polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਲੜਕੇ ਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਸਵਾ ਰੁਪਿਆ ਧਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁੱਕਾ ਮੇਵਾ ਉਸਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਅੱਖਰ ਵਿਦਿਆ ਤੋ ਅਣਜਾਣ ਸਨ ਤਾਂ ਮੋਲੀ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਗੰਡਾ ਮਾਰ ਕੇ ਲਾਗੀ ਹੱਥ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਇਹੋ ਮੋਲੀ ਸ਼ਗਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ ਉਸ ਤੋ ਇਸ ਰਸਮ ਦਾ ਨਾਂ ਗੰਡ ਭੇਜਣਾ ਪੈ ਗਿਆ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿਆਲੇ ਦੀ ਰਸਮ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੱਸ ਵਲੋਂ ਦੇਸੀ ਘਿਉ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਰਲਾ ਕੇ ਨੂੰਹ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਬੁਰਕੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਰਸਮ ਦੋਰਾਨ ਸੱਤ ਸੁਹਾਗਣਾ ਵਲੋਂ ਵੱਟਣਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਸਰਵਾਲੇ ਵਲੋਂ ਵਿਹੋਲੇ ਨੂੰ ਨਹਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਮਾਮਾ ਵਿਹੋਲੇ ਨੂੰ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪਟੜੇ ਤੋਂ ਉਤਾਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਗਨ ਵਜੋਂ ਕੁੱਝ ਰੂਪਏ ਤੇ ਦੋ ਲੱਡੂ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਮਿੱਠਾ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੱਸ ਵੱਲੋ ਗਰਭਵਤੀ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫਲ ਤੇ ਸੁਕੇ ਮੇਵੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੁੱਝ ਲੋਕੀਂ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਜਾਂ ਪੰਡਿਤ ਕੋਲ਼ੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਸਤਕ ਖੁਲ੍ਹਵਾ ਕੇ ਪੰਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਲੋਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਤੇ ਨਾਂ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਆਹ ਤੋ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡੇ ਵਾਲੇ ਕੁੜੀ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਉਦੇ ਹਨ ਵਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਨੇੜਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾ ਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹਨ ਅੱਜ ਕੱਲ ਵਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਆਮ ਰਿਵਾਜ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕੁੜੀ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਸੂਟ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਵਾ ਲੈਦੀ ਹੈ।
ਵਿਆਹ ਤੋ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਚੂੜੀਆਂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਹ ਰਸਮ ਕੁੜੀ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਕਰਦੀਆ ਹਨ ਇਸ ਰਸਮ ਲਈ ਇੱਕ ਪਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹਰੀਆਂ ਜਾਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਲੱਸੀ ਵਿੱਚ ਭਿਉ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕੁੜੀ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚੂੜੀਆਂ ਪਾਉਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਚੂੜਾ ਚੜਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਲੱਸੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਘਾਹ ਵੀ ਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੜਕੇ ਦੀ ਭੈਣ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਸਿਰ ਸਿਹਰੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਬੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਰਮਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸੁਹਾਗਣਾ ਵੇਸਣ ਵਿੱਚ ਤੇਲ,ਦਹੀ,ਹਲਦੀ ਪਾ ਕੇ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕੋਰਟਾਨਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਸਪੀਚ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਟੀਮ ਨੇ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਜਿਗ ਸੇਰਫਿਨ ਅਤੇ ਚੀਫ ਸਾਇੰਟਿਸਟ ਲੈਰੀ ਹੇਕ ਨਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹੇਕ ਅਤੇ ਸੇਰਫਿਨ ਨੇ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ-ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਇਕ ਲਈ ਦਰਸ਼ਣ, ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਰਟੇਨਾ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਹਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਟੀਮ ਬਣਾਈ।
ਕੋਰਟੇਨਾ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਲਈ, ਟੀਮ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਇਕਾਂ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਨੇ ਕੋਰਟੇਨਾ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਦੀ "ਨੋਟਬੁਕ" ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਰਟੇਣਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕੋਡ-ਨਾਮ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ, ਪਰ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਫੋਨ ਦੀ ਯੂਜਰਵਿਓਸ ਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਬਤ ਹੋਈ, ਨੇ ਕੋਡਨਮ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ।
ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਬਿਲਡ ਡਿਵੈਲਪਰ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੋਰਟੇਣਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਦੇ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਫੋਨ ਅਤੇ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ "ਤਬਦੀਲੀ" ਦੇ ਇੱਕ ਕੁੰਜੀ ਸੰਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਈ 26, 2015 ਨੂੰ, ਮਾਈਕਰੋਸੌਫਟ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੋਰਾਟਨਾ ਹੋਰ ਮੋਬਾਈਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਤੇ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗੀ. ਇੱਕ ਐਡਰਾਇਡ ਰੀਲਿਜ਼ ਜੁਲਾਈ 2015 ਲਈ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕੋਰਟੇਨਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਐਂਪਰੇਟ ਏਪੀਕੇ ਫਾਈਲ ਆਪਣੀ ਰਿਲੀਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੀਕ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਆਈਓਐਸ ਵਰਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਆਧੁਿਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੋਰਟਨਾ ਇਸ ਵੇਲੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਜਰਮਨ, ਇਤਾਲਵੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਕੋਰਟਾਨਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਟੇਟ ਸਿਰੀ, ਗੂਗਲ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਐਮੇਜੇਲ ਅਲੈਕਸਾ ਵਰਗੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਇੱਕ ਕਿਰਦਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਦੇ ਹਾਲੋ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਖੁਫੀਆ ਚਰਿੱਤਰ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਬਿੰਗਲੀ ਲੋਕਰਾਜੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਜੇਨ ਟੇਲਰ, ਅੱਖਰ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਜੀ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਯੂ ਐਸ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਜ਼ਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੋਰਟਾਨਾ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਹੈ ਜੋ ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਦੁਆਰਾ ਵਿੰਡੋਜ਼ 10, ਵਿੰਡੋਜ਼ 10 ਮੋਬਾਇਲ, ਵਿੰਡੋਜ਼ ਫੋਨ 8.1, ਚਾਕ ਸਪੀਕਰ, ਮਾਈਕਰੋਸੌਫਟ ਬੈਂਡ, ਐਕਸਬਾਕਸ ਇੱਕ, ਆਈਓਐਸ, ਐਡਰਾਇਡ, ਵਿੰਡੋਜ਼ ਮਿਕਸਡ ਰਿਐਲਿਟੀ, ਅਤੇ ਐਮਾਜਾਨ ਐਲੇਕਸ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ, ਮਾਈਕਰੋਸੌਫਟ ਨੇ ਵਿੰਡੋਜ਼ 10 ਡੈਸਕਟੌਪਾਂ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਡਿਵਾਈਸਸ ਲਈ ਕੋਰਟੇਨਾ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਫੋਨ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ।
ਕੋਰਟਾਨਾ ਅਨੁਸੰਧਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੈੱਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੀਬੋਰਡ ਇਨਪੁਟ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੋਜ ਇੰਜਣ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੌਰੀਆਕ ਕੋਲ ਰੋਜ਼ੇ ਪੇਰੇਫਿਟੇ ਨਾਲ ਵੀ ਇੱਕ ਤਿੱਖਾ ਝਗੜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਟੀਕਨ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਮੌਰੀਅਕ ਨੇ ਉਸ ਪੇਪਰ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਵੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜੇ ਉਹ ਪੇਰੇਫਿਟੇ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਲੈਣਾ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਪੇਟੇ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਤੇ ਪੇਰੇਫਿਟੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਖੁਲ੍ਹੀ ਚਿੱਠੀ ਨਾਲ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪੁੱਜ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮੌਰੀਆਕ ਤੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਬਿਰਤੀਆਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ "" ਕਿਹਾ।
1952 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ "ਡੂੰਘੀ ਰੂਹਾਨੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਤੀਬਰਤਾ ਲਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਝਾਤ ਪੁਆਈ" ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਨਿੱਜੀ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਡੇ ਗੌਲ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਏਲੀ ਵਾਇਸਲ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੀ ਘਲੂਘਾਰੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਅਤੇ ਏਲੀ ਵਾਇਸਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਨਾਈਟ ਦਾ ਮੁਖਬੰਧ ਲਿਖ਼ਿਆ।
ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਤੁਰਤ ਬਾਅਦ ਮੌਰੀਆਕ ਦਾ ਅਲਬੇਰ ਕਾਮੂ, ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕਾਮੂ, ਰੇਜਿਸਟੈਂਟ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੌਰਿਆਕ ਨੇ ਲੇ ਫੀਗਰੋ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਲਿਖਿਆ।
ਕਾਮੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਏ ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਨਾਜ਼ੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਰੀਆਕ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਸੁਲ੍ਹਾ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਸੇ, ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮੌਰੀਆਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਸੀ, ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਚੜ੍ਹਤ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ ਨਿਰਪੱਖ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇਗਾ।
ਫ੍ਰਾਂਸੋਆ ਚਾਰਲਸ ਮੌਰਿਆਕ ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਆਲੋਚਕ, ਕਵੀ, ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਅਕੈਡਮੀ ਫਰਾਂਸੀਜ ਦਾ ਮੈਂਬਰ , ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸੀ।
ਫ੍ਰਾਂਸੋਆ ਚਾਰਲਸ ਮੌਰਿਆਕ ਦਾ ਜਨਮ ਬੋਰਦੋ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਸ ਨੇ 1905 ਵਿੱਚ ਬੋਰਦੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਾਹਿੱਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਏਕੋਲ ਦੇਸ ਚਾਰਟਸ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਟੱਡੀ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਪੈਰਿਸ ਚਲੇ ਗਿਆ।
ਉਹ ਲੇਖਕ ਕਲੌਦ ਮੌਰਿਆਕ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਐਨੀ ਵਿਆਜ਼ੇਮਸਕੀ, ਜੋ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੀਨ-ਲੂਗ ਗੋਦਾਰਡ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਦਾ ਦਾਦਾ ਸੀ।
ਮੌਰੀਆਕ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਲਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫ਼ੌਜ ਦੁਆਰਾ ਤਸੀਹਿਆਂ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਫ੍ਰਾਂਸੋਆ ਮੌਰਿਆਕ 1 ਸਤੰਬਰ 1970 ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਵੈਮਾਰਸ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਓਹਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਗੋਵਿੰਦਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕਮੇਡੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਫਲਤਾ ਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਧਵਨ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ "ਤਾਕਤਵਰ" ਫਿਲਮ ਲਈ ਅਭਿਨੇਤਾ ਗੋਵਿੰਦਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ।
ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਗੋਵਿੰਦਾ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ 17 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤਵਰ , ਸਵਰਗ , ਸ਼ੋਲਾ ਔਰ ਸ਼ਬਨਮ , ਆਖੇੰ , ਰਾਜਾ ਬਾਬੂ , ਕੁਲੀ ਨੰਬਰ 1 , ਸਾਜਨ ਚਲੇ ਸਾਸੁਰਾਲ ਬਨਾਰਸੀ ਬਾਬੂ , ਦੀਵਾਨਾ ਮਸਤਾਨਾ , ਹੀਰੋ ਨੰਬਰ 1 , ਬੜੇ ਮੀਆਂ ਛੋਟੇ ਮਿਆ , ਹਸੀਨਾ ਮਾਨ ਜਾਏਗੀ , ਕੁੰਵਰਾ , ਜੋਡੀ ਨੰਬਰ 1 , ਇੱਕ ਔਰ ਏਕ ਗਿਆਰਾਂ , ਪਾਰਟਨਰ ਅਤੇ ਡੂ ਨਾਟ ਡਿਸਟਰਬ ।
ਪਾਰਟਨਰ ਵਿੱਚ ਓਹਨਾ ਨੇ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਾ ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਕਮਾਏ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਰੇਲੂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਫ਼ਤਾ ਹੈ।
ਉਸੇ ਸਾਲ, ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ ਨੇ 10 ਕੈ ਡਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮ ਪਾਰਟਨਰ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਧਵਨ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
ਧਵਨ ਗੋਵਿੰਦਾ, ਰਿਤਸ਼ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਦੀ ਤਿਕੜੀ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਇਸ ਫਿਲਮ ਨਾਲ, ਡੂ ਨਾਟ ਡਿਸਟਰ੍ਬ।
ਡੇਵਿਡ ਧਵਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ ਵਰੁਣ ਧਵਨ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰੋਹਿਤ ਧਵਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਕਾਮੇਡੀਜ਼ ਸਵਜਰ , ਸ਼ੋਲਾ ਆਰ ਸ਼ਬਨਮ , ਸਾਜਨ ਚਲੇ ਸਾਸੁਰਾਲ , ਜੁਡਵਾ , ਬੜੇ ਮੀਆਂ ਛੋਟੇ ਮਿਆ , ਦੁਲਹਨ ਹਮ ਲੀ ਜਾਏਂਗੇ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ. 2000), ਮੁਝਸੇ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰੋਗੀ , ਪਾਰਟਨਰ , ਚਸ਼ਮੇ ਬਦ੍ਦੂਰ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹੀਰੋ , ਜੁਡਵਾ 2 ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੁਪਰ ਹਿੱਟ ਕਾਮੇਡੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਲੀ ਨੰਬਰ 1 ਹੀਰੋ ਨੰ ​​.1 ਅਤੇ ਦੀਵਾਨਾ ਮਸਤਾਨਾ ।
ਉਸਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਂ 'ਰਜਿੰਦਰ ਧਵਨ' ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ 'ਦਾਊਦ' ਸੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਉਪਨਾਮ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਜਦੋਂ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਂ 'ਰਾਜਿੰਦਰ' ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ 'ਡੇਵਿਡ' ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
ਡੇਵਿਡ ਧਵਨ ਦਾ ਜਨਮ ਅਗਰਤਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਯੂਕੋ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਮੈਨੇਜਰ ਸਨ।
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਸਤੀਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸੁਰੇਸ਼ ਓਬਰਾਏ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ।
ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ 1993 ਦੀ "ਆੰਖੇ" ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦਾ ਅਤੇ ਚੰਕੀ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਧਵਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਕਾਦਮੀ ਆਫ ਫਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮੀਡੀਆ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਦੀਪ ਮਾਰਵਾਹ ਨੇ ਇੱਕ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਪੌਦੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉੱਚ ਮਿਆਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਉਪਜਾਊ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ:
ਲੋੜੀਂਦੇ ਪੌਦੇ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਢੁਕਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ; ਅਤੇ
ਹੇਠਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ:
ਚੰਗਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਡਰੇਨੇਜ, ਅਨੁਕੂਲ ਰੂਟ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਏਰੇਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਪੌਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਚੌਲ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਠਹਿਰ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ);
ਉਪਰਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਤਾ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਮੀ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਿੱਟੀ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ;
5 ਤੋਂ 7.0 ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਪੀ ਐਚ (ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਸਹੀ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਐਸਿਡ ਜਾਂ ਅਲਾਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ);
ਇਹ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੈ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਟੌਤੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਰੋਕਤ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਅਜੋਕੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਈਕਲ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਮਾਈਕਰੋ-ਜੀਵ ਦੁਆਰਾ ਕੰਪੋਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨਾਜਕਾਰੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਹੱਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਨਰਲਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਉਹ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਹੋਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮਾਈਕਰੋ ਜੀਵਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਜਾਂ ਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੌਦਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, ਫਾਸਫੋਰਸ ਜਾਂ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਜਾਂ ਤਰਜੀਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਲ ਬਾਇਓਮਾਸ ਵਿੱਚ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਿਆਂ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਮੀਬੋਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਮੁੱਖ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਜੈਵਿਕ ਕਾਰਬਨ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਧਮਕੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਡੈਨੀਟਰ੍ਰਿਫਿਕੇਸ਼ਨ ਬੇਦਖਲੀ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਐਨਾਰੋਬਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਈਕਰੋ ਪਰਾਤਿਯਨ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੰਸ਼ੋਧਨ, ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸ਼ਨ ਵਿਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਮਿੱਟੀ ਉੱਚੇ ਅਲੋਕਨੀਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਣਚਾਹੇ ਸੋਡੀਅਮ ਲੂਣ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਪਲਾਸਟਿਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਜੋ ਅਖਾੜੇ ਦੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਵਾਧਾ ਲਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਪੀ ਐਚ / ਐਸਿਡ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲਾਹੇਵੰਦ ਲੂਣ ਨੂੰ ਐਸਿਡ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਕੇ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਅਣਚਾਹੇ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਅਤੇ ਮੈਗਨੀਜ ਲੂਣ ਭੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਮਿੱਟੀ ਉੱਚ ਖਾਰਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿੰਜਾਈ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਪਾਣੀ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਮਿੱਟੀ ਲੂਣ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਦੀ ਉਪਜਾਊਤਾ ਗੁਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਟੁਰਗੋਰ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਆਜ਼ਮੋਟਿਕ ਦਬਾਅ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਕੱਢਦੀ ਹੈ।
2008 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ਾਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਖੇਤੀ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਧ ਰਹੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ, ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਸਨਅਤੀ ਲਾਂਘਣ, ਸਲੈਸ਼ ਅਤੇ ਬਰਨ੍ਹੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਕੁੱਲ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਕੱਢਣ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਾਵਟ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉਪਰੋਕਤ ਦੀ ਘਾਟ ਉਦੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੀ ਜੈਵਿਕ ਉਪ-ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਮੂਲ ਜੈਵਿਕ ਸਮਗਰੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਈ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੇ ਢਹਿ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਟਾਪ-ਮੀਲ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਗ੍ਰੇਟ ਪਲੇਨਜ਼ ਵਿੱਚ 1880 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਇਸਦੇ ਉਪਨਵਾਂ ਦੇ ਕਰੀਬ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਇਨ-ਓਰਗੈਨਿਕ ਖਾਦਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਪੌਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨਾਜਕਾਰੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਅਨਾਜਿਕ ਖਾਦਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਧਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਤਕ ਤੁਰੰਤ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਈਆਂ ਨੇ ਅਨਾਜਕਾਰੀ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਜਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹੌਲੀ-ਰਿਆਇਤੀ ਖਾਦ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਪਦਾਰਥ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਫੈਸਲੇ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਇੱਜੜ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਭਟਕਣਾ, ਖਾਦ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਜੋ ਕਿ ਕੱਚਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਵਿਲੀਅਮ ਕਰਾਨਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ".ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣਾ ਸੀ।
ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ, ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸੰਘਣੇਪਣ ਅਤੇ ਕਣਕ-ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਖੇਤ ਸਨ।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਖਾਦ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪਜਾਊ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਘਾਟ ਉਦੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਓਹ ਹਿੱਸੇ ਜੋ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
2008 ਵਿੱਚ ਫਾਸਫੋਰਸ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੁੱਗਣੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੇਸ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚੱਟਾਨ ਫਾਸਫੇਟ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚੱਟਾਨ ਫਾਸਫੇਟ ਦੀ ਸੀਮਿਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੀਕ ਫਾਸਫੋਰਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਕਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਵੀ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਟਿਲਿਲੇਜ , ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਬੈਂਕ ਦੇ ਖਣਨ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਖਾਰੇਪਨ ਲਈ ਵੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
ਮਾਸਤੀ ਦਾ ਜਨਮ 1891 ਵਿਚ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਕੋਲਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹੋਂਗੇਨੱਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 1914 ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਮੈਸੂਰ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
26 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 1 943 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹ ਹੱਕਦਾਰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਕ ਜੂਨੀਅਰ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਟੁਕੜੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਨਮਾਨ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਨੜ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚ ਚੌਥਾ ਸੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਾਸਤੀ ਕੰਨੜਦਾ ਆਸਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮਾਸਤੀ, ਕੰਨੜ ਦਾ ਖਜਾਨਾ"।
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਉਸਨੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਲਵਾੜੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਰਾਜੇ ਵੇਡਯਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜਸੇਵਾਸਕਤਾ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਰੰਗਨ ਮਦੁਵੇ ਨੂੰ 1910 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਖਰੀ ਕੰਮ ਮਾਤੂਗਾਰਾ ਰਮੰਨਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦਾ ਕੇਲਾਵੁ ਸਨਾ ਕਾਟੇਗੁਲਾ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਸੀ।
ਮਾਸਤੀ ਨੇ ਕਈ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸੁਹਜਾਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਥੀਮਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ।
ਉਸਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤੇ।
ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਬਸਵੰਜਗੁਡੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਉਸਨੇ ਸੱਤਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਰੱਜ ਕੇ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ 123 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 17 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
ਚੇੰਨਬਸਵਨਾਇਕਾ (ਸ਼ਿਮੋਗਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਮ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਾਵਲ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਥੀਓਡੋਰ ਸਟੋਰਮ ਦੇ ਰੂਮਮੇਟ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਬਣਿਆ।
ਮਮਸੇਨ ਦੇ ਭਰਾ ਟਿਚੋ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਡੈਨਿਸ਼ ਗ੍ਰਾਂਟ ਸਦਕਾ, ਮਮਸੇਨ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸਾਂਭੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੋਮਨ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
1848 ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਉਦੋਕੇ-ਡੈਨਿਸ਼ ਰੇਂਡਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਸਕਲੇਸਵਿਗ-ਹੋਲਸਟਿਨ ਦੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਡੈਨਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸੇ ਸਾਲ ਲੀਪਜੀਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਿਆ।
1851 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਨਵੇਂ ਸੈਕਸੀਨੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮਮਸੇਨ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਪਰ, ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੁਰੀਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਜਲਾਵਤਨ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਕੀਤੇ।
1854 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰੇਸਲਾਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣੇ ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੈਕਬ ਬਰਨੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਆਰਕਿਆਲੋਜੀਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਥੀਓਡੋਆ ਮਮਸੇਨ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਕਾਨੂੰਨਦਾਨ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ।
ਰੋਮਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਸਮਕਾਲੀ ਖੋਜ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਲਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਹੈ।
ਪਰੂਸ਼ੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੇ 18 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਸਨੂੰ "ਉਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ 'ਰੋਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ' ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੀਵੰਤ ਮਾਸਟਰ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
ਉਹ ਪਰੂਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਸੰਸਦਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਰਮਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵੀ ਸੀ।
ਰੋਮਨ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜਰਮਨ ਸਿਵਲ ਕੋਡ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਸਰ ਪਿਆ।
ਮਮਸੇਨ ਦਾ ਜਨਮ ਜਰਮਨ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੋਂ 1817 ਵਿੱਚ ਡਚੀ ਔਫ ਸ਼ਕਲੇਸਵਿਗ ਵਿੱਚ ਗਾਰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੇ ਉਦੋਂ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਲਸਟਾਈਨ ਵਿੱਚ ਬੈਡ ਓਲਨੇਸਲੋ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਲੂਥਰਨ ਧਰਮ ਸੇਵਕ ਸੀ।
ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਐਲਟੋਨਾ ਵਿਖੇ ਜਿਮਨੇਸੀਅਮ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ. ਉਸ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1837 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਗੌਟਿੰਗਨ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕੀਅਲ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਮਾਨਵਵਾਦ ਰੂਸੋ ਅਤੇ ਰੋਮੈਂਟਿਕਸ ਦੀ ਸੀਮਾ-ਮੁਕਤ ਅਰਾਜਕਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਵੇਕ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਮਿੱਥ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਮੂਲ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦੇ ਪੁਤਲੇ ਦੀ ਥਾਂ ਅਜਿਹੇ ਨੈਤਿਕ ਜੀਵ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕੁਦਰਤੀ ਸੂਝ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖੀ-ਸਮਾਜਿਕ ਨੈਤਿਕਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ ਹੈ।
ਇਰਵਿੰਗ ਬੈਬਿਟ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਵਿਚਲੀ ਇਹੋ ਅਰਾਜਕਤਾ ਹੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ।
ਜਿੱਕੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨਵ-ਕਲਾਸਿਕਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਮਕਾਨਕੀ, ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮੂਲ ਉਚੇਚ ਦੀ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਉੱਥੇ ਰੋਮੈਂਟਿਕਸ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟਾ ਨੂੰ ਅੰਤਰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਆਵੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਰਹੱਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਸ ਕਰਕੇ ਬੈਬਿਟ ਨੇ ਸਾਹਿਤ-ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਨਦਿਆਂ ਸਥਾਈ, ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਮਨੁੱਖੀ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ।
ਇਵੇਂ ਹੀ ਪੈਲ ਐਲਮਰ ਮੋਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਸਦੀਵੀਂ ਜੀਵਨ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਧੁਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਨਿਰਾਥਕ ਅਤੇ ਮੁੱਲਹੀਨ ਕਿਹਾ।
ਉਸ ਨੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ, ਥੋੜ੍ਹ-ਚਿਰੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਮਨੋਵੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਜੀਵਨ-ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਕ, ਸਥਾਈ ਅਤੇ ਸੰਜ਼ਮ ਭਰਪੂਰ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਕਲਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਖ-ਕਸਵੱਟੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸੇ ਲਈ ਮਾਨਵਵਾਦੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਜਾਇਜ਼ੇ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਉਸ ਦੀ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਆਨੰਦ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨੁਕਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਦੇ ਮਨੋਰਥ, ਮਹੱਤਵ, ਸਾਰਥਕਤਾ ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨਾ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ।
ਸਾਹਿਤਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਆਪਣੇ ਅਨੁਕੂਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹੈ।
ਜਿਸਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਰੂਪ ਆਪਣੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੈਂਤੜਾ ਸਿਰਜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਿਧੀ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਨੀਂਹ ਅਤੇ ਉਸਾਰ ਦੀ ਸਾਮੰਤਕ ਸਮਾਜਕ ਆਰਥਕ ਬਣਤਰ ਸਾਮਕ੍ਰਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੈਂਤੜਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ ਭਾਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ, ਰਸਮਾ, ਰਿਵਾਜਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਕੀਮਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਇਸ ਬਣਤਰ ਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਰੰਤੂ ਧਰਮ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਗਟਾਂ ਦੇ ਅਧਿੱਕ ਸਥੂਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਧਿਅਮ ਸਨ।
ਚੇਤਨ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਮੁੱਚੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਆਪਣੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਸਾਮੰਤਕ ਬਣਤਰ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੂ ਸਮਾਜਕ ਮਨੁੱਖੀ ਪੈਂਤੜੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਰਾਹੀ ਲੋਕ ਹਿੱਤ ਦੇ ਮੁਹਾਜ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਤਤਪਰ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹੀ।
ਇਸੇ ਲਈ ਪਰਉਸਾਰ ਦੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਹਿੱਤ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਨੂੰ ਭਾਰੂ ਧਿਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਨਿਰੰਤਰ ਬਦਲਦੀਆਂ ਪਰਿਸਥਿਤਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਦਾ ਬੜੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ।
ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲਗਭਗ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੱਕ ਲੋਕ ਹਿੱਤ ਦੀ ਇਹੋ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਭਾਰੂ ਰਹੀ।
ਸਪਿੰਨਗਾਰਨ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਮੈਂਟਿਕ ਦੀ ਉਪਭਾਵੁਕਤਾ, ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦ, ਵਿਅਕਤੀਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਦੋਰ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਆਤੰਕਪੂਰਨ ਮਖੋਟੇ ਦੀ ਅਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿਰਜਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਮੈਥੀਉ ਆਰਨਲਡ ਦੁਆਰਾ ਰੋਮੈਂਟਿਕਸ ਦੀ ਸੀਮਿਤ ਖੰਡਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀ.ਈ.ਹਿਊਮ ਨੇ ਰੋਮੈਂਟਿਕਸ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਦੋਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿਚਲੀ ਅੰਤਰਮੁਖਤਾ, ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ, ਉਪਭਾਵੁਕਤਾ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਰੋਮੈਂਟਿਕਸ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਘਿਰਨਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰਲਾਪ ਅਤੇ ਚੀਕਾਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਨਫਰਤ ਕਰਦਾਂ ਹਾਂ।
ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਲਾਸਿਕੀ ਰੂਚੀਆਂ ਅਧੀਨ ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਟੀ.ਐਸ.ਇਲੀਅਟ ਦੁਆਰਾ 1917 ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਯੋਗਤਾ ਸਿਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਲੇਖ ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ।
ਇਸ ਲੇਖ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮੁੱਚੀ ਲਿਖਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਲਿਅਟ ਨੇ ਹਿਊਮ ਵਾਂਗ ਰੋਮੈਂਟਿਕ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਕਈ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿਚਲੀ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਮੁਖਤਾ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁੱਙ ਤਰਕਪੂਰਨ ਅਤੇ ਬਾਹਰਮੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਸੰਕਲਪ ਉਸਾਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।
‘ਨਵੀਨ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ’ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਈ ਵਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁੱਝ ਕੁ ਚਿੰਤਕਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੀ.ਈ.ਹਿਊਮ, ਹੈਜ਼ਰਾ ਪਾਊਂਡ, ਜੇ. ਐੱਮ. ਮਰੇ, ਇਰਵਿੰਗ ਬੈਬਿਟ, ਟੀ.ਐੱਮ. ਇਲੀਅਟ, ਆਈ.ਏ. ਰਿਚਰਡਜ਼ ਆਦਿ ਨੂੰ ਰੱਖ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਂਵਾ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰੋਮੈਂਟਿਕ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਸਹੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਂ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਮਾਜਕ ਸਾਰ ਅਨੁਕੂਲ ਰਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਿਰਜਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਨਵੀਆਂ ਬਾਹਰਮੁੱਖੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿਧਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ‘ਨਵੀਨ ਆਲੋਚਨਾ ਸਕੂਲ’ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਠੋਸ ਪਿਛੋਕੜ ਉਸਾਰੀਆ ਹੈ।
ਪਰ ਨਵੀਨ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਇਹ ਨਾਂ ਕੇਵਲ ਅਮਰੀਕਨ ਆਲੋਚਕ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਮੂਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੰਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਅਤੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸੁਹਜਵਾਦੀ, ਰੂਪਵਾਦੀ, ਪਾਠਮੂਲਕ ਅਤੇ ਅਸਤਿਤਵ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਧੀ ‘ਨਵੀਨ ਆਲੋਚਨਾ’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦੀ ਚੜਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੁੱਖ ਤੋਰ ਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਤੋਂ ਪੰਜਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।
ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਮਰੀਕਨ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਤੀਸਰੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਧਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਮਾਨਵਵਾਦ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਗੋਸ਼ਟੀ ਰਾਹੀਂ ਕਲਾਸੀਕੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਸੁਹਜਾਤਕ ਨਿਰਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਿੱਚ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ‘ਨਵੀਨ ਆਲੋਚਨਾ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ’ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਨੇ ਮਾਨਵਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਉਪਰੋਕਤ ਪਹੁੰਚ ਵਿਰੁੱਧ ਭਰਵਾਂ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਅਰਥਾਤ 1930-40 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ-ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਦੌਰ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ , , . , ਦੇ ਨਾਂ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹਨ।
‘ਨਵੀਨ ਆਲੋਚਨਾ’ ਦਾ ਇਹ ਨਾਂ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਇਸੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਲੋਚਕ ਜੇ.ਸੀ.ਰੈਨਸਮ ਦੀ 1941 ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਛਪੀ ਪੁਸਤਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਇਸਦਾ ਅਸਲ ਆਰੰਭ ਜੇ.ਈ.ਸਪਿੰਨਗਾਰਨ ਦੁਆਰਾ 1910 ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਇਸੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਜਿਹੜਾ ਪਿੱਛੋਂ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ।
ਸਪਿੰਨਗਾਰਨ ਦਾ ਇਹ ਭਾਸ਼ਣ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਕਰੋਚੇ ਵਾਂਗ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਅਜਿਹੇ ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰਗਟਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਦਾ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਂ ਜੀਵਨੀਗਤ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ।
ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿਧਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਸੰਬੰਧੀ ਸਥਾਪਤ ਕੋਣਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਲਾਵਿਹਾ ਚੁੱਕੇ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ।
ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੋਰਾਨ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ‘ਨਵੀਨ ਆਲੋਚਨਾ ਸਕੂਲ’, ਰੂਸੀ ਰੂਪਵਾਦ, ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ, ਸੰਰਚਨਾ ਵਾਦੀ , ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿਧਿਆ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਚਰਚਾ ਆਰੰਭ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਕ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।