polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਭਾਵੇਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਮੁਮਕਨ ਹੋ ਸਕਿਆ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਬਾਦਸਾਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਹੀ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਜਤਾਉਣ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ।
ਤਕਰੀਬਨ 15,000 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਵਸਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕ ਬੇਰਿੰਗ ਧਰਤ-ਜੋੜ ਰਾਹੀਂ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ।
ਪੂਰਵ-ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਮਿੱਸੀਸਿੱਪੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਰਗੀਆਂ ਰਹਿਤਲਾਂ ਨੇ ਉੱਨਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਸਾਰੀ-ਕਲਾ ਅਤੇ ਮੁਲਕ-ਪੱਧਰੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਯੂਰਪੀ ਖੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਪਹਿਲੀ ਛੋਹ ਮਗਰੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਜੱਦੀ ਅਬਾਦੀ ਘਟਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਚਕ ਅਤੇ ਧਰੱਸ ਵਰਗੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਧੱਕਾ-ਵਧੀਕੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੇ ਵਾਕਿਆਂ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ।
ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਨੇ ਟੈਕਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੰਪਨੀ ਲਾਅ, ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਾਨੂੰਨ, ਸਿਵਲ, ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਮੁਕੱਦਮੇ ਅਤੇ ਜਨਹਿੱਤ ਮੁਕੱਦਮੇ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ।
10 ਸਾਲ ਪਟਨਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੀਲਾ ਸੇਠ 1972 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਅਸਲ ਸਿਵਲ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ, ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ, ਕੰਪਨੀ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ, ਸੋਧਾਂ ਅਤੇ ਅਪੀਲਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਟੈਕਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ, ਰਿੱਟ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਅਪੀਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਜੂਨ 1974 ਤੋਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ ਦੇ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੀ।
ਲੰਡਨ ਬਾਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਲੀਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸੇਠ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਲੀਲਾ ਨੇ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਚਿਨ ਚੌਧਰੀ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਲੀਲਾ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਦ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨਾਲ ਹੋਏ ਵਿਤਕਰੇਵਾਦੀ ਰਵੱਈਏ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਜਸਟਿਸ ਸੇਠ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਂਚ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।
ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਅੱਗ ਲਾ ਲਈ ਜਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਵੇਗਾ।
ਉਹ ਜਸਟਿਸ ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਰਾਜਨ ਪਿਲਈ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮੌਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ ਤੇ "ਬਿਸਕੁਟ ਬੈਰਨ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬੇਘਰ ਹੋਈ ਵਿਧਵਾ ਮਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਪਲੀ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਵਰਗੇ ਪਦ ਤੱਕ ਪਹੁੱਚਣ ਦਾ ਸਫਰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਸੰਘਰਸ਼ਮਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲੇਖਕ ਵਿਕਰਮ ਸੇਠ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
ਲੰਦਨ ਬਾਰ ਪਰੀਖਿਆ 1958 ਵਿੱਚ ਟਾਪ ਰਹਿਣ, ਭਾਰਤ ਦੇ 15ਵੇਂ ਕਨੂੰਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਨਣ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਚਰਚਿਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਜਸਟਿਸ ਲੀਲਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪਰਵਾਰਿਕ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਬਾਟਾ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵਿਸ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਈ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਨਿੱਤ ਕਾਲਜ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸੋਚਿਆ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕੌਰਸ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਹਾਜਰੀ ਜਰੁਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਕਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬਾਰ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਵਲ ਰਹੀ।
ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਆਂਇਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਚੇਅਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ।
ਜਸਟਿਸ ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸੇਠ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ - ਵਿਕਰਮ ਸੇਠ, ਸ਼ਾਂਤਮ ਸੇਠ ਅਤੇ ਅਰਾਧਨਾ ਸੇਠ ਸਨ।
ਵਿਕਰਮ ਸੇਠ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਸ਼ਾਂਤਮ ਸੇਠ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਰਾਧਨਾ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।
ਜਸਟਿਸ ਲੀਲਾ ਸੇਠ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਬਨਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।
ਦਿੱਲੀ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਜੱਜ ਬਨਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੰਦਨ ਬਾਰ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
1978 ਵਿੱਚ, ਲੀਲਾ ਸੇਠ, ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਜੱਜ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਕੇ ਰਵਾਇਤ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ।
ਉਸ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਵਧਦਾ ਹੀ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਬਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ।
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਸਟਿਸ ਸੇਠ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਦਿੱਲੀ ਗੈਂਗ ਰੇਪ ਕੇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਪਤ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰੀ ਜਸਟਿਸ ਵਰਮਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਵਰਤ ਕਥਾ ਧਰਮ ਕਥਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੰਨਗੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿੱਥਾਂ, ਵਾਂਗ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਹੈ।
ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਵਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਕਥਾ ਸੁਣੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਵਰਤ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਵਰਤ ਕਥਾ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਮਨੋਰਥ ਵਰਤ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਉਣਾ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਵਿਧੀਵਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਂ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਦੈਵੀ ਕਰੋਪੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦਾ ਵਰਤ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵਰਤ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤ ਦੇ ਵਿਧੀ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤਾਚਾਰੀ ਉਸ ਵਰਤ ਦੀ ਕਥਾ/ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਆਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣਦੀਆਂ ਹਨ।
ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਨੇ ਵਰਤ ਲਈ ਉਪਵਾਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਾਉਣਾ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤ ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਭੁੱਖਿਆਂ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਦਾਚਾਰਕ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੈ।
ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਜਿਸਮ ਨਿੱਕੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੀਦੇ ਅਤੇ ਬਾਰਲਾ ਟਾਂਚਾ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ "ਕਾਈਟਨ" ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਿਰ ਤੇ ਦੋ ਹੱਸੀ ਅਨਟੀਨੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਕੰਪਾਊਂਡ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਹਿੱਸੇ।
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਅਨਸੀਕਟਮ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਕੱਚੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਪਿੰਡਾ" ਜਾਂ "ਜਿਹਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਜਾ ਸਕੇ", ਕਿਉਂਕਿ ਕੀੜੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਚ ਕੱਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੁਛ ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਮਾਦਾ ਦੇ ਜਿਸਮ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਕਰੋਚ, ਐਫਿਡ, ਜ਼ੀਜ਼ੀ ਮੱਖੀ ਆਂਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਕੀੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਮਪਰੀਵ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਭਿੜ ਵਿਚ।
ਇਹ ਅਗਿਆਤ ਹੈ ਕਿ ਕਿਲਿਮੰਜਾਰੋ ਨਾਮ ਕਿਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਕਈ ਸਿੱਧਾਂਤ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਯੂਰਪੀ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ 1860 ਤੱਕ ਇਸ ਨਾਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇਸਦਾ ਸਵਾਹਿਲੀ ਨਾਮ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਿਲਿਮੰਜਾਰੋ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਖੰਡਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹੈ ਕਿਲਿਮਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਜਾਰੋ ਜਿਸਦਾ ਮੂਲ, ਸਿੱਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ - ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਵਾਹਿਲੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਸਫੇਦ ਜਾਂ ਚਮਕ ਹੈ, ਜਾਂ ਗੈਰ - ਸਵਾਹਿਲੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਿਚਾਗਾ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਸ਼ਬਦ ਜਾਰੋ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਾਰਵਾਂ।
ਇਸ ਸਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਉਂ ਪਹਾੜ ਲਈ ਉਚਿਤ ਸ਼ਬਦ ਮਿਲਿਮਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਲਪਾਰਥਕ ਕਿਲਿਮਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਨਾਮ ਇੱਕ ਮਕਾਮੀ ਹਾਸੀ-ਮਜ਼ਾਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਰੋ ਦੀ ਛੋਟੀ ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਅਫਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਈਡ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਜਾਰੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਚਾਗਾ ਕਿਲਮਨਾਰੇ ਜਾਂ ਕਿਲਿਅਜਾਓ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ/ਤੇਂਦੂਏ/ਕਾਰਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਸਿੱਧਾਂਤ ਤੋਂ ਇਸ ਸਚਾਈ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਕਿ ਕਿਚਾਗਾ ਵਿੱਚ ਕਿਲਿਮੰਜਾਰੋ ਦਾ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਵਾਹਿਲੀ ਸ਼ਬਦ ਕਿਲਿਮਾ ਅਤੇ ਕਿਚਾਗਾ ਸ਼ਬਦ ਜਾਰੋ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਸਫੇਦੀ ਹੈ, ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਯੋਜਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਵਹਾਈਟ ਮਾਉਂਟੇਨ ਨਾਮ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੋਈ।
ਇੱਕ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਗਾ /ਕਿਚਾਗਾ ਵਿੱਚ ਜਾਰੋ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸਾਡਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿਲਿਮੰਜਾਰੋ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸਾਡਾ ਪਹਾੜ।
ਇਹ ਚਾਗਾ ਵਾਸੀਆਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਤਲਹਟੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਊਂਟ ਕਿਲੀਮੰਜਾਰੋ ਜਾਂ ਕਿਲੀਮੰਜਾਰੋ ਪਹਾੜ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਸ਼ੰਕੂਆਂ ਕੀਬੋ, ਮਾਵੈਂਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀਰਾ ਸਣੇ, ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਸੁਸਤ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 5,895 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਇਹ ਪਹਾੜ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਇਕੱਲਾ ਖੜ੍ਹਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਕਿਲੀਮੰਜਰੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯਾਤਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਟ੍ਰੇਲ ਹਨ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੇਵਲ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿ ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜਦੂਰ ਵਰਗ ਦਾ ਚਰਚਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜਿਆਦਾ ਭਰਪੂਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਇਹਦੇ ਰੂਪਾਂ, ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਗੌਰ ਕਰਨਾ।
ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ, ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੇਖਕ ਨੀਂਹ ਤੇ ਉਸਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਜਸੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਚੇਤਨਾ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਪਿੱਛੇ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਸਗੋਂ ਯੂਨਾਨੀ ਮਹਾਂ ਕਾਵਿ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਾਜ ਦਾ ਹੀ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।
ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਵਿਚਰਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਹੀਗਲ ਨੇ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਦਵੰਦਾਤਮਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਪ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਦਲ ਰਹੀ ਵਸਤੂ ਕਾਰਨ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜਾਰਜ ਲੁਕਾਚ ਨਾਵਲ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਵਲ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬੇਗਾਨਗੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਓਨ ਟਰਾਟਸਕੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਉਸ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੋਲਡਮੈਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਜਮਾਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਿਤ ਕਰੇ।
ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਟੈਰੀ ਈਗਲਟਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਜੋ 1976 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ।
ਇਸੇ ਇਰਦ ਗਿਰਦ ਸੰਮਤ ੧੭੬੪ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਮਧਾਰੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਦੇ ਦਿਲੀ ਵਿਖੇ ਇਕ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਨਾਸਿ ਇਕ ਸੈਂਚੀ ਵੀਹ ਵਿਸਵੇ ਸਾਖੀ ਰਤਨ ਮਾਲੇ ਭੇਜ ਕੇ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਲੇਕਿਨ ਸਰਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦਵਾਲੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਮਾਅਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਰ , ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਧਨ ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੋਵੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਨਾਲ ਨਾ ਹੋਵੇ !
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਭੀ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੀਵਾਜੀ ਰੂੜੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਲਿਆ ਹੈ ਸੁਧਰਮੀ ਮਾਰਗ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਕੀ ਰੀਤਿ ਦਿ੍ੜਾਉਦਿਆ ਏਨਾ ਕੁਝ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ।
ਜਾਪੁ ਜੀ ਕਾ ਛੰਦ ਪੜ੍ਹਨੇ " ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਿਰਫ ਪਹਿਲਾਂ ਛਪੈ ਛੰਦ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ !
ਤਾਰੀਖ਼ੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਰ ਇਹ ਬਾਣੀ ਵਿਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਹਾੜ੍ਹ ਸੰਮਤ ਤੋ ਬਾਅਦ ਦੀ ਹੋਈ ਹੈ , ਅਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਦੇਣ ਸਮੇਂ ਮੰਗਲਾਚਰਣ ਵਜੋਂ ਆਰੰਭ ਚਿ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ !
ਇਸ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਾਜਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ !
ਔਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਜੋ ਕੀਆ ਹੈ ਸੋ ਗੁਰਮਤ ਕਮਾਵੇ ਕੋ ਕਿਆ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ ਨੇ ਇਹੀ ਚਾਹਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਗੁਰੂ ਫ਼ਰਮਾਇਆ ਹੈ ਸੋ ਉਸ ਕੋ ਆਪਣੇ ਬਿਖਰੇ ਪਿਆਰ ਰਾਖੇ ਅਪਾਰ ਅਪਾਰ ਕਤਾਰ ਕਿਸੀ ਬਾਤ ਨਾ ਕਰੇ ਉਸ ਉਸਕੀ ਓ ਜਾਣੇ ਇਸਕਾ ਇਸੀ ਸੋ ਭਲਾ ਪਰ ਇਸ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਭਰੇ ਭਉ ਕਰੇ ਤਾਂ ਇਸ ਕਾ ਨਿਸਤਾਰਾ ਹੋਏ ਧਿਆਉ ਪਿ੍ਰਥਮੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸੁਮਾਰਗ ਗ੍ਰੰਥ ਕਾ ਹੋਇਆ ! ) ਦੀ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖੁ ਜੀੀਜ ਕੀ ਰਝਿਆ ੧ !
ਪ੍ਰੰਤੂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਵਾਲਿਆਂ ਤੋ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ,ਕਿ ਇਹ ਰਚਨਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋ ਉਹਨਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
ਡਾ.ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਨੇ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ,ਆਪਣੀ ਅੰਗਰੇਜੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ “ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ” ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਸ ਕਾਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਸੁਮਾਰਗ ਕਾਲ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਡਾ.ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਨੇ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਅਫਲਾਤੂਨ ਦੇ ‘ਗਣ- ਰਾਜ’ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸੁਮਾਰਗ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ. “ਹੁਕਮਿ ਹੈ ਜਾਨੇ ਦੋ ਪਹਿਰ ਦਿਨ ਆਇਆ,ਤਾ ਫਿਰ ਹੱਥ ਪੈਰ ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਧੋਇ ਕਿ ਇਕਤ ਵਾਰੀ ਜਪੁ-ਜਾਪ ਦੋਵੇਂ ਪੜੇ ਫੇਰ ਕਿਰਤ ਕਰੇ।
ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸਿਧਾਤਾਂ ਤੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਉਤਰੀ ਨਾ ਹੀ ਪਲੈਟੋ ਦੇ ਗਣ-ਰਾਜ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਚਿੰਤਨ ਹੈ।
ਹੀਟ ਜਾਂ ਗਰਮੀ, ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਤੱਕ ਦੋਵਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਤਾਪਮਾਨ ਅੰਤਰ ਕਾਰਨ ਵਹਿ ਰਹੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦੋ ਦੀ ਔਲਾਦ ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੋ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਲੁਬਾਣੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਸਿਕਲੀਗਰ ਹੋਈ।
ਸਿਕਲੀਗਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ।
ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੌਲਾ ਬਖਸ਼ ਲੋਹਾਰ ਤੋਂ ਖਰੀਦੇ ਪਰ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਾ ਆਏ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਆਗਿਆ ਪਾਕੇ ਸਿੱਖ ਪੱਖੀਵਾਸ ਹਥਿਆਰ ਬਨਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਸ ਲੈ ਆਏ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਤਲਵਾਰਾਂ ਸਿਕਲ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਆ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸਿਕਲੀਗਰ ਧਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਸਨ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਹ ਇੱਕ ਪੱਖੀਵਾਸ ਕਬੀਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਕਲੀਗਰ ਡੇਰੇਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫਿਰਦੇ ਸਨ।
ਪਰੰਤੂ ਹੁਣ ਦਿੱਲੀ, ਪਾਣੀਪਤ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪਟਿਆਲਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਟਿਕਾਣੇ ਬਣ ਗਏ।
ਤਲਵਾਰਾਂ, ਖੰਡੇ, ਬਰਛੇ, ਨੇਜੇ, ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨੋਕਾਂ, ਛਬੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਆਦਿ ਬਣਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
ਜਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਬਨਾਉਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਗਾਡੀ ਲੋਹਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਬਾਲਟੇ-ਬਾਲਟੀਆਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਟੋਕਰੀਆਂ ਬਨਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਹੁਣ ਇਹ ਰੰਬੇ, ਦਾਤਰੀਆਂ ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਂਬੰਧਿਤ ਹੋਰ ਸੰਦ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਇਹ ਠੰਢੀ ਕੁੱਟਾਂ ਵਾਂਗ ਰਿਪਟਾਂ ਆਪ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਸਗੋਂ ਬਜ਼ਾਰੋਂ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।
ਸਿੱਖ ਸਿਕਲੀਗਰਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਬਾਕੀ ਕਬੀਲੇ ਵਿਚ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰਸਮਾਂ ਜ਼ਾਰੀ ਰਹੀਆਂ।
ਗਾਨਾ ਖੋਲਣ ਤੇ ਗੋਤ ਕਨਾਲੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਛਿੱਟੀਆਂ ਖੇਡਣ ਦੀ ਰਸਮ ਪਿੱਛੋਂ ਖੂਹ ਤੇ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਰੀਤ ਅਤੇ ਘੜੋਲੀ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਸਿਕਲੀਗਰ ਗੁਰੂ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਵਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
ਇਬੈਟਸਨ ਅਨੁਸਾਰ ਲੱਲੀ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਬੀਲਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਆਮ ਕਰਕੇ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਨਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਛੱਬਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਕੁਝ ਡੇਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਪਟਿਆਲਾ, ਜਲੰਧਰ, ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਦੇਖੇ ਗਏ ਸਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਨ ਜਾ ਸਣ ਦੀਆਂ ਸੇਲੀਆਂ ਵਿਚ ਘੁੰਗਰੂ ਪਰੇ ਕੇ ਗਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਲੱਕ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮਲੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਨਾਚ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ॥
ਮੁਸਲਮਾਨ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬੜੇ ਸਾਦੇ ਤੇ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਡੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਆਮ ਪੱਖੀਵਾਸਾਂ ਵਾਂਗ ਇਹ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਲਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੀਰ, ਸਖੀ ਸਰਬਰ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਕਬੀਲਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਂ ਅਪਣਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬੋਲੀ ਸਾਂਝੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਕਸਾਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਘੁੰਮਦਾ -ਫਿਰਦਾ ਹੈ ।
ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ ਆਪਸਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪਰਸਪਰਤਾ ਪੱਖੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਇਸ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਘਰਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਖਾਨਦਾਨਾਂ ਵਰਗੇ ਉਪ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
ਸਧਾਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਰ ਕਬੀਲਾ ਆਪਣੇ ਵਡੇਰੇ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਸਾਂਝੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਵੀ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸੰਬਧੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
ਪਰ ਹੁਣ ਜਿਹੜੀ ਨਵੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ, ਉਹ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਸਹੀ ਚਾਨਣ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ।
ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਬੀਲਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਆਹ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਬੱਝਿਆ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਜੇ ਕੰਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ੱਗਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰਤ ਵਟਾਂਦਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ।
ਇੱਕੋ ਬੋਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਕਬਾਇਲੀ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨੀ ਬੰਧਨ'ਚ ਬੱਝਿਆ ਇਹ ਸਮੂਹ ਦੂਜੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਜਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਤਾਂ ਰਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਮਾਜਿਕ ਊਚ-ਨੀਚ ਜਾਂ ਦਵੈਸ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਰਖਦਾ ।
ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਕ੍ਰਿਤ 'ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼' ਅਨੁਸਾਰ -'ਕਬੀਲਾ--ਅ. ਸੰਗਯ-ਪਰਿਵਾਰ, ਕੁਟੰਬ, ਕੁਨਬਾ, ਟੱਬਰ'
ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, "ਕਬੀਲਾ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਅਥਵਾ ਬੰਸ ਦੇ ਲੋਕ, ਘਰਾਣਾ, ਟੱਬਰ, ਖ਼ਾਨਦਾਨ; ਟੱਪਰੀਵਾਸਾਂ ਦਾ ਟੱਬਰ ਜਾਂ ਝੁੰਡ, ਪਰਿਵਾਰ, ਬੰਸ।
ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ :-ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਮੰਗੋਲੀ ਮੂਲ ਦੇ ਨਾਗਾ, ਕੂਕੀ, ਗਾਰੋ ਤੇ ਕਈ ਆਸਾਮੀ ਕਬੀਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਮੁੰਡਾ, ਸੰਥਾਲ, ਕੋਰਵਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾ-ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਕਬੀਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ।
ਤੀਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਖਾਲਸ ਆਰੀਆ ਮੂਲ ਵਿਚੋਂ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਦੇ ਖਾਸ ਕਬੀਲੇ ਅਤੇ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਿਚੋਂ ਝੀਲ ਆਦਿ ਕਬੀਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਟ, ਭਾਟੂ, ਸਾਂਸੀ, ਕੰਜਰ ਆਦਿ ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਕਬੀਲੇ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ।
ਅੱਜਕਲ੍ਹ 'ਕਬੀਲਾ' ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਾਂਝਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦਾ ਅੰਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਕਬਾਇਲੀ ਸਮਾਜ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਉਨਤੀਸ਼ੀਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮਾਜ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਲੋਕ ਪਛੜੇ ਹੋਏ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।
'ਕਬੀਲੇ' ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਿਰੀਆਂ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਾਫੀ ਗਿਰੀਆਂ ਇਨਸਾਨ ਲਈ ਖਾਣ ਯੋਗ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ- ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੱਚਾ, ਪੁੰਗਾਰ ਕੇ ਜਾਂ ਭੁੰਨ ਕੇ ਵੀ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਿਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕਾਫੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਾਫੀ ਮਹਿੰਗੇ ਖਾਦ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਫਲ ਅਤੇ ਬੀਜ ਜੋ ਵਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ-
ਵਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕੀ ਛਿਲਕਾ ਬੰਦ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਬੀਜ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੇ।
ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਗਿਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਅਸਫੁੱਟਨਸ਼ੀਲ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਗਿਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਬੀਜ ਫਲ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾ ਛਿਲਕੇ ਦੇ ਅਲਗ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਗਿਰੀਆਂ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਾੜੀ ਬਦਾਮ, ਕੁਮੈਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਬਲਤ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਗਿਰੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਦਾਮ, ਪਿਸਤਾ, ਅਖਰੋਟ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਇੱਕ ਗਿਰੀ ਇੱਕ ਸੁੱਕਾ ਫ਼ਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਬੀਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਵਰੀ ਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਛਿਲਤ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੀਜ ਇਸ ਸਖ਼ਤ ਛਿਲਕੇ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਜੁੜੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਆਦਾਤਰ ਗਿਰੀਆਂ ਪਿਸਤਿੰਸ ਅਤੇ ਘੱਟ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਓਵਰੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸਫੁੱਟਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੁਝ ਪੌਦੇ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਗਿਰੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ-
ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਸੁਧਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਸਾਨ ਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ 9 ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 351 ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰੀਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸਰਲੀਕਰਣ ਕਰ ਕੇ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਹਨਾ ਵਿੱਚ ਓਹ ਸੇਵਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਡੇ ਤਬਕੇ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਮਹਿਕਮੇ, ਸਿਖਿਆ, ਸਿਹਤ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰਖਿਆ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਪੁਲੀਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਮੁਖ ਹਨ।
ਇਹ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ 2011 ]], ਜੋ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਣਾ ਕੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਧੀਨ ਸਮਾਂ ਬਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਤਾਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ / ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਜਾਂ ਸਜਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੇਵਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ-2011 ਅਧੀਨ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਖਰਾ ਮਹਿਕਮਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਸੁਧਾਰ ਵਿਭਾਗ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਇਹ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓਣ ਲਈ ਅਤੇ ਕੁਤਾਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਜਨਤਕ ਅਪੀਲ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਆਦਿ ਕਰਨ ਵੀ ਇੱਕ ਵਖਰਾ ਪੰਜਾਬ ਸੇਵਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਵਖ ਵਖ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਮੰਗ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਲਫੀਆ ਬਿਆਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਬੇਲੋੜੇ ਹਲਫੀਆ ਬਿਆਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਕਰ ਕੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰੀਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਤਜਰਬਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਧੀਨ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ 351 ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲਿੰਕ ਤੇ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 9 ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾ ਦੀਆਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ।
ਇਹ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲਿੰਕ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ :
ਇੱਕ ਫਲੇਵਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਆਰਕ ਦੂਜੇ ਫਲੇਵਰ ਦੇ ਕੁਆਰਕ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਕਮਜੋਰ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਮੁਢਲੀਆਂ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇੱਕ ਬੋਸੌਨ ਨੂੰ ਸੋਖ ਕੇ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਕੇ , ਕੋਈ ਵੀ ਅੱਪ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੁਆਰਕ , ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਾਊਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੁਆਰਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਉਲਟ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਫਲੇਵਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਯੰਤਰਾਵਲੀ -ਡਿਕੇਅ ਦੀ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਕ੍ਰਿਆ ਲਈ ਜਿਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੌਨ , ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ , ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਐਂਟੀਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹਾ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨਿਊਟੌਨ ਵਿਚਲੇ ਦੋ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਡਾਊਨ ਕੁਆਰਕ, ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ - ਬੋਸੌਨ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ, ਇੱਕ ਅੱਪ ਕੁਆਰਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਓਹ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੌਨ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫੇਰ - ਬੋਸੌਨ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਐਂਟੀਨਿਊਟ੍ਰੀਨੋ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾੜਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਅਜਿਹੀ ਬਣਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚਲੇ ਚਾਰ ਮੂਲ ਮੇਲ-ਜੋਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਾੜਾ ਨਿਊਕਲੀ ਬਲ (ਜਿਹਨੂੰ ਮਾੜਾ ਬਲ, ਨਿਊਕਲੀ ਮਾੜਾ ਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਲ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਬਿਜਲਚੁੰਬਕਤਾ, ਤਕੜਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਅਤੇ ਗੁਰੂਤਾ ਖਿੱਚ ਹਨ।
ਇਹ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਉੱਪ-ਅਨਵੀ ਕਿਣਕਿਆਂ ਦੇ ਨਿਊਕਲੀ ਮੇਲ ਅਤੇ ਕਿਰਨਮਈ ਨਾਸ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਮਿਊਂਸਿਪਲ ਕੌਂਸਲ ਹੈ।
ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲੇ 'ਚ ਇੱਕ ਮਿਊਂਸਿਪਲ ਕੌਂਸਲ ਹੈ।
ਅੱਜ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਜ਼ਿਲਾ ਸੰਗਰੂਰ 'ਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦਿਅਕ ਕੋਰਸ ਜਿਵੇਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਬੀ.ਐਡ, ਨਰਸਿੰਗ, ਅਾਰਟ ਅੈਂਡ ਅਤੇ ਕਰਾਫਟ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬਾਬਾ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਭਠਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਛੜੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਚ ਦਰ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰੁਝਾਨ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨੇਬਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਨਗਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਨ, ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੈੱਬ ਵਿਕਾਸ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਟਾਊਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਬਹੁਤ ਦਿਆਲੂ ਸੀ; ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਇਸੇ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ, “ਲੈਹਰੋ ਲਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਆਏ ਜਾਏ ਮੋਹਨ ਕਾ ਵਾਸ ਇੰਦਰ ਬਰਸੇ ਅਪਣੀ ਰੁੱਤ ਔਰ ਮੋਹਨ ਚਾਰੋਂ ਮਾਸ.”
ਮਾਹਰਾਜਾ ਅਗ੍ਰਸੇਨ ਮਾਰਕਿਟ: ਇਹ ਬਜ਼ਾਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮੰਦਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੈ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਵਾਸਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਬਜ਼ਾਰ ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਖਾਸਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਤਿਓਹਾਰ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਬਜ਼ਾਰ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਦਰ ਉੱਤੇ ਸਜਾਵਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਇਸ ਬਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਦ ਲਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਅੰਦਰ, ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ 13% ਹਿੱਸਾ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸੜਕ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਅਤੇ ਪਾਤੜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੇਤ ਲਹਿਰਾਗਾਗੇ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਪਰਕ ਸੜਕ ਹੈ।
ਇਸ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਪਤਾਲ, ਵੈਬ-ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿੱਤ-ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਲਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ।
ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਕਿ ਕੋਈ ਤਿਓਹਾਰ ਕਿਸ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਤਿਓਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਲਹਿਰਾਗਾਗੇ ਅੰਦਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਡਾਕ-ਖਾਨਾ ਅਤੇ ਲੈਹਰੇਗਾਗੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਥਾਨ ਹਨ।
ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ, ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਸੈਰ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਦੀ ਤਰਾਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰਾਮੇ ਵਾਲੀ ਖੂਹੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੜਕ ਜੁੜਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਰੋਡ ਹੈ ਜੋ ਲੈਹਰਾ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣੇ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਫਰਨੀਚਰ ਮਾਰਕਿਟ: ਇਹ ਮਾਰਕਿਟ ਗਾਗਾ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਅਰਸੇ ਤੋਂ ਅਪਣੇ ਉੱਚ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਰਨੀਚਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਇਹ ਬਜ਼ਾਰ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਵਾਸਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਸੰਦੀਦਾ ਬਜ਼ਾਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਉਪਲਬਧ ਫਰਨੀਚਰ ਚੰਗਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਸਤਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਨੂਮਾਨ ਮੰਦਰ: ਇਹ ਹੁਣੇ ਬਣਿਆ ਮੰਦਰ ਲੈਹਰਾਗਾਗਾ-ਜਾਖਲ ਹਾਈਵੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਲੱਗਪਗ 1 ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ।
ਸਾਰੀਆਂ ਅਜੋਕੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਨਵੀਨ ਮੰਦਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਮੰਦਰ: ਇਹ ਮੰਦਰ ਮੁੱਖ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲੱਗਪਗ .4 ਅਤੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 1 ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਕਲੌਨੀ ਰੋਡ: ਇਹ ਸੜਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲੌਨੀ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲੌਨੀ ਰੋਡ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਮਿਡਲ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਨੈਤਿਕ ਕੰਮਕਾਰ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ: ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਵੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਸਕੂਲ, ਲੈਹਰਾਗਾਗਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੋਰ ਲੈਹਰਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦੇਣ ਲਈ, ਇਸਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਗਾਗਾ ਜੋੜ ਕੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ।
ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉਪਨਗਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਸਟਰੀਟਸਵਿੱਲ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਛੋਟਾ ਪਿੰਡ ਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੰਟ੍ਰੀਆਲ ਹਾਊਸ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ ਮਿਸੀਸਾਗਾ ਦੇ ਕਈ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਮ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਮਸਲਨ ਮਿਸੀਸਾਗਾ ਰੋਡ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਰੋਡ ਦੇ ਨਾਮ ਕਵੀਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਅਤੇ ਮੇਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਅਹਿਮ ਸੜਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕ੍ਰੈ਼ਡਿਟਵਿਊ ਰੋਡ, ਐਗਲਿੰਗਟਨ ਐਵਨਿਊ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਆ ਰੋਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦਰਿਆ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਈਰੋਕੁਆ ਅਦਿਵਾਸੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਓਜਿਬਵੇ ਅਦਿਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਫੇਰ ਖ਼ਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯੂਰੋਪੀ ਅਬਾਦਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸੀਸਾਗਾਜ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਲਾਕਾ ਦਾ ਨਾਂ ਮਿਸੀਸਾਗਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਮਿਸੀਸਾਗਾ ਅਨਿਸ਼ਿਨਾਬੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ "ਦਰਿਆ ਦੇ ਦਹਾਨੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ" ਹੈ।
ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਗਰਦਾਵਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਰਤ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਟਿਮੋਥੀ ਸਟਰੀਟ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਸਟਰੀਟ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਆਰਥਕ ਭਵਿਖ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਆਟਾ ਮਿੱਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਸੰਨ 1778 ਵਿੱਚ ਅਮ੍ਰੀਕਨ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਲੋਇਅਲਿਸਟ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਛੱਡ ਕੇ ਸੇਂਟ ਡੇਵਿਡਜ਼ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਉੱਪਰੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਨਾਏਗ੍ਰਾ ਦਰਿਆ ਦੀ ਨੇੜਲੀ ਬਸਤੀ ਸੀ।
ਸੰਨ 1821 ਵਿੱਚ ਮਨਟ੍ਰੀਆਲ ਹਾਊਸ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਖੁੱਲ੍ਹੀ, ਜੇ ਸਟਰੀਟਸਵਿੱਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਸਾਤੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸੀ।
ਸੰਨ 1825 ਵਿੱਚ ਟਿਮੋਥੀ ਸਟਰੀਟ ਨੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀਲ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।
'ਸਟਰੀਟਸਵਿੱਲ' ਮਿਸੀਸਾਗਾ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮਹੱਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦਰਿਆ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਟਰੀਟਸਵਿਲ ਇਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਵੀ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਬਾਦਕਾਰ ਜੇਮਜ਼ ਗਲੈਨਡਿਨਿੰਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੱਲਿਟ ਨਾਲੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ।
ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਗਾਰੇ ਦੀ ਖਾਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਅਬਾਦਕਾਰ ਇੱਟਾਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਕੋਰਟਨੀ ਬਾਸ ਕੌਕਸ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।
ਉਹ ਐਨ.ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸਿਟਕਾਮ ਫਰੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੋਨੀਕਾ ਗੈਲਰ, ਸਕਰੀਮ ਵਿੱਚ ਗੇਲ ਵੈਦਰਜ਼, ਕੂਗਰ ਟਾਊਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੁਲੇਸ ਕੋਬ, ਵੱਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਸੱਤ ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਜਿੱਤਿਆ।
ਉਸ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਸਕ੍ਰੀਮ ਵਿੱਚ ਗੇਲ ਵੇਦਰਜ਼ ਵਜੋਂ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
ਉਸ ਨੇ ਐਨਬੀਸੀ ਸਿਟਕਾਮ ਫੈਮਿਲੀ ਟਾਈਜ਼ ਵਿੱਚ ਲੌਰੇਨ ਮਿਲਰ, ਐਫਐਕਸ ਡਰਾਮਾ ਲੜੀ ਡਰਟ ਵਿੱਚ ਲੂਸੀ ਸਪਿਲਰ, ਅਤੇ ਏਬੀਸੀ/ਟੀਬੀਐਸ ਸਿਟਕਾਮ ਕੌਗਰ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਜੂਲੇਸ ਕੋਬ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਕੌਕਸ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪੋਸਟਪਾਰਟਮ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ।
11 ਅਕਤੂਬਰ, 2010 ਨੂੰ, ਕੌਕਸ ਅਤੇ ਆਰਕੁਏਟ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਕੋਕੁਏਟ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।