polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਹਜ਼ਰਤ ਬਾਬਾ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਉਰਸ ਮੁਬਾਰਿਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਜ਼ਰਤ ਬਾਬਾ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਲ ਸਯਦ ਹਮੀਰੇ ਸ਼ਾਹ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ ਜੋ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੇ ਗੋਦ ਲਏ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਸੱਯਦ ਹਮੀਰੇ ਸ਼ਾਹ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਖਲੀਫਾ, ਮਤਾਬੰਨਾ ਅਤੇ ਮੁਤਵਾਲੀ ਸਨ।
ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੀ ਮੌਤ ਫਰਵਰੀ 1913 ਈ. ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਤ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਮੁਹੰਮਦ ਅਮੀਨ ਸਾਹਿਬ ਸਰਹਿੰਦੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਅਹਿਮਦ ਸਰਹਿੰਦੀ ਮੁਜੱਦੀਦ ਅਲੀਫ਼ ਥਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਨਕਸ਼ਬੰਦੀ ਆਰਡਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਤ ਅਤੇ ਵਲੀ ਸਨ।
ਮੌਲਵੀ ਮਜ਼ਹਰ ਹਸਨ ਵਕੀਲ ਮਜ਼ਾਰ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਮੁਤਵਾਲੀ ਸਨ।
ਜਗਰਾਉਂ ਦਾ ਜੈਨ ਮੰਦਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜੈਨੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ, ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰੌਲੇ-ਰੱਪੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਭੀੜ-ਭੜੱਕਾ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਮਾਰਚ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਦੀਕਸ਼ਾ ਮਹੋਤਸਵ ਲਈ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਜੈਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨਾਰਕਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਵਾਰਾ ਗਊਆਂ ਤੰਗ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਵਾਜਾਈ ਠੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਗਰਾਉਂ ਸਿੱਖਾਂ, ਹਿੰਦੂਆਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੈਨੀਆਂ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਜਗਰਾਉਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਰਾਏਕੋਟ ਦੇ ਰਾਏ ਕੱਲ੍ਹਾ ਤੀਜੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਏ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਦੁਆਰਾ 1680 ਈ. ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੇਹਦੀਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ, ਜੀਵਨ-ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।
ਇੱਥੇ ਭਦਰਾ ਕਾਲੀ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੀਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹਨ।
ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਾਨਕਾਹ ਅਤੇ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਮੇਲਾ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਰਾ ਬੀਬੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜੀਨਾ ਬੀਬੀ ਸੀ।
ਜਗਰਾਓਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ, ਇੱਕ ਦਿਹਾਤੀ ਪੁਲਿਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੈ।
ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਜਾਗਰ ਆਓਨ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਵੱਡੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ", ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਹੜ੍ਹ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਗਰਾਓਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪਿਛੇਤਰ "-ਗਰਾਉਂ" ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪਿੰਡ" ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦ ਗਾਓਂ ਵਿੱਚ।
ਜਗਰਾਓਂ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।
ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵੈਕਟਰ ਕੈਲਕੁਲਸ ਵਿੱਚ, ਕਰੌਸ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਜਾਂ ਵੈਕਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਟ (ਕੁੱਝ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਤੇ ਜੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਖੇਤਰ ਗੁਣਨਫਲ ਵੱਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਤਿੰਨ-ਡਾਇਮੈਨਸ਼ਨਲ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੈਕਟਰਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬਾਇਨਰੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੋ ਰੇਖਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਵੈਕਟਰ ਅਤੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ ਤੇ ਕਰੌਸ ਪ੍ਰੋਡਕਟ , ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵੈਕਟਰ ਬਣੇਗਾ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰਪੈਂਡੀਕਿਊਲਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਪਲੇਨ ਤੋਂ ਨੌਰਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀਆਂ ਗਣਿਤ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ, ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਹਨ।
ਇਸ ਡਿਟ੍ਰਮੀਨੈਂਟ ਨੂੰ ਸਾਰੁੱਸ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਬਰਤੋ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਫੈਕਟਰ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋ ਨਾਲ ਵੀ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਡਿੱਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ ਕੈਲਕੁਲਸ ਦਾ ਗੁਣਨਫਲ ਨਿਯਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੋ-ਰੇਖਿਕ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਕਰੌਸ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
ਕੋਫੈਕਟਰ ਫੈਲਾਓ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਜਗਹ, ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ
ਜਿੱਥੇ ਅਤੇ ਉਹ ਵੈਕਟਰ ਹਨ ਜੋ ਵਾਸਤਵਿਕ ਅਸਥਿਰਾਂਕ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਕਾਵਿ- ਰੂਪ ਦੁਆਰਾ ਕਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿਦਗੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਿਨ ਰਾਤ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਅਰਥਾਤ ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪਹਿਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੀਜਿੰਗ ਕੈਪਿਟਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਤੱਰਕੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2009 ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀਆਂ ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ।
2010 ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਨ ਹਾਸਿਲ ਹੋਆ।
ਬੀਜਿੰਗ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀਆ ਸੇਵਾਵਾਂ 2 ਮਾਰਚ 1958 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.ਉਸ ਸਮੇ ਇਥੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟਰਮੀਨਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹੋਰ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਇਮਾਰਤ ਬਣੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਡਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉਡਾਨਾਂ ਦੀਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪੂਰੇ ਤੋਰ ਤੇ ਸਨਦ ਅਤੇ ਵੀ॰ ਆਈ॰ ਪੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਮਿੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਬੀਜਿੰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ 32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ,ਚਾਓਜੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੋੲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਖੇਤਰ ਉੱਪਨਗਰ ਸ਼ੂਨਜਯ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ।
ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬੀਜਿੰਗ ਕੈਪਿਟਲ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮੀਟੇਡ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹੈ।
ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ,ਪੈਕ, ਪਿਕਿੰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੋਮਨ ਕੋਡ ਉਪਰ ਅਧਾਰਤ ਹੈ
ਬੀਜਿੰਗ ਕੈਪਿਟਲ ਨੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਓਲਿੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਮੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਟਰਮੀਨਲ , ਟਰਮੀਨਲ 3 ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੇ ਟਰਮੀਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਟਰਮੀਨਲ 3 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਟਰਮੀਨਲ 3 ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਪਖੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 6ਵੀਂ ਵੱਡੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ।
ਬੀਜਿੰਗ ਕੈਪਿਟਲ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਏਅਰ ਚਾਇਨਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਹੱਬ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਇਨਾ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਉਡਾਨਾਂ ਫਲੈਗ ਕਰੀਅਰ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਬੀਜਿੰਗ ਤੋਂ 120 ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਡਾਨ ਭਰਦੀ ਹੈ।
ਹੇਨਨ ਅਤੇ ਚਾਇਨਾ ਦੱਖਣੀ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੱਬ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚਾਇਨਾ ਦੇ ਬੀਜਿੰਗ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੇ ਉਤਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਡਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅੰਤਰਰਾਸਟਰੀ ਏਅਰਲਾਈਨ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਸੀ.
ਝੋਊ ਕਾਲ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਦ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਝੋਊ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੂ ਨੇ 1046 ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਲੜੇ ਗਏ ਮੁਏ ਦੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਸ਼ਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ।
ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਂਗ ਸਮਰਾਟ ਨੇ ( ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇੱਤੇਫਾਕ ਵਲੋਂ ਰਾਜਾ ਝੋਊ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦਾ ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ) ਵੇਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ਾਂਗ ਫੋਜਾਂ ਹਾਰ ਚੁੱਕੀ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਜਲਾਕੇ ਮਾਰ ਪਾਇਆ।
ਰਾਜਾ ਵੂ ਫਿਰ ਚੀਨ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਝੋਊ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨੀਵ ਰੱਖੀ।
ਸਮਰਾਟ ਵੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਆਇਪ੍ਰੀਏ ਅਤੇ ਕਾਬਿਲ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਆਪਣੇ ਭਰਾ -ਬੰਧੁਵਾਂਅਤੇ ਸੇਨਾਪਤੀਯੋਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ - ਮੋਟੇ ਰਾਜ - ਰਿਆਸਤਾਂ ਦਿੱਤੀ।
ਚੀਨ ਦੇ ਹੋਰ ਜੁਗਾਂ ਦੇ ਮੁਕ਼ਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਝੋਊ ਕਾਲ ਦੇ ਰਹਿੰਦ ਖੂਹੰਦ ਅਤੇ ਲਿਖਾਇਯਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲੀ ਹਨ।
ਇਸ ਵਲੋਂ ਉਸ ਕਾਲ ਦੇ ਸਮਾਜ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਇਹ ਠੀਕ ਵਲੋਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਦੀ ਵੇਈ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਝੋਊ ਸਮਰਾਟ ਅਚਾਨਕ ਇਨ੍ਹੇ ਕਮਜੋਰ ਕਿਉਂ ਪੈ ਗਏ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ।
ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨ ਅਂਦਾਜਾ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਪੈਸਾ ਵਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ ਹੋ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹੀ ਸ਼ਾਹੀ ਖਜਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਸ਼ਤੀ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਹੋ, ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਸਭ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ - ਭਰ ਹੀ ਹਨ।
ਜੋ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸਮਰਾਟ ਵੂ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸਨ ਉਹ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਝੋਊ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ, ਲੇਕਿਨ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਉਹ ਸਵਤੰਤਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ ਗਈ।
771 ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਵਲੋਂ ਆਏ ਕਬੀਲੋਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਮਲੀਆਂ ਵਲੋਂ ਝੋਊ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਵੇਈ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਵਲੋਂ ਖਦੇੜ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਝੋਊ ਰਾਜ - ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਲੋਕ ਹਟਕੇ ਪੂਰਵ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ।
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜੋ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸਨ ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਮਲੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਲਾਣ ਲੱਗੀ।
ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਕਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਦੇ ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਨ ਪਰਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਸ਼ਰੀ ਉਸ ਲਈ ਰਾਹਤ ਦਾ ਪੈਗਾਮ ਲੈ ਕੇ ਆਈ।
ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਨੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਲਾਸਾਨੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਲਾਤਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਉਚੇਰੇ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਛੋਂਹਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ ਰੁਮਾਂਚਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ, ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਿਕ, ਫੁਟਕਲ ਆਦਿ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦੇ 15 ਕਿੱਸੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ।
ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਇਹ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਧਾਰਾ ਦਾ ਨਾ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਥਮ ਸਗੋਂ ਸਰਵ ਸੇ੍ਰਸ਼ਟ ਕਿੱਸਾ ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦੇ 15 ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਬਸੰਤ , ਰਾਜਾ ਸਰਯਾਲ ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਗਿਆਨ ਚਰਖਾ ਸੀਹਰਫੀ ਵਿਵੇਕ , ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ , ਗਿਆਨ ਗੁਲਜ਼ਾਰ , ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ‘ਰੂਪ ਬਸੰਤ’ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ‘ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ’, ‘ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂ’, ‘ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ’ ਆਦਿ ਕਿੱਸਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ।
ਸਾਹਿਬ ਦਿੱਤੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਘਰ ਬਾਹਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਭਾਰ ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਦੇ ਸਿਰ ਆ ਪਿਆ।
ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਿੱਸੇ ਰੂਪ ਬਸੰਤ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਗਵਾਹੀ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਪਿੰਡ ਹੀ ਹੈ।
ਦੌਲਤ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਬਿਸ਼ਨ ਦਾਸ ਵੈਰਾਗੀ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਤਨ ਦੇ ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਅੰਕ ਅਤੇ ਮੇਲਾ ਗਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦਾ ਸੋਵੀਨਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ 'ਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ।
ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਵਿਆਹੁਤਾ ਸਥਿਤੀ, ਆਦਿ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਈਮਨ ਫਰੇਜ਼ਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿੱਪ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਟਰੈਜਡੀ ਆਫ ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ" ਵਿੱਚੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡਾ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿਰਫ ਉਹਨਾਂ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਹੜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਪਹਿਲਾਂ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਡਾਕਟਰ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਲੈਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਕੀ ਦੇ ਮੁਸਾਫਰ ਪੂਰੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ 'ਤੇ ਕੈਦ ਰਹੇ ਅਤੇ 23 ਜੁਲਾਈ 1914 ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਚਾਰਟਰ ਕਰਕੇ ਲਿਆਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਭਰੇ ਇੰਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਅਜੀਤਵਾਲ, ਉਮਰ 30 ਸਾਲ, ਪਿੰਡ ਅਜੀਤਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ।
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇਕ ਛੋਟੀ ਬੇਟੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਸਾਫਰ ਸਨ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਕੁੰਨ ਬਣੇ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਲਲਤੋਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਗਏ।
ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇਕ ਛੋਟੀ ਬੇਟੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਸਾਫਰ ਸਨ।
ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਛੋਟੀ ਬੱਚੀ: ਪਿੰਡ ਤੁਮੋਵਾਲ, ਉਸ ਪਿਤਾ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਮਾਤਾ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਭਰਾ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਸਾਫਰ ਸਨ।
ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ।
ਉੱਥੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲੀਸ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਝੜਪ ਕਾਰਨ ਪੁਲੀਸ ਵਲੋਂ ਮੁਸਾਫਰਾਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 19 ਮੁਸਾਫਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 23 ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਏ ਗਏ।
ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਜੀਊਣਵਾਲਾ, ਉਮਰ 25 ਸਾਲ, ਪਿੰਡ ਜਿਉਣਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ।
ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਡਾ: ਰਘੂਨਾਥ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵੀ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ।
ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਤੁਮੋਵਾਲ, ਉਮਰ 5 ਸਾਲ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ।
ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਦੌਰਾਨ ਲੱਗੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਦੀ ਤਾਬ ਨਾ ਝਲਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਗਰੁਦਿੱਤ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਸਰਹਾਲੀ, ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਚਾਰਟਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਉਮਰ 49 ਸਾਲ, ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ।
ਬੱਜਬੱਜ ਘਾਟ ਦੇ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਸਾ ਸਿੰਘ: ਪਿੰਡ ਕੋਟਦਾਤਾ, ਉਮਰ 27 ਸਾਲ, ਪਿੰਡ ਕੋਟਦਾਤਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਅਣਵਿਆਹਿਆ।
1903 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਬਟਰਫਲਾਈ ਵਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਦਾ ਗਾਮਾ ਮਚਾਡੋ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1908 ਤੱਕ ਉਹ ਬੌਨ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪੈਰਾਸਿਟੋਲੋਜੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਤਪਦਿਕ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੌਨ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਫਰਾਉ ਵਾਨ ਅਲਟਨਬਰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ।
ਲਿੰਡਨ 1910 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ।
ਪਰੂਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਲਿੰਡਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਲਈ ਇੱਕ ਪੇਟੈਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਲੂਣ ਨੂੰ ਕੀਟਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਬੈਂਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।
ਲਿੰਡਨ ਦਾ ਜਨਮ 1869 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸਚਲੋੱਸ ਬਰਜਬਰਗ ਦੇ ਕੋਲ ਹੇਡੇਨਹੇਮ, ਵੁਰਟੈਮਬਰਗ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਖੰਡਣੀ ਖਾਨਦਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਏਡਵਰਡ ਅਤੇ ਏਉਗੇਨੀ ਵੋਨ ਲਿੰਡਨ ਨੇ ਉਸਦੇ ਲਈ ਕਾਰਲਸਰੁਹੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ 4 ਸਾਲ ਔਰਤਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪੇਪਰ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਹੁਰਬੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜ ਪੇਸ਼ਗੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ ਨੂੰ ਕਲਸਰੂਹੀਸ ਜਿਓਲੋਜਿਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ 1890 ਵਿੱਚ ਪੜਿਆ ਗਿਆ।
ਉਸਦਾ ਇਹ ਪੇਪਰ ਟੂਬੀਜੇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜੀਓਲੋਜਿਸਟ ਪ੍ਰੋਫੇਸਰ ਵੋਨ ਕੂਏਂਸਟੇਡਟ ਵਲੋਂ ਧਿਆਨ ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟਿਊਸ਼ਨਿੰਗ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਹ ਰੀਫੇਪ੍ਰੂਫੰਗ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਵੁਰਟਮਬਰਗ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।
ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਇਮਤਿਹਾਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਅਕਾਦਮਿਕ ਯੋਗਤਾ ਸੀ, ਜੇ ਲਿੰਗ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ, ਜੋਸੇਫ ਵਾਨ ਲਿੰਡਨ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਟੂਬਿੰਗੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਿਊਸ਼ਨ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀ ਪਈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, 8 ਤੋਂ 10 ਦੇ ਵੋਟ ਦੁਆਰਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਣਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਫੀਮੇਲ ਸਿਟੀਜ਼ਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਲਿੰਡਨ ਨੂੰ ਔਰਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਯੂਨਿਵੇਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਗਹ ਪਾਉਣ, ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੇਟ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰੋਫੇਸਰ ਬਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਚਰਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਚਰਚਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਫਤਰ ਰਹੀ ਵੀ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਗਣਿਤ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਪੇਪਰ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਥੀਓਡੋਰ ਆਈਮਰ ਤੋਂ ਲੈਮਾਰਕੀਅਨ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ।
ਆਈਮਰ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 1895 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਘੋਗੇ ਦੇ ਖੋਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਥੀਸਿਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਲਿੰਡਨ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਨਾਜ਼ੀਫੀਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ।
ਲਿੰਡਨ ਨੇ ਤਿੱਤਲੀ ਦੇ ਖੰਬਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਖੋਜ ਲਈ ਇਨਾਮ ਵੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।
ਚਿਤਰਾ ਲਮਢੀਂਗ { } ਵਡੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣਾ ਆਹਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪੰਛੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਖੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਜਲਗਾਹਾਂ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤਰੇ ਲਮਢੀਂਗ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਰੰਗਾਂ, ਲੰਮੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕੱਦ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਚਿਤਰਾ ਲਮਢੀਂਗ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਇਕੱਲੇ-ਇਕੱਲੇ, ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੱਛਮੀ-ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ-ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ, ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਰੇਗਿਸਤਾਨਤਾਜ਼ੇ, ਪਾਣੀਆਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਦਲਦਲਾਂ, ਛੰਭਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਗਿੱਟੇ ਤੋਂ ਗੋਡੇ-ਗੋਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਹੈ।
ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਇਹ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਟੋਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਰੇਤ ਦਿਆਂ ਟਿੱਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੀ ਖੁਾਰਕ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਕੇਕੜੇ, ਡੱਡੂ ਅਤੇ ਸੱਪ ਹਨ।
ਇਸ ਦੀ ਭਾਰੀ, ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਚੁੰਝ ਅਤੇ ਨੰਗਾ ਸਿਰ ਚਮਕਦੇ ਸੰਗਤਰੀ-ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਬਹਾਰ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਘਸਮੈਲੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀ ਅਤੇ ਖੰਭ ਹਰੀ ਭਾਹ ਵਾਲੇ ਕਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਫਾਂਟਾਂ ਦਾ ਲਹਿਰੀਆ ਜਿਹਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਗੁਲਾਬੀ-ਤਰਬੂਜ਼ੀ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਚੌੜੀ ਕਾਲੀ ਪੱਟੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਚਿੱਟਾ ਜਾਂ ਗੁਲਾਬੀ ਲਹਿਰੀਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹਾਰ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਅਪਰੈਲ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਮੋਟੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਨਾਲ ਟੋਕਰੇ ਵਰਗਾ ਆਲ੍ਹਣਾ 10 ਤੋਂ 20 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ’ਤੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਦਾ 3 ਤੋਂ 5 ਘਸਮੈਲੇ ਚਿੱਟੇ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਭੂਰੀਆਂ ਲੀਕਾਂ ਜਾਂ ਬਿੰਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ 27 ਤੋਂ 32 ਦਿਨ ਅੰਡੇ ਸੇਕ ਕੇ ਪਿੰਗਲੇ ਜਿਹੇ ਬੰਦ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਬੋਟ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹਿਲ ਉਪਰ, ਵਿਚਕਾਰ ਕਰਕੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ ਜਿਥੋਂ ਦੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਖੂਹ ਵਿਚ ਕਹਾ/ਝਾਮ ਲਮਕਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਆਰਜ਼ੀ ਛੱਤ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਇਸ ਆਰਜੀ ਛੱਤ ਉੱਪਰ ਲੱਕੜਾਂ ਗੱਡ ਕੇ/ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਵਿਚ ਭੌਣੀ ਫਿੱਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਇਸ ਭੌਣੀ ਉਪਰ ਦੀ ਕਹੇ ਨੂੰ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਖੂਹ ਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਛੱਤ ਵਿਚ ਛੱਡੀ ਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਖੂਹ ਵਿਚ ਲਮਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਰੱਸੇ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਿਰਾ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਦੇ ਗਲ ਪਾਈ ਪੰਜਾਲੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਖੂਹ ਲਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਮਿਸਤਰੀ ਖੂਹ ਵਿਚ ਵੜ੍ਹ ਕੇ ਕਹੇ ਨੂੰ ਫੜ ਖੂਹ ਦੇ ਮਹਿਲ ਹੇਠੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢ ਕੇ ਕਹੇ ਨੂੰ ਭਰਦਾ ਸੀ।
ਫੇਰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕਹੇ ਨੂੰ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਮਹਿਲ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਸਤਰੀ ਕਹੇ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢ ਕੇ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਾਹ ਕੇ ਉਸ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਥੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਪਾਣੀ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਪਾਂਡੂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਤਹਿ ਆ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਖੂਹ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਣੀ ਭਰਦਾ ਰਹੇ, ਇਸ ਲਈ ਮਹਿਲ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੀ 6/7 ਕੁ ਇੰਚ ਦੀ ਪਾਈਪ ਨੂੰ ਨਲਕਾ ਲਾਉਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਤਣ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੇਠਾਂ ਲਾਹੁਣ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਮਹਿਲ ਉਪਰ ਪਾਈ ਆਰਜ਼ੀ ਛੱਤ ਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਮਹਿਲ ਦੇ ਬੈੜ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵਾਧਰਾ ਲੈਂਟਰ ਪਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਖੂਹ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਖਵਾਜ਼ਾ ਖਿਜਰ ਦੀ ਮਿਹਰ ਲਈ ਮਿੱਠੇ ਚੌਲ ਮਿੱਠਾ ਦਲੀਆ/ਕੜਾਹ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਖੂਹ ਦੇ ਤਲ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਪਹਿਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਧਾਰਨਾ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਇਸਤਰੀ ਖੂਹ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਾਣੀ ਪੀਵੇ ਗੀ, ਉਸ ਦੇ ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਜਿਹੜੀ ਇਸਤਰੀ ਬਾਂਝ ਹੋਵੇ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਸੱਤਾਂ ਖੂਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਚੌਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਖੂਹ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਢੰਚ ਹੈ ਜੋ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਜੋ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਜਾਂ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇਸਦਾ ਮਸ਼ੀਨੀ ਬਦਲ ਹੈ, ਦੇ ਆਓਣ ਨਾਲ ਇਹ ਲਗਭਗ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਚਰਸ/ਕੋਹ ਨਾਲ ਤੇ ਫੇਰ ਹਲਟ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਕੇ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਖੂਹ ਦਾ ਪਾੜ ਪੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਡਿਤ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਧਰਤੀ ਸੁੱਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਜਾਗਦੀ।
ਪੰਡਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਪੁੱਛ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਕੇ, ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆ ਕੇ ਗੁੜ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਫੇਰ ਖੂਹ ਲਾਉਣ ਲਈ ਕਹੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਆਉਣ ਦੀ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਟੋਆ ਪੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਏਸ ਟੋਏ ਹੇਠਾਂ ਜਿੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਖੂਹ ਦਾ ਮਹਿਲ ਉਸਾਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹੇ ਸਾਈਜ਼ ਦਾ ਗੋਲ ਅਕਾਰ ਦਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਚੱਕ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲੱਕੜ ਦੇ ਚੱਕ ਦੀ ਥਾਂ, ਸੀਮਿੰਟ ਤੇ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਬਣਾ ਕੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ।
ਫਿਲਿੱਪ ਐਂਡ੍ਰਸਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਰਚਰਬੇਟਿਵ ਪੁਨਰਮਾਨਕੀਕਰਨ ਗਰੁੱਪ ਤਰੀਕਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੂਅਰ ਮੈਨ’ਜ਼ ਸਕੇਲਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੈਂਡ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਚਰਬੇਟਿਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਕਾਸਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦੇਣਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤਾਪਮਾਨ ਘਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਪਿੱਨ ਅਤੇ ਬੈਂਡ ਦਰਮਿਆਨ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਕਪਲਿੰਗ ਬਗੈਰ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਹੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਰਚਰਬੇਟਿਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਇਸਲਈ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨੇ ਕੋਂਡੋ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਸਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਕੋਂਡੋ ਮਾਡਲ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਲਈ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਪਿੱਨ –½ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਐਂਟੀਫੈੱਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਪਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਪੱਟੇ ਨਾਲ ਮੇਲੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੋਂਡੋ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਚੁੰਬਕੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾਵਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਡੌੱਟ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੁਨ ਕੋਂਡੋ ਨੇ ਕੋਂਡੋ ਮਾਡਲ ਉੱਤੇ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਪਰਚਰਬੇਸ਼ਨ ਥਿਊਰੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਮਾਡਲ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧਤਾ ਲੌਗਰਿਥਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਉਂ ਹੀ ਤਾਪਮਾਨ ਜ਼ੀਰੋ ਹੋਣ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਇਸਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਚੁੰਬਕੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾਵਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਕਿਉਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧਤਾ ਮਿਨੀਮਮ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕੋਂਡੋ ਮਾਡਲ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹੱਲ ਖੋਜਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕੋਂਡੋ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੈਰ-ਭੌਤਿਕੀ ਫੈਲਾਓ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਸਪਿੱਨ-½ ਓਪਰੇਟਰ ਹੈ ਜੋ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੈਂਡ ਦੀ ਸਥਾਨਿਕ ਸਪਿੱਨ-ਘਣਤਾ ਹੈ।
ਵਕਰਤਾ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੁਪੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ।
ਸਹਿਜ ਗਿਆਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਕਰਵੇਚਰ ਉਹ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਜੀਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਵਸਤੂ ਫਲੈਟ , ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰੇਖਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਝੁਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਦਰਭ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਐਕਸਟਰਿੰਸਿਕ ਕਰਵੇਚਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਿੰਸਿਕ ਕਰਵੇਚਰ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕਰਵੇਚਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਪੇਸ ਅੰਦਰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਓਸ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਕਰਵੇਚਰ ਦੇ ਰੇਡੀਅਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇੰਟ੍ਰਿੰਸਿਕ ਕਰਵੇਚਰ ਕਿਸੇ ਰੀਮਾਨੀਅਨ ਮੈਨੀਫੋਲਡ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰਵਚੇਰ ਪ੍ਰਤਿ ਇਹ ਦੋਹੇ ਪਹੁੰਚਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅੱਗੇ ਲਿਖੇ ਨਿਰੀਖਣ ਰਾਹੀਂ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ।
ਪਹਿਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਚੱਕਰ ਦਾ ਕਰਵੇਚਰ ਆਰਕ ਦੇ ਕਿਸੇ ਐਂਗਲ ਦੇ ਉਸਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨਾਲ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸੇਤਰਾਂ, ਕਿਸੇ ਪੱਧਰੀ ਵਕਰ ਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਕਰਵਵੇਚਰ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਸੀਮਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੂਖਮ ਕੋਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਰਵ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਰਵ ਤੋਂ ਸਪਰਸ਼ ਰੇਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਹਿੱਸੇ ਦਰਮਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਯਾਨਿ ਕਿ /।
ਜੇਕਰ ਸੂਖਮ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨਿਟ ਵੈਕਟਰਾਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣਾ ਅਸਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਹੱਦ ਵਿੱਚ, ਅੰਤਰ ਵਾਲੇ ਵੈਕਟਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਵੇਚਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਐਕਸਪਰੈਸ਼ਨ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਕੋਈ ਪਾਰਟੀਕਲ ਯੂਨਿਟ ਸਪੀਡ ਨਾਲ ਕਰਵ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੈ।
ਲਈ ਟਾਈਮ ਨੂੰ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਕਰਵ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਪਦੰਡਤਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯੂਨਿਟ ਟੇਨਜੈਂਟ ਵੈਕਟਰ (ਜੋ ਵਿਲੌਸਿਟੀ ਵੈਕਟਰ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਰਟੀਕਲ ਯੂਨਿਟ ਸਪੀਡ ਨਾਲ ਗਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਟਾਈਮ ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੋ ਵੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਪਲੇਨ ਨੂੰ ਕਰਵ ਉੱਤੇ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਓਸਕੁਲੇਟਿੰਗ ਪਲੇਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੂੰ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਓਸਕੁਲੇਟਿੰਗ ਪਲੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਚੱਕਰ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਿਸੇ ਸਪਰਸ਼ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਤੱਕ ਦਾ ਟੇਲਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਾਲੇ ਸੀਰੀਜ਼ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚੱਕਰ ਦੇ ਰੇਡੀਅਸ ਨੂੰ ਕਰਵੇਚਰ ਦਾ ਰੇਡੀਅਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਰਵੇਚਰ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
ਚਿੰਨਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਕਰਵੇਚਰ ਕਿਸੇ ਕਰਵ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਖਾਸ ਮਾਪਦੰਡਕਰਣ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਚਿੰਨਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਕਰਵੇਚਰ ਕਿਸੇ ਲੀਨ ਹੋ ਰਹੀ ਕਰਵ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਰੱਖ ਰਖਾਓ ਦੀ ਚੋਣ ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਟੇਨਜੈਂਟ, ਕਰਵੇਚਰ, ਅਤੇ ਨੌਰਮਲ ਵੈਕਟਰ ਇਕਠੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਬਿੰਦੂ ਨੇੜੇ ਕਰਵ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਵਰਤਾਓ ਦਾ ਵਿਵਰਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਿੰਨ-ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਕਰਵ ਦਾ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਵਰਤਾਓ ਟੌਰਜ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਬੰਧਿਤ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਹ ਪਲ ਨਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੱਕ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈਲੀਕਲ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਰਵ ਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਟੌਰਜ਼ਨ ਅਤੇ ਕਰਵੇਚਰ ਫਰਨੈੱਟ-ਸੀਰੇਟ ਫਾਰਮੂਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਨਰਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਸਾਇਨਡ ਕਰਵੇਚਰ ਓਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰਵ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੂਨਿਟ ਸਪਰਸ਼ ਵੈਕਟਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਇਸਲਈ, ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਗਰਾਫ ਦੇ ਕਰਵੇਚਰ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੂਜੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਮਾਤਰਾ ਫਿਜਿਕਸ ਅਤੇ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਮ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ;: ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਬੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਝੁਕਾਓ ਦੀ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਟੈਂਸ ਸਟਰਿੰਗ ਦੀ 1 ਵਾਈਬਰੇਸ਼ਨ , ਸਤਹਿਾਂ ਦੁਆਲੇ ਤਰਲ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ, ਅਤੇ ਸਾਗਰੀ ਤਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤ ਸਤਹਇ ਹੱਦ ਸ਼ਰਤਾਂ।
ਅਜਿਹੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਲਗਭਗ ਮੰਨ ਹੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕਾਈ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਸਲੋਪ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਸੰਖੇਪਤਾ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ:
ਕਿਸੇ ਕਰਵ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੇ ਕਿਸੇ ਬਿੰਦੂ ਲਈ, ਇੱਕ ਯੂਨੀਕ ਚੱਕਰ ਜਾਂ ਰੇਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜਿਆਦਾ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਰਵ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੈਲਕੁਲੇਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉੱਤੇ ਓਸਕੁਲੇਟਿੰਗ ਚੱਕਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉੱਤੇ ਦਾ ਕਰਵੇਚਰ ਓਸ ਚੱਕਰ ਜਾਂ ਰੇਖਾ ਦੇ ਕਰਵੇਰਚਰ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰਵੇਚਰ ਦਾ ਅਰਧ ਵਿਆਸ ਕਰਵੇਚਰ ਦੇ ਉਲਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪਾਰਟੀਕਲ ਦੇ ਐਕਸਲਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਕਟਰ ਐਕਸਲਰੇਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੈਕਟਰ ਹੈ।
ਰੇਖਾਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਰਵੇਚਰ ਇਹ ਨਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਕਰ ਤੋਂ ਯੂਨਿਟ ਸਪਰਸ਼ ਵੈਕਟਰ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਕਰ ਓਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਯੂਨਿਯ ਟੇਨਜੈਂਟ ਵੈਕਟਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਵੇਚਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਕਰਵ ਕੋਈ ਕਸਿਆ ਹੋਇਆ ਮੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਕਰਵੇਚਰ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਐਕਸਟ੍ਰਿੰਸਿਕ ਕਰਵੇਚਰ ਦੀ ਕਾਨੋਨੀਕਲ ਉਦਾਹਰਨ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕਰਵੇਚਰ ਇਸਦੇ ਰੇਡੀਅਸ ਦੇ ਉਲਟ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਛੋਟੇ ਚੱਕਰ ਜਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਝੁਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਣ ਜਿਆਦਾ ਕਰਵੇਚਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਸਮੂਥ ਕਰਵ ਦਾ ਕਰਵੇਚਰ, ਹਰੇਕ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਓਸਕੁਲੇਟਿੰਗ ਇਸਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਕਰਵੇਚਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸਕੇਲਰ ਮਾਤਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਝੁਕਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਤਿੱਖੇਪਣ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਇੱਕ ਕਰਵੇਚਰ ਵੈਕਟਰ ਵੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਿਆਦਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਰਵੇਚਰ ਨੂੰ ਲੀਨੀਅਰ ਅਲਜਬਰੇ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਰੀਮੈਨ ਕਰਵੇਚਰ ਟੈਂਸਰ।
ਜਿਵੇਂ ਦੋ-ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ-ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਿਯਮਤ ਸਪੇਸ ਕਰਵ ਦਾ ਕਰਵੇਚਰ, ਕਰਵ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਯੂਨਿਟ ਸਪੀਡ ਨਾਲ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀਕਲ ਦੇ ਐਕਸਲਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਲ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇਕਰ , ਕਰਵ ਦੀ ਪੈਰਾਮੀਟ੍ਰੀਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਕਰਲੰਬਾਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਯੂਨਿਟ ਟੇਨਜੈਂਟ ਵੈਕਟਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਕਿਸੇ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਦਾ ਕਰਵੇਚਰ ਓਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਨਾਪ ਹੈ ਕਿ ਗਵਾਂਢੀ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ ਇਸਦੀ ਸਪਰਸ਼ ਰੇਖਾ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਸੈਂਸਟਿਵ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਰਾਬਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਸਿੱਧੀ ਰੇਖਾ ਦੀ ਕਰਵੇਚਰ ਨੂੰ ਜ਼ੀਰੋ ਬਰਾਬਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਕੁਦਰਤੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਰੇਡੀਅਸ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਕਰਵੇਚਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਰਵੇਚਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਕਰਵੇਚਰ ਰੇਡੀਅਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਣਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਕਿਸੇ ਪਲੇਨ ਕਰਵ ਦੇ ਜਰਾ ਘੱਟ ਆਮ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਪ੍ਰਤਿ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਾਂ ਲਈ ਪਰਾਈਮਜ਼ ਵਰਤ ਕੇ ਹੁਣ, ਕਰਵੇਚਰ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਇਹ ਸੰਖੇਪਤਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦਾ ਵਿਵਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਿੱਧੀ ਹੀ ਲੀਨੀਅਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕਰਵ ਪੋਲਰ “ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟਾਂ ਜਿਵੇਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਕਰਵੇਚਰ ਇਹ ਬਣੇਗਾ
ਯੂਨਿਟ ਨੌਰਮਲ ਵੈਕਟਰ , ਕਰਵੇਚਰ , ਓਰੀਐਂਟਡ ਜਾਂ ਸਾਈਨਡ ਕਰਵੇਚਰ , ਅਤੇ ਕਰਵੇਚਰ ਦਾ ਰੇਡੀਅਸ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
ਇਹ ਦਰਸਾਓ ਉੱਪਰ ਚਰਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਜੀਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਅਰਥ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਕਰਵੇਚਰ, ਨੌਰਮਲ ਵੈਕਟਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਪਰਸ਼ ਵੈਕਟਰ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਮਾਤਰਾ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ
ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਪਲੇਨ ਕਰਵ ਲਈ, ਆਰਕ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਪੁਨਰ-ਮਾਪਦੰਡਕਰਣ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ “ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟ ਸਿਸਟਮ” ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਕਰਕੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ;
ਜਿੱਥੇ ਪਰਾਈਮਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਚਕ ਅੰਕ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤਿ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਨਮਰਜੀ ਦੇ “ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟ ਸਿਸਟਮ” ਵਿੱਚ ਕਰਵੇਚਰ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਿਵਰਣ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਐਕਸਲਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਯੂਨਿਟ ਨੌਰਮਲ ਵੈਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਇਹਨਾਂ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟ ਸੁਤੰਤਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ;
ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਪਰਾਈਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਥੀਟੇ ਪ੍ਰਤਿ ਡਿਫਰੈਂਸੀਏਸ਼ਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਬੀਰ ਚੌਧਰੀ ਸੰਯੁਕਤ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਉਦੋਂ ਤਿੱਪਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਬਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਧਰਮੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਤਾ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੈਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸੀ।
ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਬੀਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੇੜਲੇ ਦੋਸਤ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ।