polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਗਾਣੇ ਜਿਵੇਂ "ਦਬੰਗ" ਦਾ "ਹਮਕਾ ਪੀਣੀ ਹੈ" ਅਤੇ "ਨੋ ਪਰੋਬਲਮ" ਵਿੱਚ "ਸ਼ਕੀਰਾ" ਅਤੇ ਯਮਲਾ ਪਗਲਾ ਦੀਵਾਨਾ ਵਿੱਚ "ਚਮਕੀ ਜਵਾਨੀ" ਹਿੱਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਪਟਿਆਲਾ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ “ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ” ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਟ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਮਾਸਟਰ ਸਲੀਮ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਸਲੀਮ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਸਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਭਗਤੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਐਲਬਮਾਂ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫੀ ਗਾਇਕ ਉਸਤਾਦ ਪੂਰਨ ਸ਼ਾਹ ਕੋਟੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਂ ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ, ਜਸਬੀਰ ਜੱਸੀ ਅਤੇ ਸਾਬਰ ਕੋਟੀ, ਦਿਲਜਾਨ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਵੀ ਸਨ।
ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਲੀਮ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਚੇਲਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗਾਉਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਬਠਿੰਡਾ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗਾਣੇ, ਚਰਖੇ ਦੀ ਘੁੱਕ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਸਟਰ ਸਲੀਮ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅਜ਼ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਝਿਲਮਿਲ ਤਾਰੇ.
2005 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਗਾਇਕ ਜਸਬੀਰ ਜੱਸੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੰਦੀਪ ਚੌਂਤਾ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸੋਨੀ ਮਿ ਜ਼ਿਕ ਐਲਬਮ ਤੇਰੀ ਸਾਜਨੀ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਲ ਸਾਜਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਬੁਲਾਇਆ।
ਪਿੰਡ ਸ਼ਹਿਣਾ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੀ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਦਸੰਬਰ 1916 ਨੂੰ ਇਥੇ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜਿਹਨਾ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦੇ ਕੁਆਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਿਥੇ ਗਾਰਗੀ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
ਇਥੋਂ ਹੀ ਨਹਿਰੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਾਬੂ ਰਜਬ ਅਲੀ ਲਗਪਗ 12 ਸਾਲ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਅਗਾਂਹ ਵਧੂ ਸੋਚ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਪੜਨ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇੱਥੇ 1940 ਦੇ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਜਗਦੀਸ਼ ਰਾਏ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੇਡੀਓ ਲੈਕੇ ਆਂਦਾ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਚੰਭਾ ਸੀ।
ਸਵ: ਮਿਸਤਰੀ ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਨ 1944 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਇੰਜਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਵੀਲ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਸਨ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸਾਇਕਲ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਤਾਂ ਲੋਕ ਅੱਗੇ ਹੋ-ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਆਕਤੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਾ ਹੁੰਦੀ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਬੱਸ ਸੇਵਾ 1955 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਜਾਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੌਖ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਅਗਾਂਹ ਵਧੂ ਕਿਸਾਨ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਬਾਰਵਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਟਰੈਕਟਰ ਛੋਟਾ ਫਰਗੂਸਨ ਲੈਕੇ ਆਂਦਾ।
ਇਹ ਵੀ ਪਿੰਡ ਸ਼ਹਿਣਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੰਗਦੀ ਨੂੰ ਲੋਕ ਅੱਡੀਆ ਚੁੱਕ ਚੁੱਕ ਵੇਖਦੇ ਅਤੇ ਉਡਦੀ ਧੂੜ ਦੇ ਨਜਾਰੇ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਮੰਨਚਲੇ ਗੱਭਰੂ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦੇ ਔਹ ਗਈ ਔਹ ਗਈ।
ਪੇਂਡੂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੇ ਮੰਗ ਸੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਮੈਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੈ ਦੇਵੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬੋਲਦੀਆਂ।
ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਬੱਚੇ ਬੁੱਢੇ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਉਹਨਾ ਦੇ ਘਰ ਭੀੜ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ।
ਕਸਬਾ ਸ਼ਹਿਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵ ਪੂਰਨ ਕਸਬਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਬਰਨਾਲਾ-ਬਾਜਾਖਾਨਾ ਮੇਨ ਜੀ.ਟੀ.ਰੋਡ ਦੇ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਮੇਨ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪਿੰਡ ਚੂੰਘਾਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਬੁਰਜ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਪੱਖੋਂ ਕੈਂਚੀਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਸਬਾ ਭਦੌੜ ਹੈ।
ਇਹ ਪਿੰਡ ਨਹਿਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅੱਧ ‘ਤੇ ਜਾਣੀ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਲ ਤੋਂ 50 ਮੀਲ ਨਹਿਰ ਇੱਕ ਸਾਇਡ ਅਤੇ 50 ਮੀਲ ਦੂਸਰੀ ਸਾਇਡ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ ਸਰਕਾਰ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੈਸਟ ਹਾਊਸ, ਖਜਾਨਾ, ਨਹਿਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਦਫਤਰ ਅਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕੁਆਟਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਪਿੰਡ ਨਹਿਰ ਦੇ ਕੋਲ ਵੱਸਿਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨ ਮੋਹਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਠੰਡੀਆ ਹਵਾਵਾਂ ਜਦੋਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਹਿਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਿੰਜਾਈ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜਿੱਥੇ ਖੇਤ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਫਸਲਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਚੱਕ ਬਖ਼ਤੂ ਸੀ।
ਸੈਣਾ ਸਿੰਘ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਸਗੋਂ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।
ਕਿਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਕਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਮੀਨ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਸੈਣਾ ਸਿੰਘ ਸਰਦਾਰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿਹਨਤ ਕਸ਼, ਦਿਆਲੂ ਅਤੇ ਨਰਮ ਸੁਭਾ ਦਾ ਇਨਸਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਆਮ ਲੋਕ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਸੈਣੇ ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ।
ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਸੈਣਾ ਸਿੰਘ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਜੁੜਦਾ ਪਿੰਡ ਸ਼ਹਿਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਥੇ ਹੀ ਬੱਸ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪਿੰਡ ਸ਼ਹਿਣਾ ਦੇ ਇਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮਨਸਾ ਰਾਮ ਠਠਿਆਰ ਜੀ ਨੂੰ ਵਧੀਆ, ਸੋਹਣੇ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਾਲ 1976 ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਨਯੋਗ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭੁਪਾਲ ਵਿਖੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਪਿੰਡ ਸ਼ਹਿਣਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡੀ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈਆ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆ ਬੈਲ ਗੱਡੀਆ, ਦਾਤੀਆ ਅਤੇ ਗੰਡਾਸੇ ਵੀ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਸਨ।
ਸੈਣਾ ਸਿੰਘ ਸਰਦਾਰ ਵੱਲੋ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਕਿਲ੍ਹਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਜੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਪਣਾ ਵਜੂਦ ਖਤਮ ਕਰ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸੈਣਾ ਸਿੰਘ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਜਾਣੀ ਕਿ ਮਲੌਦ ਵਾਲੇ ਸਰਦਾਰਾ ਵੱਲੋਂ ਲਗਪਗ 2009 ਵਿੱਚ ਉਸ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਜਗਾ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ।
ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਵਿਆਕਤੀ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪਲਾਂਟ ਕੱਟਕੇ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਅੱਗੇ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਰਾਧੂ ਅਤੇ ਹਰੀਆ ਰਾਮ ਠਠਿਆਰ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਉੱਠਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਝਾਂਜਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।
ਉੱਠਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆ ਝਾਂਜਰਾਂ ਇਕੱਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਨੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਊਠ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਪਾਲਕਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਦਿਲਕਸ਼ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਸ਼ਹਿਣਾ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ ਮਹੰਤਾਂ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੰਨ 1885 ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੀ।
ਪੁਆਧੀ ਦੀ ਨੀਵੀਂ ਸੁਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਾਝੀ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਸੁਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਲਵਈ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਲਾ /ਹ/ ਨਹੀਂ ਉੱਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਸਕੀ ਵਿਅੰਜਨ /ਙ/ ਅਤੇ /ਞ/ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ: ਸਬੇਰਾ , ਸੰਬਾਰ ਕੇ , ਕਾਮਾ ਰੌਲੀ, ਕੈਮਾਂ , ਜਾਮਾਂਗਾ, ਐਮੇ, ਸਮਗਾ , ਸਿਰਨਾਮਾ, ਜਮਾਈ, ਅਤੇ ਤੀਮੀ ਆਦਿ।
ਪੁਆਧੀ ਵਿੱਚ ਬਾਂਗਰੂ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਹਰਸਵ ਸਵਰਾਂ ਦੀ ਦੀਰਘਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੋਪੜ, ਪਟਿਆਲੇ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ, ਜ਼ਿਲਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੀ ਗੁੱਠ, ਅੰਬਾਲੇ ਦਾ ਥਾਣਾ ਸਦਰ ਵਾਲਾ ਪਾਸਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੀਂਦ ਦੇ ਕੁਝ ਪਿੰਡ।
ਪ੍ਰੋ. ਮਲਵਿੰਦਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ,"ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਥੱਲੜੀ ਪੱਟੀ ਪਿੰਜੌਰ ਤੋਂ ਨਾਲਾਗੜ੍ਹ ਪੁਆਧੀ ਦੀ ਰੰਗਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦਰਿਆ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਰਿਆ ਘੱਗਰ ਦੇ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਵੱਡ ਆਕਾਰੀ ਭੂ-ਖੰਡ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਪੁਆਧ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਆਧੀ ਦੇ ਸਬੰਧਕ ਵੀ ਖਾਸ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।
ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ: ਇਬ , ਇਬਕੇ , ਇਕਣ, ਈਕਣ, ਓਗਲ ਕੋਗਲ , ਜੋਗਲ , ਤੋਗਲ ਆਦਿ।
ਪੁਆਧੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਂਜਾਬ ਦੇ ਪੁਆਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਪਾਰਟੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ, ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸਾਂਝਾ ਮੋਰਚਾ ਨਾਲ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਹੋਰ ਪਿਛੜੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਜਿਵੇਂ-ਸੈਨੀ, ਸੁਨਾਰ, ਕੰਬੋਜ, ਤਾਰਖਾਨ / ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ, ਗੁਰਜਰ, ਘੁਮਿਆਰ/ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਤੇਲੀ, ਵਣਜਾਰੇ, ਲੋਹਾਰ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 31.3% ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੱਟ-ਸਿੱਖ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 21% ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਜਾਤੀਆਂ - ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਖੱਤਰੀ / ਭਾਪੇ, ਬਾਨੀਆਂ, ਠਾਕੁਰ/ ਰਾਜਪੂਤ ਬਾਕੀ ਦਾ 12% ਹਿੱਸਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਸਾਲ 2016 ਤੱਕ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਐਸਸੀ / ਐਸਟੀ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਦੀ ਜਾਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਰਮਿਆਨ ਹਰ 5 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸੱਤਾ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਪਰ 2012 ਦੀ ਇਹ ਚੋਣ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਫਿਰ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਈ।
ਇਸ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਉਭਾਰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਾਲ ਦਾ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦਾ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਪਤਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਈਦ ਆਬਿਦ ਅਲੀ ਆਬਿਦ ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮ ਮੁਸਤਫਾ ਤਬਸਮ ਤੇ ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼ ਵਰਗੇ ਨਾਮਵਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਈ।
ਉਹ ਕਿੰਨਰਾਈਡ ਕਾਲਜ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਇਸਲਾਮੀਆ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਈ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਓਰੀਐਂਟਲ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਬਨਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕਵੀਨਜ਼ ਮੈਰੀ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।
ਅਗਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਲਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਲਾਹੌਰ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ, ਕੋਇਟਾ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਫੈਡਰਲ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਐਫ-7/2 ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਵਕਾਰ ਹਸਨੈ ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਜਹਾਂਜ਼ੇਬ ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਮਲਹਾਤ ਅਵਾਨ ਸੀ।
ਉਸਦੀ ਨਮਾਜ਼-ਏ-ਜਨਾਜ਼ਾ 3 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੇ ਐਫ -11 ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਾ ਪਰਵੇਜ਼ ਅਸ਼ਰਫ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਦੁੱਖ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਿਆਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੋਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।
1990 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਟੇਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਦ ਫ੍ਰੇਸ਼ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਬੇਲ-ਏਅਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਕਾਮਯਾਬੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲੱਗਭਗ ਛੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਏਨਬੀਸੀ ਤੇ ਚਲਿਆ, ਇਸ ਦੋਰਾਨ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।
1990 ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ, ਸਮਿਥ ਨੇ ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਅਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਲਾੱਕਬਸਟਰ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੋਕਾ ਮਿਲਿਆ।
ਇਹ ਇੱਕਲਾ ਅਜਿਹਾ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਡੋਮੈਸ ਟੀਕ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਤੇ $100 ਮਿਲੀਅਨ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਠ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ $150 ਮਿਲੀਅਨ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ 11 ਅੰਤਰਾਸਟਰੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਸਮਿਥ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਸਤੰਬਰ, 1968 ਨੂੰ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕੈਰੋਲੀਨ ਅਤੇ ਵਿਲਾਰਡ ਕੈਰਲ ਸਮਿੱਥ ਸੀਨੀਅਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਅਤੇ ਫਰਿੱਜ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਹ ਵੈਸਟ ਫਿਲਡੇਲਫਿਆ ਦੇ ਵਿਨਫੀਲਡ ਗੁਆਂ. ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਬੈਪਟਿਸਟ. ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਪਾਮੇਲਾ ਅਤੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ, ਜੁੜਵਾਂ ਹੈਰੀ ਅਤੇ ਏਲੇਨ ਹੈ. ਸਮਿਥ ਨੇ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੈਥੋਲਿਕ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਆੱਰ ਲੇਡੀ ਫ ਲੌਰਡਜ਼ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਿਆ. ਜਦੋਂ ਉਹ 13 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 2000 ਤਕ ਤਲਾਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ.
2013 ਵਿੱਚ ਸਮਿਥ ਦੀ ਫਿਲਮ ਆਫਟਰ ਅਰਥ , ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਬੇਟੇ ਜਾਡਨ ਸਮਿਥ ਨੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਦੀ ਨਾਕਾਮਯਾਬੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਫੋਰਬੇਸ ਦੁਆਰਾ, ਵਿਲ ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਦੁਨਿਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਵਿਲਾਰਡ ਕੈਰੋਲ "ਵਿਲ" ਸਮਿਥ, ਜੂਨੀਅਰ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਰੈਪਰ ਹੈ।
ਸਮਿਥ ਦਾ ਨਾਂ ਚਾਰ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਦੋ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਚਾਰ ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਅਲਾਮਬਰਾ ਸਪੇਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਰਾਨਾਦਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਕਿਲਾ ਹੈ।
ਇਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 889 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕਿਲੇ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਵੱਲ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਫਿਰ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਗਰਾਨਾਦਾ ਐਮੀਰਾਤ ਦੇ ਮੂਰ ਮੂਲ ਦੇ ਅਮੀਰ ਮਹੰਮਦ ਬਿਨ ਅਲ-ਅਹਮਾਰ ਨੇ ਇਸਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਦੀਵਾਰਾਂ ਬਣਵਾਈਆਂ।
1333 ਵਿੱਚ ਗਰਾਨਾਦਾ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਯੂਸਫ ਪਹਿਲਾ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
1931 ਅਤੇ 1937 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ. ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮਾਸਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਜਰਨਲ ਨੈਰੰਗ-ਏ-ਖਿਆਲ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ।
ਉਹ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਆਰੀਆ ਗਜ਼ਟ ਦਾ ਡੀ ਫੈਕਟੋ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਏਸ਼ੀਆ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੋਸਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਪੂਰਬੀ ਪਾਠ ਅਤੇ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਜਾਂ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਥਾਰਟੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ, ਮਲਿਕ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ ਅੱਸੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਬੰਧ ਅਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਸਨ।
1965 ਵਿਚ, ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਸ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਉਰਦੂ ਭਾਗ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ ਅਤੇ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਜਨਵਰੀ 1967 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਤਿਮਾਹੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮੀਖਿਆ ਤਹਿਰੀਰ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਉਹ ਉਰਦੂ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਇਲਮੀ ਮਜਲਿਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1983 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ 'ਤਜ਼ਕਿਰਾ-ਏ-ਮੁਆਸੀਰੀਨ' ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਜਾਂ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਬਲਕਿ ਸ਼ਬਦਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਾਬਰ ਪ੍ਰਤੀ ਉਲੇਖ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਖ ਕੇ ਸਿਖ ਵਿਦਵਾਨਾ ਅਤੇ ਸੰਪਰਦਾਈ ਵਿਗਿਆਨੀਆ ਨੇ ਦਿਤਾ ਉੰਜ ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਸ੍ਰੀ ਗੂਰੁ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ।
ਬਾਬਰਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਜੋ 1521 ਵਿੱਚ ਏਮਨਾਬਾਦ ਤੇ ਬਾਬਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਹਾਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।
ਸਕਤਾ ਸੀਹੁ ਸਾਰੇ ਪੈ ਵਗੈ ਖਸਮੈ ਸਾ ਪੁਰਸਾਈ॥ ਰਤਨ ਵਿਗਾੜਿ ਵਿਗੋਏ ਕੁਤੀ ਮੁਇਆ ਸਾਰ ਨ ਕਾਈ॥
ਡਾ. ਸੰਧੂ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਅਕਾਦਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਡੀਐਸਸੀ ਪੇਪਰਾਂ ਦੇ ਥੀਸਿਸ ਦਾ ਨਿਰੀਖਕ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਵੀ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਕਈ ਥੀਸਿਸਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ।
1980 ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਲੈਂਗੂਏਜਿਜ਼ ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ ਤੇ ਪੋਸਟ ਡਾਕਟਰਲ ਪੇਪਰ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਕਾਲਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਨੂੰ ਵਿਜ਼ਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
1983 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਵਿਜ਼ਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ਇੱਥੇ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਰਜ ਵੀ ਆਰੰਭਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ‘ਕਰਾਸ ਡਾਇਲੈਕਟ ਫ਼ੀਚਰ ਆਫ ਪੰਜਾਬੀ’ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਣ ਉਪਰੰਤ ਇੱਕ ਪੁਆਧੀ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਉਹ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1985 ਨੂੰ ਇਹ ਕਾਰਜ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਏ।
ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਖ਼੍ਰੀਦਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਆਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਵਾ ਲਈ ਸੀ।
ਡਾ. ਸੰਧੂ ਦੀਆਂ ਅੰਤਿਮ ਰਸਮਾਂ ਮੌਕੇ ਡਾ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ‘ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਉਸਾਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਦਵਾਨ ਤੁਰ ਗਿਆ ਹੈ।
ਐਮ.ਏ. ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾ. ਸੰਧੂ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਲਿੰਗੁਇਸਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਈਵਨਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵੀ ਲੱਗ ਗਏ ਸਨ।
ਡਾ. ਸੰਧੂ 1964 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵੱਲੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ।
ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਲੈਨਿਨਗਰਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਖੋਜ ਸਦਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟਲ ਫੋਨੈਟਿਕਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਡਿਗਰੀ ਡੀਐਸਸੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਸ਼ਾ ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ- ਮਾਸਕੋ, ਕੀਵ, ਬਰਲਿਨ, ਸਟਾਕਹੋਮ, ਲੰਡਨ ਤੇ ਹੈਲਿੰਸਕੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ’ਤੇ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ’ਤੇ ਖੋਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਕੋਰਸ ਪਾਸ ਕੀਤੇ।
1960ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦੇਰ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਉਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹਿਤ ਮਾਸਕੋ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਥੋਂ ਆਕੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ‘ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟ ਫੋਨੈਟਿਕਸ’ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ਅਸਵਾਰ ਅਤੇ ਪੁਆਧੀ ਬੋਲੀ ’ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੀਐੱਚ.ਡੀ. ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਉੱਚ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਚੇਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸਰ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1956 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਖੋਜ ਸਹਾਇਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।
ਉਦੋਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੀ ਖੋਜ ਘਾਲਣਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਬਲਬੀਰ ਸੰਧੂ ਦੀਆਂ ਖੁੱਚਾਂ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਦਮ ਹੈ।
ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਕੋਸ਼ਕਾਰੀ ’ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪਰਚੇ ਅਤੇ ਦਰਜਨਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵੀ ਲੰਬੀ ਹੈ ਪਰ 1985 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਮਿੱਤ ਕਦੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਜਮੇਰ ਕੌਰ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਬੰਧੀ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕਿਤਾਬ ਆਪਣੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਹੇਠ ਛਪਾਈ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਾਡੇ ਚੇਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨਫ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਆਚਾਰੀਆ ਕਸ਼ੇਮੇਂਦਰ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਦਲੀਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ' ਚ ਔਚਿਤਯ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤੀ ਹੈ , ਪਰੰਤੂ ਇੰਨੇ ਨਾਲ ਹੀ ਔਚਿਤਯ ਦਾ ਕਾਵਿਆਤਮਤਵ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਚਾਹੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ - ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਾਰਿਆਂ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ “ ਔਚਿਤਯ ' ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦਾ ਅਨਿਵਾਰਯ ਤੱਤ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ , ਪਰ ਉਹ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਕਾਵਿ ’ ਚ ਕਾਵਿਤੱਵ ਵਿਦਮਾਨ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ।
ਇੱਥੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਕਾਵਿ ਦੇ ਉਤਕਰਸ਼ ਲਈ ਔਚਿਤਯ ਸਾਧਨ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਧਯ ?
ਜੇ ਔਚਿਤਯ ਸਾਧਯ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ , ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਾਵਿ ਦੇ ਸਾਧਯ ਆਤਮ - ਤੱਤ' ਦੇ ਉਤਕਰਸ਼ ਦਾ ਸਾਧਨ ਮਾਤਰ ਹੈ ।
ਕਵੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੁਹਿਰਦ ਨੂੰ ਰਸ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ , ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ।
ਅਸਲ ਚ ਔਚਿਤਯ ‘ ਰਸ ਦੇ ਉਤਕਰਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਣ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ , ਪਰ ਔਚਿਤਯ ਹੀ ਕਵੀ ਦਾ ਸਾਧਯ ਅਥਵਾ ਉੱਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਸੁਹਿਰਦ ਜਾਂ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਰਸ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਔਚਿਤਯ ਦੀ ਅਨਿਵਾਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਔਚਿਤਯ ਦੇ ਨਿਰਵਾਹ ਲਈ ਰਸ ਆਦਿ ਦੀ ਨਹੀਂ ।
ਆਚਾਰੀਆ ਕਸ਼ੇਮੇਂਦੂ ਨੇ ਲੋਕ - ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ' ਤੇ ਔਚਿਤਯ ' ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅਥਵਾ ਜੀਵਿਤ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ।
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਈ ਔਚਿਤਯ ਦਾ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰਨਾ ਅਤਿਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਵਿ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਮਤਕਾਰ ਜਾਂ ਆਨੰਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਔਚਿਤਯ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਆਵਸ਼ਕ ਹੈ ।
ਕਾਵਿ ’ ਚ ਰਸ , ਗੁਣ , ਅਲੰਕਾਰ ਆਦਿ ਦਾ ਨਿਯੋਜਨ ਕਰਨ ’ ਚ ਔਚਿਤਯ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਨਾ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਔਚਿਤਯ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਵਿ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਨਿਰਰਥਕ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ।
ਕਸ਼ੇਮੇਂਦਰ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਔਚਿਤਯ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ' ਚ ਵਿਆਪਤ ਹੈ ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਾਵਿ ਦੇ ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਪਤ ਹੈ ।
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ - ਵਿਵਹਾਰ ’ ਚ ਔਚਿਤਯ ਦਾ ਪਾਲਨ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਖੌਲ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਔਚਿਤਯ ਦਾ ਪਾਲਨ ਨਾ ਹੋਣ ' ਤੇ ਉਹ ਕਾਵਿ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਚ ਉਪਹਾਸ ਦਾ ਹੀ ਪਾਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ ।
ਸ਼ਬਦ-ਵਿਗਿਆਨ: ਪਦ, ਵਾਕ, ਕ੍ਰਿਆ, ਕਾਰਕ, ਲਿੰਗ, ਵਚਨ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਉਪਸਰਗ, ਨਿਪਾਤ
ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ: ਪ੍ਰਬੰਧ-ਅਰਥ, ਗੁਣ ਅਲੰਕਾਰ, ਰਸ, ਸਾਰ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਤੱਤਵ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ, ਨਾਮ
ਔਚਿੱਤ ਸਿਧਾਂਤ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਦੀ ਆਤਮਾ ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਉੱਚਿਤ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਕਸ਼ੇਮੇਂਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਪੁਸਤਕ "ਔਚਿਤਯ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ" ਵਿੱਚ ਔਚਿੱਤ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਸਨ, ਐਨੀ ਫਿਲਿਪਸ ਅਤੇ ਐਲਾ ਆਇਰੀਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ, ਰਿਚਰਡ।
ਉਹ ਸਪਰਿੰਗ ਹਿੱਲ, ਫਰੈਂਕਲਿਨ, ਸਪਰਿੰਗਫੀਲਡ, ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਵਿਲ, ਟੈਨੇਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ।
ਉਸਨੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਵਿਲ ਵਿੱਚ ਵੈਂਡਰਬਿਲਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, 1909 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ।
ਉਸਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਡੇਨੀ ਸਨ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਐਪੀਸਕੋਪਲ ਚਰਚ, ਦੱਖਣ ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਸ਼ਪ ਸਨ।
ਰੈਨਸਮ ਨੇ ਟੇਲਰਸਵਿਲੇ, ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਦੇ ਟੇਲਰਸਵਿਲੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਜਮਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਇਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੇਵਿਸਬਰਗ, ਟੈਨਸੀ ਦੇ ਹੇਨਸ-ਮੈਕਲੀਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਲੇਵਿਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਰੋਡਸ ਸਕਾਲਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਉਹ ਕੇਨਿਯਨ ਰਿਵਿਊ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ, ਅਤੇ 1959 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।
ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ਼ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਾਥੀ ਹਨ; ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੋਨਾਲਡ ਡੇਵਿਡਸਨ, ਰੈਂਡਲ ਜੈਰੇਲ, ਜਾਰਜ ਲੈਨਿੰਗ, ਰੌਬਰਟ ਲੋਵੇਲ, ਐਂਡਰਿਊ ਲਿਟਲ, ​​ਐਲਨ ਟੇਟ, ਪੀਟਰ ਟੇਲਰ, ਰੋਬੀ ਮੈਕਾਲੇ, ਰੌਬਰਟ ਪੇਨ ਵਾਰਨ, ਈ.ਐਲ. ਡਾਕਟਰੋਵ, ਕਲੀਨਥ ਬਰੂਕਸ, ਰਿਚਰਡ ਐਮ. ਵੀਵਰ, ਜੇਮਜ਼ ਰਾਈਟ, ਅਤੇ ਕਾਂਸਟੈਂਟੀਨੋਸ ਪੈਟਰਾਈਡਸ (ਖੁਦ ਇੱਕ ਰੋਡਸ ਵਿਦਵਾਨ, ਜਿਸਨੇ ਜਾਨ ਮਿਲਟਨ ਦੇ ਲਿਸੀਡਾਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ ਰੈਨਸਮ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ)।
ਉਸਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਚਿਲਸ ਐਂਡ ਫੀਵਰ ਅਤੇ ਟੂ ਜੈਂਟਲਮੈਨ ਇਨ ਬਾਂਡ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਕਾਵਿ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸ਼ੋਧਨ , ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।
1963 ਵਿੱਚ, ਕਵੀ/ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਰੈਨਸਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰੈਂਡਲ ਜੈਰੇਲ ਨੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਰੈਨਸਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ:
ਜੌਹਨ ਕ੍ਰੋ ਰੈਨਸਮ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸਮੁੱਚੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਕਈ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਪਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਜਾਦੂਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ - ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਤ੍ਰੇਲ ਵਾਂਗ ਨਰਮ, ਅਸਲ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦਾ ਜਾਦੂ।
ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੀਤ ਲਈ ਸਾਡੀ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਡੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਲੜਾਈ, ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ "ਦੂਜੇ ਕੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਰੈਨਸਮ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਲਗਭਗ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਕੋਪ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਪਰ ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮੌਲਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੈਨਸਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਮੌਲਿਕ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਮਦਰਦ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ; ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਲਗਭਗ ਸੰਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਦੀ ਸੰਖੇਪਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰੈਨਸਮ ਨੇ 1951 ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਬੋਲਿੰਗਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ।
ਉਸਦੀ ਦੱਖਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ "ਜੈਨੇਟ ਵੇਕਿੰਗ" ਹੈ, ਜੋ "ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
" ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਖਤ ਰੂਪਵਾਦੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਤੁਕਬੰਦੀ ਅਤੇ ਮੀਟਰ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਏਲਮੈਨ ਅਤੇ ਓ'ਕਲੇਅਰ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ " ਰਸਮੀਵਾਦ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੇਰਹਿਮੀ, ਬੇਰਹਿਮੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਰਸਮੀਵਾਦ ਦੇ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਜਾਂ ਕਤਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਨਵੀਂ ਆਲੋਚਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ 1941 ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਆਲੋਚਨਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਨਵੀਂ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਥਿਊਰੀ, ਜਿਸ ਨੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਚਾਰਾਂ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਰਿਹਾ, ਨੇ ਗੈਰ-ਪਾਠ ਸੰਬੰਧੀ ਪੱਖਪਾਤ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਪਾਠ ਸੰਬੰਧੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ 1937 ਲੇਖ ਵਿੱਚ, "ਆਲੋਚਨਾ, ਇੰਕ." ਰੈਨਸਮ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਰੂਪ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, "ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਕ, ਜਾਂ ਸਟੀਕ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
" ਇਸ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਾਹਿਤ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਦਵਤਾ, ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਦਵਤਾ, ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ "ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਐਨ" ਕਿਹਾ ਹੈ, ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਜਵਾਬਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਹਜਵਾਦੀ ਵਸਤੂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ ਦੱਸੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਨਵੀਂ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।
"ਆਲੋਚਨਾ, ਇੰਕ." ਅਤੇ ਰੈਨਸਮ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਲੇਖ ਕੁਝ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਆਲੋਚਕ ਬਣਾਏ ਜਾਣਗੇ।
ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਲਨ ਟੇਟ, ਕਲੀਨਥ ਬਰੂਕਸ, ਅਤੇ ਰੌਬਰਟ ਪੇਨ ਵਾਰਨ, ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੱਥ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਸਨ।
1951 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਲੈਟਰਸ ਤੋਂ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਰਸਲ ਲੋਇਨਸ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜੌਹਨ ਕ੍ਰੋ ਰੈਨਸਮ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿੱਖਿਅਕ, ਵਿਦਵਾਨ, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ, ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।
ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਆਲੋਚਨਾ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੇਨਿਯਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਕੇਨਿਯਨ ਸਮੀਖਿਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।
ਨਿਪੁੰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਵੀ ਸੀ।
ਜਾਨ ਕਰੋ ਰੈਨਸਮ' ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ, ਵਿਦਵਾਨ, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ, ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਨਵੀਨ ਆਲੋਚਨਾ ਸਕੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫਰਵਰੀ 1762 ਨੂੰ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੀਲਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਨੇੜਲੇ ਕੁੱਪ-ਰੋਹੀੜਾ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇਕੱਤਰ ਸਿੱਖਾਂ ਉਪਰ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਦਾ ਮੋੜਵਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਚਦੀ ਵਹੀਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦਿਆਂ ਸਿੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਗਹਿਲ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਝਿੜ੍ਹੀ ਵਾਲੀ ਢਾਬ ’ਤੇ ਪੁੱਜੇ।
ਕੁਝ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਾਕਮਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਡਰੋਂ ਉਦੋਂ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਜਾਂ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬੂਹੇ ਭੇੜ ਲਏ ਸਨ।
ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਹਮਲੇ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਬਚਦੀ ਬਚਾਉਂਦੀ ਕੁਝ ਸਿੰਘ ਵਹੀਰ ਗਹਿਲ ਝਿੜ੍ਹੀ ਦੀ ਢਾਬ ’ਤੇ ਪੁੱਜ ਗਈ।
ਅਬਦਾਲੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਤਲੇਆਮ ਇੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਢਾਬ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਨਸਾਨੀ ਖੂਨ ਅਤੇ ਮਿੱਝ ਦੇ ਰਲਾਅ ਨਾਲ ਸੂਹਾ ਤੇ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਿੱਖ ਗੁਰੀਲਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਫ਼ਨਾਹ ਹੋਈ ਸਮਝ ਕੇ ਅੱਕੀ-ਥੱਕੀ ਅਬਦਾਲੀ ਫੌਜ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਈ।
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਹਿਲ ਨੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੋਹੜੀ ਗੱਡੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਗਹਿਲ ਪਿਆ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਪਿੰਡ ਗਹਿਲ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਬਾਬੂ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੀ ਛੁਪਣਗਾਹ
ਗਿਆਨੀ ਗਰਜਾ ਸਿੰਘ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਚਿੜੀਆ, ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਵੀ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਅੰਗ ਰਹੇ।
ਪਿੰਡ ਗਹਿਲ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਐਸਜੀਪੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ’ਤੇ ਵਗਦੀ ਨਹਿਰ ਬਠਿੰਡਾ ਬ੍ਰਾਂਚ ਦੀ ਬੁਰਜੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਸਿਆ ਪਿੰਡ ਗਹਿਲ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੰਤੂ 1762 ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੇ ‘ਵੱਡੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ’ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਖੂਨੀ ਝੜਪ ਗਹਿਲ ਦੀ ਝਿੜ੍ਹੀ ਵਾਲੀ ਢਾਬ ’ਤੇ ਹੋਣ ਕਰਨ ਇਹ ਪਿੰਡ ਵੀ ਸਿੱਖ ਤਵਾਰੀਖ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਹਰੇਕ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਹਿਰ ਦਾ ਪੁਲ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਥਰੀ ਗੁਦੜੀ ਵਾਲਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਫੈਂਸੀ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਠੰਡ ਨਾਲ ਠਿਠਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਾਥੀ ਸਮੁੱਚੇ ਕੈਥੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਗੂਦਾ ਖਾਕੇ ਸਮੁੱਚੇ ਫੋਕੇ ਕੈਥੇ ਦਾ ਮਲਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਤਦ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੰਨੇ ਰੁੱਝੇਵੇਂ ਹੋਣ ਕਿ ਸਾਹ ਲੈਣ ਕਿ ਫੁਰਸਤ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਜਦੋਂ ਪੁੱਤ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਅੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤਦ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ)
ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹੀ ਕੋਈ ਕਾਰਜ ਵਿਗੜਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਸਾਸ ਮੋਰ ਅਨਹਰੀ, ਸਸੁਰ ਮੋਰ ਅਨਹਰਾ, ਜੇਹਸੇ ਬਿਯਾਹੀ ਉਹੋ ਚਕਚੋਨਹਰਾ, ਕੇਕਰੇ ਪੇ ਦੇਈ ਧੇਪਾਰਦਾਰ ਕਜਰਾ।
ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਤਦ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਏ ਪਰ ਕੋਈ ਉਸ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਾ ਮਿਲੇ।
ਇਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਵਧੀ ਖੇਤਰ ਲਖਨਊ, ਹਰਦੋਈ, ਸੀਤਾਪੁਰ, ਲਖੀਮਪੁਰ, ਫੈਜਾਬਾਦ, ਪਰਤਾਪਗੜ, ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ, ਇਲਾਹਬਾਦ ਅਤੇ ਫਤੇਹਪੁਰ, ਮਿਰਜਾਪੁਰ, ਜੌਨਪੁਰ ਆਦਿ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਵਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ।