polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਉਸਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਹਰ ਕਾਂਢ ਇੱਕ ਐਸੀ ਅਰਥ-ਇਕਾਈ ਬਣ ਸਕੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ-ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਟੁਕੜਾ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੁੱਟ ਸਾਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ।
ਹਰ ਲੋਕਗੀਤ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਕੱਢਣ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਉਸ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਥੀਮ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮੁੱਚੇ ਕਾਂਢ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗੀਤ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਤੇ ਸਥਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮੁੱਚੇ ਕਾਂਢ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਉਲੀਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਵੀਂ ਹੇਕ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘੋੜੀਆਂ, ਸੁਹਾਗ, ਹੇਅਰੇ, ਵਧਾਵੇ, ਮੇਢੀ ਗੁੰਦਣ, ਵਟਣਾ ਮਲਣ, ਬੇਦੀ ਉੱਤੇ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਗੀਤ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਸਮੇਂ ਬਾਕੀ ਸਵਾਣੀਆਂ ਕਿਸੇ ਤਿੱਖੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਸੁਰ ਵਾਲੀ ਸਵਾਣੀ ਦੇ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਮਿਲਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੂਹਗਾਨ ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ-ਸਿਰਜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਗੀਤ ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੌਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਭਾਉ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਉਪਰੋਕਤ ਵੰਡ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਭਾਂਤ ਉਪਯੋਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਰੂਪ ਵਿਧਾਨਕ ਵੰਡ ਲਈ ਗਤੀਸ਼ੀਲ, ਮੌਖਿਕ ਉਚਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਥਿਤੀਸ਼ੀਲ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਇਹਨਾ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਇੱਕ, ਇੱਕ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ, ਦੋ ਸਵਾਣੀਆਂ ਜੁੱਟ ਬਣਾ ਕੇ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗੀਤ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਸਵਾਣੀਆਂ ਮਿਲਵੀਂ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਅੰਤਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਸਵਾਣੀਆਂ ਮਿਲਵੀਂ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤੇ ਗੀਤ 'ਝੇੜੇ' ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਸੰਵਾਦ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੀਤ ਵਿਚਲੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧਿਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਹੇਕ ਇੰਨੀ ਲੰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕੱਲੀ ਸਵਾਣੀ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਸਾਹ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਗੀਤ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੇਰੇ ਤੇ ਲਮਕਵੀਆਂ, ਲੰਮੀਆਂ ਹੇਕਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਮੁੱਚੇ ਮਲਵਈ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੀ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬੰਦ ਗੀਤ-ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਾਗ ਲੰਮੇ ਮਲਵਈ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਰਗ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਲਤ ਮਲਵਈ ਲੋਕ-ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਗੌਣ, ਝੇੜੇ, ਘੋੜੀਆਂ, ਸੁਹਾਗ, ਵਧਾਵੇ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿਭਿੰਨ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤ-ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ 'ਲੰਮੇ-ਲੋਕਗੀਤ' ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਵਰਗ ਅਧੀਨ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਸਾਂਝਾਂ ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਲੰਮੇ ਲੋਕਗੀਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਣੀਆਂ ਹੀ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੂਜਾ ਸਾਰੇ ਮਲਵਈ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਹੇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲਮਕਾਅ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੀਤ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਇਸਤਰੀ-ਮਨੋਸਥਿਤੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
'ਚੰਨਾ ਵੇ ਤੇਰੀ ਚਾਨਣੀ' ਅਤੇ 'ਖੂਨੀ ਨੈਣ ਜਲ ਭਰੇ' ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਅਧੀਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਚੋਥੀ ਜਿਲਦ ਹਨ।
'ਚੰਨਾ ਵੇ ਤੇਰੀ ਚਾਨਣੀ' ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਨ,ਸੰਪਾਦਨ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਲੜੀ ਅਧੀਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤੀਜੀ ਜਿਲਦ ਹੈ।
'ਚੰਨਾ ਵੇ ਤੇਰੀ ਚਾਨਣੀ'••• ਵਿੱਚ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਲੰਮੇ ਗੌਣਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਵਿਭਿੰਨ ਵੰਨਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਜਿਲਦਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਡਾ• ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਹੋਰ ਜਿਲਦਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਗੀਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਇਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਰਜਣਾ-ਲੋਕਗੀਤ-ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਮਨ ਦਾ ਸਿਰਜਨਾਤਮਕ ਖਿੜਾਉ ਭਿੰਨ,ਭਿੰਨ ਵੰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖਣ, ਸੰਕਲਪਣ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸੰਘਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਕਮਾਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਨ ਦੀ ਸੁਹਜ-ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਤਿ ਸੂਖਮ ਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਅਮਲ ਹੈ।
ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਯਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਗੀਤ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਰੁਚੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਤ ਹੈ।
ਡਾ•ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ-"ਲੋਕਗੀਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨਿਰੋਲ ਸਾਹਿਤਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਲੋਕਧਾਰਕ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਗੀਤ ਕਿਸੇ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਕ ਮਨ ਤੇ ਅਵਚੇਤਨ ਆਪੇ ਦੀ ਥਾਹ ਪਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਗੀਤ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਜਾਤੀ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਪਰੰਪਰਾ ਆਪਣੇ ਮੌਲਿਕ ਸਵਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਉਚਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਲਖਣ ਸਵਰ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮੂਹਿਕ ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਿਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਗੀਤ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਜੋਤ ਸਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਜਾਤੀ ਆਪਣਾ ਮੂਲ ਪਛਾਣ ਸਕਣ ਦੇ ਸਮਰਥ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਗੀਤ ਰੂਪ, ਸਾਰ ਤੇ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਧਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਗੀਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਚਿਹਨਕੀ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਅੰਗ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਦੀ ਭਾਵ-ਜੁਗਤ ਦਾ ਵਿਭਿੰਨ ਪੱਧਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਲੋਕਗੀਤ ਦੇ ਪਾਠ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੰਬਧ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ-ਪਾਠ ਤੇ ਲੋਕਗੀਤ-ਪਾਠ ਵਿਚਾਲੇ ਅਜੇਹੇ ਜਟਿਲ ਤੇ ਬਹੁ-ਪਰਤੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਿਲਦ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ-ਵਿਉਂਤ ਉਲੀਕੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹਨਾ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਸਿਰਜਨਾ ਲਈ ਦੂਜੇ ਲੰਮੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮੂਹ ਨੇ ਗੀਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਟੁਕੜੇ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਬੋਲ ਨੂੰ ਹੀ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਨੇ ਘੜੇ ਜਾਂ ਢੋਲਕ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਇਕਸਾਰ 'ਠਿੱਪ-ਠਿੱਪ' ਦੇ ਸਮਵਿਥ ਚਲਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀਆਂ ਹੇਕਾਂ ਦੀ ਸਮਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਘੜੇ ਜਾਂ ਢੋਲਕ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਵਾਣੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਵਲੋਂ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤ
ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵਾਣੀ ਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰਾ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਵਾਣੀਆਂ ਉਸੇ ਅੰਤਰੇ ਜਾਂ ਮੂਲ ਅਸਥਾਈ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਈ ਵਾਰੀ ਗਾਇਕ-ਸਮੂਹ ਅੰਤਰੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਤਰ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ 'ਹਾਈ ਸ਼ਾਵਾ' ਦੇ ਇੱਕੋ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੇ ਦੁਹਰਾਉ ਨੂੰ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
ਹਰ ਗੀਤ-ਰੂਪ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੀਮਾ ਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਰ ਗੀਤ-ਰੂਪ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋਕ-ਦਾਇਰੇ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੱਖ ਤੇ ਪਾਸਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਗੀਤ-ਰੂਪਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵੰਡ ਵਿਸ਼ਾ-ਮੂਲਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੀਵਨ-ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਐਨ ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਵਿ-ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਵੰਡ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਹਥਲੀ ਪੁਸਤਕ 'ਚੰਨਾ ਵੇ ਤੇਰੀ ਚਾਨਣੀ' ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਲੰਮੇ ਗੌਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਲਵੈਣਾਂ ਦੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਰਤਾਂ ਉਘੜਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲੰਮੀਆਂ ਹੇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਲੰਮੇ ਗੌਣ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਉਪਰੋਕਤ ਦੋਵੇਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੋ ਇਹ ਨਿਚੋੜ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ-ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਜਾਂ ਸਹਿਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਜੇ ਲੋਕਗੀਤ ਦੇ ਪਾਠ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਾਰ ਹੋਂਦ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਇਸਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜਕ ਵੇਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੰਬੰਧ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹਨਾ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਹੇਕ ਜਿੰਨੀ ਲੰਮੀ ਹੈ ਓਨਾ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੇਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ 'ਠਹਿਰਾਓ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੇਕ ਤੇ ਠਹਿਰਾਉ ਅਰਥਾਤ ਬੋਲ ਤੇ ਚੁੱਪ ਦਾ ਤਨਾਉ, ਭਾਵ ਦੀ ਤਨਾਉਸ਼ੀਲ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾ ਕੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸੋ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਨਾਲ- ਨਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਇਸ ਸੰਪਾਦਨਾ-ਵਿਉਂਤ ਵਿੱਚ ਗੀਤ-ਰੂਪਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚਲੀ ਕਾਂਢ ਵੰਡ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਦੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ:
ਘੜੇ ਜਾਂ ਢੋਲਕ ਦੇ ਗੀਤ-ਜੋ ਇੱਕ ਸਵਾਣੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹਨਾ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਉਪਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਇਸ ਆਧਾਰ ਤੇ ਲੰਮੇ ਮਲਵਈ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੰਜ ਉਪਵਰਗ ਬਣਦੇ ਹਨ:
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹੀਰੋਜ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 5 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 141 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
ਫਿਰ ਮਾਰਚ 2008 ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਖਿਡਾਰੀ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲੀਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਲਵੇ।
ਜੇਕਰ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਖੇਡਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 100ਮਿਲੀਅਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਚੋਣਵਾਂ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ 1992 ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿਤਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਸੋ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਨਿਆਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹੀਰੋਜ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਇੰਜ਼ਮਾਮ-ਉਲ-ਹਕ ;ਪੰਜਾਬੀ, ; ਜਨਮ 3 ਮਾਰਚ 1970), ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਇੰਜ਼ੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।
ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲ ਬੱਲੇਬਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬੱਲੇਬਾਜ ਹੈ।
ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੀਸਰੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।
ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਬੱਲੇਬਾਜ ਹਨ, ਯੁਨੂਸ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਜਾਵੇਦ ਮੀਆਂਦਾਦ।
ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨੇ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਹੀ ਸੋਨੇ ਕੀ ਚਿੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਹ ਫਿਲਮ ਵੱਲਹ ਕਆ ਬਾਤ ਹੈ, ਸਟ੍ਰੀ ਅਤੇ ਹਰਾ ਵਿੱਚ 1960 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
ਇੱਕ ਏ ਕਲਾਸ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਉਹ ਫਿਲਮ ਗਹਿਰਾ ਦਾਗ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੇ ਹੀਰੋ ਦੀ ਭੈਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਫਲ ਰਹੀ ਫਿਲਮ ਮੁਝੇ ਜੀਣੇ ਦੋ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਰੋਲ ਮਿਲਿਆ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 16 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਸਨਫੋਲਾਦ, ਵੀਰ ਭੀਮਸੈਨ, ਟਾਰਜ਼ਨ ਕਮਜ਼ ਇਨ ਦਿੱਲੀ, ਸਿਕੰਦਰ-ਈ-ਆਜ਼ਮ, ਰੁਸਤਮੇ -ਏ-ਹਿੰਦ, ਰਾਕਾ ਅਤੇ ਡਾਕੂ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਜਿਹੜੀ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਪਹਿਲਵਾਨ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਟੰਟ-ਫਿਲਮ ਹੀਰੋਇਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।
ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਨੇ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨੂੰ ਇਸ ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਸਟਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਖੋਸਲਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚਾਰ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਚਾਹੇ ਛੋਟੀ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਫਿਲਮ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਸੀ।
ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਟੰਟ ਹੀਰੋਇਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਫਿਲਮ ਸੱਚਾ ਜੂਠਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਚੋਰ ਮਚਾਏ ਛੋਰ ਫਿਲਮ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਫਿਲਮ ਖਿਲੋਨਾ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ ਕੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨੇ ਧਰਮਿੰਦਰ, ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਖਾਨ, ਸੰਜੀਵ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਬਿਸਵਜੀਤ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨੇ 1970 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਫਿਲਮ ਖਿਲੋਨਾ ਲਈ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਫਿਲਮ ਖਿਲੋਨਾ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਜੋ ਇੱਕ ਵੇਸਵਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਮੁਮਤਾਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਐਵਾਰਡ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।
ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ ਤੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਅਵਨੇਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਬੀ.ਐੱਫ਼.ਜੇ.ਏ. ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
ਭਿਖਾਰੀ ਠਾਕੁਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਦਾਕਾਰ, ਲੋਕ-ਨਾਚਾਰ, ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੋਜਪੁਰੀ ਦਾ ਸ਼ੇਕਸ਼ਪੀਅਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਲ ਸਿੰਗਾਰ ਠਾਕੁਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਵਕਲੀ ਦੇਵੀ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਡਰਾਮੇ ਅਤੇ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਖੱਟ ਰਹੇ ਹਨ।
ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਚਾਰਫੁਟੀਆ ਛੋਕਰੇ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਮਨੀਸ਼ ਹਰੀਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਗੀਤ 'ਕੌਨ ਸੀ ਨਗਰੀਆ' ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਗੀਤ ਦੇ ਧੀ-ਬੇਚਵਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰਾਮਾ ਮੰਡਲੀ ਬਣਾ ਲਈ ਅਤੇ ਰਾਮਲੀਲਾ ਸ਼ੋ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਮਾਜਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਣ ਲੱਗਿਆ।
ਰਾਮਲੀਲਾ ਦਾ ਦੀਵਾਨਾ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਜਗੰਨਾਥ ਪੁਰੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕ‌ਿ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਤੀਰਥ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁੱਝ ਸਰਬੋਤਮ ਰਾਮਲੀਲਾ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਕਲਾ ਸਿੱਖਇਜਮ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਧਰਮ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਹਰੋ ਆਏ ਹਨ (ਭਾਵੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿਦੁਸਿਮ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕ੍ਯੂਕਿ ਪੁਰਾਣੀ ਹਿੰਦੂ ਪੋਥੀ – ਰਿਗਵੇਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ. ਕੁਝ ਹੋਰ ਧਰਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੈਨ ਧਰਮ ਵੀ ਇਸ ਤਾ ਅਪਵਾਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉ ਕਿ ਜੈਨ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ). ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਨ. ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਇਜਮ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਘੁਲੇ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ. " ਸਿੱਖ " ਇੱਕ ਧਰਮ “ਸਿੱਖਇਜਮ “ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਤੀ ਦੇ. ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਕੀ ਯੂ ਕੇ ਆਪਣੇ ਜਨਗਣਨਾ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇੱਕ ਨਸਲ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
ਸਿੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਕੁੰਜੀਵਤ “ਗੁਰਦੁਆਰਾ” ਹਨ ਜੋ ਕਿ " ਪਿਘਲਦੇ ਘੜੇ ' ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਦੋਨੋਂ ਇਸਲਾਮੀ, ਸੂਫੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾਉਦੇ ਹਨ. ਸਿੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੇ ਹੋਏ ਭਾਰੀ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੰਡਾ ਸਬ ਤੋ ਸਪਸ਼ਟ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ. ਕਲਾ ਅਤੇ ਵੱਸਦੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਇੰਡੋ- ਆਵਾਸੀ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੀ ' ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਸ਼ੀਅਨ ', ' ਭਾਰਤ- ਕਾਨਾਡੀਅਨ ' ਅਤੇ ' ਦੇਸੀ - ਸਭਿਆਚਾਰ ' ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ. ਪਰ ਉੱਥੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ' ਸਿਆਸੀ ਸਿੱਖ ' ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
ਸਿੱਖ ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖਇਜਮ ਜਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਦੁਨਿਆ ਦਾ ਪੰਜਵਾ ਸਬ ਤੋ ਵੱਡਾ ਸੰਗਠਿਤ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ 230 ਲੱਖ ਸਿੱਖ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਨ. ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਲਗਬਗ 500 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਿੱਖ ਨੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸਮੀਕਰਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾ ਦੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾ ਤੋ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ.
ਸਿੱਖ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਹੈ. ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਿਘਲਦਾ ਘੜਾ"ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਮਿਸ਼੍ਰਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੱਟੀ ਨੇ “ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਰੂਹਾਨੀਅਤ” ਤੋ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੀ ਸਿੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਖਾਮੋਸ਼ ਵਿਹਾਰਕ ਰੂਹਾਨੀਅਤ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੰਪੂਰਨ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਹੇ.
ਵੱਸਦੇ ਸਿੱਖਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾ ਜਿਵੇਂ ਕੀ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਨੰਦਧਰਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਰਵਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਕੌਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ.
ਅਮਰੀਕੀ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਸੰਯੁਕਤ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਸਿੱਖਾ ਨੂੰ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਲੜਾਈ ਲੜੀ, ਓਹਨਾ ਦਾ ਤਰਕ ਸੀ ਕੀ ਸਿੱਖ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀ ਨਸਲ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਇੱਕ ਧਰਮ ਤੋ ਵਧ ਕੇ ਹੈ.
ਸ਼੍ਰੀ ਜੰਭੇਸ਼ਵਰ ਗੁਰੂ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪੀਪਾਸਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 1451 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜਾਂਭੋਜੀ ਹਰੀ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸੀ, ਹਰੀ ਜੋ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਮ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਜੰਭੇਸ਼ਵਰ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਸੀ ਕਿ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਭਗਵਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਰਖਤ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸੀ।
ਅਤੇ ਉਹ ਦਰਖਤ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਚਾਉਣ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਸੀ।
ਏਨਾਂ ਨੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ , ਉੱਚ ਨੀਚ , ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ , ਜੀਵ ਹਤਿਆ , ਔਰਤ - ਮਰਦ ਵਿਚ ਭੇੇੇੇੇਦਭਾਵ , ਨਸੇ ਪਤੇ ਜਿਹੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੌਧ ਕੀਤਾ।
ਗੂਰੂਜੰਭੇਸਵਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਥਮ ਪਰਕ੍ਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਹੈ।
ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਮੇਠੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਣੰਜੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਹੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਵਾਰਸ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਾਹੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ।
1989 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਗਰਿਮਾ ਨੂੰ ਅਮਿਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਲੇਸ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ, ਗਰਿਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਅਮੇਠੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੈਲੇਸ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੂਪਤੀ ਭਵਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਉਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ, ਅਮੀਤਾ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਅਸਲ ਰਾਣੀ ਸੀ।
ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਜਵਾਬੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਨੰਤ ਵਿਕਰਮ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਅਮੀਤਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਹੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਉਸਦੀ ਭਵਿੱਖੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸੰਜੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਦਾਅਵਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਹੈ।
ਗਰਿਮਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਮੀਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਲਈ ਸੰਜੇ ਅਤੇ ਅਮੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਉਸ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਮੀਤਾ ਸਿੰਘ ਸੀ, ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ।
ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਗਰੀਮਾ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਤੀ ਸਥਾਨਕ ਹਮਦਰਦੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸੀਟ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੀ. ਪੀ. ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ।
ਦੋਵਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੋਣ ਹਲਫਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਤੀਜਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਨਾਟਕ ਬਾਰੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਗਰਿਮਾ ਸਿੰਘ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਸੰਜੈ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ।
ਸੰਜੇ ਨੇ ਸਈਦ ਮੋਦੀ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਅਮੀਤਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਰਿਮਾ ਨੇ ਉਸ ਵਿਆਹ ਦੀ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਦਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ।
ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੋਵਾਂ ਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਸੀ ਤਲਾਕ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਮਿਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰੱਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੰਜੇ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਪਰ ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮੀਤਾ ਉਸ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।
ਗਰਿਮਾ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਟਾਂਡਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਇਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਮੇਠੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚੋਣ ਹਲਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਚੌਥੀ ਐਂਗਲੋ-ਮੈਸੂਰ ਲੜਾਈ ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਜੰਗ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਰਾਜ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਮੀ ਆ ਗਈ।
ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਅਤੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਬਾਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਓਡੇਅਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ,ਜਿਸਦੇ ਪੁਰਖੇ ਮੈਸੁੂਰ ਦੇ ਅਸਲ ਰਾਜੇ ਸਨ।
ਓਡੀਅਰਾਂ ਨੇ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਇਸ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਉੱਪਰ 1947 ਤੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਕੀਤਾਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਗਣਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਮੈਸੂਰ ਲੜਾਈ ਇਹਨਾਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ੂਨੀ ਲੜਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਿਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਇਸ਼ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ-ਜਨਰਲ ਆਇਰ ਕੂਟ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਨੂੰ ਪੋਰਟੋ ਨੋਵੋ ਅਤੇ ਅਰਨੀ ਵਿਖੇ ਹਰਾਇਆ।
ਇਸ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਇਸ ਜੰਗ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਇਹ ਆਖ਼ਰੀ ਜੰਗ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ 'ਤੇ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਮੈਸੂਰ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਫ਼ੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਦਰਾਸ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਐਨ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੇ ਪਾਸਾ ਬਦਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਵੱਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀ ਹੈਦਰ ਅਲ਼ੀ ਦੀ ਇਹ ਸਹਾਇਤਾ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਫ਼ਰਵਰੀ 1768 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸੰਧੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।
ਫਿਰ ਵੀ ਹੈਦਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬੰਬਈ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਉੱਪਰ ਦੋਵਾਂ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਹਾਰ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਸੰਧੀ ਹੋਈ।
ਐਂਗਲੋ-ਮੈਸੂਰ ਲੜਾਈਆਂ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਸੂਰ ਦਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵੀ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ 'ਚ ਸਨ।
ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਚਾਰ ਮੋਰਚਿਆਂ ਤੋਂ ਜੰਗਾਂ ਲੜੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ,ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਮਰਾਠਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
ਇਸੇ ਲੜੀ ਦੀ ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਿੱਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਮੈਸੂਰ ਦਾ ਰਾਜ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਪੋਲੀਲੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤੇ ਗਏ ਰਾਕਟ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੇ ਗਏ ਰਾਕਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਉੱਨਤ ਸਨ।
ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਰਾਕਟਾਂਂ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਟਿਊਬਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਹੜੀਆਂ ਨੋਦਕ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਰਖਦੀਆਂ ਸਨ।
ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂਂ ਰਾਕਟਾਂ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇੇ ਇਹਨਾਂ ਰਾਕਟਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜੰਗਾਂਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਾਕਟਾਂ ਵਿੱੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ।
ਤੀਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਮੈਸੂਰ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਤਰਾਵਣਕੋਰ ,ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਸੀ,ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਲੜਾਈ ਤਕਰੀਬਨ 3 ਸਾਲ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਸੂਰ ਨੂੰ ਕਰਾਰੀ ਹਾਰ ਮਿਲੀ।
ਇਹ ਲੜਾਈ ਸਰੰਗਾਪਟਨਮ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ 1792 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰੰਗਾਪਟਨਮ ਦੀ ਸੰਧੀ ਹੋਈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਟੀਪੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਾਇਕ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਪਿਆ।
ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਵਾਇਆ ਕਿ ਉਹ 9 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਦਾਲਤ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਹੋਈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਕੇਂਦਰ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਰਸਾਇਣਕ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤੇਜ਼ਾਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣ 'ਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰੇਗੀ।
ਜਸਟਿਸ ਆਰ.ਐਮ. ਲੋਧਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਬੈਂਚ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਤੇਜ਼ਾਬਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ, ਕਾਨੂੰਨ, ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਅਗਰਵਾਲ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਅੰਗ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਜਨਹਿੱਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਪਾਈ ਸੀ।
ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਨਾਬਾਲਗ ਕੁੜੀ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਤੁਗਲਕ ਰੋਡ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਨਈਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦੀ ਜਨਤਕ ਜਨਹਿਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੇ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈ.ਪੀ.ਸੀ., ਇੰਡੀਅਨ ਐਵੀਡੈਂਸ ਐਕਟ ਅਤੇ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਧ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ ਤੇਜ਼ਾਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਪੂਰਨ ਪਾਬੰਦੀ ਦੀ ਵੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਗਰਵਾਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ ਜੋ ਸਟਾਪ ਐਸਿਡ ਹਮਲੇ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਹੋਸਟ ਹੈ।
ਉਹ ਇੱਕ ਐਸਿਡ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸਰਵਾਈਵਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਐਸਿਡ ਹਮਲੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਐਸਿਡ ਹਮਲੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਐਸਿਡ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਐਸਿਡ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਲਈ 27,000 ਦਸਤਖਤ ਕਰਵਾਏ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਲੈਕੇ ਗਈ।
ਉਸਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਐਸਿਡ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਐਸਿਡ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ 2015 ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਸਨ, ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਲਿਵ-ਇਨ ਰਿਲੇਸ਼ਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ।
ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਦਿੱਖ 'ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨ।
" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਵੀ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਅਗਰਵਾਲ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਖ਼ੁਦ ਦੇ ਲੋਕ ਦੁਕਾਨਾਂ 'ਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬੜੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ਾਬ ਖਰੀਦ ਸਕੇ ਸਨ।
ਸੂਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਅਸੀਂ ਹਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਐਸਿਡ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਅੰਕੜੇ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਅਸੀਂ ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਰਾਹੀਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, 2013 ਵਿੱਚ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਅਗਰਵਾਲ ਅਤੇ ਰੁਪਾ ਦੀ ਅਪੀਲ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ਾਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਉੱਤੇ ਨਵੀਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਤੇਜ਼ਾਬ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਅਗਰਵਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਇਨਸਾਫ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਿਆਂ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ।
ਜਰਮਨ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਚੈਟਰਜੀ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ, ਸ਼ੈਡੋਜ਼ ਆਫ ਟਾਈਮ ਨੇ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਟੋਰਾਂਟੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ" ਅਤੇ "ਬਰਲਿਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਥੋ ਸੇਨ-ਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਹਵਾ ਐਨੀ ਡੇ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਬਰਲਿਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰਬਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਖੇ ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਸਟ੍ਰਿੰਗਜ਼, ਕਸਤੂਰੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬੀਬਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ।
ਸਾਰਾ ਗਾਵਰਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਬ੍ਰਿਕ ਲੇਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਕਸਪੋਜਰ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ।
ਚੈਟਰਜੀ ਨੂੰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਜੁਡੀ ਡੇਂਚ ਅਤੇ ਐਨ ਹੈਥਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਭੋਪਾਲ: ਪ੍ਰੇਅਰ ਫਾਰ ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਟਿਨ ਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਅਭੈ ਦਿਓਲ ਨਾਲ ਰੋਡ, ਮੂਵੀ ਵਿੱਚ ਮੁਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰੈਸ 'ਚ ਪੈਰਲਲ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਮੋਨੀਕਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।
ਚੈਟਰਜੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ 62ਵੇਂ ਕਾਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਝੰਡਾ ਧਾਰਕ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਬੰਬੇ ਸਮਰ ਲਈ ਮਿਆਕ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਹ ਲੂਸੀ ਲੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਮੀਨਾ", ਹਾਫ ਦਿ ਸਕਾਈ ਕਿਤਾਬ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, 'ਚ ਵੀ ਨਜਰ ਆਈ।
ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਿਲਮ ਬਰਿਕ ਲੇਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਾਰਨ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸੇ ਫਿਲਮ ਵਿਚਲੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਸ ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਈ ਸੀ।
ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਚਰਚਿਤ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਰਮਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਫਲੋਰੀਅਨ ਗੈਲੇਨਬਰਗਰ ਦੀ ਫਿਲਮ, ਅਭੈ ਦਿਓਲ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਰੋਡ ਅਤੇ ਦੇਖ ਇੰਡੀਆ ਦੇਖ ਫਿਲਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਚੈਟਰਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਚਲੀ ਗਈ।
ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਰਾਧਿਕਾ ਰਾਓ ਅਤੇ ਵਿਨੈ ਸਪ੍ਰੁ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਆਈ ਲਵ ਨਿਊ ਯੀਅਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।
ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ, ਰੋਡ, ਪੰਨਾ 3, ਕਈ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ।
ਲੰਦਨ ਦੇ ਰਾਇਲ ਓਪੇਰਾ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜੋਸਲੀਨ ਪੁਕ ਨਾਲ ਗਾਇਆ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਇੰਡੀਆ ਟੀ ਹਾਊਸ ਸੀ ਤੇ ਇਹਦਾ ਮੁੱਢ 1940 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਟੱਬਰ ਨੇ ਰੱਖਿਆ।
ਵੰਡ ਮਗਰੋਂ ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਪਾਕ ਟੀ ਹਾਊਸ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਆਮ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟੀ ਹਾਊਸ ਹੀ ਰਿਹਾ।
ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼, ਇਬਨੇ ਇੰਸ਼ਾ, ਅਹਿਮਦ ਫ਼ਰਾਜ਼, ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ, ਮੁਨੀਰ ਨਿਆਜ਼ੀ, ਮੀਰਾਜੀ, ਕਮਾਲ ਰਿਜ਼ਵੀ, ਨਾਸਿਰ ਕਾਜ਼ਮੀ, ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸੱਯਦ ਸੱਜਾਦ ਰਿਜ਼ਵੀ, ਉਸਤਾਦ ਅਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ, ਡਾਕਟਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਕਿਰ, ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੁਸੈਨ, ਇਫ਼ਤਖ਼ਾਰ ਜਾਲਬ, ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅਲਹਕ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਨਾਹੀਦ, ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰ ਅਲੀ ਸੱਯਦ, ਜਾਵੇਦ ਸ਼ਾਹੀਨ, ਸ਼ਾਹਿਦ ਹਮੀਦ, ਅਨੀਸ ਨਾਗੀ, ਸਆਦਤ ਸਈਦ, ਜ਼ਾਹਿਦ ਡਾਰ, ਸਲੀਮ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਤੇ ਸੱਯਦ ਕਾਸਿਮ ਮਹਿਮੂਦ ਇਥੇ ਆ ਕੇ ਬਹਿੰਦੇ ਤੇ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਸਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹਦੇ ਤੇ 85 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੇ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਉਥੇ 60 ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹਾਫਿਜ ਰਹੀਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਸਾਹਿਬ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਹਿਜਰਤ ਕਰਕੇ ਲਾਹੌਰ ਆਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕ ਟੀ ਹਾਊਸ 79 ਰੁਪਏ ਮਾਹੀਨਾ ਕਿਰਾਏ ਉੱਤੇ ਮਿਲਿਆ ਇਹ ਚਾਹ ਖਾਨਾ ਇੰਡਿਆ ਟੀ ਹਾਊਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ।
ਦੁਬਲਾ ਪੁਤਲਾ ਸ਼ਰੀਰ, ਲੰਮਾ ਕਦ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬੌਧਿਕਤਾ ਦੀ ਚਮਕ, ਸਾਦਾ ਲਿਬਾਸ, ਕਮ ਸੁਖ਼ਨ, ਹਾਫਿਜ ਰਹੀਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਕਦੀਮ ਵਜ਼ਾਦਾਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।
ਹਾਫਿਜ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਬੇਟਿਆਂ ਅਲੀਮ ਉੱਦੀਨ ਅਤੇ ਸਿਰਾਜ ਉੱਦੀਨ ਨੇ ਪਾਕ ਟੀ ਹਾਊਸ ਦੀ ਗੱਦੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ
ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਗੁੰਮ-ਗਸ਼ਤਾ ਚਾਹ ਖ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚਾਹ ਖਾਨਾ ਪਾਕ ਟੀ ਹਾਊਸ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਅਦਬੀ, ਤਹਜ਼ੀਬੀ ਅਤੇ ਸਕਾਫ਼ਤੀ ਲੱਛਣ ਸੀ।