polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
सुधा रगुनाथनले सन् १९९० देखि हरेक वर्ष मद्रास म्युजिक सिजनमा प्रस्तुति दिइरहेकी छिन्, जुन वर्ष उनका गुरु डा. एमएल वसन्तकुमारीले अन्तिम सास लिनुभयो।
१९७७ मा, उनले कर्नाटिक संगीतको डोयेन डा. एमएल वसन्त कुमारी अन्तर्गत संगीत अध्ययन गर्न भारत सरकारको छात्रवृत्ति प्राप्त गरिन, जसको विद्यार्थी उनी तेह्र वर्षसम्म रहिन।
विद्यालयमा सुधा रगुनाथनसँग उनका विद्यार्थीहरुको एक संकाय छ र उनले विश्वभरका धेरै ठाउँहरुमा लेक प्रदर्शन र कार्यशालाहरु सञ्चालन गरिसकेका छन्।
उनले पार्श्व गायिकाको रुपमा पहिलो ब्रेक फिल्म ‘इभान’ मा इलयाराजाको निर्देशनमा ‘एन्ना इन्ना सेठाई’ गीत प्रस्तुत गरेकी थिइन् ।
२ अक्टोबर २०१६ मा, संयुक्त राष्ट्र संघले भारतको कर्नाटक संगीत कलाकार भारत रत्न डा. एमएस सुब्बुलक्ष्मीलाई सम्मान गर्न टिकट जारी गर्यो र यो टिकट सुधा २ अक्टोबर २०१६ मा संयुक्त राष्ट्र संघमा उनको प्रदर्शनको सम्मान गर्न प्रदान गरिएको थियो।
जनवरी २०१५ सम्म, उनी अशोक मित्रन द्वारा २००९ मा प्रकाशित उपन्यासमा आधारित आगामी तमिल फिल्म 'थन्नीर' बाट संगीत निर्देशकको रूपमा कोलिउडमा डेब्यू गर्ने तयारी गर्दैछिन्।
२००८ देखि, यसले वर्षमा कम्तिमा सदस्य राष्ट्रको सरकार वा राष्ट्रप्रमुख, अर्थमन्त्री, वा विदेश मन्त्री, र अन्य उच्च-स्तरीय अधिकारीहरू सम्मिलित शिखर सम्मेलन गर्छ; युरोपेली संघको प्रतिनिधित्व युरोपेली आयोग र युरोपेली केन्द्रीय बैंकले गर्छ।
अन्य देशहरू, अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू, र गैर-सरकारी संस्थाहरूलाई शिखर सम्मेलनमा भाग लिन आमन्त्रित गरिएको छ, केही स्थायी रूपमा।
आफ्नो अध्यक्षताको दौडान, इन्डोनेसियाले विश्वव्यापी कोभिद-१९ महामारी र यससँग सम्बन्धित चुनौतीहरूलाई सामूहिक रूपमा कसरी पार गर्ने भन्नेमा केन्द्रित थियो।
जी-२० अर्थ मन्त्री र कन्द्रीय बैंकको गभर्नरको शिकार सम्मेलन, जसले नेताको शिखर सम्मेलनको आयोजना गर्छ र सम्मेलनको निर्णयको कार्वनायाँ गर्छ, को स्थापना २००७-२००८ को आर्थिक सङ्कट र उदयीमान राष्ट्रहरू वैशिक अर्थतन्त्रको केन्द्रमा नभएको स्थिति को सामना गर्न भएको थियो ।
जी २० मा औद्योगिक र विकासोन्मुख राष्ट्रहरू सहित विश्वका सबैभन्दा ठूला अर्थतन्त्रका अर्थ मन्त्रालयहरू मिलेर बनेको छ; यसले विश्वको कुल उत्पादन को करिब ८०%, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारको ७५ %, विश्वव्यापी जनसंख्याको दुई तिहाई, र विश्वको कुल क्षेत्रफलको ६०% ओगटेको छ।
यसले विश्वव्यापी अर्थतन्त्रसंग सम्बन्धित अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय स्थिरता, जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरण र दिगो विकास जस्ता प्रमुख मुद्दाहरूलाई सम्बोधन गर्न काम गर्छ।
ती मध्ये प्रत्येकले कम्पनीको व्यवसायको विकासमा आफ्नो अनुभव र दक्षताको योगदान दिए, र सँगै उनीहरूले एक अद्वितीय एकीकरणमा، आरोहण गरे जसले त्यो सानो कम्पनीको सफलता र प्रतिभालाई मद्दत गर्यो ।
मोहम्मद आगाले कर्मचारीहरूमाझ वफादारी र सम्बद्धताको भावना जगाए र आवधिक दैनिक अनुगमन र श्रमिकहरूको प्रगति र व्यवहारको दक्षता अनुगमन गर्ने कार्य गरे, जसले ठूलो सफलताको नेतृत्व गर्यो, जबकि महमूद आगाले योजनाको जिम्मेवारी लिए र कामको विकास र विकासको लागि लक्ष्यहरू सेट गरे र ताहर अली अमीन आगाको प्रयासबाट यो उत्कृष्ट प्रदर्शन पूरा गरे, जसले कार्य प्रणाली र अन्य प्रशासनिक र संगठनात्मक नियमहरूको विकासको जिम्मेवारी लिए र कम्पनीको व्यवसाय बढ्न थाल्यो र यसको संस्थापकहरूको प्रयास र काममा उनीहरूको समर्पणको लागि धन्यवाद विस्तार गर्न थाल्यो जबसम्म यो सबैभन्दा ठूलो इजिप्टियन कम्पनीहरूमा परिणत भएन ।
यो सफलता स्थानीय स्तरमा मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि प्रशंसा र प्रशंसाको साथ भेटिएको थियो, जहाँ एजीए समूहलाई जापान राज्यले उच्च प्रशंसा गरेको छ, जापानका सम्राट र जापानी सरकारको परम्परामा प्रतिनिधित्व गरिएको छ, मोहम्मद अल-आगाले २०२२ मा "उदयमान सूर्य" को आदेश दिएका थिए ।
उनले व्यापार सम्बन्धको विकासमा एजीए समूहको अध्यक्षता मार्फत योगदान दिएका उत्कृष्ट भूमिकाको मान्यतामा र इजिप्ट र जापान बीचको पहललाई सुदृढ पार्न धेरै दशकहरूमा.
एजीए समूहका उत्पादनहरूको प्राविधिक श्रेष्ठता र अन्तर्राष्ट्रिय गुणस्तर मापदण्डको कडा पालनाको लागि धन्यवाद, एजीए समूहका उत्पादनहरूले अरब व्यापार सम्झौता र कोमेसा सम्झौताको माध्यमबाट १ भन्दा बढी अरब देशहरूमा विदेशी बजारमा आफ्नो बाटो फेला पार्दछन्, व्यापार समर्थन प्रदान गर्ने दुई महत्त्वपूर्ण सम्झौताहरूजनवरी १, २०१९मा अरब र अफ्रिकी बजारमा निर्यात गर्नका लागि इजिप्टका कम्पनीहरूका लागि फाइदा र सुविधाहरू ।
अल आगा समूह मिश्रमा वर्ष जनवरी १, २०१३ गते स्थापित दोस्रो कम्पनी हो, जुन उपकरणहरू निर्माण गर्न र अरब देशहरू र यसको मालिक कम्पनीमा निर्यात गर्न संलग्न छ अल-आघा कम्पनी,यो वर्ष १९९५ पाैष मा स्थापित पहिलो कम्पनीहरू मध्ये एक हो र निर्देशक बोर्डको अध्यक्ष हो،अब्देल नासेर अब्देल फताहमुहम्मद अल-अगाको नामले चिनिने
मानव इतिहासमा भाषाहरू सधैँ लोप हुँदै गए पनि विश्वव्यापीकरण, सामूहिक बसाइँसराइ, सांस्कृतिक प्रतिस्थापन, साम्राज्यवाद, नवऔपनिवेशिकता र भाषिक हत्या का कारण ती अहिले तीव्र गतिमा मरिरहेका छन्।
यसका उदाहरणहरू तस्मानियाको मूल जनसङ्ख्याको भाषा हुन् जुन रोगहरूबाट मरेका छन्, र अमेरिकाका धेरै विलुप्त र लोपोन्मुख भाषाहरू जहाँँ आदिवासीहरू नरसंहारको शिकार भएका छन्।
कुनै पनि प्राकृतिक प्रकोपले मातृभाषा बोल्नेहरूको सम्पूर्ण जनसङ्ख्यालाई मेटाउन पर्याप्त रूपमा कुनै भाषालाई खतरामा पार्न सक्ने क्षमता हुन्छ।
भाषा परिवर्तन प्रायः तब हुन्छ जब वक्ताहरूले सामाजिक वा आर्थिक शक्तिसँग सम्बन्धित भाषामा स्विच गर्छन् वा अधिक व्यापक रूपमा बोल्छन्, अन्तिम परिणाम भाषाको मृत्यु हो।
लोपोन्मुख भाषाको रूपमा पहिचान गर्नको लागि कुनै निश्चित सीमा छैन, युनेस्कोको २००३ को भाषा जीवन्तता र सङ्कटमा पर्ने कागजातले भाषाको जीवन्तता निर्धारण गर्नका लागि नौवटा कारकहरू उल्लेख गरेको छ:
मैथिलहरू मिथिला क्षेत्रमा बस्छन्, जसमा भारतको तिरहुत, दरभङ्गा, कोसी, पूर्णिया, मुङ्गेर, भागलपुर र सन्थाल परगना विभागहरू र नेपालको झापा, मोरङ, सुनसरी, सप्तरी, सिराहा, धनुषा, र केही छेउछाउका जिल्लाहरू छन्।
मिथिला क्षेत्रमा धेरै जातीय समूह र जातहरू बस्छन्, जसमा मैथिल ब्राह्मण, मैथिल राजपूत, मैथिल भूमिहार, मैथिल कायस्थ, मैथिल अहिर, मैथिल कुर्मी, मैथिल कोइरी, मैथिल बनिया, मैथिल मुस्लिम र अन्य धेरै छन्।
२०२३ लङ्का प्रिमियर लिग, जुन् श्रीलङ्कामा ट्वान्टी२० ढाँचामा आधारित फ्रेन्चाइजी क्रिकेट प्रतियोगिता, लङ्का प्रिमियर लिग को चौथो संस्करण हुनेछ।
बोलपत्र कुनै पनि समयमा दुई टोलीहरू बीच हुनेछ, तेस्रो टोलीले पहिलो दुई टोलीहरू मध्ये एउटा प्रक्रियाबाट फिर्ता भएपछि मात्र बोलपत्रमा सामेल हुन अनुमति दिन्छ।
सातौं शताब्दीका कवि बाणद्वारा लिखित हर्षचरितले पुष्यभूतिलाई राजवंशको संस्थापकको रूपमा नामाकरण गर्दै तिनीहरूको उत्पत्तिको पौराणिक विवरण दिन्छ।
यस विवाहको फलस्वरूप, प्रभाकरको राजनीतिक हैसियतमा उल्लेखनीय वृद्धि भयो र उनले परम-भट्टारक महाराजाधिराजको साम्राज्यवादी उपाधि धारण गरे।
वंश आफ्नो अन्तिम शासक हर्षवर्धनको अधीनमा आफ्नो चरम सीमामा पुग्यो, र हर्षको साम्राज्यले उत्तर र उत्तर-पश्चिम भारतको धेरै भाग ओगटेको थियो, पूर्वमा कामरूप र दक्षिणमा नर्मदा नदीसम्म फैलिएको थियो।
राजवंशले सुरुमा स्थानवेश्वर बाट शासन गर्यो, तर हर्षले अन्ततः कन्याकुब्जा लाई आफ्नो राजधानी बनायो, जहाँबाट उनले सन् ६४७ सम्म शासन गरेका थिए।
मेरठमा अर्को ठुलो दङ्गा २२ मे १९८७ मा भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको मेरठ सहरमा भएको हिन्दु-मुस्लिम दङ्गाको क्रममा भएको थियो, जब प्रान्तीय सशस्त्र कान्स्टेबुलरी का १९ जना कर्मचारीले हाशिमपुरा मोहल्ला का ४२ जना मुस्लिम युवाहरूलाई कथित रुपमा पक्राउ गरेका थिए।
सहरको इलाका) ले उनीहरूलाई ट्रकमा चढेर गाजियाबाद जिल्लाको मुराद नगर नजिकैको बाहिरी इलाकामा लगे, जहाँ उनीहरूलाई गोली हानेर उनीहरूको शव पानीको नहरमा फालियो।
मुद्दाको सुनुवाइलाई २००२ मा भारतको सर्वोच्च अदालतले गाजियाबादबाट दिल्लीको तीस हजारी कम्प्लेक्सको सत्र अदालतमा स्थानान्तरण गरेको थियो, जहाँ यो सबैभन्दा पुरानो विचाराधीन मुद्दा हो।
पश्चिमी उत्तर प्रदेश भारतको एउटा क्षेत्र हो जसमा उत्तर प्रदेश राज्यको पश्चिमी जिल्लाहरू, रोहिलखण्डका क्षेत्रहरू र खरिबोली, ब्रज र कन्नौजी बोलिने क्षेत्रहरू समावेश छन्।
यस क्षेत्रसँग केही जनसाङ्ख्यिकीय, आर्थिक र सांस्कृतिक ढाँचाहरू छन् जुन उत्तर प्रदेशका अन्य भागहरू भन्दा फरक छन्, र हरियाणा र राजस्थान राज्यहरूसँग मिल्दोजुल्दो छ।
" साथै, हरित क्रान्तिले पश्चिमी उत्तर प्रदेशमा तीव्र गतिमा जीवनस्तरमा सुधार ल्याए पनि पूर्वी उत्तर प्रदेश लाई पनि त्यति फाइदा भएन।
एउटा छुट्टै अस्तित्व सम्भवतः हरियाणा र पन्जाब जस्तै समृद्ध सानो राज्य बन्नेछ, स्थानीय जातीय समूहहरूको ठुलो राजनीतिक नियन्त्रणमा।
मनसुनले हिन्द महासागरबाट उत्तरतिर आर्द्रता बोक्छ, गर्मीको अन्तमा हुन्छ र खरीफ वा शरद ऋतुको फसलको लागि महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
अर्कोतर्फ पश्चिमी अवरोधहरू भूमध्यसागर, क्यास्पियन सागर र एट्लान्टिक महासागरबाट पूर्वतिर आर्द्रता बोक्ने एक्स्ट्राट्रोपिकल मौसमी घटना हुन्।
तिनीहरू मुख्यतया जाडो मौसममा देखा पर्छन् र यस क्षेत्रको मुख्य अन्न, गहुँ, जुन रवि वा वसन्त फसलको एक हिस्सा हो, को लागि महत्वपूर्ण छन्।
२७ जुन २०१४ मा मुरादाबादको कान्थ गाउँमा धार्मिक स्थलमा लाउड स्पिकरहरू जडान गर्ने विषयमा दङ्गा भयो, जसको अर्को समुदायले आपत्ति जनायो।
र्यापिड एक्शन फोर्स, पीएसी र सीआरपीएफका १३ कम्पनीहरूलाई सरकारले सहारनपुरको दङ्गा प्रभावित क्षेत्रमा कर्फ्यू लगाएपछि स्थिति नियन्त्रणमा लिनको लागि सूचित गरेको थियो।
पश्चिमी उत्तर प्रदेशको जनसङ्ख्या जाट गुर्जर, राजपूत, कायस्थ, त्यागी, अहिर, ब्राह्मण, कच्छी, कहार, गडरिया, कुम्हार, बनिया, खाटिक, लोढा, वाल्मी, वाल्मी, लगायतका विभिन्न समुदाय र जनजातिहरू मिलेर बनेको छ।
सामान्यतया एउटा मिथक प्रचार गरिन्छ कि पश्चिम उत्तर प्रदेशमा जाट बहुमत छ; यथार्थमा जाटहरू पश्चिमी उत्तर प्रदेशको एउटा सानो समुदाय हो जसको सङ्ख्या अन्य समुदायहरू भन्दा बढी छ।
पश्चिमी उत्तर प्रदेशले उत्तराखण्ड, हिमाचल प्रदेश, हरियाणा, दिल्ली, राजस्थान र मध्य प्रदेश राज्यहरूसँग सिमानाहरू साझा गरेको छ, साथै पिलीभीत जिल्लामा नेपालसँग छोटो अन्तर्राष्ट्रिय सीमा छ।
प्रमुख शहरहरू र सहरहरूमा बागपत, बरेली, बदाऊन, आगरा, मथुरा, मुरादाबाद, सम्भल, अमरोहा , गाजियाबाद, नोएडा, बुलन्दसहर, मेरठ, हापुर, सहारनपुर, अलीगढ, हाथरस, कासगंज, मुजफ्रपुर, मुजफ्रपुर , शाहपुर, रामपुर मैनपुरी, शामली, बिजनौर, नजीवाबाद, फारुखाबाद, इटावा र औरैया।
पश्चिमी यूपीको अनौठो सेटअप मुख्यतया कृषिमा संलग्न मध्यवर्ती जातिहरूको प्रभुत्वबाट उत्पन्न भएको हो जसमा ब्राह्मणहरू त्यागीहरू, जाटहरू , यादव, गुर्जर, गडरिया र राजपूतहरू थिए, यो क्षेत्र सन् १९८० र १९९० को दसकको साक्षी थियो।
ब्रज प्रदेश र पश्चिम प्रदेश वैकल्पिक नामहरू हुन् जुन प्रस्ताव गरिएको छ, किनभने यस क्षेत्रले ब्रजको ऐतिहासिक क्षेत्रलाई समावेश गर्दछ र क्रमशः उत्तर प्रदेशको पश्चिमी भाग हो।
जिल्लाहरू : मेरठ, बुलन्दसहर, गौतम बुद्ध नगर, गाजियाबाद, हापुड़, बागपत, सहारनपुर, मुजफ्फरनगर, शामली, मुरादाबाद , बिजनौर, रामपुर, अमरोहा , सम्भल , बरेली, बदाऊन, पिलीभीत, अलिपुरुरा, महजपुरा, महजपुरा, अलिपुर गढ, एटा, हाथरस, कासगंज, इटावा, औरैया र फारुखाबाद।
यस क्षेत्रका रोहिल्लाहरू शताब्दीयौं पहिलेदेखि आप्रवासी समूहहरूबाट आएका हुन्, र पश्चिमी उत्तर प्रदेशको ठुलो उपक्षेत्र, रोहिलखण्ड, त्यो पश्तून जनजातिबाट यसको नाम लिएको हो।
नेपाल-अंग्रेज युद्धका क्रममा गोर्खाहरूले देखाएको वीरताबाट प्रभावित भएर सर डेभिड ओक्टरलोनीले ब्रिटिस इन्डियन आर्मीमा गोर्खाहरूको क्षमतालाई छिट्टै बुझेका थिए।
यो रेजिमेन्ट पछि राजा जर्जको आफ्नै पहिलो गोर्खा राइफल्स भयो, र लेफ्टिनेन्ट लट्टीको नेतृत्वमा मलाउ किल्लामा कारबाहीमा सहभागी भयो ।
मलाया र सिंगापुरमा, मलायन संकटकालमा गोर्खा रेजिमेन्टको उपस्थिति आवश्यक थियो, र उनीहरूले सिंगापुरमा सिख इकाईलाई प्रतिस्थापन गर्नु पर्ने थियो जुन भारतीय स्वतन्त्रतामा भारतीय सेनामा फर्किएको थियो।
मलाया र सिंगापुरमा ती एकाइहरू, यी ब्रिटिश उपनिवेशहरूले स्वतन्त्रता प्राप्त गरेपछि, अझै पनि क्रमशः ब्रुनाई र सिंगापुरको सशस्त्र सेनाको हिस्सा छन्।
ब्रिटिस इन्डियन आर्मीमा रहेका १० गोर्खा रेजिमेन्टहरूमध्ये छ वटालाई नयाँ भारतीय सेनामा हस्तान्तरण गर्ने व्यवस्था गरिएको थियो।
सन् १९४७ मा भारत स्वतन्त्र भएदेखि बेलायत–भारत–नेपाल त्रिपक्षीय सम्झौताका शर्तहरु अनुसार छ वटा गोर्खा रेजिमेन्ट भारतीय सेनाको हिस्सा बने र त्यसबेलादेखि नै सेवा गर्दै आएका छन्।
ब्रिटिश सेनामा स्थानान्तरण नभएका सातौं गोर्खा राइफल्स र १० औं गोर्खा राइफल्सका गोर्खा सिपाहीहरूलाई समायोजन गर्न स्वतन्त्रता पछि भारतीय सेनामा सातौं गोर्खा राइफल्स रेजिमेन्टलाई पुन:स्थापित गरियो ।
एफ.ए.टि.एफ.को उद्देश्य भनेको सम्पत्ति शुद्धीकरण, आतङ्कवादी वित्तपोषण र अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय प्रणालीको एकतामा हुने अन्य सम्बन्धित खतराहरू विरुद्ध लड्नका लागि कानुनी, नियामक र परिचालन उपायहरूको प्रभावकारी कार्यान्वयनलाई प्रवर्द्धन गर्नु हो।
फाइनान्सियल एक्सन टास्क फोर्स एउटा "नीति बनाउने निकाय" हो जसले यी क्षेत्रहरूमा राष्ट्रिय कानुन र नियामक सुधारहरू ल्याउन आवश्यक राजनीतिक इच्छाशक्ति उत्पन्न गर्न काम गर्दछ।
यसको परिणामस्वरूप सूचीबद्ध देशहरूमा आन्तरिक आर्थिक र राजनीतिक नेतृत्वलाई एफ.ए.टि.एफ अनुरूप नियमहरू लागू गर्न आफ्ना सरकारहरूलाई दबाब दिन प्रेरित गरेको छ।
फाइनान्सियल एक्सन टास्क फोर्स ), जसलाई यसको फ्रान्सेली नाम, ' द्वारा पनि चिनिन्छ, एक अन्तरसरकारी संस्था हो जुन सन् १९८९ मा जि-सेभेन को पहलमा सम्पत्ति शुद्धीकरण विरुद्धको नीतिहरू विकास गर्न र निश्चित रुचि कायम राख्न स्थापना भएको थियो।
यद्यपि धेरै सम्बन्धित क्षेत्रीय निकायहरू मार्फत, संजालमा कूल १८७ देशहरू थिए. एफ.ए.टि.एफ ले धेरै अन्तर्राष्ट्रिय र क्षेत्रीय संगठनहरूसँग नजिकको सहकार्यमा पनि काम गर्दछ।
एफ.ए.टि.एफ मा हाल ३७ सदस्यीय क्षेत्राधिकार र दुई क्षेत्रीय संगठनहरू छन्, जसले विश्वका सबै भागहरूमा सबैभन्दा प्रमुख वित्तीय केन्द्रहरूको प्रतिनिधित्व गर्दछ।
नेवारी भाषामा स्वच्छन्दतावादी धाराको प्रयोग ई.सं. १९२८ नै कवि बैकुण्ठप्रसाद लाकौलले गरिसकेका भए पनि यसलाई अधि बढाउने काम आधुनिक कालको प्रारम्भसँगै भयो।
त्यस्तै ई.सं. १९६० को दशकमा ˈगाजलं दाःगु चा, सरासुˈ जस्ता काव्य सङ्ग्रहको प्रकाशनले नेवारी भाषामा पनि आधुनिक कविताको सूत्रपात गरे।
पूर्णबहादुर वैद्य, ˌश्यामसुन्दर सैजु, ˌबुद्ध सायमि, योगेन्द्र प्रधान, आनन्द जोशी यस प्रवृत्तिका अगुवा सर्जकहरू हुन् भने अरू थुप्रै नयाँ पुस्ताका कविहरूमा गिरिजाप्रसाद जोशी, त्रिरत्न शाक्य, भगतदास श्रेष्ठ, सुदन खुसः, नर्मदेश्वर प्रधान, प्रतिसरा सायमि, केशवमान शाक्य, नवीन चित्रकारˌ नारद वज्राचार्य, राजभाइ जकःमिˌ सुरेश किरण, ईश्वरी मैया आदि छन्।
पण्डित निष्ठानन्द बज्राचार्यले हस्तलिखित परम्परालाई तोडी मुद्रण परम्पराको थालनी गरे भने ललितविस्तर जस्ता ग्रन्थहरू रचेर धार्मिक तथा भाषिक जागरण ल्याए।
महाकवि सिद्धिदासले सिद्धिरामायण, सत्यसती, सज्जन हृदयाभरण जस्ता काव्य रचेर नेवारी भाषालाई विविध विधा, विविध विषयबाट सम्पन्न गराए, नैतिकमूलक उपदेशात्मक प्रवृत्तिको काव्यको थालनी गरे।
त्यस्तै सिद्धिदासको 'शिवविलास', निष्ठानन्दको 'ललितविस्तर', धर्मादित्य धर्माचार्यको 'नेपालभाषा व थ्वया साहित्य' जस्ता गद्य लेखनले तत्कालीन गद्य विधालाई नै स्तरीय बनाए।
वि.सं. १९९७ सालको काण्डमा जेलमा परेका कवि लेखकहरू तथा देश निकाला गरिएका तत्कालीन भिक्षुहरूको साहित्यिक योगदान ‘धर्मदूत, धर्मोदय, नेपालˈ आदि पत्र पत्रिकाको प्रकाशन, च्वसापासा, नेवारी भाषा परिषद् आदि जस्ता सङ्घ, संस्थाको स्थापना, तत्कालीन प्रजातन्त्रको खुला वातावरण आदिले नयाँ-नयाँ साहित्यिक विधाहरू नेवारी भाषा साहित्यमा पनि भित्रिए भने पहिले भएका विधाहरूले पनि आधुनिक रूप लिए।
त्यस्तै पञ्चायती व्यवस्थाको भाषिक दमनको विरुद्ध भएको साहित्यिक क्रियाकलाप, वि.सं. २०४६ तथा वि.सं.२०६२/६३ को जनआन्दोलन, विश्वमा देखापरेको उत्तर आधुनिकवादको लहर, साइबर संस्कृतिको विकास आदिले यस आधुनिक क्रमलाई अझ अगाडि बढाए।
ई.सं. १८४७ मा भएको भयानक कोत पर्वले भाइ-भारदारहरूमा डर-त्रास उब्जायो भने तत्कालीन सन्त महन्तको अर्ति उपदेशले पनि उनीहरूमा गहिरो प्रभाव पारेको थियो।
नाटक लेखनमा पहिले नेवारी भाषालाई निर्देशनको माध्यमको रूपमा मात्र प्रयोग गरिएको थियो भने ई.सं. १६०८ मा आएर सिद्धिनरसिंह मल्लका एकादशी व्रतजस्ता एकाङ्की तथा ई.सं. १६६५ मा जगतप्रकाश मल्लको मूलदेव शशीदेवपाख्यान जस्ता पूर्णाङ्की पनि यस भाषामा देखा पर्न थाले।
तत्कालीन शासकहरूले आफैले नाटकहरूको रचना गर्ने मात्र नभई विवाह व्रतवन्ध जस्ता महत्त्वपूर्ण पर्वहरूमा प्रदर्शन गरेर नाटक साहित्यको विकासलाई महत्त्वपूर्ण टेवा पुर्‍याएका थिए।
राजा सिद्धिनरसिंह मल्ल, ˌश्रीनिवास मल्ल,ˌ जगत्प्रकाश मल्लˌ भूपतिन्द्र मल्ल, रणजित मल्ल, जयप्रकाश मल्ल आदि त्यस बेलाका प्रमुख नाटकारहरू हुन् भने सङ्गीत नृत्य आदि तत्कालीन नाटकका अभिन्न अङ्ग हुन्।
अरू प्रमुख कविहरूमा-राजा जगतप्रकाश मल्ल, सिद्धिनरसिंह मल्ल, श्रीनिवास मल्ल, प्रताप मल्ल, रानी ऋद्धी लक्ष्मी, रणजित मल्ल, वृद्धिलक्ष्मीˌ जयप्रकाश मल्ल तथा जनसाधारणमा, केशव उदास, जगत्केशरी आदि प्रमुख छन्।
प्रारम्भमा बढी कथाहरू सामाजिक सुधार तथा नेवारी सांस्कृतिक परिवेशमा केन्दि्रत छन् भने नयाँ पुस्ताका कथाकारहरू सूक्ष्म, साङ्केतिक तर बृहत् समाजलाई सङ्गालेर कथा लेख्नमा प्रयत्नशील छन्।
चित्तधर 'हृदय', मोतिलक्ष्मी, पूर्णदास श्रेष्ठ, माधवलाल कर्माचार्य, पूर्ण पथिकˌ हितकरवीर सिंह त्यस्तै नयाँ पुस्तामा मथुराकृष्ण सायमि, राजा शाक्य, लक्ष्मण राजवंशी, सुवर्ण केशरी, शशिकला, ˌनारद वज्रचार्य, केदार सितु आदि यस विधाका प्रमुख सर्जकहरू हुन्।
प्राचीन कथाहरू विशेषतः स्वतन्त्र लेखन नभई अरू भाषाको अनुवादको रूपमा रहे पनि रचनाकारहरूले तत्कालीन धर्म संस्कृतिलाई प्रतिबिम्बित गरेर आफ्ना सिर्जनशीलता देखाएका छन्।
यस्ता प्राचीन कथाहरूमा पुराण, अवदान, जात, तीर्थव्रत महात्म्य आदि जस्ता धार्मिक कथाहरू, पुराण, जातक, तीर्थव्रत माहात्म्य आदिजस्ता धार्मिक कथाहरू, हितोपदेश -ई.स‌ १५७१) तन्त्राख्यान -ई.स. १५१८) जस्ता औपदेशिक कथाहरू, बेताल पंचविंशति - ई.सं. १६२०) शुकबहत्तरी जस्ता लौकिक मनोरञ्जनात्मक कथा तथा महाभारत रामायण सम्बन्धी भित्ते चित्र कथाहरू प्रमुख छन्।
यसरी मल्लकालमा असाध्यै मौलाएको नेवारी भाषा साहित्य मल्ल शासनको अन्त्यसँगै यसको विकासमा गतिरोध आयो तर पहिले जस्तै साहित्य लेखनमा राजारानीहरू सरिक नभए पनि केही भाइ भारदार तथा अज्ञात कविहरूले मन्द गतिमा भए पनि यसको क्रमलाई टुट्न दिएनन्।
उक्त कविहरूले भजन, मुक्तक तथा गीति कथाका रूपमा तत्कालीन जनताले भोग्नु परेका घात-प्रतिघातलाई निर्भीक निडरतापूर्वक अभिव्यक्त गरेका छन्।
फलस्वरूप, साहित्यिक सिर्जना मात्र होइन, सामान्य प्रयोजनका लागि लेखिने काम पनि लगभग बन्द भएको छ र बोलिने र लिखित भाषा बीचको दूरी फराकिलो हुन थाल्यो।
तत्कालीन शासकहरू स्वयंले यस भाषाबाट गीत, नाटक नाटिका आदि रचेर नेवारी भाषा साहित्य उत्थानको निमित्त महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएका थिए।
नेपालमा निजी मोटरसाइकलको प्रयोग सर्वाधिक हुन्छ र यो यातायात व्यवस्थालाई चुस्त बनाउने विषयमा ठूलो चुनाैतीको रूपमा रहेको छ जबकी यातायात प्रणाली सुव्यवस्थित भएका देशहरूमा यसको प्रयोगलाई वढावा दिइएको पाईदैन।
यस क्षेत्रमा निजी क्षेत्रले गरेको लगानी मात्रले सार्वजनिक यातायातमा सुधार हुने देखिंदैन, यसको लागि सरकारी लगानीमा प्राथमिकताका साथ वृद्धि हुनपर्ने देखिन्छ।
यातायात प्रणालीमा प्रयोग गरिने सवारी साधनहरूमा साईकल,मोटर साईकल, कार, बस, ट्राम, रेल, पानीजहाज, हेलिकप्टर, हवाईजहाज, फेरी , ट्रली, केवलकार आदि हुन्।
कुनै पनि देशमा आमनागरिकले कुनै एक स्थान बाट अर्को स्थानमा आवतजावत गर्न यातायातका साधनहरूको रुपमा सार्वजनिक रुपमा प्रयोग गरिने यातातात प्रणालीलाई सार्वजनिक यातायात भन्ने वुझिन्छ।
भारतका विभिन्न राज्यहरूमा स्थापित, पञ्चायत राज प्रणालीमा तीन तहहरू छन्: जिल्ला परिषद, जिल्ला स्तरमा; पञ्चायत समिति, ब्लक स्तरमा; र गाउँ स्तरमा ग्राम पञ्चायत।
राजस्थान ग्राम पञ्चायत स्थापना गर्ने पहिलो राज्य थियो, बगदारी गाउँ पहिलो गाउँ हो जहाँ ग्राम पञ्चायत स्थापना भएको थियो, २ अक्टोबर १९५९ मा।
संविधानको ७३औँ संशोधनले स्थानीय स्वशासनको संस्थाको रूपमा पञ्चायतहरूलाई तीनवटा प्रशासनिक तहमा सञ्चालनका लागि आधारभूत संरचनासहितको पुन: परिचय दियो; गाउँहरू, गाउँहरू र जिल्लाहरूको समूह।
ग्राम पञ्चायतहरू पञ्चायत राज संस्थाहरूको सबैभन्दा तल्लो तहमा छन्, जसको कानूनी अधिकार सन् १९९२ को ७३औँ संवैधानिक संशोधन हो, जुन ग्रामीण स्थानीय सरकारहरूसँग सम्बन्धित छ।
प्रमुख भारतीय महाकाव्यहरू र पुराणहरूमा पाइने विवरणहरू बाहेक, अष्टावक्र वास्तवमा कुन जीवन वा शताब्दीमा बाँचेका थिएँ भन्ने बारेमा थोरै थाहा छ।
भ्रूणले गर्भबाट बोल्यो र आफ्नो बुबालाई वेदिक पुस्तकहरूबाट थाहा पाएको सीमित ज्ञानको बारेमा बतायो, यी पुस्तकहरू बाहेक अरू धेरै कुराहरू छन्।
रामायणको युद्ध पछि स्वर्गबाट रामलाई हेर्न दशरथ आउँदा रामलाई भन्छन् अध्यात्म रामायणको अरण्य काण्डमा, राक्षस कबन्धले राम र लक्ष्मणलाई आफ्नो कथा सुनाउँछन्, जसमा उनी भन्छन् कि उनी पहिले गन्धर्व थिएँ जसलाई अष्टावक्रले राक्षस बन्ने श्राप दिएका थिएँ जब उनी उनलाई देखेर हाँसे।
तिनीहरूको तीर्थयात्रामा, तिनीहरूले ऋषि लोमासलाई भेट्छन्, र उनले पाण्डव राजकुमारहरूलाई अष्टावक्रको कथा, महाभारतको वन पर्वको तीन अध्यायहरूमा सुनाउँछन्।
जेनेभा महासन्धिहरूमा चार सन्धि र तीनवटा अतिरिक्त प्रोटोकल समावेश छन् जसले युद्धको मानवीय उपचारका लागि अन्तर्राष्ट्रिय कानून मापदण्डहरू स्थापना गर्दछ।
एकवचन शब्द जेनेभा कन्भेन्सनले दोस्रो विश्वयुद्ध पछि वार्ताद्वारा गरिएको १९४९ को सम्झौताहरूलाई जनाउँछ, जसमा पहिलो तीन सन्धि को सर्तहरू अद्यावधिक गरी चौथो सन्धि जोडिएको थियो।
चौथो जेनेभा महासन्धि को अनुच्छेदमा धेरै हदसम्म युद्ध बन्दीहरू को आधारभूत अधिकारहरूलाई परिभाषित गरेको छ; युद्ध क्षेत्र र आसपासको क्षेत्रमा सर्वसाधारण र घाइतेको सुरक्षाको प्रबन्ध गर्ने व्यवस्था दिइएको छ ।
जब रेडक्रसका संस्थापक हेनरी डुरान्टले युद्धस्थलको भ्रमण गरे, उनको हृदय रक्तपातले विचलित भयो, त्यसपछि उनले रेड क्रस नामक संस्थाको स्थापना गरे।
यो राम्रो उद्देश्य हासिल गर्न अन्य युरोपेली देशहरू जेनेभामा भेला भएका थिए, यस विषयमा वार्ता गर्न सम्भव छ, जसलाई जेनेभा कन्भेन्सन नाम दिइएको थियो।
जेनेभा महासन्धि दुई देशबीचको युद्धको समयमा भएको सम्झौता हो, जसअनुसार दुई देशबीच युद्ध हुँदा र युद्धको क्रममा कुनै सैनिक वा नागरिक सीमापार अर्थात् दुश्मन देशको नियन्त्रणमा पुगेमा निजमाथि यो अन्तर्राष्ट्रिय कानून लागू हुन्छ।
यो कानून अनुसार केही नियम बनाइएको, जसमा दुश्मन देशले युद्धबन्दीलाई कस्तो व्यवहार गर्ने र ती सैनिकलाई कसरी स्वदेश फिर्ता पठाउने भन्ने उल्लेख गरिएको छ ।
आर्थिक सिद्धान्त असपल भएर लाखौ मानिस भोकमरिले मरेपछि पुजिवादीहरुले गिज्याए भनेर पुजिवादी समुदायमा आपसमा घृणा उत्पन्न गराउँन ल्याइएको ।
पस्चिमा सामाजिक दर्शनशास्त्री र आलोचनात्मक सिद्धान्तका विद्वानहरुले यसलाई मानवतावादी मार्कसवादको रुपमा ब्याख्या गरेर पस्चिमा समुदायमा कायम रहेको सामाजिक आर्थिक धार्मिक पद्दतिलाई उल्टाउने प्रायस गरे जो अहिले पनि जारी छ ।
देशको अर्थतन्त्रलाई ध्वस्त पार्ने, हिंसा र नरसंहर गराउने र हाहाकार मच्चाउने अनि त्यस बिरूद्ध नागरिक सडकमा आउछन् त्यसको आडमा सत्ता क्जा गर्ने र शैनिक साशन लाद्ने ।
उदाहारणको लागि इरान अफगानिस्तान धार्मिक वा जातिय बर्चस्वको वकालत गर्ने र आफुभन्दा फरक जाती समुदाय आस्थालाई नियन्त्रण गर्ने सिध्याउँने लखेट्ने उठ्न नदिने हुन्छ ऐतिहासिक रुपमा फासिस्टवादी मुसोलिनिको र हिटलरको नाजीवादी राजनीति यसले दवाउने जातीय सफाया गर्ने हिंसा भड्काउने नरसंहार गर्न उक्साउँछ ।
दुवैतर्फ प्रभाव पार्न सक्ने दोहोरो चरित्र भएको र द्विअर्थि ब्याख्यामा आधारित सिद्धान्त जसले समाजमा द्वन्द्व फैलायो तर समाधान भने दिएन ।
अमेरिकामा काला गोरा बिच एकापसमा घृणा फैलाउन भड्काउने गरिन्छ भारतमा हिन्दु मुस्लिम समुदायलाई एकअर्काको बिरुद्धमा भड्काउने गरिन्छ ।
एमालेले निर्वाचनको समय ताका काठमाडौंमा घोषणापत्र जारी गर्दै रोपवेलाई पुनः सञ्चालन गरी काठमाडौं केन्द्रित मालसामान ढुवानी गरिने महत्वकांक्षी योजना अघि सारेको थियो ।
राणा प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेरले वि.सं १९८२ मा काठमाडौँमा अनिकाल परेपछि मकवानपुरको भीमफेदी नजिकको धोर्सिङबाट मातातिर्थसम्मको २२ किलोमिटरमा रोप-वे लाइन बनाएका थिए ।
यही रोप-वेले धोर्सिङबाट काठमाडौंसम्म सामान ढुवानी गरेर काठमाडौँको अनिकाल टारेका उनले संसदमा भने गाडीबाट हेटौंडा हुँदै भीमफेदी आइपुगेका अन्न, मेसिनरी यिनै डिब्बामा लोड गरिन्थे ।
करोडौं लगानी गरेर अमेरिका र ब्रिटिस सरकारले बनाइदिएको हेटौंडा–काठमाडौं रोपवेको एउटा सानो मेसिन मर्मत सम्भार गर्न नसक्दा बन्द मात्र भएन, उपकरण र सामग्रीहरूसमेत बेवारिसे र अलपत्र परेका छन् ।
२०७६ माघ १३ मा बागमती प्रदेश सरकारद्वारा रोप-वे पुनः सञ्चालनमा ल्याउने भनेर निर्णयत भयो तर यसको कुनै काम अघि नबढेको बर्तौलाले संसदमा जानकारी गराए ।
'अहिले खिया लागेर जिर्ण अवस्थामा रहेको उक्त रोप-वे आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रको जनताको छानोमाथि तुन्द्रुंग-तुन्द्रुंग झुन्डिएर रहेको छ' उनले भने कुनै पनि समयमा त्यो लट्ठा चुंडेर मानवीय तथा भौतिक क्षति हुँदा समस्या आउने सक्छ ।
मकवानपुरको भैंसेस्थित सवस्टेसनमा बिग्रेको तार र ट्रान्सफर्मर मर्मत सम्भारका लागि सरकारले रकम उपलब्ध गराउन नसक्दा २०५६ सालबाट बन्द रोपवे सञ्चालन नै गर्न नसकिने गरी जीर्ण बनेको हो ।
पर्याप्त यातायातको सुविधा नभएको समय १९६३ सालमा राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेरको पहलमा अमेरिकी सहयोगबाट निर्माण भएको रोपवे सामग्री ढुवानीका लागि ‘नेपाल रोपवे’का नामबाट स्थापना भएको थियो ।
नेकपा एमाले संसदीय दलको सचेतक समेत रहेका बर्तौलाले विहीबार प्रतिनिधि सभाको शुन्य समयमा बोल्दै २०२० सालमा हेटौडाको चौकिटोलबाट काठमाडौँको मातातिर्थसम्म करिव ४२ किलोमिटर लामो रोप-वे संचालनमा आएकोमा २०५६ सालबाट बन्द रहेको उल्लेख गर्दै नेपाल सरकारले २०५९ सालदेखि औपचारिक रुपमा बन्द गराएको बताए ।
झण्डै एक हजार मानिसलाई प्रत्यक्ष रोजगारी दिएको यो रोप-वेले विहानदेखि बेलुकसम्म झण्डै २५० टन सामान ओसार्थ्यो बर्तौलाले संसदमा जानकारी गराए ।
एमालेले हेटौँडा–काठमाडौं रोपवे पुनः सञ्चालन मात्र नभई देशका अन्य स्थानमा समेत सम्भाव्यता हेरी रोपवे सञ्चालन गर्ने महत्वाकांक्षी योजना अघि सारेको थियो ।
त्यसो त वर्तमान पुस्ताले हेटौँडा–काठमाडौं छोटो दुरीको मार्गको भैसे भिमफेदी क्षेत्रमा देख्ने तारमा झुण्डिएका फलामका डम्बा गिज्याएर बसिरहेको छ ।
विजया राजे सिन्धियाको जन्म सन् १९१९ मा वर्तमान मधेश प्रदेशको सिम्रौगढमा भएको थियो, नेपालका सरकारी अधिकारी ठाकुर महेन्द्र सिंहको जेठो सन्तान उनकी दोस्रो पत्नी चुडा देवेश्वरी देवीबाट भएको थियो।
विजया राजे सिन्धिया , नेपालमा जन्मेकी लेखा दिव्येश्वरी देवी र भारतमा ग्वालियरकी राजमाता भनेर चिनिने, एक प्रमुख भारतीय राजनीतिक व्यक्तित्व थिईन।
ब्रिटिस राजको समयमा, ग्वालियरका अन्तिम शासक महाराजा, जिवाजीराव सिन्धियाको पत्नीको रूपमा, उनी भूमिको सर्वोच्च शाही व्यक्तित्वहरूमा परिन्।
फेब्रुअरी १९४१ मा २२ वर्षको उमेरमा, लेखाले भारतको सबैभन्दा ठूलो, धनी र उच्च श्रेणीको रियासतहरू मध्ये एक, ग्वालियरका महाराजा जिवाजीराव सिन्धियासँग विवाह गरे।
यसको आश्चर्यजनक र आधुनिक आकारको कारण, रैखिक एलईडी बत्तीहरूले ठाउँलाई धेरै शानदार बनाउँदछ र विभिन्न स्थानहरूमा चमक र प्रकाश प्रदान गर्नका लागि उत्तम विकल्पहरू मध्ये एक हुन सक्छ ।
अनुकूलन गर्ने क्षमताको कारण, इच्छित प्रकाश चौडाई र रंग विभिन्न प्रकाश र विभिन्न स्थानहरूको लागि प्रयोग गर्न सकिन्छ, व्यावसायिक र कार्यालय सहित, तपाईं एक सुन्दर र आधुनिक उपस्थितिको साथ एकल र एकीकृत प्रकाश अनुभव गर्न सक्नुहुनेछ।
यी व्यापक रूपमा प्रयोग गरिएको लाइटहरू डिजाइन र निर्माण गरिएको छ जुन फ्लोरमा र भवनको बाहिरी भागमा गाडिने उद्देश्यका साथ बनाइएको हो तर भवनहरूको अगाडि उल्लेख गरिएको रूपमा धेरै पेशेवर र लक्जरी डिजाइनरहरू द्वारा पनि प्रयोग गरिन्छ ।
रैखिक रोशनी अनुकूलन उत्पादन र उच्चतम गुणवत्ता विनिर्माण र सबै भन्दा राम्रो सामाग्री संग नोरबिन कम्पनी द्वारा विभिन्न आयाम मा आपूर्ति गर्दै छन् ।