polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ଏହାର ମୁଣ୍ଡଟି ଏକ ବଡ଼ ତରଭୁଜ ପରି ଗୋଲ ଓ ଥଣ୍ଟଟି ସେତେ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ବାରି ହୁଏ ନାହିଁ ।
ଏହାର ଗୋଟିଏ ଡେଣା ତ୍ରିଭୁଜାକାର, ଛୋଟ ଓ ମୁଣ୍ଡପଟରୁ ଶରୀରର ଲମ୍ବର ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ଦୂରତାରେ ପିଠି ଉପରେ ରହିଥାଏ ।
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ଦେହରେ ପିଠି ପଟଟି ହାଲୁକା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ତଳପଟର ପେଟ ଅଂଶଟି ଧଳା ହୋଇଥାଏ ।
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପିଚକାରୀ କଣାଟି ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକୃତି, ଅନ୍ୟ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଓ ମୁହଁର ସାମନା ପଟକୁ ଖୋଲେ ।
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଛୋଟିଆ ଥଣ୍ଟ ଅନ୍ୟ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ଥଣ୍ଟରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଭିନ୍ନ ଓ ଏହାର ଉପର ଓ ତଳ ମାଢିରେ ୧୨ରୁ ୧୯ଟି ଦାନ୍ତ ରହିଥାଏ ।
ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଏକ ଅଣ୍ଡିରା ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ସର୍ବାଧିକ ୨.୭୫ ମିଟର୍ ଥିଲା ।
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ସମୁଦ୍ର ଉପକୂଳରେ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାତିର ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ଗଭୀର ସମୁଦ୍ରରେ ରହୁଥିବାରୁ ମଣିଷମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପଦ୍ୱାରା ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାନ୍ତି ।
ମାଛ ଧରିବା ପାଇଁ ଲଗାଯାଇଥିବା ଜାଲରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଛନ୍ଦିହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାର ସର୍ବାଧିକ ସମ୍ଭାବନା ରହିଥାଏ ।
ଅଦ୍ୟାବଧି ପ୍ରକାଶିତ ଅଧିକାଂଶ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ମୃତ୍ୟୁର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ମାଛ ଓ କଙ୍କଡା ଧରିବା ନିମନ୍ତେ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜାଲ ।
ବ୍ରହ୍ମଦେଶରେ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ମାଛଶିକାର, ସୁନାଛଣା ଓ ନଦୀବନ୍ଧ ତିଆରି ଇତ୍ୟାଦି ମାନବିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ।
ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନେ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଏହି ଦୁରାବସ୍ଥା ପ୍ରତି ସଚେତନ ଓ ସଜାଗ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ କୌଳିକ ବୃତ୍ତି ଛାଡି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେଣୁ ଏପରି ଦୁର୍ଘଟଣା ବନ୍ଦ ହୁଏନାହିଁ ।
ମାଛ ଶିକାର ପାଇଁ ପାଣିବୋମାର ବ୍ୟବହାରରେ ଭିଏତ୍‍ନାମ୍ ଓ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ମୃତ ହେବା ଏକ ସାଧାରଣ ଦୁର୍ଘଟଣା ।
ମାଛଜାଲରେ ଛନ୍ଦି ହୋଇ ପ୍ରାଣ ହରାଇବାର ବିପଦରେ ଥିବା ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ୭ଟିରୁ ୫ଟି ଉପପ୍ରଜାତିଙ୍କୁ ର ତାଲିକାରେ “ ” ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ମାଲମ୍ପାୟାର ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ପ୍ରଜାତି ୧୯୮୬ ମସିହାରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲେ ।
ବୋର୍ଣ୍ଣିଓର ମହାକାମ ନଦୀରେ ମାଛଙ୍କ ପାଇଁ ଲଗାଯାଇଥିବା ଜାଲ ୭୩% ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ମୃତ୍ୟୁର ଏକମାତ୍ର କାରଣ ।
ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ମାଛ ଶିକାର ଓ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଯନ୍ତ୍ରଚାଳିତ ଡଙ୍ଗା ପାଣିରେ ବୁଲିବା ଯୋଗୁଁ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ଡଙ୍ଗା ଇତ୍ୟାଦିରୁ ଦୂରରେ ରହନ୍ତି ଓ ଡଙ୍ଗାର ଉପସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ଜାଣିପାରିଲେ ଗଭୀର ପାଣିକୁ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି ।
ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଧୀର ବେଗବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଣିରେ ଲମ୍ଫ ମାରିବା, ଲେଉଟିବା ଇତ୍ୟାଦି ଅନେକ କୌଶଳ ଦେଖାନ୍ତି ।
ପାଟି ପଟୁ ପିଚକାରୀ ଭଳି ପାଣି ଛାଡି ଏମାନେ ଆଖପାଖର ମାଛମାନଙ୍କୁ ଭ୍ରମରେ ପକାଇଦିଅନ୍ତି ଓଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ସେହି ମାଛମାନଙ୍କର ଶିକାର କରନ୍ତି ।
କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ୨୫ ସଦସ୍ୟବିଶିଷ୍ଟ ଦଳ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି ।
ପ୍ରାୟତଃ ୬ରୁ କମ୍ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଓ ୧୫ରୁ ଅଧିକ ସଭ୍ୟର ଗୋଷ୍ଠୀ କମ୍ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ ।
ଦଳରେ ରହିବା ଏବଂ ବୁଲିବାଦ୍ୱାରା ଶିକାର, ସାମାଜିକ ସଦ୍‍ଭାବ ଓ ଅଣ୍ଡିରା ଓ ମାଈମାନଙ୍କ ମିଳନ ଇତ୍ୟାଦି ସହଜସାଧ୍ୟ ହୋଇଥାଏ ।
କେବଳ ଗଭୀର ପାଣିକୁ ବୁଡିବା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ଏମାନଙ୍କ ଲାଞ୍ଜ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପାଣି ଉପରେ ଦେଖାଯାଏ ।
ଲାଓସ୍‍ରେ କରାଯାଇଥିବା ୨୭୭ଟି ପରୀକ୍ଷଣରେ ଦଳର ଶେଷ ସଭ୍ୟ ବୁଡ ପକାଇବା ଓ ପ୍ରଥମ ସଦସ୍ୟ ପୁଣି ଉପରକୁ ଆସିବାର ସମୟ ବ୍ୟବଧାନର ମଧ୍ୟମା ୧୧୫.୩ ସେକେଣ୍ଡ ନିର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଏହି ପରୀକ୍ଷଣରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ବୁଡର ସମୟସୀମା ୧୯ ସେକେଣ୍ଡରୁ ନେଇ ୭.୧୮ ମିନିଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେବା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା ।
ଏମାନଙ୍କ ଲମ୍ଫର ମାତ୍ରା ଅତି କମ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପରି ଏମାନେ ଡଙ୍ଗା ନିକଟରେ ଧନୁଷାକୃତି ପଥରେ ଚଳପ୍ରଚଳ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ।
ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ହେଲେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ କୂଳ ପଟକୁ ଅପସରି ଯାଆନ୍ତି ।
ପୋଷା କୁବ୍‍ଜା ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଓ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଜଳାଶୟରେ ରଖିଲେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଚଳପ୍ରଚଳ କ୍ଷେତ୍ର ଖୁବ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଯିବା ଦେଖାଯାଏ ଓ କୁବ୍‍ଜା ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ନିଜ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇ ଅଧିକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚଳପ୍ରଚଳ କରନ୍ତି ।
ଚିଲିକା ହ୍ରଦର କେତେକ ସ୍ଥାନୀୟ ମାଛଧରାଳୀଙ୍କ ଅନୁସାରେ ବେଳେବେଳେ ଚିଲିକା ମୁହାଣ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଉଭୟ ବୋତଲନାକ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଓ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଏକା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଖାଦ୍ୟ ସନ୍ଧାନରେ ଆସିଯାଆନ୍ତି ଓ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ଭୟରେ ହ୍ରଦ ଭିତରକୁ ପଳାଇଯାଆନ୍ତି ।
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ଅସ୍ଥିତ୍ୱ ବିପଦମୁଖରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରଜାତିର ସର୍ବମୋଟ ସଂଖ୍ୟା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏକ ବୃହତ୍ ଅଞ୍ଚଳବ୍ୟାପୀ ସର୍ବେକ୍ଷଣ କରାଯାଇ ନାହିଁ ।
ବିଶ୍ୱରେ ଏମାନଙ୍କ ସମୁଦାୟ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୭୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ହେବ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଇଛି ଓ ସେଥିରୁ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ନିକଟରେ ବସବାସ କରନ୍ତି।
ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ଓ ଭାରତ ଛଡା ଅନ୍ୟ ସବୁ ଦେଶରେ ଏମାନଙ୍କ କମ୍ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ଏମାନଙ୍କୁ “ ” ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ବାସ କରୁଥିବା ୮ଟି ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ଓ ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସେମାନଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ସ୍ଥିତି ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ କରାଯାଇଛି ।
ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍କୁ କିଛି ଲୋକ ଈରାବତୀ ନଦୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ବୋଲି କୁହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ଏକ ନଦୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ନୁହଁ ।
ପ୍ରକୃତରେ ଉପକୂଳ, ନଦୀ ମୁହାଣ, ତ୍ରିକୋଣଭୂମି ପାଖାପାଖି ଅଞ୍ଚଳ ବା ଲୁଣମିଶା ପାଣିରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଏହି ଜୀବଟି ଏକ ସାମୁଦ୍ରିକ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ।
ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଗଙ୍ଗା, ମେକଂଗ୍ ଓ ଈରାବତୀ ନଦୀର ମଧୁର ପାଣି ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି ।
ବଙ୍ଗୋପସାଗରରୁ ନେଇ ପାପୁଆ ନ୍ୟୁ ଗିନିଆ ଓ ଫିଲିପାଇନ୍‍ସ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ସମୁଦ୍ର ଉପକୂଳ ଛାଡି ସମୁଦ୍ରରେ ବେଶୀ ଭିତରକୁ ଯିବା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ।
ପ୍ରାୟ ୭ରୁ ୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ଯୌନ ପରିପକ୍ୱତା ଲାଭ କରନ୍ତି ।
ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ଏମାନଙ୍କ ମିଳନ ଋତୁ ଡିସେମ୍ବରରୁ ଜୁନ୍ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ ।
ତେଣୁ ଦୁଇରୁ ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମାଈ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଗୋଟିଏ ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ ।
ଶିଶୁ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୧ ମିଟର୍ ଓ ଓଜନ ହାରାହାରି ୧୦ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ହୋଇଥାଏ ।
ଜନ୍ମର ପ୍ରାୟ ୨ ବର୍ଷ ପରେ ଶିଶୁମାନେ ସାଧାରଣ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି ।
ଏହି ପ୍ରଜାତିର ନାମରେ ବ୍ୟବହୃତ ଏକ ଲାଟିନ୍ ଶବ୍ଦରୁ ଉଦ୍ଧୃତ ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଲା “ଛୋଟ ଥଣ୍ଟବିଶିଷ୍ଟ” ।
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲୀୟ ସ୍ନବ୍‍ଫିନ୍ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ପ୍ରଜାତିର ସମ୍ପର୍କୀୟ ।
୨୦୦୫ ମସିହାରେ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଜେନେଟିକ୍ ବିଶ୍ଳେଷଣ ପରେ ସ୍ନବ୍‍ଫିନ୍ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଣୀ ରହିଥିବା ଓ ଉତ୍ତର ଷ୍ଟ୍ରେଲୀୟ ଉପକୂଳରେ ରହୁଥିବା ଡଲ୍‍ଫିନ୍ “ ” ପ୍ରଜାତିର ବୋଲି ଜଣାପଡିଲା ।
ଲାଓସ୍‍ରେ ମେକଂଗ୍ ନଦୀ ଉପରେ ଏକ ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କରାଯିବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି ।
ଲାଓସ୍ ସରକାରଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ନଦୀବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ ହେଲେ ଉପରମୁଣ୍ଡ ଓ ତଳ ମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା କାମ୍ବୋଡିଆରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ ।
ମେକଂଗ୍ ନଦୀର ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ଅଧିବାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ନଷ୍ଟ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି ।
ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ ସମୟରେ ପଥର ଫଟାଇବା ପାଇଁ ବୋମା ବ୍ୟବହାର କରିବା ଅବଶ୍ୟମ୍ଭାବୀ ।
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶ୍ରବଣ ଶକ୍ତି ଏହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହେବ ଓ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁମୁଖରେ ପଡିବେ ।
ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲେ, ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଶରୀରର ରଙ୍ଗ ପାଉଁଶିଆ ବା ଗାଢ ନୀଳ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ ।
ଏମାନଙ୍କ ତଳପଟି ଫିକା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ ଓ ଏଥିରେ କୌଣସି ଚିହ୍ନ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏନାହିଁ ।
ଡେଣାହୀନ ପର୍ପୋଇଜ୍ ପ୍ରଜାତି ଦେଖିବାରେ ଏକା ପ୍ରକାରର ଓ ଏମାନଙ୍କ ପିଠିଡେଣା ନଥାଏ ।
କିନ୍ତୁ କୁବ୍‍ଜା ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ ଆକାରରେ ବହୁତ ବଡ଼, ଏହାର ଥଣ୍ଟର ଆକାର ଓ ପିଠିଡେଣା ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ।
ଭାରତର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳସ୍ଥ ବିଶାଖପାଟଣାରେ ୧୮୫୨ ମସିହାରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ଏକ ପ୍ରଜାତି ବିଷୟରେ ସାର୍ ରିଚାର୍ଡ୍ ଓୱେନ୍ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ୧୮୬୬ ମସିହାରେ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।
କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିବାରର ପ୍ରାଣୀ ଭାବେ ପରିଗଣିତ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ବିଶେଷଜ୍ଞ ସହମତି ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ।
ବୋର୍ଣ୍ଣିଓ ଦ୍ୱୀପରେ ମୁହାଣ ଓ ଉପସାଗରରେ ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
ମାଲେସିଆର ସାବା ଅଞ୍ଚଳର ସନ୍ଦାକାନ, ସାରାୱାକ୍ ଓ ବୃନେଇ ର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଦେଖାଯାଇଛି ।
ପୂର୍ବ କାଳିମନ୍ତନର ମହକାମ ନଦୀରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ଏକ ନମୁନା ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିଲା ।
ଅବିଶ୍ୱସ୍ତ ସୂତ୍ରରୁ ପୁଷ୍ଟି ହୋଇଥିବାରୁ ଚୀନ, ତାଇୱାନ୍, ହଂଗ୍ କଂଗ୍‍ରେ ଏମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଏକ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ।
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ବା ଶିଶୁମାର ବା ଭୁଆସୁଣୀ ମାଛ ଏକ ପ୍ରକାରର ସାମୁଦ୍ରିକ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ମାଛ ।
ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆର ନଦୀ, ନଦୀ ମୁହାଣ, ଜୁଆରିଆ ମୁହାଣ ଇତ୍ୟାଦି ସ୍ଥାନରେ ଏମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି ।
ପାଣିରେ ଚଳପ୍ରଚଳ ହେଉଥିବା ଲଞ୍ଚ୍, ଷ୍ଟିମର୍ ଓ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଜାହାଜ ଯୋଗୁଁ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ହୁଏ ଓ ଏହା ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
ଶବ୍ଦରେ ଡରିଯାଇ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ପାଣିରେ ସ୍ୱାଭାବିକରୁ ଅଧିକ ଗଭୀରତାକୁ ବୁଡିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ।
ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର ନିଜ ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ।
ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ମାଛ, କଙ୍କଡା, ଚିଙ୍ଗୁଡି, ଲବ୍‍ଷ୍ଟର୍, ଅକ୍ଟୋପସ୍, ସ୍କ୍ୱିଡ୍ ଇତ୍ୟାଦି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇପାରନ୍ତି ।
ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣ ସମୟରେ ପ୍ରାୟ ୭ଟି ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ନିଜ ଶିକାର ଚାରିପଟେ ଏକ ଗୋଲେଇ ତିଆରି କରି ବୁଲନ୍ତି ।
ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ସ୍ତନପାୟୀ ପ୍ରାଣୀ ହୋଇଥିବାରୁ ଅନ୍ୟ ଜଳଚର ଜୀବଙ୍କ ବିପରୀତ ଏମାନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଜଳପତ୍ତନ ଉପରକୁ ଆସି ପ୍ରଶ୍ୱାସ ନେବାକୁ ହୁଏ ।
ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ମନର ଭୟ ସଞ୍ଚାର ହେଲେ ସେମାନେ ଗଭୀର ପାଣିକୁ ଡେଇଁଯାନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ନିଶ୍ୱାସପ୍ରଶ୍ୱାସ ନେଇ ନପାରି ବୁଡିଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ବଢିଯାଏ ।
ମାଈ କିମ୍ବା ଅଣ୍ଡିରା ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟ ପାଇଁ ପ୍ରଣୟ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଖୋଜି ବୁଲନ୍ତି ।
ପ୍ରଣୟ ପ୍ରାର୍ଥୀ ମିଳିଲେ ପେଟକୁ ପେଟ ଲଗାଇ ପ୍ରେମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ।
୨୦୦୬ର ତେଲୁଗୁ କଥାଚିତ୍ର ବୋମାରିଲୁ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲା ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଏହି ପ୍ରଥମ ଫିଲ୍ମ‌ଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ।
ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଜେନେଲିଆଙ୍କ ସ‌ହିତ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ନାୟକ ଭାବରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟିର ତାଙ୍କୁ ସମୀକ୍ଷକଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ମଧ୍ୟ ଆଣିଦେଇଥିଲା ।
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନାମ ରଖାଯାଇଥିଲା ସନ୍ତୋଷ ସୁଭ୍ରମଣିୟମ୍ ଏବଂ ଏଥିରେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣିଥରେ ନାୟିକା ଭାବରେ ନିଆଯାଇଥିଲା ।
ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଏବଂ ସେହି ବର୍ଷ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ତାଙ୍କର ଏକ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜାନେ ତୁ. ୟା ଜାନେ ନା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ସମୀକ୍ଷକମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ ।
ଅନେକ ତେଲୁଗୁ ଓ ତାମିଲ ସଫଳ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରି ଜେନେଲିଆ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜଗତରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।
ଅଭିନୟ ବ୍ୟତୀତ ଜେନେଲିଆ ଏକ ଦୂରଦର୍ଶନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଉପସ୍ଥାପିକା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ବିନ୍ଦାସ ଚେନାଲରେ ପ୍ରସାରିତ ଏହି ଧାରାବାହିକ ବିଗ୍ ସୁଇଚ୍‌‌ ଛୋଟପିଲାମାନଙ୍କର ଅସୁବିଧା ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ଥିଲା ।
ଏହିସ‌ହିତ ସେ ଫାଣ୍ଟା, ଭିର୍ଜିନ୍ ମୋବାଇଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ, ଫାଷ୍ଟ‌ଟ୍ରାକ୍, ଏଲ୍.ଜି. ମୋବାଇଲ, ଗାର୍ନିଅର ଲାଇଟ୍, ମାର୍ଗୋ ସାବୁନ ଏବଂ ପର୍କ ଚକୋଲେଟ ପାଇଁ ବିଜ୍ଞାପନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଏବଂ ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ ଅଭିନୟ କରନ୍ତି ।
ପାର୍କର ପେନ୍‌ର ଏକ ବିଜ୍ଞାପନରେ ସେ ଅଭିନେତା ଅମିତାଭ ବଚ୍ଚନଙ୍କ ସ‌ହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
୨୦୦୩ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ତୁଝେ ମେରି କସମ ଥିଲା ଜେନେଲିଆଙ୍କର ପ୍ରଥମ କଥାଚିତ୍ର ।
ସେହିବର୍ଷର ଅନ୍ୟ ଏକ ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ବଏଜ୍ ଜେନାଲିଆଙ୍କୁ ଅଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ସେ ତେଲୁଗୁ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
ଜେନେଲିଆ ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତା ରିତେଶ ଦେଶମୁଖଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।
୨୦୦୩ରେ ଜେନେଲିଆଙ୍କର ପ୍ରଥମ କଥାଚିତ୍ରରୁ ତାଙ୍କର ରିତେଶଙ୍କ ସ‌ହ ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲା ।
ଏହାପରେ ଉଭୟ କିଛି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଏକାଠି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଉଭୟ ନିଜର ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ ଜଣାଇବା ସ‌ହ ନିର୍ବନ୍ଧ କରିବାର ଯୋଜାନ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ମାତ୍ର ରିତେଶଙ୍କର ବାପା ତ‌ଥା ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଭୂତପୂର୍ବ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ବିଳାଶ ରାଓ ଦେଶମୁଖ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବରେ ରାଜି ନ ଥିଲେ ।
ଏହାପରେ ୩ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୨ରେ ଉଭୟ ରିତେଶ ଏବଂ ଜେନିଲିଆଙ୍କର ମରାଠୀ ପରମ୍ପରାରେ ବିବାହ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ପରଦିନ ଚର୍ଚ୍ଚରେ ପୁଣିଥରେ ବିବାହ ହୋଇଥିଲା ।
ଆସାମର ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥାନରେ ଏହାକୁ ଭୂତ୍ ଜୋଲୋକିୟା ବା ବିହ୍ ଜୋଲୋକିୟା କୁହାଯାଏ ।
ଆସାମରେ ବିଭିନ୍ନ ଜାତିର ନାମରେ ବିଭିନ୍ନ ଗଛର ନାମ ରଖାଯାଉଥିବାରୁ ଏପରି ନାମକରଣ ସମ୍ଭବପର ।
ଆସାମର ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ରାଜ ମରିଚକୁ ଲୋକେ ନୋଗା ଜୋଲୋକିୟା ବୋଲି ମଧ୍ୟ କହିଥାନ୍ତି ।
ଏହି ନାମଟି ନାଗାଲ୍ୟାଣ୍ଡର ପାହାଡ଼ ଓ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ବୀର ନାଗା ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ଦିଆଯାଇଛି ।
ଏହାର ବଡ଼ ଆକାର ପାଇଁ ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଏକ ନୂଆ ଈଂରାଜୀ ନାମ "ନାଗା କିଂଗ୍ ଚିଲି" ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଯାଇଥିଲା ।
ନାଗାଲ୍ୟାଣ୍ଡର କଥିତ ଭାଷାରେ ଏହି ଲଙ୍କାକୁ ରାଜା ମିର୍ଚା ରାଜା ମିର୍ଚି ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିବାରୁ ଏପରି ନୂଆ ଈଂରାଜୀ ନାମ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଇପାରେ ।
ତେବେ ଅହମିୟା ଭାଷାର ନାମ ଭୂତ୍ ଜୋଲୋକିୟା ଓ ବିହ୍ ଜୋଲୋକିୟା ଭାରତରେ ଏହାର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବୋଲାଯାଉଥିବା ନାମ ।
ଆସାମରେ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା ଅନୁସାରେ ବିହ୍‍ର ଅର୍ଥ ହେଲା ବିଷ ଓ ଜୋଲୋକିୟାର ଅର୍ଥ ହେଲା ଶିମଳାଲଙ୍କା ।
ରାଜ ମରିଚ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କେହି କେହି ରହସ୍ୟମୟୀ ଭାରତୀୟ ମରିଚ, ଭାରତୀୟ କର୍କଷ ମରିଚ ଓ ଶାଗା ଜ୍ଲୋକିୟା ଇତ୍ୟାଦି ନାମର ପ୍ରୟୋଗ ମଧ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି ।
ମଣିପୁରୀ ଭାଷାରେ ଊ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଲା ଗଛ ଓ ମୋରୋକ୍ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଲା ଲଙ୍କା ।
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଅଧିକ ଉତ୍ତାପରୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ରାଜ ମରିଚ ଖାଆନ୍ତି ।
ଏହି ମରିଚକୁ ଲୋକେ ଖରାରେ ଶୁଖାଇ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଖାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ।
ଏହି ମରିଚକୁ ଶିଳରେ ବାଟି ସେଥିରୁ ତିଆରି ହେଉଥିବା ଚଟଣି ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତର ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ ।
ଭାରତର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ଲୋକେ ରାଜ ମରିଚ ଗୁଣ୍ଡ ନିଜ ଘର ଚାରିପଟେ ରହିଥିବା ଘେରି ବାଡ଼ ଉପରେ ଛିଞ୍ଚି ଦିଅନ୍ତି ବା ଧୂଆଁ ବାଣରେ ରାଜ ମରିଚ ଗୁଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
ବଣୁଆ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ଗାଁଠାରୁ ଓ ଚାଷଜମିରୁ ଦୂରେଇ ରଖିବା ପାଇଁ ଏପରି କରାଯାଇଥାଏ ।
ଅତ୍ୟଧିକ ରାଗ ହୋଇଥିବାରୁ ବିଶ୍ୱରେ ଆୟୋଜିତ ବିଭିନ୍ନ ରାଗ ଜିନିଷ ଖାଇବା ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ରାଜ ମରିଚ ଉପସ୍ଥିତ ଥାଏ ।
୨୦୦୭ ମସିହାରେ ଗିନିଜ୍ ବୁକ୍ ଅଫ୍ ୱଲ୍ଡ୍ ରେକର୍ଡ୍ସରେ ରାଜ ମରିଚକୁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ରାଗ ଲଙ୍କା ବୋଲି ମାନ୍ୟତା ମିଳିଥିଲା ।
ମେକ୍ସିକୋର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଗ ଶସ୍ ଟାବାସ୍କୋଠାରୁ ରାଜ ମରିଚ ୪୦୦ ଗୁଣ ଅଧିକ ରାଗ ।
ମରିଚର ରାଗକୁ ସ୍କୋଭିଲ୍ ରାଗ ଏକକ ଦ୍ୱାରା ମପାଯାଏ ଓ ରାଜ ମରିଚ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ମାନ ୧୦ ଲକ୍ଷରୁ ବି ଅଧିକ ।
ତେବେ କଲମୀକରଣରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଅନ୍ୟ କେତେକ ଲଙ୍କା ଏହାକୁ ପଛରେ ପକାଇ ଦେଇଛନ୍ତି ।
୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ରକ୍ଷା ଅନୁସନ୍ଧାନ ଓ ବିକାଶ ସଙ୍ଗଠନ ର ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ହାତ ବୋମାରେ ଲଙ୍କା ମରିଚ ଗୁଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଥିଲେ ।
ଲୁକ୍କାୟିତ ଆତଙ୍କବାଦୀଙ୍କୁ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ରାସାୟନିକ ଓ ଗ୍ୟାସୀୟ ବୋମା ତୁଳନାରେ ଏହା କମ୍ ମରଣାନ୍ତକ ।
ଦୁର୍ବୃତ୍ତ ଓ ଅସାମାଜିକ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ନିଜର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଲଙ୍କାଗୁଣ୍ଡ ସ୍ପ୍ରେ ବ୍ୟବହାର କରିବାପାଇଁ କୁହାଯାଏ, ସେଥିରୁ କେତେକ ସ୍ପ୍ରେରେ ରାଜ ମରିଚ ଗୁଣ୍ଡ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
ରାଜ ମରିଚ ଗୁଣ୍ଡର ବ୍ୟବହାର କରି ତିଆରି ହୋଇଥିବା ବୋମା, ଧୂଆଁବାଣ ଇତ୍ୟାଦି ଉତ୍ତେଜିତ ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀଙ୍କୁ ଇତଃସ୍ତତଃ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ବୋଲି ମତ ରଖିଥିଲା ।
ରାଜ ମରିଚର ବାହ୍ୟ ଆକୃତି ଭାରତରେ ମିଳୁଥିବା ଅନ୍ୟ ଶିମଳାଲଙ୍କା ଓ ସାଧାରଣ ଲଙ୍କାଠାରୁ ପତଳା ଓ ଭିନ୍ନ ।
ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ରାଜ ମରିଚର ଦୁଇଟି ପ୍ରକାର ରହିଛି – ଗୋଟିଏର ଚୋପା ଚିକ୍କଣିଆ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟଟି ଟିକିଏ ଖଦଡ଼ା ।
ଚିକ୍କଣିଆ ରାଜ ମରିଚ ଗଛରେ ଅଧିକ ଫଳ ଲାଗେ, ଏହି ଗଛର ଆକାର ଛୋଟ କିନ୍ତୁ ଦୃଢ଼ ଶାଖାବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ ।
ଭାରତରେ ମିଳୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଲଙ୍କା ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ରାଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଏହି ଲଙ୍କାର ଅନ୍ୟ କେତେକ ସ୍ଥାନୀୟ ନାମ ହେଲା : ଭୂତ୍ ଜୋଲୋକିୟା, ଊ-ମୋରୋକ୍, ଲାଲ୍ ନାଗା, ନାଗା ଜୋଲୋକିୟା ଇତ୍ୟାଦି ।
ଏହି ମରିଚ ମୁଖ୍ୟତଃ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତର ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ଆସାମ, ନାଗାଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଓ ମଣିପୁର ଇତ୍ୟାଦି ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କରେ ଚାଷ କରାଯାଏ ।
ଚୀନୀ ଶିମଳାଲଙ୍କା ଓ ଫ୍ରୁଟେଶିନ୍ସ ଶିମଳାଲଙ୍କାର କଲମୀକରଣରୁ ଏହି ମରିଚର ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଏହି ମରିଚ ବଙ୍ଗଳାଦେଶରେ ମିଳୁଥିବା ନାଗା ମୋରିଚ୍‍ର ନିକଟ ସମ୍ପର୍କୀୟ ।
୨୦୦୫ ମସିହରେ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ଅନୁସାରେ ଆସାମର ତେଜପୁରରେ ମିଳୁଥିବା ରାଜ ମରିଚ ଗ୍ୱାଲିୟର୍‍ର ଶୁଷ୍କ ଜଳବାୟୁରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ରାଜ ମରିଚଠାରୁ ଦୁଇ ଗୁଣ ଅଧିକ ରାଗ ।
ମଣିପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କେତେକ ଗବେଷକ ପରୀକ୍ଷା କରି ଦେଖିଥିଲେ ଉତ୍ତର ପୂର୍ବ ଭାରତ ଛଡ଼ା ଭାରତର ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଚାଷ କରାଗଲେ ରାଜ ମରିଚର ସ୍କୋଭିଲ୍ ମାନ ପ୍ରାୟ ୩୨୯୧୦୦ ହୋଇଥାଏ ।
୨୦୧୫ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ଗୁମ୍ଫା ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ସଜ୍ଜଦ୍ ଅହମଦକୁ ବାହାର କରାଇବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ସୈନିକମାନେ ରାଜ ମରିଚ ଗୁଣ୍ଡ ଥିବା ବୋମା ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ ଓ ନିଜ ଯୋଜନାରେ ସଫଳ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ।
୨୦୧୬ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ଭାରତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ସେନାନୀମାନେ କାଶ୍ମୀରରେ ବିବାଦୀୟ ପେଲେଟ୍ ଗନ୍ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଲଙ୍କାଗୁଣ୍ଡ ବୋମା ବ୍ୟବହାର କରିବେ ବୋଲି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ।
ଅନ୍ୟ ବହୁତ ପ୍ରକାରର ଲଙ୍କାରେ କିନ୍ତୁ ଏହି ଉପାଦାନ କେବଳ ମଞ୍ଜି ଓ ମଞ୍ଜିକୁ ଧରି ରଖିଥିବା ପ୍ଲାସେଣ୍ଟାରେ ମିଳେ ।
ଅପର୍ଣ୍ଣା ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ଅନେକ ଗୀତକୁ ଗାୟନ କରି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ ।
୧୯୧୯ ମସିହାରେ ଅପର୍ଣ୍ଣାଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏକ ଓଡ଼ିଶୀ ଗୀତ ଶୁଣି ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ ଅପର୍ଣ୍ଣାଙ୍କୁ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିରୁ ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳକୁ ଆଣିଥିଲେ ।
ଅପର୍ଣ୍ଣା ତିନି ମାସ ଧରି ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳର ବନବିଦ୍ୟାଳୟଠାରେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।
ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣଙ୍କ ରଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ଅପର୍ଣ୍ଣା ଗାୟନ, ବୀଣା ବାଦନ, ବୋଲି ଓ ଭଙ୍ଗୀ କବିତାର ଶୈଳୀ ଦର୍ଶାଇ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଶିଖାଇଥିଲେ ।
ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ଏକ ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣା ଥିଲା ଯେ ଗ୍ରାମୋଫୋନରେ କଣ୍ଠ ରେକର୍ଡ଼ କରାଗଲେ ଗାୟକଙ୍କ କଣ୍ଠସ୍ୱର ଆଉ ରହିବ ନାହିଁ ।
ଦେଶରେ ନୂଆ ନୂଆ ଗ୍ରାମୋଫୋନ ଆସିଥିବାରୁ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅମୂଳକ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ।
ଅପର୍ଣ୍ଣାଙ୍କ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଏ ଯେ ସେ ଏହି କାରଣରୁ ଗ୍ରାମୋଫୋନ ରେକର୍ଡ଼ କରିବାରୁ ବିମୁଖ ଥିଲେ ।
ସେ ଅନ୍ଧ ଥିବାରୁ ଥରେ ରାଜଦରବାରରେ ତାଙ୍କ ଗାୟନ ବେଳେ ଜଣେ ଭବିଷ୍ୟତ ସଂରକ୍ଷଣ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ତାଙ୍କର ଆଠଗୋଟି ଗୀତ ରେକର୍ଡ଼ କରିଦେଇଥିଲେ ।
ନିଜ କଣ୍ଠକୁ ଗ୍ରାମୋଫୋନରେ ଶୁଣି ଅତିଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଅପର୍ଣ୍ଣାଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗବାସ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଅପର୍ଣ୍ଣା ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଜଣେ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁରାତନ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ, ଗାୟକ ଓ ଓଡ଼ିଶୀ ପରମ୍ପରାର ବୀଣାକାର ।
ଏଥିପାଇଁ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ 'ଅନ୍ଧ ଆପନ୍ନା' ଓ 'ଉତ୍କଳର ସୁରଦାସ' ବୋଲି ଡାକୁଥିଲେ ।
ସେହି ସମୟରେ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀଣାକାର ଭାବେ ତାଙ୍କର ଖ୍ୟାତି ଥିଲା ।
ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତର ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶା ଶୈଳୀର ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ଥିଲେ ଅପର୍ଣ୍ଣା ।
ଏହି କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅମୂଳକ ମନେ ହୁଏ ଓ ଏହାର କୌଣସି ଆଧାର ଥିବା ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ ।
ଅପର୍ଣ୍ଣାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧରେ ରେକର୍ଡ଼ କରାଯାଇଥିଲେ ସମସ୍ତ ଗୀତ ଗ୍ରାମୋଫୋନର ସମୟ ସୀମା ଯାଏଁ ରେକର୍ଡ଼ ହୋଇଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସମ୍ଭବ ।
ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ରାଜଦରବାରରେ ରେକର୍ଡ଼ିଂ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଆସିବା କଥା ମଧ୍ୟ ଅସମ୍ଭବ ମନେ ହୁଏ ।
ସେ ପାଖାପାଖି ଆଠଗୋଟି ଗୀତ କଲିକତାର ଗ୍ରାମୋଫୋନ କମ୍ପାନୀ ପାଇଁ ରେକର୍ଡ଼ କରିଥିବା ଜଣାଯାଏ ।
ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ତାଙ୍କର ରାଧାଧର ସୁମଧୁରା ଗୀତଟି ସେହି ସମୟର ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭକରିଥିଲା ।
ସେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ତତ୍କାଳୀନ ଓ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଗଜପତି ରାଜାମାନଙ୍କ ରଚିତ ଅନେକ ଓଡ଼ିଶୀ ଗୀତ ଗାଇଛନ୍ତି ।
ଅପର୍ଣ୍ଣା ଅନେକ ଥର ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଦର୍ଶନ ନିମନ୍ତେ ପୁରୀ ଯାଇ ସେଠାରେ ମାସମାସ ଧରି ରହୁଥିଲେ ।
ଏହି ରହଣିଗୁଡ଼ିକ ସମୟରେ ଆଦିଗୁରୁ ସିଂହାରୀ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର କର ଅପର୍ଣ୍ଣାଙ୍କଠାରୁ ଅଳ୍ପକାଳ ଧରି ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।
କଟକର ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳ ସଙ୍ଗୀତ ଆସରଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ଅପର୍ଣ୍ଣା ଭାଗ ନେଉଥିଲେ ।
କଟକର ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ସମାଜ ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ ପ୍ରଚେଷ୍ଟାରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଏହି ସଂସ୍ଥା ତରଫରୁ ଅପର୍ଣ୍ଣା ନିଖିଳ ଭାରତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ସମ୍ମିଳନୀକୁ ଯାଇଥିଲେ ।
ଏଠାରେ ଅପର୍ଣ୍ଣାଙ୍କ ବୀଣାବାଦନ ଓ ଗାୟନ ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ତଟସ୍ଥ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଅନେକ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ ।
ଅପର୍ଣ୍ଣା ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଓଡ଼ିଶାର ତତ୍କାଳୀନ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏଷ୍ଟେଟର କରଣ ସାହିରେ ୧୮୯୩ ମସିହାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କୁ ନଅ-ଦଶ ବର୍ଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ସେ ବସନ୍ତ ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ।
ବିଜୟନଗରର ସୂର୍ଯ୍ୟନାରାୟଣ ଓସ୍ତାଦଙ୍କ ଛଅ ସାତ ବର୍ଷ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରହଣି କାଳରେ ଅପର୍ଣ୍ଣା ତାଙ୍କଠାରୁ ବୀଣାବାଦନ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।
ସେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜଦରବାରର ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ, ଗାୟକ ଓ ବାଦକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ସୋଲକରଙ୍କ ପିତା ହିନ୍ଦୁ ଜିମଖାନା ପଡିଆରେ ମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡମେନ ହିସାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।
ସ୍କୁଲ ଜୀବନରୁ ହିଁ ଏକନାଥ ଭାରତୀୟ ସ୍କୁଲ ଦଳ ତରଫରୁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ସ୍କୁଲ ଦଳ ସହିତ ଖେଳିବାକୁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଯାଇଥିଲେ ।
ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କଥା ଯେ ସେହି ଦଳରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଭାରତ ପାଇଁ ସୁନାମର ସହ ଖେଳିଥିବା ସୁନୀଲ ଗାଭାସ୍କର ଓ ମହିନ୍ଦର ଅମରନାଥଙ୍କ ପରି ଖେଳାଳି ଥିଲେ ।
ଟେଷ୍ଟ କ୍ରିକେଟରେ ଏକ ଶତକ ମଧ୍ୟ କରିଥିବା ଏକନାଥ ଉଭୟ ଦ୍ରୁତ ବୋଲିଂ ଓ ସ୍ପିନ ବୋଲିଂ କରିପାରୁଥିଲେ ।
ପ୍ରଖ୍ୟାତ କ୍ରିକେଟର ଗାରି ସୋବର୍ସଙ୍କ ମଡେଲର ଜଣେ ଅଲରାଉଣ୍ଡର ହେଇଥିବା ହେତୁ ତାଙ୍କୁ " ଗରିବର ଗାରି ସୋବର୍ସ " କୁହା ଯାଉଥିଲା ।
କିନ୍ତୁ ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ପ୍ରେମୀମାନେ ସୋଲକରଙ୍କୁ ଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫିଲଡର ହିସାବରେମାନେ ରଖନ୍ତି ।
ସେ - ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଶ୍ୱର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫିଲଡର ଥିବା କଥା ଇଂଲଣ୍ଡର ପୂର୍ବତନ ଅଧିନାୟକ ଟୋନି ଗ୍ରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି ।
ଏକନାଥ ସୋଲକର ଯାହାଙ୍କ ଡାକ ନାମ ଏକ୍କି କୁହା ଯାଉଥିଲା , ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଲ ରାଉଣ୍ଡ କ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳି ।
ସେ ତାଙ୍କର କ୍ରିକେଟ ଜୀବନ କାଳ ରେ ଭାରତ ପାଇଁ ୨୭ଟି ଟେଷ୍ଟ ଓ ୭ଟି ଏକଦିବାସୀୟ ଅନ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ମେଚ ଖେଳିଥିଲେ ।
ମାତ୍ର ୨୭ଟି ମେଚରେ ୫୩ଟି କେଚ ନେଇଥିବା ସୋଲକର ଭାରତ ଜିତି ଥିବା ସର୍ବପ୍ରଥମ ଟେଷ୍ଟ , ଯାହା ଇଂଲଣ୍ଡ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଥିଲା , ସେଥିରେ ତାଙ୍କର ଫିଲଡିଙ୍ଗର ଅବଦାନ ମୁଖ୍ୟ ଅବଦାନ ହିସାବରେ ଗଣିତ ହେଇଥିଲା ।
ତାଙ୍କର ଶାଣିତ ଫିଲଡିଙ୍ଗ ଫଳରେ ହିଁ ଭାରତୀୟ ସ୍ପିନ ବୋଲରମାନେ ଅଧିକ ୱିକେଟ ନେବାରେ ସକ୍ଷମ ହେଇଥିଲେ ।
ସେ ତାଙ୍କର ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ରୋଷେୟା, ସେକ୍ସ ୱାର୍କର୍, ରାତିରେ କ୍ଲବ୍‌ରେ ନୃତ୍ୟ କରିବା, ପୋର୍ଗି ଆଣ୍ଡ ବେସ୍ ଅପେରାରେ ନାଟକରେ ଅଭିନୟ କରିବା, ଦକ୍ଷିଣୀ ଖ୍ରିଷ୍ଟିଆନ ନେତୃ ସମ୍ମିଳନୀର ଆୟୋଜିକା ଏବଂ ଇଜିପ୍ଟ ଓ ଘାନାରେ ସମ୍ବାଦ‌ଦାତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ସେ ବିଭିନ୍ନ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ତଥା ସାଧାରଣ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଓ ଦୂରଦର୍ଶନର ଜଣେ ଅଭିନେତ୍ରୀ, ଲେଖିକା, ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା ଏବଂ ପ୍ରଯୋଜିକା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
୧୯୮୨ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ଆମରିକୀୟ ପାଠ୍ୟକ୍ରମର ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାପକଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ଥିବା ଉପାଧୀରେ ଉତ୍ତର କାଲିଫର୍ଣ୍ଣିଆର ୱାସିଂଟନ-ସଲେମ୍‌ର ୱେକ୍ ଫରଷ୍ଟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ନାମିତ କରିଥିଲା ।
ସେ ମାନବାଧିକାର ଆନ୍ଦୋଳନର ଜଣେ ନିୟମିତ ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ ମାର୍ଟିନ୍ ଲୁଥର୍ କିଙ୍ଗ୍ ଜୁନିଅର ଏବଂ ମାଲ୍‌କୋଲମ୍ ଏକ୍ସ‌ଙ୍କ ସ‌ହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସୁଥିଲେ ।
୯୦ ଦଶକର ଆରମ୍ଭରେ ସେ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ପାଖାପାଖି ୮୦ ଥର ସମ୍ମାନ‌ଜନ‌କ ପୁରସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
୧୯୯୩ ମସିହାରେ ଆମରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବିଲ୍ କ୍ଲିଣ୍ଟନ୍‌ଙ୍କର ପଦବୀଗ୍ରହଣ ସଭାରେ ମାୟା "ଓନ୍ ଦ ପଲ୍ସ ଅଫ୍ ମର୍ଣ୍ଣିଙ୍ଗ୍"‌ କବିତା ଆବୃତି କରିଥିଲେ ।
୧୯୬୧ ମସିହାରେ ରୋବର୍ଟ ଫ୍ରୋଷ୍ଟ ଜନ୍‌ ଏଫ୍. କେନେଡ଼ୀ‌ଙ୍କର ପଦବୀଗ୍ରହଣ ସଭାରେ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଏହିଭଳି କବିତା ଆବୃତି କରିଥିଲେ ଏବଂ ମାୟ ୨ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଆଇ ନୋ ହ୍ୱାଏ ଦ କେଜ୍‌ଡ୍ ବାର୍ଡ଼ ସିଙ୍ଗ୍‌ସ୍ ବ‌ହିର ପ୍ରକାଶନ ପରେ ମାୟା ଏଞ୍ଜେଲୋ ସର୍ବସାଧାରଣରେ ତାଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ବିଷୟରେ ବଖାଣିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
ଆମରିକାରେ ଥିବା କଳାଗୋରା ଭେଦଭାବ ପାଇଁ ସେ କଳାଲୋକମାନଙ୍କର ଏବଂ ମ‌ହିଳାମାନଙ୍କର ପ୍ରବକ୍ତା ଭାବରେ ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ ସେଠାରେ ଚାଲିଥିବା କଳା-ଗୋରା ଭେଦଭାବ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିବାଦର ସ୍ୱର ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।
ତାଙ୍କର ଏହି ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍କୁଲ, କଲେଜ ଏବଂ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟମାନଙ୍କରେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଆଦୃତ ହୋଇଥିଲେ, ମାତ୍ର ତାଙ୍କର ଏହିଭଳି କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମରିକାର କିଛି ପାଠାଗାରରେ ତାଙ୍କର ବ‌ହି ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧ ଲଗାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
ମାୟା ଏଞ୍ଜେଲୋଙ୍କର ଆତ୍ମକଥାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିବା ସାତୋଟି କାଳ୍ପନିକ ବ‌ହି ତାଙ୍କୁ ସବୁଠାରେ ଲୋକପ୍ରିୟ କରାଇଥିଲା ଏବଂ ସମୀକ୍ଷକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ତାଙ୍କର ନିଜର କାହାଣୀ ଭାବରେ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ ।
ସେ ତାଙ୍କର ଏହି ଆତ୍ମକଥାର ସାତୋଟି ବ‌ହିକୁ ଅନେକ ପ୍ରତିବନ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱେ ଲେଖିଥିଲେ ଏବଂ ଲେଖିବାର ଶୈଳୀକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳାଇଦେଇଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ରଚିତ ବ‌ହିଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରମୁଖ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ମୁଖ୍ଯତଃ ପରିବାର, ଯାତ୍ରା, ପରିଚୟ ଏବଂ ଜାତିବାଦ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା ।
ମାୟା ଏଞ୍ଜେଲୋ , ଜଣେ ଆମେରିକୀୟ କବି, ଗାୟିକା, ଐତିହାସିକ ଏବଂ ମାନବାଧିକାର କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଥିଲେ ।
ତା' ସ‌ହିତ ସେ ଅନେକ ନାଟକ, କଥାଚିତ୍ର ଏବଂ ଦୂରଦର୍ଶନମାନଙ୍କରେ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ୫୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ସେ ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ଏବଂ ୫୦ରୁ ଅଧିକ ସମ୍ମାନ‌ଜନ‌କ ଉପାଧି ପାଇଥିଲେ ।
ମାୟାଙ୍କର ରଚିତ ସାତୋଟି ଆତ୍ମ‌କଥା ବ‌ହି ତାଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟ କରାଇଥିଲା ।
ଏହି ବ‌ହିଗୁଡ଼ିକରେ ସେ ତାଙ୍କର ପିଲାଦିନର ଅଭିଜ୍ଞତାରୁ ବଡ଼ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ।
୧୯୬୯ରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିବା ଏହି ସାତୋଟି ବ‌ହିର ପ୍ରଥମ ଭାଗଟି ଆଇ ନୋ ହ୍ୱାଏ ଦ କେଜ୍‌ଡ୍ ବାର୍ଡ଼ ସିଙ୍ଗ୍‌ସ୍ ବ‌ହିରେ ସେ ତାଙ୍କ ପିଲାଦିନରୁ ୧୭ ବର୍ଷ ବ‌ୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାହାଣୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାନ୍ୟତା ଏବଂ ପ୍ରଶଂସା ବିଷୟରେ କିଞ୍ଚିତ୍ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ।
ଆଣବିକ ବିଜ୍ଞାନର ଜନକ ଡେମୋକ୍ରିଟସ୍ କହିଥିଲେ ଯେ ଆଲୋକ ସମେତ ବିଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥ ଓ ଅନୁଭୂତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନେକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ଅବିଭାଜ୍ୟ କଣିକାଙ୍କ ସମାହାରରେ ଗଠିତ (ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁସାରେ ଆଲୋକକୁ ସୌର-ପରମାଣୁରେ ଗଠିତ ବୋଲି ବିବେଚିତ କରାଗଲା) ।
ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ଆରବୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଆଲହାଜେନ୍ ନିଜ ଆଲୋକ ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପୁସ୍ତକରେ ପ୍ରତିଫଳନ, ପ୍ରତିସରଣ, ସୂଚିରନ୍ଧ୍ର ଲେନ୍‍ସ୍ ମଧ୍ୟଦେଇ ଆଲୋକ ଉତ୍ସରୁ ଆଖି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଲୋକର ଗତିପଥ ଇତ୍ୟାଦି ବିଷୟର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ ।
୧୬୩୦ ମସିହାରେ ରେନେ ଡେଷ୍କାର୍ଟେସ୍ କଣିକା ତତ୍ତ୍ୱର ବିପରୀତ ଆଲୋକର ତରଙ୍ଗୀୟ ପ୍ରକୃତି ବିଷୟରେ ନିଜ ପୁସ୍ତକରେ ଲେଖି ଏହାକୁ ଲୋକପ୍ରିୟ କରାଇଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁସାରେ ଏକ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ମାଧ୍ୟମ ପ୍ଲେନମ୍ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଆଲୋକର ତରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟିକରି ତାହାର ପ୍ରକୃତି ଅନୁଧ୍ୟାନ କରାଯାଇପାରିବ ।
୧୬୭୦ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଗାମୀ ତିନି ଦଶନ୍ଧିରେ ଆଇଜାକ୍ ନିଉଟନ୍ କୋର୍ପସ୍‍କ୍ୟୁଲାର୍ ହାଇପୋଥେସିସ୍‍ର ବିକାଶରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଥିଲା ଯେ ଯେହେତୁ ପ୍ରତିଫଳନ ସମୟରେ ଆଲୋକ ଏକ ସରଳ ରେଖାରେ ଗତି କରୁଥିବାରୁ ଏହା କଣିକା ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଛି ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ ।
ପ୍ରତିସରଣ ବିଷୟରେ ସେ ମତ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଗୋଟିଏ ମାଧ୍ୟମରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଧିକ ଘନ ମାଧ୍ୟମକୁ ଯିବା ସମୟରେ ଆଲୋକ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇଥାନ୍ତି ।
କିନ୍ତୁ ନିଉଟନ୍‍ଙ୍କ ସମସାମୟିକ ରବର୍ଟ୍ ହୁକ୍, ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ୍ ହାଇଜେନ୍‍ସ୍, ଅଗଷ୍ଟିନ୍-ଜ୍ୟନ୍ ଫ୍ରେସ୍ନେଲ୍ ଅଧିକ ପରୀକ୍ଷଣ କରି ନୂଆ ଗାଣିତିକ ପ୍ରମାଣଦ୍ୱାରା ଆଲୋକର ତରଙ୍ଗୀୟ ପ୍ରକୃତି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ପରିପୁଷ୍ଟ କରାଇଥିଲେ ।
ସେମାନେ ଅନୁମାନ କଲେ ଯେ ଯଦି ଆଲୋକ ତରଙ୍ଗ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମାଧ୍ୟମରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବେଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ତେବେ ଏଥିରେ ପ୍ରତିସରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦେଖାଯିବା ନିତାନ୍ତ ସ୍ୱାଭାବିକ ।
ଏହି ଅନୁମାନରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ହୋଇଥିଲା ହାଇଜେନ୍‍ସ୍ – ଫ୍ରେସ୍ନେଲ୍ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଯାହା ଆଲୋକର ପ୍ରକୃତି ବିଷୟରେ ସଫଳ ଯୁକ୍ତି ଉପସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲା ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ୧୮୦୩ ମସିହାରେ ଥୋମାସ୍ ୟଂଗ୍‍ଙ୍କ ଦ୍ୱି-ରନ୍ଧ୍ର ଅଧିବ୍ୟାପନ ପରୀକ୍ଷଣ ଏହାର ସମର୍ଥନ କରିଥିଲା ।
ତରଙ୍ଗ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ବିକଶିତ ହେବା ଯୋଗୁଁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମୟରେ କଣିକା/ରଶ୍ମୀ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇନଥିଲା କିନ୍ତୁ ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଆଲୋକର ଧ୍ରୁବଣ କୁ ଦର୍ଶାଇ ପାରିବାରେ ସମର୍ଥ ହେବାରୁ ତରଙ୍ଗ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଅଧିକାଂଶ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆଦୃତ ହେବାରେ ଲାଗିଲା ।
ଯଦି ପ୍ଲାଂକ୍‍ଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଶକ୍ତି କ୍ୱାଣ୍ଟା ତଥ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ (ବିକିରଣ ଯୋଗୁଁ ମାପର ଶକ୍ତି କ୍ୱାଣ୍ଟମ୍ ବା ତାହାର ପୂର୍ଣ୍ଣସଂଖ୍ୟା ଗୁଣକ ହିଁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ସଞ୍ଚାରିତ ହୋଇପାରିବ), ତେବେ ଆଲୋକ-ବୈଦ୍ୟୁତିକ ପ୍ରଭାବକୁ ଅତି ସରଳ ଭାବେ ଦର୍ଶାଇ ହେବ ।
କମ୍ ଆବୃତ୍ତିର ଆଲୋକ ଯୋଗୁଁ କମ୍ ଶକ୍ତିର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ନିର୍ଗତ ହୁଅନ୍ତି କାରଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍‍ କମ୍ ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ଫୋଟନ୍‍ଠାରୁ ଶକ୍ତି ପାଆନ୍ତି ।
ଏହି ଆଲୁଅର ତୀବ୍ରତା ବଢ଼ିଲେ ଫୋଟନ୍ ସଂଖ୍ୟା ଓ ତାହା ଯୋଗୁଁ ନିର୍ଗତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍‍ଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼େ ।
କିନ୍ତୁ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଫୋଟନ୍‍ମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ସମାନ ରହିଥିବାରୁ ଓ କ୍ୱାଣ୍ଟା ଆକାରରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଶକ୍ତି ପାଉଥିବାରୁ ନିରଗତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍‍ର ଶକ୍ତି ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ ।
ଆଲୋକର ଆବୃତ୍ତି ବଢ଼ାଇଲେ ଫୋଟନ୍‍ମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ନିର୍ଗତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍‍ମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ବଢ଼ିଥାଏ ।
୧୯୧୫ ମସିହାରେ ରବର୍ଟ୍ ଆଣ୍ଡ୍ର୍ୟୁସ୍ ମିଲିକାନ୍‍ଙ୍କ ପରୀକ୍ଷଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଇନ୍‍ଷ୍ଟାଇନ୍‍ଙ୍କ ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପରିକଳ୍ପନା ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇନଥିଲା ।
ମିଲିକାନ୍ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍‍ର ଚାର୍ଜ୍ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଥିଲେ ।
ଏଥିରୁ ପ୍ଲାଂକ୍ ସ୍ଥିରାଙ୍କ ସମ୍ପର୍କିତ ନିୟମ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା କିନ୍ତୁ ଫୋଟନ୍‍ମାନଙ୍କ ସ୍ଥିତି ସେବେଯାଏଁ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇନଥିଲା ।
ଆଇନ୍‍ଷ୍ଟାଇନ୍ କହିଥିବା "ଆଲୋକ କ୍ୱାଣ୍ଟା"କୁ ୧୯୨୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫୋଟନ୍ ନାମ ଦିଆଯାଇନଥିଲା ।
ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଚୁମ୍ବକୀୟ ବିକିରଣ ଏକ ତରଙ୍ଗ ସଦୃଶ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ସଞ୍ଚାରିତ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ପଦାର୍ଥ ପରି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ବିକିରିତ ହୁଏ ଓ ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚାରିତ କରେ ।
ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ବେଳକୁ ଆଣବିକ ତତ୍ତ୍ୱର ଧ୍ୟାନ ପରମାଣୁ ଏବଂ ତାହାର ଗଠନ ଆଡ଼କୁ ଢଳିବାକୁ ଲାଗିଲା ।
ପରମାଣୁର ପ୍ରକୃତି, ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପଛରେ ରହିଥିବା ଭୌତିକ କାରଣ ସମ୍ପର୍କରେ ଅଧିକ ଗବେଷଣା ହେବାକୁ ଲାଗିଲା ।
ପ୍ରଥମେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହ ଧାତୁରେ ଏକ ପ୍ରକାରର ତରଳ ପଦାର୍ଥର ପ୍ରବାହ ବୋଲି ଭ୍ରାନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ।
କିନ୍ତୁ ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଏହା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ପରି କଣିକାଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ହେଉଥିବାର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଲା ।
ପ୍ରଥମେ ଜୋସୋଫ୍ ଜନ୍ ଥୋମ୍‍ସନ୍ ଏକ କ୍ୟାଥୋଡ଼୍ରେ ଟ୍ୟୁବ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ପରୀକ୍ଷଣ କଲେ ଓ ଦର୍ଶାଇଲେ ଯେ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଚାର୍ଜ୍ ଶୂନ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଗତି କରିପାରେ ।
ପାରମ୍ପରିକ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନର ନିୟମାନୁଯାୟୀ ଶୂନ୍ୟରେ କୌଣସି ତରଳ ପଦାର୍ଥ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ, ତେଣୁ କେବଳ କଣିକାମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏପରି ହେବା ସମ୍ଭବପର ବୋଲି ମତ ପୁଣି ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଲା ।
ବିଯୁକ୍ତ ଚାର୍ଜ୍ ବହନ କରୁଥିବା ଏହି କଣିକା ବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ପାରମ୍ପରିକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ବିଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରକାଶିତ ତରଳ ପଦାର୍ଥର ଗତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମତର ଅନ୍ତ ଘଟାଇଲା ଓ ନୂତନ ତତ୍ତ୍ୱର ଆବିଷ୍କାର ଯୋଗୁଁ ବ୍ୟାଟେରୀ, ଡାଇନାମୋ, ମୋଟର୍, ଆର୍କ୍ ଲ୍ୟାମ୍ପ ଏପରି ଅନେକ ଉପକରଣର ଉଦ୍ଭାବନ ହୋଇପାରିଲା ।
ମାଇକେଲ୍ ଫାରାଡ଼େ ଓ ଜେମ୍‍ସ୍ କ୍ଲର୍କ୍ ମାକ୍ସୱେଲ୍‍ଙ୍କ ଗବେଷଣାରୁ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଚାର୍ଜ୍ ସହିତ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଚୁମ୍ବକତ୍ତ୍ୱର ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇପାରିଲା ।
ତେବେ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଚୁମ୍ବକତ୍ତ୍ୱ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଚୁମ୍ବକୀୟ ତରଙ୍ଗ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥିବାରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହର କଣିକା ଦୃଷ୍ଟିକୋଣର ଯଥାର୍ଥତାକୁ ନେଇ ପୁଣି ଦ୍ୱନ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ।
ଆଲୋକର ଆବୃତ୍ତି ମୁକ୍ତିଦାୟିନୀ ଆବୃତ୍ତିରୁ ଅଧିକ ହେଲେ ହିଁ ଫୋଟନ୍‍ମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଧାତବ ପୃଷ୍ଠରୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବାରେ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଲାଭ କରେ ।
ତେଣୁ ପୂର୍ବ ଉଦାହରଣରେ ନୀଳ ଆଲୋକର ଫୋଟନ୍‍ମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରାଇବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ରଖେ କିନ୍ତୁ ଅତି ତୀବ୍ର ଲୋହିତ ଆଲୋକର ଫୋଟନ୍‍ମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ସେହି ଶକ୍ତି ନଥାଏ ।
ମୁକ୍ତିଦାୟିନୀ ଆବୃତ୍ତିରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଆବୃତ୍ତିରେ ରହିଥିବା ଏକ ଫୋଟନ୍ ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍‍କୁ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବ ।
ତେଣୁ ଫୋଟନ୍‍ର ଆବୃତ୍ତି ଯେତେ ଅଧିକ, ବହିର୍ଗତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍‍ର ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଶକ୍ତି ସେତେ ଅଧିକ ।
କିନ୍ତୁ ମୁକ୍ତିଦାୟିନୀ ଆବୃତ୍ତିରୁ ନିମ୍ନ ଆବୃତ୍ତିର ତୀବ୍ରରୁ ତୀବ୍ର ଆଲୋକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍‍ମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଭାବହୀନ ହୋଇଥାଏ ।
କେତେକ ମତ ଅନୁସାରେ ଅତିତୀବ୍ର ଲେଜର୍ ଆଲୋକ ବ୍ୟବହାର କରି ଆଲୋକ-ବୈଦ୍ୟୁତିକ ପ୍ରଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରିହେବ ଓ ଉପରୋକ୍ତ ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ବ୍ୟତିକ୍ରମ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ କରିହେବ, କିନ୍ତୁ ଅଦ୍ୟାବଧି ଏପରି ଲେଜର୍ ଉଦ୍ଭାବିତ ହୋଇପାରିନାହିଁ ।
ଆଲୋକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ପ୍ରଭାବରେ ତୀବ୍ରତା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତାକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଅନୁଶୀଳନ ଚାଲିଛି ।
ଏକ ଉତ୍ତପ୍ତ ବସ୍ତୁରୁ ହେଉଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଚୁମ୍ବକୀୟ ଶକ୍ତିର ବିକିରଣକୁ କୃଷ୍ଣ ପଦାର୍ଥ ବିକିରଣ କୁହାଯାଏ ।