polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ଏହିସ‌ହ ସେ ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତ ଏବଂ ଆମେରିକାର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜଗତରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି ।
ଶ୍ରୀୟା ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଡେରାଡୁନରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅଧିକାଂଶ ପିଲାଦିନ ହରିଦ୍ୱାରରେ କଟିଥିଲା ।
୨୦୦୧ରେ ଶ୍ରୀୟାଙ୍କର ନୃତ୍ୟଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଆଲବମ ଗୀତରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।
ତାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଥମ ଆଲବମ୍ ଥିଲା ଥିରକ୍ତି କ୍ୟୁଁ ହୁଆ ଯୋଗୁଁ ସେ ଅଧିକ ଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଖରେ ପ‌ହ‌ଞ୍ଚିପାରିଥିଲେ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାତାମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିପାରିଥିଲେ ।
ଏହାପରେ ଶ୍ରୀୟାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରରଥମ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମିଳିଥିଲା ତେଲୁଗୁ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରୁ ।
ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ବ୍ୟତୀତ ଶ୍ରୀୟାଙ୍କୁ ଅନେକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟୋପଯୋଗୀ ତ‌ଥା ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ପାଦ ସଂସ୍ଥାର ମୁଖ୍ୟ ବିଜ୍ଞାପନ ପ୍ରଚାରିକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ।
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାରତୀୟ କଳାକାରମାନଙ୍କ ଭଳି ଶ୍ରୀୟା ମଧ୍ୟ କିଛି ସମାଜସେବା ସଂସ୍ଥା ସ‌ହ ଯୋଡ଼ିହୋଇଛନ୍ତି ।
୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଶ୍ରୀୟା ଏକ ସ୍ପା ଖୋଲିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତିରେ ଅକ୍ଷମ ଲୋକମାନଙ୍କୁ କାମ ଦେଉଥିଲେ ।
ସେଲିବ୍ରେଟି କ୍ରିକେଟ ଲିଗ୍‌ର ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ସଂସ୍କରଣ ପାଇଁ ଶ୍ରୀୟାଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ଦୂତ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।
ରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଏକ ଦେଶପ୍ରେମୀ ଗଜଲ ଯାହା ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ବିରୋଧର ପ୍ରତୀକ ପାଲଟିଛି ଏବଂ ଯାହା ଏବେବି ଭାରତରେ ଦେଶଭକ୍ତି ଗୀତ ଭାବରେ ବୋଲା ଯାଏ ।
ମହମ୍ମଦ ଇକବାଲଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରଚନା ‘‘ସାରେ ଜହାଁ ସେ ଅଚ୍ଛା’’ ଗୀତକୁ ଅନୌପଚାରିକ ଭାବେ ଭାରତର ଜାତୀୟ ସଂଗୀତର ମାନ୍ୟତା ମିଳିଛି ।
ଏହି କବିତାଟି ୧୬ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୦୪ ମସିହାରେ ସାପ୍ତାହିକ ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ମହମ୍ମଦ ଇକବାଲ ସରକାରୀ କଲେଜ ଲାହୋରରେ ପଢ଼ି ଶୁଣାଇଥିଲେ ।
ଏହା ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଜନ ଜାଗରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା ।
ବର୍ତ୍ତମାନର ବଙ୍ଗଳାଦେଶ, ଭାରତ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଲିଖିତ ଏହି ଗଜଲ ପରେ ୧୯୨୪ ମସିହାରେ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ପୁସ୍ତକ ବାଙ୍ଗ-ଇ-ଦାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଇକବାଲ ସେତେବେଳେ ଲାହୋରର ସରକାରୀ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପକ ଥିଲେ ଏବଂ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିବା ପାଇଁ ଲାଲା ହର ଦୟାଲ ନାମକ ଜଣେ ଛାତ୍ର ତାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ ।
ଏହି ଗୀତଟି ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନର ଭୂମିରେ ଆକାଂକ୍ଷା ଏବଂ ସଂଲଗ୍ନ କରିବା ସହିତ "ସାଂସ୍କୃତିକ ସ୍ମୃତି" ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା ।
୧୯୦୫ ମସିହାରେ, ୨୭ ବର୍ଷୀୟ ଇକବାଲ ଉପମହାଦେଶର ଭବିଷ୍ୟତ ସମାଜକୁ ଉଭୟ ବହୁଳବାଦୀ ତଥା ମିଶ୍ରିତ ହିନ୍ଦୁ-ମୁସଲମାନ ସଂସ୍କୃତି ଭାବରେ ଦେଖୁଥିଲେ ପରେ ଇକବାଲ ତିନି ବର୍ଷ ପାଇଁ ୟୁରୋପ ଯାଇ ଇସଲାମର ଏକ ଧାର୍ମିକ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିଥିଲେ।
ପ୍ରାୟ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ସାରେ ଜହାଁ ସେ ଅଚ୍ଛା ଭାରତରେ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଆସିଛି ।
କୁହାଯାଏ ଯେ ୧୯୩୦ ଦଶକରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ପୁଣେର ୟେରବଦା ଜେଲର କାରାଗାରରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ ଏହାକୁ ଶହେରୁ ଅଧିକ ଥର ଗାଇଥିଲେ ।
ସାରେ ଜହାଁ ସେ ଅଚ୍ଛା ବହୁତ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଭାରତରେ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସଂସ୍କରଣ ଭାବରେ ପ୍ରାୟତଃ ବୋଲାଯାଏ ।
ଭାରତରେ କବିତାର ପାଠ ପ୍ରାୟତଃ ହିନ୍ଦୀର ଦେବନାଗରୀ ସ୍କ୍ରିପ୍ଟରେ ଅନୁବାଦ କରାଯାଇଥାଏ ।
ବାଣିଜ୍ୟିକ ବିଜ୍ଞାପନ ବିନା ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ରାଣ୍ଡ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାର ସଫଳତାର କାହାଣୀ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ତାଙ୍କୁ ହାର୍ଭାର୍ଡ ବିଜନେସ ସ୍କୁଲଦ୍ୱାରା ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଏକ ହାର୍ଭାର୍ଡ କେସ ଷ୍ଟଡିରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି ଯାହା ଏହାର ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି ।
ସେ ମାସାଚୁସେଟ୍ସ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି , ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ ୟୁନିଭରସିଟି ଏବଂ ଲଣ୍ଡନ ସ୍କୁଲ ଅଫ୍ ଇକୋନୋମିକ୍ସର ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଛନ୍ତି ।
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବାରାକ ଓବାମାଙ୍କ ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଶହନାଜ ମଧ୍ୟ ଭାରତର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଛନ୍ତି ।
୧୯୬୬ ମସିହାରେ, ସେ ସଫଳତା ପତ୍ରିକାର "ବିଶ୍ୱର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିଳା ଉଦ୍ୟୋଗୀ" ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ ।
ଶାହନାଜ, ସେଣ୍ଟ ମେରି କନଭେଣ୍ଟ ଇଣ୍ଟର କଲେଜରେ ପ୍ରୟାଗରାଜରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ ।
ସେ ନାସିର ହୁସେନଙ୍କୁ ଅଳ୍ପ ବୟସରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ସନ୍ତାନ ଅଛନ୍ତି ।
ସେ ଇରାନରେ ଆୟୁର୍ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିବାବେଳେ ନାସିର ହୁସେନ ତେହେରାନରେ ପୋଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ ।
ଏହା ପରେ ସେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟର ଅଗ୍ରଣୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଯଥା ହେଲିନା ରୁବିନାଷ୍ଟାଇନ, ସ୍କ୍ୱାର୍କକୋଫ୍, କ୍ରିଷ୍ଟାଇନ୍ ଭାଲ୍ମି, ଲାନକୋମ ଏବଂ କପେନେଗେନର ଲିନ ଭଳି କସମେଟିକ ଥେରାପି ଏବଂ କସମେଟୋଲୋଜିରେ ତାଲିମ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ ।
ଶାହନାଜ ହୁସେନ ଭାରତର ଶାହନାଜ ହୁସେନ ଗ୍ରୁପର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା, ଚେୟାରମ୍ୟାନ ତଥା ପରିଚାଳନା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଅଟନ୍ତି ।
ହର୍ବାଲ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଯତ୍ନ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଆଗେଇ ନେବା ଏବଂ ଆୟୁର୍ବେଦର ଭାରତୀୟ ହର୍ବାଲ ଐତିହ୍ୟକୁ ନେଇ ସେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଶଂସା ଲାଭ କରିଛନ୍ତି ।
୨୦୦୬ ମସିହାରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅବଦାନ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାର ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।
ଶାହନାଜ ହୁସେନ, ଆହ୍ଲାବାଦ ହାଇକୋର୍ଟର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ ନାସିର ଉଲ୍ଲା ବେଗ ଏବଂ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ସେନାର ସେନାଧ୍ୟକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ ସୟିଦା ବେଗମଙ୍କ ଝିଅ ଅଟନ୍ତି ।
ତାଙ୍କ ଜେଜେବାପା ଜଷ୍ଟିସ ସାମିହୁଲା ବେଗ ସଂଯୁକ୍ତ ପ୍ରଦେଶର ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜନେତା ଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ସେ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ହାଇକୋର୍ଟର ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ଦାଦା ମିର୍ଜା ହେମିଦୁଲ୍ଲା ବେଗ ଭାରତର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଥିଲେ ।
ଏହା ଭାରତ ମହାସାଗର ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଥମେ ଇଷ୍ଟଇଣ୍ଡିଜ୍ ଏବଂ ପରେ ପୂର୍ବ ଏସିଆ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା।
କମ୍ପାନୀ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ଏକ ବିଶାଳ ଅଂଶକୁ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ନେଇଥିଲା ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଏବଂ ହଂକଂର କିଛି ଅଂଶକୁ ଉପନିବେଶ କରିଥିଲା ।
ନିଜର ସମୟକାଳରେ ଶୀର୍ଷରେ ଥିବାବେଳେ ଏହି କମ୍ପାନୀ ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ନିଗମ ଥିଲା ।
ଇଆଇସିର ନିଜର ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀ କମ୍ପାନୀର ତିନୋଟି ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି ସେନା ଆକାରରେ ଥିଲା, ଯାହାର ସମୁଦାୟ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୨୬୦,୦୦୦ ସୈନିକ ଥିଲା, ଯାହା ସେତେବେଳେ ବ୍ରିଟିଶ ସେନାଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣ ଆକାରର ଥିଲା ।
କମ୍ପାନୀର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ସନ୍ତୁଳନ ଉପରେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା, ଯାହା ରୋମାନ ସମୟରୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ବୁଲିୟନର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପ୍ରବାହିତ ଧାରାକୁ ପ୍ରାୟ ଏକାକୀ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲା ।
୧୫୭୭ ମସିହାରେ ଫ୍ରାନ୍ସିସ୍ ଡ୍ରେକ୍ ଇଂଲଣ୍ଡରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାରେ ଥିବା ସ୍ପେନ୍ ବସ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ସୁନା ଓ ରୂପା ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଏକ ଅଭିଯାନରେ ବାହାରିଥିଲେ।
ଗୋଲ୍ଡେନ୍ ହିନ୍ଦରେ ଯାତ୍ରା କରି ସେ ଏହା ହାସଲ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ୧୫୭୯ ମସିହାରେ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ଯାହା ସେତେବେଳେ କେବଳ ସ୍ପାନିଶ ଏବଂ ପର୍ତ୍ତୁଗିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରିଚିତ ଥିଲା ।
ଶେଷରେ ଡ୍ରେକ୍ ଇଷ୍ଟଇଣ୍ଡିଜ୍ ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରି ସ୍ପାଇସ୍ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ନାମରେ ପରିଚିତ ମୋଲୁକାସ ଅତିକ୍ରମ କରି ସୁଲତାନ ବାବୁଲ୍ଲାଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ।
ଲିନେନ୍, ସୁନା ଏବଂ ରୂପା ବଦଳରେ ଲବଙ୍ଗ ଏବଂ ଜାଇଫଳ ସମେତ ବହୁ ପରିମାଣର ବିଦେଶୀ ମସଲା ମିଳିଥିଲା - ଇଂରେଜମାନେ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଏହାର ବିପୁଳ ମୂଲ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିନଥିଲେ ।
ତାଙ୍କର ପରିକ୍ରମା ଇଂଲଣ୍ଡର ରାଜକୋଷ ପାଇଁ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଅର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲା ଏବଂ ନିବେଶକମାନେ ପାଖାପାଖି ୫,୦୦୦ ପ୍ରତିଶତ ଫେରି ପାଇଥିଲେ ।
ତେଣୁ ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ପୂର୍ବ ଡିଜାଇନରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାଦାନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।
୧୫୮୮ ମସିହାରେ ସ୍ପାନିଶ ଆର୍ମାଡାର ପରାଜୟ ପରେ, ଧରାପଡ଼ିଥିବା ସ୍ପାନିଶ ଏବଂ ପର୍ତ୍ତୁଗିଜ ଜାହାଜ ଏବଂ କାର୍ଗୋ ଇଂରେଜ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଧନ ସନ୍ଧାନରେ ପୃଥିବୀ ଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିଥିଲା ।
ଲଣ୍ଡନ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଭାରତ ମହାସାଗରକୁ ଯାତ୍ରା କରିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ପାଇଁ ରାଣୀ ପ୍ରଥମ ଏଲିଜାବେଥଙ୍କ ନିକଟରେ ଏକ ପିଟିସନ ଦାଖଲ କରିଥିଲେ ।
ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ସୁଦୂର-ପୂର୍ବ ବାଣିଜ୍ୟର ସ୍ପାନିଶ ଏବଂ ପର୍ତ୍ତୁଗିଜ ଏକଛତ୍ରବାଦକୁ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଝଟକା ଦେବା ।
ଏଲିଜାବେଥ୍ ତାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ ଏବଂ ୧୦ ଅପ୍ରେଲ ୧୫୯୧ରେ ବୋନାଭେଞ୍ଚରରେ ଥିବା ଜେମ୍ସ ଲାଙ୍କେଷ୍ଟର ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ଜାହାଜ ସହିତ, ଯାହାକୁ ଲେଭାଣ୍ଟ କମ୍ପାନୀଦ୍ୱାରା ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ମିଳିଥିଲା ଟୋରବେରୁ କେପ୍ ଅଫ୍ ଗୁଡ୍ ହୋପ୍ ଦେଇ ଆରବ ସାଗରକୁ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ ଏବଂ କେପ୍ ଦେଇ ଭାରତରେ ପ୍ରଥମ ସଫଳ ଇଂରାଜୀ ଅଭିଯାନ ହୋଇଥିଲେ।
୫ କେପ୍ କୋମୋରିନ୍ ଦେଇ ମାଳୟ ଉପଦ୍ୱୀପରେ ଯାତ୍ରା କରିବା ପରେ ସେମାନେ ୧୫୯୪ ମସିହାରେ ଇଂଲଣ୍ଡ ଫେରିବା ପୂର୍ବରୁ ସେଠାରେ ଥିବା ସ୍ପାନିଶ ଏବଂ ପର୍ତ୍ତୁଗିଜ ଜାହାଜକୁ ଶିକାର କରିଥିଲେ ।
୧୩ ଅଗଷ୍ଟ ୧୫୯୨ରେ ଫ୍ଲୋରେସ୍ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାର୍ ୱାଲ୍ଟର ରାଲେ ଏବଂ ଅର୍ଲ ଅଫ୍ କମ୍ବରଲାଣ୍ଡଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏକ ବୃହତ ପର୍ତ୍ତୁଗିଜ କାରାକ୍, ମାଡ୍ରେ ଡି ଡିଉସ‌କୁ ଜବତ କରିବା ଇଂରାଜୀ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିବା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପୁରସ୍କାର ଥିଲା ।
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଡାର୍ଟମାଉଥକୁ ଅଣାଗଲା ସେତେବେଳେ ସେ ଇଂଲଣ୍ଡରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସର୍ବବୃହତ ପାତ୍ର ଥିଲେ ଏବଂ ସେ ଅଳଙ୍କାର, ମୋତି, ସୁନା, ରୂପା ମୁଦ୍ରା, ଆମ୍ବ୍ରେଗ୍ରି, କପଡ଼ା, ଟେପେଷ୍ଟ୍ରି, ଗୋଲମରିଚ, ଲବଙ୍ଗ, ଡାଲଚିନି, ଜାଇଫଳ, ବେଞ୍ଜାମିନ (ପରଫ୍ୟୁମ ଏବଂ ଔଷଧ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଏକ ଅତ୍ୟଧିକ ସୁଗନ୍ଧିତ ବାଲସାମିକ୍ ରେଜିନ୍), ଲାଲ ରଙ୍ଗ, କୋଚିନାଲ ଏବଂ ଇବୋନି ବହନ କରୁଥିଲେ ।
ଜାହାଜର ରୁଟର ମଧ୍ୟ ସେତିକି ମୂଲ୍ୟବାନ ଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ଚୀନ, ଭାରତ ଏବଂ ଜାପାନ ବାଣିଜ୍ୟ ମାର୍ଗ ବିଷୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା ଥିଲା ।
ବାରମ୍ବାର ସରକାରୀ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ସତ୍ତ୍ୱେ କମ୍ପାନୀ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହାର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ ବାରମ୍ବାର ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା।
୧୮୭୪ ମସିହାରେ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ ଷ୍ଟକ ଡିଭିଡେଣ୍ଡ ରିଡେମ୍ପସନ ଆକ୍ଟର ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ ଏହାକୁ ଭଙ୍ଗ କରାଯାଇଥିଲା, କାରଣ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଆଇନ ସେତେବେଳକୁ ଏହାକୁ ଅବୈଧ, କ୍ଷମତାହୀନ ଏବଂ ପୁରୁଣା କରିଦେଇଥିଲା ।
ବ୍ରିଟିଶ ରାଜର ସରକାରୀ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଏହାର ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିୟୋଜିତ କରିଥିଲା ।
ପ୍ରଥମେ "ଇଷ୍ଟ-ଇଣ୍ଡିଜରେ ଲଣ୍ଡନ ଟ୍ରେଡିଂର ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଏବଂ କମ୍ପାନୀ" ଭାବରେ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଥିବା ଏହି କମ୍ପାନୀ ୧୭୦୦ ଦଶକର ମଧ୍ୟଭାଗ ଏବଂ ୧୮୦୦ ଦଶକର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ବିଶ୍ୱର ଅଧା ବାଣିଜ୍ୟ, ବିଶେଷକରି କପା, ରେଶମ, ନୀଳ ରଙ୍ଗ, ଚିନି, ଲୁଣ, ମସଲା, ପୋଟାସିଅମ ନାଇଟ୍ରେଟ, ଚା ଏବଂ ଅଫିମ ଭଳି ମୌଳିକ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା ।
ଏହି କମ୍ପାନୀ ଭାରତରେ ବ୍ରିଟିଶ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ମଧ୍ୟ ଶାସନ କରିଥିଲା ।
ଶେଷରେ ଏହି କମ୍ପାନୀ ସାମରିକ କ୍ଷମତା ପ୍ରୟୋଗ କରି ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରି ଭାରତର ବିଶାଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶାସନ କରିବାକୁ ଆସିଲା ।
ସେ ଉମା ନାମକ ଜଣେ ପ୍ରତିଭାସମ୍ପର୍ଣ୍ଣ ଗ୍ରାମୀଣ ଝିଅକୁ ଭଲପାଇ ବାହାହୁଅନ୍ତି ।
ମୁମ୍ବାଇ ଆସି ସୁବୀର ଉମାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ କ୍ୟାରିୟର ନିର୍ମାଣ ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।
କ୍ରମେ ଉମାଙ୍କ କ୍ୟାରିୟରରେ ଉନ୍ନତି ସହିତ, ସୁବୀରଙ୍କ କ୍ୟାରିୟରର ଅବନତି ଦେଖାଦିଏ ।
ଏହାଦ୍ୱାରା ସେମନଙ୍କ ବୈବାହିକ ଜୀବନରେ ଫାଟ ପଡ଼େ ଓ ସେମାନେ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଅଲଗା ରୁହନ୍ତି ।
ଏଥିପାଇଁ ଉମାଙ୍କୁ ସୁବୀରଙ୍କ ମାଉସୀଙ୍କଠାରୁ ଅନେକ ନିନ୍ଦା ଓ ଭର୍ସନା ସହିବାକୁ ପଡ଼େ ।
ଏ ଘଟଣା ପରେ ସୁବୀର ଓ ଉମା ଧିରେ ଧିରେ ନିଜର ଭୁଲ ବୁଝିପାରି ପୁଣି ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି ଓ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଗୀତ ଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି ।
କିଛି ମତ ଅନୁଯାୟୀ ଏହ୍ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ରବି ଶଙ୍କର ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପତ୍ନୀ ସୁରବାହାର ବାଦିକା ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଦେବୀଙ୍କ ଜୀବନ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା ।
ଅନ୍ୟ ମତ ଅନୁଯାୟୀ ଏହା କିଶୋର କୁମାର ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପତ୍ନୀ ରୁମା ଗୁହା ଠାକୁର୍ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା ।
ଏହା ୧୯୫୪ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଇଂରାଜୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଏ ଷ୍ଟାର ଇଜ ବର୍ଣ୍ଣଦ୍ୱାରା କିଛିମାତ୍ରାରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ମତ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି ।
ମଜରୁହ ସୁଲତାନପୁରୀ ଏହି ଗୀତଗୁଡ଼ିକୁ ଲେଖିଥିଲେ, ସଚିନ ଦେବ ବର୍ମନ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଓ କିଶୋର କୁମାର, ମହମ୍ମଦ ରଫି, ମନହର ଉଧାସ ଓ ଲତା ମଙ୍ଗେସକର କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ ।
ଜୟା ବଚ୍ଚନଙ୍କୁ ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା ।
ଅମିତାଭ ବଚ୍ଚନ, ଜୟା ବଚ୍ଚନ, ବିନ୍ଦୁ ଓ ଅସରାନୀ ଆଦି ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।
କୌଲ ମାନେକଶାଙ୍କ ଉପରେ ଗୁପ୍ତଚର କରିବା ପାଇଁ ସୂଚନାଦାତାଙ୍କୁ ପଠାଇଥିଲେ, ଯିଏ କି ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଥିବା ସୂଚନାର ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଦେଶଦ୍ରୋହ ଅଭିଯୋଗରେ ମାମଲା ରୁଜୁ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଅଦାଲତର ତଦନ୍ତର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ।
ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଜୁନିୟର ହରବକ୍ଷ ସିଂହ ଓ ମୋତି ସାଗରଙ୍କୁ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ ଭାବେ ପଦୋନ୍ନତି ଦେଇ କୋର କମାଣ୍ଡର ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇଛି।
ମାନେକଶା ଙ୍କୁ ଚାକିରିରୁ ବହିଷ୍କାର କରାଯିବାର ନିକଟତର ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ସାଧାରଣରେ ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଥିଲା ।
ପଶ୍ଚିମ କମାଣ୍ଡର ଜେନେରାଲ ଅଫିସର କମାଣ୍ଡିଂ-ଇନ୍-ଚିଫ୍ ଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଗଠିତ ଏହି ଅଦାଲତ ତାଙ୍କ ସଚ୍ଚୋଟତା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ ଦୌଲତ ସିଂହ ମାନେକସାଙ୍କୁ ଦୋଷମୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି।
ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ 'ଉତ୍ତର ଦେବା ପାଇଁ କୌଣସି ମାମଲା ନାହିଁ' ଘୋଷଣା ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଚୀନ-ଭାରତ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା; ଅଦାଲତକାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ମାନେକଶା ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିପାରିନଥିଲେ।
ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାରତୀୟ ସେନାପରାଜୟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିପାଇଁ କୌଲ ଏବଂ ମେନନଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦାୟୀ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଉଭୟଙ୍କୁ ବହିଷ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା ।
ମାନେକଶା ନେହେରୁଙ୍କୁ କହିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅଦାଲତକାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଏକ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କ ପଦୋନ୍ନତି ପାଖାପାଖି ଅଠର ମାସ ଧରି ବାକି ରହିଛି; ନେହେରୁ କ୍ଷମା ମାଗିଥିଲେ।
ଏହାର କିଛି ସମୟ ପରେ, ୨ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୬୨ରେ ମାନେକଶାଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ ଭାବରେ ପଦୋନ୍ନତି ଦିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ତେଜପୁରଠାରେ ଆଇଭି କର୍ପସର ଜିଓସି ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।
୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଭାରତ ବିଭାଜନ ପରେ ମାନେକଶାଙ୍କ ୟୁନିଟ୍, ଚତୁର୍ଥ ବାଟାଲିୟନ, ଦ୍ୱାଦଶ ଫ୍ରଣ୍ଟିୟର ଫୋର୍ସ ରେଜିମେଣ୍ଟ, ପାକିସ୍ତାନ ସେନାର ଅଂଶ ହୋଇଗଲା, ତେଣୁ ମାନେକ୍ସାଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟମ ଗୋର୍ଖା ରାଇଫଲ୍ସରେ ପୁନଃ ନିଯୁକ୍ତ କରାଗଲା ।
୧୯୪୭ ମସିହାରେ ବିଭାଜନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପରିଚାଳନା କରିବା ସମୟରେ ମାନେକଶା ଜିଏସଓ୧ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଯୋଜନା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ ।
୧୯୪୭ ଶେଷ ବେଳକୁ ମାନେକଶା ତୃତୀୟ ବାଟାଲିୟନ, ୫ ଗୋର୍ଖା ରାଇଫଲ୍ସ ର କମାଣ୍ଡିଂ ଅଫିସର ଭାବେ ଅବସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଅକ୍ଟୋବର ୨୨ ରେ ସେ ତାଙ୍କ ନୂତନ ନିଯୁକ୍ତିକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ, ପାକିସ୍ତାନୀ ସୈନ୍ୟମାନେ ଅନୁପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ କାଶ୍ମୀର, ଡୋମେଲ ଓ ମୁଜାଫରାବାଦକୁ ଦଖଲ କରିବା ।
ପରଦିନ ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀର ର ଶାସକ ମହାରାଜା ହରି ସିଂହ ଭାରତ ଠାରୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ନିବେଦନ କରିଥିଲେ ।
ଅକ୍ଟୋବର ୨୫ ତାରିଖରେ ମାନେକଶା ବୈଦେଶିକ ବିଭାଗର ସଚିବ ଭି.ପି.ମେନନଙ୍କ ସହ ଶ୍ରୀନଗର ଯାଇଥିଲେ ।
ମେନନ୍ ମହାରାଜାଙ୍କ ସହ ଥିବା ବେଳେ ମାନେକଶା କାଶ୍ମୀରସ୍ଥିତିର ଆକାଶମାର୍ଗରୁ ସମୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
ମାନେକଶାଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ମହାରାଜା ସେହିଦିନ ଇନଷ୍ଟ୍ରୁମେଣ୍ଟ ଅଫ୍ ଆକ୍ସେସନରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଦିଲ୍ଲୀ ଫେରିଯାଇଥିଲେ ।
ଲର୍ଡ ମାଉଣ୍ଟବ୍ୟାଟେନ ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ, ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ମାନେକଶା କଶ୍ମୀରକୁ ଦଖଲ କରିବାରୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ସୈନ୍ୟ ମୁତୟନ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ ।
ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିବାର କିଛି ସମୟ ପରେ ମାନେକଶା ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ଯେ ଚୀନ୍ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଇଭି କର୍ପସର ବିଫଳତାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ହେଉଛି ଦୁର୍ବଳ ନେତୃତ୍ୱ ।
ସେ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଦାୟିତ୍ୱ ହେଉଛି ତାଙ୍କ ନିରାଶ ସୈନିକମାନଙ୍କ ମନୋବଳରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା, ଯାହାସେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳର ମାତ୍ର ପାଞ୍ଚ ଦିନ ପରେ ନେହେରୁ ତାଙ୍କ ଝିଅ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଏବଂ ସିଓଏଏସ୍ଙ୍କ ସହ ମୁଖ୍ୟାଳୟ ପରିଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସୈନ୍ୟମାନେ ଆଗେଇ ଯାଉଥିବା ଦେଖିଥିଲେ।
ସିଓଏଏସ୍ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସେ ଆଗୁଆ ଆଦେଶ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିନେବେ।
ମାନେକଶା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇ କହିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଆଦେଶ ଦେବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଉ, ନଚେତ୍ ତାଙ୍କୁ ଷ୍ଟାଫ୍ ନିଯୁକ୍ତିକୁ ପଠାଯିବା ଉଚିତ୍ ।
ଯଦିଓ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କର କୌଣସି ସରକାରୀ ପଦବୀ ନଥିଲା, ତଥାପି ସରକାରରେ ତାଙ୍କର ବହୁତ ପ୍ରଭାବ ଥିଲା ।
ମାନେକଶା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ସୀମାନ୍ତ ଏଜେନ୍ସି ରେ ସୈନିକମାନଙ୍କୁ ପୁନର୍ଗଠନ କରିବା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଉପକରଣ, ବାସସ୍ଥାନ ଏବଂ ପୋଷାକର ଅଭାବକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ ।
୩ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୭୧ରେ ପାକିସ୍ତାନୀ ବିମାନ ଦେଶର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଥିବା ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ଘାଟି ଉପରେ ବୋମାମାଡ଼ କରିବା ପରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
ମାନେକଶାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେନା ମୁଖ୍ୟାଳୟ ନିମ୍ନଲିଖିତ ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲା: ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ ତାପିଶ୍ୱର ନାରାୟଣ ରାଇନା ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ଆଇଆଇ କର୍ପସ ପଶ୍ଚିମରୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ଥିଲା; ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ ସଗତ ସିଂହଙ୍କ ନେତୃତ୍ବାଧୀନ ଆଇଭି କର୍ପସ୍ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ଥିଲା; ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ ମୋହନ ଏଲ୍ ଥାପନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା କର୍ପସ୍ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ଥିଲା; ମେଜର ଜେନେରାଲ ଗୁରବକ୍ସ ସିଂହଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ୧୦୧ କମ୍ୟୁନିକେସନ୍ ଜୋନ୍ ଏରିଆ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳରୁ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବାର ଥିଲା।
ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ ଜଗଜିତ୍ ସିଂହ ଅରୋରାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଇଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣ କମାଣ୍ଡ ଏହି ରଣନୀତି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାର ଥିଲା।
ଇଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣ କମାଣ୍ଡର ଚିଫ୍ ଅଫ୍ ଷ୍ଟାଫ୍ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ ଜେଏଫଆର ଜାକବଙ୍କୁ ପୂର୍ବ କମାଣ୍ଡରୁ ସୈନ୍ୟ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ପାଇଁ ଆଦେଶ ଜାରି କରାଯାଉଛି ବୋଲି ଭାରତୀୟ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଇବାକୁ ମାନେକସା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
ପରଦିନ ନୌସେନା ଓ ବାୟୁସେନା ମଧ୍ୟ ଉଭୟ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପକ ଅପରେସନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ସେ ରଜମାକ୍ ବ୍ରିଗେଡ୍ ର ବ୍ରିଗେଡ୍ ମେଜର ଭାବରେ ଅବସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲେ, ୨୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୪୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ପଦବୀରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଯାହା ପରେ ସେ ଜେନେରାଲ ୱିଲିୟମ୍ ସ୍ଲିମ୍ଙ୍କ ୧୪ତମ ସେନାରେ ନବମ ବାଟାଲିୟନ, ଦ୍ୱାଦଶ ଫ୍ରଣ୍ଟିୟର ଫୋର୍ସ ରେଜିମେଣ୍ଟରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।
ଜାପାନର ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ପରେ ମାନେକ୍ସାଙ୍କୁ ୬୦,୦ରୁ ଅଧିକ ଜାପାନୀ ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦୀ ଙ୍କ ନିରସ୍ତ୍ରୀକରଣ ର ତଦାରଖ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।
ସେ ଏହାକୁ ଏତେ ଭଲ ଭାବରେ ପରିଚାଳନା କରିଥିଲେ ଯେ ଶିବିରରୁ ଶୃଙ୍ଖଳାହୀନତା କିମ୍ବା ପଳାୟନ ଉଦ୍ୟମର କୌଣସି ମାମଲା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିନଥିଲା।
୫ ମଇ ୧୯୪୬ରେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ କର୍ଣ୍ଣେଲ ଭାବେ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇଥିଲେ ଏବଂ ୬ ମାସର ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ବକ୍ତୃତା ଭ୍ରମଣ ଶେଷ କରିଥିଲେ ।
୪ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୪୭ରେ ମାନେକସାଙ୍କୁ ମେଜର ପାହ୍ୟାକୁ ପଦୋନ୍ନତି ମିଳିଥିଲା ଏବଂ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆରୁ ଫେରିବା ପରେ ସାମରିକ ଅପରେସନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟରେ ଗ୍ରେଡ୍ ୧ ଜେନେରାଲ ଷ୍ଟାଫ୍ ଅଫିସର ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଅକ୍ଟୋବର ୧ ରେ, ତାଙ୍କୁ ୱେଲିଂଟନର ଡିଫେନ୍ସ ସର୍ଭିସେସ୍ ଷ୍ଟାଫ୍ କଲେଜର କମାଣ୍ଡାଣ୍ଟ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଏକ ବିବାଦରେ ଫସିଯାଇଥିଲେ ଯାହା ତାଙ୍କ କ୍ୟାରିୟରକୁ ପ୍ରାୟ ଶେଷ କରିଦେଇଥିଲା ।
ମେ ୧୯୬୧ରେ ଥିମାୟା ସିଓଏଏସ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଜେନେରାଲ ପ୍ରାଣ ନାଥ ଥାପର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ।
ଏହା ପୂର୍ବରୁ ମେଜର ଜେନେରାଲ ବ୍ରିଜ ମୋହନ କୌଲଙ୍କୁ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ ଭାବେ ପଦୋନ୍ନତି ମିଳିବା ସହ ମେନନ କ୍ୱାର୍ଟର ମାଷ୍ଟର ଜେନେରାଲ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ।
ଫଳରେ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିବା ଥିମାୟାଙ୍କ ସୁପାରିସ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏହି ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇଛି।
କୌଲଙ୍କୁ ଚିଫ୍ ଅଫ୍ ଜେନେରାଲ ଷ୍ଟାଫ୍ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯାହା ସିଓଏଏସ୍ ପରେ ସେନା ମୁଖ୍ୟାଳୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିଯୁକ୍ତି।
କୌଲ ନେହେରୁ ଏବଂ ମେନନଙ୍କ ସହ ଘନିଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସିଓଏଏସ୍ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥିଲେ ।
ସେନା ପ୍ରଶାସନରେ ରାଜନୈତିକ ନେତୃତ୍ୱର ହସ୍ତକ୍ଷେପ କୁ ନେଇ ଅପମାନଜନକ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥିବା ମାନେକଶାଙ୍କ ସମେତ ସେନାର ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀମାନେ ଏହାକୁ ନାପସନ୍ଦ କରିଥିଲେ।
ତାଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅଭିଳାଷ ଥିଲା ଡାକ୍ତରୀ ପାଠ ପଢି ବାପାଙ୍କ ଭଳି ଜଣେ ଡାକ୍ତର ହେବା ।
ସେ ପଞ୍ଜାବରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ନୈନିତାଲର ଶେରଉଡ୍ କଲେଜକୁ ଯାଇଥିଲେ ।
୧୯୨୯ ମସିହାରେ ସେ କେମ୍ବ୍ରିଜ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପରୀକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ବିକଶିତ ଏକ ଇଂରାଜୀ ଭାଷା ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଜୁନିୟର କେମ୍ବ୍ରିଜ୍ ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ସହିତ ୧୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ କଲେଜ ଛାଡିଥିଲେ ।
୧୯୩୧ ମସିହାରେ ସେ ତାଙ୍କ ସିନିୟର କେମ୍ବ୍ରିଜ ରେ ଡିଷ୍ଟିଙ୍କସନ ସହ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ ।
ଏହାପରେ ମାନେକଶା ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ଡାକ୍ତରୀ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଲଣ୍ଡନ ପଠାଇବାକୁ କହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ବାପା ତାଙ୍କ ବୟସ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ; ଏହାବ୍ୟତୀତ, ସେ ମାନେକଶାଙ୍କ ଦୁଇ ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କ ପାଠପଢ଼ାକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୁହେଁ ଲଣ୍ଡନରେ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ପଢୁଥିଲେ ।
ଏହା ବଦଳରେ ମାନେକଶା ହିନ୍ଦୁ ସଭା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୩୨ରେ ପଞ୍ଜାବ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ତାଙ୍କର ଶେଷ ପରୀକ୍ଷାରେ ବିଜ୍ଞାନରେ ତୃତୀୟ ଡିଭିଜନ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ ।
ମାନେକ୍ସାଙ୍କୁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଭାବେ ମେହର ସିଂହ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ବାହାର କରି ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ଜଣେ ସର୍ଜନଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଥିଲେ।
ସର୍ଜନ୍ ପ୍ରଥମେ ମାନେକଶାଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ ଏବଂ କହିଥିଲେ ଯେ ସେ ଗୁରୁତର ଆହତ ହୋଇଛନ୍ତି (ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ୭ଟି ଗୁଳି ବାଜିଥିଲା ଏବଂ ମେହର ସିଂହ ସାମ୍ ବି.ଙ୍କୁ କାନ୍ଧରେ ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରାୟ ୧୪ ମାଇଲ୍ ଚାଲିଥିଲେ) ଏବଂ ତାଙ୍କ ବଞ୍ଚିବାର ସମ୍ଭାବନା ବହୁତ କମ୍ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ମେହର ସିଂହ ବଡେଶା ତାଙ୍କୁ ମାନେକଶାଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ମାନେକଶା ଚେତା ଫେରିଲେ ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ସର୍ଜନ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ସହ କ'ଣ ଘଟିଛି, ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଯେ ତାଙ୍କୁ "ଖଚର ଦ୍ୱାରା ଲାତ ମାରିଥିଲେ"।
ମାନେକଶାଙ୍କ ହସ୍ୟବୋଧରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ସେ ଫୁସଫୁସ, ଯକୃତ ଓ କିଡନୀରୁ ୭ଟି ଗୁଳି ବାହାର କରି ତାଙ୍କର ଚିକିତ୍ସା କରିଥିଲେ।
ଅନ୍ୟ ରୋଗୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ମାନେକଶାଙ୍କ ବିରୋଧ ପରେ ରେଜିମେଣ୍ଟାଲ ମେଡିକାଲ ଅଫିସର କ୍ୟାପଟେନ ଜିଏମ ଦିୱାନ ତାଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା କରିଥିଲେ।
୧୯୫୭ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ଲଣ୍ଡନର ଇମ୍ପେରିଆଲ ଡିଫେନ୍ସ କଲେଜକୁ ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ହାୟର କମାଣ୍ଡ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେବା ପାଇଁ ପଠାଯାଇଥିଲା ।
ସେ ଏହି ବିଭାଗର ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଥିବା ବେଳେ ଜେନେରାଲ କେଏସ ଥିମାୟା ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ କ୍ରିଷ୍ଣା ମେନନ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ।
ମାନେକଶାଙ୍କ ଡିଭିଜନ ପରିଦର୍ଶନ ସମୟରେ ମେନନ୍ ତାଙ୍କୁ ଥିମାୟାଙ୍କ ବିଷୟରେ କ'ଣ ଭାବୁଛନ୍ତି ବୋଲି ପଚାରିଥିଲେ।
ମାନେକଶା ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ମୁଖ୍ୟବିଷୟରେ ସେ ସେପରି ଚିନ୍ତା କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେ ତାଙ୍କ ବରିଷ୍ଠଙ୍କୁ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିବା ଅନୁଚିତ ବୋଲି ଭାବୁଥିଲେ ଏବଂ ମେନନଙ୍କୁ ଆଉ କାହାକୁ ନ ପଚାରିବାକୁ କହିଥିଲେ।
ଏହା ମେନନଙ୍କୁ ବିରକ୍ତ କଲା ଏବଂ ସେ ମାନେକଶାଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ ଯଦି ସେ ଚାହିଁବେ, ତେବେ ସେ ଥିମାୟାଙ୍କୁ ବହିଷ୍କାର କରିପାରିବେ, ଯାହାର ଉତ୍ତରରେ ମାନେକଶା ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ତୁମେ ତାଙ୍କଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବ ।
ଇତିମଧ୍ୟରେ ୧୯୩୧ମସିହାରେ ଗଠିତ ଏବଂ ଫିଲ୍ଡ ମାର୍ଶାଲ ସାର୍ ଫିଲିପ୍ ଚେଟ୍ୱାଡେଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଗଠିତ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ମିଲିଟାରୀ କଲେଜ କମିଟି ସେନାରେ ଅଫିସର କମିଶନ ପାଇଁ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେବା ପାଇଁ ଭାରତରେ ଏକ ସାମରିକ ଏକାଡେମୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ସୁପାରିସ କରିଥିଲା।
ଲୋକସେବା ଆୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ପରୀକ୍ଷା ଆଧାରରେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଚୟନ କରାଯିବାର ଥିଲା ।
ଭାରତୀୟ ସାମରିକ ଏକାଡେମୀ ରେ ନାମ ଲେଖାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରବେଶିକା ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ୧୯୩୨ ର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ମାସରେ ବିଧିବଦ୍ଧ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ଏବଂ ଜୁନ୍ କିମ୍ବା ଜୁଲାଇ ରେ ପରୀକ୍ଷା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା ।
ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଲଣ୍ଡନ ପଠାଇବାକୁ ମନା କରିବା ବିରୋଧରେ ବିଦ୍ରୋହ କରି ମାନେକଶା ଏକ ଚାକିରି ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀରେ ପ୍ରବେଶିକା ପରୀକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ।
୧ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୩୨ରେ, ସେ ଖୋଲା ପ୍ରତିଯୋଗିତା ମାଧ୍ୟମରେ ମନୋନୀତ ହୋଇଥିବା ପନ୍ଦର ଜଣ କ୍ୟାଡେଟ୍ଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଥିଲେ ।
ଏହା ପାକିସ୍ତାନର ପୂର୍ବଭାଗର ନିଃସର୍ତ୍ତ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ସହିତ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ଏକ ନୂତନ ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାବରେ ବାଂଲାଦେଶର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା ।
ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ମାନେକଶା ଯୁଦ୍ଧବନ୍ଦୀଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଦୟା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ହୋଇଥିଲେ ।
ସିଂହ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ଯେ କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ କଥା ବାର୍ତ୍ତା କରିଥିଲେ, କେବଳ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀଙ୍କ ସହ କମ୍ପାନୀ ପାଇଁ, ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଏକ କପ୍ ଚା' ବାଣ୍ଟିଥିଲେ।
ସେ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତୀୟ ସେନା ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଭଲ ବ୍ୟବହାର କରିବ, ସେମାନଙ୍କୁ କୁରାନର ନକଲ ଯୋଗାଇବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ପାଳନ କରିବାକୁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କଠାରୁ ଚିଠି ଏବଂ ପାର୍ସଲ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛି ।
ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଗାନ୍ଧୀ ମାନେକ୍ସାଙ୍କୁ ଫିଲ୍ଡ ମାର୍ଶାଲ ପାହ୍ୟାକୁ ପଦୋନ୍ନତି ଦେବା ସହ ଚିଫ୍ ଅଫ୍ ଦି ଡିଫେନ୍ସ ଷ୍ଟାଫ୍ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ।
ତେବେ ନୌସେନା ଓ ବାୟୁସେନାର କମାଣ୍ଡରଙ୍କ ଅନେକ ଆପତ୍ତି ପରେ ଏହି ନିଯୁକ୍ତିକୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ମନେକ୍ସା ସେନାର ହୋଇଥିବାରୁ ନୌସେନା ଓ ବାୟୁସେନାର ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବେ କ୍ଷୁଦ୍ର ବାହିନୀ ଅବହେଳିତ ହେବେ ବୋଲି ଅନୁଭବ କରାଯାଇଥିଲା।
ଏହାବ୍ୟତୀତ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରାଯାଇପାରେ ବୋଲି ଅମଲାମାନେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ।
ଯଦିଓ ମାନେକଶା ୧୯୭୨ ଜୁନ୍ ରେ ଅବସର ନେବାର ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ କୁ ୬ ମାସ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ "ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀ ଏବଂ ଦେଶ ପ୍ରତି ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସେବା ପାଇଁ" ତାଙ୍କୁ ୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୭୩ରେ ଫିଲ୍ଡ ମାର୍ଶାଲ ପାହ୍ୟାକୁ ପଦୋନ୍ନତି ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ସେନା ଅଧିକାରୀ ଭାବେ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇଥିବା ବେଳେ ଜାନୁଆରୀ ୩ ତାରିଖରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭବନରେ ଆୟୋଜିତ ଏକ ସମାରୋହରେ ତାଙ୍କୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଏହି ପଦବୀରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା।
ଡିସେମ୍ବର ୧୧ତାରିଖରେ ଅଲ୍ଲୀ ଜାତିସଂଘକୁ ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ୟାହ୍ୟା ଖାନ୍ ଏହାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇନଥିଲେ ଏବଂ ଲଢ଼େଇ ଜାରି ରହିଥିଲା।
ଅନେକ ଆଲୋଚନା ଓ ବିଚାର ବିମର୍ଶ ପରେ ଏବଂ ପରେ ଭାରତୀୟ ସେନାର ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଇମ୍ରାନ ପାକିସ୍ତାନୀ ସୈନିକଙ୍କ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ।
ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଜି ଡିସେମ୍ବର ୧୫ରେ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ୱାଶିଂଟନ ମାଧ୍ୟମରେ ଢାକାରେ ଥିବା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର କନସୁଲ ଜେନେରାଲଙ୍କ ଜରିଆରେ ମାନେକଶାଙ୍କୁ ଜଣାଇଥିଲେ ।
ଡିସେମ୍ବର ୧୬ ତାରିଖ ରାତି ୯ଟା ସୁଦ୍ଧା ପାକିସ୍ତାନୀ ସୈନିକମାନେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିପକ୍ଷଙ୍କ ନିକଟରେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କଲେ ହିଁ ସେ ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରିବେ ବୋଲି ମାନେକଶା ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ।
ନିଆଜିଙ୍କ ଅନୁରୋଧକ୍ରମେ ସେହି ଦିନ ଏହି ସମୟସୀମା କୁ ୧୫:୦୦ କୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ୧୬ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୭୧ରେ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ ଅମୀର ଅବଦୁଲ୍ଲା ଖାଁ ନିଆଜି ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମସମର୍ପଣର ଉପକରଣ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଜେନେରାଲ ପିପି କୁମାରମଙ୍ଗଲମ ୧୯୬୯ ଜୁନ୍ ମାସରେ ସେନା ମୁଖ୍ୟ ପଦରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ଯଦିଓ ମାନେକ୍ସା ସବୁଠାରୁ ବରିଷ୍ଠ ସେନା କମାଣ୍ଡର ଥିଲେ, ତଥାପି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ସର୍ଦ୍ଦାର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ସିଂହ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ ହରବକ୍ଷ ସିଂହଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ, ଯିଏ କି ୧୯୬୫ ମସିହାଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ପଶ୍ଚିମ କମାଣ୍ଡର ଜିଓସି-ଇନ୍-ସି ଭାବରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଭାରତୀୟ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧର ଏକ ଦକ୍ଷ ଉପକରଣ ଭାବରେ ବିକଶିତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ଓ ଜନଜାତିଙ୍କ ପାଇଁ ସେନାରେ ପଦବୀ ସଂରକ୍ଷଣ ଯୋଜନାକୁ ରୋକିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ଯଦିଓ ସେ ଭାରତର ଏକ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ଗୋଷ୍ଠୀ ପାର୍ସୀ ଥିଲେ, ମାନେକଶା ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ସେନାର ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇବ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ସୁଯୋଗ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ।
ମାନେକଶା ୧୯୩୨ ମସିହାରେ ଡେରାଡୁନରେ ଥିବା ଭାରତୀୟ ସାମରିକ ଏକାଡେମୀର ପ୍ରଥମ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।
ସେ ଚତୁର୍ଥ ବାଟାଲିୟନ, ଦ୍ୱାଦଶ ଫ୍ରଣ୍ଟିୟର ଫୋର୍ସ ରେଜିମେଣ୍ଟରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଦ୍ବିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ସାହସିକତା ପାଇଁ ମିଲିଟାରୀ କ୍ରସ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।
୧୯୪୭ ରେ ଭାରତ ବିଭାଜନ ପରେ ତାଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟମ ଗୋର୍ଖା ରାଇଫଲରେ ପୁନଃ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।
୧୯୪୭ ମସିହାଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ମାନେକସାଙ୍କୁ ଏକ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ଭୂମିକାରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଫଳସ୍ୱରୂପ, ସେ କେବେ ବି ପଦାତିକ ବାଟାଲିୟନର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇନଥିଲେ ।
ମିଲିଟାରୀ ଅପରେସନ୍ ଡାଇରେକ୍ଟୋରେଟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରିଗେଡିୟର ପାହ୍ୟାକୁ ପଦୋନ୍ନତି ମିଳିଥିଲା।
ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ ଯୋଗ୍ୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅଭାବ କାରଣରୁ ସଂଘର୍ଷର ପ୍ରଥମ ଦୁଇ ବର୍ଷରେ ମାନେକଶାଙ୍କୁ ୧୯୪୨ ମସିହା ଫେବ୍ରୁଆରି ୪ ତାରିଖରେ କ୍ୟାପ୍ଟେନ୍ ଭାବେ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇବା ପୂର୍ବରୁ କ୍ୟାପ୍ଟେନ୍ ଓ ମେଜର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କିମ୍ବା ଅସ୍ଥାୟୀ ପଦବୀରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା।
୧୯୪୨ ମସିହାରେ ଚତୁର୍ଥ ବାଟାଲିୟନ, ଦ୍ୱାଦଶ ଫ୍ରଣ୍ଟିୟର ଫୋର୍ସ ରେଜିମେଣ୍ଟ ସହିତ ସିତାଙ୍ଗ ନଦୀରେ ହୋଇଥିବା ଅଭିଯାନରେ ସେ ବର୍ମାରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଦେଖିଥିଲେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାହସିକତା ପାଇଁ ସ୍ୱୀକୃତି ପାଇଥିଲେ ।
ସିତାଙ୍ଗ ବ୍ରିଜହେଡର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥାନ ପାଗୋଡା ପାହାଡ ଚାରିପାଖରେ ଲଢ଼େଇ ସମୟରେ ସେ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଇମ୍ପେରିଆଲ ଜାପାନୀ ସେନା ବିରୋଧରେ ପ୍ରତିଆକ୍ରମଣରେ ତାଙ୍କ କମ୍ପାନୀର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ; ୫୦% କ୍ଷତି ସହିବା ସତ୍ତ୍ୱେ କମ୍ପାନୀ ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛି ।
ପାହାଡ଼କୁ କାବୁ କରିବା ପରେ ମାନେକଶା ଲାଇଟ୍ ମେସିନ୍ ଗନ୍ ବିସ୍ଫୋରଣରେ ଆହତ ହୋଇ ପେଟରେ ଗଭୀର ଆଘାତ ପାଇଥିଲେ।
ଅକ୍ଟୋବର ୨୭ ତାରିଖ ସକାଳେ ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନାଠାରୁ ଶ୍ରୀନଗରକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ କାଶ୍ମୀର ପଠାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ସେତେବେଳକୁ ସହର ଉପକଣ୍ଠରେ ପହଞ୍ଚି ସାରିଥିଲା।
୩/୫ ଜିଆର ର କମାଣ୍ଡର ଭାବେ ମାନେକ୍ସାଙ୍କ ପୋଷ୍ଟିଂ ଆଦେଶକୁ ବାତିଲ କରି ତାଙ୍କୁ ଏମଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟରେ ଅବସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଥିଲା।
କାଶ୍ମୀର ବିବାଦ ଏବଂ ହାଇଦ୍ରାବାଦ କୁ ଅକ୍ତିଆର କରିବା ର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ, ଯାହାକୁ ଏମଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ମଧ୍ୟ ଯୋଜନା କରିଥିଲା, ମାନେକଶା କେବେ ବି ବାଟାଲିୟନର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇନଥିଲେ ।
ଏମଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସମୟରେ ସେ କର୍ଣ୍ଣେଲ, ପରେ ବ୍ରିଗେଡିୟର ଭାବେ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇଥିଲେ ଯେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ସାମରିକ ଅପରେସନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଏହି ନିଯୁକ୍ତି ପରେ ମେଜର ଜେନେରାଲ ଏବଂ ପରେ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ ଭାବେ ଉନ୍ନୀତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ତାଙ୍କୁ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ସାମରିକ ଅପରେସନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
୧୯୭୧ ର ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ଯୁଦ୍ଧ ବାଂଲାଦେଶ ମୁକ୍ତି ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ପାରମ୍ପରିକ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପଶ୍ଚିମ ପାକିସ୍ତାନୀ ଏବଂ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠ ପୂର୍ବ ପାକିସ୍ତାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ ଥିଲା ।
୧୯୭୦ ମସିହାରେ ପୂର୍ବ ପାକିସ୍ତାନୀମାନେ ରାଜ୍ୟକୁ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ କରିବାକୁ ଦାବି କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପାକିସ୍ତାନ ସରକାର ଏହି ଦାବି ପୂରଣ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୭୧ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ପୂର୍ବ ପାକିସ୍ତାନରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ଦାବି ଜୋର ଧରିଥିଲା ।
ଗତ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ପାକିସ୍ତାନ ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦୀମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ଜୋରଦାର ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ପୂର୍ବ ପାକିସ୍ତାନର ସୈନିକ ଏବଂ ପୋଲିସ ସାମିଲ ଥିଲେ ।
ହଜାର ହଜାର ପୂର୍ବ ପାକିସ୍ତାନୀ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ ଏବଂ ପାଖାପାଖି ୧୦ ନିୟୁତ ଶରଣାର୍ଥୀ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗକୁ ପଳାଇ ଆସିଥିଲେ।
ଗତ ଏପ୍ରିଲ ମାସରେ ଭାରତ ନୂଆ ରାଷ୍ଟ୍ର ବାଂଲାଦେଶ ଗଠନରେ ସହଯୋଗ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲା।
ଏପ୍ରିଲ ଶେଷ ରେ କ୍ୟାବିନେଟ ବୈଠକରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ମାନେକସାଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ ଯେ ସେ ପାକିସ୍ତାନ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି କି?
ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ଅଧିକାଂଶ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପଦାତିକ ଡିଭିଜନ ଅନ୍ୟତ୍ର ମୁତୟନ କରାଯାଇଛି, ତାଙ୍କର ମାତ୍ର ୧୨ଟି ଟ୍ୟାଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି ଏବଂ ସେମାନେ ଶସ୍ୟ ଅମଳ ସହିତ ରେଳ ଗାଡି ପାଇଁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିବେ ।
ଆଗାମୀ ମୌସୁମୀ ସହିତ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ହିମାଳୟ ପାସ୍ ଖୋଲିବ, ଯାହା ଫଳରେ ପ୍ରବଳ ବନ୍ୟା ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେବ ବୋଲି ସେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି।
କ୍ୟାବିନେଟ୍ ରୁମ୍ ରୁ ବାହାରିବା ପରେ ମାନେକଶା ଇସ୍ତଫା ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ।
ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ସେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସର୍ତ୍ତରେ ସଂଘର୍ଷକୁ ସମ୍ଭାଳିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ ତାରିଖ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି ତେବେ ସେ ବିଜୟର ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଦେଇପାରିବେ; ଗାନ୍ଧି ରାଜି ହୋଇଥିଲେ।
ପାଇଓନିୟର୍ସ" ନାମକ ଏହି କ୍ଲାସରେ ଯଥାକ୍ରମେ ବର୍ମା ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର ଭବିଷ୍ୟତ କମାଣ୍ଡର-ଇନ୍-ଚିଫ୍ ସ୍ମିଥ୍ ଡୁନ୍ ଏବଂ ମହମ୍ମଦ ମୁସା ଖାନ୍ ମଧ୍ୟ ବାହାରିଥିଲେ।