polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਇਹ ਪੱਗ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੁਆਰਾ, ਖ਼ਾਲਸਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ ਪਰ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਦੁਮਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਡੂ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦੋ ਅਤੇ "ਮੱਲਾ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕੱਪੜਾ ਜਾਂ ਕੱਪੜਾ।
ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੱਗ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਫੈਬਰਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਗ ਨੂੰ ਖੁਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਧਾਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਲਪੇਟਣ ਲਈ ਦੂਜਾ।
ਪਿੰਡ ਮੁਮਾਰਾ 1800ਈ: ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਨਾਥੋ ਨਾਮ ਦਾ ਬੋਰੀਆ ਸਿੱਖ ਆਇਆ ਉਸਦੀ ਵੰਸ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ, ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਬਰਾੜ ਪੱਤੀ ਦੇ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਆਏ ਇਸ ਤਰਾਂ ਗਿੱਲ, ਸੇਖੋਂ, ਮਿਸਤਰੀ, ਮਜਬੀ ਸਿੱਖ ਆਏ।
ਮੁਮਾਰਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਪਿਆ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਦੋ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਹਨ ਇਕ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡ ਬੱਝਣ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਮੁਬਾਰਕਾਂ ਤੋਂ ਪਿਆ ਲੋਕ ਅਨਪੜ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਮੁਬਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਮਾਰ ਖਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਮਾਰਾ ਹੀ ਪੈ ਗਿਆ।
ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਮਾਰ ਖਾਂ ਨਾਮ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪਿਆ ਜੋ ਨਾਥੋ ਦੇ ਮੋਹੜੀ ਗੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਤੇ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1947 ਸਮੇਂ ਮੁਮਾਰੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਹਿਜ਼ਰਤ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ 1974 ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਜਥੇਦਾਰ ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ ਉਸਤੋਂ ਬਾਦ ਗੁਰਦਾਸ ਸਿੰਘ, ਸੁਖਮੰਦਰ ਸਿੰਘ,ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ,ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ,ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਹੇ ਹਨ
1962 ਵਿਚ ਨਾਜਰ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲਾ ਸਰਪੰਚ ਬਣਿਆਂ ਉਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮੁਮਾਰਾ ਡੋਡ ਚੰਨੀਆਂ ਗੁੱਜਰ ਅਤੇ ਚੱਕ ਸਾਹੂ ਦੀ ਸਾਝੀ ਪੰਚਾਇਤ ਬਣਦੀ ਸੀ
ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਸਿਧਵਾੜਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਆਪ ਸੰਤ ਨਿੱਕੂ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਪਿੰਡ ਭਾਗੀ ਵਾਂਦਰ (ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਖੇ ਆ ਗਏ ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਸੰਥਿਆ ਉਹਨਾ ਕੋਲੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਫਿਰ ਆਪ ਪੰਜਗਰਾਈ ਤੋਂ ਹਿਕਮਤ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਫਿਰ ਪੱਖੀ ਖੁਰਦ ਵਿਖੇ ਠਹਿਰੇ ਤੇ ਸੰਨ 1922 ਵਿਚ ਮੁਮਾਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਆਏ ਤੇ ਅਤਿਮ ਸਾਹਾ ਤੱਕ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹੇ ਉਨਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਦਗੀ ਭਰਪੂਰ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਆਯੁਰਵੈਦੀ ਵੀ ਸਨ ਬਿਮਾਰੀਆ ਦਾ ਇਲਾਜ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੀ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਉਹਨਾ ਦੀ ਮੌਤ 1973 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੁਣ ਜਿਥੇ ਉਹਨਾ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉਥੇ ਇਕ ਸਮਾਧ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹਨਾ ਦੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਮੂਰਤੀ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ।
ਉਹਨਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ 28 ਅੱਸੂ ਨੂੰ ਬਰਸੀ ਮਨਾਈ ਜਾਦੀ ਹੈ ਜੋ 1974 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਖੰਡ ਪਾਠ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਖੇਡ ਟੂਰਨਾਂਮੈਂਟ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੂਰ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆ ਮੰਨਤਾਂ ਪੂਰੀਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੇਲੇ ਦੀ ਰੌਣਕ ਵੇਖਣ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਮੁਮਾਰਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਆਖਰੀ ਪਿੰਡ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਪਿੰਡ ਗੁਲਾਮਪੱਤਰਾ ਫਿਰੋਜਪੁਰ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ।
ਮੁਮਾਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਉਤਰ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਡੋਡ ਤੇ ਚੰਨੀਆਂ ਪਿੰਡ ਹੈ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਗੁਜਰ ਤੇ ਗੁਲਾਮਪੱਤਰਾ ਹੈ ਪਿੰਡ ਮੁਮਾਰਾ ਦੀ ਹੱਦ ਬੀੜ ਚੁਘੇ ਵਾਲਾ ਡੋਡ ਚੰਨੀਆਂ ਗੁੱਜਰ ਗੁਲਾਮਪੱਤਰਾ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਪਿੰਡ ਸਾਦਿਕ ਫਿਰੋਜਪੁਰ ਰੋਡ ਤੋਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਛਿਪਕਦੇ ਵੱਲ ਹੈ ਇਕ ਲਿੰਕ ਰੋਡ ਡੋਡ ਤੋਂ ਇਕ ਬੀੜ ਸਮਾਪਤੀ ਤੇ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸਾਦਿਕ ਫਿਰੋਜਪੁਰ ਰੋਡ ਨਾਲ ਮਿਲਾਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸੜਕ ਤੋਂ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਮੁਮਾਰਾ ਵਿਖੇ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਮੇਲੇ ਤਿਉਹਾਰ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਮਨਾਉਦੇ ਹਨ।
ਜਿੰਨਾ ਵਿਚ ਦੀਵਾਲੀ, ਲੋਹੜੀ, ਬਸੰਤ, ਵਿਸਾਖੀ, ਗੁਰਪਰਬ ਅਆਦਿ ਪਿੰਡ ਵਿਚ 28ਅਸੂ ਨੂੰ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਬਰਸੀ ਵੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀ ਲੈਵਲ 200ਮੀ: ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ 100ਮੀ ਤੀਸਰਾ ਸਥਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਜਿਲਾ ਜੇਤੂ ਬ੍ਰਿਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਤੇ ਬਾਬੇ ਕੇ ਕਾਲਜ ਬੈਸਟ ਐਥਲੀਟ ਰਹਿਆ
ਪਿੰਡ ਮੁਮਾਰਾ ਵਿੱਚ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਬੱਡੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਲੱਲਾ ਪੱਟ, ਗੁੱਲੀ ਡੰਡਾ,ਆਦਿ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਥੇਦਾਰ ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਸਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ 1974 ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਥਰੋਬਾਲ ਵਿਚ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿਚ ਤੀਸਰਾ ਸਥਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਇਟਰ ਕਾਲਜ ਜੇਤੂ
1983 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸੇ ਕਾਰਜ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਮੁਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ, ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸੂਫ਼ੀ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਇੰਚਾਰਜ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਡੀਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਇੰਚਾਰਜ, ਪਬਲਿਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ।
ਡਾ. ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਐਮ.ਫਿਲ ਦਾ ਖੋਜ ਕਾਰਜ 'ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ' ਵਿਸ਼ੇ ਅਧੀਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੀਐਚ.ਡੀ 'ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਬੋਧ' ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਸੀ।
ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਤੱਕ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਗੌਰਮਿੰਟ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਐਮ. ਏ ਹਿੰਦੀ, ਐਮ. ਫਿਲ. ਪੀਐਚ. ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਤੁੰਗੁਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਰੇਣੀਕਰਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਿਦਵਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਤੁੰਗੁਸੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਤੁੰਗੁਸੀ ਵਿੱਚ ਵੰਢਦੇ ਹਨ:
ਏਵੇਂਕੀ - ਜੋ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਇਬੇਰਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰੋੱਤਰੀ ਚੀਨ ਦਾ ਏਵੇਂਕੀ ਸਮੁਦਾਏ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ; ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਦੀ ਪੁਰਾਣੇ ਜਮਾਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤੁਂਗੁਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਹੁਣ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੀ ਤੁਂਗੁਸੀਭਾਸ਼ਾਵਾਂਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਓਰੋਚੇਨ, ਨੇਗਿਦਲ, ਸੋਲੋਨ ਅਤੇ ਮਨੇਗਿਰ - ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਏਵੇਂਕੀ ਦੀਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂਹਨ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਕਰੀਬ ਦੀ ਭੈਣ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ
ਮਾਂਛੂ ਭਾਸ਼ਾ - ਇਹ ਮਾਂਛੂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਕੇ ਕਦੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣਾ ਚਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿਲਸਿਲਾ ਚਲਾਇਆ ਸੀ
ਸ਼ਿਬੇ - ਇਹ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਿਨਜਿਆੰਗ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ; ਇਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂਮਾਂਛੁਵਾਂਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਜਮਾਣ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਦੀ ਫੌਜੀ ਛਾਉਨੀ ਵਿੱਚ ਤੈਨਾਤ ਹੋਣ ਲਈ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸਨ
ਜੁਰਚੇਨ - ਇਹ ਚੀਨ ਦੇ ਜਿਹਨਾਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਜਮਾਣ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਹੁਣ ਵਿਲੁਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ; ਇਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਮਾਂਛੁ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੱਛਲਾ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ
ਤੁੰਗੁਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਾਂ ਮਾਂਛੁ - ਤੁੰਗੁਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੂਰਵੀ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਅਤੇ ਮੰਚੂਰਿਆ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ - ਪਰਵਾਰ ਹੈ।
ਇਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਨੂੰ ਤੁੰਗੁਸੀ ਲੋਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸੀ ਤੁੰਗੁਸੀ ਬੋਲੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਵਿਲੁਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ - ਪਰਵਾਰ ਪੂਰਾ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਂਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਵੇ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁੰਗੁਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਲਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾ - ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪਸ਼ਾਖਾ ਹੈ।
ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਮੰਗੋਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਇਸ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਉਪਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁੰਗੁਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਤੁਰਕੀ, ਉਜਬੇਕ, ਉਇਗੁਰ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਹਿਰਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਹੀ ਆਦਿਮ ਅਲਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਹਨ।
ਤੁੰਗੁਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਨੂੰ ਸਾਮੂਹਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਤੁੰਗੁਸੀ ਲੋਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸਭਾਸ਼ਾਵਾਂਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਸਹਿਯੋਗ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਸਵਰਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਖਾਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਂਛੁ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੀ ਕਿ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਇੱਕ ਵਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਵਰਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਤੁੰਗੁਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਜੜਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਧਵਨੀਆਂ ਜੋੜਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਤਲੱਬ ਵਿੱਚ ਇਜਾਫਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਹਾਰਣ ਲਈ ਮਾਂਛੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਏਮਬੀ, ਆੰਬੀ ਜਾਂ ਇੰਬੀ ਜੋੜਨ ਵਲੋਂ ਕਰਣ, ਆਉਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸੰਦਰਭ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਏਮਿਲੇ ਆਮਿਲਾ - ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਅੰਤ ਦਾ ਆਵਾਜ਼ ਈ ਵਲੋਂ ਆ ਬਦਲਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਂਛੁ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਗ੍ਹਾ ਏ ਨੂੰ ਆ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ
ਗਰਮ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਕ ਹੈ ਜੋ ਲੋਹੇ ਦੀ ਕੱਚੀ ਧਾਤ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਕਰ ਕੇ ਲੋਹਾ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗਰਮ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਬਚੀ ਹੋਈ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਉੱਪਰ ਉਠਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਆ ਰਹੇ ਕੱਚੀ ਧਾਤ ਕੋਕ ਅਤੇ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਦਾ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਵਿੱਚ ਅਪਘਟਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਬਨ ਮੋੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 850 ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਹਾ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਲੋਹਾ ਆਕਸਾਈਡ ਵਿੱਚ।
ਇਥੇ ਲੋਹਾ ਆਕਸਾਈਡ ਜਿਆਦ ਵੱਧ ਤਾਪਾਮਨ ਰੇਜ 1200 ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਡਿਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲੋਹੇ ਵਿੱਚ ਟੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰਮ ਹਵਾ ਭੱਠੀ ਵਿੱਚ ਕੋਕ ਦੀ ਕਾਰਬਨ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਕਰ ਕੇ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪਿਘਲੀ ਹੋਇਆ ਲੋਹਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਰਫ਼ੀਲਾ ਤੇਂਦੂਆ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਬਿੱਲੀ ਹੈ ਜੋ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੀਨੋਟਾਈਪਿੰਗ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇਹ 2008 ਤੋਂ ਜਿਨਸ ਪੈਂਥਰਾਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦੋ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹੋਰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਅੰਤਰ ਸੁਲਝਿਆ ਨਹੀਂ।
ਬਰਫ਼ੀਲਾ ਤੇਂਦੁਆ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਵਾਸ ਪਸ਼ੂ ਹੈ।
ਸਚਿਨ ਬਾਂਸਲ ਨੂੰ ਫੋਰਬਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ 86ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਦਾ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅੱਠ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਕਰੀਬ 2900 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਟਰਨਓਵਰ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਬਾਂਸਲ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੇਂਟ ਏਨ’ਜ਼ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈਆਈਟੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬੀਟੈੱਕ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ ਟੈਕਸਪੈੱਨ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।
ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ 2006 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਪਨੀ ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।
ਦੋਵਾਂ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਦੀ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਆਨਲਾਈਨ ਸੇਲ ਕੰਪਨੀ ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲਜ਼, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਮੇਕਅੱਪ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਕੱਪੜੇ, ਜੁੱਤੀਆਂ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਡੇਢ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ।
2900 ਕਰੋੜ ਦੇ ਟਰਨਓਵਰ ਨਾਲ ਅੱਜ ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਾਰਤੀ ਆਨਲਾਈਨ ਸੇਲ ਕੰਪਨੀ ਹੈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਨੌਕਰੀ ’ਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸਚਿਨ ਬਾਂਸਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੋਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨਿਅਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੇਟ ਦਾ ਵਪਾਰੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਇੰਜੀਨਿਰਿੰਗ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਟਯੂਟ ਆਫ ਟੇਕਨੋਲੱਜੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਏਅਰ ਬੈਲਟਿਕ ਕੋਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਏਅਰਬੈਲਟਿਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਅਤੇ ਏਅਰਬੈਲਟਿਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਖਵਉਣ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਲੱਤਵਿਅਨ ਫਲੈਗ ਕੈਰੀਅਰ ਏਅਰਲਾਈਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲਾ ਕੈਰੀਅਰ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਮਾਰੁੱਪ ਮੁਨੀਸੀਪੈਲਟੀ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੀਗਾ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਰੀਗਾ ਇੰਟਰਨੇਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
11 ਨਵੰਬਰ 2015, ਤੋਂ ਏਅਰ ਲਿਤੁਆਨਿਕਾ ਅਤੇ ਇਸਟੋਨਿਅਨ ਏਅਰ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ, ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਕਿਸੀ ਵੀ ਬੈਲਟਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਲੈਤਾ ਫਲ਼ੈਗ ਕੈਰੀਅਰ ਹੈ।
ਸਾਲ 1996 ਵਿੱਚ, ਏਅਰਲਾਈਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਏ.ਵੀ.ਆਰ.ਓ. ਆਰ.ਜੇ.70 ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਏਅਰ ਬੈਲਟਿਕ ਨੇ ਫਰੀਕੁਐਂਟ ਫਾਇਰ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।
ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਕੱਪੜਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਅੱਗੇ ਧੱੜ ਦੇ ਉੱਤੇ ਏਅਰਲਾਈਨ ਦਾ ਨਾਂ ਨੀਲੇ ਅਖ਼ਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ‘ਬੀ’ ਲੋਗੋ ਮੋਟੇ ਅਖ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਲੇ ਚੈਕ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਏਅਰਕਰਾਫਟ ਦੀ ਪੂੰਛ ਦੇ ਪੱਰ ਤੇ ਨੀਲੇ ਚੈਕ ਦੇ ਪੈਟਰ੍ਨ ਨੂੰ ਦੋਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਏਅਰਲਾਈਨ 28 ਅਗਸਤ 1995 ਨੂੰ ਸਕੈਨਡਿਨਾਵਿਅਨ ਏਅਰਲਾਈਨਸ ਅਤੇ ਲੈੱਤਵੈਨਿਅਨ ਰਾਜ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਂਝੀ ਉਦੱਮ ਹਸਤਾਖਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ।
ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਜੇਐਨਯੂ ਕੈਂਪਸ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਬਸੇਰਾ ਮੰਨਿਆ।
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਦੇ ਹੋਸਟਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਹਨ।
ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਮਾਈ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੀਵਨ ਬਸਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਗਸਤ 2010 ਵਿੱਚ ਜੇਐਨਯੂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਅਭਦਰ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲਈ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਜੇਐਨਯੂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਮੂਹ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਇਸ ਰਵਈਏ ਦਾ ਪੁਰਜੋਰ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।
ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਘਰ ਸਮਝੇ ਜੇਐਨਯੂ ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਬੇਦਖ਼ਲੀ ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਅਸਹਿ ਸੀ।
ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੀ ਖ਼ਵਾਹਿਸ਼ ਅਤੇ ਜੇਐਨਯੂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਵਿੱਚ ਰੰਗੇ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਕੈਂਪਸ ਦਾ ਹੋਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਸਰੀਰਕ ਪੱਖੋਂ ਕਮਜੋਰ ਲੇਕਿਨ ਮਨ ਪੱਖੋਂ ਸੁਚੇਤ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਸ ਕਵੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਾਗਜ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰਿਆ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਾਂ ਅੰਧੇਰੇ ਮੇਂ ਅਤੇ ਰਾਮ ਕੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ।
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਯਾਦ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਬਰਾਬਰ ਜ਼ਬਾਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰਮਾਸ਼ੰਕਰ ਯਾਦਵ ਵਿਦਰੋਹੀ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਰਿਹਾ ਲੋਕ ਕਵੀ ਸੀ।
1921 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਬੀਏ ਅਤੇ ਐਮਏ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
1929 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਤੇ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਖਬਾਰ ਲਈ ਕਲਮੀਨਾਮ "ਜੌਹਨ ਸਟੀਲ" ਦੇ ਤਹਿਤ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲੱਗਿਆ।
ਵਾਈਟ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਆਸਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱੱਧ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਵਾਈਟ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜਨਰਲ ਵਿੱਚ ਬੋਆਸ ਫਰੈਨਜ਼ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ "ਬਕਵਾਸ" ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।
ਰਾਬਰਟ ਲੋਵੀ, ਬੋਆਸ ਦਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਪੇਖਵਾਦੀ ਚੇਲਾ ਵਾਇਟ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਚਘਰੜ ਪਰਾਭੌਤਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਖਿਚੜੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੱਟੜਤਾ ਦੀ ਜਨੂੰਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਘੜਿਆ ਹੈ।
ਲੈਸਲਾਈਲ ਐਲਬੀਅਨ ਵਾਈਟ (19 ਜਨਵਰੀ, 1900 ਸਾਲਿਦਾ, ਕੋਲੋਰਾਡੋ -31 ਮਾਰਚ 1975, ਲੋਨ ਪਾਈਨ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ), ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਈਵੋਲੂਸ਼ਨ, ਸੋਸ਼ਿਓਕਲਚਰਲ ਈਵੋਲੂਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੀਓਈਵੋਲੂਸ਼ਨਿਜ਼ਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਉਸਦੀ ਵਕਾਲਤ ਦੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਸੀ।
ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਐਨ ਅਰਬਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਭਾਗ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ।
ਵਾਈਟ ਇੱਕ ਆਮ ਇਨਸਾਨੀ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਬਚਨ ਵਿੱਚ 'ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ' ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
1959 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 'ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ:ਰੋਮ ਦੇ ਪਤਨ ਤੱਕ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ' ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਈਵੋਲੂਸ਼ਨਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਦੁਬਾਰਾ ਜਗਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨੀਓਈਵੋਲੂਸ਼ਨਿਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ।
ਵਾਈਟ ਲਈ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਸੁਪਰਆਰਗੈਨਿਕ ਹੋਂਦ ਸੀ ਜੋ ਸੂਈ ਜੇਨਰਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰ ਦੀ ਬਣੀ ਸੀ ਤਕਨਾਲੋਜ਼ੀ, ਸਮਾਜਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਚਾਧਾਰਕ।
ਰੂਪਨਗਰ ( ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਪੜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਹੈ।
ਰੂਪਨਗਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਪੰਜਵਾਂ ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੂਪਨਗਰ, ਮੋਹਾਲੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਸਾਲ 1998 ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਥਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹੜੱਪਾ ਸਾਈਟ।
ਇਹ ਖੁਦਾਈ ਹੜੱਪਾ ਤੋਂ ਮੱਧਕਾਲੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੜੱਪਾ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸਤਾਂ, ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਸੰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਰੂਪਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਊਨਾ, ਬੱਦੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਜਲੰਧਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੜਕੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ।
ਰੂਪਨਗਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ ਸਿਸਟਮ ਦੁਆਰਾ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਰਾਜਮਾਰਗ ਮਾਰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ:
205 ਜੋ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਕੁਰਾਲੀ ਨੂੰ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਾਇਆ ਰੂਪਨਗਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ
ਰੂਪਨਗਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਜਲੰਧਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਮੋਰਿੰਡਾ, ਊਨਾ ਅਤੇ ਨੰਗਲ ਡੈਮ ਰਾਹੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਪਨਗਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਸਬੇ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਰੋਕੇਸ਼ਰ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰੂਪ ਸੇਨ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ
ਰੂਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭੱਠਾ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭੁਬੌਰ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੋਲਖੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਿੱਬੀ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਢੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਵੱਖਰੇ ਲੇਖਕ ਇੱਕੋ ਸ਼ਬਦ ਵਾਸਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਚਰਚਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਾਪੇਖਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਸਿਸਟਮ ਲਈ, ਸੰਭ ਸ਼ੁੱਧ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹਿਲਬਰਟ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੈਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਬੰਧਤ ਹਿਲਬਰਟ ਸਪੇਸ ਅੰਦਰ ਹਰੇਕ ਕਿਰਣ ਕਿਸੇ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦੀ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਇੱਕ ਕੈਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿੰਗਲ-ਕਣ ਸਿਸਟਮ ਵਾਸਤੇ, ਕੁੱਕਿਸੇ ਕਣ ਦੇ ਕੁੱਲ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਪੈਸ਼ੀਅਲ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਪਿੱਨੌਰ ਦੇ ਗੁਣਨਫਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੁੱਲ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਪੈਸ਼ੀਅਲ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਹਿਲਬਰਟ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਪਿੱਨ ਵਾਸਤੇ ਹਿਲਬਰਟ ਸਪੇਸ ਦੇ ਹਿਲਬਰਟ ਸਪੇਸ ਟੈਂਸਰ ਗੁਣਨਫਲ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਿਲਬਰਟ ਸਪੇਸ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵੈਕਟਰ ਜੋ ਕਿਸੇ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; "ਕੈੱਟ" ਜਾਂ "ਅਵਸਥਾ ਵੈਕਟਰ" ਦੇ ਸਮਾਨ
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕੋਵੇਰੀਅੰਟ ਵੈਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਅੰਦਰ ਅਵਸਥਾ ਵੈਕਟਰ, ਯਾਨਿ ਕਿ, ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ,
ਕਿਸੇ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬੰਨੀ ਹੋਈ ਅਵਸਥਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਅਨੰਤ ਉੱਤੇ ਇਸਦੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਸਾਰੇ ਵਕਤਾਂ ਲਈ ਜ਼ੀਰੋ ਹੋਣ ਵੱਲ ਜਾਵੇ।
ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਕਣ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਵਿਤ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਸੀਮਤ ਅਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕੁੱਲ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਦੋ ਉੱਪ-ਸਿਸਟਮਾਂ ਅਤੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਸਿਸਟਮ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਇੱਕ ਹਿਲਬਰਟ ਸਪੇਸ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਅਤੇ ਵਾਸਤੇ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਹਿਲਬਰਟ ਸਪੇਸ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਤੇ ਹੋਵੇ।
ਇੱਕ ਅਵਸਥਾ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਦੇ ਹੱਲ/ਹਿਲਬਰਟ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਕੈੱਟ/ਕਿਸੇ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ ਸ਼ੁੱਧ ਅਵਸਥਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੌਤਿਕੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਡੈਂਸਟੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਸ਼ੁੱਧ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਸਿਸਟਮ ਵਾਸਤੇ, ਊਰਜਾ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਅਨਿਰੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਗੈਰ-ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਸਿਸਟਮ ਵਾਸਤੇ, ਊਰਜਾ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਨਿਰੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਤਿ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਹਿਲਬ੍ਰਟ ਸਪੇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਾਰ
ਜੇਕਰ ਵੱਖਰੀ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਊਰਜਾ ਉਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਊਰਜਾ ਲੈਵਲ ਨੂੰ ਡਿਜਨ੍ਰੇਟ ਕਿਜਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾ-ਕੈੱਟ ਧਾਰਨਾ ਐਂਗਲ ਬ੍ਰੈਕੈੱਟਾਂ ਅਤੇ ਖੜਵਿਆਂ ਡੰਡਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਵਿੱਚ ਇਕਲੌਤੇ ਕਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਡਾਇਨਾਮਿਕਸ/ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਵਟਾਂਦਰਾਤਮਿਕ ਸਬੰਧ ਰੱਖ ਰਹੇ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲਾਂ ਦੇ ਸੰਪੂਰਣ ਸੈੱਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਭਿੰਨ ਨੰਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ।
ਸਮੇਂ-ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਆਈਗਨਮੁੱਲ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਧਾਰ।
ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਉਦਾਹਰਨ ਕੇਂਦਰੀ ਪੁਟੈਂਸ਼ਲ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦੀ ਸੰਭਵ ਅਵਸਥਾ ਹੈ:
ਇਹ ਅੰਡਰਗਰੈਜੁਏਟ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਲਈ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਹੈ।
ਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਡੈਂਸਟੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ:
ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ "ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ" ਜਾਂ "ਸ਼ੁੱਧ ਅਵਸਥਾ" ਦੇ ਸਮਾਨ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਨੌਰਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਣ ਯੋਗ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੌਰਮਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ,
ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅਵਸਥਾ ਸ਼ੁੱਧ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਇੱਕ ਆਂਕੜਾਤਮਿਕ ਐਨਸੈਂਬਲ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਔਬਜ਼ਰਵੇਬਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਣ ਵੇਰਵਾ।
ਜਾਂਚ-ਪਰਖ ਵਾਸਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਜਰੂਰਤ ਮੁਤਾਬਿਕ [[ਬੰਦ ਸੁਤੰਤਰ ਹਿੱਸਾ
ਐਨਰਜੀ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸੰਭਵ ਊਰਜਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਬਿੱਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕੁਆਂਟਮ ਘਟਨਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦਾ ਵਿਕੀਰਣ ਵਰਗੀ ਘਟਨਾ, ਵਾਪਰੇ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਵਸਤੂ, ਬਿੱਲੀ, ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਕਿਸੇ ਕੁਆਂਟਮ ਵਸਤੂ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਇੰਟੈਗਲਡ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰੀਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਿੱਲੀ, ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਮੇਲ਼ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੀਵਤ ਬਿੱਲੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਰੀ ਹੋਈ ਬਿੱਲੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖਾਸ ਗੈਰ-ਜ਼ੀਰੋ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀ ਐਂਪਲੀਟਿਊਡ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕਿ ਬਿੱਲੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੁਆਂਟਮ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ ਕਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਇੱਕ ਮੇਲ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਲਗਦੀ ਹੈ।
ਫੇਰ ਵੀ, ਬਿੱਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਇਕਲੌਤਾ, ਖਾਸ ਨਿਰੀਖਣ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਨਾਪਦਾ: ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਜੀਵਤ ਬਿੱਲੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਮਰੀ ਹੋਈ ਬਿੱਲੀ ਖੋਜਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ: ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀਆਂ ਇੱਕ ਵਾਸਤਵ, ਤਿੱਖੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ?
ਐਰਿਚ ਜੂਸ ਅਤੇ ਹੇਇਨਜ਼-ਡੀਟਰ ਜ਼ੇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਡਿਕੋਹਰੰਸ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ, ਜੋ 1980ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਠੋਸ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਸਥੂਲ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਦਿੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ੇਹ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡਿਕੋਹਰੰਸ ਕੁਆਂਟਮ ਸੂਖਮ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਮਝ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੇ ਸੰਸਾਰ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਧੁੰਦਲ਼ੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਡਿਕੋਹਰੰਸ ਮੈਨੀ-ਵਰਲਡ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਅਨੁਕੂਲ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਕੌਪਨਹੀਗਨ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਅਜੋਕੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਵੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਡਿਕੋਹਰੰਸ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਪਰ ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਸ਼ਾਇਦਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਧਾਰਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸ਼ਾਇਦਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ ਨਾਪ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਕਿ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰੀਖਣ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਦੀ ਅਸਮਰੱਥਾ ਨੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈੱਟ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਹਰੇਕ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅੰਦਰ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ, ਵੱਖਰੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨਾਪ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਭੌਤਿਕੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਵਸਥਾ ਅੰਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕੋਈ ਵੀ ਭਵਿੱਖਤ ਉਤਪਤੀ ਓਸ ਅਵਸਥਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨਾਪ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਨਾਪ ਨੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਡੀ-ਬ੍ਰੋਗਲਿ-ਬੋਹਮ ਥਿਊਰੀ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਾਪ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਕੇਵਲ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਣ ਦੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਦੱਸਣ ਵਾਲ਼ਾ ਪੂਰਕ ਆਂਕੜਾ ਵੀ ਰੱਖਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵਿਲੌਸਿਟੀਆਂ ਕੁੱਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਣ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀ ਵਿਸਥਾਰ ਵੰਡ, ਪ੍ਰੰਪਰਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖ ਬਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਡੀ ਬ੍ਰੋਗਲਿ-ਬੋਹਮ ਥਿਊਰੀ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਕਿਸੇ ਨਾਪ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨਾਲ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਬਣਤਰ ਸਪੇਸ ਅੰਦਰ ਵੇਵ ਪੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਹ ਜਗਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕੋਲੈਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵਾਸਤਵਿਕ ਕੋਲੈਪਸ ਹੋਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ।
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਭ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ [ਬੋਹਮ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਪੇਪਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਰੋਲ ਉੱਤੇ ਜੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ]।
ਵਧ ਰਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲ਼ੇ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੂਖਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਸਬੂਤ ਅਜਿਹੇ ਅਨੁਛੇਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤਮ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹੋਂਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ, ਅਕਸਰ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵਿਰੋਧੀ ਸਾਥੀ ਦੇ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਿਰਫ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਭੌਤਿਕੀ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਹੀ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸੰਰਚਨਾ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਖਾਸ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਾਪੇਖਿਕ-ਅਵਸਥਾ ਬੁੱਧੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਥਾਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕੀ ਥਿਊਰੀ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਹੂਗ ਐਵਰੈੱਟ ਦੀ ਮੈਨੀ-ਵਰਲਡਜ਼ ਇੰਟ੍ਰਪ੍ਰੈਟੇਸ਼ਨ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਕੇ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਇੱਕੋ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਮਸਤ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ- ਇਸਲਈ ਕੋਈ ਨਾਪ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਇਸਦੀ ਵਜਾਏ, ਨਾਪ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸਧਾਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਆਂਟਮ ਇਕਾਈਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਯਾਨਿ ਕਿ, ਔਬਜ਼ਰਵਰ, ਨਾਪ ਯੰਤਰ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ/ਪੌਜ਼ੀਟ੍ਰੌਨ ਆਦਿ ਦਰਮਿਆਨ, ਜੋ ਇੱਕੋ ਇਕਲੌਤੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਕਾਈ ਰਚਣ ਲਈ ਇੰਟੈਂਗਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜੀਵਤ-ਬਿੱਲੀ/ਖੁਸ਼-ਵਿਗਿਆਨਿਕ।
ਐਵਰੈੱਟ ਨੇ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਾਪਾਂ ਅੰਦਰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਦਾਤਮਿਕ ਫਿਤਰਤ ਦਿਸਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਜਿਸਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬਰੇਸਿ ਡਿਵਿੱਟ ਦੁਆਰਾ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ।
ਅਜਿਹੇ ਮਾਡਲਾਂ ਅੰਦਰ, ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ ਰਕਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ ਸੁਧਾਰ ਉੱਘੜ ਦੁੱਘੜ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਫਿਤਰਤ ਵਾਲ਼ੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਰਤਾਓ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਜਾਂ ਐਟਮਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਆਂਟਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਮ ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨਾ-ਨਾਪਣਯੋਗ ਤੋਰ ਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਫੇਰ ਵੀ ਅਸਥੂਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਾਸਤੇ ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ ਸੁਧਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਅੰਦਾਜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ , ਸ਼੍ਰੋਡਿੰਜਰ ਵੇਵ ਇਕੁਏਸ਼ਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬਾਦ ਦੇ ਵਕਤ ਉੱਤੇ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਔਬਜ਼ਰਵਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਪਣ ਵਾਲ਼ੇ ਯੰਤਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਿਰਧਾਰਤਮਿਕ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਨਾਪਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਪਾਉਂਦੇ, ਸਿਰਫ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਟੀਆਂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਇੱਕ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਸਵਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ: ਕੁਆਂਟਮ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਯਥਾਰਤਿਕਤਾ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਮੇਲਜੋਲ ਕਿਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਮਨਚਾਹਿਆ ਸੁਧਾਰ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਗੈਰ-ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸੋਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਫੀਲਡ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਅਗਿਆਤ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸੰਭਵ ਉਮੀਦਵਾਰ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਡਿਓਸੀ ਅਤੇ ਪੈਨਰੋਜ਼ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਾਤਮਿਕ ਕੋਲੈਪਸ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਝੂਠੇ ਹੋਣ ਯੋਗ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਿਆਰੀ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਯੋਗ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਸੌਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇਹਨਾਂ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਾਜ਼ਾ ਸਥਿਤੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਲੌਸ਼ਹਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਪਰਚੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ;
ਸ਼ਾਇਦਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਬੌਰਨ ਰੂਲ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਸਤੇ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਡਿਕੋਹਰੰਸ-ਅਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਅੱਗੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ … ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਫੈਸਲਾਤਮਿਕ ਨਤੀਜਾ ਇਹਨਾਂ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਇਹ ਮਾਰਪੋ ਰੀ ਪਹਾੜੀ ’ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲਹਾਸਾ ਦੀ ਘਾਟੀ ਤੋਂ 130 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ’ਤੇ ਹੈ।
ਚੌਦਵੇਂ ਦਲਾਈਲਾਮਾ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸ਼ਿਆਸੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਮਹਿਲ ਤਿੱਬਤੀ ਰੂਹਾਨੀ ਆਗੂ ਦਲਾਈਲਾਮਾ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਾਲਾ ਬੁੱਜ : ਕਾਲ਼ਾ ਬੁੱਜ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਸਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਹੈ।
ਇਹ ਬੁੱਜ ਦੂਸਰੀ ਰਕਮ ਦੇ ਬੁੱਜਾਂ ਵਾਂਙੂੰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਟੋਲਦਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹਟਵਾਂ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਂ ਲੈਂਦਾ ਏ।
ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਓਥੇ ਇਸਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ।
ਉਂਞ ਤਾਂ ਨਰ ਤੇ ਮਾਦਾ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਇੱਕੋ-ਜਿੱਕੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮਾਦਾ ਨਰ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜੀ ਨਿੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਲੰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਚੁੰਝ ਲੰਮੀ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜੀ ਮੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 3-3.3 ਇੰਚ ਲੰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਏ।
ਇਸਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਕੀਟ-ਪਤੰਗੇ, ਡੱਡੂ ਤੇ ਹੋਰ ਨਿੱਕੇ ਰੀੜ੍ਹਧਾਰੀ ਜਨੌਰ ਆ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਇਹ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵੀ ਚੁਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਵੇਰਾਂ ਇਹ ਕੂੜੇ ਢੇਰਾਂ 'ਚੋਂ ਤੇ ਸੋਕੇ ਦੀ ਰੁੱਤੇ ਲੋਥਾਂ ਤੇ ਕੀਟਾਂ ਦੇ ਲਾਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣੀਉਸ਼ਮਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੰਤੂ ਦੀ ਉਸ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਓਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਬਹੁਤ ਵੱਖ ਹੋਵੇ।
ਇੱਕ ਥਰਮੋਕੋਨਫਰਮਿੰਗ ਜੰਤੂ ਆਪਣੇ ਤਾਪਮਾਨ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਨੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਾਣੀਉਸ਼ਮਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਾਣੀਉਸ਼ਮਾ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਹੋਮਿਓਸਟੈਸਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੂਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਕੋਈ ਜੰਤੂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਹਾਈਪਰਥਰਮੀਆ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨਸਾਨਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 55 ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਨਾਲ ਇਸ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ 75 ਤੱਕ ਮੌਤ ਹੋਣੀ ਲਗਭਗ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਪੱਧਰ ਨਾਲੋਂ ਥੱਲੇ ਹੋਣ ਲਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਹਾਈਪੋਥਰਮੀਆ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣੀਉਸ਼ਮਾ ਇੱਕ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੀ ਤਰਾਂ ਇੰਡੋਥ੍ਰਮੀ ਤੋਂ ਐਕਟੋਥਰਮੀ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।