polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀਨ ਸਕੂਲ, ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ; ਪਰ, ਉਹ 1971 ਦੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜੰਗ ਕਾਰਨ, ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ।
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟਕਸਾਲੀ ਮਕੈਨਕੀ ਅਤੇ ਮਿਕਦਾਰ ਮਕੈਨਕੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖ਼ਾਂ ਹਨ।
ਟਕਸਾਲੀ ਜਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਮਕੈਨਕੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਭੌਤਿਕ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਘੋਖ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਜ਼ੋਰ ਹੇਠ ਚੱਲਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਦਾ ਵਖਿਆਣ ਕਰਨ।
ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਟਕਸਾਲੀ ਮਕੈਨਕੀ ਸਾਇੰਸ, ਇੰਜੀਨੀਅਰੀ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ।
ਕਾਇਨਾਮੈਟਿਕਸ, ਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਨਿਰੀਖਤ ਗਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਿਬਟਣਾ
ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੰਡ ਗਣਿਤਿਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਦੀ ਚੋਣ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਪ੍ਰੰਪ੍ਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਚਿਨਮਈ ਨੂੰ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਯੰਗ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਲਈ ਸੀ.ਸੀ.ਆਰ.ਟੀ. ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ।
ਉਸ ਨੇ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਮੈਕਸ ਮੂਲਰ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਵੈੱਬ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਐਨ.ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ ਅਤੇ ਐਸ.ਐਸ.ਆਈ ਤੋਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਆਪਣੇ ਸਕੂਲੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਸਿਫ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਸੰਕਲਪ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਚਿਨਮਈ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਡਾਂਸਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨ੍ਰਿਤ ਦੇ ਓਡੀਸੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਤਾਮਿਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਮਰਾਠੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਤੇਲਗੂ, ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲਣ ਦੇ ਸਮਰਥ ਹੈ।
ਚਿਨਮਈ ਸ੍ਰੀਪਾਡਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਨਅਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਅਵਾਜ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਜਾਕੀ ਵੀ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਤਰਜਮਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੀ ਕੰਪਨੀ ਬਲੂ ਐਲੀਫ਼ੈਂਨ ਦੀ ਥਾਪਕ ਅਤੇ ਵੀ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਕੌਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਫ਼ਿਲਮ ਕੰਨਾਥਿਲ ਮੁਥਾਮਿੱਤਲ ਵਿਚਲੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤ "ਓਰੂ ਧੀਵਮ ਥੰਥਾ ਪੂਵਏ" ਨਾਲ਼ ਅਸਲੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਹਾਸਲ ਹੋਈ।
ਸਤੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ, ਟਵਿੱਟਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਚਿਨਮਈ ਦੀ ਮਾਂ ਪਦਮਾਸਿਨੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਚਿਨਮਈ ਰਾਹੁਲ ਰਵੀਂਦਰਨ ਨਾਲ ਕੁੜਮਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ।
ਚਿਨਮਈ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਦੋਸਤ, ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੂਨ 2013 ਤੱਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਡੇਟਿੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ।
ਭੰਗ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵਧੇਰੇ ਹੈ।
ਸਾਧੂ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਇਸੇ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
1596 ਵਿੱਚ ਡਚ ਜਾਨ ਹਾਏਗਨ ਵਾਨ ਲਿੰਸ਼ੋਟਨ ਨੇ ਪੂਰਬ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਨੁਭਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਭੰਗ" ਉੱਪਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿੰਨ ਪੰਨਿਆ ਦਾ ਬਿਓਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹਸ਼ੀਸ਼ , ਬੋਜ਼ਾ , ਬਰਨਾਵੀ , ਬੁਰਸਜ ਆਦਿ।
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰਿਚਰਡ ਡੇਵਨ ਪੋਰਟ-ਹਿੰਸ ਨੇ ਥੌਮਸ ਬੋਵਰੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਪੱਛਮ ਖੋਜੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਭੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕੈਨਾਬਿਨੋਇਡਜ਼, ਟੇਰਪਨੋਇਡਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨੂੰ ਗਲੈਂਡਰੀ ਟ੍ਰਾਈਕੋਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਛੁਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫੁੱਲਦਾਰ ਖਿੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਇੱਕ ਡਰੱਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੱਕੀਆਂ ਇਨਫ੍ਰੋੱਕਸਟੀਸੈਂਸਜ਼ , ਰਾਲ , ਜਾਂ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ. ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਗੰਨਾ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਵੇਚਣ ਲਈ, ਜਾਂ ਇੱਥੋ ਤੱਕ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵੀ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਾਨਾਬਿਸ ਬੂਟੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪੀਹ ਕੇ ਪੇਸਟ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘਿਓ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਸਲੇ ਰਲਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਠੰਡਾਈ’ ਆਖ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਰਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਭੰਗ ਵਿੱਚ ਘਿਓ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਰਲਾ ਇਸ ਦਾ ਹਲਵਾ ਅਤੇ ਗੋਲੇ ਵੀ ਬਣਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
ਭੰਗ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਮਾਦਕ ਪਦਾਰਥ ਵਜੋ ਪੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੰਗ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿਓਹਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੋਲੀ ਉੱਪਰ ਪੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੰਗ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਮਾਦਾ ਕਾਨਾਬਿਸ ਬੂਟੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪੀਹ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਹੋਰ ਠੰਡੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦ੍ਰਵ ਵਜੋਂ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਲਾ ਜਾਂ ਭੋਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਕਤੀ ਇਓ ਮਿਲਦੀ ਹੈ:
ਕੈਨਾਬਿਸ ਪੌਦੇ ਕੈਨਾਬਿਨੋਇਡਜ਼ ਨਾਮਕ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੇਵਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸੰਸਥਾ, ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ, ਇੱਕ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਨਿਜੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਖਰੀਦਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲੋਂ ਵਾਜਬ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹਨ।
ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਕਸਰ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਸਮੂਹ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਖੇਤਰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਪਹੁੰਚ, ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਵਪਾਰ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਲਿਖਣ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਭਾਸ਼ਾ ਵੰਡ, ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ, ਸਾਖਰਤਾ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ, ਬਜਟ, ਸਟਾਫ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੱਧ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਗੁਣਾਂ, ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ, ਚਰਚ ਜਾਂ ਨਿਜੀ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ. 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਕੰਪਿਊਟਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਿਤ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉਹ ਇਮਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਕੰਧਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ. ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੱਬ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਥੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਭਰ ਸਿੱਖਣ ਵਿਚ ਰੁੱਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਜਾਂ ਕਿਤਾਬ-ਘਰ ਜਾਂ ਪੁਸਤਕਾਲਾ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤਾਂ, ਹਵਾਲੇ ਦੇਣ ਲਈ ਜਾਂ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ 'ਲੀਬਰੇ' ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿਤਾਬ।
ਪੁਸਤਕਾਲਾ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ - ਪੁਸਤਕ + ਆਲਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੇ ਭਾਵ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹੋਣ ਉਸਨੂੰ ਪੁਸਤਕ ਜਾਂ ਕਿਤਾਬ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਆਲਾ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਘਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਲਗਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ।
ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿਚ ਸੁਮੇਰ ਵਿਚ ਲੱਭੀ ਕਨੀਫਾਰਮ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਲਿਖਣ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਰੂਪ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਕੁਝ 2600 ਬੀ.ਸੀ. ਲਿਖਤੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗ੍ਰੀਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ।
ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਸਥਾਨਕ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲ਼ੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਕੀਰ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਕ ਪਾਸੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਡਬਲਯੂ. ਸੀ. ਹਾਪਕਿਨਸਨ ਅਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੇ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਸੂਹੀਏ।
ਵੈਨਕੂਵਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਮਿੱਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਲ਼ੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1913 ਵਿਚ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤੇ ਫਿਰ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਪਿਤਾ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਸਮਝ ਤੇ ਬੋਲ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾੜਨ ਲਈ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਬਰ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇਣਾ ਸੀ।
ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1880 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਲੋਪੋਕੇ , ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਹ ਨਿਊ ਵੈਸਟਮਿਨਸਟਰ ਦੀ ਫਰੇਜਰ ਮਿਲ ਵਿੱਚ ਗਰੀਨ ਚੇਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਇੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਮੇਲ ਭਾਈ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਭੀਖੀਵਿੰਡ, ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖੁਰਦਪੁਰ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਨਾਰਥ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਉਪਰੰਤ 28 ਜੂਨ 1908 ਨੂੰ ਖੰਡੇ-ਬਾਟੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੰਘ ਸਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ।
ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣੀ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵੈਨਕੂਵਰ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸਿੱਖ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਾਪਕਿਨਸਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਕੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਹੀਦ ਸੀ।
5 ਸਤੰਬਰ 1914 ਨੂੰ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਖੇ ਭਰੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿੰਚ ਸੰਗਤਾਂ ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਕੇ ਭਾਈ ਬਦਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪੰਜ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਫੱਟੜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭਾਈ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਸਮੇਂ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਪਕਿਨਸਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਕੁਦਰਤੀ ਛਾਂਟ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਚੋਣ ਇੱਕ ਦਰਜੇਵਾਰ ਜਾਂ ਸਿਲਸਿਲੇਵਾਰ ਅਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ, ਵਾਤਵਰਨ ਨਾਲ਼ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਸੰਤਾਨ-ਪੈਸਾਇਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਕਾਮਯਾਬੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੇ, ਅਸਰ ਸਦਕਾ ਕਿਸੇ ਅਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤਯੋਗ ਜੀਵ-ਲੱਛਣ ਜਾਂ ਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ/ਆਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਘੱਟ।
"ਕੁਦਰਤੀ ਛਾਂਟ" ਇਸਤਲਾਹ ਚਾਰਲਸ ਡਾਰਵਿਨ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਇਹਨੂੰ ਬਣਾਉਟੀ ਛਾਂਟ, ਜਿਹਨੂੰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਛਾਂਟਵਾਂ ਪਾਲਣ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੋਂ ਉਲਟ ਦੱਸਣ ਦਾ ਚਾਹਵਾਨ ਸੀ।
ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ ਲਾਰਡ ਗਫ ਸੀ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਗ ਵੀ ਮੈਦਾਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਭਾਵੇਂ ਮੁਦਕੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਜੇ ਹੋਰ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਪਰ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਗੱਦਾਰ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਪਾਸੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖੁਫੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ ਜਿੱਤ ਲਈ ਲੋੜੋਂ ਵੱਧ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਯਕੀਨ ਸੀ ਕਿ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਏ, ਉਹ ਬੜੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਣਗੇ।
ਖਾਲਸਾ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਬਾਰੇ ਗੱਦਾਰ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਪਾਸੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜਾਂ ਉਪਰ ਖੱਬਿਓਂ, ਸੱਜਿਓਂ ਅਤੇ ਮੂਹਰਲੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹਮਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਤੋਪਖਾਨੇ ਨੇ ਵੀ ਅੱਗ ਵਰ੍ਹਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਪਖਾਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਰ ਜਾਹਨ ਲਿਟਰ ਦੀ ਫੌਜੀ ਡਵੀਜ਼ਨ ਜੋ ਜੇਤੂ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ, ਖਾਲਸਾ ਤੋਪਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੂੰਬਾ-ਤੂੰਬਾ ਉਡਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਜੋ ਬਚ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਪਸ ਭੱਜ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਖੇਮੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਕੀਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਬਚ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਪਸ ਭੱਜਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਸਰ ਗਿਲਬਰਟ ਦੀ ਫੌਜੀ ਡਵੀਜ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਕਾਫੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾ ਲਈ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜੇਤੂ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਤੱਕ ਨਾ ਟਿਕ ਸਕੀ।
ਗਿਲਬਰਟ ਦੀ ਇਸ ਫੌਜੀ ਡਵੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਪਸ ਭੱਜਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਹਿਸ਼ਤ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਵੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲੱਗ ਗਏ ਸਨ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਗਾਰਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਟਾਫ ਵੀ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਗ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀ ਭਰੀ ਹਾਰ ਸਪਸ਼ਟ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।
ਉਹ ਗਿਣੀ-ਮਿਥੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵਰਗਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਪੂਰਾ-ਪੂਰਾ ਅਵਸਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਗੱਦਾਰ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਦੇ ਹਾਰੇ-ਟੁੱਟੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਿਰ ਉਪਰ ਮੰਡਰਾਉਂਦੀਆਂ ਸਪਸ਼ਟ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਲੜਾਈ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਭਲੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਫੌਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰੋੜੀ ਪਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਲਗਪਗ ਨਾਕਾਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਉਹ ਗੱਦਾਰ ਤਾਂ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਬਹਾਨੇ ਬਣਾ ਕੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾ ਕੀਤੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੌਜ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਵੇਖ ਕੇ ਗੱਦਾਰ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਨੂੰ ਗਲਤ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਆਪ ਚੁੱਪ-ਚੁਪੀਤੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਖਿਸਕ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਖੇਮੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬੈਠਾ।
ਫਰੀਦਕੋਟ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਹਾੜਾ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਨੂੰ ਜਾ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜਾਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਹੋਰ ਲੜਾਈ ਵੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਦਾਰਾਂ ਦੀ ਜੁੰਡਲੀ ਦੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਧਰੋਹੀ ਚਾਲਾਂ ਸਦਕਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਜੋ ਇੱਕ ਯਕੀਨੀ ਹਾਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ’ਤੇ ਖੜੋਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਸੀਬ ਹੋ ਗਈ।
ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਸਲਤਨਤ ਵਿੱਚ ਅਰਾਜਕਤਾ ਫੈਲ ਗਈ।
ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲੇ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਤਲੁਜ ਪਾਰ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੀੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਤੋਪਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੇਤ ਦੇ ਉੱਚੇ-ਉੱਚੇ ਢੇਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਡਿਫੈਂਸ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਧੀਆਂ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਬਣ ਸਕੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਵੀ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਲੜਾਈ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਦਾਰ ਜਰਨੈਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਿਆਰੀ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਖੇਮੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
ਜਗਤਾਰ ਨੇ ਮੇਰਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਭੂਮਿਕਾ 'ਚ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਿੰਗਲ ਤੇ ਆਰੂਜ਼ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਿਆ ਹੈ।
ਕਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਤਤਸਮ ਰੂਪ 'ਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਹੈ ਤੇ ਤਦਭਵ ਰੂਪ 'ਚ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਸ+ਮਝ-ਸਮ-ਝ, ਤ+ੜਪ-ਤੜ+ਪ ਆਦਿ।
ਜਗਤਾਰ ਨੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਚ ਪਿਆਰ, ਪ੍ਰੀਤ ਬਾਰੇ ਸ਼ੇਅਰ ਘੱਟ ਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ, ਕ਼ੁਦਰਰ ਦੇ ਅਦਭੂਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਤੇ ਅਕੱਥੇ ਧਰਤ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਸ 'ਚ ਭੂਮਿਕਾ ਵਜੋਂ ਡਾ. ਜਗਤਾਰ ਦੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਰਚਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵੀਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇਸ 'ਚ ਜਗਤਾਰ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਇਰਾ "ਨੋਸ਼ੀ ਗੀਲਾਨੀ" ਦੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਮਹੱਬਤੇ ਜਬ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕਰਨ' ਦੇ ਸੰਦਰਭ 'ਚ ਚਰਚਿਤ ਸ਼ਾਇਰ "ਅਮਜਦ ਇਸਲਾਮ ਅਮਜਦ" ਦੇ ਨਜ਼ਮ ਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਬਧੀ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਨਜ਼ਮ ਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਟੈਸਟ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲੈਮਰ ਅਤੇ ਕਸ਼ਿਸ਼ " "ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਅੰਦਰ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਮ ਨਾਲ਼ ਅੱਗੇ ਹੈ।
ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਈ ਜਗਤਾਰ ਵਧੇਰੇ 'ਸ਼ਿਲਪ-ਪਰਵੀਣਤਾ' ਦੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਗਤਾਰ ਨੇ ਹੋ ਰਹੀ ਗ਼ਜ਼ਲ-ਰਚਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਬਣਤਰ ਤੇ ਬੁਣਤਰ ਪੱਖੋਂ ਆ ਰਹੀ ਗਿਰਾਵਟ ਸੰਬੰਧੀ ਫ਼ਿਕਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਜਗਤਾਰ ਮਾਯੂਸ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜਗਤਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਮੋਮ ਦੇ ਲੋਕ' 'ਚੋਂ ਜਗਤਾਰ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਸਮਰੱਥਾ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣਾ ਦੇ ਨਮੂਨੇ 'ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ' 'ਚੋਂ ਚੁਣੇ ਕੁਝ ਸੇ਼ਅਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਦਰਜ਼ ਹਨ, ਵਾਚ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਵੇ'-
ਜਗਤਾਰ ਨੇ ਇਹ ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮਹਾਨ ਨਾਵਲਿਸਟ ਸ. ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਵਿਚਲੀ ਇੱਕ ਗ਼ਜ਼ਲ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ-
ਸੁਏਸ ਨਹਿਰ ਜਾਂ ਸਵੇਜ਼ ਨਹਿਰ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ 'ਤੇ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪਣ-ਰਾਹ ਹੈ ਜੋ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਇਹਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਨਾਲ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੇੜਿਆਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਜਾਣ ਵਾਸਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੁਆਲ਼ਿਓਂ ਹੋ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਬੰਧੇਜ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ 7000 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਇਹਦਾ ਉੱਤਰੀ ਸਿਰਾ ਬੁਰਸੈਦ ਵਿਖੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰਾ ਸੁਏਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਤੌਫ਼ਿਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਿਖੇ ਹੈ।
ਇਸਮੈਲੀਆ ਇਹਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ 3 ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਵਿੱਥ 'ਤੇ ਇਹਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੁਮੇਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਖਰੀਦ, ਵੇਚ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਮਾਲਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ।
ਉਹ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹਾਂ ਵਜੋਂ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਲਕਿ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ ਤਲਾਕ ਦੇ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਪਤੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਔਰਤ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ।
ਅੱਕਾਦੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਐਨੇਦੁਨਾ, ਇਨਾਨਾ ਦੀ ਪੁਜਾਰਨ ਅਤੇ ਸਰਗੋਨ ਦੀ ਧੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਦਰਜ ਹੈ।
ਓਲਡ ਬਾਬਲੋਨੀਅਨ ਕਾਨੂੰਨ ਕੋਡ ਨੇ ਇੱਕ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸਾਰੀ ਸੰਪਤੀ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੀ ਦਾ ਵੀ ਨਿਯਮ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮਰਦ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵੀ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।
ਬਹੁਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਕੋਡਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ 'ਤੇ ਤਲਾਕ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਵਿਭਚਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਬਾਬਲੋਨੀਅਨ ਅਤੇ ਅਸਾਰਿਅਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦਾ ਮਰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਭਰਨ ਦਾ ਵੀ ਨਿਯਮ ਸੀ।
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਜਾਂ ਜ਼ਨਾਨਾ ਹੱਕ ਉਹ ਹੱਕ ਅਤੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਈ ਥਾਂਵਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹਨਾਂ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਅਦਾਰਾਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਨੂੰਨ, ਸਥਾਨੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਵਤੀਰਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਥਾਂਵਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਜਾਂ ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਮੋਕਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅੱਡਰੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਉਲਟ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪੱਖੋਂ ਤਰਫ਼ਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੱਕ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਹੀ ਹੱਕਦਾਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਜਮਾਤ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।
ਲੈਂਡਿਡ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਧੀ ਨੂੰ ਮਾਦਾ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਸਨ।
ਪੁਰਾਤਨ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਖਰੀਦ, ਵੇਚ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਵਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ ਰੱਖ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਜਾਂ ਗੋਦ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ।
ਵੈਦਿਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਰਜਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।
ਪਤੰਜਲੀ ਅਤੇ ਕਟਯਾਯਾਨਾ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਵਿਆਕਰਣਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਰਿਗਵੇਦ ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਇੱਕ ਸਿਆਣੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਖ਼ੁਦ ਚੁਣਨ ਦੀ ਖੁਲ੍ਹ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਵਯੰਬਰ ਰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਰਿਵਾਜ ਸੀ।
ਜ਼ਨਾਨਾ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਵਿਚਲੇ ਆਮ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਗਾਂਹ-ਲਿਖੇ ਹੱਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਸਰੀਰਕ ਨੇਕ-ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਹੱਕ; ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ; ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦਾ ਹੱਕ; ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ; ਵਾਜਬ ਉਜਰਤ ਜਾਂ ਬਰਾਬਰ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਹੱਕ; ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਹੱਕ; ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਹੱਕ; ਫ਼ੌਜ ਜਾਂ ਜ਼ਬਰੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੱਕ; ਕਨੂੰਨੀ ਇਕਰਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਅਤੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜਾਂ ਪਿਤਰੀ ਹੱਕ।
ਲਗਪਗ ਤੇਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ 12 ਪਿੰਡ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਪੰਜਾਬ ਉਪਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ 1850 ਦੇ ਕਰੀਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਰਨਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਰਨਾਲ ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂਂ ਦੂਰ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਹਿਸਾਰ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ 1675 ਵਿਚ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਸਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰੋਹਤਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ੌਜੀ ਭਰਤੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ।
ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ-ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਬੁਢਲਾਡਾ ਭਾਰਤ ਦੀ 'ਕਪਾਹ ਦੀ ਪੱਟੀ' ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 1895 ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮਾਨਸਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ,‌ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 700 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਜੰਗਲ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਇਹਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਵਸਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਬੁਢਲਾਡਾ ਪੈ ਗਿਆ।
ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਇਥੋਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 46 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ 3 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੈਨਰਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਧੂਲੇ ਵਿੱਚ, ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਰਮਲਾ ਬੈਨਰਜੀ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀਪਕ ਬੈਨਰਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਸਾਊਥ ਪੁਆਇੰਟ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ, ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਐੱਸ. ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ 1988 ਵਿੱਚ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚ.ਡੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਉਸਦੀ ਡਾਕਟੋਰਲ ਥੀਸਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ "ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖ।
ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਖੇ ਫੋਰਡ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।
ਬੈਨਰਜੀ, ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ ਜਮੀਲ ਗਰੀਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲੈਬ ਦਾ ਇੱਕ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ, ਗਰੀਬੀ ਐਕਸ਼ਨ ਦੇ ਲਈ ਕਾਢਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਸਰਚ ਐਫੀਲੀਏਟ, ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਬਾਰੇ ਕਨਸੋਰਟੀਅਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਬੈਨਰਜੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਪਹੁੰਚ ਲਈ "2019 ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨੋਬਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਐਸਥਰ ਡੁਫਲੋ ਅਤੇ ਮਾਈਕਲ ਕਰੇਮਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੰਫੋਸਿਸ ਪੁਰਸਕਾਰ 2009 ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਸਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਉਦਘਾਟਨੀ ਇੰਫੋਸਿਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਐਸਥਰ ਡੂਫਲੋ, ਮਾਈਕਲ ਕਰੇਮਰ, ਜੌਨ ਏ ਲਿਸਟ, ਅਤੇ ਸੇਂਧਿਲ ਮੁੱਲਾਇਨਾਥਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨਿਕਤਾ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਧੀ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਫੀਲਡ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
2013 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੱਕਤਰ ਜਨਰਲ ਬਾਨ ਕੀ-ਮੂਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ 2015 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲੀਨੀਅਮ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬੈਨਰਜੀ ਹੁਣ ਮੈਸੇਚਿਊਸਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਫੋਰਡ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।
2012 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਜੈਰਲਡ ਲੋਇਬ ਅਵਾਰਡ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਐਸਥਰ ਡੁਫਲੋ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ 'ਗਰੀਬ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ' ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਚਾਰੇ ਲਈ ਕੀਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਬਰਨਹਾਰਡ-ਹਾਰਮਸ-ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ
ਇਹ ਅਬਦੁਲ ਲਤੀਫ਼ ਜਮੀਲ ਪਾਵਰਟੀ ਐਕਸ਼ਨ ਲੈਬ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।
ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਮਾਸਚਿਉਤਸ ਇੰਸਟੀਚਿਉਟ ਆੱਫ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਨਿਵਾਰਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਰਥਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।
ਉਹ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਬਿਉਰੋ ਦੀ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ।
ਉਹਦੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੂਖਮ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਠੋਸ ਨੀਤੀ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਉਸਨੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਤੀਰੇ, ਗਰੀਬੀ, ਵਿੱਦਿਆ, ਵਿੱਤ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਪਰ ਕੁਝ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਉੱਪਰ ਤਜ਼ਰਬੇ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਪਰਖ਼ਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਐਸਥਰ ਡੁਫਲੋ ਨੇ "ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਪਹੁੰਚ ਲਈ" ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਭਿਜੀਤ ਬੈਨਰਜੀ ਅਤੇ ਮਾਈਕਲ ਕ੍ਰੈਮਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ 2019 ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਡੁਫ਼ਲੋ ਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਰਥਵਿਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇੰਨਫੋਸਿਸ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।
2010 ਵਿੱਚ 40 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਉੱਘੇ ਅਰਥਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਇਕਨਾਮਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੌਹਨ ਬੇਟਸ ਕਲਾਰਕ ਮੈਡਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮੈਕਆਰਥਰ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਫੈਲੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਜੀਨੀਅਸ ਗਰਾਂਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ।
2011 ਵਿੱਚ ਡੁਫ਼ਲੋ ਨੇ ਅਭੀਜੀਤ ਬੈਨਰਜੀ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਪੂਅਰ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨੀਰੀਖਣ ਆਧਾਰਿਤ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਏਲੀਏਜ਼ਰ ਬੇਨ-ਯੇਹੂਦਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇਲੀਏਜਰ ਯੀਟਸ਼ਾਕ ਪਰਲਮੈਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੁਜ਼ਕੀ , ਪੌਲਿਸ਼ ), ਰੂਸੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਵਿਲਨਾ ਗੋਵਰਨੇਟ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
ਇਸਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚੈਡਰ ਵਿਖੇ ਹਿਬਰੂ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤ ਸੀ।
12 ਸਾਲ ਦੀ ਇਮਰ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਤੌਰਾ, ਮਿਸ਼ਨਾ, ਅਤੇ ਤਲਮੂਦ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਰਾਬਾਈ ਬਣੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਯੇਸ਼ਿਵਾ ਭੇਜਿਆ।
ਉੱਥੇ ਇਸ ਦਾ ਵਾਹ ਸਕਰਾਂਤੀ ਕਾਲ ਦੀ ਹਿਬਰੂ ਨਾਲ ਪਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਿਰਪੱਖ ਲਿਖਤਾਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਹਿਬਰੂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹਾਸ਼ਾਹਨਾਰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਾਇਨਵਾਦ ਦੀ ਲਹਿਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਿਬਰੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਉਥਾਨ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗਰਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸੋਰਬੋਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪੈਰਿਸ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਨ ਗਿਆ।
ਬਾਕੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਇਸਨੇ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਪੈਰਿਸ ਵਿਖੇ ਜੇਰੂਸਲੇਮ ਦੇ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਨਾਲ਼ ਇਸਨੇ ਹਿਬਰੂ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਨਾਲ਼ ਇਸਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਹਿਬਰੂ ਕਿਸੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਿਊਂਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਆਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹਿਬਰੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਉਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ।
1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੇ ਇੱਕ ਐਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੀਰੋ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਮੇਡੀ ਹੀਰੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ।
ਉਸਦੀਆਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ ਦੀਆਂ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਵ 86, ਇਲਜ਼ਾਮ, ਹੱਤਿਆ, ਜੀਤੇ ਹੈ ਸ਼ਾਨ ਸੇ ਅਤੇ ਹਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
1992 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਲਾ ਔਰ ਸ਼ਬਨਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਚਕ, ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨ, ਐੱਨ.ਸੀ.ਸੀ. ਕੈਡਿਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹਾਸਰਸ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੇ ਕਈ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖੇਂ , ਰਾਜਾ ਬਾਬੂ , ਕੁਲੀ ਨੰਬਰ 1 , ਅੰਦੋਲਨ , ਹੀਰੋ ਨੰਬਰ 1 , ਦੀਵਾਨਾ ਮਸਤਾਨਾ , ਦੁਲਹੇ ਰਾਜਾ , ਬਡੇ ਮੀਆਂ ਚੋਟੇ ਮੀਆਂ , ਅਨਾੜੀ ਨੰਬਰ 1 ਅਤੇ ਜੋਡੀ ਨੰਬਰ 1 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਸ ਨੂੰ ਹਸੀਨਾ ਮਾਨ ਜਾਏਗੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਜਨ ਚਲੇ ਸਸੁਰਾਲ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਉਸਨੇ ਹਦ ਕਰ ਦੀ ਆਪਨੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜੂ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਭੈਣ, ਦਾਦੀ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਦੀਆਂ ਛੇ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
ਗੋਵਿੰਦਾ ਆਹੂਜਾ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ, ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਡਾਂਸ ਦੇ ਹੁਨਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ, ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਜ਼ੀ ਸਿਨੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਲਜ਼ਾਮ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਸਨੇ 165 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਤੇਲਗੂ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦੇ ਢੰਗ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੂਨ 1999 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਆਨਲਾਈਨ ਪੋਲ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਿਤਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗਮ ਭਾਗ ਅਤੇ ਪਾਰਟਨਰ ਆਇਆ।