polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
دابراهیم خان دمړینې په وخت کې سعیدخان چغه خیل په څمکنو کې و او کله چې دابراهیم خان له مرګه خبرشو نو د لاهور په لورې وخوځید او کله چې فرید آباد ته ورسید نو دنورو دوستانو سره یې د سلا او مشورې وروسته میا عمر بابا او دده ورونه او مور یې د پشتونخوا څمکنو ته راوستل .
مولانا شیخ المشائخ عبدالغفور پيښوري ؒ اوپه څمکنو کې د مولانا شیخ المشائخ حاجی دریا خان باباؒ چې په حاجی صاحب قادہ خیل څمکني سره شهرت لري یادونه کوي .
ویل کیږي چې درانی احمدشاه بابا هم ده ته ځانګړی ارادت درلود اوکله چې احمدشاه بابا غوښتل چې په هند کې د مرهټه ووسره جګړه وکړي نو د میا عمربابا اووه لس زره مریدان د احمدشاه بابا خدمت ته حاضرشول او دده سره یې د پاني پت په تاریخي جګړې کې ملاتړ وکړ.
همداراز میا عمربابا دهند دروهیلکهنډ دپښتنو نوابانو حافظ رحمت خان بړیڅ او نواب نجیب الدوله سره هم نږدې اړیکي درلودلې او هغو هم ده ته ځانګړی ارادت درلود.
په پښتونخوا کې داسې دیني کورنۍ د میاګانو په کورنیوسره مشهورې وې نو دهمدې کبله دده دنامه په بیل کې د میا کلمه هم راغلې ده او احمد شاه بابا ده ته دیارلس سوه جریبه ځمکه په سیرۍ کې ورکړې وه .
میا عمر باباد ۱۱۹۰ لیږدیز/هجري کال د رجب د مياشت په لومړۍ نېټه چې د کال سره سمون خوري تقریبا دسلو کلونو په عمر وفات شو او مزار یې د پيښور په څمکنو کې دي چې هر!
منځنۍ پېړۍ رومي کاتولیک کلیسا د بې وزلو لپاره خورا پراخ او هراړخیز هوسا سیستم پر مخ وړه ." له ۱۴ پېړۍ څخه وروسته د ایټالیا د ښاري حکومتونو له کلیسا سره ګډ کار پیل کړ،
ټولنیزه هوساینه) د دولت یو ډول ملاتړ دی چې موخه یې له هغه څه ډاډ ترلاسه کول دي چې د ټولنې غړي وتوانېږي لومړنۍ بشري اړتیاوې لکه خواړه او سرپناه پوره کړي.
د نړیوال بانک د ۲۰۱۹ کال د نړیوال پرمختیایي راپور استدلال کوي چې د ټولنیزې بیمې زیاتره ډولونو دودیز معاش ماډل "د معیاري استخدام د قراردادونو څخه بهر د کاري مقرراتو له لوري په پراخه کچه له خنډ سره مخ کېږي".
له مسلمانانو نه يې د خداى په لار کې د جهاد او شهادت لپاره بيعت واخيست هلته يې تر طلح لاندې دا ژمنه ور نه واخيسته چې له جنګ نه به تيښته نه کوي يا به صلحه وي او يا شهادت.
کله چې حديبې ته ورسيد (حديبيه مکې ته نژدې يو ځاى دى چې اوس د مکې او د جدې تر مينځ پروت دى) د خزاعه له قبيلې نه ځنې کسان ورته راغلل او د راتلو د هدف او سبب پوښتنه يې ترې وکړه نبي ورته وويل:
إِنَّ الَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّمَا يَنْكُثُ عَلَى نَفْسِهِ وَمَنْ أَوْفَى بِمَا عَاهَدَ عَلَيْهُ اللَّهَ فَسَيُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً)).
اې پيغمبره! کومو کسانو چې له تاسره بيعت کاوه هغوى په اصل کې له الله سره بيعت کاوه د هغو د لاسونو د پاسه د الله لاس ؤ اوس چې څوک دغه ژمنه ماته کړي د هغه تعهد د ماتولو وبال به پخپله پر همغه باندي وي او څوک چې پر هغې ژمنې باندي ودريږي چې هغه له الله سره کړيده الله به ډير ژر هغه ته لوى ثواب ورکړي).
لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنْ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحاً قَرِيباً)).
لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ وَيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَيَهْدِيَكَ صِرَاطاً مُسْتَقِيماً وَيَنْصُرَكَ اللَّهُ نَصْراً عَزِيزاً ).
اې پيغمبره! مونږ تا ته ښکاره فتحه درکړه تر څو چې الله ستا له مخکينۍ وروستنۍ هرې کوتاهې نه در تير شي او پر تا باندې خپل نعمت بشپړ کړي او تا ته سمه لاره دروښيي او تا سره قوي مرسته وکړي).
د اسلامي شريعت له نظره دشرابو څښل اواستعمال بالکل بند اوپه هيڅ صورت هغي ته اجازه نشته ځکه چي شراب دانسان دانسانيت معنويت روحانيت او بدن ته ضرر رسوي په همدي علت او سبب اسلام هغه خرام کرځولي ددي په خواکي په قانوني اوصولي شکل نورو قومونو اوملتونو هم شراب بدگڼلي او دهغي دبندو لو لپاره يي قوانين جوړکړي ان تردي چي دامريکا پارلمان درايو په اتفاق دشرابو دبندولولپاره قانون تصويب ګړي وؤ مونږ دشرابو دزيانونو په هکله دساينسي او طبي پوهانونظريات وړاندي کوو .
٢- داکتر اوبرى لويس چي دلندن په پوهنتون کي دروحي اوسايکولوژيکي ناروغيو استاذ دي په خپل کتاب کي دارنکه ليکي بيشکه الکول داسي يو اجازه لرونکي اومجاز ذهردي چي دنړي په هرځاى په ازاده پيمانه سره پيداکيږي خلک دادحقيقت څخه دفرار لپاره استمالوي حال داخپله ناروغي خفگان اومشکلات منځ ته راوړي .
پدي هکله دومره تحقيقات شوي له شماره وتلي دي او داحقيقت يي ثابيت کړي دي چي الکول دانسان دعضلاتو توازن خرابوي دسترګو عضلات په ليدلو کي غير منظم حرکات کوي په تګ اومنزل کي بي توازني پيداکوي په ليدلو اوريدلو کي بويولو اودذايقي په حواصوکي تغيرات پيدکوي دفيصلي اوتصميم نيول له منځه وړي زيرکتيا هوښياري اوچالاکي ختموي الکول استمعالوکي پرته دمسئوليت څخه خبرکوي اوهيڅ پروانلري چي څه وايي په بدني اوعقلي لحاظ په انسان کي کمزوري اوانحطاط منځ ته راوړي
٤- داکتر سدني پخپل کتاب کي ليکل دامريکا په ورجنياايالت کي دټولو طبي موسسو څخه احصايه اخستل شوي په هغي کي تحقيق اوپلټنه شوي اودا نتيجه ورڅخه لاس ته راغلي چي٠ ٥ فصيده مرگ اومړينه پدي ايالت کي دشرابو دمستقيم ياغير مستقم اثرپو سيله صورت نيسي .
په نړي کي 50% ترافيکي واقيعات او پيښى دالکولو د څښلو پوري ارتباط لري همدارنگه ډاکتر پيتر درائل کالج اف فريشن – په خپور شوى کتاب (د معالجوپه هکله بحث څلورم ټوک١٩٧٨م کى دارنگه ليکي :
انسان دلږى اندازى خوشحالى د پيداکولو لپاره پرته د شرابو څخه بل کوم مشروب ندى پيداکړى سره ددى چې شراب دانسان د روغتيا اوژوند په بربادولو کى انډول او ساري نلرى ځکه ددى په شان ئى بل داسى عادت کوونکى او وژونکى زهر چى د ټولنى لپاره ترټولو زيات خظرناک وى ندى پيداکړى.
امريکا او غربى هيوادونو کى د مرى دسرطان80%واقيعات په الکولو څـښلواو تنباکو څکلو پورې اړه لرى اودځکر سرطان هم په غربى هيوادنو کى دالکولو پورى ارتباط لرى د اجوزى ١٦٩پاڼه ١٩٨٤ددى رسالى په ١٧٩ مخ کى دارنگه ليکى:
په دى کى هيڅ شک نشته چى د ځگر ليفى کيدلو – ناروغى څخه شکايت کوونکى زيات خلک په الکولو باندي معتاد دى ځکه چى الکول استعمالونکى خلک 68فيصده پدى مرض اخته دى.
٩- د کابل پوهنتون دطب د انستيتوت د فارمکوژي استاد پوهاند دکتور حبيب دالکولو په هکله پخپله کتاب فارمکولوژى سريزى په ٦٦-٦٧پانوکى دارنگه ليکلى:
د ځگر د التهاب سبب گرځي اعراض او علايم يي د – د په شان دي په نتيجه کي رشتي منځ ته راځي او ځگر په اخته کيږي چي دا ناروغي غير رجعي ده د ځگر علايم کفاتي او بالااخره د مرگ سبب گر ځي ) فزيو پتالوژي ځگر٦٩ص
١٢-په ټوله نړي کي ډير مهم او مشهور طبي کتاب چي د په نامه سره ياديږي او د نړي په ټولو طبي موسساتو کي د هغي څخه استفاده کيږي پدي کتاب کي د الکولو په هکله مفصل معلومات وړاندي شوي چي مونږد هغي لنډيز رانقلوو:
هغه مواد چي سرطان منځ نه راوړي د کار سينوجن په نامه سره ياديږي په الکولو اوتنباکو کي کارسينوجن وجود لري په مزمن ډول د الکولو او تنباکو استعمال د مري د سرطان سبب گرځي .
الکول نه يواځي داد - د کمبود سبب گرځي کو م چي بدن ورته ډير زيا ت ضرورت لري بلکه الکول مستقيما ذهري اثر هم لري الکول په مستقيم ډول د سترگو په شبکه باندي اثر لري اوپه مرکزي عصبي سيستم باندي هم انحطاطي اثر غورځوي.
يا تشمع الکبد چي د ځگر حجرات د د رشتوپه وسيله اشعاليږي ځگر په دي صورت کي وظيفه نشي اجرا کولاي او ددي وروسته عدم کفايه د ځگرمنځ ته را ځي او بيا مړينه واقع کيږې.
په ٤٩٢ پاڼوکي دارنگه وايي الکول په مستقيم ډول د معدي ځگر دماغ او زړه د خرابوالي سره رابطه لري همدارنگه د سترگي عصب تراثر لاندي راولي ددي څخه پرته الکول په حلقوم .
هغه عموامل چي د پانقراس ناروغي سبب گرځي يو هم الکول دي الکول په پانقراس باندي اثر کوي او يو حاص قسم پروتين توليدوي چي د پانقراس د نازکو او نريو نلونو دبنديدو سبب گرځي چي په دي وسيله پانقراس نشي کولاي تر شحات عمومي نل ته داخل کړي .
پدى ايت شريف کې شراب د بتانو سره يو ځاى ياد شوى لکه څرنگه چې مسلمانان د بتانو د عبادت څخه منع شوى او هغو ته د مردارى او نجس وال خطاب شوى په همدى توگه يې شراب هم نجس او شيطان کار او عمل بللى .
رښتيا هم شراب داسى مستى راولى چې بيا ټول اخلاقى حدود چوکاټونه ماتيږى د عبادت لپاره هيڅ موقع او وخت نه پيدا کيږى ځکه چې مستى عقل هم له منځه وړى .
امابعد ياايهاالناس انه نزل تحريم الخمر وهى من ومن خمسة انواع من العنب والتمر والعسل ولحنطه والشعير واخمر ماخامر العقل اى خلکو الله دشرابو خراموالي نازل کړي او داپه پنځه ډوله دي دانگورو خرماو دشاتو دغنمو دوربشو او شراب هغه شي ته وايي چي عقل اوحواس مخمور کړي .
له حضرت جابربن عبدالله څخه روايت دي چي رسول الله وسلم وفرمايل دکوم شي چي ډيريي نشه کوونکي وي دهغي لږ اندازه هم حرام دي او حضرت بى بى عايشه صديقه فرمايي چي رسول الله وفرمايل دکوم شي چي يو جام يي نشه کوونکي وي دهغي يو غړب هم حرام دي .
٨ عن عبدالله بن عمر قال قال رسول الله وسلم کل مسکر خمر وکل مسکر حرام ومن شرب الخمرفي الدنيا فمات وهويد منها لم يشر بهافي الاخرة له حضرت عبدالله بن عمر څخه روايت دي چي رسول الله فرمايلي هر نشه کوونکي خمردي اوهر نشه کوونکي حرام دي چاچي په دنياکي شراب وڅښل په داسي حال کي چي دهغي څخه يي ځان منع کړي نه وونو هغه ته به داخرت شراب نه ورکول کيږي .
د يولورې په شرابو او الکولو خپل مال او دولت بر بادول او د بل لوري د الکولو د استعمال په سبب د انسان د کارقدرت ورځ په ورځ کميدل او په نتيجه کي ورڅخه ډير مضر او خطر ناک مرضونه پيداکيدل چي په دي ناروغيوباندي ډير مال او دولت مصرفيږي په لنډه توگه هغه اقتصادي زيانونه ته اشاره کوو کوم چي د نړي په بيلا بيلو هيوادنو کي صورت نيسي
شرابود انسانيت لوي او ښکاره دښمن دي چي ددوست په شکل کي انسان ته ځان وړاندي کوي شراب څښل په فردي کورنۍ او ټولنيز شکل ډير زيانونه لري چي په طبي لحاظ به هغي ته وروسته اشاره وکړو ،
په فردي لحاظ شراب د ډيرو خطرناکو او وژونکو ناروغيو سبب گرځي د بدن د ټولوغړواعضاوو اوسيستمونود خرابي اوبى نظمي سبب گرځي او ټول بدن ته زيان او تاوان رسوي په حقيقت کي انسان نيمگړي کوي دهمدى نواقصوپه سبب د انسان څخه لوي اشتباهات صادريږي.
کله چي پلار بي بندو باره وي نو دهغه د اولاد ا وښځي څخه دا توقع کله کيداي شي چي هغه دي بي بند وباره نه وي کله چي د کورنۍ مشر خپله سرمايه او مال بي ځايه مصرف کړي نو بيا هغه کله کولاي شي چي د کورنۍ غم وخوري الکولي يا شرابي کورنۍ تازگي او خوشحالي نلري کوم چي نورې کورنۍ يي لري او همداد کورنۍ پراگندگي فحشاء او بي عزتي سبب گرځي او په کورني کي هم هر وخت بي نظمي او گډوډي وي ځکه الکولي کله کولاي شي دکورني نظم او دسپلين وساتي .
سرمايه اودارايي له بلي دروازي څخه وځي په ټولنيز لحاظ هم الکول ډير زيات زيانونه لري مخکي مونږ وويل چي الکول په انفرادي لحاظ زيان رسوي او ټولنه هم د الکولوپه وسيله زيان مومي .
بداخلاقي جرمونه او بي پته کيدل پيداکيږي ان تردي چي د ټولني دافرادوعزت ته ابرو اوحيثيت ته صدمه رسېږي او په عمومي لحاظ ټولنه د بداخلاقي او گمراهي خواته درومي .
اوپه هغى کي چي کوم مهم اوضرورى اعضاء واقع دي دهغي فعاليت ته زيان رسوى حصوصآ هستى ليزوزوم ميتوکاندريا؛ اورايبوزوم ته ډيرزيان رسوى هغوى په سمه توګه وظيفه نشى اجراکولاى .
په سايکولوژيکي لحاظ الکول استعمالونکى شحص دويرى خوف اواضطراب کيفيت لرونکي وي خارجي محيط ورته بل رنګه ښکارى خپل ځان خپل عقل اوفکر ورته دعجيب اوغريبو خارجي طاقتونو تر اثرلاندى ښکاري خپله اراده له لاسه ورکوي حواص ئى سم کارنکوى يعني داوريدلو ليدلو څکلو،
څرنګه چي الکول په ځکر کى شخميات جمع کوى بالاخره دځکر منځ ته راوړى کله چي تشمع الکبد منځ ته راشى نو ځکر خپله وظيفه نه شي اجرا کولاي او د موادوزهريت له منځه نشي وړلاي کله جي زهر لرونکي وينه دماغ ته ورسيږي د هغي فعاليت بي نظمه کيږي او کله کله الکول استعمالونکي باندي بيهوشي او داپلتوويلو دوره راځي چي اصلي علت يي د ځگر عدم کفايه ده چي د الکولو په وسيله منځ ته راځي ځکه چي د صفرااو اکراتنين مقدارپه وينه کي پورته ځي .
عضلات په خپل سر اوبي نظمه حرکت کوي د نارينه تيونه غټوالي پيدا کوي او زنانه يي خاصيتونه پکي پيدا کيږي په ښځو کي مياشتيني جنسي دوري بي نظمه کيږي او جنسي رغبت له منځه ځي .
دا ټول دعصبي سيستم پوسيله سرته رسيږي ددي لپاره چي انسان دا مهم او حياتي سيستم محفوظه او خوندي پاته شي نود هډوکو پوسيله دهغي ساتنه او حفاظت کيږي ددي څخه علاوه د مغزو څخه دري حفاظتي پردي هم راتاوشوي چي داپردي هم ددماغ حفاظت او ساتنه کوي دانسان عصبي سيستم له دري برخوڅخه تشکيل شوي چي يو يي مرکزي عصبي سيستم دي کوم چي دماغ او حرام مغز پکي شامل دي .
دريمه برخه اتومات نظام دي چي په هغي کي سمپاتيک سيستم اوپاراسمپاتيک سيستم شامل دى ددي نظام وظيفه داده چي کوم کارونه اوفغاليتونه دانسان په اداره کي ندي هغه کنترول کړي دغيرى ارادي کارونو تنظيم اوکنترول ددي نظام په غاړه دي
مغز بيا په څوبرخوويشل شوي دماغ اکبر منځنى دماغ کوچني دماغ پل دماغ او بصل النحاع چي داهر برخه يي ځانته جلاجلاوظيفي لري لوى دماغ بياپه قشر اوداخلي برخه باندى تقسيم شوي چي قشرى برخه ئي خاکستري .
دانسان ډير مهم فعاليتونه چي فکر ى اوارادى دى هغه ددماغ دقشر برخه اجراکوى اودهمدى فعاليتونه مجموعى ته مونږ عقل وايو لمړي دحواصو په وسيله دبهر څخه دماغ ته معلومات راجمع کيږي اوبيا دورنيکه په ساخه کي داټول مسايل سره تفسير اونتيجه کيږي چي دنتيجه ګيري نه وروسته بياپه عمل لاس پوري کوي که دچادورنيکه ساخه خرابه شي نو د خواصو څخه معلومات دماغ ته ځي خوعمومي تفسراو نتيجه گيري ورڅخه صورت نه نيسي.
د حجري مرکز دنورو حجراتو په شان د حجري ټول فعاليتونه تر نظارت او کنترول لاندي ساتي چي پدي برخي کي ډير مهم حياتي غړي او اعضا وجود لري کوم چي د حجري په فعاليت او کار کر دگي عمده رول لري او اعضا عبارت دي له :
٧ – علامه بن القيم پخپل کتاب طب نبوي کي دارنکه فرمائي په حرامو شيانو باندي علاج کول دعقل اوشريعت له نظره بدکاردې په شرعي لحاظ مونږ درسول الله احاديث وړاندي کړل اوپه عقلي لحاظ دادلايل وړاندي کيږي
کوم شيان چه دانسان لپاره ګټور اومفيدنه وي نوپه مضر اوزيان رسونکي شي باندي علاج هم نه کيږي په محمدي امت باندي چي کوم شيان حرام شوي هغه شيان تاواني اومضردي اود حراموالى علت ئي دمسلمانانو ساتنه اوحفاظت دمضرو شيانو څخه دي که له يوه طرفه په حرامو شيانولږ شانته شفاء حاصليږي خوله بلى خو اڅخه نورى ناروغي ورسره پيداکيږي چي هغه به ددي څخه خطرناکي وي هره دوا په طبعيت کي يو اثر پيداکوى اوحرام شي .
د دوا په حيث استعمالول هم په انسانى طبعيت کې خباثت پيدا کوى څرنگه چې شراب دوا نده بلکه ناروغى ده نو بيا په شرابو باندى علاج کول غلط دى بله دا چې د مسلمان کرکه اونفرت د حرامو سره وى نو بيا په هغى باندى علاج کول هم اثر نه کوى
عصبى رشتي چه دشحموکوم غلاف لرى دهغى لاندى استوانى سلندر واقع دي په کوم کي چي دعصبى حجرى سايتوپلازم قرارلرى عصبى پيغانونه ددى رشتوپه وسيله نقليږي که چيرى په عصبى رشتوکي خرابوالى راشي نوعصبى پيغامونه خپل ځاى ته نه رسيږي اوپه نتيجه کي انسان دخپل محيط څخه ناخبر پاتي کيږي اوهم دمحيطى حوادثو اوواقعاتوپه مقابل کى عکس العمل نشى ښودلاى کله چي الکول استعمال شي اودوينى په وسيله عصبى نسج ته ورسيږى نو دعصبى رشتو داخل يعنى ته ننوځې.
دخود کاره عصبي سيستم دخرابوالي په نتيجه کي دزړه سږو اوهاضمى سيستم فعاليت بى نظمه کيږي دزړه ضربان اونبض زياتيږي دويني فشار هم ورسره متاثره کيږي همدارنګه په هضمي سيستم کي خرابوالي منځ ته راځي .
داتومات عصبي سيستم له لوري کنتروليږي که چيري دالکول سره يو ځاى سکريت هم استعمال شي نودخپل زهرى خاصيت له امله دليدلو په عصب باندي اثر کوى اودليدلو دکموالى باعث ګرځى چه دزياتوالى په صورت کي ړوند والى هم منځ ته راځى.
نو ى تحقيقات داثابته کړى چه کوم کسان شراب خورى په هغوى کي تقريباًآ ٣٠ فيصده فلج اومغز ى سکتى واقع کيدل نسبت نورو کسانو ته زيات وي ددي علت تحقيقاتو داخودلى چي په وينه کي دصفحات دمويه دنښتلوپوسيله سره دويني لخته يا صورت نسي الکول دويني صفحات سره نښلوى اوپه نتيجه کي ددماغ عروق شعريه بند يږي ياداچي دزړه دبى نظمه ضربان په نتيجه کي دماغى عروق شعريه شليږي اوپه نتيجه کي مغزى سکته اوفلج منځ ته راځي چي داواقعات په هغو کسانو کي ډير زيات ليدل کيږي کوم چي دشرابو معتاددى .
وربشى او جوار له خوږو موادو څخه جوړه شوى وى لکه شهد که په خام ډول جوړ شوى وى او که هغه په اور باندى پاخه شوى وى که په اوسنى نامه باندى ياد شوى وى او که په پخوانى نوم .
حضرت عمر فاروق د رسول الله ص دمنبر د پاسه دا خبره وکړه چې خمر هغه دى چې عقل پټ کړى يعنى هغه تر خپل اثر لاندى راولى په خمر کې ټول هغه نشه کوونکى شيان شامل دى لکه د غنمو نبيذ ،
اوس مونږ په لنډه توگه د شرابو اثرات د طبابت له نظره څيړوترڅوپدي پو ه شو چي ولي اسلام شراب حرام کړي دي او دهغه د څښلو او د استعمالولو څخه يي خپل پيروان په کلکه منع کړي شراب چي د انسان په بدن کي کوم مضر اثرات پيداکوي هغي ته جدا جدا اشاره کوو:
محمد اسماعیل څپه د محمد عمر زوي خان شیرین لمسي د احمد خان کړوسی په 1352 کال د لوګر ولایت محمداغې ولسوالي د قناعت ملک په کلي کې زیږدلي زده کړې یې په مخطلفو ښوونځیو کې کړي ابتداء زدکړې د دهنو ښوونځي،
ميوه يي دري اړخيزه ده او كپسول شكل لري چي ۱-۲ سانتي متره اوږدوالي لري او همدارنگه د محافظوي پوښ درلودونكي دي چي په منځ كي يي۱۵-۲۰ تور تخمونه شتون لري.
په ښه محيطي شرايطو کى يو ښه روغ رسيدلى بوټي په کال کى نږدې ۲۰۰۰ توليدوي چې د شنه وزن سره ۹۰۰ گرامه کيږي ليکن د وچولو وروسته ۲۰۰ گرامه وزن تشکيلوي،
په غيرى زوجى تکثرکى له هغه څخه استفاده کيږى چه ددريوڅخه کمى نودې ونه لرى گټه يى داده چه دتخم دتکثيرڅخه يوکال مخکى ميوه نيسى يعنى په حاصل باندى راځى .
۵-۲ کلن وى کرل کيږى چه دروغو بوټوڅخه چه زيات حاصل ورکوى لاسته راغلى وى د يوځاي شويو ساقو جدا کول چه د1-2 ولري او 2-3 نودې ولري بيا د 454530 په فاصله کرل کيږي.
په اوسنيو وختونو كي نيپال او گواتيمالا د نړي لوي د هيل توليدونكي او صادرونكي هيوادونه دي او په ۲۰۰۷ كال كي نيپال ۱۳۷.۲ ميليونو ډالرو په ارزښت هيل صادر كړي دي.
په منځني ختيځ او عربي هيوادونو كي هيل او قهوه دواړه يوځاي په هاون كي ميده كيږي او وروسته يوځاي ايشول كيږي تر څو داسي تركيب منځ ته راوړي چي په هغه كي ۶۰ سلنه هيل وي.
ايتوپيايان د قهوي داني او هيل لومړي سري كوي او وروسته دوي په هاون كي ميده كوي او قهوه ځيني جوړوي او همدارنگه د ډير خوند لپاره د بوتي تازه پاڼي ورسره اچول كيږي.
د هيل د اوسني نوم تر ټولو عمده منبع سانسكريت ژبه ده چي هيل ته يا چي دا توري په ژبو پوري اړه لري ( يوه - ژبه ده چي عموما په جڼوبي هند , , , , , . كي خبري پري كيږي) د مكاتبي پوري اړه لري،
د اوړي څړځايونه هکتاره پسرلنی او منی يې هم هکتاره ځمکه نيولې ده دا څړځايونه په اوړي او ژمې کې د حيواناتو د څريدو په لحاظ او هم دوښو د خوږوالي او نه خوږوالي په تړاو ذکر شوې ساحه درجه بندي شويده .
يو شمير نور څړځايونه چې د يو کلن او څو کلنو نباتاتو ځنې جوړ شويدي لاکن د حيواناتو د پاره په زړه پورې نه وي او ښه يې نه خوري د جنوب غرب په ناحيو کې او د مملکت په شمالي ځنګلو کې موقيعْت لري د دريمې درجې د څړځايو د جملې ځينې شميرل کيږي .
لکه څنګه چې ذکر شوی د ی ځنی په موسم کې مالداران خاصتاً کوچيان تودو سيمو ته چې د حيواناتو د يحنۍ وهلو ويره يې کمه ده د حيواناتو د څرولو په خاطر هغه سيمو ته ځي لکه د جنوب لويديځ د برخو دښتو ته او د هيواد د ختيځو برخو ته او په اوړی او پسرلي کې سړو سيمو ته لکه په هزاره جاتو او هندوکش د غرو د لړۍ په ناحيو کې ځای په ځای کيږي او د طبعي څړځايو ځنې ګټه اخلي .
ددي ډول څړ ځايونو مساحت د طبعي ځړ ځايونو څخه کم وي مصنوعي څړ ځايونه مختلف ډولونه علفي نباتات پکي په مصنوعي ډول کرل کيږي د څړ ځايونو څخه په نوبتي شکل استفاده کيږي.
د وزو لپاره هغه څړ ځايونه مناسب دي چه نور حيوانات پکي نشي څريدلي وچو او د لږو اوبو څړځايونه او اغزی لرونکې وی چې د غواګانو او پسونو د څريدو د پاره مناسب نه وی هلته څريږي،
يا غواګانو هم د چمنونو واښه چې د کورنۍ ځينې وی او اوږده وی خوښوی او د غرونو په ځايوکې چې ډبری ولرې پدی خاطر چې هغه کوم ضرر ونه ګوری ونه څرول شي.
دا چې غرونه اوچت او هوا يې سړه وی او همدارنګه اورښت هم په هغه ځايو کې ډير صورت نيسي لدی خاطره د څارويو د څريدلو دپاره په اوړی پسرلې او حتا د مني په موسمو کې مناسب وی،
زمونږ د وطن او غرو د لمنې طبعي څړځايونه جوړوی يا غرني څړ ځايونه د غرو په لوړو ساحاتو کي واقع وي او څړ ځايونه يي دزيات اورښت له امله د ښه کيفيت لرونکي وي .
دا چې بيديا او دښتې د غرونو په نسبت ټيټی واقع وی مګر د ځينو ناحيو په برخو کې پوره اورښت موجود وی چې د غرونو په نسبت هم شنې اوغنی وی لدی خاطره زمونږ د هيواد ژمني څړځايونه جوړوي.
يا دښتي څړ ځايونه معمولآ د لږ اورښت لرونکي وي او په ژمي کي د څړ لپاره اماده وي او د لږ اورښت له امله ټيټ ارزښت لري خو په ځينو ځا يونو کي د ګڼ نبا تي پوشش لرونکي وي .
ونې لرونکی څړځای د هغه څړځای ځينې عبارت دی چې د ونو او کوچنيو ونو درلودونکي وی د ځنګل په مخ تيت وی او د لرګيو د توليد ارزښت يی په طبعی شرايطو کې د وښو د ارزښت ځينې لږ وي چې دا ډول څړځای ته ځنګلي څړځای هم ويل کيږي،
دې ډول څړځای په ټولنيز ډول يی خپل ارزښت د لاسه ورکړيدی د دی سيمې د کلني اورښت منځنۍ اندازه 150) ده د خاورې تحريب يي زيات د ی څاروېو د حد ځينې ډير څريدل د څړځای په هر ځای کې ليدل کيږی .
