polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
داوزون طبقه يوه حساسه طبقه ده چې دطبعي غاز څخه عبارت اوپه ستراتوسفيرکې پوري دځمکې دسطحې څخه لوړه ده چي دغه غازونه بعضې مضرامواج جذب يادماوراي بنفش وړانگې دلمرپه مقابل کې ځمکه محفوظه کو اوزون يوغازدي چې فارمول يي دي اوماليکولونه يي له دري اتومه اکسيجن څخه تشکيل شوي دي .
٣- په څيړنوکې ښودل شويدي چې داوزون طبعي تخريب په امريکا کې پوري دپوستکې سرطان رامنځته کړيدي او کسان پدغه مرض باندي اخته دي او کسان دپوست په سرطان باندي اخته دي که چيري ددي طبقې دتخريب مخنيوي ونه شي دمرگ دزياتوالي گراف به يوناشونې اندازې ته پورته شي.
دپوست دسرطان ناروغي په اوسني وخت کې دامريکا په متحده ايالاتوکې ژوند کوي او هغه ماشومان چې پدې دولت کې نړي ته راځې په کال کې به ددي ناروغې شميردري ميليونوته ورسيږي.
اوهمدارنگه دطبعت دبقالپاره مهم رول اجراکوي يعني اوزون دځمکې نه دماوراي بنفش دوړانگودتيريدوڅخه مخنيوي کوي يعني پدې معني که اکسيجن دماوراي بنفش وړانگې جذب کړي په تبديل کيږي اووروسته له سره تعامل کوي اوزون تشکيل کيږي.
اونوموړي اوزون چې لاس ته راځې زيات ثبات نلري دوباره په اکسيجن تجزيه کيږي چې په نتيجه نوموړي تعامل ځمکې ته دماوراي بنفش دوړانگو دتيريدوڅخه مخنيوى کوي.
په ستراتوسفير کې داوزون تازه ماليکولونه تل دکيمياوي عمل په واسطه دلمردانرژي څخه په ماليکولونواوداکسيجن په اتومونو تجزيه کيږي دغه اتومونه داکسيجن چې ډيرفعاله دي په ډير کم وخت کې يوله بله جداکيږي اودا کسيجن دماليکولونوسره يوځاي کيږي اوددې ماليکولونه د دغازڅخه توليداوداتوموسفيرپه سطحه کې دمنځه ځي.
نوموړي سرحدي فارمولونه ديودبل ميزوميرونه دي چې ميزوميرتشکيل ددوه ياڅوفارمولونه چه ديومرکب يايوماليکول په اساس چې مربوط داهتزازي الکترونونودي اودهغوي داثبات سبب گرځي اوزون داتوموسفيرپه لوړوطبقوکې دماوراي بنفش وړانگوکې داکسيجن څخه په لاس راځي
په داسې حال کې چې «لرې ختیځ» په چین کې مرکزیت درلود او منځنی ختیځ د بین النهرین او برما ترمنځ سیمو ته چې د نږدې ختیځ او لرې ختیځ ترمنځ یې موقعیت درلود،
ټامي ټي او انگريز پروډيوسر نک سيليټو برخه واخسته۔ ديا خان ورستي البم "آټا راکسس" په نوم سره په کال 2007 کښ مخې ته راغلو چه په کوم کښ دوه ځلې گريمي ايوارډ گټونکې نوميالې پيانو نواز "باب جيمز"،
نامتو ډلې/ټولي "دي پوليس" کښ گريمي ايوارډ گټونکې گټار نواز "ايندي سمرز" اود ناروې ټرميټ نواز "نيل پهيترمولوير" برخه واخسته۔ د البم د پاکستاني کلاسيکي موزيک،
پاکستان او افغانستان کي اولسي موزيک او بريخناۍ/ اليکټرونيکا يو ښائسته جوړخ وو۔ دا قسمه البم ازموئنه په موزيکي حلقو کښ ډيره وستائل شوه۔ کومو نورو هنرمندانو،
سازندگانو او موزيک پروډيوسرانو چي د ديا د موزيک نه استفاده وکړه او د ديا د موزيک ځنې برخې ئ په خپلو موزيکونو کښ پکار راوستلې۔ په دوي کښ نيلس پهيتر مولوير،
فلمي هدايتکاره اور هنر منده ده۔ ديا د بشري حقونو او د رايې د اظهار او د آمن و سولې دپاره جذبه لرونکئ کار کونکي ده۔ او د دې کارونو د اظهار لپاره د ډيرو نورو اِدارو او پليټ فارمونو نه علاوه خپله کمپني يا شرکت "فيوز" هم پکار راولي۔ ديا اوس د فعاله موزيک او ساز نه ډډه کړې ده۔ او ورسره په سټيج ئ هم کار کول پريخودي دي۔ بلکه د سټيج په شا ۍ بيلا بيل نور کارونه پيل کړي دي۔ اوس هغه د هغو هنرمندانو مرسته کوې د چا غږ چي دباو شوي وي۔ هغه دغه شان خلقو غږ او ژبه جوړه شوي ده۔ کومو خلقو ته چه داسې موقعه په لاس نه ورځي۔ په کال 2007 کښ ديا د يو تنظيم "سسټر هوډ" خور والي تيگه کيخوده،
کومې چي په بريطانيه کښ استوگن مسلمانانې جينکو او ميرمنو ته د خپل يو کيسټ د لارې تخليقي اظهار موقع لاس ته ورکړه۔ په اکتوبر کال 2010 کښ ديا د "فري ميوز" په مرسته يود بين المللي موزيکي يو داسې گلدسته ترتيب کړه چې په کومه کښ هغې د منزني ختيز، افريقه،
او اسيا هغه هنر مندان راوړاندې کړل چي کوم په خپلو هيوادونو کښ د بنديزونه ښکار شوي دي۔ اويا د ايالتي يا غير ايالتي سختو او ستونزو لکبله بيروني هيوادونو ته سرپناه يا مهاجرت مجبوره شوې او يا بنديوان شوي دي۔ ديا ته د ښځو په حقونو،
لسن ټو دا بينډ ديا د فري ميوز په مرسته "لسن ټو دا بينډ) نومي البم په ذريعه هغه سندرغاړي وړاندې کړل چي د چا اوازونه خاموشه کړې شوي وو۔ په دي مجموعي کښ د منزني ختيز،
افريقه او اسيا هغه هنرمندان را وړاندې کړې شو کوم چي خپلو هيوادونو کښ د بنديزونه ښکار وو او د ايالتي او غير ايالتي زور او ظلم لکبله بيروني هيوادونو ته مهاجرت يا سرپناهي لپاره په تللو مجبوره شوي وو او يا بنديوان شوي وو۔ دي البم چي يو آړخ ته ديا د استحصال ښکار هنرمندانو د همدرد په توگه پيش کړه نو بل آړخ ته د البم په "ورلډ ميوزيک چارټ" باندې په مياشتو مياشتو په شپږمه شميره موجوديت ولرلو۔
ديا په کال 2007 کښ د سسټر هوډ/ خوروالي په نامه يو ټرون جوړ کړو۔ د کومې مقصد چه په لويديزو هيوانوکي استوگڼ مسلمانانې جونې او ښځو هنرمندانو او سازگرانو ته يو داسې پليټ فارم ورکول دي چه د دې په ذريعه د دوي تخليقي او هنرمندانه طوانونو او صلاحيتونو ته وده ورکول دي۔ او د دې د اظهار لپاره موقعې بر سيره کول دي۔ خوروالي د دې نه علاوه مسلما نانو ښځو ته په لويديزو معاشرو/ټولنو کښ پيداشوي ستونزو لکه د ښځو حقونه،
مينه او جنس او د 11 ستمبر نه ورستي نړي په شان موضوعاتو بندې د بحث کولو موقع ورکول دي۔ سسټر هډ په کال 2008 کښ " سسټر هد آن لائن مکس ټيپ" کښ په بريطانيه کښ استوگڼ د بيلا بيلو مسلمانانو هيوادونو نه تعلق لرونکو ښځينه سندرغاړو او شاعرانو گډون وکړو۔
مخکې تر ده استاد مامون الهضيبي د اخوان المسلمين مشر و او په کال ٢٠٠٤ د جنوري په مياشت کې يې استاد مهدي عاکف ته د اخوان المسلمين مشري د مامون الهضيبي د وفات څخه وروسته ور وسپارل شوه.
له ده څخه وروسته په کال ٢٠١٠ د اولې مياشتې په پنځلسم تاريخ د اخوان المسلمين مشري استاد دکتور عبدالبديع ته وروسته لدي چې استاد محمد مهدي عاکف استعفا‌ء ورکړه،
ما تير کال هم دوي ته وويل چې د مرشد العام عمر بايد له اوياو پورته نه وي خو دوي زما خبره ونه منله او ټينگار يې وکړ چې ته به د اخوان المسلمين مشر پاتې کيږي او زه يې د خوځښت د مشر په توگه وټاکلم او دليل يې د مصر او بهرنى سياسي حالت وښود) استاد محمد مهدي عثمان عاکف په کال ١٩٢٨ ز کې د جولاى د مياشتې په دولسمه نيټه د مصر په الدقهلية ولايت کې د اخوان المسلمين د زيږيدو سره يوځاي زيږيدلى،
ثانوي زده کړي يې د قاهري د فواد الاول په ليسې کې ترسره کړي او په کال ١٩٥٠ز کې د مۍ په مياشت کې د المعهد العالي للتربية البدني کې له سپورتې روزنې څخه فارغ شوى.
بيا په مخکې تر دي چې د اخوان المسلمين خوځښت په کال ١٩٥٤ز غير قانوني اعلان شې د اخوان المسلمين د محصلينو مشرئ چې په اخوان المسلمين کې يوه مهمه دنده وه وروسپارل شوه او د اخوان المسلمين په عمومي مرکز کې د سپورتي څانگې مسول شو.
په کال ١٩٥٤ز کې د اگست په اوله د "عبدالمنعم عبدالرؤوف" د اختطاف په تور زندان ته يوړل شو او په اعدام محکوم شو چې له دې وروسته د اعدام حکم د شلو کالو بند حکم ته راټيټ شو،
په کال ١٩٧٤ز کې د پخوانې جمهور رئيس انور سادات په وخت کې له شلو کالو زندن تيرولو وروسته له زندان څخه آزاد شو او د ښوونې او روزنې په وزارت کې د ځوانانو د چارو عمومي مدير وټاکل شو.
په کال ١٩٨٠ز کې جرمني ته ولاړ او هلته په ميونيخ کې د المرکز الاسلامي د مدير په توگه وټاکل شو او په کال ١٩٨٦ز کې بيا مصر ته راوگرځيد او هلته يوځل بيا د ځوانانو او محصلينو د چارو مسوليت وروسپارل شو او بيا په کال ١٩٨٧ز کې د اخوان المسلمين د مکتب الارشاد غړى شو چې تر ننه په دغه وظيفه کې ناست دى.
۱ ـ حسن البناء ۲ ـ حسن الهضيبي ۳ ـ عمر التلمساني ۴ ـ محمد حامد ابو النصر ۵ ـ مصطفی مشهور ۶ ـ مامون الهضيبي او له ده څخه وروسته دکتور استاد عبدالبديع د اخوان المسلمين د اتم مشر په توگه په کال ٢٠١٠ز کې وټاکل شو.
چې په هغه سروي کې په ٥٠ پنځوسو په موثرو اسلامي شخصيتونو کې استاد محمد مهدي عاکف دولسم مقام تر لاسه کړ او د همدې مرکز د سروي په نتيجه کې په کال ٢٠٠٩ز کې په ٥٠٠ اسلامي شخصيتونو کې يو موثر شخصيت استاد عاکف راغى.
ځکه چې استاد مهدي عاکف د اخوان المسلمين مشر په ټوله نړۍ کې دى نه يواځي په مصر کي او خلک هغه شخصي نه پيژني يواځي دومره يې پيژني چې د اخوان المسلمين مشر دى. زما په گومان عاکف ورور به د اخوان المسلمين وروستې لوي او د لومړي نسل څخه مشر وي ،
صريح او د لوي جرئت خاوند دى. زه د استاد عاکف شل ځانگړتياوي درته وايم خو متاسفانه وخت لږ دى. او همدا علت دى چې زه وايم چې دى بيا هم د تنظيم مشر شوى واى ځکه ده په خپل وخت کې تنظيم ته لوي درسونه ورکړل،
نه يواځي اخوان المسلمين ته مگر ټولي مصري ټولني ته. زه وايم چې وروسته له دي چې استاد مهدي عاکف له مشرئ څخه ډډه وکړه دا به يوه تربيوي کعبه وي خلک به ورځي او له ده څخه به زده کوي. نور مرشدان به راشي خو د استاد عاکف په څير يو هم نشې کيدي.) د اخوان المسلمين په حق ولاړيدل او د هغوي قربانې له هيچا هم پټه نده،
چې له دغو خيرخوا مواقفو څخه په فلسطين کې د حماس اسلامي غوځنگ ملاتړ او له هغوي سره هر ډول مالي او ځانې مرسته ده او له غزي څخه د محاصري د ليري کولو لپاره يې ډيري هلي ځلي کړي،
د هارورډ پوهنتون د يوې څېړنې پر اساس ريل مادريدد ۲۲۸ ميليونو ملاتړو په درلودلو سره د نړۍ تر ټولو مشهوره كلب دى او تر دغه کلب وروسته په دويم مقام كې مانچسټر يونايټيډ فوټبال كلب دى،
۹ ځله يې د يوفا چمپين ليگ او درېيو نورو نړيوالو كپونو په گټلو سره نوموړى كلب د فيفا يا د فوټبال د نړيوال فدراسيون) له خوا د شلمې پېړۍ تر ټولو بريالى كلب وگڼل شو.
که څه هم د نورون لرغونې ژبه په څو گړدودونو وېشل کېږي چې ټول هاغه خلک کوم چې په سکېنډيناويايي سيمو کې اوسېدل او اوسيږي هرې سيمې ځانته گړدود درلوده اوتر اوسه ېې دا لړۍ روانه ده.
دې سره سره په ناروې کې چې د نورون لرغونې ژبې کوم اسار پلاس راغلي نو دوی ورته زړه ناروېژي هم وايي ځکه چې په ناروې کې ېې هم د نورون ژبې يوگړدود پاتې و اوله هغو څخه څو ليکلي اسار ترلاسه شوي .
ناروېژيان پدې اند دي چې ددوی پخوانی نسل چې وايکنگز نومېدل دشمالي سکېنډيناويا په لور لاړل او خپل ځانوته ېې له ايسلېنډ نه نيولې تر فرويا او ورپسې نورو شمالي سيمو کې مځکې په زور ونيولې او همدلته مېشته شول.
خوشال خان خټک هم پښتو املايي اړخ ته پام وکړ او د ”زنځيرۍ“ په نامه اثر يې دې موضوع ته وقف کړ خو د هغه هڅې هم د هغه په کورنۍ پورې محدودې پاتې شوې. د غازي امان الله د پاچاهۍ په دوران کې د پښتو ژبې د پراختيا او ځواکمنتيا د پاره ”مرکه د پښتو“ جوړه شوه چې د پښتو ليکلو په لار کې يې څه کار وکړ خو دغه ريفورم هم د هغه مترقي ټولواک د نورو اصلاحاتو په څېر د پرمختگ د ښمنانو او د افغانستان غليمانو د خاورو سره خاورې کړ.
که څه هم دغه پروژه بريالۍ نه شوه خو بيا هم په کوزه او بره پښتونخوا کې دوه نسبتاَ نا متجانس ليکدودنه چلېدل او ښکېنيو ليکوالو د پښتو د معياري کېدو چندان خيال و نه ساته.
د ګټورتوب د لوړوالي ستونزه د مصرفوونکي په غوراوي باندې د ښکاره حقيقتونو په تحميلولو سره د عمل اصل د تشرېح کولو هڅه کوي او وروسته بيا په رياضيکي ډول يې پايلې نمونه او تحليلوي.
په ۱۸۷۴ ز کې د خالص اقتصاد په عناصرو ) کتاب کې وده ورکړل شوې او د پلوي يا قسمتي تعادل نظريه په ۱۸۹۰ ز کې د الفرد مارشال له خوا په اقتصادي بنسټونو کې معرفي شوه.
په ورته مهال د مېجي امپراطور ملاتړو له دغو پراخو بلواګرو لاریونونو څخه دا ګټه واخیسته چې ټول واک سره راغونډ کړي او په ۱۸۶۷م کال کې د یوشینوبو په نامه وروستی توکوګاوا شوګون له تخته راوغورځوي.
د همدې پېړۍ د دويمې ربعې له پيله د افغانانو او تركانو پرضد د ايراني خلكو په پاڅونونو كې په مستقيم او فعال گډون سره خپل استعداد وځلاوه او په ايرانيانو كې يـې له ايران څخه د يرغلگرو په وتلو سره ملي نوم وموند.
همدا ټكى سبب شو چې په 1737م كال يـې په مغان دښته كې د اووه كسيزې فيوډالي شورا په تشكيل كې دتاج كښېښودنې كومېډي ترسره كړه او تر هغه وروسته يـې د نادرشاه په توگه د ايران پر سلطنتي تخت تكيه ووهله.
د سيمه ييزو نظامي مشرانو حقوق يې محدود كړل او سلطنتي او دولتي ځمكې يـې ( له فيوډالانو څخه د دولت له خوا د ورسپارل شويو ځمكو په اخيستنو) سره زياتې كړې،
هغه د نظامي مشرانو او لوړ پوړو مامورينو د سياسي او اقتصادي موقعيت او نفوذ د كمزورولو او په مركز پورې يې د تړلو لپاره د "شيعي" روحانيت لوړ قشر متزلزل كړ،
د بې حسابه مالياتو د اخيستنې او د بزگرانو د مالونو د لېږدونې او د كورونو د ورانۍ سبب شو او دا كار د نادري دولت د ظمونو پرضد د خلكو د بې ځنډو پاڅونونو لامل شو.
نادر د اتلسمې پېړۍ د پنځمې لسيزې له پيله تر هغه مهاله چې ووژل شو په خپله ټوله سيمه كې يوه ورځ هم د خپل غوسه پاروونكي سياست پرضد د خلكو له پاڅونونو او مقابلو څخه وزگار نه شو،
د بيټ نيکه نوم په تاريخونو کې بيټنی او بټن هم راغلی دی او نعمت الله هروي چې په کې مخزن افغاني تاليف کړی دی هم دشيخ بيټني او دده د او لادې احوال په بشپړه تو گه راوړی او ځينو نورو تاريخونو ته حواله ورکوي چې مجمع الا نساب ا،
په کو چنيوالي کې يې تر عر بستان او عر اق پورې سفر و نه وکړل چې ددې سفر و نو په تر څ کې يې د ډيرو خلکو سره ليد نې کتنې وکړې او د هغوی له صحبته يې فيض تر لا سه کړ.
خو تر دغو ټو لو پخو انی او زوړ کتاب چې د بيټ نيکه ذکر او دده اشعار پکې را غلي دي د با رک خان د زوی سليمان ما کو تذ کر ت الا وليا دی چې له نه ورو سته ليکل شوی دی.
خو په هندو ستان کې د پښتون واکمن د سلطان بهلول لودي د زوی سکندر لو دي د و ا کمنۍ په و خت کې د غلجيو د قبيلي د غلبي په وجه د خپل اصلي او پخو اني ټا ټو بي نه و کو چيدل او د سليمان غره په لمر خا ته د گومل د سيند پر غاړه او په ټا نک کې ميشته شول.
له همدې کبله د بيټني قبيلي ځيني کسان هم د لو يو ر تبو خا وندان شول چې يو له هغو نه فتح خان بيټنی د بنگال د گور دسيمې خود مختاره او مشهور صو بدار او يا گورنر و،
دوی دلته د وزيرو او مسيدو سره مخا مخ شول او په هغه جگړه کې چې ددوی تر مينځ پيښه شوه نو بيټنو ما تي وخوړه او شا ته تلو ته مجبور شول او د کر نگي له کلا نه هم په شا شول،
چې اوس نو موړې کلا د مسيدو قبيلې د بهلو ل زيو د ښا خ د شنگي څا نگې په لا س کې ده. کله چې وزير او مسيد ددوی د مقبو ضه ملک د نيو لو پر ته د هغوی پر سيمې باندې هم تيری پيل کړ،
فقط د پټې خز انې د ليکلو څخه ښکاري چې اسما عيل د بيټ نيکه زوی د ښر خبون معا صر او د غه سړ ی په کال کې مړ شوی دی. نو چې د اسما عيل د ژوند وخت حدود وي ښا يي پلار او اکا يې هم د په حدودو کې ژ وندی وي."
لکه چې د مخه وويل شول يو شمير بيټني په پخوا زمانو کې کله چې لودي او سوري پښتنو پر هندوستان باندې واکمني درلوده دغه هيواد ته وليږ ديدل ددغو واکمنا نو تر حما يې او سيوري لاندې د غټو غټو منصبو نو خا وندان شول،
ناول یوه اوږد افسانوي نثر بلل کېږې چې په انګلیسي کې دغه اصطلاح د ۱۵مې پیړۍ په وروستیو کې چې د "خبر معنا لري" د رومانس ژبې نه سرچینه اخیستې،
ډرامه د ډرامه لیکونکي له خوا لیکل شوی ډراماتیک کار دی چې په تیاتر کې د کارکردګۍ لپاره لیکل کیږي او دا په عمده توګه د کرکټرونو ترمنځ ډیالوګ دی.
نو نادر خپل لږ پوځ د محمدبېگ مروي په مشرۍ قاين ته ولېږه او د يزد او کرمان د حاکم ويردي خان افشار لپاره يـې يو ليک هم وليکه او کرمان ته يـې ولېږه،
اخر ذوالفقار د شلو زرو تنو ټپيانو او مړو تلفاتو تر ورکولو وروسته شاتـگ ته اړ او ښار ته راستون شو او خپلو پوځيانو ته يـې لارښوونه وکړه چې د ژوند تر پايه د ښار ساتنه وکړي،
څـرنـگه چې يـې د ښار په لويديځ کې د "نقره" د مورچل ساتلو ته لس زره تنه او لس زره تنه نور يـې د ختيزو مورچلونو ساتنې ته وټاکل او په خپله يـې اردوخان نومي کلي کې سنـگر ونيو،
نادر د 1139 هـ په نوروز کې مشهد ته د طهماسب ميرزا د راتلو تود هرکلى وکړ او امر يـې وکړ چې ددې خوښۍ له کبله دې يوه اوونۍ په ښار کې مجلسونه او جشنونه جوړ شي،
نادر چې ليدل يـې شاه اشرف د ايران په شمال کې له ترکيې او روسيې سره پر جگړو بوخت دى او هم د کندهار او هرات خپلواک حکومتونه سره ليرې او بېل ژوند کوي او په هغو کې پخوانۍ دښمني هم شته،
نادر ددې خبر په اورېدو د خپل پوځ يوه برخه د ذوالفقار د مخنيوي لپاره په ښار کې وټاکله او خپله يـې له خپلو ډېرو ځواکونو سره د هرات د لويديځ په پنځه ويشت ميلۍ،
خو د درېيو زرو تنو ايراني سرتېرو د وينو او ددوو مياشتو پلي مزله په بيه د نادر پر مخ د سولې ور پرانيستل شو او الله يارخان يوځل بيا د هغه ځاى پر حکومت پاتې شو.
فراه ښار وساتي او کله چې يـې اړتيا ډېره شوه نو له حسين شاه څخه دې مرسته وغواړي. په مېړانه دې گامونه اوچت کړي او په گړني ډول يـې د کلا ساتنې په اړه احتياط او پوځي توب وروښود او نيمه شپه يـې له هغې خوا چې شا و خوا يـې له قزلباشو پوځيانو تشه وه،
عليمردان ډېر ژر د امام ويردي بېگ او محمدبېگ مروي تر راتلو وړاندې ځان فراه ته ورساوه او د کلا د دېوالونو او برجونو په ټينـگولو او د ژورو کندو په کيندلو يـې پيل وکړ.
محمدکاظم ليکي چې امام ويردي بېگ تر دې جگړې وروسته امر وکړ چې نظامي مشران دې د ده د ملاقات لپاره په کشيک خونه کې سره راټول شي او د مراسمو له پرځاى کولو وروسته دې خپلو نظامي دندو ته دوام ورکړي.
په دې توگه د کندهار مرستندوى پوځ د ذوالفقارخان تر گړندۍ غوښتنې وروسته تر اووه مياشتني مزله وروسته فراه ته ورسېد او دا هغه مهال و چې کار له کاره تېر شوى و،
ذوالفقار خان هله له دې خبرې خبر شو چې عبدالغني خان او نور ملگري يـې ښار ته راننوتي وو او ټاکل شوې وه چې دواړه خواوې به لوظنامې ليکي او لاسليکوي به يـې هم.
شازاده نصرالله په باميان کې د هزاره وو د ايماق قبيلو له سختو خونړيو جگړو وروسته وکړاى شول ضحاک کلا ونيسي او يو شمېر هزاره مشران او قومي ريسان په چاريکار کې خپل پلار ته راولي.
نادر له کابله د محمدشاه گورگاني لپاره ډيلي ته د دوستۍ ټينگېدو لپاره يو پيغام ولېږه او خپله يـې د خوراکي او نورو اړتيا وړ موادو د برابرولو په موخه پر هندوستان يرغل وکړ،
نادر د يو ښه لارښود په موندلو سره د خپل ځواک لويه برخه په ديکاب نومې سيمه کې پرېښوده او خپله يې د دېرشو زرو سپرو په مشرۍ د له لارې چې ډېر اوچت غر دى،
چې د نار ځواکونو تر لږو جگړو وروسته د هند وروستي گورگاني واکمن محمدشاه تسليمېدو ته اړويست او نادر د 1151هـ کال د ذي الحجې په اتمه د جمعې په ورځ شاه جهان آباد ته ننووت.
نو شل زره کسيز پوځ يـې د زوى رضا قلي ميرزا په مشرۍ له خراسانه د بلخ د نيولو په موخه روان شو او په ماروچاق سيمه کې د هرات مرستندوى پوځ هم ورسره ملگرى شو او وروسته د اندخوى پر لوري وخوځېدل.
دا اشاره يـې هم ورته کړې وه چې تسليم شي او ښار د عزيزقليخان دادخواه ورور نياز قلي ته ( چې مخکې يـې له عليمردانخان ازبک سره د هغه ځاى پر حکومت اختلاف پيدا شوى و او اصفهان ته رضا قلي ميرزا ته تللى و).
"څـرنـگه چې ښار ډېر ټينـگ دېوال درلود او د اوولسمې پېړۍ په نيمايي کې اورنگزېب وروسته يـې ورور داراشکوه د خپلې خزانې ډېره پانگه ددې دېوال په ټينگولو کې لگولې وه،
شاه حسين هوتک او د غلزي قبيلې ټول مشران خراسان ته تبعيد کړل او د هغوى پرځاى يـې په نيشاپور او د خراسان په نورو برخو کې مېشت ټول ابداليان کندهار ته ولېږدول اود هوتکو د شاهي کورنۍ د چارو واگې يـې هغوى ته وسپارلې.
ان تر دې چې الله يارخان په ابدالي طايفه کې د ذوالفقار د زياتېدونکي اعتبار له کبله پر ځان هم ووېرېد او د 1143هـ 1730 م کال د دوبي يوه ورځ د ښکار په پلمه له هراته ووت،
ذوالفقارخان د 1143هـ کال د محرم مياشتې په لومړيو کې اته زره کسه پر مشهد ورخوشې کړل او د نادر ورور ابراهيم خان ته يـې تر مشهد دباندې په ټولو جگړو کې ماتې ورکړه.
د جگړې په وروستۍ ورځ د د محرم په مه د مشهد مشرانو او د نادر زوى رضاقلي ميرزا نادر ته يو ليک وليکه او ژر يـې آذرباييجان ته واستاوه او له نادر څخه يـې مرسته وغوښته.
هغه کسان يـې وځپل چې له ابداليانو سره يـې په جگړه کې له ځانه کمزوري ښودلې وه او هغو کسانو ته يـې ډاډ ورکړ چې خپل پلرونه يا اولادونه يـې له لاسه ورکړي وو.
نادر کرمان ته تر رسېدو وروسته د ملک محمود سيستاني زوى فتح عليخان کياني ته يو گواښوونکى پيغام ولېږه چې د سيستان پوځ دې د هغه ځاى په پولو کې د نادر له پوځ سره يو شي،
تر شپاړلس ورځني مزله او له دلارام څخه تر تېرېدو وروسته د هماغې مياشتې په اتلسمه نېټه د هلمند راسته ساحل ته ورسېد او تر لږې جگړې وروسته يـې دا ځاى له غلزي ځواکونو څخه ونيو.
دلته نادر د خپل پوځ يوه برخه ددې سيمې د ځمکوالو لوټونې ته او يوه برخه يـې د خلکو د مالونو پر راټولولو ماموره کړه او خپله له خپلو پاتې ځواکونو سره د کندهار د ارغنداو پر لوري روان شو او په کوه شاه مقصود ( د کندهار په خاکرېز سيمه کې چې د ښار د شمال- لويديځ په دېرش ميلۍ کې پرته ده) تم شو.
هغه مهال د يونان په ښاري ايالتونو کې د اوسېدونکو خلکو یوه کوچنۍ ډله اتباع بلل کېدل او په دې ډول ارستو په يونان کې زده کړه تر همدې لږکيو پورې محدوده کړه.
خو مغولي سترواک دویم عالمګیر ته یې اجازه ورکړه چې له ده نه په تابعیت کولو یا د ده د واکمنۍ په منلوسره د سیند سیند په سویلي سیمو یوازې تش په نامه واکمن پاتې شي.
له ۱۷۲۲ ز کال نه تر ۱۷۲۵ ز کال پورې د هغه زوی محمود هوتکي د لنډ مهال لپاره د ایران په ډېرو برخو واکمني وکړه او ځان یې د فارس پاچا باله.
یاد ښار په ۱۱۵۹ز کال کې د حمادیونو څخه د الموحدون د خلافت لاسته ولوېد او په دیارلسمه پېړۍ کې د د تلماسان د سلاطینو زیانیانو تر ادارې لاندې راغی.
د دې ښار له تر ټولو پخوانۍ تاریخچې دا ثابتېږي چې نوموړي په کارتاژ ښار کې د یو بندر بڼه لرله چېرته چې بربریانو د مدیترانې له نورو وګړو سره سوداګري کوله.
دا نوم هغو څلورو پخوانیو ټاپوګانو ته راجع کېږي کومې چې په ۱۵۲۵ز کال کې د اصلي خاورې د یوې برخې له جوړېدو نه مخکې د یاد ښار له ساحل څخه لرې پرتې وې.
یونانیانو يې تشرېح داسې کړې ده چې دا نوم په فرضي ډول د "شل" عدد ته د دوی د کاروونکې کلیمې سره تړاو لري ځکه دا ښار د هرقل د سفر د ۲۰ ملګرو په واسطه هغه وخت موندل شوی دی چې ده د خپلو ځانګړو ماموریتونو په بهیر کې د اطلس له غرونو څخه لیدنه کوله.
د عصري ښارګوټې په شا کې په یوه اوچته غونډۍ کې د سمندر له سطحې نه د ۱۱۲متر و په لوړوالي کې پروت دی او د قصبې یا ارګ په واسطه پوښل شوی دی (په یونسکو کې ثبت،
نو جو ته به شي چې دوی په اصل کې سړ بني پښتانه او د شير ا ڼيو د قبيلي يوه څا نگه ده٠ دوی وروسته د شيړ انيو نه بيل شوي او او لادې يې ځا نته بيل نوم غوره کړی دی او نن ورځ د يوې جلا قبيلې په تو گه ژوند کوي٠
د با بړو د استو گنې اصلي ځای د سليمان غر گڼل شوی دی چې وروسته د شمير د ډير والي او يا هم ښا يې د نورو عو املو له کبله له خپل اصلي ټا ټو بي نه خواره و اره شوي او په نورو ځا يو نو کې مېشته شوي وي.
ويل کيږي چې د با بړو د قبيلي خلک د پخوانۍ زمانو ر اهيسي د تجارت او سو داگرۍ د کارونو سره ډيره ليوالتيا درلوده او ددې قبيلې خلکو د هند وستان او دمنځنۍ اسيا تر مينځ د بيلا بيلوسوداگريزو مالونو لکه پو ستينونونو،
ان تر دې چې انگريزي نا متو مؤرخ او دکابل د سلطنت بيان مؤلف مونټ سټوارټ الفنسټن هم د دې خبرې سره موافق دی چې دوی د سو داگرۍ په چارو کې ډېر ماهر وو٠ همداراز دوی په اقتصادي پلان جوړونې او حسابي چارو کې دومره مهارت درلود او په دې کارونو کې دومره بر يالي وو چې د افغا نستان د بنسټ ايښودونکي لوی احمد شاه بابا په وخت کې نور محمد خان بابړ مستو في المما لک او گل محمد خان بابړ ته د امين الملک مهمې دندې سپارل شوې وې٠
دپنجوايي په ولسوالۍ او د کند هار دارغنداب په سوزني نو مي سيمه کې ژوند کوي چې په دغه ولايت کې د بابړو مجمو عي شمير د ٢٠ زرو تنو په شا او خواکې ښودل شوی دی ٠ارواښاد سترعلا مه پو هاند رشاد بابا چې ټول پښتانه پرې وياړي او پښتو ژبې،
تاريخ او فر هنگ ته يې د ستا يني او قدر وړ خد متو نه کړي دي اوما ددې مقالې ليکوال هم د هغوی د ارزښتناکو علمي لارښوونو نه ډيره ډيره گټه او چته کړې ده هم بابړ پښتون و چې دکند هار ښار د بابړو په کو څه کې يې دې نړۍ ته ستر گې پرانبستلې وې٠
داسي تاريخي شواهد شته چې ددوی ٥٠٠ کورنۍ کو چياني او ٧٠٠کورنۍ نيمه کو چياني ژوند لري چې ددوی دليږد مسير اولاره د هرات د هريرود نه نيولې د بادغيس،
خواجه دوکوه افغانيه او تابين کې ژوندکوي٠ په اوسني وخت کې دجوزجان د بابړو نه يو تن گو هر خان بابړ دجوزجان ولايت دفيض اباد د ولسوالۍ ولسوال دی٠
دخوست ولايت ډېر زيات وگړي د خپل وطن څخه بيديا کارکوي چې ددوی مياشتيني عوايد ٦ -٧ ميليونو امريکايي ډالرو پوري دي او خپل ټاټوبي ته يې راليږي .
د گنش مجسمه په يوې ډبرينې ستنې درول شوې او په لاندنۍ برخه کې يې په سانسگريت دوې کرښې ليکل شوي چې تاريخ يې د هندي لرغونپوه داکتر سرکار په اند په شپږمه او اومه زيږدي پيړۍ پورې اړه لري .
هندي لرغونپوهانو د خپلو څيړنو په پايله کې څرگنده کړله چې د گرديز څخه پيدا شوې دگنيش مجسمه څوارلس انچه سورلري او لوړوالی يې څلورويشت انچه ته رسيږي .
د گرديز ښار د پکتيا ولايت اداري مرکز دی چې د ختيز طواللبلدپه ٢٩ درجو او ١٩ دقيقو او د شمالي عرض البلد په ٣٢ درجو او ٣٧ دقيقو تر منځ پروت دی .
د سر سنگ کلا مخامخ لورته د گرديز سند پرغاړه دوې نورې تاريخي غونډۍ هم شته چې د محمودي او نادري غونډيو په نوم ياديږي چې تاريخ او ستراتيژيک ارزښت يې څرگند او د پام وړ دي .
غزنوي او غوري پاچاهانو د واکمنۍ پر مهال او له هغو پيرو وروسته په متواتره توگه په تاريخي اثارو او متونو کې د گرديز په اړه يادونې شته چې د بيلگې په توگه د حدودالعالم ،
د دې وينا د ريښتينوالي لپاره دادی د هغو يوشمير لرغونواثارو او تاريخي توکو انځورونو ليدلو ته تاسو درانه لوستونکي رابولم چې د پکتيا د غونډۍ له سيمي څخه په تصادفي توگه تر لاسه شوي دي .
لومړی به د هغو لرغونو توکو جاج واخلو چې د لرغونې پکتيا د بيلا بيلو برخو څخه تر لاسه شويدي ؛ ورسته به په پکتيا کې يوشمير لرغونو او تاريخي سيمو ته يو ځغلندنظر وکړو او په پای کې به اړين وړانديزونه وليکل شي .
ښايي لا ميل به يې دا وي چې په هغه پير کې د پکتيا ولايت او هغې حوزې ته د بهرنيانو پام نه دی اوښتی او يايې د غير رسمي سپړنو مهال نه دی تر گوتو کړی ؛ نو ځکه يې په اړه خپرونې هم نه دي شوي .
غزني او د پښتونخوا د بيلا بيلو برخو څخه په زياته پيمانه لرغوني اثار وموندل شو او د يوشمير اثارو په اړه څيړنيزې ليکنې هم په برتانوي هند او اروپايې هيوادونو کې خپرې شويدي .
چې د هيواد په ملي موزيم کې د اولس کيزو تر ټولو ستره خزانه گڼل کيده چې له بده مرغه د خپل منځي جگړو پر مهال د ملي موزيم د نورو اثارو په څيرد داړه مارانو په وسيله لوټ شول .
د ميرزکې څخه تر لاسه شوي اثار د فرانسوي لرغونپوهانو له خوا په زيات پام وڅيړل شوه او د څيړنو پايلي يې د مسيو گيرشمن او مسيو کوريل له خوا په نوم يو داسې کتاب خپور کړ چې نه يوازې د ميرزکې څخه تر لاسه شوي اولس کيزي په پوره تفصيل پکې پيژندل شوي دي ،
له دې ټولگې څخه يې تر لس زره زياتې ملي موزيم ته ورسيدې چې يوشمير يې دپاکولو اومينځلو پر مهال د کيمياوي موادو په کارولو سره له مينځه ولاړې او يو شمير نور يې هم ښايي د ځايي اوسيدونکو له خوا په ناپوهۍ کې بيځايه شوې وي .
دياد شويواو دې ته ورته نورو القابو څخه په ډاگه کيږي چې په اوسني افغانستان کې د لرغونو زمانو زياتې بيلگې شته چې کورني او بهرني څيړونکي يې د يادشويو عنوانونو په ويلو او ورکولو يوه خوله پاتې شوي دي .
د افغانستان دا دوياړه ډکه سيمه د دې لاسوندونو هغه برخه ده چې د هيواد پر معاصر تاريخ سر بيره يې د منځنيو پيړيو او لرغونو زمانو زياتې برياوې په خپل غيږ پلي کړي اوتاريخي وياړنې يې په خپلې پښتنې لمن کې ساتلي دي .
لرغونې پکتيا د افغانستان سهيل ختيځ لورې ته پرته غرنۍ خو په شنو ځنگلونو پوښلې سيمه ده او ميشتو وگړو يې د هيواد په جوړښت او دفاع کې ټاکونکې ونډه لرلې ده .
چې تر ټولو پخوانۍ بلل کيږي او بله برخه يې د سپينو زرو پرې شوي او قطعه شوي اولس کيزي دي چې د وخت د واکمنو نومونه او پر يوشمير يې نښانې او علايم حک شويدي .
د ميرزکې څخه يوازې د يادې شوې خزانې اولسکيزي نه دي را برسيره شوي بلکې په تصادفي توگه د سروزرو داسې يوه ټولگه هم تر لاسه شوه چې د وزن پيمانه يې تر دوه نيم ټنه زياته ويل کيږي .
نو لومړۍ برخه يې همدا د پكت د قبيلې نوم دى او دويمه برخه يې يانې د سيمې د نسبتي پسوند په توگه راغلى دى او د پكتيكا په نوم كې هم د زياتوالى هم همدارنگه تعبيرېږي.
پکتيا د افغانستان د سوېلي ولايتونو څخه يو مهم ولايت دی چې د پلازمېنې نوم يې ګردېز او د افغانستان په جنوب ختیځه برخه کې موقعیت لري چې جنوب ختیځې خواته یې د خوست ولایت،
پكتيس او پكتيوس د قومونو او د دوى د اوسېدلو ځايونه يانې پكتيا او پكتيكا څخه يادونه كړې ده او همدا ډول د پكتيكا يا نوم سم دم د نننۍ ورځې د پښتونخوا سره برابر دى.
د پښتونخوا سره تړاو ولري او د پښتونخوا نوم دې د پكت د قبيلې يا د هغوى د اوسېدلو د ځايونو له نومونو څخه اخيستل شوى وي لكه د هغه وخت د پختيخا له نوم څخه،