polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1990 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਵਿਰੋਧੀ ਧੜਿਆਂ ਨੇ ਓਸ਼ੋ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੇ ਓਈਐਫ ਦੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਜਾਂ ਮੁੜ ਛਾਪਣ ਬਾਰੇ ਉਸਦੇ ਰਾਇਲਟੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ.।
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਓਸ਼ੋ ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨਾਲ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਜਨਵਰੀ 2009 ਵਿੱਚ ਓਆਈਐਫ ਦੇ ਰੇਡਮਾਰਕ ਦੇ ਨਿਰੋਲ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਜਰਮਨੀ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਕੇਂਦਰ ਹਨ।
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਕ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਟਕਰਾਅ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਜਿਆਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।
ਫਿਰ ਇਕ ਆਕਾਸ਼ ਬਾਣੀ ਹੋਈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਿਵ ਲਿੰਗ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਤੇ ਹੇਠਲਾ ਸਿਰਾ ਛੁਹ ਕੇ ਪਹਿਲਾ ਆ ਗਿਆ ਉਹ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੁੱਲਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਢਾਕਾ ਦਾ ਫੁੱਲ, ਅੱਕ ਦਾ ਫੁੱਲ, ਸੂਰਜ ਮੁਖੀ ਦਾ ਫੁੱਲ ਆਦਿ।
ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਅਪਸਰਾਂ ਸੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਮਿਲੇ ਤੇ ਇਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਕੰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਿਰਜ ਲਗਦੈ ਹਨ।
ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਬਾਰੇ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ "ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਿਕ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜੋੜ ਲੇਦੈ ਹਨ।
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ, ਸੂਰਜ, ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ,ਕੰਮ ਕਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ, ਜਨਮ, ਵਿਆਹ, ਮੋਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣਾ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਪੈੜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਆਦਿ।
ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਕ ਸਾਝਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਫਰ, ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ ਜੀ ਤੋਂ ਇਕ ਅੰਬ ਦੇ ਬੂਟੇ ਬਾਰੇ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਇਸ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਅੰਬ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ ਤਾ ਨਾਨਾ ਜੀ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰੁੱਖ ਪਹਿਲਾ ਚਲਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਤੇ ਕਈ ਰੁੱਖ ਹਾਲੇ ਵੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ ਤਾ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ।
ਜਿਵੇਂ ਆਂਵਲੇ ਦਾ ਰੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਲਾਰ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕੇਲੇ ਦਾ ਮੁਢ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਿਪਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ।
ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਇਕ ਟਿੱਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਬੱਦਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੀਂਹ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੀਂਹ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿਚ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੀਂਹ ਦਾ ਹਰ ਇਕ ਵਰਗ ਤੇ ਜਾਤ ਲਈ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
ਬੱਚੇ, ਜਵਾਨ, ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਤੇ ਸਿਆਣੇ ਬੰਦੇ ਮੀਂਹ ਵਿਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਉਪਾਅ ਹਨ, ਬਾਰੇ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆ ਹਨ।
ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਨੇ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉਹ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਮੜ੍ਹੀਆਂ, ਜੰਡੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਜਠੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਇਸ਼ਟਾ ਨੂੰ ਸਿਮਰਦੇ ਤੇ ਪਤਿਆਂਦੇ ਨੇ।
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਨੇ ਨਜ਼ਰਬੱਟੂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਮੈਂ ਨਾਨਕੇ ਘਰ ਸੀ ਤਾਂ ਨਾਨੀ ਨੇ ਇਕ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਇਕ ਭੈੜੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਨਜ਼ਰਬੱਟੂ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ।
ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਪ ਦਾ ਡੰਗਿਆ ਤਾ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਡੰਗਿਆ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ।
ਪਿੰਡਾ ਵਿਚ ਕੁਝ ਬੰਦੇ ਅਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਮਾੜੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਪਣੀ ਮਨਪਸੰਦ ਜਾਂ ਖਾਸ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ।
ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹਨਾਂ ਤੋ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਮੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਸਾਏ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਕ ਮੈਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਰ ਪਾਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਸਬੰਧੀ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਮੌਤ ਜਮ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਦਿਸ ਪੈਦੇਂ ਨੇ ।
ਅੱਗ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅੱਗ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜਿਸ ਦਿਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਬਹੁਤ ਰੰਗੀਨ ਦਿਹਾੜਾ ਸੀ।
ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸੀ।
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੌਦੇ ਤੁਲਸਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ।
ਇਕ ਮਿੱਥ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਲਸਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਲੱਛਮੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਲੱਛਮੀ ਨੇ ਕਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉਘੇ ਝਾੜੀ ਦਾ ਪੌਦਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਜਦੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾ ਉਸ ਨੇ ਤੁਲਸਾਂ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਸਾਲਗਰਾਮ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਤੁਲਸਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਜਿਆ ਕਰਨਗੇ।
ਮੇਰਾ ਨਾਨਕਾ ਪਿੰਡ ਕਿਤਾਬ ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਸ੍ਵੈਜੀਵਨੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ ਗੁੱੜ੍ਹਾ ਉੱਤਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਲੋਕਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਸਹਿਤ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਪਿੰਡਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਬਾਖੂਬੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਿਆਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੀਨ ਧਰਮ ਦੇ ਹਨ,ਅਗਲੇ ਜਹਾਨ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਾਸੇ ਠੱਠੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸਿਰਜੇ ਗਏ ਹਨ।
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਤਰ ਲਭੋ ਹੈ ਜੋ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਕਿ ਉਸ ਅਗਲਾ ਜਹਾਨ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਦਲੀਲ, ਦਵਾਈ, ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਬੋਲੋਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਲੈ ਕੋਰਸੈਂਜ਼ੀ ਨੇ ਲਗਭਗ 1269 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1299 ਤਕ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।
ਪੈਟ੍ਰੋ ਡੀ' ਕਰੈਸਨਜ਼ੀ , ਲਾਤੀਨੀ: ਪੈਟਰਸ ਡੀ ਕਰ੍ਰੇਸੈਂਸੀਟਸ , ਇੱਕ ਬੋਲੋਨੀਜ਼ ਨਿਆਂਇਕ ਸਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ ਯਾਦ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਹਨ।
1298 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਬੋਲੋਨੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਵੰਡਿਆ, ਵਿਲਾ ਡੇਲਓਲੋਮੋ ਬੋਲੋਨੇ ਦੇ ਬਾਹਰ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਜਮੀਨ ਮਾਲਕ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਰੁਰਾਲੀਆ ਕਮੋਡਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਕਿ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਪੂਰਵਲ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਜਨਵਰੀ 1274 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਗੇਰਾਲਡੀਨਾ ਡੇ 'ਕਾਸਟਗੋਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਬੱਚੇ ਸਨ।
ਜਨਵਰੀ 1289 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਐਨਟੋਨੀਆ ਡੇ 'ਨਾਸੈਂਟੋਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਬੱਚੇ ਸਨ।
ਬੇਦੀ ਨੇ ਪਾਰਸੀ ਅਤੇ ਖੋਜਾ ਮੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਰਹਾਨ ਫਰਨੀਚਰਵਾਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ 1990 ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 6 ਮਈ 1994 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੇਦੀ ਨੇ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
2006 ਵਿੱਚ, ਬੇਦੀ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਰ ਫੈਕਟਰ: ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ।
2011 ਵਿੱਚ, ਬੇਦੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿਗ ਬ੍ਰਦਰ, ਬਿਗ ਬੌਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ 8 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਬਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੇਦਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 56ਵਾਂ ਦਿਨ ਸੀ।
2000 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਟਾਈਮਪਾਸ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਪ੍ਰੋਤਿਮਾ ਬੇਦੀ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਲਿਤ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼, ਅਤੇ ਮਿਡ ਡੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਪੂਜਾ ਬੇਦੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਮਰਹੂਮ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ ਪ੍ਰੋਤਿਮਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਸਟਾਰ ਕਬੀਰ ਬੇਦੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਇੱਕ ਬੋਹੇਮੀਅਨ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਲਾਤਮਕ ਮਾਹੌਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਜਗ ਮੁੰਧਰਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਵਿਸ਼ਾਕੰਨਿਆ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਜੀਤਾ ਵਹੀ ਸਿਕੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਹਾਇ ਆਤੰਕ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮਸੂਤਰ ਕੰਡੋਮ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਉਸਨੇ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਏਡਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ।
ਓਲੰਪਿਕ ਜੋਤੀ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਖਿਡਾਰੀ ਯੋਸ਼ੀਨੋਰੀ ਸਕਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ 'ਚ 6 ਅਗਸਤ, 1945 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦਿਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਜਪਾਨ ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਬੰਬ ਸੁੱਟ ਕੇ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ ਸੀ।
ਇਸ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਜੂਡੋ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵਾਲੀਵਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਰਵਾਏ ਗਏ।
ਇਸ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗੋਲਾ ਸੁਟਨਾ, ਉਚੀ ਛਾਲ, ਲੰਮੀ ਛਾਲ, ਅੜਿਕਾ ਦੌੜ, ਤੇਜ ਦੌੜਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਿਤਾ ਗਿਆ।
ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਖਿਡਾਰਨ ਲਾਰਿਸਾ ਲਤੀਨੀਨਾ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਸੋਨ ਤਗਮੇ, ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਤਗਮਾ ਅਤੇ ਦੋ ਕਾਂਸੀ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।
ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਤੈਰਾਕ ਡਾਅਨ ਫਰਾਸਰ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਸਰੀ ਵਾਰ 100 ਮੀਟਰ ਫਰੀਸਟਾਇਲ 'ਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਓਲੰਪਿਕ ਮੈਰਾਥਨ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲ ਇਥੋਪੀਆ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਅਬੇਬੇ ਬਿਕੀਲਾ ਬਿਣਆ।
ਲੰਮੀ ਦੌੜ 10,000 ਮੀਟਰ 'ਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਿਲੀ ਮਿਲਜ਼ ਹੈ ਨਾ ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਕਿਸੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨੇ ਜਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਾਅਦ 'ਚ।
ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਐਨ ਪੈਕਰ ਨੇ 800ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੌੜ 'ਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿਤਾ ਕਿਉਂਦੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਦੌੜ ਪਹਿਲਾ ਕਦੇ ਜਿੱਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਧਰਤੀ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਨ ਬੋਬ ਹੇਅਜ਼ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਨੇ 100 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੌੜ 10.0 ਸੈਕਿੰਡ 'ਚ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕੀਤੀ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਜੋਏ ਫ੍ਰਾਜ਼ੀਅਰ ਨੇ ਹੈਵੀ ਵੇਟ ਦਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਜੋ ਬਾਅਦ 'ਚ ਵਿਸ਼ਵ ਹੈਵੀਵੇਟ ਚੈਪੀਅਨ ਬਣਿਆ।
ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ 1940 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਇਹ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।
ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਓਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਉਪਗ੍ਰਿਹ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕਿਸਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਰਕ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੂਜੇ ਕਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸੰਪੂਰਨ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਅੱਧ ਤਕ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਬੂਟੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਦੀ ਨਿਰਵਿਘਨਤਾ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਲਾਈਟ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਘੱਟ ਬੀਜ ਚਮਕ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚਾਨਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਘੱਟ ਉੱਗਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਬੂਟੀ ਕੰਟਰੋਲ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਦਰਜੇ ਦੇ ਉਪਕਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਧੇਰੇ ਗਤੀ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਹਿਰੇ ਡਰਿਲ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਡਿਸਕਾਂ ਦੇ ਕੋਣ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਦਫਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਆਪਣੀ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵਾਧਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਹਮਲਾਵਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਸਲ ਪਲੌ ਦੀਆਂ ਹਲਆਂ ਵਿੱਚ ਸਪਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਸਪਾਈਕਸ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਮਲਾਵਰ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਮਿਟਾਉਣ ਕਾਰਨ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਹੀ ਜਾਂ ਖੇਤ ਵਾਹੁਣਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨਾ, ਹਿਲਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਉਲਟਾਉਣਾ।
ਹੈਂਡ ਟੂਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖੀ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਟਿਲਲਿੰਗ ਢੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਸ਼ਾਵਿੰਗ, ਪਿਕਿੰਗ, ਮੈਟਕ ਵਰਕ, ਹੋਇੰਗ ਅਤੇ ਰੇਕਿੰਗ।
ਡਰਾਫਟ-ਜਾਨਵਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕੀਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਕਲਟੀਵੇਟਰ, ਪਲੌ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੋਲਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਲਿੰਗ, ਹੈਰੋਵਂ ਅਤੇ ਰੋਲਿੰਗ ਨਾਲ ਰੋਲਿੰਗ, ਕਸਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ।
ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ, ਘਰੇਲੂ ਖਾਣੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ, ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰ੍ਭਾਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਮਾਧਿਅਮ- ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਖੇਤੀ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਤਰਲ ਸੈਂਟਆਮ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਾਗ਼ਬਾਨੀ ਜਾਂ ਖੇਤੀ, ਪਰ ਖਾਸਤੌਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕਿਸਮ, ਵੀ ਘੱਟ-ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਕੋਈ-ਕਦੋਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਖਾਦ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਆ।
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘੁਸਪੈਠ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾਓ (ਹੋਰ ਉਪਾਅ ਅਤੇ ਢੋਣਾ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮਿੱਟੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੋਖਦਾ ਹੈ) ।
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਜਨ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਟਾਲਣਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਰੋਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰਸਾਇਣਿਕ ਵੰਡ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਰੋਗਾਣੂ, ਕੀੜੇ, ਕੀੜੀਆਂ, ਆਦਿ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੋ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਕੰਪੈਕਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਰੈਸ ਪੈਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਯੂਟੋਫੈਕਸ਼ਨ
ਖੂੰਹਦੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਖੂੰਹਦ, ਕੱਟੇ ਕੀੜੇ, ਫੌਜੀ ਕੀੜੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਕੀੜੇ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਨਸਰਵੇਸ਼ਨ ਟਿੱਲਜ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਕਾਰਨ ਬਰਫ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਗਹਿਰੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੱਕੀ ਦੀ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੀਜਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨੋ ਟਿੱਲ - ਕਦੇ ਵੀ ਹਲ, ਡਿਸਕ ਆਦਿ ਦੀ ਕਦੇ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ. 100% ਭੂਮੀਗਤ ਕਵਰ ਲਈ ਟੀਚਾ।
ਸਟ੍ਰਿਪ-ਟਿੱਲ - ਸੰਖੇਪ ਸਟਰਿੱਪਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰਿਬਿਆਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬੀਜ ਲਗਾਏ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਅਣ-ਕਤਾਰ ਦੀਆਂ ਰੋਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ।
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਪਰਤ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਅਤੇ ਐਰੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਫਸਲ ਬੀਜਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ, ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ , ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਵਾਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਰਦੀ ਉੱਤੇ ਫਸਣ ਅਤੇ ਡਿਫ੍ਰਸਟਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਖੁਰਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਤਹ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਸੰਤ ਲਾਉਣਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਚੱਜੀ ਸਤਹ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਟਿਲਜ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸਖਤ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਡੂੰਘੇ ਅਤੇ ਜਿਆਦਾ ਡੂੰਘੇ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਚੋਣਤਮਿਕ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਡਰਿਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਲ ਖੜ੍ਹੇ ਸਤਹੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਟੁਕੜੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰ੍ਿਵਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਸੈਕੰਡਰੀ ਰੁੜ੍ਹਾਈ ਇੱਕ ਸੁਚੱਜੀ ਸਤਹੀ ਫਿਨਿਸ਼ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਬੀਜਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਾਰੋਇੰਗ ਅਤੇ ਰੋਟੋ ਟਿਲਿੰਗ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਡਰਿਲ ਨੂੰ ਇਕ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵਾਹੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 30% ਪੱਕੇ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਭੂਮੀ ਅਵਧੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਤਹਾਂ' ਤੇ ਘੱਟ ਅਨਾਜ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 1,000 ਲੀਬ / ਏ.ਸੀ. ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਭੜਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਮੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਲਣ ਦੀ ਖਪਤ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕੰਪੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਕਨਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਡਰਿਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫਾਇਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਘੱਟ ਵਾਹੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਿੱਟੀ 'ਤੇ 15 ਤੋਂ 30% ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਏਰੋਜ਼ਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਛੋਟੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਿਜ਼ਲ ਹਲ, ਫੀਲਡ ਰੈਂਜੈਂਟਸ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੇਠਲੀਆਂ ਆਮ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਵੇਖੋ ਕਿ ਉਹ ਬਾਕੀ ਰਹਿਤ ਦੀ ਮਿਕਦਾਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸੈਕੰਡਰੀ ਵਾਹੀ ਜਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਟਿੱਲਜ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਮਿੱਟੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਬੂਟੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਕਿ ਨਦੀਨ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਤਕ ਜਾਂ ਉਦੋਂ ਤਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਜਦੋਂ ਤਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵਾਹੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਟਿੱਲਜ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਦ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਮੋਟੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਪਰਤ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਮਸਜਿਦ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਮੂਲ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੰਗਕਿੰਗ ਮੈਨਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਨਸਲੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਦਾ ਵੱਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਲੂਨ ਮਸਜਿਦ ਹੋਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਚੀਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਥਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।
1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਮਾਸ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਰੇਲਵੇ ਲਈ ਕੀਤੀ ਭੂਮੀਗਤ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਢਾਂਚਾਗਤ ਖਰਾਬੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਮਾਸ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਰੇਲਵੇ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕਤਰ ਦਾਨ-ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ, 105 ਨਾਥਨ ਰੋਡ, ਸਿਮ ਸ਼ਾਸੂਈ ਵਿਖੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਾਈਟ ਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਮਸਜਿਦ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 11 ਮਈ 1984 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਥਾਂ ਤੇ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੌਲੂਨ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਕੇਂਦਰ ਜ ਕੌਲੂਨ ਮੌਸਕਿਊ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਕੇਂਦਰ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਸਜਿਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੀ ਹੈ।
ਕੌਲੂਨ ਪਾਰਕ ਦੇ ਕੋਲ ਨਾਥਾਨ ਰੋਡ ਅਤੇ ਹੈਫੌਂਗ ਰੋਡ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਕੋਲੂਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਮਸਜਿਦ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਸਲਾਮਿਕ ਭਵਨ ਹੈ।
ਕੌਲੂ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ 1896 ਵਿੱਚ ਉਸ ਥਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਹੁਣ ਸੀਮ ਸ਼ਾ ਸ਼ੂਈ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।
ਇਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵ੍ਹਿਟਫੀਲਡ ਬੈਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਿਮ ਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਚੰਗਕਿੰਗ ਮੈਨਸ਼ਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਕੌਲੂਨ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹਨ।
ਜਤਿੰਦਰ ਮੌਹਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕ, ਕਾਲਮ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਮਿੱਟੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਕੰਦਰ ਅਤੇ ਕਿੱਸਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਜਤਿੰਦਰ ਮੌਹਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਸਿਨੇਮਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਬੁਣਾਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ, ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਬੁਣਾਈ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਗੰਭੀਰ ਫਿਲਮ ਦਰਸ਼ਕ ਤੋਂ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੱਲ ਉਸ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਜ਼ੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੀਡੀਆ ਆਰਟਸ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਨਾਲ਼ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਵੀਡੀਓਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਨਾਲ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਜਤਿੰਦਰ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਗੈਰੀ ਟ੍ਰੋਆਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖੋਜਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਅੰਤਰ-ਸਰਹੱਦੀ ਰੇਲਵੇ ਸਮਝੌਤਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ1।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਆਰਟਸ ਦੇ ਜ਼ੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ 2005, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮਨੋਦਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਸਨੇ ਸਰਹੱਦ-ਪਾਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰੇਲ ਸਮਝੌਤਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ 'ਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਗੈਰੀ ਟ੍ਰੋਇਨਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖੋਜਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਫਿਲਮ "ਮਿੱਟੀ" ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਈ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਰ ਜਮਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਸੀ।
ਇਸ ਫਿਲਮ ਨਾਲ਼ ਜਤਿੰਦਰ ਮੌਹਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਫਿਲਮਾਂ ਵਾਲੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਸਥਾਪਤੀ ਵਿਰੋਧੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਝਾਉਲਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਠੋਸ ਸੱਚਾਈਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਵੇ।
ਉਸ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾ ਨੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਜਤਿੰਦਰ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਫਰੌਰ ਚਲੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਉਹ ਅਕਸਰ ਸਕੂਲੋਂ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਥੀਏਟਰਾਂ ਅਤੇ ਵੀ ਸੀ ਆਰ 'ਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵੇਖਦਾ ਸੀ, ਜੋ 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਰੁਝਾਨ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਐਂਡ ਨਿਟਿੰਗ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਦੋ ਸਾਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਟਿੰਗ ਮਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁਣਾਈ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਪੇਸ਼ਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਜਤਿੰਦਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਨਾਨਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਸਾਹਿਤ ਵੱਲ ਗਿਆ।
ਜਤਿੰਦਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛੇਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਇਕ ਨਾਟਕ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਲੌਗਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਖਬਾਰਾਂ ਲਈ ਲਿਖਣ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਅਕਸਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜਤਿੰਦਰ ਮੌਹਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਣੀ ਸਰੂਪ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਵਰਗ ਸਨ।
ਇਥੇ ਕਾਵਿ ਤੋਂ ਮੁਰਾਦ ਸਮੁੱਚਾ ਸਾਹਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ, ਕਵਿਤਾ ਸਭ ਕੁੱਝ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।
ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਕੌਸ਼ਿਕ ਅਰਥ ਤਾਂ ਆਦੇਸ਼, ਆਗਿਆ, ਅਸੂਲ, ਨਿਯਮਾਵਲੀ ਆਦਿ ਹਨ ਪਰ ਇਹਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਰਥ ਵੀ ਹੈ, 'ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਉਹ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
' ਸਰਬ ਪ੍ਰਥਮ ਵੈਦਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਤਾਂ ਰੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਉਹ ਲੌਕਿਕ ਕਵਿਤਾ ਨਾ ਬਣ ਸਕੀ।
ਲੌਕਿਕ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਵੰਨਗੀ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਤੇ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਾਡੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹਾਂ ਕਾਵਿ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗ੍ਰੀਸ-ਵਾਸੀ ਹੋਮਰ ਦੇ ਮਹਾ ਕਾਵਿ 'ਇਲੀਅਡ' ਤੇ 'ਓਡੀਸੀ' ਸਨ।
ਮਹਾਭਾਰਤ-ਰਾਮਾਇਣ ਚੋਥੀ ਸਦੀ ਪੂਰਬ-ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਗਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
"ਨਾਟਯਸ਼ਾਸਤਰ" ਪਹਿਲੀ ਅਲੋਚਨਾ ਪੁਸਤਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਨਾਟਕੀ ਅਲੋਚਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਭਾਵੇਂ ਕਾਫੀ ਨਿਰੂਪਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਥੋੜਾ ਹੈ।
ਇਥੇ ਇੱਕ ਤੱਥ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਅਲੋਚਨਾ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕ, ਕਵਿਤਾ ਤੇ ਵਾਰਤਕ ਲਈ ਇੱਕੋ ਸਾਂਝਾ ਸ਼ਬਦ ਕਾਵਿ ਹੀ ਸੀ।
ਇਸੇ ਲਈ ਅਗੇ ਜਾ ਕੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੱਸਣ ਸਮੇਂ ਨਾਟਕੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼-ਕਾਵਿ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਬਾਕੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਵ -ਕਾਵਿ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਭਾਰਤੀ ਅਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ 'ਕਾਵਯ' ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਮੁਰਾਦ ਕੇਵਲ ਛੰਦ-ਬੰਧ ਰਚਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੱਦ ਤੇ ਪਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭੇਦ ਉਤਭੇਦ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਚਾਰਿਆ ਕੁੰਤਕ ਨੇ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਜੀਵਿਤ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, ਰਮਣੀਯਤਾ ਅਥਵਾ ਚਮਤਕਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੇਵਲ ਅਰਥ, ਬਲਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸਹਭਾਵ ਹੀ ਕਾਵਿ ਹੈ।
ਪਰ ਇਹ ਸਹਭਾਵ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਅਰਥਾਤ ਚਮਤਕਾਰਭਰੀ ਉਕਤੀ ਤੋਂ ਪਰਿਪੁਸ਼ਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ।
ਕੁੰਤਕ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰਯ ਅਤੇ ਵਿਕ੍ਰੋਕਤੀ ਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਵਕ੍ਰ+ਉਕਤੀ ਅਰਥਾਤ ਕਹਿਣ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਵਕ੍ਰਤਾ ਅਰਥਾਤ ਕਟਾਕਸ਼, ਤਨਸ਼, ਟੇਢਾਪਣ, ਵਿਅੰਗ, ਬਾਂਕਾਪਨ, ਵਿਚਿਤਰਤਾ ਹੀ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਹੈ।
ਕੁੰਤਕ ਨੇ ਕਵੀ ਦੇ ਕਾਵਿ -ਕੋਸ਼ਲ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਕਾਵਿ -ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨੂੰ ਵਕ੍ਰੋਕਤੀ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਜੱਸ, ਅਲੌਕਿਕ ਅਨੰਦ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਜਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਆਦਿ ਜਿਸ ਕਾਵਿ ਦੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸੁਹਿਰਦ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਪਰਮ ਅਵਸ਼ੱਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਵਿ ਗੁਣ,ਕਾਵਿ ਦੋਸ਼,ਅਲੰਕਾਰ,ਰਸ ਆਦਿ ਦਾ ਸਹੀ ਗਿਆਨ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨੀ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ,ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਠਕ ਕਾਵਿ ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਮਾਲੂਮ ਕਰ ਸਕਣ।
ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉ਼ਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਘੇਰਾ ਇਤਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸ, ਸ਼ਾਸਤਰ, ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਵਿ-ਹੀਣ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਕਥਨ ਤੋਂ ਨਾ ਇਹ ਭਾਵ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਅਰਥ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋਵੇ ਅਥਵਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਅਰਥ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਰਣਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਕਾਵਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਭਾਮਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਲਕ੍ਸ਼ਣ 'ਚ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਕਾਵਿ-ਸਰੀਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਤਤਕਾਲ ਬਾਅਦ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਚੁੱਪੀ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਾਵਿ ਦਾ ਲਕਸ਼ਣ ਪ੍ਰਸਤੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਜਤਨ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵਿਦਮਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤੱਤ ਦਾ ਸਾਰਿਆ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਪਰਿਪੂਰਣ, ਸਟੀਕ ਤੇ ਅ-ਵਿਆਪਤੀ ਅਤੇ ਅਤੀ-ਵਿਆਪਤੀ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਲੱਛਣ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਸਭ ਥਾਂਈ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਨਾ ਘਟਨਾ 'ਅਵਿਆਪਤੀ' ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਉਸੇ ਭਾਂਤ ਘੱਟ ਜਾਣਾ 'ਅਤਿ-ਵਿਆਪਤੀ' ਹੈ।
ਜੇ ਇਸ ਦੀ ਵਿੳਂਤਪਤੀ 'ਕਵ' ਧਾਤੁ ਤੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਸਰਬੱਗ ਹੋਣਾ, ਤਾਂ ਕਵੀ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਵਰਣਨ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਜਾਂ ਸਭ ਕੁੱਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ।
ਮੰਮਟ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਵਿਉ਼ਂਤਪਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਕਵੀ ਕਰਮ ਨੂੰ 'ਕਾਵਿ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੇ 'ਕੁ' ਧਾਤੂ ਤੋਂ 'ਕਵੀ' ਦੀ ਵਿਉਂਤਪਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਏ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸ਼ਬਦ ਕਰਨਾ, ਤਾਂ 'ਕਵੀ' ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜ਼ੋ ਸ਼ਬਦ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਭਾਵ ਜਾਂ ਅਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਸਾਫ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੀ-ਕੀ ਆਧਾਰ ਹਨ।
ਕਲਾ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਮੁਰਾਦ ਕਾਵਿ ਦਾ ਬਹਾਰਲਾ ਰੂਪ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਰੱਚਨਾ-ਸ਼ਿਲਪ, ਇਹ ਕਾਵਿ ਦੀ ਦੇਹ ਹੈ।
ਸੋ ਵਸਤੂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਚਰਚਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਪਾਠਕ -ਸਰੋਤੇ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਵਯਲੰਕਾਰ ਸੂਤ੍ਰਵ੍ਰਿਤਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਰਚਯਤਾ ਆਚਾਰਿਆ ਵਾਮਨ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਕਾਵਿ ਦਾ ਲੱਛਣ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਪਰਤੂੰ ਉਸਦੀਆਂ ਇਹ ਪੰਕਤੀਆਂ ਕਾਵਿ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸੰਬੰਧੀ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਂੳਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ 'ਕਾਵਿ ਅਲੰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਾਨਣ-ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੁਹਜ ਦਾ ਨਾਂ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ, ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਹਜ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਤਿਆਗ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੋਰੇ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ।
ਧੁਨੀ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਰਮਜ਼, ਸੁਝਾ ਅਰਥਾ ਦੀ ਉਹ ਗੂੰਜ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਧੁਨੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕੋਈ ਕਵਿਤਾ ਪੜਨ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੋਤੇ ਦੇ ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਅਰਥ, ਰਮਜ਼ਾਂ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੰਦਵਰਧਨ ਅਨੁਸਾਰ ਧੁਨੀ ਹੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰੀਰ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਇਸ ਨੇ ਵਾਮਨ ਦੀ ਰੀਤੀ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਨਕਾਰਿਆ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਕਸ਼ਮੇਂਦ੍ਰ ਨੇ ਔਚਿਤਯਾ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਰਸ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਜੀਵਨ ਔਚਿਤਯ ਹੈ।
ਇਸ ਔਚਿਤਯਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ, “ਜਿਸ ਵਸਤੂ ਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਲ ਮਿਲਦਾ ਹੋਵੇ ਉਸਨੂੰ ਊਚਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਊਚਿਤ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਔਚਿਤਯ’ਹੈ।
" ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਔਚਿਤਯ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣ ਅਲੰਕਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਵਿ-ਤੱਤ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਰਮਣੀਯ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ।
ਇਸ ਪ੍ਰਭਿਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿਫਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਜਾਂ ਸਹਿਤ ਭਾਵ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਸਗੋਂ ਕਾਵਿ ਵਿਚਲੇ ਦੋਸ਼ਾ ਦੇ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਕਾਵਿਕ ਗੁਣਾ ਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੱਤਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਵਾਮਨ ਨੇ ਕਾਵਿ-ਪੂਰਖ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਿਆ ਫੇਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਰੀਤੀ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਸਹਤਿ ਪਦ-ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਰੀਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਥੇ ਰਮਣੀਕਤਾ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਹ ਅਰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਲੌਕਿਕ ਅਨੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇ।
ਅਰਥਾਤ ਜਿਸ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਹਿਰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਵਿਸਮਾਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਅਰਥ ਰਮਣੀਕ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਥੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਰਮਣੀਕ ਅਰਥ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਕ ਮੰਨ ਕੇ ਅਰਥ ਦੀ ਸਮਾਈ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਰਥਾਤ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਤੇਰੇ ਸ਼ਰੀਰ ਹਨ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਮੁੱਖ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਹਨ, ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਪੇਡੂ ਹੈ, ਪੈਸ਼ਾਚ ਪੈਰ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਛਾਤੀ ਹਨ।
ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਉਤਮ ਹਨ, ਰਸ ਤੇਰੀ ਆਤਮਾ ਹੈ ਛੰਦ ਤੇਰੇ ਰੋਮ ਹਨ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ, ਬੁਝਾਰਤ, ਸਮਸਿਆ ਤੇਰਾ ਬੱਚਨ-ਬਿਲਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ, ਉਪਮਾ ਆਦਿ ਤੇਰੇ ਗਹਿਣੇ ਹਨ।
ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਦਾ ਰਚਿਅਤਾ ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਹੀ ਇੱਕ ਅਹਿਜਾ ਪਹਿਲਾ ਕਵਿ ਅਲੋਚਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਗੁਣ-ਵਰਣਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਕਾਵਿ ਦੇ ਲੱਛਣ ਉਲੀਕੇ ਹਨ।
ਇਹ ਕਾਵਿ ਦੀ ਬੱਝਵੀਂ, ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਪਰਤੂੰ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਕਾਵਿ ਦੇ ਚਰਿਤਰ ਉੱਤੇ ਕਾਫੀ ਚਾਨਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
“ਉਹ ਕਾਵਿ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਮਲ ਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸ਼ਬਦ ਹੋਣ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਗੂੜੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਸੋਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲਾਂ ਹੋਣ ਜਿੱਥੇ ਕਾਵਿ ਰਸ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹੋਣ, ਸੰਧੀਆਂ ਹੋਣ, ਅਹਿਜਾ ਕਾਵਿ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
'ਕਾਵਿਯਾਲੰਕਾਰ' ਦੇ ਰਚਯਤਾ ਆਚਾਰੀਆ ਭਾਮਹ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਸਹਿਭਾਵ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਜਦੋਂ ਇੱਕਮਿਕ ਜਾਂ ਇੱਕਜਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਵਿੱਥ ਤੇ ਵੱਖਰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪਰਸਪਰ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਾਵਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਵ ਕਿ ਸੁੰਦਰ ਜਾਂ ਚਮਤਕਾਰੀ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪਦਾਵਲੀ ਦਾ ਨਾਂ ਕਾਵਿ-ਸਰੀਰ ਹੈ।
ਦੰਡੀ ਨੇ ਇਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੂਰਬਲੇ ਆਚਾਰਯ ਭਾਮਹ ਤੋਂ ਉਲਟ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਕੇਵਲ ਸ਼ਬਦਾ ਨੂੰ ਹੀ ਕਾਵਿ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਅਰਥਾਤ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਕਾਵਿ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਹਨ, ਰਸ ਆਦਿ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਗੁਣ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਦੋਸ਼ ਕਾਣੇਪਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ, ਰੀਤਿਆਂ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਸਥਿਤੀ ਵਾਂਗ ਹਨ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਕੰਗਣਾ, ਵਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ।
ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਨੇ ਗਿਆਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵ-ਵਰਤੀ ਆਚਾਰਯਾ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਵਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਦੋਸ਼ ਰਹਿਤ, ਗੁਣ ਸਹਿਤ, ਅਲੰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਰਸ ਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਹੀ ਉੱਤਮ ਕਾਵਿ ਹੈ।
ਅਗਨੀਪੁਰਾਣ ਦੇ ਰਚਯਤਾ ਅਨੁਸਾਰ 'ਇਸ਼ਟ ਅਰਥਾਤ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਆਨੰਦਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਯੁਕਤ, ਦੋਸ਼ ਰਹਿਤ, ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸ਼ਬਦ-ਸਮੂਹ ਹੀ ਕਾਵਿ ਹੈ।
ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਧਿਆਨ 'ਚ ਰੱਖ ਕੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮੀਖਿਆਕਾਰ ਕਾਵਿ ਲਕਸ਼ਣ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।