polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਇੱਕ ਦੂਰ ਦੇ ਤਾਰੇ ਤੋਂ ਜੋ ਕਿਰਨ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪੁੱਜਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੁਡ਼ ਜਾਂ ਝੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗਿਰਦ ਬਣੀ ਹੋਈ ਪਹਾਡ਼ੀ ਢਲਾਣ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਹੈ।
ਆਈਨਸਟੀਨ ਨੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਦਰਸਾਇਆ, ਸਗੋਂ ਗਣਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਗੁਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਮੋਡ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਮਿਣ ਕੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ।
ਸੰਨ 1919 ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਆਈਨਸਟੀਨ ਦੁਆਰਾ ਲਾਏ ਹੋਏ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦਾ ਪਰਤਾਵਾ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਭਲੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਮੋਡ਼ ਬਿਲਕੁਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸੀ, ਜਿੰਨਾ ਆਈਨਸਟੀਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਆਈਨਸਟੀਨ ਨੂੰ ਆਸ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤ-ਭੂਮੀ, ਜਰਮਨੀ, ਛੇਤੀ ਹੀ ਆਪਣਾ ਪਾਗਲਪਣ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗੀ।
ਉਸਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਸਟਾਰਮ ਟਰੁੱਪਰਸ ਨੇ ਘੋਰ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਈਨਸਟੀਨ ਨਾਲ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰਤਾਓ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਆਈਨਸਟੀਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਣ ਤੋਂ ਨਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ 'ਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਦ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜਿਨ੍ਹਾ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀਆਂ।
ਸੋ ਉਸ ਨੇ ਅੱਧੀ ਕੁ ਰਕਮ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਅੱਧੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਸਿਲਵਾ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਲਈ ਘੱਲ ਦਿੱਤੀ।
1880 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਿਊਨਿਖ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਕੰਪਨੀ ਖੋਹਲੀ।
ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਸਮਾਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਮਿਊਨਿਖ ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਇੰਤਜਾਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਯਹੂਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨਦਾ ਅਤੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਚਲੇ ਗਏ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਵੀ ਦਿੱਤਾ, ਲੇਕਿਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਜਾਰਟ ਦੇ ਸਾਰੰਗੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਸੀ।
ਆਈਨਸਟੀਨ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ 'ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਵਿਗਿਆਨੀ' ਅਤੇ 'ਨਿਊਟਨ ਦਾ ਜੇਤੂ' ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ।
ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਗਲਪਨ ਇਥੇ ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਝਗਡ਼ਿਆਂ-ਝੇਡ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਵੀ ਉਸ ਪਾਸ ਆਉਣ ਲੱਗੇ।
ਥੋਡ਼੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਮਗਰੋਂ ਹੀ 1913 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਰਲਿਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਦਿਆਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਬਰਨੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਬੁਝਾਰਤ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹੱਲ ਲੱਭਿਆ ਅਤੇ ਸੁਵਿਟਰਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ 'ਐਨਲਜ਼ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ਿਕਸ' ਵਿੱਚ ਸੰਨ 1905 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖ 'ਛੋਟੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਗਤੀ' ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ।
ਇਸ ਲੇਖ ਦਾ ਛਪਣਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਅਲਬਰਟ ਕਲਰਕੀ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣ ਗਿਆ।
26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੁਲਾਡ਼ੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੇ ਨੇਮ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਅਤੇ ਤਾਰਾ-ਮੰਡਲ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਅਤੇ ਚਾਲ ਦੀ ਘੋਖ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਨ 1929 ਵਿੱਚ ਆਈਨਸਟੀਨ ਨੇ ਪ੍ਰੱਸ਼ੀਅਨ ਅਕਾਦਮੀ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂਤਵੀ ਖੇਤਰ ਤੇ ਬਿਜਲ-ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਇਕਰੂਪਤਾ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਇਸ ਯੂਨੀਫ਼ਾਈਡ ਫ਼ੀਲਡ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।
ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਪੁੱਜ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ- ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਟੋਲਮੈਨ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਬੋਰਿਸ ਪੋਡੋਸਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪਡ਼ਚੋਲ ਕੀਤੀ।
ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਜਨਮ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਵੁਟੇਮਬਰਗ ਦੇ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਕਠਿਨਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਅੱਵਲ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤ-ਭਾਸ਼ਾ ਜਰਮਨ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਟਾਲੀਅਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿੱਖੀ।
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਾਪੇਖਤਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਪੁੰਜ- ਊਰਜਾ ਸਮੀਕਰਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤੀਕੀ, ਖਾਸਕਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ - ਬਿਜਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ 1921 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਆਈਨਸਟੀਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਸ਼ੈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਆਈਨਸਟੀਨ ਨੂੰ ਸੰਨ 1933 ਵਿੱਚ ਨਿਊਜਰਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲਈ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮੇਂਗ, ਸੁਬਨਸਿਰੀ, ਸਿਆਂਗ , ਦਿਬਾਂਗ, ਲੋਹਿਤ ਅਤੇ ਨੋਆ ਦਿਹਿੰਗ ਨਦੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਵਹਾਅ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਸਿਆਂਗ ਨਦੀ ਤੱਕ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਿਆਂਗ ਅਤੇ ਨੋਆ ਡਿਹਿੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਮੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਹੇਂਗਦੁਆਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤੀਰਾਪ ਅਤੇ ਲੋਂਗਡਿੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੋਆ ਡਿਹਿੰਗ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਪਟਕਾਈ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
ਉੱਚ-ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਉਪਖੰਡੀ ਉੱਚੀ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਅਲਪਾਈਨ ਜਲਵਾਯੂ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ- ਚੀਤਾ, ਬਰਫੀਲੀ ਚੀਤਾ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਾਥੀ, ਸਾਂਬਰ ਹਿਰਨ, ਚਿਤਲ ਹਿਰਨ, ਭੌਂਕਣ ਵਾਲਾ ਹਿਰਨ, ਸਲੋਥ ਬੀਅਰ, ਮਿਥੁਨ , ਗੌੜ, ਢੋਲ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿਲਹਰੀ, ਸੰਗਮਰਮਰ ਵਾਲੀ ਬਿੱਲੀ, ਚੀਤਾ ਬਿੱਲੀ।
ਪਿਛਲੇ ਡੇਢ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਗਿਲਹਰੀਆਂ ਲੱਭੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਭੂਟਾਨ ਨਾਲ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਨਾਲ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਲਪਾਈਨ, ਸ਼ਾਂਤਮਈ, ਅਤੇ ਡਵਰਫ ਰ੍ਹੋਡੋਡੈਂਡਰਨ, ਓਕ, ਪਾਈਨ, ਮੈਪਲ ਅਤੇ ਫਾਈਰ ਦੇ ਉਪ-ਉਪਖੰਡੀ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਨਏਗੀ ਕਾਂਗਸਾਂਗ, ਮੁੱਖ ਗੋਰੀਚੇਨ ਚੋਟੀ, ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਗੋਰੀਚੇਨ ਚੋਟੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ।
ਮੈਕਸ ਬੌਰਨ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਕਦਿਰੀ ਵਲੋਂ 35 ਕਿਮੀ. ਅਤੇ ਅਨੰਤਪੁਰ ਵਲੋਂ 100 ਕਿਮੀ. ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਇਹ ਸ‍ਥਾਨ ਬੋਹੜ ਦੇ ਦਰਖਤ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਜਿਨੂੰ ਸ‍ਥਾਨੀਏ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤੀਂ‍ਮਾੰ‍ਮਾ ਮਰੀਮਨੁ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਇਸਨੂੰ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸ੍ਰਕਸ਼‍ਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਮੰਨਿਆ ਜਾਜਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਸ‍ਥਾਨ ਉੱਤੇ ਉਂਨ‍ਹੋਂਨੇ ਆਤ‍ਮਦਾਹ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸੀ ਸ‍ਥਾਨ ਉੱਤੇ ਇਹ ਬੋਹੜ ਦਾ ਦਰਖਤ ਸਥਿਤ ਹੈ ।
ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼‍ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਨਿ : ਔਲਾਦ ਦੰਪਤੀ ਇੱਥੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਹੀ ਸਾਲ ਤੀਂ‍ਮੰ‍ਮਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਔਲਾਦ ਉਤ‍ਪੰਨ‍ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਸ਼ਿਵਰਾਤਰਿ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਇੱਥੇ ਜਾਤਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜਾਰਾਂ ਭਕ‍ਤ ਇੱਥੇ ਆਕੇ ਤੀਂ‍ਮੰ‍ਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੈ ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਜੈਨਗਰ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦੇ ਦੂਜੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਉਕ‍ਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ।
ਪਹਾੜ ਦੀ ਸਿੱਖਰ ਉੱਤੇ ਬਣਾ ਇਹ ਕਿਲਾ ਨਗਰ ਦਾ ਖੂਬਸੂਰਤ ਦ੍ਰਸ਼‍ਯ ਪ੍ਰਸ‍ਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
ਅਨੰਤਪੁਰ ਵਲੋਂ 70 ਕਿਮੀ . ਦੂਰ ਇਹ ਕਿਲਾ ਕੁਰਨੂਲ - ਬੰਗਲੁਰੁ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ।
ਕਿਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖੋਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬੁਕ‍ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਵੀਰਿਆ ਵਰਿਪੁਂਨ‍ਨਾ ਉਦਿਆਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਨਸਤ‍ਤਾ ਸੌਂਪਣ ਦਾ ਜਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ।
ਕਿਲੇ ਦਾ ਵਾਸ‍ਤੁ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਵੈਰੀ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਪਹੁਂਚ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ ।
ਯੇਰਾਮੰਚੀ ਦਵਾਰ ਵਲੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਣ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ 11 ਫੀਟ ਉੱਚੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਵਿਖਾਈ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ।
ਪੇਨੁਕੋਂਡਾ ਕਿਲੇ ਦੇ ਵਾਸ‍ਤੁਸ਼ਿਲ‍ਪ ਵਿੱਚ ਹਿਦੁ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਸੰਗਮ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ।
ਧਰਮਗਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਰਸਿੰ‍ਹਾ ਸਵਾਮੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼‍ਣੁ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਸਨ ।
ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਪਥਰਲਾਪੱਟਨਮ ਦੇ ਰੰਗਨਾਇਡੁ ਜੋ ਇੱਕ ਪਲੇਗਰ ਸਨ, ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ।
ਰੰਗਮੰਟਪ ਦੀ ਸੀਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਲਕਸ਼‍ਮੀ ਮੰਟਮ ਕੀਤੀ ਉੱਤੇ ਭਗਵਤ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਉੱਕਰੇ ਗਏ ਹਨ ।
ਦੀਵਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਤਸ‍ਬਹਾਦਰਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਬੇਰਸ ਪੈ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਿੱਚ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ ।
ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖੋਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤੋਹਫ਼ੀਆਂ ਦਾ ਉਲ‍ਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ।
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵ‍ਯਕਤੀ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ , ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁ : ਖਾਂ ਵਲੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਦਸ਼ਹਰੇ ਅਤੇ ਸਕਰਾਂਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਕਿਲੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਅਰੰਭ ਦਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਕੰਨ‍ਨੜ ਅਤੇ ਸੰਸ‍ਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹਨ ।
ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਕੁਵਾਂਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਧਾਰਾ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਹੇਠੋਂ ਜੁਡ਼ੀ ਹੋਈ ਹੈ ।
ਲਿਪਾਕਸ਼ੀ ਵਾਸ‍ਤੁਹਾਡਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਅਨੰਤਪੁਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂਪੁਰ ਦਾ ਹਿਸ‍ਜਿਹਾ ਹੈ ।
ਇਹ ਪਿੰਡ ਆਪਣੇ ਕਲਾਤ‍ਮਕ ਮੰਦਿਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਸਾਰੀ 16ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬ‍ਦਿੱਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ।
ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੰਦਿਰ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ , ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼‍ਣੁ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵੀਰਭਦਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਤਿੰਨ ਮੰਦਿਰ ਹਨ ।
ਲਿਪਾਕਸ਼ੀ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਨਾਗਲਿੰਗ ਦੇ ਸੰਭਵਤ : ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਸ‍ਥਾਪਿਤ ਹੈ ।
ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਧ‍ਯਾਨ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ।
ਰਾਇਦੁਰਗ ਕਿਲੇ ਦਾ ਵਿਜੈਨਗਰ ਸਾੰਮ੍ਰਿਾਜ‍ਯ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹਤ‍ਵਪੂਰਣ ਸ‍ਥਾਨ ਹੈ ।
ਕਿਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਨੇਕ ਕਿਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਸ਼‍ਮਨਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣਾ ਅਸੰਭਵ ਸੀ ।
ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਇਹ ਬੇਦਾਰੋਂ ਦਾ ਗੜ ਸੀ ਜੋ ਵਿਜੈਨਗਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ।
ਕਿਲੇ ਦੇ ਕੋਲ ਚਾਰ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਵਾਰ ਪਤ‍ਥਰ ਦੇ ਬਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਨਕ‍ਕਾਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ।
ਅਨੰਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਇਲਸੀਮਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਚਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਜੋ ਇੱਕ ਤਰਫ ਇਤਹਾਸ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਸੰਗਮ ਦਿਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੀਰਥਸ‍ਥਾਨ ਅਤੇ ਕਿਲੋਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੁਰਲੂਲ ਵਲੋਂ, ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਕਡੱਪਾ ਅਤੇ ਚਿਤ‍ਤੂਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ‍ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈ ।
ਸ਼੍ਰੀ ਸਤ‍ਯ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਦਾ ਜੰਨ‍ਮਸ‍ਥਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਸਾਥੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ।
ਆਸ਼ਰਮ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੇਸ‍ਟਹਾਉਸ, ਰਸੋਈਘਰ ਅਤੇ ਭੋਜਨਾਲਾ ਹਨ ।
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਅਨੇਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬੰਨ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ‍ਕੂਲ, ਵਿਸ਼‍ਵਵਿਦਿਆਲੇ, ਆਵਾਸੀਏ ਕਲੋਨੀਆਂ, ਹਸ‍ਪਤਾਲ, ਪ‍ਲੇਨੇਟੇਰਿਅਮ, ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ।
ਦੰਤਕਥਾਵਾਂਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਲਕਸ਼‍ਮੀ ਨਰਸਿੰਹ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਪਦਚਿਹਮੋਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ।
ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਮੰਦਿਰ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਦਿ ਲਕਸ਼‍ਮੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਚੇਂਚੁ ਲਕਸ਼‍ਮੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਹਨ ।
ਕਿਲੇ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਅਨੇਕ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਨਰਸਿੰਹਸ‍ਗਿੱਦੜੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਏਲੰ‍ਮਾ ਮੰਦਿਰ ।
ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਪ੍ਰਸੰਨ‍ਨਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼‍ਵਰ, ਵੇਣੁਗੋਪਾਲ, ਜੰਬੁਕੇਸ਼‍ਵਰ, ਵੀਰਭਦਰ ਅਤੇ ਕੰਨ‍ਯਕਪਰਮੇਸ਼‍ਵਰੀ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ ।
ਬੰਗਲੁਰੁ ਅਤੇ ਪੁੱਟਾਪੁਰਥੀ ਹਵਾਈਅੱਡੇ ਵਲੋਂ ਅਨੰਤਪੁਰ ਅੱਪੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।
ਬੰਗਲੁਰੁ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਲੋਂ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੁੱਟਾਪੁਰਥੀ ਸੀਮਿਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਲੋਂ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ।
ਅਨੰਤਪੁਰ ਵਲੋਂ ਰਾਸ਼‍ਟਰੀਏ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 7 ਅਤੇ 205 ਗੁਜਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਨੰਤਪੁਰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਲੋਂ ਜੋਡ਼ਦੇ ਹਨ ।
ਆਂਧ੍ਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਲਈ ਨਿਜੀ ਅਤੇ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਬਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਉਪਲਬ‍ਧ ਹਨ ।
ਅਨੰਤਪੁਰ ਵਲੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ , ਬੰਗਲੁਰੁ , ਮੁਂਬਈ , ਨਵੀਂ ਦਿਲ‍ਲਈ , ਅਹਮਦਾਬਾਦ , ਜੈਪੁਰ , ਭੁਵਨੇਸ਼‍ਵਰ , ਪੁਣੇ , ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਅਤੇ ਅੰਨ‍ਯ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੱਕ ਰੇਲਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਤਰੀਖ਼ ਦੇ 124 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਲਹੌਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੈਂਪੱਸ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਇਹਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਕੈਂਪੱਸ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਰਲਦੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਕੈਂਪਸ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ ਤੇ ਵਿਚਾਰਕ ਅੱਲਾਮਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖਲੋਤੀ ਇਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤ ਇਸਲਾਮੀ ਇਮਾਰਤ ਕਲਾ ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਨਾਜ਼ਿਮ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਛਾਪਾਖ਼ਾਨਾ, ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਮਹਿਕਮਾ, ਪੜ੍ਹਾਕੂਆਂ ਲਈ ਹਾਸਟਲ ਤੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਮਹਿਕਮੇ ਇੱਥੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਮੰਚ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੌਮੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਹੌਰ, ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਇਹ 1882 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਇਹ ਕਲਕੱਤਾ, ਮਦਰਾਸ ਤੇ ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਚੌਥੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੀ।
ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਿਰਕੱਢਵਈਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਨਡਰਗ੍ਰੈਜੂਅੱਟ, ਐੱਮ ਐੱਸ ਸੀ ਐੱਮ ਫ਼ਿਲ ਅਤੇ ਪੀ ਐੱਚ ਡੀ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੂੰ ਜਾਰਸਕੋਏ ਸੇਲੋ ਦੇ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
ਸੰਨ‌ 1817 ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਕਵਿਤਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੌਜ ਉਡਾਣ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰਿਆ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਫੌਜ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਫਸਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾ ਗਰੀਨਲੈਂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਹੋਇਆ।
ਅਜ਼ਾਦ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਓਡ ਟੂ ਲਿਬਰਟੀ , ਚਾਦਾਏਵ ਲਈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਰਗੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।
ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਯੇਕਾਤੇਰੀਨੋਸਲਾਵ, ਕਾਕੇਸ਼ਸ ਅਤੇ ਕਰੀਮੀਆ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੂਬ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਖੂਬ ਲਿਖਿਆ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਬੀਮਾਰ ਵੀ ਹੋਏ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਰਾਏਵਸਕੀ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਕੇਸ਼ਸ ਅਤੇ ਕਰੀਮੀਆ ਗਏ।
ਕਾਕੇਸ਼ਸ ਦੀਆਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਵੀ ਬਾਇਰਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਹੋਏ।
ਓੱਦੇਸਾ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜਦੀਕੀ ਰਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀ ਇੱਕ ਸੇਰਬ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਇਟਾਲੀਅਨ ਪਤਨੀ ਅਮੀਲਿਆ ਰਿਜਨਿਚ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਾਉਂਟੈੱਸ ਵੋਰੋਨਤਸੋਵ।
ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਵੀ ਦੋਨਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਮਿਖਾਏਲੋਵਸਕੋਏ ਵਿੱਚ ਨਿਰਵਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਰੂਸ ਦੇ ਇਸ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਉੱਤਰੀ ਕੋਨੇ ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਜੋ ਦੋ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਇਕੱਲੇ ਰਹੇ।
ਤੇ ਇਹੀ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੇਵਗੇਨੀ ਓਨੇਗਿਨ ਅਤੇ ਬੋਰਿਸ ਗੋਦੂਨੋਵ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸੁੰਦਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।
ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਾਰ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਤੋਂ ਉਸ ਕਹੀ ਚਾਲ ਦੀ ਬਾਬਤ ਪੁੱਛਿਆ ਵੀ ਜਿਸਦੀ ਬਦੌਲਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਵਾਸਨ ਭੋਗਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਸੱਤਾ ਦੀਆਂ ਨਜਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ੱਕੀ ਬਣੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੈਂਸਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ, ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰਿਹਾ।
ਸੰਨ‌ 1828 ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਚ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਭੇਂਟ ਨਾਤਾਲੀਆ ਗੋਂਚਾਰੋਵਾ ਨਾਲ ਹੋਈ।
ਇਸਦੀ ਝਲਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦਾ ਟਕਰਾਓ ਨਾਤਾਲੀਆ ਗੋਂਚਾਰੋਵਾ ਦੇ ਇੱਕ ਦੀਵਾਨੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਦਆਂਤੇਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਜਾਰ ਨਿਕੋਲਸ ਦਾ ਦਰਬਾਰੀ ਸੀ।
ਇਹ ਗਲ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਕੋਲੋਂ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਦਆਂਤੇਸ ਨੂੰ ਦਵੰਦ ਯੁਧ ਦਾ ਸੱਦੇ ਦੇ ਬੈਠੇ।
ਤਤਕਾਲੀਨ ਰੂਸੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਤਥਾਕਥਿਤ ਕੁਲੀਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਕਾਮਗਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਸਹਿਤ ਲਗਭਗ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਕਵੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੋਈ ਸੀ।
ਕੇਵਲ 38 ਸਾਲ ਜੀ ਕੇ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਜਿਹਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ -
ਉਸਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਉਲੇਖਣੀ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਉਸਦਾ ਪੜਦਾਦਾ - ਅਬਰਾਮ ਗੈਨੀਬਾਲ - ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਏਕ ਦਾਸ ਵਜੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਈਸ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਾਰਸਕੋਏ ਸੇਲੋ ਲਾਏਸੀਅਮ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕਾਉਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ 38 ਸਾਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਨੂੰ ਅਸੀਂ 5 ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਜਿਸ ਵਕਤ ਉਹ ਜਾਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਸੀ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡਰਾਮਾ ਬੋਰਿਸ ਗੋਦੂਨੋਵ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
ਦੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਫਰੇਂਕ ਹੇਂਡਰਿਕ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ ਸਨ।
ਜਦੋਂ ਦੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ਼ 6 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੀਆ ਦਾ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਸਲਿਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀਂ ਅਤੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੀਂ ਹੈ।
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੈਰਤਾਬਾਦ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਰਿਸ਼ਨਾ ਮੂਰਤੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਕੂਲ “ਵਿੱਦਿਆਰਾਨਿਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਬੋਇਜ਼ ਐਂਡ ਗਰਲਜ਼” ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਕੈਂਸਰ ਪੇਸੈੰਟ ਹੈਲਪਿੰਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਪੈਸਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਐਚ.ਆਈ.ਵੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ, ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ, ਪੇਟਾ, ਸੀ.ਆਰ.ਵਾਈ ਅਤੇ ਹੁਣੇ ਜਿਹੇ ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ.ਵੀ ਗਰੀਨਾਥਨ - ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੱਲ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਮਿਰਚੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਦੇਖੋ ਦੇਖੋ" ਦੇ ਠੋਸ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਲਈ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕੋਕਾ ਕੋਲਾ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਹੈ ਜੋ ਦਿਹਾਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਹੋਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ 'ਚ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ "ਲੀਵ ਮੀ ਅਲੋਨ" ਅਤੇ ਫੀਮੇਲ ਫੋਇਟੀਸਾਇਡ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਉਸ ਨੇ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ "ਮਿਸ ਬਿਊਟੀਫਿਲ ਸਮਾਈਲ", "ਮਿਸ ਏਵਨ" ਅਤੇ "ਮਿਸ ਕਲੋਜ਼-ਅਪ ਸਮਾਈਲ" ਵੀ ਜਿੱਤੀ।
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ 3 ਦਸੰਬਰ 2000 ਨੂੰ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਮਨੀਲਾ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਾਰਾ ਐਨ ਫੋਂਸੇਕਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 27 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਈ।
ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈਟ-ਟ੍ਰਿਕ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ; ਲਾਰਾ ਦੱਤਾ ਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ।
ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਰਾਜਦੂਤ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸੈਕਟਰੀ ਜਨਰਲ ਦੀ ਐਡਵੋਕੇਟ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਲੌਗਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲ ਗਈ।
ਉਸ ਨੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਾ ਐਲਕ ਬਾਲਡਵਿਨ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ ਗਾਲਾ 2019 ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ 14ਵੇਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।
2006 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਵਿਧੂ ਵਿਨੋਦ ਚੋਪੜਾ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 'ਲਗੇ ਰਹੋ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ' ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੂ ਨਿਗਮ ਦੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓ 'ਕਜਰਾ ਮੁਹੱਬਤ ਵਾਲਾ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਨੇ 'ਦੱਸ', 'ਫਾਇਟ ਕਲਬ', 'ਅਲੱਗ' ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਹੋਰ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤੇ, “ਮਿਸ ਬਿਊਟੀਫੁਲ ਸਮਾਈਲ” ਅਤੇ “ਦਾ ਸੋਨੀ ਵਿਊਅਰਜ਼ ਚਵਾਇਸ ਅਵਾਰਡ”।
ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦਿਵਸ 2017 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਟਰੱਸਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਲਈ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਡਬਲਿਊ.ਟੀ.ਆਈ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਕਲੱਬ ਨੇਚਰ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀਆਂ ਲਈ ਸੁੰਗੜਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਡੈਮ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਸਮੂਹ ਨਰਮਦਾ ਬਚਾਓ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਖਿਲਾਫ ਰੋਸ ਮਾਰਚ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਆਈਫਾ 2012 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਮੇਂ' ਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾੱਕਸ ਆਫ਼ਿਸ ਤੇ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਪਰ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਦੀਵਾਨਾਪਣ' ਅਤੇ 'ਤੁਮਕੋ ਨਾ ਭੂਲ ਪਾਏਂਗੇ' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਧਾਰਤ ‘ਸਵੱਛ ਸਾਥੀ’ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇੱਕ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ, ਅਦਾਕਾਰਾ ਨੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸੈਸ਼ਨਾਂ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸਫਾਈ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਵਿਡੀਓਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕੀਤੇ ਪੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਟੈਂਡ ਲਈ ਬਾਡੀ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ 2019 'ਤੇ ਜੁਹੂ ਬੀਚ ਅਤੇ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਾਹੀਮ ਬੀਚ ਤੇ' ਇੱਕ ਸਫਾਈ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਬੀਚ ਨੂੰ ਸਿੰਗਲ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
2010 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਵੇਲਜ਼ ਜੁਆਲੋਜੀਕਲ ਪਾਰਕ ਤੋਂ ਚਿੱਤੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਅਪਣਾਏ।
ਉਹ "ਸੇਵ ਦਿ ਚਿਲਡਰਨ ਇੰਡੀਆ" ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।
1946– ਨਿਊਮਨਬਰਗ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਫ਼ੌਜੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ 22 ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਜੁਰਮਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ।
1953– ਪਛੜੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਦਿਵਾਉੁਣ ਵਾਸਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਮੋਰਚਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਖ਼ੀਰ, ਬਹੁਤ ਰੌਲਾ ਪੈਣ 'ਤੇ ਵਜ਼ੀਰ ਪਟੇਲ, ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਾਮਦਾਸੀਆਂ, ਕਬੀਰਪੰਥੀਆਂ, ਮਜ਼ਹਬੀਆਂ ਤੇ ਸਿਕਲੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਪਛੜੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਮੰਨ ਗਿਆ।
1955 – ਜੀਪ ਖ਼ਰੀਦ ਘੁਟਾਲਾ: ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਗੋਵਿੰਦ ਵੱਲਭ ਪੰਤ ਨੇ ਇਸ ਘੋਟਾਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
1976– ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਟੇਟ ਕੈਲੇਫ਼ੋਰਨੀਆ ਨੇ 'ਨੈਚੁਰਲ ਡੈਥ ਐਕਟ ਆਫ਼ ਕੈਲੇਫ਼ੋਰਨੀਆ' ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
1987– ਮਿਖਾਇਲ ਗੋਰਬਾਚੇਵ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਂਡਰੀਏ ਏ. ਗਰੋਮੀਕੋ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੋਲਿਟਬਿਊਰੋ ਵਿਚੋਂ ਕਢਿਆ ਤੇ ਜਵਾਨ ਖ਼ੂਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।
1992– ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਦੇ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।
1997– ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਨੇ ਨਾਜ਼ੀ ਹਮਾਇਤੀ ਹਕੂਮਤ ਵੇਲੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਹੋਏ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਬਾਰੇ ਚੁੱਪ ਰੱਖਣ ਦੀ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀ।
2012– ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ 'ਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ।
1763 – ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੀ ਲੜਾਈ: ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਜਹਾਨ ਖ਼ਾਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
1979 – ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅਤਾਉਲਾ ਖੁਮੀਨੀ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਖਾੜਕੂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਨ ਐਮਬੈਸੀ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਕੇ 90 ਬੰਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਏ।
1995 – ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਸ਼ਤਾਕ ਰਬੀਨ ਨੂੰ ਤੈਲ ਅਵੀਵ ਵਿੱਚ ਯਿਗਲ ਅਮੀਰ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਮੁਖ਼ਾਲਿਫ਼ ਨੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਤਾ।
2000 – ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟਿਵਿਸਟ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਐਕਟਿਵਿਸਟ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਨੀਪੁਰ ਕਵਿਤਰੀ ਇਰੋਮ ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਨੇ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਕੁਰਨੂਲ ਤੁੰਗਭਦਰਾ ਅਤੇ ਹੰਦਰੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਕੰਡੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਆਂਦਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ।
12ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬ‍ਦਿੱਤੀ ਵਿੱਚ ਓੱਡਾਰ ਜਦੋਂ ਆਲਮਪੁਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਣ ਲਈ ਪਤ‍ਥਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਆਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਿਨਿਸ਼ਿੰਗ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਿਜੈਨਗਰ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਲ ਦੇ ਰਹਿੰਦ ਖੂਹੰਦ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸੱਕਦੇ ਹਨ ਜੋ 14ਵੀਆਂ ਤੋਂ 16ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬ‍ਦਿੱਤੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹਨ।
ਪਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਦੇ ਮਹਤ‍ਅਤੇ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਹਿੰਦੁਆਂ ਦੀ ਆਸ‍ਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਵੈਸ਼‍ਣਵ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸ‍ਥਾਨ ਬਹੁਤ ਮਹਤ‍ਵਪੂਰਣ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਦੋ ਭੱਜਿਆ ਵਿੱਚ ਬੰਟਾ ਹੈ - ਨੀਵਾਂ ਅਹੋਬਿਲਮ ਅਤੇ ਊਪਰੀ ਅਹੋਬਿਲਮ।
ਸਪ‍ਤ ਨੰਦੀ ਸੰਗਮ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗਮੇਸ਼‍ਵਰ ਕੁਰਨੂਲ ਵਲੋਂ 55 ਕਿਮੀ. ਦੂਰ ਹੈ।
ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰਿ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਹਜਾਰਾਂ ਸ਼ਰੱਧਾਲੁ ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਵਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸਦੇ ਰਹਿੰਦ ਖੂਹੰਦ ਅੱਜ ਵੀ ਗਰੇਨਾਇਟ ਦੀ ਪੰਜ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸੱਕਦੇ ਹਨ।
ਆਦੋਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਜਾਮਾ ਮਸਜਦ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਾਸ‍ਤੁਕਲਾ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ।
ਨਲ‍ਲਾਮਲਾਈ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਸ‍ਥਾਨ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨੰਦੀਸ਼‍ਵਰ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਅਨੇਕ ਮੰਦਿਰ ਹਨ ਜੋ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੁਰਨੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ - ਬੰਗਲੁਰੁ ਰੇਲਵੇ ਲਾਇਨ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸ‍ਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।
ਅਨੰਤਪੁਰ, ਚਿਤ‍ਤੂਰ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਲੋਂ ਇੱਥੇ ਲਈ ਬਸ ਸੇਵਾ ਉਪਲਬ‍ਧ‍ ਹੈ।
ਇਸ ਸ‍ਥਾਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਕੁੱਝ ਅਤੇ ਜਗ੍ਹਾਂਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਦਰਸ਼ਨੀਕ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਅਬ‍ਦੁਲ ਵਾਹਿਬ ਦਾ ਮਕਬਰਾ, 1618 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਗੋਪਾਲ ਰਾਜੂ ਦਾ ਮਕਬਰਾ, ਪੇਟਾ ਅੰਜਨੇਇਸ‍ਗਿੱਦੜੀ ਦਾ ਮੰਦਰ, ਵੇਣੁਗੋਪਾਲਸ‍ਗਿੱਦੜੀ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਬਿੜਲਾ ਮੰਦਰ ਆਦਿ।
ਸਭਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਦਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼‍ਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤਟ ਉੱਤੇ ਰਿਸ਼ਭਾਗਿਰੀ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਹੈ।
ਜਦ ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਸਨ, ਤਦ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਰਮਦਾਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਾਸ ਆ ਟਿਕੇ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੋਜ਼ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਦੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਦੁੱਧ ਲਿਆ ਕੇ ਭੇਟ ਕਰਦੇ।
ਇੱਕ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬੂੜਾ ਜੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬੂੜਾ ਜੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਸੁਣਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਤੂੰ ਹੈਂ ਤਾਂ ਬੱਚਾ, ਪਰ ਗੱਲਾਂ ਬੁੱਢਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
ਉਹ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ, ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਨਾਮ ਜਪਦੇ ਰਹਿੰਦੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸੰਗਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ 'ਨਾਮ ਜਪਣ, ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਤੇ ਵੰਡ ਕੇ ਛਕਣ' ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਮਾ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਗੁ‌ਰਿਆਈ ਦੀ ਰਸਮ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਅਦਾ ਕਰਵਾਈ।
ਮਗਰੋਂ ਤੀਜੀ, ਚੌਥੀ, ਪੰਜਵੀਂ ਤੇ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਗੁਰਤਾ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਹੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਦੀ ਉਮਰ ਅਜੇ 12 ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੱਥੂਨੰਗਲ ਵਿਖੇ ਪੁੱਜੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।
ਜਦੋਂ ਤੀਜੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਰਾਹੀਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਵੱਲੋਂ ਚਿਤੌੜ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਤਹਿ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪ੍ਰਗਣਾ ਝਬਾਲ ਗੁਰੂ ਘਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਜਗੀਰ ਦਾ ਕਾਰ-ਮੁਖਤਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਇੱਥੇ ਬੀੜ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਨੇ ਝਬਾਲ-ਢੰਡ-ਕਸੇਲ ਦੇ ਮੱਧ ਜਿਹੇ ਇੱਕ ਵਿਰਾਨ ਜਿਹੇ ਅਸਥਾਨ ਜਾ ਡੇਰਾ ਲਾ ਲਿਆ।
ਪੂਰਨ ਗੁਰਸਿੱਖ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ' ਦਾ ਜਨਮ ਜਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਗੱਗੋਨੰਗਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੱਥੂਨੰਗਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਭਾਈ ਸੁੱਘਾ ਜੀ ਰੰਧਾਵਾ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਗੌਰਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਜਨ ਬੰਦਗੀ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਜਨ ਬੰਦਗੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ’ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ।
ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਹੀ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ, ਅਨਿਨ ਸੇਵਕ, ਪਰਉਪਕਾਰੀ, ਵਿਦਵਾਨ, ਦੂਰ-ਅੰਦੇਸ਼, ਮਹਾਨ ਉਸਰਈਏ, ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹਨ।
ਮਹੇਸ਼ਪੁਰ , ਉਦੈਪੁਰ ਵਲੋਂ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ੦੮ ਕਿਮੀ . ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ।
ਇਸਦੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਿਰ , ਛੇਰਿਕਾ ਦੇਉਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਮੰਦਿਰ , ਤੀਰਥਕਰ ਵ੍ਰਸ਼ਭ ਨਾਥ ਪ੍ਰਤੀਮਾ , ਸਿੰਹਾਸਨ ਉੱਤੇ ਵਿਰਾਜਮਨ ਤਪੱਸਵੀ , ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ - ਲਕਸ਼ਮੀ ਮੂਰਤੀ , ਨਰਸਿੰਘ ਅਵਤਾਰ , ਹਰਨਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਚੀਰਨਾ , ਮੁੰਡ ਟੀਲਾ , ਸਕੰਧਮਾਤਾ , ਗੰਗਾ - ਜਮਨਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀਆ , ਦਰਪਣ ਵੇਖਦੀ ਨਾਇਕਾ ਅਤੇ 18 ਵਾਕਯੋ ਦਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਹਨ ।
ਇਹ ਰੁੱਤ ਮਾਰਚ ਵਲੋਂ ਜੁਨ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਚੁੰਕਿ ਕਰਕ ਰੇਖਾ ਜਿਲੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਾਪਪੁਰ ਵਲੋਂ ਹੋਕੇ ਗੁਜਰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਿਆ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਇੱਥੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ।
ਇਸ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਠਾਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਸੀਤਲ ਏਵਮ ਸੁਹਾਵਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਰਗੁਜਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੈਨਪਾਟ ਜਿਸਨੂੰ ਛੱਤੀਸ਼ਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਦਾ ਮੌਸਮ ਵੀ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਵਲੋਂ ਭਿਆਥਾਨ ਵਲੋਂ ਅੱਸੀ ਕਿ . ਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਓਡਗੀ ਵਿਕਾਸਖੰਡ ਹੈ , ਇੱਥੋਂ 15 ਕਿਮੀ . ਦੀ ਦੁਰੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਤਲਹਟੀ ਵਿੱਚ ਬਾਂਕ ਗਰਾਮ ਬਸਿਆ ਹੈ ।
ਇਸ ਗਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਰਿਹੰਦ ਨਦੀ ਜੰਗਲ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਰਾਮ ਘਰ ਦੇ ਕੋਲ ਅੱਧ ਚੰਦਰਾਕਾਰ ਵਗਦੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਾਣੀ ਕੁੰਡ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ।
ਇੱਥੇ ਸਾਲ ਭਰ ਪਰਯਟਕ ਮਛਲੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਘੁੰਮਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ।
1 ਨਵੰਬਰ 2000 ਜਦੋਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਮੱਧਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਤੱਦ ਸਰਗੁਜਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ।
ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ - ਰਾਇਗੜ੍ਹ ਰਾਜਮਾਰਗ ਉੱਤੇ 15 ਕਿਮੀ ਦੀ ਦੁਰੀ ਉੱਤੇ ਚੇਂਦਰਾ ਗਰਾਮ ਸਥਿਤ ਹਨ ।
ਇਸ ਗਰਾਮ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਿ . ਮੀ . ਦੀ ਦੁਰੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਪਾਤ ਸਥਿਤ ਹਨ ।
ਇਸ ਜਲਪ੍ਰਪਾਤ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਜੰਗਲ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਇੱਕ ਨਰਸਰੀ ਹਨ , ਜਿੱਥੇ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ - ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਖਵਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ।
ਇਸ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਪਾਤ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਭਰ ਪਰਯਟਨ ਕੁਦਰਤੀ ਸੌਂਦਰਿਆ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।
ਸਰਗੁਜਾ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਲੋਂ ਹਮੇ ਇਹ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਗੁਜਾ ਕਈਆਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇੱਕ ਤਰਫ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮਾਇਣ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਦੰਡਕਾਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਉਥੇ ਹੀ ਦੁਸਰੀ ਵੱਲ ਦਸ਼ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਡਾਂਡੋਰ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ।
ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਸਰਗੁਜਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਧਰਤੀ - ਭਾਗ ਨੂੰ ਹੀ ਸਰਗੁਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੁਰਬ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਆਦਿਵਾਸੀ ਬਹੁਲ ਜਿਲਾ ਸਰਗੁਜਾ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸੀਮਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦਾ ਰਾਇਗੜ੍ਹ, ਕੋਰਬਾ ਅਤੇ ਜਸ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਇਸਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕੋਰਿਆ ਜਿਲਾ ਹੈ।
ਸਰਗੁਜਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁੱਖਆਲਾ ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਪਹਾਡੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਾਚਿਨ ਮਹਾਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਸਥਿਤ ਹੈ ।
ਇੰਹੀ ਮਹਾਮਾਇਆ ਜਾਂ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਜਿਲਾ ਮੁੱਖਆਲਾ ਦਾ ਨਾਮਕਰਣ ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਹੋਇਆ ।
ਇੱਕ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਸਥਿਤ ਮਹਾਮਾਇਆ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧੜ ਸਥਿਤ ਹੈ ।
ਇਹ ਜਿਲਾ ਭੌਤਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਵਿੰਧੀਆਚਲ - ਬਘੇਲਖੰਡ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ ।
ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਨਗਰ ਦੇ ਉੱਤਰ - ਪੂਰਵ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਤਕਿਆ ਗਰਾਮ ਸਥਿਤ ਹੈ ਇਸ ਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਮੁਰਾਦ ਸ਼ਾਹ , ਬਾਬਾ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਦੇ ਵੱਲ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਮਜਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੋਦੇ ਕੀਤੀ ਹੈ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਤੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਜੁੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਮਜਾਰ ਉੱਤੇ ਚਾਦਰ ਚਢਾਤੇ ਹਨ ।
ਜਲਵਾਯੂ ਉਹ ਭੂਗੋਲਿਕ ਦਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਕੁਲ ਸਥਾਨੀ ਦਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ।
ਸਰਗੁਜਾ ਜਿਲਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਕਿ ਜਲਵਾਯੂ ਉਸ਼ਣ - ਮਾਨਸੂਨੀ ਹੈ ।
ਸਰਗੁਜਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਲਵਾਯੂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰੁੱਤ ਦਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਿਮਨਅੰਕਿਤ ਹੈ ।
ਇਸ ਰੁੱਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਵਾਤ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਨਵਰੀ ਇੱਥੇ ਦਾ ਸਭਤੋਂ ਠੰਡ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਮੈਨਪਾਟ , ਸਾਮਰੀਪਾਟ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 5 0 ਵਲੋਂ ਘੱਟ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਓਡਗੀ ਵਿਕਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰਪੁਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਬਲੰਗੀ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਰੇਂਹਡ ਨਦੀ ਪਹਾੜ ਸ਼ਰ੍ਰਖਲਾ ਦੀ ਉਂਚਾਈ ਵਲੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਰਕਸਗੰਡਾ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਪਾਤ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸੰਕਰੇ ਕੁੰਡ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹਨ ਇਹ ਕੁੰਡ ਅਤਿਅੰਤ ਗਹਿਰਾ ਹੈ ।