polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ଗର୍ଭବତୀ ହେବା ପରେ ପିଲାମାନଙ୍କର ଉପଯୁକ୍ତ ଯତ୍ନ ନେବାକୁ କହି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ଷୀର ସାଗରରୁ ଉଚ୍ଚେୈଶ୍ରବା ଅଶ୍ୱ ଲାଭ କଲେ ।
ସେହି ଅଶ୍ୱର ଲାଞ୍ଜର ରଙ୍ଗ ବିଷୟରେ କଦ୍ରୁ ଓ ବିନତା ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ହେଲା ।
କଦୃର କଳା ନାଗ ଛୁଆ ଘୋଡ଼ା ଲାଞ୍ଜରେ ଝୁଲି ରହିବାରୁ ତାହାର ରଙ୍ଗ କଳା ଦେଖାଗଲା ଓ ସର୍ତ୍ତ ଅନୁସାରେ କଦୃର ଦାସୀ ଭାବରେ ବିନତା ରହିଲେ ।
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପୁତ୍ର ଜାତ ହୋଇଥିଲେ, ବଡ଼ଟିର ନାମ ଅରୁଣ ଓ ସାନ ପୁଅ ନାମ ଗରୁଡ଼ ।
ଭୋପାଳରେ ହୋଇଥିବା ବିଦ୍ରୋହକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ସେ ବ୍ରିଟିଶ ବିରୋଧୀ ପ୍ରଚାର ପତ୍ର ପ୍ରକାଶନ ତଥା ପ୍ରଚାରକୁ ବାରଣ କରିଥିଲେ ।
ସେ ଗୁପ୍ତଚର ନେଟୱାର୍କକୁ ମଜବୁତ କରିବା ସହିତ ବ୍ରିଟିଶ ବିରୋଧୀ ସୈନିକମାନଙ୍କୁ ପାର୍ଶ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ଲାଞ୍ଚ ଦେଇଥିଲେ ।
ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ, ସିପାହୀର ଏକ ଦଳ ସିହୋର ଏବଂ ବେରାସିଆରେ ବ୍ରିଟିଶର ରକ୍ଷକସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ ।
ବ୍ରିଟିଶ ସମର୍ଥକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ରାଜ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା ।
ସିକନ୍ଦରଙ୍କ ମାତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ସିପାହୀ ଦଳ ଡିସେମ୍ବରରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରାସାଦକୁ ଘେରି ଯାଇଥିଲେ ।
ସେମାନଙ୍କ ସହ ବୁଝାମଣା କରିବା ପାଇଁ ସିକନ୍ଦର ତାଙ୍କ ଜ୍ୱାଇଁ ଉମ୍ରାଓ ଦୌଲାଙ୍କୁ ପଠାଇଥିଲେ ।
ଯେତେବେଳେ ସେ ଘୋଷଣା କଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କର ଦରମା ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ ବୋଲି, ସେତେବେଳେ ସୈନିକମାନେ ଘେରାଉ ଶେଷ କରିଥିଲେ ।
୧୮୬୧ ମସିହାରେ, ସିକନ୍ଦର ବିଦ୍ରୋହ ସମୟରେ ବ୍ରିଟିଶ ସମର୍ଥକଙ୍କ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ପାଇଁ ନାଇଟ ଗ୍ରାଣ୍ଡ କମାଣ୍ଡର ପୁରସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷ ତାଙ୍କର ସାମରିକ ଅଭିବାଦନ ପାଇଁ ୧୯ଟି ବନ୍ଧୁକ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଥିଲା ।
୧୮୫୭ ମସିହାର ସିପାହୀ ବିଦ୍ରୋହ ସମୟରେ, ସିକନ୍ଦରଙ୍କ ବ୍ରିଟିଶ ସମର୍ଥକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ଷ୍ଟାର ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ ଭାବରେ ପରିଣତ କରିଥିଲା ​​।
ସିକନ୍ଦର ବେଗମ ଟଙ୍କାଶାଳା, ସଚିବାଳୟ, ସାଂସଦ ଏବଂ ଏକ ଆଧୁନିକ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଗଠନ ସମେତ ରାଜ୍ୟରେ ଅନେକ ସଂସ୍କାର ଆଣିଥିଲେ ।
୩ ଜାନୁୟାରୀ ୧୮୪୭ ମସିହାରେ, ସିକନ୍ଦର ବେଗମଙ୍କ ନଅ ବର୍ଷର ଝିଅ "ଶାହା ଜାହାନ ବେଗମ" ରାଜପ୍ରତିନିଧି ଭାବରେ ଭୋପାଳର ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କରିଥିଲେ ।
ଭାରତର ଗଭର୍ଣ୍ଣର-ଜେନେରାଲଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିନିଧି "ଜୋସେଫ ଡେଭି କୁନିଙ୍ଘମ" ସେହି ବର୍ଷ ୨୭ ଜୁଲାଇରେ ସିକନ୍ଦରଙ୍କୁ ରାଜପ୍ରତିନିଧି ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ।
ଗଭର୍ନର-ଜେନେରାଲ ଶାହା ଜାହାନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।
ସିକନ୍ଦର ରାଜ୍ୟକୁ ତିନୋଟି ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ୨୧ଟି ଉପ-ଜିଲ୍ଲାରେ ବିଭକ୍ତ କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲା ପାଇଁ ଜଣେ ରାଜସ୍ୱ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପ-ଜିଲ୍ଲା ପାଇଁ ପ୍ରଶାସକ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।
ସିକନ୍ଦର ଏକ ସୀମାଶୁଳ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ, ସଚିବାଳୟ, ଗୁପ୍ତଚର ନେଟୱାର୍କ, ଟଙ୍କାଶାଳା, ଡାକ ସେବା ଯାହାକି ରାଜ୍ୟକୁ ବାକି ଭାରତ ସହ ଯୋଡିଥିଲା ଏବଂ ଅଦାଲତ ସହିତ ଏକ ଆଧୁନିକ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରାୟ ୧,୦୦୦ ହଜାର ଲୋକ ଥିଲେ, ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ମହିଳାମାନେ ଅଧିକ ଥିଲେ ।
ସିକନ୍ଦର ଉର୍ଦ୍ଦୁରେ ନିଜର ଯାତ୍ରା ବିଷୟରେ ଏକ ସ୍ମୃତି ଲେଖିଥିଲେ ଏବଂ ୧୮୭୦ ମସିହାରେ ସେହି ଲେଖାର ଏକ ଇଂରାଜୀ ଅନୁବାଦ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ।
ସେ ବାଳିକାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭିକ୍ଟୋରିଆ ସ୍କୁଲ ଏବଂ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅତି କମରେ ଗୋଟିଏ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଏବଂ ହିନ୍ଦୀ ମାଧ୍ୟମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ପିତାମାତା ନାସିର ମହମ୍ମଦ ଖାନ ଏବଂ କୁଦସିଆ ବେଗମ ଏହି ରାଜ୍ୟର ପୂର୍ବତନ ନବାବ ଥିଲେ ।
ରାମ ପିତୃ-ସତ୍ୟ ପାଳନ ନିମନ୍ତେ ବନବାସ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତେ, ରାମଙ୍କର ଶତ ବାରଣ ସତ୍ତ୍ୱେ, ବନବାସ ବେଳେ ରାମଙ୍କର ଅନୁସରଣ କରିବା ପାଇଁ ଦେବୀ ସୀତା ଏବଂ ଭ୍ରାତା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କଲେ ।
ରାଜା ହେବାର ସୁଯୋଗ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଭ୍ରାତା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖା କରିବା ପାଈଁ ସେ ବନ ଗମନ କରି ରାମଙ୍କୁ ଦେଖା କଲେ ।
ତେବେ ଏକ ବିରଳ ଭ୍ରାତୃ-ଭକ୍ତିର ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ ଭରତ, ଭ୍ରାତା ରାମଙ୍କ କଠଉ ଯୋଡିକ ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ ପୂର୍ବକ ଫେରି ଆସିଲେ ଏବଂ ସିଂହାସନରେ ରାମଙ୍କ କଠଉ ସ୍ଥାପନ ପୂର୍ବକ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ଭରତ, ରାଜା ଜନକଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ରାଜା କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କ କନ୍ୟା ମାଣ୍ଡବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।
ରାମାୟଣର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଭରତ ଥିଲେ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର ।
ରାମାୟଣ ଅନୁଯାୟୀ ରାମ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସପ୍ତମ ଅବତାର ହୋଇଥିବାବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭରତ ଏବଂ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ଯଥାକ୍ରମେ ଶେଷନାଗ, ଶଙ୍କର ଏବଂ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରର ଅବତାର ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।
ଭାରତରେ ଏକମାତ୍ର କେରଳରେ ଭରତଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯିବା ପରମ୍ପରା ରହିଛି ଏବଂ ଏହି ଉପଲକ୍ଷେ ଭରତଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ଏକ ମନ୍ଦିର କେରକରେ ରହିଛି ।
୧୯୮୪ ମସିହାରେ, ମେନନ ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ଦିନର ସହଯୋଗୀ ଉର୍ବଶୀ ବୁଟାଲିଆଙ୍କ ସହ ମିଶି ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନାରୀବାଦୀ ପ୍ରକାଶନ ଘର କାଳୀ ଫର ଓମ୍ୟାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ।
୨୦୦୩ ମସିହାରେ, ମେନନ ଏବଂ ବୁଟାଲିଆ ମଧ୍ୟରେ ଅସଙ୍ଗତ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପାର୍ଥକ୍ୟଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବସାୟିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ଅଭାବ ହେତୁ ପ୍ରକାଶନ ଘର କାଳୀ ଫର ଓମ୍ୟାନ ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା ।
ଏହା ପରେ, ମେନନ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ନାରୀବାଦୀ ପ୍ରକାଶନ ସଂସ୍ଥା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ ।
ଚାରୋଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏକ ଜୀବନୀ ତାଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଯାତ୍ରାକୁ ଚିହ୍ନିତ କରେ - ଅଷ୍ଟାଦଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଆଧୁନିକ ନୃତ୍ୟ ଶିଖିବା ପାଇଁ ଜର୍ମାନୀ ଯାତ୍ରା କରିବାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅଶୀ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଅଣପାରମ୍ପରିକ ଜେଜେମା ଖେଳିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ।
ଲେଖକ ଗୀତା ହରିହରନଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିବା ଏହି ବାର୍ତ୍ତାଳାପରେ ମେନନ ଜୋହରା ମହିଳାଙ୍କ ସମୟ କିମ୍ବା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବଂ ଜୀବନୀର କଳା ବିଷୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରନ୍ତି ।
ସେ ତାଙ୍କ ଭିତରେ ନାରୀବାଦୀ ପ୍ରକାଶନ, ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆରେ ମହିଳାଙ୍କ ଗତିବିଧି ଏବଂ ସୀମା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ବିଷୟରେ ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଅଭିଲେଖାଗାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଯତ୍ନ ଏବଂ ଏକତାର ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରତି ହେଉଥିବା ହିଂସା, ଧର୍ମଦ୍ୱାରା ମହିଳାଙ୍କ ଉପରେ ନିଆଯାଉଥିବା ପଦକ୍ଷେପ ଏବଂ ସମାଜରେ ଲିଙ୍ଗଗତ ବିଭେଦର ଏକ ଦୃଢ଼ ନାରୀବାଦୀ ତଥା ବାମପନ୍ଥୀ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇଛି ।
ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୬୯ ମସିହାରେ ସୁଫୀ ସନ୍ଥ ଭୂଖରୀ ସାହେବ ଚିଲାଙ୍କ ସମାଧି ପାଖରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଉର୍ସ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରିବାକୁ ମୁସଲମାନ ଜନତା ଜମା ହୋଇଥିଲେ ।
ସେତିକିବେଳେ କତିପୟ ହିନ୍ଦୁ ସାଧୁ ସେହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ନିକଟସ୍ଥ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ପରିସରକୁ ତାଙ୍କର ଗାଈ ଆଣୁଥିଲେ ।
ରାସ୍ତା ଉପରେ ଜିନିଷ ବିକ୍ରି କରିବା ପାଇଁ ଥିବା କିଛି ଶଗଡ଼ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିବା କୁହାଯାଏ ।
ସେଥି ଯୋଗୁ କେତେକ ମୁସଲମାନ ଯୁବକ ଆକ୍ରମଣ କରି ସାଧୁଙ୍କୁ ଆଘାତ ଦେଇଥିଲେ ଓ ମନ୍ଦିର ଝରକା ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥିଲେ ।
ଏ ଏମ ପୀରଜାଦାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ୧୫ ଜଣିଆ ପ୍ରତିନିଧି ଦଳ ଆସି ମହନ୍ତଙ୍କୁ କ୍ଷମା ଭିକ୍ଷା କରିବା ପରେ ସେ ଅନଶନ ଭାଙ୍ଗିଥିଲେ ।
ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ହାତୀ ଆଣି ଜଗନ୍ନାଥ, ତାଙ୍କ ଭ୍ରାତା ବଳଭଦ୍ର ଓ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେଇବା ପରେ ସେମାନେ ଯାତ୍ରା ଅଗ୍ରଭାଗରେ ରହନ୍ତି ।
ଗୁଜରାଟର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ‘ପହଣ୍ଡି ବିଧି’ କରନ୍ତି ଯାହା ରଥ ପରିଷ୍କାର କରିବାର ଏକ ପ୍ରତୀକ ବିବେଚିତ ହୁଏ ଓ ତା’ ପରେ ରଥ ଟଣା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।
ଏହି ଯାତ୍ରା ସରସ ପୁରରେ ଶେଷ ହୁଏ ଓ ସେଠାରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନେ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ‘ମହାଭୋଜ’ରେ ଆପ୍ୟାୟିତ କରନ୍ତି ।
ପୁରୀ ଓ କୋଲକାତା ରଥଯାତ୍ରା ପରେ ଏହା ଭାରତର ତୃତୀୟ ବିରାଟ ଯାତ୍ରାର ମାନ୍ୟତା ପାଏ ।
ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ଭାରତର ଗୁଜରାଟ ପ୍ରଦେଶର ଅହମଦାବାଦରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ହିନ୍ଦୁ ଠାକୁର ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି ।
ଏହା ଗୁଜରାଟର ଜମାଲପୁର ଇଲାକାରେ ଅଛି ଯାହା ୪୫୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ସାଧୁ ସାରଙ୍ଗଦାସଜୀ ତିଆରି କରେଇଥିଲେ ।
ଏହି ସ୍ଥାନ ବାର୍ଷିକ ରଥ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯାହା ପୁରୀ ରଥଯାତ୍ରା ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ ରଥଯାତ୍ରା ।
ସେମାନେ ଆଖପାଖର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂଜା ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ଖୁନ ଓ ପୋଡ଼ାଜଳା କରିଥିଲେ ।
ରାସ୍ତା – ଅହମଦାବାଦରୁ ଗୁଜରାଟର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ସହର ରାସ୍ତା ମାଧ୍ୟମରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଅଛି ।
ଡିସେମ୍ବର ୧୯୬୧ ମସିହାରେ କଙ୍ଗୋରେ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ଅପରେସନର ଏକ ଅଂଶ ଭାବରେ କଙ୍ଗୋ ରିପବ୍ଲିକରେ ନିୟୋଜିତ ଭାରତୀୟ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଲାରିଆ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ ଥିଲେ ।
୫ ଡିସେମ୍ବରରେ ସଲାରିଆଙ୍କୁ କାଟଙ୍ଗାର ୧୫୦ ସଶସ୍ତ୍ର ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏଲିଜାବେବିଲେ ବିମାନ ବନ୍ଦରକୁ ଯିବାପାଇଁ ହେଉଥିବା ଅବରୋଧକୁ ହଟାଇବାର ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
ତାଙ୍କର ରକେଟ ଲଞ୍ଚର ଦଳ କାଟଙ୍ଗା ବାହୁବଳୀ କାର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଥିଲେ ।
ଏହି ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ପଦକ୍ଷେପ ସଶସ୍ତ୍ର ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦୀଙ୍କୁ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପକାଇଥିଲା ଏବଂ ସଲାରିଆ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ସେମାନେ ପୁନଃ ସଂଗଠିତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ଭଲ ହେବ ।
ଯଦିଓ ତାଙ୍କ ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ଅବସ୍ଥା ଭଲ ନଥିଲା, ତଥାପି ସେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦୀଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ୪୦ ଜଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ।
ଆକ୍ରମଣ ସମୟରେ ସଲାରିଆଙ୍କ ବେକରେ ଦୁଇଥର ଗୁଳି ବାଜିବା ପରେ ସେ ଆହତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଅବଶିଷ୍ଟ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଆହତ ତଥା ମୃତ ସାଥୀମାନଙ୍କୁ ଛାଡି ପଳାଇ ଯାଇଥିଲେ ।
ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ସାହସିକତା ଏବଂ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଭାବ ପାଇଁ, ସଲାରିଆଙ୍କୁ ୧୯୬୨ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରମ ବୀର ଚକ୍ର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।
ଭାରତର ବିଭାଜନ ହେତୁ ସଲାରିଆଙ୍କ ପରିବାର ପଞ୍ଜାବର ଗୁରୁଦାସପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଜଙ୍ଗଲ ଗ୍ରାମରେ ବସବାସ କଲେ ।
ସେ ତାଙ୍କ ଅଧ୍ୟୟନ ପ୍ରତି ଅଧିକ ଧ୍ୟାନ ଦେଇନଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ କବାଡି ଖେଳିବାରେ ବିତାଇଥିଲେ ।
ପରେ ୧୯୪୬ ମସିହାରେ ବାଙ୍ଗାଲୋରର କିଙ୍ଗ ଜର୍ଜଙ୍କ ରୟାଲ ମିଲିଟାରୀ କଲେଜ ରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଥିଲେ ।
ଛାଡିବା ପରେ ସେ ନ୍ୟାସନାଲ ଡିଫେନ୍ସ ଏକାଡେମୀ ର ମିଳିତ ସେବା ୱିଙ୍ଗରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।
ସଲାରିଆଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ୨ୟ ଗୋର୍ଖା ରାଇଫଲ୍ସର ୨ୟ ବାହିନୀରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପରେ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ ଗୋର୍ଖା ରାଇଫଲ୍ସର ତୃତୀୟ ବାହିନୀକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା ।
୧୯୬୦ ମସିହାରେ କଙ୍ଗୋ ଗଣରାଜ୍ୟ ବେଲଜିୟମରୁ ସ୍ୱାଧୀନ ହୋଇଥିଲା କିନ୍ତୁ ଜୁଲାଇ ମାସର ପ୍ରଥମ ସପ୍ତାହରେ କଙ୍ଗୋ ସୈନ୍ୟବାହିନୀରେ ବିଦ୍ରୋହ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ କଳା ଓ ଗୋରା ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିଂସା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।
ଦେଶର ଦୁଇ ଭାଗ କାଟଙ୍ଗା ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ କାସାଇକୁ ପଳାଇବା ପାଇଁ ବେଲଜିୟମ ସୈନ୍ୟ ପଠାଇଥିଲା ଯାହା ପରେ ବେଲଜିୟମର ସହଯୋଗରେ ଅଲଗା ହୋଇଗଲା ।
କଙ୍ଗୋ ସରକାର ମିଳିତ ଜାତିସଂଘକୁ ସାହାଯ୍ୟ ମାଗିଥିଲେ ଏବଂ ୧୪ ଜୁଲାଇ ୧୯୬୦ ମସିହାରେ କଙ୍ଗୋରେ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ଅପରେସନ କରି ଏକ ବହୁରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଶାନ୍ତି ରକ୍ଷାକାରୀ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସହାୟତା ମିଶନ ରୂପେ ଏହାର ଜବାବ ଦେଇଥିଲା।
ସେ ମୁଂଶୀ ରାମ ଏବଂ ଧନ ଦେବୀଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ସନ୍ତାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ ।
ସେ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ରାଜପୁତ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେ ସାଇନି ଜାତିର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ପିତା ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେନାଦଳମାନଙ୍କ କାହାଣୀ ଶୁଣି ସଲାରିଆଙ୍କୁ ଖୁବ କମ ବୟସରେ ସେନାରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ପ୍ରେରଣା ମିଳିଥିଲା ।
କ୍ୟାପଟେନ୍ ଗୁରୁବଚନ ସିଂହ ସଲାରିଆ ପିଭିସି ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସେନା ଅଧିକାରୀ ତଥା ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ଶାନ୍ତି ରକ୍ଷା ମିଶନର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ।
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଏକମାତ୍ର ଜାତିସଂଘର ଶାନ୍ତି ରକ୍ଷାକାରୀ ଯିଏ ପରମ ବୀର ଚକ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି ।
ସେ କିଙ୍ଗ ଜର୍ଜଙ୍କ ରୟାଲ ମିଲିଟାରୀ କଲେଜ ଏବଂ ନ୍ୟାସନାଲ ଡିଫେନ୍ସ ଏକାଡେମୀର ପୂର୍ବତନ ଛାତ୍ର ଥିଲେ ।
ଏହା ମଧ୍ୟ ଯୁଗର ଏକ ପୁରୁଣା କାଳୀ ମନ୍ଦିର ଯାହାକୁ ଭଞ୍ଜ ରାଜା ବଂଶର ଶାସକମାନେ ତିଆରି କରେଇଥିଲେ ।
ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଦେବୀ ସତୀଙ୍କର ବାମ ଗୋଇଠି ଭୂପତିତ ହୋଇଥିଲା ଓ ଏହା ୫୧ ଶକ୍ତି ପୀଠ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏର ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି ।
ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ଏହାକୁ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି ।
ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ଅନେକ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ମେଦିନାପୁର ଇଲାକାରୁ ଆସି ଏହି ସ୍ଥାନରେ ସମବେତ ହୋଇ ଧର୍ମ ପଥରେ ସଶସ୍ତ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନ କରି ମାତୃଭୂମିକୁ ସ୍ୱାଧୀନ କରିବାକୁ ଶପଥ ନେଇଥିଲେ ।
ଏହାର ତିଆରି ଶୈଳୀ ବାରିପଦାର ଶ୍ରୀହରି ବଳଦେବ ଜୀଉ ମନ୍ଦିରର ସାଦୃଶ୍ୟ ରହିଛି ଯାହାକୁ ମୟୂରଭଞ୍ଜର ରାଜାମାନେ ତିଆରି କରେଇଥିଲେ ।
ଏହାର ଗର୍ଭଗୃହ ସହିତ ଝାଡ଼ଗ୍ରାମର ରାମେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ସହିତ ସାଦୃଶ୍ୟ ରହିଛି ।
ବର୍ଗଭୀମ ମନ୍ଦିର ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ପୂର୍ବ ମେଦିନୀପୁର ଜିଲ୍ଲାର ତାମାଲୁକ ସହରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଏହା ଏନ ଏଚ-୬ ସଡ଼କ ପଥ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ରେଳପଥ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି ।
ପ୍ରତ୍ୟହ ଏଠାରେ ଦେବୀ ବର୍ଗଭୀମଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଆମିଷ ପ୍ରସାଦ ତିଆରି ହୁଏ ।
ଜଣେ ପୋଲିସ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଝିଅ ହିସାବରେ ପ୍ରିୟା ପ୍ରଥମେ ଭାରତୀୟ ପୋଲିସ ସେବାରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପରେ ସେ ନିଜର ମତ ବଦଳାଇ ସେନାବାହିନୀରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ।
ତେଣୁ ସେନାବାହିନୀରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବା ପାଇଁ ତତ୍କାଳୀନ ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ ସୁନୀଥ ଫ୍ରାନ୍ସିସ ରୋଡ୍ରିଗ୍ସଙ୍କୁ ଲେଖିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ ।
ଚେନ୍ନାଇର ଅଫିସର୍ସ ଟ୍ରେନିଂ ଏକାଡେମୀରେ ତାଲିମ ପାଇଁ ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ଅନୁରୋଧ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା ।
ଭାରତୀୟ ସେନାରେ ପୁରୁଷଙ୍କ ପରି ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସମାନ ଭୂମିକା ଦିଆଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରିୟା ସର୍ବଦା ଜଣେ ଦୃଢ଼ ଓକିଲାତି କରିଆସୁଛନ୍ତି ।
ସେ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ସୁସ୍ମିତା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀଙ୍କ ବିବାଦୀୟ ଆତ୍ମହତ୍ୟାକୁ ନେଇ ଭାରତୀୟ ସେନାର ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ତତ୍କାଳୀନ ଉପ-ସେନାଧ୍ୟକ୍ଷ ଲେଫ୍ଟ ଜେନେରାଲ ଏସ ପଟ୍ଟାବିରାମନଙ୍କୁ ସେନାର ମହିଳାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଏକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ମନ୍ତବ୍ୟ ପାଇଁ କ୍ଷମା ମାଗିବାକୁ ପଡିଥିଲା ।
ଭାରତ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ସେନାବାହିନୀରୁ ମୁକ୍ତ ହେବାର ୧୭ ବର୍ଷ ପରେ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ମହିଳା ସେନାବାହିନୀରେ ୟୁନିଟ କମାଣ୍ଡ କରିବାକୁ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସମାନ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଏକ ରାୟ ଦେଇଛନ୍ତି ।
ଅବସର ପରେ ମେଜର ପ୍ରିୟା ହରିୟାଣାର ଜୁଡିସିଆଲ ସର୍ଭିସେସରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ ।
ଏହା ପରେ ସେ ସାମ୍ବାଦିକତା ଏବଂ ମାସ କମ୍ୟୁନିକେସନରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଗାଙ୍ଗଟକରେ ଏକ ସାପ୍ତାହିକ ସିକ୍କିମ ଏକ୍ସପ୍ରେସ ସମ୍ପାଦନା କରିଥିଲେ ।
୨୦୧୩ ମସିହାରେ ସେ ଲରେନ୍ସ ସ୍କୁଲରେ, ସାନୱାରରେ ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ହାଉସ ମିଷ୍ଟ୍ରେସ ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।
ପ୍ରିୟା ଝିଙ୍ଗାନ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ କର୍ଣ୍ଣେଲ ମନୋଜ ମଲହୋତ୍ରାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି ଯିଏ "ପେପ୍ ଟର୍ଫ" ନାମକ ଏକ ଦୁଃସାହସିକ କ୍ରୀଡା କମ୍ପାନୀ ଚଳାନ୍ତି ।
ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୮ ମସିହାରେ, ମେଜର ପ୍ରିୟା ଝିଙ୍ଗାନଙ୍କୁ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶ୍ରୀ ରାମ ନାଥ କୋବିନ୍ଦ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୧୧୨ ଜଣ ବିଶିଷ୍ଟ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତୀୟ ସେନାର ମହିଳାମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଦୂତ ଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲେ ।
ସମସାମୟିକ ରେକର୍ଡ ଗୁଡିକରୁ ମହମ ବେଗମଙ୍କ ପିତାମାତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୂଚନା ମିଳିନାହିଁ ।
ବାବୁରଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ; ବାବୁର୍ନମାରେ, ଦୁହିଁଙ୍କ ବିବାହ ବିଷୟରେ ଅଳ୍ପ କିଛି ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି କିନ୍ତୁ ମହମଙ୍କ ପରିବାର ବିଷୟରେ କିଛିନାହିଁ ।
ତଥାପି, ଏକ ପ୍ରମାଣ ଅଛି ଯେ ଖ୍ୱାଜା ମହମ୍ମଦ ଅଲି ନାମକ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ମହମଙ୍କ ଭାଇ ଥିଲେ ।
ଖୋଷ୍ଟ ସହରକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ବାବୁର୍ନମାରେ ତାଙ୍କ ନାମ ଅନେକ ଥର ଦେଖାଯାଏ, ଯଥା ଖୋଷ୍ଟ ସରକାରରେ ସେବା କରିବା, ଖୋଷ୍ଟରୁ ଅର୍ଡର ପାଇଁ ଆସିବା ଇତ୍ୟାଦି ।
ସେହି ସହରରେ ମହମଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଏହା ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିଲା ଯେ ପରେ ହୁମାୟୁନ ଖୋଷ୍ଟରେ ତାଙ୍କ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଦେଖା କରିଥିଲେ ।
ବାବୁର, ଅବଦୁଲ ମଲିକ ଖୋଷ୍ଟିଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯିଏ ମହମଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟ ହୋଇପାରନ୍ତି, ଯଦିଓ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ ।
ମହମ ବେଗମଙ୍କ ପୋଷ୍ୟ କନ୍ୟା ଗୁଲବଦନ କହିଛନ୍ତି ଯେ କାବୁଲର ନୂତନ ବର୍ଷର ଉଦ୍ୟାନର ମାଲିକମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ରାଟ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଥିଲେ, ଯାହା ପ୍ରଥମେ ବାବରଙ୍କ ମାମୁଁ ଉଲୁଘ ବେଗ ଦ୍ୱିତୀୟଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଏଥିସହ, କେତେକ ବିଚାରରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଗୁଲବଦନଙ୍କ ମା ଦିଲଦାର ଆଗଚା ବେଗମ ମଧ୍ୟ ମହମଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଥିଲେ ।
୧୫୦୬ ମସିହାରେ ବାବୁର ମହମ ବେଗମଙ୍କୁ ହେରାଟରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସୁଲତାନ ହୁସେନ ମିର୍ଜାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ସେ ହେରାଟର ରାଜଧାନୀ ଖୋସ୍ରାନରେ ଶୋକ ପାଳିଥିଲେ ।
ସେ ବାବୁରଙ୍କ ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତଥା ରାଜପରିବାରରେ ମଧ୍ୟ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ଦମ୍ପତିଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସନ୍ତାନ ହୁମାୟୁନ ଜନ୍ମ ହେବା ପରେ ଆଉ ଚାରି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସମସ୍ତେ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ମରିଗଲେ ।
ବାବୁରଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ, ସେ ତାଙ୍କ ହରେମର ଅନ୍ୟ ଅନ୍ତେବାସୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଭଲଭାବେ ପରିଭାଷିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ସେ ନିଜେ ଯଥାକ୍ରମେ ୧୫୧୯ ଏବଂ ୧୫୨୫ ମସିହାରେ ଦିଲଦାର ବେଗମଙ୍କ ଦୁଇ ସନ୍ତାନ ହିନ୍ଦଳ ମିର୍ଜା ଏବଂ ଗୁଲବାଦନ ବେଗମଙ୍କ ଅଭିଭାବକତା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହା ବାବୁରଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥିଲା ।
ସେ ବାବୁରଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠପୁତ୍ର ତଥା ଶେଷରେ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହୋଇଥିବା ହୁମାୟୁନଙ୍କ ମାତା ଥିଲେ ।
ମହମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବାବୁରଙ୍କ ଭଉଣୀ ଖାନଜଡା ବେଗମ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଥମ ମହିଉଳା ହୋଇଥିଲେ ।
ଏହି ଅଭିଧାନର ସଂକଳକ ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ଓଡ଼ିଆ ସମେତ ସଂସ୍କୃତ, ପାଲି, ପ୍ରାକୃତ, ତେଲୁଗୁ, ତାମିଲ, ବଙ୍ଗଳା, ହିନ୍ଦୀ, କନ୍ନଡ଼ ଓ ପାରସୀ ଆଦି ଏଗାରଟି ଭାଷାରେ ପାରଦର୍ଶିତା ଲାଭ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ବ୍ୟାପକ ଭାଷାଜ୍ଞାନ ତାଙ୍କୁ ଶବ୍ଦତତ୍ତ୍ୱବୋଧ ଅଭିଧାନ ସଂକଳନରେ ଅନେକ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।
ସେ ୧୮୯୮ ମସିହାରେ ସଂକଳନ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରି ୧୮ ବର୍ଷ ଧରି ଧୀରେ ଧୀରେ ଏଥିରେ ଶବ୍ଦାବଳୀ, ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଓ ଉଦାହରଣ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ।
ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜର ସେତେବେଳର ସଭାପତି ମଧୁସୂଦନ ରାଓ ଗ୍ରନ୍ଥର ଆରମ୍ଭରେ ସଂକଳନର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି ।
ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥର ପ୍ରକାଶ ଆଗରୁ ୨୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ କାଳ ସ୍ୱରୂପ ଜଗନ୍ନାଥ ରାଓଙ୍କ ସଂକଳିତ ଉତ୍କଳାଭିଧାନ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇ ଆସୁଥିଲା ।
ତେବେ ଶବ୍ଦସବୁର ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ଓ ବିଶେଷ କରି ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଚଳିତ ଦେଶଜ ଶବ୍ଦାବଳୀର ଏକ ଅଭିଧାନ ଶୈଳୀରେ ଲିଖନର ଅଭାବ ଅନୁଭବ କରି ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ଏହି ସଂକଳନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
ନିଜେ ଖେଳକୁଦରେ ସକ୍ରିୟ ହୋଇନଥିବାରୁ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଖେଳାଳୀମାନଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ନେଇ ଖେଳ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶବ୍ଦ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ ।
ସେହି ପରି ବିଭିନ୍ନ ବୃତ୍ତିରେ ତାତ୍କାଳିକ ସମାଜରେ ନିୟୋଜିତ ବିଭିନ୍ନ ଜାତି-ଭିତ୍ତିକ ବୃତ୍ତିଧାରୀ ଯଥା ବଢ଼େଇ ଓ କମାର ଆଦିଙ୍କଠାରୁ ସେହି ବୃତ୍ତିରେ ବ୍ୟବହୃତ ଶବ୍ଦସବୁ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ ।
ଗବେଷଣାରୁ ସଂଗୃହୀତ ଶବ୍ଦସବୁକୁ ପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାଶିତ ପୁସ୍ତକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରଚନା ସହ ମେଳ କରି ସେ କେଉଁଟି ଦେଶଜ, ତଦ୍ଭବ ବା ତତ୍ସମ ତାହା ନିରୂପଣ କରିଥିଲେ ।
ସେ ନିତି ଦଶଘଣ୍ଟା ଧରି ସାତ ବର୍ଷ କାଳ ଆଭିଧାନିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମୟ ବିନିଯୋଗ କରୁଥିଲେ ବୋଲି ମଧୁସୂଦନ ରାଓ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ।
ଶବ୍ଦସଂଗ୍ରହ କାଳରେ ଅଭିଧାନକାର ଅନେକ ନୂଆ ଶବ୍ଦ ସାରଳା ମହାଭାରତ ଓ ନୃସିଂହପୁରାଣରେ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥ ଉପଲବ୍ଧ ନ ହେବାରୁ ଶବ୍ଦତତ୍ତ୍ୱବୋଧ ଅଭିଧାନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିପାରିନଥିଲେ ।
ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜର ୧୯୦୪ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଅଧିବେଶନରେ ସଭ୍ୟମାନେ ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଅଭିଧାନ, ଏକ ବ୍ୟାକରଣ ପୁସ୍ତକ ଓ ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟର ଇତିହାସ ପୁସ୍ତକର ସଂକଳନ ବାବଦରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ ।
ଏହି ସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ସେତେବେଳେ ଶବ୍ଦତତ୍ତ୍ୱବୋଧ ଅଭିଧାନର ପାଣ୍ଡୁଲିପି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲେ ।
ପରେ ବିଶ୍ୱନାଥ କରଙ୍କ ପରାମର୍ଶକ୍ରମେ ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜର ୧୯୦୫ ଫେବୃଆରୀର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧିବେଶନରେ ଏହି ଅଭିଧାନ ବିଷୟ ସଭ୍ୟମାନେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ ।
୧୯୦୫ ନଭେମ୍ବର ୧୦ ତାରିଖରେ ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜର ଅଧିବେଶନରେ ମୁଦ୍ରଣ ବାବଦରେ ଅଧିକ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା ଓ ସଭ୍ୟମାନେ କିଛି ଅଂଶ ପରିଶୋଧନ କରିଥିଲେ ।
ତାହା ପରେ ଦୁଇବର୍ଷ ଧରି ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ବିଭିନ୍ନ ରାଜା, ଜମିଦାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧନୀକମାନଙ୍କୁ ମୁଦ୍ରଣ ପାଇଁ ପାଣ୍ଠି ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ ।
ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ଅଭିଧାନକାରଙ୍କୁ ଦୁଇଶହ ଗ୍ରାହକ ଯୋଗାଡ଼ କରିପାରିଲେ ସମାଜ ମୁଦ୍ରଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ଭରଣା କରିବ ବୋଲି ଜଣାଇଥିଲା ।
ଅଭିଧାନକାର ନିଜ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ବୁଲି ୩୦୦ ଗ୍ରାହକ ଯୋଗାଡ଼ କରିଥିଲେ ।
ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜର ପରାମର୍ଶକ୍ରମେ ଏହି ଭିତରେ ସେ ଅନେକ ଓଡ଼ିଆ ରଚନାରେ ବ୍ୟବହୃତ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦସବୁର ଅର୍ଥ ଓ ବ୍ୟୁତ୍ପତି ଅଭିଧାନରେ ଯୋଡ଼ିବାରେ ଲାଗିଲେ ।
ପରେ ସେ ତତ୍କାଳୀନ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କୁ ମୁଦ୍ରଣରେ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ ଓ ମାଡ୍ରାସ, ବିହାର ଓ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ପାଣ୍ଠି ସଂଗ୍ରହରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ ।
ଶବ୍ଦତତ୍ତ୍ୱବୋଧ ଅଭିଧାନ ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ସଂକଳିତ ଓ ୧୯୧୬ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଅଭିଧାନ ।
ଏହି ସଂକଳନ ତାତ୍କାଳିକ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ବିଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦର ବିଶଦ୍ ବର୍ଣ୍ଣନା ତଥା ପ୍ରାମାଣିକତା ନିମନ୍ତେ ଆଦୃତ ।
ଏହି ଅଭିଧାନ ସଂକଳନ ପାଇଁ ଆଭିଧାନିକଙ୍କୁ ୭ ବର୍ଷ ଲାଗିଥିଲା ଓ ସେ ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜର ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରି ବିଫଳ ହୋଇଥିଲେ ।
ପରେ ସେ ତତ୍କାଳୀନ ମାଡ୍ରାସ, ବିହାର ଓ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରି ପାଣ୍ଠି ସଂଗ୍ରହରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ ।
ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଅନେକ ଅଭିଧାନରେ ବିଶେଷ କରି ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦାବଳୀର ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥମାନ ଥିବା ବେଳେ ଏଥିରେ ଅନେକ କଥିତ ଦେଶଜ ଶବ୍ଦର ବର୍ଣ୍ଣନା ଓ ବ୍ୟତ୍ପୁତ୍ତି ରହିଛି ।
ଶବ୍ଦର ବ୍ୟପ୍ତୁତ୍ତି ପାଇଁ ତତ୍ସମ, ତଦ୍ଭବ, ଦେଶଜ, ଆରବୀ-ପାରସୀ, ଦ୍ରାବିଡ଼ ଏବଂ ଇଂରାଜୀ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲେ ସୂଚିତ ହୋଇଛି ।
ଏଥିରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଚଳିତ ଢଗଢମାଳୀ ସମେତ ସାରଳା ମହାଭାରତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଓଡ଼ିଆ ପୁସ୍ତକରୁ ସଂଗୃହୀତ ଶବ୍ଦ ତଥା ଉଦାହରଣ ଆଦି ରହିଛି ।
୧୯୩୧-୧୯୪୦ରେ ପ୍ରକାଶିତପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୋଷର ମୁଖ୍ୟସଂକଳକ ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରହରାଜ କେବଳ ଶବ୍ଦତତ୍ତ୍ୱବୋଧ ଅଭିଧାନ ବାବଦରେ ଭାଷାକୋଷରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଓ ଅଭିଧାନକୁ ଏକ ପ୍ରାମାଣିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ ।
ଶବ୍ଦତତ୍ତ୍ୱବୋଧ ଅଭିଧାନ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରକାଶିତ ଅଭିଧାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ ରୀତିରେ ସଂକଳିତ ।
ଏଥିରେ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରକାଶିତ ସାହିତ୍ୟ, ବିଶେଷ କରି ସାରଳା ମହାଭାରତ ଓ ନୃସିଂହପୁରାଣ ଭଳି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ପ୍ରକାଶିତ ଶବ୍ଦାବଳୀ ସମେତ କଥିତ ଓଡ଼ିଆରେ ବ୍ୟବହୃତ ମୋଟ ୩୫,୦୦୦ ଶବ୍ଦ ସ୍ଥାନୀତ ।
ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ତତ୍ସମ, ତଦ୍ଭବ, ଦେଶଜ, ଆରବୀ-ପାରସୀ, ଦ୍ରାବିଡ଼ ଏବଂ ଇଂରାଜୀ ହୋଇଥିଲେ ସେହି ଭାବେ ସୂଚାଇବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରାଯାଇଛି ।
ଏଥି ସହିତ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟାକରଣିକ କୋଟି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରି ପ୍ରୟୋଗ ଉଦାହରଣ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି ।
ସେ ତାଙ୍କ ଗାଁ ସ୍କୁଲରୁ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଭାଲ୍ଲାଙ୍କୁମାରନଭିଲାଇଠାରେ ପଢ଼ିଥିଲେ ।
ପରେ, ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ସେ ମାଡ୍ରାସ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜିରୁ ଏରୋନେଟିକାଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂରେ ସ୍ନାତକ କରିଥିଲେ ।
ଏହା ପରେ ସେ ୧୯୮୨ ମସିହାରେ ବାଙ୍ଗାଲୋରସ୍ଥିତ ଇଣ୍ଡିଆନ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସରୁ ଏରୋସ୍ପେସ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର କରିଥିଲେ ଏବଂ ଇସ୍ରୋରେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
ସେ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି, ବମ୍ବେରୁ ଏରୋସ୍ପେସ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂରେ ଡକ୍ଟରେଟ୍ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।
୧୯୮୨ ମସିହାରେ ପୋଲାର ସାଟେଲାଇଟ୍ ଲଞ୍ଚ୍ ଭେଇକିଲ୍‌ ପ୍ରକଳ୍ପରେ କାମ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଇସ୍ରୋରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।
୨ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୪ରେ ସେ ଇସ୍ରୋର ଲିକ୍ୱୁଡ୍ ପ୍ରପୁଲସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ସେଣ୍ଟରର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।
ତାଙ୍କୁ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୧୪ରେ ଚେନ୍ନାଇସ୍ଥିତ ସତ୍ୟଭାମା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଡକ୍ଟର ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।
କୈଳାଶବଡିବୁ ଶିବନ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନୀ ଯିଏକି ମହାକାଶ ବିଭାଗର ସଚିବ ତଥା ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା ଏବଂ ମହାକାଶ ଆୟୋଗର ଅଧକ୍ଷ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ପୂର୍ବରୁ ସେ ବିକ୍ରମ ସାରାଭାଇ ସ୍ପେସ୍ ସେଣ୍ଟର ଏବଂ ଲିକ୍ୱିଡ୍ ପ୍ରପୁଲସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ସେଣ୍ଟରର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।
୧୯୫୭ ମସିହାର ଅପ୍ରେଲ ୧୪ ତାରିଖରେ ତାମିଲନାଡ଼ୁର କନ୍ୟାକୁମାରୀ ଜିଲ୍ଲାର ନାଗର୍‌କୋଇଲ୍ ନିକଟସ୍ଥ ମେଳା ସରକ୍କାଲଭିଲାଇଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
୨୫ ଜାନୁୟାରୀ ୨୦୨୧ରେ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ଭିଜିଲାନ୍ସ କମିଶନ ନିୟମ ଭାଙ୍ଗି ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଇସ୍ରୋର ଲିକ୍ୱୁଡ୍ ପ୍ରପୁଲସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ସେଣ୍ଟରରେ ଭର୍ତ୍ତି କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଥିଲା ।
ପିତାଙ୍କର ଚାକିରୀରେ ବଦଳି ଯୋଗୁ ସୁଷମା ଓଡ଼ିଶାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ସେ ବ୍ରହ୍ମପୁର ମେଡ଼ିକାଲ ସ୍କୁଲ, କଟକ ମୁନିସିପାଲିଟି ସ୍କୁଲ, ବୋର୍ଡ଼ ସ୍କୁଲ ଓ ବଣେଇଗଡ଼ର ଗାର୍ଲ୍ସ ସ୍କୁଲରେ ନିଜ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିଲେ ।
କଲେଜ ଶିକ୍ଷା ପରେ ତାଙ୍କର ବିବାହ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ରଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିଲା ।
ବିବାହପରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରୋତ୍ସାହନରେ ସେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଦର୍ଶନରେ ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ ।
ସେ ସମ୍ବଲପୁର ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଓଡ଼ିଆରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଓ ପିଏଚଡ଼ି ହାସଲ କରିଛନ୍ତି ।
ତାଙ୍କ ପିଏଚଡ଼ି ସନ୍ଦର୍ଭ ଥିଲା "ଉତ୍ତର ସତୁରୀ ଓଡ଼ିଆ କବିତାରେ ଗୀତିଧର୍ମିତା" ।
ତାଙ୍କ ବାପା ଦିବାକର ମିଶ୍ର ଥିଲେ, ଜଣେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଅର୍ଥ ସେବା ଅଧିକାରୀ ଓ ବୋଉ ଦେବଲକ୍ଷ୍ମୀ ମିଶ୍ର ଥିଲେ ଗୃହିଣୀ ।
ଅଜା ଆର୍ତ୍ତତ୍ତ୍ରାଣ ମିଶ୍ର ଜଣେ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ ଓ ନାତୁଣୀ ସୁଷମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗୀତରେ ଗୀତରେ ଚିଠି ଲେଖୁଥିଲେ ।
ପରିବାରରେ ସାହିତ୍ୟିକ ବାତାବରଣ ଏବଂ ପିତାମାତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସୁଷମା ଓ ତାଙ୍କ ତିନି ଭାଇ ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ, ବିଶ୍ୱରଞ୍ଜନ ଓ ମନୋରଞ୍ଜନଙ୍କୁ ପିଲାଦିନରୁ ସାହିତ୍ୟପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହେଇଥିଲେ ।
ପିତାମାତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ଓ ତାଙ୍କ ତିନି ଭାଇ ବାଳପ୍ରଭା ନାମକ ଏକ ହାତଲେଖା ପତ୍ରିକା ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲେ ।
ଦଶମ ଓ ଏକାଦଶ ପଢ଼ିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଲିଖିତ କବିତା ମୀନାବଜାର ଓ ଟିକିଦୁନିଆ ଆଦି ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ।
ପରେ ତାଙ୍କ ଲେଖା ଧରିତ୍ରୀ, ସମାଜ, ସମ୍ବାଦ, ସୁଚରିତା, ଝଙ୍କାର, ସପ୍ତର୍ଷି, କଥା ଓ ପ୍ରତିବେଶୀ ଆଦି ବହୁ ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଗଳ୍ପ, କବିତା, ନାଟକ, ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ଶିଶୁଲେଖା ଆଦି ସାହିତ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗରେ ସେ ନିଜ ଲେଖନୀ ଚାଳନା କରିଛନ୍ତି ଓ ଏଥି ନିମନ୍ତେ ବହୁ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଛନ୍ତି ।
ଗୁଲାବ ବାଇ ୧୯୨୬ ମସିହାରେ ଭାରତ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ଫାରୁଖବାଦ୍ ଜିଲ୍ଲାର ବାଲାପୁରୱାଠାରେ ମନୋରଞ୍ଜନକାରୀଙ୍କ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବେଡିଆ ଜାତିରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ସେ କାନପୁର ଘରାନାର ଉସ୍ତାଦ୍ ତ୍ରିମୋହନ ଲାଲ ଏବଂ ହାଥ୍ରାସ୍ ଘରାନାର ଉସ୍ତାଦ୍ ମହମ୍ମଦ ଖାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଗୀତ ଗାଇବାରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ତାଲିମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତ୍ରୟୋଦଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତ୍ରିମୋହନ ଲାଲଙ୍କ ନୌଟଙ୍କୀ ଯାତ୍ରାଦଳରେ ଯୋଗ ଦେଇ ସର୍ବସାଧାରଣରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ଏବଂ କଳା ଫର୍ମର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଅଭିନେତା ହୋଇଥିଲେ ।
ଯଥାଶୀଘ୍ର, ସେ ଗୀତର ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଶୈଳୀ ବିକଶିତ କଲେ ଯାହା ତାଙ୍କୁ ମୋନିକର୍, ଗୁବା ଜାନ ଅର୍ଜନ କରେଇଥିଲା ।
ତାଙ୍କର ଲୋକପ୍ରିୟତା ତାଙ୍କୁ ତ୍ରିମୋହନ ଲାଲଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧରେ ନିଜର ଏକ ମହାନ ଗୁଲାବ ଥିଏଟର କମ୍ପାନୀର ଏକ ନୌଟଙ୍କୀ ଯାତ୍ରାଦଳ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା ।
ଏହାର ପରିଚାଳନା ଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତାଙ୍କୁ ୧୯୬୦ ଦଶକରେ ନିଜର ଅଭିନୟକୁ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲା ​​ଏବଂ ସେ ନିଜ ସାନ ଭଉଣୀ ସୁଖବାଦନଙ୍କୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନରେ ମୁଖ୍ୟ କଳାକାର ଭାବରେ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବରେ ନନ୍ଦା ଗୁହାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଦେଇଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ କ୍ୟାରିୟରର ଶେଷ ଭାଗ ଆଡକୁ, ନୌଟଙ୍କୀର ଆବେଦନ, ଏକ କଳା ରୂପ ଭାବରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ହ୍ରାସ ପାଇଲା ।
ଗୁଲାବ ବାଇ , ଗୁଲାବ ଜାନ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା, ନୌଟଙ୍କୀର ଜଣେ ଭାରତୀୟ ମଞ୍ଚ ଅଭିନେତା ସହିତ ଜଣେ ପାରମ୍ପାରିକ ଅପରେଟିଭ୍ ଡ୍ରାମାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା କଳାକାର ଥିଲେ ।
ସେ ୧୨-୧୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ନୌଟଙ୍କୀ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଅଭିନୟ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଚତୁର୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।
ସେ ହରିଚନ୍ଦ୍ରରେ ରାଣୀ ତାରାମତୀଙ୍କ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି ଯାହାକି ଅଭିନୟର ଏକ ବ୍ୟାପକ ପରିସର ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂମିକା ଥିଲା ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗରେ ଅଭିନୟ କରାଯାଇଥିଲା ।
ମଞ୍ଚରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଭୂମିକାରେ ସେ ଅସାଧାରଣ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ଜୀବନ ସଂଘର୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ପାରିବାରିକ ଅବସ୍ଥା ସତ୍ତ୍ୱେ; ସେ ଜଣେ ପ୍ରକୃତ କଳାକାରଙ୍କ ଜୀବନ ବିତାଇଛନ୍ତି ।
ଜେମ୍‌ସ ଜଏସ ବା ଜେମ୍‌ସ ଅଗସ୍ଟାଇନ ଆଲୋଏସିଅସ ଜଏସ ଏକ ଆଇରିସ ଉପନ୍ୟାସକାର, ଛୋଟ ଗଳ୍ପ ଲେଖକ, କବି ଓ ସାହିତ୍ୟ ସମାଲୋଚକ ଥିଲେ ।
ଆଧୁନିକତାବାଦୀ ଅଣପରମ୍ପରାଗତ ଭାବ ନେଇ ସେ ଲେଖୁଥିଲେ ଓ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଲେଖକ ଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ଲିଖିତ ଉଲିସେସ ଏକ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ କାମ ଥିଲା ଯାହା ହୋମରଙ୍କ ଲିଖିତ ଓଡିସି ଲେଖା ସ‌ହିତ ସମାନ୍ତରାଳ ବିବିଧତାପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଟାଇଲରେ ବିଖ୍ୟାତ ସ୍ଟ୍ରିମ ଅଫ କନସସ୍‌ନେସ ଲେଖାହୋଇଥିଲା ଓ ସେଥି ପାଇଁ ସେ ବିଖ୍ୟାତ ହୋଇଥିଲେ ।
ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଖ୍ୟାତ ଛୋଟ ଗଳ୍ପ ସଂକଳନ ମଧ୍ୟରେ ଡବ୍ଲିନରସ , ଉପନ୍ୟାସ ମଧ୍ୟରେ ଏ ପୋର୍ଟ୍ରେଟ ଅଫ ଦି ଆର୍ଟିଷ୍ଟ ଆଜ ଏ ୟଙ୍ଗ ମ୍ୟାନ ଓ ଫିନେଗାନସ ୱେକ ଅନନ୍ୟ ଥିଲା ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ ତିନୋଟି କବିତା ପୁସ୍ତକ, ଗୋଟିଏ ନାଟକ ଲେଖିଥିଲେ: ଚିଠିପତ୍ର ଛପେଇଥିଲେ ଓ ସାମ୍ବାଦିକ କାମ କେତେବେଳେ କେମିତି କରୁଥିଲେ ।
ସନ ୧୯୦୪ରେ ପ୍ରାକ ବିଂଶ ବୟସରେ ସେ ତାଙ୍କ ସାଥୀ ସ‌ହିତ କଣ୍ଟିନେଣ୍ଟାଲ ୟୁରୋପକୁ ଦେଶାନ୍ତର ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ ।
ଯୁବାବସ୍ଥରେ ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ବିଦେଶରେ କଟିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜଏସଙ୍କର କାହାଣୀ ଡବ୍ଲିନ ସ‌ହରରେ କେନ୍ଦ୍ରିଭୁତ ହୋଇଥିଲା ।
ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ତାଙ୍କ ସମୟର ପରିବାରର ସଦସ୍ୟ, ଶତ୍ରୁ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସ‌ହିତ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଥିଲା ।
ଉଲିସେସର ପ୍ରକାଶନ ପରେ ସେ କ‌ହିଥିଲେ ଯେ ଡବ୍ଲିନ ଉପରେ ସେ ତନ୍ମୟ ରହିବାର କାରଣ, "ମୋ ମତରେ ମୁଁ ଡବ୍ଲିନର ହୃଦୟକୁ ଯାଇପାରିଲେ ସାରା ପୃଥିବୀରେ ପ‌ହଞ୍ଚି ପାରିବି" ।
ସନ ୨ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୧୮୮୨ରେ ୪୧ ବ୍ରାଇଟନ ସ୍କୋୟାର, ରାଥଗର, ଡବଲିନ, ଆୟାର୍ଲ୍ୟାଣ୍ଡ ସ‌ହରରେ ଜଏସ୍ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଜନ ସ୍ଟାନିସଲସ ଜଏସ ଓ ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ନାମ ମେରୀ ଜଣେ ମଇ ମରେ ଥିଲା ।
ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ୧୨ଟି ସନ୍ତାନ ମଧ୍ୟରୁ ୨ଟି ଟାଇଫଏଡ ରୋଗରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ ଓ ଅବଶିଷ୍ଟ ୧୦ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଥିଲେ ।
ତାଙ୍କୁ କ୍ୟାଥିଲିକ ଚର୍ଚ୍ଚର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ସେଣ୍ଟ ଜୋସେଫ ଚର୍ଚ୍ଚରେ ୫ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୧୮୮୨ ତାରିଖ ଦିନ ରେଭ।
ଦୀପ୍ତିମାନ ଛାତ୍ର ସ୍ୱଳ୍ପ କାଳ ପାଇଁ ଖୀରସ୍ଥାନ ଭାଇ-ପରିଚାଳିତ ଓ କୋନେଲ ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ିଥିଲେ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ କ୍ଲଙ୍ଗୋୱେସ ଉଡ କଲେଜ ଓ ବେଲଭେଡେରେ କଲେଜରେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ ।
ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅବସ୍ଥା ଅତି ଅବ୍ୟବସ୍ଥାତ୍ମକ ଥିଲେ ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିପାରିଥିଲେ ।
ସ୍ୱାମୀନାଥନ ଆଳୁ, ଗହମ ଏବଂ ଚାଉଳ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମୌଳିକ ଗବେଷଣା, ସାଇଟୋଜେନେଟିକ୍ସ, ଆୟନିକରଣ ବିକିରଣ ଏବଂ ରେଡିଓସେନ୍ସିଟିଭିଟି ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ ।
ସେ ପୁଗୱାସ୍ ସମ୍ମିଳନୀ ଏବଂ ପ୍ରକୃତି ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂଘର ସଭାପତି ଥିଲେ ।
୧୯୯୯ମସିହାରେ ସେ ଗାନ୍ଧୀ ଓ ଟାଗୋରଙ୍କ ସହ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଟାଇମସ୍ ୨୦ ଜଣ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏସୀୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ତାଲିକାରେ ଥିବା ତିନି ଜଣ ଭାରତୀୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଥିଲେ ।
ସ୍ୱାମୀନାଥନ ଶାନ୍ତି ସ୍ୱରୂପ ଭଟ୍ଟନାଗର ପୁରସ୍କାର, ରାମନ ମ୍ୟାଗସେସେ ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ଆଲବର୍ଟ ଆଇନଷ୍ଟାଇନ୍ ବିଶ୍ୱ ବିଜ୍ଞାନ ପୁରସ୍କାର ସମେତ ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ ।
ସ୍ୱାମୀନାଥନ ୨୦୦୪ରେ ଜାତୀୟ କୃଷକ ଆୟୋଗର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଭାରତର କୃଷି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ପାଇଁ ସୁଦୂରପ୍ରସାରୀ ଉପାୟ ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିଲା ।
୧୯୯୦ ମସିହାରେ ସେ 'ଏଭରଗ୍ରିନ୍ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନ୍' ଶବ୍ଦର ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କର "ସମ୍ପୃକ୍ତ ପରିବେଶଗତ କ୍ଷତି ବିନା ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ଉତ୍ପାଦକତା" ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା ।
ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଭାରତରେ ମହିଳା କୃଷକ ମାନ୍ୟତା ପାଇଁ ଏକ ବିଲ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ।
ମନକୋମ୍ବୁ ସାମ୍ବାଶିବନ ସ୍ୱାମୀନାଥନ ଜଣେ ଭାରତୀୟ କୃଷି ବିଜ୍ଞାନୀ, କୃଷି ବୈଜ୍ଞାନିକ, ଉଦ୍ଭିଦ ଜେନେଟିକ୍ସ, ପ୍ରଶାସକ ଏବଂ ମାନବିକତାବାଦୀ ଥିଲେ ।
ଗହମ ଏବଂ ଚାଉଳର ଉଚ୍ଚ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ପ୍ରଜାତିର ପରିଚୟ ଏବଂ ବିକାଶରେ ତାଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ଭୂମିକା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଭାରତରେ ସବୁଜ ବିପ୍ଳବର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାପକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
କୃଷକ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ସହ ଜନ ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଥିବା ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ନୀତିଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ ନର୍ମାନ ବୋର୍ଲାଗଙ୍କ ସହ ସ୍ୱାମୀନାଥନଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରୟାସ ୧୯୬୦ ଦଶକରେ ଭାରତ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନକୁ କେତେକ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା ।
ଫିଲିପାଇନ୍ସର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଧାନ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ର ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱ ଖାଦ୍ୟ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା, ଯାହା କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନ୍ୟତମ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଭାବରେ ସ୍ୱୀକୃତି ପାଇଥିଲା ।
ଜାତିସଂଘ ପରିବେଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ତାଙ୍କୁ "ଅର୍ଥନୈତିକ ପରିବେଶର ପିତା" ବୋଲି କହିଛି ।
ସ୍ୱାମୀନାଥନ ନେଦରଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଜେନେଟିକ୍ସର ୱାଗେନିଙ୍ଗେନ କୃଷି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ୮ ମାସ ଧରି ୟୁନେସ୍କୋ ଫେଲୋ ଥିଲେ ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଆଳୁର ଚାହିଦା ଯୋଗୁଁ ପୁରୁଣା ଫସଲ ପରିବର୍ତନରେ ବିଭ୍ରାଟ ଦେଖାଦେଇଥିଲା ।
ଏହା ଫଳରେ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ହୋଇଥିବା ଚାଷ ଜମି ଭଳି କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନେମାଟୋଡ ଉପଦ୍ରବ ଦେଖାଦେଇଥିଲା ।
ସ୍ୱାମୀନାଥନ୍ ଏଭଳି ପରଜୀବୀଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ଥଣ୍ଡା ପାଣିପାଗ ପାଇଁ ଜିନ‌କୁ ଅନୁକୂଳ କରିବା ଉପରେ କାମ କରିଥିଲେ।
ଭାରତରେ ତାଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବୈଜ୍ଞାନିକ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ।