polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਹਿੱਸਾ ਚੋਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਅਜੇ ਵੀ ਕਨੂੰਨੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂਰੀ-ਪੂਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਸ਼ਗਿਰਦਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ 1948 ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਜੁਰਮ ਦੀ ਰੋਕ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਉੱਤੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਨੂੰਨੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਦੀ ਧਾਰਾ 2 ਵਿੱਚ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ "ਕਿਸੇ ਕੌਮੀ, ਜਾਤੀ, ਨਸਲੀ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਰਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ਼ ਕੀਤਾ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਜ ਹੈ"(1948 ਦੀ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਵਾਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ: ‘ਇਕ ਨਾਗਰਿਕ, ਨਸਲ, ਨਸਲੀ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਾਰਜ’) ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਉਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ; ਉਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਦੁੱਖ ਦੇਣਾ; ਉਸ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ਼ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਉਸ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਜਿਊਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਥੋਪਣੀਆਂ; ਉਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਜਨਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਪਾਅ ਮੜ੍ਹਨੇ; ਧੱਕੇ ਨਾਲ਼ ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਦੇਣਾ।
ਸ਼ਬਦ ‘ਜੈਨੋਸਾਈਡ’ ਗਰੀਕ ਸ਼ਬਦ ‘ਜੈਨੋਸ’ ਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ‘ਸਾਈਡ’ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਸੋਨਲ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਡਾਂਸਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ ਜੋ 1962 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਆਰੇਂਜੇਟਰਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ 1977 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇੰਡੀਅਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਡਾਂਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ , 1987 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤੇ।
2003 ਵਿੱਚ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ; ਬਾਲਾਸਰਸਵਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹਾ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮਹਿਲਾ ਡਾਂਸਰ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
2002 ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ 40 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਝਾਅ ਨੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੋਨਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਸਾਲ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਗੈਰ-ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।
2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਾਦਮੀ ਰਤਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਅਰਵਿੰਦ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ/ਕਲਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਮਾਂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਪਕਵਾਸਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਬੇਟੀ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਮੰਗਲਦਾਸ ਪਕਵਾਸਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਗਵਰਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ।
ਚਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨਲ ਨੂੰ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਨੀਪੁਰੀ ਨ੍ਰਿਤ ਸਿੱਖਣ ਭੇਜਿਆ।
ਉਹ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪੰਦਨਾਲੁਰ ਸਕੂਲ ਦੇ ਗੁਰੂਆਂ ਕੋਲੋਂ ਭਾਰਤ ਨਾਟਿਯਮ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਦਿਆ ਭਵਨ ਤੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ‘ਪ੍ਰਵੀਨ’ ਅਤੇ ‘ਕੋਵਿਦ’ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਬੰਬਈ ਦੇ ਐਲਫਿਨਸਟੋਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਜਰਮਨ ਲਿਟਰੇਚਰ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਆਨਰਜ਼ ਕੀਤੀ।
18 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੋਨਲ, ਭਾਰਤ ਨਾਟਿਯਮ ਨ੍ਰਿਤ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਲਈ ਬੰਗਲੌਰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਸੋਨਲ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਮਿੱਥ-ਕਥਾ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਕੇ ਨ੍ਰਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਬੜੀ ਸੰਜੀਦਗੀ ਤੇ ਦੂਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਉਭਾਰਿਆ।
ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਨਟਖਟ ਰੂਪ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਵਾਨੀ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਅਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਨ੍ਰਿਤ ਕਲਾ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਕਰਕੇ ਖ਼ੂਬ ਹੁੰਗਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਨ੍ਰਿਤਕੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨ੍ਰਿਤ ਕਲਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰਾ ਸਾਹਿਬ ਡਾ. ਮਾਇਆਧਰ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕੀਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਕੇਲੂਚਰਨ ਮਹਾਪਾਤਰਾ ਤੋਂ ਓਡੀਸੀ ਨ੍ਰਿਤ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਵਾਈ।
ਪੇਸ਼ੇ ਕਾਰਨ ਲਲਿਤ ਨੂੰ ਜਨੇਵਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨ੍ਰਿਤ ਸਿਖਲਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣਾ ਪਿਆ।
ਸੋਨਲ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਰਤਕੀ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ ਨ੍ਰਿਤ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਨ੍ਰਿਤਕੀ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਜਾਂ ਚਿੰਤਕ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਵਕਤਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਨ੍ਰਿਤ ਰਾਹੀਂ ਅਮੀਰ ਕਰਕੇ ਸੋਨਲ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਜਾਮਾ ਪਹਿਨਾਇਆ।
ਉਸ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰੋਅਬ ਤੇ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਮੁਰਦਾ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਹ ਫੂਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੋਨਲ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 1977 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇੰਡੀਅਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਿਜ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਯੁਵਕ-ਯੁਵਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਜਦੋਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਅਫ਼ਵਾਹ ਫੈਲ ਗਈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀਆਂ।
ਇਸ ਅਫ਼ਵਾਹ ਤੋਂ ਘਬਰਾ ਕੇ ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਵੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿਚਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਾਂਭੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਾਧੂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵੇਚਣੀਆਂ ਸ਼ੂਰੁ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਜ਼ਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮੁਜ਼ਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀ।
ਜਦੋਂ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਕਦੀ ਨਾ ਦਿਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੂਰ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚਣ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਦੇ ਦਿੱਤੇ।
ਸੀਲੋਂ ਤੋਂ ਗਿੱਲ, ਰਾਮਪੁਰ ਅਤੇ ਛੰਦੜਾਂ ਤੋਂ ਮਾਂਗਟ, ਨੰਗਲਾਂ ਤੋਂ ਮਾਨ, ਲੰਢਾ-ਭੂਤਨਾ ਤੋਂ ਲੋਚਨ, ਘੁਢਾਣੀ ਤੋਂ ਬੋਪਾਰਾਏ, ਘਰਖਣਾ ਅਤੇ ਦੁਗਰੀ ਤੋਂ ਮੱਲੀ, ਦਾਊਮਾਜਰਾ ਤੋਂ ਲੱਧੜ, ਭੀਖੀ ਤੋਂ ਖੱਟੜਾ, ਬੁਆਣੀ ਤੋਂ ਝੱਜ, ਕਟਾਰੀ ਤੋਂ ਪੰਨੂੰ, ਚੋਪਦਾਰਾਂਵਾਲਾ ਤੋਂ ਧੱਮੀ, ਮਾਲੋਵਾਲ ਤੇ ਟਿੱਬੀ ਤੋਂ ਭੰਧੋਲ ਸਣੇ ਕਈ ਗੋਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਏ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖ਼ਰੀਦ ਲਈ।
ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਨਾਭਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਗੁਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮੌਜ਼ਾ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਕੋਠੀ ਸੰਭਾਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀ ਵੱਟਤ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
ਜਦੋਂ ਨਾਭੇ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੀ 8 ਹਜ਼ਾਰ ਵਿੱਘੇ ਜ਼ਮੀਨ ਭਰਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੀ ਸੀ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਗੁਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡੀ ਕੋਠੀ ਬਣਾਈ ਤੇ ਫਿਰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਸਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਕਾਮੇ ਲਿਆਂਦੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਜ਼ਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਭਰਪੂਰਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਲੋਹ ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਭਰਪੂਰਗੜ੍ਹ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਅਮਲੋਹ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਬੰਨਾ ਲੁਧਿਆਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰੌਣੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਹੱਦ ਵੀ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਬੀ. ਸੀ. ਵਿਚ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਐੱਮ ਏ ਥੀਸਿਸ ਸਾਈਮਨ ਫਰੇਜ਼ਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਨੇਡੀਅਨ ਫਾਰਮ ਵਰਕਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ: ਏ ਕੇਸ ਸਟਡੀ ਇਨ ਸੋਸ਼ਲ ਮੂਵਮੈਂਟਸ/ : , 1986
"ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ 1970ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਸੀਵਿਆਂ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਉਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਏਨੀ ਧੀਮੀ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਈ" - ਬਿਨਿੰਗ
ਇਸ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਚਿੰਤਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ 2600 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਵਿਚਾਰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਂਦ 'ਤੇ ਕਿੰਤੂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂਹ-ਪਖੀ ਰੋਲ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਈ 725 ਟੂਕਾਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਲਿਖਤ ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰ ਬਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਹਿੱਤ ਹੋਈਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ ਹੈ।
ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਡੇਢ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਨਾਟਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਖੋਜ, ਅਨੁਵਾਦ, ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ, ਵੈਨਕੂਵਰ , ਵੈਨਕੂਵਰ ਸੱਥ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਢਲਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਚਰਲ ਅਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ।
ਬਿਨਿੰਗ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਤਨੋਂ ਦੂਰ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਵਤਨ ਦਾ ਕੋ-ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਾਰਚ 2008 ਵਿੱਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਸੰਨ ਨੇ ਬਿਨਿੰਗ ਦਾ ਨਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਚੋਟੀ ਦੇ 100 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਿਹੜੇ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮਾਰਚ 2015 ਵਿਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਨੇ ਪੱਚੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪਲੇਕਾਂ ਲਾਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ।
ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਪਲੇਕ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ - ਫਰੇਜ਼ਰ ਸਟਰੀਟ ਅਤੇ 49 ਐਵਨਿਊ ’ਤੇ ਲਾਈ ਗਈ
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਚਹੇੜੂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਵਿਦਿਆ ਰਾਮਗੜੀਆ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਫਗਵਾੜਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿਨਿੰਗ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਗੁਰਮੇਜ ਕੌਰ ।
ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਕੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਸਫਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕੜੀ ਦੀ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਡਾਕਖਾਨੇ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਿਨਿੰਗ ਨੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1983 ਵਿਚ ਸਾਈਮਨ ਫਰੇਜ਼ਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ. ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਬਿਨਿੰਗ ਦੀ ਖੱਬੇ - ਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਾਫ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਨਾਸਤਿਕਤਾ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਕਟੜਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਰਖਣ ਵਾਲੇ ਮਾਡਰੇਟਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਬਾਰੇ ਬਣੀ ਮਿੱਥ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਹੈ, ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ।
ਬਿਨਿੰਗ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਮਾ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਲਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਹੇ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਵੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਦੂਜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੇ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਨਾਵਲ, ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾਟਕ, ਖੋਜ, ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਬਾਰੇ ਹਨ।
'ਕੋਈ ਵੀ ਅਥਰੂ ਹੋਵੇ ਨਾ" ੳਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਸੀ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮੋਗਾ ਗੋਲੀ-ਕਾਂਡ ਦੀ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ।
ਬਿਨਿੰਗ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਕਈ ਸਥਾਪਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਛਪੀਆਂ ਹਨ।
ਬਿਨਿੰਗ ਨੇ 1986 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਸਾਈਮਨ ਫਰੇਜ਼ਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸੋਸ਼ਿਆਲਜੀ ਦੀ ਐਮ. ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਬਿਨਿੰਗ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: "ਸੋਸ਼ਿਆਲਜੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੇ ਮੇਰਾ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ."।
ਇਸ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ: "ਵਿਚਾਰਾਂ ਪੱਖੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਅਜ ਹਾਂ ਉਹ ਸੋਸ਼ਿਆਲਜੀ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰ ਮਾਰਕਸੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਨ ਕਾਰਨ ਹੀ ਹਾਂ"।
ਬੇਇੱਜ਼ਤ - ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਅਠਵਾਲ ਅਤੇ ਜੈਫ ਹਡਸਨ ਦੀ ਲਿਖੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬ ਸ਼ੇਮਡ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ 2017,
ਬਿਨਿੰਗ ਦਸਦਾ ਹੈ ਕਿ: "ਪਾਠਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਜਿੰਨੀ ਫੀਡ-ਬੈਕ ਇਸ ਨਾਵਲ ਬਾਰੇ ਮਿਲੀ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ"।
ਉਹ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥਣ ਜਗਦੀਸ਼, ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਨੂੰਹ ਰੋਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਰਨਬੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਪੇਂਦਰਨਾਥ ਅਸ਼ਕ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਹਿਚਾਣ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਵਜੋਂ ਹੀ ਹੈ।
ਕਵਿਤਾ, ਡਰਾਮਾ, ਯਾਦ, ਨਾਵਲ, ਕਹਾਣੀ, ਆਲੋਚਨਾ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੂਬ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ।
ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਕ-ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਉਲੇਖਨੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਹਿੰਦੀ-ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਤੋਂ ਮਗਰਲੇ ਕਥਾ-ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਧਾ ਨਾਲ ਉਹ ਬੱਝਕੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਜੋ ਰੂਪ ਅਸ਼ਕ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਨੁਭਵੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਵਚਿੱਤਰ ਵਰਣਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਇਹੀ ਸੁਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਪੀ ਦੀ ਬਰੀਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਤਰਾਸ਼ਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਇੱਕ - ਇੱਕ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤੁਕਬੰਦੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਸਨ।
ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਲ ਕੀਤੀ।
ਅਸ਼ਕ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੋਏ।
1933 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਔਰਤ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮੁਨਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਨੇ ਲਿਖੀ।
ਬੰਬਈ ਪਰਵਾਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਪਟਕਥਾਵਾਂ, ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਪਰ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਵਾਲੀ ਜਿੰਦਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ ਨਹੀਂ ਆਈ।
ਸਿਆਚਿਨ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਰੇਖਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪੁਆਇੰਟ ਐਨ ਜੇ-9842 ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਾਈਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ।
ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਜਿਹੜੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਇਸ ‘ਸੀਜ਼ ਫਾਇਰ ਲਾਈਨ’ ਨੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਅੰਦਰ ਗਿਲਗਿਤ ਏਜੰਸੀ ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
ਸੰਨ 1965 ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਸਮਝੌਤਾ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲਏ ਗਏ ‘ਹਾਜੀ ਪੀਰ’ ਵਰਗੇ ਇਲਾਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ‘ਜੰਗਬੰਦੀ’ ਰੇਖਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜਿਉਂ ਦੀ ਤਿਉਂ ਬਣੀ ਰਹੀ।
1971 ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜੰਗਬੰਦੀ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਥਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰੇਖਾ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਹੇਠਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੀ।
ਇਹ ਐਲ.ਓ.ਸੀ. ਪੁਆਇੰਟ ਐਨ ਜੇ 9842 ‘ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵਧਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਤੈਅ ਨਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਰੁਖ਼ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰੇਗੀ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ 1963 ਵਿੱਚ ‘ਸਕਸ਼ਮ ਘਾਟੀ’ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਲਾਕਾ, ਜੋ ਮਕਬੂਜ਼ਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਰਾਕੋਰਮ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਣ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।
ਦਰਅਸਲ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵਾਲੇ ਝਗੜੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਸੰਨ 1972 ਵਿੱਚ 740 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਆਚਿਨ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਛੁੱਟ ਗਿਆ।
ਕੁਝ ਕੁ ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਐਲ.ਓ.ਸੀ. ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੰਨ 1984 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਉੱਪਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤਾਂ ਅਪਰੈਲ 1984 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ‘ਮੇਘਦੂਤ’ ਕਰਕੇ ਸਾਲਟਰੋ ਰੇਂਜ ‘ਤੇ ਮੋਰਚਾਬੰਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਜੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਜਿਹਾ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕਦੀ ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਕਰ ਲੈਣਾ ਸੀ।
ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ 1980 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਆਰੋਹੀ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਰਾਕੋਰਮ ਲਾਂਘੇ ਵਾਲੀ ਰੇਖਾ ਦੇ ਪੁਆਇੰਟ ਐਨ. ਜੇ. 9842 ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਕਾਰਨ ਸਮੁੱਚਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੁਆਲੇ ਸਲਟੋਰੋ ਰੇਜ਼ ਬਣਾਉਂਦੀ ਰੇਖਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੀਮਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ 1972 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 1972 ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਨ 1984 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਮੇਘਦੂਤ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਉੱਪਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਉਪਰੰਤ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਖਦੇੜਨ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੱਦਾਖ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਜਿਵੇਂ ਕਰਾਕੋਰਮ, ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਭਗੀਰਥ ਆਦਿ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲਟਰੋ ਰਿੱਜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਸਾਲਟਰੋ ਰਿੱਜ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਨੁਬਰਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਸੋਂ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਰਿਹਾ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ, 18874 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ‘ਇੰਦਰਾ ਕੋਲ’ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਰਾ ਕਰਾਕੋਰਮ ਅਤੇ ਬਿਲਾਫਾਂਡ-ਲਾਅ ਵਪਾਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ।
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਦਰਮਿਆਨ ਹੱਦਬੰਦੀ ਕਰਨ ਦੀ ਅਸਫ਼ਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਈ।
ਇਸ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਦੋਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਪਗ ਦਰਜਨ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਸਾਰਥਿਕ ਨਤੀਜੇ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀਆਂ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦਾ 2600 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਾਲਾ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਚੀਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਧੀਨ ਸਕਸ਼ਮ ਘਾਟੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ੌਜੀ ਚੌਕੀਆਂ ਸਾਲਟਰੋ ਰਿੱਜ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨੂੰ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਆ-ਲਾਅ ਅਤੇ ਬਿਲਾਫਾਂਡ-ਲਾਅ ਜਿਹੇ ਦੱਰੇ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵਿਵਾਦ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਗਿਣੇ-ਚੁਣੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਅਜਿਹਾ ਅਤਿਅੰਤ ਕਠਿਨ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ੀਲਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੋਵੇਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਫੁੱਟ ਤੋਂ 24 ਹਜ਼ਾਰ ਫੁੱਟ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ ਤੱਕ ਮਨਫ਼ੀ ਤੀਹ ਤੋਂ ਮਨਫ਼ੀ ਅੱਸੀ ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅੰਦਰ ਆਪਸੀ ਮੁੱਠਭੇੜ ਵਿੱਚ ਰੁਝੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੇਠ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੀਆਂ 12 ਉੱਚ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਯੁੱਧ ਕਲਾ ਪੱਖੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਉੱਪਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਚਾਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 27 ਸਾਲਾਂ ਅੰਦਰ ਇਸ ਕਠਿਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮਾੜਾ-ਮੋਟਾ ਵਿਕਾਸ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਨਾਸ਼ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗਾ?
ਪਿਛਲੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਉੱਪਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਉਸਨੇ ਮਰੇ ਕਾਲਜ, ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਉਹੀ ਕਾਲਜ ਜਿਸਨੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਅੱਲਾਮਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
2005 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਰਵੋਤਮ ਲੇਖਕ ਅਵਾਰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਡਸ ਵਿਜ਼ਨ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੇ ਮੰਚ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਸਿਰਫ ਆਨਸਕ੍ਰੀਨ ਦਿੱਖ ਸੀ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਤੇ ਸ਼ੋਅਬਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ।
ਉਮੇਰਾ ਨੇ ਮਰੇ ਕਾਲਜ, ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਉਮਰਾ ਆਰਮੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਧਿਆਪਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਮਰਾ ਆਪਣੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਮੀਰਾ ਅਹਿਮਦ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਪੀਰ-ਏ-ਕਾਮਲ ਅਤੇ ਲਹਸਿਲਦੀ ਬਦੌਲਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ।
ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮਾ ਮੇਰੀ ਜ਼ਾਤ ਜ਼ੱਰਾ-ਏ-ਬੇਨਿਸ਼ਾਨ ਕਾਰਨ ਲਕਸ ਸਟਾਇਲ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਸਟ ਰਾਇਟਰ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਅਮੀਰਾ ਦੇ ਕੁਝ ਨਾਵਲਾਂ ਉੱਪਰ ਉਸੇ ਨਾਂ ਉੱਪਰ ਟੀਵੀ ਡਰਾਮੇ ਵੀ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਹੈ, ਮਾਤ, ਸ਼ਹਿਰ-ਏ-ਜ਼ਾਤ, ਅਕਸ, ਕੰਕਰ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਾਤ ਜ਼ੱਰਾ-ਏ-ਬੇਨਿਸ਼ਾਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
ਆਪ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਸੱਚੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਬਰਕਤ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਣ ‘ਤੇ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਸੂਫੀ ਗਾਇਕੀ ਗਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਬਰਕਤ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਕਲਾਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਬੋਲ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਾਵਿਆ’, ‘ਰੱਬਾ ਮੇਰੇ ਹਾਲ ਦਾ ਮਹਿਰਮ ਤੂੰ ’ ਅਤੇ ‘‘ਗੋਰੀਏ ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਪ੍ਰਦੇਸ’ ਵਰਗੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ।
ਸ੍ਰੀ ਸਿੱਧੂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਧਾਂਕ ਜਮਾਉਣ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸਭਾਵਾਂ,ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਣ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਟੇਜਾਂ ਤੋਂ ਸੂਫ਼ੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਰੰਗ ਬੰਨਿ੍ਹਆ।
ਸੂਫ਼ੀ ਗਾਇਕੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਜਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ ਮਰਹੂਮ ਗੁਲਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਵਪਾਰਿਕ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਬਦਲੇ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੱਧੂ,ਮਹਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੱਧੂ ਤੇ ਰਾਜਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੱਧੂ ਅਤੈ ਦੋ ਬੇਟੀਆ ਹਨ।
ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਿਗਾਹਾ ਰੋਡ, ਬਸਤੀ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਮੋਗਾ ਵਿਖੇ ਆ ਕੇ ਵਸ ਗਿਆ।
ਤੁਹਾਡਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸਕੋਰ ਖਰਾਬ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਲੋਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਟੈਲੀਫੋਨ ਬਿਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਣਗਹਿਲੀ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਅਚਾਨਕ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਬੈਂਕਿੰਗ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟੈਲੀਕਾਮ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਯਾਨੀ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮੇਂ 'ਚ ਤੁਹਾਡਾ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦੇਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸਕੋਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੈਲੀਕਾਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਪੋਸਟਪੇਡ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਲਿਮਿਟ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸਕੋਰ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਬੈਂਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਾਹਕ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸਟੋਰ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਉਸ ਦਾ ਕਰਜ਼ ਚੁਕਾਉਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ ਦੇਣਾ ਬੈਂਕ ਦੇ ਲਈ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੈਲੀਫੋਨ ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਬਿਊਰੋ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਰਿਕਾਰਡ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਰੱਖੇ।
ਜੇਕਰ ਉਸ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਵੇ।
ਜ਼ਿਆਦਾਦਰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਕੁਝ ਰਕਮ ਦੇ ਕੇ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਇੱਕ ਭੁਗਤਾਨ ਕਾਰਡ ਹੈ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕਾਰਡਧਾਰਕ ਨੂੰ ਕਾਰਡ ਧਾਰਕ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਵਪਾਰੀ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ (ਅਰਥਾਤ, ਕਾਰਡ ਜਾਰੀਕਰਤਾ ਨੂੰ ਰਕਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹਿਮਤੀਸ਼ੁਦਾ ਖਰਚਿਆਂ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰੋ।
ਕਾਰਡ ਜਾਰੀਕਰਤਾ ਇੱਕ ਘੁੰਮਦਾ ਖਾਤਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਡਧਾਰਕ ਨੂੰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੀ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਾਰਡਧਾਰਕ ਕਿਸੇ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਜਾਂ ਨਕਦ ਪੇਸ਼ਗੀ ਵਜੋਂ ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦੇ ਦੋ ਸਮੂਹ ਹਨ: ਉਪਭੋਗਤਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਰਡ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਮੈਟਲ ਕਾਰਡ , ਅਤੇ ਕੁਝ ਰਤਨ-ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੈਟਲ ਕਾਰਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਇੱਕ ਚਾਰਜ ਕਾਰਡ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਹਰੇਕ ਸਟੇਟਮੈਂਟ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਕਾਇਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਵਿਆਜ ਵਸੂਲੇ ਜਾਣ ਦੇ ਅਧੀਨ।
ਇੱਕ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਇੱਕ ਚਾਰਜ ਕਾਰਡ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੀਜੀ-ਧਿਰ ਦੀ ਇਕਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਕਰੇਤਾ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਦਾਇਗੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਚਾਰਜ ਕਾਰਡ ਖਰੀਦਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੱਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਇੱਕ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਰਡ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੁਆਰਾ ਮੁਦਰਾ ਵਾਂਗ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡਾਂ ਦੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ, ਮੋਬਾਈਲ ਭੁਗਤਾਨ, ਡਿਜੀਟਲ ਵਾਲਿਟ, ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ, ਹੱਥ-ਪੈਰ, ਬੈਂਕ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ, ਅਤੇ ਹੁਣੇ ਖਰੀਦੋ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰੋ।
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ: ਉਹ ਪਤੇ ਦਾ ਸਬੂਤ, ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਸਬੂਤ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵੇਰਵੇ, ਪਾਸਪੋਰਟ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ, 3 ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਸਟੇਟਮੈਂਟਸ, ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਛਾਣ ਦਾ ਸਬੂਤ: ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਫੋਟੋ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਸਪੋਰਟ, ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ, ਕਾਰਡ, ਵੋਟਰ ਆਈਡੀ ਕਾਰਡ, ਜਾਂ ਡਰਾਈਵਰ ਲਾਇਸੈਂਸ।
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਐਨ ਸੀ ਦਾਰੂਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ, ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ 1945 ਵਿੱਚ ਅਣਵੰਡੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜੂਨਾਗੜ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਮਪੁਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ।
ਉਹ 1958 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਪੁਲਿਸ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਹਾਇਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤਕ ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।
ਕੇਕੀ ਐਨ ਦਾਰੂਵਾਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਹਾਊਸ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਬਿਤਾਇਆ।
ਬਬਰ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਟਾਊਟ, ਸਰਕਾਰੀ ਸੂਹੀਏ, ਜਗੀਰਦਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਮੁਜਰਿਮ ਕਤਲ ਕੀਤੇ।
ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਬਹਿਬਲਪੁਰ ਜਦ ਘਿਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬੰਬ ਦਾ ਪਿੰਨ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕਈ ਗੋਰੇ ਤੇ ਦੇਸੀ ਪੁਲਸੀਏ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਬਬਰਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ 96 ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ’ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ।
ਬਲਕਿ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ ਨੇ ਤਾਂ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਰੇਆਮ ਐਕਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਾਸਤੇ ਜਾਨਾਂ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਬਰ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫਸਰਾਂ, ਝੋਲੀ-ਚੁੱਕਾਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੂਹੀਆਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣਾ ਸੀ।
19 ਤੋਂ 21 ਮਾਰਚ 1921 ਨੂੰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ ਮਾਸਟਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਪਤਾਰਾ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਫ਼ੀਆ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਾਕੇ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਪਰ ਮਾਸਟਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜਥੇਦਾਰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ ਰੂਪੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜਥੇਦਾਰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਜਥਾ ਨਾਮ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਜਥਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਥੇਦਾਰ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੌਲਤਪੁਰ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਜਥਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਅਗਸਤ, 1922 ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਜਥਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ 'ਬਬਰ ਅਕਾਲੀ' ਨਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਜਥੇਦਾਰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
28 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1925 ਨੂੰ ਬਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪੰਜ ਜਰਨੈਲਾਂ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ, ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਨਿਧੜਕ ਧਾਮੀਆਂ, ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਭੁਝੰਗੀ ਧਾਮੀਆਂ, ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਘੁੜਿਆਲ ਤੇਕਰਮ ਸਿੰਘ ਹਰੀਪੁਰ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਮਗਰੋਂ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਹਿਆਤਪੁਰ ਰੁੜਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ।
ਬਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ 1921 ਵਿੱਚ ਅਹਿੰਸਾ ਦੀ ਪੈਰੋਕਾਰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਬਣਿਆ "ਖਾੜਕੂ" ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।
ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਤੋਂ ਭਾਵ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਜੰਤੂਆਂ ਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੌਦੇ ਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਜੈਵਿਕ ਧਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸਮੇਤ ਸਭ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ’ਤੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਹਰ ਜੀਵ ਤੇ ਪੌਦਾ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਈ.ਓ. ਵਿਲਸਨ ਨੇ ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਕਾਈ ਤੋਂ ਬੋੋਹੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੱਕ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਹਾਥੀ, ਵੇਲ ਤੱਕ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅਨੇਕਤਾ ਹੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਚਰਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਚਰਕ ਸਮੀਹਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵਾਂ ਦੀ 200 ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ 340 ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਛੱਤੀ ਲੱਖ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀ 17 ਲੱਖ ਜੂਨਾਂ ਹੀ ਲੱਭ ਸਕੇ ਹਨ।
ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੇ ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਖੋਰਾ ਲਾਇਆ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਨਣ ਕਿਰਿਆ ’ਤੇ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਦੀਨ ਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਮਿੱਤਰ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਵਿਚਲੀਆਂ ਜੀਵ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ’ਤੇ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਭੰਡਾਰ ਜੰਗਲਾਂ, ਸਿਲੀਆਂ ਧਰਤੀਆਂ ਚਰਾਂਦਾਂ, ਮੈਨਗਰੂਰਵਜ ਆਦਿ ਹਨ।
ਅਨੇਕਾਂ ਪੌਦੇ ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਜੀਵ ਉਹਨਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿਉਂ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਜਿਉਂ ਸਕਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੰਮੇ ਹੋਏ, ਆਰਕਟਿਕ ਟੁੰਡਰਾਂ, ਸੁੱਕੇ ਮਾਰੂਥਲ ਜਾਂ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਆਦਿ।
ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ, ਲੂਣ-ਜਲੀ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਟ, ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਰਮਾਣਤ ਖੇਤ, ਬਾਗ, ਦਰਿਆ, ਜੰਗਲ, ਚਰਾਗਾਹਾਂ, ਮਾਰੂਥਲ ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਵੱਡਮੁੱਲੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹਨ।
ਆਲਮੀ ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 22 ਮਈ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ ਵਿਖੇ ਸਾਲ 1992 ਨੂੰ ਮਨਾਏ ਗਏ ਧਰਤ ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਹੋਈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਰਣ ਸਿੰਘ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਨਿੱਕੀ ਰੰਧਾਵਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1960 ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕਰਨ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਆ ਗਏ ਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸ ਗਏ।
ਨਿੱਕੀ ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਿੱਕੀ ‘ਰੰਧਾਵਾ’ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਮਿਸਟਰ ਹੈਲੇ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਲਾਵਾਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
2004 ਵਿੱਚ, ਹੈਲੀ ਲੈਕਸਿੰਗਟਨ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 87 ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਰਿਪਰੈਜ਼ੈਂਟੇਟਿਵ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ।
ਉਸਨੇ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਲੈਰੀ ਕੂਨ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ।
ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਸਟੇਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਧਾਇਕ ਸਨ।
ਉਸ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਟੈਕਸ ਦੀ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਧਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।