polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
دا ښوونځی د لیسې پوړۍ ته هغه مهال لوړه شوه چې د گل آغا احمدي په هلو ځلو او د کویټ عرب میشتې موسسې لجنه الدعوه الاسلامیه د تعلیمي څانگې په مالي همکارۍ د ۱۳۵۷ د غمیزې له کبله تر یوې وقفې وروسته د ۱۳۶۸ لمريز لېږدي کال د غبرگولي پر ۱۵ نېټه په وردگو،
چې د تیرې غمیزې جگړې ظالمو لمبو د هېواد د نورو علمي پانگو په څېر د ارواښاد سلیمي صاحب په کتابتون هم رحم ونه کړ او د کورنیو جگړو په ترڅ کې په بې رحمانه توگه د اور خوراک شوي دي.
د حكومت له لوړپوړو چارواكو او ټولنيزو شخصيتونو سره څنگ په څنگ د يوه فعال او زړه سواند شخصيت په توگه د هېواد په ملي او نړيوالو مسئلو كې د خپل ژوند تر پايه د یوه غوره نوښتگر په توگه رول لوبولی دی.
له يوي خوا دا اثار دوه زره کاله لرغوني وه او له بل لوري د اوو قبرونو څخه تر شل زره زيات اثارو تر لاسه کول د زياتي حيرانتيا او پاملرني وړ وگرځيدل خو د دوهم ځل لپاره د نوموړو اثارو په اړه د نړيوالو او هيواد والو زيات پام هغه وخت واوښت چي د تنظيمي جگړو پر مهال د نوموړو اثارو د پلورلو اوازې گرمي سوي .
د همدي اوازو پر بنسټ د 1995 ميلادي کال د اپريل په مياشت کي سپک موسسي د يوي خبرتيا په توگه ويره وښودل چي د طلاتپي لرغوني اثار د اسلحو د پيرودلو لپاره روسانو ته ورکول سويدي .
ميرمن نانسي دوپري په هغه علمي غونډه کي چي د افغانستان د لرغونو او تاريخي ميراثونو د ساتلو او بيرته راگرځولو ملي کميسون له خوا په ځانگړي توگه د طلا تپي د اثارو په اړه د رښتيا څرگندولو په نيت رابلل سوي وه ،
د دي مسئلي د سپيناوي لپاره اړينه ده چي د اطلاعاتو او کلتور وزارت روښانه څرگندوني خپري کړي ؛ په همدي غونډه کي د ملي کميسون له خوا هم د طلاتپي د اثارو په اړه د ټولو موضوعاتو د سپيناوي په کلکه ملاتړ وسو.
په غونډه کي د وخت د اطلاعاتو او کلتور وزارت سر پرست ښاغلي والاجان وثيق لومړۍ خپله بي خبري وښودل او بيا يې وعده وکړل چي ډير ژربه دا مسله د راډيو او تلويزيون له لاري څرگنده کړي ،
طلا تپه د جوزجان ولايت په يوه لرغونې سيمه ده چې په 1978 ز کال کې د پخواني شوروي اتحاد او افغانستان تر منځ د دولتي تړون پر بنسټ د دواړوهيوادونو د لرغونپوهانو په گډو هڅو او پرله پسې زيار د دوه زرو کالو وړاندې زمانو لرغوني اثار راڅرگند او تر لاسه شول چې نه يوازې د افغانستان د لرغونې تاريخ لپاره يې هر اړخيزه مالومات را برسېره کړل بلکې د سيمې او نوروهيوادونو د لرغونې تاريخ په اړه يې هم د پام وړ او ارزښتمنې څرگندونې د څيړنکو په واک کې ورکړي دي.
هخامنشي سترواکي په لويديځ کې له بالکان او ختيځې اروپا نه په ختيځ کې د سیند تردرې پورې غځېدلې وه. دا سترواکي په تېر تاريخ کې له هرې بلې سترواکۍ پراخه او په پنځه اعشاريه پنځه ميليونه کيلو متر مربع ځمکه خپره وه.
په خپلو ټولو سيمو کې د يوې رسمي ژبې کارولو او د يوه ستر مسلکي پوځ په ګډون ملکي چوپړتياوو ته د ودې ورکولو په مټ تر سره کړه. له دې سترواکۍ وروسته نورو سترواکيو هم د دوی له برياليتوبونو نه الهام واخيست.
دملی روغی جوړی دسیاست بله ستره بریا د١٣٦٧ کال دحمل دمیاشتی په ٢٤ مه نیټه دژنیو دتړونونولاسلیک کؤل ؤ چې دهغو په بنسټ دپخوانی شوروی پوځونو ته بیرته خپل هیواد ته دبشپړ ستنیدو لپاره لاره هواره شوه .
ډاکټر نجيب الله د١٣٦٩ لمريز کال دسرطان دمياشتې په شپږ مه نېټه دگوند ددويمې کنگرې په ترڅ کې د گوند دعمومي منشي په توگه يوځل بيا وټاکل شو .
ډاکتر نجیب الله دملگرو ملتونو دجنرال سکرټر پطروس غالی دغوښتنی په اساس اود هغه د ځانگړي استازي اومرستیال بنین سیوان دپنځه فقره ایز پلان له مخی ددولتی واک نه دگوښه کیدو او دقدرت دلیږدولو دژمنی په هکله د ١٣٧٠ کال دحوت دمیاشتی په ٢٧ مه نیټه خپله تاریخی اعلامیه صادره کړه،
شهید ډاکتر نجیب الله دملی روغی جوړی دسیاست اود ملگرو ملتونو دپنځه فقره ایز پلان دپوره عملی کیدو لپاره پخپل ټول توان او پوره ریښتینوالی او وفاداری کار وکړ .
نجيب الله د١٣٦٤ کال دحوت دمياشتې په پيل کې ددولتي خدمتونو له اطلاعاتي ادارې نه گوښه کړی شو او د دې سره د گوند د مرکزي کميټې د دارالانشاء د منشي په توگه او بيا د ١٣٦٥ کال د ثور دمياشتې په ١٤ مه نېټه د گوند په اتلسم فوق العاده پلنوم کې د گوند دعمومي منشي په توگه وټاکل شو.
د خلکو د غوښتنو او د گوند په ليکو کې د سالم تفکر د خاوندانو په پلوي او دهېواد د عينی واقعيتونو پر بنسټ خپله طرحه چې په حقيقت کې دشخړو د هوارؤلو نوې لاره وه او د ژورې انساني محتوی په لرلو سره،
همدا ډول د نوي سياست څخه په پيروي د همدغه کال د دسلواغې د مياشتې په لومړۍ نېټه دسياسي بنديانو دآزادولو په هکله د ډاکتر نجيب الله له خوا دبښنې عمومي فرمان صادر شو،
دهمدغی زده کړی په نتيجه کی ؤ چې هغه د١٣٦٤ کال په اوږدو کې دافغانستان دبحران دحل دپاره دکورنی او بهرنی وضعی دعينی کرکتنې او تجزيې نه وروسته ځان ته معينی طرحی او نظريه پيدا کړی وه .
دغه نظريه چې وروسته بيا په گوند او خلکوکې په يو فکري خط بدله شوه - دايديولوژيکي چوکاټونو نه فاصله نيول او په عمل کې دتيرو تپل شوو ايديالوژيکي چوکاټونو پريښؤول،
دسياسي پلوراليزم پر بنسټ ددموکراسۍ رواج او په عمل کی پلی کول - دغه نظريه دډاکتر نجيب الله له خوا دگوند دسياسی دفتر په غونډو کې او همدا راز دشوروی دوخت مقاماتوته په هر اړ خيزه ډول توضېح شوی وه او همدا راز يې دشوروي دوخت مقاماتو ته په ښکاره ويلي ؤ چې دغه نوی سياسی دريځ به د اړينو بدلونونو سره غبرگ د دواړو هېوادونو په گټه وي .
خو ددې تر څنگ ډېری افغان اکاډميک روڼ اندي او د سياسي پوهنې څېړونکي په هغه دا نيوکه لري چې د حکومت په منځ کې ېې نالوستي او توکمپال څارگر لکه عبدالرشيد دوستم ،
د ډاکټر نجیب الله د رژيم په مقابل د افغان ولس د بې باورۍ بل لامل دا ؤ چې سيکولر نظام ته زور ورکړل شوی و او نجیب الله د ببرک د فاشيستي رژیم د بدلون سره په ټولنه کې په ولسي تگلاره نه بلکې د ببرک لاسپوڅو جنرالانو په خوله يې څارگریزو اربکي پوځ ته لار پرانیسته چې د ولسونو تر منځ نور هم مذهبي افکارو غندنه او گډوډه زورواکي رامنځته شوه .
خلکو له حکومت څخه لکه دا نن واټن ونیؤ او همدا و چې واک او ځواک نور هم ټکني شول او ولس د حکومت په درواغو ژمنو چې پخلاينې پلان چمتو کوي له بلې خوا یې د جمعیت غړو رباني او احمد شاه مسعود غېږ کې ونیول نورې ډلې يې له پامه وغورځولې له مخې يې اعتبار له لاسه ورکړ.
له رژيم سره د سياسی اختلاف په وجه د ١٣٥٧ کال د سرطان په مياشت کې په ايران کې د افغانستان د دموکراتيک جمهوريت د لوی سفير په حيث وگمارل شو او وروسته بيا د همدغه کال د تلې د میياشتې په نيمايي کې له رژيم سره د سياسي اختلاف د ژوروالي له امله د سفارت له دندې څخه گوښه کړی شو.
شهيد نجيب الله د ١٣٥٨ کال د جدي د مياشتې په ٢١ مه نېټه بېرته خپل وطن ته راستون شو او د دولتي خدمتونو د اطلاعاتو د رئيس په توگه وټاکل شو او د دې تر څنگ يې د قبائيلي چارو د سمون د کميسيون مسئوليت هم په غاړه درلود.
دقدرت له یو اړخیز انحصار نه ډډه وشي او یوه پراخ بنسټه ملی اداره جوړه شي او داسې فضا رامنځ ته شي چه تول افغانان په خپله دآزادو ټولټاکنو له لاری دخپل برخلیک د ټاکلو وس پیدا کړی .
د ډاکتر نجیب الله د سیاست دپلي کولو په پایله کې وؤ چې دنوی اساسی قانون مسوده د١٣٦٦ کال دسر طان په میاشت کې خپره شو او دمخالفینو په شمول دټولو خلکو څخه غوښتنه وشوه چې په دغه مسوده کې دتغییر او بدلون په هکله خپل رغنده نظریات داساسی قانون کمیسیون ته ورواستوي.
که څه هم چې ددغو اصلاحگانو سره سره هېوادمشر چې د لوی واک او برلاسۍ خاوند وه چې د پوځ او د پوليسو د امر واکدار و خو دغه انډول د حزب وطن يا د وطن گوند بې توله کاوه او ددغه گوند د کنټرول نه پرته يې هېڅ نه شو کولی.
د همدغه کال په بهير کې ؤ چې د همدې کورس د درې سؤو څخه زياتو زده کوؤنکو هغه د حکومت سره د خبرو لپاره د هغه کړکېچ په هکله چی د عقرب د مياشتې د درېيمې ورځې په پايله کې پيدا شوی ؤو،
پدی ترتیب دنوی اساسی قانون مسوده له یو لړ تغییراتو او بدلونونونه وروسته دلویی جرگی دبرخه والو له خوا دقوس دمیاشتی په نهمه نیټه د رایو په اتفاق تصویب شوه .
هغه خپلې لومړنۍ زده کړې په حبيبيه لېسه کې پای ته ورسولې او بيا د کابل پوهنتون په طب پوهنځي کې شامل شو او پر ١٩٧٥ ز کال کې يې دغه پوهنځی پای ته ورساوه.
يو ځل بيا نجيب الله له يو شمېر نورو محصلينو سره د ١٣٤٩ کال د جدي په مياشت کې له دې کبله پوره ٩ مياشتې بندي شو چې د کابل د ځينو ښاريانو له خوا د امريکې د جمهور رئيس ريچارډ نېکسن د معاون سپيرو اگنيو په موټر چې د افغانستان د حکومت مېلمه ؤ; د خوسا هگيو گوزارونه ترسره کړي و او د هغه مخې ته ېې د امريکی رپی سوی و.
په ١٩٧٨ کال کې چې کله خلقيانو او پرچميانو پر سردار محمد داود خان کودتا وکړله او خلقيان د واک خاوندان شوه نو ښاغلی نجيب الله يې د هېواد نه دباندې ايران ته ولېږه او دی هلته په تهران کې د افغانستان سفير شو.
هغه د ثور انقلاب د لومړۍ ورځو ټول ريفارمونه باطل کړل او د پرچميانو مارکسيستي مفکوره يې په هېواد کې پياده کړې وه. که څه هم چې د نوموړي حکومت پوځي برلاسي درلودله خو د اسلام پالو جنگياليو فشار ته يې حکومت ټينگ نه شو او همدا وه چې په يې واک له لاسه ووت او ډېر ژر کورنۍ جگړې پيل شوې.
په همدې توگه نجيب الله په سيمه کې خپل سياسي حيثيت ټينگ وساته تر هغه حده پورې چې مسکو يې دې ته اړ کړ چې خپل پوځونه د هېواد نه وباسي او په ٢٠ د جولای ١٩٨٧ زېږيز کال کې د افغانستان له خاورې د روسيې د وروستي سرتېري د وتلو خبر خپور شو.
په ١٣٥٤ کې د کابل پوهنتون د طب له پوهنځي نه فارغ شو او ورپسې يې د قرغې د احتياطو د ضابطانو په غنډ کې ٦ مياشتې د عسکري خدمت سر ته رسولی دی.
د ١٣٥٦ کال د اسد په مياشت کې يې د افغانستان د خلک د دموکراتيک گوند د مرکزي کوميټې غړيتوب تر لاسه کړ او د کابل ښار د ښاري گوندي کوميټی مشر وټاکل شو.
د هغه كال د ربېع الاول د ۳ تر ۶ پورې د مهمان دوست مشهوره جگړه د پښتنو او نادر افشار ترمنځ واقع شوه چې په پاى كې دواړو خواوو ته سخت تلفات واوښتل .
د ۱۱۴۲ هـ د ربېع الاول د ۲۰ نه تر ۳۰ پورې سيدال خان د اسلام خان په ملگرۍ د خپلو اتلسو زرو عسكرو سره د نادرشاه سره اوږه وركړه او پښتانه له تهرانه راووتل .
نو ابداليانو د اعليحضرت شاه حسين څڅه مرسته وغوښتله او د همدې درخواست په اثر د ربيع الاول په مياشت كې د څو زرو امدادي نفرو سره سيدال خان د هرات د وطنخواهانو د كومك لپاره واستول شو.
د پياوړي زړور جنرال سيدال خان په همت او مېړانه تر يوه كال او څو مياشتو پورې وځنډېده او دې زړور قوماندان تر اخر گړيه پورې په ډېر استقامت او شهامت او دلاورۍ او پښتني غيرت دفاع وكړه او څنگه چې نادر خپله څه قوا د كلات خواته واستوله ،
ځكه چې د دوى په ټولو جگړو كې شريك او مهم جنگونه ي ېكړي دي او په ټواو فتوحاتو كې د خورا ځلېدونكو كارنامو څښتن دى او د محمد هوتک په عبارت «په سخاوت او او شجاعت زبدۀ روزگار سو.» له هغه وخته چې ميريس گورگين مړ كړ ،
همدا ملي پهلوان د ملي قاپد له خوا د هغه د مقابلې لپاره ورمخكې شو او صفوي لښكرې يې څو واره پرله پسې ماتې كړې او ډېر جگړن يې ترې ووژل او د ميرويس خان د وخت په ټولو جگړو كې بريالى او فاتح وو .
اعليحضرت شاه محمود ددغه ملي جنرال په مرسته اصفهان ونيو او د پښتنو شاهنشاهي يې تشكيل كړه او بيا د شاه محمود ترمگ وروسته له اعليحضرت شاه اشرف سره د پارس ،
څو دا دفاع يې تر كندهاره راورسېده او په كندهار كې هم تر وروستني طاقت پورې د شاه حسين سره يو ځاى د نادر په مقابل كې وجنگېد او د سيدال قوى روح تر پايه پورې نادر ته سر ټيټ نه كړ او څو چې يې كولاى شو ،
خو ځيني يې په پوونده ډول هم ژوند کوي يعني کو چيا ني ژو ند لري٠ د خرو ټو پوونده اوس هم دشلگر او وانې په سيمه کې د کال نيمه بر خه تيروي٠ د تل په کو چيا نو کې د خرو ټو مشهور مشر ملک محمد کر يم خان را جي و چې د اعليحضرت مح مد ظا هر شاه دوا کمنۍ په وخت کې يې اعزازي معاش او رتبه هم لر له٠ د بنو او ديرې په خر وټو کو چيا نو کې مشهور کسان امير خان يحيي خيل،
اروپا او امر يکې کې بيلا بيل سو داگريز کا رونه سر ته رسوي٠ په کر اچۍ کې دوی يوه کميټه هم لري چې د سر رو ضې د کميټې په نا مه يا ديږي او حا جي امير گل خر وټی يې مشري کوي٠ همداراز په کر اچۍ کې د خر و ټو دقبيلې يو بل مشر حا جي جمعه خان خر وټی دی چې په افغا نستان کې د خپلې قبيلې دبيو زله خلکو سره مالي مر ستې هم کوي٠
خاک جبار او خورد کا بل کې استو گنه لري٠ د لغمان ولايت خر وټي ددغه ولا يت په مر کز او د قر غيو په او لسوالۍ کې ژوند کوي ٠ همداراز د پروان ولايت خر وټي په با گرام کې هو ايي ډگر ته څير مه استو گنه لري.
ميلمه پال او دينداره خلک دي٠ د انگر يز انو سر ه يې په در يو تا ريخي جگړو کې ډېرې توري وهلي او هم درو سي سور ښامار په گو نډو کو لو کې يې هم خپل تا ريخي رسا لت په ښه تو گه سر ته رر سولی دی٠ په او سني وخت کې په ټول افغا نستان کې د خر وټو مجمو عي شمير د يو مليون تنو په شا او خواکې ښو دل شوي دي٠
بله ډله ښکتني خرو ټي وو چې مشر يې مخا مد نو ميدچې لوی خان يا شير خان د قطغن نا ئب الحکو مه هم له دغې دو يمې ډلې نه و٠ داسي و يل کيږي هغه وخت چې نادر شاه افشار د غ جيوځواک مات کړ نو ډير شمير خروټي يې ايران ته فراره کړل،
يوه بر خه د ار گون سيمه ده چې په هغې کې د پر مليانو قبيلې خلک هم استو گنه لري٠ خرو ټي په ځينو هغو تنگو م يداني سيمو باندې هم ولکه لري چې په مينځ کې يې دنگ دنگ غر ونه پر اته دي٠ دوی څلور کلي لري چې په دغو کليو کې سر رو ضه لو مړنی مقام لري"
زموږ پښت پو هان او تو کم پيژ ندونکي خروټي د پښتنو د غلجي دټو لنيزې ډلې پورې اړونده قبيله گڼي چې ډيره مشهوره او هم د شمير له مخې يوه پياوړې قبيله شمير له کيږي چې د افغا نستان په بيلا بيلو ولا يتونو لکه پکتيکا، پکتيا، غزني،
هغه فکټورونه چې د هايپوتايرايډيزم د پېښېدو وېره ډېروي په هغو کې د آيوډين کمښت او يا هم د آيوډين-۱۳۱ راډيواکټيف ماليکيولو پر وړاندې مخامخېدنه ده.
نو دا د دې ښکارندوی دی چې د تايرايډ مرغړی په وړ کچه د تايرايډ هورمون (چې اکثراً تايروکسين 4 او همداراز په لږه کچه ټرای آيوډوتريونين 3 دی) نه جوړوي.
په هغو ښځو کې چې د لنگون وروسته د تايرايډو التهاب پېدا کېږي په هغو کې له پينځو ښځو نه يوه ښځه به په خپل ټول عمر کې د دايمي هايپوتايرايډيزم په ناروغۍ اخته کېږي.
دگينز په نوم دنړيوالو ريکارډونو د کتاب د راپور له مخې د مايکل جکسن دټريلر البوم چې په ۱۹۸۲ ز كال کې بازار ته راووت ۶۵ ميليونه کاپي وپلورل شو چې په نړۍ کې د موسيقي تر ټولو ډېر پلورل شوی البوم بلل کېږي .
نوموړی له مړينې نه شپږ کاله مخکې د يوه ۱۴ کلن ماشوم د جنسي ځورونې په تور بندي شو خو تر يوې پنځه مياشتنۍ جنجالي محاکمې وروسته محکمې هغه بې گناه وباله .
د نوموړي هغه کورتۍ چې ١٩٨٩ کال کې يې د سندريز البوم خپراوي پرمهال اغوستې وه په ٢٢٥ زره ډالره او خولۍ يې په ٢٢ زره ډالرو وپلورل شوې .
د پاپ موسيقۍ نامتو ستوری مايکل جکسن د ۲۰۰۹ ز كال د جون په ۲۵ مه د پنجشنبې په ورځ د پنځوسو کلونو په عمر د امريکا د متحده ايالتونو په لاس انجلس کې ومړ .
ټول وژنی او جنګی جرمونو په مقابل یو غبرګون و چې دا درک شوه چې انسان په ذاتي دول زیان منونکی دی او دا د یوې ممکنې خوندې ټولنې لپاره د یو شرط په توګه را منځته شول.
دا په عام ډول هغه مسلم او اساسي حقوق دي چې یو وګړی په ذاتي ډول له بشري اړخه د هغه مستحق ګڼل کېږي او هغه حقوق دي چې په ټولو انسانانو کې د سن، قوم، نسب، ځای، ژبې، دين،
د هغه د ۱۹۹۷ ع کال د بهایی په نامه فلم ددیوالي دجشن په موقع که څه هم د شاه رخ خان د دل تو پاگل هی فلم سره په یو وخت کي راووت خو بیا هم یو کامیابه فلم وو.
د ۲۰۰۶ ع کال د پهر هیرا پیري او د ۲۰۰۹ ع کال د دي دنا دن فلمونو کي د کومیډي رول په کولو سره د خپلو مینوالو په مخونو مسکاوي څه چي خنداوي خپري کړي.
بهارک ولسوالۍ د تالقانو ښار په پنځلس کيلو ميټرۍ د ولايت مرکز شمال ختيځ افغانستان په 47 ثاينه 24 درجې طول البلد ختيځ 20 ثانيې 49 دقيقې او 36 درجې طول البلد شمال موقعيت لري.
بهارک ولسوالۍ د تخار ولايت لومړۍ درجه ولسوالۍ ده حاصل خيزه زراعتي ځمکې او ډېرو روانو لرلو سره پېژندل شوې ولسوالۍ ده دا تخاريانو منځ ښه شهرت څخه برخمنه ده
د ماسکو لاس نومي کتاب ليکوال تورن جنرال ليونيد ولاديميروويچ شيبارشین د روسانو له خوا د افغانستان د نېواک په کلونو کې د کې جي بي له ډېرو مهمو چارواکيو څخه وو .
د ماسکو لاس د پخواني شوروي اتحاد د وخت د «کې جي بي» څارگريز سازمان د لومړۍ لويې ادارې د ريئس او د کې جي بي د مرستيال ليونيد ولاديميروويچ شېبارشين يو اثر دی چې پښتو ژباړه يې ليکوال او ژباړن محمد طاهر کاڼي کړې ده.
د اتریش ټولواکمنۍ په برنو کې د خوړو نخودو په ۸۰۰۰ متداولو بوټو کې د وراثت بېلګې مطالعه کړې او له لومړي نسل څخه تر وروستي نسل پورې متمایز صفتونه وموندل.
د وراثتي جېنومي لړۍ هر غیرمتمادي کروموزومي موقعیت دی چې د یوه وظیفوي مولفې په توګه څرګند شوي موقعیت یا د جېن د څرګندېدو تنظیمولو له‌لارې د یوه اورګانیزم پر صفتونو باندې اغېزه ښندي.
دا نوم د ډي ان اې او آر ان اې هغو برخو ته وييل کېږي چې د يو ډول پروټين شفر پکې نغښتی وي او يا هم د آر ان اې هغې کړۍ ته وييل کېږي چې په يوه اورگانيزم کې يوه کړنه ترسره کوي.
د نسل یا زېږون او یا جنسیت په معنی) د وراثت بنسټیز واحد او په کې د نوکلیوتیدونو یوه لړۍ ده چې د جېن پر مټ د رامنځ‌ته شوې یا پروټین ترکیب لپاره کوډ جوړوي.
مثلاً ددې امکان شته چې په پیچک باندې تغیر کړي وي اویا هم دکلوروفیل دجذب خاصیت له لاسه ودکړي وي اودغه وظیفه دمسطح اوپلن لکي اویا هم غوږوالي پواسطه تکمیل شي.
په ځینو نباتاتو کې دپاڼې تیغه دلکي په امتداد قرارلري دغه تباتات دبې ساقه نباتاتو په نوم یادیږي په دغه نباتاتو کې ساقه تقریباً وجود لري ولې دهغو دبندونو ترمنځ فاصله ډیره لنډه وي مثلاً په بارهنګ یاذوف کې .
کوچینې شنې تیغې دي چې په زوجي شکل دپاڼې دلکۍ په قاعده کې قرارلري دغه ساختمان په ټولو پاڼو کې نه پیداکیږي اوکه چیري وي هم متغیر نمو لري لکه دپیرکو دکورني تقلیل غوږوالی.
دپاڼې تیغه چې یوه مسطه صفحه ده دهغې مخه یو تعداد برجسته رشتې چې دپاڼې رګونه نومیژي دهغې مخه تیریږي دپاڼې رګونو دوضعیت له مخې دپاڼو لاندې ډولونه تشخیص کولای شي:
هغه پاڼې چې جال ماننده رګونه لري چې دغه پاڼوکې لکۍ داصلي رګ په شکل په تیغه کې ادامه پیداکوي اودهغې څخه فرعي رګونه جداکیږي اوثانوي رګونه په نوبت سره په نورو رګونو منشعب کیږي چې وروسته بیا سره وصل اودیوې شبکې شکل غوره کوي دغه ډول رګونه زیاتره په دوه مشیمه یې نباتاتوکې لیدل کیږي .
هغه پاڼې چې درګونو ترتیب یې پنجې په شکل وي په دي ډول چې پاڼې پکې یویاڅودستې رګونه کله چې تیغې ته داخلیږي بیا په یو تعداد نورورګونو چې همیشه منفرد وي ویشل کیږي .
درسنیو له لارې دخلکو دخبرتیا په موخه ورسوياو دکورنیو او بهرنیو مهمو پیښو په اړه دجمهوررئیس لرلید بیان کړي او همداراز دهېواد او نړۍ دحالاتو په اړه عمومي افکار جمهوررئیس ته راولیږدوي.
دغه دفتر دموقتې ادارې له جوړیدو راپه دیخوا په کار پیل وکړ خو په ۱۳۸۳ هجري لمریز کال کې دجمهوري ریاست له انتخاباتو وروسته دیو خپلواک بودجوي واحد په توگه دحکومت په اداري چوکاټ کې ومنل شو.
د هېوادونو وګړو او داسې نورو مواردو د کچې لوړېدلو په تړاو مشاهدې» تر سرلیک لاندې خپله مقاله خپره کړه چې په هغې کې د بریتانیا تر ښکېلاک لاندې سیمو او هېوادونو کې د وګړو د کچې لوړېدونکې وده منعکس شوې ده.
په نومهال پېر کې تر ټولو لومړنیو مطالعاتو له جملې څخه یوه هم د جان ګرونت «د مړینو د شمېر له‌مخې طبیعي او سیاسي ترسره شوې مطالعې» اثر ؤ چې په ۱۶۶۲ز کې خپور شو او په هغه کې د «ژوندانه جدول» لومړنۍ بڼه ښودل شوې ده.
وېلهلم لېکزیس او لویجي بودیو په څېر «ستر وګړپېژندونکي» تېر شوي دي چې د ډېموګرافي او د ډېموګرافیکې شننې د مېتودونو او تخنیکونو د اوزارو په پراختیا کې یې ستره ونډه واخېسته.
چې بیا وروسته له ۱۵ـ۳۲ مياشتو پورې پخېږي په دوهم کال کې هغه څانگې چې د مورني ډنډر په شاوخوا کې رامنځ ته شوې دي هم کولای شي چې مېوه ونيسي د مېوې د پخوالي موده په تودوخه ،
ويل کېږي چې د وخت موسيقي په زده کړو کې يو ماشوم ته زده کړه د موسيقي د عالاتو څخه پيلېده نو ځکه د نصرت فتح علي خان پلار هم دی د تبلې زده کړې ته کېناوه او تر څنگ ېې ورته د غږ هنر چې اعلاپ گڼل کېږي ورزده کړل .
د نصرت فتح علي خان کورنۍ د افغانستان درباري کلاسيکه سندارا چې نن سبا د هند کلاسيکه موسيقي نومېږي د خپل پښت لخوا هند ته وروړې او د قوالي په برخه کې ېې خپل ځېل ساتلی .
دا جگړه د ۱۸۸۰ د جولاي پر ۲۷مه د کندهار د ميوند په ولسوالۍ کې پېښه شوېده چې په آسيا کې ېې د برتانوي واک د اختتام او د ختيځو ولسونو د آزادۍ غوښتونکو پاڅونونو اساس کښېښود .
د جنرال ډانلډ سټيوارټ په قومانده دوولس زره کسيز پوځ د ۱۸۷۸ کال د نوامبر پر ۲۱مه د کندهار د پښين ولسسوالۍ ته داخل او ښار تر يوې نيمي مياشتي وروسته يعنې د جنورۍ پر اوومه سقوط وکړ .
په سمله او لندن کي د افغانستان څخه د کندهار د بېلتون پلانونه تر غور لاندې وو څو چې انگريزانو د ۱۸۸۰ د اپريل پر لومړۍ نېټه اعلان وکړ چې کندهار نور نو له افغانستانه بيل شو او شيرعلي د مهردل خان زوي به د « کندهار او ورپورو سيمو د خپلواک والي » په توگه د کندهار چارې پر مخ بيايي .
سنټ جان د دې غونډې پر مهال شېر علي « د کندهار او ورپورو سيمو والي » اعلان کړ ( والي هغه چا ته ويل کېده چې په کورنيو چارو کې به خپلواک او په بهرنيو چارو کې به د برتانويانو تابع
په ۱۷۳۶ کال کې نادر شاه افشار پر کندهار بريد وکړ او په ۱۷۳۸ کال کې دغه ښار د نادر شاه د اردو لخوا نيول سو او پاړسي اردو د نادر شاه په هدايت کندهار ته مخه کړل.
تر جگړې وروسته سلوکوس نيکاتور او چندر گپت موريا يو د شولې تړون لاسليک کړ او د تړون په اساس سلوکوس نيکاتور چندر گپت موريا ته جنوبي افغانستان ورکړ او چندر گپت موريا ۵۰۰ فيلونه سيلوکوس نيکاتور ته وړکړ.
په دي جرگه کې ډېرې خبرې وسوې څو هغه وو چې د دي زيارت ملنگ صابر شاه د غنمو يو وږي را واخيست او د احمد شاه بابا په لنگوټه کې يي ورجگ کړ او احمد شاه بابا يي د پاچاه په توگه وټاکئ احمد شاه بابا په کندهار کې خپا مقر جوړ کړ او کندهار یی بيا د افغانستان د دولت پايتخت وټاکله.
د امريکا سره يي د پښتون وژنې يو پلان جوړ د کوم په بدل کې چي امريکايي ځواکونو هغو ته د اسټراليا او امریکا ويزې ورکړي او هغوی يي تر ډيره حده د افغانستان د خاورې وويستل،
د کندهار پوځي قوماندان جنرال بوروز او سياسي افسر ډگر وال سنټ جان ته د ۱۸۸۰ د جولاي پر دوولسمه خبر راغيً چې د ايوب خان د پوځ مخکښه ځواک « واشېر» ته رارسېدلي او دى پخپله هم له هغه نه ډير ليري نه دى .
او تر ۲۰۲۱م کاله د هغه اټکلي نفوس ۳۵ میلیونه کسه دی چې هغه په انډونیزیا کې په ترټولو لویه ښاري سیمه او په نړۍ کې په دوهمې لویې ښاري سیمې بدلوي.
دا ښار پس له هغه په دې نوم ونومول شو چې د فتح الله مسلمانو سرتېرو چې په ۱۵۲۷م کال کې یې په بریالیتوب سره پرتګالیانو ته ماتې ورکړه او له دې ښار حخه یې وشړل.
ولسمشر جوکو ویډوډو اعلان وکړ چې د انډونیزیا پلازمېنه به له جاکارټا څخه د بورنیو ټاپو ختیځ کالیمانټان ولایت کې د نوسانټرا پلان شوي ښار ته ولېږدول شي.
له یوې خوا به افغانستان په خپله په آسانه توگه د منځنۍ آسیا بازارونو ته لاسرسۍ ولری او له بلې خوا به تر یوې کچې خپله اړتیا د پاکستان کراچۍ بندر ته د دې لارې څخه تلافی کړی.
د منځنۍ آسیا سره د سوداگریزو اړیکو په موخه په ایران کې د چاه بهار بندر او په پاکستان کې د گوادر بندر جوړلو به د یوې خوا د دې پل سوداگریز اهمیت سیوا کړی او له بلې خوا به د افغانستان ترانزیتی ارزښت نور هم پیاوړى کړی.
دا اندیښنه پیاوړى شوى چې داسی نه د دې پله سره د افغانستان او تاجکستان تر منځ د نشه ایی توکو قاچاق نور هم سیوا شی او د رسمی سوداگرۍ پر ځاى خیرنه "سوداگرۍ" وغوړیږی.
چې د سویلی آسیا هیوادونه ورته خورا اړتیا لری او له بلې خوا د سویلی آسیا هیوادونه کولای شی د دې پل له لارې خپل سوداگریز توکی په آسانتیا سره د منځنۍ آسیا بازارونو ته صادر کړی.
پښتو د افغانستان له ټولو لوی ژبه ده او دا د اریانا د ژبو څخه ده چې په ځانگړي ډول د افغانستان په شمال ختيځ بلخ شاوخوا سيمو کې په ۳۵۰۰زره کاله مخزېږدي کې رامنځته شوې .
چې دااوسنۍ بڼه يې دسلطان محمودغزنوي په زمانه کې دده دوزير خواجه حسن ميوندي په حکم دقاضي سيف الله په زياراوکوښښ تراصلاح اوسمون وروسته رامنځته شوه.
په عين حال کې د هندي ليکوالو له خوا داسې روات دی چې د محمود غزنوي په وخت کې د پښتو ژبې سره سخت حسايستونه رامنځته شوه او حساسيتونه دې پولې ته ورسېدل چې د ځينو سيمه ييزو شاعرانو په خولو کې به ېې سکروټې ورکولې او د ظلم لاندې به ېې نیولي و .
دغه ژبه د سرشمېرنې او وگړشمېرنې له اړخه سمتي ژبه ده ځکه چې د پښتنو پر پرتله د افغانستان په ځینو سیمو کې د دري ژبو شتون لږ دی او يا هم وگړي يې په ټول افغانستان کې تیت او خواره واره ندي ،
همدا رنگه د تاريخ لومړني مخکښ هېروډوټس خپل هيستېريه کتاب کې د دري ژبې او ويوونکيو په هکله دا وايي چې دغه خلک د ننني افغانستان د شوهيلي غرونو لمنو کې استوگنه درلوده او په غرونو کې ايسار ېې د کډوالۍ ژوند کاوه ځکه ېې خلک د درې خلک ياد شوي چې ښايی د ژبې نوم هم د درې څخه رامنځته شوی وي .
چې پکې د هېواد ترټولو لوی ښارونه؛ کابل، کندهار، ننګرهار، لوګر، لغمان، کونړ، پکتيا، پکتيکا، بلخ، هلمند، فراه، نیمروز، بغلان، کاپيسا، غزني، ارزګان، زابل،
د ځمکې په اتموسفیر کې به د ګلخانه یي ګازونو اغېزو هغه د ۳۳۳ کلوین په درجه کې ساتلې وه؛ نو له دې سره د تودوخې درجه په تصاعدي ډول له لوړوالي سره کمېږي.
د خاورو او گټو نه جوړې شوې لوړې دنگې ډېرۍ ته ويل کېږي چې لويه برخه يې په ځمکه کې دننه وي او وړه برخه يي د ځمکې دپاسه وي او په ښکاره توگه داسې ښکاري لکه لويه برخه يې چې د ځمکې نه دباندې او وړه برخه يې دننه وي.
په طبابت کې د يو مهال کار څخه وروسته ېې بيا په گڼو سياسي او ټولنيزو چارو کې ونډه واخيسته او په ۱۳۶۶ـ ۱۳۶۷ ل کلونو کې يې په چکوسلواکيا هېواد کې د افغانستان په سفارت کې د لومړي سکرټر په توگه دنده ترسره کړې ده.
او وژباړل بیا دبرکاتی فاونډیشن لخوا درسول الله صلی الله علیه وسلم دسیرت دبیان او لوی کانفرنس دمیلاد النبی صلی الله علیه وسلم په غونډه کښې شریک او دعربانو علماؤ او عجمو دارتباط او تړون په لار کښې یی دجسر تواصل فریضه اداء کړه چه دعالی اخلاقو او علمی حصیلی لرلو له کبله دعربی خلیج ،
عربی امارات متحد علماؤ ورته د دبۍ په لور دراتگ بلنه ورکړه هماغه ؤ چه په کال ۲۰۰۷ دمارچ دمیاشتی په ۱۱نیټه دوبی ته دکلیه امام مالک للشریعه الاسلامیه والقانون په فاکولته کښې دعربۍ ژبی صرف او نحو او فقه حنفی د استاد په توگه مقررشو ،
یاده دوی چه دا جامعه داسلامی نړۍ ستر پوهنتون الازهر شریف څانگه وه په اماراتو کښې چه بیا په ۲۰۰۹ ازهر تری خپل اعتراف بیرته واخیسته او داماراتو حکومت لاس ته ورغله چه هغوی دا کوشش وکړ چه پوهنتون نشنالایز او قومی بڼه غوره کړی ،
نومړی خپلی ړومبنۍ زده کړی دخپل بلار مولوی تاج محمد او مشرانو ورورنو هریو مولوی پیر طریقت شیخ الحدیث ملامحمد حنیف صاحب چه (دهډی دنجم الدین الطامه الکبری القادری الحنفی المجاهد الکبیر چه دشیخ الهند مولانا محمود الحسن دیوبندی او حضرت الحاج قاتل الکفره والزنادیق ترنگزو حاجی صاحب او علامه شیخ الحدیث مولانا عبید الله سندهی رحمهم الله پیر او روحانی مربی هم ؤ )دعالی مدرسی نجم المدارس څخه فارغ او دهیواد په مختلفو دینی او عصری مدارسو او لیسو کښې د ښوونکی په صفت کار کاوه ،
څخه ترلاسه کړی دهغه نه دخپل ورور مولوی میرزامحمد څخه یی هم ابتدایی دصرف او نحو کتابونه تر کافیه پوری ولوستل بیا دالهجرت والجهاد عالی مدرسی سره پیوست شو چه تر لنهم ټولگي زده کړه یی هلته او بیا په عالی مدرسه دحضرت عبدالله بن عباس کښې ۱۰ ټولگۍته ولاړ او په کال ۱۳۷۱ ددولسم ټولکی څخه ددویم نمره دریم نمره دنمرو دیو شیوالی په سبب دځینی غیر حاضریو په سبب چه دجهاد سنگرونو کښې تری شوی وې څلورم نمره کامیاب شو.
دامام محمد بن حسن بن فرقد شیبانی رحمه الله اسلامی پوهتنون دشرعیاتو فاکولتی ته بریالې شو بیا دڅه مودی وروسته چه دځینی مشکلاتو په اساس یا دفکر او نظر دتبدیلی په اساس دانزوا او تخلی فکر غلبه وکړه نو دځینی ځانگړو علماؤ او مشایخو څخه دعلم او تربیی ترلاسه کولوته مخ کړ په علمی لحاظ شیخ الحدیث مولانا محمد ایوب جان بنوري،
شیخ الحدیث مولانا عبداللطیف مفتی صاحب او شیخ الحدیث مولانا محمد عنایت الله البرهانی چه له روستی بحر زخار پرته نور همه ددارلعلوم العربیه دیوبند فارغان ؤهمداراز دحدیثو دوره یی دشیخ الحدیث مولانا محمد حسن جان ولد علی اکبرجان المدنی رحمه الله سره پّه کال ۱۹۹۶ تر سره کړه بیا دتخصص فی الفقه الحنفی واصوله او ځینی دباطلوډلوسره دمناظرو دکورسونو په خاطر سیندهـ کراچۍ ته مخه کړه هماغه ؤ چه هلته یی مدارک علمی پراخه شول دافتاء او تحقیق او ژباړی کار یی دتدریس سره سره پیل کړ.