دا رنګ څړځای د اوښانو او وزو د پاره چي د وچوالي په مقابل کې مقاومت لري مناسب وی د داسې څړځای ظرفيت غريب وی چې اکثره يو واحد څاروی په ۱۰ هکتاره ساحه کې د ۱۰۰ورځو لپاره د يو پسه څړ ظرفيت ولری
دژمي موسم کي دا ځايونه د واورو پواسطه پوښل شوي وي کله چه پسرلي کي واوري ويلي شي د نباتاتو تخمونه او د نباتانو بيخونه راشنه کيږي او مالدارن په اوړي کي له هغه څخه استفاده کوي .
پسونه هم د ګراسو د کورنۍ واښه خوښوی مګر قديی دهغه قد په نسبت چې غواګانې خوښوي ټيټ وی چې زياتره غرنۍ سيمې او نيمه وچې سيمې چې د کلني اورښت اندازه يې په حدوو کې وي غوره کوي .
يا د دي څړ ځايونو نباتات اکثره ټيټ قدي وي اوزياتره په غرنيو سيمو کي موقعت لري دا ساحي نيمه مرطوبي ساحي دي چه د٣٥٠-٥٠٠مترو په ارتفاعتو کي پرتي دي .
د غرو په لمنو او د څړځايونو په ځمکو کې شنه کيږي طبی وی يا يو شمير ځنې د کاليو په پاکولو او پريمنځلو کې د صابون په ځای ترې کار اخيستل کيږي او يادځينو ونو لکه د غوړ نښتر د ننځړو تيل چې د ځينو حيواناتو د ناروغۍ د پاره د دوا په څير ترې کار اخيستل کيږي او د ځينو بوټو تخمونه دوا ده .
دکرنې اوبولګولواومالدارئ وزارت مکلف دی چې ددښتوله پراختيااودبومي نباتاتودمينځه تلوڅخه دکنټرول اومخنيوي په منظورددولتي ادرواوټولنيزې ځنګلدارئ اتحاده همکارئ درغونې دځنګل دداحداث دنباتی فرش درغونې دبدرناموله لارې له ځنګلوڅخه ددوامدارې ګټې اخيستنې لپاره په لاندې معيارونوپه پام کې نيولوسره اقدام وکړ
ب- دنباتي فرش دسوځېدومنع کول خوداچې دايکوسيستم ياځانګړوانواعودبقاپه غرض اورته اړتياوي چې په هغه صورت کې دکرنې اواوبولګولواومالدرئ وزارت دمخه اجازه اړينه ده.
ت- په هغه ساحوکې چې دبومي نباتاتواونورونباتاتو درغونې بهير په کی دوام لري دڅارويودڅرولومنع کول ترهغه وخته پورې چې نباتي فرش دڅارويودڅرېدوفشاروزغملی شي.
دکرنې اوبولګولواومالدارئ وزارت کولای شي دځنګلونودساتني په منظوردځنګل دسرچينوڅخه ګټه اخيستنه اودهغه دلرګيواوڅړځایونوڅخه ګټه اخيستنه په دايمي يالنډمهاله توګه منع اعلان کړي .
يا څړ ځاي يو ټوټه ځمکه ده چه د اهلي او وحشي حيواناتو د څړ لپاره دومره نباتي پو ښښ ولري چه د کال په اوږدو کي تري د نباتي غذا په حيث استفاده وکړي .
ظ - کوچنی طبی بوټی چی دڅړځايونو او ځنګلونو کی ورته د راشنه کيدو زمينه مساعده ده د مخ پر ودی هيوادونو د ٪۷۵ نه تر٪۹۰ خلک په يونانی طب متکی دي چی د نباتاتو پاڼو،
تخم او د نبات نوری حصی استعمالوي ۵۰۰۰کاله پخوا طبی نباتات په هندوستان کی د په کتاب کی جمع بندی شويدی او پدی کتاب کی ۸۰۰۰ډولونه علاج لپاره سفارش شوی دي چی پدی علاج کی د کلمو درد ،
هر کال ۴۳ زره ميليونه ډالره يونانی ادو يه مارکيټ ته عرضه کيږی او امريکا کی ۱۰۰۰نوعی يونانی بوټی په سرطانی او ايډز ناروغيو علاج لپاره تجربی لاندی ګتل کيږي .
او واښه ْيی يو کلن او څوکلن وی او د اورښت اندازه يي په کال کې وی اودڅړد ضرفيت اندازه يي اکثر د دی ډول څړځای يو واحد څاروي په يو هکتاره ځمکه کې د ورځو د پاره څرول کيږی.
په وښو پوښيده يی د مختلفو کورنيو واښه دی په هر ځای کې يی د اندازی ځينې ډير څريدل ليدل کيږي په داسی سيمو کې دکلني اورښت اندازه د په حدودو کې ده دا ډول څړځای زياتره په غرنيو سيمو کې او هموارو بيديا ګانو کې موجود وي د څړځای د ظرفيت ډير حد د نيم ځينې تر يو واحد څاروي په هکتار کې۱۰۰ ورځو د پاره د څريدو ظرفيت ولري.
څړځايونه هغه ساحې په برکې نيسي چې حيوانات د هغې دوښو ځينې د خوړو په مقصد استفاده کوي اودهغه ساحي په اړوند چې دهغه ځای د حيوان د جوړښت او خاصيت له مخې او دوښو انتخاب يې د خوړو دپاره په طبيعې ډول تعين شوي او جوړشوي وی .
اوښان بيديا او د ښتې خوښوي او يا دا چې نباتات څنګه او په کوم ځای کې شنه کيږي او کوم څاروي څنګه واښه غوره کوي او همدارنګه د يخو منطقو سره کوم څاروي جوړښت کوي او کوم څاروي ګرمي منطقي خوښوي،
معمولاً د دارنګ سيمو کلنی اورښت د ځينې زياد دی د دا ډول څړځای ظرفيت چې واښه ونه ريبل شي ۲ واحد څاروي په يوه هکتارساحه کې ۱۰۰ ورځې دڅړ ظرفيت لري.
څلورپنځوس ميليونه او اووه سوه زره هکتاره څړځای د جملی څخه ۱۶۲۰۰۰۰۰هکتاره ژمني څړځايونه دی او۲۴۶۰۰۰۰ هکتاره د اوړی څړځايونه تشکيلوی او نور يی تر اوسه د څړ د فصل په اساس په دقيق ډول طبقه بندي شوی ندي.
اوسمهال ژبپوهان وایي چې په نړۍ کې ۶۹۰۰ ژوندی ژبې موجودې دي او داسې اټکل کوي چې د ۲۱ پېړۍ تر پایه به د دې ژبو ۵۰% مړې شوې وي.
د ژبې مړه کېدو دوېم لامل په یوه سیمه کې په دوه ژبو خبرې کول دي او د یوې ټولنې خلک چې په دوه ژبو خبرې پېل کړي کومه ژبه چې پرې غالبه وي نو مغلوبه ژبه د وخت په تېرېدو سره افهام او تفهیم لپاره نا کافي شي او په تدریجي ډول علم،
د برازیل په سلوادور کې ځایي هندیانو قیام وکړ او د قیام د مخنیوي لپاره د سلوادور پوځ په کال ۱۹۳۲ کې د بزګرو هندیانو ټول وژنه پېل کړه او په ډېر کم وخت کې یې لسګونه زره هندیا مړه کړل.
د هيواد په دننه کې د محيطي زده کړه په باره کې مشورې رواني وي چې په ۱۹۷۷ کې تشريح شو چې محيطي زده کړو يوه عامه زده کړه ده او عامه وګړي بايد چې برخه پکې واخلي.
داسې اټکل شويدی چې د 21 مي پيړۍ په وروستيو کې به باران اندازه د ۱۵ نه تر ۴۰ فيصده پوري زياتولی کوي او کلنۍ اوسط تودوخه به په اندازه په ټول هېواد کې زياتيږي.
ځانونه د اسلامي دولت خراسان څانګې په چوکاټ کې تنظیم کړل او له داعش سره یې بیعت اعلان کړ (دا اسلامي دولت یعنی داعش باید د افغانستان د مجاهدینو د اسلامي دولت سره اشتباه نه شي).
د مذاهبو د اتباع دویم دلیل دا دی چې حضور علیه السلام فرمایلي چې تاسو باید چې د امت ډېر خلک په کې راټول شوي او اوس وخت کې امت په همدې څلورو مذاهبو کې راغونډ شوی نو د همدوی اتباع لازمه ده .
دلمر وړانګي له بهرونو سيندونو جهيلونو تالابونو او نورو څخه او همد راز دنباتاتو له پاڼو څخه دتبخير له لاري اوبه لري کوي دغه لري شوي اوبه دبخاراتو په شکل اتموسفير ته ځي او هلته وريځي منځته راوړي دغه وريځي دچليد ونکو بادونو په مرسته له يو ځاي څخه بل ځاي ته انتقال مومي چه دغرنيو سيمو او ځنګلونو دپاسه او همدارنګه نورو ځايونو دسړي هوا سره مخامخ کيدو له امله تراکم کوي او دجاذبي قو ي ترتاثير لاندي ترسباتو په شکل راپريوځي
ددغه ترسباتويوه برخه دخاوري له لاري دډبرو ياکلي غيرقابل نفوذ طبقي ته رسيږي اود په ډول سره راټوليږي همدارنګه يوڅه برخه يې په لښتيو کي بهيږي چه تالابونو او سيندونوجهيلو نو او په پاي کي بحرونو ته رسيږي
چه دغه سايکل بيرته له سره پيل کېږي او په همدي شکل تکرا ر مومي خوبيا هم دځنګلونو له منځه تګ چټکه اندازه اونورهغه فعاليتونه چه په نړيواله کچه داقليم دبدلون سبب کېږي دابو په دغه دوران زيانمنونکي اغيزي لري او دهغي دتوازون دخرابوالي سبب کېږ
د اوبو د راټوليدو په يوه فرضي سيمه کي چي د ځمکي مخ يي د اوبو په مقابل کي د نفوذ وړ نه وي ښايي چي د روانو اوبو اعظمي اندازه د اورښت د اندازي سره په مستقيم ډول متناسبه وي خو په طبيعي سيمو کي چي نور عوامل هم شامل دي ټول اورښت په روانو اوبو نه بدليږي بلکي يوه اندازه يي د نباتاتو پواسطه اخيستل کيږي ،