polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਓਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮਾਂ ਆਈਆਂ - ਜਿਵੇਂ ਜੀਹਨੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਲੁਟਿਆ, ਕੈਰੀ ਔਨ ਜੱਟਾ, ਸਿੰਘ ਵਰਸਿਜ਼ ਕੌਰ ਆਦੀ।
ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ "ਕੈਰੀ ਆਨ ਜੱਟਾ" ਜੁਲਾਈ 2012 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ।
2013 ਵਿੱਚ ਐਕਸ਼ਨ ਫਿਲਮ "ਸਿੰਘ ਵਸ ਕੌਰ", ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਫਿਲਮਾਂ "ਲਕੀ ਦੀ ਅਨਲਕੀ ਸਟੋਰੀ","ਬੇਸਟ ਆਫ਼ ਲਕ" "ਭਾਜੀ ਇਨ ਪਰਾਬਲਮ" "ਜੱਟ ਜੇਮਜ਼ ਬਾਂਡ" ਆਦਿ ਫਿਲਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਸੋਮੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਦਸਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਸੋਮੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਕੋਲ ਕੁਲ 5-6 ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜ ਸਵਾਰ, 7-8 ਹਜ਼ਾਰ ਬੰਦੂਕਚੀ, 8 ਹਜ਼ਾਰ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ ਵੀ ਸੀ।
ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਜਦੋਂ ਹਾਥੀ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਤਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਕਦੰਮ ਗੋਲੇ ਵਰਸਾ ਕੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖਦੇੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹਾਥੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਚਿੰਘਾੜਦੇ ਹੋਏ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਦੌੜੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰ ਗਏ।
ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਝਿੜੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸਨ, ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਓਟ ਮਿਲ ਗਈ।
ਉਧਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਨੇ ਸਰਹੰਦੀ ਤੋਪਚੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਲੈ ਆਂਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ।
ਹੁਣ ਕਈ ਸਿੱਖ ਘੋੜ ਸਵਾਰ, ਸਰਹੰਦੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜੇ ਅਤੇ ਵੱਢ-ਟੁੱਕ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ।
ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਰਹੰਦ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਮਾਰੋ-ਮਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾੜੇ ਦੇ ਸਰਹੰਦੀ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੇ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਖਿਸਕਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ।
ਜੇਹਾਦ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪਠਾਣ ਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਵੀ, ਜੰਗ ਦੇ ਤੌਰ-ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਅਨਜਾਣ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ, ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਲੜਾਈ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
ਚਪੜਚਿੜੀ ਖੁਰਦ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖਰੜ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਚੱਪੜ ਚਿੜੀ ਬਨੂੜ-ਖਰੜ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਵਿੱਥ 'ਤੇ ਲਾਂਡਰਾਂ ਨੇੜੇ, ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜਿਸ ਟਿੱਬੇ 'ਤੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਵੱਲੋਂ ਬੈਠ ਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਟ ਕੇ ਮੈਦਾਨ ਨੇੜੇ ਲੈ ਆਂਦਾ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਬੂਤ ਮਿਟਦੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਫ਼ੌਜ਼ ਨੂੰ ਭਾਜੜਾ ਪੈ ਗਈਆਂ।
ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜ਼ਾਲਮ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਜੰਡ ਨਾਲ ਪੁੱਠਾ ਟੰਗਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਜੋ ਗੁਜ਼ਰੀ ਸੋ ਗੁਜ਼ਰੀ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਤੜਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦੇਵ ਕੱਦ ਜਰਨੈਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ।
ਇਹ ਯਾਦਗਾਰ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਸਰਹੰਦ ਦੇ ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਣ ਤੌਂ ਬਾਦ ਹੋਈ ਜਿੱਤ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਏਸ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ ਵਲੋਂ ਇਸਦੀ ਚੋਣ ਗੁਰੀਲਾ ਯੁੱਧ ਲੜਨ ਹਿੱਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਚੱਪੜ ਚਿੜੀ ਵਿਖੇ ਸੂਬਾ ਸਰਹਿੰਦ ਨਾਲ ਲੜੀ ਗਈ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਫਤਿਹ ਬੁਰਜ ਵੀ ਉਸਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਚੱਪੜ ਚਿੜੀ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਹੰਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਭਾਈ ਬਾਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ 'ਚ ਇਸ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੱਪੜ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਪਾਣੀ ਸੀ।
ਤਰਾਈ ਵਾਲੇ ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਚੋਂ ਕਈ ਬਰਸਾਤੀ ਨਦੀਆਂ-ਨਾਲੇ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ 'ਪਟਿਆਲਾ ਕੀ ਰਾਓ' ਨਦੀ ਵੀ ਵਗਦੀ ਸੀ।
ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਟਿੱਬਿਆਂ 'ਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਇਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖੂਬਸੂਰਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ-ਛੋਟੇ ਛੱਪੜਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਕਾਰਨ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਲੋਕ ਬੋਲੀ 'ਚ 'ਛੱਪੜਾਂ ਵਾਲੀ ਝਿੜੀ' ਜਾਂ ਛੱਪੜਾਂ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੂੰਹੋਂ-ਮੂੰਹੀਂ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਵਰਤਾਰੇ 'ਚ ਸ਼ਬਦ 'ਛੱਪੜ-ਛਿੜੀ' ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦਾ ਰੇਤਾ ਲੋਕ ਹੂੰਝ ਕੇ ਲੈ ਗਏ, ਪੁਰਾਤਨ ਛੱਪੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ 'ਚ ਰਲਾ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਧਰੇ ਮਿੱਟੀ ਭਰ ਕੇ ਛੱਪੜ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਧਰਮ-ਅਸਥਾਨ' ਬਣ ਗਏ।
ਚੱਪੜ ਚਿੜੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਾਫੀ ਛੱਪੜ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਜੰਗਲੀ ਜੇਵ੍ਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਾਫੀ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨਤਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਾਂਵੇ ਘਣੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਰੀਕਰਣ ਨਾਲ ਇਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਤੇ ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਪੰਛੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਸਟੀਕ ਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਪੱਧਤੀਆਂ ਜਾਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਚੇਤੰਨਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਭਾਂਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ, ਇਸ ਲਈੇ ਪੱਛਮੀ ਢੰਗ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆਤਮਿਕ ਵਿਧੀ ਤੇ ਟੀਕਾ-ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਵੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਵਿਆਖਿਆ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ‘ਜਪੁਜੀ' ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਰਥ-ਵਿਆਖਿਆ, ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬੜੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹੈ।
ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗੁਰਮਤ ਗਿਆਨ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਉਹਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ‘ਜਪੁ ਭਾਖਾ' ਤੇ ‘ਛੰਦਾ ਬੰਦੀ ' ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਵਿਚ ਸਿੱਧ ਗੋਸ਼ਟ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ 500 ਸਾਲਾ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਾਦੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਟੀਕੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਡਾ. ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਪੁਜੀ 'ਦਰਸ਼ਨ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਲੇਖਨੀਯ ਹੈ।
ਪਰ ਟੀਕਾ ਪੱਧਤੀ ਦਾ ਜੋ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤੇ ਗੌਰਵ ਕਾਰਨ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਰਮ ਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਮਈ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡੂੰਘੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪ੍ਰਕਰਣ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਲਖਸ਼ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਮੁੱਲ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਆਧਾਰਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਇਸ ਰਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਵਿਆਕਰਨ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਸਵੱਟੀ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
‘ਸੰਥਿਆ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸੱਤ ਭਾਗ', ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤੇ।
ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਰੂੜ ਸਨਾਤਕ ਅਨੁਭਵੀ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਰਸੀਏ, ਮਹਾਂਕਵੀ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਸਨ।
ਇਹ ਟੀਕਾ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੀ ਸਥਾਪਤ ਟੀਕਾਪੱਧਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਤੇ ਟਕਸਾਲੀ ਨਮੂਨਾ ਹੈ।
ਇਸ ਟੀਕੇ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਾਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸੰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਪੱਧਤੀ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਰਚਨਾ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਕਰਣ ਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਥਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਡਾ. ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਨੇ ਗਿਆਨ ਰਤਨਾਵਲੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ-
ਉੱਚਾਰਦੇ ਗਏ ਟੀਕਾਕਾਰ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਟੀਕਾ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਜਾਂਦਾ।
ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਦੀਆ ਪਹਿਲੀਆਂ ਨੌਂ ਪਉੜੀਆਂ ਪਾਕਪਟਨ ਦੇ ਸ਼ੇਖ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਹੋਈ ਗੋਸ਼ਟੀ ਸਮੇਂ
ਉੱਚਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਛੇ ਪਉੜੀਆਂ ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਚਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਸਿਧਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਵਖਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਮੰਤਵ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ।
ਜਦ ਗੁਰੂ ਮਿਤੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਵਹੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਉੱਤੇ ਚੰਗੇ ਰੁਮਾਲ ਚੜਾਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ
ਇਸ ਟੀਕੇ ਦੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਭਾਸ਼ਾਂ ਵਿਭਾਗ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 143 ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਕਰਣ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾਸ ਦੇ ਹੱਥ ਲਿਖਤੀ ਗ੍ਰੰਥ ਨਿਰਬਾਣ ਗੰਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਮਲੂਕਾ ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ (ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ ਅਤੇ ਗੁਰਮੇਲ ਰਾਇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤਾ ਅਨੁਵਾਦ)
ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਦਾ ਹੱਕ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਆ: ਪੰਜਾਹਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇ-ਗੰਢ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ , ਸੱਥ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਵੈਨਕੂਵਰ, 1997
ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ: ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ, , ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲੁਧਿਆਣਾ, 2000
ਬੇਇੱਜ਼ਤ (ਸਰਬਜੀਤ ਅਠਵਾਲ ਅਤੇ ਜੈੱਫ ਹਡਸਨ ਦੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬ '' ਦਾ ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ ਅਤੇ ਗੁਰਮੇਲ ਰਾਏ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਕੀਤਾ ਅਨੁਵਾਦ), ਪੀਪਲਜ਼ ਫੋਰਮ ਬਾਰਗੜੀ, 2017
ਰੋਮਾਂਸ ਤੋਂ ਯਥਾਰਥ-ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ , ਰਘਬੀਰ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2003
ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਸਾਗਰ (ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਲਿਪੀਅੰਤਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨਾ), ਰਘਬੀਰ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2003
ਮਲੂਕਾ ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ (ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰਮੇਲ ਰਾਇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤਾ ਅਨੁਵਾਦ)
ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਦਾ ਹੱਕ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਆ: ਪੰਜਾਹਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇ-ਗੰਢ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ , ਸੱਥ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਵੈਨਕੂਵਰ, 1997
ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ: ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਗਤੀਸੰੀਲ ਲਹਿਰ, , ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲੁਧਿਆਣਾ, 2000
ਬੇਇੱਜ਼ਤ (ਸਰਬਜੀਤ ਅਠਵਾਲ ਅਤੇ ਜੈੱਫ ਹਡਸਨ ਦੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬ '' ਦਾ ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰਮੇਲ ਰਾਏ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਕੀਤਾ ਅਨੁਵਾਦ), ਪੀਪਲਜ਼ ਫੋਰਮ ਬਾਰਗੜੀ, 2017
ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼ ਦੇ ਖਤ ਬੇਗਮ ਸਰਫ਼ਰਾਜ਼ ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਨਾਂ , ਕੁਕਨੁਸ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਜਲੰਧਰ, 2002
ਕੂੰਜਾਂ- ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਰੀ ਕਾਵਿ- ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ, ਲੋਕਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ,
ਹਰੇ ਹਰੇ ਤਾਰੇ (ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹਾਇਕੂ: ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨਾ), ਉਡਾਣ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਮਾਨਸਾ, 2010
ਨੀਲਾ ਅੰਬਰ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਅਮਰੀਕਨ ਹਾਇਕੂ ਲੇਖਕ ਜੌਨ ਬਰੈਂਡੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ।
ਵਾਹ - ਦੁਭਾਸ਼ੀ ਹਾਇਕੂ ਜਰਨਲ ਤਿੰਨ ਅੰਕ (ਐਡੀਟੋਰੀਲ਼ ਬੋਰਡ: ਅਮਰਜੀਤ ਸਾਥੀ ਟਿਵਾਣਾ, ਡਾ ਅੰਜਲਿ ਦੇਵਧਰ, ਅਰਵਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਡਾ ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ)
ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹਨਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛੱਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਕਿਲੇ ਦੇ ਮੋਤੀ (ਹਿਊ ਜਾਹਨਸਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਜਿਊਲਜ਼ ਆਫ ਦੀ ਕਿਲਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ- ਵਾਰਤਕ),ਪੀਪਲਜ਼ ਫੋਰਮ ਬਾਰਗਾੜੀ, 2017
ਬੇਇੱਜ਼ਤ (ਸਰਬਜੀਤ ਅਠਵਾਲ ਅਤੇ ਜੈੱਫ ਹਡਸਨ ਦੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬ '' ਦਾ ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਕੀਤਾ ਅਨੁਵਾਦ), ਪੀਪਲਜ਼ ਫੋਰਮ ਬਾਰਗੜੀ, 2017
ਮਲੂਕਾ ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ (ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਅਤੇ ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤਾ ਅਨੁਵਾਦ)
ਇਤਿਹਾਸ ਮੈਨੂੰ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਕਰੇਗਾ, ਫਿਡੇਲ ਕਾਸਟਰੋ ਦਾ ਲੰਮਾ ਭਾਸ਼ਨ, , ਤਰਕਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬਰਨਾਲਾ, 2005
ਵਰਤਮਾਨ ਸਿੱਖਿਆ ਢਾਂਚਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਲੇਬਸ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਦਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਤੇ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਲਾਹਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਵੱਡੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਤੇ ਸਨਅਤੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਕਾਲਜ, ਕਿੱਤਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਲਏ ਹਨ।
ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਲੇਬਸ, ਪੁਸਤਕਾਂ, ਡਿਗਰੀਆਂ, ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇੱਕਸਾਰਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।
ਨਿੱਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਆਪਣੀ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੇਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸਮਰੱਥ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਵਾ ਕੇ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਐਡਜਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਾਧਾਰਨ ਲੋਕ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੇ ਆਲਮ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗੀ ਬਣਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਦਸ਼ਾ ਵੱਲ ਸੰਜੀਦਗੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ, ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕਸਾਰਤਾ ਹੋਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਲਈ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਨਵੇਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਪਦੰਡ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰਨਾ ਅਤੇ ਪੜਚੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਭ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ-ਪੱਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਿਉਂਤੇ ਜਾਣਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰ ਵੱਲੋ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਰਖਰਖਾਵ ਕੇਂਦਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਜਾਂ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫੰਡ ਕੁਝ ਗਿਣਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਦਿ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਣਗਹਿਲੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੈ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਬਦਬਾ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਵੱਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਿਅਕ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪਰਿਸ਼ਦ ਜਾਂ ਐਨ.ਸੀ.ਈ.ਆਰ.ਟੀ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਸੰਸਥਾਨ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਂਤਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਪਰਿਸ਼ਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਨੀਤੀਆਂ ਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿੱਤਾ ਮੁੱਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਤੇ ਕਾਰਗਰ ਬਦਲ ਹੈ।
ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਰਟੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਮਾਨੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਜਾਰਜ ਮੇਲਹੋਟ ਲਈ ਵਿਦਾਇਗੀ ਸਮਾਰੋਹ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੀ. ਰਮਾਨੀ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਧੀ ਮਾਲਿਨੀ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਝਿਗਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਬਾਰ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਮਾਨਤ' ਤੇ ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਸਪੁਰਦ ਕਰਨੇ ਪਏ।
ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਰਮਾਨੀ - ਯੂਕੇ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ - ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਰਮਿਟ ਸਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਇਕ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾ ਇਹ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪਰਿਸਰ ਵਿਚ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਸਬੂਤ ਲੁਕਾਏ ਸਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ 19 ਮਈ ਤਕ ਇਹ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਇਸ ਕਥਿਤ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾ ਸਕਦੇ।
ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਮਨੂ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਰੋਸ ਜਾਗਿਆ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਕੇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤੀਆਂ ਕੁਤਾਹੀਆਂ ਦੀ ਖੂਬ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1999 ਨੂੰ, ਲਾਲ ਮਹਿਰੌਲੀ ਦੇ ਕੁਤੁਬ ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਵਿਖੇ ਬਿਨਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇ ਬਾਰ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਬਾਰ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਵੇਰੇ 12.30 ਵਜੇ ਵਿਕਰੀ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣੀ ਸੀ।
ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੂੰ ਸ਼ਰਮਾ ਤਿੰਨ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪਰੋਸਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ 1000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਲਾਲ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਡਰਾਉਣ ਵਜੋਂ ਛੱਤ 'ਤੇ 22 ਕੈਲੀਬਰ ਪਿਸਤੌਲ ਦਾਗ ਦਿੱਤਾ।
ਲਾਲ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਗੋਲੀ ਲਾਲ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਜਬਰਦਸਤ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਭਯੋਜਨ ਪੱਖ ਨੇ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਫਾਸਟ ਟ੍ਰੈਕ ਉੱਤੇ ਦੈਨਿਕ ਸੁਣਵਾਈ ਦੇ ਨਾਲ 25 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨਨ ਨੁਕਸਦਾਰ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮਨੂੰ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਜੈਸਿਕਾ ਲਾਲ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਫਿਰ ਮਨੂ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਜਸਟਿਸ ਪੀ.ਸੱਤਸ਼ਿਵਮ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਸਵਤੰਤਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਬੈਂਚ ਨੇ ਕੀਤੀ।
ਪਰ 21 ਅਪਰੈਲ 2010 ਨੂੰ ਮਾਣਯੋਗ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਜੈਸਿਕਾ ਲਾਲ ਹੱਤਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀ ਮਨੂ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ।
ਉਲਝਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ - ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਵਿਕਾਸ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਆਲੋਕ ਖੰਨਾ - ਨੇ ਘਟਨਾ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਆਪਣੀ ਦੀ ਮਾਂ ਸਮੇਤ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ "ਫਰਾਰ" ਸਨ।
ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਗਿੱਲ ਨੂੰ 4 ਮਈ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ 6 ਮਈ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਕਤਲ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਬਰਾਮਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ. ਮਨੂ ਸ਼ਰਮਾ ਖੁਦ ਵੀਨੋਦ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਅਗਲੇਰੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਸਨ।
ਬੀਨਾ ਰਮਾਨੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਪੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਰਟੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲਾਈਟ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਥਾਵਾਂ' ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਧੀ ਮਾਲਿਨੀ ਰਮਾਨੀ ਲਾਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਥੀ-ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ।
ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਮਿਤ ਝਿਗਨ ਨੂੰ 8 ਮਈ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਿਸਤੌਲ ਨੂੰ ਬਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਲੁਕਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਯਾਦਵ ਅਜੇ ਵੀ ਫਰਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬਠਿੰਡਾ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਹਾਵੜਾ ਲਈ ਫੜਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਨਾਟਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਸਚਿਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਜਗੁਰੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਨੌਕਰ ਵਜੋਂ ਢੋਅ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਮਾਨਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਦਰਅਸਲ, ਜਦੋਂ 19 ਦਸੰਬਰ 1928 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਸੁਖਦੇਵ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ ਮਿਲਵਾਇਆ।
ਫਿਰ ਸੁਖਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਦੇਵੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕੀ, ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ।
ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਪਛਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਨਪੋਰ ਲਈ ਤਿੰਨ ਟਿਕਟਾਂ ਖਰੀਦੀਆਂ - ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦੋ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਲਈ ਤੀਜੀ ਜਮਾਤ ਦੀ ਇੱਕ ਟਿਕਟ ਖਰੀਦੀ।
ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਿਵਾਲਵਰ ਲੋਡ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਕਾਨਪੁਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੱਡਦਿਆਂ ਲਖਨਊ ਲਈ ਇੱਕ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਵੜਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ. ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਸਿੱਧੀ ਰੇਲ 'ਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਲਖਨਊ ਵਿਖੇ, ਰਾਜਗੁਰੂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਨਾਰਸ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਬੱਚਾ ਹਾਵੜਾ ਚਲੇ ਗਏ।
ਉਹ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੱਝ ਕੁ ਮਹਿਲਾ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਉਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਰੇਲ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੌਡਰਸ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭੱਜਣ ਲਈ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਐਚ.ਐਸ.ਆਰ.ਏ. ਮੈਂਬਰ ਭਗਵਤੀ ਚਰਣ ਵੋਹਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਐਚ.ਐਸ.ਆਰ.ਏ. ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਭਾਬੀ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਸੀ।
ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਰਕਲ ਵਿੱਚ "ਦੁਰਗਾ ਭਾਬੀ" ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।
1929 ਦੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਬੰਬ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਲਈ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਲਾਰਡ ਹੈਲੀ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਚ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਸਾਥੀ ਮਰ ਗਏ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੂੰ 3,000 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕੱਦਮੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਵੇਚਿਆ ਸੀ।
ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, ਦੇਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਸਭਾ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ 16 ਨਵੰਬਰ 1926 ਨੂੰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ 11 ਵੀਂ ਵਰੇਗੰਢ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਜੇ.ਪੀ. ਸੌਂਡਰਜ਼ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਰਾਜਗੁਰੂ ਦੇ ਭੱਜਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ 'ਚ ਦੇਵੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ।
ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੁਤੁਬ ਰੋਡ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ 'ਹਿਮਾਲਿਆ ਟਾਇਲਟ' ਨਾਮੀ ਬੰਬ ਫੈਕਟਰੀ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਐਚ.ਐਸ.ਆਰ.ਏ. ਮੈਂਬਰ ਵਿਮਲ ਪ੍ਰਸਾਦ ਜੈਨ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਕ੍ਰਿਕ ਐਸਿਡ, ਨਾਈਟ੍ਰੋਗਲਾਈਸਰੀਨ ਅਤੇ ਪਾਰਾ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤੇ।
ਹੋਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੁਰਗਾ ਨੇ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਇੱਕ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।
ਉਸ ਨੇ 63 ਦਿਨਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਦੌਰਾਨ ਜਤਿੰਦਰ ਨਾਥ ਦਾਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਕਲਕੱਤੇ ਲਈ ਕੀਤੀ।
ਦੁਰਗਾਵਤੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭਗਵਤੀ ਚਰਨ ਵੋਹਰਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ।
ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਟਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਛੇੜਨਾ ਸੀ।
ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਨੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਸੱਥ ਵਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਖੇਡੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਵੱਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਟੀਮ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ।
ਵੈਨਕੂਵਰ ਸੱਥ ਵਲੋਂ ਖੇਡੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ: ਪਿਕਟ ਲਾਈਨ, ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਭੂਤ, ਹਵੇਲੀਆਂ ਤੇ ਪਾਰਕਾਂ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਫਸਲ, ਮਲੂਕੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਦਿਆਲਾ, ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਖੂਹ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਨੂੰ ਦਿੱਖਾਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਤੋਂ ਹਿੰਮਤ ਲੈ ਕੇ, ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭੇਜੀ।
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਬੜੀ ਹੀ ਪਸੰਦ ਆਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਆਪਣੇ ਮਹੀਨੇਵਾਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ "ਸਮਤਾ" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਦਾ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਦੇਖ ਕੇ ਹੋਂਸਲਾ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਬਣਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਨੇ ਕੈਰੋਸਿਲ ਥਿਏਟਰ ਸਕੂਲ ਵੈਨਕੂਵਰ ਤੋਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਅਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਫਿਲਮ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸਕਰਿਪਟ ਲਿਖਣ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ 'ਸਾਰਾ ਆਰਟਸ' ਨਾਂ ਦੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਥਿਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਨ 2001 ਵਿੱਚ 'ਗੁਲਦਸਤਾ' ਨਾਂ ਦੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ।
ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗਿੱਟਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰਨੀ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਨ 2003 ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਚਲਾਉਣੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।
1989 ਵਿੱਚ ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਤਨ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਅਤੇ ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ 'ਵਤਨ' ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ।
ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਅਤੇ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸਾਰਾ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਹਨ - ਅਜ਼ਾਦ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਾਰਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਾਰਾ।
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਨੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ 1976 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੀ·ਐੱਸ ਸੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ।
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ ਜੀ, ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਹਰਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਸਾਰਾ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਨ।
ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਅਤੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਸਨ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਬਹੁਪੱਖੀ ਚਿਤਰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਜੰਪਪਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭੰਗੜਾ ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ 'ਕਰਾਟੇ ਕਿਡਜ਼' ਅਤੇ 'ਦੁਆਬਾ ਸਾਕਰ ਕਲੱਬ' ਦੇ ਫਾਉਡਿੰਗ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹਨ।
