polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ଆଲୋକ ପ୍ରଦୂଷଣ : ଅଯଥା ଆଲୁଅ, ଅତ୍ୟଧିକ ଆଲୋକ ଏବଂ ଜ୍ୟୋର୍ତିମଣ୍ଡଳ ଦୁନିଆରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ ।
ଆବର୍ଜନାର ଦୁରୁପବ୍ୟବହାର: ଅନୁପଯୁକ୍ତ ମାନବ ନିର୍ମିତ ବସ୍ତୁକୁ, ସର୍ବସାଧାରଣ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ଆଜେବାଜେ କରି ଫୋପାଡ଼ିବା ।
ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ : ଯାହା ସଡ଼କ ପଥ ଶବ୍ଦ, ବିମାନ ଶବ୍ଦ, ଶିଳ୍ପ ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ-ତୀବ୍ରତାଯୁକ୍ତ ସୋନାରକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ ।
ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ପ୍ରଦୂଷଣ : ପରିବେଶରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଉତ୍ପାଦ ଏବଂ ଛୋଟ ଛୋଟ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ଟୁକୁଡ଼ା ଜମା ହେବା ସହିତ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ, ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ବାସସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ମଣିଷ ଉପରେ ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ ।
ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରଦୂଷଣ ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଛିଞ୍ଚିବା କିମ୍ବା ଭୂତଳ ଲିକେଜ୍ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୁଏ ।
ମୃତ୍ତିକାର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଦୂଷକ ମଧ୍ୟରେ ହାଇଡ୍ରୋକାର୍ବନ୍, ଭାରୀ ଧାତୁ, , କୀଟନାଶକ ଏବଂ କ୍ଲୋରାଇଟେଡ୍ ହାଇଡ୍ରୋକାର୍ବନ୍ ଅଛି ।
ପରମାଣୁ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନରେ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରୁ ରେଡିଓଆକ୍ଟିଭ୍ ପ୍ରଦୂଷଣ, ଯେପରିକି ଆଣବିକ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ଆଣବିକ ଅସ୍ତ୍ର ଅନୁସନ୍ଧାନ, ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ନିୟୋଜନ ।
ତାପଜ ପ୍ରଦୂଷଣ, ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରଭାବରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ ଜଳ ଶରୀରରେ ତାପମାତ୍ରା ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଯେପରିକି ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଜଳକୁ କୁଲାଣ୍ଟ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ।
ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରଦୂଷଣ, ଯାହା ଓଭରହେଡ୍ ପାୱାର୍ ଲାଇନ୍, ମୋଟରୱେ ବିଲବୋର୍ଡ, ଛିନ୍ନ ବିଛିନ୍ନ ଲ୍ୟାଣ୍ଡଫର୍ମ , ଆବର୍ଜନା ଖୋଲା ସଂରକ୍ଷଣ, ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟି କଠିନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ କିମ୍ବା ଶୁନ୍ୟ ଆବର୍ଜନାକୁ ଦର୍ଶାଇପାରେ ।
ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ, କ୍ଷରଣକାରୀଦ୍ୱାରା ଆବର୍ଜନା ଜଳ ବ୍ୟବସାୟିକ ଏବଂରୁ ଶିଳ୍ପ ଶୂନ୍ଯ ଭିତରକୁ ପୃଷ୍ଠ ଜଳ ; ବିଶୋଧିତ ଘରୋଇ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ, ଏବଂ ରାସାୟନିକ ପ୍ରଦୂଷକ ଯେପରିକି କ୍ଲୋରାଇନ୍, ବିଶୋଧିତ ସ୍ୱେରେଜ୍ ରୁ; ଛାଡ଼ି ଶୂନ୍ଯ ଏବଂ ଭିତରକୁ କଣ୍ଟେନମେଣ୍ଟ ପୃଷ୍ଠ ବାହିତ ପୃଷ୍ଠ ଜଳ ପ୍ରବାହିତ (ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ସହରାଞ୍ଚଳ ବାହିତ ଏବଂ କୃଷି ବାହିତ, ଯାହା ରାସାୟନିକ ଧାରଣ କରିପାରେ ସାର ଏବଂ କୀଟନାଶକ ମଧ୍ଯ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ମଣିଷର ଖୋଲା ଶୌଚରୁ - ତଥାପି ଅନେକରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସମସ୍ୟା ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ); ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ନିଷ୍କାସନରୁ ଭୂତଳ ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ଏବଂ ଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା, ପିଟ୍ ଲାଟ୍ରିନ ଏବଂ ସେପ୍ଟିକ୍ ଟ୍ୟାଙ୍କରୁ ; ଇଉଟ୍ରୋଫିକେସନ୍ ଏବଂ ଆବର୍ଜନା ଦୁଃବ୍ୟବହାର ।
ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣର ଉତ୍ପାଦନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସମଗ୍ର ସମାଜ ଉପରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ପରିଷ୍କାର ଖର୍ଚ୍ଚ ବହନ କରେ, ଯେତେବେଳେ କି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ପଡ଼ୋଶୀ ଯିଏ ନିଜ ଘରେ ଅଗ୍ନି-ପ୍ରମାଣ କରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଘରେ ନିଆଁ ବ୍ୟାପିବାର ଆଶଙ୍କା କମାଇ ପାରନ୍ତି ।
ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଏକ ଉତ୍ପାଦନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉତ୍ପାଦନରେ ଏକ ନକାରାତ୍ମକ ବାହ୍ୟତାର ଏକ ଉଦାହରଣ ।
ଉତ୍ପାଦନରେ ଏକ ନକାରାତ୍ମକ ବାହ୍ୟତା ଘଟେ “ଯେତେବେଳେ ଏକ ଫାର୍ମର ଉତ୍ପାଦନ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କଲ୍ୟାଣକୁ ହ୍ରାସ କରେ ଯେଉଁମାନେ ଫାର୍ମଦ୍ୱାରା କ୍ଷତିପୂରଣ ପାଇନାହାଁନ୍ତି ।
” ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯଦି ଏକ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ସଂସ୍ଥା ନିକଟରେ ଏକ ଲଣ୍ଡ୍ରି ଫାର୍ମ ବିଦ୍ୟମାନ ଥାଏ, ତେବେ ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ସଂସ୍ଥାଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାଦିତ ମଇଳା ଏବଂ ଧୂଆଁ ଯୋଗୁଁ ଲଣ୍ଡ୍ରି ଫାର୍ମ ପାଇଁ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି ହେବ ।
ଯଦି ବାହ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛି, ଯେପରିକି ପ୍ରଦୂଷଣଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ଉତ୍ପାଦକ ଉତ୍ପାଦନ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଉତ୍ପାଦ ଉତ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ବାଛିବେ ଯଦି ଉତ୍ପାଦକ ସମସ୍ତ ପରିବେଶ ଖର୍ଚ୍ଚ ଦେବାକୁ ପଡିବ ।
କାରଣ ସ୍ୱ-ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦାୟିତ୍ କିମ୍ବା ପରିଣାମ ଆଂଶିକ ଆତ୍ମର ବାହାରେ ରହିଥାଏ, ବାହ୍ୟକରଣର ଏକ ଉପାଦାନ ଜଡ଼ିତ ।
ଯଦି ସେଠାରେ ବାହ୍ୟ ଲାଭ ଅଛି, ଯେପରିକି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଉତ୍ପାଦକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବାହ୍ୟ ଲାଭ ପାଇଁ ଦେୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରି କମ୍ ଭଲ ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇପାରେ ।
ଅବଶ୍ୟ, ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ସେବା ଯାହା ଉତ୍ପାଦନରେ ନକାରାତ୍ମକ ବାହ୍ୟତାକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ, ଯେପରିକି ପ୍ରଦୂଷଣ ଉତ୍ପାଦନ କରେ, ବଜାରରେ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦିଆଯାଉ ନ ଥିବାରୁ ଅଧିକ ଉତ୍ପାଦିତ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟହୀନ ହୋଇଯାଏ ।
ବାୟୋମାଗ୍ନିଫିକେସନ୍ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ ଯେଉଁଠାରେ ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ଟ୍ରଫିକ୍ ସ୍ତର ଦେଇ ଯାଇପାରେ, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଧିକ ଘନୀଭୂତ ହୋଇପାରେ ।
କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ ନିର୍ଗମନ ସମୁଦ୍ର ଅମ୍ଳକରଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ପୃଥିବୀ ମହାସାଗରର ରେ , ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୁଏ ।
ଗ୍ରୀନ୍ ହାଉସ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ନିର୍ଗମନ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ୱାର୍ମିଂକୁ ନେଇଥାଏ ଯାହା ଇକୋସିଷ୍ଟମ୍କୁ ଅନେକ ଉପାୟରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ ।
ଆକ୍ରମଣକାରୀ ପ୍ରଜାତିଗୁଡିକ ଦେଶୀ ପ୍ରଜାତିଗୁଡିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଜୈବବିବିଧତା ହ୍ରାସ କରିପାରନ୍ତି ।
ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡିକ ଆବର୍ଜନା ଏବଂ ବାୟୋମୋଲ୍ୟୁକୁଲ୍ ଯୋଗଦାନ କରିପାରନ୍ତି ଯାହା ଏକ ପରିବେଶର ମୃତ୍ତିକା ଏବଂ ରାସାୟନିକ ରଚନାକୁ ବଦଳାଇପାରେ, ପ୍ରାୟତଃ ଦେଶୀ ପ୍ରଜାତିର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତାକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ ।
ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍ ବର୍ଷାଦ୍ୱାରା ବାୟୁରୁ ବାହାର କରାଯାଇଥାଏ ଏବଂ ଜମିକୁ ସାର ଦେଇଥାଏ ଯାହା ଇକୋସିଷ୍ଟମର ପ୍ରଜାତିର ଗଠନକୁ ବଦଳାଇପାରେ ।
କୁହୁଡ଼ି ଓ ହେଜ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ନେଉଥିବା ସୂଯ୍ୟକିରଣ ପରିମାଣ ହ୍ରାସ କରିପାରିବ, ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଲେଶଣର ଉତ୍ପାଦନ ଓ ଅଗ୍ରୀଣ ଟ୍ରପୋସ୍ଫରିକ ଓଜୋନ୍ ମଧ୍ୟ ଯାହା କ୍ଷତି ଘଟାଇଥାଏ ।
ସଲଫର୍ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ ଏବଂ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଏସିଡ୍ ବର୍ଷା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ଯାହା ମାଟିର ମୂଲ୍ୟକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ ।
ଜଳସ୍ରୋତର ଜୈବିକ ପ୍ରଦୂଷଣ ଅମ୍ଳଜାନ ସ୍ତରକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରେ ଏବଂ ପ୍ରଜାତିର ବିବିଧତାକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରେ ।
ଓଜୋନ ପ୍ରଦୂଷଣ କରାଇବାର ଶ୍ୱାସ ରୋଗ, ହୃଦରକ୍ତନାଳୀ ରୋଗ, ଗଳା ପ୍ରଦାହ, ଛାତି ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଏବଂ ଜନଗହଳି ।
ମୁଖ୍ୟତଃ ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ବିଶୋଧିତ ଜଳ ନିଷ୍କାସନଦ୍ୱାରା ପାନୀୟ ଜଳର ଦୂଷିତ ହେତୁ, ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ଦିନକୁ ପ୍ରାୟ ୧୪,୦୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟାଇଥାଏ ।
ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଚାଇନାର ଉଚ୍ଚ ଧୂଆଁ ସ୍ତର ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ଶରୀରକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
୨୦୦୭ରେ ଆକଳନ କରିଥିଲା ଯେ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଭାରତରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅଢ଼େଇ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟାଇଥାଏ।
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ନ୍ୟାସନାଲ୍ ଲାଇବ୍ରେରୀ ଅଫ୍ ମେଡିସିନ୍ ରେ ଟକ୍ସିକୋଲୋଜି ଏବଂ ପରିବେଶ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୂଚନା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଟକ୍ସିକୋଲୋଜି ଏବଂ ପରିବେଶ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ୱେବସାଇଟ୍ ପରିଚାଳନା କରେ ଯେଉଁଥିରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସରକାରୀ ଏଜେନ୍ସି ଏବଂ ସଂଗଠନଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାଦିତ ଉତ୍ସଗୁଡିକର ପ୍ରବେଶ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।
ଏହି ୱେବସାଇଟ୍ ଡାଟାବେସ୍, ଗ୍ରନ୍ଥସମୂହ, ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଏବଂ ଉପଭୋକ୍ତା-ଆଧାରିତ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକର ଲିଙ୍କ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ ।
ଟକ୍ସିକୋଲୋଜି ଡାଟା ନେଟୱାର୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦାୟୀ ଅଟେ ଟକ୍ସିକୋଲୋଜି ଏବଂ ପରିବେଶ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଡାଟାବେସର ଏକ ସମନ୍ୱିତ ସିଷ୍ଟମ ଯାହା ୱେବରେ ମାଗଣାରେ ଉପଲବ୍ଧ ।
ପ୍ରଦୂଷଣ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ପ୍ରଥମ ଅଗ୍ନି ସୃଷ୍ଟି କଲା ।
ସାଇନ୍ସ ପତ୍ରିକାରେ ୧୯୮୩ର ଏକ ଲେଖା ଅନୁଯାୟୀ , ପ୍ରାଚୀନ ଗୁମ୍ଫାର ଛାତରୁ ମିଳିଥିବା କଳା ଦାଗ କିମ୍ବା ସୁଟ୍ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଦୂଷଣର ଯଥେଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ ଦେଇଥାଏ ଯାହା ଖୋଲା ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡର ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ବାୟୁ ଚଳାଚଳ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥିଲା।
" ଧାତୁକୁ ଆକାର ଦେବା ଘର ବାହାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିମାନ ପ୍ରଦୂଷଣ ସ୍ତର ସୃଷ୍ଟିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ବୋଲି ଦେଖାଯାଇଥିଲା।
ଗ୍ରୀନଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ଥିବା ଗ୍ଲେସିୟର ମୂଳ ନମୁନା ଗ୍ରୀକ୍, ରୋମାନ୍ ଏବଂ ଚାଇନାର ଧାତୁ ଉତ୍ପାଦନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ପ୍ରଦୂଷଣର ବୃଦ୍ଧି ସୂଚାଇଥାଏ ।
ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ଶ୍ରବଣ ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ, ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ, ଚାପ ଏବଂ ଶୋଇବା ବ୍ୟାଘାତ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
ପାରଦ ପିଲାମାନଙ୍କର ବିକାଶ ଅଭାବ ଏବଂ ସ୍ନାୟୁ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ବୁଧ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ।
ବୃଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ରୋଗର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି।
ଯେଉଁମାନେ ହୃଦୟ କିମ୍ବା ଫୁସଫୁସ ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ସେମାନେ ଅତିରିକ୍ତ ବିପଦରେ ଅଛନ୍ତି।
ଲିଡ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାରୀ ଧାତୁଗୁଡ଼ିକ ସ୍ନାୟୁଗତ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଦେଖାଯାଇଛି ।
ରାସାୟନିକ ଏବଂ ରେଡିଓଆକ୍ଟିଭ୍ ପଦାର୍ଥ କର୍କଟ ଏବଂ ଜନ୍ମଗତ ତ୍ରୁଟି ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ।
ପ୍ରଦୂଷଣ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ଲାନସେଟ୍ କମିଶନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୭ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ବିଶ୍ବର ପ୍ରଦୂଷଣ, ବିଶେଷ ଭାବରେ ବିଷାକ୍ତ ବାୟୁ, ଜଳ, ମୃତ୍ତିକା ଏବଂ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ବାର୍ଷିକ ନଅ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥାଏ, ଯାହା ଏଡସ୍, ଯକ୍ଷ୍ମା ଏବଂ ମ୍ୟାଲେରିଆଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା ତିନିଗୁଣ ଅଟେ।
ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାନବ ହିଂସା କାରଣରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଅପେକ୍ଷା ୧୫ ଗୁଣ ଅଧିକ ।
ଅଧ୍ୟୟନରେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନିଆଯାଇଛି ଯେ ଆନ୍ଥ୍ରୋପୋସିନ୍ ଯୁଗର ପ୍ରଦୂଷଣ ହେଉଛି ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ଆହ୍ୱାନ।
ପ୍ରଦୂଷଣ ପୃଥିବୀର ସମର୍ଥନ ତନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥିରତା ବିପଦରେ ପକାଇଥାଏ ଏବଂ ମାନବ ସମାଜର ବଞ୍ଚିବାକୁ ଟକ୍କର ଦେଇଥାଏ।
ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବିନା, ଧ୍ବଂସକୁ ଉତ୍ପାଦ , ଉତ୍ତପ୍ତ କରଣ, କୃଷି, ଖଣି, ଉତ୍ପାଦନକାରୀ, ପରିବହନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାନବ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ସେମାନେ ସଞ୍ଚୟ କରିବା କିମ୍ବା ବାକ୍ଯ, କରିବେ କି ପରିବେଶ ।
ନିୟନ୍ତ୍ରଣର କ୍ରମରେ, ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଅପେକ୍ଷା ପ୍ରଦୂଷଣ ରୋକିବା ଏବଂ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ କମ୍ କରିବା ଅଧିକ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ।
ଜମି ବିକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସହରାଞ୍ଚଳ ପ୍ରବାହକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ସ୍ୱଳ୍ପ ପ୍ରଭାବ ବିକାଶ ଏକ ସମାନ କ ଶଳ ।
ପ୍ରଦୂଷଣ ହେଉଛି ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶରେ ପ୍ରଦୂଷକ ପଦାର୍ଥର ପରିଚୟ, ଯାହା ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରକୃତିରେ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥାଏ ।
ପ୍ରଦୂଷଣ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ବା ଶକ୍ତିର ରୂପ ନେଇପାରେ, ଯେପରିକି ଶବ୍ଦ, ଉତ୍ତାପ କିମ୍ବା ଆଲୋକ ।
ପ୍ରଦୂଷଣ, ପ୍ରଦୂଷଣର ଉପାଦାନ, ବିଦେଶୀ ପଦାର୍ଥ/ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଘଟୁଥିବା ପ୍ରଦୂଷକ ହୋଇପାରେ ।
ପ୍ରଦୂଷଣ ପ୍ରାୟତଃ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଉତ୍ସ କିମ୍ବା ବହୁ ଉତ୍ସଜନିତ ପ୍ରଦୂଷଣ ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।
ପ୍ରଦୂଷଣ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପ୍ରଦୂଷଣ ମଧ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିପାରେ ।
ବେଳେବେଳେ ଫାର୍ମଗୁଡିକ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ପ୍ରଦୂଷଣର ପରିମାଣକୁ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ନିୟମଦ୍ୱାରା ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ।
ଏହା କରିବା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ଅବ୍ୟାଟେମେଣ୍ଟ ଖର୍ଚ୍ଚ କୁହାଯାଏ, କିମ୍ବା ଯଦି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅତିରିକ୍ତ ୟୁନିଟ୍ଦ୍ୱାରା ମାପ କରାଯାଏ ତେବେ ମାର୍ଜିନାଲ ଅବ୍ୟାଟେମେଣ୍ଟ ଖର୍ଚ୍ଚ କୁହାଯାଏ ।
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ମାନଚିତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରେ ଯାହା ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କୁ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସିର ଟକ୍ସିକ୍ସ ରିଲିଜ୍ ଇନଭେଣ୍ଟୋରୀ ଏବଂ ସୁପରଫଣ୍ଡ ମୌଳିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ ପ୍ରୋଗ୍ରାମରୁ ତଥ୍ୟକୁ ଭିଜୁଆଲ୍ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ପ୍ରଦୂଷଣର ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବରୁ ପରିବେଶକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବିଶ୍ ର ଅନେକ ଦେଶ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ସହିତ ପ୍ରଦୂଷଣର ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଛନ୍ତି।
ପ୍ରଦୂଷଣର ମୁଖ୍ୟ ରୂପଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ, ଆଲୋକ ପ୍ରଦୂଷଣ, ଆବର୍ଜନାର ଦୁରୁପବ୍ୟବହାର, ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ପ୍ରଦୂଷଣ, ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରଦୂଷଣ, ରେଡିଓଆକ୍ଟିଭ୍ ପ୍ରଦୂଷଣ, ତାପଜ ପ୍ରଦୂଷଣ, ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରଦୂଷଣ ଏବଂ ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ।
ପ୍ରଦୂଷକ ହେଉଛି ଏକ ଆବର୍ଜନା ପଦାର୍ଥ ଯାହା ବାୟୁ, ଜଳ କିମ୍ବା ମାଟିକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରେ ।
ତିନୋଟି କାରଣ ପ୍ରଦୂଷଣର ଗମ୍ଭୀରତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ: ଏହାର ରାସାୟନିକ ପ୍ରକୃତି, ଏକାଗ୍ରତା, ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ସ୍ଥିରତା ।
ଅନେକ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ପ୍ରଦୂଷଣ ଉଭୟ ଘର ଭିତର ତଥା ବାହାର କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଉତ୍ପାଦନ ଉପରେ ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ ।
ପ୍ରଦୂଷଣର ମୁଖ୍ୟ ରୂପଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରଦୂଷକ ସହିତ ନିମ୍ନରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ:
ଏକ ୨୦୧୯ କାଗଜ ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତିକୂଳ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଫଳାଫଳ ସହିତ ଯୋଡିଛି ।
ହିରୋଶିମା, ହୋଁଶୁ ଦ୍ୱୀପର ଚୁଗୋକୁ ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ସହର ଯେଉଁଠାରେ ସର୍ବାଧିକ ନିର୍ମାଣକାରୀ ସଂସ୍ଥା ରହିଛି
କୋବେ, ଓସାକା ପାଖରେ ହୋଁଶୁ ଦ୍ବୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅନ୍ତର୍ଭୂମି ସାଗରରେ ଥିବା ଏକ ମୁଖ୍ଯ ବନ୍ଦର ସହର
କିତାକ୍ଯୁଶୁ, କ୍ଯୁଶୁର ଏକ ସହର ଯାହାର ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୧ ନିୟୁତ ଟପି ଗଲାଣି
ନାଗୋୟା, ହୋଁଶୁର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳରେ ଥିବା ଯାନବାହନ ନିର୍ମାଣକାରୀ ଅଞ୍ଚଳର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ
ଓସାକା, ହୋଁଶୁର ଅନ୍ତର୍ଭୂମି ସାଗର କୂଳରେ ଥିବା ଏକ ବୃହତ୍ ନିର୍ମାଣକାରୀ ସଂସ୍ଥା ଥିବା ସହର
ବେଳେବେଳେ କାଞ୍ଜି-କୁ ହିଁ ଏକ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳର ବିଭାଗ ପାଇଁ ବ୍ଯବହାର କରାଯାଏ ।
ଖୁବ୍ କମ୍ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏକ ଗ୍ରାମର ବିଭାଗକୁ ସମାନ କାଞ୍ଜିଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଇ ଥାଏ ।
ଗାପ୍ପେଇ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରଣାଳୀ, ଯେଉଁଥିରେ ପାଖାପାଖି ବସତିଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାଠି କରି ଏକ ବଡ଼ ମୁନିସିପାଲିଟି ଗଠନ କରାଯାଏ ।
ଏପରି କରିବାଦ୍ୱାରା ପୁରୁଣା ନଗରୀୟ ନାମଗୁଡିକୁ ନୂଆ ସହରର ଏକ ବିଭାଗର ନାମ ପାଇଁ ବ୍ଯବହାର କରାଯାଏ ।
ଉପରାଜ୍ଯଗୁଡ଼ିକ ରାଜ୍ଯମାନଙ୍କର ଶାଖା କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ କିନ୍ତୁ ମୁନିସିପାଲିଟି ନୁହଁନ୍ତି ।
ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁନିସିପାଲିଟି ନୁହଁନ୍ତି କିନ୍ତୁ କେତେକ ନଗର ଓ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକର ସାମୂହିକ ନାମ ।
ପ୍ରାନ୍ତଗୁଡ଼ିକ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁନିସିପାଲିଟି ନୁହଁନ୍ତି କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ଯସମ ଭୌଗଳିକ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ନାମ ।
କୌଣସି ମୁନିସିପାଲିଟିକୁ ଗ୍ରାମ, ନଗର ବା ସହର କୁହାଯିବ ଏହା ଏକ ରାଜ୍ଯସ୍ତରୀୟ ପ୍ରଶାସନଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରାଯାଇ ଥାଏ ।
ସାଧାରଣତଃ ଯେତେବେଳେ ଏକ ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ନଗରର ଜନସଂଖ୍ୟା ୫୦,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ହୋଇଯାଏ, ଏହାର ପଦୋନ୍ନତି କରାଯାଇ ଏହାକୁ ସହର ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଏକ ସହରର ଜନସଂଖ୍ୟା ୫୦,୦୦୦ରୁ କମିଗଲେ ତାହାକୁ ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ନଗର ବୋଲି ପୁନଃ ନାମିତ କରାଯାଏ ଅବଶ୍ଯ ଏପରି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ ।
ଏଥିରେ ବ୍ଯତିକ୍ରମ ରହିଛି, ସବୁସ୍ଥାନରେ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀର ଅନୁସରଣ କରାଯାଇ ନ ଥାଏ ।
ଉଦାହରଣ ସ୍ବରୂପ; ସବୁଠାରୁ କମ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ସହର ହେଉଛି ହୋକାଇଦୋର ଉତାଶୀନାଇ-ଶୀ ସହର ଯେଉଁଠାରେ ମାତ୍ର ୪,୦୦୦ ଲୋକ ନିବାସ କରନ୍ତି, ଅପରପକ୍ଷେ ସେହି ରାଜ୍ଯର ଅନ୍ୟ ଏକ ନଗର, ଓତୋଫୁକେ-ଚୋରେ ପାଖାପାଖି ୪୦,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ବସବାସ କରନ୍ତି ।
ଜାପାନରେ ପ୍ରଶାସନର ତିନୋଟି ସ୍ତର ରହିଛି: ଜାତୀୟ, ରାଜ୍ଯସ୍ତରୀୟ ଏବଂ ମୁନିସିପାଲୀୟ ପ୍ରଶାସନ ।
କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶେଷ ସାହିରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇ ଥାଏ ସତ କିନ୍ତୁ ଟୋକିଓର ବିଶେଷ ସାହି ପରି ଏଗୁଡିକ ମୁନିସିପାଲିଟି ନୁହଁନ୍ତି ।
ଟୋକିଓ ରାଜ୍ଯକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୩ଟି ବିଶେଷ ସାହିରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ଯେଉଁଗୁଡିକ ସହର ସମତୁଲ୍ୟ ଅଟନ୍ତି ।
ତା ଛଡା ଜାପାନୀ ମୁଖ୍ଯଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କରେ ଅନେକ ସହର, ନଗର ତଥା ଗ୍ରାମ ମଧ୍ଯ ଏହି ରାଜ୍ଯର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।
ଟୋକିଓର ସମସ୍ତ ବିଶେଷ ସାହି, ନିୟମାନୁସାରେ ସହର ସମତୁଲ୍ୟ କିନ୍ତୁ ବେଳେବେଳେ ସମସ୍ତ ସାହିଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାଥରରେ ସହର ବୋଲି ମଧ୍ଯ କୁହାଯାଏ ।
ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ତନ୍ଦୁରକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଗରମ କରାଯାଏ ଓ ତାହାର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ାଯାଏ ।
ଏହାଦ୍ୱାରା ତନ୍ଦୁରର ସମସ୍ତ କାନ୍ଥ ଠିକ୍ ଭାବେ ତାପ ପାଇବା ଏବଂ ଲମ୍ବା ସମୟ ସକ୍ରିୟ ରହିବା ପାଇଁ ଏପରି କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ।
ତେଣୁ ପ୍ରଥମେ ଅଳ୍ପ ଜାଳେଣୀ ଜଳାଇ ଓ କ୍ରମଶଃ ଜାଳେଣୀର ମାତ୍ରା ବଢ଼ାଇ ତନ୍ଦୁରର ଅଭ୍ୟନ୍ତରରେ ଉତ୍ତାପ ବଢ଼ାଯାଏ ।
ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମୟରେ ତନ୍ଦୁରର କାନ୍ଥରେ କିଛି ପତଳା ଫାଟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।
ତନ୍ଦୁରର ତାପ ଧାରଣ କ୍ଷମତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଉପରେ ଏହି ଫାଟ ବେଶୀ ପ୍ରଭାବ ପକାଇନଥାଏ ।
ତାପଜନିତ ପ୍ରସାରଣ ଓ ସଂକୁଚନ ସମୟରେ ତନ୍ଦୁରର ମାଟି କାନ୍ଥ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ବାୟୁ ଗମନାଗମନ ପାଇଁ ଏହି ଫାଟ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମୟରେ ଯେତେ କମ୍ ହାରରେ ତନ୍ଦୁର ମଧ୍ୟର ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ାଯିବ, ତନ୍ଦୁରର କାନ୍ଥରେ ସେତେ କମ୍ ପତଳା ଫାଟ ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଥାଏ ।
ତାପ ବିକିରଣ ଓ ତାପ ପରିବହନ ପଦ୍ଧତିର ଉପଯୋଗ କରି ତନ୍ଦୁରରେ କଞ୍ଚା ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ସିଝାଯାଇଥାଏ ।
କଞ୍ଚା ଖାଦ୍ୟରୁ ବିଭିନ୍ନ ରସ ଓ ତୈଳ ଜାତୀୟ ସ୍ନେହସାର ଚୁଲି ତଳେ ଥିବା କାଠ ବା କୋଇଲା ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ ।
ତନ୍ଦୁରର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ତାପମାତ୍ରା ୪୦୦ ସେଲସିୟସ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଯାଏ ।
ଲମ୍ବା ସମୟ ପାଇଁ ଅତ୍ୟଧିକ ତାପମାତ୍ରା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ତନ୍ଦୁର ଚୁଲିର ଜାଳେଣୀ ଅଧିକ ସମୟ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ରହିଥାଏ ।
ତନ୍ଦୁରର ଢାଞ୍ଚା ପାରମ୍ପରିକ ମାଟି ଚୁଲା ଓ ଇଟା ଭାଟିର ମିଳିତ ବା ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଢାଞ୍ଚା ।
ମୁଖ୍ୟତଃ ଭୋଜନାଳୟମାନଙ୍କରେ ତନ୍ଦୁର ନିର୍ମିତ ଓ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ; ତେବେ ଆଜିକାଲି ଘରମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୁଦ୍ର ବୈଦ୍ୟୁତିକ ତନ୍ଦୁର ଚୁଲି ବ୍ୟବହୃତ ହେବାର ଦେଖାଯାଏ ।
ହିନ୍ଦୀ ଶବ୍ଦ ्ू ଓ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଭାଷାର ଶବ୍ଦ ଏହି ତନ୍ଦୁର ଶବ୍ଦକୁ ଅନ୍ୟ ବହୁ ଭାଷାରେ ଲୋକପ୍ରିୟ କରାଇଛନ୍ତି ।
ପାରସିକ ଶବ୍ଦ ତନୁର ହେଉଛି ମୂଳ ଶବ୍ଦ ଓ ତନୁର୍‍ର ଅର୍ଥ ହେଲା ମାଟି ଚୁଲି ବା ମାଟିର ଭାଟି ।
ଦେଖୋଦା ପାରସିକ ଭାଷାକୋଷ ଅନୁସାରେ ପାରସ୍ୟ ଶବ୍ଦ ତନୁର୍ ପ୍ରାଚୀନ ଅକ୍କାଡୀୟ ଭାଷାର ଶବ୍ଦ ତିନୁରୁ ରୁ ଉଦ୍ଧୃତ ।
ଏହି ଶବ୍ଦ ତିନୁରୁରେ ବ୍ୟବହୃତ ତିନ ମାଟି ବା କାଦୁଅକୁ ବୁଝାଏ ଏବଂ ନୁର ଶବ୍ଦଟି ନିଆଁକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।
ଏହି ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦ ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ ଗିଲ୍‍ଗାମେଶ କିମ୍ବଦନ୍ତୀରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ।
ଅୱେସ୍ତା ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ ତନୁରା ଓ ମଧ୍ୟ-ପାରସ୍ୟ ଭାଷାରେ ତନୁର୍ ଶବ୍ଦର ବ୍ୟବହାର ରହିଛି ।
ପୁରାତନ ଯୁଗରେ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସଙ୍କେତ ଭାବେ ଆର୍ମେନୀୟ ଲୋକେ ତୋନିରକୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ ।
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜଣେ ମୁଖ୍ୟ ଦେବତା ରୂପେ ପରିଗଣିତ ହେଉଥିଲେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ଉପମାକୁ ଆଖି ଆଗରେ ରଖି ତୋନିରମାନ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉଥିଲା ।
ଆର୍ମେନୀୟ ରାନ୍ଧଣାରେ ଏହି ତୋନିର ଏକ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଉପକରଣ ଏବଂ ଏହା ଏହାକୁ ଭାଟି, ଚୁଲି ଓ ଗରମ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନର ପଞ୍ଜାବ ଅଞ୍ଚଳରେ ଖାଦ୍ୟ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ତନ୍ଦୁରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଆସୁଛି ।
୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଭାରତର ବିଭାଜନ ପରେ ପଞ୍ଜାବୀ ହିନ୍ଦୁ ଓ ଶିଖ ଲୋକମାନେ ଦିଲ୍ଲୀ ଓ ଭାରତର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେଲେ ।
ପଞ୍ଜାବର ଗ୍ରାମମାନଙ୍କରେ ସାମୁହିକ ତନ୍ଦୁର ନିର୍ମିତ ଓ ବ୍ୟବହୃତ ହେବା ଏକ ସାଧାରଣ କଥା ଥିଲା ।
କିଛି ଗ୍ରାମରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ସାମୁହିକ ତନ୍ଦୁର ରହିଛି ଏବଂ ୧୯୪୭ ପୂର୍ବରୁ ଏପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା ପଞ୍ଜାବର ଅଧିକାଂଶ ଭାଗରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ଅନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ତନ୍ଦୁର ସହିତ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଥିବା ଶବ୍ଦମାନ ରହିଛି ।
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ: ଦରୀ ପାରସ୍ୟ ଶବ୍ଦ ତନ୍ଦୁର ଓ ତନ୍ନୁର, ଆରବୀୟ ଶବ୍ଦ ତନ୍ନୁର , ଆର୍ମେନୀୟ ଶବ୍ଦ ତୋନିର , ଏସିରୀୟ ଶବ୍ଦ ତନୁରା , ଆଜେରବାଇଜାନୀ ଶବ୍ଦ ତନ୍ଦିର, ଜର୍ଜୀୟ ଶବ୍ଦ ତୋନ୍ , ହିବ୍ରୁ ଶବ୍ଦ ତନୁର୍ , କୁର୍ଦ୍ଦିଶ୍ ଶବ୍ଦ ତେନୁର୍, ତୁର୍କୀ ଶବ୍ଦ ତନ୍ଦିର, ତୁର୍କମେନୀ ଶବ୍ଦ ତମ୍‍ଦିର୍, ଉଜବେକି ଶବ୍ଦ ତନ୍ଦିର ।
ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ପଞ୍ଜାବୀ ତନ୍ଦୁର ପାରମ୍ପରିକ ରୂପେ ମାଟିରେ ତିଆରି ଓ ଏହାର ଆକାର ଘଣ୍ଟା ପରି ।
କାଠ ବା କୋଇଲା ଜାଳେଣୀ ବ୍ୟବହାର କରି ମାଟି ତଳେ ବା ମାଟି ଉପରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇପାରୁଥିବା ଏହି ତନ୍ଦୁରର ଅଭ୍ୟନ୍ତରର ତାପମାତ୍ରା ପ୍ରାୟ ୪୮୦ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ ରଖାଯାଏ ।
ଅବିଭକ୍ତ ପଞ୍ଜାବ ଅଞ୍ଚଳରୁ ସୃଷ୍ଟ ପଞ୍ଜାବୀ ରାନ୍ଧଣାରେ ତନ୍ଦୁର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ ।
ତନ୍ଦୁର ମୁଖ୍ୟତଃ ଦକ୍ଷିଣ, ମଧ୍ୟ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ତଥା ଦକ୍ଷିଣ କକେସସରେ ରାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।
ଓଡ଼ିଆ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭାଷାକୋଷର ବିବରଣୀ ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ପାଉଁରୁଟି ତିଆରି କରାଯିବା ଚୁଲ୍ଲୀ ବା ଭାଟି ।
୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଆଜେରବାଇଜାନର ଆସ୍ତାରା ସହରରେ ଏକ ବୃହତ୍ ତନ୍ଦିର ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ।
ତୁର୍କମେନିସ୍ତାନର ପାରମ୍ପରିକ ଭୋଜିରେ କୋରେକ୍ ନାମକ ଏକ ରୁଟି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର ପ୍ରଥା ରହିଛି ।
ତମ୍‍ଦିର୍ ନାମକ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ମାଟି ଭାଟିରେ ଏହି ରୁଟି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ ।
ତନ୍ଦିରର କାନ୍ଥରୁ ବାହାରୁଥିବା ତାପରେ ତନ୍ଦିର ରୁଟି ସେକାଯାଏ ଓ ଏପରି ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ରୁଟି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଯାଇଥାଏ ।
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଲୋକେ ରୁଟି ବା ପାଉଁରୁଟି ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ରାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ତନ୍ଦିର ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ।
ତେବେ ବାଲ୍ମିକୀ ରାମାୟଣର ପ୍ରାଚୀନତା ବିଷୟରେ ଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ହିଁ ବାଲ୍ମିକୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟ ବିଷୟରେ ସମ୍ୟକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ ।
ରାମାୟଣ ମହାକାବ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ କବି ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିବର୍ତ୍ତିତ ତଥା ପରିବର୍ଦ୍ଧିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାର ମୂଳ କାବ୍ୟର ରଚନା କାଳ ତଥା ବାଲ୍ମିକୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟ ସଠିକ ଭାବେ ନିରୂପଣ ହୋଇପାରିନାହିଁ ।
ଭାରତୀୟ ବଂଶୋଦ୍ଭବ ଇଂରାଜୀ ଲେଖକ ମେନେନ୍‌ଙ୍କ ମତରେ ବାଲ୍ମିକୀ ହେଉଛନ୍ତି ମାନବ ଇତିହାସର ପ୍ରଥମ କବି ଯେ କି ରାମାୟଣ କାଳରେ ହିଁ ପ୍ରଥ୍ମ ମହାକାବ୍ୟ ରାମାୟଣ ରଚନା କରିପାରିଥିଲେ ।
କଥିତ ଅଛି ବାଲ୍ମିକୀ ରାମଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ସୀତାଙ୍କ ନିର୍ବାସନ କାଳରେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ କୁଟୀରରେ ଆଶ୍ରୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ।
ଏପରିକି, ସୀତାଙ୍କ ଯମଜ ପୁତ୍ର ଲବ ଓ କୁଶ ବାଲ୍ମିକୀଙ୍କଠାରୁ ରାମାୟଣ ଶୁଣି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ରାମଙ୍କ ଦରବାରରେ ଗାନ କରିଛନ୍ତି, ରାମ ମଧ୍ୟ ଏହି ତଥ୍ୟ ସତ୍ୟ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ କରିଛନ୍ତି ।
ଏହିପରି ଭାବରେ କେତେକଙ୍କ ମତରେ ବାଲ୍ମିକୀଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ସମସାମୟିକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ।
ବାଲ୍ମିକୀ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ସହ ନିତ୍ୟକର୍ମ ସମାପନ ନିମିତ୍ତ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଅଭିମୁଖେ ଯାଉଥାନ୍ତି ।
ଏହି ସଯୟରେ ସେ ଦେଖିଲେ ମୈଥୁନ ରତ ଏକ ସାରସ ଯୋଡ଼ାକୁ ବ୍ୟାଧଟିଏ ଶର ମାରନ୍ତେ ପୁରୁଷ ପକ୍ଷିଟି ନିହତ ହେଲା ।
ଏହି ଶୋକ ସନ୍ତପ୍ତ ଦୃଶ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମର୍ମାହତ ବାଲ୍ମିକୀଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଏହି ଶ୍ଳୋକ ବାହାରି ଆସିଲା ।
ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ସୁମାଳୀ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଅଗ୍ନି ଶର୍ମା ।
ଋଷି ନାରଦଙ୍କ କଥାରେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ଜାଣି ଋଷିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ମରା ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚରଣ ପୂର୍ବକ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତପସିଦ୍ଧି ଫଳରେ ଏହି ମରା ଶବ୍ଦ ରାମ ଶବ୍ଦରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଯାଇଛି ଏବଂ ଅଗ୍ନିଶର୍ମା ବାଲ୍ମିକୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି ।
ବାଲ୍ମିକୀ ସଂସ୍କୃତ ସାହିତ୍ୟର ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ କବି ତଥା ସଂସ୍କୃତ ରାମାୟଣର ସ୍ରଷ୍ଟା ।
ରାମାୟଣ ମହାକାବ୍ୟରେ ଭଗବାନ ରାମଙ୍କ ଜୀବନ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ବିଶ୍ୱବାସୀଙ୍କୁ ମାନବ ଜୀବନର ସତ୍ୟ ତଥା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ଅବଗତ କରାଇଛନ୍ତି ।
ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କୃତ ମହାକାବ୍ୟ ଭାବେ ରାମାୟଣ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କରିଥିବରୁ ସେ ମଧ୍ୟ ଆଦିକବି ଭାବେ ଖ୍ୟାତ ।
ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ବେଳକୁ ଟମ୍ ଖାକୁ ଏକ ସୁପ୍ ଭାବେ ପରିଗଣିତ କରାଗଲା ନାହିଁ ।
ବରଂ କୁକୁଡ଼ା ବା ବତକ ମାଂସକୁ ଫିକା ନଡ଼ିଆ କ୍ଷୀର ଓ ଗାଲାଙ୍ଗଲ ମିଶ୍ରିତ ଝୋଳ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା ।
ଭଜା ଲଙ୍କା ମରିଚର ଚଟଣୀ ସହିତ ଏହି ବ୍ୟଞ୍ଜନକୁ ପରଷିବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଥାଏ ।
ଆଧୁନିକ କାଳରେ ଟର୍କି ପକ୍ଷୀର ମାଂସ ବ୍ୟବହାର କରି ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ୟଞ୍ଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି ।
ଏହି ସବୁ ମିଶ୍ରଣରେ ସୁପ୍‍ଟି ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟଞ୍ଜନ ରୂପେ ବଢ଼ାଯାଏ ।
ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି, ସ୍କ୍ୱିଡ୍, ଶାମୁକା, ଅକ୍ଟୋପସ୍ ଓ ମାଛ ଖଣ୍ଡ ପ୍ରଭୃତି ସାନୁଦ୍ରିକ ଜୀବ ବ୍ୟବହାର କରି ଏହି ସୁପ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଗଲେ ଏହାକୁ ଟମ୍ ଖା ଥାଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ ।
ଘୁଷୁରି ମାଂସ ପଡ଼ିଥିଲେ ଏହି ସୁପ୍‍କୁ ଟମ୍ ଖା ମୁ ଏବଂ ଟୋଫୁ ପଡ଼ିଥିଲେ ଏହି ସୁପ୍‍କୁ ଟମ୍ ଖା ତାଓହୁ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ ।
ଥାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଶୈଳୀରେ ଟମ୍ ଖା କାଇ ସୁପରେ ଡିଲୃ ସାମୁଦ୍ରିକ ଉଦ୍ଭିଦ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ନାହିଁ ।
କିନ୍ତୁ ଲାଓ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଶୈଳୀରେ ଡିଲ୍ ସାମୁଦ୍ରିକ ଉଦ୍ଭିଦ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।
ଥାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଶୈଳୀରେ ଟମ୍ ଖା ସୁପରେ ଡିଲ୍ ସାମୁଦ୍ରିକ ଉଦ୍ଭିଦ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଧନିଆ ପତ୍ର ବା ସିଲାଣ୍ଟ୍ରୋ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।
ଟମ୍ ଖା କାଇ ବା ଟମ୍ ଖା ଗାଇ , ଥାଇ ଭାଷାରେ ้่่, ଲାଓ ଭାଷାରେ ົ້່່) ଥାଇ ରନ୍ଧା ଶୈଳୀରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ସୁପ୍ ।
ଏହା ଏକ ମସଲାଯୁକ୍ତ ଓ ଖଟାଳିଆ ସ୍ୱାଦବିଶିଷ୍ଟ ସୁପ୍ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ନଡ଼ିଆ କ୍ଷୀର ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।
ଥାଇଲାଣ୍ଡରେ ଅଧିକାଂଶ ଟମ୍ ଖା କାଇ ସୁପ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ନଡ଼ିଆ କ୍ଷୀର, ଗାଲାଙ୍ଗଲ୍ ଅଦା, କାଫିର୍ ଲେମ୍ବୁ ପତ୍ର, ଶତବେଧି, ଥାଇ ଲଙ୍କା, ଧନିଆ କିମ୍ବା ଡିଲ୍ ସାମୁଦ୍ରିକ ଉଦ୍ଭିଦ, ଛତୁ, କୁକୁଡ଼ା ମାଂସ, ମାଛର ସସ୍ ଓ ଲେମ୍ବୁ ରସ ପ୍ରଭୃତି ଉପାଦାନ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।
ବେଳେବେଳେ ଭଜା ଯାଇଥିବା ଲଙ୍କା ମରିଚ ମଧ୍ୟ ଏହି ସୁପ୍ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।
ଦେଶର ସାମ୍ବିଧାନିକ ନ୍ୟାୟାଳୟ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ସଙ୍ଘର ବିଭିନ୍ନ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଓ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲମାନଙ୍କର ରାୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅପିଲ୍ ନିଏ ।
ଏହା ନାଗରିକମାନଙ୍କର ମୌଳିକ ଅଧିକାରର ରକ୍ଷାକରେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀ ତଥା ଦେଶରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ବନାମ ରାଜ୍ୟ ସରକାର କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ବନାମ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦର ସମାଧାନ କରେ ।
ଏକ ପରାମର୍ଶଦାତା ହିସାବରେ, ଏହା ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କଦ୍ୱାରା ସୂଚୀତ ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଉପରେ ଶୁଣାଣି କରିଥାଏ ।
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାଯାଳୟଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ ବିଧି ଓ ନିୟମ ଭାରତରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ନ୍ୟାୟାଳୟ ତଥା କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ବନ୍ଧନୀୟ ।
ସମ୍ବିଧାନ ଧାରା ୧୪୨ ଅନୁସାରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଆଦେଶ ଲାଗୁ କରାଇବା ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ଅଟେ ଏବଂ ନ୍ୟାୟାଳୟକୁ ନ୍ୟାୟ ସ୍ଥାପନ ନିମନ୍ତେ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଅଛି ।
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାଯାଳୟ ପୂର୍ବର ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରିଭି ପରିଷଦକୁ ଅପିଲର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାଯାଳୟ ଭାବେ ବିସ୍ଥାପିତ କଲା ।
ପ୍ରାରମ୍ଭରେ, ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ସାତ ଜଣ ବିଚାରପତି ଓ ଜଣେ ମୁଖ୍ଯ ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ନେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାଯାଳୟର ପରିକଳ୍ପନା କରିଥିଲା ।
ପ୍ରାଥମିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ, ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣ୍ଡପୀଠ ମାମଲାର ଶୁଣାଣି ପାଇଁ ବସୁଥିଲେ ।
ବିଚାରପତି ସଂଖ୍ଯା ବଢିବାରୁ ସେମାନେ ଦୁଇରୁ ତିନି ଜଣ ସଦସ୍ଯ ବିଶିଷ୍ଟ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଗଠନ କରି ମାମଲାର ଶୁଣାଣି କଲେ ।
କୌଣସି ବିଧି ବା ସମ୍ବିଧାନର ଅର୍ଥ ବାହାର କରିବା ସମୟରେ ପାଞ୍ଚ ବା ଅଧିକ ଜଣ ବିଚାରପତି ମିଶି ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଗଢନ୍ତି ।
ଆବଶ୍ୟକତା ପଡିଲେ ଏକ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡପୀଠ ତାଠାରୁ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡପୀଠକୁ କୌଣସି ମାମଲା ହସ୍ତାନ୍ତର କରିପାରିବ ।
୧୮୬୧ ମସିହାରେ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ ନ୍ଯାୟାଳୟ ସ୍ଥାପନ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଭାରତୀୟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ଯାୟାଳୟ ଅଧିନିୟମ, ୧୮୬୧ ପ୍ରଣୟନ କରାଗଲା ଏବଂ କଲିକତା, ମାଡ୍ରାସ ଓ ବମ୍ବେର ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ଯାୟାଳୟ ତଥା ସେଗୁଡ଼ିକର ସହରମାନଙ୍କ ସଦର ଅଦାଲତଗୁଡ଼ିକୁ ବିଲୋପ କରିଦିଆଗଲା ।
ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନ ଅଧିନିୟମ, ୧୯୩୫ ଅଧିନରେ ଭାରତୀୟ ସଙ୍ଘୀୟ ନ୍ଯାୟାଳୟ ନିର୍ମାଣ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ନୂଆ ଉଚ୍ଚ ନ୍ଯାୟାଳୟମାନଙ୍କ ପାଖରେ ସମସ୍ତ ମାମଲା ପାଇଁ ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ଯାୟାଳୟ ହେବାର ଗରିମା ପ୍ରାପ୍ତ ଥିଲା ।
ସଙ୍ଘୀୟ ନ୍ଯାୟାଳୟ ପାଖରେ ପ୍ରାନ୍ତ ଓ ସଙ୍ଘୀୟ ପ୍ରଶାସନ ମଧ୍ଯରେ ଥିବା ବିବାଦ ସମାଧାନ ତଥା ଉଚ୍ଚ ନ୍ଯାୟାଳୟଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ ରାୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅପିଲ ଶୁଣାଣି କରିବାର ଅଧିକାର ଥିଲା ।
ଭାରତର ପ୍ରଥମ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଡ. ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦଙ୍କଦ୍ୱାରା ୨୯ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୫୪ ମସିହାରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାୟାଳୟର ଆଧାର ଶିଳା ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା ।
ଭବନର ମୁଖ୍ଯ ଭାଗଟି ୧୭ ଏକରର ଏକ ତ୍ରିଭୁଜାକାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ତିଆରି କରାଯାଇଅଛି ।
କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଲୋକକାର୍ଯ୍ୟ ବିଭାଗର ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ଅଧ୍ଯକ୍ଷ, ମୁଖ୍ଯ ସ୍ଥପତି ଗଣେଶ ଭିକାଜୀ ଦେଓଲାଲିକରଙ୍କ ନେତୃତ୍ବରେ ଭାରତୀୟ-ବ୍ରିଟିଶ ଶୈଳୀରେତିଆରି କରାଯାଇଅଛି ।
ତେଣୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାଯାଳୟ ମଧ୍ଯ ସେହିଠାରେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ପ୍ରାରମ୍ଭରେ, ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଜଣେ ମୁଖ୍ଯ ବିଚାରପତିଙ୍କ ସହ ସାତ ଜଣ ଅନ୍ୟ ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ନେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାଯାଳୟର କଳନା କରିଥିଲେ ।
୧୯୬୮ ମସିହାରେ, ବିଚାରପତି ମୋହମ୍ମଦ ହିଦାୟତୁଲ୍ଲାଃ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ମୁସଲମାନ ମୁଖ୍ଯ ବିଚାରପତି ହୋଇଥିଲେ ।
୨୦୦୦ ମସିହାର, ବିଚାରପତି କେ. ଜି. ବାଲକ୍ରିଷ୍ଣନ୍ ଦଳିତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାୟାଳୟର ପ୍ରଥମ ବିଚାରପତି ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୦୭ରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଦଳିତ ମୁଖ୍ଯ ବିଚାରପତି ହୋଇଥିଲେ ।
୨୦୧୦ରେ, ବିଚାରପତି ଏସ୍. ଏଚ୍. କପାଡିଆ ପାରସୀ ସଂଖ୍ଯାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରୁ ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ଯ ବିଚାରପତି ହୋଇଥିଲେ ।
୨୦୧୭ ମସିହାରେ, ବିଚାରପତି ଜଗଦିଶ ସିଂହ ଖେହର ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଶିଖ ମୁଖ୍ଯ ବିଚାରପତି ହୋଇଥିଲେ ।
ସ୍ତ୍ରୀ ରୂପେ ଓ ନବସ୍ଥାପିତ ବିଧିର ଧାରଣ କରୁଥିବା ଭାରତୀୟ ଗଣରାଜ୍ୟକୁ ଏକ ସନ୍ତାନ ରୂପେ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ କରୁଛି, ଅର୍ଥାତ୍ ଜଣେ ମା ନିଜ ସନ୍ତାନକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଉଥିବା ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଦର୍ଶାଉଛି ।
ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶିଳ୍ପୀ ଚିନ୍ତାମଣୀ କରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏହି ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରାଯାଇଅଛି ।
ଏହାର ମଧ୍ଯ ଭାଗ ନିକିତିର ଦଣ୍ଡ, ତଥା ଦୁଇ ପଟେ ଦୁଇଟି ନ୍ୟାୟକକ୍ଷ ନିକିତିର ଦୁଇ ଭାରକୁ ଦର୍ଶାଉଛି ।
ଭବନର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ବାର୍, ଯେଉଁଥିରେ ଭାରତର ମହାନ୍ୟାୟବାଦୀଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଧି ଅଧିକାରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ରହିଛି ଏବଂ ନ୍ଯାୟାଳୟର ଏକ ପାଠାଗାର ମଧ୍ଯ ରହିଛି ।
ଭାରତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ, ଭାରତର ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅଟେ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଅଧୀନସ୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଅଟେ ।
ଏହା ସର୍ବ ବରିଷ୍ଠ ସାମ୍ବିଧାନିକ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଅଟେ ଏବଂ ଏହି ନ୍ୟାୟିକ ପୁନରାବଲୋକନର କ୍ଷମତା ରହିଛି ।
ମୁଖ୍ୟ, ଅପିଲୀୟ ତଥା ପରାମର୍ଶିକ ଆଦି ଅଧିକାରକ୍ଷେତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାର ବିସ୍ତୃତ କ୍ଷମତା ରହିଛି ।
ଭାରତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାଯାଳୟରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡପୀଠ ୧୯୭୩ ମସିହାରେ କେଶବାନନ୍ଦ ଭାରତୀ ବନାମ କେରଳ ସରକାର ମାମଲାରେ ବସିଥିଲା ।
୧୩ ଜଣ ବିଚାରପତିଙ୍କଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଏହି ଖଣ୍ଡପୀଠ ବିଚାର କଲେ ଯେ, ସମ୍ବିଧାନର ସଂଶୋଧନ ପାଇଁ ସଂସଦ ପାଖରେ ଅସୀମିତ କ୍ଷମତା ରହିଛି ନା ନାହିଁ ।
ଏହି ମାମଲାର ଶୁଣାଣି ବେଳେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାଯାଳୟ ପ୍ରଥମ ଥରପାଇଁ ମୌଳିକ ଗଠନର ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ରୂପେ ପରିବେଷଣ କଲେ ।
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାୟାଳୟର ବିଚାରପତିମାନଙ୍କୁ ସାଧାରଣତଃ ରାଜ୍ଯ ଉଚ୍ଚନ୍ୟାୟାଳୟର ବିଚାରପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ଯରୁ ମନୋନୀତ କରାଯାଏ ।
କେବଳ ସାତଜଣ ବିଧିଜ୍ଞାତା —ଏସ୍. ଏମ୍. ସିକ୍ରି, ଏସ୍. ଚନ୍ଦ୍ର ରୋୟ, କୁଲ୍ଦୀପ ସିଂହ, ସନ୍ତୋଷ ହେଗ୍ଡେ, ଆର୍. ଏଫ୍. ନରିମନ, ୟୁ. ୟୁ. ଲଲିତ, ଏଲ୍. ନାଗେଶ୍ୱର ରାଓ ଏବଂ ଇନ୍ଦୁ ମଲହୋତ୍ରା— ହିଁ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସିଧାସଳଖ ବାରରୁ , ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି ।
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାୟାଳୟ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ, ସୁଓ ମୋତୋ ମାମଲା ଆରମ୍ଭ କରିପାରିବ ।
ଯେକୌଣସି ସନ୍ଦେହିତ ଅନ୍ୟାୟ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା, ବିଧାୟିକା ବା ନାଗରିକଙ୍କଦ୍ୱାରା ସମ୍ବିଧାନ କିମ୍ବା ନ୍ୟାୟାଳୟର ଅବମାନନା ପାଇଁ ସୁଓ ମୋତୋ ମାମଲା ଦାୟର କରିପାରିବ ।
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ ଏସିଆର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତମ ନ୍ୟାୟାଳୟ ରୂପେ ଭାରତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ।
ଏହା ଉଭୟ ସଂଘୀୟ ନ୍ଯାୟାଳୟ ଓ ପ୍ରିଭି ପରିଷଦର ନ୍ୟାୟିକ କମିଟିକୁ ଭାରତର ଶୀର୍ଷତମ ନ୍ଯାୟାଳୟ ରୂପେ ପ୍ରତିସ୍ଥାପିତ କଲା ।
ସମ୍ବିଧାନ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାଯାଳୟର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଯତ୍ନ କରିଅଛି ।
ସମ୍ବିଧାନ ଧାରା ୫୦ ଅନୁସାରେ, କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଏବଂ ନ୍ୟାୟପାଳିକାକୁ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଅଲଗା ରଖିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ରାଜ୍ଯର ଅଟେ ।
ନ୍ୟାୟତନ୍ତ୍ରର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା, ସମ୍ବିଧାନର ସର୍ବୋଚ୍ଚତା ଏବଂ ବିଧିର ଶାସନ ଇତ୍ୟାଦି ସମ୍ବିଧାନର ମୌଳିକ ଗଠନ ଅଟନ୍ତି ।
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାଯାଳୟର ରେଜିଷ୍ଟ୍ରି, ପ୍ରଧାନ ସଚିବଙ୍କ ନେତୃତ୍ବାଧୀନ ରହିଛି ।
ଏଥିରେ ତାଙ୍କ ସହାୟତା ପାଇଁ ୧୦ ଜଣ ରେଜିଷ୍ଟ୍ରାର, କେତେକ ଅତିରିକ୍ତ ରେଜିଷ୍ଟ୍ରାର ଓ ଉପରେଜିଷ୍ଟ୍ରାର ରହିଛନ୍ତି ।
ସମ୍ବିଧାନ ଧାରା ୧୪୬ ଅନୁସାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାଯାଳୟର ରେଜିଷ୍ଟ୍ରିର ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ସେବକମାନଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଏ ।
ସାରନାଥ ଅଶୋକ ସ୍ତମ୍ଭରେ ୨୪ଟି ଅର ଥିବା ଚକ୍ର ଆଧାରରେ ନ୍ଯାୟାଳୟର ମୋହରକୁ ତିଆରି କରାଯାଇଛି ।
ଏହି ଚକ୍ରକୁ ଧର୍ମର ଚକ୍ର ବୋଲି ମଧ୍ଯ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ସତ୍ଯ, ମଙ୍ଗଳ ଓ ସମତା ସମେଇ ରହିଛି ।
ଅତିକମରେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ବା ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ବିଚାରପତି ହୋଇଥିବେ,
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଧାରା ୧୪୫ ଅନୁସାରେ, ଯେଉଁ ମାମଲାରେ ସମ୍ବିଧାନର ଅର୍ଥ ବାହାର କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡେ, ସେହି ମାମଲାଗୁଡ଼ିକ ଅତିକମରେ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ବିଚାରପତି ବିଶିଷ୍ଟ ଖଣ୍ଡପୀଠଦ୍ୱାରା ଶୁଣାଣି କରାଯିବ ।
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାଯାଳୟର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ବିଚାରପତି ଏମ୍. ଫାତିମା ବିଭୀ ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ପଦାରୋହଣ କରିଥିଲେ ।
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାଯାଳୟ ନିୟମ, ୨୦୧୩ ଅନୁସାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାଯାଳୟ ସହିତ ପଞ୍ଜିକୃତ ଓକିଲମାନେ ହିଁ ନ୍ଯାୟାଳୟ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ପକ୍ଷର ଓକିଲାତି କରିପାରିବେ ।
ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ଯାଯାଳୟର ବିଚାରପତି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ମନୋନୀତ ହୋଇପାରିବେ ।
ବନ୍ନା ମିର୍ଜା ଜଣେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଯିଏକି କଥାଚିତ୍ର ଏବଂ ଦୂରଦର୍ଶନରେ ଅଭିନୟ କରିବା ସ‌ହିତ ବିଭିନ୍ନ ମଞ୍ଚ ନାଟକରେ ଅଭିନୟ କରନ୍ତି ।
ସେ ହଜାରେରୁ ଅଧିକ ଦୂରଦର୍ଶନ ନାଟକରେ ଏବଂ କିଛି ମାର୍ମିକପୂର୍ଣ୍ଣ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି ।
ସେତେବେଳେ ସେ ଏହି ଥିଏଟର ସମୂହର 'ଦେଶନାଟକ' ନାମକ ଏକ ଥିଏଟର ସଂସ୍ଥାରେ ଯୋଗ ଦେଇ ତାଙ୍କ ପେଶା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ଦୂରଦର୍ଶନ ଏବଂ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ବେତାର ସଂସ୍ଥାର ଜଣେ ନାମକରା କଳାକାର ।
ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଏଟର ନାଟକ ହେଲା 'ନିତ୍ୟପୂରାଣ', 'ଦର୍ପଣେ ଶରତଶଶୀ', 'ଏ ଡଲ୍', 'ହାଉସ୍', 'ଘରଲୋପଟ' ଏବଂ ଆହୁରି ଅନେକ ।
ଚାରୁନିଗମ ଅଥବା ପ୍ରାଚ୍ୟାନ୍ତ ଭଳି ନାଟ୍ୟ ସଂସ୍ଥା ବନ୍ନାଙ୍କୁ ଜଣେ ଶିକ୍ଷକ ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେବାକୁ ବାରମ୍ବାର ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କିଛି ସାମାଜିକ ସଂସ୍ଥା ତାକୁ ଖାଲି ଶିକ୍ଷକ ନୁହେଁ, ନାଟକର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ସ‌ହିତ ଜଣେ ସାର୍ବଜନିନ ବକ୍ତା ଭାବରେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି ।
ଜଣେ ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ଭାବରେ ସେ ୟୁଏନ୍ଏଫ୍‌ପିଏ, ୟୁଏସ୍ଏଆଇ‌ଡି, ୱାରଲ୍ଡ ଭିଜିଅନ୍ ଭଳି ବେସରକାରୀ ଆଦି ସଂସ୍ଥା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ।
ଏହି ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ଯୁବ ଏବଂ ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ ତ‌ଥା ବିକାଶ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ।
ଏତଦ୍‌ ବ୍ୟତୀତ ସେ ଏଡ୍‌ସ୍, ଗୁଟୁଖା, ଆତଙ୍କବାଦୀ ତ‌ଥା ଯୁବଶକ୍ତି ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ ସଚେତନତା ଅଭିଯାନ ଆଦି ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବେସରକାରୀ ସଂସ୍ଥା ଆଦି ସ‌ହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ।
ଆକ୍ଟରସ୍ ଇକ୍ୟୁଟି, ଦୂରଦର୍ଶନ କଳାକାରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବ୍ୟବସାୟୀ ସଂସ୍ଥାର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସମ୍ପାଦକ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ ସେ ୨୦୧୮ରୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ।