polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਸਲੈਂਡ ਨੂੰ ਘੋਰ ਆਰਥਕ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਮਣਾ ਕਰਣਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਜੋ ੨੦੦੮ ਦੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਲੋਂ ਅਤੇ ਗਹਿਰਾ ਗਿਆ।
ਵੱਧਦੀ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ, ਅਸਥਿਰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਇਸਲੈਂਡ ਦੀ ਰਿਣਪਾਤਰਤਾ ਨਿਰਧਾਰਣਤਾ ੜਹ ਗਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹਨ ਦੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਚਰਮਰਾਨਾ ਤਦ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦੀ ਆਰਥਕ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਬਦਲਾਵ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ।
ਜਦੋਂ ੯ ਅਪ੍ਰੈਲ, ੧੯੪੦ ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਨੇ ਡੇਨਮਾਰਕ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਆਇਸਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਸਦ ਅਲਥਿੰਗ ਨੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿ ਆਇਸਲੈਂਡਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਆਪ ਕਰਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਪਹਿਲਾਂ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਆਇਸਲੈਂਡ ਦਾ ਅਧਿਕਰਣ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂਕਿ ਜਰਮਨ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ।
ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਦ, ਜਿਨੂੰ ਅਲਪਿੰਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ੧੮੪੫ ਵਿੱਚ ਡੇਨਮਾਰਕ ਦੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਕਾਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ੯੩੦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਨੂੰ ੧੭੯੯ ਵਿੱਚ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
੯੮੫ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਏਰਿਕ, ਦ ਰੇਡ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਆਇਸਲੈਂਡ ਵਲੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਆਇਸਲੈਂਡ ਭੂਵਗਿਆਨਿਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੀ ਗਰਮ ਧਾਰਾਵਾਂ ਜੋ ਇਸਦੀ ਵੱਲ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਭਾਰੀ ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਹਿਮਪਾਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਆਰਕਟਿਕ ਵ੍ਰਤਾਕ ਦੇ ਇਨ੍ਹੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਟਾਪੂ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖ ਹਨ।
ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਿਛੇਤਰੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਆਈਸਲੈਂਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਉੱਤੇ ਪੁਰਜੋਰ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਧਾਰਭੂਤ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਉੱਨਤ ਕੰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਈਸਲੈਂਡ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਰਹਿਣਯੋਗ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਆਈਸਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਨਾਰਸ ਸੀ ਫਲੋਕੀ ਵਿਲਜਰਾਰਸਨ ।
ਨਾਰਵੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸੇਨਾਪਤੀ ਜੋ ਆਈਸਲੈਂਡ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਰਿਕਯਾਵਿਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਂਨੀਸਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਇਸਲੈਂਡਵਾਸੀ ਡੇਨਮਾਰਕ ਵਲੋਂ ਆਜਾਦ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
੧੯੧੮ ਵਿੱਚ ਆਇਸਲੈਂਡ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੀ ਸ਼ਕਤੀਯਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈਆਂ, ਲੇਕਿਨ ਡੇਨਮਾਰਕ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਹੁਣੇ ਵੀ ਆਇਸਲੈਂਡ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ।
੧੯ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਇਸਲੈਂਡਿਕ ਸਾਹਿਤ-ਲਿਖਾਈ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜੀ ਆਈ।
ਉਸ ਕਾਲ ਦੇ ਕੁੱਝ ਅਤਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਲੇਖਕ ਹਨ ਵਾਈ ਗਿੰਸਨ, ਗਰੋਂਡਲ ਏਮ ਆਇਕੋੰਸਨ ਇਤਆਦਿ।
ਆਇਸਲੈਂਡ ਦੇ ੨੦ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕੁੱਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਲੇਖਕ ਹਨ : ਇਪਸਟੀਨ, ਈ ਵੇਂਡਿਕਟਸਨ, ਜਾਨ ਗੋਨਾਰਸਨ ਹਾਲਡੋਰ ਲੈਕਜਿਸ
ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਇਸਲੈਂਡ ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸੰਧਿ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ, ਲੇਕਿਨ ਯੂਰੋਪੀ ਸੰਘ ਦਾ ਨਹੀਂ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਲਥਿੰਗ , ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸੰਸਦ ਬਣਾਈ ਜੋ ਪਿੰਗਵੇਲਿਰ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸੀ।
ਆਰਥਕ ਸੂਚਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਆਇਸਲੈਂਡ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਬਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਧਨੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਆਇਸਲੈਂਡ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਾਹਿਤ ਈਡਾ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ੯੦੦ ਵਲੋਂ ੧੦੫੦ ਈਸਵੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖਰਾ ਦੇਵਤਰਪਣ ਦਾ ਟੀਕਾ ਹੈ, ਮੁੱਖਤ: ਗਾਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦਾ ਜੋ ਮਧਿਅਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੁੱਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਤੀਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ।
ਜਨਸੰਖਿਆ ਵੰਡ : ਦੇਸ਼ ਦੀ ੯੩% ਜਨਸੰਖਿਆ ਨਗਰੀਏ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਵਲੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਕੇਵਲ ਰਾਜਧਅਨੀ ਰੇਕਜਾਵਿਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਈਸਾਈਇਤ ਦੇ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਲੋਂ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਵਲੋਂ ਸਬੰਧਤ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਇੱਥੇ ਲਿਖੇ ਗਏ।
ਆਇਸਲੈਂਡ ਬਹੁਤ ਸੀਮਾ ਤੱਕ ਇੱਕ ਸਜਾਤੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਉੱਤੇ ਡੀਏਨਏ ਜਾਂਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਈਸਲੈਂਡ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਨਾਟੋ, ਏਫ਼ਟਾ, ਈਈਏ ਸਮੇਤ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
੯੪% ਆਇਸਲੈਂਡੀ, ਅਤੇ ੬% ਡੈਨਿਸ਼, ਸਵੀਡਿਸ਼, ਨਾਰਵੇਜਿਆਈ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਹੋਰ।
ਭੂਗੋਲ, ਖਗੋਲ, ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਦਿਆ, ਅਣਗਿਣਤ ਜੜੀ - ਬੂਟੀਆਂ, ਆਯੁਰਵੇਦ, ਗੰਭੀਰ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਿਕਿਤਸਾ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਮੌਲਕ ਸਿਧਾਂਤ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਗੁਝੇ ਤੱਤਵ, ਰਾਸ਼ਟਰਭੂਮੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਸ਼ਲਯ ਚਿਕਿਤਸਾ, ਕ੍ਰਿਮੀਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਉਪਾਅ, ਪ੍ਰਜਨਨ - ਵਿਗਿਆਨ ਅਦਿ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕ ਉਪਕਾਰੀ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ - ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਅਭਿਚਾਰਿਕ ਦੋਨਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਠਨ ਵਰਣਿਤ ਹਨ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਦੋ - 1 . ਪਿਪੱਲਾਦ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ 2 . ਸ਼ੌਨਕ ਸੰਹਿਤਾ ਹੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ।
ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਸੰਹਿਤਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪਵਿਤਰਤਮ ਅਤੇ ਸਰਵੋੱਚ ਧਰਮਗਰੰਥ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਥੇ ਵੇਦ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ ਅਰਥਾਤ ਮੰਤਰ ਭਾਗ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਰਪਣ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਦੂ, ਚਮਤਕਾਰ, ਚਿਕਿਤਸਾ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਵੀ ਮੰਤਰ ਹਨ।
ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀਸਥਾਪਨ ਦੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰ ਉਪਦਰਰਹਿਤ ਹੋਕੇ ਨਿਰੰਤਰ ਉੱਨਤੀ ਕਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: -
ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਭਦਾਵਰੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਨਛੱਤਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਕੇਤੁ - ਮੰਗਲ ਜਾਤਕ ਨੂੰ ਅਧਿਕ ਉਗਰ ਅਤੇ ਨਿਰੰਕੁਸ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ।
ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਰਾ ਸੀ ਵੀ ਵਿਪਰੀਤ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾਤਕ ਨੂੰ ਕਰੋਧਾਤਮਕ ਵਿਵਹਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ , ਫਲਸਰੂਪ ਜਾਤਕ ਗੱਲ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਝਗੜਾ ਕਰਨ ਤੇ ਉਤਾਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਕੇਤੁ - ਸ਼ੁਕਰ , ਜਾਤਕ ਨੂੰ ਐਸੋ ਆਰਾਮ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜੀਣ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ , ਅਤੇ ਜਾਤਕ ਵਿਲਾਸੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਤੀਸਰੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਕੇਤੁ - ਬੁੱਧ ਜਾਤਕ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ , ਅਤੇ ਜਾਤਕ ਜੋ ਵੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ , ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਭਰਨੀ ਭਦਾਵਰੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਸ਼ੁਕਰ - ਸੂਰਜ , ਜਾਤਕ ਨੂੰ ਅਭਿਮਾਨੀ ਅਤੇ ਚਾਪਲੂਸੀ ਪਸੰਦ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ।
ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਸ਼ੁਕਰ - ਬੁੱਧ ਜਾਤਕ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਤਰਫ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿਵਸਥਾ ਤੋਂ ਪੈਸਾ ਕਮਾਣ ਦੀ ਬਿਰਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ।
ਚੌਥੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਸ਼ੁਕਰ - ਮੰਗਲ ਜਾਤਕ ਵਿੱਚ ਉਗਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ , ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਲਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ।
ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਬਣਨਾ ਬਿਗੜਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ , ਮਗਰ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਵੀ ਨਹੀ ਰਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਮੇਸ਼ ਰਾਸ਼ੀ ਚੱਕਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ੀ ਹੈ , ਇਸ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ”ਮੇਢਾ’ ਜਾਂ ਭੇਡਾ ਹੈ , ਇਸ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਚੱਕਰ ਰਾਸ਼ੀ ਚੱਕਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 30 ਅੰਸ਼ ਤੱਕ ਹੈ ।
ਰਾਸ਼ੀ ਚੱਕਰ ਦਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿੰਦੂ ਪ੍ਰਤੀਵਰਸ਼ ਲੱਗਭੱਗ 50 ਸੈਕੰਡ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਖਿਸਕਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਇਸ ਬਕਰ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੇ ਜੋਤਿਸ਼ੀਏ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪੱਧਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ।
ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਯਨਾਂਸ਼ ਜੋੜ ਕੇ ’ਸਾਇਨ’ ਪੱਧਤੀ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਇਸਦੇ ਤਿੰਨ ਦਰੇਸ਼ਕਾਣੋਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕਰਮਵਾਰ ਮੰਗਲ - ਮੰਗਲ , ਮੰਗਲ - ਸੂਰਜ , ਅਤੇ ਮੰਗਲ - ਗੁਰੂ ਹਨ ।
ਮੇਸ਼ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਨਛੱਤਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪੜਾਅ ਅਤੇ ਕॄੱਤੀਕਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜਾਅ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਇਸ ਚਰਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕਰਮਵਾਰ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕੇਤੁ - ਮੰਗਲ , ਦੂਸਰਾ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕੇਤੁ - ਸ਼ੁਕਰ , ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕੇਤੁ - ਬੁੱਧ , ਚੌਥਾ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕੇਤੁ - ਚੰਦਰਮਾ , ਭਰਨੀ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰ - ਸੂਰਜ , ਦੂਸਰੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰ - ਬੁੱਧ , ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰ - ਸ਼ੁਕਰ , ਅਤੇ ਭਰਨੀ ਚੌਥਾ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰ - ਮੰਗਲ , ਕ੍ਰਿਤਿੱਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ - ਗੁਰੂ ਹਨ ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਾਤਕਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਇਣ ਚੰਦਰਮਾ ਮੇਸ਼ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੰਚਰਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੇਸ਼ ਰਾਸ਼ੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਜਨਮ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਮੇਸ਼ ਰਾਸ਼ੀ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਹ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਖਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਮੇਸ਼ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਜਾਤਕ ਦੁਬਲੇ ਪਤਲੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ , ਜਿਆਦਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ , ਉਗਰ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ , ਰਜੋਗੁਣੀ , ਅਹੰਕਾਰੀ , ਚੰਚਲ , ਸੂਝਵਾਨ , ਧਰਮਾਤਮਾ , ਬਹੁਤ ਚਤੁਰ , ਘੱਟ ਸੰਤਤੀ , ਜਿਆਦਾ ਪਿੱਤ ਵਾਲਾ , ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ , ਸਾਊ , ਕੁਲਦੀਪਕ , ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘੱਟ ਪਿਆਰ , ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੁੱਝ ਲਾਲਿਮਾ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਮੇਸ਼ ਅੱਗ ਤੱਤ ਵਾਲੀ ਰਾਸ਼ੀ ਹੈ , ਅੱਗ ਤਕੋਣ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ੀ ਹੈ , ਇਸਦਾ ਸਵਾਮੀ ਮੰਗਲ ਅੱਗ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ , ਰਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਇਹ ਸੰਜੋਗ ਇਸਦੀ ਅੱਗ ਜਾਂ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਬਢਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ , ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਮੇਸ਼ ਜਾਤਕ ਓਜਸਵੀ , ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ , ਸਾਹਸੀ , ਅਤੇ ਦॄਢ ਇੱਛਾਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ , ਇਹ ਜਨਮ ਜਾਤ ਜੋਧਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
ਮੇਸ਼ ਰਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਬਾਧਾਵਾਂਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ।
ਜਾਵਾ ਇੱਕ ਕਰਮਾਦੇਸ਼ਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਨ ਮਾਈਕਰੋਸਿਸਟਮ ਨੇ ਵਿਕਸਿਤ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜਾਵਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਸਦਾ ਰਚਨਾਕਰਮ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸੀ + + ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦਾ ਓਬਜ਼ੈਕਟ ਮਾਡਲ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਾਵਾ ਦੀਆਂ ਆਦੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਪਾਇਲ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਬਾਈਟਕੋਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਵਾ ਵਰਚੁਅਲ ਮਸ਼ੀਨ ਉੱਤੇ ਚਲਾਣਾ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ "ਇੱਕ ਵਾਰ ਲਿਖੋ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਚਲਾਓ" ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਵਾ ਕਲਾਇੰਟ-ਸਰਵਰ ਰੂਪੀ ਵੈੱਬ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਜਾਵਾ ਪ੍ਰਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜੂਨ 1991 ਵਿੱਚ ਜੇਮਸ ਗਾਸਲਿੰਗ, ਮਾਈਕ ਸ਼ੇਰਡਨ ਅਤੇ ਪੈਟਰਿਕ ਨੋਟਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਜਾਵਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ "ਓਕ" ਸ਼ਾਹਬਲੂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਗਾਸਲਿੰਗ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸੀ।
ਫਿਰ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਗਰੀਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਜਾਵਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜਾਵਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ, ਸਟੈਂਡਰਡ ਐਡੀਸ਼ਨ ਜਨਰਲ ਪਰਪਜ਼ ਡੈਸਕਟੋਪ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ, ਸਰਵਰਾਂ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਉਪਕਰਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਾਵਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ, ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਐਡੀਸ਼ਨ ਜਾਵਾ ਸਟੈਂਡਰਡ ਐਡੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਏ.ਪੀ.ਆਈ, ਕਲਾਈਂਟ-ਸਰਵਰ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਾਸਤੇ।
ਜਾਵਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ, ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਐਡੀਸ਼ਨ ਅਜਿਹੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਲਈ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ, ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੈਮਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਾਵਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਉਹਨਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਵਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੋਗਰਾਂਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰਖਦੇ ਹਨ।
ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਜਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਵਰਚੁਅਲ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ
ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਤੇ "ਇੱਕ ਵਾਰ ਲਿਖੋ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਚਲਾਓ" ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਫਿਰ ਜਲਦ ਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਲ-ਖੋਜਕ ਵੈੱਬ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾ ਐਪਲੈੱਟਸ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਜਾਵਾ ਜਲਦ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ।
ਜਾਵਾ ਕੰਪਾਈਲਰਜ਼, ਵਰਚੁਅਲ ਮਸ਼ੀਨ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਸੰਨ ਦੁਆਰਾ 1995 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਮਈ 2007 ਵਿੱਚ ਸੰਨ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਵਾ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਜੀ.ਐਨ.ਯੂ ਜਨਰਲ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਸੈਂਸ ਹੇਠ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
21 ਮਾਰਚ 1954 ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਇਨਾਮ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਇਨਾਮ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿੱਘਾ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਬਿਮਲ ਰਾਏ , ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ , ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਨੌਸ਼ਾਦ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਇਨਾਮ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਜਿਊਰੀ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਰਿਟਿਕਸ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ।
ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਨੌਜ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਗ੍ਰੇ ਵੇਅਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕਾਲੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਵੇਅਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਸਾਏ ਗਏ ਹਨ।
1200-600 ਬੀਸੀਈ ਅਤੇ ਸੀ.ਏ. ਕ੍ਰਮਵਾਰ 700-200 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਕੰਨਿਆਕੁਬਜਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ, ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਮਹਾਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਪਤੰਜਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੋਧੀ ਸਾਹਿਤ ਨੇ ਕੰਨੌਜ ਨੂੰ ਕਨਕੁਜਜਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਤੋਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਗੀਰ ਤੱਕ ਦੇ ਵਪਾਰ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਇਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕੰਨੌਜ ਗਰੇਕੋ-ਰੋਮਨ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਕਨਾਗੋੜਾ ਜਾਂ ਕਾਨੋਜੀਜ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਟੌਲੇਮੀ ਦੁਆਰਾ ਭੂਗੋਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਪਛਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਇਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੰਜਵੀਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਬੋਧੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਫੈਕਸਿਅਨ ਅਤੇ ਨੇ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।
ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੰਨੋਜ ਦੇ ਮੌਖਾਰੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ - ਜਿਸ ਨੇ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ - ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ, ਤੋੜਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਵਰਧਣ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਹਰਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ।
ਚੀਨੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ ਜ਼ੁਆਨਜ਼ਾਂਗ ਨੇ ਹਰਸ਼ਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੰਨੌਜ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੋਧੀ ਮੱਠਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੱਸਿਆ।
ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਯਸ਼ੋਵਰਮਨ ਨੇ ਕੰਨੌਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਕੰਨੌਜ 8 ਵੀਂ ਅਤੇ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨਾਂ ਗੁਰਜਾਰਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ, ਪਲਾਸ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਕੁਟਾ ਦੇ, ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਬਣ ਗਿਆ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿੰਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਾਸਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੰਨੌਜ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕੰਨੌਜ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖਆਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਹੈ।
ਕੰਨੌਜ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਗਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਹਿੰਦੂ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨਯਕੁਬਜ ਬਾਹਮਣ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਹਨ।
ਵਰਤਮਾਨ ਕੰਨੌਜ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ ਇਤਰ ਪੇਸ਼ਾ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਤੰਮਾਕੂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਕੰਨੌਜੀ ਭਾਸ਼ਾ / ਕਨਉਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਸੀ?
ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭਾ ਨੂੰ ਗੱਦੀਓਂ ਉਤਾਰਨ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਰੋਸ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤ ਧਾਰਮਿਕ ਬਿਰਤੀ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ।
ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਤੇ ਬਾਬਾ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਸਤੂਆਣਾ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਹੋਣਾ ਤੇ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ਼-ਜੋਲ਼ ਰੱਖਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਸਹਾਰਦੇ ਹੋਏ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭਾ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭਾ ਵਿਰੁੱਧ ਕਈ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾਇਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਾਭਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਝਗੜਾ ਨਿਬੇੜਨ ਲਈ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਮਿਸਟਰ ਸਟੂਆਰਟ ਨੂੰ ਨੀਯਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨਾਭੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਹਿਲਕਾਰ ਦੂਜੇ ਧੜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭਾ ਦਾ ਪੱਖ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿਆਗ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸਾਲਾਨਾ ਨੀਯਤ ਕਰਕੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
9 ਜੁਲਾਈ 1923 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੱਦੀਓਂ ਲਾਹਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਵਕਤ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਵਾਇਸਰਾਇ ਲਾਰਡ ਰੀਡਿੰਗ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦਾ ਸੱਕਤਰ ਜੇ. ਪੀ. ਥਾਮਪਸਨ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦਾ ਏਜੰਟ ਕਰਨਲ ਮਿੰਚਨ ਸੀ।
ਧਾਰਮਿਕ ਦੀਵਾਨ ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਬੰਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਧਾਰਮਿਕ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਾਜਸੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਜਥਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜੈਤੋ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੈਤੋ ਵਿੱਚ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ 500 ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥਾ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜੈਤੋ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜਥੇ ਦੇ ਪੁੱਜਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨਨਕਾਣੇ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕੇ 21 ਫਰਵਰੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪੰਜ ਸੌ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਵਰਦੀ, ਸਿਰ ਤੇ ਸੁਰਮਈ ਦਸਤਾਰੇ, ਗਲ਼ ਵਿੱਚ ਪੀਲਾ ਚੋਗਾ, ਗਾਤਰੇ ਕ੍ਰਿਪਾਨ, ਤੇੜ ਕਛਹਿਰਾ ਇੱਕ ਅਦਭੁੱਤ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ, ਜਿਥੋਂ ਜਥਾ ਲੰਘ ਕੇ ਜਾਂਦਾ, ਲੋਕ ਉਥੋਂ ਦੀ ਧੂੜ ਚੁੱਕ-ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਲਾਉਂਦੇ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦਾ ਨਾਮਾਨਿਗਾਰ ਮਿਸਟਰ ਜਿਮਾਦ ਵੀ ਇਸ ਜਥੇ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰਗਾੜੀ ਤੱਕ ਗਿਆ।
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਭਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾ ਦਿੱਤੀ।
ਅਕਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਜਥਾ ਤਾਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਾਕੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੇ ਜਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ 7 ਜਨਵਰੀ, 1924 ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਦਮ ਨੂੰ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਵਾਲੀ ਕਹਿ ਕੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਸਾਹਿਬ ਖੰਡਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਤੌਹੀਨ ਮੰਨ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਨ ਲਈ 101 ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ 62 ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਆਏ, ਦੀਵਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਘੰਟਾ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
55 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਸਾਲ ਕੈਦ ਤੇ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਸੌ ਰੁਪਏ ਜ਼ੁਰਮਾਨਾ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕੈਦ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਬਾਕਾਇਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਜਥੇ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਇਕੱਤਰਤਾ ਕੀਤੀ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਅਸੀਂ ਬਾਗ਼ੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾਉਂਦੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫੜਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਲੋਕ ਰਾਇ ਤੋਂ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਕੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਭੀ ਇਹ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ ਪਿਆ।
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਕੋਲ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਮਤੇ ਪੁੱਜੇ ਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਹਾਲਾਤ ਪਤਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਵਾਇਸਰਾਇ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਸੀ ਕਿ "ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭਾ ਨੂੰ ਗੱਦੀਓਂ ਉਤਾਰਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ ਪੜਤਾਲੀਆ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੀਯਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਸਹੀ ਹਾਲਾਤ ਜਨਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇ।
" ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੋਈ ਤਸੱਲੀਬਖ਼ਸ਼ ਉਂਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭਾ ਨੂੰ ਗੱਦੀਓਂ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
5 ਅਗਸਤ, 1923 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭਾ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਸ ਮਤੇ ਦਾ ਭਾਵ ਸੀ, "ਸਾਰੇ ਯੋਗ ਤੇ ਪੁਰ ਅਮਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭਾ ਨਾਲ ਹੋਈ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
" ਸੰਗਤਾਂ ਪਾਸ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਦੀਵਾਨ ਕਰਨ, ਜਲੂਸ ਕੱਢਣ ਤੇ ਮਤੇ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਅਰਦਾਸੇ ਸੋਧਣ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੰਗਸਰ ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੋਰਚਾ ਸੀ।
ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੇ ਪੰਥਕ ਏਕਤਾ, ਕੁਰਬਾਨੀ, ਜਥੇਬੰਦੀ ਤੇ ਪੰਥਕ ਜੋਸ਼ ਦੇ ਅਦੁੱਤੀ ਨਜ਼ਾਰੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ।
1699 ਈ. ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਜ਼ਾਲਮ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਤੇ ਹਾਕਮਾਂ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਦਾ ਹੀ ਤਿਆਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੰਜਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਬਰ, ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਹਾਦ ਦਾ ਜੋ ਸੰਕਲਪ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੇ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਹੀ ਕੜੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਦੀ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗੰਗਸਰ ਜੈਤੋ ਦਾ ਸਾਕਾ ਵਾਪਰਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਸਿੰਘਾਂ-ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀਤਾ।
ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਵਿੱਚ 21 ਫਰਵਰੀ ਦਾ ਦਿਨ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਸਮੇਂ 21 ਫਰਵਰੀ 1924 ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੰਗਸਰ ਜੈਤੋ ਦੀ ਜੂਹ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 500 ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜਥੇ ਉਂਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾ ਕੇ ਜੋ ਸਾਕਾ ਵਰਤਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਪੰਥ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਅੰਗ ਬਣ ਚੁਕਾ ਹੈ।
27 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਦੀਵਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਹੋਈ ਸੰਗਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭਾ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝ ਗਈ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਦੀਵਾਨ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ-ਪਾਣੀ ਅੰਦਰ ਲਿਆਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲੀ ਸਤੰਬਰ, 1923 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੰਗਸਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਜਥਾ ਕੇਵਲ ਇਸ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਦੀਵਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਰਾਖਵਾਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਪਰ ਰਿਆਸਤ ਨਾਭਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜਲਸੇ-ਜਲੂਸ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਕੁਝ ਦਿਨ ਤਾਂ ਪੰਝੀ-ਪੰਝੀ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦੇ ਜਥੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਆਸਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।
9 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭੇ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਲਈ ਜਲੂਸ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਜਲਸੇ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ।
ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਹੰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ।
ਜਦੋਂ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਰੋਸ ਦਿਨ ਮਨਾਉਣ ਹਿਤ ਕਾਲੇ ਦਸਤਾਰੇ ਸਜਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭਾ ਨੇ ਆਪ ਵੀ ਕਾਲੀ ਦਸਤਾਰ ਸਜਾਈ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਦਿਵਸ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਬੜੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਤਾਂ ਕਾਲੀ ਦਸਤਾਰ ਸਜਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਵੰਬਰ 1920 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਢੱਠੀ ਦੀਵਾਰ ਮੁੜ ਉਸਾਰਨ ਵੇਲੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥਾ ਦਿੱਲੀ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭਾ ਨੇ ਵਿਚੋਲਾ ਬਣ ਕੇ ਦੀਵਾਰ ਉਸਰਵਾ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਾਭੇ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੜਕਦਾ ਸੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਭੁਲੇਖਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕਰਕੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਫੈਲਾ ਸਕੇਗੀ।
ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਸਰਕਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਉਂਪਰ ਸਖ਼ਤੀਆਂ ਕਰਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੋਸ਼ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਰਬੜ ਦੀ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਰਬੜ ਦੀ ਗੇਂਦ ਜਿਤਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੁੱਟੀ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਉਤਨੀ ਉਂਚੀ ਭੁੜਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਪਰ ਜਿਤਨੀਆਂ ਸਖ਼ਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਇਹ ਉਤਨੇ ਹੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਭਰਦੇ ਤੇ ਲਹਿਰ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੰਗਸਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤਕਰੀਰਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੁਕੜੀ ਨੇ 30 ਚੁਣਵੇ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਪਾਠੀ ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਫੜ ਲਏ।
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦੀ ਜਿਹੜੀ ਮੂਰਖਤਾਈ ਮਿ. ਡੰਨਿਟ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਦੋ ਵਾਰ ਕੀਤੀ, ਉਹੀ ਬੇਵਕੂਫੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਥਾਪੇ ਨਾਭੇ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ।
ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਤੇ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖਿੰਡਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਨਾਮ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਰਦਾਸੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਤਾਲੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਉਹ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਕੁੱਟਣ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਗੱਲ ਸਮਝਦਾ ਸੀ।
ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰੋਪੇਗੰਡਾ ਕਰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵੀ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪਹੁੰਚਾਊ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਹਿਮੋ-ਕਰਮ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਪਾਇਉਨੀਅਰ ਅਲਾਹਾਬਾਦ, ਸਿਵਲ ਮਿਲਟਰੀ ਗਜ਼ਟ ਲਾਹੌਰ, ਸਟੇਟਸਮੈਨ ਦਿੱਲੀ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਪਾਇਉਨੀਅਰ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਨੇ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਛਾਪੀ ਕਿ "ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਜੈਤੋ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੰਗਸਰ ਉਂਤੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
" (ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਪੰਥਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਮਹੰਤਾਂ ਜਾਂ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ।
25 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਦੀਵਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਨਾਂ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਜਦ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਵੇਖੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਗਰ ਲਈ ਦੀਵਾਨ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਸ. ਨੰਦ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ ਮੱਤਾ, ਰਿਆਸਤ ਫਰੀਦਕੋਟ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਰਸਦ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ।
12 ਅਕਤੂਬਰ 1923 ਦੇ ਦਿਨ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਛਾਪੇ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸਰ-ਰਸੂਖ ਵਾਲੇ 59 ਅਹਿਮ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਏ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕਿ ਜੋ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਉਂਪਰ ਮਸ਼ੀਨਗੰਨਾਂ ਬੀੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਖਾਸ-ਖਾਸ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
21 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਜਥਾ ਜੈਤੋ ਪੁੱਜਾ ਤਾਂ ਵਿਲਸਨ ਜੌਹਨਸਟਨ ਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਜਥੇ ਉਂਪਰ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤੇ।
ਅੰਤ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਬੁਛਾੜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਹੋ ਸਕਿਆ ਡਿੱਗਦੇ-ਢਹਿੰਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਗਏ ਜੋ ਜਥੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਵੀ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜਦੋਂ ਜਥਾ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਪੰਜ ਸੌ ਦੀ ਥਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੰਘ ਜਥੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਨਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ।
ਪਰੰਤੂ ਪੰਥਕ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਰਧਾਂ, ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਥੇ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਪੰਥਕ ਜੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਬੱਚੇ ਮਾਂ ਬਾਪ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੁੱਜਦੇ ਸਨ ਤੇ ਜਥੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਰਿਆਸਤੀ ਹਾਕਮ ਜਥਿਆਂ ਨੂੰ ਟਰੱਕਾਂ ਤੇ ਲਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਡੇਢ ਸੌ, ਦੋ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਛੱਡ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਇਹ ਫਿਰ ਭੁੱਖਣ-ਭਾਣੇ, ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਝਾਖਦੇ, ਡਿੱਗਦੇ-ਢਹਿੰਦੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ।
ਪ੍ਰੋ. ਰੁਚੀ ਰਾਮ ਸਾਹਨੀ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ 'ਸ਼ਟਰਗਗਲ ਫਾਰ ਫ੍ਰੀਡਮ ਇਨ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਾਈਨਜ' ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭਾ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਸੀ ਤੇ ਲੋਕ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਫੇਰ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬਹਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੰਗਸਰ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਦੀਵਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ।
ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਭਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸਰਵਾਇਆ ਸੀ।
ਜੈਤੋ ਗੋਲੀ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਠੀਕ ਅਨੁਮਾਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਡੋਮੇਨ ਤੇ ਰਜਿਸਟਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰੀਕ, ਨਿਵਾਸੀ, ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਜਾਂ ਬਾਰਲੀ ਹੋਂਦ ਜਿਸ ਦਾ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਰਭਾਵ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੁਹਤੀ ਰਜਿਸਟਰੀ . ਦੀ ਥਾਂ ., ., . ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਟੀਐਲਡੀਆਂ ਦੇ ਹੇਂਠ ਹੋਈ ਹੈ, . ਤੇ ਜਿਆਦਾ ਤਰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਰਜਿਸਟਰੀ ਕਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਅਤੇ . ਡੋਨੇਮ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਿਲਟਰੀ ਲਈ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਰਾਜ . ਦੀ ਬਜਾਏ . ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅੰਤਰ-ਰਾਜ ਅਜੰਸੀਆਂ (ਸਿਰਫ ਅੰਤਰਰਾਜ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕਾੱਮਪੈਕਟ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, .)
ਹਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਰਾਜ, ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ ਸੀ ਦੇ ਦੋ ਅੱਖਰੀ ਸੇਕੰਡ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਨਾਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੈਨਡੱਰਡਾਈਜੇਸ਼ਨ ਸੰਗਠਨ ਦੇ 3166-2: ਮਿਆਰ ਤੋਂ ਰੱਖੋ ਗਏ ਹਨ।
ਪਰ ਕੁਝ ਰਾਜ . ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਡੋਮੇਨ ਵਰਤਦਿਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੇਲੀਫੋਰਨਿਆਂ ਦੀ ਵੈੱਬ-ਸਾਇਟ . ਦੇ ਬਜਾਏ . ਹੈ।
ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਟਾੱਪ-ਲੈੱਵਲ ਡੋਮੇਨ ਦੇਸ਼ ਕੋਡ ਵੀ ਹਨ — . ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਮੋਆ ਲਈ, . ਗੁਆਮ ਲਈ, . ਨੋਰਦਰਨ ਮਰੀਆਨਾ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਲਈ, . ਪੁਅਰਟੋ ਰੀਕੋ ਲਈ, ਅਤੇ . ਯੂਨਾਈਟਡ ਸਟੇਟਸ ਵਰਜਨ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਲਈ — ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਮਰੀਕੀ ਉਪ-ਡੋਮੇਨਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਹਨ ।
ਡੋਮੇਨ ਨਿਊਸਟਾਰ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਨਾਈਟਡ ਸਟੇਟਸ ਡੀਪਾਰਟਮੈਂਟ ਆਫ ਕਮੱਰਸ ਦੇ ਕਾਂਨਟਰੇਕਟ ਹੇਂਠ ਹੈ।
ਮਲਾ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਮਲੱਕਾ ਜਲਡਮਰੂ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੂਰਵ ਤਟ ਉੱਤੇ ਦੱਖਣ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ - ਕਦੇ ਪੂਰਵ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਬੋਰਨਯੋ ਟਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਮਲਾ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਪੁਤਰਜਆ ਵਿੱਚ ਮੁੰਤਕਿਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯਾਂਗ ਡੀ - ਪੇਰਤੁਆਨ ਅਗਾਂਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪਦਵੀ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨ ਮਿਜਾਨ ਜੈਨੁਲ ਅਬੀਦੀਨ ਧਾਰਨ ਕੀਤਿ ਹੋਈ ਹੈ।
ਇਸਦੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਖਣ ਪੂਰਵ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ, ਜਾਰਜ ਟਾਉਨ, ਈਪੋਹ, ਅਤੇ ਜੋਹੋਰ ਬਾਹਰੁ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਯੂਰਪੀ ਲੋਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਲੱਕਾ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਪਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਬਣਾਇਆ।
ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ, ਮਲਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵਰਗੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਾਤੀ ਸਮੂਹ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਥੇ ਦੀ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਮਲਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾਸਰਕਾਰੀ ਧਰਮ ਇਸਲਾਮ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਹੈ।
ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਇੱਕ ਬਹੁ ਜਾਤੀ, ਬਹੁ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ੀ ਸਮਾਜ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ੀ ਜਨਜਾਤੀ ੬੫ %, ਚੀਨੀ 25 % ਅਤੇ 7 % ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਮਲਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਲੇਸ਼ੀਆਈ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਲਾ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣਾ ਜਰੂਰ ਹੈ।
ਮਲਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਚਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਜ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਧਰਮ ਹੈ।
2000 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਥੇ ਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮਾਵਲੰਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ , ਬੋਧੀ , ਇਸਾਈ , ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, "ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਦੁਆਰਾ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦ ਪ੍ਰਵਾਹ" ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਲਈ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਸੀ।
ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਨ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
1970 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ "ਨਿਊ ਵਰਲਡ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਆਰਡਰ" ਦੀ ਮੰਗ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਸੰਚਾਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ 1980 ਦੀ ਮੈਕਬ੍ਰਾਈਡ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ (ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ, ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸੇਨ ਮੈਕਬ੍ਰਾਈਡ) ਉਸੇ ਸਾਲ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਇਆ, ਇੱਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਫੋਰਮ ਜੋ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
1991 ਵਿੱਚ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਲਵਾਦ ਬਾਰੇ ਵਿੰਡਹੋਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ 3 ਮਈ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰੈਸ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।