polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
नियमित रूपमा आफैँले आफ्नो परीक्षण गर्ने, चिकित्सकबाट परीक्षण गराउने, स्तनको गिर्खा जाँच गर्न म्यामोग्राफी गर्ने, गिर्खाभित्र ठोस वा तरल पदार्थ के छ भन्ने पत्ता लगाउन स्तनको अल्ट्रासाउन्ड गर्ने, क्यान्सर पत्ता लगाउन बायोप्सी, सिटिस्क्यान, एमआरआई, पीईटी स्क्यान, छातीको एक्सरे, लिम्फ ग्रन्थिको बायोप्सी आदि परीक्षणहरू गरिन्छ ।
पहिले विस्तारै दबाब दिएर छालालाई मात्र परीक्षण गर्नुस् अनि मध्यम दबाब दिएर बीचका तन्तुहरू महसुस गर्ने र अन्तमा जोडले दबाब दिएर करङसम्म औँला पुर्‍याई भित्री गिर्खा, दुखाइ वा असहजता खोजी गर्ने ।
वैज्ञानिक नाम इलिप्टा अल्बा अथवा इलिप्टा प्रोस्टाटा भएको यो वनस्पतिलाई अङ्ग्रेजीमा फल्स डेजी डेजी विड आदि नामले चिनिन्छ भने नेपालीमा अन्तलि, भुईँ झार, भंग्रेली, भृङ्गराज आदि नामले चिनिन्छ।
आयुर्वेदमा भृङ्गीराजको पातलाई अत्यन्तै शक्तिशालि टनिककोरूपमा प्रयोग गरेको पाइन्छ भने यसबाट निकलिएको सारतत्व शक्तिवर्धक र कपालको औषधीको रूपमा प्रयोग हुन्छ।
शोथ , चर्मरोग दम खोकी काटेको घाउ ज्वरो कमलपित्त रक्तअल्पता पिसाब सम्वन्धी समस्या कलेजो र फियो बढेको घाउको दुखेको उच्च रक्तचाप कुखत परेको आदिको उपचार गर्न प्रयोग गरिन्छ।
काटिएको घाउमा पात र डाँठको स्वरस लगाएमा घाउ पाक्दैन छिटो निको हुन्छ तथा धनुष्टंकार रोगबाट पूर्णरूपमा बचाउन सक्छ भन्ने विस्वास गरिन्छ।
साधारणतया जेष्ठ देखि कार्तिक सम्ममा भृङ्गीराजको बाली सङ्कलन गर्नु पर्दछ तर हावापानी र भौगोलिक अवस्था अनुकूल रहेको स्थानमा वर्ष भरी नै पनि बाली गर्न सकिन्छ।
बोट उखेल्दा पाकेका बीउहरू त्यही नै झारेर छोड्नु पर्दछ जसले गर्दा भृङ्गीराजको प्राकृतिक पुनरुत्पादनमा दिगोपना कायमै रहन मदत पुग्दछ।
भृङ्गीराज खासै खेती गर्ने चलन नरहेको हुँदा जङ्गली अबस्थामा उपलब्ध भृङ्गीराज नै आयुर्वेदिक औषधी निर्माता कम्पनीहरूको प्रमुख श्रोतको रूपमा रही आएको छ।
२ देखि ३ सेन्टिमिटर बाक्लो जङ्गलको मलिलो माटोको तह राखी बनाईएको नर्सरीको बीउ ब्याडमा चैत्रबैशाखमा भृङ्गीराजको बीउ छरिसक्नु पर्दछ।
यो सुरुङको मध्यभागमा तल जाने ठाउहरू पनि छन् तर गहिरो स्थानमा पुगिसकेपछि त्यो मार्ग कतातिर फैलिन्छ र कहासम्म पुग्छ भन्ने कुरा आजपर्यन्त कसैले यकिन गर्न सकेका छैनन्।
काठमाडौस्थित म्हैपी जोगम्बर पीठको अध्ययनमा पीठको गुहृय भागमा शान्तिपुर गुफासाग जोडिएको सुरुङमा जाने मार्ग छ भन्ने उल्लेख गरिएको छ।
व‍र्षा र सहकालका देवता रातो मच्छिन्द्रनाथको कलेवर फेर्दा र अन्य देवीदेवताका कलेवर फेर्दा हिजो आज पनि म्हैपी जोगम्बर र अन्य पीठ आसपास खनिएकै माटो प्रयोग गर्नुपर्ने प्रचलन रहेबाट शान्तिपुर र म्हैपी जोगम्बर पीठबीच गुप्त मार्ग छ भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ।
वर्षा गराई सहकाल ल्याउन रातो मच्छिन्द्रनाथलाई कामारुकामाक्षाबाट ल्याइएको भन्ने कथन छ भने शान्तिपुरमा रहेको नागको रगतले लेखिएको किताब अनिकालका बेला गुफाबाट बाहिर ल्याई सूर्यमा देखाउदा भीषण वषरा भई सहकाल आउछ भन्ने कथन पनि छ।
गुरू गोरखनाथले आसन बाधेका नाग मच्छिन्द्रनाथ आएपछि आदरपूर्वक गोरखनाथ उठ्दा नाग स्वतन्त्र भई वषरा भएको कथन पनि मच्छिन्द्रनाथसाग जोडिएको छ।
रातो मच्छिन्द्रनाथको कलेवर फेर्दा म्हैपी जोगम्बर पीठकै माटो आवश्यक पर्ने भएकाले शान्तिपुर गुफा र म्हैपीबीच सम्बन्ध छ र यसबीच सम्पर्क मार्ग छ भन्नेबारे प्रचलित लोकोक्तिलाई पुष्टि गर्ने आधारका रूपमा लिन सकिन्छ।
नेपाल राज्यमा ठूलो प्राकृतिक विपत्ति आइलाग्दा उत्पन्न हुने अनिकाल, बिघ्न, बाधा, उपद्रव र अशान्तिबाट मुक्ति प्राप्तिका लागि तान्त्रिक विधिको अनुष्ठान गर्न यो सम्बरपुर अर्थात् शान्तिपुर स्थापना गरिएको भनाइ छ।
सीमित र तोकिएका व्यक्तिले मात्र प्रवेश अनुमति पाउने र उनीहरूले पनि यो गुफाबारे गोप्यता कायम राख्ने गरेकाले त्यहा प्रवेश गर्ने व्यक्तिबाहेक अन्यलाई यो गुफा अनुमान र कौतुहलको विषय बन्दै आएको छ।
सतहमा भुइ तला देखिए पनि भित्र गर्भगृहमा तीन तला तल तन्त्र साधना गर्ने २७ वटा गुप्ती ध्यानकोठा छन् भन्ने अनुमान शान्तिपुरभित्र प्रवेश पाएकाहरूको छ।
सर्वसाधारणका लागि पहिलो द्वारबाट प्रवेश अनुमति छ भने दोस्रो द्वारमा मन्त्र लिएका दीक्षित अभिषेकप्राप्त व्यक्तिलाई मात्र प्रवेश अनुमति छ।
वि.सं. १८५६को ताम्रपत्रमा शान्तिपुरको दोस्रो द्वारमाथि राजा रणबहादुर शाह जबर्जस्ती प्रवेश गर्दा उहाका आखाको ज्योति नष्ट भएको र पछि त्यहा क्षमापूजा गरेपछि मात्र राजाले दृष्टि पाउनुभएको उल्लेख छ।
राजा रणबहादुरले पूणिर्माको दिन सुनको असर्फी चढाई पूजा गर्न अह्राउनुभएबमोजिम आजपर्यन्त शान्तिपुरमा सो दिन दरबारबाट प्राप्त सुनको असर्फी राखी बज्राचार्य समुदायद्वारा पूजा हुदै आएको छ।
तन्त्रविद्याका पारखीहरू यो गुफासम्बन्धमा थुप्रै रोचक प्रसङ्गहरू सुनाउछन् र यसको तिलस्मी संरचनालाई लिएर आश्चर्यलाग्दा कथा हाल्छन्।
अतीतमा जामन गुभाजूजस्ता केही प्रसिद्ध तान्त्रिकहरूले मात्र प्रवेश अवसर पाएको भनिएको शान्तिपुर गुफा काठमाडौंको मध्यभागमा रहेर पनि यसको अस्तित्व र इतिहास भने रहस्यमा जेलिएको छ।
स्वयम्भु पुराणमा राजा गुणकामदेव, नरेन्द्रदेव, सिद्धिमुनि देव, शाक्य भिक्षु कविन्द्रराजा जयप्रताप मल्ल आदिले शान्तिपुर प्रवेश गरेका थिए भन्ने उल्लेख छ।
त्यस्तै वि.सं. १०४३मा राजा गुणकामदेवले गुफामा नागराजाको दर्शन लिएपछि भीषण व‍र्षा भई राज्यमा सहकाल आरम्भ भएको भन्ने इतिहासमा उल्लेख छ।
"नेपाल संवत् ७७८ आषाढ कृष्ण चतुर्थीका दिन राजा प्रताप मल्ल शान्तिपुरमा प्रवेश गरी नागको रगतले लेखिएको किताब र पौभा बाहिर ल्याई सूर्यलाई देखाउदा अति जलवृष्टि भई अनिकाल समाप्त भई सहकाल भयो" भनी राजा प्रताप मल्लद्वारा लिखित वृष्टि चिन्तामणि स्तोत्रमा वर्णन गरिएको छ।
कर्कलोको पातमा 'क्याल्सियम अक्जालेट' नामक क्रिस्टल तत्त्व रहेकोले यसमा केही मात्रामा विष हुन्छ जसकारण कर्कलोलाई मजाले नपकाइ खाएमा कोक्याउने गर्दछ तर रातभरि कर्कलोको पातलाई पानीमा भिजाएर पकाएपछि त्यो विषालु तत्त्व नष्ट भएर जान्छ।
पानी प्रशस्त मात्रामा भएको ठाउँमा वा पानीको आपूर्ति वर्षा वा थप सिंचाईद्वारा आपूर्ति हुने अवस्थामा यसलाई धानबारीमा उमार्न सकिन्छ।
सुख्खा जमिनको खेतीमा रोपेको ६ देखि बाह्र महिना भित्र र १२ देखि १५ महिनाको अन्तरालमा भिजेको भू-भागको खेतीमा यसले छिटो परिपक्वता प्राप्त गर्दछ।
सुख्खा जमिनको खेतीभन्दा बाढीले गर्दा हुने खेतीका केही फाइदाहरू छन् जसमा उच्च उत्पादन , मौसम बाहिरको उत्पादन र गाँजा नियन्त्रण पर्दछन्।
एउटा अचम्मै को कुरा के छ भने त्यो पोखरीमा कुनै पनि पातहरु खसेको भटिदैन सबै झरेको पातहरु चराहरु ले झिकेर फाल्छन भन्ने पुरानो जन विश्वास रहेको पाईन्छ।
त्यो तलाउ भेटेपछी श्रवणकुमारले पानीको घैटो डुबाउदा शिकार खेल्दै आएका उनका मामा दशरथले मिर्ग पनि खान आएको भने बुझेर आफ्नो धनुषबाट तीर प्रहार गरेछन जसले गर्दालाई ठुलई चोट लागेछ।
आवाज सुनेपछी राजा दशरथले आफ्नो भान्जा भन्ने चिनेछन र हतार-हतार गर्दै पुगेछन र आफ्ना भान्जाको त्यो स्थिती त्यो पनि आफ्नै हातबाट भएको देख्दा उनी अतालिए छन अन्तिम पटक वोल्दै श्रवणकुमारले दशरथलाई सबै कुरा भनेछन र तुरुन्तै आफ्ना बुवा-आमा भएको ठाउँमा जान अनुरोध गरेछ्न।
दशरथले पानी लिएर आउँदा उनिहरु निकै भावुक थिए उनिहरूले राजासँग बिलौना गर्दै छोराको बारेमा सोध्दै थिए तर राजाले आफैबाट भएको त्यो कुरा भन्न सकेनन तर केह्री गरी पनि उनिहरूको मन बुझाउन नसकेपछी अन्त्य मा सबै कुराहरू भन्छन।
अनि वेसाहारा बनेका ति अन्धा अन्धीले राजालाई तिम्रा छोराहरु नै नहुन भनेर शराप दिन्छन दशरथले अनेकौ विन्ती गरेर आँफु सँग नै अयोध्या जान भन्दा उनिहरु जान मान्दैनन र त्यही ओढार मै आफ्नो बाँकी जिवन छोराको वियोगमा विताउने निर्णय गर्छन।
पन्चासे पन्चधाम र श्रावणकुमार दुई फरक धार्मिक स्थल हुन, श्रावण कुमारले पानी भरेको ताल आधिखोला गाउपालिका-४ बाङ्सिङ; स्याङ्जामा पर्दछ, स्रोत : सफल पौडेल श्रावण कुमार टोल
जैविक विविधता, ऐतिहासिक, धार्मिकस्थल र प्राकृतिक दृश्यावलोकनका लागि कास्की, स्याङ्जा र पर्वतको सङ्गम क्षेत्रमा अवस्थित रमणीय पन्चासेलाई ग्रामीण पर्यटकीय गन्तव्यस्थलका रूपमा विकास गरिँदैछ।
पन्चासेको कुल वन क्षेत्र पाँच हजार ५०० हेक्टर मध्ये एक हजार ७०० हेक्टर सामुदायिकका रूपमा समुदायलाई हस्तान्तरण गरिएको छ भने तीन हजार ८०० हेक्टर राष्ट्रिय वनको रूपमा रहेको छ।
पन्चासे वरपर गुरुङ, मगर, वाहुन, क्षेत्री, विश्वकर्मा जस्ता विविध जातिका गरेर २५ गाविसमा २० हजार घरधुरीमा झण्डै एक लाख मानिस बसोवास गर्छन्।
घुम्ने क्रम मा एक दिन उनिहरु एउटा ओडारमा वास बस्न पुगे छ्न हाल त्यो ठाउँ आन्धा-अन्धी दहको ठीक माथि छ जहाँका पत्थरहरूमा विभिन्न आकृतीहरु, छाप कोरिएको भटिन्छ।
त्यस समयमा त्यहाँ पानीको श्रोत नभएको कारण आफ्ना अन्धा-अन्धी बुवा आमाको पानीको प्यास मेटाउन पानीको खोजिमा एउटा डाडामा पुग्छन जहाँ पानीको तलाउ भेट्छ्न जुन ठाउँलाई आहिले पन्चासे भनेर चिनिन्छ।
पाँच पाण्डवहरूले बसोवास गरेको ओढार बाइसे-चौबीसे राज्यहरू राजाको किल्ला मनोकांक्षा पूरा गर्ने सिद्धबाबालगायतका मन्दिर र गुफाले यहाँको धार्मिक महत्त्व बढाएको छ।
सन्धिमा नेपालले लडाईंमा जितेको भूमि छोड्नुपर्ने, ब्रिटिश प्रतिनिधि काठमाडौँमा राखिने, गोर्खालाई ब्रिटिश सेनामा भर्ती गरिने र नेपालले अमेरिकी अथवा युरोपी कर्मचारीलाई राख्ने अधिकारबाट पनि वंचित हुनुपर्यो।
नेपालले गुमाएका क्षेत्रहरूमा काली नदीको पश्चिमी भाग कुमाउँ , गढवाल , सतलज नदीको पश्चिमतर्फका केही क्षेत्रहरू कांगडा र तराई क्षेत्रका धेरै भागहरू।
यो सन्धि गरेर ब्रिटिशद्वारा पर्वतीय राज्य नेपालमाथि दोस्रो पल्ट आक्रमण गरिंदा उब्जेको सन् १८१४ देखि १८१६ सम्म चलेको अंग्रेज-नेपाली युद्धलाई समाप्त गरियो।
सन्धिमा हस्ताक्षर गर्नेमा नेपाल पक्षबाट राजगुरू गजराज मिश्र र चन्द्र शेखर उपाध्याय तथा ब्रिटिश पक्षका लेफ्टिनेन्ट कर्नेल प्यरिस ब्राड्स थिए।
ब्रिटिश ईस्ट इन्डिया कम्पनीले सन्धिको मस्यौदा तारिक २ दिशम्बर १८१५ गर्‍यो जसमा लेफ्टिनेन्ट् कर्नल प्यारिस् ब्राडशाले हस्ताक्षर गरेका थिए, सो सन्धि हस्ताक्षर गरेर १५ दिन भित्रमा फिर्ता पठाउने अन्तिम चेतावनी दिंदै नेपाल पठाइयो।
सुगौली सन्धिलाई सँच्याउने अर्को सदाको निम्ति शान्ति एवं मैत्री सन्धि डिसेम्बर १९२३ मा भयो जसमा ब्रिटिश प्रतिनिधिलाई ब्रिटिश राजदूतको दर्जा दिइयो।
पण्डित गजराज मिश्र र चन्द्रशेखर उपाध्यायले सुगौली भन्ने ठाउँमा ब्रिटिशको शिविरमा गई ४ मार्च १८१६ का दिन यस सन्धिमा हस्ताक्षर गरे।
तराई क्षेत्रका केही भागहरू सन् १८१६ मा नेपाललाई फर्काइयो र सन् १८५७ को विद्रोहलाई दबाउन नेपालले दिएको सहयोगको निम्ति कृतज्ञता प्रकट गर्न पुनः यस क्षेत्रका केही भागहरू सन् १८६५ मा नेपाललाई फर्काइयो जसलाई नयाँ मुलुक भनिन्छ।
यस कारण गभर्नर जनेरल डेबिड अक्टरलोनीले ब्रिटिश सरकारको पक्षबाट सन्धि लागू भएको पुष्टि गरे र सन्धिको एक प्रति चन्द्रशेखर उपाध्यायलाई सुम्पिइयो।
सुगौली सन्धि हुनु अघि दार्जीलिंग, पूर्वमा टिस्टासम्म, दक्षिण-पश्चिममा नैनीताल, कुमाउँ, गडवाल र पश्चिममा बशाहरसम्म नेपालको भूभाग थियो तर वर्तमान कालमा यी क्षेत्र भारतका भूभागमा पदर्छन्।
सन्धिको अनुच्छेद ९ मा राजाद्वारा सन्धि मञ्जुर गरिनु पर्ने कुरा लेखिएको भएपनि राजा गीर्वाण युद्ध बिक्रमबाट यस्तो गरेको कुनै रिकर्ड छैन।
पछि पारिश्रमिक पनि पाउने कुरो भएपछि त्यतिबेलै १० हजार रूपियाँ पारिश्रमिक पाउने भएपछि मैले 'सेतो बाघ' साझा प्रकाशनलाई नै दिएँ।
बरु जगदम्बाश्री, लगायत विभिन्न पुरस्कारबाट सम्मानित भएको छु, मेरा उपन्यासहरू विभिन्न भाषामा अनुवाद भएका छन्, देश विदेशमा नाम कमाएको छु, सम्मान पाएको छु।
बाबु बुधशम्सेर राणा र आमा मोहनकुमारीको पाँचौ अर्थात् कान्छो सन्तानको रूपमा पाल्पाको ठुटेपीपलमा वि.सं. १९७५ सालको असार २२ गते मेरो जन्म भएको हो।
मेरो बाजे पाल्पाको बडा हाकिम भएर त्यता बस्दा हाम्रो परिवार उतै थियो र त्यसैबखत मेरो जन्म पाल्पामा भयो र ६ महिनाको शिशुअवस्थामै म थापाथली ल्याइएँ।
त्यसबेला भारत छोडो आन्दोलन सुरू भइसकेको थियो, स्कूल जान पनि खद्दर लाएर जानुपर्ने, हामी पर्‍र्यौं अङ्ग्रेजजस्तै अङ्ग्रेजको विरोध गर्न नसक्ने।
तत्कालीन परिवेश, नेपाली काङ्गे्रसले चर्काएको आन्दोलन, राणाहरूमा देखिएको विभेद अनि मलाई घरैमा पढाउन आउने बड्ढाली मास्टरको राजनीतिक पे्ररणाले गर्दा म पनि उद्वेलित भएँ।
बिहे गरेको ७ वर्ष पनि नबित्दै, सेनामा जागीर खाँदाखाँदै नेपाली काङ्गे्रसको चारतारे झण्डा लिएर म राणाशासन विरूद्ध आन्दोलनमा होमिएँ।
सरकारी जागीर खाएर सरकार विरूद्ध नै आन्दोलनमा उत्रिनु जोखिमपूर्ण काम थियो, फलस्वरूप कोर्ट मार्शलको सजायँ पाई सिंहदरबारको गारदमा थुनिनुपर्‍यो।
मुक्त भएपनि पनि राम्ररी बस्न सकिएन बाहिरी वातावरण झन खुला जेलजस्तो लाग्यो, जाने ठाउँ कहीँ छैन, जागीर छैन, चिन्ने मान्छे पाउन पनि हम्मे पर्‍यो।
केही समय बेरोजगार भएर भौँतारिरहेको थिएँ त्यत्तिकैमा श्री ५ त्रिभुवनबाट दरबारमा बोलाई बक्सेपछि सेनामा मेरो आवश्यकता परेको मर्जी भयो र पहिलेकै मेजर पद लिएर सेनामा फर्कें।
यसरी काम गर्दा कतिलाई राम्रो भयो, कतिलाई नराम्रो, जागीर छुटेपछि कतिको घरमा महिनौसम्म चुल्हो नबलेको पनि देख्नुपर्‍यो र अझसम्म पनि त्यो घटनाले मन नरमाइलो हुन्छ।
जेलमुक्त हुँदा 'सेतोबाघ' लाई त्यहीँ छोडिदिएँ पछि जेलरले 'सेतोबाघ' लिएर जान आग्रह गर्‍यो मैले नाइनास्ती गरेँ र उसले मलाई विश्वका ठूलाठूला मानिसले जेलमै बसेर ठूला ठूला ग्रन्थ र चर्चित कृति लेखेको उदाहरण दिएपछि मेरो मन परिवर्तन भयो।
त्यो के भने २०१७ सालमा थुनामा पर्नुअघि म बस्ने घर कोपुण्डोलको बाटो राजा महेन्द्र जावलाखेलबाट र्फकँदै रहेछन् र मलाई देखेर मेरो घरमै आए।
हुर्केका फूलहरूलाई उनले शुरुमा रेल मार्फत ग्राहकहरूमा पुरयाउँथे र पछि साना साना काटिएका हाँगाका टुक्राहरु हवाईजहाज मार्फत पठाउन थाले ।
सन् १९९० सम्म परिवारको लालुपाते फूलको व्यवसायमा एककाधिकार जस्तै थियो , उनिहरूले कलमी सम्बन्धि को एक गोप्य प्रविधिले गर्दा उनिहरुका फूलहरु अरु भन्दा ठूला, कस्सिएका र चम्किला हुने गर्दथे र बजारमा अरुले प्रतिस्पर्धा गर्न सक्दैनथे ।
यसको पाकृतिक फैलावटको क्षेत्र र मेक्सिको र मध्य अमेरिका माहाद्विपमा प्रशान्त माहासागरको तटवर्ती ईलाकाका मध्यम उचाईका क्षेत्रहरू हुन जुन दक्षिणमा चियापास र ग्वाटेमाला सम्म फैलिएका छन ।
लालुपाते फूल उक्त ईलाकाका तट भन्दा टाडाका भित्री भागहरूमा उष्ण तथा वर्षका केही ऋतुमा सुख्खा रहने भुभागका बनहरूमा समेत प्राकृतिक रूपमा पाईनछन ।
लालुपातेका वास्तविक फूल साना साना सामान्य किसिम का हुन्छन तर वास्तविक फूलहरूलाई घेरेर राखेका फूल जस्ता देखिने प्रयापत्र हरूले यसलाई फूलको गौरव दिएका हुन्छन ।
यि प्रयापत्रहरु परिवर्तित पातहरु हुन जसको विकासकोलागि लालुपाते लाई प्रकाशावधि को जरुरी हुन्छ , यानी यीनीहरूको पातको रंग परिवर्तन हुनको लागि अँध्यारो चाहिन्छ ।
यो फूल अमेरिकामा भित्राउने काम मेक्सिकोकोलागि पहिलो मेक्सिकोकोलागि अमेरिकी राजदूत ले सन् १८२५ गरेका थिए जसको कारण यसको चलन चल्तिको अङ्ग्रेजी नाम राखियो ।
प्राकृतिक रूपमा पाईने क्षेत्रहरु बाहेक लालुपातेको खेति घर वा छाप्रा भित्र गरिन्छ जहाँ विहानीको राम्रो घाम र दिउँसो गर्मीको बेला छहारी भएको वातावरण उपलब्छ हुन्छ ।
दोस्रो हरफले त्यही परिचयात्मक विषयलाई उठान दिन्छ भने तेस्रोमा एउटा चरमबिन्दुझैँ पुर्‍याउँछ अर्थात् तेस्रो हरफमा चाहिँ पाठक या स्रोताको हृदय र मस्तिष्कलाई झनन्न पार्न सक्ने खालको क्षमता हुनुपर्छ।
सन् १९०६मा दाएगु इओसाले 'हृयोल्जुक्गा' सिजो प्रकाशनलाई यसको इतिहासमा कोशे ढुङा मानिएको छ र यसै वाट आधुनिक सिजोको विजारोपण भएको भन्ने मानिन्छ।
ततपश्चात सन् २०को दशक मा लेखिएका 'सिजो'को सङ्कलन 'एक सय आठ बेदना'लाई कोरियाली आधुनिक सिजो इतिहासले आधुनिक 'सिजो'को पहिलो सङ्कलन भनी परिचय गराएको छ।
यसरी हेर्दा यो ५-७-५को हाइकुजस्तै नियम बन्धित देखिन्छ तर यसमा बढी अक्षर हुने हुनाले यो बढी असरदायी छ भन्ने कुरा अनुमान गर्न सकिन्छ।
अहिंसाका भित्र यस प्रकार सर्वकालमा केवल कर्म या वचनबाट नैं सबै जीवहरू सहित द्रोह न गर्नको कुरा समाविष्ट हुँदैन, प्रत्युत मनका द्वारा पनि द्रोहका अभावको सम्बन्ध रह्दछ।
"सत्य"को महिमा तथा श्रेष्ठता सर्वत्र प्रतिपादित गरिएको छ, तर यदि कहीं अहिंसा सहित सत्यको सङ्घर्ष घटित हाँदछ त वहाँ सत्य वस्तुत: सत्य न भएर सत्याभास नैं मानिन्छ।
कुनै वस्तु जस्तो देखियो छ तथा जस्तो अनुमित छ उनको त्यसै रूपमा वचनका द्वारा प्रकट गर्न तथा मनका द्वारा संकल्प गर्न "सत्य" कहलाउँछ, तर यो वाणी पनि सबै भूतहरूका उपकारको लागि प्रवृत्त हुन्छ, भूतहरूका उपघातको लागि छैन।
यस प्रसङ्गमा वाचस्पति मिश्रले "सत्यतपा" नामक तपस्वीका सत्यवचनलाई पनि सत्याभास नैं मानेका छन्, किन भने उनले चोरहरूका द्वारा पूछे गए पछि ती मार्गबाट जानेवाला सार्थ को सच्चा परिचय दिेको थियो।
हिन्दु शास्त्रहरूमा अहिंसा, सत्य, अस्तेय , ब्रह्मचर्य तथा अपरिग्रह, यी ग्ग्ग्ग्ग्ग पाँचहरू यमहरूलाई जाति, देश, काल तथा समयबाट अनवच्छिन्न हुनेका कारण समभावेन सार्वभौम तथा महाव्रत भनिएको छ (योगवूत्र २।
रागद्वेषात्मक प्रवृत्ति न गर्न, प्राणवध न गर्न या प्रवृत्ति मात्रको विरोध गर्न निषेधात्मक अहिंसा है; सत्प्रवृत्ति, स्वाध्याय, अध्यात्मसेव, उपदेश, ज्ञानचर्चा आदि आत्महितकारी व्यवहार विद्यात्मक अहिंसा छ।
आत्माको अशुद्ध परिणति मात्र हिंसा है; यसको समर्थन गर्दै आचार्य अमृतचंद्रले लेखा छ : असत्य आदि सबै विकार आत्मपरिणतिलाई बिगाडनेवाला छन्, यसैले ती सबै पनि हिंसा छन्।
रागद्वेषरहित प्रवृत्तिबाट अशक्य कोटिको प्राणवध हुन जाए त पनि नैश्चयिक हिंसा हुँदैन, रागद्वेषरहित प्रवृत्तिबाट, प्राणवध न भए पछि पनि, त्यो हुन्छ।
जैन ग्रन्थ आचारांगसूत्रमा, जसको समय संभवत: तेस्रो चौथी शताब्दी ई. पू. छ, अहिंसाको उपदेश यस प्रकार दिइएको छ : भूत, भावी र वर्तमानका अर्हत् यही भन्दछन्-कुनै पनि जीवित प्राणी लाई, कुनै पनि जन्तु लाई, कुनै पनि वस्तुलाई जसमा आत्मा छ, न मारो, न अनुचित व्यवहार करो, न अपमानित करो, न कष्ट दुई र न सताओ।
उपधारा मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै प्रदेशमा प्रदेश सभाको निर्वाचन नभएका कारणले मात्र राष्ट्रपतिको निर्वाचन प्रयोजनका लागि निर्वाचक मण्डल गठन गर्न बाधा परेको मानिने छैन।
उपधारा बमोजिम कुनै उम्मेदवारले बहुमत प्राप्त गर्न नसकेमा सबैभन्दा बढी मत प्राप्त गर्ने दुई उम्मेदवारहरू बीच मतदान हुनेछ र त्यस्तो मतदानमा कुल मतको पचास प्रतिशतभन्दा बढी मत प्राप्त गर्ने उम्मेदवार राष्ट्रपति निर्वाचित हुनेछ।
निर्वाचन, मनोनयन वा नियुक्ति हुने राजनीतिक पदमा बहाल रहेकोे व्यक्ति यस धारा बमोजिम राष्ट्रपति निर्वाचित भएमा निजको त्यस्तो पद स्वतः रिक्त हुनेछ।
केही संसदीय गणतन्त्रहरूमा, राष्ट्रपतिलाई कागजमा कार्यकारी शक्तिहरू प्रदान गरिएको छ, तर प्रधानमन्त्री र सरकारको सल्लाहमा कार्य गर्न अधिवेशनद्वारा बाध्य गरिएको छ।
तर नेपालमा राष्ट्रपति नाममात्रको प्रमुख कार्यकारी पनि होइनन्, किनकि संविधानको धारा ७५ ले मन्त्रिपरिषदमा कार्यकारिणी अधिकारलाई स्पष्ट रूपमा निहित गरेको छ।
उपधारा बमोजिमको अधिकार प्रयोग गर्दा कुनै निकाय वा अधिकारीको सिफारिसमा स्पष्ट रूपमा काम गर्नु पर्ने अवस्थामा बाहेक राष्ट्रपतिले मन्त्रिपरिषद्को सहमति र सिफारिसमा सबै काम गर्नु पर्नेछ।
उपधारा मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि दुई कार्यकालका लागि राष्ट्रपति निर्वाचित भइसकेको व्यक्ति राष्ट्रपतिको निर्वाचनमा राष्ट्रपतिको उम्मेदवार हुन योग्य हुने छैन।
राष्ट्रपति अप्रत्यक्ष रूपमा नेपालको सङ्घीय संसद र नेपालका प्रत्येक सात प्रदेशका प्रदेश सभाहरू सम्मिलित निर्वाचक मण्डलबाट निर्वाचित हुन्छन्।
नेपालको संविधान २०७२ को भाग ६, धारा ७० ले राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको निर्वाचन विभिन्न लिङ्ग र/वा समुदायको प्रतिनिधित्व हुने गरी सञ्चालन गर्नुपर्ने उल्लेख गरेको छ।
राष्ट्रपति लगातार दुई पटकभन्दा बढी निर्वाचित हुन पाइँदैन तर, पदावधि सकिएको राष्ट्रपतिले आफ्नो उत्तराधिकारी निर्वाचित र सपथ ग्रहण नगरेसम्म अन्तरिम आधारमा पदमा रहन सक्छ।
यो गाबिसको शीरको रूपमा रहेको वार्ड नं ७ र ८को उत्तरमा रहेको थामडाडा र वार्ड नं २ को शिरको रूपमा रहेको रमितेडाडा जो यूँ-२ र ७ को सिमानामा अवस्थित रहेको छ जुन यी डाडाहरु निक्कै रमणीय छन् ।
जसबाट विभिन्न हिमशृङ्खलाहरू मकालु,कन्चन्जङघा,कुम्भकर्णको अवलोकन गर्न सकिन्छ भने यहाँ देखि भोजपुर सदरमुकाम भोजपुरबजार, मैयुङडाडा, ट्याम्केडाडा लगायत भोजपुरको अधिकांस भुँभाग लगायत तराइको विभिन्न भुभागको समेत अवलोकन गर्न सकिन्छ ।
यसैगरी यस गाबिसको वडा नं ७ मा राई समुदायको आस्थाको देवीको रूपमा चण्डिथान रहेको र यहाँ प्रत्येक ६/६ महिनामा विशेष उधौली र उभौलिमा पुजाआजा गरी मेला लाग्ने गर्दछ भने वडा नं ६ मा अवस्थित सिंहदेवीले पनि उत्तिकै महत्त्व बोकेको पाइन्छ ।
यहाँ राई र क्षेत्री समुदायको बहुल्यता भए पनि राई, क्षेत्री, शेर्पा भुजेल र शिल्पी जातिहरू बिश्वकर्मा र दर्जी समेत मिलेर बसोबास गरेको पाइन्छ ।
यो गाबिस पूर्बमा बासिखोरा, पश्चिममा वासिंथर्पु, उत्तरमा बैकुन्ठे र बासिखोरा पर्दछन भने दक्षिणमा देवान्टार र थिदिंखा गा.बि.स. पर्दछन।
कृषी अन्तर्गत मुख्य बालिको रूपमा मकै र आलु भएपनी हिजो आज अलैचि खेती तर्फको बढ्दो आकर्षणले गर्दा यो खेती पनि फस्टाउदै गएको र यसमा सबैले लगानी गर्दै राम्रो आय आर्जन गर्न थालि सकेकाछन्।
रुद्राक्षारण्यमहात्म्यले विजयपुर क्षत्रलाई धेरै रुद्राक्ष पाइने वन भएको हुँदा "रुद्राक्षारण्यनाम" दिएर यसको धार्मिक महात्म्यको बढाई गरेको छ।
तर यस कथाको उल्लेख महाभारतमा नै नपाइएको हुँदा यो कथाको आमुख कहाँ र कुन हो भन्ने कुरा यसतिर छानवीनमा लागेका विद्वानहरूले आजसम्म किटेर लेखेको पाइएको छैन।
प्रत्येक विचित्र कुराहरूको टुंगो आफ्ना सधारण मस्तिष्कले लगाउन नसक्दा कारणको रूपमा अलौकिक शक्तिहरूलाई मान्ने विश्वासमा बाँचेको युग थियो त्यो।
यस्तो अवस्थामा विजयपुरको त्यो माटो जो छेउँछाउँका ठाउँहरूबाट नितान्त भिन्न छ र त्यही स्वरूपको माटो संखुवासभामा देख्छन् भने अनि त्यो पहाडको स्वरूप पनि केही चिज पुरेको जस्तो गरी अलग्गै ढीस्कोको रूपमा चुसुक्क उठेको छ भने त्यस वेलाका धर्मभीरु आध्यात्मिक जनमानसमा त्यस्तो अर्थ लाग्न जानु अस्वाभाविक हुँदैन।
तपाईँ स्वयं विजयपुमै गएर हेर्नुभयो भने तपाईले साँच्चै नै पाउनु हुनेछ कि त्यहाँ पाइने माटो यसको वरिपरि अरुतिर कतै पाइंदैन र विजयपुरको आकार पनि एउटा वेदी पुरेको ढीस्कोको रूपमा उठेको छ।
वेद उपनिषेद तथा अन्य पुराणहरूले वर्णन गरेका शिव कथा तथा समुन्द्रमन्थन आदिका प्रशंगसँग यसै स्थानसँग तादात्म्य गरी लोकआहानहरू प्रचलित भएको स्पष्ट हुन्छ।
पाण्डवका हरेक कृतित्वलाई फूलबुट्टा भरेर माहात्म्य गान गर्ने महाभारतले कतैपनि सुनको पहाडको वर्णन भएको र भीमले कोसौं टाढादेखि त्यत्रो पहाड पुर्न माटो बोकी ल्याएको प्रशंग उल्लेख गरेको छैन।
अझ उल्लेखनीय यो छ कि राजसुययज्ञको लागि पूर्वी देश सर गर्दै आउने भीमले सप्तनदी सप्तकोशी क्षेत्रका किराँतहरूलाई जितेको प्रशंग आउँदाआउँदै पनि यो सुनको पहाडकोबारेमा कतै उल्लेख गरेको पाइंदैन।
प्रस्तुत प्रशंगमा परेका रुद्राक्षारण्यमहात्म्य धनकुटा कुरुलेगाउँका तारिणी प्रसाद बरालबाट हात परेको थियो र उहाँ बराल सेनबंशी राजाहरूका पुरोहितखाले हुनु भएको कुरा नरहरीनाथ तथा लक्ष्मी आचार्यले स्पष्ट गर्नु भएको छ।
४ भन्न खोजिएको यही हो कि रुद्राक्षारण्यमहात्म्य सेनबंशी राजाहरूकै पालामा उनीहरूकै प्रयत्नमा रचित भएको थियो र रचयिताले विजयपुरलाई एउटा पुण्यभूमि बनाउन पुराण तथा वेदहरूको प्रशंगलाई सक्दो उपयोग गरेका थिए।
अर्को प्रचलित लोकोक्तिको भनाई छ कि पाण्डवहरूले पिण्डेश्वरको यसै पवीत्र स्थानमा आएर नै महाभारतमा उल्लेखित प्रख्यात राजसुययज्ञ गरेका थिए।
यज्ञको आगोले सुन पग्लने र सुनधातु माथि पाइला राख्न नहुने हुँदा भीमसेनले सभाउत्तर खाँदवारीबाट माटो ल्याई यस पर्वतलाई माथिबाट पुरेका थिए।
अमृतभन्दा पहिले हलाहल विष निस्कदा जगत कल्याणकारी महाशिवले जगतको कल्याणार्थ त्यस विष खाए र विषको प्रभावलाई शान्त गर्न याहाँ नै लमतन्न सुतेर आराम गरेका थिए।
भनिएको छ कि समुन्द्रमन्थनको सफलतापश्चात समुन्द्रमा थेगि्रएका जडिबुटीहरूको अवशेषहरूलाई देवताहरूले पिण्डाकार दिई शिविलंग बनाएर पुजे र त्यही िलंग अद्यापि याहाँ पूजित छ।
जे होस् यी दुवै कथाले रुद्राक्षारण्यको जमीन सुनको भएको र सो जमीन पुर्नको लागि यसको पश्चिमोत्तरमा पर्ने संखुवासभाबाट माटो ल्याएको कुरा पुष्टी गर्न खोज्दछ।
उहाँले धनकुटा कुरुलेगाउँ बस्ने तारिणी प्रसाद बरालको घरमा रुद्राक्षारण्य माहात्म्य लगायत केही अन्य प्राचीन ग्रन्थहरू प्राप्त गर्नुभएको थियो र तिनै ग्रन्थहरूमा उल्लेख भएको आधारमा उक्त कुराको पुष्टी गर्नु भएको हो।
तथ्य यो पनि छ कि औलो सार्ने लामखुट्टॆहरू यसै हावाको कारणले याहाँ रहन पाउँदैन र पहाडी जमीन भएको कारणले पानी जम्न नपाई यसको बंशबृद्धी हुने संम्भवना पनि पूर्णतः शून्य रहेको छ।
ऋषितर्पनी पूर्णिमामा गरिने स्नानको सन्दर्भमा जम्मा चौधवटा मुख्य वनहरूको उल्लेख भएको पाइन्छ यीनै चौधमध्ये रुद्राक्षारण्य एक छन्।
स्कन्दपुराणले भन्दछ कि महादेवले मृत सतीदेवीको लाशलाई बोकेर भौंतारिएर िहण्ड्दै जाँदा मृत सतीदेवीको लाश सडी ठाउँ ठाउँमा अङ्गहरू पतन भए र दाँत चाहिँ विजयपुरमा खस्न गई शक्ति स्वरूपले रहन लागे।
तराइसँगै जोडिएको यस विजयपुरमा शीत नपर्ने र औलो नलाग्ने तथ्यबारेमा पनि यसको भौगोलिक स्थितिलाई हेर्नेवित्तिकै स्पष्ट हुन्छ।
रेशम मार्ग हुँदै विभिन्न ठाँउहरूबाट व्यापारीहरू तथा अन्य मानिसहरू यात्रा गर्ने भएको हुँदा चीनमा विभिन्न प्रकारका विचारहरू आउने र चीनको विचार अन्य ठाँउमा प्रसारित हुने अवसर यो मार्गले दिएको थियो।
यसको फैलावट दक्षिण चीनदेखि फिलिपिन्स, ब्रुनइ, जाभा इन्डोनेशिया, सिंगापुर, मलेशिया, थाइल्याण्ड, श्रीलङ्का, भारत, पाकिस्तान हुँदै इरान सम्म पुगेको थियो।
प्राचीन रेशम मार्गलाई आधार मानी चीनले अन्तरराष्ट्रिय व्यापारिक राजमार्ग निर्माण गर्ने योजना बनाएको छ जसमा एसियाका विभिन्न ४२ देशहरू संलग्न रहेका छन्।
रेसम मार्ग परियोजनामा भूटान, श्रीलङ्का, नेपाल जस्ता देशहरूलाई समेत समावेश गरी १२ हजार ८ सय किलोमीटर लामो मार्ग बनाउने योजना चीनले अघि सारेको छ।
२०१६ मे २७ मा प्रि कोपा अमेरिका वार्म अप म्याचमा होन्डुरस विरुद्धको १-० को जीत भएको मैत्रीपूर्ण खेलमा मेसी घाइते भएपछी अर्जेन्टिनी टिममा मेसीको सहभागितालाई लिएर अन्योलपूर्ण स्थिति रहेको थियो।
मेसी समूह चरणको दोस्रो खेलमा जुन १० मा पानामा विरुद्ध फिट रहेको घोषणा भए पनि, मार्तिनोले उनलाई एकपटक फेरी बेन्चमा राखे; उनी अगस्टो फर्नान्डेज को स्थानमा ६१ औं मिनेटमा मैदान प्रवेश गरे र १९ मिनेटमा ह्याट्रिक गरे ।
सर्जियो अग्वेरोको गोलबाट अग्रता लिएको अर्जेन्टिनाले उक्त खेल ५-० ले जित्यो , यससंगै अर्जेन्टिनाले प्रतियोगिताको क्वाटरफाइनलमा स्थान पक्का गर्यो।
जुन १८ मा, कोपा अमेरिकाको क्वाटरफाइनलमा , मेसीले भेनेजुएलाविरुद्ध अर्को प्रेरणादायी प्रदर्शन गरे, उनले दूई असिस्ट प्रदान गरे र अर्को एक गोल गरी ४-१ को विजय सुनिश्चित गरे, यसबाट उनले ग्याब्रियल बाटिस्टुटाको आधिकारिक अन्तराष्ट्रिय खेलमा ५४ गोलको राष्ट्रिय किर्तिमान बराबरी गरे।
यो किर्तिमान तीन दिन पछी भंङ्ग भयो जब मेसीले आयोजक संयुक्त राष्ट्र विरुद्धको ४-० को जीतमा फ्रिकिक गोल गरे; त्यस खेलमा उनले दुई असिस्ट पनि गरे, र अर्जेन्टिनाले लगातार दोस्रो वर्ष प्रतियोगिताको फाइनलमा स्थान पक्का गर्यो , र एक पटक फेरी म्यान अफ द म्याच घोषित भए।
यस चोटले मेसीलाई २००५-०६ सिजनको अन्तमा दुई महिनाको लागि खेलबाट बाहिर राख्यो, यसको कारणले विश्वकपमा मेसीको उपस्थिति पनि आशङ्काको घेरामा पर्‍यो।
उनले विश्वकप भन्दा पहिले, अर्जेन्टिना अन्डर-२० टिमको बिरुद्ध फाइनल म्याचमा १५ मिनेट र एङ्गोला बिरुद्ध मैत्रिपूर्ण खेलमा ६४ मिनेट खेले।
सर्बिया बिरुद्ध अर्को म्याचमा मेसी ७४औँ मिनेटमा म्याक्सी रोड्रिग्वेजको स्थानमा मैदानमा छिरेर विश्वकपमा अर्जेन्टिनाबाट खेल्ने सबैभन्दा कम उमेरको खेलाडी बने।
उनले खेलमा प्रवेश गरेको केही मिनेटमा नै हरनान क्रेस्पोलाई गोल गर्नमा सहयोग गरे र ६-० को जितमा अन्तिम गोल पनि गर्न सफल भए, यसबाट उनी प्रतियोगितामा सबैभन्दा कम उमेरको स्कोरर र विश्व कपको इतिहासमा सबैभन्दा कम उमेरको छैठौ गोल गर्ने स्कोरर बने।
अर्जेन्टिनालाई अगाडि बढनको लागि अतिरिक्त समयमा एक गोलको आवश्यकता रहेको अवस्थामा उनले गोल स्कोर गर्नै लागेका थिए, तर उनलाई अफसाइड घोषित गरियो।
प्रशिक्षक जोस पेकरम्यानले जर्मनी बिरुद्धको क्वार्टर-फाइनल खेलमा मेसीलाई मैदान प्रवेश गराएनन्, जुन खेल अर्जेन्टिनाले पेनाल्टी शूटआउटमा ४-२ले हार्‍यो।
उनको पुर्खाको उद्गम इटालीको सहर एङ्कोनाबाट भयो, जहाँबाट सन् १८८३ मा उनको पूर्वज, एञ्जलो मेसी अर्जेन्टिनामा प्रवेश गरेका थिए।
मेसी पाँच वर्षको उमेरदेखि आफ्ना बुवा जर्ज मेसीले प्रशिक्षण गरिरहेको एक स्थानीय क्लब ग्रैन्डोलीको लागि फुटबल खेल्न आरम्भ गरे।
प्राथमिक डिभिजन क्लब रिभर प्लेटले मेसीको उपचार प्रति चासो देखायो तर क्लबसँग उनको उपचारको लागि पर्याप्त सम्पति थिएन किनभने उनको उपचारमा प्रति महिना ९०० अमेरिकी डलर लाग्थ्यो।