polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
کرهڼي او د ولسي یووالي په برخه کي د پام وړ کارونه سويدي؛ خو دا لاسته راوړني او پرمختګونه بیا هم زموږ په ګرانو هیوادوالو د تیرو څلوېښتو کلونو ناخوالو او مشکلاتو ته ځواب ویونکي ندي او لا هم ډېر کار کولو ته اړتیا سته چي ګرانو هیوادوالو او خصوصاً د کندهار خلګو ته د متوازن انکشاف له لاري پر مختيايي او بنسټیز کارونه ترسره سي ترڅو د امنیتي، اقتصادي، روغتیا،
د فساد او خيالي معلمینو د مخنیوي په موخه د استادانو معاشات بانکي سيسټم ته اړول د کندهار ښار او ارغنداب او ډنډ ولسواليو د ښوونکو معاشات بانکي سيسټم ته اړول سوي چي دا پروسه دوام لري .
د امنیتي سکتور د پیاوړتیا او تجهیز کولو په موخه د کندهار والي تورن جنرال زلمي ويسا اړيکي او غونډي چي له مرکزي ادارې او بهرنیو ځواکونو سره يې کړي د یادوني وړ دي .
له نېکمرغه د ولایت مقام د رهبرۍ او امنیتي اورګانونو ترمنځ دښه همږغۍ او مديريت په پايله کي کندهار ولایت نسبت د افغانستان نورو ولایتونو ته د ښه امنیت لرونکی ولايت دی خو بیا هم پدې برخه کي لازیاتو هلوځلو ته اړتیا ليدل کېږي ترڅو هیوادوال خصوصاً د کندهار ټول اوسېدونکي د لاښه امنیت او ارامتیا احساس وکړي او په ډاډمنه فضاء کي ورځنۍ چاري سمبال کړي.
چي له نېکمرغه د تېر کال په جریان کي جریبه مځکه په ولسوالیو او جریبه په ښار کي له غصب څخه خلاصه سوې او د دولت لخوا څخه مستأُجرینو ته په قانوني اجاره ورکول سوېده.
د تورن جنرال زلمي ويسا په واکمني کي د ښه حکومتولۍ په برخه کي د اصلاحاتو لپاره هلي ځلي دوام لري او د اساسي قانون او جلالتمأب ولسمشر د فرامینو او احکامو د تطبیق لپاره هلي ځلي په خورا چټکۍ سره مخ په وړانډي رواني دي.١.
باقیات يې تصفیه سوي او عواید يې زیات سوي دي چي د کال عواید يې میلیونه افغانۍ وه چي د کال د عوایدو ګراف يې میلیونه افغانۍ ته لوړ سوی دی او نظر تیرو وختونو ته سلنه زیاتوالی ښيي .
توریالي ویسا هم دهمایون عزیزی مخکی دکندهاروالی وو زلمی ویسا ژمنه وکړه چي د کندهار په امنیت او ثبات په ټینګښت کي به ډیر کار وکړي او د قانون په ماتولو کي به د چا خبره ونه مني
د ولس او دولت ترمنځ د واټن د له منځه وړلو او ښه حکومتدارۍ په خاطر ولسواليو ته سفرونه سوي او د خلګو ستونزي له نژدې اورېدل سوي دي چي د حل په موخه يې اړوندو ارګانونو ته د حل لپاره لازمي لارښووني او سپارښتني ورکړل سويدي.
د کندهاروالي تورن جنرال زلمي ويسا د ځانګړو هلوځلو په پايله کي د لوی امپراتور احمدشاه بابا کور او شاوخوا ساحه په میلیونه افغانیو استملاک سوه او د اطلاعات او کلتور ریاست به يې د تاريخي ابداتو په توګه ثبت کړي .
د ولایت مقام د رهبرۍ د هلوځلو په نتیجه کي د عمر بن خطاب جامع جومات ساختماني چاري چي له ډېرو کلونو څخه ځنډېدلي وې بیرته پیل سوې چي په نژدې راتلونکي کي به په بشپړ ډول سره پای ته ورسېږي .
د فساد پر وړاندي مبارزه د تورن جنرال زلمي ويسا په لومړيتوبونو کي ده او په حکومتي چارو کي چاته د فساد کولو اجازه نه ورکوي همدارنګه په دې برخه کي په جدي ډول سره مخ په وړاندي درومي .
د ولسي تړون پروګرام لپاره په شفاف ډول د ټاکنو له لاري شوراګاني جوړي سوي دي چي د هغو له جملې څخه تراوسه پروژې منظوري سوي او د پروژو کار يې عملا شروع سوی دی .
سیفالوتورکس ېې سخت پوښ لري چې دغه پوښ د کاراپاس یا سخت قاب یا کاسه ورته وایي او په دې کاراپاس پسې شپږ جوړه ضمیمې نښتي چې اولې جوړې ته ېې د کېلیسوري نوم اخلې او خولې ته ېې نږدې وي په زیاتو ډولونو کې دغه جوړه ضمیمې د پنس شکل لري لکه په لړم کې،
دغه روزنیز ځای د کابل ښار د مهتاب کلا په سیمه کې سوځول شوي پل ته څېرمه جوړ شوی و او جرمني پروفیسورانو د پولیسو د ځواکونو د روزنې مسوولیت په غاړه درلود.
بالاخره د ګڼو کسانو په روزلو سره د کورنیو چارو وزارت په چوکاټ کې د "ریاست امنیه" په نوم یوه موسسه جوړه شوه چې د همدې ادارې په چوکاټ کې فعالیت کوي.
له تحصیلي دورې وروسته دوی د خواب سوتنمن په رتبه وګمارل شول د بکلوریا پاس او له ژمنې خدمت وروسته بیا په دوهم ټولګي کې شامل شول او په همدې ډول دریم ټولګي ته وګمارل شول.
تر ۱۳۲۶ کال مخکې د «حربي شانزي» او «حربي پوهنتون» ډېر تکړه افسران هم د څه مودې لپاره د پوليسو په اکاډمۍ کې روزل شوي او د پوليسو د افسرانو په توګه په دندو وګمارل شول.
تر دې چې د پوليسو د ښې روزنې او روزنې په موخه د کابل ښار په افشارو ولسوالۍ کې "د پوليسو اکاډمۍ" جوړه شوه په هغه وخت کې د پوليسو په اکاډمۍ کې درې ډوله روزنه وه:
همدارنګه په دې دوره کې د پولیسو مهمې څانګې د "عمومي امنیې قومندانۍ"، "ترافيکو"، "پاسپورټ"، "سرحد"، "پشتون"، "تخنيکي"، "مخابراتو"، "توقيف"،
په ۱۳۵۲ کال کې د محمد داوود خان د واکمنۍ پر مهال په هېواد کې ځینې نافذ قوانین او مقررات لغوه او یا تعدیل شول چې د پولیسو د درې کلنې روزنې په ګډون دغه درې کاله په لاندې روزنو بدل شول:
د ۱۳۵۸ کال د مرغومي په شپږمه د امنیه قومندانۍ او جندر آمریت د امنیتي چارو د مرستیال په توګه بدل شو او په ۱۳۶۹ کال کې د کورنیو چارو وزارت د لومړي مرستیال په توګه بدل شو.
متقاضي هیواد باید د صندق غوښتنې او شرایط ومني او کړنې د صندق د شرایطو په اساس عیارې کړي او ددې ترڅنگ دریېمه دنده یې تخنیکي او فني مرستې او روزنیز پروگرامونه د دولتونو مرکزي بانکونو او اړونده ادارو ته دي.
د مخارجو مدیریت او د کورنیو او بهرنیو قرضو سمبالښت او په ټوله کې د اقتصادي او مالې قوانینو او طرحو سمون او ترتیب د پیسو د نړیوال صندق بنسټیزې دندې او موخې دي.
منلی دی چي د بازار د قووتونو له لوري ټاکل کیږي او غړو هیوادونو دا ورسره منلي دي که کوم تغیر په کې راوړي د صندق خوښه او سلا به مني او هم د پولي سیاستونو په ابزارو کې گوتې وهي یعنې که معین مبلغ ډالر لیلامیږي ترڅو د ملي پیسو ارزښت وساتل شي،
دولتي تصدۍ باید خصوصي شي او ښه حکومتوالي رامنځ ته شي او د فساد پر وړاندې مبارزه وشي او دې ته ورته نور شرایط لري چې غړي دولتونه او د مرستو متقاضي هیوادونه اړ دي چې دا شرایط و مني.
د امریکا متحده ایالات ډېر سهم لري ځکه خو یې تصامیم هم منل کیږي خو له اروپايي ټولنې سره داسې یو غیر رسمي تفاهم شته چې د صندق مشري اروپا وکړي او د نړیوال بانک مشر امریکايي واوسي.
د روزگان ولايت په مرکز او هره ولسوالۍ کي دتاريخي ودانيو داسي نښانې او بيلگي شته چي هره برخه يې د څيړنو او پلټنو لپاره د ځانگړو پوهنيزو پروژوپه توگه د څيړلو او پلټلو ارزښت لري.
په دې ولايت کي د زابليانو او رتبيلانو د مهال زياتي پيښي د تاريخ په پاڼو کي شته چي پر له پسې دوې پيړۍ د اعرابو د پر مختگ مانع گرځیدلئ او د مهاجمينو په وړاندي يې پر له پسې اتلولۍ کړيدي.
د روزگان ولايت ختيځ ته د غزني ولايت پروت دۍ چي تاريخي او لرغوني اثار او سيمي يې د بيلا بيلو لرغونپوهانو او څيړنکو له لوري څيړل شوي او پيژندل شويدي.
همدا ډول د اسلامي پيړيو اړوند ابدات او په ځانگړي توگه د غزنوي پاچاهانو د مهال ودانۍ او ابدات په زياته پيمانه د ايتالوي لرغونپوهانوپه زيار وڅيړل شوه،
د دې وينا سپيناوۍ په هغو سترو او زياتو مجسمو کي ليدلای شو چي د باميان ولايت په مرکز او اړوندو ولسوالېو کي د لرغونپوهانو او څيړونکو په زيار پيژندل شوي او څيړل شويدي.
په باميان کي د صلصال او شمامې دوې ستري پژۍ نه يوازي دا چي د افغانستان د لرغوني تاريخ او پخواني کلتوري شتمنيو ستره برخه ده بلکي د نړۍ د پخواني تاريخ د څرگند څپرکي په توگه د نړيوال کلتوري ميراث په توگه منل شوي او د څيړونکو او سېلا نيانو د پام وړ گرځېدلي دي.
په غور ولايت کي د فرانسوي لرغونپوهانو په څانگړي توگه د پروفيسور فيشر له لوري د تاريخي ودانيو پاتي شوني او اودلرغونو انسانانو د ميشت ټاټوبې په زياته پيمانه سروې شوي او څيړل شويدي،
هلمند د روزگان ولايت سهيل لويديځ ته پروت هغه تاريخي ولايت دئ چي د يو شمير تاريخ پوهانو او لرغونپوهانو له لوري يې نامتو لرغوني سيمي او تاريخي ټاټوبي څيړل شوئ او پلټل شوئ دئ،
دبست کلا نه يوازي داچي په سيمه کي د فکلوري نکلونو او وياړونولپاره يوه ستره شتمني شميرل کيږي بلکي د افغانستان دپيژندلو يوه زرينه بيلگه هم گرځېدلې ده.
د ميروېس نيکه او د احمد شا بابا زيارتونه او نور ي بيلگي يادولای شو چي په بيلا بيلو مهالونو کي د لرغونپوهانو او تاريخ پوهانو له لوري تر څيړنو او پلټونو لاندي نيول شويدي.
بلکي په بشپړ ډاډ ويلای شو چي د روزگان ولايت په هر ولسوالي کي د تاريخي ودانيو په لسگونوداسي پاتي شوني شته چي سيمي ته په رسېدلو سره د هر ليدونکي پام ځان ته اړوي.
د اوس مهاله پوهانو له شميره يوازي مرحوم علامه حبيبي په خپلو تاريخي سفرونو کي د روزگان د لرغونو ډبرليکونو څيړنه کړې اوهم د روزگان په اړه د يو شمير تاريخي پيښو ياد کړئ دئ،
په روزگان ولايت کي د ميشتو اولسونولپاره د پوهنيزو چارو د پراختيا يوه اغيزمنه لار د هغو لرغونو او تاريخي سيمو په اړه په زړه پوري مالومات وړاندي کول دي چي د هغوئ تر سترگو لاندي را څرگنديږي.
دا فکلوريکي کيسې هغه مهال رښتيني شوې چي د لرغونپوهانو په وسيله په ١٣٥٦ _ ١٣٥٧ لمريز کال هغه غونډئ وسپړل شوه او په نتيجه کي يې د اوو قبرونو څخه تر يويشتو زرو زيات طلايې اثار را بر سيره کړل.
کافر کلا يوه پخوانۍ ډبرينه ودانۍ ده چي پلنو او ډبلو ديوالونو يې د سيمي ميشت وگړي په دې باوري کړيدي چي دا لويه ډبرينه کلا د پخوانيو کافرانو په لاس جوړه شوېده،
رويدادهای لويه جرگه ١٣٠٣ در پغمان) د روزگان د نوم ليکلو تيروتني ته په پام سره علامه عبدالحئ حبيبي هم په خپل نومي اثر کي په مکرره توگه ليکلي چي دانوم په تاريخي متونو کي روزگان راغلي خو ميرزائېان يې دارزگان يا اورزگان په ډول ليکي (جغرافيايې تاريخي افغانستان :
د دري ژبووگړو تر منځ په وياندي ادب کي عادي او معمول ده چي يو شمير نومونو او يا کلموته د الف توري زياتوي اود خپلي مفاهمې لړۍ جاري ساتي او د انديښنې پرته د خپل پام وړ کلمه يا نوم د ويلو وړ گرځوي،
په افغانستان کي د ١٣٤٢ لمريز کال اداري ويش له مخي د روزگان اعلی حکمرانئ ته د ولايت نوم ورکړل شو او پر هغه حکمرانئ يې ديو شمير نويو اداري واحدونو د زياتولو او د يوشمير نورو دليري کولو تر څنگ يې تيرين کوټ هم د روزگان ولايت د مرکز په توگه ياد کړ.
هلمند نه يوازي دا چي د هېواد ديوه نامتو سيند په توگه پيژندل شوئ بلکي ديوه تاريخي سيند په توگه په اوستايې متونو کي د هيتومنت او يا هومينت په نوم هم ياد شوېدئ.
په دهراوت کي د ميشت اولس تر منځ دا سي فکلوريکي کيسې شته چي وايې دا غونډئ او هغې غونډئ ته څيرمه د کورت کاڼو سيمه چي قروتو ته ورته دزياتو وړو ډبرو اوکاڼوڅخه ډکه ده ټوله د هغه کارون مال او ثروت ؤ چي د الله د قهر سره مخ شو،
رويدادهای لويه جرگه ١٣٠٣ در پغمان ) د روزگان د نوم ليکلو تيروتني ته په پام سره علامه عبدالحئ حبيبي هم په خپل نومي اثر کي په مکرره توگه ليکلي چي دانوم په تاريخي متونو کي روزگان راغلي خو ميرزائېان يې دارزگان يا اورزگان په ډول ليکي ( جغرافيايې تاريخي افغانستان :
د روزگان ولايت مرکز ترينکوټ ښار لويديځ ته نږدې د داکتر مانده په نوم يو مانده او اړوندکلۍ شته چي د هغي سيمي د يوه نامتو شخصيت د نوم سره تړاو لري (* داکتر شهسوارخان په سيمه کي نامتو داکتر ؤ چي په غالب گمان د ١٣٤٠ مي لسيزي په دوهمه نيمايې کي وفات شو) د روزگان ولايت اړوند د چهار چينو ولسوالي هم يوه بله څرگنده بيلگه ده،
د لومړي ځل لپاره دا ولسوالي د پرانستلو سره سم د شهيد حساس په نوم ونومول شوه (مرحوم عبدالحليم حساس د دهراوت ولسوالۍ د ملا احمد لېسې فارغ او د هغې لېسې ښونکۍ ؤ چي په ١٣٥٧ لمريز کال يې د ژوند ډيوه مړه شوه)،
د دې همدې بدلونونو د څيړلو او پوهولو لپاره د نورو علمي څانگو تر څنگ د تاريخي جغرافيا په نوم يو خپلواک دسپلين شته چي د خپلو ځانگړو اصولو په کارولو سره مينه والو او اړوندو څيړونکو ته د هغو ئ دستونزو او پوښتونو حل وړاندي کوي.
د دري ژبووگړو تر منځ په وياندي ادب کي عادي او معمول ده چي يو شمير نومونو او يا کلموته د الف توري زياتوي اود خپلي مفاهمې لړۍ جاري ساتي او د انديښنې پرته د خپل پام وړ کلمه يا نوم د ويلو وړ گرځوي ،
هغه د بډایه هسپانوي بزګر زوی و او هغه مهال یې کیڼ اړخی او امپریالېزم ضد لیدلوری وموند کله چې یې د هاوانا په پوهنتون کې د حقوقو په څانګه کې زده کړې کولې.
په ډومنیکا جمهوریت او کولمبیا کې د ښي اړخي دولت پر ضد پاڅونونو کې له ګډون وروسته هغه د کیوبا د ولسمشر فولخنسیو باټیسټا د راپرځولو په موخه په ۱۹۵۳ زکال کې په مونکادا پوځي مرکز ناکامه برید وکړ.
کیوبا ته په راګرځېدو سره کاسټرو د کیوبا په انقلاب کې د دغه خوځښت په مشري کولو مهم رول ولوباوه او په سیرامائسترا کې یې د باټیسټا له ځواکونو سره چریکي جګړه وکړه.
د دغو ګواښونو په غبرګون کې کاسټرو له شوروي اتحاد سره لاس یو کړ او اجازه یې ورکړه خپلې اټومي توغندي په کیوبا کې نصب کړي – د سړي جګړې ټاکونکې چاره – چې له امله یې په ۱۹۶۲ زکال کې د کیوبا توغندويي کړکېچ رامنځته شو.
کاسټرو د کولمو د وینې بهېدنې له امله عملیات شو او د ۲۰۰۶ زکال د جولای په ۳۱ مه یې د ولسمشرۍ اړوند خپل واکونه یې رائول کاسټرو ته تفویض کړل.
همدغه میاشت د ناپیلي خوځښت د مشرانو څوارلسمه کلنۍ غونډه په هاوانا کې جوړه شوه چې په دغه غونډه کې کاسټرو د یو کال لپاره د دغه سازمان مشر وټاکل شو.
د ۲۰۰۹ زکال په جنوري کې کاسټرو له کیوبایي وګړو وغوښتل چې د هغه د لیکنو د کمښت او روغتیا اندېښنه دې نه کوي او د مړینې په حالت کې یې دې نه خواشیني کېږي.
دغه چارې او سربېره پر دې له ۱۹۷۹ زکال څخه تر ۱۹۸۳ زکال پورې د کاسټرو له خوا د ناپیلي خوځښت مشري او همدارنګه د کیوبا روغتیايي نړیوال توب د کیوبا ځایګی په نړیواله صحنه کې لوړ کړ.
په ۱۹۹۱ زکال کې د شوروي اتحاد له پاشل کېدو وروسته کاسټرو د اقتصادي ماتې «په ځانګړې دوره» کې د کیوبا مشري وکړه او د چاپېریال ساتنې او نړیوال توب ضد نظریات یې ومنل.
په ۲۰۰۰ مه لسیزه کې کاسټرو په لاتین امریکا کې د «کیڼ څرخ» په نامه – د وینزویلا له هوګو چاوېز – او د امریکا لویې وچې لپاره د بولیواري اتحادونه رامنځته کړل.
په ۲۰۰۶ زکال کې کاسټرو خپل مسئولیتونه خپل مرستیال رائول کاسټرو ته ولېږدول چې بیا هغه په ۲۰۰۸ زکال کې د ملي شورا له خوا ولسمشر وټاکل شو
له آیډیالوژیک پلوه نوموړی مارکسېست – لېنینېست کیوبايي ملت پال و چې له ۱۹۶۱ زکال څخه یې تر ۲۰۱۱ زکال پورې د کیوبا د کمونېست ګوند د لومړي منشي په توګه خدمت وکړ.
د ۲۰۰۸ زکال د فبروري په میاشت کې کاسټرو د یوه لیک په لیکلو اعلان وکړ چې دغه میاشت د ملي شورا په عمومي ناسته کې د دولتي شورا د مشرۍ او اعلی سرقومانداني څوکۍ نه مني او څرګنده یې کړه چې «د دغو څوکیو منل به زما له وجدان سره خیانت وي ځکه بشپړ تحرک او له ځانه تېرېدل غواړي او زه اوس په داسې جسماني حالت کې نه یم چې د دې جوګه دې اوسم».
د ۲۰۰۸ زکال د فبروري په ۲۴ مه ملي شورا د هغه ورور رائول د رایو په اکثریت د «نه بدلېدونکي» ولسمشر په توګه وړاندیز کړ چې په مهمو موضوعاتو کې به له فیډل څخه مشوره اخلي،
کاسټرو د مارکسېزم – لینېنېزم د پراختیايي ماډل څخه په ګټنې کیوبا د کمونیست ګوند تر واکمنۍ لاندې په لویدیځه نیمه کره کې په لومړني یو ګوندي سوسیالیست هېواد بدله کړه.
د هغه ملاتړي نوموړی امپریالېزم ضد د سوسیالېزم اتل بولي چې انقلابي دولت یې اقتصادي او ټولنیز عدالت رامنځته او همدارنګه یې د متحده ایالاتو له اغېز څخه د کیوبا خپلواکي خوندي کړه.
د دغې دواړو نفوسونو د بېل‌والي له مخې د شواهد ښيي چې بونوبو او معمولي شامپانزو ډولونه تقریباً ۸۹۰۰۰۰ تر ۸۶۰۰۰۰ کلونه مخکې په احتمالي ډول د تودو ځنګلي دښتو د پراختیا او اسیديتوب له امله په همدې وخت کې له یو بل څخه بېل شوي دي.
په سیمه کې د سیاسي بې ثباتۍ او په عمومي ډول د بونوګانو د ډار له امله په طبعي مېشت‌ځایونو کې د دغې ډول د کتنې لپاره په نسبي توګه لږ ساحوي کار تر سره شوی.
بونوبو د لومړي ځل لپاره په ۱۹۲۸ کال کې د آلماني اناتومي‌پوه ارنېسټ شوارټز له خوا د هغې کوپړي پر اساس چې د بلجیم ټروون په موزیم کې د ځوانې شامپانزې په توګه ډلبندي شوې وه،
امریکايي پرایماتپوه او ارواپوه رابرټ یرکس پرته له دې چې له معمولي شامپانزو سره د هغوی د ډلبندۍ د توپیر په اړه معلومات ولري له مخکې يې له تمې خلاف چلندیزو توپیرونو په ۱۹۲۰مه لسیزه کې پام ځانته ورګرځولی و.
هغه دا نوعه د بونوبو د یوې کوپړۍ پر بنست چې مخکې ناسمه لېبل کړای شوې وه ډلبندي کړه او د شامپانزو په پرتله يې د کوپړۍ کوچني‌والي ته اشاره وکړه.
د بونوبو نوم د لوموړي ځل لپاره په ۱۹۵۴ کال کې څرګند شو کله چې اتریشي ژوپوهاند اېډوارډ پل تراتز او الماني ژونپوه هاینز هک هغه د ټیټکیو شامپانزو لپاره د یوې نوې او عمومي اصطلاح په توګه وړاندیز کړه.
په ۲۰۱۷ کال کې د جورج واشنګټن پوهنتون د څېړونکو له خوا د خپرو شویو څېړنو پر اساس بونوبو له شامپانزو سره یو ځای ۸ میلیون کاله پخوا د انسان له نسل څخه بېلې شوې دي.
په ۲۰۱۷ کال کې د جورج واشنګټن پوهنتون د څېړونکو له‌خوا د خپرو شویو مطالعاتو پر بنسټ د پان جنس نیکونه شاوخوا ۸ میلیون کاله پخوا د انسان له نسل څخه بېل شوي دي.
مریم له ډیرو ګڼو مشکلاتو سره وتوانیده چې دیوې فعالې نجلۍ په توګه هم خپله زده کړې وکړي او هم په عین مشکلاتو کې نور سلګونو نجونو ته دزده کړو زمینې برابرې کړي.
په ۱۳۹۱ کال د کابل پوهنتون دژبو او ادبیاتو پوهنځي پښتو څانګه کې شامله او په ۱۳۹۴ کال له دغه پوهنتون څخه په غوره درجه فارغ التحصیله شوه.
اراکوزیا يوه لرغوني سیمه وه چه دا نوم مقدونې سکندر 323 قبل الميلاد ورباندي کښيښودى چې د کندهار سره سره د پاکستان د کوټې سيمه چي په هغه وخت کي هم د اراکوزيا يا اوسني کندهار يوه برخه وه نو شموليت يي ددي لحاظه په اراکوزيا کي کيدي،
ځیني وختونه یې په دفتر یا د کوم بل ملگري په کمپیوټر کي کار کړو چي بیا مو پاسورډ هلته پاته سوئ وي او هغه لاسرسئ ورته لري او یا د هغه د کمپیوټر له لاري بل چا ته په لاس ورغلئ وي چي سړي ته ډېر سر دردئ جوړوي.
هېواد او تلفون شمېره مو ولیکئ او یو پیغام درته راځي چي هلته ستاسي د تلفون د شمېرې د تایید لپاره کوډ وي هغه کوډ په همغه خالي بکس کي ولیکئ نور به مو شمېره هلته ثبت سي.
هغه دي چي د هغو مثل شته او کېدلای شي یو علامه يې تصنیف کړي او په دې تصانیفو کي د هغو معتبرو کتابونو څخه اخذ شوی دی چي په یو یا ډېرو جلدونو کي لیکل شوي دي او دا پنځوس کتابونه دي.
چي وروسته زما تصنیفات په ټولو ملکونو کي نشر شول او فرمايي چي زما ځینو ملګرو زما په اړه یو خوب لیدلی وو نو هغه خوب يې وه شیخ صالح محب الدین الفیومي رحمة الله علیه ته بیان کړی چي کله هغه د عمرو په جامع کي خلکو ته وعظ کاوه نو نوموړي شیخ ددې خوب تاویل داسي وکړ چي هغه به تر هغه وخته پورې وفات نه شي تر څو چي دده علم په مشرق او مغرب کي نشر نه شي.
علامه محقق شیخ عبدالفتاح ابوغده رحمة الله علیه په خپل کتاب قیمة الزمن عندعلماء کي لیکي چي شیخ نجم الدین الغزي رحمة الله علیه په "الکوکب السائرة بأعیان المئة العاشرة" کي لیکي چي علامه سیوطي رحمة الله علیه په کتابت او تالیف کي د ګړنديتوب له کبله د الله تعالی د نښو څخه یوه ستره نښه ده.
شیخ شمس الدین الحنفي رحمة الله علیه د صالحو علماوو د جملې څخه وو چي د الله تعالی سره يې خاص ټینګ تعلق وو او د خلکو څخه به جلا وو خو پر درس او خلکو ته نفع رسولو باندي وړاندې وو.
او په هم دغه موده کې مې د مصر د علامه محقق شیخ سیف الدین محمد بن محمد الحنفي رحمة الله علیه د درسونو سماع لازمي وګرځول او دا داسي ستر عالم وو چي د نورو استاذانو څخه يې طالب مستغني کول چي په دې اړه علامه کمال الدین بن الهمام رحمة الله علیه فرمايي چي دا د ټول مصر محقق عالم دی.
د نړۍ مشهور معاصر عالم علامه مفتي محمد تقي عثماني حفظه الله په اصلاحي خطبات کي فرمايي چي علامه جلال الدین سیوطي رحمة الله علیه داسي علم نه دی پرې ایښی چي پر هغه يې کتاب نه وي لیکلی او د تفسیر په علم کي دده درې تصانیف موجود دي چي یو يې هم "مجمع البحرین" دی کوم چي په جلدونو کي لیکل شوی دی.
که څوک په نن زمانه کي دا وغواړي چي دده ټول لیکلي کتابونه مطالعه کړي نو ددې لپاره ټول عمر په کار دی مګر علامه جلال الدین سیوطي رحمة الله علیه په څلویښت کاله کي دننه دا ټول تصانیف لیکلي دي.
د امام سیوطي رحمة الله علیه مشهور تفسیر جلالین کوم چي په درس نظامي کي يې اوله نیمايي برخه داخله ده د علامه محلی رحمة الله علیه تر وفات وروسته صرف په څلويښتو ورځو کي پوره کړی چي په دغه وخت کي يې عمر تقریباً دوه ویشت کاله وو.
د پلار مرحوم د وصیت مطابق د څو بزرګانو تر سرپرستۍ لاندي راغلی چي د هغو څخه یو ستر مجتهد بزرګ امام شیخ کمال الدین ابن الهمام الحنفي رحمة الله علیه وو،
عبدالرحمن جلال الدین بن ابي بکر بن محمد کمال الدین بن سابق الدین بن عثمان فخرالدین بن محمد ناظر الدین بن سیف الدین خضر بن ابن الصلاح ایوب نجم الدین بن محمد ناصر الدین شیخ همام الدین الاسیوطي المصري الشافعي.
علامه موصوف رحمة الله علیه څو ځله رسول الله صلی الله علیه وسلم په خوب کي لیدلی دی او رسول الله صلی الله علیه وسلم ورته په یا شیخ السنة یا شیخ الحدیث اواز کړی دی.
علامه جلال الدین السیوطي عبدالرحمن جلال الدین بن ابي بکر بن محمد کمال الدین بن سابق الدین بن عثمان فخرالدین بن محمد ناظر الدین بن سیف الدین خضر بن ابن الصلاح ایوب نجم الدین بن محمد ناصر الدین شیخ همام الدین الاسیوطي المصري الشافعي.
د بقا لرونکې اړیکې لپاره دواړه اړین دي خو دا زده کول پکار دي چې کله خپل داخل یا بهر په چاپیریال نظر کوې له یو نه خپل نظر څرنګه په ډېره ارامي سره د بل مطالعې ته واړوې او همدا مهارت د ستونزمنو خلکو سره د جوړ جاړۍ لپاره اړین ده.
هر انسان په ژوند کې تجربه لري او د همدې تجربې او زده کړې په بنسټ یو څه ته ښه یا بد وایي همداسې ته ېې او همداسې ستونزمن کس ده نو پوه کس څوک د خپل ځان داخل او چاپیریال مطالعه کولای شي له ستونزمنو خلکو سره هغه څه په وېلو کې شریکوي کوم چې د دوي تر منځ شریکه تجربه وي تر څو اړیکې ته بقا ور وبښلی شي.
نو دلته کیدای شي هغه ستا د خبرې نه بل هغه مفهوم واخلي کوم چې ستا د خبرو موخه نه ده نو د دې لپاره بل په خبرو یا هدف سم پوهول اړین دي تر څو د ستونزمنو خلکو سره په خبرو کې جوړ جاړې ته ورسېږو.
د بېلګې په توګه لکه د سګرټ څکول او غوښې خوړل چې ډېر خلک به ورته بد وایي مګر ډېر خلک ېې سم کار ګڼي د دې بدي او ښه والی په انساني لرلید کې له چا سره د نړۍ په کوم ځای کې خبرې کوې تړاو لري.
او جګړه مارو پر ضد مبارزه پيل کړه چي د خلکو لپاره يو خوب و؛ ځکه هغه مهال د ترهګرو پر ضد هيڅ يوه ژورنالست او بې وسلې سړي د خبرو کولو جرائت نه درلود.
په ۲۰۲۱ کال داګست پر دوولسم تاريخ د امريکايي ځواکونو په مرسته له هيواده ووت او اوس په امريکا کي دمهاجرو په کمپ کي دژوند شپې سبا کوي او له هغه ځايه د سي آی اي په مالي مرسته پرټولنيزو رسنيو دطالبانو خلاف مبارزه کوي.
د افغانستان فارسي ژبې په دې باور دي چې د «دري» اصطلاح د واکمنو پښتنو توکميزو ډلو له خوا پر دوی په دې هڅه کې تپل شوې ده چې افغانستان له نورې فارسي ژبې نړۍ سره د کلتوري،
مخکي تردې چي دپارسی تاریخ ووایو لمړی باید یادونه وکړو چي فارسی لفظ کوم چي په اصل کي پارسی اودهغه ترمخه پارتی وو دهغي ژبي لپاره کارول کېدی چي په بلخ او آموسیند کي زرګونه کلونه مخکي رامنځ ته سوه او له دې څخه داهم روښانه سوې ده چي دپارسی ژبي اصلي مسکن اودمنځ ته راتګ ځای افغانستان دی چي وروسته ایران اونورو هیوادونو هم دعوه ورباندي وکړه خوله تاریخي پلوه یې کوم ایرانی ثبوت نه لیدل کیږي .
داچي تراسلامي فتوحاتو وروسته عرب له دغه ژبی سره اشنا نه وه اوددې ترڅنګ ددوی په ژبه کي د لفظ هم نسته نوځکه یې دې ژبي ته فارسی ویل اوهمدغه ترننه پوري رواج لري .
الحاج غلام نبی سمسور دملک محمد اعظم خان زوی په ۱۳۳۷ کال کې په لوگر ولایت دپورک په کلي کې زیږدلی او خپلی زده کړې یې په ۱۳۵۶ کال کي دکلنگار په عالي لېسه کې تر دولسم ټولگی پورې سرته رسولې دي او دهغه څخه وروسته دلوگر ولایت دپوهنې په لوی مدیریت کې په دنده وگمارل شو نوموړی د۱۳۵۹ کال په مني کې د۲۲ کلني په عمر دعسکري دورې ته وغوښتل شو خو څومیاشتي وروسته کله چې دشوروي سرولښکرو دافغانستان په سپېڅلي حریم تیری وکړ د قرغي اتمي فرقې ته راغلل دعسکرې دوره یې پریښوده او دمجاهدینو دلېکو سره یوځای شو.
او دمولوی محمد نبي له حرکت اسلامي انقلاب سره دلوگر په جبهه کې دجهاد په لیکو کي وه کله چې په ۱۳۶۱ کال کې د ورې دمیاشتي په دریمه نېټه دملک محمد اعظم خان کلا دروسي او حکومتی قواوو بمبارد په واسطه ونړول شوه او مور یې دشهادت مقام ته ورسېده او کورنۍ او نورو غړو په څیر دغه هم ټپي شو .
مرحوم غلام نبي دپرله پسې بمباریو او ټپي کیدو له امله له خپل مشر ورور سره یوځای پاکستان په لورتگ ته اړشوپه ۱۳۶۱ کال دخپل مشر ورور سره یوځای یې دسره صلیب دلومړنیو طبی مرستو کورس ولوست او له مرستندویه مؤسسو څخه یې طبي سامانونه او درمل ترلاسه کړل په همدي کال بیرته لوگر ته راستون شو او دهغو مجاهدینو وروڼو درملنې ته یې دوام ورکړ چي شوروي دښمن سره په سنگر کې ټپي کیدل او همدارنگه دنړیوال سره صلیب له لوری دجگړو او معیوبینو لپاره دمصنوعي غړو په جوړولو کې یې لس کاله خدمت وکړ په کال کې بېرته خپل هېواد ته راستون شو اوپه خبل پلرنی ځای لوگر کې ډېره شو .
مرحوم غلام نبی په ۱۳۸۱ کال کې دپورک دهلکانو په ښوونځي کې دښونکي په توگه وگمارل شو او دڅه مودي وروسته دپوهنې ریاست له خوا دنجونو دښونځۍ دامر په توگه وگمارل شو او دیوې مودې وروسته بیرته دهلکانو ښونځې ته چې لېسې ته یې ارتقآ موندلې وه دسرپرست آمر په توگه وټاکل شو .
دانتقالي حکومت په وروستیو کې دمهاجرینو دراستنېدلو او زده کونکو شمېر دزیاتوالي له امله دې ته اړتیا پیداشوه نوموړی ښوونځی دلېسی کچې ته لوړه شي او دا کار دخداي بښلي غلام نبي په هلوځلو او دپوهنې وزارت له خو ترسره شو .
دلېسې اوسنی انگړ اصلآ دنجونو دښونځي لپاره جوړشوی ؤ دنجونو لپاره لرې وه او نجونې هلته نشوی تللی ځکه دوی دستونزې دحل لپاره دخلکو په مشوره دپوهنې ریاست له خوا دپوهنې وزارت ته وړاندیز وشو او هلکانو دلېسې ځای دنجونو ته او دانجونو دښوونځي ځاي د هلکانو لېسې ته ورکړل شي دخدای بښلي غلام نبي سمسور هلې ځلې لومړی دلېسې ځای دتثبیتولو ،
نموړي سره له دې چې دپورک په ښوونځي کې دښوونکې دنده درلوده او په خپله سیمه کې یو پیژندل شوي ولسې سړی ؤ او دروغې جوړې په جرگو او مرکو کې یې دپیچلو لانجو په حل کې فعاله ونډه درلوده او هر وخت دکلیو اوسیدونکي چې له کومې ستونزې سره مخامخ شوی ؤ ده ته راتلل او مشوره به یې ترې غوښتله ،
لکه څرنګه چی افغانستان یو لرغونی هیواد دی او په دی هیواد کی په سلګونو قسمونه ولسونه اوسیږی او هر ولس په یو خاصه سیمه کی استوګنه کو چی هره سیمه بیا په تاریخی لحاظ یو ځانګړی نوم لری چی دغه سیمه پری نومول کیږی چی د هغی له جملی څخه یوهم دکونړ په ولایت کی د دمکلی په نوم یوه سیمه ده.
یو ډله نور خلک داسی نظر لری چی پخوا به په دی کلی کی دمګری اوسیدل چی د اطرافو څخه به خلک د دم لپاره دلته راتلل او ځانونه به یی په دغه دمګرو دمول چی دغه کلی بیا د دمکلی په نامه مشهور شو.
یو نظر داسی هم شته چی پخوا د اسمار په ولسوالۍ کی علاقه داری وه کله چی به دولتی خلک د شنبی په ورځ علاقه دارۍ ته راتلل نو په دغه سیمه کی به یی دمه کوله او کله چی به د پنج شنبی په ورځ کور ته تلل بیا به یی هم په دغه سیمه کی دمه کوله چی دغی سیمی د دمه کلی په ناهه شهرت وموند چی وروسته بیا په دمکلی بدل شو.
په اصل کی دغه سیمه د دمه کلی په نامه ده چی د وخت او زمان په تیریدو سره تری دمکلی جوړ شوی او دمه کلی ورته ځکه وایی چی پخوا د چغان پّ غونډۍ کی پاچاهی تیره شوی چی دلته به حکمرانان، عالمان،
دولتی چارواکی او مخور خلک اوسیدل کله چی به د نورو سیمو څخه خلک راتلل نو په دمه کی یا دمکلی کی به یی دمه کوله خپل اسونه یا قچری او یا هم نور نقلیه وسایل به یی په همدی کلی کی پریښودل او هغوی به بیا پاچاهۍ ته تلل او کله چی به بیرته تلل بیا به یی هم په همدی کلی کی دمه کوله او بیا به تلل چی دغه کل د دمه کلی په نامه مشهور شو چی ورسته تری دمکلی جوړ شو چی او یی هم خلک په همدی نامه یادوی.
دهدایه عجیب اوغریب طرز دهغه بهترین انداز اوسلیقه له کلونو اوڅوسلیزو راهیسي ددرسي نصاب په غیږ کې ځای موندلی اودعلم اوعرفان محفل یې تل تازه ساتلی
دمفتاح السعادة مصنف لیکي چې علامه مرغیناني دبدایة المبتدي یوه مفصله شرحه ولیکله چې په اتیا ټوکه کې وه اوبیایې دهغي شرحي اختصاروکړ اودهغي نوم یې هدایه کيښود چې داپه څلورو ضخیمو ټوکو نو کې ده .
هغه وخت زه نه پوهېدم خو ډاکټر اطمنان راکړ پوه يې کړم چې ستا وجود د ځينو څيزونو په وړاندې غبرګون ښودلی چې دا غبرګون ته الرژي يا حساسیت په نوم يادېږي.
که چېرته موږ د څه شې په واسطه وچيچل شو يا مو بدن د زیان رسوونکو موادو په وړاندي غبرګون ونه ښيې نو کېدای شې و نه پوهېږو چې له خطر سره مخ يو يا د څه شې په واسطه وچېچيل شوو،
سره له دې چې يوه نورماله او با ارزښته پروسه ده خو په ځينو خلکو کې کله کله دا طبعې پروسه له خپل نارمل کچې څخه زیاتوالی مومي او په وجود کې د یو لړ عذاب رسوونکو نښو نښانو د منځ ته راتلو سبب ګرځي.