polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਜ਼ਮੀਨ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਿਆਰਾ ਦਾ ਉਦਾਸੀ ਜਾਰੀ ਹੈ. ਉਹ ਬਲੀਚ ਪੀ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਉਸ ਦੇ ਛੁੱਟੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਕਾਸ਼ ਉਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੱਲ ਦੋ ਉੱਦਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਕਾਸ਼ ਕਦੇ ਛੁੱਟੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਬਿਸਤਰੇ' ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ. ਕਿਆਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਨਾਲ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਆਕਾਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਕੁਨਾਲ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਮੌਕਾ ਦੇਵੇ।
ਅਕਾਸ਼ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨਾਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਿੰਨ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਿਧਾਰਥ ਆਨੰਦ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਸ ਬਣੇ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਣੀਆਂ ਆਮ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਸੀ. ਆਨੰਦ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਪਲਾਟ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ “ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ” ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਮਮਤਾ ਫਿਰ "ਦੋ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਜਨਬੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈਣ" ਬਾਰੇ ਅਸਲ ਬਿਰਤਾਂਤ ਲੈ ਕੇ ਆਈ।
ਆਨੰਦ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਦਲ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ: "ਇਹ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਤੁਰੰਤ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਡੈੱਕਨ ਹੈਰਲਡ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਆਨੰਦ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਮਰੀਕੀ ਸੀਟਕਾਮ ਫ੍ਰੈਂਡਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਦੋ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਕਿਆਰਾ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹਰ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਅਤੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕ ਰਣਬੀਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਬਾਰੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ।
" ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਿਆ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਇੰਟਰਵਿ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿਚ, ਅਨੰਦ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਟੀਚਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ “ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੋਮਾਂਸ” ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਕਿ ਸੈਕਸੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹਰ ਕੋਈ ਸਕਾਰਫਜ਼ ਅਤੇ ਮਫਲਰਸ ਅਤੇ ਕੋਟ ਅਤੇ ਬੂਟ ਉੱਤੇ ਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਚਮੜੀ ਦੇ ਦਿਖਾਏ ਪੂਰੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦੇ ਵੇਖੋਂਗੇ." ਸਤੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸਾਜਿਦ ਨਾਡੀਆਡਵਾਲਾ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ.
ਅਕਾਸ਼ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਦੀਵਾਲੀਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਨ ਲਈ 12 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਪਰ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਕਰੈਸ਼ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਰਜ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੈ. ਉਸ ਨੇ ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਬ੍ਰਿਜ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ. ਉਹ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਤੋਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਕਿਆਰਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਕੁਨਾਲ ਨੂੰ ਧੋਖਾਦੇਹੀ ਕਰਦਿਆਂ ਫੜ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਕਿਆਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਤੱਟ ਰੱਖਿਅਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ।
ਫਿਰ ਵੀ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਆਕਾਸ਼ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਟੱਕਰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਆਰਾ ਪੁਲ 'ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਗਰਦਨ ਟੁੱਟ ਗਈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹਸਪਤਾਲ ਛੱਡਦੇ ਹਨ. ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਆਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਬੈਂਕ ਨੇ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ.
ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਕੈਮਰਾ ਤੋਂ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ
ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਚੋਪੜਾ ਸਿਧਾਰਥ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਸਾਜਿਦ ਨਾਡੀਆਡਵਾਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ.
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਨੰਦ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ-ਪੱਧਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਦਵੈਤ ਕਲਾ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਥੋੜਾ ਝਿਜਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ. ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੋਂ ਉਤਸੁਕ, ਕਾਲਾ ਨੇ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਪਾਇਆ।
ਆਨੰਦ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਲੇਖਿਕਾ ਲਿਖੀ।
ਕਾਲਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਖਰੜਾ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: “ਇੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਲਿਖਣਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਵਰਗਾ ਇਕਲੌਤਾ ਕਾਰਜ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਦੂਸਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਇੱਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼.
ਜੋੜਾ ਹਰ ਵਾਰ ਅਸਫਲ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜ ਵਾਰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਆਖਰਕਾਰ, ਉਹ 31 ਦਸੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ 20 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਰਹਿ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਕਿਆਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਰੀਖ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕੁਨਾਲ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ. ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਆਕਾਸ਼ ਕਿਆਰਾ ਦੇ ਗੰਦੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਤੈਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਆਰਾ ਦੀ ਠੰਡੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਤੈਰਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਕਿਆਰਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼' ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੱਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਂਦੀ ਹੈ. ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਾਈਪੋਥਰਮਿਆ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਰਹੀ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੱਟ ਰੱਖਿਅਕ ਅਫਸਰ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬਚਾ ਲਿਆ ਜੋ ਪੁਲ 'ਤੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਸਨ.
ਅਨਜਾਨਾ ਅਨਜਾਨੀ ਇੱਕ 2010 ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਸਿਧਾਰਥ ਆਨੰਦ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਜਿਦ ਨਾਡੀਆਡਵਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ. ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਚੋਪੜਾ ਨੂੰ ਦੋ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਜਨਬੀਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਵੀਹ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅੰਤਰਿਮ ਵਿਚ, ਜੋੜਾ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿਜੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਵਿਸ਼ਾਲ-ਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਧੁਨੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਰੋਮਾਂਸ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਆਨੰਦ ਨੇ ਲਿਖਦਿਆਂ ਸਮੇਂ ਗੈਰ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ. ਫਿਰ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਮਮਤਾ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬਿਰਤਾਂਤ ਲੈ ਕੇ ਆਈ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
ਆਨੰਦ ਨੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਦਵੈਤ ਕਾਲਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ-ਲੰਬਾਈ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਟਕਥਾ ਲਿਖੀ।
ਮੁੱਖ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ ਅਤੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮੇਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਅਤੇ ਰਫਤਾਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ. ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਬੱਜਟ 380 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ, ਇੱਕ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਸਫਲਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਨਜਾਨਾ ਅਨਜਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਤੇ 685 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ।
ਵਿਸ਼ਾਲ-ਸ਼ੇਖਰ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਨ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਖ਼ੋਜ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮੋਢੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਤੱਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸ੍ਰੋਤ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਰਹੇ ਮੁਖੀ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਇਸ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚਲੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਜਿਵੇ: ਖ਼ੁਦਾਬਖਸ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਪਟਨਾ, ਰਾਮਪੁਰ ਰਾਜਾ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਰਾਮਪੁਰ ਸਲਾਰਜੰਗ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਿੰਧੀਆ ਆਫ਼ਿਸ ਪੂਨਾ, ਜੈਪੁਰ ਰਾਜ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਆਦਿ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਾਇਬ੍ਰ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਜਿਵੇਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਇੰਡੀਆ ਆਫ਼ਿਸ ਲਾਇਬ੍ਰਰੀ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੱਥ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਕਰਵਾ ਕੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਂਫਰੈਂਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 7000 ਦੁਰਲੱਭ ਪੁਸਤਕਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂੁਰਨ ਸਲਾਨਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ‘ਦਰਬਾਰ’ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀਆ 57 ਬਾਇਡਿੰਗਜ਼ ਵੀ ਇੱਥੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 21 ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਖਰੜਿਆਂ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਣੇ 600 ਦੇ ਕਰੀਬ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਿੱਤਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਕਾਲ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ ਰਾਜ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਝਲਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਆਏ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਝਲਕ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾਤਨ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਮੈਂਨਜਮੈਂਟ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚਲੇ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਖਰੜਿਆ, ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ 325000 ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ੀਟਾਈਜ਼ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਡਾ. ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚਲੇ ਦੁਰਲਭ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਖਰੜਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਕਾਰਜ ਆਰੰਭਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਰਲਭ ਖਰੜਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਕੇ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਤਨ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ‘ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਖ਼ੋਜ ਕੇਂਦਰ’ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਲਿਖਣ ਲਈ 1930 ਈ. ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਖ਼ੋਜੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸ. ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਹਿਸਟੋਰੀਅਨ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 1931 ਈ. ਨੂੰ ਸ੍ਰ. ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 06 ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੁਖੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ‘ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ’ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਨੋਰਥ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਖ਼ੋਜ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਰਾਤਨ ਤੇ ਨਵੀਨ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਪੁਸਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਮਿਥਿਆ ਗਿਆ।
ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਥੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅਨਮੋਲ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ।
ਮੈਡਿਊਲ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਲੱਗ ਗਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸਰੋਤ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਅਰਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਟੀਚੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰਸਰ ਨੂੰ ਮੂਵ ਕਰ ਕੇ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਰੇਕ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕਾਰਗੋ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਸਧਾਰਨ ਕਾਰਗੋ ਕਰੇਟਸ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਮਕੈਨਿਕ ਮੋਡੀਊਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਧੇਰੇ ਕਾਰਗੋ ਕਰੇਟ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇਨਾਮ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਯਾਤਰੀ ਮਾਡਿਊਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਖਿਡਾਰੀ ਕਾਰਗੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਲਈ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਇੱਕ ਹੈਕਸਾਗੋਨਲ ਟਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਫਲੈਟ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ।
ਖਿਡਾਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਅਤੇ ਖਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਟਾਇਲਸ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਮੋਡੀਊਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਵੱਖ ਵੱਖ ਢਾਂਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਾਈਲ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਥਿਆਰ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਗਲੇ ਪਾਵਰ ਸਰੋਤ ਦੁਆਰਾ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਰੇਕ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਬਾਇਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚੀ ਹੋਈ ਕਾਰਗੋ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਵੱਕਾਰ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ, ਇਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖਿਡਾਰੀ ਕਾਰਗੋ ਜਾਂ ਸਮਾਂ ਥ੍ਰੈਸ਼ੋਲਡ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪੁਲਾੜ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਡਿਊਲਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਬਲੀਅਤ ਅਤੇ ਬੋਨਸ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਣ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਮੋਡੀਊਲ ਦਾ ਤਾਲਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਹੈ।
ਸਪੇਸ ਰਨ ਇੱਕ ਟਾਵਰ ਰੱਖਿਆ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਾਸਟੈਕ ਗੇਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਫੋਕਸ ਹੋਮ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਕਾਰਗੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਪਾਇਲਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮਾਡਿਊਲ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਗੇਮ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ-ਜੁਲੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਸੀਕੁਅਲ ਮਾਰਚ 2016 ਵਿੱਚ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੇ.ਐਸ.ਐਸ. ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਸੂਰ, ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਕਾਲਜ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੋਰਸਾਂ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਮੈਡੀਕਲ ਕੌਂਸਲ , ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਐਮ.ਆਰ.ਸੀ.ਓ.ਜੀ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਰਾਇਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਔਬਸਟੈਟ੍ਰਿਕਸ ਅਤੇ ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟ, ਯੂ.ਕੇ. ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਨੇ ਕੋਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਜੇਐਸਐਸ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਨੇ ਸਿਨਸਿਨਾਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੀ ਅਤੇ ਬਾਇਓਮੈਡੀਕਲ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ।
ਖੋਜ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਣੂ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਐਂਡ ਰੀਜਨਰੇਟਿਵ ਮੈਡੀਸਨ ਇਨ ਏਕਸੀਲੈਂਸ ਸੈਂਟਰ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ, ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਅਤੇ ਯੂ.ਜੀ.ਸੀ. ਕੋਲ ਵਿਜ਼ਨ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਤੋਂ ਫੰਡਿੰਗ ਹੈ।
ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਕੈਂਸਰ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਰੋਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮੋਹਰੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜੇ ਐਸ ਐਸ ਬਾਡੀ ਡੋਨੇਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲਜ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਫੁੱਟਬਾਲ, ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ, ਵਾਲੀਬਾਲ, ਹਾਕੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਅਤੇ ਇਨਡੋਰ ਖੇਡਾਂ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਇਕ ਵਧੀਆ ਲੈਸ ਜਿਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਵੀ ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਕੈਰੀਅਰ 360 ਅਤੇ ਆਉਟਲੁੱਕ ਦੁਆਰਾ ਚੋਟੀ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੇ.ਐਸ.ਐਸ.ਏ.ਐਚ.ਈ.ਆਰ. ਕੋਲ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉੱਚੇ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਯੂਜੀਸੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਐਮ.ਐਚ.ਆਰ.ਡੀ. ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ 4 ਸਟਾਰ ਰੇਟਿੰਗ ਵੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਲੇਸਟੇਸ਼ਨ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਕਾਲਜ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ. ਕੋਰਸ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲਜ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੋਰਸ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਫਰੇਮਵਰਕ ਦੁਆਰਾ ਜੇਐਸਐਸ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ 17 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਡਾ. ਏ.ਪੀ.ਜੇ. ਅਬਦੁੱਲ ਕਲਾਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਕ ਨਾਮਵਰ ਫੈਕਲਟੀ ਵੀ ਸਨ।
ਜੋਕਰ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਡੀ.ਸੀ. ਕਾਮਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਖਲਨਾਇਕ ਵਜੋਂ ਆਇਆ ਸੀ।
ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਜੋਕਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਅਪਰਾਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।
ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਿੱਤਰ, ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਦਾਸੀਵਾਦੀ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਸੰਸਕਰਣ ਉਸ ਦੇ ਹਾਸੇ, ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਜੀਬ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਪਾਤਰ ਦੇ ਲੰਬੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ; ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਦ੍ਰਵ ਦੀ ਇੱਕ ਟੈਂਕੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਹਰੇ ਅਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਲਾਲ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜੋਕਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬੈਟਮੈਨ ਵਿੱਚ ਸੀਸਰ ਰੋਮਰੋ, ਟਿਮ ਬਰਟਨ ਦੇ ਬੈਟਮੈਨ ਵਿੱਚ ਜੈਕ ਨਿਕਲਸਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਨੋਲਨ ਦੀ ਦਿ ਡਾਰਕ ਨਾਈਟ ਵਿੱਚ ਹੀਥ ਲੇਜਰ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੇਜ਼ਰ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਅਕੈਡਮੀ ਐਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਲੈਰੀ ਸਟੌਰਚ, ਫਰੈਂਕ ਵੇਲਕਰ, ਮਾਰਕ ਹੈਮਿਲ, ਕੇਵਿਨ ਮਾਈਕਲ ਰਿਚਰਡਸਨ, ਜੈੱਫ ਬੇਨੇਟ ਅਤੇ ਜਾਨ ਡੀਮੈਗਿਓ ਨੇ ਐਨੀਮੇਟਡ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿਚਲੇ ਪਾਤਰਾਂ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖਲਨਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜੋਕਰ ਨੂੰ ਵਿਜ਼ਾਰਡ ਦੀ ਆਲ ਟਾਈਮ ਦੇ 100 ਮਹਾਨ ਵਿਲੇਨਜ਼ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ # 1 ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਆਈਜੀਐਨ ਦੀ ਆਲ ਟਾਈਮ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਸਵੀਰ ਪੁਸਤਕ ਖਲਨਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹਿਲਾ ਨੰਬਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ #8ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਤੇ ਸੀ।
ਬੈਟਮੈਨ #1 ਤੋਂ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋੜ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਜੋਕਰ-ਆਧਾਰਿਤ ਜੋਕਰ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਖਰਾਬੀ ਪਾਗਲ ਸੀ।
ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ ਪਰ ਸੰਪਾਦਕ ਵਿਟਨੀ ਏਲਸਵਰਥ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਸ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਿਆ ਜਾਵੇ।
ਇੱਕ ਤਖ਼ਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਜਿਸ ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੋਕਰ ਅਜੇ ਵੀ ਜਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਅਗਲੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧੀ ਗਿਰੋਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।
ਅਗਲੀਆਂ ਕਈ ਦਿੱਖਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜੋਕਰ ਅਕਸਰ ਫੜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬੈਟਮੈਨ #1 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੋਂ ਜੋਕਰ ਨੇ ਬੈਟਮੈਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸੇ ਤਰਕ ਅਤੇ ਦਲੀਲ ਨਾਲ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਦੋਨੋਂ ਜੁਰਮ ਕੀਤੇ, "ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਸੀ"।
ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਪਾਤਰ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ 'ਤੇ ਖਰਾਬ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਪਾਤਰ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਦਾ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਅਲੰਕਾਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਅਲੰ' ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਗਹਿਣਾ'।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਵਿ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਰਥ ਜਾਂ ਤੱਤ ਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਜੂ ਬੰਦ ਆਦਿ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੁਹਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਅਲੰਕਾਰ ਕਾਵਿ ਰੂਪੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੁਹਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਚਾਰੀਆ 'ਅਨੰਦਵਰਧਨ' ਅਲੰਕਾਰ ਨੂੰ 'ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ' ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ : ਜਿਸ ਇਸਤਰੀ ਜਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਗਹਿਣੇ ਨਹੀਂ ਪਾਏ ਹੁੰਦੇ ਉਹ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਜ਼ਰਾ ਵਧੇਰੇ ਉੱਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਅਲੰਕਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਅਲੰਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਅਲੰਕਾਰ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੇ ਚੁਣੀਂਦਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਾਵਿ ਦਾ ਸੁਹਜ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋ, ਅਲੰਕਾਰ ਉਹ ਤੱਤ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਰਾਹੀਂ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਲੰਕਾਰ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਅਲੰਕਾਰਾ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ -
ਜਿਹੜੇ ਅਲੰਕਾਰ ਅਰਥਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਉਹ ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰ ਹਨ ਭਾਵ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰ ਕੇ ਦੂਜੇ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਵਚਕ ਸ਼ਬਦ ਰੱਖ ਦੇਣ ਤੇ ਵੀ ਉਸ ਅਲੰਕਾਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਲੋਕਿਰਯਤੇ ਅਨੇਨ ਇਤਿ ਅਲੰਕਾਰਹ੍:- ਅਰਥਾਤ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਾਜ- ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਜਾਂ ਸਜਾਵਟ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ।
ਪਹਿਲੀ ਵਿਉਂਤਪੱਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਲੰਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ 'ਕਰਤਾ' ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, " ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਨਾ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਧਰਮ,ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁਹਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਸ ਆਦਿ ਦਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਲੰਕਾਰ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਹ ਬਾਜੂ ਬੰਦ ਆਦਿ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਮੰਮਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, " ਅਲੰਕਾਰ ਸਰੀਰ ਲਈ ਸ਼ੋਭਾਕਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਉਤਕਰਸ਼ਕਾਰੀ ਤੱਤ ਦਾ ਨਾਂ ਹੀ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ।
ਅਲੰਕਾਰ ਦੇ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਅਚਾਰੀਆ ਨੇ ਆਪੋ- ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ-
ਅਲੰਕਰੋਤਿ ਇਤਿ ਅਲੰਕਾਰਹ :- ਅਰਥਾਤ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦਾ ਹੈ,ਉਹ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ।
ਅਲੰਕਾਰਸ਼ਾਸਤਰ: ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸਮੀਖਿਆ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਾਮ ਅਲੰਕਾਰਸ਼ਾਸਤਰ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਿ ਮੁੱਢਲੇ ਆਲੋਚਨਾ-ਗ੍ਰੰਥਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਮ (ਆਚਾਰੀਆ ਭਾਮਹ ਦਾ ਕਾਵਿਆਲੰਕਾਰ, ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਮਨ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਆਲੰਕਾਰਸੂਤ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤੀ ਆਦਿ) ਵਿੱਚ ਅਲੰਕਾਰ ਪਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਦੂਜਾ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵੈਦਿਕ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਲੋਚਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ‘ਚ ਸੌਂਦਰਯ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੱਤ ਅਲੰਕਾਰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸੌਂਦਰਯਸ਼ਾਸਤਰ: ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਹ੍ਰਿਦਯ ਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੱਤ ਸੌਂਦਰਯ ਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਕਾਵਿ ‘ਚ ਸੌਂਦਰਯ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਅਲੰਕਾਰਤਵ, ਰਸਤਵ ਤੇ ਧੁਨੀਤਵ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਆਚਾਰੀਆ ਅਲੰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤਕ ਅਲੰਕਾਰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਸੌਂਦਰਯ ਪੈਦਾ ਨਾ ਕਰੇ।
ਸਾਹਿਤਸ਼ਾਸਤਰ: ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਲੋਚਨਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਚਾਰੀਆ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ‘ਸਾਹਿਤਵਿਦਿਆ’ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਰਾਜਾਨਕ ਰੁੱਯਕ ਨੇ ‘ਸਾਹਿਤਮੀਮਾਂਸਾ’ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ‘ਸਾਹਿਤਦਰਪਣ’ ਨਾਮੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਤਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਮ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਬਣਾਇਆ।
‘ਸਾਹਿਤ’ ਪਦ ਦੀ ਵਿਉਤਪੱਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਸਾਹਿਤਸਯ ਭਾਵਹ੍ ਸਾਹਿਤਿਅਮ੍’ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਸਹਭਾਵ ‘ਸਾਹਿਤ’ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਆਚਾਰੀਆ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਅਰਥ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਹਭਾਵ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਆਕਲਪ: ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸਮੀਖਿਆ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ‘ਕ੍ਰਿਆਕਲਪ’ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਦੂਜੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।
ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਆਚਾਰੀਆ ਵਾਤਸਿਆਯਨ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸਮੀਖਿਆ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਕ੍ਰਿਆਕਲਪ’ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।
ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਚਾਰੀਆ ਭੋਜ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸਮੀਖਿਆ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰ ਪਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ।
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ‘ਸ਼ਾਸਤਰ’ ਪਦ ਦੀ ਵਿਉਤਪੱਤੀ ‘ਸ਼ੰਸਨਾਤ੍ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਮ੍’ ਅਰਥਾਤ ਕਿਸੇ ਗੂੜ੍ਹ ਤੱਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
‘ਕਾਵਿ’ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪਦ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦਾ ਇਹੀ ਮੰਤਵ ਹੈ ਕਿ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਕਾਵਿ-ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ, ਵਿਵੇਚਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਮੀ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰੋ. ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।
” ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜ਼ੁਬਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਾਹਿਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਆਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਿਰਜਣੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਿਧਾਤਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਦੂਸਰੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤਮੁਨੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਗ੍ਰੰਥ ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖੇ ਗਏ ਅਨੇਕ ਗ੍ਰੰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਬਾਬਤ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਚਰਚਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਹੁਣਵੇਂ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਇਸ ਅਮੀਰ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅੰਤਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨੇਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਖੋਜ ਪੂਰਨ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਬਾਬਤ ਪ੍ਰੋ. ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਸ਼ਰਮਾ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪਰਖਣ, ਮਾਣਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਤਸਤਲ ਜਾਂ ਗਹਿਰਾਈ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣ ਲਈ ਅਨੇਕ ਨਵੀਆਂ-ਨਵੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਧਤੀਆਂ ਵਿਦਮਾਨ ਹਨ; ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਧਾਰਣਾਵਾਂ, ਪਰਿਪਾਟੀਆਂ, ਮਾਰਗਾਂ, ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਕਾਵਿਗਤ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਵੀ ਗਹਨ ਚਿੰਤਨ-ਮਨਨ ਕਰਨ ਦੀ ਅਤਿਅੰਤ ਲੋੜ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿਰਜਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਭਾਵ ਅਤੇ ਰੂਪ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਾਂਙ, ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਕਾਲ: ਵੈਦਿਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਚਾਰੀਆ ਭਾਮਹ ਤਕ:- ਇਹ ਕਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ ਦੇ ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ‘ਰਸ’ ਅਤੇ ‘ਨਾਟਯ’ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸੂਖਮ ਤੋਂ ਸੂਖਮ ਵਿਵੇਚਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਅਲੰਕਾਰਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰਚਨਾਤਮਕ ਕਾਲ: ਭਾਮਹ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਤਕ:- ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਲ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਾਵਿ-ਤੱਤਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਅਨੇਕ ਮੌਲਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਹੋਈ।
ਨਿਰਣਯਾਤਮਕ ਕਾਲ: ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਤੋਂ ਮੰਮਟ ਤਕ:- ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਇਹ ਕਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਮੰਮਟ ਨੇ ਇਸੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ‘ਕਾਵਿਪ੍ਰਕਾਸ਼’ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ‘ਧੁਨੀ’ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦੀ ਨਿਰਣਯਾਤਮਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਚਾਰੀਆ ਕੁੰਤਕ ਨੇ ‘ਵਕ੍ਰੋਕਤੀਜੀਵਿਤਮ੍’ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖ ਕੇ ‘ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ’ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆ ਰੁਦ੍ਰਭੱਟ, ਮਹਿਮਭੱਟ, ਭੋਜਰਾਜ, ਧਨਿਕ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਚਾਰੀਆ ਹਨ।
ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਕਾਲ: ਮੰਮਟ ਤੋਂ ਜਗਨਨਾਥ ਤਕ:- ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੇਮਚੰਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ, ਜਯਦੇਵ, ਜਗਨਨਾਥ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਚਾਰੀਆ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇਸ ਕਾਲ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮੌਲਿਕ ਚਿੰਤਨ ਤੇ ਮੌਲਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
ਆਚਾਰੀਆ ਕ੍ਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰ ਨੇ ‘ਔਚਿਤਯ’ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ‘ਔਚਿਤਯ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ’ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰੋ. ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਸ਼ਰਮਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰਮਸ਼ੀਲ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ।
1967 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰਨੰਦ ਵਿਸ਼ਵ ਬੰਧੂ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਐਂਡ ਇੰਡੋਲਾਜੀਕਲ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਐੱਮ. ਏ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1970 ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਭਾਗ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀਐੱਚ. ਡੀ. ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ।
ਉਹਨਾਂ ਅਧੀਨ 44 ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਐੱਮ. ਫਿਲ ਅਤੇ ਪੀਐੱਚ. ਡੀ. ਦਾ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਦੌਰਾਨ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਚੇ ਪੜ੍ਹ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਉਹ ਵੀ.ਵੀ. ਸ਼ੋਧ ਸੰਸਥਾਨ, ਸਾਧੂ ਆਸ਼ਰਮ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਉਹ ਸਿਆਲ ਰੁੱਤ ਦੇ 5 ਮਹੀਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਕੀ 7 ਮਹੀਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਕਨੇਡਾ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਭਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆ
ਇਸ ਉਪ-ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਆਚਾਰੀਆ ਸਵੀਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਭਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆਂ, ਜਿੰਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੋਰਨਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ , ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਆਰੰਭਲੇ ਰੂਪ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, “ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਥਵਾ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਆਰੰਭ ਭਰਤਮੁਨੀ ਦੇ ‘ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤ੍ਰ’ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਉਪ-ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦੀ ਵਿਕਸਿਤ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਅੰਕਨ ਕਰਕੇ ਧਾਰਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ “ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਅਰਥਾਤ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ‘ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ’ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਆਰੰਭ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ।
ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਖੰਡ ਦੇ ਸਿਰਨਾਵੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜ਼ਰੀਏ ਕਿਤਾਬ ਅਧੀਨ ਵਿਚਾਰੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੱਝਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਖੰਡ ਨੂੰ ਪੰਜ ਉਪ-ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਵਿਕਾਸ-ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਵਿਭਾਜਨ, ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਨਾਮਕਰਣ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਬਤ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਖੰਡ ਦੇ ਚੌਥੇ ਉਪ-ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਗੁਣਾਂ-ਅਵਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ, ਇਸ ਨਾਮਕਰਣ ਦੇ ਕੀ ਕਾਰਣ ਹਨ?
ਇਸ ਉਪ-ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ-ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਵਿਭਾਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਕੌਲ ਪੁਸਤਕ ਰਚੇਤਾ “ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਸਮਝਣ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਪੰਜ ਖੰਡਾਂ/ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ” ਇਹ ਪੰਜ ਖੰਡ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ -
ਉਸਨੇ ਵਿਯੇਨਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਖੇ ਮੈਕਸ ਫੈਬਿਨੀ ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਮੇਅਰਡੇਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਡੌਲਫ ਲੂਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਆ।
1912 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਅਰਨਸਟ ਲੂਡਵਿਗ ਫ੍ਰਾਉਡ ਨਾਲ ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਬਾਲਕਨ ਦੀ ਸਟੱਡੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।
ਜੂਨ 1914 ਵਿਚ, ਨਿਊਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਟਰੈਬਿੰਜੇ ਭੇਜਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਉਸਨੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਬਾਲਕਨਜ਼ ਵਿਚ ਤੋਪਖਾਨੇ ਵਿਚ ਬਤੌਰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਇਮਤਿਹਾਨ ਲੈਣ ਲਈ ਟੈਕਨੀਸ਼ੇ ਹੋਸ਼ਚੂਲ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ 1917 ਵਿੱਚ ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਲਈ।
ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਊਟਰ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਗੁਸਟਾਵ ਅਮਮਾਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
1921 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਜਰਮਨ ਕਸਬੇ ਲੱਕੇਨਵਾਲਡੇ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਵਜੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਹ ਬਰਲਿਨ ਵਿਚ ਏਰਿਕ ਮੈਂਡੇਲਸੋਹਨ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਿਊਟਰ ਨੇ ਹਾਇਫ਼ਾ, ਫਿਲਸਤੀਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਬਰਲਿਨ ਦੇ ਜ਼ੇਹਲੇਨਡੋਰਫ ਹਾਉਸਿੰਗ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਲਈ ਫਰਮ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਫਰੈਂਕ ਐਲ , ਡੀਓਨ ਇੱਕ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਅਤੇ ਰੇਮੰਡ ਰਿਚਰਡ ਇੱਕ ਵੈਦ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣੇ।
ਨਿਊਟਰ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ 1892 ਨੂੰ ਆਸਟਰੀਆ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਵਿਯੇਨਿਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਿਓਪੋਲਡਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਉਸ ਦੇ ਯਹੂਦੀ-ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੈਮੂਅਲ ਨਿਊਟਰਾ ਇੱਕ ਧਾਤ ਦੀ ਫਾਉਂਡਰੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ, ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ "ਬੇਟੀ" ਗਲੇਸਰ ਨਿਊਟਰਾ ਆਈਕੇਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।