polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
اوس غواړي دا خبره جبران كړي.هغوى غواړي څو مشران مو له ځان سره يرغمل ونيسي او “محمد” ته يې وسپاري او له دې لارې خپله دوستي او پښېماني “محمد” ته وروښيي او پوهېږئ “محمد” به مو هم مشران ځاى پر ځاى ووژني. هغوى دا پرېكړه له “محمد” سره له پخوا كړې ده او ورته يې ويلي چې نور به موږ ستا ملاتړ يو او “محمد” هم ورسره منلې ده؛ نو كه يهود له تاسې مشران ګرو وغواړي؛نو ور يې نه کړئ او ددې خبرې روښانه ګواهي دا ده،
سبا د شنبې ورځ ده او موږ پردې ورځ يوه كار ته هم ګوتې نه ور وړو؛ځکه پخوانيو مو پردې ورځ كار وکړ او د خداى په عذاب ككړ شول او موږ به هله بريد کوو،
مرحوم توخي صاحب چه پدغه وخت کی تر سخت تعقیب لاندی هم و د څه مدی لپاره یی شخصی دنده پر مخ بیوله څو د خپلی کورنۍ او اولادو لپاره ورځنۍ اړتیاوی پری سرته ورسوي او د سختی خطری سره بیا هم چه ده ته متوجه وه پدی لټه کی و چه څرنګه د خپلی کورنۍ سره له هیواده ووځي او بالاخره یی د لاری په موندنی سره برۍ و موند او د کویټی په ښار کي د خپلی درني او پتمني کورنۍ سره میشت سو او د خپل ژوند تر پایه د خپلی پتمني کورنۍ سره پاته سو.
ش کال پوری پخپله شخصی دنده بوخت و او ددي تر څنګ یی د وخت د حاکم کمونیستی رژیم په ضد قلمی مبارزه هم پر مخ بیوله او په بیلابیلو ژبو به یی د افغان مسلمان او مؤمن اولس څخه د دفاع په هکله لیکني کولي.
ارواښاد مرحوم توخي صاحب د هجرت په وخت کی بیا هم آرام پاته نسو او د خپل مسلمان او ځوریدلی اولس د سوکالۍ او هوسایني لپاره د هیڅ راز بسپنی او مرستي څخه دریغ و نکړ او د هغوی د ستونزمن ژوند په ټولو پړاونو کی د هغوی ترڅنګ لکه غرهوډمن او مصمم ولاړ و.
هدایت الله توخی خپلې لومړنۍ او منځنۍ زده کړي د کندهار په ښار کی تر سره کړي دي اود دوولسم ټولګۍ تر فراغت وروسته د زیاتو لوړو نمرو په درلودلو سره د لوړو زده کړو لپاره د بیروت امریکایی پوهنتون ته و لیږل شو .
اود لیسانس بشپړه دوره یی د عمومی اقتصاد د پرمختګ په څانګه کي د بیروت په امریکایی پوهنتون کي سرته رسولی ده. همدغه رنګه د لیسانس تر کچي وروسته یی خپله ماستري دعمومی اقتصاد د پرمختګ په څانګه کی هم د بیروت په امریکایی پوهنتون کی بشپره کړیده.
هغه ژمنه وکړه چې د ټاکل کېدو په صورت کې به امریکایي والټ دېسني شرکت د دې لپاره ګماري چې د پلازمېنې لپاره نوې ځانګړې شوې ساحه په یو تفرېحي پارک باندې واړوي.
داسې پلانونه وړاندیز شوي وو چې پلازمېنه باید په داسې ځای کې وي چې لویو توکمیزو ډلو لپاره بې لوري او همدارنګه د نایجېریا ټولو برخو ته په نږدې موقعیت کې پرته وي.
دغه ښار لږ تر لږه ٪۳۵ کلنۍ وده تجربه کوي چې د دې سلنې له مخې نوموړی هېواد د افریقا د لویې وچې په کچه تر ټولو د ګړندي وده کوونکي ښار ځای خپلوي او د نړۍ په کچه له ګړندیو وده کوونکو ښارونو څخه یو ګڼل کېږي.
د ابوجا د ښار د پلان د طرحې او پلي کولو ابتدايي کار د مورتالا محمد او اولسګون اوباسانژو د پوځي حکومت له خوا په لاره واچول شو چې وروسته د شیحو شاګاري ادارې ته وسپارل شو.
د نيالګو يوه له کرلو څخه وروسته سمدستي اوبه کول ډي زياد ضروري او لازمي ده دا ځکه چي ريښه په دي وتوانيږي چي خپل غذائي مواد او معدني مواد له ځمکي څخه په ارتباط پيدا کولو سره ډير ژر په لاس کړلي .
او د حرارت درجه په ژمي کي د انځر وني لپاره بايد د صفر څخه تر ١٢ سانتي ګراد وي او انځر کولاي شو چي په شنو خونو کي هم توليد کړو په نامناسب محيط کي خو بايد د شاخبري څخه تر کار واخولو او په شنو خونو کي ټول هغه طبيعي درخواستونه لنده بل او د حرارت درجه دقيق کنټرول لاندي وي.
هغه وني چي هغه د استراحت په حال کي وي ولي رسيدلي وني وي هغه د ١٫٥ تر ٤٫٥ سانتي ګريډ پوري يخ متضرره کوي که چيري د استراحت دوره کي وي تر منفي ١٢ درجو پوري د يخ مقاومت لري .
د هند د خپلواکي پر مهال ديوبنديانو د ګډي ملي نظريې نه دفاع کوله ددې نظريې په اساس هندوان او مسلمانان يو ملت ده او له دوئ نه غوښتنه کېدله چي د انګرېزانو په وړاندي بايد ګډه مبارزه وکړي.
د افغانستان زياتره وګړي د ديوبندي مسلک پيروان دي خو په افغانستان د امريكا د متحده ايالاتو له يرغل وروسته يو شمېر وهابيان هم ددې هيواد په ځينو برخو کي پيدا شوي دي
د اېنټوټو غر د اوسنۍ ادیسه بابا په شمال خوا کې یوه لوړه بوړه ده چې د منځنیو پېړیو بارابارا نومې سترواکۍ لپاره یو له ګوتو په شمار ممکنه موقعیتونو څخه ګڼل کېږي.
یاد ښار د اېټالیوي کارتوګرافر فرا مارو له خوا د ۱۴۵۰ز کال په شاوخوا کې د کښل شوې نقشې پر مخ د زوکولا او مینیګاشا غرونو تر منځ پروت انځور شوی و،
هغه وړاندوینه چې بارابارا د اېنټوټو په غره کې موقعیت درلود د ادیسه بابا په یو اوچت ځای کې یې د منځنیو پېړیو د یو ښارګوټي د تازه کشف په واسطه ملاتړ شوی دی،
د ادیسه بابا د تاسیس تاریخچه د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو کې په ۱۸۸۶ز کال کې د د شېوا د نجاشي دویم منیلیک له خوا د اېنټوټو غره له موندلو څخه دوه کاله مخکې دورې ته،
په هغه وخت کې یاد ښار یو سیاحتي ښارګوټی و؛ پکې د لویو منرالي چینو ډېروالي د سترواکۍ اشراف ځان ته راوکښل تر څو هلته زیات شمېر دایمي استوګنځایونه جوړ کړي.
ښاریتوب او عصریتوب د یو ماستر پلان پر بنسټ چې دوی په دې هیله پلی کاوه چې ادیسه بابا به د ډېر وخت لپاره استعماري ښار وي او له استعمار وروسته به هم دا کالوني ادامه لري،
ادیسه بابا د اېتوپیا د فدرالي جمهوریت په اساسي قانون کې د دغه ښار د حکومتي منشور د ۱۹۹۷ز کال د ۸۷یمې اعلامیې پر بنسټ د فدرالي طرز درلودونکی یو ښار دی.
ادیسه بابا د لویو نړیوالو سازمانونو لکه افریقايي اتحادیې او د افریقا لپاره د ملګرو ملتونو د اقتصادي کمیسیون لپاره د مرکزي دفترونو په توګه په چوپړ کې ده.
د نړۍ په بېلابېلو برخو کې له نږدې ۱۰۰۰ کسانو څخه د ډي ان اې د شواهدو پر بنسټ یوه مطالعه د دې وړاندیز کوي چې انسانان ۱۰۰۰۰۰ کاله مخکې له اوسنۍ ادیسه بابا سره له یو نږدې ځای څخه خپاره شوي دي.
حشرات دشمېر له مخې دژونديو موجوداتويولوي ګروپ دى چې دحيواناتو برخه جوړوي حشراتو ته شپږ پښې لرونکي هم وايي دوى لکه دنورو ارتروپوداوپه څير دتراحيه په مرسته تنفس کوي دحشراتو بدن کې کړۍ اوضمائم ليدل کېږي .
ميده کوونکي خوله په هغوحشراتو کې لېدل کېږي چې د جامدو غذايي موادو څخه استفاده کوي ددوى پورتنۍ ژامه يو لوى کيتيني صفحه جوړوي چې د دانه دارو او تيزو څنډودرلودونکې ده دلاندژامې جوړه يې چې دڅوبندونو څخه جوړه شويده چې دښاخونو لرونکې ده په څنډوکې دپرو په ډول دي چې داخلي پرې يې دکيتني ويښتانو لرونکي دي دپورتنۍ ژامې او لاندينۍ ژامې لومړنۍ جوړه ده چې دغذا دميده کولو لپاره کار کوي دلاندېنۍ ژامې دوهمه جوړه يوه واحده صفحه جوړوي چې په څنډو کې يې ښاخونه شته دخولې په انتنونو کې دحسي ويښتانو،
داپښې دژوندډول او شرايطو پورې مربوطي دي چې ددې په وسيله کولاى شي چې دپښو مختلف ډولونه تشخيص کړي چې دا دبدن او انتنونو دپاکولو لپاره په کار وړل کېږي لکه په کورني مچانو کې.
دحشراتو دعضلاتو قدرت نسبت دهغوى وزن ته فوق العاده ډېر دى يو عالم نوميده په ګونګټو باندې تجربه وکړه ويې ليدل چې دوه ګرامه وزن لرونکي ګونګوټه کولاى شي چې 400 په وزن فولادي خط کش په ژامو کې ونېسي او خپل سر ښکته او پورته وښوروي .
چې په لاروايي مرحله کې دولس او دبلوغ په مرحله کې يوولس جوړو ته رسيږي په ډير حشرو کې تنفسي سوري لس جوړې وي چې دوه جوړه يې په صدر او اته جوړې يې دبطن په برخه کې وي چې داسوري مستقيماً دتيوب سره اړيکه لري چې دخلاصيدو او تړل کېدو مکمل سيستم موجود دى چې دوى دګازاتو تبادله تنظيموي مخنېوې کوي .
عرضي ښاخونه چې ظهري تراخيا دګازاتو تبادلې لپاره عضلات دوينې دوران او وزرونو خواته امتداد لري بله بطني تراخيا ده چې دبطن دعضلاتو عصبي سيستم او ضمائمو خواته اوږديږي او په اخرکې دريم ښاخ احشايي تراخيا ده،
کله چې 2 دتنفس په نتيجه کې حجرو ته داخليږي دغذايي مواد دسوزيدو سبب کېږي او په نتيجه لازمه انرژي توليديږي داعمل دمايتو کاندريا په داخل کې صورت نېسي د 2 جذب او مصرف دعضلاتو په فعاليت او دودې په مرحلې پورې تړلې دى .
دسر په مخکۍ برخه کې موقيعت لري او هماغه دمرکبو سترګو له حجراتو څخه جوړ شويدي ولې شمېر يې په ساده سترګو کې لږ دى او حشرات ددې سترګو په وسيله دباندې ليدل کولاى نشي،
چې دالوتلو توان او ځواک يې پيداکړې په آزاد پرازيتي او دپرا زيتو دلېږدونکو په توګه کار کوي خارجي اسکليټ) ( لري يعنى بدن يې دبهر له طرفه ديوې غشاء په واسطه پوښل شويدى،
او بطن ياګيډه څخه دارتروپودا دبدن غړي يو له بل سره متناظر واقع شوى ځينې بندونه يې خالي او ځينې يې حرکي غړي يا ضمائم لري دارتروپودا خوراک واړه حشرات دي .
روښنايي او تياره ليدلى شي ساده سترګې هغه سترګي دي چې عدسيې نه لري ياکم دي او تصوير په ښه ډول نشي تشخيص کولاى او دمرکبو سترګو سره دتصوير په ليدلو کې مرسته کوي
چې ژامې لري او دهغې په وسيله خواړه رانيسي ستونې مرۍ جاغور او شاټينګه واقع او لعابيه غدوات قرار لري دمرۍ په وسيله خواړه جاغور ته وړل کېږي او جمع بيا شاټينګې ته رسېږي .
چې دمعدى په نوم ياديږي يعنى فزيکي هضم سرته رسوي هضم شوى مواد د داخلي جدارونو په وسيله جذب شوى او وينې ته ورکول کېږي ګټور مواد په مصرف رسيږي له دې څخه وروسته ميده شوى مواد دکيمياوي هضم لپاره کولمو ته ځي ،
چې دمغزو کار ورکوي دا غوټې دمرۍ دپاسه واقع دي يا فوق مرۍ غوټى چې دمرۍ دپاسه يو عصبي پُل هم موجود دى ددې غوټو څخه دحيوان په شا کې يولوى عصبي تناب دحيوان تر اخري برخې پورې تللې دى ،
ارتروپودا ډيرپخواني حيوا نات دي چې ددوى ژوند دکامبرين په دوره کې ثابت شوى دارترپوداحيوانات په مختلفو کتابونو کې په مختلفو ډولونو سره طبقه بندي شويدي ،
په دې کې ډيرپخواني او ابتدائي ارتروپوادوي شاملي دي چې عموماً په سمندرونو کې ژوندکوي جيالوژيکي مختلفو دورو او په ځانګړي ډول پاليوزوييک په دورو کې اوسيدل دابحري حيوانات د 10 – 2 پورې او کله تر 75 پورې اوږدوالى لري ددوى بدن په دوه برخو ويشل شوېدى يوه برخه يې سر او بله برخه يې تنه ده ،
چې په پورتنۍ برخه کې يوه جوړه مرکبې سترګې موجودې دي دتنې برخه يې هربند يوه جوړه پښې لري چې دبرانشي ګانو لرونکي دي ددې حيواناتو پلنه طبقه په زهري برخه کې درې جرۍ نوځکه دانوم ورته ورکړل شويدى .
صدراو بطن څخه جوړ شويدى چې په شيني کې معمولاً مل وي چې دسيفالوتوراکس په نوم جوړښت منځته راوړي داحيوانات انتنونه او مخکنۍ ژامه نه لري په سرکې ددوه انبورونو په شان جوړښتونه چېلسيريس او پيدپالپا شته چې دحسي غړي په توګه کار کوي دصدرپه برخه کې څلورجوړې حرکي پښې ځاى لري او سترګې يې ساده دي په دې فايلم کې دوه ټولګي شامل دي .
چې ديوې جوړې چېلسيرا او پنځه جوړو نورو ضمايمو لرونکي وي چې په دې ترتيب سره لمړنې جورښت پيديپالپا او څلور جوړې پښې وي چېلسيرا دپنس انبور او يادارې په شکل وي او په تغذيه ورڅخه کار اخلي پيديپالپونه دښکار لپاره وه او کله هم دحسي ويښتانو په وسيله پوښل شوى او دلامسي غړي په توګه کار کوي اته پښې لري دخيټې برخه د اوپيستوزوما په نوم ياديږي مختلف شکلونه لري،
کله په غڼوکې يوه ټوټه کړۍ لري او کله يې نه لري او ددوه برخو يعنى مخکې برخه او وروستۍ برخه څخه جوړه شويده چې مخکنې برخه يې دسينې په قفس تړلې او وروستۍ برخه يې نرۍ او دغڼو متحرکه برخه جوړوي چې په مخرج او نيش باندې پاى ته رسيږي .
دخيټې دبرخې ضمايم واړه او ياله منځه تللي دي په غڼوکې ديو څخه تر څلورو جوړو پورې ساده سترګې موجودې دي هضمي غړي يې مختلف جوړښتونه لري چې ددوى دتغذيي په ډول پورې اړه لري دهغه ډول هضمي سيستم دمايع غذا لکه :
دنباتاتو شيرې او يادحيواناتو دوينې څخه تغذيه کوي مخکې برخه يې حلقوم او غضلوي مرۍ څخه چې دغذا په جذبولو کې مرسته کوي جوړشويدي هغه ډولونه چې دجامدي غذاڅخه استفاده کوي زبيښونکې حلقوم نه لري دهضم او جذب موده په وسطي کولمو کې نسبتاً لنډه ده کولمې غدوي ايپيتل په واسطه پوښل شويدي او دراوتلو جوړښتونو لرونکي دي دجذب سطحه يې
ډيره وي په ډيرو غڼوکې دوسطي کولمو په بطني برخه کې دځيګرمجراوي خلاصيږي چې هضمي انزايمونه افرازوي او غذايي هضم شوي موادجذبوي دکولمو وروستۍ برخه يې لويه ده .
دتنفسي سيستم غړي په دې حيواناتو کې توپيرلري په ځينوډولونو کې دسږودکڅوړې څخه استفاده کېږي مګرځېنې نوريې دتراحيه په واسطه تنفس کوي او داسې ډولونه هم شته چې ددواړو غړو په مرسته تنفس کوي دسږو کڅوړې دبطن په مخکنۍ برخه کې واقع دي او د په مرسته دباندې محيط سره اړيکې لري دسږو په داخل کې نرۍ هوارې پاڼې ځاى لري چې دهغه په خاليګاه کې وينه جريان لري د ګازاتو تبادله دسږو دنازکو پاڼو په وسيله سرته رسيږي تراحيه دبطن دپوښ دسوري څخه پيل کېږي او دمنشعبو تيوبونو په شکل جريان لري .
دويني دوراني سيستم يې دزړه او رګونوڅخه جوړ شويدى چې زړه يې ظهري خواته موقيعت لري زړه څخه رګونه ټول بدن ته خواره شويدي دوينې ګرځيدل زړه ته دخاليګاه په وسيله صورت نېسي په ځينو کې زړه غضلي لولېي شکل لري چې دډيرو سورو لرونکي دي په ځينو نورو ډولونو کې زړه دکسې په شان جوړښت لري چې ديواو دوه خولو سوريو لرونکي دي په شنو کې دوينې رګونه قسماً تنقيص شوي او ځېنې زړه نه لري .
داطراح سيستم اطراحي غړي يې په دوه شکلونو ليدل کېږي زياته برخه يې يو نه دوه جوړې ميټانفريډياچې دپښو په قاعده کې خلاصيږي لري سربيره پردې دبطن په برخه کې يو نه تردوه جوړې نري تړلي لولېي يعنې مالپيګي رګونه شته چې په کولمو کې خلاصيږي لمړنۍ جوړه تجزيوي محصولات دصدري برخې څخه او دوهم زوج يې دبطني برخې څخه اطراح کوي .
تکثري سيستم يې داحيوانات د مختلفو جنسونو لرونکي دي او تکامل يې په مستقيم او غيرمستقيم ډول صورت نېسي هګۍ اچوي مګر ځينې يې بچې زيږونکي دي مذکر جنسونه يې نسبت مونث جنسونوته کوچني دي .
عصبي سيستم يې دنورو ارتروپوداو په شان دعصبي رشتو او غوټو څخه عبارت دى ارکنيډيادوزرونو او مرکبو سترګو نه درلودلو څلورجوړې پښې درلودلو دسراو سينې دبرخې داتصال له کبله دحشراتو څخه توپيرلري ددې کلاس ځينې اردرونه په لاندې ډول دي .
دخولې څخه وروسته لنډه مرۍ ده چې پراخه شويده اومعده جوړوي معده له دوه برخوڅخه جوړه شويده چې لمړنۍ برخه يې دغذا دټوټه کولو او دوهمه برخه يې پرغذا باندې دفشار واردوي په لمړنۍ برخه کې درې راوتلي جوړښتونه ليدل کېږ ي يعنې غاښونه چې دغذا دميده کولو لپاره کار کوي دوهمه برخې جدارونه يې ګونځې لرې چې دويښته ډوله جوړښتونه ورسره وي او ښه فلتر جوړوي چې يوازې وړه شوى غذا دکولمو خواته پريږدي دغذايي مواد هضم اوجذب په منځنيو کولمو کې صورت نېسي په دې برخه کې دهضمي غدې يعنې دځګر قناتونه هم خلاصيږي حلفي کولمې په مقعدحتميږي .
دوينې دوران يې مختلف شکلونه لري عالي قشريه کې زړه يوه نرۍ لوله ده او په هر بندکې داسټويم لرونکي دي دبدن خاليګاه مايع جذب اومخې ته يې ټيله کوي دزړه څخه شريانونه رواتلي دي چې دهغوى له لارې وينه خاليګاه ته تويېږي وينه دخاليګاه له لارې زړه ته راځي اود منفذ ونو له لارې جذبييږي په ځنو ابتدايې قشريو کې دوينې دوران کيسه ډوله زړه او رګونه لري ياداچې يوازې زړه لري چې وينه عضلاتو دحرکت په نتيجه کې انتقاليږي په ډيرو کوچنيو قشريو کې زړه تنقيض کړيدى لکه :
جوړه لوليې سيستم دى چې ددوهم انتن په قاعده کې موقيعت لري چې دانتني غدو په نوم ياديږي يادمنځنۍ ژامې په قاعده کې ځاى لري دميګزيلري ګلينډ په نوم ياديږي داغړي دنيپريډياتغيرخوړلې شکل دى .
دقشريو عصبي سيستم يوه جوړه عصبي کړۍ دي حسي غړي يې چې ډيرښه انکشاف يې کړيدى دسترګو دلامسي او شامي غړي دي په قشريو کې دوه ډوله سترګې موجودي دي يو هغه ډول سترګې دي چې په لاروايي حالت کې لېدل کېږي او دنوپيلوس په نوم ياديږي او بل يې مرکبې سترګې دي چې په مکمل حيوان کې مالوميږي دنوپيلوس سترګو تعداد په هرحيوان کې يوه دانه ده چې دسر په منځنۍ برخه کې واقع دي داډول سترګې په حيوان کې دتيارې او رڼادتشخيص لپاره دي .
په ډيرو قشريو کې جنسونه بيل دي ډيرلږ شمېر يې چې پرازيټي دي دهرماپروډايټ په شکل ليدل کېږي دانکشاف له مخې دکرستاسياپيچلې مورفولوژي لري ډيرلږ يې لاروايي مرحلې نه لري کله چې دهګۍ څخه لاروا خارجيږي دا لاروا د په نوم ياديږي .
په دې ټولګي کې واړه قشريه شامل دي چې په اوبو او دوچې په ولاړو اوبو او ډنډونو کې ژوندکوي داقشريه دعالي قشريه څخه په بطني برخه يې داطرافو دنه لرلو له کبله توپيريږي .
ډفنيا داوبو د ورږې په نوم هم ياديږي واړه چنګکونه لري چې په زياته پيمانه په خوږو اوبو کې دوه کوي او دډيرو کبانو غذا جوړوي د ډفنيا نسل دتناوب په شکل دي داسې چې په اوړي کې دډفنيا دناالقاح شوى هګيو څخه مونث جنس منځته راځي .
چې دبدن په مختلفو برخو کې توپير لري دټولو غړو سطحه چې اکتودرمي منشاء لري پوښوي همدارنګه کيوتيکل دتنفسي سيستم داخلي برخې پوښوي دباندې څخه داخل خواته له دريو برخو څخه جوړ شويدى .
دنور دانکسارخاصيت لري او ضخامت يې دڅومايکرون څخه ډېر نه دى داطبقه داوبو په مقابل کې غيرقابل نفوذ ده نو ځکه په ټول عمر کې داوبو دتبخير مخه نېسي .
چې دايپي کيوتيکل لاندې واقع ده رنګ يې معمولاً خاکستري او په جوړښت کې يې دميلانين رنګه دانې ډېرې لېدل کېږي دارنګ مواد د نوعو په تشخيص کې مهم دي دابرخه دسکلروتين څخه جوړه شويده سکلروتين دفقاريه حيواناتو دکراتين سره پرتله کېداى شي په دې مرحله کې په لږه اندازه کيتين هم ليدل کېږي .
داطبقه هم پنډه طبقه ده چې ارتجاعي قابليت لري او بې رنګه ده چې دکيوتيکل مهمه برخه جوړوي دفزيکي جوړښت له مخې موازي تيغو په شکل ګنځې لري ددې مهمه ماده کيتين جوړوي .
په کيوتيکل کې موجوده پروتين هغه مواد دي چې په سلو کې د35% - 25% پورې دکيوتيکل وچ وزن جوړوي داد ارتروپودا دبدن داو بو دتبخير مخه نېسي نوځکه دوى په سختو شرايطوکې لکه :
دارتروپودا دژوندپه دوران کې ددوى بدن وده او انکشاف کوي حال داچې خارجي اسکليټ دهغې لپاره ګنجايش نه لري نو په همدې خاطرارترپودا دخپل ژوندپه دوران کې څو څو ځلې پوستکې بدلوي ،
واړه حيوانات دي چې په تياره رنګونو لکه سور او شين کې پيداکېږي په حوضونو او جهيلونو کې ژوندکوي ددې شنو لارواپرازيتي ژوندلري مګر بالغ شني يې آزاد ژوندلري چې دچنګښو او حشراتو لارواوى ښکار کوي .
دغلاجاتو او خصوصاً دوړو افات دي چې ډير واړه جسامتونه لري چې دبدن اوږدوالى يې 0.5 ته رسيږي دوى کولاى شي په مساعدو شرايطو کې په ټول ژوندکې تکثروکړي دانکشاف دوره يې د 40 – 25 ورځو پورې وي .
په نباتاتو کې غوزه توليدوي چې عمده نوعى يې دى چې دوحشي او اهلي حيواناتوپرازيتونه دي چې په يوه غوا کې تر زرو پورې شني په يوه وخت کې اوسيدلاى شي جسامت يې 15 – 10 پورې دى چې په پوستکې پورې نښلي او وينه زبيښي شني چې په مختلفو حيواناتو کې لکه :
وړيو او حتى په انسانانو کې ليدل کېږي چې دپوستکي دخارښت سبب کېږي دوى داوږد چېنجي په شان جوړښت لري او پښې يې لنډې دي دوى هم دمختلفو ناروغيو په انتقال کې برخه اخلي .
دشنوکنترول لپاره بايد ددوى داستراحت اواوسيدوځايونه دديوالونوسوري دګچ کولو په وسيله له منځه ځي او کولاى شو دمختلفو کيمياوي موادو په مرسته دحيواناتو د اوسيدو ځايونه دواپاشي شي چې يوځل په پسرلي کې او دوهم ځل په اوړي کې دوا پاشي شي کله چې دحيواناتو سره کارکوئ دکارڅخه وروسته خپل بدن وګورئ چې شني ځان سره کورته يونسۍ او اخته سپيان بايد کورته پرينښودل شي او تداوي شي .
په دې سب فايلم کې دکلک قشر لرونکې کرسټاسيا حشرات چېلوپودا اوډيپلوپودا شامل دي داحيوانات دسر په برخه کې انتن په نوم دوه جوړې ضمايم لري نوځکه د په نوم هم ياديږي په خوله کې يې ژامې دي اوچېلسيرا نه لري) د په نوم ياديږي په دې فايلم کې دبندونو اوضمايمو دشمېر او ودې له مخې ډيرتوپيرشته ځکه هريوبيل بيل ټولګي کې لوستل کېږي .
خوږو اوترو اوبوکې ژوندکوي داحيوانات عموماً دبرانشيګانو په وسيله تنفس کوي تر٢٦٠٠٠ پورې ډولونه يې پيژندل شويدي چنګښان خرچنګونو او دخوږو او ترو اوبو واړه خرچنګونه په دې ټولګي کې شامل دي دقشريه بدن په دريو برخو وېشل کېږي ،
صدر او بطن چې صدر اوسر سره وصل دي په سر کې دوه جوړې انتنونه دي چې دلامسي حس دنده سرته رسوي اطراف يې معمولاً دوه ښاخۍ وي په عالي خرچنګونو کې دبندونو شمېراو دجوړښت له مخې ثابت حالت ليدل کېږي دسرپه برخه کې يې يوه ټوټه وي چې دشپږ بندونو صدر يې اته بندونه اوبطن يې شپږبندونه لري او په اخر کې يې په لکۍ باندې ختميږي دټولو قشريه دسر په برخه کې پنځه جوړې خارجي ضمايم شتون لري چې دمخکې خواڅخه وروسته دهغوى څخه يادونه کوو .
١ – لمړني انتنونه چې ديومفصلي فلاجيل څخه جوړ دى دوهمي انتنونه چې دوه ښاخۍ دي پورتنۍ ژامې او لاندنۍ ژامې دوه ښاخۍ دژوولو لپاره کارکوي لاندنۍ وروستۍ ژامه چې دلاندې ژاموپه شکل دي په دوى کې اطراف هم په دوه ښاخۍ شکل دي چې ديو قاعديي دپروتوپوډيټ په نوم جوړښت چې له پاسه يې دوه ښاخيي جوړښت شته چې دبدن داخل خواته دانډوپوديټ او دبدن خارج خواته دايګزوپوډيټ په نوم ياديږي .
خوله او انتنونه پراته دي خوله يې پورتنۍ اولاندنۍ ژامې تنه يې ديوزيات شمېر سره ورته کړيو څخه جوړه شويده چې کړۍ يې پلنې او ګردې وي چې هره کړه يې دوه جوړه اطراف لري دبندونوشمېر يې د 100 – 20 پورې رسيږي په دې حيواناتو کې تناسلي سوري دتنې په مخکنيو کړيوکې او ياد بدن په دوو اخري کړيوکې خلاصيږي او په زياترو کې تناسلي سوري په دريم بندکې او ياددوهمې جوړې پښوپه شاتنۍ برخه کې دي .
دخوساشويو پاڼو او وښولاندې اوسيږي ځنې يې ددې حيوانات غوښې خوړونکي دي چې دنورو ارتروپوداو څخه تغذيه کوي دځمکې ډيرپخواني اوسيدونکي دي چې د ډيونين ددورې څخه راپديخوا دځمکې پرمخ ژوندلري مهم مثالونه يې او دي چې زهري غدي نه لري بلکې دنباتاتو دخوساشويو ميوو،
ريښواو لرګيوڅخه تغذيه کوي په کې اته مفصلي انتنونه شتون لري تنه يې دزياتو بندونو څخه جوړه شويده چې کيوتيکل لري چې داهکي ترکيباتو او بوى لرونکوترشحاتو لرونکي دي خوله يې پورتنۍ او لاندينۍ ژامې لري دبدن لومړنې بنديې پښې نه لري او درې وروستي بندونه يې هره يوه يې يوه جوړه ضمائم او پاتې نورې ټولې کړۍ يې دوه جوړه ضمايم لري .
داحيوانات دډيرو پخوانيو حيواناتو له جملې څخه يعنې سيلورين ددورې څخه دي ددې حيواناتو ظاهري شکل چنګښانو ته پاتې کېږي دډيرو اوږدو استواني نوعو اوږدوالى يې 18 ته رسيږي بدن يې په واضخ ډول په بندونو ويشل شويدى چې دسراو صدر بندونه يې سره وصل شوي دي اونه بيلېدونکې سر او صدر يې منځته راوړى دى چې دسيفالوتوراکس په نوم ياديږي بطن ديولړبندونو څخه جوړ دى چې مخکنۍ برخه يې پراخه او وروستۍ برخه يې اوږده ده اخرنۍ بنديې په تېره نېش ختميږي چې په انجام کې يې زهرې غده باندې خلاصيږي لړم دبطن دضربې دنيش په مرسته زهرددښمن بدن ته داخلوي .
ونولاندې اونورومحافظوي پوښونو کې ځان پټوي لړمان خصوصاً په باراني فصلونو او ګرموځايونو کې په انسانانوحمله کوي ددې غذاغڼې او حشرې دي چې دپنجوپه مرسته يې نيسي اودلکۍ ډوله خيټې په مرسته دخپل نيش په وسيله يې فلجوي اوبدن ته يې ننباسي .
لړمان بچې زيږوي او بچې يې دمونث جنس په شاباندې ځاى نيسي او بياوړل کېږي دلړمانو مختلف ډولونه په نړۍ کې ليدل شويدي دلړمانوکوچني ډولونه دانسان په پوستکي کې خپل نيش داخلوي اوياداچې يوازې نرۍ يې چېچې مګرلوى زهري ډولونه يې په شمالي افريقا،
دچېلسيراجوړښت د پنس په شکل دى چې ددوه بندونو څخه جوړ شويدى اخري بنديې دتېرې او کږې پنجې په شکل دى چېلسيرا په قاعده کې زهري غده موقيعت لري چې قنات يې تيزې پنجې کې خلاصيږي غڼې دپنجو په مرسته دخپل ښکار څخه چې دچېلسيرا په مرسته ټينګ شويدى زهري زرفوي حيوانات بې حسه کوي دغڼو ځېنې ډولونه داسې دي چې دانسان دمسموميت سبب کيږي لکه :
کوچنۍ غڼې د جنس پورې تړلي دي توربخملي رنګ لري چې دبطن په برخه کې سره ټکي لري ددې حيواناتونيش داسونو لپاره وژونکې دى غڼې څلور جوړه پښولرونکي دي چې اووه بندونه لري دسيفالوتوراکس برخه يې د اتوسترګو لرونکې ده چې موقيعت يې نظرنوعى ته توپيرلري.
مياشي او نور چې دانسانانوسره ژوندکوي ښکار کوي بايدوويل شي دغڼوزهر غيرهيموليزکوونکې البوميني زهر دي چې دمحيطي نيروتوکسين په شکل عمل کوي علامې يې دزهر غلظت له مخې توپير کېږي .
داهم واړه خرچنګونه دي چې دسرپه برخه کې يې دانتن لومړنۍ جوړه ډيره اوږده اودحرکي غړي په توګه کار کوي په خوږو او ترو اوبو کې ژوندکوي ځنې يې دپلنو چېنجيانوکوربه دي ددې حيوان مونث جنس خپلې هګۍ په ځانګړو کڅوړو کې ځان سره ليږدوي بطن يې په پنځه ډوله جوړه پاى ته رسيږي تنفس دبدن دهرې سطحې په وسيله کولاى شي .
عالي قشريه تقريباً 14000 ډولونه لري چې اوږدوالى يې تر 60 پورې رسيږي بدن يې له 20 – 21 جوړې بندونه لري چې پنځه ياشپږ جوړې په سرکې اته صدري او اووه بطني بندونه دي اطراف نه يوازې په سراو صدرکې بلکې په بطن کې هم شته داطرحيې غړو مجراوى دانتن په قاعده کې خلاصيږي داکثرو بدن دکلک قشرلرونکي چې قشرونه يې مختلف پګمنټونه لري انکشاف يې بې له کوم تغيره وي او ياهم کېداى شي چې په ځنو ډولونو کې د په صورت وي.
عالي خرچنګونه په سيندونو او بحرونو او وچه کې ژوندکوي په دې ګروپ کې ايزوپوډا لس پښې لرونکي ) ( او نور شامل دي چې لس پښې لرونکي په دريو عمده ګروپونو وېشل شويدي .
کورونواو ديوالونو له پاسه جالونه جوړوي داپه دې معنى چې غڼې په هرهغه ځاى کې چې تګ راتګ په کې نه وي څه دکوردباندې او څه دکور دننه تارونه جوړوي داتارونه مخصوص پروتين دي چې دبطني غدو په مرسته توليديږي داغدى مخصوصه مواد افرازوي چې په هواکې په چټکۍ سره ټينګيږي اودغڼې تارونه جوړوي .
مياشي اونورحشرې دزهر په مرسته فلجوي اوددوى دبدن شيره زبيښي داحيوانات دميتامارفوسيس په حالت کې وده کوي دوى په کتلوي شکل هګۍ اچوي چې داهګۍ دپيلې په منځ کې وي ځوانې غڼې دڅه وخت لپاره دپيلې په منځ کې پاتې کېږي او د اته يانهه ځلو پوستکي اچولو څخه وروسته په بالغې غڼې بدليږي .
ددې حيواناتوټول بندونه پرته له دوه اخرني بندونو يوه يوه جوړه اطراف لري دلومړي بندپښې يې دچنګک په شکل دي نوځکه د په نوم ياديږي او دزهري غدې لرونکې دى لکه :
چنجيانو او نورو کوچنيو حيواناتو څخه تغذيه کوي چېلو پوډا دبدن بندونه يې پلن او شمېر يې د 15 – 175 پورې رسيږي هربنديې يوازې يوه جوړه ضمائم او ځانګړې سرلري دخولې ټوټې يې مکملې دي چې دلاندې او باندې ژامو يوه جوړه انتنونو لرونکي دي چېلوپوډا په ټوله نړئ کې په ځمکه کې دتيږو لاندې ،
کوچني حيوانات دي چې اوږدوالى يې دڅو ملي ميترو څخه تر 3 پورې رسيږي تراوسه لس زره نوعى شنې پيژندل شويدي چې ځېنې يې حيواني او ځنې نباتي پرازيتونه دي په دوى کې سيفالوتوراکس او بطن برخه په واضخ ډول سره بيله شوى نه ده او نيدراتامخکنۍ برخه يې بندونه لرونکې وي چېلسيرا او پيديپالپ په هغو شنو کې دي چې دمايع موادو لکه :
دحيواناتو وينه او دنباتاتو دشيرې څخه تغذيه کوي اوږود او زبيښونکې نيش لرونکې خرطوم منځته راوړي داکثرو شنو چېلسيرا د دندانو لرونکي وي او دجامدو موادو دميده کولو لپاره کارکوي زړه او تنفسي غړو يې تنقص پيداکړيدى ځکه دددې جسامت وړوکې دى او دبدن سطحه يې دګازاتو دتبادلې لپاره کفايت کوي .
داحيوانات دبرانشي لرونکو ارتروپوداو له ډلې څخه دي او معمولاً بحري حيوانات دي مګرځنې انواع يې په خوږو اوبو کې ژوندکوي دسيفالوتوراکس برخه يې ديوې جوړه چېلسيرا او پنځه جوړو حرکي پښولرونکي دي حرکي پښې په قاعده کې صفحيې شکل دى چې دلامبواو برانشيګانو دنده لري اودغذا دپيداکولو لپاره هم کارکوي تراوسه پورې يوازې د جنس يې ژوندي دي چې دهندداوقيانوس نه تر استراليا،
د ننگرهار طب پوهنځی په ۱۳۴۲ ه ش کال کې تاسيس شواو د تاسيس د نيټې نه يو کال وروسته ۱۳۴۳ ه-ش کال د ميزان په ۱۷مه نيټه د وخت د ښوونې او روزنې وزير ښاغلي علي احمد له خوا د ننگرهار پوهنتون د هستې په توگه رسمي پرانسته و شوه.
پوهنځي د پېل د ورځې څخه د محصلينو او استادانو د شمير او کدري څانگو په بشپړولو کې د پام وړ گامونه اخستي چه اوس مهال د کلينيک او پارا کلينيک په برخه کې ۲۴ کدرې څانگې او ۸ وارډونو لرونکي ۱۲۰ بستريز روغتون لري.
پلار یې په ۱۹۹۰یمو ز کلونو کې پروګرامینګ ور زده کړ او وروسته یې د خصوصي زده‌کړې لپاره یو سافټوریر جوړوونکی «ډېوېډ نیومن» ورته وټاکه.
چې ماپريږده زه به تاته داسې کليمات و ښايم چې ماښام يې ووايې ترسهاره پوري به له شيطان څخه په أمن کي يې څرنګه چې صحابه کرام پر دين ډير مين وو نوأبوهريره رضی الله تعالی عنه ورته وويل:
په ۱۸۶۹ ز کال کې د مصر پاچا خدیو اسماعیل د وېکتوریا خلیج د شمالي او البېرت خلیج د ختیځ او د ګوندوکورو د سویل قلمرونو د الحاق په لټه د سمویل بېکر په نوم یو بریتانوی کاشف او یو پوځي لښکر لېږد د شمالي اوګاندا پولو ته د غلامانو د سوداګرۍ د ځپلو او هلته د سوداګرۍ لپاره لار پرانیستلو او متمدن کېدلو په موخه ولېږه.
وروسته انګرېزان د بونیورو ضد تمایل سره له بوګاندا څخه یوګاندا ته د ننه شول چې په پای کې يې د پاچهۍ د نیمې خاورې په بیه پرېوته چې د بریتانیا له خوا یوګاندا ته د ډالۍ په توګه ورکړل شوې وه.
له ۱۸۸۶ ز کال څخه په بوګاندا کې د مذهبي جګړو لړۍ لومړی د مسلمانانو او عیسویانو او وروسته له ۱۸۹۰ ز کال څخه د با-انګلېزا د پروتېستانو او د با-فرانسا د کاتولیکانو تر منځ پېښې شوې دي.
مخکې له دې چې ۳۰۰۰ کاله وړاندې له میلاد څخه مخکې په ۱۰۰۰ کال کې بانټو ژبي د اوګاندا سویل او همدارنګه له میلاد څخه مخکې په ۱۰۰۰ ز کال کې د اوګاندا شمال ختیځ ته نیلوتیک ویناوال د ننه شي،