺩﻫﻐﻮﯼ
۹ - ﺍﺑﻮﮐﻠﯿﺐ ﺑﻦ ﻋﻤﺮﻭﺑﻦ ﺯﯾﺪ ۱۰ - ﺟﺎﺑﺮ ﺩ ﻋﻤﺮﻭﺑﻦ ﺯﯾﺪ ﺯﺍﻣﻦ
ﭘﻪ ﮐﻮﻣﻪ ﻭﺭځ ﺍﻭ ﮐﻮﻡ ﻭﺧﺖ ﭼﯥ ﭘﻪ ﻣﻮﺗﻪ ﮐﯥ ﺩﺍﺳﻼﻡ ﺩﺩﻱ ﻟﻮﯾﻮ
ﺩﺷﺎﻡ ﺯﻣﮑﻪ ﺩﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪ ﭘﻪ ﻣﺨﮑﻲ ﮐﯿښﻮﺩﻩ ﺩﺟﻨګ ﻣﯿﺪﺍﻥ
ﭘﺮﺩﯤ ﭘﻮﺭﺗﻪ ﺷﻮﯤ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪ ﺩﺻﺤﺎﺑﻪ ﻭﻭ ﺩ ﻭﺭﻏﻮښﺘﻮ ﻟﭙﺎﺭﻩ
ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪ ﻣﻨﺒﺮ ﺗﻪ ﻭﺧﻮﺕ ﺍﻭ ﺩﺟﻨګ ﻣﯿﺪﺍﻥ ﺗﻪ ﯾﯥ ﮐﺘﻞ ﻓﺮﻣﺎﯾﻞ
ﺯﯾﺪ ﭘﺨﭙﻞ ﻻﺱ ﺩﺍﺳﻼﻡ ﺑﯿﺮﻍ ﮐﯥ ﻭﻧﯿﻮ ﺍﻭ ﮐﺎﻓﺮﺍﻧﻮ ﺳﺮﻩ ﯾﯥ ﮐﻠﮏ
ﺟﻨګ ﻭﮐړ ﺗﺮﺩﯤ ﭘﻮﺭﯤ ﭼﯥ ﺷﻬﯿﺪ ﺷﻮ ﺍﻭ ﺟﻨﺖ ﺗﻪ ﻧﻨﻮﺕ،
ﺍﻭ ﺩﻓﺮښﺘﻮ ﺳﺮ ﯾﻮځﺎﯼ ﭘﻪ ﺟﻨﺖ ﮐﯥ ﭘﻪ ﺩﻭﻩ ﻭﺯﺭﻭﻧﻮ ﺳﺮﻩ ﺍﻟﻮﺯﻱ
ﺭﺍ ﺍﻟﻮﺯﻱ ﺩﻫﻐﻪ ﻭﺭﻭﺳﺘﻪ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﻠﻪ ﺑﻦ ﺭﻭﺍﺣﻪ ﺩﺍﺳﻼﻡ ﺑﯿﺮﻍ ﭘﻮﺭﺗﻪ
ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪ ﺩﺍ ﻭﻓﺮﻣﺎﯾﻞ ﺍﻭﺑﯿﺎ ﭼﻮﭖ ﺷﻮ ﺗﺮڅﻪ ځﻨډﻩ ﻭﺭﺑﺎﻧﺪﯤ
ﻭډﺍﺭﺷﻮﻝ ﺍﻭﭘﻪ ﻣﺨﻮﻧﻮ ﮐﯥ ﯾﯥ ﺩﺧﻔګﺎﻥ ﻧښﯥ ښﮑﺎﺭﻩ ﺷﻮﯤ
ﻫﻐﻮﯼ ﺳﺮﻩ ﺩﺍﺍﻧﺪﯾښﻨﻪ ﭘﯿﺪﺍﺷﻮﻩ ﭼﯥ ﺷﺎﯾﺪ ﺩﻋﺒﺪ ﺍﻟﻠﻪ ﺑﻦ ﺭﻭﺍﺣﻪ
ﻧﻪ ﮐﻮﻡ ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﮐﺎﺭ څﺮګﻨﺪ ﺷﻮﯼ ﺩﻫﻐﻪ ﭘﻪ ﻭﺟﻪ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪ
ﻋﺒﺪ ﺍﻟﻠﻪ ﺑﻦ ﺭﻭﺍﺣﻪ ﻫﻢ ﺩﮐﺎﻓﺮﺍﻧﻮﺳﺮﻩ ښﻪ ﮐﻠﮏ ﺟﻬﺎﺩﻭ ﻗﺘﺎﻝ ﻭﮐړ
ﺗﺮﺩﯤ ﭘﻮﺭﯤ ﭼﯥ ﺷﻬﯿﺪ ﺷﻮﺍﻭ ﺩﺭﯾﻮﺍړﻩ ﺟﻨﺖ ﺗﻪ ﭘﻮﺭﺗﻪ ﮐړﺍﯼ
ﺷﻮﻝ ﺍﻭ ﺩﻃﻼ ﭘﻪ ﺗﺨﺘﻮﻧﻮ ﺑﺎﻧﺪﯤ ﻣﺘﻤﮑﻦ ﺩﻱ ﻟﯿﮑﻦ ﻣﺎ ﺩﻋﺒﺪ ﺍﻟﻠﻪ ﺑﻦ
ﺭﻭﺍﺣﻪ ﺗﻪ ﺩﻣﻘﺎﺑﻠﯥ ﭘﻪ ﻣﻬﺎﻝ ﻟږ ډﯾﺮ ﺗﺮﺩﺩ ﭘﯿښ ﺷﻮ ﺍﻭ ﺩﻟږ
ﻭﺭﻭﺳﺘﻪ ﻭ ﻭړﺍﻧﺪﯤ ﮐﯿﺪﻭﻧﻪ ﭘﺲ ﻣﺨﮑﻲ ﺷﻮ ﺍﻭ ﺯﯾﺪ ﺍﻭ ﺟﻌﻔﺮ
ﺩﮐﻮﻡ ﺗﺮﺩﺩ ﺍﻭ ﻭړﺍﻧﺪﯤ ﻭﺭﻭﺳﺘﻪ ﮐﯧﺪﻭ ﭘﺮﺗﻪ ﻣﺨﮑﻲ ﺷﻮﻝ
ﺍﻭﺱ ﺩﻫﻐﻪ ﻭﺭﻭﺳﺘﻪ ﺳﯿﻒ ﻣﻦ ﺳﯿﻮﻑ ﺍﻟﻠﻪ ﺩﺍﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ
ﺩﺗﻮﺭﻭڅﺨﻪ ﯾﻮﯤ ﺗﻮﺭﯤ ﯾﻌﻨﯥ ﺧﺎﻟﺪ ﺑﻦ ﻭﻟﯿﺪ ﺩﺍﺳﻼﻡ ﺑﯿﺮﻍ ﭘﻮﺭﺗﻪ
ﮐړﺗﺮﺩﻱ ﭘﻮﺭﯤ ﭼﯥ ﺍﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﻮ ﺗﻪ ﻓﺘﺢ ﻭﺭﮐړﻩ
ﺍﻟّﻠﻬﻢّ ﺍِﻧّﻪ ﺳﯿﻒٌ ﻣِﻦ ﺳُﯿُﻮﻓِﮏَ ﻓَﺎﻧﺖَ ﺗَﻨﺼُﺮﻩُ
ﻣﺮﺳﺘﻪ ﻭﮐړﻱ ﺩﻫﻤﺪﯤ ﻭﺭځﯥ ﻭﺭﻭﺳﺘﻪ ﺩﺳﯿﻒ ﺍﻟﻠﻪ ﭘﻪ ﻟﻘﺐ
ﺍﺻﻞ ﻭﺍﻗﻌﻪ ﭘﻪ ﺻﺤﯿﺢ ﺑﺨﺎﺭﻱ ﮐﯥ ﺷﺘﻪ ﺍﻭ ﻧﻮﺭ ﺗﻔﺼﯿﻞ ﯾﯥ ﺩﺍﺑﻦ
د معاصر عالم جبريل فواد حداد په وينا "تفسير بيضاوي اوو پېړۍ تر ټولو تفسيرونو زيات لوستل شوی دی او د اسلام په تاريخ کي د قرآن شريف ډېره مهمه شرحه ده"‌.
هغه په دې عقيده وو چي دده استادان د هغو عالمانو پواسطه روزل شوي دي کومو چي له هغو عالمانو څخه زده کړه کړي چي د حضرت محمد صلی الله عليه وسلم څخه يې مستقيما زده کړه کړي.
نوي حکومت غوښتل چې ترڅو سقراط هم په خپلو چارو کې ښکیل کړي چې په دې لړ کې دا لړی د ګڼ شمیر ستونزو سره مل وه چې د وروسته د سقراط په مرګ او بیا بندي کولو او وژلو پای ته ورسیده.
افلاطون د دې پيښې په اړه په خپل لیک کې کاږي(کله مې چې دا پيښه او دې ته وره پيښې مې په خپلو سترګو ولیدلې د کرکې څخه په ډک نظر مې د دې ډول پيښو څخه ځان یو لورې ته کړ).
د حکومت د مشرۍ په خوا کې کېدای شي لومړی وزیر نورې دندې او مسئولیتونه هم پر غاړه ولري – د بېلګې په توګه د بریتانیا لومړی وزیر د دغه هېواد د خزانې د لومړي لارډ یا مالیې وزیر او د ملکي خدمتونو د وزیر مسئولیتونه پر غاړه لري.
په یو شمېر مواردو کې لومړي وزیران کولای شي د ګڼ شمېر وزارتونو مسئولیت پر غاړه واخلي (د بېلګې په توګه هغه مهال چې د دغو څوکیو موثر مدیریت د دولت د بقا لپاره اړین وي)؛ د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال لومړی وزیر وینسټون چرچیل د دفاع وزیر هم و .
د ټولې اتلسمې پېړۍ په اوږدو کې بریتانیا له فرانسې سره په اوږد مهاله جګړه کې ښکېل وه چې په دوره یي بڼه به هر اړخیزه جګړه په کې شاملېدله او بریتانویانو به په ښکاره ډول د فرانسې د مطلق سلطنت د استبداد پر ضد په خپلې آزادۍ غوښتنې افتخار کاوه.
د لومړي وزیر اصطلاح ۱۷مې پېړۍ ته په اړوندو منابعو کې کاردینال ریشلیو ته کارول شوې هغه مهال چې نوموړی په ۱۶۲۴ زکال کې د فرانسوي شاهي شورا مخکښ وزیر وبلل شو.
له ۱۶۶۱ زکال وروسته څوارلسم لويي او د هغه اولادې اجازه ورنکړه څو له وزیرانو څخه یو یې تر ټولو مهم وي؛ له همدې امله نور له دغه عنوان څخه ګټنه وه نه شوه.
په ډېری سیسټمونو کې لومړی وزیر د کابینې ټول غړي ټاکي او کولای شي هغه له واکه ګوښه کړي؛ همدارنګه کولای شي د حکومت له اډانې بهر یو شمېر څوکۍ رامنځته کړي.
نن ورځ په ټولیزه توګه نه بلکې تر ډېره لومړی وزیر د مقننې قوې د قانون جوړونکې یا ولسي جرګې غړيتوب لري او تمه ترې کېږي څو د نورو ټولو وزیرانو په څنګ کې د مقننه قوې له خوا د لوایحو له تصویب ډاډ ترلاسه کړي.
د دغه سیسټمونو له مخې لومړی وزیر دولت مشر نه وي بلکې د حکومت مشري ور تر غاړې وي چې په دیموکراتیکو شاهي مشروطه نظامونو کې د پاچا او یا هم جمهوري نظامونو کې د ولسمشر تر لاس لاندې خدمت کوي.
پالایو جمهوریت په پالایویي ژبه ) په آرام سمندر کې پروت د انترکتیکا براعظم اړوند یو ټاپوییز هیواد دی چې د فلیپین هیواد ختیځ لورته په ۸۰۰ کیلومتري کې موقیعت لري.
ښاغلي بېنز ته د ۱۸۸۶ ز کال د جنورۍ میاشتې په ۲۹مه نېټه (د خپل ستر شرکت «بېنز انډ سای» تر څارنې لاندې چې په ۱۸۸۳ ز کال کې یې جوړ کړی و) د اختراع د ثبت حق ورکړل شو.
د ۱۸۸۱ ز کال په نومبر میاشت کې فرانسوي مخترع «ګوسټاو ټروو» د پاریس د برېښنا په نړیوال نندارتون کې خپل لومړنی برقي موټر نندارې ته وړاندې کړ.
د بخار په مرسته چلېدونکې لومړنۍ نقلیه وسیله په چین کې د «جیوسېټ ماموریت» یوه غړي «فرډينانډ وربېسټ» په شاوخوا ۱۶۷۲ ز کال کې ډیزاین او جوړه کړه.
يوازې د حقيقي يا رييل غازونو لپاره د غاز بنسټيز قوانين په تقريبي توګه ټيک دي څومره چې د غاز کثافت زيات وي او د تودوخې درجه يې ټيټه وي د نوموړي قوانينو د تطبيق ساحه کمه ده.
يو غاز هغه وخت ايډيال غاز ته نيږدي دى چې د تودوخې درجه يې لوړه او فشار يي ټيټ وي که چيرې د غاز د تودوخې درجه ټيټه او فشار يې لوړ وي د ايډيال غاز د تصور څخه ليرې ده.
د غازاتو په بنسټيزو قوانينو کې مو يو پارامتر ثابت فرض کوه او دهغه له مخې مود پاتې پارامترونو تغيرات تر څيړنې لاندې نيول مګر په طبعيت او تخنيک کې په معمولي ډول نوموړي درې پارامترونه (فشار، حجم،
او کتله ) په يو وخت کې تغير کوي نوموړي بدلونونه د کوم چې الى له شتون پرته حجم يو ليدلاى شو د غاز د بنسټيزو قوانينو په استفادې سره داسې معادله جوړلاى شو چې هغه د يو غاز د ټاکلي کتلې د حالت درې واړه ټاکونکي پارامترونو ته ارتباط ورکړي داسې معادلې ته د ايډيال غاز د حالت معادله وايي
فشار اوهمدارنګه داوبو د تودوخې په درجې پورې تړلې دى د بېلګې په ډول که چيرې داوبو د تودوخې درجه او فشار د غاز يو اتومو سفير وي په يو ليتر اوبو کې 1050 امونيا 1,71 کاربن داى اکسايد 0,049 او اکسيجن او 0,0240 نايتروجن حل کيږي که چيرې د اوبو د تودوخې درجه لوړه شي په اوبو کې د ټولو غازونو دحل کيدو مقدار پرته د هيليم څخه کميږي په اوبو کې د غازونو د حل کيدو په پروسه کې د فشار اغيزه مهم رول لوبوي.
نامتو ساينس پوه هنرې د څيړنو څخه دې نتيجې ته ورسيده چې د غاز هغه مقدار چې په اوبو کې حل کيږي د غاز د فشار سره مستقيم تناسب لري او لومړى مقدار په ګرام اندازه کيږي.
حل کيدنه داوبو په يو ليتر کې د ليتر په واحد اندازه کيږي که چيرې د 2 او منحله مادې ترمنځ تعامل صورت ونيسي د 2 حل کيدنه په محلول کې زياتيږي او که چيرې 2 د منحله مادې سره تعامل ونکړي څرنګه چې داوبو يو مقدار د منحله مادې د ماليکولونو سره اړيکې لري د اوبو هغه مقدار چې 2 حل کوي کميږي او په پاى کې د 2 د حل کيدو د مقدار ګراف ښکته راځي.
مايعات او جامدات) وجود لري په ګازاتو کې د ماليکولو ترمنځ فاصله زياته او د ماليکولو ترمځ جاذبي قواوې ډيرې ضعيفه دي نو ځکه دګازاتو ماليکولونه په ازادانه ډول په هر لورې حرکت کوي.
دګازاتو حجم د خارجي فشار د ټيټيدو او لوړيدو له امله زيات او کميږي که ديو ګاز حجم ډير ژر زيات کړاى شي نو د ګاز چاپيريال سړيږي داپينبه دژول تامسن دافکت په نامه ياديږي.
ګاز په خپله يو بل کې ګډيږي د ګازاتو د مخلوط حجم د مخلوط داجزاؤ په لومړيو حجمونو پورې اړه نلري برعکس ګازات په ځانګړي توګه او په مخلوط کې هم هغه يوه اندازه فشار توليده وي نو ځکه د ګازاتو د مخلوط عمومي فشار د هغه مخلوط داجزا د جزئې فشارو د مجموعې څخه هم عبارت دى.
د ګاز ماليکولونه يو له بل څخه لرې وزي او په نتيجه کې گاز حجم زياتيږي د ګازماليکولونه چې کنتيکې انرژي يې زياته ده د طرف په ديوالو ډيره قوه واردوي نو ځکه د تودوخې ددرجې په لوړيدو سره د ګاز فشار او حجم دواړه زياتيږي
افاده دخيالي ګازونو د حالت معادله واي په دغه رابطه کې د ګازاتو د ثابت په نامه ياديږي د عددى قيمت په ستندرد حالت کې د يو مول ګاز د حجم فشار داوحرارت ددرجې له قيمتونو څخه له لاس راځي.
غازات د کايناتو يوه لويه برخه جوړوي چې د هغي د جملي څخه يو هم د اکسيجن غاز چې دا غاز د ټولو ژونديو موجوداتو لپاره ضروري او لازمي دى او بغير د اکسيجن څخه ژوند امکان نه لري همدارنګه د هايدروجن غاز ډير خطرناک غاز دى چې د بمونو په جوړولو کې ورڅخه کار اخستل کيږي د نيون غاز په برقي راډونو کې استعماليږي او داسې نور.
مخکي لدي چې د غازونو قوانين تر څيړني لاندي ونيسو نو لومړي بايد غازاتو اقسام وپيژنو ټول غازات په دوه لويو ډولونو چې يو يې خيالي او بل يې حقيقي دي ويشل شوي دي.
دورځينو تجربو او مشاهدو څخه څرګنديږي چه د تودوخې ددرجې په زياتوالى سره د ټاکل شوي غاز حجم زياتيږي او په معکوس ډول د حرارت ددرجې په کميدو سره حجم کميږي څرنګه چه د سانتي ګريد ،
فارنهايت او نورو سکيلونو کې منفي درجې هم شته بنا پردې حجم هم بايد منفي يا صفر شي خو څرنګه چه حجم نه صفر او نه هم منفي قيمت اخلي دتودوخې په ډيرو ټيټو درجو کې حجم بايد يو حدى حالت غوره کوي.
دالتن په م کال کې د سپتمبر په ٦ نيټه انګلستان کې دنيا ته راغي د عمر په لومړيو وختونو کې د هوا پيژندني سره مينه درلوده نوموړي ١٢ کاله د رياضياتو په مطالعه مشعول وو مګر د هوا پيژندني څخه يې هم لاس وانخسته په م کال کې د مانچسټر مشغول په نوم مشغول شو ددي نه وروسته د غازونو د فشار قانون او يو څه نور يې کشف کړل دالتن د مختلفو غازونو د فشار قانون داسې بيانوي که دوه غازونه په مختلفو حجمونو او فشارونو سره مخلوط کړو په دي ډول چې د حرارت درجه يې ثابته وساتو کولاى شو چې فشار د لاندي رابطي څخه په لاس راوړو .
ماريوت د قانون څخه د نوموړي غاز د تودوخې درجه ثابته وساتو او فشارته يې د 1 څخه تر 2 پورې بدلون ورکړو پدې صورت کې د نوموړي غاز حجم هم تغير کوي او د 1 څخه ته تيريږي له دې ځايه لرو چې:
اوس که چيرې د 2 فشار وساتو او دغاز د تودوخې درجې ته بدلون ورکړو او د 1 څخه يې 2 ته انتقال کړو پدې صورت کې د غاز حجم بدلون کوي او د څخه 2 ته تيريږي گيلوسک د قانون له مخې ليکلاى شو چې
هر کله چې د مايع په معلومو شرايطو کې تغير راځي نو په هغه صورت کې سيال په غاز بدليږي او د تام غازيا ايډيال غاز په نوم ياديږي حقيقي غازونو د تام غازونو شرايط په ټيټ فشار او د حرارت درجو کې صدق کول تام غازات د فشار،
حجم اود حرارت درجه پارامترونو په نظر کې نيولو سره د غازونو لپاره لومړنى قانون برتانوي ساينس پوه رابرت بايل په 1660 کال کې کشف کړ بايل د حجم له مخې ثابت کړ د حرارت ددرجې ثابت والى سره دراکړل شوي غاز حجم د هغه فشار سره معکوس تناسب ده.
ددې تيورې پربنسټ ټول غازونه د کوچنيو ذرو څخه جوړ شوي دي چې شمير ئې په يو کوچني حجم کې ډير زيات دى نوموړى ذرې کولاى شي په ټولو ممکنه جهتونو حرکت وکړي د نوموړو کوچنيو ذرو بعدونه نظر د هغو ترمنځ فاصلې او هغه حجم ته چې
غاز پوسيله نيول شوي دي داندازې وړ نه دي د نوموړي کوچنيو ذرو ترمنځ مقابل عمل د هغو ترمنځ د ټکر په لحظه کې منځته راځي او تصادم مطابق ارتجاعي دى.
يوسکاتليندي ساينس پوه توماس کراهم په ١٨٣٣ م کال کې د مختلفو تجربو په سرته رسولو سره دي نتيجي ته ورسيده چې تودوخي او د فشار په ټاکلو شرايطو کې د غازونو د نفوس سرعت نوموړو غازونو د کثافت مربع جذر سره معکوساً متناسب دى په دي فورمول کي سرعت کثافت ثابت دى دوه حجمه د غازونو د نفوس د سرعتونو تر منځ لاندي رابطه وجود لري.
ګيلوسک فرانسوي ساينس پوه په 1802م کال کې دغازاتو لپاره لاندې قانون کشـــــف کړ که چيرې د يو مقدار ټاکلي غاز فشار ثابت وساتو او دنوموړي غاز د حجم نسبي تغيرات د تودوخې د مطلقه درجې دنسبي تغيراتو سره مستقيم تناسب لري.
د غازاتو کثافت هم د مايعاتو او جامداتو په شان فورمول په واسطه معلومولى شو د غازاتو کثافت نسبت جامداتو او مايعاتو ته ډير کوچنى وي او ډير زيات د حرارت درجي او فشار تابع دى د غازاتو کثافت عموماً په معياري شرايذو کې يعني په سانتي ګريد او په 760 سيماب تعين کيږي.
په صورت کې د ماليکولونو حرارتي حرکت شليږي او غاز عملاً د سکون حالت غوره کوي بنا پردې د غاز ديو ټاکلي کتلې د حجمونو نسبت په ثابت فشار کې د مطلقې تودوخې له درجې سره تناسب دى.
د يو مول غاز لپاره د فشار او حجم د ضرب حاصل د مطلقې تودوخې پر درجه باندې د ټولو غازاتو لپاره ثابت مقدار دى نوموړى مقدار د په تورې ښودل کيږي او د غازونو د ثابت په نامه ياديږي.
٣- که ددوو ګاونډيانو د مکان ديوالونه سره شريک وي نو دواړه په مکان کي شريک ګڼل کيږي يعني د ټولونه مخکي به دوي ته حق د شفعي وي ليکن که يو ګاونډي د بل ګاونډي په ديوال باندي د خپل مکان تير يا لاړي کيښود ا و يادده په ديوال باندي يي سيلاب ولگوله او ګاونډي څه اعتراض ونکړو نو پدي سره هغه شريک نه بلکي ګا ونډي ګڼلي شي .
په يو مکان يا ځمکه کي دري تنه شريکان دي د يوه نيمه حصه ده او د بل شپږمه حصه ده نو که د نيمي حصي واله شريک خپله حصه خرڅوي نو دي دواړو ته د برابري شفعي حق دي او هر کله چي هغه ځمکه يا مکان ورته ورکړي شي نو برابر قيمت به ورکوي او برابر به يي تقسيموي ددي د حصو کمي او زياتي هيڅ اثر د شفعي په حق کې نه پر يوځي .
اويا سمدستي داسي يوبل فعل يا عمل سرته ونه رسوي چي هغه په انصرا ف د شفعي باندي دلالت وکړي او د شفعى غوښتوته اقدام وکړي او د اخيستونکي د منکريدو دويري په منظور د خپلي غوښتني لپاره شاهدان ونيسي .
همدارنګه د شاهدانو د شهادت د ادا‌‌‌ء کولو غوښتنه داده چي شفعه وړونکي په خرڅونکي جنس باندي که عقار د هغه په لاس کي وي او يا هم په اخستونکي که څه هم عقار د هغه په لاس کي نه وي يا د بيعي په وخت دشفعي اخيستلو په غوښتنه شاهدان ونيسي.
که څه هم داغوښتنه په ليکلى توګه اوياهم داستاذي په وسيله سره ترسره شوي وى نو که شفعه وړونکى دشاهدانوپه نيولو سره قادرشي اوشاهدان ونه نيسي نوپدي صورت کې شفعه ساقطيږي .
د گواهانود شهادت د اداء کولودغوښتني په اساس د مبيعي په اخستلو باندي قادر نشي نو پدي صورت کي مکلف دي چي د مبيعي د خرڅولو د پوهيدو د نيټي څخه د يوي مياشتي په اوږدو کي خرڅونکي او اخستونکي يوه رسمي خبرتيا ورکړي او که چيرته دغه کار يې سرته ونه رسولو نو شفعه بيا د مينځه ځي .
کسبونه او د هستوگنځيو بيان او وضاحت او همدارنگه که اخستونکي د شفعي قبلول ردکړي وي نوشفعه وړونکي مکلف دي چي محکمي ته ددعوي د وړاندي کولو څخه مخکي او د اعلان دنيټئ څخه وروسته د ورځو په اوږدو کي هغه ثمن چي بيعه پري مينځ ته راغلي ده پداسي خزانه يا بانک کي په وديعت او ا مانت سره کيږدى چي د نظر لاندي عقار او مال د هغي په حوزه کي واقع او موجو د وي او که چيرته دا کار يي سرته ونه رسولو نو د شفعي په اخستلو کي د شفعي وړونکي حق ساقطيږي.
پدي ډول سره دافغانستان دمدني قانون د مادى له مخي که مبيعه د خرڅونکي په لاس کي وي نو تر څو چي اخستونکي حاضر نشي نو ګواهي ورباندي نه صحيح کيږي او په هغه صورت کي چي شفعه په ټولو شروطو او اسبابو ثابته شي نو قاضي د اخستونکي اخستل فسخه کوي او په وړل شوي عقار حکم شفعه وړونکي ته کوي .
همدارنگه د افغانستان د مدني قانون د مادى له مخي شفعه تجزيه نه قبلوي او شفعه وړونکي نشي کولي چي د شفعي لاندي شوي عقار د يوي برخي په اخستلو او د ځينو نورو برخو په پريښودلو مجبور کړاي شي په هغه صورت کي چي خرڅونکي يواو اخستونکي زيات وي نو شفعه وړونکي کولي شي چي د ځينو حصه واخلي او د ځينو حصه پريږدي او صرف نظر تري وکړي .
د افغانستان د مدني قانون د مادي له مخي په ټولو حالاتو او صلاحيتونو کي که چيرته د بيعي د ثبت د نيټي څخه ٤ مياشتي وخت تير شي نو پدغه صورت کي د شفعه وړونکي لپاره د شفعي حق له مينځه ځي .
همدارنګه د شرح مجملة الاحکام په صفحه کې د مادى له مخي شفيع مالک گرځي د پاره د مشفوع چي په رضا د مشتري سره ورته تسليم شي او يا په حکم د حاکم د شفعي مالک گرځي او صرف طلب د شفعي کفايت نه کوي ځکه چي په مجر د طلب کي ملکيت مشتري ته نه انتقاليږي مگر په حکم د قاضي سره.
صـورت- پدي صورت کي هم شفعه باطليږي چي بايع خپل کور يا ځمکه د خرڅولو لپاره داسي سړي ته ورکړي چي ددي شفيع شفعه هم وي نو دغه شفيع په وکالت سره دا ځمکه يا کور خرڅ کړ نو ددي وکيل چي شفيع يي هم وه شفعه يي باطله ده .
صـورت- پدي صورت کي هم شفعه باطليږي چي شفيع خبر شي چي فلاني سړي کور په ١٠٠٠ زر روپي خرڅ کړي او شفيع پدي وخت کي د شفعي د طلب تلاش ونکړي اگرکه وروسته معلومه شوه چي دي سړي دا کور په جنس خرڅ کړي دي خو هغه جنس ددي زر ١٠٠٠ روپي ارزښت لرونکي وه پدي صورت کې د شفيع شفعه باطله ده .
صـورت- چي کله مشتري د يو سړي نه د کور يوه حصه واخستله نو پدي اوله سودا کي خو شفيع حقدار دي او بله حصه يي په دوهم عقد باندي واخيستله نو پدغه دوهمه حصه کي د شفيع شفعه ساقط ده ځکه چي مشتري د خرڅونکي سره شريک دي او شراکت مقدم دي په شفعي سره
دي نو د خرڅونکي سره به ووايي چي دايوه بسوه چي د گاونډي طرف ته ده دا په ١٨٠٠٠ اتلس زره روپي شوه او پاتي دوه بسوي دي او په ٢٠٠٠ دوه زره روپي شوي نو شفيع په دالږه حصه په ١٨٠٠٠ زره روپي پښيمانه کړي اودا حيله به د شفيع توجو ختمه کړي .
صـورت- بل صورت د شفعي د لمنځه تللو لپاره دادي چي خرڅونکي د کور قيمت د کور د قيمت په نسبت څو چنده زيات بيعه کړي فرضاً د يو کور قيمت ١٠٠ سل افغاني دي اود کور خاوند ددي کور قيمت ١٠٠٠ زر افغاني بيعه کړي او اخيستونکي يي واخلي خو اخستونکي بايع ته يو جنس ورکړي چي د هغي شي قيمت د کور اصلي قيمت چي ١٠٠ سل روپي دي ورکړي که شفيع د شفعي دعوه کوي نو د کور قيمت کوم چي بايع ١٠٠٠ زر روپي ويلي دي نوکله چي يو شي د خپل اصلي قيمت څخه زيات گران وي نو شفيع خپله پښيمانه کيږي او کله چي پښيمانه شي نو بيا يي شفعه ساقطه ده.
صـورت- که چيرته د صغيرولي او وصي د ځمکي د خرڅ په وخت کي سکوت وکړي نو پدي صورت کي هم د صغير هلک شفعه باطله ده ځکه چي سکوت په منزلت د ترک د شفعي ده.
چا چه کور يا ځمکه خرڅه کړه پدي شرط چي ماته به مهلت وي دري ورځي چي زه به يا د خرڅولو ځواب درکړم يادنه خرڅولو نو پدي وخت کي شفيع شفعه نشي کوي ځکه که بايع د ملکيت نه خيار شرط منع کړي نو شفعه د مينځ ځي .
د امام ابوحنيفه رحمه الله په نزدچه کله شفيع مړ شي وروسته د طلب د شفعي نه او اثبات د شفعي يي شوي وي په طلب د مواثبت او طلب د اشهادو باندي نو امام ابوجنيفه رحمه الله وايي چي شفعه دده ختمه شوه ځکه چې داشفعه کول دشفيع په خوښه او اراده وه اوکه دامړ شو نوپه مرګ سره مشيت ختميږي باقي نه پاتي کيږي اوپه مشيت کې ارث دهمدي کبله نه جاري کيږي وروسته دمرګ نه .
مصنف دکتاب وايې چې معنى اومقصد ددى دادى چې شفيع مړشي وروسته دبيعى نه اومخکى دقاضي دقضاء څخه نو پدي وخت کې شفع ختميږي امام شافعي رحمه الله وايې چې شفعه وارثان په ميراث کې وړلي شي دليل ئې دادي .
لکه څرنګه چې په ميراث کې وړلي شي وارث دخپل موارث نه ځمکه نو دارنګه ميراث کې وړلي شي حقوق لازمه که هغه په طريقه دعوض وي اوکه دمال وي اوياعوض نه وي.
ځکه وارث ولاړ دى په ځاى دمړى کې ځکه حاجت دوارث پشان دحاجت دمړى دى لکه موروث چې دفعه کوي دځان نه ضرر همدارنګه وا رث هم په شفعه کې دفعه کوي دځان څخه ضرر.
که چيرته شفيع اومشتري ديوجنس په اخيستلو اوخرڅولوکې اختلاف ولري معنى داچې مشتري ووايې چې ماداجنس په دوه زره اخستي دى او شفيع ووائې چې تاپه زر روپۍ اخستى دى نوپدي وخت کې دمشتري خبره صحيح ده سره دسوګنده ځکه چې سوګند دمنکر دپاره وي اودلته منکر مشتري دى .
يعنى قاضي به مشتري ته سوګندهم ورکوي اګر چې دقياس مخالف ده ا ودامام ابوحنيفه رحمه الله فرمائې که چيرته شفيع شاهدان درلودل نوبيا خبري دشفيع صحيح ده .
نوطرفين وائې چې دشفيع شاهدان معتبر دي اوامام احمد بن حنبل رحمه الله هم داوائې او دامام ابويوسف رح په نزد دمشتري شاهدان به منل کيږي ځکه چې دددوى شاهدى مثبته ده اوعمل په مثبت ا ولي دى .
که يو سړي کور واخيسته په ١٠٠٠ افغاني او په ٢٠٠٠ يي خرځ کړي او بيايي شفيع پيداشو او د شفعي دعوي وکړي نو شفعه يي صحيح ده خو پدي شرط چي په اول قيمت يي واخلي.
صورت د مسئلي داسې دي چي که يو سړي ووايي چي دا ځمکه مي تا ته بخشش کړي ده پدى شرط چي په عوض کي يي ماته لاره راکړي او که بخشش بغير د عوض د شرط ځيني وي او بيا بخشش وروسته عوض شي نو پدي صورت کي شفيع لره شفعه نه ثابتيږي .
که يو سړي ځمکه واخيستله په روپيو په اشاري سره او اندازه يي مجهوله وي نو هم شفعه پکي نشته او په هغه ځمکه کي چي د مهرپه بدل کى وي نو پدي صورت کي هم شفعه نشته .
د شرح مجلة الاحکام په صفحه کې د مادى له مخي شفعه نه ثابيتيږي مگر پدي شرط چي ذايل به وي ملکيت د بايع د مبيعي نه او همدارنگه نشته شفعه په فاسده بيعه کي برابره خبره ده چي مبيعه قيض شوي وي او کنه مخکي د قبض نه د بايع ملکيت ذايل دي او وروسته د قبض نه احتمال د فسخي نشته .
د شرح مجلة الاحکام په صفحه کى د مادى د حکم په اساس په شفعه کي داسي کلام يا خبري کول لازم دي چي دلالت وکړي په طلب د شفعي باندي په هغه مجلس کي چي په هغي کي د بيعي عقدفلحال کيږي لکه چي ووايي زه شفيع د مبيعى يم يا زه خپله شفعه طلبوم .
د شرح مجلة الاحکام په صفحه کې د مادى د حکم په اساس په شفيع باندي لا زم دي چي شاهدي و وايي وروسته د طلب د مواثبت نه او طلب د شاهدانو او که شاهدان يي تيرنکړه نو شفعه يي باطله ده .
همدارنگه د شرح مجلة الاحکام په صفحه کې د مادى د حکم په اساس که شفيع وروسته شو طلب د شفعي او شاهدانو څخه او امکان هم وه او خط يي هم ونه ليکه چي دا ځما شفعه ده نو پدي صورت کي د شفعي حق ساقط کيږي .
که دشفعي خاوند مسافر وه او خبر شو او وکيل يي هم ونه نيولو د شفعي د طلب د پاره يا يي مخبر او قاصد هم ونه ليږلو او خط يي هم ونه ليږلو نو شفعه يي ساقط ده .
د شرح مجلة الاحکام په صفحه کې د مادى د حکم په اساس که شفيع وروسته شو په طلبولو د شفعه کي د خصومت او شاهدانو ځيني په اندازه ديوي مياشتي او شرعي عذرهم ونلري نو پدي صورت کي هم شفعه ساقط ده.
د شرح مجلة الاحکام په صفحه کې د مادى د حکم په اساس که شفيع په داسي وخت کي مړ شو چي صرف طلب د شفعي يي کړي وي خو مالک شوي هم نه وي او ځمکه ورته تسليم شوى هم نه وه نو ورثه يي د شفعي طلب نشي کولا ي ٠