polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਹੇਠ ਜਿਲਦ ਸਾਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 30 ਅਗਸਤ 1604 ਨੂੰ ਇਸ ਇਲਾਹੀ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਥਮ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਲਿਆ।
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਮੱਤ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਆਪਣੇ 22 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਕੀਤੇ।
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ 1 ਸਤੰਬਰ 1574 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੱਦੀ ਸੌਂਪੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾ ਗਏ
ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਜੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲੀਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬੀਬੀ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਇੱਛਾ ਹੈ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਘਰ ਆਉਣ ਲੱਗੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਹੀ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।
ਬੀਬੀ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ, ਮੋਹ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਹੋ।
ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹੋ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਬਾਰੇ ਕੀ ਹੈ?
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬੀਬੀ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਚੰਗੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੀ।
ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿਖੇ 8 ਸਤੰਬਰ 1494 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।
ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਸਨ।
ਕੁਝ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਗਲਤ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੱਦਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਬਾਰੇ ਜੋ ਗਲਤ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹਨ ਉਹ ਵੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਅਸੀਂ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ, ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡਾ ਧਿਆਨ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਸੁਰਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ ਜਾਵੇ।
ਪਰ ਜੇ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੀ ਫਾਇਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਦਿਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆਏ।
ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਦੇ ਬੁਲਾਏ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਉਹ ਅੱਜ ਆਏ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਲਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ।
ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ. ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪਰਲੋਕ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਏ।
ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਗਈ ਤਾਂ ਆਪ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਲਖਮੀ ਚੰਦ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ 2 ਘੰਟੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦੇਣ।
ਅਤੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ 2 ਘੜੀਆਂ ਲਈ ਅਰਦਾਸ 'ਤੇ ਭੇਜਿਆ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਉਹ ਕਹੇਗਾ ਉਹ ਸੱਚ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਅੰਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਬਾ ਜੀ ਅਕਸਰ ਕਾਂਬਲੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਬਾਬਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੀ ਕਾਂਬਲੀ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਓ।
ਇਸ ਲਈ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਇੰਜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਜਹਾਨਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।
ਜਦੋਂ ਬਾਬਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਕੰਬਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਉੱਠ ਜਾਂਦਾ, ਸੁੰਗੜ ਜਾਂਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਨਹਰਗੀਰ ਨੇ ਪੀਰ ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਰੱਬ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੋਈ ਅੱਖਾਂ ਹਨ?
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੇਵਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਨੰਦਨ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਹਨ।
ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਵੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ।
ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬਾ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲਕੇ ਹੱਥ ਅਜਮਾਇਆ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਟਿਕਟ 'ਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਲੋਕਸਭਾ ਸੀਟ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਚੁਣੇ ਗਏ।
ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਗੈਰ ਇਰਾਦਤਨ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਕੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ।
ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਤੋਂ ਤੱਤਕਾਲ ਤਿਆਗਪਤਰ ਦੇਕੇ ਉੱਚਤਮ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੰਗ ਦਰਜ ਕੀਤੀ।
ਉੱਚਤਮ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਬਾਦ ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਤਿਆਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਗਲਾ ਨੂੰ 77626 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
ਪਤਨੀ ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧੂ ਦਾ ਸਥਾਈ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ 1983 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਰਫ 19 ਹੀ ਰਨ ਬਣਾ ਪਾਏ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜਾ ਠੋਕਿਆ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸ਼ਾਰਜਾਹ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ 1989 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ।
ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾਟ ਆਉਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ 134 ਰਨ ਬਣਾਏ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਮੁਕਾਬਲਾ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਸਭਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਕੋਰ ਸੀ।
1987 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਜਲਦੀ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਇਸਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵਪਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਗੁਰੂ!
ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਨਿਰਵਾਚਨ ਖੇਤਰ ਤੋਂ 2004 ਦਾ ਲੋਕਸਭਾ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀਆਂ।
ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣੋਂ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪੂਰਵ 1988 ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੂ ਨੂੰ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਰਾਦਤਨ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਆਰੋਪੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਆਰੋਪੀ ਭੂਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਇਸ ਆਰੋਪਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਝੂਠਾ ਫਸਾਇਆ ਹੈ।
ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਇਸ ਦਲੀਲ 'ਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਘਟਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਤੱਕ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਦ ਬਣ ਗਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪੁਰਾਣੇ ਕੇਸ ਦੀ ਫਾਈਲ ਖੋਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਉਪਲੱਬਧ ਗਵਾਹੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੂੰ ਚੱਲਦੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਹੋਏ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੱਤਿਆਰਾ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਾਕੇ ਉਸਦੀ ਗੈਰ ਇਰਾਦਤਨ ਹੱਤਿਆ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।
ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਵਲੋਂ ਜਨਵਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਤਿਆਗਪਤਰ ਦੇਕੇ ਉੱਚਤਮ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੰਗ ਠੋਕ ਦਿੱਤੀ।
ਉੱਚਤਮ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੱਜਿਆ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਫਰਵਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਦਿੱਤੀ।
ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਵ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੰਸਦ ਰਹੇ ਹਨ।
ਖੇਲ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਕਮੈਂਟਰੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲੱਗੇ।
ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਯਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ 2007 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਉਪਚੋਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਤਾਰੂੜ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਗਲਾ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਫ਼ਰਕ ਤੋਂ ਹਰਾਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਇਹ ਸੀਟ ਫੇਰ ਹਥਿਆਉ ਲਈ।
ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਟੀਮ 2001 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਗਈ ਤਾਂ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਬਤੋਰ ਕਮੇਂਟਰੇਟਰ ਨਿੰਬੂਜ ਸਪੋਰਟਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਈ.ਪੀ.ਐਨ.ਐਸ. ਸਟਾਰ ਸਪੋਰਟਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਅਨੁਬੰਧਿਤ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਲਾਇਨਰ ਕਮੇਡੀ ਕਮੇਂਟ ਕਰਣ ਲੱਗੇ।
ਈ.ਪੀ.ਐਨ.ਐਸ. ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਟੈੱਨ ਸਪੋਰਟਸ ਤੋਂ ਜੁੜ ਗਏ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਸਮਿੱਖਿਅਕ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਟੀ.ਵੀ. ਸਕਰੀਨ 'ਤੇ ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।
ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਟੀ.ਵੀ. ਚੈਨਲ ਵੀ ਆਮੰਤਰਿਤ ਕਰਣ ਲੱਗੇ ਹੈ।
ਮਾਰਕੂਜ਼ੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਰੀਵੀਊ ‘ਮਾਰਕਸ’ਜ਼ ਇਕਨੌਮਿਕਸ ਐਂਡ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਲਜ਼ ਮੈਨਸਕਰਿਪਟ ਆਫ 1844 ’ਤੇ ਲਿਖਿਆ।
ਇਸ ’ਚ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ’ਚ ਮੁੱਢਲੇ ਮਾਰਕਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਂਦਾ।
ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਰਕੂਜ਼ੇ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਣਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
ਦਰਸ਼ਨ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਫਾਸੀਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੇ ਕਰੀਟੀਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਹੀਗਲ ਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੀਆਂ ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਲਿਖਤਾਂ ’ਤੇ ‘ਰੀਜ਼ਨ ਐਂਡ ਰੈਵੋੳਸ਼ਨਜ਼’ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ।
ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਆਫਿਸ ਆਫ ਵਾਰ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਜ਼ੀ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ।
ਉਸ ਨੇ ਆਫਿਸ ਆਫ ਸਟਰੀਟਜਿਕ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ’ਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਅਨਾਜ਼ੀਕਰਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ’ਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਉਸ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਹਾਵਰਡ, ਬਰਾਂਦੀਸ ਤੇ ਕੈਲੋਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਸੈਨ ਡਿਆਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ’ਚ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਰਿੰਗਟਨ ਮੂਰ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਰੌਬਰਟ ਪਾਲ ਵੁਲਫ ਦੇ ਲਾਗੇ ਰਿਹਾ।
ਨਵ-ਖੱਬੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਨੀਂਹਕਾਰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਾਈਟ ਮਿੱਲਜ਼ ਉਸ ਦਾ ਚੰਗਾ ਦੋਸਤ ਸੀ।
ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦਾ ਮਾਰਕਸ ਤੇ ਫਰਾਇਡ ਦੇ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਕਰੀਟੀਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਵਿਚਾਰ ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤੌਅ ਹਨ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਦੋਲਨ ’ਚ ਬੋਲਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਵ-ਖੱਬੂ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉਪਰ ਹੋਏ ਬੌਧਿਕ ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹੀਆਂ।
ਸੱਠਵਿਆਂ ਤੇ ਸੱਤਰਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਪਾਪੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉਪਰ ਕਈ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ।
ਮਾਰਕੂਜ਼ੇ ਤੋਂ ਨੌਰਮਨ ੳ. ਬਰਾਊਨ, ਐਂਜਲਾ ਡੇਵਿਸ ਤੇ ਐਬੀ ਹੋਫਮੈਨ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਹੇ।
ਹਰਬਰਟ ਮਾਰਕਿਊਜ਼ ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਫਰੈਂਕਫ਼ਰਟ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਮਾਰਕਿਊਜ਼ ਨੇ ਬਰਲਿਨ ਅਤੇ ਫਰੇਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਫਰੈਂਕਫ਼ਰਟ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਕ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਜੁਟੀ ਸੰਸਥਾ - ਜੋ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਫਰੈਂਕਫ਼ਰਟ ਸਕੂਲ ਕਹੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ, ਦੀ ਉਘੀ ਹਸਤੀ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਸੋਫ਼ੀ ਵਰਦੀਮ , ਇੰਜੇ ਨਿਊਮਾਨ , ਅਤੇ ਐਰਿਕਾ ਸ਼ੇਰੋਵਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ।
ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਅਮਾਨਵੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬੌਧਿਕ ਸਰੋਕਾਰ ਸਨ।
ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਫ਼ੌਜ ’ਚ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਅਸਤਬਲ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਫਿਰ ਉਹ ਸਿਪਾਹੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਪਾਰਤਾਸਿਤ ’ਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਮਾਰਤਿਨ ਹਾਇਡੈਗਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ‘ਹੀਗਲ’ਜ਼ ਔਨਟੋਲੋਜੀ ਐਂਡ ਥਿਊਰੀ ਆਫ ਹਿਸਟੋਰੀਸਿਟੀ ਨਾਮੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ।
ਇਹ ਲਿਖਤ ਯੂਰਪ ’ਚ ਵਾਪਰ ਰਹੀ ਹੀਗਲ ਪੁਨਰਜਾਗਰਿਤੀ ਤੇ ਹੀਗਲ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਆਤਮ ਦੇ ਦਵੰਦ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ’ਚ ਲਿਖੀ ਗਈ।
ਤੀਜੇ ਰੀਖ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੈਰੀਅਰ ’ਚ ਰੋਕ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਕੂਜ਼ੇ ਜਨੇਵਾ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ’ਚ ਜਲਾਵਤਨ ਰਿਹਾ।
ਕਾਦਰ ਖ਼ਾਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਮਖੌਲੀਆ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।
ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ 300 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ 1973 ਦੀ ਦਾਗ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
1970 ਦੇ ਦਹਾਕਾ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਨੇ ਐਮ ਐਚ ਸਾਬੂ ਸਿੱਦੀਕ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਕਾਦਰ ਖਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਾਨੁਇਕਲੀਅਰ ਪਾਲਸੀ ਨਾਮ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਲਾਈਲਾਜ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ।
ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ ਦੇ ਕਾਰਨ 28 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਕਨੇਡਾ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ-ਬਹੂ ਦੇ ਕੋਲ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸਦਾ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਨੇਡਾ ਮਿਸਿਸਾਗੁਆ ਸਥਿਤ ਮੇਅਡੋਵਲੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੇਟੇ ਹਨ, ਸਰਫ਼ਰਾਜ਼ ਖ਼ਾਨ, ਸ਼ਹਨਵਾਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਮੁਕੀਮ ਹੈ।
ਬਾਲੀਵੁਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਜ਼ਰੀਨ ਖ਼ਾਨ ਵੀ ਕਾਦਿਰ ਖ਼ਾਨ ਹੀ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਾਡਲ ਵੀ ਹੈ।
ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੰਧਾਰ ਤੋਂ ਅਬਦੁਲ ਰਹਿਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਇਕਬਾਲ ਬੇਗਮ ਪਿਸ਼ਿਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸੀ।
ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਸ਼ਮਸ ਉਰ ਰਹਿਮਾਨ, ਫਜ਼ਲ ਰਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਹਬੀਬ ਉਰ ਰਹਿਮਾਨ ਸਨ।
ਉਸ ਕਾਲਜ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਜਲਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰਾਮਾ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸਾਇਨ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਥੀਏਟਰ ਲਈ ਡਰਾਮੇ ਲਿਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਜਵਾਨੀ ਦੀਵਾਨੀ ਲਈ ਸਕਰਿਪਟ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮੌਕ਼ਾ ਮਿਲਿਆ।
ਜਿੱਥੇ ਅਣਮੇਲ-ਬੇਢੰਗੇ ਪਹਿਰਾਵੇ, ਰੂਪ, ਬੋਲ-ਬਚਨ ਆਦਿਕ ਦੇ ਵੇਖਣ-ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਹਾਸ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਪੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਹਾਸਯਰਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਕਾਰ, ਬਚਨ, ਵੇਸ਼, ਚੇਸ਼ਟਾ ਆਦਿਕ ਦੇ ਬੇਢੰਗੇਪਣ ਤੋ 'ਹਾਸ' ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਪੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ 'ਹਾਸਯ ਰਸ' ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
'ਹਾਸ' ਨਾਮਕ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ " ਵਚਨ ਆਦਿਕ ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਚਿੱਤ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਖੇੜਾ ਅਰਥਾਤ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹਾਸ ਨਾਮਕ ਵਿਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਹਾਸਾ ਮੋਟਾ-ਠੱਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਭੌੌਤਿਕ ਹਾਸਾ ਹੈ ਪਰ 'ਹਾਸਯ ਰਸ' ਦਾ ਹਾਸਾ ਮੰਜਿਆਂ- ਸੰਵਾਰਿਆ, ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਵਾਲਾ ਹੁੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਸ ਰਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਲਈ ਬੇਮੇਲ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਬਿਗੜਿਆ ਮੂੰਹ, ਅਟਪਟਾ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਮਖੌਲਬਾਜੀ ਆਦਿ ਹਾਸ ਰਸ ਦੇ ਆਲੰਬਨ ਵਿਭਾਵ; ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਊਟ-ਪਟਾਂਗ ਅਤੇ ਅਨੋਖੀਆਂ ਚੇਸ਼ਟਾਵਾਂ ਉੱਦੀਪਨ ਵਿਭਾਵ; ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ, ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਆਦਿ ਅਨੁਭਾਵ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦਾ ਆਉਣਾ, ਆਲਸੀ ਹੋਣਾ, ਪਖੰਡ ਕਰਨਾ ਆਦਿ ਵਿਅਭਿਚਾਰਿਭਾਵ ਹਨ।
ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਨਸਿਕ ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਅਨੌਖੇ ਮਨੋਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲੌਕਿਕ ਹਾਸੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਸਜੇ-ਸੰਵਰੇ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਸਹ੍ਰਦਿਯਾਂ ਦੇ ਅੰਤਹਕਰਣ ਨੂੰ ਚਿਰ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਨੰਦਿਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰਧ-ਸਿੱਖਿਅਤ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਂਂਗੂੰ ਖਿਚੜੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਬੋਲਚਾਲ ਉੱਦੀਪਨ ਵਿਭਾਵ ਹਨ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਵਿਅੰਗ ਵਾਲੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ, ਮੂਰਖਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ, ਉਲਟੀ ਨਕਲ, ਔਗੁਣਾ ਦੀ ਨਕਲ, ਨਿਰਲੱਜਤਾ, ਆਦਿਕ ਅਲੰਬਨ ਵਿਭਾਵ ਹਨ।
ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਫੜਕਣਾ, ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਮੀਚਣਾ, ਮੁਖ ਦਾ ਖਿੜਨਾ, ਪੇਟ ਦਾ ਹਿਲਣਾ, ਦੰਦ ਕੱਢਣੇ ਆਦਿਕ 'ਅਨੁਭਵ' ਹਨ।
ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸੁਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਧੰਮੀ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਮਈ 1953 ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਛੋਟੀ ਇਆਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਹੂਮ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ, ਗਿੱਲ ਹਰਦੀਪ, ਮਨਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ, ਸ਼ਿਵ ਸਿਮਰਨ ਪਾਲ ਛਿੰਦਾ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਉਹ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਲੀ ਗਾਇਕੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਉਸਦਾ ਗੀਤ "ਬਦਲਾ ਲੈ ਲਈਂ ਸੋਹਣਿਆ" ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹਿੱਟ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਸੁਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਧਾਮੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸੀ।
ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਟ ਗੀਤ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ "ਜੱਟ ਜਿਉਣਾ ਮੋੜ", "ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ", "ਟਰੱਕ ਬਿੱਲਿਆ", "ਬਲਬੀਰੋ ਭਾਬੀ" ਅਤੇ "ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਦਰ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿੰਦਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 'ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗਾਇਕ ਐਵਾਰਡ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਗੌਰਵ ਰਤਨ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਉਸਨੂੰ 2013 ਦੇ ਬ੍ਰਿਟ ਏਸ਼ੀਆ ਟੀਵੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
ਨੇਗਰੀਚਿਉਡ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅਫਰੀਕੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਚਨ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਾਮੀ ਬੰਦੇ ਦੇ ਅਚੇਤਨ ਨੂਂ ਬਸਤੀਵਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਸਹਿਮਤੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਚੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂਂ ਮਨਫੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂਂ ਗੈਰ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਯੂਰਪੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂਂ ਬਿਹਤਰ ਮੰਨਦਾ ਹੋਇਆ ਇਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਚ ਰੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਬਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ' ਆਫ਼ ਮਿਮਿਕਰੀ ਐਂਡ ਮੈਨ ' ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂਂ ਸਾਂਗ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਦਾ ਯੂਰਪੀਕਰਨ ਤਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਯੂਰਪੀ ਕਲੋਨ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਰੰਗ ਉਸਦੀ ਨਸਲ ਦਾ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋ ਨਿਬੜਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਾਂ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਦੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਕਲ ਮਾਤਰ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਉਹ ਨਕਲ ਚ ਪ੍ਰਬੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਓਨਾ ਵੱਧ ਉਹ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚ ਸਵੀਕਾਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋਮੀ ਕੇ ਭਾਭਾ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਹਿਉਮੈਨਟੀਜ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ।
ਉਸਦਾ ਚਿੰਤਨ ਉਸ ਦਵੈਤ ਨੂਂ ਉਲੰਘਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮੁਕਾਮੀ, ਸਭਿਅਕ/ਪਛੜਿਆ, ਵਿਗਿਆਨਿਕ/ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਸਮਕਾਲੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪੁੁੁੁਛਮ/ਇਸਲਾਮ ਜਿਹੇ ਦੁਵੱਲੇ ਜੁਟ ਉਸਾਰ ਕੇ ਪਛਾਣਾ ਨੂਂ ਇਕਿਹਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਬਾ ਇਹਨਾਂ ਪਛਾਣਾ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਸਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਾਰਾਂ ਨੂਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਬਾ ਨੇ ਉੱਤਰਬਸਤੀਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਨੂਂ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਤ ਪਛਾਣ ,ਰੂੜੀਬੱਧ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ,ਨਕਲ ਜਾਂ ਸਾਂਗ ,ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
ਸੇਂਟ ਮੇਰੀ ਤੋਂ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਉਸਨੇ ਓਥੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ ਅਤੇ ਐਮ ਫਿਲ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਤਕਰੀਬਨ ਦਸ ਸਾਲ ਤਕ ਉਸਨੇ ਸੁਸੈਕਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਕਾਰਜ ਨਿਭਾਇਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਮੀ ਭਾਬਾ ਪੈਨਸੁਲਵੇਨਿਆ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੇਸਰ ਦੇ ਆਹੁਦੇ ਤੇ ਰਿਹਾ।
ਹੋਮੀ ਭਾਬਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਜੈਕਲੀਨ ਭਾਬਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਉਹ ਡਿਊਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਜਨਰਲ " ਪਬਲਿਕ ਕਲਚਰ " ਦਾ ਵੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਆਰਥਿਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਮਨ ਨੂਂ ਜਾਇਜ਼ ਸਿਧ ਕਰਨ ਲਈ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਚਨ ਉਸਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਨੂਂ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਅੰਦਰ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਸਤੀਵਾਦ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਿਸ਼ਨ ਹੈ।
ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਮੁਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂਂ ਪਛਮ ਦੀਆਂ ਉਚ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਆਰਥਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਧਰਭਾਂ ਨੂਂ ਅਖੋਂ ਪ੍ਰੋਖੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਬਸਤੀਵਾਦ ਹੋਂਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਚਨ ਉਸਾਰਨ ਲਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਸੀਲਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕੁਝ ਰੂੜੀਆਂ ਉਸਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੁਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਿਤ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਨੂਂ ਇਹਨਾਂ ਰੂੜੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਿਸ਼ਰਤ ਪਛਾਣਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਭਾਬਾ ਨੇ 1994 ਚ ਛਪੀ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ' ਦ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕਲਚਰ ' ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।
ਮਿਸ਼ਰਤ ਪਛਾਣਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਰਾਹੀਂ ਭਾਬਾ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰ ਕੋਈ ਸਥਿਰ ਵਰਤਾਰਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਦੂਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਨਿਰੰਤਰ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
ਭਾਬਾ ਦਾ ਮੰਨਨਾ ਹੈ ਕਿ ਵਖੋ ਵਖ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਪਛਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸਿਰਜਦੇ ਸਗੋਂ ਮੋੜਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਾ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਰਾਹੀਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੇਸਰਾ ਰਾਮ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਕਹਾਣੀ ਪੰਜਾਬ' ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ।
ਪੰਜਾਬੀ ਕਥਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਉਸ ਦਾ ਕਥਾ ਵਸਤੂ, ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਪੈਟਰਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਪਾਸਾਰ ਹਨ।
ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਰਾਮ ਕਿਸ਼ਨ ਬਨਾਮ ਸਟੇਟ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ’ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਜਣਕਾਰੀ ਦਾ ਬੱਝਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਠਕ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗਿਆ ਸੀ।
‘ਬੁਲਬਲਿਆਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ’ ਉਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ' ਹੁਣ ' ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵੀ ਛਪੀ।
ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਾਤਿਬ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਾਰਟ-ਕੱਟ ਮਾਰ ਕੇ ਪੂੰਜੀਪਤੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੇ ਭੋਗੀ ਬਣਦੇ ਹਨ।
‘ਪੁਲਸੀਆ ਕਿਉਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ’ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਅਵਚੇਤਨ ਵਿਚੋਂ ਪੁਲੀਸ ਦਾ ਭੈਅ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ।
ਕਹਾਣੀ ‘ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ-ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ’ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਵਸਥਾ ਨੇ ਸਾਡੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਨਿੱਘ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
‘ਥੈਂਕਸ ਏ ਲੋਟ ਪੁੱਤਰਾ’ ਵੀ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਧੁਰੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।
‘ਹਿਕ ਆਹੀ ਜਮਨਾ ਉਰਫ਼ ਜੁੰਮਨ ਖਾਂ’ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਿੰਦੀ-ਪੰਜਾਬੀ-ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਰਾਮ ਕਿਸ਼ਨ ਬਨਾਮ ਸਟੇਟ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਵਲੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀਨ ਕਿਤਾਬ ਵਜੋਂ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ, ਬੀਬੀ ਸਵਰਨ ਕੌਰ ਯਾਦਗਾਰੀ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨਕਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਕਹਾਣੀ ਇਨਾਮ ਇਸ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ ਕੇਸਰਾ ਰਾਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “. ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਿਰਜਦਿਆਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਖਾਸ ਮਾਹੌਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਕੂਲ ਵੀ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀ।
ਇਸ ਲਈ ਕੇਸਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਾਸਤੇ ਐਲਨਾਬਾਦ ਆਉਣਾ ਪਿਆ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਏ. ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਸਿਰਸਾ ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਨ-ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕੇਸਰਾ ਰਾਮ ਨਿੱਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅੱਡਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਹਰ ਤਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਾਰੇ ਦੀ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਇਸ ਅੰਦਰ ਹਾਈਡਰੋਜ਼ਨ ਦੇ ਨਿਊਕਲੀਆਈ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਸੰਯੋਜਨ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ।
ਇਸ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਤਾਰੇ ਦੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਫੈਲਾਅ ਅਤੇ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਖਿੱਚ, ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਦ ਉਸ ਵਿਚਲੀ ਸਾਰੀ ਹਾਈਡਰੋਜ਼ਨ ਸੰਯੋਜਨ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਇਹ ਖੋਜਿਆ ਕਿ ਸਫੇਦ ਵਾਮਨ ਜਾਂ ਵਾਈਟ ਡਵਾਰਫ ਬਣਨ ਲਈ ਤਾਰੇ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪੁੰਜ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪਰਲੀ ਸੀਮਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਤਾਰਾ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੜ੍ਹਾਅ ’ਤੇ ਸਫੇਦ ਵਾਮਨ ਤਾਂ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੇ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਪੁੰਜ ਸੂਰਜੀ ਪੁੰਜ ਦੇ 1.44 ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ।
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤਾਰੇ ਦਾ ਪੁੰਜ ਇਸ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਫੇਦ ਵਾਮਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਉਹ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਅਧੀਨ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁੰਗੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਤਿ ਅਧਿਕ ਘਣਤਾ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਅਤਿ ਅਧਿਕ ਘਣਤਾ ਅਤੇ ਦਬਾਉ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਿਸਫੋਟ ਨਾਲ ਇਹ ਫਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਤਾਰੇ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਪੁੰਜ 1.44 ਤੋਂ 5 ਸੂਰਜੀ ਪੁੰਜਾਂ ਤੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੋਰ ਨਿਊਟਰਾਨ ਤਾਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਪੁੰਜਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਲਾ ਛੇਕ ਬਣਦੀ ਹੈ।
12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਕਰਨ ਲਈ ਵਜ਼ੀਫਾ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਲਈ ਸੰਨ 1930 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਲੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਟਰੀਨਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਕੈਂਬਰਿਜ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ।
ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਅਈਅਰ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਈਅਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੰਡੀਅਨ ਔਡਿਟਸ ਐਂਡ ਅਕਾਊਂਟਸ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ ਉੱਚ ਬੌਧਿਕ ਪੱਧਰ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ।
ਉਹ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਰ ਸੀ.ਵੀ. ਰਮਨ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਸਨ।
ਸੰਨ 1936 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਆ ਕੇ 11 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਲਲਿਥਾ ਡੋਰਾਸਵਾਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਜੋ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੂਨੀਅਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਆਉਣ ’ਤੇ ਉਹ ਜੁਲਾਈ, 1937 ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਬਤੌਰ ਰਿਸਰਚ ਐਸੋਸੀਏਟ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ।
ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦਾ ਜੀਵਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਿਆਂ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੈ੍ਰਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ, ਮਦਰਾਸ ਵਿਖੇ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ।
ਇੱਥੇ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1929 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪਰਚਾ ‘ਦਿ ਕਰੌਂਪਟਨ ਸਕੈਟਰਿੰਗ ਐਂਡ ਨਿਊ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ’ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ 1930 ਈ. ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਸੀਮਾ ਨਾਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਬੂਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਹ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸੰਨ 1983 ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨੋਬੇਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋ. ਵਿਲੀਅਮ ਏ ਫਾਊਲਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇੱਕ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਰੀਲਿਜ਼ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਧਰਤੀ ਦੀ ਛਾਲੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਣਾਉਦਾ ਹੈ ਭੂਚਾਲ ਵੇਵ . ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ, ਭੂਚਾਲ ਕੰਬਦੇ, ਹਿੱਲਣ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਪਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਭੂਚਾਲ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਨੁਕਸਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਿਸਲਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ . ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਦੇ ਭੂਮੀਗਤ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਭੂਚਾਲ ਫੋਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ . ਸਤਹ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਨੁਕਤੇ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ . ਭੁਚਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ. ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਟਰਿੱਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਲਡਿੰਗ ਹਿ, ਅੱਗ, ਸੁਨਾਮੀ ਅਤੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ. ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਨਿਰਮਾਣ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਛੇਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੁਆਰਾ ਟਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ ਗਲਤ ਘਟਨਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ ; ਉਦਾਹਰਨ ਹਨ ਹੜ੍ਹ, ਤੂਫ਼ਾਨ, ਬਵੰਡਰ, ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ, ਭੁਚਾਲ, ਸੁਨਾਮੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਜ. ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਕੁਝ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਲਚਕਤਾ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਾਂਚੇ ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
ਜਦੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਾਹ, ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਜਾਂ ਭੂਮੀਗਤ ਖੁਦਾਈ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਾਂਚਿਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੰਨਕੋਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ . ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 2010 ਗਵਾਟੇਮਾਲਾ ਸਿਟੀ ਸਿੰਖੋਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਦਰਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਤੂਫਾਨ ਅਗਾਥਾ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼, ਪਾਈਪਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਿਮਿਸ ਬੈਡਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਫੈਕਟਰੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਹਿ ਜਾਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ.
ਜੇ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਿਪਰੀਤ ਘਟਨਾ ਕਿਸੇ ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਉੱਠੇਗੀ . ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ 2015 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਭੁਚਾਲ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਨਤੀਜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ.
ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚੱਟਾਨ, ਮਿੱਟੀ, ਨਕਲੀ, ਜ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਵੀ ਸੁਮੇਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਢਲਾਨ-ਸਰੂਪ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਹੇਠ ਢਲਾਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ: ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਮਨਮੋਹਨ ਬਾਵਾ ਨੇ ਫਾਇਨ ਆਰਟਸ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਚੌਵੀ ਪੰਝੀ ਵਰ੍ਹੇ ਬਤੌਰ ਇੱਕ ਆਰਟਿਸਟ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਘੁਮੰਣ ਫਿਰਨ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਭਰਮਣ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਉਹ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਇਕਲਾਂ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰੈਕਿੰਗ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਸ਼ੌਂਕ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਐਮ.ਏ. ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ।
ਮਨਮੋਹਨ ਬਾਵਾ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਅਗਸਤ,1932 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਾਤਾ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਦੇ ਘਰ,ਪਿੰਡ ਵੈਰੋਵਾਲ,ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
ਉਹਨਾਂ ਸਰ ਜੇ. ਜੇ. ਸਕੂਲ ਆਫ ਆਰਟਸ ਬੰਬੇ ਤੋਂ ਫਾਇਨ ਆਰਟਸ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਆ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ।
ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇੱਕਠੀ ਕਰਨ ਦੀ ਚੇਟਕ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਇਵੇਂ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਗਲਪ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਮਨਮੋਹਨ ਬਾਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਮਨਮੋਹਨ ਬਾਵਾ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਬਾਬਤ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ, ਅਤੇ ਭਾਪਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ।
ਡਾ. ਆਤਮਜੀਤ , ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ , ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸਗੋਂ ਇਹ ਦੂਜੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਅੰਗ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੂਪ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਇਹ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਇਸ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਬੀਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀ ‘ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ' ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀਆਂ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ‘ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਟਨ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ' ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ।
ਗੁਰਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ, ਗੁਰੂ ਤੀਰਥ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਰਵੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਕਲਗੀਧਰ ਚਮਤਕਾਰ, ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਅਤੇ ਜਫ਼ਰਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਹੈ।
ਗੁਰੁੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਉਦਾਸੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਹਨ।
ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਬੀਜ ਪੁਰਾਤਨ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦਮਾਨ ਸੀ।