polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹ, ਕੇਂਦਰੀ ਬਿਜਲੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਆਦਿ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ; ਨਵੀਂ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਕੋਂਕਣ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਕੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੋ।
ਜ਼ਰੂਰੀ ਖਪਤਕਾਰੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਮੇਟੀ, ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਕਮੇਟੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ।
ਮਕਾਨ ਉਸਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਬਨ ਸੀਲਿੰਗ ਐਕਟ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਖੇਤਰ ਲਈ ਸੱਤ ਬਿੰਦੂ ਗਰੀਬੀ ਹਟਾਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਦਿਓਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਅਰਜੁਨ ਸਬਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਤਿਕੋਣ ਨਾ ਤੁਮ ਜਾਨੋ ਨਾ ਹਮ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਫ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਰਿਤਿਕ ਰੋਸ਼ਨ ਸਨ।
ਦੇ ਤਰਨ ਆਦਰਸ਼ ਨੇ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ "ਇਹ ਈਸ਼ਾ ਦਿਓਲ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਪਰਿਪੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਦਿੱਖ ਅਸੰਗਤ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
" ਰੀਡਿਫ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਗਿਆਨੀ ਨੇ ਦਿਓਲ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਦਿਓਲ ਦੀ ਮਾਂ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
ਦਿਓਲ ਦੀ ਸਾਲ ਦੀ ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਸੰਜੇ ਛੇਲ ਦੀ ਕਿਆ ਦਿਲ ਨੇ ਕਹਾ ਤੁਸ਼ਾਰ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ।
ਇਹ ਦਿਓਲ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੀ ਫਲਾਪ ਫਿਲਮ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤਰਨ ਆਦਰਸ਼ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਉਸਦੀ ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੀ।
ਦਿਓਲ ਦੀਆਂ 2003 ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ: ਕੁਛ ਤੋ ਹੈ ਅਤੇ ਚੂਰਾ ਲੀਆ ਹੈ ਤੁਮਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ।
ਕੁਛ ਤੋ ਹੈ ਲਈ, ਦਿਓਲ ਨੇ ਤਰਨ ਆਦਰਸ਼ ਤੋਂ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ "ਈਸ਼ਾ ਦਿਓਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਦਿਓਲ ਜੇਪੀ ਦੱਤਾ ਦੀ ਮਲਟੀਸਟਾਰਰ ਵਾਰ ਐਪਿਕ ਐਲਓਸੀ ਕਾਰਗਿਲ ਦੀਆਂ ਹੀਰੋਇਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੱਚਨ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਦਿਓਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀਰੋਇਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕੋਪ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਿਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਭਿਨੈ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਨੈ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੀ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਸੇ ਪੁਛੇ ਵਿੱਚ ਆਫਤਾਬ ਸ਼ਿਵਦਾਸਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਜੇ ਕਪੂਰ, ਜਯਾ ਬੱਚਨ ਅਤੇ ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ ਨੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
ਦਿਓਲ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਮਿਲੀ।
ਰੈਡਿਫ ਦੀ ਸਾਵੇਰਾ ਆਰ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ "ਈਸ਼ਾ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ ਹੰਕਾਰ 'ਤੇ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਬੇਸ਼ੱਕ, ਉਹ ਵਾਸ਼ਆਊਟ ਹੋਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਗੁਆਏ ਬਿਨਾਂ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
" ਮਿਸ਼ਰਤ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦਿਓਲ ਨੇ 48ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਫੀਮੇਲ ਡੈਬਿਊ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ।
ਏਸ਼ਾ ਦਿਓਲ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਇਸ਼ਾ ਦਿਓਲ ਵੀ ਲਿਖ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਭੈਣ ਅਹਾਨਾ ਦਿਓਲ ਤੇ ਦੋ ਮਤਰੇਏ ਭਰਾ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਤੇ ਬੋਬੀ ਦਿਓਲ ਹੈ।
ਉਸਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ "ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਸੇ ਪੂਛੇ" ਤੋਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਫ਼ਾਰ ਬੇਸਟ ਫ਼ੀਮੇਲ ਡੇਬਿਊ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਏਸ਼ਾ, ਤਾਮਿਲ ਮੂਲ ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਾ ਧਰਮਿੰਦਰ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।
ਉਸਦੇ ਸੌਤੇਲੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ, ਸਨੀ ਦਿਓਲ, ਵਿਜੇਤਾ ਅਤੇ ਅਜੀਤਾ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੌਰ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮਿੰਦਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।
ਦਿਓਲ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਮਿਠੀਬਾਈ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਬਣਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।
ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਰਵਿੰਦਰ ਅਤੀਬੁਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਉਸਨੇ ਓਡੀਸੀ ਡਾਂਸਿੰਗ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾਸਿਕੀ ਭਰਤਨਾਟਯਮ ਨਾਚ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਈਸ਼ਾ ਸ਼ਬਦ ਓਪਨਿਸ਼ਦਾ ਤੋ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ "ਬ੍ਰਹਮ ਪਿਆਰੀ" ਹੈ।
ਈਸ਼ਾ ਦਿਓਲ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਚ ਫੂਟਬਾਲ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਚ ਹੈਂਡਬਾਲ ਦੀ ਖਿਡਾਰਨ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ "ਐਲਓਸੀ ਕਰਗਿਲ" , "ਯੂਵਾ" , "ਧੂਮ" , "ਇਨਸਾਨ" , "ਕਾਲ" , "ਮੈਂ ਐਸਾ ਹੀ ਹੂੰ" , ਨੋ ਐਂਟਰੀ , ਸ਼ਾਦੀ ਨੰ. 1 ਅਤੇ ਕੈਸ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਅਜੈ ਦੇਵਗਨ, ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ, ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ, ਅਤੇ ਸੂਰਿਆ ਸਿਵਕੁਮਰ ਵਰਗੇ ਉੱਘੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।
ਦੱਖਣ-ਪੂਰਵ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1500 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਪਿਛਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਵਲੋਂ ਸੈਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੰਨ‌ 1819 ਵਿੱਚ ਸਰ ਸਟੇਮਫੋਰਡ ਰੇਫਲਸ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਈਸਟ ਇੰਡਿਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਤਤਕਾਲੀਨ ਵਾਇਸਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਵਪਾਰ ਵਧਾਉਣ ਹੇਤੁ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਦੇ ਸਿੱਕਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਮ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਨਾ ਨਾਮ ਸਿੰਗਾਪੁਰਾ ਅੰਕਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਫਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਚੌਦਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁਮਾਤਰਾ ਟਾਪੂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੇਤੁ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਿੰਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਉਸਨੇ ਉਕਤ ਟਾਪੂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਣ ਸਿੰਗਾਪੁਰਾ ਅਰਥਾਤ ਸਿੰਹਾਂ ਦਾ ਟਾਪੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਤਕ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ‘ਪੁਰਾਤਨ ਸਿੰਘਾਪੁਰ’ ਵਜੋਂ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
1959 ’ਚ ਹੋਈਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ, ਪਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਹੱਥ ਹੀ ਰਹੀ।
ਇੱਥੇ ਕਈ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਵੱਖਰਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਕਜੁਟ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਛੋਟੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਸਨੇ ਵਾਲੀ ਲਗਭਗ 35 ਲੱਖ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ, ਮਲਾ ਅਤੇ 8 ਫੀਸਦੀ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਿੰਗਾਪੁਰ (ਅੰਗਰੇਜੀ: ਸਿੰਗਪੋਰ, ਚੀਨੀ: ਸ਼ੀਂਜਿਆਪੋ, ਮਲਾ: ਸਿੰਗਾਪੁਰਾ, ਤਮਿਲ: ி்்ூ் ਚਿੰਕਾੱਪੂਰ) ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਉਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਉਸਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿੱਖਿਆ ’ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ ਮਲੇਸ਼ਿਆ ਵਲੋਂ, ਦੁੱਧ, ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜੀਆਂ ਨਿਊਜੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲਿਆ ਵਲੋਂ, ਦਾਲ, ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੈਨਿਕ ਵਰਤੋ ਦੀਵਸਤੁਵਾਂਥਾਈਲੈਂਡ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ਿਆ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਆਯਾਤ ਦੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਅੰਦਰਖਾਤੇ ਚਲਦੀ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਕਾਰਨ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂਲ-ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1990ਵਿਆਂ ਤਕ ਇਹ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਮੰਡੀ ਵਾਲੇ ਮੁਲਕ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰੀ ਵਪਾਰਕ ਸੰਪਰਕ ਬਣ ਗਏ।
ਇਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਪੈਦਾਵਾਰ ਏਸ਼ੀਆ ’ਚ ਜਪਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 9/11 ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਪਰਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਵਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਰੇ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਵਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਜਾਂਚ ਏਜੇਂਸੀਆਂ ਹਰ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਗਿਰਦ ਘੁੰਮਦੀ ਵਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਮਨਸੂਰ ਆਪਣੀ ਅੱਗੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਲਿਸ ਉਸਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮਝਕੇ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਮੌਲਵੀ ਦੇ ਬਹਕਾਵੇ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਹਾਦੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਂਗਲੋ-ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਇੱਕ ਐਕਟਰੈਸ ਵਜੋਂ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਾਇਕ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਐਕਟਰੈਸ ਆਸਟਨ ਮੇਰੀ ਸਾਯਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਾਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ​​ਹੈ ਇਸਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ' ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਗੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਹੁਲੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹਕ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤਮਾਮ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਲਤਫ਼ਹਮੀਆਂ ਹਨ।
ਖ਼ੁਦਾ ਕੇ ਲੀਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੇਖ਼ ਸਾਹਿਬ, ਮੌਲਾਨਾ ਤਾਹਿਰੀ ਪੂਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਬਿਆਨ ਬਖੇਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਮਗਰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ੇਖ਼ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜ਼ਹੀਨ ਵਿਦਵਾਨ ਮੌਲਾਨਾ ਵਲੀ ਢਹਿਢੇਰੀ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਮੌਸੀਕੀ ਹਰਾਮ ਹੈ, ਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਹੁਲੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸਲਾਮ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਮਸਲੇ ਸਮਾਜਿਕਤਾ, ਰਾਜਨੀਤਿਕਤਾ, ਨੈਤਿਕਤਾ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਸਦਾਚਾਰੀ ਜਾਂ ਮਕਸ਼ਦ ਦੀ ਮਰਦ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਜੀਵਨ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੋਂ ਪਾਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਤੇ ਹੋ ਰਿਹੈ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਜੋ ਔਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ਕੀ ਔਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਉਸਦੇ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੈ।
ਆਦਰਸ਼ਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਸਨੂੰ ਜਮੀਨ ਹੜੱਪਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤਨਾਓ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਆਦਰਸ਼ਕ ਭਾਰਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ।
2003- ਨਿੱਕੇ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਤੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਦੁਖਾਂਤਕ ਹੋਣੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਤਨਾਅਸ਼ੀਲ ਵੇਰਵਾ ਹੈ।
ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਮੰਨਕੇ ਏਕਤਾ ਦੇ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਪਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ।
ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ‘ਵਿਸ਼ਵ ਸੁਧਾਰ ਸੰਗਠਨ' ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਾਰ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਤੀਜੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਗਰੀਬ ਮੁਲਕਾਂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਚੂਸ ਲੈਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਜੋਗਣ ਦਾ ਮਾਰੂ ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਤੇ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਚੱਕੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਸਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਿਫਰੈ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਸ ਵਰਗ ਨੂੰ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਿਮਨਤਸ ਤੋਂ ਇਹ ਨਿਰਜਿੰਦ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾ ਕੇ ਤਸੱਲੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2004-ਪੰਚਨਦ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਚ ਨਦ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੀ ਤਵਾਰੀਥ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਦਿਸਦੇ ਤੇ ਅਣਦਿਸਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁਲਿਆ ਹੈ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਡੇ ਉਸ ਲਿਖੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕੁਝ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੇ ਹਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ, ਜੰਗ-ਯੁੱਧ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਨਾਓ ਅਤੇ ਵੈਰ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਨਾਲ ਬੀਤਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2004-ਭੁਖ ਪਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਭੋਏ ਤੋਂ ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਚਾਹਤ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਮਾਪੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਕੇ ਆਪਣੀ ਜਮੀਲ ਵੇਚ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਡੋਰ-ਭੋਰ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਗਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
2004-ਬਾਬੂ ਦੀ ਬਾਬੂ ਜੀ ਅਜੌਕੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜਾਰੀ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਹੀ ਸੋਚਣ ਲਈ ਸੁਝਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਜ ਉੱਤੇ ਕਰਾਰੀ ਸੱਟ ਹੈ।
ਇੱਕ ਜੱਟ ਦਾ ਦਲਿਤ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਕੇ ਮੁੜ ਜਾਇਦਾਦ ਉਹਦੇ ਨਾ ਕਰਵਾ ਦੇਣੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਝਲਕ ਹੈ।
ਸਮਾਜ ਸੰਤਾਪੀ ਤਣਾਵਾਂ, ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧੀ, ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਬਦਲ ਰਹੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਨਾਟਕਕਾਰ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਨਰੋਆ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
2005- ਪਾਏਦਾਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਤੇ ਬਦਨਸੀਬ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪਾਏਦਾਨ ਬਣਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਤਾਜ ਬਣਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੋ 80ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਘਰ ਦੁਆਲੇ ਹਰ ਪਿੰਡ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਆਲੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਕੇ ਚੁਫਾਰੇ ਫੈਲ ਗਈ।
ਜ਼ਕਰੀਆਂ ਖਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਮੋ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਮੇਸੰ ਰੇਘੜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਤੇ ਉਸਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਜਰੀਆਂ ਨਚਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਸਿੰਘਾ ਨੇ ਭਾਵ ਸੁੱਖਾਂ ਤੇ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚਲੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਮਰਦ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਹੋ ਕੇ ਪੈਸੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਟਕ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਵਿਟਹੁ ਗੁਰਬਾਣੀ- ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਮਤੀਦਾਸ, ਭਾਈ ਸਤੀਦਾਸ, ਭਾਈ ਦਿਆਲ ਦਾਸ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਕਿ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਦਕ ਲਈ ਬੰਦ-ਬੰਦ ਕਟਵਾ ਦਿੱਤੇ।
ਉਹ ਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੋ ਪਰਾਵਾਂ, ਧੁਸੀ ਚੰਦ ਤੇ ਗਰੀਬ ਚੰਦ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਇਕਦਾਰਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ।
2006- ਨਿੱਕੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਵੱਡੇ ਸਾਕੇ ਸਾਹਿਬੇ ਕਮਾਲ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜਾਦਿਆਂ ਬਾਬਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ, ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਾਸਾਨੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੈ।
ਆਨੰਦਪੁਰ ਦਾ ਕਿਲਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਛੋਡਾ, ਗੰਗੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਨਮਕ ਹਰਾਮੀ, ਸਾਹਿਬਜਾਦਿਆਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਨਵਾਬ ਵਜੀਰ ਖਾਨ ਦੀ ਜਾਲਮਾਨਾ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਤੇ ਕਾਜੀ ਦਾ ਸਤ੍ਹਾ ਵਿਰੋਧੀ ਫਤਵਾਂ ਸਜਾ ਏ ਮੌਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ।
2008 - ਨਿੳਜੜ ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੇ ਗੋਰਵ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੇ ਲਿੰਗ ਭੇਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਭਾਵ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਲਾਤਮਕਤਾ ਰਾਹੀਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
2009- ਤਪਸ਼ ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੇਗਾਨਿਆਂ ਦਾ ਹੰਢਾਇਆ ਸੰਤਾਪ ਤੇ ਜਖ਼ਮ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦਰਦ ਭੁਲਣਾ ਸ਼ੋਸ਼ਨ ਨਹੀਂ, ਕੁਰਸੀ ਦੌੜ ਲਈ, ਚਾਲਾ ਚਲੀਆ ਜਿਸਨੇ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਘਾਣ ਕੀਤਾ, ਬੁਢਾਪਾ ਰੋਲਿਆ ਇੱਜਤਾਂ ਲੁੱਟੀਆਂ, ਫਿਰਕੇ ਵੰਡਣ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਗੁੱਸਾ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜ ਆਉਣ ਤੇ ਪਤਾ ਕਰਵਾਉਣ ਗੁਨਾਹਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦੇਣਗੇ।
ਪਰ ਫਿਰ ਸਾਂਤ ਕਿ ਜਖ਼ਮ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਉਚੰੜਨੇ ਨੇ ਕੀ ਸਚਮੁੱਚ ਜਖ਼ਮ ਭਰ ਗਏ ਸੰਨ 47 ਦੇ ਜਖ਼ਮ ਰਿਸ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।
ਸਿਆਸਤ ਇਹਨਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਤੇ ਚੁੱਪ ਹੈ ਇਹ ਜਜਰਮਾਨਾਂ ਚੁੱਪ ਤੇ ਸਵਾਲੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
2011-ਖੜਕਣ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਢੋਂਗੀ ਬਾਬਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਭੋਲੇ ਭਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਏ ਗਏ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਰਦਾ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
2011-ਨੌਕਰ ਵਹੁਟੀ ਦਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਲਾਹਨਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਵਾਸਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
2011-ਹਾਏ-ਹਾਏ ਚਾਚੀ ਤਾੜਕਾ, ਰਾਜਸੀ ਰਾਜਸੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੋਣਾ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਲੁਭਾਵਾਂਹ ਤੇ ਝੂਠੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਦਾ ਚੁਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਤੱਤ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ; 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਜੌਨ ਬੀ ਗੁੱਡਨਫ; 97 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਣ-ਸਾਂਝੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੇਵਲ ਵਿਅਕਤੀ:
ਲਿਨਸ ਪੌਲਿੰਗ; ਦੋ ਵਾਰ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ।
ਮੈਰੀ ਕਿਊਰੀ; ਦੋ ਵਾਰ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ - ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮੇਟੀ; ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ - ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਲਿਨਸ ਪੌਲਿੰਗ; ਦੋ ਵਾਰ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ - ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਜੌਨ ਬਾਰਡੀਨ; ਦੋ ਵਾਰ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ - ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਫਰੈਡਰਿਕ ਸੇਂਜਰ; ਦੋ ਵਾਰ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ - ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ; ਦੋ ਵਾਰ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ - ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਕਾਰਲ ਬੈਰੀ ਸ਼ਾਰਪਲਸ; ਦੋ ਵਾਰ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ - ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਏਰਿਕ ਐਕਸਲ ਕਾਰਲਫੈਲਡਟ; ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਰਾਲਫ਼ ਐਮ ਸਟੀਨਮੈਨ; ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਮੈਰੀ ਕਿਊਰੀ, ਪੀਅਰੇ ਕਿਊਰੀ ; ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਇਰੀਨ ਜੋਲੀਓ-ਕੂਰੀ, ਫਰੈਡਰਿਕ ਜੋਲੀਅਟ; ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਗਰਟੀ ਕੋਰੀ, ਕਾਰਲ ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਕੋਰੀ; ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਗੁੰਨਾਰ ਮਿਰਦਲ ਨੂੰ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ, ਐਲਵਾ ਮਿਰਡਲ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਮਾਈ-ਬ੍ਰਿਤ ਮੂਸਰ, ਐਦਵਾਤ ਮੂਸਰ; ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ
ਐਸਥਰ ਡੁਫ਼ਲੋ, ਅਭਿਜੀਤ ਬੈਨਰਜੀ ; ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਫਿਰ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਨਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਇਲ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ - ਕੈਮਿਸਟਰੀ; ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ; ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਕੈਰੋਲਿਨਸਕਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਖੇ ਨੋਬਲ ਅਸੈਂਬਲੀ - ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ / ਦਵਾਈ
ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਹੁਮਤ ਵੋਟ ਦੁਆਰਾ ਹਰੇਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਜਾਂ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਪੀਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਵੋਟਿੰਗ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤੀ ਅਵਾਰਡ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਿੰਨ ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਚੁਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਿਰਫ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 3,000 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਫਾਰਮ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ।
ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਕਾਦਮਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰਾਂ, ਸਾਬਕਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ, ਅਤੇ ਨਾਰਵੇਈ ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਂ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਫਾਰਮ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਮਿਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਸਾਲ ਦੀ 31 ਜਨਵਰੀ ਹੈ।
ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਇਹਨਾਂ ਫਾਰਮਾਂ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 300 ਸੰਭਾਵੀ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਨਾਂ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਲਈ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਨਾਮ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਕਾਰਡ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ 50 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸੀਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਹਰ ਸਾਲ ਰਾਇਲ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਵਰਣਨਯੋਗ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1895 'ਚ ਅਲਫ਼ਰੈਡ ਨੋਬਲ ਦੀ ਵਸੀਹਤ ਮੁਤਾਬਿਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਪੰਜ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਹ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਾਹਿਤ, ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਾਰੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
1936 – ਲਾਰਡ ਬ੍ਰੇਬੋਰਨ ਨੇ ਮੁੰਬਈ 'ਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਬ੍ਰੇਬੋਰਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ।
1939 – ਜਰਮਨ ਦੇ ਅਡੋਲਫ਼ ਹਿਟਲਰ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਦੇ ਬੇਨੀਤੋ ਮੁਸੋਲੀਨੀ ਨੇ ਸਾਂਝਾ ਫ਼ੌਜੀ ਮੁਹਾਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ; ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ 'ਸਟੀਲ ਪੈਕਟ' ਦਾ ਨਾਂ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।
1972 – ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਿਚਰਡ ਨਿਕਸਨ ਰੂਸ ਗਿਆ; ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਅਮਰੀਕਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੀ ਜੋ ਰੂਸ ਗਿਆ ਸੀ।
1973 – ਸਾਬਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਿਚਰਡ ਨਿਕਸਨ ਨੇ ਵਾਟਰਗੇਟ ਘੋਟਾਲਾ 'ਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ।
1987 – ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਮੇਰਠ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਦੰਗੇ ਹੋਏ ਹਾਸ਼ਿਮਪੁਰਾ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ
ਵਰਖਾ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੇ ਬੱਦਲ ਛਾਉਣ ਉੱਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਪੰਖ ਫੈਲਾ ਕੇ ਨੱਚਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇਸਨੇ ਕੋਈ ਹੀਰਿਆਂ ਜੜੀ ਸ਼ਾਹੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨ ਲਈ ਹੋਵੇ।
ਇਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਤਾਜ ਵਰਗੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਲਗੀ, ਇਸ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਨੁਭੁਤੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਛੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਮਯਾਂਮਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਹੈ।
'ਫੇਸਿਆਨਿਡਾਈ' ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜੀਅ ਮੋਰ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਾਮ 'ਪਾਵੋ ਕ੍ਰਿਸਟੇਟਸ' ਹੈ।
ਮੋਰ ਇੱਕ ਜੰਗਲੀ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਤਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਹੀ ਬਨਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਿੱਤਰ ਤਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਟਿਕਾਣਾ ਜਾਂ ਆਰਾਮ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਧਾਰਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੋਰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋੜੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁ- ਵਿਵਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਰਖਦੇ ਹਨ।
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਦਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਵਾ ਦੇ ਹਰੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਮੋਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਤਨੀਵਰਤਾ ਜੀਵ ਹੀ ਹਨ।
ਨਰ ਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਰੰਗ - ਬਿਰੰਗੀ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਪੂਛ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਖੋਲਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਗਟਾ ਲਈ ਨੱਚਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁਪ ਵਲੋਂ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ।
ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਭੂਰੀ ਸਿੰਘ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ 'ਡਰਜਰ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ. ਡਾਰਜਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਕਈ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 'ਅਜਿੱਤ' ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਡੁਗਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲਟਰੀਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਡੋਗਰਾ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀ ਗੜਬੜ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ, ਡੋਗਰੀ ਹਮੀਰਪੁਰ, ਬਰਸਰ, ਊਨਾ, ਚਿੰਤਪੁਰਨੀ, ਕਾਂਗੜਾ ਅਤੇ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ 323 ਬੀ.ਸੀ. ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮੁਹਿੰਮ, ਦੁੱਗਰ ਦੇ ਕੁਝ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ "ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ ਡੋਗਰਾ ਪਰਿਵਾਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਲ 1317 ਵਿੱਚ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ, ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ, ਡੁਗਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ: "ਸਿੰਧੀ-ਓ-ਲਾਹੌਰੀ-ਓ-ਕਸ਼ਮੀਰੀ-ਓ-ਡਿਗਰ."
ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਾਰਜ ਗੈਰਸਨ ਨੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਡੂੰਗਰ' ਨਾਲ 'ਡੁਗਰ' ਸ਼ਬਦ ਜੋੜਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਪਹਾੜੀ', ਅਤੇ 'ਡੋਗਰਾ' ਦੇ ਨਾਲ 'ਡੋਂਗਰ।
' ਇਸ ਰਾਇ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਅਸਪਸ਼ਟ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਤੋਂ ਡੋਗਰੀ (ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਿ ਡੰਗਰ ਡੱਗਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ ਜਦੋਂ ਡੋਨਰ ਡੋਗਰਾ ਬਣ ਗਿਆ), ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਉੱਤਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਮ ਮੂਲ ਸੰਪਾਦਨ ਤੇ ਸਿਧਾਂਤ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ / ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਨੇ 'ਦੁੱਗਰ' ਨੂੰ 'ਦਿਗਵਾਰ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਗਾੜਿਤ ਰੂਪ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਦੋ ਖੂਹ", ਮਾਨਸਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਸੰਭਾਵਤ ਹਵਾਲਾ।
ਡੋਗਰੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਪਰਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 15 ਮਈ 2008 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਇਹ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ।
ਇਸ ਫ਼ਸੀਲ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ਉਸ ਤੋਂ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਰੂਦ ਦੀ ਈਜਾਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਅਵਾਰ ਤੇ ਬਲਗ਼ਾਰ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੇ ਬਲਕਾਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲੋਂ ਕੌਨਸਟੈਨਟੀਨੋਪਲ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਬਣ ਗਏ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਾਸਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਨੇ ਮਿਸਰ, ਫ਼ਲਸਤੀਨ, ਸ਼ਾਮ ਤੇ ਆਰਮੀਨੀਆ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਮੌਕਾ 'ਤੇ ਹਰ ਕੁੱਲ ਨੇ ਇਕਤਦਾਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਕੇ ਸਲਤਨਤ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀ ਰੰਗ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਯੂਨਾਨੀ ਕੌਮੀ ਬੋਲੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਹਰਕੁੱਲ ਨੇ ਸਾਸਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਚਖਾਇਆ ਤੇ 627 ਈ. ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਏ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਰਬਈਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉਭਰੀ ਜਿਸ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸ ਵਿੱਚ ਸਾਸਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬੇਜ਼ਨਟਾਇਨ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਬੀਨ ਅਲਨਹਰੀਨ , ਸ਼ਾਮ ਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਖੋਹ ਲਏ।
ਕੌਨਸਟੈਨਟੀਨੋਪਲ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਤੁਰਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ "ਇਸਤਾਂਬੁਲ" ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਜਦ ਕਿ ਆਧਿਕਾਰਕ ਉਸਮਾਨੀ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਨਸਟੈਨਟੀਨੋਪਲ ਨਾਂ ਬੋਲਦਾ ਸੀ।
ਕੌਨਸਟੈਨਟੀਨੋਪਲ (ਯੂਨਾਨੀ: , – ਕੌਨਸਟੈਨਟੀਨੋਪਾਲਿਸ, ਕੌਨਸਟੈਨਟੀਨੋਪਾਲੀ; ਲਾਤੀਨੀ: , ਕੌਨਸਟੈਨਟੀਨੋਪਾਲਿਸ; ਉਸਮਾਨੀ ਤੁਰਕੀਆਈ: , ਕੋਸਤਨਤੀਨੀਆ; ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤੁਰਕੀ: ) ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਤੇ ਯੂਰਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੇ ਸਥਿਤ ਕਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੀਂਹ 667 ਈਃ ਪੂਃ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਤੌਸੀਅ ਦੇ ਅਰਕ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬਾਨੀ ਬਾਅਜ਼ਸ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਬਾਜ਼ਨਤੀਇਮ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
11 ਮਈ 330 ਈਃ ਨੂੰ ਕੌਨਸਟੈਨਟੀਨ ਆਜ਼ਮ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਕੌਨਸਟੈਨਟੀਨੋਪਲ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਜ ਦੇ 363 ਈ. ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਕਸੀਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕੌਨਸਟੈਨਟੀਨੋਪਲ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਗਈ।
376 ਈ. ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਉਦਰਨਾ ਵਿੱਚ ਰੂਮੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਗੋਥਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਕਰਾਰੀ ਹਾਰ ਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਥੀਵਡੋਸਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 60 ਫੁੱਟ ਉੱਵਿੱਚੀਆਂ ਤਣ ਫ਼ਸੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਏਸ਼ੀਆ ਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਖ਼ ਜ਼ਰੀਨ ਤੇ ਬਹਿਰਾ ਮੁਰਮੁਰਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਤੇ ਕਰੌਣ ਵਸਤੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਮੀਰ ਸਰ ਸੀ, ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਇਸਨੂੰ "ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ" ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੌਨਸਟੈਨਟੀਨੋਪਲ ਨੇ ਕਈ ਨਾਂ ਬਦਲੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਜ਼ਨਟੀਅਮ ਕੌਨਸਟੈਨਟੀਨੋਪਲ, ਬੇਜ਼ਨਟਾਇਨ, ਨਵਾਂ ਰੂਮ , ਅਸਲਾਮਬੋਲ ਤੇ ਇਸਤਨਾਬੋਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।
ਇਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਕਾਵਿ, ਥੀਏਟਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਵਿਗਿਆਨ।
ਅਫਲਾਤੂਨ ਅਤੇ ਸੁਕਰਾਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਅਰਸਤੂ ਪੱਛਮੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਨੇ ਮਧਯੁੱਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉੱਤੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪਿਆ।
ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਉਂਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੇ ਮਧਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਕ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਈਸਾਈ, ਖਾਸਕਰ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸੇਬਾਈਨ ਅਨੁਸਾਰ 346 ਈ ਪੂਰਬ ਓਹ ਮਕਦੂਨੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਸਿਖਿਅਕ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ।
ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਨੇ ਕਿ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਜੈ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਅਰਸਤੂ ਵੀ ਓਹਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀ।
342ਈ ਪੂਰਬ ਉਸਦੇ ਮਿੱਤਰ ਹਰਮੀਅਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਰਾਨੀ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਪਕੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੂਸਾ ਲਿਜਾ ਕੇ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਹਰਮੀਅਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਰਬਰ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਢੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥ 'ਪਾਲਿਟਿਕਸ' ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਸੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰੀਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ।
ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ੜਾ ਨੇਤਾ ਤੇ ਬਰਬਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬਣਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ 'ਪਿਤਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਰਸਤੂ ਕਾਵ੍ਯ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਤ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਸੂਖਮ ਅੰਗ ਤੇ ਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਮਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਓਹ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਛੰਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਕਿਰਤ ਕਾਵਿ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਸੰਬੰਧੀ ਥਾਂ-ਪੁਰ-ਥਾਂ ਖਿੱਲਰੀਆਂ ਅਰਸਤੂ ਦੀਆਂ ਉਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਅਸੀਂ ਕਾਵਿ ਸੰਬੰਧੀ ਉਸਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
" ਇਸ ਉਕਤੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦਾਬਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, "ਕਾਵਿ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਅਨੁਭੂਤੀ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦੁਆਰਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੁਨਰ ਸਿਰਜਣਾ ਹੈ।
ਅਠਾਰਾਂ ਉੱਨੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਰਸਤੂ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਗਰ ਏਥਨਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਜਦ ਓਹ ਅਫਲਾਤੂਨ ਦੀ ਅਕੈਡਮੀ ਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਅਫਲਾਤੂਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਤੇ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਓਥੇ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਠੀਕ ਸਮਝਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਫਲਾਤੂਨ ਵਾਪਸ ਆਵੇ ਤਾਂ ਓਹ ਉਸਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
ਜਦ ਅਫਲਾਤੂਨ ਨੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਸੋਥਾ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਕੁ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ "ਅਰਸਤੂ ਮੇਰੇ ਮਦਰੱਸੇ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ" ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਫਲਾਤੂਨ ਦੀ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ।
ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਚੋਂ ਐਨੀ ਛੇਤੀ ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਅਫਲਾਤੂਨ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣਾ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਸੀ।
ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਜਨਮ 384 ਈ ਪੂ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਥੇਸਾਲੋਨੀਕੀ ਤੋਂ 55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੂਬਾ ਥਰੇਸ ਦੇ ਨਗਰ ਅਸਟਾਗਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
343 ਈ ਪੂ ਵਿੱਚ ਮਕਦੂਨੀਆ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਫ਼ਿਲਿਪ ਦੂਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਗੁਰੂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਇੱਥੇ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਦੋ ਹੋਰ ਵੀ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਉਹਦੇ ਸ਼ਗਿਰਦ ਸਨ।
ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਪੌਲੇਟਿਕਸ ਚ ਅਰਸਤੂ ਲਿਖ਼ਦਾ ਹੈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਜ਼ਾਇਜ਼ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀਆਂ ਨੇਕੀਆਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਹੋਣ।
ਬੜੀ ਜ਼ਹਾਨਤ ਨਾਲ਼ ਉਸਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੇ ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਏਸ ਕੈਟਾਗਰੀ ਵਿੱਚ ਰਲਾਇਆ।
ਕੁਝ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਸਤੂ ਤੇ ਅਫਲਾਤੂਨ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕੋਈ ਬਹੁਤੇ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਉਹ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਫਲਾਤੂਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਪਿਊਸੀਪਸ ਨੂੰ ਜਾਂ ਨਸ਼ੀਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਓਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਅਰਸਤੂ ਕਿਵੇਂ ਵੀਹ ਸਾਲ ਅਫਲਾਤੂਨ ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਜਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ?
ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਨਿਕੋਮੇਕਸ ਮਕਦੂਨੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਦਾਦੇ ਅਮਿਤੰਗ ਦੂਜੇ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਚਕਿਤਸਕ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਓਹ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪ੍ਰਾਕਜੇਨਸ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗਿਆ।
ਗਿਆਨ ਵਰਧਨ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ 335 ਈ ਪੂਰਬ ਨੂੰ ਓਹ ਏਥਨਜ਼ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਜਿੱਥੇ ਓਹਨੇ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਏਥੇ ਹੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਹਰਮੀਅਸ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਣੇਵੀ ਨਾਲ ਅਟਾਰਨੀਅਸ ਵਿਖੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
ਪੱਛਮੀ ਤਰਕ ਵਿੱਚ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤੀ ਤਰਕ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਅਰਸਤੂ ਦੀ ਤਰਕ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਇਰ ਐਨਾਲੀਟਿਕਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਰਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਧਿਐਨ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਵੇਬਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਸਮੁੱਚੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੀਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਿਆ. ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਦੇ ਰਹੱਸਵਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ. ਇੱਕ ਨਬੀਆਂ ਜਾਂ ਸਿਆਣੇ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਅਣਪੜ੍ਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਾਦੂ ਦੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ. ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਅਨਪੜ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਮਤਲਬ ਦੇਣ ਲਈ ਮਸੀਸੀ ਦੀ ਕੋਈ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ. ਵੇਬਰ ਨੇ ਮਿਥੁਨਿਕ ਅਗੰਮ ਵਾਕਾਂ , ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੇੜਲੇ ਈਸਟ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੁੱਖ ਭੂ-ਮੱਧ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਮਿਸਾਲੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਤੱਕ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਜੀਣ ਦੇ ਸਹੀ ਢੰਗਾਂ' ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਕ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜ਼ੋਰ. ਇਹ ਉਹ ਅੰਤਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਤੋਂ ਪਾਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਸੀ. ਉਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਕੰਮ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਇਸ ਥਿਊਰੀ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਸੀ.