polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਇੱਕ ਗਾਂ, ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਧ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਬਲ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹਲ ਖਿੱਚਣਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੱਡੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਖੇਤ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨਾ ਨੂੰ ਖੇਤ ਤੋਂ ਘਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵਰਤਣਾ।
ਡਰਾਫਟ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 4,000 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਅਨਮਿਣਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ।
ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਰਧ-ਕੁਦਰਤੀ, ਅਨਫਰਟੀਲਾਇਜ਼ਡ ਚਰਾਂਦਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਟਾਈ ਤੇ ਚਰਾਂਦ ਪ੍ਰਬੰਧਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਭੂਮੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਜਿਹੇ ਜੰਗਲੀ ਅੱਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਗੜਬੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਇਸ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਣ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤਰੀਕੇ ਜੈਵ-ਵਿਵਿਧਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੀਟ, ਉੱਨ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਲਈ ਉਭਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੌਣ, ਆਇਸਿੰਗਲਾਸ ਅਤੇ ਰੇਨੇਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖਾਸ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਡਾਕਟਰੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵੈਕਸੀਨਾਂ ਅਤੇ ਐਂਟੀਸੈਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ।
ਜਿੱਥੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਮਲ ਤੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਦ ਇਕ ਖਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਇਕ ਅਰਧ-ਬੰਦ ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਕਲੀ ਗਰਭਪਾਤ ਅਤੇ ਭ੍ਰੂਣ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਜਿਹੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਕੇਵਲ ਮਾਦਾ ਨਸਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਗੋਂ ਝੁੰਡ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਸੁਧਾਰਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ।
ਇਹ ਭਰੂਣਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਗੁਣਵੱਤਾ ਹੋਂਦ ਜਿਹੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤਜਵੀਜ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਧੀਆ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਪਾਲਤੂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚੋਣ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਡੋਮਜ਼ਡੇ ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਨ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹਰ ਟੁਕੜੇ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ: "ਇਕ ਵੀ ਜਗ੍ਹਾ ਛੁਪਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਕੋਈ ਯਾਰਡ, ਨਹੀਂ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ . ਨਾ ਇਕ ਵੀ ਬਲਦ, ਨਾ ਇਕ ਵੀ ਗਊ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸੂਰ ਬਚਿਆ ਜੋ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਮੱਧ ਕਾਲ ਵਿਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਵਿਚ ਹੋਏ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਇਆ।
ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਗੱਡੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਜੋਂ ਘੋੜੇ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਫਸਲ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਲਈ ਫਸਲ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮਟਰ, ਬੀਨਜ਼ ਆਮ ਹੋ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨਿਰਧਾਰਨ ਦੁਆਰਾ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧ ਗਈ।
ਖੇਤਾਂ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ।
ਲੋੜੀਂਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਖਤੀ, ਉਤਪੱਤੀ, ਮਾਂ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ, ਤੇਜ਼ ਵਿਕਾਸ ਦਰ, ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਖਪਤ, ਬਿਹਤਰ ਸਰੀਰ ਅਨੁਪਾਤ, ਉੱਚ ਆਮਦਨੀ, ਵਧੀਆ ਫਾਈਬਰ ਗੁਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੱਛਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨੁਕਸ, ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਜਾਂ ਨਿਮਰਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਵਰਗੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਔਗੁਣ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਉਚਾਈਆਂ ਤੇ, ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤੇ ਝੜਪਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਘਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਲ ਵਿਚ ਦੇਰ ਨਾਲ ਉੱਚੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰਕ ਖਾਣਾ ਮੁਹੱਈਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ, ਸੂਰ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿਚ ਮੁਰਗੀਆਂ, ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਇਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਚ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਅੰਡੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਲਤੂ ਪਸ਼ੂ, ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ ਜਾਂ ਘਾਹ ਫੂਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸੂਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਸ ਵੀ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਘਾਹ ਖਾਣ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਬਾਹਰ ਖੁੱਲਾ ਘੁੰਮ ਕੇ ਘਾਹ ਚਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੇ ਅਨਾਜ, ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁਰਾਕ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸੂਰ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਜਾਨਵਰ, ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰੇ ਵਿਚ ਸੈੱਲੂਲੋਜ਼ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਚ-ਊਰਜਾ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬਹੁਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਦੁੱਧ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਰੱਖਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਰ ਖਿੱਚਣ ਜਾਂ ਹਲ ਵਾਉਹਨ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਾਈਬਰ, ਮੀਟ ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਗੋਬਰ ਨੂੰ ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡੇਅਰੀ ਵਿਚ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਭੇਡਾਂ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਡੇਅਰੀ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ।
ਅੱਧੇ ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤੇ, ਸ਼ਾਇਦ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖੁਰਕਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਦੇ ਕਾਤਲ, ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਪੈਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖੀ ਪੈਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਵਜੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਸੂਰ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਾਹ ਦਾ ਵਾਧਾ ਮੌਸਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਰਮੀਆਂ ਜਾਂ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਫਸਲ ਦੇ ਕੁੱਝ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਪਰਾਗ ਜਾਂ ਸਾਈਲੇਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।
ਹੋਰ ਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵੀ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ, ਔਡ਼ ਵਾਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਵਿਚ ਪਾੜਾ ਭਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਘੋੜਿਆਂ, ਸਾਰੇ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ, ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ, ਚਾਰ ਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਵਾਹਨ, ਅਤੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ 'ਵੱਲ ਝੁਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੂਰਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਹੈ।
ਅੱਜ, ਇੱਜੜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਕਸਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਫਾਰਮਾਂ, ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਣ ਵਾਲੇ ਡਾਕਟਰ, ਝੁੰਡ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰ, ਫੀਡਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ, ਨਵਓਲੀਥਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 13,000 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਜੋਂ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ, ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੂਰਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੋਲੰਬੀਅਨ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਰਾਬਰਟ ਬੇਕਵੈਲ ਵਰਗੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੁਆਰਾ ਡੈਸ਼ਲੀ ਲੋਂਗਹੋਰਨ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਲਿੰਕਨ ਲੌਂਗਵੂਲ ਭੇਡਾਂ ਵਰਗੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਵਧੇਰੇ ਮੀਟ, ਦੁੱਧ, ਅਤੇ ਉੱਨ ਦੇਣ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਗਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਖੇਤਾਂ, ਚਰਾਂਦਾਂ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਪਰਾਗ ਦੇ ਰਾਸ਼ਨ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ, ਛੋਟੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅੱਜਕਲ ਵੱਡੇ ਝੁੰਡ, ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਸਿੰਜ ਲਈ ਭੋਜਨ ਅਤੇ "ਜ਼ੀਰਾ ਚਰਾਉਣ", ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਿੱਥੇ ਘਾਹ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਊ ਦੇ ਖਾਣ ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਲ-ਸਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਉਪਲਬਧ ਸਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿਚ ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਲਈ ਪਾਲਤੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮੀਗਤ ਖੁੱਡਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ, ਪੋਲਕੈਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਲਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸਦਾ ਉਪਯੋਗ ਪਲਾਈਨੀ ਦਾ ਏਲਡਰ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਖੁੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਚਰਵਾਹੇ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ, ਅਕਸਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ।
ਪੱਛਮੀ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿੱਚ ਰਾਂਚਿੰਗ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਜਮੀਨਾਂ ਉੱਪਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਸ਼ੂ ਚਾਰਾਗਾਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੱਕੀ, ਆਲੂ, ਮਿੱਠੇ ਆਲੂ ਅਤੇ ਮੈਨੀਓਕ ਵਰਗੀਆਂ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪਸ਼ੂ - ਗਾਵਾਂ, ਘੋੜੇ, ਭੇਡਾਂ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ - ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਣਕ, ਜੌਂ, ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਸ਼ਲਗਮ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਗੈਰ-ਅਨੁਪਾਤਕ ਸੀ।
ਘਰੇਲੂ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਦੀਆਂ ਲੋੜੀਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਥ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ, ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਣਨ ਅਤੇ ਰੁਝਾਨ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਮੀਟ, ਦੁੱਧ, ਜਾਂ ਫਾਈਬਰ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਸ ਨਾਲ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਦੁੱਧ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗਊ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਖਪਤ ਲਈ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਊਠ, ਮੱਝਾਂ, ਯੈਕਸ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਖੋਤੇ ਆਦਿ।
ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਰੋਮੀ ਸਾਮਰਾਜ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਸਮੇਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ।
11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ, ਅਰਥਚਾਰੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਜਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉਤਪਾਦਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਪੂਰਬੀ ਚੀਨ ਵਿਚ 5040 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਚਿਕਨ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਤੱਥ ਲੱਭੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਪੂਰਵਜ ਗਰਮ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਉਦੇਸ਼ ਕਾਕਫਾਈਟਿੰਗ ਦੀ ਖੇਡ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਵਿਚ, ਗਾਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਸ਼ੂ ਸਨ, ਅਤੇ ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੂਰ ਨੂੰ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਬੱਤਖਾਂ, ਗਾਇਜ਼ ਅਤੇ ਕਬੂਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪੋਲਟਰੀ ਨੂੰ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸਲ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਟਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਟੇ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
2007 ਤਕ, ਤੀਹ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਡੇਅਰੀ ਗਊ ਦੇ ਔਸਤ ਦੁੱਧ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੁਗਣੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ 8,500 ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਆਰੋਕ ਤੋਂ ਪਾਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਜਾਨਵਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਲਈ ਤਰਜੀਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਾਰਮਡ ਸੈਲਮਨ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਸਾਈਟ ਬੋਝ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫਾ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਇੱਕ ਇਕਲੌਤਾ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ।
ਭੇਡਾਂ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਉਹ ਜਾਨਵਰ ਸਨ ਜੋ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਨੋਮਾਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੂਰ ਜਿਆਦਾ ਸਥਾਪਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਮੀਟ, ਪਨੀਰ ,ਫਾਈਬਰ, ਦੁੱਧ, ਅੰਡੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਪਾਲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਚੋਣਵੇਂ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਸ਼ਾਇਦ 3,000 ਬੀ.ਸੀ. ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਉੱਨ ਲਈ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਲਾਮਾ ਅਤੇ ਐਲਪਾਕ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਨਾ ਹੀ ਖੇਤ ਜੋਤਣ ਲਈ ਜਿਆਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪਸ਼ੂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਥਿੱਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭੇਡਾਂ, ਹਿਰਨ, ਸ਼ੁਤਰਮੁਰਗ, ਐਮੂ, ਲਾਲਾਮਾ ਅਤੇ ਐਲਪਾਕਾ ਲਈ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਂਚਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਕਾਊਬੂਇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਕੰਮ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਚ ਚੋਰਸ ਅਤੇ ਵੈਕਰੋਸ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਗਊਕੋਸ ਅਤੇ ਹੂਆਸੋਸ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਸਟਾਕ।
ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਮਾਂਦਰੂ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ , ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੋੜਾ, ਮੱਝ, ਖਰਗੋਸ਼ ਅਤੇ ਗਿਨੀ ਸੂਰ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਹਿਦ ਵਾਲੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਾਲਤੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਮੋਮ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਿਰਨ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ 'ਮਾਂਗ ਭਰੋ ਸਾਜਣਾ' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਗੀਤਾ ਸਿਨਹਾ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੀਤੇਂਦਰਾ ਦੀ ਨਾਇਕਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੇਖਾ ਅਤੇ ਮੌਸ਼ੂਮੀ ਚੈਟਰਜੀ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਵਜੋਂ ਬਦਲ ਗਈ, ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਈ।
ਉਹ ਉਸੇ ਸਾਲ, ਕਾਜਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰਮਸੇ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਡਰਾਉਣੀ ਫਿਲਮ 'ਸਬੂਤ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਉਲਟ, ਸਬੂਤ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਿਰਫ 1.2 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਮੋਰਚਾ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ "ਅਬ ਕੇ ਬਰਸ" ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਮਾਨ ਦਿਖਾਈ।
1981 ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਕਿਰਨ ਨੇ ਜਾਸੂਸ-ਥ੍ਰਿਲਰ ਫ਼ਿਲਮ ਵਾਰਦਾਤ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ 'ਹਮ ਸੇ ਬੜਕਰ ਕੌਣ' ਵਿੱਚ ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਨਿਭਾਈ।
ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਫ਼ਲ ਹਿੱਟ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਰਨ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਿਰਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1983 'ਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ-ਐਕਸ਼ਨ ਫਿਲਮ 'ਹਮ ਸੇ ਹੈ ਜ਼ਮਾਨਾ' ਵਿੱਚ ਅਮਿਤ ਖਾਨ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਚਟਕੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ੀਨਤ ਅਮਾਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਕਿਮ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਡੈਨੀ ਡੇਨਜੋਂਗਪਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਕਾਸਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ ਬੰਬ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ।
ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਗੀਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੀਚਰ-ਫਿਲਮ ਕਰਾਟੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਮਿਥੁਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਫੀਚਰ-ਫਿਲਮ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਕੰਨੜ-ਫ਼ਿਲਮ ਸਹਿਸਾ ਸਿੰਹਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ।
ਕਿਰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਸਤਨ ਗ੍ਰੋਸਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਸੀ।
1984 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ ਉਰੰਗਲਿਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਮੈਨਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਹਨ ਲਾਲ, ਨੇਦੂਮੂਦੀ ਵੇਣੂ ਅਤੇ ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ।
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚੱਕਰਾਯੁਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਕਰਾਯੁਮਮਾ ਵਪਾਰਕ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਲਾਪ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਕਿਰਨ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਉਤਰਾਅ ਚੜ੍ਹਾਅ ਆਉਣ ਲੱਗਿਆ।
ਯੂਰੀਆਂਗਿਲ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਿੱਟ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਲਟ ਕਲਾਸਿਕ ਅਤੇ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਿਰਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1977 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਾਸਿਰ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ "ਹਮ ਕਿਸੀ ਸੇ ਕਮ ਨਹੀਂ", ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਕਾਜਲ ਕਿਸ਼ਰੀਨਾ ਵਜੋਂ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਮਜਦ ਖਾਨ ਅਤੇ ਜ਼ੀਨਤ ਅਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਈ, ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ।
ਇਹ ਇੱਕ ਕਲਾਸਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਥ ਹੇਠਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਕਿਰਨ ਨੂੰ ਸਟਾਰਡਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦਿੱਤੀ, ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ।
ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਕਿਰਨ ਨੇ ਕੁਝ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਕੈਮਿਓ ਦਿਖਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ' ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਡੈਨੀ ਡੈਨਜ਼ੋਂਗਪਾ ਅਤੇ ਕਿਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਵਾਜੀ ਗਣੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਂਧਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਕਸ-ਆਫ਼ਿਸ 'ਤੇ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਨੇ ਕਿਰਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਅਤੇ ਮਰਹੂਮ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਫ਼ਿਲਮ ਆਂਧੀ-ਤੂਫਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਨੋ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਟ ਰਹੀ, ਕਿਰਨ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਰਾਖੀ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਮੁੱਕਦਰ ਕਾ ਫੈਸਲਾ ਵਿੱਚ ਸਰੋਜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਸ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ ਬੰਬ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਿਰਨ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਭਾਰੀ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਆਖਰਕਾਰ, ਕਿਰਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਲਈ, 1990 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ।
ਕਿਰਨ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਪੰਜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਦੀਵਾਨੇ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਰੰਗ ਲਾਏਗੀ, ਰਾਜੂ ਦਾਦਾ, ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸੰਗਰਸ਼, ਉਸ ਦੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ।
ਸਾਲ 1986 ਵਿੱਚ, ਕਿਰਨ ਦੀ ਸਾਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਹਿਕਾਰੀ ਪਾਤਰ ਸਾਵਿਤਰੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਚ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਫ਼ਿਲਮ ਘਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਤੇਂਦਰਾ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਈ।
ਉਸ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਡਾਕੂ ਬਿਜਲੀ' ਅਤੇ ਬਤੌਰ ਸ਼ੋਭਾ 'ਇੰਤਕਾਮ ਕੀ ਆਗ' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਪਾਰਕ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੀਆਂ।
ਕਾਜਲ ਕਿਰਨ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਟਾਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਕਾਜਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ "ਹਮ ਕਿਸੀ ਸੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ" ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਕਿਰਨ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਮਰਾਠੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਕਿਰਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੀਵੀਂ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਦਵੀ ਤੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਬਦੁੱਲਾ ਤਾਰਮੁਗੀ ਅਤੇ ਮਾਈਕਲ ਪਾਮਰ ਇਸ ਪਦਵੀ ਤੇ ਰਹੇ ਹਨ।
2011 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਹਲੀਮਾ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ, ਯੂਥ ਅਤੇ ਸਪੋਰਟਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਵੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ, ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਫੇਰਬਦਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਬਣੀ।
ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ, ਹਲੀਮਾ ਨੂੰ ਪੀ.ਏ.ਪੀ. ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।
ਹਲੀਮਾ ਯਾਕੂਬ ਨੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਚੀਨੀ ਗਰਲਸ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਤਾਂਜੋਂਗ ਕਟੋਂਗ ਗਰਲਸ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਨ ਉਪਰੰਤ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ 1978 ਵਿੱਚ ਐਲਐਲਬੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਹਲੀਮਾ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਰੇਡਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੀਗਲ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1992 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣ ਗਈ।
ਉਸ ਨੂੰ 1999 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਲੇਬਰ ਸਟੱਡੀਜ਼ (ਹੁਣ ਓਂਗ ਟੇਂਗ ਚਯੋਂਗ ਇੰਸਟੀਚਿਟ ਆਫ਼ ਲੇਬਰ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2015 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਲੀਮਾ ਪੀਪਲਜ਼ ਐਕਸ਼ਨ ਪਾਰਟੀ ਸਮੂਹ ਲਈ ਇਕੋ-ਇੱਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਮਾਰਸਲਿੰਗ-ਯੂ ਟੀ ਜੀਆਰਸੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੀ ਸੀ।
ਹਲੀਮਾ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੁਰੋਂਗ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਖੇਤਰ ਲਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਗਈ।
ਹਾਲੀਮਾ ਨੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਕੱਟੜਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਆਫ ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਲੇਵੈਂਟ ਤੋਂ ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ-ਗਉੜੀ ਕੀ ਵਾਰ, ਗੁਜਰੀ ਕੀ ਵਾਰ, ਜੈਤਸਰੀ ਕੀ ਵਾਰ, ਰਾਮਕਲੀ ਕੀ ਵਾਰ, ਮਾਰੂ ਕੀ ਵਾਰ, ਬਸੰਤ ਕੀ ਵਾਰ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਾਮਕਲੀ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸੱਤੇ ਬਲਵੰਡ ਦੀ ਵਾਰ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ - ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨੇ 39 ਵਾਰਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰ ਸ੍ਰੀ ਭਗਉਤੀ ਜੀ ਕੀ/ ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ - ਇਹ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਗਰੇ ਦੀ ਵਾਰ ਹਕੀਕਤ ਰਾਏ - ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਗਰੇ ਦੀ ਵਾਰ ਹਕੀਕਤ ਰਾਇ ਦਾ ਚਰਚਾ ਰਿਹਾ।
ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਵਾਰ - ਇਸ ਵਾਰ ਉਪਰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਧੁਨੀ ਉੱਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਏ, ਸੁਲਤਾਨ ਪੇਰੋ ਸਾਹ ਸ਼ੇਖੋ ਖੋਖਰ ਕੀ ਵਾਰ ਕੀ ਧੁਨ ਉੱਤੇ ਗਾਵਣੀ।
ਜਸ਼ੋਧਾ ਨੰਦਨ ਦੀ ਲਵ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਵਾਰ - ਜਸੋਧਾ ਨੰਦਨ ਨੇ ਜਿਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਉਹ ਕਥਾ ਉੱਤਮ ਰਾਮ ਚਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਦੀ ਲਵ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਵਾਰ - ਦੇਵੀਦਾਸ ਦੀ ਲਵ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਵਾਰ ਜਸੋਧਾ ਨੰਦਨ ਦੀ ਵਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਗਈ।
ਇਸ ਵਾਰ ਉੱਤੇ ਲਹਿੰਦੀ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ ਤੇ ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੋਢੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਕਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਯਥਾਰਥ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਵਚੇਤਨ ਵੀ ਉਘੜਦਾ ਹੈ।
ਚੂੜ੍ਹ ਸਿੰਘ ਭਦੌੜੀਏ ਦੀ ਵਾਰ - ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਲੋਕ ਧੁਨਾਂ ਜਾਂ ਛੰਦਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਵਾਰ ਜੋ ਸੱਦਾਂ ਤੇ ਕਲੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲੇ ਜੁਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕੇਸ਼ਵ ਦਾਸ ਦੀ ਵਾਰ ਰਾਜਾ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਦੀ - ਇਹ ਵਾਰ ਕਵੀ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾਸ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਚੱਠਿਆਂ ਦੀ ਵਾਰ - ਇਸ ਵਾਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਵੇਂ ਠੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸੰਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਭਾਈ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਵਾਰ - ਇਸ ਵਾਰ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿੲਥਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਪਰ ਇਹ ਵਾਰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਵਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਢਾਡੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੇ ਰਹੀ।
ਤੇਜਭਾਨ ਦੀ ਕਾਨ੍ਹ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਵਾਰ - ਤੇਜਭਾਨ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਿਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਕਵੀ ਸੋਂਧਾ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਕਵੀ ਸੌਂਧਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਵਾਰ - ਕਵੀ ਇਸ ਵਾਰ ਨੂੰ ਪਉੜੀਆਂ ਤੇ ਦੋਹਰਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।
ਭੰਗਾਣੀ ਦੀ ਵਾਰ - ਕਵੀ ਇਸ ਵਾਰ ਦੀ ਠੇਠ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸ਼ਬਦਾ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਮੁਲਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੇਵਲ ਸੋਭਾ ਬਲੋਚ ਹੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਨੇ “ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵਾਰ ਵਿਚ” ਵਾਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, “ਵਾਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮੁੱਢ ̔ਵ੍ਰਿ ਧਾਤੂ ਤੋਂ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਿ ਵਾਰੀ ਯਾ ਵੈਰੀ ਅਰਥਾਤ ਵਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਯਾ ਵਾਰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ, ਵਾਹਰ ਅਤੇ ਵਾਹਰੀ ਯਾ ਵਾਹਰੂ ਸ਼ਬਦ ਬਣੇ ਹਨ।
” ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਉਹ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਚਿਤਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਾਰ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਉਂਦੀ ਸੀ।
ਵਾਰ ਨੂੰ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਮੰਗਲਾਚਰਣ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਵਾਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰ ਪਹਿਲਾ ਜੰਗ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜੰਗ ਯੁੱਧ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਨੵਾਂ ਯੁੱਧਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਭੂਤਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬੀਤ ਚੁੱਕੀਆ ਹੁੰਦੀਆ ਹਨ।
ਪਉੜੀ ਦੇ ਦੋ ਭੇਦ ਹਨ - ਸਿਰਖੰਡੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀ, ਸਿਰਖੰਡੀ ਵਿੱਚ ਤੁਕਾਂਤ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰ ਕਾਵਿ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦੋ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਨਾਮੇ।
ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਲੋਕ ਵਾਰਾਂ - ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਕਫ਼ੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ 22 ਵਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 9 ਵਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਗਾਉਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ - ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਾਰਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
"ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਪਰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਨੇ ̔ਤੁਗ਼ਲਕ ਦੀ ਵਾਰਂ ਲਿਖੀ ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਦਾ ਕੇਵਲ ਜ਼ਿਕਰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ ਨੇ ̔ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ" ਵਿਚ ਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਮੱਧਕਾਲ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ।
ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਵਾਰਾਂ ਪੂਰਵ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆ ਗਈਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਾਰਾਂ ਨਾਨਕ ਕਾਲ ਵਿਚ।
ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ-ਸਿਰੀ ਰਾਗ ਕੀ ਵਾਰ, ਗਉੜੀ ਕੀ ਵਾਰ ਬਿਹਾਗੜੇ ਕੀ ਵਾਰ, ਵਡਹੰਸ ਕੀ ਵਾਰ, ਸੋਰਠ ਕੀ ਵਾਰ, ਬਿਲਾਵਲ ਕੀ ਵਾਰ, ਸਾਰੰਗ ਕੀ ਵਾਰ, ਕਾਨੜੇ ਕੀ ਵਾਰ।
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ-ਗੁਜਰੀ ਦੀ ਵਾਰ, ਸੂਹੀ ਕੀ ਵਾਰ, ਮਾਰੂ ਕੀ ਵਾਰ, ਰਾਮਕਲੀ ਕੀ ਵਾਰ।
ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਖੁਦ ਮੁਖਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਹੀ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਕਿੳਂਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ ਸਿਸਟਮ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਉਸਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦਰ ਵੀ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨਤਾ ਦਾ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ 'ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ' ਅਤੇ ਅੰਸ਼ ਪਾਸਾਰ ਜਿਹੇ ਅਮਲ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅੰਸ਼ ਪਾਸਾਰ ਦੇ ਅਮਲ ਦੌਰਾਨ ਦੂਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪੈਟਰਨ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤਾਰਿਆ ਨੂੰ ਵੱਖ -ਵੱਖ ਪੈਟਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਗੁਣਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਭਾਸ਼ਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਰਜਣਾ ਹੈ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨਹੀ, ਅਰਥਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜੇ ਅਜਿਹੇ ਸਿਸਟਮ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹਨ।
ਭਾਸ਼ਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਤੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿੰੳਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਜਿੱਥੇ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਜੂਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੱਛਣ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਜੋ ਕੁੱਝ ਵੀ ਕਿਸੇ ਜਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਉਸਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਵਿਚੋਂ ਲੱਭਆਿ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿੰਉਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਹਾਫਜਖਾਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜੋ ਹਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਬਲੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਓਟਾ, ਚਾਪੜ, ਸੰਦੂਕ,ਆਲ਼ਾ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ।
ਹਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪਆਿਰ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਡੀ ਰੋਜਮਰਾ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਅਣ ਕਹੇ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿੰਉਕਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਦੇ ਹਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਜੂਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿੰਉਕਿ ਜੇਕਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੰਚਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਸਾਂਝੇ ਅਤੇ ਸੰਚਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਕੇਵਲ ਭਾਸਾ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀੜੀ ਦਰ ਪੀੜੀ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਬੇਸ਼ੱਕ ਇੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਣ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਸ਼ਬਦਾਬਲੀ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ.
ਲੇਵੀ ਸਤਰਾਸ ਅਨੁਸਾਰ "ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਅਤੇ ਨੀਂਹ ਦੇ ਨਿਰਮਾਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ"।
ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕ ਗੀਤ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਾਵਾਂ-ਭਾਵਾਂ ਉਦਗਾਰਾਂ ਗਮੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਉਮੰਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਬਲਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗਾਥਾ ਵੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸ ਜਨ ਸਮੂਹ ਅਥਵਾ ਜਾਤੀ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ, ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੱਤ ਸਮੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਮੁੱਲਾਂ, ਸਰੋਕਾਰਾਂ, ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤ ਮਾਨਵੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆੰ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਵਾਹਨ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਤਰਕਾਲਾਂ ਸਮੇਂ ਮੋਕਲਿਆ ਵਿਹੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਘਲੀਆਂ ਟਾਹਲੀਆਂ ਹੇਠਾਂ ‘‘ਕਿੱਕਲੀ ਕਲੀਰ ਦੀ ਪਗ ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਦੀ’’ ਦੇ ਬੋਲ ਆਪ ਸੁਣਾਈ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਬੋਲ ਨਿੱਕੜਿਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਬਰੂਹਾਂ ਤੇ ਖੜੋਤੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵਜਦ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਿੱਕਲੀ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੁਹੱਬਤ ਦੀਆਂ ਕੂਲ੍ਹਾਂ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੰਬੇ ਗੌਂਣ-ਬਿਰਹੜੇ, ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਦੋਹੇ, ਮਾਹੀਏ ਆਦਿ
ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਚਾਉਣ ਲਈ ਮਧੁਰ ਸੁਰ ਅਤੇ ਲੈ ਵਿਚ ਜਿਹੜੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋਰੀਆਂ ਆਖਦੇ ਹਨ ।
ਹਰ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆ ਨੂੰ ਲੋਰੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਦੁਲਾਰਦੀਆਂ ਤੇ ਪੁਚਕਾਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਬਚਪਨ ਨੂੰ ਟਪਕੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਬਰੂਹਾਂ ਤੇ ਖੜੋਤੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾ ਥਾਲ ਨਾਂ ਦੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਲੋਕ ਖੇਡ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਥਾਲ ਦੇ ਗੀਤ ਖੱਦੋ ਦੀ ਗਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਖਾਸ ਸੁਰ ਤੇ ਤਾਲ ਨਾਲ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਿਸ ਰਾਹੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰਕ ਕਵਿਤ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀਦੇ ਲੰਬੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਵੇ ਦੀਆਂ ਸੁਆਣੀਆਂ ‘‘ਲੰਬੇ ਗੌਂਣ’’ ਦਾ ਨਾਂ ਦੇਦੀਆਂ ਹਨ।
‘ਮਾਹੀਆ’ ਲੋਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਮੁੱਢ ਕਦੀਮੀ ਸਰੋਦੀ ਸੋਮਿਆ ਵਿਚੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਛੋਟੀ ਸਿਨਫ਼ ਦਾ ਲੋਕ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਹੈ।
ਜਿਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪਿਆਰ ਰਿਸ਼ਤਿਆ ਦੀ ਸਦੀਵੀਂ ਮੁਹੱਬਤ ਅਤੇ ਅਪਣੱਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਸਮੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਧੀ ਵਾਲ ਘਰ ਸੁਹਾਗ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੰਡੇ ਵਾਲੇ ਘਰ ਘੋੜੀਆਂ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।