polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕਥਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਝਾਂਸੀ ਕੀ ਰਾਣੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਗਰੁਕ ਕਵਿਤਰੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਸਵਾਧੀਨਤਾ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਸਹਿਣ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤਾ।
ਵਾਤਾਵਰਨ ਚਿਤਰਣ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਰਲ ਅਤੇ ਕਾਵਿਮਈ ਹੈ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਦਿਲ-ਟੁੰਬਵੀਂ ਹੈ।
ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਦੇ ਕੰਮਾਂ-ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਰਹੀ।
ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ।
ਸੁਭੱਦਰਾ ਨੇ 88 ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ- ਮੁਕੁਲ, ਯਹ ਕਦੰਬ ਕਾ ਪੇੜ ਅਤੇ 46 ਕਹਾਣੀਆਂ, 3 ਕਹਾਣੀ ਪੁਸਤਕਾਂ- ਬਿਖਰੇ ਮੋਤੀ , ਉਨਮਾਦਿਨੀ , ਸਿੱਧੇ-ਸਾਦੇ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਸੁਭੱਧਰਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ।
‘ਵੀਰੋਂ ਕਾ ਕੈਸਾ ਹੋ ਬਸੰਤ’, ‘ਰਾਖੀ ਕੀ ਚੁਨੌਤੀ’, ‘ਵਿਜੈਦਕਸ਼ਮੀ’, ‘ਵਿਦਾਈ’, ‘ਸੈਨਾਨੀ ਕਾ ਸਵਾਗਤ’, ‘ਝਾਂਸੀ ਕੀ ਰਾਨੀ ਕੀ ਸਮਾਧੀ ਪਰ’ ਆਦਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੇਸ਼-ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਬੰਧੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ।
1921 ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਨ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।
ਸੁਭੱਦਰਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਲਗਨ ਨੂੰ ਨਾਟਕਕਾਰ ਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਲਿਖਣ-ਕਲਾ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਲਈ ਮਾਹੌਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ 1922 ਵਿੱਚ ਜਬਲਪੁਰ ਦਾ ‘ਝੰਡਾ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹਿ’ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਭੱਦਰਾ ਕੁਮਾਰੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹੀ ਸੀ।
ਨੌਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਰਯਾਦਾ ਨਾਂ ਦੇ ਪਰਚੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ‘ਨਿੰਮ’ ਛਪੀ।
ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਪੰਦਰਾਂ ਕਰੋੜ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਾਥ ਦੇਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋਈ ਸੀ:
ਸੁਭੱਦਰਾ ਦੀਆਂ ‘ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੇ’, ‘ਚਿੰਤਾ’, ‘ਪ੍ਰੇਮ ਸ਼੍ਰਿੰਖਲਾ’, ‘ਅਪਰਾਧੀ ਹੈ ਕੌਨ’ ਅਤੇ ‘ਮਨੂਹਾਰ ਰਾਧੇ’ ਆਦਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਿਆਰ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੁੱਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੱਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਭੱਦਰਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਬਾਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।
ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਹਤਿਆਕਾਂਡ ਤੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖ਼ੂਨੀ ਸਾਕੇ ਨੇ ਜਥੇਦਾਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਗਹਿਰੀ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਈ।
ਕਾਲੀ ਦਸਤਾਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ’ਚ, ਅਕਾਲੀ ਰੋਹ ਤੇ ਰੋਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ।
ਸਰਕਾਰੀ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਜਥੇਦਾਰ ਨਾਗੋਕੇ 21ਫਰਵਰੀ 1924 ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥੇ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਗੰਗਸਰ ਜੈਤੋ ਪਹੁੰਚੇ,ਜਿੱਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥੇ ’ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਬੁਛਾੜ ਕੀਤੀ।
ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਜਥੇਦਾਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੀ ਲੱਤ ’ਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ।
ਸਿਹਤ ’ਚ ਸੁਧਾਰ ਆਉਣ ’ਤੇ ਉਹ ਚੌਥੇ ਜਥੇ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਤਕਰੀਬਨ ਸਵਾ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਏ।
ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਸਮੇਂ ਨਿਭਾਈ ਭੂਮਿਕਾ ਕਾਰਨ ਜੂਨ,1926 ’ਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੰਥਕ ਹੱਥਾਂ ’ਚ ਆਉਣ ’ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਖਤਾਰੇ-ਆਮ ਭਰਤੀ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਟੈਂਡੈਂਟ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਪਦ-ਉਨੱਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਹਿਰ ’ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਲੈ12 ਮਾਰਚ 1930 ਨੂੰ ਸਿਵਲ ਨਾ-ਫੁਰਮਾਨੀ ਤੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲਹਿਰ ਤਹਿਤ ਲਾਹੌਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਅਟਕ ਤੇ ਬਰੈਸਟਲ ਜੇਲ੍ਹ ’ਚ ਬੰਦੀ ਬਣਨਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ।
ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜੀਏਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਡੀ.ਸੀ. ਦਫ਼ਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕਲਰਕ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ।
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਸਨ।
ਜੰਗਲੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛਿੱਲਾਂ, ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਖੱਲ ਨਾਲ ਢੱਕਦਾ ਸੀ।
ਹਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਜ਼ਰੂਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਉਸ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ, ਪੌਣ-ਪਾਣੀ, ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਤੋਂ ਵੀ ਉਸਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਖਿੱਤੇ ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਧਰਮ ਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਿਚਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੱਖ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰੋਟੀ, ਕੱਪੜਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੋੜਾਂ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੱਖ ਹਨ।
ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਪੱਖ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਬਣਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਸਮਾਜ ਨਾਲੋਂ ਨਿਖੇੜਨ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਈ ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਫ਼ਿਰਕੇ, ਧਰਮ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜਾਂ ਸੰਪਰਦਾਇ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।
ਭਗਵੇਂ ਭੇਸ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੰਤ ਜਾਂ ਯੋਗੀ, ਖਾਕੀ ਵਰਦੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜੀ, ਸਿਪਾਹੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਵਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕਿੱਤੇ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਈ ਲੋਕ ਅਜਿਹੇ ਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਲੋਕ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਰੇਲਵੇ ਕੁਲੀ, ਬੈਂਡ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਅਮਲਾ, ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਦਿ।
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਬੇਸ਼ੱਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਡਿਊਟੀ ਉੱਪਰ ਹੋਣ ’ਤੇ ਰੋਹਬ ਅਤੇ ਰੁਤਬੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਪਰ ਆਮ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਇੱਕ ਸੱਭਿਅਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ।
ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਕਈ ਕੰਮ ਹਨ: ਇਹ ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਸੂਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਕੰਮਾਕਾਂਰਾ ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣਾ ਆਦਿ ਦੌਰਾਣ ਵੀ ਬਚਾਉ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਸਮੇਂ, ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰ, ਸਕੂਲ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਸਾਊ ਦਿੱਖ ਵਾਲਾ ਬਣਾਵੇ।
ਪਹਿਰਾਵਾ ਧਾਗੇ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਤੋਂ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਰੀਰ ਤੇ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਰਾਵਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਵਰਤਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਨਵੀ ਸੱਭਿਆਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਭੌਤਿਕ ਆਕਾਰ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਲਿਹਾਜ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਮੁੱਚੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੱਭਿਅਕ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨਾਲ ਢਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਨਿੱਬੜਿਆ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਜ ਨੇ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਹੱਥ-ਖੱਡੀ ਦੇ ਖੱਦਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਲਕ ਤਕ ਲੰਮਾ ਫ਼ਾਸਲਾ ਤੈਅ ਕੀਤਾ।
ਤੁਹਾਡੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਸਲੀਕੇ ਤੋਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਉਜਾਗਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਤੁਹਾਡੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਯੋਗਤਾ, ਗੁਣ, ਡੂੰਘਾਈ, ਪ੍ਰੋਢਤਾ ਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਚਿਰ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਰਕਰਾਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ।
ਪਹਿਰਾਵਾ ਰੇਸ਼ੇ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਪਾਹ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੋਲੀਐਸਟਰ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਵਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦੀ ਸੀ।
ਐਮ.ਫਿਲ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਮੋਨੋ ਅਦਾਕਾਰੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਈ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸ੍ਰੀ ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੀਨਾ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਐਲਬਰਟ ਕਾਮੂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਟਕ, 'ਐਂਡ ਇਨ ਦ ਡ੍ਰਾਈ ਮਾਉਂਟੇਨਜ਼', ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਟਿਵਾਣਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਓਮ ਪੁਰੀ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਐਨ.ਐਸ.ਡੀ. ਦੇ ਉਤਪਾਦ, ਨੇ ਵੀ ਇਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਂਗ ਦਾ ਲਿਸ਼ਕਾਰਾ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਏ ਰੋਲ ਗੁਲਾਬੋ ਮਾਸੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਿੱਲ ਨੇ ਕੁੱਤੇ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰ ਹਿੱਟ ਪੁੱਟ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਜੱਟ ਜੀਓਨਾ ਮੋੜ, ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ, ਬਦਲਾ ਜੱਟੀ ਦਾ ਅਤੇ ਜੱਟ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਹ ਉਸ ਖਲਨਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਗਭਰੂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਇਕ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦਲਜੀਤ ਕੌਰ, ਉਪਾਸਨਾ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਪ੍ਰੁ, ਮਨਜੀਤ ਕੁਲਾਰ ਅਤੇ ਰਵਿੰਦਰ ਮਾਨ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਗਿੱਲ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ ਦੇ ਨਾਲ 7-8 ਫਿਲਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਖ ਜੱਟਾਂ ਦੀ, ਜੱਟ ਜੀਓਨਾ ਮੋੜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਰਗੀਆਂ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਅਦਾਕਾਰ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਪੀਟੀਸੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਗਿੱਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਲੋਟ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਮਾਹਨੀ ਖੇੜਾ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਲੜਕਾ ਗੁਰਮ੍ਰਿਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਿੱਲ ਦੇ ਭਰਾ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਸਰਪੰਚ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਗੁੱਗੂ ਗਿੱਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।
ਦੂਸਰੇ ਪਰਿੱਛੇਦ ਵਿੱਚ ਵਾਚੀ ਅਤੇ ਪਦ ਦਾ ਲੱਛਣ ਕਹਿਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ਬਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ - ਅਭਿਧਾ, ਲਕਸ਼ਣਾ, ਅਤੇ ਵਿਅੰਜਨਾ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਅਤੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਰਥ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ- ਵਾਚਿਆਰਥ, ਲਕਸ਼ਿਆਰਥ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਿਆਰਥ।
ਜਿਸ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਦਾ ਬੋਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹੜੀ ਰਚਨਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਭਿਧਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਢੁੱਕਦਾ ਫੱਬਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਜਿਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧੀ ਦੂਜਾ ਅਰਥ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਰੂੜੀ ਲਕਸ਼ਣਾਵਾਂ ਅੱਠ, ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬੱਤੀ, ਐਵੇਂ ਸਾਰੇ ਚਾਲੀ ਭੇਦ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਵਿਅੰਜਨਾ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਭਿਧਾ ਮੂਲਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਮੂਲਾ।
ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸ਼ਰਵਣੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੋਨਾਂ ਪ੍ਰਭੇਦਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੁਸਪਸ਼ਟ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਪਰਕਾਸ਼ਨ ਇਸ ਗਰੰਥ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਦਾ ਵਿਭਾਜਨ 10 ਪਰਿਛੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸੀ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਿਵੇਚਨ ਵੀ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ ਰੂਪੀ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਦਿਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 'ਸਾਹਿਤਯ ਦਰਪਣ' ਜਿਸਦਾ ਉਲਥਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਕਰਤਾ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਠੀਕ ਸਰੂਪ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਸਾਹਿਤ ਸ਼ਬਦ ਕਾਵਿ ਲਈ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਕਿ ਇਹ ਕਿਰਤ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੀ ਹੈ- ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਦਾ ਹੀ ਵਰਨਣ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸੰਧੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਸ, ਰਿਧੀ ਆਦਿ ਗੁਣ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਨਾਇਕ ਉੱਘੀ ਕੁੱਲ ਦਾ ਰਾਜਰਿਖੀ, ਧੀਰੋਦਾਤ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਭਾਵੇਂ ਦਿੱਬ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਦਿੱਬਿਆਦਯ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਸ ਇੱਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਵੀਰ, ਹੋਰ ਸੱਭੇ ਰਸ ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪਹਿਲੇ ਪਰਿੱਛੇਦ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਯੋਜਨ, ਲੱਛਣ ਆਦਿ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗਰੰਥਕਾਰ ਨੇ ਮੰਮਟ ਦੇ ਕਵਿਤਾ ਲੱਛਣ "ਤਦਦੋਸ਼ੌ ਸ਼ਬਦਾਰਥੋਂ ਸਗੁਣਾਵਨਲੰਕ੍ਰਿਤੀ ਪੁੰਨ: ਕਵਾਪਿ" ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਲੱਛਣ "ਵਾਕਿਅਂ ਰਸਾਤਮਕਂ ਕਾਵਿਅੰ" ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧਤਮ ਕਵਿਤਾ ਲੱਛਣ ਪ੍ਰਤੀਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
'ਥੋੜੇ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਆਖਦੇ ਹਨ' ਅਤੇ ਰਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਵਿਕਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਰਸਾਭਾਸ, ਭਾਵਭਸਾਦਿ ਵੀ ਇਸਦੇ ਅਰਥ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚੌਥੇ ਪਰਿੱਛੇਦ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਭੇਦ ਧੁਨੀਕਾਵਿ ਅਤੇ ਗੁਣੀਭੂਤ - ਵਿਅੰਗਕਾਵਿ ਆਦਿ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਹੈ।
ਅਭਿਧਾ ਮੂਲਕ ਧੁਨੀ ਦੇ ਦੋ ਭੇਦ ਅਸੰਲਕਸ਼ਯਕਰਮ ਵਿਅੰਗਯ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਯ ਕ੍ਰਮ ਵਿਅੰਗਯ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅਰਥਾਤ ਅਸੰਲਕਸ਼ਯਕਰਮ ਰਸਭਾਵਾਦਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਗਿਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਭੇਦ ਵੀ ਅਨੰਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਿਣਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਛੇਵੇਂ ਪਰਿੱਛੇਦ ਵਿੱਚ ਨਾਟ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਪਾਦਨ ਹੈ।
ਰੂਪਕ ਦੇ ਭੇਦ- ਨਾਟਕ, ਪ੍ਰਕਰਣ, ਭਾਵ, ਵਿਆਯੋਗ, ਸਮਵਕਾਰ, ਡਿਮ, ਈਹਾਮਿਰਗ, ਅੰਕ, ਵੀਥੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਸਨ ਇਹ ਦਸ ਦੱਸੇ ਹਨ।
ਤੀਸਰੇ ਪਰਿੱਛੇਦ ਵਿੱਚ ਰਸ ਨਿਸਪਤੀ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸ-ਨਿਰੂਪਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸ ਪਰਿੱਛੇਦ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕ/ਨਾਇਕਾ ਭੇਦ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾਇਕ ਦੇ ਚਾਰ ਭੇਦ ਮੰਨੇ ਹਨ- ਧੀਰੋਦਾਤ, ਧੀਰੋਧੱਤ, ਧੀਰਲਲਿਤ ਅਤੇ ਧੀਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ।
ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਭੇਦ 5 ਮੰਨੇ ਹਨ- ਪਦ, ਪਦ ਦੇ ਅੰਸ਼, ਵਾਕ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਰਸ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।
ਲਕਸ਼ਯਕ੍ਰਮ ਵਿਅੰਗਯ ਧੁਨੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭੇਦ ਕਹੇ ਹਨ-ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ, ਅਰਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਪਰਮਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਧੁਰਤਾ- ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਪਿਘਰਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਆਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਮਧੁਰਤਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਮਧੁਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਰਣ- ਟ,ਠ,ਡ,ਢ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਣ', 'ਰ' ਉਸ ਮਧੁਰਤਾ ਨੂਮ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਦੇ ਪੰਜ ਭੇਦ-ਉਦਘਾਤਕ, ਕਥੋਦਘਾਤ, ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਿਸ਼ੂ, ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਅਤੇ ਅਵਲਗਿਤ ਮੰਨੇ ਹਨ।
ਮਾਧੁਰਤਾ ਗੁਣ, ਉਪਮਾ ਆਦਿ ਅਲੰਕਾਰ ਅਤੇ ਵੈਦਰਭੀ ਆਦਿ ਰੀਤੀਆਂ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਬਣਾ ਕੇ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਰਸ ਨੂੰ ਉਚਿਆ ਕੇ ਕਾਵਿ ਦਾ ਸੁਹਜ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਬਿੰਦੂ- ਜਦ ਨਾਟਕ ਦਾ ਕੋਈ ਭਾਗ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਥਾ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਬਿੰਦੂ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਵੇਂ ਪਰਿੱਛੇਦ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ-ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਾਰੇ ਮਤਾਂ ਦਾ ਤਰਕਪੂਰਣ ਖੰਡਨ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹੈ।
1975 ਵਿੱਚ, ਗੇਟਸ ਅਤੇ ਪਾਲ ਐਲਨ ਨੇ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫ਼ਟ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਕੰਪਨੀ ਬਣ ਗਈ।
ਗੇਟਸ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2000 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।
ਜੂਨ 2006 ਵਿੱਚ, ਗੇਟਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਬਿਲ ਅਤੇ ਮੈਲਿੰਡਾ ਗੇਟਸ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਟਾਇਮ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇਗਾ।
ਉਸਨੇ ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯੁਕਤ ਸੀਈਓ ਸਤਿਆ ਨਡੇਲਾ ਦੇ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਨਵਾਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।
1987 ਤੋਂ ਗੇਟਸ ਨੂੰ ਫੋਰਬਜ਼ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿਲੀਅਮ ਹੈਨਰੀ ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਤੀਜਾ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਵਪਾਰੀ, ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ,ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਰ, ਲੇਖਕ, ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ।
ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫ਼ਟ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਕਰਤਾ ਧਰਤਾ ਹੈ।
ਮਾਈਕਰੋਸੋਫਟ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋ ਵੱਡੀ ਸੋਫਟਵੇਅਰ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸਨੇ ਪਾਲ ਏਲੇਨ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਸੀ।
ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਲਗਤਾਰ ਫੋਰਬਜ਼ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੇਟਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤੇ।
ਉਸ ਨੇ ਬਿਲ ਅਤੇ ਮੈਲਿੰਡਾ ਗੇਟਸ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦਾਨ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਨਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਦਿ ਗੀਵਿੰਗ ਪਲੈੱਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰਬਪਤੀ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ
ਪਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਦਿਲ ਬਦਲਣ ਦੇ ਕਾਮਯਾਬ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਕੋਈ ਵੀ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਹੋਵੇ, ਦੁਰਘਟਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਖੂਨ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖੂਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 29 ਹਜ਼ਾਰ ਥੈਲੇਸੀਮੀਆ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਾਇਲਾਜ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਦੂਜੇ ਜਾਂ ਤੀਜੇ ਹਫਤੇ ਖੂਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਖੂਨ ਦਾਨ ਉਸ ਪਰਿਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਖੂਨ ਦਾਨੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਖੂਨ ਕਢਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੂਨ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਆ ਸਕੇ।
ਖੂਨ ਦਾਨੀ ਦੀ ਕੂਹਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੀ ਨਾੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੂਈ ਰਾਹੀਂ ਖੂਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੂਈ ਨੂੰ ‘ਕੈਨੂਲਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਈ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਪੱਟੀ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹੋਰ ਖੂਨ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਦਾਨੀ ਕੁਛ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਘਰ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਛ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਖੂਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕੇ।
ਖੂਨ ਦਾ ਆਇਰਨ 6-8 ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖੂਨ ਦਾਨੀ ਦੂਸਰਾ ਖੂਨ ਦਾਨ 9-12 ਹਫਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਮਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੈ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ 56 ਦਿਨ ਦੇ ਵਕਫੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਖੂਨ ਦਾਨ ਆਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਲਾਲ ਸੈੱਲਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਧੇਰੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਜੋ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਖੂਨ ਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਜ਼ਗੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਅਤੇ ਮਰੀਜਾਂ ਲਈ ਖੂਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਘਾਟ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਖੂਨ ਦਾਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਲੱਡ ਬੈਂਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੀ ਜੀ ਆਈ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ 5-6 ਲਿਟਰ ਖੂਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਖੂਨ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਅਜ਼ਾਦ-ਖ਼ਿਆਲੀ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਹਿਮਾਇਤੀ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੜੇ ਤਸੀਹਿਆਂ ਅਤੇ ਤਰਾਸਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਲਾਂ ਦੋਹਾਂ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਘੋਰ ਉਲੰਘਣਾ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਮੜ੍ਹਿਆ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਐਮਨਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਅਤੇ ਛਾਣਬੀਨਾਂ ਨੇ ੨੦੧੨ ਅਤੇ ੨੦੧੩ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੁਰਵਿਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਸੀਰੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਪੈਮਾਨੇ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ।
ਸੀਰੀਆ ਵਿਚਲੇ ਇਸ ਮਨੁੱਖੀ ਆਫ਼ਤ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਲੀਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਾਲ਼ੀ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਰੀਆਈ ਲੋਕ ਬੇਘਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ੩੦ ਲੱਖ ਸੀਰੀਆਈਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਬਚੇ ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਹੋਰ ਤਰਸਯੋਗ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਪੀਣਯੋਗ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ਼ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਹ ਹਲਾਤ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ਯਾਰਮੁਕ ਕੈਂਪ ਵਿਖੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ੨੦,੦੦੦ ਲੋਕ ਭੁੱਖਮਰੀ ਕਰਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ, ਸੀਰੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰੂਸ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਮਦਦ ਨੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਰੂਸੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ੨੦੧੩-੧੪ ਦੀਆਂ ਠੰਢਾਂ ਮਗਰੋਂ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਕਤਰ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸਲਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦਖ਼ਲ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਟਾਕਰੇ ਵਿਚਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੁੰਗਾਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਜੰਗ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
੨੦੧੨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਘੋਲ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਫ਼ੌਜਾਂ , ਰਜ਼ਾਕਾਰ ਫ਼ੌਜਾਂ 'ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੀਆ ਜੁੱਟਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਨੀ ਮੱਤ ਵਾਲ਼ੇ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰਲਾ "ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਫ਼ਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤ ਬਿਰਤੀ ਵਾਲ਼ਾ ਘੋਲ" ਦੱਸਿਆ ਭਾਵੇਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧੜ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸੀਰੀਆਈ ਖ਼ਾਨਾਜੰਗੀ, ਜਿਹਨੂੰ ਸੀਰੀਆਈ ਬਗ਼ਾਵਤ ਜਾਂ ਸੀਰੀਆਈ ਘਰੇਲੂ ਲੜਾਈ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਬਾਅਥ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਦਸਤਿਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟਾਕਰਾ ਹੈ।
ਇਹ ਫ਼ਸਾਦ ੧੫ ਮਾਰਚ ੨੦੧੧ ਨੂੰ ਦਾਰਾ ਵਿਖੇ ਰੋਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਪਰ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ੭ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ੪ ਰੋਸਕਾਰ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਇਹ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਇੱਕ ਲੰਮੇ-ਚੌੜੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਪੂਰਬੀ ਰੋਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ ਜਿਹਨੂੰ ਅਰਬ ਬਹਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੀਰੀਆਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਪਹਿਲੋਂ-ਪਹਿਲ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਇੱਕ ਜਮਹੂਰੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਪ੍ਰੈਲ ੨੦੧੧ ਵਿੱਚ ਬਗ਼ਾਵਤ ਨੂੰ ਕੁਚਲਨ ਵਾਲਤੇ ਸੀਰੀਆਈ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਤੈਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ।
ਮਹੀਨਿਆਂ ਬੱਧੀ ਫ਼ੌਜੀ ਘੇਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਕਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹਨਾਂ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਇਹ ਟਾਕਰਾ ਬੇਮੇਲ ਹੈ ਅਤੇ ਝੜਪਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਰੀਓ ਵਾਰਗਾਸ ਯੋਸਾ ਪੇਰੂਵੀ ਲੇਖਕ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਪੱਤਰਕਾਰ,ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਕਾਲਜ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, 2010 ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਹਸਤੀ ਹੈ।
ਕਿਊਬਾ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰ ਕੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਈ ਗੁੰਮਨਾਮ ਲੇਖਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਡੰਡੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ‘ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਬੂਮ’ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ।
ਪੀਰੂ ਵਰਗੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਲੇਖਕ ਮਾਰੀਓ ਵਾਰਗਾਸ ਯੋਸਾ ਇਸ ਬੂਮ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ।
ਉਹ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਬੂਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲੇਖਕ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਸੰਸਾਰਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਯੋਸਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀ ਪੇਰੂਵੀ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਵਿਡੰਬਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ ਮਾਰਕੁਏਜ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਥਾਵਾਂ, ਮਿਥ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ।
2010 ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਸ ਲਈ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਯੋਸਾ ਨੂੰ ਇਹ "ਸੱਤਾ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼, ਵਿਦਰੋਹ, ਅਤੇ ਹਾਰ ਦੇ ਸਿਰਜੇ ਬਿੰਬਾਂ ਲਈ" ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਾਰਗਾਸ ਯੋਸਾ ਅੱਜਕੱਲ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਲਾਵਾਂ ਲਈ ਲੇਵਿਸ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਵਿਜਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ।
ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਰੰਭਕ 10 ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਹ ਕੋਚਾਬੰਬਾ, ਬੋਲੀਵਿਆ, ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਨਾਨੀ ਕੋਲ ਰਿਹਾ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਗਡਾਲਿਨਾ ਦੈਲ ਮਾਰ, ਲੀਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਉਪਨਗਰ ਵਿੱਚਆ ਗਿਆ।
ਜਦੋਂ ਉਹ 16 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਦ ਲੀਮਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਲਾਸ ਜੇਫ਼ੇਸ, ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ, 1958 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਮਿਤਾ ਨੇ ਰਿਸ, ਅਰਥ, ਭੂਮਿਕਾ, ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਉਸਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮੱਧਵਰਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੀ।
ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਾਰਿਸ ਵਿੱਚ ਯਾਦਗਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਗਲੀਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਹਮ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਨਹੀਂ, ਆਕਰਸ਼ਨ, ਠਿਕਾਨਾ, ਰਾਹੀ, ਡਾਂਸ ਡਾਂਸ, ਸੂਤਰਧਾਰ, ਆਵਾਮ, ਨਜ਼ਰਾਨਾ, ਅਹਿਸਾਨ, ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਆਪ ਕੇ ਸਾਥ, ਕਾਂਚ ਕੀ ਦੀਵਾਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਅਨੋਖਾ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਤੀਸਰਾ ਕਿਨਾਰਾ, ਅੰਗਾਰੇ, ਦਹਿਲੀਜ਼, ਦਿਲਵਾਲਾ, ਪੇਟ ਪਿਆਰ ਔਰ ਪਾਪ, ਕਸਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨੇ ਵਾਲੇ ਕੀ, ਫਰਿਸ਼ਤਾ, ਸ਼ਰਾਬੀ, ਮੰਡੀ, ਅਰਥ, ਸਿਤਮ, ਬਾਜ਼ਾਰ, ਭੀਗੀ ਪਲਕੇਂ, ਦਰਦ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਨਮਕ ਹਲਾਲ, ਅਲਬਰਟ ਪਿੰਟੋ ਕੋ ਗੁੱਸਾ ਕਿਊਂ ਆਤਾ ਹੈ, ਭੂਮਿਕਾ, ਮੰਥਨ, ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਘੁੰਗਰੂ ਆਦਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਪਾਟਿਲ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਚੈਰਿਟੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਚੈਰਿਟੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਪਾਟਿਲ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਜ ਬੱਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਸਖਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਤੂਫਾਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਜ ਬੱਬਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਦਿਰਾ ਬੱਬਰ ਨੂੰ ਪਾਟਿਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਬੋਲਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸਮਿਤਾ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੀਵੀ ਉੱਪਰ ਖਬਰਾਂ ਪੜਨ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਧ ਚੜ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ।
