polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਇਸ ਲਈ ਉਕਤ ਰੂਪ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਪਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਹੀ ਆਈ ਮੰਨੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਉਸੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਾਲੀ ਵਿੱਚ ਯਮਾਮਸੇ, ਮਾਸਰੇ, ਕਾਤਵੇ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਅਏ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਪਰ ਵੈਦਿਕ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਪਾਲੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਦਾ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤੀ ਸਾਹਿਤ ਉਪਲੱਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਨਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਮੰਨ ਕੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵਹਿਮ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਹੋਈ।
ਪਾਲੀ ਦੇ ਕੱਚਾਨ, ਮੋੱਗੱਲਾਨ ਆਦਿ ਵਿਆਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਬੋਲੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਮੰਨ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪਾਲੀ ਤਰਿਪਿਟਕ ਦਾ ਕੁੱਝ ਭਾਗ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਲਾਹੁਲੋਵਾਦ, ਮੋਨੇਇਯਸੁੱਤ ਆਦਿ ਸੱਤ ਪ੍ਰਕਰਣਾਂ ਦਾ ਚਰਚਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਬਰੂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਰ ਉਪਲੱਬਧ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਕਾ ਅਣਹੋਂਦ ਹੈ।
ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਲੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਗਿਰਨਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਪਾਲੀ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰਵ ਦੇਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੱਧਦੇਸ਼ੀ ਹੈ।
ਜਿਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਾਲੀ ਮਧਯੁਗੀ ਭਾਰਤੀ ਆਰੀਆ ਬੋਲੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਅਘੋਸ਼ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਲੋਪ ਅਤੇ ਮਹਾਂਪ੍ਰਾਣ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਹ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ।
ਹਾਂ, ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਕ ਤ ਵਰਗੇ ਅਘੋਸ਼ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਗ ਦ ਆਦਿ ਸਘੋਸ਼ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਤਾਂ ਅਲਪਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਉਕਤ ਮਰਿਆਦਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਉੱਤਰਕਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।
ਵਿਸੁੱਧਿਮੱਗ ਅਤੇ ਮਹਾਵੰਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਾਗਧੀ ਨੂੰ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਮੂਲਭਾਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਪਾਲੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ ਦੇ ਪੂਰਵ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
ਹਾਂ, ਬੁੱਧਘੋਸ਼ ਨੇ ਅਠਕਥਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਟੀਕੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਪਾਲੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਬੋਲੀ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਬੁੱਧਵਚਨ ਅਤੇ ਮੂਲ ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ ਦੇ ਪਾਠ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਪਾਠ ਨੂੰ ਅਠਕਥਾ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਦਿਖਲਾਉਣ ਦੇ ਲਈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਿਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਪਾਲੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਅਠਕਥਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਾ ਹੀ ਪਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਠਕਥਾ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ।
ਬੁੱਧਘੋਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਪੂਰਵ ਲਿਖੇ ਗਏ ਦੀਪਵੰਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰਕਾਲੀ ਮਹਾਵੰਸ ਆਦਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਲੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਅਰਥ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਪਾਲੀ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲਗਾ।
ਬੋਲੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਪਾਲੀ ਉਸ ਮਧਯੁਗੀ ਭਾਰਤੀ ਆਰੀਆ ਬੋਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਿਕਾਸ ਲਗਭਗ ਈ.ਪੂ. ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਤੋਂ ਪੂਰਵ ਦੀ ਆਦਿਯੁਗੀ ਭਾਰਤੀ ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ, ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੈਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵੈਦਿਕ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਭੇਦ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਮਨ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੂਸਰੇ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਗਧੀ, ਅਧਰਮਾਗਧੀ, ਸ਼ੌਰਸੇਨੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਾਹਿਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤੀਸਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਭਰੰਸ਼ ਅਤੇ ਅਵਹੱਠਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਮਧਯੁਗੀ ਭਾਰਤੀ ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸੁਪ੍ਰਚਾਰ ਉਕਤ ਮਿਆਦ ਤੋਂ ਕੋਈ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ–ਸਾਰਾ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਉਕਤ ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਨਾ ਭੇਦ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼, ਸ਼, ਸ ਇਸ ਤਿੰਨਾਂ ਊਸ਼ਮਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕਮਾਤਰ ਦਾ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ,
ਵਿਸਰਗ ਦੀ ਉੱਕਾ ਅਣਹੋਂਦ ਅਤੇ ਅਸਵਰਣ ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੰਯੁਕਤ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਵਰਣ ਸੰਜੋਗ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ।
ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਸਮੈਪਦ, ਆਤਮਨੇਪਦ ਅਤੇ ਭਵਾਦਿ, ਅਦਾਦਿ ਗਣਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਦਾ ਲੋਪ।
ਚਰਿੱਤਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਟੀਮ ਐਵੈਂਜਰਜ਼ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਲੜੀ ਦੇ ਕਈ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਕਈ ਐਨੀਮੇਟਡ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਰੌਬਰਟ ਡਾਓਨੀ ਜੂਨੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ , ਇਨਕ੍ਰਿਡਿਬਲ ਹਲਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ 2 , ਦਿ ਐਵੈਂਜਰਜ਼ , ਆਇਰਨ ਮੈਨ 3 , ਐਵੈਂਜਰਸ: ਏਜ ਆਫ ਅੱਲਟ੍ਰੋਨ , ਕੈਪਟਨ ਅਮੈਰੀਕਾ: ਸਿਵਲ ਵਾਰ , ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ: ਹੋਮ ਕਮਿੰਗ , ਏਵੈਂਜਰਸ: ਇਨਫਿਨਿਟੀ ਵਾਰ , ਐਵੇਂਜ਼ਰਸ: ਐਂਡਗੇਮ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬਲੈਕ ਵਿਡੋ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗਾ।
ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਗਨੇਟ, ਪਲੇਬੁਆਏ, ਅਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਐਂਥਨੀ ਐਡਵਰਡ "ਟੋਨੀ" ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਅਗਵਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕਵਚ ਯੰਤਰਿਤ ਸੂਟ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਟੋਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੂਟ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਭਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ, ਸਟਾਰਕ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਸੂਟਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਜਨਤਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਹੈ।
ਆਈਰਨ ਮੈਨ ਇੱਕ ਸੂਪਰ ਹੀਰੋ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਰਵਲ ਕੌਮਿਕਸ ਦਿਆਂ ਕੌਮਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸਟੈਨ ਲੀ ਲਈ ਠੰਢੀ ਜੰਗ ਦੇ ਥੀਮਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਸੀ।
ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਮੁੜ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਸ਼ੀਤ-ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਇਸਦੀ ਤਟਰੇਖਾ ੩੬੨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਏਡਰਿਆਟਿਕ ਅਤੇ ਆਯੋਨਿਅਨ ਸਾਗਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੋਈ ਹੈ ।
ਦੇਸ਼ ਦਾ ੭੦ % ਭੂਪਰਿਦ੍ਰਸ਼ਿਅ ਪਹਾੜ ਸਬੰਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਵਲੋਂ ਅਭਿਗਮਨ ਅਕਸਰ ਦੁਰਗਮ ਹੈ ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਉੱਚੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਠੰਡੀ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਲਵਾਯੂ ਮਹਾਦਵੀਪੀਏ ਹੈ ।
ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੀਰਾਨਾ ਦੇ ਇਲਾਵਾ , ਜਿਸਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ੮ , ੦੦ , ੦੦੦ ਹੈ , ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰ ਹਨ ਡੂਰੇਸ , ਕੋਰਸੇ , ਇਲਬਾਸਨ , ਸ਼ਕੋਦਰ , ਜਿਰੋਕਾਸਤਰ , ਵਲੋਰੇ , ਅਤੇ ਕੂਕੇਸ ਹਨ ।
ਬਾਲਕਨ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸਭਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਟੇਕਟੋਨਿਕ ਝੀਲਾਂ ਭੋਰਾਕੁ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਅਲਬਾਨਿਆ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਆਰਚਿਡ ਝੀਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ - ਪਸ਼ਚਮ ਵਿੱਚ ਹੈ ਇਹ ਅਲਬਾਨਿਆ ਅਤੇ ਮੈਸਿਡੋਨਿਆ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ ।
ਇਸਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਗਹਿਰਾਈ ੨੮੯ ਮੀਟਰ ਹੈ ਇੱਥੇ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੂਠੇ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੈ , ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦਾ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਅਤੇ ਕਈ ਵਿਲੁਪਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ।
ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਏਤੀਹਾਸਿਕ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਰਚਿਡ ਝੀਲ ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੇ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਵਿੱਚ ਹੈ ।
ਫਿਰ ਵੀ ਅਲਬਾਨਿਆ ਨੇ ਆਰਥਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਖਾਈ ਹੈ , ਜਦੋਂ ਤੋ ਜਿਆਦਾ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਠਾਨ ਇੱਥੇ ਮੁੰਤਕਿਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸੰਸਾਰਿਕ ਲਾਗਤ-ਕਟੌਤੀ ਦੇ ਚੱਲਦੇ ਖਪਤਕਾਰ ਵਸਤੂਆਂ ਉੱਭਰਦੇ ਬਜਾਰੂ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਥੇ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹਨ।
ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਅਲਬਾਨਿਆ ਅਤੇ ਸਾਇਪ੍ਰਸ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਦੋ ਦੇਸ਼ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ੨੦੦੯ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੀਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਆਰਥਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ ।
ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੈਸਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਹ ਢਹਿ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਅਲਬਾਨਿਆਈਯੋਂ ਦਾ ਪੈਸਾ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ।
ਇਟਲੀ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਨਾਟੋ ਸੈਨਾਵਾਂ ਇੱਥੇ ਤੈਨਾਤ ਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਾਕੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਕਨੂੰਨ ਵਿਅਸਥਾ ਬਣੀ ਰਹੇ ।
ਸੱਤਾਰੂਢ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਾਲੀ ਬੇਰਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਪਦਸਤ ਹੋਣ ਲਈ ਬਾਧਯ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਫਾਤੋਸ ਨਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ।
ਸਕਾਂਦਰਬਰਗ, ਜਿਹਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਲਬਾਨੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਇਕ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਤੁਰਕਾਂ ਨੂੰ ਅਲਬਾਨੀਆ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ।
ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 500 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਤੁਰਕ ਆਧਿਪਤਿਅ ਕਾਲ ਆਇਆ , ਜਿਸਦਾ ਅਖੀਰ ਬਾਲਕਨ ਲੜਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਲਬਾਨੀਆ ੧੯੧੨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਬਣਿਆ ।
ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਲਕਨ ਲੜਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਲਬਾਨੀਆ ਨੇ ਆਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋ ਆਪਣੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਟਲੀ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਏਂਵਰ ਹੋਕਜਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਮਵਾਦੀ ਵਿਰੋਧ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀਆਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਮਅਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ।
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਦਲੀ ਵਿਅਸਥਾ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਰਥਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਧਾਰਭੂਤ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬਿਜਲੀ ਅਪੂਰਤੀ ।
ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ , ਕਾਲੀ ਅਰਥਵਿਅਸਥਾ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਵੀ ਭਾਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ।
੨੦੦੫ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਣ ਲਈ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਲੇਕਿਨ ਉਸਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਉਤਸਾਹਵਰਧਕ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੇ ।
ਅਲਬਾਨੀਆ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਨਾਟੋ, ਯੂਰਪੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਸੰਗਠਨ, ਯੂਰੋਪੀ ਪਰਿਸ਼ਦ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ, ਇਸਲਾਮੀ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਸੰਗਠਨ ਆਦਿ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਖੇਤਰ ਸੰਘ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਅਲਬਾਨਿਆ ਨਾਟੋ ਅਤੇ ਯੂਰੋਪੀ ਸੰਘ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਈਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ।
ਯੂਰੋਪੀ ਸੰਘ , ਸੰਸਾਰ ਬੈਂਕ ਇਤਆਦਿ ਨੇ ਅਲਬਾਨਿਆ ਦੀਆਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਸਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ , ਲੇਕਿਨ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਯੂਰੋਪੀ ਸੰਘ ਨੇ ਅਲਬਾਨਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਉਲਟ ਜਿਆਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ ।
ਅਜ਼ਾਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਰਥ-ਵਿਅਸਥਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਊਰਜਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਅਧਾਰਭੂਤ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ।
ਅਲਬਾਨਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਜਿਸਦਾ ਚੋਣ ਕੁਵੇਂਦੀ ਪਾਪੁੱਲਰ ਜਾਂ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਦੇ ੧੫੫ ਮੈਬਰਾਂ ਦਾ ਚੋਣ ਪ੍ਰਤੀ ਪੰਜ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਚੁਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦਾ ਚੋਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਲਬਾਨਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਹੋਕਜਾ ਦੀ ਸੱਤਾ ਢਹਿਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਲੋਂ ਅਲਬਾਨਿਆ ਉੱਤੇ ਸਾਲੀ ਬੇਰਿਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲੋਕਤੰਤਰਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਹੈ ।
੨੦੦੫ ਦੇ ਆਮ ਚੁਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਹਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫਾਤੋਸ ਨਾਨਾਂ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਚੇਇਰਮੈਨ ਦਾ ਪਦ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤੀਰਾਨਾ ਦੇ ਮੇਅਰ ਏਦਿ ਰਾਮਿਆ ਨਵੇਂ ਚੇਇਰਮੈਨ ਬਣੇ ।
ਇਸਦੀਆਂ ਭੂ-ਸੀਮਾਵਾਂ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਸੋਵੋ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮੋਂਟੇਨੇਗਰੋ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵਲੇ ਯੂਗੋਸਲਾਵਿਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਟਵਰਤੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ [ਆਡਰਿਆਟਿਕ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਈਓਨਿਅਨ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਲਬਾਨਿਆ ਇੱਕ ਸਜਾਤੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ: ੯੪% ਲੋਕ ਮੂਲ ਅਲਬਾਨਿਆਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਟੇ ਹਨ - ਘੇਸ ਅਤੇ ਤੋਸਕ , ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਸ਼ਕੁੰਬਿਨ ਨਦੀ ਇਸ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਜਾਤੀ ਸਮੂਹ ਹਨ ਯੂਨਾਨੀ , ਆਰਮੇਨਿਆਈ , ਜਿਪਸੀ, ਸਰਬੀਆਈ ਅਤੇ ਮੈਸਿਡੋਨਿਆਈ ।
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਕੁੱਝ ਭੰਡਾਰ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਕੇਵਲ ੬,੪੨੫ ਬੈਰਲ ਨਿੱਤ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ, ਜੋ ਲੱਗਭੱਗ ੩ ਕਰੋਡ਼ ਘਨ ਮੀਟਰ ਹੈ, ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਣ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਹੈ ।
ਅਲਬਾਨੀਆ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਕਾਊਂਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਗਾਂਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ ।
ਅਲਬਾਨੀਆ ਦੇ ੩੬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਲਬਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰੇਥੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ੫੮% ਕਾਰਿਆਸ਼ਕਤੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਸਕਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਦਾ ੨੧ % ਭਾਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਅਲਬਾਨਿਆ ਸਮਰੱਥ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਣਕ, ਮੱਕਾਮ ਤੰਮਾਕੂ, ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਜੈਤੂਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰੀਪਰਿਸ਼ਦ: ਮੰਤਰੀਪਰਿਸ਼ਦ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਮੰਜੂਰ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਸਿਤੰਬਰ ੧੯੯੮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇਤਾ ਆਜੇਮ ਹਜਦਾਰੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੰਗੇ ਭੜਕ ਉੱਠੇ ।
ਫਾਤੋਸ ਨਾਨਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਭਾਗ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਪਾਂਦੇਲੀ ਮਾਜਕੋ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ।
ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਦਾਲਤ , ਉੱਚਤਮ ਅਦਾਲਤ ( ਚੇਇਰਮੈਨ ਦਾ ਚੋਣ ਵਿਅਕਤੀ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਮਿਆਦ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ) ਅਤੇ ਵੱਖਰਾ ਜਿਲਾ ਪੱਧਰ ਅਦਾਲਤ ।
1066 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਡਿਊਕ ਆਫ ਨਾਰਮੰਡੀ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੇ ਐਂਗਲੋ - ਸੈਕਸਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਫਤਹਿ ਪਾਈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੁਰਾਣੀ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਮਕਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਲੱਗੇ।
ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋਏ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਚੌਸਰ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਾਹਰਣ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਠਵੀਂ ਅਤੇ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਵਲੋਂ ਵਾਇਕਿੰਗਸ ਅਤੇ ਨੋਰਸ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਰਤਮਾਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਅਰਥ ਮਿਲ ਗਏ।
ਜਿਵੇਂ : ਡਰੀਮ ਦਾ ਅਰਥ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਆਨੰਦ ਲੈਣਾ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਉੱਤਰ ਦੇ ਵਾਇਕਿੰਗਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਪਨੇ ਦੇ ਅਰਥ ਦੇ ਦਿੱਤੇ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਕਰਟ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਉੱਤਰੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਇਆ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜੀ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਦੂਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ, ਕੰਪਿਊਟਰ, ਸਾਹਿਤ, ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਵੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਸੰਨ 1500 ਦੇ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੇ ਮਿਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਦੌਰ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਵਰਗੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਨ 1800 ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕਤਮ ਦੌਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਆਕਰਣ ਸਰਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਵੀਂ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਿਕ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਪਰਜਾ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਪੰਜਵੀਂ ਅਤੇ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰ ਵਲੋਂ ਏਂਗਲ ਅਤੇ ਸੈਕਸਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੈਲਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਕਾਟਲੈਂਡ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਸ ਦੇ ਵੱਲ ਧਕੇਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਬਠਿੰਡੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਮੋਈ ਬੈਠਾ ਹੈ।
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਐਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਯਾਦ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜਸੱਤਾ ਦੀ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ‘ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹੁੱਬਤ ਦਾ ਅੰਤ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੋਇਆ ਤੇ ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਇਸੇ ਹੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ‘ਚ ਹੀ ਸੰਨ 1706 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਦਸਮੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਚੱਕ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚਰਨ ਪਾਏ ਸਨ।
ਪੁਰਾਤਣ ਸਾਖੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ਸ਼ ਦਾ ਉਧਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਬਾਰਕ ਸ਼ੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋ ਰਹੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਟੁੱਟਣੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਲੋੜ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਾਜੀਰਤਨ ਅਤੇ ਦਰਗਾਹ ਪੀਰ ਬਾਬਾ ਹਾਜੀਰਤਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਜਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਰਾਜ਼ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਠਿੰਡਾ ‘ਚ ਗੋਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਠਹਿਰਾਓ ਲਈ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਠੰਡੀ ਸੜਕ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਏਰੀਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਰਡ ਲੱਗਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਸੜਕ ਤੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀਆਂ ਦਾ ਲੰਘਣਾਂ ਸਖ਼ਤ ਮਨ੍ਹਾਂ ਹੈ।
ਬਠਿੰਡਾ ‘ਚ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜੀ ਛਾਉਣੀ ਤੇ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਡਿੱਪੂ ਅਤੇ ਰਾਮਾਂ ‘ਚ ਬਣੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਤੇਲ ਸੋਧ ਕਾਰਕਾਨੇ ਨੇ ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਚਕਾ-ਚੋਂਧ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਨਿਖਾਰਿਆ ਹੈ।
ਇੰਡਸੀਟ੍ਰੀਆਂ ‘ਚੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਮਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਵੱਧਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਚ ਕੋਈ ਭੁਲੇਖਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਕਿ ਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰੋਣਕ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲੱਗਣਗੇ।
ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਫਲਾਈ ਓਵਰ ਪੁਲਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੋਜ਼ ਪੁਲਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬਠਿੰਡੇ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਹੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਹਿਰ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਕਾਸ ਪੱਖੋਂ ਅੱਜ ਇਸ ਮੁਕਾਮ ਤੇ ਪੁੱਜ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਖਾਦ ਕਾਰਖਾਨਾ, ਮਾਲ ਸੈਂਟਰਾਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਲੋਨੀਆਂ, ਥਰਮਲ, ਝੀਲਾਂ, ਡੀਅਰ ਪਾਰਕ, ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਚੌੜੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਫਲਾਈ ਓਵਰ ਪੁਲ ਅਤੇ ਬਿੱਗ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਝਾਤ ਮਾਰਦਿਆਂ ਭੁਲੇਖਾ ਜਿਹਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਜਿੱਥੇ ਦੁਆਬਾ, ਮਾਝਾ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਉਥੇ ਅੱਜ ਬਠਿੰਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸਤ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਸਰਕਾਰੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾ, ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਆਦੇਸ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਕਾਲਜ, ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਕਾਲਜ, ਪੰਜਾਬ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਕਾਸ਼ੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ, ਮੈਰੀਟੋਰੀਅਸ ਸਕੂਲ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ ਹਨ।
ਪੰਜ-ਛੇ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲਟੀ ਸਿਨੇਮਾ ਜਿਸ ਦੀ ਛੱਤਤਰਪਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਰਜੇਸ਼ ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਕਮਲ ਸਿਨੇਮਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਪ੍ਰਤੂੰ ਅੱਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਭਾਂਵੇ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਵੱਡੇ – ਵੱਡੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 62.61% ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 70.89% ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਾ ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਚੰਦ ਕੁ ਬਜ਼ਾਰ ਕਿੱਕਰ ਬਜ਼ਾਰ, ਸਿਰਕੀ ਬਜ਼ਾਰ, ਚੋਰ ਬਜ਼ਾਰ ਜਿੱਥੇ ਕੰਗੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ, ਮੋਚਣੇ ਤੇ ਜਾਂਘੀਏ ਵੇਚਣ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਸਨ ਜੋ ਅੱਜ ਰੇਲਵੇ ਬਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੈ ਸਿਰਕੀ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਫੀਮ ਵਾਲੀ ਗਲੀ ਜਿੱਥੇ ਅਫੀਮ ਦੇ ਠੇਕੇ ਚਲਦੇ ਸਨ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਦਰਜਾ ਹਰਾਰਤ 50 , ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ 0 ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਥੇ ਮੌਸਮ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖ਼ੁਸ਼ਕ, ਪਰ ਮਈ ਤੋਂ ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸਿਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੀਂਹ ਦੱਖਣੀ-ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ- ਨਾਲ ਜੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੈ।
ਇਹ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਹੈ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 227 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਥਰਮਲਪਂਲਾਟ ਹੈ,ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖਾਦ ਕਾਰਖਾਨਾ ਤੇ ਨਵਾਂ ਬਣ ਰਿਹਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਤੇਲ ਸ਼ੋਧਕ ਕਾਰਖਾਨਾ ਵੀ ਮੁੱਖ ਸਨਅਤਾਂ ਹਨ।
ਮਿਲਟਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੀ ਬਠਿੰਡਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮੋਗਾ ਅਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ, ਪੁਰਬ ਵਿੱਚ ਬਰਨਾਲਾ, ਦੱਖਣ-ਪੁਰਬ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਅਠਾਰ੍ਹਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਰਿਆਣਾ ਵੀ ਤਿੰਨ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ, ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਹਰਿਆਣੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
1 ਨਵੰਬਰ, 1966 ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸੱਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੱਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਰੋਹਤਕ, ਜੀਂਦ, ਹਿਸਾਰ, ਮਹਿੰਦਰਗੜ੍ਹ, ਗੁੜਗਾਉਂ, ਕਰਨਾਲ, ਅੰਬਾਲਾ ਸਨ।
ਇਹ ਵੰਡ ਭਾਸ਼ਾਈ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਪੀਕਰ, ਸੰਸਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਕੇ ਹੋਰ 15 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਰਾਗ ਅਰਥਾਤ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰੰਗ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹਨ ਹੀ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਕਰਸ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਣ ਵਾਲੀ ਪਰਕਿਰਤੀ ਵੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਚਰਮ ਦਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨਾ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਫਾਲਗੁਨੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦਰਖਤ-ਬੂਟੇ, ਪਸ਼ੁ-ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬੱਚੇ-ਬੂੜੇ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਕੋਚ ਅਤੇ ਰੂੜੀਆਂ ਭੁੱਲ ਕੇ ਢੋਲਕ-ਝਾਂਝ-ਮੰਜੀਰਾ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਨਾਚ-ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹੈ।
ਹੋਲੀ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭਾਰਤੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ।
ਇਹ ਪਰਵ ਹਿੰਦੂ ਪੰਚਾਂਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨਾ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਰਵ ਪਾਰੰਪਰਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੂੱਜੇ ਦਿਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਧੁਰੱਡੀ, ਧੁਲੇਂਡੀ, ਧੁਰਖੇਲ ਜਾਂ ਧੂਲਿਵੰਦਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ’ਤੇ ਰੰਗ, ਗੁਲਾਲ-ਗੁਲਾਲ ਇਤਆਦਿ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਢੋਲ ਵਜਾ ਕੇ ਹੋਲੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਲੀ ਦੇ ਦਿਨ ਲੋਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕੜਵਾਹਟ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਗਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਦੋਸਤ ਬੰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਪੱਥਰ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ਦੇ ਘਰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਗਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਖਿਡਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੈਲਾਨੀ ਅਲਬਰੂਨੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਤਰਾ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਲਿਕੋਤਸਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹੋਲਿਕੋਤਸਵ ਕੇਵਲ ਹਿੰਦੂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਮਨਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਬੇਸਬਰੀ ਜਗਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਅਕਬਰ ਦਾ ਜੋਧਾਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਲੀ ਖੇਡਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਲਵਰ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਦੇ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਹੋਲੀ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਵਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਜਮਾਣ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਨੂੰ ਈਦ-ਏ-ਗੁਲਾਬੀ ਜਾਂ ਆਬ-ਏ-ਪਾਸ਼ੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਅੰਤਮ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜਫਰ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਹੋਲੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗ ਲਗਾਉਣ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਪਰਵ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਸੀ ਪਰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਪਰਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਅਨੇਕ ਪੁਰਾਤਨ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ, ਜੈਮਿਨੀ ਦੇ ਪੂਰਵ ਮੀਮਾਂਸਾ-ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਕਥਾ ਗਾਰਹਿਅ-ਨਿਯਮ।
ਨਾਰਦ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਸਤਲਿਪੀਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਪਰਵ ਦੀ ਗੱਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਵਿੰਧਿਅ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਈਸਾ ਤੋਂ 300 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਇੱਕ ਅਭਿਲੇਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਅਤੇ ਵਸੰਤੋਤਸਵ ਅਨੇਕ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਅ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਪੁਰਤਾਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਹਾਂ ਕਵੀ ਕਾਲੀਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਰਘੂ ਬੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਰ ਉਤਸਵ ਨੂੰ ਰਿਤੂ-ਉਤਸਵ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਜੈਮਿਨੀ ਰਚਿਤ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਸੀਮਾਂਸਾ ਸੂਤਰ ਅਤੇ ਕਥਾ ਗਾਹਰਿਆਂ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਰਦ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਭਵਿਸ਼ਯ ਪੁਰਾਣ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਹਸਤ ਲਿਪੀਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।
ਸਤਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦਾਨੇਸ਼ਵਰ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਫਾਗ ਜਾਂ ਫਾਗੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਵ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਧੂਲੇਂਡੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਪੰਚਮੀ, ਕੋਂਕਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੀਗੋ, ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਬੰਸਤੇਤਣ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਪੋਂਡੀਗਈ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਵ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ, ਆਪਸੀ ਸਨੇਹ-ਮੁਹੱਬਤ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਏਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਰਾਧਾ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜੀਨ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਹੀ ਬ੍ਰਿਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਪ੍ਰਚਿਲਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਰਾਸ ਹੁਲਾਸ ਨਾਲ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹੋਲੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰਵ ਹੈ ਜੋ ਹੋਲੀ, ਹੋਲਿਕਾ ਜਾਂ ਹੋਲਾਕਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਬਸੰਤ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਹਰਸ਼ੋੱਲਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਬਸੰਤ ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਕਾਮ-ਮਹੋਤਸਵ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਇਸਲੈਂਡ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਰਾਸ਼ਟਰਾਧਿਅਕਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਫ਼ਾਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰਿਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਨੂੰਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਲਈ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜੋਹਾਨਾ ਸਿਰਗੁਰਾਡੋਟਿਰ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮੰਤਰੀਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉੱਤਰਦਾਈ ਹੈ।
ਮੰਤਰੀਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਚੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ, ਨਿਯੁਕਤੀ ਉੱਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਲਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਵਿਮਰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਦੀ ਕਿਹੜੇ ਦਲ ਮੰਤਰੀਪਰਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਸਮਿੱਲਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਵੰਡ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਉੱਤੇ ਦੀ ਉਸ ਮੰਤਰੀਪਰਿਸ਼ਦ ਨੂੰ ਅਲਥਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਜਦੋਂ ਦਲਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਆਪਣੇ ਤੁਸੀ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਿੱਟਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹੈ ਤਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਕੇ ਮੰਤਰੀਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਆਪ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋ।
ਰੀਜੇਂਟ, ਸਾਰੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਂ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਵੀਨ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ੧੯੪੪ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ।
ਅਰਥਵਿਅਸਥਾ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਿਰਿਆਤ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ੬੦% ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਦੇਸ਼ ਦੇ ੮% ਕਾਰਿਆਬਲ ਨੂੰ ਰੋਜਗਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਹੈ।
ਆਇਸਲੈਂਡ ਦੇ ਕੋਲ ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਜਲਵਿਦਿਉਤ ਅਤੇ ਭੂਤਾਪੀਏ ਊਰਜਾ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੰਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸਲਈ ਇੱਥੇ ਦੀ ਅਰਥਵਿਅਸਥਾ ਉੱਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਣ ਮੁੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੀਮੰਟ ਹੀ ਇੱਕਮਾਤਰ ਅਜਿਹਾ ਉਤਪਾਦ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਪ੍ਰਮਣ ਦਾ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਇੱਥੇ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਸਾਰਾ ਭਵਨ ਇਸ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਕੜੀ ਘੱਟ ਹੀ ਵਰਤੋ ਵਿੱਚ ਲਿਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੱਛੀ ਉਦਯੋਗ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਹੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਜੋ ਆਇਸਲੈਂਡ ਦੇ ਯੂਰੋਪੀ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸਮਿੱਲਤ ਹੋਣ ਵਲੋਂ ਰੋਕੇ ਹੋਏ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਦੀਆਂ ਯੂਸਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤੇ ਕਈ ਨਿਆਮਕ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਮੱਛੀ ਦੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੇ ਪਰਬੰਧਨ ਉੱਤੇ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਬੂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਰਥਵਿਅਸਥਾ ਮੱਛੀ ਉਦਯੋਗ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਹੁਣ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਰ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕੀ ਉਦਯੋਗ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਦੇਸ਼ ਦਾ ਲਘੂ ਸੈਰ ਕਾਲ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ੩੧ ਮਈ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਕੇ ੧ ਸਿਤੰਬਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੂਨ ਦੇ ਆਰੰਭਕ ਮਹੀਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਰਸਤਾ ਬਰਫ ਵਲੋਂ ਅੱਛਾਦਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਗਰੀਸ਼ਮਕਾਲੀਨ ਦਿਨ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਉਜਿਆਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜੂਨ ਦੀ ਅੰਤ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਮਹੀਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪਰਯਟਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪੇਪਿਨ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਛੀ ਅਗਸਤ ਦੇ ਅੰਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਵਿੱਖਣ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਵਲੋਂ ਦਿਨ ਛੋਟੇ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਰਫਬਾਰੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੈਰ ਦੇ ਦੋ - ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਆਇਸਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ੧੦ ਲੱਖ ਪਰਯਟਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਥੇ ਦੀ ਜੰਗਲੀ ਕੁਦਰਤ ਜਿਵੇਂ: ਹਿਮਨਦ, ਝਰਨੇ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ, ਅਤੇ ਜੀਜਰ ਦੇਖਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਸਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਸੈਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜੀ ਆਈ ਹੈ।
ਅਵਸਥਾਪਨ ਸਾਕਸ਼ਯੋਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗਿਆਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਦੀ ਆਇਸਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅਵਸਥਾਪਨ ੮੭੪ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੰਗੋਲਫਰ ਆਰਨਾਰਸਨ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਹਲਾਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਈ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਰੁਕੇ ਸਨ।
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਵਸਥਾਪਨ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਈਸਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਏ।
ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਅਤੇ ਆਈਸਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਆਈਸਲੈਂਡ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦਾ ਕਾਰਜ-ਭਾਅਰ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਹੀ ਸੀ ਜਦ ਤੱਕ ੧੯੪੪ ਵਿੱਚ ਆਈਸਲੈਂਡ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਆਇਸਲੈਂਡ ਖੇਤਰਾਂ, ਨਿਰਵਾਚਨ-ਖੇਤਰਾਂ, ਕਾਉਂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਅੱਠ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਸਾਂਖਿਾਇਕੀਏ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਿਆਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ਵੀ ਇਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਵਰਤੋ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
੨੦੦੩ ਤੱਕ, ਸੰਸਦੀ ਚੁਨਾਵਾਂ ਲਈ ਨਿਰਵਾਚਨ ਖੇਤਰ ਉਹੀ ਖੇਤਰ ਸਨ, ਲੇਕਿਨ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਦੁਆਰਾ, ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਛੇ ਨਿਰਵਾਚਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ:
ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ( ਚਾਰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਵੱਖ ਰੇਕਜਾਵਿਕ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਉਪਨਗਰੀਏ ਖੇਤਰ ) ;
ਆਇਸਲੈਂਡ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਯੂਰੋਪੀ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਲੇਕਿਨ ਭੋਰਾਕੁ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਜਵਾਬ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਚਕਾਰ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਕਟਕ , ਜੋ ਯੂਰੇਸ਼ਿਆਈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਵਰਤਨਿਕ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾ ਦੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਹ ਕਟਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲੇ ਰੇਕਜਾਵਿਕ ਅਤੇ ਥਿੰਗਵੇਲਿਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਲੋਂ ਹੋਕੇ ਗੁਜਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵੱਖ ਵਿਵਰਤਨਿਕ ਪਲੇਟਾਂ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੁਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਭੂਤਾਪ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਆਈਸਲੈਂਡ ਜਾਂ ਆਈਸਲੈਂਡ ਦਾ ਗਣਰਾਜ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਗਰੀਨਲੈਂਡ, ਫਰੋ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ]] ਅਤੇ ਨਾਰਵੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਇਹ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ੧੮ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਹੈ।
ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਿਕਯਾਵਿਕ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲਗਭਗ ਅੱਧੀ ਅਬਾਦੀ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਆਇਸਲੈਂਡ ਦੇ ਕਈ ਪਹਾੜ, ਜਵਾਲਾਮੁਖਿ, ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ , ਨਦੀਆਂ, ਛੋਟੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਝਰਨੇ, ਹਿਮਨਦ, ਅਤੇ ਗੀਜਰ।
ਸਗੋਂ ਗੀਜਰ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਗੀਸਿਰ ਨਾਮ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਜਰ ਵਲੋਂ ਵਿਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਿਮਨਦ ਇਸ ਦਵਿਪੀਏ ਦੇਸ਼ ਦੇ ੧੧% ਭੂਭਾਗ ਨੂੰ ਅੱਛਾਦਿਤ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ, ਵਾਤਨਾਜੋਕੁਲ ਲਗਭਗ ੧ ਕਿਮੀ ਮੋਟਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰੋਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹਿਮਨਦ ਹੈ।