polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਸਭ ਤੋਂ ਸੱਜਰਾ ਕੰਮ, ਉਸਨੇ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬਾਲ ਦੁਲਹਨ ਸੁੱਬੁਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਲੇਖਕ ਮਿਥਿਲੀ ਸ਼ਿਵਰਾਮਨ ਬਾਰੇ ਜਿਸਨੇ ਕਿਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪੀੜਨ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜੀਕਰਣ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮਿਅਰ ਵੋਮਿੰਨ ਕਾਲਜ, ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਉਸ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।
1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ, ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਮਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਕਈ ਤਥ- ਖੋਜੀ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ 'ਲੋਕ ਚਿਕਿਤਾਸਾ' ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਉਲੀਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਆਰੰਭਕ ਪੜਾਅ ਉੱਪਰ ਹੈ।
ਲੋਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਿਆਂ ਲੇਖਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਘੜਦਾ ਹੈ – "ਲੋਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਇਲਾਜ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀ ਜਾਂ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿਦਿਆਲੇ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਜਾਂ ਅਨੁਭਵ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
" ਆਧੁਨਿਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਨੂੰ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੇ ਨਿਰਾਧਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਤੇ ਉਸਰੀ ਅਤਾਰਕਿਕ/ਅਵਿਗਿਆਨਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਉਥੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ - ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ, ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਲਾਜ ਵਿਧੀਆਂ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਮਾਨਸਿਕ ਸੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖ ਪੁਸਤਕ ਡਾ.ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੁਸਤਕ ਹੈ।
ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਅਣਗੌਲੇ ਰਹੇ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਚਿਕਿਤਸਾ, ਲੋਕ ਧਰਮ, ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ ਆਦਿ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪਰਿਪੇਖ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਆਰੰਭਿਕ ਜਿਹਾ ਯਤਨ ਹੈ।
ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ, 'ਲੋਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਲੋਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਭਾਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਹੈ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਜਾਦੂ ਟੂਣਾ ਜਾਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
' ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਇਲਾਜ-ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਲੇ ਰੋਗਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ, ਸਗੋਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਦੈਵੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਫਲ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜਦ ਜਾਦੂ-ਚਿੰਤਨ ਤੋਂ ਧਰਮ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਚਿਕਿਤਸਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਇਆ।
ਜਾਦੂ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮਕਾਡਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ।
ਇਸ ਲਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਤੇ ਜਾਦੂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਣ ਪਰਾਭੌਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤ੍ਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਿਧੀ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਮੁਖ ਬੰਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, "ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਵਜੋਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਵਿਭਿੰਨ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਸੰਬੰਧਾਂ ਜਾਂ ਨੇਮ-ਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਪਛਾਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਸਿਸਟਮ-ਬੱਧ ਅਧਿਐਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ, ਜੰਤਰ ਮੰਤਰ, ਧਾਗੇ ਤਵੀਤ, ਝਾੜ ਫੂਕ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟਾ ਮਿਲ ਕੇ ਹੀ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਫੋਟੋਸ਼ੂਟ ਵੀ ਕੀਤੇ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ੋਅ "ਸਪਨੋ ਸੇ ਭਰੇ ਨੈਨਾ" ਵਿੱਚ ਮਧੁਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆਂ 2010 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਟੀ.ਵੀ. ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ।
2011 ਵਿੱਚ, ਨੇਗੀ ਬਾਲਾਜੀ ਟੈਲੀਫਿਲਮ ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ "ਬੜੇ ਅਛੇ ਲਗਤੇ ਹੈਂ" ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅਪੇਕਸ਼ਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਉਸਨੇ ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਜ਼ਰਬੇ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੰਵਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ 2011 ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜ਼ੀ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਪਵਿਤਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦਾ ਦੇਸਮੁਖ, ਅਰਚਨਾ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਦੀ ਗੋਦ ਲਈ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਗੋਲਡ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਰਿਥਵਿਕ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ੀ ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨਪਸੰਦ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਸ਼ਾ ਨੇ ਫੇਅਰ ਫੈਕਟਰ: ਖਤਰੋ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੈਮੀ ਫ਼ਾਇਨਲ ਤੱਕ ਪਹੁਚੀ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲੜੀਵਾਰ ਕੁਛ ਤੋਂ ਹੈ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਧਰਮੀਯਾਨ ਵਿੱਚ ਨਜਰ ਆਈ।
5 ਮਈ 2014 ਨੂੰ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਕਾਰਤਾ, ਸੁਰਾਬਯਾ, ਬਾਂਡੁੰਗ, ਅਤੇ ਪਾਲੇਮਬੈਂਗ।
25 ਜੁਲਾਈ 2014 ਨੂੰ ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਚਰਚਾ ਦੌਰਾਨ ਜਕਾਰਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਕਾਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲੇਮਬੈਂਗ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਉਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋਰ ਦੂਸਰਿਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2014 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਜੋ ਕਿ ਇੰਚਿਓਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਮੌਕੇ ਸੰਕੇਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਅਗਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਰਾਬਯਾ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿਆਦਾ ਮਤ 'ਹਨੋਈ' ਨੂੰ ਮਿਲੇ।
ਜਕਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1962 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਇੱਥੇ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਹਨੋਈ ਦੁਆਰਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਿਛਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਾਬਯਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜਿਆਦਾ ਦੇਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਦਾਅਵਾ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।
ਓਨ੍ਹਾ ਨੇ ਸ਼ਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਓਨ੍ਹਾ ਲਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।
1876 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੇਟਿੰਗ ਸਾਦਕੋ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਨੂੰ ਅਕੈਡਮੀਸ਼ੀਅਨ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਉਸ ਸਾਲ ਉਹ ਮਾਸਕੋ ਚਲੇ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬੜੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਖਿਪ ਕੁਇੰਦਜ਼ੀ ਅਤੇ ਇਵਾਨ ਸ਼ਿਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਪੋਰਟਰੇਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਹ ਸਾਵਾ ਮਾਮੋਨਤੋਵ ਦੇ ਆਰਟ ਸਰਕਲ ਤੇ ਅਕਸਰ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਾਮੋਨਤੋਵ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਅਬਰਾਤਮਸੇਵੋ 'ਜੁੜਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਇੱਥੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਕਈ ਮੋਹਰੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸੀਲੀ ਪੋਲੇਨੋਵ, ਵਾਲੇਨਤਿਨ ਸੇਰੋਵ, ਅਤੇ ਮਿਖਾਇਲ ਵਰੂਬਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
1882 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਅਤੇ ਵੇਰਾ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਸਤਾਨਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ।
ਰੇਪਿਨ ਦਾ ਜਨਮ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਖਾਰਕੋਵ ਗਵਰਨੇਟ ਦੇ ਚੁਗੁਏਵ ਦੇ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਹ 1860ਵਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਾਥੀ ਕਲਾਕਾਰ ਇਵਾਨ ਕਰਾਮਸਕੋਈ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਸਤਾਸੋਵ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਵੇਰਾ ਸ਼ੇਵਤਸੋਵਾ ਨੂੰ 1872 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦਾ ਬੰਧਨ ਦਸ ਸਾਲ ਰਿਹਾ।
ਰੇਪਿਨਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਚਿਤਰਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਖਾਸ ਯੋਗਤਾ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ. ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਸਤਾਸੋਵ ਨੂੰ 1876 ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰਾਮਸੋਈ ਨੇ ਲਿਖਿਆ: "ਰੇਪਿਨ ਰੂਸੀ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਉਹ ਜੋ ਹੈ ਬਿਲਕੁਲ ਉਵੇਂ ਚਿੱਤਰਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।
ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਨੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਰੇਪਿਨ ਦੇ ਚਿਤਰਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਢੁਕਿਆ।
" ਲੀਓ ਟਾਲਸਟਾਏ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਰੇਪਿਨ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਰੂਸੀ ਕਲਾਕਾਰ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ ਚਿਤਰਦਾ ਹੈ।
" ਉਸ ਵਲੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰੀ ਬਲ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਉਸ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
1874-1876 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਸੈਲੂਨ ਲਈ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਫਿਰਦੀ ਕਲਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀਆਂ ਨੁਮਾਇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਕਤ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ।
ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਅਤੇ ਰੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਮਕਸਦ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਾਰਕ ਸਨ।
ਰੇਪਿਨ ਦਾ ਜਨਮ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਖਾਰਕੋਵ ਗਵਰਨੇਟ ਦੇ ਨਗਰ ਚੁਗੁਏਵ ਦੇ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਯੇਫਿਮ ਵਸੀਲੀਏਵਿਚ ਰੇਪਿਨ ਸ਼ਾਹੀ ਰੂਸੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਉਲਹਾਨ ਰਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਇਲਿਆ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਮਨਭਾਉਂਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਫੌਜੀ ਰਹਾਇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸੀ।
ਉਹ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੂਸੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ, ਜਦ ਕਿ ਕਲਾ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੀਓ ਟਾਲਸਟਾਏ ਦੇ ਤੁੱਲ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਰੂਸੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੋਲਗਾ ਦੇ ਮਲਾਹ , ਕੁਰਸਕ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਜਲੂਸ ਅਤੇ ਜ਼ਾਪਾਰੋਜ਼ੀ ਕੱਸਾਕਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
1856 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਆਈਕਾਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਇਵਾਨ ਬੁਨਾਕੋਵ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਣ ਗਿਆ।
1864 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਰਟਸ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਅਕੈਡਮੀ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਇਵਾਨ ਕਰਾਮਸਕੋਈ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਜੋ ਕਿ ਦਸੰਬਰ 1945 ਵਿੱਚ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਦੀਆਂ ਜਿੰਮੇਦਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ ਕਿ ਨਵ-ਸਵਤੰਤਰ ਰਾਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਨੇ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਤੋਂ 12 ਮਾਰਚ ਸੰਨ 1949 ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਸੰਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਨਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਕੀਤੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਭਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਨਵਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਣਾ ਪਾਉਂਦੀ, ਅਕਤੂਬਰ 1954 ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਭਾ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸੈਨੇਟ, ਜਾਂ ਆਇਵਾਨ-ਏ-ਬਾਲੀਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਦੋ-ਸਦਨੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਉੱਚ ਸਦਨ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਚੋਣ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਅੱਧੇ ਗਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਆਜੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਨੇਟ ਤੋਂ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਅਨੁੱਛੇਦ 59 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸੀਨੇਟ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੰਬਲੀ ਦੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਦੀ ਬਿੱਲ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਨੂੰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤੇ ਦਾਣ ਦੀਆ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਸੀਨੇਟ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਉੱਤੇ ਸੀਨੇਟ ਦੀਆਂ ਅੱਧੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਚੋਣ ਆਜੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਸੇਨੇਟਰ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਸੇਨੇਟ ਭੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਬਲਕਿ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।
ਮਲਾਲਈ ਜੋਇਆ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਜੋ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨੀ ਸੰਸਦ ਲਈ 2005 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਫਰਾਹ ਪ੍ਰਾਂਤ ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਮਿਲਾਲਈ ਜੋਇਆ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਨੂੰ "ਅਸਤਬਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੈੜਾ" ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ "ਸੰਸਦ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਤਾਂ ਅਸਤਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਗਾਂਵਾਂ ਘੱਟ-ਤੋਂ-ਘੱਟ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
" ਸਾਥੀ ਅਰਕਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਸ ਮੂੰਹ ਫਟ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਣ ਲਈ ਉਸਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸੰਸਦ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਨੇ ਜੋਆ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਮੁਅੱਤਲ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੋਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਜੋਆ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਮਹਿਲਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਅਬਦੁਲ ਰਸੂਲ ਸਇਯਾਫ ਅਤੇ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ ਦੇ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਇਸ ਕੰਮ ਦੇ ਕਰਕੇ ਜੋਆ ਦੁਨੀਆ-ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਸ਼ਖਸ ਬਣ ਗਈ।
ਸੋਵੀਅਤ ਹਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋਇਆ 1998 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਈ ਸੀ।
ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸਮੂਹ, ਹੇਰਟ ਅਤੇ ਫਰਾਹ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਔਰਤ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਸੰਗਠਨ, ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਹ ਵਿਆਹੁਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਡਰੋਂ ਪਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸਾਬਕਾ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਜੋ ਸੋਵੀਅਤ-ਅਫਗਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੜਦਿਆਂ ਇੱਕ ਲੱਤ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਸੀ।
1982 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ 4 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਵਜੋਂ ਰਹਿਣ ਲਈ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਮਲਾਲਈ ਜੋਇਆ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਰਾਜਸੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਲੇਖਿਕਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ।
ਸੋਨੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੋਸਤ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
1975 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰੈਸ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ 28 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਸਾਡਾ ਮੀਡੀਆ ਸ਼ਾਇਦ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ।
” ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਦੋ "ਪ੍ਰੈਸ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਰਜਾਬੰਦੀ" ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਇੰਟਰਨੈਟ ਫ੍ਰੀ ਸਪੀਚ 'ਤੇ ਨਿਯਮਤਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਖਤ ਲੀਹ ਪਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ।
ਉਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ 1942 ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਨਕੁਲ ਸੈਨ ਵਡਵਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।
ਅੰਬਿਕਾ ਨੇ ਵੇਲਹੈਮ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਏ. ਇੰਦਰਾਪ੍ਰਸਥ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਿਪਲੋਮਾ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਐਨ ਲੈਂਗੂ ਫ੍ਰੈਂਚਾਈਸ, ਅਲਾਇੰਸ ਫ੍ਰੈਂਚਾਈਸ, ਬੈਂਕਾਕ ਤੋਂ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ, ਹਵਾਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਆਰਟ ਐਂਡ ਲਿਟਰੇਚਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਲਿਆ ਸੀ , ਪਰ ਉਹ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੀ।
ਅੰਬਿਕਾ ਸੋਨੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਆਗੂ ਹੈ।
ਉਲੇਖਨੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਕਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਤਦ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ 47 ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 21 ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨਬਾਮ ਟੁਕੀ ਦੀ ਅਗੁਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਲਪ ਮਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
16 ਫਰਵਰੀ, 2016 ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀਮੰਡਲ ਨੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ਾਸਨ ਹਟਾਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਜਪਾਲ ਜੇ ਪੀ ਰਾਜਖੋਵਾ ਨੇ ਈਟਾਨਗਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ-ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਆਜੋਜਿਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਦ ਅਤੇ ਗੁਪਤਤਾ ਦੀ ਸਹੁੰ ਦਵਾਈ।
ਮੁੱਖਮੰਤਰੀ ਕਲਿਖੋ ਪੁੱਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ 19 ਬਾਗੀ, ਬੀਜੇਪੀ ਦੇ 11 ਅਤੇ ਦੋ ਨਿਰਦਲੀ ਵਿਧਾਇਕ ਸਨ।
ਕਲਿਖੋ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ।
ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉੱਚਤਮ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਲੋਂ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਬਾਮ ਤੁਕੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮੁੱਖਮੰਤਰੀ ਪਦ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਉੱਚਤਮ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਗਏ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਰਫ ਜਿੱਥੇ ਕਲਿਖੋ ਪੁੱਲ ਅਤੇ ਬਾਗੀ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਹੀ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਾਅ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਨਬਾਮ ਤੁਕੀ ਨੂੰ ਹਟਾਕੇ ਪੇਮਾ ਖਾਂਡੂ ਨੂੰ ਮੁੱਖਮੰਤਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਜਿਆਦਾਤਰ ਬਾਗੀ ਵਿਧਾਇਕ ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਕੀ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ, ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਨਾ ਕੇਵਲ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ, ਸਗੋਂ ਕਲਿਖੋ ਪੁੱਲ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡਾ ਸਦਮਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਨੇ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਚੌਂਕੀਦਾਰ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਬਦਲੇ ਇਸ ਨੂੰ 212 ਰੁਪਏ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਠੇਕੇ ਉੱਤੇ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।
9ਵੀਂ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਆਉਂਦੇ ਇਹ 4 ਪੁਰਾਣੇ ਟਰੱਕ ਖਰੀਦਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ।
ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਲਿਖੋ ਨੇ 2.73 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ।
ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਫਿਰ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਦੀ ਟਿਕਟ ਦਿੱਤੀ।
ਕਲਿਖੋ ਪੁਲ , ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 8ਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੀ।
13 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਆਰਡਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੁਲ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।
9 ਅਗਸਤ 2016 ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਈਟਾਨਗਰ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਇਸ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੱਖੇ ਨਾਲ ਲਮਕਕੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ।
ਉਹ ਸੀਐਮ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਾਂਸੀ ਲਗਾਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ।
ਕਾਲਿਖੋ ਪੁੱਲ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ ਸੀ।
ਲੇਕਿਨ ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ ਸੀ।
ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਤਾ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਫ਼-ਸਪਿਨ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਦਨਾਨ ਅਕਮਲ ਅਤੇ ਕਮਰਾਨ ਅਕਮਲ ਹਨ।
ਫਿਰ ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਇੱਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੌਰਾਨ ਉਮਰ ਅਕਮਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ " ਮੇਰਾ ਸੁਪਨਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕਮਰਾਨ ਭਾਈ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਪੁੱਜਾਂਗਾ।
" ਸੋ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਉਦੋਂ ਸਾਕਾਰ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਮਰ ਅਕਮਲ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਖਿਲਾਫ਼ ਖੇਡਣ ਲਈ ਜੁਲਾਈ/ਅਗਸਤ 2009 ਵਿੱਚ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਹਫ਼ੀਜ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੋਏਬ ਮਲਿਕ ਵਾਂਗ ਕੈਰੇਬੀਆਈ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਖੇਡਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਤੋ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ, ਨਕਸਲਵਾੜੀ ਲਹਿਰ, ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ, ਲਹਿਰਾਂ ਅਧੀਨ ਕਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
1990 ਤੋ ਬਾਅਦ ਨਵ ਬਸਤੀਵਾਦ ਜਾਂ ੳੱੁਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਜਾਂ ਸਮਕਾਲੀ ਦੌਰ ਦੀ ਪਰਵਾਸੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵਿਤਾ ਹੋਦ ਚ ਆਈ।
ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਵਿਤਾ ਚ ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ, ਹਰਭਜਨ ਹੰੁਦਲ, ਜਹਤਾਰ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ, ਆਦਿ ਕਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰੀ, ਇੰਦਰਜੀਤ ਹਸਨਪੁਰੀ, ਆਦਿ ਨਾਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਦਾ ਆਰੰਭ ਤਾਂ ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਆਹਲੀਵਾਲੀਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਡਲਹੌਜੀ 1961 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸੈਮੀਨਾਰ ਤੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜਾਇਬ ਕਮਲ, ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਹਸਰਤ, ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ, ਆਦਿ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਅਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਡਾ. ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ,ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ, ਆਦਿ ਕਵੀਆਂ ਨੰੂ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਜੁਝਾਰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ, ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ, ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ, ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਹਲਵਾਰਵੀ, ਅਵਤਾਰ ਪਾਸ਼ ਆਦਿ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੱੁਝ ਹੋਰ ਕਵੀ ਜੋ ਪ੍ਰਮੱੁਖ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਅਧੀਨ ਇਹਨਾਂ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ।
ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਆਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੱੁਢਲੇ ਕਾਲ ਦਾ ਆਰੰਭ ਬੰਨਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪੁਸਤਕਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਪਸਾਰ ਲਈ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਮਾਹੀ ਕੰਬੋ, ਮੋਲਣੀ ਅਨਦੁਸਤਾਰ, ਫਜਲ ਸ਼ਾਹ, ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖਸ਼, ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ, ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਵਿ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਕਵੀਆਂ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿੳਂਕਿ ਉਹ ਆਪ ਪੱਛਮੀ ਢੰਗ ਦੇ ਅਲੋਚਕ ਸਨ।
ਇਸ ਨੰੂ ਰਵਾਇਤੀ ਕਵਿਤਾ ਕਹਿ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਚ ਇਹਨਾਂ ਕਵੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਕਵਿਤਾ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਾਰ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਬੰਗਾ,ਮਟਕ, ਕਵੀ ਸੋਭਾ, ਖਜਾਨ ਸਿੰਘ,ਆਦਿ ਕਵੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਸ਼ਾਹ ਜਲੰਧਰੀ,ਖਵਾਜਾ ਗੁਲਾਮ ਫਰੀਦ,ਇਮਾਮ ਬਖਸ਼,ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂਰ,ਆਦਿ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨੰੂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਵਿੱਚ 1947 ਦੀ ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਨੰੂ ਅਹਿਮ ਬਿੰਦੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੰੂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਫੈਜ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ, ਸ਼ਰੀਫ ਕੰੁਜਾਹੀ, ਤਨਵੀਰ ਬੁਖਾਰੀ, ਨਜਮ ਹੁਸੈਨ ਸੱਯਦ ਆਦਿ ਕਵੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਜਾਦੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸੇ ਹੀ ਦੌਰ ਚ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦਰਦ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚੌਥਾ ਦੌਰ ਸਮਕਾਲੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਰੀਆਂ ਬਦਲ ਰਹੇ ਮਹੌਲ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅੱਜ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਲਿਪਿਆਂਤਰ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰੁਝਾਨ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਲ ਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਕਾਰਨ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੇ ਧੱਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕਵੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਪਹਿਲੀ ਚ ਭਾਰੀ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ, ਲਾਲਾ ਕਿਰਪਾ ਸਾਗਰ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਚ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ ਹਨ।
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੁਸਤਕ ਡਾ. ਰਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਧਾਵਾ ਅੰਗਰੇਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕਵਿਤਾ ਉਰਦੂ ਫਾਰਸੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋ ਆਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਹਾਈਜੂ ਜਾਪਾਨ ਖੁੱਲੀ ਕਵਿਤਾ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜੀ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ 8 ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਜ਼ਮਾਂ ਚ ਤੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਨਾਵਲ "ਨੀਲਾ ਸੁੱਕਾ ਸਮੁੰਦਰ" ਨਵੀਨ ਕਾਵਿਕ ਵਾਰਤਕ ਵਿਧੀ ਚ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ - ਮੁੱਢਲਾ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਕਾਲ ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ -ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਕਾਲ ਤੀਜਾ ਪੜਾਅ- ਉਤਰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਕਾਲ
14ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਿਲੀਨੀ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਈਲਡ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਲਈ ਡਬਲਿਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਈ।
ਉਸਨੇ 1962 ਵਿੱਚ ਟਰਿਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪੈਂਫਲਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਬੋਲੈਡ ਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਡਬਲਿਨ ਦੇ ਟਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫਸਟ ਕਲਾਸ ਆਨਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ.ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਨੇਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ, ਗੱਦ ਅਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀਤਾ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਫਰੇਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਟਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਡਬਲਿਨ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬੌਡੋਇਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਇਓਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੇਖਣੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ।
ਉਹ ਟਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਡਬਲਿਨ ਵਿਖੇ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਟਰਿਨਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਖੇ ਰੈਜੀਡੈਂਸ ਲੇਖਕ ਵੀ ਰਹ।
70 ਵਿਆਂ ਅਤੇ 80 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਡਬਲਿਨ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ ਆਇਰਿਸ਼ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
1996 ਤੋਂ ਉਹ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਹੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੇਲੀ ਮਬਰੀ ਐਂਡ ਈਲੋਈਜ਼ ਮਬਰੀ ਨਾਪ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਇਨ ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਰਾਈਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਲਈ ਮੈਲਵਿਨ ਅਤੇ ਬਿੱਲ ਲੇਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।
ਉਹ ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਪਾਲੋ ਆਲਟੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਵੰਡਦੀ ਹੈ।
ਬੋਲੈਂਡ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਫਰੈਡਰਿਕ ਬੋਲੈਂਡ, ਇੱਕ ਕੈਰੀਅਰ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਫ੍ਰਾਂਸ ਕੈਲੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੋਸਟ-ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸਨਿਸਟ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਬੋਲੈਂਡ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਡਨ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬੋਲੈਂਡ ਨੇ ਆਇਰਿਸ਼-ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਨੁਭਵ ਹੋਏ ਸਨ।
ਇਸ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਾਲ ਵਿਚਰਨ ਕਰਕੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਬੋਲੈਂਡ ਦੀ ਪਛਾਣ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਈ।
ਉਸਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ "ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਬਚਪਨ: 1951" ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਈਵੈਨ ਬੋਲੈਂਡ ਹੈ, ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ, ਜੋ 1960ਵਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਰਗਰਮ ਹੈ।
ਉਹ ਫਿਲਹਾਲ ਸਟੇਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ 1996 ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ।
ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਆਇਰਿਸ਼ ਕੌਮੀ ਪਛਾਣ, ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਬੋਲੈਂਡ ਦੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਅਨੂਠੀ ਪ੍ਤਿਭਾ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾ ਸਦਕਾ ਰਾਜੇ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕ-ਬੀਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਥਮ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਪਾਤਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਰਸਾਲੂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਅੱਜ ਕਥਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਿੱਥ ਦਾ ਰਲਾ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹੈ।
ਰਸਾਲੂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਥਾਨਿਕ ਰੂੜੀਆਂ, ਮਨੌਤਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਵ ਕਾਫੀ ਜਿਆਦਾ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇਛਾਧਾਰੀ ਨਾਗਣੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਮੁਟਿਆਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਛਲਣ ਲਈ ਵਿਆਕੁਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਛਰਾਂ ਬੀਰਾਂ ਦੇ ਵਸ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਟੂਣੇ ਨਾਲ ਕਬੀਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਟੈਂਪਲ ਦੀ "ਲਿਜੰਡਜ਼ ਆਫ਼ ਦੀ ਪੰਜਾਬ " ਅਤੇ ਸਵਿਨਰਟਨ ਦੀ "ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਟੇਲਜ਼ ਫ਼ਰਾਮ ਦੀ ਪੰਜਾਬ " ਵਿਚ ਕੁਝ ਕਥਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰਸਾਲੂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਨਕੇ, ਦਾਦਕੇ ਅਤੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਪੈਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਜਦੋਂ ਮੈਂ 'ਨਾਗਮਣੀ' ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ 'ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ' ਰਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਆ।
ਰਸਾਲੂ ਤੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਬਾਰੇ ਇਕ ਨਾਵਲ "ਬੁੱਢੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਦਾਸ ਕਿਰਨ" ਮੇਰੀ ਕਲਪਨਾ ਵਿਚ ਰੀਂਗਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਦਾ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਲੂਣਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਣਾ,ਲੂਣਾ ਦਾ ਪੂਰਨ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋਣਾ, ਪੂਰਨ ਦਾ ਸਹਿਮਤ ਨਾ ਹੋਣਾ,ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਲੂਣਾ ਦਾ ਸਲਵਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਝੂਠੀਆਂ ਤੋਹਮਤਾ ਲਾਉਣਾ,ਸਲਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿਚ ਸੁਟਵਾਉਣਾ, ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਨ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣਾ, ਪੂਰਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਲੂਣਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣੀ, ਲੂਣਾ ਦੁਆਰਾ ਸਲਵਾਨ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸਣਾ ਤੇ ਪੂਰਨ ਦੁਆਰਾ ਲੂਣਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਚਾਵਲ ਦੇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਲਵਾਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹੀ ਨਾਗ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸਲਵਾਨ ਨੂੰ ਸਾਸਤਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਕ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਦੀ ਅਪਸਰਾ ਸੀ ਦੂਜਾ ਇਹ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਨਦੀ ਵਿਚ ਤਰਦੀ ਆਉਦੀ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆਰ ਨੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਪਾਲਿਆ ਸੀ।
ਰਾਜੇ ਸਲਵਾਨ ਦੇ ਇਕ ਖ਼ੂਹ ਤੇ ਲੂਣਾ ਉਪਰ ਮੋਹਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਉਸਦਾ ਡੋਲਾ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਰਸਾਲੂ ਦੁਆਰਾ ਬਾਸ਼ਕ ਨਾਗ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਭਰਾ ਬਣਨਾ, ਨਾਗਣੀ ਦਾ ਕਿਰਲੇ ਨਾਲ ਨਜ਼ਾਇਜ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਰਸਾਲੂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਣ,ਨਾਗਣੀ ਦੇ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋਣ ਤੇ ਸਾਰੀ ਵਿਥਿਆ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਗ ਦੁਆਰਾ ਰਸਾਲੂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਰਸਾਲੂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੀ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਕਥਾ ਵਿਚ ਰਾਜੇ ਸਲਵਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਬੇਲੀ ਨਾਲ ਤੇ ਇਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਣੀ ਇਛਰਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਲਵਾਨ ਨੇ ਰਾਣੀ ਇਛਰਾਂ ਨੂੰ ਬੀਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਕੇ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਇਆ।
ਇਸ ਵਿਚ ਰਸਾਲੂ ਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਦੋਸਤ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਗਹਿਮਾ ਦੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਕੱਟਣ ਤੇ ਪਈਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਕਾਰਨ ਮਹਿਮੇ ਤੇ ਗਹਿਮੇ ਦੁਆਰਾ ਰਸਾਲੂ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡਣ ਤੇ ਰਸਾਲੂ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਕਾਲੇ ਨਾਗ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਚ ਰਾਜੇ ਭੋਜ ਤੇ ਰਸਾਲੂ ਦਾ ਚੌਪੜ ਖੇਡਣਾ, ਕਾਂ ਤੇ ਕਾਂਵਣੀ ਦੁਆਰਾ ਬੇਈਮਾਨੀ ਨਾਲ ਹੰਸ ਤੇ ਹੰਸਣੀ ਦੇ ਘਰ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ, ਗਿੱਦੜ ਦੁਆਰਾ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ, ਰਸਾਲੂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਤੇ ਹੰਸ ਤੇ ਹੰਸਣੀ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦੁਆਉਣ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮੀਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਾਲ ਹਿਰਨ ਤੇ ਹਿਰਨੀ ਦੀ ਮੌਤ,ਗਿੱਦੜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਨਾ ਸਹਾਰਦੇ ਹੋਏ ਮਰ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਰਸਾਲੂ ਦਾ ਕਰੁਣਾਮਈ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਚ ਰਸਾਲੂ ਦੇ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਸੁਭਾਅ ਤੋ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਤੰਗ ਹੋਣਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਤੇ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਰਸਾਲੂ ਦੀ ਸਹਿਰੋਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਜਾਣ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਚਾਵਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਤੋਂ ਲੂਣਾ ਕੋਲ ਰਸਾਲੂ ਨਾਂਅ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਭੋਰੇ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਰਸਾਲੂ ਦੀ ਸਾਸਤਰ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਸਾਲੂ ਦਾ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਭੋਰੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਤੇ ਚੰਦਨਦੇਈ ਨਾਂਅ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜੋ ਰਸਾਲੂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਪਤੀ ਮੰਨੀ ਬੈਠੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਮ ਕਾਰਦਾਸ਼ੀਅਨ ਨੇ ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਵਿੱਟਰ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਫਾਲੋਅਰਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਉਤਪਾਦ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2014 ਮੋਬਾਈਲ ਗੇਮ ਕਿਮ ਕਾਰਦਾਸ਼ੀਅਨ: ਹਾਲੀਵੁੱਡ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ, 2015 ਦੀ ਫੋਟੋ ਕਿਤਾਬ ਸੈਲਫਿਸ਼ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮਕ ਨਿੱਜੀ ਐਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਰੈਪਰ ਕਾਨਯੇ ਵੈਸਟ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਵਰੇਜ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਜੋੜੇ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਹਨ।
ਕਿਮ ਡਿਜ਼ਾਸਟਰ ਮੂਵੀ , ਡੀਪ ਇਨ ਦਿ ਵੈਲੀ ਅਤੇ ਟੈਂਪਟੇਸ਼ਨ: ਕਨਫੈਸ਼ਨਸ ਆਫ ਏ ਮੈਰਿਜ ਕੌਂਸਲਰ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਕਿੰਬਰਲੀ 'ਕਿਮ' ਕਾਰਦਾਸ਼ੀਆਂ ਵੈਸਟ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ, ਅਦਾਕਾਰਾ, ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਮੌਡਲ ਹੈ।
ਕਿਮ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਰਿਸ ਹਿਲਟਨ ਦੀ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਸਟਾਈਲਿਸਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਸੀ ਪਰ ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਉਦੋਂ ਦੇ ਬੁਆਏਫਰੈਂਡ ਰੇ ਜੇ ਨਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਸੈਕਸ ਟੇਪ, ਕਿਮ ਕਾਰਦਾਸ਼ੀਅਨ, ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਪਕ ਨੋਟਿਸ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਉੱਤੇ ਪਰਦਾਪੇਸ਼ ਰੀਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਕੀਪਿੰਗ ਅਪ ਵਿਦ ਦ ਕਰਦਾਸ਼ੀਅਨਜ਼ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਇਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਪਿਨ-ਆਫਸ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਰਟਨੀ ਅਤੇ ਕਿਮ ਟੇਕ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਅਤੇ ਕੋਰਟਨੀ ਅਤੇ ਕਿਮ ਟੇਕ ਮਿਆਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਉਸਨੂੰ ਬਿਯੋਂਡ ਦ ਬ੍ਰੇਕ ਨਾਮਕ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2008 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਰਮੇਨ ਇਲੇਕਟਰਾ ਅਤੇ ਵੈਨੇਸਾ ਮਿਨਿਲੋ ਦੇ ਨਾਲ ਸਪੂਫ ਫਿਲਮ ਡਿਜਾਸਟਰ ਮੂਵੀ ਵਿੱਚ ਲੀਜ਼ਾ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
ਕਰਦਾਸ਼ੀਅਨ ਡਾਂਸਿੰਗ ਵਿਦ ਦ ਸਟਾਰਸ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸੀਜਨ ਵਿੱਚ 13 ਦਾਵੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਕਾਰਟਨੀ, ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਖਲੋਈ ਅਤੇ ਨਿੱਕਾ ਭਰਾ ਰਓਬ ਹਨ।
ਕਰਦਾਸ਼ੀਅਨ ਆਪਣੀ ਦੋ ਭੈਣਾਂ, ਮਾਂ, ਭਰਾ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਹੋਈਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਸੌਤੇਲੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰੀਯਾਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਕੀਪਿੰਗ ਅਪ ਵਿਦ ਦ ਕਰਦਾਸ਼ੀਅਨਜ਼ ਲੜੀ ਦੇ ਸਿਤਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਰੇ ਦੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ "ਖੋਜਿਆ" ਗਿਆ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਜਵਾਨ ਸੀ।
ਬੰਬੇ ਡਾਇੰਗ ਲਈ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਰਨ ਕਪੂਰ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਇੱਕ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਵੀਮ ਸੂਟ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਨੇ ਰੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਸਰਵਜਨਕ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ।