polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Que's pòt simplificar en disent qu'ei au basquetbòl çò que lo polo qu'ei au hòquei sus pelosa ; aquò que vòu díser que lo pretzhèit deus cavaèrs qu'ei de gahar un balon provesit de cinglas de cuer, de'u se guardar (en bèth respectar la règla deu jòc qui vòu que lo balon e deu poder estar panat per un jogador de l'equipa advèrsa) e de l'arronçar dens un anèth apitat au cap deu camp advèrs.
Ròse o Roei / Rone (en alemand Rhone o en Valés: Rhone/Rotten, en francoprovençau Rôno, en francés Rhône, en piemontés Ròno) es un flume important d'Euròpa que nais en Soïssa e que raja en França e en Occitània abans de se getar dins la mar Mediterranèa.
La diferéncia es que lo mesocarp, que dins aquestes fruches constituís la part carnosa, qu'es la que se manja, dins l'amètla es una mena de pèl que se seca e se dobrís espontanèament, mentre que lo clòsc (constituit per la semença, qu'es çò que manjam de l'amètla, e l'endocarp, qu'es lo casquelh) es comestible, dins lo cas de l'amètla e ten marrit gost dins los autres cases.
Per celebrar sos vint e cinc ans de carrièra, convida los ganhants dels concorses en Itàlia per un recital ont interprèta d'aires tirats de la boèmia, a Modena e a Gènoa, puèi en China ; acaba aquela virada al Great Hall of the people a Pequin davant personas e recep una standing ovacion per las nòu contra-uts efectuats aisidament.
Per Luciano Pavarotti, l'annada 1990 representa una virada cap a una vertadièra reconeissença internacionala ; aquò debuta pendent la copa del mond de fotbòl en 1990 en Itàlia, lo tèma « Nessun dorma » del opèra Turandot de Puccini ven la cançon oficiala del campionat mondial.
Pasmens aquestes concèrts an pas qu'una portada caritativa ; permeton tanben a Pavarotti de s'exprimir dins un autre domeni que lo sieu : la varietat ; a cantat amb las mai grandas voses d'aquel mond Elton John, Zucchero, Céline Dion, Joe Cocker, Sting, etc., en tot, mai de 100 cantaires de tota mena .
Que s'obliga los Estats de distribuir los quatre #cent mil libres concedits a l'Assemblada generala a cadun dels abitants #que los récoltes n'an #èsser grêlées lo tretze de julhet darrièr, a proporcion de las pèrdas #qu'an essuyées, segon las estimacions fachas pels expèrts enviats de la part desdicha Estats.
Segon Dauzat e Rostanh, lo nom vendriá del nom d'òme latin Sellius amb sufixe latin -anum, puèi reculament de l'accent : auriá donat a l'Edat mejana quicom coma *Selha , amb -n- mut, donc *Selhà, puèi l'accent se seriá portat sur la primièra sillaba .
Aprèp que foguèssen trobats maites documents escampats dins lo lac de sa residéncia presidenciala que provavan de despensas colossalas (per exemple 30 milions d'èuros per de lustres-candelièrs en aur), una corrupcion enòrma e una susvelhança del mond de la premsa, de jornalistas e activistas ucraïnians creèron lo 24 de febrièr un sit sus Internet inspirat de Wikileaks e sonat YanukovychLeaks ont se pòt aver accès public a tota la documentacion recuperada.
En 1946, l'Assemblada Generala de las Nacions Unidas confirmèt los principis de Drech internacional reconeguts per l'Estatut del Tribunal e proclamèt la resolucion 96 sul crime de genocidi, que definís coma una negacion del drech d'existéncia a de grops umans entièrs, coma los grops racials, religioses o politics, en instant a prene de mesuras per tal de prevenir e de sancionar aqueste delicte.
La definicion de genocidi de la Convencion de 1948 es estada aculhida dins l'article 4 de l'Estatut del Tribunal Penal Internacional per l'anciana Iogoslavia, de 1993, per l'article 2 de l'Estatut del Tribunal Penal Internacional per Rwanda, de 1994, e per l'article 6 de l'Estatut de Roma de 1998, pel qual se creèt la Cort Penala Internacionala.
La plaça Joan Jaurés, conoissuda aperavans sota lo nom de Plan de Sant Miquèu, popularament afrancesat en La Plaine, es una plaça de Marselha que s'atròva entre lo baloard Chave e la Canabiera, en dessús de la linha de Tramway que parte de la gara de la Blancarda e que s'acaba a Noalhas.
Las parets, construidas en còdols e cairons ligats amb mortièr, èran cobèrtas de calç e pintadas e las pòrtas, las fenèstras, las galariás, las escalas, las cadenas de caire de las parets e torres principalas son de carrèus (pèira òcra de les Fonts, blava de Baixàs, grès, marbre roge de Vilafranca de Conflent, blanc e blau de Ceret).
Segon Dauzat e Rostaing, Sant Vincenç pòt èsser Vincens, nom latin d'un martir espanhòu dau sègle III o un monge de Lerins dau sègle V. Barbairargues ven del nom latin d'òme Barbarius, amb lo sufixe -an-icum; segon Hamlin, Barbairargues ven dau gentilici latin Barbarius, amb lo sufixe -an-icis.
En 1831, refugiat a Marselha, pròche la nombrosa comunautat italiana de la vila granda de Provença, fonda lo movement « Itàlia Joina » , derivat de la Carbonaria e inspirat per lo socialisme, que sa devisa es « Dieu e lo pòble », e que sa basa politica es l’union dei diferents reiaumes d’Itàlia e una republica democratica.
Après d’estudis de drech e una licéncia de filosofia en 1827, acomença d’afiermar, en còntra dau poder en plaça, que « la patria d’un italian non es Roma, Florença o Milan, mai Itàlia tot entiera, e aderís a la Carbonaria, associacion secrèta amb objectius politics, per afortir seis idèias e metre en plaça un plan d’accion.
Se pensa que lo primièr foguèt lo vescomte titular mas visquèt fòrça annadas a la cort castelhana amb lo rei Anfós VII de Castelha ont serà conegut coma Rodrigo González de Lara, e mai tard a la cort de Ferran II de Leon ont recebèt la senhoriá de Sandoval e foguèt a mai governador de Leon e pòrta estendard del rei; se maridèt amb Estefania d'Urgèl veusa de Fernando Garcíez, e daissèt pas de succession.
Antau, l'Edat dau Fèrre se caracteriza per l'utilizacion dau fèrre coma metau, utilizacion importada de l'Orient Mejan a travèrs de l'emigracion de tribús indoeuropèas , qu'a partir de 1200 aC començan d'arribar en Euròpa Occidentala e son periòde va fins a l'epòca romana e en Escandinàvia fins a l'epòca vikinga .
L'aferèsi, supression de la vocala iniciala del segond mot, E- d' Eulalia, remplaçada per la vocala finala del primièr, -a de Senta , dona, en partent d' Eulàlia, Aulàlia Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed.
Segon leis ipotèsis actualas, lo japonés es eissit dau protojaponés, una lenga preïstorica introducha en Japon per de populacions vengudas de Corèa entre lei sègles VII e III avC qu'es coneguda gràcias a de trabalhs de reconstruccion lingüistica realizat au sègle XX Leon A. Serafim, "The uses of Ryukyuan in understanding Japanese language history", dins Bjarne Frellesvig e John Whitman, Proto-Japanese: Issues and Prospects, John Benjamins, pp. 79–99.
Vastin Lespin (Pau, lo 6 de heurèr de 1817 - Pau, lo 21 de heurèr de 1897- en Francés Jean-Désiré -Vastin qu'èra lo son chafre- Lespy) qu'ei un deus màgers filològues occitans qui, dab l'ajuda deu paleografe e achivista deus Baishs Pirenèus , e harguè un diccionari bearnés e gramaticas bearnesas .
Era Guèrra Civila Espanhòla interrompec diuèrsi projèctes politics en qué participaue EV, çò de mès important des quaus ère un projècte d'estatut valencian qu'autrejaue ara Comunautat Valenciana actuau eth nom oficiau de País Valencian, en tot omologar-la atau ath rèste de nacionalitats istoriques.
Los auments de temperatura e la pluèja, son las alteracions mai frequentas e afèctan la nèu de tota qualitat: la nèu polvàs, per que aumenta de pes relatiu dins la superfícia fins al punt que los jaces inferiors la pòdon pas pus suportar; las grandas placas de nèu ventada, pr'amor que se trencan dins una linha dempuèi la quala la placa lisa; la nèu de prima o umida, per que aumenta sa fluiditat e lisa sus d'autres jaces de nèu endurcida, sense transformar, e tanben sul quite sòl, en se nomenant alavetz "avalanca de fons".
A mai de l'espessor de nèu e del gra de la penda existisson d'autres factors al traversar dels pendís expausats: lo pus important es l'existéncia de mantun jaç de nèu, que pòdon restar pauc coesionats, en rason de diferéncias de densitats e tanben de temperaturas, en causant dins aqueste darrièr cas la nomenada "fractura termica".
De 1667 a 1671 alternèt los sejorns a Sillery e las missions en Outaouais, a Chagüamigon (alh bòrd delh Lac Superior, près de la vila actuala d'Ashland en Wisconsin), enfin a Tionontoguen vèrs los Agniers (d'Iroqueses, sedentaris contràriament aus Algonquins, e que lhor lenga es d'una familha diferenta — que Nicolau coneissiá pas).
Es un cercaire de la teoria del lengatge literari, la teoria e l'analisi del tèxte narratiu, lo tèxte poetic, la retorica, la comunicacion, la teoria de la traduccion, lo tèxte jornalistic, lo discors politic e las paginas web, amb d'atencion particulara sus l'analisi transdiscorsiva de la literatura e d'autres discorses.
Se l'ipotèsi de Dauzat e Rostaing, Martinus + -iacum , èra solida, i auriá plan de derivats de tipe *Martinacus, *Martinanicus, Martinanus, etc, e n'i a pas, solament de noms coma Martigny, Martigné, Martigna, Martinhàs, Martinhargues, etc.
Mai d'un l'a identificat amb un filosòf epicurian, qu'auriá escrich tanben una òbra apelada Contra los mags e que seriá estat contemporanèu del filosòf Lucian mas aquela interpretacion es estada fòrtament responduda per de teologians e d'exegètas pr'amor que la filosofia fondamentala de Cèls seriá platonica.
Cal tanben reconéisser que la màger part de las citas d'Origèn (que segon los istorians correspondriá al nonanta per cent del libre de Cèls) son pas filosoficas senon de referéncias a las criticas e trufas de la religion crestiana que fa Cèls, barrejadas amb fòrça allusions al domeni de Cèls de la coneissença tota .
Las fòrmas ancianas son Villa quae dicitur Domnova en 1106, Dompnova en 1237, Ecclesia Beati Juliani quae ecclesia parrochialis de Domnova en 1269, Villanova Vallis Danie al sègle XIII, Domnobo en 1325-sègle XVII, Ecclesia parrochialis de Dompnova quae vix sufficit en 1347, Domnove appelée Laval Frège al sègle XVII, Donnove en 1787 .
Qu'anè a l'escòla en çò deus jesuistas puish qu'estudiè la medecina e qu'arrecebó lo títol de mètge a Saragossa en 1870, annada qui avó tanben de servir dens l'armada, en purmèr en Espanha durant las guèrras carlistas puish que ho mandat a Cuba en plea Guèrra deus Dètz Ans on avó de tribalhar com mètge dens la region de Camagüey dens condicions hèra insalubras e, en 1875, que tornè en Espanha malaut deu paludisme.
Santiago Ramón y Cajal (Petilla de Aragón, Navarra, lo 1 de mai de 1852 - Madrid, lo 17 d'octobre de 1934) que ho un mètge e un istologista aragonés de neishença navarresa qui realizè estudis suber las neurònas qui hon fondators per la neurologia e qui'u való l'autrejament de Prèmi Nobel.
Los passatges dels Pirenèus èran defenduts en 408 pels fraires Didim e Verian, amb de tropas compausadas per de colons, esclaus e trabalhadors, qu'èran pagadas per els los meteisses, mas aguèron de s'afrontar amb las fòrças de Constantin III, proclamat emperaire en Britània e en Gàllia, dirigidas pel filh de l'emperaire, Constant, que après èsser nomenat cesar per son paire, èra estat nomenat tanben august e aviá recebut lo govèrn d'Ispània.
Aqueles darrièrs foguèron los primièrs que crosèron los passatges occidentals e s'establiguèron en Astúrias e en Galícia; los Vandals èran devesits en dos grops, los Asdings e los Silinges; los primièrs, que crossèron los Pirenèus Centrals, anèron cap a Saragossa e puèi a Clúnia e s'establiguèron dins la region de Salamanca; los Alans s'establiguèron al sud dels precedents, en Lusitània; e los Vandals silinges s'establiguèron en Betica.
Sembla èsser qu'al començament las tribús dels vandulis e la dels lugis , amassa amb las dels silinges, omans, burs, varins , diduns, elvecons, aris o charins, manimis , elisis e naarvals correspondián a de grops pichons d'origina similara (encara que es pas segur que totas las tribús foguèsson de la meteissa origina) e integravan una branca del grop dels ermions , e se formèt apuèi un grand grop identificat generalament coma Lugions, que lor nom designava totes los pòbles components, quitament los vandals.
Los asdinges o victovals, dirigits par Rao e Rapte , foguèron pas admeses en Panònia , doncas avancèron cap a 171 en direccion de la zona mejana de la region de las Carpatas pendent las Guèrras Marcomanas, e d'acòrd amb los romans s'installèron dins la termièra nòrd de Dàcia.
Pasmens, l'evolucion foguèt l'aparicion d'un drech umanitari regropant lei tradicions umanistas ancianas, un ensems de tractats destinats a protegir lei victimas de conflictes , un ensems de tractats eissits de conferéncias sus la patz que se debanèron entre 1899 e 1907 sus lo contraròtle dei mejans e dei metòdes utilizats e l'ensems deis accions dei Nacions Unidas.
Aparegudas tre l'Antiquitat Auta per lei pus ancianas, definisson lo biais de començar una guèrra, lei mejans de combatre considerats coma legitims, l'estatut dei presoniers ò deis ostatges, deis ambaissadas, deis arbitres, dei combatents, dei civius, lei trèvas, lei tractats e lo biais d'acabar una guèrra.
Lei legendas persanas son represas per Calimchan e Zacara, ambé de païsatges sovent desertics e cauds, l'Egipte antica a inspirat l'empèri de Mulhorand, l'Asia a son omològue ambé lo continent de Cara-Tur, l'Africa Eqüatoriala a inspirat la jungla de Chult, e Maztica esplecha lei ressorsas e lo pòple nouvèu dei començament de l'America.
La popularitat dei Reiaumes Oblidats fuguèt tanben noirida per fòrça romans (especialament lei proesa dau famós eròi drow Drizzt Do'Urden o de l'archimagi Elminster) e de nombrós juecs de ròtle sus ordinator, coma Pool of Radiance, Baldur's Gate, Icewind Dale e Neverwinter Nights.
Se pòt determinar l'espècia, l'edat e lo sèxe d'una balena de bèc gràcias a sas dents: lor nombre e lor emplaçament dins la maissa indican l'espècia , las dents que la cavitat n'es emplenada indican qu'apartenon a un especimèn adulte, las que pòrtan de traças d'usança e que son sortidas de la gengiva apartenon a un mascle e enfin, las que son netas e que la pulpa n'es emplenada apartenon a una femèla.
La corrupcion quasi generalizada dau clergat dau periòde agravèt aquel afebliment dau dògma, çò que favorizèt l'emergéncia d'una generacion novèla d'intellectuaus nascuts pendent lo desvolopament de l'Umanisme que comencèron de tornar estudiar lei tèxtes sacrats per i trobar de solucions novèlas.
Al cap de quatre ans e mièg, s'estent pas ges acostumat a "la vie parisienne" e agent pres consciéncia de sa prigonda occitanitat lo jorn que l'Enric Molin li revelèt que lo que cresiá de parlar èra ni mai ni mens que la lenga dels trobadors, Maurici Andrieu decidís d'abandonar la medecina, de tornar al país, a Tolosa, e d'èstre comedian professional.
Una audicion a l'estacion regionala de l'ORTF li permet d'i trabalhar coma comedian en francés e en occitan, de far la coneissença de la cantaira occitana Jacmelina, que met en musica unes de sos poèmas, e un pauc pus tard de Rosina de Pèira e Martina que cantan la cançon tradicionala occitana.
Es a Niça, que i es coma intèrne cirurgical, que lo demòni de la scèna lo tòrna agafar, lo butant a daissar la cirurgia al profièch de l'anestesia, e a començar de far de teatre en amator amb lo Cercle Molière que li jòga, en 1967-68, dins sièis pèças en doas sasons : Le mariage de Figaro, de Beaumarchais , Le misanthrope, de Molièra , Le maître de Santiago, de Montherlant , La mégère apprivoisée, de Shakespeare, version Audiberti , La vie est un songe, de Calderon , e Lison, de Musset .
En 1479, los Franceses de Louis XI, comandats per Philippe de Crèvecœur de Fendasclas, an vencut pels Flamencs de Maximilien de Habsbourg (archiduc d'Àustria, e, per lo sieu matrimòni amb Ostal de Bourgogne, pòrti e comte de Bourgogne, comte de Flandre, pòrti de Brabant, èca.);
Segon las mapas ancianas e la mencion Eglise de Juviniac de la mapa de Cassini, sembla que se la comuna èra cultivada, i aviá tant vau dire pas de vilatge de Juvinhac fins a l'urbanisacion recentas, çò qu'explica la populacion extraordinàriament bassa au sègle XIX e pendent la primièira mitat dau sègle XX.
Al sègle XV, lo valencian gausiguèt d'un grand desvolopament literari, conegut coma lo Sègle d'Aur valencian, amb d'escrivans coma Ausiàs March, Joanot Martorell, Joan Roïs de Corella, Sor Isabel de Villena, Jaume Roig, Jordi de Sant Jordi e d'autres.
La sintèsi d'alcòls II e III es eglament possibla gràcias a una reaccion entre un reactiu de Grignard e un grop carbonil R R' , entre un alogenoalcan e un grop carbonil en preséncia d'un metau ò entre un alogenoalcan e un grop carbonil en preséncia de saus de cròme ò de niquèl .
En observar la Via Lactèa dempuèi la Tèrra, planeta que se tròba a un de sos braces d'espirala, aquela apareis dins lo cèl nocturne coma una faissa clara de lutz blanca que percor transversalament la vòuta celèsta entièra, ont se concentra un nombre d'estelas mai important que dins las autras parts del cèl e qu'apareis amb un aspècte leugièrament diferent en foncion de l'emisfèri dempuèi ont es contemplada.
Lo trach mai luminós tomba entre las constellacions d'Ofiuc, Escorpion e Sagitari, valent a dire en direccion del centre galactic; mantun autre ponch brilhant se dispausan al nòrd e al sud del centre, particularament la zòna constituïda pel Braç del Cicne, dins la constellacion de meteis nom, e dempuèi lo Braç de la Carena-Sagitari, dins la constellacion de la Carena.
En realitat, a causa del fenomèn de la precession dels equinòccis, aquesta inclinacion de la Via Lactèa varia sensiblament en foncion de l'epòca, aumenta o demesís se l'axe de rotacion terrèstre se sarra o s'alunha del quite selhatge de la Via Lactèa; a nòstra epòca, son inclinacion es en lenta mas constanta progression.
Diferentas classas sociaus que l'empleguèn dinc au dia de uei, despuish l'Inca Garcilaso de la Vega (escrivan perovian deu XVIau sègle descendent, au còp, de las noblessas inca e espanhòu) dinc a las comunautats indigènas e a l'oligarquia qui l'utilizava entà comandar los sons vailets quechoaofòns.
Duas importantas caracteristicas deu quíchoa que son, d'un punt de vista fonologic, las triplas serias de consonantas oclusivas (q, g, ch, e t qui tanben be poden estar glotalizadas o aspiradas), e d'un punt de vista gramaticau, l'estructura aglutinanta mercés a l'utilizacion de sufixes qui's pòden amassar e apielà's ; per exemple :
Per formar lo present, que cau remplaça la y de l'infinitiu per las desinéncias : -ni, nki, -an, -nchij, -yku, -nkíchij, -nku (respectivament per la purmèra persona deu singular, la dusau deu singular, la tresau deu singular, la purmèra inclusiva deu plurau, la purmèra exclusiva deu plurau, la segonda deu plurau, la tresau deu plurau).
Ua grana particularitat pronominala deu quíchoa qu'ei l'existéncia de duas purmèras personas pluraus diferentas : ua inclusiva (on l'interlocutor b'ei supausat pertànner au grop deus "nos" o deus "nosauts") e l'auta exclusiva (on l'interlocutor e demòra en dehòra deu grop deus "nos" o deus "nosauts").
Los parlars benasqués s'aplegan en duas varietats : la varietat septentrionau qu'ei parlada en cinc vilatges mes amont: Saunc , Benàs, Grist , Ansils e Sarllé mentre que la varietat meridionau qu'aplega los parlars de Solana, Castejón e deus autes vilatges dinca Bissagori de parlar quasi catalan.
En la varietat septentrionau deu benasqués, en continuacion dab los parlars gascons vesins de Luishon e d'Aran las a deus pluraus e de bèras formas verbaus que vaden e, com en catalan e en asturian centrau (Benasqués septentrionau: Les franseses se'n tornen ta París, Benasqués meridionau: Las francesas se'n tornan ta París).
Ansin, venguèt pauc a pauc un estat distint que capitèt de resistir ais invasions barbaras dau sègle V. Inicialament simpla continuacion de l'Empèri roman, l'Empèri se transformèt pauc a pauc per venir l'Empèri Bizantin qu'existèt fins a 1453 e la presa de Constantinòple per lei Turcs.
Per aquesta rason, se li aponde totjorn un autre tipe de memòria, fòrça mai lenta e economica mai subretot capabla de conservar las donadas que i son inscrichas per un temps indefinit: aquesta es sonada memòria de massa; es constituida en general per de discs magnetics (existisson pasmens de produchs compausats de memòria solida - aquela qu'es utilizada per las RAM - mai aquestes dispositius son fòrça costós e s'utilizan mai que mai dins de domenis medicaus o militars).
Qu'i obtiengó las favors de l'Elector de Hannover e que comencè a escríver las soas òbras literàrias : memòris, descripcion geografica e lo son famós Dialòg dab un sauvatge ; que's tracta d'ua discussion fictiva enter eth (en vertat un eth fictiu qui pòrta lo son nom e qui dehen ironicament los punts de vistas europèus e catolics) e un indian uron aperat Adario.
Una persona granda, aguent la pèu palle, lei peus color fuec o paille, leis uelhs avelanas o blaus, parlant lentament e aguent un atrach per la magia o lei joièus vendrà dau nòrd de la Costa deis Espasas, alora qu'au Calimchan lei gents auràn una pèu mai moreta e lei peus majoritariament negres.
Entre leis inondacions pus murtrieras, se pòdon citar aquelei de 11 apC a l'origina de la casuda de la dinastia Xin, de 1034-1048 qu'entraïnèron la destruccion de la mitat de la produccion agricòla dei províncias septentrionalas de China, de 1344 que favorizèt la revòuta Ming còntra la dinastia Yuan, de 1642 que destruguèt Kaifeng , de 1887 que tuèt entre e d'abitants, de 1931 que tuèt entre un e quatre milions de personas e de 1938 que tuèt entre e abitants.
Per lor color e espectacularitat, los glòbes s'utilizan dins d'eveniments coma concèrts, fèstas, fièras e inauguracions o espòrts, en los desliurant de manièra massissa dempuèi la tèrra o largats al public dempuèi amont o mejançant explosions amb de desliurança de confeti o d'autres elements.
En 1819 Sismondi critiquèt dempuèi un punt de vista pessimista e revolucionari los efèctes de la revolucion industriala, pr'amor que considerava que la concurrència liura (la possibilitat que totòm accedisque amb las meteissas condicions al mercat) produsiá pas d'armonia dels interèsses o d'egalitat de las condicions, senon la concentracion progressiva de las fortunas, que se'n derivarián las crisis de superproduccion que, al luòc de melhorar la situacion dels obrièrs, l'empejoravan.
Al delà, las legislacions dels govèrns britanics afavorissián l'esplecha sociala e l'injustícia, per exemple, a travèrs la reforma electorala de 1832 que redusiguèt considerablament lo cens de votants, la lei d'indigents de 1834 e d'autras leis suls meteis collectius que dins la practica donavan de man d'òbra semiesclava als fabricants.
Tota la primièra mitat del sègle XIX veguèt sorgir de doctrinas nombrosas sus la reforma sociala que diferisson radicalament de las utopias renaissentistas e de las efusions sentimentalas del sègle de las Luses, fondamentalament pr'amor que los autors novèls se trapan amb un problèma que lors predecessors avián pogut pas imaginar: las consequéncias socialas catastroficas de la Revolucion industriala.
Fins al sègle XVIII, l'evolucion demografica pòt pas qu'èsser estimada; la basa mai importanta per aquelas estimacions es constituïda, per la partida dicha «anciana» del canton, principalament pels recensaments dels fuòcs , e per l'actual Jura del Sud a partir de las listas de familha e de tropas establidas per la principautat episcopala de Basilèa.
Una epidèmia de dissentariá, qu'en 1750 dalhèt 5% dels abitants , determinèt fins en 1800 env. una creissença mendre que dins los cantons vesins ; perceptibles après 1760, los efièches de l'epidèmia foguèron interpretats coma simptòma d'un despoblament creissent e possèron las autoritats, en 1764, a realizar un primièr recensament.
Dins la Nauta-Argòvia del sègle XVIII, la penetracion de l'industria a domicili se manifèsta per una densitat de populacion relativament nauta; l'emmental - amb una edat noviala un pauc mai bas e una feconditat superiora a la mejana - enregistra los mai grands excedents de naissenças, una densitat de populacion maximala e una emigracion constanta .