polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 26 ਲੱਖ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਾਰਮਾਸਿਉਟੀਕਲ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ।
ਲੋਕ ਕਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਨਕਲ ਹੈ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਭੈ-ਭੀਤ ਹੁੰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਤਾਰਿਆ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ।
ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਰਾਹੀ ਸਾਰਥਿਕ ਅਤੇ ਪਰਤੱਖ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਲੋਕ ਕਲਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਜਨ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕ ਕਲਾ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਅੱਲੜ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰੀਵ ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਕਲਾ ਰੁਚੀਆਂ ਸਹਿਜ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪੀੜੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਖੁਰ-ਖੁਰ ਕੇ ਇਸ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਲੋਕ ਕਲਾ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸਾਦੀ ਜਹੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਕਲਾ ਸਰੀਰਕ ਲੋੜਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਾਨਸਿਕ ਲੋੜਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਸੁਹਜ ਰਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਕਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਰਤੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਸਿੰਜ ਕੇ ਰਸਾਇਆ, ਪਕਾਇਆ ਤੇ ਨਿਖਾਰਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰਾ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਕੇ ਵਿਗਸੀ, ਲੋਕ ਕਲਾ ਅਖਵਾਈ।
ਲੋਕ ਕਲਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਖਲਾਈ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਗੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪਰੰਪਰਾਂ ਤੋਂ ਆਤਮਸਾਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਲੋਕ ਕਲਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਰਜੇਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ,ਕਲਾਕਾਰ ਤੇ ਸਧਾਰਨ ਲੋਕ ਵੀ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਚਾਹੇ ਉਹ ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਵੇ,ਸਿਲਾਈ ਕਢਾਈ ਵਿੱਚ ਸੂਈ, ਕਰੋਛੀਏ ਅਤੇ ਧਾਗੇ ਦੀਆਂ ਯਗਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਚੁੱਲੇ ਚੌਕਿਆਂ ਆਹਰਿਆਂ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਉੱਪਰ ਹੋਵੇ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਯੁਗਤਾਂ, ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਜੋ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉੱਪਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਇਸ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਾਝੀ ਸੋਚ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਯੁਗਤਾਂ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕ ਆਤਮਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਖਿਅਤ ਕਲਾਕਾਰ ਵਾਂਗ ਹੂ-ਬ-ਹੂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣਾਟ ਦਾ ਖੁਦਰਾਪਣ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਖੂਬਸ਼ੁਰਤੀ ਅਤੇ ਸੋਜ ਦਾ ਗੁਣ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਇਸ ਕਲਾ ਨੂੰ ਗੋਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਪਵੇਗੀ ਕਿ ਕੱਪੜਿਆ ਦਾ ਕਢਾਈ, ਬਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਲਈ ਬਣਾਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਮੋਟਿਫਾ ਗ੍ਰਾਫਾਂ, ਅਤੇ ਖਾਨਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਾਨੰ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜਿਹੜਾ ਕਦੀ ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਸੋਚਿਆ ਅਤੇ ਸਿਰਜਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਇਸ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਂ, ਤੋਤੇ, ਚਿੜ੍ਹਿਆ, ਮੋਰ, ਘੁੱਗੀਆਂ, ਕੁੱਤੇ ਆਦਿ ਜਾਨਵਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਸਾਡੀਆਂ ਹੀ ਮਿੱਥਾਂ, ਦੰਦ ਕਥਾਵਾਂ, ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਹੋ ਲੋਕ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਹਨ।
ਲੋਕ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਅਰਨਿਸਟਰ ਫੀਸਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ-ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪੜਾਵਾ ਉੱਤੇ ਕਲਾ ਦਾ ਸੁਹਜ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲਾਗਾ ਦੇਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਂਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਡਰੰਮ ਨਹੀਂ ਸਨ ਮਿਲਦੇ।
ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਅਨਾਜ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਭੜੋਲੇ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
ਭੜੋਲਾ ਬਣਾੳਣਾ ਲਈ ਚੀਕਣੀ ਮਿੱਟੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਖੂਬ ਗਿੱਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਤੂੜੀ ਖਿਲਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਭੜੋਲਾ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਨਾ ਚਿੰਬੜੇ।
ਭੜੋਲੇ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਅਨਾਜ ਦੀ ਸਮੱਰਥਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੜੋਲੇ ਦੀ ਪਰਤ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਇੱਕ-ਡੇਢ ਇੰਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਿੱਲ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਥ’ੜੀ-ਥੋੜੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੇਕ ਉਪਰਲੇ ਤੱਲ 'ਤੇ ਦੋ-ਢਾਈ ਇੰਚ ਅਰਧ ਵਿਆਸ ਦਾ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਤੱਲ ਤੋਂ 4-5 ਇੰਚ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਛੇਕ ਡੇਢ-ਦੋ ਇੰਚ ਅਰਧ ਵਿਆਸ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਗੋਲੂ ਫੇਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬੂਟੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਟਾ, ਚੌਲ, ਦਾਣੇ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮੱਟੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਜਦੋਂ ਮਿੱਟੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਤੂੜੀ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਥੱਲੇ ਹੇਠ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਤੂੜੀ ਖਿਲਾਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਥੱਲੇ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਛੁਡਵਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਥੱਲੇ ਉੱਤੇ ਵਰਗਾਕਾਰ ਰੂਪ/ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਮੱਟੀਆ ਦੀ ਉਤਾਂਹ ਵੱਲ ਨੂੰ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੇ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚਾਟੀ, ਘੜੇ ਜਾਂ ਦਧੂਨੇ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਤੋੜ ਕੇ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਗੋਲੂ ਫੇਰਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨਿੰਗ ਵੇਲ਼ ਬੂਟੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਮੱਟੀਆ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਣਜਾਣ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਾਂਡੇ ਘੜਨ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਕੁੰਭਕਾਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁਸਲਮਾਨਾ ਤੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕੁੰਭਕਾਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਕਾਫੀ ਵਿਗਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਧਾਤ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਮਿੱਟੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੇ ਕੁੰਭਕਾਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਵਿਗਸਾਣ ਵਿੱਚ ਚੌਖਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ।
ਰੋਗਨੀ ਤੇ ਰੰਗਦਾਰ ਬਰਤਨਾਂ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੇਲੇ ਪਿਆ ਤੇ ਇਹ ਕਲਾ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਹੈ।
ਸਾਡੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੁਆਣੀਆਂ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕ-ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਕਲਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੀਆਂ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਚੇਤੰਨ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਕਿਉਂਕਿ ਗੈਸ ਦੀ ਕਮੀ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਸਾਡੇ ਟੁੱਟੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਿਆਲ ਵਿੱਚ ਨਿੱਘ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਲਾ ਸੁਆਣੀਆਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਵਾਹ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਔਰਤਾਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਗੋਹਾ ਫੇਰ ਕੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸਫ਼ੈਦੀ ਨਾਲ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਬੂਤਰ, ਤੋਤੇ, ਮੋਰ, ਚਿੜੀਆਂ, ਗੁੱਡੀਆਂ, ਗੁੱਡੇ ਉਲ੍ਹੀਕਦੀਆਂ ਸਨ।
ਪਹਾੜੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖ ਸਰਪ੍ਸਤਾਂ ਦੇ ਸੁਹਜ-ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਮੁੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਲਾਹੌਰ ਵੀ ਆ ਵਸੇ ਪਹਾੜੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਕਲਾ ਸ਼ੈੈੈਲੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗੜਾ,ਬਸੋਲੀ ਅਤੇ ਨੂਰਪੁਰ ਦੀਆਂ ਕਲਾ ਸ਼ੈੈੈਲੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਪਹਾੜੀ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਆਪਣੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਸਾਧਾਰਨ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਂਡੂ ਨਾਲ ਲਿਪੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉੱਪਰ ਚੂਨੇ, ਗੇਰੂ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮਾਤਾ ਜਾਂ ਚੰਡੀ ਮਾਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦਾ ਜੋੜਾਂ, ਖਰਗੋਸਾਂ ਦਾ ਜੋੜਾਂ, ਮੋਰ, ਹਿਰਨ, ਚਿੜੀਆਂ, ਬਰੋਟਾ, ਭਲਵਾਨ, ਸ਼ੇਰ, ਹਾਥੀ, ਮਿਰਗ ਜਾਂ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਛਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਭੱਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕੁੱਤਾ, ਕਬੂਤਰ ਆਦਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਮੂਨੇ ਚਿੱਤਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸ਼ੈਲੀ ਜੋ ਯੂਨਾਨੀ ਤੇ ਈਰਾਨੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਬੁੱਧ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਖਰੀ।
ਗੰਧਾਰ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਅੰਗਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਘੜਿਆ ਤੇ ਨਿਖਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਲੋਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਖੂਬਸ਼ੁਰਤੀ ਉਸਦੀ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕਿ ਬਣਾਵਟ ਵਿਚ।
ਲੋਕ ਕਲਾਂ ਜਨਮ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਪਦਾਰਥਕ, ਆਰਥਿਕ ਲੋੜਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹਿੱਤ ਹੋਇਆ।
ਆਦਿਮ ਕਲਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਤਪਾਦਿਕ ਜਾ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜ ਅੰਗ ਸੀ।
ਇਹ ਕਲਾਕਾਰੀ ਕਿਸੇ ਖਾਸ਼ ਚਿੱਤਰਪਟ ਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਬੀਨ ਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਨ ਸਧਾਰਨ ਵਲੋਂ ਲੋਕ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਲੋਕ-ਨਮੂਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਲੋਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਕਈ ਚਰਚਿਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਰੂਸਾ, ਪਲ ਦੋ ਪਲ, ਮੇਰੀ ਅਧੂਰੀ ਮੁਹੱਬਤ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਾਤ ਜ਼ਰਾ-ਏ-ਬੇਨਿਸ਼ਾਨ, ਦੋਰਾਹਾ, ਹਵਾ ਰੇਤ ਔਰ ਆਂਗਨ, ਛੋਟੀ ਸੀ ਕਹਾਨੀ, ਵਸਲ ਅਤੇ ਪਾਰਸਾ ਦੇ ਨਾਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਦਨਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸਫਰ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ ਗਲਸ ਐਂਡ ਗਾਇਸ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੋਇਬ ਮੰਸੂਰ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਹ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਲਈ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਰਡਸ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਇਆ।
ਉਸਨੇ ਐਂਜਲੀਨਾ ਜੋਲੀ ਅਤੇ ਇਰਫਾਨ ਖਾਨ ਨਾਲ 2007 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਅ ਮਾਇਟੀ ਹਰਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
2010 ਵਿੱਚ ਅਦਨਾਨ ਨੇ ਬੈਸਟ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਕ ਜਨੂਨ ਦੀਵਾਨਗੀ ਡਰਾਮੇ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੀਡੀਆ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਇੱਕ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪਿੱਟਣ ਦੀ ਇਹ ਚਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੱਧਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨੈਣ ਵੱਲੋਂ ਬੋਲੀ ਗਈ ਅਲਾਹੁਣੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਬੋਲ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖਲੋਤੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੁਹਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ, ਮਰਦ ਲਈ ਹੇਕ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ‘ਗੱਭਰੂ ਸਰੂ ਜਿਹਾ' ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ ਸੰਬੰਧੀ ‘ਹਾਏ ਨੀਂ ਧੀਏ ਮੋਰਨੀਏ' ਕਹਿ ਕੇ ਵਿਲਕਣੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਪੁੜਪੁੜੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਫੇਰ ਪੱਟਾਂ ਉੱਤੇ, ਮੁੜ ਫੇਰ ਪੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਛਾਤੀ ਜਾਂ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰੇ ਜਾਣ, ਉਹ ‘ਤਿਹੱਥੜਾ-ਸਿਆਪਾ’ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦਾ ਹੈ “ਟੁੱਟ ਟੁੱਟ ਪੈਂਦੀ ਮਰਾਸਣ ਜੋਰ ਜੋਰ ਨਾਲ ਹੱਥ ਘੁਮਾਉਂਦੀ, ਵਿੱਚ ਦੀ ਇੱਕ ਟੱਪਾ ਆਖ ਕੇ. ਸਿਆਪਾ ਪੂਰੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੁਹੱਥੜਾ, ਤਿਹੱਥੜਾ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸਿਆਪਾ ਭਾਵ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਸਿਆਪੇ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਅਲਾਹੁਣੀਕਾਰ ਦੇ ਉਚਾਰ ਦਾ ਲਹਿਜ਼ਾ ਹੌਲੀ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿਥੇ ਕੀਰਨੇ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਸਰੀਰਕ ਹਰਕਤਾਂ ਦਾ ਜੋੜਵਾਂ ਸਾਥ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕੀਰਨਾਕਾਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਬਲ ‘ਬੋਲ’ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਅਲਾਹੁਣੀ ਵਿੱਚ ਸਿਆਪੇ ਦਾ ਸਾਥ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਲਾਹੁਣੀਕਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਬੋਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵਕ ਵੇਗ ਬੋਲ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਰੀਰਕ ਤੇਜੀ ਅਤੇ ‘ਹਾਏ ਹਾਏ’ ਦੇ ਸਮੂਹਿਕ ਹੁੰਗਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਦਾ, ਸਰੀਰਕ ਹਰਕਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਮਾਧਿਅਮ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਟੱਬਰ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮੌਤ ਸਮੇਂ, ਸਿਆਪਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਰਾਸਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੱਦਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹੈਸੀਅਤ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਮ੍ਰਿਤਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਆਪਾ, ਮੌਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੋਗ ਦੀਆਂ ਅੰਤਿਮ ਰਸਮਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਵੀ ਸੋਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅੰਗ-ਸਾਕ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਈਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਪਿੱਟਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਮਰਾਸਣਾਂ, ਸੋਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਤ੍ਰੀਮਤਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਰੋਣ ਪਿੱਟਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੜ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨੈਣਾਂ ਅਤੇ ਮਰਾਸਣਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਕਰੁਣਾਮਈ ਵੈਣ ਅਤੇ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਯਾਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਲਾਪਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਬੜੀ ਹਿਰਦੇਵੇਦਕ ਪੀੜ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹੋਣ।
ਉਹ ਲੈਅ ਅਤੇ ਸੁਰਤਾਲ ਵਿੱਚ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਅਲਾਪਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੋਗ ਕਰਨ ਆਈਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵੇਗ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਰਾਸਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਇੱਕ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੋਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤਰਤੀਬਵਾਰ, ਮੱਥਾ, ਗੱਲ੍ਹਾਂ, ਛਾਤੀ ਤੇ ਫਿਰ ਪੱਟਾਂ 'ਤੇ ਦੁਹੱਥੜ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਇੰਞ ਰੋਂਦੀਆਂ ਪਿੱਟਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਕੰਬ ਉਠਦਾ ਹੈ।
ਟੱਬਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਤਿਮ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਤੱਕ ‘ਸਿਆਪਾ' ਸੋਗਮਈ ਰਸਮ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਦਿਨ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਈ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਏ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਮਿਤ ਸਿਆਪਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਰਾਸਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਰੋਂਦੀਆਂ ਪਿੱਟਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੁਆਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਸਿਆਪਾ ਕਰਦਿਆਂ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾਮਈ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੈਅ ਵਿੱਚ ਪਿੱਟਦੀਆਂ ਤੀਵੀਂਆਂ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡਾ ਨੀਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਆਪੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਵੱਖਰੋ-ਵੱਖਰੇ ਭਾਂਤ ਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਰਦ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਸਿਆਪਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਵੇਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ ਤੋੜਾ ਅਜਿਹੇ ਬੋਲਾਂ 'ਤੇ ਮੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦਰਦ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੀਖਣ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਪੇਂਡੂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਅਕਸਰ ਤੇੜ ਕਾਲਾ ਘੱਗਰਾ ਅਤੇ ਸਿਰ ਪੁਰ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀ ਚੁੰਨੀ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪਗੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੁੰਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਸਿਰੋ ਨੰਗੀ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹਾ ਕਰੁਣਾਮਈ ਗੀਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਗਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਨੂੰ ਅਲਾਹੁਣੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਦ ਕਿ ਕਿਸੇ ਬਾਲ ਦੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਕੇਵਲ ਵੈਣ ਪਾਉਣ ਦੀ ਹੀ ਰੀਤ ਹੈ ਪਿੱਟਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਕੀਰਨੇ ਅਤੇ ਅਲਾਹੁਣੀ ਦੇ ਉਚਾਰ-ਢੰਗ ਦਾ ਵਖਰੇਂਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਲੇ ਥੀਮਕ-ਗਠਨ ਦੇ ਵਖਰੇਵੇਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਚਾਰ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵੱਖਰਤਾ ਥੀਮਕ ਗਠਨ ਉੱਤੇ ਮੋੜਵਾਂ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀਰਨਾ ਅਤੇ ਅਲਾਹੁਣੀ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਥੀਮਕ ਟਕਰਾਉ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜਿਥੇ ਕੀਰਨਾਕਾਰ ਥੀਮਕ-ਟਕਰਾਉ ਨੂੰ ਨਿਰੋਲ ਟਕਰਾਉ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ‘ਠਹਿਰਾ’ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਅਲਾਹੁਣੀਕਾਰ ਥੀਮਕ-ਟਕਰਾਉ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਥੀਮਕ ਸੁਲਝਾਉ ਵੱਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।
ਸਿਆਪਾ: ਸ਼ਵ—ਪ੍ਰਲਾਪ. ਸ਼ਵ ਲਈ ਪ੍ਰਲਾਪ. ਸੰਗ੍ਯਾ—ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਕਰਕੇ ਸ਼ਰੀਰ ਤਾੜਨ ਅਤੇ ਮੁਰਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਲਾਪ ।
ਸਿਆਪਾ: ਮੌਤ ਪਿੱਛੋਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਮਿੱਤ ਰੁਦਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਛਾਤੀ, ਗੱਲ੍ਹਾਂ, ਪੱਟਾਂ ਆਦਿ ’ਤੇ ਦੁਹੱਥੜ ਮਾਰ ਕੇ ਰੋਂਦੇ ਪਿੱਟਦੇ ਹੋਏ ਕੀਤਾ ਵਿਰਲਾਪ।
ਸਿਆਪਾ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਉਹ ਮਿਲਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰੀਕੇ ਕਬੀਲੇ ਦੀਆਂ ਵਿਆਹੁਤਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸੋਗਮਈ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਅਤੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਰੁਦਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰੁਦਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁਹੱਥੜ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੱਟਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵੈਭਵੀ ਨੇ ਮੁੱਖ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਸਫਰ ਦੀ ਸੁਰੂਆਤ ਹਮ ਦਿਲ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਸਨਮ ਸਮਾਂ ਫਿਲਮ ਦੇ ਗਾਣੇ ਢੋਲ ਬਾਜੇ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਇੰਡਸਟਰੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਭਵੀ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਲਗਾਨ ਫਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਓ ਰੀ ਚੋਰੀ ਰਾਹੀਂ ਦੋਵਾਰਾਂ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਬੰਟੀ ਔਰ ਬਬਲੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਕਜਰਾ ਰੇ ਦੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਲਈ ਕਈ ਇਨਾਮ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਓਹ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਕੀਤੇ ਗੀਤ ਸਫਲ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਦਾਸ , ਬਾਗ਼ਬਨ, ਫਿਦਾ, ਧੂਮ, ਵੀਰ ਜ਼ਾਰਾ, ਆਜਾ ਨੱਚ ਲੈ, ਰੱਬ ਨੇ ਬਣਾ ਦੀ ਜੋੜੀ ਅਤੇ ਧੂਮ 3।
ਵੈਭਵੀ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਗੀਤਾ ਦੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਸਟਰੇਲਿਆ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦੀ ਮਰਚੈਂਟ ਆਫ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਕੀਤੀ ਇਹ ਗਾਣੇ ਤੋਬੀ ਗੌਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਵੈਭਵੀ ਮਰਚੈਂਟ ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਡਾਂਸ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ।
ਵੈਭਵੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਬੀ.ਹੀਰਾਲਾਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬੇਟੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰੁਤੀ ਮਰਚੈਂਟ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਹੈ।
ਵੈਭਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਚਿੱਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਸਹਾਇਕ ਕਾਰਜ ਕਰਦੀਆ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਉਹਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਸਨੇਹਾਪੂਰਵਮ ਅੰਨਾ ਰਾਹੀਂ ਰੱਖਿਆ.
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਬੇਸਟ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ- "ਢੋਲੀ ਤਾਰੋ ਢੋਲ ਬਾਜੇ" ਹਮ ਦਿਲ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਸਨਮ।
ਵੈਭਵੀ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੇ ਕਈ ਡਾਂਸ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨੱਚ ਬੱਲੀਏ 3, ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ , ਜ਼ਾਰਾ ਨੱਚ ਕੇ ਦਿਖਾ ਅਤੇ ਜਸਟ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਜਿਓਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਮੋਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰੈਪ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਬਾਲੇ ਐਮ.ਡੀ.ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਐਫ.ਐਸ.ਸੀ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਤੀਜੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ. 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਨਾਨਕੇ ਰਿਹਾ ਅੱਠਵੀਂ ਤੱਕ ਨਾਨਕੇ ਹੀ ਪੜਿਆ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਮਾਮਾ ਜੀ ਉਸਨੂੰ ਰੁੜਕੀ ਲੈ ਗਏ।
ਡਾ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪਾਸਾਰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾਂ ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ ਲਈ ਨਿਬੰਧ ਜਾਂ ਲੇਖ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਵਿਧਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਥਾਪਿਤ ਰੂਪ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਵਾਰਤਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਕਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜੀਵਨੀ, ਨਿਬੰਧ, ਸੰਸਮਰਣ, ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਆਦਿ ਵਾਰਤਕ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਅਨੇਕਾਂ ਅਭੇਦ ਵੀ ਪਾਏ ਮਿਲਦੇ ਹਵ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਵਿਧਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਰੂਪੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਕੁਝ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਚਿਤਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦ੍ਰਿਸ਼,ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਇਕਹਿਰੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਰੇਖਾ ਚਿਤਰ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਥੇ ਲੇਖਕ ਚਰਿਤ੍ਰ,ਨਾਇਕ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਉਘਾੜਨ ਦੇ ਨਾਲ -ਨਾਲ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੇ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਕਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਅੰਕਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਦੋਂ ਓਸ ਪੱਖ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਵੇਰਵਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਰੇਖਾ ਚਿਤਰ ਕਹਿਲਾਓਂਦਾ ਹੈ।
ਦੀ ਨਿਊ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬ੍ਰਿਟੈਨੀਕਾ ਅਨੁਸਾਰ:-"ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸੰਖੇਪ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਅਸਲੀ ਜਾਂ ਕਲਪਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਚਰਿਤਰ ਚਿਤਰਣ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਰੇਖਾਕਰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਮਿਸ਼ਰਣ ਕਰਦਾ ਹੀ।
ਡਾ.ਧਰਮਪਾਲ ਸਿੰਗਲ ਅਨੁਸਾਰ :-"ਰੇਖਾ ਚਿਤਰ ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਸੰਸਮਰਣ ਵਿਚਾਲੇ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਮਰਣ ਵਾਂਗ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕੇਵਲ ਇਕ ਪੱਖ ਉਤੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਉਸਦੀ ਕਲਮੀ ਤਸਵੀਰ ਉਸਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,ਪੋਰਟਰੇਟ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਨਾਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਇਕ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ, ਆਚਰਣ, ਚਿਹਨ-ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਠਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਲੇਖਕ ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਦਿ ਦਾ ਆਂਸ਼ਿਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੁਨਿਧ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਚਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਅੰਕਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਦ ਉਸ ਪੱਖ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਵੇਰਵਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਏ ਤਾਂ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਕਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਵਾਰਤਕ ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਮਕਰਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:
ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਚਰਚਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਨਾਮਕਰਣ ਬਾਰੇ ਅੱਜ ਤਕ ਮਤਭੇਦ ਚੱਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪ ਲਈ ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ, ਸ਼ਬਦ-ਚਿੱਤਰ, ਕਲਮੂੀ-ਚਿੱਤਰ, ਸੁਭਾ-ਚਿੱਤਰ, ਵਿਅਕਤੀ-ਚਿੱਤਰ, ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨਿਗਾਰੀ, ਨਕਸ਼:ਨਿਗਾਰੀ ਅਤੇ ਖਾਕਾ ਨਿਗਾਰੀ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰੇਖਾ+ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਚਿੱਤਰ ਹੈ।
ਜੇਮਸ ਬਲੇਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜੇਮਜ਼ ਲਾਇਥਰਲੈਂਡ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਪਿਆਨੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਵਜੋਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਟਰੇਨਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਂਜ ਪਾਰਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਵਿਨਚਮੋਰ ਹਿੱਲ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲਾਤੀਮਰ ਸਕੂਲ, ਐਡਮੰਟਨ ਵਿਖੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗੋਲਡਸਿਮਥ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਸਕੂਲੇ ਵਿੱਚ, ਬਲੇਕ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ "ਬਾਸ ਸੁਸਾਇਟੀ" ਸੰਗੀਤ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਿਸਟੈਂਸ, ਸਕਰੀਮ ਅਤੇ ਬੈਂਗਾ ਵਰਗੇ ਯੂਕੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ।
ਜੇਮਸ ਬਲੇਕ ਲਿਥਰਲੈਂਡ , ਜੇਮਸ ਬਲੇਕ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇੱਕ ਲੰਡਨ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2010 ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਈਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਤਿੱਕੜੀ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਵੈ-ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਲੋਚਨਾ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਐਲਬਮ ਓਵਰਗ੍ਰਾਉਂ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਮਰਕਰੀ ਪ੍ਰਾਇਜ਼ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਮਾਉਂਟ ਕਿਮੀ ਅਤੇ ਬੋਨ ਆਈਵਰ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਕ ਲੇਮਰ, ਬਿਓਂਸੀ, ਵਿੰਸ ਸਟੇਪਲਸ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਕ ਓਸ਼ੀਅਨ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਲੇਕ ਨੇ ਉਪਨਾਮ ਹਾਰਮਨੀਮਿਕਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੀਮਿਕਸ ਵਰਕ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਲੈਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੈਗਰੂਮ ਵਿੱਚ ਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜੁਲਾਈ 2009 ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਏਅਰ ਐਂਡ ਲਾਕ ਇਸਫੋਫ" ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਮੈਗਿੰਸਟ ਰਿਕਾਰਡ ਲੇਬਲ 'ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੇਮ ਹੇਕਕ, ਐਕਸਟੈਂਡਡ ਪਲੇਅ ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 1 ਡੀਜੇ ਗਿਲਸ ਪੀਟਰਸਨ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸਟਾਟਲਰ ਹੋਟਲ ਜਦ ਦਾ ਬਣਿਆ ਸੀ ਪੇਸਲਵੇਨਿਆ ਦੁਵਾਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਸੀ ਨੇ ਇਹ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਹਕ 1948 ਵਿੱਚ ਲੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਹੋਟਲ ਸਟਾਟਲਰ ਕਰ ਦਿਤਾ. ਇਸ ਤੋ ਬਾਦ 17 ਸਟਾਟਲਰ ਹੋਟਲ 1954 ਵਿੱਚ ਕੋਰਨਾਡ ਹਿਲਟਨ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿਤੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਸਟਾਟਲਰ ਕਿਲ੍ਤੋੰ ਪੈ ਗਿਆ. 1980 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਕ ਇਹ ਇਸੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਜਦ ਹਿਲਟਨ ਨੇ ਇਹ ਹੋਟਲ ਵੇਚ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ. ਫਿਰ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਟਾਟਲਰ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਸਿਰਫ ਕੁਛ ਸਮੇਂ ਵਾਸਤੇ ਅਤੇ ਇਹ ਡਨਫੀ ਹੋਟਲ ਦਵਾਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕੀ ਅਏਰ ਲਿਗ੍ਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ. ਇਸ ਤੋ ਬਾਦ ਇਸ ਨੂੰ 1984 ਵਿੱਚ ਪੇੰਟਾ ਹੋਟਲ ਚੈਨ ਨੇ ਖਰੀਦ ਲੀਤਾ ਜੋ ਕੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਅਰਵੇਜ, ਲੁਫ਼ਥਨਜਾ ਅਤੇ ਸਵਿਸ ਏਅਰ ਦਾ ਇੱਕ ਜੋਇੰਟ ਵੇਨਚਰ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਪੇਟਾ ਬਣ ਗਿਆ. 1992 ਵਿੱਚ ਪੇਟਾ ਇਸ ਵਪਾਰ ਤੋ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਹੋਟਲ ਪੇਸਲਵੇਨਿਆ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ
ਹੋਟਲ ਪੇਸਲਵੇਨਿਆ, ਪੇਸਲਵੇਨਿਆ ਰੇਲ ਰੋਡ ਦਵਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਏਲਵਰਥ ਸਟਾਟਲਰ ਦੁਵਾਰਾਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ 25 ਜਨਵਰੀ 1919 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਰਿਚਡਸਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਡੀਜਾਇਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਕੀ ਮ੍ਕ੍ਕਿਮ, ਮੇਆਦ ਅਤੇ ਵਾਈਟ ਤੋ ਸਨ, ਓਹਨਾ ਨੇ ਹੀ ਰਸਤੇਦੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਪੇਸਲਵੇਨਿਆ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਡੀਜਾਇਨ ਕੀਤਾ ਸੀ (ਪੇਸਲਵੇਨਿਆ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸਟੇਸ਼ਨ 1963 ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਸਨ ਸ੍ਕੇਰ ਗਾਰਡਨ ਨੂੰ ਜਗਾਹ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੋਬਾਰਾ ਅੰਡਰ ਗਰਾਉਡ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਹੁਣ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ)
ਹੋਟਲ ਪੇਸਲਵੇਨਿਆ, ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਹੈ ਜੋ ਕੀ 401 7 ਅਵੇਨੁਏ ਮੇਨਹੱਟਣ, ਪੇਸਲਵੇਨਿਆ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਪਾਰ ਅਤੇ ਮੈਡੀਸਨ ਸਕੇਅਰ ਗਾਰਡਨ ਨ੍ਯੂ ਯੋਰਕ ਵਿਖੇ ਹੈ.
ਕਪੂਰ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਰਾਮਾ "ਅਸ਼ੋਕਾ" ਅਤੇ ਮੈਲੋਡਰਾਮਾ "ਕਭੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ" . ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਵਪਾਰਕ ਅਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
ਸਾਲ 2004 ਕਪੂਰ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਆਈਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ "ਚਮੇਲੀ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 'ਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ "ਦੇਵ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੰਗਾ ਪੀੜਤ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਪਰਾਧ ਫ਼ਿਲਮ "ਓਮਕਾਰਾ" ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਦੇਸਡੇਮੋਨਾ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਦੇ ਦੰਗਾ ਪੀੜਤ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ "ਜਬ ਵੀ ਮੈਟ" , ਥ੍ਰਿਲਰਜ਼ "ਕੁਰਬਾਨ" ਅਤੇ "ਤਲਾਸ਼: ਦਿ ਅਨਸਰ ਲਾਇਜ਼ ਵਿਦਇਨ , ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ "ਵੀ. ਆਰ. ਫੈਮਿਲੀ" , ਹੀਰੋਇਨ ਅਤੇ "ਉਡਤਾ ਪੰਜਾਬ" ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ।
ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਫ਼ਿਲਮ "ਰਾ.ਵਨ" , ਡਰਾਮੇ "3 ਇਡੀਅਟਸ" , "ਬਾਡੀਗਾਰਡ" ਅਤੇ "ਬਜਰੰਗੀ ਭਾਈਜਾਨ" , ਔਰਤ ਬੱਡੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਵੀਰੇ ਦੀ ਵੈਡਿੰਗ" ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀ "ਗੁੱਡ ਨਿਊਜ਼" ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਕਪੂਰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਜਮਨਾਬਾਈ ਨਰਸੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਵੈਲਹੈਮ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਚੱਲੀ ਗਈ।
ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਦੱਸਿਆ।
ਕਪੂਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਗ੍ਰੇਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵੈਲਹੈਮ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮਿੱਠੀਬਾਈ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬਿਜਨੈਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਕਪੂਰ ਨੇ ਫਿਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਹਾਰਵਰਡ ਸਮਰ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕੋਰਸ ਲਈ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਲਾਅ 'ਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ; ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਇੱਕ ਚਿਰ ਸਥਾਈ ਜਨੂੰਨ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਨਮਿਤ ਕਪੂਰ ਦੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਗਾੜਿਆ ਬੱਚਾ" ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਕਪੂਰ ਦੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਣੀ; ਉਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਨਰਗਿਸ ਅਤੇ ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਉਲਟ ਹੈ।
ਫੇਰ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਤੱਕ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਨੌਕਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਕਪੂਰ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਕ ਵੀ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਹਾਂ।
ਉਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੀ ਪੋਤੀ, ਅਦਾਕਾਰ ਹਰੀ ਸ਼ਿਵਦਾਸਾਨੀ ਦੀ ਦੋਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੀ ਪੜਪੋਤੀ ਹੈ।
ਅਦਾਕਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਉਸ ਦਾ ਚਾਚਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ, ਅਦਾਕਾਰ , ਉਸ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ।
ਕਪੂਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਕਰੀਨਾ" ਨਾਮ ਅੰਨਾ ਕਰੀਨੀਨਾ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਗਰਭਵਤੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਾਸਿਓਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਉਹ ਸਿੰਧੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ।
ਅਦਾਕਾਰ ਸੈਫ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਹੈ, ਕਪੂਰ ਦੀ ਆਫ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਕਵਰੇਜ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਜ਼ਿੱਦੀ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਪੂਰ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਨਾਮ ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ ਖਾਨ ਨਾਮ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਇੰਡੋਆਰੀਅਨ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਨੇਪਾਲ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਨਸਲੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਗਰੁੱਪ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਰਵਿੜ ਲੋਕ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਨਸਲੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਗਰੁੱਪ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਈਰਾਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ, ਖ਼ੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਅਤੇ ਸੰਘੀ ਹਕੂਮਤ ਵਾਲੇ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਾੜ੍ਹ ਹੈ।
ਉਹ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਇੰਡੋਆਰੀਆ ਸ਼ਾਖਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ-ਆਰੀਅਨ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ।
11 ਜੀਨ ਹੈਪਲੋਟਾਈਪ ਉੱਤਰ / ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਤੱਕ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50% ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਆਸਾਮੀ ਲੋਕ (ਯਾਨੀ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਘਾਟੀ ਦੀ ਅਸਾਮੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਅਸਾਮ ਦੇ ਬਹੁ-ਨਸਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਲਗੱਡ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ)
ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਸਲੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਬਾਹਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅਸਰ ਨਾਲ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਝੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਹੋਇਆ, ਅੱਡਰੇ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਤੁਰੀਆਂ ਹਨ।
ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਸਲੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢੁੱਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਸਲੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਗਰੁੱਪ ਇੰਡੋਆਰੀਅਨ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਪਗ 1 ਅਰਬ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉੱਪ-ਗਰੁੱਪ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਬੁਲਾਰੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 47 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਗਰੁੱਪ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਗਰੁੱਪ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤੋ-ਬਰਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ, ਭੂਟਾਨ, ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਚਿਟਾਗਾਂਗ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅੰਡੇਮਾਨ ਦੇ ਲੋਕ , ਅੰਡੇਮਾਨ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਦਰੀ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਕੁਸੁੰਦਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ , ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਹਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਅੱਡਰੀ ਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਗਪਗ 5000 ਗਿਣਤੀ ਹੈ।
ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਨੇਪਾਲ, ਭੂਟਾਨ, ਮਾਲਦੀਵ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਨਸਲੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਰਚਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੰਨ ਸਵੰਨੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜਾਤਾਂ ਗੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੈਟੇਗਰੀਆਂ ਦਾ1947 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਾਕਾਰਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀਆਂ ਦਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਰੁਤਬਾ ਨਹੀਂ।
ਦਾਰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ - ਸਾਖਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਸ਼ਾਈ ਆਧਾਰ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਆਧਾਰ ਤੇ ਨਹੀਂ।
ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਆਸਟ੍ਰੇਲੇਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹਨ।
ਅੱਧੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਕਸਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਮਾਧੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਮਧੀ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੁਝ ਘੰਟੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ / ਆਦਿ ਦੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਧੀ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਸੁਭਾਅ ਕਾਰਨ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ. ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਮਧੀ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਈ।
ਪ੍ਰਭੂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਮਧੀ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ, ਸਾਮਿਕਾਂਨੂ ਅਤੇ ਦਮਯੰਤੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸਿਖਲਾਈ 'ਤੇ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਸਕਣ।
ਮਾਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਤਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਨਵਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਉਪਕਰਣ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਾਈਕਲ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਮਧੀ ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਅਰੰਭ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਮੈਚ ਦੇ ਦਿਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੈਚ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਹੁਣ ਈਰਖਾ ਵਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਮਧੀ ਦੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਸੱਟ ਲਗਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਧੀ ਹਾਰ ਗਈ।
ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਧੀ ਫਿਰ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਹਾਰ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਇਰੁਧੀ ਸੁਤਰੂ ਇੱਕ 2016 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਾਟਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਸੁਧਾ ਕੌਂਗਰਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਫ਼ਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ‌‌, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾ ਖਦੂਸ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ‌‌।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਰ. ਮਾਧਵਨ ਨੂੰ ਬਾਕਸਿੰਗ ਕੋਚ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਆਏ ਰਿਤੀਕਾ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਹਨ।