polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਲਾਅ ਫੈਕਲਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸੰਸਥਾ - ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਜ਼ਮੀਨ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, ਵੋਲਗਾ ਤੇ ਸੇਵੋਏ ਜਿਹੇ ਹੋਟਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਸੀ।
ਉਹ ਸੇਕਰਡ ਹਾਰਟ ਸਕੂਲ ਤੇ ਫਿਰ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਸਾਈਕਲ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂਦੀ।
ਕਿਰਨ ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਟੈਨਿਸ ਕੋਰਟ ਜਿਹੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸੀ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਮੌਕੇ ਵਰਤਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤੇ ਤੇ ਖੂਬ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਕਿਰਨ ਦਾ ਵਾਹ ਖੇਡ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆ, ਜੋ ਮੈਰਿਟ ਦੀ ਥਾਂ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਸਰਕਾਰੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਲ ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਵਾਹ ਸੀ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਫਸਰਾਂ ਕਾਰਨ ਮੈਥੋਂ ਬੜੇ ਮੌਕੇ ਖੁੱਸੇ।
ਇਥੇ ਉਹਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ’ਚ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਜ਼ੀਫਾ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।
ਪ੍ਰੋ. ਜੇ.ਸੀ. ਆਨੰਦ ਤੇ ਐਮ.ਐਮ. ਪੂਰੀ ਜਿਹੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ’ਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ।
ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ’ਚ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਕੀਲ ਮੈਕ ਸਰੀਨ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਆਗੂ ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਜਿਹਿਆਂ ਨਾਲ ਭਿੜਦੀ ਰਹੀ।
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮੋਹਰੀ ਹੋ ਕੇ ਭੀੜ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਗਲਤ ਥਾਵੇਂ ਪਾਰਕ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਪੂਲ ਦੀ ਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਆਈ.ਜੀ. ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ’ਚ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ੍ਹ ’ਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ।
ਜਦੋਂ ਉਹਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਲੜਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਚੀਕੇ ਸਨ ‘ਬੌਬੀ ਗੋ ਬੈਕ’, ਕਿਰਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਦੂਜੀ ਘਟਨਾ ਨੇ ਉਹ ਨੂੰ ‘ਕਰੇਨ ਬੇਦੀ’ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿਵਾਇਆ ਤੇ ਤੀਜੇ ਕੰਮ ਨੇ ਸ਼ਾਨਾਮੱਤਾ ਰਮਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਸਨਮਾਨ ਉਹਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
ਉਹਨੂੰ ਇਹਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਵੀ ਪੂਰਾ ਇਲਮ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਜਦੋਂ ਪਾਗਲ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ 24&7 ਮੀਡੀਆ ਚੈਨਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਉਹ ਅੰਨਾ ਨੂੰ 14 ਨਵੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ‘‘ਭਾਰਤ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼’ ਰੈਲੀ ’ਚ ਹੀ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਬਾਰੇ ਐਫ.ਆਈ. ਆਰ. ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ‘ਮੈਨੇਜ’ ਕਰ ਸਕਣ ਦੇ ਉਹਦੇ ਇਸ ਹੁਨਰ ਦਾ ਟੀਮ ਅੰਨਾ ਦੇ ਉਹਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਚੰਗਾ ਲਾਹਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬੇਦੀ ਨੂੰ 1966 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੂਨੀਅਰ ਟੈਨਿਸ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਈਪੀਐਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੇਦੀ ਨੇ ਦਿੱਲੀ, ਗੋਆ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਣਕਿਆਪੁਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪੁਲਿਸ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1979 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਲਿਸ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਦਿੱਲੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਲਿਆਂਦੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ 1983 ਲਈ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ।
ਉੱਤਰੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਨਵਜਯੋਤੀ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ।
ਕਈ ਵਾਰ ਕਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹਦੀਆਂ ਬਦਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।
ਕਈ ਵਾਰ ਉਹਨੂੰ ਕੰਮ ਕਹਿਣਾ ਜਾਂ ਉਹਦੇ ਮਾਤਹਿਤਾਂ ਲਈ ਹਾਲਾਤ ਕਸੂਤੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਈ.ਜੀ. ਬਣ ਕੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਆਈ ਤਾਂ ਉਹ ਦੇ ’ਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਅਵੱਗਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਭੜਕਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗੇ।
1993 ’ਚ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਆਈ.ਜੀ. ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਹ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਹਿਣ ਦੇ ਅਯੋਗ ਜੇਲ੍ਹ ਨੂੰ ਮਾਨਵੀ ਅਦਾਰੇ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ 1994 ਵਿੱਚ ਰੈਮਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
2003 ਵਿੱਚ, ਬੇਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣੀ।
ਉਸਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ 2015 ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ।
ਕਿਰਨ ਬੇਦੀ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਜੂਨ 1949 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੇਸ਼ਵਾਰੀਆ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰੇਮ ਪੇਸ਼ਵਰੀਆ ਦੀ ਕੁਖੋ ਹੋਇਆ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸਨਅਤਕਾਰ ਤੇ ਭਲਾਈ ਕਾਰਜਾਂ ’ਚ ਰੁਝੇ ਬ੍ਰਜ ਬੇਦੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਕਿਰਨ ਇੱਕ ਧੀ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਹੈ।
ਕਿਰਨ ਬੇਦੀ ਦਾ ਆਪਣੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਸ਼ਸ਼ੀ , ਲੰਡਨ ਰਹਿੰਦੀ ਰੀਟਾ ਤੇ ਸਾਂਸ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਸੀ ਅਨੂ ਨਾਲ ਬੜਾ ਪਿਆਰ ਹੈ।
ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਹਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ’ਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪੁਲੀਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਗਈ।
ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ. ਹੋਣ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ’ਚ ਉਹਨੇ ‘‘ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ’ਚ’’ ਸਦਾ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਨਿਭਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।
ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹਿੰਸਕ ਭੀੜ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਰਨ ਨੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਸਖਤ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ’ਚ ਮਰਦ ਅਫਸਰਾਂ ਨੇ ਕੱਢੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਸਨ।
ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਾੜੀ ਜਾਂ ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼ ਦੁਪੱਟੇ ’ਚ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇ।
ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਨਾਮ ਨਾ ਛਾਪਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ’ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 1973 ’ਚ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਪੁਲੀਸ ਪਰੇਡ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਇੰਨੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਕਿਰਨ ਬੇਦੀ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਨਾਸ਼ਤੇ ’ਤੇ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ।
ਅੰਨਾ ਹਜ਼ਾਰੇ ਦੇ ਵਰਤ ਦੌਰਾਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬੇਬਾਕੀ ਨਾਲ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹਦਾ ਨਾਂ ‘ਰੰਘੜ’ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਹਿਰੂ-ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਫਰਜ਼ੰਦ ਰਾਹੁਲ ਵੱਲੋਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਹਮਾਇਤ ਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕਿਰਨ ਬੇਦੀ ਦੀ ਰੱਜ ਕੇ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਅਰਬ ਬਹਾਰ ਅਰਬ ਜਗਤ ਵਿੱਚ 18 ਦਸੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੀ ਧਰਨਿਆਂ, ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ , ਦੰਗਿਆਂ ਅਤੇ ਖਾਨਾਜੰਗੀ ਵਾਲ਼ੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰ ਲਈ ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਇਸਤਲਾਹ ਹੈ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਤੁਨੀਸੀਆ, ਮਿਸਰ , ਲੀਬੀਆ, ਅਤੇ ਯਮਨ ਵਿੱਚ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟੀ; ਬਹਿਰੀਨ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਖਾਨਾ ਜੰਗੀ; ਅਲਜੀਰੀਆ, ਇਰਾਕ, ਜਾਰਡਨ, ਕੁਵੈਤ, ਮੋਰਾਕੋ, ਅਤੇ ਸੁਡਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰੋਸ-ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ; ਅਤੇ ਮੌਰੀਤਾਨੀਆ, ਓਮਾਨ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਜਿਬੂਤੀ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਹਾਰਾ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰੋਸ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਮੁਹੰਮਦ ਕੁੱਲੀ ਕੁਤਬ ਸ਼ਾਹ , ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕੀਤੀ।
ਇਹ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਤਾਰੀਖ਼ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਤਰਤੀਬ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਬਾਦ ਬਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਨਾਮ ਉਸ ਸ਼ਾਇਰ ਦਾ ਤਖ਼ੱਲਸ ਹੈ।
ਸੋਫੀਲਸ, ਸੋਫੀਲਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਪੀਓਸ ਕੋਲਨਲਸ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਡੈਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਦੀ ਇੱਕ ਸੈਟਿੰਗ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਉਥੇ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸੋਫੋਕਲਸ ਦਾ ਜਨਮ 490 ਬੀਸੀ ਵਿੱਚ ਮੈਰਾਥਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸੋਫੋਕਲਸ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ. ਸੋਫੋਕਲਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾਤਮਕ ਜਿੱਤ 468 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਐਥੀਨੀਅਨ ਨਾਟਕ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਮਾਸਟਰ, ਏਸਚੇਲਸ ਉੱਤੇ ਡਿਯੋਨਿਸਿਆ ਥੀਏਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਲਿਆ।
ਪਲੂਟਾਰਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿੱਤ ਅਸਧਾਰਨ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ. ਆਰਚਨ ਨੇ ਜੱਟਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੁਣਨ ਦੇ ਆਮ ਰਿਵਾਜ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਿਮਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ।
ਪਲੂਟਾਰਕ ਅੱਗੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਐਸਕੀਲਸ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਿਸਲੀ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਲੂਟਾਰਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੋਫੋਕਲਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ਾਇਦ 470 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਟ੍ਰਿਪਟੋਲੇਮਸ ਸ਼ਾਇਦ ਨਾਟਕ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਸੋਫੋਕਲਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸੋਫੋਕਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੁਖਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀਪਸ ਅਤੇ ਐਂਟੀਗੋਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਥੀਬਨ ਨਾਟਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰ ਨਾਟਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਟੈਟ੍ਰੋਲੋਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਹੁਣ ਗੁੰਮ ਗਏ ਹਨ. ਸੋਫੋਕਲਜ਼ ਨੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਤੀਜੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲਾਟ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ. ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਟਕ ਲੇਖਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਸੀਕਲਸ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੱਦ ਤਕ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ।
ਸੋਫੋਕਲੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਤੀਜੇ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਰਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਐਸਕਲੁਸ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੋਫੋਕਲਜ਼ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਐਥੀਨੀਅਨ ਨਾਟਕ ਲਿਖਤ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਤੀਜੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ।
ਅਰਸਤੂ ਸੋਫੀਕਲਜ਼ ਨੂੰ ਸਕੈਨੋਗ੍ਰਾਫੀਆ ਜਾਂ ਸੀਨਰੀ-ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
456 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਸਟਰ ਏਸਕਲੁਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸੋਫੋਕਲਸ ਐਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਜਦੋਂ ਲਾਹਿੜੀ ਨੇ ਕਿੰਗਸਟਨ, ਰ੍ਹੋਡ ਆਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਨਾਮ ਝੰਪਾ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਰਸਮੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਸੀ।
ਲਾਹਿੜੀ ਨੇ ਚੇਤੇ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਸੀ. ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਹੋ ਉਹ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹੋ।
" ਉਸਦੇ ਨਾਵਲ ਦ ਨੇਮਸੇਕ ਦੀ ਪਾਤਰ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਨਿਊਜ਼ਵੀਕ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵਿੱਚ, ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ "ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਤੀਬਰ ਦਬਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਨੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹ।
" ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਲਗ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਜੂਝ ਰਹੀ ਸੀ।
ਲਾਹਿੜੀ ਨੇ ਸਾਊਥ ਕਿੰਗਸਟਾਊਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ. 1989 ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬਰਨਾਰਡ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ।
ਨੇਮਸੇਕ' ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਤਾਬ ਸੀ, ਇੱਕ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਟਾਈਮਜ਼ ਬੁੱਕ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਨਐਕਸਟਮਡ ਅਰਥ ਨੇ ਫ੍ਰੈਂਕ ਓ'ਕੋਨਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਵਲ, ਦ ਲੋਲੈਂਡ , ਮੈਨ ਬੁਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਕਸ਼ਨ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ।
2011 ਵਿੱਚ, ਲਾਹਿੜੀ ਰੋਮ, ਇਟਲੀ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ, ਇਤਾਲਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਪੇਂਗੁਇਨ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸੰਕਲਨ, ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 40 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਤਾਲਵੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ 40 ਇਤਾਲਵੀ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਰਜ ਸਨ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਝ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਇਤਾਲਵੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਲਾਹਿੜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਲਾਹਿੜੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਹੋ ਵੀ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।
" ਲਾਹਿੜੀ ਕਿੰਗਸਟਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, ਰ੍ਹੋਡ ਆਈਲੈਂਡ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਮਰ ਲਾਹਿੜੀ ਨੇ ਰ੍ਹੋਡ ਆਈਲੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; "ਦ ਥਰਡ ਐਂਡ ਫਾਈਨਲ ਕੰਟੀਨੈਂਟ" ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ, ਕਹਾਣੀ ਜੋ ਮੈਲਾਡੀਜ਼ ਦੇ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਾਡਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਲਾਹਿੜੀ ਦੀ ਮਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਕਸਰ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਲਾਹਿੜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਬੋਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉੱਨਤ ਡਿਗਰੀਆਂ: ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ., ਇੱਕ ਐਮ.ਐਫ.ਏ. ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਣ ਵਿੱਚ, ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐੱਮ.ਏ., ਅਤੇ ਰੇਨੇਸੈਂਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਉਸਦਾ ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ, 1997 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇ "ਐਕਰਸਡ ਪੈਲੇਸ: ਜੈਕੋਬੀਅਨ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਪੈਲਾਜ਼ੋ" ਸੀ।
ਉ ਸਨੇ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸਟਾਊਨ ਦੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਰਕ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਲਈ, ਜੋ ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ।
ਲਾਹਿੜੀ ਨੇ ਬੋਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਰ੍ਹੋਡ ਆਈਲੈਂਡ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਣੀ ਸਿਖਾਈ ਹੈ।
ਲਾਹਿੜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ, ਇੰਟਰਪ੍ਰੇਟਰ ਆਫ ਮੈਲਡੀਜ ਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਗਲਪ ਦੇ ਪੁਲਿਤਜਰ ਇਨਾਮ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ ਦ ਨੇਮਸੇਕ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਉਸੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਈ ਗਈ।
ਜਨਮ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨੀਲਾਂਜਨਾ ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਨਾਮ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਪਨਾਮ ਝੁੰਪਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲਾਹਿੜੀ ਨੂੰ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬੈਰੇਕ ਓਬਾਮਾ ਨੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀਅਤਾ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
2001 ਵਿੱਚ, ਲਾਹਿੜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਲਬਰਟੋ ਵੌਰਵੌਲੀਅਸ-ਬੁਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਹੁਣ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸੀਨੀਅਰ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।
2012 ਵਿੱਚ, ਲਾਹਿੜੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ, ਔਕਟਾਵੀਓ ਅਤੇ ਨੂਰ ਨਾਲ ਰੋਮ ਚਲੀ ਗਈ।
1 ਜੁਲਾਈ, 2015 ਨੂੰ, ਲਾਹਿੜੀ ਨੇ ਲੇਵਿਸ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲਿਖਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।
ਮੈਕਿੰਟੋਸ਼ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਣ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣ ਗਈ।
ਜੂਨ 1923 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਲੇਕਸਾਂਦਰ ਸਟੈਂਬੋਲੀਏਸਕੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਦੁਆਰਾ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਟੈਂਬੋਲੀਏਸਕੀ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦੇਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੇ ਸਨ, ਨੇ ਅਲੇਕਸਾਂਦਰ ਸਾਸਨਕੋਵ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ।
ਦਿਮਿਤ੍ਰੋਵ ਨੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਹਫਤੇ ਤੱਕ ਦਮਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ।
ਉਹ ਅਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ ਭੱਜ ਗਏ ਅਤੇ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।
ਫਿਰ ਉਹ ਜਰਮਨੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਿੰਟਰਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਗ ਦਾ ਚਾਰਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਗਿਓਰਗੀ ਦਮਿਤਰੋਵ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਵਾਚੇਵਤਸੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜੋਕੇ ਪੇਰਨਿਕ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਪਰਸ਼ਕੇਵ ਦੋਸੇਵਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਈਸਾਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿਮਿਤ੍ਰੋਵ ਨੇ ਕੰਪੋਜ਼ਟਰ ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦਿਮਿਤਰੋਵ 1902 ਵਿੱਚ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਵਰਕਰਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1903 ਵਿਚ, ਦਿਮਿਤਾਰ ਬਲਾਗੋਇਵ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੇ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਈ।
ਇਹ ਪਾਰਟੀ 1919 ਵਿੱਚ ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਬਣ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਕਾਮਿਨਟਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ।
ਗਿਓਰਗੀ ਦਮਿਤਰੋਵ ਮਿਖਾਈਲੋਵ , ਜਾਂ ਗਿਓਰਗੀ ਮਿਖੇਲੋਵਿੱਚ ਦਮਿਤਰੋਵ ਬਲਗਾਰੀਆਈ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਲੈਨਿਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਵਿੱਤੀ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇਖਿਚੂ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰਾਏਪੁਰ, ਜਿਸਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ , ਲਗਭਗ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਝੁਨੀਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਮਾਨਸਾ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ , ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ) ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਇਸ ਦੇ ਦੂਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ . ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ 21 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ।
ਇਹ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ 11 ਪਿੰਡਾਂ ਬਾਜੇ ਵਾਲਾ, ਬੀਰੇ ਵਾਲਾ ਜੱਟਾਂ, ਝਰੀਆਂ ਵਾਲਾ , ਟਾਂਡੀਆਂ, ਨੰਗਲਾ, ਪੇਰੋਂ, ਬੈਹਣੀਵਾਲ, ਬਾਣੇ ਵਾਲਾ, ਤਲਵੰਡੀ ਅਕਲੀਆ , ਮਾਖਾ ਅਤੇ ਛਾਪਿਆਂ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵੱਡਾ ਡੇਰਾ ਡੇਰਾ ਅਤੇ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਪ੍ਰੀਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ/ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਅੱਗੇ, ਇੱਕ ਲਾਲੀ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਦੁਰਗਾ ਮੰਦਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੱਟਾਂ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਨਹਿਰ ਤੋਂ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸਪਲਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਨਹਿਰ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕ ਬੈਕਅੱਪ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਚਲਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਅਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਨਸੂਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲਗਭਗ 70% ਬਾਰਸ਼ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਧੂ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਖੂਹ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਣਵਰਤਿਆ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਖੰਡਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ ਆਦਿ ਹਨ।
ਦੂਸਰੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਨਵੇਂ ਬਣੇ 2700 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਵਿੱਦਿਅਕ ਵਿਕਲਪ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਸੰਸਥਾ ਆਦਰਸ਼ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ।
ਰਾਇਪੁਰ, ਜਾਂ ਰਾਏਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਮਰਦ ਆਪਣਾ ਵਿਹਲਾ ਸਮਾਂ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ ਜਾਂ ਤਾਸ਼ ਖੇਡ ਕੇ ਪਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਸਰਦਾਰਨੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਨ੍ਹਈਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਮਿਸਲਦਾਰ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ, ਜਿਸਦੀ ਉਮਰ ਉਦੋਂ ਨੌਂ ਸਾਲ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਈ ਸੀ।
25 ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਟਾਲੇ ਕੋਲ ਜਾਹਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਚੱਕੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੋਇਆ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
1785 ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਸ਼ੁਕਰਚਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਮਿਸਲਦਾਰ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬੇਟੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
ਕਨਹਈਆ ਮਿਸਲ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਰਾਣੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ 8,000 ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਘੋੜ ਸਵਾਰ ਫੌਜ਼ ਦੀ ਵੀ ਕਮਾਂਡਰ ਬਣ ਗਈ।
ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਮਹਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ 1792 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰਚਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਿਆ।
ਕਨਹੀਆ ਤੇ ਸ਼ੁਕਰਚੱਕੀਆ ਦੋਨਾਂ ਮਿਸਲਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ।
ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਪਰ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੇ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸੱਦ ਕੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਡਾਕੂਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਬਚਾਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਅਜੇ 17 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਲੜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਲਹੌਰ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਭੰਗੀ ਮਿਸਲ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੂੰ ਲਹੌਰ ਤੇ ਮੱਲ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸਦਾ ਭੇਜਿਆ ਤਾਂ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਲਹੌਰ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਹੁੰਦਾ ਏ ਉਹ ਫ਼ਿਰ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲੁਹਾਰੀ ਗੇਟ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ ਸਦਾ ਕੌਰ ਦਿੱਲੀ ਗੇਟ ਵੱਲੋਂ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਈ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਚਨਿਓਟ, ਕਸੂਰ, ਅਟਕ ਹਜ਼ਾਰਾ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਸਮੇਂ ਉਹ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ਼ ਸੀ।
1807 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਾਂ ਲੱਗੀ।
ਸਦਾ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੰਘਣੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ।
ਇਹ ਲੜੀਵਾਰ ਵੈਸਟੇਰੌਸ ਅਤੇ ਐਸੌਸ ਦੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਗੇਮ ਆਫ਼ ਥਰੋਨਜ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਪਲਾਟਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਤਿੰਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਮੁਰਦਾ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਲੋਕ ਦੂਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਠੰਢ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸਾਮਰਾਜ ਉੱਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਗੇਮ ਆਫ਼ ਥਰੋਨਜ਼ ਜਾਂ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਟੀ.ਵੀ. ਡਰਾਮਾ ਲੜੀਵਾਰ ਹੈ ਜੋ ਡੇਵਿਡ ਬੈਨਿਆਫ਼ ਅਤੇ ਡੀ. ਬੀ. ਵੀਸ ਵੱਲੋਂ ਐੱਚ.ਬੀ.ਓ. ਚੈਨਲ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਜਾਰਜ ਰ. ਰ. ਮਾਰਟਿਨ ਦੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਏ ਸੌਂਗ ਆਫ਼ ਆਈਸ ਐਂਡ ਫ਼ਾਇਰ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ ਦਾ ਨਾਂ ਅ ਗੇਮ ਆਫ਼ ਥਰੋਨਜ਼ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਫ਼ਿਲਮੀਕਰਨ ਬੈਲਫ਼ਾਸਟ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ, ਮਾਲਟਾ, ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆ, ਆਈਸਲੈਂਡ ਅਤੇ ਮੋਰਾਕੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਟੀ. ਵੀ. ਉੱਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 17 ਅਪਰੈਲ, 2011 ਨੂੰ ਐੱਚ. ਬੀ. ਓ. ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਖੀਰਲਾ ਭਾਗ 27 ਅਗਸਤ, 2017 ਨੂੰ ਟੀ.ਵੀ. ਉੱਪਰ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਗੇਮ ਆਫ਼ ਥਰੋਨਜ਼ ਐਚ. ਬੀ. ਏ. ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉੱਪਰ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਨੰਗੇਜ਼ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਲੜੀਵਾਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਐਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੀਟਰ ਡਿੰਕਲੇਜ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਐਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਰੋਲ ਟੀਰੀਅਨ ਲੈਨੀਸਟਰ ਲਈ ਲੜੀਵਾਰ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਐਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇੋਲਾਵਾ ਲੀਨਾ ਹੀਡੀ, ਐਮੀਲੀਆ ਕਲਾਰਕ, ਕਿਟ ਹੈਰਿੰਗਟਨ, ਮੈਸੀ ਵਿਲਿਅਮਜ਼, ਡਿਆਨਾ ਰਿਗਜ਼ ਅਤੇ ਮੈਕਸ ਵੌਨ ਸਿਡੋਵ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਈਮਟਾਈਮ ਐਮੀ ਐਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਾਵਿਕ ਖ਼ੂਬੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਡੰਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੀਵਨ ਕੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਮੀਰ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਰਕਮ ਜ਼ਨਾਨੀ, ਸਾਹਿਤ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਖਰਚ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
1601 ਵਿਚ, ਡੰਨ ਨੇ ਗੁਪਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਨ ਮੋਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਬੱਚੇ ਸਨ।
1615 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਡੀਕਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਐਂਗਲੀਕਨ ਪਾਦਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਪਦਵੀਆਂ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਇਸ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਸਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇਟ, ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਨੁਵਾਦ, ਐਪੀਗ੍ਰਾਮ, ਸ਼ੋਕ ਗੀਤ, ਗਾਣੇ, ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਧੜਕਣ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਨਵੀਨਤਾ ਲਈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਡਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਥਾਹ ਗਿਆਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਤਿੱਖੀ ਅਲੋਚਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਡਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਚਾਰ, ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਸਿਧਾਂਤੀਕਰਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਉਸਨੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਾਮ-ਉਤੇਜਕ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ।
ਆਚਾਰੀਆ ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਕਾਫੀ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਪਰਿਚੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਚਾਹੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਨ,ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਅੰਤਰਵੇਦੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਗਪਗ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਆ ਗਏ ਸਨ।
ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀ ਕੱਲਹਣ ਦੀ 'ਰਾਜਤਰੰਗਿਣੀ' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਯਾਪੀੜ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਲਿਤਾਪੀੜ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਕਨੌਜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਯਸ਼ੋਵਰਮਾ ਸੀ।
ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਲਲਿਤਾਪੀੜ ਦੇ ਜਿੱਤ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਹ ਅੰਤਰਵੇਦੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ 'ਅਤ੍ਰੀਗੁਪਤ' ਨਾਮ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕਸ਼ਮੀਰ ਲੈ ਆਇਆ ਸੀ।
ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸਨ,ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਤਕੜਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਚਾਰੀਆ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਇਸਦੇ ਤੱਤਾਂ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ ਕੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।
ਉੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਅਰਥ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 'ਭਰਤਮੁਨੀ' ਦੇ 'ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤਰ' ਉੱਤੇ 'ਅਭਿਨਵਭਾਰਤੀ' ਅਤੇ 'ਆਨੰਦਵਰਧਨ' ਦੇ 'ਧੁਨਿਆ-ਲੋਕ' ਉੱਤੇ 'ਲੋਚਨ' ਟੀਕਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਗ੍ੰਥਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਯਭਿਗਿਆ ਤੰਤਰ,ਸਤੋਤ੍ਰ, ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਧੁਨਿਆਲੋਕ ਕਾਵਿ ਕੋੌਤੁਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟੀਕਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਮੂਲ ਗ੍ਰੰਥ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਉੱਚ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੈਵ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਗੁਰੂ ਲਛਮਣ ਗੁਪਤ ਸਨ,ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੈਵ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਲੋਚਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਭੱਟ ਇੰਦੂਰਾਜ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਸੰਭਾਵਿਤ ਹੈ ਕਿ ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਗੁਰੂ ਭੂਤੀਰਾਜ ਹੀ ਸਨ।
ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਵਰਾਹਗੁਪਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਿਰਸਿੰਘਗੁਪਤ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਹੈ।
'ਤੰਤ੍ਰਾਲੋਕ' ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਮਲਕਲਾ ਜਾਂ ਵਿਮਲਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਮਨੋਰਥਗੁਪਤ ਲਈ 'ਪਰਾਤਰਿੰਸ਼ਿਕਾ-ਵਿਵਰਣ' ਰਚਨਾ 'ਤੇ ਟੀਕਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਅੰਕਨ ਹੈ।
ਇਹਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਯਸ਼ੋਰਾਗ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਹੈ,ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ।
ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਸ਼ੈਵ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਆਚਾਰੀਆ ਕੋਲ ਰਹਿ ਕੇ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਬੜੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਭੱਟ ਇੰਦੂਰਾਜ ਅਤੇ ਨਾਟ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਗੁਰੂ 'ਕਾਵਿ-ਕੌਤਕ' ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਲੇਖਕ ਭੱਟ ਤੋਂਤ ਸਨ।
ਇਸ ਟੀਕੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਚਾਰੀਆ ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਟੀਕਾਕਾਰ ਅਤੇ ਆਚਾਰੀਆ ਦੇ ਮਤਾਂ ਨੂੰ ਉੱਧਤ ਕਰਕੇ ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਿ੍ਤ ਵਿਵੇਚਨ ਕੀਤਾ।
ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ,ਟੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ,ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਾਰੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਹਜ-ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ,ਨਾਟਕਕਾਰ,ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ,ਭਾਸ਼ਾ,
ਰੋਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 753 ਈ. ਨੂੰ ਜੁੜਵਾ ਭਰਾਵਾਂ ਰੋਮੁਲਸ ਅਤੇ ਰੇਮਸ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਟਰੋਜਨ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਏਨੀਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਐਲਬਾ ਲੋਂਗਾ ਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਸਨ।
ਰਾਜਾ ਨੌਮੀਟਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਮੁਲੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਨੌਮੀਟਰ ਦੀ ਧੀ ਰਹੀਆ ਸਿਲਵੀਆ ਨੇ ਜੁੜਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਕਿਉਂਕਿ ਰਹੀਆ ਸਿਲਵੀਆ ਦਾ ਮਾਰਸ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਰੋਮਨ ਦੇਵਤੇ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਸਭਿਅਤਾ ਇਤਾਲਵੀ ਸਭਿਅਤਾ ਸੀ ਜੋ 8 ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਇਤਾਲਵੀ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
ਇਹ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਅਤੇ ਰੋਮ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਖਰ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 5-9 ਕਰੋੜ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਸਨ) ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 65 ਲੱਖ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ।
ਐਟਰਸਕੇਨਜ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਐਤਰੁਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਲਗਪਗ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਅਮੀਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਐਟਰਸਕੇਨਜ ਨੇ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੂਲ ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਸਾਬੇਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਣਤੰਤਰ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੋਕਾਂ ਸਨ।
ਰੋਮ ਸ਼ਹਿਰ ਟੀਬਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਫੈਲੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਤੋਂ ਵਸਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਚੌੜਾ ਰਸਤਾ ਸੀ।
ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਬੂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੋਮ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਤੱਕ ਇਟਲੀ ਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਗੋਤ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਪੈਲੇਟਾਈਨ ਹਿੱਲ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਨਵਾਂ ਰਾਜਾ ਅਮੁਲੀਅਸ ਡਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਰੋਮੁਲਸ ਅਤੇ ਰੇਮੁਸ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜ ਗੱਦੀ ਵਾਪਿਸ ਨਾ ਮੰਗ ਲੈਣ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡੋਬਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਇੱਕ ਬਘਿਆੜਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ ਪਾਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੇ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਐਲਬਾ ਲੋਂਗਾ ਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ।
ਸਮਕਾਲ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨਵਾਂ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਲੈ ਕੇ ਹਾਜਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਇਸ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਔਰਤ-ਮਰਦ ਦੇ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਚੁਕੀ ਹਉਮੈ,ਉਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹਪਣ ਵਾਲੀ ਟੱਕਰ, ਕਾਮ ਤੇ ਦੇਹ ਲਈ ਬਣਦੇ ਬਿਣਸਦੇ ਇਸ ਦੇ ਮਾਰੂ ਪਰਿਣਾਮ ਵੀ ਨਾਰੀ ਵਾਦੀ-ਕਾਵਿ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣੋਂ ਨਾ ਰਹ ਸਕੇ।
ਪਾਲ ਕੋਰ, ਮਨਜੀਤ ਟਿਵਾਣਾ, ਮਨਜੀਤ ਪਾਲ ਦੀਆਂ ਇਸ ਦੋਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਸਵੰਤ ਦੀਦ, ਪ੍ਰਮਿੰਦਰਜੀਤ ਤੇ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਕੇਂ ਆਦਿ ਲਈ ਮਨੂੱਖੀ ਵਜੂਦ ਜਿਵੇਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਤੇ ਨਿਆਸਰਾ ਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋਣ ਨੂੰ ਚਿਤਵਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਨੀਝ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹਲਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਇਜ਼ਹਾਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਘੱਟ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੈਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿਦਦੀ ਪ੍ਰਥਮ ਪਛਾਣ ਮਰਦ-ਅੋਰਤ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚਲੀ ਗਹਿਰਾਈ, ਅਨਿਸ਼ਚਤਾ ਤੇ ਤਲਖੀ ਨੂੰ ਬੇਪਰਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,'ਕਾਨੀ ਤੇ ਸਤਵੰਤੀ' ਵਰਗੀਆਂ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਖਰੂ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਵਿਰਿਆਮ ਸੰਧੂ ਦੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਭੱਲ ਬਣੀ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ 'ਭੱਜੀਆ ਬਾਹੀ' ਤੇ ਚੋਥੀ ਕੁਟ'ਵਰਗੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਨ।
ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆ 'ਕੁਝ ਅਣਕਿਹਾ ਵੀ' ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਜਿਦਰ ਦੀਆਂ' ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੌ ਜਾਵੀ' ਜਹੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੇ ਅਵਤਾਰ ਬਿਲਿੰਗ ਦਾ ਨਿਰੰਜਣ ਮਿਸ਼ਾਲਚੀ' ਵਰਗਾ ਨਾਵਲ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਇਸ ਕੋਟੀ ਵਿੱਚ ਆ ਸਮਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮਕਾਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਯੁਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਡਾ.ਤੇਜਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਕਾਲ ਨੇ20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇਅੰਤਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਫੈਲੀ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਆਤੰਕ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਉੱਪਰੰਤ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾ ਦਾ ਸਰਬਵਿਆਪਕ, ਸਰਬਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਗਿਆਨੀ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਦੇ ਵਿਉਂਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬੋਲਬਾਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੀਜੀ ਦੁਨੀਆਾਂ ਦੀਆਂ ਹਾਕਮ ਜਮਾਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਸਮਰਪਣ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਡਾ. ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜੋਕੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅੋਰਤਾਂ, ਦਲਿਤਾਂ, ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ-ਅਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ-ਹੋਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੈ ਸੱਤਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸ਼ਿਏ ਵੱਲ ਧੱਕੇ ਗਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ ਬਾਲਟਰਨ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਣੀ ਨੂੰ ਆਪ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ-ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਤੇ ਬਦਲਣ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਤਿਖੇ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਦ ਹੈ।
ਡਾ.ਜਗਦੀਸ਼ ਕੋਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂ-ਨਾਇਕ ਦੀ ਟੁਟਦੀ ਮਿੱਥ ਕਾਰਨ ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਵਿਧਾ ਸਹਿਕਦੀ ਪਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬਹੁਤੀਆਂ ਛਪ ਰਹੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹਿਤ ਲਿਖੀਆਂ ਲਿਖਵਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।