polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਜੇਕਰ ਬੰਧੇਜੀ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਇੱਕੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿੱਜਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵੀ ਬੰਧੇਜ ਲੱਭਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਓਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੜਨਾਂਵ ਵੀ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਬੰਨਿਆ ਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਸੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਨਿੱਜਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ ਅਣਵਿਆਕਰਣਕ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੰਧੇਜੀ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੜਨਾਂਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ।
ਇਹ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੜਨਾਂਵ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਪਰੋਨੋਮੀਨਲ ਦਾ ਮਤਲਬ: ਪੜਨਾਂਵ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਚਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਪੜਨਾਂਵ ਦੇ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਕਾਰਜ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪਰੋਨੋਮੀਨਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਰਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਇਸਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਉੱਥੇ ਪੜਨਾਂਵ ਮਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕਾਈ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੇ ਭਾਵ ਅਰਥ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਬਾਈਂਡਿੰਗ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਈਂਡਿੰਗ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਜਿਸ ਦੀ ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਤਾ ਕਰਾਂਗੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੋਮਸਕੀ ਦੇ ਕੀਤੇ ਬਾਈਂਡਿੰਗ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਅਜੋਕੇ ਵਾਕ ਵਿਓਂਤ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਰਚਾ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਚਰਚਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਥੀਟਾ ਰੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਵਿਚਾਰ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗੇ।
“” ਸਧਾਰਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਇੱਕ ਵਚਨ ਉੱਤਮ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾ ਸਮਾਨ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰੇਗਾ।
ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਬਾਈਂਡਿੰਗ ਸਿਧਾਂਤ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਦੀ ਹੈ।
ਲੈਕਸੀਕਲ ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਜਾਂ ਆਰ-ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ਼ਨ- ਜਿਹੜੇ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਮੁਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਬਾਈਂਡਿੰਗ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਵਰਣਾਤਮਕ ਵੇਰਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਨਾਲ ਹੀ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾਕਟਰ ਸਟੀਵ ਮਾਇਰਜ਼ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਕੇ ਫ਼ੌਰਨ ਬਾਅਦ ਕੇ ਲਮਹਾਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨੇ ਕੇ ਲੀਏ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਸ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਬਨਾਂਦੇ ਹੋਏ ਜੋ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਇਨ੍ਹੀਂ ਸਹੀ ਕਰਨੇ ਕੇ ਲੀਏ ਕੋਲਾਈਡਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਏ ਗਾ।
ਇਸ ਗ਼ਲਤੀ ਕੀ ਵਜ੍ਹਾ ਸੇ ਮਸ਼ੀਨ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇ ਕਾਮ ਕਰਨੇ ਮੈਂ ਦੋ ਸਾਲ ਕੀ ਦੇਰੀ ਹੋਗੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ 2008 ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਸ਼ੀਨ ਮੈਂ ਨੁਕਸ ਕੀ ਵਜ੍ਹਾ ਸੇ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਚੌਦਾ ਮਹੀਨੋਂ ਕੇ ਲੀਏ ਰੋਕ ਦੀਆ ਗਿਆ ਥਾ।
ਸਰਨ‘ ਕੇ ਜ਼ੇਰ ਅਹਿਤਮਾਮ ਕੀਏ ਜਾਣੇ ਵਾਲੇ ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਕੇ ਦੌਰਾਨ ਅਨਜੀਨਅਰਜ਼ ਜ਼ਰਾਤ ਕੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਆ ਕੁ ਸਤਾਈਸ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤਵੀਲ ਜ਼ੇਰ ਜ਼ਮੀਨ ਸੁਰੰਗ ਨੁਮਾ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿਚੋਂ ਗੁਜ਼ਾਰਨੇ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਂਗੇ।
ਪਾਂਚ ਅਰਬ ਪਾਊਂਡ ਕੀ ਲਾਗਤ ਸੇ ਤਿਆਰ ਹੁਣੇ ਵਾਲੀ ਇਸ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨਕੁਨ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਇਆ ਜਾਏ ਗਾ ਤਾਕਿ ਕਾਇਨਾਤ ਕੀ ਇਬਤਦਾ ਪਰ ਹੁਣੇ ਵਾਲੇ ਧਮਾਕੇ ਔਰ ਉਸ ਦੇ ਅਰੰਭ ਹੋਣ ਦਿਆਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਨੂੰ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਤਜਰਬੇ ਕੇ ਲੀਏ ਸੁਰੰਗ ਮੈਂ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਲੰਡਰ ਕੀ ਸ਼ਕਲ ਕੇ ਮਕਨਾਤੀਸੋਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਨਾਲ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਹੇ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮਿਕਨਾਤੀਸੀ ਸਲਨਡਰੋਂ ਨਾਲ ਪਰੋਟੋਨ ਜ਼ਰਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲਕੀਰ ਪੈਦਾ ਹੋਗੀ ਜੋ ਸਤਾਈਸ ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦਾਇਰੇ ਕੀ ਸ਼ਕਲ ਮੈਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮੇਗੀ।
ਸੁਰੰਗ ਮੈਂ ਪਰੋਟੁਨ ਜ਼ਰਾਤ ਕੇ ਟਕਰਾਨੇ ਸੇ ਦੋ ਲਕੀਰੇਂ ਪੈਦਾ ਹੂੰਗੀ ਜਿਨ੍ਹੀਂ ਇਸ ਮਸ਼ੀਨ ਕੇ ਅੰਦਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਸੇ ਮੁਖ਼ਾਲਿਫ਼ ਸੁਮੱਤ ਨਾਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰਾਇਆ ਜਾਏ ਗਾ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸੈਕਿੰਡ ਮੈਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਕੀਰਾਂ ਗਿਆਰਾ ਹਜ਼ਾਰ ਜਿਸਤ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਣਗੀਆਂ।
ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੁਕੱਰਰ ਜਗਹੋਂ ਪਰ ਜ਼ਰਾਤ ਕੀ ਯੇ ਲਕੀਰੇਂ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਕਾ ਰਾਸਤਾ ਕਾਟੇਂਗੀ ਔਰ ਇਨ ਦੇ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਮੁਤਾਲਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਏ ਗਾ।
ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਆਰਗੇਨਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਫ਼ਾਰ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਰੀਸਰਚ ਭਾਵ ‘ਸਰਨ’ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰ੍ਯੋਗ ਸ਼ਾਲਾ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਜਨੇਵਾ ਕੋਲ਼ ਜ਼ਮੀਨ ’ਚ ਕਈ ਫ਼ੁੱਟ ਹੇਠਾਂ ਸਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰੱਬੀ ਕਣਾਂ ਦੀ ਭਾਲ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਕੋਲ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ 300 ਫ਼ੁੱਟ ਹੇਠਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਤਜਰਬੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇੱਥੇ ਹੀ 27 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਬੀ ਲਾਰਜ ਹੈਂਡਰਨ ਕੋਲਾਈਡਰ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅਣੂਆਂ ਵਿਚਾਲ਼ੇ ਟੱਕਰ ਕਰਵਾਈ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨਕ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿਗਸ ਬੋਸੌਨ ਦੇ ਕਣ 13.7 ਖਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਭਾਵ ਮਹਾਂ ਧਮਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਸ ਮਹਾਂ ਧਮਾਕੇ ਕਾਰਨ ਸਮੁੱਚਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਅਇਆ।
ਵੱਡੀ ਮਸ਼ੀਨ ਰਾਹੀਂ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਖਰਬਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਰਨ‘ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਅਹਿਤਮਾਮ ਕੀਏ ਜਾਣੇ ਵਾਲੇ ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਕੇ ਦੌਰਾਨ ਅਨਜੀਨਅਰਜ਼ ਜ਼ਰਾਤ ਕੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਆ ਕੁ ਸਤਾਈਸ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤਵੀਲ ਜ਼ੇਰ ਜ਼ਮੀਨ ਸੁਰੰਗ ਨੁਮਾ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿਚੋਂ ਗੁਜ਼ਾਰਨੇ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਂਗੇ।
ਪਾਂਚ ਅਰਬ ਪਾਊਂਡ ਕੀ ਲਾਗਤ ਸੇ ਤਿਆਰ ਹੁਣੇ ਵਾਲੀ ਇਸ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨਕੁਨ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਇਆ ਜਾਏ ਗਾ ਤਾਕਿ ਕਾਇਨਾਤ ਕੀ ਇਬਤਦਾ ਪਰ ਹੁਣੇ ਵਾਲੇ ਧਮਾਕੇ ਔਰ ਉਸ ਦੇ ਅਰੰਭ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਨੂੰ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਨਾਲ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਉਸ ਜੱਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਧਮਾਕੇ ਯਾ ਟਕਰਾਅ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਵਿਗਿਆਨੀ ਉਸ ਦੁਰਲੱਭ ਜ਼ੱਰੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਹਿੱਗਸ ਬੋਸੋਨ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਖਿਲਾਫ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਨ ਦੇਣਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਗਲ ਸੀ।
ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਦੀ ਥੰਡਰਿੰਗ ਡਾਨ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਮੁਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਂਦੀ ਸੀ।
ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਨਾਲ ਹੋਈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਉਹਨਾਂ ਕੇਸ ਕਟਵਾ ਲਏ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ।
ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਿਮਾਰ ਭੈਣ ਨੂੰ ਮਿਲਾਣ ਲਈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਣ ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰੋਃ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਤੀਖਣ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨਾਲ ਵਰੋਸਾਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤਕ ਚੇਤਨਾ ਔਰੀਅੰਟਲ ਰਹੱਸਵਾਦ ਅਤੇ ਧਾਰਮਕ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਅਜਬ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕਮਿੱਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਬਿਆਨ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਉਸਦੇ ਹਰ ਨਿਬੰਧ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਹਰੇਕ ਸ਼ਬਦ, ਵਾਕ ਅਤੇ ਪੈਰੇ ਵਿਚੋਂ ਝਲਕਾਰੇ ਮਾਰਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਮੈਦਾਨ’ ਅਤੇ ‘ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਘੁੰਡ’ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਡਾ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਵੱਲੋਂ ‘ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ: ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ’ ਨਾਂ ਹੇਠ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ‘ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੰਗ ਅਸਮਾਨੀ ਭਾਗ-॥’, ‘ਬਾਰ ਦੇ ਰੰਗ’ ਅਤੇ ‘ਬਲਦੇ ਦੀਵੇ’ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਕੇ ਛਾਪਿਆ ਹੈ।
ੳਸਦੀ ਨਿਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਲੇਖ’ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਲੇਖਣੀ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਐਡ ਸਿੱਖ ਇਨਸਪੀਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਵੌਜ਼ ਏ ਸਿਖ ਬੌਰਨ ਇਨ ਅਮੈਰਿਕਾ।
ਉਹ ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਬਦੇਸ਼ੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿੱਖ-ਸੁਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮਕਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਗਾਜ ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1923 'ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ 'ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ' ਪੰਜਾਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ।
ਅਧਿਆਤਮਵਾਦ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ, ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਦੇ ਦਰਸਾਏ ਜੀਵਨ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਸੇਧ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ।
ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ ਅਤੇ ਗੇਟੇ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੱਛਮੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲਸਤਾਏ, ਕਾਰਲਾਇਲ, ਐਮਰਸਨ, ਪੀ.ਬੀ. ਸ਼ੈਲੇ, ਰਸਕਿਨ ਅਤੇ ਥੋਰੋ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਇਸ 'ਚ 12 ਫੁੱਟ ਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਮਾਡਲ, ਹੋਮੋਡਾਇਲਸਿਸ, ਸੀਟੀ ਸਕੈਨ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਥੀਏਟਰ, ਐਚ. ਆਈ. ਵੀ. ਏਡਜ਼ ਅਤੇ ਬਾਇਓਟੈਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰੱਖੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਹਨ।
ਭੂਚਾਲ ਵਾਲਾ ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਸਾਨੂੰ ਭੁਚਾਲ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਲੀ ਝਟਕਿਆਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਦੀ ਸਪੇਸ ਗੈਲਰੀ 'ਚ ਉੱਪਰ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 328 ਸੀਟਾਂ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ ਸਪੇਸ ਥੀਏਟਰ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਮਾਲ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਡਿਗਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੱਦਲ ਗਰਜਣ ਤੱਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਫ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸਿਨੇਮਾ ਨਾਲੋਂ 10 ਗੁਣਾ ਵੱਡੀ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਫਿਲਮ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਪੇਸ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੈਨੀਟੇਰੀਅਮ ਦਾ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੋਲਸਟਾਰ ਲਾਂਚਿੰਗ ਵਹੀਕਲ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਪਰ ਖੋਜਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਪੇਸ ਸ਼ਟਲ ਰਾਹੀਂ ਸਾਮਾਨ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਲੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਧੂੰਆਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਡਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਧੂੰਆਂ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਦਾ ਲੇਜ਼ਰ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਲੇਜ਼ਰ ਤਕਨੀਕ ਬਾਰੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਦੇ 3-ਡੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੇਖਦਿਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਇਵੇਂ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੋ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਨਕਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੂੰਹਦੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਫਲਾਈਟ ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਵਿੱਚ ਇੰਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਉਡਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ।
ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਦੇ 3-ਡੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੇਖਦਿਆਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।
ਫਲਾਈਟ ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇੰਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋਗੇ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹੋ।
ਇਸ ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਜ ਲੱਗੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਉਡਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ।
ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਊਰਜਾ ਪਾਰਕ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਾਰੇ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਸੋਲਰ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।
ਹਾਈਡਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਚੋਖਾ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੁਸ਼ਪਾ ਗੁਜਰਾਲ ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ-ਕਪੂਰਥਲਾ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ ਨੇ ਕੀਤਾ।
ਮਲਿਕ ਅਹਿਮਦ ਨਿਜਾਮ ਮੈਂ ਸ਼ਾਹ ਅਹਮਦ ਨਿਜਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਉਲ ਮੁਲਕ ਮਲਿਕ ਹਸਨ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ।
ਜਦੋਂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਉਲ ਮੁਲਕ ਮਲਿਕ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ, ਮਲਿਕ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਸਨ।
ਮਲਿਕ ਅਹਿਮਦ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਵੇ ਜਿੱਤਣ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਦੇ ਕਗਾਰ ਉੱਤੇ ਸੀ।
ਮਲਿਕ ਤੁਰੰਤ ਰਾਜ ਵਲੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ।
ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਜਨਰਲਾਂ ਹਾਰ ਹੋਣ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਅਹਮਦ ਮਲਿਕ ਉੱਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਡੇ ਸਿਨਾ ਉੱਤੇ 1490 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉੱਥੇ ਮੁੰਤਕਿਲ।
ਉਹ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਰੋਗ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਖਾਨ ਇੱਕ ਦਰਬਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤੱਕ ਰੀਜੇਂਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਭਿਨਏ ਕੀਤਾ।
ਖਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਮਲੀਆਂ ਦੇ ।
ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨਾਚ ਕੁੜੀ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਸਾਂਸਾਰਿਕ ਸੁਖ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਲੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਕਰਾਇਆ।
ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਾਰੇ ਭੱਜੋ ਵਲੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇੱਥੇ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਵੇਟ ਸੰਸਥਾਨ ਹਨ ਜੋ ਕਲਾ, ਵਿਗਿਆਨ, ਪ੍ਰੋਦਯੋਗਿਕੀ, ਆਉਰਵਿਗਿਆਨ, ਕਨੂੰਨ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਮੇਂਟ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ
ਸੰਤ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਬਾਬਾ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਸੰਤ ਅੱਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ-ਪੂਰਬਕ ਅਗੇ ਤੋਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਲਗੀਧਰ ਟਰੱਸਟ ਉਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਰ ਦਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆ ਦੇ ਗਰੀਬ, ਪਿੱਛੜੇ ਵਰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ?
ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਵਿਦਿਆ, ਚਰਿੱਤਰ ਨਿਰਮਾਣ,ਸਕਾਰਤਮਿਕ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ, ਸਿਹਤ,ਸਮਾਜ-ਸੁਧਾਰ, ਨਸ਼ਾ-ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉਤੇ ਸਰਗਰਮ ਇੱਕ ਬਹੁਮੁਖੀ ਸਮਾਜਿਕ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਾਲ ਅਕੈਡਮੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਿਮਾਚਲ,ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਰਜਨ ਅਕੈਡਮੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਅਕਾਲ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਦਿਆ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਮ ਵਿਸ਼ਵ-ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਿਥੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਅਕਾਲ ਅਕੈਡਮੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੱਤਿਤਪਣ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਲਾਹਨਤ ਨੂੰ ਵੀ ਠੱਲ੍ਹ ਪਈ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਬੜੂ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਗਰਮਤਿ ਤੁ ਸੰਗੀਤ ਵਿਦਿਆਲਾ,ਇਕ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕਾਲਜ, 65 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਅਕਾਲ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਹਸਪਤਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਨਰਸਿੰਗ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਕੰਮ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ,ਜੋ 2010-11 ਤਕ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣ ਦੀ ਆਸ ਹੈ।
ਇਥੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਫਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਚੈਕ-ਅੱਪ ਕੈਂਪ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ,ਪਟਿਆਲਾ,ਦਿਲੀ ਤੇ ਜਾਲੰਧਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਤੇ ਸਰਜਨ ਸਵੈ-ਇੱਛਕ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿਦੇ ਹਨ।
ਬਾਬਾ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਲਗੀਧਰ ਟਰੱਸਟ ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਉਤਰੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
ਇਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇ 1986 ਵਿੱਚ 10+2 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਧਿਅਮ ਵਾਲਾ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਹੁਣ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਬੜੂ ਸਾਹਿਬ ਦੋ ਦਿਨ ਰਹਿ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਅਕਾਲ ਅਕੈਡਮੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਵਿਖੇ ਇਸ ਸਮੇਂ 1538 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 200 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਨ।
ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਉਠ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਆ ਕੇ ਨਿਤਨੇਮ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਰਹਿਰਾਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ।
ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੰਥੀ, ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਮਸਜਿਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਲਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰ ਅੱਖਰ ਪੜ੍ਹਣ ਲਿਖਣ ਜੋਗੀ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਦਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਮਹਾਂ-ਪੁਰਖ ਬਾਬਾ ਅੱਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਸਤੂਆਣਾ ਨੇ ਜਿਥੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਸ਼ਬਦ-ਗੁਰੂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਸੱਚ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ, ਉਥੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਢੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਦਾ ਲਿਬਾਸ ਪਹਿਣਦੇ ਹਨ, ਕੁੜੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿਰ ਉਤੇ ਸਫੈਦ ਗੋਲ ਦਸਤਾਰ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਲਗੀਧਰ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਦੇ ਇਹ ਗੁਰਸਿੱਖ ਬੱਚੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਲੌਕਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤਕ ਕੋ-ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਅਗੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ।
ਜੇ ਕਰ ਸੱਕੇ ਭੈਣ ਭਰਾ ਵੀ ਇਥੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ,ਤਾ ਉਹ ਵੀ ਕੇਵਲ ਐਤਵਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮਾਂ ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ ਐ” ਤਾਂ ਮਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਪੁੱਤ ਅੱਜ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਲੋਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੁੱਟ ਨਈਂ ਲੰਘਦਾ ਮੈ ਰੋਟੀ ਕਿਵੇਂ ਪਕਾਵਾਂ” ਏਨਾ ਕਹਿਣ ਪਿੱਛੋਂ ਮਾਂ ਰੋਣ ਲੱਗੀ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਇਸ ਦਿਨ ਵਾਪਰੀ ਘਟਨਾਂ ਤੇ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਸਮਝ ਲੱਗਣ ਲੱਗੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਨ ਚੇਤੇ ਕਰ-ਕਰ ਭੁੱਬਾਂ ਮਾਰਦੇ ਤੱਕਿਆ।
ਇਸ ਦਿਨ ਇੱਕ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਸੂਰਮਾਂ ਜ਼ਾਲਮ ਹਕੂਮਤ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਲੈਂਦਾ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅੱਜ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਾ, ‘ਭਾਈ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਤੂਫਾਨ’।
ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਅਮਨ ਦਾ ਦੇਵਤਾ’ ਕਿਹਾ, ਕਿਸੇ ਨੇ ‘ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਦਾ ਰਾਖਾ’ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ‘ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰ’ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ ਵਿੱਚ ਖਾੜਕੂਆਂ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾਂ ਦਿੱਤਾ ‘ਯੋਧਿਓ ਤੂਫਾਨ ਬਣੋ’।
ਸਚਮੱਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜੀਵਨ ਐਸਾ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੱਜ ਤੱਕ ਗ਼ੈਰਾਂ ਦੀ ਮਹਿਫਿਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਚੇ ਨੇ।
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਦੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਲਈ।
ਬਟਾਲੇ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 20 ਕਿ:ਮੀ: ਦੂਰ ਪਿੰਡ ਚੀਮਾਂ ਖੁੱਡੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਕਿਸਾਨ ਸ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਸੰਨ 1971 ਈ. ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬੰਦੂਕਚੀਆਂ ਦਾ ਟੱਬਰ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਾਦਾ ਸ. ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਬੜੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਬਾਜ ਸਨ।
ਬੜੀ ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਪੰਜਾਂ ਭੈਣਾ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਭਰਾ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬੜਾ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਦੇ ਭੂਸ਼ਨ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਭਗਤੂਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅੱਗੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਹਰ ਕੀਤੀ ਪਰ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜੇ ਉਮਰ ਛੋਟੀ ਹੈ।
1986 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਲਿਆ ਤੇ ਇਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਮਰ ਛੋਟੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦੇਰ ਪਿੱਛੋਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇੱਥੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 1987 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਛੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਫਰਾਰ ਹੋ ਗਏ ‘ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਏ।
ਬਾਪੂ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਰਜਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਪੰਜਾਂ ਭੈਣਾ ਦਾ ਇੱਕੋ ਭਰਾ ਹੈਂ ਤੇ ਸਾਡਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸਹਾਰਾ ਹੈਂ।
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਬਲਾਵਾਂ ਦੀ ਬੇਪੱਤੀ ਨਹੀਂ ਸਹਾਰ ਸਕਦਾ ਜੋ ਦਿੱਲੀ, ਕਾਨਪੁਰ, ਬੋਕਾਰੋ ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਹੋਈ ਹੈ ਕੀ ਉਹ ਮੇਰੀਆਂ ਭੈਣਾ ਨਹੀਂ ਸਨ? ਮੈਂ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣਾ ਹੈ, ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਡੁੱਲੇ ਖੂਨ ਦਾ ਹੱਕ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਕੌਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਖੁੱਸੀ ਸ਼ਾਨ ਵਾਪਸ ਦਿਵਾਉਣੀ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲੱਥੀ ਪੱਗ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਸਜਾਉਣਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਤਾਅਨੇ ਮਾਰੇਗੀ ਕਿ ਅਣਖੀਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਕਲਗੀਂਧਰ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਵਾਂਗਾ ਤੇ ਜਾਂ ਸਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸ. ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਡਿੱਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ‘ਤੇ ਝੁਲਾ ਕੇ ਹੀ ਵਾਪਸ ਪਰਤਾਂਗਾ ”।
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ‘ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫੋਰਸ’ ਦਾ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸੇਵਾ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤੀ।
ਇਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੁੱਚੜ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਮ ਨਾਲ ਅੜਫਸ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਮ ਨੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਿਖ ਬੀਬੀਆਂ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕੀਤੀ।
ਗਬਿੰਦ ਰਾਮ, ਜਿਹੜਾ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, “ ਮੈਂ ਸਿੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਐਸਾ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਉਹ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਣਗੇ”।
ਏਸ ਜ਼ਾਲਮ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਵਲ ਤਾਂ ਮੈ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਜੇ ਕਿਤੇ ਉਹ ਬਚ ਵੀ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਟਾਲੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦਾ।
ਅੱਗੋਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਜੰਗਲ ਹੀ ਗੁਰੀਲਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਛਤਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਹਿੰਮਤ ਹੈ ਤਾਂ ਫੜ੍ਹ ਲਵੇ।
ਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜ਼ਾਲਮ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਮ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਵੇਖੇ।
ਭਾਈ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਏਸ ਲਈ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਹੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਿਆ।
ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਭਾਈ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਕਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਏ, ਪਰ ਹਰ ਵਾਰ ਪੁਲਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਝੱਲਣੀ ਪਈ।
7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1990 ਨੂੰ ਆਥਣ ਵੇਲੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਮਸਾ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਸੁਰੱਖਿਆਂ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੋਂ ਬਚ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤੜਕੇ 3:30 ਵਜੇ ਮਾੜੀ ਬੁੱਚੀਆਂ ਇੱਕ ਠਾਹਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਮਾੜੀ ਬੁੱਚੀਆਂ ਵਿਖੇ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮੁਖ਼ਬਰ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨੇੜਲੇ ਸਾਥੀ ਵੱਲੋਂ ਗ਼ਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਏ.ਕੇ.94 ਰਾਈਫਲ ਦਾ ਪਿੰਨ ਵੀ ਕੱਢ ਲਿਆ ਸੀ।
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਥੀ ਭਾਈ ਬਖਸ਼ੀਸ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭਰਜਾਈ ਬੀਬੀ ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਈ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕੈਟ ਰਲ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਮੌਕੇ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤੇ ਮੌਕਾ ਅੱਜ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੇਰ ਅੱਜ ਜਖ਼ਮੀ ਸੀ ਤੇ ਉੱਤੋਂ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਨਕਾਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਭਾਈ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ “ਸੂਰਾ ਸੋ ਪਹਿਚਾਨੀਐ” ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਗਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਅੱਜ ਸਚਮੁੱਚ ਪੁਰਜ਼ਾ-ਪੁਰਜ਼ਾ ਕਟਵਾ ਕੇ “ਦੀਨ ਕੇ ਹੇਤ” ਲੜਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਾਥੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਫੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟ ਵਿਖੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਵੰਗਾਰਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਏਥੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਜਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਏ.ਕੇ. 94 ਚਲਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ਗੋਲੀ ਚੈਬਰ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ, ਹੁਣ ਇਹ ਰਾਈਫਲ ਪਿੰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਕਾਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ ਜੋ ਭਾਈ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖੱਬੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਵੱਜੀ।
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਬਰਸਟ ਭਾਈ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਤੇ ਉਹ ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ ਸਟੇਰਿੰਗ ਉੱਤੇ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਮਾਂ ਧਰਤੀ ਸ਼ਹੀਦ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਡੁੱਲ ਰਹੇ ਖ਼ੂਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭ ਰਹੀ ਸੀ।
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਗਈ।
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਏਨਾ ਸਨੇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਨੇੜੇ ਦੇ 40-50 ਕਿ:ਮੀ: ਤੱਕ ਦਾ ਏਰੀਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਰੀਬ 10 ਦਿਨ ਤੱਕ ਕੋਈ ਦੁਕਾਨ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲੀ ਤੇ ਕੋਈ ਬੱਸ ਨਹੀਂ ਚੱਲੀ।
ਆਪਣੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਥਾਣਾ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਦਾ ਘੇਰਾਓ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਥਾਣੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਰਾਤ ਨੌਂ ਵਜੇ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜਿਵੇਂ ਹੜ੍ਹ ਆ ਗਿਆ।
ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਦੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਪੁਲਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੋਹ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ ਬਦਲਣਾ ਪਿਆ।
4 ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਂਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁੱਜੇ।
ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਭਾਈ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਭੇਂਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ।
ਦਰਸ਼ਨ ਲਾਲ ਚੋਪੜਾ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਨੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ ਇਹ ਰੋਹ ਭਰਿਆ ਸਮਾਗਮ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗਲਤ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਈ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਜੁਝਾਰੂ ਸੀ, ਉਹਦਾ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਸੀ ਪਰ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਸੁਖ ਸੀ।
ਸਿਰਫ ਸਿਖ ਹੀ ਸੁਖ ਦੀ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸੌਂਦੇ ਸਗੋਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਭਾਈ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਉਜੜਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਸਗੋਂ ਜਿਹੜੇ ਉੱਜੜ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਲੜਾਈ ਕਿਸੇ ਫਿਰਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੀ ਲੜਾਈ ਹੈ ਜ਼ਬਰ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ।
ਭਾਈ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਐਸਾ ਨਿਰਸੁਆਰਥ ਯੋਧਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ।
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਘਰ ਕੱਚਾ ਸੀ, ਦੁਆਲੇ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਘਰੇ ਬਿਜਲੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਾਨਣ ਲਈ ਦੀਵੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਹੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਪਰ ਏਸ ਘਰ ਨੇ ਐਸੇ ਚਿਰਾਗ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਬਣ ਕੇ ਚਾਨਣ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਲਾਇਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਖਤੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਖਾੜਕੂ ਦੇ ਭੋਗ ‘ਤੇ ਇਕੱਠ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਭਾਈ ਰਛਪਾਲ ਸਿੰਘ ਛੰਦੜਾਂ ਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਜੁਝਾਰੂਆਂ ਦੇ ਭੋਗਾਂ ‘ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਡਾਂਗਾ ਇਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।
ਭਾਈ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਕਿਸੇ ਕੈਸਿਟ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੁਣੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਗੱਲ ਕਹੀ ਸੀ, “ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਲਈ ਲੋਕ ਰਾਇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ”।
ਸੋ ਸੁਹਿਰਦ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਵੰਡੋ ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰੋ।
ਜਾਬਰ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ੁਬਾਨ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੀ”
1904 – ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਸੂਬੇ ਦਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ​​ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਕ ਪੀ ਕੇਸਵਦੇਵ ਦਾ ਜਨਮ।
1921 – ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਸਮਤਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾ ਜਨਮ।
1925 – ਫਰਾਂਸੀਸੀ–ਅਲਜੇਰੀਆਈ ਮਨੋ-ਚਕਿਤਸਕ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਫੈਨਨ ਦਾ ਜਨਮ।
1953 – ਅਮਰੀਕੀ ਦਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪੁਲਿਤਜਰ ਜੇਤੂ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਥੌਮਸ ਫਰਾਇਡਮੈਨ ਦਾ ਜਨਮ।
1944– ਰਾਸਟਨਬਰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫ਼ੋਜ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋ ਅਡੋਲਫ ਹਿਟਲਰ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਨਾਕਾਮ ਪਰ ਹਿਟਲਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ।
1061 ਈ. 'ਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਅਗੇਨ, ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਰੀਜੈਂਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬਿਸ਼ਪ ਕੈਡਲਸ 'ਐਨਟੈਪੌਪ ਆਨਨੋਰੀਅਸ-ਦੇ ਚੋਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ
1538 ਈ. 'ਚ ਅਜੋਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੈਂਟੋ ਟੋਮਸ ਡੇ ਅਕ਼ਯੂਈਨੋ' ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ
1835 ਈ. 'ਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਸੰਯੂਕਤ ਕਬੀਲਾ ਸੰਘ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਕਰਨ ਨਾਲ਼ ਹੋਈ
1708– ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫ਼ਰ ਨੇ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਉਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 'ਜਮਸ਼ੈਦ ਖ਼ਾਨ' ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਖਿੱਲਤ ਦਿਤੀ।
1886 – ਸਟੈਚੂ ਆਫ਼ ਲਿਬਰਟੀ: ਫ਼ਰੈਡਰਿਕ ਔਗਸਤ ਬਾਰਥੋਲਡੀ ਦੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀ ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਲੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ।
1904– ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 'ਸੇਂਟ ਲੁਈਸ' ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜੁਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਵਾਸਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
1922– ਬੇਨੀਤੋ ਮੁਸੋਲੀਨੀ ਨੇ ਇਟਲੀ ਦੀ ਹਕੂਮਤ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਸ਼ੀਵਾਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।
1929 ਈ. 'ਚ ਕਾਲਾ ਸੋਮਵਾਰ, ਜੋ ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਕਰੈਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਮੱਚੀ
1948 ਈ. 'ਚ ਡੀ.ਡੀ.ਟੀ. ਦੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਿਕ ਨੁਕਸਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਕੈਮਿਸਟ 'ਪਾਲ ਮੌਲਰ' ਨੂੰ ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ
1962– ਰੂਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨਿਕੀਤਾ ਖਰੁਸ਼ਚੇਵ ਨੇ ਅਮਰੀਕਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਰੂਸ ਨੇ ਕਿਊਬਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਹਟਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ ਹਨ।
1982 ਈ. 'ਚ 'ਸਪੈਨਿਸ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਵਰਕਰਸ ਪਾਰਟੀ' ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਫ੍ਰੈਂਕੋ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਪੇਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ ਤੇ ਫੇਲੀਪ ਗੋਜ਼ਲੇਜ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚੁਣੇ ਗਏ
2009 ਈ. 'ਚ ਨਾਸਾ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਏਰਸ - ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸੰਤਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਲਈ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰਾਕਟ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ
2013 ਈ.'ਚ ਚੀਨ ਦੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਤਿਆਨਨਮੈਨ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚ ਫੋਰਬਿਡ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਕਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੰਜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 38 ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ
1867 – ਸਕੌਟ- ਆਇਰਿਸ਼ ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਲੇਖਕ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੀ ਚੇਲੀ ਸਿਸਟਰ ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਦਾ ਜਨਮ।
1887 – ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਨਿਧੜਕ ਆਗੂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਥੇਦਾਰ ਜਥੇਦਾਰ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਭੁੱਚਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
1892 'ਚ ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਤੇ ਕਸਤੂਰਬਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਪੁੱਤਰ 'ਮਨੀਲਾਲ ਗਾਂਧੀ' ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
1914 ਈ. 'ਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬਾਇਓ ਕੈਮਿਸਟ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਸੀਅਨ 'ਰਿਚਰਡ ਲੌਰੇਨਸ ਸਿਨਜ' ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
1955 – ਅਮਰੀਕੀ ਵਪਾਰੀ, ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ,ਕਾੰਪੂਉਟਰ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
1956 – ਭਾਰਤ ਜੰਮੀ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਪਸੀਕੋ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇੰਦਰਾ ਨੂਈ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
1986 'ਚ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਤਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਅਦਾਕਾਰਾ 'ਅਦਿਤੀ ਰਾਓ ਹੈਦਰੀ' ਦਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਹੁਣ 'ਚ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
ਮੋਹਿਤ ਸੇਨ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜਨ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਸਨ।
ਜਦੋਂ ਭਾਕਪਾ ਦਾ ਵਿਭਾਜਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਬਣ ਗਈ ਤਾਂ ਸੇਨ ਮੂਲ ਭਾਕਪਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ ਜੋ ਐੱਸ ਏ ਡਾਂਗੇ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨੀ ਤਹਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਲਾਈਨ ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ।
1978 ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਕਾਂਗਰਸ - ਵਿਰੋਧੀ ਰੁਖ਼ ਅਪਣਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੇਨ ਭਾਕਪਾ ਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਪਏ।
1988 ਵਿੱਚ ਸੇਨ ਨੇ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਆਈ ਸੀ ਪੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ 1989 ਵਿੱਚ ਸਰਵ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ ਗਠਿਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮੋਹਿਤ ਸੇਨ ਉਸ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਬਣੇ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਾਨਾਜਾ ਦੀ ਮੌਤ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਅਰਸਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਸੇਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਢਲੇ ਬ੍ਰਹਮੋ ਸਮਾਜ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਿਆਇ ਮੂਰਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਏ. ਐਂਨ. ਸੇਨ, ਕਲਕੱਤਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਜੱਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਮ੍ਰਣਾਲਿਨੀ ਸੇਨ , ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਚੀ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਨਾ ਮੇਜਰ ਐਨ ਪੀ ਸਿਨਹਾ, ਭਾਰਤੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸੇਵਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਚਾਚਾ ਭਗਵਾਨ ਸਤਿਏਂਦਰ ਪ੍ਰਸੰਨੋ ਸਿਨਹਾ ਭਾਰਤੀ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜਪਾਲ ਸਨ।
ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਤਰਫ ਤੋਂ ਉਹ ਬੀਰਭੂਮ, ਅੱਜ ਕੱਲ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਾਏਪੁਰ ਦੇ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਸਨ।
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਭਰਾ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਚੰਦਰ ਸੇਨ, ਪ੍ਰੈਜੀਡੇਂਸੀ ਕਾਲਜ, ਕਲਕੱਤਾ, ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਬਹਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਨ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਪਦਵੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਸੀ।
ਮੋਹਿਤ ਸੇਨ ਨੇ ਪ੍ਰੈਜੀਡੇਂਸੀ ਕਾਲਜ, ਕਲਕੱਤਾ, ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਰੰਭਕ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਸੀ।
ਉਹ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੁਸ਼ੋਬਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਬੀ ਏ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ।
ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਂਕਿ, 1948 ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ।
ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ 1950 ਵਿੱਚ ਵਨਾਜਾ ਅਇੰਗਰ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਣਿਤਗਿਆਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ।
ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮੋਹਿਤ ਸੇਨ ਨੇ 1953-62 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਕਪਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਘਰ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਯੋਜਕ ਅਤੇ ਸਿਖਿਅਕ ਬਣ ਗਏ।
ਮੋਹਿਤ ਸੇਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਪਰਤੇ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਕਪਾ ਨੇ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਅਰਧ ਬਸਤੀ ਸੀ।
1955 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸੋਵੀਅਤ ਨੇਤਾ, ਨਿਕੋਲਾਈ ਬੁਲਗਾਨਿਨ ਅਤੇ ਨਿਕਿਤਾ ਖਰੁਸ਼ਚੇਵ ਭਾਰਤ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਆਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਤਤਕਾਲੀਨ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਭਾਕਪਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹੇ ਸਨ, ਇਹਦਾ ਨਿਚੋੜ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਯੁਕਤ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਸਨ।
ਯੂਸੁਫ ਜੋਰ੍ਡਾਨਿਆ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਗਾਇਨ ਸੁਭਾਅ ਬਹੁਤ ਅਸਮਾਨ ਪਸ਼ੁ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡਵਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗਾਇਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰਾ ਕਈ ਪੰਛੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ , ਕੁੱਝ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਪਸ਼ੁ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਾਨਾ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਛੱਡਕੇ ਹਨ।
ਗਾਇਨ ਦੇ ਇਸ ਅਸਮਾਨ ਵੰਡ ਪਸ਼ੁਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਨ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਮੂਲ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਸੱਮਝ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਲੋਂ ਦਬਾਅ ਦਾ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਚਾਈ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।