polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ. ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੋੜੇ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧਿਤ ਆਪਣੇ ਸਿਰ-ਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਫੌਜ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕੱਟੜ ਸਿੱਖ, 1705 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਲਈ ਲੜਨ ਲਈ ਅਨੰਦਪੁਰ ਗਏ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲਤ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ. ਉਸ ਨੇ ਰਬੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗੀ. ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੁਕਤਸਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋਲ ਲੈ ਲਿਆ. ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ-ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕੇ. ਗੁਰੂ ਗੋਵਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ 1708 ਵਿੱਚ ਨੰਦੇੜ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਦੱਖਣ ਰਿਟਾਇਰ ਅੱਗੇ. ਉਹ ਜਿਨਾਵੜਾ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ, ਉਹ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹੀ.
ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਸਨ. ਉਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 1699 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸਹੁੰਆਂ ਲੈ ਲਈਆਂ ਸਨ. ਇਸ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਮੰਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਕਿ 1696 ਤੋਂ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਨਹੀਂ ਸਨ. ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਕੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਨੇਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ 19 ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਨੇ ਸੁਧਾਰਾਂ, ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਆਮ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ, ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ. ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪੁਨਰਜਾਤਪੁਣੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹਰਿਮੰਦਿਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਨੰਦੇੜ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੇਰ-ਇ-ਪੰਜਾਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਾਂ "ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸ਼ੇਰ".
ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕ੍ਰਿਤ, ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਵਾਤਾਵਰਣਵਾਦੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਨਿਰਸੁਆਰਥ ਸੇਵਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ. ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਨ ਜੋ ਗਰੀਬਾਂ, ਦੱਬੇ ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਾਹਜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਾਹੀਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ. ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇੰਟਰਫੇਥ ਵਰਕ ਵਿੱਚ 1970 ਅਤੇ 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੋਪਾਂ ਅਤੇ ਆਰਚਬਿਸ਼ਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮ ਮੰਨਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਟਕਰਾਅ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਦੌੜ ਵਜੋਂ ਹੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਈ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਾਟਕੀ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ.
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ, ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ
ਸਰਦਾਰ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਨ, ਉਹ ਸਰਦਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਚਾਚਾ ਸੀ
ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਹਯਾਤਪੁਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੀ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਅੰਦੋਲਨ ਸਨ
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਝੱਬਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੀ, ਉਹ 1920 ਵਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾ ਸਨ.
ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ.
ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਨ, ਜੋ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ
ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸੀ
ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫੇਰੂਮਾਨ, ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ, ਸਿੱਖ ਐਕਟੀਵਿਸਟ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਹਰਿੰਦਰ ਤੱਖਰ - ਓਨਟੇਰੀਓ ਲਿਬਰਲ ਐਮ ਪੀ ਪੀ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਮੰਤਰੀ
ਹਰਬ ਧਾਲੀਵਾਲ - ਸਾਬਕਾ ਲਿਬਰਲ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ
ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ - ਓਨਟਾਰੀਓ ਐਨਡੀਪੀ ਐੱਮਪੀਪੀ / ਫੈਡਰਲ ਨਿਊ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਆਗੂ
ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣ - ਲਿਬਰਲ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਵੈਨਕੂਵਰ ਸਾਊਥ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ
ਅਮਰਜੀਤ ਸੋਹੀ - ਲਿਬਰਲ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ
ਬਰਦਿਸ਼ ਚੱਗਰ - ਲਿਬਰਲ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਗੂ
ਉੱਜਲ ਦੁਸਾਂਝ - ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ, ਸਾਬਕਾ ਐੱਮ ਪੀਪੀ, ਸਾਬਕਾ ਫੈਡਰਲ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ
ਮੋਨਟੇਕ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ
ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਲੇਖਕ, ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਲੈਕਚਰਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ, ਨਿਊ ਜਰਸੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਹੋਬੋਕਨ ਮੇਅਰ ਨੇ ਚੋਣ ਕੀਤੀ.
ਸਿੱਖ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਤਰਾਂ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ: ਸਿਖ) ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਖੀ, 15ਵੀਂ ਸਦੀ 'ਚ ਉੱਤਰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿਖੇ ਆਗਾਜ਼ ਹੋਏ ਇੱਕ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਫ਼ਲਸਫੇ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦਾ।
ਭਾਈ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਹਰਿਮੰਦਿਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਕੀਰਤਨ ਦੇ ਕਰਤਾ ਸਨ
ਸਿੰਘ ਕੌਰ ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਨਿਊ ਏਜ ਯੁੱਗ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ
ਸਨਾਤਮ ਕੌਰ ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਨਿਊ ਯੁੱਗ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ
ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਿਓ - ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਐਕਸ਼ਨ ਪਾਰਟੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ, ਵਰਤਮਾਨ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਮੰਤਰੀ
ਉਹ ਨੌਰਵੇ ਦੀ ਸਮਲਿੰਗੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਫੋਰਬਨਡੇਟ ਏ.ਵੀ 1948 ਦੀ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜੋ ਲੈਸਬੀਅਨ ਅਤੇ ਗੇਅ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਨਾਰਵੇਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪਨਾਹਗਾਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਓਸਲੋ ਅਤੇ ਕੋਪੇਨਹੇਗਨ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਸਬਿਸਕ ਬੇਵੇਲਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
1978 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਮਹਿਲਾ ਫੋਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ 10 ਨਾਵਲ, 2 ਨਾਟਕ, 2 ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਗਾਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰੈਂਟਨਬਰਗ ਦਾ ਜਨਮ ਓਸਲੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਫਰੈਡਰਿਕਸਟੈਡ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਲੰਡਨ, ਐਡਿਨਬਰਗ ਅਤੇ ਓਸਲੋ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਹੋਵਡੇਫੈਗ ਹੈ, ਓਸਲੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲੈਕਚਰਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇਈ ਲੇਖਕ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦੇ ਵੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ।
ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਆਮ ਅਤੇ ਮਰਦ ਨੂੰ ਅਸਧਾਰਨ, ਅਧੀਨ ਸੈਕਸ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਦਾਨਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਔਰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ।
1986 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਇਨਾਮ "ਥਿਟਸਪਰੈਸਨ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਡੈਨਮਾਰਕ ਲੇਖਕ ਥਿੱਟ ਜੇਨਸਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਗੇਰਡ ਮਜੋਇਨ ਬਰਾਂਟਨਬਰਗ ਿੲੱਕ ਨਾਰਵੇਗਿਅਨ ਲੇਖਕ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਵਸਨੀਕ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਨਹੀਂ ਭਾਵ ਅਜਿਹਾ ਵਸਨੀਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਬਣਮਾਨਸ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ, ਉਚਿਆਉਣਾ, ਸਾਧਨਾ, ਢਾਲਣਾ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਸੋ ਆਰੀਆ ਨੇ ਦਰਾਵੜੀਆਂ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲ ਲਿਆ, ਉਚਿਆ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਲਿਆ।
ਆਰੀਆ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ, ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ, ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦਰਵਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹੈ।
ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧੀ ਘਾਤਕ ਰੂਪ ਵੀ ਧਾਰ ਲੈਣ ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਇਕਸੁਰਤਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕਰਾਮਾਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਤਦੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਗਿਆਈ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਜਬ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜਿਆ ਅਜਿਹਾ ਕ੍ਰਿਆਤਮਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ-ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਉੱਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ-ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਕਿਸ ਵੇਲੇ, ਕਿਹੜਾ, ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਰਿਹਾ ਇਸ ਭੇਦ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਜੋਕ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅੰਦਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਂ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਘੁੱਸ-ਪੈਠ ਦੇਖਣ 'ਚ ਆਮ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ, ਬਿਊਟੀ ਪਾਰਲਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਵਿਆਹਾਂ ਲਈ ਮੈਰਿਜ ਪੈਲਿਸਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਦਿ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁੱਲ 13 ਕੁ ਹਜ਼ਾਰ ਪਿੰਡ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ 8 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਤਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਡੇਰੇਦਾਰ ਬਾਬੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀ ਲਈ ਕਿਹੋ ਜਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ?
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤ 70% ਜਵਾਨ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਆਦੀ ਹਨ।
ਬਾਬਿਆਂ ਪਾਸ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਇਆ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਕਾਰਾਂ।
ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਭੇਤ ਕੌਣ ਕਢੇ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਬਿਆਂ ਪਾਸ ਏਨਾ ਧਨ ਕਿਥੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਅੱਜ ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੱਟ ਲੋਕ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਣ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਅੰਦਰ ਜਾਤ ਅਭਿਮਾਨ ਨਹੀਂ ਘਟਦਾ।
ਆਮ ਕਰਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਜੱਟਾਂ ਅੰਦਰ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਰਚਾਉਣ ਸਮੇਂ ਜਾਤ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇੰਜ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਤ ਪਾਤ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਤੋੜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਲੋਕ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਾਤ ਅਭਿਮਾਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਵੀ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦਾਚਿਤ ਵੀ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰੇ ਮਾਪਦੰਡ ਵੀ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੀਵੇਂ ਜਾਤ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਨੂੰਹ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਕਿਸੇ ਛੋਟੀ ਜਾਤ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੱਥੀਂ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੱਟਾਂ ਪਾਸੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਖੁੱਸ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਨਵੇਂ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਤ ਅਭਿਮਾਨੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੀ।
ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਦਾ ਅੰਤਰ ਤਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੀ ਹੈ ਦੂਜੇ ਵੰਨੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਰਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿੰਲਤਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ-ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜਿਸ ਦੀ ਉੱਤਪੱਤੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਭਾਈਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਾਂਗਲੀ ਮਹਿੰਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾ ਪੱਗ ਖੱਦਰ, ਫੇਰ ਮਲਮਲ ਏ, ਛੱਬੀ ਦੀ ਮਲਮਲ, ਆਦਿ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।
ਅੱਜ ਕੱਲ ਕੁੜਤਾ, ਕਾਲਰ ਵਾਲੀ ਕਮੀਜ਼, ਬੁਸ਼ਰਟ, ਟੀ-ਸ਼ਰਟ ਆਦਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਮ ਪੇਂਡੂ ਪੰਜਾਬੀ ਚਾਦਰ ਜਾਂ ਲਾਚਾ ਹੀ ਲੱਕ ਨਾਲ ਬੰਨਦੇ ਸਨ।
ਪਹਿਲਾਂ ਲੁਹਾਰ, ਤਰਖਾਣ, ਰਾਜ, ਘੁਮਾਰ ਆਦਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਫਾਲੇ, ਰੰਬੇ, ਕਹੀਆਂ, ਹਲ ਪੰਜਾਲੀਆਂ, ਖੂਹ ਦੀਆਂ ਟਿੰਡਾਂ ਆਦਿ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਅੱਜ ਟਰੈਕਟਰ, ਥਰੈਸਰ, ਕੰਬਾਈਨ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਯੰਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਉੱਨਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਇਥੇ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਕਾਸ਼ਤਕਾਰਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ।
"ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਸਰਬ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵੱਲ ਪਿੱਠ ਕਿਉਂ ਕਰੀ ਖੜੇ ਹਾਂ? ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ 10ਵੀਂ ਵੱਡੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ 6900 ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦਸਵੀਂ ਵੱਡੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਇੱਕ ਇੱਕ ਗੌਰਵ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਛੇਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਵੈਨਕੂਵਰ, ਬੀ ਸੀ. ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਝੂਮਕੇ, ਕਾਂਟੇ, ਵਾਲੀਆਂ, ਵਾਲੇ, ਮੁਰਕੀਆਂ, ਡੰਡੀਆਂ, ਰੇਲ ਡੰਡੀਆਂ, ਬੁੰਦੇ, ਪਿੱਭਲ ਪੱਤੀਆਂ, ਲੋਟਣ, ਬੂਜਲੀਆਂ, ਟੌਭਸ, ਰੌਲਾਂ ਆਦਿ ਕਈ ਭਾਂਤ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਹਨ।
ਗਾਨੀ, ਕੈਂਠੀ, ਗੁਲੂ ਬੰਦ, ਹਸ, ਰਾਣੀ-ਹਾਰ, ਨੌ ਲੱਖਾ ਹਾਰ, ਹਮੇਲ, ਇਨਾਮ, ਪੈਂੜਲ, ਤਵੀਤ, ਬੁਰਾਤੀਆਂ, ਹੌਲਦਰੀ ਤੇ ਮੌਹਰਾਂ ਆਦਿ ਗਲ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਹਨ।
ਬਾਹਾਂ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਗੋਖੜੂ, ਕੜੇ, ਬੰਦ ਘੜੀ, ਚੁੜੀ, ਸਗਲੇ, ਵੰਗਾਂ, ਚੂੜੀਆਂ, ਪਹੁੰਚੀਆਂ, ਪਰੀ ਬੰਦ ਆਦਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਵੀ।
ਕੜੀਆਂ, ਤੋੜੇ, ਬਾਕਾਂ, ਪਟੜੀਆਂ, ਝਾਂਜਰਾ, ਸਕੁੰਤਲਾ, ਚੈਨ, ਲੱਛੇ, ਸਗਲੇ ਆਦਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ-ਰੀਤਾਂ ਤੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਮਾਹੌਲ, ਸੁਭਾਅ ਤੇ ਰਹਿਣੀ-ਬਹਿਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲ ਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਵਟ ਨਹੀਂ, ਡਰ ਸਹਿਮ ਤੇ ਉਪਰਾਮਤਾ ਨਹੀਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਚਿੰਤਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਨਾ ਅਰੋਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਵੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਸਮੇਂ ਵੀ "ਅਨੰਦ ਭਇਆ ਮੇਰੀ ਮਾਏ ਸਤਿਗੁਰੂ ਮੈਂ ਪਾਇਆ" ਗਾਉਣ ਦਾ ਬਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਕੁੜਤਾ ਸੁੱਖਣ, ਕੁੜਤਾ ਚੂੜੀਆਂ ਵਾਲੀ ਸੁੱਥਣ, ਕਮੀਜ਼ ਸੁੱਖਣ ਆਮ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਅੱਜ ਕੱਲ ਪੰਜਾਬਦ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਕਈ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਕਾਰਣ ਕਈ ਪੜਾਅ ਲੰਘ ਕੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਿਰਾਵਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਹ ਸਲੀਪਰ, ਆਮ ਸੈਂਡਲ, ਉੱਚੀ ਅੱਡੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸੈਂਡਲਾਂ, ਚੱਪਲਾਂ, ਲਿਫਟੀ ਆਦਿ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਦਾਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ, ਕਣਕ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਆਂਡੇ, ਮਿੱਸੀ ਰੋਟੀ, ਮੀਟ, ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੋਂ ਦਾ ਸਾਗ, ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਮਨ ਪਸੰਦ ਖੁਰਾਕ ਹੈ।
ਸ਼ੱਕਰ ਘਿਉ ਵਿੱਚ ਰੋਟੀ ਦੀ ਚੂਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਮਨ ਪਸੰਦ ਖੁਰਾਕ ਹੈ।
ਖੀਰ, ਸੇਵੀਆਂ, ਮਾਲ-ਪੁੜੇ, ਮਿੱਠੇ ਗੁਲਗਲੇ, ਖੋਆ, ਪ੍ਰਸਾਦ, ਮਹਾਂਪ੍ਰਸਾਦ ਭੋਜ ਪੱਤਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਾਂਝਾ, ਖੇੜੇ ਸੇਵਾ, ਸਰੱਬਤ ਦਾ ਭਲਾ ਮੰਗਣ, ਆਪਣੇ ਬਾਜੂ ਵੱਲ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜੀਉਣ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਣ ਕਾਰਣ ਬਹੁਤ ਵਚਿੱਤਰ ਹੈ।
ਇਹੋ ਕਾਰਣ ਹੈ ਅੱਜ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪੁੱਜਾ ਹੈ ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈਅਚੇਤ ਹੀ ਪਰੇਰੇ ਗਏ ਹਨ।
ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਤੋਂ ਕੋਈ ਮੁਨਕਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਲੋਕਾਈ ਦੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸਰਬ-ਪੱਖੀ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਅੱਖੀਂ ਤੱਕਿਆ ਅਤੇ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ।
ਹਾਕਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਜਾੜ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ।
ਬਾਬਾ ਇਸਤਰੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਆਇਆ ਸੀ, "ਸੋ ਕਿਉ ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨ" ਭਾਵ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਏਕਤਾ ਦਾ ਸਬਕ ਸਿਖਾਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਿੰਗ-ਵਿਤਕਰੇ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਵਾਣ ਕੀਤਾ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਿਕਸਿਤ, ਵਿਲੱਖਣ, ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਵੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੁੱਢ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੱਝਾ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੀ, ਪੰਜਾਬ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ।
ਅੱਜ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਸਲਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸ਼੍ਰਿਸ਼ਣ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪੂਰੇ ਜੋਬਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਮੇਲੇ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿਸਾਖੀ, ਤੀਆਂ, ਦੀਵਾਲੀ, ਦੁਸ਼ਹਿਰਾ, ਲੋਹੜੀ ਬਸੰਤ ਤੇ ਹੌਲੀ ਆਦਿ ਮਹਿਕ ਖਿਲਾਰਦੇ ਹਨ।
ਸਭ ਦਿਨ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਮੇਲੇ ਬੜੇ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸਿੰਗਾਰੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸੋਹਣਾ ਖਾਣਾ, ਸੋਹਣਾ ਖੁਆਉਣਾ, ਮਟਕ ਨਾਲ ਜੀਉਣਾ ਇਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਇਹੋ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ ਭੰਗੜਾ, ਗਿੱਧਾ, ਸੰਮੀ, ਝੂਮਰ ਆਦਿ ਰੰਗੀਲੇ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰੇ ਤੇ ਰੰਗੀਲੇ ਹਨ।
ਇਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ ਦੋ ਪੈਰ ਘੱਟ ਤੁਰਨਾ ਪਰ ਤੁਰਨਾ ਮਟਕ ਦੇ ਨਾਲ।
ਸੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨਜ਼ਾਰਿਆ ਵਾਂਗ ਗਾਉਂਦੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਪਜਾਊ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਰਾਂਗਲਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਰੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸਮੁੱਚੀ ਏਕਤਾ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਰਾਸ਼ੇ ਹੋਏ ਹੀਰੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟਤਾ ਤੇ ਮਾਨਵ-ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਆ ਗਈ ਹੈ।
ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਲੰਘਾਉਣਾ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਰਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਚੋਖਾ ਖਾਣ ਨੂੰ ਦੇਣਾ, ਹਰ ਭਾਂਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਬੜੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜੂਹ ਤੱਕ ਛੱਡਣ ਜਾਣਾ ਆਦਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੱਛਣ ਹਨ।
'ਅਣਖ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਨਵੀਂ ਵਿਆਖਿਆ ਨਾ ਕਰੋ ਹੁਣ ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਉਪਰ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਘੱਟੋ-ਘੱਟ, ਏਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਸੋਚੀਏ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਉਲਾਂਭਾ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਈਚਾਰੇ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਮੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਰੂਣ-ਹੱਤਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਕੁਕਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਮੋਹਲਵੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ, ਉਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਧੀਆਂ ਦਾ ਕਤਲ ਵੱਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਤਦ ਹੀ ਕੋਈ ਲਹਿਰ, ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਫਿਰਕੂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਸਾਂਝਾ ਹੋਵੇ।
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੱਬ ਦੀ ਜੋਤ ਸਮਝੋ, ਸਭਨਾਂ ਜੀਆਂ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਜੋਤਿ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨੀਵਾਂ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਛੋਟਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਲੇਖਕ ਰਵਨੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਚ "ਜੋ ਬੱਚਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਜੋ ਹੋਰਨਾ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਅੱਜ-ਕੱਲ ਮਰਦ ਗਹਿਣੇ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਪਰ ਨਵੇ-ਜੁਆਨ ਅਮੀਰ ਮੁੰਡੇ ਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜੰਜ਼ੀਰ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਭਰੂ ਕੜੇ, ਕੈਂਠਾ, ਤਵੀਤੜੀਆਂ ਨਤੀਆਂ ਤੇ ਕੰਙਣ ਪਾਊਂਦੇ ਹਨ।
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਡਿਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਸਕੂਲ ਦੇ ਆਖੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੀਏ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ:
ਇੱਕ ਹੋਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਿਦਵਾਨ ਡਾ. ਏ.ਸੀ. ਵੁਲਨਰ ਦੇ ਕਰੇ ਬਚਨ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਗੌਰਵਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ:
ਭਾਵ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਜਾਂ ਊਚ-ਨੀਚ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣਾ ਜਾਂ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵੰਡ ਕਰਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਏਸ਼ੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1954 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ, ਫੀਫਾ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਅਤੇ ਏਐਫਸੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਅਤੇ ਏਐਫਸੀ ਮਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕੱਪ 1975 ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ 1956 ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫੀਫਾ ਮਹਿਲਾ ਕੱਪ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਇੰਗ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਲਈ ਕਈ ਕੱਪ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ . ਗਰਮੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਲੱਬ ਲਈ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਏ.ਐਫ.ਸੀ।
ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਜਪਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਸਫਲ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼. ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਪੁਰਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਏਸ਼ਿਆ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ
ਟੀਮਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਟੀਮ ਆਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਵੱਧ 50 ਜਪਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸ਼ਾਮਲ ਖਿਡਾਰੀ ਮੇਜਰ ਲੀਗ ਬੇਸਬਾਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਹੈ
ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਏਸ਼ੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਫੀਬਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਏਸ਼ੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡ ਹੈ।
ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਸਬਾਲ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਤੇ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ।
ਔਰਤ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਇੱਕਠ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ, ਸ਼ਰਧਾ, ਬਲੀਦਾਨ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਮਾਣ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਉਦਾਹਰਨ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ, ਮਾਈ ਭਾਗੋ, ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ, ਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ, ਰਾਣੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
"ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਿਆਹ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਸਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲਾੜੀ ਅਤੇ ਲਾੜੇ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਦੋਨਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਗੱਠਜੋੜ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ . ਸਾਥੀ ਚੁਣਿਆ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਜ ਖਿੱਚ ਬਜਾਏ ਸੰਭਾਵੀ ਸਾਥੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ. ਪਰ ਪਤੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਤ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਔਰਤ ਰੋਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਖਰਾ ਸੀ, ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨਾਮ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਡਿਊਟੀ ਪੁੱਤਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨ ਲਈ . ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਾਪਕ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਮੈਚਮੇਕਰ ਨੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਦੋ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਬੰਧ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ. ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਲਾੜੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ, ਲਾੜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਦਾਜ ਦੀ ਦਾਤ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇਣ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਲਾੜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ, ਫਰਨੀਚਰ, ਜ ਗਹਿਣੇ ਆਪਣੇ ਨਵ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸੀ
1961 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦਾਖਲੇ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਕਮੀ ਆਈ ਸੀ. ਮਹਾਨ ਚੀਨੀ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਮਾਧਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਭਰਤੀ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਲਿੰਗਕ ਅੰਤਰ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ, ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਲਿੰਗ ਭੇਦ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਹਨ।
ਅਨਪੜ੍ਹ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ 88 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ 15 ਫੀਸਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਹੀ ਉਮਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਅਨਪੜ੍ਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਉਪਲਬਧ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਰਦ, ਚੀਨੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਨੇੜਿਉਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ., ਪੁੱਤਰ ਤਰਜੀਹ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਵਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਬੱਚੇ ਉੱਚ ਦਰ ਵਧ, ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਵਰਗ ਦੇ ਮਹਿਲਾ, ਲੱਤ ਅਭਿਆਸ ਪਾਬੰਦੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ, ਦੁਆਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ
ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਖਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼, ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪੀਰੀਅਡ, ਚੀਨੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਚੀਨ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ, ਲਿੰਗ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਨਵੇਂ ਸਮੂਹਿਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚੀਨੀ ਬਰਾਦਰੀ ਵਾਲੇ ਚੀਨੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿੰਗਕ ਬਰਾਬਰਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ.
ਗਣਿਤ ਦੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਦੇ ਉੱਪਰ "ਉਚੇ ਚਾਨਣ ਦੇ ਲਈ ਰੁਮਿਯੰਤਦੇਵ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ" ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ।
ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਆਬਜੈਕਟ ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਲਾ ਦਾ ਇਕੱਠ ਅਤੇ ਆਈਕੋਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭੰਡਾਰ ਰੱਖਿਆ।
ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਸਕੋਵ ਹਾਊਸ ਦਾ ਸਥਾਨ ਅਧੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੋੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਬਹੁਤ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਗਈ।
ਤਤਕਾਲੀ ਵਿੱਤੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਉਭਰ ਗਈਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਪੁਤਕਿਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿਚ ਲੰਘਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਰਮਯੰਤ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਮੰਨ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ 1925 ਵਿਚ ਰਮਯੰਤਦੇਵ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਅਜਾਇਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਆਪਣਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭੰਡਾਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਟਿਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪਾਸ਼ਕੋਵ ਹਾਊਸ ਤੇ ਰੂਸੀ ਰਾਜ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ।
ਮੋਖੋਵਾਯਾ ਅਤੇ ਵੋਜ਼ੇਵਿਜ਼ੰਕਾ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਜ ਆਰਕਾਈਵ ਬਿਲਡਿੰਗ ਨੂੰ ਢਾਹਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਇਮਾਰਤਾਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬਦਲ ਗਈ।
ਇਹ ਲਾਇਬਰੇਰੀ 1 ਜੁਲਾਈ 1862 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਮਾਸਕੋ ਪਬਲਿਕ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਰੁਮਿਨਤਸੇਵ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ, ਜਾਂ ਦ ਰੈਮਿਨਤਸੇਵ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਫਤ ਜਨਤਕ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਸੀ।
ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰਮਯਾਨਤਸਵ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਤਕ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਲਾਸ ਨਿਕੋਲਾਈ ਪੇਟ੍ਰੋਵਿਚ ਰੁਮਯੰਤਦੇਵ ਦਾ ਕਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਰੱਖਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਤੋਂ ਮਾਸਕੋ ਤੱਕ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸਦਾ ਦਾਨ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਖਰੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸਿਖਿਆਦਾਇਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ।
ਇਹ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 200 ਪੇਟਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ 20,000 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਿੰਟਸ, ਜੋ ਕਿ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਿਮਿੱਟਿਸ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਅਖੌਤੀ ਪਾਸ਼ਕੋਵ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰੂਸ ਦੇ ਜ਼ਾਰ ਅਲੇਕਜੇਂਡਰ ਦੂਜੇ ਨੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਲਈ ਸਿਕੰਦਰ ਐਂਡਰਏਵਿਕ ਇਵਾਨੋਵ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਮਸੀਹ ਦੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦਾਨ ਕੀਤਾ।
ਰੂਸੀ ਸਟੇਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਰੂਸ ਦੀ ਕੌਮੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਸਕੋ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਮੁਤਾਬਿਕ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪੰਜਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ 247 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਆਈਟਮਾਂ ਹਨ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਿੱਸਾ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਲਗਭਗ 29 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
1922 ਅਤੇ 1991 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਯੂ.ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ ਵਿੱਚ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਰੇਕ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਮਨੋਨੀਤ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ।
ਰਾਜਾ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਬਲਭਗੜ੍ਹ ਦੇ ਰਿਆਸਤੀ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਤਿਵਤੀਆ ਗੋਤ ਦੇ ਜਾਟ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1739 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਿਚ ਕਿਲੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਸੀ।
1857 ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਟ ਰਾਜਾ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਉੱਘਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਉਸ ਦੇ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਅਧੀਨ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ਰਾਂ ਨੇ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ।
ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ ਸਟੇਟ ਤੇਵਾਤੀਆ ਗੋਤ ਦੇ ਜਾਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਆਸਤ ਸੀ।
ਭਰਤਪੁਰ ਰਾਜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੂਰਜ ਮਲ ਸਿੰਧੀਰਵਰ ਦੇ ਦਾਦਾ ਬਲਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇਵਤੀਆ, ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿਚ ਪੰਡਤ ਕੁਲਕਰਨੀ ਅਤੇ ਮੌਲਵੀ ਰਹਿਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਚਾਚਾ ਨਵਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਾਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ।
ਉਹ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਛਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁਹਣਾ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ।
ਲੋਕ ਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਬਰਕਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਗੌਗਾਜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਗੁਰੂ ਗੋਰਖਨਾਥ ਦੇ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
'ਕਾਵਿਪ੍ਰਕਾਸ਼' ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਟੀਕਾ ਮਾਣਿਕਯਚੰਦ੍ਰ ਦੀ 'ਸੰਕੇਤ' ਨਾਮ ਦੀ ਟੀਕਾ ਹੈ।
ਹੇਮਚੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥ 'ਕਾਵਿਆਨੁਸ਼ਾਸਨ' ਵਿੱਚ ਮੰਮਟ ਦੇ ਮਤ ਦਾ ਉੱਲੇਖ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁੱਯਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ 'ਅਲੰਕਾਰਸਰਵਸਵ' ਵਿੱਚ ਮੰਮਟ ਦੇ ਮਤ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਦੂਜੀਆਂ ਕਿਰਤਾਂ ਅਤੇ 'ਕਾਵਿਪ੍ਰਕਾਸ਼' ਵਿੱਚ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਉੱਧ੍ਰਿਤ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਨਾਮ ਤੋਂ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹੋਣਾ ਸਿੱਧ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ 'ਕਾਵਿਪ੍ਰਕਾਸ਼' 'ਤੇ 'ਸੁਧਾਸਾਗਰ' ਟੀਕਾ ਦੇ ਲੇਖਕ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਮੰਮਟ ਦੇ ਪਰਿਚੈ ਲਈ ਕੁੱਝ ਸ਼ਲੋਕ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਮੰਮਟ ਦਾ ਜਨਮ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਗਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਭਾਰਤੀ ਵੇਦਾਂਤ-ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਚਾਰੀਆ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸ਼ਾਰੀਰਿਕ ਭਾਸ਼ਯ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਣਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਤੰਜਲੀ ਦੇ 'ਮਹਾਂਭਾਸ਼ਯ' ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ; ਉਹ ਹੀ ਮਹੱਤਤਾ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮੰਮਟ ਦੇ 'ਕਾਵਿ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼' ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਆਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆਕਾਰ ਮੰਮਟ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਰਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਗ੍ਰੰਥ ਹੋਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਵਾਗਦੇਵਤਾਵਤਾਰ' ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸਾਮਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਵੀ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਵਿ 'ਨੈਸ਼ਧਚਰਿਤ' ਦੇ ਲੇਖਕ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਸ਼ ਦੇ ਮਾਮਾ ਸਨ।
ਕੈਯਟ ਨੇ ਮਹਾਂਭਾਸ਼ ਤੇ ਟੀਕਾ ਲਿਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਵਟ ਨੇ ਚਾਰਾਂ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਭਾਸ਼ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਅਜੇ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਉਵਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਵਜ੍ਰਟ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਮੰਮਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜੋ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੀ ਕਸਵੱਟੀ ਉੱਪਰ ਪਰਖ ਕੇ, ਚੁਣ-ਚੁਣ ਕੇ ਠੀਕ ਟਿਕਾਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਮੰਮਟ ਨੇ ਧ੍ਵਨੀ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਪੈਰੀਂ ਖੜਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਨਿਰਨਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਮਣਿਕ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਗਏ।