polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਦੋਵੇਂ ਫੈਮਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫਰਮੀਔਨ ਪੌਲੀ ਐਕਸਕਲੂਜ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਯਾਨਿ ਕਿ ਦੋ ਇੱਕੇ ਜਿਹੇ ਫਰਮੀਔਨ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਇੱਕੋ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ (ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ, ਇੱਕੋ ਪੁਜੀਸ਼ਨ, ਵਿਲੌਸਿਟੀ ਅਤੇ ਸਪਿੱਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ)।
ਇਸਤੋਂ ਉਲਟ, ਬੋਸੌਨ ਬੋਸ-ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਪਾਬੰਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਸਲਈ ਉਹ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਛੇ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਕਣਾਂ ਦਾ ਸਪਿੱਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਚਣ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਸਪਿੱਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਹੀਲੀਅਮ ਐਟਮ ਦਾ ਸਪਿੱਨ 0 ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਇੱਕ ਬੋਸੌਨ ਵਾਂਗ ਵਰਤਾਓ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਆਰਕ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ, ਸਭ ਫਰਮੀਔਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਮੁਢਲੇ ਕਣਾਂ, ਸੰਯੁਕਤ ਕਣਾਂ , ਅਤੇ ਐਟੌਮਿਕ ਨਿਊਕਲੀਆਈ ਰਾਹੀਂ ਚੁੱਕੇ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਸਪਿੱਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਸਪਿੱਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਓਪਰੇਟਰ, ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸਾਥੀ ਹੈ: ਕਿਸੇ ਕਣ ਦੁਆਰਾ ਘੁਮਾਓਦਾਰ ਜਾਂ ਵਟੇਦਾਰ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਉਣ ਤੇ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਪਿੱਨ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀ ਹੋਂਦ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਤੋਂ ਉੱਭਰੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਟੈਰਨ-ਗਾਰਲਚ ਪ੍ਰਯੋਗ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਰੱਖਦੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਿਰਫ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਇੱਕ ਗੁਣਾਤਮਿਕ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਪਿੱਨ ਵੈਕਟਰ ਅਕਸਰ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਉਣੀ ਅਸਾਨ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ, ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸਪਿੱਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਜਾਇਰੋਸਕੋਪ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਿਸੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੁਬਕੀ ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ “ਟੌਰਕ” ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੁੰਬਕੀ ਡਾਇਪੋਲ ਮੋਮੈਂਟ ਉੱਤੇ ਫੀਲਡ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ- ਅਗਲਾ ਭਾਗ ਦੇਖੋ)।
ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਪਿੱਨ ਵੈਕਟਰ ਪਰੀਸੈਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਜਾਇਰੋਸਕੋਪ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਪ੍ਰੋਟੌਨਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਓ ਐਟੋਮਿਕ ਨਿਊਕਲੀਆਇ ਵਿੱਚ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੈਜ਼ੋਨੈਂਸ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪੀ ਅਤੇ ਇਮੇਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਪਿੱਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਧਾਰਣ ਕਣ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ 2 + 1 ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨੰਬਰ ਧੁਰਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਧੁਰੇ ਦੇ ਘੁਮਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਸੂਖਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਿਯਮ ਜਰੂਰ ਹੀ ਲੀਨੀਅਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਹਰੇਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰ ਸਕੀਏ, ਅਤੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦੋ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾਂ ਦਾ ਗੁਣਨਫਲ ਜਰੂਰ ਹੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰ ਰਹੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਅੱਗੇ, ਰੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇਨਰ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਸਾਡੇ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ:
ਜਿਵੇਂ ਉੱਪਰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਾਪੇ ਗਏ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੇ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਅਨਿਰੰਤਰ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਹੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਣ ਦੇ ਸਪਿੱਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਅਸਾਨ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵਿਵਰਣ, ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਧੁਰੇ ਉੱਤੇ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਦੇ ਐਂਪਲੀਟਿਊਡਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ, ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਿਸੇ ਸਪਿੱਨ ½ ਕਣ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਦੋ ਨੰਬਰਾਂ 1/2 ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪਏਗੀ, ਜੋ ਇਸ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀ ਜਰੂਰਤ ਤੇ ਖਰਾ ਉਤਰਦਾ ਹੋਇਆ, /2 ਅਤੇ /2 ਬਰਾਬਰ ਇਸਦੇ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਖੋਜਣ ਦੇ ਐਂਪਲੀਟਿਊਚ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ;
ਕਿਸੇ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੱਗਭੱਗ 1014 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਮੋਮੈਂਟਾਂ ਗੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋ ਪੁੰਜ ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਯੋਗਦਾਨ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਅੱਧਾ –ਅੰਕ ਸਪਿੱਨ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫਰਮੀ-ਡੀਰਾਕ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਪੌਲੀ ਐਕਸਕਲੂਜ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਬੂਤ, ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਸਪਿੱਨ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਸ-ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਿੱਟਰਿਕ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਮੱਲਣ ਕਾਰਣ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰ ਸਕਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਬੂਤ, ਸਪਿੱਨ-ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਥਿਊਰਮ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਥਿਊਰਮ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਥਿਊਰੀ, ਦੋਵਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਪਿੱਨ ਅਤੇ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਦਰਮਿਆਨ ਇਸ ਸਬੰਧ ਨੂੰ “ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ” ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਇਸ ਕਣ ਦੇ ਸਪਿੱਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਧੁਰੇ ਪ੍ਰਤਿ ਨਾਪਿਅ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ, ਸਪਿੱਨ ਦੇ /2 ਨਾਪੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਪ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਣ ਦੀ ਸਪਿੱਨ ਅਵਸਥਾ ਸਬੰਧਤ ਆਈਗਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਵੇਗੀ।
ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਧੁਰੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਣ ਦਾ ਸਪਿੱਨ ਕੋਈ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਆਈਗਨਮੁੱਲ ਰੱਖਦਾ ਨਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਨਾਪ ਉਹੀ ਆਈਗਨਮੁੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨਗੇ , ਬਸ਼ਰਤੇ ਸਪਿੱਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਪ ਹੋਰ ਧੁਰੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਰੋਟਰੇਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਇੱਕ ਯੂਨਾਈਟਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਿਵ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਜਿਹੀ ਹਰੇਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੈ।
ਹਰੇਕ ਅਯਾਮ ਲਈ ਇੱਕ -ਅਯਾਮੀ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਨਾ ਘਟਾਈ ਅਵਸਥਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਔਡ ਲਈ -ਅਯਾਮੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਅਤੇ ਇਵਨ -ਅਯਾਮੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨੌਰਮਲ ਵੈਕਟਰ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਸਤਹਿ ਵਿੱਚ ਐਂਗਲ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਲਈ, ਨੂੰ ਇਸਤਰਾਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ;
ਸਧਾਰਨ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਐਟਮਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁੰਬਕੀ ਡਾਇਪੋਲ ਮੋਮੈਂਟਾਂ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਕੈਂਸਲ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਾਇਪੋਲ ਕਿਸੇ ਉੱਘੜ-ਦੁੱਗੜ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਫੈਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪਦਾਰਥ ਅਪਣੇ ਕਿਊਰਿ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ ਥੱਲੇ, ਫੇਰ ਵੀ, ਚੁੰਬਕੀ ਡੋਮੇਨਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਐਟੋਮਿਕ ਡਾਇਪੋਲ ਮੋਮੈਂਟਾਂ ਸਥਾਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਡੋਮੇਨ ਤੋਂ ਗੈਰ-ਜ਼ੀਰੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡ ਰਚਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਉਹ ਸਧਾਰਣ ਚੁੰਬਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣੂ ਹਾਂ।
ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਮੁਢਲੇ ਕਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਪਿੱਨ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਰੇਡੀਅਸ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਪੁੰਜ-ਕੇਂਦਰ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸੂਖਮ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿੰਨਾ ਕੁ ਹੁਣ ਤੱਕ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਮੁਢਲੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਕਿਸੇ ਮੁਢਲੇ ਕਣ ਦਾ ਸਪਿੱਨ ਇਸਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭੌਤਿਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਣ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਅਤੇ ਰੈਸਟ ਮਾਸ/ਪੁੰਜ ਵਾਂਗ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਸਪਿੱਨ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਓ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੰਡੈੱਨਸਡ ਪਦਾਰਥ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੀਸਰਚ ਦਾ ਅਮੀਰ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਜ਼ਿੰਗ ਮਾਡਲ ਅਜਿਹੇ ਸਪਿੱਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਹੀ ਸੰਭਵ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅੱਪ ਅਤੇ ਡਾਊਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਹੇਜ਼ਨਬਰਗ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਸਪਿੱਨ ਵੈਕਟਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਦਿਲਚਸਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਫੇਜ਼ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਿੱਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ + ਜਾਂ – ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ “ਸਪਿੱਨ ਅੱਪ” ਅਤੇ “ਸਪਿੱਨ ਡਾਊਨ” ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਪਿੱਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੋਲਫਗੈਂਗ ਪੌਲੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ।
1925 ਵਿੱਚ, ਰਾਲਫ ਕ੍ਰੋਨਿਗ, ਜੌਰਜ ਉਹਲਨਬੈੱਕ ਅਤੇ ਸੈਮਉਅਲ ਗੋਉਡਸਮਿੱਥ ਨੇ ਲੀਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਵਿਖੇ ਅਪਣੀ ਧੁਰੀ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਝਾਈ।
ਜਦੋਂ 1928 ਵਿੱਚ ਪੌਲ ਡੀਰਾਕ ਨੇ ਅਪਣਾ ਸਾਪੇਖਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਸਪਿੱਨ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਜਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਇਸਤਰਾਂ, ਬੋਸੌਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੀਫੈਕਟਰ 2 ਘਟ ਕੇ +1 ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਰਮੀਔਨਾਂ ਲਈ ਇਹ -1 ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਕਣ ਜਾਂ ਬੋਸੌਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਰਮੀਔਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕੁੱਝ ਵਿਚਾਰਯੋਗ ਰਿਲੇਟੀਵਿਸਟਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿਊੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ‘ਸੁੱਪਰਸਮਿੱਟਰਿਕ’ ਕਣ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਬੋਸੌਨਿਕ ਅਤੇ ਫਰਮੀਔਨਿਕ ਕੰਪੋਨੈਂਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਲੀਨੀਅਰ ਮੇਲ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਦੋ-ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੀਫੈਕਟਰ 2 ਐਨੀਔਨ ਵਾਂਗ 1 ਮੁੱਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੰਬਰ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਮੁਢਲੇ ਕਣ ਲਈ ਦਾ ਮੁੱਲ ਸਿਰਫ ਕਣ ਦੀ ਕਿਸਮ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਿਆਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ।
ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਸਪਿੱਨ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ, ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਪਿੱਨ ਵਾਲੇ ਕਣ ਇੱਕ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਡਾਇਪੋਲ ਮੋਮੈਂਟ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰਜ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਮੋਮੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਂਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਟਰਨ-ਗਾਰਲਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇਨਹੋਮੋਜੀਨੀਅਸ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਣਾਂ ਦਾ ਝੁਕਾਓ, ਜਾਂ ਖੁਦ ਕਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡਾਂ ਨੂੰ ਨਾਪ ਕੇ।
ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਕਣ ਦਾ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਨਾ ਕੇਵਲ ਮਾਤਰਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸਪਿੱਨ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਾਬਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਸੂਖਮ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ।
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਾਪੇ ਗਏ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦਾ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਸਿਰਫ ਇਹ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੱਲ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਪੈਰਾਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਐਟਮਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁੰਬਕੀ ਡਾਇਪੋਲ ਮੋਮੈਂਟਾਂ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਡਾਇਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਐਟਮਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁੰਬਕੀ ਡਾਇਪੋਲ ਮੋਮੈਂਟਾਂ ਤੁਰੰਤ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡ ਤੋਂ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਾਈਨ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਊਰਜਾ ਖਰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ।
ਕੁੱਝ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਸਪਿੱਨ ਇੱਕ ਵੈਕਟਰ ਮਾਤਰਾ ਹੈ; ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੇ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਪਰ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਧਾਰਣ ਵੈਕਟਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਚੀਜ਼ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ)।
ਸਪਿੱਨ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁਢਲੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਸਪਿੱਨ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਮੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਪਿੱਨ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਸਪਿੱਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਮੁਢਲੇ ਕਣ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਜਾਂ ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਣ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਕਿਸੇ ਚਾਰਜ ਵਾਲੇ ਕਣ ਦਾ ਸਪਿੱਨ ਇੱਕ 1 ਤੋਂ -ਫੈਕਟਰ ਅੰਤਰ ਵਾਲੇ ਚੁੰਬਕੀ ਡਾਈਪੋਲ ਮੋਮੈਂਟ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਿਰਫ ਕਲਾਸੀਕਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਂ ਹੀ ਵਾਪਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਕਣ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚਾਰਜ ਇਸਦੇ ਪੁੰਜ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੰਡ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਇਹ ਤੱਥ ਸਪਿੱਨ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਥਿਊਰਮ ਦੇ ਸਬੂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਤ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਸਪਿੱਨ ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਣ ਦੀ ਅਪਣੀ ਹੀ ਧੁਰੀ ਦੁਆਲੇ ਗਤੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਹ ਸਮਝ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਹੀ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਪਿੱਨ ਉਹੀ ਗਣਿਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਪਿੱਨ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਅਨੋਖੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਚੀਜ਼ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ:
