polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਤਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਪੁੰਜ ਤੇ ਮਨ ਨੀਵਾਂ ਤੇ ਮਤ ਉਚੀ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਸਨ ਇਤਿਹਾਸ ਮੁਤਾਬਕ ਜਦੋ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਬੈਠਦੇ ਤਾ ਅੱਖਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਇਕ ਵਾਰ ਦਰਬਾਰ ਅੰਦਰ ਬੈਠੀ ਸੰਗਤ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਲਾਲ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਖਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾ ਅੱਗੋ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਔਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਉ ਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੇਤਰ ਨਹੀ ਚੁੱਕੇ ਜਾਦੇ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਤ ਸਰੂਪ ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਈ ਕਈ ਘੰਟੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਆਪ ਪਿੰਡ ਬਕਾਲਾ ਆ ਕੇ ਉਥੇ 20 ਸਾਲ ਭੋਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਆਪਣੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਹੇਠ ਦਵਾਈ ਆਪ ਜੀ ਸੁੰਦਰ ਵਿਦਵਾਨ ਸੂਰਬੀਰ ਸਸਤਰਧਾਰੀ ਤੇ ਧਰਮ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ।
1634 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਜੌਹਰ ਵਿਖਾਏ
ਉਸ ਸਮੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਸਮੀਰ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਸ਼ੇਰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਕਸਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕਸਮੀਰ ਦੇ ਦੁਖੀ ਪੰਡਤ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਫਰਿਆਦ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਵੇ ਤਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਜੀ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਸਨ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋ ਵੱਧ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਆਪ ਤਿਲਕ ਜੰਝੂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੇ।
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1621 ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਗੁਰੂ ਕੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਇਆ।
ਆਪ ਜੀ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਤੇ ਸੱਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ।
1635 ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਆਪ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਬਿਹਾਗੜਾ ਗਉੜੀ,ਆਸਾ ਦੇਵਗੰਧਾਰ ਸੋਰਠਿ ਧਨਾਸਰੀ ਟੋਡੀ ਤਿਲੰਗ ਬਿਲਾਵਲ ਰਾਮਕਲੀ ਮਾਰੂ ਬਸੰਤ ਬਸੰਤ ਹਿਡੋਲ ਸਾਰੰਗ ਜੈਜੈਵੰਤੀ ਆਦਿ ਰਾਗ ਵਿਸੇਸ ਹਨ ਆਪ ਜੀ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੀ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਫੁਰਮਾਉਦੇ ਹਨ ਜਾਗ ਲੇਹੁ ਰੇ ਮਨਾ ਜਾਗ ਲੇਹੁ ਕਹਾ ਗਾਫਲ ਸੋਇਆ ।
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਕੀਰਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸਾਜ ਮਿਦੰਗ ਦੀ ਬਖਸੀਸ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ ਕਹਿ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਮਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ।
ਗੁਰੁ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੱਬੀ ਕੁਚਲੀ ਆਮ ਜਨਤਾ ਹਾਕਮਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਣ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1664 ਈ ਸਵੀਂ ਨੂੰ ਗੁਰਿਆਈ ਪਾਪਤ ਹੋਈ ਆਪ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ ਆਪ ਜੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਵੈਰਾਗੀ ਤੇ ਉਪਰਾਮ ਤਬੀਅਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ।
ਸੰਨ 1664 ਈ ਸਵੀਂ ਨੂੰ ਗੁਰਿਆਈ ਗੱਦੀ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ ਆਪਣੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਵਾਰਿਸ ਥਾਪ ਕੇ ਆਪ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ, ਭਾਈ ਸਤੀ ਦਾਸ ਜੀ, ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਜੀ ਆਦਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਚੱਲ ਪਏ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭਾਈ ਲਾਲ ਚੰਦ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਨਾਲ 1634 ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਤੋ 32 ਸਾਲ ਮਗਰੋ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਦਾਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਮਗਰੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਨੂੰ 5 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਕੇ ਬਾਗ ਅਸਥਾਨ ਉਪਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲੇ।
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪਹਿਲੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 1621 ਈਸਵੀਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ (ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਵੇਲੇ ਹੋਇਆ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਤਿਆਗ ਮੱਲ ਸੀ।
ਆਪ ਜੀ ਨੇ 9 ਸਾਲ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਮਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਸੂਰਜ ਮੱਲ, ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਰਾਏ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਵੀਰੋ ਹਨ।
ਬਾਬਾ ਬਕਾਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਕੀਰਤਪੁਰ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਫਿਰ ਕਹਿਲੂਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਤੋ ਜਮੀਨ ਖਰੀਦ ਕੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਸਹਿਰ ਵਸਾਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਜਗਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਕੀਤੀ।
ਅੰਤ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ ਅਰਥਾਤ ਸਮੂਹ ਕਾਇਨਾਤ ਦੀ ਇਜੱਤ ਅਤੇ ਅਣਖ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਸਨ।
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਇਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਆਪ ਦਾ ਵਿਆਹ ਲਖਨੋਰੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲਾਲਚੰਦ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
1666 – ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਜੀਨ ਬੈਪਿਟਸਟ ਤਾਵੇਨਿਅਰ ਢਾਕਾ ਪੁੰਹਚਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਸਤਾ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
1780 – ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਭਾਈ ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ।
1989 – ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਆਈ.ਬੀ.ਐਮ. ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਫ਼ਰਾਈਡੇ ਦ ਥਰਟੀਨਥ' ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ।
1992 – ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੋਰੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨੀ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਸੈਕਸ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀ।
ਆਪ ਦੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਸਫਲ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇਖ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1965 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ।
ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਨ 1966 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਆਪ ਵੱਲੋਂ ਵਿੱਦਿਅਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਅਦੁੱਤੀ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਜੋਂ ਸੰਨ 1961 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਸੰਨ 1979 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋਂ ਡੀ. ਲਿਟ. ਦੀਆਂ ਮਾਨ-ਅਰਥ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਸਿੱਖੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਨਿਤਨੇਮੀ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਾਬੰਦ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ-ਪ੍ਰੇਮੀ, ਸੰਜਮੀ ਤੇ ਰੱਬ ਦਾ ਭਾਣਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ।
ਡਾ. ਫੁੱਲ ਹੋਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਹਰ ਨਿੱਕੇ ਤੋਂ ਨਿੱਕਾ ਕੰਮ ਵੀ ਵਿਉਂਤ ਤੇ ਜੁਗਤ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਆਪ ਦਾ ਸੈਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਐਸਾ ਪੱਕਾ ਸੀ ਕਿ ਆਪ ਦੀ ਸੈਰ ਨਾਲ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਦਾ ਟਾਈਮ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।
8 ਦਸੰਬਰ 1938 ਨੂੰ ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਦੇ ਛੋਟੇ ਲੜਕੇ ਕਾਕਾ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਣ ’ਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਭਾਣਾ ਮੰਨ ਕੇ ਅੰਤਮ ਅਰਦਾਸ ਆਪ ਹੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਚਿਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਦਿੱਤੀ।
“ਵਿੱਦਿਅਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1943 ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੂੰ ‘ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ’ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ।
ਆਪ ਨਿਰੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਆਪ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਸਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟ ਆਪ ਭਾਵਕ ਏਕਤਾ ਕਮੇਟੀ, ਕੌਮੀ ਏਕਤਾ ਕਮੇਟੀ, ਰੇਡੀਓ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਬੋਲੀ ਦੇ ਝਗੜੇ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਬਣੀ ਕਮੇਟੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਲਈ ਬਣੀ ਕਮੇਟੀ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ, ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕਮੇਟੀ, ਪੰਥਕ ਝਗੜੇ ਨਜਿੱਠਣ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਤੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਆਦਿ ਦੇ ਆਪ ਜਾਂ ਮੁਖੀ ਜਾਂ ਸਕੱਤਰ ਜਾਂ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।
ਤਦੇ ਪੰਡਿਤ ਦੀਵਾਨ ਚੰਦ ਸ਼ਰਮਾ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਆਪ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਮੇਟੀਕਾਰ ਸਨ।
ਬੇਟੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪ ਦੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, “ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਹਾਜ਼ਰਜਵਾਬ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।
ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਮਜੋਲੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦ ਕਿਰਪਾਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਕਈਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਰਪਾਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਛੇ ਇੰਚ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਬੋਲਣ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਈ ਤਾਂ ਉਹ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਕਿਰਪਾਨ ਸਾਡੇ ਧਰਮ ਦਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦੀ ਬੋਦੀ।
ਅਸਾਂ ਕਦੀ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਮੁਕੱਰਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਰਪਾਨ ਦੇ ਸਾਈਜ਼ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਵੀ ਕਾਫੀ ਗਿਆਨ ਸੀ।
ਪ੍ਰੋ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਉਸਾਰੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰ ਕੇ, ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਸੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ ਤਾਂ ਸੁਚੱਜੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਬੇਟੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ “1939 ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨੌਕਰੀ ’ਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਇਕਰਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ: ਨਾ ਤੂੰ ਆਪ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿਆਉਣੀ ਹੈ।
ਰਿਸ਼ਵਤ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਭੈੜੀ ਕਰਤੂਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਤੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਹੋਵੇ।
ਮੈਂ ਜਦ 1961 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਵੇਖੋ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਇਨਸਾਫ।
ਜਿਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵੇਲੇ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਕਾਲਜ ਦਾ ਅਹਾਤਾ ਛੱਡਣ ਲਈ 24 ਘੰਟੇ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਕਾਲਜ ਦਾ ਮੈਂ 16 ਸਾਲ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤੇ ਜਿਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ’ਤੇ ਕਾਤਲਾਨਾ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਪਦਵੀ ਸੰਭਾਲੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਧਰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤਦੋਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਗਿਆਨੀ ਬਿਬੇਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਡੇਰਾ ਚੌਂਕ ਕਰੋੜੀ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸੀ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਆਪ ਨੇ ਕਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ, ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਬਿੱਤ ਸਵੱਈਆਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਮਰਤਾ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਰੱਖਿਆ।
ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ’ਤੇ ਅੜਨ ਕਰਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਆਪ ਨੇ ਕਦੇ ਹੌਂਸਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ
ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਰੁਚੀ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੀ ਪਰ ਮਿਸ਼ਨ ਕਾਲਜ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਰਟਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਐਫ.ਏ. ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾ ਗਣਿਤ ਦਾ ਵੀ ਸੀ, ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਨ 1904 ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਅਤੇ ਸੰਨ 1906 ਵਿੱਚ ਫਾਰਮਨ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ. ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੱਵਲ ਰਹੇ ਤੇ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਲਏ।
ਡਾ. ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਦੀਆਂ ਵਿੱਦਿਅਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੋਰ ਇਨਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪ ਨੂੰ ਖਾਸ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਦਿੱਤੀ।
ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਉਪਾਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਆਪ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕੁਝ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ‘ਭਾਈ’ ਲਗਾਉਣਾ ਵਧੇਰੇ ਠੀਕ ਸਮਝਦੇ ਸਨ।
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਉਸਾਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਜੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੱਥ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਤੇ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਸੁਣਨ, ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਲਿਵ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ।
ਆਪ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜਾਚ ਸਿੱਖ ਗਏ ਸਨ।
ਆਪ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰਵਿਰੋਧ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਤੇ ਹਰ ਫੈਸਲਾ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਕੇ ਕਰਦੇ।
ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਆਪ ਦੀ ਖੂਬੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਆਪ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲਣ ਤੇ ਫਜ਼ੂਲ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਐਨਰਜੀ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਆਪ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 1914 ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ 1920 ਤਕ ਖਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੇਵਾ-ਕਾਰਜ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਆਪ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਤੇ ਧਰਮ-ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਪਰ 1920 ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਤਿਆਗ-ਪੱਤਰ ਦੇ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।
ਇਥੇ ਆਪ ਨੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਂਦੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਇਥੇ ਆਪ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਦੋ ਸਾਲ ਆਪ ਨੇ ਚੀਫ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ‘ਖਾਲਸਾ’ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸਪਤਾਹਿਕ ‘ਖਾਲਸਾ ਐਡਵੋਕੇਟ’ ਦੇ ਐਡੀਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਮੁਸੀਬਤ ਵੇਲੇ ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਛੱਡਣਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਗੁਣ ਸਨ।
“ਇਕ ਵਾਰੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਜਾਂਦਿਆਂ ਅਚਾਨਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟਾਂਗਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਬੱਘੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਅਤ ’ਤੇ ਕੁਝ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ।
1924 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕਾਲਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਆਪ ਮੁੜ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ।
ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ, ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਤੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।
ਆਪ ਨੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ਅਸਰ ਕਬੂਲਿਆ ਸਗੋਂ ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਯੋਗ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਦਿੱਤੀ।
ਡਾ. ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ ‘ਖੋਜ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਦੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅੰਕ’ ’ਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਚਾਰਨ ਵਾਲੀ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ 31 ਮਈ, 1882 ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਤਹਿਸੀਲ ਗੁੱਜਰਖਾਨ ਦੇ ਪਿੰਡ ਘੁੰਗਰਾਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
ਆਪ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਮ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਰਸ਼ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੌਖਾ ਨਾਮ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਜਦੋਂ ਆਪ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਤਾਂ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪ ਨੇ ਹਰੇਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸਨ ਕਿ ਹਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕੰਮਕਾਜ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਆਪ ਨੇ ਕਈ ਟਰੈਕਟ ਲਿਖੇ, ਕਈ ਲੇਖ ਲਿਖ ਕੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਣ ਲਈ ਭੇਜੇ ਤਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
1859--ਚਾਰਲਸ ਬਲੋਨਡਿਨ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨੇ ਨਿਆਗਰਾ ਝਰਨਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕੀਤਾ।
1928--ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਦੌਰਾਨ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰਸਦ ਵਗ਼ੈਰਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਜਥਿਆਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਕੇ ਨਾਭਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮਾਈ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਕਾਉਂਕੇ ਨੂੰ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਸਾਲ ਸਖ਼ਤ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ ਸੀ।
1948--ਜੌਹਨ ਬਾਰਡੀਨ, ਵਾਲਟਰ ਬਰਾਟੇਨ ਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੌਕਲੀ ਨੇ ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ ਰੇਡੀਉ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਵਿਖਾਈ।
1970--ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਕਾਲਜ ਜੋੜਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਜਨਸੰਘੀ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦਿਤੇ।
ਨਮਾਗਾਨ ਖੇਤਰ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਫ਼ਰਗਨਾ ਵਾਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਸਦੀ ਹੱਦ ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ, ਫ਼ਰਗਨਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਅੰਦੀਜਾਨ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਦੀ ਸਿਰਦਰਿਆ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਨਮਾਗਾਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਿੰਗਬੁਲਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਕਸਾਨਸੇ ਅਤੇ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਹੀਰਿਆਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ।
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ, ਐਲੂਮੀਨਿਅਮ, ਟੰਗਸਟਨ, ਲੋਹੇ, ਤਾਂਬੇ, ਗਰੇਨਾਈਟ ਅਤੇ ਮਾਰਬਲ ਦੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰ ਹਨ।
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਪਰਬਤੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਫ਼ਰਗਨਾ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ
ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ, ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ, ਸੋਨਾ, ਪਾਰਾ, ਤਾਂਬਾ, ਕੁਆਰਟਜ਼ ਅਤੇ ਐਂਟੀਮਨੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ, ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮਕੀੜਾ ਪਾਲਣ, ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਗੋਰਾ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਤੋਂ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਲਾਭ ਉਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਡੇ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਮੜੇ ਅਤੇ ਜੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹਨ।
ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਵਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅਨੁਭਵਜੰਨਿ ਉਪਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਐਂਟੀਬਾਈਟਕ ਦਾ ਚੋਣ ਨਿਵੇਕਲਾ ਜੀਵਾਣੁ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਪਰੀਕਸ਼ਣੋਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਐਂਟੀਬਾਈਟਕ ਵਿਅਸਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਪ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਬਾਈਟਕ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਉੱਤੇ ਕੋਕਹਰੇਨ ਸਮਿਖਿਅਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਰਸੀਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਮਾਣ ਐਂਟੀਬਾਈਟਕ ਚੋਣ ਹੇਤੁ ਪ੍ਰਮਾਣ ਆਧਾਰਿਤ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਥੋੜਾ ਹਨ।
ਦੇ ਉਪਚਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਨੂੰ - ਟਰੀਮੋਕਸਾਜੋਲ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਅਮੌਕਸਾਸਿਲਿਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਕੇਨ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲ ਹਨ।
ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪੇਨਿਸਿਲਿਨ ਅਤੇ ਜੇਂਟਾਮਾਇਸਿਨ ਕਲੋਰਾੰਫੇਨਿਕੋਲ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਕਾਰੀ ਪਾਈ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਜ਼ਬਾਨੀ ਮਾਧਿਅਮ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅਮੌਕਸਿਸੀਲਿਨ ਸੂਈ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੇਨਿਸਿਲਿਨ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਹੀ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।
ਗੰਭੀਰ ਨਿਮੋਨੀਆ ਵਲੋਂ ਗਰਸਤ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮਿਖਿਅਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ, ਜ਼ਬਾਨੀ ਮਾਧਿਅਮ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਐਂਟੀਬਾਈਟਕਦਵਾਵਾਂਵੀ ਸੂਈ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਐਂਟੀਬਾਈਟਕ ਦਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨਮੇ ਦਰਦ, ਸੰਕਰਮਣ ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਖਰਚ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੋਕਹਰੇਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮਿਖਿਅਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਖਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਵਸਨ ਰਸਤੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਉਪਚਾਰ ਵਿੱਚ ਏਜਿਥਰੋਮਾਇਸਿਨ, ਏਮੌਕਸਾਸਿਲਿਨ ਜਾਂ ਕਲੈਵਿਉਲੇਨਿਕ ਅੰਲ ਯੁਕਤ ਏਮੌਕਸਾਸਿਲਿਨ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਉਪਯੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਐਏਮਏਚ ਨੇ ਏਮੌਕਸਾਸਿਲਿਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਏ ਉਪਾਰਜਿਤ ਨਿਮੋਨੀਆ ਦੇ ਉਪਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਏਜਿਥਰੋਮਾਇਸਿਨ ਨੂੰ ਜਾਨਲੇਵਾ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਗੰਭੀਰ ਹਸਪਤਾਲ ਉਪਾਰਜਿਤ ਨਿਮੋਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੈਲਵਿਉਲੇਨਿਕ ਅੰਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜੇਂਟਾਮਾਇਸਿਨ ਅਤੇ ਟਿਕਾਰਸੀਲਿਨ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਮੋਨੀਆ ਇਹ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪਰੀਸਥਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰ ਵੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਸਮੁਦਾਏ ਉਪਾਰਜਿਤ ਜਾਂ ਹਸਪਤਾਲ ਉਪਾਰਜਿਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਸੰਕਰਮਣ ਕਿੱਥੋ ਲਗਾ।
ਇਹ ਜਿਆਦਾ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਅਸਮਰੱਥਾ ਵਲੋਂ ਗਰਸਤ ਹਨ, ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਸਭਤੋਂ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਉਪਚਾਰ ਐਂਟੀਬਾਈਟਕਦਵਾਵਾਂਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਵਿਪਰੀਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਕਾਰਿਆਸਾਧਕਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਕੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
5 ਸਾਲ ਵਲੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਮੋਨੀਆ ਮੌਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਨਿਮੋਨੀਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਆਮਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਿਉਮੋਕੋਕਲ ਜੀਵਾਣੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਟਰੈਪਟੋਕੋਕਸ ਨਿਮੋਨੀਆ ਜੀਵਾਣੁ ਜਨਿਤ ਨਿਮੋਨੀਆ ਦੇ 2 / 3 ਭਾਗ ਲਈ ਉੱਤਰਦਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੱਤਿਆਰਾ ਸੰਕਰਮਣ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਲੱਗਭੱਗ 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਮੋਨੀਆ ਵਲੋਂ ਪੀਡ਼ਿਤ ਰੋਗੀ ਦੇ ਅਤਿਅੰਤ ਉੱਤਮ ਇਲਾਜ ਲਈ ਨਿਮਨ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਕਰ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ; - ਨਿਮੋਨੀਆ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਦਾ ਸਥਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘਰ, ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਂ ਗਹਨ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਕੇਂਦਰ), ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਕਾਰਕ ਜੀਵ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ, ਸੀਨੇ ਦੇ ਦਰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਣਾ, ਇਲਾਵਾ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਲੋੜ, ਸਰੀਰਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੀ ਲੋੜ, ਜਲਯੋਜਨ ਦੀ ਲੋੜ, ਬਰੋਂਕੋਡਡਾਈਲੇਟਰਸ ਦੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਫੇਫੜੇ ਵਿੱਚ ਫੋੜਾ ਹੋਣ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਜਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਸੋਜ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲੀਕਠਿਨਤਾਵਾਂਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ।
ਬਰੋਂਕਾਈਟਸ ਹੱਤਿਆਰਾ ਅਤੇ ਦੀਰਘਕਾਲਿਕ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹੱਤਿਆਰਾ ਬਰੋਂਕਾਈਟਸ ਨੂੰ ਤੰਦੁਰੁਸਤ ਰੋਗੀਆਂ, ਜਿਨਮੇ ਰੋਗ ਦੇ ਆਵਰਤਕ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਇਤਹਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਹਦ ਹਵਾ ਰਸਤੇ ਦੇ ਹੱਤਿਆਰੇ ਜੀਵਾਣੁਜਨਿਤ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਾਣੁਜਨਿਤ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਵਰਸ਼ 1000 ਵਿੱਚੋਂ 40 ਵਿਅਸਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਵਾਸਨਲੀ ਅਤੇ ਬਹੁਸ਼ਾਖਿਤ ਸ਼ਵਸਨੀ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਈ ਜਲਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਣੁ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਸਮਰੱਥਾਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਲਈ ਐਂਟੀਬਾਈਟਕ ਉਪਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।
ਹੱਤਿਆਰਾ ਬਰੋਂਕਾਈਟਸ ਦਾ ਐਂਟੀਬਾਈਟਕ ਦਵਾਵਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਉਪਚਾਰ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਵਿਵਾਦਸਪਦ ਵੀ ਹੈ ਕਿਊਂਕਿ ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਸੰਭਾਵਿਕ ਗੌਣ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਇਸਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਅਤਿਅੰਤ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੈ।
ਕਦੇ ਕਦੇ ਤੇਜ ਬਰੋਂਕਾਈਟਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਖੰਘ ਵਲੋਂ ਰਾਹਤ ਲਈ ਬੀਟਾ2 ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੁਨਯੋਜਿਤਸਮੀਕਸ਼ਾਵਾਂਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਉਪਲੱਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਤਿਆਰੇ ਅਤੇ ਦੀਰਘਕਾਲਿਕ ਸੰਕਰਮਣ ਸ਼ਵਸਨ ਰਸਤੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਸੰਕਰਮਣ ਨਿਮੋਨੀਆ ਅਤੇ ਬਰੋਂਕਾਈਟਸ ਹਨ।
ਜੁਕਾਮ ਸ਼ਵਸਨ ਰਸਤੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਅਤੇ ਊਪਰੀ ਦੋਨਾਂ ਹਿੱਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਵਸਨ ਰਸਤੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਬਾਈਟਕ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮੁਢਲੀ ਉਪਚਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਾਇਰਲ ਸੰਕਰਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਕਰਮਣ ਫੈਲਾਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਉਚਿਤ ਐਂਟੀਬਾਈਟਕ ਦਾ ਚੋਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਇਸ ਸੰਕਰਮਣਾਂ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਉਪਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਕਸਿਤ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਪਚਾਰ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਬਦਲਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਟੇਰਹੇਲਿਸ ਸਮੁਦਾਏ ਉਪਾਰਜਿਤ ਨਿਮੋਨੀਆ ਅਤੇ ਦੀਰਘਕਾਲਿਕ ਬਰੋਂਕਾਈਟਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆਰਾ ਤੀਵਰਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅੰਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਏਸ।
ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਗੈਰ ਔਸ਼ਧੀਏ ਉਪਚਾਰਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਜਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਚਿਕਿਤਸਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਵਿਅਵਸਾਇੀਆਂ ਲਈ ਜਿਆਦਾ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੇਵਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਕੋਕਹੇਰਨ ਦੀ ਸੁਨਯੋਜਿਤ ਸਮਿਖਿਅਕ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੇਵਨ ਦੇ ਪੱਖ ਵ ਵਿਰੋਧੀ ਪੱਖ ਦੋਨਾਂ ਹੀ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੁਖਾਰ ਵ ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਸਵਾਸ ਚਲਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਦਰਵ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਲੋਂ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਪਰ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰੇਕਸ਼ਣ ਸਬੰਧੀ ਅਧਿਅਇਨੋਂ ਵਿੱਚ ਰਕਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੋਡਿਅਮ ਸਾਂਦਰਤਾ ਦੇ ਤਰਲੀਕਰਨ ਦੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਮਾਮਲੇ ਵੇਖੇ ਗਏ ਜੋ ਕਿ ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ ਸਰਦਰਦ, ਭੁਲੇਖਾ ਅਤੇ ਸੰਭਵਤ: ਦੌਰਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬੰਨ ਸੱਕਦੇ ਸਨ।
ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਵਲੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਕਰਨ ਵਲੋਂ ਲੜਨ ਲਈ ਊਰਜਾ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕੇ ਮਿਲੇਗਾ।
ਕੁੱਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਮੋਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੰਨ 2003 ਵਿੱਚ ਸਵਾਸ ਸਬੰਧੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਿਡਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਜੋਖਮ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਯੁਕਤ ਜਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਇਸਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਚਲਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਿ ਜਨਮ ਦੇ ਬਾਦ 4 ਮਹੀਨਾ ਜਾਂ ਉਸਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਉਨਮੇ ਉੱਤੇ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਕੁਲ ਮਿਲਾਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਾਉਣ ਸੰਬੰਧੀ ਜੋਖਮ 72 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਤ: ਬੱਚਾ ਨੂੰ 4 ਮਹੀਨਾ ਜਾਂ ਉਸਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਣ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸ਼ਵਸਨ ਰਸਤੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਮੁਦਾਏ ਉਪਾਰਜਿਤ ਸੰਕਰਮਣਾਂ ਲਈ ਫਲੋਰੋਕਵੀਨੋਲੋਂਸ ਦਾ ਉਚਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗ ਇੱਕ ਉਪਚਾਰਾਤਮਕ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।
ਇਸ ਦਵਾਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਦੋਨਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇਰੋਗਾਣੁਵਾਂਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕ੍ਰਿਤਰਿਮ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਫਲੋਰੋਕਵੀਨੋਲੋਂਸ ਨੇ ਗਰਾਮ ਧਨਾਤਮਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਵਾਈ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਲੈਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਸ਼ਵਸਨ ਰਸਤੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਅ ਮੁਢਲੀ ਉਪਚਾਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਸਭਤੋਂ ਅੱਛ ਸੰਕੇਤ ਨੈਦਾਨਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਆ ਵਲੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੌਕਸਿਫਲੌਕਸਾਸਿਨ ਜਾਂ ਜੇਟੀਫਲੌਕਸਾਸਿਨ ਸਮੁਦਾਏ ਉਪਾਰਜਿਤ ਹੇਠਲੇ ਸ਼ਵਸਨ ਰਸਤਾ ਸੰਕਰਮਣ ਲਈ ਨੈਦਾਨਿਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਵੀ ਪਰਭਾਵੀ ਸਿੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹਨ।
ਦੀਰਘਕਾਲਿਕ ਬਰੋਂਕਾਈਟਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆਰਾ ਤੀਵਰਤਾ ਅਕਸਰ ਵਿਸ਼ਾਣੁਜਨਿਤ ਅਤੇ ਅਸੰਕਰਾਮਕ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰੋਗੀ ਹੇਮੋਫੀਲਸ ਇੰਫਲਿਉਏੰਜਾ , ਸਟਰੈਪਟੋਕੋਕਸ ਨਿਮੋਨੀਆ ਜਾਂ ਮੋਰੈਕਸੇਲਾ ਕਟੇਰਹੇਲਿਸ ਵਲੋਂ ਗ੍ਰਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਐਂਟੀਬਾਈਟਕ ਉਦੋਂ ਪਰਭਾਵੀ ਵੇਖੀ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੱਛਣ ਵਿਖਾਈ ਪੈਂਦੇ ਹਨ - ਸਵਾਸ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਕਠਿਨਾਈ ਦਾ ਹੋਣਾ, ਜਿਆਦਾ ਕਫ਼ ਆਣਾ ਅਤੇ ਮਵਾਦ ਦਾ ਬਨਣਾ।
ਸ਼ਵਸਨ ਰਸਤੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ਸੰਕਰਮਣ ਸਾਧਾਰਣਤਾ ਇਸਦੇ ਊਪਰੀ ਭਾਗ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਵਲੋਂ ਅਧਿਕ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਸਾਡੇ ਸਿਹਤ ਬਜਟ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
1993 ਵਲੋਂ ਸ਼ਵਸਨ ਰਸਤੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਿਰ ਵੀ ਸੰਨ 2002 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵਧਿਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਰੋਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਸਾਲ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ 3.9 ਮਿਲਿਅਨ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਹੋਈ ਕੁਲ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 6.9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮੌਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਹੇਠਲੀ ਸਾਹ ਨਲੀ, ਆਵਾਜ਼ ਗਰੰਥੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਥਿਤ ਸ਼ਵਸਨ ਰਸਤਾ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ।
ਇਸ ਸਿਰਲੇਖ, ਸ਼ਵਸਨ ਰਸਤੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ਸੰਕਰਮਣ, ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਕਸਰ ਨਿਮੋਨੀਆ ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਫੋੜਾ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸ਼ਵਸਨ ਸ਼ੋਥ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਇਸਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਸ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਕਠਿਨਾਈ, ਕਮਜੋਰੀ, ਤੇਜ ਬੁਖਾਰ ਖੰਘ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਭਿੰਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਦੀ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅਜਿਹੇ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਵਾਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰੇ ਕੇਵਲ ਕਾਕਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ।
ਤੁਲਣਾ ਲਈ ਧਿਆਨ ਰਖਿਏ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਜਿਸ ਹਿੰਦ ਯੂਰੋਪੀ ਬੋਲੀ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਉਹ ਇੱਕ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਦਸੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰੋਂ ਮੀਲ ਦੇ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ-ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਅਸਮ ਰਾਜ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਧ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਆਇਸਲੈਂਡ ਟਾਪੂ ਤੱਕ।
ਕਾਕਸ ਦੀ ਉਲਝੀ ਅਣਗਿਣਤ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤੀਆਂ ਵੱਸੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਇੱਥੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਪਰਵਾਰ ਦੀਆਂ ਹਨ- ਆਰਮੀਨਿਆਈ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਔਸੇਤੀ ਬੋਲੀ।
ਇੱਥੇ ਦੀ ਅਜੇਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਲਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮੈਂਬਰ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ।
ਧਰਮ ਦੇ ਨਜਰਿਏ ਵਲੋਂ ਇੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਭਿੰਨ ਇਸਾਈ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
ਇੱਥੇ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸੁੰਨੀ ਮਤ ਦੇ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜਰਬੈਜਾਨ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸ਼ਿਆ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਾਂ।
ਉੱਤਰੀ ਕਾਕਸ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰੂਸ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਵੱਲ ਰੂਸ ਹੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੱਛਮ ਦੇ ਵੱਲ ਕਾਕਸ ਦੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਕਾਕਸ ਦੀ ਸੀਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸੀਮਾ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦਾ ਇੱਕ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ ਅੰਗ ਵੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਕਾਕਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜੁਗਾਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਇੱਥੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੰਗ, ਭੂਰਾ ਰਿੱਛ, ਬਘਿਆੜ, ਜੰਗਲੀ ਭੈਸਾ, ਕੈਸਪਿਅਨ ਹੰਗੂਲ , ਸੁਨੇਹਰਾ ਮਹਾਸ਼ਿਏਨ ਅਤੇ ਓੜਨੀ ਕੌਵਾ ਚਰਚਿਤ ਹਨ।
ਵਣਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਮਿਸ਼ਰਤ ਹੈ- ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਦਰਖਤ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਰੁੱਖ ਰੇਖਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬੰਜਰ ਅਤੇ ਪਥਰੀਲੀ ਵਿੱਖਦੀ ਹੈ।
ਕਾਕਸ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਓਵਚਰਕਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਚਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੁੱਤੀਆਂ ਦੀ ਨਸਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਕੋਹਕਾਫ਼ ਜਾਂ ਕੌਕਸ ਜਾਂ ਕੌਕਸਸ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਕਾਕਸ ਵਿੱਚ ਚੇਚਨੀਆ, ਇੰਗੁਸ਼ੇਤੀਆ, ਦਾਗਿਸਤਾਨ, ਆਦਿਗਿਆ, ਕਾਬਾਰਦੀਨੋ-ਬਲਕਾਰੀਆ, ਕਾਰਾਚਾਏ-ਚਰਕੱਸੀਆ, ਉੱਤਰੀ ਓਸੈਤੀਆ, ਕਰਾਸਨੋਦਾਰ ਕਰਾਏ ਅਤੇ ਸਤਾਵਰੋਪੋਲ ਕਰਾਏ ਦੇ ਖੇਤਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਦੱਖਣ ਕਾਕਸ ਵਿੱਚ ਆਰਮੀਨਿਆ, ਅਜਰਬੈਜਾਨ ਅਤੇ ਜਾਰਜਿਆ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਓਸੈਤੀਆ, ਅਬਖ਼ਾਜ਼ੀਆ ਅਤੇ ਨਗੌਰਨੋ-ਕਾਰਾਬਾਖ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਉਹ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਰਾਮਤ ਯਾਨੀ ਕਾਨਾਏ ਗਲੀਲ ਦੀ ਕਰਾਮਤ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਸਲੀਬ ਤੋਂ ਉਤਾਰੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਸੀਹ ਯਿਸੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਯੂਹੰਨਾ ਰਸੂਲ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੇਖ ਭਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਏ।
'"ਰਸੂਲਾਂ ਦੇ ਆਮਾਲ" ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਹ ਪੀਨਤੀਕੋਸਤ ਦੇ ਦਿਨ ਤਕਰੀਬਾ 120 ਸ਼ਾਗਰਦਾਨਿ ਮਸੀਹ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਇਸ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮਰੀਅਮ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਏ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ।
ਕਿਤਾਬ ਮੁਕੱਦਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਹ ਰੂਹ ਅਲਕਦਸ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ਼ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨੀ ਦਖ਼ਲ ਦੇ ਪੈਰ ਭਾਰੇ ਹੋਏ ਸੀ।
ਸੋ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਿਬਰਾਈਲ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਭਈ 'ਇਹ ਕੀਕਰ ਮੁਮਕਿਨ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਮਰਦ ਤੋਂ ਨਵਾਕਫ਼ ਹਾਂ?' ਤਾਂ ਜਿਬਰਾਈਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ: 'ਰੂਹ ਅਲਕਦਸ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਸਾਇਆ ਪਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੋਂ ਪੈਰ ਭਾਰੇ ਹੋਵੇਂਗੀ' ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਰੀਅਮ ਨੇ ਆਖਿਆ '"ਵੇਖ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਦੀ ਦਾਸੀ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੇ ਕੁਲ ਦੇ ਮਾਫ਼ਕ ਹੋਵੇ"।
ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਹਿਦਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਪੇਸ਼ਗੋਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਆਰੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਦੀ ਨਸ਼ਾਨਦਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ " ਵੇਖੋ ਕੁਆਰੀ ਪੈਰ ਭਾਰੇ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਉੱਗੀ ਜਿਹਦਾ ਨਾਂ ਅਮਾਨਵੀਲ ਹੋਵੇਗਾ"।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਮਰੀਅਮ ਨੂੰ ਕੁਆਰੀ ਮਰੀਅਮ, ਸਦਾ ਕੁਆਰੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੁਆਰੀ ਦੇ ਅਲਕਾਬ ਤੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਤਾਬੇ ਮੁਕੱਦਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨੀ ਦਖ਼ਲ ਦੇ ਪੈਰ ਭਾਰੇ ਹੋਏ ਸੀ।
ਸੋ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਬਰਾਈਲ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਭਈ 'ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਮੁਮਕਿਨ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਮਰਦ ਤੋਂ ਨਾਵਾਕਿਫ਼ ਹਾਂ?' ਤਾਂ ਜਬਰਾਈਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ: 'ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸਾਇਆ ਪਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੂੰ ਪੈਰ ਭਾਰੇ ਹੋਵੇਂਗੀ' ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਰੀਅਮ ਨੇ ਆਖਿਆ '"ਵੇਖ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਦੀ ਦਾਸੀ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੇ ਕੌਲ ਦੇ ਮੂਜਬ ਹੋਵੇ"।
ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਹਿਦਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਪੇਸ਼ਗੋਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਆਰੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ " ਵੇਖੋ ਕੁਆਰੀ ਪੈਰ ਭਾਰੇ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਏਗੀ ਜਿਹਦਾ ਨਾਂ ਇਮਾਨੁਏਲ ਹੋਵੇਗਾ"।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਮਰੀਅਮ ਨੂੰ ਕੁਆਰੀ ਮਰੀਅਮ, ਸਦਾ ਕੁਆਰੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੁਆਰੀ ਦੇ ਲਕਾਬਾਂ ਤੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਰੀਅਮ ਨੂੰ ਵੀ ਆਗਾਹੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਲੀਸ਼ਬਾ, ਜਿਹੜੇ ਪਹਿਲੋਂ ਬਾਂਝ ਸੀ,ਉਹ ਵੀ ਪੈਰ ਭਾਰੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛਟਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ।
ਮਰੀਅਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਅਲੀਸ਼ਬਾ ਕਹਿ ਉੱਠੀ 'ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਮੁਮਕਿਨ ਹੋਇਆ ਭਈ ਮੇਰੇ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਦੀ ਮਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ'।
ਤਿਨ ਮਾਹ ਮਗਰੋਂ ਯਾਨੀ ਜਨਾਬਿ ਯੂਹਨਾ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਆਏ।
ਇਸੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕੇਸਰ ਅਗ਼ੁਸਤੁਸ ਦਾ ਫ਼ਰਮਾਨ ਆਇਆ ਭਈ ਤਮਾਮ ਸਲਤਨਤ ਵਿੱਚ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕਰਾਈ ਜਾਏ।
ਸੋ ਉਹ ਜਨਾਬਿ ਹੂਸਫ਼ ਸਣੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੱਦੀ ਵਤਨ ਬੈਤਲਹਮ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।
ਪੈਦਾਇਸ਼ ਦੇ ਮਗਰੋਂ 'ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਜੋਤਸੀਆਂ' ਨੇ ਆਣ ਕੇ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਯਿਸੂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਹ ਹੇਰੋਦੀਸ ਨੇ ਇਹ ਫ਼ਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਭਈ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਹਰ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ ਪਾਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਮਿਸਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।