polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Pels glacièrs de Groenlàndia e d'Antartida los resultats son pus dificils de mesurar, pr'amor que los movements del front pòdon èsser compensats per un mai o mens grand amolonament de glaç dins la partida superiora, e presentar una mena de cicle d'avançada e recuolament que se retroalimentan mutualament e que son a l'origina d'una compensacion dinamica dins las dimensions del glacièr.
Una baissa de la nautor del glacièr d'Antartida, per exemple, podriá provocar a l'encòp una butada màger cap a l'exterior, e una mai granda plaça per que s'acomola tornarmai una quantitat de glaç similara a la qu'existissiá abans: aquesta nautor es determinada per la balança glaciària, que ten una mena de limit determinat al dessús del qual se pòt pas acomolar mai de glaç per la febla quantitat de vapor d'aiga contenguda dins l'aire a mai de 3000 m.
Las planas d'alluvions e los trins de val son sovent acompanhats de pichonas depressions conegudas coma kettles o olas de gigant, que son tanben de formacions menoras del relèu que se forman dins los corrents fluvials, e doncas pas pas al sens estricte del tèrme ligadas als glacièrs, mas que son fòrça frequentas en terrens fluvioglaciaris.
A la debuta sonque i aviá sièis membres; foguèt presidit per Lewis Valentine amb J.E. Jones coma secretari general, Saunders Lewis e J. Daniel, e voliá reculhir la tradicion del radicalisme non conformista amb lo catolicisme; sas reivindicacions principalas foguèron d'obtenir un Parlament Autonòm pel País de Galas, que los galeses obtenguèssen una representacion a la Societat de Nacions e que lo galés foguèsse la sola lenga oficiala del país.
Lo nòrd-occitan, tanben ortografiat nòrdoccitan, es un ensems de dialèctes septentrionaus de la lenga occitana, comprenent los tres dialèctes seguents: lemosin, auvernhat e vivaroalpenc (tanben, dos sosdialèctes septentrionaus dau lengadocian fan una transicion vèrs lo nòrd-occitan: son lo gavaudanés e lo bas-vivarés).
L'Armada Republicana Irlandesa ), mai tard sonada de còps que i a la vièlha IRA, èra una organizacion militara sortida dels Irish Volunteers que foguèt reconeguda en 1919 per Dáil Éireann coma l'armada legitima de l'autoproclamada Republica d'Irlanda, l'estat irlandés naissent qu'èra estat proclamat pendent la Rebellion de Pascas en 1916 e reafirmat pel Dáil en genièr de 1919.
Banhèras de Luishon (locaument: Banhères de Luishon, o simplament Luishon, e Bagnères-de-Luchon en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge e de Luishonés, situada en eth departament de la Hauta Garona e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Querbús pòt equivaler al 'ròc del Tais': «Quer», es a dire 'ròc-pena', e «-ebus», del celtic «eburus», significant 'tais', probablament procedent d'«erebh» combinat amb lo gaelic i britonic «-ur», correspondent a 'vèrd', la color vèrd brilhant e fosc del tais.
Un qu'ei ua adaptacion e ua reütilizacion de la grafia febusiana, ua forma de la grafia causida au davant per Vastin Lespin que lo lingüista Edouard Bourciez avèva mei o mens retocada autes còps en 1900 e que l'Escòla Gaston Febus avèva adoptat iniciaument abans de passar a la grafia classica.
Totun, que'ns demoran un sarròt de mots com tau, annau, noviau e los numeraus ordinaus dusau, tresau etc qui non hèn pas jamès lo lor femenin en -ala o -ava e, segon lo diccionari de Palai, la lista d'aqueths adjectius epicèns obligatòris qu'èra mei larga autes còps, çò qui deisha pensar los femenins en -ala o -ava que son devuts au francés.
La gramatica de l'occitan gascon contemporanèu qu'aplica sistematicament la règla de l'epicèn taus adjectius en -au, lhevats lo cas de mau, mala e duas excepcions: manuau - manuala e suau - suava qui son toleradas enqüèra que las fòrmas epicènas manuau e suau e sian preferidas.
Segon çò qu'escrivó Gerhard Rohlfs , que podem har ua lista de 48 mots especifics (qu'ei a díser: qui no's tròban en las autas compausantas de l'occitan) comuns au gascon e a l'aragonés, 46 comuns au gascon e au catalan, 30 comuns au gascon e au castelhan, 28 amassan gascon, catalan e aragonés, 24 se tròban tanben en portugués.
Las referéncias tà cultivar la koinè pangascona en via de desvolopament, dab un pes important de las practicas renaishentistas biarnesas, que's tròban dens mei d'un obratge com la Gramatica de l'occitan gascon contemporanèu de M. Romieu e A. Bianchi, las Fiches de grammaire d'occitan gascon normé d'A.
Dens la màger part deu maine gascon ((Astarac, Armanhac, Bearn, Lanas, Bigòrra, Quate-Vaths, Comenge, Coserans, Val d'Aran, enqüèra qu'en aquesta darrèra vath l'usatge se n'a perdut fòrça, s'i tròban caracteristicas ben gasconas com l'emplec usuau deus enonciatius, un sistèma complex de particulas verbaus obligatòrias que s'estacan a vèrbes conjugats com que, ja / , be, e e ce .
Aquera manièra coseranesa d’articular, qui tornam trobar aumens parciaument en aragonés , que hè suspectar un deus trèits diferenciadors e emblematics deu catalan e podó proviéner d’aquera region deus Pirenèus centraus a la termièra deus maines catalan, aragonés e gascon abans de s’esténer a tot lo maine catalan.
La koinè gascona que presenta quauques patrons de conjugason plan diferents deus qui caracterizan los autes dialèctes occitans, mei que mei au preterit e a l'imperfèit: au lengadocian cantèri, cantères, cantèt, cantèrem, cantèretz, cantèron la koinè gascona qu'opausa cantèi, cantès, cantè , cantèm, cantètz, cantèn.
Lo mèi june dishut a son pair : « Se'n va temps que sigui mon mèste e qu’augi de l’argent. Fau que pusqui me n'anar e que vegi peís. Partatjatz vòste ben, e balhatz-me çò que divi auger. » – « Òc-ben, mon dròlle, dishut lo pair, coma lo vodràs. Sus un maishant, e seràs punit. » Epui, obrent la tireta, partatgèt son ben e ne'n hit duias porcions egalas.
« Non, mon dròlle, ne'n sui pas, respondut lo vielh, si lo hèdi atau, aquò’s que sui plen de jòia. Cantam e som urús, car am pro dequé, bota ! Que vulhes o non, fadrà que cantes tu tanben e que festeges damb nosauts, a causa que ton frair qu’èra mòrt es arreviscolat e tornat a la via. Aquò’s coma si venèva de nèisher : gèir èra perdut, anuit lo valà retrobat. » Version de Marmanda :
Lo pus joen digot a son pair : « Se’n vai temps que siqui mon mèste e qu’augi d’argent. Fau que posqui me n'anar e que vesi de peís. Partatjatz vòste bien, e balhatz-me çò que divi àuger. » – « Òc, mon dròlle, digot lo pair, coma vodràs. Sès un meishant, e seràs punit. » Pui, drubit una tireta, partatgèt son bien e ne’n hasot duvas parts egalas.
Desempuish quauques annadas, ua grop regionalista titolat Institut Biarnés e Gascon iniciat a la seguida de Joan Lahita, que pleiteja per ua fòrma de secessionisme lingüistic en tot considerar lo gascon com ua lengua distinta de l'occitan e que s'opausan a tot projècte culturau o administratiu qui designe lo gascon dab lo nom d'occitan.
Una autra rason d'aquela rompedura, segon çò qu'òm pòt legir dins las publicacions occitanistas e bonaudianas daus ans 1970, quò es le fait que la nòrma classica èra encara mau explicitada o mau definida per l'auvernhat, e mai qu'una part dau movement militant occitanista aviá de prejutjats infondats e una granda manca de compreneson sobre l'auvernhat .
La nòrma bonaudiana, que se definís ilha mesma coma escritura auvernhata unificada o EAU (escritura auvernhata v-unefiada, «eicritürà euvarnhatà vunefiadà»), es una nòrma lingüistica alternativa que fixa la lenga occitana dins sa varietat auvernhata e que fai concurréncia a la nòrma classica.
Ivan Petrovich Pavlov (nascut a Riazan, Russia en 1849 – mòrt a Leningrad, URSS en 1936) èra un fisiologista e psicològ rus guerdonat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1904 e lo primièr que descriguèt lo fenomèn ara conegut coma condicionament classic amb d'experiéncias suls gosses.
Se la granda majoritat de las lengas parladas dins lo mond son de lengas naturalas, que se son formadas espontanèament a partir d'estats de lenga anteriors, existís çaquelà tanben de lengas artificialas o lengas construchas, coma l'esperanto, lo volapük, l'ido l'interlingua, lo lojban, o encara lo klingon, que son estadas creadas conscientament per d'individús.
Per exemple, en gascon, podèm destacar d'usatges diferents: un usatge maritim (emplegat per Bernat Manciet, Pèire Morà, Halip Lartiga e d'autres), un usatge vasadés o girondin , un usatge lavedanés o bigordan , un usatge coseranés , un usatge bearnés o pus exactament una koinè bearnesa parcialament convergenta (emplegada pels Bearneses, coma Sèrgi Javaloyès e Eric Gonzales), sens doblidar l'aranés.
Atanben, i a un usatge composicional o sintetic: es lo gascon unificat, qu'existís coma projècte e qu'es practicat per certans autors (usatge personal e pionièr de Pèire Bèc, proposicions d'estandardizacion de Maurici Romieu, Alan Viaut e Andriu Bianchi) mas es pas generalizat ni acceptat dins l'usatge de totes los autors; donc podèm dire que l'usatge gascon actual e culte es en realitat encara pro diversificat, çò que mòstra que i a un escart entre lo projècte de l'occitan larg —amb sa modalitat gascona en gestacion— e l'estat de la lenga d'uèi.
Aranés e bearnés —sovent prepausat coma nòrma gascona generala mas pas gaire emplegat pels escrivans gascons non bearneses dins la literatura actuala— son dos usatges pro diferents, e l'òbra d'un escrivan màger de la literatura gascona contemporanèa, Bernat Manciet, coma las d'un sarròt d'escrivans gascons non bearneses, es pas estada escricha ni en una ni en l'autra.
A costat d'aquelas experiéncias de koinès, del costat de la nòrma classica, la volontat conscienta de fixar una varietat estandard en occitan es apareguda dins los ans 1970 amb las recèrcas dels lingüistas Pèire Bèc, Robèrt Lafont, Rogièr Teulat, Jacme Taupiac, seguits dempuèi los ans 1980 per Patric Sauzet.
En Bearn, los renaissentistas bearneses se senton pas gascons mas accèptan lo principi que parlan gascon; en aquel cas D. Sumien suggerís de téner compte de la tradicion de la koinè bearnesa e d'integrar d'unas de sas formas mai emblematicas dins la fixacion del gascon referencial (en admetent, eventualament, de formas doblas, segon una formula que se poirà fixar definitivament sonque après una concertacion larga).
La partida liquida se ditz plasma e es compausada en bèla part d'aiga; s'i tròban dedins de nombrosas familhas de proteïnas, que la mai representada es l'albumina, que desvolopan de foncions plan variadas: l'omeostasi osmotica, lo transpòrt de las substàncias, la regulacion de la coagulacion e d'autras; existisson a mai de dissolucions d'ormonas, electrolits e de gas.
En 1991 foguèt recompensat pel Prèmi Nacional d'ensag de las Letras Espanhòlas per son òbra Aproximació al Tirant lo Blanc; en 1997 recebèt lo Prèmi Prínci d'Astúrias de Sciéncies Socialas; en 1999 aguèt lo Prèmi Lletra d'Or per Quinze generacions d'una família catalana; e en 2000 lo Prèmi Nacional de las Letras Espanhòlas.
Aqueu periòde finau de l'Edat Mejana veguèt de descubèrtas novèlas realizadas per de matematicians arabis, persans ò indians coma lei demonstracions de la lèi dei sinus e de la lèi dei cosinus ò lo calcul de taulas trigonometricas d'una precision sensa precedents (12 decimalas per aquelei de Madhava e 16 per aquelei d'Al-Kashi).
Amb sa creissença basada sul comèrci internacional e la mondializacion de l'economia, s'es integrat a l'economia mondiala pel liure-escambi amb de barrièras o de las tarifas minimalas o nullas, una industrializacion orientada cap a l'exportacion, e una acumulacion granda d'investiments estrangièrs dirèctes recebuts, resèrvas de cambi e actius detenguts per de fonzes sobeirans.
Lo reticulum endoplasmic qu'ei un lòc de madurason de las proteïnas on lo lor plegament correcte qu'ei favorizat per d'autas proteïnas aperadadas chaperonas; aquesta foncion qu'ei hèra importanta puish qu'ua proteïna qu'ei ua cadena d'aminoacids qui pren ua forma complexa dens l'espaci (qu'ei aquesta forma qui permet d'assegurar la soa mission, quin qui sia).
Es estat president de l'Union per un Movement Popular, ministre d'Estat, ministre de l'Interior e de l'Amainatjament del territòri, ministre del Budget, ministre de l'Economia, deputat dels Nauts de Sèina, eurodeputat, president del Conselh General dels Nauts de Sèina, cònsol de Neuilly-Sur-Seine e conselhièr municipal de Neuilly-Sur-Seine.
Quauques fans de la purmèra òra que digón qu'aquèra arre-formacion avè per but de profieitar de la celebritat qu'Euronymous e Dead avèn autrejada au grop e au black metal per las loas morts violentas e peus incendis de glèisas qui avèn hèits (un reportatge qu'estó realizat per la television norvegiana sus aqueste subjecte) entà ganhar moneda aisidament.
En seguida, foguèt prepausada la conquista d'Albarrasí, pasmens aprèp qualques setmanas de sètge e d'atacas continuas amb dos fonèvols e un almanjanec, se descobriguèt una traïson a la Corona, orquestrada per Pèire Ferrandes d'Açagra, senhor d'Albarrasí, e Jacme se deguèt retirar.
Puèi, e gràcias a l'intervencion de sa maire, lo papa Innocenci III obliguèt Montfòrt a cedir la tutèla de l'enfant als Cavalièrs Templièrs d'Aragon e Catalonha, que son mèstre n'èra Guillem de Mont-rodon que recebèt l'enfant Jacme quand aguèt sièis ans.
Jaume I o Jacme I dich lo Conquistaire (en catalan: Jaume I el Conqueridor, en aragonés SLA: Jaime I lo Conqueridor, en aragonés GO: Chaime I lo Conqueridor, en latin Iacobus o Jacobus), nascut lo 2 de febrièr de 1208 a Montpelhièr, mòrt lo 27 de julhet de 1276 a Alzira , foguèt un sobeiran occitan, rei d'Aragon, comte de Barcelona e senhor de Montpelhièr a partir de 1213, rei de Malhòrca a partir de 1229 e de Valéncia a partir de 1238.
Signèt amb Loís IX, rei de França, lo Tractat de Corbeil , que li cedissiá totes los domenis qu'aviá en Occitània (franc de la senhoriá de Montpelhièr, lo vescomtat de Carladés e la baroniá d’Aumelàs); pasmens obtenguèt que los reis de França renoncièsson explicitament a tota pretension avenidoira sus Catalonha que poirián allegar coma descendents dels conquistaires de la Marca Ispanica.
Al moment critic, que los nòbles de Catalonha èran a mand d'entamenar una guèrra civila pel contraròtle de la sobeiranetat contra los d'Aragon, Jacme, qu'aviá pas que nòu ans, aconselhat pels cavalièrs templièrs, saupèt mestrejar plan biaissudament la situacion e prenguèt lo poder de la Corona.
Pendent l'exili faguèt mantun mestièr: ensenhèt de matèrias diferentas, musician violonista e saxofonista dins diferents grops de musica de recreança e classics, pagés experimental e creador de plantacions sens tèrra amb de solucions liquidas de la siá invencion, obrièr de fabrica, maçon, escrivan, poèta, e causas autras.
Pendent lo sieu exili e tanben amb posterioritat, Deulofeu percorreguèt mantun musèu, temple e monument de diferents païses ont, entre autras conclusions, deduguèt d'aver rescontrat l'origina de l'art romanic al sègle IX entre Empordan e Rosselhon, qu'èra l'origina de çò qu'el nommava lo segond cicle de la civilizacion europèa occidentala, aprèp lo primièr cicle.
Alexandre Deulofeu i Torres (L'Armentera, 20 de setembre de 1903 - Figueres, 22 de genièr de 1978) foguèt un politician catalan e un filosòf de l'istòria qu'escriguèt sus cò qu'el nomenava "Matematica de l'istòria", una teoria ciclica sus l'evolucion de las civilizacions.
Mannerheim, eròi de l'independéncia del país en 1918, foguèt nomenat president lo 4 d'agost de 1944 principalament pr'amor qu'èra l'unica figura amb pro de prestigi tant internacional coma nacional per ocupar lo pòst, al mitan de la Segonda Guèrra Mondiala e de la guèrra contra l'Union Sovietica.
Qu'ei mentavuda peus istorians Erodòt e Maneton dab lo nom que li coneishem qui nse condan qu'auré venjat la mort deu son hrair e espós en envitant los sons murtrèrs dens ua sala on los auré tots negats en la bèth plear dab las aigas deu Nil, abans de suicidà's peu huèc entà escapar ua auta conspiracion.
Lei Somalians definisson quatre sasons que son caracterizadas per lo cambiament dei vents dominants : jilal qu'es la pus seca, gu qu'es la sason umida principala ambé l'arribada de la mosson, xagaa qu'es la segonda sason seca de l'annada e dayr qu'es una sason umida ambé de precipitacions mens importantas qu'aquelei de la mosson.
Entre Omèr e l'apogèu atic, trapam l'epòca arcaïca mercada per la poesia religiosa o lirica; aprèp l'apogèu atic, serà l'epòca ellenistica amb de novèls desvolopaments de la poesia e lo vam del roman; puèi l'epòca romana qu'es pas tan graniva coma las precedentas mas porgís pasmens d'autors de tria.
Es la partida centrala de l'epopèia, precedida pel viatge del filh d'Ulisses Telemaque, que lo cèrca en Grècia e visita d'autres guerrièrs tornats de Tròia per n'aver novèlas, e seguida per l'arribada d'Ulisses a Itaca e lo mortalatge que fa dels pretendents, que manjavan lo sieu ben e volián obligar la reina Penelòpe a se prene un segond marit causit demest eles.
Lo primièr dels dos poèmas nos mòstra qualques setmanas de la guèrra que los Aquèus, segon lo mite, menèron contra la ciutat de Tròia, en Asia Menora, en consequéncia del raubatòri d'Elena, la femna del rei d'Esparta Menelau, per París, un filh del vièlh rei de Tròia Priam.
Los dieus son presents pertot dins l' Iliada e l' Odissèa, intervenon dins l'accion, se viran cap a l'un o l'autre dels personatges e dels camps en preséncia: aital, Atena es partidària dels Aquèus, mentre qu'Afrodita ten pels troians; la primièira ajuda Ulisses a maites moments, subretot quand es tornat a Itaca, mas l'eròi a patit fòrças espròvas de Poseidon perque lo Ciclòp qu'a nafrat èra lo filh d'aqueste.
Dins las primièiras tragèdias, davant lo còr -que representa la collectivitat, ciutat, guerrièrs.- i aviá pas qu'un actor, puèi i n'aurà lèu dos, puèi tres e mai; aital, d'una accion simpla amb de partidas cantadas pel còr fòrça amplas se passa parallèlament a una intriga pus complèxa e a la presa en compte de la psicologia dels personatges.
La poesia elegiaca grèga, del sieu latz, es d'en primièr guerrièira (li dison elegiaca a causa del mètre qu'emplega e non dels contenguts qu'aquel mètre servirà d'exprimir dins los latins. Veire Literatura latina), amb Tirtèu d'Esparta e Teògnis de Megara, o politica e morala amb Solon d'Atenas.
Lo primièr membre documentat de la familha Trencavèl es Aton I, que foguèt vescomte d'Albi a l'alba del sègle X. Seguiràn cinc generacions de vescomtes d'Albi per descendéncia dirècta: Bernat Aton , Aton II , Bernat Aton II , Aton III e Bernat Aton III .
Aital dempuèi son accession al poder se produsiguèron d'eveniments que li foguèron plan favorables; lo politician ucraïnian Víktor Ioshchenko foguèt victima d'una temptativa d'enverinament en 2004, lo financièr Mikhaïl Khodorkòvski se vegèt empresonat en 2005, la jornalista Anna Politkòvskaia moriguèt assassinada en 2006, l'ancian agent del KGB refugiat a Londres, Aleksandr Litvinenko, moriguèt enverinat, e puèi las cantairas de Pussy Riot foguèron empresonadas en març de 2012.
Dempuèi son eleccion ensagèt de reconstruire la poténcia e influéncia de l'anciana Union Sovietica en intervenir mai o mens dirèctament dins las politicas dels ancians païses satellits, subretot en Chechenia e mai recentament en Ucraïna, çò que generèt la crisi politica entrainada per las manifestacions proeuropèas sonadas EuroMaidan.
A despart de la "tripla espada", lo simbèu de Pèir Desporrins en brembança d'un duèl on lo pair deu poèta e vençó tres adversaris, ua legenda que conta qu'en la vila de las Aigas Bonas, Desporrins, provocat, e mandè lo son serviciau a cuélher ua espada shens díser arren au son pair ; aqueste, mesfisèc, que seguí lo vailet, que demorè la fin deu duèl e urós de véder lo son hilh victoriós, que l'expliquè que l'avèva vengut venjar, avosse hèit òp.
Aprèp una terribla carestiá subrevenguda en 1769, l'Acadèmia de Besançon lança en 1771 un concors sul tèma seguent : « Indicatz los vegetals que poirián suplir en cas de carestiá a los que s'emplega comunament a la noiridura dels òmes, e quina ne deuriá èsser la preparacion. » Parmentier ganha lo primièr prèmi, davant d'autres concurrents qu'avián eles tanben redigit un memòri sus la trufa, pròva que l'usatge d'aqueste tubercul èra vertadièrament a l'òrdre del jorn.
D'efiech, lei conoissenças actualas sus lei religions precolombianas mòstran de diferéncias importantas e lei convergéncias dins lei practicas ritualas, l'arquitectura sacrada ò lei simbòls dèvon pas escondre lei diferéncias prefondas entre lei mites pròpris a cada pòble (mites de la creacion diferents, dieus diferents, celebracions diferentas, etc.).
Comprèn un ensemble complèt de mites que permetián d'explicar la creacion dau mond e sa fin Françoise Dunand e Christiane Zivie-Coche , Gods and Men in Egypt: 3000 BCE to 395 CE, Cornell University Press, 2004, pp. 67-68., l'estructura de l'Univèrs e dau mond fisic e l'òrdre sociau e politic.
Pasmens, lo 8 de novembre, en despiech d'aquel escàndol, Marie Curie recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia 1911 « en reconóissença de sei servicis per l'avançament de la quimia amb la descubèrta dau radi e dau polòni, amb l'isolament dau radi e amb l'estudi de la natura e dei compausats d'aquel element ».
La màger part dau personau se mobilizèt en favor de l'esfòrç de guèrra e Marie Curie participèt amb Antoine Béclère , director dau servici radiologic deis armadas, a la concepcion d'ambulàncias radiologicas permetent de realizar de radiografias dins la zòna dei combats, çò que permetiá de limitar lo desplaçament dei soudats bleçats.
Primièr abat d'aquel òrdre a l'Abadiá de Sant German d'Aussèrra, puèi a l'abadiá de Sant Victor de Marselha en 1361, foguèt elegit papa a Avinhon lo 28 de setembre de 1362 e d'unes lo veson coma lo primièr dels papas umanistas e un europèu de la primièra ora.
La populacion aborigèna foguèt estimada a entre 3,000 e 7,000 personas del temps de la colonizacion, mas foguèt gaireben avalida en 30 ans per una combinason de conflicte de guerrilha violenta amb los colons dita Guèrra Negra , de conflictes intertribals, e après 1820, l'espandiment de malautiás contagiosas per las qualas avián pas cap immunitat.
L'estat foguèt creat en 1803 coma colonia penala per l'Empèri Britanic per prevenir las revendicacions territorialas del Primièr Empèri Francés del temps de las Guèrras Napoleonencas; aperaquí 75,000 prisonièrs foguèron envejats en Tèrra de Van Diemen abans que la deportacion cessa en 1853.
Quar la operacio am ma es prostrada en nostre religio e en nostre temps de tot privada, entro que fort leu peric la sciencia de lu, e le vistigi de lu es ostat ; e no romasero de lu sino alcunas petitas descripcios en les libres dels Anics, lesquals mudero las mas, e endevenc ad aquels error e heyssitacios entro que son clausas las entencios de lu e es elonguada la forsa de lu e l'art.
E denant que ieu comense aquo, cove, fils, que aprenguatz que en aquest capitol es per terror aquo que es en le capitol primier de cauterizacio, e per aquo cove que sia en lu gran cautela, quar en la operacio laqual es en aquest capitol motas veguadas catz evacuacio laqual es am sanc a lequal esta la vida deves las aspersio de la vena o inscisio sobre l'apostema o aspercio de exsitura o puracio de la plagua o extraccio de sageta o incisio de peyra e a lor semblant.
L'origina dialectala e febusenca (lo manuscrit de Montpelhièr que porta las armas e la devisa de Fèbus) que he pensar a Lafont qu'aqueth texte non pòt pas estar d'origina clapassièra a maugrat qui lo son tèma qu'èra de grana actualitat per l'Universitat de Montpelhièr en ua tempora de desenvolopament de la çurgeria, mei que mei dens lo lo tribalh de Gui de Chaulhac e deu mètge reiau d'origina normanda Henri de Mondeville.
En 1619 que s’establí a Agen e quauques annadas arron, en 1639, que’u trobam dens l’armada au servici d’Adrian de Monluc, comte de Caramanh, governador deu país de Fois, de Donasan e d’Andòrra a l’escadença deu sièti de Fontarabia e de la presa de Salses.
Definitivament tornat a Agen, Corteta qu’i compausè la soa òbra teatrala barròca e a la mòda deus gosts literaris d’aqueth temps: ua òbra literària occitana estilistacament enqüèra a egalitat dab lo teatre francés qui l’èra contemporanèu, e qui conservam tres pèças dont ua, Sancho Pansa qu’ei ua pèça de maquinas.