polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਉਸ ਦਾ ਉਪਨਾਮ 'ਦੇਹਲਵੀ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਸ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦਾ ਬੋਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਦੀ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਮਹਿਲਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਬਾਨੋ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਰਮਾ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਅਦਾਰਾ ਕਢਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਫਿਲਮ ਮਾਸਿਕ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਫ੍ਰੀ ਰੇਂਜ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਚਿਨਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਜ਼ਾਦੀ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ੈਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੁਰਾ ਹੈ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ, ਵਾਤਾਵਰਨ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਮਾਮਲੇ ਵਿਭਾਗ ਵਿਭਾਗ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਰੀ-ਰੇਂਜ ਚਿਕਨ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਧੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਖੁੱਲ੍ਹੀ-ਹਵਾ ਚਲਣ ਲਈ ਦਿਨ-ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਫ੍ਰੀ-ਸੀਡੀ ਅੰਡੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੁਰਗੀਆਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯੂਰੋਪੀ ਸੰਘ ਨੇ ਅੰਡੇ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁਫਤ-ਸੀਮਾ ਅੰਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ "ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਗਏ ਅਸਥਾਈ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ," ਚੁੰਬਣਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ-ਖੁੱਸਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਦਿਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੈ " ਆਰਐਸਪੀਸੀਏ "ਮੁੰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੈਲਫੇਅਰ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼" ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਟੌਕਿੰਗ ਦੀ ਰੇਟ ਉਪਲਬਧ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੋਂ 1000 ਪੰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈਨਸ ਦੇ ਲਈ 8 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਓਵਰਹੈੱਡ ਸ਼ੇਡ / ਆਸਰਾ ਦੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਖੇਤਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਬਰੈਲਰ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ. ਉਹ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਧਣ ਤੋਂ 5 ਤੋਂ 9 ਹਫ਼ਤੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਇਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਪਲਾਂਟ ਚੂਨੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਘਰ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਫੀਡ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਲਈ ਮਕੈਨੀਕਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹਵਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੀਟਰ ਹਨ ਜੋ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਘਰ ਦੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨੂੰ ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ ਢੱਕਣ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਦੇ ਚਿਪਸ, ਚੌਲ਼ਾਂ, ਜਾਂ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਗੋਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਕਿਉਂਕਿ ਖੁਸ਼ਕ ਪਿਸਤਣ ਝੁੰਡ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਨੱਥੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਪਿਲਗੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮੀਟ ਚੂੜੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਰੈਲਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਖੁਲੀ ਫਰਸ਼ ਤੇ ਹਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਸ਼ੈਲਰਾਂ, ਅਤੇ ਚੌਲ਼ਾਂ ਦਾ ਝੋਲਾ, ਮਾਹੌਲ-ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ।
ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, 5 ਤੋਂ 9 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਮੀਟ ਚਿਨਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਮੁਰਗੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦੇ 300 ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਨੌਂ ਹਫਤੇ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਚਿਕਨ ਸਰੀਰ ਦੇ ਭਾਰ ਵਿੱਚ 9 ਪੌਂਡ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਔਸਤ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਨੌ ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਕੜੀ ਲਗਭਗ 7 ਪੌਂਡ ਦੀ ਔਸਤ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁੱਕੜ 12 ਗੁਣਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸਦਾ ਨੌਂ ਪੌਂਡ ਔਸਤ ਹੈ।
ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ, ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਮਾਸ ਜਾਂ ਆਂਡੇ ਦੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਚਿਕਨ, ਬੱਤਖਾਂ, ਟਰਕੀ ਅਤੇ ਹੰਸ ਵਰਗੇ ਪਾਲਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ।
50 ਮੀਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੀਟ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਂਡੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ. ਅੰਡੇ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਚਿਕਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੇਅਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੀਟ ਲਈ ਚੂਨੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਕਸਰ ਬਰੋਇਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਪੋਲਟਰੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਡਰੱਗ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁਰਗੀਆਂ ਬੈਟਰੀ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ 1999/74/ਈ.ਸੀ. ਨੇ ਯੂਰਪੀਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਵਰੀ 2012 ਤੋਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਬੈਟਰੀ ਕੈਫੇ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਹ ਛੋਟੇ ਪਿੰਜਰੇ ਹਨ, ਹਾਉਸਿੰਗ 3 ਤੋਂ 8 ਮੁਰਗੀਆਂ ਕੰਧਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਖ਼ਤ ਧਾਤ ਜਾਂ ਜਾਲ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਰਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਮਲਟੀਕੋਡਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਡਿੱਗਣ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕਨਵੇਅਰ ਬੈਲਟ ਉੱਤੇ ਰੋਲ ਹੋਵੇ।
ਪਾਣੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਓਵਰਹੈੱਡ ਨਿੱਪਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਚੇਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਮਤ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਬਣੇ ਪਿੰਜਰੇ ਦੇ ਮੂਹਰਲੇ ਖੱਡੇ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ।
ਉਚਿਤ ਧਰਤੀ ਲਈ ਕੀੜੇ ਅਤੇ ਕੋਕਸੀਡੀਅਲ ਓਓਸਾਈਸਟਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਵਾਵਾਂ, ਸਹੀ ਹਵਾਦਾਰੀ, ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਸਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਵਧੇਰੇ ਗਰਮੀ, ਠੰਡੇ ਜਾਂ ਸਿੱਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਫ੍ਰੀ-ਰੇਂਜ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਜਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਕੰਟਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁੱਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੈਰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਫੀਡਿੰਗ ਇਸ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੀ ਸੀਮਾ ਕੁੱਕੜ ਦੀ ਰੂੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਫ੍ਰੀ-ਰੇਂਜ ਬਰੋਲਰਾਂ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀ-ਸੀਡਿੰਗ ਅੰਡੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਨ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਸਲਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨਡੋਰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 8 ਹਫਤੇ ਦੀ ਉਮਰ' ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਇੱਕ ਮੁਰਗੇ ਕੋਲ ਬਾਹਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਫ੍ਰੀ-ਰੇਂਜ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਰਜ਼ ਦੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੁੰਝ, ਝੁਰਕੀ, ਪਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕਸਰਤ ਕਰਨਾ।
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੁਫਤ-ਸੀਮਾ ਬ੍ਰਿਓਲਰਾਂ ਕੋਲ ਅਕਸਰ ਵਧੀਆ ਲੱਤ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਯੋਕ ਕਲਨੋਰੇਟਸ, ਇਨ-ਫੀਡ ਜਾਂ ਇਨ-ਵਾਟਰ ਦਵਾਈਆਂ, ਹੋਰ ਭੋਜਨ ਐਡਿਟਵ ਅਤੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਐਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਘਣਤਾ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।
ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਇੱਜੜਾਂ ਨੂੰ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸੋਆਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਮਿਆਰ, ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਪ੍ਰਤੀ 1,000 ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਕਦਾਰ ਘਣਤਾ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਪੋਲਟਰੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 2000 ਹੇਨਸ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ, ਆਰਗੈਨਿਕ ਬਿਜਾਈ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬੇਕ-ਟ੍ਰਿਮਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ 74 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੋਲਟਰੀ ਮੀਟ ਅਤੇ 68 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅੰਡੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਘਾਤਕ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੋਟੇ ਪੋਲਟਰੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਬਦਲ ਮੁਫਤ ਸੀਮਾ ਹੈ ਜੋ ਹੇਠਲੇ ਸਟਾਕਿੰਗ ਘਣਤਾ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੋਲਟਰੀ ਉਤਪਾਦਕ ਰੁਟੀਨ ਨਾਲ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਂਟੀਬਾਇਟਿਕਸ, ਫੀਡ ਜਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ।
ਐੱਫ ਡੀ ਏ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀਆਂ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਧਾਰਿਆ ਫੀਡ ਉਪਯੋਗਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਪਾਰਕ ਮੁਰਗੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 16 ਤੋਂ 20 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅੰਡੇ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਲਗਪਗ 25 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਤਪਾਦਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 72 ਹਫਤਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਇੱਜੜ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗੈਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 6 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕੁੱਝ ਰਹਿਣਗੇ।
ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਐਂਡ-ਲੇਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਫ੍ਰੀ-ਸੀਮਾਂ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਭਲਾਈ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ ਨਕਲੀਵਾਦ, ਖੰਭਕ ਚੁੰਝਣੀ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਚੁੰਝਨੇ ਆਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਕਿਸਾਨ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਉਪਾਅ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁੰਝ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਟਾਕਿੰਗ ਦੀ ਦਰ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਆਮ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਰਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਪਾਗਲ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਫ੍ਰੀ ਰੇਂਜ ਫਾਰਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਬੂ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਏਵੀਅਨ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਾਤਾਵਰਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਕਸਰ ਸਵੈ-ਚਾਲਿਤ ਅੰਡੇ-ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਚਾਨਣ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਮਿਆਦ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 16-20 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੇ ਅੰਡਾਣੂਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਅੰਡੇ ਰਖਣ ਲਈ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਅੰਡੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸਿਰਫ ਗਰਮ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁੱਕੜੀ ਦੇ ਕੁਝ ਵਪਾਰਕ ਨਸਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 300 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਂਡੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅੰਡੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੇ ਫਰੀ-ਰੇਂਜ ਫਾਰਮਰਜ਼ ਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੁਕੜੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਫ੍ਰੀ-ਰੇਂਜ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੁੰਝ, ਝਰਕੀ, ਪਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ '' ਦੇ ਕੋਸ਼ਗਤ ਅਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਫੋਕਲੋਰ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਬਦ ਲੋਕਧਾਰਾ, ਲੋਕਯਾਨ, ਲੋਕ ਵੇਦ, ਲੋਕ ਪ੍ਰਵਾਹ, ਲੋਕ ਵਿਰਸਾ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਿਆਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰਜੀਹ ਪਿੱਛੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ:-ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ, ਡਾ. ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ, ਡਾ. ਕਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਾਰਸਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਫੋਕਲੋਰ ਐਂਡ ਫੋਕਲਾਈਫ਼ ਆਦਿ ਦੇ ਉਲੇਖ ਕਰਕੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲੋਕ-ਜੀਵਨ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਗੁਰ ਰਾਉ ਬਾਪਤ ਪਾਪੂਲਰ ਕਲਚਰ ਨੂੰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਛੇੜਦਾ ਹੈ।
1990 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈ ਖ਼ਪਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਆਏ ਇਨਕਲਾਬ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ ਬੋਰਦੀਲਾਰਦ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਹਾਈਪਰ ਟੈਕਸਟ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਬਾਰੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਸਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਲੇਖਕ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਤਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਭਿੰਨ ਚਿੰਤਕਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਐਥੇਨੀਅਮ ਮੈਗ਼ਜ਼ੀਨ ਵਿਚ ਛਪੇ ਥਾਮਸ ਦੇ ਲੇਖ ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਫੋਕਲੋਰ ਸ਼ਬਦ ਇਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਫੋਕਲੋਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉੱਤਪਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਲੋਕਧਾਰਾ ਬਾਰੇ ਥਾਮਸ, ਆਰਚਰ ਟੇਲਰ, ਕ੍ਰਪੇ, ਸੰਕਰਸੇਨ ਗੁਪਤਾ, ਐਂਡਰੀਉ ਲੈਂਗ ਅਤੇ ਲੈਵੀ ਸਤ੍ਰਾਸ ਆਦਿ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਐਲਨ ਡੰਡੀਸ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਡਾਰਸਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ 'ਲੋਕ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਡਾਰਸਨ ਚਾਰਲਸ ਕੇਲ ਦੇ ਲੋਕ ਸੰਕਲਪ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਕਰਦਿਆਂ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਵਚੇਤਨ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣਾ ਮਨੁੱਖ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਦੇ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਐਲਨ ਡੰਡੀਜ਼ ਦੀ ਲੋਕ ਬਾਰੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਲੇਖਕ ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਧੀਵਤ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਵਿਚ ਡੰਡੀਜ਼ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ, "ਲੋਕ ਅਜਿਹਾ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ, ਇਲਾਕੇ, ਧਰਮ, ਕਿੱਤੇ ਆਦਿ ਕਰਕੇ ਆਪਸ ਨਿਚ ਜੁੜਿਆ ਸਾਂਝੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਕ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂਕਰਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੀ ਲੇਖਕ ਨੇ ਪੁਲਿਸ, ਡਰਾਈਵਰਾਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਡਾਕਟਰਾਂ, ਆਦਿ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਕਿੱਤੇ ਦੀ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਵੱਖਰਤਾ ਕਰਕੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਕਿੱਤੇ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦਾਇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਉਹ ਹੋਰ ਦਾਇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਡਾ. ਸਤੇਂਦ੍ਰ ਦੇ ਮੱਤ ਨੂੰ ਯੁੰਗ ਦੇ ਮੱਤ ਨਾਲ ਖਾਰਿਜ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਯੁੰਗ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿਚੋ ਆਦਿਮ ਤੱਤ ਦੇ ਖਾਰਿਜ ਹੋਣ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੱਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਲੇਖਕ ਲੀ ਹੇਅਰਿੰਗ ਦੇ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਵਿਭਿੰਨ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਾਨਵੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਸਾਂਝੇ ਤੱਤਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਅਤੇ ਡਾ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦੀਆਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਾਲਦੀਮੀਰ ਪਰਾਪ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨਕ ਲੋਕ ਸੁਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਿਆਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਡਾਇਲੈਕਟਿਕਲ ਸੰਬੰਧ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਸਿਰਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਕੂਲ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਮਝ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਬਦਲਦੀ ਆਈ ਹੈ ਲੇਖਕ ਸਾਮੂਹਿਕਤਾ ਨੂੰ ਲੋਕਧਾਰ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੱਛਣ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇੇਂ ਵਿਚ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੇਖਦਾ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪੂੰਜੀਪਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਘੱਟ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਥਾਨਿਕ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਅਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਨੂੰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਗ਼ਰੀਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਬਾਹੀ ਵਿਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੇਖਕ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਅਰਥ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਚੌਮਸਕੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, "ਰਾਜਭਾਗ ਵਾਲੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਭੇਡਾਂ ਦਾ ਇੱਜੜ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰਦੇੇ ਹਨ।
" ਲੇਖਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵੀਕਕਨ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਰਾਜਨਿਤਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ ਭੂਮਿਕਾ ਆਦਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਪਭੋਗੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਕ ਮੁੱਲ, ਲੋੜਾਂ ਭੁੱਲਕੇ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿਚ ਗੁਆਚ ਗਏ ਹਨ।
ਸਥਾਨਿਕ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲੋਂ ਮੰਡੀ ਦੀ ਲੋੜ ਭਾਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਭਿਆਚਾਰ ਕਾਰਨ ਸਥਾਨਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਲੋਪ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਨਿੱਖੜਤਾ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਚ ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਸਾਧਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਰਾਇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਉਸਾਰੂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਭੇਂਟ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪ੍ਰਤੀ ਚਿੰਤਿਤ ਹੈ।
ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮਸ਼ਵਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਧਾਰਾ ਆਲੋਪ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਮਲਟੀ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਤੋਂ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੰਨਗੀ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਮੋਟਿਫਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ, ਸੰਚਾਰ, ਪਰਚਾਰ ਜਾਂ ਪਸਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਮੌਖਿਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਆਵਿਸ਼ਕਾਰਾਂ ਆਦਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਚਾਹੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਨੂੰ ਸਰੋਤੇ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਤੋਂ ਦੂਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕ/ਸਰੋਤੇ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਦਾ ਆਹਮੋ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲਾ ਕਿਰਦਾਰ ਆਲੋਪ ਹੋਇਆ ਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਦੀ ਜੋ ਹੁੰਗਾਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਿਰਜਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ ਉਹ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਖਪਤ ਸਭਿਅਾਚਾਰ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰ ਸਟੇਟਸ ਦੀ ਮਿੱਥ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਉਪਭੋਗੀ ਬਨਾਉਣ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਲੋਕ ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਲਈ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ, ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਮਨਇੱਛਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਾਪੂਲਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਲਾ ਜਨ ਸਮੂਹ ਮੰਡੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬੇਖ਼ਬਰ ਇਸ ਦਾ ਉਪਭੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਕਧਾਰਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ, ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ ਅਤੇ ਖਪਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਜਦੋਂ ਟੀ.ਵੀ. ਜਾਂ ਫਿਲਮ ਦੀ ਟੈਕਸਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਟੈਕਸਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਵੰਡ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਹਾਂਡੂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਅਧਾਰਾਂ ਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਿਥ ਅਧਾਰਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ *ਅਰਧ ਮਿਥਿਕ ਫਿਲਮਾਂ *ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ
ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਲੇਖਕ ਅੱਜ ਦੇ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਵਧਦੇ ਜਾਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੀਨ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਲੈਣ ਲਈ ਮਸ਼ਵਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਰਸਮਾਂ ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਰੀਤ ਜਾਂ ਫਿਰ ਰਸਮ ਉਹ ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਰਹੱਸਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜਾਦੂ ਆਦੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ, ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਆਖਿਆ ਰਾਹੀਂ ਰਸਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦੇ ਹਨ।
ਲੇਖਕ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਨਮ, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨਾਲ ਸੰਭੰਧਿਤ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਨ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਉਹ ਰਸਮਾਂ ਰੀਤਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪੂਜਾ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਅਸਵਿਕਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਇਸ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਨਰ ਬਲੀ ਦੀ ਰੀਤ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਪਸ਼ੂ ਬਲੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਬਲੀ ਅਨਾਜ ਬਲੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਇਹ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿੱਥ ਰਲਕੇ ਰਹੱਸਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਾਲ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਉਣ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਖੀਰ ਲੇਖਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਰਸਮਾਂ ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕੁਝ ਹਿਦਾਇਤਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੀ ਠੀਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬਹੁਭਾਂਤੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਚ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ, ਡਾ. ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਆਦਿ ਦੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਐੱਚ. ਏ. ਰੋਜ਼ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਅਧਿਐਨ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੜ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬਹੁਭਾਂਤੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਰਪਾਲ ਕਜ਼ਾਕ ਅਤੇ ਡਾ. ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਵਿੰਭਿਨਤਾ ਗਾਇਬ ਹੈ।
ਖੋੋਜਕਾਰ ਲਈ ਰੀਤਾਂ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਲੋਕ ਵਾਰਤਕ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਥ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੋਕ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਟੋਟਕੇ, ਚੁਟਕਲੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਾਸਾ, ਵਿਅੰਗ, ਸਮਾਜਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਚਿਤਰਨ, ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕ ਵਾਰਤਕ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਗੰਭੀਰ ਕਾਰਜ ਹੋਏ ਹਨ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਜੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਲੇਖਕ ਲੋਕ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦੇ ਵਿਧਾਗਤ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਥਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਅਵਚੇਤਨ ਵਿਚ ਪਈ ਇੱਕ-ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਛੁਟਿਆਉਣ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਇਸ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਨੂੰ ਲੋਕ ਹਾਸ ਵਿਅੰਗ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਉਸ ਹਾਸ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਣਨ ਮਗਰੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਤਨਾਉ ਅਤੇ ਕੜਵਾਹਟ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਇਹ ਕੜਵਾਹਟ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੁੱਧਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਵਾਦ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਵੀ ਤਿੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਕੁਲਦੀਪ ਨਈਅਰ ਦੇ ਲੇਖ ਵਿਚਲੀ ਗੁਪਤ ਰਿਪੋਕਟ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਸ ਨਫ਼ਰਤ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦਾ ਹੈ:-
ਇਸ ਕੜਵਾਹਟ ਦੇ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਲਈ ਇਹ ਹਾਸ ਵਿਅੰਗੀ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਰਚੇ ਗਏ ਹਨ।
ਲੇਖਕ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਸ ਵਿਅੰਗ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਹੀਣਾ ਦਿਖਾਕੇ ਮਖੌਲ ਉਡਾਕੇ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜੇ ਕਈ ਗਿਲਾਨੀ ਅਤੇ ਚੁਭਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਲੇਖਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਵਿਅੰਗ ਮਨੋਰੰਜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਅਵਚੇਤਨ ਵਿਚ ਪਏ ਸਾੜੇ, ਈਰਖਾ ਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
ਸਿਰਲੇਖਿਤ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਲੇਖਕ ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਵਜੋਂ ਪੁਸਤਕ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਜੋਂ ਕਬੂਲਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਤੋਂ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਇੱਕ ਤਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪੁਨਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਇਸਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਵੰਨਗੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੋਟਮ, ਰਸਮਾਂ ਰੀਤਾਂ, ਹਾਸ ਵਿਅੰਗ, ਤਿਉਹਾਰ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਦ ਬਿੰਦ ਅਤੇ ਵਹਿੰਗੀ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਕਾਰ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਪਰਿਪੇਖ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਟੋਟਮ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਰਥ, ਉਦਭਵ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਇਸਦੇ ਗਹਿਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਟੋਟਮ ਨੂੰ ਮਿੱਥ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਰਥ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ, "ਟੋਟਮ ਅਜਿਹਾ ਜਾਨਵਰ, ਪੌਦਾ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
" ਇਹ ਹਰ ਕਬੀਲੇ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਲੇਖਕ ਟੋਟਮ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਮੈਕਲੇਨਿਨ , ਫਰੇਜਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸਦੀ ਵਰਗ ਵੰਡ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਸਪੈਂਸਰ, ਗਲਿਨ, ਦੁਰਖੀਮ, ਗੇਜਾ ਰਹੀਮ, ਲੈਵੀ ਸਤ੍ਰਾਸ, ਆਦਿ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਆਖਿਰ ਲੈਵੀ ਸਤ੍ਰਾਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਵੀਕਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਰਾਸ ਟੋਟਮ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਧਿਅੈਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਟੋਟਮਿਕ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਲੱਭਦਾ ਹੋਇਆ ਪੂਜਾ, ਨਾਵਾਂ, ਗੋਤਾਂ, ਆਦਿ ਪਿੱਛੇ ਟੋਟਮ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੋਟਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ, ਰੀਤਾਂ, ਮਨੌਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਕੇ ਸਮਝਣ ਲਈ ਆਖਦਾ ਹੈੈ।
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਮੈਲੀਨੋਵਿਸਕੀ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਉਘਾੜਦਾ ਹੋਇਆ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਉਸਾਰਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸਮਝਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਆਰਥਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਸਿਰਜਣਾਵਾਂ ਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਿਭਾਉ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਤੇ ਖਾਸ ਸਥੀਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲੇਖਕ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਹਰੇਕ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੰਸਗ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਿੱਠਣੀਆਂ, ਚੁਟਕੁਲੇ, ਮੁਹਾਵਰੇ, ਛੰਦ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਚੁਟਕੁਲਾ ਸੁਣਾਵੇ ਤੇ ਦੂਜਾ ਜਵਾਬ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਪਾਵੇ ਤਾਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਬੇਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਖਾਣ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਸੰਗ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਸਮਝੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਦਾਹਰਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਲੋਕ ਸਿਆਣਪ ਭਾਵੇਂ ਵਰਤਮਾਨ ਬੁੱਧ-ਵਿਵੇਕ ਉੱਪਰ ਖਰੀ ਨਹੀਂ ਉੱਤਰਦੀ ਪਰ ਇਹ ਬੀਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹਨ।
ਲੇਖਕ ਲੋਕਧਾਰਾਈ ਰੂਪ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਟੁੱਕ ਤੇ ਡੇਲਾ' ਡੇਲਾ ਸੁਣਕੇ ਮਾਲਵੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਫਲ ਨੂੰ ਸਮਝੇਗਾ ਪਰ ਮਾਝੇ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਅੱਖ ਦੇ ਡੇੇਲੇ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਲੇਖਕ ਅਨੁਯਾਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਇਤਾਹਿਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਸੀ ਗੁਲਾਮੀ, ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਲਤਾੜੀ ਜਨਤਾ, ਸਮਾਜਕ ਦਰਜੇਬੰਦੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਲੋਕਧਾਰਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾ ਬਗੈਰ ਸਮਝਣੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।
ਅੰਤ ਲੇਖਕ ਅਨੁਯਾਰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਠ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵਾਪਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਲੋਕ ਦਾਇਰਿਆਂ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਗੱਲ ਛੇੜਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਸਹਿਤ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰੀ ਵਿਚ ਵਧਦੇ ਰੁਝਾਨ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਘਟਦੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਨਿਘਾਰ ਅਤੇ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਅਭਾਵ ਨੂੰ ਕਬੂਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪਾਠ ਵਿਚ ਉਹ ਟਰੱਕਾਂ ਉੱਤੇ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਤਰਾਂ ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸੂਤਰ ਬੱਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜ ਸਤਰ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਹਟਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਯੋਗਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਲੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ, ਖਾਣ-ਪਾਣ, ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਰੀ ਦੇ ਹੋਰ ਪੱਖਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਚਰਚਾ ਕਰਦੀ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੜਕਨਾਮਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਸੜਕਨਾਮਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
1984 ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਅੰਗ-ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਹਿੰਸਕ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
1985 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਸੋਮਨ ਪੇਂਡੂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪਿਆਂ, ਗੁਰਦੇਵ ਅਤੇ ਤੇਜਪਾਲ ਅਤੇ ਅਣਵਿਆਹੇ ਭੈਣ ਗੁਡਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਜਿਊਂਦੇ ਰਹੇ।
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਨੂੰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਅਫਸਰ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਜੱਸੀ ਸੰਧੂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਫਸਰ ਰੰਧਾਵਾ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਈਮਾਨਦਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਕੇਵਲ ਨਕਲੀ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਖੌਤੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕੋਟਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚਿੰਤਤ ਹੈ।
ਜੱਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰਸ਼ਰਨਾਨ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੱਸੀ ਦੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸੋਮਨ ਦੇ ਘਰ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਡਫਿਲ ਬੈਗ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੁੱਟ ਕੇ ਮਾਰਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਅਸਲ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੰਦੂਕ-ਪੁਆਇੰਟ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੰਧਾਵਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਮਨ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁੱਡੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਵੇ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਜੁਲਾਈ 1987 ਵਿਚ, ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਅਤਿਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਗੈਰ-ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇੱਕ ਬੱਸ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਦਮੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ।
ਨਕਲੀ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਕੋਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫਿਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਗੁਡਿੀ ਰੰਧਾਵਾ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਲੇਰ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕੈਦ ਅਤੇ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿੱਤਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਨੂੰ ਯੂ.ਏ.ਏ. ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਗੁਰਸ਼ਰਨਨ ਸਿਆਸੀ ਪਨਾਹ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਜੱਸੀ ਨੂੰ ਸਪੌਂਸਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ।
ਜੱਸੀ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰਸ਼ਰਨਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੋਨੇ ਦੇ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੱਸੀ ਇੱਕ ਗੈਸ ਅਟੈਂਡੈਂਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਰਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।
ਦੇਸ ਹੋਇਆ ਪਰਦੇਸ, 2004 ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਮਨੋਜ ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ, ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਦੱਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜੈਦੇਵ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਗਾਇਕ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ, ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਅਲਕਾ ਯਾਗਨਿਕ, ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ, ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਅਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਿਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।
ਚਿਕਨ ਇੱਕ ਮੱਧਮ ਆਕਾਰ ਦੇ ਪੰਛੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਠੰਡੇਦਾਰ ਪੰਛੀ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਟਿਕਾਣੇ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਮਾਸਟਰੀ ਲਾਲ ਕਲਗੀ ਅਤੇ ਵੱਟੇ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਰਦਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਕੜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਆਦਾ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਪੱਪਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚਿਕਨ ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ, ਸਰਬ-ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੰਛੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਬੀਜਾਂ, ਅਣਵਰਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਪੱਤਾ ਲਿਟਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਕਦੀ-ਕਦਾਈਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਖਤਰੇ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਅੰਡਰਗ੍ਰੋਥ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਕਰਦੇ ਹਨ।