polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
په ۱۸۹۴ ز کال کې د يوګاندا تحت الحمایه رامنځته شوه او خاوره/قلمرو له نورو پاچاهیو سره د ډېرو تړونونو د لاسیکولو له لارې (د تورو تړون په ۱۹۰۰ز کال کې،
په کومه ټولنه کې چې ښوونه او روزنه وجود ولري هغه ټولنه کولاي شي چې دپرمختګ په لور يو بل ګام اوچت کړى ښوونه او روزنه بې له درسي وسايلو څخه مينځ ته نه شي راتلاې د دغه درسي وسايلوله جملې څخه عصري کتابتونونه ،
نو ټولنه کولاې شي چې په سالمه توګه مخ په وړاندې لاړه شي چې د ننې ورځى ساينس او د ټکنالوژئ دپرمختګ له کبله د بشري ټولنې زياتې ستونزې او مشکلات حل شوي دي او همدارنګه ساينس نور هم د پر مختګ په لوري روان دى ،
نو ماته هم دکيميا بيولوژي ډيپارټمنټ لخوا دمحترم استاد پوهنيار معصوم خان دسالمې لارښوونې په اساس دالکتروليت مرکباتو دسرليک لاندى موضوع راکړل شوى ده او هم ددي موضوع اړونده برخي لکه :
دښوونې او روزنې دپوهنځي دقدرمنو استادانو څخه او په ځانګړي توګه د کيميا او بيولوژي ډيپارټمنټ له استادانو څخه په پښتني مينه مننه کوم چې زما په علمي روزنه کې خپله افغاني اواسلامي وجيبه ښه څرګنده کړې په تيره بيا دخپل قدرمند لارښود استاد پوهنيار معصوم خان څخه د زړه له تله مننه کوم .
چې له ماسره يې دمونوګراف په اصلاح او ترتيب کې نه ستړى کيدونکي هلې ځلې کړي دي د سپڅيلي څښتن تعالى څخه ډير شکر ګذار يم چې د دې ليکنې توفيق يې راکړ چې داتحفه دکيميا دڅانګي ګرانو محصلينو ته ډالۍ کوم هيله من يم چې دلوستونکو داستفادې وړ وګرځي او په اخره کې سپيڅلي رب ته لاس په دعا يم .
دقران عظيم الشان له سيوري لاندې داسلام دمقدس دين دسرلوړئ اودافغانستان دپاکې خاورې دبچيانو د روزلو لپاره د ټولو استادانو او په شمول د خپل ځان د تل لپاره سرلوړي او کاميابي غواړم .
او د ماليکولونو اودحل شوي مادي دزرومتقابل عمل له مخي صورت نيسي په محلول کې الکتروليتيکي تجزيه دالکتروليت دماليکولونو اومحلل له قطبي ماليکولونو دپيچلي فزيکي اوکيمياوي متقابل عمل له مخي صورت نيسي،
٧٨او يا٧٨ فيصده ډيسوسيشن دګرادسره مساوي دي ډيسوسيشن ګراد څخه کولاي شوچې دبرق دتيرولو توان ځان ته معلوم کړو ځکه چې دبرق تيرولو توان دمحلول په ګاټوالي په ازاد ډول سره دايونونوپه حرکت پوري اړه لري.
اوهمدارنګه امونيم هايدرواکسايد دضعيف الکتروليتونو له جملي څخه د‌ى ضعيف الکتروليتونه په محلول کې په مکمل ډول تفکيک نه کوي اوهمدارنګه ضعيف الکتروليتونو دتفکيک درجه د ٠،
لکه تيزابونه اوامونيم هايډرواکسايد اونوري عضوي قلوي ګاني اوتيزابونه دضعيف الکتروليتوله جملي څخه دي بايد داخبره زياته کړو چې په محلول کې دالکتروليت دغلظت په زياتيدوسره دانفکاک درجه کميږي لکه چې غليظ کې دهايدروجن دمثبت ايونو مقدارتقريبا صفر دي نوځکه دګوګړوغليظ تيزاب داوسپني سره تعامل نه کوي اوپه همدي لحاظ داتيزاب داوسپنوپه ټانکېوو کې انتقال اوساتل کيږي.
که چيرته يو امتحاني نل ترنيمايي پورې داوبو څخه ډک کړو اوبيا په کې دچاى دکاشوغي دڅلورمې برخي په اندازه دخوړومالګه واچوو اوبيا يي ښه وښوروو نومعلومه به شي چې دمالګې ذري په اوبو کې حليږي اويو متجانس مخلوط جوړوي .
محلول هغه متجانس مخلوط دى چې په ټولو برخو کې يو شان کيمياوي اوفزيکي خواص ولري اودنوموړي مخلوط دشاملو موادواندازي تناسب دټاکلوحدودوترمنځ دتغير وړ وي
کيمياوي تعاملات هغه تعاملات چې په تحليلي کيمياکې صورت نيسي معمولا داوبوپه محيط کې قرارلري ددي سببه لازمه ده چې داوبو خواص په غورسره مطالعه شي اوبه يوضعيف الکتروليت دي اوپه ډير کم مقدار ايونايز کيږي
دايونونوفعاليت هغه موثر غلظت ته ويل کيږي چې دهغه په واسطه ايونونه په کيمياوي تعاملاتوکې برخه اخلي په دي ترتيب دايونوفعاليت حقيقي غلظت نه بلکي شرطي غلظت دي دايون فعاليت اوحقيقي غلظت ترمنځ معينه رابطه موجوده ده دلاندي معادلي په واسطه ښودل کيږي
دالکتروليتونو دانفکاک درجه دمحلولونو دغلظت پوري اړه لر ي دغلظت په کميدوسره هغه زياتيږي ځکه چې دغلظت په کميدوسره په محلول کې دايونومتقابل عمل صورت نيسي ،
چې دماليکول دجوړيدوسبب کيږي معمولا دانفکاک درجه په محلولونو کې پيدا کوي په مشابه ډول اليکتروليتيکي انفکاک دثابت په واسطه مشخص کيداي شي څرنګه چې داعمليه يورجعي عمليه ده نودلته کيداي شي چې دکيمياوي تعادل قوانين وکارول ش مادي لپاره چې دلاندي معادلي په مطابق تجزيه کيږي
دقطبي ماليکولونو چې قطبي کوولانسي رابطي لرونکې دهغوي تجزيوي جريان په بل ډول دي داوبو ماليکولونه چې دقطبي ماليکولوپه انجامونو پوري جذبيږي دهغوي دقطبونو دانشعاباتو سبب ګرځي دانفکاک دعملي دمقدار ډاينامي لپاره دانفکاک درجه اودانفکاک ثابت ډير زيات اهميت لري دالکتروليت دانفکاک درجه په ايونونو باندي دتجزيه شوى ماليکولونه اودالکتروليت دعمومي ماليکولونه چې محلول ته داخليږي دنسبت سره مساوي ده.
قوي الکتروليت ديو الکتروليت ډيسوسيشن دمساوي توازن په پيښې پورى اړه لري په دى مانا چې يو الکتروليت کيداى شي چې مختلف ډول په مختلفه پيمانه ډيسوسيشن وکړي دا د الکتروليت په ډول اوپه عين حال کې دالکتروليت په ګاټوالي اوتودوخې پورې اړه لري د ډيسوسيشن شووماليکولونو شميردډيسوسيشن دګراد په مرسته معلوميږي د ډيسوسيشن ګرا د کيداي شي چې په يوه برخه دوه برخي اويافيصدي باندي ټاکل کيږي
په ډيروغليظو محلولونو کې منحل الکتروليت دمحلل له ماليکولونو سره تعامل کوي دايونونو ديسوسنيشن صورت نيسي اوپوليميرک ماليکولونه جوړوي نوپه دي هکله محاسبه کول مغلق کيږي
هايدروجن دايونونو) دسرکي په تيزابو کې اويوليټر سوديم اسيتات کې محاسبه کړي دقوي الکتروليت يعني په نظر کې نيولوسره دسرکي تيزابو ديسوسيشن په دي ډول دي
دقوي الکتروليتونو دتيوري پرمختيا ددي سبب شوه چې دايوني قوي قانون دامريکايي ليوس او . رينډل په واسطه م کال کشف کړي دي داقانون داتوضيح کوي چې ديوالکتروليت دفعاليت ضريب په ټولو رقيقو محلولونو کې يوشان ايوني قوه لري ديومحلول ايوني قوه دټولوايونونو دغلظتونو مجموعه ضريب دايونونودچارچ په مربع اوتقسيم په دوه باندي داسي ښيو .
ايونيکې قوه اودفعاليت ضريب په رياضيکې ارتباط په يو محلول کې د او پوهانو په واسطه په 1923 م کال وموندل شو دهغه ارتباط دمحلول دغلظت په مختلفو فارمولونو کې افاده شوي دي دهغوي دمحلولونو لپاره چې غلظت يي تر نورماله پوري وي دفعاليت ضريب يي ) ( په دي فارمول کې محاسبه کيږي
دذکرشوي معادلي څخه معلوميږي چې هرڅومره او دايونونوغلظت بدلون وکړي دهغوي دضريب حاصل په اوبواوياداوبو رقيق محلول کې بدلون نه کوي داوبو دايونونودضريب حاصل په نامه ياديږي دهرمحلول خواص ياتعامل کولاي شو چې دهايدروجن غلظت په واسطه توزيح کړو د دايونوغلظت دتيري شوي معادلي په مرسته محاسبه کوو
په پورتني افاده کې د الکتروليت دانفکاک ثابت اولوي قوس } {کې دموادو دتعادل حالت غلظتونه ليکل کيږي که دسرکي تيزابو لومړني غلظت موله وي دتعادل برقرار کيدو ترلحضي پوري ددغه تيزاب موله تفکيک شوي وي نودتعامل په وخت کې ليکلي شو چې.
لکه چې مخکې مو وويل ضعيف الکتروليتونه مکمل انفکاک نه کوي او دداسي موادو انفکاک يو رجعي جريان دي چې دتودوخي په معينه درجه کې دغه جريان تعادل حالت نيسي مثلا دسرکي دتيزابو دالکتروليتيکي انفکاک په پام کې نيسو.
دهايدروکسويم ايون په عوض استعمالوو دهايدروجن ايونونه په محلول کې په ازاده توګه موجود نه وي بلکي داوبو له ماليکولو سره دهايدرونيم ياهايدروکسونيم) په شکل ليکل کيږي
او د لومړي ځل لپاره علامه صاحب په دې پوهنتون کي په ۲۰۰۰ عیسوي کي چي له ۱۴۲۱ هجري سره سمون خوري د دوره حدیث سبقان پيل کړله چي ورځ د چهارشنبې وه،
جامعه اسلاميه یو ستر اسلامي پوهنتون دی چي د پاکستان بلوچستان ایالت په لوېديځ کي موقعیت لري او د دیني دعوت او محمدي امت د چوپړ لپاره په ایشیا براعظم کي تر ټولو غټه څانګه ده .
نوله دې امله دتايرايدهورمونونه دويټامين دزياتوالي سبب کېږي په همدې اساس هرکله چې دطبعي اندازې څخه تايرايدزيات هورمونونه ترشح کړي نودويټامينونويونسبي کموالى په وجودراځي ،
کله چي په وينه کي دتايرايدهورمونونه دخپل طبعي حالت څخه زياتوالى پيداکړي يعنې غلظت يې %٦٠ته ورسېږي اوياکه چيري سخت واقع شي نودهنه قلبي %٥٠دخپل طبعي حالت څخه سقوط کوي.
په ښکاره ډول دتايرايددهورمونودترشح له کبله دانزايمونودفعاليت زياتوالى يواځې دزړه توان هغه وخت زياتوي چې دتايرايدهورمونونه په کمه اندازه دخپل طبعې حالت څخه ترشح شي .
شيرياني فشارمعمولاً دشيريان په واسطه بغيردتغيرڅخه باقي پاتې کېږي مګردوينې جريان په زياتوالي سره انساجوکې ددوه ضربانوپه فاصله کې دنبض فشارزياتوالى پيداکوي .
دتايرايدهورمونونه داشتها دتحريک برسيره دهاضمي انزايمونواندازه اودمعدي حرکات هم زياتوي اوزياتره اسهال پيداکوي اودتايرايدهورمونوکموالى قبضيت رامنځ ته کوي
ګومان کېږي چې ددې لړزيدوزياتوالى دنيورونودساينپسونودحساسيت له کبله دى کوم چې دنخاع په برخه کې دعضلاتوتونوس کنترولوي دالړزه دتايرايددهورمونوداغيزي له پاره په باندې يوه مهمه وسيله ده .
له بله پلوه په خوب اخته کيدل دهايپرتايروديزم دخصوصياتوڅڅه يوخاصيت دى کوم چې په نتيجه کې يې په شپه اوورځ کې دخوب اندازه د١٤-١٢ساعتوپورې رسېږي .
دارنګه دتايرايدهورمونونه دزيات ميتابوليک فعاليت له کبله دهډوکودتشکيل لپاره زياتوالى کوي چې په نتيجه کې يې دپاراتايرايدهورمونوداړتياله مخې زياتوالى پيداکوي .
په نارينه وکې دتايرايدهورمونوکموالى احتمال لري چې دجنسي تمايلاتودلمنځه وړلوسبب شي له بله پلوه دتايرايدزيات ترشحات زياتره دجنسي ناتوانۍ سبب کېږي .
دتايرايدهورمونوعمل په جنسي غدواتوباندې نشې کيداى چې يوې ځانګړې دندې ته منسوب شي بلکې دااغيزې کيداى شي ميتابوليک اويا تحريکونکي اوکنترولونکي اغيزې وي په تناسلې غدواتوچې دادينوهايپوفير له لارې ترسره کېږي اوجنسي فعاليتونه کنترولوي .
دتايرايددهورمونودترشحاتوزياتوالى دبدن په مايعاتوکې ددکموالي سبب کېږي کله چې دتايرايدهورمونواندازه دطبعي حالت څخه ١٫٧٥چنده لوړه شي نوداندازه عملاًًً صفرکېږي تقريباًداټولې اغېزې د کمونکي دي ،
چې په رقابتي ډول دايودين دايونوداخليدل حجراتوته کنترول کړي نوپه دې ترتيب دايودين دايونودداخليدومانع ګرځي چې په دې نتيجه کې دتايرايدهورمونوسنتيزکمېږي .
پروپايل تيويوراسيل دتيوسيانيټ په شان دتايروګلوبولين دتشکيل مخنيوي په اثرترشح کېږي اوپه دې ترتيب دتايرايدانساجودزياتې ودې اودجاغورتشکيل سبب کېږي .
مګرداکموالى زياتره موقتي وي اودڅواونيولپاره باقي پاتې کېږي دايودايدپه اثردايودين جذب کموالى پيداکوي اودتايروزين دايودين داره کيدوله مخې دتايرايدهومونونه هم کموالى مومي ،
په کمه اندازه 3او4کيداى شي چې دالبومين په واسطه انتقال شي داکارهغه وخت صورت نيسي چې د3او4اندازه ددوى دځانګړې انتقالونکي پروتين څخه زيات شي دارنګه ګلوبولين هم يادشوي هورمونونه انتقالولى شي چې دادرې واړه پروتينونه بياځيګرکې ترکيب کېږي .
خوړل شوې ايودايددخولې له لارې هاضمي سيستم ته لاره پيداکوي اودسوديم کلورايدپه شان دهاضمي سيستم له لارې وينې ته جذب کېږي اوبيادوينې څخه دحجري خارجي مايع بيادتايرايدحجراتواوبالاخره فوليکولونوته داخلېږي .
چې ددې ٥/١برخه په انتخابي ډول د تايرايدحجراتو په واسطه دويني څخه اخستل کيږي اودتايرايد هورمونودسنتيزلپاره په مصرف رسيږي دتايرايد دقاعدوي حجراتو غشا دايوډين دپمپ کولو يوخاص توان لري چې ترڅو په فعال ډول دحجراتو داخل ته ايوډين پمپ کړي چې دې عمل ته وايي .
دتايرايد غدې حجرات دداخلي افرازکونکو په څير داندپلازميک ريتيکولم اوګلجي باډي په مرسته يو ډول پروتين افرازوي کوم چې ٣٣٥٠٠ماليکولي وزن لري اودتايروګلوبولين په نوم ياديږي.
چې ديوشمير څخه تشکيل شوي دى چې همدا امينو اسيدونه دايوډين سره يو ځاى کيږي اود تايرايد غدي هورمونونه جوړوي کوم چې د4,3 اوکالسي تونين څخه عبارت دي
کله چې يادشوي هورمونونه سنتيز شي نو دفوليکولونو کې ذخيره کېږي برسيره پردې چې 3اوا4افرازکړې ځينې انزايمونه چې دهورمونوپه سنتيزکې ضروري ګڼل کېږي هم افرازوي(.
دتايرايدغدي څخه دکلسيم دتنظيم لپاره کالسي تونين هورمون ترشح کېږي ددې هورمون دنده داده چې دوينې دکلسيم اندازه کمه کړي اوپه هډوکوکې يې ذخيره کړي يعنې دکلسيم په ذخيره کولوکې مهم رول لري .
ځيني نور هورمونونه دکالسي تونين ترشحات زياتوي لکه او چې داهورمون کولمې دې ته اړکوي چې اوبه اوالکتروليتونه زيات ترشح کوي اودمعدې تيزاب کموي اوپه خواکې دسوډيم ،
دتايرايدغدي وريدي وينه دپورتنيومنځنيواولاندې تايرايدوريدوپه واسطه تخليه کېږي يې دغدي دمربوطه برخې په پورتني سرحدکې له غدي څخه راوځې اوپه پاى کې په اوياپه کې تخليه کېږي .
4اوکا لسي تونين څخه چې 3او4دبدن په ميتابوليزم زياتي اغېزي لري په دې معنى چې دتايرايدهورمونوپه نشتوالي کې دبدن ميتابولېزم اندازه د٤٠-٥٠%ښکته راځي .
چې بدن داړتيا وړايوډين د خوارکي موادوڅخه اخلي اوپه اوسني وخت کې ددې لپاره چې دايوډين دزيان څخه مخنيوى وشي دايوډين مالګي بازارته دهمدې موخې لپاره راوتلي دي چې دسوديم کلورايدمالګي په يولاک برخوکې يوه برخه دسوديم ايودايدګډه شويده.
په هايپرتايروديزم ناروغانوکې تايرايدغده دخپل طبعي حالت څخه د٣-٢چنده زياتوالى پيداکوي چې داکاردهايپرپلازي حجراتودتغيرسره ملګرى وي کله چې دحجراتوشميردغدي داندازې څخه څوځله زياتوالى پيداکړي نودهرې حجرې دترشح اندازه څوځله زياتوالى پيداکوي چې ددې هايپربلاستيک غدي دترشح دزياتوالي اندازه د١٥-٥چندوته رسېږي .
دتايرايدغدي داتغيرات ددزيات پيداکيدونکي ترشح ته ورته دى مګرتجربوښودلې ده چې په پلازماکې دغلظت تقريباًپه ټولونارو غانوکې ددې پرځاى چې دخپل طبعي اندازې څخه زيات شي ،
دهغې څخه کم وي اواکثراصفروي له بله پلوه هغه موادچې دسره ورته عمل کوي ددې ټولوناروغانوپه وينه کې موندل کېږي دامواد موادوته شامليږي چې دغشاپه هماغه رسپتورونوپورې نښتې وي .
داانتي باډي دتايرايدتحريک کونکى نومول شوى اوپه سره ښودل کېږي داانتي باډي يواوږدتحريک کونکى اغيزه دتايرايدپرغده لري اوبرخلاف ددې چې داغيزي ديوساعت څخه کم اويازيات وخت نيسي ،
ثابته شويده چې دشخص دتيرژوندپه اوږدوکې دتايرايددحجراتوانتي جنونه ددې حجراتوڅخه ازادشوي اوداعمليه په خپل ضدباندې دتايرايددانتي باډي دتشکيل سبب شويده .
په٣/١ برخه ناروغانوکې اګزوفتالمي په زياته اوسخته اندازه رامنځته کېږي اوداحالت هغه وخت سختيږي چې غاټکي دمخکې راوتلوپه سبب سترګه په پوره اندازه ليدل دخپل پوښښ لاندې راولي ،
ځکه کله چې ناروغ سترګګ وهي ياخوب کوي دسترګوزيزمي يې په پوره ډول نه تړل کېږي چې په نتيجه کې دسترګې داپيتليوم سطحه وچه اوتحريک کيږي اومنتن ګرځي چې په پاى کې دسترګې دقرينې دزخمې کيدوسبب کېږي اوتخريبي تغيرات دسترګې دغاټکي په خارجې عضلاتوکې پيداکېږي اګزوفتالمي دهايپرتايروديزم په څيريوميکانيزم دى چې زياتره دهايپرتايروديزم دزياتې تداوى په اثرپايښت مومي ،
همدارنګه دپروتين کتابوليزم اندازه زياتيږي اودځوانانووده اونموپه فوق العاده ډول زياتوالى پيداکوي اوروانې اعمال هم تحريک کېږي اودارنګه دداخلې غدواتوافرزات هم زياتوالى کوي .
اودارنګه دتايرايدهورمونونه ددې سبب کېږي چې دحجراتوغشاوي دايونوپه وړاندې نفوذپذيرکړي اوبالاخره د-دفعال کيدواودزياتې تودوخې دتوليدسبب کېږي .
څرنګه چې شحميات دانرژۍ دتوليد اساسي منبع ده نو پدې ترتيب دشحمياتو ذخيرې په بدن کې زياتې تجزيه اوپه لګښت رسيږي چې په نتيجه کې شحمي اسيدونه په پلازما کې زياتوالي کوي .
په هايپو تايرويديزم کې دکلسترولو داوږد کموالي موجوديت د سبب کيږي يو دهغه ميکانيزمونو څخه چې دهغې په واسطه دتايرايد هورمونود پلازما يې کلسترولوغلظت کموي اوپه صفراکې دکلسترولوترشح زياتوي دپام وړ اودهغې دفع دمدفوعاتو په واسطه په ځيګر کې فعاله کيږي چې په نتيجه کې دوراني ليپوپروتين جذبيږي اودځيګر په واسطه دصفراوي لارو څخه دليپو پروتينو اطراح زياتوي اوپه همدې سبب په ليپو پروتين باندې دځيګر له خوا ترشح کيږي .
٢_کيمياوي عوامل لکه په وينه کې دګلوکوزدزياتوالي له امله دپانقراس څخه انسولين ترشح کېږي اوياپه اثناعشرکې دتېزابواوشحمي موادودموجوديت له کبله سکرېتين ترشح کېږي .
څرنګه چې زمونږ دګران هېواد افغانستان دننګرهار اوکنړ په ځينو سيمو او خوراکي توکوکې په پوره اندازه ايوډين وجود نه لري نو له دې کبله ددې ولايتونو په ځينو خلکو کې لوى جاغور لرونکې تايرايد غدې په نظر راځي کوم چې دمختلفو اختلالاتو او ظاهري ښکلاته دزيان سبب کيږي نو په همدې اساس ماهم لازمه وګڼله چې دتايرايد غده اودهغې ناروغۍ تر سرليک لاندې داليکنه ترتيب کړم ترڅو ديوې خوا دلوستونکو دګتې وړ وګرځي اودبلې خوا څخه زما دليکوالۍفن دپياوړتيا سبب شي .
بايد يادونه وکړم چې کيداى شي تايرايد غده اودهغې ناروغۍ لازياتې روښانتيا ته اړتياولري خو ما دخپلې وسې او پوهي په اندازه زياروايستلوترڅودغه لږمعلومات ستاسوسره شريک کړم هيله ده چې ستاسو دپام وړوګرځي.
په طبعي حالت کې مونواوډاى ايودوتيروزين تقريباًپه مساوي ډول وجودلري مګردايودين دکموالي له کبله مونوايودوتيروزين په زياته اندازه جوړېږي مونواوډاى ايودوتايروزين دحياتي فعاليتونوکمونکى پېژندل شوي مګريواځې ايودوتيرونيونه دمشخصوفزيولوجيکي اغېزولرونکې دي اوداايوډين لرونکي محصولات دي چې په طبعي ډول دتايرايدغدي څخه ترشح کېږي دفزيولوجي له نظره مهم هورمونونه يې تيروکسين اوتراى ايودوتيرونين دي .
مصرف شوى ايودين دغدي په واسطه په لومړيوکې دجلا کيدو وړوي خوپه تيزى سره دپروتين سره يوځاى کېږي يادشوى ايودين په تيزئ سره دتايرايددفوليکلونوپه کلويدي ماده کې ذخيره کېږي چې داعمل ديوميکانيزم دطي کولوپه اثرترسره کېږي .
اول هغه ايوډين دى چې په تازه ډول دوينې له لارې دغدې په اختيار کې راځي داشکل يې د دياليز وړ دى اودپوتاشيم پرکلوريت څخه په ګټه احستنې سره چې يوه ردونکي ماده ده اوپه چټکى سره دغدي څخه خارجيږي .
دايودين دوهم ډول ذخيره دپرکلوريت په واسطه دغدي څخه نه خارجيږي اوپه بيله فعاله برخه کې ځاى لري اودايودوتيروزينوڅخه دايودين دجلاکيدوپه اثرلاسته راځي .
ددورانېدتاثيرميکانيزم په باره کې اوسنئ نظريه دتايرايددپوليکولونوپه غشاکې دادنيلات سيکلازپه راوړلوبناده دتيروتروپين په واسطه ددې انزايم تحريک دتايرايددفوليکول په غشاکې داندسيتوز عملى دزياتوالي په سبب کوچنې کلويدي څاڅکې دوباره جذب کېږي اودليزوزوم سره مخلوط کېږي .
ايودوتيروزينونه چې دپروتوليزپه اثردتيروګلوبولين څخه جداازادشوي وي په سالموکسانوکې دوينې دوران ته نه داخلېږي بلکې دتايرايدپه غده کې دديدينازانزايم اود په موجوديت کې ايودين ورڅخه جلاکېږي .
لکه څرنګه چې ايودوتيروزين زياته اندازه دايودوتيرونينوڅخه جوړيږي نودتايرايدپه داخل کې دتيروګلوبولين دازاديدووروسته دايودين دجلاکيدوعمليه دايودين دذخيره کولولاره ده ،
٥-ايودين لرونکي تيروزينونه هورموني فعاليت نه لر ي په هغه صورت کې چې دمختلفوازمايښتونوپه اساس تراى ايودوتيرونين دتيروکسين په نسبت د٤-٣چنده زيات فعاليت لري.
کاربوهايدريت لري چې نوموړى کاربوهايدريت دپولي سکرايډددوه ډولوپه څېروجودلري چې اول ډول يې دمانوزان استيل ګلوکوزامين لرونکې دى چې ګليکوزيل امين ديوې اړيکې په واسطه دپيپتايدي ځنځيرسره يوځاى شويدى.
که چېري په زياته اندزه هورمونونه افرازشي دبدن ميتابوليک فعاليت اندازه د%١٠٠-٦٠دنارمل حالت څخه پورته وړې اوهم دغذايي موادوپه جوړښت اولګښت کې چه لږوروسته ورځينې بحث کېږي اغېزه لري .
دتايرايدغده دغاړې په مخ اواړخونوکې 5-1))شمزيو پورې اوياپه بل عبارت دتايرايدعضروف له منځنۍ برخې نه دتراخياترڅلورمې ياپنځمې کړ‌ۍ پورې امتدادلريو دتايرايدغدي هورمونونه دميتابوليزم په انتظام،
د دوه يا زياتو ماليکولونو د ټولګي جوړيدل دپيوستون يا اسوسيشن په نوم ياديږ يا د خالصي مايع يو ګروپ ماليکولونه چې هری خواته حرکت کوي د اسوسات په نامه ياديږي.
دا اړيکه په قطبي ماليکولو کې د هايدروجن له لارې د نورو برقي منفي عناصرو لکه جوړيږي نو ځکه ورته هايدروجني اړيکه وايی دا اړيکه داکثره خالصو موادو ماليکولو ترمنځ داسوساتو دجوړولو سبب ګرځي هايدروجني اړيکه د هايدروجن د ايونو جسامت ډير کوچني او الکتروني قشر نلري نوپدې لحاظ دا ايون په اسانۍ سره او ډيرژر د نورو اتومونو په الکتروني قشرونو کې ننوځي هايدروجني اړيکه جوړه وي د هايدروجني اړيکه تر اوسه څرګنده نه ده بعضې پوهان داسې نظر لري چې ګواکې هايدروجني اړيکه د اړيکو له ډلي څخه ده.
اربيتال خالي دی نو هغه په خپل خالي اوربيتال کې د نورو الکترونيګاتيف عناصرو ناپيلي الکتروني جوړه په ډير اسانئ سره په خپل خالي اربيتال کې رانيسي او د دونر اکسپتر اړيکه جوړه وي.
ايترونه په سختۍ په اوبو کې حليږي او کثافت يی د يو نه لږ دی ځکه په سختې حليږي چې يو خو قطبي خاصيت نلري او بل هايدروجني اړيکه نشي جوړه ولي او کثافت دی نو ايتر خو هايدروجني اړيکه نشي جوړولي خامخا به يی کثافت د يو څخه کم وي.
نولدې کارونو سره سره جوخت زه هم دښوونې اوروزنې پوهنځي دڅلورم کال محصل او دلوړو زده کړو دقوانينوله مخې ماته هم ديوې کوچنۍ رسالې دليکنې ضرورت وؤچې دکيميادڅانګی له خوا د دی ليکنی موضوع د ايترونو تر عنوان لاندې د محترم استاد الحاج پوهنوال محمد نبي خان تر سالمې لارښونې لاندې راکړ ل شوه په نومړی موضوع کې مې ايترونه په بشپړ ډول تشريح کړي دي او ددې په څنګ کې دايترونو مرکبات ،
ترډير زيات حده مې کوشش کړی دی چې د نويو او تازه ماخذونو څخه ګته پورته کړم او د مينه والو هم مسلکو لپاره يی د امکان ترحده په زړه پوری او قناعت وړ مضمون وګرځوم .
دښوونې او روزنې د پوهنځي دقدرمنو استادانو او په ځانګړی توګه دکېميا دهغو استادانو څخه په پښتنې مينه مننه کوم کومو چې زما په علمي روزنه کې خپله افغانی اوا سلامی وجيبه ښه څرګنده کړی په تيره بيا دخپل قدرمن لارښود استاد محترم پوهنوال محمد نبي خان څخه چې ماسره يی نه ستړی کېدونکې مرستی کړي دي دزړه له کومې او په ډيرو ادبي ولولو مننه کوم.
هغه کيمياوي مرکبات چې لرونکي ديوشان ماليکولي وزن اويوشان عناصر په خپل ترکيب کې ولري مګرپه ساختماني (مشرح فارمول کې سره فرق ولري دايزومير په نوم ياديږي او دغه پيښه ته په کيمياکې ايزوميري وايي چې علت يې دمختلفو اتومونوترتيب په ماليکول کې وي دلته پکارده چې دايزومير په لنډ ډول مطالعه کړو.
ياپه بل عبارت ساختماني ايزوميرونه عبارت دهغه مرکباتو څخه دي چې عين ماليکولی فارمول ولري مګرپه ساختماني او کيمياوي خواصو کې فرق وي او ساختماني ايزوميرونه په لاندې برخو ويشل شوي دي .
ايزوميری پوزيشن په دغه ايزوميری کې همچنان مختلف کيمياوی مرکبات چې عينی ماليکولی فارمول ولری مګردوظيفوي ګروپونو موقعيت دکاربن په اتومونو باندې يوله بل سره فرق ولري لکه .
ډاى ايتايل ايتر يوه بې رنگه مايع ده چې سوزيدونکې خوند لري مگر په ياد ولرئ چې بخارات يې د ډېر وخت لپاره تنفس نه کړئ ځکه چې يوه قوي بى سده کوونکې ماده ده او ژر فرار کوي او په 35.5 کې جوش کوي.
که چېرته داى ايتايل ايتر د اوږدې مودې لپاره د اکسيجن او نور په مقابل کې واقع شي په پر اکسايد تبديليږي چې يو بې پايښته ترکېب دى چې په شدت سره انفجار کوي او د زهريت له امله د بې هوشي په عملياتو کې خطر لرى نو بايد په سر تړلو لوښو او رنگه ښيښو کې تړلي وساتل شي.
ايترونه شنډ مرکبات دي لږ کېمياوي فعاليت لري د ساده اېترونو کېمياوي فعاليت د الکولو په نسبت کم دي او اکسيجني اړيکه په ا ېترونو کې ډيره کلکه ده او د هغې پرې کېدل په سختۍ سره کېږي.
ايترونه د ډيرې ګرمې القلي سره د ارجاع او اکسيدايز د کمزورو عواملو او همدارنګه دفعال فلزونو لکه سوديم سره هم تعامل نه کوي خو د ځينو قوی ارجاع کوونکو او اکسيدايز کوونکو عواملو سره لږ لږ تعاملونه سرته رسوي چې په لاندې ډول يې کتنې لانې نيسو.
ځينې ايترونه په يو تيزابي چاپيريال کې د يو قوي تحمض عامل په واسطه تعامل کوي د بيلګی په توګه دای ايتايل ايتر د قوی تحمض کوونکي مادې پواسطه په يو تيزابي چاپير يال کې لومړی په الديهايد او بيا په عضوي تيزابو بدليږی.
دويم- د لږو کاربنو لرونکي راديکال د اکسيجن سره يوځای د الکوکسی په نوم پريږ دو په ټاکل شوي اوږد ځنځير اصلي هايدرو کاربن په کاربنو لمبرليکو او لمبر له هغه اړخه پيل کوو چې الکوکسی ګروپ ته نږدې وي.
د بين الملي سيستم په طريقه کې د ايترونو عمومي نوم الکوکسي الکان دی په دې توګه چې لومړی د ايتری مرکب د وظيفوي ګروپ اکسيجن دواړه خواوو ته د کاربنو شمير ګورو د کوم خوا چې د کاربنو شمير لږ وی هغه الکايل د وظيفوي ګروپ اکسيجن سره يوځای د الکوکسی په نوم يادوو او د اکسيجن په بله خوا کې چې د کاربنو شمير يې زيات وي د کاربنو د شمير له مخې يې د الکان په وزن نوموو نو ټوليز نوم يې الکوکسي الکان شي لاندې مثال به ستاسو سترګې روښانه کړي.
ايترونه زيات بی رنګه مايع په شکل وي يوازې ميتوکسی ميتان او ميتوکسی ايتان د غاز په حالت وي ايترونه خوشحالوونکې بوی لری هغه ايترونه چې ماليکولي وزن يې لږ دی قوي مفر خواص لري د ايترونو د جوش ټکي د الکولو پرتله ټيټ دي ځکه چې الکول د خپلو ماليکولونو سره هايدروجني رابطی جوړولای شي مګر ايترونه هايدروجني رابطه نشي جوړولای د ايترونو دجوش ټکي د ماليکولي وزن په زياتيدو سره لوړيږي.
په خپله ايتر په اوبو کې لږ {8%} مګر الکولو کې په هر نسبت حليږي خو الکول بيا اوبو کې ډير حليږي ايترونه د الکولو په پرتله لږ فعال دي ځکه چې په الکولو کې د {} ګروپ په کيمياوي تعاملانوکې برخه اخلي او همدارنګه د {} د ګروپ هايدروجن هم په تعويضی ډول بې ځايه کيږي او د نوي خواصو لرونکي مرکبونه جوړوي په داسې حال کې چې ايترونه د{} ګروپ نه لري نوځکه يې فعاليت يې د الکولو په نسبت لږ دي.
يوناني کلمه ده چې د جامدو او کلکو توکو په معنا ده نو پرهغو مرکبونوپوری اړه لري چې کلک فضايی جوړښت ولري او د هغوی هندسي شکل په فضا کې بدلون ونه مومي په دغه ايزوميري کې همچنان مرکبات عينی ماليکولي فارمول لري مګردوظيفوي ګرپونوترتيب په فضاکې سره فرق لري مثال ګلوکوز،
هغه کېمياوي اړيکه ده چې د ماليکولونو ترمنځ د هايدروجن اتومونو د اهتزاز په نتيجه کې توليديږي کله چې د هايدروجن اتومونه د قوي الکترونيګاتيف عناصرو ترمنځ لکه فلورين،
نايتروجن او اکسيجن واقع شي اهتزاز کوي د يوبل ماليکول سره د تعامل سبب ګيږي د بيلګې په توګه د اوبو د ماليکولونو ترمنځ هايدروجني اړيکې د هايدروجن اتومونو د اهتزاز په نتيجه کې جوړيږي .
ايترونه کولى شو چې د اوبو د اخيستلو په څير اټکل کړو لکه څنگه چې د اوبو په ماليکول کې دوه اتومه هايدروجن د کوم عضوي راډيکال سره تبديل شوى وي او يا دا چې په الکولوکې د هايدروکسيل ګروپ هايدروجن کوم عضوي راډيکال سره تبديل شوى وي.
په لابراتواري طريقه کې د الکولو د دوه ماليکولوڅخه يو ماليکول اوبه د يوی او به جذبوونکې تودوخي په شتوالي کې وباسي او ايتر لاس ته راوړي د بيلګې په توګه که چيری ايتايل الکول د ته ورسو ډای ايتايل ايتر به د لاندې کيمياوی معادلې له مخې په لاس راشی .
او که چير ايتر غير متناظر وي يعنې د اکسيجن دواړه خوا الکايل راديکلونه يې سره يوشان نه وي نو د نومولو لپاره يې د الکايل راديکل دنوم لومړی توری د انګليسي ژبی د الفبا د تورو په ترتيب وايو په دی معنی که چيرې د کوم الکايل راديکل د نوم لومړی توری د انګليسی ژبې په الفبا ترتيب کې مخکې وي نو دهغه الکايل نوم لومړی وايو او بيا بل وايو لکه :
څرنګه چې د ايترونو وظيفه يی ) دی په معمولي نوم ايښودنه کې له هغه څخه نوم اخيستل شوي نه دي داسې نوم ايښودنه کېږي چې لومړي د ايترو نو ډول ته کتل کيږي که چيرې ايترونه متناظر وی نو د کاربنو د شمير له مخې يې د ډای الکايل ايتر په وزن نوموو لکه :
که چيری وغواو يو مطلوب ايتر په دې طريقه لاسته راوړو نو بايد داسی مرکبونه سره يوځای کړو چې په سوديم الکواکسايد کې د مطلوب ايتر يو او په الکايل هلايد کې بل راديکل موجود وی لکه د ايتوکسي بيوتان د استحصال لپاره په لاندې ډول عمل کوو.
ايترونه هغه عضوي ترکېبونه دي چې د دوو هايدرو کاربنونو راډيکلونه د يواتوم اکسيجن په دي او د نوموړي فرمول له مخې عضوي پاتې شوني يا عضوي بقيې کېداي شي چې سره مساوي او يا مختلف النوع وي.
ايترونه د هلوجني تيزابو سره يوځای کيږي الکول او الکايل هلايدونه جوړوي خو په دغه تعامل کې بايد غليظ او ګرم هلوجني تيزاب پکار واچول شي چې د تعامل عمومی معادله يې دا ده.
عمان یو په نسبي ډول ګړندی وده کوونکی اقتصاد لري او د جهاني کولو او د نړۍ د ښارونو د څېړنيزې شبکې له خوا ورته د بېټا نړیوال ښار په کټګورۍ کې ځای ورکړل شوی دی.
یاد ښار په عربي نړۍ کې د څو ملیتي شرکتونو د سیمه ییزو دفترونو د پرانیستلو لپاره د دوحې په څنګ کې او یوازې له دوبۍ وروسته یو له ډېرو مشهورو موقعیتونو څخه دی.
عمان په ۱۹۲۱ز کال کې د ماوراء اردن د پلازمېنې په توګه له ټاکل کېدو وروسته کله چې له زیات شمېر اردني ښارونو او د شام له ښارونو څخه مهاجرین ورته راغلل،
دا ښار په لومړیو کې په اووو غونډیو باندې بنا شوی و چې اوس د ۲۲ حوزو په ترکیب کې تر ۱۹ غونډیو پورې غځېدلی او د لوی عمان د ښاروالۍ له خوا اداره کېږي.
کومې چې په ۱۹۸۳ز کال کې هغه وخت وموندل شوې چې سیمه ییز لرغونپوهان د هغې ۲.۵ مترو په ژوروالي کندې په څنډه ورپېښ شول چې یادې مجسمې پکې وې.
عمان له پنځلسمې زېږدیزې پېړۍ څخه نیولې بیا په ۱۸۷۸ز کال کې هلته د عثمانیانو له خوا د چرکسیانو تر مېشتولو پورې په لویې پیمانې سره پرېښودل شوی و.