polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਜਦੋਂ ਉਪਮੇਯ ਅਤੇ ਉਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਦ੍ਰਿਸ਼ਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਕਾਰਜ ਭਾਵ ਆਦਿ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ‘ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਤਮਕ ਲਾਕਸ਼ਣਿਕ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਪਰੋਕਤ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਰਥ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹੀ ਆਪਾਂ ਅਗਲੇ ਦੀ ਪੁੱਛ ਗਿੱਛ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ।
ਸੰਕੇਤਿਕ ਅਰਥ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਆਮ ਬੋਲ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਿਸ ਵਸਤੂ ਭਾਵ ਤਾਈ ਸਾਡੀ ਮੁਰਾਦ ਹੋਵੇ।
ਲੱਖਣ ਤੋਂ ਅਰਥ ਇਹ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ – ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀ ਰਮਜ਼, ਭੇਦ ਜਾਂ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਸਮੂਹ ਦੇ ਕੋਸ਼ਗਤ ਅਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅਰਥ ਵੀ ਨਿਕਲੇ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਲਈ ਲਕਸ਼ਣ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਹਰੋਂ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਮਿੱਠਾਂ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੋਵੇ।
ਵਾਚਕ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ‘ਗਊ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਗਲ ਵਿੱਚ ਲਟਕਦੇ ਮਾਸ ਆਦਿ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਸ਼ੂ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਅਰਥ, ਵਾਚਿਅ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ‘ਗਊ’ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਵਾਚਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਜਿਸ ਹੋਰ ਅਪ੍ਰਧਾਨ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਨਾਲ ਯੋਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਲਾਕਸ਼ਣਿਕ ਅਰਥ ਉਹ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਹੋਰ ਅਰਥ ਵੀਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।
ਇਸਲਈ ਕਮੇਟੀ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਥਨ ਤੋਂ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਅਕਥ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਆਦਮੀ ਅਣਜਾਣ ਨੂੰ ਦੱਸੇ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ੈ ਦਾ ਨਾਂ ਇਹ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੋ ਅਰਥ ਹੀ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਉਸ ਸ਼ੈ ਦਾ ਬਿੰਬ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲੈਦਾ ਹੈ।
ਰੂੜ੍ਹੀ ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਥੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਬਦ ਰੂੜ੍ਹ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਨਿਖੇੜ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਖੰਡ ਇਕਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਪੱਕੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਘੋੜਾ, ਘਰ, ਬੂਟਾ, ਮੇਜ਼ ਆਦਿ।
ਯੋਗਿਕ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਨਿਖੇੜ ਤੋਂ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸੰਬੰਧ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਅਰਥ ਦਾ ਗਿਆਨ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹਾ, ਇਸਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯੋਗ ਰੂੜ੍ਹੀ ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ।
ਰੂੜ੍ਹ ਸ਼ਬਦ- ਰੂੜ੍ਹ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਜਾਂ ਭਾਵ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਸੰਬੰਧ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਅਰਥ ਦਾ ਗਿਆਨ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਹੈ-
ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸੰਕੇਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ‘ਮਨੁੱਖ ਮਧੂ ਤੋਂ ਮਤਵਾਲੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ’ ਇੱਥੇ ‘ਮਤਵਾਲੇ’ ਪਦ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ‘ਸਧੂ’ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਸ਼ਰਾਬ’ ਹੈ ‘ਸ਼ਹਿਦ’ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ‘ਮਤਵਾਲਾ’ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਦ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਤੇ- ਕਿਤੇ ਅਪ੍ਰਧਾ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਕੇ ਲਕਸ਼ਣਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਰੂੜ੍ਹੀ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਜਿਸ ਪਦਾਰਥ, ਵਸਤੂ, ਅਥਵਾ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸੰਕੇਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਰਥ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ, ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਭਾਵ ਆਦਿ ਦੀ ਸੱਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਆਕਰਣ ਤੋਂ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋ ਸ਼ਬਦਾ ਦੇ ਧਾਤੂ, ਅਗੇਤਰ, ਪਿਛੇਤਰ ਆਦਿ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਹੀ ਅਰਥ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੱਚਾ ਮਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗਿਲਾਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਜਾਂ ਰੱਖ ਤਾਂ ਬੱਚਾ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਬਣੇ ਬਰਤਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਤਤਕਾਲ ਸਮਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ‘ਗਿਲਾਸ’ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਕੇਤਿਤ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ‘ਵਾਚਕ’ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਾਚਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ‘ਵਾਚ’ ਹੈ।
ਵਾਚਕ ਰੂਪ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਵਾਚ ਰੂਪ ਅਰਥ ਜਿਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਗਿਆਨ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ‘ਅਭਿਧਾ’ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਥਵਾ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਾ ਗਿਆਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਰਥਾਤ ਸਾਰੇ ਸੰਕਿਆਵਾਚਕ ਸ਼ਬਦ ਰਾਮ-ਸ਼ਾਮ ਆਦਿ।
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਦੋ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਕਰਦਿਆ ਉਸਦੇ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਜਾ ਵਾਚੁਯ ਅਰਥ ਰਾਹੀ ਰੁਕਾਵਨ ਪਵੇ ਅਤੇ ਕੋਸ਼, ਵਿਆਕਰਣ ਆਦਿ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਤਾਤਪਰਯ ਜਾਣਨਾ ਪਵੇ, ਉੱਥੇ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇੱਕ ਨਿਆਣਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਨਿਆਣਾ ਗਊ ਚੋਣ ਸਮੇਂ ਉਸਦੀਆਂ ਟੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰੱਸਾ।
ਅੰਪਯ ਦੀ ਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ, “ ਜਿੱਥੇ ਰੂੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾ ਦੀ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਵੰਡ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਜਤਲਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੂੜ੍ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ”।
ਵਿਅੰਗਕ ਅਰਥ ਉਹ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦੇ ਹੋਰ ਅਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਗੂੜ੍ਹ ਅਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵਿਅੰਗ ਅਰਥ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇ: ਸੁਣ ਗਲਾਂ ਆਕਾਸ ਕੀ ਕੀਟਾਂ ਆਈ ਰੀਸ।
ਗੁਣਵਾਚਕ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੱਖ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ – ਮਿੱਠਾ, ਨਰਮ, ਕਾਲਾ, ਛੋਟਾ ਆਦਿ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਗੁਣਵਾਚਕ ਹੈ।
ਨਿਆਇਕਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਅੱਠ ਸਾਧਨ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੀ ਮਨੁੰਖ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਹਿਜ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਸਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਹੋ ਅਰਥ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
ਜਦੋ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ਬਦ ਦੁਆਰਾ ਲਕਸ਼ਣਿਕ ਅਰਥ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਵਤੀ ਲਕਸ਼ਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਸ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਅਰਥ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੱਤਖ ਸੰਬੰਧ ਹੋਵੇ।
ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਉਦੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਅਗਲੇ ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋਵੇ।
ਯੋਗਿਕ ਸ਼ਬਦ-ਯੋਗਿਕ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਬੋਧ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਅੰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇ: ਪਾਚਕ-ਪਚ+ਅੰਕ ਭਾਵ ਪਾਕਉਣ ਵਾਲਾ
ਯੋਗ ਰੂੜ੍ਹ ਸ਼ਬਦ- ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਰੂੜ੍ਹ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯੋਗ ਰੂੜ੍ਹ ਸ਼ਬਦ ਹਨ।
ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਤਿੰਨ ਅਭਿਧਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ।
ਉਸਨੇ 1933 ਵਿੱਚ ਅਜੰਤਾ ਸਿਨੇਟੋਨ ਲਿਮਟਿਡ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਐਮ.ਡੀ.ਭਵਨਾਨੀ ਅਤੇ ਏ. ਪੀ. ਕਪੂਰ ਵਰਗੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਹ 1 9 30 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਅਦਾਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਿਕਾ ਰਾਣੀ, ਦੁਰਗਾ ਕਿਓਤ, ਸੁਲੋਚਨਾ , ਮਹਿਤਾਬ, ਸ਼ਾਂਤਾ ਆਪਤੇ, ਸਬੀਤਾ ਦੇਵੀ, ਲੀਲਾ ਦੇਸਾਈ ਅਤੇ ਨਸੀਮ ਬਾਨੋ ਵਰਗੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸਨ।
