polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 28 ਇੰਨੇ ਖੰਡਿਤ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕੱਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਾਂ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਦਾ.
ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕੈਨਟਰਬਰੀ ਟੇਲਜ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧਕਰਨ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ੍ਰੈਂਚ, ਇਟਾਲੀਅਨ ਜਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ. ਚਾਉਸਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਚੌਸਰ ਦੇ ਕਈ ਸਮਕਾਲੀ —ਜੌਨ ਗੋਵਰ, ਵਿਲੀਅਮ ਲੈਂਗਲੈਂਡ, ਪਰਲ ਕਵੀ, ਅਤੇ ਨੋਰਵਿਚ ਦੇ ਜੂਲੀਅਨ ਨੇ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ।
ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਤਕ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਇਸ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਚਉਸਰ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤਕ ਸੀਮਤ ਸੀ.
ਕੈਨਟਰਬਰੀ ਟੇਲਜ਼ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੌਸਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਧੂਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਜਨਰਲ ਪ੍ਰਾਲੋਗ ਵਿਚ, ਕੁਝ 30 ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ. ਪ੍ਰੌਲੋਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੌਸਸਰ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਹਰੇਕ ਯਾਤਰੂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਚਾਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣਾ ਸੀ, ਦੋ ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਅੰਤਮ ਮੰਜ਼ਿਲ, ਸੇਂਟ ਥਾਮਸ ਬੇਕੇਟ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਅਧੂਰਾ ਹੈ, ਦ ਕੈਂਟਰਬਰੀ ਟੇਲਜ਼ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਲਈ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ.
ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖਰੜੇ ਤੱਕ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਹਾਣੀਆਂ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮੂਲੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਕਾੱਪੀਿਸਟਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੌਸਰ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ. ਰਚਨਾ ਦੇ ਪਾਠ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਉਸਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ.
ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੌਸਕਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪਤੇ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਦ ਕੈਂਟਰਬਰੀ ਟੇਲਜ਼ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ. ਚਾਉਸਰ ਦਰਬਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਲੀਨਤਾ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਖੇਤਰ ਬਣ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ੧੯੬੬ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਅੱਜ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਗੁਆਂਢੀ ਇਲਾਕੇ ਹਨ, ਬਸ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ ਕੇਂਦਰਸ਼ਾਸਿਤ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਦੀ ਮੂਲ ਪਰਕਲਪਨਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਹੀ ਨਕਲ ਹੈ , ਇਸਦੇ ਲਈ ਵੱਖ ਤੋਂ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ।
ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੋ ਲੱਖ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੈ , ਜੋ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੀ ੧ / ੫ ਹੈ।
ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਈ ਬਹਿਰਸਰੋਤੀਕਰਣ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨੀਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣਾ ਰਹੀ ਹਨ , ਤਾਂਕਿ ਇਸ ਨਗਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਮੋਕੀਆਂ ਦਾ ਉਹ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਉਠਾ ਸਕਣ ।
ਇੰਫੋਸਿਸ , ਜੋ ਕਿ ਜਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਆਈ ਟੀ ਸੇਵਾ ਦਾਤਾ ਹੈ , ਦਾ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਸੀ , ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਚੰਡੀਗੜ ਟੇਕਨਾਲਾਜੀ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਵੱਡੀ ਸੰਸਾਰਿਕ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੇਲ , ਕਵਾਰਕ , ਫਿਲਿਪਸ , ਸੇਬਿਜ ਇੰਫੋਟੇਕ , ਏਸਸੀਏਲ , ਅਤੇ ਪਨਕਾਮ ਇੱਥੇ ਆਈਆਂ ਹਨ ।
ਡੇਂਵਰ - ਆਧਾਰਿਤ ਕਵਾਰਕ ਨੇ ੫੦ ਕਰੋਡ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਕੀਤੀ ਕਵਾਰਕਸਿਟੀ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਹੈ , ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿ ੩੦ % ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ , ਅਤੇ ੧੦ % ਦੁਕਾਨਾਂ , ਦਵਾਖ਼ਾਨਾ , ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਇਲਾਕੇ ਹਨ ।
ਆਈਏਏਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੇਬੀਏਸ ਸਿੱਧੂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾ ਪੁਡਾ ਭਵਨ - ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਾਧਿਕਰਣ ਦਾ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਮੁੱਖਆਲਾ ਹੈ , ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪੁਡਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹੱਥ ਦਾ ਪਰਿਚਾਯਕ ਹੈ।
ਹੁਣ ਪੁਡਾ ਦੇ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਾਰਜ ਭਾਰੀ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਖੇਤਰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਾਧਿਕਰਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ; ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਲਾ ਕਲੇਕਟਰ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਹੀ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾ ਦੀ ਪਦਵੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ , ਪਰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਵੱਖ ਆਈਏਏਸ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
੧੯੯੨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਏਸੋਸਿਏਸ਼ਨ ( ਪੀਸੀਏ ਨੇ ਇੱਕ ਅਤਿਆਧੁਨਿਕ ਸੁਵਿਧਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ - ਇਸਨੂੰ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇੱਕ ਦਲਦਲ ੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ।
ਪੀਸੀਏ ਨੇ ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ , ਇੱਕ ਤਰਣਤਾਲ , ਸਵਾਸਥ ਕਲੱਬ , ਟੇਨਿਸ ਕੋਰਟ , ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ , ਭੋਜਨਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਖ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ ।
ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉਪ - ਉਸ਼ਣਕਟਿਬੰਧੀਏ ਮਹਾਦਵੀਪੀਏ ਮਾਨਸੂਨ ੀ ਮੌਸਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ , ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਠੰਡ , ਅਮੂਮਨ ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮੀ - ਬੇਸ਼ੀ ਹੈ ।
ਮੋਹਾਲੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਆਈਟੀ ਹੱਬ ਵਜੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹੱਤਵ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਮੋਹਾਲੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੜਕਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਮੋਹਾਲੀ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਇਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਹੁਣੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ , ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੇਕਟਰ ੬੨ , ਜੋ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਕੇਂਦਰ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੀਸੀਏ ਸਟੇਡਿਅਮ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ ਤੋਂ ਆਵਾਜਾਈ ਸਬੰਧੀ ਚੰਗੇ ਜੁੜਾਵ ਇਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਹਨ ।
ਕਵਾਰਕਸਿਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਈ ਕੋਰਬੁਜਿਏ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਚੰਡੀਗੜ ਦੀ ਹੀ ਤਰੱਕੀ ਹੈ , ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕੀਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ੨੬੫ ਕਿਮੀ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ / ਪੁਡਾ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪੀਸੀਏ ਨੂੰ ਕੌੜੀਆਂ ਦੇ ਭਾਵ ਆਵੰਟਿਤ ਕਰਣ ਸਬੰਧੀ ਵਿਵਾਦ ਹੁਣੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ , ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੌਦਾ ਤੱਦ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਆਈਏਸ ਬਿੰਦਰਾ , ਪੀਸੀਏ ਦੇ ਆਜੀਵਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੇਵਾਰਤ ਆਈਏਏਸ ਅਫਸਰ ਦੇ ਤੌਰ ਪਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਰਵੇਸਰਵਾ ਵੀ ਸਨ ।
ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਤੇਜੀ ਤੋਂ ਤਰੱਕੀ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਚੰਡੀਗੜ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਭੱਗ ਮਿਲ ਹੀ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਕਾਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੀਟੀਏਲ ਪੰਜਾਬ ਟਰੈਕਟਰ ਲਿਮਿਟੇਡ , ਆਈਸੀਆਈ ਪੇਂਟਸ ਅਤੇ ਗੋਦਰੇਜ ਸਮੂਹ , ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੱਡੀ ਬਹੁਰਾਸ਼ਟਰੀਏ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਜਮਾਂ ਰਹੀ ਹਨ ।
ਪੰਜਾਬ - ਆਧਾਰਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰਿਕੇਟਰ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ , ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ , ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ , ਦਿਨੇਸ਼ ਮੋਂਗਿਆ , ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਟੀਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ।
ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਕੁੱਝ ਥਾਂ ਹਨ ਚੰਡੀਗੜ , ਪੰਚਕੁਲਾ , ਜੀਰਕਪੁਰ , ਪਿੰਜੌਰ , ਖਰੜ , ਕੁਰਾਲੀ , ਰੋਪੜ , ਅਤੇ ਮੋਰਿੰਦਾ ।
ਮੋਹਾਲੀ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖਤ: ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ ।
ਹਾਲ ਕੀਤੀ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਦੀ ਮਹਾਂ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ਼ਹਿਰ ੧੧੪ ਸੇਕਟਰ ਤੱਕ ਖਿੱਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮਾਣ ਜ਼ਰੂਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ।
ਕਿਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਆਨੰਦ ਵਰਧਨ ਇੱਕ ਕਵੀ, ਸਮਾਲੋਚਕ,ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਵੱਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ 'ਰਾਜਾਨਕ' ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 'ਨੋਣ' ਅਥਵਾ 'ਨੋਣੋਪਾਧਿਆਇ' ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।
ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ 'ਦੇਵੀਸ਼ਕਤ' ਦੇ ਇੱਕ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਨੋਣਸੁਤ' ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਹਜ-ਸਾਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਭਰਤ ਮੁਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਕ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਧ੍ਵਨੀਕਾਰ ਆਨੰਦਵਰਧਨ ਹੋਏ।
ਉਹ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਸੂਤਰਬੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਚਾਰੀਆ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਰਾਜਤਰੰਗਿਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਵੰਤੀਵਰਮਾ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ 850 ਈਸਵੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਕਵੀ ਕਲਹਣ ‘ਰਾਜਤਰੰਗਿਣੀ’ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:ਮੁਕਤਾਕਣ: ਸ਼ਿਵਸਵਾਮੀ ਕਵਿਰਾਨੰਦਵਰਧਨ:।
ਏਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਸ਼ਰਧਾ ਸੀ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਣਬਣ ਵਧਦੀ ਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ ਮਾਂ ਅਲਿਜਾਬੈਥ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1848 ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਖਤ ਤੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਲਿਜਾਬੇਥ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਅੱਗੇ ਨਾ ਵਧ ਕੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, “ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਇੰਨੀ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹੋ ਬੇਟੇ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਅਜਨ‍ਬੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤਕਲੀਫ ਦੀ ਜਿਆਦਾ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਜਰਾ ਵੀ ਫਿਕਰ ਨਹੀਂ।
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅੱਜ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਗਿਰਫਤਾਰੀ ਵਾਰੰਟ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ।
” ਏਂਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਖਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਬਰਸੇਲਸ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀਗਤ ਸਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਏਂਗਲਜ਼ ਸਿਰਫ਼ 18 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਪਈ ਸੀ।
ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਬਰੇਮੇਨ ਦੇ ਇੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਆਨਰੇਰੀ ਕਲਰਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਪਰਿਜਨਾਂ ਦਾ ਸੋਚਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸਦੇ ਜਰੀਏ ਏਂਗਲਜ਼ ਵਿਵਹਾਰਕ ਬਣਨਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਖੂਬ ਨਾਮ ਕਮਾਉਣਗੇ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੋਈ ਸੀ।
ਬਰੇਮੇਨ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਹੀਗਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
ਹੀਗਲ ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਵਾਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਸਨ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਦਿਖਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਹ ਹੀਗਲਵਾਦੀ ਯੁਵਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਗੁਪਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਰੀਨਸ਼ੇ ਜੇਤੁੰਗ ਨਾਮਕ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਲੇਖ ਲਿਖੇ।
ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 1842 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਜੀਵਨਭਰ ਜਰਮਨ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕ੍ਰਿਤਗ ਰਹੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਇਸ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਿਆ।
ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਏਰਮਨ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਮਿਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਪੜੇ ਸਿਉਣ ਦੇ ਧਾਗੇ ਬਣਾਉਂਦੀ ਸੀ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਖਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਪੁਰਨਵਿਚਾਰ ਕਰਨਗੇ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਜਾਂਦੇ ਵਕਤ ਏਂਗਲਜ਼ ਰੀਨਸ਼ੇ ਜੇਤੁੰਗ ਦੇ ਦਫਤਰ ਹੁੰਦੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਏਂਗਲਜ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਹੀਗਲਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਰਕਸ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹੀਗਲਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮਜਦੂਰ ਤੀਵੀਂ ਮੈਰੀ ਬਰੰਸ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਥ 1862 ਵਿੱਚ ਬਰਨਜ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਤੱਕ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪ੍ਰੰਪਰਕ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਹਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਮਾਜਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਨ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਜੀਵਨਸਾਥੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬਲ ਸਮਰਥਕ ਸਨ ਲੇਕਿਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿਆਹ ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਜ ਅਤੇ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਦੁਆਰਾ ਥੋਪੀ ਗਈ ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜਮਾਤੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ।
ਬਰੰਸ ਨੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਅਤੇ ਸੈਲਫੋਰਡ ਦੇ ਬੇਹੱਦ ਬਦਹਾਲ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਵੀ ਕਰਾਇਆ।
ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਆਰਥਕ ਰਚਨਾ ‘ਆਉਟਲਾਇਨ ਆਫ ਅ ਕਰਿਟੀਕ ਆਫ ਪਾਲਿਟਿਕਲ ਇਕੋਨੋਮੀ’ ਲਿਖੀ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 1843 ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਡਾਉਚੇ ਫਰਾਂਸੋਇਸਚੇ ਜਾਰਬਖੇਰ’ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਕੰਡੀਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਾਮਕ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵੀ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਮਾਰਚ 1844 ਦੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ।
ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਦੀਆਂ ਝੁੱਗੀਆਂ ਝੋਪੜੀਆਂ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਬਣਾਇਆ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਰਾਬ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਮਜੂਰੀ ਕਰਦੇ ਬਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲੜੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ1 ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੀਨਸ਼ੇ ਜੇਤੁੰਗ ਅਤੇ ਫਿਰ ਡਾਉਚੇ ਫਰਾਂਸੋਇਸਚੇ ਜਾਰਬਖੇਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜੋ 1845 ਵਿੱਚ ‘ਦ ਕੰਡੀਸ਼ਨ ਆਫ ਵਰਕਿੰਗ ਕਲਾਸ ਇਨ ਇੰਗਲੈਂਡ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਜਰਜਰ ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੇ ਹੀ, ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਜਨਤਾ ਦੀ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਹਾਲ ਏ ਬਿਆਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਫ਼ਰਾਂਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 03 ਫਰਵਰੀ 1845 ਨੂੰ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਦੇਸ ਨਿਕਾਲੇ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁਤਰੀ ਸਹਿਤ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਬਰਸੇਲਸ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਬਸ ਗਏ।
ਏਂਗਲਜ਼ ‘ਜਰਮਨ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ’ ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ 1845 ਵਿੱਚ ਬਰਸੇਲਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲਈ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਰਾਇਨਲੈਂਡ ਦੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਬਰਸੇਲਸ ਆਉਣ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਦੋਨਾਂ ਭੂਮੀਗਤ ਸੰਗਠਨ ਜਰਮਨ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲੀਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਏ ਸਨ।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲੀਗ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ ਸੀ ਜਿਸਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਕਈ ਯੂਰਪੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਸਨ।
ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਕਈ ਦੋਸਤ ਵੀ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲੀਗ ਨੇ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੈਂਫਲੇਟ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਮੈਨੀਫੇਸਟੋ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।
ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 21 ਫਰਵਰੀ 1848 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਜੋ ਕੁਝ ਸਤਰਾਂ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਅਮਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਉਹ ਸਨ, “ਆਪਣੇ ਖ਼ਿਆਲ ਅਤੇ ਮਕਸਦ ਛੁਪਾਉਣਾ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਖੁਲੇਆਮ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮਕਸਦ ਤਦ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਜੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦਾ ਤਖ਼ਤਾ ਜਬਰਦਸਤੀ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏਗਾ।
ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਦੇ ਸਿਵਾ ਗੁਆਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਤਣ ਵਾਸਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਪਈ ਹੈ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਦਾਸ ਕੈਪੀਟਲ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਆਰਥਕ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਉਸੇ ਪੁਰਾਣੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸ ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਖੁਫੀਆ ਪੁਲਿਸ ਏਂਗਲਜ਼ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੈਰੀ ਬਰੰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਛਿਪ ਕੇ ਰਹੇ ਸਨ1 ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਮਿਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਸਮਾਂ ਕੱਢਕੇ ਦ ਪੀਜੈਂਟ ਵਾਰ ਇਨ ਜਰਮਨੀ ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦਫਤਰ ਕਲਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 1864 ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਿਲ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਵੀ ਬਣ ਬੈਠੇ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਦੇਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ।
ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਪਤਰਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਬੁਰਜੁਵਾ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਪ੍ਰਿਮਰੋਸ ਹਿੱਲ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ 122 ਰੀਜੇਂਟ ਪਾਰਕ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ 1848 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਹੋ ਗਈ ਜਿਨ੍ਹੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪੱਛਮ ਯੂਰਪੀ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ।
ਇਸ ਕਰਕੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ੀਆ ਪਰਤਣ ਉੱਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।
ਕਾਲੋਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ‍ਯੂਏ ਰੀਨਸ਼ੇ ਜੇਤੁੰਗ ਨਾਮਕ ਅਖਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜੂਨ 1849 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਤਖਤਾਪਲਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਅਖਬਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦਮਨ ਦਾ ਸਾਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਇਸ ਤਖਤਾਪਲਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਾਰਕਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੀਆ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਖੋਹ ਲਈ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਪ੍ਰਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਗਸਟ ਵਿਲੀਚ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਏਡ ਡੇ ਕੈਂਪ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਨੇ ਦੱਖਣ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਏਂਗਲਜ਼ ਬਚੇ ਖੁਚੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਮਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਏ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਰਿਫਿਊਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਇੰਗਲੈਂਡ ਪਲਾਇਨ ਕਰ ਗਏ।
ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ 1844 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਪਰਤਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ।
ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰਕਸ ਡਾਉਚੇ ਫਰਾਂਸਿਸੋਇਚੇ ਜਾਰਬਾਖੇਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਏਂਗਲਜ਼ ਦੀ 28 ਅਗਸਤ 1844 ਨੂੰ ਪ‍ਲੇਸ ਡੂ ਪੇਲਾਇਸ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਕੈਫੇ ਡੇ ਲਿਆ ਰੇਜੇਂਸ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਡੂੰਘੇ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਏ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਵਿਤਰ ਪਰਵਾਰ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਫਰਵਰੀ 1845 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਜਵਾਨ ਹੀਗਲਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬੌਅਰ ਬੰਧੂਆਂ ਉੱਤੇ ਚੋਟ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦ ਕੰਡੀਸ਼ਨ ਆਫ ਦ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਰਕਿੰਗ ਕਲਾਸ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਨ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਮਈ 1845 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ।
ਐਂਗਲਸ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੇ ਸਿੱਧਾਂਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਪਾਦਨ ਦਾ ਸੇਹਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਐਂਗਲਸ ਨੇ 1845 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਮਜਦੂਰ ਵਰਗ ਦੀ ਹਾਲਤ ਉੱਤੇ ‘ਦ ਕੰਡੀਸ਼ਨ ਆਫ ਵਰਕਿੰਗ ਕਲਾਸ ਇਨ ਇੰਗਲੈਂਡ’ ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 1848 ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਭੂਤਪੂਰਵ ਕਿਤਾਬ ‘ਪੂੰਜੀ’ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਆਰਥਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ 'ਪੂੰਜੀ' ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਸਰੇ ਖੰਡ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਸਰਪਲੱਸ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਉੱਤੇ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਵੀ ਬਖੂਬੀ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਖੰਡ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਦਾਸ ਕੈਪੀਟਲ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਰਹੇ ਗਏ ਖੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪਰਵਾਰ, ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਵਰਗੀ ਵਿਲੱਖਣ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪਰਾਵਾਰਕ ਢਾਂਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਬਦਲਾ ਆਏ ਹਨ।
ਏਂਗਲਜ਼ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਉਦੇ ਦਰਅਸਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੀਵੀਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਐਸ.ਐਸ.ਮੀਸ਼ੇ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ 15 ਮਾਰਚ,1933 ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਗੁਰਵੰਤ ਕੌਰ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰ. ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਭੇਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਸ.ਐਸ.ਮੀਸ਼ਾ ਜੀ ਦੀ ਸੁਪਤਨੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਮੀਸ਼ਾ ਜੀ ਦੀ ਸੰਪਾਦਤ ਪੁਸਤਕ ਚਪਲ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਅਗਸਤ,1934 ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਰਣਧੀਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਉਸਨੇ ਐਫ.ਏ. ਰਣਧੀਰ ਕਾਲਜ ਕਪੂਰਥਲੇ ਤੋਂ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ. ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਕੁਝ ਦੇਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਸਠਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰਹੇ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਬਣਾ ਕੇ ਰਚੇ ਚਪਲ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇੱਕ ਗੀਤ ਵਿੱਚੋਂ)
ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੀਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਦਾ ਉੱਘਾ, ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਕਵੀ ਸੀ।
ਪਾਤਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, "ਉਹ ਸੱਚੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਕੌੜੇ ਸੱਚਾਂ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਅਣਗੌਲੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕਵੀ ਸੀ"।
ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਚ ਦੇ ਵਸਤਰ ਉੱਪਰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਚਪਲ ਚੇਤਨਾ (ਆਖ਼ਰੀ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 27 ਸਾਲ ਬਾਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਣਛਪੀਆਂ 6 ਕਵਿਤਾਵਾਂ, 21 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ 5 ਗੀਤਨੁਮਾ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਨ।
ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਕੀਰਤਨ ਦੀਆਂ ਧੁੰਮਾਂ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤਕ ਪੈ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਗਿਆਨੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਹੀਰੋ ਕਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਨੂੰ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਬੱਗਾ ਸਿੰਘ ਤਪੱਸਵੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸੰਨ 1948 ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਏ।
ਉਹ ਆਪਣਾ ਜਥਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤਕ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਾੜੇਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਪੈਪਸੂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੋਰਚੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਰਤਨ, ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਅਤੇ ਵਡਿਆਈ ਦੇਖ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਹੀਰੋਂ ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਸੰਗਤ ਸੰਨ 1953 ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੂੰ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਲੈ ਆਈ ਅਤੇ ਆਪ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ।
ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ""" ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਗਿਦੜਿਆਣੀ, ਰਿਆਸਤ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਮਨਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਘਰ ਮਾਤਾ ਮਾਨ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਮੋਜੋ ਮੱਤੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ ਪਾਸ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਦਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਛੱਡ ਆਏ ਸਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਗਨ ਵੇਖ ਕੇ ਸੰਤ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਠ, ਗੁਰ-ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਦਾਤ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਵਿੱਚ ਪਰਪੱਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਆਪ ਨੇ 10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸੰਤ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪੰਥਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪਰਪੱਕ ਰਹਿ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਰਾਹੀਂ ਪੰਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਆਪ ਮਿੱਠ-ਬੋਲੜੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਅ, ਅਮਨ ਦੇ ਮਸੀਹਾ ਅਤੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਸਨ।
ਸੰਨ 1964 ਵਿੱਚ ਆਪ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵੱਲੋਂ ਜਥਾ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜਥੇਦਾਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਸੰਨ 1969-70 ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੰਤ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ ਪੈਪਸੂ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਾਬੂ ਬਿਰਸ਼ ਭਾਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ।
ਸੰਨ 1955 ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਲਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਥਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪ ਨੇ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿਖੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਹਿਸਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ’ਚ ਰਹੇ।
ਸੰਨ 1957 ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੈਸੀਅਤ ਟੈਕਸਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੋਰਚਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ।
ਉਦੋਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਤਕਾਲੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ 500 ਅਕਾਲੀ ਵਰਕਰਾਂ ਦਾ ਜਥਾ ਲੈ ਕੇ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਨ 1960 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਕੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ।
ਟਰੈਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੂਫੀ ਗਾਣੇ "ਅਲੀਫ ਅੱਲ੍ਹਾ" ਦਾ ਰੀਮਿਕਸ ਵਰਜਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਰਿਫ ਲੋਹਾਰ ਅਤੇ ਮੀਸ਼ਾ ਸ਼ਫੀ ਨੇ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਲੜੀ "ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ" ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਸੀ।
ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, "ਜੁਗਨੀ ਜੀ" 2012 ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਨੇ ਬੈਸਟ ਸਿੰਗਲ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟ ਏਸ਼ੀਆ ਟੀ.ਵੀ. ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
"ਜੁਗਨੀ ਜੀ" ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੁਆਰਾ, ਮੀਟ ਬਰੋਸ ਅੰਜਨ ਨੇ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਗਿਨੀ "ਐਮ.ਐਮ.ਐਸ 2" ਲਈ "ਬੇਬੀ ਡੌਲ" ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ।
ਇਸ ਗਾਣੇ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਲਈ ਹਾਇਪ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਮਿਰਚੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ "ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਦੇ ਗਾਣੇ" ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।
ਕਪੂਰ ਦੀ ਉਸ ਦੇ ਗਾਉਣ ਦੇ ਢੰਗ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ਦਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੇ "ਹੈਪੀ ਨਿਊ ਯੀਅਰ" ਦੇ ਗੀਤ "ਲਵਲੀ" ਨੂੰ ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੁਕੋਣ 'ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ।
ਐਲਬਮ ਦੇ ਸਾਊਂਡਟਰੈਕ ਵਿੱਚ "ਕਮਲੀ" ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਰੀਮਿਕਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਦੋਵੇਂ ਗਾਣੇ "ਲਵਲੀ" ਅਤੇ "ਕਮਲੀ" ਨੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਜੀਵ ਕਪੂਰ, ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਪੂਨਮ ਕਪੂਰ, ਇੱਕ ਬੁਟੀਕ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਉਹ ਲਖਨਊ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਕਪੂਰ ਨੇ ਵਾਰਾਨਸੀ ਤੋਂ ਆਏ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਪੰਡਿਤ ਗਣੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਲਾਸਿਕ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ।
ਕਪੂਰ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕੂਲ 'ਚ ਕਈ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਜਨ ਗਾਇਕਾ ਅਨੂਪ ਜਲੋਟਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਾਸਟਰ ਲਖਨਊ ਦੇ ਭਟਖਾਂਡੇ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਅਤੇ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲੋਰੇਟੋ ਕਾਨਵੈਂਟ ਲਖਨਊ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਰਾਜ ਚੰਦੋਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਕਨਿਕਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਾਣਾ "ਜੁਗਨੀ ਜੀ" ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਲਈ ਸੀ - ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਈ।
2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਰਾਗਿਨੀ ਐਮਐਮਐਸ 2 ਦੇ ਗਾਣੇ "ਬੇਬੀ ਡੌਲ" ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਬੇਬੀ ਡੌਲ" ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਰਹੀ ਅਤੇ ਕਨਿਕਾ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਉਹ 9 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਪਰਤੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜੀਵ ਕਪੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਨਿਕਾ ਕਪੂਰ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਕਪੂਰ ਦੇ ਕੋਵੀਡ -19 ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨਾ 'ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਸੁੰਧਰਾ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇੱਕ ਟਵੀਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਨਹੀਂ ਆਈਆਂ।
ਕਪੂਰ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਚਾਰਟਡ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਹੈਪੀ ਨਿਊ ਈਅਰ ਲਈ “ਲਵਲੀ” ਅਤੇ “ਕਮਲੀ”, ਫਿਲਮ ਰਾਏ ਲਈ “ਚਿੱਟੀਆਂ ਕਲਾਈਆਂ”, ਫਿਲਮ ਏਕ ਪਹੇਲੀ ਲੀਲਾ ਲਈ “ਦੇਸੀ ਲੁੱਕ”, ਫਿਲਮ ਆਲ ਇਜ਼ ਵੈਲ ਲਈ “ਨੱਚਾਂ ਫਰਾਟੇ ਨਾਲ”, ਫਿਲਮ ਕਿਸ ਕਿਸ ਪਿਆਰ ਕਰੂਂ ਲਈ “ਜੁਗਨੀ ਪੀਕੇ ਟਾਇਟ ਹੈ”, ਫਿਲਮ ਮੈਂ ਔਰ ਚਾਰਲਸ ਵਿੱਚ “ਜਬ ਛਾਏ ਤੇਰਾ ਜਾਦੂ”, ਫਿਲਮ ਹੇਟ ਸਟੋਰੀ 3 ਲਈ “ਨੀਂਦੇ ਖੁਲ ਜਾਤੀ ਹੈਂ”, ਫਿਲਮ ਦਿਲਵਾਲੇ ਲਈ “ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ” ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਰਾਜਨੇਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਡੋਮੀਨੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੰਸਦ ਦੇ ਛੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਜੈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਸੁੰਧਰਾ ਰਾਜੇ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਚੋਟੀ ਦੇ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਉਸੇ ਦਿਨ ਸਵੈ-ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਜਦੋਂ ਕਪੂਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟੈਸਟ ਨਤੀਜਾ ਜਨਤਕ ਕੀਤਾ।
ਕਨਿਕਾ ਕਪੂਰ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਨ.ਆਰ.ਆਈ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਰਾਜ ਚੰਦੋਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਲੰਡਨ ਚਲੀ ਗਈ।
ਉਹ 2012 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਅਤੇ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਸੁੰਧਰਾ ਰਾਜੇ, ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ - ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਜੈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਮਾਰਚ 2020 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਿਨਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਲਾਹ ਮੰਨੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਵੈ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਵਿੱਚ ਜਾਏ, ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਟੈਸਟ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਨੂੰ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਪੂਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਕਈ ਗਾਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਯੂ.ਪੀ ਖੱਤਰੀ" ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੁਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਮਾਰਚ 1942 ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰੂਮੀ ਵਿੱਚ ਸ. ਸੌਦਾਗਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਉਹ ਰਣਧੀਰ ਕਾਲਜ ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਏ ਤੇ ਅੱਜ ਕਲ ਮੋਹਾਲੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ ਛੱਟਾ ਚਾਨਣਾਂ ਦਾ ਦੇਈ ਜਾਣਾ ਹੋ ਦੇ ਰਚੇਤਾ ਹਨ।
ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 2010 ਲਈ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹਨ।
ਰਾਈਟ ਨੂੰ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਦੇ ਪਰੇਰੀ ਸਕੂਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੋਢੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬਰੌਡਏਕਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਯੂਸੋਨੀਆ ਘਰ ਦੇ ਸਕੰਲਪ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਵੱਖਰੀ ਦੂਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ।
ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕੇ, ਰਾਈਟ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੌਲਿਕ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰ ਦਫ਼ਤਰਾਂ, ਚਰਚਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ, ਹੋਟਲਾਂ, ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਣਤਰਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਹ ਅਕਸਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਰਨੀਚਰ ਅਤੇ ਰੰਗਦਾਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਰਾਈਟ ਨੇ 20 ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਸੀ।