polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
دما اودتر ځمکې لاندي اوبو داندازې معلوملو لپاره دڅاگانو نه گټه اخيستلاي شي دڅاه دوضعيت اړونده معلومات گټور دي ددي معلوماتو په انتقال سره پرنوو طرحو په منتقي اوډاډمنه توگه دتيرو وختونو اوشواهدو چې تازه اوبو ورکوونکي سيمو کي وړاندوينه کيږي بحس وکړو
اضافه اوبو اود فابريکو داوبو د ځمکې لاندې مخزنونو کې داوبو جمع کولو يوه ښه منبع ده دبرابرو شويو اوبو ساتنه او ترې نه دسطحې اوبو دکارولو پوسيله گټه اخيستل کيږي اود اوبو دجمع کولو په ذخيرو کي يي جمع کول امکان لري
دسيلابونو په منظمه توگه راوتل اودځمکې لاندې مخزنونه کې داضافه جمع کيدل داوبو ذخيره کيدلو لپاره مناسب ميتود گڼل کيږي په معموله توګه اوبه دځمکې په مخ ويشل کيږې اوپه خاوره ترنفوز وروسته دځمکې لاندي مخزنونو لوري ته حرکت کوې ددې کارسره د اوبو ترټولو لويه اندازه دځمکې لاندې حوضونوته ننوځي
ترنفوز وروسته دځمکې لاندې مخزنونو کې ذخيره کيږي چې داړتيا په صورت کي ترينه خلک دکورنې لگښت اودځمکو داوبو کولو لپاره استعفاده وکړيدپاتي شويو کيمياوي موادو اودځمکې پرمخ دچمن ترلگولو وروسته داوبو دجزبيدو په مهال په ځمکه کې دهغې نفوز اوخپريدو امکانات ډيروي په ظاهري توگه واښه دځمکي دسطحي په نرمولو کې چي تازه وي
په ځانگړي توګه په هغه ځاې کې چې داوبوليدو وړرسوبات ليدل کيږي ښه کارکوي د ترځمکې لاندې اوبو دډيروالې په مهال اړينه ده چې داوبو خپريدل ډيرشي داوبو دډيرولو يوبل ميتود ده چې ډيرکم کاريږي دځمکې لاندې اوبو چې د واښو اوکاڼو نه راوځي دڅاه يا جرکندل دي
په جرونو کې داوبو ډيروالې داوبو داندازې دډيرولو لپاره دفلتر په ځاې د نخودي شنونو کارول په يوه هکتار ځمکه کې ٢/ ٥ نه تر ٢/ ٩ متره مکعب چې ٢٠ نه تر ٢٥ مترو پورې په هره ورځ کې ژوروالې لري دپام په وړبريا ده کله چې د شن نه گټه اخيستل کيده داوبو دنفوز اندازه يواځې په يو هکتار کي ٠،
دلاس انجلس په جنوب د فاصله کې داوبو دتصفيي په پايله کې دسيند اوبه په دوامداره توگه ٣٧ ميلونه متره مکعبه اوبه برابر وي چيرته چي اوبه تصفيه کيږي دبحر په غاړه ديو شمير څاگانو په مرسته دځمکې داوبو لرونکو ساحو پوسيله ډيريږي هغه گټې چې ددې پروژې دعملې کيدو په پايله کې رامينځته کيږې دبحردتروو اوبو دخپريدو مخنيوې اودځمکې داوبو لرونکې برخې دتصفيه شويو اوبو پوسيله تغذيه کيږې
باېد دهرې سيمې اضافه اوبه بايد دهغه سيمې خاورې ته ورکړل شي چې داوبو لاندې سطح نوره هم ژوره نه شې په ځينو سيمو کې چې دځمکې لاندې اوبو دمصرف امکان موجود نه وې دژرې څاه کنستل ديو منل شوي ميتود په توگه منل کيږي نوله دې امله اوبو ته هم بايد دبلې طبيعي منبع په توگه پاملرنه په کار ده او د وروستيو پرمختگونو سره په يو وخت کې کولاې شو دى منبع ته هم وده ورکړو .
دځمکې لاندې اوبو نه دگټې اخيستنې پلانه دليرې پرتو سيمو نه دپام لاندې سيمو ته چې داوبو دکمښت سره مخ وي د اوبو دانتقال يوه پياوړې منبع وه دغه طرح په بشپړه توگه د کليفورنيا په ايالت کې اجراشوه اوپه پايله کې دځمکې لاندې د اوبو تخليه شوي مخزنونو کې بيا اوبه پيداشوې.
مينځلاې شي اوله مينځه وړلاې شي چې دانسان دسلامتيا سره ډيره مرسته کولاې شي اودبيلابيلوناروغيو مخنيوې کوي ددي سربيره پوهيږوچي دهوادچټليونه دځان وينځلو او اودس پوسيله دبدن پاکول هم داوبو په وسيله کيږي نو له دي امله دا ژوند بخښونکې ماده هم روح اوهم جسم دي
حيواناتواونباتاتو په ژوند کې او دژند په جاپيريال کې داوبو اهميت په هاغه اندازه روښانه دې چې هيڅ ډول دليل ته اړتيا نه لري دانسانانو په ژوند کې په بيلابيلو برخو روښانه پرمختگونه شوې دي اوبوهم همدغه ډول دژوند،
دانرژۍ دتامينولو اوهمدغه ډول دکرنيزو حاصلاتو دساتونکې اصلي منبع په توگه خپل اهميت ساتلي دې په همدي دليل يو شميرپوهان په دې باور دي چي اوبه په سيمه کې دشخړو اصلي اوډيرپټ لامل دې
ولې بايد وپوهيږي چې دبحرونو اوبه هماغه دبارانونو او واورو اوبه دي چې دغرونو له سره راکوزيږي او دطبيعي بحرونو او سيندونو په شکل بهيږي اوځمکو دخړوبولو په چارو کي دکرنې او څښلو لپاره کاريږي
داوبواندازه چي دځمکې په مخ شتون لري اوپه هايدرولوژيک ياداوبوپه دوران کي برخه اخلي په پرتليزه توگه ثابت دي نه کميږي اونه ډيريږي په تخميني توگه دځمکې په کره کي (١٤٥٤،
ددې ترټولو ډيره برخه په اقيانوس کي شتون لري که يوځل دځمکې په مخ خپورشي د مترو په آندآزه لوړوآلى رآمنځته کوي چې دآندآزې له پلوه دغه آوبه دکرنې آوڅښلو آو آن دصنعت لپآره بسنه نه کوي ځکه چې په هرليترآوبو کې د(٥،
سلنه يي په سيندونو کي شتون لري که دآوبو نه دبشر گټه آخيستنه يوآزې دخوږو آوبو سره مطرح کړو نو وبه ليدل شې چې يوآزې دځمکې په مخ دمنآبعو ډيرى کمې برخي ته لآسرسې لرو ځکه چې يوآزې دموجودو آوبو يوآزې ٧٩،
٢ سلنه يي لوړ کيفيت لري آو په دآسې حآلآتو کي ده چې دقطبي يخونو لآيحې آو منجمدې برخې خوږې آوبه وبولو ددې پرته به دځمکې په مخ ټولې موجودې آوبه يوآزې ٦٩،
دځمکې دخړوبولودهرې پروژې موفقيت دهغې اندازې اوسرچينې د ډاډ وړوې سره تړلي دي په هغو سيمو کې دځمکو خړوبول په کې اړين دي مسوول مرکزونه په ترتيب سره د اوبو داندازې دکمښت ،
دبحرونو د اوبو دبهيدو اوترځمکې لاندې اوبو دذخيرو په اړه راپورونه ترتيبوي او اوبه رسونې دشبکې دکارکوونکو په اختيارکې يي ورکوي چې دټولو امکاناتو نه په بشپړه او باخبره توگه واخيستل شي .
دځمکې لاندې سرچينو نه ځمکو دخړوبولو لپاره داوبو د راويستلو په ارزولو سره د کلنو سطحي جريانونو او د ځمکې لاندې جريانونو باندې دهغوې ډيروالې داهميت وړ مرکزونه او مخزنونه دي .
که اوبه نه وي نودهوا تودوخه به دورځې له لوري ١٠٠درجې سانتي گريد اويخوالې به يي دشپې له لوري منفي سل درجې سانتي گريد ته رسيدلو په هغه صورت کې دکال په بيلابيلو فصلونو کې اوقطبي ساحو او استوايي ساحو کې به دتودوخې اوسړښت اندازه ډيره لوړه وي اوبه دلمردانرژي يوه برخه جذبوي اوکله چي هوا سړه وي نودغه انرژي په قراره ازادوي دغه عمل دهايي کري دعمومي جريانونو داغيزسره يو ځاې دهوا سره په گډيدوسره دټولې ځمکې په مخ دهوادبدون سبب کيږي
که څه هم دځمکې لاندې اوبو دمخزنونو په اړه زمونږ معلومات ډير دي په ښه توگه کولاې شو چې دترځمکې لاندې اوبه ډيرې کړو راوى باسو اوگټه ترينه واخلو دځمکې لاندې اوبو دفزيکې ځانگړونو تعينول په عادي حالت کي مشکل دي له دې امله دټولو ريښتينو اطلاعاتو دټاکلو لپاره دټولو ميتوونو کارول اړين دي ددې کارلپاره څلورميتودونه کارولاي شو
بایدزیاته کړم چې علامه اقبال او سرسلیمان ندوی دافغانستان هغه وخت دواکمن اعلیحضرت محمد نادر شاه په بلنه کابل ته یو سفر هم کړی واو دنوموړي واکمن په ستاینه کې یې یو شعر هم ویلی دی :
دپورتنیو بیتونو نه موږ او تاسو ته داپته لګیدیلی شي چې علامه اقبال دیو سیاسي مفکر په توګه ددې خبرې وړاندیز له نن نه اتیا کلونه وړاندې کړی وچې دافغانستان دناکرارۍ او نا امنۍ په وجه به ټوله ایشیا نا کراره وي .
دامو سيـــــند دپامير دلوړي سطــــــحي څخه چي دزکول په نوم ياديږي او لوړوالي ئي مترو ته رسيږي سرچينه اخلــــــي چي د ارال تــــر بحيري کيـــــلو متــــره اوږدوالي لري (1.
مګر کله چي د ارال سمندرګي ته توئيږي داوبو دبت يا اندازه متره مکعب ته رسيږي ځکه چي نوري اوبه دکرني لپاره او نورو اقتصادي فعاليتونو لپاره په مصرف رسيږي .
دامو سيند چي دافغانستان او مرکزي اسيا هيوادونو ترمنځ يو سيسي سرحدجوړوي بين المللي سيندونه ورته وايي او دامو سيند مربوطه هيوادونه کولي شي د ټاکلو شرايطو مطابق ورڅخه لازمه ګټه پورته کړي ،
دکندز د سيند څخه دبريښناپه توليد او دپلخمري دنساجۍ په فابريکه کي ور څخه کار اخستل کيږي چي په في ساعت کي کيلو واټه بريښنا توليدوي دامو سيند د پاسه مهم تجارتي بندرونه جوړشوي چي د تاش ګذر ،
له شروع څخه تر پايه پوری ټول دافغانستان په خاوره کی بهيږي دبهر له سطحی څخه مترو به جګوالي سره د هزاره جان د غرونو څخه سرچینه اخلی او د کيلو مترو په اوږوالی دافغانستان جنوب او جنوب لويديزو سيمو ته بهيږی ،
دهلمند سيند د شروع څخه تر ګرشک پوری زياتی ځمکی خړوبوی او سرعت یی ډیر زیات دی د ګر شک څخه وروسته لوړوالی يی مترو ته راکميږی عرض يی زياتيږی دقلعه بست په سيمه کی دارغنداب سيند ورسره يوځای کيږی .
دغه تغيرات کله کله ځمکی تراوبو لاندی کوی او کله هم په يوه کوچنی سيمه کی محدودی وی دهلمند دسيند شااوخوا سيمی وچی او سحرايی اقليم لری او دخلکو ژوند دسينداوبو پوری تړلی ده نو د سينددغه تغيرات د خلکو ژوند دستونزو سره مخامخ کړيده .
دهلمند دسيند دپاسه دکجکی به سيمه کی او دګرشک په سيمه کی دبريښنا اتوليد لپاره استفاده کيږی او د بغيز د نهر هم دهلمند دسيندڅخه سرچينه اخلی دکجکی بند دبريښنا ظرفيت په يوه ساعت کی ۳۳۰۰۰ او د ګرشک د بريښنا ظرفيت ۲۸۰۰ ګيلواټه فی ساعت به رسيږی دهلمند دسيندڅخه د نهرونواو ويالو پواسطه ۱۴۰۰۰ هکتاره ځمکه خړوبيږی دهلمند دسيند مرستيالان په ارزګان کی کميان او ترين او دسيندونو په برين کوټ کی يوځای کيږی او په هرات کی هلمند سيند ته تويږی ،
دکابل دسيند دپغمان دغرونو له دري څخه چي دبهرله سطحي څخه متره لوړوالي لري سرچينه اخلي چي د سرچيني څخه تر پايه پوري کيلومتره اوږوالي لري دکابل سيند د کيلو متره په اندازه د افغانستان په خاوره او د کيلومتره په اندازه د پاکستان په خاوره کي بهيږي .
دکابل سيند کله چي دللندر د تنګي دري څخه تير شي د چهاردهي د سيمي څخه وروسته دکابل ښار ته ورننووځي کله چي دکابل له ښار څخه تيريږي د تينۍ په سيمه کي د لوګر سيند ور سره يوځاي کيږي او بيادتنګي غا ر د تنګي ته داخليږي چي نغلو په ساحه کي د پنجشير سيند ورسره يوځاي کيږي د سروبي نه وروسته وريښمين تنګي ته داخليږي .
دکابل سيند د ننګرهار پراخه سيمه د کانالونو پواسطه خړوبوي کله چي دغه سيند د جلال اباد ښار د شمال ختيځ د بهسو د ساحي څخه تير شي د کامي دزاخيلو دکلي په سرکي دکنړ سيند ورسره يوځاي کيږي او بﻻخره د لعلپوري دتنګي له لاري د پيښور سيمي ته او بيا د اټک په ساحه کي د سند له سيند سره يوځاي کيږي ،
د کابل سيند داقتصادي نقطي نظره ډير زيات د اهميت وړ دي چي ددي سيند ګټوري او اقتصادي نقطي په راتلوونکو پاڼوکي ذکر کوو هيله ده چي دلوستونکو د توجع وړ و ګرځي .
همدا اوبه او سيندونه په پسرلي او دوبي په موسم کي دومره زياني او طوفاني کيږي چي دکافي نباتاتو د نه موجوديت له وجي دځمکي د ويجاړۍ او ښويدني سبب ګرځي چي کرنيزي ځمکي هم له ځانه سره خرابوي .
په عمومي ډول دافغانستان د سيندونه داوبو بهيدنه تونده ده چي داصلي سيندونه مرستيالان دلوړو څوکو څخه سر چينه اخلي او په کږو وږو لارو مخ په ځوړو رابهيږي او له بله پلوه دسيندونو بست په عمومي توگه کوچني او تنګي بڼه لري چي له همدي امله د ځمکو د تخريب سبب گرځي .
داموسيند پامير او خم ياب سيمي ترمينځ دلوړتيا دتوپير له مخي چي مترڅخه زيات دى چي په کال کي د مليونو متره مکعبو په اندازه خاوره او رسوبي مواد له ځان سره وړي (1 .
دافغانستان دروانو اوبو له جملي څخه %١١ دپاکستان خاوري ته %١٠ د ازبکستان او ترکمنستان خاوري ته %٧٩ دهيواد پولو په دننه کي ولاړو اوبو دښتو او هامونونو ته ورتوئيږي .
د بابا د لويديځو لمنو څخه دوه سيندونه د سنګل اب او سر جنګل په نوم سرچينه اخلی چی ددولت يار په سيمه کی سره يوځاي کيږي د هريرود سيند جوړوي د هريرد دسيند د کليو مترو په اندازه د کاسه مرغ اوسفيدکو د غرونو تر منځ بهيږی .
د هريرود د سيند لوی مرستيال تکاويشان نوميږي چی د ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎کليو مترو په اوږدوالی د سياه کوه دغره په جنوبي لمنو کی بهيږی چی وروسته د هريرود د سره يوځا ی کيږی د کليو مترو په اوږدوالی د هرات ښار او دهغی شااو خوا سيمی زرغونوی دهغی وروسته د افغانستان او ايران ترمنځ او دهغی وروسته د ايران او ترکمنستان ترمنځ سياسی سرحد جوړوی .
د هريرود دسيند د بهر له سطحی څخه د مترو په اندازه لوړوالی لری په همدی اساس د کلو او باډو پوری یی د اوبو سرعت زېات دی او وروسته يی لوړوالی کميږی چی مترو ته رسيږی
پاکو او خوږو اوبو لرونکي ده چي دڅښلو لپاره ډيري مناسبي دي دشيوا جهيل دامو سيند ته نژدي دبدخشان ختيځ ته پروت دي په اوړي کي دري مياشتي يخچالي حالت له لاسه ورکوي او نورټول نه مياشتي کنګل وي دسمندر له سطحي څخه متره لوړ دي او ږوالي يي کيلومتره او عرض يي کيلو متره ده همدا ډول کوچني يخچالي جهيلونه چي عام خلک ورته حوض خاص وايي دسالنګ دکوتل دغاښي پرسر همدا شان دپغمان دره له پاسه او هم دکونړ او نورستان دلوړو لړيو دپاسه شته چي په سيمه يزو او محلي نومونو ياديږي
دزرقول اوبه ديخچالي جهيل په نوم ياديږي ا وانګريزان يي دوکتوريا په نو م يادوي چي دسمندر له سطحي څخه متره جګوالي لري عرضي کيلو متره ده طول يي په اوسط ډول کيلو مترو ته رسيږي دزرقول اوبه دامو سيند سرچينه ده او دتاجکستان او افغانستان تر منځ سيا سي سرحد تشکيلوي دزرقول اوبه دکال په اوږدو کي کنگل وي ولي داوړي په دوه نيمو مياشتو کي دغه خاصيت له لاسه ورکوي چي دمنطقي دقرغز قوم دخلکو لپاره دڅارويو دپووندي مناسب ځاي تشکيلوي
دچقمنتين جهيل دکوچني پاميرپه سيمه کي پروت دتراجمير غاښي ته مخامخ دکاروانونو لاره دهمدي جهيل تر څنګ تيره شوي ده دچقمنتين دجهيل دلويديځ څخه دواخان سيند څخه سرچينه واخلي ددغه جهيل غظمي اوږدولي کيلو متره او عرض يي کيلومتره دي او دسيمي دقرغز خلکو دحيواناتو څړ ځايي بلل کيږي
لکه څنګه چي سيندونه دافغانستان په ملي اقتصادکي رغنده رول لوبولي شي په همدا شان ولاړي اوبه هم دملي اقتصاد په پرمختياکي ستررول لوبولي شي نو لازم بو لم چي افغانستان ولاړي او بو څخه بحث وکړم
د هندوکش دغرونو شمالي سيمه چي په هغه کي دامو سيند او دهغه مرستيـــــــالان د کــــــــوکچي سينـــــد د واخــــــــان او بدخشــــان سيند او دکندوسيند پکي شامـــــل دي ،
د بابا دغره مرکزي او شمالي سيمي او دسفيد کو ه د غره شمالي او جنوبي سيمي چي په هغي کي د تاشقرغان بلخ آب داندخوي آب سفيد د مرغاب او هريرود سيندونه شامل دي چي د مځکي %٢١.١ ساحه ئي نيولي ده .
او چې دواړه برابر يا سیال يا يوڅهیال برقي چارجونه يو بــِــل صفر يا هېڅ کوي او په عادي يا روږدي حالت یا اوسونتهیا کښې به اتوم به برقي خــُــنثیٰ يا به وي يعني چې نه صاف سوچه مثبت برقي چارج لري ،
اَو «کــَــهرَباء» د ځينوں وِنوں د پوټکي څخه راوتونکې سريښناکې مادې يا ته هم فرمايل کيږي چې په اول وقت يا ړومبین مهال يا پرواندترين زمان کښې «کــَــهرَباء» لږ څه نرم ډَوله وي مګر چې وچه شي کلک تهوکی ورڅې جوړيږي چې رنګ ئې تيارِه سور يا تیاره مسي رنګ وي ،
اَو چې د مصاله ډَوله ماده يا تهوکي په ډَول که په ويښتان وموښل شي اَو سپک او ډېر واړه واښه يا د کاغذ وړې ټوټې که ورته د موښل څخه وروسته نږدې کړل شي ،
آں واړه واښه يا د کاغذ وړې ټوټې د ځان خوا ته کښــِــل يا کــَــش کــَــوِل يا چور کول يا روبل يا رېبل کولي شي اَو ويل شوي دي چې د عربي ژبې کلمه چې «کــَــهرَباء» دئ شاید چې د پاړسي ژبې څخه د «کاه رُبا» په ډَول عربي ژبې کښې کارول شوي وي ،
چې په پاړسي ژبې کښې «کاه» يعني چې «واښــِــه» اَو «رُبا» د «روبيدن» يعني «د روي څې يا د مخ څخه بې يا بدون کول» چې «رُباينده» په پاړسي ژبې کښې «تــِــښتــَــوِندوي يا تښتوونکي يا اِختــِــطافګــَــر» ته هم وَيل کيږي ،
ځکه چې «ګيدړ» چالاک اَو ظالم او غل څاروَی وو چې چرګان ئې غلا اَو دزدي اَو ســِــرقــَــت کــَــوِل او «د روي څخه بې يا بدون کول» اَو چرګان ئې وَژل او چرګان ئې خوَړل ،
اَو په پاړسي ژبې کښې «روبیدن» يعني اَو منځآند کوي چې «رېبز کول» يا «جارو کول» يا «جاروب کول» ته هم فرمایل کيږي چې د ځمکې څخه واړه خس او خاشاک او خاوره د ځمکې د پوړ يا د فرش د روي يا د مخ څخه ايسته او بې او بدون کېدل ،
مګر ځينې فیزیک پوهان يا پنځپوهان په ۲۰ شمېرِمې میلادي يا زېږدي پېړۍ يا قرن يا سدې کښې وتواندېدل چې د ځينوں درندوں عنصروں يا آپیلمندوں د اتوم هسته ګان هم په چل مات کړي ،
اَو د آں وقت اَو مهال څخه وروسته پوه شول چې ځينې درانده عنصران يا آپیلمندان لــِــکه اورانیوم يا يوړېنيــَــم په خپله په طبیعت کښې د اتوم هسته ګان ئې ماتېدل اَو وړانګـشونان يا پلوَشېشونان يا تــَــشــَــعشــُــع ګان يا شــُــعاع ګان يا اَشــِــعــّــې يا ئې هم د ځان څخه ايستل يا خپارِه کول چې آں ډَول ماده يا تهوکي ته چې د ځان څخه وړانګشونان چې باسي يا خپارِه کوي يا ايسته کوي ،
اَو د طبیعي رادیو اَکتيڤيتې يا د پیداشوښتین يا د نسڅښتکړاوال رېډيـواَکـټـيـڤـيـټـي يا وړانګېکړښتليځتهیا څخه چې په کښې هسته ګان (يا نوکټکلۍ ګانې يا نناکېلون ګان یا خستکې يا زڼي يا زړي یا نواة ګان) ماتېدل اَو وړانګشونان ترې وَتــِــل څېړونکېوں پوهوں دې سوچي نتيجوں يا راوړلڅــِــښت يا لاستراوړوں ته ورسېدل چې راديواَکتيڤ يا رېډيـواَکټيڤ مادې يا تهوکي درې ډَوله وړانګان يا وړانګې لري چې دا دي :
اَو که آں ماده يا تهوکی يا څــِــهيځ که دِ څو ناهــَــمډَوليوں بــَــرخـېـوں څــِــخه ګډه يا همپېږده يا مــُــرَکــَّــبه ماده يا تهوکی يا څــِــهيځ که نــِــه وي ،
آں ماده يا تهوکي يا څــِــهيځ ته «عــُــنصــُــر» يا «آپــَــيلمــَــند» يا «آپــِــهلمــَــند» يا يا «عــُــنصــُــري ماده » فرمایل کيږي چې په جهان کښې د ۲۰۱۶ میلادي يا زېږدي مسيحي کال پورې شاوخوا ۱۱۸ عنصران يا آپیلمندان پېژندل شوي وو اَو فيزیک پوهان اَو کېمیا پوهان انګېرلي وو چې آں ټولې عنصري پا آپیلمندي مادې یا تهوکي د واړه ترینوں ټوټوں څخه جوړ شوي دي ،
چې د عنصري يا د آپهلمندي مادې وړې ترينې ټوټې ته «اَتوم» يا «نامات» فرمایل شوي وواَو پوهان د ځينوں آزمايښتوں د لیدوں څخه وروسته دسې انګېري چې «اَتوم» يوه هــَــسته (يا يوه خــَــستــَــکه يا زڼی يا زړی يا مــَــندِکه يا نــَــواة يا نوکټــِــکلۍ يا نــِــناکېلون) يا لري چې هسته يا زڼی يا زړی د اتوم مثبت يا برقي چارج يا شارژ به لري ،
او د اَتوم شاوخوا ته د مېوې د هستې يا د خستکې يا د زڼي يا د زړي په ډَول يو ډَول پوښونکې یا ساتونکې برخه به وي چې هالته انګېرل شوي چې يو يا څو شمېر الکترون به وي ،
هماسې د اتوم د هستې (يا د خستکې يا د زڼي يا د زړي يا د نوکټــِــکلۍ يا د نــِــناکېلون) شاوخوا ته به په ګــِــردکــَــرښيزوں تګلاروں باندې يا پر مدور مــَــسیروں باندې به الکترونان به ګرځي ،
په طبیعت (پنځون يا پیداشوښت يا نــَــسڅېشوِښت يا نــَــسڅــِــښتکړا یا ) کښې دوه ډَوله برقي چارجونه میندل شوي وو چې د ځينوں تهوکیوں تر موښلوں وروسته ځينې ذرې يا وړې ټوټې يو بــِــل ته کــَــش کېدل يا راکښــِــل کېدل او ځينې نورې ټوټې يا ذرې د يو بــِــل څخه تښتېدل .
او پوهان يا پوهوں دوه نومان ئې برقي چارج ته ئې وټاکل چې «مثبت چارج (پــِــځيشويځ يا پــِــځيدي يا پــــُــځـېـدي بار يا پېټــَــی)» اَو «مــَــنفي چارج » ونومول شول .
اَو آں په دې ډَول چې د کاغذ يوه برخه په ډېروں وړوں ټوټوں څيرې کړي اَو یو مصاله ايځ قلم لــِــکه د بيک قلم د کاغذ وَړوں څيرې شوي ټوټوں ته نږدې کړي اَو د کاغذ وړې ټوټې به هېڅ خوځښت و نه کړي ،
مګر چې همآں مصاله ايځ قلم لــِــکه د بیک قلم که واخلي او په خپل ويښتان يا په خپلوں ويښتېوں همآں مصاله ايځ قلم يو څه که وموښي او بیا د کاغذ وَړوں ټوټوں ته که پّ ويښتوں موښــِــل شــِــوَی قلم که نږدې کړي ،
اُوس اِلکترون يوه ډېره وَړه ذره پېژندل شوې ده چې يو ډَول برقي چارج لري او کېدَی شي چې «الکترون» ته په پښتو ژبې کښې «اَنګارلۍ» يا «اَنګارليون» يا «برېښک» وویل شي اَو په فيزیک اَو په کېميا کښې د الکترون برقي چارج ته د منفي چارج يا شارژ يا نوم ورکړل شوی دئ .
که پام وکړو نو په تېرو دوو لسیزو کښې نړئ خورا ډیره ډیجیټل شوی ده او لا هم په دغه لار کښې هره ورځ بدلونونه راځی خو د اقتصاد په ډګر کښې کله چې په کال ۲۰۰۸ کښې چې کله نړیوال اقتصادی بحران راغلو او د نړئ په کچه ډیر شرکتونه او بانکونه له درانده تاوانونو سره مخ شول نو په دغه وخت کښې یو امرکایی چې په خټه جاپانئ و او ستوشی ناکاموتو نومیده د رسنیو له لارې اعلان وکړو چې ددغه ستونزې د پاره یی تل پاتې حل لاره موندلې ده او په لومړی ځل یی د یوې نوې تکنالوژی چې بلاک چېن نومیږی په مټ یوه نوې ډیجیټل پیسه یا کریپټو کرنسی بازار ته معرفی کړه.
ددې تکنالوژی ماهرین دې ټیکنالوژی ته د انټرنیټ دوهم نسل وایی یعنی په دې مانا چې د انټرنیټ لومړی نسل له لارې یوازې معلومات د یو ځای نه بل ځای ته لیږو،
نفتي مایع ده کومه چې د ځمکې په قشر کې د ډبرو د جوړښت په ژورو برخو کې جمع شوې وي او په کیمیاوي تولیداتو کې د کارونې لپاره یا هم د تیلو په توګه د سوځولو لپاره راوېستل کیږي.
د ډول او کیفیت توپیر په پام کې له نیولو پرته ټول خام تیل په خپل وزن کې له ۸۲ تر ۸۷ % پورې کاربن لري او په خپل وزن کې له ۱۲ تر ۱۵ % پورې هایډروجن لري.
همداسې د خامو نفتو فزیکي خواص یا ځانګړنې هم زیات توپیر لري د بېلګې په توګه رنګ یې له بر رنګه تر تور رنګ پورې شته. تر ټولو اړینه فزیکي ځانګړنه یا خاصیت یې مخصوص وزن ده (مخصوص وزن په معیاري حالتونو کې د وزن نسبت له خالصه اوبو سره د نفتو برابر حجم یا هم په بله مانا د یوې مادې د غلظت نسبت له یوه معیاري غلظت سره پرتله کوونه ده معمولا اوبه د مایعاتو لپاره او جامد معیار ده همداسې هوا د ګاز لپاره).
خام تیل د خوږو او تروو په کټګوریو هم وېشل کیږي کوم چې د سلفر له کچې سره تړاو لري؛ سلفر په خامو نفتو کې د عنصر په توګه موجود وي او یا هم د ترکیب په شکل کې لکه هایډروجن سلفایډ.
مګر له دې هر څه سره طالب او نور په اصطلاح مجاهدين هلته پنا اخلي او هغه ملک ورانوي چي که همدا طالب او حزبي دلته په انتخاباتو کي ځان نوماند کړي نو زه په قسم وايم چي له هر بل ګوند او نوماند څخه به يې همدا اسلام کاري ډلې او کسان په لوی اکثريت ګټي؟
ایا زموږ ملایان او د جوماتونو امامان د هغو طالبانو او خارجي جنګیالیانو ملاتړ نه کوي چي په پاکستان کي ميشت دي او د ګرمي په راتلو له پولې را اوړي او زموږ په خاوره کي جنګونه کوي؟
ایا زموږ ديني زده کوونکي لا هم د هغه هیواد په ديني درسګاوو کي زده کړې نه کوي چي زموږ هیواد يې وران کړی او همدې دیني زده کوونکو ته دا اوس هم دلته د جنګ، نفرت، وژنې،
نه له ټولو چارواکو تمه کېږی چي د سولي او امن لپاره دي کار وکړي او نه په عمومي توګه طالب او ملا دې ته چمتو دي چي له جنګه لاس واخلي او سوله ییزه طریقه غوره کړي.
چې مسلمانان هم د قريشو تجارتي مال ضبط كړي او كه قريشو د مسلمانانو مال د كينې او دښمنۍ له مخې و نه ګرځاوه؛نو مسلمانان به هم د قريشو مال د جنګي غنيمت په توګه په خپلو منځو كې ووېشي؛نو ځكه رسول اکرم خپلو اصحابو ته وويل:
پېغمبر اکرم”حضرت عبدالله بن ام مكتوم” لمانځه ته او “حضرت ابولبابه” سياسي چارو ته خپل ځايناستي وټاكل او په خپله له ۳۱۳ تنو سره د قريشو مال نيولو ته له مدينې ووت.
چې حق په خپلو كلمو ثابت او غښتلى كړي او د كافرانو جرړه پرېكړي (؛نو ځكه يې ستاسې د غوښتنو پر خلاف د قريشو له لښكر سره ونښلولئ او هغه ستر برى مو په برخه شو)؛ *
نن ستر هېوادونه خپل پرمختګ د استخباراتي چارو پايله بولي؛ او ځكه خپلې استخباراتي شبكې ورځ تربلې زياتوي؛نو ځكه د اسلام پوځي ستنه په داسې ځاى كې كېښوول شوه،
كه د اسلام لښكر دا جګړه وګټله؛نو ډېره به ښه وي او كه يې بايلوده او ووژل شول؛نو د خداى استازيه! ته او ساتندويان به دې په يو لړ “ځنډنيو” عملياتو د دښمن د پرمختګ مخه ونيسئ او ځان به پر تېزو اوښانو مدينې ته ورسوئ،
چې پکې يې د کجورې زړى وكوت او ډاډمن شو دا كسان د مدينې وو؛نو په بيړه يې ځان كاروان ته ورساوه او د كاروان د تګ لار يې بدله كړه او دوه يې خپلې او دوه پردۍ كړې او په بيړه يې ځان د اسلام له واكمنې سيمې وايست او يوه كس ته يې دنده وركړه،
اوس چې ددې سيمې د خلكو او د خپل تجارتي مال له دفاع ډډه كوې او د ښځو په څېر ناست يې؛نو دا رانجه واخله او د ښځو په څېر يې پورې كړه او له ځانه د سړي نوم لرې كړه.)) دې خبرو د “اميه” په رګونو كې د غيرت وينه راوخوټوله،
دا ليك راښيي حضرت علي د “معاويه بن ابوسفيان” د نيكه په وژلو كې لاس درلود او بل خوا پوهېږو حضرت “حمزه” او حضرت علي خپل سيالان په هماغه لومړۍ شېبه كې ووژل؛نو چې د حضرت “حمزه” سيال د معاويه نيكه وي؛نو حضرت علي نور نه شي ويلاى :
چې كاروان په لاس درشي ؛ خو خداى غواړي چې حق په خپلو كلمو ثابت او غښتلى كړي او د كافرو جرړه پرې كړي (؛ نو ځكه يې ستاسې د غوښتنو پر خلاف د قريشو له لښكر سره و نښلولئ او هغه ستر برى مو په برخه شو)؛
عرب به د دين ټغر راټول كړي او د ځواک رېښې به يې پرې کړې؛ نو موږ به يې هم له شره خلاص شو او كه “محمد” په دې لار كې بر لاسى شو؛ نو له لوري يې موږ ته شر راو نه رسي؛ځكه موږ ورسره ځواکمنۍ سره سره له جګړې ډډه وكړه؛نو ښه به وي،
چې په مدينه كې به له پېغمبر اکرمه د خپلو كسانو په څېر ساتنه وكړي؛خو دا چې ورسره له مدينې راووځي او له دښمن سره يې وجنګېږي؛داسې تړون يې نه و تړلى؛ نو اوس به مشر څه كوي؟
چې له يوه پلوه هم ورسره د پرتلې وړ نه و او بل خوا كه ستانه شي؛نو د شرم خبره ده او دښمن به د مسلمانانو د مركز پر لور پرمختګ وكړي؛نو ځكه پېغمبر اکرم پريکړه وکړه د همدې يارانو په مرسته تر وروستۍ سلګۍ مقاومت وكړي.
د اسلام له سترو او څرګندو جګړو يوه هم دبدر جګړه ده او چا چې په دې جګړه كې ګډون كړى و؛نو وروسته يې په مسلمانانو كې ځانګړى امتياز درلود او په هره غونډه او خبره كې به،
چې د كاروان مشر و او د تګ پر مهال پرې مسلمانانو بريدكړى و؛پوهېده چې په راتګ كې به هم پرې بريد وكړي؛ نو ځكه يې د اسلام له واکمنۍ په لرې سيمه کې كاروان دمه كړ او په خپله په خبره د ځان پوهولو لپاره د “بدر” كلي ته ننووت.
تر اوسه به هر چا خپل نظر څرګنداوه او د پوځي شورا له جوړولو موخه د انصارو پر نظر ځان پوهول وو؛ځكه که څو انصارو په دې باب هوډ نه واى کړى؛نو د يوه كار په باب هم هوډ نه شو كېدای.
خو د یوه ناورین له‌امله د کار بازار ډېر اغېزمن شو او هغه دا چې د پرتګالي ډېریو سوداګرانو د مکسیکو له‌خوا د عقایدو له تفتیش سره مخ شول او همدا راز په ګوایاکیل کې د کاکاو د تولید کچه ډېره لوړه شوه.
هغو په ډېر احتمال سره د هالنډ له ټولواکمنۍ سره غیرقانوني سوداګري پیل کړه چې وروسته کاراکوېنوس هم ورته مخه کړه؛ د ۱۶۷۰ز لسیزې په رارسېدو سره،
فرانسیسکو فاجاردو د سپانیایي تورن زوی او یو ګوایکري کاسیکا ؤ (ګوایکریان یا وایکریان د شمالي وېنزوېلا یو بومي ټبر ؤ او کاسیکا د تاینو ټبر مشر ته ویل کېده)،
د فاجاردو له‌خوا په ۱۵۶۰ز کال کې جوړ شوی استوګنځی د هاتو دو سان فرانسیسکو په نوم پېژندل کېږي؛ په ۱۵۶۱ز کال کې خوان رودریګز دو سوارز هم ورته هڅه وکړه،
د آلمان د کلین-وندیګ مستعمرې له پلازمېنې «کورو» څخه د کولمبیا او وېنزوېلا اوسنۍ ساحلي پولې شاوخوا ته راغلل؛ له ۱۵۴۰ز لسیزې وروسته،
دننۍ سیمې او مارګریتا ترمنځ د یوې سوداګرۍ شبکې د پراختیا زمینه برابره شوه؛ ډېریو دننیو ښارونو کې د مالوچو ارزښتمن محصولات او ګبین ژاوله تولیدېدل او مارګریتا د مرغلرو بډایه سرچینه وه.
ځيني کېدای شي د حياتي کيميا د پيل په توګه د جسټس اون ليبېګ د ۱۸۴۲ د فزيالوژي او پتالوژي د برخو په کاريالونو کې حيواني کيميا يا عضوي کيميا اغېزناک کار ته اشاره وکړي،
چې د ميتابوليزم يوه کيمياوي نظريه يې وړاندې کړه او يا کېدای شي د حياتي کيميا د پيل موضوع ان له ۱۸ پېړۍ څخه مخکې د انټويني لاووساير په واسطه د تخمر او تنفس په اړه څېړنو ته منسوب کړي.
د هغې د دردونو ډک ژوند څخه خبر شو او هغه يې د خاوند څخه په غلا کابل ښار ته را وتښتول, رامشا شیفا په کابل کې پټ ژوند کاوه تر څو مېړه يې ونشي کولای پيدا يې کړي.
کله چې کوچنی ماشوم وم او دخپلو نورو وړو همزولو ماشو مانو سره به مې لوبي کولې نو درې څلور ما شومان به سره یو ځای کیناستواو هر یوه ماشوم به دواړه لاسونه پر ځمکه کیښودل او یو ماشوم به په داسې حال کې چې خپل یو لاس به یې پر ځمکه ایښودلی واو دنورو ماشومانو پر لاسونو یې دخپل ښي لاس دشهادت دګوتې په ښکیکا ګلو سره به یې داکو بکو سندره ویله او بیا به چې داسندره دګوتې په کیکاګلو سره دهریوه ماشوم پرلاس پای ته ورسیدله نو بل ماشوم ته به وار ورغی او هغه به داسندره تکراروله .
داکوبکو دغه سندرې دپښتنو ماشومانو تر مینځ یوه عامه خبره ده او په بیلا بیلو پښتني سیمو کې په بیلابیل ډول سره ویلې کیږي چې زه به دخپلې سیمې داکو بکو دسندرو نه پرته دنورو سیمو دماشومانو داکو بکو سندرې هم راوړمه .
که چیرې تاسو ته هم دخپلو سیمو داکو بکوفولکلوریکې سندرې یادې وي هم یادې وي نو په کامینټونو کې ولیکئ چې زموږ ماشومان برې پوه شي چې موږ دپښتو متلونو او لنډیو تر څنګ دماشومانوادبیات داکو بکو خو ږې سندرې هم لرو.
ښاغلي بارکزي د طالبانو د واکمنۍ تر ړنګېدو وروسته د بېلابېلو نظامي دندو تر څنګ د ارزګان د چورې او خاص ارزګان ولسوالیو د ولسوال په توګه هم دندې درلودې.
د . دومره انکشاف او وړتيا د تکنالوژۍ د انکشاف او پرمختګ په اساس رامنځته شوى يعنې د جديد او سريع کمپيوټرونو پواسطه د . عمليه کنټرولېږي او دغه سريع او انکشاف کوونکي کمپيوټرونه د . تخنيک کې چې کوم . جوړ شوي دي ډېر ښه تشخيص او واضيح شکل لري او ددې سره په څنګ کې د ناروغ لپاره ډېر اسانه او سهولت لرونکى تماميږي .