polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਮਾਹੀ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਪਿੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੀਤ 'ਰਾਤੀਂ ਜਾਗ ਹੰਝੂਆਂ ਦਾ ਕਿਸ ਲਾਇਆ, ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਮਧਾਣੀ ਪੁੱਛਦੀ’ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ।
ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਮੀਨਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਤ ਨਾਸ਼, ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਛਾਣ ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਕਵਿਤਾ ਵੱਡੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਕੁਝ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ" ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਟੱਚ ਨੂੰ ਅਗਸਤ 2006 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮੁਖਬੰਧ ਕਮਲਾ ਦਾਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਿਲੀਟੈਂਸੀ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਕਲਪਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦੁਹਰਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਜਾਤੀ-ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੈਨਜ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮੱਸਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਈ ਲਵਰ ਵਰਗੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪੋਇਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ।
ਤਿਰੁਮਾਵਲਵਨ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਈਲਮ ਲੇਖਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਸੀ ਆਨੰਦਨ, ਚੇਰਨ ਅਤੇ ਜੈਪਾਲਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ।
ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਸੀਮਾ, ਕੋਈ ਸੀਮਾ, ਕੋਈ ਖਾਸ ਸ਼ੈਲੀ ਗਾਈਡ ਨਹੀਂ ਹੈ - ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ, ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਲੱਭਣ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ, ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ।
ਫਲਾਉਂਡਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਲਈ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ।
2012 ਵਿੱਚ, ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਦਲਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਹੋਸਟਲਾਂ ਵਿੱਚ "ਭੋਜਨ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ" ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੀਫ ਖਾਣ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ।
ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਮੂਹ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਸਮਾਗਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਮੀਨਾ ਨੇ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ।
ਮੀਡੀਆ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਨੈੱਟਵਰਕ ਆਫ਼ ਵੂਮੈਨ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਜਾਤ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਕਾਲੀ ਸਿਆਸੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਆਪਣੀਆਂ ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਤੇ ਟਵਿੱਟਰ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕਦੇ ਕਦੇ ਆਉਟਲੁੱਕ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਦ ਹਿੰਦੂ ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਲਈ ਕਾਲਮ ਵੀ ਲਿਖਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਪੱਖ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਓਸਮਾਨਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬੀਫ ਵਿਵਾਦ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ।
ਮੀਨਾ ਨੇ ਅੰਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਆਫ਼ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਦਲਿਤ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ।
ਮੀਨਾ ਜਾਤ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸਮਾਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਿਡਰ ਆਲੋਚਨਾ ਲਈ ਧਮਕੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਇਹ ਧਮਕੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਲਿਖਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
2013 ਤੱਕ ਮੀਨਾ ਨੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਦੋ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਰਥਾਤ, ਟਚ ਅਤੇ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਿਲੀਟੈਂਸੀ ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕੁੱਲ-ਹਿੰਦ ਕਵਿਤਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਲਾਮੇਨੀਲ ਮੀਨਾ ਕੰਦਾਸਾਮੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਗਲਪ ਲੇਖਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ, ਜੋ ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਸਨੀਕ ਹੈ।
ਉਸਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਮ ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਜਾਤ-ਵਿਰੋਧੀ ਜਾਤ ਮਿਟਾਓ ਅੰਦੋਲਨ ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਆਇਯੋਵਾ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਾਇਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਕੈਂਟ, ਕੈਨਟਰਬਰੀ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ ਚਾਰਲਸ ਵੈਲਸ ਇੰਡੀਆ ਟਰੱਸਟ ਫੈਲੋ ਸੀ।
ਮੀਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ ਓਰਲਪੋਕਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।
ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਔਨਲਾਈਨ ਭੀੜ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੁਤੰਤਰ ਮਲਿਆਲਮ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ।
ਈਅਰਵਿਨ "ਮੈਜਿਕ" ਜੌਨਸਨ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਟਾਇਰਡ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਲੇਕਰਸ ਦੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।
ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੌਨਸਨ ਨੂੰ 1979 ਐਨਬੀਏ ਡਰਾਫਟ ਬਾਏ ਲੇਕਰਜ਼ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਰੂਕੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਇੱਕ ਐਨ.ਏ.ਏ. ਫਾਈਨਲਜ਼ ਮੋਸਟ ਵੈਲਿਏਬਲ ਪਲੇਅਰ ਐਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਲਈ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਪਰ ਅੰਤਮ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ 1996 ਵਿੱਚ 36 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲੇਕਰਸ ਲਈ 32 ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ।
ਜਾਨਸਨ ਦੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਐੱਨ.ਏ.ਏ. ਐਮਵੀਪੀ ਅਵਾਰਡ, 9 ਐਨ.ਏ.ਏ. ਫਾਈਨਲ ਗੇਲਜ਼, ਬਾਰ੍ਹਾ ਆਲ-ਸਟਾਰ ਗੇਮਾਂ ਅਤੇ ਦਸ ਐੱਲ-ਐਨਏਏ ਫਰਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਹ ਨਿਯਮਤ-ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਲੀਗ ਦੀ ਚਾਰ ਵਾਰ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਐਨਜੀਏ ਦੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
1992 ਵਿਚ ਐਨਬੀਏ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੌਹਨਸਨ ਨੇ ਮੈਜਿਕ ਜਾਨਸਨ ਆਲ-ਸਟਾਰ, ਜੋ ਬਾਬਾਰਸਟਾਰਮਿੰਗ ਟੀਮ ਹੈ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਉੱਤਰ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਵਿਰਚਨਾ-ਸਿਧਾਂਤ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮੁੱਢਲੇ ਤੌਰ ਉੱਪਰ ਪਛਾਨਣ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਦੇ ਉਦਭਵ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਯੱਕ ਦੈਰੀਦਾ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ " , ",ਜੋ ਉਸ ਨੇ 1966 ਈ. ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਹਾਪਕਿਨਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਦਿੱਤਾ, ਦਾ ਮੁੱਢਲੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਜੋਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੌਲਾ ਬਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮਗਰਲੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਸਦੇ ਮਜ਼ਮੂਨ " " ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਉੱਤਰ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਲਈ ਵਿਭਿੰਨ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ "" ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਪਾਠ ਵਿਚਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਸੰਬੰਧਾ, ਪਾਠ ਦੀ ਬਹੁਬਚਨੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਉਹ ਬਿੰਦੂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਉਸ ਆਪਣੇ ਆਰੰਭਲੇ ਚਿੰਤਨ ਉੱਪਰ ਬਲ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ / ਵਿੱਚ ਬਾਲਜ਼ਾਕ ਦੇ ਨਾਵਲੈੱਟ "ਸਾਰਾਜ਼ੀਮ" ਵਿਚਲੀ ਪਾਠ ਮੂਲਕਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਰਚਿਤ ਪਾਠਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਵਿਹਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਪਰਿਚਯ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਰਤ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਾਠਕ ਉਪਭੋਗ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਐਸਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੰਦ ਪਾਠ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਪਰਤਾਂ ਅਤੇ ਅਸੰਖਾਂ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਉਪਭੋਗਤਾ-ਮੁਖੀ ਪਾਠ ਨੂੰ ਉਸ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਮੁਖੀ ਪਾਠ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਵਾਰ ਵਰਤਣ ਲਈ ਉਸ ਜਿਸ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਕੋਡ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ।
30 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਉੱਪਰ ਦੋ ਸੌ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉਸ ਇਸ ਪਾਠ ਨੂੰ 261 ਪੜ੍ਹਨ-ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਕੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਕੋਈ ਲਿਖਤ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ।
ਪਾਠਕ ਜਾਂ ਆਲੋਚਕ ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਅਰਥ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ।
ਪਾਠ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕੋਈ ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਪਾਠ ਦੀ ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅੰਤਰ ਪਾਠ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁ ਬਚਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਹਿਤ ਚਿੰਤਨਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੇ ਵਿਦਵਾਨਾ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਉਪਭੋਗਤਾ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਤਪਾਦਕ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਿਦਵਾਨ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਬੌਧਿਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਿਰਜਣ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰਣ ਦੇ ਆਦੀ ਸਨ।
ਇਉਂ ਇਹ ਅਲੋਚਨਾ ਲਿਖਤ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ, ਮੌਖਿਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਵਸਤ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਅਨੁਕਰਣ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਸਾਡੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਾਹਿਤ ਅਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਪ੍ਰਬਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਜੋਕੇ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਬਹੁਤਾ ਕਰਕੇ ਰੂਪ ਤੇ ਵਸਤੂ, ਯਥਾਰਥ ਤੇ ਗਲਪ, ਮਾਧਿਅਮ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਆਦਿ ਕੁੱਝ ਦਵੈਤ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਉਂ ਇਹ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਇਹ ਸੰਸਕਾਰ ਬਣਕੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਸੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਅਲੋਚਕ ਕਿਸੇ ਪਰੀ ਕਲਪਿਤ ਧਾਰਨਾ ਜਾਂ ਹਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚੋ ਕੋਈ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਕਾਰਨ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਅਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚੋ ਖੰਡਨ ਮੰਡਨ ਅਤਿ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸੁਰ ਬੜ੍ਹੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਲਾਪਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਛਤ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਸਤੂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਦਾ ਤਨਾਓ ਇਸ ਅਲੋਚਨਾ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੋ ਨਿਬੜਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਅਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਸੰਚਲਿਤ ਚਿੰਤਨ ਜਾਂ ਸਮਾਅਲੋਚਨਾ ਦੀ ਕੋਟੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸਿਧਾਂਤਕ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਦੈਰੀਦਾ ਸੋਸਿਉਰ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿਚਲੇ ਲਿਖਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉਚਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਚਿਹਨਕ ਦੀ ਥਾਂ ਪਾਰਗਾਮੀ ਚਿਹਨਤ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਰਚਨਾ ਦੀ ਥਾਂ ਸਾਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲ ਉਲਾਂਗ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ "ਡਿਫਰਾਂਸ" ਦਾ ਮੌਲਿਕ ਸੰਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੈਰੀਦਾ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚਲੀ ਦੂਜੀ ਦੀ ਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਉਚਰਿਤ ਸਰੂਪ ਦੀ ਥਾਂ ਲਿਖਤਾ ਸੰਕਲਪ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੈਰੀਦਾ ਦੀ ਬੋਲਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਿਰਤੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਦੇਰਿਦਾ ਅੱਡਰੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਮਾਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਚਿਹਨ ਨੂੰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਚਿਹਨਕ ਨਾ ਕੇਵਲ ਦੂਜੇ ਚਿਹਨਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਖਰੇਵੇਂ ਕਾਰਨ ਪਛਾਣਯੋਗ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰਵਰਤੀ ਚਿਹਨਤ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵੱਲ ਸੇਧਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਚਿਹਨਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਦਲਦਾ ਤੁਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਹਨਕ ਦੇ ਚਿਹਨਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਬਦਲਦੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇਹ ਕਲਾਕਾਰੀ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਸੰਗਠਨਕਾਰੀ ਨੇਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਦੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਪਾਠ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜਨਾਤਮਕ ਪਾਠਕ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦਾ ਦਰ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਾਰਣ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਅਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨਿਖੇੜਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਵੀਨ ਅਲੋਚਨਾ ਵਿਚਾਲੇ ਵੀ ਅੰਤਰ ਨਿਖੇੜਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸੁਚੇਤ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਅਗਾਜ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦੀਆਂ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਲਿਖਤਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮੋਲਿਕ ਡਾਇਲੈਕਟਿਕਸ ਨੂੰ ਅੱਖੋਂ ਪਰੋਖੇ ਕਰਕੇ ਸਮੁੱਚੇ ਮੱਧ ਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਤੀ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾਪੱਥੀ ਗਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਉਸ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਮੱਧ ਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਿਰਜਣ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਤੋਂ ਮੁਲਾਂਕਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਵਿਚਲੇ ਕ੍ਰਾਤੀਕਾਰੀ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ।
ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਮੀਖਿਆਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮੀਉਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਵਿਚਲੀਆਂ ਵਿਰੋਧਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਵਿਭੰਨ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤਾਂ ਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਪਰਿਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀਆ।
ਇੱਥੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਡਾਇਲੈਕਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਿਸਚਤ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਜਮਾਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਮਾਨਯ ਮਾਕਸਵਾਦੀ ਕੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਨ-ਬਿੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਰੁਚੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਵਿਰਤੀ।
ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਣਿਤ ਤੱਥ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ, ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਦੀਆ ਸੀਮਾਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਉਤਰ ਸਰੰਚਨਾਵਾਦ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਮਾਨਯ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੀ ਵਿਚਰਨਾ ਜਾਂ ਵਿਖੰਡਨਾ ਦੇ ਪਰਾਇਆਵਾਚੀ ਵਜੋਂ।
ਚਿੰਤਕ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਰਚਨਾ ਜਾਂ ਵਿਖੰਡਨਾ ਨੂੰ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਜੁਜ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਨਯ ਸੰਕਲਪ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ 1970 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚਲੀ ਬਹੁਅਰਥਤਾ ਅਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ " ? , , . "
ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਭਵ ਅਧੀਨ ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਲੋਚਨਾ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਕਈ ਨਵੀਆਂ ਪਹੁੰਚ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ।
ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੇ ਹੋਂਦ ਵਿਧੀ ਸਾਹਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ, ਸਾਹਿਤ ਮੱਲਾਂ, ਸਾਹਿਤ ਸੰਚਾਰ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਜਕ, ਸਾਹਿਤ ਸੰਰਚਨਾ, ਰੂਪ ਤੇ ਵਸਤੂ, ਪਾਠ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ, ਪਾਠ ਤੇ ਪ੍ਰਵਚਨ, ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਾਰਗਾਮਤਾ, ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰੂਪ ਰਚਨਾ, ਸਾਹਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਆਦਿ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਕਈ ਮਸਲੇ ਇਸ ਅਲੋਚਨਾ ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੇ।
ਕਈ ਨਵੇਂ ਸੰਕਲਪ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਕ ਸਬਦਾਬਲੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ।
ਇਸ ਸਭ ਕੁਝ ਸਦਕਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਇਆ।
ਇਸ ਦੌਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਮੀਖਿਆ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਐਸ. ਐਸ. ਨੂਰ ਅਤੇ ਰਵਿਦੰਰ ਸਿੰਘ ਰਵੀ ਅਜਿਹੇ ਕੁਝ ਨਵ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਯੋਕੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਮਾਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਸੇਖੋਂ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਕ ਤੇ ਕੂੜ ਹੋ ਚੱਕੇ ਮਾਕਸਵਾਦ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿਤਾ।
ਕੁਝ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਮੰਨਕੇ ਉਸ ਉਪਰ ਤਿੱਖਾ ਅਕਰਸਣ ਕੀਤਾ।
ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਨੂੰ ਚੇਤਨ ਨੇਮਾਂ ਤੋਂ ਆਸ਼ਰਿਤ ਜੁਗਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਹਿ ਕੇ ਇਸਦਾ ਕਰੜਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦਾ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਉਪਰ ਆਕਰਸ਼ਣ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।
ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਜਿਹੇ ਜਾ ਕੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਬਣਾਈ ਕੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ।
ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਨ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਅਰਥ-ਬੋਧ ਪ੍ਰਤੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦ੍ਰਿਸਟੀ ਤੋਂ ਦੇਖਦਿਆਂ ਅਲੋਚਨਾ ਜਿੱਥੇ ਮੰਡਨ ਖੰਡਨ ਜਾਂ ਮੁਲਾਕਣ ਦੇ ਰਾਹੇ ਤੁਰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਸੁਮੀਖਿਆ ਸਹਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਲੋਚਨਾ ਸਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਲੇਖਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਮੂਲਕ ਵੇਰਵਿਆਂ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਤਿਥ ਥਾਪ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਰਚਨਾ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਰਾਹੀਂ ਸਮੀਖਿਆ ਕਾਰਜ ਸਪੰਨ ਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਰਥਾਂ ਦੀਆ ਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਘਾੜਨ ਤੋਂ ਪਾਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਚਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ।
ਉਪਰ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸੇਖੋਂ ਅਤੇ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਲੇ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਤੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਵਿਚਾਲੇ ਤਿੱਖਾ ਵਿਵਾਦ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਪ੍ਰੋ. ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਦੋਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮਾਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਹਨ।
ਜਿੱਥੇ ਸੇਖੋਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਮੂਲ ਅਧਾਰ ਆਰਿਥਕਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਮੰਨ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਉਪਰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆ ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਨਜਰੀਏ ਤੋ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੇ ਆੰਸ਼ਿਕ ਰੂਪ ਮੰਨ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤ ਇਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹਰ ਵਾਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਵਾਂਗ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤੇ ਪ੍ਰਚਿਲਤ ਕੀਤਾ।
ਸਾਡੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਇਹ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਤੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਧਰਮ ਵਾਂਗ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਜਾਂ ਚਿਹਨ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਸੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਮਿਥੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਨਵੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਅਲੋਚਨਾ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਘਟੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੇ ਚੇਤਨ ਰੂਪ ਬਦਲਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਹਿਤ ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਅੰਤਰਗਤ ਰੂਪਵਾਦੀ ਤੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਝਗੜਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਆ।
ਰੂਪਵਾਦ ਦਾ ਯੁਗਤ ਅਧਿਐਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਵਿਸਲੇਸ਼/ਨੇਮ-ਅਧਿਐਨ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਅਮਲ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਰੂਪਵਾਦੀ ਤੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਬੜੇ ਸੁਚੇਤ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪਹੁੰਚ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕੋਈ ਝਗੜਾ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਸਮੀਖਿਆਕਾਰ ਉਹੀ ਹਨ ਜੋ ਕਦੇ ਰੂਪਵਾਦੀ ਹਨ ਜਾਂ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਸਨ।
ਯੈਕ ਦੈਰਿਦਾ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਗਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਪਲੈਟੋ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੋਸਿਊਰ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪੱਛਮੀ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦੇਣ ਦੀ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖਿਆ ਅਧੀਨ ਉਸ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਅਰਥ ਦੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੇ ਚਿਹਨਕ ਦੀ ਤਹਿ ਥੱਲੇ ਕਿਸੇ ਚਿਹਨਤ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਅਲੋਚਨਾ ਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਚੇਤ ਪੱਧਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਸਗੋਂ ਉਚੇਤ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸਬਦਾਂ ਦੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸਮਝ ਕੇ ਬਿਨ੍ਹਾ ਅੰਤਰ ਨਿਖੇੜੇ ਕੀਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋ ਸਹਿਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਆਈ ਹੈ।
ਤਰਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਤੋਂ ਥੀਸੀਅਸ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ (ਇਹ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਹਰ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਪੁਰਜਾ ਬਦਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਉਹੀ ਜਹਾਜ਼ ਰਹਿ ਜਾਏਗਾ)।
ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਐੱਮ. ਸੀ. ਐਸ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਡਰਾਇੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ-ਆਧਾਰਿਤ ਪੈਰਾਡੌਕਸ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੰਧਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹੀ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਤੋਂ ਫਰਸ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਜੋ ਅੰਤਹੀਣ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੁਝ ਪੈਰਾਡੌਕਸਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀਆਂ ਦਰਸਾਈਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਐਨ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਤਰਕ ਦੀਆਂ ਸਵੈ-ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੀ ਮੁੜ ਜਾਂਚ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀਆਂ ਹਨ।
ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਰਸਲ ਦੀ ਵਿਡੰਬਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਕੀ "ਸਾਰੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਹਨ" ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਗੁਣਾਂ ਜਾਂ ਪਰੈਡੀਕੇਟਾਂ ਵਾਲੇ ਸੈੱਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਬਾਰੇ ਸੈੱਟ ਥਿਊਰੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਗਲਤ ਸਨ।
ਪੈਰਾਡੌਕਸ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਬਿਆਨ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਜ਼ਾਹਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੱਚੇ ਅਧਾਰ-ਵਾਕਾਂ ਤੇ ਨਿੱਗਰ ਦਲੀਲਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਪਸ਼ਟ ਭਾਂਤ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਵਿਰੋਧੀ ਜਾਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾ ਮੰਨਣਯੋਗ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਪੈਰਾਡੌਕਸ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧਮਈ ਪਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਰ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ "ਪੈਰਾਡੌਕਸ" ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਬਿਆਨਾਂ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਝੂਠ ਦੋਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਯਾਨੀ ਵਿਅੰਗਮਈ ਜਾਂ ਅਚਿੰਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ " ਇਹ ਪੈਰਾਡੌਕਸ ਖੜੇ ਰਹਿਣਾਤੁਰਨ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਥਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਤਾਰਕਿਕ ਪੈਰਾਡੌਕਸ ਗਲਤ ਆਰਗੂਮੈਂਟ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਫਿਰ ਵੀ ਮੁੱਲਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ , ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਰੁਮਾਂਚਕ ਪਿਆਰ ਇੱਕ ਸਪੇਖਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਲਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਰੋਮਾਂਸ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ "ਕਾਵਿ ਕਹਾਣੀ" ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ।
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ "ਰੋਮਨੀਕਸ" ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ "ਰੋਮਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ" ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਧਾਰਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰਪੀ ਮੱਧਕਾਲੀ ਵਰਨੈਕੂਲਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਿਵਾਲਰੀ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਬਾਰੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਕਿਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਹੋਇਆ।
ਰੋਮਾਂਸ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵਾਤਮਕ ਖਿੱਚ ਤੋਂ ਭਾਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਇਹ ਭਾਵਨਾ, ਜਿਨਸੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, "ਰੋਮਾਂਸ" ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਮੁਢ ਸ਼ਿਵਾਲਰੀ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਿਵਾਲਰੀ ਰੋਮਾਂਸ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਚਾਰਲਸ ਲਿੰਡਹੋਲਮ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ: ". ਇੱਕ ਤੀਬਰ ਖਿੱਚ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਸਨਾਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਸਥਾਈ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ, ਦੂਸਰੇ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ੀਕਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਪਿਆਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਰੋਮਾਂਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਪਿਆਰ ਦਾ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਨਜਦੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਂ ਰੋਮਾਂਚਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰੋਮਾਂਸ ਸ਼ਬਦ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਵਿੱਚ "ਸਾਹਸੀ" ਅਤੇ "ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ" ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਈ ਵਾਰ "ਪਿਆਰ ਵਾਰਤਾ" ਜਾਂ "ਆਦਰਸ਼ਕ ਦਾ ਗੁਣ" ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
8 ਜਨਵਰੀ 1854 ਨੂੰ, ਯਾਨ ਫ਼ੂ ਦਾ ਜਨਮ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ੁਜਿਯਾਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਫੂਜ਼ੌ ਵਿਚ ਚੀਨੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਇਕ ਆਦਰਯੋਗ ਵਿਦਵਾਨ-ਕੁਲੀਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ।
ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਨ ਫੂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਯਾਨ ਫੂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੌਸਲਾ ਅਫਜਾਈ ਕੀਤੀ।
ਲੇਕਿਨ 1866 ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਇਹਨਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਚਾਨਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਯਾਨ ਫ਼ੂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸਕੂਲ ਫੂਜ਼ੌ ਵਿਚ ਫੂਜਿਯਨ ਆਰਸੇਨਲ ਅਕਾਦਮੀ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਅੰਕਗਣਿਤ, ਜੁਮੈਟਰੀ, ਅਲਜਬਰਾ, ਤਿਕੋਣਮਿਤੀ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਜੋਤਸ਼-ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਯਾਨ ਫੂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੋੜ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਧਾ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
1871 ਵਿਚ ਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਾਨ ਫ਼ੂ ਨੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਬਿਤਾਏ।
ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਜਿਆਨੇਵੀ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜੰਗੀ ਕਰੂਜ਼ਰ ਯਾਂਗਵੂ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਉਥੇ ਬਿਤਾਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਚੀਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜਦੂਤ ਗੁਓ ਸੋਂਗਟਾਓ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਪਾੜੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਕੜੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੋ ਗਈ।
ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਸਵਾਰਟਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜੀਵਨੀ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ "ਉਹ ਅਕਸਰ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਭਰ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਚੀਨ-ਜਾਪਾਨੀ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਚੀਨ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾ ਕੇ ਯਾਨ ਫੂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਮਸ ਹੈਕਸਲੀ ਦੀ ਕਰਮ-ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਐਡਮ ਸਮਿੱਥ ਦੀ 'ਦ ਵੈੱਲਥ ਆਫ ਨੈਸ਼ਨਜ਼', ਜੌਨ ਸਟੂਅਰਟ ਮਿਲ ਦੀ 'ਆਨ ਲਿਬਰਟੀ' ਅਤੇ ਹਰਬਰਟ ਸਪੈਂਸਰ ਦੀ 'ਸਟੱਡੀ ਆਫ ਸੋਸ਼ਿਆਲੋਜੀ' ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਯਾਨ ਨੇ ਡਾਰਵਿਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ।
"ਕੁਦਰਤੀ ਚੋਣ" ਅਤੇ "ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗ ਦਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਬਚ ਜਾਣਾ" ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਚੀਨੀ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਵਾਹ ਹਕਸਲੀ ਦੇ ਕੰਮ ਰਾਹੀਂ ਪਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ ਚੀਨ ਵਾਪਸੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਆਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਐਗਜ਼ਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਤਿਆਨਜਿਨ ਵਿਖੇ ਫੂਜਿਅਨ ਆਰਸੇਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੇਯਾਂਗ ਨੇਵਲ ਅਫਸਰ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਇਕ ਅਧਿਆਪਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਹਰੇਕ ਐੱਨ ਐੱਫ ਐੱਲ ਕਲੱਬ ਨੂੰ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲੀਗ ਦੀ ਟੀਮ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰ।
ਇਹ ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ 'ਹੋਮ ਟੈਰੀਟਰੀ' (ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ 75 ਮੀਲ, ਜਾਂ, ਜੇਕਰ ਟੀਮ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲੀਗ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 100 ਮੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅੱਧੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ) ਅਤੇ 'ਘਰੇਲੂ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਖੇਤਰ' (ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕਲੱਬ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਜਿਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਕੈਂਪ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਸਦਾ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ)।
ਹਰੇਕ ਐੱਨ ਐੱਫ ਐੱਲ ਮੈਂਬਰ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਫੁਟਬਾਲ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਘਰੇਲੂ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ, ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੱਕ ਹੈ।
ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੇ ਕਈ ਅਪਵਾਦ ਹਨ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨਾਲ ਟੀਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ: ਸਨ ਫ੍ਰੈਨਸਿਸਕੋ 49 ਅਤੇ ਓਕਲੈਂਡ ਰੇਡਰਾਂ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੱਕ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ; ਅਤੇ ਟੀਮਾਂ ਉਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਉਸੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੋਮ ਟੈਰੇਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਹੋਮ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਰੇਕ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ ਟੀਮ ਸੰਨਟੀਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੈਕਸਨਵਿਲ ਜੈਗੁਅਰਸ ਨੇ ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਐਨਐਫਐਲ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਲੰਡਨ ਦੇ ਵੈਂਬਲੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਗੇਮ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਬਫੈਲੋ ਬਿਲਸ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਬਿੱਲ ਟੋਰਾਂਟੋ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਦੇ ਰੋਜਰਜ਼ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਗੇਮ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।
ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1920 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 1922 ਦੀ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁਟਬਾਲ ਲੀਗ ਦਾ ਨਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਐਨ.ਐਫ.ਐਲ 1966 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸੁਪਰ ਬਾਊਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਅਜਾਈਂ 1970 ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅੱਜ, ਐੱਨ ਐੱਫ ਐੱਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖੇਡ ਲੀਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਸਤ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਪੋਰਟਸ ਲੀਗ ਹੈ।
ਸੁਪਰ ਬਾਊਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਲੱਬ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਪਰਬਾਉਲ ਗੇਮਜ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਖੇ ਗਏ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਖਾਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2015 ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਭ ਦੇਖੇ ਗਏ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਨਾਂ ਦੇ ਨੀਲਸੇਨ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ 5 ਅੰਕ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਅਫਸਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹਨ, ਜੋ ਲੀਗ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਅਮਰੀਕਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 32 ਟੀਮਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁਟਬਾਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਐਨ.ਐਫ.ਐਲ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖੇਡ ਲੀਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹੈ।
ਐੱਨ ਐੱਫ ਐੱਲ ਦੇ 17 ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਸੀਜ਼ਨ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਟੀਮ 16 ਖੇਡਾਂ ਖੇਡ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਈ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਯਮਤ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰੇਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੀਆਂ ਛੇ ਟੀਮਾਂ ਪਲੇਅ ਆਫ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ-ਇਲੈਵਨਨ ਟੈਨਿਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, ਜੋ ਕਿ ਸੁਪਰ ਬਾਊਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਡੀਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਨਐਫਸੀ ਅਤੇ ਏਐਫਸੀ ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ ਵਿੱਚ 32 ਕਲੱਬ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ 16 ਟੀਮਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਿਯਮਤ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 53 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੋਸਟਰ 'ਤੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਖੇਡ ਦੇ ਦਿਨ ਸਿਰਫ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 46 ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ 10-ਖਿਡਾਰੀ ਅਭਿਆਸ ਟੀਮ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਰੋਸਟਰ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੈ, ਪਰ ਅਭਿਆਸ ਟੀਮ ਕੇਵਲ ਉਹਨਾਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 9 ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਐਨ.ਐਫ.ਐਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਟੀਮ ਗ੍ਰੀਨ ਬੇਅ ਪੈਕਰਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ 13 (ਸੁਪਰ ਬਾਊਲ ਯੁਅਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੌਂ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸੁਪਰ ਬਾਉਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ); ਸਭ ਸੁਪਰ ਬਾਉਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਪਿਟਸਬਰਗ ਸਟੀਰਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਛੇ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ।
ਮੌਜੂਦਾ ਐੱਨ ਐੱਫ ਐੱਲ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਈਆ ਈਗਲਜ਼ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਪਰ ਬਾਊਲ ਲਿਫਟ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਪਰ ਬਾਊਲ ਐਲਈਆਈ ਦੇ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਪੈਟ੍ਰੌਟੋਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਇੱਕ ਨੇਵੀ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੋਰਸ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਤਰਤੀਬਵਾਰ ਜੰਗ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਫੌਜ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ; ਅਰਥਾਤ, ਝੀਲ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਨਦੀ, ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ, ਜਾਂ ਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰਜ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਤਹੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਹਾਇਕ ਸਹਾਇਤਾ, ਸੰਚਾਰ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇੱਕ ਨੇਵੀ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੜਕਾਂ, ਫੈਰੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ, ਜਾਂ ਦੂਜੀਆਂ ਨੌਸ਼ੀਆਂ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਜਾਂ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਾਪਨਾ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ) ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਨੇਵੀ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਉਦੇਸ਼ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ-ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਨੇਵੀ ਦੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਣਡੁੱਬੀ-ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰੁਕਾਵਟ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨੇਵਲ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਈਸੀਨ ਅਤੇ ਲੇਟੈਂਟਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ , ਓਪਨ-ਸਾਗਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ , ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਚੀਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਭਰਮਵਾਂ ਵਿਹਾਰਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਰਣਨੀਤਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ ਜਾਂ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿਭਾਜਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬੁਰਾ ਕਿਸਮਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੋਰਡ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤੂਫਾਨ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕੋ ਇੱਕ ਔਰਤ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਢੇਰ ਤੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇਕ ਤੋਪ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਤੌਹੀਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਤੋਪ ਫਾਇਰਿੰਗ ਨੇ ਆਦਰ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਵਿਖਾਵਾ ਕੀਤਾ।
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਰੈਂਕ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ।
ਇਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਅਗੇਤਰ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ।
ਕੁਝ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰੰਪਰਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਘੰਟੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰੀ ਧੁੰਦ ਦੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰਾਂ, ਅਤੇ ਅਲਾਰਮ ਅਤੇ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ।