polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨੂੰ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਡਿਗਰੀ ਉਸਨੇ 1952 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਤਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
1965 ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹੈਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਜਦੋਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਮਿਨੀਸੈੱਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਨਫਰੰਸ 1970 ਵਿੱਚ ਯੂ.ਐਸ.ਐਸ.ਆਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ, ਜੋਹਲ ਨੇ ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਰਕਸੰਗਤ ਦੇ ਤਰਕਸੰਗਤ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਫਸਲ ਕੱਟਣ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਂਚਾਗਤ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ।
ਸਰਕਾਰੀ ਪਾਲਸੀ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਗਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਲੇਖਕ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਠਿੰਡਾ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਚਾਂਸਲਰ ਹਨ।
ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਖੇਤੀ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੂਡ ਐਂਡ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਔਰਗਨਾਈਜੇਸ਼ਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਲਈ ਸਾਬਕਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹਨ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 2004 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
ਡਾ. ਜੌਹਲ ਦੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦਾ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਿਸਰਚ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਓਹਾਇਓ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਵਿਜ਼ਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ, ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਦਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਆਫ਼ ਐਂਮੀਨੈਂਸ ਇਨ ਇਕਨੌਮਿਕਸ, ਖੇਤੀ ਲਾਗਤਾਂ ਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੈਂਟਰਲ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ, ਕਨਸਲਟੈਂਟ ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ, ਐਡੀਟਰ ਇਨ ਚੀਫ਼ ਮੈੱਨ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਬੋਰਡ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਉਪ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹਿਣ ਪਿੱਛੋਂ ਸੈਂਟਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ, ਬਠਿੰਡਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗ਼ੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਚਾਂਸਲਰ ਬਣਿਆ।
ਜਦ ਇਹ 18 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਟੋਲੀ ਦੇ ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਟੋਲੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੂਹਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਟੋਲੀ ਦੀ ਲੀਡਰ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਸੋਚਿਆ।
ਉਹ ਉਸ ਗਿਰੋਹ ਵਿੱਚ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਗਿਰੋਹ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ, ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਅੰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਿਰੋਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।
ਜੇਤੂ ਵਿਰੋਧੀ ਧੜੇ, ਜੋ ਰਾਜਪੂਤ ਸਨ, ਫੂਲਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਹਿਮਾਈ ਲੈ ਗਏ, ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫੂਲਨ ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਧੜੇ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਜੁੜ ਗਈ ਜੋ ਮੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਗਰੋਹ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰੇਮੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, 1981 ਵਿੱਚ ਫੂਲਨ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਟੋਲੀ ਉਸੀ ਪਿੰਡ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਬਲਾਤਕਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ 22 ਠਾਕੁਰ ਜਾਤ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਕੇ ਮਾਰਿਆ।
1994 ਵਿੱਚ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਏ ਅਤੇ ਫੂਲਨ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਫੇਰ ਉਹ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਸੰਸਦ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਖੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਲਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
2001 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਰਾਣਾ ਦੁਆਰਾ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬੰਗਲੇ ਦੇ ਗੇਟਾਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਗਿਰੋਹ ਨੇ ਬਹਿਮਾਈ ਵਿਖੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਫੂਲਨ ਨੇ ਕਤਲੇਆਮ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਬਚੇ ਹੋਏ ਗਿਰੋਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਅੱਗੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਉੱਤੇ 48 ਜੁਰਮਾਂ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਤਲਾਂ, ਲੁੱਟਾਂ-ਖੋਹਾਂ, ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਿਰੌਤੀ ਲਈ ਅਗਵਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਫੂਲਨ ਨੇ ਅਗਲੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਧਰਮੀ ਬਗਾਵਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਸੀ।
ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੁੱਰਖਿਆ 'ਦੇਵੀ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਫੂਲਨ ਦੇਵੀ , "ਬੈਂਡਿਟ ਕੁਈਨ " ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕੂ ਔਰਤ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
ਫੂਲਨ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਇੱਕ ਨਾਕਾਮਯਾਬ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਜੁਰਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਧਰਿਆ।
ਅਮੀਰ ਮੀਨਾਈ , ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਅਮੀਰ ਅਹਿਮਦ ਮੀਨਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਉਘੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼ਕਾਰ ਵੀ ਸਨ।
ਉਸਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸ਼ਾਇਰ ਗ਼ਾਲਿਬ ਅਤੇ ਦਾਗ਼ ਦੇਹਲਵੀ ਵੀ ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸਨ।
ਉਸ ਨੇ ਤਖ਼ੱਲਸ ਅਮੀਰ ਤਹਿਤ ਲਿਖਿਆ. ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨਾਮ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੇਅਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ:
ਮੀਨਾਈ ਪਰਿਵਾਰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹ ਮੀਨਾ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ "ਮੀਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ" ਜਾਂ "ਮੁਹੱਲਾ-ਏ ਮੀਨੀਆਂ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮੀਰ ਨੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਨ ਫਰੰਗੀ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਹ ਮੌਲਵੀ ਕਰਮ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਬੇਟਾ ਅਤੇ ਮਖ਼ਦੂਮ ਸ਼ਾਹ ਮੀਨਾ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ।
ਕਪਾਡੀਆ ਅਪ੍ਰੈਲ 1982 ਵਿੱਚ ਖੰਨਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਨਾਲ 1985 ਦੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਉਸੇ ਦਿਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਦਿਨ ਮੇਰਾ ਅਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ", ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦੁਖੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ " ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਕਪਾਡੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਲਾਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਘੱਟ ਗਈ; ਕਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਇਕੱਠੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਦੇਖੇ ਗਏ ਸਨ; ਕਪਾਡੀਆ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਣ-ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫ਼ਿਲਮ 'ਜੈ ਸ਼ਿਵ ਸ਼ੰਕਰ' ਵਿੱਚ ਖੰਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਗਈਆਂ।
2000 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇਗੀ, ਕਪਾਡੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ . ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ"।
ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਸਿੰਪਲ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਸੱਚਮੁੱਚ ਤਿਆਗਿਆ" ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਕਪਾਡੀਆ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ।
ਉਹ ਪਹਿਲੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿਲਾ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਿੰਦੀ ਐਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਅਤੇ ਨਿਓਰੀਅਲਿਸਟ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਸਿਨੇਮਾ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਨਾਟਕੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ।
ਵਿਆਹੁਤਾ ਨਾਟਕਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪਾਂਤਰਾਂ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਦੁਖੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਸ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਸ਼ , ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ , ਲੇਕਿਨ. , ਅਤੇ ਰੁਦਾਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਰੁਦਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
ਕਪਾਡੀਆ ਨੇ ਗਰਦੀਸ਼ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਥਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਪਾਡੀਆ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਚੋਣਵੀਂ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਦਿੱਖ ਘੱਟ ਸੀ।
ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੱਧ-ਉਮਰ ਦੀਆਂ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ 'ਹਮ ਕੌਨ ਹੈ?' , ਪਿਆਰ ਮੇਂ ਟਵਿਸਟ , ਫਿਰ ਕਭੀ , ਤੁਮ ਮਿਲੋ ਤੋ ਸਹੀ ਅਤੇ ਵੌਟ ਦ ਫਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਬੀਇੰਗ ਸਾਇਰਸ , ਲਕ ਬਾਏ ਚਾਂਸ , ਦਬੰਗ , ਕਾਕਟੇਲ ਅਤੇ ਫਾਈਂਡਿੰਗ ਫੈਨੀ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਚਿੱਤਰਣ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਪਾਡੀਆ ਟਵਿੰਕਲ ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਰਿੰਕੀ ਖੰਨਾ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਸਾਬਕਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਬੰਬਈ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਸਾਂਤਾਕਰੂਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਪਾਡੀਆ ਨੇ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ਼ ਕਾਨਵੈਂਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ।
1971 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬੌਬੀ ਲਈ ਕਾਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ 30 ਸਾਲ ਸੀ।
ਖੰਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਹ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ "ਸਭ ਤੋਂ ਹਾਈ" ਸੀ।
ਵਿਆਹ 'ਬੌਬੀ' ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 27 ਮਾਰਚ 1973 ਨੂੰ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 'ਜੁਹੂ' ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬੰਗਲੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੀ ਬੌਬੀ ਵਿੱਚ ਟਾਇਟਲ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
1973 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਕਪਾਡੀਆ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆਸ।
ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ 'ਸਾਗਰ' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰਿਆ।
ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬੇਬੀ' ਅਤੇ 'ਸਾਗਰ' ਲਈ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ।
ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਰਾਹੀਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਿਲਾ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਡਿੰਪਲ ਕਪਾਡੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਜੂਨ 1957 ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਚੂਨੀਭਾਈ ਕਪਾਡੀਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਿੱਟੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ "ਬੇਟੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਚੁੰਨੀਭਾਈ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਇਸਮਾਈਲੀ ਖ਼ੋਜਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ "ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ" ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਆਗਾ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।
ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਡਿੰਪਲ ਨੂੰ ਆਗਾ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਅਮੀਨਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦਾ ਕਦੇ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ—ਸਿੰਪਲ ਅਤੇ ਰੀਮ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ, ਸੁਹੇਲ ਸਨ।
ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਸੋਹਿਲੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੋਠੋਹਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਚੱਕਰੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਦਿਆਲਤਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਰਹੀਮ ਬਖਸ਼ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਨਹਿਰੀ ਕਲੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਕਿਸਮਤ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੱਤਰੀ ਬਾਬਾ ਭਾਣਾ, ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਘਰ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਹੀਮ ਬਖਸ਼ ਦੇ ਗੁਜ਼ਰਨ 'ਤੇ, ਬਾਬਾ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਸੀਮ ਅਤੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੁਗਾਰਾ ਦੇ ਗੋਦ ਲਏ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਨਸੀਮ ਦਾ ਉਸਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦੋਸਤ ਯੂਸਫ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਇੱਕ ਝਿਜਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਾਲੇ ਪਿਆਰ ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗਰਮ ਸਿਰ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ੀਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮੂਲ ਵਿਸ਼ਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਹਿੰਸਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਭਾਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੱਤਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਪਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਰੀ ਹੋਈ ਦੋਸਤ ਦੀ ਧੀ ਨਸੀਮ/ਸੀਮਾ, ਕਹਾਣੀ।
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰੀ ਬਚਾਅ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਅਤੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਨੇ ਮੁਖਬੰਧ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ “ਮੇਰੇ ਪਾਠਕ ਨਾ ਤਾਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਗਲਪ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਠ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।
ਉਹ, ਸ਼ਾਇਦ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਾਵਲ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਹਾਣੀ ਜੋ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਦੋ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।
ਸੋਨ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਚੱਕਰੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ "ਬਨਾਰਸੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਲੰਗੜਾ ਅੰਬ" ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਚਾਹੇ ਉਹ ਰਾਤ ਦੀ ਠੰਢ ਹੋਵੇ, ਨਜ਼ਾਰਾ ਦੀ ਰੌਚਕਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਣਕਿਆਸੇ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੋਵੇ, ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਉਡੀਕ ਹੋਵੇ, ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਨਾਵਲ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ, ਸਮੂਹਿਕ ਪਰਵਾਸ, ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੇ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਪੇਸ਼ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਮਨੁੱਖਤਾ, ਹਮਦਰਦੀ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ 'ਤੇ ਫਿਰਕੂ ਵੰਡ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਸਿਆਸੀ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ, ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਸਦਮੇ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਹਿੰਸਾ, ਨੁਕਸਾਨ, ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵੰਡ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਫਿਰਕੂ ਤਣਾਅ, ਉਜਾੜੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਚਿੱਤਰਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨੈਤਿਕ ਦੁਬਿਧਾਵਾਂ: ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਈ ਨੈਤਿਕ ਦੁਬਿਧਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੰਡ ਦੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਨੂੰ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਿਚਕਾਰ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਾਵਲ ਨਿੱਜੀ ਕੁਰਬਾਨੀ, ਨੈਤਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਹਮਦਰਦ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਭਗਤ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਫਿਰਕੂ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, "ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਸੋਹਿਲੇ" ਇੱਕ ਦਰਦਨਾਕ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਅਥਾਹ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਨੂੰ ਕੈਪਚਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਨੈਤਿਕ ਗੁੰਝਲਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ: "ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਸੋਹਿਲੇ" ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੰਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਖਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ 'ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਦੁਖਾਂਤ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਖੋਜ: ਕਹਾਣੀ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਇਆ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੇ ਦਰਦ, ਡਰ ਅਤੇ ਸਦਮੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਾਠਕਾਂ 'ਤੇ ਸਥਾਈ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡਦੀ ਹੈ।
"ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਸੋਹਿਲੇ" ਵੰਡ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਰਦ, ਡਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​​​ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਨ ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
"ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਸੋਹਿਲੇ" ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁਖਦਾਈ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਕੈਪਚਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ, "ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਸੋਹਿਲੇ" ਰਾਹੀਂ, ਵੰਡ ਦਾ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਖਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਅਤੇ ਥੀਮ: ਨਾਵਲ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਸਦਭਾਵਨਾ, ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਵਿਅਰਥਤਾ, ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਨਫ਼ਰਤ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਿਆਰ, ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਦਰਭ: ਨਾਵਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਿਆਪਕ ਹਿੰਸਾ, ਸਮੂਹਿਕ ਪਰਵਾਸ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਉਜਾੜਾ ਹੋਇਆ।
ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨੂੰ ਪਕੜਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।
ਉਸ ਨੇ ਏਥਿਕਲ ਕਲਚਰ ਫੀਲਡਸਨ ਸਕੂਲ, ਬ੍ਰੋਂਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ, ਫਿਰ ਪੋਫਕੀਸੀ ਵਿੱਚ ਵਸਾਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਇਹ ਬਰਾਬਰੀ, ਨਾਰੀਵਾਦ, ਸਮਾਜਿਕ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਕੇਨੇਥ ਰੇਕਸਰਥ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ “ਸਹੀ ਪੀੜ੍ਹੀ” ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ "ਦ ਬੁੱਕ ਆਫ ਦ ਡੈੱਡ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਜ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੀ ਘਟਨਾ, ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਬਿਪਤਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਸਿਲਿਕੋਸਿਸ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1935 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਸਿਧਾਂਤ ਥਿਊਰੀ ਆਫ ਫਲਾਈਟ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਉਡਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ, ਦੀ ਚੋਣ ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ ਸਟੀਫਨ ਵਿਨਸੈਂਟ ਬੇਨੀਟ ਦੁਆਰਾ ਯੇਲ ਯੰਗਰ ਪੋਇਟਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪਰੰਪਰਾ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਵਖਰੇਵਾਂ ਬਹੁਤ ਬਨਾਵਟੀ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫੈਲਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟਣਾ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ.ਏਡੇ ਸੰਯੁਕਤ ਆਪੇ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਚਿਰੀਂ ਵਿਛੜੇ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਜਾਗਦਾ ਹੈ- ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ
ਇਸ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇਹ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਨੇ ‘ਮੈਂ, ਯਥਾਰਥ, ਪ੍ਰਕਿਤੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਫੈਂਟਸੀ, ਸਹਿਜ-ਸੁਹਜ, ਪਿਆਰ ਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਤੁਰ ਕੇ ਭੌਤਿਕ ਜਾਂ ਦੇਹ ਦੇ ਅਨੰਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ-ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 1997 ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ "ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮਾਹਿਰ ਪੁਰਸਕਾਰ " ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਨੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਹੁਪਸਾਰੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਰੂਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ, ਉਸਦੇ ਆਂਤਰਿਕ ਸੰਬੰਧ, ਨਵੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਦੀ ਭਾਲ, ਮਾਨਵੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਆਰਥਿਕ ਉੱਨਤੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਾਰਨ ਪੇਂਡੂ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦਾ ਖੇਰੂ-ਖੇਰੂ ਹੋਣਾ, ਔਰਤ ਮਰਦ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਭਟਕਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
"ਪਿਆਸ" ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਹੁਭਾਂਤ ਵਸਤੂ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਸਿਰਜਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਆਧੁਨਿਕ ਗਲੋਬਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਰਹੀ ਸੰਵੇਦਨਾ, ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪਿਸ ਰਹੇ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਹੋਣੀ, ਤੇ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੇ ਬੇਗਾਨਗੀ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2014 ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ " ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਪੁਰਸਕਾਰ " ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਕੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੰਢਾਈਆਂ ਤੰਗੀਆਂ ਤੁਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਥਾਂ ਥਾਂ ਤੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਿੰਦਗੀ 'ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਣ ਲਈ ਸ਼ੰਘਰਸ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤੰਗੀਆਂ ਤੁਰਸ਼ੀਆਂ, ਬੇ-ਰੋਜ਼ਗਾਰੀ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਕੜਵਾਹਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਨਜ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਦੂਰ ਰਹਿ ਗਏ ਘਰ ਨੂੰ, ਘਰ ਦੀਆਂ ਭੁਰਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਦਤ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 7 ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ- ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾਇਰਿਆਂ ਦੀ ਕਬਰ 'ਚੋਂ, ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ 'ਚ, ਦਵੰਦ ਕਥਾ, ਯਕੀਨ, ਸ਼ਬਦ ਰਹਿਣਗੇ ਕੋਲ, ਸਿਮਰਤੀਆਂ ਦੀ ਲਾਲਟੈਨ, ਅਤੇ ਪਿਆਸ, ਪੰਜ ਹਿੰਦੀ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਅੰਧੇਰੇ ਮੇਂ ਆਵਾਜ਼, ਅੰਤਹੀਨ ਦੌੜ, ਬਨ ਰਹੀ ਹੈ ਨਈ ਦੁਨੀਆ, ਆਕਾਸ਼ ਕੇ ਪੰਨੇ ਪਰ ਅਤੇ ਪੰਜ ਪੁਸਤਕਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਈਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚ " ਕੁੱਕੜੂੰ ਘੜੂੰ ", "ਕੁੜੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ", " ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਚਾਅ ", " ਲੱਕੜ ਦੀ ਕੁੜੀ ', "ਮਖਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ " ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ 40 ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਆਲੋਚਨਾ ਵਿਚ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦਾ ਥੀਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ 1960 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਥੀਸਸ ਲਿਖੇ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਲਜੀਤ ਮੋਗਾ, ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਅਤੇ ਸਵਰਨਜੀਤ ਸਵੀ ਨੇ ਨਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਬਲਜੀਤ ਮੋਗਾ :- ਇਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਖੂਬੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜੇ ਫੁੱਟੇ ਚਸ਼ਮੇ ਦੀ ਤਾਜ਼ਗੀ ਤੇ ਅਮੀਰੀ ਹੈ।
ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ :- ਇਸ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਮੌਲਿਕਤਾ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਿਆਕੁਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਤੇ ਕੋਈ ਰੋਹ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਵਰਜੀਤ ਸਵੀ :- ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜੋ ਹੈ’ ਉਸਦਾ ਯਥਾਰਥ ਹੈ ਤੇ ‘ਜੋ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ’ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰਸ਼।
ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦੀ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ ‘ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ‘ਚ’ ਮਨੁੱਖੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਚ ‘ਉਘਾੜਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਭੂਤਕਾਲ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਹਾਰਦਾ, ਕਦੇ ਟੁੱਟਦਾ ਤੇ ਕਦੇ ਖੁਰਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗਿਆਰਵੀਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਰੈਗੂਲਰ ਕਰ ਸਕਿਆ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਤੌਰ ਤੇ ਗਿਆਨੀ, ਬੀ. ਏ., ਐਮ.ਏ.,ਬੀ., ਐੱਡ ਅਤੇ ਪੀ. ਐਚ ਡੀ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀਆਂ।
ਨਿਟਿੰਗ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
ਇਕ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਜਨਮੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਵਾਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਤੰਗੀਆਂ ਤੁਰਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਪੈ ਗਿਆ।
ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ , ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ "ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ" ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ।
ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ ਸਾਲ 2016 ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ , ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹਨ।
ਅਰਥ:- ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅਮਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਨਾਮ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਮਣੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਅਰਥ:- ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਦੁਖ ਤੇ ਜਮ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ:- ਮੈਂ ਸਿਮਰਾਂ ਤੇ ਸਿਮਰ ਸਿਮਰ ਕੇ ਸੁਖ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂ; ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਬਿਖਾਂਧ ਮਿਟਾ ਲਵਾਂ।
ਜਿਸ ਇੱਕ ਜਗਤ ਪਾਲਕ ਦਾ ਨਾਮ ਅਨੇਕਾਂ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਜਪਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਵੇਦਾਂ ਪੁਰਾਨਾਂ ਤੇ ਸਿਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਨਾਮ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸੰਰਚਾਤਮਕ ਏਕਤਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੇ 24 ਸਲੋਕ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 8 ਛੰਦ ਹਨ ਤੇ ਹਰੇਕ ਛੰਦ ਦੀਆਂ ਦਸ ਸਤਰਾਂ ਹਨ।
ਤਾਂ ਆਓ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਖੋਖਲੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੱਚੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀਏ ਜੋ ਹਰ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਆਕਤੀ ਉਪਰੋਕਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਅਰਥ:- ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਢ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਜੁਗਾਂ ਦੇ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਦੁਖੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਬਾਣੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਇਥੋ ਤੱਕ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਹਾਕਮ ਅਲਾਇਮ ਉਦ ਦੀਨ ਦੀ ਜਾਨਲੇਵਾ ਪੇਟ ਦਾ ਦਰਦ ਵੀ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜਿਸ ਦੇ ਜੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਭੀ ਵਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੇ ਦੀਦਾਰ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਵੋ।
ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੀ ਬਾਣੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰਧਾ ਕਪੂਰ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਤੀਨ ਪੱਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮੀਤਾਭ ਬੱਚਨ, ਬੇਨ ਕਿਂਗਸਲੇ ਅਤੇ ਆਰ ਮਾਧਵਨ ਨੇ ਵੀ ਰੋਲ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨੇ ਅਪਰਣਾ ਖੰਨਾ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦਾ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਰੋਲ ਵਜੋਂ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਹਿਲਾ ਅਭੀਨੇਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਤੇ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫਿਲਮਸ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸੌਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਟੀਨ ਕਾਮੇਡੀ - ਲਵ ਕਾ ਦੀ ਐਂਡ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨੇ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕਾਲਜ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦਾ ਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੁਸ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਭਾਵੇਂ ਰਲਵੀਂ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਪਰ ਸ਼ਰਧਾ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਸਰਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਭਿਨੇੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਵਿੱਚ ਮਪੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਰੱਖੀ।
ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦਾ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫਿਲਮਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕਰਨ ਦੈ ਕਾਂਟ੍ਰੈਕਟ ਰੱਦ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕਪੂਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਕਤੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਮਾਂ ਸ਼ਿਵਾਂਗੀ ਕਪੂਰ, ਉਸ ਦਾ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸਿਧਾਂਤ ਕਪੂਰ, ਉਸ ਦੀ ਦੋ ਮਾਸੀਆਂ ਪਦਮਿਨੀ ਕੋਲਹਾਪੁਰੇ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵਿਨੀ ਕੋਲਹਾਪੁਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਹਨ।
ਉਹ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ, ਮੀਨਾ ਖਾਦੀਕਰ, ਆਸ਼ਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇਨਾਥ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀ ਪੜ-ਭਤੀਜੀ/ਭਾਣਜੀ ਹੈ।
ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕਪੂਰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਹ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਵਾਦਾਂ ਦੀ ਰਿਹਰਸਲ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਗੀਤਾਂ 'ਤੇ ਨੱਚਦੀ ਸੀ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ -ਵੱਖ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਗਈ।
ਡੇਵਿਡ ਧਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਪੂਰ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਰੁਣ ਧਵਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਲਈ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਟਾਰਚ ਫੜ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮੀ ਲਾਈਨਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਮਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2014 ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਮੋਹਿਤ ਸੁਰੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗਲ਼ੀਆਂ ਨਾਮ ਦਾ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਇਆ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਬਿਮਾਰ ਪਤਨੀ ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਬੇਰਹਮੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਰੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮ ਆਈ ਸਾਅ ਦੀ ਡੇਵਿਲ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੂਰੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰਧਾ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਰਸ਼ੀਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਓਫ਼ੇਲੀਆ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਫ਼ਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਿਦ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਤੱਬੂ ਵੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਕਰਣ ਜੌਹਰ ਨਿਰਮਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਉਂਗਲੀ ਵਿੱਚ ਆਈਟਮ ਗਾਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਰੋਹੀ ਕੇਸ਼ਵ ਸ਼ਿਰਕੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਰ ਗਾਇਕਾ ਹੈ।
ਪਰ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ ਰਾਹੁਲ ਜਯਕਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫ਼ਲ ਗਾਇਕਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰਧਾ ਦੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫ਼ਿਸ ਸੇ ਭਰਪੂਰ ਸਫ਼ਲਤ੍ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 100 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।
ਇਸਂ ਸਾਲ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮ ਗੌਰੀ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਪੂਰ ਨੇ ਫਿਰ ਬੋਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਵਜੋਂ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅੰਬਿਕਾ ਹਿੰਦੂਜਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੱਤੀ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਸੀ।
ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਕਤੀ ਕਪੂਰ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਪੂਰ ਦੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ਼ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਲੱਕੀ: ਨੋ ਟਾਈਮ ਫਾਰ ਲਵ' ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।