polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
34 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਇਆ ਹਨ।
ਸੀ.ਓ.ਆਰ.ਓਜ਼ ਦੇ ਸੈਨੇਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨੇ ਜਨਤਕ ਪਖਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਬਾਥਰੂਮ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
2013 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪਖਾਨੇ ਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਅਸਾਨ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਚੀਨ ਤੋਂ, ਆਕੂਪਾਈ ਮੈਨਜ਼ ਟਾਇਲਟ, 32 ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ-ਸੈਮੀਨਾਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਖਾਨਿਆਂ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਕੀਤਾ।
ਮੁਮਤਾਜ਼ "ਰਾਈਟ ਟੂ ਪੀ ਮੁਹਿੰਮ" ਦੀ ਬੁਲਾਰਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਤੱਥ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਖਾਨਿਆਂ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਸਥਿਤੀ ਸੀ, ਸੈਂਟਰਲ ਅਤੇ ਹਾਰਬਰ ਰੇਲ ਲਾਈਨਜ਼ 'ਤੇ ਸਥਿਤ 69 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ 100 ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਿਸ਼ਾਬ-ਘਰ ਅਤੇ ਪਖਾਨੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਪਿਸ਼ਾਬ-ਘਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਅਦਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਖਾਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਜਿੰਨੀ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਸ਼ਾਬ-ਘਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੀਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੁੰਬਈ 'ਚ ਹਰ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਖਾਨਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ।
ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਐਮ.ਸੀ.ਜੀ.ਐਮ. ਦੁਆਰਾ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਟਾਇਲਟ ਸਹੂਲਤਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸਮਤਾ ਮੰਚ, ਪੁਣੇ ਦੁਆਰਾ "ਡੌਟਰ ਆਫ਼ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ" ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ ਦੀ "100 ਮਹਿਲਾ ਸੀਰੀਜ਼" ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਵੱਛਤਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦਾ ਸਮਰਪਣ 2015 ਤੱਕ ਸੰਗਲੀ ਅਤੇ ਵਿਦਰਭ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੂਸਰੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਡਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਈ।
ਸਾਲ 2016 ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ੇਖ ਨੇ ਜਨਤਕ ਪਖਾਨੇ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਿਹਤ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਲੋੜਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਬੂ ਬਕਰ ਇੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਸਨ ਅਤੇ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਬੋਲਦੇ ਸਨ।
ਜਨਮ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਆਪਨੇ ਭਰਾ ਰਫ਼ੀਕ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਚੈਮਬੂਰ ਸਬਰਬ ਦੇ ਵਾਸ਼ੀ ਨਾਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਚਲੇ ਗਏ।
ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਝਗੜੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਧੀ ਜੰਮਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਉਤਾਰ ਚੜਾਅ ਆਏ।
ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਚੁਪ ਚਾਪ ਸਰੋਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਵਜੋਂ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮੁਮਤਾਜ਼ ਸ਼ੇਖ਼ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਸਾਰਵਜਨਕ ਸ਼ੌਚਾਲਿਆ ਮੁਹਈਆ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਫਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕੋਈ ਵੀ ਰਚਨਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਮੌਲਿਕ ਜਾਂ ਵਿਲੱਖਣ ਜਾਪਦੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਰਤਮਾਨ ਜਾਂ ਅਤੀਤ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਕੇ ਆਪਣੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਰਵੀਆ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਛਾਣਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਸੋਮੇ ਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ, ਅਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ , ਸਿੱਧ ਜੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਥ ਜੋਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹਨ।
ਨਾਥਾਂ ਦਾ ਸੁੰਨ ਦਾ ਸਕੰਲਪ ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰਾਂ ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੇ ਸੂਨਯ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਬਹੁਦੇਵਵਾਦ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਨ ਨਾਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਵੈਦਿਕ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚੋੰ ਆਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਕਰਮਕਾਡਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਰਾਨ ਵਾਂਗ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਨਿਰਪੇਖ ਮਹੱਤਵ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਥਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਗੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਧਿਆਨੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਵਹਿਦਤੁਲਵਜੂਦ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਤੋੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ।
ਇੰਝ ਹੀ ਬੁੱਤ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਬਹੁਦੇਵਵਾਦ ਦੀ ਥਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਈਸ਼ਵਰਵਾਦ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਧਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਅਵੈਦਿਕ ਸਾਮੀ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿਰਸੇ ਦੀਆਂ ਸਰਵਉੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗਮ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਬਣਤਰ ਵਿਚਲੇ ਵਾਸਵਿਕ ਵਿਰੋਧਾਂ ਨੂੰ ਕਲਪਨਾਸ਼ੀਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਸੱਤਾ ਵਿਹੁਣੇ ਵਰਗਾਂ, ਸਧਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਕੂਮ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪਾਰਗਾਮੀ ਹਸਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਸਕੰਲਪ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਿਸਾਲ ਵਜੋੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੀਆਂ ਇਹ ਕਾਵਿ-ਪੰਗਤੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਪੰਗਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆਂ ਵਰਗ ਸਰਬ ਸਧਾਰਨ ਮਾਨਵਤਾ ਦਾ ਉਹ ਅੰਗ ਹੈ ਜੋ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਮਿਤ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀਨ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਬਣ ਕੇ ਉਜਾਗਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸਕੰਲਪਨਾ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵੱਡ-ਆਕਾਰੀ-ਪਾਠ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋਚਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
ਪਰ ਇਸ ਮੰਤਵ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਗੁਰੂ ਅਰੁਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪਰਵਰਤਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਗੁਰੂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਿਆ ਸਗੋੰ ਉਹਨਾਂ ਸਮਕਾਲੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬਕਾਲੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਰਵਰਤਕਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ 'ਤੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿਧਾਰਾ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਗੌਰਵਮਈ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ।
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਨੇਕਾਂ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਸਿਰਜਿਤ ਪਆਵਚਨ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬਹੁ ਖੇਤਰੀ ਹੈ।
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪਨੂੰ ਕਵੀ ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਰ ਤਾਂ ਆਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਨਿਰੋਲ ਕਵਿਤਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
ਜੇ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਗੀਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਚਾਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਕਵੀ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਧੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ, ਸੱਚ ਕੀ ਬਾਣੀ, ਜਾਂ ਖਸਮ ਕੀ ਬਾਣੀ, ਆਖਣਾ ਵਧੇਰੇ ਉੱਚਿਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਮੂਹ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਕਾਵਿ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋੰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਵੇੰ- ਆਰਤੀ, ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ, ਅਨੰਦ, ਅੰਜਲੀ, ਅਸ਼ਟਪਦੀ ਸੋਦਰ, ਸੋਪੁਰਖ, ਸੋਹਿਲਾ, ਸੁਚਜੀ, ਸਦ, ਗੋਸ਼ਿਟ, ਸ਼ਬਦ, ਸੁਖਮਨੀ, ਸਲੋਕ, ਕੁਚੱਜੀ, ਕਾਫੀ, ਕਰਹਲੇ, ਗੁਣਵੰਤੀ, ਗਾਥਾ, ਘੋੜੀਆਂ, ਚਉਪਦੇ, ਚਉਬੋਲੇ, ਛਿੰਝ, ਛੰਤ, ਡਖਣੇ, ਤਿਪਦੇ, ਥਿਤੀ, ਦੁਪਦੇ, ਦਿਨ ਰੈਣ, ਪਉੜੀ, ਪਹਿਰੇ, ਪਦੇ, ਬਾਵਨ ਅੱਖਰੀੰ, ਬਿਰਹੜੇ, ਬਾਰਾਮਾਹ, ਮੰਗਲ, ਮੁੰਦਾਵਨੀ, ਰੁਤੀ, ਲਾਵਾਂ, ਵਾਰ, ਵਾਰ ਸਤ ਆਦਿ।
ਇਹ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਾਵਿ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਵੀ।
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਅਮੀਰ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 14ਵੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਹੋਈ।
ਇਹ ਵੱਡਆਕਾਰੀ ਰਚਨਾ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਵਿਧਾਰਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰਾਂ ਤੇ ਵਰਣਨਯੋਗ ਕਾਵਿਧਾਰਵਾਂ ਹਨ- ਸਿੱਧ ਬਾਣੀ, ਨਾਥਬਾਣੀ, ਮੰਤ ਬਾਣੀ, ਭਗਤਬਾਣੀ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਕਾਵਿ।
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਤਮ ਪਰੰਪਰਾ ਕਾਰਜ਼ਸ਼ੀਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਸੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਰਮਿਤ ਕਾਵਿਧਾਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸਕੰਲਪ ਹੈ।
ਕੁਤਬ ਇਮਾਰਤ ਸਮੂਹ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਮੂਹ ਹੈ।
ਕੁਤਬ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਮਸੀਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਗੁਲਾਮ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪਜਿਲੇ ਸ਼ਾਸਕ ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ਐਬਕ ਨੇ 1192 ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ।
ਇਸ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਅਲਤੁਤਮਿਸ ਅਤੇ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖ਼ਲਜੀ ਨੇ ਵੀ ਕੁਝ ਜਿਸੇ ਬਣਵਾਏ।
ਇਸ ਦੀ ਛੱਤ ਅਤੇ ਸਤੰਬ ਭਾਰਤੀ ਮੰਦਿਰਾਂ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ, ਉਥੇ ਇਸ ਦੇ ਬੂਰਜ ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ।
ਇਸ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਸੀਤ ਦੇ ਇਮਾਮ ਰਹੇ ਜ਼ਮੀਮ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਵੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਵਿਕਰਮਦਿਤਿਆ ਨੇ ਕਰਾਇਆ ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 112 ਇ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਜੈਨ ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਹਿਸਾ ਸੀ।
ਮੈਂਬਰੀ ਲਈ ਆਵੇਦਕੋਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦੇ ਲਈ , ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੈਬਰਾਂ ਦੇ ਮਤਦਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ( ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਲੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਰਾ ਸਦਾਸਿਅ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ) ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਏਮਸੀਸੀ ਪ੍ਰਾਔਜਕੋਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਇਲਾਵਾ ਪ੍ਰਾਔਜਕਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ( ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਮਸੀਸੀ ਕਮੇਟੀ ; ਏਮਸੀਸੀ ਆਉਟ - ਮੈਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ; ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ , ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦਿਸ਼ਟ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ) . ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂਬਰੀ ਲਈ ਮੰਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਸਾਲ ਲੋੜ ਵਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਇਸਲਈ ਸਾਰਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਮੈਂਬਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਰੱਥ ਉਡੀਕ ਸੂਚੀ ਬਣੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ . ਤਦ ਵੀ ਇੱਕ ਪੂਰਣਕਾਲਿਕ ਮੈਂਬਰ ਬਨਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ : ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਖਿਡਾਰੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਾਇਕ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ , ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਉਟ - ਮੈਚ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ( ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਲਈ ਖੇਡਣ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੋਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਮੈਂਬਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਾਧਿਕਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ) .
ਹਾਲਾਂਕਿ ਏਮਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਕਾਪੀਰਾਇਟ ਹੋਲਡਰ ਵੀ ਹੈ , ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਆਈਸੀਸੀ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ ਖੇਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ।
ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਮੈਚ ਦੇ ਵਿਨਿਅਮਨੋਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਹਨ , ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਏਮਸੀਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਆਦਾ ਪਰਾਮਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਨਾਲ ਹੀ , ਇਸਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਲੋਰਡ ਵਲੋਂ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਮੁੰਤਕਿਲ ਕਰਕੇ ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਏਮਸੀਸੀ ਵਲੋਂ ਅਤੇ ਅਤੀਤ ਵਲੋਂ ਹੱਟਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਸੀ , ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਰਾਧਾਨ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਨੂੰ ਤਤਕਾਲੀਨ ਯੂਕੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਹਟਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ।
ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਅੱਜ ਵੀ ਏਮਸੀਸੀ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ , ਲੇਕਿਨ ਕੇਵਲ ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰਾਮਰਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ . ਫਿਰ ਵੀ , ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਏਮਸੀਸੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਬਰਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਬਹੁਮਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਏਮਸੀਸੀ ਦੇ ਰੰਗ ਦੀ ਮੂਲ ਉਤਪੱਤੀ ਅਗਿਆਤ ਹੈ , , ਲੇਕਿਨ ਇਸਦੇ ਖਿਲਾਡੀਆਂ ਨੇ ਅਕਸਰ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਅਸਮਾਨੀ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ 19 ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਪਹਿਨੀ . ਓੜਕ ਕਲੱਬ ਨੇ ਲਾਲ ਅਤੇ ਪਿੱਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ . ਇੱਕ ਸਿੱਧਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਏਮਸੀਸੀ ਨੇ ਇਸ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜੇ ਐਂਡ ਡਬਲਿਊ ਨਿਕਲਸਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਗਿਣ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ , ਜਦੋਂ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਚੇਇਰਮੇਨ ਅਤੇ ਏਮਸੀਸੀ ਦੇ ਬੇਨੇਫੇਕਟਰ ਵਿਲਿਅਮ ਨਿਕਲਸਨ ਨੇ ਲੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਕਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ।
ਇੱਕ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂਤ , ਨੂੰ ਕਲੱਬ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵਲੋਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਏਮਸੀਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਰੱਖਿਅਕ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ , ਇਹ ਰੱਖਿਅਕ ਗੁਡਵੁਡ ਫੇਮ ਦੇ ਚਾਰਲਸ ਡਿਊਕ ਆਫ ਰਿਚਮੰਡ ਸੀ ।
ਇਸ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਏਮਸੀਸੀ ਨੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਲੋਰਡਸ ਨੂੰ ਪਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਟੇਸਟ ਮੈਚ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਸਥਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ , ਇਹ ਮੈਚ ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਆਸਟਰੇਲਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਖੇਲ ਦਾ ਪਰਿਵਾਮ ਵਿਵਾਦਾਸਪਦ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ , ਆਤੰਕਵਾਦ ਵਲੋਂ ਤਰਸਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦਾ ਉਹ ਖੇਤਰ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ।
ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਇਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਫੋਲਡ ਵਿੱਚ ਬਣਾ ਰਿਹਾ . ਕਲੱਬ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਦਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਸ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੀਥ ਬਰੇਡਸ਼ਾ ਅਪ੍ਰੈਲ 2007 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਕੋਚ ਡੰਕਨ ਫਲੇਚਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਲੋਂ ਹਟਾਣ ਵਿੱਚ ਪਰਭਾਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ।
ਸਾਮਾਨਿਇਤ: ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਏਮਸੀਸੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1787 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਥਾਮਸ ਲੋਰਡ ਨੇ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਗਰਾਉਂਡ ਖੋਲਿਆ . ਹੁਣ ਇਸ ਉੱਤੇ ਡੋਰਸੇਟ ਸਕਵੇਇਰ ਦਾ ਕਬਜਾ ਹੈ ਜਿਨੂੰ ਕਲੱਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਸਥਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਨਾਇਆ . ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ , 1787 - ਏਮਸੀਸੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਕਲੱਬ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਉਤਪੱਤੀ 18 ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸੰਭਵਤਆ ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਸੀ ।
ਪੂਰਵ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਕਲੱਬ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਮੇਨਸ ਅਤੇ ਜੇਂਟਲ ਮੇਨਸ ਕਲੱਬ ਜਾਂ ਦ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਕਲੱਬ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮਾਂ ਤਕ ਪਾਲ ਮਾਲ ਉੱਤੇ ਦ ਸਟਾਰ ਐਂਡ ਗਾਰਟਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ ।
ਇਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਸਾਮਾਜਕ ਅਤੇ ਗੇੰਬਲਿੰਗ ਕਲੱਬ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਖੇਲ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਜੁਡ਼ੇ ਸਨ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਲੰਦਨ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਕਲੱਬ , ਜਾਕੀ ਕਲੱਬ , ਹੇੰਬਲਦਨ ਕਲੱਬ , ਵਹਾਈਟ ਕੋਨਡਿਉਟ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਕਈ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰੋਮੋਸ਼ਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ ।
ਇੱਕ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ ਕਿ ਏਮਸੀਸੀ ਨੇ ਮੈਬਰਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਾਉਂਡ ਉੱਤੇ ਸੀਮਿਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਏਲਕੋਹਲ ਮਿਲਾਉਣ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਪਦਾਰਥ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ।
ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਆਈਸੀਸੀ ਨੂੰ ਚੁਣੋਤੀ ਦਿੱਤੀ , ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਿਤ ਕਰਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ।
ਏਮਸੀਸੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਈਸੀਸੀ ਨੂੰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਰਡ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਗਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਏਲਕੋਹਲ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ . ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗਰਾਉਂਡ ਪ੍ਰਾਧਿਕਰਣ ਨੂੰ ਕਦੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਮੈਬਰਾਂ ਲਈ ਏਲਕੋਹਲ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਈਸੀਸੀ ਵਲੋਂ ਆਗਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰੋ . ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਥੇ ਏਲਕੋਹਲ ਪਾਣੀ ਵੇਚਕੇ ਪੈਸਾ ਕਮਾਵੇ.
ਐੱਮਸੀਸੀ ਨੇ 1788 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਾਪੀਰਾਇਟ ਧਾਰਕ ਬਣਾ ਰਿਹਾ।
ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਟੀਮ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਪੱਖ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ: ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਹਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੀਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਕਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਐੱਮਸੀਸੀ ਲਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੈਂਪੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਖਿਡਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਐੱਮਸੀਸੀ ਦੇ ਪੱਖ ਨੇਮੀ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੌਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ 2006 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਅਤੇ ਕਲੱਬ ਹਰ ਸੀਜਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਦੌਰੇ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।
ਜਦੋਂ 1780 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਲਈ ਵਹਾਈਟ ਕੋਨਡਿਉਟ ਕਲੱਬ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਇਸਲਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਵਹਾਈਟ ਕੋਨਡਿਉਟ ਫੀਲਡਸ ਉੱਤੇ ਖੇਡਿਆ ਲੇਕਿਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਲੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੀ ਦੀ ਸਾਈਟ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਹੈ ।
ਥਾਮਸ ਲੋਰਡ ਵਹਾਈਟ ਕੋਨਡਿਉਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗੇਂਦਬਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿੱਤੀ ਵਾਪਰੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉਸਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦਿੰਦੇ ਸਨ , ਤਾਂਕਿ ਲੰਦਨ ਦੀ ਆਸਾਨ ਦੂਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਿਆਦਾ ਨਿਜੀ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ . ਜਦੋਂ ਲੋਰਡ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਗਰਾਉਂਡ ਖੋਲਿਆ ਜੇਂਟਲਮੇਨਸ ਕਲੱਬ ਇੱਥੇ ਚਲਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦ ਮੇਰੀ - ਲੈ - ਬੋਨ ਕਲੱਬ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ .
ਵਿਕਲਪਿਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ , ਕੁੱਝ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੈਲਾ ਆਜੀਵਨ ਮੈਂਬਰੀ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਕਦੇ ਕਦੇ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੈਲਾ ਆਜੀਵਨ ਮੈਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਕੀ ਬਰਡ , ਸਰ ਇਯਾਨ ਬੋਥਮ , ਅਰਵਿੰਦ ਡੀ ਸਿਲਵਾ , ਏੰਡੀ ਫਲਾਵਰ , ਸੁਨੀਲ ਗਾਵਸਕਰ , ਏਡਮ ਗਿਲਕਰਿਸਟ , ਡੇਵਿਡ ਗੋਵਰ , ਇੰਜਮਾਮ ਉਲ ਹਕ਼ , ਰਾਕੇਲ ਲੇਡੀ ਹੇਹੋ - ਫਲਿੰਟ , ਗਲੇਨ ਮੇਕ ਗਰਾਥ , ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਹੇਡਲੀ , ਸਰ ਜਾਨ ਮੇਜਰ , ਹੇਨਰੀ ਓਲੋਂਗਾ , ਬੇਰੀ ਰਿਚਰਡਸ , ਸਰ ਵਿਵਿਅਨ ਰਿਚਰਡਸ , ਸਰ ਗਾਰਫੀਲਡ ਸੋਬਰਸ , ਹਸ਼ਨ ਤੀਲਾਕਰਾਨਤੇ , ਮਾਇਕਲ ਵਾਘੇਨ , ਸ਼ੇਨ ਵਾਰਨ , ਵਸੀਮ ਅਕਰਮ , ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਫਰੀਦੀ , ਸਲਮਾਨ ਬਟ , ਮੁਹੰਮਦ ਆਮੀਰ , ਮੁਹੰਮਦ ਆਸਿਫ ਅਤੇ ਵਾਕੇ ਯੋਨਿਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਾਂ ।
ਕਲੱਬ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨੇ 1990 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਵਲੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ , ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਮਤਦਾਨ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਲੱਬ ਦੀ ਸਰੰਕਸ਼ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਵੀਨ ਇੱਕ ਸਿਰਫ ਤੀਵੀਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੇਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੇਵਿਲਿਅਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਣ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖਿਡਾਰੀ ਮੈਬਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ।
20 ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਵਲੋਂ , ਏਮਸੀਸੀ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਟੀਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਟੇਸਟ ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ , ਦੌਰੇ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਟੀਮ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਏਮਸੀਸੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ।
ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਦੌਰਾ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਾਲ ਅਤੇ ਪਿਲੀ ਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨੀ , 1996 / 97 ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਊਜੀਲੈਂਡ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੇਰਿਲੇਬੋਨ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਕਲੱਬ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਦਾ ਇਹੀ ਰੰਗ ਸੀ ।
ਅਗਲਾ ਵਿਵਾਦ 2005 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਸ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਬੋਰਡ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਣ ਲਈ ਕਲੱਬ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ . ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਲੱਬ ਨੇ ਟੇਸਟ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦੇ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਸਕਾਈ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਪੱਖ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਏਮਸੀਸੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਰੋਜਰ ਨਾਈਟ ਨੇ ਦੇ ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਕਲੱਬ ਦਾ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਵਿਵਾਦਾਸਪਦ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸਨ ।
ਏਮਸੀਸੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਲੋਂ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦੇ ਖੇਲ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲੱਬ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੋਚ ਮਾਰਕ ਏਲੇਏਨ ਇੱਕ ਇਨਡੋਰ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ , ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੋਚ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹੈ ।
ਏਮਸੀਸੀ ਆਪਣੀ ਕੋਚਿੰਗ ਮੇਨੁਅਲ ਏਮਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਕੋਚਿੰਗ ਬੁੱਕ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ , ਜਿਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਕੋਚਿੰਗ ਦੀ ਬਾਇਬਲ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਜਿਵੇਂ ਕ‌ਿ ਇੱਕ ਨਿਜੀ ਮੈਬਰਾਂ ਦੇ ਕਲੱਬ ਵਲੋਂ ਆਸ਼ਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ , ਮੈਬਰਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਪੇਵਿਲਿਅਨ ਨੂੰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਗਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਲੋਰਡ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ।
ਮੇਰੀਲੇਬੋਨ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਕਲੱਬ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1787 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਲੱਬ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਮੈਂਬਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਮਰਪਤ ਹਨ।
ਇਹ ਲੰਦਨ ਏਨ ਡਬਲਿਊ 8 ਦੇ ਸੇਂਟ ਜਾਨਸ ਵੁਡ ਵਿੱਚ ਲਾਰਡਸ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਐੱਮਸੀਸੀ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਸ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕਾਈ ਸੀ।
1993 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅੰਦਰ, ਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨਲ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਮਿਆਰੀ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਨਰਲਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਓਸ ਵੇਲੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰੋਨੀਅਨ-ਵਰਗੇ ਕੁਆਂਟਮ ਰਸਤੇ ਫੇਨਮੈਨ ਪਾਥ ਇੰਟਗ੍ਰਲ ਵਿੱਚ ਲੇਵੀ-ਵਰਗੇ ਕੁਆਂਟਮ ਰਸਤਿਆਂ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸਦੀ ਖੋਜ ਨਿੱਕ ਲਾਸਕਿਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨਲ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਸ਼ਬਦ ਘੜਿਆ।
ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਪਾਥ ਇੰਟਗ੍ਰਲ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਦਰਮਿਆਨ ਸਬੰਧ
2022 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ , ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿ ਏਸ਼ਿਆਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਾਂਙਚੋ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਚੀਨੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਹਾਂਙਝੂ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਗਸਤ 2015 ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ।
ਮਸੌਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿੰਗਬੋ, ਸ਼ੌਜਿੰਗ ਅਤੇ ਹੁਝੂ ਵੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
ਖੇਡਾਂ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਰੇਲਵੇ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਖੇਡਾਂ ਸਮੇਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਦਿੱਕਤ ਨਾ ਆਵੇ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਬੇਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਿੰਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਈ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵੇਰਵਾ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ।
ਜਦੋਂ ਸਿੰਧ ਦਾ ਸੂਬਾ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਜਾਨੀ ਬੇਗ ਦੀ ਅਮਲਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਜਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਧ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਗਰਾ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਵਕਤ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਲਕ ਦੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਦੀਆਂ ਹਿਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੇ ਮੁੰਡੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਤਰਬੀਅਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁੱਝ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਹਿਦਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਤਰਬੀਅਤ, ਤੀਰ-ਅੰਦਾਜੀ, ਘੋੜਸਵਾਰੀ, ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜੀ, ਆਦਾਬ ਅਤੇ ਅਖ਼ਲਾਸ, ਦਰਬਾਰਦਾਰੀ, ਮੁਲਕਦਾਰੀ, ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਵਗ਼ੈਰਾ, ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਗੀ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਤਮਾਮ ਲੌ ਅਜ਼ਮ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੱਸ ਦਿਓ ਸਗੋਂ ਟਾਈਟੇਬਲ ਤੱਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਹ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਿਦਾਇਤਾਂ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਤੱਕ ਅਮਲ ਹੋਇਆ, ਲੇਕਿਨ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਦੇ ਇਲਮੀ, ਅਦਬੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੇਕਰ ਬਾਕਾਇਦਾ ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਰਾਮਤ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾਦ ਸਲਾਹੀਅਤਾਂ ਦਾ ਏਜ਼ਾਜ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ।
ਉਸਦਾ ਸ਼ੁਮਾਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਕਾਦਰ ਅਲਕਲਾਮ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸਦਾ ਦਰਬਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਤੇ ਅਦੀਬਾਂ ਨਾਲ਼ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਬੇਗ ਦਾ ਜਨਮ 996ਹਿ ਨੂੰ ਠੱਟਾ, ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀ-ਏ-ਸਿੰਧ ਮਿਰਜ਼ਾ ਜਾਨੀ ਬੇਗ ਤਰਖ਼ਾਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।
ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਦੇ ਕੁਝ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹੇਠ ਦਰਜ ਹਨ:
ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਮਗਰੋਂ ਸਮੁੰਦਰਗੁਪਤ ਨੇ 'ਦਕਸ਼ਿਣਪਥ' ਜਾਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਬਣਾਈ।
ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ ਦੀ 19ਵੀਂ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਬਾਰਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਸ਼ਲ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਰਾਇਪੁਰ ਅਤੇ ਸੰਭਲਪੁਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।
ਫਿਰ ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਕਾਂਚੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦਸ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
'ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ' ਦੀ 21ਵੀਂ ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਨੌ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਮਗਰੋਂ ਜਦ ਉਹ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਅਚਯੁਤ ਅਤੇ ਨਾਗਸੇਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸੱਤ ਹੋਰ ਨਾਗ-ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਗੁੱਟ ਬਣਾ ਲਿਆ।
ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਦੂਜੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੌਸ਼ਾਂਬੀ ਨਾਮੀ ਸਥਾਨ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਗ-ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੌ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਸਦਾ ਦੀ ਨੀਂਦ ਸੁਆ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਾਮਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਮਹਾਨ ਹਿੰਦੂ ਸਮਰਾਟਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਅਵਸਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਚਾਲੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕਾਫੀ ਜਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਗਏ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਯੱਗ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਮੂਰਤ ਅੰਕਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ 'ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਪਰਾਕ੍ਰਮ' ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਅੰਕਿਤ ਸੀ।
ਇਹ ਯੱਗ ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ ਦੇ ਖੁਦਵਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੌ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਪਤ-ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ, ਕਸ਼ਮੀਰ, ਸਿੰਧ, ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਪੁਤਾਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮੁੱਚੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ-ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦੀਆ ਜਿੱਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕਠੋਰ ਨੀਤੀ ਤੋਂ ਸਹਿਮ ਕੇ ਸਰਹੱਦੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸਦੀ ਅਧੀਨਤਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ।
ਉਸਦਾ ਸਾਮਰਾਜ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਤੱਕ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵੰਗ (ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਛੁੱਟ, ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਨੇ, ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਤਟ, ਡਵਾਕ ਅਤੇ ਕਾਮਰੂਪ ਨੇ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨਾਇਨ, ਯੌਧੇਯ, ਆਭੀਰ ਤੇ ਮਾਲਵ ਆਦਿ ਗਣਤੰਤਰੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਅਧੀਨਤਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।
ਸ਼ਕ, ਕੁਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸਮਰਾਟ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।
ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਮੇਘਵਰਣ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦੂਤ ਰਾਹੀਂ ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਭੇਟਾ ਭੇਜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲੇਂ ਬੋਧੀ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਲੰਕਾ ਦੇ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਠਹਿਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮੱਠ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ।
ਇਸ ਲਈ ਮੇਘਵਰਣ ਨੇ ਗਯਾ ਦੇ ਬੋਧੀ ਬਿਰਛ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੱਠ ਬਣਵਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਕਮਰੇ ਸਨ।
ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਵਾ, ਸੁਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਮਲਾਇਆ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿੱਤਰਤਾਪੂਰਨ ਸੰਬੰਧ ਜੋੜੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਉਪਹਾਰ ਵੀ ਲਏ।
ਮਹਾਪਦਮ ਨੰਦ ਅਤੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਇੰਨ੍ਹਾ ਛੋਟੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਰੀਆ-ਵਰਤ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸਮਰਾਟ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਜਿੱਤ ਯਾਤਰਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਚੈਨ ਨਾ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਧੀਨਤਾ ਮੰਨ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਨਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਦੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾਪੂਰਣ ਸੰਬੰਧ ਜੋੜ ਲਏ।
ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵ-ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਹੀ-ਸ਼ਾਹਾਨੁਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਕੁਸ਼ਾਨਾਂ ਨੇ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਉਪਹਾਰਾਂ ਸਹਿਤ ਭੇਜਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਪਤ ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ।
ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਕੁਝ ਜੰਗਲੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਕਬੀਲੇ ਸ਼ਾਇਦ ਮੱਧ-ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਲਿਤਾੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਰੁਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਦੋਹਾਂ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਰਾਜਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲਣ ਮਗਰੋਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
'ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ' ਦੀ 13ਵੀਂ ਸਤਰ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਉਨ੍ਹਾ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਅਚਯੁਤ ਸੀ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਬਰੇਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਜਿੱਤਾਂ ਕਾਰਨ ਇੰਨੀ ਧਾਂਕ ਜੰਮ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦੀ ਰਾਜ ਘਬਰਾ ਉੱਠੇ।
ਇੱਕ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਦੂਸਰੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਅਧੀਨਤਾ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਕਰ ਦੇਣਾ ਵੀ ਮੰਨ ਲਿਆ।
ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਮਤੱਟ , ਡਵਾਕ , ਕਾਮਰੂਪ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਅਧੀਨਤਾ ਮੰਨ ਲਈ।
ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 800 ਮੀਲਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਕੂਚ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣਾ ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਕਾਰਨਾਮਾ ਸੀ।
ਉਸ ਤੋਂ ਕੋਈ 1000 ਵਰ੍ਹੇ ਬਾਅਦ ਕੇਵਲ ਮਹਾਨ ਖ਼ਿਲਜੀ ਸਮਰਾਟ ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਨੇ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 335 ਈ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ
ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਖੋਹਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ, ਪਰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਮੋੜ ਦੇਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।
ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਖੋਹੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਗੱਦੀਓਂ ਲਾਹਿਆ।
ਉਸਨੇ ਓਨ੍ਹਾ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਅਧੀਨਤਾ ਮੰਨ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸੇਧ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਉਸ ਦਾ ਕਾਵਿਕਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕਵੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਸਥਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬਜ਼ਮ-ਏ-ਸੂਫ਼ੀਆ ਸਿੰਧ, ਬਜ਼ਮ-ਏ-ਖਲੀਲ, ਸਿੰਧੀ ਅਦਬੀ ਸੰਗਤ, ਸਿੰਧ ਫੋਰਮ ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕਮੇਟੀ, ਲੰਡਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਸਚਲ ਚੇਅਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲੇਖਕ ਗਿਲਡ, ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੱਕਾਰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਹਨ।
ਡਾਕਟਰ ਤਨਵੀਰ ਅੱਬਾਸੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਤਾਅਲੁੱਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਿੰਧੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ, ਵਿਦਵਾਨ, ਸਿੰਧੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਆਮ ਡਾਕਟਰ ਸੀ।
ਉਹ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ਼ ਭਟਾਈ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਪਰ ਤਹਕੀਕੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਸ਼ਾਹ ਲਤੀਫ਼ ਜੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਡਾ ਤਨਵੀਰ ਅਬਾਸੀ ਨੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਾਧੂ ਹੀਰਾ ਨੰਦ ਅਕੈਡਮੀ, ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਨ ਜੀ ਵੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਡੀ ਜੀ ਸਿੰਧ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਇੰਟਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਲਿਆਕਤ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਜਾਮਸ਼ੋਰੋ ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੀ ਅੱਡਰੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਚਨਾਤਮਿਕ ਕੰਮ ਨੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਅਲੰਕਾਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਡਾਕਟਰ ਤਨਵੀਰ ਅੱਬਾਸੀ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ, 1934 ਨੂੰ ਸੋਭੋਦੀਰੋ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖ਼ੈਰਪੁਰ, ਸਿੰਧ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ (ਮੌਜੂਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਉਨੀਂਵੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਰਾਜ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਭਿੰਨ ਪੜਾਅ ਤਹਿ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਜੋਕੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਏ ਇਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦਾ ਮੂਲ ਸਾਰ ਤੀਸਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਖਿੱਤੇ ਨਾਲ ਰਲਵਾਂ ਹੈ।
ਕਿੳਂਕਿ ਪੱਛੜੇ ਤੀਸਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਬਣਤਰ, ਰਾਜਸੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਂਝੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਰਾਜਸੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਕਾਰਣ ਵੀ ਇਸਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਵੱਖਰਾ ਹੈ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਇੱਕ ਅਹਿਮ,ਅਟੱਲ ਪਰ ਅਤਿਅੰਤ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪਰਕਿਰਿਆ ਹੈ।
ਹਰੇਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਵੰਦਵਾਦ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਰੂਪ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਪਰਕਿਰਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੋਈ ਵੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਰਜਣਾ, ਵਿਹਾਰ, ਵਰਤਾਰਾ, ਵਿਚਾਰ, ਅੰਤਮ ਜਾਂ ਨਿਰਪੇਖ ਨਹੀ, ਸਗੋਂ ਪਦਾਰਥਕ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਗਿਣਨਾਤਮਕ ਪਰਿਵਰਤਨਾ ਅਨੁਕੂਲ ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਤੱਤ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਹੁੁੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਦੀ ਪਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਆਰਥਿਕ ਪਰਬੰਧ ਅਤੇ ਇਸ ਪਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪਰਿਵਰਤਨਾ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।