polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
د مجلې له ویشلو وروسته د وزارت دننه يوې ارتجاعي کړۍ چې د «پيام حق» مجله کې يې دنده درلوده او وروسته يې بيا سرونه د پاکستان له خوا جوړ شویو ٬٬جهادي٬٬ تنظيمونو له گرېوانه راووتل،
د سړک د سوځوونکو شگو او کاڼو له لامله به يې خپلې پښې د لارې په اوږدو کې د لښتيو په اوبو کې ډوبولې چې سړې شي او بیا پر سره ځمکه مزل ته دوام ورکړي. کله ناکله به له دغې هم زيات خواشينونکي حالت هغه وخت پېښېده چې پښه به يې د سړک پر سر له کومې ډبرې سره ولگېده او خوږ به شوه. دغه مهال مې په ژوند کې د لومړي ځل لپاره د گوتې د ړندېدو گړنه اورېدلې وه. هغې گوتې ته به يې ړنده گوته ويله چې په دویم يا دريم ځل به په ټپي حالت کې له کومې ډبرې سره ولگېده. اوس هم چې کله د خپلو بېوزله ټولگيوالو دغه ځورونکی حال را په ياد شي سخت ځورېږم.»
‎پر همدغه کال د کانکور ازموينو د پايلو له اعلانېدو وروسته مالومه شوه چې د ازموينې له امله د دولسمو ټولگيو گڼ شمېر فارغان د هېواد په پوهنتونونو او د لوړو زده‌کړو موسسو کې د زده‌کړو له دوام بې برخې شول.
پر ۱۳۵۳ ل کال مې لومړی د احتياط بريدمنانو شپږ مياشتنی کورس ولوست او شپږ مياشتې د کونړ د مرورې کنډک کې د احتياط بريدمن په توگه د پوځي خدمت سپېڅلې دنده ترسره کړه.
د پوهنتون د تعليمي کال په بیا پيلېدو سره د بيلابيلو سياسي سازمانونو د کړنلارو له هر اړخيزې مطالعې وروسته مې د افغانستان د خلک دیموکراتیک گوند په ليکو کې د مبارزې ژمنه وکړه.
پر ۱۳۴۷ ل کال د رحمان بابا له لېسې فارغ شوم او د همدغه کال په ژمي کې پوهنتون ته د شاملېدو لپاره مې په کابل پوهنتون کې د کانکور آزموينه ورکړه چې له نېکه مرغه بريالی شوم.
محمد صفر خواریکښ لا د ښوونځي عمر ته نه وو رسېدلی چې په اسدآباد کې د دمکلي د جامع جومات له امام نه يې سيپاره پيل او له همدغه استاده يې دينې زده‌کړو ته دوام ورکړ.
شاه عبدالرحیم بن وجیه الدین شهید بن معظم بن منصور بن احمد بن محمود بن قوام الدین عرف قاضی قاذن بن قاضی قاسم بن قاضی کبیر عرف قاضی بده بن عبدالملک بن قطب الدین بن کمال الدین بن شمس الدین مفتی بن شیرملک بن محمدعطا ملک بن ابوالفتح ملک بن عمر حاکم ملک بن عادل ملک بن فاروق بن جرجیس بن احمد بن محمد شهریار بن عثمان بن امان بن همایون بن قریش ابن سلیمان بن عفان بن عبدالله بن محمد بن عبدالله بن عمر بن الخطاب رضی الله عنهما.
وَالْعَصْرِ ﴿١﴾ إِنَّ الإنْسَانَ لَفِی خُسْرٍ ﴿٢﴾ إِلا الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ ﴿٣﴾
دده او دده د خور سيت الرکب سرپرستي يې د پلار د لومړۍ میرمني د ورور ذکي الد الخروبي په غاړه وه. چا چي په ابن حجر باندي په پنځه کلنۍ کي قرآن لوستل پيل کړل.
چې يوه ورځ يې خپل خادمان درلودل او د ښار لومړۍ مېرمن وه او ډېرو بېوزليو او نشتمنو ته يې خواړه وركول؛خو اوس د خلكو په كورونو كې جامې وينځي او خلكو به پېغورونه هم وركول،
چې يې رانه اخستي؛ نو بيا يې هم منندوى يم او صبر به وكړم؛ ځکه هغه د هر څه مالك دى او هر چا ته چې يې خوښه وي نعمت وركوي او چا ته چې يې خوښه وي نعمت ترې اخلي ."
که څه د وخت خلك يې ډېر ناشكره وو او په اولس كالوكې يوازې درې تنو پرې ايمان راووړ؛خو حضرت"ايوب" يې له تېريو تنګ نشو او خپل ټبر ته يې ښېرې ونه کړې .
تردې چې د "ايوب" د ټپونو بوى به هر څوك کړول؛ خو دې ناروغۍ د حضرت"ايوب" پر عبادت او شكرونو هېڅ اغېز ونه کړ او حضرت "ايوب" هماغسې د پخوا په څېر د څښتن عبادت كاوه .
دا ډول خلک چې یو مخالفت ته غبرګون یې برید کوونه مستقیم ځواب وي د نورو لرلید ورته اړین نه وي او نغواړي پوهه شي چې نور څه وایي یوازې خپل لرلید تر هر څه اړین ګڼي.
په کار ځای کې مخالفت د نظر د توپیر له امله رامنځته کیږي خو په شخصي اړیکو کې چې کله دوه کسان د ورځني ژوند په ټولنیزو چارو کې مخکې تګ نشي کولای مخالفت پیدا کیږي.
غیبت او له هېواد سره خیانت بدې چارې دي روسته لږ لږ ټولنیز تکامل داسې ځای ته رسي چې صالح کړنې یعنې صالحات د حسناتو ضد کېږي او حسنات د صالحاتو؛ ټولنیز اکر- حالت دغسې کېږي.
نه دا چې د صلاح تر څنګ حسنه هم شته؛ حسناتي کار د صلاحي کار ځای نیولی او پر حسنه کار بوختیا د صالح عمل په برخه کې د صالحینو د غیبت مخونه شوې ده؛ یعنې:
نو ځکه که حسنه د انسان د صلاحي کار په لار کې وي؛ نو یو اضافي ارزښت دی؛ خو که په اصلاحي او ادلون بدلون کار کې مې د غیبت لپاره وي؛ نو حسنه یو ارتجاعي،
ځکه دا په خپلې شتې وضع کې لوستی کېږي ځکه کېدای شي چې دا کس له نالوستي حالت څخه لوستی حالت ته ولاړ شي او ښايي دا کس مزخرفې مجلې او کتابونه لولي؛ نو که دا کس چېرته د لوست توان ونلري نو ښايي له دې مزخرفو لوستنو څخه خوندي پاتې شي.
که دا انسان په حسناتو لاس پورې کړي سیئات کېږي یا د منځنیو او بې مسوولیته انسانانو حسنات ورته د سئیاتو برخه کېږي؛ ځکه دا انسان باید ادلون بدلون رادبره کړي.
حسنه خود په خوده په ایدیالوژی پورې تړاو نه لري له یوې خوا حسنه د صلاح ضد لاملېدای شي؛ نو دادی پر «سیئه» د «حسنه» اوړېدل په «حسنه» والي کې یې مطرح دي.
خو کله داسې وي چې نه یې په خپله خېټه مړوای شئ؛ نه جامې ورکولای شئ او نه موټر لرئ چې له ځان سره یې بوزئ؛ خو له لاسه یې نیسئ چې لار دې غلطه کړې او سمې لارې ته یې ورسیخوئ؛ نو دلته مو د ادلون بدلون چار کړی دی.
باید ووایو چې په قرآن مجید کې «حسنه» نفې شوې نه ده او نن خیریه مؤسسې په حسناتو کې ګڼل کېږي نه صالحاتو کې؛ ځکه منځپانګه یې له صالحاتو سره توپیر لري.
د ۱۹ زېږدي پېړۍ په لومړۍ نیمایي کې د کندهار د کلچ اباد په کلي کې د شمس الدين کاکړ په نوم یو شاعر اوسېده چې ته به وایې له ازله یې د ښه استعداد،
هغه ته یې په دومره سپکه سترگه وکتل چې د نکاح لپاره یې د هغه لېږلې مرکه د نادارۍ او غریبۍ په وجه جواب کړه او شمس الدین هم د پښتو ژبې د یوه بل په زړه ټپي شاعر کاظم خان شيدا په څېر د ملک او ټاټوبي پرېښودلو ته اړوت او مخ یې پر هندوستان ونیوی:
ﺻﺤﺒﺖ ﺧﺎﻥ ﺩ ۱۴ لېږدي سپوږميزې سلۍ ﯾﻮ ﻟﻮﯼ ﺍﻭ نامتو ﺧﻮږغږی ﺳﻨﺪﺭﻏﺎړﯼ ﺍﻭ ﺭﺑﺎﺏ غږوونکی ﻭﻭ.
ﻏﺰﻟﯥ ﺍﻭ ﺳﻨﺪﺭﯤ ﻭﯾﻠﯽ ﭼﯥ ﭘﻪ گرﺍﻣﻮﻓﻮﻥ ﺑﻪ ﻏږﯾﺪﻟې.
ﭘر ۱۹۳۵ ز کال ﻳﯥ لومړنی ﺭﯾﮑﺎﺭډ ﺷﻮﯼ ﭼﺎﺭﺑﯿﺘې ﺳﺮﻩ ﻟﻮړ ځای تر لاسه کړ.
ﺻﺤﺒﺖ ﺧﺎﻥ ﭘﻪ ۱۹۳۷ ز کال ﮐﯥ ﺩ پیښور ﺭﯾډﯾﻮ ﻧﻪ لومړنۍ ﺳﻨﺪﺭﻩ ﻫﻢ ﻭﻭﯾﻠﻪ ﺍﻭ ﺑﯿﺎ ﺩ ﮐﺎﺑﻞ ﺭﯾډﯾﻮ ﺳټﯿﺸﻦ ﺗﻪ وﻻړ.
ﺩ ﺍﻋليﺣﻀﺮﺕ محمد ظاهر شاه ﺩ ﺗﺎﺝ ﭘﻮﺷۍ ﭘﻪ ﺟﺸﻦ ﮐﯥ ﻭﺭﺗﻪ لومړی وزير سردار محمد هاشم خان ﺍﻭ ﺩ ﺣﻮﺍﻻﺕ ﺭﯾﺲ ﺍﺣﻤﺪ ﺷﺎﻩ ﺧﺎﻥ ﺑﻠﻨﻪ ﻭﺭﮐړﯼ ﻭﻩ ﺍﻭ ډﯾﺮ ﺍﻧﻌﺎﻣﻮﻧﻪ ﻳﯥ ﻭﺭﺗﻪ ﻭﺭﮐړل.
ﺍﺭﻭﺍښاﺩ ﺻﺤﺒﺖ ﺧﺎﻥ پر ۱۸۸۳ ز کال د خيبر پښتونخوا ايالت ﺩ سوابۍ ولسوالۍ د مرغز کلي ﺩ ﻧﻌﻤﺖ ﺧﺎﻥ ﮐﺮﻩ ﺯﯾږﯾﺪﻟﯽ دی.
ﺩﻭﻟﺖ ﺧﺎﻥ ﺩ ﭘښتو ﮊﺑﯥ ﺩ ﻣﺸﻬﻮﺭ ﺳﻨﺪﺭﻏﺎړﻱ گلريز ﺗﺒﺴﻢ ﭘﻼﺭ ﻭﻭ.
ﺻﺤﺒﺖ ﺧﺎﻥ ﺩ ﭼﭻ ﻭﯾﺴﺎ ﻧﻮﻣﻲ ﮐﻠﻲ ﮐﯥ ﺍﺳﺘﻮگنه ﺩﺭﻟﻮﺩﻩ خو آر ټاټوبې يې د سوابۍ مرغز وو.
ﺑﯿﺎ وﺭﻭﺳﺘﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺗﻪ ولاړ؛ مردان کې ورته د مير افضل خان نيکه انعامي کور ورکړ ﺍﻭ هلته مېشت شو.
ﺍﺣﻤﺪ ﺩﯾﻦ ﻃﺎﻟﺐ د لاس ليکلي ټوﻝ ﮐﻠﯿﺎﺕ د ﺧﻄﻲ ﻧﺴخې په بڼه ﺩ ﺩﻭی ﻟﻪ ﮐﻮﺭﻩ ﻣﺎﺗﻪ ﻻﺱ ﺗﻪ ﺭﺍﻏﻠﻲ ﺩﻱ،
ﭼﯥ ﺍﻭﺱ ﺩ ﺩﺍﻧﺶ ﺧﭙﺮﻧﺪﻭيې ټوﻟﻨﯥ ﻟﻪ ﺧﻮﺍ ﺯﻣﺎ له څېړنيزې ﺳﺮﯾﺰﯤ ﺳﺮﻩ ﭼﺎﭖ شوي دي».
ﺻﺤﺒﺖ ﺧﺎﻥ ﺩ پښتو ﮊﺑﯥ ﺩ ﻭﻟﺴﻲ ﺷﺎﻋﺮ ﺍﺣﻤﺪ ﺩﯾﻦ ﻃﺎﻟﺐ ډﯾﺮ ﻧږﺩې ﺍﻭ ﺧﻮږ ﺷﺎگرﺩ ﻭﻭ؛ ﺩ ﻫﻐﻪ ډﯾﺮﯤ ﭼﺎﺭﺑﯿﺘې،
ﺍﺣﻤﺪ ﺩﯾﻦ ﻃﺎﻟﺐ ﭘﻪ ﺧﭙﻞ ﮐﻠﯿﺎﺕ ﮐﯥ ﺩ ﻫﻐﻪ په اړه ﯾﻮ ﺍﻭږﺩ ﻏﺰﻝ ﻫﻢ ﻭﯾﻠﯽ ﭼﯥ سربيت يې دا دی:
«ﺻﺤﺒﺖ ﺧﺎﻥ ﺩ ﺩﯾﻨﻲ ﻋﻠﻮﻣﻮ د ﻭﺍقفيت سره سره شاعري هم کړې چې د شعرونو قلمي نسخه يې ما سره کتابتون کې خوندي ده.»
او خوړلو له امله دا وموندله چې يو شمېر نباتات يې په دوې او په روغتيا اغېزه لري- دوي د زرګونو کلونو په ترڅ کې پدې هکله تجربې ترلاسه کړې له طبي بوټو څخه استفاده نن ورځ د يوناني طب په نوم يادېږی.
او خپله درملنه ورباندې کوي د بېلګې په توګه شمکۍ چې په کرونده کې د هرزه بوټي په توګه شين کېږي د مني په وخت کې يې رېښې وچوي- ختمي ګل هم د پېښدو سره راټول او په کڅوړو کې يې ساتي،
ځکه چې معاصر طب په لابراتوارونو کې د هغو کېمياوي مرکبات د درملو په بڼه تصفيه او استخراجوي يعني يو شمېر زهري بوټي داسې مرکبات لري چې معاصر طب او درمل جوړولو عصري لابراتوارونه او صنعت د هغوي په جوړولو او ترکيب ندي بريالي شوي.
د کرنې د علومو او طب ماهرين عقيده لري چې تر اوسه پورې هېڅ يو کېمياوي مصنوعي مرکب د طبعي بوټو د قلبې مقوياتو ځاي نشي نيولی- په ننني طب کې هغه شمېر فعال مواد چې طبي بوټو کې شته په بېلا بيلو لارو چارو استخراج او بيا په فرمسونيک شکلونو او په , بڼولکه تابليت، شربت،
امپول او نوروډولونو جوړ او عرضه کيږي په زړه پورې ده چې عنعنوي يا يوناني طب چې د هغو بنسټ په طبي بوټو ولاړ دى- د اوسني عصري طب تر څنګ په فعال او ژوندي ډول خپل موقف ساتلى دى- او له اعتبار څخه برخمن دی.
مونږ پوهېږو چې ټول ژوندي مو جودات د هغو د جوړښت بنسټيزه خښته او اساسي واحد دی ډېر شمېر حياتي فعاليتونه په هجرو کې تر سره کيږي ماليکولونه هجره په فعاليت کې اساسي رول لري- ماليکولونه په خپل ذات کې اټومی جوړښتونه دي.
د بېلا بېلو بوټو د کيمياوي تجز يې په پايله کې ښکاره شوه چې دا نباتات د بېلا بېلو غير فلزي ضروري او ګټورو عناصرو لکه , , , , او ضروري فلزي عناصر لکه , , , , , , او شته،
عضوي تېزابونه او دامين ګروپ مرکبات هم طبي بوټو کې شته سره له دې چې الديهايدونه او کېتونونه له الکولو څخه تر لاسه کيداى شي خو په واقعيت کې بايد د يو بيلې برخې په توګه وپيژندل شي.
د بېلګې په توګه د کېتونونو يوځانګړي ګروپ او الدېهايدونه څخه عبارت دې د طبي بوټو عضوي تېزابونه د کاربوکسيل ګروپ په واسطه مشخص کېږي او کاربوکسيل ګروپ د د عمليې په واسطه مېنځ ته راځي امينونه چې د د امين ګروپ په لرلو سره د پېژندلو وړ دي القلي خواس يو شمېر ډېر ضروري او حياتي ويټامينونه لکه , ويټامينونه او زمونږ د بدن په نورمال فعاليت کې ټاکونکى رول لري چې طبي بوټي دا ډول ويټامينونه لري نور يو شمير طبي بوټي د خپل فزيکي خاصيت او ډول له مخې ارزښت لري.
او ميوه يا تخمونه يې پخېږي او ټوله نمو يې بشپړ او په سړو سيمو کې پاي ته رسېږي خو يو شمېر نور په لومړي کال خپله بدنې نمو بشپړوي مګر تخم يا مېوه نکوي .
طبي بوټي ځينې يې واښه ډوله دي چې يا يې له رېښو يا يې له پاڼو يا يې هم له ډنډر او يا له تخم څخه استفاده کېږي ځېنې د ميؤو ونې هم د طبي ميؤو حيثيت لري لکه ليمو، مڼي،
بهی او نور مېوه د پاخه شوي څخه عبارت دې چې استفادې لاندې نيول کېږي اکثره طبي بوټي واښه ډوله نباتات دي چې په دښتو غرونو او کروندو کې راشنه کېږي يو کلن يا دوه کلن وي د هغو طبي بوټو تخم چې د استفادې وړنه وي يا اصلاً تخم او مېوه نلري د هغو پاڼې،
ډنډر يا رېښې طبي ارزښت لري- په دې توګه ويلای شو چې يو طبي بوټى د خپلي ريښې يا پاڼې او ډنډر له پلوه مونږ ته د مطالعې وړدې چې مونږ دلته بېلا بيل طبي بوټي له روغتيايې ځانګړنو سره معرفي کوو.
المان او سويس کې په مزروعي ډول کروندو کې هم کرل کېږي دا ځکه چې په خپل سر شنه کېدونکي بوټي يې د طبي اړتياؤ لپاره کفايت نکوي نن ورځ يې په کروندو کې تخم کرل کيږي او محصولات يې را ټوليږي.
شمکۍ يو کلن بوټې دی چې ريښې يې تر ۲-۵ سانتي مترو پورې قطر لري او په اوږدوالي تر ۲۳ سانتي متر په ځمکه کې وده کوي چې همدا يې يوه مهمه طبي برخه ده د دغه بوټي ډنډر د ځمکي پرمخ په نيغ ډول وره کوي شين رنګ لري د هغه شا او خوا کوچني شنه فرعي ښاخونه را ښکاره او وده کوي چې نسبتاً کوچنۍ کوچنۍ پاڼې لري.
يعنی د اوړي په پاي کښې د کوچنيو ګلانو غنچه تشکيل او تخمونه يې پخيږي همدا تخمو په ځمکه کې تويږي او بل کال کې بيا په طبعي ډولراشنه کيږي د دغه نبات ریښې سپينې يا هم زيړ رنګ ته ورته سپین رنګ لري ځېنې وخت نصواري ډوله هم ښکاري رېښې يې کږې وږې او زيږې وي کله چې ماتې شي تک سپين تازه او روښانه رنګ لريی چې يو ډول مخصوص تريخ بوي ورڅخه پورته کيږي زمونږ هيواد کې معمولاً په پسرلې د غنمو،
شفتلو او نورو سبو په کروندو کې راشنه کيږي په ځينو سيمو کې يې چاربيخ ځيني سيمو کې يې شمکۍ بولي په مني کې سې وده بشپړسږي د دوا تر لاسه کولو لپاره دا ټوليږي او په سيوري کې يې د وچولو لپاره اچوي وروسته تر وچيدو ډېر لږ فيصدي اوبه لري خو د نورو موادو فيصدي يې لوړه وي چې ۱ جدول کې ښودل شوي دي.
په عصري طبابت کې يې له رېښو څخه په خاصو طريقو تر خه مواداستحصال او ترلاسه کيږي چې همدا مواد فارمکو ډينامکو اغېزو لروني دي دغه ترخه مواد وروسته دهايدروليز د عمليې څخه قلوي او د د عمليې وروسته ورڅخه اسيد ترلاسه کيږي.
دټپي شويوبرخودبيرته جوړېدو او دناروغيوپه وړاندې دمقاومت لپاره غذاته اړتيالري غذاياخواړه دانسان بدن ته دودې او ناروغيو په وړاندې دکلکوالي ځانګړتيا وربښي خواړه دپروټين ،
چې حيوانات اوڅاروي هم له شنو بوټو څخه استفاده کوي په دې ډول سره ليدل کېږي چې شنه بوټې اونباتات هم په مستقيم اوغير مستقيم ډول انسانانو دژوند سر چينه ده برسيره پر دې نباتات دژوند په چاپېريال ډېر غوره اغېزه لري چې حياتي ايکوسيستم يې يوه غوره بېلګه ده له غذايي اوخوراکي توکيوپرته اغيزمن دارو ،
ځينې کيمياوي مرکبات اونورهم دنباتاتو له برکته ليدل کېږي چې داټول دانسان په ژوند کې غوره ارزښت لري په تيره بيا ځينې طبي بوټي چې دناروغيو پر وخت د انسان دجوړيدو اوشفا لامل ګرځي زيات مهم د ي دلته به له دغه ډول بوټو څخه ځينې دروپيژنو .
انسان له ډير پخوا په دې پوه شوي وو چې پوشمير بوټي دناروغيو پر وخت حيرانوونکې درمل ګڼل کيږي چې داوږدو تجربو په لړکې ګټور ثابت شويدي يوشمير نور بوټي معافيتې اويوشمير يې دودې اوپياوړتيا کيدو لامل ګرځې .
له بلې خوا دانسانانو لپاره دحساسيت لامل نه کيږي اوله تقلب اوجعل څخه هم پاک وي پدي ډول سره ګوروچې په طبي بوټو کې پورتنۍ نيمګړتياوې يوه هم نشته .
زمونږ ګران هيواد چې په هره بيلا بيله سيمه کې ډول ډول اقليم لري يعنې په مرکزي لوړو سيمو کې نسبتاً سوړ ژمې اوختيځ کې مديترانه يې اقليم اوجنوب اوجنوب غرب فراخه دښتې اوداسي نور طبعي بيلا بيل خواص اوځانګړنې لري اودراز راز بوټو لرونکى هيواد دى داګرانو مي دعلومو نامتو عالم واويلوف ثابته کړه چې داکثرونباتاتو ټاټوبې اوسنى افغانستان دى په دې کې يو هم طبي بوټي دي چې په بيلا بيلو سيمو کې شنه او وده کوي آن داچې يو شمير يې اوس په وحشي ډول نه بلکه په کروندو کې هم کرل کيږي .
اصلاً د شمکۍ د ريښې ترخه ماده د هيترو زويد څخه عبارت دې چې يې هم بولې د دي ترڅنګ يو شمېر نور مرکبات لکه او هم لرِي چې دا دواړه ترخه مواد دي د شمکۍ په رېښو کې , او مواد او مرکبات هم شته د بېلا بيلو موادو د موجوديت له کبله د شمکۍ ريښې خاص ازخښت لري چې دا مرکبات عبارت د لاندې موادو څخه دي.
پورتني ګروپونه څو اړخيزه اغيزې لري مثلاً د منګنيزيم اکسايد اغېزه له يوې خوا داده چې يو نرم مسهل دی او له بلې خوا تبه هم له مينځه وړي د شمکۍ ريښه په ځيګر او صفرا اغېزه لري او يوه اندازه اشتها راوستونکې اغيزه هم لري د تبې په شلولواو خولې په کمولوکې اغېزه لري.
د بېلګې په توګه په يوه لابراتوري تجربه کې د شمکي د ريښو څخه د استخراج شويو ګرامو ترخو موادو د حيوان يو کيلو وزن باندې وژونکی تاثير اغيزمن ثابت شو- پدي توګه د شمکي ريښې مغلق او پيچلی کېمياوي جوړښت لري نو ځکه بېلا بيل فارمکو ډينامک تاثيرات لری په عنعنوي طب کې شمکي ريښي د لري کولو د ادرار زياتوالي ،
ترخه يو کلن غرنی او ريښيې بوټي دى په وحشي ډول د غرونو لمنو کې شنه کېږي يو څه ايره رنګه يا خړبخن بوټى دي- پخوا به کوچيانو له غرونو څخه له ځانونو سره کليوالی خلکو ته راوړه.
ګيډي د چينجيو او درد علاج لپاره به يې په کليوالو پلورلو په ترخه کې ډېري طبي ګټی شته په پسرلی کې راشنه کېږي او په اوړي کې د ډنډرو په څوکو کې دانې يا تخمونه توليد او وده کوي چې ډير کوچني وي.
بوټي ۳۰- ۱۵ لوړوالى يې کله چې ترخه پخه شي يعنې د اوړي په اخر کې يې تخمونه راټولوي لدې کبله چې دانې بې وړې وي له تخم سره پاڼې هم خامخا ګډيږی چې پاڼې يې هم ګټو او د درملو حيثيت لري.
او يوه کپه خولې به اچول کيږي ورپسې يو غړپ اوبه يا چای څښي لږ وخت وروسته يې اغېزه ښکاره کېږي د عصري دواګانو د زياتيدو له امله يې اوس استعمال ډېر کم شوي دی.
شبت يا يو کلن بوټی دی په وحشي ډولونو کې يې د بوټو لوړوالی ۲۰-۵۰ ته رسېږي اوس د بذري سبو په توګه د کښت پراخه ساحه لري په افغانستان کې يې هم کرنه په دغه وروستيو کلونو کې رواج شوې ده اوس يې له کرنې او ګټورتوب څخه ډېر خلک خبر دي خو بياهم زيات شمېر وګړي دغه ارزښتناک بوټى ښه نه پېژني- د شبت بوټی شين روښانه رنګ لري ډنډر يې قوی او استوانه يې شکل لري.
چې لرغونتوب يې دولسمې پيړۍ ته رسيږي دا بوټی د بډوډو او سينې د درد ضدخواص لري نزله او زکام ته هم ګټور دی له ريښو څخه د نقرس د ناروغۍ په ضد کار اخيستل کېږی.
باديان يا يو کلن واښين بوټى دی ډيرې کوچنۍ پاڼې او شين روښانه رنګ لري او د يو منظم بوټي په بڼه وده کوي ډنډرونه د ګيډۍ په بڼه لوړيږي او د هغو په څوکو باندي تخمونه او يا د باديانو داني جوړيږي د باديانو د بوټي له تخمونو يا دانو څخه د درملو په توګه کار اخيستل کيږي مګر ځينی خلک کله چې بوټي شين،
د باديانو ټکول شوي پوډر خړي يا زيړ بخن رنګ لري د باديانو د ريښي څخه په معاصر طب کې کار اخيستل کېږي د باديانو په جوړښت کې ګڼ شمير مرکبات لکه ګلوسيدونه ، پروتيدونه، ايتول،
باديان د هضم سيستم ته ګټه لري د ګيډې درد او باد ته فايده لري د باديانو شيره سترګي قوي کوي او ټوخي ته هم ګټّه لري د باديانو ريښه سوزاک او د بډوړو تيږو ته ګټه لري باد له مينځه وړي.
زمونږدهيوادپه بېلا بيل سيموکې په وحشي ډول راشنه کيږي اوپه کرنيزوځمکوکې په پولواو پټيوکې موندل کيږي لدي کبله چې لږڅه تريخ خوند لري نو ماشومان يې په ښه ډول نه خوري.
حاصل يې په اوړي کې راټوليږي په معاصر طب کې د کېمياوي صفت د ترقی له برکته څو څو ډوله درملو کې ورڅخه اسفاده کېږي او په همدي خاطر يې بيعه ورځ په ورځ لوړيږي.
د ولې د خاخ پوستکي دوام لرونکي دايمي تبې قطع کوي او عصبي اختلالات رفع کوي د دي منظور لپاره ۴۰-۵۰ د خوږه ولي پوستکي په يو ليتر اوبو کې جوش کړي او دا اوبه سهار او مازيګر يو يو ګيلاس وڅښي.
د ګلاب بوټى يو پېژندل شوی معمولي زينتي ګل دی چې په خاورو کې ښه وده کوي زمونږ دهيواد په اکثرو سيمو کې شنه کېږي او په باغونو کې کرل کيږي تر تودو او وچو سيمو په معتدله سيمو کې خصوصاً په کابل کې ښه نوافضا لري.
د ګلاب د بوټي انواع زيات دي او په بېلا بيلو رنګو ليدل کيږي خو سور او سپين يې زيات دي دګلاب د بوټي ګل پاڼې هغه وخت راټولوي او په سيوري کې يې وچوي دا ځکه چې رنګ،
وروسته ترودې بشپړيدو يې بوټى ريښې اووچوي يې وروسته ترټکولواوميده کولو څخه زيړ بخن شين پوډرلاس ته راځي دغه بوټې غذايې ارزښت نلري يعنی پخولواوخوړلو ته نه پکاريږي.
ختمي خيوګل يوکلن بوټې دی چې په پسرلي کې شين کېږي او ترمني پورې يې وده پشپړيږي پلنې شنې پاڼې لري چې د اصلې ډنډر شاوخوا په متبادل ډول په نسبتاً لري فاصلو کې وده کوي پاڼې يې تقريباً ګردي دي چې اوږده لکۍ لري د بوټی ډنډر ۸۰- ۱۴۰ سانتی مترو ته لوړيږي او ريښې يې خاورې او مناسبو اوبو په صورت کې يونيم متر هم لوړيږي په پسرلي کې د شنه کېدو څخه يو يا دوه مياشتې وروسته د ډنډر پورته خواته سره او سپين غټ غټ ګلان په وده پېل کوي کله چې د دغه ګلانو وده بشپړه شي هغه دا ټولوي او په سيوري کې يې وچوي او د ژمي لپاره يې په کڅوړو کې ساتې د ژمي په يخنۍ کې د سينه بغل ،
ويلنى په وحشي ډول په کروندو کې دويالو او لښتيو تر غاړې موندل کېږی له نعنا سره ډېر ورته والى لري- ښه بوي او برابره اندازه قد لري او پاڼې هم لري چې د بوټي لوړوالی يې د ۲۰-۵۰ ته رسيږي د معدې تکليف ،
د مياشتني عادت نورماله کيدو او د کانګو د مخنېوي لپاره ګټور دي که وژول شي د خولې تڼاکې رغوي- ايشول شوي پاڼې يې له کانګې کولو څخه مخنيوې کوي د پودينې يا ويلنې ګل په خپل ترکيب کې کافور لري چې د اشتها لپاره ډيره ګټه رسوي او هم د اعصابو د ارامتيا لپاره فايده رسوي او پاڼې يې د امراضو قوي ضد ګڼل کېږي او د سر دردۍ علاج کوي او د معدې باد ورک کوي
بارتنګ يا برتنګ چې ځنې سيمو کې يې زوف هم بولي په وحشي ډول په پولو او پټيو کې شنه کيږي يو کلن بوټی دی شنې پلنې پاڼې لري چې د هغوی د منځه نری ډنډر وده کوي او بيا د همدغو ډنډرو په څوکو باندي د بارتنګ تخمونه او دانې رامينځ ته کيږي د زوف دانې ډېر کوچنۍ او ګرد غونډ شکل لري چې په اوړي کې پخېږي او وروسته تر راټولولو په کڅوړه کې ساتل کيږي د سينې، ټوخي، بلغم،
د دې نبات پاڼې وچولي او ځينی خوراکونو خصوصاً سره کړو کبانو سره خوړل کيږي چې ښه طبي ګټه لري د دغه بوټي پاڼې پوره اندازه اسکار بيک اسيد، کروتين،
که د ناروغ پېچ د ګرمۍ له امله وي يو کاشوغه په يو ګيلاس اوبو کې اچوې او ناروغ ته يې ورکوي او که د يخنۍ له امله انسان ته تکليف پيدا شوى وي نو په ګيلاس شودو کې ورته جوش ورکول کېږی او ناروغ ته ورکول کېږی چې ډېر زر خپل اثر ښکاره کوي.
خو غرنی شاتره ډېره ګټوره ده د پوستکي لړمې او حساسيت له مينځه وړي وينه صفا کوي تبه او د بدن تودوخه کموي د وينې دوران ښه کوي او ملاريا ته هم ګټوره ده له پوستکي څخه بخار او زخې له مينځه وړي،
د پنډيرک جوش کړي اوبه د ټوخي او زکام د علاج لپاره فايده رسوي او که د پنډيرک نه ملهم جوړ شي نو د بدن د دانو نه نو او زيم اوباسي که د پنډيرک د پاڼو ملهم د مچيو په چيچل شويو ځايونو کېښودل شي درد به مو ارام شي د پنډيرک څخه جوشانده په لاندې دول جوړېږي:
مزمن ټوخي لپاره ډير ښه علاج دی کله کله د بنفشی پاڼې د ستوني د سرطان لپاره هم استعماليږي او د غړغړي په ډول د ستوني درد او پړسوب ښه کوي ادرار زياتوي.
زعفران معدی ته طاقت ورکوي او زړه مضبوطوي که زعفران په نورو دارو کې واچول شي نو تاثير يې زياتېږي زعفران قوت باه زياتوي دماغ او د سترګو د نظر لپاره بې حده زيات فايده مند دی معده صفا کوي باد خارج کوي ادرار زياتوي،
عطاريان يې درنجبيل په بڼه تلفظ کوي په پښتنې سيموکې يې سنډ هم بولي په عواموکې ډېر مشهوردي هغه ټکوي له ګوړې او چارمغزو سره يې يو ځای چای کې ايشوي بيا يې څښي چې د ستومانۍاودرانده کارله امله د ستړيا مخنيوی کوي د معدې درد،
که چيرې کورکمن په غوړيو کې وريت کړو او بيا يې وټکؤو دغاښونو د خوږ لپاره دارو دي که په تېلو کې وسوځول شي د ژوبل شويو ځايونو لپاره درمل دي د ګيډې د درد لپاره هم ګټور بلل شوي دي.
د دغه بوټي ريښه چې ډير سپک وزن او تقريباً سپين ډوله ژيړ دنګ لري د غوړيو سره يوځاي مالش کيږي او درد اراموي څوک چې سوړ مزاج لري په اوبو کې يې ايشوي او ورته ورکوي يې.
د پښتو ژبې نومیالی شاعر او لیکوال عبدالرحیم روغاني تر اوږدې ناروغۍ وروسته د ۲۰۲۱ ز کال د فبرورۍ پر ۲۳ له دې فاني نړۍ سترگې پټې کړې.
یاده جامعه د افغانستان د بېلابېلو سیمو څخه نهاریه او لیلیه شاګردانو ته داخله ورکوي د لومړۍ ټولګۍ څخه تر اتلسم ټولګۍ پوري يعني د دورة الحديث او تخصص في الفقه سره شاګردان لري .
تبعیض او د انساني او ولسي حقوقو د احقاقو لپاره وي؛نو سپیڅلی دی او له فطري واقعیاتو او بشري وجدان سره منطبق دی؛خو که د انتقام اخستنې او ځان ستاینې او د حکومت کولو او ګټې خیالونه یې په سر کې وي،
شراب حلال دي او د (لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُواْ ) پر آيت يې استدلال وکړ .
چې پر دوى توبه وباسې؛نو که توبه يې وکړه؛نو هر يو اتيا کوړې ووهه؛ځکه مسلمانان شوي او پخوا يې په خپله مسلمانۍ کې شراب څښلي او که توبه يې ونه کړه _ که همداسې يې پر خپل ارتداد ټينګاره کاوه _نو ورمېږونه ترې غوڅ کړه؛ځکه مرتد دي،
او بل (وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلاَدَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ لِمَنْ أَرَادَ أَن يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ) آيتونه دي؛ځکه ړومبي آيت د حمل او شيدو ورکولو موده دېرش مياشتې ښوولي او دويمي ايت ويلي :
سيوطي په درالمنثور کې دآل عمران د سورت د (فَأَمَّا الَّذِينَ في قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاء تَأْوِيلِهِ) تر آيت لاندې د محب له کتاب له حضرت ابي هريرة روايتوي،
چې حضرت عمر د خلافت پر کرسۍ کېناست؛نو د څه مودې لپاره يې له بيت الماله ګټه نه اخسته ځکه ما ځانګړى چلن ورسره درلود؛نو يو څوک يې د رسول اکرم په اصحابو کرامو پسې ولېږه،
سيوطي د انعام د سورت د (وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِن بَنِي آدَمَ مِن ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ ) تر آيت لاندې نقل کړى او بيهقي ته يې په شعب الايمان کې نسبت ورکړى،
٩٥ مخ ) او د وينا له مخې یې عبدالرزاق و همداراز مناوي د فيض القدير د څلورم ټوک په ٣٥٦ مخ او عسقلاني او فتح الباري په بېلابېلو عبارتونو راوړى دى او په ځينو کې يې راغلي :
سيوطي هم په درالمنثور کې د مائده دسورت د (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ) تر آيت لاندې راوړى او ابن ابي شيبه،
یو مغرور کس چې کله تېروتنه وکړي هېڅکله په دې اعتراف نکوي چې تېروتنه ېې کړې بلکې په ځان باور لرونکی کس چې کله تېروتنه وکړي له اعتراف کولو وېره نلري ځکه پوهیږي تېروتنه ېې ارزښت او وړتیا له منځه نشي وړلی.
کوم کاري چاپېریال کې چې د سټرس د کمېدو فرصت ورکول کیږي د کمېدو لپاره د سټرس مدیریت ورښي او خپلو کار کوونکو ته وایي چې سټرس د ژوند یوه نورمال برخه ده بلکې کومه کمزورتیا نده او په همدې چارې سره په خپلو کار کوونکو کې د ځان د اغیزمنتوب کچه لوړوي.
که چېرې یو کس د پام وړ شکونه په خپلو وړتیا یا بریالي کېدو ولري مونږ کولای شو په خبرو د دې کس شک ته د پای ټکی کېږدو او با ثباته کوښښ ته ېې وهڅوو تر څو په یوه کړنه کې د تشویق له لارې خپلې ټولې وړتیاوې وکاروي.
په بله معنی هغه چې د ځان د اغیزمنتوب لوړه کچه لري نو که ژوند کې هر ډول وضعېت سره مخ شي اداره کولای ېې شي او هغه کسان چې د ځان د اغیزمنتوب کچه ېې ټیټه وي داداره کولو پر ځای له تشویش او ذهني فشار سره مخ کیږي.
په دواړو پاسنیو وضعېتونو کې پر هڅې یا انګېزې اغیز کېدای شي خو توپیر ېې داده چې لمړی کس فکر کوي چې د بریا راز په زېاته هڅه کې ده مګر دوېم کس فکر کوي که څومره زېار وباسي او هڅه وکړي پایله ماته خوړل دي.
له دې وروسته بیا خپل د معنوي بهیر یا د ادراکي پروسې مهارت کاروو تر څو ځانته موخه وټاکو او په دې ځان پوه کړو چې کوم ګامونه پورته کول د موخې د لاسته راوړنې لپاره اړین دي.
له بلې خوا ممکن تاسې داسې باور ولری چې یو څه کولای شی خو د کولو لپاره وړتیا نلری په دې صورت کې تاسې په خپل ځان اطمینان لری خو د لاسته راوړنې لپاره ېې کافي زده کړه او تجربه نلری.
که چېرې خپلې موخې ډېرې ساده په نظر کې راشي نو د ځان د اغیزمنتوب د لوړې کچې لرونکی سم د لاسه خپلې موخې لوړې ټاکي که چېرې مو د ځان د اغیزمنتوب کچه ټیټه وي نو موخې به هم ډېرې ټیټې او ساده وي.
د هغو خلکو بېلګې چې تاسې سره ورته وضعېت پرې تېر شوی وي او بریالي شوي وي؛ ځکه چې دا مونږ کې باور جوړوي چې مونږ هم لکه د بل کس په څېر بریالي کېدای شو.
معنوي پلار د فرانسس فورډ کوپولا په لوبګرې د اسکار جایزې ګټونکی یو مافیایي جنایي ډرامه ده چې د ماریو پوزو په ناول په ۱۹۷۲م کال کې د پارامونټ پیکچرز فلم کمپنې لخوا وړاندې شوی دی.
په ۱۹۷۲ کال کې د معنوي پلار فیلم لومړې برخې وروسته چې د خلکو د پام وړ وګرزیده په ۱۹۷۴م کل کې د یاد فیلم دویمه برخه او په ۱۹۹۰م کال کې د یاد فیلم دریمه برخه وړاندې شوه
د دې اصطلاح زیاتره عام تعریف له مدني چارو او دولت څخه د دین بېلتون دی او کېدای شي د ژوند په هر ډګر کې د دین د ونډې د لري کولو یا حداقل ته رسولو په خاطر په ورته موضع کې نورهم پراخ شي.
له دې ادعاوو نیولې چې دا د عصري کېدو لپاره بنسټیز عنصر ګڼل کېږي یا دا چې دین او دودیز ارزښتونه د شاته پاتې والې او تفرقې په معنی دي او تر دې ادعا پورې چې سیکولاریزم په ازاده توګه د دیني چارو تر سره کولو یوازینی ضامن دی.
دا د دین د نږدې بشپړې ازادۍ (دیني اعتقادات عموماً په قانوني یا ټولنیزو بندیزونو کې شامل نه دي) او په سیاسي پرېکړو کې د دیني مشرانو د اختیار نه لرلو له امله ده.
دغه سیکولار واکمن د ټولو نژادونو او ادیانو غړو ته درناوی درلود او هغوی ته یې اجازه ورکړه چې له تبعیض پرته د رنجیت سنګ په دربار کې ګډون وکړي او له همدې امله د هغه په دربار کې د سیک،
«سیکولاریزم باید د امریکا د سیاسي اصطلاحګانو په قاموس کې تر ټولو بده او خدشه داره کوونکې اصطلاح وي» او دا چې له ۱۹۷۰ کلونو راهیسې دیني ښي پلوو په قصدي ډول دا له الحاد،
له دیني اقلیتونو څخه د سیکولاریزم یو مهم جریان رامنځته شوی کوم چې حکومتی او سیاسي سیکولاریزم د برابرو حقونو د ساتنې په برخه کې یوه نه بېلېدونکې برخه بولي.
ځینې مسیحي بنسټ پالان او عالمان له سیکولاریزم سره مخالف دي او ادعا کوي چې په اوسني وخت کې د «راډیکال سیکولاریستانو» ایدیالوژی منل شوې ده او دوی سیکولاریزم د «مسیحیانو د حقونو» او ملي امنیت پر وړاندې یو ګواښ بولي.
په نولسمه پېړۍ کې د صهیونیزم له راپورته کېدو سره عبراني ژبې د ویونکې او ادبي ژبې په توګه په بشپړ ډول بیا راژوندي کېدل تجربه کړل او تر هغه وروسته په فلسطین کې د یوشوف او ورپسې د اسرائیلو د دولت په رسمي ژبه بدله شوه.
په ۱۹۹۸ز کال کې په ټوله نړۍ کې پنځه میلیونه کسانو په عبراني ژبه خبرې کولې او په ۲۰۱۳ز کال کې په ټوله نړۍ کې نهه میلیونه کسانو پرې خبرې کولې.