polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ଗୋଟିଏ ବାଜ ଶିକାରର ତଳ ପଟୁ ଉଡ଼ି ତାକୁ ଘଉଡ଼ାଉଥାଏ ଓ ଆର ବାଜଟି ଉପର ପଟରୁ ସୁଯୋଗ ଅପେକ୍ଷାରେ ରହିଥାଏ ।
ଅତି କ୍ଷୀପ୍ର ଗତିରେ ଉଡ଼ି ଶିକାରକୁ ଉଭୟ ବାଜ ଆକ୍ରମଣ କରିଥାନ୍ତି ଓ ଶିକାର ଜଣେ ଅନୁଧାବକ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ରଖିଥିବା ଯୋଗୁଁ ଆର ଜଣକୁ ଶିକାର କରିବାରେ ସୁବିଧା ହୁଏ ।
ବି କ୍ରୋମୋଜୋମ୍‍ର ଆଣବିକ କ୍ରମାଙ୍କ ବିଚ୍ଛୁରଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଗବେଷଣାରୁ ଜଣା ପଡ଼ିଛି ଯେ ପ୍ରାୟ ୯ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ନାଲିମୁଣ୍ଡିଆ ବାଜର ଆଫ୍ରିକୀୟ ଓ ଭାରତୀୟ ଉପପ୍ରଜାତିମାନଙ୍କ ପୃଥକୀକରଣ ହୋଇଥିଲା ।
ଏମାନଙ୍କ ଭୌଗୋଳିକ ପରିବାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥକ୍ ହୋଇଥିବାରୁ ଉଭୟଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ପ୍ରଜାତି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ବିବେଚନା କରିହେବ ।
ଭାରତ ଓ ଆଫ୍ରିକାରେ ଏମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜଳାଶୟକୁ ପ୍ରତିଦିନ ପାଣି ପିଇବା ପାଇଁ ଆସୁଥିବା ଦେଖାଯାଇଛି ।
ନାଲିମୁଣ୍ଡିଆ ବାଜଙ୍କ ଏସୀୟ ଉପପ୍ରଜାତି ର ଛାତି ବା ବେକତଳ ପଟି ନଥାଏ ଓ ଦେହରେ କମ୍ ଗାର-ଗାର ଚିହ୍ନ ରହିଥାଏ ।
ରାଜପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପିଲାଟି ଦିନରୁ ବିଳାସବ୍ୟସନ ପ୍ରତି ଜମାରୁ ଆଗ୍ରହୀ ନ ଥିଲେ ।
କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ରାଜପରିବାରର ଇଷ୍ଟଦେବ ଶ୍ରୀ ରାଧାଗୋବିନ୍ଦ ଜୀଉଙ୍କ ପାଖରେ ବର୍ଷା ଚାରିମାସ ସମଗ୍ର ଭାରତବର୍ଷରୁ ଆସୁଥିବା ସାଧୁମାନେ ରହିବା ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ପ୍ରଥା ଥିଲା ।
ଏହି ସାଧୁମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଲାଭ କରି ଗୋକୁଳଚନ୍ଦ୍ର ସେହିମାନଙ୍କଠାରୁ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ।
କୀର୍ତ୍ତନ ଗାଇବା ଓ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ବଜାଇବାରୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
୧୮୭୦ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜମିଦାର ରାଧାଶ୍ୟାମ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଂଶରେ ଗୋକୁଳ ଶ୍ରୀଚନ୍ଦନ ଜନ୍ମଲାଭ କରିଥିଲେ ।
ପିତାଙ୍କ ନାମ ଜଗନ୍ନାଥ ଭ୍ରମରବର ରାୟ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା ଦେବୀ ।
ବାଣୀକଣ୍ଠ ନିମାଇଁ ଚରଣ ହରିଚନ୍ଦନ ମଧ୍ୟ ଏହି ବଂଶଜ ; ସେ ଗୋକୁଳ ଶ୍ରୀଚନ୍ଦନଙ୍କ ପୁତୁରା ।
ବିଦଗ୍ଧ କବି ଅଭିମନ୍ୟୁ ସାମନ୍ତସିଂହାର ଏହି ବଂଶର ବିମଳା ଦେବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରଖ୍ୟାତ ରାସଲୀଳା ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଶୂରଦେଓ ଗୋକୁଳଙ୍କ ଭ୍ରାତା ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜେମାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।
ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଗୀତ, ଅର୍ଥାତ୍ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତକୁ ରେକର୍ଡ଼ କରି ପ୍ରସାର କରାଇବା ନିମନ୍ତେ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ବଳିଷ୍ଠ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ ଗୋକୁଳ ଶ୍ରୀଚନ୍ଦନ ।
ତାଙ୍କର ପ୍ରଚେଷ୍ଟାଦ୍ୱାରା ଓ ହିଜ୍ ମାଷ୍ଟର୍ସ ଭଏସ୍ କମ୍ପାନୀର ଅନୁରୋଧ କ୍ରମେ ୧୯୦୬ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଗ୍ରାମ୍ଫୋନରେ ରେକର୍ଡ଼ ହୋଇଥିଲା ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ।
ଏହା ୱିଲିଆମ ଗାଇସବର୍ଗ ନାମକ ରେକର୍ଡିଂ ଯନ୍ତ୍ରୀଙ୍କଦ୍ୱାରା କଲିକତାରେ ହୋଇଥିଲା ।
ପ୍ରଥମ ରେକର୍ଡିଂ ସେସନରେ କଟକର ଗୁରୁ ଶେଖ ଖାନ ମୋହମ୍ମଦ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାର ଗୁରୁ ଗୋକୁଳ ଶ୍ରୀଚନ୍ଦନ ଏହି ଉଭୟଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ରେକର୍ଡ଼ିଂ ହୋଇଥିଲା ।
ଗୋକୁଳ ଶ୍ରୀଚନ୍ଦନ ସର୍ବଭାରତୀୟ ସ୍ତରରେ ଜଳତରଙ୍ଗ ବାଦ୍ୟର ଉଦ୍ଭାବକ ।
ଭାରତବର୍ଷରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଆୟୋଜିତ ହେଉଥିବା ସଙ୍ଗୀତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସେ ଯୋଗଦାନ କରୁଥିଲେ ।
ସେ ନିଜ ଖର୍ଚ୍ଚରେ କାଶ୍ମୀର, ଲକ୍ଷ୍ନୌ, ବନାରସ ଓ କଲିକତା ଆଲବର୍ଟ ହଲରେ ସଙ୍ଗୀତ ସଭା ଅନୁଷ୍ଠିତ କରିଥିଲେ ।
ପୂର୍ବ ଭାରତୀୟ, ବିଶେଷ କରି ଉତ୍କଳୀୟ ବା ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ପଦ୍ଧତିର ଶିକ୍ଷା, ଗବେଷଣା ଓ ପରିବେଷଣ ନିମନ୍ତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ ସହ ମିଶି ୧୯୩୨ ମସିହାରେ ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ସମାଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ।
ଗୁରୁ ଗୋକୁଳ ଚନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରୀଚନ୍ଦନ ଊନବିଂଶ ଓ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଓଡ଼ିଶୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଗୁରୁ, କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ଓ ଗବେଷକ ଥିଲେ ।
ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତର ବିଭିନ୍ନ ପାରମ୍ପରିକ ବିଭାଗ ଯଥା : ଚଉପଦୀ, ଛାନ୍ଦ, ଚମ୍ପୂ, ଭଜନ, ଜଣାଣ, ସରିମାନ ଇତ୍ୟାଦିରେ ସେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ ଓ ଅନେକ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଏହା ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ ।
ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଓଡ଼ିଶାରେ ସଙ୍ଗୀତର କିପରି ଉନ୍ନତି ଓ ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର ହେବ ।
ବଡ଼କୋଠା ମଧ୍ୟସ୍ଥ ରଙ୍ଗମହଲରେ ସେ ସଙ୍ଗୀତ ଆସର ଅନୁଷ୍ଠିତ କରୁଥିଲେ ।
ଏଠାରେ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଳ୍ପୀମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହେଉଥିଲେ, ଯଥା : ବଡ଼େ ଗୁଲାମ ଅଲୀ, ରୋଶ୍ନାରା ବେଗମ, ହାଫିଜ ଅଲୀ ଖାଁ, ରାୟଚାନ୍ଦ ବରାଳ ଆଦି ।
ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାଣୀକଣ୍ଠ ନିମାଇଁ ଚରଣ ହରିଚନ୍ଦନ, ମୋହନ ସୁନ୍ଦର ଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ, ସଙ୍ଗୀତ ସୁଧାକର ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାସ, କାଳୀପଦ ଦାସ ଅନ୍ୟତମ ।
ଥାଇ ନାମରେ ରହିଥିବା ୱାନ୍ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ମିଠା ଏବଂ ଏହି ମିଠା ଶବ୍ଦଟି ସାଗୁଆ ରଙ୍ଗ ପାଇଁ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି ।
ଏହି ତରକାରୀର ମିଠା ସ୍ୱାଦ ନଥାଏ ତେଣୁ ତାହା ପାଇଁ ମିଠା ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇନଥାଏ ।
ଏହି ଥାଇ ତରକାରୀରେ ନଡ଼ିଆ କ୍ଷୀର ଓ କଞ୍ଚା ଲଙ୍କା ମିଶୁଥିବାରୁ ଏହାର ରଙ୍ଗ କ୍ରିମ୍ ପରି ଫିକା ସାଗୁଆ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ ।
ଏହି ତରକାରୀ ଅନ୍ୟ ଥାଇ ତରକାରୀଙ୍କଠାରୁ ମିଠା ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଅଳ୍ପ ରାଗ ଥାଇ ଲାଲ୍ ତରକାରୀଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଏହା ଅଧିକ କଡ଼ା ।
ରାଜା ରାମ କିମ୍ବା ରାଜା ରାମ ଙ୍କ ରାଜୁତି କାଳରେ ଏହି ତରକାରୀର ରାନ୍ଧଣା ଆବିଷ୍କୃତ ଓ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା ।
କୌଣସି ଏକ ପୁଷ୍ଟିସାର ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ଅନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଉପାଦାନମାନ ହେଲେ – ନଡ଼ିଆ କ୍ଷୀର, ସାଗୁଆ ବଟା ମସଲା, ତାଳ ଚିନି ଓ ମାଛରୁ ତିଆରି ସସ୍ ।
ଥାଇ ବାଇଗଣ, ଥାଇ ମଟର ବାଇଗଣ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଜ ସବୁଜ ଓ ଧଳା ପରିବା ଏବଂ କେତେକ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଏହି ତରକାରୀରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରିବ ।
କେତେ ନଡ଼ିଆ କ୍ଷୀର ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ତାହା ଅନୁସାରେ ତରକାରୀ ଝୋଳ ମୋଟା ବା ପାଣିଆ ହୋଇଥାଏ ।
ହେମଦସ୍ତା ବା ଶିଳରେ କଞ୍ଚା ଲଙ୍କା, ଶାଲଟ୍ ପିଆଜ, ଅଦା, ଗାଲାଙ୍ଗଲ୍, ଶତବେଧୀ , କାଫିର୍ ଲେମ୍ବୁ ପତ୍ର ଓ ଲେମ୍ବୁ ଚୋପା, ଧନିଆ ଚେର, ଜୀରା, ଧଳା ଗୋଲମରିଚ, ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ବଟା ମସଲା ଓ ଲୁଣ ଇତ୍ୟାଦିକୁ କୁଟି ବା ବାଟି ତରକାରୀ ପାଇଁ ସାଗୁଆ ରଙ୍ଗର ବଟା ମସଲା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ ।
ମସଲା ଭଲ ଭାବେ କଷା ହୋଇ ତେଲ ଛାଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ ବଳକା ନଡ଼ିଆ କ୍ଷୀର, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଦାନ, ଅଳ୍ପ ତାଳ ଚିନି ଓ ମାଛ ସସ୍ ଆଦି ମିଶାଇ ଦିଆଯାଏ ।
ତରକାରୀ ଭଲ ଭାବେ ଫୁଟି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଯିବା ପରେ ଏହା ଉପରେ କଟା ମରିଚ, ଲେମ୍ବୁ ପତ୍ର ପ୍ରଭୃତି ପକାଇ ସଜାଇ ଦିଆଯାଏ ।
ବିଭିନ୍ନ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୀବଙ୍କୁ ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ସାଗୁଆ ତରକାରୀରେ ଥାଇ ତୁଳସୀ, ବଣୁଆ ଅଦା ଇତ୍ୟାଦି ପକାଇ ସଜା ଯାଇଥାଏ ।
ସାଗୁଆ ମାଂସ ତରକାରୀର ଝୋଳ ମୋଟା ହୋଇଥିଲେ ଏହାକୁ ରୁଟି ସହିତ ମଧ୍ୟ ଖିଆଯାଇ ପାରିବ ।
ଥାଇ ଗ୍ରୀନ୍ କରି ବା ଥାଇ ସାଗୁଆ ତରକାରୀ ମଧ୍ୟ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ଏକ ସାଗୁଆ ରଙ୍ଗର ତରକାରୀ ।
ମହାଦେବୀ ପ୍ରଥମେ ଏକ କନଭେଣ୍ଟ ସ୍କୁଲରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପରେ ଆହ୍ଲାବାଦର କ୍ରସୱେଟ ବାଳିକା ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ବଦଳି ହୋଇ ଆସିଥିଲେ ।
କ୍ରସୱେଟ ବାଳିକା ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମାବଲାମ୍ବୀ ଛାତ୍ରୀମାନେ ପଢୁଥିବାରୁ, ସେଠାରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟରେ ସମାନତା ଓ ଐକତା ଶିଖି ପାରିଥିଲେ ବୋଲି ମହାଦେବୀ ନିଜେ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରଥମେ ସେ ଲୁଚି ଲୁଚି କବିତା ଲେଖୁଥିଲେ କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ସହକକ୍ଷା ବାନ୍ଧବୀ ସୁଭଦ୍ରା କୁମାରୀ ଚୌହାନ ତାଙ୍କ କବିତାକୁ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ ଓ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ, କବି ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ପରିଚିତ କରିଥିଲେ ।
ମହାଦେବୀ ଓ ସୁଭଦ୍ରା ବିଭିନ୍ନ ସାପ୍ତାହିକ ପତ୍ରିକାକୁ ନିଜର କବିତା ପଠାଉଥିଲେ ଓ ସେଥିରୁ କିଛି ପ୍ରକାଶିତ ମଧ୍ୟ ହେଉଥିଲା ।
ସେଠାରେ ସ୍ୱରଚିତ କବିତା ପଢ଼ିବା ସହିତ ହିନ୍ଦୀର ଅନ୍ୟ କବିମାନଙ୍କ ସହିତ ଭେଟିପାରୁଥିଲେ ।
ସୁଭଦ୍ରା କ୍ରସୱେଟ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଛାଡିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁହିଁଙ୍କ ଯୋଡି ଜମି ରହିଥିଲା ।
ଅନ୍ୟମାନେ ଥିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ ତ୍ରିପାଠୀ 'ନିରାଲା', ଜୟଶଙ୍କର ପ୍ରସାଦ ଓ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ପନ୍ତ ।
ଏ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟ ସିବିଏସଇର ୯ମ ଶ୍ରେଣୀର ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।
'ମଧୁର-ମଧୁର ମେରେ ଦୀପକ ଜଲ' ସିବିଏସଇର ୧୦ମ ଶ୍ରେଣୀର ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।
'ସ୍ମୃତି କି ରେଖାୟେଁ' ମଧ୍ୟ ସିବିଏସଇର ୧୨ଶ ଶ୍ରେଣୀର ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।
ରାଜନୀତି ସହିତ ପ୍ରତକ୍ଷ ସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଅହିଂସା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଖଦି ପିନ୍ଧିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଓ ଇଂରାଜୀ ବର୍ଜନ କରିଥିଲେ ।
୧୯୩୩ ମସିହାରେ ସେ "ଆହ୍ଲାବାଦ ମହିଳା ବିଦ୍ୟାପୀଠ"ର ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷୟତ୍ରୀ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ ।
ଏହା ଏକ ବେସରକାରୀ ହିନ୍ଦୀ ମାଧ୍ୟମ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଥିଲା ଓ ବାଳିକାମାନଙ୍କୁ ସଂସ୍କୃତି ଓ ସାହିତ୍ୟଶିକ୍ଷା ଦେଉଥିଲା ।
୧୯୩୬ରେ ଏହି ପରି ଏକ ଗଳ୍ପ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଲେଖିକା ସୁଦକ୍ଷିଣା ବର୍ମା ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିଥିଲେ ।
ନିଜ ଆତ୍ମଜୀବନୀ "ମେରେ ବଚପନ କେ ଦିନ"ରେ ମହାଦେବୀ ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ, ଯେଉଁ ସମୟରେ ସମାଜ କନ୍ୟାସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ବୋଝ ବୋଲି ଭାବୁଥିଲା, ସେ ଏକ ଉଦାରଚିତ୍ତ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ଜେଜେବାପାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା ମହାଦେବୀ ଭଲ ପାଠ ପଢନ୍ତୁ କିନ୍ତୁ ସେ ୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ ବିବାହ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତୁ ।
ନିଜ ମାଙ୍କୁ ହିଁ ମହାଦେବୀ, ସାହିତ୍ୟରେ ଆଗ୍ରହ ଓ କବିତା ଲେଖିବାର ପ୍ରେରଣା ବୋଲି ମନେ କରୁଥିଲେ ।
ମହାଦେବୀ ବର୍ମା ଜଣେ ହିନ୍ଦୀ କବି, ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଓ ଶିକ୍ଷାବିତ ଥିଲେ ।
ସେ "ପ୍ରୟାଗ ମହିଳା ବିଦ୍ୟାପୀଠର" ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ କୁଳପତି ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ଚୌହାନ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ହିନ୍ଦୀ ସାହିତ୍ୟର ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ କବି ଓ ଲେଖକ ହୋଇଥିଲେ ।
ତାଙ୍କର ଏହି ସମ୍ପାଦକୀୟ ଲେଖାଗୁଡ଼ିକ ୧୯୪୨ ମସିହାରେ "ଶୃଙ୍ଖଳା କେ କଡିୟାଁ" ନାମରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।
ସିଟ୍ରିନା – ଉତ୍ତର ଭାରତର ହିମାଳୟରୁ ନେଇ ପୂର୍ବ ପଟେ ପୂର୍ବ-ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର-ବ୍ରହ୍ମଦେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପକ୍ଷୀ ବ୍ୟାପ୍ତ ।
ଶୀତ ଋତୁରେ ଏହି ପକ୍ଷୀମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ବଙ୍ଗଳାଦେଶରେ ପ୍ରବାସ କରିପାରନ୍ତି ।
ସ୍ୟାନୋଟା – ଏମାନେ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପରେ କେରଳର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗର ସ୍ଥାନୀୟ ପକ୍ଷୀ ।
ରାସ୍ମୁସେନ୍ ଓ ଆଣ୍ଡର୍ଟନ୍ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତିର ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମରେ ସ୍ୟାନୋଟା ଶବ୍ଦ ଯୋଡ଼ିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଥିଲେ ।
ଆମାଡୋନି – ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପର ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ଓ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟରେ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତି ଦେଖାଯାଏ ।
ଏମାନଙ୍କ ଦେହର କମଳା ସ୍ୟାନୋଟା ଉପପ୍ରଜାତି ଅପେକ୍ଷା ଗାଢ଼ ଓ ଏମାନଙ୍କ ଡେଣା ମଧ୍ୟ ଲମ୍ବା ।
ଇନ୍ନୋଟାଟା – ଦକ୍ଷିଣ-ବ୍ରହ୍ମଦେଶ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଚୀନରୁ ନେଇ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ୍, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ତଥା ଦକ୍ଷିଣ ଲାଓସ୍, କାମ୍ବୋଡ଼ିଆ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏମାନେ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ।
ଶୀତ ଋତୁରେ ଦକ୍ଷିଣ ବ୍ରହ୍ମଦେଶ, ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ୍ ଓ ମାଲେସିଆରେ ପ୍ରବାସ କରିବା ଦେଖାଯାଏ ।
ଅଣ୍ଡିରାମାନଙ୍କ କମଳା ରଙ୍ଗ ଗାଢ଼ ହୋଇଥାଏ ଓ ପରର ଶୀର୍ଷରେ ଧଳା ଦାଗ ନଥାଏ ।
ମାଈମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଶରୀରର ନିମ୍ନଭାଗ ଫିକା କମଳା ରଙ୍ଗର ଏବଂ ଶରୀରର ଉପରଭାଗ ଅଲିଭ୍ ବା ପାଉଁଶିଆ ହୋଇପାରେ ।
ମେଲ୍ଲି – ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଚୀନର ଏମାନେ ନିବାସୀ ପକ୍ଷୀ ଓ ଶୀତ ଦିନେ ହଂକଂରେ ଆଂଶିକ ରୂପେ ପ୍ରବାସ କରିଥାନ୍ତି ।
କୋର୍ଥ୍ୱା – କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଓ ପୂର୍ବ ଚୀନର ଏହି ନିବାସୀ ଉପପ୍ରଜାତିର ପ୍ରବାସ କ୍ଷେତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତି ବିଷୟରେ ବିଶେଷ ତଥ୍ୟ ଅନୁପଲବ୍ଧ ।
ଔରିମାକୁଲା – ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମ, ହାଇନାନ୍ ଓ ଉତ୍ତର ଲାଓସ୍‍ର ନିବାସୀ ଉପପ୍ରଜାତି ।
ଏମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ସ୍ୟାନୋଟା ଉପପ୍ରଜାତି ପରି କିନ୍ତୁ ଏମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ଦାଗ ଅତି ଫିକା ହୋଇଥାଏ ।
ମୁହଁ ଓ ବେକ ପାଖରେ ଧଳା ଦାଗ ରହିଥାଏ ଓ ଏହା ସହିତ ହାଲୁକା କମଳା ବା ମାଟିଆ ରଙ୍ଗ ମିଶି ରହିଥାଏ ।
ଛାତି ଓ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱର ରଙ୍ଗ ଅପେକ୍ଷା ପେଟ ଓ ନିମ୍ନ ପାର୍ଶ୍ୱସ୍ଥ ରଙ୍ଗ କ୍ରମଶଃ ଫିକା ହୋଇଯାଏ ।
ଗିବ୍ସନ୍‍ହିଲି – ଦକ୍ଷିଣ ବ୍ରହ୍ମଦେଶରୁ ନେଇ ଦକ୍ଷିଣ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ନିବାସୀ ପକ୍ଷୀ ।
ଶୀତ ଋତୁରେ ଏମାନେ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଦକ୍ଷିଣସ୍ଥ ଉପଦ୍ୱୀପ ଓ ମାଲେସିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବାସ କରନ୍ତି ।
ଦେଖିବାକୁ ଏମାନେ ନିଜ ମୂଳ ଜାତି ପରି; ଏମାନଙ୍କ କମଳା ରଙ୍ଗ ଗାଢ଼ ଓ ଥଣ୍ଟଟି ସାମାନ୍ୟ ଲମ୍ବା ତଥା ଓଜନିଆ ।
ନିଜ ପରିବାସର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଏମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଜାଭାର ଉପପ୍ରଜାତି . . ସହ ମିଶ୍ରିତ ଭାବେ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
ଜଳସ୍ରୋତ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଆର୍ଦ୍ରଭୂମିରେ ଏହି ପକ୍ଷୀ ସାଧାରଣତଃ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି ।
ଏମାନଙ୍କ ଶୀତ ପରିବାସ ପ୍ରାୟ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପରିବାସ ପରି କିନ୍ତୁ ତାହା ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପରିବାସ ତୁଳନାରେ ସମୁଦ୍ରପତନରୁ କମ୍ ଉଚ୍ଚତାରେ ରହିଥାଏ ।
କୋମଳ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟ ଚୁକ୍-ଚୁକ୍ ଶବ୍ଦ, ତୀବ୍ର ଭାବେ ସୃଷ୍ଟ ଟୀର୍-ଟୀର୍-ଟୀର୍ ଶବ୍ଦ, ଉଡ଼ିବା ବେଳେ ପତଳା ତ୍ସି-ଜେଫ୍ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଭୃତି ଭୂଇଁଖୁଣ୍ଟି ପକ୍ଷୀର ରାବ ବା ଡାକର ପରିସୀମାଭୁକ୍ତ ।
ବୁଲ୍‍ବୁଲ୍, ବାବ୍ଲର୍ ଓ ଚଞ୍ଚୂରୀ ଆଦି ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଶବ୍ଦକୁ ଏମାନେ ଅନୁକରଣ କରିପାରନ୍ତି ।
ଭୂଇଁଖୁଣ୍ଟି ମୁଖ୍ୟତଃ ପ୍ରାତଃ ଓ ଗୋଧୂଳି ସମୟରେ କୌଣସି ପତ୍ରମୟ ଗଛରେ ବସି ସୁନ୍ଦର କାକଳି ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ।
୧୭୯୦ ମସିହାରେ ପକ୍ଷୀ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଜନ୍ ଲାଥାମ୍ ପ୍ରଥମେ ଭୂଇଁଖୁଣ୍ଟି ପକ୍ଷୀର ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରି ଏହାକୁ ଟର୍ଡସ୍ ସିଟ୍ରିନସ୍ ବୋଲି କହିଥିଲେ ।
ସିଟ୍ରସ୍-ଯୁକ୍ତ କମଳା ଜାତୀୟ ରଙ୍ଗ ପରି ମୁଣ୍ଡ ଓ ଶରୀରର ନିମ୍ନାଂଶ ଯୋଗୁଁ ସେ ଏହାର ଏପରି ନାମ ବାଛିଥିଲେ ।
ପାମେଲା ରାସ୍ମୁସେନ୍ ଓ ଜନ୍ ଆଣ୍ଡର୍ଟନ୍ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଛନ୍ତି ଯେ ଜଟିଳ ବର୍ଗୀକରଣ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ପକ୍ଷୀର ଏକାଧିକ ପ୍ରଜାତି ରହିଥିବା ସମ୍ଭବପର ।
ଏହି ପକ୍ଷୀର କମଳା ଓ ପାଉଁଶିଆ ରଙ୍ଗ ଅତି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର, ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ମେଳରେ ଏହି ପ୍ରଜାତିକୁ ସହଜରେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇପାରିବ ।
ଉପପ୍ରଜାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଣ୍ଡର ଦାଗ ଏକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ହୋଇପାରେ କିନ୍ତୁ ଡେଣା ଓ ଦେହର ରଙ୍ଗରୁ ଉପପ୍ରଜାତିମାନଙ୍କୁ ଠଉରାଇବା କଷ୍ଟ ।
ଅନ୍ୟ ଯୁଥେରା ଥ୍ରଷ୍ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ପରି ଭୂଇଁଖୁଣ୍ଟିଙ୍କ ଡେଣା ତଳେ ଧଳା ଦାଗ ସହିତ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଚିହ୍ନ ରହିଥାଏ ।
ଏକ ପରିପକ୍ୱ ଅଣ୍ଡିରାର ମୁଣ୍ଡ ଓ ବେକରୁ ନେଇ ପେଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମଳା ରଙ୍ଗର ।
ଗୋଡ଼, ପଞ୍ଝା ପ୍ରଭୃତିର ଆଗ ପଟ ମାଟିଆ ଓ ପଛପଟ ଗୋଲାପୀ କିମ୍ବା ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ।
ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆର ଅରଣ୍ୟମୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏମାନେ ଦେଖାଯାଇଥାନ୍ତି ।
ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରର ଯୁଥେରା ଥ୍ରଷ୍ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ପରି ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଛାୟାପୂର୍ଣ୍ଣ ଆର୍ଦ୍ର ପରିବାସରେ ରହିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ଓ ଏମାନେ ଗୋପନୀୟ ଭାବେ ଜୀବନଯାପନ କରିଥାନ୍ତି ।
ସାଧାରଣତଃ ଲାଜକୁଳା ଓ ଗୋପନୀୟ ସ୍ୱଭାବର ଭୂଇଁଖୁଣ୍ଟି ପକ୍ଷୀ ଏକାକୀ ବା ଯୋଡ଼ାରେ ରହନ୍ତି କିନ୍ତୁ ପ୍ରଜନନ ଋତୁ ନଥିବା ସମୟରେ କୌଣସି ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ସ ପାଖରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଭୂଇଁଖୁଣ୍ଟି ଏକତ୍ରିତ ହେବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ।
ବିପଦର ଆଭାସ ପାଇଲେ ଏହି ପକ୍ଷୀ ନୀରବ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବେ ବସି ରହିଥାଏ ଓ ବିପଦ ଦୂର ହେଲେ ପୁଣି ସକ୍ରିୟ ହୁଏ ।
ଭାରତ, ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ଓ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ସମେତ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆରେ ଜାଭା ଦ୍ୱୀପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧିକାଂଶ ଭାଗରେ ଭୂଇଁଖୁଣ୍ଟି ପକ୍ଷୀ ପ୍ରଜନନ କରିବା ଦେଖାଯାଏ ।
ଆର୍ଦ୍ର ଚିରହରିତ୍ ଅରଣ୍ୟ, ମଧ୍ୟମ-ଘଞ୍ଚ ବୁଦାଳିଆ ଜଙ୍ଗଲ, ବାଉଁଶ ବଣ ଓ ଏପରିକି ବଡ଼ ବଗିଚା ଓ ତୋଟା ମଧ୍ୟ ଭୂଇଁଖୁଣ୍ଟି ପକ୍ଷୀଙ୍କ ପରିବାସର ଅଂଶବିଶେଷ ।
ମାଈ ପକ୍ଷୀ ଦେଖିବାକୁ ଅଣ୍ଡିରା ପରି କିନ୍ତୁ ମାଈର ଡେଣା ଓ ପିଠିର ରଙ୍ଗ ମାଟିଆ କିମ୍ବା ଅଲିଭ୍ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ ।
ତରୁଣ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରଙ୍ଗ ଫିକା ମାଟିଆ, ମୁଣ୍ଡ ଲାଲିମିଶା ମାଟିଆ ଓ ଡେଣା ପାଉଁଶିଆ ରଙ୍ଗର ।
ଭୂଇଁଖୁଣ୍ଟି ପକ୍ଷୀ ସର୍ବଭକ୍ଷୀ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କୀଟପତଙ୍ଗ, ଜିଆ, କେଞ୍ଚୁଆ, ଫଳ ପ୍ରଭୃତି ଏହି ପକ୍ଷୀର ମୁଖ୍ୟ ଆହାର ।
ଏମାନେ ଗଛରେ ବସା ବାନ୍ଧି ରହନ୍ତି ଓ ଏମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଗୋଠରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ରହନ୍ତି ନାହିଁ ।
ଅଣ୍ଡିରା ଭୂଇଁଖୁଣ୍ଟିର ଉପରାଂଶ ପାଉଁଶିଆ ରଙ୍ଗର, ମୁଣ୍ଡ ତଥା ଶରୀରର ନିମ୍ନାଂଶ କମଳା ରଙ୍ଗର ।
ମାଈ ଓ ତରୁଣ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଶରୀରର ଉପରାଂଶ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ ।
ତଥ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ଥିବା କିଛି ଉପପ୍ରଜାତିଙ୍କ ଶାରିରୀକ ମାପ ନିମ୍ନ ସାରଣୀରୁ ଜାଣି ହେବ ।
ପୁଷ୍କର ହ୍ରଦ, ଯାହାର ଚାରିପଟେ ପୁଷ୍କର ସହର ବିକଶିତ ହୋଇଛି, ରାଜସ୍ଥାନର ଅରାବେଳୀ ଶ୍ରେଣୀ ପାହାଡ଼ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ଅଜମେର ଜିଲ୍ଲାରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିଛି ।
"ନାଗ ପର୍ବତ" ନାମରେ ଜଣାଯାଉଥିବା ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଖଳ ହ୍ରଦକୁ ଅଜମେରଠାରୁ ଅଲଗା କରିଅଛି ।
ଘାଟୀ ଅରାବଳୀ ପର୍ବତର ଦୁଇ ସମାନନ୍ତର ପର୍ବତମାଳା ର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ଚାଲୁଅଛି ।
ଅଜମେରଠାରୁ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା କୃତିମ ପୁଷ୍କର ହ୍ରଦ ତିନି ଆଡୁ ମରୁଭୂମି ଓ ପାହାଡ଼ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହିଛି ।
ଏହି ହ୍ରଦକୁ ଭାରତରେ ହ୍ରଦର ବର୍ଗିକରଣ ସୂଚୀ ପରି "ପବିତ୍ର ହ୍ରଦ" ରୂପେ ବର୍ଗୀକୃତ କରାଯାଇଛି ।
ପୌରାଣିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ ପୁଷ୍କର ହ୍ରଦର ନିର୍ମାଣ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା କରିଥିଲେ ।
ଏହି ଘାଟି ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବରାହ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଗବ ଘାଟ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ।
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଲୋକମାନେ ସେଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପାସନା କରନ୍ତି ।
ପୁଷ୍କରକୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ପୁଷ୍କର ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରିଥାନ୍ତି ।
ଛିଦ୍ରକ ରୂପେ ଗ୍ରୀସ ଓ କୃଷଣ ପଇସା ଏହି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରଦରେ ମିଶି ଯାଇଥିଲା ।
ସାଞ୍ଚୀରେ ମିଳିଥିବା ଶିଳାଲେଖ ହ୍ରଦର ଅସ୍ତିତ୍ବରେ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ହୋଇଛି ଯାହା ବିସି ପୂର୍ବ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀର ହୋଇଥିଲା ।
ପଞ୍ଚମ ଶତାବ୍ଦୀ ବିସିରେ ଚୀନ ଯାତ୍ରୀ "ଫା ଜିୟାନ", ପୁଷ୍କର ହ୍ରଦରେ ଆଗନ୍ତୁକ ସଂଖ୍ୟାର ସନ୍ଦର୍ଭ ଦେଇଥିଲେ ।
ପୁଷ୍କର ହ୍ରଦ କିମ୍ବା ପୁଷ୍କର ସରୋବର ରାଜସ୍ଥାନସ୍ଥିତ ଅଜମେର ଜିଲ୍ଲାର ପବିତ୍ର ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ହ୍ରଦ ଅଟେ ।
ପୁଷ୍କର ହ୍ରଦରେ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ମାସରେ ପୁଷ୍କର ମେଳା ହୋଇଥାଏ ଯେଉଁଠାକୁ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରୀମାନେ ଆସିଥାନ୍ତି ତଥା ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ।
ଏହି ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରିବାଦ୍ୱାରା ଶରୀର ଚର୍ମର ସମସ୍ତ ରୋଗ ଦୂର ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ତ୍ୱଚା ସଫା ସୁତୁରା ହୋଇଯାଏ ।
ବିରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ବିମଳ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ହକି ଦଳର ଜଣେ ମିଡ଼ଫିଲ୍ଡର ଖେଳାଳି ।
ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ଅସୁନ୍ତା ଲାକ୍ରା ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଦଳରେ ଖେଳିଛନ୍ତି ଓ ଅଧିନାୟିକା ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବାହ କରିଛନ୍ତି ।
୨୦୨୦ ଟୋକିଓ ଅଲିମ୍ପିକ୍ସର ବ୍ରୋଞ୍ଜ ପଦକ ବିଜୟୀ ଭାରତୀୟ ଦଳରେ ସେ ଥିଲେ ଉପ-ଅଧିନାୟକ ।
ବିରେନ୍ଦ୍ର, ରାଉରକେଲା ଇସ୍ପାତ କାରଖାନାର "ସେଲ ହକି ଏକାଡେମୀ"ରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ ।
୨୦୦୭ରେ ସିଙ୍ଗାପୁରରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଜୁନିୟର ବିଶ୍ୱ କପପାଇଁ ସେ ଭାରତର ଜୁନିୟର ହକି ଦଳରେ ଚୟିତ ହୋଇଥିଲେ ।
୨୦୧୨ରେ ସେ ଭାରତ ସିନିୟର ଦଳରେ ଚୟିତ ହୋଇ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଥମେ ଖେଳିଥିଲେ ।
୨୦୧୨ରେ ଅଲିମ୍ପିକ ହକି କ୍ୱାଲିଫାୟର ମ୍ୟାଚରେ ସେ ଫ୍ରାନ୍ସ ବିରୁଦ୍ଧରେ ନିଜର ପ୍ରଥମ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗୋଲ କରିଥିଲେ ।
୨୦୧୨ ଚାମ୍ପିୟନସିପ ଟ୍ରଫିରେ ଭାରତକୁ ସେମି ଫାଇନାଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେବାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ଅବଦାନ ରହିଥିଲା ।
ବେଲଜିୟମ ବିରୋଦ୍ଧରେ ଏହି ମ୍ୟାଚରେ, ସେ ଫରୱାର୍ଡ଼ ଖେଳାଳିକୁ ପାସ ଦେଇ ଗୋଲ କରିବାରେ ସହାୟତା କରିଥିଲେ ।
ଏହି ଗୋଲଦ୍ୱାରା ଭାରତ ୮ ବର୍ଷ ପରେ ଚାମ୍ପିୟନସିପ ଟ୍ରଫିର ସେମି-ଫାଇନାଲରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା ।
ସେଠାରେ ସେ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁର, ସରୋଜିନୀ ନାଇଡୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଇଂରାଜୀ କବିମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନକୁ ବିରୋଧ କରି, ସେ କଲେଜ ପାଠ ଅଧାରୁ ଛାଡିଥିଲେ ଓ କବିତା ଲେଖାରେ ମନୋନିବେଶ କରିଥିଲେ ।
ପୁସ୍ତକର ମୁଖ ବନ୍ଧରେ ସେ ଲେଖିଥିଲେ ଯେ, "ହିନ୍ଦୀ ଭାଷୀମାନେ ଭାବନ୍ତି ଗୋଟିଏ ଭାଷାରେ ଓ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଭାଷାରେ" ।
'ବ୍ରଜ ଭାଷାକୁ' ବାଦ ଦେଇ ଅନ୍ୟ ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ସେ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ।
୧୯୩୧ ମସିହାରେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ "କଳାକଙ୍କର" ଗ୍ରାମକୁ ଯାଇ ସେଠାର ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶ ମଧ୍ୟରେ ୯ ବର୍ଷ ଧରି ଏକାନ୍ତରେ ରହିଥିଲେ ।
ସେହି ସମୟରେ ସେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଓ କାର୍ଲ ମାର୍କସଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅନେକ କବିତା ଲେଖିଥିଲେ ।
ସେ ଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦଙ୍କର "ଦ ଲାଇଫ ଡିଭାଇନ" ପଢ଼ି ବହୁଳ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ତିନିବର୍ଷ ପରେ ସେ ପଣ୍ଡିଚେରୀ ର ଅରବିନ୍ଦ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଥିଲେ ।
ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଅଲମୋଡା ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ କୌସାନୀଠାରେ ଏକ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ପିଲାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ପରିବାରରୁ ସ୍ନେହ ମିଳି ନଥିଲା ଓ ଏହି ଅବଶୋଷ ତାଙ୍କ ଲେଖାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ।
ଗ୍ରାମ୍ୟ ପରିବେଶରେ ବଢିଥିବାରୁ, ଗ୍ରାମ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରଭାବ ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ ପରିଲିକ୍ଷିତ ହୁଏ ।
ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ହିନ୍ଦୀ ସାହିତ୍ୟର ଛାୟାବାଦ ଧାରାର ପ୍ରମୁଖ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ କବିତା ଲେଖିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ କବିତା ମୁଖ୍ୟତଃ ପ୍ରକୃତି, ମନୁଷ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଗୋଟିଏ ମୁସଲମାନ ଝିଅର ତା ନିଜର ପିତା ଭଳି ମୁଏଜ୍ଜିନ ହୋଇ ବଡ଼ ପାଟିରେ ଅଜାର ଡାକିବାର ଇଚ୍ଛା ହୋଇଛି ।
ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭଜା ମାଛ ଚୋରୀ କରି କ‌ହୁଛି, ଏହା ନୈତିକତା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଭୁଲ ନୁହେଁ, କାରଣ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଦିଆଯାଉ ନଥିବା କଥା ସ୍ରଷ୍ଟା ଭଗବାନ ବୁଝୁଛନ୍ତି ।
ଝିଅର ଏହି କାମକୁ ତାଙ୍କର ପିତା ଦୋଷାବ‌ହ କ‌ହୁଛନ୍ତି ଓ ପୁରୁଷମାନେ ଖାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟର କେବଳ ଅଧା ଖାଦ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ଖାଇବା ଉଚିତ ବୋଲି କ‌ହୁଛନ୍ତି ।
ଏହାର ଉତ୍ତରରେ ଦୁଷ୍ଟାମୀଭରା ଝିଅ କ‌ହୁଛି, "ତାହେଲେ ଝିଅମାନେ ପୁରୁଷ ପିନ୍ଧୁଥିବା ପୋଷାକର ଅଧା କାହିଁକି ନ ପିନ୍ଧିବେ ?"
କିଥାବ ବା କିତାବ ଏକ ମଲୟାଲମ ଭାଷାର ନାଟକରେ ଏପରି ଏକ ଯୁବତୀର ହାସ୍ୟରସାତ୍ମକ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି ଯିଏ 'ଅଜାନ' ଡାକିବା ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଛି ।
ସାମୁହିକ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ନିମନ୍ତେ ମସଜିଦରେ ଯେଉଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ତାହାକୁ ଅଜାନ କୁହାଯାଏ ଓ ଏହାକୁ କେବଳ ପୁରୁଷ ମୁଏଜ୍ଜିନ ବା ମୁକ୍ରି ଡାକିଆସୁଛନ୍ତି ।
ସେହି ଝିଅ ନିଜ ସମ୍ପ୍ରଦାୟଙ୍କର ମହିଳାମାନଙ୍କର ଉତ୍ପୀଡ଼ନ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରି ଗୋଷ୍ଠୀର କାନୁନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସ‌ହିତ ନୃତ୍ୟ କରି ବିଦ୍ରୋହ କରିଛି, ତାଙ୍କୁ ମନା ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଚୋରୀ କରିଛି ଓ 'ଭାଙ୍ଗ' ଡାକିବାକୁ ଦାବୀ କରିଛି ।
ରଫିକ କ‌ହନ୍ତି, ତାଙ୍କର କିଥାବ ନାଟକ ଭାଙ୍ଗୁ କାହାଣୀ ଉପରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ନୁହେଁ; ଏହା ଉନ୍ନି ଆରଙ୍କ କାହାଣୀ 'ଭାଙ୍ଗୁ'ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ରୁପାନ୍ତର ।
କିନ୍ତୁ ଉନ୍ନିଙ୍କ କଥନ ଅନୁସାରେ ଏହି ନାଟକ ତାଙ୍କର ଲିଖିତ କାହାଣୀର ବିଚାର ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମୂଲ୍ୟ ସ‌ହିତ ସମ ବୋଧକ ନୁହେଁ ।
ମଲୟାଲମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭି କେ ପ୍ରକାଶ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ନିଙ୍କର ଭାଙ୍ଗୁକୁ ନେଇ ଅନ୍ୟ ଏକ ଯୋଜନା କରିଛନ୍ତି ।
ଏହା ସନ ୨୦୧୮ର ନଭେମ୍ବର ମାସରେ କେରଳରେ ରିଲିଜ ହୋଇଥିଲା ଯେତେବେଳେ କେରଳରେ ମହିଳା ଅଧିକାର ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିଲା ଓ ଯେତେବେଳେ ଶାବରୀମାଳା ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରବେଶ ତ‌ଥା ମୁସଲମାନ ମହିଳାଙ୍କର ଧାର୍ମିକ କାମରେ ଭାଗ ନେବା ଓ ମହିଳାଙ୍କୁ ଇମାମ ପଦରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଓ ମସଜିଦରେ ପ୍ରାର୍ଥନା ଅଧିକାର ନିମନ୍ତେ ଅଧିକାର ନିମନ୍ତେ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିଲା ।
ମନ୍ଦିର ପରିଶରରେ ବହୁ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମଶାଳାରେ ଶାମିଲ ରହିଛି, ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ଓକୁନିନୁଶି, ଭଲପାଇବାର ଦେବତା ଯାହା ଯିଶୁଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି ।
ଜିଶୁ ଶ୍ରାଇନଙ୍କ ପାଖେ "ପ୍ରେମ ପଥର"ର ଏକ ହୋଡି ପାଖେ ରହିଛି ଛଡା, ଯାହା ଏକାକି ଆଗନ୍ତୁକ ନିଜ ଆଖି ସହିତ ଚାଲିବାର ପ୍ରୟାଶ କରିପାରେ ।
ତାଙ୍କ ଆଖି ସହିତ ଦ୍ୱିତୀୟ ପଥର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ସଫଳତାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ତୀର୍ଥ ପୁର୍ଣିମାରେ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସଚ୍ଚା ଭଲପାଇବା ମିଳିବ ।
ଜଣଙ୍କୁ କ୍ରସିଙ୍ଗରେ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇ ପାରେ , କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅର୍ଥ ଏହା ମାନିନିଆ ଯାଏ କି, ମଝିରେ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଯିବ ।
ଏହା ଏକ ମୁଖ୍ୟ ବଡ଼ ହଲ ଅଟେ, ଯାହା ପିଲାରର ସମର୍ଥନ କରିଥାଏ, ଯାହା ଟଲାଣରୁ ବାହାରକୁ ବାହାରିଥାଏ ଏବଂ ସହରର ପ୍ରଭାବ ଶାଳୀ ବିଚାର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାଏ ।
ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ବଡ଼ ସଂଖ୍ୟାରେ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସମଜୋଯିତ କରିଥାଏ ।
ଲୋକପ୍ରିୟ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ କିୟୋମିଜୁରେ ମଞ୍ଚକୁଦ ଜାପାନର ଇଂଗ୍ରାଜି ଭାଷା ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ବୁଡାଣ ନେବାପାଇଁ ବରାବର ଅଟେ ।
ଏହା ଏକ ଇଡୋ-ଅବଧି ପରମ୍ପରାକୁ ସଂଦର୍ଭିତ କରିଥାଏ ଯଦି କେହି ଜୀବିତ ରହିବାକୁ ଚାହେଁ
ଏହା ମୂଳରୂପେ ନାରା ସମୟରୁ ଡେଟିଙ୍ଗ ପୁରୁଣା ଓ ପ୍ରଭାବ ଶାଳୀ ହୋସୋ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରୁ ସମ୍ବନ୍ଧ ଥିଲା ।
୧୯୬୫ ମସିହାରେ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧତାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ବର୍ତ୍ତମାନ ସରଂକ୍ଷକ ନିଜ ନିଜକୁ "କିତାବୋସ" ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସଦସ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି ।
ମୁଖ୍ୟ ହଲ ତଳେ ଓଟୋବା ଝରଣା ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପାଣୀର ତିନୋଟି ସ୍ତର ଗୋଟିଏ ନ୍ଦୀରେ ପଡିଥାଏ ।
ଆଗନ୍ତୁକ ପାଣି ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଇ ପାରେ ଏବଂ ପାଣି ପିଆ ଯାଇ ପାରେ, ଯାହା ମାନିନିଆ ଯାଏ କି ଏହାଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ମିଳି ପାରୁଛି ।
କିୟୋମିଜୁ-ଡେରା ନାମକ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ମନ୍ଦିର କ୍ୟୋଟୋର ପୂର୍ବରେ ରହିଛି ।
ଏହି ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଚୀନ କ୍ୟୋଟୋର ଐତିହାସିକ ସ୍ମାରକ "ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ୱଧରୋହର" ସାଇଟର ଅଂଶ ଅଟେ ।
ଏହି ସ୍ଥାନ ୟାସୁଗୀ, ଶିମେନରେ କିୟୋମିଜୁ-ଡେରା ସହିତ ଭ୍ରମିତ ହେବନାହିଁ, ଯାହା ପଶ୍ଚିମ ଜାପାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଚୁଙ୍ଗୋକୁ ୩୩ କନ୍ନଡ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାର ୩୩-ମନ୍ଦିର ମାର୍ଗର ଅଂଶ ଅଟେ ।
୨୦୦୮ରେ ସେ ନିଜ ପୁସ୍ତକ "ସମୟ ସରଗମ" ପାଇଁ କେ କେ ବିରଳା ଫାଉଣ୍ଡେସନଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ "ବ୍ୟାସ ସମ୍ମାନ" ଲାଭ କରିଥିଲେ ।
ସେ "ହସମତ" ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଲେଖୁଥିଲେ ଓ "ହମ ହସମତ" ନାମକ ଏକ ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କର ପ୍ରମୂଖ ସାହିତ୍ୟକୃତି ମଧ୍ୟରେ "ଦାର ସେ ବିଛଡି", "ସୂର୍ଯ୍ୟମୂଖୀ ଅନ୍ଧେରେ କେ", "ୟାରୋଁ କେ ୟାର", "ଜୀନ୍ଦେଗୀନାମା" ଆଦି ଅନ୍ୟତମ ।
ତାଙ୍କର କିଛି ଲୋକପ୍ରିୟ ଗଳ୍ପ ଥିଲା "ନଫିସା", "ସିକ୍କା ବଦଲ ଗୟା" ଓ "ବାଦଲୋଁ କେ ଘେରେ" ।
ସେ ଲାହୋରର ଫତେଚାନ୍ଦ କଲେଜରେ ପାଠ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଭାରତ ବିଭାଜନ ପରେ ସେ ଭାରତ ପକ୍ଷରେ ରହି ଯାଇଥିଲେ ।
ଭାରତ ବିଭାଜନ ପରେ ସେ ରାଜସ୍ଥାନ ସିରୋହୀର ମହାରାଜ ବାଳକ ତେଜ ସିଂହଙ୍କର ସେବିକା ଭାବରେ ଦୁଇ ବର୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
କୃଷ୍ଣା ହିନ୍ଦୀରେ ସାହିତ୍ୟ ରଚନା କରୁଥିଲେ କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ରଚନାରେ ପଞ୍ଜାବୀ ଓ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଓ ରାଜସ୍ଥାନୀ ଭାଷାର ଛାପ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା ।
ଲେଖାଟି ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିଲା, ଲେଖାରେ ସେ ସେଠାର ଭାଷାର ପ୍ରୟୋଗ ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ଲେଖାକୁ ଅନୁବାଦ କରୁଥିବା ଅନୁବାଦକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅସୁବିଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା ।
ନାରୀମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟା ଓ ଯୌନତା ସୋବତୀଙ୍କ ଲେଖାରେ ବହୁଳ ମାତ୍ରାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଜକୁ କେବେ ନାରୀବାଦୀ ଲେଖକ ଭାବରେ ପରିଚିତ କରାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁ ନଥିଲେ ।
କୃଷ୍ଣା ନିଜ ଲେଖାରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଉଦ୍ଧୃତି ଓ ଗାଳିଗୁଲଜର ଭାଷା ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ସମାଲୋଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଯୌନତାର ଦେଖେଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେ ସମାଲୋଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
"ଲାମା" ଓ "ନଫିସା" ଆଦି ଗଳ୍ପ, ସୋବତୀଙ୍କୁ ଜଣେ ଗାଳ୍ପିକର ପରିଚିତି ଓ ପାଠକୀୟ ସ୍ୱୀକୃତି ଆଣି ଦେଇଥିଲା ।
ମିତ୍ରୋ ମରଜାନୀକୁ ଗୀତା ରାଜନ ଓ ରାଜୀ ନରସିଂହା "ଟୁ ହେଲ ଉଇଥ ୟୁ" ନାମରେ ଇଂରାଜୀକୁ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ ୧୯୬୮ରେ "ୟାରୋଁ କେ ୟାର", "ତିନ ପହର" ଓ ୧୯୭୨ରେ "ସୂର୍ଯ୍ୟମୁଖୀ କେ ଅନ୍ଧେରେ" ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଲଡ଼କୀ" , "ଗୁଜରାଟ ପାକିସ୍ତାନ ସେ ଗୁଜରାଟ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ତକ" ଓ "ଦିଲ-ଓ-ଦାନିଶ" ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ପ୍ରମୂଖ ରଚନା ।
୧୯୬୦ ଦଶକରେ "ହସମତ" ଛଦ୍ମନାମରେ ବହୁତ ଗୁଡିଏ ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କ ବାବଦରେ ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ଖବର କାଗଜ ସ୍ତମ୍ଭ ଲେଖିଥିଲେ ।
ସେଥିରେ ଭୀଷ୍ମ ସାହାଣୀ, ନିର୍ମଳ ବର୍ମା ଓ ନାମୱର ସିଂହ ଆଦିଙ୍କ ବାବଦରେ ଲେଖା ଯାଇଥିଲା ।
ଛଦ୍ମନାମ "ହସମତ" ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ନିଜେ ଲେଖୁଥିବା ଲେଖାର ଠିକ ବିପରୀତ ଦିଗ ଓ ଧର୍ମର ଲେଖା ଲେଖୁଥିଲେ ବୋଲି ସେ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ।
୨୦୦୫ରେ ସୋବତୀଙ୍କ ପୁସ୍ତକ "ଦିଲ୍-ଓ-ଦାନିଶ", ରୀମା ଆନନ୍ଦ ଓ ମୀନାକ୍ଷୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କଦ୍ୱାରା "ଦ ହାର୍ଟ ହାଜ ଇଟସ ରିଜନ୍ସ" ନାମରେ ଇଂରାଜୀକୁ ଅନୁବାଦ କରା ଯାଇଥିଲା ।
୧୯୮୦ ସେ ମସିହାରେ ନିଜ ପୁସ୍ତକ ଜୀନ୍ଦେଗୀନାମା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ ।
ସମସ୍ତ ଶୈଳାଶ୍ରୟ ମଧ୍ୟରୁ ବିରାଟ ସଭାଗୃହ ଗୁମ୍ଫାଟି ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ।
ଅନେକ କ୍ୱାର୍ଜାଇଟ୍ ସ୍ତମ୍ଭଦ୍ୱାରା ଘେରା ହୋଇ ରହିଥିବା ଏହି ସଭାଗୃହ ଗୁମ୍ଫା ବହୁ ଦୂରରୁ ଦେଖିହେବ ।
ରବର୍ଟ୍ ବେଡ୍‍ନାରିକ୍‍ଙ୍କ ଭାଷାରେ ଏହି ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ସଭାଗୃହର ଅଭ୍ୟନ୍ତର କେତେକାଂଶରେ ଏକ ଗୀର୍ଜାଘର ପରି ଓ ଏହାର ଛାତ ଗୋଥିକ୍ ତୋରଣ ପରି ଦେଖାଯାଏ ।
ଅଭ୍ୟନ୍ତର ଗଠନ ଦେଖିଲେ ଏଥିରେ ଏକ ସମକୋଣିଆ ଛକ ପରି ପଥ ରହିଛି ଏବଂ ଏହା ଚାରି ମୁଖ୍ୟ ଦିଗକୁ ସୂଚାଇଥାନ୍ତି ।
ଏହି ଚଟ୍ଟାଣ ଭୂମି ସହିତ ପ୍ରାୟ ସମକୋଣରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଓ ସବୁ ପଟରୁ ଦେଖାଯାଏ ।
ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଲେଖାମାନଙ୍କରେ ଏହାକୁ "ମୁଖିଆ ପଥର " ବା "ରାଜା ପଥର " ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ।
ତେବେ ଏହି ପଥରର ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରାରେ ମୁଖିଆ ବା ରାଜା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କିଛି ଭୂମିକା ଥିଲା ନା ନାହିଁ ତାହା ଜଣାପଡ଼ିନାହିଁ ।
ସଭାଗୃହ ଗୁମ୍ଫା ଭୀମବେଟ୍‍କାରେ ଇତଃସ୍ତତଃ ହୋଇ ବିଛେଇ ରହିଥିବା ଗୁମ୍ଫାମାନଙ୍କ କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ତଥା ପ୍ରମୁଖ ।
ଭୀମବେଟ୍‍କା ଶୈଳାଶ୍ରୟ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାରତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ଥଳ ।
ପୁରାତନ ପ୍ରସ୍ତର ଯୁଗ ଓ ମଧ୍ୟକାଳୀନ ପ୍ରସ୍ତର ଯୁଗରୁ ଏହି ଶୈଳାଶ୍ରୟ ଭୀମବେଟ୍‍କାଠାରେ ରହିଥିଲା ଓ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା ।
ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପରେ ସର୍ବ ପୁରାତନ ଜନବସତି ଓ ପ୍ରସ୍ତର ଯୁଗ ଜନବସତିର ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପ୍ରମାଣ ହେଉଛି ଭୀମବେଟ୍‍କା ।
ଭାରତର ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ଭୋପାଳଠାରୁ ୪୫ କିଲୋମିଟର୍ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ରାଇସେନ ଜିଲ୍ଲାରେ ଭୀମବେଟ୍‍କା ଅବସ୍ଥିତ ।
ଭୀମବେଟ୍‍କା ଏକ ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ ଯେଉଁଠାରେ ୭ଟି ପାହାଡ଼ରେ ପ୍ରାୟ ପ୍ରାୟ ୭୫୦ଟି ଶୈଳାଶ୍ରୟ ୧୦ କିଲୋମିଟର୍ ଲମ୍ବା ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ ରହିଛି ।
ପ୍ରାୟ ୧ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଏହି ଶୈଳାଶ୍ରୟମାନଙ୍କରେ ଆଦିମ ମାନବ ବସବାସ କରୁଥିଲେ ।
ଭୀମବେଟ୍‍କା ଆଦିମ ଜନବସତିମାନେ ଶିକାରରୁ କୃଷି ଓ ତା’ ପରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ଆଡ଼କୁ ମୁହାଁଇବାର ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ କ୍ରମବିବର୍ତ୍ତନର ଏକ "ବିରଳ ଉଦାହରଣ" ବୋଲି ବ୍ରିଟାନିକା ଜ୍ଞାନକୋଷରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ଅଛି ।
ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସନାଧୀନ ଭାରତର ଡବ୍ଲୁ.କିନକେଡ୍ ନାମକ ଜଣେ ଅଧିକାରୀ ୧୮୮୮ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ନିଜ ଲେଖାରେ ଭୀମବେଟ୍‍କା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଯାଇଛନ୍ତି ।
ଭୋଜପୁର ହ୍ରଦ ନିକଟରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଆଦିବାସୀଙ୍କଠାରୁ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିବା ତଥ୍ୟକୁ ଆଧାର କରି ସେ ଭୀମବେଟ୍‍କାକୁ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ବୌଦ୍ଧସ୍ଥଳ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରଥମ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁ ଶଙ୍କର ୱାକଣକର ଏହି ସ୍ଥାନରେ କେତେକ ଗୁମ୍ଫାର ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ ଓ ଏହାର ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ଜାଣି ପାରିଥିଲେ ।
ସେ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ପେନ୍ ଓ ଫ୍ରାନ୍ସରେ ଦେଖିଥିବା ଶୈଳ ସଂରଚନା ସହିତ ଏଠାକାର ପାହାଡ଼ର ଶୈଳ ସଂରଚନାର ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିଥିବା ବିଷୟ ତାଙ୍କ ମନକୁ ଆସିଥିଲା ।
୧୯୫୭ ମସିହାରେ ସେ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ୍‍ମାନଙ୍କ ଏକ ଦଳ ନେଇ ଭୀମବେଟ୍‍କା ଯାଇଥିଲେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ଶୈଳାଶ୍ରୟ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ – : ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ଚିତ୍ରମାନଙ୍କଠାରୁ କ୍ଷୁଦ୍ରତର ଏବଂ ଏମାନଙ୍କରେ ରୈଖିକ ସାଜସଜ୍ଜା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ଏହି ଚିତ୍ରମାନଙ୍କରେ ପଶୁପକ୍ଷୀ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଶିକାର ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥିବାରୁ ସେଥିରୁ ସେ କାଳରେ ବ୍ୟବହୃତ ବର୍ଚ୍ଛା, ତେଣ୍ଟା, ଗୋଜିଆ ବାଡ଼ି, ଧନୁତୀର ପରି ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ କିଛିଟା ଧାରଣା ମିଳେ ।
କିଛି ଚିତ୍ରରେ ସେ କାଳର ତିନିଟି ଆଦିମ ଜନଜାତି ମଧ୍ୟରେ ଘଟୁଥିବା ସଂଘର୍ଷକୁ ତିନୋଟି ସାଙ୍କେତିକ ପଶୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ରୂପ ଦିଆଯାଇଛି ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଇଛି ।
ଗୋଷ୍ଠୀ ନୃତ୍ୟ, ପକ୍ଷୀ, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର, ଗର୍ଭବତୀ ନାରୀ, ମୃତ ଜୀବଜନ୍ତୁର ଶବ ବୋହୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ, ଶବସତ୍କାର, ମା’ ଓ ଶିଶୁ ଆଦିଙ୍କ ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇପାରିବ ।
୧୯୭୦ ଦଶନ୍ଧିରେ ଭୀମବେଟ୍‍କା ଶୈଳାଶ୍ରୟର ପ୍ରକୃତ ବିସ୍ତାର ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ଆବିଷ୍କୃତ ଓ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇପାରିଥିଲା ।
ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ସଂସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ ଏଠାରେ ପୁରାତନ ପ୍ରସ୍ତର ଯୁଗରୁ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ମଧ୍ୟକାଳୀନ ପ୍ରସ୍ତର ଯୁଗ ତଥା ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜନବସତି ରହିଥିବାର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଛି ।
ଶିଳାଚିତ୍ର, ଖନନରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହତିଆର, ପାତ୍ର, ଜମିଥିବା ସ୍ତରର ବିଶ୍ଳେଷଣରୁ ଏହି ପ୍ରମାଣ ମିଳିଛି ।
ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ରାଜଧାନୀ ଭୋପାଳଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ୪୫ କିଲୋମିଟର୍ ଓ ରାଇସେନ ଜିଲ୍ଲାର ଓବେଦୁଲ୍ଲାଗନି ସହରଠାରୁ ୯ କିଲୋମିଟର୍ ଦୂରରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଭୀମବେଟ୍‍କା ଅବସ୍ଥିତ ।
ରାତାପାନୀ ବ୍ୟାଘ୍ର ଅଭୟାରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତମାଳାର ପାଦଦେଶରେ ବାଲୁଆ ପଥର ଶଯ୍ୟାବକ୍ଷରେ ଭୀମବେଟ୍‍କା ଅବସ୍ଥିତ ।
ଏହି ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ଥଳଟି ବିନାୟକ, ଭୋଁରାୱାଲି, ଭୀମବେଟ୍‍କା, ଲଖା ଜ୍ୱାର୍ , ଲଖା ଜ୍ୱାର୍ , ଝୋନ୍ଦ୍ରା ଓ ମୁନିବାବା କି ପାହାଡ଼ି ନାମକ ସାତୋଟି ପାହାଡ଼ରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ।
ଗୁମ୍ଫାର ବହୁ ଅଭ୍ୟନ୍ତରରେ ଏହି ବା ଭିତର ପଟର କାନ୍ଥରେ ଏହି ସବୁ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାକୃତିକ ରଙ୍ଗଦ୍ୱାରା ରଞ୍ଜିତ କରାଯାଉଥିଲା ।
ଶିଳାଚିତ୍ରମାନଙ୍କ ସମୟସୀମାକୁ ୭ଟି ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।
ଭୀମବେଟ୍‍କାର କେତେକ ଶୈଳାଶ୍ରୟରେ ପ୍ରାୟ ୩୦ ହଜାର ବର୍ଷ ପୁରୁଣା କିଛି ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ଶୈଳଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ଏହି ଶିଳାଚିତ୍ରମାନଙ୍କରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ପଶୁପକ୍ଷୀ, ଶିକାର କରିବା ଓ ପ୍ରାଚୀନ ନୃତ୍ୟର ଚିତ୍ର ରହିଛି ।
ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପରେ ଅଦ୍ୟାବଧି ଆବିଷ୍କୃତ ସମସ୍ତ ଶିଳାଚିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଭୀମବେଟ୍‍କା ସର୍ବପୁରାତନ ଓ ସର୍ବବୃହତ୍ ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ସ୍ଥଳ ।
ଚତୁର୍ଥ ଓ ପଞ୍ଚମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ – : ଏହି ସମୟର ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ସାଜସଜ୍ଜା ଓ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟତଃ ଲାଲ୍, ଧଳା ଓ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗରେ ରଞ୍ଜିତ ।
ଧାର୍ମିକ ସଙ୍କେତ, ଆରୋହୀ, ବସ୍ତ୍ର ଓ କିଛି ଲିପି ଏହି ଚିତ୍ରମାନଙ୍କରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ଯକ୍ଷ, ବୃକ୍ଷ ଦେବତା ଓ ବିସ୍ମୟକର ଉଡ଼ନ୍ତା ରଥ ଏହି ସବୁ ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସର ପରିପ୍ରକାଶକ ।
ହିନ୍ଦୀ ଭାଷୀୟ ନାମ ଭୀମବେଟ୍‍କା ମହାଭାରତ କାବ୍ୟର ପୌରାଣିକ ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଣ୍ଡବ ଭୀମଙ୍କ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ।
ଭୀମବେଟ୍‍କା ଶବ୍ଦଟି ମୂଳ ଶବ୍ଦ ଭୀମବୈଠକ ର ଅପଭ୍ରଂଶ ହୋଇ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ।
୧୮୯୨ ହେକ୍ଟର୍ ପରିମିତ ଭୀମବେଟ୍‍କା ଭାରତୀୟ ଆଇନ୍ ଅନୁସାରେ ଏକ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଏହାର ପରିଚାଳନା ଦାୟିତ୍ୱ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ସଂସ୍ଥାକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
୨୦୦୩ ମସିହାରେ ୟୁନେସ୍କୋ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଏକ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳର ମାନ୍ୟତା ମିଳିଥିଲା ।
ଭୀମବେଟ୍‍କାର ପ୍ରସ୍ତର କାନ୍ଥ ଓ ଚଟ୍ଟାଣ ପୃଥିବୀରେ ସର୍ବପୁରାତନ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।