polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਜਦੋਂ ਸੁਲਤਾਨਾ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋਤੀ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਮੀਰ ਨੇ ਗਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੁਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ 'ਕੁੱਲ੍ਹੀ' ਸੀ. ਉਹ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਕਲਾਮ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਦੀ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਬੀਟ ਨਹੀਂ ਗੁਆਈ ਅਤੇ ਤਬਲੇ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਾਇਆ. ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਇਕਬਾਲ ਮਹਿਲ ਨੇ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਕੋਦਰ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਮੁਰਾਦ ਸ਼ਾਹ ਦਰਗਾਹ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਾਣਾ "ਅੱਲ੍ਹਾ ਹੂ" ਇੱਕ ਯੂਟਿ ਬ ਹਿੱਟ ਰਿਹਾ. ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਤੇਰਾ ਰਬ ਟੋਨ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਦੀਦਾਰ" ਅਤੇ "ਮੈਂ ਕੀਨੂ ਕੀਨੂ ਦਾਸਨ" ਵਰਗੇ ਗਾਣਿਆਂ ਨੇ ਜੋੜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ.
1972 ਵਿੱਚ, ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਨੇ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ।
ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਮਟੀਵੀ ਟੈਲੇਟ ਸ਼ੋਅ ਲੜੀ ਐਮਟੀਵੀ ਸਾਉਂਡ ਟਿਪਪਿਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਣੇ "ਤੁੰਗ ਤੁੰਗ" ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਐਮਟੀਵੀ ਅਨਪਲੱਗ ਸੀਰੀਜ਼, ਕੋਕ ਸਟੂਡਿਓ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
ਭੈਣਾਂ ਨੇ "ਅੱਲਾ ਹੂ" ਨਾਲ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ "ਦਮਾ ਦਮ ਮਸਤ ਕਲੰਦਰ", "ਜੁਗਨੀ" ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫੀ ਗੀਤ ਗਾੲੇ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ "ਲੌਂਗ ਦਾ ਲਸ਼ਕਰਾ" ਅਤੇ "ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬਾਵਾ" ਵੀ ਗਾਏ।
ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਸਤਾਦ ਗੁਲਸ਼ਨ ਮੀਰ, ਜੋ ਬੀਬੀ ਨੂਰਾਨ ਦੇ ਪੋਤੇ ਅਤੇ ਸਵਰਨ ਨੂਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫੀ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਦਸ ਸਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਮੀਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਵਰਨ ਨੂਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਮੀਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਬਕ ਦਿੱਤੇ.
ਫਿਲਮ ਹਾਈਵੇ 2014 ਨਾਲ ਉਨਹਾਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਏ. ਆਰ ਰਹਿਮਾਨ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸੰਗੀਤਕ ਸਫਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨ, ਮਿਰਜ਼ਿਆ, ਦੰਗਲ ਅਤੇ ਜਬ ਹੈਰੀ ਮੀਟ ਸੈਜਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ।
ਨੂਰਾਂ ਭੈਣਾਂ – ਜੋਤੀ ਨੂਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨਾ ਨੂਰਾਂ – ਸ਼ਾਮ ਚੌਰਸੀਆ ਘਰਾਣੇ ਤੋਂ ਸੂਫੀ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜੋੜੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਝਾਤੀ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਜਿਸਦਾ ਆਰੰਭ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ 1450 ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲ ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਲਈ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਸੀ,ਹੁਣ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਦਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 'ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੀਤੀ -ਰਿਵਾਜਾਂ,ਆਦਤਾਂ,ਰਹਿਣੀ-ਬਹਿਣੀ, ਖਾਣ-ਪੀਣ,ਗਿਆਨ- ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ,ਕਲਾ,ਨੈਤਿਕਤਾ, ਕਾਨੂੰਨ ਆਦਿ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਨੁੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਪਣਾਉਂਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ,ਪਰ ਇਸਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸ ਟੈਕਸਟ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਹੈ,ਕਿਹੜੇ ਅਰਥਾਂ ਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ,ਆਪਣਿਆ ਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੈਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਤੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉੱਪਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ,ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:-
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸਮੂਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ ਕਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਅਤੇ ਸੇਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਆਮ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਧਾਰਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਯਥਾਰਥਕਤਾ ਤੋਂ ਪਾਸੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਇਹਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤਾਂ ਤੇ ਪੈਸਾ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰਤੀ ਲੜਕੀਆਂ ਅਸਥਾਈ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾ ਰਹੀਆ ਹਨ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸਮਝੌਤੇ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉੱਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕਿਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਭ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਣਾ ਵਧੇਰੇ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕੀ ਹੈ ?
"ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਜੁਟ ਅਤੇ ਜਟਿਲ ਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਪੈਟਰਨ, ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਵਰਤਾਰੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਪੰਜਾਬੀ ਵੈੱਬ-ਸਾਈਟ ਬਣ ਗਈ ਏ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ,ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ,ਧਰਮ,ਸਾਹਿਤ,ਇਤਿਹਾਸ ਸਭ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇਤਿਹਾਸ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮੀਡੀਏ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਆਮਆਦਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਪਯੋਗੀ ਕਠਪੁਤਲੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਕਠਪੁਤਲੀ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉਦਯੋਗ ਦੀ
ਮੀਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਫੈਸਲੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,ਮੰਨਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ,ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਸ਼ੋਸਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਲਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਕੇ ਦੰਗੇ/ਫ਼ਸਾਦ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅੱਜ ਘਰ ਬੇਠੈ ਜਨਤਾ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ-ਮਾੜੀ ਖਬਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆ ਲਈ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੀਡੀਆ ਜ਼ਰੀਏ ਅੱਜ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜੱਗ-ਜਾਹਿਰ ਹੋ ਰਹੀਆ ਹਨ,ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਵੀ ਲੱਭ ਰਹੇ ਨੇ ਅਤੇ ਲੋਕ ਜਾਗਰੂਕ ਵੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਖਬਾਰਾਂ-ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪਦੇ ਲੇਖਾਂ ਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸ਼ੇਧ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਈ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ : ਪੱਛਮੀ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਹ ਖੇਤੀ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸਿਖ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਸਮਾਜ ਦੇ ਜੀਵਨ ਆਧਾਰ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ 'ਨੌਮ ਚੌਮਸਕੀ' ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ 'ਮੀਡੀਆ ਕੰਟਰੋਲ' ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:-
'ਡਾ: ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ' ਫਰੈਂਕ' ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ:-
ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ, ਨਾਓਮੀ ਸ਼ੌਰ ਦੇ ਪੋਲਿਸ਼-ਜੰਮੇ ਮਾਪੇ ਇਲਿਆ ਅਤੇ ਰਿਸੀਆ ਸ਼ੌਰ ਕਲਾਕਾਰ ਸਨ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੀ ਬਤੌਰ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਯੂ.ਐਸ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।
ਇਲਿਆ ਸ਼ੌਰ, ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਜੌਹਰੀ ਅਤੇ ਜੁਦਾਇਕਾ ਦੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਿਸੀਆ ਸ਼ੌਰ, ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਜੁਦਾਇਕਾ 'ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਮਿਕਸਡ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ੌਰ ਨੇ ਬਰਨਾਰਡ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਲੋਚਤਨਾਤਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੀ।
ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਰ. ਹੋਵਾਰਡ ਬਲੋਚ, ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਖੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਕਵੀ ਪਾਓਲ ਕੀਨੇਗ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਾਲ 1996 ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲੰਬੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰ ਮੈਲੀਸਾ ਹੋਮਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ 32,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਬਲਾਤਕਾਰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਸੰਭਾਵੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੈਡੀਕਲ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਰੋਕਥਾਮ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇੱਕ ਔਰਤ ਜੋ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੋਦ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਾਉਣਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਨਜਾਇਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਰਭਪਾਤ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ, 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਵਿੱਚ 90% ਗਰਭਵਤੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਮਾਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਤੋਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਅਸਰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚਾ ਖੂਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਅਸਰ ਮਾਨਸਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦਾ ਲੜਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਜੇ ਗੈਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਸੰਗ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਅਜਨਬੀ, ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਬਲਾਤਕਾਰ, ਨਜਾਇਜ਼ ਅਤੇ ਕੁੱਖੋਂ ਗਰਭਵਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹਨ।
ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਿਮਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਲਾਤਕਾਰ 'ਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਕੁਝ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨਾਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੰਜੋਗ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
1996 ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ 44 ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਦਰ ਪ੍ਰਤੀ ਜਣਨ ਉਮਰ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਬਲਾਤਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ 5.0% ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਮਰਦ ਦੁਆਰਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਵੀ ਔਰਤ ਓਵੂਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਗਰਭਵਤੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਯਕੀਨਨ ਹੀ ਉੱਚਕੋਟੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਮੰਮਟ ਨੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ 'ਸ਼ਬਦ-ਵਪਾਰਵਿਚਾਰ' ਹੈ।
ਸ੍ਰੀ ਵਾਮਨਆਚਾਰੀਆ ਝਲਕੀਕਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਪੂਨਾ ਦੇ ਡੇਕਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ।
ਇਸ ਲੇਖ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਸਤਕ 'ਸ਼ਬਦ-ਵਪਾਰਵਿਚਾਰ' ਨਿਰਨਿਯ ਸਾਗਰ ਪ੍ਰੈੱਸ ਤੋਂ ਛਪੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਵਿਧਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਣਾ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਨਣ ਹੈ।
ਆਕਾਰ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਚਾ ਕਹਿਣਾ ਵਧੇਰੇ ਉੱਚਿਤ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼' ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਨੂੰ 'ਸ਼ਬਦ-ਵਪਾਰਵਿਚਾਰ' ਜਿਹੀ ਛੋਟੀ ਪੁਸਤਕ ਰਚਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ 'ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼' ਵਿੱਚ ਅਭਿਧਾ, ਲਕਸ਼ਣਾ, ਵਿਅੰਜਣਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਿਵੇਚਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਕਿਸਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਕੁੱਝ ਵੀ ਹੋਵੇ ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 'ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼' ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬ 'ਸੰਗੀਤਰਤਨਮਾਲਾ' ਵੀ ਮੰਮਟ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਪਰੋਕਤ ਦੋਵੇਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਬਾਰੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਹਿਣਾ ਔਖਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਦੇ ਜਨਮ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸ਼ਪੱਸ਼ਟੀਕਰਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੱਖ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵੇਰਵੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਪ੍ਰਾਪਤ ਖੋਜਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ 1300 ਈਸਵੀ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਵਾਪਰਿਆ।
ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਸਨ।
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਜੈਯਟ ਅਤੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਭਾਈ 'ਕੈਯਟ' ਅਤੇ 'ਉਵਟ' ਜਾਂ 'ਔਵਟ' ਸਨ।
ਕੈਯਟ ਅਤੇ ਉਵਟ ਮੰਮਟ ਦੇ ਹੀ ਸ਼ਿਸ਼ ਬਣੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੰਮਟ ਦੇ ਭਾਈਆਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਉਵਟ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮੱਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਵਟ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਮਟ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
'ਕੈਯਟ ਨੇ ਪਤੰਜਲੀ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ ਗ੍ਰੰਥ 'ਮਹਾਂਭਾਸ਼' ਅਤੇ ਉਵਟ ਨੇ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਲਿਖੀ ਹੈ।
' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨ/ਆਲੋਚਕ ਇਸ ਮਸਲੇ ਸੰਬੰਧੀ ਠੋਸ ਨਤੀਜੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਮੰਮਟ ਦੇ ਕਾਸ਼ੀ ਜਾਣ ਸਬੰਧੀ ਤਰਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਸੀ, ਦੂਸਰਾ 'ਵਾਜਸਨੇਯੀਸੰਹਿਤਾ' ਦੇ ਭਾਸ਼ 'ਚ ਉਵਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਨੰਦਪੁਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ 'ਵਜ੍ਰਟ' ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਹਿ ਕੇ ਆਚਾਰੀਆ ਭੋਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ 'ਚ ਭਾਸ਼ ਲਿਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਪ ਕਹੀ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਾਂ ਹੈ।
ਮੰਮਟ ਨੇ ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਚਾਰੀਆ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਏ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾਈ ਤੋਂ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ।
'ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਧਾਰ ਉਦਭੱਟ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਟ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ।
ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਐਨੀਆਂ ਕੁ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ ਕਿ ਮੰਮਟ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।
ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਡੂੰਘੇ ਵਿਵੇਚਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਆਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੌਰਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸੰੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਖੇੇੇੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਪੂਰਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੰਬੰਧੀ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਹੋਂਦ ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗ੍ਰੰਥ 'ਨਾਟ੍ਯਸ਼ਾਸਤਰ' ਤੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਬੰਧੀ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਠੋਸ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਆਚਾਰੀਆ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਚਨਾ 'ਕਾਵਿਮੀਮਾਂਸਾ' 'ਚ ਕਾਵਿ-ਆਲੋਚਨਾ ਉੱਤਪਤੀ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਭਰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਮਹ, ਆਨੰਦਵਰਧਨ, ਵਾਮਨ, ਕੁੰਤਕ, ਕਸ਼ੇਮੇਂਦ੍ਰ, ਰੁਦ੍ਰਟ, ਉਦ੍ਭਟ, ਦੰਡੀ, ਮੰਮਟ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।
ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਲੰਕਾਰ ਸਹਿਤ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਰਹਿਤ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੰਮਟ ਅਲੰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਅੰਗ, ਕਾਵਿ ਦਾ ਅਨਿੱਤ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੰਮਟ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ 'ਉਪਮਾ', ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ ਆਦਿਕ ਅਲੰਕਾਰ ਹਾਰ-ਹਮੇਲਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਗਹਿਣੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਰਸ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਕੇ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਉਸ ਦਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਮਨ ਨੇ ਰੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਨਿੱਤ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ 'ਰਸ' ਆਦਿ ਕਾਵਿ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇਸੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਮੰਮਟ ਨੇ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੀਤੀ ਦੀ ਥਾਂ 'ਵ੍ਰਿਤੀ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜੜ੍ਹਤ ਹੀ ਰੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਾਵਿ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ "ਕਾਵਿ 'ਚ 'ਰਸ' ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਰਥ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
" ਇਸ ਕਥਨ 'ਤੇ ਟੀਕਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, "ਸਾਰੇ 'ਰੂਪਕਾਂ' 'ਚ ਸਿਰਫ਼ 'ਰਸ' ਹੀ 'ਸੂਤ੍ਰ' ਵਾਂਙ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
" ਰਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੰਮਟ ਨੇ ਆਚਾਰੀਆ ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੱਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਗੱਦ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਕੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲਗਭਗ 603 ਪਦ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਕਾਵਿ ਕਿਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ।
ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ ਮਹਾਨ ਪੰਡਿਤ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇਕੋ-ਇਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ੍ਰੰਥ 'ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼' ਅਜਿਹਾ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਭਗਵਤ ਗੀਤਾ' ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੀਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਖੁਲਾਸੇ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅੰਡਰ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਪਲੱਬਧ ਅੰਕੜੇ, ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਸਹੀ ਸਕੇਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੀ ਇੱਕ ਅਣਗੌਲਿਆ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਤਾਲਮੇਲ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ, ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨਸਾਥੀ ਦੇ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਹ ਕੰਮ ਜਾਇਜ਼ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਟਕਰਾਅ ਵਜੋਂ, ਯੌਨ ਹਿੰਸਾ ਅਤਿਆਚਾਰ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਦੰਡ-ਰਹਿਤ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਫਸੇ ਅਢੁਕਵੇਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਬਲਾਤਕਾਰ, ਅਕਸਰ ਲੜਾਈ ਦੇ ਇੱਕ ਢੰਗ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਜੋਂ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਪਤਨ ਜਾਂ ਮਰਦ ਜਾਂ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੇ ਲੜਾਕਿਆਂ ਦਾ ਪਤਨ।
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਆਈ.ਐਚ.ਆਰ.ਐਲ., ਕਸਟੌਮਰੀ ਲਾਅ ਅਤੇ ਆਈ.ਐਚ.ਐਲ. ਦੁਆਰਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪਾਬੰਦੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜ਼ੂਦ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਅਜੇ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੋਨਿਆਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਜਿਨਸੀ-ਹਿੰਸਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਜਾਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ,
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਿਨਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਜਾਂ ਐੱਚ.ਆਈ.ਵੀ ਦੀ ਲਾਗ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਤਰਾ।
ਕਿਸੇ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਏ ਕਤਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਕ ਸਨਮਾਨ ਜਾਂ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵੀ ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਕਾਰਕ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਪੀੜਤਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਨ, ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਪਿਆਂ, ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਅਤੇ ਅਜਨਬੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਜਦੀਕੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਜੁਰਮ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਜਨੂੰਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਕਸਰ ਇਹ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਪੀੜਤ ਉੱਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਦਬਦਬਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਬਾਰੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਇਹ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਥੀ ਉੱਪਰ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ।
ਕਾਰਕ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੈਕਸ ਕਰਨ ਲਈ ਜਬਰਦਸਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ,
ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚਲੇ ਕਾਰਕ ਵਿਚ ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਗਰੀਕਾਂ ਤੋਂ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ "ਆਮ" ਹੋਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਢੰਗ, ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਜਬੂਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲਿੰਗਕ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਾਮੂਲੀ ਮੁੱਦਾ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਅਪਰਾਧਕ ਕਾਰਵਾਈ ਬਣ ਗਿਆ।
ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਿਨਸੀ ਵਿਹਾਰ ਜਾਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਜਿਨਸੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜਿਨਸੀ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਪੀੜਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਘਟਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ, ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਲੰਘਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖੋਜ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਕਾਰਕ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ, ਜਿਨਸੀ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਨਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਯੂਵੀ ਲਾਈਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਨਾਲ ਮੇਲਾਨੋਮਾ ਰੋਕ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਿਹੜੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵੱਡੇ ਕੈਂਸਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਣ ਲਈ ਨੇੜੇ ਦੇ ਲਸੀਕਾ ਨੋਡਜ਼ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੇ ਫੈਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮੇਲਾਨੋਮਾ, ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਇਮੂਨਾਥੈਰੇਪੀ, ਜੀਵੋਲਿਕ ਥੈਰੇਪੀ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਥਰੈਪੀ, ਜਾਂ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਲਾਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਦਰ 98% ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਰੋਗ ਅਤੇ 17% ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਏਗਾ ਜਾਂ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਲਾਨੋਮਾ ਕਿੰਨੀ ਮੋਟੀ ਹੈ, ਸੈੱਲ ਕਿੰਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੰਡ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਓਵਰਲਾਈਨ ਵਾਲੀ ਚਮੜੀ ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਮੇਲਾਨੋਮਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਚਮਕ ਦੇ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਐਕਸਪੋਜਰ ਹੈ।
ਯੂਵੀ ਲਾਈਟ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਟੈਨਿੰਗ ਉਪਕਰਨ ਤਕਰੀਬਨ 25% ਮੋਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਮਾਰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਜੋਖਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਜਖਮ ਦੇ ਬਾਇਓਪਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੰਭਾਵੀ ਕੈਂਸਰ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ।
ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੱਟ ਆਮ ਹੈ।
ਮੇਲਾਨੋਮਾ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਮ ਹੈ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੇਲਾਨੋਮਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਫੈਦ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮੇਲਾਨੋਮਾ, ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਰਨਾਕ ਮੇਲਾਨੋਮਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰੰਗ ਸੰਬਧੀ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਲਾਨੋਸਾਇਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੱਤਾਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਿੱਠ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਉਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ, ਅਨਿਯਮਿਤ ਕਿਨਾਰਿਆਂ, ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ, ਖਾਰਸ਼, ਜਾਂ ਚਮੜੀ ਵਿਕਾਰ।
ਮੈਲਾਨੋਮਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ "ਏ ਬੀ ਸੀ ਡੀ" ਦੁਆਰਾ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੇਲਾਾਨੋਮਾ, ਨੋਡਲਰ ਮੇਲਾਨੋਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰੂਪ ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ:
9 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਗੀਤਕ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਤੇ 80 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਲਾਤੀਨੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਲਾਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਟਾਈਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 25 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ, ਫੋਰਬਜ਼ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ 38 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਲੋਪੇਜ ਨੂੰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਕ ਆਫ ਫੇਮ ਅਤੇ ਬਿਲਬੋਰਡ ਆਈਕੌਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ ਹਨ।
ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਉੱਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ਆਨ ਦਿ 6 ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬਿਲਬੋਰਡ ਹੌਟ 100 'ਤੇ ਰਹੀ।
2001 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ਜੇ.ਲੇ. ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਦਿ ਵੇਡਿੰਗ ਪਲੈਨਰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਪੇਜ਼ ਇੱਕੋ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਐਲਬਮ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਨੰਬਰ 1 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਬਣ ਗਈ।
ਗਿੱਗਲੀ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਅਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਪੇਜ਼ ਨੇ ਸਫਲ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਮੇਡੀਜ਼ ਸ਼ੈਲ ਵੀਂ ਡਾਂਸ?
ਉਸਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ਕੋਮੋ ਐਮਾ ਉਨਾ ਮੁਜਰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸਪੇਨੀ ਐਲਬਮ ਬਣ ਗਈ।
ਇੱਕ ਅਸਫਲ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ 2011 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਆਇਡਲ 'ਤੇ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕਾਮਯਾਬ ਸਿੰਗਲ "ਆਨ ਦਿ ਫਲੋਰ", ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਿੰਗਲ ਸੀ, ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵੱਲ ਪਰਤ ਆਈ।
ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੌਰਾ ਡਾਂਸ ਅਗੇਨ ਵਰਲਡ ਟੂਰ ਕੀਤਾ।
ਜੈਨੀਫਰ ਲਿਨ ਲੋਪੇਜ਼ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕਾ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਦਾਕਾਰਾ, ਨਚਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ।
ਲੋਪੇਜ਼, ਇਨ ਲਿਵਿੰਗ ਕਲਰ ਵਿੱਚ ਫਲਾਈ ਗਰਲ ਡਾਂਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਸਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾ ਬਣਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ।
1997 ਵਿੱਚ ਸੇਲੇਨਾ ਬਾਇਓਪਿਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਲੋਪੇਜ਼ ਨੂੰ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਲਈ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਬਣ ਗਈ।
ਐਨਾਕੌਂਡਾ ਅਤੇ ਆਊਟ ਆਫ ਸਾਈਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਨਖਾਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਸਭ ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਤੋਂ ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਜ਼ਾਖ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਜਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਰਾਜ ਵਿੱਤ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।
ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਹ ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਜਾਖ ਸਨ ਅਤੇ 31 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰੂਸੀ ਸਨ।
ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ ਦੇ 1995 ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਲਾਰ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 5% ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹਨ ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2002 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਨੇ ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ।
ਐਨ.ਐਲ.ਆਰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਰੂਸੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ, ਜੋ ਕੌਮੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਲ-ਰਸ਼ੀਅਨ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ, ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਕਲਚਰਲ ਸੈਂਟਰ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛਪਿਆ ਹੋਇਆ ਆਊਟਪੁੱਟ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਹ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਮਾਸਕੋ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਰੂਸੀ ਸਟੇਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਰੂਸ ਦੀ ਇਕ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ 18 ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਰੂਸੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਨਹੀਂ ਲਿਆ।
ਇਮਾਰਤ ਲਈ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਨੈਵੀਸਕੀ ਐਵਨਿਊ ਅਤੇ ਸਡੋਵਿਆ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ।
ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਰੀਬ ਪੰਦਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ।
ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਯੈਗੋਰ ਸਕੋਲੋਵ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਨੈਕੋਲੇਸੀਕਲ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਪੋਲਿਸ਼-ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ ਰਾਸ਼ਟਰਵੈਲਥ ਤੋਂ ਜ਼ਲੋਸਕੀ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਰੂਸੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਜ਼ਬਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈਆਂ ਦੀ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਰੂਸੀ ਸੈਨਿਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਲਈ ਵੇਚਿਆ।
ਇਸ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਕਾਮਟੇ ਮੈਰੀ-ਗੈਬਰੀਲ-ਫਲੋਰੈਂਟ-ਆਗਸਟੇ ਡੀ ਚੋਅਸਯੁਲ-ਗੌਫਿਅਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ।
ਇਹ ਸਟੋਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਕਲਾਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੰਪਾਇਲਡ ਮੈਨੂਅਲ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੰਨ 1810 ਵਿੱਚ, ਸਮਰਾਟ ਅਲੈਗਜੈਂਡਰ ਨੇ ਰੂਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਕਨੂੰਨ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੁੱਦੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਪੀਆਂ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਇਹ ਜ਼ਲੋਸਕੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਜੋ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ 1794 ਵਿਚ ਰੂਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਾਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬਿਸ਼ਪ ਜ਼ਾਲੌਸਕੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੋਲਿਸ਼ ਕੌਮੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ।
1921 ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਐਸਐਫਐਸਆਰ ਦੁਆਰਾ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੀਆਂ ਪੋਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੋਲੈਂਡ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1795 ਵਿਚ ਕੈਥਰੀਨ ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਪੈ ਕੇ ਲੱਚਰਤਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਗੋਂ ਔਰਤ ਦੀ ਹੇਠੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਜੋਕਾ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਰ ਤੋਂ ਭਟਕ ਕੇ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਕਲਾ ਕਿਰਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਸਸਤਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੋਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਮੁਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਕਰ ਕੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਭਟਕਾਇਆ, ਚਮਕਾਇਆ ਅਤੇ ਲਿਸ਼ਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੰਜ ਕਾਮ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਪੈਸਾ ਕਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਅਜੋਕਾ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਐਨਕਾਂ, ਪਰਸਾਂ, ਮੋਬਾਈਲਾਂ, ਸੈਂਡਲਾਂ, ਜੀਨਾ, ਕਾਰਾਂ, ਜੀਪਾਂ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗੀਤ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਦਾ ਸਬੰਧ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਡੀਓ ਵੀਡੀਓ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਜਦ ਫਿਲਮੀ ਯੁੱਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫਿਲਮਾਇਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ।
ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰ ਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਡੀ ਦੀ ਵਸਤ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਇਕੀ ਆਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ ਹੁਣ ਉਸ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਵੀ ਜੁਡ਼ ਗਿਆ ਹੈ।
"ਡਾ: ਰਾਜਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ" "ਗੀਤ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ" ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫਿਲਮਾਂਕਣ 1990 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲਾਂ ਉੱਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੜਾਅ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਟੀ. ਵੀ. ਉੱਪਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ, ਫਿਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ ਵੀਡੀਓ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਵੇਂ ਮਾਧਿਅਮ ਇੰਟਰਨੈਟ ਵੀਡੀਓ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਸਬੰਧੀ ਅਲੋਚਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਸਬੰਧੀ ਆਲੋਚਨਾ ਘੱਟ ਹੀ ਹੋਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ "ਡਾ: ਰਾਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਬਰਾੜ " ਆਪਣੇ ਪੇਪਰ "ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਇੱਕ ਸੰਵਾਦ "ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਦੁਖਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਤਥਾਕਥਿਤ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਕੋਟੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਗੀਤ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਰੂਪ ਜੁੜ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਕਲਾ ਰੂਪ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਰੋਤੇ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਉੱਪਰ ਬਾਕੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੇ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲਦਾ ਹੈ।