polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Salvador Domènec Felip Jacint Dalí i Domènech, marqués de Dalí de Púbols foguèt un important pintre e escultor mas tot parièr dessenhaire e escrivan espanhòl ( de Catalonha. que n'escriguèt tanben - mai que tot dins sa joventut - dins la lenga d'en Joan Miró o'n Joan Salvat-Papasseit! ) del movement surrealista figuerenc, catalan, espanhòl e universal. inter. gala. ctic. sideral !
Fondamentalament crestians, los catars avián una lectura dualista del Novèl Testament, e destriavan doncas doas creacions: la vertadièra, es a dire la de las causas que son realament, aquela de Dieu, de l'esperit blos; la segonda èra la de las causas qu'an pas d'existéncia vertadièra, que i èra inclús lo monde vesedor, apariat al nonrés.
Se coneis pauc d'ela, pr'amor qu'es estada pauc estudiada, levat de l'estudi de Paul Sébillot, e tanpauc es pas emplegada dins los mèdias de comunicacion, encara que darrièrament i a agut de temptativas de la far tornar a la vida vidanta, coma lo grop Les Amis du Parler Gallo, associacion fondada en 1976, qu'a engendrat puèi los movements Bertaèyn Galeizz e Maézoe.
De la fin del sègle XV fins al sègle XVII, las Bahamas foguèron jos la sobeiranetat espanhòla, e mai se las illas, per la siá situacion estrategica en la rota maritima Euròpa e America, e per formar l'archipèla un autentic laberint insular, progressivament foguèron en se transformant en nises de piratas e filibustièrs, principalament angleses.
Se crei que la primièra tèrra ont desembarquèt en Cristòl Colomb dins lo Nòu Mond en 1492 foguèt l'illa de Sant Salvador, una de las pus orientalas de las Bahamas, cridada originalament pels arawak Guanahani, e pus tard Watling pels britanics, localizada al sud de l'archipèla de las Bahamas.
Promoguèt, a travèrs de la revista L'Avenç, una campanha per reformar l'ortografia de 1890 1891 e publiquèt qualques ans mai tard, en 1904, amb l'escrivan Jaume Massó i Torrents, un erudit que dirigissiá l'Avenç, e l'avocat e escrivan Joaquim Casas i Carbó, un Tractat d'ortografia catalana.
Partiguèt puèi a Badalona en 1911, per èsser professor a la cadièra de catalan (creada per la Diputació de Barcelona qu'èra presidida alara per Enric Prat de la Riba) e membre de la seccion filologica de l'Institut d'Estudis Catalans, que mai tard ne foguèt president, coma tanben de l'Institut.
Lo comandant francés acceptèt pas de se retirar, mas Washington ne tornèt fòrça conegut après que lo sieu relat del viatge foguèsse publicat en Virginia e Anglatèrra, essent qu'a aquesta epòca la majoritat de las personas anglofonas sabián fòrça pauc de causas de las tèrras situadas de l'autre costat dels Monts Apalaches.
Mercé a las sieunas relacions amb la familha Fairfax, un Washington de dètz-e-sèt ans foguèt designat coma pergaire oficial de Culpeper County en 1749, un bon trabalh amb un salari que li permetèt de crompar de tèrras dins la Val de Shenandoah, lo primièr de sos nombroses aquesiments a l'oèst de Virginia.
Max Roqueta collaborèt aital, cronologicament, e per las mai importantas d’entre elas, a las revistas seguentas: La Campana de Magalona , Le Nouveau Languedoc , Calendau , Trencavel , Occitania , Tèrra d’Òc , L’Ase negre , L’Avant-scène , Cahiers du Sud , Letras d'òc , Òc , Connaissance du pays d’oc , Folklore , Obradors , Vida nòva .
Lo poèta d'Argelièrs laissèt tanben fòrça tèxtes e documents inedits que probablament seràn publicats lèu per l'Associacion Max Roqueta, capitanejada per l'escrivan Joan Frederic Brun e gràcias tanben a Joan Guilhèm Roqueta que faguèt de recercas e d'escanerizacions dins lo patrimòni inexplorat de l'autor.
De genièr de 1928 a novembre de 1930, se nòta, dins Lou libre d’Aur dels Dissabtièrs, sa participacion als acamps e popianadas d’aquela gaia societat montpelhierenca, de cotria amb d'autres escrivans e intellectuals d'aquela epòca coma Renat Tulet, Josep Sebastià Pons e lo mèstre d’òbra L’Escotaire- Francés Deseuse.
La Comunautat Economica Europèa nasquèt, aprèp lo fracàs de la Comunautat Europèa de Defensa e lo succès de la Conferéncia de Messina, 1èr al 3 de junh de 1955, en seguida de la signatura del Tractat de Roma, lo 25 de març de 1957 al capitòli de Roma.
Segon Jean-Pierre Chambon dins sas Notes étymologiques et philologiques i a pas cap de rason de supausar que dins Eraur lo latin FISCU e derivats auriá pas agut lo sens qu'an pertot endacòm mai per designar de bens que relèvan del domeni public , mas una valor particulara que non sembla pas jamai èsser estat observada dins los tèxtes.
Dins la toponimia d'Erau, los noms de luòcs que remontan a FISCU o derivat en -ITIU — los que son coneguts unicament per las mencions latinas, indecidables, meses a despart — son ça que là precedits de l'article, çò que daissa entendre que se tracta de formacions qu'apartenon a l'epòca carolingiana .
D'autra part, una concentracion plan remarcabla d'aquels derivats toponimics de FISCU se daissa observar dins los entorns immediats de Montpelhièr: Fesquet ; lo Fesquet/Mas Fesquet ; Pont de Fescau - cal recordar que Juvinhac es descrit coma un fisc en 799 ; Fescau .
Creada artificialament sens tenir compte de las regions istoricas, èra facha a partir d'una part importanta del país lengadocian e probablament mens d'un tresen del territòri gascon vesin de Garona; recampava uèch departaments: Arièja, Avairon, Nauta Garona, Nauts Pirenèus, Gers, Òlt, Tarn e Tarn e Garona.
Entre 'quelas doas datas, Garait coneis plusors insurreccions contra l’impòst, la maltôte : le 1èr de junh de 1705, seguent l’exemple daus abitants de Limòtges, plusors centenas d’insurgents atacan los emplegats de las Bòrias genaralas e los uissiers, totes encharjats de levar l’impòst.
Las fòrmas ancianas son In loco vocitante Lotas vel in terminio de Marcugnano, comprene Macrignano en 951, Villa quae vocant Magrinianum en 1050, Decimale quod dicitur Magrianum en 1269, Alodium de Magriano, quae alio nomine de Villare Petri en 1521, Sainte Cécile, esglize ruinée, au terroir de Magrie en 1641 .
Après l'eliminacion de Pisa en 1284 , Venècia e Gènoa demorèron lei doas poissanças marchandas unicas de la peninsula e se partejèron lei zònas economicas : Alexàndria e lei rotas venent d'Asia e deis Índias per lei Venecians e la Mar Negra e lo desbocat dei caravanas d'Asia Centrala per lei Genoès.
Loccitan laissèt de traças importantas dins los documents en latin tre lo sègle IX e los primièrs documents escriches tot en occitan apareguèron a la fin del sègle X. Entre los sègles X e XV, loccitan foguèt la lenga dominanta dins la cultura, ladministracion e las sciéncias e sol lo latin li faguèt un pauc concurréncia.
Amb la pèrda progressiva de prestigi de la lenga e de tot estatut oficial, aquela tradicion grafica autoctòna se perdèt dins un periòde entre 1460 e 1530 segon las regions (mas tre la segonda mitat del sègle XIII dins lo Creissent; en Bearn per contra la tradicion de la grafia classica sesperlonguèt fins en 1789).
En literatura, malgrat la dominacion del francés sescriguèt e sestampèt fòrça en occitan durant tot lo periòde literari designat jos lo nom de barròc occitan amb dautors com Pèir de Garròs, Pèire Godolin, Bellaud de la Bellaudiera, Francés de Corteta, Joan Enric de Fondevila e Joan Baptista Fabre.
La nevada pus voluminosa jamai enregistrada en una sola jornada foguèt lo 27 de decembre de 2012 en Quebèc amb una precipitacion de , alara que sus un periòde de 24 oras lo recòrd es estat establit del 4 al 5 de març de 1971, amb una precipitacion de durant la famosa tempèsta del sègle.
Situat dins lo sud de Quebèc en Canadà, dins l'archipèla d'Hochelaga, al jonhent de fluvi Sant Laurenç e de la ribièira dels Outaouais, es delimitat sus sa riba sud per le lac Sant Loís, los rabeges de Lachine, lo bacin de la Prada e lo fluvi Sant Laurenç proprament dit.
La munucipalitat de Montreal s'estend sus , enclava las municipalitats de Montreal-Èst, Mont-Royal, Hampstead, Côte-Saint-Luc, Montreal-Oèst e Westmount e parteja de frontièras terrèstras dins lo West Island amb Beaconsfield, Baie-d'Urfé, Dorval, Dollard-Des Ormeaux, Kirkland, Pointe-Claire, Sainte-Anne-de-Bellevue e Senneville.
La familha èra versemblablament autrecòps devesida en las 5 sosfamilhas seguentas : † Desmatophocinae, † Kamtschatarctinae, † Imagotariinae, † Dusignathinae e Odobeninae, mas l'apartenéncia d'aquestas a la familha dels odobenidats demòra incerta fàcia als otariids e phocids.
D'aquela manièra, amb una carrièra professionala de pus de 30 ans, Vivián a acabat en essent una de las actrises de teatre e cinèma mai prolíficas de l'istòria, amb unas interpretacions que son anats dempuèi las eroïnas de las comèdias de Noël Coward e George Bernard Shaw a las protagonistas dels classics de shakesperians cossí Ofelia, Julieta o Lady MacBeth.
Puèi tre las annadas 1990 l'orquèstra se professionalizèt, per prene mai o mens sa forma d'ara : Danièl Loddo, autor e compositor, cantaire, crabaire, jogaire de diableton, Celina Ricard al cant, pifre e graile, Fabrici Rogièr a las clarigòlas, Sèrgi Cabau o Tederic Rogièr a las percussions, Paul Goillot al gimbri e als clavièrs.
La house pr'aquò coneis ara un succès renovelat, se pòt veire per exemple un reviscòl de la house primitiva dins lo movement tecktonik en 2007-2008, amb per exemple Mondotek, succès amorçat dempuèi la fin dels ans 1990 amb per d'unes la causida artistica d'un retorn a la font de la musica electronica de las annadas 70.
Aital, lo duò francés Daft Punk foguèt cap de fila emblematic de los de la scèna francesa French touch que causiguèron dins lo mitan de la musica electronica de s'aluenhar tre 1996 mai que mai de la tècno 90 eurodance per se tornar al disco e quitament de caps una synthpop primitiva coma la de Kraftwerk.
Durant lo sègle XIX a mesura que deveniá mens economic l'esclavisme pels europèus s'organizèt l'immigracion de "coolies" dempuèi Índia e China, Liban, Siria e mai dempuèi unas autras Antilhas e Veneçuèla qui trabalhavan coma man d'òbra de bas pretz dins lo sector dels servicis, gaireben en la meteissa situacion se trobèt l'immigracion de portugueses, del temps que los franceses refugiats dempuèi Haití ja abans la Patz d'Amians gaudiguèron de melhora situacion e mai se arribèron pas a l'estatut de la minoritat anglesa.
Quand se parla de constitucion non escricha dins un país, vòl pas dire qu'existiscan pas de leis dins aquel país que son contengut siá matèria constitucionala (es a dire, leis sus los dreits e libertats dels ciutadans, e sus la distribucion dels poders e institucions de l'Estat), mas pòt voler dire qu'aquestas leis son pas en un tèxte unic, elaborat d'un sol còp.
Tradicionalament se considera que lo pueg de Revolcadores qu'aparten au massís dau mesme nom, es lo punt culminant de la Region de Múrcia emb 2027 m ; mas dins las mesuras de las darrieras mapas dau SNIG lo pueg de Revolcadores figura emb 1999 m e una cima dau mesme massís, un pauc mai au nòrd, es pus elevada : Los Obispos emb 2015 m d'altitud.
Dins l'encastre de la Guèrra de Croàcia qu'èra a opausar Croàcia a Serbia, la question de la definicion dei frontieras entre lei diferentei comunautats de Bòsnia e Ercegovina entraïnèt una guèrra violenta qu'anava causar la mòrt d'aperaquí personas e lo desplaçament de dos milions de refugiats.
Dirigits per Radovan Karadzic e lo generau Radko Mladic, lei Sèrbes de Bòsnia, ajudats per l'armada federala dominada per lei Sèrbes, comencèron una politica de « netejatge etnic » per s'assegurar una continuitat territòriala ambé lo nòrd de Bòsnia e lei regions sèrbas de Croàcia.
En Bòsnia e Ercegovina, lei partits nacionalistas ganhèron largament l'escrutinh ambé 86 deputats per lo Partit d'Accion Democratica d'Alija Izetbegovic, 70 per lo Partit Democratic Sèrbe de Radovan Karadzic, 45 per l'Union Democratica Croata de Bòsnia e Ercegovina de Stjepan Kljujic e solament 37 per leis autrei partits.
Jigoro Kano vouguèt reculhir l'esséncia dau Jujutsu, un art marciau practicat per leis bushi e de cavalièrs pendent lo periòde Kamakura , amb d'autrei forma d'arts de lucha practicats en aquelei temps dins l'Extrèm Orient per lei mesclar e fondre dins un art unic e basic.
Imaginat tre l'Antiquitat Auta per lei faraons de l'Empèri Mejan amb la construccion dau canau dei faraons, l'idèa dau canau de Suèz tornèt aparéisser durant la Renaissença per redurre l'influéncia comerciala dei Portugués qu'avián lo mestritge de la rota passant per lo cap de Bona Esperança.
Saint-Pierre de Bouzonville, parròquia, meteissas apertenéncias, [al sud-sud-èst; los noms St-Pierre e Notre-Dame demòran sus la mapa modèrna]; la glèisa Sent Pèire foguèt remplaçada al sègle XVIII per Nòstra-Dòna del Rosari, dins un barri d'Autariba; quitament aquela glèisa foguèt demolida del temps de l'Empèri .
Saint-Pierre-d’Esgars, ara Saint-Pierre èra de la diocèsi de Mirapeis e de la senescauciá de Lauragués; le vocable de la glèisa, annèxa de Tramesaygues, èra de segur Sent Pèire ; le lòc, a l'èst-nòrd-èst de Senta Gabèla, entre Guire Faure e Roudière, es absent de totas las mapas recentas;
Tramesaygues seriá ara Picarrou (mès la mapa mòstra dos lòcs diferents, lo primièr quasi desabitat al nòrd de l'important vilatge de Picarrou; la mapa de Cassini mòstra dos lòcs del nom de Tramesaygues, lo que correspond a Picarrou a una glèisa, l'autra la roïna d'una glèisa anciana); Tramesaygues, le novèl e probablament l'ancian, èra de la diocèsi de Mirapeis e de la senescauciá de Lauragués; la glèisa, encara presenta a Picarrou, èra jol patronatge de Nòstra Dòna .
Senta Gabèla, Tramesaygues, Saint-Pierre-d’Esgars, Les Bacarets èran de la diocèsi de Mirapeis, Saint-Étienne d’Arbouville èra de la diocèsi de Rius, Aignes , Notre Dame de Lapeyre , Saint-Exupère-de-Bazert èran de l'archidiocèsi de Tolosa.
Anaïs Nin (Neuilly-sur-Seine, França, 21 de febrièr de 1903 - Los Angeles, Estats Units, 14 de genièr de 1977) foguèt una escrivana franco-americana d'origina cubano-catalana e danesa qu'es coneguda per encausa de sos Jornals, qu'escriguèt a partir de dotze ans e que trachan d'un periòde de quaranta ans.
L'an 2000, dins l'Informatz Roca, una equipa formada de Miquel Roca i Junyent e Jèsus Burgueño, entre autras, prepausèron de crear qualque comarca mai: lo Moianès , la Vall de Camprodon , la Selva Marítima , l'Auta Segarra e lo Segre Mitjà , en mai de dividir lo Bas Llobregat en dos .
« Les systèmes vocaliques de l'occitan: évolution et marque », in G. Gouiran , Contacts de langues, de civilisations et intertextualité, Actes du Troisième Congrès International de l'Association Internationale d'Etudes Occitanes, , Montpellier, UPV-Montpellier 3, 1992, I, 101-129.
Lo nom antic èra Vernodubrus, de uerna, uerneton, « vèrnhe » e dubron, dubra, « aiga, aigas », donc « lo riu dels vèrnhes », puèi prenguèt lo nom de l'avesque d'Orleans al sègle V, Anianus ; lo nom, qu'èra al començament lo del riu que passa a Sanch Inhan, es estat gardat pel meteis riu, Vernasòbre.
Lo Partit Occitan espeliguèt dins la ciutat mondina en 1987 en resulta del recampament de militants politics isolats; dels candidats que se presentèron a las eleccions regionalas de 1986 (lista "Union Occitana" dins Tarn, lista "Per las regionalas, los Regionalistas" dins Nauta Garona, etc.); e de la fusion de mantun movement occitanista .
Mentre que l'Empèri Roman d'Occident s'afondrava en fàcia deis invasions barbaras, l'Empèri Roman d'Orient capitèt de resistir e de se transformar per formar un estat novèu que va venir la poissança mediterranèa principala fins au sègle X. Per aquò, l'Empèri d'Orient poguèt aprofichar sa posicion privilegiada (capitala ben defenduda, armada e demografia nombrosas, economia prospèra.) per desviar leis invasions vèrs l'Occident pus feble.
Coma sei regions occidentalas, la partida orientala dau continent europèu veguèt l'aparicion d'estats novèus mentre que lo declin de l'Empèri Bizantin contunièt, subretot après sa desfacha còntra lei tropas de la Quatrena Crosada qu'entraïnèt la disparicion provisòria de l'Empèri fins a 1261.
Mai qu'un lòc Raveg, la proprietat de Ravidius, nom atestat, qu'èra lo d'un dels amants de la famosa Lèsbia de Catul, en realitat Clòdia , ambe Mont ajustat, cal supausar lo nom rabeg rapidus, segon lo TdF), precisament localizat dins l'Aude e qu'a lo sens de « raspa d'una aiga » e mont, aplicat a la tuca de 59 m.
Segon Dauzat e Rostaing, Las Matèlas seriá un diminutiu dau preindoeuropèu *matta, « forèst » , « boisson, mata, bartàs » ; segon Hamlin, Las Matèlas es un diminutiu de l'occitan mata « boisson, boscatèl, barta, bartassanha » , mot d'origina preindoeuropèa, amb lo sufixe diminutiu -èla .
L’Union de las Republicas Socialistas Sovieticas , abreujat en URSS, o en Union sovietica (en rus : , abreujat en : ; transcripcion : Soiuz Sovietskikh Sotsialistitcheskikh Riespoblik, SSSR ; literalament « Union de las republicas socialistas dels Conselhs »), foguèt un Estat federal comunista, format de quinze Republicas socialistas sovieticas qu'existiguèt del 30 de decembre de 1922 fins al 26 de decembre de 1991.
Com en America deu Nòrd, l'arcuèlh generós deus indians querandís, nomadas qui vivèvan ací, que's virè en ostilitat per'mor deus abús deus colons qui patishèvan de hami au punt, com l'illustra la purmèra representacion de la ciuta, òbra d'Ulrich Schmidl , de minjar chivaus, bòtas o tròç de comdenats penuts.
A la fin deu sègle XIX, la Republica Argentina qu'encoratgè l'immigracion e, en paucas annadas, Buenos Aires que vedó ad arribar milions d'emigrants d'Itàlia, Espanha, Bascoat, País de Galas, Irlanda, Escòcia, Alemanha, Russia, Ucraïna, Emperi Otoman , Siria, Liban, França e Occitània ; enter los emigrants germanics e eslaus, daubuns qu'èran judius ashkenazim e atau Buenos Aires be vadó segonda vila judiva deu monde .
Liniers - Mataderos - Montserrat - Monte Castro - Nueva Pompeya - Núñez - Palermo - Parque Avellaneda - Parque Chacabuco - Parque Chas - Parque Patricios - Puerto Madero - Recoleta - Retiro - Saavedra - San Cristóbal - San Nicolás - San Telmo - Vélez Sársfield - Versalles - Villa Crespo - Villa del Parque - Villa Devoto - Villa General.
La soa caduda en 1852 après la soa des.hèita a la batalha de Caseros que marquè un cambiament deus grans per la ciutat : los navèths presidents, com, per exemple, Domingo Faustino Sarmiento qu'ensagèn d'importar tot çò despuish d'Euròpa e, sustot, de França, desempuish idèas, òbras d'art, passerons e, mei que mei, bastiments, sovent sancerament importats despuish los plans dinc a la mendra brica.
A maugrat d'estar limitada per la província de per l'arriu, la ciutat qu'a hèit créisher lo son territòri : au delà de çò qui èra la plaja municipau sus l'arribèra de l'arriu de la Plata, la ciutat qu'a ganhat terren qui a la debuta e devèvan estar bastit e qui fin finala, colonizat per espècias vegetaus a animaus locaus, be vadón la Reserva Ecologica.
Las catacions arqueologicas indican que la primièra vila bastida se remonta al sègle XI e que se compausava de dos assentaments, un en la part occidentala de la vila medievala, environat del qu'es uèi la carrièra de Mikkel Bryggersgade, Vestergade, Gammeltorv / Nytorv e Løngangsstræde, e un autre poblament mai pichon en çò qu'es uèi Kongens Nytorv.
Segon la classificacion prepausada pel lingüista Joseph Greenberg, çò que se sona las "lengas papós" intrariá en realitat dins la superfamilha de las lengas indopacificas, inclusent divèrsas familhas que se tròban en partida dins lo domeni dich "papó" en Nòva Guinèa, d'autras fòra Nòva Guinèa:
La màger part de las lengas papós son parladas sus l'illa de Nòva Guinèa (que es dividida entre la Papoa-Nòva Guinèa e la províncias indonesiana de Papoa e de l'Irian Jaya Occidental), amb d'unas parladas dins l'archipèla Bismarck,l'illa de Bougainville, e las illas Salamon a l'èst, e a Halmahera, en Timòr, l'archipèla d'Alor e l'oèst.
Al segond torn electoral, Patassé s'impausèt sus Goumba amb 52,5% dels vòtes qu'en la siá majoritat provenián dels votants de Gbaya, Karee e Kaba e de grandas populacions del nòrd-oèst, a diferéncia dels vòtes de Goumba, que provenián de las populacions del sud e l'èst.
realizacion /ɔ / de /a / estenduda a fòrça posicions; pertòcha /a / nasalizada dins l'ensem delh domeni BV, totas las /a / atònas alh nòrd de Juèsa, e mai la desinéncia -à de la tresena persona delh futur: enfant, fam, campana, grame, fasem, fenirà.
ˈkawkuj ʤuʀ ɔˈpʀɛs, lu ˈdʀɔle pɔʀtiˈgɛ, kiˈtɛ lu viˈlaʤe en fɔˈzen lu fjɛʀ e san ˈdiʀ ɔˈdjɛw ɔ deŋˈgy.
tʀɔveʀˈsɛ ˈfwɔʀsɔ deˈve, bwɔs e ʀiˈbɛjʀɔ, e ɔʀiˈbɛ diŋk enɔ ˈbɛlɔ ˈvilɔ unt ɔˈgɛ lɛw ʧɔˈbi tu sun ɔʀˈʤeŋ.
ɔ ʧa kɔ ɔˈjɔ talɔˈmen fɔŋ kowˈʀjɔ bjem mɔnˈʤa ˈkelɔs ˈfɥɛʎɔ de ʧowˈle e ˈkelus pum pyˈʀi ke mɔnˈʤavun lus kɔˈju.
lu py ˈʤujne diˈgɛ ɔ sum ˈpajʀe: « es teŋ ke ˈsjaʤɔ mum ˈmɛstʀe e ˈkaʤɔ dɔʀˈʤeŋ. ʧaw ke ˈpwɔdjɔ menɔˈna e ke ˈvezjɔ de pɔˈis. pɔʀtɔˈʤa ˈvɔste be e bɔjˈla me sɔ ke me ʀeˈve ».
en ˈvɛspʀe, lu ˈventʀe ˈbujde, sɔseˈtɛ ˈsubʀen tʀu e ʀegɔʀˈdavɔ peʀ lɔ feˈnɛstʀɔ luz owˈsɛl ke vuleˈʤavum pʀɔˈki.
e pjɛj veˈgɛ suʀˈti din lu sɛl lɔ ˈlynɔ e lɔz esˈtjɔlɔ e se diˈgɛ em pluˈʀeŋ: « ɔjˈlaj, lusˈtaw de mum ˈpajʀe es ple de vɔʀˈle ke ɔn de paŋ e de vi e djɔw e de fʀuˈmaʤe tɔŋ ke nen ˈvwɔluŋ. denˈtʀemeŋ, jɛw ˈkʀɛbe de fɔŋ ɔjˈsi »
Après l'armistici signat amb l'Alemanha nazi en junh de 1940, lo marescal Philippe Pétain formèt lo denomenat Govèrn collaboracionista francés, que coma son nom indica, va collaborar amb lo regim nazi, qu'ocupèt militarament París, lo nòrd e tota la còsta atlantica de França: aquò èra la "Zona Ocupada".
Pr'aquò, la durada d'aquel govèrn anèt pas enlà de la preséncia de las tropas alemandas en França e sa dissolucion, en 1944, entraïnèt la condemnacion a mòrt de Pétain, commutada après en pena a perpetuitat pel general Charles de Gaulle, e Pétain moriguèt presonièr a l'illa d'Yeu en 1951.
Aquel regim es nomenat dins l'us internacional amb las expressions inadeqüatas de Govèrn de Vichèi* o Regim de Vichèi* o França de Vichèi* perque es dins la vila de Vichèi que se trobava lo sèti del govèrn (l'avián transferit de París cap a Bordèu en 1940, puèi cap a Vichèi).
Lo regim de Pétain foguèt lo regim politic autoritari d'extrèma drecha de l'Estat francés, dirigit pel marescal Philippe Pétain, acantonat especialament al sud de l'estat francés e dins las colònias francesas, e que durèt entre junh de 1940 e agost de 1944, fins a la retirada de l'armada alemanda.
Aué en dia encara perviuen fòrça bastisses modernistes d'aquera epòca, coma era Vapor Aymerich, Amat e Jover, actuau Musèu dera Sciéncia e dera Tecnica de Catalonha , era Masia Freixa , era Casa Alegre de Sagrera , era bastissa der Ajuntament , era Escòla Industriau , eth Gran Casinò , eth Teatre Principau e eth Parc de Desinfecció , entà citar-ne sonque es mès destacadi.
Après una crisi dei grèvas dins leis ans 70 et 80, que veguèt sa populacion passar de a abitants, leis autoritats marselhesas decidiguèron dins leis ans 1990 e 2000 dengimbrar un larg programa de renovacion urbana, amb especialament limportant programa Euromediterranèa, entre la gara Sant Carles, la Bèla de Mai e leis Ancians Magazins.
Plusors factors expliquèron la plaça de Marselha dins l'Empèri pendent aquela epòca : localizacion dau pòrt, fin de la piratariá mediterranèa, dubertura dau canau de Suèz, conquistas colonialas francesas en Africa e en Indochina, generalizacion progressiva dei naviris de vapor, construccion de la ret ferroviària francesa. etc.
De 414 a 536, Provença deguèt faciar plusors invasions barbaras, especialament lei Visigòts d'Alaric qu'assetjèron sensa succès Marselha en 414, lei Burgonds que prenguèron la region en 474 après de negociacions, leis Ostrogòts que negocièron a son torn amb lei Burgonds per obtenir lo drech de l'ocupar en 512 e finalament lei Francs qu'aprofichèron lei dificultats deis Ostrogòts en Itàlia còntra lei Bizantins per ne'n prendre lo contraròtle en 536.
Se Dafnís e Alcimadura qu'ei de segur l'opèra occitan mes important deu sègle, ne ho pas lo sol ni tanpauc lo purmèr, e que cau ací mentàver qu'abans Mondonvila, un aute compositor occitan, Joan-Josèp Moret, que botè en musica lo libret de La Font de Las Fèstas de Talia dab ua entrada en provençau.
Amb amics del collègi, se dedica a la descobèrta de las autras literaturas, qu'el es cargat d'aprener l'italian (que l'ongrés es a la fin del sègle XVIII una lenga amenaçada, que los Austrians, mèstres del país, ensajan de far morir per daissar lòc a l'alemand, e i a donc pas gaire de traduccions).