polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਏਲੀਟ ਲਾਇਸੀ ਹੈਨਰੀ-ਚੌਥੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ, ' ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰੀਟੀਟ ਅਜ਼ਾਈਰ, ਜੋ ਕਿ ਜੈਸੂਇਟੀਸ ਡੇ ਲਾ ਪ੍ਰੋਵਿੰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਦੀਸੁਦਾ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਅਧਿਆਪਕਾ ਸੀ, ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਉਸਦੀ ਸਾਂਝ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੈਰਿਸ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ ਗਈ।
ਉਸ ਨੇ ਪੈਰਿਸ-ਉਏਸਟ ਨਾਨਟੇਰੇ ਲਾ ਡਿਫੈਂਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਡੀ.ਈ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਇਮੈਨੂਅਲ ਜੀਨ-ਮਾਈਕਲ ਫ੍ਰੇਡੇਰੀਕ ਮੈਕਰੋਂ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ ਅਤੇ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਬੈਂਕਰ, ਉਸਨੇ ਪੈਰਿਸ ਨੈਨੇਟੈਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਸਾਇੰਸਜ਼ ਪੋ ਤੋਂ ਪਬਲਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਈਕੋਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੀ'ਐਡਮਿਨਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਉਸ ਨੇ ਇੰਸਪੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ ਆਫ ਫਾਈਨਾਂਸਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੋਥਚਾਈਲਡ ਐਂਡ ਸਿਏ ਬੈਨਕ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਬੈਂਕਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਉਹ 7 ਮਈ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਗਿਆ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰੰਟ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ, ਮਰੀਨ ਲੀ ਪੇਨ, ਨੇ ਹਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ।
39 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਉਹ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।
ਐਮਿਏਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਏਮਾਨਵੈਲ ਜੌਨ-ਮੀਸ਼ਲ ਫ੍ਰੇਡੇਰੀਕ ਮੈਕਰੋਂ ਫਾਰੋਵਸਿਓ , ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਜੀਨ-ਮੀਸ਼ੇਲ ਮੈਕਰੋਂ, ਪਿਕਾਰਡੀ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਲੇ, ਮੈਕਰੋਂ ਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰੋਮੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲਿਆ ਸੀ।
1999 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫ੍ਰਾਂਸ ਪ੍ਰੋਟੇਸਟੈਂਟ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਾਲ ਰੀਕੋਉਰ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾ, ਲ ਮੈਮੋਰ, ਲ ਹਿਸਟੋਅਰ, ਲਉਬਲੀ ਨੂੰ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਸਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਈਕੋਲੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਕੈਰੀਅਰ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਇੰਸਜ਼ ਪੋ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਚਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਚਾਰਜ ਦੇ ਮਲਟੀਪਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਚਾਰਜ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਡਿਸਕ੍ਰੀਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਫੇਰ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਡਿਸਕ੍ਰੀਟ ਚਾਰਜਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਗੈਰ-ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਿਸੇ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕੰਡਕਟਰ ਦੀ ਸਰਫੇਸ ਉੱਤੇ, ਅਸੀਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਰਚਣਹਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਾਰਜ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾ ਸਕਦੇ।
ਫੇਰ ਵੀ, ਅਸੀਂ ਕੰਡਕਟਰ ਦੀ ਸਤਹਿ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਏਰੀਆ ਐਲੀਮੈਂਟ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਇਹ ਏਰੀਆ ਐਲੀਮੈਂਟ ਮੈਕ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਾਫੀ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਇਸ ਐਲੀਮੈਂਟ ਉੱਤੇ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਏਰੀਆ ਐਲੀਮੈਂਟ ਉੱਤੇ ਸਰਫੇਸ ਚਾਰਜ ਡੈਂਸਟੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ;
ਮੰਨ ਲਓ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਿਰੰਤਰ ਚਾਰਜ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡ ਇੱਕ ਵੌਲੀਊਮ ਚਾਰਜ ਡੈਂਸਟੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਢੁਕਵੇਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੂਲ-ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਸੰਦ੍ਰਭ ਵਿੱਚ, ਚਾਰਜ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਵੈਕਟਰ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।
ਵੌਲੀਊਮ ਚਾਰਜ ਡੈਂਸਟੀ , ਇਸ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਵੈਕਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹੋਵੇਗੀ, ਯਾਨਿ ਕਿ, ਇਹ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਤਬਦੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਚਾਰਜ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਸਾਈਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵੌਲੀਊਮ ਐਲੀਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿਓ।
ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਲੈਵਲ ਉੱਤੇ, ਚਾਰਜ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਕੰਟੀਨਿਊਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਦਰਮਿਆਨ ਵਾਲੀ ਸਪੇਸ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਡਿਸਕ੍ਰੀਟ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਚਾਰਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਇਸ ਲਈ, ਸਿਗਮਾ ਅਜਿਹੀ ਮੈਕ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਸਰਫੇਸ ਚਾਰਜ ਡੈਂਸਟੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਏਰੀਆ ਐਲੀਮੈਂਟ ਉੱਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕਿਪੋਕ ਚਾਰਜ ਡੈਂਸਟੀ ਦੀ ਔਸਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਧਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਕ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਖਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਧਿਆਨ ਦੇਓ ਕਿ ਨਿਰੰਤਰ ਚਾਰਜ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨਿਰੰਤਰ ਪੁੰਜ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡ ਦੀ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਾਲੀ ਧਾਰਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਡੈਂਸਟੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਸਦੀ ਮੈਕ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਡੈਂਸਟੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਫਲੂਇਡ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਡਿਸਕ੍ਰੀਟ ਰਚਣਹਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਇਗਨੋਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
ਜਿੱਥੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਰ ਦਾ ਸੂਖਮ ਲਾਈਨ ਐਲੀਮੈਂਟ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਚਾਰਜਡ ਰਚਣਹਾਰੇ ਕਣ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਓਸ ਲਾਈਨ ਐਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭਿਆ ਚਾਰਜ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਵੈਕਟਰ ₀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਆਮ ਬਿੰਦੂ ਚਾਰਜ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਲਓ।
ਕੂਲੌਂਬ ਦਾ ਨਿਯਮ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਸੂਖਮ ਟੈਸਟ ਚਾਰਜ ਕਿਆਊ₀ ਉੱਤੇ ਚਾਰਜ ਐਲੀਮੈਂਟ ਕਾਰਣ ਫੋਰਸ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ;
ਜਿੱਥੇ ਮੈਕ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਵੌਲੀਊਮ ਐਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਚਣਹਾਰੇ ਚਾਰਜਡ ਕਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਸੁਪਰਪੁਜੀਸ਼ਨ ਸਿਧਾਂਤ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੌਲਿਊਮ ਦੀ ਚਾਰਜ ਵਿਸਥਾਰ-ਵੰਡੇ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਕੁੱਲ ਫੋਰਸ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੌਲੀਊਮ ਐਲੀਮੈਂਟਾਂ ਕਾਰਨ ਫੋਰਸਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋੜ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ;
ਕੰਡਕਟਰ ਦੀ ਸਤਹਿ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਸੀਂ ਇਸੇ ਪ੍ਰੋਸੈੱਸ ਨੂੰ ਰਪੀਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਕੰਟੀਨਿਊਸ ਫੰਕਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਰਫੇਸ ਚਾਰਜ ਡੈਂਸਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ, ਜਦੋਂ ਚਾਰਜ ਕਿਸੇ ਲਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਲਾਈਨ ਸਿੱਧੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਵਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਅਸੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ;
ਜਦੋਂ 0 ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ, ਅਸੀਂ ਕੁੱਲ ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਜੋੜ ਦੀ ਜਗਹ ਇੰਟਗ੍ਰਲ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਇੰਝ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ;
ਹੋਲਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਦੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਵਾਦ ਜਿਹੜਾ ਕਿ 1773 ਵਿੱਚ ਨਰਾਇਣ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਭ ਨਾ ਲੈ ਸਕੇ।
ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਾਰਨ ਰਘੂਨਾਥਰਾਓ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 1775 ਵਿੱਚ ਸੂਰਤ ਦੀ ਸੰਧੀ ਉੱਪਰ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਇਸ ਸੰਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸਨੂੰ ਫ਼ੌਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲ ਗਈ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਾਲਸੇਟ ਦੀਪ ਅਤੇ ਵਸਈ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਦੇਣਾ ਪਿਆ।
ਇਹ ਸੰਧੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬੰਬਈ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਇਸ ਸੰਧੀ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।
ਇਹ ਜੰਗ ਸਾਲਬਾਈ ਦੀ ਸੰਧੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਮਹਾਦਜੀ ਸ਼ਿੰਦੇ ਨੇ ਕਰਵਾਈ ਸੀ।
ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਦੇ, ਭੋਂਸਲੇ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮਰਾਠੇ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਨ ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਚਾਰਲਸ ਕਾਰਨਵਾਲਿਸ 1786 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਇਆ।
ਸਾਲਬਾਈ ਦੀ ਸੰਧੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰਾਠੇ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰਹੀ।
ਇਸ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਨਾ ਫੜਨਵੀਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਸਵਾਏ ਮਾਧਵਰਾਓ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਸੀ।
ਤਾਕਤ ਹਥਿਆਉਣ ਲਈ ਹੋਲਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਦੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਲਕਰ ਨੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਉੱਪਰ 1801 ਵਿੱਚ ਪੂਨਾ ਵਿਖੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿੰਦੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਨਾਲ ਸੀ।
ਪੇਸ਼ਵਾ ਬਾਜੀ ਰਾਓ-2 ਹਾਰ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਪੂਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਸਈ ਦੀ ਸੰਧੀ ਉੱਪਰ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਇਸ ਸੰਧੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਭੋਂਸਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਦੇ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਉਪੱਰ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਗਏ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।
18 ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮਰਾਠੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਬੰਬਈ, ਮਦਰਾਸ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ।
ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਈ 1739 ਵਿੱਚ ਵਸਈ ਵਿਖੇ ਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਧਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਜਦੂਤ ਭੇਜਿਆ।
ਰਾਜਦੂਤ 12 ਜੁਲਾਈ 1739 ਨੂੰ ਸੰਧੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਮਰਾਠਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲ ਗਈ।
ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਖਿਲਾਫ ਜੰਗ ਲਈ ਫ਼ਰਾਸੀਸੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈ ਲਈ ਸੀ।
ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਿੱਚ, ਪੇਸ਼ਵਾ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਪੇਸ਼ਵਾ ਨੇ ਮਰਾਠਾ ਰਾਜ ਅੰਦਰੂਨੀ ਝਗੜੇ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਮਦਦ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ।
ਕੋਈ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਰਾਠੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਆਬ ਰਹੇ।
ਉਹ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾਂਉਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਰਹੇ ਕਿਓਂਕਿ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਮਰਾਠੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ।
ਪਰ ਉਹ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਿੰਧ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਅਗਾਂਹ ਵਧਦੇ ਗਏ।
ਇਸ ਫੈਲ ਰਹੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੋ ਮਰਾਠਾ ਮੁਖੀਆਂ ਸ਼ਿੰਦੇ ਅਤੇ ਹੋਲਕਰ, ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁਖੀ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਦਗ਼ਰਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਕ ਰਾਜ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਪੂਤ, ਜਾਟ ਅਤੇ ਰੋਹਿੱਲਿਆਂ ਜਿਹੇ ਦੂਜੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਤੋਂ ਬੇਮੁੱਖ ਹੋ ਗਏ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਮੁਖੀਆਂ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ 14 ਜਨਵਰੀ, 1761 ਨੂੰ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਵੱਲੋ ਮਿਲੀ ਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਾ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੀ ਗਈ।
ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।
ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬੀਜਾਪੁਰ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿਰੁੱਧ ਬਹੁਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਬਦਨਾਮ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜੇਬ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਕ ਆਪਣੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਾਰਿਆ।
ਮਰਾਠਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਅੱਠ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦਾ ਮੰਡਲ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸ਼ਟ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਹਿੰਂਦੇ ਸਨ।
ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਯੋਧੇ ਮਰਾਠਾ ਚਾਰ-ਪੜਾਵੀ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ ਜਦ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ।
ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਸ਼ਵਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਗੂ ਬਣ ਗਏ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਪੇਸ਼ਵਾ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਨੂੰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਰਿਆਸਤ ਬਿਠੂਰ ਵਿਖੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਉਸਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਸਤਾਰਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਾਹੀ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਅੱਗੋਂ 1848 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਬਈ ਹਕੂਮਤ ਵੱਲੋਂ ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜੀ ਦੀ ਲੈਪਸ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਭੋਂਸਲੇ ਸੀਤਾਬੁਲਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਹੋਲਕਰ ਮਹੀਦਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ।
ਭੋਂਸਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਗਪੁਰ, ਇਸਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਵਿੱੱਚ ਸੌਗਰ ਅਤੇ ਨਰਬੁੱਦਾ ਇਲਾਕੇ ਬਣਾ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਹੋਲਕਰ ਅਤੇ ਭੋਂਸਲੋ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨਾਗਪੁਰ ਅਤੇ ਇੰਦੌਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਲਤਨਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਸਿੰਦੀਆ ਦੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਝਾਂਸੀ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਹੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਹਨਾਂ ਉੱਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਚੱਲਦੀ ਸੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਉੱਪਰ ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਖਡਕੀ, ਸੀਤਾਬੁਲਦੀ, ਮਹੀਦਪੁਰ, ਕੋਰੇਗਾਓਂ ਅਤੇ ਸਤਾਰਾ ਦੀਆਂ ਆਸਾਨ ਜਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤੀਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈਆਂ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾਕੁੰਨ ਲੜਾਈ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਭਾਰਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਲੜਾਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
ਇਸ ਸੈਨਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ (ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼,ਨਾਲ ਕੋਈ ਤਾਅਲੁੱਕ ਨਹੀਂ,ਜਿਹੜਾ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਸੀ।
ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫ਼ੌਜ ਜਨਰਲ ਥੌਮਸ ਹਿਸਲਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਪਿੰਡਾਰੀਆਂ, ਉੱਪਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਮੱਧ-ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸੀ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਭੂਗੋਲ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਛਾਬੜਾ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆਂ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖੋਂ ਨਾ ਵੀ ਅੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤ ਲੈਣੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਨੇ 1783 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੁਣ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੇਗੀ।
ਪੇਸ਼ਵਾ ਬਾਜੀ ਰਾਓ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਮਾਧੋਜੀ ਭੋਂਸਲੋ ਅਤੇ ਇੰਦੌਰ ਦੇ ਮਲਹਾਰ ਰਾਓ ਹੋਲਕਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਦਦ ਹਾਸਲ ਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲਾਮਬੰਦ ਹੋਈਆਂ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤੀ ਨੇ ਚੌਥੇ ਮਰਾਠਾ ਮੁਖੀ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਦੌਲਤਰਾਓ ਸ਼ਿੰਦੇ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥੋਂ ਗਵਾ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਗਏ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਖੁੱਸ ਗਈ।
ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕੈਰੀਅਰ ਸੀਰੀਅਲ ਕਾਲੀ - ਏਕ ਅਗਨੀਪ੍ਰੀਕਸ਼ਾ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਉਸ ਨੇ ਏਕ ਹਜ਼ਾਰੋਂ ਮੇਂ ਮੇਰੀ ਬੈਹਨਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵੀ ਦੀ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਚਰਿਤਰ ਦੇ ਕਮੇਡੀ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ 'ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆਂ ਤੈਹਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੈਂਸਰ ਪੀੜਤ ਕਰੈਕਟਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰੇਕ ਉਦੋਂ ਮਿਲਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਟਾਰ-ਪਲੱਸ ਦੇ 'ਏਕ ਹਜ਼ਾਰੋਂ ਮੈਂ ਮੇਰੀ ਬੈਹਨਾ ਹੈ' ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਡਿਸੂਜ਼ਾ, ਕਰਨ ਟੇਕਰ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਟੰਡਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਨਵੀ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨੇ 2011 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ 2 ਸਾਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚਲਾਈ ਸੀ।
ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਮਾਨਵੀ ਵਜੋਂ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਏਕ ਹਜ਼ਾਰੋਂ ਮੇਂ ਮੇਰੀ ਬੈਹਨਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੇ 'ਇਸ਼ਕ ਮੇਂ ਮਰਜਾਵਾਂ' ਆਰੋਹੀ ਕਸ਼ਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਾਗਿਨ 4: ਭਾਗਿਆ ਕਾ ਜ਼ਹਰੀਲਾ ਖੇਲ' ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
2020 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 'ਫੀਅਰ ਫੈਕਟਰ: ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ - ਮੇਡ ਇਨ ਇੰਡੀਆ' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜੇਤੂ ਰਹੀ।
ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਜ਼ੀ.ਟੀਵੀ ਦੇ ਜਮਾਈ ਰਾਜਾ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਰਵੀ ਦੁਬੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਟੇਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਹ 2014 ਤੋਂ 2016 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਛੱਡਣ ਤੱਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
2017 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਕਰਮ ਭੱਟ ਦੀ ਵੈਬ-ਸੀਰੀਜ਼ 'ਟਵਿਸਟਡ' ਦੇ ਨਾਲ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਕਾਮੁਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਹੁਲ ਸੁਧੀਰ ਅਤੇ ਨਮਿਤ ਖੰਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਮਾਡਲ, ਆਲੀਆ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।
ਜੁਲਾਈ 2017 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਲਰਜ਼ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਟੰਟ-ਅਧਾਰਤ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਫੀਅਰ ਫੈਕਟਰ: ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ ਦੇ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ੈੱਟੀ ਦੁਆਰਾ ਹੋਸਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੱਠਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਦੁਬਾਰਾ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਸ਼ੋਅ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੋਅ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਪਹਿਲੀ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।
ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਏਕਤਾ ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ ਦੀ ਅਲੌਕਿਕ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨਾਗਿਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸੀਜ਼ਨ, 'ਨਾਗਿਨ 4: ਭਾਗਿਆ ਕਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਖੇਲ' ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਵਿਜੇਂਦਰ ਕੁਮੇਰੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਸੱਪ ਬ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਅਗਸਤ 2020 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਇਸ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਫੀਅਰ ਫੈਕਟਰ: ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ - ਮੇਡ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜੇਤੂ ਬਣੀ।
ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਵਿਕਰਮ ਭੱਟ ਦੀ ਵੈਬ-ਸੀਰੀਜ਼ 'ਟਵਿਸਟਡ' ਨਾਲ ਡਿਜੀਟਲ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ 50 ਸ਼ੈਕਸੀ ਐਸੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚੋਂ ਤੀਜਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਸ਼ ਬੇਸਡ ਈਸਟਰਨ ਆਈ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਅੱਗੇ 'ਟਵਿਸਟਡ' ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਗਲਾ ਕਿਰਦਾਰ ਕਲਰਸ ਟੀਵੀ ਦੀ ਸਸਪੈਂਸ ਥ੍ਰਿਲਰ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਇਸ਼ਕ ਮੇਂ ਮਰਜਾਵਾਂ' ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਬਿਸ਼ਲਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੂਨ 2019 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਆਰੋਹੀ ਕਸ਼ਪ ਅਤੇ ਅੰਜਲੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸੰਖਿਆ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਡਾਟਾਸੈੱਟ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ) ਵਿੱਚ ਨਿਰੀਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਉਸੇ ਔਸਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਤਰਾ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋ ਬਣਦੀ ਹੈ: ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਸੰਤੁਲਤਾ।
ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸਧਾਰਨ ਗਿਣਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਸੰਤੁਲਤਾ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਰਿਸਰਚਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟੀਫਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਮੁੱਲ ਵਰਤੇ ਹਨ।
ਅਜਿਹੇ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਭਰਪੂਰਤਾ, ਸ਼ਾਨੌਨ ਸੂਚਕਾੰਕ, ਸਿੰਪਸਨ ਸੂਚਕਾਂਕ,ਅਤੇ ਸਿੰਪਸਨ ਸੂਚਕਾਂਕ ਦਾ ਪੂਰਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਸੂਚਕਾਂਕ ਕਿਸੇ ਵੱਖਰੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਲਨਾਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸੰਖਿਆ ਦੀ ਜਗਹ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟੀਫਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਨੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਸਰਵਸਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਔਸਤ ਉੱਚਤਮ ਮੁੱਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।
ਤਾਂ ਜੋ ਵਧ ਰਿਹਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਮੱਧਮਾਨ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਉਸੇ ਡੈਟਾਸੈੱਟ ਵਾਸਤੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਮੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਡੈਟਾਸੈੱਟਅੰਦਰ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਪਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁੱਲ ਲਈ ਮੁੱਲ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੇ ਨੈਗਟਿਵ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਫੇਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸੰਖਿਆ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸੰਖਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਦਾ ਮੁੱਲ ਨੈਗਟਿਵ ਅਨੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਸਰਵਸਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਔਸਤ ਨਿਊਨਤਮ ਮੁੱਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਈ ਵਾਸਤਵਿਕ ਡੈਟਾਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇਕਲੌਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਅਤੇ ਫੇਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸੰਖਿਆ ਡੈਟਾਸੈੱਟ ਅੰਦਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸਮੀਕਰਨ ਦੇ ਡੀਨੌਮੀਨੇਟਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਡੈਟਾਸੈੱਟ ਅੰਦਰ ਔਸਤਨ ਅਨੁਪਾਤਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਜਿਵੇਂ ਐਕਪੋਨੈਂਟ – 1 ਵਾਲੀ ਮੱਧਮਾਨ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਔਸਤ ਨਾਲ ਕੈਲਕੁਲੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ , ਡੈਟਾਸੈੱਟ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੀਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤਕ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨੁਪਾਤਕ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੱਧਮਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹੀ ਸਮੀਕਰਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਪ੍ਰਤਿ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜੀ ਜਾਂ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ , ਵੀਂ ਪੀੜੀ ਜਾਂ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਕਿਸਮ ਦੀ ਅਨਪਾਤਕ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨੂੰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੀੜੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਜਾਂ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਕਿਸਮ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਡੈਟਾਸੈੱਟ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡੈਟਾਸੈੱਟ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤਕ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੀ ਮੱਧਮਾਨ ਔਸਤ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੇਰ ਇਸਦਾ ਉਲਟ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੰਡੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਲੇਸ ਆਦਿ ਦਸ ਗੁਣ 'ਵੈਦਰਭ' ਮਾਰਗ ਦੇ ਪ੍ਾਣ ਅਤੇ ਇੰਨਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਗੁਣ 'ਗੋੜ'ਮਾਰਗ ਦੇ ਪ੍ਾਣ ਹਨ।
ਦੰਡੀ ਨੇ ਪ੍ਮੁੱਖ ਤੋਰ ਤੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਸੰਪੱਤੀ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੀ ਵਿਪੱਤੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਅਰਥਾਤ ਗੁਣ ਦੇ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਕਾਵਿ ਦੇ ਸੋਂਦਰਯ 'ਚ ਉਤਕਰਸ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸੋਂਦਰਯ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੰਡੀ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਅਲੰਕਾਰਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥ 'ਕਾਵਯਾਦਰਸ਼' ਵਿੱਚ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਸਾਹਿਤ ਵਿਸਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਸ ਨੇ ਕੁੱਲ ਚਾਰ ਸ਼ਬਦ ਅਲੰਕਾਰ ਅਤੇ 35 ਅਰਥ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਦੰਡੀ ਦੁਆਰਾ ਰਸ ਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰਸ ਰਾਹੀ ਉਤਪੰਨ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਰਸਵਤ ਅਲੰਕਾਰ ਆਖਿਆ।
ਆਚਾਰੀਆ ਦੰਡੀ ਨੇ ਕਾਵਿ ਦੀ ਸੋਭਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾ ਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਇਹ ਅਨੰਤ ਹਨ।
ਦੰਡੀ ਦੇ ਗ੍ੰਥ 'ਕਾਵਯਾਦਰਸ਼' ਚ ਸੈਂਤੀ ਅਲੰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਪਾਦਨ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਦੰਡੀ ਨੇ ਕਾਵਿ 'ਚ 'ਰਸ' ਦੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਦੰਡੀ ਨੇ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦੇ ਉਕਤ ਮਾਰਗਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਤੱਤ ਕਾਵਿ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਦੰਡੀ ਨੇ ' ਕਾਵਿਆਦਰਸ਼' ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਤੱਥ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ 'ਚ ਕਾਵਿ ਆਤਮਾ ਦੇ ਪ੍ਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਠਾਇਆ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰਾਂ 'ਗਾ੍ਮਤਾ' ਆਦਿ ਦੋਸ਼ਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ 'ਰਸ' ਦੀ ਹੋਦ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ।
ਆਚਾਰੀ਼ਆ ਦੰਡੀ ਨੇ ਕਾਵਿਗਤ ਗੁਣ-ਦੋਸ਼ ਦੇ ਵਿਵੇਚਨ ਵਿੱਚ ਔਚਿਤਯ ਅਤੇ ਅਨੋਚਿਤਯ ਦੇ ਕਾਰਣਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਕਾਲ- ਕਲਾ- ਲੋਕ ਨਿਆਇ- ਆਗਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਥਨ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਨਾਮ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਪਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਿਤੀ 'ਚ ਕਵੀ-ਕੋਸ਼ਲ ਦੁਆਰਾ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਗੁਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੰਡੀ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ, ਵਿਉਂਤਪੱਤੀ, ਅਧਿਅੇੈਨ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਦੇ ਹੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦੇ ਹੋਇਆ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਸ਼ਪਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਧਾਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਵੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੰਡੀ ਭਾਮਹ ਤੋਂ ਹੱਟ ਕੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੋ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਥਾਂ ਕੇਵਲ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੰਡੀ ਕਿਸ ਕਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ, ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾ ਵਿੱਚ ਮੱਤਭੇਦ ਹਨ।
ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ 'ਅਵੰਤੀਸੁੰਦਰੀ ਕਥਾ' ਅਤੇ 'ਅਵੰਤੀਸੁੰਦਰੀ ਕਥਾਸਾਰ' ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇਹ ਗਿਆਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਦਾਮੋਦਰ ਪੰਡਿਤ ਸਨ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਪਮਾ ਅਲੰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਲਈ ਮਹਾਕਵੀ ਕਾਲੀਦਾਸ, ਅਰਥਗੋਰਵ ਲਈ ਮਹਾਕਵੀ ਭਾਰਵੀ ਅਤੇ ਪਦ-ਲਾਲਿਤਯ ਲਈ ਗਦਕਾਰ ਦੰਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਚਾਲੁਕੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰਵਰਧਨ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ।
ਭਾਰਵੀ ਦੀ ਚੌਥੀ ਵਿੱਚ ਦੰਡੀ ਦਧ ਕਾਂਚੀਨਰੇਸ਼ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਹੋਇਆ।
"ਪਹਿਲਾ ਤਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਕਵੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਸੀ ; ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਵੇਦਵਿਆਸ ਦੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਦੋ ਅਤੇ ਦੰਡੀ ਦੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕਵੀਆ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਤਿੰਨ ਹੋ ਗਈ।
ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰਗ੍ਰੰਥ 'ਕਵਰਾਜਮਾਰਗ ਉਤੇ ਦੰਡੀ ਦੇ 'ਕਾਵਯਦਰਸ਼' ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਸਦਾ ਸਮਾਂ ਕਾਲੀਦਾਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋ. ਪਾਠਕ ਦੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਵਯਦਰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਭਾਗ ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉਤੇ ਇਸਦਾ ਕਾਲ ਕਾਵਯਾਦਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੰਡੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੀ ਨੀ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਵੀ ਹਨ।
'ਦੰਡੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਉਤੇ ਕਾਦੰਬਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਕਨਾਸ਼ੋਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਲ ਬਾਣਭੱਟ ਦੇ ਕਾਲ ਦੇ ਸਮਾਂਤਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਿੰਵਦੰਤੀ ਅਤੇ ਸੁਭਾਸ਼ਿਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੰਡੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ 'ਕਾਚਯਾਦਰਸ਼' ਹੈ, ਦੂਸਰੀ ਦਸ਼ਕੁਮਾਰਚਰਿਤ ਅਤੇ ਤੀਸਰੀ ਰਚਨਾ ਮ੍ਰਿੱਛਕਟਿਕਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਵੰਤੀਸ਼ੁੰਦਰੀਕਥਾ,ਦਸ਼ਕੁਮਾਰਚਰਿਤਮ,‌ ਦੇ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਗਦਕਾਵਿ ਦੇ ਰੂਪ ' ਚ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੰਡੀ ਨੇ 'ਅਵੰਤੀਸੁੰਦਰੀਕਥਾ ' ਗਦਕਾਵਿ 'ਚ- ਮਹਾਕਵੀ ਭਾਸ, ਸੁਬੰਧੂ,ਸ਼ੂਦ੍ਕ, ਕਾਲੀਦਾਸ, ਬਾਣਭੱਟ ਅਤੇ ਮਯੂਰ- ਕਵੀਆ ਦਾ ਉੱਲੇਖ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਦੰਡੀ ਦੇ ਨਾਮ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿੰਵਦੰਤੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ' ਦਸ਼ਕੁਮਾਰਚਰਿਤਮ੍ ' ਦੇ ਮੰਗਲਚਰਣ - ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਬਾਰ ' ਦੰਡ' ਪਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਦੰਡੀ ਨੇ ਅਵੰਤੀਸ਼ੁੰਦਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਾਵਿਆਦਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਂਚੀਕਾ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅਵੰਤੀਸ਼ੁੰਦਰੀ ਵਿੱਚ ਉਲੇਖਿਤ ਸਿੰਘ ਵਿਸ਼ੰਨੂ ਕਾਂਚੀ ਵਿੱਚ ਪਲਵ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਸਿੰਘ ਵਰਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਸਰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸਰਗ ਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਨਾ ਹੀ ਛੋਟੇ ਹੋਣ।
ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦਾ ਅਰੰਭ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਜਾਂ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਵਿਬੰਦ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਇਹਨਾਂ ਚਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਦੰਡੀ ਨੇ 'ਗੁਣ' ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾ ਨਾ ਦੇਂਦੇ ਹੋਏ ਭਰਤ ਦੁਆਰਾ ਕਹੇ ਗਏ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਦਸ ਭੇਦਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਨਾ ਦੇਣ ਤੇ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਅਲੰਕਾਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਵੇਚਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਪਣਾ ਗੁਣ-ਸੰਬੰਧੀ ਮਤ ਵੀ ਪ੍ਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਦੰਡੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਕਿ, " ਸ਼ਲੇਸ਼ ਆਦਿ ਦਸ ਗੁਣ 'ਵੈਦਰਭ' ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾ੍ਣ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਉਲਟ 'ਗੁਣ' 'ਗੋੜ' ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾ੍ਣ ਹਨ।
ਸੁਹਜ ਪ੍ਰਤਿਭਾ,ਬਹੁਤ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਭਿਆਸ ਗੱਲਾਂ ਕਾਵਿ -ਰਚਨਾ ਦੇ ਹੇਤੂ ਹਨ।
ਵਾਮਨ ਨੇ ਭਾਮਹ ਅਤੇ ਦੰਡੀ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 'ਕਾਵਿ ਹੇਤੂ' ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰੀਆ ਦੰਡੀ ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਨੇ ' ਪ੍ਤਿਭਾ 'ਨੂੰ 'ਕਾਵਿ' ਦਾ ਬੀਜਰੂਪ ਅਤੇ ਜਨਮ -ਜਨਮਮਾਂਤਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਦੰਡੀ ਨੇ 'ਕਾਵਿਆਦਰਸ਼' 'ਚ ਇਸ ਘਾਟ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਆਪਣੇ ਕਹੇ ਕਾਵਿ-ਲਕ੍ਸ਼ਣ 'ਚ ਕੀਤਾ ਹੈ, "ਇਸ਼ਟ ਅਰਥਾਤ ਮਨੋਰਮ ਅਰਥ -ਯੁਕਤ ਪਦਾਵਲੀ ਅਰਥਾਤ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੋਨੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਹੀ 'ਕਾਵਿ 'ਦਾ ਸਰੀਰ ਹਨ "।
ਕੁਝ ਦੰਡੀ, ਜਗਨਨਾਥਾਦਿ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਅਰਥ ਤੋਂ ਸੰਪੰਨ ਸਿਰਫ਼ 'ਸ਼ਬਦ 'ਨੂੰ 'ਕਾਵਿ' ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਆਚਾਰੀਆ ਦੰਡੀ ਨੇ ਸ਼੍ਵਵਯ ਕਾਵਿ ਦੇ ਸਾਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਦਕਾਵਿ, ਪਦਕਾਵਿ,ਗਦ-ਪਦਮਯ ਕਾਵਿ-ਤਿੰਨ ਭੇਦ ਮੰਨੇ ਹਨ।
ਜਿਹੜੀ ਰਚਨਾ 'ਛੰਦ ' ਚ ਨਾ ਲਿਖ ਕੇ 'ਗਦ' ਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ 'ਗਦਕਾਵਿ 'ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸੱਤਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ ਅੱਠਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਚਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 550-650 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਦੰਡੀ ਨੇ ਵੀ 'ਕਾਵਿ' ਚ ਦੋਸ਼ਾ ਦੇ ਪਰਿਹਾਰ ਨੂੰ ਮਹਤੱਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, "ਦੋਸ਼ਰਹਿਤ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਯੁਕਤ 'ਕਾਵਿ' ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਕਾਮਧੇਨੂੰ ਵਾਂਙ ਸਦਾ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਾਵਿ ਚ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ:
ਦੰਡੀ ਨੇ ਕਾਵਿ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਰਦਿਆ ਕਿਹਾ ਹੈ,"ਮਨ ਭਾਉਂਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਰਸ ਪ੍ਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਸਾਤਮਗ ਪਦਾਵਲੀ ਹੀ ਕਾਵਿ- ਸਰੀਰ ਹੈ।
ਜਣੇਪਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਰਦਾਂ ਅਤੇ ਜੰਮਣਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗਰਭ ਦਾ ਅੰਤ ਔਰਤ ਦੀ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵੱਧ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕਸਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜਣੇਪੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਜਨਮ ਰਿਵਾਇਤੀ ਦਾਈ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਘਰੇ ਹੀ ਹੋਏ।
ਭਰੂਣ ਅਤੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਜਿਹੜੀ ਰਚਨਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਔਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਔਲ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਂ ਤੋਂ ਲਹੂ ਰਾਹੀਂ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬਹੁਤੇ ਬੱਚੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ 4% ਦੇ ਪੈਰ ਜਾਂ ਪਿੱਛਾ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਰਦਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਖਾਂਦੀਆਂ ਪੀਦੀਆਂ ਅਤੇ ਟਹਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਸਿਰ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ੋਰ ਨਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੀਮਾ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੋਨੀ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਕੱਟ ਲਗਾਉਣ ਨੂੰ ਇਪੇਜ਼ੇਟੋਮੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਸੀਜ਼ਰੀ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਜੌੜਿਆਂ, ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਥਕੇਵੇਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਜਾਂ ਪਿੱਛਾ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਦਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੜਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਸੰਖੇਪਣ ਅਤੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁੱਲ੍ਹਣਾ, ਥੱਲੇ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਜੇਰ ਦਾ ਬਾਹਰ ਆਉਣਾ।
ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਨੀ ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਦੋ ਘੰਟੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੋਂ ਤੀਹ ਮਿੰਟ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾਂ ਪੜਾਅ ਢਿੱਡ ਜਾਂ ਪਿੱਠ ਵਿੱਚ ਕੜਵੱਲ ਦਰਦਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਮਿੰਟ ਲਈ ਅਤੇ ਹਰ ਦਸ ਤੋਂ ਤੀਹ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਨਾੜੂਏ ਦੇ ਸ਼ਿੰਕਜਾ ਲਗਾਉਣਾ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦਰਦਾਂ ਲਈ ਮਦਦ ਵਾਸਤੇ ਕਈ ਆਰਾਮਦੇਹ ਤਕਨੀਕਾਂ, ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਕੰਗਰੋੜ ਰੋਕ ਵਰਗੇ ਢੰਗ ਹਨ।
ਹਰ ਸਾਲ ਗਰਭ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਉਲਝਨਾ ਦੇ ਕਰਕੇ 5,00,000 ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, 70 ਲੱਖ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ 5 ਕਰੋੜ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਣੇਪੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਖ਼ਰਾਬ ਸਿਹਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਖਾਸ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦਰਦਾਂ, ਪੋਸਟਪਾਰਟੁਮ ਖ਼ੂਨ ਵਹਿਣਾ, ਇਕਲੰਪਸਿਆ ਅਤੇ ਪੋਸਟਪਾਰਟੁਮ ਲਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਟੀਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਪੋਰਟ ਟੈੱਲਬੋਟ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਫਸਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਬਾਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ।
ਜੋਨਸ ਪੋਰਥਕੌਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਰੋਬ ਬਰਾਈਡਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਵਾਰਵਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਰਡਿਫ ਵਿਚ ਰਾਇਲ ਵੇਲਸ ਕਾਲਜ ਆਫ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਡਰਾਮਾ ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਲ ਬਿਤਾਇਆ।
ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋਨਸ ਨੇ ਐਕਟਿੰਗ ਦਾ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਸੋਲਿਸਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ।
ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਪੈਂਟੋਮਾਇਮ ਇਨ ਕਾਰਡਿਫ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੋਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਰੋਬ ਬਰਾਈਡਨ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਥ ਵਿਚ ਇਕ ਇਪਰੋਵ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ; ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਜੂਲੀਆ ਡੇਵਿਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੋਨਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟੀ ਨਾਈਟ ਅਤੇ ਗੇਵਿਨ ਐਂਡ ਸਟੈਸੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਰੂਥ ਐਲੇਕਜੈਂਡਰਾ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈੱਥ ਜੋਨਸ, ਇੱਕ ਵੈਲਸ਼ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।