ਇਸ ਰੋਗ ਲਈ ਕੋਈ ਖਾਸ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਲਾਗ ਗ੍ਰਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਇਲਾਜ (ਪੀਣ ਲਈ ਹਕਲਾ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਨਮਕੀਨ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਨਸ ਰਾਹੀਂ ਤਰਲ ਦੇਣਾ।
ਇਸ ਰੋਗ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ ਉੱਚੀ ਹੈ: ਵਿਸ਼ਾਣੂ ਨਾਲ ਲਾਗਗ੍ਰਸਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਕਸਰ 50% ਅਤੇ 90% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਬੋਲਾ ਵਾਇਰ ਦੀ ਰੋਗ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਡਾਨ ਅਤੇ ਕਾਂਗੋ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹੁਣ ਤਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਮਲਾ 2014 ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਬੋਲਾ ਦਾ ਹਮਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਨੀ, ਸਿਏਰਾ ਲਿਓਨ, ਲਾਈਬੇਰੀਆ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵੈਕਸੀਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਾਰੀ ਹਨ; ਪਰ ਅਜੇ ਕੋਈ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਣੂ ਕਿਸੇ ਲਾਗ ਗ੍ਰਸਤ ਜਾਨਵਰ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਂਦਰ ਜਾਂ ਫਰੂਟ ਚਮਗਾਦੜ ਦੇ ਖੂਨ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਤਰਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ;ਤੇ ਫੈਲਸ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਰੂਟ ਚਮਗਾਦੜ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਇਸ ਵਾਇਸਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਲਿਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫੈਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਫੈਲਣ ਉੱਤੇ, ਇਹ ਰੋਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਸ਼ ਇਸ ਰੋਗ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਫੈਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨਿਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਦੂਜੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਲੇਰੀਆ, ਕੋਲਰਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਣੂਆਂ ਕਾਰਨ ਖੂਨ ਵੱਗਣ ਵਾਲਾ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਵਾਇਰਲ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼, ਵਾਇਰਲ , ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਾਣੂ ਲਈ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੋਕਥਾਮ ਵਿੱਚ ਰੋਗ ਨੂੰ ਲਾਗ ਗ੍ਰਸਤ ਬਾਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸੂਰਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣਾ ਰੋਕਣਾ ਸ਼ਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੌ ਲਾਗ ਵਾਸਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਜੇ ਰੋਗ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੀਟ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਕਾਉਣਾ ਅਤੇ ਮੀਟ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਕ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣਾ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਗ ਵਾਲੇ ਵਅਕਤੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਕ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰੋਗ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਤਰਲ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖਾਸ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਬੋਲਾ ਵਾਇਰਸ/ਵਿਸ਼ਾਣੂ ਰੋਗ ਜਾਂ ਇਬੋਲਾ ਲਹੂ-ਵਹਾਅ ਬੁਖ਼ਾਰ ਇਬੋਲਾ ਵਿਸ਼ਾਣੂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰੋਗ ਹੈ।
ਲੱਛਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਣੂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਖਾਰ, ਗਲਾ ਸੁੱਜਣਾ, ਪੱਠਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਅਤੇ ਸਿਰਦਰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਚਿਆਣ, ਉਲਟੀ, ਅਤੇ ਦਸਤ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਸੀਲਤਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ, ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੂਨ ਵੱਗਣ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋਣ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਸਨੇ ਮਜੀਦ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਸਾਵਨੂਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਕਾਲਜ ਧਾਰਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਗਰੀ ਵਰਗੀਕਰਣ#ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਆਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
1938 ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਵਿਲਿੰਗਡਨ ਕਾਲਜ, ਸੰਗਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣਿਆ।
ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ, ਸ਼ਿਮਲਾ, ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਗਲਿਸ਼, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
ਉਹ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਗਤ ਸੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1981 ਅਤੇ 1985 ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਸ੍ਰੀ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਹਾਇਰ ਲਰਨਿੰਗ, ਪੁਤੱਪਾਰਥੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਉਸਦਾ ਨਾਵਲ ਸਮਰਸਵੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕੰਨੜ ਦੇ ਨਵੋਦਿਆ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕੰਨੜ ਦੇ ਕਵੀ ਡੀ.ਆਰ. ਬੇਂਦਰੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਵਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਬੇਂਦਰੇ ਦਾ ਇਹ ਕਥਨ ਖ਼ੂਬ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਗੋਕਕ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਖਿੜਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੋਕਕ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਸੁਨਹਿਰਾ ਭਵਿੱਖ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1980 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਰਨਾਟਕ ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਕਨੜ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਵੀ.ਕੇ. ਗੋਕਕ ਨੇ 'ਗੋਕਕ ਕਮੇਟੀ' ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਐਲਾਨਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ 'ਭਾਰਤ ਸਿੰਧੂਰਾਸ਼ਮੀ', ਜੋ ਕਿ 35000 ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੂਐਸਏ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਵੀ।
ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਸਮਰਸਾਵੇ ਜੀਵਨ' ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਭੱਟ ਨੇ 'ਦ ਐਗਨੀ ਐਂਡ ਦ ਐਕਸਟੇਸੀ' ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ ਰਿਲੀਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਵਿਨਾਇਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਗੋਕਕ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ।
ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਐਨੈਟਾ ਜਿਓਵੰਨਾ ਮਾਈਲਾਰਡ, ਜੋ ਕਿ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਈਨ ਮਾਰਸਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸਰਕਸ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਔਗਸਟ ਯੂਗੇਨ ਮੈਲਾਰਡ ਅਤੇ ਏਮਾ ਸਾਦ ਬੇਨ ਮੁਹੰਮਦ ਸਨ, ਜੋ ਸੈਦ ਬੇਨ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਮੋਗਾਡੋਰ ਅਤੇ ਮਾਰਗੁਰੀਟ ਬ੍ਰੈਕੋ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇੱਕ ਐਕਰੋਬੈਟ 1898), ਇਟਲੀ ਦੇ ਮੁਰਾਜ਼ਾਨੋ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਏਦੀਥ ਪੀਆਫ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕੈਬਰੇ ਗਾਇਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਸੰਗੀਤ ਇਸਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਝਲਕ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ।
ਛਾਂਸੋਂ ਅਤੇ ਬੈਲਡ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਮਹਾਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਇਸ਼ਕ, ਹਿਜਰ ਅਤੇ ਬਿਰਹਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਦੰਤਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਰੂਅ ਡੀ ਬੈਲੇਵਿਲ 72 ਦੇ ਫੁੱਟਪਾਥ 'ਤੇ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਦਸੰਬਰ 1915 ਨੂੰ ਹੈਪੀਟਲ ਟੈਨਨ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ 20ਵੇਂ ਔਰਨਡਿਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਸੀ।
ਲੂਇਸ ਐਲਫੋਂਸ ਗੈਸਨ , ਐਡੀਥ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਨੌਰਮਾਂਡੀ ਤੋਂ ਆਏ ਐਕਰੋਬੈਟਿਕਸ ਦੀ ਗਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਉਹ ਵਿਕਟਰ ਐਲਫੋਂਸ ਗੈਸਨ ਅਤੇ ਲੋਨਟਾਈਨ ਲੂਈਸ ਡੇਸਕੈਂਪਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਮਮਨ ਟਾਈਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ "ਮੈਡਮ" ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਨੌਰਮਾਂਡੀ ਦੇ ਬਰਨੈ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਕੋਠਾ ਚਲਾਇਆ ਸੀ।
ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਐਡੀਥ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਰਸ ਐਡੀਥ ਕੈਵਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਐਡਥ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ 2 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪੀਆਫ - "ਚਿੜੀ" ਲਈ ਸਲੈਗ - ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਨਾਂ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
1963 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਈ ਜੀਵਨੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2007 ਦੇ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਲਾ ਵੀ ਐਨ ਗੁਲਾਬ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ — ਪਿਆਫ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ।
ਮਾਰੀਓਂ ਕੋਤੀਲਾਰ ਨੂੰ ਏਦੀਥ ਪੀਆਫ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਔਸਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ "ਨਾਨ, ਜੇ ਨੇ ਰਿਗ੍ਰੇਟ ਰਿਏਨ" , "ਹਿਮਨੇਲ ਲਾਮੂਰ" , "ਮਿਲੋਰਡ" , "ਲਾ ਫੌਲੇ" , "ਐਲ'ਅਕਾਰਡੋਨਿਸਟੀ" , ਅਤੇ "ਪਦਮ, ਪਦਮ ." ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਅੱਜ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਆਫ ਦੇ ਗੀਤ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੇਵਿੰਗ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਰਾਇਨ, ਇੰਸੈਪਸ਼ਨ, ਬੁੱਲ ਦੁਰਹੈਮ ਆਦਿ
ਕੰਨਦਾਸਨ ਦਾ ਜਨਮ ਤਮਿਲਨਾਡੁ ਦੇ ਕਰਾਇਕੁਡੀ ਦੇ ਕੋਲ ਸਿਰੁਕੁਦਾਲਪੱਤੀ ਵਿੱਚ ਸਤੱਪਨ ਅਤੇ ਵਿਸਾਲਕਸ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਛੀਗੱਪੀ ਆਚੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ 7000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਦੇ ਕੇ ਗੋਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਵਾਈ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਿਰੀਕੁਦੱਲਪੱਟੀ ਅਤੇ ਅਮਰਾਵਤੀਪੁਦੂਰ ਵਿੱਚ 8 ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤਕ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿਰੁਵੋਟਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਜੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸਨੇ ਕੰਨਦਾਸਨ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਰੱਖਿਆ।