polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
کله چې نوموړى ماشين منځته راغلو نو گټه يې دا شوه چې په کوم وخت کې عکس اخستلاى شي او ددې عمل په دوران دناروغ دجسم څخه چې کومې شعاوې تيرېږې نو په نتيجه کې عکس توليدوي .
او ګټه يې داده چې ددې په مرسته دجسم دمختلفو برخو مسلسل عکسونه اخستلاى شو او څرنګه چې نوموړىسکېن په کم وخت کې اخستل کېږي نو له دې امله په دې کې داشتباه چانس تر ډېره حده کم وي.
په دې کې مختلف رنګه قطارونه موجود دي او ددې رنګونو ګټه داده چې کله داماشين د ناروغ ګرد چاپيره تاوېږي د يو وار تاويدو سره دډېرو سلايسونو يو ځاى والى په انسانۍ سره حاصلوي .
چه دنوموړى د تر سره کولو په وخت کى دهروکسل سره ډېرپوتونونه دجسم څخه تيرېږى او کومى وړانګه وي چه له دې څخه تيرېږى د هغو وړانګه و شدت دديکتر پواسطه معلومېږي او بيا دنومړو وړانکو دشدتدمعلومولو نه وروسته دنسج کثافت معلوموي او ددې وروسته هر واکسل ځان ته ډول باندې يوه مخصوصه باريکي ورکوي او کله چه خام عکس په نظرشي نو د نو موړي عکس د صافولو څخه وروسته هغه سکېن کېږي او نو موړى صاف شوى قالب ته پکسل ويل کېږي.
سي ټي سکېن نن سبا د طبابت په برخه کې زياتې لاسته راوړنې لري او ډاکتران په ډېره اسا نۍ سره کولا ى شي چې د سي ټي سکېن د عمليې د ترسره کولو په نتيجه کې ديو ناروغ دناروغۍ تشخيص وکړي خو ددې ټولو ګټوسره سره يې لاندې ګتې ډېرې د يادونې وړدي.
3- د سي ټي سکېن په عمليه باندې ډېر کم وخت په مصرف رسيږي او په لږوخت کرې دډېرو ناروغيونو تشخيص کېداى شي نو دا نظربه غلط نه وي چې دناروغيونو د تشخيص لپاره د سي ټي سکېن نه بله کومه معاصره طريقه نشته.
چې ددغو وړانګو تيريدل په تکراري ډول دانسان له جسم څخه ځينې ناروغيونه رامنځته کوي چې اوسنې تحقيقاتو ښودلي وه چې دبدن څخه ددغو وړانګو دتيريدلو په نتيجه کې د کېنسر يا سرطان ناروغي رامنځته کېږي.
بله تر ټولو مهمه خبره داده چې هغه ښځې چې اميدوارې وي دهغوي لپاره ډېر ضرر رسوي يعنې ددې امکانات ډېر زيات موجود وي چې داوميدو اري ښځې الوادونه له منځه يوسې.
د سر طاني تومورونو په له منځه وړلو کې د سرطان په ځانگړې توګه غده ډوله سرطان په له منځه وړلو او يا کنترولولوکې له راديواکتيف تو کو څخه ارزښتناکه ګټه اخستل کېږي.
خودبدن حجرې بيرته د خپل بيا ترميم د ځانګړتيا له عمل جوړېږي او سرطاني حجرې يو ځل له منځه ولاړې شي بيرته بيا د جوړيدو ځواک نه لري ديا دې شوې وړانګې په تطبيق سره دانسان په بدن کې ستړيا د پوستکې درنګ بدلون او د اشتها کموالى منځته راځي.
دوړانګې تطبيق دوينې سپين کرويات چې په بدن کې دناروغيو د مقابل بلي دندې لري هم زيان منه وي ديادونې وړده چې ديادوشوو زيانونو څخه دډېرې لږې مودې لپاره دي او وروسته هر څه په خپل لومړني حال راګرځي ،
په داسې حال کى چې دوړانګه په ورکولوکې دغدې شااوخوا ټولې سيمې دي ناروغۍ څخه پاکېږي همدارنګه دوړانګه ورکولوهغوخلکو ته چې ټپونه يې ژرنه رغيږي.
ډيېه ارزښتناکه کړنلاره ده چې تومور پيژندونکى له وړانګه څخه وتومور په ټوټه ياکوچني کولو کې کار اخلي تر څو هغه تومورونه چې په يواځي ډول دجراحي عملياتو وړنه دي عماياتو ته چمتو کوي.
چې پردې بنسټ ځينو تومورونو لپاره وړانګه دجراحي عمل نه مخکې تطبيقيږي نوکولاى شو ووايو چې وړانګه تل نه شي کولاى چې دناروغ دبدن ټولې برخې له تومور څخه پاکې کړي په پابل کې دومره ويلې شو چې دوړانګه ورکول دهغه ناروغ ددردپه کموالي کې چې د جوړيدلو امکان لږهم وي ډېره مرسته کوي.
په1960 زيږديز کال کې يو بريتانوي انجنير هونس فيلډ او يو امريکايې ډاکټر کورمک يو داسې ماشين د هستوي تخنيک او زينو کمپيوټري محاسبو په مټ جوړ کړو چې د انسان د بدن دداخلې انځور يې په ډېر ښه ډول د کمپيوټر پرمخ منځته راوړو دغه ماشين د - وړانګې د ماشين په پرتله د بدن د ټولو اعضاوو ډېر ښه روښانه او بشپړه انځور جوړول د لومړي ځل لپاره دغه ماشين يواځي د سر دمغزو د عکس اخستنې لپاره کاريده چې وروسته بيا نورو موخو لپاره هم تري کار واحستل شو .
د لومړى ځل لپاره کله چې د طب په برخه کې عملاً استعمال ته وړاندې شو نو يو اځي او يواځي د سر مغزو د عکس د اخستلو لپاره ورڅخه کار اخستل کېده خو د کمپيوټر تکنالوژيۍ دانکشاف په اساس په اوسنې وخت کې د په تخنيک کې هم ډېر زيات بدلون او انکشاف رامنځته شو .
چې د اوسنې وخت د د ماشينونو سرعت د مخکنيو ماشينو نو په پرتله ډېر زيات دي اوسنې ماشينونو په مرسته ډېر واضيح او غټ داخلې عکسونه اخيستل کېږي چې د ناروغيو د تشخيص په برخه کې ډېرې اسانتياوي رامنځته کړى .
مثلاً د په مرسته د بدن په داخل کې داسې برخې ليدل کېږي چې ډېرې زياتې کوچنۍ وي او د عادي ايکسري پواسطه نه ليدل کېږي چې د اوسنې پواسطه کولاى شو د بدن د مختلفو غړو عکسونه واخلو .
4- کله چې تاسې د يو ناروغ د سينې ايکسرى وګورۍ کوم چې د يو معياري ايکسرى پواسطه اخستل شوى وي نو داسې معلومېږي چې تاسې د سينې د هرې برخى څخه کتنه کوۍ .
يانه اوريدونکې غږونه ليږدوي او دهغه غږ بيرته راتګ څاري او هغه د يوه واړه ميکرافون پواسطه چې په نوموړي آله کې نسب دى ثبتوي د انځور منځته راتګ په امپليتود فريکونسي او هغه وخت پوري چې دا غږ د ناروع له بدن څخه بيرته ترانسديوسرته راځي اړه لري چې د انځورونه هم ساکن عکس او هم په خوځيدونکې ليږلو څخه وروسته منعکس کېږي .
2- اکثره د ورميږ معائنه د . پواسطه تر سره کېږي چې په ورميږ کې د نرمو انساجو معائنه د اضافي کتلې کتنه د ورميږ پرسوب او د غدواتو د عادي جسامت نه غټوالى د . د معائنې پواسطه تشخيص کېداى شي .
5- د خيټې شاوخوا او دخيټې د عکس د اخستلو لپاره د خولې له لارې د نر مي هوا بيريم ورکوي يا داسې مرکبات ورکوي چې په هغې کې ايودين شامل وي که د کولمو د لومړۍ حصې يا معدې عکس اخلو نو د عکس اخستلو نه ٦٠ ثانې رنګ لرونکې دوا ناروغ ته ورکول کېږي او که د کولمو د آخري برخې تصوير اخلو نو د تصوير د اخستو څخه ٢٤ ساعته مخکې رنګ لرونکې دوا ناروغ ته ورکوو او له دې څخه وروسته تصوير اخلو .
ناروغ ته د رنګ لرونکې دوا ورکولو مقصد دادى چې د کولمو اود هغوى د شاوخوا ايټې نيوليشن په واضيح ډول معلومې شي او داچې د دوا د څښلو څخه وروسته د باريکې نقطې زياتېږي او ددې په زياتيدو سره کولمې په واضيح ډول ښکاريږى .
او که موږ وغواړو چې دپانقراص دغدې تصوير واخلو ددې لپاره چې په دې کې ويره دسرطان موجوده نه و ي ددې ناروغۍ دتشخيص لپاره ضرورې ده چې دغړې عکس واخستل شي دشيريانې تصوير اخستلوطريقه مخکې ذکر شوي او که نه ؟
او بيا وروسته دوهم تصوير هغه وخت اخلو چې په وريد کې رنګ لرونکې ماده موجوده وي چې ددې رنګ لرونکې ماديې پواسطه دسرطان د خورولو معلومات لاسته راځي او دا معلومه وي چې سرطان ينې معنې ځيګرته رسيدلي اوکه نه؟
او دا هم معلومه وي چې سرطان تر کومه ځايه پوري وريدونه نيولي دي دکنتراست ميډيا ددوا زيات تيزوالى هغه وخت ضروري وي چې دوينې درګونو دمنځنيو برخو معلومات زموږ هدف وي يعنې هغه وخت ناروغ ته تيزه دوا ورکول کېږي چې درګونو دمنځ حالت معلوموي.
عبارت له هغو اثراتو او علايمو څخه دي چې دسي ټي سکېن په عمليه کې ځينې وخت دناروغ په جسم باندې پاتي کېږي دغه داغونه په هغه صورت کې پيداکېږي چې دتصوير داخستلو په جريان کې ناروغ حرکت وکړي يعنې وخوځيږي او يا په ماشين کې څه خرابوالى رامنځته شي.
ددغو داغونو پيژندل او معلومول ډېره ضروري خبره ده ځکه چې دا ونه پيژندل شي نو بيا د ناروغ تشخيص ډېر ستونزمن کار دى او که ددغو داغونو په پيژندلو کې غلطي وشي نو بيا د ناروغۍ په تشخيص کې هم کېداى شي غلطي رامنځته شي .
ددې نه پيژندل د ناروغ لپاره ډېر خطرناک تماميږي نو ددي لپاره چې مخنيوى يې وشي نو تصوير بايد ډېر په تيزۍ سره واخستل شي که نه نو د ارټي فيکسټ امکانات ډېر زيات پيداکېږي .
کله چه مونږ ناروغ د - تيوب ته ورداخل کړو د تيوب د ديوالونو څخه د ناروغ په جسم باندې وړانګې ولګېږي او له جسم څخه تيريږى چه نوموړو وړانګو ته مخامخ يوه تخته يا سلايډ نصب شويدى چه دغه وړانګې په نوموړي سلايټ نقطه نقطه لګېږي چې لدې څخه يو منظم تصوير لاسته راځي چې دغې هرې نقطې ته يو پکسل ويل کېږي .
چه بيا دغه هر پکسل ته يو خاص حسابي قيمت ورکول کېږي چه نوموړي حسابي قيمت ته د پکسل کمپيوټر ې توموګرافي يا کمپيوټرې عکس ويل کېږي نو دغه حسابي قيمت په نوموړي واکسل کښې د موجوده ټولو باريکېو په واسط او هغه حسابي قيمت چې مونږ يې مخصوصوو نوموړى قيمت د اوبو پواسطه د ايټن نيوايشن سره موازينه جوړوي او بيا دغې موازينې ته يو خاص نوم ورکول کېږي .
پيټ سکېن د نسجونو په داخيل کى د ګلوکوز د جذب صلاحيت او د اندازې د معلومولو لپاره استعمالېږي او د دغه مقصد ترسره کولو لپاره يوه رنګداره ماده استعمالوو ځينې وختونو کې دغه عمليه د فلورو ډيکس ګلوکوزيا . په نوم ياديږي .
دغه عمليه د داسې ناروغۍ د تشحيص لپاره استعماليږي چې د وجود په کومه برخه کى سورى جوړوي يا د کېنسر ناروغي رامنځته کوي په دغه دواړو حالاتو کى اکثرا انساج زيات ګلوکوز جذبوي اسکېن اوسي ټي سکېن دواړه عملي په يو وخت کى هم ترسره کېدلى شي د دواړو عمليو په يو وخت کې د ترسره کولو ګټه داده چې د سي ټي سکېن په کمک دانساجو ساخت معلوم شي او د عمليې په مرسته د انساجو د فعاليت په هکله معلومات لاس ته راځي دغه عمليه د کېنسر ناروغي لرونکي ناروغان د سرطان په ناروغۍ اخته غړو د حالت معلومولو لپاره ډېر ګټور دي .
سي ټي سکېن يوډول مخصوص ايکسرى - معاينه ده اوکمپيوټرپه مرسته دداخلي جوړښتونوعرضي مقطع عکس اخيستل کېږي چې دغه عکسونه د يا ايکسرى دتشخيص پوها نولخوا اخيستل کېږي،
لومړى سي ټي سکېن ماشين کوم چې په 1972) ( م کال کې جوړشوى و يواځي دجسم ديوې برخې عکس داخستلو توان يې لرلو اوهغه عکس به دواحدې برخې عکس په نوم به ياديده خوپه م کال کې دسي ټي سکېن په تخنيک کې نورپر مختګ وشو او دا سې ماشين منځته راغلو چې هغه به دمر يض دجسم څخه چارچاپيره حرکت کولو او دډېرو برخوعکسونه به يې اخيستل چه ددغه ما شين په مرسته به د ناروغ گرد چاپيره ټوله معا ينه کېد له اودا سې معا ينې ته گردچا پيره معاينه ويل کېده .
دطب په ډ ګرکې يوپه زړه پورې اوانقلابي بدلون رامنځته کړى ځکه چې د سي ټي سکېن په مرسته ډاکټرپه اسانۍ سره هغه ناروغيو نه چې مر يض پخوا پدې اخته وواو يادعمليا تو يا دکو مې برخې دلرې کولو په نتيجه کې رامنځته شوي وي.
دطب په برخه کې د ډېرې پخوا زمانې څخه ډېرې پرمختللې اوحسا سې تخنيکې آلې موجودې وې چې دډېرو پټو اونازکوناروغيو دتشخيص لپا ره ورڅخه کاراخيستل کېده خو ولې ددغوآلو باوجود بيا هم داسې ناروغي شتون لري چې ددغو په واسطه يې تشخيص ناممکن ؤددغې ستونزې په نظرکې نيولو سره دنړۍ سا ينس پو ها ن پدې لټه کې شول چې داسې يوه تخنيکي اله رامنځته کړي ترڅو هغه ناروغۍ چې موجوده الې دتشخيص څخه عاجزې دي کشف او معلوم کړي .
لخوا د. اصل رامنځته شوچې هغه دلومړي ځل لپاره دغه تخنيکي اله د په نوم ونوموله چې ددغې تخنيکي الې په برخه کې نوروسا ينس پوهانو هم ډېرې لاسته راوړنې وکړې په 1973))م کال کې د راډون لخوا دلومړي ځل لپاره يوه محا سبوي معا دله وړاندې شوه.
کمپيوټر بيا څو برخې لري لکه کېبورډ چې د عادې کېبورډ په څير وظيفه اجرا کوي خو ولې ځينې بټنې يې زياتې دي چې د مهمو کارونو د ترسره کولو لپاره ورڅخه کار اخستل کېږي .
چينې ځاى په ځاى شوي او دهغې تختې لاندې چې يو نسج يا بشپړ انسان ځاى په ځاى کېږي يو ديتکتور نصب شوى دى او هغه وړانګې چې دبدن څخه خارجيږي په دغه ديتکتور کې ثبتيږي چې وروسته د نوموړو وړانګو څخه لاسته راغلي سيګنالونه د يو ارتباطي مزې پواسطه کمپيوټر ته انتقاليږي او هلته د تحليل او تجزيې څخه وروسته په يو بشپړ انځور بدلېږي د وړانګو چينه او ديتکتور دواړه ددې وړتيا لري چې ٣٦٠ درجې دوران وکړي.
لکه څنګه چې پوهيږو د سي ټي سکېن ماشين ايونايز کوونکې وړانګې توليدوي نو دهغه څخه کار اخستنه ځينې زيانونه هم لري په ځانګړي توګه هغو نسجوته چې حمل لري ډېر جدي ګواښ رامنځ ته کوي همدارنګه هغه مواد هم زيان من دي چې ناروغ ته د انځور د روښانتيا لپاره ورکول کېږي .
سي ټي سکېن دستگاه له درې برخوڅخه جوړه شوي ده چې يو الکترونيکې ميز دوهم دايکسرى تيوب اودريم پخپله کمپيوټر چې ناروغ په الکترونيکې ميزباند ي ځاى پرځاى کېږي اوبيا دايکسرى تيوب ته وردننه چې دتيوب څخه په ګڼ شمير کې وړانګې دناروغ په جسم باندې لګېږي اودجسم څخه تيرېږي اودڅرګندونکې ديکتور پواسطه نوموړي وړانګې راجمع کېږي اوکمپيوټرته ليږل کېږي چې مونږکولاى شوپه کمپيو ټرکې ددغه وړانګوڅخه يوعکس جوړکړوچې ددغه عکس څخه مونږکولاى شوچې دناروغ صحيح تشخيص وکړو.
هغه برخه ده چې په سيستم کې د ټولو معلوماتو څخه مو خبروي يعنې کله چې ناروغ تيوب ته ور دننه کړو نو د تيوب د شاوخوا څخه اخرا جيدونکې وړانګې د ناروغ په جسم باندې لګېږې اود وصل شوي لاين پواسطه سيستم ته انتقالېږي .
د فرعونانو یوې لړۍ د درې زره کلونو لپاره (له میلاد څخه وړاندې ۳۱۵۰ کال څخه له میلاد څخه وړاندې ۳۱ کال پورې) په لرغوني مصر حکومت وکړ تر هغه چې د روم د سترواکۍ له خوا ونیول شو.
په همدغه مهالیزه دوره کې په څېرمه نوبیا سیمه کې څو پاچاهۍ رامنځته شوې چې حد اقل له دغو څخه یوې ته یې د اې ګروپ کلتور ویل کېدل چې په ښکاره توګه یې د مصر په دود او کلتور اغېز درلود.
د مصر سلطنت له ۱۹۱۴ زکال څخه تر ۱۹۲۲ زکال پورې د لنډ مهال لپاره د بریتانیا تحت الحمایت و او هغه مهال د مصر په پاچاهۍ واوښت چې سلطان لومړی فواد یې خپل پاچا وټاکه.
د پاچایانو واقعي قدرت له یو سلطنت څخه بل او له یوې دورې څخه بلې ته توپیر لري؛ له افراطي اړخه هغه کېدای شي مستبد نظام رامنځته کړي چې واقعي حاکمیت په واک کې ولري،
بل پلو کېدای شي تشریفاتي دولت مشر وي چې له مستقیم واک څخه ډېره لږ ګټنه کوي او یا هم هېڅ واک نلري؛ یا داچې یوازې ډېر محدود واکونه ورکړل شوي وي او واقعي واک د پارلمان یا بل ورته جوړښت په واک کې وي .
په معمول ډول یو پاچا د قانوني یا شخصي میراث پر بنسټ د دولت حاکمیتي حقوق ترلاسه کوي او یا هم د یو ځانګړي بهیر له مخې د یوې کورنۍ او یا هم د پاچاهۍ په شرایطو برابرې ډلې له خوا ټاکل کېږي.
د بشپړ یا نیمه حاکمیت د وضعیت څرګندولو په موخه د نوي عنوان ټاکل ډیری مهال د دولتونو یا ملتونو په واسطه په رسمیت نه پېژندل کېدل او ځینې وختونه به یې له امله دیپلماتیکې ستونزې راپارېدلې.
مولوي عبدالغفار بریالي د مذهبی علومو ابتدایی زده کړه د کندهار له بېلو بېلو مذهبی علماو څخه وکړه او وروسته د عالي مذهبي تحصیلاتو دپاره د هند د دیوبند مدرسې ته ولاړ،
خو مولوی عبدالغفار بریالي د شعر ویلو ترڅڼګ د موسیقۍ خصوصا د هند له کلاسیکی موسیقۍ سره ډېره زیاته علاقه درلوده اودغه علت دی چی د کندهار تقریبا ټول محلی سندرغاړي د ده له نامه آشنا او د ده شعرونه یې زمزمه کړي دي.
د ”اهاړ“ په سريزه کي د نصرت صاحب له ليکني څخه څرګنديږي چي عبدالغفار تر اتلس کلنۍ د مخه په خپل نامه او ورپسې د ” زخمي“ په تخلص د شعرونو په ويلو پيل کوي. دا چي څنګه د کندهار د طلوع افغان جريدې ته لار پيدا کوي،
وايي چي دى د ملا محمد شريف جانان رحمه الله اخښى وو او هغه دغه مهال د مطبوعاتو د مديريت سرکاتب وو. له دغه ملا جانان څخه د زده کړو د ترلاسه کولو په موخه عبدالغفار ” زخمي“ د طلوع افغان ادارې ته تګ راتګ پيلوي. ويل کيږي چي دغه مهال عبدالغفار پر ملا جانان اخند په ښکارپور بازار کي استېدى. بالاخره د نصرت صاحب په وينا د ده لخوا هڅيږي چي خپل ليکلي شعرونه طلوع افغان ته ورکړي،
لوى څښتنجل جلاله لره دي حمد وي چي پر عبدالغفار بريالي ورحمېد او د ده سره يې د لوړو اسلامي زده کړو په ترلاسه کولو پسي ليرو ځمکو ته د تللو اوسفر کولو تلوسه مونده کړه.
ترينګلي او ويرژلي حالت کي چي د جناب بريالي صاحب او د ده غوندي ډېرو نورو معنوي هستيو ارواوي به يې ډېري زورولې وي او ډېر به ځني ناآرامه وي بيا هم داسي پېښيږي چي ځيني ادب پال دوستان د هغه د ناخوښي اروا د خوښۍ په موخه د هغه په وياړ غونډه جوړه کړي ،
نو د دې لپاره چي ددغه وياړلي پوهاند د اروا په خوښ ساتلو کي مي څه ونډه لرلې وي لاندي ليکنه مي تر تيب کړه او له دې لاري يې د علم او ادب مينه والو ته په درنښت سره ډالۍ کوم.
خو کله چی د راز او د مينی د اسرارو خبری کوی نو سړی متوجه کېږی چی بريالي بیا هم د کلاسيکو صوفي شاعرانو پر پله باندی گام ايښی او د ده زاهد هغه عادی پرهېز گار نه دی چی د ملايی په عادی سپينو جامو کی گرځی.
خو د همدغو محدودو مضامینو د افادې د پاره یې په زرهاو الفاظ او ترکیبات درلودل او که د مرگی څپېړی نه وای وهلی نوهرو مرو به یې د یوه کاکړ شاعر په حيث د خپلو اسلافو،
کله کله د شاعرانو لخوا په ځينو جوړو سوو مشاعرو او ادبي بانډارونو کي هم برخه اخلي او شعرونه يې په طلوع افغان کي خپريږي. دغه وخت عبدالغفار دى او د کندهار د ښار د چابېريال سطحي دنيا او څو تنه شاعران، اديبان،
ليکوالان او ملايان. ” زخمي“ صاحب په دې سطحي چاپېر کي اوسي او بالاخره په ښکاپر بازار کي د عطارۍ دکان پرانيږي. دغه عبدالغفار اخندزاده ته دغه مهال په ” زخمي“ صاحب وايي.
لکه چي پوهيږو په دغسي مواردو کي د سطحي اذهانو د خاوندانو حسد او کينه پر ښور راځي او د پسخند او نېښخند په وسيله په يو ډول لا نه يو ډول او کله کله په شعر ډوله کنايو او لغازونواو يا نورو ليکنيو اوتو بوتو د دغسي کسانو له ښېګڼو څخه انکار کوي او مقابل جانب سطحي او کاغذي جګړې ته وربولي.
له بده مرغه څنګه چي عبدالغفار بريالى هم د دغسي چاپېريال محصول وو او دى هم د دې خم له رنګېدلو څخه يو رنګېدلى وو نو يې د هغو په وړاندي په سطحي شعرونو ويلو او خپرولو سطحي او قشري مقابله پيل کړه.
څرنګه چي کمونیسټي کودتا وسوه نو نورمحمد ترکي پلویانو خلقانو او پرچمیانو علماء او قومي مشران د سیاسي بندیانو په نوم زنداني کول بریالی صاحب له حجه راتلی چي د کندهار په هوایي میدان کي ونیول سو چي بیا د کابل د څرخي پله له زندان څخه په پلي ګون کي په ډلییز او وحشیانه ډول شهیدان کړل سول او د بلدوزو په واسطه تر خاورو لاندي سول.
د فنونو ګڼ لوړ کتابونه او وړه دوره یې په پېښور کي وویل د هند و ګجرات ته په ځینو نادرو پسې ولاړی یوناني طب یې ولوستل بیایې په د پېښور په معتبره مدرسه اسلامیه کي د حدیثو لویه دوره وکړه او له مولانا عبدالرحمن بهبودي څخه د فضیلت مستنده دستاري بندي وکړه.
هغه په خپل شعرونو کې زاهد یو سپین کالی او سپين لنګوته ملا نه دی هغه ریاکار دی چې په سپینو کالو کې سرې سترګی ګرځي د ځان د سپينولو لپاره په جار په نورو بد وايي خو دی د هغه په ریا پوه دی نو هغه ته په ګواښ وایي په ضد مې مه راوله او خوله مې مه خلاصه وه!
په ۱۳۱۰ هـ ش کال کي د کندهار ولایت د ډنډ اولسوالۍ په ګیلان کلي کي په یوه مجاهده او عالمه کورنۍ کي نړۍ ته راغلی وو د ده نیکه غازي محمد معشوق د میوند د افغان انګلیس د جنګ په ‌شهید انو کي دفن دی.
درې مېرمني یې لرلې چي د نجونو په کورنۍ مدرسه کي یې درس کاوه خور فاطمې حجاڼۍ او خورځې رابعې حجاڼۍ هم په کندهار ښار کي ورته کورنۍ مدرسه پر مخ بېوله.
مولوي عبدالغفار بريالی په سنه ۱۳۱۰ ه ش کي د کندهار ولایت د ډنډ ولسوالۍ په ګيلان نومي كلي كي زېږیدلی دی پلار یې مولوي اختر محمد او نيکه يې غازي محمد معشوق نومېده.
د همدغه ١٣٢٦لمريز کال په وروستيو کي د عبدالغفار” زخمي“ په هکله په طلوع افغان کي څه د ستايني خبري خپرې سوې او پکښي وويل سول چي اوس عبدالغفار ” بريالى “ تخلص کوي.
مطالعه که د يوه خاص هدف د پاره وي مثلاُ د چاپېريال د ککړتيا پر موضوع او په همدې خاصې برخې کې ډېر معلومات تر لاسه شي يعنې ډېرکتابونه او د انټرنېټ پاڼې پسې واړول شي،
ځينې اشخاص ديوې موضوع په يو وار وېلو سره هغه کاملا حافظې ته سپاري خو اکثره خلک په يو وار لوستلو د موضوع هدف نشي درک کولی؛دوهم اودريم وار لوستلو ته ضرورت لري.
ځيني خلک عادت لري چې په يو وار سره په تلوار يو کتاب يا يوه موضوع وايي او ايسته يې غورځوي دا بې اثره ويل دي ولې بيا هم د انسان سره د بيان په قوي کولو کې لږ مرسته کوي.
که غواړو چې مطالعه مو دوامداره و اوسي نو د سترګو او کتاب تر منځ زاويه بايد 90 درجې او فاصله 25 سانتي متره وي ځکه په دې حالت کې د سترګو عضلې تر فشار لاندې نه راځي او ماغزه د ستړيا احساس نه کوي.
دهغې ځاي څخه چې دبادماتوونکې په داخل کې هيڅ ډول جريان دبادنه تيريږي بناًدبادماتوونکو په شاوخواکې دبادفشارکم وي اودغه حالت ددې باعث کېږي چې يودوامداره جريان لرونکې بادپه شاوخواکې رامينځته شي.
نو له دي کبله ديو غيرقابل نفوذبادماتوونکې په شاوخواکې به دبادماتوونکو دبادسرعت کم مينځته راشي نو دهغې په اوږودوالي اوياهم دهغې په فاصله کې کم والي راوستل مهمه دي
دبادماتوونکو تراکم دډول ډول ونو او همدارنګه دصحيح ونو په کرلو سره او همدارنګه دونو دقطارونو اندازه بايد په صحيح شکل وي چې په دي سره دبادماتوونکو تراکم کنتروليږي .
او هغه بادماتوونکې چې دهغوي د تراکم دتاثير برخه۱۵-۲۰٪ پوري وي متراکم او هغه چې دهغوي دنفوذ قابليت د۴۵٪ څخه زيات وي غير متراکم په نوم نومولي دي .
همدارنګه ددې څيړنو په نتيجه کې داپه ډاګه کېږي چې دمتراکم او غير متراکم بادماتوونکو دباد سرعت په راکمولو کې ۸ برابره دبادماتوونکوارتفاع دهغې په مخنيوي کې او ۳۰ برابره ارتفاع دبادماتوونکو په شاوخوا کې ظاهريږي.
دمتراکم بادماتوونکوتاثيردباد د سرعت په راکمولوکې چې مخنيوي کې وي او همدارنګه ۴ برابره ارتفاع دبادماتوونکو په شاوخواکې او دې کې زيات تاثيردغيري متراکم بادماتوونکووي.
په نوم عالم په۱۹۷۶م کال کې ددوه هغې بادماتوونکو تاثير چې ۲۰-۴۰٪خاليګاه يې په خپل منځ کې درلوده ترمطالعي لاندي ونېول اودهغوي دبادداندازي کموالي اوهمدارنګه دتخريب اندازه يي وڅيړله چې دهغې دڅيړني نتايج۷-۱۴شکل کې راوړل شوي دي .
لکه څرنګه چې معلومېږي د باددسرعت او دتخريب اندازه ۶ د فا صلي څخه دبادماتوونکود مخنيوي تر ۲۴ دبادماتوونکو په شاوخوا کې دبادماتوونکو ۲۰٪ خاليګاه کې اود۶ د فاصلي څخه مخنيوي دبادوتوونکوتر۳۲ پوري دبادماتوونکو په شاوخواکې تر۴۰٪ خاليګاه زياته شويده .
همدارنګه په هغه ساحو کې چې دهغوي ساتنه شويده د۲۰٪خاليګاه په لرلو سره ۲فاصله کې وي دبادماتوونکې دمخنيوي په اړه اوهمدارنګه ۱۶دهغې په حمايت او دبادماتوونکو په باره کې چې۴۰٪خاليګاه ولري اود ۲فاصله ولري دبادوماتوونکو لپاره دښه مخنيوي لاره کېدلي شي تر۱۷دهغې تقويه کې د ۵۰٪کم وي دساحي تخريب خلاصيږي.
شکل ددوو بادماتوونکوپه ټولېزه شکل دڅيړنو په نتيجه کې دامعلوميږي چې دبادد سرعت داندازي په کموالي کې د متراکمو بادماتوونکو ښودل شويده.چې دمتراکمو بادماتوونکو تاثير دبادد سرعت په کموالي کې ډير دي ولي دا تاثير په لنډو فاصلو کې وي يعني متراکم بادماتوونکې دبادد سرعت په کموالي کې ډيره ونډه اخلي هغه چې دبادماتوونکو سره په نږدې فاصله کې وي.
په بل عبارت هرڅومره چې د بادد سرعت په مقابل کې دباد ماتوونکو څخه زيات ونيول شي په هماغه اندازه به زياتوالي دباد دتقويې لپاره او همدارنګه دا باد ماتوونکې به يي حمايت زر او تيز وکړي .
دداسې ځايونو لپاره چې په هغې کې اکثراً د بادد سرعت راکمول په نظر کې وي نو بايد دمتراکمو باد ماتوونکو څخه استفاده وشي او که نه نو بيا بايد د غير ي متراکمو باد ماتوونکو څخه استفاده وکړو .
دجوړيدلو لپاره يي بايد دسطحي سره نژدي خاليګاه په خاطر او دهغې هوا د دوران او باد ماتوونکودمخنيوي لپاره کوم چې ددې په شاوخواکې وي ضروري ده لکه څنګه چې ګرکوپه نوم څيړونکي دڅيړنو په ترسره کولو سره داپه ډاګه کړيده چې غوره او بهترين باد ماتوونکې هغه دي کوم چې د هغوي دقطارونو ترمنځ خاليګاه ۲۵-۴۰په سلو کې وي .
د باد ماتوونکو رول د خاوري د تخريب په کنترول کې کوم چې د باد له وجې متضرره کېږي بايد د باد ماتوونکو فاصله د پور ته اندازي څخه کمه وي او۱۰ برابره ارتفاع په اندازه کې بايد په نظرکې ونېول شي.
باد ماتوونکې بايد په عمودې شکل په هغې لوري جوړ شي له کوم طرفه چې تخريب رامنځته کېږي په خاص ډول په هغې لوري عمودي د کوم لوري څخه چې په حساسوموسمونوکې د خاوري دتخريب د رامنځته کېدو باعث کېږي .
په هغې حالت کې چې د باد دجهت په اړه کوم معلومات موجو دنه وي نو بايدد باد موثر جهت لپاره د شګلنو او ريګي تپو په شکل او د خاوري د امبارونو څخه کوم چې د بو ټو لانديني برخه کې راټول شوي وي .
باد ماتوونکې بايد دباد د جهت په لور ي عموداً او هموار جوړ نشي ځکه چې په بعضو حالاتو کې د کروندي د اوبو کانالونه او نورو کړنو لپاره دا کار محدود وي نو باد ماتوونکې ځيني وخت د باد په اصلي جهت کې داسې يوه زاويه تشکېلوي چې هرو مرو به پدي صورت کې د باد ماتوونکو تاثيرکم شي نو ددې کبله بايد ددوه باد ماتوونکو ترمنځ کمه فاصله په نظر کې ونېول شي .
ودراف او زينګ په نوم څيړونکي د باد دتونل دامتخانولو په اساس دي نتيجي ته رسيدلي دي چې هغه اوږد والي کوم چې يو باد ماتوونکې دهغې څخه حمايت کوي دلاندي رابطي په اساس په لاس راځي .
دپناه ځايونو درامنځته کولوپخاطراو دغيراهلي حيواناتو دژوند لپاره دمناسب محيط دررامنځته کولوپخاطرچې ددې په خاطر درامنځته کولو سره تړاو لري هغه باد ماتوونکې کوم چې دځمکې دجوړښتونودساتنې په منظور جوړيږي دهغې باد ماتوونکو سره کوم چې دځمکې دپراخوالي اوحدوداتو دحفاظت اوساتنې په منظور رامنځته کېږي کوم فرق نه لري فقط دا فرق لري چې دباد ماتوونکو دتراکم او همدارنګه هغه فاصله چې دساختمانونودساتنې لپاره جوړيږي بايد په نظرکې ونېول شي.
په داسې ساحوکې چې واوره هلته وجودولري که باد ماتوونکې دساختمانونوسره نژدې جوړ شي نودواورې دراټوليدوباعث کېږي په داسې برخو کې چې اصلاً هغه ځايونه بايددواورې څخه پاک وي هغه ګڼ باد ماتوونکې کوم چې غير قابل نفوذ دي ددې باعث کېږي چې واورې فاصله د5-2 برابره دباد ماتوونکې دارتفاع په شاه برخه دباد ماتوونکې کې اوزياته اندازه فاصله دباد ماتوونکو په مخنيوي کې راجمع شي په داسې حال کې چې دباداو واورې راجمع کېدل دباد ماتوونکو په تقويه کې په حدودد25-10 برابره ارتفاع کې دنفوذوړ باد ماتوونکې دي.
په داسې ساحو کې چې ډير ګرم اووچ اوړي ولري متراکم اوساختمانونو ته نژدې باد ماتوونکې داوړي په حالاتو کې دډيرې ګرمۍ درامنځته کېدو باعث کېږي نوددې لپاره لازمه ده چې دهغې باد ماتوونکو څخه استفاده وشي چې دنفوذ وړ وي اويا هم ساختمانونوته ډير نژ دې نه وي.
دڅيړنو په اساس داڅرګنده شويده چې د باد ماتوونکو عرض د باد د سرعت په کموالي کوم تاثېرنه لري بلکې تراکم د باد ماتوونکو دي چې د باد دسرعت په اندا زه کې کموالي کوي .
څرنګه چې ناهال په نوم څرګندوي چې د باد ماتوونکو غوره عرض د ۴-۱۰ قطاره پوري دونو موجو د يت دي تروه او همکاران يې داسې وايي چې معمولاً بايد باد ماتوونکې -۷- قطاره وي چې -۷- قطاره باد ماتوونکې په موثر ډول د باد سرعت کنترولوي.
د ځمکې هغه سطحه چې دکمو ونو پواسطه نيول شوي وي دهغې ساتنه اسانه ده ځکه چې دونوڅو قطارونو څخه استفاده کول په يو ځاي کې د بادماتوونکوپه لاندي ډول دي.
په هغه منطقوکې چې نيمه وچ او يا مرطوبي ساحې وي تقريباً چې دونو اوبخور ته پکې هم ضرورت نه وي عموماً د باد ماتونکو ۵ قطاره جوړه ول ګټور او اقصادي تما ميږي او زياته ځمکه هم نه اشغالوي .
عموماً د يو قطاره باد ماتوونکوڅخه استفاده کېږي او ځيني وخت د ۳ قطاره باد ماتوونکو څخه استفاده کېږي چې په زياتو برخوکې ديوقطار باد ماتوونکو څخه استفادي ته ترجيح ورکول کېږي .
علا وه له دي څخه پداسې ساحه کې کم شمير ونې کرل کېږي او دهغوي ساتنه هم په اسانې سره کېږي هغه څيړنې چې د امريکا د متحده ايالاتو په شمالي داکوتا کې ترسره شويدي څرګندوي چې د ونو يو قطار چې ۴،
د دغه باد ماتوونکو دونو ښاخونه بايد دځمکې دسطحي سره نږدي فاصله ولري ترڅو دلاندي برخو څخه د بادونو د تيريدو مخنيوي وکړي بايد په نظرکې ولرو کله چې يوقطاره باد ماتوونکې جوړه وونو دا امکان لري چې تخريب شي اويا هم د هغې په منځته راتلو کې مشکلات راپيداشي.
په عمومې توګه دباد ماتوونکو په يوسيستم کې د باد ماتوونکو دباد دتيريدو قابليت بايد د باد لپاره په يونواخت شکل وي نو پدي اساس چې يومنظم او صحيح تراکم لرونکې باد ماتوونکې په ټولو سطحو کې ولرو نو دمختلف اشکالو څخه دترکېب شوي باد ماتوونکو څخه استفاده کوو.
چې لاندې شکل کوم چې مثلثي قاعده لري ۵ قطاره بادماتوونکې راپه نښه کوي چې پدي کې ۱ قطار وسطي ۲ دګاونډيا دڅنګ قطارونه او ۳ دڅنډو قطارونه چې دونويابوټو څخه مينځته راغلي.
لاندې شکل هغه بادماتوونکې ښايي چې دري قطاره دي پدي کې ۱ قطاردونو ۲ قطاره دمنځني يا وسطي ونو او ۳ قطاره هغه ونې چې په اخري قطار کې موجودي وي.
3- يوه بله اغيزه دبادماتوونکوالبته په يوسيستم دبادماتوونکوکې دخاورې درطوبت زياتوالي دي داسماني راښکته شوي شيانوپه حالاتوکې هغه کرونده کوم چې دباد ماتوونکودشبکو پواسطه احاطه شوېدي دخلاصوساحو څخه کمې دي نو په دې اساس دونو سيستم دهوا په يخولو کې ونډه لري همدارنګه دهغې ځاي څخه چې دباد سرعت دباد ماتوونکو څخه وروسته په پورته ساحو کې زيات وي.
دروسي دهيواد عالمان پدې عقيده لري هغه وخت چې دباد ماتوونکو يوه ټولنه په يوه پراخه سطحه کې وجود ولري ديو ځنګل په شکل داسماني راښکته کېدونکوشيانو په اندازه اغيزه کوي اوهغه100% زياتوي.