polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
په تيورو ژويو کې غوږ د ووبونو يوه ښکاره ځوړنده ټوټه ده چې په اناتوميکه ژبه ورته پينا يا وايي او همدا برخه د اورېدنې د پروسې په لومړني گام کې شمېرل کېږي.
بدیع الزمان سعید نورسي په ۱۲۹۳ لمریز کال کې د بطلیس ولایت د هزان ولایت د اسپریت ولسوالۍ د نورس په کلي کې په یوه کردي کورنۍ کې زیږیدلی دی.
روایت دی چې ملا سعید نرسي او مشهور عالم فتح الله افندي په صیاد کې سره ولیدل او خبرې یې وکړې او سعید له امتحان څخه راووت او هغه پوښتنې چې دغه مشهور عالم ترې وپوښتل سر یې په سر کېښود او هیڅ پوښتنه یې ترې ونه کړه.
بې ځوابه هغه په ​​دې وتوانید چې د علم اصول په برخه کې دوه جلده کتاب جامعه د همدې استاد په خدمت کې د یوې اونۍ په موده کې او هره ورځ یوازې د دوو یا دریو ساعتونو لپاره حفظ کړي،
له هغه ځايه په موکوس کې د ميرحسن ولي د ديني علومو لېسې ته او له هغه ځايه د ګواش د وسيان لېسې ته او له هغه ځايه د اروزروم ولايت د بايزيد په ولسوالۍ کې يوې لېسې ته ولاړ.
په همدې ښوونځي کې يې خپلې لومړنۍ زده کړې پيل کړې په دې لېسه کې يې په دريو مياشتو کې عام ديني علوم پای ته ورسيدل او له ملا محمد جلالي څخه يې نړيوال سند ترلاسه کړ.
د مالي سترواکي د معاصر ګينه او مالي سرحدي سيمې ته نږدې له خپلې مرکزي خاورې څخه د پام وړ برياليو پاچاهانو په مشرۍ وغځېده او د “-” سوداګريز لارو باندې واکمنه شوه،
نوموړی هنر له ميلاد څخه مخکې له ۱۰۰۰۰ کال څخه تر ۱۰۰ ز کال پورې دوره رانغاړي او د طبيعي منظرې له توپير لرونکو موسمي ژوو څخه د نېزې وهلو انځورونو تر تشرېحاتو پورې د يو لړ موضوعګانو لړۍ انځوروي.
له ليکلي تاريخ څخه پخوا وختونو کې د افريقا د سترې دښتې اقليم خورا لوند او د اوس په پرتله ښېرازه و؛ لرغون پېژندونکي نوموړې ښکارنده «ښېرازه يا شنه سهارا» بولي،
کله چې وګړي ډېر شول د ټولنو ترمنځ د حکومتوالۍ بڼې رامنځته شوې او یو شمېر تمدنونه راپورته او نړېدل خو انسانانو پراخېدلو ته دوام ورکړ چې د ۲۰۲۱ ز کال د اکتوبر په میاشت کې په په نړۍ کې د وګړو شمېرله ۷.۹ میلیاردو هم زیات شو.
انسانان ډېر ټولنیز دي او لېواله دي چې له کورنیو او خپلوانو د شبکو تر سیاسي دولتونو پورې د ډېرو همکارو او سیالو ډلو څخه رامنځته شوي پېچلو ټولنیزو جوړښتونو کې ژوند کوي چې د ډېرو همکاري کوونکو او سیالو ډلو څخه جوړ شوي.
هنر او سوداګري د انسانانو پېژندل شوې ځانګړتیاوې دي د اوږد واټن سوداګریزې لارې ښایي د کلتوري چاودنو او د سرچینو د وېش لامل شوي وي چې انسانانو ته د نورو ورته ډولونو په پرتله ګټه رسوي.
د لوګزامبورګ شار او قلعه – چې د فرانسې سلطنت او هابسبورګ قلمرو په منځ کې د هغه د موقعیت له امله له لوړ سټراټېژیک ارزښت څخه برخمن وو – په تدریج جوړ شو ترڅو په اروپا کې یو له نامتو قلعو څخه وشمېرل شي.
له همدې کبله د اوسني لوګزامبورګ سیمه د ۴۵۰ نورو کلونو لپاره د روم امپراتورۍ یوه برخه شوه او د پاکس رومانا تر حاکمیت لاندې یې په نسبي سوله کې ژوند کاوه.
همد ا راز پو پلزي د نورو در انيا نو د څا نگې په پر تله ځکه مشهوره ده چې د افغا نستان بنسټ ايښو دونکی ابدالي احمد شاه بابا او دده اولاده په همدې څا نگې پورې اړه لري.
آزادې څو ګوندي پارلماني ټاکنې ډېر ژر ترسره شوې؛ دغه هېواد د ۲۰۱۴ ز کال د اکتوبر په ۲۶ مه یوځل بیا پارلمان او د همدغه کال د نومبر په ۲۳ مه یې ولسمشر ته رایه ورکړه.
چې د شمالي افریقا یوازنی هېواد دی چې د آزدۍ کور بنسټ له خوا د «آزاد» هېواد په توګه طبقه بندي شوی او ایکونومېسټ انټېلجنس واحد د دیموکراسۍ د شاخص له مخې یوازنی عرب دیموکراتیک هېواد بللی.
الهياتو او سياسي علومو په برخه کې د خپلو زده کړو د يوې برخې له بشپړولو وروسته په ۱۹۹۲ کال کې فرانسې ته تللی او له همغه وخته راپدېخوا په فرانسه کې اوسېږي.
نوموړې په فرانسه کې له فرانسوي ژبې له زده کړې او دفلسفې او ټولنپوهنې د اساساتو له مطالعې وروسته هملته خپلو زده کړو ته دوام ورکړ او د سياسي فلسفې په برخه کې يې خپله ماسټري د نانتر پاريس له پوهنتون څخه،
د ټولنپوهنې په برخه کې يې فوق ماسټري دسوربن پاريس له پوهنتون څخه او د محلي سياستونو د ودې په برخه کې يې د فوق ماسټري تخصصي ډيپلوم د رووان له پوهنتو څخه ترلاسه کړ.
په افغانستان کې ګذري مرحله- د سنت او عصريت تر منځ ټکر ۲۰۰۵-۲۰۰۲) وليکه او د سياسي ټولنپوهنې په برخه کې يې خپله ډاکټری سند د فرانسې د رووان له پوهنتون څخه ترلاسه کړه.
ښاغلي مهجور د قضايي حقوقو په برخه کې د رووان پوهنتون د حقوقو له پوهنځي څخه د ديپلوم هم ترلاسه کړی او له ۲۰۰۲ کال څخه راپدېخوا يې په فرانسه کې رسما د عدلي کارپوه لقب ترلاسه کړی دی.
ډاکټر احمد سير مهجور اوس د فرانسې د رووان پوهنتون د د ټولنپوهنې د څيړنيز مرکز دایمی غړی دی او د ۲۰۰۶ کال راهيسې د رووان په پوهنتون کې د ټولنپوهنې استاد دی.
د يادونې وړ ده چې ښاغلي مهجور په ۲۰۰۷ کال کې د فرانسوي ژبو ټولنپوهانو د نړېوالې اتحاديې او په ۲۰۰۸ کال کې د فرانسې د ټولنپوهانو د اتحاديې غړيتوب ترلاسه کړی.
د ۱۶مې او ۱۷مې پېړۍ په لومړیو کې وضعیت بدلون وکړ ځکه د ډاهومي پاچاهي چې تر ډېره د فون له خلکو څخه جوړه وه د ابومي په لوړه سطحه کې رامنځته شوه او د ساحل په اوږدو کې يې د سیمو په فتحه کولو پیل وکړ.
د محکمې هغه پروتوکلونه چې د پاچاهۍ په بېلابېلو جګړو کې د ځينو جنګي بندیانو د سر پرې کولو غوښتونکي وو له دغې سیمې څخه يې د صادر شویو غلامانو شمېر راټيټ کړ.
دا کموالی څه نا څه په ۱۸۰۷ ز کال کې د غلامانو د سوداګرۍ د قانون له امله و چې بریتانیا لومړی په ۱۸۰۸ ز کال کې په اطلس سمندر کې او وروسته په نورو هېوادونو کې منعه کړه.
له ۱۷مې پېړی څخه تر ۱۹مې پېړۍ پورې په دې سیمه کې اصلي سیاسي بنسټونه د ډاهومي پاچاهي د پروتو-نوو په ښاري - ایالت او په شمال کې د بېلابېلو ملتونو پراخه سیمه وه.
دا سیمه د ۱۷ مې پېړۍ په لومړیو کې د هغو کسانو له امله چې په اطلس سمندر کې د غلامانو د سوداګرۍ پر مهال پر نوې نړۍ خرڅېدل او قاچاق کېدل د غلامانو د ساحل په نوم یادېده.
ډاهومي همدارنګه د اهوسي په نوم یعنې د پاچاهانو مېرمنې یا په فونګه ژبه مینو چې"زموږ میندې " په معنا و د ښځو د ممتاز قشر د پوځ له لرلو سره هم مشهور و او ډېری اروپایانو به د ډاهومي امازونونو په نوم پېژندلې.
ډاهومیانو پر نظامي لاسته راوړنو دا ټينګار او تیاری د اروپایي ناظرانو او د ۱۹مې پېړۍ له کاشفانو لکه سېر ریچارډ بېرټون چې مستعار نوم یې بلکې سپارټ و څخه ترلاسه کړل.
د ۱۹۶۰ ز کال د اګست په لومړۍ د فرانسې د استعمار پر مهال او تر خپلواکۍ ورورسته دا هېواد ډاهومي ونومول شو او تر هغه وروسته د ډاهومي پاچاهي شو.
نږدې په ۱۷۵۰ ز کال کې د ډاهومي پاچا د غلامانو پر اروپايي سوداګرو د افریقايي بندیانو د خرڅولو له لارې په ز کال کې ۲۵۰۰۰۰ پونډه عاید ترلاسه کاوه.
ډاهومي د ووډو دین زېږن ځای و چې د ۱۹۹۶ ز کال د جنوري له ۱۰ نېټې راهیسې د بنېن د رسمي ملي دین په توګه له ملي رخصتۍ سره د په نوم نمانځل کېږي چې د دې ملت دودیز مذهبي او د هغه د کلتور معنوي میراث ښيي.
ارواښاد دوست له هماغې ورځې نه د مړينې تر شيبې پورې د پښتو ټولنې او وروسته بيا د علومو اکاډمۍ په بېلابېلو څانگو کې دندې ترسره کړې؛ څو کاله يې د پښتو څېړنو د نړيوال مرکز د مشر په توگه هم دنده ترسره کړې ده.
يو کال يې د روسي ژبې مقدماتي کورس په ليننگراد کې ولوست او نورې زده کړې يې د رستوف ښار د دولتي پوهنتون د ادبياتو په پوهنځي کې د ماسټرۍ تر علمي درجې پورې پای ته ورسولې.
نو ځکه يې هغه مهال د هسکې مينې ولسوالۍ يوه لويه ډله ماشومان په رحمان بابا لېسه کې شامل کړل چې اوس هغوي ټول ځانونه د دوست صاحب د احسانونو پوروړي گڼي.
ډاكټر بشردوست په كال د پاكستان هېواد فرانسې ته د هجرت په نيت پرېښود او په فرانسه كې يې د سياسي پناه غوښتنه وكړه خو هېڅ كله يې هم د فرانسې د تابعيت غوښتنه ونكړه.
ښاغلي بشردوست خپلې لومړنۍ او منځنۍ زدكړې د غزني ولايت د قره باغ او مقر په ولسواليو كې او همدارنگه د فارياب ولايت د ميمنې په ښار كې پاى ته رسولې دي.
روسته ددی څخه په کال 1984 د سوډان هیواد اسلامی بانکداری پخپل هیواد کی رایج کړه او په کال 1985 د اسلامی هیوادونو فقهی شورا بشپړ اسلامی بانکداری نظام د بیمه د سیستم د پرمختگ لپاره اعلان کړ او روسته له دی په کال 1989 د سوډان د بانکداری نظام په بشپړه توگه اسلامی بانکداری ته راواوخته.
په کال 2005 د مالیزیا همدی بورد همدا معیارونه د اسلامی موسساتو د تطابق سره 11 د چهارچوب سره معرفی کړه اوس دومره پرمختگ ئی کړی چی د نړی ډیر لوی بانکونه اسلامی محصولات عرضه کوی.
سامان يې خرڅ کړي اودهرې لارې څخه چې وي باید پیسې پیداکړيترڅو ددوى پيسې ورکړى شي چې په دې وجه په ټولنه کې بيکاري نوره هم زياتيږي اوداکار دټولنې له پاره دغټ اقتصادي ټکان سبب گرزي اوډیر خلک ترې اغیزمن کیږي سربيره پر دې که چيرې مونږ سودي سيستم په نظر کې ونيسو نو سود په خپله د ناثباتۍ يو مهم عامل دى او هغه په دې ډول که چيرې په يوه هيواد کې سود لږ کم شي او يا په يوه بانک کې سود کم کړى شي،
نو خلک خپلې پيسې له دې بانک څخه بل بانک او يا بل داسې هيواد ته نقلوي چې لوړ سود ورکوي او دغه دپيسو انتقال د داخلي اقتصادي سيستم د گډوډۍ او رکود باعث گرځي.
له نيکمرغه چې په اسلامي بانکې سيستم کې گټه او تاوان سره شريک دي نو دگټې د نه کېدو په صورت کې بانک ته هيڅ هم نه ورکول کيږي او دهغه سړي کاروبار دوام مومي تر څو گټه وکړي.
او يوازې هغو پروژو ته پانگه ورکول کيږي کومې چې ډيره گټه ولري ځکه چې بانک په خپله په گټه او تاوان کې شريک دى او که په کوم کار کې گټه ونه شي نو بانک هيڅ شى نه شي ترلاسه کولاى اوداسې فکر کوي چې باید په هغه ځای کې پانگونه وشي چې پکې دگټې احتمال دنوروپه نسبت زیات موجودوي بالعکس په سودي بانکي سيستم کې بانک د کاروبار له برياليتوب او گټې سره څه خاصه علاقه نلري ددوى هدف يوازې د خپلوپيسو سره له سوده ترلاسه کول دي.
اوسودي بانک داهم نه گوري چې نوموړی شخص چې دبانک څخه یې پوراخستی کوم کاروبار پرې کوي ایادټولنې په گټه که دټولنې په زیان تمامیږي اوبله داچه په دې کارسره به دبانک حیثیت ته ضربه ورسږي اوکنه؟
د ډیرو پلټنو او زیارونو په پایله کی دوه نیمو لسیزوکی دا ښائی چی د اسلامی بانکداری منځ ته روړل نه تنها ممکن او کامیابه لارده بلکه د کار او موثر و سلطت مالی زریعه هم ده چی متعددو اسلامی بانکو نو په مختلفو اجتماعی او اقتصادی ټولنو کی په کار پیل کړی.
د یادونی وړ ده چی غیر اسلامی بانکونه په ځانگړی توگه د غرب ډیر لوی بانکونه د اسلامی بانکداری د نظام څخه متاثره شوی دی او تر یوه بریده تری کار هم اخلی یعنی دا معنی ورکوی چی هغوی هم د وخت په تیریدو سره د اسلامی بانکداری نظام خوا ته راروان دی او ورځ په وځ ئی په اهمیت پوهیژی.
د اسلامی بانکداری نظام کره لاسته راوړنی توپیر کوی د اسلامی بانکو نو د باراز د حجم سره خو دا ویلئ شو چی ددی صنعت تولیز ارز ښت 2500 بیلونه امریکایی دالر ا ټکل شوی چی په راتلونکی کی به د نورو پرمختگونو شاهدان هم ووسو.
ورسره دتاوان احتمال هم پکې زيات وي ځکه ځنې وخت نوي ايجاد شوې تکنالوژۍ او يا تجارتي توکي بازار نلري او يا ښه کارنکوي نو ددغه پورته ذکر شوو دلايلو په وجه صنعت کار ديته زړه نه ښه کوي چې په دې ډول پروژو باندې پانگه ولگوي ځکه که تاوان هم وشي دى به هرومرو سود او اصل پيسې بانک ته واپس ورکوي.
خو څرنگه چې په اسلامي اقتصادي سيستم کې گټه او تاوان شريک دي نو صنعت کار او يا کاروبارکونکى په ډاډه زړه په نويو پروژو باندې پانگه لگولى شي ځکه د بانک او صنعت کار تر منځ گټه او تاوان دواړه شريک دي.
اسلامی بانکداری نظام یو نړیوال شهرت ځانته غوره کړی او د نړی د نفوس یو پر پنځه وگړی اسلامی بانکداری نظام ته غوره والی ورکوی چی مختلف مالی محصولات د پیروونکو لپاره وړاندی کوی.
پرمختللي طب ته د هیواد اړتیا او طبابت ته د پاچا محمد نادر شاه پاملرنې د ۱۹۳۱ کال د مارچ د میاشتې په ۲۲ د یکشنبې په ورځ د ماسپښین په ۳:۰۰ بجو په دلګشا ماڼۍ کې غونډه ترسره کړه او هوډ یی وکړ تر څو د طب پوهنځۍ په دارالامان ماڼی کې تاسیس شي.
که د غربي مشرانو جرگې کور کې د يوې ټولنيزې يا سیاسي کړکېچ په هکله خبرې کېږي نو تر ډېره د کړکېچ د نسبيوالي او د غربي گروهې د حقوق بشر تر څپرۍ لاندې قانونيت ته پام نیول کېږي .
همدا ډول پخوا په افغانستان کې سپين روبيو د هېواد پر کچه د هرډول ستونزو د هوارۍ پخاطر سره راغونډېدل او کومه پرېکړه چې به ېې وکړه د هېواد سياسي مشرانو ته د منلو وړ وه ،
لویه جرگه خپل ټولې غونډې او پحثونه په ډاگه توگه ترسره کوي خو که له پنځمې برخې څخه یوه برخه ېې د سري بحث غوښتنه وکړي او دپاتې غړو لخوا تصویب شي نو دا بحثونه به په سري توگه ترسره شي .
له هند څخه مشهد ته د تلو په مهال په کندهار کې تم شو او او په کندهار کې یی د قومي مشرانو لخوا په یوه لویه جرگه کې چې ۹ ورځې یې دوام درلود نوموړۍ د پادشاه په توگه د جرگې د گډونوالو لخوا ومنل شو.
او ټولنيز جوړښت په قبايلي لرغونو دودونو سمبال دی نو د همدې لپاره د پېړيو پېړيو راهيسې دغه دوديزه لويه جرگه په افغانستان کې د هر اړخيزو زده کړنځايونو لکه کورنۍ او ټولنې کې يو اړين رول گرځېدلی .
لکه خواړه او د بدن ووبونه په ساده موادو بدلېږي او انرژي ترې جوړېږي او بدن له نوموړې انرژۍ څخه د خپل ترميم او ساتلو له پاره کار اخلي او هغه مواد چې له مېټابوليزم څخه لاس ته راځي د مېټابوليت په نوم يادېږي .
تقریبآ په سلو کې ۹۰ سلنه غوړ چې له نباتي او حیواني موادو څخه لاسته راځي د ټرايگلاسرایډونو يا ساده شحمونو په ډول دي او پاتې په سلو کې د کولسټرول يا مرکبو شحمونو په ډول دي .
په شحمي ووبونو کې زېرمه کېږي او له اوکسيډایز کېدو څخه کاربن ډای اوکسايډ اوبه اوانرژي آزادېږي او مرکب شحمونه د سېلي غشأ د جوړښت او د عصبي ووبونو د جوړښت او د غوړو ورته موادو د لېږد لپاره پّ بدن کې مهم رول لوبوي .
د پروټينو استقلاب د سېلونو او ووبونو د ترميم او ودې له پاره ډېره ستره او اساسي خوراکي توکي هر گرام پروټين څخه چې د نباتي يا حيواني خواړو څخه لاس ته راځي په بدن کې ۴ کالوري انرژي ترلاسه کېږي .
ټول سېلونه او له دغو سېلونو څخه جوړ شوي غړي د کار د سرته رسولو له پاره انرژي مصرفوي د کيمياوي انرژۍ منبع . يا يا په . يا بدلېږي او که انرژي ته د لږ وخت له پاره اړتيا وي،
د انګلیس - سوډان جګړه او د بویر په دویمه جګړه کې یې ونډه واخیستله او د جګړې د ډګر د خبریال په توګه او د خپلو مبارزو په اړه د کتابونو د لیکلو له امله یې شهرت ترلاسه کړ.
د ۱۹۱۵ ز کال په نومبر کې نوموړي استعفا ورکړه او د شپږومیاشتو لپاره په لوېیځه جبهه کې د شاهي سکاتلنډي فیوزیل وسلوال ځواک سره یوځای شو.
د هوایي ځواکونو د چارو د وزیر او د مستعمیرو د چارو د وزیر په توګه دنده ترسره کړه او د انګلیس – آیرلنډ د تړون او په منځنی ختیځ کې د بریتانیا د بهرني سیاست مشري یې وکړه.
د هنرونو د شاهي اکاډمۍ ویاړ درلودونکی یو بریتانوي سیاستوال و چې د دویمي جګړې په اوږدو کې یې له ۱۹۴۰زکال نه تر ۱۹۴۵ ز کال پورې او بیا له ۱۹۵۱ ز کال نه تر ۱۹۵۵ ز کال پورې د لویې بریتانیا د لومړي وزير په توګه دنده ترسره کړه.
البېروني خپل کتاب دانشنامه د غزنوي واکمن سلطان مسعود غزنوي په نامه کړه چې ددې کتاب په بدله کې ورته سلطان درې اوښه بار سپین زر ډالۍ وړاندې کړه چې دده له خوا رد کړای شوه.
البېروني چې اصلي نوم یې محمد د احمد زوی او مشهور په ابو ریحان البیروني و؛ د ۳۶۲ هـ کال د ذي الحجې په درېمه او د ۹۷۳ هـ د ستمبر په څلرمه د پنجشنبې په ورځ سهار په «بيرون» کې زېږېدلی او د ۴۴۰ هـ کال د رجب په دوهمه او د ۱۰۴۸ زېږيز کال د ستمبر په يوولسمه د جمهې د ورځې په ماښام په «غزني» کې وفات شوی او همدلته ښخ دی.
د ده نژدې ملگري وايي چې د کار په دغه څلور کلنه موده کې يې د وخت د واکمنو له ډلې له سردار محمد داود خان سره يو څه زړه بډوالی رامنځ ته شو او په ننگرهار کې د نجم المدارس مدرسې ته د مدرس په توگه تبديل کړى شو.
مولوي فضل هادي شينوارى وروسته د طالبانو د راپرځېدو د افغانستان له پيژندل شويو مذهبي مشرانو وشمېرل شو او له څو کالونو راپديخوا دافغانستان د عالمانو د جرگې مشر و .
د وليام ګوډوين او وويلهلم ويټلينګ په څېر د نولسمې پېړۍ ډېری انقلابيانو د راتلونکي نسل د انارشيستي اصولو سره مرسته وکړه؛ خو هېڅکله يې د خپل ځان يا خپلو باورونو د څرګندونو لپاره انارشي ونه کاروله.
د دوی يو شمير د پکتيا ولايت د ځاځي ميدان او خوست ولايت تر منځ دباک په ولسوالۍ کې استوگنه لري چې د دغې سيمې د اوسيدونکو شمير تنه ښودل شوی دی چې ډيره کي يې با بکرخيل دي.
دغه راز د کابل د خاک جبار د خورد کا بل په سيمه کې هم يو شمير با بکر خيل ميشته دي چې دغه سيمه د اداري پلوه د کا بل د بگر اميو په ولسوالۍ پورې اړونده سيمه ده٠ په دې سر بيره دکا بل د چهار اسياب په ولسولۍ او د دسبز په ولسوالی کې هم يو شمير بابکر خيل استو گنه لري٠ دلو گر ولايت په يو شمير سيمو کې هم با بکر خيل ژوند کوي٠
دافغان او انگرېز تر مينځ په لو مړۍ جگړه کې غا زي محمد شا ه خا ن غلجی چې په اصل کې د لغمان د بديع اباد د با بکر خيلو له مشر انو نه و د ١٨٤١ ميلا دي کال د نو امبر په ٢٨ مه نيټه چې د ١٢٥٧ هجري کال د شوال دميا شتې د ديارلسمې نيټې سره سمون خوري د غازي مير مسجدي خان او غا زي سر دار محمد اکبر خان په ملگر تيا دنورو ملي مبا رزينو په گډون سره يو ځای شول ،
څو د انگر يز انو په مقا بل کې دملي پا څون ليکي نورې هم پياوړي کړي چې په پای کې د خلکو د پا څون په بر کت د انگر يز انو ير غلگر ځو اکو نه دې ته اړ شول چې د ١٨٤٢ کال د جنورۍ په ٦ مه نيټه کا بل خو شي کړي او وتښتي٠
دا خو ټوله ته څرگنده ده چه پښتانه د ازاد طبعیت خوښوونکی دي او چه چیرې یی زړه خوښ وي هلته میشت شيوی او د دی ترڅنگه ځینی نور عوامل هم شته چه د پشتون ټبر د ځای د ادلون بدلون عوامل کیداشی لکه جگړی،
که نه نو د ګواښ يا کړکېچ د تر لاسه کولو او هستوي ويلې کېدنې تر منځ وخت چې د يو تشرېحي ځواک د پايلې په توګه له عادي هستوي پرله پسې غبرګون نه راپورته او پړسېږي ،
مماثل په لغت کې ورته يا متشابه ته وايې اودبديع علم په اصطلاح کې هغه صنعت ته ويل کيږي چې متجانسې کلمې دواړه نوم يا فعل وي دعبدالحميد مومند په کلياتو کې مثالونه دادي :
دپورته بيت په متجانسو کلمو کې لومړى اودويمه کلمه دمطلب يا هدف په نامه راغلې دي اودويمه کلمه دلاسوهنې يا کارلرلو په مانا راغلې ده چې دبديع علم له مخې تام مماثل تجنيس بلل کيږي .
دپورته بيت په متجانسو کلمو کې لومړى متجانسه کلمه دګلزار په مانا راغلې ده اودويمه چمن کلمه ده نه منونکي پښيمانۍ په مانا راغې ده چې دبديع علم له مخې تام مماثل تجنيس بلل کيږي .
دپورته بيت په متجانسو کلمو کې لومړى متجانسه کلمه دشين يا ګل ګلزار ځاى په مانا راغلې ده اودويمه چمن کلمه دنا اهلو يامغرور سرکښو په مانا رغلې ده چې دبديع علم له مخې تام مماثل تجنيس بلل کيږي .
ته ويل کيږي لکه څنګه دنامه څخه يې معلوميږي دعربي ژبئ کلمه ده او اوس هم په خپل شکل کارول کيږي دغه صفت دعربي ژبې په ادبياتو کې رواج وموند خو داچې زمونږ ژبه کې رواج لري داځکه چې داسلام مقدس دين ستر
کتاب په عربي ژبه نازل شوى دى نوداسلام دين چې کله افغانستان ته راغى نو دعربي ژبې زياتي کلمې زمونږ ژبې ته راننوتلې اوهمدارنګه زمونږ اکثره پخوانيو علماو عربي ژبه اودعربي ژبې علوم زده کړي وه چې په دې وجه دعربي ژبي ادبيات پښتوته هم راغلي دي تجنيس هم ددې له جملې څخه دي چې دبديع علم يافن پورې اړه لري په پښتو ژبه کې رواج ومونداودوخت په تيريدو سره يې پرمختګ وکړ دادبي فنونو په اصطلاح کې هغه صنعت ته ويل کيږي چې دوينا يا شعر په يوبيت يانيم بيتي کې دوې يا زياتې داسې کلمي راشي چې په بڼه ،
لکه څنګه چې بيلا بيل علوم ورځ په ورځ پرمختګ کوي په همدې ډول په ادب کې هم پرمختګ اونوښتونه رامنځته کيږي لکه څنګه چې دبديع علم ته هم نوى وايي چې تجنيس دادبي صنعتونو په لومړي سرکې راځي په لومړى سرکې لنډ بيايې ډولونه پيداکړه چې تراوسه يې ځينو اوه اوځينو لس ډولونه ښودلي دي يا پيژندل شوي چې بيا هرډول يې پهډوه يادرې قسمه دي خولکه څنګه چې زمونږ علمي رساله دعبدالحميد مومند په کلياتو کې تجنيس دى
خو دحميد په شرعة الاسلام کې دقوي شهودي دليل په پيداکيدو سره هغه مات شو خوسره له دې ځينې ښاغلي دراورټي نظر چې ګواکي حميد په ١١٤٥ هـ ق کې زيږيدلى دى اوس هم مني ،
اوس چې دحميد دزوکړې په هکله دپښتو ادبي تاريخ دپوهانو نظريات راوړل نوددغو نظرياتو ترڅنګه دده ديوان ته هم مراجعه کوو اودزوکړې دکال دمعلومولو لپاره يې وقايع پکې ګورو ،
داورنګ دمړينې کال ) کال دى څوک چې دغه مهال دشعر ويلو داسې قريحه ولري چې ډېر مهم اجتماعي اوسياسي حالات په شعر کې بيان کړي ( په يوه ځاى کې يې داورنګزيب بې نياويو اوخودسريو ته هم اشاره کړى ده ) دښاغلي زلمي هيوادمل په وينا نوايا دې به په دغه مهال څوکلن وي ؟
مګر مستشرقينو ته دانه وه معلومه چې دپيښتو دکلاسيک ادب دغه عظيم شان شاعردپيښور دجنوبي خواپه اته ميلۍ کې بډه بيرې ته نزدې د ) په کلي کې زوکړى اوهورې يې استوګنه درلوده ،
چې په پارسي ژبه دپنجاب دکنجاه نومې کلي اوسيدونکى داورنګ زيب مغولي د دورې شاعر مولانا محمداکرم غنيمت په ) کال کې په پارسي نظم کړى وه اوبيا پښتون شاعر حميد بابا ددغې مثنوي پښتو ژباړه ،
مزيل په لغت کې دبرطرفه کووننکي په معني دى اوپه ادبي اصطلاح کې دزايد تجنيس هغه ډول دى چې له متجانيسو کلمو څخه ديوې کلمې په منځ يا پاى کې يوتورى زيات راغلى وي (١١:
مزيل په لغت کې دبرطرفه کوونکي په معني دى اوپه ادبي اصطلاح کې دزايد تجنيس هغه ډول دى چې له متجانيسو کلمو څخه ديوې کلمې په منځ يا پاى کې يوتورى زيات راغلى وي (١١:
مګر دغو ښاغلو څيړونکو ته دحميد په اثاروکې داسې کوم سند نه ولاسته ورغلى چې حميد دې پخپله دخپل ټبر اوقوم په باب څه پکې ويلي وي خودملا ښايسته خان په خطي جونګ کې دحميد دوي غزلې له شاعرانه تصلفه ډک لاندې دوه بيتونه لري:
د حميد بابا د شرعة الاسلام په پيدا کېدو سره دغه گروهه واوښته او تر پورې يې ژوند يقيني شو؛ ښايي تر پورې ژوندی وي او دا چې د مړينې جوته نېټه يې نه ده څرگنده،
دپورته بيت په متجانسو کلمو کې لومړى کلمه دتحمل بار يا ذمه وارۍ په مانا راغلې ده اودويم اړيکي يارابطي په مانا راغلي ده چې دبديع علم له مخې تام مماثل تجنيس په نامه ياديږي .
دپورته بيت په متجانسو کلمو کې ناقص تجنيس راغلى دى لومړى کلمه په ب زور دى اود دويمي کلمي دب په زوره کى دى چې په ويون ياتلفظ کې فرق لري اودبديع علم له مخې ناقص تجنيس بلل کيږي .
تام په لغت کې پوره بشپړ ټول يا خيلو اکتوب ته وايي په ادبي اصطلاح کې ادبي صنعت ته ويل کيږي چې دمتجانسو کلمو دتورو په شمير وزن بڼه ليک اولوست کې يوشان وي او يواز ې په معنې کې سره توپير ولري اوپه دوه ډوله دى (١١:
هغه تجنيس دى چې متجانسې کلمې دبيت په پاى کې پرلپسي راشي په بله وينا کې که چيرته له متجانسو کلمو وروستۍ کلمه دمخکينۍ کلمې په وروستۍ برخه کې شامله وي مکرر تجنيس ورته وايې ،
دپورته بيت په متجانسو کلمو کې ناقص تجنيس واقع شوى دى ځکه چې لومړى کلمه ددال دى اودويمي کلمي ددال زور دى چې په تلفظ کې توپيرلري نوځکه يې ناقص تجنيس بولي !
مرفو په لغت کې دګنډل شوي په معنى دى اوپه اصطلاح کې مرفو مرکب تجنيس هغه تجنيس د ى چې له متجانسو کلمو څخه ديوې په سرکې دوه يا درې توري زيات راغلي وي .
دمرکب تجنيس هغه ډول دى چې مرکبه کلمه يې دمرکبې په بڼه اوبسيطه يې دبسيطې په بڼه وليکل شي يا داچې مرکبه کلمه يې په ليک کې له بسيطې کلمې سره توپير ولري لکه (١١:
دپورته بيت په متجانسو کلمو کې لومړى متجانسه کلمه بهيدولوياروانې په مانا دى اودويمه کلمه دسريا پورتنۍ برخې په مانا رغلي دي چې لومړى کلمه فعل اودويمه کلمه نوم ياصفت دى نوځکه يې تام مستوفي تجنيس بولي.
دپورته بيت د په کلمو کې تجنيس پيښ شوى دى لومړى درويشي دلباس په مانا اودويمه درويشي دفقر په مانا رغلي دي چې يويې نوم اوبل يې فعل دى ځکه يې مستوفي تجنيس بولي .
په پورته بيت کې مرفو مرکب تجنيس دواشي اوپرواشي ) په کلمو کې مرفو مرکب تجنيس راغلى دى دپرواشي کلمې توري دواشي په کلمه کې ګنډل شوي دي په دې وجه مرفو مرکب تجنيس بلل کيږي .
دپورته بيت په متجانسوکلمو کې لومړى متجانسه کلمه ) دليدلو په مانا اودويمه ) دمتوجه اوپاملرنې يا تاکيد په مانا راغلې ده چې دواړه کلمې نومونه دي ځکه يې تام مماثل تجنيس بولي .
قدم په متجانيسو کلمو کې دقدم په متجانيسو کلموکې دقدم په کلمو کې تورى زيات راغلى دى داچې زيات تورى دکلمې په سرکې راغلى دى دبديع علم له مخې مزيد تجنيس بلل کيږي .
دپورته بيت په کلمو کې مرفو مرکب تجنيس راغلى دى لکه څنګه چې دمحتاج کلمه کې توري دتاج په کلمه کې ګنډل شوي دى نو ځکه مرفو مرکب تجنيس يې بولي
د متحده ايالاتو سناتور جو بايډن څوک به چي ٢٠په د جنورئ د انتخاب شوي مرستيال رئيس جمهور په توگه د سوکند مراسم تر سره کړي د ايساف د مشر جنرال ډيوډ ميکرنن د ليدلو لپاره د ايساف مرکزي قومندانئ ته په لسم د جنورئ ولاړ.
په اوسني تونس کې د قروان لوی جومات د راپورونو له مخې لومړی جومات و چې په شمال لوېديځه افریقا کې جوړ شوی و او لومړی جومات و چې یو مربع منار یې درلود دا ځانګړتیاوې د اندلس په جوماتونو کې هم موندل کېدای شي.
خو وروسته له هغې پر کال ۱۹۷۳ ز بېرته خپلې پخوانۍ دندې د پلان وزير په توگه وگومارل شو چې له هغه لارې د نورو زده کړو لپاره شوروي اتحاد ته ولاړ او هلته ېې د لوړو زده کړو په لړ کې د سياسي وټپوهنې د ماسټرۍ بری ليک د مسکو د ښاري پوهنتون څخه ترلاسه کړ.
پر ۱۳۵۷ ل کال د غويي تر کودتاه وروسته د خلق څانگې سره د بډوالي له کبله ېې د پرچمي کوميټې د مخبر په تور تورن شو او په پاکستان کې د افغان سفير په توگه په کار وگومارل شو .
محمود بريالی پر ۱۳۷۱ لمريز کال په افغانستان کې د جهادي تنظيمونو تر واکمنېدو وروسته لومړی د روسيې په لور وتښتېد او بیا يې په اروپا کې جرمني ته پناه يووړه .
دی په خټه تاجک و او د افغانستان د خلق دموکراتيک گوند د پرچم د ډلې د مشر ببرک کارمل سره يو ځای له شوروي مشرانو سره پر افغانستان د يرغل تړون په لاسليک کولو کې مخکښه رول درلود.
دا سمندر په منځنۍ توګه ۳۶۴۶ متره ژوروالی لري او ترټولو ژوره برخه یې د پورتوریکو په کړنګ کې د ملواکي ژوره ده چې ۸۳۷۶ متره ژوروالی لري.
په سویل ختیځ کې له هند سمندر او په سویل کې له سویلي سمندر سره نښتي دي (نور تعریفونه د اتلانتیک سمندر د سویل پر لور انترکتیکا ته د پراخېدونکی سمندر په توګه ګڼي).
د غرونو دا لړۍ یا د سمندر په تل کې له ۲ نه تر ۳ کیلومتره پورې لوړوالی لري او دا غوڅه دره په شمالي اتلانتیک کې د شمالي امریکا او یوریشیا د ځمکې د ټوټو او په سویلي اتلانتیک کې د سویلي امریکا او افریقا د ځمکو د ټوټو ترمنځ بېلوونکې پوله ګڼل کېږي.
دا لړی د ۸۷ شمالو درجو یا د شمالي قطب د سویل له ۳۰۰ کیلومتره نه د ۵۴ سویلي درجو په اوږدو کې د نیمه قطبي بوویټ ټاپو پر لور پرته ده.
" ددغې قبيلې لوی نيکه اسمعيل نو ميده چې د گر ديز د سيمې په زرمت کې او سيده. وروسته بيا ددغې قبيلې د غړو تر مينځ کو رنۍ جگړې پيل شوې چې په نتيجه کې دوی پر دوو گو ند ونو و ويشل شو ل چې يوه يې سمل او بله يې گاړه نو ميږي. هغه و خت چې په زرمت کې ددغې قبيلې د خلکو شمير مخ پر ډير يدو شو او له بلې خو ا يې د غلجي قبيلې زور او ځواک وليد نو تقر يبا ٦٥. کلونه دمخه يې دغه سيمه پر يښودله او وتلو ته اړ شول،
خو داورکزيو او ددوی تر مينځ خوا بدي پيداشوه په هغه وخت کې خټکو هم د بنگښو سره مر سته وکړه او تر يوې سختې جگړې ورو سته يې د او رکز يو لاس له کو ها ټه لنډ کړ او خپلې واگې يې ور با ندې ټينگې کړې،
څو په پای کې د بنگښو او او رکزيو تر مينځ سر حد وټا کل شو. ميدان او هغه دره چې اوس بنگښ پکې استو گن دي د بنگښو او د شمال غر نيزه سيمه او رکزو ته ورسيده."
په دې تو گه چې يو ځل د بنگښو او اورکزيو ملکان د سيمو د ويش له پاره په در سمند نو مي ځای کې سره را غو نډ شوي وو او هرې يوې خوا غو ښتل چې زر خيزې سيمې تر لا سه کړي.
خو نواب غضنفر جنگ محمد خان بنگښ د خپلو پښتنو ورو ڼو د ژغو رنې او خلا صون له پاره ايراني نا در شاه ته درې لکه رو پۍ ور وليږ لې چې نو موړي يو سفزي خو شي کړي چې همد اسې هم وشول.
په د غه و خت کې د نواب قا ئم خان مور خپل بل زوی نواب احمد خان چې د خپل ورور نه خپه شوی او په ډ هلي کې او سيده ور و غو ښت او نو موړې د مئو او نورو سيمو د ر ئيسا نو په ملا تړ رای نول وواژه او کله چې نواب صفدر جنگ د ر ای نو ل له و ژلو خبر شو ،
له دې کلتوري او جينيټيکي شراکت نه پیدا شوي نفوس په وروستيو پېړيو کې ټولنيزو توپيرونو ته وده ورکړه او له زېږد مخکې په ۱۷۰۰ کې د کوش پاچهي رامنځ ته شوه .
ډپټي محمد حيات خان په خپل مشهور اثر تاريخ حيات افغاني کې چې دده له خوا ١٤١ کلونه وړاندې په اردو ژبه کښل شوی و او بيا ورو سته په انگر يزي او پښتو ژبو ژبا ړل شوی دی د دوی د پخو انۍ سيمي او د بنو سيمې ته د بنو څيو د راتلو په اړوند داسي ليکلي دي:
چې بيا ورو سته ددغو قبيلو پير شيخ شاه محمد رو حاني د دوی نه له دې کبله خپه شو چې د غلو دانو عشر يا لسمه بر خه يې چې هغه ته ور کو له ور باندې بنده کړه،