polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
नेपालका आदिकवि भानुभक्तभन्दा पनि पूराना कवि वसन्त शर्मा उपाध्याय पौड्याल कसैले लुइँटेलसम्म भनेका, जसले श्रीकृष्णचरित्रको रचना गरे, ती व्यक्ति ब्रमायणीको काख नयाँगाउँ देउपुर आसपास नै जन्मिएका हुन्।
जसको रचना महाकवि, आदिकवि राष्ट्रकवि, युगकवि, भन्दा पनि शक्तिशाली हो भन्ने प्रमाण उनको ब्रमायणी र इन्द्रावती रचनाले प्रष्ट पारेको छ।
बागमती अञ्चलको पूर्व १ नं अन्तर्गत द्यौपुर गाउँ हालको मण्डनदेउपुर नपा नँयागाउ जन्मेका थिए भन्ने कुरा उनकै लेखाइले पुष्टि गरेको छ।
यिनले लेखेको श्रीकृष्णचरित्र देउपुर ब्रह्मायणीलाई अर्पण गरेको हुनाले पनि निम्नलिखित तथ्यको आधारमा वसन्त शर्मा उपाध्याय पौड्याल काभ्रेपलान्चोकस्थित हालको मण्डन देउपुरमै जन्मिएको प्रष्ट हुन आउँछ।
कलकत्तामा बसेको एउटा पुत्रले पितालाई लेखेको नमूना पत्रमा लेखिएको छ– 'उप्रान्त चरणको कोमल गाथ पाउमा सदा कुदा कुशल मङ्गलोदय रहे बालकको प्रति पालोद्धार हुनेछ।
पुस्तकले गुरु, आमा, बाबु र त्यही किसिमका अरू मान्यजनलाई श्री ६ तथा शिष्य, पुत्र, पुत्री, स्त्री र अरू त्यही किसिमका आफूभन्दा तल्ला श्रेणीका नातेदारलाई श्री १ लेख्ने परम्परा रहेको जानकारी दिएको छ।
पुस्तकले चिठीको मात्र होइन खामको कुरा पनि गर्दै त्यसमा कसरी ठेगाना लेख्ने भन्ने जानकारी दिन्छ– 'चिठी जसभित्र हालेर पठाइन्छ त्यसलाई लिफाफा वा खाम भन्दछन्।
खामका बाहिर पीठमा स्वस्तिश्री, पदवी, नामहरू शिरको पंक्तिमा लेखी उसभन्दा तलतिर दाहिने छेउपट्टि पता वा ठेगाना लेखेपछि त्यसभन्दा मुनिको पंक्तिमा ठेगानाको प्रसिद्ध नगर वा ग्राम जिल्ला जो छ त्यो लेख्नुपर्दछ।
गोरखा भाषा प्रकाशिनी समितिले गोरखा शिक्षा प्रचारक विभागका लागि तयार गरेको 'गोरखा पत्रबोध'ले चिठीको परिभाषा, प्रशस्तिहरूको नमूना, विभिन्न समुदाय का मानिसले एक अर्का लाई, आफन्त नातागोताले ( पिताले पुत्रलाई, पुत्रले पितालाई, भिनाजुले सालालाई र सालाले भिनाजुलाई लेख्ने चिठीको नमूना मात्र होइन सासूले बुहारीलाई, पतिले पत्नीलाई) र कामदारले ओहदा अनुसार लेख्ने पत्रहरूको व्यहोरा दिइएको छ।
पुस्तकले चिठीपत्र बाहेक नोकरी, विदा, सहयोगका निम्ति आवश्यक निवेदन, निमन्त्रणा पत्र, प्रशंसा पत्र, विज्ञापन कसरी लेख्ने भनेर पनि सिकाएको छ।
चिठीको परिभाषा दिंदै पुस्तकमा भनिएको छ– 'सामनेमा नभएका मानिसलाई जुन लेखद्वारा आफ्नो मनको भाव विदित गराउन सकिन्छ त्यस लेखलाई चिठी वा पत्र भन्दछन्।
सुरुङ्गा क्षेत्रका केही धार्मिक एवं पर्यटकीय महत्त्व बोकेका स्थानहरूका बारेमा सामान्य विश्लेषण गर्नु प्रस्तुत लेखको उद्देश्य रहेको छ ।
ऐतिहासिक, धार्मिक, पौराणिक एवं पर्यटकीय दृष्टिबाट यो स्थान उल्लेख्य रहेको छ तापनि अद्यावधि यसको अध्ययन, अनुसन्धान हुन सकेको देखिदैन ।
उपर्युक्त कुरालाई मध्यनजर गर्दा सुरुङ्गा क्षेत्र र यसको उत्तरमा रहेको पहाड अनि त्यसको उत्तरमा रहेको “गरुवा” नामको स्थानलाई पाण्डवहरू गुप्तवास बसेका बेला उपभोग गरिएको स्थानका रूपमा लिन सकिन्छ ।
अर्को कुरा पाँच पाण्डवद्वारा खनिएको सुरुङमार्गबाट यो नदी बगेको र कुनै समयमा पवित्र माई गङ्गा समाहित भएर बगेको कारणबाट पनि यो नदी सुरगङ्गाका नामबाट प्रख्यात भएको हुनसक्छ ।
महाभारत पर्वत श्रृङ्खलाको काखमा रहेको यसै भूमिको आसपासमा गाण्डिव धनुर्धारी अर्जुनले कठोर तपस्या गरेको, किरातेश्वर महादेव र तपस्वी अर्जुनको लडाइ भएको, धनुको टुप्पो शिवमा लय भएको, शिवलाई चिनेर अर्जुनले स्तुति गरेको, सो स्तुतिबाट प्रसन्न भई शिवजीले अर्जुनलाई वरदान दिएको र सो क्षेत्रलाई “धनुषकोटि महातीर्थ”का रूपमा शिव भगवान् स्वयंले उद्धोष गर्नुभएको कुरा हिमवत्खण्ड र शिव पुराणमा वर्णित
योगी नरहरिनाथको सक्रियता र अगुवाइमा सो महायज्ञ सम्पन्न भएको थियो भने यसमा १००८ स्वामी कैलाशानन्दको पनि महत्त्वपूर्ण सहभागिता र सहयोग रहेको थियो ।
उपर्युक्त दुई योगीका अतिरिक्त सुरुङ्गा र झापाका केही धर्मप्रेमी महानुभावहरूको पनि यस महायज्ञमा महत्त्वपूर्ण सदासयता र सहयोग प्राप्त भएको थियो ।
धामको अस्तित्वमा नै सबै वंशप्रतिष्ठानको अस्तित्व अडिएको छ भन्ने कुरा थरगोत्रीय संस्थामा आबद्ध सबैले बुझेको खण्डमा यो ठाउँ भारतको हरिद्वारभन्दा कम नहुने कुरा किटेर भन्न सकिन्छ ।
धामका क्षेत्रभित्र रहेका वंशप्रतिष्ठानहरूमा केहीले सक्रियताका साथ आ–आफ्नो धार्मिक तथा सांस्कृतिक गतिविधि बढाउँदै लगिरहेका छन् भने केहीले ठाउँ मात्र ओगटेका छन् ।
गतिविधिमा सक्रिय रहँदै आएका बन्धुहरूमा खरेल बन्धु, ढकाल बन्धु, निरौला बन्धु, मिश्र बन्धु, भेटवाल बन्धु, ढुङ्गेल बन्धु, घृतकौशिक गोत्रीय बन्धु, ठाडाराई अधिकारी बन्धु, काश्यप गोत्रीय अधिकारी बन्धु, फुयल बन्धु, मुडुला कार्की बन्धु, चापागाईं बम्धु, लामिछाने बस्नेत बन्धु, चिमरिया बन्धु, कोइराला बन्धु, बोहोरा बन्धु, गौतम बन्धु, खुलाल बस्नेत बन्धु, महाराजी खड्का बन्धु, दहाल कन्धु, विश्वकर्मा बन्धु, प्रसाईँ बन्धु, आदि छन् ।
अर्जुनले तपस्या गरेका समयमा किरात रूपधारी शिवसँग लडाइँका क्रममा गाण्डिव धनुको टुप्पो शिवले आफैंमा लीन गराएपछि अर्जुनले शिवको परिचय पाएका थिए ।
देवघाट धाम, वराहक्षेत्र धाम, पिण्डेश्वर धाम, बुढासुब्बा, सताक्षीधाम, चिल्लागढ पोखरी जस्ता पवित्र धामहरू यसै महाभारत पर्वतमालाको काखमा अवस्थित छन् ।
यसरी नै कनकाई धाम, अर्जुनधारा धाम, कृष्णथुम्की धाम पनि यसै श्रृङ्खलामा रहेका छन् भने यहाँ पनि केही वर्षअधि “धनुषकोटि धाम” नामक तीर्थस्थलको जन्म भइ किरातेश्वर महादेवको प्राकृतिक शिवलिङ्ग स्थापना गरिएको छ ।
यहाँ आएर अनुभव गर्दा पुराण तथा महाभारतमा वर्णन गरिएको सुन्दर एवं मनमोहक प्राकृतिक वातावरण यस्तै थियो होला भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ ।
यस धनुषकोटि धामका उत्तरतिर रहेको देवभूमि र पाण्डवहरूको क्रीडा भूमिको पुरातात्त्विक अध्ययन, अनुसन्धान हुनसकेको खण्डमा यसले धार्मिक, सांस्कृतिक, ऐतिहासिक एवं पर्यटकीय स्थानका रूपमा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता पाउन सक्ने कुरामा दुई मत छैन ।
सभाभवनका अतिरिक्त यहाँ निजानन्द बाल आश्रम, बाइज्यूराज बृद्धाश्रम, गौशाला, पाठशाला, पाकशाला आदि आवश्यकीय कोठाहरू समेत निर्माण भएका छन् ।
यस मन्दिरको स्थापनामा स्व.लक्ष्मीप्रसाद मैनाली को महत्त्वपूर्ण योगदान रहेको पाइन्छ भने निर्माण, प्रगति र व्यवस्थापनमा प्रणामी सम्प्रदायका सर्वप्रमुख १०८ कृष्णमणि महाराज, मोहनानन्द शास्त्री, बालकृष्ण निरौला, पर्शुराम अधिकारी, लीलाप्रसाद सापकोटा, सविता उप्रेती, नरेन्द्र मैनाली, लक्ष्मीप्रसाद मैनाली र अन्य धेरै महानुभावहरूले आआफ्ना स्थानबाट उल्लेख्य योगदान गर्नुभएको देखिन्छ ।
घैलाडुब्बा गा.वि.स.को मध्यभागमा अवस्थित यो मन्दिर पूर्वाञ्चल क्षेत्रमा प्रतिष्ठापित पहिलो र पुरानो गायत्री मन्दिरका रूपमा रहेको छ ।
यस मन्दिरको स्थापना, व्यवस्थापन र सञ्चालनमा पण्डित भीमप्रसाद तिम्सिना, भूमिप्रसाद घिमिरे, बृद्धिलाल खतिवडा, मुक्तिप्रसाद उप्रेती र चम्पापुर क्षेत्रका धर्मप्रेमी व्यक्तित्वहरूको महत्त्व्पूर्ण योगदान रहेको छ ।
मन्दिर निर्माणार्थ तीन परिवारबाट सोह्र कठ्ठा जग्गा प्राप्त भएको देखिन्छ, जसमध्ये स्व.नेत्रविनोद न्यौपानेका स्मृतिमा निजकी धर्मपत्निी जमुना न्यौपाने र छोराहरूबाट दश कठ्ठा, स्व. पत्नी मङ्गलसरी मर्डीका स्मृतिमा लखन मर्डीबाट तीन कठ्ठा, पिता भक्तिप्रसाद तथा माता तुलसा र हरिमायाका स्मृतिमा छोरा शिवप्रसाद शिवाकोटीबाट एक कठ्ठा प्राप्त भएको छ ।
अभिकतम नगद दान दिई सहयोग गर्नेमा शिवकुमार उपे्रती शिवगञ्ज ५ र बालकृष्ण उप्रेती, सुरुङ्गा ९ को नाम अग्र पङ्क्तिमा रहेको पाइन्छ ।
सुरुङ्गा ९ हाल कन्काई नगर पालिका ३ मा पर्ने सरस्वती टोलमा रहेको यो भवनको निर्माण हालै संम्पन भै मंदिरको निर्माण अहिले सुरु गरिएको छ ।
२०६१ साल देखि गाँउ कै सर्व साधारणले धार्मिक दृष्टिले प्रत्येक शुक्रवार भजन कीर्तन सुरु गरेका थिए र गाँउको पनि सरस्वती टोल नामाकरण गरिएको थियो ।
यो मन्दिर निम्बार्क सम्प्रदायमा आबद्ध वैष्णवहरूसँग सम्बन्धित छ तापनि अहिले यहाँ शाक्त तथा शैवहरू समेतको उपस्थिति र सक्रियता रहेको पाइन्छ ।
मन्दिरको स्थापना र निर्माणमा योगदान गर्ने महानुभावहरूमध्ये तिलोत्तमा घिमिरे, प्रयागराज काफ्ले, नन्दलाल अधिकारी, नवराज ढकाल, रुद्र चिमरिया आदिको प्रमुख भूमिका रहेको छ ।
यस भजनसमूहकी प्रमुख संस्थापिका लक्ष्मीदेवी कोइरालाले संस्थाको भवन निर्माणार्थ दुई लाख रुपयाँ दिएर ठूलो सहयोग गरेको कुरा संस्थाकी उपाध्यक्ष उर्मिला ओलीबाट थाहा भएको छ ।
वचनवंशी कविर धर्म उत्थान समितिले २०२५ सालदेखि यहाँको पर्ती जग्गामा आफ्ना सम्प्रदाय अनुरूपका धार्मिक क्रियाकलापहरू गरेर सक्रियता देखाउँदै आएको छ ।
वेदोऽखिलो धर्ममूलम् भन्ने औपनिसदिक सूक्तिको अनुसरण गर्दै आएको यस समाजले एउटा यज्ञकुण्ड निर्माण गरेर त्यहाँ आफ्ना धार्मिक गतिविधि गर्दै आएको देखिएको छ ।
लिन सन् १९८० को दशकको शुरुवातमा लस एन्जेल्समा बिकनी र फिगर भएकी मोडेल थिइन्; यसपछी उनलाई पेन्टहाउस, हसलर, चिक, हाई सोसाइटी र क्लब पत्रिकाहरुका लागि नग्न पत्रिका फोटो प्रसारमा चित्रित गरिएकी थिइन्।
लिन ले नग्न मोडेलिङ् बाट अश्लील चलचित्रका बबी होलेण्डरको सन् १९८३ को डिसेम्बर महिनामा "भिक्सेन्स इन हीट" मा पर्सनल टच ३ मा क्रेग रोबर्ट्सका साथ एउटा दृश्यको भिडियोमा देखिएकी थिइन्।
सन् १९८३ मा, पेन्टहाउस पत्रिकामा उनको फोटो फैलिएको तुरुन्त पछी नै, उनी एउटा चलचित्रका लागि एक अडिशनका लागि गईन्, जहाँ निर्देशक एक प्रसिद्ध पोर्न दिग्गज थिए।
लिन संयुक्त राज्य अमेरिका र क्यानाडामा यस उपलब्धिका लागि चिनिएकी डान्स टूरिङ् मा वयस्क चलचित्र हस्तीका लागि ढोका खोल्ने पहिलो महिला कलाकार थिइन्।
लिन ले एल्स अफ द नाइट र ५२ पिक-अप जस्ता गैर-वयस्क चलचित्रहरुमा भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन् अनि टेलिभिजन कार्यक्रम "द म्यान शो" मा अतिथिले स्वयम् लाई लायन्सगेट हूज जेन्नामा अभिनय गरिन्.?
लिनको जन्म ओरेन्ज, क्यालिफोर्नियामा लाउरा लिन एलन का रूपमा भएको थियो, जो कि एक सेवानिवृत्त वायु सेना अधिकारीका सबभन्दा कान्छी छोरी थिइन्।
त्यतिबेला लिन तीन वर्षकी थिइन्, त्यहीबेला उनका माता-पिताको बीचमा सम्बन्ध विच्छेद भयो, जब उनलाई थाहा भयो कि उनका पिताको परिवार एक अन्य महिलाका साथ पनि सम्बन्धमा रहेका छन्।
त्यसको केहि समय पछी नै, लिनकी आमालाई एउटा नर्भस ब्रेकडाउनको सामना गर्न परेको थियो र लिनलाई पालन पोषण सम्बन्धी हेरचाह गृहमा राख्नुपरेको थियो, जहाँ उनीसँग शारीरिक शोषण गरिएको थियो।
एक किशोरीका रूपमा, लिनले स्वयम् लाई "पगडी काइन्ड अफ बकुटोथेड" बाट टोम्बोयदेखि "रकिङ् लिटिल बडी" का रूपमा चिनिएकी थिइन् भन्ने कुरा बताइन्।
पूजा भएपछि केटाको घरका ५ जना विवाहित आइमाईहरूले केटालाई चुमाउने(केटाको हातमा चामल हुन्छ र चामल घुडामा हुने कुइनामा छुने र टाउको माथिबाट चामल फाल्ने जसलाई चुमाउने भानिन्छ) गर्छन् त्यसपछि केटीको बुबा र एक जना अरु कोही मान्छे केटीको तर्फबाट केटाको परिवारलाई यती गते आउनु भनेर तोकिन्छ र त्यो दिन केटाको ५ जना केटीको घर केटीको लागि पहेलो सारी लिएर त्यहाँ पुग्छन् ।
त्यो दिनमा केटीको तर्फबाट दहेज को ५०% जति त्यहि दिनमा केटाको परिवारको मूल मान्छेलाई दिइन्छ र आको मान्छेहरूलाई सुरक्षित रूपमा खान दिएर सुताइन्छ ।
विवाहको ५ दिन अगाडि सम्म केटाको र केटीको आमा छिमेकीको घर मा गएर गाना गाउन आउनु भन्दै गाउँ घुम्ने छिमेकिहरु आएर गाना गएर फर्कन्छन ।
यो संक्रमित व्यक्तिको प्रत्यक्ष, निकट सम्पर्कद्वारा फेलिने गर्दछ र त्यस्तै सेना र विद्यालयहरूमा भिडभाड पाइने हुनाले प्रसार दर वृद्धि हुन सक्छ।
यस्तो पाइएको छ की धुलोमा भएका सुख्खा जीवाणु संक्रामक हुँदैनन्, यद्यपि दाँत माझ्ने ब्रस वा त्यस्तै वस्तुहरूमा ओसिलो जीवाणु पन्ध्र दिनसम्म जीवित रहन सक्छ।
को लागि पोजेटिभ जाँच देखिने ग्रसनी सोथका पुनरावर्ती श्रृङ्खलाहरूले एउटा व्यक्तिलाई प्रतिनिधित्व गर्छ जो को क्रोनिक बाहक हो जसलाई पुनरावर्ती भाइरल संक्रमणहरू भइरहेका छन्।
स्पर्शोन्मुख व्यक्तिहरूले थ्रोट कल्चर वा को नियमित रूपमा परीक्षण गारउनु हुन्न किनभने किनभने जनसङ्ख्याको केही निश्चित प्रतिशतले लगातार आफ्नो घाँटीमा कुनैपनि हानिकारक परिणामहरू बिना "जीवाणु" बोकेका हुन्छन्।
खोक्नु, नसल डिस्चार्ज, झाडापखाला, र रातो हुने, आँखाहरू चिलाउने यसका अतिरिक्त ज्वरो र घाँटी खराब हुने भाइरल घाँटी खराब हुने का स्ट्रेप थ्रोट भन्दा बढी निर्देशनात्मक हुन्छन्।
घाँटी खराब, ज्वरो र वृद्धि भएको टन्सिलरको साथमा वृद्धि भएको मार्क्ड लिम्फ नोडको विद्यमानता पनि संक्रामक मोनोन्यूक्लिओसिसमा हुन सक्छ।
एन्टिबायोटिक औषधिहरूले उपचार गर्नुको प्राथमिक कारण भनेको जटिलताहरू जस्तै बात ज्वरो तथा रेट्रोफारिङ्गील एब्सेसहरू कम गर्नु हो र यदि लक्षणहरू शुरु भएको 9 दिन भित्र दिइयो भने तिनीहरू प्रभावकारी हुन्छन्।
अन्य लक्षणहरूमा: टाउको दुख्ने, रिंगटा तथा वान्ता, पेट दुख्ने, मांशपेशी दुख्ने, वा स्कारलाटिनिफर्म खटिरा वापलाटल पेटेचाईहुन्, पछि असाधारण तर उच्च विशिष्ट खोज भइरहने छन्।
र्‍यापिड स्ट्रेप टेस्ट छिटो भएको अवस्थामा, यो न्यून संवेदनशील हुन्छ र सांख्यिकीय रूपमा विशिष्टता थ्रोट कल्चर अनुसार बराबर हुन्छ।
उच्च सम्भावना रहेको वा भइसकेको अवस्थाहरूमा, एन्टिबायोटिकहरू जटिलताहरू रोक्न तथा छिट्टै सामान्य अवस्थामा ल्याउन दुवैमा उपयोगी हुन्छन्।
इन्फेक्शस डिजिज सोसाइटी अफ अमेरिकाले तथापि प्रयोगसिद्ध उपचार विरुद्ध सिफारिस गर्छ र एन्टीबायोटिकहरूलाई निम्न सकारात्मक परीक्षणमा मात्र उपयुक्त ठान्दछ।
यदि तिनीहरूको सहोदरलाई रोग लागेको अवस्था बाहेक ग्रूप स्ट्रेप र वात ज्वरो दुबै दुर्लभ मानिने हुनाले तीन वर्ष मिनिका बालबालिकाहरूमा परीक्षण आवश्यक पर्दैन।
प्रशासनिक सीमाहरूद्वारा परिभाषित उचित सहरको प्रयोगले उपनगरीय क्षेत्रहरू समावेश गर्न सक्दैन जहाँ सहरमा काम गर्ने वा अध्ययन गर्ने जनसङ्ख्याको एक महत्त्वपूर्ण अनुपात बसोबास गर्दछ।
युनिसेफले सहरलाई "सहरको प्रशासनिक सीमाभित्र बस्ने वा एकल अधिकारीद्वारा सहरबाट सीधै नियन्त्रण गरिएको जनसङ्ख्या" भनेर परिभाषित गरेको छ।
सहर कानूनी वा राजनीतिक सीमा तथा एक प्रशासनिक मान्यता प्राप्त सहरी स्थितिको अनुसार परिभाषित एक इलाका हो जुन सामान्यतया स्थानीय सरकारको केही रूपद्वारा वर्गीकृत हुन्छ।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घले सहरको गठनको लागि तीन परिभाषाहरू प्रयोग गर्दछ, किनकि सबै क्षेत्राधिकारका सबै सहरहरू एउटै मापदण्ड प्रयोग गरेर वर्गीकृत हुँदैनन्।
डेमोग्राफियाका अनुसार, सहरी क्षेत्र सहरी विकास प्रक्रियाद्वारा निरन्तर निर्मित भूमि हो जुन श्रम बजार भित्र पर्दछ भने यसमा कुनैपनि ग्रामीण भूमि हुँदैन।
सहरी क्षेत्र भित्र क्षेत्रीय वा अन्य सीमाहरूको वास्ता नगरी सहरलाई सशर्त रूपमा निकटवर्ती सहरी क्षेत्रको रूपमा परिभाषित गर्न सकिन्छ।
यो समयको आधारमा देवल निर्माण भएको करिब १० वर्ष पछि अर्थात विक्रम सम्वत १४७५ मा श्रीवर्माद्वारा स्थापना गरिएको बिलासपुर राज्य समाप्त भएको देखिन्छ।
तसर्थ खसमल्लाकालिक सिंजा साम्राज्यका अभिलेखहरूमा देखिने "ॐ मणि पद्मे हुँ" जस्ता शब्दहरू यी देवलमा रहेको अभिलेखमा उत्कृण गरेको नदेखिए पनि देवल निर्माण गर्ने परम्परा पछिल्लो समयसम्म कायम रहेको थियो भनी मान्नु पर्ने हुन आउँछ।
तर खसमल्ल शासनकालको समाप्ति पछि यस क्षेत्रमा देवल निर्माणको सट्टा मन्दिर क्षेत्रमा रहेका देवलहरू भत्काउने प्रयास गरिएको देखिएकाले विद्वान सह प्राध्यापक मोहन प्रसाद खनालले प्राकाशन गरेको अभिलेखको तिथिमिति विचारणीय देखिन्छ।
स्थानिय भनाइअनुसार यस ठाउँमा कुनै भद्र व्याक्तीको मृत्यु संस्कार गरिंदा उनकी पत्नीले त्यहाँ पिपलको रुख रोपेर पतिसँग समाधीस्थ भएको बुझिन्छ।
प्रवोधचन्द्र डे आफ्नो रङ्गमञ्च नाम मन्ना डेको रूपमा लोकप्रिय, एक भारतीय पार्श्व गायक, सङ्गीत निर्देशक, सङ्गीतकार र भारतीय शास्त्रीय गायक थिए।
संगीतको क्षेत्रमा उल्लेखनिय योगदान दिएको भन्दै डेलाई भारतमा पद्यमश्री , पद्म विभूषण , दादा साहेब फाल्केलगायतका अवार्डहरू प्रदान गरिएको छ।
'जिन्दगी कैसी है पहेली. , एक चतुर नार करके श्रृंगार. , लागा चुनरी मे दाग. , कसमे वादे प्यार वफा . , यारी है इमान मेरा यार मेरी जिन्दगी. , तुझ बिन जीवन कैसा जीवन , ये रात भीगी भीगी . , प्यार हुआ इकरार हुआ है. ' र 'ए मेरी जोहरा जबीं. सन् १९१९ मा कोलकाताको बङ्गाली परिवारमा जन्मेका प्रबोधचन्द्र डे नै पछि मन्ना डे भएका हुन्।
जिन्दगी कैसीहै पहेली, एक चतुर नार करके श्रृंगार, लागा चुनरी में दाग, तुझे सुरज कहुँ या चान्दलगायतका गीतहरू उनका सबैभन्दा रुचाइएका गीत हुन्।
स्तनपान गरेपछि डेढदेखि २ घन्टा आरामले सुत्छ, उसको तौल साधारण रूपमा बढिरहेको छ, दिनमा ६ देखि ८ पटक पिसाब गर्छ भने शिशुलाई आमाको दूध पर्याप्त रूपमा पुगेको मानिन्छ।
मेन्टिनेन्स अफ बडी टेम्प्रेचर : नवजात शिशुमा शरीरको तापक्रम सन्तुलित गर्ने शक्ति कम हुन्छ र शिशुमा शीताङ्ग हुने सम्भावना जाडो मौसममा बढी देखापर्छ।
ती चिन्ह तथा लक्षणहरूमा शिशुलाई ज्वरो आउनु, शीताङ्ग हुनु, शिशुले दूध नचुस्नु, ह्वालह्वाल बान्ता गर्नु, छिटो-छिटो सास फेर्नु -१ मिनेटमा ६० पटकभन्दा बढी), शिशु सुस्त हुनु, कम्पन आउनु, कान पाक्नु, नाइटो वरिपरिको छाला रातो हुनु वा पिप बग्नु, शिशुको हातखुट्टामा समेत पहेंलोपन देखिनु आदि पर्छन्।
शिशु जन्मदा उसको शरीरमा पानीको मात्रा बढी हुने भएकाले एक हप्तासम्म ५ देखि ७ प्रतिशत तौल कम हुनसक्छ तर ७ देखि १० दिनमा शिशुले 'बर्थ वेट' प्राप्त गर्छ।
उनले धेरैपटक थोम्प्सन सँग पनि काम गरे,फेअर् एन्ड् लोदिङ इन लस वेगस् , गन्जो:फोटोग्राफ्स बाइ हन्टर एस्. थोम्प्सन , गोन्जो:द लाईफ एन्ड् वोर्क अफ् डा. हन्टर् एस्. थोम्प्सन।
२००३ मा पाइरेट्स अफ् द क्यारिबिअन:द कर्स अफ् द ब्ल्याक पर्ल् सफल भयो र डेपले ज्याक् स्प्यारो को रूपमा आफ्नो भूमिका अत्यन्त राम्ररी निभाए र त्यसका लगि उनी सम्मानित पनि गरिए ।
तर त्यस कुराबाट असन्तुस्ट भएर डेपले चलचित्रमा अझ एड्वर्ड सिजरह्यान्ड्स् चलचित्रमा प्रमुख भूमिका निर्वाह गरेका थिए र पछि गएर स्लीपी हलो , चार्लि एन्ड् चोकोलेट् फ्याक्ट्रि , एलिस इन द वोन्डरल्यान्ड् र पाइरेट्स अफ् द क्यारिबिअन:द कर्स अफ् द ब्ल्याक पर्ल् ।
डेपले आफ्नो हरेक चलचित्रमा अभिनयको लागि थुप्रै सराहना पाएका छन्, एड् वूड् मा 'एड् वूड',डोनि ब्रास्कोमा जोसेफ डि पिस्टोन,फेअर् एन्ड् लोदिङ इन लस भेगस् मा 'हन्टर एस् थोम्प्सन' र मिकेल मनको पब्लिक एनिमिज मा 'जोन डिलिङर्' उनका प्रसङ्सा गर्न योग्य भूमिका छन्।
उनले स्वीने टोड्: द डेमोन बार्बर अफ फ्लीट स्ट्रीट् क लागि गोल्डेन् ग्लोब्स्बाट सम्मानित भए भने स्क्रीन ऐक्टर गिल्डबाट पाइरेट्स अफ् द क्यारिबिअन्:द कर्स अफ् द ब्ल्याक पर्ल् का लागि पनि सम्मनित भए।
१९९३ म एउटा अन्तर्वातामा डेपले आफ्नो जीवन को वर्णन गर्दै भनेका थिए "मेरो शरीरमा मैले आँफैले बनाएको घाऊ होस् वा कुनै पेसेवरले बनाएको ट्याटू सबैले मेरो जिन्दगीको व्याख्या गर्छ ।
त्यसपछि उनले रक सिटि एअन्जल्स् ब्यान्ड सँग मिले र 'म्यारि' भन्ने गीत लेखे जुन गेफेन रेकर्ड्स मा रक सिटि एअन्जल्स् को पहिलो प्रवेश को लागि देखा पर्‍यो ।
उनी पि को सदष्य पनि हुन जसमा बटहोल् सर्फर्स्, गायक गिब्बि ह्यनस्, रेड् हट् चिलि पेप्पर्स्, फ्लिआ, सेक्स् पिस्टल्स् र स्टिव जोन्स् पनि छन्।
उनी टम् पेटि एन्ड् द हार्ट्ब्रेकर्स् को इन्टु द ग्रेट वाइड ओपन् र लेमन्हेड्स् को इट्स् अ श्यम् अबाउट रे साङ्गितिक भिडियोमा देखापरेका थिए।
जुलाई २०१२ मा डेपले घोषणा गरे कि उनी लोक सङ्गीतकार डोउग्लास् ब्रिन्क्ले सङ्ग मिलेर वूडि गुथ्रिको प्रकाशन नभएको "हाउस् अफ् अर्थ" सह-सम्पादन गर्नेछन् जुन २०१३ मा प्रदर्शनी मा आउने भनिएको थियो ।
नेपाली साहित्यको काव्यधाराको अध्ययनबाट के देखिन्छ भने नेपाली साहित्यमा छन्दको बीज प्राथमिक कालमा अङ्कुरित भएर आधुनिक कालमा पल्लवित एवं पुष्पित हुँदै अद्यावधि अविच्छिन्न रूपमा काव्यको स्थायी सम्पदा बन्दै आएको छ ।
यसरी हेर्दा प्राथमिक कालीन कविहरूमा भानुभक्त आचार्य नै यस्ता कवि हुन् जसले रामायणमा वार्णिक छन्दको विस्तृत एवं व्यापक प्रयोग गरेर यसको गरिमा बढाएका छन् ।
रससिद्ध कविका लागि छन्दबन्धन रहँदैन तापनि छन्द गतिको मर्यादा र सजीवताको द्योतक भएको हुनाले कविले आफ्ना कृतिमा आत्मानुभूतिको जीवन्त गतिमय प्रवाहलाई छन्दको मर्यादाभित्र समावेश गराएर विभिन्न छन्दको प्रयोग गरेका छन् ।
भानुभक्त आचार्यले अध्यात्म रामायणमा अत्यधिक प्रयोग भएको अनुष्टुप् छन्दको प्रयोग नगरी उनका पूर्ववर्ती वसन्त जैसीले प्रयोग गरेको शार्दूलविक्रीडित छन्द र उनी स्वयंले बालक कालमा प्रयोग गरेको शिखरिणी छन्दलाई अधिकतम प्रयोगमा ल्याएका छन् ।
रामायणलाई मुखाग्र गरेर मेला–पात, भात–भान्सा, ढिकी–जाँतो, बिहा–बटुलो, पूजा–आजाका अवसरमा यत्रतत्र सर्वत्र गाइएको र गाइने यस छन्दलाई छन्दको राजा मान्न सकिन्छ ।
रामायण महात्म्य, राम–वशिष्ठ सम्बाद, बालकाण्ड र अयोध्याकाण्डका विभिन्न प्रसङ्ग, तथा अरण्यकाण्ड, किष्किन्धाकाण्ड, सुन्दरकाण्ड, युद्धकाण्ड एवं उत्तरकाण्डका विविध प्रसङ्गमा समेत यस छन्दको प्रयोग भएको पाइन्छ ।
सत्र अक्षरको एक पाउ हुने, गणमा य म न स भ लघु–गुरु हुने र छैटौँ र एघारौँ अक्षरमा विश्राम हुने यो छन्द बालकाण्डको राम–कौशल्या संवादमा र अयोध्याकाण्ड, किष्किन्धाकाण्ड, युद्धकाण्ड जस्ता काण्डहरूमा आंशिक रूपमा प्रयोग भएको पाइन्छ ।
पन्द्र अक्षरको एक पाउ हुने र चार पाउको एक श्लोक हुने मालिनी छन्दको गण समूहमा न न म य य हुन्छ भने प्रत्येक पाउको सातौँ र आठौँ अक्षरमा विश्राम हुन्छ ।
यो छन्द विशेष गरी सुन्दरताको वर्णनमा प्रयोग भएको पाइन्छ र भानुभक्तले पनि लङ्का शहरको सुन्दरताको वर्णनमा यस छन्दको प्रयोग गरेका छन्, जस्तै—
एघार अक्षर हुने, गण समूहमा त त ज गु गु हुने र पाचौँ र छैटाँ अक्षरमा विश्राम हुने इन्द्रवज्रा छन्द भानुभक्तीय रामायणको बालकाण्ड, अयोध्याकाण्ड र युद्धकाण्डमा अंशतः प्रयोग भएको पाएन्छ ।
विक्रम संवत् १५५४, श्रावण शुक्ल सप्तमीका दिन भारतको प्रयाग जिल्ला अन्तर्गत राजपुर भन्ने स्थानमा यिनको जन्म भएको हो भने वि.स.१६८० मा वाराणसीको असीघाटमा रामनामको मन्त्र जप्दै यिनले आफ्नो नश्वर भौतिक शरीरलाई विसर्जन गरे ।
सांसारिक सुखभोग र विषयवासनालाई चट्ट त्यागेर भक्तिमार्गमा लाग्ने पे्ररणा तुलसीले आफ्नी पत्नीबाट प्राप्त गरेका थिए भन्ने कुरा उनको जीवनीबाट अवगत गर्न सकिन्छ ।
छन्दप्रयोगमा तुलसी अत्यन्त सचेत देखिएका छन्, किनभने उनले कथाप्रवाह, अनुभूतिगत आवेग, पात्रको गरिमा तथा नाद–सौन्दर्यका साथ छन्द–सामन्जस्यमा पूरा पूरा ध्यान दिएका छन् ।
उनले सूक्ति–कथनका निमित्त दोहा र सोरठा; अद्भुत, भयानक, बीभत्स रसका निमित्त कवित्त, छप्पय र दण्डक; स्तुतिहरूका निमित्त इन्द्रवज्रा, तोटक, भुजङ्गप्रयात, मालिनी जस्ता वार्णिक छन्द तथा कथाको क्रमबद्ध प्रवाहका निमित्त चौपाईको समुचित प्रयोग गरेको पाइन्छ ।
अभिनवगुप्तले शान्तरसभित्र भक्तिरसलाई राखेर धृति, मति, स्मृति तथा उत्साहभित्र यसको अन्तर्भाव गरेका छन् भने आचार्य जगन्नाथले भक्तिरसको स्थायिभाव अनुराग र शान्तरसको स्थायिभाव वैराग्य वा निर्वेद भएकाले शान्तरसभित्र भक्तिरस अन्तर्भूत हुन सक्तैन भन्ने तर्क राखेका छन् ।
आख्यानात्मक संरचना भएको काव्यका निमित्त दोहा र चौपाईलाई उपयुक्त ठहर्याई मानसभित्रका यावत् आख्यानात्मक प्रसङ्गमा तुलसीले सेही अनुसार प्रयोग गरेका छन् ।
उनले बिचबिचमा प्रसङ्गानुसार अन्य छन्दको पनि प्रयोग गरेका छन्, जसअनुसार मात्रिक छन्दमा चौपाई, तोमर, कवित्त, छप्पय, डिल्ला, त्रिभंगी, हरिगीतिका आदि र वार्णिक छन्दमा इन्द्रवज्रा, तोटक, भुजङ्गप्रयात, मालिनी, वसन्ततिलका, वंशस्थ, शार्दूलविक्रीडित, स्रग्धरा, अनुष्टुप् जस्ता छन्दहरू रहेका छन् ।
संस्कृतमा छद्/छन्द् धातुमा घञ् प्रत्यय लागेर व्युत्पन्न छन्दको अर्थ बाँध्नु, आवृत्त गर्नु, रक्षित गर्नु प्रसन्न गर्नु भन्ने हुन्छ ।
जुन रचना स्वर र लयका आधारमा वर्ण र मात्राको निश्चत संख्या र विश्रामको नियमले नियमित हुन्छ, त्यसलाई छन्द भनिन्छ, अर्थात् नियमित आवर्ती रूपविधानलाई भाषिक ढाँचा भजिन्छ भने उस्ता ढाँचाका आवृत्तिको नियमसमूहलाई काव्यशास्त्रले छन्दको संज्ञा दिएको छ ।
छन्दप्रयोगका दृष्टिले देर्दा भानुभक्तीय रामायणमा वार्णिक छन्दको मात्र प्रयोग भएको देखिन्छ भने मानसमा वार्णिक मात्रिक दुबै प्रकारका छन्दको प्रयोग भएको पाइन्छ ।
भानुले सबै प्रसङ्गमा वार्णिक छन्दको प्रयोग गरेका छन् भने तुलसीले भगवत् स्तुतिहरूमा मात्र वार्णिक छन्दको प्रयोग गरेर अन्य सबै प्रसङ्गमा बहु प्रचलित एवं लोकप्रिय उपर्युक्त मात्रिक छन्दको प्रयोग गरेका छन् ।
तुलसीद्वारा संस्कृत भाषामा प्रयुक्त वार्णिक छन्दमा कहीँ कतै पनि छन्दभङ्ग भएको पाइदैन, तर भानुभक्तद्वारा नेपाली भाषामा प्रयुक्त वार्णिक छन्दमा कतैकतै छन्दभङ्ग भएको र अधिकांश ठाउँमा अपि माषं मषं कूर्यात् छन्दोभङ्ग नकारयेत् भन्ने सिद्धान्त लगाएर पनि छन्दभङ्ग हुन दिएको छैन ।
भनुभक्त आचार्यका कवितात्मक छिटाद्वारा सिञ्चित नेपाली भाषा र साहित्य आज फुल्न र फल्न थालिसकेको छ, त्यसैले आदि कवि नभएर पनि उनले आदि कविको सम्मान पाइरहेका छन् ।
खुकुरीका भरमा नेपाललाई नेपाल बनाई नेपाली एकताको स्थापना गर्ने पृथ्वीनारायण शाह र हातमा कलम लिएर नेपाली भाषा र साहित्यको एकीकरण गरी विश्वसाहित्यमै नेपाली भाषाको परिचय स्थापित गराउने भानुभक्त आचार्य दुबै हाम्रा प्रातःस्मरणीय एवं बन्दनीय हुन् ।
भानुभक्त त्यस्ता व्यक्तित्त्व हुन् जसले एउटा घाँसीको सत्प्रेरणाबाट अध्यात्मरामायणको अनुवाद गरी नेपाली भाषामा रामायण तयार गरेर नेपाली साहित्यको भन्डार भर्ने अति महत्त्वपूर्ण र महान् कार्य गरेका हुनाले उनी लोकप्रिय र धन्य बनेका छन् ।
निर्गुणोपासक र सगुणोपासक दुबै प्रकारका भक्तहरूले आआफ्ना हृदयको भावना आआफ्ना उपास्यप्रति व्यक्त गर्दै गरिएको रचनालाई भक्ति साहित्य भनिन्छ ।
यस्ता रचनाहरू साहित्यको उत्कर्षका लागि भन्दा पनि कसरी आदर्शमय आध्यात्मिक जीवन जिउनुपर्छ भन्ने कुरा सञ्चार गर्न प्रस्तुत गरिएका हन्छन् ।
मूलतः मानिसले किन र कसरी आदर्शमय आध्यात्मिक जीवन जिउनुपर्छ भन्ने कुरा नै भानुभक्तीय रामायण र रामचरितमानसको प्रमुख सन्देश रहेको पाइन्छ ।
भानुभक्तीय रामायणमा तथा रामचरितमानसमा बुनोटका घटकहरूमध्ये छन्द, रस, अलङ्कारको प्रयोगबारे निम्नानुसार सामान्य विश्लेषण गर्नु यस लेखको प्रमुख उद्देश्य रहेको छ :
प्रस्तुत लेखको मूल उद्देश्य नेपाली भाषाका प्रख्यात कवि भानुभक्त आचार्य र हिन्दी भाषाका प्रख्यात कवि तुलसीदासको सामान्य परिचय दिनुका साथै केही विशेषताका आधारमा भानुभक्तीय रामायण र रामचरितमानसको तुलनात्मक अध्ययन प्रस्तुत गर्नु रहेको छ ।
वास्तबमा कविको उद्गार सटीक, सार्थक र उपयुक्त देखिएको छ, किनभने छन्द, सोरठा, दोहाजस्ता सुन्दर कमलहरू काव्यरूपी सरोवरका शोभा हुन् ।
उक्त महायज्ञामा दक्षले आफ्ना सबै छोरीहरू सहित नारद, वशिष्ठ, कश्यप, आदी ऋषिहरूका साथै ब्रह्मा, विष्णु, इन्द्र, वरुण आदी देवतागणलाई निमन्त्रणा गरे तर सतिदेवी र महादेवलाई निमन्त्रणा गरेनन्।
सतिदेवीले दक्ष प्रजापतिको यज्ञामा सहभागी हुनकोलागी जान लागेका देवता र ऋषिहरूलाई देखेर "तपाइँहरू कहाँ र किन जाँदै हुनुहुन्छ" भनेर सोधिन्।
यो कुरा सुनेर दक्ष प्रजापतिको यज्ञामा जान लागेका देवता र ऋषिहरूले दक्ष प्रजापतिले महायज्ञाको आयोजना गरेकोले हामीहरू त्यहाँ जाँदैछौं भनेर उत्तर दिए।
सतिदेवीले महादेवको कुरालाई नमानेर आफ्नो पिताको घरमा जानकोलागी पनि के निम्ता चाहियो म जान्छु तपाइँ पनि मेरो साथमा जानु पर्छ भनेर जिद्दी गर्न थालिन्।
यसरी सतिले जिद्दी गरेकाले महादेवले सतिलाई तिम्रा पिताले मलाई ठिक मान्दैनन्, तिम्रा पिताको र मेरो कुरा मिल्दैन त्यसैले म त जान्न तिमी जान्छौ भने म तिमीलाई रोक्न सक्दैन तर त्यहाँ गएर तिमी पछुताउने छौ भन्ने उत्तर दिए।
त्यहाँ सतिदेवीले आफ्नै सबै बहिनीहरू लगायत सबै देवगणहरू र ऋषिगणहरू उपस्थित भएको देखिन् साथै उनीहरूले आफुलाई विना निमंत्रणाको आएकोले आफ्नो बारेमा नराम्रो कुराहरू गरेको पनि सुनिन्।
सतिदेवीले यज्ञामा अरु सबै देवताहरूको भाग लगाएको तर भगवान शिवलाई भाग नलगाएको देखेर आफ्ना पिता दक्ष प्रजापतिलाई अरू सबैलाई निम्ता गरको तर आफुलाई निम्ता नगरेको यज्ञामा सबै देवताहरूको भाग लगाएको तर महादेवको भाग नलाएको कारण सोधिन्।
सतिदेवीको कुरा सुनेर दक्ष प्रजापतिले यो यज्ञामा यदी तिमीलाई निम्ता दिएमा तिम्रो पति पनि तिमीसँग नै आफने भएकोला यो यज्ञामा ठुला ठुला ऋषिहरू र देवताहरू बसेको बेला महादेव जस्तो डरलाग्दो मान्छे बस्न नसुहाउने भएकोले हामीले तिमीहरूलाई निम्ता दिएनौ भने।
सतिदेवीलाई तपाइँबाट प्राप्त भएको यो मेरो शरिर तपाइँको यज्ञाशालामा भस्म गर्छु भनेर दक्ष प्रजापतिको यज्ञाकुंडमा हाम फालेर आफ्नो प्राण त्याग गरिन्।
भगवान शिवले सतीदेवीको मनोभाव बुझेर दक्ष प्रजापतिसँग आफू सतिदेवीसँग विवाह गर्न इछ्छुक भएको कुरा भने पछि दक्ष प्रजापती भगवान शिवदेखी झन् रिसाए।
भगवान शिवलाई दक्ष प्रजापतिले तँ भाङ, धतुरो, चरस खाने जोगी भेषमा रहने लामा लामा जटा पाल्ने सर्पको गहना लगाउनेलाई मेरो छोरी कसरी सुवाउछ ?
एक दिन देवताहरूको शभा बसेको बेलामा दक्ष प्रजापतिको आगमनमा सबै देवताहरू उठेर दक्षको सम्मान गरे तर भगवान शिव उठेर दक्षको सम्मान नगरेकाले दक्षलाई भगवान शिवदेखी पहिले देखी नै रिस उठेको थियो।