polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਜਦ ਅਸੀਂ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਹਿਤਾ ਭਾਗ ਦਾ ਹੀ ਅਰਥ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪਨਿਸ਼ਦ , ਬ੍ਰਹਾਮਣ-ਗ੍ਰੰਥ, ਆਦਿ ਮੰਤਰ ਭਾਗ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਗ੍ਰੰਥ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਤਭੇਦ ਹੈ ਕਿ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਦੋਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਅੱਜ-ਕੱਲ ਇਹ ਜਾਤੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲੇ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ ਪਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ,ਕਪੂਰਥਲਾ,ਪਟਿਆਲਾ,ਸੰਗਰੂਰ,ਸੁਨਾਮ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿੱਖ ਹਨ।
ਕਈ ਹਿੰਦੂ ਕੰਬੋਜ ਬਾਬਾ ਭੁੰਮਣ ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਬਾਬਾ ਭੁੰਮਣ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਕੰਬੋਜ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਤੇ ਬਾਬਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾਸ ਜੀ ਹਨ।
ਬਾਬਾ ਭੂਮਣ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਕੰਬੋਜ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਸਿੱਖ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਹੀ ਪਾਲਣਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਟਾਹਲੀ ਵਾਲਾ ਬੋਦਲਾ,ਮੋਹਨ ਕੇ ਹਿਠਾਰ,ਚੱਕ ਵਨ ਵਾਲਾ, ਪੰਜੇ ਕੇ ਉਤਾੜ, ਬਾਜੇੇ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਪਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਿੰੰਡ ਪਿੰੰਡੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਬੋਹਰ ਗੰਗਾਨਗਰ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਡੱਬਵਾਲੀ ਸਿਰਸਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੋਗ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਨ ਸ਼ਿਕੰਦਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ 16 ਮਹਾਨ ਪਰਗਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੰਬੋਜ਼ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕੰਬੋਜ਼ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਬੱਚਾ-ਬੱਚਾ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕੰਬੋਜਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਹੈ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਆਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਝੇ, ਮਾਲਵੇ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਸ ਗਏ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਜਾਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ, ਇਹ ਕੌਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਲੇਰ, ਮਿਹਨਤੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਹੈ।
ਇਹ ਲੋਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਪਾਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਚੰਗੇ ਸਰਕਾਰੀ ਆਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੰਬੋਅ ਅਤੇ ਜੱਟ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਕਿੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਬਰਾਦਰੀ ਦੀ ਬੋਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਉੱਪ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਲਹਿੰਦੀ, ਮਾਝੀ ਅਤੇ ਮਲਵਈ।
ਪ੍ਰਗਤੀ - ਸ਼ਬਦ ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰੇਸ ਸ਼ਬਦ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋ+ਗਰੇਡੀਅਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ ਅਗੇ ਵਧਣਾ,ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋਣਾ,ਸਟੇਟਿਕ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਡਾਇਨਮਿਕ ਹੋਣਾ,ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਆਦਿ ਹੈ।
ਰਾਜਨੀਤੀਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਮਾਜਵਾਦ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦ ਦੀ ਸੰਗਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦ ਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਚਲੇ ਪ੍ਰਗਤੀ ਸ਼ਬਦ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਦੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਸਹਿਤਕਾਰ ਇਸ ਨੂ ਸ਼ਪਸ਼ਟ ਤੇ ਪ੍ਰਤਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪ੍ਗੀਤ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਅਭਿਵਿਅੰਜਨ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੀਤ,ਨਜ਼ਮ,ਰੁਂਬਾਈ ਤੇ ਗਜ਼ਲ ਆਦਿ ਪ ੍ਗੀਤਕ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੁਗਾੜ ਦਿੱਤੀ।
ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀਆ ਰੁਬਾਈਆਂ ਵਿਂਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੋਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੈ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੈਤਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਗੀਤ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ 'ਲਿਰਿਕ'ਵੀਣਾਂ ਵਰਗੇ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸੰਗੀਤਕ ਸਜ਼ਾ ਲਾਇਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈਂ।
ਲਿਰਿਕ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ'ਲਾਇਰ'ਤੇ ਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਹੈਂ।
ਪਰ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਲਿਰਿਕ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਵਿਚੋਂ ਸੰਗੀਤ ਘਟਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਕਾਵਿਕਤਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਗਈ।
ਪਰ ਹੁਣ ਗੀਤ ਤੇ ਪ੍ਗੀਤ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਤੇ ਕਾਵਿਕਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ।
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਗੀਤ-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲੜੀ ਨੂੰ ਤੋਰਨ ਵਾਲਾ ਕਵੀ ਹੈ।
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਗੀਤ-ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੈਂ।
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਗੀਤ ਯਾਤਰਾ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ ਹੈਂ।
ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ-“ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਸੱਚ ਨਾਲ ਇਕਮਿਕ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਵਿਉਂਤਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਰ ਹੈ।
” ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਹਲੜ, ਕੰਮਚੋਰ ਅਤੇ ਦੇਹਰੱਖ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾਜਨਕ ਸਥਿਤੀ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿਰਤ ਦਾ ਮੁਖ ਖੇਤਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਕਾਰਖਾਨਾ, ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ, ਮਕੈਨਕੀ, ਸੜਕ ਨਿਰਮਾਣ/ਨਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲ ਨਿਰਮਾਣ, ਸਿਲਾਈ/ ਕਢਾਈ/ਬੁਣਾਈ/ ਸਜਾਵਟ/ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਕਾਜ, ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ, ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਾਲਕ, ਨਰੇਗਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਮੰਗਤੇ ਆਦਿ ਹਨ।
ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਰਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਾਸੀ ਘੱਟ ਸਗੋਂ ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਧੇਰੇ ਹਨ ਜੋ ਯੂ.ਪੀ, ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ।
ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸੋਚ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਬੰਦਾ ਉਪਲਬਧ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਪਰ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਬੰਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਧਰ ਜਾ ਕੇ ਓਨੀ ਹੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸਨੀ ਦੀ ਜੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਮੀਰ ਕਿਸਾਨ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਸੋ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਕਿਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਸੋ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਇਹ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ- ਕੀ ਕਿਰਤ ਕਰਨਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੁਖ ਲੱਛਣ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾ ਨਹੀਂ?
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਉੱਪਰ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਬਾਹਰਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਏ ਹਨ,ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੋਇਆ ਤੇ ਪਚਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲਣ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਮਿਲਣ ਬਿੰਦੂ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਵੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਵਿਚਾਰਾਂ, ਵਸਤਾਂ ਤੇ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਢਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੜੀ ਜਲਦੀ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ- ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਨੁਸਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਟਿਕਦਾ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਖਾਰਜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਹ ਲੱਛਣ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਭਾਰਿਆ,ਸਗੋਂ ਇਹ ਲੰਮੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਭੂ- ਖੰਡ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਧਾੜਵੀਂ ਭਾਰਤ ਉਪਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਲੰਘਦਾ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ -ਖੁਲਾਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਹਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਤੱਤ ਉਧਾਰੇ ਲਏ ਤੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੋ ਲਿਆ।
ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਬੰਦਾ ਜਲਦੀ -ਜਲਦੀ ਘੁਲਣ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕਮਿਕ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰਖਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਰੋਲ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਿਲਾਵਟ ਨਾ ਹੋਵੇ,ਕਲਪਨਾ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉਪਰ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਏ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਉਪਰ ਇਤਿਹਾਸ -ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਬਹੁ- ਖੇਤਰੀ ਤੇ ਬਹੁ-ਸਭਿਆਚਾਰੀ ਛਾਪ ਲਗਣੀ ਆਵਸ਼ਕ ਹੀ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਸਾਨੂੰ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਆਰੀਆ ਲੋਕ ਆਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖ -ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਏਥੇ ਆਏ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੁੱਗ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਫੁਲਵਾੜੀ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੰਨ- ਸੁਵੰਨੇ ਪੌਦੇ ਤੇ ਫੁੱਲ, ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋਂਦ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਸਮੁੱਚੀ ਇਕਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵਸੋਂ ਮਿੱਸੀ ਤੇ ਵਿਜਾਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਮਿਲਗੋਭਾ ਮਿੱਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਧਾਰਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਨਿਡਰ, ਬਹਾਦਰ, ਸੂਰਮੇ, ਬੀਰ, ਦਲੇਰ ਅਤੇ ਅਣਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬਹਾਦਰ, ਦਲੇਰ ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਕੌਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਹੀ ਬਹਾਦਰ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ, ਜਗਿਆਸੂਆਂ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਕਤਲੋਗਾਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਦੇਖ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਪੱਕੇ ਹੋ ਗਏ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦੇਖਾ-ਦੇਖੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਬਹੁਤ ਅਸਰ ਪਿਆ।
ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਨਿੱਖੜਵਾਂ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਮੰਨ ਸਕਦੇ ਕਿੳਂਕਿ ਹਰ ਕੌਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਾਂ ਵਾਰਨ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ।
ਬਹਾਦਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਕਦਰ ਉਸ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਾਸਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੀ ਕੱਟੜਤਾ ਭਾਰਤੀ ਬ੍ਰਹਮਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ- “ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿੱਲਖਣਤਾ ਨਿਰੋਲ ਨਸਲੀ, ਜਨਮਸਿੱਧ ਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ/ਬੰਦਸ਼ਾ ਦੀ ਪੀਡੀ ਪਕੜ ਨਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਹੈ।
” ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਜਾਤਾਂ, ਗੋਤਾਂ, ਕਬੀਲੀਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵੰਨ-ਸਵੰਨਤਾ ਦਾ ਮੁਜੱਸਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਪਾਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੀਡਾ ਹੈ ਪਰ ਹੋਰਨਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਪਬਲਿਕ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਪੀਅਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਅਫਸਰ ਤਕ ਸਭ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬੱਸਾਂ, ਰੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਜਾਤ ਪਾਤ ਦਾ ਭੇਭੇਦਭਾਵ ਕੀਤੇ ਇਕੱਠੇ ਸਫਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਪਾਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੀਡਾ ਹੈ ਪਰ ਵਖਰਾ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇੱਕ ਹੈ ਪਰ ਸਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਲੋਕ ਇਕੋ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਚੰਨ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਨਿੱਖੜਵੀਂ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਹੋਂਦ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹੱਦਾਂ, ਹਾਲਤਾਂ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਵਡੇਰਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ ਪਰ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਿਖੜਵੇਂ ਮੁਹਾਂਦਰੇ, ਸਹੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ, ਆਰੰਭਿਕ ਦੌਰ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਸੰਬੰਧੀ ਨਾਂ ਸਿਰਫ ਵਿਭਿੰਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਸੰਕੀਰਣ ਅਤੇ ਇਕਪਾਸੜ ਪਹੁੰਚ ਰਾਹੀਂ ਿੲਸਦੇ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਯਤਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਬੰਦੇ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਲੋਕਵਾਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਉਹ ਪਰਲੋਕਵਾਦੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰੋਕਾਰ ਸਮਾਜੀ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਕਟਾਂ, ਟਕਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂਤਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜਨਜੀਵਨ ਯਥਾਰਥਕ ਪਸਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕ ਨੇੜੇ ਹੈ।
ਸਵਰਗ -ਨਰਕ ਦੀ ਲੋਚਾ, ਮੁਕਤੀ ਜਾਂ ਗ਼ੈਰ - ਸਮਾਜੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਕਲਪ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਹਿਮ ਸਰੋਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪੀਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਸੰਜਮਤਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਇਹਲੌਕਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਸਲਾਮੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਬਣਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਖਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਚਿਤ ਅਤੇ ਇੱਛਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬਣ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਜਿੰਦ, ਮਾਣਯੋਗ ਅਤੇ ਅਸਤਿਤਵਮੂਲਕ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਸਾਕਾਰ ਹੋਂਦ ਹੈ।
ਆਪਣੀ ਦੂਜੈਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹੋਂਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤ ਨੇ ਸਿਰੜੀ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤ ਦਾ ਮੁੜ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰੇਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤ ਦਬਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲੀਆਂ, ਮਾਹੀਏ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੰਦਰ ਵੀ ਜਾਂਦਾ, ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਤੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਡੇਰਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸੇ ਵਿਧਾਰਮਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਝਲਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਕਿ ਇਕਹਿਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਬੱਝਕੇ ਬੰਦਾ ਇਕਹਿਰੀ ਸੋਚ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਫਰਤ ਕਰ ਸਕਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵਿਧਾਰਮਿਕਤਾ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਨਿਖੜਵਾਂ ਲੱਛਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਖੁੂੱਲ੍ਹਾਪਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵੋਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ: ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਕਿ ਹਰੇਕ ਵੋਟਰ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਵੋਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਚੰਗਿਆਈ ਜਾਂ ਬੁਰਾਈ ਆਦਿ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ: ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ੀਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਨਤਾ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਚੋਣ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਬਾਲਗ ਵੋਟ-ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਚੋਣ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਿਆਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ: ਸਾਰੇ ਵੋਟਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿਆਪਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ-ਜੋਲ: ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸਮਝ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ: ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਚੋਣਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀ ਓਨੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਜਿੰਨੀ ਕਿ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਚੋਣ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵੋਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੇਕ ਵੋਟਰ ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤੱਖ ਚੋਣ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:-
ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਦੋਸ਼ਪੂਰਨ: ਸਧਾਰਨ ਵੋਟਰ ਅਕਸਰ ਇੰਨੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੋਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਣ।
ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਦੋਸ਼-ਰਹਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਯੋਗ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ: ਪ੍ਰਤੱਖ ਚੋਣ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਧੀਨ ਯੋਗ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ੋਸ਼ੀਲੇ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਿਕ ਭਾਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਸਕਣਗੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
ਇਹ ਖ਼ਰਚੀਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ: ਪ੍ਰਤੱਖ ਚੋਣ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੋਣ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜਨਤਕ ਧਨ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਵਾਧੂ ਬੋਝ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤੱਖ ਚੋਣ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਹਿਤ ਚੋਣ-ਖੇਤਰ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵੋਟਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧੇ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ: ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁ ਗਿਣਤੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਜੋਸ਼ ਭਰਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਲਾਂ ਦੇ ਬੁਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਪ੍ਰਤੱਖ ਚੋਣ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਟੀਆ ਹਥਿਆਰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਿੱਚਕਿਚਾਉਂਦੇ।
ਪ੍ਰਤੱਖ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਾਂ ਸਿੱਧੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਵੋਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਨਾਲ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨਾ।
ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਵੋਟਰ ਚੋਣ-ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਪੱਖ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੋਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਭਾਰਤ, ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਰੂਸ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਮਿਆਦ ਕਬੱਡੀ ਸ਼ਾਯਦ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਕੋੌਡੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਜਿਹਦਾ ਕਬੱਡੀ ਖੇਡਦੇ ਵਕਤ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੋੌਡੀ ਸ਼ਬਦ ਜੰਮਿਆ 'ਕੱਟਾ' ਅਤੇ 'ਵੱਡੀ' ਤੋਂ, ਜਿਹਨਾ ਨੂ ਜੋੜ ਕੇ ਕਬੱਡੀ ਬਣਿਆ।
ਪੰਜਾਬੀ ਕਬੱਡੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੌਡੀ ਅਤੇ ਕਬੱਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੰਪਰਕ ਖੇਡ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਕਬੱਡੀ ਸਟਾਈਲਜ਼ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ. ਸਰਕਲ ਸ਼ੈਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਲ ਸ਼ੈਲੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮੈਚਿਯਰ ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ "ਗੂੰਗੀ ਕਬੱਡੀ" ਜਿਹਦੇ ਵਿੱਚ ਰੇਡਰ ਕੁੱਜ ਬੋਲਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਸਿਰਫ ਦੁਸ਼ਮਣ ਟੀਮ ਦੇ ਨੂ ਛੂ ਕਰ ਆਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹਨੂ ਉਹ ਛੂਂਦਾ ਹੈ ਸਿਰਫ ਉਹ ਹੀ ਉਹ੍ਨੁ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤਦ ਤਕ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲਾਈਨ ਤਕ ਵਾਪਸ ਨਾ ਪੁੱਜੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਹਾਰ ਨਾ ਮੰਨੇ।
ਅਗਰ ਉਹ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲਾਈਨ ਤੇ ਵਾਪਸ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਉਹ੍ਨੁ ਇੱਕ ਅੰਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਕਬੱਡੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਖੇਤਰੀ ਖੇਡ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਬੱਡੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਹਰ੍ਯਾਨਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਇਸੀ ਖੇਡ ਨੂ ਪੰਜਾਬ ਕਬੱਡੀ ਅਤੇ ਹਾਰ੍ਯਾਨਾ ਕਬੱਡੀ।
ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਜ ਉਲਝਣ ਹੋਈ, ਇਸ ਲਈ 1978 ਵਿੱਚ ਅਮਾਟੀਅਰ ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਫੇਡਰੇਸ਼ਨ ਬਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਬੱਡੀ ਨੂ ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸੌਨ੍ਚੀ ਕੋੌਡੀ, ਜਿਹਨੂ ਸੌਨ੍ਚੀ ਪੱਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੀ ਇਹ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਚਾਹੇ ਜਿਹਨੇ ਮਰਜੀ ਖਿਡਾਰੀ ਖੇਡ ਸਕਦੇ ਹੰਨ ਇੱਕ ਗੋਲ ਪਿਚ ਵਿੱਚ।
ਇੱਕ ਲਾਲ ਕਪੜੇ ਨੂ ਬੰਬੂ ਤੇ ਬੰਨ ਕੇ ਬੰਬੂ ਨੂ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਗਾੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨੂ ਲੈ ਕੇ ਜੇਤੂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਘੁਮਦਾ ਹੈ।
ਸੌਨ੍ਚੀ ਕਬੱਡੀ ਵਿੱਚ ਰੇਡਰ ਦੇਫੈੰਦਰ ਨੂ ਸਿਰਫ ਛਾਤੀ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਦੇਫੈੰਦਰ ਰੇਡਰ ਦੀ ਕਲਾਈ ਫੜ ਲਵੇ ਤੇ ਉਹ੍ਨੁ ਹਿਲਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੇਤੂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਰੇਡਰ ਦੇਫੈੰਦਰ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਆਪ ਨੂ ਛੁੜਾ ਲਵੇ ਤਾਂ ਰੇਡਰ ਜੇਤੂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਲ ਸਟਾਇਲ, ਜਿਹਨੂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਰਕਲ ਸਟਾਇਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੇਵੇਲ ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਮੈਤੀਅਰ ਸਰਕਲ ਕਬੱਡੀ ਫੇਡ੍ਰੈਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਕਬੱਡੀ ਜਿਹਨੁ ਕੌੱਡੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਖੇਡ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ।
ਉਸਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਦਲ ਗਿਆ ਜਦੋਂ 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਗਾਇਕੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਸਿੰਗਿੰਗ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਉਸ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਸ਼ੇਖਰ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੋੜੀ ਬਤੌਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ।
25 ਦਸੰਬਰ, 2010 ਨੂੰ ਅੰਧੇਰੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਗ੍ਰੈਂਡ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ, ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਇਕ ਗ੍ਰੈਂਡਡੇ ਐਮ ਕੇ ਕਾਰ ਅਤੇ ਇਕ ਹੀਰੋ ਜ਼ੈਡਐਮਆਰ ਬਾਈਕ ਵੀ ਮਿਲੀ. ] ] ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜੋੜੀ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਸ਼ੇਖਰ ਜੋ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਸਨ, ਉਹ ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੋਅ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਣਾ, ਵਲਾਹ ਰੇ ਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਟੀਸ ਮਾਰ ਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿ ਡਰਟੀ ਪਿਕਚਰ ਲਈ ਹਿੱਟ ਇਸ਼ਕ ਸੂਫੀਆਨਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰੇਕ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ. ] 2013 ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੌਲੀ ਐਲਐਲਬੀ ਦੇ ਗਾਣੇ ‘ਝੂਲ ਬੋਲਿਆ’ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ. 2017 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਗਾਣੇ "ਦਿਲੀ ਸਾਰਾ" ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ.ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਸਿੰਗਿੰਗ ਸੁੱਪਰ ਸਟਾਰ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਜੇਤੂ ਹੋਣ ਦੇ ਕਮਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਆਇਆ।
"'ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ੇਖਰ ਜੋ ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਸਿੰਗਿੰਗ ਸੁੱਪਰ ਸਟਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਨੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਫ਼ਿਲਮ ਤੀਸ ਮਾਰ ਖਾਨ ਵਿਚ ਵੱਲ੍ਹਾ ਵੱਲ੍ਹਾ ਗੀਤ ਗਵਾਇਆ।
ਕੰਮ-ਕਾਰ ਕਮਲ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲੇ ਨੇੜੇ ਰੀਠ ਖੇੜੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਜ਼ਫ਼ਰ ਖਾਨ, ਸਕੀਨਾ ਅਲੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੈ।
ਕਮਲ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ. ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੈ. ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਗਾਉਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. ਜਦ ਤੱਕ, ਉਹ ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਬਣ ਜਾਵੇ. ਉਸਨੇ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਦਿੱਖ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀ ਦਿਹਾੜੀ ਸਿਰਫ ਰੁਪਏ ਸੀ. 40 ਇੱਕ ਦਿਨ. ਤਨਖਾਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਤਨਖਾਹ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ. ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਡੈਡੀ ਕਮਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਉੱਥੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੀਕ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਮਲ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰਨੇਮ 'ਖਾਨ' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਗਾਣੇ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
ਕਮਲ ਦੇ ਮਾਤਾ ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਪਿਤਾ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਰਾ ਵਨੀਤ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਵਰਕਰ ਹਨ।
ਕਮਲ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿਖਿਆ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਦੀਵਾਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਤੋਂ ਲਈ।
ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪੜਾਈ ਛੱਡ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਗੀਤਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਮਲ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੂੜ ਗਿਆ ਪਰ ਕਮਲ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦਾ ਗਾਉਣਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ਼ਕ ਸੂਫ਼ੀਆਨਾ ਗੀਤ ਗਾਉਣ 'ਤੇ ਜ਼ੀ ਸਿਨਮਾ ਅਵਾਰਡ " ਫਰੈਸ਼ ਸਿੰਗਿਗ ਟੇਲੈਂਟ 2012" ਦਾ ਵੀ ਜੇਤੂ ਰਿਹਾ।
ਸ੍ਰੀ ਫ਼ਕੀਰ ਚੰਦ ਪਤੰਗਾ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਜੂਨ 1954 ਨੂੰ ਚਹੈੜੂ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਸੋਨੀ ਰਾਮ ਮਾਤਾ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਗੁਰਦੇਵ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਇਕ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ।
ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਜਟਾਧਾਰੀ ਸਾਧੂ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਫ਼ਕੀਰ’ ਆਖਕੇ ਸੱਦਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਫ਼ਕੀਰ ਦਾ ਇਹ ਰੁਤਬਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਘਰ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਮਜ੍ਹਾਰਾਂ ਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਗੀਤ-ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਵਾਲੀ ਸੁਣਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਝੁਕਾਅ ਰੁਹਾਨੀ ਗਾਇਕੀ ਵੱਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਉੱਘੇ ਲੋਕ-ਗਾਇਕ ਉਸਤਾਦ ਸੰਤ ਰਾਮ ਖੀਵਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਸਤਾਦ ਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ।
ਇਹ ਉਹ ਦੌਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੋਗਾਣਾ ਗਾਇਕੀ ਵਿਚ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰਿਕ ਰੁਚੀਆਂ ਭਾਰੂ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਫ਼ਕੀਰ ਚੰਦ ਪਤੰਗਾ ਨੇ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾਈ।
ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਜਨਮੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੇ।
ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮਿਹਨਤ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿਚ ਹੱਥ ਵਟਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਾਗਬਾਨੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ।
ਉਸਦੇ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਫਰੰਟ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜਾਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਨੂੰ "ਕਲਰਜ਼ ਆਫ ਪੰਜਾਬ" ਦੇ ਨਾਂਅ ਹੇਠ ਲਗਾਈ ਗਈ।
ਪਹਿਲੀ ਸੀ ਠਾਕੁਰ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸੀ ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਅੱਲੀਆਂਸ ਫਰੈਂਚਐਸੇ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ।
ਹਾਰਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚ-ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਡੀ.ਏ.ਵੀ ਸਕੂਲ, ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੀ.ਸੀ.ਏ ਏ.ਪੀ.ਜੇ ਕਾਲਜ ਆਫ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਰਪ ਨੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਨ, ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਇਨ ਅਡਵਾਂਸ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਹਾਰਪ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਲੇਬਲ, ਹਾਰਪ ਫਾਰਮਰ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਨਾਂਅ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਉਤਪਾਦਨ ਹੇਠ ਹੈ।
ਹਾਰਪ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅੰਬਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਤੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤ ਹੈ।
ਮੇਜਰ ਸਾਹਿਬ ਰਣਧੀਰ ਨੂੰ ਸੁਖਵੰਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਅਲਮਾਰੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਵਾ ਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਲ ਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।
ਸੁਖਵੰਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਰਣਧੀਰ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਰਕਾ ਫੋਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਦਿਸਿਆ:
ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਦਾ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸਾਲੇ ਵੀ।
ਸੁਖਵੰਤ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਸੀ, “ਧੀਰ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦੇ, ਮੇਰੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਏ।
ਸੰਖੇਪ ਜਿਹੀ ਮਿਲਣੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸੰਗਦੀ ਸੰਗਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋਆਂ ਦੀ ਨਦੀ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਵਗਣ ਲੱਗੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਹਵਾੜ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਝੂਰਦਾ ਹੋਇਆ ਰਣਧੀਰ ਵਰਾਂਡੇ ਵਿਚ ਬਿਸਤਰੇ ਉਤੇ ਲੇਟ ਕੇ ਅੱਠ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲ਼ਾਂ ਸੁਖਵੰਤ ਨਾਲ਼ ਹੋਈ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਥੇ ਰਣਧੀਰ ਨੇ ਘੋਰ ਉਦਾਸੀ ਵਾਲ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਾਈ ਸੀ ਤੇ ਸੁਖਵੰਤ ਨੇ ਰਣਧੀਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, “ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚੀ-ਮੁੱਚੀਂ ਏਨੇ ਹੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਿੰਨੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕਵਿਤਾ ਏ? ਮੇਰਾ ਜੀਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਏਨੇ ਉਦਾਸ ਹੋਵੋ।
ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬੀ ਏ ਕਰ ਕੇ ਐਮ ਏ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਇਕੋ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੇ ਸਨ।
ਵੰਨ-ਸਵੰਨੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਬੜਾ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਨਿੱਗਰ ਪੁਲ ਉਸਾਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕਾ ਲੈਣ ਪਿਛੋਂ ਇਕ ਵਾਰ ਸੁਖਵੰਤ ਰਣਧੀਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਆਈ ਸੀ।
ਸੁਖਵੰਤ ਨੇ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀਆਂ ਮੁੰਜਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਧੀਆ ਦਾਣੇ ਕੱਢ ਕੇ ਰਣਧੀਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾਏ ਤੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ।
ਉਸਦਾ ਪਿਓ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਉਘਾ ਵਪਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਉਤੇ ਪਲ ਕੇ ਏਡੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਬਾਸਮਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ਤੇ ਬਾਸਮਤੀਆਂ ਉਗਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪੂੰਜੀ ਕਦੇ ਨਹੀ ਦੇਖੀ ਸੀ।
ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦੇ ਨਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਜੁੜ ਗਏ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਬਲਬੀਰ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਉਤੇ ਹੀ ਜਲੰਧਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰੋਂ ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਰਾਹ ਹੱਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਖ਼ੂਨ ਖ਼ਰਾਬੇ ਭਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ਼ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਬਲਬੀਰ ਨੇ ਛਾਉਣੀ ਆਪਣੇ ਵਾਕਫ਼ ਮੇਜਰ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਮੇਜਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਬੱਬ ਨਾਲ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰ ਸਾਰ ਚਾਰ ਵਜੇ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਟਰੱਕ ਵਿਚ ਦੋ ਜਣਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ ਸੀ।
ਅਰਦਲੀ ਨੂੰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਡਰਾਇੰਗ ਰੂਮ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ।
ਕੁਝ ਰਸਮੀ ਗੱਲਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਮੇਜਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਬਲਬੀਰ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।
ਸੁਖਵੰਤ ਤੇ ਰਣਧੀਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜਾਣੂੰ ਸਨ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਸਨ।
ਅਤੇ ਸੁਖਵੰਤ ਉਸਦੇ ਗੌਣ ਦਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛਦਾਹੈ ਤਾਂ ਜਵਾਬ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ।
” ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸਤਰਾਂ ਕਦੇ ਰਣਧੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਉਤੇ ਲਿਖ ਕੇ ਸੁਖਵੰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
ਏਨੇ ਨੂੰ ਮੇਜਰ ਸਾਹਿਬ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੇਟ ਤੱਕ ਜਾਗਦੇ ਨਾ ਰਹਿਣ ਸਲਾਹ ਦੇ ਕੇ ਤੇ ਬੇਬੀ ਦੇ ਫੀਡ ਦੇ ਵਕਤ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਾਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਵੀ ਰਣਧੀਰ ਨਾਲ਼ ਸੁਖਵੰਤ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਬੰਬਈ ਉਹਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਚਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਪਿਛੋਂ ਸੁਖਵੰਤ ਦੀ ਕਿਸੇ ਫੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲ਼ੀ।
ਅੱਜ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਹਾਂ ਉਤੇ ਰਣਧੀਰ ਸੁਖਵੰਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਮਿਲ਼ ਪਿਆ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਲੜਖੜਾਂਦੇ ਬਲਬੀਰ ਨੂੰ ਮੇਜਰ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉਤੇ ਛੱਡਣ ਆਏ ਤਾਂਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਹਵਾੜ ਖਿੱਲਰ ਗਈ।
ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਈਸਾ ਖ਼ੇਲਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਈਸਾ ਖ਼ੇਲ, ਮੀਆਂਵਾਲੀ, ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਅਤੁੱਲਾ ਖ਼ਾਨ ਨਿਆਜ਼ੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨਿਆਜ਼ੀ ਇਕ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਪਸ਼ਤੂਨ ਕਬੀਲਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਅਤੁੱਲਾਹ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸਖ਼ਤ ਮਨਾਹੀ ਸੀ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਤੁੱਲਾਹ ਨੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਅਤੇ ਮੁਕੇਸ਼ ਦੇ ਗਾਣੇ ਸਿਖਾਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਗਾਉਣਾ ਬੰਦ ਨਾ ਕਰੇ।
ਅਤੁੱਲਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਜਨੂੰਨ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਅੱਲ੍ਹਾ ਖਾਨ ਈਸਾ ਖ਼ੇਲਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਈਸਾ ਖ਼ੇਲ, ਮੀਆਂ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਤਮਗ਼ਾ ਹੁਸਨ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ ਹੈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਾਇਕੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਉਸਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਉਸ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ ਚੰਨ ਕਿਥਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰੀ ਈ ਰਾਤ ਓ ਅੱਜ ਵੀ ਜ਼ੌਕ ਅਤੇ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਦਿਲ ਲੱਗੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਸਰਾਇਕੀ ਗੀਤ ਹਨ।
ਈਸਾ ਖ਼ੇਲਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੈਸੇਟ ਟੇਪਾਂ ਤੇ ਦਰਜ ਕਰ ਲਿਆ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵੰਡੀਆਂ।
1972 ਵਿਚ, ਏਸਾ ਖ਼ੇਲਵੀ ਨੂੰ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਦ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ 10 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਉਦੋਂ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਸੀ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਨੇ ਸਰੰਗੀ ਵਜਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਹੋਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਲਾਲ ਸਰੀਲ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਨਾਮ ਦੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਅਕਾਦਮੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਲਤਾਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਪਰਿਵਾਰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਲਤਾਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨਾਉਸ਼ਦ, ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ, ਸੀ ਰਾਮਚੰਦਰਾ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜੇ।
ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਹਾਣੀ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੜ੍ਹੀ ਦੋਸਤੀ ਹੋ ਗਈ ਹੋ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਸੰਗੀਤ ਜੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣ ਗਈ
ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਕੁਦਲਕਰ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਨਵੰਬਰ 1937 ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਦਿਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲਕਸ਼ਮੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਵਿਲੇ ਪੂਰਵ ਦੀ ਮਲਿਨ ਬਸਤੀਆਂ 'ਚ ਅੰਤਾਂ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜਾਰੇ।
ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖਰਾਬ ਹਾਲਤ ਕਾਰਣ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੋਸਤ ਜੋ ਖੁੱਦ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ, ਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿਤੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਨੇ ਸਾਰੰਗੀ ਵਜਾਉਣਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਤਬਲਾ ਵਜਾਉਣਾ ਸਿੱਖਿਆ।
ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਨੂੰ ਮੰਨੇ ਪਰਮੰਨੇ ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਦਕਹੁਸੈਨ ਅਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਸਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੋਭਤ ਮਿਲੀ।
ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਰਾਮਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਰਮਾ ਪ੍ਰਸਿਧ ਬਿਗੁਲ ਵਾਦਕ ਪੰਡਿਤ ਰਾਮਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਸਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਵਾਇਲਨ ਵਜਾਉਣਾ ਸਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 8 ਤੋਂ 12 ਘੰਟੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਂਥਨੀ ਗੋਂਜਾਲਵਿਸ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਇਲਨ ਵਜਾਉਣੀ ਸਿਖੀ।
ਫ਼ਿਲਮ ਅਮਰ ਅਕਬਰ ਏਂਥਨੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਦਾ ਹੀ ਸੀ।