polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ځواب کارکوونکی د ۶۵کلنۍ عمر په پوره کولو سره تقاعد کېږي او د ادارې د مبرم ضرورت په اساس د کارکوونکي په موافقه چي د کار وړتیا ولري د کارکوونککي د کار دوره تر لسو کلونو پوري تمديدېدالی شي .
ځواب – کمېسیون )کمېټه( د وګړو ګروپ ده او معموال د ادارې د باتجربه اشخاصو لخوا جوړېږي چي د مربوطه امر لخوا تعينېږي تر څو د ادارې اړوند ځیني چاري اجرا او تر بررسي لاندې ونيسي .
په یوه ناسته کي په یوه موضوع علمي او عملي مباحثه دورې ته ويل کېږي چي یوه ډله اشخاص خپلي تجربې پخپل منځ کي سره مطرح کوي او دا مباحثه څو ورځي دوام مومي او هر یو ګډون وال له مخکي ليکل شوي مواد په مجلس کي وړاندي کوي .
څرنګه چي مخکي یادونه وشوه بررسي د مالي او اداري حساباتي پلانونو او اهدافو د تطبیق او اجرااتو له صورت څخه یو ډول بازرسي ده چي د ادارې دآامر لخوا توظیف او د قانون مطابق بل کس ته د صلاحیت په سپارلو ترسره کېږي .
ځواب ددې لپاره چي د ادارې د کړنو په اړه وپوهېږو او د ادارې د فعاليتونو په اړه چمتو شويو معلوماتوسره سم قضاوت وکړو بايد بررسي او نظارت ترسره شي چي د هغه په واسطه مؤثره پایله السته راځي .
دنظارت او بررسي په پروسه کي بايد له ابتدایه مراحلو استفاده وشي او له مناسبو طریقو شروع شي تر څو ګ ټه اخيستونکی ترې ښه ګ ټه واخلي او د اپروسه د پروګرام د اصلي فعالیتونو په صفت ومني او پدې توګه نظارت او بررسي د ادارې د کار د ښه والي د یوې وسیلې په توګه ومني .
خارجي تفتیش د تر تفتیش لاندې مرجع په مالي مسایلو باندي نظر څرګندوي او د داخلي تفتیش په فعالیتونو تکیه کوي او هغه بررسي د نړیوال تفتیش )انتوسای( د معیارونو په اساس ده او د دولت ریس او پارلمان ته راپور ورکوونکی ده .
" دا چي دا وخت د کتابتون د ناظم د ډوډی او ارام وخت هم ؤ او نه یي سوای کولای چي زما لپاره په کتابتون کي پاته سي نو ما هغه په ډیر اصرار او کوښښ و دي ته اماده کړ چي کله هم دی د ډوډی لپاره کور ته ځي نو ما پسي به د کتابتون دروازه قلفوي. نو د کتابتون ناظم هم راسره ومنل. کله چی به یي ما پسي دروازه بنده کړه نو ما به ټوله غرمه د کتابونو ددي رنګین باغ څخه کتنه کول. "
د مولانا رحمة الله علیه د زوی مفتي تقي عثماني صاحب په وینا چي کله ما د مدرسي لپاره "صحیح ابن خزیمه "کتاب راوغوښت نو مي مولانا رحمة الله علیه ته ورښکاره کړ.
او بیا یي د حضرت ګنګوهي رحمة الله علیه یو واقعه راته بیان کړه چي کله د "سنن بیهقي" کتاب و حضرت ګنګوهي رحمة الله علیه ته ورسید هغه وخت دده د سترګو روښنایی تللی وه نو د بیهقي یو څه حثه ورته وارول سوه او ددي کتاب پر پاته برخه حضرت ګنګوهي رحمة الله علیه لاس را تیراوه او د زړه تسکین او ارام یې په حاصلوی.
"له ماشومتوبه څخه مي د عربي تر متوسط تعلیم پوری د شیخ الهند مولانا حضرت محمود الحسن رحمة الله علیه په خدمت کي حاضر سوم او کله کله به مي د بخاري د درس غیري رسمي حاضري نصیب کیده."
مولانا مفتی محمد شفیع عثماني رحمة الله علیه پر ټولو علومو قادر او برلاسه وو ځکه کله چي له تحصیل نه فارغ سو نو په دیوبند دارالعلوم کي د متوسطه علومو استاد و ټاکل سو چي تر څو کلنو یي تدریس وکړ.
مرحوم ماهر القادري او نور حضرات موجود وه نو په ماښام کي د ناستي یو بل مجلس هم ونیول سو او زما ورور مرحوم مولانا محمد زکي صاحب د مولانا رحمة الله علیه د فارسي کلام څخه دوه غزلونه و ناستو کسانو ته واورول نو ټول اوریدونکي د مولانا مفتي محمد شفیع عثماني رحمة الله علیه ودي کمال ته حیرت یوړل چي څنګه یو د فقهي، فتوا،
د مولانا مفتی محمد شفیع عثماني رحمة الله علیه شوق له کتاب سره دومره ؤ کله چي مولانا رحمة الله علیه په دیوبند کی په استاذی مقرر سو نو لمړنی معاش یي میاشتانه ۱۵ روپی ؤ او کله چي يي په ۱۳۶۲ هجري کي د دارالعلوم څخه استعفا ورکړه نو میاشتانه معاش یي ۶۵ روپی وو.
دا چي په هغه وخت کي د کراچي ښار د علم له خوا شاته پاته وو نو په کتابخانو کي کافي اندازه کتابونه نه موندل کيده نو د علم خاوندان به همیشه د خپلي علمي تندي د ماتولو لپاره د مولانا رحمة الله علیه پر کور را مارش وه.
کله چي شیخ الهند رحمة الله علیه په زندان کي ؤ نو پر ځای یي دوه نور مشایخ هر یو حضرت مولانا شاه عبدالرحیم او حکیم الامت مولانا محمد اشرف علی تهانوی رحمة الله علیه د خلکو په منځ کي د پام وړ وه،
کله چی مولانا رحمة الله علیه د حدیثو دوره کول نو درانه استاذ حضرت علامه شاه انور شاه کشمیری رحمة الله علیه به ورته فرمایل او پر دې به یی تأکید کاوه چي د فارغ التحصیل څخه مطلب دا نه دی چي تاسي علم ختم کړ بلکي د فارغ التحصیل څخه اصل مقصود او مطلب دا دی چي انسان کي د مطالعی قوت پیدا کیږي او نور ورته د علم دروازه خلاصیږي،
مفتی محمد شفیع عثماني رحمة الله علیه له ماشومتوبه له خپل پلار سره د شیخ الهند مولانا محمود الحسن و مجلس ته حاضریدی او هغه جلسه کي چي پسله وخته به يي په کور کي جوړیدل شرکت کوی او کله چي به له درسه څخه فارغ سو نو به یي په خدمت کي ؤ.
ځکه له هر طرفه د هرچا پر ژبه د مفتي اعظم کلیمه جاري وه نو ماته دا معلومه نسوه او مولانا هم بعضي وخت دا اصرار کوی چي د مولانا له نوم سره د مفتي اعظم نوم ذکر نه سي."
خو کله چي خبر ورته حاصل سو چي یوه عجم ادیب لیکلي نو حیرت کي ولویدی او مولانا رحمة الله علیه ته یي خط را ولیږه او د ملاقات ارزو یي وکړه چي له دي څخه معلومیږي چي مولانا رحمة الله علیه په عربي شعر کي خپل د علمیت،
او د دا ټولو تصنیفاتو یو درست لړلیک د البلاغ په هغه ګڼه کي چي د مولانا رحمة الله علیه په هکله وه د مولانا رحمة الله علیه د زوی محمد رفیع عثمانی صاحب لخوا را اخیستل سوي دي.
د مولانا رحمة الله علیه په وینا دیوبند دارالعلوم په ټول کتابتون کی داسی یو کتاب نه ؤ چي ما دي نه ؤ مطالعه کړی؛ که مي درست کتاب نه ؤ مطالعه کړی یو څو صفحی خو مي یي خامخا مطالعه کړي وې،
داچي په هندوستان کي د مسلمانانو لپاره حالات ورځ تر بلي خرابیدل او مسلمانان په زور سره ټکول کیدل او شړل کیدل نو ودي ته مجبور سو تر څو و پاکستان ته هجرت وکړي.
خو کله چي دده پلار مولانا محمد یاسین و خپل مرشد حضرت مولانا رشید احمد ګنګوهي رحمه الله ته د زوی د ولادت خبر ورکړ نو هغه ورته د محمد شفیع نوم انتخاب کړ.
هر کله چي یو استاذ کوم مضمون تدریسوي او پر خپل مضمون پوره برلاسی وي نو د شاګردانو خود بخوده پر هغه مضمون پوره شوق راځي او د مولانا رحمة الله علیه د آدب استاذ خو د خپل وخت مشهور عالم شیخ الادب حضرت مولانا اعزاز علي رحمة الله علیه وو.
نو یي خپل مرشد او استاذ حکیم الامت حضرت مولانا محمد اشرف علی تهانوي رحمة الله علیه ته لیک واستوی تر څو ددې ستر کار د پر غاړه اخیسلتو مشوره ځنی واخلي نو حکیم الامت رحمة الله علیه ورته یو حدیث په جواب کي ولیږیچي مطلب ځني د داکار پر غاړه اخیستل وه.
هر کله چي د مفتي شفیع صاحب نوم اورو نو ذهن ته مو د علم بحر راسي؛ هغه بحر چي بي شمیره شاګردانو ورځنی لوښي ډک کړي او د علم خزانه یي پریمانه کړي ده،
د فتوا مسؤلیت پر غاړه اخیستل ډیره سخته خبره ده ځکه د فقهي په لکونو لکنونو ورته مسائل په ډیر لږ فرق سره حکم بدلوي او ډیر داسي مسائل سته چي خپل حکم د وخت او حالاتو سره اړه وي چي ددي محسوسول اسانه کار نه دی بلکي په مفتي کي باید پوره فقهي پوهه، اګاهي، احتیاط، تقوا، تواضع،
صحیح او معتدل تعلیم خو موږ ته حکیم الحکماء امام الانبیا صلی الله علیه وسلم په خپل عمل او قول سره راکړی؛ چي شعر ویل نه ښه وي او نه هم بد بلکي د عام نثر او خبرو په څیر دی چي مقصود ته کتل کیږي که بد وي او که ښه نو معنی او مقصد به هم هغه ورځني اخیستل کیږي.
والد صاحب رحمة الله علیه خپل کتابتون یوازي زموږ د مطالعی لپاره نه وو بلکي ډیر اهل علم ورځنی مستفید وه. تر دې چي شیخ الاسلام علامه شبیر احمد عثماني رحمة الله علیه به هم په کتابتون کي ساعتونه ساعتونه مطالع کول."
مفتی محمد شفیع عثماني رحمة الله علیه په کال ۱۳۳۶ هجری د فنونو باقي کتابونه قاضي او میر زاهد شروع کړل چي په همدغه کال ورته د دارالعلوم د استادانو له خوا و نورو ته د درس ورکولو وظیفه هم ورکول سول چي مولانا رحمة الله علیه یي په هکله داسي وایی:
ځني خلک د ژوندانه د نورو کارونو په څیر په شعر کي له افراط او تفریط څخه کار اخلي دا يي خپله وظیفه ګرځولې وي او ټول وخت په شعر ویلو او لیکلو مصرفوي او حلال او حرامو ته پکښي هیڅ پام نه کوي نو ځکه نور خلک شعر بد ګڼي.
په هغه وخت کي چي به کوم سوالونه د حلولو لپاره و مولانا عزیزالرحمن صاحب ته راتلل نو له هغو څخه به یي ځني کله کله و مولانا رحمة الله علیه ته هم ورکول خپله به یې د اصلاح او تصدیق لپاره یوازي کتنه پر کول.
او په آدب باندي پوره پوهیدل یو لامل سو چي مولانا به د دیوبند دارالعلوم په هفتواره مجلس "نادیة الادب" کي چي د حضرت شاه انور شاه کشمیري صاحب تر صدارت لاندي جوړیدی په ډیره دلچسپی سره ګډون کوی.
په اکثره هيوادونو لکه اسټراليا کې د ځنګلونو اور لګېدنه د ونو او نورو نباتاتو لپاره د ژوند د دوران يا يوه اړينه برخه ده ځکه دوی ځينې داسې ځانګړي خواص لري چې د اور د پراخېدو سبب کيږي،
د انساني فعاليت پواسطه اور لګېدنې ګواښ په هغو ځايونو کې ډير وي چېرته چې د انسانانو شمېر ډېر وي؛ د اور لګېدنې په پايله کې انسانان او ددوی عامه ملکيتونه يو ډېر بد حالت سره مخ کيږي او دا حالت هغه مهال په ناورين اوړي کله چې د چاپېريال تودوخي درجه لوړه وي.
له ورېځو څخه خپرېدونکې رڼا په ځنګلونو او نورو ځايونو کې د اور لګېدنې سبب کيږي خو کله چې اور بل شي له همد ورېځو څخه بهېدونکې اوبه د اور مړه کولو کې هم مرسته کوي،
يو اتوم کلورين د اوزون طبقې د ۱۰۰۰۰۰ ماليکونو له منځه وړلو پوټانشيل لري؛ په اتموسفير کې د ګاز په سمه توګه نه فلتر کېدل ددې سبب شوی چې د اوزون طبقه کې يو رامنځته شي،
په ۱۹۷۴م کال کې او په کليفورنيا پوهنتون کې يوه مقاله چاپ کړه چې اوزون طبقې ته د کلورو فلورو کاربن يا ګاز لخوا په رامنځته کېدونکو ګواښونو څرخېده،
يو ډول سوځوونکې ورېځې چې په طبعي ډول د ځمکې په سطحه د ډېرې تودې هوا په پايله کې لګيږي او عمومأ د اورغوځوونکو له راوتو څخه سرچينه اخلي؛ د اور لګېدنې سبب ګرځي.
د دوی څېړنې و موندل چې د ځمکې د سټراټوسفېر طبقه کې د لمر د وړانګې د کلورفلورو کاربن ګاز تجزيه کوي او له دی څخه کلورين لاسته راځي؛ دوی دې پايلې ته ورسېدل چې د اتموسفير يوه محدوده ساحه په کمه کچه کلوروفلورو کاربن ګاز جذبوي او نور يې سټراټوسفير ته انتقاليږي.
اور لګېدنه کيدای شي انساني سرچينه ولري او يا هم طبعي؛ پدې مانا چې کيدای شي د انساني فعاليتونو په پايله کې او يا هم په طبعيت کې دسون مواو سره د ګرمو وړانګو د لګېدو او يا د پايراکومولوس ورېځو په نتيجه کې رامنځته شي.
يومهال د اردن امريکا پلوي پاچا ملک حسين ته اندېښنه پيدا سوه چي کېداى سي وسله وال فلسطيني گوريلاگان د ده واکمنۍ ته خطره سي او په دې کار کي ښايي د سوريې حکومت د دوى مرسته وکړي.
په ۱۹۷۰ کې د فلسطینیانو پر ضد له بریالیو عملیاتو څخه وروسته پاکستاني جنرال ضیاءالحق ته د هغه د ترسره کړیو خدمتونو په ویاړ د اردن ترټولو لوړ مډال ورکول شو.
د نوموړيد نظامي ادارې مشر جنرال اختر عبدالرحمان نظر داو چې د همدې ستراتېژۍ د عملي کولو لپاره ضیا الحق افغان مجاهدین په لوی لاس په اوه ډلو ووېشل.
لکه «ارامي» چې د نوي «سمسات» سره نږدې ده او وړاندیز یی کړی چې دې سیمه کې لږ تر لږه تر يو بريده لومړي په اندو-اروپايي ژبه غږېدونکي خلک مېشت شوي دي.
چا چې د «موسیس خوریناټسي» په باور د بابیلون پاچا «بیل» ته په ۲۴۹۲ مخزېږديز کې ماتې ورکړې وه او د «ارارات» په سیمه کې یې خپل ملت جوړ کړی و.
«ایریک پی. هیمپ» د ۲۰۱۲ز کال د اندو-اروپایي کورنۍ په شجره کې د اندو-اروپایی ژبو په فرعي ډله کې ارمینیایان په "پونټیک اندو-اروپایي" کې ځای پر ځای کړي دي.
ایران او پخواني شوروي جمهوریت کې ويونکي لري او لوېدیځه ارمینیایی چې په تاریخي لوېدیځه ارمینیا او د ارمینیایي نسل وژنې وروسته په لومړي سر کې په ارمینیایي کډوالو ټولنو کې کارول کیږي.
د عیسی له مړینې ډېر ژر وروسته د هغه د دوه عیسوي شاګردانو هر یو «سينټ تاډیس» او «سنټ بارتولومیو» د هڅو له امله په ارمینیا کې مسيحيت ډېر ژر خپور شو.
د ټرانسکاوکاسیه سیمه او داغستان د «پارتین» او وروسته د ساسانی پراخوالي او ورسره د لوی قفقاز د لړۍ شمال لور ته عملاً د خوندي پرتو سیمو تر ټولو لرې نقطې وې.
ـ بیانیت ته د فلسفې لۀ رویه کۀ ګورو نو دې نه مطلب دے "علم بالبيان" دے څیزونه زمونږ د لیدنو کتنو منطقي جوړښت دے او د دې پۀ بابله علم بیانیه بياتعارفیه نه تعارفيه علم وجداني وي صفات ئې محسوساتو پورې محدود وي او دغه دواړه خاصيتونه تعارفي او وجداني نثرم يو کوي او د لفظي چپاؤ پۀ زور ئې بیانوي نثري چپاو اوشعري مواد خپله کښې يوکوي اودغسې نامياتي وزن ترې جوړښت و رغښت مومي دا نامياتي وزن شعري تجربه پۀ تخلیقي واردات کښې بدلوي ـ يعني د څیزونو علم د څیزونو تعارف سره یو کېږي
هم دې شالید کښې ما دې اصطلاح کښې نثر ته زیاته برخه کړې نثرم د نظم غوندې د بحراوعروض پۀ حواله د خارجي اهنګ يانظميت بنیاد نۀ لری ولې نامیاتي اهنګ لري ـ دغه اهنګ د ښودنې پاره د نظم نہ د میم حرف بس ؤ ـ کله چې د پروفېسر ارمان پۀ غوښتنه ما تنقید تحقیق د پاره د "تنقیق "اصطلاح جوړه کړه هغې کښې هم ما دا خیال ساتلے چې پکښې تنقید اوليت لري او تحقیق پس ته دے ـ ځکه د تنقید "تنق "مې پکښې لومړے او د تحقیق "یق "مې پکښې وروستو راوستو.
پۀ دې حواله هم د نثرم پۀ اصطلاح کېدونکې نیوکې هېڅ جواز نۀ لري دا فضول وخت خرابول دي ـ لفظ بنیادي توګه دحسي مخيله تصویر وي چې معنې ئے د څیز د پېژندګلو سره تړلې وي او پېژندګلو د تعقل سره پېوست وي ـ تعقل د حقیقت او خیال یو کېدۀ ته وائي ځکه لفظ د تصور نمائینده وي نه چې ځان له څۀ ځانګړے شے وي ـ لفظونه د تصور جوړښت سازي کوي ابلاغ ئې لا سېوائي کار دے او پۀ ارادي توګه د لفظ پۀ اضافي معنې کښې پکارونه ده ـ شايد د نثرم پۀ اصطلاح پرېشانه د دې هر څۀ نه بېخي لکه د کوهي د چیندخ نۀ دي خبر شوي
څومره پورې چې د نثر او نظم پۀ دې مینځني حالت نیوکه ده نو دغه دریم حالت د کائنات بنیاد دے ـ اېټم کښې هم د پوزټران مثبت برقيه او د الېکټران منفي برقيه تر مینځه نیوټران وي چې دتوازن ساتونکے وي أو د مثبت او منفي برقيو نہ خلاص پارتيكل دے ـ دغسي مذهب کښې هم د دنیا او اخرت مینځ کښې برزخ د جنت او دوزخ مینځ کښې اعراف تصورات شته ـ بلخوا نفسیات کښې د شعور لاشعور تر مینځه تخت الشعور وي ـ سائنس کښې بائیو کمېسټري،
د نثرم جواز مونږ سره بنیادي توګه باندې د غزل نه راوتے دے ـ د غزل روایت زمونږ منلے شعري روايت دے تر دې چې زمونږه د شاعرۍ پېمانه او معیار هم غزل ګرځېدلے ـ او زمونږ شعري ذوق هم پۀ غزل خړوب کېږي ـ غزل یو خوا کۀ د بې کچه خپلواک خیالۍ نمونه ده ځکه چې هر شعر ئې ځان له د مضمون اکائي جوړوي نو بل خوا د قافیه ردیف او بحر پۀ حوالو دغه اکایانې خپلو کښې اوچ پۀ اوچه یو جوړښت کښې تړلې شوي هم وي پرته لۀ دې چې د یو شعر بل شعر سره معنوي ربط نشته نو ولې دې د قافیه ردیف وغېره پۀ بنیاد دغه شعرونه وتړلے شي؟
سوائے یو جواز او سند نه چې دا هم ما پېدا کړے هغه دا دے چې غزل خپل هیئت د قران پاک مقدس د آیتونو نه اخذ کوي هلته د شعر غوندې هر آیت کښې بیل مضمون عموماً بیانېږي او هم پۀ دې وجه غزل د صوفیانو شاعرانو د پاره دوحدت الوجود تبرک او تقدس دویمه نامه وه.
د بندیوانې شاعرۍ غوندې د نثرم کشاله بحري خارجي اهنګ نۀ وي ـ د نثرم بنیادي نکته یوه شعري ایفائیت دے ـ ـ دغه شعري ایفائیت د وېنائي انداز سره پۀ مخه نثري چپاؤ بهاؤ کښې روان وي او چې څنګه د نثرم لیکونکي خوښوي هغسې ئې سر ته رسولے شي ـ وېنائي انداز کښې د نثري غورځنګ واک او اختیار د بندیوانې شاعرۍ شاعر سره بېخي نۀ وي ځکه یو خوا د عروضي بندېزونه بل خوا د قافیه ردیف خیال ساتل او دغسې د صنف هیئت ټاکل چې کومې لفظي او معنوي ستونزې پېدا کوي د نثرم نا ټاکلے هیئت د هغې ازاله خپل دننه د شعري موادو پۀ بې واکه تخلیقي پکارونې باندې کوي.
نثرم پۀ شاعرۍ کښې د شاعر د تخلیقي جبلت لاریون او دسېلف ریفلېکشن دے ـ د بنيادم د ذات چې رسمي او بندیوانه شاعرۍ کښې یواځې حد بنده پاتې شي دلته بيخي زيات پرانستے شي ځکه دا بيا روايتي ارګجه شاعري نۀ ده کومه چې د هئیت او تخلیقي جبلت د ډغرې نه پېدا کېږي ـ او ذات پکښې مجهول پاتي شي يا بس شخصيت معمولي شان پکښې څرک وهي او بس قيصه ختمه !
شايد ټي ايس ايليټ دغه تناظر باندې تخليقي واردات شخصيت نه تيښته أو د عمل انګيزي ترحده يو کېټلسټ بيانوي چي پکښې د ذات ريفليكشنز عروضي أو اصنافي بنديزونه رامخامخ ته نه وركوي هيئت د وضعيت بنيادباندې دخيال دتلازمې او فکري ربط څخه د احساس داسې تړون دے چې شعري مواد ئې څرګندوي خو د نثرم بې هئیته هئیت د دغه صنفي روایت د پاسدارۍ پۀ ترڅ د سوچه تخليق پرانستې لار ده او یو حواله باندې فولکلور او اساطیري سوچ ته هم ستنېدۀ دي
د هغۀ د نثرمونو مجموعه 1836ز کښې پبلشرانو د خپرولو نه انکار کړے ؤچې دا خوشاعري نۀ ده اوتې بوتې کيتي بيتي دي ـ دغه مجموعه د هغۀ د مرګ نه کال پس 1842ز کښې د "ګېسپر ډي لا نوېټ " پۀ نامه خپره شوې وه
داټول شاعران ياغيان انقلابيان بېکچه نوښتګر ليکوالان ؤو ـ فرانسیسي قام هسې هم د فکري نوښت او تنقیدي ذهنیت لرونکے قام دے خو دا شاعران ټول شوره پشت اونامطمئنه او سرکښ شاعران هم وو ځکه نثرم هم پۀ دې بنیاد د سرکښ سوچ لرونکیو شاعرانو خوښ صنف دے ـ دا د فرسوده او رسمي سوچ لرونکیو شاعرانو د پاره واره نۀ کوي نثرم يو چا دپاره تخليقي واردات شي چې څوک ليکلو باندې ئې ځان مجبورمني او خوندرنګ پکښې مومي اوچې څوک ئې ادبي فيشن باندې اخلي نو هغه ته عامه شعري تجربه شي دا خبره دهرشعري صنف دپاره کېدے شي يعني شاعري ياخوشاعري وي يا "ناشاعري "وي
اوس چې صنعتي سرمایه پۀ مالیاتي سرمایې بدله شوې او نړۍ څلور ډانګ نه یو ډانګ شوې ګلوبل وېلج پۀ ګلوبل کاټېج کښې اوښتے د تاريخ خاتمه اعلانيږي د نظرياتو ټسل په تهذيبي ډغره اوړيدلے ګمان کيږي نو د شعروادب موضوعاتو پراختیا هم روایتي اصناف او رسمي شاعري نۀ شي زغملے او مابعدجديديت تهيري راغلي چې د تکثيريت نوم دے ځکه مونږ ګورو،
تاسو وګورئ چې د نظمیه شاعرۍ د پاره جوړه شوې دې کلیه کښې د نظمیه شاعرۍ سره نثرم یو ځاے پۀ اووم توکي آهنګ کښې لږ توپیر لري ـ کنه دا اتۀ توکي چې د نظمیه شاعرۍ د پاره منلي شوي دي ،
هم دغه نکته چې کله نوي تنقید راونیوله نو دغه ځاے شاعرۍ د پاره بنیاد دعروضي وزن پۀ ځاے یو ځل بیا د شعري آهنګ اصطلاح وپکارولے شوه او شعري آهنګ پۀ دريو برخو ووېشلے شو ـ نامیاتي آهنګ داخلي آهنګ خارجي آهنګ
شاعري د خارجي نه د نامياتي اهنګ آزانګه ده دا ددموسيقي ميتهميټکل صوتي ترتيب نه دے چې خارجي اهنګ سازوي او معمولي سستي د اهنګ سر بدلوي او د شعري تجربې غنايي تاثر بدلوي دا مجبوري نثرم نلري
دا هم ځکه مونږ ګورو چې کامیاب شاعران کم نه کم بیا د مواد او یا اسلوب پۀ حواله د خپل دور د مروجه شاعرۍ نه بدل لګیا وي ـ دا بدلاؤ دراصل د مروجه شاعرۍ نه بغاوت وي ځکه کامیاب شاعران ډېر کم کوز خپل دور کښې منلے کېږي ـ ځکه چې د دور د ذوق معیار پۀ فرسوده وجدان ولاړ وي او کامیاب شاعر خپله تخلیقي واردات کښې تازه کار وي.
د دانتے نه تر غني پورې د دې بې شمېره مثالونه شعر و ادب کښې موجود دي چې خپل وخت کښې منلے نشو خوـ وروستو چې د دوي شاعري د راتلونکيوخلقو د وجدان برخه شي نو دوي خپله بیا راتلونکې وخت کښې د نويو ياغيانو دپاره د ذوق معیار وګرځي او نوے باغي شاعر د دوي پۀ ګز هم وهلے شي ـ خو مسئله داسې ده چې د تخلیق او فن د پاره ذوق معیار نۀ شي کېدے ـ لکه د خیال محمد غږ زما ذوق ته بيخي اپیل نۀ کوي لکه د ټوپک ډز چې راباندې څوک وکړي خو دا زما د شخصي ذوق معیار دے ـ د موسیقۍ د فن پۀ اصولو د هغۀ غږ د اوچتې درجې دے ـ زما شخصي ذوق دلته معنی صرف دومره لري چې زما د پاره د آواز د ښائست د تصور پرېکړه وکړي.
خاص چاپېريال کښې خاص فن کښې خاص اسلوب خاص روايت ياخاص رجحان پورې آشنائي بياد اعادې ياتکرارکښې دوجدان برخه شي دا برخه بياد ذوق معيارشي داذوق تندوتاندصورت کښې شوق شي داذوق وشوق دجماليات پريکړه کوي ځکه دا قسمه پريکړه حتمي فېصله منل هم فکري تېروتنه ده خو دذوق وشوق معيارچې اوچت شي دا معني خيزي وپيژني داوخت دا بهرني مخې نه بيا دننئ مخې ته هم پاملرنه کوي
د غزل شعریات کښې یوه نکته د غزل د شعر د موضوع پۀ مضمون کښې د منطقي خورېدنې نه ډډه کول دي ـ دا ډډه غزل کښې د شعر د مختصر هئیت نه زېږنه کوي او نتیجه کښې ایجاز ورکوي ـ اشاره نمائي هم ځکه د غزل د ارتفاع دویمه نامه ده ـ یعنې خبره هغه د شعر د دوو مصرعو د مختصر هيئت ت نه شروع کېږي ـ د دې پۀ نسبت نثرم د خپل بیانیت لۀ کبله د ډډې دا حالت نۀ قبلوي ـ البته د بیانیت مطلب تفصیل هېڅ کله نۀ دے ـ تفصیل بېخي د شعر خلاف یو عمل دے ـ نثرم چې (تمثیل،
شبيهیت ايمجز او دغسې نور د بیان او بدیع پۀ بنیاد) شعري مواد جوړوي او بشپړوي ئې خو دا عمل د غزل د ایجاز د صفت اپوټه وي دا ځکه کله چې مونږ نثرمونه لولو اورو نو مونږ کښې هغه څوک چې د ذوق معیار ئې د غزل شعریات کښې انښتے وي او دغه خاص حد نه وړاندې نۀ وي تلے هغۀ ته نثرمونه خوند نۀ ورکوي او غوره نه غوره نثرم ورته د کمزوري او فرسوده غزل اومره د اغیزې شدت نۀ لري.
"بیانیت کا سادہ مفہوم ہے تجربے کو بیانیاتی سطح پر مستقیم اور مکمل بنانا ـ شاعری میں بیانیاتی سطح پر خلا لازماً موجود ہوتی ہے وہاں بیانیاتی عمل جست لگاتا ہے ـ اس کے نتیجے میں خیال کا تسلسل اور نحوی تسلسل دونوں ٹوٹتے ہیں جبکہ نثری نظم میں یہ دونوں قائم رہتے ہے ـ اس کے لیے مناسب ہے کہ نثری نظم کو نظم کے فارم میں لکھنے کے بجائے پیراگراف کی صورت میں لکھا جائے ـ"
دا درستہ خبرہ دہ خو دلته د انگلش پيٹرن پېراګراف شرط سره البته اتفاق ګران دے دا ځکه چې انګرېزۍ او یورپي پرمختلي ژبو کښې نثر کښې هم د اوږدو اوږدو اقتباساتي فقرو روایت شته لکه د ولیم فاکنز یا ولیم جمیز ناولونو کښې اوږدۀ اقتباسات چې د فقرې پۀ صورت وي پۀ نظر راځي ـ نو هلته يرنکوڼ غزيدلي جمله یا لويه فقره کېدے شي ـ خو پښتو کښې دا روایت نشته دے ـ داسې اقتباسي انداز کښې البته پخوا ګل الفت باچا،
داسي اقتباسي نثرم پہ مجهولتیا مخ کړي او د نثرپارې یا شاعرانه نثر تاثر به پېدا کوي بل دا چې اقتباس خو ځان له شعري اسلوب کښې یوې افسانې یا کالم کښې هم کېدے شي داسي يو مثال د ميكسم گورکي افسانه "26يشت خواركښ او يوه پيغله " ده چي نثري نظم ئے ورتہ ليكلي خو داسي نه ده افسانه افسانه وي
بل داچي اقتباس نثر وي او نثرم نثر نۀ دے د نثر داسې ارتفاعي صورت دے چې شاعري ترې جوړېږي او دا شاعري پۀ شعري موادو ولاړ وي ـ او دلته د شعري موادو تړون نامیاتي وزن سره وي چې پښتو کښې بیا اقتباس کښې د مختص صورت هئیت دا وزن لۀ مینځه وباسي او اقتباس بيا بے ھيتي نه ده ھيئت هم دے نثرم کښې وېنائي انداز/بيانيت د خبرو دے نو پښتو کښې څوک د اقتباس پۀ صورت خبرې نۀ کوي ـ دلته دا پوښتنه هم پۀ ځاے کېدے شي چې وېنائي انداز کۀ بنیادي خوبي د فصاحت او بلاغت لري نو نثرم کښې ابهام لۀ کومې پېدا شي؟
خو مسئله دا ده چې ابهام د متن نه د لوستونکې دسوچ مسئله ده ځکه یوه فصیحه بلیغه خبره هم مبهمه کېدے شي مونږ ځینې وخت مجهولتیا او ابهام یو کړو داهم تيروتنه ده فصاحت بلاغت لرونکې وېنا مبهمه هم کېدے شي خو مجهوله به نۀ وي د ماشومانو غږونه د دې پوره سپیناوے کوي لكه .
دلته مونږ هر یو لفظ باندې پوهېږو پوهنه کښې کشاله نشته خو بیا هم بره دوه مصرعې دریمې سره هېڅ سمون نۀ خوري ولې صوتي اهنګ ئې بې کچه ښۀ دے د دې یو غوره بيلگہ د پنجابۍ ماهیا هم دہ ـ هلته هم لومړے مصرعه دویمې سره پۀ معنوي تړون نۀ لري خو مجموعي ماهیا دفضا د وحدت تاثر ورکوي
کوم نثرم کۀ ټولنيزوښودنو سماجي تماشو کښې شاعر د فرد یا وجود پۀ توګه متعارف نۀ کړي نو دا نثرم به شعري تجربه خو وي ولې تخلیقي واردات به نۀ وي ـ د فضل محمود روښان
نظمونه هم دې بنیاد باندې د هئیت د بې هئیتۍ نه پوئمزان پروز ښکاري خو ماهیئت نه هېڅ پروز پوئمز نۀ دي ـ دې کښې هغه سماجي مظهر کښې د فرد یا وجود پۀ توګه نۀ ملوث کېږي نظمونه ئے اخباري تبصري يا سطحي تجزيه پاتي شي دا هغه بنیادي نکته ده چې چیندخ نما تنقید نګاران پرې نۀ شي پوهېدےلکه __دا نظمونه د نمونې ئې ولولئ __
فصاحت او بلاغت غوندې اصطلاحات هم د دې خبرې سپیناوے کوي او خبره خطابیه پله بوځي انګريزي کښې د "اوډ "غوندې داخلي نظم د خطابيه شاعري نمونه ده دې کښې يواځې مجسم څيزونه نه ولې نامحسوسه شيان او انګيختونه مخاطبه کيږي
نونثرم کښې سانچه د نثر وي خو دا منلې شوې نثري سانچه نۀ وي ځکه چې دا پۀ تفصیل نۀ وي ـ نۀ غېر استعاراتي او غېر تمثیلي وي ـ دغسې نۀ قطعیت او نۀ د نثر غوندې منطقیت لري ـ نۀ د بندیوانه شاعرۍغوندې تخیلي چوکاټ لري چې پکښې لفظونه د جذبې د لاندې وي.
نثرم کښې د معنویت اډاڼه نېغ پۀ نېغه پۀ لفظونو او د لفظونو دروبست نه زېږېدلې ژبنیزه پېرایه باندې وي او نامیاتي اهنګ د دې ژبنیزه پېرایې مابعد دے ـ دا مابعد څۀ دے؟
دا د مروجه منلي شوي بندیوانه شاعرۍ د تلازماتو نه د راوتې تصویرګرۍ نه تېښته ده ـ او د مصرعو فقرو د پېژندګلوي او تشخص د موندلو هڅه ده ـ دغه پېژندګلوي د لفظ لغوي،
کوم نظمیه کلام چې دا شعري مواد نۀ لري هغه منظوم کلام وي خو شاعري نۀ وي ـ زاړۀ خلق پۀ دې پوهه وو ځکه هغوي نظم او شاعري خپله کښې خپله کښې بیل بیل منلي وو دشاعري متضاد علمي مضامين دي چې پويه دانش غواړي ددې متضاد نثرنه ناشاعري ده او دنثرمتضادخونظم دےځکه پخوانو شاعرانوریاضي او ګرامر تاریخ مدح خواني هر څۀ منظوم لیکل چې يادول ئې آسان وي خو د اوسنو تنقید نویسانو غوندې ورته دا کشاله نۀ وه چې شاعري او نظم خپله کښې يو ومني
بنیادي کشاله دا شوې ده چې شاعري ماهیئت پۀ ځاے باندې هیئت سره تړلې شوې او هیئت بیا دخارجي اوزانو دوېمه نامہ شوي ـ نثرم د دې اضافیت نه د تخلیقي ذهن دباغي فکر دویمه نامه ده ـ دا د شاعرانه جبلت يا د خپلواک احساس مترادف دے ځکه د نثرم لیکونکي شاعران عموماً باغیان لیکوالان وي
نثرم کښې بيانيت/وېنائي انداز نېغ پۀ نېغه د خیال ښودنه ده خو عامه وېنا یا د تقریر د وېنا پۀ ځاے دا خطابيه/خودكلامي سره نزدې اسلوب لري ـ خطاب کښې نۀ د عامې اولسي وېنا غوندې بې تکلفي وي نۀ پکښې د تقریر غوندې سادګي او پۀ يوې خاصه نکته باندې زور وي ـ د خطاب مخاطب د خاص سوچ ،
عقیدې یا نظریې خلق وي ـ اورېدونکي یو خاص حد پورې اوچته ذهني سویه لري او خطاب کونکے هم خاص فکري نفسياتي تناظر لري ـ لکه د خطیب مطلب خوش بیان مقرر او دخطاب مطلب خوش بیاني یا د دلیل فېصله ده خو دا اضافي معني یعنې خوش بیاني او یا خوش کلامي هم د فصاحت دویمه نامه ده
دغه وېنائي انداز /بيانيت به لکه د خبرو کولو پۀ ' تنفسي نظام ' باندې داسې اډاڼه وي لکه څنګه چې آزاد نظم کښې پۀ دغه بنیاد مصرعې لویو وړو فقرو کښې وېشلے کېږي ـ خو دلته به مصرع په بریتهـ سسټم د بحر یا وزن سره مقید نۀ وي د مسلسل خودکلامي يا خطابيه وي داهغه اساسي نكته ده چي له پامہ نہ نيولے شي او هم دا بيا دهيئت كشاله پيداكوي ـ لوېدیز کښې البته د نثرم د پاره يرنکوڼ نمونه هم دې خطابيه ياځان سره په ګوڼېدو او غورېدو دوجې منلے کېږي
يعني د بيانيت لۀ کبله نثرم د يرنکوڼ صورت موندلے دے خو خپله يرنکوڼ د یو لیک دننه د یوې نکتې د بیان د لړۍ وړه کړۍ وي بيانيت د بيانيه څخه دے او د ليک بنيادي اسلوب يا بيانيوي وي يا تجزيوي بيانيه کښې سوچه دخپل ذهن سوچ رابرسېره کيږي د تخيل وتصورڅخه وي دليل سند او واقعيت ته اړتيانلري او تجزيوي اسلوب تعقل منطق څخه وي سند ثبوت او واقعيت ته اړتيالري دا د تنقيد اسلوب دے
او تضاد غوره بېلګه غزل دے چې يو هيئت کښې يو شعربل شعرنه بيل وبدل وي خو نيوکت پرې نشي کيدې چې هم داسې منلے شوے دے نو دا نيوکه نثرم باندې بيا لا جواز نلري،
خو چرته چې دخيال تلازم ايمجري کښې تسلسل وساتي او ډسپليسمنټ يا ډسپرسشن پکښې ونشي پوره موضوع کښې جوړښت مومي نو اميجز که سيوا وي تاثر ئې يو راوځي داسې نثرم لکه د ايمپرشنزم مصوري وي د عبدالرحمن رحماني/ننګرهار نثرمونه
هيئت د شعري مواد سره ملزومه وي دليک بهرنے شکل په دنني موادو وجودمومي توري ترکيبونه فقري جملي تړونونه لساني ساختونه هيئت سازوي دنثرم هيئت د وضعيت معنوکښې شتون لري او که تخليقى واردات رښتيا هرځل خپل جوړښت کښې ځانګړي وي لکه چې تخليقي عمل کښې وجداني محسوسيږي هم نو بيا خو د شعري اصنافو ټاکلي هيئتونه غيرفطري دي چې دوزن بحر دپاره شاعر پکښې د شعري موادو مصنوعي ردوبدل سره مخ کيږي او اکثر پورا شعري تجربه تشه تجربه پاتې شي نسبت دنثرم چې شعري مواد ئې د تخليقيت زورباندې د هيئت وضعيت نوې شعري تجربه کښې نوے نوے ټاکي
ریاض تسنیم بدلونونه د توجه وړ دي ـ چې زیات زور ئې د ماهیت پۀ ځاے د غزل د شعریاتو دننه د تعقلاتوتصوراتو چې رسمي شوي وو پۀ پالش و آرائش کولو ورکړے دے ـ دا اضافه خو ده خو انحراف یا ډډه کول نۀ دي ـ ځکه د غزل شعریات سره اشنا خلقو ئې د مخالفت پۀ ځاے ستائینه کړې چې دا زيار د هغوي د ذوق د معیار خلاف نۀ
د واحد يوسفزي نثرمونوکښې دتلازمې اختلاف د خوف دهشت يو اذيت او پراسراريت لړې خوري وي او يو ابسرډټي فضا جوړوي خو ډسپليسمنټ اف ايسوسي ايشن پکښې نه وي تلازمه ئې ديو تربيه شوي شاعرانه ذهن ښودنه کوي
ﺍﻭ ﺗﺮ ﺍﻭﺳﻪ ﺩ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﭘﻪ ﻣﯿﻮﺯﯾﻢ ﮐﯥ ﺧﻮﻧﺪﻱ ﺩﻩ