ਰਾਜ ਬੱਬਰ ਨੇ ਸਮਿਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਨਾਦਿਰਾ ਬੱਬਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਭਾਰਤੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸਮਿਤਾ ਪਾਟਿਲ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਹੋਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇਸਤਰੀ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ।
ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਚਨਬੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਧਵਰਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਮੁਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਕਰ ਸਕਣ।
ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਮਨ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਰੂਪ-ਏ ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ/ਸਕਰੀਨਿੰਗ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊਜ਼ ਰਾਹੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰੂਪ-ਬੀ ਦੀ ਭਰਤੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਰਾਹੀਂ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ, ਹੈਡ ਮਾਸਟਰ/ਹੈਡ ਮਿਸਟ੍ਰੈਸ, ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਐਜੂਕੇਸਨ ਅਫਸਰ
ਚਾਈਲਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਫਸਰ, ਸੁਪਰਡੰਟ , ਜਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਫਸਰ, ਮੈਨੇਜਰ ਬਰੇਲ ਪ੍ਰੈਸ
ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਕੰਟਰੋਲਰ ਆਫ ਸਟੋਰਜ, ਸਟੋਰ ਇੰਸਪੈਕਸਨ ਅਫਸਰ, ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਮੈਨੇਜਰ, ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਫਸਰ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੈਨੇਜਰ, ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਜਿਓਲੋਜਿਸਟ
ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ , ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ , ਵੈਟਰਨਰੀ ਅਫਸਰ, ਯੂਨਾਨੀ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ, ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ, ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ, ਡਰੱਗਜ ਇੰਸਪੈਕਟਰ
ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਕਮਾਂਡਰ/ਬਟਾਲੀਅਨ ਸੈਕਿੰਡ ਇੰਨ ਕਮਾਂਡ/ਜੂਨੀਅਰ ਸਟਾਫ ਅਫਸਰ/ਚੀਫ ਇੰਸਟਰਕਟਰ, ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਸੈਨਿਕ ਵੈਲਫੇਅਰ ਅਫਸਰ
ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਜੁਆਇੰਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪਬਲਿਕ ਰਿਲੇਸ਼ਨ ਅਫਸਰ, ਇੰਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਪਬਲਿਕ ਰਿਲੇਸਨ ਅਫਸਰ
ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ, ਡਿਪਟੀ ਐਪਰੈਨਟਿਸਸਿਪ ਐਡਵਾਈਜਰ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ , ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ , ਮੈਨੇਜਰ ਗੋਰਮਿੰਟ ਵਰਕ ਸੈਂਟਰ
ਸਬ ਡਵੀਜਨਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ , ਸਬ ਡਵੀਜਨਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ , ਸਬ ਡਵੀਜਨਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰ , ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਮਿਊਨੀਸੀਪਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ , ਜੂਨੀਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ , ਜੂਨੀਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ , ਜੂਨੀਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ , ਸੈਕਸ਼ਨ ਅਫਸਰ ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ
ਉਪ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅਟਾਰਨੀ, ਸਹਾਇਕ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅਟਾਰਨੀ, ਲਾਅ ਅਫਸਰ ਅਤੇ ਲੀਗਲ ਅਸਿਸਟੈਂਟ, ਸਾਂਈਟਿਫਿਕ ਅਫਸਰ, ਸਾਂਈਟਿਫਿਕ ਅਸਿਸਟੈਂਟ, ਐਨਾਲਿਸਟ
ਸੀਨੀਅਰ ਸਹਾਇਕ, ਟੈਕਨੀਕਲ ਅਸਿਸਟੈਂਟ, ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਸੋਸਾਇਟੀਜ, ਨਾਇਬ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਫਸਰ, ਲੀਗਲ ਅਸਿਸਟੈਂਟ , ਲਾਅ ਅਫਸਰ ਗ੍ਰੇਡ-2, ਡਵੀਜ਼ਨਲ ਅਕਾਊਟੈਂਟ, ਅਕਾਊਟੈਂਟ ਗੇਡ-1-2
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਤਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਜਾਂ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਬੀ.ਏ. ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਂਤਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਦੀ ਕੋਈ ਕਮੇਟੀ ਜਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾ ਯੋਗਤਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇ।
ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਮ ਰੀਤ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਾਕਮ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤਾ ਧਿਆਨ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਫਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਫਸਰਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਉਹ ਅਫਸਰ, ਜੋ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਮਹਾਂ ਲੀਡਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਇੰਨੇ ਕੁ ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਾਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਆਪਣੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੀ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕਿਸ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਨੰਬਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨੇ ਹਨ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਨੰਬਰ ਰੱਖਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਆਦਿ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨੇ ਹਨ।
ਇੰਟਰਵਿਊ ਬੋਰਡ ਇਕ-ਮੈਂਬਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ, ਇਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੰਬਰ ਤਾਂ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੇ ਹੀ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਰਜ਼ੀ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਦੇ ਦੇਣ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਰਜ਼ੀ 50 ਨੰਬਰ ਦੇ ਦੇਣ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਫਰਵਰੀ, 1948 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿਖੇ ਪੈਪਸੂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਦਫਤਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਨਵੰਬਰ,1956 ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਬਦਲ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚੋਂ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਨਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਡਾਕਟਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਪੀ.ਸੀ.ਐਸ. ਅਫਸਰ ਆਦਿ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤੁਗ਼ਲਕ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਗਿਆਸੁੱਦੀਨ ਤੁਗ਼ਲਕ ਖ਼ਿਲਜੀ ਸੁਲਤਾਨ ਜਲਾਲੁਦੀਨ ਦੇ ਰਾਜ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਸੈਨਿਕ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਨੌਰ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜੱਟ ਇਸਤਰੀ ਸੀ।
ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਖੁਸਰੋ ਸ਼ਾਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਮਦਰਦੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਈ ਮਸਜਿਦਾਂ ਢਾਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਕੁਰਾਨ ਦਾ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਗਿਆਸੁਦੀਨ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ ਤਾਂ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾ ਸੈਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਾਰਨ ਰਾਜ ਦਾ ਖ਼ਜਾਨਾ ਖਾਲੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਉਸਦੇ ਨਿਕੰਮੇ ਅਤੇ ਅਯੋਗ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਅਰਾਜਕਤਾ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇਸਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਨਿਜ਼ਾਮੁੱਦੀਨ ਔਲੀਆ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਿਆਸੁੱਦੀਨ ਨੇ ਮਹਿਬੂਬ-ਏ-ਇਲਾਹੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜੌਨਾ ਖਾਨ ਨੂੰ ਵਾਰੰਗਲ ਦੇ ਕਾਕੱਤੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਰੁਦਰਦੇਵ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕੇ ਭੇਜਿਆ।
ਜੌਨਾ ਖਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਰੁਦਰਦੇਵ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਸੁਲਤਾਨ ਕੋਲ ਦਿੱਲੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਅਧਿਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਲ ਨਿਰਧਾਰਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਨੇਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿੱਖਾਤ ਗ੍ਰੰਥ ਕਾਮਸੂਤਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਈਸਾ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਮੂਜਬ ਬੀਤਿਆ ਹੋਇਆ ਸਤਾਰਾਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕਾਮਸੂਤਰ ਦਾ ਵਰਚਸਵ ਸਮਸਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਛਾਇਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ।
ਕੋਈ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਪੂਰਵ ਉਘ੍ਹਾ ਭਾਸ਼ਾਮਾਤਰ ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਐਫ ਬਰਟਨ ਨੇ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਤਾਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਲਚਲ ਮੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਤੋਂ 150 ਪੌਂਡ ਤੱਕ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀ।
ਅਰਬ ਦੇ ਵਿਖਿਆਤ ਕਾਮਸ਼ਾਸਤਰ ‘ਸੁਗੰਧਿਤ ਬਾਗ’ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ ਹੈ।
ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕਾਮਸੂਤਰ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੇਵਲ ਦਾੰਪਤੀਆ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਵਰਨ ਕਲਾ, ਸ਼ਿਲਪਕਲਾ ਤਥਾ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਪਦਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਅਨੋਖਾ ਯੋਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਖਜੁਰਾਹੋ, ਕੋਣਾਰਕ ਆਦਿ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਸ਼ਿਲਪਕਲਾ ਵੀ ਕਾਮਸੂਤਰ ਤੋਂ ਅਨੁਪ੍ਰਾਣਿਤ ਹੈ।
ਰੀਤੀਕਾਲੀਨ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਕਾਮਸੂਤਰ ਦੀਆਂ ਮਨੋਹਰ ਝਾਂਕੀਆਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਗੀਤ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਗਾਇਕ ਜੈਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਘੂ ਛੋਟੀ ਪੁਸਤਿਕਾ ‘ਰਤੀਮੰਜਰੀ’ ਵਿੱਚ ਕਾਮਸੂਤਰ ਦਾ ਸਾਰ ਸੰਖੇਪ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਕੌਸ਼ਲ ਦਾ ਅਨੌਖਾ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕਾਮਸੂਤਰ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਬਾਤਸਾਇਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ।
ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਬਾਤਸਾਇਨ ਦਾ ਕਾਮਸੂਤਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਪ੍ਰਥਮ ਯੋਨ ਸੰਹਿਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੋਨ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਮਨੋਸ਼ਾਰੀਰਿਕ ਸਿੱਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੀ ਵਿਸਤਰਤ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਵੇਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।