polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
प्रसिद्ध भियतनामी बौद्ध विद्वान थिक् न्यात् हन्ह र ओशोको भनाई के छ भने बुद्धलाई साधना मार्गमा लाग्न र सांसारिक आकर्षणमा नफस्न यशोधराले बराबर स्मरण गराइ रहन्थिन् ।
राति गृहत्याग पूर्व आफ्नो आजै जन्मेको बच्चा र पत्नीलाई अन्तिम पटक हेर्ने लालसा लिई जब बुद्ध खोपीमा आए, बुद्ध साहित्य अनुसार देवताहरुद्वारा बुद्ध मोहमा नफसून् भनी यशोधराको आंचलले राहुलको मुख छोपियो तर ओशो र थिक् न्यात् हन्हको भनाइ के छ भने वास्तवमा यशोधरा जागेकै थिइन् र उनले जानेरै बुद्ध ममता मोहमा नफसून् भनी आफ्नो र बच्चाको मुख छोपी दिइन् ।
यति भनी बुद्धलाई तीनपटक परिक्रमा गरी आफ्नो कुटीमा आई बुद्धप्रति श्रद्धाले दीयो बालेर हृदयले बारम्बार प्रणाम गरी यशोधराले शान्त भावले शरीर त्याग गरिन् ।
बुद्ध साहित्यमा अनेक साधिकाहरु बिशाखा, आम्रपाली, प्रजापति गौतमी, खजुतरा, कृषा गौतमी इत्यादिको बारम्बार उल्लेख आउँछ तर प्रव्रज्यापछि यशोधराको कहीँ उल्लेख भेटिँदैन ।
यो सुनेर यशोधराले गहभरि आँसु गराउँदै भनिन्, बाबु, त्यो सज्जन पुरुष जसको शरीरबाट सुनौलो तेज निस्किरहेको छ र जो लस्करै बसेका भिक्षुहरूको माझमा बस्नु भएको छ, उहाँ नै तिम्रो पिता हुनुहुन्छ ।
त्यहाँ यशोधराले बुद्धको पाउ स्पर्श गरिसके पछि एक गहन प्रश्न गरिन्- जुन सत्य तपाईँले निरन्जना नदीको तटमा बोधिवृक्षको मुनि प्राप्त गर्नु भयो के त्यो सत्य यहाँ छैन ?
सोझै आफै भेटघाट गर्न गइनन् बरु राहुललाई सुन्दर वस्त्र पहिराएर बुद्धले भोजन गरिरहेको ठाउँमा लगिन् र बुद्धलाई देखाउँदै भनिन्, बाबु, के तिमीले उहाँलाई चिन्छौ ?
राजकुमारी यशोधराको जन्म आज भन्दा २५५० वर्ष पूर्व बैशाख पूर्णिमाको दिन सिद्धार्थ गौतमको जन्मको दिन अर्थात् बैशाख पूर्णिमाका दिन कोलिय ग्राममा भएको हो ।
उनको पार्टीले २००९ को विधानसभा चुनावमा वर्तमान मुख्यमन्त्री पवन कुमार चाम्लिङ्लाई गद्दीबाट हटाउने आशा लिएको थियो तर उनिहरूको पक्षमा परिणाम आएन।
१४ अक्तूबर १९७९ मा आयोजित राज्य विधानसभाको चुनावमा, सिक्किम संग्राम परिषदले बहुमत स्थान प्राप्त गर्‍यो र नर बहादुर भण्डारीले १८ अक्टूबरमा मुख्यमन्त्री के रूपमा शपथ ग्रहण गरे।
उनले आफ्नो जन्म दिन शिक्षक दिवसको रूपमा मनाउने इच्छा गरेका ब्यक्त गरेका थिए जसको फलस्वरूप पुरै देशमा डाक्टर राधाकृष्णनको जन्म दिन ५ सेप्टेम्बरमा शिक्षक दिवस मनाईन्छ।
उनी भन्दथे जब सम्म शिक्षक शिक्षा प्रति समर्पित र प्रतिबद्ध हुदैन र शिक्षालाई एक मिशन मान्दैनन् त्यसबेला सम्म राम्रो शिक्षाको कल्पना गर्न सकिदैन।
त्यसकारण उनी एक विद्वान, शिक्षक, वक्ता, प्रशासक, राजनयिक, देशभक्त र शिक्षा शास्त्री थिए, तथापि आफ्नो जीवनको उत्तरार्द्धमा अनेक उच्च पदहरूमा काम गर्दा गर्दै पनि शिक्षाको क्षेत्रमा उनी आफ्नो योगदान गरी रहे।
त्यहाँ स्थानीय बासिन्दा च्याखुरी नानी र चुनीलाल ठाकुरले सफा गरी भीक्षाटनबाट सङ्कलित रकमबाट सानो मन्दिर निर्माण गरेका थिए तर सो मन्दिर वि.सं. १९९० सालको भूकम्पमा भत्किएकोले त्यस बेलाका पूजारी अनिरुद्ध ठाकुरले समाजको सहयोगमा टिनको छाना भएको मन्दिर बनाएका थिए सो पनि जीर्ण हुँदै गएकाले वि.सं. २०२८ सालमा तत्कालीन भारतीय रेल मन्त्री ललित नारायण मिश्रले पक्की मन्दिरको साथै तीन कोठे धर्मशाला पनि बनाउन लगाएका थिए।
वि.सं. २०४४ सालमा तत्कालीन राजा बीरेन्द्रले मन्दिर निर्माणको लागि रु. पाँच लाख चढाएर भगवतीको प्यागोडा शैलीको भव्य मन्दिरको निर्माण गराए जुन अद्यावधि छ।
प्राचीन इतिहास र किम्वदन्तीका अनुसार, सन् १०९७ मा मुसलमानले आक्रमण गर्दा कर्नाटकका कर्नाटवंशी राजा नान्यदेव भागेर पाटलीपुत्र हुँदै मिथिला आई पुगेर सिम्रौनगढ मा राजधानी कायम गरे।
त्यसबेला जङ्गलले ढाकिएको यस स्थानमा जङ्गल सफा गर्दा भेटिएको भगवती मूर्तिलाई उनले आफ्नो कुलदेवीको रूपमा स्थापना गरी आफ्नो नामबाट देवीको नाम शक्रेश्वरी राखे भन्ने भनाइ छ।
पूजा गर्दा केही विघ्नबाधा उत्पन्न हुन थालेपछि भगवतीको सिंहासनमा एउटा जन्तर राखी महाअष्टमीको राति तान्त्रिक विधिद्वारा पूजा गर्ने गरिएको छ।
यहाँ बलि प्रदान गर्दा निस्केको रगतमा झिङ्गा नबस्नु, रगत लुगामा लागे पनि दाग नलाग्नु, रगत पोखरीको पानीमा मिसिदा रातो नहुनु, बलि प्रदान गर्ने नाममा राखेका खसी बाख्रालाई केही नहुनु, बलिका लागि किनेका पशुलाई कुकुर र स्याल टोकेको छ भने मन्दिर नपुग्दै मर्नु आदि आश्चर्यजनक काम हुँदै आएको भनाई रहेको छ ।
छिन्नमस्ता भगवती मनोकामना पूरा गर्ने शक्तिपीठहरूमध्ये एक पीठ मानिएको हुँदा यहाँ नेपाल तथा भारतका श्रद्धालु भक्तजनहरूको बोका, भेंडा, परेवा, हाँस र माछा आदि बलिदान सामग्रीसहित दिनहुँ घुइँचो लाग्ने गरेको मूल पूजारी महानन्द ठाकुर बताउनुहुन्छ।
नेपाली बृहत् शब्दकोशमा छिन्नमस्ताको अर्थ घाँटी छिनेको, आफ्नो टाउको हातमा लिई घाँटीबाट निस्केको रगतको धारा त्यसै टाउकोलाई खुवाई रहेको भन्ने छ।
मुसलमान समुदायका हजारौँ व्यक्ति विभिन्न मनोकामना लिएर छिन्नमस्ता भगवती मन्दिर बाहिर बसी फूल हैस गर्न आउने गरेका पूजारी ठाकुर बताउनुहुन्छ।
हुन त यसको बिउबाट पनि वेर्नाहरू तयार गर्न सकिन्छ ता पनि बिउ उम्रन निकै समय र श्रम लाग्ने भएकालै यसको विरुवाहरू कटिङ्गबाटै उत्पादन गर्ने गरिन्छ।
करीब १५ से. मी . लामा हाँगाहरूलाई फेद र टुप्पोतिर छड्के पारेर काटी पानीमा डुवाई राख्ने र वालुवा बढी भएको व्याडमा ४५०को कोण गरी छड्के पारेर गाडिन्छ।
लौठ सल्लाको भाले र पोथी वोट छुट्टा छुट्टै हुने र यसको फलको वरिपरि रहने रातो रङ्गको एक मात्र खाद्य वस्तु चराहरू द्वारा खाइने हुँदा यसको विउवाट विरुवा उत्पादन गर्न निकै कठिन हुन्छ।
राम्रो स्वस्थ्य जवान रुखवाट राम्ररी पाकेको फल सङ्कलन गरी पानी भएको एउटा भाँडोमा राख्ने र फलको चिल्लोपना भएको गुदी नहटुन्जेल मज्जाले मुछ्ने,माड्ने र फेरी पानी सहितको अर्को भाँडोमा फललाई राख्ने तथा चिल्लोपना नहटुन्जेल यसै क्रमले सफा गर्दै जाने एवं सफा भई सकेको फललाई सफा भाँडोमा राखी छहारीमा सुकाउने र कपडामा पोको पारी चिसो ठाउँमा भण्डार गरेर राख्ने।
लौठ सल्लाको बीउद्वारा विरुवा उमार्ने कार्य अत्यन्तै कठिन तथा करिव २ वर्ष जति समय लाग्ने, उचाईमा भर पर्ने गरी ९६-२०८ हप्ता लाग्दछ।
चरा बाँदर तथा अन्य जंगली जनावरहरूले एक त यसको बीउ परिपक्व हुनु भन्दा अगाडि नै खाई नोक्सान गर्ने गर्दछन् भने अर्का तर्फ बीउको अंकुरण क्षमता ८ प्रतिशत भन्दा कम नै हुने गरेको पाइन्छ।
यस वनस्पतिको नेपाली नाम लौठसल्ला भए पनि विभिन्न स्थान अनुसार लोठसल्ला, ढ्याङ्ग्रेसल्ला, बर्मेसल्ला, रातोकाठ वा सिलिङ्गी , थुनेर वा तालिसपत्र , किसिम वा झिमिरसीन , पाटेसल्ला , सिङ्गे वा झाँक्रिसल्ला, ठिङ्ग्रेसल्ला आदि नामले पनि चिनिन्छ।
लौठसल्लाको तिब्बती नाम सान्गा सींग हो भने यसलाई नेपाल भाषामा ल-स्वाँ, संस्कृतमा मधुपर्नी वा तालिस र अङ्ग्रेजीमा हिमालयन यिउ भनेर चिनिन्छ।
खासगरि छाती र पाठेघरको क्यान्सरमा यसको उपयोगिता प्रमाणित भएपछि नेपालबाट यसको व्यापार तिव्र गतिमा हुन थाल्यो , जसको फलस्वरूप यसको अत्याधिक सङ्कलन हुन गई सरकारले यसको व्यापारमा प्रतिबन्ध समेत लगाउने अवस्था पुग्यो।
बालबेल भनेको काँचो चाना पारेर सुकाएर राखेको बेल हो, जसलाई कुटेर बिहान–बेलुका एक–एक चम्चा काँडा पकाएर खाने गरे पेट सम्बन्धी सम्पूर्ण रोगहरु ठीक हुन्छ ।
गिजा दुख्ने, पाक्ने भएमा बेलपत्रको धूलोमा तोरीको तेल तीनचार थोपा, नुन एक चिम्टी र एक चिम्टी बेसार हालेर औंलाले बिस्तारै गिजामा मालिस गर्ने र तातो पानीले केही दिन कुल्ला
शौर्य तेजोधृतिर्दाक्ष्यं युद्धेचाप्यपलायनं. महाभारतबाट साभार गरिएको श्लोक अनुसार युद्धमा तेज, वीरता, धैर्य, दक्षता, रणनीति, चतुर्याइँ, षड्यन्त्र, आदिको प्रयोग गर्न क्षत्रियहरूलाई अनुमति दिइएको छ तर युद्धबाट पलायन हुन बन्देज छ ।
इक्ष्वाकु, हरिश्चन्द्र, सगर, भागीरथ, दीलिप, रघु, अज, दशरथ, राम, भरत, पुरुरवा, नहुष, ययाति, यदु, पुरु, कौशिक , दुष्यन्त, सम्राट भरत, शान्तनु, पाण्डु, धृतराष्ट्र, शकुनि, द्रुपद, विराट, युद्धिष्ठिर, कृष्ण, परीक्षित, प्रसेनजित, शुद्धोधन
भारत, पाकिस्तान, नेपाल तथा विभिन्न ऐतिहासिक हिन्दु राष्ट्रहरूमा बसोबास गर्ने शासकीय पृष्ठभूमिका व्यक्तिहरू यिनै दुई कुलभित्रका क्षत्रिय भएको दाबी गर्छन् ।
यसबाहेक गुरुदास बन्ध्योपाध्याय, राजेन्द्रलाल मित्र, सुरेन्द्रनाथ बन्ध्योपाध्याय र अन्यले नियमित सल्लाहकारको रूपमा काम गरेका थिए।
सन् १९१२ मा यस संस्थाको अधिकर्ता पद सुरु गरिएको थियो भने यस संस्थाको प्रथम अधिकर्ताको दायित्व तथा पदभार प्यारिमोहन मुखोपध्यायले गरेका थिए।
त्यस पछि डाक्टर नीलरतन सरकार, ज्ञानचन्द्र घोष र सत्येन्द्रनाथ बोसले विभिन्न चरणमा आफ्नो यस संस्थाका लागि निर्देशको कर्तव्य पूरा गरेका थिए।
विज्ञानको क्षेत्रलाई विकसित नगरेसम्म भारतको प्रगति हुनु असम्भव जस्तै रहन्छ भन्ने कुरा कलकत्ताका एक चिकित्सक तथा समाजसेवी डाक्टर महेन्द्रलाल सरकारले बुझेका थिए जसकारण उनले
हाल आइएसिएस एक स्वायत्त विज्ञान अनुसन्धान संस्थानको रूपमा कार्य गरिरहेको छ जुन विज्ञान र प्राविधिक विभाग, भारत सरकार र पश्चिम बङ्गाल सरकारबाट स्वायत्तशासित छ।
अनुसन्धानका लागि आर्थिक तथा प्राविधिक सहायता भारतीय वैज्ञानिक र प्राविधिक अनुसन्धान परिषद्, भारतको आणविक उर्जा विभाग, डिएसटी, डिएनइएस, डिओएस, डिएसआइआर, भारतीय चिकित्सा अनुसन्धान परिषद्, भारतीय राष्ट्रिय विज्ञान सङ्घ, उत्तर दक्षिण फाउन्डेसन, भारतको विश्वविद्यालय मञ्जुरी संस्थान र युएनडिपीले गरिरहेको छ।
इन्डियन एसोसियसन फर द कल्टिभेसन अफ साइन्स भारतको पश्चिम बङ्गाल अन्तर्गत कलकत्तामा अवस्थित एक विज्ञान अनुसन्धान तथा उच्च शिक्षाको एक राष्ट्रिय शिक्षण संस्था हो।
पदार्थविज्ञानमा भारतका प्रथम नोबेल पुरस्कार जित्नका लागि चन्द्रशेखर भेङ्कट रमनले यस शिक्षण संस्थाबाट अनुसन्धान सम्पन्न गरेका थिए।
खर्साङगको एउटा अभिनन्दन समारोहमा उनको परिचय यसरी प्रस्तुत गरिएको थियो – ’यहाँ जन्मले एक बिहारी हुनुभए पनि नेपाली साहित्यमा यहाँको स्थान उच्च छ।
भिक्षु स्वयं तराईबासी भएकाले आफ्नो आगत’ उपन्यासमा आञ्चलिक परिवेशको जीवन्त निरूपण गर्न निपुण साहित्यकारको रूपमा देखापर्नु कुनै आश्चर्यको कुरो होइन।
यस आञ्चलिकताको बीजारोपण उनको कथा ’हारजीत’मा भइसकेको थियो तर भवानी भिक्षुले ’आगतमा नै आञ्चलिकताको बटबृक्षको स्थापना गरेका हुन् जस्तो लाग्दछ।
हिन्दीका प्रसिद्ध उपन्यासकार फणेश्वरनाथ ’रेणु’को ’मैला आञ्चल’ जस्तै स्तरीय, पठनीय तथा संग्रहणीय उपन्यास भएको छ भवानी भिक्षुको ’आगत’ उपन्यास पनि।
नेपाली साहित्यका अमर साहित्यकार भवानी भिक्षुले बडो इमान्दारीपूर्वक आफू प्रभावित र प्रेरित हुने साहित्यकारहरूप्रति आभार प्रकट गर्दै भनेका छन् –’ममाथि पहिलो प्रभाव शरच्चन्द्रको परेको थियो, म उनलाई गुरु मान्छु।
बाल्यकालमा अवधी र हिन्दी साहित्यको पाठ कण्ठ गरे तापनि किशोरावस्था सकिंदा नसकिंदैदेखि बाँचुञ्जेलसम्म उनले नेपाली हुनुको धर्म निर्वाह गरे।
यसबाहेक बङ्गाली साहित्यका अमर साहित्यकारहरू रविन्द्र ठाकुर तथा शरद्चन्द्र चट्टोपाध्यायका पनि उनी प्रशंसक थिए र उनीहरूको लेखनबाट प्रभावित र प्रेरित पनि।
उनी हिन्दी भाषामा लेख्दथे भन्ने कुरो निम्नङ्कित आत्मस्वीकृतिबाट प्रमाणित हुन्छ – ’सुब्बा ऋद्धिबहादुर मल्लज्यूले नै हिन्दीमा लेखिएको भिक्षुको लेखलाई ’आलोचना र आलोचक’ नाउँले अनुवाद गरी १९९३ साल कार्तिक अङ्कको ’शारदा’मा प्रकाशित गर्नु भो र यसरी . नेपाली साहित्यलाई चिनारी गराइयो –’मधेसे नेपाली लेखक।
यसरी उनी बिफर रोगले आक्रान्त भई मरणासन्न अवस्थामा पुगेका र आमा यशोदादेवीले भवानीसँग भिक्षा मागेर बचाएकी हुनाले उनको नाम भवानी भिक्षु रहन गएको हो भन्ने भनाई पनि छ।
माता यशोदादेवी कलवार गुप्ता र पिता इन्द्रप्रसाद गुप्ताका माइलो सुपुत्रका रूपमा लुम्बिनी अञ्चल, कपिलवस्तु जिल्लाको तौलिहवामा जन्मिएका जन्मँदै भवानी भिक्षु तीक्ष्ण बुद्धिका थिए।
त्यस बखतका साहित्यका शिखरपुरुष सिद्धिचरणलाई विमात्रृभाषी भिक्षुको नेपाली भाषाप्रतिको अनन्यप्रेम, आस्था र लगनशीलताले प्रभावित बनायो।
उनको पहिलो रचना ऋद्धिबहादुर मल्लको सम्पादकत्वमा ’शारदा’ पत्रिकामा प्रकाशित ’वियोगरात्री’ गद्यकविता हो भने शारदामैं प्रकाशित ’आलोक र आलोचना’ पहिलो निबन्ध र ’मानव’ पहिलो कथा हो।
साहित्यका कविता, कथा, उपन्यास निबन्ध र एकाङ्की जस्ता विभिन्न विधामा कलम चलाएका भिक्षुको महत्त्वपूर्ण क्षेत्र कथा र उपन्यास हो भने त्यसपछिको क्षेत्र कविता हो।
उनका निबन्धहरू संग्रहका रूपमा प्रकाशित हुन सकेका छैनन्, अप्रकाशित अवस्थामैं यत्रतत्र छरिएर रहेका छन् भने अन्य प्रकाशित कृतिहरू निम्न छन्:
यसले एक कुरा यो स्पष्ट हुन्छ कि तापक्रममा यदि १० डिग्रीको पनि वृद्धि हुन्छ त उत्परिवर्तनको दरमा दूनी अथवा तिगुनी वृद्धि हुन्छ।
यस प्रसंगमा एक मनोरंजक कुरा यो पनि ध्यान देने योग्य छ कि तापक्रममा वृद्धि द्धारा नै हैन, अपितु अतिशय न्यूनता द्धारा पनि उत्परिवर्तन प्रभाव पर्न सक्छ।
ड्रोसोफिला मिलेनोगैस्टरको तीन दिनहरूको डिंभों को -६ डिग्री ताप मा राखए पछि देखिएको कि २५ देखि ४० मिनेटको भित्र यिनको एक्स तथा द्धितीय गुणसूत्रहरूमा घातक उत्परिवर्तनको दर तीनगुनी भयो।
समयुग्मजी कुखुराको भ्रुणको गुणसूत्रहरूमा यदि घातक जीन हुन् त यस्तो संततिको कंकाल कुरूप या टेढा मेढा हुनेछ र त्यो जन्मको पूर्व नै मर गई होगी।
ड्रोसोफिला नामक कदली मक्खी को अध्ययनद्धारा ज्ञात भएकोछ कि यस प्रकारकहरू उत्परिवर्तन धेरै लाख सामान्य प्रजातिमा कुनै एकमा अति नगण्य रूपमा परिलक्षित हुन्छ।
यहाँ डार्विनको "प्राकृतिक वरणको सिद्धान्त" अथवा "योग्यतमको जीवन" लागू हुन्छ, जसको अनुसार यस आकस्मिक परिवर्तनलाई सहन सक्ने जीव जीवित रहनसक्छन्, अन्यथा निर्बलहरूको मृत्यु हुन्छ।
उत्परिवर्तनको परिभाषा गर्दै बतलाया गएको छ कि उत्परिवर्तन कुनै स्पीशीजको आनुवंशिक पदार्थमा उत्पन्न गतिशील रासायनिक परिवर्तनको नाम हो।
किंतु, जब सहसा कुनै सदस्यको जननकोशिकामा कुनै जीन सामान्य अप्रभावी युग्मविकल्पी को उत्परिवर्तित गर्छ त यस्तो स्थितिमा एउटा अझै अर्को उत्परिवर्तन हुन्छ।
कल्पना गरी हेरौं, यस सृष्टिमा यदि एउटै आकारका जीव हुन्थे, एउटै ऋतु हुन्थ्यो र रात अथवा दिनमा कुनै एउटा मात्र हुन्थ्यो भनें कस्तो हुन्थ्यो होला?
एउटै प्रकारको भोजन, एउटै प्रकारको कार्य, एउटै प्रकारको परिवेशको निवास विरक्त लाग्दो हुन्थ्यो र हामी यसमा केही परिवर्तन गर्न अवश्य चाहन्थ्यौं।
प्राणीजगत्को विविधतामाथि हामीले दृष्टिपात गर्दा पाउँछौं, उदाहरणको लागि, बिरालो जातिका प्राणीहरूमा कतिवटा भेद छन् : बिरालो, सिंह, चितुवा, बाघ, यी सबै बिरालो बर्गका प्राणीहरू हुन्।
अत: उनीहरूको मत थियो कि विकिरणको कारण बीजाणुहरूको सामान्य उत्पादन क्षमतामाथि आघात पुर्‍याउन सक्छ र यो दोष अर्का पीढिहरूमा पनि रहनसक्छ।
जीन आनुवांशिकताको मूलभूत शारीरिक एकाई हो. अथवा यसैमा हाम्रो आनुवांशिक विशेषताहरूको जानकारी हुन्छ जस्तै हाम्रो कपालको रंग कस्तो हुन्छ, आँखाको रंग के हुन्छ अथवा हामीलाई कुन-कुन बिमार हुन सक्छ, र यो जानकारी, कोशिकाहरूको केन्द्रमा स्थित जुन तत्वमा रहन्छ त्यसैलाई डी एन ए भनिन्छ. जब कुनै जीनको डी एन एमा कुनै स्थाई परिवर्तन हुन्छ भनें त्यसलाई उत्परिवर्तन भनिन्छ।
डीआक्सीरिबोन्यूक्लिक एसिड को वाट्सन-क्रिक माडेलहरूको अध्ययन गर्दा यो ज्ञात हुन्छ कि जब जब डी-एन-ए-को दोहरो कुंडलिनी प्रतिलिपित हुन्छ तब तब मूल संरचनाको जस्ताको तस्तै अनुकृति तयार हुने गर्छ।
यस बिरुवामा प्रतिवर्ष धेरै प्रकारका प्रजाति बनिंदै जान्थे, जसलाई उनले पाँच समूहमा वर्गीकृत गरेर आफ्ना प्रयोगहरूको परिणामका आधारमा निम्नलिखित निष्कर्ष निकाले--
क्रोमोसोममा रहेको डी.एन.ए. ले बनिएको अति सूक्ष्म रचनाहरू जुन अनुवांशिक लक्षणको धारण एंव एउटा पीढीदेखि अर्को पीढीमा स्थानान्तरण गर्दछ, यसलाई जीन भनिन्छ।
किसी मनुष्यको जनन कोशिकामा जीन उत्परिवर्तन भए पछि यो उनको युग्मनज मा स्थानांतरित हुन्छ र यस प्रकार यिनी कोबिकाओं द्धारा उत्पन्न नयाँ पीढी सम्म पुगछ।
असंख्य पल्ट कोशिका-विभाजनोंको फलस्वरूप उत्परिवर्तन जीन पनि आफ्नो प्रतिलिपियाँ उत्पन्न करते करते कुनै लक्षण या गुण विशेषको लागि प्रभावी बनछ।
गोल्डस्मिट्ले उत्परिवर्तनको परिभाषा दिंदै भनेका छनः उत्परिवर्तन त्यो साधन हो, जसद्धारा नयाँ आनुवंशिक टाइप उत्पन्न हुन्छन्।
वैज्ञानिकोंले प्रयोगहरू द्धारा ठेगाना लगाएको छ कि उत्परिवर्तनहरूमा परिवेशको प्रभाव तीन प्रकार देखि पर्दछ, तापक्रम द्धारा, कतिपय रसायनहरू द्धारा र किरणन द्धारा।
अदालत गठन भएपछि युगोस्लाभियाका पूर्व राष्ट्रपति सोलोवोदान मिलोसोभिकको अदालतमा कारबाही चल्दैका अवस्थामा मृत्यु भइसकेको छ भने पूर्व सर्वियन राष्ट्रपति तथा उनका जनरलहरू नरसंहार र मानवताविरोधी अवराधमा यस अदालतमा मुद्दा खेपिरहेका छन्।
यसबाट के देखिन्छ भने जुनसुकै उद्देश्यले यस्ता अपराध गरेपनि न्यायिक कठघरामा उभिनुपर्दछ र कुनै किसिमको राजनीतिक कारण देखाएर उन्मुक्ति पाइँदैन।
कङ्गोका थोमस, सर्वियाका पूर्व राष्ट्रपति चार्ल्स टेलरलाई, बोसनिया सर्वका सैनिक प्रमुख राटको मेडिकलाई सर्वियामा गरेको आम हत्या र चिलीका अगष्टो पिनोचेट तथा चाँदक पूर्व राष्ट्रपति हिसेन हाब्रेलाई मानवताविरोधी अपराधमा कारबाहीको प्रक्रिया शुरु गरिएको छ।
यसले अपराधीहरू जतिसुकै शक्तिशाली भए पनि न्यायिक कारबाहीबाट उन्मुक्ति पाउने छैनन् भन्ने सन्देश मात्र दिएन कि विश्वभरिबाट दण्डविहीनताको अन्त्य हुनेमा आम विश्वास पनि जगाएको छ।
चाहे सत्तामा वा जङ्गल मा रहँदा मानवताविरोधी अपराध तथा नरसंहार गर्ने जो–कोहीलाई यस धर्तीभित्र छूट हुने छैन भन्ने सन्देश यस अदालतको कारबाही र कारबाहीको दायराले दिएको छ।
१२८ धारामा विभाजित भएको रोम विधानको धारा ५ ले नरसंहार, मानवताविरोधी अपराध, युद्ध–अपराध, विश्वको कुनै व्यक्तिले जहाँसुकै गरेमा पनि यस अदालतले कारबाही गर्न सक्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालयले अन्तर्राष्ट्रिय कानुन बमोजिम राज्य राज्यबीचको विवाद हेर्दछ भने यस अदालतले विश्वको कुनै पनि व्यक्तिले जहाँकहीँ पनि गरेको मानवताविरोधी अपराधीलाई कारबाही चलाउन सक्छ।
त्यस्तै यसले त्यस्ता अपराधीहरू राज्यविशेषको अधिकार क्षेत्र भित्र मात्र नभई अन्तर्राष्ट्रिय न्यायिक पहुँच भित्र रहनु आवश्यक छ भन्ने मान्यता राखेको बुझ्न सकिन्छ।
जब १४९८ ई. मा भास्को द गामाले उत्तमाशा द्वीप अथवा केप अफ गुड होप द्वारा भारतयात्राको निम्ति नयाँ समुद्री मार्ग खोजे, तब संसारको इतिहासमा एउटा क्रान्तिकारी बाटो खुल्यो।
स्वभावत: सुदृढ नाभिक शक्तिको कारण यस मार्गमा सर्वप्रथम पोर्चुगलको एकाधिकार स्थापित भयो; परन्तु, चाँडै हलैंड र त्यसपछि इङ्ल्यान्डले पोर्चुगलको मार्गमा गतिरोध ल्याएँ।
अन्तत: रानी ऐन तथा लार्ड गोडोल्फिनको मध्यस्थताद्वारा आन्तरिक विरोधहरूको समाधान भएपछि "द युनाइटेड कम्पनी अफ मर्चेट्स अफ इङ्ल्यान्ड ट्रेडिंग टु दि ईस्ट इंडीज'को रूपमा नयाँ विधानको साथ ईस्ट इन्डिया कम्पनीको पुनर्निर्माण भयो।
इस्ट इण्डिया कम्पनी (इस्ट इण्डिया ट्रेडिंग कम्पनी र इङ्गलिश इस्ट इण्डिया कम्पनी पनि) संघको सन्धि पछि ब्रिटिश इस्ट इण्डिया कम्पनी एक संयुक्त स्टक कम्पनी थियो।
यस कम्पनीको स्थापना शुरुमा पूर्वी इन्डिजहरू सँग ब्यापार गर्न खोज्ने उद्देश्यले भयेको थियो, तर त्यो ब्यापार मुख्य रूपमा भारत र चीनसँग तोडियो।
यो कम्पनीले भारतीय उपमहाद्वीपको ठूलो हिस्सा नियन्त्रणमा लिएको थियो र दक्षिण पूर्वी एसियाको हिस्सा र हंगकंगलाई उपनिवेश बनाएको थियो।
इङ्ल्यान्डको इस्ट इन्डिया कम्पनीको स्थापना, स्पेनी आर्मादाको पराजय पछि, महारानी एलिजाबेथको आज्ञापत्र द्वारा "द गवर्नर ऐंड मर्चेट्स अफ लन्डन ट्रेडिंग टु दि ईस्ट इंडीज'को नामले भयो।
कम्पनीले १८अयं शताब्दी को को मध्य र १९ औं शताब्दीको शुरुवातमा विश्वको व्यापारको आधा हिस्सा ओगटेको थियो, विशेष गरी कपास, रेशम, इन्डिगो डाई, चिनी, नुन, मसला, नुन, चिया र अफिम लगायतका आधारभूत वस्तुहरूमा ।
स्वर्ण मन्दिरमा प्रवेश गर्न भन्दा पहिले उ मन्दिरको सामने सर झुकाउद छन, फेरी खुट्टा धुए पछि सीढिहरूबाट मुख्य मन्दिरसम्म जान्छन।
यो कुरा ध्यान दिन योग्य छ कि जलियांवाला बाग सभाको मुख्य वक्ता डा सैफउद्दीन किचलू र डा सत्यपाल यसै मस्जिदबाट नै सभालाई संबोधित गरिरहेका थिए।
विशेष मौकाहरूमा मुख्य रूपबाट १४ अगस्तको दिन जब पाकिस्तानको स्वतन्त्रता दिवस समाप्त हुदछ र भारतको स्वतन्त्रता दिवसको बिहान हुदछ त्यस साझ त्यहा शान्तिको लागि रात्रि जागरण गरिन्छ।
दन्ते कथाहरूको अनुसार यही त्हयो स्थान हो जहां हनुमान अश्वमेध यज्ञको घोडालाई लव-कुशबाट फिर्ता लिन आएका थिए र ति दुबैले हनुमानलाई परास्त गरेका थिए।
भारतको दक्षिणी, पूर्वी, उत्तरपूर्वी र केही उत्तरी राज्यहरूमा, विजयादशमी दुर्गा पूजाको अन्त्यको प्रतीक हो, देवी दुर्गाले दानव महिषासुरमाथि विजय प्राप्त गरी धर्मको पुनर्स्थापना र रक्षाको लागि विजय प्राप्त गरेको सम्झना गरिन्छ।
विजयादशमी उत्सवहरूमा नदी वा समुद्रको अगाडिको जुलुसहरूको आयोजना गरिन्छ जसमा दुर्गा, लक्ष्मी, सरस्वती, गणेश र कार्तिकेयको माटोको मूर्तिहरू, सङ्गीत र मन्त्रहरू सहित पुजाआजा गरिन्छ र समापनको लागि मुर्तिहरू खोला वा नदीमा विघटन गरिन्छ।
तथापि, एउटै हिन्दू चाड-सम्बन्धित शब्दले भारत र नेपालका विभिन्न क्षेत्रहरूमा, साथै अन्यत्र पाइने हिन्दू अल्पसङ्ख्यकहरूका माझ फरक-फरक रूप लिन्छ।
जिन्हाई क्रातिको बेला माओ हुनानको स्थानीय रेजिमन्टमा भर्ती भई क्रान्तिकारिहरूको तर्फबाट लडाइँंमा भाग लिए, जब कुइङ् राजवंश सत्ताच्युत भयो त्यसपछि माओ सेना छोडी पुनः विद्यालय गए।
प्राध्यापक याङ् च्याङ् जि पेकिङ् विश्वविद्यालयमा महत्त्वपूर्ण पदमा रहेको कारण उनको सिफारिसमा माओले सहायक पुस्तकालयाध्यक्ष पदमा रही काम गरे।
त्यस बेला माओ उनकी सहकर्मी १७ वर्षिया केटी हि जिझेन्सित बस्थे, भाषा कौशलतामा कमजोर भएकाले जियांग सम्प्रदायसित बसेता पनि उनले मन्दारिन् चीनि भाषा सिक्न सकेनन्।
वर्तमानमा कतिपय मुलुकमा माओ एक विवादास्पद व्यक्ति मानिएता पनि चीनमा उनलाई राजकीय रूपमा महान् क्रान्तिकारी, राजनीतिक रणनैतिकार, सैनिक पुरोधा र देशरक्षक मानिन्छन्।
थुप्रै चिनियाँ व्यक्तिहरूको मत अनुसार माओले आफ्ना नीति र कार्यक्रमका माध्यमले वर्तमान चीनको आर्थिक तथा साँस्कृतिक विकास तथा पिछडिएको देशलाई संसारको प्रमुख शक्तिको रूपमा खडा गराउन गतिलो भूमिका निर्वाह गरेका थिए।
माओ संसारका सबैभन्दा प्रभावशाली व्यक्तिहरूमा गनिन्छन् र टाइम पत्रिका अनुसार २०औँ शताव्दीका १०० सबभन्दा प्रभावशाली व्यक्तिहरूमा माओ पर्दछन्।
माओ जेदोङ वा माओ त्से तुङ एक चिनियाँ क्रान्तिकारी, राजनीतिक विचारक र साम्यवादी दलका नेता थिए जसको नेतृत्वमा चीनको क्रान्ति सफल भएको थियो।
यसको विपरीत, माओका सामाजिक तथा राजनीतिक कार्यक्रमहरू महान अग्रगामी छलाङ र सांस्कृतिक क्रान्तिको कारण गम्भीर अनिकाल सृजना भएको र चिनियाँ समाज, अर्थव्यवस्था तथा संस्कृतिलाई समेत हानि पुर्‍याएको कुरामा कतिपय व्यक्तिहरू विश्वास राख्दछन् जसको फलस्वरुप सन् १९४९ देखि १९७५ सम्म करोडौँ मानिसहरूको मृत्यु भएको बताउँछन्।
यस शैक्षिक कार्यक्रम अन्तर्गत यस विषयको प्रथम वर्ष, दोस्रो वर्ष चाहिँ तिलगंगा आँखा अस्पताल र अन्तिम वर्ष विद्यार्थीहरूलाई अरु आखाँ अस्पतालमा तालिमका लागि पठाईने गरिन्छ ।
यस विषय पूर्णरूपमा सकिएपछि विद्यार्थीहरु नेपाल हेल्थ काउन्शिलमा आफ्नो नाम स्वास्थकर्ताको रूपमा दर्ता गराउन मान्य हुनेछन् ।
बिरामीहरूको उपचारका लागि चाहिने सम्पूर्ण सुबिधाका साथै यस अस्पतालद्वारा नेपालका विभिन्न ठाउँमा कार्यक्रम गरी स्वास्थ सेवा दिने गरिन्छ।
प्राचीन समयमा समुद्र मन्थन गर्दा बहुमूल्य रत्नहरू र अमृतसमेत उपलब्ध हुँदा भयङ्कर कालकुट विष पनि अगाडि पर्न आएकोले देवता र असुरहरूबीच कोलाहल मच्चियो।
बूढा शब्द आदरार्थी वाचक भएकोले पुजनीय अर्थमा विभूषित गर्न नीलकण्ठको अगाडि बूढा शब्द राखिएको भन्ने हिन्दू धर्मावलम्बीहरू मान्यता छ।
भगवानका चारहात मध्ये तीन हातमा शङ्ख, चक्र र गदा रहेको छन् भने चौथो हातमा कमलको फूल हुनुपर्नेमा अलिकति फरक विभूति खरानीको डल्ला जस्तो रहेको देखिन्छ।
भगवान् नीलकण्ठको प्रस्तुत शेषशायी पोखरी परिसरमा अन्य देवीदेवताका मूर्तिहरू एवं शिवलिङ्गहरूका साथै सत्तल, पाटीहरूका साथ यज्ञशाला, होम कुण्डहरू पनि छन्।
भगवानको दर्शन पूजन गर्नाले धन धान्यादिले परिपूर्ण हुनुका साथै स्त्री पुत्रबाट सुख सन्तोष भई अन्तमा नारायण गति प्राप्त हुन्छ भन्ने नेपाल महात्म्य, हिमवत्खण्डमा उल्लेख गरिएको छ।
किंवदन्ती अनुसार एक जना किसानले आफ्नो खेत खन्दा उक्त मूर्तिको खुट्टाको औँलामा चोट लाग्न गई रगत समेत देखिएकाले पछि सो स्थानमा उत्खनन गरी हेर्दा उक्त विशाल मूर्ति भेटिएको हो।
त्यसैगरी देवमाला वंशावलीमा राजा श्रृषभदेवले बूढानीलकण्ठको स्थापना गरेका हुन् भन्ने कुरा पनि उल्लेख छ तर उनले उत्खनन गरी जमीनमुनिबाट पाएको वा कुनै शिल्पीद्वारा बनाउन लगाई प्रतिष्ठित के गरेका हुन् स्पष्ट लेखिएको छैन।
राजा प्रताप मल्ल बूढानीलकण्ठको उक्त भव्य मूर्तिलाई त्यहाँबाट हनुमानढोका दरबार लगी चोकमा राख्न एवं प्रतिष्ठापन गर्न चाहन्थे।
यत्तिकैमा राजालाई सपनामा यो मूर्ति यहाँबाट कहीँ नलग्नु, स्थानान्तरण नगर्नु र तिमी र तिम्रा उत्तराधिकारीहरूले यो मूर्तिको दर्शन पनि नगर्नु, गरेमा अनिष्ठ हुनेछ भन्ने किंवदन्ती छ।
यहाँ नीलकण्ठ भगवानको नित्य पूजारीहरूबाट स्नान, श्रृङ्गारको साथै श्रीखण्ड, चन्दन, केशरी, जौ, तिल, अक्षता, फूल, दुबो चढाई धूप, बाटेको धूप, दीप, नैवेद्य प्रसादमा मनभोग, मालपुवासमेत मिष्ठान्नको भोग लगाएर पञ्चोपचार एवं विशेष अवसरमा षेडशोपचारले वैदिक विधिपूर्वक भगवान्को पूजा गर्छन्।
गङ्गामा उत्तर तिरबाट आएर मिसिने प्रमुख सहायक नदीहरू यमुना, रामगङ्गा, कर्णाली , राप्ती, गण्डक, कोशी र काक्षी हो तथा दक्षिणको पठारबाट आएर यसमा मिसिने प्रमुख नदीहरू चमबल, सोन, बेतवा, केन, दक्षिणी टोस आदि हुन।
यसपछि सगरमाथाको कञ्चनजङ्घा शिखरहरूको बीचबाट बग्दै यो दक्षिण तर्फ ९० किलोमिटर बग्दछ छ जहाँ पश्चिमबाट सुनकोशी नदी तथा पूर्वबाट तमोर कोशी नदी नामका नदीहरू यसमा मिसिन्छन्।
गङ्गा नदीलाई भारतको पवित्र नदीहरूमा सबैभन्दा पवित्र मानिन्छ तथा यो मान्यता छ कि गङ्गामा स्नान गर्दा मनुष्यको सारा पापहरू नष्ट हुन्छ।
मरण पछि मान्छे गङ्गामा आफ्नो अस्तु विसर्जित गर्न मोक्ष प्राप्तिको लागि आवश्यक सम्झनछन्, यहाँ सम्म कि केही मान्छे गङ्गाको किनारा नै प्राण विसर्जन वा अन्तिम संस्कारको इच्छा पनि राखछन्।
उदाहरणको लागि माघे सङ्क्रान्ति, कुम्भ र गङ्गा दसहराको समय गङ्गामा नुहाउनु वा केवल दर्शननै गर्नु धेरै महत्त्वपूर्ण सम्झिन्छन्।
गङ्गोत्री तथा अन्य स्थानहरूमा गङ्गाको मन्दिर र मूर्तिहरू पनि स्थापित छ जसको दर्शन गरेर श्रद्धालु स्वयंलाई कृतार्थ सम्झन्छन्।
यद्यपि गङ्गाको आकार लिनको लागि अनेक साना धाराहरूको योगदान छ तर ६ ठूला र त्यसको सहायक ५ साना धाराहरूको भौगोलिक र सांस्कृतिक महत्त्व धेरै छ।
यस पछि भागीरथी र अलकनन्दा १५०० फिटमा अवस्थित देव प्रयागमा मिसिन्छ यहाँबाट यो सम्मिलित जल-धारा गङ्गा नदीको नामबाट अगाडि प्रवाहित हुन्छ।
ऐतिहासिक तथ्यहरूलाई हेर्दा यो ज्ञात हुन्छ कि १६औँ तथा १७औँ शताब्दीसम्म गङ्गा-यमुना प्रदेश बाक्लो वनबाट ढाकिएको थियो।
यहाँको उत्कृष्ट पारिस्थितिकी संरचनामा धेरै प्रजातिको वन्य जीवहरू जस्तै नीलगाई, खरायो, सरीसृप-वर्गको जीव-जन्तुहरूलाई पनि आश्रय प्राप्त भएको छ।
गङ्गाको पर्वतीय किनारमा लङ्गुर, रातो बाँदर, भालु, चितुवा, हिउँ चितुवा, हरिण, सामभर, कस्तूरी मृग, सेरो, बरड मृग, साही, तहर आदि निक्कै सङ्ख्यामा पाइन्छन्।
बढ्दो जनसङ्ख्याको दबावमा बिस्तारै-बिस्तारै वनहरूको लोप र गङ्गाको घाटीमा सर्वत्र कृषि हुने भएतापनि गङ्गाको मैदानी भागमा हरिण, जङ्गली सुँगुर, जङ्गली बिरालोहरू, गिद्ध, स्यालका अनेक प्रजातिहरू ठूलो सङ्ख्यामा पाइन्छन्।
यस वाहेक गङ्गामा पाईने शार्कको कारण पनि गङ्गा प्रसिद्ध रहेको छ जसमा प्रवाहित हुने पानीमा पाइने शार्कको कारण विश्वका वैज्ञानिकहरूको ठूलो रुचि रहेको छ।
यस नदी र बङ्गालको खाडीको सङ्गम स्थलमा बन्ने सङ्गमलाई सुन्दरवनको नामले चिनिन्छ जुन विश्वको धेरै जसो प्रसिद्ध वनस्पतिहरू अझ प्रसिद्ध बङ्गाल टाइगरको गृहक्षेत्र हो।
केही समय पहिले यो कोलकाता सागर तटमा स्थित थियो र सागरको विस्तार राजमहल तथा सिलहेटसम्म मात्र थियो, तर अहिले आएर यो तटबाट १५-२० माइल टाढा स्थित लगभग १,८०,००० वर्ग किलोमिटरको क्षेत्रमा फैलिएको छ।
सुन्दरवन डेल्टामा भूमिको ढाल अत्यन्त कम भएको कारण यहाँ गङ्गा अत्यन्त कम गतिले बग्छ र आफू साथ ल्याएको माटोलाई मुहानमा थुपार्ने कार्य गर्दछ जसबाट डेल्टाको आकार बढ्दै जान्छ र नदीक कयौँ धारा तथा उपधाराहरू बन्छन्।
हरिद्वारबाट लगभग ८०० किलोमिटर मैदानी यात्रा गर्दै गढमुक्तेश्वर, सोरोन्, फर्रुखाबाद, कन्नौज, बिठूर, कानपुर हुँदै गङ्गा इलाहाबाद पुग्छ।
भागीरथी नदी गिरियाबाट दक्षिण तर्फ बग्दछ भने पद्मा नदी दक्षिण-पूर्व तर्फ बग्दै फरक्का बाँध बाट छल्दै बङ्गलादेशमा प्रवेश गर्छ।
गङ्गाको यो मैदान मूलत: एक भू-अभिनति खाल्डो हो जसको निर्माण मुख्य रूपले हिमालय पर्वतमाला निर्माण प्रक्रियाको तेस्रो चरणमा लगभग ६-४ करोड वर्ष पहिले भएको थियो।
यो कृषि, पर्यटन, साहसिक खेलहरू तथा उद्योगहरूको विकासमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिन्छ तथा आफ्नो तटमा बसेका सहरहरूलाई जल आपूर्ति पनि गर्छ।