polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਧਿਨਿਯਮ, 1935 ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਲੋਂ ਇਸ ਦੇ ਗਠਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨਮੰਡਲ ਜਿਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ ਆਰਜੀ ਸੰਸਦ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, 1952 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਚੋਣ ਕਰਾਏ ਜਾਣ ਤੱਕ, ਇੱਕ - ਸਦਨੀ ਰਿਹਾ।
ਇਹ ਇਟਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣਾ ਬਸਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਦਾਨੀ ਭਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਰੀਏ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਲਿਆਈ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਵਲੋਂ ਬਣਾ।
ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ 17 ਫ਼ੀਸਦੀ ਭੂਮੀ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਵਲ, ਸ਼ਹਿਤੂਤ ਅਤੇ ਪਸ਼ੁਆਂ ਲਈ ਚਾਰਾ ਬਹੁਤਾਇਤ ਵਲੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਆਲਪਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਾਲ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨਪਰ ਚਰਾਗਾਹ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਸੀੜੀਨੁਮਾ ਖੇਤ ਹਨ।
ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਭਾਗ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ੋਭਾ ਕੁੱਝ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ।
ਉੱਤਰੀ ਇਟਲੀ ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਰਣਨ ਪੋ ਨਦੀ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਇਹ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੋ ਨਦੀ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਸੋਂਦੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਉਂਟ ਵੀਜੋ ਪਹਾੜ ਵਲੋਂ ਨਿਕਲਕੇ 20 ਮੀਲ ਰੁੜ੍ਹਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੈਲੁਜਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸੋਸਿਆ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਵਲੋਂ 337 ਮੀਲ ਤੱਕ ਇਸ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਨੌਪਰਿਵਹਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਲਪਸ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਅਪੇਨਾਇੰਸ ਵਲੋਂ ਨਿਕਲਨੇਵਾਲੀ ਪੋ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਕਰਮਅਨੁਸਾਰ ਟਿਸਿਨੋ, ਅੱਦਾ, ਓਗਲਯੋ ਅਤੇ ਮਿੰਸਿਓ ਅਤੇ ਟੇਨਾਰੋ, ਟੇਵਿਆ, ਟਾਰੋ, ਸੇਚਿਆ ਅਤੇ ਪਨਾਰੋ ਹਨ।
ਇਹ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਹਨ ਪਰ ਮੈਦਾਨੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਦੀਆਂ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲਈ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਪਰਮ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ, ਪਰ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਅਨੁਪਿਉਕਤ।
ਆਲਪਸ, ਅਪੇਨਾਇੰਸ ਅਤੇ ਏਡਰਿਆਟਿਕ ਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸੰਕਰਾ ਸਮੁੰਦਰਤਟੀਏ ਮੈਦਾਨ ਹੈ।
ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਢਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁੱਲਵਾਨ ਫਲ, ਜਿਵੇਂ ਜੈਤੂਨ, ਅੰਗੂਰ ਅਤੇ ਨਾਰੰਗੀ ਬਹੁਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਚਕਾਰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਅਪਨਾਇੰਸ ਪਹਾੜ ਜਵਾਬ - ਜਵਾਬ - ਪੂਰਵ ਵਲੋਂ ਦੱਖਣ - ਪਸ਼ਚਮ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਏਡਰਿਆਟਿਕ ਸਮੁਦਰਤਟ ਦੇ ਸਮਾਂਤਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਪਰਵਤਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਨਵੰਬਰ ਵਲੋਂ ਮਈ ਤੱਕ ਬਰਫ ਵਲੋਂ ਢਕੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇੱਥੇ ਕੁੱਝ ਫੈਲਿਆ, ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਘਾਟੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਏਟਰਨੋ ਦੀ ਘਾਟੀ ।
ਵਿਚਕਾਰ ਇਟਲੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਤਰਫ ਜਿਆਦਾ ਠੰਢਾ, ਉੱਚ ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਭਾਗ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤੋਸ਼ਣ ਜਲਵਾਯੁਵਾਲੀ ਢਾਲ ਅਤੇ ਘਾਟੀਆਂ ਹਨ।
ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਟਸਕਨੀ ਅਤੇ ਟਾਇਬਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦਾ ਭਾਗ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਦੇਨ ਹੈ, ਅਤ : ਇੱਥੇ ਸ਼ੰਕਵਾਕਾਰ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਹਨ।
ਇਸ ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਭਾਗ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀਵਾਲਾ ਇੱਕ ਉਪਜਾਊ ਮੈਦਾਨੀ ਭਾਗ ਹੈ ਜਿਨੂੰ ਕਾਂਪਾੰਨਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਚਕਾਰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਤਟ ਦੀ ਤਰਫ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤ : ਏਡਰਿਆਟਿਕ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਨੇਵਾਲੀ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਅਣਹੋਂਦ ਹੈ ; ਸਾਰਾ ਲੋਕ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਕਸਬੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਖਣਿਜ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਅਣਹੋਂਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਭਾਗ ਉਦਯੋਗਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਪਛੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕੋਮੋ ਝੀਲ, ਮਿਲਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦੀ ਦੂਰੀ, ਮਿਲਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਵੇਕਲਾ ਅਤੇ ਸੁਪਰ ਲਗਜ਼ਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਿਲਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕੋਮੋ ਝੀਲ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਲੇਕ ਕੋਮੋ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਖਰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਅਤੇ ਯਾਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵੀਆਈਪੀਜ਼ ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕੋਮੋ ਝੀਲ ਸ਼ਾਇਦ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਹਲਕੇ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਕੋਮੋ ਝੀਲ 'ਤੇ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਰਬਪਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਲ ਗਲੋਬਲ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਗਲੈਮਰ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਮੋ ਰਿਵੇਰਾ ਝੀਲ ਆਪਣੇ ਗਲੈਮਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੱਟ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਲਿਓਨਾਰਡੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ।
ਲਿਓਨਾਰਡੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਕੋਮੋ ਝੀਲ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਹਨ।
ਕੋਮੋ ਝੀਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਥਾਨਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਸੰਪੂਰਣ ਭਾਗ ਪਹਾੜੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਅਪੇਨਾਇੰਸ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਭਾਂਤੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਵੱਲ ਨੀਵੀਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਹਨ।
ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਤਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੰਕਰਾ ਤੁਹਾਡਾ ਡੀ ਲੇਵੋਰੋ ਨਾਮ ਦਾ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਆਪੂਲਿਆ ਦਾ ਚੌਡ਼ਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ।
ਇਸ ਦੋ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰਾ ਭਾਗ ਪਹਾੜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪੇਨਾਇੰਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਨੀਵੀਂਸ਼ਰੰਖਲਾਵਾਂਵਲੋਂ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੋਟੇਂਜਾ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਦੱਖਣ ਇਟਲੀ ਦੀ ਅੰਤਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜੀ ਵਲੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਗਰੇਨਾਇਟ ਅਤੇ ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਕੀਤੀ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਲੋਂ ਢਕੀ ਹੋਈ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤਟ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਲੀਰੀ ਅਤੇ ਗੇਟਾ ਆਦਿ ਏਡਰਿਆਟਿਕ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਨੇਵਾਲੀ ਨਦੀਆਂ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਢਾਲ ਉੱਤੇ ਬਹਨੇਵਾਲੀ ਨਦੀਆਂ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਲੰਮੀ ਹਨ।
ਡਰਿਨਗੋ ਵਲੋਂ ਦੱਖਣ ਦੇ ਵੱਲ ਗਿਰਨੇਵਾਲੀ ਵਿਫਰਨੋ, ਫੋਰਟੋਰੇ, ਸੇਰਵਾਰੋ, ਆਂਟੋਂ ਅਤੇ ਬਰੈਡਾਨੋ ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦਿਸੰਬਰ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਠੰਢੇ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਗਰਮ ਮਹੀਨੇ ਹਨ।
ਜਵਾਬ ਦੇ ਆਲਪਸ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਵਰਖਾ 80ਫਫ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੂਰਵੀ ਲੋਂਬਾਰਡੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਵਰਖਾ 24ਫਫ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਔਸਤ 50ਫਫ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਖੁਸ਼ਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਆਲਪਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਬਰਫ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ।
ਮਕਾਮੀ ਕਾਰਣਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਟਲੀ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਭੂਮਧਿਅਸਾਗਰੀਏ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਖੁਸ਼ਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰਚਨਾ, ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ੀਏ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਭੂਮਧਿਅਸਾਗਰੀਏ ਹਾਲਤ ਹੀ ਜਲਵਾਯੂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਆਮਕ ਹੈ।
ਤਿੰਨ ਵੱਲ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਆਲਪਸ ਵਲੋਂ ਘਿਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਦੀ ਵਿਵਿਧਤਾ ਸਮਰੱਥ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਜਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਨ ਗਰਮੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਪੂਰਵੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਠੰਢੀ ਅਤੇ ਤੇਜ ਬੋਰਾ ਨਾਮਕ ਹਵਾਵਾਂ ਚਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਪੇਨਾਇੰਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅੰਧ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਲੋਂ ਆਉਣਵਾਲੀ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖੰਭਰ ਹੀਨਿਅਨ ਸਮੁਦਰਤਟ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਟਲੀ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਦਕਸ਼ਿਣਵਰਤੀ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਇਦਵੀਪੋਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਹੈ ਜੋ ਭੂਮਧਿਅਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦੇ ਪਸ਼ਚਮ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਕਰਮਸ਼ : ਤੀਰਹੇਨਿਅਨ, ਆਯੋਨਿਅਨ ਅਤੇ ਐਡਰਿਆਟਿਕ ਸਾਗਰ ਹਨ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਆਲਪਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸ਼ਰੈਣੀਆਂ ਫੈਲੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਸਿਸਲੀ, ਸਾਰਡੀਨਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਸਿਕਾ , ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਲਿਗਿਊਰਿਅਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਰਟਾਪੁਵਾਂਦੇ ਸਮੁਦਾਏ ਵਾਕਈ : ਇਟਲੀ ਵਲੋਂ ਜੁੜਿਆ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦਾ ਸਰੂਪ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬੂਟ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਜੋ ਜਵਾਬ ਪੱਛਮ ਵਲੋਂ ਦੱਖਣ ਪੂਰਵ ਨੂੰ ਚੋੜਾਈ 80 ਮੀਲ ਵਲੋਂ 150 ਮੀਲ ਤੱਕ ਹੈ।
ਰੋਮ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹੌਲੀ ਤਰੱਕੀ, ਸਮਾਜਕ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨਿਤੀਕ ਉਥੱਲ - ਪੁਥਲ ਇਟਲੀ ਦੇ 2,500 ਸਾਲ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਤੰਤਰ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅੰਤਮ ਰਾਜਘਰਾਣਾ ਸੇਵਾਏ ਸੀ।
ਇਸ ਪ੍ਰਇਦਵੀਪ ਨੂੰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੀ ਇਟਾਲਿਅਨ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸੀਮਾ ਫ਼ਰਾਂਸ , ਆਸਟਰਿਆ , ਸਲੋਵੇਨਿਆ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਇਟਲੀ ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਆਲਪਸ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਭਾਂਤੀ ਅਪੇਨਾਇਨ ਪਹਾੜ ਦੀਸ਼ਰ੍ਰੰਖਲਾਵਾਂਫੈਲੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਅਪੇਨਾਇਨ ਪਹਾੜ ਜੇਲੋਆ ਅਤੇ ਨੀਸ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਲੋਂ ਅਰੰਭ ਹੋਕੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਵ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਏਡਰਿਆਟਿਕ ਸਮੁਦਰਤਟ ਤੱਕ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਭਾਂਤੀ ਦੱਖਣ ਦੀ ਤਰਫ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਟਲੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਐਲਪ ਪਰਬਤ-ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਆਸਟਰੀਆ ਅਤੇ ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸਿਸਲੀ ਅਤੇ ਸਾਰਡੀਨੀਆ, ਜੋ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂ ਹਨ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਹੀ ਅੰਗ ਹਨ।
ਇਟਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਸਿਸਲੀ, ਸਾਰਡੀਨਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਸਿਕਾ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਏਲਵਾ, ਕੈਪ੍ਰਿਆ, ਗਾਰਗੋਨਾ, ਪਾਇਨੋਸਾ, ਮਾਂਟੀਕਰਿਸਟੋ, ਜਿਗਲਿਕੋ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂ ਹਨ।
ਇਸ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਚਿਆ, ਪ੍ਰੋਸਿਦਾ ਅਤੇ ਪੋਂਜਾ, ਜੋ ਨੇਪੁਲਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਹਨ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਦੇਨ ਹਨ।
੧੯੯੧ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬਦਲਾਵ ਆਏ ਹਨ।
ਇਟਲੀ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਮੁੱਖਤ: ਭੂਮਧਿਅਸਾਗਰੀਏ ਹੈ ਉੱਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਬਦਲਾਵ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਟਿਊਰਿਨ, ਮਿਲਾਨ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਮਹਾਦਵੀਪੀਏ ਜਾਂ ਆਰਦਰ ਮਹਾਦਵੀਪੀਏ ਜਲਵਾਯੂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਟਲੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੋਮ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਲੋਂ ਸੰਪੰਨ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪਰ ਬਨਸਪਤੀ, ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਤਿੰਨ ਭੱਜਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਂਟਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ -
ਕੁਦਰਤੀ ਭੂਰਚਨਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਇਟਲੀ ਨਿੱਚੇ ਲਿਖੇ ਚਾਰ ਭੱਜਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਂਟਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ :
ਜੂਡ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਟੌਮਸ ਹਾਰਡੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਗੌਥਿਕ ਨਾਵਲ ਹੈ।
ਇਹ ਥੋਮਸ ਹਾਰਡੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਆਖਿਰੀ ਨਾਵਲ ਹੈ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਜੂਡ ਫ਼ਾਲੇ ਇੱਕ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਨੌਜਵਾਨ ਮਿਸਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਸੂ ਬ੍ਰਾਈਡਹੈੱਡ ਹੈ, ਜੋ ਜੂਡ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਵੀ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਨਾਵਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਮਾਤ, ਸਿੱਖਿਆ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਲਈ ਰਾਜ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਐਕਟ 1861 ਇੱਕ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਐਕਟ 1892 ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਭਾਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਐਕਟਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀਮਤ ਹੀ ਰਹੀ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1919 ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਸੰਸਦ ਭਵਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 1927 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1935 ਨੇ ਸੂਬਾਈ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਲਈ ਰਾਜ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਉਂਸਿਲ ਐਕਟ 1861 ਇੱਕ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਐਕਟ 1892 ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ।
ਭਾਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਐਕਟਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀਮਤ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਵੋਟਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1919 ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਸੰਸਦ ਭਵਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 1927 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਰਕਾਰ ਖਿਲਾਫ਼ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਦਾ ਮਤਾ ਕੇਵਲ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਬਹੁਮਤ ਵੋਟ ਨਾਲ ਮਤਾ ਪਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਧਨਬਿੱਲ ਸਿਰਫ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ 'ਤੇ 14 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਾਂ ਸਦਨ ਦੁਆਰਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਿੱਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ 14 ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਜਾਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਪਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਸਭਾ ਕੋਲ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧ,ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੇ ਮਹਾਦੋਸ਼, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਰਾਜ ਹਾਈ ਕੋਰਟਾਂ ਦੇ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਮਹਾਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਜਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਈ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ।
18 ਜੁਲਾਈ 1947 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਸ ਐਕਟ 1947 ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਦੋ ਨਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਹਰ ਇੱਕ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਲਈ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਰੇਕ ਨਵੀਂ ਅਸੈਂਬਲੀ ਕੋਲ ਸਬੰਧਤ ਰਾਜ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੈਂਬਰ ਦੁਆਰਾ ਅੱਗੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਬਿੱਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਬਿੱਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ- ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਰੀਡਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਦਨਾਂ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਹਰ ਦਹਾਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੀਮਾ ਸੀਮਾਬੰਦੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 2011 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਸੰਖਿਆ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਵੰਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਪਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ 1976 ਵਿੱਚ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਦਨ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ 552 ਹੈ ।
ਲੋਕ ਸਭਾ, ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਦਨ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੋ-ਸਦਨੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਸਦਨ ਰਾਜ ਸਭਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਾਲਗ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਮਤਾਧਿਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲੀ-ਪਾਸਟ-ਦ-ਪੋਸਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਤੱਕ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ. ਸਦਨ ਸੰਸਦ ਭਵਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੰਗ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਭੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜੇਕਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਕਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ , ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਕੁੱਲ 131 ਸੀਟਾਂ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਆਂ ਹਨ।
ਲੋਕ ਸਭਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜਲਦੀ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਫ਼ਰਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸਪੀਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗੌਰਤਲਬ ਗੱਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਮੰਤਰੀਆਂ/ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪੀਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮੰਤਰੀ ਜਿਸਤੋਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਦਨ ਆਪਣਾ ਕੰਮਕਾਜ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸੈਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਵਿਧਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਅੰਤਰਾਲਾਂ 'ਤੇ ਹਰੇਕ ਸਦਨ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 79 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋ ਸਦਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ, ਸਪੀਕਰ ਨੂੰ ਅਗਾਊਂ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਿੱਲਾਂ, ਬਜਟ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਹੋਰ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਦੁਪਹਿਰ 2 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸੀਟਾਂ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ।
ਜੇਤੂ ਧਿਰ ਆਪਣੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਮੈਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਜ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਚੋਣ ਵੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਮੈਂਬਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਲੋੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਲਗ ਮਤ ਅਧਿਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ 84 ਤਹਿਤ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ
ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਟੀਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਸੰਸਦ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇਹ ਠੇਠ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਵਿਆਹ ਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਅਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਚੰਗੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ।
1903 ਵਿੱਚ ਬੇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਤੋੜਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਚਰਮੀਅਨ ਕਿਟਰੇਜ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਉਹ ਨਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੇਡਦੇ, ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕਰਦੇ, ਲਿਖਦੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ।
ਚਰਮੀਅਨ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਅਠੱਤੀ ਘੰਟੇ ਹੀ ਜਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
1907 ਵਿੱਚ ਚਰਮੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੈਕ ਨੇ ਸਨਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਜੈਕ ਕਰੂਜ ਆਫ ਦ ਸਨਾਰਕ' ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੀਆਂ।
ਚਰਮੀਅਨ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਗਲੇਨ ਬਲੇਨ ਵਿੱਚ 1400 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਖੂਬਸੂਰਤ ਫਾਰਮ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ।
ਜੈਕ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅਨੇਕ ਸਰੀਰਕ ਬਿਆਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗਰਸਤ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਢਿੱਡ ਦੀ ਗੜਬੜ ਅਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੌਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਯੂਰੇਮਿਕ ਵਿਸ਼ਾਕਤਤਾ’ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਜਦੂਰ, ਫੈਕਟਰੀ ਮਜਦੂਰ, ਸਾਨਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਓਇਸਟਰ ਲੁਟੇਰੇ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਮੱਛੀ ਗਸ਼ਤੀ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਮਲਾਹ, ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਮਜਦੂਰ, ਕਲੋਂਡਾਇਕ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖੋਜ ਆਦਿ ਕੰਮ ਕੀਤੇ।
ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕਾਕਸੀ ਆਰਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ. ਸੀ. ਪ੍ਰਯਾਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਰੀ ਕਾਉਂਟੀ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆਵਾਰਾਗਰਦੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗਿਰਫਤਾਰ ਹੋਏ।
ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਜੈਕ ਨੇ 1904 ਵਿੱਚ ਰੂਸ - ਜਾਪਾਨ ਲੜਾਈ ਦੀ ਹਰਸਟ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰ ਲਈ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 1914 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਕਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਕਾਲਿਅਰ ਲਈ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਦੇਸ਼ਾਟਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸਮਾਜਵਾਦ ਤੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਹੋਏ ਜੋ ਸਾਲਾਂ ਬਧੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ।
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਾਵਪੂਰਣ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨੁੱਕੜ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਲੈਂਡ ਦਾ ‘ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪੁੱਤਰ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਉਹ ਮੇਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜੇ ਅਤੇ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਠਵੀਂ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਹੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਜਾ ਸਕੇ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਲਾਲਸਾ ਸੀ।
ਆਪਣੀ ਉਸ ਲਾਲਸਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਬਲਿਕ ਪੁਸਤਕਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ‘ਆਕਲੈਂਡ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜਕਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।
19ਵੀਂ ਅੰਤਮ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਜੈਕ ਨੇ ਆਕਲੈਂਡ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਡਿਗਰੀ ਲਈ।
ਉਸਦੇ ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਕਲੇਰਾਈਸ ਸਟਾਸਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੋਤਸ਼ੀ ਵਿਲੀਅਮ ਚੈਨੀ ਦੀ ਔਲਾਦ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਫਲੋਰਾ ਵੈਲਮੈਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਆਧਿਆਤਮਵਾਦੀ ਤੀਵੀਂ ਸੀ, ਵਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਵਲੋਂ ਪੂਰਵ ਹੀ ਸੰਬਧ ਵੱਖ ਕਰ ਲਈ ਸਨ।
ਫਲੋਰਾ ਨੇ ਜੈਕ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਬਾਦ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀ ਜਾਨ ਲੰਡਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ।
ਵੀਹ-ਬਾਈ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਜੈਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਬਚਪਨ ਕੈਲੀਫੋਰਨਿਆ ਦੇ ਆਕਲੈਂਡ ਦੇ ਤੱਟੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਹੋਇਆ।
1801 – ਆਇਰਲਡ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਲੀਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
1808 – ਉਂਮੂਲਨਵਾਦ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਲੰਬੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਸਦਕਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਦੇ ਆਯਾਤ ਤੇ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਗਈ।
2002 – ਯੂਰੋ ਨੂੰ ਫ੍ਰਾਂਸ, ਸਪੇਨ, ਜਰਮਨੀ, ਇਟਲੀ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਗਰੀਸ, ਫਿਨਲੈਂਡ, ਲਕਸਮਬਰਗ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਆਸਟਰੀਆ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਬੱਜਨ ਵੇਲੇ ਪਟਾਕੇ ਬਜਾ ਕੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਪੂਰਵ ਮਹਿਮੂਦ ਗੋਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਗੋਰੀ ਦੇ ਦਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਐਬਕ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਗਯਾਸੁੱਦੀਨ ਮਹਿਮੂਦ, ਯਲਦੌਜ, ਕੁਬਾਚਾ ਅਤੇ ਅਲੀਮਰਦਾਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ।
ਇਹ ਸਾਰੇ ਖ਼ੁਰਾਂਟ ਅਤੇ ਲਾਇਕ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਾਰਿਸ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਗੋਰੀ ਨੇ ਐਬਕ ਨੂੰ ਮਲਿਕ ਦੀ ਉਪਾਧਿ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸੀ।
ਐਬਕ ਦਾ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਮਜੋਰ ਸੀ ਉੱਤੇ ਉਸਨੇ ਔਖਾ ਪਰੀਸਥਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਭਰਿਆ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਓੜਕ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਬਣਾ।
ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਹੋਰ ਗੁਲਾਮ ਸਰਦਾਰ ਯਲਦੌਜ ਅਤੇ ਕੁਬਾਚਾ ਉਸਤੋਂ ਈਰਖਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਸੂਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰ ਐਬਕ ਲਈ ਔਖਾ ਪਰਿਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਰਕਾਂ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਰੌਂਦ ਪਾਇਆ ਸੀ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਸ਼ੱਕੀ ਸੀ।
ਰਾਜਪੂਤ ਵੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਉੱਤੇ ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਐਬਕ ਨੇ ਇਸ ਸੱਬਦਾ ਡਟਕੇ ਸਾਮਣਾ ਕੀਤਾ।
ਬਖਤੀਯਾਰ ਖਿਲਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਲੀਮਰਦਾਨ ਨੇ ਅਜਾਦੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਐਬਕ ਦੇ ਸਵਾਮਿਤਵ ਨੂੰ ਮੰਨਣੇ ਵਲੋਂ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਤੁਰਕ ਕਿਲੇਦਾਰ ਮਲਿਕ ਨਸੀਰੁੱਦੀਨ ਲਈ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਉੱਤੇ ਐਬਕ ਨੇ ਜਾਟਾਂ ਨੂਰਾਹਕੇ ਕਰ ਹਾਂਸੀ ਦੇ ਦੁਰਗ ਉੱਤੇ ਫੇਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸੰਨ 1194 ਵਿੱਚ ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਉਸਨੇਦੀੱਜੇ ਬਗ਼ਾਵਤ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਅਤੇ ਕੰਨੌਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਜੈੱਚੰਦ ਦੇ ਸਾਤਥਚੰਦਵਾਰ ਦੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਪਨੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾਨਸਾਥ ਾਲ ਦਿੱਤਾ।
ਸੰਨ 1196 ਵਿੱਚ ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਮੇਦੋਂ ਨੇ ਤੀਸਰੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਭੀਮਦੇਵ ਦਾ ਹੱਥ ਸੀ।
ਮੇਦੋਂ ਨੇ ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਉੱਤੇ ਉਸੀ ਸਮੇਂ ਮਹਿਮੂਦ ਗੌਰੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਆਉਣੋਂ ਮੇਦੋਂ ਨੇ ਘੇਰਾ ਉਠਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਐਬਕ ਬੱਚ ਗਿਆ।
ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ 1197 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਭੀਮਦੇਵ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅੰਹਿਲਵਾੜਾ ਨੂੰ ਲੂਟਾ ਅਤੇ ਅੱਤੁਲ ਪੈਸਾ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ।
ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸਿਰੋਹੀ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਕੁੱਝ ਭੱਜਿਆ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
1202 - 03 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਚੰਦੇਲ ਰਾਜਾ ਪਰਮਰਦੀ ਦੇਵ ਨੂੰ ਹਾਰ ਕਰ ਕਾਲਿੰਜਰ, ਮਹੋਬਾ ਅਤੇ ਖਜੁਰਾਹੋ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਲਈ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਗੋਰੀ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸੇਨਾਪਤੀ ਬੱਖਿਆਰ ਖਿਲਜੀ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਕੁਤੁਬ ਅਲ ਦੀਨ ਤੁਰਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਤੁਰਕ ਸਨ।
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮਏ ਦਾਸ ਵਪਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਭਪ੍ਰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਦਾਸਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੱਥ ਫਰੋਖਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਲਾਭਦਾਈ ਧੰਦਾ ਸੀ, ਬਾਲਕ ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਾਪੁਰ ਦੇ ਕਾਜੀ ਫਖਰੂੱਦੀਨ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਕੂਫੀ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ।
ਅਬਦੁਲ ਅਜੀਜ ਨੇ ਬਾਲਕ ਕੁਤੁਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਆਪਨ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਓੜਕ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਗੋਰੀ ਨੇ ਖ਼ਰੀਦ ਲਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਗੋਰੀ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਅਭਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗੋਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਹਿਮੂਦ ਗੋਰੀ ਫ਼ਤਹਿ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਸੱਤਾ ਸੌਂਪ ਗਿਆ ਸੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜਪੂਤ ਤੁਰਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ, 1192 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਜਮੇਰ ਅਤੇ ਮੇਰਠ ਵਿੱਚ ਵਿਦ੍ਰੋਹਾਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੱਤਾ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ ਹੋਇਆ।
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੋਲ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਕੇ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਫਤਹਿ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਨਾਈ।
ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕ ਦਾ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਇਨ੍ਹੇ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਟਿਕਿਆ ਸੀ।
ਗੋਰ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਐਬਕ ਦੇ ਸਾਹਸ, ਕਰਤਵਿਅਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਸਵਾਮਿਭਕਤੀ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਅਸਤਬਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਹ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨਿਤ ਪਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦਾ ਮੌਕੇ ਮਿਲਿਆ।
ਤਰਾਈਨ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਚੋਹਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਮਾਰਨੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਐਬਕ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ਐਬਕ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਕ, ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।
ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਫੌਜ਼ੀ ਸੀ ਜੋ ਦਾਸ ਬਣ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਨਾਂ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ।
ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਧੀ ਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਧੌਲਪੁਰ ਅਤੇ ਮੰਦਰਿਆਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਫਰਵਰੀ 1507 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਨਰਵਰ-ਗਵਾਲੀਅਰ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਉਦਿਤਨਗਰ ਕਿਲੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸਤੰਬਰ 1507 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਨਰਵਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਤੋਮਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਲਵਾ ਸਲਤਨਤ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਦਸੰਬਰ 1508 ਵਿੱਚ, ਲੋਧੀ ਨੇ ਨਰਵਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਿੰਘ ਕੱਛਵਾਹਾ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਲਹਾਰ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਲਾਹੜ ਵਿਚ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਇਸ ਦੇ ਗੁਆਂਢ ਨੂੰ ਬਾਗੀਆਂ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1516 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ, ਪਰ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
1504 ਵਿਚ, ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਤੋਮਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਮੰਦਰਯਾਲ ਕਿਲੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਮੰਦਰਿਆਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਧੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟਿਕਾਣਾ ਨਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਸ਼ਹਿਰ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ, ਜੋ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਧੌਲਪੁਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਜੇਹਾਦ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ।
ਸਤੰਬਰ 1505 ਤੋਂ ਮਈ 1506 ਤੱਕ, ਲੋਧੀ ਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਤੋਮਰ ਦੀਆਂ ਹਿੱਟ-ਐਂਡ-ਰਨ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ।
ਲੋਧੀ ਦੁਆਰਾ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭੋਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੇ ਲੋਧੀ ਨੂੰ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ।
ਆਗਰਾ ਪਰਤਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਤੋਮਰ ਨੇ ਜਟਵਾੜ ਨੇੜੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਨੇ ਫਿਰ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਚੰਬਲ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਾਰਚ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਤੋਮਰ ਨੇ ਲੋਧੀ ਨਾਲ ਸੁਲ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਮੌਕੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁੰਵਰ ਵਿਕਰਮਾਦਿਤਿਆ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨ ਲਈ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇ ਕੇ ਲੋਧੀ ਕੈਂਪ ਭੇਜਿਆ।
ਉਸਨੇ ਵਿਨਾਇਕ-ਦੇਵਾ ਨੂੰ ਧੌਲਪੁਰ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ, ਬਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ।
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਸਰਨ ਲਾਲ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਕਿ ਵਿਨਾਇਕ ਦੇਵਾ ਨੇ ਧੌਲਪੁਰ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਗੁਆਇਆ ਸੀ: ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਚਾਪਲੂਸੀ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਵਾਂ ਤਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਤੋਮਰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਹਮਲੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਹਿਲੂਲ ਲੋਧੀ ਨੂੰ 800,000 ਟੈਂਕ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇ ਕੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
1500 ਵਿੱਚ, ਮਨਸਿਮ੍ਹਾ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਬਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਣ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਸੁਲਤਾਨ, ਰਾਜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਤੋਮਰ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਦੰਡਕਾਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ।
1501 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਧੌਲਪੁਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਵਿਨਾਇਕ-ਦੇਵਾ ਗਵਾਲੀਅਰ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਜੁਲਾਈ 1489 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬਹਿਲੂਲ ਖਾਨ ਲੋਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਧੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣਿਆ।
ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਲੋਧੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲ ਸ਼ਾਸਕ, ਉਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਵੀ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ 9000 ਆਇਤਾਂ ਦਾ ਦੀਵਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਗੁਆਚੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਦੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ ਅਤੇ ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ।
ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਮਿਲੀ ਕਿ ਕਬੀਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਗਲਤ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ ਰਾਜਾ ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੂੰ ਖੂਨੀ ਹਾਥੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਕਾਰਨ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਡਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ।
ਸੰਨ 1496 ਵਿਚ ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਉਪਾਧੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਾਰੀ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਘੁੰਮੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬਾਰਬਕ ਖਾਨ ਆਇਆ।
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਕਬੀਰ ਜੀ ਇਮਤਿਹਾਨ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਰਾਜਾ ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਅਤੇ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ।