polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਉੱਧਰ ਉੱਤਰੀ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦਾਂ ਨੇ ਸੰਨ ਉਂਨ੍ਹੀ ਸੌ ਸੱਠ ਤੋਂ ਉਂਨ੍ਹੀ ਸੌ ਪਛੱਤਰ ਤੱਕ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਬਰਜ਼ਾਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦਮੁਖ਼ਤਾਰੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ ਲੇਕਿਨ ਉਂਨ੍ਹੀ ਸੌ ਇਕਾਨਵੇ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦਾਂ ਦੀ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਰਦਾਂ ਉੱਤੇ ਸਖ਼ਤ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ।
ਰਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹ ਪਹਲਵੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨੀ ਸੌ ਉਨਾਸੀ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਇਤਉੱਲਾਲ੍ਹਾ ਖੁਮੈਨੀ ਨੇ ਕੁਰਦਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਧਾਰਮਕ ਲੜਾਈ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਕੁਰਦ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਕੁਰਦਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਮੰਨਣੀ ਪਈ।
ਕੁਰਦ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਈਪੂ ਤੋਂ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰਦ ਕੁਰਦਿਸਤਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੁਰਦ ਇਸਲਾਮ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਲਾਹਉੱਦੀਨ ਅਯੂਬੀ ਉਭਰੇ ਸਨ ਜਿਸ ਨੇ ਸਲੀਬੀ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਨਾਮ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਮੁਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀ ਇਰਾਕ, ਤੁਰਕੀ, ਇਰਾਨ, ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦਿਨ-ਭਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਾਖਾ ਜਦੋਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜੀ ਪਿਆਸ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਸੋਹਣੀ ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਨੇੜੇ ਦੇ ਖੂਹ ਤੇ ਗਈ ਉੱਥੇ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਲੱਗੀ ਸੀ।
ਉਹ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਖੜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਛੂਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸਬੱਬ ਉਸਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਆਪ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉੱਥੇ ਖੂਹ 'ਤੇ ਕਾਲੀ ਨਾਥ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਸੀ ਉਸਨੇ ਸੋਹਣੀ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਤਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ. ਪਰ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਉੱਤੇ ਕਿ ਉਹ ਕੱਲ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਸਫਾਈ ਕਰੇਗੀ।
ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਾਖਾ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ, ਲੈਟਰੀਨਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਅੱਪਰ ਕਲਾਸ ਦੇ ਆਦਮੀ ਨਾਲ਼ ਟਕਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਆਦਮੀ ਬਖਾ 'ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਕੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਵੱਟ ਕੇ ਥੱਪੜ ਜੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਉਹ ਅਛੂਤ ਤੇਰੀ ਇੰਨੀ ਹਿੰਮਤ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਕਿਉਂ ਟਕਰਾਇਆ?
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਪਾਰੀ ਉਥੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਨ ਛੁਡਾਈ।
ਕੁੱਟ ਖਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਾਖਾ ਚਲਦੇ ਚਲਦੇ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਕੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਮੰਦਰ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਪੰਡਤ ਕਾਲੀ ਨਾਥ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਕੁੜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭਿੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸੋਹਣੀ ਵਿਚਾਰੀ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਇਸ ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਬਾਖਾ ਕੁੱਝ ਕਰਦਾ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਖਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੂੰ ਜਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮ।
ਜਿਸ ਘਰ ਵੀ ਖਾਣਾ ਲੈਣ ਗਿਆ ਉੱਥੇ ਦੁਤਕਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਖਾਣੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਾਲਾਂ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ।
ਥੱਕ-ਹਾਰ ਕੇ ਬਾਖਾ ਇੱਕ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸੌਂ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਝਿੜਕਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਿਹਾ।
ਇਸ ਔਰਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਥੇ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਦੇਵੇਗੀ।
ਅਜਿਹਾ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇਖਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਾਖਾ ਉਪਰਲੀ ਜਾਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਬਾਖਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਲਾਖਾ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਉਪਰਲੀ ਜਾਤ ਦੇ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨੇ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਕੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਦੇ ਬਾਪ ਨੇ ਉਲਟਾ ਬਾਖਾ ਨੂੰ ਹੀ ਡਾਂਟ ਮਾਰੀ ਕਿ ਵੱਡੀ ਜਾਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਗੱਲ ਕਰਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਜ਼ਹਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕਿ ਇੱਕ-ਵਾਰ ਵੱਡੀ ਜਾਤ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਹੀ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ ਸੀ।
ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ 20ਵੀਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਤਰ ਲਏ ਗਏ ਹਨ।
ਕਾਲਪਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਰ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ, ਅਨਟਚੇਬਲ, ਬਾਖਾ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸਫਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੈ।
ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਫਾਈਕਰਮੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਾਖਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬਾਖਾ ਬੜਾ ਸੂਝਵਾਨ ਹੈ, ਭੋਲਾ, ਨਰਮ ਪਰ ਅਭਿਮਾਨੀ ਹੈ।
ਬਾਖਾ ਦੇ ਉਸ ਦਿਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਝਾਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਵਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਮੁਲਿਕ ਰਾਜ ਆਨੰਦ ਨੇ ਛੂਤਛਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਅਹਿਮ ਮਾਮਲਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਮਾਨਵੀ, ਅਨਿਆਇਪੂਰਣ ਧਿੰਗਾਣਾ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਬਾਖਾ ਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਵਾਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਤਰਕ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਡਾ.ਆਨੰਦ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਰਧਾ ਜਾ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਡਾ. ਆਨੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਛੂਤਛਾਤ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਛੂਤਛਾਤ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਕੇ ਡਾ. ਮੁਲਕਰਾਜ ਆਨੰਦ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੂੰ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ।
ਅਨਟੱਚੇਬਲ 1935 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਮੁਲਕ ਰਾਜ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਉਸਦੀ ਚਾਚੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਭਿੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਆਨੰਦ ਦੀ ਇਸ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਜਾਤੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰਕ ਦੇ ਗਿਰਦ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਸਵੀਪਰ ਬਾਖਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਟੱਟੀਆਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਛੂਤ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਜਦੋਂ ਬਾਖਾ ਬਿਸਤਰ 'ਤੇ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਬਾਪ ਲਾਖਾ ਉੱਥੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਚੀਖਣ ਲਗਾ, 'ਉਠ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੇ ਜਾ“ ।
ਬਾਪ ਅਤੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲਾਖਾ ਖ਼ੁਦ ਤਾਂ ਸੁਸਤ ਕਿਸਮ ਦਾ ਆਦਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਕੀ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਇੱਕ ਸ਼ਖਸ ਚਰਿਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਬਾਖਾ ਨੇ ਸਫਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਟਾਇਲਟ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੀ।
ਚਰਿਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕੱਲ ਇੱਕ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੀਂ ਹਾਕੀ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ।
ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭਗਤ ਅਧਿਐਨ,ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਤਰਾਲਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ,ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
ਮਾਈਨਰ ਗੰਸਰਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ (ਵਿਸ਼ਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਸਮੀਖਿਆ ਪੁਨਰ ਮੁਲਾਂਕਣ,ਯੂ.ਜੀ.ਸੀ.,ਦਿੱਲੀ
ਰੀਸਰਚ ਅਵਾਰਡ (ਵਿਸ਼ਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪ੍ਰਵਚਨ: ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਰਿਪੇਖ,ਯੂ.ਜੀ.ਸੀ.,ਦਿੱਲੀ
ਸਮੀਖਿਆਤਮਕ ਕਾਰਜਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ: ਸਰੂਪ ਤੇ ਵਿਵੇਕ, , ਰਵੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਦੂਜਾ ਸੋਧਿਆ ਅਤੇ ਵਧਾਇਆ ਸੰਸਕਰਨ, 1999, ਤੀਜਾ ਸੰਸਕਰਨ, ਲੋਕਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2007. ਵਰਿਆਮ ਸੰਧੂ: ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਮੂਲਕ ਪਰਿਪੇਖਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ: ਸਰੂਪ ਤੇ ਵਿਵੇਕਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਾਵਿ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਰਵੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1991ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ-ਚਿੰਤਨ-ਪਰੰਪਰਾ, ਅੰਗਦ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਜਲੰਧਰ, 1991
ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਸਫਰਨਾਮਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 1996 ਦਾ ‘ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਗਲਪ ਪੁਰਸਕਾਰ’ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਕੇ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਾਪਸੀ, ਇੱਕ ਕਾਰਗਿਲ ਹੋਰ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਤ ਟੈਲੀਫਿ਼ਲਮਾਂ ਬਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਆਨਰਜ਼, ਐਮ.ਏ., ਐਮ.ਫਿਲ., ਪੀ-ਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਕੱਲ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਡਿਸਟੈਂਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਡੀਨ ਅਲੂਮਨੀ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆ।
ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਪੰਜਵੀਂ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਬੀ.ਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ, ਮਲੋਟ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ.ਆਨਰਜ਼, ਐਮ.ਫਿਲ., ਪੀ-ਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ"' ਦਾ ਜਨਮ 20 ਨਵੰਬਰ 1959 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਸ: ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਕਰਤਾਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਕੁਰਾਈਵਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੰਤਕ ਨੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀਜੀਵਿਤ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਨਵੀਨ ਸਿਧਾਂਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਪਰੰਤੂ ਇਸਦੇ ਉਪਲੱਬਧ ਅੰਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹੀ ਕੁੰਤਕ ਦੀ ਮੌਲਿਕਤਾ ਅਰਥਾਤ ਸੂਖਮ ਵਿਵੇਚਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਨੁਮਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਕੁੰਤਕ ਨੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਕੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸੋਝੀ ਬਖਸ਼ੀ ਹੈ।
ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚਲੀਆ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਕੁਝ ਕੁੰਤਕ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੂਜੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ 'ਚੋ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਮਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁੱਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ 'ਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਵਿ ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਚੋ ਉੱਧਿ੍ਤ ਜਾਪਦੇ ਹਨ।
ਵਕਰੋਕਤੀਜੀਵਿਤ ਵਿੱਚ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਹੋਰ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪੂਰੇ ਗਰੰਥ ਵਿੱਚ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰੌਢ ਅਤੇ ਗਹਿਰ-ਗੰਭੀਰ ਵਿਵੇਚਨ ਹੈ।
ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਵਦੈਗਧਿਅਭੰਗੀਭਣਿਤੀ , ਅਰਥਾਤ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਲੋਕ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਵਿਲੱਖਣ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪ੍ਰਯੋਗ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪਰੰਪਰਾ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸੰਪ੍ਦਾ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਸੀ।
ਵਕਰੋਕਤੀਜੀਵਿਤੰ ਅਚਾਰੀਆ ਕੁੰਤਕ ਦਾ ਰਚਿਆ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗਰੰਥ ਹੈ।
"ਆਮ ਪ੍ਸਿੱਧ ਕਥਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਵਿਚਿਤ੍ ਅਦਭੁਤ ਵਰਣਨ ਸ਼ੈਲੀ ਹੀ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਜੀਵਨੀ, ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਿਕ ਰੀਡਿੰਗ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਰੂਕਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਠਕ ਉੱਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
"ਦਿ ਫਾਰਮਾਲਿਸਟ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਰੂਪਵਾਦੀ ਆਲੋਚਕ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਪਾਠਕ ਮੰਨਦਾ ਹੈ: ਅਰਥਾਤ, ਸੰਭਾਵਿਤ ਰੀਡਿੰਗ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਫੋਕਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਸੰਦਰਭ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੀਡਿੰਗ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਰੀਡਿੰਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਲਈ, ਜਾਂ "ਯੋਗ" ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਹੀ ਜਾਂ "ਮਿਆਰੀ" ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਦੂਜੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਆਦਰਸ਼ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਰੂਕਸ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾ ਲਈ ਇੱਕ ਜਾਇਜ਼ ਪਹੁੰਚ ਵਜੋਂ ਵਿਚਾਰਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਕੁਝ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ 'ਤੇ ਮੇਰੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਰਣਨ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਮ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਹਿੱਸੇ ਕਿਵੇਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ" ।
ਬਰੂਕਸ ਲਈ, ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲਗਭਗ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਟੈਕਸਟ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਰਾਏ ਡਬਲਯੂ ਕੇ ਵਿਮਸੈਟ ਅਤੇ ਮੋਨਰੋ ਸੀ. ਬੀਅਰਡਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖ "ਦ ਐਫ਼ੈਕਟਿਵ ਫਲੇਸੀ" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਾਏ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ "ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਹੈ," ਨਾ ਕਿ "ਸਰੀਰਕ ਅਨੁਭਵ" ਦਾ ਰਿਪੋਰਟਰ।
ਬਰੂਕਸ ਨੇ ਪੈਰਾਫ੍ਰੇਜ਼ ਦੀ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਸਿਕ ਦ ਵੇਲ ਰੌਟ ਯੂਰਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਜਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦ ਹੈ।
ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਇੱਕ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸੰਖੇਪ, ਕਟੌਤੀਵਾਦੀ ਪਾਠ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਦੀ ਹੇਰਸੀ ਆਫ਼ ਪੈਰਾਫ੍ਰੇਜ਼" ।
ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬਿਆਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬਰੂਕਸ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ "ਵਿਅੰਗ, ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ, ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦੇ ਹੋਰ ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਅਤੇ ਕਾਵਿਕ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਕਵੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਯੋਗ ਕੋਰ ਤੱਕ ਰੋਕਣ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਥੀਮ ਦੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ ਅਤੇ ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬਰੂਕਸ ਅਤੇ ਵਾਰਨ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ "ਜੀਵਨੀ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ ਕਿ ਕਾਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਰਚਨਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਰੂਕਸ ਅਤੇ ਵਾਰਨ ਨੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।
ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ, ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਘਟਾਉਣ, ਜੀਵਨੀ ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਦਰਭਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।
ਬਰੂਕਸ ਅਤੇ ਵਾਰਨ ਲਈ, ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਅੰਤ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।
ਬਰੂਕਸ ਨਵੀਂ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਲਹਿਰ ਜਿਸ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਂ ਜੀਵਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਪਾਠ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਬਰੂਕਸ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਦ ਵੇਲ ਰੌਟ ਅਰਨ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ" , ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਪਾਠ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਲਈ, ਨਵੀਂ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੂਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਤਕ ਅਧਿਐਨ "ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ" ।
"ਦਿ ਫਾਰਮਾਲਿਸਟ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ" ਵਿੱਚ, ਬਰੂਕਸ "ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਕੁਝ ਲੇਖ" ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਗਾਹਕੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੇ "ਤਕਨੀਕੀ ਤੱਤ, ਪਾਠ ਦੇ ਪੈਟਰਨ, ਅਤੇ ਅਸੰਗਤਤਾਵਾਂ" ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਰਿਚਰਡਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ, ਬਰੂਕਸ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ।
ਬਰੂਕਸ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ, ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਆਮ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਜੋਂ ਇਹ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਅਤੇ ਵਾਰਨ ਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ .
ਕਲੀਨਥ ਬਰੁਕਸ ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮੱਧ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਆਲੋਚਨਾ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਲਿਆਂਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਕਾਰ ਏਕਤਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਹੈ - ਜਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੁੱਚੀ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੈ।
ਕਿ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਢੰਗ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ (ਲੀਚ 2001 ਵਿੱਚ
ਇਹ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਲਨ ਟੈਟ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੈਤਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ" ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨੈਤਿਕਤਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਕਿ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਨੂੰ ਐਬਸਟਰੈਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਠੋਸ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿ ਇੱਕ ਸਫਲ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਫਾਰਮੈਟ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਉਸ ਨੇ ਵੇਦ ਰਾਹੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਪ੍ਰੇਮ ਪਰਬਤ" ਦੀ 1973 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ 'ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਸਾ ਘਰ ਬਾਰ' ਦੇ ਬੋਲ ਲਿਖੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਜੈਦੇਵ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 1978 ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ "ਆਂਖੀ ਦੇਖੀ" ਦੇ ਦੋ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਲਿਖੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਜੇਪੀ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੋਗਾਣਾ "ਸੋਨਾ ਰੇ, ਤੁਝੇ ਕੈਸੇ ਮਿਲੂ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਅਤੇ ਸੁਲੱਖਣ ਪੰਡਿਤ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ।
ਯੋਗੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ 1979 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਹਿਸ ਦੇ ਗੀਤ ਵੀ ਲਿਖੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਅਮੀਨ ਸੰਗੀਤ ਨੇ ਦਿੱਤਾ।
ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜੈ ਦੇਵ ਬਦੂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ।
ਪਦਮ ਸਚਦੇਵ ਨੇ 1966 ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡੋਗਰੀ ਕਵੀ ਵੇਦਪਾਲ ਦੀਪ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤਕ ਜੋੜੀ “ਸਿੰਘ ਬੰਧੂ” ਦੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਬੰਧੂ ਸੰਗੀਤਕ ਜੋੜੀ ਦੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕਾ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਡਿਊਟੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਅਸਥਿਰ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੇਮਿਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖਰਾਬ ਸਨ।
ਜੇਮਿਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਪਾਵੱਲੀ ਨਾਲ ਘੱਟ ਹੀ ਮਿਲਣ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਕੇ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਕੇ. ਪੁਸ਼ਪਾਵੱਲੀ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰੇਖਾ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
ਸਿਮੀ ਗਰੇਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਰੇਖਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਅਕਸਰ ਉਸਦੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਾ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸਿਨੇ ਬਲਿਟਜ਼ ਇੰਟਰਵਿਊਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਰੇਖਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਤਾਲਮੇਲ ਹੈ।
ਰੇਖਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਇੰਟੀ ਗੁੱਟੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਵੇਦਾਂਤਮ ਰਾਘਵਈਆ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ, ਇਹ ਫਿਲਮ 1958 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟੇਸ਼ਨ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਉਹ ਨਾਰਾਇਣੀ, ਜੇਮਿਨੀ ਅਤੇ ਅਰੇਮਲੂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ, ਨੂੰ ਵੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਂ ਜਾਂ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ।
ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਅਤੇ ਇਕੱਲੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾਪੇ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਸੀ।
1990 ਵਿੱਚ ਦ ਇਲਸਟ੍ਰੇਟਿਡ ਵੀਕਲੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮੋਟੀ ਕੁੜੀ" ਕਿਹਾ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਿਆਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਭਾਰ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ।
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਕਈ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਟਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਰੇਖਾ, ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਬ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਪੱਕੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ" ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਸਕੂਲ ਦੇ ਚੈਪਲ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦੀ ਸੀ।
ਰੰਗੁਲਾ ਰਤਨਮ - ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਵਿਅੰਗ ਜੋ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ - ਦੀ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਪੁਸ਼ਪਾਵੱਲੀ ਅਤੇ ਭੈਣ ਰਾਧਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਖੇਪ ਸਕ੍ਰੀਨ ਭੂਮਿਕਾ ਆਈ।
ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਔਰਤ ਪਾਤਰ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ, ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਸਿਨੇਮਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਰਟ ਹਾਊਸ ਫਿਲਮਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੈਰਲਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਦੋ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਅਵਾਰਡ ਕਰਮਵਾਰ ] , ਖੂਨ ਭਰੀ ਮਾਂਗ ਅਤੇ ਖਿਲਾੜੀਓਂ ਕਾ ਖਿਲਾੜੀ ਵਿੱਚ ਕਰਮਵਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।
ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਉਸ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਕੁਝ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਿੱਧ ਕਰ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ।
ਉਸਦੇ ਜੀਵਨੀ ਲੇਖਕ ਯਾਸਰ ਉਸਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਪਾਵੱਲੀ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ 1968 ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਲਾਈਟ ਅਟੈਂਡੈਂਟ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ, 13 ਤੋਂ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ - ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸੀ - ਉਸ ਨੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਕਰੀਅਰ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਕੀਤਾ।
ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਭੈਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਰਾਧਾ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖਤਮ ਕਰੇ।
ਉਸਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਸੀ, ਇਹ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮਾਂ ਸੀ।
ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ, ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਮਾਹੌਲ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਬੇਚੈਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੀ।
ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਆਉਂਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਗਾਇਬ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਸੀ।
ਇਸ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ (ਇਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਚੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਕੌੜੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਸੀ.")।
ਰੇਖਾ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਇੰਟੀ ਗੱਟੂ ਵਿੱਚ. ਰੇਖਾ ਨੇ 1969 ਵਿਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਸਫਲ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਜੈਕਪਾਟ ਨੱਲੀ ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ. 999 ਵਿਚ ਬਤੌਰ ਨਾਇਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ, ਅੰਜਨਾ ਸਫਾਰ ਵਿਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਵਿਸ਼ਵਵਜੀਤ ਨਾਲ ਇਕ ਚੁੰਮਣ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿਚ ਫਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਚੁੰਮਣ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਫਿਲਮ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1979 ਵਿੱਚ ।
ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ - ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ, ਇੱਕ ਨੋਟ ਛੱਡਿਆ, "ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾ ਠਹਿਰਾਓ"।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈੱਸ ਨੇ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਇਕ ਦੌਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇ " ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਖਾਰਾ " ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਭਾਵਨਾ ਸੋਮਾਇਆ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ " ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਰੋਧੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ - ਕੁਝ ਉਸ ਨੂੰ ਡੈਣ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਨੇ।
ਇੱਕ ਕਾਤਲ, "ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਲਦੀ ਹੀ" ਰੇਖਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਬੇਦਾਗ਼ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਂਜ ਤਾਂ ਰੇਖਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਤੇਲੁਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਰੰਗੁਲਾ ਰਤਨਮ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਦਾਖਲਾ 1970 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਾਵਨ ਭਾਦੋਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਉਸਦੀ ਦਿੱਖ ਲਈ ਟੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ।
1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿਚ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਢ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ, ਰੇਖਾ ਨੇ ਇਕ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਇੰਟਰਵਿਊਅਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਅਜੇ ਵੀ ਰਿਸਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੁਲ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰੇਖਾ ਦਾ ਜਨਮ ਤਮਿਲ ਅਦਾਕਾਰ ਜੈਮਿਨੀ ਗਣੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਅਦਾਕਾਰਾ ਪੁਸ਼ਪਾਵਲੀ ਤੋਂ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਅਤੇ ਰੇਖਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਵੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੀਹਾਂ ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਰੇਖਾ ਨੇ ਯੇਰਕੌਡ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਸੈਕਰਡ ਹਾਰਟ ਕਾਨਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸਨੇ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰੱਖੀਆਂ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ।
ਤਸਲੀਮਾ ਨਸਰੀਨ ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ ਜੋ ਨਾਰੀਵਾਦ ਨਾਲ ਸਸੰਬੰਧਤ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਚਰਚਿਤ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਜਾਰੀ ਫਤਵੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਉਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਜਨਵਰੀ 2010 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਪਰਤ ਆਈ।
ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਲਈ ਆਵੇਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਹੈ।
ਨਸਰੀਨ ਦਾ ਜਨਮ ਮਯਮਨਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਡਾ: ਰਜ਼ਬ ਅਲੀ ਅਤੇ ਐਡੂਲ ਆਰਾ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ, ਅਤੇ ਮਯਮਨਸਿੰਘ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ, ਸਰ ਸਲੀਮੁੱਲਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਢਾਕਾ ਅਤੇ ਧਾਕਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ।
1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਲੋਚਨਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਾਰੇ "ਔਰਤ ਵਿਰੋਧੀ" ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਨਸਰੀਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ, ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚਲੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਏ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਮੈਟਾ-ਆਲੋਚਕ ਹੈ।
ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ ਪੁਰਸਕਾਰ-2010 ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ: ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਵੀ ਯਾਦਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਡਾ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ।
ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਰਜ ਅਤੇ 4 ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਸਮੀਖਿਆ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਡੀਨ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੈਨਟ ਤੇ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਟਾਫ ਕਾਲਿਜ ਵਿਖੇ ਵੀ ਚਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਬਤੌਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜ਼ਿੱਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਦਾਰੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਭਾਟੀਆ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਹੋਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਗੁਰੂ ਕਾਸ਼ੀ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਕਾਲਜ ਦੀ ਨੀਂਹ 1904 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋ 1900 ਈ. ਵਿੱਚ ਸਵਰਗਵਾਸ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਬਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ ਰੱਖੀ।
ਮਾਲ ਰੋਡ ‘ਤੇ ਬਣਿਆ ਇਹ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ 1940 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਕਾਲਜ ਬਣ ਗਿਆ।
ਜਦੋਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਚੌਕ ਤੱਕ ਮਾਲ ਰੋਡ ਕੱਢੀ ਗਈ ਤਾਂ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।
ਇਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਾਡੀ ਛਾਤੀ ਚੀਰ ਕੇ ਇਹ ਸੜਕ ਕੱਢੀ ਹੋਵੇ।
ਕਾਲਜ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਕਫ ਬੋਰਡ ਦੀ 28 ਏਕੜ ਜਮੀਨ ਅੇੈਕੁਆਇਰ ਕਰਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਬਠਿੰਡੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਦਾਣਾ ਮੰਡੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ਇਸ ਮੰਡੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਚੌੜੀ ਸੜਕ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਸੀ।
ਸੋ ਕਾਲਜ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਵੇਰ ਫਿਰ ਚੀਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।
ਕਾਲਜ ਹੋਸਟਲ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੀ ਸੜਕ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦਾ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਸੜਕ ਤੋਂ ਪਾਰ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਉਂਸਿਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਾਰਬੇਜ਼ ਢੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਇੱਥੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੀ ਪੋਸਟ ਖਾਲੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਕਾਲਜ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਜਮੀਨ ਦੇ ਉਸ ਵੱਡੇ ਟੁਕੜੇ ਲਈ ਬਿਗਾਨੇ ਹੋ ਗਏ।
ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਕੀ ਲਈ ਅੇੈਸਟਰੋ ਟਰਫ ਗਰਾਉਂਡ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਕਾਲਜ ਦੀ ਗਰਾਉਂਡ ਵਾਲੀ ਜਮੀਨ ਲੈ ਲਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਗਰਾਉਂਡ ਅਤੇ 400 ਮੀਟਰ ਦਾ ਟਰੈਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਾਕੀ ਦੇ ਅੇੈਸਟਰੋ ਟਰਫ ਗਰਾਉਂਡ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਕੰਧ ਕੱਢਕੇ ਸਾਡੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਉੱਧਰ ਜਾਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਾਲਜ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੱਟ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸਾਡੇ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਲੰਗੜਾ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੰਤੂ ਥਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ 1958 ਈ. ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਾਲਜ ਗੁਰੂ ਕਾਸ਼ੀ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ 28 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੈਡੀਕਲ, ਨਾਨ- ਮੈਡੀਕਲ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬਠਿੰਡੇ ਦੀ ਜਿਸ ਜਗਾਹ ਤੇ ਮਲਟੀ ਲੈਵਲ ਕਾਰ ਪਾਰਕਿੰਗ ਬਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ , ਇਸ ਸਾਰੀ ਥਾਂ ਉੱਪਰ ਗੌਰਮਿੰਟ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ।
ਜਦੋਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਚੌਕ ਤੱਕ ਮਾਲ ਰੋਡ ਕੱਢੀ ਗਈ ਤਾਂ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ।
ਇਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇੰਝ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਾਡੀ ਛਾਤੀ ਚੀਰ ਕੇ ਇਹ ਸੜਕ ਕੱਢੀ ਹੋਵੇ ।
ਕਾਲਜ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਕਫ ਬੋਰਡ ਦੀ 28 ਏਕੜ ਜਮੀਨ ਅੇੈਕੁਆਇਰ ਕਰਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ।
ਜਦੋਂ ਬਠਿੰਡੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਦਾਣਾ ਮੰਡੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ਇਸ ਮੰਡੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਚੌੜੀ ਸੜਕ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਸੀ ।
ਸੋ ਕਾਲਜ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਵੇਰ ਫਿਰ ਚੀਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ।
ਕਾਲਜ ਹੌਸਟਲ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੀ ਸੜਕ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦਾ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਸੜਕ ਤੋਂ ਪਾਰ ਰਹਿ ਗਿਆ ।
ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਉਂਸਿਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਾਰਬੇਜ਼ ਢੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਇੱਥੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ।
ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੀ ਪੋਸਟ ਖਾਲੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਕਾਲਜ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਜਮੀਨ ਦੇ ਉਸ ਵੱਡੇ ਟੁਕੜੇ ਲਈ ਬਿਗਾਨੇ ਹੋ ਗਏ ।
ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਕੀ ਲਈ ਅੇੈਸਟਰੋ ਟਰਫ ਗਰਾਉਂਡ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਕਾਲਜ ਦੀ ਗਰਾਉਂਡ ਵਾਲੀ ਜਮੀਨ ਲੈ ਲਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਗਰਾਉਂਡ ਅਤੇ 400 ਮੀਟਰ ਦਾ ਟਰੈਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ।
ਹਾਕੀ ਦੇ ਅੇੈਸਟਰੋ ਟਰਫ ਗਰਾਉਂਡ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਕੰਧ ਕੱਢਕੇ ਸਾਡੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਉੱਧਰ ਜਾਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ।
ਇਹ ਕਾਲਜ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੱਟ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸਾਡੇ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਲੰਗੜਾ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ।
ਸਾਲ 2015-16 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਛੇ ਕਲਾਸ ਕਮਰਿਆਂ ਤੋਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਲਈ ਖਾਸ-ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਇਸ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਇਮਾਰਤ ਸਦਕਾ ਉਹ 10,000 ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਥਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਬੰਦ ਪਈਆਂ ਸਨ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ 30 ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ।
ਕਾਲਜ ਦੀ ਆਕਾਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।