polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਆਪਣੇ ਮੁਖੀਆਂ, ਮਲਿਕ ਹਸਤ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਸੰਘਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਬਰ ਨੇ ਜੰਜੂਆ ਦੀ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖੇ ਅਮੀਰ ਤੈਮੂਰ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।
ਬਾਬਰ ਨੇ 1521 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ, ਗਖਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ।
ਬਾਬਰ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ, ਰਾਣਾ ਸਾਂਗਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਰਲਾਂ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਲੋਧੀ ਸੁਲਤਾਨ ਸੀ।
ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਧੇ ਦੇ ਗੁਣ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਹਲੀ ਅਤੇ ਅਨੈਤਿਕ ਸੀ।
ਸ਼ਾਹੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ਤਾ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਰਪੱਖ ਦਮਨ ਦੀ ਉਸਦੀ ਨੀਤੀ ਅਸਫਲ ਸਾਬਤ ਹੋਣੀ ਯਕੀਨੀ ਸੀ।
ਇਬਰਾਹਿਮ ਨੇ ਕਈ ਬਗਾਵਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਫਗਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ।
ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਬਾਬਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੋਇਆ।
ਦੋਵੇਂ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਾਬਰ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਇਲਾਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਇਬਰਾਹਿਮ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਕੋਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਦਮੀ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਬਾਰੂਦ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਲੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।
1517 ਵਿਚ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਵੇਲੇ ਇਬਰਾਹਿਮ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਪਸ਼ਤੂਨ ਰਿਆਸਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੇ ਜੌਨਪੁਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਜਲਾਲੁਦੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਿਰੁੱਧ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣ ਵਿਚ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਬਰਾਹਿਮ ਨੇ ਫੌਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ਤੂਨ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
ਹੋਰ ਪਸ਼ਤੂਨ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦਰੀਆ ਖਾਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਲਾਕੇ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ।
ਝੜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਚਾਲਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।
ਬਾਬਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋ ਬਗ਼ਾਵਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਕੰਧਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਜਿੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਨਾਥਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨ ਸੀ।
ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਨੇਤਾ ਰਾਣਾ ਸਾਂਗਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਧੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਪੂਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਪੂਤਾਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੌਲਤ ਖਾਨ ਨੇ ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਲੋਧੀ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਰਾਣਾ ਸਾਂਗਾ ਨੇ ਵੀ ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਮਾਇਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਾਂਗ, ਲੋਧੀ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਬਾਸੀ ਖਲੀਫਾ ਦੇ ਉਪ-ਨਿਯੁਕਤਾਂ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਖਲੀਫਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਉਲਾਮਾ, ਸੂਫੀ ਸ਼ੇਖਾਂ, ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਵੰਸ਼ਜਾਂ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੁਰੈਸ਼ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਨਕਦ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ ਮੁਕਤ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਬਰ ਨੇ ਆਲਮ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਦੇ ਭਰਾ ਮਹਿਮੂਦ ਲੋਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਿਮੂਦ ਲੋਧੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਘਾਘਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ।
ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਹਿਲੋਲ ਖਾਨ ਲੋਧੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸੱਯਦ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ ਸੀ।
ਇਕ ਹੋਰ ਕਾਰਕ ਜਿਸ ਨੇ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਦਰੋਹ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ।
ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਆਲਮ ਖਾਨ ਨੇ ਮੁਗਲ ਹਮਲਾਵਰ ਬਾਬਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਕੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ।
ਬਸਤੀਵਾਦ ਇੱਕ ਪੂੰਜੀ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਮਹਾਂਨਗਰ ਤੋਂ ਬੇਗਾਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੇਗਾਨੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸ਼ਾਸਨ ਹੈ।
ਯੌਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾ ਨੇ ਅਫਰੀਕਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਾਫੀ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਸਤੀਕਾਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ: ਪੁਰਤਗਾਲ, ਸਪੇਨ, ਹੌਲੈਂਡ, ਫਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ, ਬੈਲਜੀਅਮ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ।
ਸ਼ੌਕਤ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸ਼ੌਕਤ ਕੈਫੀ ਥਿਏਟਰ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਆ ਕੇ ਉਹ 'ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥਿਏਟਰ' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਰਦੂ ਦੇ ਕਵੀ ਕੈਫੀ ਆਜ਼ਮੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੈਫ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ, ਬਾਬਾ ਆਜ਼ਮੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੈਮਰਾਮੈਨ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ।
ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤਨਵੀ ਆਜ਼ਮੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਜਨਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੀ ਅਤੇ ਊਸ਼ਾ ਕਿਰਨ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
ਸ਼ੌਕਤ ਅਤੇ ਕੈਫੀ ਦੀ ਬੇਟੀ ਸ਼ਬਾਨਾ ਆਜ਼ਮੀ , ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤਕਾਰ ਜਾਵੇਦ ਅਖਤਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਥੀਏਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕਾਂ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਸੀ।
ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਜੋੜਾ ਆਪਣੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਡਰੂਮ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਸੀ. ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਸਨ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਜਾਂ ਸਿਨੇਮਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੌਕਤ ਨੂੰ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਬੱਗ ਨੇ ਵੀ ਡੱਕ ਲਿਆ ਸੀ।
ਪੈਸਾ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਸਾ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜੋੜੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ।
ਆਖਰਕਾਰ, 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਕੈਫੀ ਨੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮੁੰਬਈ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੀ ਭਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਲਿਆ।
ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਜੁਹੂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਮੁੰਬਈ ਗੁਆਂਢੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ।
ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸਾਂਝ ਨੇ ਸ਼ੌਕਤ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੌਕਤ ਅਤੇ ਕੈਫੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ, ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਤਰਾਅ ਚੜਾਅ ਸਹਿਣੇ ਪਏ।
ਕੈਫੀ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵਚਨਬੱਧ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਕਾਰਡ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।
ਉਹ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਸਨ।
ਇਹ ਸਭ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਫਰਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਕੈਫ਼ੀ ਆਜ਼ਮੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਮਰ ਭਰ ਇਪਟਾ, ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥੀਏਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹੀ।
2002 ਵਿੱਚ ਕੈਫੀ ਆਜ਼ਮੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੌਕਤ ਆਜ਼ਮੀ ਨੇ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, "ਕੈਫੀ ਅਤੇ ਮੈਂ" ਲਿਖੀ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਨਾਟਕ "ਕੈਫੀ ਔਰ ਮੈਂ" ਲਈ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਸਰਦੀ ਅਤੇ ਗਰਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਮੀ ਮਾਹੌਲ ਹੈ.ਪਿਛਲੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਜੂਨ ਤੱਕ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸਰਦੀ.ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ 25 ਦੀ ਔਸਤ ਹੇਠਲੇ ਨੂੰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ 48 ਦੀ ਔਸਤ ਤੱਕ ਵੱਖ ਵੱਖ.ਵਿੰਟਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ -7 ਹੇਠਲੇ ਤੱਕ 19 ਦੇ ਹੈ.ਜਲਵਾਯੂ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੰਖੇਪ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਛੱਡ ਸਾਰੀ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੈ.ਔਸਤ ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਬਾਰੇ 60% ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਬੜੇ ਹੀ ਨਾਮਵਰ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਸ.ਟੀ.ਯੂਸੁਫ਼ ਸਕੂਲ . ' , ਕਮਲਾ ਨਹਿਰੂ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ , ਸਵਾਮੀ ਸੰਤ ਦਾਸ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ , ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ , ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਜੈਨ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ , ਨਿਊ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਗੁਰੂ ਹਰਕਰਿਸ਼ਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਡਲ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਆਦਿ ਮੋਜੂਦ ਹਨ
ਫਗਵਾੜਾ ਦਿੱਲੀ-ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਚੰਡੀਗੜ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 1 ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚਕਾਰ ਰੇਲ ਲਿੰਕ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਅਧੀਨ ਆਓਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ ਫਗਵਾੜਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੱਕ 220 ਮੀਲ 76 ਮੀਲ ਦੂਰ ਹੈ
ਫਗਵਾੜਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਧੀਨ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਬਣਿਆ ਹੈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਮਾਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਸੀ
ਇਹਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਇਹ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਰਹੀ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੁਝ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਮੁਹਾਜ ਨੇ ਜਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਸਮਾਂ ਸਰਕਾਰ ਚਲਾਈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਗਠਜੋੜ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਬਣਾਇਆ।
ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਸਮਾਜ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਕਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਘੇ 1935 ਦੇ ਨੂਰਮਬਰਗ ਕਨੂੰਨ ਹਨ।
ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ ਥਾਪੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਕੈਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਵਗਾਰ ਥੱਪੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਸੱਖਣੇਪਣ ਜਾਂ ਰੋਗ ਨਾਲ਼ ਮਰ ਨਾ ਜਾਣ।
ਯਹੂਦੀ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਜਾਂ ਹੋਲੋਕਾਸਟ ਜਿਹਨੂੰ ਸ਼ੋਆਹ (ਹਿਬਰੂ: , ਹਾਸ਼ੋਆਹ, "ਆਫ਼ਤ"; ਯਿੱਦੀ: , ਚੁਰਬਨ ਜਾਂ ਹੁਰਬਨ, "ਤਬਾਹੀ" ਲਈ ਹਿਬਰੂ ਸ਼ਬਦ) ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ ਸੱਠ ਲੱਖ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਕਤਲੇਆਮ ਸੀ।
ਇਹ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਅਡੋਲਫ਼ ਹਿਟਲਰ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠਲੇ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਰਾਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ-ਪ੍ਰਾਪਤ, ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸੀ ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਰਮਨ ਰਾਈਸ਼ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ।
ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਤਰਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੋਮਨੀ ਅਤੇ ਅਪੰਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਨੂੰ ਇਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਆਮ ਨਾਂਵ "ਘੱਲੂਘਾਰਾ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਹੋਰ ਕਤਲੇਆਮਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀਆਂ, ਪੋਲੈਂਡੀ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਸਮਲਿੰਗੀਆਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ।
ਹਾਲੀਆ ਅੰਦਾਜ਼ੇ, ਜੋ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਮਗਰੋਂ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਵੱਲੋਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਹੇਠਲੇ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਰੋਕੀ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਮਾਰਨ ਵਾਸਤੇ 40,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਫ਼ਰਾਹ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨ ਹੈ ਜੋ ਈਰਾਨੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੈ।
ਕਾਮਰਾਨ ਖਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਫ਼ਲ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਭਰਜਾਈ ਹਨੀ ਈਰਾਨੀ ਨੇ ਜਾਵੇਦ ਅਖ਼ਤਰ ਨਾਮਕ ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਨਵ-ਵਿਆਹੀ ਨੇ ਮਦਦ ਲਈ ਕਾਮਰਾਨ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਉੱਦਮ ਫਲਾਪ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ ਕਾਮਰਾਨ ਨੇ ਪੈਸਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਟੁੱਟਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਲਈ, ਫ਼ਰਾਹ ਨੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦੇਖਿਆ ਕਿਉਕਿ ਦੋਵਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ਸੀ, ਫਰਾਹ ਅਤੇ ਸਾਜਿਦ ਨੂੰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ
ਹਿੰਦੀ ਫਿ਼ਲਮ ‘ਕੋਈ ਮਿਲ ਗਯਾ’ ਤੋਂ ਬਤੌਰ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਰਹਾ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ‘ਇਧਰ ਚਲਾ ਮੈਂ ਉਧਰ ਚਲਾ’ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਫਰਹਾ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਬਤੌਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬੋਮਨ ਇਰਾਨੀ ਨਾਲ ‘ਸ਼ੀਰੀ ਫਰਹਾਦ ਕੀ ਤੋ ਨਿਕਲ ਪੜੀ’ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਾਫੀ਼ ਸਲਾਹੀ ਗਈ ਸੀ।
ਫਰਹਾ ਖ਼ਾਨ ਛੋਟੇ ਪਰਦੇ ’ਤੇ ‘ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਬੀਚ ਮੇਂ’ ਸ਼ੋਅ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ‘ਇੰਡੀਅਨ ਆਈਡਲ’, ‘ਜੋ ਜੀਤਾ ਵਹੀ ਸੁਪਰਸਟਾਰ’, ‘ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੇ ਲੀਏ ਕੁਛ ਭੀ ਕਰੇਗਾ’, ‘ਡਾਂਸ ਇੰਡੀਆ ਲਿਟਲ ਚੈਂਪੀਅਨ’ ਅਤੇ ‘ਜਸਟ ਡਾਂਸ’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਵਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਮੇਨਾਕਾ ਈਰਾਨੀ, ਸਾਬਕਾ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਹਨੀ ਈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਡੇਜ਼ੀ ਈਰਾਨੀ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ।
ਫ਼ਰਾਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਫਰਹਾਨ ਅਖ਼ਤਰ ਅਤੇ ਜ਼ੋਇਆ ਅਖ਼ਤਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਹੈ।
ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਸਾਜਿਦ ਖਾਨ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਕਾਮੇਡੀਅਨ, ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।
ਫ਼ਰਾਹ ਖ਼ਾਨ ਬਾਲੀਵੁਡ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਕਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਕਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਮੈਂ ਹੂੰ ਨਾ ਅਤੇ ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਫਰਹਾ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਬੈਨਰ ‘ਰੈਡ ਚਿਲੀਜ਼ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟਸ’ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਫਿ਼ਲਮ ‘ਮੈਂ ਹੂੰ ਨਾ’ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨੇ ਫਰਹਾ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ।
ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ’ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਾਈ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਨ-ਏ-ਮਨ, ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ ਅਤੇ ਤੀਸ ਮਾਰ ਖਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਖਾਨ ਨੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਵਿਟ੍ਰੋ ਗਰੱਭਧਾਰਣ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ- ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ - ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਬਗੈਰ ਪਹੀਏ ਤੇ ਬਗੈਰ ਵੱਢ ਤੋਂ ਗੱਡੇ ਦੇ ਜਿਸ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਭਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਢੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੱਡੇ ਦਾ ਤਵੀਤ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਜਿਥੇ ਫੱਟੇ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੋੜਾਂ ਉਪਰ 1/12 ਕੁ ਇੰਚ ਦੀਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਲੰਮੇ ਲੋਟ ਅਤੇ ਚੌੜੇ ਲੋਟ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਇਹ ਪੱਤੀਆਂ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਤਵੀਤ ਉੱਤੇ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਕੁ ਇੰਚ ਦੇ ਵਰਗਾਕਾਰ ਡੱਬੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਗੱਡੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਮੋਟੀ ਲੰਮੀ ਲੱਕੜ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਥੱਲੇ ਦੋਵੇਂ ਬਲਦ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੂਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਤਵੀਤ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਜਿਥੇ ਜੂਲਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਥੋਬੜ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਮਥੋਬੜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤਵੀਤ/ਛੱਤ ਦਾ ਤਿੱਖਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ ਗੱਡੇ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਜੂਲੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਜੋਤਾਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਮੁੜਵੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਜੂਲੇ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਦੋ ਕੁ ਫੁੱਟ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੁੰਡੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਧਰੀਆਂ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਪਾਸਾ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਹੇਠ ਦੀ ਲੰਘਾ ਕੇ ਜੂਲੇ ਉਪਰ ਲੱਗੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਗੱਡੇ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗੱਡੇ ਦੇ ਤਵੀਤ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਛੱਡ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਡੇਢ ਕੁ ਫੁੱਟ ਦੀ ਲੱਕੜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਠਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੰਡਿਆਂ ਵਿਚ ਚਾਰ ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀਆਂ ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਸੋਟੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਬੰਨਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਗੱਡੇ ਵਿਚ ਲਾਂਗਾ ਭਰਨ ਸਮੇਂ, ਤੂੜੀ ਭਰਨ ਸਮੇਂ, ਅਨਾਜ ਰੱਖਣ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡਹੀਆਂ ਦਾ ਮਧਾਣੀ ਜੁੱਟ ਬਣਾ ਕੇ ਗੱਡੇ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਗੱਡਾ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਉਲਰ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਤਵੀਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੱਗੇ ਲੱਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਲੱਕੜ ਬੰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਗੱਡੇ ਵਿਚ ਲਾਂਗਾ, ਤੁੜੀ ਦੀਆਂ ਪੰਡਾਂ ਆਦਿ ਢੋਣ ਸਮੇਂ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੱਕੜਾਂ ਲਾ ਕੇ ਵੱਡਾ ਵਿੱਢ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਦੋਵੇਂ ਪਹੀਆਂ ਦੇ ਧੁਰਿਆਂ ਨੂੰ ਗੱਡੇ ਦੇ ਤਵੀਤ ਹੇਠਾਂ ਜੋ ਲੱਦਾ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਕਾਬਲੇ ਪਾ ਕੇ ਜੋੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਗੱਡਾ ਰੈਲਾ ਹੱਲੇ ਇਸ ਲਈ ਧੁਰੇ ਨੂੰ ਸਾਲ ਵਿਚ ਦੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮੱਖਣ ਵਿਚ ਆਲੂ ਕੁੱਟ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਗੱਡਾ ਵਾਂਗਣ ਸਮੇਂ ਲੱਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਤਿੰਨ ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੱਕੜ ਗੱਡਾ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਧਵਾਈ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਜਦ ਧੁਰਾ ਨਾਭ ਵਿਚ ਚੱਲ ਚੱਲ ਕੇ ਮੋਕਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਨਾਭ ਵਿਚ ਟਾਹਲੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਲਾ ਕੇ ਨਾਭ ਨੂੰ ਫੇਰ ਧੁਰੇ ਦੇ ਮੇਚ ਦੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਪਹੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਜੋ ਗੱਡੇ ਦੇ ਤਵੀਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਤਵੀਤ ਵਿਚ ਅਰਧ ਗੋਲ ਜਿਹੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਫਰੇਮ ਫਿੱਟ ਕੀਤੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੱਫਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਫੱਲੜ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂੰਝੇ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਗੱਡੇ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਪਿੰਜਣੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਜਣੀਆਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰੇ ਗੱਡੇ ਦੇ ਤਵੀਤ ਹੇਠ ਜੁੜੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਪਿੰਜਣੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਕੀਲੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਗੱਡੇ ਵਿਚ ਲੱਕੜ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਰਬੜ ਦੇ ਟਾਇਰ ਪਾਏ ਹੋਏ ਗੱਡੇ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਗੱਡਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ਇਕ ਬਲਦ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਬੜ ਦੇ ਟਾਇਰ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਗੱਡੀਆਂ ਵੀ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਪੱਠੇ ਢੋਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿੱਕੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਜਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਰ ਢੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹੀਏਦਾਰ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਗੱਡਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਗ੍ਰੰਥ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਦਮੀ ਤੇ ਔਰਤ ਇੱਕ ਗੱਡੀ ਦੇ ਦੋ ਪਹੀਏ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ।
ਗੱਡਾ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਵਰਤੀਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਢੋਆ ਢੁਆਈ ਦਾ ਇੱਕ ਦੋ ਪਹੀਆ ਸਾਧਨ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਗਠਜੋੜ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਚੋਣਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਨਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੋਈਆ।
ਇਹਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ, ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ 2007 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਿਓਂ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਵਾਰ ਨਤੀਜਾ ਨੋਟ :- ਹਲਕੇ ਦਾ ਨਾਂ ਜੋ 2012 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਾਰ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਤੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਕਸ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਨੇ ਪੂਲ ਲਈ $41 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਕੀਤੀ; ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ $18 ਬਿਲੀਅਨ ਹਰੇਕ; ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ $5 ਬਿਲੀਅਨ।
ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੀਨ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਧਾਰਕ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਪੂਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਭੂਮਿਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
"ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਲਈ ਇੱਕ ਡ੍ਰਾਈਵਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਧੂ-ਬ੍ਰਿਕਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਿਕਸ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ "ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਸਤ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਕਸਰ ਅਣਡਿੱਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2010 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ।
ਦੋਵਾਂ ਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸੀਨੀਅਰ ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਮੌਜੂਦਾ ਬ੍ਰਿਕਸ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ।
ਬੀਜਿੰਗ ਨੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸੈਂਟੀਆਗੋ ਕੈਫੀਰੋ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਸਟੇਟ ਕੌਂਸਲਰ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਵੈਂਗ ਵਿਚਕਾਰ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਰਲੇਵੇਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜੀ-20 ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਵਾਈ. ਚੀਨ ਨੇ 77ਵੀਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਕੈਫੀਰੋ ਅਤੇ ਯੀ ਵਿਚਕਾਰ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵੀ ਅਰਜ਼ੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਨ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਦੁਹਰਾਇਆ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੋਵੇਂ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਈਰਾਨ ਨੇ ਵੀ ਜੂਨ 2022 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਰਜ਼ੀ ਸੌਂਪੀ ਸੀ।
ਈਰਾਨ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਘੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਤਿੰਨੋਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਧ ਰਹੇ ਪੱਛਮੀ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਵੇਂ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਨੇ ਵੀ ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਰਸਮੀ ਬੇਨਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਅਰਜ਼ੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬ੍ਰਿਕਸ ਮੈਂਬਰਾਂ-ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨਿਊ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ, ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ $15 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਕੋਵਿਡ-19 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਪਾਰ ਦੀ ਨਿਰਵਿਘਨ ਵਾਪਸੀ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਨਜਿੱਠਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਚੀਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵੈਕਸੀਨ ਲੈਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੱਛੁਕ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੰਦੇਹ ਹੈ।
13ਵੇਂ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ "ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ" ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨੇਤਾ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਿੱਧੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਮਾਰਚ 2014 ਵਿੱਚ, ਹੇਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਵਾਦ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ 20 ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਬਾਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਮੀਡੀਆ ਬਿਆਨ।
ਜੀ-20 ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਇਕਪਾਸੜ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰੂਸ ਦੁਆਰਾ ਯੂਕਰੇਨੀ ਕ੍ਰੀਮੀਆ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ "ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਜਵਾਬੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਹੱਲ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
" ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਜੂਲੀ ਬਿਸ਼ਪ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ ਵਿੱਚ ਜੀ-20 ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
13 ਜੁਲਾਈ 2014 ਦੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਖੇਡ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਫੋਰਟਾਲੇਜ਼ਾ ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਥੀ ਨੇਤਾ ਦਿਲਮਾ ਰੌਸੇਫ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੁਵੱਲੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ।
ਰੌਸੇਫ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇਸ਼ "ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਅਤੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
" ਫੋਰਟਾਲੇਜ਼ਾ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਾਸੀਲੀਆ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਸਾਊਥ ਅਮਰੀਕਨ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਕਸ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਬ੍ਰਿਕਸ ਫੋਰਮ, ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ, 2011 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਜੂਨ 2012 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਦੀ ਉਧਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ $75 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਕਰਜ਼ਾ ਵੋਟਿੰਗ ਸੁਧਾਰਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਰਤ ਸੀ।
ਮਾਰਚ 2013 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਡਰਬਨ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੇਂ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ, ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ-ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।
ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਕਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2014 ਤੱਕ ਇਸ ਨਵੇਂ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੋਝ ਵੰਡਣ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
2010 ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਰਸਮੀ ਦਾਖਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 24 ਦਸੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ।
ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ - ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਲਈ "" ਦੇ ਨਾਲ - ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਾਰਚ 2015 ਵਿੱਚ, ਮੋਰਗਨ ਸਟੈਨਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ 'ਨਾਜ਼ੁਕ ਪੰਜ' ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਗਸਤ 2013 ਵਿੱਚ, ਮੋਰਗਨ ਸਟੈਨਲੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ 'ਨਾਜ਼ੁਕ ਪੰਜ' ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 85% ਅਤੇ 65% ਲੋੜੀਂਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀਆਂ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਸਿਰਫ 15%, ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਸਿਰਫ 10% ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਆਬਾਦੀ, ਖੇਤਰਫਲ ਅਤੇ ਜੀਡੀਪੀ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਜਾਂ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰੁੱਪਿੰਗ ਨੇ 2009 ਤੋਂ ਸਾਲਾਨਾ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਵਾਰੀ ਲਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਬ੍ਰਿਕਸ 2021 ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਚੀਨੀ ਨੇਤਾ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨੇ 2021 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਨਰਮ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।
ਗਰੁੱਪਿੰਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਸਮੀ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ, ਯੇਕਾਟੇਰਿਨਬਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, 16 ਜੂਨ 2009 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਲੁਈਜ਼ ਇਨਾਸੀਓ ਲੂਲਾ ਦਾ ਸਿਲਵਾ, ਦਮਿਤਰੀ ਮੇਦਵੇਦੇਵ, ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਹੂ ਜਿੰਤਾਓ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਨੇਤਾ, ਸਾਰੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ।
ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਲਮੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ 'ਤੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਚਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵਧੀਆ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੇ 3/4 ਮੈਂਬਰ, ਗਲੋਬਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਨਹੀਂ ਸੀ।
2009 ਤੋਂ, ਉਹ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਕਸੁਰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਲਾਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਸਾਲਾਨਾ ਰਸਮੀ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਚੀਨ ਨੇ 24 ਜੁਲਾਈ 2022 ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ 14ਵੇਂ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।
ਬ੍ਰਿਕਸ ਦਰਮਿਆਨ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਲਾਭ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜੁਲਾਈ 2014 ਵਿੱਚ, ਰੂਸੀ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਗਵਰਨਰ, ਐਲਵੀਰਾ ਨਬੀਉਲੀਨਾ, ਨੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਬ੍ਰਿਕਸ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਸਵੈਪ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇਗਾ" ਜੋ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਜੇਕਰ ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਝਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਲੋਬਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰਕ ਵਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ."
15 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ, ਫੋਰਟਾਲੇਜ਼ਾ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਕਸ ਛੇਵੇਂ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਉਭਰਦੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ $100 ਬਿਲੀਅਨ ਨਿਊ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ $100 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁੱਲ ਦਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਕਰੰਸੀ ਪੂਲ।
ਬ੍ਰਿਕਸ ਨਿਰਯਾਤ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਬਾਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ 'ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਵੀ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਬ੍ਰਿਕਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉੱਨਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੇ 7 ਬਲਾਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਿਊ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ, ਕੰਟੀਜੈਂਟ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿਵਸਥਾ, ਬ੍ਰਿਕਸ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਟੋਕਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਕਰੰਸੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨਾ।
2022 ਤੋਂ, ਸਮੂਹ ਨੇ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਈ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਕਸ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਹੈ: ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ।
ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਗੋਲਡਮੈਨ ਸਾਕਸ ਦੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜਿਮ ਓ'ਨੀਲ ਦੁਆਰਾ "" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ 2050 ਤੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ; ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਯੇਕਾਟੇਰਿਨਬਰਗ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਲੋਬਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ "ਵਿਭਿੰਨ, ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨਯੋਗ" ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਿਆਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਸਮਝੇ ਗਏ "ਦਬਦਬੇ" ਦੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ - ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਰੂਸ ਨੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ - ਇਸ ਨੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
2015 ਦੇ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਬੰਧਤ ਸੰਚਾਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ, ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਹਿਲਾ ਸੰਮੇਲਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਨਿਕੋਲਾਈ ਨਿਕੀਫੋਰੋਵ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
2012 ਤੋਂ, ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ ਪਣਡੁੱਬੀ ਸੰਚਾਰ ਕੇਬਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਕਸ ਕੇਬਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।