polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਇਸ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਦਾ ਸਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਕਵੀ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਆਪਣੀ ਜਮੁਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ - ਸ਼ਰੱਧਾਂਜਲਿ ਅਰਪਿਤ ਨਹੀਂ ਦੀ ਹੋ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਮੁਨਾ ਵਡਿਆਈ ਸਬੰਧੀ ਸਾਹਿਤ ਬਰਜਭਾਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਉਲੇਖਨੀਯ ਅੰਗ ਹੈ।
ਨਦੀ ਜਮੁਨਾ ਇੱਕ ਕਾਫ਼ੀ ਡੂੰਘਾ, ਇੱਕ ਉਥਾਲੋ ਗਹਿਰਾਈ ਹੈ, ਇਹ ਔਸਤ ਗਹਿਰਾਈ 10 ਫੀਟ ਅਤੇ ਅਧਿਕਤਮ ਗਹਿਰਾਈ 35 ਫੀਟ ਹੈ . ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਨਦੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਧਿਕਤਮ ਗਹਿਰਾਈ 68 ਫੀਟ ਹੈ . ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਗਹਿਰਾਈ 3 ਫੁੱਟ ਹੈ . ਨਦੀ ਦਾ ਹੀ ਗਹਿਰਾਈ 30 ਫੀਟ ਵੱਧਦੀ .
ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਲੋਂ ਗਿਆਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵ੍ਰੰਦਾਬਨ ਵਿੱਚ ਜਮੁਨਾ ਗੋਬਰਧਨ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
੪ ਜਵਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੋਬਰਧਨ ਵਲੋਂ ਲਗਭਗ ਮੀਲ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਾ ਵਲੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਸਹਾਰੇ 95 ਮੀਲ ਦਾ ਸਫਰ ਕਰ ਉੱਤਰੀ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਪੁੱਜਦੀ ਹੈ।
ਫਿਰ ਇਹ ਦਿੱਲੀ, ਆਗਰਾ ਵਲੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਟੁੱਟਦੇ ਹੋਏ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਾਂ ਤੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਸੀ, ਤਦ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲਗਾ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਏ ਗਏ ਇਹ ਪਿੰਡ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ।
18ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਡੀ. ਟਰੌਇਲੀ ਨਾਮਕ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਨੇ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਅਲਬਾਰੇਤੋ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਉਲਕਾਪਿੰਡ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਖਮੰਡਲ ਤੋਂ ਟੁੱਟਦੇ ਹੋਏ ਤਾਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਸੰਨ 1768 ਵਿੱਚ ਫਾਦਰ ਬਾਸਿਲੇ ਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਲੂਸ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਉਲਕਾਪਿੰਡ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵੇਖਿਆ।
ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮਾਚਾਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹਿਆ।
ਅਕੈਡਮੀ ਨੇ ਸਮਾਚਾਰ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਘਟਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀਵੇਦਨ ਵਿੱਚ ਫਾਦਰ ਬਾਸਿਲੇ ਦੇ ਸਮਾਚਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਭਰਿਆ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਮੰਤਵ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗ ਜਾਣ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦਾ ਵਰਕੇ ਕੁੱਝ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੱਚ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਬਾਸਿਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਭੁਲੇਖਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਪਿੰਡ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਕਲਾਡਨੀ ਨੇ ਸੰਨ 1794 ਵਿੱਚ ਸਾਇਬੇਰਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇੱਕ ਉਲਕਾਪਿੰਡ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਸਿੱਧਾਂਤ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਪਿੰਡ ਖਮੰਡਲ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿੱਧੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਤੁਰੰਤ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਕਲਾਡਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਿਆਦਾ ਧਿਆਨਯੋਗ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।
1803 ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਲਾ ਐਗਿਲ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਉਲਕਾਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਬਰਸਾਤ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਛੋਟੇ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਗਿਰੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕਠੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕੇ।
ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਕੈਡਮੀ ਨੇ ਉਸ ਬਰਸਾਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਛਾਨਬੀਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਕਿ ਉਲਕਾਪਿੰਡ ਵਾਕਈ ਖਮੰਡਲ ਤੋਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇੱਕ ਤਰਫ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਅਤਿਅੰਤ ਵੇਗ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਜੋ ਪਿੰਡ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਲਕਾ ਅਤੇ ਸਧਾਰਨ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਦੇ ਹੋਏ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਬਲਦੀ ਲੱਕੜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਲਕਾਵਾਂ ਦਾ ਜੋ ਅੰਸ਼ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਤੋਂ ਬਚਕੇ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਪੁੱਜਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਉਲਕਾਪਿੰਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਲਕਾਵਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗਿਰਨ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤਿਅੰਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਤਾਂ ਇਹ ਅਤਿ ਅਨੋਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਏ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗ੍ਰਿਹਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਰੋਤ ਕੇਵਲ ਇਹ ਹੀ ਪਿੰਡ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਬੋਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਮੰਡਲੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਪਦਾਰਥ ਉੱਤੇ ਕੀ ਕੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਹ ਪਿੰਡ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਭੂਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਲਕਾਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਰਗੀਕਰਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁੱਝ ਪਿੰਡ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਹੇ, ਨਿਕਲ ਜਾਂ ਮਿਸ਼ਰਤ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਸਿਲਿਕੇਟ ਖਨਿਜਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਪੱਥਰ-ਯੋਗਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪਹਿਲੇ ਵਰਗ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਧਾਤਵੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਰਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਮਿਕ ਉਲਕਾਪਿੰਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕੁੱਝ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਤਵੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਮਿਕ ਪਦਾਰਥ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਨ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਾਤਾਸ਼ਮਿਕ ਉਲਕਾਪਿੰਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਕਈ ਪੂਰੇ ਧਾਤਵੀ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਆਸ਼ਮਿਕ ਉਲਕਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਉਲਕਾਪਿੰਡ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਰਗ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੰਚਿਓਨ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ’ਚ ਭਾਰਤ ਖੇਡ ਦਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦਾ ਚੋਖਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 1 ਸੋਨ ਤਗ਼ਮਾ ਤੇ 4 ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦਲ ਦੇ ਚੀਫ ਕੋਚ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਸਨ।
ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਚੌਥੀ ਵਾਰ 4&400 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿਤਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਰਿਲੇਅ ਟੀਮ ਦੀ ਅਹਿਮ ਮੈਂਬਰ ਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਚੀਮਾ ਨੇ ਵੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 16 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ 7 ਖਿਡਾਰੀ ਰੁਪਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਬਾਜ਼ ਸਿੰਘ, ਧਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਆਕਾਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚੰਦੀ, ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਖੁਸ਼ਬੀਰ ਕੌਰ ਨੇ 20 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਪੈਦਲ ਤੋਰ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੈਦਲ ਤੋਰ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿਤਾਇਆ।
ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ 25 ਮੀਟਰ ਸੈਂਟਰ ਫਾਇਰ ਪਿਸਟਲ ਟੀਮ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਏਸ਼ੀਆਡ ਖੇਡਦਿਆਂ ਦੋ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗ਼ਮੇ ਜਿੱਤੇ।
ਵਿਸ਼ਵ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਹਿਨਾ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ 25 ਮੀਟਰ ਪਿਸਟਲ ਟੀਮ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿਤਾਇਆ।
ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਨੇ ਰੋਇੰਗ ਖੇਡ ਦੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਸਕੱਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਰੋਇੰਗ ਦੇ ‘ਟੀਮ ਅੱਠ’ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਅੱਠ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਖਿਡਾਰੀ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਨਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੰਾਜਬ ਦੇ ਹਨ।
ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਅਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਖਿਡਾਰਨ ਸੀ।
ਏਸ਼ੀਆਈ ਓਲੰਪਿਕ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ 45 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਸਮਿਤੀਯੋਂ ਵਿੱਚੋਂ 32 ਨੇ ਇਞਚਯੋਨ ਅਤੇ 13 ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਮਤਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਸ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਮੌਕੇ ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆਈ ਨਗਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਬਚਨ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਨਿੱਧੀ ਮੰਡਲਾਂ ਦੇ ਰੁਕਣ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਭੈਣ ਕਰਣਗੇ, ਜੋ ਲਗਭਗ 2 ਕਰੋੜ $ ਸੀ।
ਜਾਰਡਨ ਨਾਮ ਜਾਰਡਨ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਯੀਸੂ ਨੇ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਆਮ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ "ਜਾਰਡ" ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਬਰਾਨੀ, ਅਰਾਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੂਸਰਾ, "ਯੋਰ" ਅਤੇ "ਡੋਨ" ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਮੂਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਨਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਥਿਊਰੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਰਬੀ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ "" ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਰੋਤ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ।
ਜਾਰਡਨ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਨਾਸਾਸੀ ਆਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਦਾ ਪਪਾਇਰਸ ਹੈ ਜੋ 1000 ਈ. ਪੂ. ਦੀ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਜਾਰਡਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਰਾਂਸਜਾਰਡਨ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਜਾਰਡਨ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ"।
ਲਵੈਂਟ ਦੇ 636 ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਬੀਕਰਣ ਅਲ-ਊਰਦੂਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦੂਸਰੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧਸ਼ੀਲ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਔਲਟਰੇਜਾਰਡਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਜਾਰਡਨ, ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਹੇਸ਼ਮਾਇਟ ਕਿੰਗਡਮ ਆਫ ਜਾਰਡਨ, ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅਕਾਬਾ ਖਾੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੀਰੀਆਈ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਇੱਕ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਆ, ਉੱਤਰ- ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਇਰਾਕ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਅਤੇ ਇਜਰਾਇਲ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਉਦੀ ਅਰਬ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਜਾਰਡਨ, ਇਜਰਾਇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਇਆ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਅਕਾਬਾ ਖਾੜੀ ਦੀ ਤਟ ਰੇਖਾ ਇਜਰਾਇਲ, ਸਉਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਾਰਡਨ ਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰਬ ਮਾਰੂਥਲ; ਹਾਲਾਂਕਿ,ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ, ਜਾਰਡਨ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਪਜਾਊ ਚਾਪਾਕਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸਾਈ ਮੱਤ ਮੁਤਾਬਕ ਯੀਸੂ ਦੀ ਬਪਤਿਸਮਾ ਇਸੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਬਪਤਿਸਮਾਦਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਾਰਡਨ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।
ਹੁਣ ਕੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜਾਰਡਨ ਪਾਲੇਓਲੀਥਿਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰੋਨਜ਼ ਯੁਗ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਥਿਰ ਰਾਜ ਅੰਮੋਨ, ਮੋਆਬ ਅਤੇ ਅਦੋਮ ਸੰਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਬਾਟੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ, ਰੋਮੀ ਸਾਮਰਾਜ, ਅਤੇ ਓਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ 1916 ਵਿੱਚ ਓਟੋਮਨਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਮਹਾਨ ਅਰਬ ਬਗਾਵਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੁਆਰਾ ਓਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਭਾਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਟ੍ਰਾਂਸਜਾਰਡਨ ਦੇ ਅਮੀਰਾਤ ਦੀ ਹੱਸਹਮਤੀ ਦੁਆਰਾ 1921 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਫਿਰ ਅਮੀਰ, ਅਬਦੁੱਲਾ ਆਈ, ਅਤੇ ਅਮੀਰੇਤ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਖਿਆਤਮਕ ਬਣ ਗਿਆ।
ਜਾਰਡਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਜਾਰਡਨ ਦੇ ਹੈਸ਼ਮਾਈਟ ਰਾਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰੈਫ਼ੋਰਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਟਰਾਂਸਜਾਰਡਨ ਦੇ ਅਮੀਰੇਤ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਟਰਾਂਸਜਾਰਡਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਆਮ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਪੀਟਰ ਹਿੱਗਸ ਦੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਤੇਂਦਰ ਨਾਥ ਬੋਸ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰਖਿਆ ਗਿਆ।
ਹਿੱਗਸ ਬੋਸੋਨ ਕਣ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਪੁੰਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੌਂ ਤਜਰਬਾਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਦੇ ਲਾਰਜ ਹੈਡ੍ਰਾਨ ਕੋਲਾਈਡਰ ਰਾਹੀਂ ਹੋਏ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਤਜਰਬੇ ਨੇ ੪ ਜੁਲਾਈ ਦੀਆਂ ਅਖਬਾਰਾਂ ਲਈ ਨਸ਼ਰੀਆਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜਾਂ ਇਸ ਵਰਗੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਣ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਹ ਖੋਜ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਬਣਾਵਟ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਤੇ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇਗੀ।
ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਖੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਣਕ, ਚਾਵਲ, ਮੜੁਆ ਅਤੇ ਝਿੰਗੋਰਾ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਉਪਜਣ ਵਾਲੇ ਅਨਾਜ ਕੌਨੀ, ਚੀਨਾ, ਆਲੂ, ਚੋਲਾਈ, ਗੌਥ, ਉੜਦ ਅਤੇ ਸੋਯਾਬੀਨ ਹਨ।
ਉਂਨ ਅਤੇ ਮਾਸ ਲਈ ਭੇਡਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ, ਊਨੀ ਕੱਪੜੀਆਂ ਦੀ ਕਤਾਈ- ਬੁਣਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘਰੇਲੂ ਉਦਯੋਗ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਣ ਲਈ ਆਪਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੌਸਮ ਦੀ ਘੱਟ ਮਿਆਦ, ਨਿਮਨ ਤਾਪਮਾਨ, ਜਿਆਦਾ ਉਚਾਈ, ਭੂਮੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਟੁਕੜੇ, ਮਿੱਟੀ ਕਸ਼ਏ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸਮੱਸਿਆ ਆਦਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਹੈ।
ਉਂਨ ਅਤੇ ਮਾਸ ਲਈ ਗੁੱਝੀ ਗੱਲ ਪਾਲਨਾ, ਊਨੀ ਕੱਪੜੀਆਂ ਦੀ ਕਤਾਈ, ਬੁਣਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘਰੇਲੂ ਉਦਯੋਗੋਂ ਵਲੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਮਾਈ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਚਾਹੇ ਤੋਲਚਾ ਹੋ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਰਾਂਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪੰਖੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਾਰਜ ਹੁਣ ਵੀ ਘੁਨਿਆਰ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ ਜੋ ਬੌਰ, ਜਾਲ ਜਾਂ ਏਕਵਾਲ ਜਿਵੇਂ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅੱਜ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨਾਲਯੋਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਦੀ ਆਪੂਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੜਕ ਦੇ ਕੰਡੇ ਕਿਸੇ ਭੋਜਨਾਲਾ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਦੀ ਕਰੀ ਖਾਧੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਵਾਦਿਸ਼ਟ ਮਿਲੇਗਾ।
ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਬੰਟਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗਿਰਵੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਲੈਣਾ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਲੁਹਾਰ, ਨਾਈ, ਦਾਸ, ਪੰਡਤ ਅਤੇ ਧੋਂਸਿਆ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਈਸ਼ਟ ਦੇਵੀ -ਦੇਵਾਤਾਵਾਂਲਈ ਆਜੋਜਿਤ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਕੂ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਜੌਂ ਜਾਂ ਚੋਲਾਈ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਕੌਨੀ ਜਾਂ ਝੰਗੋਰਾ ਦਾ ਭਾਤ, ਚੈਸੁਈ, ਕੋਡਾ, ਫਾਨੂ, ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਖੀਰ ਪਾਯਸ ਅਤੇ ਬਿੱਛੂ ਬੁੱਟੀ ਦਾ ਸਾਗ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।
ਚੰਡਿਕਾ ਦੇਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਸਮਰਪਤ ਹੈ, ਉਹ ਕੋਲ ਦੇ ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਸਹਿਤ ਸੱਤ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਗਰਾਮ ਦੇਵੀ ਹਨ।
ਗਰਭਗ੍ਰਹ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵੈਭਾਵਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸ਼ਰੋਤ ਹੈ।
ਪਰਿਸਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੰਦਿਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਭੈਰਵ, ਹਨੁਮਾਨ, ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਭੂਮਿਆਲ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਹਨ।
ਇੱਥੇ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਸਤੀ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਣ ਦਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀੜੀਆਂ ਵਲੋਂ ਉਹ ਇਹ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹੈ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਰਾਤੇ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤਮਾਨ ਪੁਜਾਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੂਰਵਜ ਨੂੰ ਸਵਪਨ ਆਇਆ ਕਿ ਅਲਕਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਤੈਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਮਵੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਚਰਾਣ ਗਏ ਕੁੱਝ ਚਰਾਵੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੱਢਕੇ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੁੱਕਾ ਦਿੱਤਾ।
ਉਹ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਘਰ ਨਹੀਂ ਪਰਤੇ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਛਿਪਾਈ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਬਗਲ ਵਿੱਚ ਅਚੇਤਾਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ।
ਪੁਜਾਰੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਸਵਪਨ ਸ਼ਰੀਇੰਤਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਣ ਦਾ ਆਇਆ ਜੋ ਇੱਕ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਲੁੱਕਾ ਸੀ।
ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮੂਰਤੀ ਲਈ ਉਪਯੁਕਤ ੜਾਂਚੇ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ਹਿਤੂਤ ਦੀ ਦਰਖਤ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਇਹ ਥਾਂ ਲੱਗਭੱਗ 300 ਸਾਲ ਪੁਰਾਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਇੱਕ ਮਕਾਮੀ ਮੰਦਿਰ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪਸੁਆ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਠਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਡੋਲੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਛਤੋਂ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਗਿਲਾਵੋਂ ਵਲੋਂ ਅਤੇ ਛੱਤ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਸਲੇਟ ਦੇ ਟੁਕੜੋਂ ਵਲੋਂ ਹੋਇਆ।
ਮਕਾਮੀ ਚੀੜ ਜਾਂ ਦੇਵਦਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਚੁਰ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਲਕੜੀਆਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਧਰਣੋਂ, ਦਰਵਾਜੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਰੀਆਂ ਦੇ ਆਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਲਕਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਦੋ-ਮੰਜਿਲੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ।
ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਮੰਜਿਲ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਮਵੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰਾ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਸੰਪੰਨ ਘਰਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰਾਂ ਦੀ ਖੋਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਗਹਨ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜੋ ਪਰਵੇਸ਼ ਦਵਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉੱਤੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਇੱਕ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਬਾਲਕਨੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕੇ ਬਰੇਕੇਟੋਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੜਕ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਕੁੱਝ ਅਸਲੀ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਉਦਾਹਰਣ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅੱਜ ਵੀ ਬਹੁਗੁਣਾ ਜਿਵੇਂ ਸੰਪੰਨ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਘਰਾਂ, ਦਰਵਾਜੀਆਂ, ਬਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਲਕਨੀਆਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਵਿਪਰਿਤ, ਅਜੋਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਘਰ ਆਤਮਾ-ਬਾਝੋਂ ਦਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸੀਮੇਂਟ ਅਤੇ ਕੰਕਰੀਟ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਦੀ ਉਪਯੋਗਿਤਾ ਉੱਤੇ ਜਿਆਦਾ ਜੋਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਵਨ ਦੇ ਸੌਂਦਰਿਆ ਭਾਵ ਉੱਤੇ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਹੈ।
ਸਦੀਆਂ ਵਲੋਂ ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਧੁਨਿਆਰ ਜਾਂ ਮਲਾਹ ਦੋ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲੱਬਧ ਰੋਹੂ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕਰ ਜੀਵਿਕੋਪਾਰਜਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਤੋਲਚਾ ਭੋਟੀਆ ਜੋ ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਅਰੰਭ ਦਾ ਵਪਾਰੀ ਸਨ, ਉਹ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਾ ਪਾਰ ਵਲੋਂ ਵਪਾਰ ਲਈ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਬਸ ਗਏ।
ਉਹ ਉੱਦਮੀ ਲੋਕ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਜ ਸਾਰਾ ਵਪਾਰਕ ਕੰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦੂਕਾਨੇਂ ਚਲਾਨਾ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਭੋਜਨਾਲਏ ਚਲਾਨਾ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਹੋ ਗਏ ਹੈ।
ਕੁਮਾਊਂਨੀ ਲੋਕ ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਆਏ ਜੋ ਬਦਰੀਨਾਥ ਜਿਵੇਂ ਊਪਰੀ ਹਿਮਾਲਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਮਾਨੋਂ ਦੀ ਆਪੂਰਤੀ ਕਰਣ ਦੇ ਪੇਸ਼ਾ ਵਲੋਂ ਜੁੜ ਗਏ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਮਾਜਕ ਤਾਣ-ਬਾਣੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭਾਗ ਹੋ ਗਏ ਹੈ।
ਬਹੁਗੁਣਾ ਜਿਵੇਂ ਬਾਹਮਣ, ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਬੰਗਾਲ ਵਲੋਂ 9ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਕਨਕ ਪਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਆਏ ਅਤੇ ਪੰਵਾਰ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਰਹੇ।
ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੋ ਕਿ ਨਜੀਬਾਬਾਦ ਅਤੇ ਬਿਜਨੌਰ ਵਲੋਂ ਆਏ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਬਜੀ ਅਤੇ ਫਲ ਦੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਸਨ।
ਅੱਜ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਮਾਜਕ ਗਠਨ ਦੇ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੀੜੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਅੰਤਰਵਿਵਾਹ ਹੁੰਦੇ ਆਏ ਹਨ।
ਸਮੁਦਾਇਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅੰਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਚਕਰੋਂ ਵਲੋਂ ਡੂੰਘੇ ਜੁਡ਼ੇ ਹਨ।
ਅਜਿਹੇ ਮੋਕੀਆਂ ਉੱਤੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਦਵਾਰਾ ਦੇਵੀ -ਦੇਵਤਰਪਣ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਮਾਪਤ ਤੱਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭੀੜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਊਪਰ ਦੇਵੀ -ਦੇਵਤਾ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।
ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਝ ਘਟਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਪਾਂਡਵ ਨਾਚ ਵੀ ਇੱਕ ਆਜੋਜਿਤ ਕਲਾ ਹੈ।
ਗੀਤ ਜੀਤੂ ਬਗਡਵਾਲ ਜਾਂ ਸਥਾਨੀਏ ਨਾਇਕ -ਨਾਇਕਾਵਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਯਾ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਗੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਦੇ ਨਾਲ ੜੋਲ ਅਤੇ ਦਾਮੌਂ ਵੀ ਬਜਤੇ ਹਨ ਜੋ ਦਾਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਖਾਸ ਜਾਤੀ ਦੁਆਰਾ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਦਿਨਾਂ ਇਹ 10 ਵਲੋਂ 15 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਚਾਰ ਵਲੋਂ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਰਜਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਮੋਹਕ ਗੀਤ ਹੋਲੀ ਗੀਤ ਦਾ ਭਾਗ ਹੁੰਦੇ ਹੈ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਪਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਆਜੋਜਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਦਾ ਹਰ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਇਸਕਾ ਆਨੰਦ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ।
ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਲਕਨੰਦਾ ਅਤੇ ਨੰਦਾਕਿਨੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਅਨੋਖਾ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਸੁੱਸਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਵਿਸ਼ਰਾਮਸਥਲ ਹੈ ਜੋ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਆਰਾਮ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਲਾਇਕ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਹੈ ਜਿਨੂੰ ਆਰਾਮ ਵਲੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨੰਦਾਕਿਨੀ ਅਤੇ ਅਲਕਨੰਦਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ, ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਡੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੜਕ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੜਕ ਦੇ ਕੰਡੇ ਸਥਿਤ ਹੋਟਲਾਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨਾਲਯੋਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਪਾਂਧੀ ਅਤੇ ਆਗੰਤੁਕ ਵਿਖਾਈ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਉੱਤੇ ਸਾਰਾ ਆਪਣੀ ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੂਕਤੇ।
ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਵਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਰਬਾਧ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਵੇਗਾ।
ਤੁਸੀ ਗੜਵਾਲੀ ਵਾਸਤੁਕਲਾ ਦੇ ਕੁੱਝ ਉੱਤਮ ਉਦਾਹਰਣ ਨਿਹਾਰ ਸੱਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂ ਤੁਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਸੱਕਦੇ ਹੋ।
ਧਾਰਮਿਕ ਪੰਜ ਪ੍ਰਯਾਗੋਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜਾ ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਲਕਨੰਦਾ ਅਤੇ ਨੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਮਿਲਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਦਰੀਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਜਾਂਦੇ ਤੀਰਥਯਾਤਰੀਆਂ ਦਾ ਪੜਾਉ ਸਥਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਪਾਰਕ ਥਾਂ ਵੀ ਹੈ।
ਸਾਲ 1803 ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੜ੍ਹ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਕੁੱਝ ਵਗਾ ਲੈ ਗਈ ਜਿਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਪੁਨਰਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਇਸ ਸਚਾਈ ਵਲੋਂ ਵੀ ਹੈ ਇਹ ਸਵਾਧੀਨਤਾ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਮਕਾਮੀ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਇੱਥੇ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਅਨੁਸੂਆ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਹੁਗੁਣਾ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਇਸਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕੁਲੀ ਵਗਾਰ ਪ੍ਰਥਾ ਦੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਿਆ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰਹੇਗਾ।
ਅਲਕਨੰਦਾ ਅਤੇ ਨੰਦਾਕਿਨੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਬਸਿਆ ਪੰਜ ਪ੍ਰਯਾਗੋਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾਮ ਕੰਦਾਸੁ ਸੀ ਜੋ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਵੀ ਮਾਮਲਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਹੈ।
ਪੁਰਖ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਊਨੀ ਜੈਕੇਟ ਜਾਂ ਕੋਟ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੁੜਤਾ-ਪਜਾਮਾ ਅਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਟੋਪੀ ਪਾਓਂਦੇ ਹਨ।
ਔਰਤਾਂ ਸਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਂਦੀ, ਅੰਗਰਾ ਜਾਂ ਬਲਾਉਜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਗੜਾ ਪਹਿਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੱਪੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਰ ਦੇ ਈਦ-ਗਿਰਦ ਬੱਝਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮਾਂ ਪਿੱਠ ਦੀ ਚੋਟ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਬਚਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਜੇਵਰ ਸੋਣ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਕ ( ਠੋਡੀ ਤੱਕ ਝੂਲਦਾ, ਪੁਸ਼ਪਾਕਾਰ ਇੱਕ ਨੱਕ ਦਾ ਪੀਨ ਫੁਲੀ, ਦੋ ਨਥੁਨੋਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨੱਕ ਦੀ ਬਾਲੀ ਹੈ ) , ਗਲਾ ਬੰਦ , ਇੱਕ ਹੰਸੁਲੀ ਜੋ ਸੰਪੰਨ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਸੋਨਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਤੈਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਪੁਜਾਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੂਰਵਜ ਨੂੰ ਇਹ ਸਵਪਨ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾ।
ਉਹ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਜਦੋਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਏ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਬਗਲ ਵਿੱਚ ਮੂਰਛਿਤਾਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ।
ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ਸਵਪਨ ਵਿੱਚ ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਇੰਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ।
ਰਥਿਨ ਮਿਤਰਾ ਦੇ ਟੇੰਪਲਸ ਆਫ ਗੜਵਾਲ ਐਂਡ ਅਦਰ ਲੈਂਡਮਾਰਕਸ, ਗੜਵਾਲ ਮੰਡਲ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮ 2004 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਹਾਵਤਾਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ ਨੰਦ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਉੱਤਰਾਰੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਮਹਾਂ ਯੱਗ ਪੂਰਾ ਕਰਣ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ।
ਅਲਕਨੰਦਾ ਅਤੇ ਨੰਦਾਕਿਨੀ ਦਾ ਸੰਗਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪੁੱਜਣ ਲਈ ਕੁੱਝ ਕਦਮ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਇੱਥੇ ਦਾ ਘਾਟ ਕੰਕਰੀਟ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਨੇ ਇਸਦੀ ਬਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿੱਚ-ਵਿੱਚ ਚ ਬੇਂਚ ਲੱਗੀਏ ਹਨ ਤਾਂਕਿ ਤੁਸੀ ਉੱਥੇ ਬੈਠਕੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਪਰਵਾਹ ਵੇਖ ਸਕਣ ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋਕੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।
ਦੁਰਭਾਗਿਅਵਸ਼ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਯਾਗੋਂ ਦੀ ਗੰਗਾ ਆਰਤੀ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਗੁਜਾਰਾ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਲੇਕਿਨ ਇਸਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਰੂਚਿਪੂਰਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਕੁੱਝ ਦੂਰ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਰ ਏਡਮੰਡ ਹਿਲੇਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਲੋਂ ਅਕਾਸ਼ ਅਭਿਆਨ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਬਦਰੀਨਾਥ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਪਨ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਇਸਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੇਖ ਅਤੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਰਹਿਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ।
ਵੱਖਰਾ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਰਹਿੰਦੇ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਿੰਦੁ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਅਤੇ ਭੋਟੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਬੰਧਨ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਇੱਕ-ਦੂੱਜੇ ਦੇ ਤਯੋਹਾਰੋਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਲਈ ਅਨੌਖਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਭੱਜਿਆ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਣ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਵਲੋਂ ਹੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਔਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਅੰਤਰਜਾਤੀਏ ਅਤੇ ਅੰਤਰਕਸ਼ੇਤਰੀਏ ਵਿਆਹ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੌੜ ਬਾਹਮਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੀਵੀਂ ਵਲੋਂ ਪੈਦਾ ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਾਗਰਿਕ ਨੇ ਵੀ ਸੰਹਾਰਣ ਆਰਤੀ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸਦਾ ਹੁਣੇ ਵੀ ਬਦਰੀਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਅੰਤਮ ਮਹੰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਬਦਰੀਨਾਥ-ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਗ੍ਰਹੀਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਪੁਨਰੂੱਧਾਰ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਮ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ ਜੋ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਖਾਣ -ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਉਠਾ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਚੀੜ ਦੇ ਜੰਗਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਅਲਕਨੰਦਾ ਅਤੇ ਨੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਪੰਜ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਯਾਗੋਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਯਾਗ ਹੈ।
ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗ, ਰੂਦਰਪ੍ਰਯਾਗ, ਕਰਣਪ੍ਰਯਾਗ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਨੰਦਪ੍ਰਯਾਗ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿਸ਼ਣੁਪ੍ਰਯਾਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹੇਠਾਂ ਹਰੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਲੋਂ ਘਿਰੇ ਇਸ ਛੋਟੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜਾਦੂ ਬਖੇਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਿਮਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਖਤ ਹੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ, ਅਮਰੂਦ, ਅਨਾਰ, ਅਖ਼ਰੋਟ ਅਤੇ ਯੂਕੇਲਿਪਟਸ ਦੇ ਦਰਖਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਹੁਣ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਬਸਤਰ ਅਤੇ ਜੇਵਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਸਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਸਲਵਾਰ-ਕਮੀਜ ਜਾਂ ਸਾੜ੍ਹੀ ਪਹਿਨਦੀ ਹਨ ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਪੈਂਟ-ਸ਼ਰਟ ਜਾਂ ਜੀਂਸ, ਟੀ-ਸ਼ਰਟ ਪਾਓਂਦੇ ਹਨ।
ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਕੰਦਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਨੰਗਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਕਣਵ ਆਸ਼ਰਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੁਸ਼ਪਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਗੜੀ ਗਈ।
ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਇਸਲਿਏ ਬਦਲ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਿੰਦ ਸਵਰਾਜ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਸਲ ਰਚਨਾ 1909 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ।
ਇਹ ਇੰਡੀਅਨ ਓਪੀਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛਪੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਰੋਹ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ।
ਫਿਰ ਇਸਦੇ ਰਾਜਧਰੋਹੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤਰਜਮਾ ਵੀ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ।
ਹਿੰਦ ਸਵਰਾਜ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਕੰਮ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਹੈ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦ ਸਵਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਜੋ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਵੇਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਖੰਡਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਸਵਰਾਜ ਦਰਅਸਲ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਖਰੜਾ ਹੈ -ਰਾਜ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਏਜੰਡਾ ਜਾਂ ਮੈਨੀਫ਼ੈਸਟੋ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਸਿੱਖ ਦੀਵਾਲੀ, ਵਿਸਾਖੀ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਜੁੜਦੇ ਸਨ।
ਜਦੋਂ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁਰਾਨੀ 1761 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ’ਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਭਾਰੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਇਸੇ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਕੈਦ ਕਰ ਕੇ ਲਿਜਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ 2200 ਹਿੰਦੂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਘਰੋ-ਘਰੀ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ।
ਦੁਰਾਨੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਅਖੀਰ ਸਿੱਖਾਂ ਹੱਥੋਂ ਹੋਈਆਂ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਭਰੀਆਂ ਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਹ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ ਨਾ ਆਇਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਮਾਲ ਅਸਬਾਬ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਿੰਦੂ ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿਚੋਂ ਛੁਡਵਾ ਕੇ ਘਰੋ-ਘਰੀ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਬਰਨਾਲੇ ਤਕ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਖਿਲਰੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ 60 ਗੱਡਿਆਂ ‘ਤੇ ਲੱਦ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਦਰਵਜ਼ੇ ਦੇ ਮਿਨਾਰਾਂ ਉਪਰ ਟੰਗਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੇ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਬੀੜਾਂ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
ਇਸ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਕੁੱਪ-ਰਹੀੜੇ ਵਿੱਚ ਯਾਦਗਾਰ ਸਥਾਪਤ ਹੈ।
ਅਕਤੂਬਰ 1761 ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਗੁਰਮਤਾ ਕਰਕੇ ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਹਾਕਮ ਉਬੈਦ ਖਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ: ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੂੰ ਤਖ਼ਤ ‘ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ‘ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ’ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।
ਸ: ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਹੱਥੋਂ ਜਰਨੈਲ ਸਰ ਬੁਲੰਦ ਖਾਨ ਤੇ ਸ: ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਹੱਥੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੈਨਾਪਤੀ ਜਹਾਨ ਖਾਨ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿਸਲਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ, ਸ: ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਪਤਾ ਲੱਗਣ ‘ਤੇ ਸ: ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ: ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ, ਸ: ਕਰੋੜਾ ਸਿੰਘ, ਸ: ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸ: ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਦਦ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜਿਆ।
ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲੇ ਲਾਗੇ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ 5 ਫਰਵਰੀ, 1762 ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਟਿੱਕੀ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਦਲ ਖਾਲਸਾ ‘ਤੇ ਬੜਾ ਕਹਿਰੀ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਅੱਧੀ ਫੌਜ ਆਪ ਰੱਖੀ ਤੇ ਅੱਧੀ ਆਪਣੇ ਵਜ਼ੀਰ ਸ਼ਾਹਵਲੀ ਖਾਨ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਸਮੇਤ ਜੈਨ ਖਾਨ, ਭੀਖਣ ਖਾਨ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਲੱਛਮੀ ਨਰਾਇਣ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਹੀਰ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਵੱਡਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਦੁਰਾਨੀ ਫੌਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਕਤਲਾਮ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ 1746 ਦੇ ਛੋਟੇ ਘਲੂਘਾਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਫ਼ਗਾਨ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦਾ ਖੂਨੀ ਕਾਰਾ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਅਬਦਾਲੀ ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਸਤਲੁਜ ਟੱਪ ਕੇ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲੇ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਿੰਡ ਕੁੱਪ ਨੇੜੇ ਡੇਰਾ ਲਾਈ ਬੈਠੇ ਸਨ।
ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲੇ ਦੇ ਨਵਾਬ ਭੀਖਣ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਜੈਨ ਖਾਨ ਨੇ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਲਾਹੌਰ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਡਿਆਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਚੁਗਲ ਮਹੰਤ ਆਕਿਲ ਦਾਸ ਨਿਰੰਜਨੀਏ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਮੀਰਾਂਕੋਟੀਏ ਵਰਗੇ ਕਈ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁਗਲੀ ਕਰਕੇ ਕਤਲ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।
ਵੱਡਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਫਰਵਰੀ 1762 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਕੁੱਪ-ਰੁਹੀੜੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਧਲੇਰ-ਝਨੇਰ ਵਿੱਚ ਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਪਿੰਡ ਕੁਤਬਾ-ਬਾਹਮਣੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਟੱਬਰ ਨੂੰ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਰੇਤਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵੱਲ ਛੱਡਣ ਲਈ ਚੱਲ ਪਏ ਤਾਂ ਜੋ ਬੇਫਿਕਰ ਹੋ ਕੇ ਅਬਦਾਲੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਣ।
ਹਰੇਕ ਸੂਬੇ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਲਜੀਰੀਆਈ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਬਾ ਉਹ ਖੇਤਰੀ ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕੁਝ ਆਰਥਕ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਜਨਤਕ ਸੂਬਾਈ ਸਭਾ ਹਰੇਕ ਸੂਬੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਿਆਸੀ ਇਕਾਈ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁਖੀ' ਚੋਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਅਲਜੀਰੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਜਨਤਕ ਸੂਬਾਈ ਸਭਾ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਅਰਬੀ ਮੁਲਕ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਥਾਨਕ ਉਪ-ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸਦੀ ਸੈਨਾ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਰਬ-ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਸ ਤੇ ਚੀਨ ਇਸਦੇ ਯੁੱਧਨੀਤਕ ਇਤਿਹਾਦੀ ਮੁਲਕ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰ ਪੂਰਤੀਕਰਤਾ ਹਨ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਨਾਮ-ਉਤਪਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਅਲ-ਜਜ਼ਾਈਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਮ ਜਜ਼ਾਈਰ ਬਨੀ ਮਜ਼ਘਾਨਾ ਦਾ ਛਾਂਗਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਲ-ਇਦਰੀਸੀ ਵਰਗੇ ਮੱਧ-ਕਾਲੀ ਭੂਗੋਲ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਰਤਦੇ ਸਨ।
ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕ ਇਸਦੀ ਉਤਪਤੀ "" ਤੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮਘਰੇਬੀ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਬਰਬਰ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਜ਼ਿਰੀਦ ਰਾਜ-ਕੁੱਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਅਲਜੀਅਰਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਜ਼ੀਰੀ ਇਬਨ-ਮਨਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
ਇਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤੁਨੀਸੀਆ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਲੀਬੀਆ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮਰਾਕੋ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੱਛਮੀ ਸਹਾਰਾ, ਮਾਰੀਟੇਨੀਆ ਅਤੇ ਮਾਲੀ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਾਈਜਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸੰਘ, ਅਰਬ ਸੰਗਠਨ, ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਅਰਬ ਮਘਰੇਬ ਸੰਘ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਅਲਜੀਰੀਆ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਰਤਨ ਸੱਭਿਤਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਤੇਰਿਆਈ ਅਤੇ ਕੈਪਸੀਅਨ, ਦੀ ਪਿੱਠ-ਭੂਮੀ ਸੀ।
ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਲਤਨਤਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਕੁਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੁਮਿਦੀਆਈ, ਕਰਥਾਗਿਨਿਆਈ, ਰੋਮਨ, ਵੰਡਲ, ਬਿਜ਼ਾਂਤੀਨ, ਅਰਬੀ ਉਮੱਯਦ, ਬਰਬਰ ਫ਼ਾਤਿਮੀਦ ਤੇ ਅਲਮੋਹਾਦ ਅਤੇ ਪਿਛੇਤੇ ਤੁਰਕੀ ਔਟੋਮਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਅਲਜੀਰੀਆ , ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲਜੀਰੀਆ ਦਾ ਜਨ-ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਪਿਆਰਾ ਅਲਜੀਰੀਆਈ ਗਣਰਾਜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਮਘਰੇਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਲਜੀਰਜ਼ ਹੈ।
ਸਤੰਬਰ 2012 ਮੁਤਾਬਿਕ, ਇਸ ਦੇ 1 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਗਰਮ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਸ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਫ਼ੋਨ ਜ਼ਰੀਏ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਨੂੰ ਦਰਜ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੋਸਤ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕਿਸੇ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ- "ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤ" ਆਦਿ, ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੰਡ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਵਾਸਤੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸਿਰਫ਼ 10 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮਾਜਿਕ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਸੇਵਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹੈ; ਅਮਰੀਕਾ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ।