polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ତଥାପି ପି-କେମ ବିଷାକ୍ତ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଇପାରେ, ତେଣୁ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଅନୁସନ୍ଧାନ ପାଇଁ ଅଧିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଆବଶ୍ୟକ ।
ସାଧାରଣ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ପରିଏକ ସ୍ୱଳ୍ପ ପରିମାଣର ହାଇଡାଟିଡିଫର୍ମ ମୋଲର ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଡିପ୍ଲଏଡ ଜେନୋମ ଅଛି; ଯାହାର ଦୁଇଟି ସେଟ୍ କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ପିତାମାତାଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ସୂତ୍ରରେ ଆସିଥାଏ ।
ଏହି ମୋଲଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ କେତେକ ମହିଳାମାନଙ୍କଠାରେ ଏନଏଲଆରପି ଜିନ୍‌ରେ ମ୍ୟୁଟେସନ୍ ବହନ କରନ୍ତି, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ମୋଲାର ଗର୍ଭଧାରଣ ଆଡକୁ ସ୍ଥିର କରିଥାଏ ।
ହାଇଡାଟିଡିଫର୍ମ ମୋଲର ଏହି ବିରଳ ପ୍ରକାରଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଆଂଶିକ ହୋଇପାରେ ।
ଅଲଟ୍ରାସାଉଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଏ, କିନ୍ତୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ହିଷ୍ଟୋପାଥୋଲୋଜିକାଲ୍ ପରୀକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ ।
ଅଲଟ୍ରାସାଉଣ୍ଡରେ ମୋଲ ଅଙ୍ଗୁର ଗୁଚ୍ଛ ("ଅଙ୍ଗୁର କ୍ଲଷ୍ଟର" କିମ୍ବା "ମହୁଫେଣା ଗର୍ଭାଶୟ" କିମ୍ବା "ତୁଷାର- ଝଡ଼") ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଏ ।
ଟ୍ରଫୋବ୍ଲାଷ୍ଟ ବିସ୍ତାର ଏବଂ କୋରିଓନିକ୍ ଭିଲାଇର ବୃଦ୍ଧି, ଏବଂ ଟ୍ରଫୋବ୍ଲାଷ୍ଟରେ ଆଞ୍ଜିଓଜେନେସିସ୍ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଥାଏ ।
ମର୍ଫୋଲୋଜି ଉପରେ ଆଧାର କରି, ହାଇଡାଟାଇଡିଫର୍ମ ମୋଲଗୁଡ଼ିକୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାରରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ: ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋଲରେ, ସମସ୍ତ କୋରିଅନିକ୍ ଭିଲି ଭେସିକୁଲାର୍, ଏବଂ ଭ୍ରୁଣ କିମ୍ବା ଭ୍ରୁଣ ବିକାଶର କୌଣସି ଚିହ୍ନ ନଥାଏ ।
ଆଂଶିକ ମୋଲ୍‌ରେ କିଛି ଭିଲି ଭେସିକୁଲାର୍ ଅଟେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଅଧିକ ସ୍ୱାଭାବିକ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ଭ୍ରୁଣ/ ଭ୍ରୁଣର ବିକାଶ ଦେଖାଯାଇପାରେ କିନ୍ତୁ ଭ୍ରୁଣ ସର୍ବଦା ବିକୃତ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ କଦାପି ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ ।
ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହାଇଡାଟିଡିଫର୍ମ ମୋଲ୍ସରେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡିକରେ ୨-୪% ଏବଂ ପୂର୍ବ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ୧୦-୧୫% କୋରିଓକାର୍ସିନୋମା ସଙ୍କଟ ଥାଏ ଏବଂ ଏକ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ମୋଲ ହେବାର ୧୫% ବିପଦ ରହିଛି ।
ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋଲସ୍ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ହୋଇପାରେ କିନ୍ତୁ କୋରିଓକାର୍ସିନୋମା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ନୁହେଁ ।
ସାଧାରଣତଃ ପିତାଙ୍କର ପୁନଃଦୈତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି ଯାହା ଶୁକ୍ରାଣୁରୁ ହାଫଲଏଡ ସେଟ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହୁଏ ବା ଗୋଟିଏ ଅଣ୍ଡାକୁ ଦୁଇଟି ଶୁକ୍ରଣୁ ନିଷିକ୍ତ କାରିଥାଆନ୍ତି ।
ମୋଲାର ଗର୍ଭଧାରଣ ଗର୍ଭାବସ୍ଥାର ଏକ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ବିରଳ ଜଟିଳତା ଅଟେ, ଯାହା ଆମେରିକାରେ 1,000 ଗର୍ଭଧାରଣରେ ଗୋଟିଏ ଥାଏ, ଏସିଆରେ ଅଧିକ ହାରରେ ରହିଥାଏ ।
କ୍ୱଚିତ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ହାଇଡାଟିଡିଫର୍ମ ମୋଲ ଟେଟ୍ରାପ୍ଲଏଡ୍ ଥାଏ କିମ୍ବା ସେଥିରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ ଅସ୍ୱାଭାବିକତା ଥାଏ ।
ବେଳେବେଳେ ହାଇପରଥାଇରଏଡିଜମର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ, ଅତ୍ୟଧିକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରର ଏଚସିଜି ହେତୁ ଥାଇରଏଡ୍-ଉତ୍ତେଜକ ହରମୋନ୍‌ର ପ୍ରଭାବକୁ ଅନୁକରଣ କରିପାରେ ।
ସୋଭିଏତ ସଂଘର ୧୨୦ତମ ଗାର୍ଡ ରାଇଫଲ ଡିଭିଜନ ପ୍ରଥମ ୟୁନିଟ୍ ଥିଲା ଯାହାକି ଜାନୁଆରୀ-ନଭେମ୍ବର ୧୯୬୫ରେ ଗାର୍ଡ ମେଜର ଭାସିଲି ସାମୋଡେଲୋଭଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ନୂତନ ବି.ଏମ.ପି ପଦାତିକ ଯୁଦ୍ଧ ଯାନର ଆଦିରୂପ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲା।
୧୯୫୦ ଦଶକର ଶେଷ ଭାଗରେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ବି.ଏମ.ପି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକତା, ଗତି, ଭଲ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୈନ୍ୟଦଳ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ଗାଡି ଭିତରୁ ବନ୍ଧୁକ ଚଳେଇବାର କ୍ଷମତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲା।
ଏହା ଜର୍ମାନ ଯୁଧ୍ୟକୌଶଳର ବିପରୀତ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଯାନବାହନଗୁଡ଼ିକ ଟ୍ୟାଙ୍କ ସହିତ ରହି ହାଲୁକା ଲକ୍ଷକୁ ଧ୍ବଂସ କରିବାରେ ନିୟୋଜିତ କରାଯାଉଥିଲା, ଉଭୟ ଟ୍ୟାଙ୍କରୁ ଭାର ନେବାକୁ ଏବଂ ସମର୍ଥନ କରିବାକୁ
ଚଖେସଙ୍ଗ ଜାତିର ଏକ ବଡ଼ ନାଗା ଗୋଷ୍ଠୀର ଚାରି ଝିଅ ମୁଟସେଭେଲୁ ଟେଟସେଓ , ଅଜିନା ଟେଟସେଓ , କୁଭେଲୁ ଟେଟସେଓ ଓ ଆଲୁନେ ଟେଟସେଓ ନାଗାଲାଣ୍ଡର ରାଜଧାନୀ କୋହିମାରେ ବଢ଼ିଥିଲେ ।
ଅଳ୍ପ ବୟସରୁ ନିଜ ସ୍ଥାନୀୟ ପାରମ୍ପରିକ ଭାଷା 'ଲି'ରେ ତାଙ୍କ ପିତାମାତା ତାଙ୍କୁ ଗାଇବାକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ ।
ଗୋଟିଏ ଦଳ ଭାବରେ ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ସନ୧୯୯୪ରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ ଓ ସନ ୨୦୦୦ରୁ ନିୟମିତ ଭାବରେ ନାଗାଲାଣ୍ଡର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବାର୍ଷିକ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ 'ହର୍ଣ୍ଣବିଲ ଉତ୍ସବ' ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ସବମାନଙ୍କରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଆସୁଛନ୍ତି ।
ତାଙ୍କର ବର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଣୁ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଦେଖି 'ସାତ ଭଗିନୀ ପ୍ରଦେଶ' ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଡାକିଆଣି ତାଙ୍କର ପ୍ରଦର୍ଶନ ଦେଖୁଛନ୍ତି ।
ଦିଲ୍ଲୀରେ ପଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ ମର୍ସି ଓ ଅଜି ମିଳିତ ଭାବରେ ଅନେକ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ ଓ ସେତେବେଳେ କୋହିମାରେ କୁକୁ ଓ ଲୁଲୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଜାରିରଖିଥିଲେ ।
ନାଗାଲାଣ୍ଡରେ ଲୋକ ସଙ୍ଗୀତର ଫ୍ୟୁଜନ ଆରମ୍ଭର ଶ୍ରେୟ ସେହି ଟେଟସେ ଭଉଣୀମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ ।
ପ୍ରଦେଶରେ ଓ ବିଦେଶରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନାଗାଲାଣ୍ଡର ସାଂସ୍କୃତିକ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ/ପ୍ରତିନିଧିର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇ ନିୟମିତ ଭାବରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଡକାଯାଏ ।
ସନ ୨୦୧୪ରେ ଏଡିନବର୍ଗ ଯାଇ ଏଡିନ‌ବର୍ଗର ରୟଲ ମିଲିଟାରୀ ଟାଟୁ ସଂସ୍ଥାରେ ୨୪ଟି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିବା ଗୀତ ଓ ନାଚ ଦଳରେ ମର୍ସି ଓ କୁଭେଲୁ ଭଗିନୀଦ୍ୱୟ ଥିଲେ ଓ ସ୍କଟଲାଣ୍ଡର ତିନୋଟି ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ ।
ସନ ୨୦୧୪ରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଗସ୍ତରେ ମର୍ସି, କୁଭଲୁ, ଲୁଲୁ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇ ହାଂସେବ ଥିଲେ ।
ଖାଇବାରେ ସଉକୁନି ରଖିଥିବା ମର୍ସି ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ମନସ୍ତ‌ତ୍ତ୍ୱରେ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ; ସେ ଜଣେ ପରିବ୍ରାଜକ ଓ ଲେଖିକା ଥିଲେ ।
ମିସ ନାଗାଲାଣ୍ଡ ହୋଇଥିବା ଅଜି ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନରେ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।
ସେ ମଡେଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ ଓ ଅଧୁନା ଦୁଇଟି ଛୋଟ ପୁଅଙ୍କର ଲାଳନ ପାଳନ କରିବା ନିମନ୍ତେ ବିଶ୍ରାମରେ ଅଛନ୍ତି ।
ଦିଲ୍ଲୀର ଲେଡି ଶ୍ରୀରାମ ମହିଳା କଲେଜରେ କୁକୁ ଅଧ୍ୟ‌ୟନ କରିଥିଲେ ଓ ସକ୍ରିୟ ଫେସନ ବ୍ଲଗର ତ‌ଥା ମାଇ ସାଲାଡ଼ ଡେଜର ମିଡିଆ ପ୍ରଭାବୀ ଅଛନ୍ତି ଯାହାର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତିତ କରି ନାଗାନେସ ରଖାଯାଇଛି ।
ଚାରି ଭଉଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବା ସାନ ଲୁଲୁ ନାଗପୁରର ଇନ୍ଦିରାଗାନ୍ଧୀ ସରକାରୀ ମେଡିକାଲ କଲେଜରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଛନ୍ତି ।
ଟେଟସେଓ ଭଗିନୀଗଣ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତରେ ଥିବା ନାଗାଲାଣ୍ଡ ପ୍ରଦେଶରେ ବାସ କରୁଥିବା ଏକ 'ଚାରିଜଣିଆ ଭଗିନୀ' ଦଳର ନାମ ।
ଏହି ଭଗିନୀବୃନ୍ଦ ପିଲାଦିନରୁ ମଞ୍ଚରେ ନାଗାଲାଣ୍ଡର ଲୋକସଙ୍ଗୀତ ଗାଇଆସୁଛନ୍ତି ।
ଲିସିପ୍ରିୟା ୟୁନେସ୍କୋଦ୍ୱାରା ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ଆଙ୍ଗୋଲାର ଲୁଆଣ୍ଡା ସ‌ହରରେ ୨୦୧୯ର ୟୁନେସ୍କୋ ପାର୍ଟନରସ ଫୋରମରେ କଂଗୁଜମ‌ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ ।
ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ପର୍କରେ ସେ ଆଙ୍ଗୋଲା, ମାଲି, ମାଲାୱି, ରିପବ୍ଲିକ ଅଫ କଙ୍ଗୋର ସଭାପତି ଯଥାକ୍ରମେ ଜୋଅଓ ଲୌରେଙ୍କୋ, ଇବ୍ରାହିମ ବୌବାକାର, ହାଗେ ଗିଙ୍ଗୋବ ଓ ଡେନିସ ସାସୌ; ନାମିବିଆର ପ୍ରଥମ ଲେଡି, ସନ ୨୦୧୮ର ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା ଡେନିସ କୁକ୍ୱେଗେଯୁନେସ୍କୋର ଡେପୁଟି ଡାଇରେକ୍ଟର ଜେନେରାଲ, ଗିନିର ଡେପୁଟି ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଆଫ୍ରକିକା ସମସ୍ତ ସାଂସ୍କୃତିକ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରିଥିଲେ ।
ଲିସିପ୍ରିୟା କଂଗୁଜମ‌ ଅକ୍ଟୋବର ୨ତାରିଖ ୨୦୧୧ରେ ଭାରତର ମଣିପୁର ରାଜ୍ୟର ବସିଖୋଙ୍ଗ ସ୍ଥାନରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଯଥାକ୍ରମେ କେ. କେ. ସିଂହ ଓ ବିଦ୍ୟାରାଣି ଦେବୀ କଙ୍ଗଜୁମ ଓଙ୍ଗବି ।
କଂଗୁଜନ ମାତ୍ର ୭ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ବିପତ୍ତି ସଙ୍କଟ କମ୍ କରିବାକୁ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ଜୁନ ୨୦୧୯ରେ ସେ ଭାରତର ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟ ସମ୍ମୁଖରେ ସେ ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କୁ ଭେଟି ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନିୟମ ଲାଗୁ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ ।
ସନ ୨୦୧୯ରେ ଗ୍ରେଟା ଥନ‌ବର୍ଗ ଓ ଜାମି ମାର୍ଗୋଲିଙ୍କ ସ‌ହିତ ତାଙ୍କୁ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ବିକାଶ ପ୍ରୋଗ୍ରାମରେ ହଜିଲା ଭବିଷ୍ୟତର ଯୁବଶକ୍ତି ଓ ଜଳବାୟୁ ନିମନ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଏକ ଫିଚରଡ ପରିବେଶ କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ବଛାଯାଇଥିଲା ।
ଇଣ୍ଡିଆ ଟାଇମସ ଅନୁସାରେ ସେ ସବୁଟାରୁ ସ୍ୱଳ୍ପ ବୟସ୍କ ଜଳବାୟୁ କର୍ମକର୍ତ୍ତା ।
ସନ ୨୦୧୯ରେ ତାଙ୍କୁ ଡକ୍ଟର ଏପିଜେ ଅବଦୁଲ କଲାମ ଶିଶୁ ପୁରସ୍କାର ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଏକ ପୃଥିବୀ ଶିଶୁ ଶାନ୍ତି ପୁରସ୍କାର ଓ ଭାରତ ଶାନ୍ତି ପୁରସ୍କାର ।
ଲିସିପ୍ରିୟା ୨୯୧୯ ମସିହା ୧୪-୨୪ ତାରିଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଙ୍ଗୋଲା ପରିଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ ଓ ସେଠାର ଲୁଆଣ୍ଡା ସ‌ହରରେ ୫୦,୦୦୦ ପିଲା ଓ ଯୁବକମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଜଳବାୟୁ ହରତାଳ କରି ପୃଥିବୀର ନେତାମାନଙ୍କର ଧ୍ୟାନ ଆକର୍ଷଣ କରି ସେମାନଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟତ ଜୀବନ ସୁରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ ।
କାମ୍ବୋଡ଼ିଆ ଚଞ୍ଚୂରୀ ପକ୍ଷୀ ବା କାମ୍ବୋଡ଼ିଆ ଦର୍ଜୀ ପକ୍ଷୀ କାମ୍ବୋଡ଼ିଆରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଚଞ୍ଚୂରୀ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଏକ ପ୍ରଜାତି ।
ଏମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ମେକଂଗ୍ ନଦୀ ଅବବାହିକାର ସମଭୂମିରେ ଥିବା ଘଞ୍ଚ ସବୁଜିମାଭରା ପରିବାସରେ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାନ୍ତି ।
୨୦୦୯ ମସିହାରେ କାମ୍ବୋଡ଼ିଆର ରାଜଧାନୀ ନୋମ୍ ଫେନରେ ପକ୍ଷୀ ଜ୍ୱର ପରୀକ୍ଷଣ ବେଳେ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଏହି ପକ୍ଷୀ ପ୍ରଜାତିର ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ ।
୨୦୧୩ ମସିହାରେ ଏମାନଙ୍କୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଜାତି ବୋଲି ମାନ୍ୟତା ଦିଆଗଲା ଓ ଏହାର ବିବରଣୀ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଗଲା ।
୨୦୧୨ ମସିହା ଜୁନ୍ ମାସରେ ୱାଇଲ୍‍ଡ୍‍ଲାଇଫ୍ କଞ୍ଜର୍ଭେସନ୍ ସୋସାଇଟି, ବର୍ଡ୍-ଲାଇଫ୍ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍, କାନ୍ସାସ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଲୁଜିଆନା ପ୍ରଦେଶ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ସାମ୍ ଭିସ୍ନା ସେଣ୍ଟର୍ ଆଦିଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ଉଦ୍ୟମରେ ଆଶିଷ ଜନ୍ ଏହି ପକ୍ଷୀ ପ୍ରଜାତିର ରଙ୍ଗ, ଜେନେଟିକ୍ ତଥ୍ୟ, କାକଳି ରାବ ଇତ୍ୟାଦିର ପରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ ।
ପରୀକ୍ଷଣରୁ ନିର୍ଣ୍ଣୀତ ହେଲା ଯେ କାମ୍ବୋଡ଼ିଆ ଚଞ୍ଚୂରୀ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପକ୍ଷୀ ପ୍ରଜାତି ।
ଓରିଏଣ୍ଟାଲ୍ ବର୍ଡ୍ କ୍ଲବ୍‍ର ଏକ ଅନ୍‍ଲାଇନ୍ ଜର୍ଣ୍ଣାଲ “ଫର୍କଟେଲ୍”ରେ କାମ୍ବୋଡ଼ିଆ ଚଞ୍ଚୂରୀ ବିଷୟରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଲେଖା ପ୍ରକାଶ କରାଗଲା ।
ଏହି ପକ୍ଷୀ ବାସକ୍, ମେକଂଗ୍ ଏବଂ ଟୋନ୍ଲେ ସାପ୍‍ର ସମଭୂମିମାନଙ୍କରେ ଦେଖାଯାଇଥାଏ ।
୨୦୦୯ ମସିହାରେ କାମ୍ବୋଡ଼ିଆର ରାଜଧାନୀ ନୋମ୍ ଫେନ୍‍ ନଗରରେ ପକ୍ଷୀ ଜ୍ୱର ପରୀକ୍ଷଣ ବେଳେ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା କାମ୍ବୋଡ଼ିଆ ଚଞ୍ଚୂରୀ ପକ୍ଷୀ ପ୍ରଜାତି ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା ।
ଆଶିଷ ଜନ୍ ନାମକ ଜଣେ ଫଟୋଗ୍ରାଫର୍ ନିର୍ମାଣାଧୀନ ଅଟ୍ଟାଳିକା ନିକଟରେ ଏହି ପକ୍ଷୀର ଫଟୋ ଚିତ୍ର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ଉତ୍ତୋଳିତ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହି ପକ୍ଷୀ ପ୍ରଜାତିର ବିବରଣୀ ଲେଖିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା ।
ମେକଂଗ୍ ନଦୀର ସମଭୂମିରେ ରହିଥିବା ଘଞ୍ଚ ବୁଦାଳିଆ ଜଙ୍ଗଲର ସୀମିତ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ କାମ୍ବୋଡ଼ିଆ ଚଞ୍ଚୂରୀ ପକ୍ଷୀ ବାସ କରିଥାନ୍ତି ।
ନୋମ୍ ଫେନ୍ ପରି ଏକ ବୃହତ ନଗରୀର ଉପକଣ୍ଠରେ ବାସ କରୁଥିଲେ ହେଁ ଘଞ୍ଚ ପରିବାସ ଯୋଗୁଁ ଏମାନେ ଏତେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆସିନଥିଲେ ।
କାମ୍ବୋଡ଼ିଆରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ମୂଳ ପକ୍ଷୀ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ପକ୍ଷୀ ଅନ୍ୟତମ ।
କାମ୍ବୋଡ଼ିଆ ଚଞ୍ଚୂରୀର ଆବିଷ୍କାରକମାନେ ଏହି ପକ୍ଷୀକୁ ତାଲିକାରେ ‘‘ପ୍ରାୟ ସଂକଟାପନ୍ନ ’’ ଶ୍ରେଣୀରେ ରଖିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ ।
ଔଦ୍ୟୋଗୀକରଣ ଓ ସହରୀକରଣ ଯୋଗୁଁ ଏହି ପକ୍ଷୀର ପରିବାସ ଦ୍ରୁତ ହାରରେ ହ୍ରାସ ପାଉଥିବାରୁ ଏହାର ଅସ୍ଥିତ୍ୱ ପ୍ରତି ବିପଦ ରହିଥିବାର ଆଶଙ୍କା କରି ସେମାନେ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ ।
ନୂତନ ଭାବେ ଆବିଷ୍କୃତ ଅଧିକାଂଶ ଜୀବ ପ୍ରଜାତିଙ୍କ ବର୍ଗୀକରଣ ଏହିପରି ହିଁ କରାଯାଇଥାଏ ।
କାମ୍ବୋଡ଼ିଆ ଚଞ୍ଚୂରୀ ପକ୍ଷୀର ମୁଣ୍ଡର ରଙ୍ଗ କମଳା-ଲାଲ୍ ମିଶ୍ରିତ ରଙ୍ଗର ।
କାମ୍ବୋଡ଼ିଆ ଚଞ୍ଚୂରୀର ଆକାର ୟୁରେସୀୟ ରେନ୍ ପକ୍ଷୀ ପରି ଆକାରର ହୋଇଥାଏ ।
ବ୍ରହ୍ମଦେଶର ବହୁ ସ୍ଥାନରେ ଗରମ ପବନ ଭରା ବେଲୁନରେ ଆଲୋକ ଖଞ୍ଜା ଯାଇ ଆକାଶ ଦୀପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣମୀ ଦିନ ଏମାନଙ୍କୁ ଛଡ଼ାଯାଏ ।
ଏହି ପାଳନ ଶୈଳୀ ଉତ୍ତର ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ପାଳିତ ଲୋଏ କ୍ରଥୋଂଗ ବା ୟି ପେଂଗ୍ ସହ ସମାନ ।
ଏହି ସବୁ ଆକାଶ ଦୀପ ତାୱତିଂଶ ଲୋକରେ ଥିବା ସୁଲାମଣି ଚୈତ୍ୟ ପାଇଁ ଟେକା ଯାଉଥିବା ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ।
ସେହି ଲୋକରେ ବୁଦ୍ଧ ବାସ କରନ୍ତି ଓ ଏହି ସବୁ ଆକାଶ ଦୀପ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ତଡ଼ିଦିଏ ବୋଲି ଲୋକଙ୍କ ଧାରଣା ରହିଛି ।
ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମଦେଶରେ ପାଳିତ ଏହି ଉତ୍ସବରେ ତଞ୍ଜି ନାମକ ସ୍ଥାନର ତଜୌଂଗଡାଇନ୍ ଉତ୍ସବ ଏକ ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିଛି ।
ସେଠାରେ ବେଲୁନ୍ ଉଡ଼ାଇବା ଓ ବାଣ ଫୁଟାଇବା ପ୍ରତିଯୋଗିତା ମଧ୍ୟ ଆୟୋଜିତ ହୁଏ ।
୧୮୯୪ ମସିହାରେ ତୃତୀୟ ଆଂଗ୍ଲୋ-ବର୍ମା ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଉପର ବର୍ମାର ମିଳନ ପରେ ତଞ୍ଜିର ଗରମ ପବନ ଭରା ବେଲୁନ୍ ଉଡ଼ା ପ୍ରତିଯୋଗିତା ବ୍ରିଟିଶ୍‍ମାନେ ଆରମ୍ଭ କରାଇଥିଲେ ।
ଏହି ଅବସରରେ ବୌଦ୍ଧ ସନ୍ୟାସୀ ପରିଧାନ କରୁଥିବା ମଥୋ ଥିଂଗାନ ନାମକ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ବୁଣିବାର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଆୟୋଜନ କରାଯାଏ ।
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିରୁ ନେଇ ପୂର୍ଣ୍ଣମୀ ରାତିର ପାହାନ୍ତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମାଗତ ଦୁଇ ଦିନ ଏହି ବସ୍ତ୍ର ବୁଣା ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ ।
ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ ସାଂସାରିକ ଜୀବନ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ବିଷୟ ଆସନ୍ନ ଜାଣି ତାଙ୍କ ମାତା ମାୟା ରାତି ସାରା ବସି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ପୀତ ବୌଦ୍ଧ ଭିକ୍ଷୁ ବସ୍ତ୍ର ବୁଣିଥିଲେ ।
ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ମାଉସୀ ଗୌତମୀ ଏହି ପ୍ରଥାକୁ ଅଧିକ ପ୍ରଚଳନ କରାଇଲେ ଓ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ବସ୍ତ୍ର ବୁଣି ବୌଦ୍ଧ ଭିକ୍ଷୁଙ୍କୁ ଦାନ କରୁଥିଲେ ।
ବ୍ରହ୍ମଦେଶୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଅନୁସାରେ ତଜୌଂଗମୋନର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ବ୍ରହ୍ମଦେଶୀୟ ଘରମାନଙ୍କରେ ମେଜାଲି ଫୁ ଥୋକ୍ ନାମକ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସାଲାଡ଼୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ ।
ଲୋକେ ସୁନାମକେଇ ଗଛର କଢ଼ ଏହି ସାଲାଡ଼ରେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସୁପ୍ ପାନୀୟରେ ଉପାଦାନ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ।
ଏହି ଦିନ ରାତିରେ ଯୁବକ-ଯୁବତୀମାନେ ନିଜ ପଡ଼ୋଶୀମାନଙ୍କ ଘରୁ ଚୋରାଇବା ବା ବିଭିନ୍ନ ଦୁଷ୍ଟାମୀ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ହଇରାଣ କରିବାର ଏକ ପ୍ରଥା ମଧ୍ୟ ରହିଆସିଛି ।
ତଜୌଂଗଡାଇନ୍ ଉତ୍ସବ ବ୍ରହ୍ମଦେଶୀୟ ଚନ୍ଦ୍ର ପଞ୍ଜିକାର ଅଷ୍ଟମ ମାସ ତଜୌଂଗମୋନ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣମୀ ଦିନ ପାଳିତ ହୁଏ ।
ଏହି ପର୍ବ ବର୍ଷା ଋତୁର ସମାପ୍ତି ସୂଚୀତ କରେ ଓ ଏହିଦିନକୁ ଏକ ଜୀତୀୟ ଛୁଟି ରୂପେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥାଏ ।
କାଥିନା ଋତୁରେ ବୌଦ୍ଧ ସନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କୁ ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉପହାର ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ ।
ମାଡୌକ, ନ୍ୟାଉଂଗଲେବିନ୍ ଓ ପାଥୈନରେ ଲୋକେ ମି ମ୍ୟ ପ୍ୱେ ସହିତ ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ କରନ୍ତି ।
ଦାୱେଇରେ ଲୋକେ ୨୮ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଶୋଭାଯାତ୍ରାର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥାନ୍ତି ।
ମୱଲାମିନେ, କ୍ୟାଇଖାମି ଓ ମୋନ ପ୍ରଦେଶର ଅନ୍ୟ ଉପକୂଳସ୍ଥ ଅଞ୍ଚଳରେ ୱାମ୍ ଊ ମ୍ୟ ପ୍ୱେ ଆୟୋଜିତ ହୁଏ ।
ଏଥିରେ ଏକ ମାଟି ପାତ୍ରରେ ଫୁଲ, ଫଳ, ଦୀପ, ଧୂପକାଠି, ଶାକାହାରୀ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରଭୃତି ରଖି ପାହାନ୍ତା ସମୟରେ ଶିନ୍ ଉପଗୁତ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ସମୁଦ୍ରରେ ଭସାଇ ଦିଆଯାଏ ।
ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ ପାଇଁ ଲୋକେ ଏହି ଉତ୍ସବ ସମୟରେ ଉପହାର ପ୍ରଦାନ, ଦାନ ଅର୍ପଣ, ପାରମ୍ପରିକ ଚତୁଦିଶା ଭୋଜିର ଆୟୋଜନ ଆଦି କରିଥାନ୍ତି ।
ବହୁ ଲୋକ ନିଜ ଘରକୁ ପରିବାରର ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସେମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ଓ ପାଗୋଡ଼ା ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ।
ୟମ ଯତ୍‍ଦ ପରି ପାରମ୍ପରିକ ନାଟକ ଥଦିଂଗ୍ୟୁତରୁ ନେଇ ତଜୌଂଗଡାଇନ୍ ସମୟ କାଳ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୁଏ ।
ପ୍ରାକ୍-ଔପନିବେଶିକ ସମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ବ୍ରହ୍ମଦେଶୀୟ ରାଜସଭାରେ ୧୫ ହିନ୍ଦୁ ଦେବାଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା ଆୟୋଜିତ ହେଉଥିଲା ।
କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଏକ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ବାହାରୁଥିଲା ଓ ଶେଷରେ ପ୍ୟାଥାଥ୍ ଢାଞ୍ଚାରେ ନିର୍ମିତ ୮ଟି ବାଉଁଶ କୁଟୀରରେ ଅଗ୍ନି ସଂଯୋଗ କରାଯାଉଥିଲା ।
ବ୍ରହ୍ମଦେଶରେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ଉତ୍ଥାନ ସମୟରୁ ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି ।
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ପାଳିତ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ବରୁ ଏହାର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।
ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତର ୟୁନାଇଟେଡ୍ ପ୍ରୋଭିନ୍ସର ଗୋରଖପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଚୋୖରି ଚୌରାଠାରେ ୪ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୨୨ ମସିହାରେ ଚୋୖରି ଚୌରା ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା ।
ଏହି ଘଟଣା ପରିପେକ୍ଷୀରେ ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଏକ ବିରାଟ ଦଳ ପୋଲିସ୍ ସହ ମୁହାଁମୁହିଁ ହୋଇଥିଲେ।
ଏହାର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରି ପୋଲିସ ଷ୍ଟେସନରେ ନିଆଁ ଲଗାଇ ଏହାର ସମସ୍ତ ଅଧିବାସୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଏହି ଘଟଣାରେ ତିନିଜଣ ସାଧାରଣ ନାଗରିକ ଏବଂ ୨୨ ଜଣ ପୋଲିସର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା ।
ହିଂସା ବିରୁଦ୍ଧରେ କଡା ବିରୋଧ କରୁଥିବା ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଏହି ଘଟଣାର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଫଳାଫଳ ଭାବରେ ୧୨ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୨୨ରେ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ବନ୍ଦ କରିଥିଲେ।
ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସତ୍ତ୍ୱେ ୧୯ ଜଣ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଏବଂ ୧୪ ଜଣଙ୍କୁ ବ୍ରିଟିଶ ଉପନିବେଶ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡିତ କରିଥିଲେ ।
ସେମାନଙ୍କ ନେତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା, ମାଡ଼ ମରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଜେଲରେ ରଖାଯାଇଥିଲା।
ଭିଡ଼ର କିଛି ଅଂଶ ସ୍ଥାନୀୟ ପୋଲିସ ଷ୍ଟେସନ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କ ନେତାଙ୍କ ମୁକ୍ତି ଦାବିରେ ସ୍ଲୋଗାନ ଦେଇଥିଲେ।
ପରିସ୍ଥିତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ସଶସ୍ତ୍ର ପୋଲିସ ପଠାଯାଇଥିଲାବେଳେ ଜନତା ବଜାର ଆଡକୁ ଯାଇ ସରକାର ବିରୋଧୀ ସ୍ଲୋଗାନ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
ଜନତାଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ ଓ ଇତଃସ୍ତତଃ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତେଶ୍ୱର ସିଂ ତାଙ୍କ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଧୁକ ଉପରକୁ କରିକି ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଚେତାବନୀ ଗୁଳି ଚଳାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।
ଏହା କେବଳ ପୋଲିସ ଉପରେ ପଥର ଫିଙ୍ଗିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିବାକୁ ଜନତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଥିଲା।
ପରିସ୍ଥିତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବାହାରକୁ ଆସିବା ପରେ ସବ-ଇନ୍ସପେକ୍ଟର ପୃଥ୍ୱୀ ପାଲ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ଜନତାଙ୍କ ଉପରକୁ ଗୁଳି ଚଳାଇବାକୁ ପୋଲିସକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ।
ଗୁଳି ଚାଳନା ଯୋଗୁଁ ତିନିଜଣ ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିବା ବେଳେ ଅନେକ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ।
ପୋଲିସର ପଛଘୁଞ୍ଚା କାରଣ ଉପରେ ରିପୋର୍ଟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥିଲା , କେତେକ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ କନଷ୍ଟେବଳ ଗୁଳିଗୋଳା ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟମାନେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ଗୁଳି ବିନିମୟରେ ଜନତାଙ୍କ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଏହାର କାରଣ ଥିଲା ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ବିଶୃଙ୍ଖଳାରେ, ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ କ୍ରୋଧିତ ଜନତା ଆଗକୁ ବଢୁଥିଲାବେଳେ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ପୋଲିସଗଣ ପୋଲିସ୍ ଷ୍ଟେସନକୁ ଫେରି ଆସିଥିଲେ।
ଗୁଳି ବିନିମୟରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବିକ୍ଷୋଭକାରୀମାନେ ଷ୍ଟେସନରେ ନିଆଁ ଲଗାଇ ଦରୋଗା ଏବଂ ଭିତରେ ଫସି ରହିଥିବା କନଷ୍ଟେବଳଙ୍କ ସମେତ ସମସ୍ତ ପୋଲିସ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ।
ଏହି କ୍ରୋଧରେ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ ଗାନ୍ଧୀ ପାଞ୍ଚ ଦିନର ଉପବାସରେ ଯାଇ ରକ୍ତପାତରେ ନିଜର ଅପରାଧ ବୋଲି ଭାବିଥିଲେ।
ପ୍ରତିଫଳନରେ, ଗାନ୍ଧୀ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ଯେ ଅହିଂସାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଗୁରୁତ୍ୱ ନ ଦେଇ ଏବଂ ଲୋକଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ତାଲିମ ନଦେଇ ବ୍ରିଟିଶ ଉପନିବେଶ ସରକାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ବିଦ୍ରୋହ କରିବାକୁ ଲୋକଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବାରେ ସେ ଅତ୍ୟଧିକ ତତ୍ପରତା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ।
ସେ ସ୍ଥିର କଲେ ଯେ ଭାରତୀୟ ଲୋକମାନେ ଅସୁସ୍ଥ ଥିଲେ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତା ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଯାହା ଆବଶ୍ୟକ ତାହା କରିବାକୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହଁନ୍ତି।
ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗିରଫ କରାଯାଇ ୬ ବର୍ଷ କାରାଦଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡିତ କରାଯାଇଥିଲା କିନ୍ତୁ ଅସୁସ୍ଥତା ହେତୁ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୨୪ରେ ମୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା।
ଘଟଣାର ଦୁଇ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ, ୨ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୨୨ରେ, ଭଗବାନ୍ ଅହିର ନାମକ ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତୀୟ ସେନାର ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ସୈନିକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ସ୍ୱେଛାସେବୀମାନେ ବଜାରରେ ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ମଦ ବିକ୍ରିକୁ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀଙ୍କୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଦରୋଗା ଗୁପ୍ତେଶ୍ୱର ସିଂ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପୋଲିସ କର୍ମଚାରୀମାନେ ମାଡ଼ ମାରିଥିଲେ ।
ଅନେକ ନେତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇ ଚୋୖରି ଚୌରା ପୋଲିସ ଷ୍ଟେସନରେ ତାଲା ପକାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଏହାର ଜବାବରେ ସ୍ଥାନୀୟ ବଜାରରେ ୪ ଫେବୃଆରୀରେ ପୋଲିସ ବିରୋଧରେ ଏକ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକ୍ଷୋଭ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଡକାଯାଇଥିଲା।
ଚୋୖରି ଚୌରା ସମ୍ପର୍କ ସହ "ଦଙ୍ଗା ଓ ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡ" ଅଭିଯୋଗରେ ଜର୍ଜ ଏଚ ଇ ହୋମସ୍ ଗୋରଖପୁର ସେସନ୍ସ କୋର୍ଟରେ ମୋଟ ୨୨୫ ଜଣଙ୍କୁ କୋର୍ଟ ଚାଲାଣ କରାଯାଇଥିଲା।
୧୯୨୦ ମସିହା ପରଠାରୁ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଭାରତୀୟମାନେ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲେ।
ସତ୍ୟଗ୍ରହ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ନାଗରିକ ଅମାନ୍ୟର ଅହିଂସା ପଦ୍ଧତିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ସ୍ୱରାଜ କିମ୍ବା ସ୍ୱାଧୀନତାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସହିତ ରୋୱାଲ୍ଟ ଆକ୍ଟ ଭଳି ଅତ୍ୟାଚାରକାରୀ ସରକାରୀ ନିୟାମକ ପଦକ୍ଷେପକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସଦ୍ୱାରା ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯାଇଥିଲା।
ଜଠାଇ ରାମ ନାମକ ଏକ ଚୌକିଦାରଙ୍କୁ ଭିଡ଼ଦ୍ୱାରା ଷ୍ଟେସନ ମଧ୍ୟକୁ ନିକ୍ଷେପ କରାଯାଇଥିଲା କିନ୍ତୁ ସେ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲେ ।
ଘଟଣା ପରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ପୋଲିସ କମିଶନର ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ସେ ଜଠାଇଙ୍କୁ ଡାକ୍ତରଖାନା ନେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ, ପରେ ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା।
ଗାନ୍ଧୀ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାବେଳେ ଜେଲରେ ଥିବା ନେହେରୁ ଏବଂ କଂଗ୍ରେସର ଅଧିକାଂଶ କର୍ମୀ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହି ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସମର୍ଥନ କରିବାର ଯୁଗରେ ପହଞ୍ଚିବା ସମୟରେ ଏହା ଏକ ତତ୍ପର ଏବଂ ଭୁଲ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅଟେ।
ଏହି ପ୍ରତ୍ୟାହାରର କିଛି ମାସ ପରେ ଉପନିବେଶ ସରକାର ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ଗିରଫ କରି ଜେଲରେ ରଖିଥିଲେ।
ନାଜର ଅଲି, ଭଗବାନ୍ ଅହିର, ଲାଲ ମହମ୍ମଦ, ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର, ଅବଦୁଲ୍ଲା, ଦୁଧୀ ସିଂ, କାଳୀ ଚରଣ, ଲାଉଟି କୁମାର, ମହାଦେବ ସିଂ, ମେଘୁ ଅଲି, ରଘୁବୀର, ରାମଲଖାନ, ରାମରୁପ, ସାହଦେବ, ରୁଦାଲି, ମୋହନ, ସାମ୍ପତ, ଶ୍ୟାମ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସୀତାରାମ
ପୋଲିସର ହତ୍ୟା ଘଟଣାର ଜବାବରେ ବ୍ରିଟିଶ ଉପନିବେଶ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଚୋୖରି ଚୌରା ଏବଂ ଏହାର ଆଖପାଖରେ ସାମରିକ ଆଇନ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ।
୧୨ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୨୨ରେ, ଚୋୖରି ଚୌରା ଦୁଃଖଦ ଘଟଣାର ସିଧାସଳଖ ଫଳାଫଳ ଭାବରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଅଣ-ସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ବନ୍ଦ କରି ଦେଇଥିଲା।
ତା ପ୍ରୋମ୍ ବା ତା-ପ୍ରୋମ୍ ହେଉଛି କାମ୍ବୋଡ଼ିଆର ସିଏମ୍ ରିପ୍ ପ୍ରାନ୍ତର ଅଂକୋର୍ ନିକଟସ୍ଥ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର ।
ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ କିମ୍ବା ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ବାୟୋନ୍ ମନ୍ଦିରର ନିର୍ମାଣ ଶୈଳୀରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଅଂକୋର୍ ଥୋମ୍‍ରୁ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ପ୍ରାୟ ୧ କିଲୋମିଟର୍ ଦୂରରେ ତା-ପ୍ରୋମ୍ ଅବସ୍ଥିତ ।
କ୍ଷ୍ମେର୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ରାଜା ସପ୍ତମ ଜୟବର୍ମନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏହି ମନ୍ଦିରର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା ।
ଏହାକୁ ମହାଯାନ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବିହାର ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା ।
ଅନ୍ୟ ଅଂକୋର୍ ମନ୍ଦିରଙ୍କ ତୁଳନାରେ ତା-ପ୍ରୋମ୍ ବହୁ ବର୍ଷ ହେଲା ପ୍ରାୟ ସମାନ ସ୍ଥିତିରେ ରହିଛି ।
ଏଠାକାର ପରିବେଶ, ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଉପରେ ବଢ଼ିଥିବା ପରଜୀବୀ ଗଛର ଶୋଭା, ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱରେ ରହିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଯୋଗୁଁ ଏହା ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଚିତ୍ର ଉତ୍ତୋଳନ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ।
ଅଂକୋର୍‍ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକପ୍ରିୟ ମନ୍ଦିର ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ତା-ପ୍ରୋମ୍ ଅନ୍ୟତମ ।
ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ସଂସ୍ଥା ଏବଂ ଅପସରା ମିଳିତ ଭାବେ ତା-ପ୍ରୋମ୍‍ର ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରିଥାନ୍ତି ।
ତା-ପ୍ରୋମ୍‍ ମନ୍ଦିରର ନକସା ସମତଳରେ ନିର୍ମିତ ଅନ୍ୟ କ୍ଷ୍ମେର୍ ମନ୍ଦିରର ନକସା ପରି ।
ଉଚ୍ଚତର ସ୍ତରରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିବାର କ୍ଷ୍ମେର୍ ଶୈଳୀ ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ନାହିଁ ।
ତା-ପ୍ରୋମ୍ ମନ୍ଦିରରେ ୫ଟି ଆୟତାକାର ପାଚେରୀ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରାଙ୍ଗଣକୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି ।
ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷ୍ମେର୍ ମନ୍ଦିର ଭଳି ତା-ପ୍ରୋମ୍‍ର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଛି ।
କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ କେବଳ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ପଟରୁ ପ୍ରବେଶର ଅନୁମତି ରହିଛି ।
୧୩ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ତା-ପ୍ରୋମ୍ ଗୋପୁରମାନଙ୍କରେ ବାୟୋନ୍ ମନ୍ଦିର ପରି ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତରସ୍ତମ୍ଭ ଲଗାଯାଇଥିଲା ଯେଉଁଥିରୁ କିଛି ଏବେ ଭଗ୍ନାବସ୍ଥାରେ ରହିଛି ।
୨ଟି ଖାଇ ଦେଖି କିଛି ଐତିହାସିକ ମତ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ତା-ପ୍ରୋମ୍ ହେଉଛି ଏଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ରହିଥିବା ଅଧିକ ପ୍ରାଚୀନ ଆଉ ଏକ ବୌଦ୍ଧ ମନ୍ଦିରର ପ୍ରସାରିତ ଶାଖା ।
କ୍ଷ୍ମେର୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଅବସାନ ପରେ ୧୫ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ତା-ପ୍ରୋମ୍ ମନ୍ଦିର ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହେଲା ଓ ବହୁ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବହେଳିତ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ି ରହିଥିଲା ।
୨୧ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ “ସୁଦୂର ପ୍ରାଚ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନର ଫରାସୀ ବିଦ୍ୟାଳୟ ” ତା-ପ୍ରୋମ୍‍ର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଓ ସଂରକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ସେମାନେ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ସବୁଜିମା ଘେରା ତା-ପ୍ରୋମ୍‍କୁ ସେପରି ଅବସ୍ଥାରେ ରଖାଗଲେ ଏବଂ ଗଛ ପତ୍ର କାଟି ସଫା ନ କରିବା ଠିକ୍ ହେବ ।
ବିଶିଷ୍ଟ ଅଂକୋର୍ ଗବେଷକ ମୌରିସ୍ ଗ୍ଲେଜ୍‍ଙ୍କ ମତରେ ତା-ପ୍ରୋମ୍‍କୁ ସେପରି ଛଡ଼ାଯିବାର କାରଣ ହେଲା ଏହା ଚାରିପଟେ ବଢ଼ି ଉଠିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ମନ୍ଦିରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗ୍ରାସ କରିପାରିନାହିଁ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଟି ଏହି ସବୁଜିମା ମଧ୍ୟରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ମିଳିତ ହୋଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୌରବର ସହିତ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ।
ତେବେ "ଅବହେଳା ପରି ପ୍ରତୀତ ହେଉଥିବା ଏପରି ଅବସ୍ଥା ଓ ପୃଷ୍ଠଭୂମି" ମଧ୍ୟରେ ମନ୍ଦିରକୁ ଭୁଷୁଡ଼ିବାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟକୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଯିବା ପାଇଁ ଓ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି ।
ଭିତର ପଟର ତିନୋଟି ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଗ୍ୟାଲେରି ବା ଅଗଣା ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ପ୍ରଥମ ପ୍ରାଙ୍ଗଣର ପାଚେରୀର ଚାରି ବିନ୍ଦୁରେ କୋଣ-ମନ୍ଦିର ରହିଛି ।
ମନ୍ଦିରର ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟକୁ ବୁଲାଣିଆ ରାସ୍ତାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ମନ୍ଦିରର ପ୍ରକୃତ ନକସା ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଭ୍ରମରେ ପକାଇପାରେ ।
ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ଥିବା ଅନେକ ଛୋଟ ବଡ଼ ନିର୍ମାଣ ଓ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିରର ପ୍ରସାରଣ ସମୟର ।
ପ୍ରଥମ ଓ ତୃତୀୟ ପ୍ରାଙ୍ଗଣର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ କୋଣରେ ଥିବା ପୁସ୍ତକାଳୟ, ତୃତୀୟ ପ୍ରାଙ୍ଗଣର ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣରେ ଥିବା ମନ୍ଦିର, ପୂର୍ବ ପଟର ତୃତୀୟ ଓ ଚତୁର୍ଥ ଗୋପୁର ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ନର୍ତ୍ତକୀ ଗ୍ୟାଲେରି, ପୂର୍ବ ପଟର ଚତୁର୍ଥ ଗୋପୁରର ପୂର୍ବକୁ ରହିଥିବା ଅଗ୍ନିଗୃହ ଇତ୍ୟାଦି ଏହି ସବୁ ଅତିରିକ୍ତ ନିର୍ମାଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ।
ତା-ପ୍ରୋମ୍ ମନ୍ଦିରର ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଉପରେ ବଢ଼ି ଉଠିଥିବା ବୃକ୍ଷମାନେ ବୋଧହୁଏ ଏହି ମନ୍ଦିରର ବିଶେଷ ଶୋଭା ଏବଂ ଏହି ବିଶେଷତ୍ୱ ଯୋଗୁଁ ଲେଖକମାନେ ରହସ୍ୟମୟୀ ମନ୍ଦିରର ଅନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା ଭୁଲିଯାଆନ୍ତି ।
ଏହି ଗଛମାନଙ୍କ ପ୍ରଜାତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତଥ୍ୟରେ ମତାନ୍ତର ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ଉଚ୍ଚା ଗଛଟି ଧଳା ଶିମିଳି ଟେଟ୍ରାମେଲିସ୍ ନ୍ୟୁଡିଫ୍ଲୋରା ଓ ସାନ ଗଛଟି ପରଜୀବୀ ଡିମିରି . ବା ସୁନେଲି ସେଓ ହୋଇପାରେ ।
ଅଂକୋର୍ ବିଶାରଦ ମୌରିସ୍ ଗ୍ଲେଜ୍ ଲେଖନ୍ତି ସବୁଜିମାର ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ଧଳା ଶିମିଳି ଗଛଟି ଗଗନମୁଖୀ ହୋଇ ବଢ଼ିଯାଇଛି ଓ ଲୁଗା ପରି ବାହାରିଥିବା ତାହାର ଚେର ସରୀସୃପ ପରି ଭଗ୍ନାବଶେଷକୁ ଗୁଡ଼େଇ ରଖିଛି ।
ଅଂକୋର୍ ୱାଟ୍ ବା ଅଂକୋର୍ ଥୋମ୍ ତୁଳନାରେ ତା-ପ୍ରୋମ୍‍ ମନ୍ଦିରରେ ଅନେକ ପ୍ରସ୍ତରଖୋଦିତ ମୂର୍ତ୍ତି ନାହିଁ ।
ସପ୍ତମ ଜୟବର୍ମନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ହିନ୍ଦୁ ମୂର୍ତ୍ତି ଉପାସକମାନେ ମୂଳ ବୌଦ୍ଧ ମୂର୍ତ୍ତିମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିବେ ଯାହା ତା-ପ୍ରୋମ୍‍‍ଠାରେ କମ୍ ମୂର୍ତ୍ତି ରହିଥିବାର ଏକ କାରଣ ହୋଇପାରେ ।
ଶିଳାମୂର୍ତ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ବୌଦ୍ଧ ପୌରାଣିକ କଥାର କିଛି ବର୍ଣ୍ଣନା ଏବେ ମଧ୍ୟ ଜୀବିତ ଅଛି ।
ଅବକ୍ଷୟପ୍ରାପ୍ତ ଏକ ଶିଳାମୂର୍ତ୍ତିରେ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ରାଜ ମହଲକୁ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ ହେବା ଅଭିମୁଖେ "ମହା ଯାତ୍ରା" କରିବାର କାହାଣୀ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ।
ମନ୍ଦିରର ଅନ୍ୟ ସବୁ ଖୋଦିତ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଅପସରା, ଦେବତା, ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ସାଧୁ ଓ ବୌଦ୍ଧ ଭିକ୍ଷୁ ତଥା ଦ୍ୱାରପାଳ ଇତ୍ୟାଦିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ମନ୍ଦିରର ମୁଖ୍ୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ରୀ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିର ନାମ ପ୍ରଜ୍ଞାପରମିତା ଥିଲା, ଯାହା ଜୟବର୍ମନଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ପରି ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣରେ କିଛି ଦୂରରେ ତୃତୀୟ ବନ୍ଧନୀରେ ନିର୍ମିତ ଦୁଇଟି ମନ୍ଦିର ରାଜାଙ୍କ ଗୁରୁ ଜୟମଙ୍ଗଳାର୍ଥ ଓ ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସମର୍ପିତ ଥିଲା ।
ଏଠାକାର ଆଉ ଏକ ମନ୍ଦିର “ପ୍ରିହା ଖାନ୍” ତା-ପ୍ରୋମ୍‍ର ପରିପୂରକ ବା ଯମଜ ମନ୍ଦିର ପରି ।
ସେହି ମନ୍ଦିରରେ କରୁଣାର ବୋଧିସତ୍ତ୍ୱ ଲୋକେଶ୍ୱରଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ରହିଥିଲା ଯାହା ରାଜାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଅନୁକରଣ କରି ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ।
ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ରହିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଗ୍ରାମର ୮୦,୦୦୦ ଲୋକ ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସେବା ଓ ଜିନିଷ ଯୋଗାଇ ଦେଉଥିଲେ ।
ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ମନ୍ଦିରରେ ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ସରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ବହୁ ପରିମାଣର ଧନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ମୋତି, ରେଶମ ପ୍ରଭୃତି ଗଚ୍ଛିତ ଥିବା ବିଷୟ ଅଭିଲେଖରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି ।
ଖ୍ରୀ.ଅ. ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଶ୍ରୀଇନ୍ଦ୍ରବର୍ମନ ରାଜାଥିବା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତା-ପ୍ରୋମ୍ ମନ୍ଦିରରେ ଅତିରିକ୍ତ ଓ ନୂତନ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଥିଲା ।
ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୧୮୬ରେ ଜୟବର୍ମନ ରାଜପରିବାର ଓ ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ "ରାଜବିହାର" ବ୍ରହ୍ମା" ନାମରେ ପରିଚିତ) ଅନ୍ୟତମ ଥିଲା ।
୨୦୧୩ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ବିଭାଗ ତା-ପ୍ରୋମ୍‍ ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣର ବହୁ ଅଂଶର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ସଂରକ୍ଷଣ କରିଅଛନ୍ତି ।
ପ୍ରତିଦିନ ବହୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଦେଖିବାକୁ ଆସୁଥିବାରୁ କାଠନିର୍ମିତ ପଦଚାରଣ ପଥ, ଉଚ୍ଚ ପିଣ୍ଡା, ଲୌହ ଜାଲି ଆଦି ଲଗାଇ ଅଧିକ କ୍ଷତି ହେବାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଇଛି ।
ଲାରା କ୍ରଫ୍ଟ : ଟୁମ୍ବ୍ ରେଡର୍ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର କିଛି ଅଂଶ ଏହି ମନ୍ଦିରର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଅନ୍ୟ ସବୁ ମନ୍ଦିରର ଚିତ୍ରକୁ ଅଳ୍ପ ବହୁତ ବଦଳାଇ ଦେଖାଯାଇଥିବା ବେଳେ ତା-ପ୍ରୋମ୍‍ର ରହସ୍ୟମୟୀ ପ୍ରାଙ୍ଗଣର ଅଧିକାଂଶ ଚିତ୍ରକୁ ଯଥାବତ ରଖାଯାଇଥିଲା ।
ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ଅନେକ ଉନ୍ନୟନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ମିଳିଥାଏ ଯାହା ସାଧାରଣରେ ରାଜ୍ଯ ପ୍ରଶାସନକୁ ଦିଆଯାଇ ଥାଏ; ଯଥା - ଗଣଶିକ୍ଷା ଯୋଜନା, ସାମାଜିକ କଲ୍ୟାଣ, ପରିମଳ, ବ୍ଯବସାୟ ପଞ୍ଜୀକରଣ ତଥା ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳର ବିକାଶ ଆଦି ।
ସାଧାରଣତଃ ସହରୀ ପ୍ରଶାସନ ଗୌଣ କାର୍ଯ୍ୟାଦି କରିଥାଏ, ଅପରପକ୍ଷେ ରାଜ୍ଯ ପ୍ରଶାସନ ପାଖରେ ଅଧିକାଂଶ ଶକ୍ତି ରହିଥାଏ ।
ଉଦାହରଣ ସ୍ବରୂପ - ଔଷଧିୟ ଦୋକାନ ତଥା କ୍ଷୁଦ୍ର ଚିକିତ୍ସାକେନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସହରୀ ପ୍ରଶାସନଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଜୀକରଣ କରାଯାଇ ପାରିବ କିନ୍ତୁ ବଡ଼ବଡ଼ ଔଷଧାଳୟ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସାଳୟ ଆଦି କେବଳ ରାଜ୍ଯ ପ୍ରଶାସନଦ୍ୱାରା ହିଁ ପଞ୍ଜୀକରଣ କରାଯାଇ ପାରିବ ।
ପ୍ରତ୍ଯେକ ସାହିରେ ଏକ "ସାହି କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ" ରହିଥାଏ ଯାହା ସହରର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ; ଯେପରିକି - କୋସେକୀ ଓ ଜୁମିହ୍ନ୍ଯୋ ବାସିନ୍ଦା ପଞ୍ଜୀକରଣ ଏବଂ ଖଜଣା ଆଦାୟ ।
କେତେକ ସହରର ସାହି କାର୍ଯ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ବ୍ଯବସାୟ ଅନୁମତିକରଣ, ନିର୍ମାଣ ଅନୁମତି ପତ୍ର ପ୍ରଦାନ ତଥା ଅନ୍ଯାନ୍ଯ ପ୍ରଶାସନିକ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଆଦିର ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରିଥାନ୍ତି ।
ମୁନିସିପାଲୀୟ ଆଦେଶଦ୍ୱାରା ସାହିମାନଙ୍କର ଗଠନ ଓ ଅଧିକାରୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ ।
ପ୍ରଶାସନ ଆଦେଶଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ସହର ବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ସହର ବା ପ୍ରଶାସନିକ ଆଦେଶପ୍ରାପ୍ତ ସହର , ହେଉଛି ଏକ ଜାପାନୀ ସହର ଯାହାର ଜନସଂଖ୍ୟା ୫,୦୦,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଥିବ ଏବଂ ଯାହାକୁ ଜାପାନୀ କ୍ଯାବିନେଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିବ ।
ଟୋକିଓର ୨୩ଟି ବିଶେଷ ସାହିଗୁଡ଼ିକ ଏହି ତନ୍ତ୍ରର ଅଧୀନ ନୁହଁନ୍ତି, ଯେହେତୁ ଟୋକିଓ ଏକ ରାଜ୍ଯ ଓ ଏହାର ସାହିଗୁଡ଼ିକ ବାସ୍ତବରେ ସହର ତୁଲ୍ଯ ।
ଟୋକିଓର ଦୁଇଟି ବଡ଼ବଡ଼ ସାହି, ସେତାଗାୟା-କୁ ଏବଂ ନେରିମା-କୁ, ଉଭୟ ସହର ପଦବାଚ୍ଯ ହେବାପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଅଟନ୍ତି କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱୟଂଶାସନ ଅଧିନିୟମ ଅନୁସାରେ ସହର କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ।
କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପ୍ରାପ୍ତ ସହର ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜର ଉକ୍ତ ସ୍ଥିତିକୁ ହରାଇ ନାହିଁ ।
ଏଣ୍ଡେ ରିଜେନ୍ସିର ରାଜଧାନୀ ଏଣ୍ଡେଠାରୁ ଏହି ଆଗ୍ନେୟଗିରିର ଦୂରତା ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପ୍ରାୟ ୫୦ କିଲୋମିଟର ।
ଏହି ପର୍ବତରେ ୩ଟି ଆଗ୍ନେୟ ଗହ୍ୱର ହ୍ରଦ ରହିଛି ଯାହାର ରଙ୍ଗ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ।
ହ୍ରଦରେ ବହୁ ମାତ୍ରାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଲୌହ, ମାଙ୍ଗାନିଜ୍ ପରି ଅନେକ ମୌଳିକ ପଦାର୍ଥ ରହିଛନ୍ତି ଓ ଏହି ତରଳ ପଦାର୍ଥର ଅକ୍ସିଡେସନ୍-ବିଘଟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ସ୍ଥିତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହିତ ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକର ରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ସମୟ ସମୟରେ ବଦଳୁଥାଏ ।
ଅକ୍ସିଡେସନ୍-ବିଘଟନର ସ୍ଥିତି ଆଗ୍ନେୟଗିରି ବାଷ୍ପ, ବୃଷ୍ଟିପାତର ସନ୍ତୁଳିତ ମାତ୍ରା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ଏବଂ ଆଗ୍ନେୟଗିରିର ଭୂତଳ ଜଳର ମଧ୍ୟ ଏହି ସନ୍ତୁଳନ ସ୍ଥିତି ବଦଳାଇବାରେ ଭୂମିକା ରହିଥାଏ ।
ପ୍ରତି ହ୍ରଦର ରଙ୍ଗ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଭିନ୍ନ, ଏମାନଙ୍କ ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେନାହିଁ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ହ୍ରଦ ଆଗ୍ନେୟଗିରିର ଭୂତଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହିତ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରୂପେ ସଂଯୁକ୍ତ ।
ଆଗ୍ନେୟଗିରି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନିରନ୍ତର ନିରୀକ୍ଷଣ କରି ସେଥିରୁ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିବା କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ବ୍ୟାପାର ।
ତଥ୍ୟର ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଏକ ଅନୁମାନକାରୀ ମଡେଲ୍ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ଳେଷଣ ହୋଇପାରୁ ନଥିବାରୁ ଏହି ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପୂର୍ବାନୁମାନ କରି ହେଉନାହିଁ ।
ତିନୋଟି ହ୍ରଦ ଗୋଟିଏ ପାହାଡ଼ରେ ଥାଇ ଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଧାରଣ କରିବା ଭୂବିଜ୍ଞାନୀଙ୍କ କୌତୁହଳର କାରଣ ।
କେଲିମୁଟୁ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ଅଧିକାରୀଙ୍କ ମତରେ ଆଗ୍ନେୟ ବାଷ୍ପ ଉଦ୍ଗୀରଣରୁ ହ୍ରଦମାନଙ୍କରେ ସୃଷ୍ଟି ଥିବା ଧାତବ ଲବଣ ଓ ରସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଏହି ରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
କିନ୍ତୁ ଅକ୍ସିଡେସନ୍-ବିଘଟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯୋଗୁଁ ଏପରି ରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବାକୁ ଅଧିକ ସଠିକ କାରଣ ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରିବ ।
ପଶ୍ଚିମ ଜାଭାରେ ବାନ୍ଦୁଂଗର ଦକ୍ଷିଣକୁ କାୱା ପୁଟିଃ ନାମକ ଏକ ଗହ୍ୱର ହ୍ରଦ ରହିଛି ଯାହାର କେଲିମୁଟୁ ହ୍ରଦମାନଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିଛି ।
ତିୱୁ ଆଟା ବୁପୁ ଏହି ତିନି ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟରେ ପଶ୍ଚିମତମ ଓ ଏହାର ରଙ୍ଗ ସାଧାରଣତଃ ନୀଳ ।
ତିୱୁ କୂ ଫାଇ ନୁୱା ମୁରି ଓ ତିୱୁ ଆଟା ପୋଲୋ ଏକ ଗହ୍ୱର କାନ୍ଥଦ୍ୱାରା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଓ ଏହି ଦୁଇ ହ୍ରଦର ରଙ୍ଗ ଯଥାକ୍ରମେ ସବୁଜ ଓ ଲାଲ ।
ପୂର୍ବସ୍ଥ ହ୍ରଦ ଦ୍ୱୟରେ ଭୂତଳ ଆଗ୍ନେୟ ବାଷ୍ପ ଓ ଜଳର ଚଳନ ଯୋଗୁଁ ଅଧିକ ଘନ ତରଳ ଓ ଅଳ୍ପ ଘନ ତରଳର ଅଦଳ-ବଦଳ ଘଟୁଥାଏ ।
ସମସ୍ତ ଆଗ୍ନେୟଗିରି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉଚ୍ଚତମ ଶୃଙ୍ଗ ହେଉଛି ୧୬୩୯ ମିଟର ଉଚ୍ଚତାବିଶିଷ୍ଟ କେଲିମୁଟୁ ।
ଏହା ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୨ କିଲୋମିଟର ବିସ୍ତୃତ ।
ପୁରାତନ ଆଗ୍ନେୟ ଶୃଙ୍ଗ କେଲିଡୋ ଉତ୍ତରକୁ ୩ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଓ କେଲିବାରା ଦକ୍ଷିଣକୁ ୨ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
କେଲିମୁଟୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ସ୍ଥାପନା କରିବାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦିନମାନଙ୍କରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଧିବାସୀଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ ମତାନ୍ତର ଓ ସଂଘର୍ଷ ଘଟିଥିଲା ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବନ ଅଧିକାରୀମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଧିବାସୀଙ୍କ ସହ ଏହି ସମ୍ପର୍କ ବହୁ ମାତ୍ରାରେ ସୁଧାରିବା ଯୋଗୁଁ ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଓ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ପରିଚାଳନାରେ ଉନ୍ନତି ଆସିଛି ।
୧୯୧୫ ମସିହାରେ ବି. ଭାନ୍ ସୁକ୍ତେଲେନ୍ ନାମକ ଜଣେ ସ୍ଥନୀୟ ଓଲନ୍ଦାଜ ସେନା କମାଣ୍ଡର ଓ ୧୯୨୯ ମସିହାରେ ୱାଇ. ବୌମାନ୍‍ଙ୍କ ଲେଖା ପରେ କେଲିମୁଟୁ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କ ଆଗ୍ରହ ବଢ଼ିଲା ।
୧୦୦୦ ମିଟରରୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ପର୍ବତକୁ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରେ ରିବୁ କୁହନ୍ତି ଓ କେଲିମୁଟୁ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ରିବୁ ତାଲିକାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ।