polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਇਸ ਚੱਕਲੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਗੁਲਾਈਦਾਰ ਲੰਮੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਲੱਠ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਇਸ ਲੱਠ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਿਰਾ ਖੂਹ ਦੀ ਪੈੜ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਤੇ ਹਲਟ ਦੇ ਬੈੜ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਖੂਹ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਗਾਡਰ 'ਤੇ ਲਾਏ ਜੱਫੇ ਵਿਚ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਮਾਲ੍ਹ ਚੱਲਣ ਨਾਲ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਟਿੰਡਾਂ ਆ ਕੇ ਪਾੜਛੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਉਲੱਦ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਫੇਰ ਖਾਲੀ ਹੋਈਆਂ ਟਿੰਡਾਂ ਦੀ ਮਾਲ੍ਹ ਬੈੜ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਲਈ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਪਾੜਛੇ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਖੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣੇ ਔਲੂ/ਚੁਬੱਚੇ ਵਿਚ ਜਾਂ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਖਾਲ ਵਿਚ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਟਿੰਡਾਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਪਾੜਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਮੂਹਰਲੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਗੇਤਰ ਲਈ ਲਲਕਾਰਾ ਮਾਰਿਆ ਕਿ,
"ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਵਿਖਾਈ ਕੋਈ ਵੀ ਕਮਜੋਰੀ ਵੇਖਣ ਦੀ ਥਾਂ,ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨੀ ਹੋਈ ਤੇਰੀ ਲਾਸ਼ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੈਨੂ ਫਖਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇਗਾ"
ਚਿਤਕਾਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪੰਜਾਬ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਚਿਤਕਾਰਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਿਤਕਾਰਾ ਵਿਦਿਅਕ ਟ੍ਰਸਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਚਿਤਕਾਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰਾਜਪੁਰਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।
ਇਹ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਫਾਰਮੇਸੀ, ਹੈਲਥ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਨਰਸਿੰਗ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਡਾਕਟੋਰਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚਿਤਕਾਰਾ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤਕਾਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਕਾਰੋਬਾਰ, ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ, ਫਾਰਮੇਸੀ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕੈਡਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਚਿਤਕਾਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਈ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਨ ਸੰਚਾਰ, ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ
ਚਿਤਕਾਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੁਝ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਜ਼ਿਆਉਦੀਨ ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1951 ਨੂੰ ਦਿਪਾਲਪੁਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਨ ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਬਰਿਟਨ ਹੋਈ।
1990 ਚ ਉਹ ਕੁਆਲਾ ਲੁਮਪੁਰ ਚ ਰਹਿਦੇ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਅਨਵਰ ਇਬ੍ਰਾਹਿਮ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸਨ, ਜੋ ਉਪ ਮੁਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵਿਰੋਧੀ ਨੇਤਾ ਹਨ।
ਸਰਦਾਰ ਜ਼ਿਆਉਦੀਨ ਨੇ ਆਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁ-ਖੇਤਰੀ ਬੁਧੀਜੀਵੀ ਆਲੋਚਕ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਬਹੁਲਵਾਦ ਅਤੇ ਅਸਹਿਮਤੀ ਨਜ਼ਰੀਏ 'ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲਹਿਜੇ ਤੋ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹੈ,ਪਰ ਪੰਜ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ: ਇਸਲਾਮ, ਇਸਲਾਮੀ ਸਾਇੰਸ, ਫਿਊਚਰਜ਼, ਪੋਸਟਮਾਡਰਨਿਜਮ ਹੈ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਬਹੁਸੱਭਿਆਚਾਰਵਾਦ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਸਪੇਕਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਉਦੀਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ 100 ਉੱਚ ਨਾਮੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ "ਦ ਇੰਡਿਪੇਨਡੇੰਟ ਅਖਬਾਰ" ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬਹੁ-ਖੇਤਰੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਕਿਹਾ।
ਭਾਰਤ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ, ਆਸ਼ੀਸ਼ ਨੰਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮਲਟੀਪਲ ਪਛਾਣ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀ, ਉਹ ਮਨੁਖੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਦਸਦੇ, ਪਰ ਮਲਟੀਪਲ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਯੋਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਸਰਦਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਸੱਭਿਆਚਾਰਵਾਦ ਗੈਰ-ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਬਦਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਗਲ ਕਰਨ ਲਈ ਚਿੰਤਤ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜੀਲਿਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੀ ਜਾਤੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਿਆਨਬੇਈ, ਮੋਹੇ ਅਤੇ ਵੁਜੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕਈ ਕੋਰਿਆਈ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਸਨ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੁਏਓ, ਗੋਗੁਰਏਓ ਅਤੇ ਬਾਲਹਾਏ।
ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ-ਦੇ-ਬਾਅਦ-ਇੱਕ ਇਹ ਖਿਤਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਿਆਓ ਰਾਜਵੰਸ਼, ਜੁਰਚੇਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਿਹਨਾਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਯੁਆਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਿਹਾ।
ਮਾਂਛੁ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੀਲਿਨ ਦੇ ਸਿਪਹਸਾਲਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਖੇਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਸ ਦੇ ਪ੍ਰਿਮੋਰਸਕੀ ਕਰਾਏ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
1932 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਮੰਚੂਕੁਓ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚਾਂਗਚੂਨ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ - ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਾਂਗਚੂਨ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਨਜਿੰਗ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਪਰ ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਮਾਓ ਜੇਦੋਂਗ ਦੇ ਸਾਂਮਿਅਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਜੀਲਿਨ ਜਨਵਾਦੀ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਚੀਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਪੂਰਬੋਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੈ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮੰਚੂਰਿਆ ਖੇਤਰ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ।
ਜੀਲਿਨ ਸ਼ਬਦ ਮਾਂਛੁ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗੀਰਿਨ ਉਲਾ ਵਲੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲੱਬ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਚੀਨੀ ਭਾਵਚਿਤਰਾਂ ਦਾ ਮਤਲੱਬ ਸ਼ੁਭ ਜੰਗਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸੰਖਿਪਤ ਏਕਾਕਸ਼ਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।
ਸਰਦੀਆਂ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਠੰਡੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ 20 ਵਲੋਂ 14 ਸੇਂਟੀਗਰੇਡ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਇਕ ਸਦੀ ਅਤੇ ਕਮਾਲ ਦਾ ਵਧੀਆ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਵੱਧ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੇਦਨਸ ਹੋਟਲ ਪੁਰਾਨੇ ਸਮੇ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ . ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹੋਟਲ ਦੇ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 1903 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 1994 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈਰੀਟੇਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ. ਅਸਲੀ ਹੋਟਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੇਦਨਸ ਭਰਾ 1894 ਤੋ 1902 ਤੱਕ ਅਤੇ ਜੇ ਮੇਦਨਸ, ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਵਿੱਚ . 20 ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਹੋਟਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬੇਹਤਰੀਨ ਹੋਟਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਸੰਨ 1903 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਐਡਵਰਡ ਦੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਨੇ ਆਯੋਜਿਤ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਿਨ ਹੋਟਲ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋਕਿ ਹੋਟਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋ ਮਹਿੰਗਾ ਸੀ. ਹੋਟਲ ਸਿਵਲ ਲਾਈਨਜ਼ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋ 200 ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਇਹ ਨ੍ਯੂ ਡੇਲੀ ਦੇ ਕੇਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਇਸ ਦਾ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੂਰਪੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ . ਅੱਜ ਇਹ ਓਬਰਾਏ ਹੋਟਲ & ਰਿਜੋਟ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
ਇਸ ਹੋਟਲ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮ ਲਈ ਖਾਣ, ਰਹਿਣ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਹਨ. ਅਤੇ ਖੋਜੋ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ, ਇਸ ਦੇ ਗਾਹਕ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਸਬੰਧਤ ਇਵੈਨਟ ਹੈ. ਮੇਦਨਸ ਹੋਟਲ ਹੈਰੀਟੇਜ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਅਧਾਰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਚੁਣਨ ਲਈ 30 ਤੋ ਜਿਆਦਾ ਚਲਣ / ਤੁਰ ਰਸਤੇ ਹਨ. ਨਿਯਮਤ ਵਰਗ ਤੋ ਲੈ ਕੇ ਬੰਦ - ਕੁੱਟਿਆ - ਟਰੈਕ ਦੌਰੇ/ਔਫ ਦਾ ਟਰੈਕ ਦੋਰੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹਨ. ਇਹ ਵਰਗ/ਦੋਰੇ ਦਿੱਖ ਨਜਾਰੇਆ ਦੇ ਨਾਲ - ਪੁਰਾਣੇ ਨਕਸ਼ੇ, ਫੋਟੋ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਜਾ ਚੱਕਰ ਦੇ ਕੇ, ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਨੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ਮੇਦਨਸ ਹੋਟਲ ਦਿੱਲੀ, ਜਾ ਓਬਰਾਏ ਮੇਦਨਸ ਹੋਟਲ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਮੇਦਨਸ ਹੋਟਲ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਿਨ ਹੋਟਲ ਦਿੱਲੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਵਲ ਲਾਈਨਜ਼ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰਾਸਤ ਹੋਟਲ ਹੈ. 1903 ਵਿੱਚ ਖੁਲਿਆ,
