polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
المونیم اکساید د المونیم له مرکباتو څخه یو مرکب دی چی له دوه اتومه المونیم او دری اتومه اکسیجن څخه جوړ شوی دی چی دا دواړه اتومونه کیمیاوي تعاملونه په خپل منځ کی کوی او المونیم اکساید لاس ته راځی لکه:
کورندم د المونیم اکساید د مرکب څخه عبارت دی چی د الماس څخه وروسته دوهم کلک منرال بلل کیږی چی د سختی درجه یی نهه ده که چیری د کورندم بلورونه نیلی رنګ ولری شنه یاقوت نومیږی او نیلی رنګ یی د کوبالت او تیتانیيم له امله دی که چیری د کرومیم د موجودیت له امله د کورندم بلورونه سور رنګ ولري د په نوم یادیږی چی دواړه قیمتی جواهر دی.
د المونیم دی خاصیت د زیاتو فلزاتو او استحصال لپاره د هغوی د اکسایدونو څخه ډیر استعمال پیدا کړی دی معمولاً د المونیم څخه د مګنیزیم او کروم د استحصال لپاره د هغوی د اکسایدو څخه ګټه اخلی په لنډ ډول داسی به ووایو که چیری مګنیزیم او کروم لاسته راوړو ددی دواړو عناصرو اکسایدونه د المونیم سره تعامل کوی په نتیجه کی د المونیم اکساید په لاس راشی او وروسته به دواړه فلزونه لاس ته راشی چی اوس هر یو لاندی طریقی سره سم بیلابیل په لاس راوړو لکه:
المونیم اکساید هغه وخت منځ ته راځی کله چی د المونیم په فلز باندی لنده هوا اغیزه اوکړی د نوموړی فلز په مخ باندی د اکساید یوه نری طبقه جوړوی چی دغه طبقه فلز د زیات رنګ وهلو څخه ساتی لاندی تعاملات د المونیم اوبه لرونکی اکساید د سودیم هایدرواکساید سره تعامل کوی او په نتیجه کی د دواړو مرکبو د تعامل څخه سودیم المونیټ او اوبه په لاس راشی لکه:
کله چی د المونیم اوسپنی ترای اکساید ته تودوخه ورکړل شی یو مناسب ویلی کیدونکی د باریم پراکساید په موجودیت کی قوی اکزوترمیک تعامل لاس ته راځی لکه په لاندی معادله کی:
په پورتنی معادله کی د تودوخی تولید شوی درجه سانټی ګریډه ده په دی حرارت کی اوسپنه او المونیم دواړه مایع دی چی مایع اوسپنه ددی تعامل پواسطه تولیدیږی او د ویلډینګ کاری په عملیو کی ورڅخه کار اخیستل کیږی څرنګه چی اوسپنه د تعامل طرف په تل کی راټولیږی او په همدی ترتیب سره د المونیم اکساید څخه جلا کیږي ویلې شوې اوسپنه کولای شو ریګی قالب ته رهنمایي کړو او په همدی ترتیب کولای شو درنده، فولادی، ماشینی،
دا چی د المونیم اکساید د ویلی کیدو ټکی ډير لوړ دی او په ویلی شوی حالت کی غیرهادی دی نو ځکه یی په ویلی شوی کریولایت کی حل کوی چی په نتیجه کی یی د ویلی کیدو ټکی ټیتیږی.
همدارنګه چاریس هال دبرلین کالج فارغ 22 کلن ځوان په کال کی د خالص المونیم د استحصال لپاره یوه خاصه طریقه کشف کړه چی په دغه طریقه کی به یی ویلی شوی المونیم اکساید استعمالول یعنی د المونیم اکساید به یی د کریولایت سره مخلوط کوه او بیا یی د تودوخی پواسطه ویلی کول او له هغه وروسته به یی د الکترولیز عمل لاندی نیول ځکه چی د المونیم اکساید د ویلی کیدو درجه به یی د کریولایت سره مخلوط کیدو له امله د 2000 سانټی ګریډ څخه تر 1000 سانټی ګریډ پوری ښکته کیدله.
په عادي شرایطو کې کاربن ډای اکساید بې رنګه غاز دی او ځلې د هوا څخه دروند دی او دا غاز خطرلرونکی دی او تر یوې اندازې پورې په هوا کی شته دی دا غاز د عضوي موادو د سوځیدو او حیا‌‌ء جسمونو د تنفس په نتیجه کې تولیدیږي یعنې کله چې ساه اوباسو،
کاربن ډای اکساید د کاربن د مهمو مرکبونو څخه دی چې د کاربن د یو اتوم کاربن او دوه اتومه اکسیجن د تعامل څخه لاس ته راځي چې دا غاز د هوا تقریباً 0.03% برخه جوړوي.
شنه نباتات کلوروفیل لرونکي دي چې د لمر د رڼا په موجودیت کې د ضیایي ترکیب په مرسته د اوبو او کاربن ډای اکساید له ترکیب څخه د لاندې معادلې په اساس لاس ته راځي۰
په پورتني تعامل کې د لمر رڼا د انرژۍ په ډول او کلوروفیل د کتلست په ډول برخه اخلي چې د دې عواملو په غیاب کې ضیایي ترکیب صورت نشي نیولی کومه غذا چې په پورته ډول جوړیږي د حیواناتو د غذا یا تغذیې لپاره ترې ګټه اخیستل کیږي.
کاربن ډای اکساید تر عادي شرایطو لاندې یوه بې رنګه ماده ده چې نسبتاً هوا ته ځلې درنده ده دا غاز نه په خپله سوځي او نه د سوځولو سره مرسته کوي په اوبو کی ډیر ژر او په ښه توګه حلیږي.
د کاربونیک اسید تیزاب یواځې د اوبو په محلول کی شتون درلودی شي او که هغه ته حرارت ورکړل شي د پورته معادلې سره سم بیرته په اوبو او کاربن ډای اکسایډ تجزیه کیږي او همدارنګه په صنعت کې د کاربن ډای اکساید زیاته اندازه د قند جوړولو او د مختلفو شربتونو د غازداره کولو د پاره استعمالیږي.
هغه وینه چې د انساجو څخه یې کاربن ډای اکساید اخیستی وي د وریدونو په واسطه د زړه خوا ته روانیږي او د بدن ښکتۍ خوا څخه راټول او یو لوی ورید کې جمع کیږي چې د انپیر پرویناکار په نوم یادیږي او د بدن یو بل ورید کې چې په پورتنۍ برخه کې وینه راجمع کیږي چې د اسوپریرویناکاو‌ په نوم یادیږي.
د دې دواړو وریدونو څخه د لرونکي وینه د زړه ښي دهلیز رایټ او ریکل ته راتویږي او د ترای کسپیډوال له لارې ښي بطن ته ورننوځي او ښی بطن دا 2وینه لرونکي وینه د سمیلونار وال له لارې د سږو شریان ته پمپ کوي چې وینې ته د دغه ورلیږل شوې وینه 2 د لاسه ورکوي اما اکسیجن اخلي او وروسته له دې د سږو د وریدونو په لاره کې د زړه چپ دهلیز ته لار مومي او د بای کسپیډ له لارې د چپ بطن څخه عمومي شریان ته پمپ کيږي.
د اکسیجن اخیستل او د کاربن ډای اکساید خارجیدلو ته تنفس وایي د ګازونو تبادله د وینې او انساجو تر منځ تنفس نومیږي او خارجي تنفس په نتیجه کې چې کوم اکسیجن د الویلي ګانو له لارې وینې ته لار موندلې وي د وینې دوران سره تر حجراتو پورې رسیږي او هلته د خوراکي موادود اکسیدیشن سبب ګرځي په نتیجه کې د تحمض شوو موادو څخه اوبه او کاربن ډای اکساید حاصلیږي که چیرې کاربن ډای اکساید په وینه کی وجود ولري نو زیان لري نو باید چې خارج شي.
د محیط د غلظت تفاوت له امله له وینې څخه الویلي ته داخلیږی او له وینی څخه الویلي ته داخلیږي او د هاضمې له لارې څخه د بدن څخه خارجیږي کله چی وینه د بدن په حجرو کی اکسیجن له لاسه ورکړي کاربن ډای اکساید اخلي.
قلوي اکسایدونه هغه اکسایدونه دي چې د اوبو سره تعامل کوي او قلوي جوړوي او یا په بل عبارت هغه اکسایدونه چې د اوبو سره تعامل کولو سره القلي جوړوي د هغوي لپاره کولای شو چې ظاهري معادلې او د قلویاتو د جوړیدو فرضي تعاملات ولیکو.
القلي اکسایدونه د القلي اکسایدونو د القلي انهایدراید په نوم هم یادیږي د ځینو فلزاتو اکسایدونه او د هغوي هایدرواکسایدونه په لاندې جدول کې په ښه ډول سره کتلای شو:
کلسیم اکساید د یو اتوم کلسیم او یو اتوم اکسیجن څخه جوړ شوی دی یعنې هغه مرکب دی چې د اکسیجن او کلسیم څخه جوړ شویدی او په صنعت کې د کلسیم کاربونیټ د حرارتي تجزیې
لکه څرنګه چې د لوړو زده کړو وزارت د لايحې په اساس هر محصل د لیسانس د دورې د حقوقو او امتيازاتو د ترلاسه کولو لپاره او همدارنګه د ديپلوم د ترلاسه کولو په خاطرد څلور کلنۍ تحصيلي دورې په پای کې د يو سيمينار ترتيب او آرايه کول ورته اړین ګڼل کیږي،
د همدې موخې د ترلاسه کولو په خاطر ماته هم د ننګرهار پوهنتون دښووني او روزني پوهنځي د کیمیاڅانګې لخوا د تر سر ليک لاندې علمي موضوع دسيمينار لپاره دمحترم استاد پوهنيار عطاءالله ترمستقېمي لارښوونې لاندي راسپارل شويده،
نو ما دلارښود استاد د لارښوونې سره سم ددې سيمينار موضوع ګانې يا مطا لب د معتبرو داخلي او خارجي منابعو څخه راټول کړيدي او دلارښود استاد دکتنې او اصلاح څخه وروسته مې چاپ ته سپارلي.
په پاى کې زه دکیمیا څانګې ټولو استادانو او خصوصاً دخپل لارښود استاد پوهنيارعطاءالله څخه ډېره مننه کوم چې ددې رسالې په ترتيب او ليکلو کې يې له ما سره هر اړ خيزي مرستې کړې دي ډيرمنندوی يم اود لوی څښتن تعالی دربارته لاسونه لپه کوم اودادعاپه ژبه راڅرخوم چی خدايه ته يې دژوند غوټی مه مړاوي کوي ،
څرنګه چې اکسیجن تقریباً په یو وخت او زمان کې سویډني عالم شیلی او انګليسي پوه جوزف پرستلي په کال لخوا کشف شو پرستلي خپله مشهوره تجربه په کال کې د اګست په اوله نیټه داسې اجرا کړه چې ازمایښتي نل کې یې سوربخن پوډر ورواچول چې دا پوډر د فرانسوي نامتو پیژندل شوي کیمیا پوه چې لاوازیه نومیده د هغه لخوا ورباندې د سیمابو اکساید نوم کیښودل شو.
پرستلي د خپل زیار په نتیجه کې وويل نوموړی غاز بې رنګه او تر سیمابو خورا سپک دی پرستلي د نوموړي غاز څخه ډک نل ته یوه بله شمع وردننه کړه او ویې لیدل چې ددغه نل دننه شمع ډیره ښه سوځي،
له دې وروسته پرستلي پاریس ته سفر وکړ او د خپل کار په باب یې د لاوازیه په نوم یو کیمیا پوه ته معلومات ورکړل او لاوازیه د پرستلي تجربې سره ډیره علاقه وښودله او خپل کار یې په دې ډول پیل کړ چې خالصو سیمابو د ته يې په یو انبیق کې چې ټاکلی حجم او هوا یې هم درلوده ورځو پورې یې حرارت ورکړ په نتیجه کې لاوازیه ولیدل چې د انبیق دننه هوا تر پخوا کمه شوې ده او د سیمابو د پاسه سوربخن پوډر چې د سیمابو د اکساید په نوم یادیده جوړ شو او ویې ویل چې سوځیدل د نورو موادو سره د اکسیجن د ترکیب نتیجه ده.
تیزابي اکسایدونه هغه اکسایدونه دي چې په اوبو کې حلیږي او تیزابونه جوړوي له همدې امله تیزابي اکسایدونه د هایدریتي مرکبو په توګه د تیزابو سره مطابقت کوي.
مالګې او اوبه جوړوي همدارنګه القلي اکسایدونه او تیزابي اکسایدونه په ترتیب سره د تیزابو او القلیو سره تعامل کوي او مربوطه مالګې جوړوي نو ځکه د مالګې جوړونکو په نوم سره یادیږي لکه په لاندې معادلو کې:
تجربوي ارقام ښي چې د کاربن مونو اکساید او نایتروجن د جوړښتونو تر منځ ډیر ورته والی موجود دی چې د خواصو دغه تشابه یا ورته والی په کاربن مونو اکساید کی د درې ګونو رابطو د موجودیت له امله دی.
او همدارنګه کاربن مونو اکساید زهري غاز دی د زیات تنفس له امله د مړینې سبب کیږي د کاربن مونو اکساید غاز په 205 سانتي ګراډ کی په مایع تبدیلیږي او د حرارت په 192 سانتي ګراډ کې په منجمد باندې بدیلیږې.
کاربن مونو اکساید چې په اوبو کی ښه نه حلیږي ددې علت دا دی چې خنثی اکساید دی کاربن مونو اکساید غاز په خپل ترکیب کې یو اتوم کاربن او یو اتوم اکسیجن لري.
دلوی څښتن تعالی حمد اوثنا وایم چې ماته یې د اکسايدونو او د هغوی خواص تر سر ليک لاندي موضوع باندي ديوڅه ليکلو توان اوتوفيق را کړاودخپلي تحصيلې دورې هغه پړاو ته راورسېدم چي دخپل علمي استعداد نه په ګټه اخيستلوسره په نوموړې موضوع باندي مونوګراف وليکم څرنګه چې ديوې ټولنې پرمختګ دعلم اوپوهې پوري تړلی دی په کومه ټولنه کي چې ښوونه او روزنه وجود ولرې هغه ټولنه کولای شي پرمختګ وکړي .
دپورته ذکر شوې موضوع تر سرليک لاندي ماته دننګرها ر پوهنتون دښووني اوروزنې پوهنځي دکیمیا څانګې له خوا دلارښود استاد پوهنیارعطاءالله ترسالمې لارښوونې لاندې دليسانس اوديپلوم دتر لاسه کولوپه منظور دنده وسپارل شوه تر څوددې مونوګراف دليکلو نه وروسته دسمينار په ډول دفاع وکړم چي داموضوعات مې پکې ځای په ځای کړی ده اکسايدونه ،
چې داټول موضوعات په پوره تفصيل سره په ډېروساده او بسيطوالفاظوسره واضح شوي دي اوددې موضوعاتو دراټولولولپاره مې له ډېروښواومعتبرو داخلي اوخارجي کتابونو څخه استفاده کړېده .
کېدای شي په دې مونوګراف کي له مانه ځینې تېروتنې شوې وي تمه ده چې مابه وبښۍ په پای کې دمتعال څښتن تعالی څخه ددې غوښتونکی یم چې داسلام دسپېڅلي دین اوګران ازاد افغانستان لپاره دخدمت کولومصدر وګرځي.
په لابراتواری شرایطو کی هایدروجن پراکساید د باریم پراکساید څخه د ګوګړو د رقیقو تیزابو د اغیزی له امله کیدای شی تولید شی او همدارنګه په عمومی ډول سره د هایدروجن پراکساید د استحصال تر ټولو مناسبه او غوره طریقه د الکترولیتیکی د تجزیی څخه عبارت دی.
پراکسایدونه او سوپراکسایدونه قوی اکسیدایز کوونکی دی اوبه او نری تیزاب هغوی په اسانی سره تجزیه کوی هایدروجن پر اکساید او اکسیجن لاسته راځی لکه په لاندی دوه معادلو کی:
زه د لارښود استاد په صفت د محترم فضل الصمد هڅې ستا يم او دغه ليکنه يې د لسانس د حقوقو او امتيازاتو د ترلاسه کولو لپاره کافي ګڼم او نوموړى ته د الله له دربار څخه د لازيات کار،
د هایدروجن پراکساید مالیکولی فورمول او مالیکولی جوړښت یی د لاندی جوړښت څخه ښکاری چی اکسیجن دوه اتومه د الکترونی جوړی پواسطه او د پراکسایدی رابطی پواسطه یو ځای شوی دی.
درخانۍ په سوات کې ديوه طاوس خان نومي پښتون لوروه اودپايوخان نومي پښتون هلک چنغله وه يوه ورځ ددرخانۍ دترور دلورواده اوپه هغه کې يې دکوزې بازدرى په يوه ادم خان نومي خانزاده باندې سترګې خوږې شوې .
سمدستي يې ملا وتړله اوشپه برې بازرې ته لاړل بلو يې چيرته دڅوکۍ دپاره ودراوه اودوى دواړه ددرخانۍ کورته ورغلل ميرو ورته ړومبۍ لاره اوګودر صحيح کړي وو ادم خان داشنا کټ ته ورسيد.
څنګزنې سپوږمۍ اويونيم ستوري په غلا غلا ديدن کولو ده يوساعت په غټو سترګو ورته کتل چې زور زيريې ويوست وروغوندې يې دپښې ګټه ګوته ترې نه ونيوه او ويښه
چې درخو سترګې وغړولې نوهغه بشره ورته ولاړه وه چې دچاپه خيال کې اوده شوې وه حيرانه شوه چې داخوب دي که ويښه څو ځلې سترګې ومښلې اوبيايې وغړولې چې ښه يقين يې راغى نو پاڅيدله او ورترغاړه وته غوږ کې يې ورته ډېر ډېر هر کلى ووايه اوبيايې دخپلې مينې دفتر ورته پرانيست په خلکو لويه شپه تيره شوه اوپه دوى دسترګو رپ و ميرو شپيلى وو اهله مطلب يې اوچې چرګانو بانګونه ووې ملايان اخ ټوخ جوړ کړه هسې چې شرمينګې جوړه شي اوداوښ په شاموسپي ونه خوري ادم خان ،
په درخانۍ هم خپلې مينې زور وکړ چې خلاص شو نويو ځل داستازي په خوله اويو ځل ددي په خوله چې نخښې نښانې اوسوال ځواب يې ولېږه راوليږه پس له دې پايا و هم زر ترزره واده جوړ کړ او ددرخانۍ ډولۍ يې راوړه ادم خان ډېر يرې پرسر واچولې اوډېري خاورې يې ونوستې آخريې ځان بې شرمه کړ اوخپل پلار حسن خان ته يې غوټ پرېکړي ووې چې که زما ژوند دې په کاروي نودابې له درخونه ګران دى حسن خان ته داخبره دپښتو په مذهب ناروا ښکاره شوه .
ميرورته کيسه تيره کړه هغو دديدن ذمه ووهله ړوند دخداى نه څه غواړي دوه سترګې ادم خان اوميرو دجوګي جامې واغوستې سرونه يې يې ببرکړل اوګڼاوې يې په پښوکړې دپاړو ګانو بانکيان شول تلل تلل په بره بازدره ورغلل دپاياو په ډيوډۍ کې پېټارونه کوزکړل دمارانو تماشايې جوړه کړه دبين په اواز ډېر هلکان جينکۍ اونر ښځې پرې راغوند شول.
دادم خان دمرګ خبروګرځيد اودرخو پرې خبره شوه نو سمدستي په زمکه راپريوته سترګې حق ته ونيولې خپل پردى په راټول شول په لاس پښې يې ورته ومښل سپېلنى يې ورته لوګى کړل نظرونه مات شول لنډه داچې دم ،
خپل فلسفي افکار يې له خپل محيط اوټولنې څخه اخيستي اوعادي مطلب يې دخپل عام فهم منطق په استناد اواتکا دومره عالي اوپند آموز کړى چې هر چا ته نوى بصيرت ورکوي اودخپلې شا اوخوا پيښو اوڅيروته يې متوجه کوي .
ددې ژورو فلسفي مطالبود ادا لپاره له داسې خوږي وينا اوژبې نه کار اخلي چې دمقناطيس غوندې لوستونکي وجذبوي اودشعر اوافسانې غوندې خوند ترې اخلي حتي ځيني پارچې يې دلنډې قيصي خوبې اوکړه لري .
چا چې دشعر اوشاعر په باب ډير فکر کړيدي اودواړه يې ډير ښه پيژندلي دي هغه وايي ډير ښه شاعر هماغه دي چې ډير خودپرست وي اوبي له ځانه به بل هيڅ شي کې فکر نه کوي .
شاعر پوهيږي چې عقل اومنطق دليل اوبرهان په موږ باندې حاکم نه دي بلکه غرايز اواحساسات زموږ رهبر ي کوي دهمدې لا مله هغه له احساس اوغريزې سره خپل تعلقات ټينګ ساتي اوله زړه سره کارلري هغه څوک چې زړونوته ښه ښه پيغامونه راوړي اوزړونه خوشحالوي شاعر دى ،
دشنه پاچ پګړۍ مې چې ول ول په غاړه و ليدلې وه په سراروتړله اوپه دواړو مخويې چپ کړم بيايې زما مخ په دواړو پستو لاسونوکې ونيو اوهمداسې يې راته کتل په سترګې کې يې اوښکې ډنډوي
ولې دتاندو لښتو اودپسرلي خاورين بوى سره يوځاى کيدل اودټولو دترکيب نه داسې يوه وږمه جوړيده چې لکه هيرکړي خوب غير مجسم وي اوداوږمه په مالګېده ليري چرته دبوراګانو بڼهارو چې دوريو اوغواوو درمباړو اوچرګوړو دچوڼ چوڼ سره يوځا ى کيده اوداسې يوغږ ترې جوړيده چې يوازي احساس يې اوري اوهمداغږ ما اوريده.
دورې کوم غوټې وهم اوداسې رنګينې پوکڼې په اوبو کې جوړوم چې د نوروکبانوراته پام شې اوداګرده مې پوښتي چې ته څوک يې چې داسې رنګينې پوکڼى په اوبوکې جوړوې ،
خو دزړه په ګوټ کې مې يوتته شانتې ارزو ده چې کاشکې هډو دې سيند ته نه واى رالويدلي اوکب شوى نه واى اودساحل دهوغې شنې کيلې نه څو غرونه ها خو ادخان اباد په چارتوت نومې کلي کې مې لوبې کولى خوبيا مې دمور خبره سترګوته راته ودريږي :
منشي احمد جان هم دغه لړۍ ته مخه کړه اودغه لړۍ يې ښه دغايط اودرې سره سره دسيمي په ګوټ ګوټ کې يوشمير ليکوالانو په دغه وخت کې دغې برخې ته پام شو اګر که دوى دانګريزانو ترمستقيم اوغير مستقيم تيري لاندې هم وو .
دغه شان فطرت دپښتو ادب ددې نوموړى اديب اوليکوال دزړه تارونه دهغه د ورور دهجر په مضراب کې داسې ټنګ وهل چې لا تراوسه دپښتو ادب په ورشوکې خپلې سوې ساندې وايي.
قبر دى اوقبر هم دبيزوو په دې حقله داجې ته هم څه خاص معلومات شته نوبيا په ماورته په څه بل نظر کتل اوددغه ځاى ليدو سره زما زړه کې څه عجيبه سوالونه راپيداشوو .
ظلم اواستبداد قايم و – ښکاره بغاوت و او ددې بغاوت اولنۍ سزا هغه له دا ورکړى شوه چې هغه پسې حکومت خپل ايجنټان خواره کړل اوهغه يې په ليونى مشهورکړو .
نوچې دليونتوب دې نوم هم هغه دخپلو خبرونه منع نه کړو نوبيا يوه شپه چې هغه ستړى ستومانه اوټوله ورځ درپه درګرځيدونه پس خپل وران ويجاړ کورکې پروت و.
دورد لرې کيدو سر ه يوپوره ګارډ کورته راننوتل اودوو مضبوطو شين سترګو چې انګريزى توپۍ يې په سروې اوافسران معلوميده هغه کلک دمټونه ونيو اونوروسپايانو ته يې دکوردتلاشۍ حکم ورکړو.
پورتني ماخذ ددې دورې په دويمه برخه کې ترټولو مشهور کتاب دسليمان ماکو تذکرۀ الاولياده چې په ٦١٢ هـ کال دکندهار په ارغستان کې ليکل شوې ده چې له نيکه مرغه که ټول کتاب لاس ته نه دى راغلى يوازې يو څوپاڼې يې دعبدالحى حبيبي له خوا په کندهارکې موندل شوې دي ،
ددې دورې په دويمه برخه کې په پښتونثر کې يولوى تحول راغلى دى اوهغه داچې دپښتو نثر دقافيه وال اومسجع نثر څخه بېرته عادي اوروان نثرته اوښتي اوددې ميدان دنثر پهلوان خوشحال خټک دى او دده زامنو عبدالقادر خټک اوګوهرخان هم پکې لويه برخه اخيستې ده ،
اوپه اصطلاح کې هغه کيسې ته ويل کيږي چې ناول څخه اوږده وي اودژوند بيلابيلې برخې پکې منعکس شوې وي اودبيلابيلو پېښوانځور يې په ادبي قالب کې ځايوي .
پلاټ هم دلنډې کيسې لپاره ډيرمهم ټکى دى چې يوه کيسه شروع دلوړوالي خواته اوانتهاته رسوي اوپه يوه موزونه سجعه باندې پايته رسيږي چې دغې موزونې پايلې ته پلاټ ويل کيږي دوهمه برخه په لنډه کيسه کې رمز اوکنايه ده ،
په پخپلو آثارو کې دعادي او روان نثر ليک ډول بيا ميدان ته راويست اودميا روښان اواخون درويزه دنيم منظم نثر کړۍ يې وشلوله لکه څنګه چې خوشحال په منځنۍ دوره کې دپښتوشاعرۍ په تيره دعمومي اوملي شاعرۍ پيشوا ء اوپوميا ګڼل کيږي ،
هغه ترکيبات چې دخوشحال په نثر کې ليدل کيږي په اوسني نثر کې نشته اوياهغه جمله بندې چې سليمان ماکوکړې ده په اوسنې نثرکې نه ترسترګو کيږي دنثر دډولونوپه باره کې هم مختلف نظرونه ورکړل شوي پوهاند عبدالحى حبيبي دپښتو نثرونه دسليمان ماکو له وخته بيا دده ترزمانې پورې په اوو برخو باندې ويشلي دي.
دپښتو نثرهم په همدغه شکل دى چې دلفظ ځانګړونو په اساس دنورونثرونو سره توپير لري اوهغه ځانګړوتياوې چې پښتو نثر لري په نورونثرونوکې نشته مثﻻً دسيدبهاوالدين مجروح ځانځاني ښامار دنمونې په توګه وړاندې کولى شم .
ستاينز نثر بيا هغه نثر ته وايي چې يوه موخه په داسې حال بيان شي چې ليکونکيو حق بل ِطرف ته خپل احساس په داسې ډول انتقال کړي چې دهغې احساس درويا روى اوداستاني نثر کې خيال ياواقعي مېنې دزمان اومکان په ترتيب سره بيانږي .
يا خوچا دباران سوال سره خيرنه وغوښتى اويا خودګرمۍ په اخرينه ورځ دحسن اوبخملۍ په نامراده شوې مينه باندې اسمان داسې بې اختياره وژړل چې دچا داسې ژړا ياده نه وه .
اوځيني نورو برخوپورې لاره پيداکول په افغانستان کې دامير شېرعلي خان اويا هم دامير دوست محمد خان له وخته راپيل کيږي يعني په دغه وختکې صنعتي فابريکه جوړه شوه له هغه وخته که لږ څه راتيرشو بيا دامير حبيب الله اوامير عبدالرحمن اوداميرامان الله خان وخت راځي اوپه دغه وخت کې بيا نوروپرمختګونه هم وشول اومطبعې .
په دغه وخت کې دشمس النهار جريده هم شروع شوه اوخپرونې يې پيل کړي دامير حبيب الله خان په وخت کې دمولوي عبدلروف کندهاري په مشرۍ سراج الاخبار جريده هم نشر شوه خو ديوې ګڼې له خپرويدو څخه وروسته بنده شوه وروسته دغه اخبار دامان افغان په نوم دعلامه محمود طرزې لخوا دنثر ډګرپوخ کړ .
کله چې په کابل کې ادبي انجمن جوړشو په دغه انجمن کې دغې برخې ته زياته پاملرنه وشوه اودهغې نه وروسته دکندهار ادبي انجمن جوړشو نوکله چې دوى دواړه سره يوځاى شول پښتو ټولنه رامنځ ته راغله اودغسې پښتوټولنه يوه مجله دکابل مجلې په نوم باندې شروع شوه اوهمدارنګه پښتوادبياتوکې که شفاهي يا ولسي ادبيا اوکه نوادبيات پکې لازمي ليکنې شروع شوي اوپه خپرويدو يې پيل وکړ .
د مني د کرلو لپاره د ځمکي اماده کول د جواروسره ورته والي لري د ځمکي د اماده کولو لمړي مرحله د مخکني فصل د نباتاتو د پاتي شونو ليري کول او د ځمکي اړول څخه عبارت دي او کله چي ځمکه کافي مقدار لنده بل ولري پدي صورت کي ځمکه څو څو ځلي اړول کيږي او اخري ځل د قلبي څخه وروسته ځمکه ماله کيږي او جويه کشي په کي تر سره کيږي د مني کرنه د قطار په شکل ښه نتيجه ورکوي ددوه بوټوتر منځ فاصله په اندازه او قطارونو تر منځ فاصله په اندازه په نظر کي نيول کيږي .
د تخم د کرلو څخه مخکي لازمه ده چي تخم د ځني کيمياوي موادو لکه سره معامله شي تر څو د ناروغيو او افتونو په مقابل کي محفوظ پاتي شي که چيري تخم ولري نو د يو من يا تخم لپاره سيرين ضروري ده او وروسته له دي عملي څخه تخم کرل کيږي د کرلو ژوروالي نظر د خاوري ډول او لنده بل او خاوري تودوخي ته فرق کوي معمولاً په کلي لوم خاوروکي تخم د په ژوروالي کي کرل کيږي .
د پنبي د کرلو وخت نظر سيمي ته فرق کوي او معمولاً د کرلو خاوره په ژوروالي او حرارت ولري دننه په هيواد کي په مختلفو ولايتونو کي د کرلو مناسب وختونه فرق کوي خو په عمومي توګه د حمل د مياشتي څخه شروع او د ثور د مياشتي تر نيټي پورې په مختلفوپټيو کي کرل کيږي خو يادونه کيږي چي د هوا د يخوالي په صورت کي پورتني وختونه فرق کوي.
د تجروبو په اساس د پنبي عادي وده او ګل نيول پرته د کنګل څخه ورځو ته اړتيا لري لنډه دا چي کوم اقليمي شرايط چي ښه پنبي د توليديدو لپاره نظر کي نيول کيږي
د پنبي نبات د په کـــــــــــورني پـــــــــــوري اړه لري چي جنس يــــــي د په نوم ياديـي دا نبات ولاړه مرکزي ســــــــــاقه لـــــــري چــــــــــــــــي د شکل لري له بندونو څخه يي جاښي څانګي انګلشاف کوي د چاپيريال د ښه والي په صورت کي د حتى د څخه اضافه لوړوالي پيداکوي په کرنيز حالت کي يو کلن نباتات دي چي لرګيني څانګي مينځته راوړي.
چې دغه ستنې پاڼې په ايکالوجيکې ډول سره متفاوتې دي او د ريزين د ذخيرې اندازه ئي هم متفاوته ده په دې مانا چې د هره ياده ونه د خاصو طبيعې عواملو تر تاثير لاندې ده.
دغه حالت نه يوازې د ځنګلې ونو په ټولنو کې بلکې خصوصاُ په جدا يا جلا ونو کې اګر که چيرې له يوې واحدې نوعې له جملئ څخه وي فرق کوي او مشاهده کيږي.
يا د ونی خپل فزيولوژيکې فعاليت له لاسه ورکوي چې د ريزين د توليد سطحه ټيټيږي په هغه صورت کې چې د هوا د جريان درجه لوړه او نسبتي رطوبت کم وي د ونی د توليد شروع کمه او د کم يا لږ وخت لپاره دوام کوي.
د حرارت درجه په هغه وخت کې لوړه موثره ده کله چې د هوا او ځمکې رطوبت زيات وي د ځمکې او هوا رطوبت د ريزين په توليد باندې ژوره اغيزه او تاثير لري هغه ساقه يا د هغې پورې مربوطې برخې چې ريزين ترې په لاس راوړل کيږي.
ريزين د ستن پاڼو ونو په مخصوصو انواعو کې چې د ريزين کانال په نوم سره ياديږي توليديږي او دغه کانالونه په درې مهمواو عمده ډولونو ويشل شويدي چې په لاندې ډول سره دي.
هغه ريزين چې د ستن پاڼو ونواوساقې په اولني پوستکې کې موجود وي له هغې څخه خوشبيوداره غوړو په استحصال او توليد کې استفاده کيږي او په دغه ډول ونو کې د ريزين کانالونه په دوه شکله وجود لري.
کوم چې د ونې د تنې په محور باندې قرار لري او بل ئي همدارنګه افقې يا عرضی کانالونه دي کوم چې د لرګې په شعاعې يا محوري جهت او په ډيره زياته اندازه په مرکزي جهت کې قراراو موقيعت لري.
د ذخيروي حجراتو اطراف د تراکيدونو پواسطه احاطه شوې دي چې له دې ځاې د ريزين کانالونه د ونو په تاج کې يعنې په هغه لرګې کې چې په پسرلئ کې توليديږي موقيعت لري.
ترپينتاين چې د ونود سور کاج په کانالونو کې موحود دي چې دغه بعضې ئي حتېْ ۴۰ سلنه ريزين وي د ونو څخه د ريزين راوړل اوپه يو مخصوص لوښې کې د هغه راجمع کولو څخه وروسته دغه ريزين د يوې هفتې لپاره په ازاده هوا کې ايښودل يا ساتل کيږي.
د کليمه د دوه يوناني کليمو څخه ترکيب ده چې د پيالې په معنى او د حيوان په معنى دى يعنې په دې ټولګي کې هغه حيوانات شامل دي چې د پيالې ته ورته شکل لري ددې ټولګي غړي نظر هايدرا ته پيچلي جوړښت لري،
په دې فايلم کې ساده کثير الحجروي حيوانات شامل دي چې بدن يې د دوه طبقو څخه تشکيل شوې ده چې يوه يې خارجي طبقه ده چې نوميږي او بله يې داخلي طبقه ده چې نوميږي،
سولنتراتا د اوبو حيوانات دي چې لږ شمير يې په خوږو اوبو خو اکثريت يې په تروو اوبو کې ژوند کوي چې تر دې مهاله يې په تروو اوبو کې نږدې ٩٠٠٠ نوعې پيژندل شوي دي چې دوئ کولاى شي چې يا د سمندرونو په تل کې ژوند وکړي او ياهم په ازادانه ډول لامبو ووهي.
چې کله ښکار سره په تماس کې شي د تاوخوړلو رشتو په وسيله يې نيسي او د چيچونکو رشتو په وسيله يې فلج کوي ټولې چيچونکي حجرې د ښکار د رانيولو په موخه په کار وړل کيږي.
حسي غړي په پوليپونوکې ساده خوميدوزاوو کې يې ډيرانکشاف کړيدى نوموړي حيوانات د حسي حجراتو لرونکي دي چې د تنتيکلونو د پاسه او د خولې سره نږدې زيات ليدل کيږي.
په هايدرا او ځينې نورو غړو کې خوله مستقيماً د کولمو د خاليګاه سره په تماس کې ده خو په ځينې نورو انواعو کې بيا د خولې څخه وروسته بلعوم قرار لري چې د کولمو ترخاليګاه پورې ادامه لري.
لکه څرنګه چې په سولنتراتا کې داخل الحجرو ي هضم صورت نيسي په همدې ډول د کولمو په خاليګاه کې خارج الحجروي هضم هم د هغو غدواتو د ترشحاتو تر تاثير لاندې صورت نيسي چې د کولمو په جدار کې موقعيت لري.
په پوليپونو کې د اندودرم د حجراتو لويه برخه لرونکې د عضلوي ضمايمو ده چې د بدن عرض طرف ته متوجه دې چې ددې ضمايمو د انقباض پوسيله حيوان نرى او اوږد شکل غوره کوي.
د اپيدرمس او اکتودرمس او لنيو اجزاوو د بشروي طبقې تر پاسني حده پورې امتداد پيدا کړى دى او هم نور عناصر استوار ساتي چې تناسب يې دحيوان د انقباض او انبساط له مخې ډير توپير کوي.
دغو حجرو د هضمي خاليګاه ټول ديوال نيولى دى په سايتو پلازم کې دواړه ډوله اندوپلازميک ريتکولم شته يعنې هم دانه دار او هم ښوى اند پلازميک ريتکولم لري د دينه علاوه هسته،
ددغه حجرو د ترميم قدرت دومره ډير دى چې ځينې علماء داسې وايي چې دا حجرې په ٤٥ ورځو کې د جسم ټولې برخې جوړولى شي چې د سپرم او اووم په توليد کې هم برخه اخلي.
دا حجرې هضمي انزايمونه افرازوي او هغه په هضمي خاليګاه کې خالي کوې چې ددې افرازاتو په مرسته د خاليګاه غذايي مواد هضميږي چې دې ډول هضم ته خارج الحجروي هضم وايي،
دهايدرابدن د دوو طبقو څخه جوړشوى دى چې خارجي طبقه يې اکتودرم او داخلي طبقه يې اندودرم دى اوپه منځ کې يې يو اتکايې غير حجروي طبقه وجودلري چې د ميزوګليا په نوم ياديږي
غير زوجي تکثر په هايدرا کې د غوټۍ وهلو يا په ډول صورت نيسي چې نوموړى تکثر د اوړي په موسم کې صورت نيسي په دې ډول سره چې د هايدرا د بدن په لاندنۍ برخه کې يوه غوټۍ راشنه کيږئ،
حسي او عصبي حجرې د شبکې په ډول په ټول بدن کې تيتې او خپرې شوي دي چې د خولې په برخه کې ډيرې متمرکزې دي نو ځکه د خارجي انګيزو په مقابل کې ډيرې حساسې وي.
دا حجرې د اپيدرمس په ټولو برخو کې خپرې شوي دي خو په تينتکلونو کې يې شمير زيات دي نيدوبلاستونه مخصوصې حجرې دي چې په منځ کې يې د نيماتوسيست حجرې موقعيت لري په عمومي صورت نيماتوسيست د يو مايع څخه ډک کپسول دى چى په منځ کې يې يوه خالي تاوخوړلى رشته ځاى لري.
ځیني کسان که په لږ شي اړ شي نو د الله تعالی څخه يې غوښتنه نه کوي او وايي چي خواست کوې نو د آس دا کوه دا پر ځای کار نه دی ځکه تر زياتي اړتیا په لږ اړتیا کي و خپل رب ته د احتیاج لاسونه پورته کول د بنده ګۍ حقیقت ښه را څرګندوي ،
لِيَسْأَلْ أَحَدُكُمْ رَبَّهُ حَاجَتَهُ كُلَّهَا حَتَّى يَسْأَلَ شِسْعَ نَعْلِهِ إِذَا انْقَطَعَ) رواه الترمذي عَنْ أَنَسٍ.
که څوک دا ډول دعا کوي چي په هغه کي د خپلوانو څخه د خپلوۍ د اړیکو د پرې کېدلو غوښتنه کوي او یا د ګناه د کار د کولو غوښتنه کوي نو دا دعا يې الله تعالی د خپلي مهرباني له مخي نه قبلوي ځکه د دا ډول دعا په قبلېدلو کي خپله انسان ته زیان رسیږي.
لَا يَزَالُ يُسْتَجَابُ لِلْعَبْدِ مَا لَمْ يَدْعُ بِإِثْمٍ أَوْ قَطِيعَةِ رَحِمٍ مَا لَمْ يَسْتَعْجِلْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الِاسْتِعْجَالُ قَالَ يَقُولُ قَدْ دَعَوْتُ وَقَدْ دَعَوْتُ فَلَمْ أَرَ يَسْتَجِيبُ لِي فَيَسْتَحْسِرُ عِنْدَ ذَلِكَ وَيَدَعُ الدُّعَاءَ) مسلم عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ.