polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
जस्तैः मानहानी, षडयन्त्र, छल, धोका, अपचलन, कुटपिट, आक्रषण, द्वेषपूर्ण अभियोजन, मिथ्या कथन, उपतापविज्याई, अतिचार अनधिकृत प्रवेश, मिथ्या कारावास आदि ।
अहिले पछिल्लो नेेेेपालको स्थानिय संरचना अनुसारगुठिचौर गाउँ पालिकाको वडा नम्बर 3 मा अबस्थित रहेको अहिलेको भुभागलाई नै गर्ज्याङ्गकोट भनिन्छ ।
यस गाउँको नाम एक रिऋिको नामबाट नामकरण गरिएको हो भन्ने किम्म दन्ति पनि छ भने अर्को तिर कुल देवता गहिरबारा भएका कारणले यहाँका मुख्य धर्ति पुत्र गहिरबाराका मान्छेहरु भएका कारणले पनि यहीँ गहिरबाराको नामबाट यस गाउँको नाम गहिरबारा नामाकरण गरिएको हो पनि भन्ने पनि गरिन्छ ।
तर पनि गर्ग नामक रिऋिले तबस्या गरेकोले गाउको नाम गर्ज्याङ्गकोट रहन गएको हो भन्नेहरुको तर्क भने बलियो छ साहेद यसकारण होला यश तर्कको पक्षमा अलि बलियो वा वढि जनाधार पनि छ ।
यस गाउँमा मुख्य तय दुईवटा कुल देवता रहेका छन्न जुन कुल देवता गहिर बारा र राबलबाराका मान्छेहरुले मान्ने गरेको पाईन्छ जसमध्ये पनि गहिरबाराको कुल देवता पहिला देखिनै पुजा गरिदै आएको र रावलबाराको कुल देवता पछि रावलहरुको बस्ती बसेपछिको केही समयपछि मात्रै सुरुभयको भन्ने कुरा छ किनकि गर्ज्याङ्गकोटका रावलहरुलाई घट्टालबाराका मान्छेहरुले जमिन दिएर बास बस्न दिएका हुन ।
यहि कारणले गर्दा पनि होला केही गहिरबाराका बृद्धअबश्थाका मान्छेहरुले गर्ज्याङ्गकोटको नामाकरण पनि गहिरबाराको नामबाट राखिएको हो पनि भन्ने गरेका छन्न ।
यहाँ बुडुमष्टोको थान, बाबिरा मष्टक‍ो थान, कैवा मष्टको थान, बाटपल मष्टको थान, रामचुल्लोको थान, भैयारको थान लगाएत विभिन्न देबि देबताहरुका थान रहेको हुनाले तेस डाडोलाई थानडाडो भनिन्छ ।
यस गाउँमा गहिरबारा, जोगिबारा, रावलबारा , भाजबारा, तलिबारा, साईलबारा, जालखेल्लेबारा, नाईकबारा, हरिबारा, घट्टलबारा, दमाईबारा, लरबारा, आदि बाराहरु रहेका छन्न ।
यहाँ मुख्यत ऊदाबारा र पोरीबारा गरि दुई भागमा बिभाजन गर्ने प्रचलन रहेको छ हरेक काम गर्दा होस वा जुन सुकै पनि काम र छलफल बहसहरु गर्दा पनि यसरी नै ऊदाबारा र पोरिबारा गरि बिभाजन गर्ने गरिन्छ ।
बिशेष गरि ऊदबारा भन्नाले यसभित्र गहिरबारा, जोहिबारा, हरिबारा, दमाईबारा, लरबारा, रावलबारा भाजबारा, घट्टलबारा पर्दछन्न , भने पोरिबारा भन्नाले जालखेल्ले बारा, साईलबारा, तलिबारा नाईकबारा पर्द छन्न ।
तेहा बस्ने हरेक बाराका मान्छेहरुले फरक फरक मष्टो देवता मान्ने वा पुजा गर्ने चलन छ जस्तै गहिरबाराका मान्छेहरुले पुजा गर्ने "कुल देवता" कासाथै कालो सिल्तो, महादेउ, सुनरिकाई लाई मान्द छन्न भने , जोगिबाराका मान्छेहरुले थार्पलाई मान्ने गर्छन, रावलबाराका मान्छेहरुले बाटपल, माई, नउलो देवता, मान्ने गर्द छन्न, हरिबाराका मान्छेहरुले कैवा मष्ट मान्ने गर्द छन्न, लरबाराका मान्छे र नाईकबाराका मान्छेहरुले भैयार मान्ने गर्छ छन्न, दमाईबाराका मान्छहरुले रामाचुलो लाई मन्ने वा पुजा गर्ने गर्द छन्न, घट्टलबाराका मान्छेहरुले बाबिरो मष्ट मान्ने वा पुजा गर्ने गर्द छन्न, भाजबारा, जालखेल्नेबारा, साहिलबारा, तलिबाराका मान्छेहरुले संयुक्तरूपमा बुडु मष्ट मान्ने वा पुजा गर्ने गर्द छन्न।
गर्ज्याङ्गकोट गाउँको नजिक साबजनिक फाट छ जसको नाम सिमाचौर छ जुन गर्ज्याङ्गकोटका गाई भैंसी घोडिघोडा अदि बस्तुभाउहरु चराउन प्रयोग गरिन्छ ।
एनाटोमी, शरीर विज्ञान, वा शरीररचना-विज्ञान , जीव विज्ञान र आयुर्विज्ञानको एउटा शाखा हो जस अन्तर्गत कुनै जीवित वस्तुलाई विच्छेदन गरेर त्यस्को अङ्ग प्रत्यङ्गको रचनालाई अध्ययन गर्ने गरिन्छ।
अचलमा वनस्पति जगत तथा चलमा प्राणी जगत यसमा समावेश हुन्छ र वनस्पति र प्राणीको सन्दर्भमा यसलाई क्रमश: वनस्पति शरीर विज्ञान र जीव शरीर विज्ञान भन्ने गरिन्छ।
जब कुनै प्राणी वा वनस्पतिको शरीर रचनाको तुलना कुनै अर्को प्राणी अथवा वनस्पतिको शरीर रचनासँग गर्ने गरिन्छ त्यस स्थितिमा यो अध्ययनलाई तुलनात्मक शरीर विज्ञान भन्ने गरिन्छ।
कार्यनुसार कोशिकाहरू आफ्नो आकार इत्यादि परिवर्तित कर, भिन्न भिन्न वर्गहरूमा विभाजित हुन्छं, जस्तै तन्त्रिका कोशिका, अस्थि कोशिका, पेशी कोशिका आदि।
चोभार र थसिका जेष्ठ नागरिक र जनश्रुती अनुसार धैरै वर्ष पहिले थसिका वासिन्दाहरूले असिनाका कारण गोदावरि खोलामा फ्याकेको श्रीआदिनाथ खोला सँग सङ्गै बग्दा बग्दै धैरै वर्ष पछि यो उपत्यकालाई छोडेर जान मन नलागेर भनौ या खोइ के भएर हो चोभारको नख्खु खोलाको दोभानमा अड्किएर बसेको नन्द ग्वाले देखेका थिए,चोभारको चौरमा गाई चराउदै गरेका चोभार वासी "नन्द ग्वा "ले चोभारको नख्खु खोलाको दोभानमा बगाउदै गरेका बच्चालाई बच्चाउन खोलामा गएका थिए,सो समयमा बच्चाले 'मलाई नछोउ,मलाई नछोउ भनी कराउन थाले र सोही समयमा नन्द ग्वालाई श्रीआदिनाथले आफ्नो रूप दर्शन गराउनु भयो।
आदिनाथको दर्शन पाएपछी नन्द ग्वाले श्रीआदिनाथलाई बिन्ती चढाए -' प्रभु हाम्रो गाउँको बसुन्धारा मन्दिर विगत केही समय देखी खाली भइरहेको हुँदा सो ठाउँमा प्रभु विराजमान भइदिनु पर्यो ।
नन्द ग्वा विभिन्न बाजागाजाका साथ पहिलेको ठाउँमा आइपुगे, तर पहिलाको ठाउँमा श्रीआदिनाथले दर्शन दिनु भएन्, यता उता चारैतिर सबैले आँखा लगाए तर कही भेटिएन्न्, नन्द ग्वा र पुरोहित बिच गन्थन भयो र नन्द ग्वाले मैले यही देखेको हो भनी जिद्धी गर्न थाले ।
अहिले पनि कलश थाप्दा पानी बगेको पट्टी कलशको पछाडिको भाग पारी थापीन्छ र हाल सम्म पनि नख्खु खोलाको दोभानमा मेलाको बेला दाफा स्वां खन्याउने गरीन्छ र देवताभएको दफा स्वां फ्न् फनि घुमेर पछाडिबाट अगाडि आई कलश भित्र बिराजमान हुनुहुन्छ जुन चैत दसैंमा चोभारको मेलामा हाल सम्म पनि देखन सकिन्छ ।
किरातकालमा पाटन शहरमा मोटा-घाटा ,डम्म परेका, देख्दै डर लाग्दा भोटेहरू छ्यास-छ्यास्ती आएर जनजिबन अस्तब्यस्त हुने गरी बसोबास गर्न आएका थिए,जस्ले गर्दा स्थानियवासिलाई हमला गरेर बाल बच्चालाई मात्रा छाडेर अन्य सबैको हात खुट्टा भाची ,चोट पटक बनाई विभिन्न यातना र कस्टहरू दिई मार्न थाले ।
भोटेहरूको यस्तो नराम्रो व्यबहार र दु:खदायी घटनाले गर्दा सहन नसकी "अब यहाँ बसेर भएन "भन्दै पाटनशहरबाट सल्लै सल्लाको रूखको जङल मा आएर विस्थापित भए।
" तर विस्थापित हुनेहरूले कसैको कुरा नसुनी " यस्ता भोटेहरूको हातबाटबाट मर्नु भन्दा त बरू जङल मै गएर मर्नु बेस " भन्दै सल्लाको जङल्मा आएर बसे ।
पाटनको " लुंखुशी र दुपातका " मानिसहरू नै सबै भन्दा पहिला यहाँ बसोबास गर्न आएका हुन भन्ने कुरा स्थानिय जेष्ठनागरिकहरूको भनाइ रहेको छ ।
त्यस्तै गरी यलमु र धंगु खलकहरूको पुर्खा पनि पाटन वासी नै हुन किन कि लुखुशी र दुपात वासिले हाल सम्म मनाउदै अैइरहेको धं: गुठी र यलमु गुठीमा यहाँका वासिन्दाहरू प्रत्यक्ष रूपमा हालसम्म पनि सहभागिता जनाउदै आउनु पनि एक प्रमाण हो भने नेम्कुल खलकका पुर्खा पनि पाटनका नै हुन , नेम्कुल खलकको कुल घर हाल सम्म पनि लुखुसिमा छ र कुलदेवताको पूजा गर्न त्यही घरमा हालसम्म पनि जाने गरेका छन्।
लिखित रूपमा भेटाउन नसकिए पनि सिद्धिपुर थसी का जेष्ठ नागरिकहरूको भनाइ अनुसार यस थसिको पुरानो बस्ती भनेर हालको " पं:फुती " फांटलाई भन्ने गरिन्छ ।
जसलाई बैजु,बैधय ख्य: र जसलाई " सिँपुर " देश भनेर चिनिने गरिन्थ्यो रे, उहाहरूका भनाइ अनुसार हाल सम्म पनि त्यहा खानेर हेर्दा पुराना घरका गराहरू , माटाका टुटेफुटेका भाडाहरू , इनारका खाल्दाहरू र जगमा राखिएका ढुङ्गाहरू भेटाउन सकिन्छ ।
अजिद्धे आएर अजिमाको महामारी फैलिएर यस सिं-पुरका का सबै बाल बालिकाको मृत्युद भयो र हाहाकार मच्चियो ,जुन दु:खदपूर्ण घटनालाई थसिका वासिन्दाले बिस्तारै बिर्सदै जाने क्रममा फेरी अर्को प्रलय आउन शुरू भयो रे ।
पुर्वाभिमुख भएर थसिमा जहिले पनि पूर्वपट्टी असिना नै असिनाको वर्षा हुन्थ्यो,जस्ले गर्दा सम्पूर्ण बाली नाली नस्त हुने गर्थ्यो ।
असिनाको वर्षा यही प्वं द्धे असिनाको देबले गर्दा यस्तो प्रकोप भएको हो भनी ठानी रिसले चुर भएका स्थानिय वसिन्दाहरू मिलेर प्वंद्धे लाई नजीकैको गोदावरि खोलामा फाल्न लगेको थियो रे भने जन श्रुती छ।
त्यसपछी पं फुती फांतमा बसेर ठिक्क नहुने सोचेर मान्छेहरू त्यहा छोडेर हालको ठाउमा आएर बसोबास गर्न आएको हो भन्ने मान्यता रहिआएको छ , प्रमाणको लागि चोभारको आदिनाथलाई लिन सकिन्छ ।
नेपालको मल्लकालिन ईतिहास, कान्तिपुरको ईतिहास, रत्न मल्ल( पृष्ठे ४१, बि. स. २०४१ आस्विन ३ गते प्रकासित लेखक पेशल दाहाल र प्रकाशिका कमला दाहाल )मा रत्न मल्लले ति जातका भोटेहरूलाई थसिमा ५०० घर दिएको होइनन भनी उल्लेख गरिएको छ ।
राजा ने स ६४०मा भाद्र तिर स्वर्गे भएको उल्लेख छ भने ने स ६३३मा तिर कसरि भोटेहरूलाई थसिमा बस्न घर बनाइ दिए त्यो कुरा स्पस्त हुन सकेको छैन ।
जसरी काठमाडौँ, चम्बुक्रम,भक्तपुरलाई ख्रिपुम , माखोप्ॠन र पाटन लाई यूपग्राम्, ललितब्रुम र हालको ठेचोलाई थेञ्चो भनिए झै थंसम्प्रिन्देवक्षेत्राल पनि हालको थसी नै हो भने अनुमान लगाउन सकिन्छ ।
मानब सभ्यताको प्रारम्भ भए देखी मानबले आफ्नो जिबन सुख, शान्ती र सुबिधाले बिताउनको लागि आ-आफ्नो ठाउमा भएका प्रार्कृतिक सम्पदाको उपयोग गर्दै आफ्नो जिबन यापन सजिलो बनाएको कुरा बिगतका दिन हरूले देखाइसकेकछन भन्दा फरक नपरला जस्तो लाग्छ ।
हरेक समुदाएका पूर्वजहरूले आफ्नो जिबन यापनका लागि बिभिन प्रकारका आफ्नो समुदाएमा भएका प्राकृतिक श्रोत र साधनको सही तरिकाले उपयोग गरी केही न के ही सिप र ज्ञानको विकास गरेको पाईन्छ भने युगौ युग देखी मानबले आर्थात् हाम्रा पूर्वजहरूले प्राकृतिक श्रोत साधन तथा सम्पदालाई दिगो रूपमा उचित ढंगबाट परिचालन गरी आ आफ्ना आवश्यकता पुरा गरेको अनुसन्धान कर्ताहरूले स्पस्त पारी सकेको छ ।
उदाहरणको रूपमा हेर्ने हो भने ग्ग्रामीण क्षेत्रमा बसो बास गर्ने जनताहरू लाई लिन सकिन्छ , ग्रामीण क्षेत्रका जनताहरूमा बिद्यामान सिप र ज्ञान भएका कारण आ-आफ्नो गाउँमा सजिलो तरिकाले पाउने प्रकृतिले बरदान स्वरूप दिएको कच्चा पदार्थहरूलाई आफू सँग भएको सिप र ज्ञानले भ्याए सम्म प्रयोग गरेको देखिन्छ ।
जुन सिप र ज्ञानले गर्दा थुप्रै ग्रामीण स्थानहरू प्रसिद्ध छन जस्तो कि पाल्पाको धाका टोपि,ललितपुरको हस्तकला,ललितपुर थेचोको खुवा, ललितपुर लुभुको तानबाट बुनेको कपदा लाई लिन सकिन्छ ।
ललितपुर कै सिद्धिपुर थसीको परालबाट बनाएको सुकुल , यस सिद्धिपुर थसीका पूर्वजहरूले पनि आफ्नो गाउँमा पराल सजिलै सँग पाउने भएकोले त्यसलाई राम्रो सन्ग उपयोग गरेर आफ्नो सिप र ज्ञानले भ्याए सम्म मेहेनत गरेर पराललाई सुकुलको पूर्ण रूप दिनुभएको छ जसले गर्दा आज यस सिद्धिपुर गाउँ सुकुलको गाउँ भनेर सिङो नेपाल भरी चिनिन्छ ।
यस थसी गाउँको मध्य भागमा अवस्थित देव न:नि टोलमा रहेको सिद्धेस्वर महादेबको नामबाट यस गाउँको नाम " सिद्धिपुर " रहन गएको हो भने जन धारणा पाईन्छ ।
यस्तै जर्मनका लेखक डा.कार्ल प्रुश्चको “ काठमाण्डौं भ्याली “ नामक पुस्तक अनुसार शिद्ध बाबाले तपस्या गरी सिद्धि प्राप्त गरेको पवित्र स्थल भएकोले सिद्धिपुर नाम रहन गएको भनेर उल्लेख गरेको छ ।
जुन मुर्तिहरूको ठिक समयमा उचित संरक्षण गर्न नसकेकाले सबै मुर्तिहरू चोरि भैइसकेकछन ,जुन स्थान हालस्म्म पनि वेवारिस अवस्थामा नै छ भने जिर्णोद्धार पर्खाइमा बसिरहेकोछ ।
ललितपुरको ४१ गाबिस मध्ये ललितपुको मंगलबजार हुँदै तेटा स्तुपा चक्रपथ ग्वार्कोबाट पुर्व दिशामा करीब ३.२ कि.मी पुर्व र काठमाडौँबाट करीब ७ कि.मी. दुरिमा रहेको पुरानो बस्ती थसि, जसको बारेमा अनेकौ आख्यान जोडिएको साँस्कृतिक, एतिहसिक गाउँ मानिन्छ, अर्थात उपत्यका भीत्र कमै मात्रा मौलिकता बेथोलीएको वरिपरी गाउँ नै गाउँले घेरीएको, बिचमा शान्ता र स्वच्छ बातावरणमा अवस्थित गुच्च मुच्च परेको यो गाउँ , थुप्रै रङगहरू समेत्दै पुराना र नयाँ इटाको रातो, सेतोपना अनी गगनलाई छुन खोज्ने नयाँ नयाँ पिलरका खम्बाहरू, दुर्लभ हुँदै गइरहेका क्वारर क्वारर आवाज आउने हुक्का साथै रातो , खैरो र सेतो छ्याङग अनी “ ला: छकु: व छकु: समय बजी “ जस्ता सांस्कृतिक परम्पराको प्राचिन एतिहसिक गाउँ हो -थसि, सानागाउँ अर्थात सिद्धिपुर।
लिच्छ्बी र मल्लकालिन समयमा ठुल ठुला बस्तिहरू बनाईेएको ठाउमा देशको रक्षा,सुरक्षा गर्नको लागि "गढ" बनाईएको हुन्थ्यो,गढ बनाउने बेला सम्भवत: वरिपरी रूखरू रोपेर हेरदै डरलाग्दो जङल बनाइन्थ्यो,जसभित्र धैरै गहिरो खाद्दल खनेर डरलाग्दा र हींस्रक जनावरहरू पाल्ने गरिन्थ्यो।
यसरी तीन चार तहभित्र मात्रा शहर बनाईएको हुन्थ्यो भने शहरमा पस्न ठाउँ- ठाउमा धैरै बलिया ढोकाहरू बनाईएको हुन्थ्यो , जुन ढोका थुनिएपछी शहर भित्र पस्न प्राय: असम्भब नै हुन्थ्यो ।
तर कहिलेकही एकदम बलिया पहलमान शत्रुहरू आएका गुप्ता समाचार थाहा पाउनसाथ भागनका निम्ती शहरभित्र पस्नु भन्दा पहीले शहर सँगइ घना जङल बनाईएको हुन्थ्यो।
वरपरको गाउँ भन्दा भिन्नै देखिए पनि यहाँका सार्वजनिक मठ मन्दिरहरु, चैत्यहरु, धर्मधातुहरु, बहालहरु, सत्तल पाटीहरु, इनारहरु र पोखरीहरूले यहाँको प्राचीन इतिहास र संस्कारको पहिचान गराइरहेको छ ।
त्यस बेला श्रीआदिनाथ स्वयम प्रकत भई भनु भएको थियो कि -" म सिपुर को देवता हुँ, मलाई परापुर्वकालदेखी नै थसिका नेकु खलक् द्वारा नित्य पूजा गरी आईरहेको हुनाले अबका दिनहरूमा पनि नित्य कर्म गर्दा नेम्कुल खलक द्वारा नै गरियोस भनु भयो ।
गाउवासीहरू यस् कुरामा सहमत भईसकेपछी विभिन्न बाजागाजा सहित सिन्दुर जात्रा गरी चोभारमा खाली रहेको श्री बसुन्धारामाजुको मन्दिरमा श्रीआदिनाथको स्थानपना गरिएको भने कुरा जन श्रुती छ ।
हाल सम्म पनि थसी का वासिन्दा मध्ये चार नेम्कुल खलकहरू बिना जुता नाङो खुट्टा सेतो वस्त्र लगाएर कपाल मुन्डन गरी थसी देखी चोभार सम्म हिंडेर पूजा गर्ने जाने चल्न हाल सम्म यथावत नै छ ।
थंसम्प्रिन्देवक्षेत्रालको अर्थ थसिमा रहेका देवतासँग सम्बन्धित जग्गाको बारेमा बल्म्बुवासिले थसिवासिलाई चार किल्ला छुत्याएर जग्गा राखिदिएको उल्लेख छ ,तर कुन चाँही देवता हो नाम थाहा पाउन सकिएको छैन।
थसिका नेम्कुल जातिका भनाइ अनुसार काठमाडौँको न्हुघ: अवस्थित कुमार र चोभारमा अवस्थित आननदादिलोकेश्वरको को पुजाआजा गर्न बलम्बुमा जग्गा प्रदान गरिएको मानिन्छ।
त्यसै कारण सिद्धी कुमार जात्रा र आनन्दादिलोकेश्वर जात्रा का दिन थसिका नेम्कुलहरू त्यहा गएर देवताको रेखदेख गर्ने , रङ्ग्र रोगन गर्ने र पछि बलम्बुका वासिन्दाले विशेस पूजा गर्न आउने चल्न हालसम्म पनि यथावत नै छ ,त्यसैले थंसम्प्रिन्देवक्षेत्राल….नै हालको थसी हो भन्न सकिन्छ ।
यस गाबिसको पूर्वमा लुभु, पश्चिममा ईमाडोल, उत्तरमा टिकाथली र दक्षिणमा हरिसिद्धि, ठैब, गोदामचौर गा. बि. स. रहेको थसी समुद्री सतहबाट १३७२ मिटर उचाइमा रहेको छ।
त्यस्तै थसिको देव ननि स्थित गणेशको मन्दिरमा राखिएको राजा योग नरेन्द्र मल्ल्को अप्रकाशित अभिलेखमा थसी पाटनमा नै पर्छ भनी उल्लेख गरिएको पाईन्छ ।
जुन यसरी लेखिएको छ -"संवत ८१९ चैत्रमासे शुकल पक्ष अस्तम्या तिथी पुनवशुनक्षेत्र शुभ जोगे जथाकरणमुहुत्तरे अंगारवास श्री सुबर्णचक्र सिंह तया ।
जसलाई "४६७ आस्विन शुद्धि-३ श्री देवलदेवसी व: अनखराम महाथस वो जगस्यं मनिगलाया राज कायामुन्हिया ,कृतिपुर् ,बलम्बु, चेटकवाठ, थंसम्प्रिन्देवक्षेत्राल, ख्व्यंप ।
यो गाउँ वरिपरि रहेका छिमेकी गाउँ भन्दा सानो र बस्ती धैरै पातलो भएको हुनाले सुरूमा सानो गाउँ र पछि हुँदै गएपछी सानागाउँ हुन गएको मानिन्छ।
धौलागिरी हिमालको काखमा अवस्थित बाग्लुङ जिल्ला र त्यसको दक्षिण पार्श्वमा रहेको बलेवा क्षेत्र भौगोलिक, ऐतिहासिक, सांस्कृतिक, राजनीतिक, शैक्षिक इत्यादि सबै दृष्‍टिबाट महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
भौगोलिक दृष्‍टिले विचार गर्दा बाग्लुङ सदरमुकामको दक्षिण-पार्श्व, पर्वत जिल्ला र कृष्णगन्डकीको पश्चिमोत्तर दिशामा अवस्थित यो क्षेत्र नाङ्गा आँखाले दृष्‍टिपात गर्दा जति सुरम्य र आकर्षक देखिन्छ, यसको महत्त्व अन्य दृष्‍टिबाट समेत रहेको पाइन्छ।
पहिला उत्तर कांठेखोलदेखि दक्षिण ठेउलेखोलासम्मको भू-भागलाई बलेवा मौजा भनिन्थ्यो भने २००८ सालमा अहिले ६ गबिसमा बिभाजित भएको एउटै "बलेवा ग्राम पञ्चायत्" भएको थियो।
हाल यस क्षेत्रअन्तर्गत भकुन्डे, पैयुँपाटा, नारायणस्थान, अमलाचौर, कुश्मिशेरा र रायडाँडा गरी ६ गाबिस पर्दछन तापनि पैयुँपाटा, नारायणस्थान र अमलाचौरलाई नै 'बलेवा' भन्ने गरिन्छ।
भौगोलिक दृष्‍टिले अत्यन्त सुगम, सुन्दर र पहाडी क्षेत्रको प्राय: समथर चौडा भूमिका रूपमा देख्न सकिने यो क्षेत्रको बलेवाचौरमा २०१७ सालबाट बिमानस्थलको निर्माण कार्य आरम्भ भई २०४८मा पोखरा बाग्लुङ मोटर बाटो निर्माण नहुँदासम्म निरन्तर बिमान सञ्चालन भईरहेको थियो।
वुड्स आफ्नो माता-पिताको विवाहबाट एकमात्र सन्तान हुन्, किन भने तिनका दुई सौतापट्टीका भाइ रहेका छन्, अर्ल जूनियर तथा केभिन उनका पिता अर्ल वुड्स र उनकी पहिलो स्वास्नी, बारबरा वुड्स ग्रेबाट एउटा सौतेली बहिनी पनि रहेको छ ।
बाल्यकालबाटनैं उनको पालन एउटा बौद्धका रूपमा भएको थियो र यस धर्मको उनले आफ्नो बाल्यकालबाट बर्तमान अवस्थासम्म सक्रिय रूपबाट अनुसरण गरिरहेका छन् ।
तिनलाई आफ्नो उपनाम आफ्नो पिताका एक भियतनामी सिपाही साथी वुहरूग डैंग फहरूगबाट पाएका थिए, जसलाकारण वुड्सका पिताले उनलाई टाइगर उपनाम दिएका थिए ।
यो कुनै पनि पुरुष व्यावसायिक खेलाडीको नाममा भएको दोस्रो सर्वोच्च उपलब्धि हो र ७९ पिजीए टूर गोल्फ प्रतियोगिता जीत्ने यिनी विश्वका दोश्रो खेलाडी हुन् ।
यसका अतिरिक्त ज्याक निकलस पछि वुड्स दोस्रो सफल गोल्फ खेलाडी हुन् जसले आफ्नो गल्फ क्यारियरमा तीन पटक ग्रयाण्ड स्ल्याम उपाधी जितिसकेका छन् ।
उनी अमेरिकी व्यावसायिक गोल्फ खेलाडी हुन् जसले अहिलेसम्मको गोल्फ उपलब्धिहरूले गर्दा उनलाई अहिलेसम्मको सर्वाधिक सफल गोल्फ खेलाडी बनाएको छ ।
उनी पूर्व विश्व नम्बर १ तथा संसारमा कुनै समयमा सबैभन्दा बढी पैसा प्राप्त गर्ने व्यावसायिक गोल्फ खेलाडी थिए जसले एउटा अनुमानका अनुसार सन २०१० मा गोल्फ उपाधी तथा विज्ञापनहरूबाट ९.०५ करोड अमेरिकी डलर अर्जित गरेका थिए ।
सन् १९९६ मा आफ्नो २१ औँ जन्मदिनका केही समय पछि नै, उनले धेरै कम्पनीहरु सँग विज्ञापन अनुबन्धमा हस्ताक्षर गर्न शुरू गरेका थिए जसमा जनरल मोटर्स, टाइटलिस्ट जनरल मिल्स, अमेरिकन एक्सप्रेस, एक्सेंचर तथा नाइकी पनि रहेका थिए ।
सन् २००९ डिसेम्बर ११ मा वुड्सले आफू परस्त्री सँग भएको स्वीकार गरे तथा आफ्नो विवाहमा ध्यान केन्द्रित गर्नको लागि व्यावसायिक गोल्फ करियरबाट अनिश्चितकालीन अवकाश लिए ।
स्थानीय विकास मन्त्रालयले थप ६१ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा धनकुटा जिल्लामा पाख्रीबास गाविससहित आसपासका सान्ने, फलाँटे, घोर्लिखर्क र मुगा गाउँ विकास समितिहरू लाई समेटेर पाख्रीबास नगरपालिका घोषणा गरिएको हो।
'भ्रष्ट' र 'आचार' दुई शब्दको सन्धिबाट 'भ्रष्टाचार' शब्द बनेको हो जुन शब्दले 'आचार नभएको' वा 'खस्किएको कारोवार' लाई जनाउँदछ।
२०५३ सालमा, लोकेन्द्र बहादुर चन्दको नेतृत्वमा रहेको एउटा समूहले नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी सँग गठबन्धन सरकारमा सामेल भएपछि दललाई विभाजन गरेको थियो भने त्यस पश्चात् २०५३ फागुन २९ गते चन्द नेपालका प्रधानमन्त्री भएका थिए।
थापा नेतृत्वको सरकारको बिरूद्ध अविश्वासको प्रस्तावलाई समर्थन गर्ने धम्की दिएर पार्टीले लोकेन्द्र बहादुर चन्द र नौ समर्थकहरूलाई निष्कासित गरेको थियो भने पछि चन्दले आफ्नै पार्टी सुरु गरेका थिए।
२०६१ माघ १ तात्कालिक नेपालका राजा ज्ञानेन्द्र शाहले संसद विघटन गरेर प्रत्यक्ष शासनको सुरु गरेसँगै, प्रजातन्त्र समर्थक आन्दोलनलाई समर्थन गर्ने घोषणा गरेको थियो, तथापि, प्रवक्ता कमल थापा लगायत पार्टीका केन्द्रीय समितिका १० सदस्यहरूले राजालाई समर्थन गरेका थिए।
पार्टीका मन्त्रीमण्डलका ६ मन्त्रीहरूलाई निष्कासन गरिएको थियो र अन्ततः वि.सं. २०६३ पौष २६ मा, कमल थापाको नेतृत्वमा राजतन्त्रवादी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपालले आफ्नै पार्टीको गठन गरेको थियो।
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी को समर्थन र नेपाली काङ्ग्रेससँगको गठबन्धन सरकारले पार्टीलाई नयाँ मन्त्रिपरिषद्मा दुईवटा विभाग दिलाएको थियो।
पोखरामा २०६० मा सम्पन्न पार्टीको तेस्रो महाधिवेशनमा सूर्य बहादुर थापा पार्टी अध्यक्षको पदबाट सेवानिवृत्त भएका थिए (दलको गठन अनुसार अनिवार्य रहेको र उनले दुई पटक चार वर्षको कार्यकाल समाप्त गरेका थिए)।
पशुपति शमशेर जङ्गबहादुर राणा अधिवेशनको क्रममा अध्यक्षमा र पदमसुन्दर लावती, कमल थापा र रोशन कार्कीलाई क्रमशः उपाध्यक्ष, महासचिव र प्रवक्ता मनोनयन गरिएको थियो।
गिरिजाप्रसाद कोइरालाको नेतृत्वमा अन्तरिम-व्यवस्थापिका संसदको गठन भए पश्चत्, यस दलले नौ सीटहरू सबैभन्दा ठूलो विपक्षी दल को रूपमा देखा परेको थियो।
पार्टीले २०६० सालमा सूर्यबहादुर थापालाई जनताको बहुदलीय प्रजातन्त्रलाई कमजोर पारेको भन्दै प्रधानमन्त्रीको रूपमा राजीनामा गर्न आग्रह गरेको थियो र अन्ततः उनले २०६१ भदौ १९ गते पदबाट राजिनामा दिएका थिए।
पार्टी २०६१ मा, पुनः विभाजित भएको थियो र पार्टीका पूर्व अध्यक्ष सूर्यबहादुर थापाले राष्ट्रिय जनशक्ति पार्टी नामक नयाँ दलको गठन गरेका थिए।
आम निर्वाचन २०५१मा, दलले १८% प्रतिशत मत प्राप्त गरेको थियो र प्रतिनिधि सभामा २० सिट जित्न सफल भएको थियो जसले गर्दा दल संसदको तेस्रो ठूलो दल बन्न पुगेको थियो।
कुनै पनि पार्टीले बहुमत प्राप्त नगर्दा र उक्त दलले नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी र नेपाली काङ्ग्रेसको साथ गठबन्धन सरकारमा सामेल भएको थियो।
२०६१ माघ १ राजा ज्ञानेन्द्र शाहले शेरबहादुर देउवाको नेतृत्वमा रहेको सरकारलाई बर्खास्त गरेर प्रत्यक्ष शासन लागू गरेपछि लोकेन्द्रबहादुर चन्द प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त भएका थिए तर उनले २०६० जेठ २२ गतेका दिनमा राजीनामा गरेका थिए र उनको स्थानमा सूर्य बहादुर थापाले नियुक्त भएका थिए।
दुबै पक्ष आम निर्वाचन २०५६ मा, सहभागी भएका थिए र चुनावमा खराब प्रदर्शन गरेका थिए जसको नेतृत्वमा सूर्यबहादुर थापाले ११ सिट जितेका थिए र लोकेन्द्र बहादुर चन्दको नेतृत्वमा रहेको पार्टीले कुनै पनि सिट जित्न असमर्थ रहेको थियो।
पार्टीले पहिलो महाधिवेशन २०४९ सालमा काठमाडौँमा सम्पन्न गरेको थियो र सर्वसम्मतिले सूर्य बहादुर थापालाई यसको अध्यक्षमा चुनिएका थिए भने लोकेन्द्र बहादुर चन्द र राजेश्वर देवकोटालाई नेता र सह-अध्यक्ष चुनिएको थियो।
त्यहाँका 'इभ' जनजातिका मानिसहरू लासलाई माटोमा गाड्दा साथसाथ कौडीहरूले ढाकिदिन्थे, ताकि मृतक कसैको भएमा त्यसले उक्त कौडीहरूबाट असुल गर्ने गरिन्छ भन्ने धारणा छ।
यस्तै मिश्रमा मृतकको आँखाको ठाउँमा कौडी लगाइदिने गरिन्छ, किनभने कौडी खुल्ला आँखा जस्तै देखिने भएको हुनाले मिश्रबासीहरूको विश्वास छ कि मृतकको आँखामा कौडी राख्नाले दुष्ट आत्माहरू भाग्दछ।
युरेनियम नामक कौडीको मूल्य अमेरिकामा लगभग २ हजार अमेरिकी डलर छ र मिडवे सायनसिम नामक कौडीको मूल्य जापानमा लगभग दुई हजार अमेरिकी डलरसम्म पर्छ।
यसमध्येमा पि्रन्स, ल्युकोट्रोन गट्टाटा, कुल्टन्स, वाक्लेस, ब्रोडरिया, युरेनियम र रीब्ज नामका कौडीहरू श्रेष्ठ मानिन्छ।
नेपालमा कौडीको चलनचल्ति धेरै नभएतापनि जुवा खेल्नका लागि कौडी प्रयोग गरेको पाइन्छ, यो चलन परापूर्वकालदेखि नै खेल्दै आइरहेको पाइन्छ, भने तराईका थारू समुदायका महिलाहरूले गहनाको रूपमा कौडीको माला बनाएर लगाउने चलन पनि रहिआएको छ।
शोकको भारले पीडित उनी मुनिवर कौँन्डिन्यको नजिक गएर हाथ जोडेर भने : 'ब्राह्मण ! द्विजश्रेष्ट ! म माथी दया गरेर कुनै यस्तो व्रत बताउनुहोस्, जसको पुण्यका प्रभावले मेरो मुक्ति होस् ।
उनले कौँन्डिन्यको उपदेशले विधिपूर्वक मोहिनी एकादशीको व्रत गरे यो व्रत गरेर उनी निष्पाप भए र दिव्य देह धारण गरी गरुडमा आरूढ भइ सबै प्रकारका उपद्रवहरू रहित श्रीविष्णु धाम गए ।
आश्विन शुक्ल प्रतिपदा का दिनदेखि सुरु भएको दुर्गा पक्ष अर्थात् दसैं पर्व कोजाग्रत पूर्णिमाका दिन सम्पन्नताकी देवी महालक्ष्मीको पूजा आराधना गरी राति जाग्राम बसेपछि समापन हुन्छ ।
यो दिनमा सम्पन्नताकी देवी महालक्ष्मीले आजको रात पृथ्वीको भ्रमण गरी 'को जागेको छ?' भनी हेर्ने र जो जाग्राम बसी महालक्ष्मीको पूजा-आराधना गरिरहेको छ, उसैलाई आशीर्वाद दिई धनधान्यले सम्पन्न गरिदिने धार्मिक विश्वास रहिआएको छ ।
कोजाग्रत पूर्णिमादेखि कात्तिक शुक्ल पूणिर्मासम्म अर्थात् एक महिनासम्म साँझ घरघरमा बाँसको टुप्पोमा दियो बाल्ने र आँगनमा तुलसीको मठ सजाएर भगवान विष्णुको पूजाअर्चना गर्ने धार्मिक प्रचलनअनुसार भोलिदेखि आकाशदीप बाल्ने र कात्तिक स्नान गर्ने गरिन्छ ।
प्रतिपदाका दिन घटस्थापना गरी प्रारम्भ गरिएको बडादशैं आज कोजाग्रत पूर्णिमाको साँझ घरघरमा महालक्ष्मीको पूजा-आराधना गरी विसर्जन गरिन्छ ।
कोजाग्रत पूणिमाका दिन राष्ट्रप्रमुखबाट भक्तपुर गछेंस्थित नवदुर्गा पीठमा पुजा अर्चना गरी यस वर्षको वडादशै समापन भएको जनाउ दिने प्रचलन रहेको छ ।
त्यस्तै कोजाग्रत पूर्णिमाको अवसरमा पोखराको प्रसिद्ध धार्मिक एवं पर्यटकीय महत्त्व बोकेको तालबाराही मन्दिरमा दर्शनार्थीहरूको घुइँचो लाग्ने गर्छ ।
मनोरम फेवातालको बीचमा रहेको तालबाराही मन्दिरमा कोजाग्रत पूर्णिमाको अवसरमा दर्शन गर्नाले मनोकांक्षा पूरा हुने एवं दुःखदर्द नास हुने विश्वासका साथ टाढाटाढाबाट समेत दर्शनार्थीहरू आउने गर्छन ।
गर्मी महिनाको यस दिन भगवानको पूजा, आराधना, दान गर्ने र सातुसर्वत खुवाउने, खानेपानीको व्यवस्था गर्ने जस्ता काम सुस्वास्थ्य र परोपकारका दृष्टिबाट उपयोगी र महत्त्वपूर्ण मानिन्छ ।
वृंदावनका श्री बाँकेबिहारीको मन्दिरमा यसै दिन श्रीविग्रहको चरणको दर्शन गर्न सकिन्छ अन्यथा सम्पूर्ण वर्ष श्रीचरणलाई लुगाले ढाकिन्छ ।
यस दिन मध्याह्न भन्दा पहिले नै स्नान, जप, तप, होम, स्वाध्याय, पितृ-तर्पण तथा दान आदि संपन्न गर्ने महाभाग व्यक्तित्वले अक्षय पुण्यफलको भागी हुने अवसर प्राप्त गर्दछ ।
बाग्लुङ जिल्लाको रुद्रताल मुहान भएको यो नदी दरम खोला, हुग्दिखोला लगायत अन्य थुप्रै खोलाहरूलाई साथ लिएर रुद्राबेणीमा आई कालिगण्डकीमा मिल्दछ ।
हराभरा पहाड हुन वा समथर बेशी, पहाडका टाकुराहरूबाट छङ्छङ गर्दै झर्ने झरना, बेशिका फाँटहरूमा हरियाली सिँचाउदै बग्ने सालीन बडिगाड, त्यसैगरी राष्ट्रकै केही महत्त्वपूर्ण एतिहासिक एंव पुरातात्विक स्थल तथा संरचनाहरूलाई शिर र काखमा राखेर बसेको छ गुल्मी जिल्ला ।
गुल्मी जिल्लामा रेसुङ्गाको लेक, थाप्लेको लेक, मदानेको लेक, लुम्पेकको लेक, वामिको लेक, अग्लुङ को लेक, पौँदिको लेक, रानीबन, सिद्दबाबाको डाँडा जस्ता अग्ला अग्ला पहाडहरु रहेका छन ।
येस क्षेत्रका वरी परि चन्द्रकोट,रेमि भंजेंग बिशुखर्क हर्राचौर वुल्के आदि छन् , भने रेमिको टिमुरे ताल , र बिशुखर्क माथि दिब्रुंग देवी को मन्दिर र शिवालय छ !
राजधानी काठमाण्डौँ सँग जोडिएको सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको उतर पश्चिम भेगामा पर्ने पाँचपोखरी थाङपाल गाँउ पालिकाको वडा न. ८ को मनोरम सुन्दर गाँउ हो लांगर्चे ।
“लाङ्ग”को नेपाली भाषामा अर्थ हुन्छ गोरु र “चेत”को नेपाली अर्थ हुन्छ खर्क हुने भएकोले लाङ्गचेताको अर्थ गोरु चराउने खर्क भन्ने वुझिन्छ ।
अर्को मत अनुसार तामाङ्ग भाषको लाच अर्थात ला देवता च भनेको भनेको चढाउने ठाउँ भन्ने हुन्छ त्यसैले भगवान बेत्राबती देवीलाई चढाएको ठाउँ भएकाले त्यसको नाम लांङचे पछि लांगर्चे रहन गयो भन्ने किम्बदन्ती पाइन्छ ।
घरधुरी सर्वेक्षण २०७४/२०७५ अनुसार लांगर्चेको जातिय हिसाबले क्षेत्री समूदायको बाहुल्यता रहेको पाइन्छ जसअनुसार क्षेत्री २९१ जना रहेका छन उनीहरु प्रायजसो पेशाको हिसावले कृषीमा निर्भर छन वडाको तल्लो खाल्डे खोलाको भू–भाग देखि माथिल्ले लप्से सम्म छरिएर रहेका छन ।
जातीय हिसाबले दोश्रो स्थानमा तामाङ जाति पर्दछन जसको संख्या २२२ जना छन धर्मको हिसाबले सबै बौद्ध मान्दछन यसै अनुसार सबै संस्कार, रीतिरिवाज, कर्म गर्दछन तामाङ्ग जातिहरु लांगर्चेेको लप्से भेगमा बाहुल्यता रहि आएको छ ।
लागर्चेको पूर्वी सिमानामा सिम्पालकाभ्रे गाविस पश्चिममा बाँसखर्क गाविस दुबाचौर गाविस उत्तरमा भोटेनाम्लाङ गाविस र दक्षिणमा ज्यामिरे गाविस पर्दछ।
हिन्दू धर्मका वैदिकग्रन्थ अनुसार जनैलाई ब्रह्मसूत्र अर्थात वेदोक्तकर्म सम्पादन गर्न र वेदाध्ययन गर्ने अधिकार प्राप्तिका लागि धारण गर्न मन्त्रिएको धागो भन्ने बुझिन्छ।
शिखाहरू मध्ये एउटा जनैका शिखामा रहेका तीन डोरालाई ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वर तथा अर्को जनैका शिखामा रहेका तीन डोरालाई कर्म, उपासना र ज्ञानका प्रतिकहरूको योग मानिन्छ ।
सत्य युगमा दानवद्वारा लखेटिएका देवगणलाई गुरु वृहस्पतिले रक्षा विधान तयार गरी डोरो बाँधेर जोगाएका तथा वामन अवतार विष्णुले राजा बलिलाई डोरो बाँधी वचनबद्ध गराएर तीनै लोक लिएको धार्मिक किम्वदन्तीसँग पनि रक्षाबन्धनको सम्बन्ध जोडिएको छ।
यसैगरी यस दिन देह शुद्ध गरी देवता, सप्तऋषि तथा पितृहरूको नाममा तिल, कुशसहित तर्पण गरिने भएकाले यस पर्वलाई ऋषितर्पणीका नामले पनि चिनिन्छ।
ज्ञान र सफल जीवन मार्गको शिक्षा दिक्षा गर्ने ऋषीहरूको सम्मानमा ऋषि तर्पणी गरी अभिमन्त्रित जनै धारण गरेर धार्मिक तथा पवित्रकार्य सम्पादन गरिन्छ ।
ब्रह्मयज्ञ अन्य पञ्च महायज्ञहरूको आत्मा पनि भएकाले अन्य यज्ञहरू गर्न न सक्नेहरूले पनि मात्र ब्रह्मयज्ञ सम्पन्न गर्दा अन्य सबै यज्ञहरू गरेको फल प्राप्त हुने कुरा शास्त्रमा वर्णन गरिएको छ ।
" स्वाध्याय पितृका निम्ति अन्नदान, होम, भूतवलि र अतिथि सत्कार जस्ता दैनिक गर्नुपर्ने पञ्चमहायज्ञलाई (शुक्लयजुर्वेद शतपथ ब्राह्मणमा-भूतयज्ञ, देवयज्ञ, पितृयज्ञ, मनुष्ययज्ञ र ब्रह्मयज्ञ भनी वर्णन गरिएको छ)।