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਸਵੈ-ਸਿੱਧ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਰਾਹੀਂ, , ਜਾਂ ਧੁਰੇ ਉੱਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਸਪਿੱਨ ਨੂੰ ਨਾਪਣ ਲਈ ਡਿਜਾਈਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਕੋਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਓਸ ਧੁਰੇ ਉੱਤੇ ਸਬੰਧਤ ਸਪਿੱਨ ਓਪਰੇਟਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਆਇਗਨਮੁੱਲ ਨੂੰ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਯਾਨਿ ਕਿ, /2 ਜਾਂ –/2 ਨੂੰ।
ਕਿਸੇ ਕਣ ਦੀ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੋ-ਕੰਪੋਨੈਂਟਾਂ ਵਾਲੇ ਸਪਿਨੌਰ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕਣ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਪਿੱਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ।
ਸਪਿੱਨ ਨੂੰ ਰਿਡਿਊਸਡ ਪਲੈਂਕ ਕੌਂਸਟੈਂਟ ਦੀਆਂ ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰਾਂ ਕੁਆਂਟਾਇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਕਣ ਦਾ ਅਵਸਥਾ ਫੰਕਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ , ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਹੋਵੇ।
ਸਪਿੱਨ ਦੀ ਯੂਨਿਟ ਜੂਲ-ਸੈਕੰਡ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਫੇਰ ਵੀ, ਘਟਾਏ ਹੋਏ ਪਲੈਂਕ ਕੌਂਸਟੈਂਟ ਦੇ ਗੁਣਾਂਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਨੂੰ ਨਾ ਲਿਖ ਕੇ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਨੰਬਰ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਜਨਰਲ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨਾਂ ਹੇਠਾਂ ਸਪਿੱਨ ਦੇ ਵਰਤਾਓ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਸੀ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ।
ਦੀ ਤਰਾਂ, ਲੌਰੰਟਜ਼ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਗਰੁੱਪ, ਠੋਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਇਹ ਕੋਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ, ਯੂਨਾਇਟਰੀ, ਸੀਮਤ-ਅਯਾਮੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਪਿੱਨ-½ ਕਣਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਬਣਤਰ ਲੱਭਣੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਮੀਤ-ਅਯਾਮੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਕੇਲਰ ਗੁਣਨਫਲ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ।
ਇਹ ਸਪਿਨੌਰ ਇਸ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਿਕ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨਾਂ ਹੇਠਾਂ ਤਬਦੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ;
ਜਿੱਥੇ , -ਧੁਰੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਪਿੱਨ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , , -ਧੁਰੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਪਿੱਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ , ਮੁੱਖ ਸਪਿੱਨ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋ ਮੁਢਲੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰਲ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਊਨਤਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਜੋ ਗੈਰ-ਜ਼ੀਰੋ ਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋ ਪੁੰਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਮੋਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਸਾਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ;
ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2001 ਵਿੱਚ, ਤਾਜ਼ਾ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਮੋਮੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਮੋਮੈਂਟਾਂ ਦੇ ਗੁਣਨਫਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਪਿੱਨ-ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਥਿਊਰਮ ਨਾਮ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਦਾ ਸਪਿੱਨ ਪੌਲੀ ਐਕਸਕਲੂਜ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਸਾਇਣਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਸਾਰਣੀ ਲਈ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿਮੇਵਾਰ ਹੈ।
ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੁੱਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ, ਫੇਰ, ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਅਤੇ ਸਪਿੱਨ ਦਾ ਜੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਤੋਂ ਉਲਟ ਆਈਗਨਵੈਕਟਰ ਸਫੈਰੀਕਲ ਹਾਰਮੋਨਿਕਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਸਿਸਟਮਾਂ ਲਈ ਇਹ ਪੌਲੀ ਐਕਸਕਲੂਜ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੋ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਟਾ ਦੇਣ ਤੇ ਜਰੂਰ ਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ;
ਜਿੱਥੇ ਗਾਮਾ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਹਨ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਐਂਟੀਸਮਿੱਟਰਿਕ 44 ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਹੈ।
ਇਹ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਕੇਲਰ ਗੁਣਨਫਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਸਪਿੱਨ ਵੈਕਟਰ ਬਾਬਤ ਸੋਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਹਰੇਕ ਧੁਰੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਪਿੱਨ ਕੰਪੋਨੈਂਟਾਂ ਦੇ ਉਮੀਦ ਮੁੱਲ ਹੋਣ, ਯਾਨਿ ਕਿ,
ਕਣ ਅਵਸਥਾ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਉੱਪਰ ਦਰਸਾਇਆ ਕ੍ਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਚਿੱਤ੍ਰਣ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਤੀਜੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਸਾਇਣ ਜਾਂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਪੀਰੀਔਡਿਕ ਟੇਬਲ।
ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਦੇ ਸਿਰਫ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਮੁੱਲ ਹੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਯਾਨਿ ਕਿ, ਦੇ ਇਵਨ ਨੰਬਰ ਵਾਲੇ ਮੁੱਲ ਹੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ , -ਧੁਰੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਪਿੱਨ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ , -ਧੁਰੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਪਿੱਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਨਾ ਘਟਾਈ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਵਿਗਨਰ -ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ:
ਇਲੁਰ ਐਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਓਪਰੇਟਰ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਕਰਕੇ 3-ਅਯਾਮੀ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਸਤਵਿਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ:
ਕਿਸੇ ਸਪਿੱਨ ½ ਕਣ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਮੋਮੈਂਟ , ਚਾਰਜ , ਪੁੰਜ , ਅਤੇ ਸਪਿੱਨ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਨਾਲ ਇਸਤਰਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ;
ਸਪਿੱਨ-½ ਕਣਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੇਸ ਲਈ, , ਅਤੇ , ਤਿੰਨ ਪੌਲੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਹਨ, ਜੋ ਇਸਤਰਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
ਇਹ ਫੇਰ ਵੀ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੌਜ਼ੇਟਿਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸਤਿਤੀ ਯੂਨਾਇਟਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਇਹਨਾਂ ਆਈਗਨ ਵੈਕਟਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਕੇ ਰੇਜ਼ਿੰਗ ਅਤੇ ਲੋਅਰਿੰਗ ਸਪਿੱਨ ਓਪਰੇਟਰ ਇਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ:
ਸਪਿੱਨ ਕਮਿਊਟੇਟਿਵ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਔਰਬਿਟਲ ਐਂਗੁਲਰ ਮੋਮੈਂਟਮ ਵਾਂਗ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ:
ਸਪਿੱਨ-½ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਓਪਰੇਟਰ ਇਹ ਹਨ:
ਜਜ਼ੀਰਾ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਕੇ.ਐਸ.ਸੀ ਇੱਕ ਕੁਵੈਤੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਕੁਵੈਤ ਇੰਨਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅੱਲ ਫਰਵਾਨਿਯਾਹ ਗਵਰਨੇਟ, ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਇਹ ਮਿਡਲ ਇਸਟ ਵਿੱਚ ਤਹਿ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਬੇਸ ਕੁਵੈਤ ਇੰਨਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਕੁਵੈਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਲਾਈਨ ਬਣੀ ਹੈ ਤਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸ ਏਅਰਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਵੱਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਕੈਰੀਅਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਿਡਲ ਇਸਟ ਵਿੱਚ ਜਲਦ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ ਜਜ਼ੀਰਾ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਕੁਵੈਤ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ, ਇਸਦਾ ਜੁਲਾਈ 2009 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੇ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਕੁਵੈਤ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ ਫ਼ਾਰ ਸਿਵਲ ਐਵਿਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਜਜ਼ੀਰਾ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਦੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ 1834 ਟੇਕ – ਆਫ਼ ਅਤੇ ਲੈਂਡਿੰਗ, ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ 4% ਨਾਲ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣ ਗਿਆ
ਜਜ਼ੀਰਾ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਨੇ ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਨਤਕ ਭੇਂਟ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਕੇਡੀ 10 ਲੱਖ ਦੇ ਕੈਪੀਟਲ ਨੂੰ ਵੱਧਾਇਆ, ਜੋਕਿ 12 ਗੂਣਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋਈ 4ਕਓੂ 2007 ਵਿੱਚ ਦੁਸਰੀ ਭੇਂਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਕੈਪੀਟਲ ਨੂੰ ਦੂਗਨਾ ਕਰਕੇ ਕੇਡੀ 20 ਲੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਮਈ 2009 ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਅਰ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ 10% ਨੇ ਅਸਰਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੈਪੀਟਲ ਨੂੰ ਵੱਧਾ ਕੇ ਕੇਡੀ 22 ਲੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਕਰੀਬਨ 26% ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹਨ ਜੋਕਿ ਬੂਦਈ ਗਰੁੱਪ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ: ਵਿੰਗਸ ਫ਼ਾਇਨੈਂਸ ਅਤੇ ਬੂਦਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਸ . 6-7% ਵੀ ਜ਼ਾਸਿਮ ਐਮ ਅੱਲ-ਮਉਂਸਾ ਟਰੇਡਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਪਹਿਲੀ ਕੁਵੈਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਨੀਸਟਰ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਵਰਕਸ ਕੋਲ ਹੈ ਜੋਕਿ ਇਰਾਕੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ ਸੀ ਤਕਰੀਬਨ 17.5% ਦਾ ਹਿਸਾ ਦੋ ਰਿਯਲ ਸਟੇਟ ਦੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦਾ ਜਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ, ਕੁਵੈਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗੈਰ – ਸਰਕਾਰੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਫਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਨਾਲ ਕੁਵੈਤ ਦੀ 50 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਜੋਕਿ ਕੁਵੈਤ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਤੇ ਸੀ ਉਹ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ, ਇਮੀਰੀ ਡੈਕਰੀ #89 ਨੇ ਜਜ਼ੀਰਾ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਨਵਾਂ ਉਦਾਰ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚੁਸਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਪਾਚਨ ਕਿਰਿਆ ਠੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਬਜ਼, ਗੈਸ, ਐਸੀਡਿਟੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਪੇਟ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਰਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੁੱਖ ਘੱਟ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ‘ਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ‘ਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ।
ਦਹੀਂ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਚਮਕ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਟੈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦਹੀਂ ‘ਚ ਛੋਲਿਆਂ ਦਾ ਆਟਾ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਰਸ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ 15 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਲਗਾਓ।
ਤਾਜ਼ੇ ਦਹੀਂ ਨੂੰ 30 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਓ ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਲਓ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵੀ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਹਫਤੇ ‘ਚ ਦੋ ਵਾਰ ਇਸ ‘ਚ ਛੋਲੇ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਪਾਊਡਰ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੈਂਡਰਫ ਵੀ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੇਥੀ ਦਾ ਪਾਊਡਰ ਦਹੀਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਵਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦਹੀਂ ਇੱਕ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਦੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਾਣੂ ਖਮੀਰਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲੈਕਟੋਜ ਦਾ ਕਿਣਵਨ ਤੇਜਾਬ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁੱਧ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਦਹੀਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਖਾਸ ਬਣਾਵਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੱਟਾ ਸ੍ਵਾਦ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਰਾਇਬੋਫਲੇਵਿਨ, ਵਿਟਾਮਿਨ 6 ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ 12 ਵਰਗੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਹੀਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਸੰਦੀਦਾ ਭੋਜਨ ਪਦਾਰਥ ਹੈ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਹੀਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ, ਦਹੀਂ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਲੋਕ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ 1 ਕਟੋਰਾ ਦਹੀਂ ਖਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦੁੱਧ ‘ਚ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਚਿਕਨਾਈ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਫੈਟ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਘੱਟ ਫੈਟ ਵਾਲੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣੇ ਦਹੀਂ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ ਦੇ ਆਵਰਣ ਅਕਸਰ ਨਰਮ ਖੁਲੇ - ਛਿਦਰੋਂ ਵਾਲੇ ਪਾਲੀਏਸਟਰ ਜਾਂ ਪਾਲੀਊਰੀਥੇਨ ਫੋਮ ਵਲੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਫੋਮ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਵਰਤਿਅ ਸਵਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕਲਪਿਕ ਵਾਯੁਰੋਧੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਅਕਸਰ ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਉਪਲੱਬਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਸਹਾਇਕ ਵਾਯੁਰੋਧੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਇੱਕ ਅਤਿਅੰਤ ਆਮ ਉਦਾਹਰਣ ਸ਼ੁਰੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ 2 ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਪਾਠ - ਰੰਗ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਿਉਕਤ ਦੋ ਸ਼ੁਰੇ 57 ਮਾਇਕਰੋਫੋਨੋਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਪੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਲੀਊਰੀਥੇਨ ਫੋਮ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ ਆਵਰਣੋਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਖ਼ਰਾਬ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਾਯੁਰੋਧੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਖੁੱਲੇ ਛਿਦਰੋਂ ਵਿੱਚ ਧੂਲ ਅਤੇ ਨਮੀ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉੱਚ ਆਵ੍ਰੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ, ਬੁਰੀ ਦੁਰਗੰਧ ਅਤੇ ਅਸਵਾਸਥਿਅਕਰ ਹਲਾਤਾਂ ਵਲੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ . ਦੂਜੀ ਵੱਲ, ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਗਾਇਕ ਵਾਯੁਰੋਧੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚਪ੍ਰਯੋਕਤਾਵਾਂਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵੱਛ ਵਾਯੁਰੋਧੀ ਸੀਸਾ ਸ਼ੀਘਰਤਾਪੂਰਵਕ ਬਦਲਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲਕੀਟਾਣੁਵਾਂਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਿਅਸਤ, ਸਰਗਰਮ ਰੰਗ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ ਨੂੰ ਦੂੱਜੇ ਵਲੋਂ ਵੱਖ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਵਾਯੁਰੋਧੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਾਯੁਰੋਧੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨੋਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਤਾਂ , ਆਦਿ ਜਿਵੇਂ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਵਲੋਂ ਪੈਦਾ ਹਵਾ ਜਾਂ ਵਾਚਕ ਸਪਰਸ਼ੋਂ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਕਸ਼ਤੀਗਰਸਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ . ਸਾਰਾ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨੋਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਰਾ ਵਾਯੁਰੋਧੀ ਸੀਸਾ ਲਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨੂੰ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ ਦੇ ਮਧਿਅਪਟ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਲਾਸਟਿਕ, ਤਾਰ ਦੀ ਜਾਲੀ ਜਾਂ ਧਾਤੁ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸਕਰੀਨ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ ਦੇ ਮਧਿਅਪਟ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਣ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਪਿੰਜਰਾ ਪਦਾਰਥਾਂ ਜਾਂ ਹਵੇ ਦੇ ਯਾਂਤਰਿਕੀਏ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਤੀਰਕਸ਼ਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੁੱਝ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੇ 58 ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਿੰਜਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਲੋਂ ਫੋਮ ਦੀ ਇੱਕ ਇਲਾਵਾ ਤਹਿ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂਕਿ ਢਾਲ ਦੀ ਰਖਿਆਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਜਿਆਦਾ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ . ਸਾਰਾ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ ਵਾਯੁਰੋਧੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਲਾਵਾ ਹਵਾ - ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇੱਕ ਅਣੁਭਾਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਧਵਨਿਕ - ਵਲੋਂ - ਵੈਦਿਉਤ ਟਰਾਂਸਡਿਊਸਰ ਜਾਂ ਸੰਵੇਦਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਵਾਜ ਨੂੰ ਵਿਦਿਉਤੀਏ ਸੰਕੇਤ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
1876 ਵਿੱਚ, ਏਮਿਲੀ ਬਰਲਿਨਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ ਦਾ ਖੋਜ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਟੇਲੀਫੋਨ ਆਵਾਜ਼ ਟਰਾਂਸਮੀਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮਾਇਕਰੋਫੋਨੋਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਨੇਕ ਅਨੁਪ੍ਰਯੋਗੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਟੇਲੀਫੋਨ, ਟੇਪ ਰਿਕਾਰਡਰ, ਕਰਾਓਕੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਸੁਣਨ - ਸਹਾਇਤਾ ਯੰਤਰਾਂ, ਚਲਚਿਤਰੋਂ ਦੇ ਉਸਾਰੀ, ਸਜੀਵ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ਰਾਵਿਅ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ, ਰੇਡੀਓ, ਮੇਗਾਫੋਨ, ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਾਜ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਣ, ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਣ, ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਗੈਰ - ਧਵਨਿਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਲਟਰਾਸਾਨਿਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਜਾਂ ਦਸਤਕ ਸੰਵੇਦਕੋਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ ਦੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਟਰਾਂਸਡਿਊਸਰ ਤੱਤ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਤੱਤ ਜਾਂ ਕੈਪਸੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਣ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾ, ਇੱਕ ਤੱਤ ਵਲੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਤੱਕ ਸੰਕੇਤ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਮਾਧਿਅਮ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਮੱਗਰੀ ਤੱਕ ਕੈਪਸੂਲ ਦੇ ਆਉਟਪੁਟ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕਰਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਵਿਦਿਉਤੀਏ ਪਰਿਪਥ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਇਕਰੋਫੋਨੋਂ ਦਾ ਚਰਚਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟਰਾਂਸਡਿਊਸਰ ਸਿੱਧਾਂਤ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਘਨਿਤਰ, ਗਤਿਜ ਆਦਿ, ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਣ ਲਈ ਕਦੇ - ਕਦੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਧਿਅਪਟ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਅਭੀਸ਼ਟ ਪ੍ਰਯੋਗ ਜਾਂ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ ਦੀ ਮੁੱਖ - ਧੁਰੀ ਵਲੋਂ ਆਵਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਤੱਕ ਅਭਿਵਿੰਨਿਆਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰਾ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ ਜੰਤਰਿਕ ਕੰਪਨ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਵਿਦਿਉਤੀਏ ਆਵੇਸ਼ ਸੰਕੇਤ ਪੈਦਾ ਕਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਦਿਉਤਚੁੰਬਕੀਏ ਪਰਿਵਰਤਨ , ਧਾਰਿਤਾ ਤਬਦੀਲੀ , ਪਾਇਜੋਵਿਦਿਉਤੀਏ ਉਸਾਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਧਿਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਯੁਰੋਧੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ ਦੀ ਉੱਚ ਆਵ੍ਰੱਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਆ ਦਾ ਕੁੱਝ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ੀਣਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਖਿਆਤਮਕ ਤਹਿ ਦੇ ਘਨਤਵ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ ਵਾਯੁਰੋਧੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਪਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ - ਕਦੇ ਹਵਾ ਰੋਕ ਜਾਂ ਗੰਵਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੋਇਆ ਬਿੱਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਇੱਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਮਾਇਕਰੋਫੋਨੋਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਭਾਵ ਅਧੀਨ ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਸਭ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਰਥਾਤ 1849 ਈ• ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਚਲਿਤ ਹੋਇਆ।
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ• ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਨਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਇਸ ਵਿਧਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ।
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਲਾਟ, ਪਾਤਰ ਚਿਤ੍ਰਣ, ਸਥਾਨਕ ਰੰਗਣ ਅਤੇ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਆਦਿ ਨਾਵਲੀ ਤੱਤਾਂ ਉਪਰ ਬਹੁਤ ਮੁਹਾਰਤ ਸੀ।
ਬੇਸ਼ਕ ਉਸ ਨੇ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ,ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ, ਆਦਮਖੋਰ,ਬੰਜਰ ਅਤੇ ਚਿਤਰਕਾਰ ਆਦਿ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਅਭੁੱਲ ਪਾਤਰ ਸਿਰਜ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਨਵੇਂ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬੇਹੱਦ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਅਤਿਅੰਤ ਅਮੀਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਕਿਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਇਆ।
ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਗਲਪਕਾਰ ਸੀ,ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ, ਫਿਰ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਜੁਝਾਰਵਾਦੀ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਆਂਚਲਿਕ ਵੰਨਗੀ ਦੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਮੋਹਨ ਕਾਹਲੋਂ ਅਤੇ ਧਰਮਪਾਲ ਸਾਹਿਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਕੁਝ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ।
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ,ਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਪਲ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨੇਗੀ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੋਠੋਹਾਰ ਆਂਚਲ ਨੂੰ ਕਲਮਬੱਧ ਕੀਤਾ।
ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।
ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ ਨੇ ਵੀ ਨਾਰੀ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਠਾਇਆ।
ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ ਅਤੇ ਨਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਐਂਟੀ -ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਦੋ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਰੀ,ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਥਾਨਕ ਅਤੇ ਕਥਾ ਨੂੰ ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਅਣਗੋਲਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਮਨੋਸਥਿਤੀ ਉਪਰ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਅਤੇ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਆਂਚਲ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਣਖੀ ਦੇ ਨਾਵਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਰਸਾਣੀ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤ-ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਮਨ ਜੇਤੀਆਂ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਉਪਰ ਧੱਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਥੁੜੇ-ਟੁੱਟੇ ਅਤੇ ਅਣਗੌਲੇ-ਅਣਹੋਏ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਗਲਪਕਾਰ ਹੈ।
ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗਾਸੋ, ਬਲਜੀਤ ਬੱਲੀ, ਕਰਮਜੀਤ ਕੁੱਸਾ, ਜਸਬੀਰ ਭੁੱਲਰ,ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਸਮਕਾਲੀ ਦੌਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹਨ।
ਸਵਰਨ ਚੰਦਨ ਨੇ ਵਲਾਇਤ ਜਾਣ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਕਾਮ ਬਣਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਉਧਰ ਜਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਰੱਖੀ 'ਕੰਜਕਾਂ' ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾਕਾਰੀ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪਰਵਾਸੀ ਔਰਤ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਲਿਖਿਆਂ ਹੈ, 'ਪੰਜਾਬ ਸੰਤਾਲੀ' ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਉਜਾੜੇ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਵਸੇਬੇ ਦੀ ਗਲਪੀ ਕਥਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਦਰਸ਼ਨ ਧੀਰ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਦਾਸਤਾਨ ਕਲਮਬੰਦ ਹੋਈ ਹੈ।
ਰਘਬੀਰ ਢੰਡ ਦਾ 'ਰਿਸ਼ਤਿਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ' ਕਲਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਰਿਪੱਕ ਰਚਨਾ ਹੈ।
ਮਨਜੀਤ ਰਾਣਾ ਨੇ 'ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੁੜੀਆਂ','ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਰਸ', 'ਦਿਲ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ'ਆਦਿਕ ਨਾਵਲ ਦੀ ਵੰਨਗੀ ਹਨ।
ਨਿੰਦਰ ਗਿੱਲ, ਜਗਜੀਤ ਬਰਾੜ, ਭੂਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੀਰਤ ਅਤੇ ਇਕਬਾਲ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ ਦੇ ਨਾਵਲ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਰ ਬਖ਼ਸ਼ ਮਿਨਹਾਸ,ਅਬਦੁਲ ਮਜੀਦ ਭੱਟੀ,ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ,ਸਲੀਮ ਖਾਂ ਗਿੰਮੀ,ਫਰਖੰਦਾ ਲੋਧੀ ਅਤੇ ਫ਼ਖਰ ਜ਼ਮਾਂ ਆਦਿਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ ਆਪਣੀ ਰਹਿਤਲ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਡੂਘੀ ਤਰ੍ਰਾਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਉਹ ਬੌਧਿਕ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਰਚਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ'ਦੀਵਾ ਅਤੇ ਦਰਿਆ' ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਚਿਤ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਹਿਮਦ ਸਲੀਮ ਦਾ ਨਾਵਲ 'ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਕੋਈ ਚੱਲੇ' ਬਾਲ-ਸਮੱਸਿਆਵਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੁਸਤਨਸਰ ਹੁਸੈਨ ਤਾਰੜ ਦਾ ਨਾਵਲ 'ਪੰਖੇਰੂ' ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਾਤਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਦਾ ਹੈ।
ਆਸਫ਼ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ੋਅ-ਬਿਜ਼ਨੈਸ ਰਾਹੀਂ ਪਰਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਫਖਰ ਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨਾਵਲ 'ਸੱਤ ਗਵਾਚੇ ਲੋਕ', 'ਇਕ ਮਰੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ','ਬੰਦੀਵਾਨ', ਦੀ ਕਾਫੀ ਚਰਚਾ ਰਹੀ ਹੈ।
'ਸੱਤ ਗਵਾਚੇ ਲੋਕ' ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਸੱਤ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ,ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵਿਵਸਥਾ ਕਿਉ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
'ਇਕ ਮਰੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ' ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਾਤਰ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸਕੇ-ਸੰਬੰਧੀ ਮਤਲਬ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
'ਬੰਦੀਵਾਨ' ਵਿੱਚ ਵਕਤ ਦੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਬੰਦਿਆ ਤੋ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੀਆ ਅਕੀਲ ,ਇਜਾਜ਼ ਹੱਕ ,ਅਸਗਰ ਸ਼ਾਮੀ ,ਹਨੀਫ਼ ਚੌਧਰੀ ਉਲੇਖਯੋਗ ਹਨ।
ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤਾਂ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਅਭਿਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਆਲੋਚਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।