ਉਸ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ 'ਗ਼ਰੀਬ ਕੇ ਲਾਲ' ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਣੇ ਦੇ ਗਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਜ਼ਾ ਮੁਸਰਤ ਅਤੇ ਕਮਲਾ ਕਰਨਾਟਕੀ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਗੀਰ ਆਸਿਫ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰਫੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦੇ ਗੀਤ ਸਨ. "ਤੁਝੀ ਬਿੱਬੋ ਕਾਹੂੰ ਕੇ ਸੁਲੋਕਾਨਾ" , ਜਿੱਥੇ ਸੁਲੋਕਾਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਗਾਣਾ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗੀਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਬੀਬੋ ਦਾ ਵਿਆਹ 1930 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਖਲੀਲ ਸਰਦਾਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਲ-ਏ-ਜਹਾਂਗੀਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬੰਬਈ ਛੱਡ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੇਨਬੋ ਫਿਲਮਾਂ, ਕਜ਼ਾਕ ਕੀ ਲੜਕੀ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਸੀ।
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਬੀਬੋ ਆਖਰਕਾਰ ਬੰਬਈ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।
1947 ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੀਬੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਚਰਿੱਤਰ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਜ਼ੁਲਕਾਰਨੈਨ ਸ਼ਾਹਿਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਨੇਪਲੋਟ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬੀਬੋ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜ਼ੁਲਫ਼ਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਾਹਨਵਾਜ਼ ਭੁੱਟੋ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਫ਼ਿਲਮਇੰਡੀਆ ਦੇ ਜੂਨ 1943 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ, ਬਾਬੂਰਾਓ ਪਟੇਲ ਨੇ ਬੀਬੋ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ "ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਭੁੱਟੋ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ"।
ਬੀਬੋ ਦਾ ਜਨਮ ਇਸ਼ਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਹਾਫਿਜਾਨ ਬਾਈ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ "ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਤਬਾਬਾਦ ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਨ"।
ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ ਹੋਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਬੰਬਈ ਆਇਆ ਸੀ।
ਬੀਬੋ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਾਇਕ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ "ਮੋਟੇ ਅਸ਼ਲੀਲ ਗੁਣਵੱਤਾ" ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ੋਹਰਾਈ ਅਬਦਾਲੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਬੇਗਮ।
ਬੀਬੋ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਬਣ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1934 ਵਿੱਚ ਅਡਲ-ਏ-ਜਹਾਂਗੀਰ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਰਗਿਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਜੱਦਨਬਾਈ, ਤਾਲੇਸ਼-ਏ-ਹੱਕ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਰਚਿਆ ਸੀ. ਉਹ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਕਜਸਕ ਕੀ ਲਾਡਕੀ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਘਰ ਬਦਲਣ ਤੋਂ 2 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਬਰੂਅਰਜ਼ ਸਮੂਹ, 2006 ਦੇ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਕੈਲੰਡਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੈਲੰਡਰ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਤੁੱਲ ਕਾਸਬੇਕਰ ਦੁਆਰਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਕੈਲੰਡਰ ਕਰਨਾ ਕਿਸੇ ਮਾਡਲ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੰਪਨੀ, ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਇੰਡੀਆ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੰਗਤ ਹੈ, ਉਹ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ।
ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਜਸਟ ਸੇਵਟੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਜਿਹੀਆਂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਗਭਗ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਉਹ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਟੀ.ਵੀ. ਸ਼ੋਅ, ਦਿ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ, ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਉਹ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਗਰਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੋਗ, ਐਫਐਚਐਮ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਵੂਮੈਨ, ਮੈਕਸਿਮ, ਓਕੇ!
ਐਲੇ, ਫੇਮਿਨਾ ਸਟੱਫ ਹੇਅਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਬਿਊਟੀ ਐਂਡ ਸਟਾਈਲ, ਖੁਸ਼ ਵੈਡਿੰਗ, ਵੈਡਿੰਗ ਅਫੇਅਰ, ਅਤੇ ਸਨੂਪ ਟਾਈਮ ਵੀ ਛਪੀ ਹੈ।
ਐਨ ਸਟਾਈਲ ਬਿਊਟੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਮਾਰਚ – ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਕਵਰ ਪੇਜ 'ਤੇ "ਅੱਖ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਖੁਦ - ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੋਲਣ ਦਿਓ" ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਐਫਐਚਐਮ ਦੀ ਕਵਰ ਗਰਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ "ਆਈਪੀਐਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਹੋਟ - ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਕੋਟਕ" ਸੀ।
ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੇ ਕੁਝ ਸੰਗੀਤ ਵਿਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ 2004 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਾਇਕਾ-ਗੀਤਕਾਰ ਜੈ ਸੀਨ ਦੁਆਰਾ ਮੀ ਅਗੇਂਸਟ ਮਾਈਸੈਲਫ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ ਅਤੇ ਸਪਨਾ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਟਰੈਕ ਮਦਭਰੀ ਲਈ ਸੀ, ਜੋ 2006 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
2007 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਇੰਗਲਿਸ਼-ਹਿੰਦੀ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਬੈਗੀ ਡਾਂਸਿੰਗ ਨਾਮੀ ਰੇਗੀ ਡੀਜੇ ਅਪਾਚੇ ਇੰਡੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿਖਾਈ ਗਈ।
ਉਹ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਗਾਣੇ 'ਓਸੇਰ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜਿਸ 'ਚ ਗਾਇਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ ਵੀ ਸਨ।
ਉਸ ਨੇ ਡਵ, ਪੋਂਡਜ਼, ਵੇਲਾ ਹੇਅਰ ਕਲਰ, ਟਾਈਟਨ ਜ਼ਾਇਲੁਸ, ਡੀਜ਼ਲ, ਤਨਿਸ਼ਕ, ਸੈਫੋਲਾ, ਸਾਗਰ ਸਰੀਸ, ਰੰਗ ਸਰੀਅਰਸ, ਅਲਾਪੱਟ ਜੁਵੇਲਸ, ਕਲਿਆਣ ਸਿਲਕਸ, ਐਲਮੋਰ, ਅਚਾਕੋਟਿਲ ਜਵੇਲਸ, ਸੀ.ਐੱਮ.ਆਰ. ਗ੍ਰੈਂਡ ਅਤੇ ਸੋਭਾ ਵੇਡਿੰਗ ਗਲੈਕਸੀ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਡਵ ਲਈ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਿਲਬੋਰਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਡਿੰਗਜ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਵਿੱਚ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੱਚਨ ਨਾਲ ਆਈਡੀਆ ਸੈਲੂਲਰ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਟੀ.ਵੀ. ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ।
ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਵੀ ਵੀ.ਵੀ.ਐਫ. ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਬਣ ਪੱਟੀ, ਜੋਓ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਲਈ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਿਆ ਸੀ।
ਜੁਲਾਈ 2012 ਵਿੱਚ, ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਟੀਵੀ ਵਪਾਰਕ ਰਿਲੇਕਸੋ ਫੁੱਟਵੀਅਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਨੇ ਕੁਝ ਈਵੈਂਟਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਆਈ.ਡੀ.ਸੀ. ਗ੍ਰੈਂਡ ਚੋਲਾ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੋਨੀ ਸਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਹਰਸ਼ਾ ਭੋਗਲੇ ਨੇ ਵੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ 'ਤੇ ਇਵੈਂਟ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹਾਰਤ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬਜ਼ਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।
ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਕੋਟਕ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ "ਫ੍ਰੀਕੀ ਅਲੀ" ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਰਬਾਜ਼ ਖਾਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਚ 2013 ਵਿੱਚ ਬਾਂਦਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਕ ਲੌਂਜ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ, ਮਨਾਲੀ ਜਗਤਾਪ ਦੀ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੋਅ ਸਟੋਪਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰੈਂਪ ਵਾਕ ਕੀਤੀ।
ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਕੋਟਕ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ, ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਹੋਸਟ ਹੈ।
ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1956 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰਾਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ 'ਦ ਟੈਂਪਸਟ' ਵਿੱਚ ਮਿਰਾਂਡਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਛੇਤੀ ਹੀ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਨੇ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰਆਨਾ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਟੂਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 1958 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
ਕੇਂਦਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ 1978 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜੁਹੂ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਨਾਲ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥਿਏਟਰ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਕੇਂਡਲ ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਨੇ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਠੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਰਚੈਂਟ ਆਇਵਰੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਾਂਝੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬੰਬੇ ਟਾਕੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਰਚੈਂਟ ਆਈਵਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਪਹਿਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਕੇਂਡਲ ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸਾਊਥਪੋਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਜੁਆਨੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ।
ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਫੈਲਿਸਿਟੀ ਕੇਂਡਲ ਦਾ ਜਨਮ ਜੌਫਰੀ ਕੇਂਡਲ ਅਤੇ ਲੌਰਾ ਲਿਡੇਲ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ "ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰਾਨਾ" ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਟ੍ਰੈਵਲਿੰਗ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ,ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਫਿਰ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਵਾਲਾ ਕਿਤਾਬ ਅਤੇ ਫਿਲਮ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਲ, ਬਿਨਾ-ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ) ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ।
ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਕਪੂਰ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਬਾਨੀ ਸੀ।
ਉਸਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਟਾਕੀ , ਜਨੂਨ , ਹੀਟ ਐਂਡ ਡਸਟ , ਅਤੇ ਘਾਰੇ ਬੈਰੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਕਪੂਰ ਜੋੜੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ: ਬੇਟੇ ਕੁਨਾਲ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਕਰਨ ਕਪੂਰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਸੰਜਨਾ ਕਪੂਰ, ਸਾਰੇ ਸਾਬਕਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਡੌਲੀ ਮਿਨਹਾਸ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜੋ 1988 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਜੇਤੂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ।
1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਮੁਕੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਰੀਅਲ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲੀਆ - ਕੈਟਵੁਮੈਨ ਵਿੱਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰੰਗਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕੈਟਵੁਮੈਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਅਸ਼ਵਨੀ ਕਲਸੇਕਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਵਜੋਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ)।
ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਦੀ ਮੁਬਾਰਕ ਵਿੱਚ ਨੀਲੀਮਾ / ਕੁਸ਼ਾਲਾ ਤਿਬਰੇਵਾਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ।
ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨਿਲ ਮੱਟੂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
1983 ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਾਹਾਦ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਸ਼ਮਸ਼ ਨੇ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੇਹਦੀ ਅਖ਼ਵਨ-ਸੇਲਜ਼, ਏਸਮੇਲ ਖੋਈ ਵਰਗੇ ਕਵੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ।
ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਤੇਹਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਬਣਨ ਲਈ ਤਹਿਰਾਨ ਚਲੀ ਗਈ।
ਫ਼ਾਤਿਮਾ 2006 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਆਗ ਖਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਮੁਸਲਿਮ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਰਾਨੀ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਔਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਓਰੀਐਂਟਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਛਾਪੀਆਂ।
2009 ਤੋਂ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਈ।
ਜਲਾਵਤਨੀ ਦਾ ਜੀਵਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਜੰਗ, ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਲਿੰਗਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਨਾਹੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।
ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਸ਼ਮਸ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਜਲੇਹ ਐਸਫਹਾਨੀ ਪੋਇਟਰੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਾਰਸੀ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਤੀਜੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਨਾਮ "ਵੈਨ ਦੇ ਬ੍ਰੋਕ ਡਾਊਨ ਦ ਡੋਰ" ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਗਜ਼ਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਲੀਹਾਂ ਪਾਉਣ ਲਈ 2016 ਵਿੱਚ ਲਤੀਫ਼ੇਹ ਯਾਰਸ਼ਟਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਮਸ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਐਸਓਐਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਾਡਰਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।
ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਸ਼ਮਸ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਸਾਲ 2015 ਔਰੀਐਂਟਲ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਮਸ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ-ਸਾਹਿਤਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਅਰਬੀ, ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ ਕੁਰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਸ਼ਹੂਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਡਿਕ ਡੇਵਿਸ,ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੁਰਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਨਾਜ਼ਜ ਗੋਰਨ ਨੇ ਉਸਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕੁਰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ਮਸ ਨੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਕਵਿਤਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਸਮੇਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਭੂਮਿਕਾ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਅਕਾਦਮਿਕ ਰੁਚੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦ ਕਰੀਮੀ ਹਕੱਕ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਓਰੀਐਂਟਲ ਐਂਡ ਅਫਰੀਕਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਪੁਸਤਕ ਲਾਂਚ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਸਨ।
ਰੌਚੈਸਟਰ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਵਾਮਬਾਚ ਪਿਟਸਫੋਰਡ ਦੇ ਰੋਚੈਸਟਰ ਉਪਨਗਰ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਉੱਚ ਖਿਰਦੀ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ ਸੀ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਖੇਡ ਕਿਵੇਂ ਖੇਡੀ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਫੁੱਟਬਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਵਾਮਬਾਚ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ "ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ". "ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹੋ . ਮੈਂ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਸੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਜਿੱਤਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ।
ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੁਨਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਦੀ ਹੈ।
ਮੈਰੀ ਅਬੀਗੈਲ ਵਾਮਬਾਚ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਬਕਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਣ ਹੈ, ਕੋਚ, ਦੋ ਵਾਰ ਦੀ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਫੀਫਾ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜੇਤੂ ਹੈ।
ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਲਈ ਗੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗੋਲਫਰ ਅਤੇ 184 ਗੋਲ ਨਾਲ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੋਨਾਂ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਹੈ।
ਵਾਮਬਾਚ ਨੂੰ ਸਾਲ 2012 ਦੇ ਫੀਫਾ ਵਰਲਡ ਖਿਡਾਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ।
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਅਰਦੇਸ਼ਿਰ, ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ ਸਨ ਅਤੇ ਜੋ ਦਾਦਾਭਾਈ ਨਾਰੌਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ, ਵੀਰਬਾਈ ਦਾਦਿਨਾ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਪਤਨੀ ਸੀ।
ਅੱਠ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ, ਉਹ 1893 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗੁਆ ਬੈਠੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਪੈਰਿਸ : ਸੋਰਬੋਨ ਨੋਉਵੇਲੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਜਦੋਂ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਿਖਾਜੀ ਕਾਮਾ ਦੇ ਸਰਕਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਨਾਇਕ ਦਾਮੋਦਰ ਸਾਵਰਕਰ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਵਰਕਰ ਅਤੇ ਭੀਖੀਜੀ ਕਾਮਾ ਦੇ ਨਾਲ 1910 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਸੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪੋਲਿਸ਼ ਇਮੀਗ੍ਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜੋ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਰਿਸਟ ਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੇਰੀਨ ਨੂੰ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ।
1921 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਤ੍ਰੀ ਸਭਾਜੋ ਕਿ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਔਰਤ ਲਹਿਰ ਸੀ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
1925 ਵਿੱਚ, ਪੇਰੀਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਧੁੰਜੀਸ਼ਾ ਸ. ਕਪਤਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਬੰਬਈ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ 1930 ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਆਰੰਭੀ ਸਿਵਲ ਅਵੱਗਿਆ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੈਦ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਉਸਨੇ ਸਹਿਣੀ ਸੀ।
ਪੇਰੀਨ ਬੇਨ ਕੈਪਟਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਅਤੇ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਨੇਤਾ ਦਾਦਾਭਾਈ ਨੌਰੋਜੀ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1954 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ, ਚੌਥੇ ਉਚੇਰੀ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਛਾਣ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁਖ ਦੇ ਸਬੰਧ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਮਨੁਖ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਨੁਖੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੂਪ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਆਰਥਕ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਰਸਥਿਤੀ ਕਰਨ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਸਮਾਜ ਹੈ।
ਬਾਕੀ ਸਭ ਸਮਾਜਕ ਰੂਪ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਸਮਾਜ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਬਰਾਬਰੀ ਤੇ ਅਣਕਮਾਈ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਹੱੜਪਣਾ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ।
ਆਦਿਮ ਸਮਾਜ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਟੂਣਾ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ-ਰਿਵਾਜਾਂ,ਰੁਹ-ਰੀਤਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਤੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਗ ਸਮਾਜ ਦੇ ਜੀਵਨ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ-ਕਹਾਣੀਆਂ, ਲੋਕਗੀਤਾਂ, ਆਦਿ ਤੋਂ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਰੂਪਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਜੋ ਝਲਕ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਝਰੋਖੇ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੁੰਦੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਅਸੀੰ ਇਸ ਨਿਰਣੇ 'ਤੇ ਪੁਜਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਉੱਕਾ ਹੀ ਵਿਤਰੇਕ ਨਹੀਂ।
ਬੇਅੰਤ ਲੋਕਗੀਤ, ਅਖਾਣ, ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚੋਂ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਸਬੰਧ ਭਾਵੇਂ ਆਪਮੁਹਾਰੇ ਚਿੰਤਨ ਤੇ ਭਾਵ-ਆਵੇਗ ਨਾਲ ਹੈ ਪਰ ਪਰੋਖ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੋਕ-ਮਨ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਭਾਸ਼ਾਗਤ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਰਗਰਾਹੀ ਲੋਕ-ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਇਸ ਅਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਧਾਰਾ ਕੇਵਲ ਸਾਡਾ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਰਸਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਮਕਾਲੀ 'ਲੋਕ' ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੀ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚੋਂ ਸਾਨੂਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪ੍ੰਪਰਾਗਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀਆਂ ਉਮੰਗਾਂ ਤੇ ਰੀਝਾਂ ਦੀ ਝਲਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਸਗੋਂ ਨਾਲ ਹੀ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਆਪਮੁਹਾਰੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵਾਹਨ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸੱਧਰਾਂ ਤੇ ਰੀਝਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਸਮਝਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਮਾਣਾ ਜਿਹਾ ਜਤਨ ਇਸ ਅਧਿਆਨ ਵਿਚੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਜਿਹਾ ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਆਤਮਿਕ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਜੋ ਝਾਕੀ ਪਰਤੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਲੀਕਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਆਖਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਯਤਨ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਸਿਰਜਕ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਰਖ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ-ਮਨੁਖ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਿਦਾ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਵਾਸਤੂਮੁਖ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁਖੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇਸ ਯਥਾਰਥ ਦਾ ਇੱਕ ਟੋਟਾ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਡਾ. ਕਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣੀ-ਸਹਿਣੀ, ਆਚਾਰ-ਵਿਹਾਰ, ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ਼ ਆਦਿ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲੋਕ, ਸਮਜਕ ਯਥਾਰਥ, 'ਲੋਕ' ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਟੂਣਾ-ਧਰਮ ਤੱਤ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜੀ-ਰਾਜਸੀ ਤੱਤ।
ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਸਵਰਗੀ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਲ-ਮਲਾਇਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਲ ਮਲਾਇਕਾ ਨੇ ਬਗ਼ਦਾਦ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਆਫ ਆਰਟਸ ਤੋਂ 1944 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਵਿਸਕੌਸਿਨਸਿਨ-ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਆਫ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਅਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜ਼ੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
1959 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸਕੌਨਸਿਨ-ਮੈਡੀਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਗਦਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਫਿਰ ਉਹ ਬਸਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਹੀ।
ਅਲ-ਮਲਾਇਕਾ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਕੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈਆਂ ਹਨ:
ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, "ਰਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ" , ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ।
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ "ਅਲਕੌਲਰਾ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਅਰਬੀ ਕਵਿਤਾ 1947 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬ ਕਿਹਾ।
ਅਲ-ਮਲਾਇਕਾ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਮੋਸੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਅਲ-ਮਲਾਇਕਾ ਨੇ 1970 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਬਦਾਲ ਹਾਦੀ ਮਹਿਬੂਬ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਹਿਤ ਇਰਾਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਵਕਤ ਜਦੋਂ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਬਾਥ ਪਾਰਟੀ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਲ-ਮਲਾਇਕਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਾਹਰਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰੀ।
ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਲ-ਮਲਾਇਕਾ ਨੂੰ ਪਾਰਕਿੰਸਨ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਹਤ ਦੀਆਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਨਾਜ਼ਿਕ ਅਲ-ਮਲਾਇਕਾ ਇੱਕ ਇਰਾਕੀ ਔਰਤ ਕਵੀ ਅਤੇ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਮਕਾਲੀ ਇਰਾਕੀ ਔਰਤ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਲ-ਮਲਾਇਕਾ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅਰਬੀ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਚੈਖਵ ਦੀ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸਖਾਲੀਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਠਹਿਰਾਅ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਦੋ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ।
4 ਮਈ 1890 ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਈਸ਼ਿਮ ਨਦੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਤੇ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ 7 ਮਈ ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਮੌਸਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਰਤਿਸ਼ ਪਾਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਲਾਹਾਂ ਦੇ ਇਜ਼ਬਾ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਪਈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਯਮਤ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਖਕ ਮਾਰੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰੋਵਨਾ ਕੇਚਨੋਵਾ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।
ਦੋ ਸਾਬਕਾ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤ ਚੁੱਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਮਲਾਹਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੈਰੇਟਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਧੂਣੀ ਦੁਆਲੇ ਬੈਠੇ ਅੱਗ ਸੇਕ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਤਾਤਾਰ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਘਰ ਲਈ ਓਦਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਲੋਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਠੰਡੇ ਅਤੇ ਜ਼ਾਲਮ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਫਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਲਕੋਵੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬੁਢਾ ਸੇਮਿਓਨ ਉਸ ਨੂੰ ਘਿਰਣਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਅਜਿਹੇ ਨੁਕਤੇ ਤੱਕ ਲੈ ਆਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਨੰਗਾ ਸੌਂ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਾਹ-ਪੱਤੇ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ"।
ਤਲਕੋਵੀ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ, ਵਸੀਲੀ ਸਰਗੀਚ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਥੇ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਘਰਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਹੁਣ ਆਜ਼ਾਦਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੈ।
ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ 'ਖੁਸ਼ੀ' ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤਲਕੋਵੀ ਇੱਕ ਮੁਰਦਾ ਆਦਮੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਸੀਲੀ ਸਰਗੀਚ ਜਿਊਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵਰਜਨ ਦੂਜੇ, ਚੈਖਵ ਦੇ ਛੋਟੇ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ 1894 ਵਾਲੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਖਾਲੀਨ ਵਿਖੇ ਚੈਖਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਲਾਹ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਬਿਗੜਿਆ ਨਾਮ ਕ੍ਰਾਸਿਵੀ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਇਹ ਕ੍ਰਾਸਿਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਜ਼ਾਹਰਾ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਾਇਕ ਸੇਮਿਓਨ ਤਲਕੋਵੀ ਲਈ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਬਣ ਗਿਆ।
ਗਜ਼ਦਵਾਨ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਸ ਪਕਵਾਨਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਤਲਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸ਼ਲਿਕ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੈਸਤਰਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਦੇ ਰੈਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਮੱਛੀ ਤਲਣ ਦੇ ਲਈ ਗਜ਼ਦਵਾਨ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਹੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਫ਼ਰਕ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਗਜ਼ਦਵਾਨ ਦੇ ਰਸੋਈਏ ਤਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਛੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਰਵਾਇਤੀ ਉਜ਼ਬੇਕ ਖਾਣਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਲਵਾ, ਮਿਠਾਈਆਂ ਆਦਿ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਜ਼ਦਵਾਨ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਧੇਰੇ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਆਦੀ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬੁਖਾਰਾ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਗਜ਼ਦਵਾਨ ਤੋਂ 40 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਸੇਬਾ ਚਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਗਜ਼ਦਵਾਨ ਨੂੰ ਇਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹਾਸਲ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਜ਼ਦਵਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।