polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਸਾਲ 1970 ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਵੀ ਬਣੀ ਸੀ ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਤੋਂ ਇਸੇ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੈਮਸਤਵੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤਿਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਚਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਫਿਰ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਫੇਬੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧਾਂ ਲਈ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਅਜਿਹੇ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੰਭਲੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਸਨ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੇ ਪੱਧਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ 1972 ਵਿੱਚ ਅਲੈਕਸਾਂਦਰ ਸਜ਼ਲਾਈ ਨੇ 12 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਸਤੇ ਤੁਲਨਾਯੋਗ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਸੁਝਾਅ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਗਏ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਂਡਰਿਉ ਹਾਰਵੇਅ ਨੇ ਸਜ਼ਲਾਈ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹਾਰਮਿਨਾਇਜ਼ਡ ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੇ।
ਸਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਿਰਤ ਅੰਕੜਾ ਬਿਉਰੋ ਨੇ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਨ ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ, ਘਰੇਲੂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ, ਆਪਸੀ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਕੜਾ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ 1998-99 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਛੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅੰਕੜਈ ਸਰਵੇਖਣ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਗੈਰ ਆਰਥਿਕ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਂ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵੇਖਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ ਕਈ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ੱਕਤੀਕਰਣ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜ, ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪੂੰਜੀ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਪਛਾਨਣ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ
ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਗੈਰ ਗੈਰ-ਉਤਪਾਦਕ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਘੋਖਣ ਲਈ
ਵਿਗਿਆਨੀ 1918 ਫਲੂ ਦੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਉੱਚ ਮੌਤ ਦਰ ਲਈ ਕਈ ਸੰਭਵ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਣੂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਾਤਕ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਇਟੋਕਿਨ ਤੂਫਾਨ ਮਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਲਗਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦਾ 2007 ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪਾਇਆ ਕਿ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਪਿਛਲੇ ਇਨਫਲੂਐਨਜ਼ਾ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹਮਲਾਵਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਕੁਪੋਸ਼ਣ, ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕੈਂਪਾਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਸਫਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ ਸੁਪਰਿਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਸੁਪਰਿਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੌਤ ਦੇ ਬਿਸਤਰ ਤੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਸਪੇਨੀ ਫਲੂ ਜਾਂ 1918 ਦੀ ਫ਼ਲੂ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਇਨਫ਼ਲੂਐਂਜ਼ਾ ਦੀ ਡਾਢੀ ਮਾਰੂ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਐੱਚਵਨ ਐੱਨਵਨ ਇਨਫ਼ਲੂਐਂਜ਼ਲਾ ਵਾਇਰਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮਹਾਂਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸੀ।
ਇਹ ਰੋਗ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਆਰਕਟਿਕ ਵਰਗੇ ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 50 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 5 ਤੋਂ 10 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਮਤਲਬ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਫ਼ੀਸਦੀ।
ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੀਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾਰੂ ਆਫ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਨਿੱਬੜੀ।
ਹੌਂਸਲਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਜੰਗ ਵੇਲੇ ਦੇ ਸੈਂਸਰਾਂ ਨੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦੀਆਂ ਅਗੇਤੀਆਂ ਇਤਲਾਹਾਂ ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਘਟਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ;
ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਝੂਠੀ ਰਾਇ ਬਣ ਗਈ ਕਿ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਇਹਦਾ ਅਸਰ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਸੀ।
ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ, ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣ ਫਰੇਰਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਟ੍ਰੀਟ ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲੱਗੀ।
ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਰਗਰਮੀ 'ਚ ਗੰਭੀਰ ਰੁਕਾਵਟ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਾਪਰੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਜੁਆਇੰਟ ਸੈਕਟਰੀ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੇ.ਐਨ.ਯੂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਉਹ ਸਰਗਰਮੀ 'ਚ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਉਦੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇਤਾ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਜੇ.ਐਨ.ਯੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਈਐਸਏ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ।
ਜੇ.ਐੱਨ.ਯੂ. ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਦੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹਨ, ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸ਼ਿਆਮ ਨਾਰਾਇਣ ਯਾਦਵ ਦਾ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸਿਵਾਨ ਵਿੱਚ 31 ਮਾਰਚ 1997 ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੜਕ ਮੀਟਿੰਗ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਵਜੋਂ ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਮੋੜ ਲੈ ਲਿਆ।
ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸੱਕਤਰ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇ.ਐਨ.ਯੂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਔਰਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਚੰਦੂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੇ.ਐੱਨ.ਯੂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਬਿਹਾਰ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਲਾਲੂ ਯਾਦਵ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਅੱਠ ਦਿਨ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ।
ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ ਦਾ ਜਨਮ ਤਾਮਿਲ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਕੂਨੂਰ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਟੀਲ ਦੇ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸੇਂਟਐਕਸਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਫਿਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਉਘੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਕਮਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਇਂਡੀਆ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।
ਮੋਦੀ ਨੇ 28 ਜੂਨ 2015 ਦੀ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੇਡੀਓ ਪਰੋਗਰਾਮ ‘ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ‘ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੇਲਫੀ ਖਿੱਚਕੇ ਟਵਿਟਰ ਉੱਤੇ ਪਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਟੈਗਲਾਇਨ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਵੇਗੀ, ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਰੀਟਵੀਟ ਕਰੇਗਾ।
ਸੇਲਫੀਵਿਦਡਾਟਰ ਹੈਸ਼ਟੈਗ ਉੱਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਟਵੀਟ ਨਲ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਹੰਗਾਮਾ ਮੱਚ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੇਲਫੀ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, #ਲੇਮਡਕਪੀਐਮ ਦੇ ਨਾਲ #ਸੇਲਫੀਵਿਦਡਾਟਰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣਾ।
ਇਹਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ , "ਛੇ ਹੁਕਮ" ਦਾ ਹਿਬਰੂ ਬੋਲੀ ਵਿਚਲਾ ਨਿੱਕਾ ਨਾਂ ਹੈ।
ਪੌਣਪਾਣੀ ਤਬਦੀਲੀ ਜਾਂ ਆਬੋ-ਹਵਾ ਦੀ ਬਦਲੀ ਜਾਂ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੌਸਮੀ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਆਈ ਉਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਾਸਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹੇ ।
ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਔਸਤ ਮੌਸਮੀ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਫੇਰ-ਬਦਲ ਤੋਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫੇਰ ਵਧੇਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਔਸਤ ਹਲਾਤਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਫ਼ਰਕ ।
ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੀਵ-ਅਮਲ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੁੱਜਣ ਵਾਲ਼ੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਫੇਰ-ਬਦਲ, ਪੱਤਰੀ ਨਿਰਮਾਣਕੀ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਸਫੋਟ।
ਕਈ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਲੀਆ ਪੌਣਪਾਣੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਤਾਪ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੋਰਖਪੁਰ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ 100 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਅਤੇ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਕਰੀਬਨ 20% ਆਬਾਦੀ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
6 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ, ਗੋਰਖਪੁਰ ਕੋਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਰੇਲਵੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁਨਰ ਗਠਨ ਗੋਰਖਪੁਰ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਲਗਭਗ 1.36 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਗੋਰਖਨਾਥ ਦੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੀਤਾ ਪ੍ਰੈੱਸ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ, ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
"ਗੋਰਖਪੁਰ" ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗੋਰਕਸ਼ਪੁਰਮ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗੋਰਕਸ਼ਨਾਥ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਪੱਸਵੀ ਜੋ ਨਾਥ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਤ ਸਨ।
ਗੋਰਖਪੁਰ ਰੇਲ ਨੈਟਵਰਕ ਅਤੇ ਗੋਰਖਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।
‘ਪੂਜਾ’ ਸ਼ਬਦ ਨਾਂਵ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ‘ਪੂਜ’ ਧਾਤੂ ਤੋਂ ਵਿਉਂਤਪੱਤ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਆਦਰ ਕਰਨ ਤੇ ਪੂਜਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਆਖਦੇ ਹਨ ।
ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪੜਾ ਤੋਂ ਅੱਜ ਤਕ ਮਨੁੱਖ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਹੋਂਦ ਮੰਨਦਾ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ।
ਸੰਖ ਵਜਾ ਕੇ , ਟੱਲੀਆਂ ਖੜਕਾ ਕੇ , ਢੋਲਕੀ ਛੈਣੇ ਤੇ ਖੜਤਾਲਾਂ ਵਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਡੰਡੌਤ ਕਰਨਾ , ਚੌਂਕੀ ਭਰਨਾ , ਬਲੀ ਜਾਂ ਭੇਟ ਚੜਾਉਣਾ , ਸੁੱਖਣਾ ਦੇਣਾ , ਮੱਥਾ ਟੇਕਣਾ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢਣਾ ਆਦਿ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ ਹਨ ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ : ਡਾ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ , “ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਰਕ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਚੁਰਾਸੀ ਲੱਖ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ , ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ , ਸੁੱਖਣਾ , ਮੰਨਤ , ਚੜਾਵਾ , ਵਰਤ , ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ , ਇਸ਼ਨਾਨ , ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ , ਪੂਜਾ ਪਾਠ , ਜੰਤਰ ਮੰਤਰ , ਸਰਾਧ , ਸ਼ਗਨ , ਅਪਸ਼ਗਨ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰਾ-ਸਰੀਰਕ ਸਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਹਰ ਆਏ ਦਿਨ ਸੰਤਾਂ , ਪੀਰਾਂ , ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ਼ ਕਰਾਮਾਤੀ ਸਾਖੀਆਂ ਜੋੜ ਕੇ ਅਨੇਕਾਂ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ।
ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਾਂ ਹੀ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਮੰਨਤ ਆਦਿ ਮੰਨਣਗੇ ।
ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਪੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤਾਂ ਹੀ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਸਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ।
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖਾਣ ਲਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਧਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਕਰ ਦੇਵੇ ।
ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਪੂਜਾ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ , ਭਗਤ ਕਬੀਰ , ਭਗਤ ਰਵੀਦਾਸ ਆਦਿ ਜੀ ਨੇ ।
ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਦਾ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਤੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ਼ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ ।
ਵੱਡੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਸਥਾਨਕ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੜੀਆਂ , ਮਟੀਲੇ ਤੇ ਭੌਣ ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੂਰਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸਿਰਫ ਦੀਵਾ ਜਗਾਣ ਜਿੰਨੀ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਜਗਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈ ਦਾਇਕ ਦੇਵੀ ਸ਼ੀਤਲਾ ਮਾਈ ਹੈ , ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਤਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ।
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੇਚਕ ਦੇ ਦਾਣੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਰੋਗੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ ਹੈ ।
ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਉਹ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ ।
ਜਿਵੇਂ ਰੋਗੀ ਉੱਪਰ ਕਾਲ਼ਾ ਕੱਪੜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ , ਘਰ ਵਿੱਚ ਲਸਣ , ਪਿਆਜ਼ , ਸ਼ਰਾਬ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ।
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਥਾਲ਼ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਰੱਖ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ ਉਹ ਥਾਲ਼ ਉਸ ਅੱਗੇ ਘੁਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ , ਭਗਤ ਕਬੀਰ , ਨਾਮਦੇਵ , ਭਗਤ ਰਵੀਦਾਸ ਆਦਿ ਨੇ ਇਸ ਰਸਮ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ।
ਇਸਦੀ ਮੜੀ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭੂਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ ।
ਗੁੱਗੇ ਨੌਂਵੀ ਦਿਨ ਉਹ ਗੁੱਗੇ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ , ਜੋ ਰੰਗ ਬਰੰਗੀਆਂ ਟਾਕੀਆਂ , ਮੋਰ ਪੰਖਾਂ , ਨਾਰੀਅਲਾਂ ਤੇ ਕੌਡਾਂ ਨਾਲ਼ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਇਸਤਰੀਆਂ ਗੁੱਗੇ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਬਰਮੀਆਂ ਤੇ ਸੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਗੁੱਗਾ ਮਿਹਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੇ ।
ਖਵਾਜਾ ਖਿਜ਼ਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਵੇਂ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ਼ ਪੂਜਦੇ ਹਨ ।
ਇਹ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਂ ਪੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁਖੀ ਪੀਰ ਹੈ , ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਘੁੱਟ ਪੀ ਕੇ ਸਦਾ ਲਈ ਅਮਰ ਤੇ ਅਜ਼ਰ ਹੋ ਗਿਆ . ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੂਹ ਪੁੱਟਣ ਸਮੇਂ , ਟਿਊਬਵੈਲ , ਨਲਕਾ ਲਾਉਣ ਸਮੇਂ ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਜਨ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਗਲ , ਸ਼ੁੱਕਰ , ਬੁੱਧ , ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ , ਸ਼ਨੀ , ਰਾਹੁ ਕੇਤੂ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਖ਼ਾਸ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਵਿਧੀ ਪੂਰਵਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਜੋਤਿ ਲਿੰਗ ਅਥਵਾ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਦੁਆਦਾਸ਼ ਸਿਲਾ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ।
ਇਸਦੇ ਭਗਤ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮਨ ਇੱਛਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ।
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ' ਦਾ ਜਨਮ [[8 ਨਵੰਬਰ 1917 ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਾਤਾ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।
ਦਸਵੀਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰਤੋਂ 1936 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ ਨੇ ਨਾਵਲ,ਕਹਾਣੀ,ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਆਦਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਨਰੂਲਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਧਾਰਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਚਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸਨੂੰ ਅਨੇਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ,ਪੰਜਾਬ ਵਲੋਂ 1981 ਨੂੰ ਸ਼ਿਰਮੋਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਰੂਲਾ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੀ ਨੋਕਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੋਰਮਿੰਟ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਮਾਤਾ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ 52 ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੌਰਾਣਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਯੁਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁੱਤਰ ਦਕਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯੱਗ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੱਖਲ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਮਹਾਰਾਜੇ, ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸਤੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਵਾ ਨਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਮੋਹ ਜਾਗਣ ਕਾਰਨ ਸਤੀ ਨੇ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵਜੀ ਨੂੰ ਯੱਗ ਦੇਖਣ ਜਾਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵਜੀ ਬਿਨਾਂ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਭੈਰੋਂ ਤੇ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਯੱਗ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸਤੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ ਕਰੋਧ ਤੇ ਅਪਮਾਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮੁਨੀਆਂ, ਪ੍ਰੋਹਤਾਂ ਨੂੰ ਫਟਕਾਰਿਆਂ ਤੇ ਯੱਗ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਛਲਾਂਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੀ ਦੇ ਆਤਮ ਦਾਹ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਉਠੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੈਨਾ, ਭੈਰੋਂ ਤੇ ਵੀਰ ਭੱਦਰ ਨੇ ਯੱਗ ਤਹਿਸ ਨਹਿਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ-ਮੁਨੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰੋਹਤਾਂ ਤਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਦੇਵਤਾ ਇੰਦਰ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੀ ਵੀਰ ਭੱਦਰ ਤੋਂ ਹਾਰ ਖਾ ਗਏ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦਕਸ਼ ਦਾ ਸਿਰ ਵੀ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸ਼ਿਵਜੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਬੱਕਰੇ ਦਾ ਸਿਰ ਲਾ ਕੇ ਦੋਬਾਰਾ ਜਿੰਦਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਯੱਗ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਜੀ, ਸਤੀ ਦਾ ਅਧ ਜਲਿਆ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਮੋਹ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ 52 ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਜਿਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸਤੀ ਦੇ ਇਹ ਅੰਗ ਡਿੱਗੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਠ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ।
ਇਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਨਵਰਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਮੇਲੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਮਾਤਾ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੇਲੇ ਭਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਵਧੇਰੇ ਭੀੜ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮੇਲੇ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਮੰਦਿਰ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੰਦਿਰ ਹੈ।
ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਪਲ ਦਾ ਦਰਖਤ ਮੁੱਖ ਆਕਸ਼ਰਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।
ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਤੇ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਮੁਖ ਪ‌‍ੜਾਅ ਇੱਕਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ‌‍ੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਖੋਜੀ ਸਾਰੀ ਇੱਕਠੀ ਕੀਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿਚੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਨਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਗਰੀ ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ-ਧੰਦੇ, ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੇ ਮੁੱਢਲਾ ਅੰਗ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਹੈ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅੱਗੋਂ ਦੋ ਪ੍ਰੱਮੁਖ ਹਿੱਸੇ ਬਣਦੇ ਹਨ ਪਹਿਲਾ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਤੇ ਦੂਜਾ ਵਾਰਤਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਆਖਣਾਂ ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ ਤੇ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਦੇ ਓਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਵਾਰਤਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿਚ ਮਿਥਾਂ ਦੰਤ-ਕਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹਨ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅੰਗ ਲੋਕ ਮਨੋਵਿਗਆਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੁਹ ਰੀਤਾਂ ਲੋਕ ਧਰਮ ਜਾਦੂ ਟੂਣੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਓਹ ਸਮੱਗਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਲੋਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਚ ਸਾਜ ਹਥਿਆਰ ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਦਸਤਕਾਰੀ ਸਿਲਾਈ ਕਢਾਈ ਚਿਤਰਕਾਰੀ ਬੁਤਕਾਰੀ ਲੋਕ ਨਾਚ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ ਲੋਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਆਦਿ ਸਭ ਰੂਪ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਘੋਖੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵੱਲ ਉਲਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਭੋਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਪਰਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਪੈਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਨਿਰਪਖ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਦਲੀਲ ਦੀ ਕਸਵੱਟੀ ਤੇ ਪੂਰੀ ਉਤਰਦੀ ਹੋਵੇ।
ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਨਹੀਂ ਰਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਇਹਨਾਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਨਿਰੂਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬੁਣਤ ਅਤੇ ਸੰਰਚਨਾ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਰਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਭੋਤਿਕ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁਖ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਸਿਰਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਰਤ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੁੱਚਤਾ ਤੋਂ ਭਾਵ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵੰਨਗੀ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚਤਾ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਭਾਵਕਿ ਵੰਨਗੀ ਨੂੰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜਕੇ ਦੇਖਣਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਨ ਸਮੁੱਚਤਾ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਧੀ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਜਾ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਆਏ ਪਾਤਰਾਂ ਜਾ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵੇਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਓਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਆਏ ਖੂਹ ਟੋਭੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਨਾਰੀ ਦੇ ਹੀ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਜੇਕਰ ਨਾਇਕ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਛੁਪ ਕੇ ਜਾਨ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿਚ ਪਈ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਾਲੀ ਸੁਰਖਿਅਤਾ ਵੱਲ ਹੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ।
ਓਹ ਵਿਦਵਾਨ ਤਾ ਏਥੋਂ ਤਕ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕੇ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਇੰਝ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣਾਏ ਸੁਪਨੇ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਮਿਲ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿਧੀ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪੁਨਰ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਓੁਂਕੇ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਵੀ ਤੈਹਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋ ਜਿੱਤਾਂ ਹਾਸਿਲ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਉਪਰ ਢੁਕਾਅ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਇਹ ਤੈਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਦ ਅਸੀਂ ਬੋਲਦੇ ਹਾਂ ਖਾਦਾ ਪੀਤਾ ਲਾਹੇ ਦਾ ਬਾਕੀ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹੇ ਦਾ ਤਾਂ ਅਹ੍ਮਿਦ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਲੁੱਟਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਾਫ਼ ਜਾਹਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚਲੀਆਂ ਦੰਤ ਕਥਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮੌਖਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਰੰਗਣ ਵਿਚ ਰੰਗੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇੰਝ ਮੁਢਲੀਆਂ ਰੂੜੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਬੇਪਹਿਚਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮਤ ਸੀ ਕੇ ਇਸ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਓਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇਹਨਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ‌‍ੜਾਅ ਸਮਗਰੀ ਦਾ ਇਕਤਰੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ‌‍ੜਾਅ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਖੋਜੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਚੁਣਦਾ ਹੈ ਫਿਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਉਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਰਾਬਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਫਿਰ ਉਹ ਉਥੋਂ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੋਜੀ ‘ਟੇਪ ਰਿਕਾਰਡ,ਡੀਟਾ ਫ਼ੋਨ ਜਾਂ ਰੀਕਾਰਡ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜੰਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਾਰੀ ਸਮਗਰੀ ਇੱਕਠੀ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਉੱਪਰ ਲਿਖਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਹੀ ਉਸ ਨੂ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਕੰਮ ਸਮਝ ਕੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹੀ ਵਿਧੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਆਨੀ ਵਾਲਦੀਮੀਰ ਪ੍ਰੋਪ ਵਲੋਂ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਅੈਨ ਲਈ ੧੯੨੮ ਵਿਚ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਓਸ ਨੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਆਨ ਨੂੰ ਨਾਲ ਰਖ ਕੇ ਮਾਰਠਾਲੇਜੀਕਲ ਮਾਡਲ ਬਣਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾਕੇ ਸਾਰੀ ਬਨਸਪਤੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਰਖ ਕੇ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋਪ ਨੇ ਵੀ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪਰ੍ਕਾਰਜਾ ਨੂੰ ਨਿਖੇੜ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਕੀਤੀ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਰਜ ਹੀ ਕਿਸੇ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਤਰਤੀਬ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਨਤੀਜੇ ਸਾਰਥਕ ਭਾਵ ਅਰਥਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸੰਗਠਤ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਿੱਟੇ ਸਾਰਥਕ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਤੀਜੇ ਸਾਰਥਕ ਭਾਵ ਅਰਥਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ।
ਡਾ.ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਲਈ, ਵਿਧੀਆਂ ਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਪ੍ਰਕਾਰਜ ਤੇ ਸਾਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਉੱਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾ.ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਲਈ ਤਿੰਨ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ: ਜਿਵੇਂ-
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਅੈਨ ਦਾ ਅਗਲਾ ਪੜਾ ਥੀਮੈਟਿਕ ਅਧਿਅੈਨ ਹੈ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਦੁੱਕਾ ਕਾਰਜ ਹੀ ਹੋਏ ਹਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹ ਅਧਿਅੈਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ।
ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਅਧਿਅੈਨ ਤੋਂ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕੇ ਓਹਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨਾ ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਜਾ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੱਤ ਦੀ ਸਰੰਚਨਾ ਬਣੀ ਹੋਵੇ।
ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕਧਾਰਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁ਼ਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਰਮਨ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਵਡਿਆਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸੁਝਾ ਵੀ ਦਿਤਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਲਈ ਲੋਕਧਾਰਾ ਇਕ ਵਧੀਆ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਪ‌‍ੜਾਅ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਧੀਵੱਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੇ ਪ‌‍ੜਾਅ ਮਿਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾ-ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇਮਾਂ ਅਧੀਨ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਗਰੀ ਦਾ ਇਕਤਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਸਰਾ ਮੁਖ ਪ‌‍ੜਾਅ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਜਿਨਸੀ ਰੁਝਾਨ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਲਈ "ਲੈਸਬੀਅਨ" ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ।
ਸਮੁੱਚੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮਰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਮਰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਸਖਤ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਮਲਿੰਗੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨੁਕਸਾਨ ਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਭਾਗੀਦਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਸ ਦਾ ਸਹੀ ਵੇਰਵਾ ਦੇਣ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਜਦੋਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੇ ਸੈਕਸੋਲੋਜਿਸਟਸ ਨੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧਤਾ ਅਤੇ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ, ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲਿੰਗਕਤਾ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਵਜੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਔਰਤ ਲਿੰਗ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸਮਲਿੰਗੀ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ।
ਲੇਸਬੀਅਨ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿਨਸੀ ਪਛਾਣ ਜਾਂ ਜਿਨਸੀ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨਸੀ ਰੁਝਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਜਾਂ ਸਮਲਿੰਗੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੈਸਬੀਅਨ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ ਲੈਸਬੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਯੂਨਾਨੀ ਟਾਪੂ ਲੈਸਬੋਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਲੈਸਬੀਅਨ ਸ਼ਬਦ ਲੈਸਬੋਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਸਬੀਅਨ ਵਾਈਨ।
ਲੂਆ ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਮਲਟੀ-ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਬੈਡੋਡ ਸਿਸਟਮਾਂ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਡਿਜਾਈਨ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਲੂਆ ਇੱਕ ਕਰੌਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਬਧਿਕ ਸਰਲ .ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੂਆ ਨੂੰ ਮੌਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਮਨਮਰਜੀ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸਨੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯੰਤਰਾਵਲੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸਨੇ ਅਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਰਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੂਆ ਦਾ ਮੰਤਵ ਜੜੀ ਹੋਈ ਸ਼ਾਖਾ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਲੂਆ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਅਾਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਸਪੀਡ, ਸੰਖੇਪਤਾ, ਸ਼ਾਖਾ-ਯੋਗਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਲੂਆ 1.0 ਦਾ ਡਿਜਾਈਨ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਰਚਨਾਕਾਰ ਜੋ ਅੱਜਕੱਲ ਦੇ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਮੁਚਣਯੋਗ ਅੰਦਾਜ਼ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਦੀ ਆਂਕੜਾ -ਵਿਵਰਣ ਵਾਕ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਸਹੋਯੋਗੀ ਰਹਿਣ।
ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖਿਆ ਸਿਨਟੈਕਸ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜੋ , , , ਅਤੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਟਿੱਪਣੀ ਇੱਕ ਦੋਹਰੀ-ਹਾਈਫਨ ਨਾਲ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਈਨ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਲੂਆ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਮਲਟੀ-ਮਿਸਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖਰੇ ਸਮੱਸਿਆ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਹੋਣ ਲਈ ਵਧਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸੈੱਟ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਫੈਂਕਟੋਰੀਅਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਇਸ ਉਦਾਹਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਉਹ ਐੱਫ਼.ਏ. ਪਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੀ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਕਿਸਾਨ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗ ਲੈਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2020-21 ਦੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਦੂਜੀਆਂ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ।
ਜਦੋਂ 1978 ਵਿੱਚ, ਪੀਕੇਯੂ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ , ਤਾਂ ਰਾਜੇਵਾਲ ਨੂੰ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਸਨੇ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਟਿਕੈਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਅਨੰਤਰਾਓ ਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ।
ਰਾਜੇਵਾਲ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ , ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ , ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੇ ਹਨ , ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਹੁਦਾ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਵਿਚਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਭਗਤ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਮਰਪਿਤ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਬੂਲਿਆ।
ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਬਾਨੀ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਰਾਲਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਮਾਲਵਾ ਕਾਲਜ ਬੌਂਦਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਵੀ ਹੈ।
ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਵੱਲੋਂ ਹਲਕਾ ਸਮਰਾਲਾ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟੈਸਟ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ।
ਉਸ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰੇਮਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਦੋ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
ਫਿਰ ਉਹ 10 ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ "ਕਲਿਓਂ ਕਾ ਚਮਨ" ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਰਾਧਿਕਾ ਰਾਓ ਅਤੇ ਵਿਨੈ ਸਪਰੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੁਰਘਟਨਾ ਨਾਲ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਆਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਟੀਮ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀਡੀਓ ਲਈ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ।
"ਕਲਿਓਂ ਕਾ ਚਮਨ" ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕਈ ਸਟੇਜ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।
ਉਸ ਨੇ ਬੀ-ਗ੍ਰੇਡ ਫ਼ਿਲਮ ਹਵਸ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੀ ਸੀ।