polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਇੱਕ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਜਿਸਨੂੰ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ, ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣ, ਰੋਕਣ ਜਾਂ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਵਾਇਤੀ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਚਿਕਿਤਸਕ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਕੱਢਣ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਵੀ ਜੈਵਿਕ ਸੰਮਲੇਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ।
ਦਵਾਈਆਂ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਅਵਧੀ ਵਾਸਤੇ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੈਡੀਕਲ ਖੋਜ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਨਾਰਕੋਟਿਕ ਡਰੱਗਜ਼' ਤੇ ਸਿੰਗਲ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਧੀ ਹੈ ਜੋ 1961 ਵਿਚ ਲਿਆਈ ਗਈ ਸੀ।
1971 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸੰਧੀ ਜੋ ਕਿ ਨਵੇਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿਾਈਡੇਲਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੇ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਲਿਆਉਣੀ ਸੀ।
ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਥੱਲੇ ਆ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨਸ਼ੇ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਮਕਸਦ ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਆਰਥਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਮਿਸਾਲ ਕਰਕੇ ਵੀ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਲਤ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਡਰੱਗ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ , ਜੋ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਟੀਕਾ ਰਾਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਪੈਂਚ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੀਭ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਈ ਸਰੀਰਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਉਲਟ ਵੱਧ ਜਾਂ ਘੱਟ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਜਾਨਲੇਵਾ ਵੀ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਿੰਗੀ ਹੋਈ ਸਿਆਸਤ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ, ਤਸਕਰਾਂ, ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ, ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਨੂੰ ਬਲ ਬਖਸ਼ਿਆ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ - ਈਸਾਬੈਲ, ਮਾਰੀਆ ਡੋਲੋਰਜ਼ ਅਤੇ ਮਾਰੀਆ ਅਸੁਨਸੀਓਨ - ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ ਪ੍ਰੂਡੈਂਸੀਓ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰ ਵੀ ਹਨ।
ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਈਕਲ ਹਰਾ ਸੈਕੰਡਲ ਓਲਮੋ ਉਸਨੂੰ10 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਦ ਉਹ 11 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਾਈਕਲ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਰਕਮ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕੇ।
ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਗੀਰੋ ਡੀ'ਟਾਲਿਆ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਸੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੀਰੋ ਟੂਰ ਡਬਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਉਹ ਅਕਸਰ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਟੂਰ ਡੀ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਰੇਸ ਲੀਡਰ ਦੀ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਜਰਸੀ ਪਹਿਨਦਾ ਸੀ।
ਲਾਂਸ ਆਰਮਸਟ੍ਰੌਂਗ ਦੀ ਸੱਤ ਜਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਟੂਰ ਡੀਅਰਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਜੈਕ ਐਂਕਿਟਿਲੇਲ, ਬਰਨਾਰਡ ਹਿਨੁੱਲਟ ਅਤੇ ਐਡੀ ਮਰਕੈਕਸ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਹਨ।
ਉਹ ਸਪੈਸ਼ਲਿਅਲ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੜਕ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਰਾਈਡਰ ਸੀ।
ਏ ਏਸਪਾਨਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਰਾਈਡਰ ਸੀ ਅਤੇ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਟੂਰ ਡੀਅ ਅਵਿਨਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਜਿੱਤ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇੰਦੂਰੇਨ ਨੇ ਨੌਂ ਤੋਂ 14 ਸਾਲ ਤੱਕ ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਜੇਵਾਲਨ ਅਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਫਿਰ ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਸੀਸੀ ਵਿਲੀਵਾਸਸ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 1978 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਦੌੜ ' ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ।
18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਤੇ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੋਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਜੇਤੂ ਸੀ।
ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਹੈ, ਆਖਰਕਾਰ ਇਹ 1847 ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਚਿੜੀਆਘਰ ਰੀਜੈਂਟ ਦੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ - ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜਾਨ ਨੌਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ।
ਲੰਡਨ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਵਰਤੀਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੀ ਹੈ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਚਿੜੀਆਘਰ ਜਨਤਕ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਖਾਕਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੰਡਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਲੰਡਨ ਦੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ਨੂੰ ਪਬਲਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਤੌਰ ਤੇ ਨਕਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ਬਦ "ਜ਼ੂਲੋਜੀਕਲ ਬਾਗ਼" ਜ਼ੂਲੋਜੀ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਲੌਗੋ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ "ਚਿੜੀਆਘਰ" ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੰਡਨ ਜੂਓਲੌਜੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1828 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਨੂੰ 1857 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁਣ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਲਗਭਗ 80 ਫੀਸਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਆਫ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਚਿੜੀਆਘਰ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ 180 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
19 ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤਕ, ਚਿੜੀਆਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਅਕਸਰ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰਸੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗ ਲੂਈ ਚੌਦਵੇਂ ਦੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ।
ਆਧੁਨਿਕ ਚਿੜੀਆਘਰ ਜਿਹੜੀ ਹੈਲੀਫੈਕਸ, ਲੰਡਨ, ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਡਬਲਿਨ ਵਿਖੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਅਕ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਲਈ ਵਧ ਰਹੇ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਅਤੇ ਲੰਦਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵਧੀਆਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮੰਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਜਨਤਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਲੋੜ, ਅਤੇ ਵਿਦਵਤਾ ਭਰਪੂਰ ਖੋਜ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ, ਪਹਿਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ।
ਇੱਕ ਚਿੜੀਆਘਰ (ਜ਼ੂਓਲੌਜੀਕਲ ਬਾਗ਼ ਜਾਂ ਜ਼ੂਓਲੌਜੀਕਲ ਪਾਰਕ ਲਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਾਨਵਰ ਪਾਰਕ ਜਾਂ ਮੇਨਾਗੇਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਸਹੂਲਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰ ਪਿੰਜਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਬ੍ਰੀਡ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਡੈਬਸ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ ਸੀ।
ਬ੍ਰਦਰਹੁੱਡ ਆਫ ਲੋਕੋਮੋਟਿਫ ਫਾਇਰਮੈਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡੈਬਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਪੁੱਲਮੈਨ ਪੈਲੇਸ ਕਾਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ 1894 ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਇਗੀ ਦੇ ਕਟੌਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਯੂਨੀਅਨ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਬਗੈਰ ਹੜਤਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਡੈਬਸ ਨੇ ਏਆਰਯੂ ਵਿੱਚ ਦਸਤਖਤ ਕਰਵਾਏ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੁੱਲਮੈਨ ਕਾਰ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਟ੍ਰੇਨ ਹੈਂਡਲਿੰਗ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਏਆਰਯੂ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪੁੱਲਮੈਨ ਹੜਤਾਲ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਡੈਟ੍ਰੋਇਟ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਲੀਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 27 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 2,50,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਡਾਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਨਾਲ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਰੋਵਰ ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਨੇ ਹੜਤਾਲ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ।
ਏਆਰਯੂ ਦੇ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਡੈਕਸ ਨੂੰ ਹੜਤਾਲ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਫੈਡਰਲ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਯੂਜੀਨ ਵਿਕਟਰ ਡੈਬਸ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਵਰਕਰਸ ਆਫ ਦਿ ਵਰਲਡ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪੰਜ ਵਾਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਿਆ।
ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਬਦੌਲਤ, ਡੇਬਸ ਅਖੀਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਮਾਜਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣ ਗਿਆ।
ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਡੈਬਸ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਕਾਰਕੁੰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਭਰਿਆ।
ਡੈਬਸ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ , ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਅਮੈਰਿਕਾ , ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਅਮੈਰੀਕਾ ਦਾ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਕੁਝ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਨੌਕਰਾਣੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ, ਨੌਕਰਾਣੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲਗਾਏ ਗਏ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੈਕਸ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਟਰਾਇਲ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਨੇ ਸੰਕਰਮਣ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਅਹਜਾ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਆਹੂਜਾ ਨੇ ਬੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ।
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਰੋਕ ਰੱਖਿਆ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਸ ਦੇ ਕੇਸ ਦੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ।
ਕਈ ਸੁਣਵਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਸ ਲੰਬਿਤ ਹੈ ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਨੌਕਰਾਣੀ ਵਿਰੁੱਧ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਸਨੂੰ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੈਦ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਕ ਧਮਕਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸਪੋਰਟਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਨੂੰਨ ਲੱਭੇ।
ਇਹ ਉਹ ਜਨੂੰਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਂਸਿਟਕ ਕੋਟੇ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹੰਸਰਾਜ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਦਿਵਾਇਆ ਸੀ।
ਲੜੀਵਾਰ ਆਡੀਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੀਨੀ ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕਈ ਐਕਸ਼ਨਿੰਗ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ 'ਟੈਗ' ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੈਰੀ ਜੌਨ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬੈਰੀ ਜੌਹਨ ਐਕਟਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।
ਆਹੂਜਾ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਫੌਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ, ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੈਂਟ ਜੇਵੀਅਰ ਸਕੂਲ, ਰਾਂਚੀ ਅਤੇ ਆਰਮੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ , ਧੌਲਾ ਕੂਆਂ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ।
ਇਕ ਵਧੀਆ ਖਿਡਾਰੀ, ਆਹੂਜਾ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 'ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਸ ਬੌਇਡ' ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਏ.ਪੀ.ਐਸ.' ਤੇ ਸਪੋਰਟਸ ਕੈਪਟਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਫੁੱਟਬਾਲ, ਵਾਲੀਬਾਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਕੋਚਿੰਗ ਕਲਾਸਾਂ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਅਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 12 ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 'ਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਟਰਕੀ, ਐਸਟੋਨੀਆ, ਰਿਵਰ ਟੂ ਰਿਵਰ , ਬਰਲਿਨ, ਐਡਿਨਬਰਗ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੱਲਾਸ, ਇੰਡੀਆ , ਫਿਲਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਤਿਉਹਾਰ , ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਪੈਸੀਫਿਕ ਰਿਮ ਤਿਉਹਾਰ ਇਹ ਫਿਲਮ 2005 ਵਿੱਚ ਨਿਊਨਤਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਪਦਵੀ ਸੀ।
ਉਸੇ ਸਾਲ, ਸੁਧੀਰ ਮਿਸ਼ਰਾ ਪ੍ਰੀਤੀਸ਼ ਨੰਦੀ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹਜ਼ਰੌਨ ਖਵਾਸੀਨ ਏਸੀ।
ਸੁਧੀਰ ਨੇ ਸ਼ੀਨੀ ਨੂੰ ਪੈਪਸੀ ਵਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਕੇ ਕੇ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਸਿਧੀ - ਸਿਧਾਰਥ ਟਾਇਬਜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਆਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ।
ਸ਼ਾਇਨੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਰਮ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਵੀ ਆਡੀਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਾਇਨੀ ਨੂੰ ਵਿਕਰਮ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਰੌਨ ਖਵਾਸੀਨ ਏਸੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਭਿਨੈ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕਾਲਜ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੀਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵਪਾਰਕ ਵਿਗਿਆਪਨ ਪੇਪਸੀ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਪਨ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ।
ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਹੂਜਾ ਨੇ ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਡਬੁਰਿਜ਼ ਅਤੇ ਸਿਟੀਬੈਂਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਏਸ਼ੀਅਨ ਬੈਂਡ "ਸਟੀਰੀਓ ਨੈਸ਼ਨ" ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ 'ਪਿਆਰੇ ਹੋ ਗਿਆ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੇ ਗੈਂਗਸਟਰ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਪਾਰਕ ਫਿਲਮ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਕੰਗਨਾ ਰਾਣਾਤ ਦੇ ਉਲਟ ਵੋਹ ਲਹਿੇਥ ਨੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਇੱਕ ਮੈਟਰੋ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ, ਭੁੂਲ ਭੁਲਾਈਆ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ, ਇੱਕ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ਸੋਹਾ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਟੀ ਜਿੰਟਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰਪਾਲ ਅਜੇ ਵੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਾਇਨੀ ਆਹੂਜਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਰੌਨ ਖ਼ਵਾਸੀਨ ਅਸੀਂ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਬੈਸਟ ਨਰ ਡੈਵੂਟ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਗੈਂਗਸਟਰ, ਲਾਈਫ ਇਨ ਏ ਮੈਟਰੋ, ਅਤੇ ਭੂਲ ਭੁਲਈਆ।
ਸ਼ਾਇਨੀ ਆਹੂਜਾ ਦਾ ਜਨਮ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਇੱਕ ਅਫਸਰ, ਕਰਨਲ ਸਵਰਗੀ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਆਹੂਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਮਾ ਆਹੂਜਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਥੱਲੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰ ਗਏ ਨਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਲੌਪ ਹੋਰੋਰ ਹੌਸਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਅਨਲਾ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਿਲੀਜ਼ ਸਮਾਰੋਹ 'ਚ ਨਜਰ ਆਏ।
ਜੇ ਅਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮੈਟਾ-ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਆਤੀਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੱਲ ਤੁਰੀਏ ਤਾ ਸਭ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਡਾ• ਮੋੋੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਡਾ•ਲਾਜਵੰਤੀ ਰਾਮਾ ਕ੍ਰਿਿਸਨਾ ਦੀਆ ਤੱਥਿਕ ਭੁੁੱਲਾ ਅਤੇ ਆਪਹੁਦਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਤਨਜ਼ੀਆ ਅੰਦਾਜ ਵਿੱਚ ਟੀਕਾ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਰਲ ਸਿਧੜ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੂੰ ਕਾਲਕ੍ਮ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਉਲੀਕਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਡਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਪਾਦਕ ਪੁਸਤਕ ਪਰਖ ਪੜਚੋਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ 'ਪਰਖ ਪੜਚੋਲ 'ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ 1961 ਈ: ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਡਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਨ ਤੋ ਆਰੰਭ ਹੋ ਕੇ ਡਾ ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਵੀ ਤੱਕ ਚੋੋੋੋਖੀ ਗਿਣਤ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮੋਜੂਦ ਹਨ।
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਜੇ ਡਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਨ ਨੇ ਕੋਈ ਤਥਕ ਭੁੱਲ ਕੀਤੀ ਤਾ ਉਸ ਤੋ ਬਾਅਦਲੇ ਚਿੰਤਨ ਉਸ ਭੁਲਾ ਨੂੰ ਇੰਨ ਬਿੰਨ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਗਏ ਕਿਉਂਕ ਉਸ ਸਮੇ ਮੈਟਾ ਆਲੋਚਨਾ ਕਾਰਜ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਹੀ ਆਇਆ ਸੀ।
1982 ਵਿਚ ਡਾ ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਵੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੁਸਤਕ 'ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਵੀਨ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਸੰਵਾਦ ਵਿਹੂਣੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਰਚੀ ਗਈ ਅਪਵਾਦ ਮਾਤਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਵੀਂਹਵੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਕਾ ਦੀ ਮੂਲ ਵਿਰਤੀ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਥਾ ਸਵੀਕਾਰ ਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਡਾ ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਵੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਸਕੰਲਪਾ ਤੋ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਵਿਚਾਰ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਿਆਨ ਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆ /ਸਿਧਾਂਤਾ ਦੀ ਪਿੱਠ ਭੂਮੀ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਪਰਪੇਖਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚਾਲੇ ਦਵੰਦ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਪਰ ਚਿੰਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦਾ ਮਸ਼ਵਰਾ ਦੇ ਕੇ ਮੈਟਾ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾਸਾਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਣ ਦੇ ਮੁਢਲੇੇ ਯਤਨ ਕਰਨ,ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤੱਥਾ ਦੀ ਭਾਲ ਤੇ ਪਛਾਣ ਕਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ,ਸਿਧਾਂਤਕਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਆਦਿ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਮੈਟਾ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਈਏ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਜਾ ਦੀ ਕੁਲ ਆਯੂ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂ- ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਸਾ ਮੁੱਢਲੇ ਚਿੰਤਕਾ ਦੀਆ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਰਾਇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ -ਕਾਰਜ ਨੂੰ 'ਚੰਗੀ ਵਾਰਤਕ ' ਦੇ ਨੇਮਾਂ ਉਪਰ ਪਰਖਣ ਦੇ ਹਾਸੋਹੀਣੇ ਕਾਰਜ ਵੀ ਕੀਤੇ।
ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਵੱਡੀ ਤੋ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਕ ਜਾ ਆਲੋਚਕ ਦੀਆ ਟੂਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ, ਉਸ ਸਬੰਧੀ ਅਜਿਹੀਆ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਜੇਹੀਆ ਟਿੱਪਣੀਆ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਵੱਧ ਤੋ ਵਧ ਆਲੋਚਕ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕਾਰਜ ਦਾ ਸਾਰ-ਤੱਤ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਤੱਕ ਅੱਪੜਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਜਾਂ ਮੰਥਨ ਵਿੱਚੋ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਉਦੈ ਨਹੀ ਹੋ ਸਕਿਆ ।
ਸਾਹਿਤ ਬਿਬੇਕ, ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ, ਸਮੀਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦੇ ਨੇਮਾ,ਵਿਧੀਆ ਅਤੇ ਮਾਡਲਾ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸੋਝੀ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਉਦੈ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਮੂਲ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਉਲਝਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਮੈਟਾ-ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਫੈਸ਼ਨ ਪ੍ਰਸਤੀ ਵਿੱਚੋ ਨਹੀ ਹੋਇਆ ਬਲਕਿ ਵਿਦਿਆਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀ ਸਬੰਧੀ ਤਾਰਕਿਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਬਿਰਤੀ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਅਤੇ ਡਾ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਰਮਵਾਰ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਮੂਨਾ 'ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਲੋਚਨਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ',ਆਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ' ਵਿਚ ਵੀਹਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅਠਵੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਤੋਰੀ।
ਇਸ ਸਮਝ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਮੂਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਉਹ ਮਜ਼ਮੂਨ ਡਾ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਵਲੋ ਸੰਪਾਦਿਤ ਪੁਸਤਕ 'ਵੀਹਵੀ ਸਦੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ':'ਸੰਵਾਦ ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ 'ਵਿਚ 1999 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ।
ਪੰਜਾਬੀ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਨੋਵੇੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਉਪਾਧੀ ਸਾਪੇਖ ਅਤੇ ਉਪਾਧੀ ਨਿਰਪੇਖ ਦੋਵਾ ਧਰਾਤਲਾਂ ਉਪਰ ਅਧਿਐਨ-ਵਸਤੂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ।
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਜ਼ਮੂਨ ਦੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕਦਮੀ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਡਾ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ, ਡਾ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਡਾ ਗੁਰਨਾਇਬ ਸਿੰਘ, ਡਾ ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਡਾ ਕੰਵਲਜੀਤ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋ, ਡਾ ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਵੀ, ਡਾ ਟੀ॰ਆਰ॰ਵਿਨੋਦ ,ਡਾ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ, ਡਾ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਰਸ਼ੀ, ਡਾ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਡਾ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੇ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ
ਜਿਵੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਗੈਰ ਸਾਹਿਤ, ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਜੂਦ ਤੋ ਬਿਨਾ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਠੀਕ ਉਂਝ ਹੀ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਿਨਾ ਮੈਟਾ ਅਧਿਐਨ ਆਪਣਾ ਵਜੂਦ ਅਖਤਿਆਰ ਨਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਇਹ ਵੀ ਸਚ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇ ਜੀਵਨ ਸਬੰਧੀ ਹਰ ਲਿਖਤ ਸਾਹਿਤ ਨਹੀ ਅਖਵਾ ਸਕਦੀ ਠੀਕ ਉਂਝ ਹੀ ਸਾਹਿਤ ਸਬੰਧੀ ਹਰ ਟਿੱਪਣੀ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਨਾ ਨਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਸਬੰਧੀ ਕੀਤੀ ਹਰ ਟੀਕਾ ਟਿੱਪਣੀ ਨੂੰ ਮੈਟਾ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸੰਗਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ।
ਅਧਿਐਨ -ਕਾਰਜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਿਚਰਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਇਕ ਜ਼ਾਬਤੇ ਵਾਂਗ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ।
ਸੋ ਮੈਟਾ ਅਧਿਐਨ ਮਹਿਜ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਸਾਰ ਤੱਤ ਜਾਂ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾ ਸਬੰਧੀ ਕੁੱਝ ਆਪਹੁਦਰੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰ ਦੇਣ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀ ।
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਅਧਿਐਨ ਵੱਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਤਾਰਕਿਕ ਸੰਗਠਨ, ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਕਲਪਾਂ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਪਛਾਣ ਥਾਣੀਂ ਗੁਜ਼ਰਣਾ ਪੈਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਮੈਟਾ-ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਕਾਰਜ ਉਪਾਧੀ ਸਾਪੇਖ ਭਾਂਤ ਦਾ ਹੈ ।
ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਪੁਸਤਕ 'ਪਰਖ ਪੜਚੋਲ 'ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਾਂ,ਵਿਚ ਖੋਜ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ 'ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਮੁਲ ਅਤੇ'ਪੰਜਾਬੀਆਲੋਚਨਾ' ਕਰਮਵਾਰ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆ ਗਈਆ ਇਹਨਾ ਮੁੱਢਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆ ਵਿਚ 'ਚਿੰਤਨ ਸਬੰਧੀ ਚਿੰਤਨ'ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਅਧਿਐਨ- ਵਸਤੂ, ਅਧਿਐਨ -ਵਿਸ਼ੇ, ਅਧਿਐਨ -ਜੁਗਤਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ -ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਗਭਗ ਅਣਹੋਂਦ ਹੈ ਪੁਸਤਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਨਾ ਕਾਰਜਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾ ਦਾ ਨਿਖੇੜ ਹਾਜਰ ਨਹੀ ।
ਇਹਨਾ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਸਿਧੜ ਸਰਵੇਖਣ ਤੋ ਵੱਧ ਮਹਤਵ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ।
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤ ਦੇ ਆਲੋਚਕ ਦਾ ਕੰਮ ਜਿਥੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਓਥੋਂ ਮੈਟਾ ਆਲੋਚਕ ਦਾ ਕਾਰਜ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਲੋਚਨਾ ਪਾਠਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋ ਆਲੋਚਨਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਲੋਚਕ ਦੀਆ ਆਲੋਚਨਾ ਜੁਗਤਾਂ ਜਾਂ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਘੋਖ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੇਰ ਆਲੋਚਨਾ ਜੁਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਦੇ ਮੂਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਕੀ ਆਲੋਚਕ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਸੰਬਧੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸਾਹਿਤ ਤੱਥ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉਪਰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਨੁਕਤੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉਪਰ?
ਉਪਰੋਕਤ ਖੋਜ ਆਧਿਐਨ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਵੱਖ -ਵੱਖ ਚਿੰਤਕਾ ਨੇ ਚਿੰਤਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀਆ ਚਿੰਤਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਗੋਲਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣ, ਚਿੰਤਨ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਭਾਵੁਕਤਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬੌਧਿਕ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ, ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ, ਤਾਰਕਿਕ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਹ ਖੋਜ਼ ਕਰਤਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਥਾਪਣਾਵਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰ ਸਕੇ ।
ਇਸ ਤਰਾ ਅਸੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾ ਕਿ ਇਹਨਾ ਲੋੜਾ, ਮਸਲਿਆ, ਚੁਨੌਤੀਆ, ਅਤੇ ਪਰਪੇਖਾ ਨਾਲ ਅਜੋਕਾ ਮੈਟਾ ਚਿੰਤਨ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ ।
ਪਰ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਤੋ ਬਚਨ ਲਈ ਪਰਾ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਥਾਂ ਮੈਟਾ ਅਧਿਐਨ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੈਟਾ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਮੈਟਾ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਰੱਖ ਕੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੈਟਾ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਇਸ ਦੇੇ ਸਬਦਾਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਅਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿਸੇ ਚੀਜ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਲੋਚਨਾ ਜਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨੀ ।
ਹੁਣ ਅਸੀ ਮੈਟਾ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗੇ ਜੋ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਿਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋ ਮੈਟਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਵਾਕਫੀਅਤ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਮੈਟਾ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਅਧਿਐਨ ਸੰਬੰਧੀ ਅਧਿਐਨ, ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਐਨ ਸੰਬਧੀ ਚਰਚਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੂਸਰਾ ਅਧਿਐਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੈਟਾ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ "ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ "ਕਥਨ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਲਈ ਪਰਾ-ਅਲੋਚਨਾ, ਪਰਾ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਮੈਟਾ ਆਲੋਚਨਾ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੈਟਾ ਅਧਿਐਨ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਮਝ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਉਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਪਲੱਬਧ ਆਲੋਚਨਾ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਮੈਟਾ ਆਲੋਚਨਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ:-
"ਮੈਟਾ ਭਾਸ਼ਾ ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਸੰਬਧੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ"।
"ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕ੍ਰਮ ਸਿਸਟਮ ਉਪਰ ਉਸਰਿਆ ਦੂਜਾ ਕ੍ਰਮ ਸਿਸਟਮ ਮੈਟਾ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ"।
1872—ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਟੋਕੀਓ ਦੇ ਬੰਕੀਓ ਸਪੈਸ਼ਲ ਵੌਰਡ ਵਿਖੇ ਸੇਈਡੋ ਦੇ ਟਾਸੀਏਨ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ "ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ।
1875—ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਠ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਕੁਦਰਤ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ, ਉਦਯੋਗ, ਕਲਾ, ਇਤਿਹਾਸ, ਸਿੱਖਿਆ, ਕਾਨੂੰਨ, ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫਰ।
1882—ਇਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਏਨੋ ਵਿੱਚ ਕਨ੍ਹਈ ਜੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਦੁਆਰਾ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
1889—ਉਹ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰੇਲੂ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਸੰਗ੍ਰਿਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ "ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ" ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
1925—ਨੇਚਰ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਆਬਜੈਕਟ ਨੂੰ "ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਟੋਕਯੋ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ" ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ "ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ" ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
1947—ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਸੰਗ੍ਰਹਿਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ "ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ" ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
2001—ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੂੰ "ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੰਸਥਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ" ਦਾ "ਟੋਕੀਓ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
2005—ਕਾਈਸ਼ੂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਆਈਏਆਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
2007—ਆਈਏਏਆਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕਲਚਰਲ ਵਿਰਾਸਤ ਲਈ ਕੌਮੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੋਕੀਓ ਅਤੇ ਨਾਰਾ ਵਿਖੇ ਕੌਮੀ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕੌਮੀ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬਿਆਂ ਦਾ ਸੰਯੋਗ ਹੈ।
1872 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਟੋਕੀਓ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ , ਜਾਂ ਟੀ.ਐੱਨ.ਐਮ., ਜਪਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਕਲਾਕ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਲਾ ਅਜਾਇਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਜਾਪਾਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਕਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ 110,000 ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 87 ਜਾਪਾਨੀ ਕੌਮੀ ਖਜਾਨੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ 610 ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਪੱਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਖੋਜ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਖੋਜ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1984 ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਦਵਤਾ ਭਰਪੂਰ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਹ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਜੁਰਮਾਨਾ ਕਲਾ, ਉਪਯੁਕਤ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਪਾਨ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ 'ਤੇ ਖਾਸ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਵਿਜ਼ਿਟਰ, ਕਿਤਾਬਾਂ, ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ, ਅਤੇ ਖੁੱਲੀਆਂ ਸਟੈਕਾਂ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਕਲਾ ਿਕਤਾਬਾਂ, ਅਤੇ ਫੋਟੋ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਕਨ , ਟੋਯੋਯੋਕਨ , ਹੂਓਕੇਕਨ , ਹਿਜ਼ਿਕਾਨ , ਹੋਰੀਯ-ਜੀ ਹੋਮੋਟੁਕਾਨ , ਹੋਰੀ-ਜੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਗੈਲਰੀ), ਅਤੇ ਸ਼ੀਯੋਯੋਕਨ , ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਆਊਟਡੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ ਜਿੱਥੇ ਸੈਲਾਨੀ ਮੌਸਮੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਾਪਾਨੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕਲਾ ਤੇ ਸਿਲਕ ਰੋਡ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੋਧੀ ਕਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਹੈ.
ਜਦੋਂ 1960 ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਤਰਕਸੰਗਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਸਟਮ ਆਫ ਯੂਨਿਟਸ , ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਕਾਈ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੈਕਟੇਅਰ ਐਸ.ਆਈ. ਯੂਨਿਟਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਐਸਆਈ ਯੂਨਿਟ ਵਜੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏ ਬ੍ਰੋਸ਼ਰ ਦੇ ਭਾਗ 4.1 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਰਤੋਂ "ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ"।
1960 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਫ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਵਾਈਸ ਐਂਡ ਮੇਜ਼ੋਰਜ਼ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਐਸ.ਆਈ. ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਹੈਕਟੇਅਰ ਨੂੰ "ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਗੈਰ- ਯੂਨਿਟ"।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨੂੰ ਸੀ.ਜੀ.ਪੀ.ਐਮ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਪ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਸੀ।
ਹੈਕਟੇਅਰ ਇੱਕ ਐਸ.ਆਈ. ਤੋਂ ਸਵੀਕਾਰਤ ਮੀਟਰਿਕ ਸਿਸਟਮ ਯੂਨਿਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਾਂ 1 ਵਰਗ ਹੇਕਟੋਮੀਟਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਢਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਪਦੰਡ ਦੀ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1795 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਆਧਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਨਿਊਯਾਰਕ ਪਬਲਿਕ ਲਾਈਬਰੇਰੀ , ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸਿਸਟਮ ਹੈ।
ਕਰੀਬ 53 ਮਿਲੀਅਨ ਆਈਟਮਾਂ ਅਤੇ 92 ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਪਬਲਿਕ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਨਤਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ, ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ, ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ, ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵਿੱਤੀ ਦੋਨਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ ਮੈਨਹਟਨ, ਬਰੋਕਸ, ਅਤੇ ਸਟੇਟਨ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਬਰੋਅ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਟੇਟ ਦੇ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ।
ਨਿਊਯਾਰਕ ਪਬਲਿਕ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਿ ਬਰੋਕੈਕਸ, ਮੈਨਹਟਨ ਅਤੇ ਸਟੇਟਨ ਆਇਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਡ-ਮੈਨਹਟਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਐਂਡਰਿਊ ਹਿਸਕੇਲ ਬ੍ਰੇਲ ਅਤੇ ਟਾਕਿੰਗ ਬੁਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਸਾਇੰਸ, ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੁਆਰਾ ਪਬਲਿਕ ਲਿਡਿੰਗ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਬਿਜਨਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਅਤੇ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਲਈ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਂਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦੋ ਬਰੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਬਰੁਕਲਿਨ ਅਤੇ ਕਵੀਂਸ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬਰੁਕਲਿਨ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਕੁਈਨਜ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਖਾ ਦੀਆਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਪਬਲਿਕ ਲਾਈਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਖੋਜ ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਜਨਤਾ ਲਈ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਊਯਾਰਕ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਇਮਾਰਤ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਅਥਾਹ ਧਵਨ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਨਯੋਗ ਹੈ, ਨੂੰ 1965 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਰਗ ਦਰੱਖਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ 1966 ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਕੌਮੀ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਲੈਂਡਮਾਰਕ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਲਾਇਬਰੇਰੀ, ਆਕਸਫੋਰਡ, ਲੌਨਕੋਸ ਅਤੇ ਟਿਲਡਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰਟਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਲਾਇਬਰੇਰੀ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਬਲੀਓਫਿਲਿਟੀ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਲਾਇਬਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਹ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ, ਡਾਂਨਲ ਤੋਂ ਮੁੜ ਵੰਡੀਆਂ, ਮਿਡ-ਮੈਨਹਟਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪਿਕਚਰ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਸਮੇਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੜੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਬੈਂਗਣੀ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਵਾਈਲੇਟ ਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਵੇਵੈਲਥ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਰੰਗ ਹੈ।
ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ ਅਕਸਰ ਰਾਇਲਟੀ, ਜਾਦੂ, ਰਹੱਸ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਲਿੰਗਕਤਾ, ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਰੰਗ ਦੇ ਬਣ ਗਏ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਅਮੀਰਸ਼ਾਹੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੇਂਟਰਾਂ, ਬੈਂਗਣੀ ਅਤੇ ਜਾਮਨੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਰਵਾਇਤੀ ਰੰਗ ਦੇ ਪਹੀਏ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਲਾਲ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਜਾਮਨੀ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ,ਇਹ ਸਮਾਨਤਾ ਕਿਰਮਚੀ ਅਤੇ ਬੈਂਗਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਬੈਂਗਣੀ ਨੀਲੇ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਮਨੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
'ਜਾਮਨੀ' ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ 'ਪਰਪਲ' ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਪਰੀਪੁਰਾ' ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂਲ ਯੂਨਾਨੀ ਤੋਂ ਹੈ।
ਇਹ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ਜੋ ਸਪਿੰਨੀ ਡਾਈ-ਮੁਰਿਕਨ ਘੁੰਮ ਨਾਲ ਸੁੱਘਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 'ਜਾਮਨੀ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ 975 ਈ. ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਬ੍ਰਿਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਯਹੂਦੀ ਮਾਪਿਆਂ, ਯਵੇਗਨੀਆ ਅਤੇ ਮਿਖਾਇਲ ਬ੍ਰਿਨ, ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।
ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨਾਸਾ ਦੇ ਗੋਡਾਰਡ ਸਪੇਸ ਫਲਾਈਟ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਖੋਜਕਾਰ ਸੀ।
ਬ੍ਰਿਨ ਪਰਿਵਾਰ ਮੱਧ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਮਰੇ ਵਾਲੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਿਨ ਦੀ ਦਾਦੀ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
1977 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾਇੱਕ ਗਣਿਤ ਕਾਨਫਰੰਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇੱਥੋਂ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਬ੍ਰਿਨ ਦੀ ਮਾਂ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਉਹ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਤੰਬਰ 1978 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਵੀਜ਼ਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ "ਤੁਰੰਤ ਬਰਖਾਸਤ" ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਸਿਖਾਈ।
ਮਈ, 1979 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਨਿਕਾਸ ਵੀਜ਼ੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਬ੍ਰਿਨ ਨੇ ਐਡੈਲਫੀ, ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਦੇ ਪੇਂਟ ਬ੍ਰਾਂਚ ਮੌਂਟਸਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀ।