polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
माघे संक्रान्ति : यो जातिले मान्ने माघे संक्रान्ति पनि निकै महत्वपूर्ण चाड हो विशेषत: चेलीहरुले आफ्ना माइतिहरुलाई तिहारमा जस्तै भाईटीका लगाइन्छदिने र माइतिहरुले पनि सक्दो चेलीहरुलाई दक्षिणा दिने गर्दछन् यसलाई तिहारमा लगाएको टीका फर्काउने पनि भनिन्छ हाल माघेसंक्रान्तिको बेला भाइटीका मान्ने प्रचन भने विस्तारै हराउदै गएकोछ
यिनै समस्याको अध्ययन अनुसन्धान गर्न २०६१ साल भाद्र ३ गते “किरात देवास राई उत्थान समाज नेपाल” नामक अविछिन्न उत्तराधिकारी संस्थाको गठन भएको छ गठन पश्चात विभिन्न जिल्लाहरुमा छरिएर रहेका देवास राईहरुमा आपसी एकता कायम गर्दै गुमिएका आफ्नो हक, अधिकार, भाषा, संस्कृति, पहिचानको उत्थान, विकास गर्न विभिन्न कार्यक्रम गरिरहेको
यो समुदायले गर्ने अर्को पूजा पूर्वेली पूजा पनि हो विशेष गरी समुदायका सबै घरपरिवारका सदस्यहरु मिलि सामुहिक रुपमा गरिन्छ पूजा सम्पन्न गरेर २/३ दिनसम्म रमाइलोका साथ खाएर, पिएर बस्ने गरिन्छ हाल यो पूजा छुट्टा छुट्टै परिवारले छुट्टाछुट्टै पूजा गर्न थालेका छन् विशेष गरी यो पूजा माघ महिनामा गरिन्छ
अठारौ शताब्दीतिर गोरखाका राजा पृथ्वीनारायण शाहले बाइसे चौविसे राज्यलाई एकीकृत गर्दै गर्दा मकवानपुर राज्यका चौतारिया बाझाहाङ राई, धुलिखेलका राजा महेन्द्र सिं राई, उदयपुर चौदण्डीका राजा वुद्धि कर्ण राई भएको इतिहास छ यिनै किराती राजा चौतारियाका सन्तान भाई भारदारहरु नै आजका देवास राईहरु हुन्
किरात देवास राई उत्थान समाज नेपालको अध्ययन अनुसन्धान अनुसार देवास राई जाति विशेषत : नौं जिल्लाहरुमा बसोवास गर्दछन् यहाँ मकवानपुर जिल्लाको साविक राईगाउँ गाविस हाल बागमती गाउँपालिकामा बसोबास गरिरहेका देवास राईहरुको भाषा, परम्परा तथा संस्कृति बारे संक्षिप्त चर्चा गरिने प्रयास गरिएको छ :-
घर तथा बसाइँ सर्दा आफ्नो कुल देवता संगै लैजान ठडेउरो बत्ति बालेर नयाँ घर तथा बसाइँ सरेको स्थानसम्म बालेरै लगिन्छ यसरी बत्ति सम्भव भएसम्म तीन दिनसम्म निभ्न नदिइ लगातार बाल्नु पर्दछ यसरी बत्ति निभेमा अशुभको संकेत मानिन्छ त्यसैले निभ्नबाट वचाइन्छ
यो जातिले आफूहरुलाई किरातकालिन समयको उपत्यकाबासी किरातका सन्तान मान्ने गर्दछन् अन्य जातिका राईहरुमा जस्तै यो जातिभित्र पनि विभिन्न गोत्र एवम् पाछाहरु रहेकाछन्
अत: शाहकालीन एकात्मक राज्य व्यवस्थाको कारण र आफ्नो सम्पूर्ण अधिकार गुमेका कारण उत्पिदनामा परेका वल्लो किरात यी राईको धर्म, संस्कृति, भाषा र पहिचान संकटमा परेको देखिन्छ सामन्ती वर्ग, सोशक वर्गको उत्पिदनामा परेकाले गरिबी, अशिक्षा र अवसरबाट बन्चित देखिन्छ
तिहार : यस समुदायले मान्ने अर्को चाड तिहार पनि हो यो पर्वमा देउसी भैलो खेल्ने, दिदीबहिनीहरुको हातबाट भाइटीका लगाउने गर्दछन् यो पर्वमा आफन्त र चेलीबेटीहरुलाई बोलाइ बिभिन्न परिकारहरु बनाई रमाइलो मानी खाने र खुवाउने गरिन्छ
दशैं : यो समुदायले सामान्य रुपमा दशैँ पनि मान्ने गर्दछन् यस चाडमा खसी /बोकाकाटेर दशैं मान्नुपर्ने चलन छ कसैको घरमा खसी बोका नभए कुभिन्डोलाई बोकाको रुप बनाएर काटिन्छ यो समयमा बेलको पात उत्तर-दक्षिण पारेर पूजा गरिन्छ
चादी नावान : नयाँ धान पाकेपछि विशेष पूजाआज्ञा गरी नयाँ धनको भात, नयाँ धनको चिउरा बनाई गच्छेअनुसार कुखुरालगायतका जनावर काटेर आफन्तहरु भेला भइ मासुभात खाएर साथै जाँड, रक्सी पिएर रमाइलो मानी यो पर्व मनाइन्छ
कसैले कसैको छोरीचेली जबरजस्ती वा केटी पक्षको अभिभावकको अनुमतिबिना विवाह गरेको खण्डमा केटीपक्षबाट यथासक्दो जरिवाना गर्ने गर्दछन् तर अन्य रीतहरु मागी विवाहजस्तै हुन्छ
यो समुदायले मान्ने चाडपर्व अन्य समुदायले मान्ने चाडपर्व भन्दा केही फरक प्रकृतिको रहेको पाइन्छ यो समुदायले मान्ने गरेका चाडपर्वहरु संक्षेपमा चर्चा गर्ने प्रयास गरिएको
तिनलाई २००६ मा उत्कृष्ट नेतृत्वको लागि रमन म्याग्सेसे पुरस्कारबाट सम्मानित गरियो, किन भने उनले भारतको सूचनाको हक आन्दोलनलाई तल्लो स्तरमा सक्रिय बनाए र सरकारलाई जनता प्रति जवाबदेह बनाएर सबैभन्दा गरीब नागरिकहरूलाई भ्रष्टाचारसँग लड्न लागि सशक्त बनाउने उदेश्यले सामाजिक आन्दोलन गरे।
त्यस पछि, १९९२ मा उनी भारतीय नागरिक सेवा को एक भाग,भारतीय राजस्व सेवा मा आए, र उनलाई दिल्लीमा आयकर आयुक्त कार्यालयमा नियुक्त गरियो।
जनवरी २००० मा, उनले कामबाट विश्राम लिए र दिल्ली आधारित एक नागरिक आन्दोलन-परिवर्तनको स्थापना गए, जुन एक पारदर्शी र जवाबदेह प्रशासनलाई सुनिश्चित गर्नको लागि काम गर्दछ।
अरुणा राय र धेरै अन्य मानिसहरू सहित मिलेर, उनले सूचनाको हक ऐनको लागि अभियान शुरू गरे, जुन चाँडै नैं एक मूक सामाजिक आन्दोलन बन्यो, दिल्लीमा सूचनाको हक ऐनलाई २००१ मा पारित गरियो र अंतमा राष्ट्रीय स्तरमा भारतीय संसदले २००५ मा सूचना हक ऐन लाई पारित गरे।
यो चुनाव यस पार्टीको लागि पहिलो आम चुनाव थियो जसमा यस पार्टीका मुखिया केजरीवालले तिन पल्टको दिल्ली की मुख्यमन्त्री शिला दीक्षितलाई हराए तथा सम्पूर्णमा यस पार्टीबाट दिल्ली विधानसभा चुनावमा ७० मध्ये २८ सिट ल्याउन सफल भयो।
केजरीवाल दिल्लीका दोश्रो कम उमेरका मुख्यमन्त्री बन्न सफल भए यो भन्दा पहिला ३४ वर्षको उमेरमा चौधरी ब्रहम प्रकाश दिल्ली को मुख्यमन्त्री बनेका थिए ।
क्रोनिक अब्सट्रक्टिभ पुल्मोनरी डिजिज अर्थात् सीओपीडी, यो रोगलाई चिकित्सा विज्ञान -मेडिकल साइन्स)को भाषामा क्रोनिक अब्सट्रक्टिभ पुल्मोनरी डिजिज अर्थात् छोटकरीमा सीओपीडी भनिन्छ।
सीओपीडी रोग लाग्नुको प्रमुख कारण धूमपान भए पनि वायु प्रदू्रषण, रासायानिक पदार्थ मिसिएको धूवाँको मुस्लोजस्ता कारणले यो रोग लाग्दछ।
त्यसैले लामो समयसम्म धूमपान गर्ने व्यक्ति, धूवाँ तथा वायु प्रदूषणमा रहने व्यक्ति -ट्राफिक, इँटाभट्टा, सिमेन्ट कारखानामा काम गर्ने आदि) बढी जोखिममा हुन्छन्।
चिसोपनाले हुने एलर्जी, न्यानो पार्न आगो ताप्ने क्रममा आउने धूवाँ र चुरोट तथा हुक्काको अत्यधिक प्रयोगले श्वास प्रश्वाससम्बन्धी समस्यालाई बल्झाउँछ।
यी समस्याका लक्षणहरूमा सास फेर्न गाह्रो हुने, घ्यारघ्यार हुने, स्याँ स्याँ बढ्ने, नीलो हुने, र्‍यालजस्तो वा पाकेको खकार आउने, ज्वरो आउने, छाती कस्सिएको अनुभव हुने, घाँटी तथा करङको मांसपेशी खुम्चिने रहेका छन्।
शारीरिक जाँच पड्ताल, छातीको एक्सरे, श्वास प्रश्वाससम्बन्धी विषयगत जाँच, रगत तथा खकारको जाँचबाट कुन प्रकारको श्वास प्रश्वासको समस्या हो निक्र्योल गर्न सकिन्छ।
श्वास प्रश्वास सम्बन्धी कुनै पनि प्रकारको समस्यामा प्रतिजैविक -एन्टिबायोटिक) औषधि, श्वास नली ठूलो पार्ने, सुजन -सुन्निएको) कम गर्ने औषधि, अक्सिजन आदि उपचारको जरुरत पर्दछ।
स्रोङ्चन गम्पोले अंशु वर्माकी छोरी भृकुटीलाई विवाह गरेपछि नेपाल र तिब्बतबीच सम्बन्ध बनेको थियो तर बेला बेलामा नेपाल र तिब्बतबीच चिसोपन आई रहयो।
पञ्चेन लामाको हरहिसाब खोजेपछि स्याहमर्पा आफुसँग भएको धनसम्पत्ति अनुयायी र केही पचिर सहित नेपाल आउँदा नायब बहादुर शाहले उनलाई राजनीतिक शरणार्थीका रूपमा स्वीकारी वि.सं. १८४४ असाढ ५ मा लिन रणजीत पाँडेलाई खटाएका थिए।
तिब्बतले केरुङ र कुतीबाट नेपालमा आक्रमण गर्ने तयारी गरेको सुइको पाएपछि बहादुर शाहले पनि युद्ध सञ्चालन गर्ने जिम्मा वलभद्र शाहलाई सुम्पेका थिए।
नेपालमा भोटु पाण्डे तिब्बती सेनाद्वारा प्रक्राउ पर्नसाथ नेपालले थप सैनिक पठाएपछि अन्तत: तिब्बत नेपालसँग सझौता गर्न बाध्य भएको थियो।
पहिलो वर्षमा तिब्बतले हर्जना तिरेपछि वि.सं. १८४७ साउनमा रकम बुझाउँन आनाकानी गरेको थियो तर पछि २५ हजार रूपैया मात्र बुझाउन तयार भयो।
पछिल्लो पटक तिब्बतले स्याहमर्पा लामाको खोजी गर्न थालेपछि नेपाली सेनाले तिब्बती वार्ता टोलीका सदस्यहरूलाई घेरा हाली समातेर काठमाडौँ ल्याएको थियो भने झुगाँको किल्ला कब्जा समेत गरेको थियो।
चीनले आफ्नो विशाल सेनासहित वि.सं. १९४९ असाढ ११ मा केरुङको नेपाली किल्लामा आक्रमण गरेपछि त्यहाँबाट हटेर आठ कोश वरको रसुवागढीमा नेपाली सेना आएर बसेको थियो।
ठूलो सङ्ख्यामा रहेका चिनियाँ सेना सिरानको बाटो भई भोटेकोशी नदी तरेपछि उनीहरूसँग सामना गर्न नसक्ने देखिएपछि नेपाली सेना धुन्चे आएर बसेको थियो।
त्यहाँको देउराली डाँडामा किल्ला बनाई उनीहरू तीन दिन तीन रातको लडाइँमा दुईपटक चिनियाँ सेनालाई नेपालले बलपूर्वक धपाए पनि उनीहरूको सङ्ख्या ठूलो भएका कारण नेपालीहरू फेरि पछि हटन बाध्य भएका थिए।
नेपाली सेना फेरि कमारेगढमा आए र अघिल्लो दिन नेपाली सेनाले चिनियाँ सेनालाई परास्त गरे पनि त्यस्को भोली ठूलो सङ्ख्यामा चिनियाँ सेना उल्टेर आएपछि नेपाली सेना धैबुङ आइ पुगेको थियो।
यस्तो अवस्था आएपछि बहादुर शाहले चीन तिब्बतसँग सम्झौता गर्नुपर्ने आवश्यकता महसुस गरे तर, चिनियाँले स्याहमर्पालाई खोजेपछि दुवै पक्षबीच सम्झौता हुन सकेन।
नेपाली सेनाको पराक्रमले चिनियाँ सेना थप अगाडि वढ्न सकेन र चिनियाँ सेनापति तुङ थ्वाङलाई नेपालसँग सन्धि गर्नुपर्ने बाध्यता आइलाग्यो र अन्तत: चिनियाँ पक्षले आफ्नो अनुयायी र परिचरलाई लिएर वि.सं. १८४९ भदौ ११ मा स्वदेश फिर्ता हुनुरेको थियो।
रसुवागढी नेपाल-चीन सीमानामा बागमती प्रदेशको रसुवा जिल्लामा रहेको गोसाइँकुण्ड गाउँपालिकाको वडा नं. २ साविक टिमुरे गाविसमा अवस्थित डेढ शताब्दी पुरानो ऐतिहासिक गढी हो।
बहादुर शाहको समयमा भएको नेपाल-भोट युद्धमा भोटको सहायताको लागि यही बाटो हुँदै आएका चिनियाँ फौजले नेपालीहरूलाई हराउँदै बेत्रावतीसम्म पुगेका थिए।
पछि जङ्गबहादुरको पालामा भएको नेपाल-भोट युद्धमा तिब्बतीहरूलाई हराएपछि नेपाली फौज गढीको बाटो हुँदै केरूङ र दिगर्वसम्म पुगेका थिए।
बहादुर शाहको नायबीकालमा भएको नेपाल-भोट युद्धमा भोटको सहायताको लागि यही बाटो हुँदै आएका चिनियाँ सेना नेपाललाई हराउँदै बेत्रावतीसम्म पुगेको इतिहासमा उल्लेख छ।
ठूलाठूला ढुङ्गा कुँदेर बनाइएको अग्लो पर्खालमा शत्रुलाई निसाना लगाउन स-साना ४७ वटा प्वाल र ६० फिट लम्बाइ ६ फिट उचाइ र ६ फिट चौडाइको गढीमा बसेर नेपाली फौज आफू सुरक्षित रहदै चिनिया फौजसँग चार पटकसम्म लडाइँ लडेका थिए।
यो ठाउँ कुमाउ - गढवालको बारेमा राम्ररी अध्ययन गर्न पायक पर्ने र सजिलो ठाउँ, फौजलाई तालीम गर्न र बास बस्न पर्याप्त ठाउँ, स्वच्छ हावापानी भएको वैरी वा विद्रोहीले सजिलै आक्रमण गर्न नसक्ने सुरक्षित र उँचो स्थानमा रहेको कुमाउ, गढवाल प्रवेश गर्ने मार्ग भएको र स्थानीय फौजको हौसला पाएकाले गोर्खाली फौजलाई उपयुक्त थियो।
शर्माली गढी महाकाली अञ्चल, बैतडी जिल्लाको सदरमुकाम बैतडीदेखि करिव १३/१४ कोशको दूरीमा रहेको स्वराडगर्खा शर्माली गा.वि.स. वडा नं. १ मा अवस्थित रहेको छ।
इतिहासकारहरूका अनुसार, नेपाल एकीकरणको क्रममा बहादुर शाहले कुमाउ-गडवालमाथि विजय हासिल गर्न पश्चिममा कुमाउ क्षेत्र नजिक र पायक पर्ने ठाउँमा गोर्खाली फौजलाई बसाउन किल्ला बनाउनु पर्ने भयो।
जसका लागि उच्च स्थानमा रहेको, स्वस्थ हावापानी भएको, उत्पादनशील भूमि भएको, गोर्खाली फौजलाई सुहाउँदो ठाउँको खोजी गर्ने क्रममा शर्मालीको यो उच्चस्थानमा रहेको ठाउँ उचित ठानेर अभियानका नाइके अमरसिंह थापा र सुरवीर थापाले यो किल्ला बनाएको भन्ने भनाइ छ।
प्रधानमन्त्रीको रूपमा, गिलानीले सत्यनिरुपण तथा मेलमिलाप आयोगको गठन, समस्याग्रस्त र युद्धग्रस्त आदिवासी क्षेत्रको पुनःस्थापनाको घोषणा, सङ्घीय बजेटको कटौती र शिक्षा प्रणाली सुधार गर्ने आफ्नो महत्वाकांक्षी योजनाहरूको घोषणा गरेका थिए।
यो घोषणा गरेपछि उनले नयाँ कृषि, जग्गा र आर्थिक नीतिको घोषणा गरेका थिए जसले श्रम र विद्यार्थी सङ्गहरू माथिको प्रतिबन्ध अन्त्य गरेको थियो।
तथापि, उनका नीतिहरूले अर्थपूर्ण आर्थिक सुधारहरू बिना नै मुद्रास्फीतिमा उच्च वृद्धि र आर्थिक प्रदर्शनमा तीव्र गिरावटको सामना गरेको थियो।
प्रधानमन्त्रीको रूपमा अमेरिकाको एक स्थिर सहयोगी, गिलानीलाई फोर्ब्सले विश्वको ३८औँ शक्तिशाली व्यक्तिको रूपमा सूचीकृत गरेको थियो।
धेरै वर्षसम्म पाकिस्तानको सर्वोच्च अदालतले बेनजिर र आसिफ अली जरदारीको बिरूद्ध भ्रष्टाचारको मुद्दा पुनःस्थापना गर्ने निर्णयको सामना गर्नुपरेको थियो भने उनको विरोध पश्चात् उनलाई २६ अप्रिल २०१२ मा सर्वोच्च अदालतले पाकिस्तानको संविधानको धारा ६११ को उपधारा १ उल्लङ्घन गरेको आरोपमा दोषी ठहर गरेको थियो।
सन् १९९८ को आम चुनाव पछि उनले पूर्व प्रधानमन्त्री बेनजिर भुट्टोको सरकारमा पर्यटनमन्त्रीमा नियुक्ति प्राप्त गरेका थिए भने त्यसबेला देखि उनी मुल्तानको लागि संसदका वरिष्ठ सदस्य थिए।
ज्योति विकास बैङ्क लिमिटेड कम्पनी ऐन, २०६३ अन्तर्गत स्थापित सीमित दायित्व रहेको कम्पनी हो र यसलाई बैङ्क तथा वित्तीय संस्था सम्बन्धी ऐन, २०६३ अन्तर्गत नेपाल राष्ट्र बैङ्कले “ख” वर्गको राष्ट्रिय स्तरको वित्तीय संस्थाको इजाजतपत्र प्रदान गरेको छ ।
ज्योति विकास बैंक लिमिटेड नेपाल राष्ट्र बैंकबाट "ख" श्रेणीको इजाजतपत्र लिएर वाणिज्य बैंकिङ गतिविधिमा संलग्न राष्ट्रिय स्तरको विकास बैंक हो।
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कर्मचारी, व्यवसायी र आम नागरिक लगायतका प्रवद्र्धकहरूको कोर समूहद्वारा स्थापना भएको बैंकले सम्भावित जलविद्युत आयोजनालाई ऋण सुविधा उपलब्ध गराएर जलविद्युत क्षेत्रको प्रवद्र्धन गर्ने मौलिक ध्यान केन्द्रित गरेको थियो ।
समग्रमा आम नागरिकका आवश्यकता र देशको अर्थतन्त्रको निरन्तर मूल्याङ्कन गर्दै, बैंकले नागरिकको आवश्यकतालाई केन्द्रमा राखेर समाजको ठूलो वर्गलाई पूरा गर्ने वित्तीय संस्थाको रूपमा स्थापित गरेको छ ।
बढ्दो अर्थतन्त्र र जनसांख्यिकीय मिश्रणमा आएको परिवर्तनले धेरै भन्दा धेरै मानिसहरू व्यावसायिक र वित्तीय गतिविधिहरूमा संलग्न भइरहेका छन् र ऋण र अन्य बैंकिङ सुविधाहरूको आवश्यकता अत्याधिक बढ्दै गएको छ।
व्यक्तिगत आर्थिक आवश्यकतादेखि साना तथा मझौला व्यवसायको वित्तीय आवश्यकतादेखि ठूला कर्पोरेटहरूको आवश्यकता पूरा गर्न बैंकले नागरिकको जीवनमा समृद्धि ल्याउने राष्ट्रिय लक्ष्यलाई सहयोग गर्ने अग्रपंक्तिमा रहेको छ ।
विगत १३ वर्षको यात्रामा बैंकले झिमरुक विकास बैंक लिमिटेड मा गाभिएर थप २ वटा क्षेत्रीय स्तरका विकास बैंकहरू, राप्तीवेरी विकास बैंक लिमिटेड र हाम्रो विकास बैंक लिमिटेड प्राप्त गरेको छ ।
बैंकले एटिएम मेसिन सञ्जालबाट सेवाहरू पनि उपलब्ध गराउँदै आएको छ र डिजिटल बैंकिङ उत्पादनहरूको विस्तृत श्रृंखलाका साथ बढ्दो प्रविधिमैत्री ग्राहकहरूसम्म पुग्नका साथै शाखा र एटीएम दुवै मार्फत आफ्नो पहुँच विस्तार गर्ने प्रक्रियामा रहेको छ ।
माल्यवानले पनि गंधर्वकन्याको भंगिमालाई देखेर आफ्नो होस गुमायो र गायनको मर्यादा उल्लङ्घन गर्‍यो, परिणामतः उसले बेसुरको अलाप गाउन थाल्यो ।
देवराज इन्द्र पुष्पवती र माल्यवानका अमर्यादित कृत्य देखेर क्रोधित भए र उनले दुबैलाई स्वर्गबाट वञ्चित हुने र पृथ्वीमा बसोवास गर्ने तथा मृत्युलोकमा अति नीच पिशाच योनिमा जन्म हुने श्राप दिए ।
जाडोका कारण प्रातःकालमा कठ्याङ्ग्रिएर दुबैको मृत्यु भयो र नजानिकन जया एकादशीको व्रत पालना हुन पुग्यो, अन्ततोगत्वा दुबैले पिशाच योनिबाट मुक्ति पाए ।
इन्द्र यस्ता कुरा सुनेर अति प्रसन्न भए र उनले भने- हजुरहरू जगदीश्वरका भक्त हुनुहुन्छ त्यसैले अबदेखि मेरा निम्ति आदरणीय हुनुहुन्छ, अतः हजुरहरू अब स्वर्गमा आनन्दपूर्वक विहार गर्नुहवस् ।
एकादशीका दिन भगवान विष्णुको ध्यान गर्दै संकल्प गर्नुपर्छ र त्यसपछि धूप, दीप, चन्दन, फल, तिल एवं पञ्चामृतले विष्णुको पूजा गर्नुपर्छ ।
बिल गेटस् लाई माइक्रोसफ्टको प्रधानकार्यलयमा भेटेर फर्किए पछि अर्फाका अन्तर्वाताहरू धेरै पत्रपत्रिकाहरू तथा टेलिभिजनहरूमा छाए।
अगष्ट २ सन २००५मा करिमलाई विज्ञान तथा प्रविधि क्षेत्रमा उल्लेखेनिय योगदान दिए बापत प्रदान गरिने फतिमा जिन्हा स्वर्ण पदक द्धारा तत्कालिन पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री सौखद अजिजले बिभुषित गरेका थिए।
उनको योगदानलाई कदर गर्दै अर्फालाई पाकिस्तान टेलिकम्युनिकेसन कम्पनीले ३ ब्रोर्ड ब्यान्ड सेवा उर्फ को जनवरि २०१०मा सदभाव राजदुत नियुक्त गरेको थियो।
जनवरी ९,२०१२का दिन माइक्रोसफ्टका अध्यक्ष बिल गेटस्ले अर्फाका बुबा आमालाई सम्पर्क गरी उनको डाक्टरलाई'सबै प्रकारका "उपचार गर्न निर्देशन दिए।
गेटस्ले विशेष अन्तराष्ट्रिय डाक्टरहरूको बेबश्ता गरी टेलिमेडिसिनका साहयाताले स्थानिय डाक्टरहरू सँग उपचार भरि संपर्कमा राखेका थिए।
नोभेम्बर २००६मा उनी बार्सिलोनामा आयोजित टेक-एड डिभालोपर्स कन्फेसेन्स गेट अहेड अफ द गेम नारा सहितको कार्यक्रममा माइक्रोसफ्टको निमन्त्रणामा गएकी थिइन।
जस्ले सन २०११ ,डिसेम्बर २२मा उनको मस्तिष्क बिफल भयो र अत्यन्त नाजुक अवस्थामा उनलाई लाहोरको कम्बाइन्ड मिलट्री अस्पतालभर्ना गरियो।
पूर्वी नेपालमा जैसीहरूलाई वेद पढ्ने तथा होमनादी क्रिया गराउनका साथै यजमानहरूलाई पूजापाठ गराउनबाट बञ्चित गराईन्छ किन भने यिनिहरू माथिल्लो स्थरका ब्राहमणहरूबाट तल खसेको मानिन्छ ।
यसरी तल खस्नुका धेरै कारणहरू भएपनि कुनै पनि ब्राह्मणले ब्राह्मत्व छोडेर भ्रष्ट भएमा त्यसबाट जन्मिने सन्तानहरूका पिँढी सबै "जैसी" भनिन्छन् ।
उपाध्याय ब्राहमणले जैसीकी छोरी बिवाह गरी सन्तान जन्माएमा तथा उपाध्याय ब्राहमण मर्न गइ ति बिधुवा ब्राह्मणीले अर्को ब्राह्मणसँग बिवाह गरी सन्तान जन्माएमा तिनीहरूका पिँढी सबै जैसी हुन्छन् ।
जैसीहरूले ब्राहमणबाट भ्रष्ट भएकाले तिनीहरूलाई ब्रामणको भान्छाबाट पर सारिनुका साथै तिनलाई वेद पढ्नबाट रोक लगाइन्छ प्राय: ब्राहमणहरू पूजापाठबाट नै आफ्नो जिविकोपार्जन गर्ने र ब्राहमणहरू गोरू नजोत्ने चलन रहेको पाईन्छ तर जैसी भै सके पछि जिविकोपार्जनका लागि खेती गर्नु पर्ने भएकाले हलो जोत्छन् ।
पहिले ब्रह्मत्व त्यागेमा जैसी हुने प्रथा थियो त्यसैले यि जुन साखाबाट उत्पन्न भए पनि जैसी भनिन्थे भने हाल आएर धेरै जसोले जैसी थर नलेखेर जुन शाखाबाट उत्पन्न भएका हुन् त्यही शाखाको थर प्रयोग गर्छन ।
यसका साथै पश्चिम नेपालमा ब्राह्मणहरूले जैसीको छोरी विवाहा गरेमा त्यसबाट जन्मिएका सन्तानहरू जैसी भए झैं अन्य अन्तरजातिय विवाह गरेर जन्मेका सन्तानहरूका थर यस प्रकारका रहने प्रथा थियो ।
त्यस्तै ब्राह्मणले थापा, बिष्ट, महतारा, बोहरा आदी क्षेत्रीहरूको छोरी विवाह गरेमा त्यसबाट जन्मिएका सन्तानहरूलाई खत्री भनिन्थ्यो ।
तर मध्य नेपाल अर्थात् काली गण्डकीको सेरोफेरो मध्येका गुल्मी अर्घाखाँची पाल्पा स्यांजा, बाग्लुंग पर्वत कास्कीका जैसी ब्राह्मणहरूले आफूहरू उपाध्येका ल्याइते पट्टिका सन्तान नभई पूर्खाले ज्योतिष कर्म गरेकाले जैसी भएको भन्दछन् ।
कर्मकाण्ड गरी जीविकोपार्जनका लागि पूर्वबाट आएका पूर्वियाले आफ्नो पेशोलाई विस्तार गर्नका लागि पश्चिमका अरू सोझा जातका मानिसलाई भट्काई जैसीको अनर्थ लगाए अनि आफूहरूले उपद्राईं गरी जन्माएका सन्तानलाई खाँटी जैसीको वदनाम गराउन जैसी पद दिँदा भए ।
उपाध्यायले जुन हिसाबले जैसी भएको भन्छन्, तेसरी भएका सन्तानलाई जैसीहरूले तल्ला भाते भन्दछन् र ती तल्लाभातेसँग जैसीहरूको विहेवारी चल्दैन ।
यहाँका जैसी ब्राह्मणले उपाध्यायलाई पूजा नगरी आफैले पुरेत्याइँ गर्छन् भने पूर्वियाले जस्तै मांस खाने र बलि पूजा पनि यिनले गर्दैनन् ।
वरिष्ठ इतिहासविद् योगी नरहरिनाथले आफ्ना विभिन्न ग्रन्थमा ज्योतिषी पढेका जैसी र कर्मकाण्ड गर्ने उपाध्याय भएको स्विकार गरेका छन् ।
उपाध्यायले जुन हिसाबले जैसी भएको भन्छन्, तेसरी भएका सन्तानलाई जैसीहरूले तल्ला भाते भन्दछन् र ती तल्लाभातेसँग र पूर्वतिरबाट आएका जैसीहरूसँग पनि यी जैसीहरूको विहेवारी चल्दैन ।
खासगरी खस आर्यन सम्प्रदायमा यो थर भएका व्यक्तिहरु परम्परागत रूपमा हिन्दु धर्मावलम्बी सदाचारी ज्योतिष पेशा अंगालेका विद्वान ब्राम्हण हुने भएता पनि हाल विभिन्न धर्मावलम्बी हुन सक्दछन् ।
विश्वामित्र क्षत्रीयबाट ब्राम्हण भएको हाम्रा शास्त्रको प्रमाण तथा नेपालको इतिहास एवं हिन्दु धर्मको वर्ण व्यवस्थाको आधारमा जातको व्यवस्था गरिएको प्रशस्त उदाहरणहरू पाइन्छन् ।
त्यसैगरी मध्यकालमा जैसी पद प्राप्तिका लागि ठूलो विद्वत्ता हुनु पर्ने तथा दरवारमा समेत विद्वानको लागि जैसी कोठाको व्यवस्था भएको तथा काठमाडौंको बसन्तपुरनजिकजैसीदेवलको समेत निर्माणा भएको पाइन्छ ।
यसैले सायद जैसी पद प्राचीन नेपालमा धेरै प्रतिष्ठीत पदको रूपमा रहेको हुनाले नै देवलको नाम राखिनु तथा दरवारमा समेत कोठाको व्यवस्था हुनु आवश्यक ठानिएको थियो।
हालसमेत नेपालमा बसोवास गर्ने खस सम्प्रादयका तिनै जैसीका सन्तानहरूले एक पैत्रीक थरको रूपमा जैसी थर प्रयोग गर्ने गरेको प्रचलनमा रहेको छ ।
सही रूपमा मनुष्य हुनका लागि, व्यक्तिलाई समुदायको एक सक्रिय नागरिक बन्नु पडन्थ्यो, जसलाई अरस्तुले यस प्रकारदेखि अभिव्यक्त गरेको थियो: "समुदायका मामलाहरुका सञ्चालनमा भाग न लिने अर्थ हुन्छ कि वा त तपाईँ जानवर हुनुहुन्छ वा देवता!" नागरिकताको यो रूप समुदायका प्रति नागरिकहरुका दायित्वहरूमा आधारित थियो, यसका बद्ला समुदायमा नागरिकहरूलाई दिइने अधिकार अधिक मायन राख्तैनथ्यो।
यो एक समस्या थिएन किनभनें ती सबै मानिस दृढतादेखि पोलिसका साथ जोडिएका थिए; तिनको आफ्नो भाग्य र समुदायको भाग्य एक अर्कासित प्रबलतादेखि सम्बन्धित थिए।
एथेन्समा, शासक र शासित दुइटै प्रकारका नागरिक थिए, महत्त्वपूर्ण राजनीतिक र न्यायिक कार्यालहरूलाई घुमाइन्थ्यो र सबै नागरिकहरूलाई राजनीतिक सभामा बोल्ने र मतदान दिने अधिकार हुन्थ्यो।
१९३५मा आयरिश मुक्त राज्यले पहिलो पल्ट आफ्नो नागरिकतालाई शुरू गरे (तर पनि, आयरिश नागरिकहरूलाई अहिले पनि सिंहासनमा बैठनका लागि योग्य मानिन्थ्यो, र आज पनि तिनलाई विदेशी छैन मानिन्छ, तर पनि आयरल्यान्ड राष्ट्रमण्डलको सदस्य छैनछ; मुरे वी पार्केस आल ई आर १२३)।
क्यानाडाको नागरिकता अधिनियम जो १ जनवरी १९४७ मा अस्तित्वमा आया, क्यानाडाको एक अलग नागरिकता उपलब्ध गरा्दछ, यो ती नागरिकहरूलाई स्वतः नैं प्राप्त हुन जान्छ जो क्यानाडामा पैदा भए छन् र साथै यसमा यस्तो परिस्थितिहरूलाई पनि परिभाषित गरिन्छ जसको तहत कुनै व्यक्ति समीकृत नागरिक बन्न सक्छ।
"राष्ट्रमण्डल नागरिकता"को अवधारणा तबदेखि अस्तित्वमा छ जबदेखि राष्ट्रमण्डल राष्ट्रहरुको स्थापना भएको छ. जस्तो कि यूरोपीय संघका मामलेमा हुन्छ, कुनै व्यक्ति राष्ट्रमण्डल नागरिकतालाई तब प्राप्त गर्न सक्छ यदि त्यो राष्ट्रमण्डल सदस्य राज्यको नागरिक हो।
केही राष्ट्रमण्डल देसहरूमा अन्य राष्ट्रमण्डल देसहरुका निवासी नागरिकहरूलाई राजनीतिक अधिकार पनि दिए जान्छन् उदाहरण, स्थानीय र राष्ट्रीय चुनावहरूमा मतदानको अधिकार र केही मामलहरूमा यहाँसम्म कि चुनावमा खडा हुने अधिकार।
उप राष्ट्रीय संस्थाहरु रेजीडहरुसी वा अन्यथा, आवश्यकताहरूलाई अध्यारोपित गर्न सक्छौं, जो नागरिकहरूलाई त्यस संस्थाको राजनीतीमा भाग लिने अनुमति दिन्छ, वा यस संस्थाको सरकारका द्वारा उपलब्ध गराये गए फायदहरूको आनंद उठाउने मौका प्रदान गर्दछ।
यसका एक उदाहरण बता्दछ कि स्विस नागरिकताको मूल आधार कसरी कुनै व्यक्तिगत कम्यूनको नागरिकता छ, जसदेखि एक कहरुटन वा कोनफेडरेशनको नागरिकता प्राप्त हुन्छ।
प्राचीन ग्रीस र रोम तथा मध्यकालीन सहरहरूमा नागरिकता, जो पोलिसको नागरिकताको अनुसरण गर्दथ्यो, त्यो विशिष्ट थियो र असमानताको स्थितिलाई व्यापक रूपले स्वीकृत गरिन्थ्यो।
"सक्रिय नागरिकता"को दर्शन अर्थात् नागरिकहरूलाई सबै नागरिकहरुका जीवनमा सुधार गर्नका लागि आर्थिक सहभागिता, सार्वजनिक, स्वयंसेवी कार्य, र यस्तै प्रकारका प्रयासका माध्यमदेले आफ्नो समुदायलाई अझ राम्रो बनाउने दिशामा कार्य गर्नु पर्नेछ. यस दिशामा, केही देशहरूमा स्कूल नागरिकता शिक्षा उपलब्ध गर्दछन्. भर्जीनिया लिएरी द्वारा नागरिकतालाई "अधिकारहरुका एक समुच्चय-को रूपमा परिभाषित गरिएको छ- तिनको अनुसार नागरिकताको अवस्थामा प्राथमिक रूपले सामुदायिक जीवनमा राजनीतिक भागीदारी, मतदानको अधिकार, समुदायबात विशेष संरक्षण प्राप्त गर्ने अधिकार र दायित्व सामेल छन्।
एक जूस सोली नीति प्रत्येक त्यस व्यक्तिलाई नागरिकता दिन्छ जो राज्यका प्रान्त विशेषमा पैदा भएकोछ, यस नीतिको अनुसरण संयुक्त राज्य सहित अमेरिकाका धेरै देसहरूमा गरिन्छ।
केही हदसम्म केही संस्थाहरु राष्ट्रीय सीमाहरूलाई पार गर्न जान्छन्, जस्तै व्यापर सङ्गठन, गैर-सरकारी सङ्गठन र मल्टी-नेशनल कारपोरेशन, र कहिले कहिले शब्द "विश्वको नागरिक" ती मानिसेका लागि प्रयुक्त गरिन्छ जो कुनै विशेष राष्ट्रका साथ कम सम्बन्ध राख्दछन्, यसका बद्ला उनमा पूर्ण संसारका साथ समबन्धित हुने भावना अधिक हुन्छ।
राज्यका संविधान संयुक्त राज्यका संविधानका तहत दिए जाने अधिकारहरुदेखि परे र यीबाट बढकर अधिकार प्रदान गर्न सक्छौं र साथै गराधानका संप्रभु अधिकार र सैन्य सेवा सहित आफ्नो दायित्वहरूलाई पनि अध्यारोपित गर्न सक्छौं (हर राज्य कमभन्दा कम एक सैन्य बल राख्दछ जो राष्ट्रीय सैन्य स्थानान्तरण सेवा, राज्यका नेशनल गार्डका अधीन हुन्छ, जबकि केही अन्य राज्य एक अर्को सैन्य बल राख्दछन् जो राष्ट्रीयकरणका अधीन हुँदैन)।
मानद नागरिकता व्यक्तिको मृत्युका साथ समाप्त हुन जान्छ, वा असाधारण मामलाहरूमा, यसलाई सहर, कस्बा वा राज्यको संसद वा परिषदका द्वारा फिर्ता लिइन्छ।
युद्धका अपराधिहरुका मामलामा, यस्ता सबै सम्मान 12 अक्टूबर 1946 मा "जर्मनीको मित्र नियन्त्रण परिषदका अनुच्छेद , खंड , अक्षर " द्वारा लिइयो।
रोमन युगमा नागरिकता अब कुनै राजनीतिक एजेन्सीहरुसीको दर्जा थिएन; यो कम भएर अब एक न्यायिक सुरक्षा र कानुन र नियमको अभिव्यक्तिमा बद्ल्यो।
यूरोपीय मध्य युगहरुका बेला, नागरिकता सामान्यतौरमा सहरहरुदेखि सम्बन्धित हुन्थ्यो, हेर्नुहोस् बर्घर , ग्रेट बर्घर र बोर्गेओइसि ।
अभिजात वर्गका नजिक सामान्य मानिसेको तुलनामा अधिक विशेषाधिकार हुन्थे , तर फ्रांसिसी क्रान्ति र अन्य क्रान्तिहरूले यी विशेषाधिकारहरूलाई रद्द गरिदिए र नागरिक बनाए।
2002मा दक्षिण कोरियाले डच फुटबल कोच गूस हिडिंकलाई मानद नागरिकता दिए जसले सफलतापूर्वक र अप्रत्याशित रूपले राष्ट्रीय टीमलाई 2002 फीफा विश्व कपमा पुग्यो दिए।
2006मा एक ब्ल्याक कोरियन अमेरिकी फुटबल खेलाडी हिनेस वार्डलाई पनि मानद नागरिकतादेखि सम्मानित गरिएको, किनभनें उनले हाफ-कोरियंसका बिरुद्ध कोरियामा भेदभावलाई कम गर्ने प्रयास गरेको थियो।
हाल हीका वर्षहरूमा, केही अन्तर सरकारी सङ्गठनहरूले नागरिकतादेखि सम्बन्धित शब्दावली र अवधारणालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरसम्म विस्तृत गरेकोछ, जहाँ यो नागरिकहरुका संयुक्त अवयव देसहरूको समग्रतामा लागू हुन्छ. यस स्तरमा नागरिकता एक द्वितीयक अवधारणा छ, जहाँ अधिकार राष्ट्रीय नागरिकतादेखि व्युत्पन्न हुन्छन्।
तर पनि आयरल्यान्डले १९४९मा राष्ट्रमण्डललाई छोड दिए, प्राय यसका साथ यस्तो व्यवहार गरिन्छ, जस्तो कि यो राष्ट्रमण्डलको सदस्य हो।
कानुनी दस्तावेजहरूमा 'राष्ट्रमण्डल र आयरल्यान्ड गणराज्य'का लागि सन्दर्भ दिइन्छ र यसका नागरिकहरूलाई विशेष रूपले संयुक्त राष्ट्रमा विदेशी नागरिकहरुका रूपमा वर्गीकृत छैन गरिन्छ।
संघका नागरिकहरुका नजिक कुनै पनि सदस्य राज्यमा आर्थिक गतिविधिमा भाग लिने व्यापक अधिकार पनि हुन्छ , जो सङ्घ नागरिकतामा सामेल हुनेलाई पूर्व निर्धारित गर्दछ।
सामान्यतौरमा समीकरणका माध्यमदेखि वा एक यस्ता व्यक्तिदेखि विवाह गरेर पनि कुनै देशको नागरिकता प्राप्त गर्न सक्छ जो त्यस देशको नागरिक छ )।
क्रिकेट खेलाडी मैथ्यू हेडन र हर्शल गिब्सलाई 2007 क्रिकेट विश्व कपमा तिनको रिकर्ड तोड पारीका लागि 2007मा सहरुट किट्स र नेविसको मानद नागरिकतादेखि सम्मानित गरियो।
पद्मपुराणको एउटा प्रसङ्गमा भगवान श्रीकृष्ण धर्मराज युधिष्ठिर सँग भन्नुहुन्छ- मार्गशीर्ष शुक्ल एकादशीका दिन तुलसीको मञ्जरी, धूप-दीप आदिद्वारा भगवान दामोदरको पूजन गर्नुपर्छ।
१८ औँ शताब्दीमा दक्षिण अफ्रिका र ब्राजीलमा हीराहरूको खानीहरूको पता लाग्नालेले पहिलासम्म संसारभरमा भारतको गोलकुंडा खानीबाट निस्केका हीराहरूको धाक थियो।
हल्की गुलाबी रंगको आभा भएका ३२.२ कैरेटका आगरा डायमंडलाई हीराहरूको ग्रेडिंग गर्ने संसारका सबैभन्दा प्रतिष्ठित संस्थान जेमोलजिकल इंस्टीट्यूट अफ अमेरिकाले वीएस-२ ग्रेड दिएकोछ।
पद्मपुराणमा पौष महिनाको कृष्णपक्षको एकादशीका विषयमा युधिष्ठिरले बताइदिन अनुरोध गरेपछि भगवान श्रीकृष्णले आज्ञा गर्नुभयो- ठूला-ठूला यज्ञबाट पनि मलाई त्यति सन्तोष हुदैन, जति एकादशी व्रतको अनुष्ठानबाट हुन्छ ।
एकादशी तिथिका दिन प्रात: स्नान गरेर शुद्ध वस्त्र धारण गरी निधारमा श्रीखण्ड चन्दन अथवा गोपी चन्दन लगाएर कमल अथवा वैजयन्ती फूल, फल, गङ्गाजल, पञ्चामृत, धूप, दीप सहित लक्ष्मी नारायणको पूजा एवं आरती गर्नुपर्छ ।
जो भक्तले यसरी सफला एकादशीको व्रत गर्दछ र रात्रिमा जागरण एवं भजन कीर्तन गर्दछन, उसलाई श्रेष्ठ यज्ञ संपादन गर्नाले जुन पुण्य प्राप्त हुन्छ त्यसभन्दा पनि बढी फलप्राप्ति हुन्छ ।
जसरी नागहरूमध्ये शेषनाग, पक्षीहरूमध्ये गरुड, सबै ग्रहहरूमध्ये चंद्रमा, यज्ञहरूमध्ये अश्वमेध र देवताहरूमध्ये भगवान विष्णु श्रेष्ठ छन्, त्यसरी नै सबै व्रतहरूमध्ये एकादशीको व्रत श्रेष्ठ छ ।
दिउँसो ऊ वनमा बस्थ्यो र रात्रिमा आफ्नो पिताको नगरीमा चोरी गर्थ्यो तथा प्रजालाई दुःख दिई दिई मार्ने कुकर्म पनि गर्थ्यो ।
अर्को दिन प्रात: कालमा एउटा अति सुंदर घोडा अनेक सुंदर वस्तुहरूद्वारा सजिएर उसका सामुन्ने आई उभियो र त्यसै समय आकाशवाणी भयो-हे राजपुत्र !
पाटनको सङ्ग्रहालयमा राखिएको दुईवटा ढलौटको मूर्ति र अर्को प्रस्तर मूर्तिले पनि एउटा दुर्लभ हनुभैरवको मूर्तिको प्रतिनिधित्व गर्दछ।
मूर्तिले समातेको सबभन्दा माथिल्लो भागको आयुध जडीबुटीले युक्त गन्धमान पर्वतलाई बुझाउँछ, जुन हनुमानलाई चिन्ने एउटा महत्त्वपूर्ण चिहृन हो।