polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਸਵੈ-ਸੰਕਲਪ: ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲਈ ਬਾਲਗ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਿਆਰੀ: ਬਾਲਗ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਕੰਮ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੇਰਣਾ: ਬਾਲਗ਼ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬਾਲਗ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਂਡਰੇਗਜੀ ਨੂੰ ਯੂਜੀਨ ਰੋਜ਼ਨਸਟੌਕ-ਹੂਸੀ ਦੁਆਰਾ ਬਾਲਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਮੈਰੀਕਨ ਐਜੂਕੇਟਰ ਮੈਲਕਮ ਨੋਲਜ਼ ਨੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨੋਲਜ਼ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਂਡਰੇਗੋਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਪੈਡਾਗੋਜੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਐਂਡਰੇਗੋਜੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਬਾਲਗ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਉਲਟ, "ਬਾਲਗ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਸ", "ਲੋੜੀਂਦੇ ਮੁੱਲ", "ਖਾਸ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਧੀਆਂ", "ਰਿਫਲਿਕਸ਼ਨ" ਅਤੇ "ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ" ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਸਵੈ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ' ਅਤੇ 'ਸਵੈ-ਸਿਖਿਅਤ' ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
​ /ˈ./ਬਾਲਗ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ -- ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ "ਆਦਮੀ", ਅਤੇ ਅਗੋਗੋਸ, ਭਾਵ "ਅਗਵਾਈ ਦੇਣਾ"; ਇਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਅਗਵਾਈ ਦੇਣਾ", ਜਦਕਿ ਪੈਡਾਗੋਜੀ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ "ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾਈ ਦੇਣਾ"।
ਐਂਡਰੇਗੋਜੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇਣ ਲਈ ਦੋ ਤਰਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
ਬਾਲਗ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਲਗਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਭਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ।
ਮੈਲਕਮ ਨੋਲਜ਼ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਪਹੁੰਚ।
ਇਹ ਸਵੈ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ“ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ-ਅਧਾਰਤ ਪੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ, ਸਮਾਜਿਕ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਜਕ ਨਿਆਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਸਮੂਹਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਹਨ।
ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਾਤਿਬ ਹੋਣ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
" ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰਜ਼ "ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੋਕਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਵਾਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਸਮੂਹਕ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਗਰੀਬੀ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸਦਾ ਸਰੋਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ, ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਨਾਲ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਉਸ ਢੰਗ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੰਰਚਨਾਗਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ।
ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ, ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਜਿਵੇਂ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਸਿਆਸੀ ਸਾਇੰਸ, ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ, ਭਾਈਚਾਰਕਕ ਵਿਕਾਸ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ, ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕਲਾਂਇਟ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿਠਣ, ਮੁਲੰਕਣ ਕਰਵਾਉਣ, ਅਤੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਦਖਲ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ; ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਦਖਲ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਈਕਰੋ-ਕੰਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੈਕਰੋ-ਵਰਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸੰਗਠਨਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮਾਜਿਕ ਲੋੜਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਚੈਰਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਤੋਂ।
ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂ-ਮੰਦਵਾੜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੋਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ।
ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਚਿੰਪੈਂਜੀਆਂ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਂਝੇ ਪੂਰਵਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ, ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ, ਸਰੀਰਕ, ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਬਦਲਾਓ ਆਏ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹਨ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣਾ, ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਔਂਟੋਜਨੀ , ਅਤੇ ਲਿੰਗੀ ਬਿਖਮਰੂਪਤਾ ਦਾ ਘਟ ਜਾਣਾ।
ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪਕੜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਤਬਦੀਲੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਐਚ. ਇਰੈਕਟਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪਕੜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਤਬਦੀਲੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਐਚ.ਇਰੈਕਟਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਬਾਈਪੈਡਲਿਜ਼ਮ ਹੋਮੀਨਿਡ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਨੁਕੂਲਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਈਪੈਡਲ ਹੋਮੀਨਿਡਾਂ ਦਾਨ ਸਾਂਝੀਆਂ ਪਿੰਜਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਰਨਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦੋਪਾਇਆਵਾਦ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਹੋਮੀਨਿਨ ਨੂੰ, ਸਾਹੇਲਐਂਥਰੋਪਸ ਜਾਂ ਓਰੌਰਿਨ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ 6 ਤੋਂ 7 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਪਮਾਨ ਹੋਏ ਸੀ।
ਗੈਰ-ਬਾਈਪੈਡਲ ਨਕਲ-ਵਾਕਰ, ਗੋਰੀਲਾ ਅਤੇ ਚਿੰਪਾਜ਼ੀ, ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੋਮੀਨਿਨ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਹੇਲਐਂਥਰੋਪਸ ਜਾਂ ਓਰੌਰਿਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਪੂਰਵਜ ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਆਰਡੀਪਿਥੇਕਸ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੋ-ਪਾਇਆ ਸੀ, ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੇ ਆਇਆ।
ਹੋਮੀਨੋਈਡੀਆ ਸੁਪਰਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਹੋਮੀਨੀਡਾਏ ਪਰਿਵਾਰ 15-20 ਲੱਖ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਈਲੋਬੈਟਿਡਾਏ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਹਾਨ ਏਪਸ 14 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਔਰੰਗੁਟਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੋਮੀਨਿਨੀ ਕਬੀਲੇ 9 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ 8 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਗੋਰੀਲਿਨੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ; ਅਤੇ, ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ, ਉਪਕਬੀਲੇ ਹੋਮੀਨੀਨਾ ਅਤੇ ਪਾਨੀਨਾ ਤੋਂ 7.5 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ 4 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਏ ਸੀ।
ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ, ਪ੍ਰਾਈਮੇਟੌਲੋਜੀ, ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਪੇਲਿਆਨਟੌਲੋਜੀ, ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨ, ਈਥੋਲੋਜੀ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਭਰੂਣ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜੈਨੇਟਿਕ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪ੍ਰਾਈਮੇਟ ਹੋਰ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 8.5 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਗਰਲੇ ਕਰੇਟੇਸੀਅਸ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਪਥਰਾਟ ਲਗਭਗ 5.5 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਲੀਓਸੀਨ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸਨ।
ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵਿਕਾਸਵਾਦ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵੱਲ ਤੁਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ - ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਨਸ ਹੋਮੋ ਦੇ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ - ਅਤੇ ਹੋਮੋ ਸੈਪੀਅਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਮੀਨਿਡ ਪਰਿਵਾਰ, ਮਾਨਵਹਾਰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅੱਡਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਦੋਪਾਇਆਪਣ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਉਸ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਪੜਾਅ 15 ਮਾਰਚ 1833 ਨੂੰ ਕੋਵੇਂਟ ਗਾਰਡਨ ਵਿਖੇ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਓਥਲੋ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਚਾਰਲਸ ਕੇਨ ​​ਦੇ ਗੇਟ ਤੇ ਖੇਡਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਕਾਬਲ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੀ।
"ਅੱਲਗ, ਯਕੀਨੀ ਹੋ ਜਾਓ," ਐਕਟ ਦੇ ਸੀਨ -3 ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਅਚਾਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਤੋੜ ਕੇ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, "ਹੇ ਰੱਬ, ਮੈਂ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਚਾਰਲਸ" ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਗਏ।
ਸੰਨ 1833 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ਼ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਥੇ ਇੱਕ ਕਬਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕੰਧ ਦੀ ਪਲਾਕ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ 1904 ਵਿੱਚ ਬਹਾਲੀ ਦੇ ਬਹਾਲੀ ਸਮੇਂ ਬਹਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰਿਸ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ ਔਲ ਸੰਤ ਦੇ, ਕੈਥਿਰਟਨ ਦੇ ਪਿੰਡ, ਹੈਮਸ਼ਾਇਰ।
ਉਸ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ "ਮਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਕਾਮੇਡੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ।
" ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ, ਗਸਟਵੂਸ ਵਾਨ ਬ੍ਰੁਕ ਨੇ ਵਿਲੀਅਮ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕੇਨ ਦੁਆਰਾ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕੀਨ ਨੇ ਚਾਰ ਵਾਰ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਉਂ-ਜੌਰਜ ਨਵਰੈ ਦੇ ਬੈਲੇ ਦੀ ਸਾਈਮਨ' ਚ ਕੰਮ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ।
ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸੁਗੰਧਤਾ, ਚਤੁਰਾਈ ਅਤੇ ਸਚੇਤ ਸਨਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਮਨਪਸੰਦ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਅਰਥ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।
ਤਕਰੀਬਨ 1794 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਦਿਆਲੂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਸੰਜਮ ਨੂੰ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਦਿਖਣ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਪੋਰਟਸੱਮਥ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਕੈਬਿਨ ਲੜਕੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਬੋਲ਼ੇ ਅਤੇ ਲੰਗੜੇ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਢੌਂਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਮੈਡੀਰੀਆ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ।
ਇਹ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੀ ਕਿ ਕੀਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪਾਤਰ ਫਿਲਿਪ ਮੈਸਿੰਗਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰਿਣ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰਾਹ, ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ ਕਿ ਟੋਕੀਓ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਨਾਟਕੀ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸਨ।
ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨੁਕਸਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੱਦ ਸੀ।
ਕੋਲਰਿੱਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਪੜ੍ਹਨਾ ਪਸੰਦ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਦੀ ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ, ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸੌਂਪਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੀ ਵਿਵਸਥਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਲਿਕਤਾ ਜੋਹਨ ਫਿਲਿਪ ਕੇਮਬਲ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਕੀਨ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਅਹਿਸਾਸ ਕਾਰਨ ਮਿਸੇਜ਼ ਕਲਾਰਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ 'ਤੇ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਹੌਲ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਉਤਸਾਹਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸਨ ਕਿ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਅਟੱਲ ਸੀ।
ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇ ਪਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ, ਮੂਸਾ ਕੇਨ, ਇੱਕ ਮਨਮੋਹਣੀ, ਵਿਅੰਜਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਆਮ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਸ ਸ਼ਾਰਲਟ ਟੀਡਸਵੈਲ, ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਜੋ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਉਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਆਲੂ ਸੀ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਭਿਨੈ ਦੇ ਅਸੂਲ ਸਿਖਾਏ।
ਐਡਮੰਡ ਕੀਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਸ੍ਟੇਜ ਅਦਾਕਾਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਡਨ, ਬੇਲਫਾਸਟ, ਨਿਊਯਾਰਕ, ਕਿਊਬੈਕ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਤਲਾਕ ਲਈ ਕੁਝ ਬਦਨਾਮ ਸਨ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਕਲਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਐਡਮੰਡ ਕੇਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੈਨਰੀ ਕੈਰੀ ਦੀ ਧੀ ਐਨੀ ਕੈਰੀ, ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ।
ਚੂਚੀ ਰਿਸਣਾ ਉਸ ਤਰਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਛਾਤੀ ਦੇ ਨਿੱਪਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਸਚਾਰਜ ਕਰਕੇ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਮਰਦਾਂ ਜਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਨਿੱਪਲਾਂ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਨਿਕਲਣ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਨਿੱਪਲ ਵਿਚੋਂ ਡਿਸਚਾਰਜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਦੂਜਾ ਨਿੱਪਲ ਵੀ ਰਿਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇ।
ਚੂਚੀ ਰਿਸਣਾ ਤੋਂ ਭਾਵ ਛਾਤੀ ਦੇ ਨਿੱਪਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਤਰਲ ਨਿਕਲਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸਾਧਾਰਨ ਨਿੱਪਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੋਈ ਵੀ ਡਿਸਚਾਰਜ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਡਿਸਚਾਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਰੰਗ, ਇਕਸਾਰਤਾ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਛਾਤੀ ਦੀ ਗੰਢ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦਰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣ ਲਈ ਤੀਸਰਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਸ਼ੋਰ ਲੜਕਿਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਪਰਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਨ ਨਿੱਪਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਦੇ ਕੁਝ ਕੇਸ ਬਿਨਾਂ ਇਲਾਜ ਦੇੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿੱਪਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗਰੱਭ ਅਵਸਥਾ ਜਾਂ ਹਾਈ ਪਰੋਲੈਕਟਿਨ ਵਰਗੀਆਂ ਹਾਰਮੋਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਨਿੱਪਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਦੁੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਰੇਕ ਸਮੂਹ ਆਪਣੇ ਟੀਚਿਆਂ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਈ-ਮੇਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਮਤ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਖੜੇ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨਾ ਪੁੱਛਣ, ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਪੂਰੀ ਦਲੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬਲੈਕ-ਕਾਉਂਟਰ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਵੁਮੈਨ ਫਾਰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ'ਸ ਟੂਮਾਰੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰੀ ਟੋਪੀਆਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਪਹਿਲ ਕਦਮੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਫੈਲ ਗਈ, ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚੌਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਅੰਤਰ-ਸ਼ਹਿਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਤੇ ਜੰਕਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਹਿਲੇ ਫੈਸਲੇ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਇਆ।
ਸਥਾਨਕ ਸਮੂਹ ਅਜਿਹੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਜਗ੍ਹਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅੰਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਸਨ।
ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇਖਦਿਆਂ, ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਸੋਗ ਵਜੋਂ ਕਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਛਾਣ ਮਿਲ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਸੀ।
ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਗਰਮ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਬਕਾ ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ ਵਿੱਚ ਵੁਮੈਨ ਇਨ ਬਲੈਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਖੂਨ-ਖ਼ਰਾਬਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਇਨਟੀਫਿਡਾ ਦੀ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਤੀਹ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਸਨ।
ਸੰਨ 1993 ਵਿੱਚ ਓਸਲੋ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਫਿਲਸਤੀਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਹਿੰਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਚਨਚੇਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਹੋਇਆ।
ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਜੁਰਮਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਬਲੈਕ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਰੈਡੀਕਲ ਲੈਫਟ ਤੋਂ ਹਨ।
2015 ਦਾ ਇਕੱਠ ਕਈ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇੱਕ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹ ਗੌਟਿੰਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰਮਨ ਲੋਟਸ ਕੋਲੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
1873 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਰਨਸਟ ਸਕਰਿੰਗ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਗਣਿਤ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਥੀਸਿਸ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਤਰਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਜੋ 1879 ਵਿੱਚ , ("ਸੰਕਲਪ-ਸਕ੍ਰਿਪਟ: ਅੰਕ ਗਣਿਤਕ ਦੇ ਮਾਡਲ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੰਤਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਭਾਸ਼ਾ") ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ।
ਫ੍ਰੀਡਰਿਕ ਲੁਡਵਿਗ ਗੌਟਲੋਬ ਫ੍ਰੀਗ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਹਿਸਾਬਦਾਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸੀ।
ਫ੍ਰੀਗ ਦੀਆਂ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸਮਕਾਲੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਰਸਤੂਵਾਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਬਰੇਕ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
1874 ਵਿੱਚ, ਅਰਨਸਟ ਅੱਬੇ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਾਲ, ਫ੍ਰੀਗ ਨੇ ਜੇਨਾ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਾਕੀ ਦਾ ਬੌਧਿਕ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ।
ਉਸਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਿਨਾਂ ਤਨਖਾਹ ਦੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਤਰਕ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੂਤਰਬੱਧ ਕੀਤਾ ਅਰਥਾਤ, ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿੱਧਾਂਤ ਹੈ ਕਿ "ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਤਰਕ ਤੱਕ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ"।
ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੈਫਾਲੀ ਨੇ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਟੇਜ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਤ ਵਾਗਾਰਨੀ ਅੰਤਾਕਸ਼ਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਏ ਸ਼ੋਅ ਆਰੋਹਨ ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਰੰਗੀਲਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਨ।
ਉਸਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਫਿਲਮ ਸੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਟਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਆਲੋਚਕ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ 'ਵਕਤ: ਦ ਰੇਸ ਅਗੇਂਸਟ ਟਾਈਮ' ਵਿੱਚ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਵੈਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰੀਆ ਵਰਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਗਾਂਧੀ, ਮਾਈ ਫਾਦਰ ਵਿੱਚ ਕਸਤੂਰਬਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ 2008 ਦੀ ਫਿਲਮ ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵ੍ਹਾਈਟ ਵਿੱਚ ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪਰਿਪੱਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਰਿਤੂਪਰਨੋ ਘੋਸ਼ ਦੀ ਦ ਲਾਸਟ ਲੀਅਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
2010 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਕੁਲਕਰਨੀ ਦੇ ਨਾਟਕ ਧਿਆਨਮਣੀ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਕਿਰਨ ਕਰਮਰਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਗਈ।
2019 ਵਿੱਚ, ਸ਼ੈਫਾਲੀ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਕ੍ਰਾਈਮ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵੈੱਬ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਿਚੀ ਮਹਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮਾਨਵ ਕੌਲ ਦੇ ਉਲਟ, ਚਾਰ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਜੀਬ ਦਾਸਤਾਨਾਂ ਦੀ 2021 ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਮੂਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਿਪੁਲ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਹੌਟਸਟਾਰ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਹਿਊਮਨ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਹ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਖੁਰਾਨਾ ਅਤੇ ਰਕੁਲ ਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰ ਜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਡਾਰਲਿੰਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਲੀਆ ਭੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ੌਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਜਲਸਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ੇਫਾਲੀ ਸ਼ਾਹ , ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਰੰਗੀਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ 'ਸਤਿਆ' ਵਿਚੱ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਚਪਨ ਸਾਂਤਾਕਰੂਜ਼, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਰਬੀਆਈ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਰੀਆ ਵਿਦਿਆ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਵਜੋਂ ਦਵਿੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
1993 ਦੇ ਕਾਰ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿਤਾ ਸੀ।
1993 ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਨਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਸੀ।
ਉਸਦੀ ਰਹਿਮ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਬੇਲੋੜੀ ਦੇਰੀ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ 31 ਮਾਰਚ 2014 ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
1995 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਭੁੱਲਰ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ।
1995 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੇ ਭੁੱਲਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਬੰਬ ​​ਧਮਾਕਿਆਂ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ।
ਉਸ ਨੂੰ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਮੰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਅਤੇ ਵਿਘਨਕਾਰੀ ਕਿਰਿਆ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ।
ਭੁੱਲਰ ਬੀਤੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ 'ਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਜਰਮਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਅਪੀਲੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਉਹ 2-1 ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਓਸ ਦਾ ਇਕਬਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਿੰਨ ਜੱਜਾਂ ਦੇ ਬੈਂਚ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵਾਲੇ ਜੱਜ ਨੇ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ 1993 ਦੇ ਕਾਰ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੱਕ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਕਥਿਤ ਕਬੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋ ਹੋਰ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ "ਵਾਜਬ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਪਰੇ" ਸਬੂਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਦਲੀਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ ਕਿ "ਫਿਸ਼ਟ ਨਹੀਂ, ਸੇਧ ਦੀ ਪਾਲਣਾ" ਭੁੱਲਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ; ਪਰ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਏਅਰਫੋਰਸ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਭੁੱਲਰ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਜੁਰਮ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭੁੱਲਰ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਤੇ ਇਕਬਾਲੀਆ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਸੇਵ ਕਰਨਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕਬਾਲੀਆ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰਿਕਾਰਡ ਜਾਂ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਆਡੀਓ/ਵੀਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਟਾਈਪ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਕਰਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਾਂਚ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਭੁੱਲਰ ਨੂੰ 1993 ਦੇ ਰਾਈਸੀਨਾ ਰੋਡ ਕਾਰ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਭੁੱਲਰ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਲਈ ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਬੇਇਨਸਾਫੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬੋਲਣ ਲਈ, ਖਾਸ ਕਰ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ, ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵੁਡਰੋਸ ਅਤੇ 1984 ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦੂਜੇ ਪੱਖ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵਿਭਾਜਿਤ ਵੱਖਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫੋਰਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਰਿਮੋਟ-ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬੰਬ ਵਿੱਚ ਆਰਡੀਐਕਸ ਨੂੰ ਵਿਸਫੋਟਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਅੱਧੇ-ਦਿਨ ਹੋਏ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਲੋਚਕ ਮਨਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟਾ ਵਜੋਂ ਹੋਈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਦਫਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਦਵਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਟਰਾਇਲ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਪੀਲ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਸਾਰੇ ਪੜਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ।
ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗੀ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਹਿਮ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸਿਸੋਜ਼ੋਫਰੇਨੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਵਿਚ ਬੇਹਿਸਾਬ ਦੇਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਗਣਿਤ ਬਾਰੇ ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਿਉਮੈਟਰੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸੀ।
ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੀ ਰਾਏ ਸੀ ਕਿ 1 ਕੋਈ ਸੰਖਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਮਨਮਾਨੀ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਸੀ।
ਇਸ ਲਈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 3, ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਅਸਲ ਵਿੱਚ" ਅੰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਿੰਦੂ ਤੇ, ਇਹੋ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ 2 ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਾਰਨਾ ਸੀ।
ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਗ੍ਰੀਕ ਦੇ ਭਾਰੀ ਜਿਓਮੈਟਰਿਕ ਸਿੱਧੇ-ਕਿਨਾਰੇ-ਅਤੇ-ਕੰਪਾਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਜੀਓਮੈਟਰਿਕ ਪਲੇਨ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਇੱਕਪਹਿਲੀ ਮਨਮਾਨੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖਿਚੀ ਗਈ ਰੇਖਾ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਮੀਣਿਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਣਤੀ ਰੇਖਾ ਤੇ ਨੰਬਰ ਹਨ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਮਨਮਾਨੇ "ਨੰਬਰ" ਦੇ ਸਮਾਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਮਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਈ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਗਣਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਅੱਜ, ਗਣਿਤ ਦੇ ਕੁਝ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਹੀ ਦੱਸਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਸਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਭੂਮਿਕਾ ਤੇ ਜੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਰਲ ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਪਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਹਨ।
ਗਣਿਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੂਰ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਪਾਇਥਾਗੋਰਸ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਧਾਂਤ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਕਿ "ਸਭ ਕੁਝ ਗਣਿਤ" ਹੀ ਹੈ, ਪਲੇਟੋ, ਜਿਸਨੇ ਪਾਇਥਾਗੋਰਸ ਦੀ ਸਰਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ,ਅਤੇ ਗਣਿਤਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਹੋਂਦ-ਮੂਲਕ ਰੁਤਬੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਰਸਤੂ ਜਿਸ ਨੇ ਮੰਤਕ ਦਾ ਅਤੇ ਅਨੰਤਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
ਹਿਸਾਬ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਮਨੌਤਾਂ, ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥ-ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਵਿਧੀ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।
ਗਣਿਤ ਦੀ ਮੰਤਕੀ ਅਤੇ ਸੰਰਚਨਾਗਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਖ਼ੁਦ ਆਪ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਇਸਦੀਆਂ ਹਮਰੁਤਬਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਦੋਨੋਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਗਣਿਤ ਦਾ ਜਨਮ ਐਵੇਂ ਤੁੱਕੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਤੁੱਖਣਾ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਆਮ ਗੈਸੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ, ਸਲਫਰ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਕਲੋਰੋਫਲੂਓਰੋਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਆਕਸਾਈਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਫੋਟੋਰਸਾਇਣਕ ਓਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਧੂੰਆਂ, ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਪਸ਼ਟ ਮੈਟਰ, ਜਾਂ ਅਸਲੀ ਧੂੜ ਆਪਣੇ ਮਾਈਕਰੋਮੀਟਰ ਸਾਈਜ਼ ਪੀ.ਐਮ.10 ਤੋਂ ਪੀ ਐੱਮ 2.5 ਤੱਕ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੌਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ: ਹਲਕਾ ਉਲੰਘਣਾ, ਵੱਧ-ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਦਖਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਲਿਟਰਿੰਗ / ਗੰਦਗੀ: ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਜਾਇਦਾਦਾਂ 'ਤੇ ਅਣਉਚਿਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਆਬਜੈਕਟ, ਨਿਰਲੇਪ, ਦੇ ਗੰਦ ਨੂੰ ਸੁੱਟਣਾ।
ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ: ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਦਾ ਸ਼ੋਰ, ਹਵਾਈ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਸ਼ੋਰ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਰੌਲਾ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲੇ ਸੋਨਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪਲਾਸਟਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ: ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਪਲਾਸਟਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਲਾਸਟਿਕਸ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ, ਜਾਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਤੇ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰਸਾਇਣਾਂ ਨੂੰ ਫੁੱਟ ਜਾਂ ਭੂਮੀਗਤ ਲੀਕੇਜ ਰਾਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਗੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹਾਇਡਰੋਕਾਰਬਨ, ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ, ਐਮਟੀਬੀਈ, ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਕਲੋਰੀਨ ਐਂਟੀਡਿਡ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਹਨ।
ਪਰਮਾਣੂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ, ਵਿੱਚ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਭ੍ਰਸ਼ਟਤਾ।
ਥਰਮਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਕੁਦਰਤੀ ਜਲ ਸਜੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ।
ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਜੋ ਕਿ ਓਵਰਹੈੱਡ ਪਾਵਰ ਲਾਈਨਾਂ, ਮੋਟਰਵੈਅ ਬਿਲਬੋਰਡਾਂ, ਸਕਾਰਡ ਲੈਂਡਫੋਰਸ , ਰੱਦੀ ਦੀ ਖੁਲ੍ਹੀ ਥਾਂ, ਮਿਊਂਸਪਲ ਸੋਲਡ ਕਿੱਸਟ ਜਾਂ ਸਪੇਸ ਡੈਬ੍ਰਿਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ: ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਧਕ ਕੂੜਾ-ਕਰਕਟ ਤੋਂ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਰਾਹੀਂ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ; ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਡਿਸਚਾਰਜ, ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਗੰਦਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਲੋਰੀਨ, ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀਵਰੇਜ ਤੋਂ; ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ (ਸ਼ਹਿਰੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਾਧੇ ਸਮੇਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਖੁਸ਼ਕਪਣ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭੱਤੇ ਸਮੇਤ - ਕਈ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ); ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸੈਪਟਿਕ ਟੈਂਕਾਂ ਸਮੇਤ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਕੂੜਾ ਨਿਕਾਸੀ ਅਤੇ ਲੇਚਿੰਗ ਤੋਂ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ; ਯੂਟੋਰਾਫੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲਿਟਰਿੰਗ।
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮੁਢਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅੱਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ।
ਸਾਇੰਸ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ 1983 ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਾਗਯਾਦਕ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ "ਸੂਤਿ" ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਕਾਫੀ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਹਵਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚਲੇ ਗਲੇਸਾਂ ਦੇ ਕੋਰ ਨਮੂਨੇ ਗ੍ਰੀਕ, ਰੋਮੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਮੈਟਲ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਗੰਦਗੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਉਲਟ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਜਾਂ ਊਰਜਾ ਦੇ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੌਲਾ, ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਪਦਾਰਥ / ਊਰਜਾ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਗੰਦਗੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬਿੰਦੂ ਸਰੋਤ ਜਾਂ ਨਾਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਸੋਰਸ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਗੰਦਗੀ, ਆਵਾਜ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਗੰਦਗੀ, ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਸੰਬਧੀ, ਥਰਮਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਜਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ।
ਇੱਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਕੂੜਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਿੰਨ ਕਾਰਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਇਸਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ।