polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
२००९ को लोक सभा निर्वाचनमा जितेपछे उनी जवाहर लाल नेहरू पछि भारतको पहिला यस्तो प्रधानमन्त्री बनेका हुन जसलाई पाँच वर्षको कार्यकाल सफलता पूर्वक पूरा गरे पछि लगातार दोस्रो पल्ट प्रधानमन्त्री बन्ने अवसर मिलेको छ।
तर त्यस्ता जनश्रुति र किम्बदन्तिहरूभन्दा पनि हिमवत्खण्डमा उल्लेख भएअनुसार रोशी खोला र सुनकोशी नदीको संगमस्थलमा रहेको कुशेश्वरमा देवीले शुम्भ निशुम्भ नामका राक्षसलाई बध गरी दुर्गा नदीमा खड्ग पखाली खाँडादेवी मन्दिर रहेको स्थानमा खड्ग गाडेर कालीञ्चोकमा अन्तरध्यान भएकी हुन् ।
खाँडादेवीको शक्तिबाट प्रभावित भई पकरबासका वासिन्दाहरूले मन्दिरमा चढाएको घण्टाबाट पनि यो मन्दिर निकै पूरानो हो भन्ने तथ्य पत्ता लाग्छ ।
नेपाल एकिकरण गर्ने क्रममा पृथ्वीनारायण शाहले पूर्वी किल्लालाई बलियो बनाउन सिन्धुलीगढीपछि खाँडादेवीमा सहायक गढीको रूपमा किल्ला बनाएका थिए ।
कसै गरेपनि खाँडादेवीको शीला ल्याउन नसकेपछि पृथ्वीनारायण शाहले त्यही बेलादेखि कमलामाईलाई परेवा, मङ्गलादेवीलाई भाले, भैरवदेवीलाई राँगा र खाँडादेवीलाई हाँस र बोका बली दिन भनी आदेश दिएका थिए भन्ने जनश्रुती सुन्न पाइन्छ ।
रातै लाली गुराँस फुल्ने खाँडादेवीबाट दक्षिणतर्फ विशाल महाभारत पर्वत शृङ्खला, नागबेली परेको नीलो सुनकोशी नदी र नदी आसपासका टारहरू र खाँडादेवीबाट उत्तरतर्फ दोरम्बा र गाल्पाका पहाडी हरिया डाँडाले खाँडादेवीलाई मनमोहक बनाएको छ ।
मझुवा, राकाथुम, गागल, माकादुम, भीरपानी, पकरबास, आँपचौरलगायत स्थानीय गाउँहरु पर्यटकका लागि भ्रमणको गन्तव्य बन्न सक्ने प्रसस्त सम्भावनाहरु छन् ।
काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको बनेपाबाट धुलिखेल, सिन्धुलीहुँदै बर्दिबास जोड्ने १५८ किलोमिटर लामो बीपी राजमार्गहुँदै खाँडादेवीको यात्रा तय गर्न सकिन्छ ।
धुलिखेलबाट भकुण्डे बेसीसम्मको नागबेली सडकहुँदै नेपालथोकसम्मको करिव ८० किलोमिटरको यात्रा पूरा गरेपछि प्रसिद्ध कुशेश्वर महादेवको दर्शन गर्न सकिन्छ ।
दसैंका बेला ठूलो मात्रामा पञ्चवली दिइने खाँडादेवीमा वर्षैभरी रामेछाप, सिन्धुली, काभ्रेपलाञ्चोक, ओखलढुङ्गा, दोलखा लगायत तराईका विभिन्न जिल्ला र काठमाडौंबाट पनि भक्तजनहरु दर्शनका लागि पुग्ने गरेका छन् ।
यहाँबाट जाँदा घना र रमणीय नेवार वस्ती भिरपानीको चिसो पानी चाख्दै महाभारत लेकको चिसो हावाले हम्कदै खाँडादेवी माईको दर्शन गर्दाको आनन्दने बेग्लै छ ।
पुंसवन संस्कार :संस्कार परम्पराका अंतर्गत भावी माता-पितालाई यो तथ्य समझाए जान्छन् कि शारीरिक, मानसिक दृष्टिबाट परिपक्व हो जानेका बाद, समाजलाई श्रेष्ठ, तेजस्वी नयाँ पीढी देनेका संकल्पका स.
चूडाएर्म संस्कार :स्थूल दृष्टिबाट प्रसवका साथ सिरमा आए वालहरूलाई हटाएर खोपडीको सफाई गर्नु आवश्यक हुन्छ, सूक्ष्म दृष्टिबाट शिशुका व्यवस्थित बौद्धिक विकास, कुविचारहरूका उच्छेदन, श्रेष्ठ व.
यज्ञोपवीत संस्कार:जब बालक/ बालिकाको शारीरिक-मानसिक विकास यस योग्य हो जाए कि उ आफ्नो विकासका लागि आत्मनिर्भर भएर संकल्प एवं प्रयास गर्न लागोस्, तब त्यसलाई श्रेष्ठ आध्यात्मिक एवं सामाजिक अनुशासनहरू .
विवाह संस्कार:सद्गृहस्थ की, परिवार निर्माणको जिम्मेदारी उठाउनेका योग्य शारीरिक, मानसिक परिपक्वता आ जानेमा युवक-युवतिहरूको विवाह संस्कार गराइन्छ।
वानप्रस्थ संस्कार:गृहस्थको जिम्मेदारीहरू यथा शीघ्र गरेर, उत्तराधिकारिहरूलाई आफ्नो कार्य सुँम्प्कर आफ्नो व्यक्तित्वलाई धीरे-धीरे सामाजिक, उत्तरदायित्व, पारमार्थिक कार्हरूमा पूर्ण प्रकार लगा देन.
जस प्रकार अभ्रक, फलाम, सुन, पारस जस्तो सर्वथा विषैली धातुहरू शोधनेका पछि अमृत तुल्य औषधीहरू बन जान्छं, त्यसै प्रकार कुनै समय यस देशमा मानवेतर योनिहरूमाबाट घूमकर आई हेय स्तरको आत्माहरूलाई पनि संस्कारहरूको भट्ठीमा तपाएर प्रतिभा-सम्पन्न व्यक्तित्वका रूपमा ढाल दिइन्थ्यो।
यो क्रम लाखौं वर्ष चलता रहा त्यसैका फलस्वरूप यो देश 'स्वर्गादप गरीयसी' बना रहा, आज संस्कारहरूलाई प्रचलन समाप्त भयो, त पथ भूले बनजारेको प्रकार हाम्रो पीढीहरू कितना भटक गयीं र भटकती जाँदै छन्, यो सबका सामने छ।
आजका समयमा जो व्यावहारिक छैन वा छैन जसको उपयोगिता छैन रही, तिनलाई छोड दहरू, त शेष सबै संस्कार आफ्नो वैज्ञानिक महत्ताबाट सारे समाजलाई नयाँ दिशा दिन सक्नुहुन्छ।
पाश्चात्य सभ्यता त त्यसलाई 'सोशल एनीमल' अर्थात् 'सामाजिक पशु'सम्म स्वीकार गर्नमा संकोच गर्दैन,मा जस जीवनलाई जीन्स र क्रोमहरूजोम समुच्चयका रूपमा वैज्ञानिकहरूले पनि अजर-अमर र विराट् यात्राका रूपमा स्वीकार गरिलिएकोछ, त्यसलाई उपेक्षा र उपहासमा टार्नु कुनै पनि प्रकारको समझदारी छैन।
जसबाट मानिस प्रसन्न होउन्, जसलाई मानिस याद गर्नुहोस्, जसबाट आउने पीढीहरू प्रेरणा लहरू, यस्ता व्यक्तित्व जो जन्म-जात संस्कार र प्रतिभा-सम्पन्न होउन्, औंलाहरूमा गन्न लायक हुन्छन्।
अधिकांश त आफ्नो जन्मदाताहरूमा ती राम्रा वा नराम्रा जस्तै पनि होउन्, उनमा निर्भर गर्दछन्, ती चाहे तिनलाई शिक्षा दहरू, संस्कार दहरू, मार्गदर्शन दहरू, वा फेरि उपेक्षाका गर्तमा हालि दहरू, पीडा र पतनमा गराहने दिउन्।
उनले संस्कारहरूलाई विवेक एवं विज्ञान सम्मत स्वरूप दिया, तिनको साथ प्रखर लोक शिक्षण जोडा, कर्मकाण्डहरूलाई सर्व सुलभ, प्रभावी र कम खर्चीला बनाए।
यसका लागि उनले प्रचलित संस्कारहरूमाबाट वर्तमान समयका अनुकूल केवल बारह संस्कार - अन्नप्राशन , विद्यारम्भ , यज्ञोपवीत , विवाह , वानप्रस्थ , अन्येष्टि , मरणोत्तर , जन्मदिवस एंव विवाहदिवस ) पर्याप्त माने छन्।
उनले पाए कि आमाका भूँडीमा आउनाले लिएर चितामा समर्पण हुनेसम्म त्यसको पनि पछि मरणोत्तर विरामसम्म अनेक महत्त्वपूर्ण मोड आउँछन्, यदि उनमा जीवात्मालाई सम्हाले र सजाइएन भनें, त मनुष्य आफ्नो अस्मिताको अर्थ बुझ्न त टाडा, पीडा र पतनकोतर्फ निरंतर अग्रसर होता हुने/भयो नरकीटक, नरवानर, नरपामर बन्दै जान्छ।
यी महत्त्वपूर्ण मोडहरूमा सजग-सावधान गर्न र औंला पक्डेर सही बाटो देखातिनको लागि लागि हाम्रो तत्वेत्ता, मनीषिहरूले षोडश संस्कारहरूको प्रचलन गरेको थियो।
चिन्ह-पूजाका रूपमा प्रचलन त तिनको अहिले पनि छ तर वैज्ञानिक, मनोवैज्ञानिक तथा आध्यात्मिक बोध र प्रशिक्षणका अभाव ती मात्र कर्मकाण्ड र फिजूलखर्ची बनेर रहेकाछन्।
हिन्दू धर्मको महान् आध्यात्मिक विरासत सफल र सार्थक यात्राका लागि जहाँ यात्राका काम आउने भएका उपकरण-अटैची, बिछाउँना, पानी पिउँनेका भाँडाकुँडा आदि आवश्यक हुन्छन्, त्यही यो जान्न पनि, कि यात्रा कुन उद्देश्यले गरिंदै जाँदै छ?
त्यसको लागि जिन श्रेष्ठ व्यक्तिहरूको आवश्यकता बडी संख्यामा पड्दछ, तिनको विकसित गर्नका लागि यो संस्कार प्रक्रिया अत्यंत उपयोगी सिद्ध हो सक्दछ।
शांतिकुंज, गायत्री तपोभूमि मथुरा सहित तमाम गायत्री शक्तिपीठहरू , गायत्री चेतना केन्द्रहरू, प्रज्ञापीठहरू, प्रज्ञा केन्द्रहरूमा यसको व्यवस्था बनाई गई छ।
कालिकोटे खड्काहरू पनि कालिकोट राज्यका राजा भएको कालिकोटे खड्का वंसवालीमा उल्लेख गरिएको छ र उक्त राज्यबाट उनीहरूको नाम कालिकोटे निर्धारित भएको हो ।
खड्का वा खँड्का नेपालको विभिन्न स्थानहरूमा बसोबास गर्ने मस्टो तथा प्रकृती पूजक हिन्दू धर्मावलम्बी विशेषतया नेपाली क्षेत्रीहरूको थर हो ।
बाग्लुङगे कुँवर खड्का वत्स् गोत्रे खड्का कालिकोटे खड्का, पुँवर खड्का, लकाई खड्का, खबतरी खड्का, खुलाल खड्का, महाराजी खड्का, बुढथापा खड्का, पाल्पाली खड्का, सुबेदी खड्का, आठभैया खड्का, महाराउत खड्का, लामिछाने खड्का, बरभैया खड्का, आदि खड्का प्रकारहरू हुन् ।
अत: ठंढी जलवायुमा जमकर त्यो निकम्मा न हो जाए, यसदेखि बचानका लागि त्यसमा २० भाग ग्लिसरीन डाइनाइट्रोमोनोक्लो-रह्योइड्रिन मिल्योइन्छ।
विस्फोटक रासायनिक पदार्थको मिश्रण हुन्छ, जसलाई हथौडेदेखि आघात गर्न वा ज्वालाले छूने, वा विद्युत् स्फुलिंगदेखि एकाएक ऊष्माका विकासका साथ धेरै ठूलो मात्रामा ग्यास बन्नका कारण विस्फोटन हुन्छ।
केही विस्फोटक, जस्तै मर्करी फल्मिनेट तथा लेड ऐजाइड , जो ठूला सुग्राही हुन्छन्, प्राथमिक विस्फोटकका रूपमा न्यून सुग्राही विस्फोटकका विस्फोटनमा उपयुक्त हुन्छन्।
जिस तीन मील लंबी सुरंगका बनाउनमा तीन हजार व्यक्ति ११ वर्षहरूसम्म काममा लागोस् थिए, त्यही सुरंग आधुनिक मशीनहरु र विस्फोटकहरूको सहायतादेखि केवल १०० व्यक्तिहरु द्वारा दस मासमा बन्न सक्छ।
यिनको कम्मर सिंहको जस्तो खिरिलो, कमलको फूलको नालजस्ता पातला लामा औँला भएका, झन्डै घुँडासम्म छोइने सिलिक्क परेको हात, हात्तीको सूँडजस्ता तिघ्रा, गुलाफी ओठ, धनुषजस्तो आँखीभौँ अनि राजहंस जस्तो लचकदार चाल हुन्छ।
आलिँगन, चुम्बन, स्पर्श, दाँत र नङ्को प्रयोग, सित्कार, यौन अङ्गको आधारमा स्त्री र पुरुषको वर्गीकरण, स्त्री र पुरुषमा हुनुपर्ने ६४ कला, वर्जित सम्बन्ध, स्वीकृत सम्बन्ध देखि कामक्रियाको समयमा अपनाउनुपर्ने विधि बारेमा वर्णन गरिएको यस ग्रन्थको विश्वका प्रायः सबैजसो भाषामा अनुवाद र उद्दरण गरिएको पाईन्छ ।
स्त्री /पुरुषको रूप, अङ्ग, श्रृगार, व्यवहार, व्यक्तित्व, स्त्री पुरुषको सम्बन्ध र रतिराग का विषयमा विवेचना गरिएको यस ग्रन्थको प्रभाव भारतीय कला, शिल्पकला एवं साहित्यमा पनि देखिन्छ ।
एसबिआईको गैर बैकिङ्ग सहायक र संयुक्त उद्यमहरू उनीहरूको सम्बन्धित क्षेत्रका बजार नेतृत्वमा अग्रिम स्थान राख्दै विस्तृत सेवाहरू प्रदान गर्दछन, जसमा जीवन बीमा, सामान्य बीमा, व्यापारी बैकिङ्ग, म्युचुअल फन्ड, क्रेडिट कार्ड, वित्तीय सेवाहरू, धितो पत्र ट्रेडिंग र प्राथमिक डिलरशिप समावेश छ ।
एसबिआईले विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय र स्थानीय बैंकहरु संग स्विफ्ट मार्फत वित्तीय सन्देश साटासाट गर्न को लागी व्यापार सम्बन्धी बैकिङ्ग व्यवसाय लाई सहजीकरण गर्न को लागी विभिन्न वित्तीय र स्थानीय बैंकहरु संग व्यवस्था छ साथै अत्यधिक कुशल टोलीद्वारा संचालित छ ।
नेपाल एसविआई बैङ्कले ग्राहकहरूलाई न्यूनतम ब्यालेन्स मापदण्डको पर्वाह नगरी सबै बचत योजनाहरूमा दैनिक मौज्दातमा ब्याज प्रदान गर्ने गर्दछ।
जस मध्ये नेपाल एसबीआई प्रीमियम बचत योजना, कर्पोरेट सालरी प्याकेज, नारी बचत खाता, -राष्ट्रिय पुन:निर्माण अधिकार, बाल बचत खाता, करनादर बचत खाता, कम्बो बचत योजना, सामान्य बचत खाता , विदेशी निछेप खाता, विद्यार्थी खाता, नेपाल सेना सेवा व्यक्तिहरूको लागि योजना तथा नेपाली पुलिसका लागि स्कीम रहेको छ ।
बैंकको व्यवस्थापन टोलीमा प्रबन्ध संचालक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत, नायब प्रमुख कार्यकारी अधिकृत तथा प्रमुख वित्तीय र प्रमुख संचालन अधिकृत हुन्छन् ।
१८५५ मा, भारतीय रिजर्व बैंकले इम्पीरियल बैंक अफ इण्डियाको नियन्त्रित हितको अधिग्रहण ग¥यो र भारतीय इम्पीरियल बैंकको सफल हुनको लागि संसदको ऐनद्वारा एसबीआईको स्थापना गरियो ।
एसबिआई र एनएसबीएलबीचको प्राविधिक सेवा सम्झौताको शर्तमा पूर्वले बैंकका सीईओसमेत रहेका प्रबन्ध निर्देशक लगायतका प्रवासी अधिकारीहरू मार्फत बैंकलाई मद्दत पुयाउँछ ।
केन्द्रीय प्रबन्ध समिति मा प्रबन्ध निर्देशक र सीईओ, नायव सीईओ तथा प्रमुख वित्तीय अधिकृत, प्रमुख संचालन अधिकृत र प्रमुख जोखिम तथा अनुपालना अधिकृतले बैंकमा समग्र बैकिङ्ग कार्यहरूको निरीक्षण गर्दछ।
भारतीय स्टेट बैंक , २१४ बर्षको ईतिहासको साथ सम्पत्ति, निक्षेप, नाफा, शाखा, ग्राहकहरू र कर्मचारीहरूको हिसाबले भारतको सबैभन्दा ठूलो वाणिज्य बैंक हो ।
जसको प्रबर्धन तीन संस्थागत प्रबर्धक स्टेट बैंक अफ इण्डिया , कर्मचारी सञ्चय कोष र नेपाल कृषि विकास बैंकले १७ जुलाई १९९२ मा हस्ताक्षर गरेर भएको थियो ।
भारतीय स्टेट बैंक ले बैंकको कुल सेयर पूंजीको ५५ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ, १५ प्रतिशत कर्मचारी सञ्चय कोषले तथा बाँकी हिस्सा सर्वसाधारणको रहेको छ ।
विद्युत्चुम्बकत्वका क्षेत्रमा माक्सवेल समीकरण चार समीकरणहरूको एक समूह हो जो वैद्युत क्षेत्र, चुम्बकीय क्षेत्र, वैद्युत आवेश, एवं विद्युत धाराका अन्तर्सम्बधहरूको गणितीय व्याख्या गर्दछन्।
१९ौं शताब्दीका मध्यकालका लगभग यान्त्रिक भूकम्पविज्ञानको नींव पडी, भूकम्पमापक यन्त्रहरूको निर्माण भयो र भूकम्प अभिलेखनका लागि वेधशालाहरुका जाल बिछ गए।
१८९२ ई०मा जापानमा जन मिल्न ले नट , यूईग र ग्रे का सहयोगदेखि सतह भूकम्पमापक यन्त्र विकसित गरे र तभीदेखि विश्वका अनेक भागहरुदेखि यथार्थ यान्त्रिक आँकडे एकत्र गर्नमा भूकम्पमापक यन्त्रहरूको उपयोग हुने लगा।
सुपरिचित प्राकृतिक भूकम्पहरु, भूमिगत परमाणु परीक्षण एवं पेट्रोलियम अन्वेषण आदिमा मनुष्यकृत विस्फोटहरु तथा तेज हवा, समुद्री तरङ्ग, तेज मानसून एवं समुद्री क्षेत्रमा तूफान वा अवनमन आदिदेखि उत्पन्न सूक्ष्मकंपहरु का कारण भूगति उत्पन्न हुन सक्छ।
उचित रीतिदेखि अनुस्थापित , क्षैतिज भूकम्पमापक यन्त्र भूगतिका पूर्व पश्चिम वा उत्तर दक्षिणका घटकलाई अभिलिखित गर्दछ र ऊर्ध्वाधर भूकम्पमापक यन्त्र ऊर्ध्वाधर गति, अर्थात भूगतिका ऊर्ध्वाधर घटकलाई अभिलिखित गर्दछ।
यान्त्रिक भूकम्पमापक यन्त्र मा एक क्षैतिज वा ऊर्ध्वाधर लोलक हुन्छ, जो उपलब्ध आधार शैलदेखि सन्निहित पाएमा चढा रहन्छ, वा पृथ्वीमा पर्याप्त गहिराईमा स्थित रहन्छ।
जस्तो माथि स्पष्ट गरे जा चुका छ, केही भूकम्पलेखिहरूलाई भूकम्पमापक यन्त्रका रूपमा र केहीलाई त्वरणमापीका रूपमा अभिकल्पित गरिन्छ।
यहाँ थुप्रै कृत्रिम टीले थियो, र जलबाट माथिसम्म भरिएको सरोवर र तालहरू, कमल तडाग जस हंस र बत्तखें, चक्रवाक इत्यादि किल्लोल गर्दथे।
त्यसपछी सबै महारथिहरू र राज्यहरूको प्रतिनिधिहरू लाई उपस्थितिमा त्यहा श्रीकृष्ण द्वैपायन व्यासको सान्निध्यमा एक महान यज्ञ र गृहप्रवेश अनुष्ठान का आयोजन भयो।
त्यसपछी, सागर जस्तो चौडा गहिराईबाट घिराएको, स्वर्ग गगनचुम्बी चहारदीवारीबाट घेरीएको र चंद्रमा वा सूखा मेघ जैस्तो श्वेत यो नगर नागहरूको राजधानी, भोगवती नगर जस्तो लाग्न लगो।
उनको कथामा विशेष गरेर पश्चिम बङ्गाल राज्यका पहाडी इलाका दार्जिलिङ र खरसाङ वरिपरिका मानिसहरूको रहनसहन, आचार व्यवहार, धर्म विश्वास, रीति थिति आदिको सजीव चित्रण पाइन्छ।
साथसाथै उनी प्रगतिशील प्रगतिशील विचारधाराका कथाकार भएका हुनालो उनले आफ्नो जातीय समाजको सुधार र उत्थानमा नै स्वयंलाई समर्पण गरेका पाइन्छ।
पछि राजनीतिक क्षेत्रलाई त्यागेर उनी अल इन्डिया रेडियोको खरसाङ शाखामा नेपाली कार्यक्रमको निर्माला बन्नपुगे अनि त्यसका साथै सिलगढीबाट प्रकाशित हुने हिमालजुली दैनिक समाचारपत्रको सम्पादन पनि गरेका थिए।
शारदा, उदय, गोर्खा, युगवाणी, साहित्यस्रोत, भारती, दियालो आदि पत्रिकाहरूमा उनका कथा, कविता, नाटक तथा नबन्धहरू प्रकाशित भएका पाइन्छन्।
उनका कथागत वैशिष्ट्यहरूलाई प्रवृत्तिका आधारमा पाँचवटा विभागमा वर्गीकरण गर्न सकिन्छः- सामाजिक- माछाको मोल, मैले पनि जन्तु पालेको थिएँ, टीका, मानिस, प्रकृतिपुत्री, सय रुपियाँको नोट आदि,
नेपाल अधिराज्यको मानचित्रमा लुम्बिनी प्रदेशअन्तर्गत तत्कालीन त्रिभुवननगर नगर पञ्चायतको वि.सं. २०३५ साल माघ १५ गते नगर पञ्चायतको रूपमा घोषणा भएको हो।
तत्कालीन घोराही र सेवार वनगाउँ गाउँ पञ्चायतको पूरै भू-भाग तथा हरिद्वार र रावतगाउँ गाउँ पञ्चायतको धेरै जसो भू-भाग समेटेर कुल ११ वटा वडा निर्धारण गरी यसलाई नगर पञ्चायत घोषणा गरिएको थियो।
पञ्चायती व्यवस्था कालमा नगर पञ्चायत, प्रजातन्त्रको पुनर्बहाली पश्चात् नगरपालिका र गणतन्त्र स्थापनापछि उपमहानगरपालिका बनेको यो नगरलाई उक्त कालखण्डमा विभिन्न व्यक्तिद्वारा नेतृत्व प्रदान गरिएको थियो।
मुलुकमा प्रजातन्त्र पुर्नस्थापना भएपछि पुन: वि.सं. २०४९ सालमा यज्ञबहादुर बुढाथोकी र अर्जुनकुमार श्रेष्ठले नगर प्रमुख र उपप्रमुखको नेतृत्व सम्हालेका थिए।
यो सहर यसको परिदृश्य र आफ्नो हावापानीका लागि परिचित त छ नै यो सहर रोल्पा, प्युठान, सल्यान र रुकुम वरपरका क्षेत्रहरूको प्रवेशद्वारको सुविधा प्रदान गर्दछ।
यो सहर पश्चिममा बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज, उत्तर-पश्चिममा सुर्खेत, थवाङ, रारा ताल, स्वर्गद्वारीको हिन्दु पवित्र भूमि र पाण्डवेश्वर र अम्बिकेश्वरी मन्दिर जस्ता पर्यटकीय गन्तव्यहरूसँग राम्रोसँग जोडिएको र नजिक छ।
नेपालको नगर पञ्चायत ऐन, २०१९ बमोजिम तत्कालीन सरकारले वि.सं. २०३५ साल माघ १५ गते तत्कालीन घोराही र सेवार वनगाउँ गाउँ पञ्चायतको पूरै भू-भाग तथा हरिद्वार र रावतगाउँ गाउँ पञ्चायतको धेरै जसो भू-भाग मिलाएर सो समयमा 'त्रिभुवननगर नगर पञ्चायत' बनाएको थियो।
नेपालमा लोकतन्त्र स्थापनापछि वि.सं. २०६५ कात्तिक २० गते नेपाल सरकारको निर्णय बमोजिम यस नगरपालिकाको पुरानो नाम त्रिभुवननगरलाई परिवर्तन गरेर घोराही राखिएको थियो।
देशमा सङ्घीयता लागू भएपछि सम्पन्न वि.सं. २०७४ सालको स्थानीय तहको निर्वाचनमा यस उपमहनगरपालिकाको नगर प्रमुख पदमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका नरुलाल चौधरी र उप नगरप्रमुख पदमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीकी सिता सिग्देल न्यौपाने विजयी भएका थिए भनेवि.सं. २०७९ सालमा सम्पन्न स्थानीय तहको निर्वाचन परिणाम अनुसार उपमहनगरपालिकाको नगर प्रमुख पदमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका नरुलाल चौधरी र उप नगरप्रमुख पदमा सोही दलकी हुमा कुमारी डिसी विजयी भएका थिए।
आर्थिक वर्ष वि.सं. २०७२-७३ मा स्थानीय सरकार र आयोगका वित्तीय विज्ञहरूले गरेको मूल्याङ्कनमा न्यूनतम अवस्था र कार्यसम्पादन मापनका आधारमा यो उत्कृष्ट उपमहानगरपालिका मध्येको एक हो।
आर्थिक वर्ष वि.सं. २०६७-६८ मा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयको स्थानीय निकायले गरेको वित्तीय आयोगको मूल्याङ्कनमा पनि यो नगर पहिलो हुन सफल भएको थियो।
राप्ती सर्वजनिक यातायात, शिकारी यातायात, अम्विकेश्वरी यातायात र अन्य निजी बस एजेन्सीहरूले उपत्यका र राप्ती क्षेत्र वरपर व्यापक यातायात प्रदान गर्दछ।
वि.सं. २०७३ फागुन २२ गते नेपाल सरकारको निर्णय तथा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार घोराहीलाई उपमहानगरपालिकामा स्तरोन्नति गर्दा साविकका रामपुर, लक्ष्मीपुर, धर्ना, सौडियार र सैघा गाउँ विकास समितिहरू तथा त्रिपुर नगरपालिकालाई यसमा गाभिएको थियो।
यस उपमहानगरपालिकाभित्र नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय, केन्द्रीय आयुर्वेद कलेज, राप्ती इन्जिनियरिङ कलेज, दीपज्योति नर्सिङ कलेज, र महेन्द्र बहुमुखी कलेज जस्ता प्रशिक्षण संस्थाहरू सञ्चालनमा रहेको छ।
अर्को पीढीको अलोचानाका कारण सिद्धान्तहरूको तेस्रो पीढीको जन्म भयो, जसमा थिएडा स्कौकपोल, बैरिन्ग्टन मूर, जैफ्री पेज र अन्य लेखक सामेल थिए जोकि प्राचीन मार्क्सवादी वर्ग संघर्ष माध्यमका आधारमा विस्तार गर्दै थिए, त्यो आफ्नो ध्यान ग्रामीण कृषि राज्य संघर्ष, उच्चवर्गीय मानिसेका साथ हुने राज्य संघर्ष र अन्तर्राजीय आर्थिक अनि सैन्य प्रतिस्पर्धा द्वारा घरेलू राजनीतिक परिवर्तनमा पडने भएका प्रभावतर्फ केन्द्रित गर्दै थिए. विशेषतः स्कौकपोलको स्टेट्स एंड सोशल रिवौल्युशंस तेस्रो पीढीको सर्वाधिक प्रचलित कृतिहरु मध्येको एक हो गयी; स्कौकपोलले क्रान्तिको व्याख्या गर्दै भने "यो समाजका राज्यहरु र वर्ग संरचनाको तीव्र, मौलिक रूपान्तरण छ.जोकि निम्न स्तरका वर्ग आधारित विद्रोहहरुका द्वारा समर्थित अनि स्वीकृत हुन्छ", र उनले क्रान्तिहरूलाई राज्य, उच्चवर्ग र निम्न वर्गदेखि सम्बंधित विभिन्न संघर्षहरुका लागि उत्तरदायी ठहराया.
रेभोल्युशन (ल्याटिन शब्द रेभोल्युशियोबाट व्युत्पन्न भएको हो, जसको अर्थ "अवस्थापलट" हुन्छ) अधिकारहरु वा संस्थानात्मक संरचनामा हुने एक मूलभूत परिवर्तन हो जो अपेक्षाकृत कम समयमा नैं घटित हुन्छ. राजनीतिक परिवर्तनहरुतर्फ सङ्केत गर्नका लागि यसको प्रयोग कोपरनिकसको प्रसिद्ध डि रिवौल्युश्निबस तर्फ्बियम कोलेस्तियम,को वैज्ञानिक क्रान्तिका कालदेखि नैं मिल्दछ.
मानव इतिहासमा अनेकौँ क्रान्तिहरु घटित हुँदै आएकाछन् र ती पद्धति, अवधि अनि प्रेरक वैचारिक सिद्धान्तका मामलामा पर्याप्त भिन्न छन्. यिनको परिणामहरुका कारण संस्कृति, अर्थव्यवस्था र सामाजिक-राजनीतिक संस्थाहरूमा वृहद परिवर्तन भए।
अन्ततः तेस्रो समूह, जसमा चार्ल्स टिली, सैमुएल पी. हटिंगटन, पीटर एम्मान र आर्थर एल. स्टिंकोकौम्बे जस्तै लेखक सामेल थिए,ले राजनीती शास्त्रका मार्गको अनुसरण गरे र बहुवादी सिद्धान्त अनि हित समूह संघर्ष सिद्धान्तमा निर्भर रहे. यी सिद्धान्त मान्दछन् कि यो घटनाहरू दुइ प्रतिस्पर्धात्मक हित समूहका मध्य अधिकार संघर्षको परिणाम छन्. यस प्रकारका प्रतिदर्शमा, क्रान्तिहरु तब घटित हुन्छन् जब दुइ वा दुइभन्दा अधिक समूह साधारण निर्णयात्मक प्रक्रियामा, जोकि कुनै पनि राजनीतिक प्रणालीका लागि पारंपरिक छ, सहमत पाउँदैन र साथै साथ तिनको नजिक आफ्नो लक्ष्यका अनुसरण हेतु सेना नियुक्तिका लागि पर्याप्त संसाधन उपलब्ध हुन्छन्.
राजनीतिक र सामाजिक क्रान्तिहरूको अध्ययन अनेकहरु सामाजिक विज्ञानका अन्तर्गत गरिएको छ, विशेषतः समाजशास्त्र, राजनीतिशास्त्र र इतिहासका अन्तर्गत. यस क्षेत्रका अग्रणी विद्वानहरूमा क्रेन ब्रिन्टन, चार्ल्स ब्रौकेट, फारिदेह फार्ही, जन फोरन, जन मैसन हार्ट, सैमुएल हंटिंग्टन, जैक गोल्डस्टोन, जेफ गुडविन, टेड रबर्ट्स गुर, फ्रेड हेलिडे, चामर्स जन्सन, टिम मैक'डेनियल, बैरिंगटन मूर, जेफ्री पेज, विल्फ्रेडो पेरेटो, टेरहरुस रेन्जर, यूजीन रोसेनस्टक-ह्यूसे, थिएडा स्कौक पोल, जेम्स स्कट, एरिक सेल्बिन, चार्ल्स टिली, एलेनका ट्रिमब्रिंगर, कार्लोस विस्टास, जन वोल्टन टिमोथी विक्यहेम-क्रौले र एरिक वुल्फ आदि रहेका हुन् वा अहिले पनि छन्.
एक क्रान्तिमा कोबाट घटक सामेल हुन्छन् र कोबाट हुँदैन, यस सम्बन्धमा विद्वत्तापूर्ण चर्चा धेरै मुद्दाहरुका वरिपरि केन्द्रित छ. क्रान्तिहरुका प्रारम्भिक अध्ययनमा मुख्यतः यूरोपीय इतिहासको मनोवैज्ञानिक दृष्टिकोणले विश्लेषण गरिएको छ, परन्तु र आधुनिक परीक्षणहरूमा वैश्विक घटनाहरू पनि सामेल छन् र अनेकहरु सामाजिक विज्ञानहरुका दृष्टिकोणहरूलाई पनि सामेल गरिएको छ जसमा समाजशास्त्र र राजनीति विज्ञान आउँछन्. क्रान्तिमा विद्वत्तापूर्ण विचारहरूको धेरै पीढिहरूले अनेकौँ प्रतिस्पर्धात्मक सिद्धान्तहरूलाई जन्म दिएका छन् र यस जटिल तथ्यका प्रति वर्तमान सुझबुझलाई विकसित गर्नमा पर्याप्त योगदान दिएका छन्.
टेड रबर्ट गुर, इवो के. फेयरब्रैंड, रोसलिंड एल. फेयरब्रैंड, जेम्स ए. गेशवहरुडर, डेविड सी. स्वार्त्ज र डहरुटन ई. मरिसन, प्रथम श्रेणीका अन्तर्गत आउँछन्. उनले संज्ञानात्मक मनोविज्ञान र कुंठा-आक्रामकता सिद्धान्तको अनुसरण गरे र देखा कि क्रान्तिको कारण सामान्य जनताको मानसिक अवस्था छ, जबकि यस सन्दर्भमा ती मानिसेका बीच मत विभेद थियो कि वास्तवमा मानिसहरूले कुन कारणदेखि विद्रोह गरे , ती सबै यस कुरामा सहमत भए कि क्रान्तिको प्राथमिक कारण सामाजिक-राजनीतिक अवस्थाका प्रति व्यापक स्तरमा फैली भएको कुंठा थियो.
अर्को समूह, जोकि चाल्मर्स जन्सन, नील स्मेल्सर, बौब जेसौप, मार्क हार्ट, एडवर्ड ए. तिर्याकियन, मार्क छगोपियन जस्तै शिक्षाविदहरुका द्वारा बनाएको थियो, त्यसले टैल्कौट पारसंस र समाजशास्त्रको संरचनात्मक-प्रक्रियात्मक सिद्धान्तको अनुसरण गरे; उनले देखा कि समाज समग्र रूपले विभिन्न संसाधनहरु, मांगहरु र उपप्रणालिहरुका मध्य साम्यावस्थामा छ. जस्तो कि सबै मनोवैज्ञानिक विचारधाराहरूमा हुन्छ, त्यसै प्रकार असंतुलनका कारणहरूको परिभाषाका सम्बन्धमा तिनको मत अलग-अलग थियो, तर यस कुरामा त्यो सहमत थिए कि गंभीर असंतुलन नैं क्रान्तिका लागि उत्तरदायी छ.
अर्को पीढीका सिद्धान्तवादिहरूले देखा कि क्रान्तिहरूको विकास एक दोहरी प्रक्रियाछ; पहिला, वर्तमान अवस्थामा केही परिवर्तन यस्तो परिणाम दिन्छन् जो भूतकालका परिणामहरु भन्दा भिन्न छन्; अर्को, नयाँ अवस्था क्रान्तिका घटित हुनका लागि एक अवसर प्रदान गर्दछ. यस्तो अवस्थामा, एक घटना जोकि भूतकालमा क्रान्ति गरवानका लागि पर्याप्त थिएन , त्यही अब यसका लागि पर्याप्त हुन्छ- तर पनि यदि अधिकारी यस्ता खप्रकाररुका प्रति सचेत रह्नेछ्न्, त यस अवस्थामा पनि त्यो विरोधलाई रोक सक्छौं .
क्रान्तिहरूसँग सम्बंधित अनेकहरु प्रारम्भिक अध्ययनहरूले चार मौलिक मुद्दहरूमा केन्द्रित हुने प्रयास गरे- प्रसिद्ध एवम विवाद रहित उदाहरण जोकि वास्तवमा क्रान्तिहरूको सबै परिभाषाहरुका लागि सटीक छ, जस्तो कि ग्लोरियस रिवौल्युशन , फ्रांसिसी क्रान्ति , 1917को रूसी क्रान्ति र चीनी क्रान्ति . तर पनि, प्रसिद्ध हारवर्ड इतिहासकार, क्रेन ब्रिन्टनले आफ्नो प्रसिद्ध पुस्तक "द एनाटौमी अफ रिवौल्युशन"मा अङ्ग्रेजी गृहयुद्ध, अमेरिकी क्रान्ति, फ्रांसिसी क्रान्ति र रूसी क्रान्तिमा ध्यान केन्द्रित गरे.
समयका साथ, विद्वान् अन्य सैक्ने घटनाहरूको विश्लेषण पनि क्रान्तिका रूपमा गर्न लागोस् , र तिनको परिभाषाहरु अनि पद्धतिहरूमा अन्तरले नयाँ परिभाषा अनि स्पष्टीकरणलाई जन्म दिए. अर्को पीढीका सिद्धान्तहरूको आलोचना तिनको सीमित भौगोलिक प्रसार, आनुभविक सत्यापनको कठिनाइहरु र साथै साथ यस आधारमाको गयी कि तर पनि त्यो केही विशेष क्रान्तिहरूको स्पष्टीकरण दिन्छन् तर यस कुराका लागि कुनै स्पष्टीकरण छैन दे पाती कि यिनै परिस्थितिहरूमा अन्य समाजहरूमा विद्रोह क्यूं छैन भए.
यसका पछि 'क्रान्ति' खगोल विद्यादेखि ज्योतिष सम्बन्धी स्वदेशी विद्याका क्षेत्रमा प्रविष्ट भए; जसले सामाजिक व्यवस्थामा आकस्मिक परिवर्तनहरूको प्रतिनिधित्व गरे।
यस शब्दको प्रथम राजनीतिक प्रयोग १६८८ मा विलियम द्वारा जेम्स का स्थानापन्न हुनको वर्णनमा गरिएको. यस प्रक्रियालाई "द ग्लोरियस रिभोलुसन "को नाम दिइएको छ।
क्रान्तिहरुका विद्वान जस्तो कि जैक गोल्डस्टोन, क्रान्तिहरुका सम्बन्धमा भए विद्वत्तापूर्ण शोधको विभेद चार वर्तमान पीढिहरुका रूपमा गर्दछन्. पहिलो पीढीका विद्वान् जस्तो कि गुस्ताव लिए बौन, चार्ल्स ए. एलवुड वा पितिरिम सोरोकिनको पद्धति मुख्यतः वर्णनात्मक थियो, र क्रान्तिहरुका तथ्यका लागि तिनको द्वारा दिइयो स्पष्टीकरण सामान्य तौरमा सामाजिक मनोविज्ञानदेखि सम्बंधित थिए, जस्तो कि लिए बौनको क्राउड साइकोलजी सिद्धान्त.
अर्को पीढीका सिद्धान्तवादी क्रान्तिहरुका शुरू होंनेका कारणहरु र समयका बारेमा विस्तृत सिद्धान्त विकसित गर्नु चाहन्थे, जोकि अधिक जटिल सामाजिक व्यवहार सम्बन्धी सिद्धान्तहरूमा निहित था. यी तीन प्रमुख पद्धतिहरूमा विभक्त गर्न सकिन्छ: मनोवैज्ञानिक, समाजशास्त्र सम्बन्धी र राजनीतिक.
सम्भवतः प्रायः नैं, 'क्रान्ति' शब्दको प्रयोग सामाजिक-राजनीतिक व्यवस्थाहरूमा परिवर्तनतर्फ सङ्केत गर्नका लागि गरिन्छ. जेफ गुडविन क्रान्तिको दुइ परिभाषाहरु दिन्छन्. एक व्यापक छ, जसका अनुसार क्रान्ति हो
डोगरीको तेस्रो विशिष्टता यो पनि छ कि एउटा समय यो भाषा रियासत कश्मीर तथा चंबा राज्यमा राजकीय प्रशासनका भित्री व्यवहारको माध्यम रहिसकेको छ।
रियासत जम्मू कश्मीरको शरत्कालीन राजधानी जम्मू नामको ऐतिहासिक नगर, डोगरीको साहित्यिक साधनाको प्रमुख केन्द्र छ, जहाँ डोगरीका साहित्यिकहरूको प्रतिनिधि सङ्गठन "डोगरी संस्था"का नाम से, यस भाषाका साहित्यिक योगक्षेमका लागि गत लगभग ६० वर्षोदेखि प्रयत्नशील हो।
पश्चिमी पहाडी बोलीहरूका परिवारमा, मध्यवर्ती पहाडी पट्टीको जनभाषाहरूमा, डोगरी, चंबयाली, मडवाली, मंडयाली, बिलासपुरी, बागडी आदि उल्लेखनीय छन्।
डोगरी पन्जाबीको उपबोली छ - यो भ्रान्त धारणा डा० ग्रियर्सनका भाषाई सर्वेक्षणका प्रशंसनीय कार्यमा डोगरीका पन्जाबीको उपबोलीका रूपमा उल्लेखदेखि फैली।
जन बीम्जले भारतीय भाषा विज्ञानको रूपरेखा सम्बन्धी आफ्नो पुस्तक मा स्पष्ट रूपले उल्लेख गरेकोछ कि डोगरी न कश्मीरीको अङ्गभूत बोली छ, न पन्जाबी गरे उनले यसलाई भारतीय-जर्मन परिवारको आर्य शाखाको प्रमुख ११ भाषाहरूमा गिछैन।
यहाँका बासिन्दाहरू प्राय सबैले चौंरीपालन गर्नेगर्छन् र उत्पादित चौंरीको दूधबाट उनीहरू मिठा छुर्पी, चिज बनाएर विभिन्न ठाउँमा लगेर बिक्रिबितरण गर्नेगर्दछन।
यहाँ यसको अलावा बहुमुल्य जंगली जडिबुटी पाँचऔंले, चिराइतो, मजिटो, च्यातु लगायत अन्य धेरै जडिबुटीहरू पनि प्रशस्तै मात्रामा पाइन्छ।
चारैतिर देखिने मनोरम हिमशिखरहरू, वनैभरि नाच्ने डाँफेमुनाल, चौंरी र विभिन्न जातजातिका चराचुरीङ्गी एंव जंगली जनावरहरूले शैलुङ डाँडा धार्मिक एबम पर्यटकिय महत्त्व बोकेको स्थानको रूपमा चिरपरिचित रहदै आएकोछ।
शैलुङ डाँडा प्रकृतिले सुन्दर स्थलको रूपमा मात्र नभएर धार्मिक स्थलको रूपमा पनि परिचित छ , जहाँ जनैपूर्णिमा, बालाचतुर्दशी, बारवर्षे मेला जस्ता चाडमा धेरै दर्शनार्थीहरूको भीड लाग्ने गर्दछ।
साथै शैलुङ डाँडा यस अर्थमा पनि प्रख्यात छ की, जुन डाँडा १०० वटा अग्ला र होचा हेर्नलायक मनमोहक सुन्दर थुम्काथुम्की डाँडाहरूले जोडिएर वनेको छ।
शैलुङ डाँडाबाट मनमोहक गौरीशंकर हिमाल , सगरमाथा, माछापुच्छ्रे हिमाल, गणेश हिमाल लगायत काठमाडौँ उपत्यका र तराईका केही भागहरू समेत देखिने भएकोले यो स्थान अझ रमणीय पर्यटकीय स्थल बन्न सफल भएको छ।
१९२६ अमेरिकी लाईब्रेरी एसोसिएशन अध्ययनमें पुस्तकालय र प्रौढ शिक्षाप्रकाशित भएको थियो र संघमा पुस्तकालय र प्रौढ शिक्षा मा बोर्ड को रिपोर्टसँग स्थापित
बुलेटिन. वयस्कहरु को लागि चल रही शिक्षा को एक एजेंसी को रूपमा पुस्तकालय को अवधारणा दृढता देखि अमेरिकी समाजमा उसलाई पुस्तकालयों र प्रौढ शिक्षा को ऐतिहासिक समीक्षामा, मार्गरेट ई. मुनरो एक किसिम को पहिचान गर्‍यो