polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Sergei Mikhailovich Eisenstein/Eizenshtein o Sergejs Eizenšteins (nascut a Riga lo 23 de genier de 1898 - mòrt a Moscòu l'11 de febrier de 1948) foguèt un cineasta leton e rus que tenguèt un ròtle majorau dins la cultura de l'URSS e dins l'istòria dau cinèma.
Venècia, o pus rarament Venèsia (Veniso, Venèsi en grafia mistralenca; Venezia en italian; en venèt, formas esitantas coma: Venexia / Venessia / Venesia / Venezsia) es una granda vila del nòrd-est d'Itàlia sus la còsta adriatica; es la capitala de la region de Venèt e de la ciutat metropolitana de Venècia.
Los colons angloescandinaus, en s'installar subre una grand part del territòri conegut uèi jol nom de Normandia, adoptèron lo dialècte d'oïl dels abitants de l'anciana Neustria, en tot balhant a la lenga una cèrta color e en l'enriquir de tèrmes eissits del noroèc o de l'anglosaxon dins mantun domeni.
Un dei jogadors, Jacques Glassmann que foguèt tocat per un dei jogadors marselhés, Jean-Jacques Eydelie per manejar la resulta de la partida entre lei marselhés e lei valencianés e, subretot, assegurar lo tractament fisic e empachar sei nafraduras, dei jogadors l’Olimpic, una setmana avans la partida en finala de Liga dei Campions davant lo Milan AC.
En 1562, los catolics, jol cap de Blasi de Monluc, tornèron contrarotlar la vila aprèp un brèu sètge e de memòria ont foguèron tirats prèp de uèi cent còps de canon contra la punta extrèma de la ciutat -nomenada lo castèl- e qu'èra separada de la vila per un valat prigond e de defensas eficaças.
Al començament del sègle XIX: Rabastens prenguèt son aspècte d'uèi: los valts foguèron aterrats per ne far de passejadas e Liças, un pont suspendut foguèt bastit sus Tarn en 1835 e la faciada de Nòstra Dòna del Borg foguèt acabada amb l'apond d'una segonda torre.
Las descobèrtas de las sciéncias faguèron que a l'acabar del sègle XIX, e al començament del sègle XX, se poguèsse crear un còrpus que la cosmologia, alunhada de las especulacions dels sègles precedents, se carguèsse de contengut scientific, basat sus las descobèrtas en astronomia, teoria de la relativitat e mecanica quantica.
Capitala dau país despí la sieua independença, Bogotà es lo sèti dei organes politics pus importants de Colómbia, valent a dire lo palais Nariño qu'es la residença dau president de la Republica, lo Congrès qu'es lo parlament e lo Palais de Justícia que compòrta la Cort Suprèma, la Cort Constitucionala, lo Conseu d'Estat e lo Conseu Superior de la Magistratura.
Loís Abric (Louis Sulpice Abric a l’estat civil; nascut lo 28 d'octobre de 1886 a Lunèl e mòrt en 1953) èra un poèta fornièr qu'escriguèt la màger part de sa produccion en provençal mas fòrça mens dins lo parlar montpelhierenc del país de Lunèl, lo siu breç.
La data e lo luòc de naissença de Cervantes foguèron l'objècte de mantas controvérsias, pasmens actualament se pensa que nasquèt a Alcalá de Henares que lai foguèt batejat e per çò qu'es de la data, se pensa que foguèt lo 29 de setembre, jorn de l'arcàngel Miquèl que la tradicion del país fasiá donar als nenons lo nom del sant del jorn que naissián.
Escriguèt tanben los Romans exemplars , que lor tòca èra de mostrar la morala d'aquela epòca e d'autres romans coma La Gitanilla, El amante liberal, Rinconete y Cortadillo, La española inglesa, El licenciado Vidriera, La fuerza de la sangre, El celoso extremeño, La ilustre fregona, Las dos doncellas, La señora Cornelia, El casamiento engañoso e El coloquio de los perros.
Participèt, malgrat que patiguèsse de fèbre, a la batalha de Lepant lo 7 d'octobre de 1571 dins l'armada de Joan d'Àustria, ont i foguèt nafrat per un bocin de plomb que li seccionèt un nèrvi del braç, çò que li faguèt pèrdre la mobilitat de la man esquèrra, rason per la quala lo coneguèron amb l'escais-nom del manpòt de Lepant.
Uei lo dia los libes telefonics e la toponimia argentins que muishan hèra de noms occitans, mei que mei de Bearn e de Gasconha , e aquesta comunautat qu'a provesit l'Arriu de la Plata e lo Còne Sud de mantuns ciutadans destacats : escrivans, òmis politics, jogadors de fotbòl e de rugbi, cantaires e quitament dus caps d'estat.
En Bearn, duas pastoralas que tractèn lo tèma de l'Argentina e de l'emigracion: en 1997 la "Pastorala de Pueyrredon" a Lana en Varetons e, en 2006, la "Pastorala de Monenh, deu Bearn entà las Americas" escrivuda en bèth amassar ua garba de letras d'immigrats.
Lo generau e president Justo José de Urquiza lo mandè alavetz fondar ua colonia a San José, província d'Entre Ríos on e's carguè de l'administracion, de la logistica e da la justícia per detz annadas, abans de tornar préner la soa cadièra de professor en tot publicar de contunh un sarròt de libes sus l'istòria argentina.
Alèxi Peiret (en castelhan, Alejo Peyret, Sèrra Casteth, l'11 de deceme de 1826 - 1902), escrivan occitan, engenhaire agronòm e professor d'istòria bearnés qui s'estremè en Argentina per'mor deus sons engatjaments dens la Revolucion de 1848 e de la soa oposicion au regim deu III empèri.
Mommsen desvolopèt una longa carrièra coma professor universitari, en ocupant successivament la cadièra de Drech roman de l'Universitat de Leipzig lo 1848, carga que perdèt per las siás activitats politicas en sosténer als monàrquics davant dels republicans, malgrat que s'afrontèt posteriorament amb los primièrs en protest per las siás violentas represalhas contra los segons.
Mommsen foguèt nomenat delegat del Landtag, assemblada representativa de Prússia dintratz 1863 e 1866, en venent posteriorament delegat del Reichstag dintratz 1881 e 1884, inicialament pel partit de dreta Deutsche Fortschrittspartei, posteriorament pel Partit Liberal Nacional e fin finala al Partit Secessionista, en s'opausant durament a las idèas socialas de Otto von Bismarck.
Per exemple, quand un anticiclòn se raprocha dei còstas atlanticas, entraïnan la formacion d'un important corrent d'aire en rotacion orària qu'expulsa lei massas d'aire nòrd-italianas vèrs la Mediterranèa entraïnant la formacion d'una depression dins lo Golf de Gènoa e la formacion de mistrau e de tramontana en Occitània.
La làmia tigre a una dieta variada, e per aquesta rason cal que siá capabla de virar dins l'aiga aisidament quand es a caçar, mentre que lo vedèl de mar , que caça de flòtas de peisses coma los vairats e los arencs possedís un larg lobe inferior que li permet d'aténher una velocitat mai importanta e aital o ajuda a gardar ritme amb sas predas que nadan lèu.
Las làmias comprenon d'espècias que van de la làmia pigmèa de la talha de la man, Euprotomicrus bispinatus, una espècia de mar prigonda que sonque mesura , a la làmia balena, Rhincodon typus, lo peis lo mai gròs, que pòt aténher una longor d'aperaquí e que, coma las grandas balenas, manja pas que plancton en s'alimentar per filtracion.
Sus la faça nòrd de las Alèias, se tròba l'ostau de Pontac, qu'a apartingut a un grand magistrat bordalés au XVII siègle ; coma l'ostau de retrèita, aujut tanben a un moment la foncion d'otèl ; veiràn tanben l'anciana escòla de gojats daus Maristes, apui un ostau dau XVII o XVIII siègle.
