polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ, ਟਾਇਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਨਾਨ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫਰ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਗੀਤ ਗਾਏ: ਸ਼ੋਲੇ , ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੰਨਾ ਦੇਅ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਭੁਪਿੰਦਰ ਨਾਲ ਚਾਂਦ ਸਾ ਕੋਈ ਚਿਹਰਾ ਨਾਮ ਦੀ ਕ਼ਵਾਲੀ ਗਾਈ, ; ਮਹਾ ਚੋਰ ; ਚਰਸ ; ਅਤੇ ਬਾਲਿਕਾ ਬਧੂ
ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਕਾਵਿਕ ਨਾਵਲ ਦੀ ਵਿਧਾ ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਚਰਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਮਾਜ ਦੀਆਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਧਾਨ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਹਵੇਦਾਰ ਹੈ।
ਨਰੇਂਦਰ ਕੋਹਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਜਨਵਰੀ 1940 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਆਰੰਭਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵੰਡ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਚਲੇ ਆਉਣ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਨਰੇਂਦਰ ਅਤਿਅੰਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੋਸਟਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਵੀ ਲਈ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਲੋਚਕ ਡਾ. ਨਗੇਂਦਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ "ਹਿੰਦੀ ਉਪਨਿਆਸ: ਸਿਰਜਣ ਔਰ ਸਿੱਧਾਂਤ" ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸੋਧ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਸ਼ਿਫਟ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੀ।
ਸਾਹੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦੀ ਸੋਸਾਇਓਲਜੀ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਸੀ।
ਸਾਹੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਐਨ.ਐਸ.ਡੀ. ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਮਿਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ।
ਸਾਹੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਅਤੇ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਨਾਨਾ ਕਾਰਤੇ ਪਿਆਰ" ਮੰਦੀ ਕਾਰਨ ਬੰਦ ਕਰਨੀ ਪਈ।
ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੇਤਨ ਮਹਿਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਊਸ਼ਾ ਮਹਿਤਾ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਉੱਘੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਗੋਵਿੰਦ ਨਿਹਲਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੀ ਥੈਸਪੀਅਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸ ਸੁਤੰਤਰ ਸੋਚ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ ਜਿਸ ਦੀ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਫ਼ਿਲਮ ਤਮਸ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਉਸ ਨੂੰ 1993 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ "ਮਾਇਆ ਮੇਮਸਾਬ" ਵਿੱਚ, ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਨਾਲ ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ, ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਸਾਹੀ ਨੇ ਥੀਏਟਰ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਝੁਕਾਅ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਮੁੱਲ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਰਾਮਾ, ਕਥਾ, ਨਾਵਲ, ਯਾਤਰਾ-ਸਮਾਚਾਰ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਅਸਗਰ ਵਜਾਹਤ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨਾਵਲ -ਰਾਤ ਮੈਂ ਜਾਗਨੇ ਵਾਲੇ , ਪਹਰ-ਦੋਪਹਰ ਅਤੇ ਸਾਤ ਆਸਮਾਨ ਛਪ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਅਤੇ ਛੇ ਵੱਡੇ ਨਾਟਕ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜੀਹਨੇ ਲਾਹੌਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ,ਉਹ ਜੰਮਿਆ ਈ ਨਹੀਂ ਅਸਗਰ ਵਜਾਹਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਟਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਖੇਡਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ !
ਹੋਰਨਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੰਗਕਰਮੀ ਹਬੀਬ ਤਨਵੀਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸਬਸੇ ਸਸਤਾ ਗੋਸ਼ਤਨਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
1946 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਫ਼ਤੇਹ ਪੁਰ ’ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਸਗਰ ਵਜਾਹਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਫ਼ਤੇਹ ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਫ਼ਤੇਹ ਪੁਰ ’ਚੋਂ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਨ੍ਹਾ ਨੇ ਅਲੀਗੜ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨਿਵਰਸਟੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ ਦੀ ਡਿਗ੍ਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਨ੍ਹਾ ਨੇ ਜੇ.ਐਨ.ਯੂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪੋਸਟ ਡਾਕਟ੍ਰੇਲ ਖੋਜ ਵੀ ਕੀਤੀ।
1971 ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲਿਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ ਤੇ ਫੇਰ ਉਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵੀ ਬਣੇ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਸਗਰ ਵਜਾਹਤ ਨੇ ਏ.ਜੇ.ਕਿਦਵਈ ਮਾਸ ਕਮਿਯੂਨੀਕੇਸ਼ਨ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਮੁਖੀ ਵੱਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਚਿਤਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਬੁਡਾਪੇਸਟ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾ ਨੇ ਕਈ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ ਸੀਰਿਅਲਾਂ ਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇ ਅਤੇ ਡਾਇਲਾਗ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਆਦਿਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਦੁਆਲੇ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਉਨ੍ਹਾ ਦਾ ਸੀਰਿਅਲ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
21 ਜਨਵਰੀ 1922 ਨੂੰ ਜਨਮੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਰਾਏਨਾਗਾ ਦੇ ਜਮਪਲ ਸਨ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਸਦਾ ਸੁਲਾ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਆਗੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ 1960 ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਐਮ ਐਲ ਏ ਦੀ ਚੋੜ ਲੜ ਕੇ ਕੀਤਾ।
ਸਤਲੁਜ ਯਮੁਨਾ ਲਿੰਕ ਨਹਿਰ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਹਿਮ ਵਿਭਾਗ ਵਾਪਿਸ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।
ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਸਿੰਘਾਪੁਰ, ਯੂਰਪ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵੀ ਗੇੜਾ ਲਾਇਆ।
ਉਹਨਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੁਰਬਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬਰਾੜ, ਪੁੱਤਰ ਕੰਵਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰੀ ਕੰਵਲਜੀਤ ਕੌਰ ਬਰਾੜ ਹਨ।
ਉਹਨਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੁਰਬਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬਰਾੜ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਕੰਵਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਵੀ ਸ੍ਵਰਗਵਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਉਹਨਾ ਦੀ ਨੂੰਹ ਸ਼ੀਮਤੀ ਕਰਨ ਕੌਰ ਬਰਾੜ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ।
ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪਾਲ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ ਸਨ।
ਆਗਾ ਖਾਨ ਪੈਲੇਸ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਰੁੜਕੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੌਲਦਾਸਪੁਰ ਮਾਜਰਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਕਿਸਾਨ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇੜੇ ਪਾਸ਼ੂਲੋਕ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1952 ਵਿੱਚ ਭਿਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਬਾਪੂ ਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਬੰਦੋਬਸਤ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ।
ਕੁਮਾਉਂ ਅਤੇ ਗੜਵਾਲ ਵਿਖੇ ਬਿਤਾਏ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਇਆ, ਦੇਖਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹਿਮਾਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸੋਮਥਿੰਗ ਰੋਰੰਗ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਪਰ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ-ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1980 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ "ਚਿਪਕੋ ਅੰਦੋਲਨ" ਨਾਮਕ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਮੁਹਿੰਮ ਵੇਖੀ ਗਈ।
ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਲੇਡ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਈਸਟ ਇੰਡੀਜ ਸੁਕੈਡਰਨ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤਾ ਬਚਪਨ ਆਪਣੇ ਤਕੜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਨੇ ਕੋਲ ਬਿਤਾਇਆ।
ਉਸਨੂੰ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਤਾਂ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਰੁਚੀ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿਖੀਆਂ।
ਰੋਮਾਂ ਰੋਲਾਂ ਦੀ ਲਿਖੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਪੜ੍ਹਕੇ ਸਲੇਡ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀਜੀ ਦੀ ਵਿਰਾਟ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਲਗਾਉ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੀਰਾ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਸ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਲਾਕਾਤ, ਹੋਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਡੇਵਿਡ ਲੋਇਡ ਜਾਰਜ, ਜਨਰਲ ਸਮਟਸ ਅਤੇ ਵਿੰਸਟਨ ਚਰਚਿਲ ਵੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਰੁਜ਼ਵੇਲਟ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ।
ਮੀਰਾਬੇਨ ਨੇ ਸੇਵਾਗਰਮ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਅਤੇ 1942 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਅਹਿੰਸਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੂੰ ਪੁਣੇ ਦੇ ਆਗਾ ਖਾਨ ਪੈਲੇਸ ਵਿਖੇ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਉਹ ਸਿਮਲਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਅਤੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮਿਸ਼ਨ, ਅੰਤਰਿਮ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਗਵਾਹ ਵੀ ਸੀ।
ਮੀਰਾਬੇਨ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਜ਼ੈਨੀਥ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਪੜਾਅ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਲੰਦਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਮੀਰਾਬੇਨ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਲਈ ਰੋਲੈਂਡ ਗਏ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਰੋਲਲੈਂਡ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੀਥੋਵੈਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖੀ ਸੀ।
1960 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਸਟਰੀਆ ਜਾਣ ਦਾ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦਿਨ ਬੀਥੋਵੈਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਗਾਂਧੀਜੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਖਿਚ ਸਦਕਾ ਸੱਤ ਸਮੰਦਰ ਪਾਰ ਕਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਹਿੰਦੁਸ‍ਤਾਨ ਚੱਲੀ ਆਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ।
ਉਹ ਗੋਰੀ ਨਸ‍ਲ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਹਿੰਦੁਸ‍ਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਜਰੂਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨ‍ਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਠੀਕ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸ‍ਤਾਨੀ ਸੀ।
ਉਹ 7 ਨਵੰਬਰ 1925 ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਪਹੁੰਚੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇਸਾਈ, ਵਲੱਭਭਾਈ ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਆਨੰਦ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ ਜੋ ਤਕਰੀਬਨ ਚੌਂਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਚੱਲੀ।
ਮੀਰਾਬੇਨ ਆਪਣੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰੂਕੁਲ ਕਾਹਨਗਰੀ ਵਿਖੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿੱਖਣ ਗਈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਵਾਮੀ ਪਰਮਾਨੰਦ ਮਹਾਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਬਖਸ਼ੇ ਜਾਣ ਲਈ ਰਿਵਾੜੀ ਦੇ ਭਗਵਤ ਭਗਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਗਈ।
ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਉਥੇ ਭਾਗਵਤ ਭਗਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲਿਖਿਆ।
ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਛੂਆਛਾਤ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਵਰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੀਰਾ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ।
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੁਟੀ ਰਹੀ ਅਤੇ 18 ਜਨਵਰੀ 1959 ਨੂੰ ਉਹ ਭਾਰਤ ਛੱਡਕੇ ਵਿਆਨਾ ਚਲੀ ਗਈ।
ਉਸ ਦੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕੰਮ ਵਾਸਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਲੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਥੀ ਰਹੀ।
ਉਸ ਨੇ ਬਾਪੂ ਦੇ ਮੀਰਾ ਨੂੰ ਲਿਖੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ 'ਨਿਊ ਐਂਡ ਓਲਡ ਗਲੇਨਿੰਗਜ਼' ਨੂੰ ਵੀ ਪਬਲਿਸ਼ ਕਰਵਾਇਆ।
ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੇ ਬੀਥੋਵੈਨ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਬੀਥੋਵੈਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਜੀਵਨੀ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਉਸ ਨੂੰ 1981 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ, ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕੁਝ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਿੱਠ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਜਦ ਖਾਲੜਾ ਜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਿੱਤਰ, ਸੈਂਟਰਲ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਸਾਧਾਰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕੰਨੀਂ ਪਈ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਤੋਂ ਪਤਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇਹ ਦੁੱਖਦਾਈ ਕਹਾਣੀ ਸੱਚੀ ਸਾਬਤ ਹੋਈ।
ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਮ੍ਰਿਤਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਮਿਲੀ।
ਇਸੇ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਹੋਰ ‘ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਈ।
ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀ 'ਚੋਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਆਈਆਂ, ਕਲਰਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੀ ਰਿਸ਼ਵਤ ਖਾਧੀ ਤੇ ਫਿਰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਤੇ ਪੱਟੀ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਤੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਹੋਏ, ਕਿੰਨੇ ਅੱਧਸੜੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅੰਗ ਕੁੱਤੇ ਵੀ ਖਾਂਦੇ ਰਹੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਖਾਲੜਾ ਜੀ ਆਪਣੀ ਡਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਕਲਮਬੰਦ ਕਰਦੇ ਗਏ।
ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਅਤੇ ਟਾਵੇਂ-ਟਾਵੇਂ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਪਤੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆ ਗਏ।
ਖਾਲ਼ੜਾ ਜੀ ਨੇ ‘ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ” ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜੱਗ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਿਆਂ ਅਮਰੀਕਾ, ਕਨੇਡਾ ਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀਆਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਾਂ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਹੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਰਤਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ।
ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਸ. ਖਾਲੜੇ ਪਾਸੋਂ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਅਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ‘ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ’ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਕਾਮਰੇਡੀ ਜੀਵਨ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਫੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਖਾਲੜਾ ਤੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਨਿੱਬੜੇ।
6 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੀਆਂ ਜਿਪਸੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧਾੜ ਆਈ ਤੇ ਗੈਰਕਨੂੰਨੀ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਸ.ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸਥਿਤ ਕਬੀਰ ਪਾਰਕ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਈ।
ਪਰਖ ਦੀ ਘੜੀ ਉਦੋਂ ਆਈ ਜਦੋਂ ਥਾਣਾ ਝਬਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਗੱਲ ਸਿਰਫ ਏਨੀ ਸੀ ਕਿ ਸ.ਖਾਲੜਾ ਨੇ ‘ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ' ਅਤੇ 'ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ' ਸੰਬੰਧੀ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇ।
ਭੰਨੀ ਹੋਈ ਦੇਹ ਰੂਪੀ ਖਾਲੜੇ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਮਾਨਾਂਵਾਲੇ ਵਿਖੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਹਰੀ ਕੇ ਪੱਤਣ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰੋੜ੍ਹ ਦਿੱਤੀ।
ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਖਾਲੜਾ ਕੇਸ ਦੀ ਛਾਣਬੀਨ ਕੀਤੀ ਤੇ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ।
ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ ਜੇ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣਾ ਕਹਿ ਲਈਏ ਤਾਂ ਅਤਿਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਭਾਈ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਚੁਣਨ ਲਈ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਆਪਣੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮਰੇ ਉਹ ‘ਮਾਰਕਸਵਾਦ’ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਬਣਿਆ।
ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਵੇਲੇ ਲਵਾਰਿਸ ਦੱਸ ਕੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਸਾੜਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਭੇਤ ਜਗ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਹੀ ਹੈ।
1980 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿਊ ਸਟਾਰ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਤਲ ਅਤੇ 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ-ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕਹਿ ਕੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸੀ,।
ਪੁਲਿਸ ਉੱਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਈ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿਚ ਨਿਹੱਥੇ ਸ਼ੱਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਤਲਾਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਸਾੜਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮਨੋਜ ਬਾਜਪਾਈ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1969 ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਚੰਪਾਰਨ, ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਨਰਕਤੀਆਗੰਜ ਕਸਬੇ ਨੇੜੇ ਬੇਲਵਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਜਾ ਬੱਚਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਪੂਨਮ ਦੂਬੇ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ।
ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ, ਮਨੋਜ ਆਪਣੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਈ।
ਉਸਨੇ ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਤੱਕ "ਝੌਂਪੜੀ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲ" ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬੇਟੀਆਹ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ 12 ਵੀਂ ਕਲਾਸ ਬੇਟੀਆਹ ਦੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਾਨਕੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਸਤਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਤਿਆਵਤੀ ਕਾਲਜ, ਫਿਰ ਰਾਮਜਸ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਮਨੋਜ ਨੇ ਓਮ ਪੁਰੀ ਅਤੇ ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਵਰਗੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਅਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਫਿਰ ਉਹ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਘੁਬੀਰ ਯਾਦਵ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੋਚ ਬੈਰੀ ਜੌਨ ਦੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ।
ਮਨੋਜ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਕੇ, ਜੌਹਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਹਾਇਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਵਿਖੇ ਅਪਲਾਈ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਨਰਕਟੀਆਗੰਜ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ, ਬੈਲਵਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਮਨੋਜ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਉਹ ਸਤਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵਾਰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਨੋਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਚਰ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦ੍ਰੋਹਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੇਖਰ ਕਪੂਰ ਦੀ ਬੈਂਡਿਟ ਕਵੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕੂ ਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
ਕੁਝ ਅਸਫਲ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਦੇ 1998 ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਨਾਟਕ ਫਿਲਮ ਸੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਗੈਂਗਸਟਰ ਭਿਕੂ ਮੁਤਰੇ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਫਲਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ।
ਬਾਜਪਾਈ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਆਲੋਚਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਆਲੋਚਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਬਾਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਨੋਜ ਜ਼ੂਬੀਦਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਰੀਅਲ ਕਿਲਰ ਅਤੇ ਰੋਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਤਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ।
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਲਚੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖੂਬ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਚਕਰਵਯੂਹ ਵਿੱਚ ਨਕਸਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਪੈਸ਼ਲ 26 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਬੀਆਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ।
2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਹੰਸਲ ਮਹਿਤਾ ਦੇ ਜੀਵਨੀ ਨਾਟਕ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਾਮਚੰਦਰ ਸੀਰਾਸ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਆਲੋਚਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਲਈ ਤੀਜਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਮਨੋਜ ਵਾਜਪਾਈ , ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਐਕਟਰ ਹੈ।
ਉਹ ਦੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਚਾਰ ਫਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ।
2019 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ-ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਲੀ ਸਰਦਾਰ ਜਾਫਰੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫਰ 1938 ਵਿੱਚ ਲਘੂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਮੰਜਿਲ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਪਰਵਾਜ 1943 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ।
ਇਸੇ ਸਾਲ ਮਖਦੂਮ ਮੋਹੀਉੱਦੀਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਸੁਰਖ ਸਵੇਰਾ, ਜਜਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ‘ਫਰੋਜਾਂ’ ਅਤੇ ਕੈਫੀ ਆਜਮੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ‘ਝੰਕਾਰ’ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਸਨ।
1936 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਰਾਇਟਰਸ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵੀ ਬਣੇ ਰਹੇ।
ਅਰੰਭਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸਨੇ 1933 ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਲੈ ਲਿਆ, ਜਜ਼ਬੀ, ਮਜਾਜ਼, ਜਾਂਨਿਸਾਰ ਅਖ਼ਤਰ ਅਤੇ ਖ਼ਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ ਦੀ ਸੰ।
ਉਥੇ ਉਹ ਜੰਗ-ਵਿਰੋਧੀ ਗਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨਿਤੀਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ 1940-41 ਵਿੱਚ ਗਿਰਫਤਾਰ ਵੀ ਹੋਏ।
ਅਲੀ ਸਰਦਾਰ ਜਾਫਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਪਰਭਾਵਸ਼ੀਲ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਹਿਕਸ਼ਾਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਜਿਸਦੇ 18 ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੱਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼, ਫਿਰਾਕ ਗੋਰਖਪੁਰੀ, ਜੋਸ਼ ਮਲੀਹਾਬਾਦੀ, ਮਜਾਜ਼, ਹਸਰਤ ਮੋਹਾਨੀ, ਮਖਦੂਮ ਮੋਹਿਉੱਦੀਨ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਇਆ ਸੀ।
ਇਹ ਖੇਡਾਂ 1933 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਆਪਣੀ ਪਲੈਟਨੀਮ ਜੁਬਲੀ ਮਨਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਵੇਖਣ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਿਸ ਵਕਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਸ ਬੰਦੇ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਉਸ ਵਕਤ ਵੀ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਕਈ ਵਾਰੀ ਖੇਡਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣੀਆਂ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਕਰੋਪੀ ਮੀਂਹ ਪੈ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਣਾ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਰੱਬ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕਢਣਾ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲਾ-ਸ਼ੇਰੀ ਦੇਣੀ।
ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹਰਮਨਪਿਆਰੀ ਖੇਡ ਬੈਲਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਦੌੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਲਗੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।
ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੀਆਂ ਬੈਲਗੱਡੀਆਂ ਜਦੋਂ ਚਾਰ-ਚਾਰ ਇਕੱਠੀਆਂ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਦੋਂ ਦੌੜਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਊਠਾਂ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ, ਖੱਚਰ ਰੇੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਅਤੇ ਬੈਲਗੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
17 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਦਰਪਣ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਸੈਲਾ ਖੁਰਦ ਵੱਲੋਂ ਮਰਹੂਮ ਜਨਾਬ ਗੁਰਦਿਆਲ ਪੰਜਾਬੀ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ।
”ਅਜਾਇਬ ਕਮਲ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਵੈਲਫੇਅਰ ਟਰੱਸਟ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ” ਦਾ ਗਠਨ ਕਰ ਕੇ 20 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਐਫ.ਡੀ. ਕਰਵਾਈ।
20 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਿਆਜ ਨਾਲ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਵੱਡਾ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਗਦੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗ਼ਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ ‘ਤੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਮਰਹੂਮ ਅਜਾਇਬ ਕਮਲ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਅਕਤੂਬਰ, 1932 ਨੂੰ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡ ਡਾਂਡਿਆਂ ਵਿਖੇ ਜੰਗ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਰਾਏ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ।
ਆਪ ਨੇ 9 ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 31 ਸਾਲ ਏ.ਬੀ. ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਨੈਰੋਬੀ-ਕੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਕੀਨੀਆ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਉੱਪਰੰਤ ਆਪ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਸਮੇਤ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਪਰਤ ਆਏ।
ਅਜਾਇਬ ਕਮਲ 1960ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਲ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਮੁਢ ਤੋਂ ਜੁੜੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਕਵਿਤਾ, ਲੰਮੀਂ ਕਵਿਤਾ, ਕਾਵਿ-ਨਾਟਕ, ਮਹਾਂ ਕਾਵਿ, ਗ਼ਜ਼ਲ, ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਅਨੇਕ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਕਵੀ, ਕਾਵਿ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਾਵਿ-ਆਲੋਚਕ ਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਮਿਲਣਸਾਰ ਤੇ ਨਿਧੜਕ-ਨਿਰਪੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਸਨ।
ਉਹ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮੋਢੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਸਨ।
ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਸਰੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਖਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਸੰਨ 2005 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਰਾਬੜੀ ਦੇਵੀ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਦੇ ਰਾਘੋਪੁਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ।
ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਤਜ਼ੁਰਬਾ ਸੀ।
ਇਹ ਕਦਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਢੁੱਕਵਾਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ "ਖਾਣੇ ਦੇ ਘੁਟਾਲੇ" ਦੇ ਖੁਲਾਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਪਰ ਉਸ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸੀ।
ਉਹ 25 ਜੁਲਾਈ 1997 ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਵਾਰੰਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੱਖ-ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਇਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਚਾਲ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਬੜੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਨਵੀਂ ਮੁੱਖ-ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਵਾਇਆ।
2010 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ, ਰਾਬੜੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੋ ਸੀਟਾਂ : ਰਾਘੋਪੁਰ ਅਤੇ ਸੋਨਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ ਜਦਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 22 ਸੀਟਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਭਾਰੀ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ-ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਰਾਬੜੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵਿਅੰਗ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਆੜੇ ਆਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਜਰਬਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ 2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਨ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਰਾਜੀਵ ਪ੍ਰਤਾਪ ਰੂੜੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਕਲਿਆਣ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।
ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਰਵਾਸ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਸਲੇ ਵੀ ਇਸ ਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਮੌਜੂਦਾ ਵਕਤ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਤਵਾਕਾਂਕਸ਼ੀ "ਇੱਕ ਨੰਬਰ, ਇੱਕ ਪਛਾਣ" ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਜੁੜੀ ਸਮਾਜਿਕ, ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਜੀਨੋਮ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨੰਬਰ ਨੂੰ "ਆਧਾਰ ਨੰਬਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਜਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨੰਬਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਲੈਣ ਦੇਣ ਦੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਡੈਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਸ ਨੰਬਰ ਦਾ ਮਿਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੈਸਾ ਕਿ ਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਣ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਮੋਲ ਜ਼ਖੀਰਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੱਡੇ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਇਸ ਕਾਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ. ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਦੂਸਰੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੜਬੜ / ਠਗੀ / ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਅਧਾਰ ਕਾਰਡ ਵੀ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਕਿ ਅਸਲ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜਾਇਜ਼ ਹੋਵੇਗਾ.
ਇਸ ਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾਂ, ਲਿੰਗ, ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦਾ ਨਾਂ, ਤਸਵੀਰ, ਜਨਮ ਮਿਤੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ,ਪੱਕਾ ਅਤੇ ਚਾਲੂ ਪਤਾ, ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸਕੈਨਿੰਗ ਸਮੇਤ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵਸਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਨੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਰਡ ਹਰ ਥਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਕਸਦਾਂ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਕਾਰਡ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਜੀਫ਼ਾ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰ ਕਾਰਡ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੰਦਨ ਨੀਲਕਣੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਏਜੰਸੀ ਭਾਰਤੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਅਥਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 12 ਨੰਬਰਾਂ ਵਾਲਾ ਯੂ.ਆਈ.ਡੀ. ਕਾਰਡ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਅਥਾਰਟੀ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਦੇਖੋ: ਪੀਵੀਸੀਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ, ਨੇ ਵਾਧੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਲੋਗ੍ਰਾਮ, ਛੋਟੇ ਅੱਖਰ, ਅਦਿੱਖ ਲੋਗੋ ਆਦਿ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੀਵੀਸੀ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤੀ ਨੰਬਰ ਯੋਜਨਾ ‘ਆਧਾਰ’ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸੂਬਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਖੰਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਬਡਗੁਜਰਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਆਸਤ ਨਾਭਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਅਮਲੋਹ ਤੋਂ ਲਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਏ.ਐਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਖੰਨਾ, ਜ਼ਿਲਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 1949 ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸਚਿਅਨ ਬੇਸਿਕ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਕੂਲ, ਖਰੜ ਤੋਂ ਜੇ.ਬੀ.ਟੀ ਕਰ ਲਈ।
ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਟੀ.ਊਸ਼ਾ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਸੀ।
ਪੀ.ਟੀ.ਊਸ਼ਾ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਰੈਕ ’ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨੀ ਸੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
1984 ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਟੀ.ਊਸ਼ਾ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ 400 ਮੀਟਰ ਹਰਡਲ ਰੇਸ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਵਾਲੀ ਪੀ.ਟੀ.ਊਸ਼ਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਅਥਲੀਟ ਬਣੀ।
ਉਲੰਪਿਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਉਡਣ ਪਰੀ ਨੇ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
1985 ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਏਸ਼ੀਆ ਟਰੈਕ ਤੇ ਫੀਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਟੀ.ਊਸ਼ਾ ਨੇ ਕਾਬਿਲੇ-ਤਾਰੀਫ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਟੀ.ਊਸ਼ਾ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਥਲੈਟਿਕ ਈਵੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ।
ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪੀ.ਟੀ.ਊਸ਼ਾ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਬਣੀ।
1986 ਸਿਓਲ ਏਸ਼ੀਆਡ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਨੇ 4 ਸੋਨੇ ਤੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ।
ਪਿਲਾਵੁਕੰਦੀ ਤੇਕੇਪਰਰੰਬਿਲ ਊਸ਼ਾ ), ਪੀ.ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ।
ਪੀ. ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੈਟਿਕ ਦੀ ਸਰਵ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਖਿਡਾਰਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਡਣ ਪਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੀ. ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਸਫਰ ਦੌਰਾਨ 101 ਮੈਡਲ ਹਾਸਿਲ ਕਿੱਤੇ।
ਪੀ. ਟੀ. ਊਸ਼ਾ ਦੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਖੇਡ ਅਤੇ ਜਿੱਤੇ ਹੋਏ ਮੈਡਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਜਲੂਸ ਦਿੱਲੀ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਅਗਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, ਲਾਲ ਕਿਲਾ ਤਕ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।
ਇਸ ਬੈਂਡ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਤੂੜੀ ਭਰ ਕੇ ਬਾਂਸਾਂ 'ਤੇ ਲਟਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਪਛਾਣ ਸਕਣ ਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹੀ ਸਿਰ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕੁੱਝ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਵਾਲਾਂ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖ ਹੀ ਜਾਪਦੀਆਂ ਸਨ।
ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾੜੇ ਵਾਂਗ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜ਼ਰੀ ਵਾਲੀ ਲਾਲ ਪੱਗ, ਅਨਾਰ ਦੇ ਫ਼ੁਲਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਚੋਗਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲਕੜੀ ਦਾ ਖੋਖਾ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਕਿਲੋ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਗਰਦਨ ਝੁਕਾਈ ਟੇਢਾ ਬੈਠਾ ਸੀ।
ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਭਾਵੇਂ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਪਿੱਛੇ ਨੰਗੀ ਤਲਵਾਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਗ਼ਲ ਡਰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤੇ ਬੰਦਾ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਉੱਡ ਹੀ ਨਾ ਜਾਵੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ-ਇਕ ਹੱਥ ਗਰਦਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਿਕੰਜੇ ਵਿੱਚ ਕੱਸ ਕੇ ਬੰਨਿ੍ਹਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਖਾ-ਟੋਪੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਿਸਮਾਂ 'ਤੇ ਭੇਡਾਂ ਦੀ ਖੱਲ ਲਵ੍ਹੇਟੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਜਲੂਸ ਪਿੱਛੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਮੀਨ ਖ਼ਾਨ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਮਰ-ਉਦ-ਦੀਨ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖ਼ਾਨ ਪੁੱਤਰ ਅਬਦੁਸ ਸਮਦ ਖ਼ਾਨ ਜੋ ਮਗਰੋਂ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਬਣਿਆ, ਜੇਤੂਆਂ ਵਾਂਗ ਆਕੜ-ਆਕੜ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਖ਼ਸ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ।
ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਕਾਰਨ ਏਨੀ ਘੁਟਣ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਫ਼ਰਖ਼ਸੀਅਰ ਕੋਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹੋ ਜਹੀ ਮੌਤ ਚੁਣੇਂਗਾ?
ਇਸ 'ਤੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਦਮ ਕਿਹਾ, ਜਿਹੋ ਜਹੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਚਾਹਵੇਂਗਾ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਖੰਡਾ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਮੁਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸੋਨੀਪਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ।
1709 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਸਮਾਣਾ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮੁਗਲਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮਾਣਾ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।