polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਉਸ ਦੇ ਥੀਸਿਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪਾਲ ਮਿਲਗ੍ਰੋਮ ਅਤੇ ਡੌਨਲਡ ਜੋਨ ਰਾਬਰਟਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਐਥੇ ਦਾ ਜਨਮ ਬੋਸਟਨ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰੌਕਵਿਲ, ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ।
1928 ਵਿੱਚ, ਦੇਵਿਕਾ ਰਾਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖੀ ਪਤੀ ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਰਾਏ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਏ ਥ੍ਰੋਅ ਆਫ ਡਾਈਸ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਰਾਏ ਦੇਵਿਕਾ ਦੇ "ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੁਨਰ" ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਦੀ ਨਿਰਮਾਣ ਟੀਮ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਇਹ ਸੱਦਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ, ਕਾਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਰਮਨੀ ਵੀ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੀ. ਡਬਲਿਊ. ਪਬਸਟ ਅਤੇ ਫ੍ਰਿਟਜ਼ ਲਾਂਗ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।
ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਬਰਲਿਨ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਫਿਲਮ ਏਜੀ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਕੋਰਸ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।
ਦੇਵਿਕਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂ ਸਿੱਖੇ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੋਰਸ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕੈਨਡੇਨੇਵੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਮੈਕਸ ਰੇਨਹਾਰਟ ਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਦੇਵਿਕਾ ਰਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਸਾਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਬੀਤੇ ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1928 ਵਿਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਿਮਾਸ਼ੁ ਰਾਏ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਮਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।
ਰਾਏ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਏ ਥਰੋ ਆਫ਼ ਡਾਈਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਕਸਟਿਊਮਜ਼ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਤੇ ਕਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
ਦੋਵਾਂ ਨੇ 1929 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਿਕਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ ਯੂਫਾ ਸਟੂਡਿਓ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਫਿਰ ਰਾਏ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 1933 ਦੀ ਟਾਕੀ ਕਰਮਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਭਰਵੀਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ।
ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੇ, ਜੋੜੇ ਨੇ 1934 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸਟੂਡੀਓ ਬੰਬੇ ਟਾਕੀਜ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਿਲਾ-ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਿਕਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ।
ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਆਨ-ਸਕਰੀਨ ਜੋੜੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਦੇਵਿਕਾ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਕਰਨਲ ਮਨਮਤਨਾਥ ਚੌਧਰੀ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਘਰਾਣੇ ਤੋਂ ਸੀ, ਮਦਰਾਸ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਸਰਜਨ-ਜਨਰਲ ਸਨ।
ਦੇਵਿਕਾ ਦਾ ਦਾਦਾ, ਦੁਰਗਾਦਾਸ ਚੌਧਰੀ ਅਜੋਕੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਬਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚਤਮੋਹਰ ਉਪੱਲਾ ਦਾ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ ਨਾਨੀ, ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਦੇਵੀ , ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ।
ਦੇਵਿਕਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜ ਭਰਾ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਨੂੰਨ, ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਸਨ।
ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਲਕੱਤਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਸਰ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਚੌਧਰੀ ਸਨ; ਜੋਗਸ਼ ਚੰਦਰ ਚੌਧਰੀ ਅਤੇ ਕੁਮੂਨਾਥ ਚੌਧਰੀ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਧਾਰਤ ਬੈਰੀਸਟਰ; ਪ੍ਰਮਥਨਾਥ ਚੌਧਰੀ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਡਾ. ਸੁਹਿਰਦਨਾਥ ਚੌਧਰੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਹਨ।
ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਆਰਮੀ ਸਟਾਫ, ਜੈਯੰਤੋ ਨਾਥ ਚੌਧਰੀ, ਦੇਵਿਕਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਸੀ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਭਰਾ ਸਨ।
ਦੇਵਿਕਾ ਦੀ ਮਾਂ ਲੀਲਾ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰੀ ਵੀ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਆਈ ਸੀ ਅਤੇ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਸੀ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਿਕਾ ਰਾਣੀ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਵੀ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਮਨਮਤਨਾਥ ਚੌਧਰੀ, ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਭੈਣ ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਦੇਵਿਕਾ ਦੀ ਮਾਂ, ਲੀਲਾ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰੀ, ਇੰਦੁਮਤੀ ਦੇਵੀ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਮਾਂ ਸੌਦਾਮਿਨੀ ਦੇਵੀ ਗੰਗੋਪਾਧਿਆਏ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਭੈਣ ਸੀ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਿਕਾ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਸਨ, ਉਹ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਨ।
1940 ਵਿੱਚ ਰਾਏ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਿਕਾ ਰਾਣੀ ਨੇ ਸਟੂਡੀਓ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ।
ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸਿਖਰ ਤੇ ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਅਤੇ 1945 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਰੂਸੀ ਪੇਂਟਰ ਸਵੇਤੋਸਲਾਵ ਰੋਰਿਖ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇੱਕ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਓਆ।
ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਮਾਜਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਇਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਦਮਸਰੀ , ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਨਹਿਰੂ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਦੇਵਿਕਾ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਥੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ।
1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਡਰਾਮੇਟਿਕ ਆਰਟ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਕੋਰਸਾਂ 'ਚ ਵੀ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।
ਦੇਵਿਕਾ ਰਾਣੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅੱਜ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਨੇੜੇ ਵਾਲਟਾਏਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਿਕਾ ਰਾਣੀ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਬੰਗਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ, ਕਰਨਲ ਡਾ. ਮਨਮਤਨਾਥ ਚੌਧਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲੀਲਾ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਦੇਵਿਕਾ ਰਾਣੀ ਦਾ ਸਫਲ ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ ਸੀ ਜੋ 10 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ।
1929 ਵਿੱਚ, ਏ ਥ੍ਰੋਅ ਆਫ ਡਾਈਸ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਿਕਾ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਰਾਏ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤੰਨਾ ਨੇ ਸਟੇਜ-ਅਧਾਰਤ ਕਾਮੇਡੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਕਾਮੇਡੀ ਸਰਕਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਜੂਨ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 'ਕੌਨ ਜੀਤੇਗਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਕਾ ਟਿਕਟ' ਅਤੇ 'ਕਹੋ ਨਾ ਯਾਰ ਹੈ' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਤੰਨਾ ਨੇ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਏਕ ਲੜਕੀ ਅਣਜਾਣੀ ਸੀ ਵਿੱਚ ਆਇਸ਼ਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਕਿਰਦਾਰ ਸੀ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੰਨਾ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪਿਆਰ ਕੇ ਦੋ ਨਾਮ, ਏਕ ਰਾਧਾ, ਏਕ ਸ਼ਿਆਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ।
ਤੰਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਜਾਦੂ-ਅਧਾਰਤ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ, ਇੰਡੀਅਜ਼ ਮੈਜਿਕ ਸਟਾਰ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਜੁਲਾਈ 2010 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ।
ਉਸ ਨੇ ਸਟਾਰ ਵਨ ਦੇ ਜਾਨੇ ਪਹਿਚਾਨ ਸੇ. ਯੇ ਅਜਨਬੀ ਵਿੱਚ ਅਵਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਤੰਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਸੰਬਰ 2005 ਫਿਲਮ ਦੋਸਤੀ: ਫ੍ਰੈਂਡ ਫਾਰਏਵਰ ਵਿੱਚ ਨੰਦਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਉਸਨੇ ਜੂਨ 2011 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਜੇ ਕੀ ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਫਿਲਮ, ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਆਈ ਅੱਮ ਸਾਰੀ ਮਥੇ ਬੰਨੀ ਪਰੀਥਸੋਨਾ, ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਤੰਨਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ।
ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਤੰਨਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਏਂਕਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੋਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਲੜੀਵਾਰ ਕਿਓਂਕੀ ਸਾਸ ਵੀ ਕਭੀ ਬਹੁ ਥੀ, ਨਾਗਅਰਜੁਨ – ਏਕ ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬਾਸ ਅਤੇ ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਤੰਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਜਰਾਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਤੰਨਾ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਉਪਨ ਪਟੇਲ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਵਧੀਆ ਉਹ ਉਸਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬਾਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਜਾਫਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
2012 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਾਲ ਵੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਪਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਸਤੰਬਰ 2006 ਵਿੱਚ ਤੰਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਥੀਏਟਰ ਡਰਾਮਾ ਹਿੰਗਲਿਸ਼ ਤਮਾਸ਼ਾ/ਕਾਮੇਡੀ ਜੋ ਕੀ ਸੰਪੂਰਣ ਵਿਆਹ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੰਦਨਾ ਸਜਨਣੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਦਾ ਪਲਾਟ ਰੋਬਿਨ ਹੋਵਡਨ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਡਰਾਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤੰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਬਾਲਾਜੀ ਟੇਲੀਫ਼ਿਲਮ ਕਿਓਂਕੀ ਸਾਸ ਵੀ ਕਭੀ ਬਹੁ ਥੀ , ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੰਦੂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਤੰਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬਾਸ 8 ਸਤੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ 4 ਮਹੀਨੇ ਬਤੀਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਰੱਨਰ-ਅੱਪ ਰਾਹੀਂ।
ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਮੇਡੀ ਸ਼ੋਅ ਕਾਮੇਡੀ ਨਾਇਟ ਬਚਾਓ ਵਿੱਚ ਹੈੱਲੀ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਇੱਕ ਏਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਨਜਰ ਆਈ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੰਨਾ ਨੇ ਟੀਨਾ ਏਂਡ ਲੋਲੋ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਹ ਉਸਨੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕੀ ਸੰਨੀ ਲਿਓਨ ਨਾਲ ਸੀ
ਤੰਨਾ ਨੇ ਰਿਆਲਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਇੰਡੀਅਜ਼ ਮੈਜਿਕ ਸਟਾਰ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਜੁਲਾਈ 2010 ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਬਾਲ ਵੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਪਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਗ੍ਰੈਂਡ ਮਸਤੀ ,ਟੀਨਾ ਐਂਡ ਲੋਲੋ ਅਤੇ ਸੰਜੂ ਵਿੱਚ ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਤਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤੰਨਾ ਕਈ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਜਿਵੇਂ ਸਟੇਫ੍ਰੀ, ਲਾਇਫਬੋਏ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾ
ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਗਾਇਨ ਦੀ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਆਲ ਇੰਡਿਆ ਰੇਡੀਓ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗਾਇਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਲਈ ਨਿਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ 1951 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦਿੱਤਾ।
1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ, ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ ਸੰਗੀਤ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਫੈਕਲਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਦੇਵੀ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣੇ ਲਈ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅੰਗ ਠੁਮਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਟਾਈਲ ਕਜਰੀ, ਚੈਤੀ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਯਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਟੱਪਾ ਵੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ. ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਊ ਗ੍ਰੋਵ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਆਪਣੀ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕੀ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।
ਉਹ 'ਅਲੰਕਾਰ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ' ਦੀ ਬਾਨੀ,ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਮਮਤਾ ਭਾਰਗਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਪਾਈ ਹੈ,ਦੀ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਬਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ।
ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਤਪਾ ਗਾਉਣ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. 'ਤੇ ਨੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਫਿਲਮ, ਹਨ, ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਿਲ ਛੱਡ ਗਏ ਤੇ ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਸੇਨੀਆ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ।
ਇਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਸਬ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਠੁਮਰੀ ਗਾਉਣ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ।
ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਮਾਂ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਆਪਣਾ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਨਾਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆ ਪੁਸਤਕਾ ਸਾਹਿਤ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖੀਏ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ।
ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਰਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਤੇ ਟਕਸਾਲੀ ਰੂਪ ਉੱਪਰ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੱਤ ਰੋਮਾਂਟਿਕ-ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪਵਾਦ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੂੜੀ-ਗਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾਂ ਦੋਸ਼ਾ ਦਾ ਨਿਖੇੜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਨੁਭਵ ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਰਖ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਗਿਆਨ ਕਰਵਾਇਆ।
ਯਥਾ ਕਵਿਤਾ, ਨਾਟਕ ਤੇ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਉਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਰਸਮਈ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਵਲ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਖੋਜੀ, ਸੰਪਾਦਕ, ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਆਲੋਚਕ ਆਦਿ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਜਤਿੰਦਰ ਸਾਹਿਤ ਸਰੋਵਰ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ: ਦੋ ਵਾਰ ਹਲ ਵਾਹੁਣਾ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਹੀ ਪਿਛੋਂ ਸੁਹਾਗਾ ਫੇਰਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ।
ਬੀਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਬੀਜ ਦੀ ਸੋਧ ਅਤੇ ਬਿਜਾਈ: ਹਰੇ ਚਾਰੇ ਲਈ ਇਸ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਅੱਧ ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰਵਾਂਹ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਵਹਾਏ ਜੀਰੋ ਟਿੱਲ ਡਰਿੱਲ ਨਾਲ ਵਾਹ ਕੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵਹਾਏ ਬੀਜੀ ਕਣਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੀਜ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਇਸ ਨਾਲ ਮੌਸਮੀ ਨਦੀਨ ਜਿਵੇਂ ਇੱਟਸਿਟ/ਚੁਪੱਤੀ ਆਦਿ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।
ਜੇਕਰ ਰਵਾਂਹ ਦਾ ਚਾਰਾ ਕਣਕ ਪਿਛੋਂ ਬੀਜਣਾ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫ਼ਾਸਫੋਰਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਮਾਤਰਾ ਪਾਈ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫ਼ਾਸਫੋਰਸ ਤੱਤ ਪਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ।
ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਜਲ ਨਿਕਾਸ: ਮਈ ਵਿਚ ਬੀਜੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਹਰ ੧੫ ਦਿਨਾਂ ਪਿਛੋਂ ਪਾਣੀ ਦਿਓ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਨਾ ਹੋਣ ।
ਕਟਾਈ: ਹਰੇ ਚਾਰੇ ਦੀ ਕਟਾਈ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ੫੫-੬੫ ਦਿਨ ਤੱਕ ਫੁੱਲ ਪੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਬੀਜ ਵਾਲੀ ਫ਼ਸਲ ਲਈ ਸੀ ਐਲ ੩੬੭ ਦਾ ੮ ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਅਗਸਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਅਤੇ ਰਵਾਂਹ ੮੮ ਦੇ ੧੬ ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਅਗਸਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ ਬੀਜੋ ।
ਇਸ ਦੇ ਬੂਟੇ ਸਿੱਧੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
ਇਸ ਵਿਚ ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਐਂਥਰਾਕਨੋਜ਼ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ ।
ਇਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਕੁਲ ਪਚਣਯੋਗ ਤੱਤ ਅਤੇ ਪਚਣਯੋਗ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ ।
ਔਸਤਨ ਇਹ ਕਿਸਮ ੧੦੮ ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਹਰੇ ਚਾਰੇ ਦਾ ਝਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ੪.੯ ਕੁਇੰਟਲ ਦਾਣੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।
ਇਹ ਇਕ ਚੌੜੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸਿੱਧੀ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਚਾਰੇ ਦੀ ਰਲਵੀਂ ਫ਼ਸਲ ਨਾਲ ਵਲੇਵੇਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੀ ।
ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਇਰਸ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਅਤੇ ਐਥਰਾਕਨੋਜ਼ ਬਿਮਾਰੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੰਦਰ੍ਹਵਾੜੇ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਕਣਕ ਅਤੇ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਔਸਤਨ ਇਹ ਕਿਸਮ ੧੦੦ ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਹਰੇ ਚਾਰੇ ਦਾ ਝਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ੪.੩ ਕੁਇੰਟਲ ਦਾਣੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੇਂਜੂ ਇਲਾਕਿਆ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਇਹ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਲਈ ਡੰਗਰਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਖੁਸ਼ਕ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਚੰਗਾ ਦੁੱਧ ਲੈਣ ਲਈ ਚਾਰਨਾ, ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ।
ਲੁਕਰੇਟੀਆ ਮੋਟ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦੀ ਸਮਰਥਕ, ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ 1840 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰੋਧੀ ਗੁਲਾਮੀ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖੇ ਔਰਤਾਂ 'ਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪਦਵੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
1848 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਜੇਨ ਹੰਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੀ ਬੈਠਕ ਹੋਈ।
ਮੋਟ ਨੇ 1848 ਦੇ ਸੇਨੇਕਾ ਫਾਲਸ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੂੰ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਡੱਚੇਸ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨਾਈਨ ਪਾਰਟਨਰ ਸਕੂਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਫ੍ਰੈਂਡਸ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤ ਸਟਾਫ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲਡੇਲਫਿਆ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਤੇ ਨਾਈਨ ਪਾਰਟਨਰਸ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਧਿਆਪਕ ਜੇਮਸ ਮੋੱਟ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗਿਆ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਬੋਲਣ ਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਜਦੋਂ 1865 ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮੀ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਗੁਲਾਮਾਂ, ਚਾਹੇ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ।
1880 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਉਹ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਅਤੇ ਮੰਦਹਾਲੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਰਹੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ।
ਲੁਕਰੇਟੀਆ ਕੋਫਿਨ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਜਨਵਰੀ, 1793 ਨੈਨਟਕੇਟ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਅੰਨਾ ਫੋਲਗਰ ਅਤੇ ਥੌਮਸ ਕਫਿਨ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਬੱਚਾ ਸੀ।
ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਪੀਟਰ ਫੋਲਜਰ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਮੋਰੇਲ ਫੋਲਗਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਨੇ ਫਾਊਂਡੇਸਨ ਬਿਨਯਾਮੀਨ ਫਰਾਕਲਿਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਫੋਲਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਟੋਰੀਜ਼ ਸਨ।
ਉਸ ਨੂੰ ਫੇਅਰ ਹਿੱਲ ਬਰਿਆਲ ਗਰਾਉਂਡ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਫਿਲਡੇਲਫਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਵੇਕਰ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ।
ਮੋੱਟ ਦੀ ਪੜ-ਪੋਤੀ ਨੇ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਬਿਆਨ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਬੇਟੀ ਫ੍ਰੀਡਨ ਲਈ ਇਤਾਲਵੀ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਵਜੋਂ ਥੁੜ-ਚਿਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਾ ਜਾਂ ਕੌਮੀ ਅਸੰਬਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਦੋ-ਸਦਨੀ ਸੰਸਦ , ਜਿਸਦਾ ਉੱਚ-ਸਦਨ ਸੇਨੇਟ ਹੈ, ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ ਹੈ।
ਕੌਮੀ ਅਸੰਬਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸੰਧੀ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਉਹ ਇਕਾਈ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਸੰਬਲੀ ਦੇ ਸੰਯੋਜਨ ਦੇ ਅਨੁੱਛੇਦ 51 ਵਿੱਚ ਵਿਨਿਰਦਿਸ਼ਟ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਵੋਟ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ 5% ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ 60 ਸੀਟਾਂ ਲਈ 10 ਸੀਟਾਂ ਰਾਖਵੀਂਆਂ ਹਨ, ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਨੁਪਾਤਕ ਤਰਜਮਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਭਰਿਆ ਹੈ।
ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਜੇਕਰ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਸੇਨੇਟ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕਿ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ, ਡਾ॰ ਫਹਮੀਦਾ ਮਿਰਜਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪੁਲਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨੇਸ਼ਨਲ ਅਸੰਬਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਸਾਰ ਅਲੀ ਦੀ ਖਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੀਗ ਘਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਨਿਖੜਵੀ,ਮੋਲਿਕ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ-ਮੂਲਕ ਹੋਂਦ ਦੀ ਸਹੀ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਪਹਿਚਾਣ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਾਡਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਾਂਝ-ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਗਟਾ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਮਾਧਿਅਮ ਹਨ।
ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋਕ ਵਾਰਾਂ ਬਾਰਹਮਾਹ ਤੇ ਅਲੋਹਣੀਆਂ ਆਦਿ।
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਮਾਡਲ ਦੀ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਵਖਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਜੈਕਬੋਸਨ ਅਤੇ ਬੋਗਾਟੀਰੇਵ ਨੇ ਲੋਕਯਾਨ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਵਖਰਿਉਣ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਮਾਡਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵੱਖਰਤਾ-ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅੰਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿਚਲਾ ਨਖੇੜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਜਦੋਂਕਿ ਸਾਹਿਤ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ ਮੋਖਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਲਿਖਤੀ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ।
ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਪਾਸਾਰ-ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਲਈ ਡਾ:ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਵਿਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਵਿਧੀ,ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸਿਰਜਨ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਕਾਰਣ ਪੰਜ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ-ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ,ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ,ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨ,ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿਗਿਆਨ ਲੋਕ ਸ਼ਬਦ ਸਮਾਜ ਤੇ ਮਾਨਵ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾਈ ਪ੍ਰਗਟਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ,ਸਾਹਿਤ ਇਸਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਗਟਾ ਮਾਧਿਅਮ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਪਰਸਪਰ ਸਾਂਝ ਬਹੁ ਪਰਤੀ ਤੇ ਅਨਿੱਖੜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਸਮੂਹਿਕ ਕਲਾਤਮਕ ਸਿਰਜਣਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਅਰਧ ਚੇਤਨਾ,ਸਮੂਹਿਕ ਅਚੇਤ ਤੇ ਚੇਤਨ ਮਨ ਕਾਰਾਂ ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀਆਂ-ਲੋਕੀਂ ਅਤੇ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਜੋ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ-
ਮੁਢਲੇ ਤੋਰ ਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਹਿ ਖੋਜ ਦਾ ਕਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਨਾਮ ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਟੇਮਪਲ ਦਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਮੀਡਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਰਾਹੀਂ ਸਮਕਾਲੀ ਕਾਬਜ ਜਮਾਤ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ,ਰਾਜਸੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਸਥਾਪਤੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜ ਸੱਤਾ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਿਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ,ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਗੋਰਵ,ਉੱਚਤਾ,ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਇਸੇ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਹਿੱਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪ,ਵਿਧਾਵਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸਮੁਚੇ ਤੋਰ ਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ,ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਨੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ,"ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ","ਮਧਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਥਾ:ਰੂਪ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾ,ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਆਦਿ,ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ।
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਡਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਕੁਝ ਮਸਲੇ ਹਨ।
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜੋ ਕਿ ਡਾ:ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਅਧਿਐਨ ਕਰਤਾ/ਅਧਿਐਨ ਟੋਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ,ਸਿਖਲਾਈ,ਸੰਬਧਿਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਅਪਣੱਤ/ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬਧਿਤ ਹੈ।
ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ,ਉਚਿਤ ਅਤੇ ਸਹੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ/ਇਕੱਤਰਤਾ ਯੋਗ ਵਿਓਂਤ ਹੈ।
ਹਰੇਕ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪ ਉਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਅਮਲ ਨਾਲ ਅਨਿਖੜ ਤੋਰ ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ:-ਸੁਹਾਗ,ਗੀਤ,ਅਲੋਹੋਣੀਆ ਆਦਿ।
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਸਮੇਂ ਮੂਲ ਪਾਠ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਾਠ ਭੇਦ ਦੇ ਹੂ-ਬਹੂ ਉਲੇਖ ਨਾਲ ਸੰਬਧਿਤ ਹੈ।
ਇਕੱਤਰਤਾ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਕੁਝ ਤਕਨੀਕੀ ਜੁਗਤਾਂ ਤੇ ਔਜਾਰਾ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਾਜਮੀ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਹੈ।
ਐਲਿਨ ਡੁੰਡੀਜ਼,"ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਨਾਲ ਇਕੱਤਰਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ,ਕਿਉਂਕਿ ਬੁਣਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋ,ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ/ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸਹੀ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸਣ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰਤਾ ਨਾਲ ਹੈ,ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਇੱਕ ਕਲਾਤਮਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ,ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸਨੇ ਸੰਕਲਨ ਸਮੇਂ ਨਿਰੋਲ ਤੱਤ ਇਕੱਤਰਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਕਲਾਤਮਕ ਅੰਸ਼,ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਭਿੰਨ ਕਲਾ-ਜੁਗਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨਾ ਲਾਜਮੀ ਹੈ।
ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਕਲਾ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਇਸ ਦਾ ਸਹੀ ਪਾਠ ਸੰਕਲਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤਿਅੰਤ ਕਠਿਨ ਕਾਰਜ ਹੈ।
ਵਰਗੀਕਰਨ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪਰਾਪ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਡਾ:ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਰਗ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪਰਾਪਅਨੁਸਾਰ,"ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਵਰਗੀਕਰਣ,ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਵਾਸਤੇ,ਪਹਿਲੇ ਪ੍ੜਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਡਾ.ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ,"ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਅਤਿਅੰਤ ਸੁਹਿਰਦ,ਬੇਬਾਕ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਸੰਬਧਿਤ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਨਕੂਲ ਤ੍ਰਾਸਦਿਕ ਜਾਂ ਰੋਹ ਪੂਰਣ ਜਾਂ ਵਿਦ੍ਰੋਹੀ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕਯਾਨ ਦੇ ਸਮੁਚੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ:-ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ,ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ,ਲੋਕ-ਨ੍ਰਿਤ,ਲੋਕ-ਸੰਗੀਤ,ਲੋਕ-ਚਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ,ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ,ਲੋਕ-ਖੇਡਾਂ,ਮੇਲੇ,ਤਿਉਹਾਰ ਆਦਿ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਤੇ ਗੈਰ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਗਟਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹਨ,ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦੂਸਰੇ ਲੋਕ ਕਲਾ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਪਛਾਣ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ,ਸਗੋਂ ਇਸਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੇ ਇਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੂਸਰੀਆਂ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਆਪਣੀ ਅਹਿਮ ਵੱਖਰਤਾ ਰਖਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਧਾਰਾ ਹੈ,ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਪੱਛਮ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਪਿਛੜੇ ਹੋਏ ਹਾਂ,ਭਾਵੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਈ ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ ਲੰਘ ਆਏ ਹਾਂ,ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੀ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ:-
ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮਾਧਿਅਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਅਮਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਅਤੇ ਸੁਹਿਰਦ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ।
ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਮਾਨਵੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਇਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਾਂਗ ਹਿ ਸਮੂਹਿਕ ਚਰਿਤਰ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦਿਕ ਸੰਕਟ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀਪੁਰਣ ਦਾ ਸੱਚ ਵਿਅਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਸਾਸ਼ਤਰ ਪੁਸਤਕ ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਅਹਿਮ ਪੁਸਤਕ ਹੈ।
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਲਾ ਦੇ ਹਰ ਪੱਖ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਨੇ ਹਰ ਨੁਕਤੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਦਲੀਲ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਉਸਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਸਾਸ਼ਤਰ,ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਅਧਿਆਏ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪਰਿਪੇਖ ਨਾਲ ਸੰਬਧਿਤ ਹਨ,ਬਾਕੀ ਛੇ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵਰਗ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਡਾ.ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਸਮੂਹਿਕ ਕਲਾਤਮਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪ੍ਰਗਟਾ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ,ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤਿਕ ਚੋਗਿਰਦੇ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਾਰ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਅਮਲ ਨੂੰ ਲੋੜਾ,ਅਕਾਂਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਹੁੰਗਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੋਖਿਕ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਢੰਗ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
"ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੋਕ ਗੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ,ਸਮੁਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵੀ ਲਕੋਕਤੀਆਂ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
"ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਨ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਲੋਕ-ਰਸਮਾਂ,ਲੋਕ ਭਰਮ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁਝ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾ.ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦੇ ਕਿਹਾ ਹੈ,"ਸਭ ਕੁਝ" ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨਾ ਉਦਾਰ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੀ ਹੈ,ਜਿਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ,ਇਕਸਾਰ ਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਸੰਕਲਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲਾ ਰਖਿਆ ਹੈ।
ਡਾ.ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੋਕਯਾਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਸੇਖੋਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਨਿਖੇਧਾਤਮਕ ਦਾ ਸੂਚਕ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਕਵਿਤਾ ਸੂਫੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਗੀਤ, ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਲੰਡਨ, ਬਰਮਿੰਘਮ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ, ਬਰਲਿਨ, ਓਸਲੋ ਅਤੇ ਸਟਾਕਹੋਮ ਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਲਾਈਵ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਅਲੀ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੂਫੀ ਫੈਸਟੀਵਲ ਸਮਾਰੋਹ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਦੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਤੀਸ਼ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੋ ਮੌਲਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਮੀਸ਼ਾ ਪਟੇਲ ਸਟਾਰਰ ਵਾਅਦਾ 'ਚ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨੁਰਾਗ ਬਾਸੂ ਦੀ ਗੈਂਗਸਟਰ ਵਿਵਿੱਚ ਚ “ਮੁਝੇ ਮਤ ਰੋਕੋ” ਆਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ।
ਉਸ ਨੇ ਐਨ. ਚੰਦਰ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਯੇ ਮੇਰਾ ਭਾਰਤ" ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗਾਣੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਉਸ ਨੇ ਸੂਫੀ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮ, ਸੂਫੀਆਨਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੋਹ ਏਕ ਲਾਮਾ, ਦਿਲ-ਏ-ਨਾਦਨ ਦੋਵੇਂ ਸੂਫੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਐਲਬਮਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਐਲਬਮਾਂ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਕਵਿਤਾ ਸੇਠ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਹ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।
2010 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਵੇਕ ਅਪ ਸਿਡ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੂਫ਼ੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ "ਗੁੰਜਾ ਸਾ ਕੋਈ ਇਕਤਾਰਾ" ਲਈ ਬੇਸਟ ਫ਼ੀਮੇਲ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਇਸਨੇ ਇਸੇ ਗੀਤ ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ ਫ਼ਾਰ ਬੇਸਟ ਫ਼ੀਮੇਲ ਪਲੇਬੈਕ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ'।
ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਮੁੰਡੇ ਹਨ, ਕਵੀਸ਼ ਅਤੇ ਕਨਿਸ਼ਕ ਜੋ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਪਰਫ਼ਾਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਵਿਤਾ ਸੇਠ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਸਤੰਬਰ, 1970 ਨੂੰ ਬਰੇਲੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਇਸਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਰੇਲੀ ਵਿੱਚ ਖਾਨ-ਕਹੀਆਂ ਨਿਆਜ਼ੀਆ ਦਰਗਾਹ, ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸ਼ੋਅ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਕਵਿਤਾ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿੰਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅਬਦੁੱਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅਤੇ ਆਸੀਆ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਹ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ‘ਚ 3 ਸੱਦਸ ਸਨ- ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਖੁਦ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸਿਦਰਾ ਅਜ਼ੀਜ਼।
ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਸਨੇ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕਲੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਹੋਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵਿੱਤੀ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਕਰੀਮ ਡਰਾਈਵਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅਧੁਰੀ ਬੈਚਲਰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਤੋਂ ਬਰੇਕ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ।
ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਪਾਰਕ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿਟਰਸ ਟੇਲੈਂਟ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ।
ਉਸ ਨੇ ‘ਕਿਸੇ ਅਪਨਾ ਕਹੇਂ’ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2015 ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸੀਰੀਜ਼ ‘ਮੁਕਦੱਸ’ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੋਹਰੀ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਦੀਵਾਨਾ , ਲਾਜ , ਸੋਚਾ ਨਾ ਥਾ , ਛੋਟੀ ਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ , ਨਾਟਕ , ਗੁਸਤਾਖ ਇਸ਼ਕ , ਕੁਰਬਾਨ , ਸੁਨੋ ਚੰਦਾ , ਰਾਂਝਾ ਰਾਂਝਾ ਕਰਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੋਲ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਨਜ਼ੀ ਦਾ ਕਿਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਦਹਾਜੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸਿਦਰਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਪੇਸ਼ੇ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕਾ ਹੈ।
ਇਹ ਗੱਲ 2018 ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ ਕਿ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਦੇ ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰ ਅਫਾਨ ਵਹੀਦ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਸੀ।
ਇਕਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਮ ਟੀਵੀ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਕਿਸੇ ਅਪਨਾ ਕਹੇਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ।
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸ਼ਬੀਰ ਜਾਨ, ਆਰਿਜ ਫਾਤਿਮਾ, ਰੁਬੀਨਾ ਅਸ਼ਰਫ ਨਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
13ਅਪ੍ਰੈਲ 2017, ਨੂੰ ਮਸ਼ਾਲ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਤੇ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮੱਗਰੀ ਫੇਸਬੁੱਕ ਤੇ ਅਪਲੋਡ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਅਬਦੁਲ ਵਲੀ ਖ਼ਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਹ ਖੁਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ।
ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖਬਰ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਰਾਹੀਂ ਸੋਸਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਹੋਣ ਬਾਅਦ ਫੈਲ ਗਈ . ਜਦ ਮਸ਼ਾਲ ਖਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਕਰੀਬ 25 ਪੁਲੀਸ ਕਰਮੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ .
ਉਹ ਜਖਮ ਨਾ ਸਹਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦਮ ਤੋੜ ਗਿਆ . ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਵੀਡੀਓ ਫੂਟੇਜ ਅਨੁਸਾਰ ਖ਼ਾਨ ਮਰਨ ਬਾਅਦ ਜਦ ਫ਼ਰਸ਼ ਤੇ ਪਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਲਾਠੀਆਂ,ਅਤੇ ਠੁੱਡੇਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।