polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
له تاريخي پلوه د يوه هېواد يا يوې سيمې ستر اقتصادي مرکز د سياسي ځواک په محوري نقطه بدلېږي او په دې ډول د نېول کېدو يا فدراسیون له لارې په پلازمېنه اوړي.
داحمدزيويوه پياوړې څانگه د موسی خيلو په نا مه سره شهرت لري چې اکثره خلک يې کو چيان دي٠زه ددې مقالې ليکوال په ١٣٥٤ لمرېزکال کې دميدان او وردگو ولايت دبهسودو دويمې حصې ولسوالۍ ته تللی وم او هلته مې د احمدزيو کو چيانو په زر گو نو کيږدۍ ليدلې وې٠،
په پښتنو قبېلو کې تر بلې هرې قبيلې د احمدزيو د قبيلي خلک په جر گو کې ښه مهارت لري او ددوی جر گې درنې گڼل کيږي او په پښتنو کې دوی څلي او نر خونه ډېر اهميت لري٠ په پخوا وختو نو کې به که چېرې د نورو پښتنو تر مينخ کو مه شخړه او لانجه پيښه شوه نو خلکو به د احمد زيو دقبېلې جر گه ما رانو ته ورتلل او ددوی په مر سته او منځگړتوب به يې شخړې او لانجې اوارولې چې بيا به وروسته دواړو خواووته دمنلو وړ وي او عمل به پرې کېده٠
د احمدزیو قبیله د شمیر ډیروالی له امله د پښتنو ډېره پياوړې او غښتلې قبېله شمېرل کيږي٠ددغې قبېلې خلک د افغانستان په ډېرو ولايتونو كابل او په تېره بياپه پکتيا، لوگر، ننگرهار، لغمان، مزارشريف، بغلان، هرات،
کندز او فارياب خوست کې هم استوگنه لري٠داحمدزيو قبېله دپکتيا د مهمو قبېلو په ډله کې شمېرل کيړي چې زيات شمېر يې دگرديز په شما ل ختېز او جنوب کې د رود احمدزي او ميلن په سېمو کې استو گنه لري٠دپکتيا و لايت احمدزي د منگلو،
زرمت او لو گر دولايت سره پوله لري او د١٣٥٤ کال ديوې سروې له مخې ددوی شمېر په پکتيا کې د يو سلو زرو تنو په شا او خو اکې ښودل شوی و ٠دلوگرولايت احمدزي ددغه ولايت په ځېنو سېمولکه ازره، التمور، سرخاب،
دحصارک غلزايي په اولسوالۍ او د کامې په او لسوالۍ کې استوگنه لري٠دلغمان ولايت احمدزي ددغه ولايت په مرکزاو هم يو شمېر يې د کابل او لغمان تر مينځ د کابل سيند پر دواړو غارو مېشته دي٠
د افغانستان پخوانی جمهور رئيس او د وطن گوند مشر نجيب الله هم د احمدزيو د قبېلې پورې اړه درلوده او په اصل کې دپکتيا ولايت درود احمدزي د ميلن د کلي او سيدونکی احمدزی پښتون و٠ همداراز په احمدزيوکې د جنرال شا هپور ا حمدزي او د ماليي د پخواني وزيردکتور اشرف غني احمدزي نو مو نه هم يادولای شو٠
احمد زي زړور او په هېواد مين خلک دي٠دانگر يزي ښکيلاکگرو پر خلاف ددوی د غيرت او ميړانې نمونې په تاريخ کې ثبتې دي٠ دروسي ير غلگرو سره د مبارزې په ترڅ کې هم دوی د مبارزې سنگرونه تاوده ساتلي وو چې زموړ هېواد او تاريخ پرې وياړې٠
نخود نسبتاً د سړوپه مقابل کې مقاوم دي په ډيره توده هوا کې ښه حاصل نه ورکوي له دې کبله په هغو سیمو کې چې نخود په اوړي کې روزل کیږي نو باید وختي وکرل شي همدارنگه ناوخته کرنه حاصل کموي په هغه سیمو کې چې اوړی یې سوړ وي ناوخته کرنه هم کیدای شي.
د نخودو تخمونه په کلې خاوره کې ښايې 2.5 په ژوروالي او په شگلنه خاوره کې د 3–5 په ژوروالي سره کرل کیږي په ځينو وختونو کې نخود په قطارونو کې یو له بله د 60–90 فاصله لري کرل کیږي .
په زراعت کې هم نخود زیات ارزښت لري ددې نبات په نیلو کې د لیگیوم د کورنۍ د نورو بوټو په ځیر یو ساختمان موجود دي چې د مخصوې بکتر یا په واسطه د هوا نایتروجن په ځمکه کې نصبوي چې د خاورې فزیکي حالت برابروي چې د راتلونکي فصل د نباتاتو لپاره زیات ارزښت لري د یوفصل په اوږدوکې نخود له ۵۰ ځخه تر ۶۰ کیلو گرامه نایتروجن په یو هکتار کې نصبوي .
نخود نسبتاً په سوړ بخونه هواکې ښه وده کوي د تخم د زرغونیدو لپاره ټيټه تودوخه ۴.۴ درجې د سانتي گراد ټاکل شوې په ۲۴ درجو کې زیات تخمونه زرغونیږي .
د تخم له نظره نخود په دوه ډوله ویشل شوي ځینې يې ښويې او ځینې یې زیږه دي لتل مارول په گرمو سیمو کې ښه نتیجه ورکوي د الاسکا ورایتي د مړاوي کیدونکې مرض په مقابل کې مقاومت لري او توماس لکستون یې ښه شهرت لرونکي دي.
نخود یو زیات مهم او ارزښتناک بوټی دی د نړۍ په گڼ شمیر هیوادونو کې روزل کیږي چې له دې جملې نه په ۳۴ هیوادونو کې په تجارت لپاره روزل کیږي ديو کلن حاصل اندازه 7.5 میلیون ټنو ته رسیږي .
په جهاني مقیاس کې 2.16 میلیون هکتاره ځمکه د نخودو تر کښت لاندې ده چې 70-80% فیصده يې په هند کې ده او 4.5 میلیون ټنه حاصل ورنه لاس ته راوړي په اوسط ډول سره په یو هکتارځمکه کې د نخودو دحاصل اندازه ۵۶۰ کیلو گرامه ښودل شوې ده.
ددې لپاره چې د نخودونه زیات حاصل لاس ته راوړو ضروري ده چې دهغه په کرونده یوه اندازه عضوي او کیمیاوي سرې استعمال کړو ترځو دنبات د ضرورت وړ عناصر و انډول په خاوره کې برابر شي.
او په ترڅ کې چې د نيبوچادريزار هغه جوړ وروسته د بابل په ښار کې د بیارغونې او د خپل وخت تر ټولو ښکلي ښارونو لپاره د واکمنۍ د خپل عظمت ارتفاع ته رسېدلي څو د مدني او مذهبي مرکزونو په ګډون بيالنس او ​​د نړۍ د اوو عجايبو دننه طبقه،
له پخوانیو بشري استوګنځايونو دي راڅرګند او په جنوب کې چیرته چې هغه د خټو د خښتو د درمسالونه له خوا جوړه شوې وه او د فلزي او ډبرو لرغوني شو سينګار شو او د پرمختګ په کوم کې چې هلته له خوا لیکلو اختراع ليکلو.
د دوهم خليفه حضرت عمر بن خطاب د واکمنۍ د فتوحات دوهم موج د سعد بن ابي وقاص 14 کلونو کې د هغه د 636 میلادي کال د تصویب لپاره تر مشرۍ لاندې پيل شو،
عراق کې د تېرې پېړۍ د شپیتمې لسیزې په پيل کې د اوبو د ستونزو سره مخامخ شوه چې د ترکیې تر څو د 2009 کال د سپتمبر پر 19 یو 22 بند پر دجله او فرات،
جین ګرنر په عراق کې واک وټاکه او په هغه وخت کې د 2003 کال د جنورۍ په شلمه د عراق د جګړې له پیل څخه دوه میاشتې وړاندې د رغونې او بشردوستانه مرستو دفتر ( وټاکل شو.
له خپل واک کولو د هېواد په لرې پرتو د واليانو څخه زيات او له ډاره د خلافت لښکرو له پلازمينې څخه د راتلونکو پرته د خپلو هېوادونو په چارو کې د سفر د ټکولو د بېلتون د غورځنګ څخه وروسته چې دا نه وه تر ډېر ناوخته و،
د عراق ساحلی اوبه د عرب قره کی 28 کیلومترو مربع مرف د شاټ ال عرب په خوله کی لری چی د 2012 کال د سپتامبر او می 2013 په ترڅ کی د عراق - آلمان د ډویو د ګډ ماموریت په واسطه کشف شوی،
سنی بغاوت کونکو ډلو د عراق په شیعه ګانو نفوس باندې د بریدونو په وړاندې ګامونه اوچت کړل چې په نوري المالکي کې د حکومت په اعتماد باندې د کمزورې کولو هڅه کوي.
دا دوره د څو خپلواکو امپراتورۍ په څیر پیژندل شوې وه چې د عراق په مختلفو سیمو لکه حدر او حدیاب او د مناتار دولت چې د عرب مناتار کورنۍ یې واکمنه کړې وه،
او په عراق کې د امیف خليفه مروان بن محمد د عبداالله له لورې د عبداالله بن لادن له وژلو وروسته عبدالله بن علی بن عبدالله په 132 ه کې د جمعها دویم میاشت کې د زنګ زنګ په جګړه کې.
د 2007 کال د يوې غونډې کې د سرو زرو مډالونه امامانو علي -هادي او حسن د پوځ په بشپړه توګه له منځه وړل او د شيبو زيارت په موخه د بغداد د بنديز په موخه د تاوتريخوالي يا فرقه انحلال په اعمالو څخه ډډه اعلان غاپي له بمباريو څخه وروسته د سهار
کوم چې په ۱۹۷۱ز کال کې د پهلوي سلسلې د محمد رضاشاه له خوا د ایران ۲۵۰۰ کلیزې په ویاړ جوړ شو او بل د میلاد برج چې په نړۍ کې شپږم تر ټولو ستر برج دی،
لسم او يوولسم ټولگي پوري د کلنگار په عالي ليسه او دوولسم ټولگى ئې د لوگر په مرکزي ليسه کې لوستي دي او په کال 1380 کې له همدې ليسې نه په لومړۍ درجه فارغ شوى دی.
په کال ۱۳۸۱ کي د کانکور له آزموينې وروسته د کابل پوهنتون په ټولنيزو علومو پوهنځي کې زده کړې پيل کړي او په ۱۳۸۴ کال کې د نوموړې پوهنځۍ له لرغونپوهنې او اتنوگرافي څانگې څخه فارغ شوی دی.
د ويسا ترڅنگ ئې نژدې د يوه کال لپاره د افغانستان او پاکستان د امن گډې جرگې د کميسيون د دارلانشا د رسنيو په دفتر کې کار وکړ او له هغې نه مخامخ بي بي سي ته ولاړی د ٢٠٠٧ کال له آگست نه ئې د بي بي سي په پښتو برخه کې کار پيل کړى دى او تر اوسه هم هلته په کار بوخت دی .
ښاغلی حقمل چي تانده ځواني لري د لوړ استعداد او پوره زرکتیا څښتن دی دخپل ولس سره يې لیونۍ مینه يې له ورایه په خبرو کښي څرگندیږي او ددې تر څنگ رښتني ژورنالیزم ته ډیر ژمن دی .
په لومړنيو بودايي متنونو کې راغلي چې هر شخص د بودا د لارښوونو په اړه له تفکر وروسته د هغه پیروي کوي او همدا راز زده‌کوونکی باید د نورو لارښوونو په زده‌کړه کې هم «څېړنه» او «دقت» ولري.
له فرقه‌يي بودایېزم څخه د مخکېنیو لارښوونو پړاو چې دا لارښوونې له شفاهي سنتونو څخه اخیستل شوې او سرچینه یې د ګوتاما بودا د ژوند زمانې ته ور ګرځي،
بودایي فلسفه هغو فلسفي څېړنو او څېړنیزو سیستمونو ته ویل کېږي چې په هند کې د بېلابېلو بودايي مکتبونو تر منځ له «پاري نیروانا» وروسته رامنځته شول او بیا په ټوله آسیا کې خپاره شول.
لومړنی بودایېزم د تجربي شواهدو پر اساس ولاړ و چې د حسي غړو په واسطه ترلاسه شوی و او داسې ښکاري چې بودا ځينو مشخصو میتافزيکي پوښتنو ته له ځواب ورکولو ډډه کوله،
دلته په برتانيه کي د اوسيدونکو افغانانو له ټولني سره اړيکي لرم او ددي ټولني د اجرا‌ئيه هئيت غړې يم او په ټولنه کي فرهنگي چارې سمبالوم او د اتفاق په نامه د يوي نشريي د چلولو اهتمام په غاړه لرم .
ديني زده کړې مې ترخپلې وسې پورې دخپل کلي په جومات کې له مرحوم ملا سيدباز څخه او بيا وروسته د حصار شاهي په جامع جومات کې له مرحوم مولوي عبدالحکيم څخه کړيدي .
سمیت په ګلاسکو پوهنتون کې د اخلاقو د فلسفې په تدریس سره د ښوونکي ځایګي ته ورسېد او دغه مهال یې د اخلاقي عواطفو د نظریې په نوم خپل اثر ولیکه.
د ژوند په وروستیو کې هغه د لارښود ځایګي ته ورسېد او دغې چارې زمینه برابره کړه چې ټولې اروپا ته سفر وکړي او هلته یې د خپل مهال له نورو فکري رهبرانو سره ولیدل.
یو ځل یې خپلو ملګرو ته شکایت کړی و چې د اکسفورډ چارواکو یوځل هغه د انسان د طبیعت په نامه د ډیویډ هوم د اثر په لوستلو له لیدلو وروسته د هغه کتاب مصادره کړی و او څو ځله یې د هغو د لوستلو له امله ورته سخته سزا ورکړې وه.
هغه د کیرکالدي په برګ ښوونځي کې شامل شو – چې رای هغه «د هماغه مهال یو له تر ټولو غورو متوسطه ښوونځیو بللی» - له ۱۷۲۹ زکال څخه تر ۱۷۳۷ زکال پورې هغه لاتین، ریاضي،
سیمت د ملتونو د سرمایې په ۵ ټوک کې په انګلیسي پوهنتونونو کې له هغو د سکاټلنډي سیالانو سره په پرتله د ټیټ روزنیز کیفیت او لږ فکري فعالیت په اړه نظر ورکړی.
هغه دغه چاره د اکسفورډ او کامبرېج دواړو پوهنتونو له خوا د پراخه سکالرشیپونو ورکړې ته؛ چې له مخې یې د پروفیسرانو عواید د زده کوونکو له جلبولو څخه په بشپړ ډول مستقل کېږي او دغه واقعیت ته یې اړوند بولي چې د دغو پوهنتونونو مخکښو فکري کسانو کولای شوی،
په ګلاسکو کې د هغه د خوښې وړ ښوونکي فرانسیس هاچسون د غیابت له امله وي چې په خپل مهال کې د ګلاسکو پوهنتون یو له مخکښو ښوونکو څخه و او د هغه د ګڼ شمېر محصلینو او همکارانو د تايید وړ ښوونکی و.
په ۱۷۴۰ زکال کې هغه فارغ شوی تحصیل یافته و چې د اکسفورډ په بالیول کالج کې یې د ماسټرۍ زده کړو لپاره د سنل په نندارتون کې سکالرشیپ ترلاسه کړ.
د خلکو د پېر شورا له لورې د پينځه کالونو پوځي او د ليبريا د ملي ديموکراتيک ګوند له لورې پينځه کالونه ملکي حکومتونه د ليبريا له لومړۍ او دويمې کورنۍ جګړو څخه مخکې وو.
د دويمې نړيوالې جګړې پر مهال دې هېواد د المان پر وړاندې د متحده ايالتونو د جګړې د هڅې ملاتړ وکړ او په خپل وار سره يې په جوړښت کې د پام وړ امريکايي پانګه اچونه ترلاسه کړه،
له کلالۍ سره يو ځای د مايکرولايتيک يا د کوچنۍ ډبرې صنعتونه د ژوو يا ځنګي خواړو څخه د ګټې اخيستنې د يوې روښانه سختۍ په ملتيا د منځنۍ هولوسين “-” دورې له لورې عام شول.
ثبت ښيي چې په لويديځه افريقا کې د تيږې وروستۍ دورې د سيراميک يا کلالۍ او اسيراميک ټولنې په تاريخي ډول يو بل رانغاړي او له ساحل څخه د شمال پر لور د مايکرولايتيک يا د کوچنۍ ډبرې د صنعتونو بدليدونکي تراکمونه په جغرافيوي ډول جوړ شوي دي.
د دغه والگي ویروس په هرو دوو دریوو کالونو کې خپله بڼه لږ بدلوي چې دا وړتیا یې د واکسین له امله او یا له پخوانۍ اخته کېدا نه په بدن کې د جوړې شوې انټي پاډي څخه ژغوري.
دا اعراض د سرکوزي د والگي مشخصې نښې نه دي نو ځکه د ناروغۍ د پیژندنې له پاره د ناروغ په تاریخچه او د ستوني او پزې د سواب د لابراتواري معایناتو کول حتمي دي.
روغتیا پوهانو ویلي چې سرکوزي د انسان انفلوینزا ویروس هم انتقالولی شي؛ نو وېره شته چې دا دواړه ډولونه د داسې یو بل ډول د پیدا کېدو سبب شي هغه چې بیا انسانانو ته په اسانۍ سره انتقالېدای شي.
په هند کې د لوديانو پښتنو د پاچايانو د سلسلې وروستنی پاچا ؤ چې د خپل پلار سلطان سکندر لودي تر مړينې وروسته د ۹۲۳ هـ کال د ذي الحجې د مياشتې په اوومه د يکشنبې په ورځ په ډېر شان او شوکت د پښتنو مشرانو او اميرانو له خوا په پاچاهۍ وټاکل شو.
د وېش سلا ورکوونکي اميران له هرې خوا پرې راټول شول او خانجهان د پاچا په مخ کې د وېش سلا ورکونی اميران خورا وغندل او پاچا ته يې ووييل «د پاچاهي هېواد وېش تېروتنه او د هغه منل ناپوهي ده بايد پوه شی چې پاچاهي په گډه نه شي کېدای او په يو تيکی کې غبرگې تورې نه ځاييېږي» .
د خانجهان خبرې پر پاچا اغېزه وکړه او د خپلو خاصانو سره يې ووييل چې شهزاده خو په لاره دی او جونپور ته لا نه دی رسېدلی ښه به دا وي چې ورته وليکو چې د يوې ضروري مشورې لپاره ستا راتلل ضوروري دي.
حسن خان او شهزاده اعظم همايوني يې د هغې کلا ته نظر بند ولېږل او هر يوه ته يې دوې ښځې او د ژوند ټول مايحتاح ورسره ورکړل خو بيا هم د سلطان جلال الدين د خپلواک حکومت د اعلانولو په وجه په يوه ملک کې دوه پاچايان مېنځ ته راغله چې د هغه وخت دور اندېشه پښتنو مشرانو او اميرانو د دې کار کلک مخالف وو.
تر ټولو لومړی يې د خپل سکه ورور شهزاده جلال خان سره مخالفت څرگند شو او هغه دا چې جلال خان هم د پاچاهۍ ادعا درلودله خو پښتنو مشرانو ده ته د سلطان جلال الدين خطاب ورکړ او د پوره پوځ او سامان سره يې جونپور ته ولېږه او هلته يې خپلواک حکومت جوړ کړ.
د افغانستان نوميالى پادشاه اعليحضرت شاه زمان د واكمنۍ په وروستيو مهالونو كې له يوې خوا د ايرن او انگرېزانو له دسيسو سره مخامخ وو او له بلې خوا يې خپل ورور محمود او وزير فتح خان له هر ډول دسيسو او خيانتونو نه كار اخيست ،
سورسرپال فیلسوف سېکستوس امپیریکوس د منطق پوهانو پر وړاندې په نامه په خپل کتاب کې هغه ګڼې لارې چارې تشرېح کړي دي چې له مخې يې لرغونو یوناني فیلسوفانو فلسفه وېشلې وه او اپلاتون، ارستو،
لویدیځه فلسفه د لویدیځې نړۍ فلسفي دوددستور دی او تاریخ یې له سقراط نه وړاندې هغو متفکرینو ته ورګرځي چې د میلاد نه وړاندې په شپږمه پېړۍ کې په یونان کې فعال و،
د منځني عصر د لومړيو پېړيو په اوږدو کې په لويديځه اروپا کې د نړۍ په اړه د يوناني تصور پوهه له منځه لاړه؛ خو د اسلامي زرين عصر پر مهال په اسلامي نړۍ کې وساتل شوه.
له لسمې پېړۍ تر ديارلسمې پېړۍ پورې په لوېديځه اروپا کې د يوناني کارونو او اسلامي څېړنو تر لاسه کېدو او جذب کېدو سره "طبيعي فلسفه" راژوندۍ کړه،
لرغونو مصريانو د شمېر يو نظام رامنځته کړ چې په خاصيت کې اشارې وې او د دوی د هندسې د پوهې لاره يې پيدا کړه تر څو خپلې عملي ستونزې پرې هوارې کړي لکه د ناپ کوونکو او معمارانو ستونزې.
داسې ښکاري چې د بين النهرين خلکو د طبيعي نړۍ په اړه په معلوماتو راټولولو کې لږه لېوالتيا درلودله او عمدتاً يې علمي موضوعات مطالعه کول کوم به چې د دوی په مذهبي نظام کې د عملي کېدو وړ و يا به يې ورسره مستقيمه اړيکه درلودله.
د نويو تحولاتو په راتگ سره چې په ۱۳۵۷ لمريز کال په هيواد کې منځ ته راغلل د وخت د رژيم په واسطه و نيول شو او يو څه وخت يي په محبس کې تېر کړ او وروسته د زندان له خوشې کېدلو نه تر يو کال پورې د پوليسو تر څارنې لاندې وه او د دويم ځل لپاره د تقنين په رياست کې داخل او دنده يې سرته رسوله او وروسته له يو څه وخت خدمت کولو نه،
بيا يې نوي د تعقيب او نيولو امر يي صادراو د پاکستان هېواد ته په هجرت کولو مجبور شو او تر آخر د ۱۳۷۳ لمريز کال په نوموړې هيواد کې پاتې شو همدارنگه د هجرت په دوران کې هم د هېواد د مهاجرينو او مجاهدينو اولادونو ته د خدمت کولو نه يوه شېبه هم ارام نه دي نا ست او په لاندېنيو څانگو کې يې دندې سرته رسولې دي .
د مرحوم مولوي محمد عمر کوهستاني غالب زوي چې د ۱۳۱۸ لمريز کال د غويي د مياشتې په ۱۷ نېټه د کاپيسا ولايت د کوهستان ولسوالۍ د قاضي خيلو په کلي کې يې نړۍ ته سترگې پرانستلې ،
د زده کړو لومړنۍ دوره يې د پروان ولايت د گلبهار په مکتب کې پاي ته رسولي اووروسته د امام ابوحنيفه په مدرسه کې داخل او په ۱۳۳۷ لمريز کال کې د نوموړې مدرسې څخه فارغ او د تحصيل د دوام په منظور د کابل پوهنتون د شرعياتو پوهنځۍ کې داخل او د ۱۳۴۱ لمريز کال د ليندۍ په ۱۵ د ليسانس په اخيستلو د نوموړې پوهنځۍ څخه فارغ او د هماغه کال د مرغومي په لومړي نيټه په عدليې وزارت کې د مامور په صفت دنده اشغال کړه .
د قانونيت د جرم اوجزا کې يې خپله دوکتورا ثبت او د دوکتورا په رساله باندې تر يوي اندازې پوري کار سرته ورساوه البته د وخت د عدليې وزارت د راغوښتلوپه اثر د رسا لې د مناقشي څخه مخکې بېرته افغانستان ته راستون او د تقنين رياست او د قانون جوړولود چارو د انستيتوت په ديپارتمنت کې د سلاکار په صفت د تدقيق نا يب اود لويې څارنوالۍ د عريضو په دفتر کې دنده سرته رسولې او د قانونوال په درجه يې د علمي رتبې تثبيت شوي دي .
له ۱۳۴۵ څخه تر ۱۳۴۷د لمريز کال په اوږدو کې د ماسټرۍ دوره د فقه او قانون پوهنځۍ د قاهرې د مصر د الازهر پوهنتون کې د فقه او قانون د مقايسې په څانگه کې پوره کړي ده .
د مرکز له مدار څخه د هغو د وتلو کچه د لمریز نظام د ټولو پېژندل شوو سیارو په پرتله ډېره ده؛ له لمر څخه یې لنډه فاصله له هغو څخه د لرې واټن دوه په درې ده.
او په څلورو کلونو کې وړاندې له هغې چې سون توکي یې خلاص شي ؛ ۴۰۰۰ ځله په عطارد څرخېدلی او د ۲۰۱۵ ز کال د اپرېل په ۳۰ مه یې د دغې سیارې له سطحې سره ټکر وکړ.
عطارد په لمریز نظام کې له څلورو ځمکې ته ورته سیارو څخه یوه ده چې د ځمکې په څېر ډول لري خو د لمریز نظام تر ټولو کوچنی سیاره ده چې استوايي کرښه یې ۲۴۳۹.۷ کیلومتره کېږي.
هغه زیاتوي چې له دې امله دغه ډول تېرېدل هېڅ ندي لیدل شوي چې یا خو سیارې د عطارد غوندې د لیدو لپاره ډېرې کوچنۍ دي او یا یې هم تېرېدل ډېر چټک دي.
د همدې کال د مرغومي په ٢٢مه نېټه په داسې حال کې چې کور يې د خلقيانو لخوا محاصره شوی و او دی تصادفي د يو گوندي ورور په کور کې مېلمه وه چې د خپل کور د محاصرې څخه خبر شو نو په همدې شپه د کونړ په سيند پورې ووت او پاکستان ته مهاجر شو.
شمس الهدا شمس د خپل ژوند په وروستني کالونو کې وروسته له 27 کالونو کډوالۍ څخه بېرته خپل پلرني ټاټوبي ته ورگرځېدلی و او په جلال آباد کې يې خپل د گوند لپاره يو دفتر پرانيستی و.
په ١٣٦٦ لمريز کال کې د وري په مياشت کې په پېښور کې په يوه گوندي کنگره کې د افغان ټولنپال ولسواک گوند ريس وټاکلی شو چې تر ١٣٨٤ لمريز پورې يې په پېښور کې د گوند د رياست دنده پرمخ بېولې ده.
ښاغلی شمس د کونړ ولايت د نورگل ولسوالۍ به کوز نورگل کې به يوه روحاني کورنۍ کې چې د قاضیانو په نامه هم يادېږي د ډگروال حاجي نورالهدا خان په کور کې پېدا شوی دی.
د لرغون پېژندنې څېړنې له دويمې نړيوالې جګړې وروسته په جدي ډول پيل شوې او د شوروي اتحاد له خوا پر افغانستان د بريد پر مهال د ۱۹۷۰ز کلونو تر وروستيو پورې يې دوام پيدا کړ.
د افغانستان په لرې پرتو سيمو د ماديانو واکمني د پارسيانو د شاهزاده ستر کوروش تر وژل کېدو او د ماديانو د سترواک د هغه د خسر له خوا د واک له تر لاسه کولو پورې دوام پیدا کړ.
ددې شعر ويناوال د هېواد نامتو او پياوړى شاعر ارواښاد استاد عبدالروف بېنوا او كمپوز يـې د هېواد پياوړي اديب او موسيقيپوه ارواښاد استاد برېښنا جوړ كړى و.
د افغانستان د نوي اساسي قانون له مخې چې په ۲۰۰۴ زیږدیز کال کې د یوې لویه جرگې لخوا تصویب شوی راغلي چې د افغانستان نوې ولسي ترانه باید په پښتو ژبه وي او په څنگ کې ورسره د افغانستان د سترو ټبرو نومونه او د الله اکبر کلمه هم یاد شي.
پخوانيو کمونسټي او غیر کمونیسټي ډلو پورې د تړلو نشته او نه هم افغانان د هغو څخه ښه يادښتونه لري او څوک چې په دغو کې ښکېل دي دوی سياسي تاجران بلل کېږي ٬٬.
په ۲۰۰۵ ز کال یې دپښتو ژبې د يو پوهاند علامه رشاد په ياد دمالمو په ښار کې نړيوال سمينار جوړ کړ پدغه سمينار کې په اروپاکې افغان ليکوالو او بهرنيو پوهانو،
داتمانخېلو په جنو بي خو اکې ددېر له لوري د پنج کوړې په نا مه يو سېند بهيږي چې د اتمانخيلو سېمې ته د غر شموزو په بر خه کې راننوزي او ددوی ډېرې سېمې خړوبوي٠همداراز دغر شموزو د لر غاو نه هم يو سېند را بهېږي چې د پنجکوړې دسېند سره يو ځای کيږي ٠همداراز د پو رتنيو يادو شو سېندونو سر بېره په اتمانخيلو کې ډېر شمېر رڼې چېنې شته چې خلک يې د څښلو داوبو نه گټه اخلي ٠داتمانخيلو په تندوبي ځمکو کې جوار،
نرخونه او څلي يې دباجوړ خلکو ته ورته دي٠اتمانخيل په عمومي تو گه بزگران او ځينې يې په انفرادي توگه په سو داگرۍ بوخت دي٠همداراز د اتمانخيلو لاسي صنايع په دغه سېمه کې ډېر شهرت لري٠لکه چې د مخه وويل شول اتمانخيل په يو ه غرنۍ سېمه کې ژوند کوي چې غرونه يې په ځنگلونو پټ دي٠ددوی د مشهورو غر ونو نه يو هم د کيمور غردی چې مرکزي برخه يې د اصيلو ،
اتمانخيل د څوارلسمې عيسوي پېړۍ په پيل کې د يو سفزيو قبېلې په گډون دټاک او گو مل د غرونو نه د کابل او ننگرهار له لارې پېښور ته لاړل او له هغه ځايه په دو ابه او اشنغر کې ديو سفزيويو سره يو ځای په غم او ښادۍ کې شريک شول٠کله چې د دلازاکو ،
نو په دغه وخت کې دغه قبيله سره له دې چې د لازاک د دوی سره د قبيلوي خپلوۍ له کبله نږدې و د يو سفزيو پر خوا ودريدل او په دې تو گه يې دلازاکو ته ماتې ورکړه ،
خو يو سفزيو ددوی سره کو مه ښېگڼه و نکړه٠وروسته اتمانخيل له هغه ځا يه تېراه ته ولېږدېدل او کله يې چې له هغه ځايه هم لاسونه لنډ شول نو بيا د اړنگ بړنگ سېمې ته لاړل چې لا تر او سه هم په همدې سېمې کې مېشته دي٠
د اتمانخيلو سېمه په عمومي ډول غرنۍ ده چې د لويو او کو چنيو درو نه جوړه شوې ده چې واړه سېندونه يې دسوات په سېند کې چې په دغه سېمه کې د ابزو په سېند مشهور دی توئېږي٠ددوی دسېمې شمال ته د باجوړ سېند بهېږي چې تر کلاڼي او اتمانخيل سره جلاکوي٠ داتمانخيلو هغه سېمه چې په ملکنډ ايجنسۍ پورې اړه لري د سوات د سيند له خوا خړوبېږي٠
اتمانخيل د پښتونخوا يوه مشهوره قبېله ده چې د پښتنو په کر لاڼي ټو لنيز گروپ کې شامل دي اودوی ته ددوی دپلار اتمان بابادنوم په وجه اتمانخيل وايي٠اتمانخيل په يوه وا حده سېمه کې استو گنه لري ،
او یا هم له ډیزاین په بشپړ درک سره ورته څېزونه جوړول یا چلول؛ یا تر ځانګړو عملیاتي شرایطو لاندې د دوی د چلند وړاندوینه کول؛ دا ټول د یوه مطلوب فعالیت،
شيخ محي الدين عبدالقادر الجيلاني رحمت الله علیه عمر مبارک نوي کاله وو اتلس کاله عمر يې په خپل ټاټوبي جيلان کي تير کړ او اووه کاله دعلم په حاصلولو کي کي مشغول وو.
تر اتلس کلنۍ پوري يې لومړنۍ زده کړي او روزنه پخپل نوموړي وطن کي د ډيرو متقيانو او سپيڅلو مشائخو او علماؤو له خوا شوېده تر اتلس کلنۍ و روسته د لوړو زده کړو او علومو لپاره بغداد شريف ته سفر وکړ ،
فقه او بلکه ټول علوم دمتقينو او جيدو مشائخو او علماؤو څخه حاصل او مکمل کړه تر څو دلوى څښتن له لوري د ټوله بغداد او نورو ښارو تر ټولو علماؤو وړاندي والى په برخه سو په پنځه ويشت کلنۍ کي د ټولو علومو دتحصيل څخه فارغ سو.
مجاهدي باطني سپيڅلتيا وختونه که څه هم و محبوب سبحاني قطب الرباني شيخ محي الدين الجيلاني رضي الله تعالي عنه ته ولايت او دلوى څښتن نږدې والى مخ کي ور په برخه شوى وو ،
او غوث الثقلين نور الله مرقده په خپل زړه کي دلوى څښتن طبعي او فطري مينه لرله بيا هم دنفس د تزکيې او دولايت د کمالاتو د لاس ته راوړلو لپاره تر يو حده ضرورت وو،
شيخ عبدالقادر الجيلاني رضي الله عنه په هـ ق کال کي پر خپل کرسۍ داسي وويل چي د هـ ق کال دشوال د مياشتي پر شپاړلسمه د سه شنبې په ورځ د ماپښين مخکي مي رسول الله صلى الله عليه وسلم وليدى راته يې وويل اې زويه !
څنگه د بغداد په فصيحو او اديبانو عربو په منځ کي به فصيحه عربې خبري وکړم نو يې راته وويل چي خوله خلاصه کړه ما ورته خپله خوله خلاصه کړه او اووه ځله يې خپلي مبارکي ناوړي زما په خوله کي تو کړې او راته يې وويل خلگو ته خبري وکړه او دلوى څښتن جل جلاله ولاري ته يې په حکمت او موعظه حسنه سره راوبله ه ما د ماپښين لمونځ اداکړ زيات شمير خلگ راته حاضر سول او امير المؤمنين امام علي ابن ابي طالب رضي الله عنه په همدې مجلس کي مخامخ راته ولاړ وو،
او راته يې وويل خوله خلاصه کړه خوله مي خلاصه کړه شپږ ځله يې د خپلي مبارکي خولې ناوړي زما په خوله کي را تو کړې ماورته و ويله و لي دي اووه ځله پوره نه کړل راته يې وويل د رسول الله صلى الله عليه وسلم سره د ادب له کبله .
هماغلته په پېښور کې يې د يو شمېر نورو افغان ليکوالو سره په گډه د افغانستان کلتوري ټولنه جوړه کړه چې د همدغې ټولنې د سپېدې ادبي او کلتوري مجلې په خپرولو کې يې فعاله ونډه درلوده همداراز د افغانستان د مقاومت د ادبياتو د ودې او پياوړتيا لپاره يې ادبي او پوهنيزې غونډې او سيمينارونه جوړ کړي.
کال کې يې د يو شمير فعالو فرهنگيانو او فرهنگپالو سره په گډه د افغانستان د کلتوري ودې ټولنه بنسټ کېښود چې تر اوسه يې په لسگونو مهم اثار په پښتو ژبه خپاره کړي او يو زيات شمېر ملي او کلتوري غونډې او سيمينارونه يې رابللي دي.
د مخابراتو وزارت د گرځنده ټېليفونو ۴ كمپنيو او له ۲۰ څخه زياتو انټرنېټ اسانتياؤ وركوونكيو كمپنيو ته اجازه ليك وركړې ترڅو په افغانستان كې خپل فعاليت وكړي ترڅو د اواز او مالوماتو په وركولو كې د خلكو ستونزې حل كړي.
افغانستان د لومړي ځل لپاره خپل پل د برېښنايي اړيكيتياوو نړۍ ته په په ۱۸۹۸ز كال د يو په يو لېن لرونكي ټېليفون چې د ارگ په مانۍ كې ځاى په ځاى شوې ؤ كېښود.
د لومړي ځل لپاره ۱۴ زده كوونكيو ته ښوونيزه بورسونه وركړل شول ترڅو په بېسيمه ټېليگرافي څانگه كې خپلې لوړې زده كړې په بهرنيو هېوادو كې ترسره كړي.
له زېږد وروسته په درېيمه پېړۍ کې د همدې سترواکۍ ځای ساساني سترواکۍ ونيو او ساساني سترواکي د راتلونکو څلورو پېړيو لپاره د نړۍ يو ستر ځواک وګرځېد.
دی داجرائيه قوی مشر او داساسی قانون تفسير هم دده دنده ده چی دکوم بل هيواد په هکله دجمهور ريئس په دندو کی ددغه کار صلاحيت زما تر سترگو شوې ندی او راته دحيرانتياوړ ښکاری .
د اولسمشرۍ په ټولټاکنو کی کانديدان هغه وخت په سياليو د دريدلو حق تر لاسه کوی چی د لخوايی وړتيا تائيد شی او لدی نه پرته هيڅوک ځان کانديد کولای نشی .
دلته هم حکومت دنوروهيوادونو پشان د دولت داجرائيو چارو اساسی کړۍ ده چی غړې يی دجمهور رئيس لخوا نومول کيږی او دپارلمان څخه دباور ترلاسه کولو وروسته په کار گمارل کيږی
د فرانسې د ختیزو ژبو او مدنیتونو ملي انستیتوت څخه يې د عمومي ژبپوهنې په څانگه کې زده کړې وکړې او بيا يې د کمپيوټر په څانگه کې د پراجيکټ منېجر مسلکي ديپلوم تر لاسه کړ.
دغې معياري سروې د نړۍ په ټولو رسنيو کې داسې پراخ غبرگون وموند چی نړيوال ذهنيت يې د پاکستان د څارگرۍ په لاس جوړ شويو تنظيمونو په اړه بدل کړ او په سياسي ډگر کې يې د مهاجرينو د استازېولې حيثيت له لاسه ورکړ.
هره ورځ له نړيوالو رسنيو د افغان اطلاعاتي مرکز د سروې تکرار او د يوې باوري سرچينې په توگه د افغان اطلاعاتي مرکز حواله ورکول د پاکستان د پوځي څارگرۍ او د هغوی د تنظيمي مرييانو د داسې غوسې او غضب لامل شو چې شپږ مياشتې وروسته يی پوهاند مجروح په خپل دوتر کې په شهادت ورسوه.
کله چې مجروح په پېښور کې کډوال وو او خپل فرهنگي کارونه يې مخ ته بېول نو په دې وخت کې د سخت دريځو مجاهدينو او د پاکستان د څارگرې ادارې آی اس آی نظر ورباندې وو.
کال د فبرورۍ په ۱۱ مه نېټه د جمعې په شپه چې کله سيد بهاوالدين مجروح له خپل دفتر نه راووات د وسله والو لخوا وويشتل شو او هماغلته ځای پر ځای په شهادت ورسېد.
پر ۱۹۵۰ زېږي کال د دغې لېسې د ادب او فلسفې له څانگې په لومړۍ پوړۍ فارغ او د هغه وخت د دولت له خوا د لوړو زده کړو لپاره فرانسې ته ولېږل شو.
خپلې لوړې زده کړې يې د ۱۹۵۲ ز تر ۱۹۵۸ ز کال پورې د پاريس په سوربن او بيا د په پوهنتون کې د ساپوهنې او فلسفې په څانگه کې د مافوق لسان تر پوړۍ پورې پای ته ورسولې.
دا ويټامين په اوبو کې حل کېږي او د حرارت په مقابل کې مقاومت لرى اوکه چېرې حرارت مرطوب وي بيا په ١١٠ درجى سانتي گريد حرارت سره چې دوه ساعته دوام وکړي خرابيږى اما په وچ حرارت کې پوره مقاومت لري د غوښې د پخولو په وخت کې تقريبآ د فيصده پورې ويټامين 1 خرابيږي داويټامين دنورد روښنايې په مقابل کې حساس دى ويټامين1 په نباتاتوکې جوړيږي اوهم د بدن د نريو کولمو دمفيده ميکروبونو په واسط په وجود کې جوړيږي .
اود بدن د اړتيا وړويټامين 1 د نباتي مواد په خوړلو سره تهيه کېږي ويټامين 1 په اسانۍ سره په کولموکې جزبيږي دحيرانتياخبره خوداده چې دا ويټامين په بدن کې د ډيرې مودې لپاره نه ساتل کېږي.
اوددرې ساعتو څخه وروسته دبدن څخه دفع اود متيازواو خوړلوسره خاجيږي او نور ډيره اندازه يې په کې تجزيه کېږي د انسان د بدن ورځنى ضروروت ويټامين 1 لپاره د پورې ثبيت شوى دى،