Per contra, los molins d'aiga an milhor resistat : molin dau Pas d'Aubiac , molin de Ròcacava (sembla lo mèi ancian, d'origina medievala ; sonque las parets damòran, damb lo canau de huita), molin de la Moliata , molin dau Luc , molin daus Quate Sòus .
Nombrós son los toponims occitans a Verdelais : Graus, Pujòus, Vaura, lo Rodèir, la Moliata, la Nausa, los Paduenc, Borrilhon, la Boishèira, Vernilha, Sarra la Co a, la Rama, Bòsc Grand , Pantòc, lo Luc, lo Cròs de Vertulh, la Graveta.
Es tanben lo territòri istoric del pòble breton, un pòble celtic installat dins aquel país dempuèi lo sègle X. Veniá de l'illa de Bretanha, nom ancian de Grand Bretanha e arribèron sus las còstas d'Armorica, embandits per las invasions successivas del lor país d'origina, devèrs l'an 900 ap.
Ganecha (sanscrit : े ; tanben conegut com Ganapati -sancrit : ि - o Vinaika - sancrit : िा) qu'ei un deu màgers dius Indians, venerat universaument peus indó e mei enlà per cèrtes jaisnistas e bodistas (e, mei enlà d'Índia, en Indonesia, Tailàndia e Cambòtja.
Abans de venir la primièra femna a ocupar la carga de Primièr Ministre, èra considerada l'aliada mai importanta del menaire de l'oposicion Víktor Ioshchenko, qu'èra estada sa deputada del temps qu'el èra estat Primièr Ministre, e tenguèt una preséncia plan fòrta durant las eleccions presidencialas d'Ucraïna de 2004.
Franc de las siás accions patogènas, en realitat lo lach acidificat se transforma en derivats del tot al tot comestibles e de bon manjar, qu'unes que i a ne son quitament e d'un biais pro particular e singular utils a l'organisme uman, coma lo yogurth idem iaort o lo kefir, que ne son sonque una seleccion, una tria de lach acid fermentat (que lai n'es a de mai provocada l' acidificacion mas tot parièr se ne poiriá escaire naturalament e espontanèa, normalas, amb paciéncia o viraman).
E quitament se uèi lo dia, lo rescontre amb un animal da lach n'es d'aquest'ora'ndavant cada còp mens frequent demest las generacions mai joves, n'èra pr'aquò sonque d'unes desenats d'annadas a lo sol e unic tipe de lach consomat, quora distribuit pel pastre quora per molza d'animals directament elevats (dins fòrça ròdols èra acostumat de tener, aver o servar una feda o una cabra en cortil, e quitament dins los centres abitats, tot simplament e mèra, per la fornitura quotidiana del lach).
En consequéncia es lo lach, coma lo pan e mai caracteristicament qu'aqueste, un aliment fondamental, indefugible, irrenonciable e insubstituible de totas las edats, dempuèi lo nenon que popa sa maire fins al vièlh que per de rasons divèrsas se tròba sens cap d'autra alternativa per s'alimentar, en passar per totas las fasas en que se n'assumisson los contenguts plan importants de calci e de proteïnas, de vitaminas, de sucres e de grassas.
E ne demòra tot parièr d'impossible oblidar o quasi, per totes los que los se poguèron conéisser e gostar o tastar, lo remembre del gost o la sabor incomparables e de subremal confondre , o la siá tebesor idem la siá nolor o quitament e mai simplament la siá quita decoracion crumosa, d'un veirat de lach tot bèl just molzut.
Las bacterias presentas dins lo lach crus non refrigerat, se multiplicavan de fach pro d'aviada, rapidament, en lo se tornar lèu pus cap comestible: d'unes tipes, d'unas menas de bacterias lo se fan venir d'efièch lèu-lèu acid e coagular quand d'unas autras pòdon quitament causar d'unas malautiás per los que lo s'ingerisson .
Los animals n'optimizan atal las "potencialitats" dels capi di latte e per la femna ne son la quita origina de la foncion de noirissatge, çò es l'activitat de la noirissa o maire noirissaira, que fornís de lach a de pichons non sius amb una produccion gaireben ininterrompuda pendent tot lo cors de la siá edat fertila.
En setembre de 1928 èra a realizar d'experiéncias de tota mena dins son laboratòri e, en espepissar sas culturas abans de las destruire, remarquèt que la colonia d'un campairòl èra espelida espontanèament, coma contaminacion, dins una de las placas de Petri semenadas amb de Staphylococcus aureus.
Regardant lei pòbles tradicionalament installats unicament dins lei regions aridas, lei principaus son lei Moros, populacion araboberbèra « blanca » vivent dins lei regions occidentalas, lei Toarègs, pòble berbèr nomada demorant dins lei regions septentrionalas de Mali e de Nigèr e lo sud d'Argeria e lei Tubus, de nomadas que son airau tradicionau s'estend dau nòrd de Chad au sud de Libia.
Pasmens, coma pendent l'Antiquitat, lei relacions foguèron pas totjorn pacificas amb plusors intervencions dei dinastias de Magrèb per s'assegurar lo contraròtle d'aquela manna (destruccion dau Ghana medievau en 1076 per leis Almoravids ò de l'Empèri Songai per Marròc en 1591).
Aquestas enquèstas desbocan sovent sus l'elaboracion d'atlàs lingüistics, permetent de distinguir las diferéncias entre dialèctes gràcias al traçat de frontièras entre traches lingüistics, frontièras apeladas isoglòssas; una autra tecnica descrivent aquestas diferéncias d'un biais mai subtil es la dialectometria, o mesura quantificada de las oposicions entre mantun punt de la mapa dialectala.
Que s'a parlat per annadas d'esclaus a maugrat qui, en Egipte, las creishudas de Nil que deishavan temporas qui lo pòble non podèva pas tribalhar ; de mei, que sembla que dens la religion d'aqueth pòble, la bastida de la piramida qu'èra un element de conservacion deu son rei qui devèva estar lo quite rei qu'avore dens l'aute monde.
Que ho bastida a l'entorn de -2560 e qu'ei la mei vielha deu complèxe funerari de Giza qui compta tanben, enter autas causas, las duas autas mendras e mei recentas piramidas de Khafra e Mikerinòs, l'esfinx, las piramidòtas de las reinas, los mastabas deus nòbles e mantuns autes bastiments.
Mandèt un telegraf a Lòrd Carnarvon per tal que venguèsse, e lo 23 de novembre de 1922, acompanhat de Lòrd Carnarvon, la filha d'aqueste, e d'autres in attendance, Carter faguèt la celèbra "pichona bèrca dins lo canton en naut a man esquèrra" de la dintrada, e aital poguèt espinchar dedins gràcias al lum d'una candela e veire qu'una bèla part dels tresaurs d'aur e d'ebèn èran encara en plaça.
Probable se sentiguèron entitled a agachar qu'avián investit fòrça temps, esfòrces e argent sul projècte pendent un bon nombre d'annadas - Es comunament acceptat que sas relacions e los agents del govèrn interessats per las descobèrtas èra agotada fins al ponch que la non-cooperacion tacita venguèt gaireben una segonda natura per Carter.
Comencèt a escriure plan jovenèla de filastròcas e de fablas pels mainatges, de poesias e racontes brèus, qu'a partir de 1933, fins a la debuta de la Segonda Guèrra Mondiala, foguèron publicats lèu dins mantuna revista de divèrsa natura (que se ne remembra Il Corriere dei Piccoli, Il Meridiano di Roma, I Diritti della Scuola, Oggi).
Son primièr libre foguèt de fach un recuèlh d'unas de sas istòrias de joventut, Il Gioco Segreto, publicat en 1941 que foguèt seguit, en 1942, d'un libro per mainatges, de títol Le Bellissime Avventure di Caterì dalla Trecciolina (reescrich puèi en 1959 jol títol Le Straordinarie Avventure di Caterina).
Los escasses filmes de Lee, particularament son ròtle dins Dintra lo Dragon produch a Hollywood, enaucèt los tradicionals filmes d'arts marcialas de Hong Kong fins qu'atenguèron un novèl nivèl de popularitat, preparant lo camin pels futurs artistas marcials e actors d'arts marcialas coma Jackie Chan, Jet Li, Chow Yun Fat, e Chuck Norris.
Après una revirada entre 1848 e 1850, larribada au poder dau cancelier Bismark va permetre de complir aquela politica per una tièra de conflictes còntra Danemarc per un afaire de frontieras, còntra leis Austrians en 1866 per eliminar Viena de la gestion intèrna dAlemanha e còntra França per assegurar lunitat deis estats dau nòrd protestant amb leis estats dau sud catolic.
Alemanha , oficialament la Republica Federala dAlemanha , es un país dEuròpa enviroutat per la Mar dau Nòrd, Danemarc e la Mar Baltica au nòrd, per Polonha e la Republica Chèca a lèst, per Àustria e Soïssa au sud e per França, Luxemborg, Belgica e lei Païses Basses a loèst.
En 2001 foguèt temporàriament vicepresident del Conselh de la Lenga Occitana, puèi foguèt menat a abandonar sas responsabilitats dins aquel organisme , pr'amor que preconizava publicament de formas en contradiccion amb las preconizacions oficialas del Conselh, en particular sus l'"-e" finala de sosten e sul jonhent.
Robèrt Lafont (de maniera completa Robèrt August Cesar Lafont, en francés Robert Lafont) (Nimes, 16 de març de 1923 – Florença, Itàlia, 24 de junh de 2009) èra un intellectuau occitan e pus particularament un lingüista, un escrivan, un istorian, un especialista de la literatura e un teorician politic.
Aquesta idèa d'un memorial, suggerida en 1923 per Doane Robinson, que vendriá puèi lo director de la Societat Istorica del Dakota del Nòrd, foguèt aprovada pel govèrn federal e l'Estat en 1925 amb la tòca d'atirar de toristas dins una region en dificultat per tal de potenciar l'economia dels Blacks Hills.
Lo monastèri conten un important musèu devesit en tres seccions diferentas: la seccion preïstòrica, ont son expausadas divèrses trobadas arqueologicas de la quita montanha de Montserrat; lo musèu de l'Orient Biblic, amb de material arqueologic ligat a la Bíblia, e la pinacotèca, amb d'òbras dels sègles XVI al XIX.
Pamsmens, l'acceptèron pauc a cha pauc a causa de sa justesa scientifica e de l'agravacion dels escarts del calendièr julian (Prússia en 1610, Províncias Unidas, Alemanha, Soïssa e Danemarc-Norvègia en 1700, Reialme Unit en 1752 e Suècia en 1753).
L’èra ordinàriament utilizada amb lo calendièr gregorian es l’èra crestiana, es a dire « aprèp Jèsus-Crist » (Anno Domini en latin, locucion encara utilizada en anglés, lo pus sovent notada aprèp l’annada jos sa forma abreujada AD, e autres còps designada coma an de gràcia o an del Sénher).
Las atestacions ancianas son : Carcassonna civitas al sègle I abC; Oppida latina Carcasum Volcarum Tectosagum en sègle I apC; en sègle II apC; Colonia Julia Carcaso ; Carcassio en sègle IV; Castellum Carcassone en sègle IV; en sègle VI; Carcasone, Carcasonie, Carcassonne, Cartasoine als sègles XII-XIII; Carcasonia en 1210; Civitas Carquasone en 1240; Carcassonna en 1273; Calcassonne en 1373; Carquasona en 1380; Quarquasone en 1586; Carcasóuno .
Dins lo renaissentisme occitan, lo lingüista Loís Alibèrt prepausèt de renommar aquel ensems Massís Septentrional dins l'introduccion de sa Gramatica Occitana , pr'amor que pensava que se poiriá inclure los Païses Catalans dins Occitània, çò qu'auriá plaçat lo massís al nòrd de l'ensems.
Sota l'aflat d'Alexandre lo Grand, l'utilizacion dei dialèctes foguèt restancada, dau biais que lo monde grèc empleguèt la koinè, lenga comuna (es la significacion de l'adjectiu koinos, que donèt puei la famosa koinè occitana dei trobadors) eissida de mai d'un dialècte dau grope ionian-atic.
Segon una ipotèsi tradicionala, lo grèc antic auriá tengut aumens dos grands pòls dialectaus: lei dialèctes ionians qu'ocupavan lo gròs de Grècia a l'epòca micenèa e lei dialèctes dorians que serián venguts dau nòrd de Grècia o benlèu de Danubi (a travèrs deis "invasions dorianas", vèrs lo sègle IX avans lo Crist) per s'espandir puei dins una partida dau sud de Grècia, en fasent s'afondrar la civilizacion micenèa, e avans l'espelida dau grèc classic .
Lo dialècte dorian, originari de Dorida e dau grop dau grèc dau nòrd-oèst, s'installa dins de regions grandas de l'oèst e dau sud de Grècia a travèrs de migracions de populacions (es pas segur que se pòsca parlar d'"invasions dorianas" violentas, segon lei recèrcas istoricas pus recentas).
Lo mes de decembre de 1918 De Valera foguèt causit deputat al Dáil Éireann, e en març de 1919 foguèt nomenat cap del govèrn provisòri del temps del conflicte conegut jol nom de Cogadh an Neamhspleachais que durèt de 1919 fins a la trèva de 1921.
Khofo qu'èra lo hilh deu faraon Snefro ; a la soa mort que i avó divisions enter los sons hilhs qui s'acabèn dab la victòria de Khafra qui bastí la dusau mei grana piramida de Giza e dilhèu lo Gran Esfinx de Giza, medish se i a un debat per'mor de la semblança enter lo cap de l'Esfinx e l'estatua de Khofo trovada a Abidòs per l'egiptològ anglés Flinders Petrie.
Après un tròp brèu passatge per l'Academia de las Bèlas Arts en 1860-1861 amor d'aquesir las basas tecnicas de l'art pintural, tornèt dins l'ostal familial a Etten que lai se n'enamorèt de la siá cosina na Kate Vos-Stricker, filha de pastor e jove veusa amb un filh, mas ela li ne tornèt ges son amor.
Aprèp s'èsser fach pendent qualque temps amb na Clasina Maria Hoornik dicha Sien, anciana poesa trentenària e prenhs quand el la se rescontrèt , se n'anèt viure en pel nòrd del país, dins la Drenthe, territòri amb moltas torbièras mas tanben pacans e rafis mai obrièrs que los se retrachèt a boldre, tostemps ars del siu art flamejant.
La mediocritat dels sius resultats escolars se convencèt la familha que li trobèssen un emplec: l'oncle pairal en Vincent escaissat Cent 1811-1889, ja mercand el d'antiquitats, lo recomandèt en julhet de 1869 a la Casa d'art Goupil & Co, a la quala, per rasons de santat, aviá daissat son activitat a L'Aia.
Çò se ne menciona al sègle XIX d'un tal Vincent van Gogh pastor calvinista e paire d'onze enfants que practicavan mantuna activitat amb tres que fasián de mercants d'art mentre se ne sap qu'en Theodorus van Gogh 1822-1885 èra dempuèi 1844 pastor de Groot Zender, pichon país del Brabant, de 6000 estatjants.
L'ofèrta foguèt pas acceptada per lei Crosats en causa de divergéncias entre lei contingents diferents : lei Francés e lo rèi de Jerusalèm èran per acceptar, leis Italians èran còntra per poder crear una basa comerciala en Egipte e lo legat dau papa i èra tanben opausat car vouguèt establir l'autoritat papala sus la region.
Lo plancton marin ten aquò de particular que s'agís pas d'un grop taxinomic o filogenetic, mas representa un recampament ecologic d'organismes fòrt disparats apartenent a de gropes nombroses (animals, o zooplancton, vegetals, o fitoplancton, bacterias,.) solament definits per lor vida en mitan aqüatic, lor incapacitat de nadar orizontalament contra los corrents (se daissan saquejar al grat d'aquestes mas pòdon çaquelà efectuar de desplaçaments verticals) e lor posicion a la basa de cadenas alimentàrias.
Mei especificament suu plan politic, que's considera qu'au començament de l'Ancian Empèri lo poder qu'èra centrat sus la persona divina deu faraon e que chic a chic aqueth poder que ho partajat peus sons tanhent puish per la soa cort au punt de constituir ua concurréncia politica qui miè a la division politica qui marca la fin de l'Ancian Empèri.
Son paire, que trabalhava a la cort del Comte Esterházy, èra tanben pianista e violoncelista (soliá jogar dins l'orquèstra d'estiu d'Esterházy a Eisenstadt); organizèt de seradas de musica de cambra amb de musicians non professionals dels vilatges vesins, que sos vièlhs amics d'Eisenstadt i participavan ocasionalament.
Que ho arrebuda peu president Auriol e peu Papa Pi XII ; en Soïssa l'oligarquia argentina qu'empleguè la soa influéncia entà qui la vesita oficiau no hossi pas ua escaduda ; en Anglatèrra la reina que's las virè entà non la pas arrecéber, donc Evita n'i anè pas ; fin finau la consecracion qu'arribè dab lo viatge en Espanha on ho arrecebuda com ua reina per'mor lo dictator Francisco Franco insollat qu'avèva hèra besonh de l'ajuda d'Argentina.
En 1945 Perón que ho arrestat e detiengut dens l'Isla Martín García ; qu'èra quitament prèst a abandonar tot espèr de carrièra politica e a se retirar de la vita publica ; totun, los sons partisans que mobilizèn las massas e qu'obliguèn lo govèrn a'u liberar lo 17 d'octobre de 1944.
Segon Dauzat, Sant Matieu ven dau nom ebrèu de l'evangelista Matthaeus; segon Hamlin, Trevièrs es probablament un crosament entre lo latin e ancian occitan tres vias « tres camins » e *triviarum, mot de latin vulgar derivat dau classic trivium; lo vocable de la glèisa de Trevièrs es Sant Martin, mas lo vilatge a pres lo nom de Sant Matieu, nom de la localitat situada a proximitat e recipròcament.
Lo 4 de març de 1921, los Borges —la grand paternala, Frances Haslam, que los aviá unido a Ginebra en 1916, los parents, Leonor Acevedo e Jorge Guillermo Borges e la sòrre Norah Borges— s'embarquèron al pòrt de Barcelona sul batèu "Reina Victoria Eugenia" que los tornariá menar a Buenos Aires.
Defuntèt lo 14 de junh de 1986, pauc aprèp que se maridèsse amb María Kodama dins la vila de Ginebra (que Borges aviá designat coma "una de mis patrias" e que causiguèt, segon un comentari ironic, per tal que se vegèsse plan a la debuta de las enciclopèdias postumas), victima d'un cancèr epatic.
La lausa es d'una pèira blanca e aspra e dins la partida superiora s'i pòt legir "Jorge Luis Borges"; en jos es escrich en anglés ancian "And ne forhtedon na" que significa "Y que no temieran", al costat d'una gravadura circular amb sèt guerrièrs qu'an metut sos escuts e amb una espasa copada se dirigisson cap al combat -e a la mòrt-, una crotz pichona de Galas e "1899/1986".