ਹ ਹੋਟਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹੋਟਲ ਵਿਚੋ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਲਾਈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹੋਟਲ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਹੇ ਸਨ,
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਮੌਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਨਾਥ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ ਕਾਸ਼ੀ ਕਾ ਅੱਸੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਇਹ ਨਾਵਲ ਇਸ ਤੀਰਥ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਤੇ ਅਤੇ ਜਾਅਲੀ ਗੁਰੂਆਂ ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰਮਾ ਕੇ ਪੈਸਾ ਬਟੋਰਨ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹਨ।
ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਬਨਾਰਸ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ ਤੇ ਘਾਟ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਲੇ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਰਵੀ ਕਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੰਵਰ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈੱਟਿੰਗ ਉੱਤਰ-ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੌਰ ਦੀ ਹੈ।
ਦਿਵੇਦੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਜਰ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਰਮਿਲਾ ਮਾਤੋਂਡਕਰ ਅਤੇ ਮਨੋਜ ਵਾਜਪਾਈ ਨੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਦਿਵੇਦੀ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਐਪਿਕ 'ਚਾਣਕਿਆ' ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਮੀਸ਼ਾ ਪਟੇਲ ਨੂੰ ਔਰਤ ਪਾਤਰ ਦੀ ਲੀਡ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਮਤਭੇਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਜਾਰੀ ਦੀ ਲੀਡ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਜਦਕਿ ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੰਵਰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁਹੱਲਾ ਅੱਸੀ 2015 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿਅੰਗ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਨੇ ਮੁੱਖ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਵੇਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।
ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਦੋ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਹਿਲੂ ਸਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ‘ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ’ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ
ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਨੇ ਅਖ਼ਵਾਰਾਂ,ਪਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਹਿਮ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਕੇਨੇਡਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ‘ਸੁਦੇਸ ਸੇਵਕ’ ਅਤੇ'ਸੰਸਾਰ’ ਨਾਮੀ ਪਰਚੇ ਕੱਢੇ।
1913 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਈ ਗਈ,ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ'ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸ਼ੀਅੇਸਨ ਆਫ਼ ਪੈਸਿਫਿਕ ਕੋਸਟ’ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ‘ਗ਼ਦਰ’ ਨਾਮੀ ਅਖ਼ਵਾਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਕਵਿਤਾ ਦਿਲਾਂ ਤੇ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ।
ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸਥਾਨਕ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ‘ਗ਼ਦਰ’ ਵਿੱਚ ਛਾਪ ਕੇ ਕਈ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆ ਸਨ।
ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕੋਈ ਅਤਿਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਗ਼ਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਸ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨੌ ਸਾਲ ਲੱਗੇ. ਸਰ ਵਿਕਰ ਦਸੰਬਰ 1890 ਵਿੱਚ ਫਲਕਨੁਮਾ ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਗੋਲ ਬੰਗਲਾ ਅਤੇ ਜਨਾਨਾ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮਰਦਾਨਾ ਹਿੱਸਾ 'ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਕੰਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ. ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰਾ ਨਾਲ ਇਤਾਲਵੀ ਸੰਗਮਰਮਰ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ 93,971 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੈਲੇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਛੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਦੋ ਦੇਡੰਗ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਖੰਭ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਫੈਲੇ ਸਨ. ਮਿਡਲ ਹਿੱਸਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਗੋਲ ਬੰਗਲਾ, ਜਨਾਨਖ਼ਾਨੇ ਮਹਿਲ, ਅਤੇ ਹਰਮ ਕੁਆਰਟਰ ਦੱਖਣੀ ਵਲ ਬਣੇ ਹਨ।
ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਫਲਕਨੁਮਾ ਪੈਲੇਸ ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ ਟੁਡੋਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ . ਇਸ ਦਾ ਰੰਗੇ ਗਲਾਸ ਕਮਰੇ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਤੋ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ ਜੋਕਿ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ .
ਫਲਕਨੁਮਾ ਪੈਲੇਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਭ ਤੋ ਵਧੀਆ ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਹ ਪਿਗਾਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਟੇਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸੀ. ਇਹ ਫਲਕਨੁਮਾ ਪੈਲੇਸ ਇੱਕ 32 - ਏਕੜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆ ਹੈ ਤੇ ਚਾਰ ਮਿਨਾਰ ਤੋ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 'ਤੇ ਹੈ . ਇਹ ਨਵਾਬ ਵਿਕਰ - ਉਲ - ਉਮਰਾ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਚਾਚਾ ਤੇ ਸਾਲੇ ਸਨ ਨਵਾਬ ਮੀਰ ਮਹਿਬੂਬ ਅਲੀ ਖਾਨ ਬਹਾਦਰ. ਫਲਕ-ਨੁਮਾ ਦਾ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਹੈ ' ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ " ਜਾ " ਆਸਮਾਨ ਵਰਗੇ, " .
ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਨੇ ਇਸ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦ 3 ਮਾਰਚ 1884 ਨੂੰ ਸਰ ਵਿਕਾਰ ਨੇ ਰੱਖੀ ਸੀ. ਉਹ ਨੇ ਐਚ ਐਚ ਸਿਕੰਦਰ ਯਾਹ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਮੈਟਰਨਲ ਪੋਤੇ ਸੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ .
ਸੱਤ-ਅਯਾਮੀ ਸਪੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਔਕਟੋਨੀਅਨਜ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ।
ਇੱਕ ਸਪੈਸ਼ਲ ਵੱਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਕਰੌਸ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਸੱਤ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਹੁਰਵਿਟਜ਼ ਥਿਊਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਅਲਜਬਰਿਕ ਬਣਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੁਆਟਰਨੀਓਨ ਅਤੇ ਔਕਟੋਨੀਓਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਉੱਤੇ 2,4, ਅਤੇ 8 ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤੇ ਪਾਸਬੰਧੀ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਲੀਨੀਅਰ ਸਪੇਸ ਦੇ ਇੰਨਾ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਲਕੁਲਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ)
ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ “ਰੈਗੁਲਰ ਪੌਲੀਟੋਪਾਂ” ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਹੀ ਸੱਤ-ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: 7-ਸਿੰਪਲੈਕਸ, 7-ਕਿਊਬ, ਅਤੇ 7-ਔਰਥੋਪਲੈਕਸ।
ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਫੈਮਲੀ “ਇੱਕਸਾਰ 7-ਪੌਲੀਟੋਪਾਂ” ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਫਲੈਕਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਸਮਿਟਰਿਕ ਡੋਮੇਨਾਂ ਤੋਂ ਰਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰੇਕ ਹੀ ਇੱਕ “ਕੋਐਕਸਟਰ ਗਰੁੱਪ” ਰਾਹੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਰੇਕ ਇੱਕਸਾਰ ਪੌਲੀਟੋਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਿੰਗਡ “ਕੋਐਕਸਟਰ-ਡਿੰਕਿਨ ਡਾਇਗਰਾਮ” ਰਾਹੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਵਾਸਤਵਿਕ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਲੜੀ ਨੂੰ -ਅਯਾਮੀ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਸਪੇਸ ਦਾ “ਇੱਕ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ” ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਡਿਸਟੈਂਸ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੱਤ-ਅਯਾਮੀ ਯੂਕਿਲਡਨ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਕਿਲਡਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੇ, ਜੋ ਡੌਟ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਰਾਹੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਸਧਾਰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਓਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫੀਲਡ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੱਤ-ਅਯਾਮੀ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਤ-ਅਯਾਮੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ, ਜਿਸਦੀਆਂ 14 ਵਾਸਤਵਿਕ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਾਂ ਹੋਣ।
ਇਹ ਇੱਕ ਸੱਤ-ਅਯਾਮੀ ਬਹੁਪਰਤ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ 7-ਗੋਲਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵੈਰਾਇਟੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੱਤ ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਲ ਯੂਨਿਕਲਡਨ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ 6-ਸਫੀਅਰ ਜਾਂ ਹਾਇਪਰਸਫੀਅਰ ਕਿਸੇ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਛੇ-ਅਯਾਮੀ ਬਰਾਬਰ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਸਤਹਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ 6 ਹੈ, ਜੋ ਅਰਧ ਵਿਆਸ ਵਾਲੇ ਇਸ 6-ਸਫੀਅਰ ਲਈ ਰਸਮੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੈ;
ਰਾਜਿਆਂ, ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਜਸ ਇਹ ਭੱਟ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਰਾਜਾ ਜਰਮੇਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਗਾਇਕੀ ਤੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਕੁਝ ਜ਼ਮੀਨ ਭਟਣੀ ਨੂਰਾਂ ਨੂੰ ਜਗੀਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਭਟਣੀ ਨੂਰਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਵਸਾਉਣਾ ਸ਼ਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੱਝ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਂ ‘ਭਟਣੀ ਦਾ ਖੇੜਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਪਿੰਡ ਭੱਟ+ਨੂਰਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਭਟਨੂਰਾ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
ਜਦੋਂ ਲੁਬਾਣਾ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ-ਕਰਦੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਿੰਡ ਵਪਾਰਕ ਪੱਖੋਂ ਵਧੀਆ ਲੱਗਾ।
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲੁਬਾਣਾ ਬਰਾਦਰੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਧਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਭੱਟ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਲੁਬਾਣਾ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਪਿੰਡ ਭਟਨੂਰਾ ਦੇ ਨਾਂ ਪਿੱਛੇ ਲੁਬਾਣਾ ਸ਼ਬਦ ਲੱਗ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਪਿੰਡ ਭਟਨੂਰਾ-ਲੁਬਾਣਾ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ 85 ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਹਨਾਂ ’ਚੋਂ 7 ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ।
ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫੀ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੀਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ’ਚ ਲਿਖਣ ਯੋਗ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਭਟਨੂਰਾ-ਲੁਬਾਣਾ ਦੀ ਧੀ ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ’ਚ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਧੀ ਬੀਬੀ ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਹਲਕਾ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਬਰ ਹੈ।
ਸ਼ਹੀਦ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਵੀਰ ਚੱਕਰ, ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਜੱਜ, ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ ਏ.ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ., ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਬੀ.ਡੀ.ਪੀ.ਓ., ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ, ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਏ.ਈ.ਟੀ.ਸੀ. ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਹਨ।
ਭਟਨੂਰਾ-ਲੁਬਾਣਾ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੋਗਪੁਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਇਹ ਭੋਗਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਭੁਲੱਥ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਫਰਲਾਂਗ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਲੱਗਣ ਕਰ ਕੇ ਭਟਨੂਰਾ ਲੁਬਾਣਾ ਤਿੰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਕੜੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲੁਬਾਣਾ ਬਰਾਦਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਬਰਾਦਰੀਆਂ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਲਾ ਵਪਾਰੀ ਵਰਗ ਜਿਹੜਾ ਸਨਅਤ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀ ਲਾ ਕੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਬੁਰਜੂਆ ਸਮਾਜਿਕ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੋੜਾਂ ਉਸਾਰਨ ਅਤੇ ਢਾਲਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ ਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਮੰਡੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫੇ ਲਈ ਉਸਾਰ ਕੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਹੋਣ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਬੁਰਜੂਆਜੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬੁਰਜੂਆ ਬਣ ਰਹੇ ਹਿੰਦੂ ਵਪਾਰਕ ਵਰਗ ਦਾ ਅਗਲੇਰਾ ਵਿਕਾਸ ਆਰਥਿਕ ਅਧਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਣ ਦੇ ਉਲਟ ਮਜ਼ਬੀ-ਤੁਅੱਸਬ ਰਾਹੀਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੋਇਆ।
ਖੱਬੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਘੱਟ ਸੋਝੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬੁਰਜੂਆ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸਿੱਖ ਵਪਾਰੀ ਵਰਗ ਵੀ ਇਸੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਤੁਰਿਆ।
ਆਪਣੀ ਸੌੜੀ ਸੋਝੀ ਕਾਰਨ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਵਰਗ ਸਮੁੱਚੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਥਾਂ ਫਿਰਕੇ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰਿਆ।
ਪਰ-ਉਸਾਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਆਰਥਿਕ-ਸਮਾਜਕ ਜੁਗਾੜ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿਚਲਾ ਵਾਧਾ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਕਈ ਪ੍ਰਾਂਤਾ ਨਾਲੋਂ ਅਮਨੁੱਖੀ ਲੁੱਟ-ਚੌਂਗ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਸੀ।
ਧਾਰਮਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨ-ਮੁਜਾਹਰਾ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮੂਲੋਂ ਨਿਘਰਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਖੇਤੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਧੀਨ ਖੇਤੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦਾ ਸਨਅੱਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਪਤ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣਾ, ਬੁਰਜੂਆ ਪੈਂਤੜੇ ਤੋਂ ਹੀ ਲੋੜੀਂਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਕੇਵਲ ਸੀਮਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੁਧਾਰ, ਪੈਦਾਵਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਅਸਾਵੀਂ ਵੰਡ ਅਤੇ ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਾਰਨ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਜਲਦੀ ਹੀ ਖੜੋਤ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਕਿਸੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਦੀ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਨੂੰ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਛਾਣ ਭਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਿਸਦੇ ਤੇ ਅਣ-ਦਿਸਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਥੂਲ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਪਦਾਰਥਾਂ,ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆ ਤੇ ਉੱਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਧੁਨੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਤੇ ਉਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਹਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ -ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਦੋ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਹੱਦਾਂ ਠੀਕ -ਠੀਕ ਸਾਵੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਗਟਾ ਨਾਵਾਂ ਜੋੜੀਆਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆਂ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਭਾਸ਼ਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਇੱਕ ਯੋਗ ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰੂਪ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘਟਨਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹਨ।
ਜਿੱਥੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹਰੇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਯੂਨੀਕ ਰਹਿਤਲ,ਸੱਚੀ -ਸੁੱਚੀ ਇਨਸਾਨੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਬਿੰਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਭਾਸ਼ਾ ਇਸਦਾ ਬਹੁਤ ਖੂਬਸੂਰਤ ਬਹੁ -ਪੱਖੀ, ਬਹੁ -ਪਰਤੀ ਮੰਤਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਜੋਇਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਧੇਰੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਮਨ, ਸੁਪਨਿਆਂ,ਸਿਰਜਣਾਵਾਂ, ਸੁਹਜਤਾਵਾਂ,ਦਾ ਅਕਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਰਤਾਰੇ ਹਨ।
ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਖੁਦ ਮੁਖਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਹੀ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਵੱਖ -ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜਰੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਉਸਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦਰ ਵੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਦਾ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ 'ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ਼਼'ਅਤੇ ਅੰਸ਼ ਪਾਸਾਰ ਜਿਹੇ ਅਮਲ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅੰਸ਼ ਪਾਸਾਰ ਦੇ ਅਮਲ ਦੌਰਾਨ ਦੂਜੇ ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ' ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਜਾਨਣ, ਉਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਲਿਖੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਰਗੇ ਕਾਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਹੀ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹਨ।
ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪੈਟਰਨ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਵੱਖ -ਵੱਖ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੈਟਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਜੀਵੰਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਜੁੜਵੀਂ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮੂਲ ਪਛਾਣ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਆਧਾਰ ਅਧਿਕਤਰ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਅਨਿਖੜ ਅਤੇ ਪ੍ਤਿਪੂਰਕ ਹੋਂਦ ਦਾ ਪਰਿਣਾਮ ਹੈ ਸਗੋਂ ਪਰਸਪਰ ਨਿਰਮਾਣਕਾਰੀ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਬੰਗਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨੁਕਤੇ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਪਛਾਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਨੁਭਵ ਅਨੁਕੂਲ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਘਾੜਤ ਪੱਖੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਪਹਿਲੂ ਉਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਵੱਖੋ -ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਮਕਾਨਕੀ ਬਦਲ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਹੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੋਕ ਸਿੱਧ ਹੋਈਆਂ।
ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਵਸਤੂ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਾਂਗ ਰਾਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਫਿਰ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਠੋਸ ਲਕੀਰ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਪਰ ਹਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਦੇੋਵੇਂ ਲੱਛਣ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਰੋਲ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਦੂ਼ਜੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੱਛਣ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਚਿਤ ਹੇੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਦਾਰਥਕ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਚਿਤ ਹੋਇਆ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਵਿਆਖਿਆ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਉਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚੋਂਂ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮੁਆਫਜ਼ਖਾਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਪਰਵਰਗਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰ ਚੌਗਿਰਦੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।
ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਧੁਨੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਪਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਿਸਤਿ੍ਤ ਵੰਨਗੀਆ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਸ਼ਾ ਜਿਥੇ ਭਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਵਟਾਂਦਰੇ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ,ਉਥੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਘੇਰਾ, ਵਸਤੂ ਵਟਾਂਦਰਾ, ਸਮਾਜਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ,ਲੋਕ ਰੂੜੀਆਂ, ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਤੱਕ ਪਸਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ ਅਨੁਭਵ ਤੇ ਭਾਵ, ਸਾਂਝੀਆ ਮੁਹਿੰਮਾਂ,ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਜਨਾ ਭਾਵ ਸੰਗੀਤ ਆਦਿ ਹਨ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਰੱਖਦੀ ਹੈ,ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੂਬਹੂ ਅਨੁਵਾਦ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਆਦਾਨ- ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਭਰਪੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਦੇ ਹਨ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂਤਰ ਅਮਲ ਚਲਦੇ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਗਾ ਅਮਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ,ਜਦੋਂ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਉੱਤੇ ਭਾਰੂ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਨਾਲ ਗਹਿ- ਗਚ ਹੋ ਰਹੀਆ ਹੁੰਦੀਆ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ' 'ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ,ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੋਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆ ਵੀ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੋਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਉਰਦੂ ਜ਼ੁਬਾਨ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਲਾ ਕੋਈ ਅੰਸ਼ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਕਰਕੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਤਿੰਨ ਪੱਖਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ -ਧੁਨੀ, ਸ਼ਬਦ,ਵਿਆਕਰਣ।
ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੂਹਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਅਸਾਂਵੀਂ ਵੰਡ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਂਤਰ ਲੁੱਟ-ਚੋਂਘ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਜਮਾਤੀ-ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਭਾਰੂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਭਆਚਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਸਥਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਸਾਮੰਤਵਾਦੀ ਅਰਥਚਾਰਾ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵੇਗ ਦੀ ਪਰਿਪੱਕ ਸਿਖਰ ਤੇ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸਗੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜੀ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਖਲ ਕਾਰਨ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੱਝਾ।
ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰਵ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ , ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਜਾਂ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚਲਾ ਤਣਾਉ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਰਜਣਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸੁਭਅ ਵਾਲੀਆਂ ਬਣਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਭਾਵ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਖੇਤਰ ਵੱਡੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛੋਟੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੱਖ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ, ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ, ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇਅ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਉਸ ਖਿੱਤੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜਿੱਥੇ ਰਲਦੇ -ਮਿਲਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਜਾਂ ਉੱਪ-ਸਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਣ,ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਪਹਿਰਾਵੇ,ਖੁਰਾਕ,ਰਿਹਾਇਸ਼,ਰਸਮਾਂ-ਰੀਤਾਂ ਆਦਿ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਐਧਿਐਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਭੂਗੋਲ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੱਥ ਹੈ।
ਇਹ ਤਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਤੇ ਸਾਪੇਖ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਪਣੀ 'ਕੁਦਰਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ' ਤੇੋ 'ਸਮਾਜਿਕ ਮਨੁੱਖ ਹੋਂਦ' ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬੱਝਦਾ ਹੈ।
ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀਕ੍ਰਿਤ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਗੁਣਾਤਮਕ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੀਂਹ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਇਸ ਸਭਿਆਚਾਰਕ-ਸਮਾਜਕ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਂਝੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹੋਣ ਜਿਵੇਂ -ਭਾਸ਼ਾ,ਧਰਮ,ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ,ਆਦਿ, ਇਹ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਉਹ ਭੁਗੋਲ੍ਕਾਰ ਜਿਸਨੇ ਰਸਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਭਿਆਚਾਰ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਇਲਾਕਾਈ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਖਿੱਤੇ ਜਾਂ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਹਾਲਤਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਉਸਨੂੰ ਭੂਗੋਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸੇਠ ਟੀ. ਵੀ. ਸਿਟਕਾਮ "ਦੇਖ ਭਾਈ ਦੇਖ" ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਆਨੰਦ ਮਹੇਂਦਰੂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਚ ਉਸ ਨੇ ਦੀਵਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੁਖੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਬਜਾਜ ਅਤੇ ਮਨੀਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ ਬਿਸਮਿਲ ਵਰਗੇ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਹ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ 80ਵਿਆਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਟੀ.ਵੀ. ਸੋਪ "ਹਮ ਲੌਗ" 'ਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦਾਦੀ ਦੀ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਸੇਠ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਇੰਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ ਵਧਾਉਣਾ ਪਿਆ।
ਸੁਸ਼ਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1970 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੇ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਮ ਲੋਗ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦਾਦੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖ ਭਾਈ ਦੇਖ ਟੀ.ਵੀ. ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ; ਜਿਵੇਂ ਦੇਵ ਰਾਜ ਅੰਕੁਰ,ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਬਜਾਜ,ਮਨੀਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ ਬਿਸਮਿਲ,ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਸ਼ਰਮਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਜੋਏ ਮਾਈਕਲ, ਰਤੀ ਬਾਰਥੋਲੋਮਿਯੂ, ਰੋਸ਼ਨ ਸੇਠ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ 1964 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ਯਾਤਰੀਕ ਦੀ ਬਾਨੀ ਸੀ।
1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਚਿਲਡਰਨ ਕਰੀਏਟਿਵ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਇਨਸ ਸੀ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਲਗਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੀ 1978 ਦੀ ਫਿਲਮ "ਜੁਨੂਨ" ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੀ ਮਾਸੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਉਸ ਨੇ "ਸਿਲਸਿਲਾ", "ਪ੍ਰੇਮ ਰੋਗ", "ਰਾਮ ਤੇਰੀ ਗੰਗਾ ਮੈਲੀ", "ਚਾਂਦਨੀ", "ਦੀਵਾਨਾ", "ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ" ਅਤੇ "ਕਲ ਹੋ ਨਾ ਹੋ" ਸਮੇਤ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸੁਸ਼ਮਾ ਸੇਠ,ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਾਨਵੰਟ ਆਫ਼ ਜੀਸਸ ਐਂਡ ਮੈਰੀ,ਨਿਊ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਲੇਡੀ ਇਰਵਿਨ ਕਾਲਜ, ਨਿਊ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ "ਬ੍ਰਿਅਰਕਲਿਫ਼ ਕਾਲਜ" ਦੇ ਡਿਪਲੋਮਾ ਸਾਇੰਸ ਨਾਲ ਐਸੋਸੀਏਟ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪਿਟਸਬਰਗ ਦੇ "ਕੈਰਨਗੀ ਮੈਲਨ" ਬੈਚੁਲਰ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦਿਵਿਆ ਸੇਠ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ "ਹਮ ਲੋਗ" ਟੀ.ਵੀ. ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ਮਾ ਦੀ ਪੋਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਸੁਸ਼ਮਾ ਮਨੀਪੁਰੀ ਡਾਂਸਰ ਚਾਰੂ ਸੀਜਾ ਮਾਥੁਰ, ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘਾਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸੀ।
1985 ਦੀ ਬੀ. ਆਰ. ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਫਿਲਮ "ਤਵਾਇਫ਼" ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ, ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ, ਰਿਤਿਕ ਰੋਸ਼ਨ, ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਜ਼ਿੰਟਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
2000 ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ, ਸੇਠ ਅਰਪਨਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਐਨ.ਜੀ.ਓ. ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ "ਸਿਤਾਰੋਂ ਕੇ ਪਾਸ" ਨਾਮਕ ਨਾਟਕ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸ ਮਿਸ਼ਨ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿਖੇ 1960 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਆਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਸ ਪੱਖੋ ਢੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਪਿਆ ਸੀ।
ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1972 ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਥੇ ਸਿਅਰ ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਿਆ।
ਮਾਲਦੀਵ ਵਿਖੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਖੁੱਲਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸਿਰਫ 280 ਬੈਡਾਂ ਦੀ ਸੀ।
"ਕੁਰੰਬਾ ਦੀਪ ਰਿਜ਼ੋਰਟ" ਪਹਿਲਾ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਸੀ ਜੋ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਂਡਸ,ਨਾਮ ਦਾ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਖੁੱਲਿਆ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ 105 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
2009 ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਲੋਕਲ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸਾਂ"ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਓਂਕੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਕੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਵਸੋਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਵੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਅਜਿਹਿਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਥੇ ਸਿਰਫ ਹੋਟਲ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਕਰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਕਮਰੇ,ਰੇਸਟੋਰੈਂਟ,ਕੌਫੀ ਹਾਊਸ, ਬਾਰ, ਡਿਸਕੋ,ਗੋਤਖੋਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਖਰੀਦੋ ਫਰੋਖਤ ਲਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਆਦਿ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸਦਾ ਕੁਜ ਹਿੱਸਾ ਹੋਟਲ ਲਈ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਲਾਂਡਰੀ, ਬਿਜਲੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਟਾਫ ਲਈ ਵੀ ਰਾਖ਼ਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਵਿਖੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਅਤੇ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਆਦਿ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ " ਮਾਲਦੀਵ ਸੈਲਾਨੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ":{: } ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।