polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਸਾਹਿਤ-ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਸਤਿਤਵਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਹੁਤ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਸਤਿਤਵਾਦੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਾਰਤ, ਕਾਮੂ, ਕਾਫ਼ਕਾ , ਦੋਸਤੋਵੋਸਕੀ , ਟੀ. ਐਸ. ਈਲੀਅਟ, ਸੈਮੁਅਲ ਬੈਕੇਟ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਮ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਜੋਕੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀਆਂ , ਬੂਰੀ, , ਰੈਨਰ ਆਦਿ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦ ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ-ਸ੍ਰੋਤ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਮਾਡਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤਵਾਦੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਰੀਰ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਿਚਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਸਾਰੇ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ।
ਹਾਈਡਿਗਰ ਨੇ ਮਾਨਵ-ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਪੂਰਣ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਚੁੱਪ ਹੀ ਸਾਧੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪਰ ਮਾਰਸੇਲ, ਸਾਰਤ੍ਰ ਆਦਿ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਲ ਲੋੜੀਂਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੰਸਾਰਕ-ਹੋਂਦ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਸੰਬੰਧੀ ਫ਼ੌਰੀ ਚੇਤਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਅਸਤਿਤਵਾਦੀ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸਰੀਰ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਭਾਵ-ਤਰੰਗਾਂ, ਦੀ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਛਾਣਬੀਣ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਤਾਂ ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦੀ ਇਕ ਵਿਧੀ ਹੈ।
ਇਹ ਉਹ ਧਰੁਵ-ਬਿੰਦੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਥਾਣੀਂ ਮਨੁੱਖ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਉਹ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸੰਸਾਰ ਮੋੜਵਾਂ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਰੂਪਾਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹੋ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸ਼ਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਫ਼ਲਸਰੂਪ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਆਪ ਹੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਗਗਨਚੁੰਬੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸਿੱਟਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਟਮੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਸ ਕਰ ਲੈਣ ਦੇ ਤਬਾਹਕੁੰਨ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਇਕ ਅਜੀਬ ਹੌਲਨਾਕ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਤਾਂ ਵੀ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਜਿਹੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸੂਖ਼ਮ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਵਡੇਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਿਉਂ-ਤਿਉਂ ਉਹ ਆਪ ਉਸ ਵਿਚ ਉਲਝਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਰੂਪ ਉਸ ਦਾ ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਸੁੰਗੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਮਾਨਵ-ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਇਕ ਤਨਾਉ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਬਾਵਾਂ ਦਾ ਸਸ਼ੱਕਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮਾਨਵ-ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਕਾਇਮ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਅਸਤਿਤਵਾਦ ਆਪਣੇ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨੇੜਲੇ ਵਰਤਮਾਨ ਯੁੱਗ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸ੍ਵੈ-ਪਛਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਦਰਸ਼ਨ-ਯੁਗੀਨ े ਯਤਨਾਂ ਵਿਚ ਲੱਭੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸਤਿਤਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਚਿੰਤਨ-ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਅਭੂਮੀ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਮਾਨਵ-ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਮਾਨਵ-ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਕ੍ਰਿਯ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤਵਾਦੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸ੍ਵੈ-ਪਛਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਥਮ ਹੰਭਲੇ ਦੇ ਪਛਾਣ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਨਵ ਦੇ ਆਦਿ ਸੰਬੰਧੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣਾ ਅਤਾਮ-ਪਛਾਣ ਦਾ ਇਕਬਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।
ਨਬੀਆਂ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਯਹੂਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿਚ, ਕਲਾਸਕੀ ਯੂਨਾਨੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਧਰਮ-ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਅਸਤਿਤ੍ਵ-ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨੁਕਤਿਆਂ ਉੱਪਰ ਵਿਚਾਰ ਅਭਿਵਿਅਕਤ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਗੁਨਾਹ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਮਾਨਵੀ-ਹੋਂਦ ਦੇ ਅਸਲੇ ਦੀ ਭਾਲ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸੱਚ ਦੀ ਪਛਾਣ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਨਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿਖਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਸਤਾਰ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਹੱਥਲੇ ਸਰਵੇਖਣ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਤੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਸਤਿਤਵ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰੱਖਣਾ ਉਚਿਤ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇਕ ਅਤਿਅੰਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੇਣ ‘ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਜੀਵਨ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਸਾਰਥਿਕ ਨਿਭਾ ਹੈ।
ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਪੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਰੁਚੀ ਤਰਕਵਾਦ ਦੀਆਂ ਸੰਕੀਰਣ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਮਨ ਵਿਚ ਬਦਲ ਰਹੇ ਇਹਸਾਸਾਂ, ਮਨੋਦਸ਼ਾਵਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸੀਮਾ-ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਤਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤੂਪੂਰਕ ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਮੰਤਵ-ਸਿੱਧੀ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਰ ਅਸਤਿਤਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਗ੍ਰਸੇ ਹੋਏ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰੋਲ ਵਸਤੂਪਰਕ ਗਿਆਨ-ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ।
ਕਿਰਕੇਗਾਰਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਾਈਡਿਗਰ ਤੇ ਸਾਰਤ ਤੱਕ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਤੌਖ਼ਲਾ , ਬੋਰੀਅਤ, ਮਤਲਾਹਟ ਆਦਿ ਮਨੋਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਅਤਿ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਤੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਸਤਿਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ, ਇਤਿਹਾਸ, ਸਮਾਜ, ਹੋਂਦ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਪਾਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਅਸਤਿਤ ਦੀ ਅਵਿਵਸਥਾ ਜਾਂ ਕਮਭੰਗੜਾ ਸੰਬੰਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ-ਵਿਧੀ ਯਥਾਰਥਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕਿਰਕੇਗਾਰਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਿਕਰ ਤੱਕ ਇਸੇ ਕਮਭੰਗਤਾ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਤੇ ਸਾਰ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਤੱਥਾਤਮਕਤਾ ਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਿਚ ਇਕ ਖੱਪਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਤਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੇ ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਿਖ਼ਾਰ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੁਨਾਹ ਦਾ ਇਹਸਾਸ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿਚ ਗੁਨਾਹ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਤ੍ਰਾਸਦਿਕ ਹੈ।
ਉਹ ਆਪਣਾ ਸ੍ਵੈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭੀੜ ਦੇ ਹਜੂਮ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਇਕ ਸਿਫ਼ਰ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਨਅਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਵਿਚ ਕੇਵਕ ਇਕ ਦੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਸੰਗਤੀ ਕਾਰਣ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਅਸਤਿਤ੍ਰ, ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਗੁਆ ਬਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਂ ਵੀ ਸਸੀਮਤਾ, ਵਿਸੰਗਤੀ ਤੇ ਗੁਨਾਹ-ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਸੱਚੇ ਜੀਵਨ ਲਈ, ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਲਈ ਆਪਣੀ ਭਾਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਰਣਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਪੂਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਲਈ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਟਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਰ ਨਿਰਣਾ ਹੱਕ ਵਿਚ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਨਿਰਣਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਿਰਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰਣਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਇਸ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿਚ ਲਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੌਖ਼ਲੇ ਦਾ ਜਨਮ ਲੈਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਕਿ ਨਿਰਣਾ ਕਸ਼ਟਦਾਇਕ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨਿਰਣੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਲਵੇ।
ਕਿਰਕੇਗਾਰਦ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਣੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਕ ਛੜੱਪਾ ਮਾਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਮਾਰਸਲ ਤੇ ਸਾਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਆਪੇ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਨਾਲ ਜੂਝਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਕੁ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੋਹ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਦੁਹਰਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਇਹ ਵਿਸ਼ੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਭਿੰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦੀ ਅਕਸਰ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤ ਅਤੇ ਏਪਿਸਟੋਮੋਲੋਜੀ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁਚੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਸਲ ਵਿਚ ਅਸਤਿਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਸਮੂਰਤ ਮਾਨਵੀ ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ-ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਦੇ ਅਮੂਰਤ ਤੇ ਕਿਆਸੀ ਪੱਖ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਆਜ਼ਾਦੀ, ਨਿਰਣਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦੁਅਰਾ ਚਰਚਾ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮਰਥਾ ਦਾ ਸਦਉਪਯੋਗ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਸਦੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਨਿਰਣਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਸਤਿਤਵਾਦ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਜਰਮਨ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿ ਕੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪੱਖ ਤੋਂ ਮੌਰਿਸ ਬਲੌਂਡਲ 1861-1949) ਦਾ ਨਾਮ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਸਤਿਤਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਚਿੰਤਨ ਨੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵਾਦ ਲਈ ਰਾਹ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਬਲੌਂਡਲ ਨੇ ਇਹ ਤੱਰਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਆਰੰਭ-ਬਿੰਦੂ ਅਮੂਰਤ ‘ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ' ਵਿਚ ਭਾਲਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਸਮੂਰਤ “ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ' ਵਿਚ ਲੱਭਣਾ ਉਚਿਤ ਹੈ।
ਇਸੇ ਵਿਦਾਇਗੀ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਕਾਜ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਕਾਸੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।
ਗੇਬਰੀਲ ਮਾਰਸੈੱਲ ਇਸ ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦ ਦਾ ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਚਿੰਤਕ ਹੈ।
ਸਾਰਤ੍ਰ ਤੇ ਕਾਮੂ ਦੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦੀ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਉਹ ਆਸ ਦਾ ਆਤਮ-ਤੱਤ-ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਆਸਤਿਕਤਾਵਾਦੀ ਸੰਕਲਪ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਇਹਸਾਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤਾਣੇ-ਪੇਟੇ ਵਿਚ ਇਹਸਾਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਇਹਸਾਸ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਜਿੱਥੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਤਮ ਪੱਖ ਨਾਲ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਰੀਰ ਪੱਖ ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਇਹਸਾਸ ਜਿਹੜੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਸਰੀਰਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਸਤਿਤ੍ਵਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਤਰੀਵ ਅਨੁਭਵ ਸ਼ਾਇਦ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖਣ ਦਾ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਤਿ ਸਿੱਧਾ ਝਰੋਖਾ ਹਨ।
ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਤਿ ਕੋਮਲ ਇਹਸਾਸਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਹੋਰਨਾਂ-ਸਹਿਤ-ਸੰਸਾਰਕ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਹਨ।
ਇਹਸਾਸ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸਾਰ-ਜਗਤ ਨਾਲ ਵੀ ਪਰਸਪਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਕੇਵਲ ਇਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੀ ਆਪਣੀ ਚਿੱਤ-ਵ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹਸਾਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਇਹ ਧਾਰਣਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਥੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਾ ਉਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਰੰਭ, ਚਿੰਤਨ-ਮਨਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅਸਤਿਤ੍ਵਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਥੇ ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਉਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ‘ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ’ ਜਾਂ ‘ਸਾਰ’ ਪੂਰਵ-ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਕੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਉਣਾ ਤਰਕਸੰਗਤ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖ ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੂਝਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਉਹ ਅਣਹੋਂਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਅਣਹੋਂਦ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉਠੇਗਾ, ਉਦੋਂ ਹੀ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਉਹੋ ਕੁਝ ਬਣ ਸਕੇਗਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਸੀਮਤਾ , ਗੁਨਾਹ, ਵਿਸੰਗਤੀ, ਨਿਰਾਸਤਾ ਤੇ ਮੌਤ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਵੀ ਅਸਤਿਤਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਉਣ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦੀ ਵੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੁਝ ਅਸਤਿਤਵਾਦੀ ਆਪਣੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦੀ ਹੋਣ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮਾਨਵ-ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਤ੍ਰਾਸਦਿਕ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਸੁਚੇਤ ਹਨ।
ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਅਸਤਿਤ ਦੀ ਭਾਲ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਦਗ੍ਰਸਤ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਪਾਸਾਰ-ਜਗਤ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇਕ ਭਾਗ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਇਸ ਪਾਸਾਰ-ਜਗਤ ਨਾਲ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਤਨਾਉ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ ਬੱਝਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਤ੍ਰਾਸਦਿਕ ਟਕਰਾਉ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਕਾਰਲ ਜੈਸਪਰਜ਼ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਇਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਹੱਦ-ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾਗ ਪਈ।
ਇਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਸਨਮੁਖ ਇਕ ਦੀਵਾਰ ਆ ਖਲੋਂਦੀ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਧਨ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਖੜਕਵਾਂ ਟਕਰਾਉ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਸਾਨੂੰ ਨਿਹਿਲਿਜ਼ਮ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਲਿਜਾਂਦੀ, ਸਗੋਂ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮ ਪਾਰਗਾਮਤਾ ਦਾ ਸੱਚ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਸਪਰਜ਼ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਹਰਾਉਪੂਰਣ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਮਾਨਵ-ਅਸਤਿਤ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਸਤਿਤ੍ਰ ਤੇ ਪਾਰਗਾਮ ਵਿਚਲੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੈਸਪਰਜ਼ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੋੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਜੋ ਵਸਤੂਪਰਕ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਅਖਵਾ ਸਕਦਾ।
ਮਾਰਟਿਨ ਹਾਈਡਿਗਰ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁਸੈਰਲ ਦੀ ਫ਼ੌਨੋਮਨੋਲੌਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਸ਼ਾਰਤ ਦੇ ਮਾਨਵੀ ਅਸਤਿਤਵਾਦ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣਾ ਨਾਤਾ ਤੋੜਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਰਤ ‘ਬੀਇੰਗ ਐਂਡ ਟਾਈਮ' ਨੂੰ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਸੰਬੰਧੀ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਿੰਤਾ, ਤੌਖ਼ਲਾ, ਗੁਨਾਹ, ਸਸੀਮਤਾ ਤੇ ਮੌਤ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਹਾਈਡਿਗਰ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਸ ਦੇ ਨਿਹਿਲਿਜ਼ਮ ਵੱਲ ਝੁਕਾਉ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਝੁਕਾਉ ਜੈਸਪਰਜ਼ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਘੱਟ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਹਾਈਡਿੰਗਰ ਇਹ ਦਲੀਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਅਣਹੋਂਦ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਹੋਂਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਹੋਂਦਸ਼ੀਲ ਹੈ।
ਹੋਂਦ, ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਹਾਈਡਿਗਰ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਮੁੱਲਵਾਨ ਹਨ।
ਇਹ ਉਹ ਯੁਗ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਸੁਪਤ ਜਗਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਤਿੱਖੀ ਹੋਣੀ ਆਰੰਭ ਹੋਈ।
ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ੇ ਜੋ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।
ਇਸ ਕਾਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਖੇਤਰ ਨਬੀਆਂ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਲਾਸਕੀ ਯੂਨਾਨੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਧਰਮ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਸਤਿਤਵ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਨੁਕਤਿਆਂ ਉੱਪਰ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਸਤਿੱਤਵ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮੂਹਕਤਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਮੂਹਕਤਾ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਇੱਕ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
'ਮੈਂ ‘ਮੇਰਾ ਆਦਿ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਹ ਚੇਤਨਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੇਰਾ ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਬਾਕੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਅਦੁੱਤੀ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਅਸਤਿਤੂ ਦਾ ਅਦੁੱਤੀਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ‘ਮੇਰੇਪਨ ਵਿਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸ੍ਵੈਤਵ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮੈਂ ਨਾਲ ਇਕਮਿਕ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ।
ਅਸਤਿਤੁ ਦਾ ਅਰਥ ਕੇਵਲ ਹੋਂਦਸ਼ੀਲ ਹੋਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੋਂਦ ਨਿਰਹੋਂਦ ਦੀ ਚੋਣ ਬਾਰੇ ਆਪ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਨੂੰ ਜੋਬਨਵੰਤ ਨਿਰਜਿੰਦ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਕਸਿਤ ਅਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਬਾਰੇ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਜਰਮਨੀ ਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਅਸਤਿਤਵਾਦ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਪੇਨਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਮਾਈਗਿਲ ਦ ਅਨਾਮਨੇ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਚਿੰਤਕ ਨਿਕੋਲਾਈ ਅਲੈਗਜ਼ਾਂਦਰੋਵਿਚ ਬਰਦਾਈਵ ਅਸਤਿਤਵਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤਿਅੰਤ ਸੂਝਵਾਨ ਚਿੰਤਕ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲ, ਨਾਟਕ ਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ, ਕਾਫ਼ਕਾ, ਇਲੀਅਟ, ਬੈਕੇਟ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਮ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅੱਜ ਅਸਤਿਤਵਾਦ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਤੱਖ ਜਾਂ ਪਰੋਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਉੱਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਅਨੇਕਾਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ।
ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਠੋਸੀ ਚੋਣ ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਸਤਿਤਵ ਅਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਅਮਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਫ਼ਲਤਾ / ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਉਸਨੂੰ ਕਬੂਲਣੀ ਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ।
ਮੌਲਿਕ ਪਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋਣ ' ਤੇ ਉਸ ਪਾਸ ਕੋਈ ਬਹਾਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ।
ਇੰਝ ਅਸਤਿਤਵ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ / ਅਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ ।
ਯੂਨਾਨੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁਕਰਾਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡਿਗਰ ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਤੇ ਪਛਾਣ ਜਾਂ ਹੋਂਦ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਆਤਮ ਪੜਚੋਲ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਪੂਰਬੀ ਧਰਮ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸਤਿਤਵਾਦ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇ ਪੂਰਬੀ ਦਰਸ਼ਨ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੁੱਧ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਂਦ, ਨਿਰਹੋਂਦ, ਤੌਖਲਾ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦ ਵਿਚ ਵੀ ਹੋਰ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਾਂਗ ਕੁਝ ਕੁ ਉਲਝਣਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਮੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਅਸਤਿਤ੍ਵਵਾਦ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਸਤਿਤ ਦੇ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕਈ ਮੌਲਿਕ ਤੇ ਘੋਖਵੀਆਂ ਅੰਤਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀਆਂ ਅਜੋਕੀਆਂ ਤਬਾਹਕੁਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤਵਾਦ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਮਕਾਲੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਅਤਿਅੰਤ ਜਟਿਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਨਿਰਹੋਂਦ, ਆਧੁਨਿਕ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹੈਡਿਗਰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਨਿਰਹੋਂਦ ਤਰਕ ਦੁਆਰਾ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਤਰਕਹੀਣ ਅਨੁਭੂਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਨੁਭੂਤੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਨਵ ਦੀਆਂ ਮਨੋ-ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਧਾਨ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤਵਾਦੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਵੈ ਪਛਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਥਮ ਹੰਭਲੇ ਦਾ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਦੂਜੇ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਤਕਾਲੀ ਬੌਧਿਕ ਫ਼ਿਜ਼ਾ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ।
ਇਹ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਚਿੰਤਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੇ ਅੱਗੋਂ ਸਾਹਿਤ , ਕਲਾ , ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ।
ਮੈਂ, ਮੇਰਾ ਆਦਿ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਹ ਚੇਤਨਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੇਰਾ ਅਸਤਿਤਵ ਬਾਕੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਅਦੁੱਤੀ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਅਸਤਿਤਵ ਦਾ ਅਦੁੱਤੀ ਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੇਰੇਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ।
ਜੈਸਪਰਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧੁਰਈ ਕਾਲ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਸਤਿਤਵਾਦ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਛੋਹਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਬੋਧ ਸਮੇਂ ਵਿਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਸੰਗਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਤੁਰ ਹਨ।
ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਆਲਬੇਅਰ ਕਾਮੂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਮੌਤ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ।
ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਤੋਂ ਵਿਪਰੀਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਬੌਧਿਕ ਤੱਤ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਦੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇਵੇਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਕੁਝ ਸਾਂਝੇ ਪਹਿਲੂ ਵੀ ਹਨ-
ਹੋਂਦ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪੀ ਅਮੂਰਤ, ਅਕਾਲ ਅਤੇ ਅਸੀਮ ਸੰਕਲਪ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਅਸਤਿੱਤਵ, ਵਿਅਕਤਿਕ, ਮੂਰਤ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਅਤੇ ਲੱਭਣ ਦੀ ਪ੍ਰਬਲ ਤਾਂਘ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਅਤੇ ਐਬਰਸਰਡਿਟੀ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਡਾ. ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ, ਪੰਨਾ- 16
ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਰਸ਼ੀ, ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰਿਪੇਖ, ਪੰਨਾ-12-13
ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਸੰਵੇਗਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਨਾਲ ਜਿਊਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਾਧਰਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆਂ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਲਗਭਗ ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗੇ 1850 ਈ: ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਅਕਬਰ ਦੇ ਰਾਜਗੱਦੀ ਉਪਰ ਬੈਠਣ ਤਕ ਨਾ, ਕੇਵਲ ਪੰਜਾਬ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤਿਅੰਤ ਭਿਆਨਕ ਸੀ।
19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਸਵਤੰਤ੍ਰਤਾ, ਅਮਨ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮਾਣ ਸਕੇ।
ਇਸ ਕਾਲ ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆ ਅਧਾਰਤ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਲਖਣ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਸਥਿਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਮ -ਕਾਵਿ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਗਤੀ ਧਾਰਾ, ਕਿਸ਼ਨ -ਭਗਤੀ, ਰਾਮ ਭਗਤੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਗਈ।
ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨ ਆਦਰਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ ਲਈ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਤਾਂ ਜਾਂ ਸੰਕੇਤਾ ਵਜੋਂ ਰਾਮ ਕਥਾ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਲ ਤਕ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਪਰਯਾਧ ਵਜੋਂ ਰਾਮ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ 'ਰਾਮ-ਨਾਮ', 'ਰਾਮ-ਭਗਤ', ' ਰਾਮ ਭਗਤੀ', 'ਰਾਮ-ਸਨੇਹੀ' ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵੀ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਖੇਤ੍ਰ ਦੇ ਸਰ ਪ੍ਰਿਯ ਸ਼ਬਦ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਨਿਰਗਣਵਾਦੀ ਸੰਤ-ਕਵੀਆ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕ -ਪ੍ਰਿਯ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਿਰਗੁਣ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਭਗਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਇੱਕ ਸਫਲ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਰਾਮ-ਕਾਵਿ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਹ ਕਾਵਿ -ਗ੍ਰੰਥ ਆਪਣੇ ਅਦੁੱਤੀ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।
ਕਵੀ ਹਿਰਦੈ ਰਾਮ ਦੀ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਵਿਧਾਨ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਅੰਕ-ਵੰਡ ਆਦਿ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ' ਹਨੁਮਾਨਨਾਟਕਮ੍ਰ ' ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਰਚਨਾ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਰਾਮ-ਭਗਤੀ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਿਸਥਿੀਆਂ -: ਪੰਜਾਬ ਦੀਆ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ,ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਿਸਥਿੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਸ੍ਵਭਾਵ ਹੈੇ।
ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਆਦਰਸ਼ਾ, ਰਚਨਾ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵੀਨ ਸ੍ਵਰੂਪ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉੱਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਔਰਗਜੇਬ ਦੇ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਦਰਦਨਾਕ ਹੈ।
ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਨੇਤਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਅੋਰੰਗੰਜੇਬ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਤਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।
ਇਹ ਸਮਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਾਜ ਸੱਤਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਿਆਂ, ਘਰੇਲੂ ਬਗਾਵਤਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ, ਘੱਲੂਘਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਲੁੱਟ -ਕਸੁੱਟ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਸਨ।
'ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ' ਦੀ ਅਵਤਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੀ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨੇ ਅਵਤਾਰਵਾਦ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ।
ਦਸਵੀਂ ਵਾਰ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਕਥਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਥਾ ਨੂੰ ਕਾਵਿ- ਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾ ਨੇ ਰਾਮ-ਕਿਸ਼ਣ ਦੀ ਅਵਤਾਰ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਰਮਾਇਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਹਰ ਕਥਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਲੋਕ ਅੰਕਿਤ ਹੈ ਤੇ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਸਲੋਕ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ।
ਪਰਮਾਰਥ ਸੁਖਮਨੀ ਸਹੰਮ੍ਰਨਾਮਾ' ਦੀ ਰਚਨਾ, ਜਿਹੜੀ ਮੋਢੀ ਮਿਹਰਵਾਨ ਰਚਿਤ ਸੁਖਮਨੀ ਦੀ ਹਰਿ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ ਦੀ 23ਵੇਂ' ਅਸ਼ਟਪਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਮਚੰਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅੰਕਿਤ ਹੈ।
ਰਾਮ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਚਿਤ੍ਰਿਤ ਆਦਰਸ਼ ਮਾਨਵ -ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨ-ਸਾਧਾਰਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਹੈ।
ਰਾਮ -ਕਥਾ ਦੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਿਯਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅਮਰ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਹੀ ਰਾਮ -ਕਾਵਿ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆ ਵਿੱਚ ਜਿਹਨਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਬੰੱਧ ਰਾਮ ਕਾਵਿ ਦ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਹੈ।
ਨੁਸਰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਐਲਬਮ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਹਨ. ਓ.ਐਸ.ਏ, ਬਰਮਿੰਘਮ ਨੇ ਲਗਭਗ 125 ਆਡੀਓ ਐਲਬਮਾਂ ਅਤੇ 30-35 ਕੰਸਰਟ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਲੀਜ ਕੀਤੀਆਂ।
ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੇਬਲ ਵਿੱਚ ਰੀਅਲ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼, ਵਰਜਿਨ ਸੰਗੀਤ, ਓਕੋਰਾ, ਵਰਲਡ ਸੰਗੀਤ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਸ਼ਾਨਾਚੀ, ਨਾਸੈਂਟੇ, ਅਮਰੀਕਨ ਰਿਕਾਰਡ, ਈਐਮਆਈ ਆਰੀਆ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 40-50 ਕੈਸਟਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਈ.ਐਮ.ਆਈ. ਲੇਬਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਰ ਸਾਲ ਨਵੇਂ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਆਰੰਭਿਕ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਰੇਹਮਤ ਗ੍ਰਾਮੋਫ਼ੋਨ ਹਾਊਸ ਨਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਰ.ਜੀ.ਐਚ. ਲੇਬਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ।
70 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ '80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ' ਚ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਲੰਬੇ ਗਾਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਗਲੋਬਲ ਰਿਥਮ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ ਨਿਕਸਨ, ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖਾਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਕੰਮ ਹੋਵੇਗਾ।
ਦੋ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਰਾਥਨ ਜਾਂ ਜਾਤੀ, ਦੇ ਵੈਬ ਪੇਜਿਜ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ
ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ, ਜਿਵੇਂ "ਸੇਬਟ੍ਰੀ" ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਬਦ "ਰੁੱਖ" ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ
"" – ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਵਾਕੰਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਪਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ"
ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਦਲ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ '
ਕੈਸ਼ ਕੀਤੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੋਜ-ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਹਾਈਲਾਈਟ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਕੈਚ: . " ਕੈਚ ਕੀਤੀ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ "" ਤੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
ਗੂਗਲ ਸਰਚ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵੈਬ ਸਰਵਰ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੂਜੇ ਡੇਟਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿੱਤਰਾਂ ਜਾਂ ਡੈਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਡਾਟਾ।
ਜੂਨ 2011 ਵਿੱਚ ਨੇ " " ਨੂੰ ਟਾਈਪ ਕੀਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ "ਗੂਗਲ ਵਾਇਸ ਖੋਜ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਮਈ 2012 ਵਿੱਚ ਗੂਗਲ ਨੇ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਿਆਨ ਗ੍ਰਾਫ ਅਰਥ ਸੰਬੰਧੀ ਖੋਜ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਖੋਜ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗੂਗਲ 'ਤੇ ਖੋਜ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਬਾਰੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਗੂਗਲ ਰੁਝਾਨ ਦੁਆਰਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲੂ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਅਤੇ ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਈ ਗਈ ਹੈ।
2016 ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ, ਗੂਗਲ ਦੇ ਖੋਜ ਇੰਜਣ ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਨਿਊਰਲ ਨੈਟਵਰਕ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, . ਸਾਈਟ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਭ ਤੋਂ ਦੌਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵੈਬਸਾਈਟ ਹੈ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ਬਦ ਸਮੇਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੋਜਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਿੰਕ, ਤੁਹਾਡੀ ਖੋਜ 'ਤੇ ਮਿਲੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਦੂਜੀ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਲਿੰਕ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਾਣੇ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿੰਕ, ਇਹ ਖੋਜ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਲਈ ਲਿੰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸਪੈਲਿੰਗ), ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ।
ਗੂਗਲ ਵਲੋਂ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਖੋਜ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, "ਪੇਜ ਰੈਂਕ" ਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਰੈਂਕ ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਗੂਗਲ ਸਰਚ ਕਸਟਮਾਈਜ਼ਡ ਖੋਜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਕਲਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰਨ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਖਾਸ ਖੋਜ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪੇਸ਼ਲ ਇੰਟਰੈਕਟਿਵ ਅਨੁਭਵ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਲਾਇੰਗ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪੈਕੇਜ ਟਰੈਕਿੰਗ, ਮੌਸਮ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ, ਮੁਦਰਾ, ਇਕਾਈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗੂਗਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬਾਇਡੂ ਅਤੇ ਸੋਸਾ ਡਾਟ ਕਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਸਾਊਥ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ . ਅਤੇ .; ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਯਾਂਡੇਕਸ; ਚੈਕ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੇਜ਼ਮਯੋਮ; ਜਪਾਨ, ਤਾਈਵਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਯਾਹੂ, ਨਾਲ ਹੀ ਬਿੰਗ ਅਤੇ ਡੱਕ ਡਕਗੋ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਖੋਜ ਇੰਜਣ ਗੂਗਲ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਂ ਟਰੈਕਿੰਗ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਨਾ ਕਰਨਾ; ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਖੋਜ ਇੰਜਣ ਹੈ।
ਗੂਗਲ ਖੋਜ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸ਼ਬਦ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਗਲਤ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੈਪੀਟਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਕਸਟਮਾਈਜ਼ਡ ਨਤੀਜੇ ਲਈ, ਕੋਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ:
ਗੂਗਲ ਸਰਚ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੂਗਲ ਵੈਬ ਸਰਚ ਜਾਂ ਬਸ ਗੂਗਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੂਗਲ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਵੈਬ ਖੋਜ ਇੰਜਨ ਹੈ।
ਇਹ ਵਰਲਡ ਵਾਈਡ ਵੈੱਬ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਖੋਜ ਇੰਜਨ ਹੈ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗੂਗਲ ਖੋਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਠ-ਆਧਾਰਿਤ ਖੋਜ-ਇੰਜਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਅਨੁਭਵ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ:
ਸੇਂਟ ਕਲੇਰ ਦੀ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਦ ਹਾਵਰਡ ਸਟਰਨ ਸ਼ੋਅ 'ਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ, ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਪਿਛਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਧਾਰਕ, ਐਨਾਬੇਲ ਚੋਂਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਗੈਂਗ ਬੈਂਗ ਫਿਲਮ, 1998 ਦੀ ਫਿਲਮ ਜੈਸਮੀਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਗੈਂਗ ਬੈਂਗ ਫਿਲਮ ਕੀਤੀ।
ਸੇਂਟ ਕਲੇਅਰ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗੈਰ-ਅਸ਼ਲੀਲ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
2003 ਤੋਂ ਉਹ ਕਈ ਡਾਇਰੈਕਟ-ਟੂ-ਡੀਵੀਡੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਬ੍ਰੇਕਡਾਊਨ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਂਪੂਨ ਦੀ ਡੋਰਮ ਡੇਜ਼ 2 ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਉਹ ਮੈਟਲ ਸੀਨ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਰੌਕ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ।
ਜੁਲਾਈ 2002 ਵਿੱਚ, ਸੇਂਟ ਕਲੇਅਰ ਨੇ ਕੁੱਲ ਨਾਨਸਟਾਪ ਐਕਸ਼ਨ ਰੈਸਲਿੰਗ ਲਈ ਦੋ ਵਾਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ, 17 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ, ਫ੍ਰਾਂਸੀਨ ਨੇ ਸੇਂਟ ਕਲੇਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੋਲਡੀ ਲੌਕਸ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਉਸ ਰਾਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਚ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੋਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਡਰਵੀਅਰ ਲਾਹ ਦਿੱਤੇ।
ਇਹ ਦਿ ਬਲੂ ਮੀਨੀ ਦੁਆਰਾ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸੀਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਟ੍ਰੈਚਰ 'ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।
ਜੈਸਮੀਨ ਸੇਂਟ ਕਲਾਇਰ ਇੱਕ ਵਰਜਿਨ ਦੀਪਵਾਸੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਬਕਾ ਪੌਰਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
ਇਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਈਸੀਡਬਲਿਊ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੈਸਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਮਉਨੀਕੇਸ਼ਨ ਬ੍ਰੇਕਡਾਉਨ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਮਪੁਨ'ਸ ਡੋਰਮ ਡੇਜ਼ 2 ਵਰਗਿਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਸੇਂਟ ਕਲਾਇਰ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਈਸੀਡਬਲਿਊ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਇਸਨੇ "ਐਕਸਟੈਨ ਦੀ ਰਾਣੀ" ਫ੍ਰਾਂਸਾਈਨ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ।
ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਐਕਸਡਬਲਿਊਐਫ ਵਿੱਚ ਜੈਜੀ ਨਾਂ ਹੇਠ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਦ ਪਬਲਿਕ ਐਨਮੀ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ।
ਸੇਂਟ ਕਲੇਰ ਨੇ ਵੀ ਬੈਂਕਰੋਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਬ੍ਰਾਇਨ ਹੇਫਰਨ, ਸਾਬਕਾ ਸਟਾਰ "ਬਲੂ ਮੀਨੀ" ਨਾਲ ਪ੍ਰੋ-ਪੇਨ ਪ੍ਰੋ ਰੈਸਲਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੇਫਰੋਨ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਐਡਵਰਡ ਸਟਰੇਟੇਮੇਅਰ ਨੇ 1926 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਬੁੱਕ-ਪੈਕਜਿੰਗ ਫਰਮ ਸਟਰਾਟੇਮੇਅਰ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੀ।
ਸਟਰੇਟੇਮੇਅਰ ਨੇ ਗਰੋਸੈਟ ਐਂਡ ਡਨਲਪ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਲੜੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀਨ ਬੁਆਏਜ਼, ਸਕੌਟ ਬੁਆਏਜ਼, ਹਾਟ ਬੁਆਏਜ਼, ਜਾਂ ਬਿਕਸਬੀ ਬੁਆਏਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ।