polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Muudannoo Fashooda 1898 kan Firaansi fi Biriiten gidduutti uummame dabalatee, qisasni addaan hincitne itti fufaan kun wallaansoo hadhaawaa biyyoota impeeriyaalistii gidduu jiru agarsissa, kunis dhumarratti Waraana Addunyaa Itti geesse.
Dhuma jaarraa 19ffaa keessa, warri Yuurooppi kaartaa laga Naayil maddasaarraa jalqabee kaasaniiru, boqoqa lagni Niijer, Koongoo fi Zaambeezii keessa yaa'u argataniiru, akkasumas qabeenya guddaa Afrikaan akka qabdu hubataniiru.
Kan biraa kan impeeriyaalizimii amansiise tokko fedhii meeshaa dheedhii Yuurooppi keessa hin jirre keessattuu koopperii, jirbii, gommaa, zayitii paalmii, koko'aa, daayimendii, shayii, fi tiinii kan fayyadamtoonni Yuurooppi baayyinaan fayyadamuu jalqaban fi kan indastiriin Yuurooppi irratti hirkatu ture.
Yeroo daldalli Biriiteen hirrina agarsiisaa deeme, gabaa Yuurooppi kan sababa Dippireeshinitin xiqqaachaa deemee fi kan huggurri itti baayyachaa deemee, biyyoota akka Biriiten, Jarmanii, Firaansi, fi biyyoota biraaf Afrikaan gabaa gaarii ta'eef: gabaa humnoota gita bittaarraa waan baayye bitu garuu kan itti gurguru baayyee kan hinqabne.
Walmorkii siyaasaa fi diinagdee impaayera Yuurooppi giddu jirurraan kan ka'e, nuusa dhumaa jaarraa 19ffaatti, Afrikaa addaan qooddachuun tooftaa ittiin warri Yuurooppi Afrikaarratti tooftaa ittiin walii waliisaanitiin loluu ittisanidha.
Bara 1870tti, Afrikaa dhibbantaa 10% qofatu too'annaa Yuurooppi harka jira ture; bara 1914tti, ardii Afrikaa keessaa dhibbantaan 90% bulchiinsa Yuurooppi jala jira, Abisiiniyaa fi Laayibeeriyaa qofatu gabrummaa jala hin galin hafe.
Saaphaphuu magariisaa wajjin hidda latiinsa waloo kan qaban yoo ta’u, jijjiirama tirannaa keessa darbanii caasaa addaa walhormaataa, xuuxxuu soorataa fi bakka xiinnaanaawaa adda addaatti madaquuf gargaaru horataniiruBiqiltoonni lafaa jalqabaa bara Ordovician keessa kan mul’atan yoo ta’u, tilmaamaan waggoota miliyoona 450 dura.
Balck hole argame sunis supermassiveholqa gurraachakan ta’ee fi gaalaaksii 'messier 87' keessatti argamu ture.holqa gurraachakan uumamu yeroo urjiileen hammii isaanii baayyee guddaa ta’an du’an ykn Sababa humna harkisoo guddaa qabu irraa kan ka’e ifniyyuu keessa seenee keessaa bahuu iddoo hin dandeenyee dha.
Yeroon haaraan kan jalqabu yeroo qolli elektiroonii haaraan guutamuu jalqabu: elementoonni garee tokko keessa jiran lakkoofsa elektiroonota keemistiriif fayyadamuu danda’an walfakkaatu qabu , kanaaf amaloonni fiizikaalaa fi keemikaalaa walfakkaatan yeroo idileetti deebi’anii mul’atu gidduugaleessa.
Godinni Gujii Godina Oromiyaan qabdu keessaa tokko Yoomuu ta'u, kan argamu Giddu gala kibbaa Oromiyaa Yommuu argamuu, Gara kaabatin Godina baalee fi arsii, kibbaan Godini Boorana, Bahaan Mootummaa Naannoo Sumaale fi kaaba-dhihaatin saba fi sablammoota Ummatoota kibbaati, Dhihaan Godinaa Gujii lixaatin dangeeffamuun argamti.
Sadaasa 17, 1946 hanga Mudde 23, 1947tti, Joon Baardiin fi Waalter Birateeyin Laabii Beel kan AT&T kan USA kessa jiru keessatti, yaaliwwan hojjatan keessatti yeroo warqeen lama kiristaalii jermeniyeemiitti qabsiifaman, asattoo bahaa kan humnisa asattoo naqaa caalu uume.
Akka barreessitoonni seenaa dhuunfaa Joon Baardiin Lillian Hoddeson fi Vicki Daitch jedhanitti, Shookileen paatentiin Laabiin Beel tiraanzisterii irratti baasu kan jalqabaa fiildi-iffektii irratti akka hundaa'u fi Shookileen akka kalaqxuu kana argateetti akka galmaa'u barbaade.
Milkii isaanii kanaaf beekkamtii kennuun, Bardeen, Brattain, fi Shookileen Badhaasa Noobelii kan Fiiziksii kan bara 1956 waliin qooddatan, kunis "qorannoo semiikondaakterii irratti godhanii fi argannoo galtee tiraanzisteriitif" jedhameet kennameef.
Sababa oomishni meeshaa semiikondaakterii qulqullina-guddaa qabu waggaa kurnoota achi fagaatee jiruuf, oduma kanmaddaa hojjatameerayyuu ta'ee, yaadni ampilifaayerii falka-jajjaboo Lili'enfeldi bara 1920n fi 1930n keessa hojiirra oole tajaajiluuf hin rakkata ture.
Karaa biraa ammoo, tiraanzisteriin akka iswiichii elektirikiin too'atamuuttii tajaajiluun karantii sarkiyuutii keessa yaa'u dabarsuu ykn dhorkuuf tajaajiluu danda'a, yeroo akkasii guddinni karantii ruuqolee sarkiyuutii kan biraatin murteeffama.
Tiraanzisteriin bara 1947, fiizisistii USA Joon Bardiin, Waalter Biratayin, fi Wiiliyaam Shookileetin kalaqame; tiraanzisteriin seenaa elektironniksii guutumaan guutuutti jijjiire, raadiyoo, kaalkuleeterii, fi kompitara xixxiqqoo fi bushoo ta'an oomishuuf karaa bane.
Abuuraa jaarraa-20ffaa gara jalqabaa kan ta'e Herbert Weld Blundell maqaan Dhedheessa jedhu maqaa laga kanaa kan duraanii kan bakka bu'e ta'uu hinhafu jedhee dubbata, kunis maqaa Dhedheessa jedhu kana bara 1861, yeroo d'Abbadie gara Shawaatti imalee qorannoo godheen dura faayidaarra oolee hinargamne waan ta'eefi.
Dhiqama lolaa guddaa kan dhagaa baazaaltiirra ga'uu fi tortoruun biqiltootaa sana booda dhufu, istiraataa jala jiru gubbaatti ol baasa; kaanafis, biyyi guutuun Chochii jalaa kaasee hanga Laga Dhedheessaatti, fageenya maayilii 15 ta'u, cirracha quwaartizii fi qarsaadhan uwwifama, akkasumas dhagaa gurguddaa ol dhaabbatutu mul'ata.
Bara 1890n keessa laga Dhedheessaa qorachaa kan ture Aleeksaander Bulaatooviichi, qorannoo isaafi gaaffiif deebii ummata naannoo wajjin godherra ka'uun, ya'aasaa gara gadiitti erga Angariin walitti dabalamee booda, Lagni Dhedheessaa suuta waan yaa'uuf geejjibaaf ooluu danda'ama jedhe.
Piyeer Kuriin bara 1903tti Badhaasa Noobelii kan Fiiziksii haadhaa manaasaa Meerii Kurii, fi Henri Becquerel waajjin "yaadannoo tajaajila olaana isaan qorannoo wal faana raadiyeeshinii Pirofeesar Henri Becquerel argate irratti godhaniin kennaniif beekkamtii kennuuf" argate.
Piyeer raadiyeeshinii wantoonni raadiyoo'aktiivii ta'an maddisiisan qorate, maagineetiik fiilditti fayyadamudhaan raadiyeeshiniin tokko tokko chaarjii poozatiivii kan qabu, kaan ammoo nageetiivii kan qabu, fi kaan hinbabsaawoo ta'uu hubate.
Abdallaa guutuu , Alii Jiloo, Yisaaq Suudee Goobana, Muhaamad Butaa Aagaatii, Alii Buttaa Aagaa kkf dhibboota ajjeefaman keessaa haga tokko yoo ta’an, tarkaanfii Mootummaa Abashaa kana hifachuun ummanni bulchitoota naannooo kana mootummaatti hiyyate.
Qawwee Dhoombir afurtama, matirayyeesii Toomaas lama fi Boombii sadi'i kenneefii “yoo isin silaafuu waraana Amaaraa hindandeettanii, mallayyoo poolisaa ykn hiituma mudhi’iillee boojitanii naaf fiddan fuula dura waan kanaa olii akka isin gargaaruu fi bifaa fi baay’inni qawwe’eellee kanaa ol akka ta’u waadaa siif gala,” jetdhee gaggeessa.
Nagayyumalee utuu hin gaafatin “maali si barbaadaa mitii, damma kee bitee lafa jiraa, horii karaa waan kafalu ittiin feesisuun dhabee“ jedheenii qarshii 20 ammallee irraafudhate tooftaa kana fakaatu hedduun gargaaramanii diina hifachiisaa turan.
“Ummata keenyaan wal ta’aa, Amaara ofirraa ittisaa, hafuura keenyallee nuhordofaa!” jedhanii Eela Baalantichaatti addaan bobba’uun, bakka bu’oota woraana gosoota: Ajjuurana, Karallee, Gurraa, Garri’ii fi wkf wajjiin walqabatanii Bulahawoon Sommaalee seenan.
Warri dhaamsaan biyyatti ol-deebi’ellee, Gannaale Arba-Gabbaa bakka jedhamutti ummata walga’e kan maanguddoonni akka Waaqoo Luugoo, Camarrii Guutuu, Aadam Jiloo, Muussaa Dooyaa, Ibraahim Qurii tii fi kkf keessatti argaman qunnamuun dhaamsa isaanii dabarfatan.
Galmi guddaan PM duuba jiru meeshaaleen tajaajila karoorfame tokko irraa gara tajaajila karoorfame itti aanutti dadhabbiin, tuffii, ykn uffannaa idileetiin kufaatii tokko malee akka ga’an, kunis Supha Karoorfamee fi Supha Haala irratti Hundaa’e bakka buusuun galmaan ga’uuf gargaaru qaamolee uffataman osoo qabatamaan hin kufin dura.
Hiikni teeknikaa suphaa sakatta’iinsa hojii, tajaajila, suphuu ykn bakka buusuu meeshaalee barbaachisoo, meeshaalee, maashinoota, bu’uuraalee gamoo, fi faayidaa dhaabbilee industirii, daldalaa fi mana jireenyaa keessatti argaman deeggaruun of keessatti qabata.
Haala kana keessatti, kunuunsi dandeettii meeshaan tokko, haala itti fayyadama ibsame jalatti, hojimaataa fi qabeenya murtaa’e fayyadamuun, haala hojiiwwan isaa barbaadamu raawwachuu danda’u keessatti qabamuu ykn gara haala itti deebi’uu danda’utti ilaalama.
Kunuunsi ijaarsaa MRO qacaruun caasaa seenaa dhagaa, cilee, geejjibaa, sibiilaa, fi mukaan bakka danda’ametti meeshaalee hundeessitoota jalqabaa wajjin walsimuun, ykn yeroo hin taane teeknooloojiiwwan poliimarii mijatoo ta’aniin kunuunsuuf, deebisanii dhaabuuf, deebisuuf, ykn irra deebi’anii ijaaruuf qacara.
Hojii idilee irra deddeebi’amee hojjetamu dhaabbata tokko (warshaa, gamoo, caasaa, dhaabbata lafaa, sirna fayyadamaa, yookiin qabeenya hin sochoone biroo) haala itti fufiinsaan itti fayyadamuu danda’u keessatti, dandeettii fi gahumsa jalqabaa yookiin dizaayinii kaayyoo isaaf yaadameef eeguuf barbaachisu.
Industiriiwwan geejjibni galaanaa fi qilleensaa, caasaa galaana irraa, warshaalee industirii fi bulchiinsa dhaabbilee sagantaalee suphaa halluu sagantaa qaban ykn ittisaa dabalatee suphaa, suphaa fi haaromsa irratti hundaa’uun naannoowwan haleellaa dhiqannaa, xurii fi faalama naannoo.
Gochi kamiyyuu—kan akka qorannoo, safartuu, bakka bu’iinsa, sirreeffama, fi suphaa—yuunitii dalagaa tokko haala murtaa’e keessatti ykn gara haala murtaa’een yuunitiin sun hojiiwwan isaa barbaadamu raawwachuu danda’utti tursiisuuf ykn deebisuuf yaadame.
Kufaatiin jalqabaa osoo hin uumamin dura ykn gara mudaa guddaatti osoo hin guddatin sirnaan sakatta’uu, adda baasuu fi sirreessuu sirnaan qopheessuudhaan meeshaalee haala hojii quubsaa ta’een eeguuf jecha kunuunsaa fi tajaajila hojjettootaan kennamu.
Raawwii hojiiwwan xiyyaara itti fufiinsaan qilleensarra ooluu danda’u mirkaneessuuf barbaachisan, tokko kamiyyuu yookiin walitti makamuu suphuu, sakatta’iinsa, bakka bu’iinsa, mudaa sirreessuu, fi fooyya’iinsa yookiin suphaa qaama ta’uu dabalatee.
Maakroopilaankitoon – guddinni isaanii seentimeetira 2 hanga 20 gidduutti argama Mesoplankton – orgaanizimoota guddina mm 0.2 hanga 20 qaban of keessatti qabata Maaykiroopilaankitoon – guddinni isaanii 20 hanga 200 tti garaagarummaa qaba, fkn.
Waraana Addunyaa Tokkoffaa booda jireenya siyaasaa fi adeemsa filannoo keessatti hirmaatee warraaqsa Aljeeriyaa Adoolessa 1, 1954 sirna koloneeffataa Faransaayii fi waraana Faransaay irratti geggeesse qopheessuuf umurii isaa guutuu dabarseera.
Erga bara hojii isaanii jalqabaa xumuramee booda yeroo lama dabalataan irra deebi’amee filatamee suuta suutaan qaama tapha siyaasaa koloneeffataa ta’ee firoota isaa bakka bulchiinsaa fi tajaajilaa kantoon Almaa fi Aljeers keessatti muuduu jalqabe akka magaalaa guddootti argamuun Kaabilee cimsuu.
Muhammad Bushakiin mana maree magaalattii "Petition No. 30" guyyaa July 18, 1920, 1920 akka mallatteessuuf lobbi godhe, kan inni, waahillan isaa hedduu waliin ta’uun tumaalee labsichaa mormuun, kan mootummaan Faransaay dambii sirna dhalattoota Aljeeriyaa fi mirga siyaasaa lammiilee Aljeeriyaa kennuu ilaalchisee jalqabe.
Ji'oomeetirii keessatti Sirni Diriiroo Ko’oordineetotaa ykn Sirni Diriiroo Sarara qindaa'aa bakka tuqaa kamiyyuu barbaaduuf kan gargaaru yoo ta’u qabxiin sun akka lamaan tartiiba qabuutti Qindeessitoota jedhamuun beekamutti pilaantii gochuun ni danda’ama.
Sararri lakkoofsaa diriiraa siiqqeewwan X yoo ta’u sararri lakkoofsa dhaabbataa siiqqeewwan Y jedhama yoo ta’u qabxiin walqaxxaamuraa siiqqeewwan kana lamaan hadhuura jedhamuun kan beekamu yoo ta’u ‘O’ jedhamee kan agarsiifamudha.
Abdiisaa fi Juuliyoon buufata sana keessa seenun hidhamtoota hunda gadi lakiisan, qondaaltota Xaaliyaanii buuftana sana keessa jiraniin wal waraananii meeshaa isaanii fi rasaasa saamanii, konkoolattota meeshaa waraanaa fe'an booji'anii gara bosonaatti deebi'an.
Inni amale walada Mozdahir ganda Nadjaf Al Achraf akkasumusa birri hejeddcachuni Teyel fi Foulamori ganda, kana kessa manna barumussa tifi miskiti jarame ganda kanna kessati Aidara qajelefama radio Mozdahir FM Dakar, kessati akkasumusa Radio Zahra FM Kolda kessati .
Inni nama gara Mourisihia fi Fulani taani CHerif Mohamed kanna dhalate barra kuma 1959 Darou hidjiratu ganda Bonconto Commune, kutta Kolda kibba senegali kessati dhabani kuni kana hundeffame abba issatini Abbana issa Cherif Al-Hassane Aidara, inni naama muritaria Al Lakhal dame gossa lagali abbani issa hidi issa akka warra Cherif Moulaye Idriss dynasty.
Akkumu barrumusa xumuren barrumussa islama senegeli kessati namini barisisaleni abba issati in AIDARA barrumussa iti fufu manna barrumussa kanna Allince francise jedhani paris kessati barratani AIDARA afana shanini olltana dubata araba, ingilifa, Farancsia if Wolof obbolesi issa Cherif Habib Aidaradurrata Bonconto Commune.
Fakkeenyaaf ji’oomeetirii hawaa, sochii qaamolee kufaatii walabaa keessatti, fi tamsa'ina ifa, fi suuteeffama yeroo harkisoo, Kalaa/doo'innee harkisoo, jijjiirama diimaa harkisoo ifaa, harkifannaa yeroo Shapiroo fi Qaawa gurracha/black holes of keessatti qabata.
Akka dura-ta'aa Duula Dubbisuu fi Barreessuu Biyyaalessaatti, Taaddasaan Akliluu Habtawaldi wajjin walgayii taa'ee Akililuunis Taaddasaan Oromoo ta'uu isaa waan hin beekneef Oromoo akka baratu gochuuni fii Oromoo loltuutti qacaruun gaarii akka hin taane itti hime.
Bu’ureeffamuu Waldaa Maccaa fi Tuulamaa hundeeffame kana sochii diddaa gabrummaa ummata Baaleetiin wal simachiisuuf ammoo sochiin ummanni Baalee bakka bakkatti godhu gara sochii kaayyo-qabeessa ummata Oromoo guutuu tokkotti jijjiiruuf tattaafachuun hujii isaanii ta’e.
Yeroo Waldaan Maccaa fi Tuulamaa gootoa akka Koloneel Alamuu Qixxeessaa, Hayilamaaram Gammadaa, Mokonnin Wosanuu, Jeneraal Taaddasaa Birruu, Dhibbaalaa Maammoo Mazammir fi kanneen birron bu’ureeffamee sochii jalqabe, Hajii Adam Baaletti bu’ureessaa fi bakka bu’aa waldichaa turan.
Dhoqqi kuni kan Colorado Riveriin midhafame yoo ta'u, lagi kun channel bara million 6 olii kan kutte yoo ta'u, dheriini isaa 277 miles yoo ta'u dherinni dagalee n isaa immo 4 hanga 18 miles yoo ta'u, dhoqaa gara kessa hanga mile tokko callu ta'u qaba.
Maatiinsaa qonnaan bultoota sirna nafxanyaa duraanii sanaan hacuucamaa fi cunqurfamaa turan yeroo ta'u, bara 1953 lafa qonnaa barbaacha godina Arsiirraa gara godina Baaletti godaananii, konyaa waabee aanaa Gololchaa, Yaakumaa Dinkitti jedhamu keessa qubatan.
Dhaadannoo 'lafii kan qonnaan bultootaa haa ta u' jedhu jalatti bara 1965 hiriira mormii barattoota Yuunivarsitii kan qindesse barattoota Finfinnee yeroos Gumii Barattoota Yuuniversitii hoogganaa turan namoota akka Baaroo Tumsaa barattoota akka turanis seenaan galmeesseera.
Achirraa gara waajjira olaanaa Telekominikeeshina ltoophiyaatti jijjiiramee hangan bara 1974tti bakka gaafatamaa irra hoojate Kufaatii mootummaa Hayilasillaasee bara 1974ii booda, jalgaba 1975 irraa hanga walakkeessa 1976tti itti-aanaa bulchaa kutaa Baalee ta'ee hojjateera.
Bara 1971 Yuunivarsiitii Finfinneerraa eebbifamee hojii mootummaatti haa ramadamu malee, irra guddaa qabsoo Oromoo irraa qooda fudhachuu fi dalaga dhaaba qabsoo bilisummaa Oromoo hogganu tokko hundeessuu irratti bobba'ee hojjachaa ture.
Gootichi Oromoo Jeneral Taaddasaa Birruu mootummaa H/Sillaasee fonqolchuu yaalan jedhamee yeroo sana Hararge mana hidhaa Galamasoo ture sochii bilisummaa Oromoo waaltessuu yaada jedhu dhugoomsuuf birkiin qinddeessituu tokko maadheelee sabboontota Oromoo yeroo sana lafa jala ijaaramanii turan irraa akka tolfamu dhaamsa dabarse.
Maxxansi kun anniisaa dukkanaa fi harkisa lafaa fooyya’e akka sababa saffisa koosmiitti walbira qabuu fi garaagarummaa paarameeteroota koosmooloojii gidduu jiru fayyadamuun ti’oorii harkisa lafaa iskeelii koosmooloojii irratti qorachuuf kanneen jalqabaa keessaa tokko ture.
Hojiin Mustapha Ishak Boushaki qorannoo ka’umsaa fi sababoota saffisa koosmii fi anniisaa dukkanaa kanaan walqabatu, qorannoo rilativiitii waliigalaa iskeelii koosmooloojii irratti, hojiirra oolmaa leensii harkisaa koosmooloojii keessatti, qindaa’ina keessoo galaaksii fi moodeelota koosmooloojii walfakkaataa hin taane of keessatti qabata.
Inni miseensa cimaa Walta'iinsa Saayinsii Annisaa Dukkanaa fi Meeshaa Ispeektirooskoopii Annisaa Dukkanaa'n Walta'iinsa Qorannoo Dhaalaa Hawaa fi Yeroo, lamaan isaanii iyyuu saffisa koosmii fi amaloota anniisaa dukkanaa danquuf kan of kennan yoo ta'u.
Ishak Boushaki fi tumsitoonni isaa yeroo jalqabaaf saamuda ispeektaroskoopii galaaksiiwwan qorannoo Samii Dijiitaalaa Sloan irraa argame fayyadamuun, walsimsiisa keessoo guddaa galaaksiiwwan cirracha cirrachaa-harkisaa keessoo argatan.
Kan inni barruu kana raabsaa tureefimmoo waan Waldaan maccaafi Tuulamaa cufameef Oromoota jajjabeessuuf qofaa utuu hintaane, baroota dheeraadhaaf cunqursaafi dabaa saba Oromoorra ga’aa ture barruun kun of keessatti waan qabatee jirtuufidha.
Baaroon itti fufuudhaan namoota paarlaamaa keessa hojjetanii wajjin wal argee mariyachuun warra akka Maammoo Mazammirfaa wajjin ta’uun Waldaa wal-gargaarsa Maccaa fi Tuulamaa keessatti mormii fiyuudalizimii baadiyyaa keessattis baballisuun sochii mormii bara 1966 keessa turerratti haala mijeessuun shoora olaanaa taphatera.