polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1980 ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਹੁਣ ਐਮ.ਏ., ਐਮ.ਫਿਲ. ਅਤੇ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਰਿਸਰਚ ਸਕਾਲਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਆਨਰਜ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1972 ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।
ਹੈਸਕਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ੍ਰਿਤ, ਆਮ-ਮਕਸਦ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੜਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੌਪਨਹੀਗਨ ਵਿਆਖਿਆ “ਆਪਣੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਨਾਪੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਣ ਕਿੱਥੇ ਸੀ?” ਵਰਗੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬੇਅਰਥੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਆਖਿਆ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਤਿ ਬਾਹਰੀ, ਕਿਸੇ ਨਿਰੀਖਕ ਜਾਂ ਯੰਤਰ ਦੀ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਟੁੱਟਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੌਲ ਡੇਵਿਸ ਅਨੁਸਾਰ, “ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਨਿਰੀਖਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਵਿੱਚ।
ਨਾਪ ਦਾ ਕਾਰਜ, ਨਾਪ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਦ ਸੰਭਵ ਮੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮੁੱਲ ਤੱਕ ਪ੍ਰੋਬੇਬਿਲਿਟੀ ਦੇ ਸੈੱਟ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਹੋਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੁੱਝ ਅਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਅਨਿਰੰਤਰ ਜੰਪਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਉਂਗਲ ਉਠਾਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਿਰੀਖਣ ਉੱਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਖੋਜਾਤਮਿਕ ਤੱਤ, ਕਿਸੇ ਨਿਰੀਖਕ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਕਿਸੇ ਨਾਪ ਯੰਤਰ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਜਾਂ ਓਸ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਜਰੂਰਤ ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜੇ ਨਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਤਿ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ ਹੈ।
ਕੌਪਨਹੀਗਨ ਵਿਆਖਿਆ ਪ੍ਰਤਿ ਬਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੀ-ਵਰਲਡ ਇੰਟ੍ਰਪ੍ਰੈਟੇਸ਼ਨ, ਡੀ-ਬ੍ਰੋਗਲਿ-ਬੋਹਮ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਡੀਕੋਹਰੰਸ ਥਿਊਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਕਹਾਣੀ ਲਿਲੀ ਲੇਲੇ ਅਤੇ ਲੈਲਾ ਲੇਲੇ , ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੈਕਸ ਦੇ ਆਦੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਇਲਾਜ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਨੀਲ ਕੈਲੇ ਅਤੇ ਆਦਿੱਤਿਆ ਚੋਥੀਆ ਦੋ ਵਿਗਾੜੇ ਬਰੇਡ ਹਨ ਜੋ ਸੈਕਸ ਦੇ ਆਦੀ ਹਨ, ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਸ਼ਦਰੋਹੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਪ੍ਰਮੀ ਦੋ ਦਿੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਦੇਸ਼ਪ੍ਰਮੀ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਰੋਹੀ ਇਕਰਤ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਰੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਹਫੜਾ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1 ਮਈ, 2015 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਨੇ ਲਗਭਗ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਇਸਦੀ ਯੌਨ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰੋਕ ਲਿਆ ਸੀ।
ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 1/5 ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਮਸਤੀਜ਼ਾਦੇ ਫ੍ਰੈਕਚਰਲ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
" ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਸੰਨੀ ਲਿਓਨ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਹਾਸੇ ਹਨ।
" ਹਿੰਦੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਕਹੋਗੇ?". ਡੀ ਐਨ ਏ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸਰਿਤਾ ਏ ਤੰਵਰ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 2 ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਸੰਨੀ ਲਿਓਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਲਈ ਦਾਵਤ, ਮਸਤੀਜ਼ਾਦੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਮਸਤੀਜ਼ਾਦੇ 2016 ਵਰ੍ਹੇ ਦੀਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਸੈਕਸ-ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਿਲਾਪ ਜਾਫਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪ੍ਰੀਤੀਸ਼ ਨੰਦੀ ਹਨ ਅਤੇ ਰੰਗੀਤਾ ਨੰਦੀ ਹਨ।
ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਤੁਸ਼ਾਰ ਕਪੂਰ, ਵੀਰ ਦਾਸ, ਸ਼ਾਦ ਰੰਧਾਵਾ, ਸੁਰੇਸ਼ ਮੇਨਨ ਹਨ।
ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ 'ਹੰਸ ਚੋਗ' ਵਿੱਚ ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਸੁਥਰੇ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸੁਥਰੇ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਦੰਦ ਸਨ।
ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਲੰਘੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕੁੱਤੀ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਹੈ।
ਉਹ ਅਕਸਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਟਿੱਕਚਰਾਂ ਅਤੇ ਚੁਟਕਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਅੰਗ ਕੱਸਦਾ।
ਸੁਥਰਾ ਸ਼ਾਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁਰੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਗੱਲ ਹਾਸੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ।
ਸੁਥਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਖਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ "ਗੁਰੂ ਪਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ" ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਥਰੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਉੱਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਬੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।
ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਦੌਰ ਇਕਪੱਖੀ ਵਾਦ, ਰੂਪਵਾਦੀ ਰੁਝਾਨਾ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਬੇਲੋੜੀ ਦਖ਼ਲ ਅੰਦਾਜੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਵੇਂ ਆਲੋਚਨਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਪੜਚੋਲੀ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਾਹੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਰਖ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੈਮਾਨੇ ਉਭਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਸਮਤੋਲ ਨੂੰ ਉਸਾਰਨ ਦੇ ਉਚੇਚੇ ਯਤਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸੇ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਅਜੇ ਪੱਛਮੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਫੈਸ਼ਨ ਵਾਂਗ ਨਕਲ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ।
ਇਸੇ ਰੁਚੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਅਗਿਆਨੀ ਹਨ ਜਾਂ ਬੇਮੁਖ ਹਨ।
ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਸਮਕਾਲੀਨ 'ਚ ਵਿਵਿਧਮੁਖੀ ਧਰਾਵਾ ਦਾ ਦੌਰ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਨਵੀਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨੇ ਬਹੁ-ਮੁਖੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਸਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ,' ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਰਤ ਜਾਂ ਰਚਨਾ ਦੀ ਠੀਕ ਠੀਕ ਪਰਖ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕੀਮਤ ਮਾਲੂਮ ਕਰਨਾ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ ਹੈ।
' ਅਜੋਕੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੁਝਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪਾਕਾਰਾ ਦੀ ਇਸ ਨਵੇਂ ਰੂਪਾਕਰਕ ਹੋਂਦ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਲੋਚਨਾ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਤਾਲਸ ਵਿਹਾਰਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ ਨੇ ਨਾਵਲ ਦੀ ਰੂਪਾਕਾਰਕ ਵਿੱਲਖਣਤਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਗੰਭੀਰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ, ਮਸਲੇ ਗਲਪ ਦੇ ਹਨ।
ਨਾਵਲ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇਰਾ ਵਰਣਨਯੋਗ ਕਾਰਜ ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖਾਹਰਾ ਦਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਵਲ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਜੁਗਤ ਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਦਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਿ੍ਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਪੇੜ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਉਭਰ ਰਹੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਡਾ. ਗੁਰਬਚਨ, ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਡਾ. ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਵੇਂ ਦਿਸਹਦੇ ਕਾਇਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਡਾ. ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੁਸਤਕਾ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ ਦੇ ਆਰ ਪਾਰ, ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਿੰਕਦਰ ਤੇ ਸਹਿਤਨਾਮਾ ਲਿਖ ਕੇ ਭਰਪੂਰ ਸੰਵਾਦ ਛੇੜਿਆ।
ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਡਾ.ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਢ ਪਕੜ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਤ ਹੈ।
ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਪੁਸਤਕ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਈ ਆਧਾਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਧਾਰਾਵਾ ਦਾ ਤਰਤੀਬਵਾਰ ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਾਰਜ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਧਿਐਨ ਹਨ।
ਸੰਸਮਰਣ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ,ਇਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸਮ-ਸਮਰ -ਲਯਦ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਮਯਕ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਆਤ੍ਮਗਤ' ਅਤੇ ਸਮਰਣ ਦਾ ਅਰਥ 'ਯਾਦਾਂ' ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਕੋਸ਼ਗਤ ਅਰਥ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਨੁਭਵ ਅਰਥਾਤ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸਾਹਿਤ ਹੀ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।
ਅੰਗਰੇਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ "ਮੈਮਾਇਰ" ਦਾ ਪਰਿਆਵਾਚੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ,ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ:ਯਾਦ ਕਰਨਾ।
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਯਾਦ,ਸਮ੍ਰਿਤੀ,ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਲੇਖਕ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਂ ਪਰਾਈਆਂ ਅਨੁਭੂਤੀਆਂ,ਹੱਡ ਬੀਤੀਆਂ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੌਚਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਸਮਰਣ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਓਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਵਾਰਤਕ ਰਚਦਾ ਹੈ,ਮਿੱਠੀਆਂ ਕੋੜ੍ਹੀਆਂ,ਅਭੁੱਲ,ਰੌਚਕ ਯਾਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੰਨਗੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਪਲਾਂ ਜਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭੁਲਾਏ ਨਾਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋਣ,ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਗੱਲ ਹੋਵੇ।
ਡਾ.ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਗਲ ਅਨੁਸਾਰ:-"ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ,ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ,ਘਟਨਾ,ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਵਸਤੂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਧੁਰ ਅੰਦਰੋਂ ਜੁੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ।
ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ,ਪਿਛਲੀਆਂ ਹੱਡ ਬੀਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਨਿੱਜਤਵ ਨਾਲ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਗਏ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਯਾਦਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜਕਲ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਉਦਮੀ ਉਦਯੋਗਿਕਤਾ ਵਜ਼ਾਰਤ ਅਧੀਨ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਆਫ ਟਰੇਨਿੰਗ (ਪਹਿਲਾਂ ਲੇਬਰ ਤੇ ਐਪਲਾਇਮੈਂਟ ਵਜ਼ਾਰਤ ਅਧੀਨ ਆਂਉਦਾ,ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਐਂਪਲਾਇਮੈਂਟ ਐਂਡ ਟਰੇਨਿੰਗ) ;ਅਦਾਰਾ, ਆਈ ਟੀ ਆਈ, ਟਕਨੀਸ਼ਨ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਅਦਾਰੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਧੀਨ ਆਂਉਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸੰਸਥਾਨ ਰਵਾਇਤੀ ਹੁਨਰ ਮਕੈਨਿਕ, ਫ਼ਿਟਰ, ਇਲੈਕਟਰੀਸ਼ਨ, ਮਸ਼ੀਨਿਸਟ,ਟੈਲੀਕਾਮ ਆਦਿਕ ਹੁਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੋਰਸ ਜਿ਼ਆਦਾ ਕਰਕੇ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕਰਾਫਟਸਮੈਨ ਟਰੇਨਿੰਗ ਸਕੀਮ ਸੀ ਟੀ ਅਕਸ ਐਨ ਸੀ ਵੀ ਟੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ 70 ਇੰਜੀਅਨਰੀ ਤੇ 63 ਨਾਨ-ਇੰਜੀਅਨਰੀ ਟ੍ਰੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਆਈ ਟੀ ਆਈ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਕੀਮ ਦੇ ਕੋਰਸ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਐਪਰੈਂਟਿਸਸ਼ਿਪ ਟਰੇਨਿੰਗ ਸਕੀਮ ਏ ਟੀ ਐਸ ਇਹ ਸਕੀਮ ਐਪਰੈਂਟਿਸਸ਼ਿਪ ਐਕਟ ੧੯੬੧ ਅਧੀਨ ਹੈ।
ਸੈਕਟਰ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਟਰੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਅਤਾਂ ਨੂੰ ਐਪਰੈਂਟਿਸ ਲੈਣੇ ਪਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਟਰੇਨਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸਟਾਈਪੈਂਡ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ (ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ ਦੌਰਾਨ 31.03.2017 ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਐਪਰਰੈਂਟਸਿਪ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਸਕੀਮ ਰਾਹੀਂ) ਸਰਕਾਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।
ਆਈ ਟੀ ਆਈ ਪਾਸ, ਟਰੇਡ ਐਪਰੈਂਟਿਸ, ਪਾਸ ਟੈਕਨੀਸ਼ਨ ਐਪਰੈਂਟਿਸ,ਡਿਪਲੋਮਾ ਪਾਸ ਟੈਕਨੀਸ਼ਨ ਐਪਰੈਂਟਿਸ ਤੇ ਗਰੈਜੂਏਟ ਇੰਜੀਅਨਰ ਗਰੈਜੂਏਟ ਐਪਰੈਂਟਿਸ ਕਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਕਿਲ ਡਿਵਲਪਮੈਂਟ ਇਨੀਸ਼ਏਟਿਵ ਸਕੀਮ ਸਕਿਲ ਡਿਵਲਪਮੈਂਟ ਇਨੀਸ਼ਏਟਿਵ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੂਤੀ ਰਿਹਾ ਸਕੀਮ ਸਕਿਲ ਡਿਵਲਪਮੈਂਟ ਮਨਿਸਟਰੀ ਅਧੀਨ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਆਫ ਟਰੇਨਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਟਰੇਨਿੰਗ ਪਰੋਵਾਈਡਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਐਨ ਸੀ ਵੀ ਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਨਅਤਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਮਾਡੂਲਰ ਐਂਪਲਾਇਬਲ ਸਕਿਲਜ਼ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਪੂਰੀ ਸਕੀਮ ਲਈ ਫੰਡ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਟਰੇਨਿੰਗ ਪਾਰਟਨਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪਬਲਿਕ ਪਾਰਟੀਸੀਪੇਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ 49% ਤੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਚਲਾਂਉਦੇ ਹਨ।
ਵਿਮਨ ਟਰੇਨਿੰਗ ਸਕੀਮ ਇਹ ਸਕੀਮ ਕੇਵਲ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੈ।
ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਉਦਮੀ ਉਦਯੋਗਿਕਤਾ ਵਜ਼ਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਟੀਚੇ ਮਿਥੇ ਗਲੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਵਿਦਿਆਲੇ ਅੱਜਕਲ ਵੀ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਸਕੀਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਸਨਾਤਕ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਵਿੱਚ ਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਨਿਗਰਾਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਤੇ ਥੀਸਿਸ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੇ ਮਿਆਰ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਗਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਸ਼ਗਿਰਦ ਨਾਲ, ਡਾਕਟਰੀ ਉਪਾਧੀ ਦੀ ਮਨਜੂਰਸ਼ੁਦਾ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਨਾਲ ਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਦੀ ਮਾਹਰ ਮਾਸਟਰ ਕਾਰੀਗਰ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾ ਵਜੋੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਸਮਸਤ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ 7 ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤੇਰੇ ਹੁਨਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਪ੍ਰਮੰਨੀ ਮਿਆਦ ਸੀ।
ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਭ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜੀਆਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਹਾਰਾਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬੁਣਕਰੀ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦਸਤਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਰਗੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਆਮ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਮਾਹਰ ਦੇ ਬਨਣ ਤੱਕ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਹੇਠ 7 ਸਾਲ ਰਗੜਾਏ ਜਾਣਾ ਤਹਿ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਬਨਣ ਲਈ 7 ਸਾਲ ਕਿਸੇ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਾਸਟਰ ਅਧੀਨ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ।
ਕਿੱਤਾ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ,ਇੰਜੀਅਨਰੀ ਤੇ ਕਨੂੰਨ ਆਦਿਕ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿੱਤਾ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਕਲਰਕੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਇਸ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ।
ਅਧੁਨਿਕ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਕਲਰਕੀ ਹੱਟੀਆਂ ਜਾਂ ਕਨੂੰਨਦਾਨ ਫਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸ਼ਾਹ-ਗੁਮਾਸਤਾ ਮਾਡਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਵ-ਭਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸਾਥੀ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਕਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਦੀਆਂ ਬਰੀਕੀਆਂ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਪੂਰਬੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢ ਕਦੀਮ ਤੋਂ ਹੈ।
ਪੱਛਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਂਧਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਕਿੱਤਾ ਮੁਖੀ ਕਾਰੀਗਰ ਸਿਖਲਾਈ,ਦੁਕਾਨਦਾਰੀ, ਬੁਤਕਾਰੀ, ਬੁਣਕਰੀ, ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂਕੁਲ ਆਪਣੇ ਮਾਨ-ਸਨਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਮਾਹਰ ਕਾਰੀਗਰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੁਆਰਾ।
ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੱਧ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਇਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਦਸਤਕਾਰੀ ਬੋਰਡਾਂ ਜਾਂ ਗਿਲਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਕਾਰੀਗਰ ਕੋਲ ਰੋਟੀ,ਕੱਪੜਾ, ਮਕਾਨ ਬਦਲੇ ਤੇ ਕਿੱਤੇ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਬਦਲੇ ਮੁਫ਼ਤ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਵਾਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰਦ ਹੀ ਸਿਖਾਂਦਰੂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਦਰਜਿਆਣੀ, ਨਾਨਬਾਈ,ਮੋਚੀ, ਸਟੇਸ਼ਨਰ ਵਰਗੇ ਕਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਬਣਦੀਆਂ ਸਨ।
ਸ਼ਗਿਰਦ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 10 ਜਾਂ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਮਾਹਰ ਕਾਰੀਗਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਗਿਰਦ ਠੇਕਾ ਮੁੱਕਣ ਤੇ ਆਪ ਮਾਹਰ ਬਨਣਾ ਲੋਚਦੇ ਸਨ, ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਸਤਕਾਰੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਕਾਰੀਗਰ ਜਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਨਸਲ ਦੇ ਸਿਖਾਂਦਰੂਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਪਾਰ,ਦੁਕਾਨਦਾਰੀ ਜਾਂ ਕਿੱਤੇ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਅਸਲੀ ਕੰਮ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ,ਕਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮੁਤਾਲਿਆ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਸਿਖਾਂਦਰੂਆਂ ਨੂੰ ਕਨੂੰਨ ਰਾਹੀਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦਾ ਕਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਣਾ ਅਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਕਿੱਤਾ ਮਾਲਕ ਕੋਲ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਲਕ ਜਾਂ ਸ਼ਾਹ, ਸ਼ਗਿਰਦ ਦੀ, ਇੱਕ ਮਿਥੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ ., ਉਸ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਕਿੱਤਾ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਗਿਣਨ ਮਿਣਨ ਜੋਗੀ ਮੁਹਾਰਤ ਆ ਜਾਵੇ।
ਇਹ ਐਕਟ ਸਨਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਗਿਰਦਾਂ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਐਪਰੈਂਟਸਸ਼ਿਪ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਿਲੇਬਸ, ਕੋਰਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਆਦਿ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਕਿ ਸਨਅਤਾਂ ਦੀ ਨਿਪੁੰਨ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੋ ਸਕੇ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੇਵਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੇ ਤਕਨੀਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਹੀ ਸੀ, 1973 ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਰੈਜੂਏਟ ਤੇ ਡਿਪਲੋਮਾ ਇੰਜੀਅਨਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,1986 ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਦਲਾਅ ਰਾਹੀਂ 10+2 ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਧਾਰਾ ਰਾਹੀਂ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਤਕਨੀਸ਼ਨ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਇਸ ਅਧੀਨ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
ਅਸਲ ਕੰਮ ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੁਆਰਾ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਹਰੇਕ ਕਾਰੀਗਰੀ ਵਾਲੀ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ/ਸ਼ਾਹ-ਗੁਮਾਸਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਅਕਸਰ ਵਪਾਰਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਜਾਂ ਗਿਲਡਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੀ ਆਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯੰਤਰਨ ਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਲਜਾਂ ਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਲਸੰਸ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਨੇ ਰਸਮੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਯੂ.ਕੇ. ਦੇ ਕੋਵੈਂਟਰੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸਾਲ ਸੌਦਾਗਰਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਕਰਨ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਕਾਰੀਗਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਵਧੀਆ ਕੋਰਸ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇਹ ਕਿ ਯੋਗਤਾ ਤੇ ਰੁਚੀ ਮੁਤਾਬਕ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਆਗੂ ਸੁਕੁਮਾਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ, ਉਸਨੇ ਉਸ ਵਕਤ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਜੀਵੰਤ ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਸਨ।
ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਉਹ 1957 ਵਿੱਚ ਈ ਐਮ ਐਸ ਨੰਬੁਪਦਰੀਪਾਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਜਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਮੰਤਰੀ ਬਣੀ।
ਉਸੇ ਹੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਈਐਮਐਸ ਵਜਾਰਤ ਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ, ਟੀ ਵੀ, ਥੋਮਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ।
ਇਹ ਉਹ ਹੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸੁਧਾਰ ਬਿੱਲ ਲਿਆਂਦਾ।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੂਬੇ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਮੁਜਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਦਖ਼ਲੀਆਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਉਂਦਾ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਕਰਨਾ ਸੀ।
ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਖੇਤੀ ਸੁਧਾਰ ਬਿੱਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਲ ਮੰਤਰੀ ਗੌਰੀ ਅੰਮਾ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ।
ਬਿੱਲ ਮੁਜਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਟਾਈਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਮਾਲਕੀ ਹੱਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਸੀਮਾ ਮਿਥਣ ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕਾਂ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸਵਾਰਥੀ ਹਿਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਰਦ ਗਿਰਦ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਪਿਛਾਖੜੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਫਿਰਕੂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਕਥਿਤ 'ਮੁਕਤੀ ਸੰਘਰਸ਼' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਸਰਕਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਭੰਗ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੁਧਾਰ ਬਿਲ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕੇ ਆਰ ਗੌਰੀ ਅੱਮਾ ਕੇਰਲਾ, ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਜਨਥੀਪਾਥੀਆ ਸਮਰਕਸ਼ਨਾ ਸੰਮਤੀ ਦੀ ਮੁਖੀ ਹੈ।
ਜੇ.ਐਸ.ਐਸ. ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕੇਰਲ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀ ਸੀ।
ਗੌਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇ ਏ ਰਮਨ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਅੰਮਾ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਅਲਾਪੁਜ਼ਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਥੁਰਾਵੂਰ ਅਤੇ ਚੇਰਥਲਾ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਾਲਜ, ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਕਾਲਜ, ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਖੂਬਸੂਰਤ ਨਰਤਕੀ ਅਮਰਾਪਲੀ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਪਦ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਨੂੰ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ।
ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਬੂਤਰਿਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਪਹਿਰਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਮਹਾਨ ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਫਾਹੀਯਾਨ ਅਤੇ ਹਿਊਨਸਾਂਗ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1861 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜੀ ਅਲੈਗਜੈਂਡਰ ਕਨਿੰਘਮ ਨੇ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ।
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂਅ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
6ਵੀਂ ਈਃ ਪੂਃ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਾਂਨਗਰ ਲਿਛਵੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਜੀਆਂ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।
ਵਾਜੀਆਂ ਮਹਾਂ ਜਨਪਦ ਦੇ ਇਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਣਤੰਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਹੈ।
ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਰਾਜ ਸੀ, ਵਸੋਂ ਬਹੁਤ ਸੰਘਣੀ ਸੀ।
ਅਮਰਾਪਲੀ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਮੁੜ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਮਰਾਪਲੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਾਰਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ਣ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਖੀਰਲਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੀ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਵਿਖੇ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਨਿਰਵਾਣ ਬਾਰੇ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਨੂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਉਹ ਯੂਜੀਨ ਲੂਯਿਸ ਵਿਡਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ ਦਾਦਾ, ਥਾਮਸ ਪਰਾਈਓਰ ਗੋਰ ਨੇ ਓਕਲੇਹੋਮਾ ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੈਨੇਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ।
ਗੋਰ ਵਿਡਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਦੋ ਵਾਰ ਚੋਣ ਲੜਿਆ; ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹਾਊਸ ਲਈ, ਫਿਰ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨੇਟ ਲਈ।
ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਵਿਡਾਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਮਾਜ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ.।
ਉਸ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾਂ ਦ ਨੇਸ਼ਨ, ਨਿਊ ਸਟੇਟਸਮੈਨ, ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਰਿਵਿਊ ਬੁੱਕਸ ਅਤੇ ਐਕਕੁਆਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਪੇ ਗਏ ਸਨ।
ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਬੌਧਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਗੋਰ ਵਿਡਾਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲ ਸੈਕਸ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਕ ਬਹਿਸਾਂ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਵਿਲੀਅਮ ਐੱਮ. ਬਕਲੀ ਜੂਨੀਅਰ ਅਤੇ ਨਾਰਮਨ ਮੇਲਰ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਝਗੜੇ ਹੋ ਗਏ।
ਇੱਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਵਿਡਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਉਸ ਦੀ ਪਾਲਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ,ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਖਾਇਆ।
ਉਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਨਾਵਲ, ਦਿ ਸਿਟੀ ਐਂਡ ਦਿ ਪਿਲਰ ਨੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਿਆ।
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਾਵਲ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਡਾਲ ਨੇ ਜੂਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਜੂਲੀਅਨ ਪ੍ਰੇਵਸਟੇਟ ਦੀ ਸਾਮਰਾਜਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਈ,ਰੋਮੀ ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਈਸਾਈ ਏਕਸੇਸਿਸ਼ਵਾਦ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੁੱਝ ਬਹੁ-ਵਿਸ਼ਾਵਾਦ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਮ ਧਾਰਮਿਕ ਉਤਰਾਅ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ।
ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਅੰਗ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ, ਮਾਇਰਾ ਬ੍ਰੇਕਿਨਿਰੀਜ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗਕ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਅਨੁਕੂਲਣ ਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬੁਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਲਿੰਕਨ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨੂੰ "ਏ ਮੈਨ ਆਫ ਦ ਪੀਪਲ" ਅਤੇ "ਏ ਮੈਨ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਰਣਨਯੋਗ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪਹਿਲੂ ਯੂ ਐਸ ਦੇ ਕੌਮੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯੂਜੀਨ ਲੁਈਸ ਵਿਡਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਕੈਡੇਟ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪੱਛਮੀ ਪੁਆਇੰਟ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਖੇ, ਯੂਜੀਨ ਲੂਥਰ ਵਿਡੀਲ ਅਤੇ ਨੀਨਾ ਐੱਸ ਗੋਰ ਦਾ ਇਕੋ-ਇਕ ਬੱਚਾ ਸੀ।
ਵਿਡਾਲ ਉੱਥੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਪਿਤਾ ਫੌਜੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਰੋਨੌਟਿਕਸ।
ਮੱਧ ਨਾਮ, ਲੂਇਸ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਸੀ, "ਜੋ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਯੂਜੀਨ ਲੁਈਸ ਸੀ ਜਾਂ ਯੂਜੀਨ ਲੂਥਰ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਸੀ.।
ਮੈਮੋਇਰ ਪਿਲਮਪੇਸਟ ਵਿਚ, ਵਿਡੀਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ 'ਯੂਜੀਨ ਲੁਈ ਵਿਡੀਲ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ:ਇਸ ਨੂੰ ਯੂਜੀਨ ਲੂਥਰ ਵਿਡੀਅਲ ਜੂਨੀਅਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਗੋਰ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਫਿਰ, ਚੌਦਾਂ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲਿਆ"।
ਯੂਜੀਨ ਲੂਈ ਵਿਡਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਜਨਵਰੀ 1939 ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 13 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ,ਸੈਂਟ ਐਲਬਨਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਦੁਆਰਾ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਡਾਲ ਨੇ ਤਿਆਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਯੂਜੀਨ ਲੂਥਰ ਵਿਡਾਲ ਸੀਨੀਅਰ, ਰੁਜ਼ਵੈਲਟ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਣਜ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਏਅਰ ਕਾਮਰਸ ਦੇ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਏਵੀਏਟਰ ਅਮੀਲੀਆ ਇਅਰਹਾਟ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਸੀ.।
ਯੂ.ਐਸ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ 'ਤੇ, ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਐਥਲੈਟਿਕ ਵਿਡਾਲ ਸੀ.ਆਰ. ਇੱਕ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਇਕ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ, ਕੋਚ ਅਤੇ ਫੁਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਨ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ।
ਵਿਡਾਲ ਦੀ ਮਾਂ, ਨੀਨਾ ਗੋਰ, ਇੱਕ ਉੱਚ ਸਮਾਜ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 1928 ਵਿੱਚ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਦੇ ਸਾਈਨ ਆਫ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਗੋਰ ਵਿਡਾਲ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਨੇ ਫੌਜੀ ਨਾਵਲ ਵਿਲੀਵ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ,ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਅਲਾਸਕੈਨ ਹਾਰਬਰ ਡੀਟੈਚਮੈਂਟ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਯੁੱਧ-ਵਿਰੋਧੀ ਲੜਾਈ ਸੀ.।
ਉਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਨਾਵਲ, ਦਿ ਸਿਟੀ ਐਂਡ ਦਿ ਪਿਲਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਹੋਣ ਤੇ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ,ਇਕ ਸਮੂਹਿਕ ਨਾਇਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਉਸਦੇ ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ.।
ਇਹ ਨਾਵਲ "ਜੇ.ਟੀ." ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ; ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਡਾਲ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਸਤੀ ਉਹ ਸਨ,1 ਮਾਰਚ 1945 ਨੂੰ ਈਵੋ ਜੀਮਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜੇਮਜ਼ ਟਰਿਂਬਲ।
ਦਾ, ਜੋ ਕਿ ਜਿਮੀ ਟਰਿੰਬਲ ਇਕੋ-ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੋਰ ਵਿਡਾਲ ਕਦੇ ਪਸੰਦ ਸੀ।
ਆਡਿਟਿਕਸ ਨੇ ਦ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪਿਲਰ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸਮ ਦੀ ਸਮਲਿੰਗਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ,ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਅਸਤ ਅਤੇ ਅਨੈਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਡਾਲ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਲੋਚਕ ਆਰੇਵਿਲ ਪ੍ਰੈਸਕੋਟ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ,ਇਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਵਿਡਾਲ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.।
ਵਿਡਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੇ, ਈ.ਪੀ. ਡੁਟਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ "ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁਆਫ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਗੋਰ ਵਿਡਾਲ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ, ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰਾਂ, ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ: ਪੈੱਟਰੋਨੀਅਸ , ਜੁਵੇਨਲ ਅਤੇ ਅਪਰਲੀਅਸ ; ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਰਿਨੇਸੈਂਸ ਤੋਂ: ਥਾਮਸ ਪਿਓਕ ਪੀਕੌਕ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਮੈਰੀਡੀਥ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁਖੀ ਹੈਰੋਲਡ ਬਲੂਮ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੋਰ ਵਿਡਾਲਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਲਿੰਗਕਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਰ ਬਲੂਮ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਧਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਸੀਮਿਤ ਮਾਨਤਾ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਸੀ,ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਪ ਦੀ ਅਜਾਰੇਦਾਰੀ, ਪਲਾਟ-ਮੁਹਾਰਤ ਵਾਲੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿਡਾਲ ਨੇ ਇੱਕ ਸਿਰਹਾਣਾ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤੀ ਸੀ.।
2009 ਵਿੱਚ, ਮੈਨ ਆਫ ਲੈਟਰਜ਼ ਗੋਰ ਵਿਡਾਲ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਬੁਧੀਜੀਵੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਾਤ੍ਰਿਸ਼ੀ ਅੰਦਾਜ਼, ਹਾਜ਼ਰ ਜਵਾਬ ਬੁੱਧੀ, ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲਿਸ਼ਕਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾ-ਕੈੱਟ ਨੋਟੇਸ਼ਨ ਕੁਆਂਟਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਚਿੰਨ-ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਐਂਗਲ ਬਰੈਕਟਾਂ ਅਤੇ ਖੜਵੇਂ ਬਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਖੇਪ ਵੈਕਟਰ ਅਤੇ ਰੇਖਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਲਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵੈਕਟਰ ਸਪੇਸ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਵੈਕਟਰ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਰੇਖਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਦਾ ਐਕਸ਼ਨ ਜਾਂ ਸਕੇਲਰ ਗੁਣਨਫਲ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਚਿੰਨ-ਧਾਰਨਾ 1939 ਵਿੱਚ ਪੌਲ ਡੀਰਾਕ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਡੀਰਾਕ ਨੋਟੇਸ਼ਨ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਸ ਨੋਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਸਮਾੱਨ ਦੀੲਸ ਨੋਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,
ਜੋ ਲਗਭਗ 100 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਇਨਰ ਗੁਣਨਫਲ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ, ਅੰਗ ਕੱਟਣ, ਅੱਖਾਂ ਪਾੜਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਵੇਖਣ, ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲੀ ਹੋਈ ਸੀਸਾ ਪਾਉਣ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ, ਨਹੁੰ ਚਲਾਉਣ ਵਰਗੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਸੁੰਨੀ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਰਫਾਵਿਜ਼ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਮਹਿਦੀ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ, ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੀਆ, ਮਹਦੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ।
ਉਸਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸ਼ਮਸ-ਇ-ਸਿਰਾਜ 'ਆਫੀਫ਼' ਨੇ ਵੀ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾੜਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਟੈਕਸਾਂ ਅਤੇ ਜਜ਼ੀਆ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਰਕੇ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਸਨੇ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਜਜ਼ੀਆ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਸਦਾ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਜ਼ੀਆ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ।
ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦੇ ਅਤਿਅੰਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ, ਪਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
1376 ਈ: ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਵਾਰਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸ਼ਰੀਆ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗਲਕ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦੇ ਦੇਵਗਿਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੇਹਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ, ਸਈਅਦ, ਸ਼ੇਖਾਂ ਅਤੇ 'ਉਲੇਮਾ ਸਮੇਤ ਦੇਹਲੀ ਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਤੁਗਲਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ।
ਫਰਿਸ਼ਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਮੰਗੋਲ ਪੰਜਾਬ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਕੁਲੀਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇਹਲੀ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਰਿਹਾ।
ਦੂਸਰਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਮੁਸਲਿਮ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਪਰਤੀ।
ਦੱਖਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗਲਕ ਦੇ ਸਾਹਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਜੈਨ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਸਵੈੰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪਿਲਰ ਮੰਦਿਰ।
ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗਲਕ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮ ਅਧੀਨ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਖੁਰਾਸਾਨ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।
ਖੁਰਾਸਾਨ ਦੇ ਹਮਲੇ ਲਈ, 300,000 ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਘੋੜਸਵਾਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੇ ਖਰਚੇ 'ਤੇ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਖੁਰਾਸਾਨ ਤੋਂ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਇਨਾਮ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਤਿਆਰੀਆਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਲੁੱਟ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੂਬੇ ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਤਨਖਾਹ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਰਸਤਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਾਂਗੜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਚੰਦ ਦੂਜੇ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗਲਕ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਜੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦੀ ਘਾਟ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਉਸ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜਿਹੜੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀ ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਲੁਖਨੌਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਨੇ ਸ਼ਮਸੁਦੀਨ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਗਿਆਸੁਦੀਨ ਤੁਗਲਕ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਸਨੇ 1324-1325 ਈ. ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਉਲੁਗ ਖਾਨ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਲਖਨੌਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਚਹੇਤਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਿਮੂਦ ਖਾਨ ਲਖਨੌਤੀ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਘੀਆਸੁਦੀਨ ਤੁਗਲਕ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਉਲੁਗ ਖਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਨੀਂਹ ਦੇ ਬਣੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਢਹਿਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਫ਼ੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਅਤੇ ਉਲੁਗ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਗਿਆਸੂਦੀਨ ਤੁਗਲਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਸੀ।
ਗ਼ਿਆਸੁੱਦੀਨ ਤੁਗਲਕ ਮਹਿਮੂਦ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਨਾਲ 1325 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋਏ ਕੁਸ਼ਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਰ ਗਿਆ।
ਤੁਗਲਕ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨੇ ਕੁਸ਼ਕ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਝਟਕੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਇੱਕ ਬਦਲਵੇਂ ਪਲਾਂ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।