polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰੈਫਰੀਜੇਰੇਸ਼ਨ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਭੋਜਨ ਸਟੋਰੇਜ ਤਕਨੀਕ ਹੈ ਹੇਠਲੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਫਰਿੱਜ, ਭੋਜਨ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਫਰਿੱਜ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਡਿਗਰੀ ਵੱਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਭੋਜਨ ਸਟੋਰੇਜ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਤਾਪਮਾਨ ਸੀਮਾ 3 ਤੋਂ 5 ਹੈ ਇਕ ਸਮਾਨ ਉਪਕਰਣ ਜੋ ਫਰੀਜ਼ਿੰਗ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਇਕ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰਖਦਾ ਹੈ ਨੂੰ ਫਰੀਜ਼ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੈਫ੍ਰਿਜਰੇਟਰ ਨੂੰ ਆਈਸਬੌਕਸ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਲੱਗਭਗ ਡੇਢ ਡੇਢ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਆਮ ਘਰੇਲੂ ਉਪਕਰਣ ਸੀ।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਰੈਫ੍ਰਿਜਰੇਟਰ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਮਰੀਕੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈਸਬੌਕਸ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1834 ਵਿਚ, ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਫ਼-ਕੰਪਰੈਸ਼ਨ ਰੈਫਿਗਰਰੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਖਾਣੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਲਗਜ਼ਰੀ ਚੀਜ਼ ਸੀ, ਇਕ ਆਮ ਚੀਜ਼ ਬਣ ਗਈ।
ਖਾਣੇ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਰੈਫਰੀਜਿਰੇਟਰ ਅਤੇ ਫਰੀਜ਼ਰ ਆਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਛੋਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ 4 ਐਲ ਪਲੀਟੀਅਰ ਰੈਜੀਜਰੇਟਰ ਹੈ ਜੋ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੀਅਰ ਦੇ 6 ਕੈਨਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।
ਵੱਡਾ ਘਰੇਲੂ ਫਰਿੱਜ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ 600 ਲੀਟਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰੈਫ੍ਰਿਜਰੇਟਰਾਂ ਅਤੇ ਫਰੀਜ਼ਰ ਮੁਫਤ-ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਰਸੋਈ ਵਿਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਫਰਿੱਜ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਘਰੇਲੂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਤਾਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਫਰੀਜ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੋਜਨ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਖਾਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਖਰੀਦਦਾਰੀਆਂ ਪੈਸੇ ਬਚਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਫ੍ਰੀਜ਼ਰ ਇਕਾਈਆਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਫਰਿੱਜ ਅਤੇ ਫ੍ਰੀਜ਼ਰ ਯੂਨਿਟ ਆਮ ਘਰਾਂ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 40 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਫਰੀਜ਼ਰ-ਉੱਪਰ-ਅਤੇ-ਫਰਿੱਜ-ਉੱਪਰ-ਤਲਰ ਸ਼ੈਲੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਰੇਫਿਗਰਾਰ ਨੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰੇਲੂ ਰੈਫਰੀਜਿਟਰਾਂ, ਫਰਿੱਜ-ਫ੍ਰੀਜ਼ਰ ਅਤੇ ਫਰੀਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਹਪਰ ਕੰਪਰੈਸ਼ਨ ਸਾਈਕਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਵੇਂ ਫਰਿੱਜਾਂ ਵਿਚ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਚ ਇਕ ਡਿਸਪੈਂਸਰ ਤੋਂ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਡਿਫਰੋਸਟਿੰਗ, ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਰੇਜੀਫੈਰਜਰੇਟ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਚਾਰ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ:
ਮਾਨਸੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਕੌਮੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਬਾਨੀ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਹੈ।
2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਸਟ੍ਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੈਰੀ ਪ੍ਰੇਮਾ ਪਿਰੀਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਆਫ਼ ਚੈਰੀਟੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁਖੀ, ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ 'ਆਉਟਸਟੈਂਡਿੰਗ ਵੁਮੈਨ ਪੁਰਸਕਾਰ' ਜਿੱਤਿਆ।
ਮੁੱਢਲਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਸੀ।
ਓ.ਵਾਈ.ਐਸ.ਐਸ. ਔਰਤਾਂ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾ ਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪਾਂ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਕੈਂਪਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਤ ਲੀਡਰ ਵਜੋਂ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਉਸਨੇ ਵਿੱਤ ਵਿਭਾਗ, ਉੜੀਸਾ ਦੀ ਗੌਰਮਿੰਟ, ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਂਧਰਾ ਬੈਂਕ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜਨੂਨ ਕਾਰਨ ਦੋਨੋਂ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ।
ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਬਿਜ਼ਨਸ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਫਲ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਫਲ ਮਹਿਲਾ ਉੱਦਮੀਆਂ ਦੇ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਨਾਪੁਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਨਾਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਦਬਾਅ ਸੀ।
ਇਹ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਹਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਟਾਲ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸਹਿਤ, ਆਡੀਓ-ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਡਿਸਪਲੇਅ, ਸਟ੍ਰੀਟ ਪਲੇਅ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2013 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ, ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀਵਾਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਮੰਥਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸਥਾਰਤ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਚਾਰਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਬਨਾਪੁਰ, ਖੋਰਧਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਬਲਾਕ, ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਉਹ ਹੇਮਲਤਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਗੋਦਾਬ੍ਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ।
ਨਵੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ਭਰ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਆਨਰ ਫਾਰ ਵਿਮੈਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਔਰਤ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਭੰਡਾਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਪਰੋਕਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਗਠਨ ਅਨੇਕਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਨਿਰਭਯਾ ਵਾਹਿਨੀ, ਨਿਰਭਯਾ ਸਮਾਰੋਹ ਅਤੇ ਓਵਾਈਐਸਐਸ ਵੁਮੈਨ ਦੀ ਬਾਨੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸੈਂਟਰਲ ਬੋਰਡ ਆਫ ਫਿਲਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪੈਨਲ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਪੜਤਾਲ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹੀ।
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਦਲਦਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੱਲਕੇ ਜਾਂਦੀ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਹ ਲੋਕ ਰਾਇ ਜੁਟਾ ਕੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸੰਸਥਾਗਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਉਪਾਵਾਂ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾ ਕੇ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਦੋਲਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਰਣਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਥਾਮਸ ਐਕੂਆਈਨਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ, ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਚਾਹੇ ਇਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮਿਲੇ।
ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ (ਭਾਵ, ਉਹ, ਸੰਦੇਹਵਾਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ)।
ਉਹ ਮੌਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਰਸਤੂ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਤੱਤ-ਮੀਮਾਂਸਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਸਤੂ ਬਾਰੇ ਸਰਬੰਗੀ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਆਰਗੂਮੈਂਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।
ਅਕੂਆਈਨਸ ਨੇ ਆਦਰਪੂਰਵਕ ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਿਰਫ "ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ" ਕਹਿ ਕੇ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਨਵਅਫਲਾਤੂਨੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਣਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਇਹ ਨਿਰਪੇਖ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਚੀਜ ਕੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਰੱਬ ਆਖਦੇ ਹਾਂ . ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਇਹ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਆਤਮਸਾਤੀਕਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ .।
ਥੌਮਵਾਦ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਕੂਲ ਹੈ, ਜੋ ਥੌਮਸ ਐਕੂਆਈਨਸ , ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਅਤੇ ਚਰਚ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਜੋਂ ਸਾਕਾਰ ਹੋਇਆ।
ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਅਰਸਤੂ ਬਾਰੇ ਐਕੂਆਈਨਸ ਦੇ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ।
ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੰਮਾ ਥੀਓਲੋਜੀਕਾ ਮੱਧਕਾਲੀ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਲਈ ਹਵਾਲੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
1914 ਵਿੱਚ ਪੋਪ ਪਿਅਸ ਐਕਸ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਚਰਚ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਐਕੂਆਈਨਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਆਧਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ:ਦੂਜੀ ਵੈਟੀਕਨ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਐਕੂਆਈਨਸ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ "ਸਦਾਬਹਾਰ ਫਿਲਾਸਫੀ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ।
27 ਜੁਲਾਈ 1914 ਨੂੰ ਪੋਸਟਕੁਐਮ ਸੈਂਕਟੀਸੀਮਸ ਦੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਨਾਲ, , ਪੋਪ ਪਾਈਸ ਐਕਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੂਤਰਬੱਧ 24 ਥੀਸਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਐਕੂਆਈਨਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਥੌਮਾਈਜ਼ ਦੇ "24 ਥੀਸਿਸਾਂ" ਦੇ ਚਰਚ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੋਮੀਨੀਕਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੇਂਟ ਥੌਮਸ ਅਕਿਨਾਸ ਦੀ ਪੌਂਟੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਐਡੁਆਰਡ ਹੂਗਨ ਅਤੇ ਪੌਂਟੀਫਾਈਕਲ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਐਂਜਲੀਕਮ ਅਤੇ ਯੀਸ਼ੂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗੁਈਡੋ ਮੈਟਿਉਸਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਅਡਵਾਂਸਡ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਾਂ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਸਰਕਟਜ਼ ਜਾਂ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ (ਆਈ.ਈ. ਮਕੈਨਿਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਭਾਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੇ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਰਕੂਲਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਵਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਡਿਪਲੋਮਾ ਸਿਵਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਜਿਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਡਿਪਲੋਮਾ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਆਫ਼ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਜਾਂ ਅਰਬਨ ਪਲਾਨਿੰਗ ਜਾਂ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਿਵਲ ਇੰਜਨੀਅਰਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੇ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਰਕੂਲਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਵਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਇਕ ਡਿਪਲੋਮਾ ਇੱਕ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਾਂ ਡੀਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜੋ ਕਿ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ ਨੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੋਰਸ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਡਿਪਲੋਮਾ ਵੀ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਰਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਡਿਪਲੋਮਾ, ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਜਾਂ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਚਾਰਟਰ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਡੈਕਸ ਜੂਰੀਸ ਜੈਨਟੂਮ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕਸ ਰਾਹੀਂ ਕੂਟਨੀਤਿਕ, ਰਾਜਦੂਤ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤੀ।
ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ / ਕਿੱਤਾਕਾਰੀ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਪਲੋਮਾ ਇਨ ਨਰਸਿੰਗ, ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ, ਫਾਰਮੇਸੀ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਆਦਿ।
ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮਾ ਅਜਿਹੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਹੈ ਉਸ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ; ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਡਿਪਲੋਮਾ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਡਿਪਲੋਮਾ ਨੂੰ ਵੀ "ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ" ਜਾਂ "ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ" ਲਈ ਇੱਕ ਟੈਸਟਮੂਰ, ਲਾਤੀਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਜਿਸ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਸਤਾਵੇਜ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕਲਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਾਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਾਂ ਇੱਕ ਚੰਮ-ਪੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜੋ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨੂੰ ਡਿਪਲੋਮਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਕ ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਜਾਂ ਮਿਆਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ।
ਬੀ 4 ਅਕਾਰ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮਾ ਦਾ ਉਦਾਹਰਣ
4 ਸਾਈਜ਼ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਿਪਲੋਮਾ ਦਾ ਉਦਾਹਰਣ
ਸੱਯਟ ਨੋਵਾ ਨੌਜਵਾਨ ਕਵੀ / ਕਵੀ ਦਾ ਪਿਆਰ / ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮਿਊਜ਼ / ਮਿਮੀ / ਦੂਤ / ਪਾਗਲ ਨਨ
ਇੱਕ ਔਰਤ ਲਈ ਦੇਖੋ ਅਲੀਸਾ ਪੋਸਟਿਕ ਵਜੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਿਲੇ ਦਾ ਦੰਤਕਥਾ ਓਲਡ ਵਾਰਡੋ
ਸੋਫੀਆ ਚਿਆਉਰੇਲੀ , ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੋਫੀਕੋ ਚਿਆਉਰੇਲੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਸੋਵੀਅਤ ਜਾਰਜੀਆ ਦੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ. ਫਿਲਮਮੇਕਰ ਸਰਗੇਈ ਪਰਜਾਣੋਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਉਸਨੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਜੌਰਜੀਅਨ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥਿਏਟਰਾਂ, ਰਸਟਵੇਲੀ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਮਜ਼ਾਰਤੀਵਿਲ ਥੀਏਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ.
ਸੋਫੀਕੋ ਚਿਆਉਰੇਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਟਬਿਲਸੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਫਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਮਿਕੇਲ ਚਿਆਉਰੇਲੀ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਰਕੋ ਅਜ਼ੈਪਰਿਦੇਸ ਸਨ. ਉਸਨੇ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਆਲ-ਰਸ਼ੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਟਬਿਲਸੀ ਚਲੀ ਗਈ. 1975 ਵਿੱਚ ਉਹ 9ਵੇਂ ਮਾਸਕੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਜਿਉਰੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ.
ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ,ਮਨ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨਹੀਂ,ਉਵੇਂ ਹੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ।
ਮਾਨਵ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਖੇਤਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਹੁਣ ਤਾਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ,ਜਾਤੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ,ਆਸਾਧਾਰਣ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ,ਸਮਾਜਿਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ,ਉਦਯੋਗਿਕ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
ਭਾਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧ ਇਸਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਪਰ ਮਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ,ਤੰਤਰਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਵਿਕਾਸ,ਮੂਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ,ਸਿੱਖਿਆ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ,ਪ੍ਰਤੱਖਣ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਉਸਾਰਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ,ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ,ਗਿਆਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥੀ ਅਤੇ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ,ਸੁਪਨੇ,ਯਾਦਾਂ ਅਰਥਾਤ ਸੁਚੇਤ ਅਤੇ ਅਚੇਤ ਮਨ ਆਦਿ ਇਸ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਹਨ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਸਾਹਿਤ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧੇਰੇ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਜਾਂਚਣ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਪਰਖਣ ਅਰਥਾਤ ਅਧਿਅੈਨ ਕਰਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇ , ਪਾਤਰ- ਉਸਾਰੀ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ, ਦ੍ਰਿਸ਼-ਚਿਤਰਣ ਆਦਿ ਸਭ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਂਦੀ।
ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਇੱਕ ਮਨੋਰੋਗੀ ਦੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿਧੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿਧੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਈਡ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿਧੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਸੰਬੰਧੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਘੋਖ ਦੀ ਪਰਖਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਫਰੋਲਦੀ ਹੈ।
ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਆਚਾਰੀਆ ਭਾਵੇਂ ਇਸਨੂੰ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਰੰਤੂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਵੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇਸਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਗੱਲ ਸਰਬ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਭਾਵ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਜੀਵਨ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਜ ਦਾ ਦਰਪਨ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਅਧੂਰਾ ਅਤੇ ਗਲ਼ਤ ਮੁਹਾਵਰਾ ਹੈ ।
ਦਰਪਣ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਵੇਂ ਹੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਜ ਦਾ ਦਰਪਨ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਜੀਵਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਸਲੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਗੱਲ ਭਾਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਬਾਰੇ ਹੋਵੇ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ,ਪਰੰਤੂ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰ ਵਾਪਰ ਰਹੀ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅੱਖੋਂ ਪਰੋਖੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਇਹ ਤਣਾਉ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਿਰਜਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਬਣਤਰ ਤੇ ਉਸਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਹਰ ਅੰਗ,ਉਪ-ਅੰਗ,ਸਿੱਧੇ/ ਅਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਇਸ ਤਣਾਉ ਤੇ ਸੁਲਝਾਉ ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰ ਸੰਬੰਧਤਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਨ ਦੀ ਇਸ ਜਟਿਲਤਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜਿਸ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ,ਉਸਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯੁੰਗ ਦਾ ਮੱਤਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਵਚੇਤਨ ਦੇ ਹੇਠ ਸਾਡਾ ਨਸਲੀ ਅਵਚੇਤਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਨਸਲੀ ਅਵਚੇਤਨ ਜਾਂ ਨਸਲੀ ਅਤੀਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਾਡੇ ਪੂਰਬ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੀਤ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਸਾਂਭੀ ਬੈਠਾ ਹੈ।
ਨਸਲੀ ਅਵਚੇਤਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਕਠਿਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਲਗਪਗ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਜੀਵੰਤ ਹੋਂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਰਜ ਕਰ ਦੇਣਾ ਸਾਡੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।
ਕਵੀ ਇਕ ਪਾਸੇ ਸੁਚੇਤ ਅਤੇ ਅਚੇਤ ਮਨ ਦਾ ਬਾਹਰ ਕਰਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਅਣਜਾਣਿਆਂ ਹੀ ਨਸਲੀ ਅਵਚੇਤਨ ਵੀ ਸਿਰਜਨਾਤਮਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੁੰਗ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਯੁੰਗ ਦੇ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਵਚੇਤਨ ਦੇ ਹੇਠ ਸਾਡਾ ਨਸਲੀ ਅਵਚੇਤਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਇਹ ਚਾਰ ਵਰਗ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਚਿੰਤਨ , ਭਾਵਨਾ , ਅੰਤਰਬੋਧ , ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੀ ਚਰਿਤਰ -ਵਿਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੋਵੇਗੀ , ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀ
ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਥਨ ਸੀ ਕਿ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਉਹ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ।
ਸਾਈਕੋਲਾਜੀ ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਸਾਇਕੀ ਅਤੇ ਲਾਗਾਂਸ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਵਾਦ ਤੋਂ ਭਾਵ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਉਸ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਹੈ,ਜਿਸਦਾ ਆਰੰਭ ਫਰਾਇਡ,ਯੁੰਗ, ਐਡਲਰ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਰਵਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਵਜੋਂ ਉਪਜੇ ਵਿਵਹਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਕੀਤੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਹਿਤਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਵਿਧੀਆਂ ਅਪਣਾਈਆਂ ਜਾਂ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ 1.ਸਧਾਰਨ ਵਿਧੀ 2.ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਵਿਧੀ 3.ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਵਿਧੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਰਚਣ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਆਤਮ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ / ਅਰੁਚੀ,ਭਾਵਨਾ ਟੀ ਵਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟਤ / ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ, ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ/ ਅਸੁੰਦਰਤਾ,ਸ਼ਬਦ ਯੋਜਨਾ,ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਦੀ ਛਾਪ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਬਧਾਂ ਵਿਚਲੇ ਵਸਤੂਗਤ ਰੂਪ ਸੰਬੰਧੀ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਵਿਧੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ ਦੇ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਉਸਰੀ ਹੈ।
ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀ ਹੈ।
ਰਿੰਬੋ ਦੇ ਵਿਚਾਰ :- ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਰਿੰਬੋ ਨੇ ਕਲਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਢਲਣਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਵਹਿਣਸ਼ੀਲ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਢਲਣਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਬਾਹਰਲੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨੀਝ ਲਾ ਕੇ ਵੇਖਦੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਉਤੇਜਿਤ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਸਾਰੇ ਨੂੰ ਕਲਾ/ਕਿਰਤ ਵਿਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ।
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਵਹਿਣਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਅ ਅਤੇ ਬਿੰਬਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪਸਾਰੇ ਤੋਂ ਬਿੰਦੂ ਵੱਲ ਸੰਗਠਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਉੱਥੇ ਦੂਸਰੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਪਸਾਰੇ ਵੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ ਈਲੀਅਟ ਵੀ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ।
ਉਸ ਨੇ ਦਾਤੇ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨੀ ਕਲਪਨਾ ਵਾਲਾ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਲਟਨ ਨੂੰ ਸ੍ਰਵਣੀ ਕਲਪਨਾ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਕਵੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦੂਸਰਾ ਕਵੀ ਸ੍ਰਵਣ-ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
ਟੀ. ਐੱਸ.ਈਲੀਅਟ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਆਰੰਭਿਕ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਇਹੋ ਮੱਤ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਇਰ ਮਨੁੱਖੀ ਨਸਲ ਦੇ ਅਤਿ ਪੁਰਾਣੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ।
ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੇ ਬਚਪਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਜੋੜੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ।
ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਕਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਧੀਕ ਆਦਿਮ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਸਭਿਅ ਹੈ ।
ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਰਵਣਾਤਮਕ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਬਾਰ - ਬਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬਿੰਬਾਵਲੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਹੈ , “ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਲ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਹੋਵੇ ।
ਪਰ , ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ , ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਿੰਬ - ਭਾਵਨਾ ਦੀਆਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਅਸੀਂ ਝਾਤ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ ।
ਸਭਿਅ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਪੂਰਬ - ਤਾਰਕਿਕ ਮਨੋਅਵਸਥਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ , ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਵੀ ਨੂੰ ਜਾਂ ਕਵੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ।
ਸਾਧਾਰਣ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਰਿਆਸੀਲ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤਿਅੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਅਚਨਚੇਤੀ ਗੁੱਸਾ ਕਦੀ ਕਦਾਈ ਪ੍ਰਚੰਡ ਵੇਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਬੱਚਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਅਵਾਰਾ ਸਾਧਾਰਣ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਪਰ ਸਾਹਿਤ -ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਰਿੰਦ ਹਨ।
ਯੁੰਗ ਦਾ ਮੱਤ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਰਮੁਖ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬਾਹਰਮੁਖਤਾ ਡੂੰਘੇ ਅਵਚੇਤਨ ਵਿਚ ਪਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਬਲ ਪ੍ਰਚੰਡਤਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਵਚੇਤਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਚੇਤਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵੇਗ਼ਵਾਨ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਆਪਣੇ ਚਰਿਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਮੋਢੀ ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ ਹੈ।
ਫ਼ਰਾਇਡ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਾਂਗ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਵੀ ਰੋਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰੀਰਕ ਕਮੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਘਾਟੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਦਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਬਦਕਿਸਮਤ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਦਾਤ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਕਵੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਵਿਗਿਆਨੀ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਜਰਨੈਲ,ਰਾਜੇ ਵਜ਼ੀਰ ਸਭ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸੇ ਹੀਨਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਕਾਰਣ ਵੱਖਰੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰੋਗ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਾ-ਕਿਰਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਫਰਾਇਡ ਨੇ ਮਨੋਰੋਗੀ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਵਿਧੀਵੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ:
ਚੇਤਨ ਅਤੇ ਅਵਚੇਤਨ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੈਂਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੈਂਸਰ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਅਨੁਚਿਤ ਅਤੇ ਅਸਮਾਜਕ ਇਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਨ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ।
ਅਰਧ ਚੇਤਨ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਧਾਰਨ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਤੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਵਚੇਤਨ ਮਨ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਭਾਵ, ਇੱਛਾ, ਵਿਚਾਰ, ਲੋੜ, ਜ਼ਰੂਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਦ ਅਵਚੇਤਨ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਚੇਤਨ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਵਚੇਤਨ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਚੇਤਨ ਹੋਣ ਤਕ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਅਰਧ ਚੇਤਨ ਮਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਵੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋਰ ਮਨੋਗੁਣ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾਕਾਰ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਤੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਸੰਜੁਗਤੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬੱਝਦਾ ਹੈ ।
ਕਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਛੰਦ ਉਚਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਦਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਚੱਲ ਨਾ ਜਾਵੇ ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਹ ਸਾਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਵੀ ।
ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਚੇਤੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਮਨ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚੇਤੰਨ ਹਿੱਸਾ ਦੂਜਿਆਂ ਹਿਸਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਾਪੇਖਕ ਤੌਰ ਤੇ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵਪੁਰਨ ਹੈ।
ਅਵਚੇਤਨ ਅੰਤਰਲੇ ਮਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਮਿਤ ਵਾਧੂ ਗਿਆਨ, ਅਪੂਰਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯਾਦਾਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਇਕ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਐਡਲਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ " ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਦੀ ਦਾਤ ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹਾਨੀ- ਪੂਰਤੀ ਹੈ ।
ਕਰੀਬ 9,500 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਕਣਕ, ਐਨੀਚਰ ਗੱਮ, ਹੂਲੇਡ, ਜੌਂ, ਮਟਰ, ਦਾਲਾਂ, ਚੌਲ, ਮਟਰ ਅਤੇ ਸਣਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਪਾਪੂਆ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ ਕੇਲੇ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮੇਸੋਮੇਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਖੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ।
ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਯੁੱਗ 3300 ਈ. ਪੂ. ਤੋਂ ਮੇਸੋਪੋਟਾਮਿਅਨ ਸੁਮੇਰ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ, ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੀਸ ਵਰਗੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਤੇਜ਼ ਹੋਈ।
ਆਇਰਨ ਯੁਗ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਧਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਮੱਧਯੁਗੀ ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ, ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਇਸਲਾਮੀ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਫਸਲ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੰਡ, ਚੌਲ, ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਫ਼ਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲ- ਅੰਡਲਾਸ 1492 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕਲੰਬਸ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੋਲੰਬੀਅਨ ਬਜ਼ਾਰ ਨੇ ਮੱਕੀ, ਆਲੂ, ਮਿੱਠੇ ਆਲੂ ਅਤੇ ਮੈਨੀਓਕ ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਲਿਆਦੀਆ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ,ਕਣਕ, ਜੌਂ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਟਰਨਿਪਸ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਪਸ਼ੂ, ਭੇਡ, ਅਤੇ ਬੱਕਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿਛਲੇ 200 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਨੀਲੀਥੀਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਲਦ ਹੀ ਸਿੰਚਾਈ, ਫਸਲ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. 1900 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ, ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਕਿਰਤ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਖਾਦਾਂ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਚੋਣਵੇਂ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੈਬੇਰ-ਬੌਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੇ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਮੋਨੀਅਮ ਨਾਈਟਰੇਟ ਖਾਦ ਦਾ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਸਲ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ. ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਬਾਇਓਫਿਊਲਾਂ, ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਧਿਆ ਜੀਵਨਾਂ, ਟੈਰਿਫ ਅਤੇ ਫਾਰਮ ਸਬਸਿਡੀ।
ਇਸਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਰੇਂਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਨਿਊ ਵਰਲਡ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਗਿਆਰਾਂ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਉਤਪੱਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਕਕੈਲਨ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਥੀਏਟਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੱਕ ਲੰਮਾ ਹੈ।
ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਟੇਜ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਥਾਂ ਹਾਸਿਲ ਹੈ।
ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਮਕਕੈਲਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲਚਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
1969 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰੌਸਪੈਕਟ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਆਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਟਕ ਰਿਚਰਡ ਦੋ ਅਤੇ ਮਾਰਲੋਵ ਦੇ ਨਾਟਕ ਐਡਵਰਡ ਦੋ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣੀਆਂ ਸਨ।
ਇਹ ਰੋਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਰੋਲਾਂ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਿਚਰਡ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਰਾਜੇ ਦਾ ਰੋਲ, ਗੌਡਸ ਅਤੇ ਮੌਂਸਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੇਮਜ਼ ਵੇਲ ਦਾ ਰੋਲ, ਐਕਸ-ਮੈਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਗਨੀਟੋ ਦਾ ਰੋਲ ਅਤੇ ਦ ਲੌਰਡ ਔਫ਼ ਦ ਰਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਦ ਹੌਬਿਟ ਫ਼ਿਲਮ ਲੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੈਂਡਾਲਫ਼ ਦਾ ਰੋਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਡੈਨਿਸ ਮਰੇ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਇੱਕ ਸਿਵਿਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਰਜਰੀ ਲੂਈਸ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਵੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਵੱਡੀ ਹੈ।
ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਤੰਬਰ 1939 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਗਾਨ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ।
ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ "ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜੰਗ ਕੋਈ ਆਮ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਮਕਕੈਲਨ ਦੀ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਥੀ, ਬ੍ਰਾਇਨ ਟੇਲਰ ਨਾਲ 1964 ਵਿੱਚ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਜਿਹੜਾ ਬੌਲਟਨ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ।
ਉਹ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਮਕਕੈਲਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨੈਰੋ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਲਾਈਮਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਸਨੂੰ ਛੇ ਵਾਰ ਲੌਰੈਂਸ ਓਲੀਵੀਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਇੱਕ ਟੋਨੀ ਅਵਾਰਡ, ਇੱਕ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡ, ਇੱਕ ਬੀ.ਆਈ.ਐਫ਼. ਅਵਾਰਡ, ਦੋ ਸੈਟਰਨ ਅਵਾਰਡ, ਚਾਰ ਡਰਾਮਾ ਡੈਸਕ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਦੋ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਚੌਇਸ ਮੂਵੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਵਾਰ ਬਾਫ਼ਟਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੰਜ ਵਾਰ ਐਮੀ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੈਕਸ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ 1988 ਤੋਂ ਜੱਗ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਗੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
2001 ਵਿੱਚ ਇਆਨ ਮਕਕੈਲਨ ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਆਰਟਿਸਟ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਔਫ਼ ਦਾ ਵਰਲਡ ਦਾ ਇਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸੰਨ 2006 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰੌਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਉਹ ਇਸਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਰਫਿਊਮ ਸੁਗੰਧਿਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੇਲ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ, ਫਿਕਸਿ਼ਟਸ ਅਤੇ ਸੌਲਵੈਂਟ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ, ਜਾਨਵਰ, ਭੋਜਨ, ਚੀਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਜੀਵਤ-ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਰਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੁਗੰਧ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਖੁਦਾਈਆਂ ਕੁਝ ਕੁ ਪੁਰਾਣੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਨੀਲੀਨ ਜਾਂ ਕੌਮਾਰਨ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਵਾਦ ਦੁਆਰਾ ਅਦਰਸ਼ ਸੁਗੰਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਤਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੁੱਝ ਹੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਗੰਧਤਾਂ ਤੋਂ ਖੁਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਕੈਮਿਸਟ ਅਲ-ਕਿਂਦੀ ਨੇ ਪਰਫਿਊਮ ਅਤੇ ਡਿਸਟਿਲਸ਼ਨ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਤੇਲ, ਸੈਲਵਾਂ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅਦਾਇਗੀ ਜਾਂ ਮਹਿੰਗੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਨਕਲ ਲਈ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਕਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਅਰਾਮਬਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼-ਸਾਮਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਲਬੀਬੀਕ ਲਈ 107 ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
2003 ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪੌਰਗੋਸ, ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤਰ ਲੱਭੀ ਸੀ।
300 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਮੀਟਰ ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 60 ਸਟਾਈਲਜ਼, ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ, ਫਿਨਲਾਂ ਅਤੇ ਅਤਰ ਬੋਤਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰਫਿਊਮਰੀ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਸਨ।
ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਅਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਦਾਮ, ਧਾਲੀ, ਮਿਰਟਲ, ਕਨਫੀਰੀ ਰਾਈਨ, ਅਤੇ ਬਰਗਾਮੋਟ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਫੁੱਲ।
ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਮਿਲਸੀਨੀਅਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਲੋਂਸ਼ੀਲ ਟੈਪਲਿਟ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਸੁਗੰਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਕੈਮਿਸਟ ਵਿੱਚ ਤਪੂਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।