polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ନିଜ ବନ୍ଧୁ ଫ୍ରେଡରିକ୍ ୱାଲ୍ଟର୍ ଚାମ୍ପିୟନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ କର୍ବେଟ୍ ୧୯୨୦ ମସିହାରେ ନିଜ ପ୍ରଥମ କ୍ୟାମେରା କିଣିଥିଲେ ଓ ବଣରେ ବାଘମାନଙ୍କ ଚିତ୍ର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ତେଣୁ ଜଙ୍ଗଲର ଗୁଢ ଜ୍ଞାନ ଥାଇ ମଧ୍ୟ କର୍ବେଟଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଭଲ ବାଘ ଫଟୋ ଉଠାଇବା ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ ହୋଇଥିଲା ।
କର୍ବେଟଙ୍କ ମନରେ କାଲାଦୁଂଗି ଓ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଅନ୍ୟ ଗ୍ରାମର ଗରିବଗୁରୁବାଙ୍କ ପ୍ରତି ସହାନୁଭୂତି ରହିଥିଲା ।
ରେଳବାଇର କଣ୍ଟ୍ରାକ୍ଟର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିବା ସମୟରେ ସେ ମୋକାମେହ ଘାଟରେ ଅନେକ ଗରିବଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ ।
“ମୋ ଭାରତ” ପୁସ୍ତକରେ ଏହି ଗରିବ ଓ ସରଳ ପାହାଡ଼ିଆ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିତେଇଥିବା ସମୟକୁ ମନେପକାଇ ଏହି ପୁସ୍ତକଟିକୁ ସେମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଛନ୍ତି ।
କର୍ବେଟ୍ ନିଜେ ଲେଖିଥିବା ପୁସ୍ତକମାନଙ୍କରେ କେତେ ଜୀବନହାନି ହୋଇଥିଲା ତାହାର ଏକ ଆକଳନ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ।
କୌଣସି ବାଘ ମଣିଷ ମାରିବା ସିଦ୍ଧ ନ ହେଲାଯାଏଁ କର୍ବେଟ୍ ତାହାର ଶିକାର କରିବା ପାଇଁ ମନ ବଳାଉନଥିଲେ ବୋଲି ଜନସାଧାରଣରେ କଥିତ ଥିଲା ।
କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଜୀବନହାନି ଘଟାଇନଥିବା ବୃହଦାକାର ବିଶିଷ୍ଟ ପୋୱଲଗଡର କୁମାରକୁ କର୍ବେଟ୍ ଶିକାର କରିବା ଏହି ମତର ବ୍ୟତିକ୍ରମ ବୋଲି କହିହେବ ।
କର୍ବେଟ୍ ଏକାକୀ ବଣରେ ଚାଲି ଚାଲି ଏହି ଭୟଙ୍କର ନରଭକ୍ଷୀଙ୍କ ଶିକାର କରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ ।
ଏକ ବାଘୁଣୀର ମାତାପିତା ଅବୈଧ ଶିକାରୀଙ୍କ କବଳରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ଯୋଗୁଁ ସେ ଅତି ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଅନାଥ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।
କିନ୍ତୁ ପରେ ଏହି ବାଘୁଣୀଟି ହ୍ରଦ କୂଳରେ ଏକ ଇଲାକା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଏଠାକାର ରାଣୀ ହେଲା ।
କେହି କେହି ମଛ୍‍ଲିକୁ ଲେଡ଼ି ଅଫ୍ ଦ ଲେକ୍‍ସ୍ ଏହି ବାଘୁଣୀର ଦୁଇ ଗାଲରେ ରହିଥିବା ପଟାଦାଗ ଚିହ୍ନ ମାଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ମଛ୍‍ଲି ନାମ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
ମଛ୍‍ଲି ତିନୋଟି ବାଘୁଣୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲା ଓ ସେଥିରୁ ଗୋଟିଏକୁ କେହି କେହି ସାନ ମଛ୍‍ଲି ବୋଲି ମଧ୍ୟ କହୁଥିଲେ ।
ମଛ୍‍ଲିର ସାଥୀ କୌଣସି ଅଜ୍ଞାତ ରୋଗରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲା ବୋଲି ତତ୍କାଳୀନ ବନବିଭାଗ ଅଧିକାରୀ ଫତେ ସିଂ ରାଠୋର୍ କହିଥିଲେ ।
କାରଣ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ବାଘୁଣୀ ଶିକାର କରିବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ହରାଇବାରୁ ସେମାନେ ମନ୍ଥର ଓ ଦୁର୍ବଳ ଶିକାର ଖୋଜନ୍ତି ।
ମଛ୍‍ଲିର ଝିଅ କୃଷ୍ଣା ପରେ ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍‍ର ଏକ ବଡ଼ ଇଲାକାର ରାଣୀ ହୋଇଥିଲା ।
କୃଷ୍ଣା ୪ଟି ବାଘଛୁଆଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲା କିନ୍ତୁ ସେଥିରୁ ଗୋଟିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲା ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ମଛ୍‍ଲି ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବଞ୍ଚିଥିବା ବାଘୁଣୀ ଓ ଏହା ଏକ ରେକର୍ଡ଼୍ ।
ବନବିଭାଗ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଅଦମ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା ବଳରେ ଅବୈଧ ଶିକାର ଉପରେ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ରୋକ ଲଗାଯାଇ ପାରିଲା ଓ ବାଘଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାରେ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଲା ।
ଆଖପାଖର ଗ୍ରାମବାସୀ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ସୀମାରୁ ଦୂରେଇ ରହିଲେ ପୁରସ୍କୃତ ହେଉଥିଲେ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ନିରୀକ୍ଷଣ କ୍ୟାମେରା ଖଞ୍ଜା ଯାଇଥିଲା ।
ସଂରକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ୧୫.୩ କୋଟି ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର୍ ଆର୍ଥିକ ଅନୁଦାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।
ପୁଣି ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍‍ରୁ ବାଘ ସରିସ୍କା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରି ସେଠାକାର ବିକାଶ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବପର ହୋଇପାରିଲା ।
୨୦୦୮ ମସିହା ଜୁନ୍ ୨୮ ତାରିଖରେ ୱିଂଗ୍ କମାଣ୍ଡର୍ ବିମଳ ରାଜ ଏକ ଏମ୍.ଆଇ.-୧୭ ହେଲିକପ୍ଟର୍ ଯୋଗେ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଅଣ୍ଡିରା ବାଘ ""ଦାରା""କୁ ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍‍ରୁ ସରିସ୍କା ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରିଥିଲେ ।
ଦେହରେ ଡଲାର୍ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଅଣ୍ଡିରା ବାଘ ଟି-୨୫ ଜାଲିମ୍ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ଓ ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍‍ର ଆଉ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାଘ ।
ଜାଲିମ୍ ଓ ତା’ର ସଙ୍ଗିନୀ ପିତାମାତା ହେବା ପରେ ବାଘୁଣୀଟି ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲା ।
ସାଧାରଣତଃ ଅଣ୍ଡିରା ବାଘମାନେ ଛୁଆଙ୍କ ଲାଳନପାଳନରେ କୌଣସି ଉତ୍ସାହ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିନଥାନ୍ତି ।
ତେଣୁ ଛୁଆମାନେ ବଡ଼ ହେବା ଯାଏଁ ଓ ଶିକାର କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିଲା ଯାଏଁ ମା’ ବାଘୁଣୀ ସେମାନଙ୍କ ପାଳନ କରିଥାଏ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଣ୍ଡିରା ବାଘ ସହ ଦରକାର ପଡ଼ିଲେ ଛୁଆଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ କରିଥାଏ ।
ବାଘ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଓ ଗବେଷକମାନଙ୍କୁ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱିତ କରିଥିଲା ।
ଜଙ୍ଗଲରେ ମୁକ୍ତଭାବେ ବାଘ କିପରି ରହନ୍ତି ତାହା ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ।
ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ବାଘ ଦେଖିବାର ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ସମୟ ହେଉଛି ନଭେମ୍ବରରୁ ନେଇ ମଇ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ।
ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ଅରଣ୍ୟ ମୁଖ୍ୟତଃ ପର୍ଣ୍ଣମୋଚୀ ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାରତର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ପରି ।
ଏଠାରେ କଲରାପତରିଆ ବାଘ, ନୀଳଗାଈ, ବାର୍‍ହା, ସମ୍ବର, ହେଟା ବାଘ, ଭାଲୁ, ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼, ପାତି ମାଙ୍କଡ଼, ଗୋମୁହାଁ କୁମ୍ଭୀର ଓ ଚିତଲ୍ ହରିଣ ଆଦି ଜୀବଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରାକୃତିକ ଆବାସସ୍ଥଳୀରେ ଦେଖିହେବ ।
୧୯୫୫ ମସିହାରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଥମେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ସୱାଇ ମାଧୋପୁର ସଂରକ୍ଷିତ ଜଙ୍ଗଲ ଭାବେ ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା ଓ ୧୯୭୩ ମସିହାରେ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରାଗଲା ।
୧୯୮୪ ମସିହାରେ ଆଖପାଖର ସୱାଇ ମାଧୋପୁର ଓ କାଲାଦେବୀ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଘୋଷଣା କରାଗଲା ଏବଂ ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍ ସହିତ ଏହି ଦୁଇ ଅଭୟାରଣ୍ୟକୁ ବାଘ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରାଗଲା ।
୨୦ ଲୋକ ବସିଲା ଭଳି ଉପର ଖୋଲା କ୍ୟାଣ୍ଟର୍ କିମ୍ବା ୬ ଜଣ ବସିବା ଭଳି ଉପର ଖୋଲା ଜିପ୍‍ସି ଗାଡ଼ି ସଫାରୀ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ଥାଏ ।
ଉଦ୍ୟାନର କୋର୍ ଅଞ୍ଚଳକୁ ବିଭିନ୍ନ ଜୋନ୍‍ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ଓ ସଫାରୀ ଗାଡ଼ିଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟିଏ ଜୋନ୍‍କୁ ଯାଇଥାନ୍ତି ।
ସୱାଇ ମାଧୋପୁର ଓ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ରହିବା ପାଇଁ ଅନେକ ରିସୋର୍ଟ୍ ଏବଂ ହୋଟେଲ୍ ରହିଛି ।
ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ରାଜସ୍ଥାନର ସୱାଇ ମାଧୋପୁର ଜିଲ୍ଲାରେସ୍ଥିତ ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ କୋଟାଠାରୁ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ୧୧୦ କି.ମି. ଓ ଜୟପୁରଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ୧୪୦ କିଲୋମିଟର୍ ।
ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ଐତିହାସିକ ରଣଥମ୍ଭୌର ଦୁର୍ଗ ଅବସ୍ଥିତ ଯାହାର ନାମାନୁସାରେ ଜାୀୟ ଉଦ୍ୟାନଟିର ନାମ ରଖାଯାଇଛି ।
ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଏଠାକାର ମାଳଭୂମିରେ ଓ ବନାସ୍ ଏବଂ ଚମ୍ବଲ ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ରେଳପଥ : ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରୁ ୧୧ କିଲୋମିଟର୍ ଦୂରରେ ସୱାଇ ମାଧୋପୁର ରେଳ ଷ୍ଟେସନ୍ ରହିଛି ।
ଏହି ସହରଟି ଦିଲ୍ଲୀ-ମୁମ୍ବାଇକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ରେଳ ମାର୍ଗ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଜୟପୁର-ଇନ୍ଦୋର୍ ସୁପର୍‍ଫାଷ୍ଟ, ଆଜମେର୍-ଜବଲପୁର ଦୟୋଦୟା ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍, ଯୋଧପୁର-ଇନ୍ଦୋର୍ ଇଣ୍ଟରସିଟି, ହଜରତ୍ ନିଜାମୁଦ୍ଦିନ୍-ଇନ୍ଦୋର୍ ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍, ଆଜମେର-ଏର୍ଣ୍ଣାକୁଲମ୍ ମରୁସାଗର ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍ , ଜୟପୁର-ମହୀଶୂର ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍, ଜୟପୁର-ଚେନ୍ନାଇ ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍, ଜୟପୁର-କୋଏମ୍ବତୁର ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍, ଯୋଧପୁର-ପୁରୀ ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍, ଯୋଧପୁର-ଭୋପାଳ ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍ ଓ ଅଗଷ୍ଟ କ୍ରାନ୍ତି ଦିଲ୍ଲୀ-ମୁମ୍ବାଇ ରାଜଧାନୀ ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍ ପରି ରେଳଗାଡ଼ି ସୱାଇ ମାଧୋପୁର ଷ୍ଟେସନଠାରେ ଅଟକିଥାନ୍ତି ।
ବ୍ରୋକନ୍ ଟେଲ୍‍ର ଜୀବନ ଉପରେ ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିଲା ଓ ଏହି ବାଘଟି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଲୋକପ୍ରିୟତା ହାସଲ କରିଥିଲା ।
ବ୍ରୋକନ୍ ଟେଲ୍ ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରୁ ବାହାରି ଡାରା ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲି ଯାଇଥିଲା ।
ସେଠାରେ ବ୍ରୋକନ୍ ଟେଲ୍ ରେଳ ଧାରଣା ପାର କରୁଥିବା ବେଳେ ରେଳଗାଡ଼ିର ଚକ ତଳେ କଟି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲା ।
ବ୍ରୋକନ୍ ଟେଲ୍ ନାମରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟାରୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ବିବିସି, ପିବିଏସ୍, ସିବିସି, ଆର୍.ଟି.ଇ ପରି ଅନେକ ଟେଲିଭିଜନ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି ।
ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟିକୁ ବନ୍ୟଜୀବ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଉତ୍ସବରେ ଦୁଇଟି ସମ୍ମାନ ମଧ୍ୟ ମିଳିଛି ।
ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍ ଦୁର୍ଗ : ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ଦଶମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ ରଣଥମ୍ଭୌରର ବିଶାଳ ଦୁର୍ଗ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ଲାଗି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ।
ଦୁର୍ଗରେ ଲାଲ୍ କରୌଲି ପଥର ନିର୍ମିତ ଓ ଗଣେଷ, ଶିବ ଓ ରାମଲାଲାଜିଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ତିନୋଟି ମନ୍ଦିର ରହିଛି ।
ଜୈନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଦିଗମ୍ବର ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କ ଆରାଧ୍ୟ ସୁମତିନାଥ ଓ ସମ୍ଭବନାଥଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ ମନ୍ଦିର ରହିଛି ।
ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଆସୁଥିବା ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଓ ଆଖପାଖ ଗାଁର ଲୋକସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିବା ଫଳରେ ଅନେକ ସମୟରେ ବାଘ-ମନୁଷ୍ୟ ଅକସ୍ମାତ ମୁହାଁମୁହିଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି ଓ ଏସବୁ ଦୁର୍ଘଟଣାର ପରିଣାମ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଛି ।
ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ ହୋଇ ଆଜି ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ହୋଇଛି ।
ଜୟପୁର-ଇନ୍ଦୋର୍ ସୁପରଫାଷ୍ଟ୍ ଯୋଗୁଁ ସୱାଇ ମାଧୋପୁର ସହିତ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ଇନ୍ଦୋର୍ ସହର ସଂଯୋଜିତ ହୋଇପାରିଛି ।
କୋଟା ସହରରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଅଭିମୁଖେ ଯାଉଥିବା କୋଟା ଜନ ଶତାବ୍ଦୀ ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍ ମଧ୍ୟ ସୱାଇ ମାଧୋପୁର ଦେଇ ଯାଇଥାଏ।
ସୱାଇ ମାଧୋପୁର ଦେଇ ଯାଉଥିବା ଅନ୍ୟ କେତେକ ରେଳଗାଡ଼ି ହେଲେ – କୋଟା-ହନୁମାନଗଡ଼ ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍, ସୱାଇ ମାଧୋପୁର-ମଥୁରା ପାସେଞ୍ଜର, ଜୟପୁର-କୋଟା ପାସେଞ୍ଜର ।
କୋଟାରୁ କୋଟା-ପାଟଣା ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍ ବାହାରି ସୱାଇ ମାଧୋପୁର, ଆଗ୍ରା, କାନପୁର, ଲକ୍ଷ୍ନୌ ଓ ବାରଣାସୀ ସହର ହୋଇ ପାଟଣା ଯାଇଥାଏ ।
ଏହାର ଦେହରେ ମୋତିମାଳା ପରି ପଟାଦାଗ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ କେତେକ ଲୋକ ମାଳା ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଡାକୁଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଏହି ବାଘୁଣୀ ନୁର୍ ନାମରେ ଅଧିକ ପରିଚିତ ।
୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ନୁର୍ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ମା’ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ତା’ର ପୁଅ ସୁଲ୍‍ତାନ ।
ବାଘଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଥିବାରୁ ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ସରିସ୍କା ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଭୟାରଣ୍ୟକୁ ବାଘ ଦାନ କରି ସେମାନଙ୍କ ପୁନରୁତ୍ଥାନେ ସହାୟକ ହେଲା ଓ ସୀମିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବାଘଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଅନ୍ତର୍ଯୁଦ୍ଧ ରୋକିବାରେ ସଫଳ ହେଲା ।
ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍‍ର ଶୁଷ୍କ ପର୍ଣ୍ଣମୋଚୀ ଅରଣ୍ୟ ବାଘଙ୍କ ଛଳାବରଣ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ ।
ତେବେ ବାଘଙ୍କ ଛଡ଼ା ଏଠାରେ କଲରାପତରିଆ ବାଘ, ବାର୍‍ହା, ସମ୍ବର, ଚିତଲ୍, ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼, କୃଷ୍ଣସାର ମୃଗ, ବିଲୁଆ, କାରାକାଲ୍, ନେଉଳ, କଟାସ, ପାତି ମାଙ୍କଡ଼ ଇତ୍ୟାଦି ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ସରୀସୃପଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋମୁହାଁ କୁମ୍ଭୀର, ଗୋଧି, ଅଜଗର, ଧଣ୍ଡ ସାପ ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରମୁଖ ।
ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ବଣ ବାବ୍ଲର୍, ମୟୂର, ଦେବତା ବିନ୍ଧାଣୀ, ଶୁଆ, ଭଦଭଦଳିଆ, ବଗ, ସାରସ, ଧୁସରିଆ ତିତ୍ତର, କପୋତ, ଚିଲ, ଚୂଳିଆ ସାପଖିଆ ଚିଲ, ପେଚା, ଟେଣ୍ଟେଇ, ଦୟାଳୁ ଚଢ଼େଇ, ଭାରତୀୟ ରବିନ୍, ଲାଲ୍‍ମୁଣ୍ଡ ଶୁଆ, ବତକ, ପାରା, ଘରଚଟିଆ, ବଣଚଟିଆ, ମାଛରଙ୍କା, ଶ୍ୱେତକଣ୍ଠ ମାଛରଙ୍କା, ଶାଗୁଣା ଇତ୍ୟାଦି ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
ବିଳାଶପୂର୍ଣ୍ଣ ରେଳଗାଡ଼ି : ଦ ପ୍ୟାଲେସ୍ ଅନ୍ ହ୍ୱିଲ୍‍ସ୍, ଦ ରୟାଲ୍ ରାଜସ୍ଥାନ ଅନ୍ ହ୍ୱିଲ୍‍ସ୍, ମହାରାଜାସ୍ ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍, ଦ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ମହାରାଜା ଇତ୍ୟାଦି କିଛି ଅତି ବିଳାଶମୟ ରେଳଗାଡ଼ିର ନାମ ।
ଏହି ରେଳଗାଡ଼ି ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ନିଜ ୮ ଦିନିଆ ପର୍ଯମ୍ୟଟନ ଯାତ୍ରା ବେଳେ ସୱାଇ ମାଧୋପୁରରେ ପୂର୍ବ-ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପାଇଁ ଅଟକିଥାନ୍ତି ।
ସଡ଼କପଥ : ରାଜସ୍ଥାନର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ସହରରୁ ବସ୍ଦ୍ୱାରା ସୱାଇ ମାଧୋପୁରକୁ ଯାଇହେବ ।
କୋଟାରୁ ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍‍କୁ ରାଜପଥ ରହିଥିବାରୁ ଭଡ଼ା ଟାକ୍ସି ଯୋଗେ ୧.୫ ଘଣ୍ଟାରେ ପହଞ୍ଚିହେବ ।
ପଦମ୍ ତାଲାଓ : ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ରହିଥିବା ସମସ୍ତ ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟରୁ ପଦମ୍ ତାଲାଓ ବୃହତ୍ତମ ।
ଲାଲ୍ ବାଲୁକାପଥର ନିର୍ମିତ ଏକ ଯୋଗୀ ମହଲ ଏହି ହ୍ରଦ ନିକଟରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ପୁଣି ଏହି ହ୍ରଦ ପାଖରେ ଏକ ବିରାଟ ବଡ଼ ବରଗଛ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ଭାରତରେ ଥିବା ବରଗଛଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ।
ମହାବଳ ବାଘ : ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଗଲେ ସହଜରେ ମହାବଳ ବାଘ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଅତଏବ ବାଘପ୍ରେମୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋକପ୍ରିୟ ।
ଜଙ୍ଗଲ : ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଶୁଷ୍କ ପର୍ଣ୍ଣମୋଚୀ ଅରଣ୍ୟ ଓ ଖୋଲା ତୃଣଭୂମି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ୫୩୯ ପ୍ରଜାତିର ଉଦ୍ଭିଦ ରହିଥିବା ଜଣା ପଡ଼ିଛି ।
ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ଅବୈଧ ଶିକାର ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି କାରଣରୁ ରନ୍ଥାମ୍ବୋର୍‍ର ବାଘ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି ।
ଆକାଶପଥ : ୧୬୦ କିଲୋମିଟର୍ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜୟପୁର ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ନିକଟତମ ବିମାନବନ୍ଦର ।
ଦୀନନାଥଙ୍କ ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରତିପତ୍ତିରେ ଇର୍ଷାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଗାଁ ମୁଖିଆ ତାଙ୍କୁ ବଦନାମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥାଏ ।
ଏହି କ୍ରମରେ ଗାଁ ମୁଖିଆଙ୍କ ପୁଅ କାଞ୍ଚା ସେ ଗାଁରେ ହେରୋଇନ ଡ୍ରଗ୍‌ର ଚାଲାଣ ଓ ବ୍ୟବସାୟ କରିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କରୁଥାଏ ।
ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେ ଗାଁ ଲୋକଙ୍କ ଜମି ବ୍ୟବହାର କରିବା ପାଇଁ ମନାଇବାରେ ଲାଗିଲା ।
ଦୀନନାଥ ଚୋଉହାନ କିନ୍ତୁ ଏକଥା ଜାଣିପାରି ଲୋକଙ୍କୁ ଏଥିରୁ ନିବୃତ କରିବାରେ ଲାଗିଲେ ।
କାଞ୍ଚା ଗାଁ ସ୍କୁଲ ଘରେ ଜଣେ ବାଳିକାର ହତ୍ୟା କରିଦିଏ ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ ଦୀନନାଥଙ୍କୁ ଦାୟୀ କରେ ।
ଦୀନନାଥଙ୍କ ବାଳକ ପୁତ୍ର ବିଜୟ ତଥା ଦୀନନାଥଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଏହା ଦେଖିବା ପରେ ଗାଁ ଛାଡି ଚାଲିଯାନ୍ତି ।
ଘଟଣା ଚକ୍ରରେ ବିଜୟ ଏକ ଗ୍ୟାଙ୍ଗଷ୍ଟାର ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଦଳରେ କନ୍ଦଳ ହୋଇ ତାକୁ ମରଣାନ୍ତକ ଆକ୍ରମଣ ହୁଏ ।
ମୁମୂର୍ଷୁ ଅବସ୍ଥାରେ ତାକୁ କ୍ରୀଷ୍ଣ୍ଣା ଆୟାର ପାଇ ନିକଟସ୍ଥ ହାସପାତାଳରେ ଚିକିତ୍ସା କରାନ୍ତି ।
ଏହି ସମୟରେ ବିଜୟର ସେବା କରୁଥିବା ନର୍ସ ମେରୀ ମାଥିଉ ସହ ମଧୁର ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ି ଉଠେ ।
ବିଜୟର ମା କିନ୍ତୁ ଏଭଳି ପ୍ରତିଶୋଧ ହତ୍ୟାକୁ ସମର୍ଥନ କରି ପାରନ୍ତିନି ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ନାମରେ କଳଙ୍କ ବୋଲି ଗାଳିଦେଇ ବିଜୟକୁ ଘରୁ ବାହାର କରିଦିଅନ୍ତି ।
ଇତି ମଧ୍ୟରେ ବିଜୟର ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷ ପ୍ରତିଶୋଧ ପରାୟଣ ହୋଇ ଶିଖାକୁ ଅପହରଣ କରିନିଅନ୍ତି ।
କ୍ରୀଷ୍ଣା ଶିଖାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ବିଫଳ ହୁଏ ସିନା ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଦିହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେମ ହୁଏ ।
ମାଙ୍କ ଏଭଳି ବ୍ୟବହାରରେ ଭୀଷଣ ମର୍ମାହତ ହୋଇ ବିଜୟ ପୁଣି ମେରୀ ପାଖକୁ ଚାଲିଯାଏ ।
ମେରୀ ସହ ବାହା ହେବା ପରେ ସେ କିନ୍ତୁ ଠିକ କରେ ଯେ ମାଆଙ୍କ କଥାନୁସାରେ ସେ ଏଣିକି ହିଂସାର ପଥ ଛାଡିବ ଆଉ ମନ୍ଦ କାମ କରିବ ନାହିଁ ।
ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ମୁଖ୍ୟ ଭୁମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି ଅମିତାଭ ବଚ୍ଚନ, ମିଥୁନ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ, ମାଧବୀ, ନୀଲମ କୋଠାରୀ, ଆଲୋକ ନାଥ ଇତ୍ୟାଦି ।
ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ହେଉଛନ୍ତି ମୁକୁଳ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ପ୍ରଯୋଜକ ହେଉଛନ୍ତି ୟଶ ଜୋହର ।
ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ନାମ ସେହି ନାମରେ ହରିବଂଶ ରାୟ ବଚ୍ଚନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ଏକ କବିତାରୁ ଆନୀତ ।
ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ କବିତାଟିର ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟରେ ଗାନ ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ବିଷୟବସ୍ତୁ ସହ ବାନ୍ଧି ରଖିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଛି ।
କିନ୍ତୁ ପରିସ୍ଥିତି କବଳରେ ପଡି ପୁଣି ମାଆଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଯାଇ ହିଂସ୍ର ହୋଇଯାଇଛି ।
ମାଆ ବୁଝିପାରିଛନ୍ତି ଯେ ବିଜୟ କେବଳ ବାପାଙ୍କ ପୂର୍ବ ସୁନାମ ଫେରେଇ ଆଣିବାକୁ ସବୁକ୍ଲିଛି କରିଛି ।
ଜିପ୍ ସଫାରୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସୁବିଧାଜନକ ମାଧ୍ୟମ ଓ ରାମନଗରରୁ ଜିପ୍ ଭଡ଼ାରେ ନେଇହେବ ।
ପଦଭ୍ରମଣ: ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ପଦଭ୍ରମଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ।
କିନ୍ତୁ ଗାଇଡ୍‍ଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଉଦ୍ୟାନ ବାହାରର ଜଙ୍ଗଲରେ ପଦଭ୍ରମଣ କରିବାର ଅନୁମତି ରହିଛି ।
ପଦ ସଫାରୀ: ପ୍ରଶିକ୍ଷଣପ୍ରାପ୍ତ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସହିତ ଉଦ୍ୟାନର ଅଣ-କୋର୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ପଦ ସଫାରୀ କରିହେବ ।
ସ୍ଥାନୀୟ ଓ ପ୍ରବାସୀ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ।
କର୍ବେଟ୍ ଜଳପ୍ରପାତ ୨୦ ମିଟର୍ ଉଚ୍ଚା ଓ ରାମନଗରରୁ ୨୫ କିଲୋମିଟର୍ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଏହି ପ୍ରପାତ ଚାରିପଟୁ ଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟ ଘେରା ଓ ଏଠାରେ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଶାନ୍ତ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।
ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ କୋଶୀ ନଦୀତୀରରେ ଓ ରାମନଗରଠାରୁ ୧୪ କି.ମି. ଦୂରରେ ଗର୍ଜିୟା ଗାଁ ନିକଟରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ ।
୧୯୦୦ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ଇ. ଆର୍. ଷ୍ଟିଭାନ୍‍ସ୍, ଏଭଲିନ୍ ଆର୍ଥର୍ ସ୍ମାଇଥିଜ୍ ଓ ଅନେକ ବ୍ରିଟିଶ୍ ପ୍ରଶାସକ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ସ୍ଥାପନ କରାଇବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଥିଲେ ।
୧୯୦୭ ମସିହାରେ ଈଂରେଜ ପ୍ରଶାସନ ଏଠାରେ ଏକ ଶିକାର ଜଙ୍ଗଲ ସ୍ଥାପନ କରିବା ବିଷୟ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ ।
ବହୁ ବର୍ଷ ପରେ ୧୯୩୦ ମସିହାରେ ଏଠାକାର ଜଙ୍ଗଲର ସୀମା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।
ସେତେବେଳେ ଏହି ସ୍ଥାନ ସହିତ ଭଲ ଭାବେ ପରିଚିତ ଜିମ୍ କର୍ବେଟ୍‍ ଏହି ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସହାୟତା କରିଥିଲେ ।
ତତ୍କାଳୀନ ୟୁନାଇଟେଡ଼୍ ପ୍ରୋଭିଂସେସ୍ ର ଗଭର୍ଣ୍ଣର୍ ସାର୍ ମାଲ୍‍କମ୍ ହେଲିଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ନାମ ରଖାଯାଇଥିଲା ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଘୋଷିତ ହେବା ପରେ ଏଠାକାର ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ, ସରୀସୃପ ଓ ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଜନ୍ତା ପକାଇ ଧରିବା ବା ମାରିବା ଉପରେ ରହିଥିବା କଟକଣା ବଳବତ୍ତର ରହିଲା ।
ଯଦିଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଏମାନଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ପରିବେଶୋପଯୋଗୀ ଓ ଅଣବ୍ୟବସାୟିକ ପର୍ଯ୍ୟଟନକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦିଆଯାଏ ।
୧୯୯୩ ମସିହାରେ ଉଦ୍ୟାନର ଗାଇଡ୍‍ମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାକୃତିକ ଇତିହାସ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପରିଚାଳନା, ଉଦ୍ୟାନର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
୧୯୯୫ ମସିହାରେ ଆହୁରି ଗାଇଡ୍ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଲେ ଓ ଆଉ ଏକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଆୟୋଜନ କରାଗଲା ।
ଅନେକ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ଗାଇଡ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଆସିବା ଫଳରେ ଉଦ୍ୟାନରେ ପୂର୍ବରୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ସୁବିଧା ବୁଝିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ କର୍ମଚାରୀ ଉତ୍ତମ ରୂପେ ପରିଚାଳନା କରିବାରେ ସମର୍ଥ ହେଲେ ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଭାରତ ସରକାର କର୍ବେଟ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଗଡ଼ୱାଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ପରିବେଶୋପଯୋଗୀ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପାଇଁ ଆହୁରି ଅନେକ କର୍ମଶାଳା ଆୟୋଜନ କରିଛନ୍ତି ।
ଏହି କର୍ମଶାଳା ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କୁ ପର୍ଯ୍ୟଟନରୁ ଲାଭ ପାଇବା ଓ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଇତ୍ୟାଦି ସମ୍ପର୍କରେ ଅବଗତ କରାଇଲା ।
ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ପାହାଡ଼ମାଳା, ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଉପତ୍ୟକା, ଛୋଟ ନଦୀନାଳ, ମାଳଭୂମି ଇତ୍ୟାଦି ରହିଛନ୍ତି ।
ରାମଗଙ୍ଗା ନଦୀଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ପତ୍‍ଲି ଦୁନ୍ ଉପତ୍ୟକା ମଧ୍ୟ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଉତ୍ତରୀୟ ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳ ଭୂମିର ଆର୍ଦ୍ର ପର୍ଣ୍ଣମୋଚୀ ଅରଣ୍ୟ ଓ ହିମାଳୟ ଉପ-କ୍ରାନ୍ତୀୟ ପାଇନ୍ ଅରଣ୍ୟର କିଛି ଅଂଶ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ରହିଛନ୍ତି ଓ ସେହି କାରଣରୁ ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି ।
ଏଠାକାର ଜଳବାୟୁ ଉପ-କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଓ ଉଚ୍ଚଭୂମିସ୍ଥ ଆର୍ଦ୍ର ଜଳବାୟୁ ।
୧୯୩୦ ଦଶନ୍ଧିରେ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରଶସକଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଉଦ୍ୟାନର ସୁପରିଚାଳନା ହୋଇଥିଲା ।
କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଏଠାରେ ଗଛ କାଟିବା ଓ ଅବୈଧ ଶିକାର ବହୁ ମାତ୍ରାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା ।
୧୯୯୧ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଏହି ବୃଦ୍ଧିରେ କାଲାଗଡ଼ ବନଖଣ୍ଡ ଓ ଏହାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ସୋନାନଦୀ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ ଥିଲା ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଉଦ୍ୟାନ ଭାବେ ୧୯୭୪ ମସିହାରେ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଚୟନ କରାଗଲା ।
ନୈନିତାଲ ଜିଲ୍ଲାସ୍ଥିତ ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରୁ ଏହାର ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୁଏ ।
ଏପରି ମାତ୍ରାଧିକ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଆଗମନ ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ।
ଅତ୍ୟଧିକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଯୋଗୁଁ ମୃତ୍ତିକାର ଆର୍ଦ୍ରତା କମେ ଓ ଏହା ଫଳରେ ଉଦ୍ୟାନର ଉଦ୍ଭିଦ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି ।
ଏହି ସବୁ କାଠ ଆଖପାଖର ଜଙ୍ଗଲରୁ କଟା ହୋଇ ଆସୁଥିଲା ଯାହା ସ୍ଥାନୀୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲା ।
ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସରେ ପାଟିତୁଣ୍ଡ କରି, ଏଣେତେଣେ ମଇଳା ଫୋପାଡ଼ି ଅଧିକ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଥାନ୍ତି ।
କର୍ବେଟ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ମହାବଳ ବାଘ ରହିଥିଲେ ହେଁ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାରିପାର୍ଶ୍ୱିକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏମାନଙ୍କୁ ସହଜରେ ଠାବ କରିହୁଏ ନାହିଁ ।
ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ, ଉଦ୍ୟାନ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ରାମଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଓ ବହୁଳ ମାତ୍ରାରେ ଉପଲବ୍ଧ ଶିକାର ଯୋଗୁଁ ଏହା ବାଘଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଆଦର୍ଶ ଅଧିବାସ ।
ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ବାଘମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଆକାରଠାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ବଡ଼ ମଇଁଷି ଓ ହାତୀମାନଙ୍କ ଶିକାର କରୁଥିବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି ।
ସାଧାରଣ ଶିକାର ଯଥା ହରିଣ, ମାଙ୍କଡ଼ ଇତ୍ୟାଦିଙ୍କ ଅଭାବ ଦେଖାଦେଲେ ବାଘ ବଡ଼ ଆକାରର ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶିକାର କରିଥାଏ ।
ନିଜ ଇଲାକାରେ ଶିକାର ଅଭାବରେ ଏଠାକାର ବାଘ ଗୃହପାଳିତ ପଶୁଙ୍କ ଶିକାର କରିବା ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଯାଇଛି ।
କଲରାପତରିଆ ବାଘ ସାଧାରଣତଃ ପାହାଡ଼ିଆ ଭୂମିରେ ବାସ କରନ୍ତି ଓ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ନିମ୍ନାଞ୍ଚଳକୁ ଓହ୍ଲାଇ ଆସନ୍ତି ।
କର୍ବେଟ୍ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଛୋଟ ବିଲେଇ ପ୍ରଜାତିର ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣଭୁଆ, ମାଛଖିଆ ବଣ ବିଲେଇ ଓ ଚିତା ବିଲେଇ ଅନ୍ୟତମ ।
କୁଟୁରା, ସମ୍ବର, କୁଜି ହରିଣ, ଚିତଲ୍ ହରିଣ, ଭାଲୁ, ହିମାଳୟ କଳାଭାଲୁ, ଭାରତୀୟ ପାଉଁଶିଆ ନେଉଳ, ଓଧ, ଭାରତୀୟ ମାର୍ଟେନ୍, ହିମାଳୟ ଘୋରାଲ୍, ବଜ୍ରକାପ୍ତା, ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼, ପାତି ମାଙ୍କଡ଼ ଇତ୍ୟାଦି ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅନ୍ୟ କିଛି ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀ ।
ଜିମ୍ କର୍ବେଟ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ।
କ୍ରମଶଃ ହ୍ରାସ ପାଇଆସୁଥିବା ମହାବଳ ବାଘଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଦେଖି ଈଂରେଜ ଶାସନାଧୀନ ଭାରତରେ ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ହେଲି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ନୈନିତାଲ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଏହାର ସ୍ଥାପନରେ ଜିମ୍ କର୍ବେଟ୍ ଏକ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିବାରୁ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ପରେ ତାଙ୍କରି ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପଦ୍ୱାରା ଚୟନ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରଥମ ବ୍ୟାଘ୍ର ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଥିଲା ।
ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର କିଛି ଅଂଶ ପୂର୍ବେ ତେହରି ଗଡ଼ୱାଲ୍ ରାଜ୍ୟର ଶିକାର ଜଙ୍ଗଲ ଥିଲା ।
ରୋହିଲା ଅନୁପ୍ରବେଶକାରୀଙ୍କ ଦମନ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲର ବହୁ ଅଂଶ କାଟି ସଫା କରିଦିଆ ଯାଇଥିଲା ।
ଗୁର୍ଖାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରୁ ବିତାଡ଼ିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିବାରୁ ତେହରିର ରାଜା ନିଜ ରାଜ୍ୟର କିଛି ଅଂଶ ବ୍ରିଟିଶ୍ ପୂର୍ବ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀକୁ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।
ତେରାଇ ଅଞ୍ଚଳର ବୋକ୍ଷା ଜନଜାତି ଏଠାରେ ଘର କରି କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି କରୁଥିଲେ ।
ବର୍ତ୍ତମାନର ନାମ ବିଖ୍ୟାତ ଲେଖକ ଓ ସଂରକ୍ଷଣବାଦୀ ଜିମ୍ କର୍ବେଟ୍‍ଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ରଖାଯାଇଛି ।
ଏଠାକାର ସ୍ଥାନୀୟ ସରକାରଙ୍କୁ ଏକ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଗଠନ କରିବାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରିଥିବାରୁ ଓ ଏହାର ସ୍ଥାପନା ସମୟରେ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ କରିବା ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ମନେହୁଏ ।
ଭାରତର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂରକ୍ଷିତ ଜଙ୍ଗଲ ତୁଳନାରେ କର୍ବେଟ୍ ଉଦ୍ୟାନର ଜଳବାୟୁ ସାମାନ୍ୟ ସମଶୀତୋଷ୍ଣ ।
ଶୀତଦିନରେ ଏହି ଉଦ୍ୟାନରେ ତାପମାତ୍ରା ୫ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲ୍‍ସିୟସ୍‍ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ୩୦ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲ୍‍ସିୟସ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇପାରେ ଓ ସକାଳ ସମୟରେ ବେଳେବେଳେ କୁହୁଡ଼ିଆ ପାଗ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ ।
ଗ୍ରୀଷ୍ମଋତୁରେ ସର୍ବାଧିକ ତାପମାତ୍ରା ୪୦ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲ୍‍ସିୟସ୍ ଅତିକ୍ରମ କରିନଥାଏ ।
ଏଠାରେ ଶୁଷ୍କ ଋତୁରେ ସାମାନ୍ୟ ଓ ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ ସମୟରେ ଅଧିକ ବୃଷ୍ଟିପାତ ହୋଇଥାଏ ।
୮ ବର୍ଗ କି.ମି. ପରିମିତ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ପାହାଡ଼, ନଦୀନାଳ, ସନ୍ତସନ୍ତିଆ ନିମ୍ନଭୂମି, ତୃଣଭୂମି ଓ କ ବିରାଟ ହ୍ରଦଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ।
ଶୀତ ଋତୁରେ ରାତିରେ ଭଲ ଥଣ୍ଡା ହୁଏ କିନ୍ତୁ ଦିନବେଳା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଆବଶ୍ୟକ ଉତ୍ତାପ ଯୋଗାଇଦିଏ ।
ଜୁଲାଇରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ବୃଷ୍ଟିପାତ ହୁଏ ।
କର୍ବେଟ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ୪୮୮ ପ୍ରଜାତିର ବୃକ୍ଷ, ଲତା, ଗୁଳ୍ମ ଆଦି ଦେଖାଯାଇଛି ।
ଅଧିକ ଶାଳ ଗଛ ଥିବା ଅଂଶରେ ଜଙ୍ଗଲର ଘନତା ସର୍ବାଧିକ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଆକାଶିଆ ଗଛ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଘନତା ସର୍ବନିମ୍ନ ।
ଉଦ୍ୟାନର ଘଞ୍ଚ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ଝଙ୍କାଳିଆ ଶାଳ ଗଛ ଅରଣ୍ୟ ଭୂମିକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି ରଖିଥାଏ ।
ଜାମୁ ଗଛ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରି ଅଧିକ ଗଛ ଲଗାଯାଇପାରୁଥିବା ବେଳେ ଶାଳ ଗଛର ଛାୟାରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କଲେ ଗଛ ଅଧିକ ବଢ଼ିପାରେନାହିଁ ।
ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଦାୟିତ୍ତ୍ୱରେ ଥିବା ମେଜର୍ ରାମସେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ।
୧୮୬୮ ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ବନ ବିଭାଗ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ କୃଷି ଓ ପଶୁ ଚରାଇବା ଉପରେ ନିଷେଧାଜ୍ଞା ଜାରି କରିଥିଲେ ।
୧୮୭୯ ମସିହାରେ ଏହାକୁ ବ୍ରିଟିଶ୍ ରାଜୁତି ଏକ ସଂରକ୍ଷିତ ଜଙ୍ଗଲ ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ ଓ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରୁ ଗଛ କଟାକଟି ଉପରେ କଟକଣା ଲାଗିଲା ।
କାନପୁର, ଲକ୍ଷ୍ନୌ, ବରେଲି, ନୈନିତାଲ, ରାଣୀକ୍ଷେତ୍, ହରିଦ୍ୱାର, ଦେରାଦୁନ୍, ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀ ଆଦି ସ୍ଥାନରୁ ରାମନଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଡ଼କପଥ ରହିଛି ।
ଦିଲ୍ଲୀରୁ ଗାଡ଼ି ଚଳାଇ ବାହାରିଲେ ଗଜରୌଲା, ମୋରାଦାବାଦ୍, କାଶୀପୁର ଦେଇ ୨୯୫ କି.ମି. ଅତିକ୍ରମ କରି ରାମନଗରରେ ପହଞ୍ଚି ହେବ ।
ନହେଲେ, ହଲ୍‍ଦୱାନି-କାଶୀପୁର-କାଠଗୋଦାମ ଦେଇ ରାମନଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଡ଼କପଥରେ ଯାଇହେବ ।
କର୍ବେଟ୍ ସବୁବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଓ ଜୀବପ୍ରେମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରିୟ ସ୍ଥାନ ରହିଆସିଛି ।
ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲାଯାଇଛି ।
ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମୟରେ ଜାକୀୟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଆସୁଥିବା ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବହୁ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ।
ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଋତୁରେ ଦୈନିକ ହାରାହାରି ୭୦ ହଜାର ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖିବାକୁ ଆସନ୍ତି ।
ଗମନାଗମନ : ରାମନଗର ସହରରେ କର୍ବେଟ୍ ବାଘ ଅଭୟାରଣ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ରହିଛି ।
କିଛି ରେଳଗାଡ଼ି ବାରଣାସୀ-ଲକ୍ଷ୍ନୌ-ରାମନଗର ଓ ଆଲାହାବାଦ୍-କାନପୁର-ରାମନଗର ପଥରେ ଚଳାଚଳ କରେ ।
ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ତେରାଇ ବା ହିମାଳୟ ପାଦଦେଶବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳର ଭୌଗୋଳିକ ପରିବେଶ ଓ ଜଳବାୟୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ ।
ଏକ ଇକୋଟୁରିଜମ୍ କ୍ଷେତ୍ର ରୂପେ ପରିଚିତ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ୪୮୮ ଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଜୀବଜନ୍ତୁ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି ।
ମାତ୍ରାଧିକ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଆଗମନ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ପାରିବେଶିକ ସନ୍ତୁଳନ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ।
ଅଜଗର ଏକ ଭୟଙ୍କର ସାପ ଓ ବେଳେବେଳେ ଚିତଲ୍ ହରିଣମାନଙ୍କୁ ମାରି ଖାଇବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି ।
ସ୍ଥାନୀୟ ଗୋମୁହାଁ ଓ ଥଣ୍ଟିଆ କୁମ୍ଭୀରମାନେ ଏକଦା ଲୁପ୍ତ ହେବା ସ୍ଥିତିରେ ଥିଲେ ।
କିନ୍ତୁ ଏବେ ପ୍ରଜନନ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଏମାନଙ୍କୁ ବଢ଼ାଇ ରାମଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥାଏ ।
ଏଠାକାର ଘଞ୍ଚ ଆର୍ଦ୍ର ପର୍ଣ୍ଣମୋଚୀ ଅରଣ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଶାଳ, ବରଗଛ, ଆମ୍ବ, କାମଳ ଓ କଦମ୍ବ ଇତ୍ୟାଦି ଗଛ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ସଂସ୍ଥାର ସହଯୋଗରେ ଚାଲିଥିବା ତେରାଇ ଆର୍କ୍ ଲାଣ୍ଡସ୍କେପ୍ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଭାରତ ଓ ନେପାଳର ଯେଉଁ ୧୩ଟି ସଂରକ୍ଷିତ ଜଙ୍ଗଲ ଅନ୍ତର୍ଭକ୍ତ ହୋଇଛି, ସେଥିରୁ କର୍ବେଟ୍ ଅନ୍ୟତମ ।
ବାଘ, ହାତୀ, ଭାରତୀୟ ଗଣ୍ଡା ପରି ତିନୋଟି ପ୍ରଜାତିର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଏଠାକାର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ।
୨୦୦୭ ମସିହାରେ କାହିନି ଘୋଷ ମେହେତା ନାମକ ଜଣେ ଯୁବ ପ୍ରକୃତିପ୍ରେମୀ ଓ ଫଟୋଗ୍ରାଫର୍ କର୍ବେଟ୍ ଉଦ୍ୟାନରେ ଦାୟିତ୍ତ୍ୱବାନ ପର୍ଯ୍ୟଟନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଗାଇଡ୍ ପୁସ୍ତକ ଲେଖିଥିଲେ ।
ୱାଇଲ୍ଡ୍ ସାଗା ଅଫ୍ କର୍ବେଟ୍ ନାମକ ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ କିପରି ସଂରକ୍ଷଣ ଦିଗରେ ଯୋଗଦାନ କରିବେ ସେ ବିଷୟରେ ଆଲୋକପାତ କରିଛି ।
କୋର୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜିମ୍ କର୍ବେଟ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ରହିଥିବା ବେଳେ ଅଣ-କୋର୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ସଂରକ୍ଷିତ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ସୋନାନଦୀ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ରହିଛି ।
କର୍ବେଟ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ୫୮୬ରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଜାତିର ପକ୍ଷୀ ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି ।
ସାପଖିଆ ଚିଲ, ଲାଲ୍‍ମୁହଁ ଶୁଆ, ଲାଲ୍ ବଣକୁକୁଡ଼ା , ଇତ୍ୟାଦି ଏଠାକାର କିଛି ଅଧିବାସୀ ପକ୍ଷୀ ।
ଅପ୍ରେଲ୍‍ରୁ ଜୁନ୍ ମାସ ଭାରତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଓ ନଭେମ୍ବରରୁ ଜାନୁଆରୀ ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ସମୟ ବୋଲି କିଛି ଲେଖକ ମତ ରଖିଛନ୍ତି ।
ହାତୀପିଠିରେ ବସି ଶୁଷ୍କ ଋତୁ ରେ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଗଲେ ବାଘଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଅଧିକ ସମ୍ଭାବନା ରହିଥାଏ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।
ଏହି ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଆଂଶିକ ରୂପେ ଦକ୍ଷିଣରେ ସିୱାଲିକ୍ ଓ ଉତ୍ତରରେ ନିମ୍ନ ହିମାଳୟଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ଉପତ୍ୟକାରେ ରହିଛି ।
ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ନୈନିତାଲ ଜିଲ୍ଲାର ରାମନଗରରେ କର୍ବେଟ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଏହା ପରେ ସେ ଅଭିନେତା ପବନ କଲ୍ୟାଣଙ୍କ ସ‌ହ ୨୦୦୧ରେ ଭୂମିକା ‌ଖୁସି‌ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।
ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବସାୟ କରିବା ସ‌ହ ଭୂମିକା ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଫିଲ୍ମ‌ଫେୟାରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।
ଭୂମିକାଙ୍କ ଅଭିନୀତ କିଛି ସଫଳ ତେଲୁଗୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ମହେଶ ବାବୁଙ୍କ ସ‌ହ ଓକ୍କୁଡ଼ୁ, ଜୁନିଅର ଏନ୍.ଟି.ଆର୍‌ଙ୍କ ସ‌‌ହ ସିମାଦ୍ରୀ ।
ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଦୁଇଟି ସେହି ବର୍ଷର ସର୍ବାଧିକ ଆୟକାରୀ ତେଲୁଗୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଥିଲା ।
ତେଲୁଗୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ସ‌ହ ଭୂମିକ ମଧ୍ୟ ତାମିଲ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।
ଅଭିନେତା ବିଜୟଙ୍କ ସ‌ହ ଭୂମିକା ବଦ୍ରୀ ଏବଂ ରୋଜା କୂଟମ୍ ଭଳି ତାମିଲ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।
ସଫଳ ତେଲୁଗୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପରେ ଭୂମିକା ୨୦୦୩ରେ ଅଭିନେତା ସଲମାନ ଖାଁଙ୍କ ସ‌ହ ତେରେ ନାମ୍ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜରିଆରେ ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ଭୂମିକା ଫିଲ୍ମ‌ଫେୟାରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପାଇଁ ମନୋନୀତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଜୀ ସିନେ ଆୱାର୍ଡ଼ସ୍‌ରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନବାଗତା ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।
ଭୂମିକା ତେଲୁଗୁ, ତାମିଲ ଏବଂ ହିନ୍ଦୀ ବ୍ୟତୀତ ପଞ୍ଜାବୀ, ମାଲାୟଲମ୍, କନ୍ନଡ଼ ଏବଂ ଭୋଜପୁରୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।
୨୦୦୦ ମସିହାରେ ଭୂମିକା ତେଲୁଗୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ‌ଯୁବାକୁଡ଼ୁ‌ ଜରିଆରେ ପ୍ରଥମ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
ଭୂମିକା ତେଲୁଗୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ବ୍ୟତୀତ ତାମିଲ, ହିନ୍ଦୀ, ମାଲାୟଲମ୍, କନ୍ନଡ଼, ଭୋଜପୁରୀ ଏବଂ ପଞ୍ଜାବୀ ଭାଷାର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି ।
ଭୂମିକାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ସଫଳତମ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ଖୁସି , ଓକ୍କୁଡ଼ୁ, ତେରେ ନାମ୍, ମିସ୍ସାମ୍ମା, ଗାନ୍ଧୀ- ମାଇଁ ଫାଦର, ବୁଡ୍ଦି ଏବଂ ଅନସୁୟା ।
ଭୂମିକା ୧୯୯୭ରେ ମୁମ୍ବାଇ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ସେଠରେ କିଛି ବିଜ୍ଞାପନ ସ‌ହ କିଛି ଆଲବମ୍ ଗୀତରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।
ସେ ଜୀ ଟିଭିରେ ପ୍ରସାରିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ‌ହିପ୍ ହିପ୍ ହୁରେ‌ରେ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।
ଭୂମିକା ଭରତଙ୍କର ଯୋଗ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଯୋଗ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲା ଏବଂ ବିବାହ ପୂର୍ବରୁ ୪ବର୍ଷର ସମ୍ପର୍କ ଥିଲା ।
ବ୍ରିଟିଶ ଶାସିତ ଭାରତରେ ଇଂରେଜମାନେ ଦେଶରେ ଥିବା ହିନ୍ଦୁ, ମୁସଲିମ ଏବଂ ପାର୍ସୀ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀଙ୍କ ବିବାହ ଭଳି ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ/ସଂସ୍କାରରେ ଶାସକ ଭାବେ କୋଣସି ପ୍ରକାର ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଁ ନ ଥିଲେ ।
ହିନ୍ଦୁ, ମୁସଲିମ ତଥା ପାର୍ସୀ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀମାନେ ତେଣୁ ନିଜ ନିଜର ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ତଥା ତଦନୁସାରେ ବିବାହ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପରିଚାଳିନା କରିବାରେ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ ।
ତେଣୁ ଇଂରେଜ ଶାସନ କାଲରେ ଇଂରେଜମାନେ ଏଭଳି ଏକ ଆଇନ ଆଣିବାକୁ ଚାହିଁଁଲେ ଯାହା ଦୁଇ ପକ୍ଷଙ୍କୁ ଜାତି, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଧର୍ମ ନିର୍ବିଶେଷରେ ବିବାହ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହାର ଘୋର ବିରୋଧ ହେବାରୁ ସରକାର ଏଥିଲେ ଆବଶ୍ୟକ ସଂଶୋଧନ ଆଣିପାରି ନ ଥିଲେ ।
ଉକ୍ତ ଅଧିନିୟମର ଧାରା ୪ ଅନୁସାରେ ଆଇନସମ୍ମତ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବିବାହ ପାଇଁଁ ସର୍ତ୍ତଗୁଡିକ ହେଲା-
ବର ଏବଂ କନ୍ୟା ଅଧିନିୟମର ପ୍ରଥମ ଶିଡୁଲ ପ୍ରକାରେ ନିଷିଦ୍ଧ ସମ୍ପର୍କର ଅନ୍ତଭୁକ୍ତ ହୋଇ ନ ଥିବେ,
ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବିବାହ ଅଧିନିୟମ, ୧୯୫୪ ହେଉଛି ଜାତି, ଧର୍ମ ଏବଂ ବର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବିଶେଷରେ ଦୁଇ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବିବାହ ତଥା ବିବାହ ସମ୍ପର୍କିତ ବିବାଦର ସୁପରିଚାଳନା ନିମିତ୍ତ ୧୯୫୪ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣୀତ ଏକ ଅଧିନିୟମ ।
ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବିବାହ ଅଧିନିୟମର ଧାରା ୪ ଅନୁସାରେ ଉକ୍ତ ଅଧିନିୟମ ଯେ କୌଣସି ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁଁ ପ୍ରଜୁଯ୍ୟ-
ଧାରା ୪୩-ଏକପତ୍ନୀ/ଏକପତି ହିଁଁ ଆଇନ ସମ୍ମତ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବିବାହ ଦଣ୍ଡନୀୟ ଅପରାଧ,
ଧାରା ୧୫-ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୀତୀରେ ହୋଇଥିବା ବିବାହର ମଧ୍ୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବିବାହ ଅଧିନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପଞ୍ଜିକରଣ ହୋଇପାରିବ ।
ପ୍ରଥମ ଶିଡୁଲ ପ୍ରକାରେ ପୁରୁଷ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁଁ ନିଷିଦ୍ଧ ସମ୍ପର୍କ ନିମ୍ନ ପ୍ରକାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ)
ତାଙ୍କ ବାପା ପଙ୍କଜ କପୁର ଜଣେ ଅଭିନେତା ଏବଂ ମାଆ ନୀଲିମା ଅଜୀମ୍ ଜଣେ ଅଭିନେତ୍ରୀ ।
ଶାହିଦଙ୍କୁ ମାତ୍ର ତିନି ବର୍ଷ ହୋଇଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ପିତାମାତାଙ୍କର ବିବାହ ବିଚ୍ଛେଦ ଘଟିଥିଲା ।
୧୦ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଶାହିଦଙ୍କୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ମାଆ ମୁମ୍ବାଇ ଆସିଯାଇଥିଲେ ।
ମୁମ୍ବାଇ ଆସିବାପରେ ଶାହିଦ ଶିଆମାକ୍ ଦବାର୍ ନୃତ୍ୟ ସ୍କୁଲରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ ।
୯୦ ଦଶକର କିଛି ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ରର ଗୀତଗୁଡ଼ିକରେ ଶାହିଦ ସ‌ହ‌କଳାକାର ଭାବରେ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
୨୦୦୩ ମସିହାରେ ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଇସ୍କ ଭିସ୍କ ଜରିଆରେ ଶାହିଦ ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଆରମ୍ଭ ସେତେ ଅଧିକ ବ୍ୟବସାୟ କରିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛିଦନରେ ଭଳ ବ୍ୟବ‌ସାୟ କରି ସ‌ଫଳ ହୋଇଥିଲା ।
ଏହି କଥାଚିତ୍ର ପାଇଁ ଶାହିଦଙ୍କୁ ଫିଲ୍ମ‌ଫେୟାରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନବାଗତ ନାୟକ ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା ।
ଏହାପରେ ଶାହିଦଙ୍କର କିଛି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଲଗାତାର ଅସଫଳ ହେବାପରେ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ସୁରଜ ବଡ଼ଜାତ୍ୟାଙ୍କର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ବିବାହରେ ଶାହିଦଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲା ବଡ଼ ସଫଳତା ।
ଏହାପରେ ୨୦୦୭ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଇନ୍ତିଆଜ ଅଲ୍ଲୀଙ୍କର ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଜବ୍ ଉଇ ମିଟ୍‌ ଏବଂ ୨୦୦୯ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ବିଶାଳ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର କମିନେ ପାଇଁ ଶାହିଦଙ୍କୁ ଫିଲ୍ମ‌ଫେୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠନାୟକ ଭାବରେ ମନୋନୀତ କରାଯାଇଥିଲା ।
୨୦୧୩ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଆର୍. ରାଜ୍‌କୁମାର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ଶାହିଦଙ୍କୁ କିଛିବର୍ଷର ବ୍ୟବଧାନ ପରେ ସଫଳତା ଦେଇଥିଲା ।
୨୦୧୪ ମସିହାରେ ଶାହିଦ ଜଣେ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଭୂମିଅରେ ହାଇଦର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ସେ ଫିଲ୍ମ‌ଫେୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟକ ପୁରସ୍କାର ସ‌ହ ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।
୨୦୧୬ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ବିବାଦୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଉଡ୍‌ତା ପଞ୍ଜାବ ପାଇଁ ଶାହିଦଙ୍କୁ ୩ୟ ଥର ପାଇଁ ଫିଲ୍ମ‌‌ଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା ।
୨୦୧୮ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ପଦ୍ମାବତ୍‌‌ ମଧ୍ୟ ବିବାଦୀୟ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା, ତ‌ଥାପି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ଶାହିଦଙ୍କର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜୀବନରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଆୟ କରିଥିଲା ।
ଅଭିନୟ ବ୍ୟତୀତ ଶାହିଦ ବିଭିନ୍ନ ସମାଜସେବା ସଂସ୍ଥା ସ‌ହ ଜଡ଼ିତ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପୁରସ୍କାର ବିତରଣ ସଭାର ଉପସ୍ଥାପକ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।
୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଶାହିଦ ଭାରତୀୟ ଦୂରଦର୍ଶନ ଚେନାଲ କଲର୍ସରେ ପ୍ରସାରିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଝଲକ୍ ଦିଖ୍‌ଲା ଜାରେ ବିଚାରକ ଭାବରେ କରଣ ଜୋହରଙ୍କ ସ‌ହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ପତ୍ନୀ ମୀରା ରାଜପୁତ ବୁଧବାର, ୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮ରେ ମୁମ୍ବାଇର ହିନ୍ଦୁଜା ହସ୍ୱିଟାଲରେ ଏକ ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ଗଣମାଧ୍ୟରେ ସବୁବେଳେ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହି ଆସିଥିବା ଶାହିଦ ଆରମ୍ଭରୁ ତାଙ୍କର ଲୋକପ୍ରିୟତା ବଜାଇ ରଖିଛନ୍ତି ।
ସେ ତାଙ୍କର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ଆରମ୍ଭ ଦିନରେ ଜଣେ ରୋମାଣ୍ଟିକ ନାୟକ ଭାବରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ମୋଲୁସ୍କମ କୋଣ୍ଟାଜିଓସମ ରୋଗ ଏକ ପ୍ରକାର ପକ୍ସଭିରିଡି ଭୁତାଣୁ ଯୋଗୁ ହୁଏ ଓ ଏହି ଭୁତାଣୁକୁ ମୋଲୁସ୍କମ କୋଣ୍ଟାଜିଓସମ ଭୁତାଣୁ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।