polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੱਟਾਂ ਕੋਲ ਕਿੰਨੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਸੰਦ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਯੋਗਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸੁਹਜ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਨਵੇਂ ਕਲਾ-ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲਦਾ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਾ ਰੂਪ ਕਲਾਤਮਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਦਰੇ ਹਨ।
ਹਰ ਕਲਾ ਰੂਪ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਜੋ ਚਰਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫੁਕਰੇਪਣ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੋਈ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਜੱਟ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਕੋਲ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੋਣ।
ਇਹਨਾਂ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜੱਟ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਖੁਆਹਿਸ਼ ਉੱਠਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਵੀ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇੱਕੋ ਟਾਇਮ ਹੋਣ, ਤੇ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਇੱਕ ਉਹ ਜੱਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ, ਥਾਰ, ਕਾਰਾਂ, ਜੀਪਾਂ, ਬੁਲਟ, ਔਡੀ, ਆਦਿ ਹਨ ਤੇ ਇੱਕ ਉਹ ਜੱਟ ਹੈ, ਜੋ ਸਧਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੇਵਲ ਫੋਰਡ ਟਰੈਕਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਉਸੇ ਫੋਰਡ ਟਰੈਕਟਰ ਤੇ ਘੁੰਮਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ, ਗਰੀਬੀ, ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰੀਬੀ ਵੱਸ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਹਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੱਡ ਤੋੜਵੀਂ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਬਣਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਜੱਟ ਕੁੜਤੇ ਪਜ਼ਾਮੇ ਪਾ ਕੇ ਤੇ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਸਧਾਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਉੱਥੇ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਫੁਕਰਪੁਣੇ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੱਟਾਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਜੱਟ ਨੂੰ ਅਫੀਮ ਜਿਹਦੀ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਸਪੇਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਫਿਲਿਪ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੈਡ੍ਰਿਡ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਮਰਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਚਿਹਰੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਛਾਣਨਯੋਗ ਹਨ, ਕੁਝ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਲ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸਨੈਪਸ਼ਾਟ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤੇ ਹੋਣ।
ਕੁਝ ਕੈਨਵਸ ਤੋਂ ਦਰਸ਼ਕ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨੌਜਵਾਨ ਇਨਫੰਟਾ ਮਾਰਗਰੇਟ ਥੇਰੇਸਾ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਦੀਆਂ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਬਾਡੀਗਾਰਡ, ਦੋ ਬੌਣਿਆਂ ਅਤੇ ਇਕ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਵੇਲਾਸਕਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਡੇ ਕੈਨਵਸ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ।
ਵੇਲਾਸਕਸ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਕ ਖੜਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਤਸਵੀਰ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਅਕਸ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਵੇਲਾਸਕਸ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲਾਸ ਮੇਨੀਨਸ ਨੂੰ ਬੜੀ ਦੇਰ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਕਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬਰੋਕ ਪੇਂਟਰ ਲੂਕਾ ਗਿਓਰਡਾਨੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ "ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰ" ਹੈ ਅਤੇ 1827 ਵਿਚ ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਆਰਟ ਸਰ ਦੇ ਸਰ ਥਾਮਸ ਲਾਰੈਂਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਡੇਵਿਡ ਵਿਲਕ ਨੂੰ ਇਕ ਪੱਤਰ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ "ਕਲਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ" ਕਿਹਾ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ, ਇਸ ਨੂੰ "ਵੈਲੈਜ਼ਿਜ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਵੈ-ਚੇਤੰਨ, ਗਿਣਿਆ ਮਿਥਿਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ," ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, "ਕਿ ਕੋਈ ਪੇਂਟਿੰਗ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜੀ ਟਿੱਪਣੀ ਜੋ ਈਜ਼ਲ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਲਾਸ ਮੇਨੀਨਸ (; ਸਪੇਨੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਮੈਡਰਿਡ ਵਿਚ ਮਿਊਜ਼ੀਓ ਡੈਲ ਪਰਡੋ ਵਿਚ ਸਪੇਨ ਦੀ ਗੋਲਡਨ ਏਜ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਕਲਾਕਾਰ ਡਾਈਗੋ ਵੇਲਾਸਕਸ ਦੀ 1656 ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਬੁਝਾਰਤੀ ਰਚਨਾ ਨੇ ਅਸਲੀਅਤ ਅਤੇ ਭਰਮ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਾਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲਾਸ ਮੇਨੀਨਸ ਪੱਛਮੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਧਵਨਿਆਲੋਕ ਰਚੇਤਾ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਆਵੰਤੀ ਵਰਮਾ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ।
ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਮੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇੱਕ ਇਹ ਕਿ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰਯ ਉਦਭਟ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਰਚਨਾ-ਕਾਲ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਪੂਰਵਾਰਧ ਹੈ।
ਦੂਜਾ, ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ‘ਕਾਵ੍ਯ ਮੀਮਾਂਸਾ’ ਵਿੱਚ ‘ਧਵਨਿਆਲੋਕ’ ਤੋਂ ਇੱਕ ਟੂਕ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਸੋ ਇਹਨਾਂ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਪਰ ਧਵਨਿਆਲੋਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਮੱਧ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਧੁਨੀ ਦਾ ਅਲੰਕਾਰ, ਰੀਤੀ, ਵ੍ਰਿਤੀ, ਗੁਣ ਆਦਿ- ਕਾਵਿਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤੱਤਾਂ ਚ ਅੰਤਰਭਾਵ ਅਸੰਭਵ
ਅਸੰਲਕ੍ਸ਼ਯਕ੍ਰਮਵਿਅੰਗਧੁਨੀ ਦੇ ਰਸ, ਭਾਵ, ਰਸਭਾਵ, ਭਾਵਸ਼ਾਂਤੀ, ਭਾਵੋਦਯ, ਭਾਵਸੰਧੀ, ਭਾਵਸ਼ਬਲਤਾ ਅਨੇਕ ਭੇਦ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਸਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ‘ਰਸਧੁਨੀ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਕੇ ਅਸੰਲਕ੍ਸ਼ਯਕ੍ਰਮਵਿਅੰਗ ਧੁਨੀ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਰਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸਵਤ, ਅਲੰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਸ-ਧੁਨੀ ਦਾ ਅੰਤਰ ਦੱਸਦੇ ਹੋਇਆਂ ਗੁਣ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਉਦਿਓਤ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਪੁਰਾਤਨ ਮਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਿਆਂ ਧੁਨੀ ਦਾ ਲੱਛਣ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਯੋਜਕ ਤੱਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀਆਂ ਛੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦਾ ਰਸ, ਅਲੰਕਾਰ, ਰੀਤੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਇਸ ਉਦਿਓਤ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 19 ਕਾਰਿਕਾਵਾਂ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ ਕ੍ਰਮ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:-
ਪੰਜਾਬੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ "ਮਿਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬੀ 2020" ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
26 ਫਰਵਰੀ, 2014 ਨੂੰ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਪੰਜਾਬੀਪੀਡੀਆ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਟਾਫ ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਸਮੱਗਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ, ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸੋਧ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ "ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ" ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 6-14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਰਗ, ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਲਹਿਰਾਂ, ਕਲਾ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਨ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਬਾਰੇ ਲਗਭਗ 3,500 ਐਂਟਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਸਾਹਿਤ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ਪੰਜਾਬੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ 'ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼' ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਡਾਟਾਬੇਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਉਲਟ, ਸਾਰੀਆਂ ਐਂਟਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ, ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਟਾਫ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਨਾ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਦੁਆਰਾ।
ਇਸਨੂੰ "ਮਿਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬੀ 2020" ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੁਝਾਅ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਹੈ।
ਇਹ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਐਲਾਨ 18 ਜਨਵਰੀ, 2014 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿਖੇ 'ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ' ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ 30ਵੀਂ ਤਿੰਨ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜਨ ਸਿਹਤ ਵਿਚ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ:
ਏਲੀਜੋਂਡੋ 1974 ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ, ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ।
ਉਸਨੇ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨਿਸਟ, ਕਲਰਕ ਅਤੇ ਨਰਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਨੌਕਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਚੈਰਿਟੀ ਲਈ ਡ੍ਰੈਗ ਕੁਈਨ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਗੇਅ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਫਲੇਸੀਆ ਫਲੇਮਜ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਏ.ਡਬਲਯੂ.ਐੱਸ., ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਏਡਜ਼ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੀ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਉਸ ਨੇ ਏਡਜ਼ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਰਜਿਸਟਰੀ ਲਈ ਪੈਨਲ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਓਪਨ ਹੈਂਡ ਅਤੇ ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਸਮੇਤ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਿਆਂ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
ਲੈਟਿਨਾ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਨਸਲਵਾਦ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸਾਂਨ ਐਂਜਲੋ, ਟੈਕਸਸ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਏਲੀਜ਼ੋਂਦੋ ਨੂੰ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ, ਛੇੜਛਾੜ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਕਾਫੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਭੇਡ-ਪਾਲਕ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਉਹ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਗੇਅ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਆ ਗਈ ਸੀ।
1960ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਂਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਕੈਪਟਨ ਕੈਫ਼ੇਟੀਰੀਆ ਦੇ ਦੰਗਿਆ ਦੌਰਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਸਰਗਰਮ ਸੀ।
ਉਹ "ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕੁਈਨਜ਼: ਦ ਰਿਓਟ ਐਟ ਕੈਂਪਟਨ'ਜ਼ ਕੈਫੇਟੇਰੀਆ" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, 2005 ਦੀ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸੂਜ਼ਨ ਸਟ੍ਰਾਈਕਰ ਅਤੇ ਵਿਕਟਰ ਸਿਲਵਰਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਫੇਲੀਸੀਆ ਫਲੈਮਜ ਏਲੀਜ਼ੋਂਦੋ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਔਰਤ ਹੈ ਜੋ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਸਰਗਰਮਤਾ ਦਾ ਲੰਬਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।
ਉਹ ਸਾਂਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਕੈਪਟਨ ਕੈਫ਼ੇਟੀਰੀਆ ਦੇ ਦੰਗਿਆ ਦੌਰਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਸਰਗਰਮ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ ਕਮਿਉਨਿਟੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ, ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਬੇੜੀ ਦੇ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ, ਨੀਲ ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਕ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਡ੍ਰੈਗਿੰਗ ਨੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ, ਸਾਂਭਿਆ ਅਤੇ ਵਧਾਇਆ ਹੈ।
20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ, ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ, ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਕੰਟਰੋਲ ਲਈ ਡੈਮ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਟੈੱਮ ਤੇ 14 ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ 44 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਾਨਫੋਰਡ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪੋਟੋ ਟੌਨੀਅਮ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਾਈਟ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਵਾਟਰਸ਼ੇਡ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕੋਲੰਬੀਆ ਨਦੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਪੱਛਮ ਨੂੰ ਵੈਸਟਰਾਂਸ ਅਤੇ ਓਰੇਗਨ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਡਰੇਨੇਜ ਬੇਸਿਨ ਲਗਭਗ ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੱਤ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਚੌਥੀ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਵਾਲੀਅਮ ਨਾਲ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਕੋਲ ਪੈਸਿਫਿਕ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਨਦੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੈ।
ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਮਰੀਕੀ ਜਹਾਜ਼ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਗੈਰ-ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਬਰਤਨ ਬਣ ਗਿਆ;
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਨੇ ਓਰੀਗਨ ਕੋਸਟ ਰੇਂਜ ਦੇ ਵਿਲਮੈਟ ਵੈਲੀ ਵਿੱਚ ਨੇਵੀਗੇਟ ਕੀਤਾ।
ਅਗਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਫਰ ਵਪਾਰਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ।
ਓਵਰਲੈਂਡ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵਿਜ਼ਮੈਟ ਵੈਲੀ ਵਿੱਚ ਨਿਮਾਣੇ ਪਰ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਰਿਵਰ ਗੋਰਜ ਰਾਹੀਂ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪਾਇਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਾਦੀ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਨਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਟੀਮਸ਼ਿਪਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ; ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਿੰਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਐਨਾਡਰੋਮੋਸ ਮੱਛੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਟਾਪੂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਈਗਰੇਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਮੱਛੀਆਂ - ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਲਮੋਨ ਸਪੀਸੀਜ਼ - ਮੂਲ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਨਿਰਭਰਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
1942 ਵਿੱਚ, ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨਾਲ, ਕਲੱਬਵਾਲਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹੋਸਪਿਟੈਲਿਟੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਗਿਲਡ ਆਫ ਸਰਵਿਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਿੱਚੀਆਂ ਮਦਦਗਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਨ।
ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜਾਂ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਨ।
ਮਿਸਜ਼ ਕਲੱਬਵਾਲਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਕੰਟੇਨਜ਼, ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਦੌਰੇ, ਡਾਇਵਰੈਸੈਨਲ ਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਸੀ।
ਜਨਤਾ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਵਿਰਾਸਤੀ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯੁੱਧ ਫੰਡ ਲਈ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।
ਜੇਤੂ 14ਵੀਂ ਆਰਮੀ ਨੇ ਮੈਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੱਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਤਲਵਾਰ ਭੇਂਟ 'ਚ ਦਿੱਤੀ।
ਮੈਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1909 ਵਿਚ ਉਟਾਕਮੁੰਡ ਵਿਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਵਿਚ ਰੁਸਤਮ ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਆਲਮਾਈ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਮਦਰਾਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 300-ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਾਰਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਵਿਚ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਨੋਗੀ ਕਲੱਬਵਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀ ਅਫਸਰ ਮੇਜਰ ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਕੇ ਜਾਧਵ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਉਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਐੱਨ ਜੀ ਓ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਗਠਿਤ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਾਪਤ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਗਿਲਡ ਆਫ ਸਰਵਿਸ ਅਨਾਥਾਂ, ਮਾਦਾ ਸਾਖਰਤਾ, ਅਪਾਹਜਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਯੂਨਿਟ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
1956 ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਮਿਸ ਆਰ ਈ ਕੈਸਟਲ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਸ਼ੈਰਿਫ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਾਰਡਰ ਪੱਟੀ ਭਾਵ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਜੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਉਹ ਜ਼ਿੰਮੀਦਾਰਾਂ ਜਗੀਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਵਸੂਲ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦਾ ਇੱਧਰ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਾਰਵਾਲਾ ਇਲਾਕਾ ਬੀੜ ਭਾਵ ਜੰਗਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਘਣੇ ਵਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ ਤੇ ਮਿਲਵਰਤਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਮਿਸਾਲ ਇਸ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਸੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਤੇ ਅਦੁੱਤੀ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਸੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਭਾਰਤ ਪਾਕਿ ਵੰਡ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਦਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਕੁਲਹਿਣੀ ਘੜੀ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਇਹ ਲੋਕ ਉਸ ਕਤਲੇਆਮ ਤੇ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੇ ਖੇਰੂੰ ਖੇਰੂੰ ਹੁੰਦੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਤਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪੰਜ ਕਿੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਜੇਕਰ ਇਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਪੁੱਟ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਬਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਜਮੀਨ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਲਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੋਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਖੌਫ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਥੇ ਵੱਸ ਕੇ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਕਲਾ ਸੱਭਿਅਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ।
ਹੋਰ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੀ ਇਸ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਨੇਕ ਭਾਗ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਸਥੂਲ ਦੋਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਭਾਵ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਮਹੀਨ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵੀ।
ਇਹ ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ, ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ, ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਗੀਤ, ਸੁਗਮ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪਸਾਰਾ ਪਸਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਢਕਦੀਮ ਲ਼ੋਕ ਸੰਗੀਤ ਹੀ ਹੈ।
ਜਿਸ ਕੋਲ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਵਰਗੀ ਵਡਮੁੱਲੀ ਦਾਤ ਹੈ ਉਸ ਕੋਲ ਸਹਿਜਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹਿਜਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਨਿਰੰਕਾਰ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਿਖੇੜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਪਰ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਮਨੁੱਖ ਲੇਖ ਸੰਪੂਰਨ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਗੀਤ ਉਸ ਲਈ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਦਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਰੂਪੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨੂੰ ਸਹਿਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪਾਂਧੀ ਜੇ ਕਿਤੇ ਇਸ ਪੌੜੀ ਅਤੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੋਂ ਬੁੜਕ ਜਾਏ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਮਾੜਾ ਜਾਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਹੱਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ ਉੱਦਮ ਹੈ।
ਉੱਜਲੇ ਵਸਤਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਆਦਰ ਦੇ ਲਖਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੇਕਰ ਮੈਲੇ-ਕੁਚੇਲੇ ਅਤੇ ਫਟੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ ਤਾਂ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਢੁਕਵਾਂ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ।
ਢੁੱਕਵੇਂ ਵਸਤਰ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ੂ ਰੂਪੀ ਨੰਗੇਜ ਨੂੰ ਕੱਜ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਦਰਯੋਗ ਪਦਵੀ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਵੀ ਮੱਦੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਰਹਿਣ ਦਾਨ ਪੱਖੋਂ ਇਸ ਕਿੱਤੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਤੇ ਮਿਲਾਪੜੇ ਹਨ।
ਔਰਤਾਂ ਕਮੀਜ਼ ਸਲਵਾਰ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਮੇਲੇ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਧ ਸੰਤਾਂ ਤੇ ਪੀਰਾਂ ਫਕੀਰਾਂ ਦੀ ਜਿਮੇਨਾ ਸਬੰਧਤ ਅਸਥਾਨਾਂ, ਖਾਨਗਾਹਾਂ, ਮਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਭਿੰਨ ਭੇਦ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਸਾਧੂ ਸੰਤ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪੈਗੰਬਰ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਉੱਤੇ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦ ਭਾਵ ਤੋਂ ਵਹੀਰਾਂ ਘੱਤ ਕੇ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮੇਲੇ ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਾਕਾਂ ਸਬੰਧੀਆਂ ਯਾਰਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਤਾਂਘ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮੋਈ ਬੈਠੇ ਹਨ।
ਉੱਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਮਿਲਣ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿਰਜਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ :-
ਇਤਨੇ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਾਲਾ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਘੱਟ ਹਨ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਘੱਟ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਸਬਜ਼ੀ ਝੋਨਾ ਕਣਕ ਆਦਿ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਰਖਾਣ, ਘੁਮਿਆਰ, ਵਣਜਾਰੇ, ਗੱਡੀ, ਲੁਹਾਰ, ਦੁਕਾਨਦਾਰੀ, ਵਪਾਰ, ਚਮਿਆਰ, ਸੀਰੀ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਆਦਿ ਧੰਦੇ ਹਨ।
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਨਦੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਮੱਛੀ ਵੇਚਣ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਰੀਬ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੌਸਮ ਚੱਕਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਨੇਹੇ ਗਰਮੀ ਸਰਦੀ ਤੇ ਬਰਸਾਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਫਸਲ ਗੱਡਦੇ ਸੀ ਜੋਂ ਚੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਕਈ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰਡਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬਾਰਡਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਰਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਿਖੇੜਦਾ ਹੈ।
ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਉਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ ਅਧੀਨ ਆਪਣੇ ਜਨ ਸਮੂਹ ਦੀ ਵਿਲਕਦਾ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਛਿੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਹਾਲਾਤ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ।
ਇਸ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਰਬਵਿਆਪਕ ਤੱਤ ਨਿਖੇੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅੰਤਰ ਸਬੰਧ ਫਿਰ ਵੀ ਜਨ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਇਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸੇ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ, ਫ਼ਕੀਰਾਂ, ਪੈਗੰਬਰਾਂ, ਬਥੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਮੰਨਤ ਮਨੌਤ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁੱਝ ਦੇ ਝਲਕਾਰੇ ਮੇਲਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਭਲੀਭਾਂਤ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਨਾਏ ਜਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀ ਇਹ ਲੋਕ ਖੂਬ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਦੀਵਾਲੀ, ਦੁਸਹਿਰਾ, ਲੋਹੜੀ, ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ, ਰਾਮਨੌਮੀ, ਈਦ, ਕ੍ਰਿਸਮਿ,ਸ ਗੁਰਪੁਰ,ਬ ਮਾਘ,ੀ ਨਿਮਾਣੀ ਇਕਾਦਸ਼,ੀ ਬਸੰ,ਤ ਪੰਚਮ,ੀ ਰੱਖੜ,ੀ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰ,ੀ ਕਰਵਾ ਅਤੇ ਚੱਕਰੀ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਆਦਿ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹ ।
ਸਰਹੱਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਥੋੜਾ ਅਲੱਗ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਇੱਥੇ ਆਏ ਸਨ ਤਾਂ ਇਹ ਘਰ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕੱਖ ਕਾਨਿਆਂ, ਸਰਕੰਡਿਆਂ ਦੇ ਛੱਪਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਛੱਪਰਾਂ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਹਨੇਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਝਾੜੀ ਪਿਛੇ ਛਡੀਆਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੱਪਰ ਜਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵਾੜ ਕਰਦੇ।
ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਦੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਅਨਾਜ ਦੀ ਕਮੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਮੱਛੀ ਸੂਰ ਖਰਗੋਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਸਤਲੁਜ ਕੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਹਰ ਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਤਾਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਈ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਾਰਡਰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜੀਆਂ ਦੇ ਕਾਬੂ ਆ ਜਾਂਦੇ।
ਕਈ ਵਾਰ ਕਣਕ, ਚਾਵਲ, ਬਾਜਰਾ ਆਦਿ ਅਨਾਜ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਲੋਕ ਜੰਗਲੀ ਸਵਾਂਕ ਵੱਢ ਕੇ ਲੈਂਦੇ।
ਜਿਸ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਦਾਣੇ ਹੁੰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਕੇ ਤੀਲਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਛੱਜ ਵਿੱਚ ਛਡਕੇ ਉੱਖਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ ਚਾਵਲ ਬਣਾ ਕੇ ਲੂਨਾ ਪਾਕੇ ਖਾਂਦੇ ਸਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਾਲਾਂ ਸ਼ਬਜੀਆਂ ਚੌਲ਼ਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਮੱਕੀ ਲੱਸੀ ਦੁੱਧ ਮੱਖਣ ਆਦਿ ਸਰਹੱਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਹੈ ਇਹ ਲੋਕ ਸ਼ਰਾਬ ਮੀਟ ਖਾਣ ਦੇ ਵੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੈ ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਮਿਲਾਣ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਪਰ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬੋਲੀ ਝਾਂਗੀ ਮੁਲਤਾਨੀ ਦਾ ਅਸਰ ਹੈ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਬੋਲਚਾਲ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਆਪਣਾ ਅਨਾਜ, ਪਸ਼ੂ, ਧਨ ਸੀਮਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾ ਆਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮੂਹ ਇਕਸਾਰ ਬਣਤਰ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੱਗੇ ਕਿਤੇ ਰੁਤਬੇ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਫ਼ਰਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕਈ ਉਪ ਸਮੂਹ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਉਪ ਸਮੂਹ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੋਂਦ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿੱਤਾਗਤ ਵੱਖਰਤਾ ਇਲਾਕਾਈ ਫਰਕ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਵੱਖਰਤਾ ਅਜਿਹੇ ਜਨ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਿਖੇੜੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਭਿੰਨ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਬਦਲਦੀ ਤੋਰ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਸੰਸਕਾਰ, ਗੁੜ੍ਹਤੀ, ਜਨਮ ਪੱਤਰੀ ਨਾ ਰੱਖਣਾ, ਗਾਨਾ, ਸੁਹਾਗ, ਜੰਞ ਬੰਨਣੀ, ਸਿੱਠਣੀਆਂ, ਘੋੜੀਆਂ ਤੇ ਮੌਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅਨੇਕਾਂ ਰਸਮਾਂ ਤੇ ਵਹਿਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਉਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਸਰੋਤਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਦੇ ਵਿਹਾਰਕ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਫਿਰ ਵੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਸਰੋਤ ਕਿੱਤਾਗਤ ਸਾਂਝ ਪਰੰਪਰਾ ਧਾਰਮਿਕ ਮਨੌਤਾਂ ਮਨਾਇਆ।
ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਝੁੱਗੀਆਂ ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜਿਸ ਨਾਲ ਠੰਡ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਜਿਹੜੇ ਬਾਰਡਰ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੱਕੇ ਘਰ ਬਣਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਰਡਰ ਤੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੇ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਡਰ ਘੱਟ ਗਿਆ।
ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਦੇ ਤੇ ਸਿਰ ਲਈ ਸੱਗੀ ਕੰਨਾਂ ਲਈ ਕੋਕੇ, ਝੁਮਕੇ, ਡੰਡੀਆਂ, ਮੁਰਕੀਆਂ, ਪਿੱਪਲ, ਪੱਤੀਆਂ, ਲੌਂਗ, ਕੋਕਾ, ਨੱਥ, ਗਾਨੀ, ਹਾਰ, ਤਵੀਤ, ਵੋਟ ਲਈ ਕੰਗਣ, ਚੂੜੀਆਂ, ਗਜਰੇ, ਚੂੜੀ, ਉਂਗਲਾਂ ਲਈ ਮੁੰਦਰੀ ਛੱਲੇ ,ਪੰਜੇਬਾਂ ਤੇ ਝਾਂਜਰਾਂ ਮੱਥੇ ਤੇ ਬਿੰਦੀ ਆਦਿ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਹਰੀ ਭਰੀ ਸੀ ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਕਾਰਨ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੜਬੜ ਮੱਚ ਗਈ ਸੀ।
ਕਈਆਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਕੋਹਰਾਮ ਮੱਚ ਆਇਆ ਸੀ।
ਮੇਲੇ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਸੱਧਰਾਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੇ ਚੇਸ਼ਟਾਵਾਂ ਦੀ ਸਹਿਜ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਇੱਕਸੁਰਤਾ ਹਨ।
ਮੇਲੇ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮਨ ਪਰਚਾਵੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਖਾਣਪੀਣ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਲੋਕ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆਏ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਔਰਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਡ ਕੱਢ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕੁ ਔਰਤਾਂ ਹੁਣ ਘੁੰਡ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ।
ਐਲੇਕਸਿਸ ਰੀਵੇਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅੱਲੜ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਟਰਾਂਸਜੈਡਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਉਟਰੀਚ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਚਿਲਡਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿਖੇ ਸਧਾਰਣ ਸਿਹਤ ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਸੀ.ਐਚ.ਐਲ.ਏ. ਦੀ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਦੇ ਮੈਡੀਸਨ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਰੀਵੇਰਾ 2002 ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕੁਐਸਟ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਐਡਵੋਕੇਸੀ ਪੀਗੈਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੀ ਵਿਜੇਤਾ ਸੀ।
ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਨੈਟਵਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਕਾਉਂਟੀ ਐੱਚ.ਆਈ.ਵੀ / ਏਡਜ਼ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਇੱਕ ਚੇਅਰ, ਅਤੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਐਫ.ਟੀ.ਐਮ. ਅਲਾਇੰਸ ਦੇ ਬਾਨੀ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜੇਂਡਰ ਜਸਟਿਸ ਐਲ.ਏ. ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਗੈਰ ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ।
ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੀਵੇਰਾ ਦੀ ਮਿਸ਼ਨ ਜ਼ਿਲਾ, ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਕਲੈਰੀਅਨ ਐਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਧ 'ਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਈ ਗਈ।
ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਪ੍ਰੈਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ "ਐਲੇਕਸਿਸ ਰੀਵੇਰਾ ਟ੍ਰੇਲਬਲੇਜ਼ਰ ਐਵਾਰਡ" ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਐਲੇਕਸਿਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਐੱਚਆਈਵੀ-ਸੰਕਰਮਿਤ ਟਰਾਂਸ-ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਹ ਨਾਮ ਰੀਵੇਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਐਲੇਕਸਿਸ ਰੀਵੇਰਾ ਹੌਂਸ-ਇਨ-ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਐਵਾਰਡ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਏ.ਪੀ.ਏ.ਆਈ.ਟੀ. ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਾਮ ਵੀ ਰੀਵੇਰਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਐਲੇਕਸਿਸ ਮੈਰੀ ਰੀਵੇਰਾ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਐਡਵੋਕੇਟ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਚਿਲਡਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਯੁਵਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਨ।
ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਰੀਵੇਰਾ ਨੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਹੈਲਥ ਕੇਅਰ ਐਕਸੈਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਸਾਰੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੁੱਲੇ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
ਰੀਵੇਰਾ ਨੇ ਕਮਿਊਨਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜ ਵਿਆਪੀ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਐਡਵੋਕੇਸੀ ਡੇਅ 2010 ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਵਿਰਕ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰੇਕ ਓਦੋਂ ਮਿਲਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਗੋਵਾਰੀਕਰ ਦੀ ਖੇਲੇਂ ਹਮ ਜੀ ਜਾਨ ਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਚਟਗਾਓਂ ਇਨਕਲਾਬ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਫਿਲਮ ਹੈ।
ਵਿਰਕ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਅਸਨਉੱਲਾ ਖ਼ਾਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਫੇਰ ਉਸਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਐਂਡਰਿਊਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਾਸਾਨੋਵਾਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਦੇ ਉਲਟ ਦਿੱਗਜ ਅਭਿਨੇਤਾ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਲੈਕਸੀ ਨਾਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।
ਵਿਰਕ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਸਦੇ ਐਕਸ਼ਨ ਸੀਨਜ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਵਿਰਕ 2003 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਹ ਨਾਮਵਰ ਫੈਸ਼ਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸੰਗੀਤ ਵਿਡੀਓਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਵਿਰਕ ਜੋ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿੱਖ ਹੈ ਉਸਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਨਮੂਨਾ ਚੁਣਨਾ ਉਸਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਕੱਟਣੇ ਪੈਣਗੇ ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਨ।
ਵਿਕਰਮਜੀਤ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਜੁਲਾਈ 1984 ਨੂੰ ਸੁਖਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਅਤੇ ਹਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਵਿਰਕ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਥਰਵਾ ਮਾਜਰਾ, ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਆਪਣੀ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵਿਰਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਬਣਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਉਸਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਇਸ ਦੇ ਲਾਇਕ ਸੀ।