polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਹਾਗਰ ਅਤੇ ਹੈੱਮੋ ਇਸਨੂੰ “ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਨ ਪ੍ਰੰਪਰਾਨਿਸ਼ਠਤਾ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੇ ਕੌਪਨਹੀਗਨ ਇੰਟਰਪਰੈਟੇਸ਼ਨ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਤਾਜ਼ਾ ਵਿਆਖਿਆਤਮਿਕ ਸਕੰਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਆਂਟਮ ਡਿਕੋਹਰੈਂਸ ਅਤੇ ਮੈਨੀ ਵਰਲਡਜ਼ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
ਸਥਾਨਿਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦ, ਗਣਿਤਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰਣਾਤਮਿਕਤਾ ਦਾ ਠੋਸ ਭੌਤਿਕੀ, ਸੂਖਮ-ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ, ਜਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਕਪਲ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਯਤਨ ਹੈ।
ਹੈਨਰੀ ਪੀ. ਸਟੈਪ (ਮਾਈਂਡਫੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸ: ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਐਂਡ ਦਿ ਪਾਰਟੀਸੀਪੇਟਿੰਗ ਔਬਜ਼ਰਵਰ)
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਕਈ-ਮਨ ਵਿਆਖਿਆ ਕਈ-ਸੰਸਾਰ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਾਲ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਅੰਤਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨਿਰੀਖਨ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਜੌਹਨ ਅਰਚੀਬਲਡ ਵੀਲਰ ਦਾ ਸਹਿਮਭਾਗਾਤਮਿਕ ਐਂਥ੍ਰੌਪਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੇਤਨੰਤਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਜਟਿਲਤਾ ਘਾਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਖੇਪਤਾਵਾਂ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣੀਆਂ ਕਠਿਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੁਆਂਟਮ ਇੰਟੈਂਗਲਮੈਂਟ ਜਿਵੇਂ ਪਹੇਲੀ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਸਥਾਨਿਕ ਕਾਰਣਾਤਮਿਕਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੀ ਲਗਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵੌਨ ਨਿਉਮਾੱਨ ਦੀਆਂ ਅਪਣੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ:
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਆਖਿਆ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪਿਕ ਜਾਂ ਤਾਰਕਿਕ ਤਰੀਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ: ਬੈੱਲ ਦੀ ਥਿਊਰਮ, ਬੈੱਲ ਪਰਖ ਪ੍ਰਯੋਗ, ਸਥਾਨਿਕ ਛੁਪੇ ਅਸਥਿਰਾਂਕ ਅਤੇ ਸਪੈੱਕਨਜ਼ ਖਿਡੌਣਾ ਮਾਡਲ
ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਨੋਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮਰਥਕ ਸ਼ਾਇਦ ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਸੀ:
ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀ ਫੇਰ ਗੈਰ-ਨੈਗਟਿਵ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਤਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਈ।
ਇੱਥੇ ਉਸਨੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ "ਹੋਲਿੰਗ ਕਲੈਂਸੀ ਹੋਲਿੰਗ" ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਆਸਟਰੋਨੇਸ਼ੀਅਨ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਪੜਚੋਲ ਲਈ ਉਸਨੇ ਮਦਗਾਸਕਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਦਕਿ ਇਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਉਸਨੇ ਮਾਰਕੇਸਾਸ ਵਿਚ ਕੀਤਾ।
ਮਦਗਾਸਕਰ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਖੇਤਰੀ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ‘ਦਿ ਟਨਾਲਾ: ਅ ਹਿੱਲ ਟਰਾਈਬ ਆਫ਼ ਮਦਗਾਸਕਰ'
ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਲਫ਼ ਲਿੰਟਨ ਨੇ ਵਿਸਕਾਨਸਨ-ਮੈਡੀਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪਦਵੀ ਸੰਭਾਲੀ ਤੇ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਆਪਣੀ ਅਧਿਆਪਨ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਭਰਿਆ।
ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਧੀਆ "ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ" ਬਣੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 'ਕਲਾਈਡ ਕਲੋਕਹੋਨ', 'ਮਾਰਵਿਨ ਉਪਲਰ', 'ਫਿਲੋ ਨਸ਼' ਤੇ 'ਸੋਲ ਟੈਕਸ' ਮੁੱਖ ਹਨ।
ਰਾਲਫ਼ ਲਿੰਟਨ ਨੇ ਐਡੇਲਿਨ ਹੋਲਫਲੈਡ ਨਾਲ ਤੀਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਸੀ।
1937 ਵਿਚ ਫਰਾਂਜ਼ ਬੋਸ ਦੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਬਣਿਆ।
ਬੋਸ ਦੇ ਕੁੱਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ 'ਰੁੱਥ ਬੈਨੇਡਿਕਟ' ਨੂੰ ਫਰਾਂਜ਼ ਬੋਸ ਦੀ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਲਿੰਟਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਸਾਮਵਾਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਤੇ ਐਫ਼.ਬੀ.ਆਈ. ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ।
ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਬੋਸੀਅਨਸ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਰੁੱਥ ਬੈਨੇਡਿਕਟ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਪ੍ਰਤੀ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਕਰੜਾ ਆਲੋਚਕ ਕਿਹਾ।
ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਿੰਟਨ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ 1917 ਤੱਕ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ “ਟੋਟੇਮਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਦਿ ਏ.ਈ.ਐਫ਼”, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫ਼ੌਜੀ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ "ਟੋਟਮਵਾਦ" ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕੋਲੰਬੀਆ ਤੋਂ ਹਾਰਵਰਡ" ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਅਰਨੈਸਟ ਹੂਟਨ, ਅਲਫ਼ਰੈਡ ਟੋਜ਼ਰ ਅਤੇ ਰੋਲੈਂਡ ਡਿਕਸਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਮੈਸਾ ਵੈਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਕ ਰਿਸਰਚ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਤਰੀ ਕਾਰਜ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਸਦਾ ਧਿਆਨ 'ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ' ਤੋਂ ਹੱਟ ਕੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪਦਾਰਥਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਪਰਿਮਿਟਿਵ ਆਰਟ ਵਿਚ ਵੀ ਰਹੀ।
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ "ਦ ਸੱਟਡੀ ਆਫ਼ ਮੈਨ" ਅਤੇ 'ਦਿ ਟਰੀਅ ਆਫ਼ ਕਲਚਰ' ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਦੇਣ "ਰੁਤਬੇ ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾ" ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਤੇ ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਚ ਪੁਰਾੱਤਤਵੀ ਖੇਤਰੀ ਕਾਰਜ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨਦਾ ਸੰਕਲਪ ਸ਼੍ਰੀਨਵਾਸ ਨੇ 1952 ਵਿੱਚ ਕੂਰਗਸ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤਾ।
ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੀਨਵਾਸ ਨੇ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ,ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਨੂੰ ਵਰਣ ਮਾਡਲ ਤਹਿਤ ਵਾਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਨਵਾਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੋ ਕਾਰਜ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀ ਸਗੋਂ ਪੂਰਾ ਕੋਈ ਕਬੀਲਾ,ਕੋਈ ਨੀਵੀ ਜਾਤ ਜਾਂ ਕੋਈ ਗਰੁੱਪ ਆਪਣੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਸੰਬੰਧੀ ਆਦਤਾਂ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਮਲਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ,ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਵਾ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਨਿਮਨ ਵਰਗ ਹੇਠ ਹੀ ਰਹੇਗਾ ਸਗੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆ ਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਦੋ ਪੀੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰੁਤਬਾ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ,ਭਾਵ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਿਆਗ ਕੇ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡੀ ਆਰ ਚੰਨਣ ਅਨੁਸਾਰ,"ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਕਰਨ ਦਾ ਫੈਲਾਅ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਪਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਸਭਿਆਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਬਦਲਾਅ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ,ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਸਮੇ ਤੇ ਆਇਆ ਪਰ ਇਸਨੇ ਹਰ ਕਸਬੇ ਤੇ ਜਲਦੀ ਕਿਸੇ ਉੱਪਰ ਲੇਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਨਵਾਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਿਵੇ ਕਿ ਮਧੂਪੁਰ,ਮੈਸੁਰ ਤੇ ਰਾਮਪੁਰ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਿਮੀਦਾਰ ਵਰਗ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸੀ,ਜਿਸਦੇ ਕਰਨ ਇਥੇ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ,ਇਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਤ ਨੇ ਇਹਨਾ ਅਧੀਨ ਨੋਕਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਰਣ ਵਿਵਸਥਾ ਟੁੱਟੀ ਐਵੇ ਹੀ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮਧੂਪੁਰ ਜਿਥੇ ਠਾਕੁਰ ਸੱਤ ਸੀ,ਓਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਸੀ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਵਰਣ ਵਿਵਸਥਾ ਮਿਲਗੋਭਾ ਹੋ ਗਈ।
ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਜਦੋਂ ਉਪਰਲੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦੇ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ,ਰਸਮਾਂ,ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਵਰਣ ਵਿਵਸਥਾ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਬਾਣੀਆਂ ਜਾਤੀ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਣਾ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਐਮ ਐਨ ਸ਼੍ਰੀਨਵਾਸ ਅਨੁਸਾਰ,"ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠਲੀ ਜਾਤ ਜਾਂ ਹੇਠਲਾ ਤਬਕਾ ਆਪਣੇ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ,ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੇ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਜਾ ਦ੍ਵਿਜ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਲਏ।
ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨੀਵਾਂ ਵਰਗ ਉਪਰਲੇ ਵਰਗ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਪਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਦ੍ਵਿਜ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਕੇਵਲ ਜਾਤ ਸਿਰਫ ਰੁਤਬਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸਿਸ ਕਰਦੀ ਹੈ,ਨਾ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਨ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਐਮ ਐਨ ਸ਼੍ਰੀਨਵਾਸ ਨੇ ਡੀਸੰਸਕ੍ਰਿਤਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆ ਗਿਆ,ਜਿਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਪਰਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਮੀਟ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ,ਇਹਨਾ ਨੂੰ ਡੀਸੰਸਕ੍ਰਿਤਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਇਸ ਸਰੂਪ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੋ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਿਧੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅਨੁਕੁਲਣ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ ਜਾਂ ਟਕਰਾਅ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਦੂਸਰੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜਸੀ ਜਿੱਤ, ਦਬਾਉ ਅਤੇ ਦਮਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸਹਿਜ ਵੀ ਅਤੇ ਆਰੋਪਤ ਜਾਂ ਦਬਾਉਪੂਰਣ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੁਖਾਵੀਂ, ਸੁਭਾਵਕ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵਿਨਾਸ਼ਮੂਲਕ, ਦਬਾਉਮੂਲਕ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਿਸ ਤੋਂ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਪਰੀਤ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ, ਵਿਰੋਧ ਟਕਰਾਉ, ਅਸੁੰਤਲਨ ਅਤੇ ਵਿਰੂਪਣ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸੰਪਰਕ ਇੱਕ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਦੂਜੇ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰਨ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਅਧੀਨ ਕਰਨ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਠੋਸਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਸਦਾ ਵਿਜਈ ਧਿਰ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਹੀ ਜੇਤੂ ਬਣਨਾ ਹੈ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਪਾਸੇ ਪੁੱਠੇ ਵੀ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰੋਕਤ ਕਥਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਲੱਭਣੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਆਰੀਆ ਲੋਕ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਪੂਰਵਜ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਬਕੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਅਮਲ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਕਦੀ ਵੀ ਇੱਕ ਪਾਸੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਇਸ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਦੋਹਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਬਹੁਤ ਉਘੜਵੀਂ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਾਮ-ਮਾਤਰ ਹੀ ਹੋਵੇ ਇਸ ਅਮਲ ਦਾ ਚਰਮ-ਸਿੱਟਾ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਜ਼ਬ ਹੋ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰਅਕਲਚਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਉੱਪਰੋਕਤ ਸਿੱਟਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸਿੱਟਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਤੀਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਹਸਤੀ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿਚਲੀ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਲਿਸ਼ਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਪਤਨ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜੋਰ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧੀਨ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਕਸਰ ਅਧੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਤਾ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ।
ਤਾਕਤਵਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਪਣਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਛੱਡ ਦੇਣ।
ਜੇ ਅਧੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਤਾਕਤਵਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲੈਣ ਜਾਂ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਾ ਵਰਤੋਂਯੋਗ ਜਾਂ ਨਿਰਾਰਥਕ ਚੀਜਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਾਰਥਕ ਚੀਜ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਈਏ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਾਪੇਖਤਾ ਜਾਂ ਸਾਰਥਕਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੂਪ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲਣ, ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਜਾਂ ਟਕਰਾਅ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜ਼ਾਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਤੱਤ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਤੱਤ ਉਸ ਉੱਪਰ ਥੋਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆ ਚੰਗੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਕਬੂਲਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਿਧੇ ਵੱਡੇ-ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਮਲ "ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ" ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦੂਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਰਸੇ ਤਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਅਮਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
“ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਨੂੰ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜਨ-ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ, ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਦਵਾਨ ਅੇਰਿਕ ਮਾਰਕ ਕਰਾਮੇਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗਰੁੱਪ ਲੇਬਲ ਉੱਤੇ ਅਕਲਚਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਦੋਵੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋੰ ਪਹਿਲਾ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ , ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਜਾਪਾਨ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉੱਨਤੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਲ ਵਧਣਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜਾਪਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਚੀਨ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਘਰੇਲੂ-ਯੁੱਧ ਦੀ ਅੱਗ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ।
ਸੰਨ 1931 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਰੇਲ ਗਾਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਝਗੜਾ ਹੋਣ ਤੇ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਬਹਾਨਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਮੁਕਦਨ ਅਤੇ ਚਾਨ-ਚੁਨ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸੰਨ 1935 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਚਹਾਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਮੰਚੂਕੁਓ ਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਨੂੰ ਮਾਂਚੂਕੋ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਓਮਿੰਨਟਾਂਗ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆ ਸਾਖ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੈਂਗਸੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਸਟਾਲਿਨ ਨੇ ਮਾਰਚ 1936 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੂਸ ਮਾਂਚੂਕੋ ਦੁਆਰਾ ਬਾਹਰੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਤੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨਾਲ ਜਾਪਾਨ ਸਹਿਮ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਨਾਲ ਸੰਨ 1936 ਵਿੱਚ ਸੰਧੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦੂਸਰਾ ਚੀਨ-ਜਾਪਾਨ ਯੁੱਧ"' ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਾਰਨ ਸੰਨ 1937 ਵਿੱਚ ਇਹ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਮਗਰੋਂ ਜਾਪਾਨ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਂ-ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਨਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ।
ਸੰਨ 1931 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਰੇ ਬਿਨਾ ਹੀ ਮਨਚੁਰੀਆ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲੀਆ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।
ਮੁਕਦਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੇ ਚੀਨੀ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਹੜਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਖਾਵੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਮਾਲ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ ਪਰ ਚਿਆਂਗ ਕਾਈ ਛੇਕ ਦੀ ਨਾਨਕਿੰਗ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੋਈ ਕਦਮ ਨਾ ਉਠਾਇਆ।
ਬੋਤੁਲਿਨੁਮ ਟੋਕ੍ਸਿਨ ਕਿਸਮ ਏ ਅਤੇ ਕਿਸਮ ਬੀ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਪੱਰ ਮੋਟਰ ਨਿਉਰੋਨ ਸਾਇਨਡਰੋਮ, ਫੋਕਲ ਹਾਇਪਰ ਹਾਇਡਰੋਸਿਸ ਬਲੈਫਰੋਸਪੈਸਮ, ਸਟੈ੍ਬਿਸਮਸ, ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰੁਕਇਸਮ ਇਹ ਕਾਸ੍ਮੇਟਿਕ੍ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਤੋਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਯੂਐਸ ਦੇ ਫੂਡ ਅਤੇ ਡਰਗਸ ਪ੍ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਡੱਬੇ ਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਣ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਸ ਟਾਕਸਿਨ ਦੀ ਲੋਕਲ ਚੁਕਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਇੰਨਜੈਕਸ਼ਨ ਸਾਈਟ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੌਟੂਲਿਸਮ ਜਿਹੇ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਚੇਤਾਵਨੀ ਮੌਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਸੀ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿਚ, ਇਸਦਾ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਬੌਟੋਕਸ ਨਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਤਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬੌਟੋਕਸ ਐਲਰਗਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਬੋਤੁਲਿਨੁਮ ਟੋਕ੍ਸਿਨ ਇੱਕ ਨੀਉਰੋ ਟਾਕਸਿਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੈ ਜੋਕਿ ਬੈਕਟੀਰੀਅਮ ਕੈਲੋਸਟਰੀਡੀਅਮ ਬੋਤੁਲਿਨੁਮ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪੈਂਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਡੀਕਲ, ਕਾਸ੍ਮੇਟਿਕ੍ਸ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸਦੀ ਦੋ ਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ- ਬੋਤੁਲਿਨੁਮ ਟੌਕਸਿਨ ਕਿਸਮ ਏ ਅਤੇ ਬੋਤੁਲਿਨੁਮ ਟੌਕਸਿਨ ਕਿਸਮ ਬੀ ਬੈਕਟੀਰੀਅਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵੱਜੋਂ ਜੋ ਸੰਭਾਵੀ ਘਾਤਕ ਬੀਮਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਬੋਟੁਲੀਸਮ ਆਖਦੇ ਹਨ ਬੋਟੁਲੀਨੀਅਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਜਾਨਲੇਵਾ ਟਾਕਸਿਨ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1.3-2.1 ਐਨਜੀ/ਕੇਜੀ ਦੀ ਨਸਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮਾਂਸਪੇਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 10-13 ਐਨਜੀ/ਕੇਜੀ ਜਦ ਸਾਹ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਇੰਸਾਨੀ ਔਸਤ ਜਾਨਲੇਵਾ ਖੁਰਾਕ ਹੈ
ਸਰਵਾਇਕਲ ਡਾਇਸਟੋਨਿਆ , ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦਾ ਨਿਉਰੋਮਸਕੂਲਰ ਡਿਸਓਡਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿਨਾ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਝੱਟਕੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ
ਬਲੈਫਰੋਸਪਾਸਮ, ਬੇਕਾਬੂ ਮਾਂਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਿਕੁੜਣ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਝਟਕਾ
ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਖ ਅਗਜ਼ੀਲਰੀ ਹਾਇਪਰਹਾਇਡ੍ਰੋਸਿਸ, ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਸੀਨਾ ਆਉਦਾ ਹੈ [
ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ, ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਪਰਭਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਉਚ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਨਾਲ ਘਟਨਾ
ਬੋਤੁਲਿਨੁਮ ਟੌਕਸਿਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਡਾਕਟਰੀ ਤਕਲੀਫਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਾਂਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨੂੰ ਅਸਰਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਘੱਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਪਾਸਮਸ ਅਤੇ ਡਾਇਸਟੋਨਿਆਂਸ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਬੋਤੁਲਿਨੁਮ ਟੌਕਸਿਨ ਨਾਲ ਜਿਹਨਾਂ ਹਲਾਤਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਮੰਨਜ਼ੂਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਨ-
ਕੰਮੇਆਣਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਮਿਹਨਤੀ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਦੀ ਕਾਫੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨਿਰਬਾਹ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਈ ਸਹਾਇਕ ਧੰਦੇ ਵੀ ਆਰੰਭੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਫੌਜੀ ਛਾਉਣੀ ਜਿਥੇ ਪਿੰਡ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਥੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਵਸੀਲਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਬਿੱਕਰ ਐਸ਼ੀ ਕੰਮੇਆਣਾ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਜੋ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਾਹਵਿਆਂ ‘ਚ ਦੇਖੀ ਜਿਸ ਦੀ ਪੋਸਟ ਅਧਾਰਿਤ ਲਿਖਤ ( ਲੇਖਕ ਪੋਸਟ ਜੋ ਨਿਬੰਧ ਉਸ ਦੀ ਹੁਣ ਛਪ ਰਹੀ ਕਿਤਾਬ , ਮੇਰੀ ਕਲਮ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਛਪ ਰਿਹਾ ਹੈ , “ ਮੈਂ ਕੰਮੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੱਠਵਿਆਂ ‘ਚ ਪਿੰਡ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਗੱਡੀ ਮੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਦੇਖੀ ਹੈ ) ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਮਾਣਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮੂਹਰ ਦੀ ਬਾਬਾ ਸ਼ੈਦੂ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਡੇਰੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਗਲੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਨੈਣੇ ਦਾ ਗੁਰਨਾਮ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਛੇਅ ਵੀਹਾਂ ਘੁੰਮਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ , ਗੱਡੀ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ ।
ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡਣ ਵਾਲੇ ਜੋ ਸੰਧਵਾਂ ਪਿਂਡ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹਮੀਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰੁਪੈ ਦੀ ਦਸ ਘੁੰਮਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਖਰੀਦਕੇ ਪਿੰਡ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮਾਰ ਸਨ ਸੰਧਵਾਂ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਡੇਢ ਸੌਅ ਗੁੰਮਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬਾਬਾ ਟੀਂਡਾ ਰੋਮਾਣਾ ਦੇ ਪੋਤੇ ਸਰਦਾਰ ਦੁਨੀਆਂ ਸਿੰਘ ਰੋਮਾਣਾ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਜੀਵਨ ਸਿਂਘ ਰੋਮਾਣਾ , ਬਾਬਾ ਮਹਿੰਆਂ ਸੰਧੂ , ਬਾਬਾ ਹਰੀਆ ਸੰਧੂ , ਬਾਵਾ ਦੱਲੂ ਸੰਧੂ , ਬਾਬਾ ਦਾਊ ਸੰਧੂ ਤੇ ਬਾਬਾ ਵਸਾਊ ਸੰਧੂ ਤੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਨਿੱਕਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦਾਦਾ , ਬਾਬਾ ਫੀਨਾ ਸੰਧੂ , ਬਾਬਾ ਚੂੜ੍ਹ ਸਿੰਘ , ਕੰਮਾਂ ਬਲੋਚ ਤੇ ਦੋ ਰਾਜੇ
ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਨਾਮਵਰ ਸਖਸੀਅਤਾਂ ਸਨ / ਹਨ ਪਹਿਲਵਾਨ ਕਰਮੂ ਤੇ ਧਰਮੂ , ਪਰਜਾ ਮੰਡਲੀਏ ਸਰਦਾਰ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਿੰਗਰਾ , ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਾਂਗਰਸੀ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਾਂਦਿੱਤਾ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ , ਇਮਾਨਦਾਰ ਪੁਲੀਸ ਅਫਸਰ ਸਰਦਾਰ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਕਿੰਗਰਾ , ਪੰਜਾਬ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਗੂ ਤੇ ਗਰੁੱਪ ਲੀਡਰ ਬਣੇ ਇਸ ਲੇਖ ਦੇ ਲੇਖਕ ਜਿਸ ਦਾ ਪਿੰਡ ਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਚੋਂ ਦੂੱਜਾ ਗੀਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਗੁੜ ਨਾਲ਼ੋਂ ਇਸ਼ਕ ਮਿੱਠਾ ਵੀ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸੱਠਵਿਆਂ ‘ਚ ਛਪਿਆ ਤੇ ਕਈ ਨਾਮਵਰ ਗਾਇਕ / ਗਾਇਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗੀਤ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਏ ਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਗੀਤ ਹਨ ।
ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿਂਘ ਸੰਧੂ , ਬੀ ਐਸ਼ ਐਫ ਚੋਂ ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਪੁਲੀਸ ਹਾਈ ਰੈਂਕ ਅਫਸਰ ਸ੍ਰੀ ਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਸ਼ਰਮਾਂ , ਉੱਚ ਸਤਰ ਜੰਗਲਾਤ ਅਫਸਰ ਸਰਦਾਰ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਕਿੰਗਰਾ , ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਉੱਘਾ ਸ਼ਾਇਰ /ਲੇਖਕ ਸਰਦਾਰ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਕੰਮੇਆਣਾ ਜਿਸ ਦੇ ਗੀਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਗਾਇਕ ਨੇ ਗਾਏ ਤੇ ਕੁੱਝ ਬੌਲੀਵੁੱਡ ਸਿੰਗਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਗਾਏ ਗਏ , ਜੱਜ ਸਰਦਾਰ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ,ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿਪਾਹੀ ਸਰਦਾਰ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ , ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਸਕਾਊਟ ਅਵਾਰਡੀ ਬਲਤੇਜਤੇਜੀ ਜੌੜਾ ਆਦਿ
ਨਾਮਵਰ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਗਿਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਸੁਖਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕਿੰਗਰਾ ਕੰਮੇਆਣੀਆਂ ,ਪੱਪੀ ਕੰਮੇਆਣਾ , ਜੀਤ ਕੰਮੇਆਣਾ , ਸਾਹਿਬ ਕੰਮੇਆਣਾ ਤੇ ਲੱਕੀ ਕੰਮੇਆਣਾ ਆਦਿ ।
ਉੱਘੇ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਿਤ ਹਨ ਸਨਾਵਰ ਕੰਮੇਆਣਾ ਤੇ ਰਾਣਾ ਰਣਜੀਤ ਕੰਮੇਆਣਾ ਆਦਿ ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਸ਼ਾਇਰ ਧਰਮ ਕੰਮੇਆਣਾ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਹੈ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸਿਪਾਹੀ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਜੋ ਸੈਕਟਰ ਰਾਜੌਰੀ ਪੁਣਛ ਵਿਖੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਨ-ਸ਼ਾਨ ਲਈ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਾਮ ਪੀ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਨਾਂ ਉਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੰਮੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸਖਸੀਅਤਾਂ ਮੁੱਖ ਬਿਰਤਾਂਤ ‘ਚ ਲਿਖ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਸਪੋਰਟਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਉੱਚ ਸਤਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕੋਚ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਲਿਖਣੋਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ ।
ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਐਸ਼ੀ ਕੰਮੇਆਣਾ ਹਾਲ ਅਬਾਦ ਯੂ ਐਸ ਏ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸੱਤਰਵਿਆਂ ‘ਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਗੂ ਤੇ ਗਰੁੱਪ ਲੀਡਰ ਰਿਹਾ ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਨਾਮਵਰ ਸਖਸੀਅਤਾਂ ਪਿਂਡ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ ।
ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਪਸਾਰ ਲਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਸ਼ਹੀਦ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਸ਼ੈਦੂ ਸ਼ਾਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਸ਼ੇਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ - ਆਇਡਿਆਜ ਫਾਰ ਏ ਫਿਲਾਸਫੀ ਆਵ ਨੇਂਚਰ , ਦਿ ਸੋਲ ਆਵ ਦਿ ਵਰਲਡ , ਫਰਸਟ ਸਕੇਚ ਆਵ ਏ ਸਿਸਟਮ ਆਵ ਦਿ ਫਿਲਾਸਫੀ ਆਵ ਨੇਚਰ , ਸਿਸਟਮ ਆਵ ਟਰਾਂਸਡੇਂਟਲ ਆਇਡਿਅਲਿਜਮ , ਬੂਨੋ ਅਤੇ ਦਿ ਡਿਵਾਇਨ ਐਂਡ ਨੇਚੁਰਲ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਆਵ ਕਿੰਗਸ , ਕਰਿਟਿਕਲ ਜਰਨਲ ਆਵ ਫਿਲਾਸਫੀ , ਹਿਸਟਰੀ ਆਵ ਫਿਲਾਸਫੀ।
ਸੰਨ 1856 ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਲਿੰਗ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਤ ਕੰਪਲੀਟ ਵਰਕਸ ਆਵ ਸ਼ੇਲਿੰਗ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਉਸਦੀ ਸਭ ਰਚਨਾਵਾਂ 14 ਭੱਜਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ।
ਸ਼ੇਲਿੰਗ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੋੜ ਸਪਸ਼ਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਿਖਟੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੀ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਵਿਅਸਤ ਰਿਹਾ।
ਫਿਰ ਉਹ ਬਰਨੋ ਅਤੇ ਸਪਿਨੋਜਾ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ ਪਰਮ ਤੱਤ ਦੇ ਦੋ ਪੱਖ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਮਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਣ ਲਗਾ।
ਤੀਸਰੇ ਮੋੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਲਿੰਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਲਿਕਤਾ ਦਿਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਜੇਕੋਵ ਬੋਹੇਮ ਵਲੋਂ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹੈ।
ਸ਼ੇਲਿੰਗ ਦੇ ਅੰਤਮ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਵਿਚਾਰ ਕੇਵਲੋਪਾਦਾਨੇਸ਼ਵਰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸ਼ੇਲਿੰਗ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬੁੱਧਿਪ੍ਰਧਾਨ ਸੱਮਝਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਉਸਨੂੰ ਜਾਣਾ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੂੱਜੇ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਤਰਕਸੰਗਤ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਸਦੇ ਸ੍ਰਸ਼ਟਿ - ਵਿਕਾਸ - ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਤਾਰਕਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤਰਗਿਆਨ ਵਲੋਂ ਮੂਲ ਤਰਕਵਾਕਿਅ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਸਿੱਧਾਂਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ ਉਸਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ ਕਲਾਤਮਕ ਰਚਨਾ ਹੈ।
ਸ਼ੇਲਿੰਗ ਸਪਸ਼ਟ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਹੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਜੁੜਵਾਂ ਵਿਵਰਣੋਂ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਉਹ ਨਹੀਂ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਬੰਨ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਯਥਾਰਥਤਾ ਦਾ ਮਰਮ ਸੱਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਸੱਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਵਚੇਤਨ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ, ਪਸ਼ੁਪ੍ਰਵ੍ਰੱਤੀ, ਆਂਗਿਕ ਵਿਕਾਸ, ਰਾਸਾਇਨਿਕ ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਗੁਰੁਤਾਕਰਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ-ਰਹਿਤ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਕਾਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਅੰਧ ਗਿਆਨ-ਰਹਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਵਚੇਤਨ ਹੋਕੇ ਆਤਮਾ ਕਹਲਾਤੀ ਹੈ।
ਸ਼ੇਲਿੰਗ ਮਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਸਪਿਨੋਜਾ ਦੀ ਭਾਂਤੀ ਪਰਮਤਤਵ ਦੇ ਦੋ ਸਮਾਂਤਰ ਪੱਖ ਨਹੀਂ ਮਾਨਤਾ।
ਸੰਨ 1803 ਦੇ ਉਪਰਾਂਤ ਬੁਰਜਬਰਗ, ਮਿਊਨਿਖ ਅਤੇ ਅਰਲੇਂਜਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਪਦਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੀਗੇਲ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀਗੇਲ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤਾਰਕਿਕ ਜਾਂ ਪਰਿਕਲਪਨਾਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸਵੀਕਾਰਾਤਮਕ ਪਰਿਪੂਰਕ ਸੱਮਝਦਾ ਸੀ।
ਲਗਾਤਾਰ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ੇਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ:-ਸ਼ਾਂਟੁੰਗ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਉਹ ਚੀਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਚੀਨ ਉਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਦੇਵੇਗਾ।
ਦੂਜਾ ਭਾਗ:-ਦੱਖਣੀ ਮਨਚੂਰੀਆ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਰੇਲ ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਾਂ ਦੀ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ 99 ਸਾਲ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ, ਵੱਸਣ, ਕਿੱਤਾ ਰਕਨ, ਉਦਯੋਗ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈਣੀ ਪਵੇਗੀ।
ਤੀਜਾ ਭਾਗ:-ਚੀਨ ਦੀ ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਕੋਲੇ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਹਾਨ-ਯੇਹ-ਪਿੰਗ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਕਬਜੇ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਯੰਗਸੀ ਨਦੀ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਪੂਰਣ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਚੌਥਾ ਭਾਗ:-ਚੀਨ ਕਿਸੇ ਹੋਣ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬੰਦਰਗਾਹ, ਖਾੜੀ ਜਾਂ ਦੀਪ ਪੱਟੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ।
ਚੀਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰੱਖਣੇ ਹੋਣਗੇ।
ਚੀਨ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੇਵੇਗਾ।
ਜਿਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਜਾਪਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗੀ।
ਚੀਨ, ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਯੁੱਧ ਦਾ ਸਮਾਨ ਖਰੀਦੇਗਾ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਵੇਗਾ।
ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਧਰਮ-ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੰਤਤਰਤਾ ਹੋਵੇਗੀ।
ਜਾਪਾਨ ਦੀਆਂ 21 ਮੰਗਾਂ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵਯੁੱਧ ਦੋਰਾਨ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਚੀਨ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦਾ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਸਮਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਹਿੱਤ ਇਸੇ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਸੀ ਕਿ ਚੀਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦੇਸ਼ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।
ਇਹ ਪੱਤਰ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਇਹ ਮੰਗਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਗੰਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਰੂ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਪਰਿਪੱਕ ਪੜਾਅ ਦੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੀਲਾਂ 'ਤੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬਲਦ, ਜ਼ੈਬਰਾ, ਇੱਕ ਸਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਅਟਕਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਅਜੇ ਤੱਕ, ਇਹਨਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਸੀ, ਪਰ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਸਾਧਾਰਨ ਰੈਟਲ ਅਤੇ ਬਰਤਨ ਬੰਸਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੂਰਤੀ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਬਾਬ ਅਤੇ ਢੋਲ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਮੋਹਿਨਜੋਦੜੋ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਏ.ਐੱਸ.ਆਈ. ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੇਂ "ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ" ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਚੋਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇਹ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦੇਰ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਨਵੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੇ ਮੋਹਿਨਜੋਦੜੋ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਆਖਰਕਾਰ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਭਗ 12,000 ਵਸਤੂਆਂ , ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕੁਝ ਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਮਰ ਕੱਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਣਕੇ ਦੋ ਢੇਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ।
"ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੂਰਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ" ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਪੁਜਾਰੀ-ਰਾਜੇ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਡਾਂਸਿੰਗ ਗਰਲ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ।
ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੜੱਪਾ, ਗਨੇਰੀਵਾਲਾ, ਮੋਹਿਨਜੋਦੜੋ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧੋਲਾਵੀਰਾ, ਕਾਲੀਬੰਗਾ, ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ, ਰੋਪੜ ਅਤੇ ਲੋਥਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਘੱਗਰ-ਹਕਰਾ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਆਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਸਤੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਨਤ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਿਊਂਸਪਲ ਟਾਊਨ ਪਲੈਨਿੰਗ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਮਿਊਂਸਪਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਫਾਈ ਨੂੰ ਉੱਚ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਘਰਾਂ ਜਾਂ ਘਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਖੂਹਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸਨ।
ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਜੋ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਅਲੱਗ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਢੱਕੀਆਂ ਨਾਲੀਆਂ ਵੱਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਤਾਰਬੱਧ ਸੀ।
ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਮਾਇਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੜੱਪਾਂ ਦੀ ਮਕਾਨ ਉਸਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ।
ਹੜੱਪਾ ਦੀ ਉੱਨਤ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੌਕਯਾਰਡਾਂ, ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰਾਂ, ਗੋਦਾਮਾਂ, ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਵਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਿੰਧੂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੇ ਹੜੱਪਾਂ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਫੌਜੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੱਭਿਅਤਾ ਸੀ।
ਇਹ ਹੜੱਪਾ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵਜੂਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਖੰਡਰ ਹੜੱਪਾ ਨਾਂ ਦੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸਨ।
ਇਹ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਘੱਗਰ-ਹਕਰਾ ਦੀ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਗੰਗਾ - ਜਮਨਾ ਦੋਆਬ ਦੀਆਂ ਉਪਰਲੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਮੋਹਿੰਜੋਦੜੋ, ਕਾਲੀਬੰਗਾ, ਲੋਥਲ, ਧੌਲਾਵੀਰਾ, ਰੋਪੜ, ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ, ਅਤੇ ਹੜੱਪਾ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਸਨ।
ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਖੁਦਾਈਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਖੋਜੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਤਿਅੰਤ ਵਿਕਸਿਤ ਸੱਭਿਅਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਵਸੇ ਅਤੇ ਉੱਜੜੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸੱਭਿਅਤਾ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਥਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹੈ।
ਸਿੰਧੂ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਚਾਰਲਸ ਮੈਸਨ ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸਨ।
1829 ਵਿੱਚ, ਮੈਸਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਮੁਆਫੀ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਉਸਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲੋੜ ਸੀ।
ਮੈਸਨ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਲਾਸਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੀਆਂ ਫੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਭਟਕਣ ਲਈ ਕੁਝ ਉਹੀ ਕਸਬੇ ਚੁਣੇ ਜੋ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੈਸਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜ ਹੜੱਪਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਿੰਧ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ, ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਂਨਗਰ ਸੀ।
ਮੈਸਨ ਨੇ ਹੜੱਪਾ ਦੀਆਂ ਅਮੀਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੋਟ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਏ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੱਧ-ਦੱਬੇ ਪਏ ਸਨ।
1842 ਵਿੱਚ, ਮੈਸਨ ਨੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹੜੱਪਾ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।