polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਰੋਗਾਣੂ ਦਾ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਢਲੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਸਾਡੀ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਰ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਝਿੱਲੀਆਂ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚਮੜੀ ਖੁਦ ਇੱਕ ਸਥੂਲ ਢਾਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ “ਲਾਈਜ਼ੋਜਾਈਮ ” ਨਾਂਅ ਦਾ ਇੱਕ ਪਦਾਰਥ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਛਿੱਕ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਨੱਕ ਦਾ ਨਜ਼ਲਾ ਜਦੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪਈ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ ਕਲਚਰ-ਪਲੇਟ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਵੇਖਕੇ ਉਸਦੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕਿ ਉਸਨੇ ਨੱਕ ਦੇ ਨਜ਼ਲੇ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹੀ ਸਾਡੇ ਸ੍ਰੀਰਕ ਰਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੈਕਟੀਰੀਆ-ਵਿਰੋਧੀ ਪਦਾਰਥ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਸਨੇ “ਲਾਈਜ਼ੋਜ਼ਾਈਮ” ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਇਹ ਲਾਈਜ਼ੋਜ਼ਾਈਮ ਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਮਾਦਾ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸ੍ਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਉਸ ਦੁਆਰ ‘ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਰੋਗਾਣੂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਗਰ ਕੋਈ ਰੋਗਾਣੂ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੁੱਦਾ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਅਣਸੁਖਾਵੇਂ ਮਹੌਲ ‘ਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੂੰਹ ਦੇ ਥੁੱਕ ਵਿਚਲੇ ਲਾਈਜ਼ੋਜ਼ਾਈਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਟਾਂਸਿਲ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ‘ਤੇ ਦੋ ਗਾਰਡ ਬਣਕੇ ਗਲ਼ੇ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੋਗਾਣੂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਬੋਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅਗਰ ਫ਼ਿਰ ਵੀ ਕੋਈ ਰੋਗਾਣੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਮਿਹਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਓਥੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਉਸਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਬੈਠਾ ਹੈ।
ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅੰਤੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟਾਂਸਿਲ ਵਰਗੀਆਂ ਲਿੰਫ਼ਨੋਡਸ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹੁਣ ਅਗਰ ਕੋਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਰੋਗਾਣੂ ਅੰਤੜੀਆਂ ਤੱਕ ਬਚ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਦਸਤ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸ੍ਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਗਰ ਕੋਈ ਤਾਕਤਵਰ ਰੋਗਾਣੂ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਅੰਤੜੀਆਂ ਤੱਕ ਦੇ ਬਚਾਓ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਲਹੂ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫ਼ਿਰ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਬਚਾਓ-ਅਮਲਾ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।
ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਰੋਗਾਣੂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਨਿਗਲ ਜਾਣ ਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਆਪਣੇ ਜਹਿਰੀਲੇ ਰਸਾਓ ਨਾਲ ਮਾਰ-ਮੁਕਾਉਣ ਦਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟੇ-ਕਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਾਕਤਵਰ ਰੋਗਾਣੂ ਦੇ ਲਹੂ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਨਫ਼ੈਕਸ਼ਨ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਹੋ ਜਾਣਾ ਵੀ ਇਸੇ ਬਚਾਓ-ਪੜਾਅ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬਿਮਾਰੀ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਬੁਖਾਰ ਦੀ ਦਵਾਈ ਖਾ ਕੇ ਬੁਖਾਰ ਉਤਾਰ ਲੈਣ ਨੂੰ ਅਕਲਮੰਦੀ ਸਮਝ ਬੈਠਦੇ ਹਾਂ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਨਫ਼ੈਕਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਜੋ ਬੁਖਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸਾਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੋਸਤ ਹੈ।
ਬੁਖਾਰ ਚੜ੍ਹਨ ਭਾਵ ਸ੍ਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਦੀ ਕਾਰਜ-ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਅਸੀਂ ਫ਼ਟਾ-ਫ਼ਟ ਬੁਖਾਰ ਦੀ ਗੋਲੀ ਖਾ ਕੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਇਸ ਬਚਾਓ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਸਾਡੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਮੇਂ ਅਨੇਕਾਂ ਜੀਵਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸ੍ਰੀਰ ਅੰਦਰ ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਗਾਣੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਡਾ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੋਗਾਣੂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਜ-ਵਿਧੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਰ ਕੋਈ ਰੋਗਾਣੂ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰੀਰ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਨੱਕ ਦੇ ਵਾਲ, ਐਡੀਨਾਈਡ ਗਿਲਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਹ ਨਾਲੀ ਦੀ ਝਿੱਲੀ ਦਾ ਰਿਸਾਓ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ ।
ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਬਕਾਇਦਾ ਇੱਕ ਰੋਗ-ਰੋਧਕ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਨਿਰੰਤਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
1748 ਈ: ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ: ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ’ਤੇ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਨਵਜਨਮੀ ਕੰਨਿਆ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੋਸ਼ ਬਦਲੇ ਪੰਥ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੇਕ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ ਜੈ ਸਿੰਘ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ, ਮਾਲੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ 100 ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਸਣੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਫੌਜਦਾਰ ਅਦੀਨਾ ਬੇਗ ਦੇ ਨੌਕਰ ਹੋ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਪੰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ।
ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਰਾਮ ਰੌਣੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਾਇਆ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਦੀਨਾ ਬੇਗ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਰਾਮ ਰੌਣੀ ਪਹੁੰਚੇ।
ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਬੜੀ ਦੁੱਖਦਾਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰੇ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਭਾਈਬੰਦਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਨ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਾਮ ਰੌਣੀ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਿੱਖ ਨੇ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੀਵਾਨ ਕੌੜਾ ਮਲ ਦੀ ਸਹਾਇਤੀ ਨਾਲ ਰਾਮ ਰੌਣੀ ਦਾ ਘੇਰਾ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਮ ਰੌਣੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸ੍ਰ: ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਰਾਮਗੜ੍ਹ' ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਥਾਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਪੈ ਗਿਆ।
ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਹਾਕਮ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ।
ਹੁਣ ਹਾਲਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬਾਕੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਸ੍ਰ: ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣੇ।
ਆਪਸੀ ਈਰਖਾ ਕਾਰਨ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨਕਈ ਅਤਰੇ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਦਰਮਿਆਨ ਤਿੱਖਾ ਮੱਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਆਪਸੀ ਈਰਖਾ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਲੜਾਈਆਂ ਰੋਜ਼ ਦਿਹਾੜੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
1776 ਵਿੱਚ ਭੰਗੀ ਮਿਸਲ ਨੇ ਕਨ੍ਹਈਆ ਮਿਸਲ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਵਿੱਚੋਂ ਖਦੇੜ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਸਤਲੁੱਜ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਹਾਕਮ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਪਨਾਹ ਲਈ।
ਸੰਨ 1755 ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ: ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬੁੰਗੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ।
ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਬੁੰਗੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਤਾਂ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 3 ਜਾਂ 4 ਹੋਰ ਬੁੰਗੇ ਸਨ।
ਬੁੰਗੇ ਵਿੱਚ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਤੰਭ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿਲ੍ਹ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ-ਲੰਬਾਈ 6 ਫੁੱਟ 3 ਇੰਚ, ਚੌੜਾਈ 4 ਫੁੱਟ 6 ਇੰਚ ਅਤੇ ਉਚਾਈ 9 ਇੰਚ ਹੈ।
ਇਹ ਸਿਲ੍ਹ ਅਤੇ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸਤੰਭ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੁਗਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ’ਤੇ ਵੱਜੇ ਥੱਪੜ ਦੀ ਮੋਹਰ ਹਨ।
ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿਲ ਉੱਪਰ ਬਿਠਾ ਕੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟਾਂ ਦੀ ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
'ਰਾਮ ਰੌਣੀ'(ਇਹ ਕੱਚਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਜਿਥੇ ਅੱਜ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਸਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਇੱਕ ਹਵੇਲੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਸੰਨ 1748 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ) ਇੱਕ ਗੜ੍ਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਮੀਰ ਸ: ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਕੱਚੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਕਰਵਾਈ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਗੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਪੈ ਗਿਆ।
ਸ੍ਰ: ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸਿੱਖ ਯੋਧੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕੋਲ ਇਚੋਗਿਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ 1723 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਦਾ ਦਾਦਾ ਭਾਈ ਹਰਦਾਸ ਸਿੰਘ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਫੋਜ ਲਈ ਹੱਥਿਆਰ ਆਦਿ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਿਸ ਨੇਜੇ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬੀ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਜ਼ਖਮੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਹ ਭਾਈ ਹਰਦਾਸ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਤੋਹਫ਼ੇ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ।
ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜੀਆ ਨੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਤਖਤ ਪੁੱਟ ਕੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ।
ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਾਰਜਾਂ ਪਈ ਵੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ - ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਲੋਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਿਵੇਂ - ਵਹੀ ਖਾਤਾ, ਰੋਜਾਨਾਮਚਾ, ਭੰਡਾਰਨ ਆਦਿ ਦਾ ਲੇਖਾ ਆਦਿ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ - ਇਹ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਖਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
360 - ਪੇਰੀਫਿਰਲ ਯੁਕਤੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਨੁਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੋਗੋ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸਿਰਫ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਣ ਇੰਨਾ ਸਰਲ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਚਿਤਰਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੈ।
ਲੋਗੋ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਤ੍ਰਿਕੋਣਾਕਾਰ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਟਰਟਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈ।
ਲੋਗੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਟਰਟਲ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ - ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁ-ਉਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ - ਜੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਭਿੰਨ - ਭਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੇਕ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁ-ਉਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈ।
ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਸ਼ੀਨ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਕਰਤਾ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਦਲਨ ਉੱਤੇ ਅਰਥਾਤ ਵੱਖਰਾ ਅਤੇ ਕਾਬੂ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੂਖਮ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੱਖਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਲੱਭ ਕੇ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਨੁਵਾਦਕ ਕੰਪਾਇਲਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਪ੍ਰੇਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਲਕੀਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਹੈ ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਿਮਰਤੀ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਸਥਾਨ ਘੇਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਭਾਸ਼ਾਓ ਵਿੱਚ ਲਚੀਲਾਪਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਨੁਵਾਦਕਾਂ ਦੇ ਆਪ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਦੇ ਨਿਅੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲਚੀਲੇਪਨ ਵਲੋਂ ਮੰਤਵ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਓ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਕਠਿਨਾਈ ਵਲੋਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੈ।
ਫਿਰ ਵੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਉਸਦੀ ਪਰਿਸੀਮਾਓ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਜਿਆਦਾ ਪਰਭਾਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰਾਂ, ਸੰਖਿਆਂਵਾਂ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਿਖਣਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਮਸ਼ੀਨ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲਕੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਾਰਜ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ -
ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਕਰਮਾਦੇਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕਠਿਨਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ ਗਏ ਕਿ ਹੁਣ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਕਰਮਾਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਸ਼ੀਨ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੋ।
ਅਸੈਂਬਲਰ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਕੰਪਾਇਲਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਪਰੈਟਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹੁਣ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮਸ਼ੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦੋ-ਅੰਕੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਅੱਖਰ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
10ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰਬ ਭੂਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅੰਦੀਜਾਨ ਨੂੰ ਅੰਦੂਕਨ, ਅੰਦੂਗਨ ਜਾਂ ਅੰਦੀਗਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਨਾਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀਜਾਨ ਅਤੇ ਅੰਦਿਕਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਨਾਂ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਨੁਯਾਈ ਮਿਲਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ 7ਵੀਂ ਅਤੇ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਦੀਜਾਨ ਸਿਲਕ ਰੋਡ ਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ।
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਬਾਬਰ ਦੀ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਕੁਝ ਔਕੜਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਿਆ।
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਬਰ ਦੇ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਕੁਝ ਔਕੜਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਿਆ।
ਤੈਮੂਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਾਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦੀਜਾਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ।
ਇਹ ਅੰਦੀਜਾਨ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਅੰਦੀਜਾਨ ਫ਼ਰਗਨਾ ਵਾਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
1917 ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪਿੱਛੋਂ, ਇਹ ਉਜ਼ਬੇਕ ਸੋਵੀਅਤ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ।
18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਖਨਾਨ ਕੋਕੰਦ ਦੇ ਬਣਨ ਪਿੱਛੋਂ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਅੰਦੀਜਾਨ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਕੋਕੰਦ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਰੂਸੀ ਸਲਤਨਤ ਨੇ ਅੱਜ ਦੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਿਕ ਪਦਾਰਥ, ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲਾ ਸਮਾਨ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਫ਼ਰਨੀਚਰ, ਪੰਪ, ਜੁੱਤੇ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਲਈ ਸਪੇਅਰ ਪਾਰਟ ਅਤੇ ਵੀਲ੍ਹਚੇਅਰਾਂ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸੋਵੀਅਤ ਹੱਦਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਅੰਦੀਜਾਨ ਨੂੰ ਫ਼ਰਗਨਾ ਵਾਦੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਸੋਵੀਅਤ ਗਣਰਾਜਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਅੰਦੀਜਾਨ ਫਿਰ ਉਜ਼ਬੇਕ ਸੋਵੀਅਤ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਲਿਆਬੀ ਹੌਜ਼ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਲੇਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮੀਨਾਰ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਇਮਾਰਤ ਹੈ।
ਹੁਣ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਮਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦਾ ਜਮਘਟਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀ ਖਲੀਫ਼ ਨਿਆਜ਼ ਕੁਲ ਨੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਸੀ।
ਇਸ ਸਮਾਰਕ ਦੀ ਖ਼ੂਬੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਮੀਨਾਰ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਧਰਮਾਂ ਇਸਾਈ, ਪਾਰਸੀ, ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਖੁਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬੁਖਾਰਾ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਇਹ ਅੱਠ, ਨੌ ਮੀਲ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਬਾਗਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 11 ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ।
ਕੰਬਲ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਊਨੀ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਆਦਿ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਇੱਥੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਜਲਵਾਯੂ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ ਧੁੱਪ ਅਤੇ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਠੰਡ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਰੋਟ, ਸੇਬ, ਅੰਗੂਰ, ਤੰਮਾਕੂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਗੀਚੇ ਹਨ।
ਸਾਰੀ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਕੁਰਾਨ ਦੀਆਂ ਆਇਤਾਂ ਉੱਕਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਉੱਪਰ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਟਾਈਲਾਂ ਜੜੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਜ਼ਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੌਤ ਦਾ ਮੀਨਾਰ ਸੀ।
ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਉਪਰੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਕੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਹ ਸਮਰਕੰਦ ਤੋਂ 142 ਮੀਲ ਪੱਛਮ, ਨਖਲਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਪਾਰਕ ਨਗਰ ਹੈ।
ਬੁਖਾਰਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮੀਲ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਾਗਾਨ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਗਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਨਿਊ ਬੁਖਾਰਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬੁਖਾਰਾ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬੁਖਾਰਾ ਸੂਬਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਲੱਗਭੱਗ 650 ਈ . ਪੂ . ਵਿੱਚ ਸਾਮਾਜਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨਤੀਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕੁਲੀਨ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਅਧਿਨਾਇਕਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ।
ਕੁੱਝ ਅਧਿਨਾਇਕਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਕਲਾ , ਸਾਹਿਤ , ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਕੀਤੀ , ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਧਿਨਾਇਕਵਾਦ ਜਨਪੀੜਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅੱਪੜਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਵੀ ਅਸਤੀਤਵ ਈ . ਪੂ . 500 ਤੱਕ ਮਿਟ ਗਿਆ ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਵਪਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੱਕ ਵੀ ਫੈਲੇ ।
ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਤੱਕ ਗਰੀਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਮਿਸਰ ਦੇ ਵੱਲ ਰੁਕਿਆ ਰਹਿਕੇ , ਪਰ ਲੱਗਭੱਗ 7ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈ . ਪੂ . ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸਮਸਿਅ ਵਲੋਂ ਸੁਗਮ ਹੋ ਗਿਆ ।
ਇਹ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਰਾਜ ਵਲੋਂ ਕੇਵਲ ਭਾਵਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ , ਰਾਜਨੀਤਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਆਜਾਦ ਸਨ ।
ਕੇਵਲ ਕੁੱਝ , ਜਿਵੇਂ ਏਪਿਡਾੰਨਸ , ਪੇਲੋਪੋਨਿਆ , ਅੰਬਰਾਸਿਅ ਆਦਿ ਕੋਰਿੰਥ ਦੇ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ , ਰਾਜਨੀਤਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਆਜਾਦ ਨਹੀਂ ਸਨ ।
ਸਮਾਨਿਏ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਾਰੇ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਰਹੀ ।
ਵਾਕਈ : 7ਵੀਆਂ ਅਤੇ 6ਠੀ ਸ਼ਤੀ ਈ . ਪੂ . ਦਾ ਕਾਲ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਜਗਰਾਤਾ ਦਾ ਕਾਲ ਸੀ ।
ਏਥੇਂਸ ਮੂਲਤ : ਵਪਾਰਕ ਸ਼ਕਤੀਸੰਚਏ ਦੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰੱਤੀਵਾਲਾ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਵਾਦੀਸਾੰਮ੍ਰਿਾਜਵਾਦੀ ਰਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਸਪਾਰਟਾ ਗਰੀਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਗਰਰਾਜੋਂ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਗਵਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ।
ਫਲਤ : ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਬੰਧਤ ਨਗਰਰਾਜੋਂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਛਿੜ ਗਿਆ ।
421 ਈ . ਪੂ . ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਕਾਲ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀਸੰਧਿ ਹੋਈ , ਪਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦੋਨਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ : ਲੜਾਈ ਹੋਇਆ ।
ਇਸ ਵਾਰ ਏਥੇਂਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਹਾਰ ਹੋਈ , ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸਦਾ ਅਸਤੀਤਵ ਵੀ ਮਹਤਵਹੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ।
ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਸਪਾਰਟਾ ਦੀ ਨੀਤੀ ਵਲੋਂ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਕੇ ਕੋਰਿੰਥ , ਥੀਬੀਜ , ਅਤੇ ਅਰਗਸਿ ਨੇ ਏਥੇਂਸ ਵਲੋਂ ਮਿਲਕੇ ਸਪਾਰਟਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਲਾਹ ਕੀਤੀ ।
ਪਰ ਸਪਾਰਟਾ ਦੇ ਫਾਰਸ ਵਲੋਂ ਸੁਲਾਹ ਕਰਣ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਏਥੇਂਸ ਦੀ ਸੁਲਾਹ ਭੰਗ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਏਸ਼ਿਆ ਮਾਇਨਰ ਦੇ ਗਰੀਕ ਨਗਰ ਫਾਰਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ।
371 ਈ . ਪੂ . ਵਿੱਚ ਸਪਾਰਟਾ ਨੇ ਥੀਬੀਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਛੇੜਿਆ , ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਪਾਰਟਾ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ , ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਗਰੀਕ ਇਤਹਾਸ ਵਲੋਂ ਮਿਟ ਗਿਆ ।
ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬਿਖਰੇ ਹੋਏ ਗਰੀਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਿਆ ( ਦੇ . ਸਿਕੰਦਰ ।
ਉਹ ਸੰਪੂਰਣ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇਖਣ ਦਾ ਇੱਛਕ ਸੀ ।
ਸੰਘਰਸ਼ੋ ਦੀ ਲੰਮੀ ਸ਼ਰ੍ਰਖੰਲਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੇਲੇਨੀ ਰਾਜ - ਐਂਟੋਗੋਨਸ‌ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਕਦੂਨਿਆ , ਸੇਲਿਊਕਿਦੋਂ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ਿਆ ਮਾਇਨਰ ਅਤੇ ਸੀਰਿਆ ਅਤੇ ਤੋਲਮੀਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਉੱਨਤ ਹੋਏ ।
ਈ . ਪੂ . ਦੂਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਏਪਿਸਰ ਦੇ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਪਾਇਸਰ ਨੇ ਰੋਮਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਟਲੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ।
ਪਰ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਗਈਆਂ ਕਿ ਮਕਦੂਨੀਆਂ ਨੇ ਦੋ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਲੜੇ ।
ਰੋਮ ਵਲੋਂ ਸਾਰੇ ਗਰੀਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਮਕਦੂਨਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ।
ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਅਸ਼ਾਂਤਿ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਈ . ਪੂ . 5ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਏਥੇਂਸ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਗਰੀਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾਯੋਗ ਉੱਨਤੀ ਹੋਈ ।
ਪਾਥੇਂਨਾਨ , ਪ੍ਰੋਲਿਆ ਅਤੇ ਹੇਫਿਸਟਸ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਆਦਿ ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਵਾਸਤੁਕਲਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਨਮੂਨੇ ਉਸੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ।
ਚਿਕਿਤਸਾਜਗਤ‌ ਵਿੱਚ ਹਿਪਾਕਰਿਟਸ ਦੇ ਅੰਵੇਸ਼ਣੋਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਚਿਕਿਤਸਾਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਇਆ ।
ਹਿਰੈਕਲਿਟਸ , ਏੰਪਿਡਾਕਲੀਜ ਅਤੇ ਡਿਮਾਕਰਿਟਸ ਆਦਿ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕੋਂ ਨੇ ਤਤਵਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ।
ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਹਾਨ‌ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ।
ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਏਥੇਂਸਵਾਲੋਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ 399 ਈ . ਪੂ . ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ।
ਥਿਊਸੀਦਾਇਦੀਜ ਦੂਜਾ ਮਹਾਨ‌ ਇਤੀਹਾਸਕਾਰ ਸੀ , ਉਸਨੇ ਪੇਲੋਪੋਨੇਸ਼ਿਅਨ ਲੜਾਈ ਦਾ ਫੈਲਿਆ ਸਮਾਚਾਰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ।
ਏਕਲਿਜ , ਸੋਫੋਕਲੀਜ , ਯੂਰੀਪਿਦੀਜ ਅਤੇ ਅਰਿਸਤਾਫੇਨੀਜ ਦੇ ਦੁ : ਖਾਂਤ ਅਤੇ ਸੁਖਾਂਤ ਡਰਾਮਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਿਖੇ ਗਏ ।
ਪਿੰਡਾਰ ਅਤੇ ਬਕਾਇਲਿਦੀਜ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਨਾਇਕੋਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿਅਗਰੰਥ ਲਿਖੇ ।
ਈ . ਪੂ . ਦੂਜੀ ਸਹਸਤਰਾਬਦੀ ਤੱਕ ਈਜਿਆਈ ਸਭਿਅਤਾ ਸੀ ਜਿੱਥੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਏਸ਼ਿਆ ਮਾਇਨਰ ਵਲੋਂ ਸੰਬੰਧ ਸੁਗਮ ਸਨ ।
ਲੱਗਭੱਗ 17ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈ . ਪੂ . ਵਿੱਚ ਬਾਲਕਨ ਖੇਤਰ ਵਲੋਂ ਗਰੀਸ ਅਤੇ ਪੇਲੋਪੋਨਸਸ‌ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਏ ।
ਸਾਰੇ ਆਕਰਮਣਕਾਰੀ ਜਾਤੀਆਂ - ਏਕਿਆਈ , ਆਰਕੇਡੀ , ਇਪੋਲਿਅਨ , ਅਪੋਲੀ ਅਤੇ ਆਯੋਨੀ - ਗਰੀਕਭਾਸ਼ਾਵਾਂਵਲੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਸਨ ।
ਈ . ਪੂ . 1500 ਸਾਲ ਤੱਕ ਮਿਨੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਏਕਿਆਈ ਜਾਤੀ ਨੇ ਗਰੀਸ ਵਲੋਂ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟਰੋਜਨ ਲੜਾਈ , ਜਿਸਦੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋਮਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵਿਤਾ ਇਲਿਅਡ ਅਤੇ ਓਡਿਸੀ ਲਿਖੇ , ਏਕਿਆਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਰੀਸਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਈ . ਪੂ . 12ਵੀਆਂ ਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ।
ਈ . ਪੂ . 1100 ਵਿੱਚ ਡੋਰਿਆਈ ਜਾਤੀ ਨੇ ਗਰੀਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਪੁਰਾਣੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਕੇਂਦਰ ਪੇਲੋਪੋਨੇਸਸ‌ ਬਣਾਇਆ ।
ਏਕਿਆਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਵੱਲ ਭੱਜੇ , ਕੁੱਝ ਨੇ ਦਾਸਵ੍ਰੱਤੀ ਅਪਣਾ ਲਈ ।
ਆਯੋਨੀ ਅਤੇ ਅਪੋਲੀ , ਈਜਿਆਈ ਦਵੀਪਸਮੂਹ ਅਤੇ ਏਸ਼ਿਆ ਮਾਇਨਰ ਦੇ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ।
ਈ . ਪੂ . 7ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਤੱਕ ਸਪਾਰਟਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ , ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਚੁਰ ਉੱਨਤੀ ਹੋਈ , ਪਰ ਉੱਥੇ ਦੀ ਸ਼ਾਸਨਪੱਧਤੀ ਅਤਿਅੰਤ ਕਠੋਰ ਸੀ ।
ਬੱਚੇ ਦੇ ਪੈਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੀ , ਰਾਜ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ।
ਸ਼ਾਸਨਸੂਤਰ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਦੋ ਅਰਾਮ ਹੁੰਦੇ ਸਨ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੋ ਰਾਜਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ।
ਪੰਜ ਨਿਆਯਾਧੀਸ਼ੋਂ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਿਆਕਾਰਿਣੀ ਕਮੇਟੀ , ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ।
ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਰਟਾ ਨੇ ਪੇਲੀਪੋਨੇਸਸ‌ ਦੇ ਸੰਪੂਰਣ ਨਗਰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਪੇਲੋਪੋਨੇਸ਼ਿਆਈ ਸੰਘ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਗਰ ਨੇ ਅਧਿਕ੍ਰਿਤ ਨਗਰਰਾਜੋਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਲੀਨ ਤੰਤਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਣ ਨੂੰ ਬਾਧਯ ਕੀਤਾ ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਲੋਕ ਈਸਾਪੂਰਵ 1500 ਇਸਵੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਇਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਆਏ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਆਦਿਮ ਲੋਕ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਉੱਤੇ ਈਸਾਪੂਰਵ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਗਰੀਕ ਨਗਰਾਂ ਨੇ ਫਾਰਸੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਸ਼ਿਆ ਮਾਇਨਰ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਲੀਡਿਆ ਦੇ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਕਰਿਸਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਸਨ ।
546 ਈ . ਪੂ . ਵਿੱਚ ਫਾਰਸ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਭਰਾਸਟ ਸਾਇਰਸ ਨੇ ਕਰਿਸਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਲੋਂ ਸਾਰੇ ਗਰੀਕ ਨਗਰ ਖੌਹ ਲਈ ।
512 ਈ . ਪੂ . ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਾਰਿਸ ਦਾਰਾਯੁਸ਼ ਏਸ਼ਿਆ ਮਾਇਨਰ ਦੇ ਹੋਰ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੋਇਆ ਗਰੀਸ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ ।
ਲੇਕਿਨ ਏਰਿਟਰੀਆ ਅਤੇ ਏਟਿਕਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਬਾਅਦ‌ ਏਥੇਂਸ ਦੀ ਫੌਜ ਵਲੋਂ ਮਰਾਥਨ ਦੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਹੋਇਆ ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਰੀਸ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ , ਮੁੱਖਤ : ਏਥੇਂਸ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦਾਸਪ੍ਰਥਾ ਉਲੇਖਨੀਯ ਹੈ ।
ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪਰਜਾਤੰਤਰੀ ਪੱਧਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਸਨਪੱਧਤੀਯੋਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ।
ਵਰਤਮਾਨ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਿੱਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਿੱਧਾਂਤੋਂ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਯੋਗਤਾ ਦਾ ਪਰਿਚਾਯਕ ਸੀ ।
ਲੱਗਭੱਗ 480 ਈ . ਪੂ . ਵਿੱਚ ਪਾਰਸੀ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਜਰਕਸੀਜ ਨੇ ਪੁੰਨ : ਗਰੀਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ।
ਏਥੰਸ , ਸਪਾਰਟਾ ਅਤੇ ਪੇਲੋਪੋਨੇਸ਼ਿਆਈ ਸੰਘ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਗਰੀਸ ਹਾਰ ਗਿਆ ।
ਪਰ ਗਰੀਸ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜ ਵਲੋਂ ਫਾਰਸ ਦੀਆਂ ਸੇਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਪਰਤਣ ਨੂੰ ਬਾਧਯ ਕੀਤਾ ।
ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ‌ 479 ਈ . ਪੂ . ਵਿੱਚ ਗਰੀਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਆਕਰਮਣਕਰ ਫਾਰਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੇਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੀਛਰ ਖਦੇੜ ਦਿੱਤਾ ।
ਇਸਦੀ ਅੰਤ ਚੌਥਾ ਸ਼ਤੀ ਈ . ਪੂ . ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀ ਫਾਰਸ ਉੱਤੇ ਫਤਹਿ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ।
ਸੋਲਨ ਪਿਸਿਸਟਰਾਟਸ ਨੇ ਕੁੱਝ ਸੀਮਾ ਤੱਕ ਜਨਮਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ , ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸਾਗੋਰਸ ਅਤੇ ਕਲੇਇਸਥੇਨੀਜ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਨਤਾਂਤਰਿਕ ਪੱਧਤੀ ਦੀ ਫਤਹਿ ਹੋਈ ।
ਸਪਾਰਟਾ ਨੇ ਏਥੇਂਸ ਦੇ ਪਰਜਾਤੰਤਰ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਣ ਦੇ ਅਨੇਕ ਜਤਨ ਕੀਤੇ , ਪਰ ਏਥੇਂਸ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਰਿਹਾ ।
ਆਯੋਨੀ ਗਰੀਕਾਂ ਨੇ ਸਪਾਰਟਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਲੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਕੇ ਏਥੇਂਸ ਦਾ ਅਗਵਾਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ।
ਪੇਰਿਕਲੀਜ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵਕਾਲ ਵਿੱਚ ਏਥੇਂਸ ਦੀ ਰਾਜਨਤੀਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਹਾਲਤ ਸੁਦ੍ਰੜ ਹੋ ਗਈ ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਜਵਾਬ ਗਰੀਸ ਵਿੱਚ ਮਕਦੂਨਿਆ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ।
ਫਿਲਿਪਕੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ‌ ਮਕਦੂਨਿਆ ਦਾ ਸੰਮ੍ਰਿਾਟ ਹੋਇਆ ।
ਗਰੀਸ ਦੇ ਕਈ ਨਗਰਰਾਜੋਂ ਨੇ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ।
ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇੱਕੋ ⁶99ਧੁਨੀਮ ਦਾ ਹੋਰ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਹਿ ਧੁਨੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਧੁਨੀਆਂ ਉਚਾਰ ਭੇਦਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹੀ ਉਚਾਰ ਭੇਦਕ ਧੁਨੀਆਂ ਹੀ ਸਹਿ ਧੁਨੀਆਂ ਕਹਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਦ ਇਸ ਦੇ ੳਚਾਰ ਦਾ ਅੰਤਰ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੰਤਰ ਲਿਆਉਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਧੁਨੀਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਚਾਰਣਿਕ ਸਾਂਝ ਵਾਲੇ ਧੁਨੀਮ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਥਾਨ ਬਦਲੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਬਦਲੀ ਵਾਲੇ ਧੁਨੀਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ ਤੌਰ ਤੇ: ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ // ਧੁਨੀ ਦਾ ਉਚਾਰਣ // ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਕੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਮੱਧ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਹ // ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਹਾਂਪ੍ਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਲਪਪ੍ਰਾਣ ਸਥਿਤੀ ਭੇਦ ਦੇ ਕਾਰਣ ਉਚਾਰਣ ਵਿੱਚ ਅਤੰਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ // ਧੁਨੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਚਾਰਨਿਕ ਰੂਪ ‘ ‘ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਖੇੜੂ // ਧੁਨੀ ਵਿਓਂਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ‘/ /’ ਲਾਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
"" ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ “ਇਕ ਧੁਨੀ ਦੀਆਂ ਜੋ ਵੱਖ – ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਸਹਿ ਧੁਨੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਖੋਜ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਯਾਂਤਰਿਕ ਕੌਸ਼ਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੇਸ, ਬਾਇਸਿਕਲ, ਮੋਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਮਿਲਿਆ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਇਸਿਕਲ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਚਾਰਲੀ ਟੇਲਰ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਯਾਨ ਦਾ ਇੰਜਨ ਬਣਾਇਆ।
ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਖੋਜੀ ਇੰਜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਪਰ ਲੱਗੇ ਰਹੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਰਾਇਟਬੰਧੁਵਾਂਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਬੂ ਦਾ ਨਿਯਮ ਲੱਭਣ ਪਰ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਲਗਾਇਆ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਵਾ - ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਖੰਭ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਪੇਲਰ ਖੋਜੇ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟੇਂਟ ਵਿੱਚ ਦਾਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਯੁਗਤੀਕੀਏ ਕਾਬੂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਜਹਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਰਾਇਟ ਭਰਾ , ਆਰਵਿਲ ਅਤੇ ਵਿਲਬਰ , ਦੋ ਅਮਰੀਕਨ ਭਰਾ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਖੋਜੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਦ੍ਰੜ - ਪੰਛੀ ਜਹਾਜ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਹੋਰ ਉਡਾਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਜੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਲੇਕਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ ਨੂੰ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਕਰਣ ਦੀ ਜੋ ਵਿਧੀਆਂ ਖੋਜੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਅਜੋਕਾ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਅਜੋਕੇ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਅਤਿਆਧਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕਹਾਣੀ ਕਲਿਕਾ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਵਤਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪਰਸੇ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਮਾਰਨੇ ਦਾ ਪਾਪ ਦਾ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਇੱਕ ਪਵਿਤਰ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਨਹਾਕੇ ਕੀਤਾ।
ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਕਥਨ ਦਾ ਮਾਨ ਮਾਨ ਕਾਰਨ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪਰਸੇ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਸਿਰ ਧੜ ਵਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਨੇਕ ਮੁਨਯੋਨ ਦੇ ਸਲਾਹ ਵਲੋਂ ਉਹ ਅਨੇਕ ਆਸ਼ਰਮ ਗਿਆ ਉਂਮੇ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਪਰਸ਼ੁਰਮ ਕੁਂਦ।
ਪਰਸ਼ੁਰਮ ਨੇ ਉਂਮੇ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਪਹਦਿ ਨੂੰ ਤੋਦ ਕਰ ਲੋਕੋ ਲਈ ਉਸ ਪਵਿਤਰ ਉਦਕ ਨੂੰ ਕੱਢਿਆ।
ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦਾ ਉਦਗਮ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਚੇਮਾਯੁੰਗ ਦੁੰਗ ਨਾਮਕ ਹਿਮਵਾਹ ਵਲੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਸਾਂਪੋ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਵਿੱਚ ਡਿਹਂ ਅਤੇ ਅਸਮ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਇਹ ਨਦੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੋਈ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮੂਲ ਸ਼ਾਖਾ ਪਦਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸੁਬਨਸ਼ਰੀ, ਟੀਸਟਾ, ਤੋਰਸਾ, ਲੋਹਿਤ, ਬਰਾਕ ਆਦਿ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦੀਆਂ ਉਪਨਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਕੰਡੇ ਸਥਿਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁਖ ਹਨ ਡਿਬਰੂਗੜ, ਤੇਜਪੁਰ ਅਤੇ ਗੁਵਾਹਾਟੀ।
ਅਕਸਰ ਭਾਰਤੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਸਤ੍ਰੀ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧ ਹੈ।
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਮਤਲੱਬ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
31 ਦਸੰਬਰ , 1600 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਏਲਿਜਾਬੇਥ ਪਹਿਲਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਸੰਯੁਕਤ - ਸ਼ੇਅਰ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ , ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਚਾਰਟਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗ ਜੇੰਸ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਰ ਵਿਲਿਅਮ ਹਾਕਿੰਸ ਅਤੇ ਸਰ ਥਾਮਸ ਰੋ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਵਲੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਾਰਖਾਨੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਗ਼ਲ ਸਮਰਾਟ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਖਾਨਿਆ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੂਰਵੀ ਸਮੁਦਰਤਟ ਉੱਤੇ ਮਸੂਲੀਪਾਟਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਘੱਟ ਵਲੋਂ ਘੱਟ 1611 ਵਿੱਚ ਮਸੂਲੀਪਾਟਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਸਮੁਦਰਤਟ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਵਪਾਰਕ ਪੋਸਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1625 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਦੇ ਵੱਲ ਕੁਛ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਆਰਮਾਗੋਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਤੇ ਕਾਰਖਾਨਿਆ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੋਨਾਂ ਕਾਰਖਾਨੇ ਮਛਲੀਪਾਟਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆ ਗਏ।
ਉਸਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਦੱਖਣ ਦੇ ਵੱਲ ਮੁੰਤਕਿਲ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੂਰਵੀ ਸਮੁੰਦਰਤਟ ਉੱਤੇ ਖਰੀਦ ਲਈ ਉਪਲੱਬਧ ਵਪਾਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਾਮਗਰੀ , ਕਪਾਹ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਕਮੀ ਸੀ।
ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਗੋਲਕੋਂਡਾ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਮਕਾਮੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉਤਪੀੜਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਗਈ ਸੀ।
ਤੱਦ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਵਿਵਸਥਾਪਕ ਫਰਾਂਸਿਸ ਡੇ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੰਦਰਗਿਰੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਦਰਾਸਪਟਨਮ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਖਾਨਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਭੂਮੀ ਅਨੁਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ , ਇੱਥੇ ਨਵੇਂ ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਕਿਲੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਨਵੀਂ ਬਸਤੀ ਦੇ ਨਿਅੰਤਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਏਜੰਸੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਕਾਰਕ ਮਸੂਲੀਪਟਨਮ ਦੇ ਐਂਡਰਿਊ ਕੋਗਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਏਜੰਟ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਤਟ ਦੇ ਕੋਲ ਸਾਰੀਆਂ ਏਜੇਂਸੀਆਂ ਜਾਵਾ ਵਿੱਚ ਬੈਂਟਮ ਦੀ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਦੀ ਅਧੀਨ ਸਨ।
1639 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਮਦਰਾਸਪੱਟਨਮ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਦੀ ਪੁਰਾਣੇ , ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਕਿਲੇ ਦੀ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ , ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਛਲੀਪੱਟਨਮ ਅਤੇ ਆਰਮਾਗੋਨ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕਾਰਖਾਨੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
1684 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਏਲੀਹੂ ਯੇਲ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਟ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
1785 ਵਿੱਚ ਪਿਟਸ ਇੰਡੀਆ ਐਕਟ ਦੇ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਦਰਾਸ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ।
ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਟ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਵਰਨਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਰ - ਜਨਰਲ ਦਾ ਅਧੀਨਸਥ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ , ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਦ ਸੀ ਜੋ 1947 ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ।
1939 ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁਧ ਛਿੜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਨੇਮੀ ਚੋਣ ਆਜੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
1908 ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ 22 ਜਿਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਜਿਲਾ ਕਲੈਕਟਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਇਸਨੂੰ ਤਾਲੁਕਾ ਅਤੇ ਫਿਰਕਾ ਵਿੱਚ ਉਪਵਿਭਾਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨ।