polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Le pòl quimic tolosenc a conegut una importanta activitat fins a la catastròfa del 21 de setembre de 2001 : lexplosion de lusina AZF a fait 30 mòrts e environ 2500 ferits, e mai de degalhs materials considerables (Universitat de Tolosa-Le Miralh, quartièr En Palòt, La Reinariá, Ranguèlh e lespital psiquiatric Marchand en particular).
Premier, d’equilibris novèus apareguèron dins la populacion dau sultanat entre leis Arabis de la dinastia au poder, leis Indians que dominavan leis activitats d’exportacions comercialas dempuei Zanzibar e lo rèsta de la populacion qu’un tèrç èra compausada d’òmes liures d’origina swahili e que dos tèrç èran d’esclaus africans.
Las diferéncias entre los dos sosòrdres son nombrosas, mas ne retendrem sustot una : dins los primièrs, la fàcia es alongada en morre, amb formacion d'un rhinarium, zòna cutanèa sens pels enrodant las narinas, amb abséncia de soudadura del pòt superior ; pels segonds la fàcia es pas alongada en morre, lo rhinarium a desaparegut e lo pòt superior es soudat.
Autor de l'«Historio vertadieiro de las causos pus memourablos fachos a la vilo de Gailhac en Albigés duran lous troubles de Franso» (Istòria vertadièira de las causas pus memorablas fachas a la vila de Galhac en Albigés durant los trobles de França), una epopèia de dos libres e en vèrses que conta las guèrras de religion dins sa vila entre 1559 e 1572 dins del costat catolic .
Lo bilanç d'aquestes darrièrs, qu'afectèron la val bassa d'Aude, foguèt catastrofic : 26 victimas, de centenats de personas eliportadas o recuperadas per de mejans nautics, de milieirats d'abitacions, d'entrepresas e de locals comercials pauc o pro endaumatjats, 5000 ha de vinhas pauc o pro devastadas, las rotas, los malhums d'aiga potabla e d'assaniment durament tocats.
L'amplor de la catastròfa s'explica per la conjugason de dos fenomèns : de precipitacions auratjosas d'una amplor jamai egalada (fins a 620 mm tombèron en dos jorns a Lesinhan de las Corbièras, es a dire mai que lo total annal) e una fòrta tempèsta sus lo golf del Leon qu'entraïnèron una montada de 80 cm del nivèl de la mar e entrepachèron, conjugadas amb la fòrta ersada e lo vent, lo bon escolament d'aigas ja confladas per las pluèjas diluvianas.
Tirannids : tirannèls, elenias, taurillons, doradites, coritopis, calandrites, pipromorfes, microtirans, bècs en arc, todirostres, platirincas, pòrta ventalh, mocherolles, piouis, lessonias, adas, pitajos, pepoazas, gauchos, dormilons, tyrans, casiornes, attilas, aulias, titires, becardas
Militanta de sempre contra la Guèrra de Vietnam, gaireben asirada per bona part de la populacion dels Estats Units d'America, se desencusèt mai tard per la sola fòto ont la podem veire a Hanoi sus un carri de la DCA vietnamiana mas assumiguèt fòrt e mòrt caparruda la siá accion militanta facha sonque per salvar los soldats de las arpas del lor govèrn assassin.
Navarra a tanben drech de s'integrar en la Comunautat Autonòma Basca, en cas que decidisca son incorporacion segon lo procediment establit dins la quatrena disposicion transitòria de la Constitucion espanhòla e dins la LORAFNA (Lei Organica de Reintegracion e de Melhorament del Regim Foral de Navarra), mas fins ara a mostrat pas cap d'interès d'exercir aquel drech.
Enfin, entre leis autors importants dau periòde, se fau citar Glaudi Brueis , que foguèt famós per sa poesia , sei pèças de teatre e sei balets, Joan de Cabanas , autor de còntes e de pèças de teatre, e Gaspar Zerbin que publiquèt plusors comèdias fòrtament influenciadas per lo teatre italian.
Aquela difusion dau trobar en fòra d'Occitània favorizèt l'aparicion de trobadors estrangiers coma l'Italian Sordèl , famós per sei sirventés dirigits còntra lei princes negligents, ò lo Catalan Cerverí de Girona qu'es probable l'escrivan pus prolific de la literatura trobaresca ambé 114 òbras.
Davant l'aparicion d'una guerrilha urbana d'esquerra a Brasil, Médici ordenèt recórrer l'espionatge e la tortura per suprimir aquel movement, amb ajuda d'un servici d'intelligéncia dirigida pel general Orlando Geisel (qu'aviá atengut la mòrt del cabecièr comunista Carlos Marighella en una emboscada policèra).
Al vèspre, la majora part de la cavalariá catalana se retirèt per se pausar e aqueste foguèt lo moment causit per Simon de Montfòrt per atacar, amb sa tropa repausada, sortent per la pòrta de SalasInterpretació més estesa que parteix de la crònica de Pierre des Vaux-de-Cernay, que donava al riu Loja e que los assetjants podián pas veire, doblant la cantonada de la muralha del castèl, al pont de Sant Sarnin e traversant lo riu per un gua.
Los cavalièrs èran dividits en tres grops: lo primièr, qu'èra dirigit per Ramon Rogièr de Fois, comptava 200 cavalièrs de la corona e 400 del comte; lo segond grop, format per 700 cavalièrs de la corona, èra dirigit per Pèire II e lo tresen, format per 900 òmes, èra jol comandament de Ramon VII de Tolosa e de Bernat IV de Comenge.
Organizèt la cavalariá francesa en tres esquadrons de tres cents cavalièrs: l'esquadron d'avantgarda èra dirigit per Guillaume de Contres e Guillaume des Barres, lo segond esquadron per Bouchard de Marly e lo tresen per Simon de Montfòrt se meteis; al seu torn, los balestièrs e lancièrs defendián lo castèl e protegissián l'accès de la cavalariá.
Lei regions de clima subtropicau umid son principalament situadas sus una fàcia sud, ò expausada a de vents venent d'aquela direccion, d'un blòt continentau important coma lo sud de China, lo quart sud-èst dau territòri estatsunidenc, Bengala, lo nòrd-oèst d'Argentina, lo sud de Brasil e lo nórd de l'Africa Australa.
Èran : Peirussa, Rocacesièira, Najac, Vilanòva, La Ròca Valserga, La Guiòla, Sauvatèrra, Sant Geniés d'Òlt, Sant Roma de Tarn, Verfuèlh, Sant Africa, Sent Antonin, Cassanhas de Begonhés, Milhau, Compèire e Vilafranca.
Betultich o Bituitos, cap dels Arvèrnes, comptava dins son armada vint dos mila arquièrs rutèns, quand, jonch als Allobrògues, caminèt contra lo cònsol Quintus Fabius Maximus e li liurèt batalha al confluent de Ròse e d'Isèra, l'an 121 abans l'èra crestiana.
Sostengut per una partida dei sòcis de l'ancian partit comunista iogoslau, per de sociaus-democratas, per leis electors de tradicion « verda » e per lei minoritats nacionalas, Djukanović rompèt pauc a pauc totei lei liames entre Serbia e Montenegro (abandon de la moneda comuna, ajudas financieras occidentalas, sostèn a l'oposicion sèrba. etc.) e assaièt de demorar neutre durant la Guèrra de Kosova .
D'unes especialistas an donat tanben d'autres noms au vivaroaupenc: aupenc-daufinenc , nòrd-provençal , anfizonic e lo domeni dialectau essent lAnfizòna ; o encara aupenc, provençal aupenc, gavòt dins un sens alarjat (normalament l'aupenc e lo gavòt son de subdivisions dau vivaroaupenc, vejatz çai sota).
Lo vivaroaupenc o vivaroalpenc es lo dialècte nòrd-occitan parlat en França dins lo nòrd-èst de Velai, de franjas au sud de Léger, lo nòrd de Vivarés, lo Daufinat meridional, aital coma en Itàlia, dins las Valadas Occitanas e a la Gàrdia en Calàbria (lo bas-vivarés, nòrd-occitan el tanben, es pas de vivaroaupenc, mas la varietat nòrd-cevenòla dau lengadocian).
a + lo : aua + las : a las o asde + lo : daude + las : de las o dasLa desinéncia verbala de primiera persona i es -o al present de l'indicatiu (coma en francoprovençal, italian, catalan central e nòrd-occidental, castelhan, galego e portugués): parlo per parli o parle, mas tanben a l'imperfait.
Segon lo contèxte, lo tèrme « Novèla Granda » pòu designar la Vice-Reialtat establit au sègle XVIII que gropava la Colómbia, lo Panamà, lo Veneçuèla e l'Eqüator actuau, lo territòri de l’audiencia de Novèla Granada que correspond a la Colómbia actuala ò la region de Santa Fe de Bogota somesa per Quesada.
Pasmens, l'Estat i servarà un nombre limitat d'agents en Catalonha per exercir d'autras foncions especificas coma la susvelhança dels pòrts, aeropòrts, còstas, frontièras, doanas, administracion d'estrangièrs, cartas d'identitat, trafec d'armas e explosius, proteccion fiscala de l'Estat e d'autras foncions qu'establís la Constitucion Espanhòla.
Existisson en Catalonha onze pargues naturals: lo Pargue Natural de l'Alt Pirineu, Aigasmòrtas de l'Empordan, lo Pargue Natural del Cadí-Moixeró, lo Cap de Creus, Els Ports, Montseny, Montserrat, Sant Llorenç del Munt, la Serra de Montsant e la Zona volcanica de la Garrotxa; un pargue nacional, Pargue Nacional d'Aigüestòrtes e Estanh de Sant Maurici; una resèrva naturala, lo Dèlta de Llobregat; e una resèrva marina, las Illas Medes.
Com a organismes de garantida e contraròtle, a l'ora d'ara fan partida de la Generalitat, lo Sindic de Grèuges, que garantís los dreches e las libertats dels ciutadans, la Sindicatura de Comptes que contraròtla los comptes economics de las institucions publicas de Catalonha, e lo Conselh de Garantidas Estatutàrias, que velha per l'adeqüacion a l'Estatut i a la Constitucion de l'Estat espanhòl de las disposicions de la Generalitat.
La Jornada Nacionala o fèsta de Catalonha se celèbra l'11 de setembre e commemòra l'actitud de resisténcia activa contra l'opression e l'espèr d'una totala recuperacion nacionala pendent la Guèrra de Succession Espanhòla, que comportèt la pèrda de las libertats de Catalonha lo meteis jorn de 1714, après lo Sètge de Barcelona.
Catalonha a un clima mediterranèu, mas amb de grandas variacions de temperatura entre lo litoral costièr, amb clima doç, temperat en ivèrn e plan caud en estiu; l'interior, que a un clima continental mediterranèu, amb d'ivèrns freges e d'estius plan cauds; e las regions de montanha pròchas dels Pirinèus, amb clima de montanha, temperaturas minimas jos zèro e fòrça nèu en ivèrn, pluèja annadièra superiora a 1000 mm e d'estius mens cauds.
Eslovènia i obtenguèt lo districte de Mur, abandonat per Ongria, mai deguèt renonciar a la Carintia dau Sud, que votèt en favor de son integracion au sen d'Àustria (Viena i reconoguèt pasmens lei drechs de la minoritat eslovèna), e a plusors regions frontalieras annexadas per Itàlia.
Segon Xavier Delamarre, lo nom es citat al sègle Ièr Obris, Orbis, puèi Orobus , ad Fontem Orbi en 837, la ribiey d'Orp en 1376, etc; l'etime es *Orbi , del celtic orbios, probablament « l'eretièr », concepcion celtica qu'es en acòrdi ambe la ierarquia divina mes pas ambe'l movement vertadièr de las aigas.
De mai, per certanei personas, presenta l'interès de prepausar una pensada diferenta de la filosofia occidentala eissida de l'Antiquitat Grèga : l'analisi, la resolucion de problemas, l'exemplaritat e la fluiditat de l'esperit i tènon de ròtles pus importants que la sintèsi, la definicion de concèptes, la demonstracion e la soliditat deis arguments.
Las comunas occitanas de la ciutat metropolitana de Turin son : L'Abaia‎ , Angruenha , Bardonescha , Bibiana , Bricairàs , Buebi , Campilhon e Fenil , Cesana , Chantaloba , Chaumont , Las Clavieras , L'Envèrs de Pinascha , Exilhas , Finistrèlas , Frussasc , Lo Grand Sause ,Lusèrna e Sant Joan , Luserneta , Massèl ,Ors ,Peirosa ,Perier ,Pinascha ,Pomaret ,Las Pòrtas ,Praal ,Praamòl ,Prajalats ,Prarustin ,Rolei ,Roraa ,Roure , Salbertrand ,Salsa ,Sant German de Cluson ,Sant Pèire ,Sant Second , Sestrieras ,Taluc ,La Torre de Pèlis ,Usseaus ,Lhi Vialars ,Lo Vilar de Pèlis
Los anatids constituisson la mai importanta familha de l'òrdre dels Anserifòrmes, compren las aucas, los cicnes, los guits e espècias aparentadas : dendrocicnes, coscoroba, bernachas, cereopsa, estictoneta, auquetas, tadòrnas, brassamars , auca-armada, pteroneta, anserèlas, calloneta, merganeta, sarcèlas, netas, fuligulas, eiders, arlequin, arelda, macrosas, garròts, bèc de rassègas, eterneta e erismaturas.
Birmania , oficialament la Republica de l'Union de Birmania (en birman: ြ်ော်ု ္ ြ်ာို်ံော်, Pyidaunzu Thanmăda Myăma Nainngandaw), o transcrich inexactament en anglés Myanmar, es un estat del sud-èst d'Asia que confronta al nòrd-èst China, a l'èst Laos e Tailàndia, al nòrd-oèst Bangladèsh e Índia e a l'oèst la mar d'Andaman e lo golf de Bengala.
Pasmens, son sistèma demoratic li permet d'èsser pròche deis estats dau blòt occidentau, especialament leis Estats Units d'America que sostènon unei programas de desvolopament ò de formacion, e de mantenir de relacions bònas amb lo blòt sovietic que son a l'origina de relacions amicalas amb la Russia actuala que participa a de programas de cooperacion principalament dins lo domeni de l'educacion.
Situat dins la zòna tropicala de l'emisfèri sud e, per la màger part de son territòri, dins lo bacin dau Desèrt de Kalahari, Botswana a un clima subtropicau sec marcat per una sason umida corta, una sason totalament seca d'abriu a octòbre dins lo sud e d'abriu a novembre dins lo nòrd, a una temperatura moderada per l'altitud e a de vents fregs de mai a aost.
Dafnís e Alcimadura que soslinha tanben lo pes deus occitans dens lo mitan musicau e liric francés de l'epòca : los ròtles principaus qu'èran interpretats peus dus cantadors màgers : lo bearnés e prim uomo Jeliòt e la bordalesa Mla Fèl, qui èran acompanhats per mantuns autes cantadors occitans com Trial .
L'espècia se definís coma une comunautat d'èssers vivents interfeconds, valent a dire capables de se reproduire entre eles e d'escambiar de material genetic per produire de descendents eles-meteisses feconds (en efècte, certans individús del meteis genre mas apartenent a d'espècias diferentas se pòdon crosar per donar un individú ibride, mas aiceste es sovent esteril).
Una autra dificultat de citar es la de las simbiòsis estrictas, coma los liquèns (que combinan una partida d'origina campairòl, e una partida fotosintetica, d'origina diferenta), mas en general, un dels dos partenaris es capable de viure sens s'associar a l'autre, e se pòdon classar dins doas espècias distintas, amb per caracteristica d'una de las doas espècias de poder pas sobreviure sens l'autra.
Stricto sensu, lo concèpte d'espècia supausa implicitament una ipotèsi fòrta qu'es la transitivitat de las interfecondacions possiblas ; en d'autres tèrmes, se supausa que se X1 es interfecond amb X2, X2 amb X3, etc., X1 sera interfecond amb Xn quina que siá la longor de la cadena.
Mescla amb las siás e tan plondas rasics anglosaxonas, una recerca contunhosa de l'autre, d'autrú, que ne cantèt quitament Le Déserteur d'en Boris Vian en francés, Rossinyol que vas a França.en catalan, Te recuerdo Amanda del màger cantaire chilen assassinat e mancopat per la junta de Pinochet, Gracias a la vida de na Violeta Parra, autra immensa cantaira del país d'en Salvador Allende, totas dins la lenga del sieu paire, o las Bachianas Brasileiras de n'Heitor Villa Lobos en portugués
Joan Baez (nascuda Joan Báez Chandos lo 9 de genièr de 1941 a Staten Island, Nòva York) es una cantaira e musiciana nòrd-americana d'origina mexicana, del repertòri mai que tot popular e de pro bèla qualitat poetica sovent, lèumens fòrça engatjada e compromesa politicament, que pas jamai o quasi ne cambièt ela lo sieu biais de pensar e obrar, fidèla a las siás idèas e las siás causidas, tostemps.
Mai que non pas una simpla cantaira (n'i a tantas e tantas que çò ne pretendon èsser, en de badas, in vain.), es una cantatritz, una diva, la Diva d'America tota amai la de l'Umanitat drecha e digna e fièra fàcias a totes los (e Dieu ben se ne sap que son nombroses, ne groümejan que non sai.) que la se voldrián veire clinada e somesa. surrendering!
L'Été , recuèlh de uèch ensages escriches entre 1939 et 1953 (Le minotaure ou la halte d'Oran, Les amandiers, Prométhée aux Enfers, Petit guide pour des villes sans passé, L'exil d'Hélène, L'énigme, Retour à Tipasa e La mer au plus près)
Lejosne que horneish duas referéncias hòrt curiosas : Nemus vocatum La Lova en 1306 , Nemus vocatum la Loba alias casa de la Folhosa en 1310, « ua seuva aperada la Loba »; se son exactas, que contiénen un usatge estranh deu femenin e lo nom de Loba qu'i sembla utilizat com nom pròpri.
Las fòrmas ancianas son Ipsi castelli quae sunt in pic quae vocant Cabarez en 1063, Le castel de Cabares, Cabaretz en 1209, Las Tortz de Cabardès en 1209, Villa Cabareti en 1229, Castra Podii Cabareti en 1277, Château haut appelé de Cabaret al sègle XVII .
Prononciacion : a feminin finau /ə/ ; Ch /ʃ/ ; g, j /ʒ/ ; lo feminin plurau pòt variar : de las bèstas , de las vachas , de las polas qu'es la forma dominanta ; -on finau /u/ : auchon ; -en /ɑ̃/ : de las femnas ; finala -ier reducha en i tonic : monier ; diftongue au /o/ : dau mau ; finala èl /ɛj/ : chastèl
Quand los Capecians prenguèron lo poder sul comtat de Tolosa pel maridatge d'Anfós de Peitieus amb l'eretièra del comtat Joana de Tolosa, filha del darrièr comte Ramon VII, l'anciana capitala administrativa de Roergue, Najac, sèti de la senescalciá de Roergue, foguèt jutjada tròp fisèla a l'anciana dinastia ramondina.
Dauzat e Rostaing, Negre, Astor , e B. Boyrie-Fénié era medisha son d'acòrd : Nerac representa Nerius, damb lo suffixe -acum , mes i a ua diferéncia : per Dauzat e Rostaing, Nerius es gallic, per Astor es latin (Negre lo ditz com de costuma romanic, çò que concretament vòu pas dire arren).
Generalament identificat coma un pintor surrealista per encausa de son interès de cap a l'automatisme surrealista e son emplec de simbolisme sexual (per exemple, d'ovoïdes amb de linhas ersosas que ne sortisson), foguèt influenciat en gras variables l'estil de Miró pel surrealisme e lo dadaïsme, encara que rebutèsse d'èsser membre de quin movement artistic que siá dins lo periòde d'entreguèrras.
André Breton, lo paire del surrealisme, lo descriguèt coma "lo mai surrealista de totes nosautres." Èra conegut Breton per son afinitat a l'automatisme e a mai incitava a defugir l'alimentacion, lo sòm, e a prendre de drògas per tal de s'encabir dins un estat allucinogèn que portariá a la creacion d'art reveladoira del subconscient.
Pòt tanben observar d'objèctes pus excepcionaus coma la Granda Nebulosa d'Orion, la Galaxia d'Andromèda e d'amàs d'estelas e de fenomèns transitòris coma lei passatges de cometas, leis intradas de meteòrs dins l'atmosfèra e leis aparicions « d'estelas novèlas » .
La violéncia dei combats (liquidacion dei senhors fidèus a l'Ostau Trencavel, chaple de La Vaur, multiplicacion dei lenhiers, faidiment dei senhors sospichats de protegir d'eretics.) entraïnèt una generalizacion rapida dau conflicte car lo rèi d'Aragon e plusors senhors occitans chausiguèron de sostenir Tolosa còntra lei Crosats.
Ansin, ambé la disparicion dei Corts de Tolosa e de Provença, Occitània passèt pauc a pauc dins l'esfèra d'influéncia culturala de França, çò que foguèt marcat per la disparicion de la literatura dei trobadors a la fin dau sègle XIII ò per l'introduccion de l'arquitectura gotica que remplacèt l'art romanic.
Las primièras atestacions de l’emplec d’Occitania dins d’autras lengas que lo latin datan de 1549 e 1645 , 1556 , 1572 , 1644"Arade, genti-homme de ceste Prouince Occitanie.", in Les récits historiques ou histoires divertissantes, entremeslées de plusieurs agreables rencontres & belles reparties.
Las devèm a Joan Antòni Peiròtas (que lo faguèt servir dins son omenatge a Pèire Pau Riquet, bastisseire del Canal del Miègjorn, publicat amb sas Poesias patesas en 1840) e a Josèp Desanat (dins un poèma publicat per J. F. A. Perrot, Lettres sur Nismes et le Midi, Histoire et Description des Monumens antiques du Midi de la France).
La primièra part del mot, Occ-, ven de l’occitan òc e de l’expression lenga d’òc, en italian lingua d’oc, un nom que Dante donèt a l’occitan segon lo sieu biais de dire de "òc" (per oposicion a la lenga de si qu’es l’italian e a la lenga d’oïl qu’es lo francés).
La lenga que definís Occitània es l'occitan, qu'es en situacion minorizada tant en França (la reconeissença dei lengas regionalas dins la constitucion en 2008 entraïnèt ges d'evolucion vertadiera per quant au desvolopament de la lenga), qu'en Itàlia e dins la Val d'Aran ont a l'estatut de lenga cooficiala (en 2006, aquela cooficialitat foguèt estenduda a tota la Generalitat de Catalonha).
A comptar d'alavetz, solament Catalonha e las Islas contunharián fisèlas a Archiduc Carles, doncas que los angleses e lo meteis Archiduc, lo que aviá eretat l'Empèri a la mòrt de lo sieu fraire Josèp I, se van desinteressar del conflicte e signèron lo Tractat d'Utrecht lo 1713.
Las tropas aliadas, mièg compausadas per l’exercit portugues, èran cansadas, numericament inferiors e mal dirigidas, per lo comandant Marqués de Minas, se trincan entre lo centre e lo flanc drech amb los assaut de la cavalariá francesa, mentre en lo flanc esquèrre la superioritat numerica de la cavalariá francesa, amb Berwick coma comandant, que aviá una bona experiéncia militar, prepausa una bona estrategia de defensa.
Finalizada la guèrra, lo monarca emprenguèt una prigonda reforma administrativa de l'Estat de caractèr centralista, las linhas mai significativas que ne foguèron la enfortiment del Conselh de Castelha e lo 1716 lo Decrèt de Nòva Planta a la Corona d'Aragon, que dissolviá per el las siás principalas institucions e redusissiá al minim la siá autonomia.
Le bacin idrografic d'Alèier se situa majoritariament dins lo Massís Central, cobrissent una granda part de l'anciana region Auvèrnhe (Naut Léger, Puèi de Doma e Alèir, Cantal essent la sol departament d'Auvèrnhe non percorregut per Alèir mas present sul bacin per son afluent l'Alanhon) e tòca los departaments, d'amont cap aval, de Losera, Ardecha, Nièvre e Char.
Pressa en un sens pus larg, la biologia o sciéncia de la vida es tanben l'ensems dei disciplinas, classicas e modèrnas, qu'estúdia leis estructuras, lei foncions e lei nivèus d'organizacion deis èssers vius, aqueleis èssers vius estent scientificament que d'amassatges complèxes de moleculas interagissent entre elei segon lei lèis de la fisica e de la quimia s'aplicant en tota matèria.
Deu vriulon a la trompeta (un instrument hèra limitat ad aquera epòca puish que non podèva pas jogar sonque dab nòtas armonicas e non pas cromaticas) en passant peu basson (pauc de compositors barròcs bescrivèn aitant de paginas solistas per aqueth instrument) o la viòla damor, Vivaldi quaproheitè lo parat destar lo mèste de joenas hilhas de talent qui jogavan instruments de tot escantilh entà variar los intruments solistas.
Que compausè tanben ua pièla dopèras, dab mei o mens de suenh permor quad aquera epòca lopèra quèra sonque un lòc de passatge on lo monde devisavan en prestant mei o mens datencion, çò qui vòu díser que quauques uas de las soas òbras que hon escrivudas mei entà durar que non pas entà estar escotadas dab atencion.
La fama colossau de las soas Quate Sasons (qui son en vertat los 4 purmèrs concertos deu son opus titolat Il cimento dellarmonia e dellinventione) queconen ua òbra rica (500 concertos haut o baish, detzeas doperas, òras de musica religiosa) variada e innovanta (dua influéncia màger suber listòria de la musica en generau e deu concerto e deu vriulon en particular).
Pau Valeri li conselhet pasmens de se consagrar al roman: escriguet laidonc de tira Vipera al ponh en 1948, primier panèl d'una trilogia presentant lo fàstic recipròque entre una maire, Folcòche, e son filh, Brassa-Bolhon; larjament inspirat di rapòrts detestables e violents qu'entreteniá ambé sa maire, aquel roman li portet un succès publique e critique durable.
Segon lo recensament pontifical realizat entre la fin de 1526 e lo començament de 1527, a l'epòca du Sac de Roma, la vila de Roma comptava 55 035 abitants, principalament compausats de colonias originàrias de diferentas vilas italianas, a majoritat florentina, mas reduit a 20 000 après aqueste eveniment tragic, venent una pichona vila.
A l'encòp faguèt prononciar de senténcias d'escomenge envèrs los senhors de Lengadòc (çò que concernissiá, entre d'autres, Ramon Rogièr e son oncle Ramon VI de Tolosa) qu'èran estats jutjats tròp permissius envèrs los "erètges" e balhèt lor tèrra en preda.
Pasmens, a partir d'aquela annada, lo desvolopament de l'inseguretat sociala consecutiva au periòde de transicion vèrs lo capitalisme e l'emigracion massiva vèrs leis autrei país de l'Union Europèa entraïnèron un alentiment dau nombre de naissenças e una demenicion de la populacion que passèt de 38,7 milions en 1997 a 38,1 milions en 2007.