polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੂੰ ਤੈਰਾਕੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਤਜਰਬਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸਥਾਨਕ ਵਾਈਐਮਸੀਏ ਵਿਖੇ ਸਬਕ ਲਏ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਨਾ ਕਰ ਲਵੇ।
ਮਿਹਰ ਸੇਨ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਨਵੰਬਰ 1930 ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪੁਰੂਲੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਰਮੇਸ਼ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲੀਲਾਬਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲੀਲਾਬਤੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ, ਸੈਂਸ ਕਟਕ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਮਿਹਰ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਟਕ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਸਕੂਲ ਸਨ।
ਕੁਝ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਚੌਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਸਮੇਂ ਵਿਚ 27 ਸਤੰਬਰ 1958 ਵਿਚ ਡੋਵਰ ਟੂ ਕੈਲਿਸ ਤੋਂ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਚੈਨਲ ਤੈਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।
1959 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਲੋਹੀਆ ਜੀ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਸ਼ੇਓ-ਨਰਾਇਣ ਕੌਮੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵੀ ਨੇੜੇ ਸਨ।
ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ੧੯੨੧ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਉਹਨਾ ਦੇ ਘਰ ਅਕਬਰਪੁਰ ਆਏ ਸਨ,ਲੋਹੀਆ ਜੀ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਿਜ ੧੧ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਨ ਨੇ ਨਹਿਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇਖਿਆ ਸੀ।
ਟੰਡਨ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਚੌਥੀ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਨਾਥ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਪਰ ਉਥੋਂ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਹ ਬੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ ਕਿਓਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਉਥੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਕਾਫੀ ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਵਿੱਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ੧੯੨੫ ਵਿੱਚ ਮਾਰਵਾੜੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਉਹ ਹੋਲੀ-ਹੋਲੀ ਕੌਮੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਅਸਰ ਕਬੂਲਣ ਲਗੇ।
ਅਗਸਤ ੧੯੨੦ ਵਿੱਚ ਲੋਕਮਾਨਿਆ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਦੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਮਜਦੂਰਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੜਤਾਲ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਅੱਖੀ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
ਲੋਹੀਆ ਜੀ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੱਦੇ ਨੂੰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਿਆ ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਾਂਧੀ-ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਾਂਧੀ-ਜੀ ਦੀ ਵਿਰਾਟ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ।
੧੯੨੭ ਨੂੰ ਉਹ ਉਚੇਰੀ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਕਲਕੱਤਾ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਉਥੋਂ ਵਿਦਿਆ ਸਾਗਰ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਲੋਹੀਆ ਚਾਰ ਸਾਲ ਪੜੇ ਤੇ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕਰਣ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨਾ ਉਥੋਂ ਹੀ 'ਲੂਣ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹ' ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ , ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਰੈਡੀਕਲ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸਨ।
ਇਸ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸੀ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ ਦਾ ਜਾਂਚ ਵਿਭਾਗ ਲੋਕਪਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੇਠ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਪਾਲ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜਨਤਕ ਸੇਵਕਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੀ ਹੋਣ।
ਲੋਕਪਾਲ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਏ ਗਏ ਜਨ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇ।
ਜਨ ਲੋਕਪਾਲ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸੀ ਕਿ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਣਵਾਈ ਹੋਵੇ।
ਕੰਨਟਰੋਲਰ ਜਨਰਲ ਲੋਕਪਾਲ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਪੜਤਾਲ ਕਰੇ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੋਕਪਾਲ ਮੈਂਬਰ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇ।
ਹਰ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਠੇਕਾ ਜਾਂ ਪਟਾ ਦੇਣ ਲੱਗਿਆਂ ਪੂਰੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਵਰਤੇ, ਜਨਤਕ ਨਿਲਾਮੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਿਹਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰ ਸਿੱਧੀ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਬਾਅਦ ਨੌਕਰੀ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਪੜਤਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਖੁਦ-ਮੁਖਤਿਆਰ ਜਾਂਚ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ।
ਇਸ ਖਰੜੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਪਾਲ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਬਹੁ-ਸੰਮਤੀ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਲੋਕਪਾਲ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਅੰਨਾ ਹਜ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇਸ ਬਿਲ ਵਿਰੁੱਧ 16 ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਮਰਨ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੰਸਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਗਮ ਬੁਲਾ ਕੇ ਅੰਨਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਮੰਗਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਬਿਲ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੇਵਕ ਲੋਕਪਾਲ ਦੇ ਜਾਂਚ ਘੇਰੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਆਉਣ, ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਚਾਰਟਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਯੁਕਤ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬਿਲ ਦੇ ਖਰੜੇ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸਥਾਈ ਸੰਮਤੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਟੁੱਟੀ-ਭੱਜੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਅਸਹਿਮਤੀ ਨੋਟ ਵੀ ਸਨ।
ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਲੋਕਪਾਲ ਬਿਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੀ ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਨਕਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਪਾਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਖੋਹ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਬਿਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਪਾਲ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਬਹੁ-ਸੰਮਤੀ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਹੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਹਟਾਏਗੀ, ਜਾਂਚ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਦਰਜਾ ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਪਾਲ ਦੇ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਜਨ ਲੋਕਪਾਲ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਯੂ ਪੀ ਏ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲੋਕਪਾਲ ਬਿਲ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿਤੀ।
ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਜਨ ਲੋਕਪਾਲ ਬਿਲ ਦਾ ਮਸੌਦਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਜਨ ਲੋਕਪਾਲਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਕੰਨਵੈਨਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਤੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਅਲਾਮਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਚ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨ, ਜੋ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ-ਸੇਵਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇ।
ਨੌਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੌਨਸੂਨ ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਬਿਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਲੋਕਪਾਲ ਬਿਲ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਸੌਦੇ ਵਿੱਚ ਜਨ ਲੋਕਪਾਲ ਬਿਲ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਸਰਕਾਰੀ ਖਰੜੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ-ਸੇਵਕ ਲੋਕਪਾਲ ਦੇ ਜਾਂਚ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਜੱਜ, ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਦਰਜਾ 2, 3, 4 ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਆਦਿ।
ਲੱਖਾਂ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਪਾਲ ਦੇ ਘੇਰੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਲੋਕਪਾਲ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਕੁਰਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤਹਿਕੀਕਾਤ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜਨ ਲੋਕਪਾਲ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕਪਾਲ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਧਾਰ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਦੋ ਜੱਜ, ਉਚ ਲੇਖਾ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਬਕਾ ਲੋਕਪਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਲੀਅਮ ਜੈਕਸਨ ਸਮਾਰਟ, ਇਕਲੌਤੇ ਮਾਪੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ. ਉਹ ਓਲਡ ਸੈਂਟਨਰੀ ਪ੍ਰੈਸਬੈਟਰਿਅਨ ਚਰਚ ਦੀ ਵੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਸੈਂਟਰਲ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਐਪੀਸਕੋਪਲ ਚਰਚ ਵਿਖੇ 1909 ਵਿੱਚ ਜਾਰਵਿਸ ਦੇ ਮਾਂ ਦਿਵਸ ਬਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਦਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਛੁੱਟੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 5 ਜੂਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਪਾਦਰੀ ਕੋਲ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ ਜੂਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ. ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਪਾਦਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ 19 ਜੂਨ, 1910 ਨੂੰ, ਪਹਿਲੇ ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਦੇ ਦਿਨ, "ਪਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ"।
ਪਿਤਾ ਦਾ ਦਿਵਸ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਮਨਾ ਕੇ ਮਾਂ ਦਿਵਸ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪੈਸੀਫਿਕ ਵਿਊਜ਼ ਈਵੈਂਟ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਫਾਦਰ ਡੇਅ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੋਰ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਪੈਂਡਲਟਨ ਗ੍ਰੈਫਟਨ, ਵੈਸਟ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅੰਨਾ ਜਾਰਵਿਸ ਦੇ ਮਦਰ ਡੇਅ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਤਰੱਕੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿਓ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਯਾਦ 5 ਜੁਲਾਈ, 1908 ਨੂੰ ਫੇਅਰਮੌਂਟ, ਵੈਸਟ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿਚ, ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਐਪੀਸਕੋਪਲ ਚਰਚ ਦੱਖਣ ਵਿਚ, ਜੋ ਹੁਣ ਕੇਂਦਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਚਰਚ।
ਗ੍ਰੇਸ ਗੋਲਡਨ ਕਲੇਟਨ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਸੋਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਦਸੰਬਰ 1907 ਵਿਚ, ਨੇੜਲੇ ਮੋਨੋਂਗਾਹ ਵਿੱਚ ਮੋਨੋਂਗਾਹ ਮਾਈਨਿੰਗ ਆਪਦਾ ਨੇ 361 ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 250 ਪਿਤਾ ਸਨ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅਨਾਥ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ. ਕਲੇਟਨ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਾਦਰੀ ਰੌਬਰਟ ਥਾਮਸ ਵੈਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰੇ।
ਕਲੇਟਨ ਦੇ ਇਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਫੇਅਰਮੌਂਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋਈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਹੋਰਨਾਂ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਦੇ ਵੀ ਜਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੋ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਦਿੱਤਾ: ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ 4 ਜੁਲਾਈ, 1908 ਦਾ ਜਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 12,000 ਸੇਵਾਦਾਰ ਅਤੇ ਕਈ ਸ਼ੋਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਮ-ਹਵਾ ਦੇ ਗੁਬਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ 16- 4 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਲੜਕੀ. ਸਥਾਨਕ ਚਰਚ ਅਤੇ ਕੌਂਸਲ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ. ਅਸਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਗੁੰਮ ਗਿਆ ਸੀ. ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਕਲੇਟਨ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਕੈਥੋਲਿਕ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾਪਨ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਿਵਾਇਤੀ ਦਿਨ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 1508 ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ 19 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ਼ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਪੋਸ਼ਣ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਡੋਮੀਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲਾਰਡ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ" ਯਿਸੂ ਦਾ ਧਰਮੀ ਪਿਤਾ।
ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਨੇ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਂ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ, ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕਨਜ਼ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ' ਤੇ, ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ਼ ਡੇਅ 'ਤੇ ਪਿਤਾਪਤਾ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਦਾ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ ਡੇਅ 'ਤੇ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਪੱਟਸ 20 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਇਸ ਜਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਯੂਰਪ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਤੋਂ 19 ਮਾਰਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਜਸ਼ਨ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਲੈਟਿਨ ਅਮਰੀਕਾ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ 19 ਮਾਰਚ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਅਪਣਾ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜੂਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਐਤਵਾਰ ਹੈ।
ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਰਚ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਅਤੇ ਜੂਨ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ. ਇਹ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਮਾਰੋਹ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਦਰ ਡੇਅ, ਸਾਈਬਰਿੰਗਜ਼ ਡੇਅ ਅਤੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਦਿਵਸ।
ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ‘ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ’ ਪੁਰਸਕਾਰ 2020 ਪੁਸਤਕ ‘ਠੰਢੀ ਧਰਤੀ ਤਪਦੇ ਲੋਕਾਂ’ ਲਈ ਭੇਟ।
ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੋ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ ਉਪਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਲਈ ਫਿਕੈਲਟੀ ਗੈਸਟ।
2017 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਚੋਣ ਅੰਬੈਸਡਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਨਿਯੁਕਤ।
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ 2018 ਤੋਂ ਮੀਡੀਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤੀ।
ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੰਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਰਾਈਟਰ ਇਨ ਰੈਜੀਡੈਂਟ ਚੇਅਰ ਉਪਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ 'ਮੈਂ ਸਾਂ ਜੱਜ ਦਾ ਅਰਦਲੀ' ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 12 ਭਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ' ' ' ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਘੁਗਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਰੌਸ਼ਨ ਲਾਲ ਦੇ ਘਰ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਰੂਪ ਰਾਣੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ 15 ਮਾਰਚ, 1975 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।
ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਅਦਾਰਾ ਹੁਣ ਵੱਲੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ 2018 ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ ਵੱਲੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 65 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਲਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਖੋਜ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੀਆਂ ਫ਼ਜ਼ਲ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1905 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਏਜੰਡੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
1920 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਣ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਮੀਆਂ ਫ਼ਜ਼ਲ ਹੁਸੈਨ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਣ ਅੰਦੋਲਨ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਹੋਰ ਪੱਛੜੇਪਨ ਵੱਲ ਧੱਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਖਵਾਉਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਵਿਵਹਾਰਕ ਅਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਬੇਪਰਵਾਹ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਪਰ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਕਰਾਈਸਟ ਕਾਲਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿਖੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਜਨਵਰੀ 1901 ਵਿੱਚ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਮਜਲਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਐਡਵਰਡ ਨੂੰ ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਇੱਕ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੀਆਂ ਫ਼ਜ਼ਲ ਹੁਸੈਨ ਮੁੜ 1920 ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਲੈਜੀਸਲੇਟਿਵ ਕੌਂਸਲ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
1921 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੋ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਦੂਜਾ ਲਾਲਾ ਹਰੀਕਿਸ਼ਨ ਲਾਲ ਸੀ।
ਇਸ ਵਾਰ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਜਨਮ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ [ਅਰਾਈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ 1877 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੀਆਂ ਹੁਸੈਨ ਬਖਸ਼ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਅਡੀਸ਼ਨਲ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1897 ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ।
1896 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਨਰਲ ਰਹੇ, ਤੋਪਚੀ ਇਲਾਹੀ ਬਖਸ਼ ਦੀ ਪੜਪੋਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਨਿਸਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਵੱਡੇ ਪੰਜਾਬ ਹਾਮੀ ਸੀ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੰਗਾ ਬਾਸੀ ਨੇ ੨ ਕਵਿਤਾਵਾ ਦੀਆ ਕਿਤਾਬਾ ਲਿਖੀਆ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ, ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆ ਹਨ।
ਉਹਨਾ ਦੇ ਮਨ ਪਸੰਦ ਕਵੀ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ, ਅਤੇ ਡਾ. ਦਰਸ਼ਨ ਗਿਲ ਹਨ।
ਉਹ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਆਪਣੀਆ ਭੈਣਾ ਤੋ ਬੋਲੀਆ ਸੁਣਦਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲੀਆ ਪਾਉਂਦਾ।
ਐਮ. ਏ. ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਮੰਗਾ ਬਾਸੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਤੋ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸਤੰਬਰ 1977 ਵਿੱਚ।
ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸਕੂਲ ਰੁੜਕਾ ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਸ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਰੀਪਬਲਿਕ ਕਾਲਜ ਜੰਡਿਆਲਾ ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਲਾਇਲਪੁਰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਮੰਗਾ ਬਾਸੀ ਦਾ ਜਨਮ 1954 ਵਿੱਚ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਮੰਜਕੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੀੜ-ਬੰਸੀਆਂ ਵਿਖੇ ਸ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਬਾਸੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜਾਗੀਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।
ਮੰਗਾ ਬਾਸੀ ਇਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਬੋਲੀਆਂ, ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ ਕੈਲਗਰੀ ਵਲੋਂ "ਇਕਬਾਲ ਅਰਪਣ ਯਾਦਗਾਰੀ ਐਵਾਰਡ 2013 ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਮੀਲ ਬੇਨਿਆਮਿਨ ਅਤੇ ਪੌਲੀਨਾ ਸਕੈਨਫਲਾਈਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ।
ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਮਿਖਾਇਲ ਰਿਕਲਿਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੇਨਿਆਮਿਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਦਿਵਾਲੀਆ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸੀ: ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੀ ਭਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕੇ।
ਪਿਛਲੀ ਅੱਧੇ-ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸੁਹਜਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਭੌਤਿਕਵਾਦ, ਜਰਮਨ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਉਸਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਲੋਚਨਾ, ਪੱਛਮੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੁਹਜਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ, ਚਾਰਲਸ ਬੌਡੇਲੇਅਰ ਬਾਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਬਾਊਡੇਲੇਅਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਫੁੱਲ' ਦਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੌਸਟ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਗੁਆਚੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ' ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ।
ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੋਜ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਲੇਖ, 'ਅਨੁਵਾਦਕ ਦਾ ਕਾਰਜ' ਅਤੇ 'ਮਕੈਨੀਕਲ ਪੁਨਰ-ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ' ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।
ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ, ਇੱਕ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ-ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1940 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਤੇ ਨਾਜ਼ੀ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਪੇਨ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ, ਸਪੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਰਡਰ ਪੁਆਇੰਟ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਕੋਲ ਵੀਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਫਰਾਂਸ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਬੇਨਿਆਮਿਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਹੋਟਲ 'ਹੋਟਲ ਡੇ ਫਰਾਂਸੀਆ' ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਬਿਤਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 26-27 ਸਤੰਬਰ 1940 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖੁਦ ਨੂੰ ਮੌਰਫੀਨ ਦੀ ਓਵਰਡੋਜ਼ ਲੈਕੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।
ਬਰਤੋਲਤ ਬਰੈਖ਼ਤ ਨੇ ਬੇਨਿਆਮਿਨ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਹਾਨ ਜਰਮਨ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰੀ ਗਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੱਟ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਵਾਲਤਰ ਬੈਂਡੀਕਸ ਸਕੋਨਫਿਲੀਜ ਬੇਨਿਆਮਿਨ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸਮਾਜਕ ਆਲੋਚਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਰੇਡੀਓ ਪਸਾਰਕ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਸੀ।
ਜਰਮਨ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਜਾਂ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਰਹੱਸਵਾਦ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਜਨ ਰਾਹੀਂ, ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇ ਸੁਹਜ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਲਈ ਸਥਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਸਕੂਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਗੁਰਦੇਵ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਵੈਸਾਖ 1561 ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਅਰਥਾਤ 18 ਅਪਰੈਲ 1504 ਈਸਵੀਂ ਨੂੰ ਭਾਈ ਫੇਰੂਮੱਲ ਜੀ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦਇਆ ਕੌਰ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਂ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ‘ਮੱਤੇ ਦੀ ਸਰਾਂ' ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਚੰਦ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਬੀਬੀ ਖੀਵੀ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਘਰ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਸਾਹਿਬਜਾਦੇ ਸ੍ਰੀ ਦਾਤੂ ਜੀ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦਾਸੂ ਜੀ ਤੇ ਦੋ ਸਪੁੱਤਰੀਆਂ ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ ਜੀ ਤੇ ਬੀਬੀ ਅਣੋਖੀ ਜੀ ਸਨ।
ਜਦ ਆਪ ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹਕੇ ਸਤਿਗੁਰਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾ ਲਈ ਤੁਰ ਪਏ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਆ ਪੁਰਖਾ ਮੈਂ ਵੀ ਉੱਧਰ ਹੀ ਜਾਣਾ ਹੈ।
ਆਪਣੀ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਪੁੱਜ ਕੇ ਜਦ ਗੁਰਦੇਵ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੋ ਆਮਨ ਉੱਤੇ ਆ ਬਿਰਾਜੇ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਾਂ ਭਾਈ ਲਹਿਣ ਜੀ ਨੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਉਹੀ ਹਨ ਜੋ ਮੇਰੀ ਘੋੜੀ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਪੈਦਲ ਮੈਨੂੰ ਲਿਆਏ ਹਨ।
ਬਸ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਰਨੀ ਢਹਿਕੇ ਖਿਮਾ ਮੰਗੀ ਤੇ ਵਾਹ-ਪੁਰਖਾ ਤੇਗ ਨਾਉ ‘ਲਹਿਣਾ' ਹੈ ਜੇ ਤੂੰ ਲਹਿਣਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ‘ਦੇਣਾ' ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ 62 ਸਲੋਕ ਆਦਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹਨ।
ਆਪ ਦੇ ਸਲੋਕ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਦਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਨ 1604 ਈ. ਵਿੱਚ ਸੰਪਦਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਵਾਰ' ਦਾ ਰੂਪ ਕੇਵਲ ਪਉੜੀਆਂ ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ‘ਵਾਰ' ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਉੜੀਆਂ ਇਕੋ ਮਹਲੇ ਜਾ ਕਰਤਾ ਦੀਆਂ ਰਚੀਆਂ ਸਨ।
ਜਿਸੇ ਇੱਕ ‘ਵਾਰ' ਦੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਤੇ ਆਸ ਕਰ ਕੇ ਇਕੋ ਮਹਲੇ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾ ਸਨ ਪਰ ਸਲੋਕ ਹੋਰ ਗੁਰੂ ਸਹਿਬਾਨ ਦੇ ਵੀ ਨਾਲ ਲਗਾਏ ਗਏ।
‘ਵਾਰ' ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੀ ‘ਵਾਰ' ਉਸੇ ਮਹਲੇ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਥੱਲੇ ਅੰਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ‘ਵਾਰ' ਦੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਸੀ।
ਸੋ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਹੋਰ ਮਹਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ‘ਵਾਰਾਂ' ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਲੋਕ ਦਰਜ ਹਨ।
ਆਪ ਦੇ ਸਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਦਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ‘ਵਾਰਾਂ' ਵਿੱਚ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੈ:-
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹਿੰਦੂ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਮਾਂਦਰੂ ਨਾਮ ਲਹਿਣੇ ਨਾਲ਼, ਪਿੰਡ ਹਰੀਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਖੱਤਰੀ ਟੱਬਰ ਵਿੱਚ ਪਲ਼ਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਪਿਓ ਨਿੱਕੇ ਸਕੇਲ ਦੇ ਸੁਦਾਗਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪ ਉਹ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਸਨ।
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ, ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਬਾਨੀ ਨਾਲ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਿੱਖ ਬਣ ਗਏ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲਹਿਣਾ ਨਾਮ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਅੰਗਦ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਗੁਰੂ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਫ਼ਾਨੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1539 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰਹਿਬਰ ਬਣੇ।
ਇਹ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਨੂੰ ਇਖਤਿਆਰ ਅਤੇ ਮਿਆਰਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਨਕ ਦੇ ਵਾਕ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਨਾਲ਼ 63 ਵਾਕ ਆਪ ਰਚੇ।
ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਰੀਦ ਅਮਰਦਾਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਵਾਰਸ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਗੁਰੂ ਐਲਾਨਿਆ।
ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਪੰਨ ਪਰਵਾਰਕ ਮਾਹੌਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੈ।
ਇਸ ਮਨਮੋਹਕ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਫਿਜ਼ਾ ਦਾ ਅਸਰ ਉਸ ਤੇ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸੰਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡੇ ਗੌਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਪਰਖਿਆ ਹੈ।
ਯਾਨੀ ਟਕਰਾਓ, ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਸਮਾਂ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਟਕਰਾ ਦਾ, ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਤਣਾਉ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾ ਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਅਰੰਭਕ ਵਿਦਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ‘ਗਰੈਮਰ ਸਕੂਲ’ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਚਲੇ ਗਏ।
ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਅਸ਼ਵੇਤਾਂ ਨੂੰ ਦਾਸ ਬਣਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਪੱਖੋਂ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਵੀ ਨੂੰ ਹੋਣ ਲਗਾ ਸੀ।
ਉਸਨੂੰ ਚੀਨੀ, ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ, ਮੌਲਿਕਤਾ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਗੇਟੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਇਸਨੂੰ ‘ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਵਰਗ' ਦੀ ਸੰਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਉਥੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਨਾਇਜੀਰੀਆ ਦੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵੀ ਕੀਤਾ।
1967 ਦੇ ਨਾਇਜੀਰੀਆਈ ਘਰੇਲੂ-ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ੋਇੰਕਾ ਨੇ ਨਾਇਜੀਰਿਆਈ ਫੌਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜੀ ਚਾਲਾਂ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਆਲੋਚਨਾਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।
ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ: ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਕਰੂਰ ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਨਸਲਵਾਦ ਦੀ ਅਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨਾ।
ਸੈਨਾਪਤੀ ਸਾਨੀ ਅਬਾਚਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਇੰਕਾ ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ ਰਾਹੀਂ ਨਾਇਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ।
ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੋਰਨੈਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਲੱਗੇ ਰਹੇ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਕਸਫੋਰਡ, ਹਾਰਵਰਡ ਅਤੇ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਲੋਕਸੱਤਾ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਅਕਿੰਵਾਂਡੇ ਓਲੁਵੋਲੇ "ਵੋਲੇ" ਸੋਇੰਕਾ 1986 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹਨ।
ਇੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੂਲੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਿੱਜ ਬੀਟਲ ਦੀ ਲਾਸ਼ਾ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਲਗ਼ ਬੀਟ ਫਸਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪੱਤੇ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ' ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਘੁਰਨੇ 'ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਵੀਡਨਈ ਮਿਜ ਪੌਦੇ ਦੇ ਵਧਦੀ ਅਤੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬਹੁਤੇ ਵਧ ਰਹੀ ਟਿਪਸ, ਅਤੇ ਸੁੱਜੀਆਂ ਜਾਂ ਪਿੰਜਰੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਦਾਵਾਰ ਗੋਭੀ ਦੀ ਰੂਟ ਫੜ ਦੇ ਅਕਸਰ ਜੜ੍ਹ ਹਮਲਾ. ਪੱਤੇ ਦੇ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਰੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੂਟ ਦੁਆਰਾ ਛੋਟੇ, ਚਿੱਟੇ ਮੈਗਗੋਬ ਦੇ ਸੁਰੰਗ ਨੂੰ, ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਾਧਾਰਣ ਜਾਂ ਅਢੁੱਕਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਰੂਪ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮੂਲੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਵੱਜੋਂ ਉੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਛੋਟੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਖਪਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਵੱਡੇ ਡਾਇਕੋਨ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੂਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਰਤੋ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਫਸਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇੱਕ ਫੋਰੇਜ ਫਸਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮੂਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਰੇਤਲੀ ਲਾਮੀ ਮਿੱਟੀ, ਪੀ. ਐੱਚ 6.5 ਤੋਂ 7.0 ਤਕ ਵਧੀਆ ਵਧ ਦੇ ਹਨ, ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਾਂ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੁਕਣ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵਿਚ, ਮੂਲੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿਸ ਬੀਜ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਉਹ ਰੂਟ ਦੇ ਆਕਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, 1 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੋਂ, ਛੋਟੇ ਰਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਲਈ 4 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਧ ਰਹੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਫਸਲ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਬਜ਼ੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਬਹੁਤ ਲੰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪੱਤੇ ਹਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੂਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬੀਜ 65 ਤੋਂ 85 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਦਿਨ ਗਰਮ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਮੱਧਮ ਦਿਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਹਵਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 50 ਤੋਂ 65 ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ. ਔਸਤਨ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਫਸਲ 3-4 ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਠੰਢੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, 6-7 ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿੱਚ ਮੂਲੀ ਇੱਕ ਆਮ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਫਸਲ ਹੈ ਅਤੇ ਫਾਸਟ ਵਾਢੀ ਚੱਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੋਣ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਣਕ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਮੂਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 90-95% ਦੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਨਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਦੋ ਮਹੀਨੇ 0 ਤੇ।
ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੂਲੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਧੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਆਕਾਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਅਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਲ, ਗੁਲਾਬੀ, ਚਿੱਟੇ, ਸਲੇਟੀ-ਕਾਲੇ, ਜਾਂ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਮੂਲੀਆਂ।
100 ਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ, ਕੱਚੀ ਮੂਲੀ 16 ਕੈਲੋਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਸਮਗਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਹੈ।
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੂਲੀ ਜਾਂ ਬਸੰਤ ਦੀਆਂ ਮੂਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਠੰਢੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਮੂਲੀਜ਼ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਫ਼ੋਰਬਸ ਨੇ ਸਵਿਫਟ ਨੂੰ 69ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਕਮਾਈ 18 ਕਰੋੜ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ "ਲਵ ਸਟੋਰੀ" ਅਤੇ "ਯੂ ਬਿਲੌਂਗ ਵਿਦ ਮੀ" ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਫ਼ੀਅਰਲੈੱਸ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 2009 ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲ਼ੀ ਐਲਬਮ ਸੀ।
ਇਸ ਐਲਬਮ ਨੂੰ ਚਾਰ ਗ੍ਰੈਮੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਸਵਿਫ਼ਟ ਸਾਲ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀਨ ਐਲਬਮ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲ਼ੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਗਾਇਕਾ ਸੀ।
2010 ਵਿੱਚ ਸਵਿਫ਼ਟ ਦੀ ਤੀਜੀ ਐਲਬਮ, ਸਪੀਕ ਨਾਓ, ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹੀ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ।
ਇਸ ਦੇ ਗੀਤ "ਵੀ ਆਰ ਨੈਵਰ ਗੈਟਿੰਗ ਬੈਕ ਟੂਗੈਦਰ" ਅਤੇ "ਆਈ ਨਿਊ ਯੂ ਵਰ ਟ੍ਰਬਲ" ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਟ ਹੋਏ।
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਐਲਬਮ, 1989, 2014 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹੀ ਇਸ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ ਜਿਸਦੇ ਸਦਕਾ ਟੇਲਰ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਐਲਬਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕੀਆਂ।
ਇਸ ਦਾ ਗੀਤ "ਸ਼ੇਕ ਇਟ ਆਫ਼" ਬਿੱਲਬੋਰਡ ਹਾਟ 100 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਟੇਲਰ ਐਲੀਸਨ ਸਵਿਫ਼ਟ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕਾ-ਗੀਤਕਾਰਾ, ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾ ਹੈ।
ਵਾਇਓਮਿਸਿੰਗ, ਪੈਨਸਲਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਲ਼ੀ 14 ਸਾਲਾ ਸਵਿਫ਼ਟ ਕੰਟਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੇਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨੈਸ਼ਵਿਲ, ਟੈਨੇਸੀ ਆ ਗਈ।
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਲੇਬਲ ਬਿੱਗ ਮਸ਼ੀਨ ਰਿਕਾਡਸ ਨੇ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੋਨੀ/ਏ.ਟੀਵੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਊਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਗੀਤਕਾਰਾ ਬਣੀ।
2006 ਵਿੱਚ ਸਵਿਫ਼ਟ ਦੀ ਐਲਬਮ ਟੇਲਰ ਸਵਿਫ਼ਟ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਕੰਟਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਟਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਸਵਿਫ਼ਟ ਕਾਮਡੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵੈਲਿਨਟਾਈਨਜ਼ ਡੇ ਅਤੇ ਦ ਗਿਵਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵਿਫ਼ਟ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਲਈ ਰਾਹਤ, ਬਿਮਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦੁਸ਼ਹਿਰਾ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਅਤਿਅੰਤ ਸ਼ੁੱਭ ਤਿਥੀਆਂ ਵਿਚੌਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਹੋਰ ਦੋ ਹਨ ਚੇਤ ਸ਼ੁਕਲ ਦੀ, ਅਤੇ ਕੱਤਕ ਸ਼ੁਕਲ ਦੀ ਇਕਮ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਲੋਕ ਇਸ ਦਿਨ ਵਿਜੈ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਕੇ ਰਣ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਦੁਸ਼ਹਿਰਾ ਅਤੇ ਵਿਜੈਦਸਮੀ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੀ ਵਿਜੈ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ, ਦੋਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਪਰਬ ਹੈ, ਸ਼ਸਤਰ ਪੂਜਨ ਦੀ ਤਿਥੀ ਹੈ।
ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਰਕਤ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦਰੀ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਵੇ ਇਸਲਈ ਦੁਸ਼ਹਿਰੇ ਦਾ ਉੱਤਸਵ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੁਸ਼ਹਿਰਾ ਦਾ ਤਹਿਵਾਰ ਦਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਾਪਾਂ- ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਮਦ, ਮਤਸਰ, ਅਹੰਕਾਰ, ਆਲਸ, ਹਿੰਸਾ ਤੇ ਚੋਰੀ ਦੇ ਪਰਿਤਯਾਗ ਦੀ ਸਦਪ੍ਰੇਰਣਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਜੈਦਸ਼ਮੀ ਸ਼ਬਦ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਵਿਜੈ ਅਤੇ ਦਸ਼ਮੀ ਭਾਵ ਬੁਰਾਈ ਉੱਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਦਿਨ।
ਇਹੀ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ-ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਬਦ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿੰਦੂ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਸਹਿਰਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਦਸ਼ਮਾ ਅਤੇ ਅਹਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ, ਪ੍ਰਜਾ ਅਤੇ ਸਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਬਾਰੇ ਗਹਿਰਾ ਵਿਵੇਚਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ, ਪਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸੀਜ਼ਰ ਖਾਨਦਾਨ ਦਾ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰ ਹੈ।