polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਾ ਬਾਰੇ ਗਲ ਕਰਦਿਆਂ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਾਹੀਆ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੈ।
ਅਧਿਆਏ ਦੂਜਾ ‘ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਮਾਹੀਆ’ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਬੇਪਨਾਹ ਮਹੁੱਬਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਬਲਕਿ ਸ਼ਿਕਵਿਆਂ,ਨਹੋਰਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁਖ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਬੜੇ ਦਰਦ ਭਰੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਮੁਟਿਆਰ ਦਾ ਮਾਹੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮਾਹੀਏ ਜਾਂ ਟੱਪੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਧਿਆਏ ਤੀਜਾ ‘ਇਸ਼ਕੇ ਦੀ ਵੰਗ ਮਾਹੀਆ’ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਸਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸਵਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਧਿਆਏ ਚੌਥਾ ‘ਰੁੱਸ ਗਿਆ ਤੂੰ ਮਾਹੀਆ’ ਵਿੱਚ ਮਾਹੀ ਦੇ ਰੁੱਸਣ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਹੀਏ ਗਾ ਕੇ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹੀ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਮੁਟਿਆਰ ਦੀ ਘਾਬਰੀ ਹੋਈ ਰੂਹ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਧਿਆਏ ਪੰਜਵਾਂ ‘ਬਾਲੋ ਮਾਹਿਏ’ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਪੋਠੋਹਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਹੀਏ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਦਸਿਆ ਹੈ,ਜਿਸਨੂੰ ‘ਬਾਲੋ ਮਾਹੀਏ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਲੋ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੇ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਮੁਟਿਆਰ ਸੀ,ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਮਾਹੀਆ ਕਹਿ ਕੇ ਸੱਦਦੀ ਸੀ।
ਇਹ ਅਧਿਆਏ ਬਾਲੋ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਲੋ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੁਆਰਾ ਹੁਸਨ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਆਲਾਂ-ਜੁਆਬਾਂ ਵਾਲਾ ਮਾਹੀਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ “ਮਾਹੀਆ ਬਾਲੋ” ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ ਦੀ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ‘ਦੋਹੇ’ ਅਤੇ ‘ਮਾਹੀਏ’ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
ਦੋਹਾ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਜਿਥੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ,ਉਥੇ ਹੀ ਮਾਹੀਏ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਮੰਚ ਤੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਲੋਕ-ਕਾਵਿ ਰੂਪਾਂ “ਦੋਹੇ” ਅਤੇ “ਮਾਹੀਆ” ਦੇ ਕਈ ਮੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਸਤਕੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵਨੀਜ਼ਾ ਅਹਿਮਦ ਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਰੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਹਿਮਦ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ 'ਤੇ ਔਸ਼ਧੀ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਉਹ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਸਨ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਰਤ ਗਈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ "ਕਿਨਾਰਡ ਕਾਲਜ" ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹਾਲੇ ਵੀ ਮੈਡੀਸਨ ਵੱਲ ਝੁਕੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਕਿਨਾਰਡ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ 'ਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਡਲ ਬਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।
ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੈਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਨੀਲੋਫਰ ਸ਼ਾਹਿਦ ਵੀ ਸਨ।
ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੌਨ ਫੈਬਰਿਕ ਦੀ ਸੀਮਾ ਲਈ ਵਲਾਵਨ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨਾਮ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ ਨੇ ਫੈਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤੰਨ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਈਪ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।
ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਨੌਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਾਅਨ ਪ੍ਰਿੰਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੋਮੀ ਅੰਸਾਰੀ, ਉਮਰ ਸਈਦ ਅਤੇ ਹਸਨ ਸ਼ੇਰਯਾਰ ਯਾਸੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਵਨੀਜ਼ਾ ਨੇ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਬਣੇ ਸਨ।
1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ।
ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਜਮਾਲ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਕਹਾਣੀ "ਕਲ੍ਹ" ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰੀਨਾ ਖਾਨ ਦੇ "ਤੁਮ ਹੀ ਤੋ ਹੋ, ਜਾਨੇ ਅਨਜਾਨੇ" ਅਤੇ "ਤੁਮ ਸੇ ਮਿਲ ਕਰ" ਵਿੱਚ; ਅਰਮਾਨ ; ਖਿਆਲ; ਅਤੇ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਧੀ ਦੀਨਾ ਵਾਦੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 1998 ਵਿੱਚ ਜੈਮਲ ਦੇਹਲਾਵੀ ਦੀ ਬਾਇਓਪਿਕ, "ਜਿਨਾਹ" ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈ।
ਜਦੋਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਨੀਲੋਫਰ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਹਿਮਦ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਯਕੀਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਫੈਸ਼ਨ ਮਾਡਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੈ।
ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੈਰ ਦੀਆਂ ਫੈਸ਼ਨ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੂੰ ਕੈਟ-ਵਾਕ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
ਮਨੋਰੰਜਨ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਣ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਕਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਉਹ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਨ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਉਹ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਚੁਨਿੰਦਾ 66 ਵਿੱਚੋਂ ਰਿਲੇਅ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਾਲ ਫੜਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਉਰਦੂ ਵਿਚਲੇ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟਨ ਚੇਖੋਵ, ਲੁਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ, ਜੀਨ ਪੌਲ ਸਾਰਤਰ, ਅਤੇ ਸੈਮੂਅਲ ਬੇਕੇਟ, ਅਤੇ ਪਾਬਲੋ ਨੇਰੂਦਾ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਇਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਇਟਾਲੀਅਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਮੂਲ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਨਾਟਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ, ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਉਹ ਇੱਕ "ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਤਣਾਅ" ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਪਲੇਆ ਲਈ ਇੱਕ ਦਮ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜ਼ਹਰ-ਏ-ਹਯਾਤ , ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ।
ਉਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਕਿਤਾਬ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝਲਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ 'ਚ ਕੁਦਰਤ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਐਸ ਐਮ ਮੁਸਤੇਹਸਿਨ ਜੈਦੀ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਿਸਾਬ ਪੜ੍ਹਾਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੇਰਠ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਵਕੀਲ ਸਨ।
ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ, ਕੇ.ਜੀ. ਸੈਕੁਲਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਜਕ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨਾਨਾ, ਮੌਲਾਨਾ ਖਵਾਜਾ ਅਲਤਾਫ ਹੁਸੈਨ ਹਾਲੀ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਸਾਜਿਦਾ ਜ਼ੈਦੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਮਰ ਗਈ, ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ; ਸਾਹਿਤਕ ਸਮੁਦਾਏ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੈਦੀਭੈਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਸਾਜਿਦਾ ਨੇਏਐਮਯੂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਹਿੰਦੇ ਬੁਰਕਾ ਪਹਿਨਣ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਕਲਾਸ ਲਈ ਜਾਦੀਆਂ ਸਨ।
ਉਸ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਮਾਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮੇਰਠ ਤੋਂ ਪਾਣੀਪਤ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਏਐਮਯੂ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਸੀ।
ਏ.ਐੱਮ.ਯੂ ਵਿਖੇ, ਜ਼ੈਦੀ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਉਸ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਿੱਦਿਅਕ ਜੀਵਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਧੀ ਹੋਈ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਮੈਰਿਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਆਨਰਜ਼ ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਆਨਰਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ।
ਜ਼ਾਹਿਦਾ ਜ਼ੈਦੀ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ; ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਕ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ, ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 30 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਤੇ ਚੈਖਵ, ਪਿਰੰਡੇਲੋ, ਬੇਕੇਟ, ਸਾਰਤਰ ਅਤੇ ਆਈਨੇਸਕੋ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਗਾਲਿਬ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਦਿੱਲੀ, ਦੁਆਰਾ ਉਰਦੂ ਡਰਾਮੇ ਲਈ 'ਹਮ ਸਭ ਗਾਲਿਬ ਅਵਾਰਡ' ਅਤੇ ਕੁਲ ਹਿੰਦੂ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜਫਰ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜਿਆ ਕਿ ਕੁਲੌਂਬ ਦੇ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਦੋ ਚਾਰਜਾਂ ਕਿਆਊ-ਵੱਨ ਅਤੇ ਕਿਆਊ-ਟੂ ਦਰਮਿਆਨ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਫੋਰਸ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰਜਾਂ ਦੇ ਗੁਣਨਫਲ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਲੀ ਪਰੋਪੋਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਡਿਸਟੈਂਸ ਦੇ ਇਨਵਰਸਲੀ ਪ੍ਰੋਪੋਸ਼ਨਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰਕ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸਣ ਏਲਕੀਨਸ ਪਾਰਕ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿਚ ਉਪਨਗਰ ਫ਼ਿਲਾਡੈਲਫ਼ੀਆ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਇਕ ਬਾਕਸ ਭੂਰੀ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਉਹ ਚੈਲਟਨਹਮ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੁੱਖ ਚੀਅਰਲੀਡਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਡਰਾਇੰਗ ਲਈ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ।
1962 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਬੀ.ਐੱਫ਼.ਏ. ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਮਾਰਕ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਤੁਰਕੀ ਵਿਚ ਫੋਟਿਲਾਈਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ,"ਪਾਸਪੋਰਟ " ।
ਉਥੇ ਹੀ, ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਜਰਮਨੀ, ਯੂਨਾਨ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਗਈ.।
ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਅੰਦੋਲਨ, ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਇਟਾਈਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਅਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਸਕੁਏਰ, ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ,ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪ, ਅਕਸਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਢੇ ਵੱਲ", ਮਾਰਕ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ". ।
ਉਸ ਦੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੇਘਰ, ਇਕੱਲਤਾ, ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ,ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ, ਅਤੇ ਵੇਸਵਾਜਗਰੀ ਬੱਚੇ ਮਰਕੁਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਚਰਚਾ ਕਰਦੀ ਹੈ. ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ: "ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ ਹਨ," ਉਹ ਛੋਟੇ ਲੋਕ ਹਨ।
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਜਾਂ ਮੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਜਨੂੰਨ ਹੈ,ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਲੋਕ ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ।
ਮਾਰਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣੀਆਂ ਚਾਹਾਂਗੀ ਜੋ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਹੈ,ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਾਂ . .ਸਭ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਹਨ।
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ . " ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਿਆਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਮਾਰਕ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਵਾਰਡ 81 ਲਈ, ਉਹ ਓਰੇਗਨ ਸਟੇਟ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਾਲਕਲੈਂਡ ਰੋਡ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਬੰਬਈ ਵਿਚ ਇਕੋ ਲੰਮੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਿਤਾਏ ।
ਲਾਈਫ ਲਈ ਲੇਖਕ ਚੈਰੀਲ ਮੈਕਾਲਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ "ਸਟਰੈਟਸ ਆਫ਼ ਦ ਲਸਟ" , ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸਟ੍ਰੀਟਵਾਏਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਡਰਾਮੇਟੀਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਟ੍ਰੀਟਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਮਾਰਟਿਨ ਬੇਲ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਟੌਮ ਵਾਇਟਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਾਉਂਡਟੈਕ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਮਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮ ਸੈੱਟਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਰਥਰ ਪੈਨ ਦੇ ਐਲਿਸ ਦੀ ਰੈਸਟਰਾਂ ,ਮਾਈਕ ਨਿਕੋਲਸ ਕੈਚ -2011 , ਕਾਰਨੇਲ ਨੋਲੇਜ ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਫੋਰਡ ਕੋਪੋਲਾ ਦੀ ਐਕੋਕਲੀਪੈਸ ਨੂਓ ਬਾਜ਼ ਲੂਰਮਨ ਦੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਸਨ.।
ਉਸਨੇ 18 ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪੀਆਂ; ਜੀਵਨ, ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨ,ਨਿਊ ਯਾੱਰਕਰ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼, ਅਤੇ ਵੈਨੀਟੀ ਫੇਅਰ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਮਾਰਕ ਉਸ ਦੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਵੇਖਦੀ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਸੀ।
ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ "ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋ ਕਿਉਂ ਖਿੱਚ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।
ਉਸਨੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਸੈਂਟਰ ਲਈ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕਾਲ ਲਈ ਗਿਸਟ ਜੁਰਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਆਫ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਚ ਅਤੇ ਵੁੱਡਸਟੌਕ ਵਿਖੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਮੈਰੀ ਏਲਨ ਮਾਰਕ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ੋਟੋਜਰਨਲਿਜ਼ਮ / ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ, ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਉਣ , ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਸੰਬੰਧੀ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਿਹੜੇ "ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵੱਲ ਭਾਵ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਮਾਰਕ ਕੋਲ 18 ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸਟ੍ਰੀਟਵਾਰ ਅਤੇ ਵਾਰਡ 81 . ਹਨ।
ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਗੈਲਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ, ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨ, ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਤੇ ਵੈਂਟੀ ਫੇਅਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਰੌਬਰਟ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਐਵਾਰਡ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਂਡਾਊਮੈਂਟ ਫਾਰ ਆਰਟਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪਾਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ,ਜਾਰਜ ਈਸਟਮੈਨ ਹਾਊਸ ਤੋਂ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਐਵਾਰਡ 2014 ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਬਕਾਇਆ ਯੋਗਦਾਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਐਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖਲਨਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ।
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਕਸਰ ਅਮੀਰਬਾਈ ਨੂੰ ਕੁੱਟਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਮਨੋਰੰਜਨ 'ਤੇ ਖਰਚਦਾ ਸੀ।
ਅਮੀਰਬਾਈ ਨੂੰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।
ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ ਭਾਈ ਰੰਜਨ ਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡਿਆ ਨੇ ਅਮੀਰਬਾਈ ਦੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮੀਰਬਾਈ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਅਹਿਲਿਆ ਬਾਈ, ਇਨਸਾਫ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਦੇਰ ਰਾਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਕੀਲ ਚੇਲਸੰਕਰ ਵਿਆਸ ਕੋਲ ਗਈ।
ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਿਮਾਲੇ ਵਾਲਾ ਨੇ ਤਲਾਕ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਮੋਟੀ ਰਕਮ ਅਤੇ ਅਮੀਰਬਾਈ ਦੀ ਕਾਰ ਲਈ ਸੀ।
ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸਟੂਡੀਓ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਟਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਚੇਲੇਸ਼ੰਕਰ ਵਿਆਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬੇ ਅਤੇ ਨਿਆਂਇਕ ਸਮਝ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਅਮੀਰਬਾਈ ਲਈ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ।
ਸਾਲ 1947 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਾਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਚੰਗਾ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ।
ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਅਮੀਰਬਾਈ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਪਾਰਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਬਦਰੀ ਕਾਂਛਵਾਲਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਅਮੀਰਬਾਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਸੀ।
"ਮਹਾਂ ਤੇ ਗਮਰੀ ਇੱਕ ਬਾਰ ਆਵੋ" ਗੀਤ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੁਜਰਾਤੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਵਿਨਾਸ਼ ਵਿਆਸ ਦੇ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਰਣਰਕਦੇਵੀ ਦੇ ਐਚ.ਐਮ.ਵੀ. ਲੇਬਲ ਸੰਗੀਤ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਉਸ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਕਵਾਲੀ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ।
ਇਹ ਕਵਾਲੀ ਗੀਤ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼ੌਕਤ ਹੁਸੈਨ ਰਿਜਵੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਜ਼ੀਨਤ" ਲਈ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਗੌਹਰਬਾਈ, ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਮੀਰਬਾਈ ਨੂੰ 1934 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਭੱਟੀ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿਵਾਉਣ 'ਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਇੱਕ ਉਭਰਦਾ ਸਿਤਾਰਾ ਬਣ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਅਮੀਰਬਾਈ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਵੱਲ ਰੁੱਖ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
ਅਮੀਰਬਾਈ ਨੇ ਵਹਾਬ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ਹਿਨਾਜ਼ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਮਾਰਵਾੜੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਿਲਮੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ “ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡੀਆ” ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਨੂੰ 500 ਰੁਪਏ ਮਿਲਦੇ ਸਨ ਪਰ ਅਮੀਰਬਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ 1000 ਰੁਪਏ ਮਿਲਦੇ ਸਨ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਅਮੀਰਬਾਈ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਣੇ ਗਾਏ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।
1943 ਵਿੱਚ, "ਬਾਂਬੇ ਟਾਕੀ'ਜ਼ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ: ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਗਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਮੀਰਬਾਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ।
ਉਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸਟਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਪਤਨ ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਬਣ ਗਈ।
ਅਮਿਰਬਾਈ ਕਰਨਾਟਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬੀਲਗੀ ਨਗਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਵਰਗ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਅਮੀਰਬਾਈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਗੌਹੜਾ ਬਾਈ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਕਮਾਈ।
ਅਮੀਰ ਬਾਈ ਨੇ ਮੈਟਰਿਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ।
ਉਸ ਨੂੰ 1965 ਵਿੱਚ ਅਧਰੰਗ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਅਜੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਜੇਪੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ "ਅਮੀਰ ਟਾਕੀਜ਼" ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਮੀਰ ਬਾਈ ਕਰਨਾਟਕੀ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ / ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕੰਨੜ ਕੋਇਲ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।
ਮਿਰਾਂਡਾ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਫ਼ੈਲਾਉ-ਪੱਟੀ ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਬਣਨ ਵੇਲੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ, ਬਾਕੀ ਵੱਡੇ ਚੰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਇਸਦੀਆਂ ਵੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਪਰਤਾਂ ਹਨ।
ਇਸਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ ਪੱਥਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਪਰਤ ਵਿਛੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮਿਰਾਂਡਾ 'ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅੰਤ ਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਭੂਗੋਲਿਕ-ਵਰਨਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਰੋਨਾ ਰੂਪਸ, 20-ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ-ਉੱਚਾ-ਟਿੱਲਾ ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਟਿੱਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੈਵਰਨ-ਅਕਾਰੀ ਟੈਕਟਾਨਿਕ ਫ਼ੀਚਰ ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸਦੇ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇਸ ਵਿਭੰਨ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਹਾਲੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿਕਾਸ ਸਬੰਧੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮੀਰਾਂਡਾ ਦੀ ਖੋਜ 16 ਫਰਵਰੀ 1948 ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਗਿਰਾਰਡ ਕੂਈਪਰ ਵੱਲੋਂ ਮੈਕਡਾਨਲਡਜ਼ ਨਿਰੀਖਣਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਖੇ ਵਾਲੀ ਓਟੋ ਸਟਰੂਵੀ ਦੂਰਬੀਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪਿਛਲੇ 100 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਖੋਜਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਯੁਰੇਨਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਸੀ।
ਕੂਈਪਰ ਨੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ "ਮੀਰਾਂਡਾ" ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਟੈਂਪੈਸਟ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਜੇ ਗਏ ਯੁਰੇਨਸ ਦੇ ਚਾਰ ਚੰਨਾਂ - ਏਰੀਅਲ, ਅੰਬਰੀਅਲ, ਟਾਈਟੇਨੀਆ ਅਤੇ ਓਬੇਰੋਨ - ਦੇ ਨਾਂ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਜਾੰ ਐਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੋਪ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ।
ਸਿਰਫ਼ 470 ਦੇ ਵਿਆਸ ਨਾਲ ਮਿਰਾਂਡਾ ਸੂਰਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹਾਈਡਰੋਸਟੈਟਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਉਡਾਣ ਦੌਰਾਨ ਮਿਰਾਂਡਾ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਅਰਧਗੋਲ਼ਾ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਉਸੇ ਭਾਗ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੋ ਸਕਿਆ ਸੀ।
ਮੀਰਾਂਡਾ ਯੁਰੇਨਸ ਦਾ ਪੰਜਾਂ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲਾ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਟੈਂਪੈਸਟ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਮੀਰਾਂਡਾ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਯੁਰੇਨਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਚੰਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਮੀਰਾਂਡਾ ਵੀ ਇਸਦੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਨੇੜਲੇ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਲੋਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਫਿਲਮ ਨਰਸਿਮ੍ਹਾ ਨਾਇਡੂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਨਯੋਗ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਲੀਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਲੱਕਸ ਪਾਪਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ।
ਪਹਿਲੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਟੀ. ਪੀ. ਅਗਰਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਭਾਰਤ ਭਾਗਿਆ ਵਿਧਾਤਾ ‘ਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਲਵ ਇਨ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਜੋੜੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਟੀ.ਪੀ. ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਹੀ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਫਲੋਰਾ ਨੇ ਕਈ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ‘ਚ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਚੋਂ ‘ਗਿਰੀ’ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਕਿੱਟੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਮੰਨਨਾ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੁਦੀਪ ਸਨ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਉਧਮਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਰਮੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਧੌਲਾ ਕੂਆਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।
ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਫਿਰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਫਲੋਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1999 ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੇਮਾ ਕੋਸਮ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ‘ਚ ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ਾ ਸੈਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਨਾਂ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਜੋਤਸ਼ੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਰਦੇ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਾਮ ਮਯੂਰੀ ਅਪਣਾਇਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਲੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਲਿਮਕਾ ਬੁੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਸਨੂੰ ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਵਿੱਚ ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਡਾਟਰ ਆਫ਼ ਸੋਇਲ ਐਵਾਰਡ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਅੰਦੇਸ਼ੀ ਜੈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਗੰਦੀ ਬਾਤ ਸੀਜ਼ਨ 2 ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ‘ਚ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਹਾਲ ਹੀ ‘ਚ ਸੈਣੀ ਨੂੰ ਕਈ ਵੈਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਹੌਟਸਟਾਰ ਦੇ ਮਯਾਨਗਰੀ-ਸਿਟੀ ਆਫ ਡਰੀਮਜ਼ ‘ਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਂ ਫਲੋਰਾ ਦੇਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨਾਂ ਆਸ਼ਾ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਮ ਕਸਮ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਜਨੀਕਾਂਤ, ਵੀ.ਰਵੀਚੰਦਰਨ, ਸੁਦੀਪ, ਸ਼ਿਵਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਵਿਜੈਕਾਂਤ, ਪ੍ਰੱਭੂ, ਕਾਰਤਿਕ, ਜਗਪਤੀ ਬਾਬੂ ਅਤੇ ਰਾਜਸੇਖਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਮਾਰਚ 2008 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਅਲੀ ਵੀਜ਼ਾ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ‘ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਸਕਦੇ ਹਾ ਪਹਿਲੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰਾ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਆਉਂਦਾ ਜਿਹੜਾ ਮੌਖਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ ਇਸ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਖੇਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੀ ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜਿਆ ਤੇ ਲਿਸਕਾਰਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਲੋਰੀਆਂ,ਕਿੱਕਲੀ,ਲੋਹੜੀ ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਦੇ ਗੀਤਾਂ,ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ,ਬੁਝਾਰਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਰਖ ਸਕਦੇ ਹਾ ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰੋੜ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਬਾਲਾਂ ਲਈ ਸਿਰਜਿਆ ਹੈ।
ਮਸ਼ੀਨੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਬਾਲਾ ਦੇ ਮਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਸਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਲ ਗੀਤ ਪਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਭਰੀ ਚੰਗੇਰ ਪੁਸਤਕ ਰਾਹੀ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਫਲ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਭਰੀ ਚੰਗੇਰ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਨਰਾਤੇ ਨੂੰ ਕੁੜੀਆਂ ਨਹਾ ਧੋ ਕੇ ਗੋਹੇ ਦੀ ਲਿਪੀ ਕੰਧ ਉਤੇ ਗੋਹੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਮਾਈ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਚਪਕਾਉਂਦੀਆ ਹਨ।
ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਬੜੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੇ -ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀ ਮਾਈ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਉਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਾਂਝੀ ਮਾਈ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਸੁਆਣੀਆਂ ਸਾਂਝੀ ਮਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਣਾਉਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ।
ਪਹਿਲੇ ਨਰਾਤੇ ਦੀ ਆਥਣ ਤੋ ਸਾਂਝੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਘਿਓ ਦਾ ਚਮੁਖੀਆ ਦੀਵਾ ਬਾਲ ਕੇ ਕੁੜੀਆ ਸਾਂਝੀ ਦੇ ਮੰਤਰ ਵਜੋ ਇਹ ਗੀਤ ਅਰੰਭਦੀਆ ਹਨ।
ਦੁਸਹਿਰੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਮੁਹੱਲੇ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਸਾਂਝੀ ਮਾਈ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਕੰਧ ਤੋ ਇਹ ਗਾਉਂਦੀਆ ਹੋਈਆਂ ਲਾਹ ਲੈਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਿੱਕਲੀ ਉਹਨਾ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰੀਵ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਦਾ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਨਾਚ ਹੈ।
ਕਿੱਕਲੀ ਪਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਬੱਝਵੀ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਇਸਨੂੰ ਦੋ-ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਆਹਮੋ -ਸਾਹਮਣੇ ਖਲੋਤੇ ਸਜੇ ਹਥ ਨੂੰ ਸਜੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਹਥ ਨੂੰ ਖਬੇ ਹਥ ਨਾਲ ਫੜਕੇ ਮਧਾਣੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਘੀਆਂ ਪਾ ਲੈਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਗਲਾਂ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗੇੜੇ ਤੇ ਗੇੜਾ ਬੰਨ੍ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਗੇੜੇ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਕਿੱਕਲੀ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਵੀ ਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।
ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨੇ ਕਿੱਕਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਭਰੀ ਚੰਗੇਰ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਲੋਹੜੀ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗੀਤਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਲੋਹੜੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਪੋਹ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਆਖਰੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਹੜੀ ਨਵ ਜਨਮੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਨਵ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਭਰੀ ਚੰਗੇਰ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਪਾੜ੍ਹਿਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਬੱਚੀਆਂ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਵਿ ਟੋਟੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾ ਦੇ ਨਿਕੇ -ਨਿਕੇ ਬਾਲ ਫਟੀਆਂ ਸੁਕਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਿਆਹੀ ਪਕੜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬੱਚੇ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਫਟੀ ਤੇ ਗਾਚਣੀ ਮਲ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਡੂਡਣੇ ਤੋ ਫੜ ਕੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਾਉਦੇ ਹੋਏ ਨਿਮਨ ਲਿਖਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ
ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਦਪੁਰੀ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਭਰੀ ਚੰਗੇਰ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿਕ ਖੇਡਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਪੂਰਵਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਕਾਵਿਮਈ ਹਰ ਖੇਡ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕਾਵਿ ਟੋਟਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਖੇਡ ਬੜੀ ਮਨੋਰੰਜਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿੱਕੀਆ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਖੁਦੋ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਬੜਕਾਉਦੀਆ ਹੋਈਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇਹ ਗੀਤ ਥਾਲ ਅਤੇ ਡੋਈ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਸਦੀਆ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਸਿਧਾਂਤ, ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਤੱਥਾਂ ਸਬੰਧੀ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ, ਬਲਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਪੱਖਾਂ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਡਾ: ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ “ਪੰਜਾਬੀ ਸਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ” ਵਿੱਚ ਨਵੀਨ ਸਾਹਿਤ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ੀਤਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਇਤਿਹਾਸ ਤੱਕ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਮੁੱਢ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸਨੂੰ ਬੰਗਾਲੀ, ਹਿੰਦੀ,ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਮੰਨਿਆ।
ਪ੍ਰੋ: ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ ਅਤੇ 'ਡਾ: ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ' ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਮਹਾਂ-ਕਾਵਿ ਦਾ ਉਤਰਧਿਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਪੜਾਅ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮਸਲਿਆ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਲੇਕ-ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਉਦਗਰ, ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਮਨੋਤਾਂ ਤੇ ਕਲਾ-ਰੁਚੀਆਂ ਨਿੱਜਤਵ ਤੋਂ ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਰੂਪਮਾਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿਚ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ 10 ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਸਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ,ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਲੋਕ ਗੀਤ, ਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਚੌਥੇ ਵਿੱਚ ਅਖਾਣਾਂ, ਪੰਜਵੇਂ ਵਿੱਚ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਤੇ ਛੇਵੇਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਨਾਟ ਸਬੰਧੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪੇਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਭਾਸ਼ਾ,ਲੋਕਧਾਰਾ, ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਡਾ. ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਲੋਕ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪਾਸਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਮਨ ਦੀ ਸਹਿਜ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਸੱਚ ਹੈ।
ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਖੋਜ – ਨਿਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਲੋਕ–ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਚਰਿੱਤ੍ਰ, ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ।
ਕੁਝ ਲੇਖ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਹਨ , ਜੋ ਮਾਸਕ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਛਪੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਇਸ ਸੰਕਲਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ।
ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਛੰਦ,ਅਲੰਕਾਰ , ਰਸ, ਸੁਹਜ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਜੋ ਕਾਬੂ ਨਹੀ ਸੀ ਆਉਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਲੇਖਕ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸਨੂੰ ਲੋਕ-ਮਨ ਨਾਲ ਗਹਿਰੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜੁੜਿਆ ਵਰਤਾਰਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਵੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਡੂੰਘੇਰਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਚਾਹੇ ਬੀਰ ਕਾਵਿ, ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ, ਗੁਰਮਤਿ ਕਾਵਿ ਤੇ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਆਦਿ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਝਲਕਾਰਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਅਨੁਸਾਰ ਲੌਕਧਾਰਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ,ਜਦੇਂ 1846 ਈ. ਵਿੱਚ ਡਬਲੀਊ ਜੇ. ਥਾਮਸਨ ਨੇ ਲੋਕ–ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਪੰਚ ਲਈ ‘ਫ਼ੋਕਲੋਰ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ।
ਫੋਕਲੋਰ ਲਈ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਵਰਤੇ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਡਾ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਨੇ ਖੋਜ ਨਿੰਬਧ ਲਈ ‘ਲੋਕਯਾਨ’ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ।
ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੋਕਲੋਰ ਲਈ ਲੋਕ-ਵਿਰਸਾ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਹੈ ।
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਸੱਤ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ਮਿਲ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਸਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ-
ਉਸਦਾ ਉਦੇਸ਼, ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀਆਂ ਹਰੇਕ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣਾ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ 2014 ਤਕ ਸੱਤ ਜਲੌਅ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਐਵਰੈਸਟ, ਕਿਲਿਮੰਜਾਰੋ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਐਲਬਰਸ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਸਚਿਊਸਜਕੋ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕਾਰਟੇਨਸਜ਼ ਪਿਰਾਮਿਡ।
ਸਿਨਹਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਸੀ।
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਹ 3 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਸੱਤ ਵਾਰ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ, ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇਮਾਊਂਟ ਏਵਰੇਸਟ, ਮਾਊਂਟ ਕਿਲੀਮੰਜਾਰੋ , ਮਾਊਂਟ ਐਲਬਰਸ , ਮਾਊਂਟ ਕੋਸੀਅਸਕੋ , ਮਾਉਂਟ ਏਕਨਕਾਗੁਆ , ਕਾਰਸਟਨਜ਼ ਪਿਰਾਮਿਡ ਅਤੇ ਮਾਉਂਟ ਵਿਨਸਨ ਚੜਨ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਹੈ।
ਅਰੁਣਿਮਾ ਸਿਨਹਾ ਹੁਣ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਖੇਡ ਅਕੈਡਮੀ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਉਹੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਹੀਦ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਵਿਕਲੰਗ ਖੇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਰੁਣਿਮਾ ਸਾਈਕਲਿੰਗ, ਫੁਟਬਾਲ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਸੀ।
ਉਸਨੂੰ ਸੀ.ਆਈ.ਐਸ.ਐਫ. ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਲ ਪੱਤਰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਦਲਦੇ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਬਚੇਂਦਰੀ ਪਾਲ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਟੈਲੀਫੋਨ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਟਾਟਾ ਸਟੀਲ ਐਡਵੈਂਚਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ 2012 ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਸ਼ੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ।
ਕੁਝ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਦੀ ਖੱਬੀ ਲੱਤ ਨੂੰ ਗੋਡੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੱਟਣਾ ਪਿਆ, ਸੱਜੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਰੌਡ ਅਤੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਆਏ।
ਸਿਨਹਾ 2012 ਵਿੱਚ ਐਵਰੈਸਟ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਆਈਲੈਂਡ ਪੀਕ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ।
ਇਸਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਖੋਜਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸੋਗ਼ਦਾ ਨੂੰ ਕਾਂਗਜੂ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਫਿਰ ਚੀਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਵਧਣ ਲਗਾ।
ਸੋਗ਼ਦਾ ਰੇਸ਼ਮ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੋਗ਼ਦਾਈ ਲੋਕ ਜ਼ੋਰ-ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ।
ਸੋਗ਼ਦਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ਼ੈਰ ਸੋਗ਼ਦਾਈ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ।
ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਾਗ ਸੋਗ਼ਦਾਈ ਲੋਕ ਹੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸੋਗ਼ਦਾ ਨੂੰ ਉਈਗੁਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।