polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਫਰੈਂਚ ਓਪਨ ਵਿੱਚ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਆਨਾ ਇਵਾਨੋਵਿਕ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜਾਈ ਹਾਰ ਗਈ।
ਉਸ ਨੇ ਵਿਡਬਲਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਨਾਦੀਆ ਪੈਟਰੋਵਾ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ।
ਸਾਨੀਆ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਨਸਰ ਨੂੰ 'ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਘਰ ਨਹੀਂ' ਕਿਹਾ. ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਸਿਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨੋਬਲ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ।
11 ਦਸੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ ਐਮ.ਜੀ. ਆਰ. ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰ ਆਫ ਲੈਟਰਜ਼ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਮਿਲੀ।
ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਿਰਗੀਮੀ ਨੂੰ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਆਕੁਆ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਫਾਰੈਸਟ ਹਿਲਸ ਟੈਨਿਸ ਕਲਾਸਿਕ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਡਬਲਿਊਟੀਏ ਫਾਈਨਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਲੁਸੀ ਸਪੈਰੋਵਾ ਨੂੰ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਮੀਰਜ਼ਾ ਪਹਿਲੇ ਓਪਨ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਓਪਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਚੌਥੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜ ਗਈ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਮਸ਼ੋਨਾ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਮਾਰੀਆ ਐਲੇਨਾ ਕੈਮਰਿਨ ਅਤੇ ਮੈਰੀਅਨ ਬਾਰਟੋਲੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
ਟਿਟਿਆਨਾ ਗੋਲੋਵਿਨ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਵਿਲਰਰੀ ਕੈਸਟੇਵਵੀ, ਏਕੋ ਨਕਾਮੁਰਾ ਅਤੇ ਵੀਰਾ ਜ਼ਵੋਨੇਰਾਵਾ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ।
2005 ਦੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਮੌਸਮ ਲਈ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੀ ਡਬਲਿਊਟੀਏ ਨਿਊਕਮਰ ਆਫ ਦਿ ਯੀਅਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ 'ਚ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਸਵੇਤਲਾਨਾ ਕੁਜਨੇਤਸੋਵਾ, ਵੇਰਾ ਜ਼ਵੋਨਾਰੇਵਾ, ਮਰੀਓਨ ਬਾਰਤੋਲੀ; ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਰਹੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ, ਮਾਰਟੀਨਾ ਹਿੰਗਜ, ਦਿਨਾਰਾ ਸਫ਼ੀਨਾ, ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਜ਼ਾਰੇਂਕਾ ਤੋਂ ਵਡੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਉਹ ਸਿਨਸਿਨਾਤੀ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜ ਗਈ ਅਤੇ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
ਯੂਐਸ ਓਪਨ 'ਤੇ, ਉਹ ਤੀਜੇ ਦੌਰ' ਚ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਅੰਨਾ ਚਾਵਵੇਤਾਜੇਜ ਤੋਂ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੀਜੇ ਦੌਰ 'ਚ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਡਬਲਜ਼ 'ਚ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਮਹੇਸ਼ ਭੂਪਤੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼' ਚ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲਜ਼ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬੈਥੇਨੀ ਮੈਟੇਕ ਦੇ ਨਾਲ ਨੰਬਰ ਦੋ ਬੀਜ ਲਿਸਾ ਰੇਮੰਡ ਅਤੇ ਸਮੰਥਾ ਸਟੋਸੁਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੂੰ 2006 ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਓਪਨ (ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਮਿਕੇਲਾ ਖੇਜੀਕਕ ਨੂੰ ਹੀ ਡਿੱਗਣਾ ਪਿਆ।
ਅਗਲਾ ਉਹ ਬੈਂਗਲੂਰ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀਲ ਪਿਨ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਡਬਲਜ਼ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਜੋ ਹੂਬਰ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਈ ਟੈਨਿਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਪਰ ਮਾਰਟਿਨਾ ਹਿੰਗਿਸ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ।
ਇੰਡੀਅਨ ਵੈੱਲਜ਼ ਮਾਸਟਰਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੀਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਪਰ ਏਲੇਨਾ ਡਿਮੈਂਟਿਏਵਾ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।
ਉਹ ਫ੍ਰੈਂਚ ਓਪਨ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ 'ਚ ਅਨਾਸਤਾਸੀਆ ਮਾਈਸਕੀਨਾ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ।
ਸਾਨੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਨਵੰਬਰ 1986 ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਮਾਪਿਆਂ ਇਮਰਾਨ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਇੱਕ ਬਿਲਡਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਸੀਮਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਬਿਜ਼ਨਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ. ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਅਨਮ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਠਾਏ ਗਏ. ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਪਤਾਨ ਗੁਲਾਮ ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਆਸਿਫ ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਦੂਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ।
ਉਸਨੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਟੈਨਿਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ. ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਰੋਜਰ ਐਂਡਰਸਨ ਦੁਆਰਾ ਕੋਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
25 ਨਵੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਵਿਰੁੱਧ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਦਿਵਸ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ ਲਈ ਯੂ ਐਨ ਵਿਮੈਨ ਦੀ ਗੁਡਵਿਲ ਐਂਬਸੈਸੇਜਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵੇਲੇ, 2004 ਦੇ ਏਪੀ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਓਪਨ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਇੱਕ ਵਾਈਲਡਕਾਰਡ ਦਾਖਲ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਗੋਲ ਨਾਲ ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਨਿਕੋਲ ਪ੍ਰੈਟ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਚੰਗੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਪਰ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਡਬਲਿਊਟੀਏ ਡਬਲਜ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੀਜਲ ਹੂਬਰ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਮੋਰਾਕੋ ਦੇ ਕੈਸੌਲਾੰਕਾ, ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਂਡ ਪ੍ਰਿਕਸ ਸਾਰ ਲਾਅ ਮਾਈਰੀਅਮ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਈਲਡਕਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਪਰ ਆਖਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਏਮੀਲੀ ਲੋਇਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਦਾ ਘਾਟਾ ਪਿਆ।
ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਓਪਨ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਂਮ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਫੀਲਡ ਅਤੇ ਗੇੜ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਬਹੁ-ਖੇਲ ਸਮਾਗਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ, ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਅਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 14 ਤਮਗੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ ।
ਸੰਘੀ ਸੂਚੀ ਅਤੇ ਸਮਵਰਤੀ ਸੂਚੀ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਉਸ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਸਾਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦੇਵੇ ਜੋ ਭਾਰਤ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਰਾਜ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਿਲਣ-ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਵਿਧਾਨਮੰਡਲ, ਉਸ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਜ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ
ਉਕਤ ਸੂਚੀਆਂ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਹੋਰ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਉਸ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਆਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ, ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰੇ।
ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ: ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਂ ਦੇ ਲਈ, ਉਸ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ 5 ਮਾਰਚ 1948 ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਤਤਕਾਲੀਨ ਮੰਤਰੀ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਸਲਾਹ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀਨ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ; ਅਨੁਛੇਦ 1 ਅਤੇ ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਉਸ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ; ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਜਿਹੇ ਅਪਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਰੁਪਾਂਤਰਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਆਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰੇ, ਉਸ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ:
2 ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਉੱਤੇ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ 17 ਨਵੰਬਰ 1952 ਤੋਂ ਉਕਤ ਅਨੁਛੇਦ 370 ਇਸ ਉਪਾਂਤਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਰਤਨੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ‌: - -
ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ - - ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਂ ਲਈ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਉੱਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀ ਤਤਕਾਲੀਨ ਪਦਾਰੂੜ ਮੰਤਰੀ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਸਲਾਹ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸਦਰੇ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ।
ਇਸ ਧਾਰਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।
ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਹ ਧਾਰਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਵਾਦਿਤ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, -- ਅਨੁਛੇਦ 238 ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ; ਉਕਤ ਰਾਜ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, --
ਇਹ ਪਿੰਡ ਮਾਨਸਾ ਤੋਂ ਸਿਰਸਾ ਰੋਡ ਤੋਂ 6 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਟਰ-ਵਰਕਸ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬੀ ਚੈਨਲ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਸਰਦੂਲੇਵਾਲਾ ਤੋਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਦੂਰੀ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਰਤੀਆ ਤੋਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਦੂਰੀ ਲਗਭਗ 26 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।
ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਚੋਟੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਬੱਸ ਕਿਰਾਇਆ 20 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਫੱਤਾ ਮਾਲੋਕਾ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਚੋਟੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਬੱਸ ਕਿਰਾਇਆ 15 ਰੁਪਏ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਚੋਟੀਆਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਕਮਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ 140 ਬਾਲ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਹਨ।
ਚੋਟੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਇਹ ਪਿੰਡ ਮਾਨਸਾ-ਸਰਸਾ ਰੋਡ ਉੱਪਰ ਪਿੰਡ ਫੱਤਾ-ਮਾਲੋਕਾ ਤੋਂ ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ 5 ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਠੋਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਕਿ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ 'ਚੋਟੀਆਂ' ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਾਨਸਾ ਵਿਖੇ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੂਸਰਾ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਸਿਰਸਾ' ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸੀਚੇਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਲੋਹੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਤਰਸਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਿੰਡ ਅੱਜ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਜਾਗ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਜਾਗ ਸੰਤ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੀਚੇਵਾਲ ਆਉਣ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੀਚੇਵਾਲ ਵਿਚਲੀ ਨਿਰਮਲ ਕੁਟੀਆ ਮੋਰਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਮਗਰੋਂ ਸੰਤ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ।
ਕੁਟੀਆ ਨੇੜਿਉਂ ਕੰਡਿਆਲੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਪੁੱਟ ਕੇ ਅੰਬ, ਅਮਰੂਦ, ਨਾਖਾਂ ਤੇ ਕਿਨੂੰਆਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਲਗਾਏ ਗਏ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਗਰੋਂ ਸੰਤ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਟਿੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਪੱਧਰਾ ਕਰਵਾ ਕੇ ਰਾਹ ਬਣਵਾਏ।
ਸੀਵਰੇਜ ਦਾ ਪਾਣੀ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕਠਾ ਕਰਕੇ ਖੇਤੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਰਦਾਨ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਸੀਚੇਵਾਲ ਦੀ ਦੇਸੀ ਪਰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸੀਵਰੇਜ ਤਕਨੀਕ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੰਤ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕਾਲਜ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਚਾਨਣ ਵੰਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਨਿਰਮਲ ਕੁਟੀਆ ਨਰਸਰੀ ਵੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਬੱਚੇ ਪੌਦੇ ਉਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਲੱਖ ਬੂਟੇ ਅੱਗੇ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਸਮੇਂ ਨਿਰਮਲ ਕੁਟੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਅਤੇ ਇਲਾਕਾ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਸਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੰਤ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਯਾਦਗਾਰੀ ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਤਿੰਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਅਤੇ ਛਿੰਝ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਤਾ ਚੰਨਣ ਕੌਰ ਮਹਿਲਾ ਮੰਡਲ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੰਤ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਕੇ ਸੀਚੇਵਾਲ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਮਲ ਗ੍ਰਾਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ‘ਅਵਤਾਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਰੇਡੀਓ’ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜੋ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਸਿਹਤ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਟਵਾਰਖਾਨਾ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, ਟੈਲੀਫੋਨ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਪੰਚਾਇਤ ਘਰ ਤੇ ਸਾਂਝੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਹਾਲ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਵਾਮੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨੰਦ ਆਸ਼ਰਮ, ਬਾਬਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਦਾ ਮੰਦਰ, ਬਾਬਾ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਜੀ ਤੇ ਬਾਬਾ ਯਮਈ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹਨ।
ਸੀਚੇਵਾਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਸੁਖਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵੀ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਰਜਵੰਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਸਰਪੰਚ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਪੰਚਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹਨ।
ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਵਾਂ, ਉਮੰਗਾਂ, ਵਲਵਲਿਆ ਅਤੇ ਉਲਾਸ- ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰਾ ਲੋਕ-ਨਾਚ ਹੀ ਹੈ।
ਲੋਕ-ਨਾਚ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਿਰਜਨ-ਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵੰਨਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕ-ਮਾਨਸ ਦੇ ਸਮੁਚੇ ਹਾਵਾਂ-ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਮੁੰਦਰਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਉ-ਸੰਦਰਵ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਾਂ,ਵਿਸ਼ਵਾਸਾ, ਮਿੱਥਾਂ, ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਸਮਰੱਥਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਲੋਕ-ਨਾਚਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕ-ਨਾਚ ਸਧਾਰਨ ਲੋਕ-ਸਾਜ਼, ਸਧਾਰਨ ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਰਵਪੱਖੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ , ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਰੜੀ ਨਿਯਮਾਵਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਕਿਸੇ ਸਰਬ-ਸਾਂਝੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਲੋਕ ਨਾਚ ਰਾਗ ਅਤੇ ਤਾਲ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸਾਜ਼ ਦੇ ਮੁਥਾਜ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾੜੀਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੱਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਅਤੇ ਹਰਕਤਾਂ ਮਾਪੀਆਂ ਤੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਇਹ ਸੁਮਾਪਤਾ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਕੋ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਤਾਲੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਹਰਕਤ ਜਿਥੇ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਐਕਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸੁਮਾਪਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਲੋਕ ਨਾਚ ਆਪਣੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ-ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਕੋਮਲਤਾ, ਸਹੁਜ, ਸਾਦਗੀ, ਰਵਾਨਗੀ ਅਤੇ ਲਚਕਤਾ ਭਰਭੂਰ ਹਨ।
ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਫੱਬਤ ਵਾਲੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਪਹਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਮਾਂਗਲਿਕ ਕਾਰਜ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇ ਲੋਕ-ਨਾਂਚਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਬੋਲ ਦੇ ਉਚਾਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਅੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਮੁਦਰਾਂਵਾ ਸਹਿਜ਼-ਭਾਵ ਸੱਭਿਆਚਾਕ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ ਲੋਕ-ਨਾਚਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਉਪਜਾਇਕਤਾ ਨਾਲ ਜਾ ਜੁੜਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਨਾਚ ਦੀ ਉਮਰ ਪੰਜ ਹਜਾਰ ਪੂਰਵ ਈਸਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕ-ਨਾਚਾਂ ਨੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਜਨ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੀ ਧੜਕਨ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ ਹੈ।
ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੁਲਾਰੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋਏ ਗੱਭਰੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਥਾਪ ਲੋਕ-ਗੀਤ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸੁਰ-ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਢੋਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਿਯ ਲੋਕ-ਸਾਜ ਦੀ ਤਾਲ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮੁੱਚ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕ ਨਾਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਤਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਮੁੰਦਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਂਹੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਵਨਾਂਵਾਂ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵੀ ਹੈ।
ਇਹ ਪੁਸ਼ਤ-ਦਰ-ਪੁਸ਼ਤ ਹੋਰ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਵਾਹਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ-ਨਾਚ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਜ਼-ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਵੇਸ਼-ਭੂਸ਼ਾ ਜਨ-ਸਧਾਰਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਪੱਧਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਰਦਾਵੇਂ ਲੋਕ-ਨਾਚਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਸੁਡੋਲਤਾ, ਜ਼ਿੰਦਾ-ਦਿਲੀ, ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਰੜੀ ਸਰੀਰਕ ਵਰਜ਼ਿਸ, ਮਸਤ-ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੇਖ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕ-ਨਾਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਝਲਕ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪਹਿਲੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕ-ਨਾਚ ਨੂੰ ਨੱਚਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਨਾਤਨੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਟਰੇਨਿੰਗ ਨਹੀਂ ਲੈਂਣੀ ਪੈਂਦੀ।
ਇਸ ਵਿਚ ਹਰ ਅਦਾ ਅਤੇ ਐਕਸ਼ਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਲ ਦਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਮਰਦਾਵੇਂ ਲੋਕ-ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਸੁਡੋਲਤਾ, ਜ਼ਿੰਦਾ-ਦਿਲੀ, ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਊ ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ , ਅਜਮੇਰੀ ਗੇਟ ਅਤੇ ਪਹਾੜਗੰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ. ਨਿਊ ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ' ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋ ਵੱਧ ਵਿਅਸਤ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ. ਇਹ 16 ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ 350 ਰੇਲਾ ਅਤੇ 500,000 ਯਾਤਰੀ ਦਾ ਪਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਨਿਊ ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕਾਨਪੁਰ ਸੇਂਟ੍ਰਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋ ਵੱਡੇ ਇੰਟਰ ਲਾਕਿੰਗ ਰੂਟ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ. ਨਿਊ ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ, ਮੱਧ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ.
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਰੇਲਾ ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆ ਹਨ. ਪਰ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੇਲ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਹੋ ਕੇ ਜਾਦੀਆ ਹਨ. ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੋੜੇ ਇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀਆ ਹਨ. ਇਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹੱਬ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਵਿਅਸਤ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣਾਉਦੀਆ ਹਨ.
ਬਾਲਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਕਾਲਜਲਾਦ ਦੇ ਪੜਪੋਤੇ ਅਤੇ ਦੁਰਦਕ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ - ਤਦਾਮੁਸ਼ਯਾਂਸ੍ਯ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰਚੂਦਾਮਨੇਰ ਕਾਲਜਲਦਸ੍ਯ ਚਤੁਰਥੀ ਦੌਰਬੁਕੀਹ ਸ਼ਿਲਾਵਤੋ ਸੁਨੁਹਾਪਾਧਿਆਯਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਇਤ੍ਯਾ ਕਾਫ਼ੀਮ ਬਹੁਮਾਨੇਨ।
ਤਥਾ - ਤਦ੍ਕਾਲਜਲਾਦਪ੍ਰਾਣਪਤੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗੁਣਾਗਣਾਃ ਕਿਮਿਤਿ ਨ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ।
ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਵੰਤੀਸੁੰਦਰੀ ਨਾਮਕ ਚੌਹਾਨਬੰਸ਼ੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ - ਚਹੁਮਨ ਕੁਲਮੌਲੀਮਾਲਿਕਾ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਕਵਿਂਦ੍ਰਗੇਹਿਨੀ।
ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦਾ ਅਮਾਤਿਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਹ ਯਯਾਵਰ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਕੌਣ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਯਯਾਵਰ ਕਿਉਂ ਪਿਆ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਹ ਨਾਮਕਰਨ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਯਾਵਰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਯਯਾਵਰ ਕਬੀਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਯਯਾਵਰ - ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਵਿਦਵਤਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ. ਅਕਾਲਜਲਾਦ, ਸੁਰਾਨੰਦ, ਤਰਾਲ, ਕਵੀਰਾਜ ਆਦਿ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ।
ਐਫ.ਈ.ਆਰ. ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਰਸ, ਅਲੰਕਾਰ ਰੀਤੀ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਭਰਤ ਦੇ ਰਸਸੂਤਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਨਾਟਕ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਾਵਿ ਤੱਕ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਲੰਕਾਰ - ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੇ ਉਸਤਾਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਦਭਟ, ਰੁਦਰਤ ਆਦਿ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਭਾਮਹ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਢੁਕਵਾਂ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਤ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੀ, ਵਾਮਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਪਿਤੁ ਗੁਣ ਦੇ ਮੂਲ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਾਵਿ-ਆਤਮਾ ਦੀ ਉੱਤਮ ਪਦਵੀ ਲਈ ਮਸਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਆਨੰਦਵਰਧ ਲਚਾਰੀਆ ਨੇ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਸਾਹਿਤ-ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਰਾਇ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਦਾ ਸੰਪਰਦਾ :-
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 880 ਅਤੇ 920 ਈਸਵੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ੍ਰੰਥ ਕਾਵਿ-ਮੀਮਾਂਸਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਵੀਆਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਗਾਈਡ ਹੈ।
ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕੁੰਤਕ ਅਤੇ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਇਹ ਦੋ ਅਜਿਹੇ ਆਚਾਰੀਆ ਹਨ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਮਾਨਸ ਵਿੱਚ ਓਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿੰਨੇ ਰਸਵਾਦੀ ਜਾਂ ਅਲੰਕਾਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਧੁਨੀਵਾਦੀ ਹਨ।
ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਲਕੀਰ ਤੋਂ ਹੱਟ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੰਤਕ ਧਾਰਾ ਦੇ ਉਲਟ ਵੱਗਣ ਦਾ ਸਾਹਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਆਚਾਰੀਆ ਹਨ।
ਹਰਿਵਿਲਾਸ, ਜਿਸਦੀ ਚਰਚਾ ਹੇਮਚੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸ਼ੇਅਰ ਬਜ਼ਾਰ ਹੁੰਡੀਆਂ ਭਾਵ ਸਟਾਕ ਖ਼ਰੀਦਣ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ (ਮਾਲੀ ਵਟਾਂਦਰਿਆਂ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਜਾਲ, ਨਾ ਕਿ ਕੋਈ ਇਮਾਰਤੀ ਸਹੂਲਤ ਜਾਂ ਵੱਖਰੀ ਇਕਾਈ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜ਼ਾਮਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਿੱਜੀ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਜੋ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੁਇਟੀ ਕਰਾਊਡਫੰਡਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੰਪਨੀ ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹੋਵੇ ਉਸਦੇ ਸਟਾਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਨੇਸਲੇ ਅਤੇ ਨੋਵਾਰਟਿਸ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵਿਸ ਐਕਸਚੇਂਜ 'ਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵਿਸ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਟਾਕਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਐਕਸਚੇਂਜਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਟਾਕ ਬਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟਰੀ ਰਿਸੀਟਜ਼ ਵਜੋਂ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, $1 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਮਾਰਕੀਟ ਪੂੰਜੀਕਰਣ ਵਾਲੀਆਂ 16 ਐਕਸਚੇਂਜਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਪੂੰਜੀਕਰਣ ਦਾ 87% ਹਨ।
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸਕਿਓਰਿਟੀਜ਼ ਐਕਸਚੇਂਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ 16 ਐਕਸਚੇਂਜ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ ਜਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਨਵਰੀ 2021 ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਟਾਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
12ਵੀਂ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏਗਾ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਆਰਜ਼ੀ ਕੈਂਪਸ ਜੋ ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਧਾਗਾ ਮਿੱਲ ਦੀ ਰੈਨੋਵੇਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਂਸਲਰ ਡਾ. ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਡਾ. ਜੈ ਰੂਪ ਸਿੰਘ ਸਨ।
ਪੰਜਾਬ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਪ੍ਰੋ. ਆਰ. ਕੇ. ਕੋਹਲੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ 5 ਸਤੰਬਰ, 2014 ਨੂੰ ਕਾਰਜਭਾਰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ।
ਕੇਂਦਰੀ ਮਾਨਵ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲਾ ਵਲੋਂ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਨ ਫੈਕਲਟੀ ਦੀਆਂ 168 ਅਤੇ 70 ਨਾਨ ਟੀਚਿੰਗ ਅਸਾਮੀਆਂ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 7 ਸਕੂਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗ ਹਨ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਜਿਵੇਂ, ਐਲ.ਐਲ.ਐਮ , ਐਮ.ਏ , ਐਮ.ਏ , ਐਮ.ਐਸਸੀ, ਪੀਐਚ.ਡੀ , ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਲੈਂਗੂਏਜਿਜ਼, ਲਿਟਰੇਚਰ ਐਂਡ ਕਲਚਰ ਹਨ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੋਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਬੇਸਿਕ ਐਂਡ ਐਪਲਾਈਡ ਸਾਇੰਸਜ਼: ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਐਨੀਮਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਕੈਮੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ ਅਤੇ ਸਟੈਟਿਕਸ, ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਐਂਡ ਨੈਚੁਰਲ ਪ੍ਰਾਡਕਟਸ, ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਪਲਾਂਟ ਸਾਇੰਸਜ਼
ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟ ਐਂਡ ਅਰਥ ਸਾਇੰਸਜ਼: ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਜਿਉਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਐਂਡ ਜਿਓਲੋਜੀ
ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਲੈਂਗੁਏਜ਼, ਲਿਟਰੇਚਰ ਐਂਡ ਕਲਚਰ: ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਕੰਪੈਰੇਟਿਵ ਲਿਟਰੇਚਰ, ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਐਂਡ ਮਾਡਰਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਜ਼
ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ: ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ
ਪੰਜਾਬ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ:
ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਸਾਇੰਸਜ਼: ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਹਿਊਮਨ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਐਂਡ ਮੌਲੀਕਿਊਲਰ ਮੈਡੀਸਨ
ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਗਲੋਬਲ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼: ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਸਾਊਥ ਐਂਡ ਸੈਂਟਰਲ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼
ਇੱਕ ਦਿਨ ਯੂਸਫ ਸ਼ਾਹ ਚੱਕ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਜੂਨ ਚਿਨਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠੀ ਗਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਜੂਨ ਦੀ ਦਰਦ ਭਰੀ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾ ਵਿੱਚ ਪਈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਪਾਸੇ ਵੇਖਣ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਹੀ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ੂਨ ਯੂਸਫ਼ ਦੇ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਾਸੀ ਸੀ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਯੂਸਫ਼ ਸ਼ਾਹ ਚੱਕ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਬੁਲਾਵਾ ਭੇਜਦਾ ਹੈ।
ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ ਅਤੇ ਯੂਸਫ ਚੱਕ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਛੋੜਾ ਪੈ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ ਜੋਗਣ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਬਿਤਾਈ।
ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵਿਤਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਕੋਇਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੱਬਾ ਦਾ ਜਨਮ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਜਿਹਲਮ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਸਦੇ ਪਿੰਡ ਚੰਧੋਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦ ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਯੂਸਫ ਸ਼ਾਹ ਚੱਕ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਿਆ, ਨਾਲ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ ਪੈ ਗਿਆ।
ਹੱਬਾ ਦਾ ਜਨਮ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਖੇ ਪੁਲਵਾਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਪਮਪੋਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਆਮ ਕਿਰਸਾਨੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਝ ਵਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਪਰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਜ਼ੂਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕਿਆ।
ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਉਦਾਸ ਮਨ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਦੀ ਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਲੱਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦਰਦ ਭਰੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ 'ਚ ਉਸ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਆਖਰੀ ਸੁਤੰਤਰ ਕਵੀ ਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
"ਜ਼ੂਨੀ" ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਅਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਲੀਜ਼-ਰਹਿਤ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ 1990 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਕਾਮ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਬੂਬ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬੀ ਆਰ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ ਨਾਮੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਬਸ਼ੀਰ ਬਡਗਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ, ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ 'ਤੇ ਕਵੀਆਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੁਗਲਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਡਰਪਾਸ ਦਾ ਨਾਂ ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇੰਡੀਅਨ ਕੋਸਟ ਗਾਰਡ ਨੇ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀਜੀਐਸ ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
16 ਵੀਂ ਅਤੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਉਟੋਮੈਨ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਜੰਗਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਓਟੋਮੈਨਜ਼ ਨੇ ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਸ਼ਤ ਅਲ-ਅਰਬ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਿਯੰਤਰਣ 1639 ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਹਬ ਦੀ ਸੰਧੀ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਫਾਈਨਲ ਸਰਹੱਦਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਸ਼ੱਟ ਅਲ-ਅਰਬ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਚੈਨਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 1937 ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸੁਤੰਤਰ ਇਰਾਕ ਨੇ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਉਸੇ ਸਾਲ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਸਹਿਦਾ ਦੀ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਰਹੇ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਰਾਕ ਨੂੰ ਟੋਲ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ,ਜਦੋਂ ਇਸਦੇ ਜਹਾਜ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਹ ਦਲੀਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਥਲਵੇ ਨਾਲ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਈਰਾਨ ਹਨ।
ਇਰਾਕ ਨੇ ਇਰਾਨ ਦੀ ਚਾਲ ਤੇ ਲੜਾਈ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1969 ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਇਰਾਕ-ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਇਰਾਕ 'ਚ ਈਰਾਨੀ ਏਜੰਟਾਂ ਨੇ ਇਰਾਕ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਘੁਸਪੈਠ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਘੋਖ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਇਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਯੁੱਧ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਇਰਾਕ ਨੇ ਇਰਾਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 20 ਅਗਸਤ 1988 ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ' ਤੇ, ਜਦੋਂ ਇਰਾਨ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਗੜਬੜੀ ਵਾਲੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਇਰਾਕ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਸੀ ਕਿ 1979 ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਰੈਵੋਲੂਸ਼ਨ ਬਰਾਮਥ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਰਾਕ ਦੇ ਸ਼ੀਆ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰੇਗੀ।
ਇਰਾਕ ਨੇ ਤੇਲ-ਅਮੀਰ ਖੁਸ਼ਉਤਸ਼ਾਨ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਸ਼ੱਟ ਅਲ-ਅਰਬ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਰਾਕ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ,ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਰਾਜਕਤਾ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਵੇ।
5 ਜਨਵਰੀ 1981 ਨੂੰ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ, ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਨਸਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ।
22 ਸਿਤੰਬਰ ਨੂੰ, ਖੋਰਰਾਮਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਖ਼ੂਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਇਰਾਨੀ ਲੋਕ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਖੋਰਰਾਮਸ਼ਹਿਰ ਭਾਵ "ਖੂਨ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ" ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਕੁਹਾਲੀ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਕੂਹਲੀ ਕਲਾਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਕੂਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾ: ਰਾਜਵੰਤ ਸਿੰਘ ਐਮਬੀਬੀਐਸ, ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ, ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ, ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ, ਨਾਰੰਗ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਵਿਦਾਸ ਮੰਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਥੇ ਇੱਕ ਡੇਰਾ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਡੇਰਾ ਖੂਹੀਵਾਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਚਰਨਦਾਸ ਬਾਵਾ ਜੀ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਗੂ ਸਨ।
ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਨਾਲ 6 ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਜੋ ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਸਟਮ ਲਿੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ. ਕੋਈ ਵੀ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਮੈਂਬਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਚਾਵਲ, ਮੱਕੀ, ਕਣਕ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕੂਹਲੀ ਕਲਾਂ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਹਲੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਬਹਿਲੋਲ ਖਾਨ ਲੋਧੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਮਲਿਕ ਸੁਲਤਾਨ ਸ਼ਾਹ ਲੋਧੀ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਅਤੇ ਜਵਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸੱਯਦ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਸਰਹਿੰਦ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬਣਿਆ।
ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜੋਸ਼ਦਾਰ ਨੇਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨਾਲ ਅਫਗਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਢਿੱਲੀ ਸੰਘੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੇ ਗੜਬੜ ਵਾਲੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧੀਨ ਕਰਨ ਲਈ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜੋਸ਼ ਭਰਿਆ।
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸੱਯਦ ਸ਼ਾਸਕ ਅਲਾਉਦੀਨ ਆਲਮ ਸ਼ਾਹ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹਿਲੋਲ ਖ਼ਾਨ ਲੋਧੀ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1451 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ।
ਬਹਿਲੋਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਸ਼ਰਕੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ।
ਉਸਨੇ 1486 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰਬਕ ਨੂੰ ਜੌਨਪੁਰ ਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ।
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਬਰਾਹਿਮ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਢਾਂਚਾ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਵਪਾਰਕ ਰੂਟਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਏ ਖਜ਼ਾਨੇ ਕਾਰਨ ਭੰਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਡੇਕਨ ਇੱਕ ਤੱਟਵਰਤੀ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ ਸੀ, ਪਰ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਲਾਈਨਾਂ ਢਹਿ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਇਸ ਖਾਸ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਅਸਫਲਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਤੱਟ ਤੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਸਪਲਾਈ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਧੀ ਸਾਮਰਾਜ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੇਕਰ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ; ਇਸ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵਪਾਰਕ ਰੂਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਘਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੌਲਤ ਖਾਨ ਲੋਧੀ ਨੇ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕਾਬਲ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਬਹਿਲੋਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਸਿਕੰਦਰ ਖਾਨ ਲੋਧੀ , 17 ਜੁਲਾਈ 1489 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜ ਆਡਿਟ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਆਲਮ ਖਾਨ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਖਾਨ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਬਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਬਾਬਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਅਰਥਾਤ ਲੰਗਰ ਖਾਨ ਨਿਆਜ਼ੀ ਨੇ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੰਜੂਆ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੇ।