polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
वर्ष २०६६ को नारा कृषि भूमिको संरक्षण गरौं, धानको उत्पादन बढाऔं राष्ट्रिय धान दिवस यस दिन कृषि क्षेत्रसँग सम्वन्धित सङ्घ संस्थाले विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाउदछन् ।
कृषि प्रधान हाम्रो मुलुकमा खाद्य सुरक्षाको प्रमुख आधारको रूपमा रहेको धानको उत्पादनलाई महत्त्व दिंदै सरकारले असार १५ लाई राष्ट्रिय धान दिवसका रूपमा मनाउने गरेको हो
सरकारले आजका दिनलाई दिवसका रूपमा मनाउदै आएपनि आधुनिक प्रविधिको आम किसानमाझ पुग्न नसकेका कारण खेतीयोग्य जमिन भएर पनि धान उत्पादनमा वृद्वि हुन नसकेको कृषि बिज्ञहरूको भनाई छ ।
हलगोरुले हिल्याएको हिलोमा छुपुछुपु धान रोपेर आपसमा रमाउँदै रोपाहार र बाउसेहरु एकापसमा हिलो छ्यापाछ्याप गरी हिलो खेलेर अन्न दिने माटोलाई माया गर्छन् र गीतका भाकामार्फत् आपसमा माया पिरती समेत साट्ने गर्छन ।
असार १५ वर्षकै सबैभन्दा लामो दिन मानिने हुँदा हिलोमा गाइने असारे गीतले नेपाली समाजमा आजदेखि दिन छोटा र रात लामा हुने हुँदा हिउँदको शुरुवात भयो भन्ने गरिन्छ ।
त्यस्तै 'असारमा डुल्ने पजनीमा भुल्ने' अर्थात् असारमा काम गर्ने बेलामा त्यसै डुल्ने र सरकारको काम इमान्दारीपूर्वक नगरी पदोन्नति अर्थात् पजनीमा नपर्ने व्यक्तिले गरिखाँदैन भन्ने बुढापाकाको अर्को उखानले पनि असारको महत्त्वलाई पुष्टी गर्छ ।
रोपाईंमा धेरै खेतालाको आवश्यक पर्ने भएकाले गाउँघरमा पालैपालो पर्मद्वारा रोपाईं गरिने भएकाले यसले सामाजिक एकता र सद्भाव बढाउन पनि ठूलो टेवा पुर्‍याउँदै आएको छ ।
कतैकतै ठूला खेती भएकाले रोपाईं गर्दा बेठी लगाउने अर्थात् पञ्चेबाजा बजाई नाचगान गर्ने, भोज खुवाउने तथा खेतालाहरूलाई मसला र रूमाल बाँड्ने पनि प्रचलन छ ।
कृषि प्रधान देश नेपालमा प्रमुख खाद्यान्न धान बालीको उत्पादनमा हुने घटबढले अर्थतन्त्रमा समेत त्यसै अनुसार प्रभाव पार्ने भएकाले रोपाईंको ठूलो महत्त्व छ ।
देशमा कुल धान खेतीको करिब २१ प्रतिशत क्षेत्रफलमा मात्र सिंचाई सुविधा उपलब्ध भएकाले बाँकी क्षेत्र मनसुन मै भर पर्नुपर्ने स्थिति छ ।
नेपालमा समुद्री सतह भन्दा ७० मीटर उचाईमा रहेको झापाको केचनादेखि २ हजार ७८० मीटर उचाइमा रहेको जुम्लाको छुमचौरसम्म धानखेती गरिंदै आएको छ ।
पहिला पहिला मार्सी, तौली, थापचिनिया, वासमती खट्टेखानी आदि जातका धानखेती गरिन्थ्यो भने हाल ताईचुङ्ग, विन्देश्वरी, खुमल, मन्सुली, राधा चार आदि विकासे जातका धान लगाइन थालेको छ ।
धान रोपाईं गर्ने बेलामा बेर्ना नडुब्ने गरी खेतमा दुई/तीन से.मी. पानी जम्ने गरी तयार गरिए पनि बेर्ना बढ्दै गएपछि नपसाउन्जेलसम्म पाँचदेखि १० से.मी. पानी हुनु उपयुक्त हुन्छ ।
उक्त दिन रोपाईं गरी दही चिउरा खानाले गति परिने विश्वास अनुरूप आफ्नो खेतीपाती नहुनेहरू पनि अरूको खेतमा रोपाईं गरी हिलो छ्यापेर रमाइलो गरी दही चिउरा खान पछि पर्दैनन् ।
असार १५ सम्म लाठे र बाउसेहरूलाई आली जोर्ने र मेलो बनाउन चटारो छ भने कोरी वाटी चिटिक्क परेर मेलामा झरेका रोपारहरू कोही ब्याडमा बीउ काट्ने, कोही पखाल्ने र कोही मेलो पैट्याउने तर्खरमा जुटेका हुन्छन् ।
‘दुई बाली धान खेतीको विस्तार, आर्थिक समृद्धिको आधार’ मूल नाराका साथ यस वर्षको राष्ट्रिय धान दिवस तथा रोपाइँ महोत्सव, २०७४ मनाइँदैछ ।
कपिलवस्तु जिल्लाको ऐतिहासिक ठाउँ तिलौराकोट राज्यमा राजा शुद्धोधनले सुनको हलोले खेत जोतेर धान रोप्ने प्रचलन चलाएको किम्वदन्ती छ ।
कहिले खेल मिलोमतो र कुनै समय हाते गोलका कारण चर्चामा रहने अर्जेन्टिना यसपटक पनि त्यत्तिकै विदास्पद ढङ्गले विश्वकप फुटबलको क्वार्टरफाइनलमा प्रवेश गरेको थियो।
सोही दिन भएको खेलमा इंग्ल्याण्ड र जर्मनीबीचको खेल पनि विवादास्पद भएपछि फिफा अध्यक्ष सेप ब्लाटरले रेफ्री निर्णयमा प्रविधिको प्रयोग आवश्यक रहेको प्रतिक्रिया दिए।
यी भए— विश्वकपमा अत्यधिक चर्चामा रहेका रेफ्री निर्णय, तर त्यस्ता आधा दर्जनभन्दा बढी निर्णय छन्, जसले उन्नाइसौँ विश्वकपको निर्णयलाई विवादमा तानेको छ।
हुगो लोरिसलेलाई पार गर्दै हर्नान्डेजको प्रहारले सफलता पाए पनि हर्नान्डेज अफसाइडमा रहेको प्रस्ट देखिन्थ्यो *पहिलो चरणमै ब्राजिलले आइभोरीकोस्टलाई ३-१ले हराउँदा लुइस फाबियानोले गरेको दोस्रो गोल पनि विवादास्पद रह्यो।
एडुले बायाँ गोडाले बल नियन्त्रणमा लिई गरेको प्रहार गोलमा परिणत भएपछि रेफ्री कोमान काउबेलीले पहिल्यै सिठ्ठी बजाए र फल दिए, तर अमेरिकाको कसले कसलाई के गरेको थियो भन्ने कहिल्यै खोले नन्।
३८ औँ मिनेटमा फ्रान्क लाम्पार्डको प्रहार क्रसबारमा लागेर तल झर्दा गोललाईनभन्दा कमसेकम एक फिट भित्र ठोक्किए पनि रेफ्री जर्ज लोरान्डले खेल नियमित अघि बढाउन सङ्केत गरे।
मेक्सिको र अर्जेन्टिनाबीचको खेलको २६ औँ मिनेटमा लियोनेल मेसिको पासमा गोल गर्दा टेभज अफसाइडमा भए पनि इटालियन रेफ्री राबेर्टो रोसेटीले लाईन्स म्यानको सल्लाहमा गोलको निर्णय दिएका थिए।
तर बि.स. २०५५ सालमा बिधिवत रूपमा स्थापना भएको नेपाल चेपाङ संघको नेतृत्वमा वि.स.२०६३ सालमा चेपाङ अगुवा तथा अधिकारकर्मीहरूले आफ्नो जातीय पहिचानलाई मेटाउन नचाहेकोले गर्दा पछि आएर हामी "चेपाङ" नै हौँ भनी अगाडि बढ्न थाले।
परापूर्वकालदेखि नै यिनीहरूको आफ्नो दैनिक व्यवहारिक चलनमा प्रयोग गर्ने आफ्नै मौलिक भाषा रहेको पाइन्छ र यसलाई यिनीहरूले आफ्नो मातृभाषा अनुसार भन्ने गर्छन्।
चेपाङको आफ्नै मातृभाषा भए पनि लिपि भने पाइएको छैन, र यिनीहरूले नेपाली लिपीमा लेखहरू लेखेपनि आफ्नो भाषाको बर्ण निर्धारण गरी भाषाको मौलिकता अनुसार लेख्ने गरेको पाइन्छ।
यिनीहरूको बसोबास झापादेखि कञ्चनपुरसम्मका ३१ जिल्लामा रहेपनि सबैभन्दा धेरै चितवन, मकवानपुर, धादिङ, गोरखा, तनहुँ र लमजुङमा बस्छन्।
बच्चा जन्मेर चारदिन वा दश दिन दिनमा बच्चालाई सुनको औंठी, चाँदीको औंँठी लगाइदिएर गहना लगाउने कार्यको शुभारम्भ गरिन्छ भने त्यसपछि हुने कुनैपनि कर्मकाण्डमा छोरा वा छोरी जो भएपनि बच्चालाई कुनै न कुनै प्रकारको गहना लगाइदिएको हुन्छ।
मृत्युपछि वर्षभरि १२ वटा तिर्थस्थलमा गरिने श्राद्धमा कहीँ सुनका गहना, कहिं पञ्चरत्न, कहीँ नवरत्न, अष्टधातु मध्ये एक धातुको भाँडा बनाएर दान दिने चलन छ।
नवरत्न र अष्टधातुलाई नेवार समाजमा हुन लागेको अनिष्टलाई रोक्ने, ग्रहदशाले जीवनमा हुने नराम्रा कार्यबाट बच्न प्रयोग गरेको देखिन्छ।
संस्कारदेखि जीवन शैली चल्ने नेवार समाजभित्र प्रयोग हुने गहनाको प्रकारलाई उल्लेख गर्नेबेलामा हरेक गहनाको प्रयोगमा आˆनै प्रकारको अर्थ भएको कुरा यहाँ स्मरणीय छ।
यहाँ गहनाको प्रकार उल्लेख गर्ने क्रममा कुन गहना कसले कहाँ किन प्रयोग गर्छ भन्ने कुरालाई विचार गरी तल उल्लेख गरेअनुसार गहनाका प्रकारहरू छन्।
यो गहनाको बनावटअनुसार बिचमा दमोखिं -एक प्रकारको बाजा) जस्तो तायोमा नागले ओढाइराखेको दायाँबायाँ सुनको बुट्ट भएको पाता कपडामा जोडिराखेको यो गहना विवाहको बेलामा दुलहीले लगाउने गहना श्रृंगारको दृष्टिकोणले मात्र होइन उपत्यका र पञ्चबुद्धको प्रतीकको रूपमा पनि लिने गरेको छ।
तायो : मच्छिन्द्रनाथ र जिउँदो देवीको रूपमा मानी आएको कुमारीको गलामा लगाइदिने सुनको गहना तायोको दायाँबायाँ विशेष गरी पंक्षी, फूल आदिको कलात्मक बुट्टा कुँडेर सुनको पातामा जोडीराखेको एक प्रकारको गहना।
तिख : नेवार समुदायमा प्राचीन कालदेखिनै सुनका पातामा फूल, गरूड वा अन्य चितिक्क परेको बुट्टा कुँडिराखेको १२ टुक्रा जति जोडेर तल मखमल राखी दुरूष्ट लाफःचा -बच्चाहरूलाई खाना ख्वाउने बेला राख्ने कपडा जस्तो) जस्तै देखिने गरी बनाइराखेको गहना।
न्यापुसिखः : विशेष गरेर विवाह हुनेबेलामा दुलहीलाई शिरको केशलाई छोप्नेगरी लगाइदिने सुनको न्यापुसिखः-पाँचसिक्रि)को दार्शनिक रूपले पञ्चतत्वको प्रतकी हो।
लुँस्वां : १२ इन्ची वृत्ताकार भएको यो गहनाको चक्कामा कलात्मक पंक्षीको जोडी भएको बहुमूल्य पत्थर, पन्ना, पुष्पराज, माणिक र भिम्पुले सिंगारिएको कलात्मक र मौलिक गहना।
शिरबन्दी : सुनको, सौभाग्यको प्रतीकको रूपमा सधुवाहरूले लगाउने, राम्रा साइतका कार्यहरूमा लगाउने, इहि, बाह्राः राखेका बालिकाहरूलाई साथै दुलहीलाई पनि लगाइदिने तीन पट्टा वा पाँच पट्टा भएको फूलको बुट्टा भएको गहना।
चन्द्रहार : पूर्ण चन्द्रको आकृति सुनको चक्का चक्का जोडेर दायाँबायाँ तीन देखि पाँच, सात र नौ वटा जोडेर पछाडिपट्ट िमाथितिर जोड्ने तीनकुने पातामा दुइटा र सुनका कलात्मक पुतलीको जोडी राखी बनाउने पुरानो चलन हो।
ढुङ्ग्री : अधँबैसे आइमाइले लगाउने दाफस्वाँ -दुबो राख्ने सेतो फूल) आकारको, प्रत्येक ६ वटा वा त्यो भन्दा बढी पातमा माणिक, पन्ना, मोति र हिरा जस्ता बहुमूल्य पत्थर जडेर बनाइराखेको गहना।
सिन्चा : सुनको सिक्रीमा छेउमा चन्द्रमाको वा फूलको बुट्टा भएको, सिउँदोमा लगाउने, इहि -बेलसित विवाह), बाह्राः -गुफा राखेर निकाल्ने दिनमा) राख्ने बालिकाहरूलाई लगाइदिने।
यस प्रदेशको अन्य महत्त्वपूर्ण सहरहरू: आगरा, अलिगढ, अयोध्या, बरेली, मेरठ, वाराणसी , गोरखपुर, गाजियाबाद, मुरादाबाद, सहारणपुर, फैजाबाद, कानपुर हुन्।
करिब १६ करोडको जनसङ्ख्या भएको उत्तर प्रदेश भारतको अधिकतम जनसङ्ख्या भएको प्रदेश मात्र नभई यो विश्वकै सर्वाधिक जनसङ्ख्या भएको उपराष्ट्रिय एकाइ हो।
विश्वमा मात्र पाँच राष्ट्र चीन, स्वयं भारत, अमेरिका, इन्डोनेसिया र ब्राजिलको जनसङ्ख्या उत्तर-प्रदेशको जनसङ्ख्या भन्दा बढी छ।
अधिकतर हिन्दुहरू विदेशमा बसेका छन् उनीहरूलाई आज पनि थाह छैन, प्राचीन रिवाजका अनुसार हिन्दु परिवारहरूको अघिल्ला कयौँ पुस्ताहरूको विस्तृत वंशावली हिन्दु ब्राह्मणहरू ले हिन्दुहरूको पवित्र नगर हरिद्वारमा हस्त लिखित खाताहरूमा उनका पूर्वज पण्डाहरूले अगाडि सौंपेका छन् भनेर।
यहाँ सम्म कि भारतको विभाजनको हुने बेलामा जो जिल्ला र गाउँ पाकिस्तानमा पर्छन् र त्यहाँका हिन्दु भारत आए उनीहरूका पनि वंशावली यहाँ पाइन्छन्।
अधिकतर तीर्थयात्राको लागि होस्, शव- दाह या स्वजनहरूका अस्थि र चिताको खरानीलाई गङ्गा जलमा विसर्जन गर्नको लागि होस्, (शव- दाहपछि हिन्दु धार्मिक मतअनुसार चिताको खरानी गङ्गामा विसर्जन गर्नु आवश्यक मानिन्छ) शताब्दी पूर्व देखी जब हिन्दु पूर्वजहरूले हरिद्वार पावन नगरीको यात्रा गर्छन् आफ्नो परिवारको वंशावली धारक पण्डा सँग गएर खातामा उपस्थित वंश- वृक्षलाई संयुक्त परिवारमा भएका सबै विवाह, जन्म र मृत्युको विवरण सहित नवीनीकृत गराउने एक प्राचीन रीति छ।
जब हरिद्वारमा पण्डाहरू कसैलाई नितांत आफ्नो वंश- वृक्ष को नवीनीकृत गर्नकोलागि भन्छन् तब वर्तमानमा हरिद्वार जाने वाले हिन्दुहरू चकित पर्छन्।
आजकल जब संयुक्त हिन्दु परिवारको चलन समाप्त भइसक्यो र मान्छे एक्कल परिवारलाई मान्यता दिन्छन्, पण्डाहरू आगंतुक आफ्ना फैलिएका परिवारका मानिसहरू र आफ्नो पुरानो जिल्ला- गाउँ, बाजे- बजैको नाम र परबाजे - परबजै तथा विवाह, जन्म र मृत्युको विस्तृत परिवारमा भएको अपितु ति परिवारहरू जोसँग विवाह संपन्न भए आदिको पूरा जानकारीका साथ यहाँ आउन् भन्ने चाहन्छन्।
आगन्तुकले परिवारका सदस्यको सबै जानकारी नवीनीकृत गराएपछि वंशावली खातालाई भविष्यका पारिवारिक सदस्यहरूको लागि र प्रविष्टि प्रमाणित गर्नकोलागि हस्ताक्षर गर्नु पर्छ।
अन्य साना प्रवाह छन्: रानीपुर राव, पथरी राव, रावी राव, हर्नोई राव, बेगम नदी आदि. जिल्लाको अधिकांश भाग जङ्गलहरूले घेरिएको छ र राजाजी राष्ट्रिय प्राणी उद्यान जिल्लाको सीमामा नै आउँछ जसले यसलाई वन्यजीवन र साहसिक कार्यका प्रेमिहरूको आदर्श स्थान बनाएको छ।
राजाजीमा यी गेटहरूबाट पुग्न सकिन्छ: रामगढ गेट र मोहंद गेट जो देहरादुनबाट २५ कि.मी.मा स्थित छ जबकि मोतीचूर, रानीपुर र चिल्ला गेट हरिद्वारबाट केवल ९ किमीको दूरीमा छन्।
महाभारतको वनपर्वमा धौम्य ऋषिले, युधिष्ठरलाई भारतवर्षका तीर्थ स्थलहरूका बारेमा बयान गर्ने बेला गङ्गाद्वार अर्थात् हरिद्वार र कनखलका तीर्थहरूको पनि उल्लेख गरिएको छ।
पौराणिक कथाहरूका अनुसार भगीरथ, जो सूर्यवंशी राजा सगरका पनाती थिए, गङ्गाजीलाई सत्य युगमा धेरै वर्षहरूको तपस्या पश्चात् आफ्नो ६०,००० पूर्वजहरूको उद्धार तथा कपिल ऋषिको श्रापबाट मुक्त गराउनका लागि पृथ्वीमा ल्याएका थिए।
यो एक यस्तो परम्परा हो जसलाई करोडौं हिन्दुहरू आज पनि निभाउछन् , जो आफ्ना पूर्वजहरूको उद्धारको आशामा उनको चिताको खरानी ल्याएर गङ्गाजीमा विसर्जन गर्दछन्।
भनिन्छकी भगवान विष्णुले एक ढुङ्गामा आफ्ना पद-चिह्न छोडेका छन् जो हरकी पैडीको माथिल्लो भित्तामा अझैँ पनि स्थापित देखिन्छन् , जहाँ हर समय पवित्र गङ्गाजी ति पदचिन्नहरूलाई स्पर्श गर्दै रहन्छिन्।
स्वर तथा रंगको एक कौतुक समारोह पछि तीर्थयात्रीहरूले बल्दै गरेका दिपकहरूलाई आफ्ना पूर्वजहरूको आत्माको शान्तिको लागि नदीमा बगाएको देख्न पाइन्छ।
विश्वभरका हजारौँ मानिसहरूले आफ्नो हरिद्वार यात्राको समयमा यस प्रार्थनामा अथवा गङ्गा आरतीमा उपस्थित हुनाको निकै ख्याल राखेका हुन्छन्।
यो चार धाम यात्राको लागि प्रवेशद्वार पनि हो (उत्तराखण्डका चार धाम हुन्:- बद्रीनाथ, केदारनाथ, गंगोत्री र यमुनोत्री), यसैले भगवान शिवका अनुयायी र भगवान विष्णुका अनुयायी यसलाई क्रमशः हरद्वार तथा हरिद्वारको नामले पुकार्दछन्।
हरिद्वार जिल्लाको सिमाना पूर्वमा बिजनौर जिल्ला, उत्तर र पश्चिमा क्रमशः देहरादुन, पौडी र टिहरी दक्षिणमा सहारनपुर जिल्ला जिल्लाहरूसँग जोडिएको छ।
११औँ शताब्दीकी माया देवी अथवा हरिद्वारकी अधिष्ठात्री देवीको यो प्राचीन मन्दिर एक सिद्धपीठ मानिन्छ र यसलाई सतिदेवीको नाभि र हृदय पतन भएको स्थान भनिन्छ।
जहिले देखी उत्तराखण्ड राज्य सरकारको सरकारी संस्था, सिडकुल द्वारा एकीकृत औद्योगिक क्षेत्रको स्थापना यस नगरमा गरियो, उहिले देखी हरिद्वार उत्तराखण्डको महत्त्वपूर्ण औद्योगिक केन्द्रको रूपमा विकसित भइरहेको छ।
भनिन्छ यो नै दक्ष प्रजापतीको यज्ञाशाला थियो र यसै स्थानमा सतिदेवीले आफ्नो बाबाको यज्ञा कुण्डमा हाम फालेर आत्म दाह गरेर प्राण त्यागेकी थिइन्।
बिल्व पर्वतको शिखरमा स्थित मनसा देवीको मन्दिर शाब्दिक अर्थमा मनको इच्छा पूर्ण गर्ने देवीको मन्दिर पर्यटकहरूको लोकप्रिय स्थान हो।
बाईपास रोडको छेउमा रहेको सार्वजनिक क्षेत्रका उपक्रम, भारत हेवी इलेक्ट्रिकल्स लिमिटेड को मुख्य सहायक एकाइहरू स्थापित छन् जो यहाँ सन १९६४ मा स्थापित गरिएको थियो र आज यहाँ ८,००० भन्दा पनि धेरै मान्छेहरू प्रयुक्त भएका छन्।
जिल्ला प्रशासनिक रूपबाट तीन तहसील हरिद्वार, रुडकी र लक्सर तथा छः विकास खण्ड भगवानपुर, रुडकी, नर्सान, भहद्राबाद, लक्सर र खानपुरमा बाँडिएको छ।
भूतपूर्व रुडकी इंजीनियरीङ कलेज, जो अब एक आई॰आई॰टी बनी सकेको छ, यो भारतमा प्राविधिक क्षेत्रमा उच्च शिक्षाको एक महत्त्वपूर्ण संस्थान हो।
पूरै जिल्लालाई मिलाएर एक संसदीय क्षेत्र बन्छ र यहाँ उत्तराखण्ड विधानसभा का ९ सीटे छन् जो हुन् - भगवानपुर, रुडकी, इकबालपुर, मङ्गलौर, लांढौर, लक्सर, भहादराबाद, हरिद्वार र लालढांग।
२०५९ असोज १८ मा राजा ज्ञानेन्द्रले निर्धारित समयमा निर्वाचन सम्पन्न गर्न असक्षम भएको भनी शेरबहादुर देउवालाई प्रधानमन्त्री पदबाट मुक्त गरि मन्त्री परिशद विघटन गरे।
त्यसपछि नेपाल अधिराज्यको संविधान, २०४७ को धारा १२७ बमोजिमको बाधा अड्काउको अधिकार प्रयोग गरि लोकेन्द्र बहादुर चन्दलाई प्रदमा नियुक्त भए।
लोकेन्द्रबहादुरको जन्म बाबु महावीर चन्द र आमा श्रीमती लक्ष्मीदेवीका सन्तानका रूपमा वि.सं. १९९६ साल फागुन ३ गते कुरकुटिया गाउँ, बैतडी जिल्लामा भएको हो।
विशेषगरी पुर्वी नेपालको संखुवासभा, सुनसरी, मोरङ, धनकुटा, तेह्रथुम, पाँचथर, ताप्लेजुङ र सिक्किममा बसोबास गर्ने लिम्बू जातिले परम्परागत संस्कृतिलाई संरक्षण गर्दै मनाउने मनोरञ्जनात्मक चाडलाई चासोक तङ्नाम भनिन्छ।
यो खेतीपाती लगाइसकेपछि फुर्सदको समयमा पनि लिम्बू जातिका युवा र युवतीहरूले परस्परमा आधारित गीतको माध्यामबाट सवाल-जवाफ गरी नाची, गीत गाई मनोरञ्जन गर्ने गर्छन्।
केटाकेटी मिली नाचगान गरेता पनि उनिहरूमा रतिराग कुनै भाव नहुने र कसैले रतिराग भावनाले अरुलाई दु:ख दिएमा उसलाई दण्ड जरिवाना गर्ने चलन छ।
त्यसपछि मान्छेहरूले चरालाई भगाउने जुक्ति निकाले र त्यस अन्तर्गत चराहरूलाई डराउन "हा.हा.हा." भनेर कराउन थाले, जुन पछि लयबद्ध पालाम गीत बन्यो।
यसका लागि निर्वाचनसँगै राज्यको चरित्र कस्तो बनाउने भन्ने प्रश्नको राजनीतिक जवाफ खोजौं अन्यथा दुईपटक त के हजारपटक संविधानसभाको निर्वाचन गरे पनि कागलाई बेल पाक्यो हर्ष न विस्मात नै हुनेछ ।
यसलाई संविधान सभा वा अन्य यस्तै प्रक्रियाबाट निर्मित गरी राज्यको शासन र शासन प्रणाली सञ्चालन गर्ने वैधानिकता शासकवर्गलाई जनताले प्रदान गरेका हुन्छन।
स्थानीय विकास मन्त्रालयले थप ६१ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा दोलखा जिल्लामा जिरी, ठूलोपाताल र माली गाउँ विकास समितिहरू लाई समेटेर जिरी नगरपालिका घोषणा गरिएको हो।
पहिले हवाई यातायातको सुबिधा नहुँदा, पर्यटकहरू सगरमाथा जान यतैबाट जानपर्ने भएकोले नेपालको स्विजरल्याण्डको उपाधि पाएको जिरी, सगरमाथाको प्रवेशद्वार पनि भनिन्छ।
मुनाल भूईमा प्रशस्त बुट्यान सहितको बाँझ/कटुस र गुराँसको आद्र सदावहार वन, मिश्रित वन, बाक्लो बुट्यान, निगालोको घारीहरू, चौडापाते तथा सल्लाको जङ्गल आदि बासस्थानमा आवासीय चरा हो।
मुनाल खप्तड, शे फोक्सुण्डो, लाङटाङ, सगरमाथा र मकालुबरुण राष्ट्रिय निकुञ्जहरू ढोरपाटन शिकार आरक्ष तथा अपि नाम्पा, अन्नपूर्ण, मनास्लु, गौरीशंकर र कञ्चनजंघा संरक्षण क्षेत्रहरूमा अभिलेख गरिएका छ।
०६६ जेष्ठ खेखि ०६७ माघ सम्म नेपाल कै सफल अर्थमन्त्रीको रूपमा कार्य गरेको र मुलुकको सिंगो विकासमा प्रभाव पार्ने कार्यक्रमहरू अगाडि ल्याएको
मध्य पहाडी लोकमार्ग, मध्यपहाडी सडक वरपर दशवटा शहर निर्माण, ठोरीबाट भण्डारा र मलेखु हुँदै रसुवागढी सडक निर्माण कार्यको थालनी गरेको
सडक दुर्घटनाका पीडितलाई उचित न्याय दिलाउन, दुर्घटनाको कारणबाट सडक अवरोध भई यात्रुहरु अलपत्र पर्ने अवस्थालाई समाप्त गर्न तेश्रो पक्षको बिमा शुरु गरेको
गरीब जनताहरुका सवै छोराछोरीहरूले शिक्षाको अवसर पाउन सकून भन्ने उद्देश्यले दशकक्षासम्म सरकारी बिद्यालयमा पढ्ने छात्रछात्राहरूलाई नगद छात्रबृत्ति शुरु
गणतन्त्र नेपालमा राज्यको पुनःसंरचना, सङ्घीयता, निर्वाचन प्रणाली लगायतका महत्त्वपूर्ण सवालहरूमा पार्टीको तर्फवाट विशेषज्ञताको भुमिका निर्वाह गरेको
२०३१ सालदेखि पूर्णकालीन राजनीतिक जीवनमा होमिएका नेकपा एमालेका केन्द्रीय कमिटी सदस्य सुरेन्द्र पाण्डे संविधानसभामा समानुपातिक तर्फका सभासद थिए।
तत्कालीन को-अर्डिनेसन केन्द्रबाट उनले राजनीतिक यात्रा शुरु गरेका हुन् जसका निम्ति आफ्नो पारिवारिक वातावरण र त्यसवेलाको राजनीतिक परिस्थिति समेतले उनलाई प्रेरित गरेको थियो।
आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार सञ्चालनका लागि विभिन्न परिवहनका साधनहरूसम्बन्धी अध्ययन, र्सर्भेक्षण र कम खर्चिलो परिवहन व्यवस्था सम्बन्धी,
नेपाल इन्जिनियरिङ्गसेवा अर्न्तर्गत माइनिङ्ग, जियोलोजी, केमेष्ट्री, केमिकल, मेटालर्जिकल रमेट्रोलोजी समूह सम्बन्धी नियुक्ति, सरुवा, बढुवा, शुरु नियुक्तिको न्यूनतम शैक्षिक योग्यता र बढुवामा गणना हुने सम्वन्धित विषयको शैक्षिक योग्यताको निर्धारण तथा विभागिय कारवाहीआदि सम्बन्धी।
निजी क्षेत्रलाई आवश्यक प्रोत्साहन र सहयोगको माध्यमबाट औद्योगिक उत्पादनमा वृद्धि एवंविस्तार गरी कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा उद्योग क्षेत्रको योगदानमा अभिवृद्धि गर्ने।
साना तथा घरेलु उद्योग र लघु उद्यमको माध्यमबाट ग्रामीण क्षेत्रमा स्वरोजगारी तथारोजगारीका अवसरहरू सिर्जना गरी ग्रामीण जनताको आय र क्रयशक्ति वृद्धि गर्दै गरीबी घटाउनमा मद्दत गर्ने।
तुलनात्मक लाभका क्षेत्रहरूमा बढी भन्दा बढी विदेशी लगानी तथा उपयुक्त प्रविधि भित्र्याईऔद्योगिक प्रतिस्पर्धात्मक क्षमताको अभिवृद्धि गर्ने।
निजी क्षेत्रको उच्चतम सहभागितामा वाणिज्य क्षेत्रलाई उदार, प्रतिस्पर्धात्मक एवं बजारमुखीबनाई आन्तरिक एवं बाहृय व्यापारबाट प्राप्त प्रतिफललाई जनस्तरमा पुर्‍याउने तथा
आयातलाई औद्योगिक विकाससँग आवद्ध गर्दै निर्यात प्रवर्द्धनमा जोड दिई कुल गार्हस्थ्यउत्पादनमा यस क्षेत्रको योगदान बढाउँदै लैजाने।
वस्तु वा सेवाको आपूर्ति मूल्य र गुणस्तरको प्रभावकारी अनुगमन गरी अत्यावश्यकवस्तुहरूमा हुने कालो वजारी र कृत्रिम अभावलाई नियन्त्रण गर्दै उपभोक्ताको हित संरक्षण गर्ने।
उद्योग मन्त्रालय नेपालमा औद्योगिक प्रवर्दन,निकासी प्रवर्द्धन, वैदेशिक लगानीको व्यवस्थापन र नियमन, बहुपक्षीय, क्षेत्रीय तथाद्विपक्षीय व्यापारको सुदृढीकरण, औद्योगिक वातावरण संरक्षण, सरकारी उद्योगहरूको व्यवस्थापन,खनिजजन्य वस्तुहरूको उत्खनन्, कम्पनी प्रशासन सञ्चालन र उपभोग्य वस्तुहरूको आपूर्ति व्यवस्थापन, गुणस्तर परीक्षण एवम् बजार अनुगमन लगायतका कार्यहरू गर्दछ।
राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको बलियो आधार स्तम्भको रूपमा रहेको उद्योग वाणिज्य क्षेत्रकोविकास र प्रबर्द्धन एवं उपभोग्य वस्तहु रूको आपूर्ति व्यवस्थापन गनर्ने गहन जिम्मवारी उद्यागे ,वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयले लिएको छ।
उद्योग मन्त्रालय उद्योग र वाणिज्य क्षेत्रको विकास र प्रवर्द्धनका लागि मुलुकले उदार र प्रतिस्पर्धात्मकबजारमुखी अर्थतन्त्रको संरचना भित्र निजी क्षेत्रको क्रियाशील सहभागितामा अघि बढ्ने प्रयत्न गरिरहेको छ।
प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी भित्र्याई निर्यात व्यापारमा वृद्धि ल्याउनका लागि अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारलाई मा आवद्ध गरी व्यापार विविधिकरण रप्रतिस्पर्धात्मक क्षमता वृद्धिकासाथ उपलव्धी हासिल गर्ने नीति अवलम्वन गरिएको छ।
मन्त्रालयलेयस नीतिलाई कार्यरूप दिँदै मन्त्रालयसँग सम्वद्ध कार्यहरूको प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्नेजिम्मेवारीलाई उच्च प्राथमिकताकासाथ बहन गर्दै गरिवी निवारणमा यस क्षेत्रको अर्थपूर्णयोगदान सुनिश्चित गर्न क्रियाशील रहेको छ।
उपयर्त्तु पृष्ठ ठभूमिमा अगाडिका चुनौतीहरूको सामना गदर्दै अवसरहरूको अधिकतम उपयाग गर्न तुलनात्मक लाभका क्षेत्रहरूलाई प्रतिस्पर्धात्मक बनाई सरकारी तथा निजी क्षेत्रको प्रयासमा वातावरणीय क्षत्रेमा पर्ने प्रितकलू पभ्रावलाई न्यूनीकरण गर्दै घरेलु तथा साना उद्योगको प्रवर्द्धन रविकासको माध्यमबाट राष्ट्रिय अर्थतन्त्रलाई टेवा पुर्‍याउने, अर्थतन्त्रको आधारस्तम्भको रूपमारहेको वैदेशिक व्यापारलाई लाभदायी हुने गरी दिगो औद्योगिक विकास हासिल गर्ने र व्यापार क्षेत्रलाई विश्वव्यापीकरण प्रक्रियामा आवद्ध र एकीकृत गरी प्रतिस्पर्धात्मक र बजारमुखी बनाउनेमूल उद्देश्यकासाथ उद्योग,वाणिज्य तथा आपर्ूर्ति मन्त्रालय अघि बढी रहेको छ।
विश्व व्यापार सङ्गठन मा नेपालको सदस्यता, दक्षिण एसियाली स्वतन्त्र व्यापारक्षेत्र मा प्रवेश र स्वतन्त्र व्यापार प्रणालीमा आबद्ध भएपछि नेपालको बहुपक्षीय तथा क्षेत्रीय व्यापार प्रणालीबाट राष्ट्रिय हीत अनुकूल कसरी लाभ लिने, सेवा रवस्तुहरूको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र वैदेशिक लगानीका क्षेत्रमा देखिएको तीव्र प्रतिस्पर्धाको सामना गर्न आफ्नो प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता कसरी बढाउने, प्रत्यक्ष विदेशी लगानी कसरी भित्र्याउने रसेवा वा वस्तुको अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा रहेका अवसरहरू कसरी उपयोग गर्ने भन्ने कार्यहरू चुनौतीपूर्ण देखिएका छन्।
दिगो औद्योगिक आधारशीला तयार गरी निर्यात व्यापार वृद्धिको माध्यमबाट देशको आर्थिकवृद्धिमा यस क्षेत्रको योगदान बढाउने र गुणस्तरयुक्त उपभोग्य वस्तुहरूको आपूर्तिलाई सरल, सहज र विश्वसनीय बनाउने उद्देश्यका साथ अघि बढी रहेको उद्योग,वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्रालयको कार्य क्षेत्र पनि व्यापक रहेको छ।
दोस्रो विश्वयुद्धमा कमाएको सुवेदारसम्मको हैकमवाद वर्मा र मलेसियाका जङ्गलमा मान्छेका छातीमा गोली हान्दै र भुडीमा सङ्गीन रोप्दै हिँडेका सैनिकहरू मध्येको सुयोगवीर, आदिवासी महिलामा सामूहिक बलात्कार गर्ने, निर्दोष नारीहरूसँग प्रेमको नाटक रचेर एकान्त यौन तृप्तिपछि पनि सन्तुष्ट नभएर तिनै महिलाका छातीमा सङ्गीन रोपेर सन्तुष्टि लिने नृशंस बनिसकेको देखिन्छ।
विश्वयुद्धमा जापानका विरुद्ध लडेको र उसले निरपराध युवतीहरू माथि गरेको पशुवत क्रूर, बलात्कार प्रेमको नाटक आदि घटना सम्झिरहेको र जुनसुकै घटनामा पनि महिला नै शिकार बनेको प्रस्तुति उपन्यासकारले सुयोगवीरको चरित्रमार्फत चित्रण गरेकी छन्।
आफ्ना जवानीका क्षणहरू बन्दुक बोक्नमै बिताएको सुयोगवीर अहिले जीवनको विश्लेषण गर्न नसकेर छटपटिएको छ तर वस्तुको वस्तुसत्य मात्र स्वीकार्ने विसङ्गतिवादी बन्दछ भने विसङ्गतिभित्र सङ्गति खोज्ने प्रयास गरिन्छ।
यस विसङ्गतिभित्र जीवनका भावनागत सत्य शान्ति सुख, सौहार्द, आस्था, विश्वास र जीवन बोधका तीव्र तिर्खाहरू अदृश्य र अमूर्त हुँदाहुँदै पनि वस्तु जतिकै स्पष्ट र कटु बोध भइदिन्छ।
वर्मामा बस्दा मार्टिनचीलाई प्रेम गरी बिहे गर्ने झुटो आश्वासन दिएर राखेको थियो गर्नसम्म भोग गरेर उसको सुन्दरतालाई किचिमिची पारेको थियो।
भित्रभित्रै सल्किएको सुयोग झन्झन् छटपटाउँछ विगतका तीन नारीमाथि गरेको अत्याचारको बदला नारी पात्र सकम्बरीकै माध्यमबाट उपन्यासकारले भोगाएकी छिन्।
सुयोग सकम्बरी पाउने आशमै छ, शिवराजका घरमा गएका बेला एकदिन बरीले 'ओठ नीलोतुथो जस्तो भइसक्यो भनेर अपमानित गर्छे र बुढेसकालमा के सुट फेरि फेरि लगाउने भन्दै व्यङ्यसमेत गर्छे।
मनमनै भन्छ आफूले बलात्कार गरेकालाई प्रेम गर्न नसकेको र प्रेम गरेकालाई बलात्कार गर्न नसकेको कुरा सोच्छ र बरीलाई इन्सेक्ट किलर सुनगाभाझैँ ठान्छ।
तीन बहिनीमध्ये सकम्बरी देख्दा कार्टुन जस्ती लाग्ने हातमा चुरोट, लबलाईरहने अनौठो आकृति तथा बुलेट जस्तो बोली र हाँसोले उसलाई आकषिर्त गर्छ।
उसको मनमा उमेरको हिसाबले मुजुरासँग आफ्नो बिहे हुन सक्ने कल्पना आँउछ र मान्छे बन्न खोज्छ तर यो कुरा शिवराजसँग खुलस्त भन्न सक्दैन तर सकम्बरी चाहिँ नजानिँदो पाराले यसको दिलमा बसिसकेकी हुन्छे।
आफ्नो बन्दुक देखाएर झ्याङबाट बाहिर निस्केको सुयोगले उसलाई खुब फकाएको थियो तर उसले नमानेपछि राइफलको कुन्दाले टाउकामा हिर्काएर बेहोस बनाई रातभरी उसलाई पशुभन्दा पनि निर्लज्ज भएर भोगेको थियो।
बरीको घर गएको बेला सुयोग झ्यालबाट बरीलाई दुबेचौरमा फुक्का भएर पल्टिरहेको देख्छ र आफूले नाङ्गै पारेका स्वास्नी मानिसहरूलाई सम्झन्छ।
शिरीषको फूल अङ्ग्रेजीमा 'ब्लु मिमोसा' का रूपमा अनुवाद भएर अमेरिकाको मेरिल्याण्ड विश्वविद्यालयको पाठ्यक्रममासमेत समावेश छ।
यसको राजधानी भोपाल हो, र सबैभन्दा ठुलो सहर इन्दौर हो, जबलपुर, उज्जैन, ग्वालियर, सागर, सतना, नर्मदापुरम, शहडोल, रेवा र मोरेना अन्य प्रमुख सहरहरू हुन्।
मध्य प्रदेश क्षेत्रफलको आधारमा दोस्रो ठुलो भारतीय राज्य र ७२ मिलियन भन्दा बढी बासिन्दा भएको जनसङ्ख्याको आधारमा पाँचौं ठुलो राज्य हो।
यसले उत्तरपूर्वमा उत्तर प्रदेश, पूर्वमा छत्तीसगढ, दक्षिणमा महाराष्ट्र, पश्चिममा गुजरात, र उत्तरपश्चिममा राजस्थान राज्यहरूसँग सीमा जोडेको छ।
राज्यले नर्मदा नदीलाई फैलाएको छ, जुन विन्ध्य र सतपुरा पर्वत शृङ्खलाहरू बीच पूर्व र पश्चिम बग्छ; यी शृङ्खलाहरू र नर्मदा भारतको उत्तर र दक्षिणका बीचको परम्परागत सीमाहरू हुन्।
राज्यको पश्चिममा गुजरात, उत्तरपश्चिममा राजस्थान, उत्तरपूर्वमा उत्तर प्रदेश, पूर्वमा छत्तीसगढ र दक्षिणमा महाराष्ट्रले सीमा जोडेको छ।
मौर्य साम्राज्यको पतन पछि, इस्वी संवत् १ देखि तेस्रो शताब्दीमा यस क्षेत्रलाई शक, कुषाण, सातवाहन र धेरै स्थानीय वंशहरू बीच प्रतिस्पर्धा गरिएको थियो।
चन्देलहरूले खजुराहोमा राजसी हिन्दु-जैन मन्दिरहरू निर्माण गरे, जसले मध्य भारतमा हिन्दु मन्दिर वास्तुकलाको चरम प्रतिनिधित्व गर्दछ।
केही संयुक्त क्रियामा/पक्षबोधक क्रियामा/कृदन्तीय क्रियाको अंशमा : बसेको छ, गएको थियो, खाँदै छ, जानु छ, सुत्ने छ, उठ्न सक्यो, फरफराइ रहेको छ, गइ दिनु हुनेछ, पढे हुन्छ, गर्नु थियो, बोलि दिनु होला, गर्न सक्छ।
जतिसुकै अक्षर भएका शब्दसँग व्यञ्जनान्त द्वयक्षरी वा सोभन्दा बढीका अनेकाक्षरी शब्दहरू समास भएमाः घर पालुवा, वायु प्रदुषण, स्वास्थ्य सेवा, वन कार्यालय, संविधान सभा, ऊर्जा विभाग।
द्वयक्षरी वा सोभन्दा भनाइ बढी व्यञ्जनान्त अक्षरका नामयोगीमाः भनाइ अनुसार, विकास सम्बन्धी, विकास लगायत, भाषण अनुरूप, योजना बमोजिम, तिमी बाहेक, खेल अन्तर्गत, राम लगायत।
उन्नाइसौं शताब्दीको पहिलो आधामा, भारतीय सडक, रेलमार्ग र अन्य भौतिक पूर्वाधारको विस्तारित विकासले विशेष गरी हिमालयमा अन्धाधुन्ध काठ काट्ने चिन्ता बढाएको थियो।
हिन्दु धर्ममा दुईवटा महत्त्वपूर्ण नदीहरू उत्तराखण्डको हिमनदीहरू, गङ्गोत्रीमा गङ्गा र यमुनोत्रीको यमुनाबाट उत्पन्न हुन्छन्।
उत्तराखण्डका मूल निवासीहरूलाई सामान्यतया उत्तराखण्डी भनिन्छ र कहिलेकाँही विशेष गरी या त गढवाली वा कुमाऊँनी भनिन्छ तिनीहरूको उत्पत्ति स्थानको आधारमा गढवाल वा कुमाऊँं क्षेत्रमा।
प्राचीन चट्टान चित्रहरू, चट्टान आश्रयहरू, प्यालेओलिथिक युगको ढुङ्गा औजारहरू , र मेगालिथहरूले यस क्षेत्रका पहाडहरू प्रागैतिहासिक कालदेखि नै बसोबास गरेको प्रमाण दिन्छन्।
गढवाल र कुमाऊँका पहिलो प्रमुख राजवंशहरू मध्ये ईपूर्व दोस्रो शताब्दीमा कुनिन्दाहरू थिए जसले शैव धर्मको प्रारम्भिक रूपको अभ्यास गरे र पश्चिमी तिब्बतसँग नुनको व्यापार गरे।
राज्यका मूल निवासीहरूलाई सामान्यतया उत्तराखण्डी भनिन्छ, वा अझ विशेष गरी या त गढवाली वा कुमाऊँनी तिनीहरूको उत्पत्तिको क्षेत्रद्वारा।
यसले उत्तरमा चीनको तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रसँग सीमा जोड्छ; नेपालको पूर्वमा सुदूरपश्चिम प्रदेश; दक्षिणमा उत्तर प्रदेश र पश्चिम र उत्तर-पश्चिममा हिमाचल प्रदेश भारतीय राज्यहरू छन्।