polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਸ ਨੇ ਰੋਮਾਂਸ ਅਰਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰਨਾਬ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਹੋਰ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਡਰਾਮਾ ਜੋਸ਼: ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਸ ਥਰੂ ਯੂਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੇਖ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡਸ ਅਤੇ ਸਾਈਲੈਂਟ ਰਿਵਰ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
2011 ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਖ ਨੇ ਸਮਰ ਨਿੱਕਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਮਲਟੀ ਅਵਾਰਡ-ਵਿਜੇਤਾ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀਡਲਿੰਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਖੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨਿਊਯਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਸਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਈਰਮ ਪਰਵੀਨ ਬਿਲਾਲ ਦੀ ਫੀਚਰ ਆਰਟ ਫ਼ਿਲਮ ਜੋਸ਼: ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਸ ਥਰੂ ਯੂਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਹਾਈ-ਓਕਟੇਨ ਐਕਸ਼ਨ ਸਪਾਈ ਥ੍ਰਿਲਰ, ਓਪਰੇਸ਼ਨ 021 ਵਿੱਚ ਨਤਾਸ਼ਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜ਼ੇਬਾ ਬਖਤਿਆਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਸਮਰ ਨਿਕਸ, ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
2013 ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਖ ਨੂੰ ਵੀਟ ਸੈਲੀਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਬਿਊਟੀ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਫੋਟੋਜੈਨਿਕ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਨਮ ਸਈਦ ਦੇ ਨਾਲ ਆਸਿਮ ਅੱਬਾਸੀ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਕੇਕ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦਿੱਤੀ।
ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ ਤੇ ਰਿਆਦ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੇਖ ਨੇ ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵੀਡੀਓ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਕਰੀਅਸ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬ੍ਰਾਂਡ ਲੋਰੀਅਲ ਦੀ ਬੁਲਾਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਮਾਡਲ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਲਈ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
ਫਿਰ ਉਸਨੇ 2008 ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫਿਲਮ 'ਬਾਰਿਸ਼ ਮੈਂ ਦੀਵਾਰ' ਅਤੇ ਜੀਓ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਦਿਲ ਏ ਨਾਦਾਨ' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਉੱਭਰਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਲਈ ਲਕਸ ਸਟਾਈਲ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
ਸ਼ੇਖ ਦੀਆਂ ਕਈ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਮ , ਮਤ , ਉਰਾਨ , ਮੇਰਾ ਸਾਏਂ , ਮੈਂ ਅਬਦੁਲ ਕਾਦਿਰ ਹੂੰ , ਮੇਰਾ ਸਾਏਂ 2 , ਮੀਰਤ ਉਲ ਉਰੂਸ ਅਤੇ ਜੈਕਸਨ ਹਾਈਟਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਮਿਲੇ ਸਨ ਜਿਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਮਿਰਜ਼ਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਜੰਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੇਖ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਸਮਾਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਹਰ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿੱਚ "ਵਿਆਪਕ ਗ੍ਰਿਲਿੰਗ" ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੇਖ ਨੇ ਜੀਓ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਾਲ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਬੱਚੇ ਮਨ ਕੇ ਸੱਚੇ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2007 ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਖ ਨੇ ਸ਼ਰਜਿਲ ਬਲੋਚ ਅਤੇ ਖਾਲਿਦ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮ, ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਕੀ ਵਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਔਨ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਇਹ ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਦਿ ਵਿਲ ਆਫ਼ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ' 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਲੋਰੀਅਲ ਲਈ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸਦੇ ਚਰਚਿਤ ਡਰਾਮਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਮ, ਮਾਤ, ਇਸ਼ਕ ਗੁਮਸ਼ੁਦਾ ਅਤੇ ਜੈਕਸਨ ਹਾਈਟਸ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਸੀਡਲਿੰਗਸ, ਅਰਮਾਨ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਚਰਚਿਤ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ‘ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਆਰਮੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕੋਰਪਸ’ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1923 ਵਿੱਚ ‘ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਗੋ’ ਤੋਂ' ' ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
‘ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਨਵਸਾਸਤਰੀ’ ਫਰੈਂਜ਼ ਬੋਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ‘ਨਿਊ ਯਾਰਕ’ ਦੀ ‘ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ’ ਤੋਂ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ ਅਤੇ ਪੀਐੱਚ-ਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਲੇਖ " " ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ 1900 ਈ. ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਫਰੀਕਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾ ਦੇ ਕੁਝ ਤੱਤ ਅਫਰੀਕਨ ਅਮਰੀਕਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਅਤੇ ‘ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ’ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਉਪਰ ‘ਥੋਰਸਟੀਨ ਵੈਬਲੇਨ’ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਸੀ।
ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ‘ਅਫਰੀਕਨ ਅਮਰੀਕਨ ਸਟੱਡੀਜ’ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਨੇ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਬੂਲਿਆ ਉਥੇ ਉਸਨੇ , , , ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ।
1948 ਵਿੱਚ ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਨੇ ਨੌਰਥਵੈਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕਨ ਅਧਿਐਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਅਫਰੀਕਨ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਇਹ ਪੋ੍ਰਗਰਾਮ' ' ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ।
ੁ3॥ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਵਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੀ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਅਫਰੀਕਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਧਨਾਂ ਉਪਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਣ।
ਇਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲੋਂ ਅਫਰੀਕਨ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਦਾਦ ਹੈ।
1957 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ‘ਅਫਰੀਕਨ ਅਧਿਐਨ ਸੰਗਠਨ’ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ' " ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਰੱਦਦੀ ਹੈ ਕਿ ‘ਅਫਰੀਕਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਅਫਰੀਕਨ ਅਮਰੀਕਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
’ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਲਿਜਾ ਕੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਅਫਰੀਕਨ ਅਮਰੀਕਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਗੁਆ ਲਈ ਸੀ।
ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ‘ਨਸਲ’ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਜੈਵਿਕ ਧਾਰਨਾ।
1934 ਈ. ਵਿੱਚ ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਮਾਇਰਬਲਾਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈਟਨ ਨਾਮ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਹੈਟਨ ਦੇ ਜਾਦੂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਹੀ ਵਰਣਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਿਰਸਕੋਵਿਤਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਾਇਰਬਲਾਇਸ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਜਾਦੂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪੋਂਡੀਚਰੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ, ਕੋਚਲਿਨ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਥੀਏਟਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਗੋਲਡਸਮਿਥਸ, ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਰਾਮੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਦੇਵ.ਡੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਡਰਾਮੇ 'ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾ ਮਿਲੇਗੀ ਦੋਬਾਰਾ' ਅਤੇ 'ਯੇ ਜਵਾਨੀ ਹੈ ਦੀਵਾਨੀ' ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਕੋਚਲਿਨ ਨੇ 2011 ਦੀ ਕ੍ਰਾਈਮ ਥ੍ਰਿਲਰ 'ਦੈਟ ਗਰਲ ਇਨ ਯੈਲੋ ਬੂਟਸ' ਦੇ ਨਾਲ ਸਕਰੀਨ ਰਾਈਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ।
ਅਲੌਕਿਕ ਥ੍ਰਿਲਰ 'ਏਕ ਥੀ ਡਾਯਨ' ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਡਰਾਮਾ 'ਗਲੀ ਬੁਆਏ' ਵਰਗੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਕੋਚਲਿਨ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸਾਂਝ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਾਮੇਡੀ ਡਰਾਮਾ ਵੇਟਿੰਗ ਸਮੇਤ ਸੁਤੰਤਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਫਿਲਮ ਰਿਬਨ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਖਿੱਚਣੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।
ਉਸ ਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਮਾਰਗਰੀਟਾ ਵਿਦ ਏ ਸਟ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਸੇਰੇਬ੍ਰਲ ਪਾਲਸੀ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਕੋਚਲਿਨ ਨੇ ਵੈੱਬ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਫਲ ਵੈਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਉਸ ਨੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਮੇਡ ਇਨ ਹੈਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਸੋਸ਼ਲਾਈਟ ਅਤੇ ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਦੀਆਂ ਸੈਕਰਡ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲੀ ਗੌਡਵੂਮੈਨ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
ਕਲਕੀ ਕੋਚਲਿਨ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਜਨਵਰੀ 1984 ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਜੋਏਲ ਕੋਚਲਿਨ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਕੋਇਸ ਅਰਮਾਂਡੀ ਦੇ ਘਰ ਪੋਂਡੀਚੇਰੀ, ਭਾਰਤ, ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਐਂਗਰਸ, ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਆਏ ਸਨ।
ਉਹ ਮੌਰੀਸ ਕੋਚਲਿਨ ਦੀ ਵੰਸ਼ਜ ਹੈ, ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਢਾਂਚਾਗਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਜਿਸ ਨੇ ਆਈਫਲ ਟਾਵਰ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਕੋਚਲਿਨ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਔਰੋਬਿੰਦੋ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਚਪਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਔਰੋਵਿਲ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ।
ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਊਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਕਲਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਚਲਿਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਹੈਂਗ-ਗਲਾਈਡਰ ਅਤੇ ਅਲਟਰਾਲਾਈਟ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਕੋਚਲਿਨ ਨੇ ਊਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਹੇਬਰੋਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮੀਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕੋਚਲਿਨ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਲੰਡਨ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗੋਲਡਸਮਿਥਸ ਵਿੱਚ ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਉੱਥੇ, ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਥੀਏਟਰ ਆਫ਼ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਨਾਲ ਦੋ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਦ ਰਾਈਜ਼ ਆਫ਼ ਦ ਵਾਈਲਡ ਹੰਟ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਹੇਅਰ ਦੇ ਦ ਬਲੂ ਰੂਮ ਅਤੇ ਮਾਰੀਵਾਕਸ ਦ ਡਿਸਪਿਊਟ ਵਰਗੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਕਾਲਕੀ ਕੋਚਲਿਨ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਦੇਵ-ਡੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਅਦਾਕਾਰਾ ਕਾਲਕੀ ਕੋਚਲਿਨ ਦੀ ਸੋਨਾਲੀ ਬੋਸ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਮਾਰਗਰਿਟਾ ਵਿਦ ਏ ਸਟਰਾਅ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਸੀ।
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਕਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਬਟੋਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਲੈਲਾ ਨਾਮ ਦੀ ਅਪਾਹਜ ਮੁਟਿਆਰ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ।
ਕਾਲਕੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੋਲਡ ਕਿਰਦਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਊਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਹੂਬਹੂ ਤਰਜ਼ਮਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੋਚਲਿਨ ਊਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਦੀ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬੰਗਲੌਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੋਚਲਿਨ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਰਹੀ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 5 ਅਤੇ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਲਾਟੀ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਸਮੇਂ ਨੂੰ "ਸਭ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ" ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਕੋਚਲਿਨ ਦਾ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੌਤੇਲਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੌਤੇਲਾ ਭਰਾ ਹੈ।
ਕੋਚਲਿਨ ਨੇ ਕਈ ਸਟੇਜ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਡਰਾਮਾ ਸਕੈਲਟਨ ਵੂਮੈਨ ਸਹਿ-ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦ ਮੈਟਰੋਪਲੱਸ ਪਲੇਅ ਰਾਈਟ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਜਿਕਮੇਡੀ ਲਿਵਿੰਗ ਰੂਮ ਨਾਲ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਕੋਚਲਿਨ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ ਤੱਕ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ 106 ਖੋਜ-ਪੱਤਰ, ਜੀਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੋ ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ, ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ 9 ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਅਹਿਮ ਲੇਖ ਲਿਖੇ।
ਡਾ. ਢਿੱਲੋਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 1999 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਰਤਨ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਲੇਖਕ ਐਵਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਹ ਅਕਸਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਰਚੀਮਿਚੀ ਉਰਦੂ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਹੇ ਹੋਣਾ ਹੋਵੇ।
ਉਹ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗਾਲਿਬ ਨੂੰ ਢੁੱਕਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਸਨ।
ਉਹ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੱਛਮ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਵਾਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਰਟਰੰਡ ਰਸਲ ਅਤੇ ਬਰਨਾਰਡ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਵੀ ਗਾਹੇ ਬਗਾਹੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਹੀ ਤੱਥਗਤ ਜਾਣਕਾਰੀ,ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ, ਸੰਜਮੀ ਬੌਧਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਆਦਿ ਅਹਿਮ ਲੱਛਣ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੋਜ ਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 106 ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪੇਪਰ ਅਤੇ 4 ਖੋਜ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅਤੇ 16 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀਐੱਚਡੀ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਟਿਕ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਘੜਨ ਤੇ ਸੰਵਾਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਸਮਝ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਮ ਸ਼ਖ਼ਸ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵੰਨਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗਿਆਨ ਆਧਾਰਤ ਗਿਆਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਰਮ ਅਤੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਈ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਨਿਜਾਤ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਲਈ ਸਮਝਦਾਰੀ ਅਪਨਾਉਣ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
1982 ਈ. ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਊਸ਼ਾ ਸ਼ੰਕਰ ਜੋਸ਼ੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਤੋਂ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
1957 ਈ. ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਡੇ ਸਮਾਗਮ ਤੇ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ' ਬਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਐਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੰਸਦ ਸੀ।
ਵੀ.ਐਨ. ਤਿਵਾੜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸੇਵਕ ਬੈਜਨਾਥ ਤਿਵਾੜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸਤਿਆ ਦੇਵੀ ਸੀ।
ਸ਼ਿਕਵਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬ-ਏ-ਸ਼ਿਕਵਾ ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਦੋ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ।
ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀਨ ਕਵਿਤਾ ਬਹੁਤੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਰਦੂ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਵੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਕਵਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬ-ਏ-ਸ਼ਿਕਵਾ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਭਿਆਕਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੀਆਂ ਦੁਚਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਵਿਰਲਾਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਿਕਵਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਦੁਰਗਤੀ ਬਾਰੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਜਵਾਬ-ਏ-ਸ਼ਿਕਵਾ ਵਿੱਚ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੈ।
3- 13 ਬੰਦ - ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਬਾਲ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੌਮ ਦੇਯੋਗਦਾਨ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ "ਸਿਰਫ ਸਾਡੇ ਬਦੌਲਤ ਹੀ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚੋਂ ਝੂਠ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਂਜ ਤਾਂ ਇਸ ਜਗ ਉੱਤੇ ਬੜੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਵੱਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੌਮ ਨੇ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚੋਂ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕੀ।
ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੌਮ ਨੇ ਦਿਨ- ਰਾਤ ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਤੌਹੀਦ ਦਾ ਪੈਗ਼ਾਮ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ।
23- 31 ਬੰਦ - ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਮ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਕਬਾਲ ਰੱਬ ਦੇ ਅੱਗੇ ਫਰਿਆਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕੇ ਤੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਭੇਟ ਕਰ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਿਹਰ ਭਰਿਆ ਹੱਥ ਰੱਖ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਧਿਆਉਣ।
ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਨਜ਼ਮ ਨਾਲ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਤੇਰੇ ਹਿਜਰ ਦੀ ਅੱਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬਲਦੀ ਰਹੇ।
14- 22 ਬੰਦ - ਇਕਬਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕੇ ਬੇਅੰਤ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਸਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਰ ਹੋਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਹ ਬੜੇ ਹੀ ਤਿੱਖੇ ਲਫ਼ਜ਼ ਵਰਤ ਕੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਗਿਲਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੇਰੀ ਰਹਿਮਤ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਸਿਰਫ ਕਾਫਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਜੰਨਤ ਅਤੇ ਹੂਰਾਂ ਦੇ ਫੋਕੇ ਵਾਅਦੇ ਹੀ ਨਸੀਬ ਹੋਏ।
ਪਹਿਲੇ 2 ਬੰਦ - ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਬੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਬਾਲ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਵਧੀਆ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਤਾਕ਼ਤ ਮਿਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਦੇ ਦੁੱਖ - ਦਰਦ ਨੂੰ ਰੱਬ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਹਮਦਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਕੌਮ ਦਾ ਇੱਕ ਗਿਲਾ ਵੀ ਸੁਣ ਲੈ "।
ਸ਼ਿਕਵਾ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਫ਼ਾਕ ਨਜ਼ਮ ਹੈ ਜੋ ਅਪਰੈਲ 1911 ਦੇ ਜਲਸਾ ਅੰਜਮਨ ਹਿਮਾਇਤ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ।
ਲੰਦਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ ਤੇ ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਰੀਵਾਜ਼ ਹੋਸਟਲ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਜ਼ਮ ਪੜ੍ਹੀ।
ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਪੰਨੂੰ ਗੋਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਉਘਾ ਪਿੰਡ ਮੁਗਲ ਚੱਕ ਪਨੂੰਆਂ ਹੈ।
800 ਪੂਰਬ ਈਸਵੀਂ ਜੱਟ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਜੱਟਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਲੀਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਾਹੀ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਦੇ ਸਨ।
ਹੁਣ ਵੀ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਕਈ ਗੋਤ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੇ ਯੂਰਪ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਲਦੇ-ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਪੰਨੂੰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿੱਚ ਪੰਨੂੰ ਗੋਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਘਾ ਪਿੰਡ ਮੁਗਲ ਚੱਕ ਪੰਨੂੰਆਂ ਹੈ।
ਬੰਦੇ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਬਹੁਤੇ ਜੱਟ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬਣੇ।
ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਿੰਦੂ ਚੌਧਰੀ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਸਨ।
ਨਵੀਂ ਸੂਈ ਮੱਝ ਜਾਂ ਗਊ ਦਾ ਦੁੱਧ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸਵੀਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਰਾਏ ਦਾ ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਪੰਨੂੰ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਸੁਖਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਪੰਨੂੰ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਪੁਰਾਣੇ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ਼ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮਾਝੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਪੰਨੂੰਆਂ ਤੋਂ ਉਠਕੇ ਕੁਝ ਪੰਨੂੰ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿੰਡ ਘੱਗਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਬਾਦ ਹਨ।
ਅੰਬਾਲਾ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੇ ਨਾਭਾ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਨੂੰ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਕਾਫ਼ੀ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਡਾਕਟਰ ਬੀ• ਐਸ• ਦਾਹੀਆ ਪੰਨੂੰ ਜੱਟਾਂ ਨੂੰ ਹੂਣਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਪੋਨੂੰ ਦੀ ਬੰਸ ਵਿਚੋਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਹਾਲੀ ਦੇ ਸੰਧੂਆਂ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੈਰ ਰਿਹਾ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਪੰਨੂੰਆਂ ਵੀ ਪੰਨੂੰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚਲਾ ਇਹ ਦੂਜਾ ਦੌਰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਬਹੁਮੁਖੀ ਪਸਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਸਾਰਾਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਵੀ ਦਖ਼ਲ ਹੈ।
ਇਸੇ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਦੌਰ ਦੀ ਨਾਟਕਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੰੁਦੀ ਹੈ।
ਨਾਲ ਹੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋ 1994 ਦਾ ਵਰ੍ਹਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭਲਾ ਵਰ੍ਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਦੌਰ ਨਵੇਂ ਸੁਪਨਿਆਂ, ਨਵੀਆਂ ਚੁਣੋਤੀਆਂ ਤੇ ਨਵੇਂ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੌਮੀ ਆਜਾਦੀ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕਕਾਰੀ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਮੂਦਾਰ ਹੰੁਦੀ ਹੈ।
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ,ਹਰਸਰਨ ਸਿੰਘ, ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਸੂਜਾ, ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ, ਪਰਿਤੋਸ਼ ਗਾਰਗੀ ਆਦਿ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਗਾਤਾਰ ਨਾਟ- ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਭਾਂਤ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ ਦਾ ‘ਕਿੰਗ ਮਿਰਜ਼ਾ ਤੇ ਸਪੇਰਾ' ਅਤੇ ਹਰਸਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ‘ਉਦਾਸ ਲੋਕ' ਇਹ ਦੋਵੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਚੇ ਵਰਗ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕਾਂ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਸੁਰ ਦੀਆਂ ਸੁਆਮੀ ਹਨ।
ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਹੀ ‘ਅਤੀਤ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ' ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਨਾਟ ਥੀਏਟਰ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਨਾਟਕ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਟੁੱਟ ਭੱਜ ਉੱਤੇ ਹੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।
ਸਮਾਜਿਕਤਾ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਦੇ ਜਿਵੇਂ ‘ਸੈਲ ਪੱਥਰ'1949),ਕੇਸਰੋ , ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ , ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ ਰਚਿਤ ‘ਮਰਦ ਮਰਦ ਨਹੀਂ,ਤੀਵੀ ਤੀਵੀ ਨਹੀ' ਅਤੇ ਘੁੰਮਣ ਰਚਿਤ ਬੁਝਾਰਤ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਹੋ ਗੱਲ ਆਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਾਲ ਨਾਟਕ- ਇਪਟਾ ਲਹਿਰ ਤੇ ਉਪੇਰਾ ਨਾਟ-ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਨਾਟਕ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ।
ਭਾਵੇਂ ਬਾਲ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਆਰੰਭ1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਆਰੰਭਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਠਾ ਅਜੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਨਾਟਕ- ਮਸਲਨ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦ ਲਹਿਰ ਨਾ ਕੇਵਲ ਇਪਟਾ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਕ ਬਣੀ ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਅਛੂਤੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।
ਭਾਵੇਂ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ਨਾਟਕ ਉਵੇਂ ਨਹੀਂ ਉਭਰਿਆ ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਵਿਤਾ,ਕਹਾਣੀ,ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਵਖੇ ਦਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਕਾਰ ਅਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿਚਲੇ ਵਿਰੋਧਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਵਿਰੋਧਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਮਕਾਬਲੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਟੁੱਟ ਭੱਜ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਜਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।
ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ 1905 ਤਕਤੱਕ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ ਜੀਵਤ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਹਿਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਸਮਾਨ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਟਾਟਾ ਨੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਸੂਤੀ ਮਿੱਲ ਦਾ ਨਾਮ "ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਮਿੱਲ" ਰੱਖਿਆ।
ਇਸ ਨਵੀਂ ਮਿੱਲ ਲਈ ਅਸਲ ਵਿਚਾਰ ਵਧੀਆ ਕੱਪੜੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਤੋਂ ਆ ਰਹੀ ਕਿਸਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।
ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਨਰਮ ਕੱਪੜੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਿਤ ਮੋਟੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਜਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਟਾਟਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਰਾਮਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲਾ ਕੱਪੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਟਾਟਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਨ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਰਾਮਦਕਾਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।
ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਧੀਆ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣੇ ਜਿਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਬੁਣਤੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ।
ਟਾਟਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੀ ਨਰਮੇ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਿਸਰੀ ਰਯਤ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੇ ਢੰਗ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਨਰਮ ਸੂਤੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਤੀ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੀਚਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇਗਾ।
ਟਾਟਾ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿੰਗ ਸਪਿੰਡਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਥ੍ਰੋਸਟਲ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ 1869 ਵਿੱਚ ਚਿੰਚਪੋਕਲੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਦੀਵਾਲੀਆ ਤੇਲ ਮਿੱਲ ਖਰੀਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੂਤੀ ਮਿੱਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਨੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰਾ ਮਿੱਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਬਾਅਦ 'ਚ, 1874 ਵਿੱਚ, ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ ਨੇ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਡੀਆ ਸਪਿਨਿੰਗ, ਵੇਵਿੰਗ ਅਤੇ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਉੱਦਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਢੁੱਕਵੀਂ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ।
ਇਸ ਗੈਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਥਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬੰਬੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਟਾਟਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ "ਕਪਾਹਨੋਪੋਲਿਸ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਕੇ ਸਮਾਰਟ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਉਂ ਨਾ-ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਗ਼ਰਿਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਸਸਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਲਈ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਸੀ।
ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤੀ ਉਪਜ ਸਨ, ਵੰਡ ਸੌਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਸਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿਖੇ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ।
1858 ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਦੇ ਏਲਫਿੰਸਟਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਐਕਸਪੋਰਟ-ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਫਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਪਾਨ, ਚੀਨ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ 'ਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮਾਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1857 ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਫੀਮ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਧੰਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹੋਣ ਲਈ ਟਾਟਾ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੀਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਰਸੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਜਿਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਸੀ।
ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ ਨੂੰ ਚੀਨ ਭੇਜਿਆ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਉੱਥੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਅਫੀਮ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਟਾਟਾ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸੂਤੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਸੀ।
ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕਪਾਹ ਮਿੱਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਟਾਟਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਰਤਨਜੀ ਦਾਦਾਭੌਏ ਟਾਟਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਟਾਟਾ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਜੇਰਬਾਈ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਮਗਰੋਂ, ਸ਼ਾਪੁਰਜੀ ਸਕਲਤਵਾਲਾ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਸਕਲਾਤਵਾਲਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਟਾਟਾ ਦੇ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਦਫਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਦਾ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ, ਰਤਨਜੀ ਦਾਦਾਭੋਏ ਵਲੋਂ, ਉਹ ਉੱਦਮੀ ਜੇ. ਆਰ. ਟਾਟਾ ਅਤੇ ਸੀਲਾ ਟਾਟਾ ਦਾ ਚਾਚਾ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪੇਨਟਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਬੈਰੋਨੇਟ, ਦਿਨਸ਼ਾ ਮੈਨੇਕਜੀ ਪੇਟੀਟ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਦੀ ਪੋਤੀ, ਰਤਨਬਾਈ ਪੇਟਿਟ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।
ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1839 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਨਵਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਨੁਸੇਰਵਾਨਜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜੀਵਨਬਾਈ ਟਾਟਾ ਸੀ।
ਪਾਰਸੀ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਖਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨੁਸੀਰਵਾਨਜੀ ਪਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਬਿਜਨਸ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ।
ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਨੇ ਏਲਫਿੰਸਟਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਹੀਰਾ ਬਾਈ ਦਬੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
1858 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਿਜਨਸ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜ ਗਿਆ।
ਕੋਰਸ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲਾਨਾ 28 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਸਟੀਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀ ਬਣ ਗਈ।
ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ, ਬੰਗਲੁਰੂ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਉੱਘੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।
ਟਾਟਾ ਹਾਈਡਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਸਪਲਾਈ ਕੰਪਨੀ, ਟਾਟਾ ਪਾਵਰ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਟਿਡ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਿੱਜੀ ਬਿਜਲੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ 8000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਬੰਬੇ ਦੇ ਕੁਰਲਾ ਵਿਖੇ ਧਰਮਸੀ ਮਿੱਲ ਖਰੀਦ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ 'ਚ ਐਡਵਾਂਸ ਮਿੱਲ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਚਿਆ।
ਟਾਟਾ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਮਿੱਲ ਸੀ।
ਆਪਣੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿੱਲ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਸੂਤੀ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।
ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਟੀਚੇ: ਇੱਕ ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾ, ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋ-ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, 3 ਦਸੰਬਰ 1903 ਨੂੰ 11 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕੋਲਾਬਾ ਵਾਟਰਫ੍ਰੰਟ ਵਿਖੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਹੋਟਲ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
"ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ, ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, – ਉਹ ਅਗਵਾਈ ਜਿਹੜੀ ਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ, – ਯਾਨੀ ਅਸਲ ਹਿੰਮਤ,ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਜਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜੋ ਜੀ ਚਾਹੇ ਕਹਿ ਲਵੋ, ਤੇ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੀ ਜੋ ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ ਨੇ ਦਰਸਾਈ।
ਸੋ ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਨਵਸਾਰੀ ਦੇ ਪਾਰਸੀ ਪਰਵਾਰ ਤੋਂ ਸੀ।
1900 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਟਾਟਾ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।
19 ਮਈ 1904 ਨੂੰ ਬੈਡ ਨੌਹੈਮ ਵਿਖੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਵੌਕਿੰਗ, ਬਰੂਕਵੁੱਡ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸੀ ਮੁਰਦਾ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1885 ਵਿੱਚ, ਟਾਟਾ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਪੋਂਡਚੇਰੀ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੇ ਇਕੋ ਉਦੇਸ਼ ਨੇੜਲੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵੰਡਣ ਅਤੇ ਡਿਊਟੀਆਂ ਨਾ ਦੇਣ ਦੇ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫੈਬਰਿਕਸ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਇਹ ਇੱਕ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ।
ਟਾਟਾ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੋਰਬਜੀ ਟਾਟਾ ਅਤੇ ਰਤਨਜੀ ਟਾਟਾ, ਟਾਟਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣੇ।
ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕੁਝ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਚਾਹਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣ-ਪੜ੍ਹਨ ਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਗੁਰਦਾਸ ਰਾਮ ਆਲਮ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲਿਤਾੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਵੀ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੱਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ।
ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਰਤੀ ਕਾਮਿਆਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਕੰਜਕਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕ/ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਛੇਤੀ ਹੀ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਸਿੰਧ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਵੀ’ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਕ ਸਦਕਾ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਚੰਗਾ ਸੋਹਣਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਲਿਖਣਾ ਸਿੱਖਿਆ।
ਗੁਰਦਾਸ ਰਾਮ ਆਲਮ ਇੱਕ ਲੋਕ ਕਵੀ ਹੈ ਉਸ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਵਰਗ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ
ਸੰਨ 1135 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਸਿੱਧਰਾਜ ਨੇ ਮਾਲਵਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਧਾਰ ਤੋਂ ਭੋਜ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ।
ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਿੱਧਰਾਜ ਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ-ਕੰਠਭਰਣ , ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਣ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਖਰੜੇ ਮਿਲੀ ।
ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਆਕਰਣ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜੋ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸੀ।
ਹੇਮਚੰਦਰ ਨੇ ਸਿੱਧਰਾਜ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਅੱਠ ਵਧੀਆ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ।
ਉਸ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵ ਵਿਆਕਰਣ ਦਾ ਕੰਮ ਪੈਦਾ ਪਾਣਿਨੀ ਦੀ ਅਸ਼ਟਿਆ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਿੱਧ-ਹੇਮਾ-ਸ਼ਬਦਨੁਸ਼ਾਸਨ ।
ਸਿੱਧਰਾਜਾ ਇਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਹਾਥੀ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਬਿਠਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਨਹਿਲਾਵਾੜ ਪਾਟਨ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰੇਡ ਕੀਤਾ।
ਹੇਮਚੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਆਕਰਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਚਾਲੂਕਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਦਵਿਆਸ਼੍ਰਯ ਕਾਵਿਯ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ।