polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਉਹ ਪਰੰਪਰਾ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਸਦਾ ਰੂਪਾਤਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਪਰੋਕਤ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸਣ ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਪੱਛਮੀ ਨਵੀਨ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਸਾਹਿਤ-ਕਿਰਤਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿਧੀ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਕਿਰਤ ਨੂੰ ਲੇਖਕ, ਪਾਠਕ, ਸਮਾਜ, ਆਰਥਿਕਤਾ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲੋਂ ਮੂਲੋਂ ਨਿਖੇੜ ਕੇ ਇੱਕ ਸਵੈਸੁਤੰਤਰ, ਖੁਦ ਮੁਖਤਿਆਰ, ਤੇ ਸਵੈਪੂਰਣ ਹੋਂਦ ਹੋਣ 'ਤੇ ਬਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ-ਆਲੋਚਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਆਧਾਰਾਂ 'ਤੇ ਉਸਾਰਨ ਦੇ ਤਰਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਉਸ ਕੋਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਡਿਗਰੀਆਂ ਸਨ, ਦੋਨੋਂ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਉਸ ਦਾ ਪੀ ਐਚ ਡੀ ਥੀਸੀਸ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਿਮਰਸ਼ ਸੀ।
ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਦਾ ਇਹ ਮਤ ਤਰਕਸੰਗਤ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਟੀਕਾ ਟਿੱਪਣੀ, ਵਿਰੋਧ, ਰੋਸ, ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਦਬਾਓ ਹੇਠ ਹੀ ਕਿਸੇ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ-ਵਿਧੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਿਰਤ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਾਂਗ ਅਣਦਖਲੀ ਦੇ ਘਟੀਆ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਸੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਗਰਲੇ ਪੱਥਰ ਜੁੱਗ ਤੋਂ ਲੱਗਪਗ 40,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਗੁਫਾ ਚਿਤਰ, ਸ਼ੈਲ ਚਿਤਰ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਗਲਿਫ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰਜਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਏਨੀ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕਲਾ ਦਾ ਸਟੀਕ ਮਤਲਬ ਅਕਸਰ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕੀ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ - 75,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਡਰਿੱਲ ਕੀਤੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਸਿੱਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਮਿਲੀ ਹੈ- ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਲਾ ਵਸਤਾਂ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਰੰਗ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੱਜੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਲੱਖ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਕੰਧ ਚਿਤਰ ਇਹਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੇ ਹਨ।
ਹਰੇਕ ਸਭਿਅਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਜਿਹੇ ਭੰਡਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਲੋਕ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਲੋਰਾ ਅਜੰਤਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ।
ਕਲਾ ਸ਼ਬਦ ਇੰਨਾ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੱਖ ਨੂੰ ਛੂਹਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਲਾ ਦਾ ਅਰਥ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਲਾ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੌਸ਼ਲਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ।
ਯੂਰਪੀ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਕੌਸ਼ਲ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮਨੁੱਖੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਉਹ ਭਾਗ ਕਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਲਾਘਾ ਖੱਟਣ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਕਰੜੀ ਅਤੇ ਜੀਅ ਤੋੜ ਸਾਧਨਾ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋਵੇ।
ਸੰਗੀਤ, ਚਿਤਰਕਾਰੀ, ਨ੍ਰਿਤ, ਸਾਹਿਤ ਮਨਪ੍ਰਚਾਵੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਵੇਖਣ, ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਖੇਡਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੌਸ਼ਲਤਾਹੀਣ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ।
ਕਲਾ ਦਾ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਅਤੇ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਧੀ ਸਹਿਤ, ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਚਰਿੱਤਰ ਹੈ।
ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਤਥਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਗਰਲੇ ਲਈ, ਤਥਾਂ ਤੋਂ ਵਿਚਲਣ ਮਿਥਿਆ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਰਬਲਾ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਜਾਣ ਲਈ ਆਜਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਲਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਤਥਾਂ ਨੂੰ ਵਾਚਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਲਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ‍ਚੇਤਨਾ ਜਾਗ੍ਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਊਰਜਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਾਰਦੀ ਹੈ।
ਕਲਾ ਇੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇੰਨੀ ਵਿਸ‍ਤਰਿਤ ਹੈ ਕਿ ਬੇਅੰਤ ਵਿਧਾਵਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਵੀਆਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ ਦਾ ਸਲੋਕ ਕਲਾ ਨੂੰ ਡੰਗਰ ਨਾਲੋਂ ਵਖਰਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਖੂਬੀ ਵਜੋਂ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦਾ ਦਾ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਲੋਕ ਇਸੇ ਲਈ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਉਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਵ ਸਾਹਿਤ‍, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਤੋਂ ਹੀਣਾ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪੂਛ ਤੇ ਸਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਡੰਗਰ ਹੈ।
ਦੇਵੀਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਟੁਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਮਗੁਪਤ ਗੁਪਤ ਸਮਰਾਟ ਸਮੁੰਦਰਗੁਪਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੀ।
ਨਾਟਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਮਗੁਪਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਧਰੁਵ-ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਾਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਰਾਣੀ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭੋਜ ਦੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰਾ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਦੇਵੀਚੰਦਰਗੁਪਤਮ ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਅਲੀਪੁਰਾ ਵਿਖੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਡੇਰਾ ਸੀ।
ਬਾਣੇ ਦਾ ਹਰਸ਼-ਚਰਿਤ ਸਥਾਨ ਨੂੰ "ਅਰਿਪੁਰਾ" ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਹਰਸ਼-ਚਰਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਖਰੜੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ "ਨਲੀਨਾਪੁਰਾ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਪਛਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵੀ.ਵੀ. ਮਿਰਾਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪਛਾਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਸ਼ਾਨ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰਗੁਪਤ ਦੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਥੰਮ੍ਹ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ "ਦੇਵਪੁੱਤਰ-ਸ਼ਾਹੀ-ਸ਼ਾਨੁਸ਼ਾਹੀ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਏ.ਐਸ. ਅਲਟੇਕਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਦਾਰਾ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੀਰੋ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਅਲਟੇਕਰ ਨੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੀਰੋ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਮਗੁਪਤਾ ਨੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਜੈਨ ਮੂਰਤੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ , ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਤੇਜ ਰਾਮ ਸ਼ਰਮਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਮਗੁਪਤਾ ਨੇ ਸ਼ਾਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੁਆਰਾ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਇਦ "ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ" ਅਪਣਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਜੈਨ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੇ ਝੁਕਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਰਾਮਗੁਪਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਧਰੁਵਦੇਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਗੁਪਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਤੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਪਤ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਾਟਲੀਪੁਤਰ ਸੀ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਟਨੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ ਦੇਵੀਚੰਦਰਗੁਪਤਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਮ ਗੁਪਤਾ , ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਪਤਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਰਾਟ ਸੀ।
ਨਾਟਕ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਟੁਕੜੇ, ਹੋਰ ਸਾਹਿਤਕ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਧਰੁਵਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ: ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦੂਜੇ ਨੇ ਸ਼ਾਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਧਰੁਵਦੇਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਧਿਕਾਰਤ ਗੁਪਤ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਮਗੁਪਤਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵੀਚੰਦਰਗੁਪਤਮ ਕਥਾ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਈ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਰੋਤ ਰਾਮਗੁਪਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾਟਕ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋਵੇ।
ਗੁਪਤ ਲਿਪੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਤਿੰਨ ਅਣਡਿੱਠੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ, ਰਾਮਗੁਪਤ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਰਾਮਗੁਪਤ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਦੇਵੀਚੰਦਰਗੁਪਤਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੋਜੇ ਗਏ ਕੁਝ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਰਾਮਗੁਪਤ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
1923 ਵਿੱਚ, ਸਿਲਵੇਨ ਲੇਵੀ ਅਤੇ ਆਰ. ਦੇਵੀਚੰਦਰਗੁਪਤ ਤੋਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਨਿਚੋੜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮਗੁਪਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ।
ਲੇਵੀ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵੀਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ।
ਹੋਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਰ ਡੀ ਬੈਨਰਜੀ ਅਤੇ ਹੈਨਰੀ ਹੇਰਾਸ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਰਾਮਗੁਪਤ ਨੂੰ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਖਾਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਧੂ ਸਾਹਿਤਕ ਸਬੂਤ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਨ, ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਭਵਿੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰੇਗਾ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਕੇ.ਡੀ. ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਜਪਾਈ, ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਕੁਝ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਰਾਮਗੁਪਤ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੂਸਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀ.ਸੀ. ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਦੁਰਜਨਪੁਰ ਵਿਖੇ ਮਹਾਰਾਜਾਧੀਰਾਜਾ ਰਾਮਗੁਪਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਤਿੰਨ ਜੈਨ ਮੂਰਤੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੀਚੰਦਰਗੁਪਤਮ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਰਾਜੇ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ।
ਰਾਮਗੁਪਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਅਧਿਕਾਰਤ ਗੁਪਤਾ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮੁੰਦਰਗੁਪਤ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦੂਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਰਾਣੀ ਧਰੁਵਦੇਵੀ ਸੀ।
ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮਗੁਪਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਰਾਮਗੁਪਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ ਦੇਵੀਚੰਦਰਗੁਪਤਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੂਲ ਪਾਠ ਹੁਣ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਟੁਕੜੇ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਐਪੀਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਰੋਤ ਦੇਵੀਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦੀ ਕਥਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਨਾਮ ਨਾਲ ਰਾਮਗੁਪਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ।
ਖਾਨ ਨੇ ਕਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਗਾਣਿਆਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਜਿਸ ਵਿਚ ਫਿਲਮ ਔਰ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਜੋੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਨ-ਸਕ੍ਰੀਨ "ਕੋਈ ਜਾਨੇ ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਨੇ" ਅਤੇ "ਜ਼ਿੰਦਾਗੀ ਝੂਮ ਕਰ" ਲਈ ਵੀ ਗਾਇਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਕਰਤੂਸ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਉਦਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਨਾਲ, "ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਰੁਤਬਾ" ਅਤੇ "ਬਹਾ ਨਾ ਆਂਸੂ" ਗਾਇਆ।
ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਮ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਫਿਲਮ ਕੱਚੇ ਧਾਂਗੇ ਲਈ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ "ਇਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਨ-ਏ-ਕਰਮ ਕਾ ਕੀ ਕਹਿਨਾ" ਵਿਚ ਗਾਇਆ ਸੀ।
ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਦੋ ਗਾਇਕਾ ਭੈਣਾਂ ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੰਖੇਪ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਗਾਇਆ।
ਉਸਨੇ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਦੀ ਫਿਲਮ "ਦਿਲ ਲਗੀ" ਲਈ "ਸਾਇਆ ਭੀ ਸਾਥ ਜਬ ਛੋਡ ਜਾਏ" ਵੀ ਗਾਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ 2000 ਵਿਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ "ਧੜਕਣ" ਵਿਚੋਂ “ਦੁਲ੍ਹੇ ਕਾ ਸਹਿਰਾ” ਵੀ ਗਾਇਆ ਸੀ।
1985 ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਨ ਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਡਾਂਸ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ 5 ਵੇਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਰਵਾਇਤੀ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ 1989 ਵਿਚ ਬਰੁਕਲਿਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰੋਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ।
ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਈ ਗਾਇਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਆਲਮ ਲੋਹਾਰ, ਨੂਰਜਹਾਂ, ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ, ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ, ਜਾਵੇਦ ਅਖਤਰ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਰੱਖੀ ਸੀ।
1992 ਤੋਂ 1993 ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ ਵਿਚ, ਖਾਨ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਸੀਐਟਲ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਐਥਨੋਮੈਜਿਕੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਆਰਟਿਸਟ ਸਨ।
ਉਹ ਫਤਹਿ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਵਾਂ ਬੱਚਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਗਾਇਕਾ, ਸਾਧਨ, ਅਤੇ ਕਵਾਲ ਸੀ।
ਖਾਨ ਦਾ ਪਰਵਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਫਾਰੂਖ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਲੀ ਤਾਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੀਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹੀ ਪਈਆਂ।
ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਮੁਹੰਮਦ ਫਕੀਰ ਹੁਸੈਨ ਅਤੇ ਚਾਚਾ ਮੁਹੰਮਦ ਬੂਟਾ ਕਾਦਰੀ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ।
10 ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਲੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਟੇਜਾਂ ’ਤੇ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਕਵਾਲੀ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਲਗਭਗ 600 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਗਈ ਸੀ।
1971 ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਮੁਬਾਰਕ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਕਵਾਲਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨੇਤਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ, ਮੁਜਾਹਿਦ ਮੁਬਾਰਕ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ।
ਕਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਖਾਨ ਪਹਿਲੀ ਜਨਤਕ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਇੱਕ ਸਟੂਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਪ੍ਰਸਾਰਣ 'ਤੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਸਾਲਾਨਾ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਸ਼ਨ-ਏ-ਬਹਾਰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਗਾਇਆ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਗਾਣਾ ਹੱਕ ਅਲੀ ਅਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਨੁਸਰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ।
ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਸ ਬੇਤਾਜ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੂਬੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ 'ਚ ਕੋਈ ਐਬ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ 'ਚ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਦੀਵਾਨੇ ਹਨ।
ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਹਰੌਲੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇੱਟ ਵਲੋਂ ਬਣੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੀਨਾਰ ਹੈ।
ਕੁਤੁਬਮੀਨਾਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਸੱਤ ਮੰਜਿਲ ਦਾ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਹੁਣ ਇਹ ਪੰਜ ਮੰਜਿਲ ਦਾ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਬਣੇ ਆਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਲੇ ਦੇ ਕਈ ਉੱਤਮ ਨਮੂਨੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਨੇਕ ਇਸ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਕਾਲ ਸੰਨ 1193 ਜਾਂ ਪੂਰਵ ਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਪਰਿਸਰ ਯੁਨੇਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ ਅਮਾਨਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਜੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੁਤੁਬ ਇਮਾਰਤ ਸਮੂਹ ਇੱਕ ਸਮਾਰਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਿਰੌਲੀ, ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਅਕਸੂਮ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਇਰੀਤਰੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਇਥੋਪੀਆ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਤ ਸੀ, ਦਾ ਉਠਾਅ ਦੂਜੀ ਜਾਂ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਸਾਈਅਤ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਮੱਧ-ਕਾਲੀਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਰੀਤਰੀਆ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਭਾਗ ਮੇਦਰੀ ਬਾਹਰੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਭਾਗ ਹਮਾਸੀਆਈ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਵਰਤਮਾਨ ਏਰੀਤਰੀਆ, ਅਜ਼ਾਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਇਥੋਪੀਆਈ ਅਤੇ ਆਟੋਮਨ ਸਲਤਨਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ 'ਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਇਤਾਲਵੀ ਇਰੀਤਰੀਆ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਕਰ ਕੇ ਏਰੀਤਰੀਆਈ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਤ ਇਰੀਤਰੀਆ ਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਵੇਲੇ ਹੋਇਆ।
ਇਰੀਤਰੀਆ , ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਰੀਤਰੀਆ ਦਾ ਮੁਲਕ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸੂਡਾਨ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇਥੋਪੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਜੀਬੂਤੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪਾਰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਯਮਨ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਪਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜਲ-ਮਿਲਖਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਇਰੀਤਰੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਇਰਾਦੇ ਹਨ: ਹਰੇਕ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਤੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅੰਤਰ-ਖੇਤਰੀ ਬਖੇੜਿਆਂ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਉਣਾ।
ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸੰਘ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਬ ਲੀਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਕ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਨੇ ਅਸਲ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਗਲੈਕਸੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਥਿਰੀਲਰ ਨੂੰ ਤੈਰਾਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨੰਦ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਸੈਕਟ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਇੱਕ ਆਮ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਵਾਗਤ ਉਸ ਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਭਿਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਆਹ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿਜੇਂਦਰ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਮਾਣੇਗਾ।
ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਾਰਚ 2011 ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਨਾਲ ਵਿਜੇਂਦਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਵਿਜੇਂਦਰ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁਚ ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
2010 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੈਮੀ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਐਂਥਨੀ ਓਗੋਗੋ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
ਫਾਈਨਲ ਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅੰਕ ਤੋਂ 3-0 ਦੀ ਲੀਡਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਰੈਫਰੀ ਮਾਈਕਲ ਸਮਾਰਸ ਨੇ ਦੋ ਪੁਆਇੰਟ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਸਿਰਫ 20 ਸੈਕਿੰਡ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਓਗੋਗੋ ਨੂੰ 4 ਅੰਕ ਲੈ ਕੇ 3 ਭਾਰਤੀ ਬਾਕਸਿੰਗ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਇੱਕ ਅਸਫਲ ਅਪੀਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਮਿਲਿਆ।
ਆਈਬੀਐਫ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਪੀ.ਕੇ. ਮੁਰਲੀਧਰਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਊਰੀ ਨੇ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਵਿਜੇਂਦਰ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਫੜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੈਫਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਕੇ ਸਹੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਓਗੋਗੋ ਵੀ ਵਿਜੇਂਦਰ ਨੂੰ ਫੜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਕੇਸ ਨਹੀਂ ਸੀ।
" ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੈਨਲਟੀ "ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਹੈ." ਚੇਤਾਵਨੀ ਗਲਤ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਸੀ।
ਜੇਕਰ ਰੈਫਰੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਓਗੋਗੋ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ।
ਸਿਰਫ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਦੇ ਬਿੰਦੂਆਂ 'ਤੇ ਸਕੋਰਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਵਲੋਂ ਜਿੱਤਿਆ. " ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ 2010 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਅਬੋਸ ਅਤੋਈਵ 7: 0 ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਈਓਐਸ ਸਪੋਰਟਸ ਐਂਡ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਫਰੈਂਕ ਵਾਨ ਦੇ ਕ੍ਰੇਨਸੈਰੀ ਪ੍ਰਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁ-ਸਾਲਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
7 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਡਬਲਿਨ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੇਡੀਅਮ 'ਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਡੀਨ ਗਿਲਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੋਲ' ਚ ਖੜਕਾਇਆ।
ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਪਾਰੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ, ਸਿੰਘ ਨੇ 19 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਲੀ-ਸੌਂਡਰਸ ਦੇ ਅੰਡਰਕਾਰਡ ਉੱਤੇ ਲੜਿਆ ਸੀ।
ਸਿੰਘ ਨੇ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ 5 ਵੀਂ ਰਾਊਂਡ ਟੀ.ਕੇ.ਓ. ਨਾਲ ਫ੍ਰੈਂਚ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਮਤਿਓਜ ਰੋਇਅਰ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਰੋਇਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਅੱਖ ਤੋਂ ਉੱਪਰਲੇ ਇੱਕ ਕਤਲੇਆਮ ਕਾਰਨ ਲੜਾਈ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
13 ਮਈ ਨੂੰ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੋਲਟਨ ਦੇ ਮੈਕਰੋਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪੋਲਿਸ਼ ਅਪੋਡ ਸੋਲਡਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ।
ਸਿੰਘ ਨੇ ਤੀਜੀ-ਚੌਵੀਂ ਟੀਕੇ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਗੋਲਡ ਨੇ 5 ਵੇਂ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ 6 ਵੀਂ ਰੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਕਆਊਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।
2012 ਦੇ ਲੰਡਨ ਓਲੰਪਿਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਜੇਂਦਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਧ ਰਹੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਖਪਾਤ ਬਾਰੇ ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
"ਮੈਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਿਰਫ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁਫ਼ਤ ਜ਼ਮੀਨ ਵਰਗੇ ਫੀਡਬੈਕ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਆਓ, ਅਸੀਂ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹਾਂ: ਅਸੀਂ ਚੁਸਤ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਵੀ ਹਾਂ! ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਦੇਸ਼ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੇਰੀ ਵਾਰੀ ਆਵੇਗੀ, "ਉਸ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ. ਵਿਜੇਂਦਰ ਨੂੰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਦਿ ਕੰਟਰੈਂਡਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਗਾਈਡ ਐਂਡ ਕੌਂਸਲਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਸਿੱਸਟਰ ਪਿਕਚਰ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਇਕੋ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ-ਮੁਕਾਬਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਇੱਕ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਫਰਮ, ਅਨੰਤ ਅਨੰਤ ਸਲੌਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮੀਡਿਆ ਦੀ ਦਿੱਖ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਰ ਮਾਡਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੈਂਪ ਵਾਕ ਆਈਓਐਸ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪਰੀਸਟਰ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੌਦੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਥਿਤ ਡ੍ਰੱਗਜ਼ ਡੀਲਰ ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਿਜੇਂਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਂ ਰਜਿਸਟਰਡ ਇੱਕ ਕਾਰ ਵੀ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤਕ ਵਿਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 12 ਵਾਰ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਜ ਵਾਰ ਖੋਦਿਆ।
ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨ ਟੈਸਟਿੰਗ ਲਈ ਨਾਡਾ ਨੇ ਵਿਜੇਂਦਰ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰੋਟੋਕਾਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਡਰੱਗ ਲਈ ਇੱਕ ਅਥਲੀਟ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, 3 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਨਾਡਾ ਨੂੰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟਾਂ "ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੁਲਾਈ 2009 ਵਿੱਚ ਵਿਜੇਂਦਰ ਸੁਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਬਾਕਸਰ ਮੈਰੀਕਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਖੇਲ ਰਤਨ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ- ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੇਡ ਸਨਮਾਨ।
ਅਵਾਰਡ ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 2008-09 ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਸੁਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਵਿਜੇਂਦਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2009 ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਲਈ ਪਦਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਨਹੀਂ ਸਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਇਨਕਾਰ ਨੇ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੌਹੀਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।
ਵਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੈਨੀਵਾਲ 75 ਕਿੱਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਭਿਵਾਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਭਿਵਾਨੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਕੋਚ ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
2008 ਦੇ ਬੀਜਿੰਗ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕੁਆਟਰਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਇਕਵੇਡੋਰ 9-4 ਦੇ ਕਾਰਲੋਸ ਗੋਂਗੋਰਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ - ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਕਸਰ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਓਲੰਪਿਕ ਤਗਮਾ ਸੀ।
ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ, ਲੋਕ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਕਸਿੰਗ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹਰ ਕੋਈ ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. ਲੀਕਿਨ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਕੁੱਝ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਅਕਾਦਮੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸਹੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰਿੰਗ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਖੇਡ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਾਇਨਾ ਨੇਹਵਾਲ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਟੈਨਿਸ ਟੀਮ ਨੇ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਟਾਇਟ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਹਮਾਰੇ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਹੈ?
ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਵਿਜੇਂਦਰ ਨੇ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।
ਵਿਜੇਂਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਅਖਿਲ ਕੁਮਾਰ, ਜਿਤੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਅੰਥਰਿਸ਼ ਲਕਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਭਾਰਤੀ ਐਮੇਰਮੇਟ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਪੰਜ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਭੇਜਿਆ।
ਕੋਚਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਸਪੋਰਟਸ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਵੀਡੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਸਾਂਭੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਵੀਡੀਓ ਫੁਟੇਜ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਜੇਂਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
16 ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਅੰਗਖਾ ਚੋਪਫੂਆਂਗ ਨੂੰ 13-3 ਨਾਲ ਮਿਡਲਵੇਟ ਬਾਕਸਿੰਗ ਕੁਆਰਟਰਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
ਉਸਨੇ 20 ਅਗਸਤ 2008 ਨੂੰ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਇਕਵੇਡੋਰ 9-4 ਦੇ ਦੱਖਣੀਪੰਨੇ ਕਾਰਲੋਸ ਗੋਂਗੋਰਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਮਗਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਕਸਰ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਓਲੰਪਿਕ ਤਮਗਾ ਸੀ।
ਵਿਜੇਂਦਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ - ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਹ 75 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਮੱਧ-ਭਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਐਬੋਸ ਅਤੋਏਜ ਨੇ 7 ਅੰਕ ਲੈ ਕੇ 3 ਨਾਲ ਕੁੱਟਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਵਿਜੇਂਦਰ ਨੇ 1-0 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਕੇਵਲ ਏਟੋਈਵ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ' ਤੀਜੇ ਗੇੜ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦੋ ਲੜੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਵਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਵਿਜੇਂਦਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ।
ਸਤੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਕਸਿੰਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮੱਧ-ਭਾਰ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵਿਜੇਂਦਰ ਨੂੰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਾਲੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
2008 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਜਿੱਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਵਿਜੇਂਦਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਪਿੰਨ-ਅੱਪ ਲੜਕੇ ਬਣੇ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ "ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਯੋਗ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
" ਉਸ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਇੱਕ ਖੇਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਹੈ।
20 ਅਗਸਤ ਦੇ ਦਿਨ ਕਾਰਲੋਸ ਗੋਂਗੋਰਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਂਸੀ ਤਗਮੇ ਲਈ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਜਿੰਦਰ ਨੇ ਸਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਈਕਵਾਡੋਰ ਦੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ ਕਰਲੋਸ ਗੋਂਗੋਰਾ ਨੂੰ 9-4 ਨਾਲ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਵਜਿੰਦਰ ਨੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜੂ ਦੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਦੋ ਅੰਕ ਜੁਟਾਏ।
ਤੀਸਰੇ ਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਗੋਂਗੋਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਫਾਇਦਾ ਵਜਿੰਦਰ ਨੇ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਗੋਂਗੋਰਾ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਂਝ ਗੋਂਗੋਰਾ ਵੀ ਕੋਈ ਮਾਮੂਲੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰ ਵਾਰ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵਿਜੇਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਂਅ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡ ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਨੀਲ ਪਿਰਕਿੰਸ ਨੂੰ ਸੇਮੀਫਾਇਨਲ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਕੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਬੋਨਗਾਨੀ ਮਵਿਲਾਸੀ ਕੋਲੋਂ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹੀ ਜਿੱਤ ਸਕਿਆ।
ਪਰ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੱਬੋਸ ਅਤੋਏਫ ਦੇ ਹੱਥੋਂ 3-7 ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ।
ਮੱਧ ਭਾਰ ਵਰਗ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਕੇ ਵੀ ਵਜਿੰਦਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਵਜਿੰਦਰ 1-0 ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਹੇਵੀਵੇਟ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਜੇਤਾ ਅਤੋਏਫ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਪਸੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਗਲੇ ਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਦੂੱਜੇ ਰਾਉਂਡ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਸਮੇਂ ਸਕੋਰ 5-1 ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤੀਸਰੇ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਦੋਨੋਂ ਮੁੱਕੇਬਾਜ 2-2 ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਰਹੇ ਪਰ ਤੀਸਰੇ ਰਾਉਂਡ ਦੀ ਟੱਕਰ ਵਜਿੰਦਰ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹਿੰਗੀ ਸਾਬਿਤ ਹੋਈ।
ਜਨਵਰੀ 2010 ਵਿੱਚ, ਵਿਜੇਂਦਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਚਾਈਨਾ ਵਿੱਚ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ, ਅਤੇ 75 ਕਿੱਲੋ ਮਿਡਲਵੇਟ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਂਗ ਜਿਨ ਟਿੰਗ ਨੂੰ 0-6 ਨਾਲ ਹਾਰ ਕੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਇਸ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਜੇਂਦਰ ਨੂੰ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਖੇਡ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ- ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੇਡ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਐਮਚਮੇਟ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਉਸੇ ਸਾਲ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ 2800 ਅੰਕ ਨਾਲ ਵਿਜੇਂਦਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਲਾਨਾ ਮਿਡਲਵੇਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਰੈਂਕ ਵਾਲੇ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਵਿਜੇਂਦਰ ਨੇ ਲੰਡਨ 2012 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
29 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ, ਵਿਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਈਓਐਸ ਸਪੋਰਟਸ ਐਂਡ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੁਆਰਾ ਕੁਇਨੇਬੇਰੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁ-ਸਾਲ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਇਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2016 ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
2012 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 16 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਗੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੱਧਵਰਤੀ 75 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਬਾਕਸਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਡਾਨਾਬੈਕ ਸੁਜ਼ਾਨੋਵ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੀ-ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਟੇਰੇਲ ਗੌਸਾ ਨੂੰ 16-15 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
ਉਹ 13-17 ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਐਬੋਸ ਅਤੋਏਵ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਫਿਲਮ ਗ੍ਰੇਜ਼ਿੰਗ ਬੱਕਰੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਾਲਕ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਨੀ ਯਾਰਡੀ ਹੈ ਫਿਲਮ ਔਸਤ ਸਮੀਖਿਆ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ।
2014 ਦੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਬੋਤਮ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਐਂਟਨੀ ਫੋਲੇਰ ਦੁਆਰਾ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਮਈ 2013 ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ, ਓਲੰਪਿਕ ਕਾਂਸੀ ਮੈਡਲ ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਂਟੀ ਡੋਪਿੰਗ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ "ਸਭ ਸਾਫ" ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਦੌਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਵਿਕਲੋਤਰੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ੈਲੀ ਕਾਰਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਕਵੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸੁਹਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ ਦਲਿਤ ਵਰਗ ਦਾ ਗਰੀਬ ਯੁਵਕ ਸੀ ਜੋ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਦੌਰ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਹੋਣੀ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੰਗੀਆਂ ਤੁਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹੀਣ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਥਾਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਗ੍ਰਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਕੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਰਗ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਅਸਲੀ ਅਰਥ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਦਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਨਫਰਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਾਤਪਾਤ ਕਿਵੇਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਪੀੜਦੀ ਹੈ।
ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਹੋਰ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਜਮਾਤੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੇ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਜਾਤੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵੇਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀਏ ਪਰ-ਜਾਤ ਕੁੜੀਏ ਸਾਡੇ ਸਕੇ ਮੁਰਦੇ ਵੀ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਲਾਉਂਦੇ।
ਇਤਿਹਾਸ/ਮਿਥਿਹਾਸ ਨੂੰ ਨਵ ਅਰਥ ਦੇਣੇ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਲੱਛਣ ਹੈ।
ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ ਦੀ ਕਾਂਗਲਾ ਤੇਲੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਧਾਰਿਤ ਲੰਮੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਬੀਤੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਜਮਾਤੀ ਅਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਥੇ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਕਿਥੇ ਕਾਂਗਲਾ ਦਾ ਜੁਆਬ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਲਈ ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਵਾਂਗ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸਗੋਂ ਉਹ ਚੁੱਪ ਚੁਪੀਤੇ ਕਵਿਤਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਸਿਆਸੀ ਅਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ।
ਦਿਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਰੰਗ, ਕੜੇਲੀ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਵਾਸਣਾਂ, ਨਾਮਾ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬੇ ਦੀ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਵੱਖਰਾ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਰਹੇਗਾ।
ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਦਭਾਵ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ 'ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ' ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਇਹ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਦਾਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੈਰੇ ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: 'ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਕ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਸਕਿਆ ਹਾਂ।
' ਉਹ ਅੱਗ ਕੀ ਸੀ ਉਹ ਉਸੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੈਰੇ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਕੁਝ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮਾਸੂਮ ਸੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਜੱਟ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਖੂਹ 'ਤੇ ਨਹਾਉਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।