polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਵਿਸ਼ਵ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ 1620 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ‘ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ ਕੌਂਸਲ ਟ੍ਰੇਂਟ’ ਨਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਪਾਵਲੋਸਾਰਪੀ ਸਨ।
ਆਪਣੀਆਂ ਸਭ ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਮਹੂਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲੋਕ ਲੁਭਾਊ ਵਾਅਦੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਇਹ ਵਾਅਦੇ ਪੂਰੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ, ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਪਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਪਰੀਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇਹ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣ ਅਤੇ ਠੋਸ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਪਰਫਾਰਮਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਵੋਟਰਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਣ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਵੀ ਆਮ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾ ਸਕੀਏ ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਦੀ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਿਕਰੀ ਨੈਤਿਕ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਅੰਦਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਇਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਘਿਣਾਉਣੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਅਕਸਰ ਅਪਣਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਕ ਦੂਜੇ ਉਤੇ ਚਿੱਕੜ ਸੁੱਟਣਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀ ਕੋਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਚੋਣਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਵਿਹੁਲਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚੋਣ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋਆਂ ਦਾ ਰੁਝਾਣ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਯਤਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਆਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਦਰਾਂ, ਅਦਾਲਤੀ ਫੈਸਲਿਆਂ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਬਹੁਤੀਆਂ ਲੋਕ ਨੀਤੀਆਂ ਉਤੇ ਮੋਟੀ ਜਿਹੀ ਆਮ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣ ਗਈ।
ਇਸ ਰੁਝਾਣ ਨੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਵੱਖਰੇਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁੰਗੇੜ ਕੇ ਕੁਝ ਸਾਂਝੀਆਂ ਘਟੋ ਘਟ ਨੀਤੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ’ਤੇ ਲੈ ਆਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਸ਼ਾਸਨ , ਸਰਬ-ਸ਼ਮੂਲੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਹਾਰਕ ਪਹੁੰਚ ਆਦਿ।
ਐਪਰ, ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸਾਧਨ ਚੁਣਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਬਾਰੇ ਮੱਤਭੇਦ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਉਸਦੀ ਲਫਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਲੁਭਾਉਣੇ ਇਕਰਾਰਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਕਰਾਰਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਵਿਸਥਾਰ ਤੋਂ ਦੇਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਉਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਚੋਣਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉਤੇ ਗਾਹਕ-ਮੁੱਖੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਖੇਤਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੀ-ਤੋੜ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਵੇਂ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੀ ਹੁਣ ਵੋਟਰਾਂ ਕੋਲ ਲੁਭਾਉਣੇ ਇਕਰਾਰ ਪਰੋਸ ਕੇ ਲਿਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਧਿਆਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਿਛੇ ਜਿਹੇ ਤੋਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉਤੇ ਲੜੀਆਂ ਜਾਣ ਲਗੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਮੱਦ ਉਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਾਅਦੇ ਕਈ ਵਾਰ ਠੋਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਵਾਰ ਇਹ ਥੋਥੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦਰਿਆ-ਏ-ਸਤਲੁਜ ’ਤੇ ਘੱਗਰ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਵਾਲ਼ੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਰੋਹੀ-ਬੀਆਬਾਨ ਤੱਕ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਅਤੇ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਬਠਿੰਡਾ, ਮੋਗਾ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਇਤਿਆਦਿ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਸ਼ਾਖਾ ਵਿਚੋਂ ਨੇ; ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪੱਵਾਰਾਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ‘ਜਰਗ’ ’ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੱਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ-ਚੁਣ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕੁਝ ਪੱਵਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਭੁਲੇਖਾ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਗੋਤ ਦਲਿਉ, ਦਿਉਲ, ਸੇਖੋਂ, ਬਲਿੰਗ ਇਤਿਆਦਿ ਦੱਸਕੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਏ।
ਉਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਬੁੱਟਰ’ ਦੀ ਬੰਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਗੋਤ ‘ਬੁੱਟਰ’ ਹੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪਿੰਡ ‘ਬੁੱਟਰ ਬਖੂਆ’ ਦੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਵੀ ‘ਦਲਿਉ’ ਜੱਟਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸਮਝਦੇ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਇਸ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਨੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ- ਰਾਜਸਥਾਨ, ਹਰਿਆਣਾ, ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ- ਕਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਹੋਰ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਕੁ ਬੁੱਟਰ ਵਸਦੇ ਨੇ।
ਮਸ਼ਰਕੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਬੁੱਟਰ ਸਿੱਖ ਨੇ ’ਤੇ ਮਗ਼ਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੁੱਟਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਗਏ।
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ, ‘ਬੁੱਟਰਾਂ’ ਨੂੰ ‘ਸੂਰਜਬੰਸੀ’ ਰਾਜਪੂਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤੇ ਭੱਟ ਕੈਂਪ ਇਸ ਗੱਲ ਵਲੋਂ ਅੱਖਾਂ ਕਿਉਂ ਫੇਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਜਿਸਮ 2’ ਸਾਨੀ ਲਯੋਨੀ ਦੇ ਕਹਿਰ ਵਲੋਂ ਬਾਹਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਪਾਈ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਕਬੀਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤੇ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਜਨਾ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਇੱਕ ਪਾਰਨਸਟਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਬੀਰ ਵਲੋਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਦਿਨ ਖੁਫਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਇੱਕ ਅਫਸਰ ਅਯਾਨ ਇਜਨਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਰਾਜੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਜਨਾ ਨੂੰ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਭੇਤੀ ਬੰਨ ਕਰ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਕਬੀਰ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਜਰੂਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਾਸਲ ਕਰਣ ਹੈ।
ਇਹ ਸਭ ਇਨ੍ਹੇ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਵਲੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਰਨਸਟਾਰ ਖੁਫਿਆ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਜਾਸੂਸ ਬੰਨ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੀ ਟਾਪਲੇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਲੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਨੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਲੋਂ ਉੱਗਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਰਹੀ ਹਨ।
ਤੀਸਰੇ ਸੀਨ ਵਿੱਚ ਸਾਨੀ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਅਧੋਵਸਤਰ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣੋਦਏ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਬੇਡਸੀਨ ਕਰਦੀ ਵਿੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਿਰਫ਼ 10 ਮਿੰਟ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ 3 ਵਲੋਂ 4 ਹਾਟ ਸੀਨ ਵੇਖ ਕਰ ਅਂਦਾਜਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਜਿਸਮ 2’ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਅਤੇ ਕਿਸਦੇ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਹੁਣ ਚੀਖ - ਚੀਖ ਕਰ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਉੱਡ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹੀ ਵੱਡੇ ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਇਕਾਂਗੀਆਂ ਦਾ ਆਕਾਰਗਤ ਅੰਤਰ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਕਾਂਗੀ ਡਰਾਮੇ ਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ 20 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 30 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਿੰਨ, ਚਾਰ ਜਾਂ ਪੰਜ ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਲੇਕਿਨ ਵੱਡੇ ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਇਕਾਂਗੀਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰਭੂਤ ਅੰਤਰ ਆਕਾਰਾਤਮਕ ਨਾ ਹੋਕੇ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਹੈ।
ਪੱਛਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜ ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕਥਾਨਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਥਾਨਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਕਈ ਉਪ ਕਥਾਨਕ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਅਜਿਹੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਕਾਲ ਅਤੇ ਘਟਨਾਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਨਵਰਤ ਤਬਦੀਲੀ ਸੁਭਾਵਕ ਸੀ।
ਇਕਾਂਗੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕੀ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਹਾਲਤ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਲਕਸ਼ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਇਕਾਂਗੀ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਘਟਨਾ ਦੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਗੀਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਾਂਗੀ ਦੀ ਕਲਾ ਸੰਘਣੇਪਣ ਜਾਂ ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਤੇ ਸਰਫੇ ਦੀ ਕਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਕਾਂਗੀ ਦੇ ਕਥਾਨਕ ਦਾ ਪਰਿਪੇਖ ਅਤਿਅੰਤ ਸੰਕੋਚੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੀ ਮੁੱਖ ਘਟਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੀ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਲਾਈਮੈਕਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵੱਡੇ ਡਰਾਮੇ ਅਤੇ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਗੁਣਾਤਮਕ ਭੇਦ ਇਸ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਡਰਾਮੇ ਦੇ ਕਲੇਵਰ ਨੂੰ ਕੱਟ ਛਾਂਟ ਕੇ ਇਕਾਂਗੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਾਂਗੀ ਦੇ ਕਲੇਵਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਤਾਣ ਕੇ ਵੱਡੇ ਡਰਾਮਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਡੇ ਡਰਾਮੇ ਦੇ ਕਥਾਨਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸਥਿਤੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਪੱਛਮ ਦੇ ਨਾਟ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੁਲਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੈ: ਸ਼ੁਰੂ, ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਉ ਜਾਂ ਦਵੰਦ ਨਾਲ ਕਥਾਨਕ ਦਾ ਕਲਾਈਮੈਕਸ ਦੇ ਵੱਲ ਵਧਣਾ, ਕਲਾਈਮੈਕਸ, ਅਵਰੋਹ ਅਤੇ ਅੰਤ।
ਵਾਕਈ ਡਰਾਮਾ ਦਵੰਦ ਦੀ ਕਲਾ ਹੈ ; ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੱਡੇ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਉਦਘਾਟਿਤ ਕਰ ਕਥਾਨਕ ਨੂੰ ਸਿਖ਼ਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੱਡੇ ਡਰਾਮੇ ਦੇ ਕਥਾਨਕ ਵਿੱਚ ਦਵੰਦਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਾਫ਼ੀ ਮੱਧਮ ਹੋਵੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਰੰਗ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਹੀ ਪੂਰਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਦਵੰਦ ਨੂੰ ਕਲਾਈਮੈਕਸ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਚਿਤਰਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਰਚਨਾਵਿਧਾਨ ਦੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਆਧੁਨਿਕ ਇਕਾਂਗੀ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਨਾਟ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਿਕਟਵਰਤੀ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਭਿੰਨ‌ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਕਾਂਗੀ ਦੀ ਗਜਬ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਨੇਕ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਰੇਡੀਓ ਰੂਪਕ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਰੂਪਕ ਅਤੇ ਮੋਨੋਲੋਗ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹਨ।
ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਉਪਯੋਗ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰੰਗ ਮੰਚ, ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਭੀਨੇਤਰੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਰੂਪਕ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ ਅਤੇ ਚਿਤਰਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਜਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮੂਰਤ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਰੇਡੀਓ ਰੂਪਕ ਲਈ ਮੂਲੋਂ ਅੜਚਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਆਵਾਜ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂਰਤ ਆਧਾਰਾਂ ਤੋਂ ਭਿੰਨ‌ ਕਰ ਕੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼ਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਆਂਤਰਿਕ ਦਵੰਦਾਂ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਰੰਭਕ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਸਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰੰਗ ਮੰਚ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ, ਵੇਸ਼ਭੂਸ਼ਾ, ਸਾਜ ਸੱਜਿਆ, ਰੁਚੀਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਵਰਣਨ ਨਾਲ ਯਥਾਰਥ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਅਮਰੀਕਾ, ਜਰਮਨੀ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਆਦਿ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਇਕਾਂਗੀ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਖਾਰਿਆ।
ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਕਾਵਿ ਰੂਪਕ ਲਿਖੇ।
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਕਲੀਸ਼, ਸਟੀਫੇਨ ਵਿਨਸੇਂਟ ਬੇਣ, ਕਾਰਲ, ਸੈਂਡਵਰਗ, ਲੂਈ ਮੈਕਨੀਸ, ਸੈਕਵਿਲ ਵੇਸਟ, ਪੈਟਰਿਕ ਡਿਕਿੰਸਨ, ਡੀਲਨ ਟਾਮਸ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਮ ਉਲੇਖਣੀ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕਬੂਲ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਇਕਾਂਗੀਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਰੇਡੀਓ ਰੂਪਕ, ਗੀਤਨਾਟ ਅਤੇ ਕਾਵਿਰੂਪਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਇਕਾਂਗੀ ਇੰਨਾ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਚਲਿਆ ਕਿ ਵੱਡੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਰੰਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਥੋਂ ਕੱਢਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਪਯੋਗੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਰੰਗ ਮੰਚੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ।
ਲੰਦਨ, ਪੈਰਿਸ, ਬਰਲਿਨ, ਡਬਲਿਨ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਆਦਿ ਨੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰੰਗ ਮੰਚ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।
ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਕਾਂਗੀ ਡਰਾਮਾ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਦੇ ਅਨੇਕ ਮਹਾਨ‌ ਜਾਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਬਲ ਮਿਲਿਆ।
ਦੇ ਚੈਖਵ, ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ ਅਤੇ ਏਕਰੀਨੋਵ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਜਿਰਾਉਦੋ, ਸਾਰਤਰ ਅਤੇ ਏਨਾਇਲ, ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਟਾਲਰ ਅਤੇ ਬਰਤੋਲਤ ਬਰੈਖਤ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਪਿਰੈਂਦੇਲੋ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਆਸਕਰ ਵਾਇਲਡ, ਗਾਲਜਵਰਦੀ, ਜੇ . ਐਮ . ਵੈਰੀ, ਲਾਰਡ ਡਨਸੈਨੀ, ਸਿੰਜ, ਸ਼ੀਆਂ ਓ ਕੇਸੀ, ਯੂਜੀਨ ਓ’ਨੀਲ, ਨੋਏਲ ਕਾਵਰਡ, ਟੀ . ਐੱਸ . ਇਲਿਅਟ, ਕਰਿਸਟੋਫਰ ਫਰਾਈ, ਗਰੈਹਮ ਗਰੀਨ, ਮਿਲਰ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਮ ਉਲੇਖਣੀ ਹਨ।
ਰੰਗ ਮੰਚੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਸਮਿੱਲਤ ਅਤੇ ਅਜਿੱਤ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਆਧੁਨਿਕ ਇਕਾਂਗੀ ਮੂਲੋਂ ਨਵੀਂ, ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਸੁਸਪਸ਼ਟ ਵਿਧਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੋਇਆ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇਕਾਂਗੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਅਭਿਨੈ ਲਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂਤਰ ਤੋਂ ਇਹ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕਾਂਗੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅਭਿਨੈ ਰੂਪ ਹੈ।
ਲੇਕਿਨ ਰਚਨਾਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਘਣਤਾ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਦੀ ਆਧਾਰਭੂਤ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਇਕਾਂਗੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲਪਗਤ ਭੇਦ ਹੈ।
ਰੰਗ ਮੰਚ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਕਾਂਗੀ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਅਤੇ ਕਥੋਪਕਥਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਇਕਾਂਗੀ ਪਾਤਰਚਿਤਰਣ, ਕਥਾਨਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਵੰਦ, ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਲੇਕਿਨ ਅਭਿਨੈ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁਦਰਾ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਲੰਬੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਨੇਕ ਸਫਲ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਸਫਲ ਇਕਾਂਗੀਕਾਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਰੋਚਕ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਇਕਾਂਗੀ ਸਮਝਣਾ ਭਰਮ ਮਾਤਰ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਦੇ ਯਥਾਰਥ, ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਕਥਾਨਕ, ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਦਵੰਦ ਆਦਿ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਕੇਵਲ ਸੰਵਾਦ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਇਕਾਂਗੀ ਦੀ ਸੰਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਪੱਛਮ ਦੇ ਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਇਕਾਂਗੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਰੰਭਕ ਅਤੇ ਅਵਿਕਸਤ ਪਰ ਨਿਕਟਵਰਤੀ ਰੂਪ ਇੰਟਰਲਿਊਡ ਹੈ।
15ਵੀਂ ਅਤੇ 16ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਸਦਾਚਾਰ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੋਰੈਲਿਟੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਕੋਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਕੇਵੇਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਸਪੂਰਣ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਰਟੇਨ ਰੇਜ਼ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਕਾਂਗੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰੰਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਧਾਰਨ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਔਖਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਰੰਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਿਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਧਾਰਨ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਦੋਪਾਤਰੀ ਹਾਸਪੂਰਣ ਸੰਵਾਦ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਥਾਨਕ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਯਥਾਰਥ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਦਵੰਦ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਰਟੇਨ ਰੇਜ਼ਰ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਯਥਾਰਥ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੁਗਠਿਤ ਕਥਾਨਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਦਵੰਦ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਡਰਾਮੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ।
ਇਕਾਂਗੀ ਇੱਕ ਅੰਕ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਕਾਂਗੀ ਤੇ ਨਾਟਕ 'ਚ ਕਾਫ਼ੀ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ 'ਵਨ ਐਕਟ ਪਲੇ' ਸ਼ਬਦ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ 'ਇਕਾਂਕੀ' ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਕਾਂਗੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇਕਾਂਗੀ 20ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਤਿਅੰਤ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਹੋਈ।
ਡਾ. ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ,'ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਿਤੋਂ ਵੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ ਲਈ 50 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਰਿਵਾਜ ਪਿਛਲੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆ।
ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਕਾਂਗੀ ਦੇ ਨਿਕਟਵਰਤੀ ਰੂਪ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
1533 – ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੈਨਰੀ ਅਠਵਾਂ ਨੂੰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪੋਪ ਨੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ 'ਚੋਂ ਖ਼ਾਰਜ ਕਰ ਦਿਤਾ।
1804 – ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਆਰਨ ਬਰ ਨੇ ਇੱਕ ਝਗੜੇ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਆਫ਼ ਟਰੈਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਤਾ।
ਮਦਰਬੋਰਡ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਯੰਤਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਲੈਪਟਾਪ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਪ੍ਰਿੰਟਡ ਪਰਿਪਥ ਬੋਰਡ ਬੋਰਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਮੇਨ ਬੋਰਡ, ਸਿਸਟਮ ਬੋਰਡ, ਪਲੇਨਰ ਬੋਰਡ ਜਾਂ ਲੌਜਿਕ ਬੋਰਡ, ਜਾਂ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ, ਮੋਬੋ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਮਦਰਬੋਰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਰੋਬੋਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਜੁਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਯੰਤਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਵਇਵੋਂ ਨੂੰ ਫੜਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਛਤ ਬਿਜਲਈ ਸੰਪਰਕ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮਾਇਕਰੋਪ੍ਰੋਸੇਸਰ, ਮੇਨ ਮੇਮੋਰੀ ਅਤੇ ਮਦਰਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਕੰਪੋਨੇਂਟ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰੇਜ, ਵੀਡੀਓ ਡਿਸਪਲੇ ਅਤੇ ਆਵਾਜ ਨੂੰ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਕਰਣ ਲਈ ਕੰਟਰੋਲਰਸ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਅਤੇ ਯੁਕਤੀਆਂ ਕਨੇਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਮਦਰਬੋਰਡ ਵਲੋਂ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਚਿਪ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਲੋਂ ਹੀ ਮਦਰਬੋਰਡ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਦਰਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰੋਸੇਸਿੰਗ ਇਕਾਈ , ਬਾਔਸ, ਸਿਮਰਤੀ , ਸੀਰਿਅਲ ਪੋਰਟ ਅਤੇ ਕੀਬੋਰਡ ਅਤੇ ਡਿਸਕ ਡਰਾਇਵ ਲਈ ਕੰਟਰੋਲਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਉਹਨਾਂ ਮਦਰਬੋਰਡਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਵਲੋਂ ਘੱਟ ਇੱਕ ਸਾਕੇਟ ਜਾਂ ਸਲਾਟ ਹੋ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਮਾਇਕਰੋਪ੍ਰੋਸੇਸਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ।
ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕ ਜਨਰੇਟਰ, ਇੱਕ ਚਿਪਸੇਟ, ਵਿਸਥਾਰ ਕਾਰਡ ਲਈ ਸਲਾਟ, ਬਿਜਲਈ ਆਪੂਰਤੀ ਕਨੇਕਟਰਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਭਾਗ ਲਈ ਇੱਕ ਸਲਾਟ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਤਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰਟ ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ਵਲੋਂ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਟੇਡ ਸਰਕਿਟ ਬੋਰਡ ਦੇ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੇਮੋਰੀ, ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪੇਰੀਫੇਰਲ ਡਿਵਾਇਸੇਜ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ।
1980 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਮਦਰਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪਰਿਪਥ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਘੱਟ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਾਲੇ ਪੇਰੀਫੇਰਲ, ਜਿਵੇਂ ਦੀ - ਬੋਰਡ, ਮਾਉਸ, ਫਲਾਪੀ ਡਿਸਕ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਇਕ ਦਾਣੇਦਾਰ ਫਲੀਆਂ ਵਾਲੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਤੇਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੋਕ ਦੀ ਖਲ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗੰਦਲ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਨਿਸਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੂਟੇ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਹੋਂ ਨੂੰ ਆਡਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੂਸਰੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਣਕ, ਛੋਲੇ ਅਤੇ ਜੌਆਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਕਿਰਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਖੇਸਾਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪਿੜ ਵਿਚ ਢੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੱਤੀਆਂ ਸਰਲ, ਏਕਾਂਤ ਉਤਾਰੂ, ਬੀਣਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਅਨਿਯਮਿਤ, ਸਿਰੇ ਨੁਕੀਲੇ, ਸ਼ਿਰਾਵਿੰਨਿਆਸ ਜਾਲਿਕਾਵਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸੰਪੂਰਣ ਫੁਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜੋ ਤਣੇ ਅਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਬੋਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਚ - ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਕਟਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਖੇਤੀ ਪੰਜਾਬ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੇਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਖਾਣ ਯੋਗ ਪਦਾਰਥ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇਲ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਖਵਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਹਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਸਾਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਾਣਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਹੋਂ ਰਸ ਅਤੇ ਵਿਪਾਕ ਵਿੱਚ ਫੁਰਤੀਲਾ, ਪ੍ਰੇਮ-ਯੁਕਤ, ਕੌੜਾ, ਤਿੱਖਾ, ਗਰਮ, ਬਲਗ਼ਮ ਅਤੇ ਵਾਤਨਾਸ਼ਕ, ਰਕਤਪਿੱਤ ਅਤੇ ਅਗਨੀਵਰੱਧਕ, ਖੁਰਕ, ਕੋੜ੍ਹ, ਢਿੱਡ ਦੇ ਕੀੜੇ ਆਦਿ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਹੋਂ ਨਾਲ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਨਿਰਸੰਤਾਨ ਇਸਤਰੀ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ 7 ਬੀਜ ਚੁੰਨੀ ਨਾਲ 40 ਦਿਨ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖੇ ਤਾਂ ਕੁੱਖ ਹਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਦੋਵੇਂ ਕੌਲਿਆਂ 'ਤੇ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਘਰ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਨਿਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਨੀ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਤੇਲ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਤੇ ਮੂਰਤੀ ’ਤੇ ਤੇਲ ਪਾਉਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਮੈਸਾਚੁਸੇਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੇਕਨੋਲਾਜੀ ਵਲੋਂ ਪੀਏਚ . ਡੀ . ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ . ਭਗਵਤੀ ਨੇ ਪਦਮਾ ਦੇਸਾਈ ਵਲੋਂ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ . ਉਹ ਵੀ ਕੋਲੰਬਿਆ ਵਿੱਚ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਰੁਸੀ ਮਾਹਰ ਹੈ . ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ . ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਵ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਪੀ . ਏਨ . ਭਗਵਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਿਊਰੋਸਰਜਨ ਏਸ . ਏਨ . ਭਗਵਤੀ ਦੇ ਭਰੇ ਹੈ . ਭਗਵਤੀ ਅਤੇ ਦੇਸਾਈ ਦਾ 1970 ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਓਈਸੀਡੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਇੰਡਿਆ: ਪਲਾਨਿੰਗ ਫਾਰ ਇੰਡਸਟਰਿਅਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖਨੀਯ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ .
ਭਗਵਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁਂਬਈ ਵਿੱਚ 1934 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ . ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਡੇਨਹੇਮ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਵਲੋਂ ਦਰਜੇਦਾਰ ਦੀ ਉਪਾਧਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ . ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੀਨੀਅਰ ਦਰਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਬੀਏ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕਰਣ ਲਈ ਕੈੰਬਰਿਜ ਚਲੇ ਗਏ (ਵਰਗਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਅਮਰਤਿਅ ਸੇਨ ਨੇ ਟਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ), ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੇਂਟ ਜੋਂਸ ਕਾਲਜ, ਕੈੰਬਰਿਜ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਬੰਨ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ .
ਜਗਦੀਸ਼ ਨਟਵਰਲਾਲ ਭਗਵਤੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ . ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ . ਉਹ ਅਜ਼ਾਦ ਵਪਾਰ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ . ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੰਬੰਧ ਪਰਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਵਾਸੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹਾਂ .
ਸੇਂਟ ਜਾਂਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਭਗਵਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰ ਪਾਰਥ ਦਾਸ ਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ .
ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਬੋਨਸਾਈ (ਇੱਕ ਫ਼ਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਰਖਤਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਰਹਿਣ ਉੱਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਗਮਲੇ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮੁਕੰਮਲ ਦਰਖ਼ਤ ਆ ਜਾਵੇ) ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਇਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਜਨੀਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਛੋਹ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਖ ਅਤੇ ਰੋਗ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਰੁੱਖ ਦੇ ਰੋਪਣ ਅਤੇ ਹੁਨਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਤੱਕ ਕੁਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੋਹੜ ਦਾ ਰੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਬੁੱਧ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਕੱਦਸ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਵਾਇਤ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਇਸ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮਿਲੀ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਬੁੱਧ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਣੀ ਰਾਬਿਨਸਨ ਕਰੂਸੋ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਇਸੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਬੋਹੜ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਖਾਸ ਉਮਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰੇਸ਼ੇ ਲਟਕ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੋਹੜ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਪੋਲੀਆਂ ਸ਼ਾਖ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁਧੀਆ ਰੰਗ ਦਾ ਗਾੜਾ ਮਹਲੂਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬੋਹੜ ਦਾ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਸ਼ੀਰ-ਏ-ਬੋਹੜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵੱਡੇ, ਚੰਮ ਵਰਗੇ, ਚਮਕੀਲੇ ਚੀਕਣੇ ਹਰੇ ਅਤੇ ਆਂਡੇ ਵਰਗੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅੰਜੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਹਦੀ ਫੁੱਟ ਰਹੀ ਕਰੂੰਬਲ ਨੂੰ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸਕੇਲਾਂ ਨੇ ਢਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬੋਹੜ (ਫਾਰਸੀ: ਬਰਗਦ, ਅਰਬੀ: ਜ਼ਾਤ ਅਲ ਜ਼ਵਾਨਬ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: ਵਟ ਬ੍ਰਿਕਸ਼, ਹਿੰਦੀ: ਬਰ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: ) ਇੱਕ ਘੁੰਨਾ ਛਾਂਦਾਰ ਦਰਖ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਖ਼ਤ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਰਾਹਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆਮ ਸੀ ਮਗਰ ਹੁਣ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਸਨੂੰ ਦੇਹਾਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਦਰਖ਼ਤ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਚੌਪਾਲਾਂ/ਸਥਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਮਗਰ ਇਹ ਕਲਚਰ ਹੁਣ ਆਧੁਨਿਕ ਤਰਜ-ਏ-ਜਿੰਦਗੀ ਮਸਲਨ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤਕਰੀਬਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਇਹ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹਿੰਦਸਤਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕਦੀਮ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੀ।
ਬੋਹੜ ਦੇ ਦੁਧ ਨੂੰ ਜਿਨਸੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਦੀਮ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਭਵ ਅੰਸ਼ ਕਿਰਿਆ ‘ਹੱਸਿਆ’’ ਹੀ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ।
ਸੋ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਅਸਲ ਬਣਤਰ ਜਾਂ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਸਤਵਿਕ ਵਿਦਮਾਨ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਕੇਵਲ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੇ ਵਾਕੰਸ਼ ਸੰਰਚਨਾ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਬਣਤਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਕਿਸੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼, ਬਿਰਤੀ ਵਾਕੰਸ਼ , ਕਾਲ ਵਾਕੰਸ਼, ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਵਾਸਤਵਿਕ ਬਣਤਰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿਸ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਕ ਹੈ।
ਅੰਗਰੇਜੀ ਦੀ ਕੋਈ ਪੂਰਨ ਪੱਖ ਵਾਕੰਸ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਭੂਤ ਕ੍ਰਿਦੰਤ ਦੀ ਹੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਯਮ ਵਾਕ 2 ਦੀ ਵਿਆਕਰਨਕਤਾ ਅਤੇ ਵਾਕ 3 ਦੀ ਅਣ ਵਿਆਕਰਨਕਤਾ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਕਾਤਮਕ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੱਢਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਵਾਕੰਸ਼ ਸੰਰਚਨਾ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਵਾਕ ਦੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਕੰਸ਼ ਸੰਰਚਨਾ ਨਿਯਮ ਉਚਤਮ ਸੰਭਵ ਵਾਕੰਸ਼ ਬਣਤਰ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਜਾਂ ਵਾਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਭੰਵ ਤੱਤ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਹੀ ਵਿਦਮਾਨ ਹੋਣ।
ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਅਦੰਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਵਾਕ ਸੰਰਚਨਾ ਨਿਯਮ ਸਾਨੂੰ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਨਿਮਨ ਉਚਤਮ ਸੰਭਵ ਬਣਤਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋ ਉੱਪਰੋਕਤ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੇ ਜਾਂ ਵਾਕ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਬਣਤਰ ਕੇਵਲ ਵਾਕੰਸ਼ ਸੰਰਚਨਾ ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਹ ਰੂਪ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਸਿਧਾਤਕ ਰੂਪ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਈ ਹੈ।
ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੀ ਬਣਤਰ ਉਦ ਵਾਕੰਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਝ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਕਰਨਕ ਬਣਤਰਾਂ ਕੋਸ਼ਕ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟਕਰਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਕ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਪਸ਼ਟਕਰਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਕ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਆਉਣੀ ਹੈ ਇਹ ਵਾਕੰਸ਼ ਬਣਤਰ ਨਿਯਮ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਿਰਫ ਇੰਨ੍ਹਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉੱਪਰੋਕਤ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਵਾਕੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਦਮਾਨ ਹੋਣ।
ਬੰਦੇ ਮਖੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰਨ ਲੱਗ ਗਏ ਫ਼ਿਰ ਐਸੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ ਜਿਹੜੀ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਤੋਂ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕੇ।
ਮਸਲਾ ਇਹ ਸੀ ਜੇ ਫ਼ਲੈਮਿੰਗ ਨੂੰ ਪੈਨਸਲੀਨ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਬਨਾਣਾ ਤੇ ਇੰਨੇ ਵੱਖਰਿਆਂ ਕਰਨਾ ਤੇ ਫ਼ਿਰ ਓਸਨੂੰ ਐਂਜ ਬਨਾਣਾ ਕਿ ਉਹ ਦਵਾਈ ਬਣ ਸਕੇ।
ਹਾਵਰਡ ਫ਼ਲੋਰੇ ਤੇ ਇਰਨਿਸਟ ਚੇਨ ਉਦੀ ਟੀਮ ਚ ਪੈ ਗਏ ਤੇ ਏਸ ਟੀਮ ਦਾ ਇਹ ਕੰਮ ਸੀ ਕਿ ਪੈੱਨਸਲੀਨ ਨੂੰ ਖਰੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਣ।
ਬਰਤਾਨੀਆ ਜਰਮਨੀ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਖ਼ੌਫ਼ਨਾਕ ਲੜਾਈ ਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜਰਮਨਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਲੁਕੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਬੰਬਾਰੀ ਕਰ ਦੇਣੀ ਸੀ ਜੇ ਖ਼ਬਰੇ ਉਥੇ ਕੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਰ ਐਡੀ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਵਿਯ ਦੋ ਨਾਨ ਦੇਸਾਂ ਜ ਇੱਕ ਚੁੱਪ ਕੀਤਾ ਮੁਆਹਿਦਾ ਸੀ ਜੇ ਦੋਂਵੇਂ ਦੇਸ ਅਪਨਸ ਵੱਡੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਿਖ਼ਣ ਦੇ ਤਦ ਉਨਵਾਂ ਤੇ ਬੰਬਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
ਜਰਮਨੀ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗੜ੍ਹਾਂ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਤੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਤੇ ਬੰਬਾਰੀ ਨੀਂ ਸੀ ਕ੍ਰਿਰਿਆ ਤੇ ਐਂਜ ਈ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵੀ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਦੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਥਾਨਵਾਨ ਹਾਈਡਲਬਰਗ ਤੇ ਟੋਬਨਗਨ ਦੇ ਬੰਬਾਰੀ ਨੀਂ ਸੀ ਕਰ ਰੀਆ।
ਬਰਤਾਨੀਆ ਚ ਜਵਾਕਾਂ ਦੇ ਚੋਖੇ ਸਾਰੇ ਜੰਮਣ ਏਸ ਲਈ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਤੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਚ ਹਵੇ-ਏ-) ਏਸ ਟੀਮ ਨੇ ਸਕੂਨ ਨਾਲ਼ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
1940 ਚ ਟੀਮ ਨੇ ਪੈਨਸਲੀਨ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਏਦੇ ਜਾ ਸੀਮਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਤਜਰਬੇ ਹਵੇ-ਏ-।
ਅਗਸਤ 1944 ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਨਾਰਮੰਡੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੈੱਨਸਲੀਨ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਣ ਆਸਤੇ ਤਿਆਰ ਸੀ।
ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਫ਼ਲੈਮਿੰਗ ਦੇ 1928 ਚ ਪੈਨਸਲੀਨ ਨੂੰ ਲਭਨ ਤੇ ਉਹਦੇ ਵੱਖਰਿਆਂ ਕਰਨ ਨਾਲ਼ ਦੁਨੀਆ ਚ ਐਂਟੀ ਬਾਇਟਕਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਵੇਲੇ ਦੀ ਦੱਸ ਪਈ।
ਫ਼ਲੈਮਿੰਗ ਨੇ ਇਸ ਬਾਬਤ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਪਤਾ ਲਗਾ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਐਨਟੀਬਾਇਟਕਸ ਰੋਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਬਣਾਂਦੇ ਹਨ ਅਗਰ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਪੈਨਸਲੀਨ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਇਹ ਥੋੜੇ ਵੇਲੇ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਏ।
ਫ਼ਲੈਮਿੰਗ ਨੇ ਬਾਵਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਚ ਪੈਨਸਲੀਨ ਨੂੰ ਦੇ ਥੋੜਾ ਵਰਤਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਇੰਨੇ ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੈਨਸਲੀਨ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹਦੇ ਵਰਤਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਨਾ ਕਰ ਲਈ ਜਾਵੇ।
ਅਗਰ ਇਹ ਵਰਤੀ ਜਾਏ ਤਾਂ ਨਾਂ ਤੇ ਇਹ ਥੋੜੀ ਵਰਤੀ ਜਾਏ-ਤੇ ਨਾਂ ਈ ਇਹ ਥੋੜੇ ਵੇਲੇ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਏ।
ਨਹੀਂ ਤੇ ਫ਼ਿਰ ਇਹਦੇ ਲਈ ਪਿੰਡੇ ਅੰਦਰ ਰੋਕ ਬਣਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਬੇ ਅਸਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਏ।
ਸਾਰਾ ਦੇ ਮਰਨ ਤੇ ਫ਼ਲੈਮਿੰਗ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਉਮਾਲੀਹ ਨਾਲ਼ 1953 ਚ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਉਹ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਸੇਂਟ ਮੇਰੀ ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਪੈੱਨਸਲੀਨ ਨੇ ਜਰਾਸੀਮ ਮਾਰਨ ਆਲੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ।
ਪੀਲੇ ਉਹ ਡਾਰੋਲ ਸਕੂਲ ਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰੀਆ ਫ਼ਿਰ ਉਹ ਕਲਮੋਰਕ ਅਕੈਡੀਮੀ ਚੁੱਪ ੜ੍ਹਦਾ ਰੀਆ।
20 ਵਰਿਆਂ ਦਾ ਸੀ ਉਹ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਚਾਚੇ ਦੇ ਮਰਨ ਤੇ ਓਨੂੰ ਉਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਚੋਂ ਕਜ ਪੈਸੇ ਲਬੇ।
ਵੱਡੇ ਪਾਰਾ ਦੇ ਮਸ਼ਵਰੇ ਤੇ ਜੀਅੜਾ ਕਿ ਆਪ ਡਾਕਟਰ ਸੀ 1901 ਚ ਡਾਕਟਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸੇਂਟ ਮੇਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਲੰਦਨ ਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈ ਲਿਆ।
1906 ਚ ਇੰਨੇ ਡਾਕਟਰੀ ਦਾ ਨਿਤਾਰਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਰਜਨ ਲੱਗਣਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਇਫ਼ਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਵੀ ਸੰਗੀ ਸੀ ਤੇ ਰਾਇਫ਼ਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਕੈਪਟਨ ਨਈਂ ਸੀ ਚਾਂਦਾ ਜੇ ਫ਼ਲੈਮਿੰਗ ਓਥੋਂ ਜਾਵੇ ਏਸ ਲਈ ਇੰਨੇ ਈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜੇ ਸੇਂਟ ਮੇਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਚ ਈ ਟਿਕਿਆ ਰੇਅ ਜਿਥੇ ਉਹ ਫ਼ਿਰ ਸਿਰ ਅਲਮਰਾਥ ਰਾਇਟ ਦਾ ਸੰਗੀ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਏਸ ਕੰਮ ਤੇ ਓਨੂੰ ਹੋ ਵਰਡ ਫ਼ਲੋਰੇ ਤੇ ਇਰਨਿਸਟ ਬੋਰਿਸ ਚੈਨ ਨਾਲ਼ 1945 ਦਾ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਬਾਰੇ ਇਹ ਲਿਖ਼ਿਆ: ਇਹ ਇੱਕ ਐਸੀ ਖੋਜ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਤਰੀਖ਼ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਮੋੜ ਦੇਵੀਏਗੀ।
ਉਹ ਮਵਾਦ ਜਿਹੜਾ ਉਨੇ ਲਿਬੀਆ ਊਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੰਗ ਜਰਾਸੀਮਾਂ ਨਾਲ਼ ਲੜਨ ਦੀ ਚੋਖੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਏ।
ਜਦੋਂ ਏ ਅੰਤ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਜੇ ਦੁਨੀਆ ਚ ਪੈਨਸਲੀਨ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ਼ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਕੜੀ ਦਵਾਈ ਏ ਤੇ ਏਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨਾਲ਼ ਲੜਨ ਦਾ ਵੱਲ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਸਦੀ ਦੇ ਵਸ਼ਕਾਰ ਚ ਫ਼ਲੈਮਿੰਗ ਦੇ ਏਸ ਲਬਨ ਨੇ ਦਵਾਈਆਂ ਬਨਾਣ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਥੇ ਇਹੋ ਜੀਆਂ ਪੈਨਸਲੀਨਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਿਆਂ ਜਿੰਨਾਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵੈਰੀ ਰੋਗਾਂ ਟੀ ਬੀ ਗੈਂਗਰੀਨ ਤੇ ਸਿਫ਼ਲਿਸ ਵਰਗੇ ਰੋਗਾਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
ਫ਼ਲੈਮਿੰਗ ਨੇ ਏ ਸ਼ੈ ਵੇਖੀ ਕਿ ਜਰਾਸੀਮ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅਕਸਰ ਇਨਸਾਨੀ ਜਿਸਮਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਨੇ ਜੀੜੇ ਜਰਾਸੀਮਾਂ ਨਾਲ਼ ਲੜਦੇ ਨੇਂ।
ਫ਼ਲੈਮਿੰਗ ਕਸੀ ਐਸੀ ਦਵਾਈ ਕਸੀ ਐਸੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜੀੜੀ ਜਰਾਸੀਮਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਮਾਰੇ ਤੇ ਬਾਕੀ ਹੂਰੇ ਪਿੰਡੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇਵੇ ਅਗਸਤ 1928 ਚ ਉਹ ਛੁੱਟੀਆਂ ਤੇ ਸੈਰ ਕਰਨ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਆਪਣੀ ਲੈਬਾਟਰੀ ਚ ਕਜ ਪਲੇਟਾਂ ਤੇ ਫ਼ੰਗਸ ਖਲ੍ਹਾਰ ਕੇ ਰੱਖ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਹ ਜਦੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਇੰਨੇ ਆ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਪਲੇਟ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਫ਼ੰਗਸ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੇ ਸੀ ਤੇ ਪਲੇਟ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਠੀਕ ਸਨ।
ਇੰਨੇ ਏ ਚੀਜ਼ ਵੇਖੀ ਕਿ ਪੈੱਨਸਲੀਨ ਨੂੰ ਅਗਾਂਹ ਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਰਨਾ ਏਡਾ ਆਸਾਨ ਕੰਮ ਵੀ ਨਈਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਦੀ ਇਸ ਪੈੱਨਸਲੀਨ ਤੇ ਕੋਈ ਐਡੀ ਤੱਵਜਾ ਨਾ ਦਿੱਤੀ।
ਨਾਲੇ ਈਨੂੰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੈਮਿਸਟ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ਤੇ ਫ਼ਲੈਮਿੰਗ ਬਾਈਲੋਜੀ ਦਾ ਗੁਰੂ ਸੀ।
ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਉੱਤਰੀ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਜਮੀਨੀ ਭਾਗ ਹੈ,ਜਿਸਦਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਮਿਆਂਮਾਰ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨਾਲ 722 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਹੱਦ ਮਨੀਪੁਰ, ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਹੈ।
ਇਸ ਰਾਜ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਚੱਲਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਉਚਾਈਆਂ ਦੀਆਂ 21 ਮੁੱਖ ਪਹਾੜੀ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਤੇ ਹੈ।
ਨੂੰ ਬਲੂ ਮਾਉਂਟਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਰਾਮ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਮੀਜ਼ੋ ਦੀ ਧਰਤੀ" ।
ਜਿਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੀਨੀਅਰ ਰਾਜ ਤਾਇਨਾਤ ਹਨ।
ਇਹ ਰਾਜ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ 722 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਈ ਹੋਰ ਗੋਤਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੀਜ਼ੋ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭੇਦ-ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਮਿਜ਼ੋ ਹਿਲਸ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੂਸੀ ਜਾਂ ਕੁਕੀਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ 'ਕੁੱਕਿਸ ਮਿਜ਼ੋ ਪਹਾੜ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਹਨ,'ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਹਲਕੇ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ. ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਮਿਜ਼ੋ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਆਟੋਮੌਸਮ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਕਬਾਇਲੀ ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਮਿਊਜ਼ੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਗ੍ਰੈਰੋਟੋਨੀਟ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਹੁਦਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਸੀ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ-ਨਕਸ਼ਾਕਸ਼ੀ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੀ ਤੀਜੀ ਜਿਲਦ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
ਉੱਤਰ ਵੱਲ: ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਦੀਪ ਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਹੱਦਾਂ, ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਦੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਹੱਦਾਂ, ਪੂਰਬ ਭਾਰਤੀ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਖਾੜੀ ਦੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਹੱਦਾਂ।