polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
मानवतामाथि प्रहार भएको देख्दा ग्रीक पुराणमा वणिर्त गर्गनका सर्पकेस बनेर उहाँका रौँ ठाडा हुने गरेको, इन्दि्रयहरू वनको आगोझैँ तातेको, झुटको खेती गर्ने, मानवतामाथिको आक्रमणले उनी समाजप्रति नै भीमसेन हिन्दु पुराणका पात्रले झैँ दारा किट्दै उहाँ मानवता उद्धारका लागि स्वर्गबाट आगो चोरेर पृथ्वीमा ल्याई सबैको उद्धार गर्ने ग्रीक पुराणमा वणिर्त सहिद प्रमिथस बन्न तयार भएको उल्लेख गर्नुहुन्छ।
सौरमास जब सूर्य–चन्द्रमाको गतिमा आधारित हुने र चान्द्रमास तिथिमा आश्रित हुने भएकाले सौर्यमास जस्तो चान्द्रमास सामान्यतय गतिमा निश्चित हुदैन ।
वैदिक परम्परा अनुसार नेपालको इतिहासमा छैटौ शताब्दिदेखि सोह्रौ शताब्दीसम्मका अभिलेखहरूमा आषाढमा र पौषमा मात्र अधिकमास पाइन्छ ।
पछि आएर भने अनादी वैदिक परम्परालाई छोडी तेह्रौ शताब्दीको सिद्धान्तशिरोमणीको ज्योतिषफलबाट अन्य महिनाहरूमा पनि अधिकमास परेको उल्लेख गरेको पाईन्छ ।
पतिगृहमा विवाहदेखि पछिको पहिलो वा विवाह गरेको वर्षमा आउने महिना आषाढमा बस्ता बुहारीले सासू पिर्ने, पहिलो क्षयमासमा बस्ता आफ्नै शरीरलाई पीडा गर्ने, पहिलो जेठमा बस्ता जेठाजु पिर्ने, पैलो पुसमा बस्ता ससुरालाई पिर्ने पहिलो अधिकमासमा बस्ता पतिलाई पिर्ने, पहिलो चैतमा पितृगृहमा बस्ता आफ्नै बाउलाई पिर्ने कुरा मुहूर्तमार्तण्डदिकामा पाईन्छ ।
‘तीथ्यर्धे प्रथमे पूर्वोऽपरस्मिन्नपरस्तथा, मासाविति बुधैश्चिन्त्यौ क्षयमासस्य मध्यगौ’ अधिकमासमा जन्म वा मृत्यु भएमा अधिक पक्षको जुन तिथि छ शुद्ध पक्षको त्यहि तिथि कायम हुने प्रमाण पाईन्छ ।
त्यसमा पनि तिथिमानलाई दुई भागमा गरी तिथिको पूर्वाद्धमा जन्म वा मृत्यु त्यसको जन्म दिन वा मरणतिथि पहिलो महिनाको सोहि तिथि तथा उत्तराद्धमा जन्म वा मृत्यु भएमा पछिल्लो महिनाको समानपक्षको सोहि तिथि त्यसका लागि जन्मतिथि वा मरणतिथि हुने शास्त्रिय प्रमाण पाईन्छ ।
सामन्यतया मलमास वार्षिक सूतक बारेको अवसरमा बिचमा परे पनि १७ वटा नै मासिक हुन्छन्, तर अधिक मासमैं मृत व्यक्तिको के गर्ने भन्ने सवाल सबै तिर उठ्ने गर्दछ।
युद्धको प्रारम्भमा, भीष्मले पाण्डवहरू मध्ये कसैलाई पनि नमार्ने वाचा गरे, किनकि उन्ले पाण्डवहरूको हजुरबुवा भएकोले उनीहरू प्रति स्नेह थियो ।
तब उसले वहाँलाई बताए कि उनलाई आठ वटा बच्चा आठ वसु थिए, जसलाई वशिष्ठले पृथ्वीमा नश्वर मानवका रूपमा जन्म लिने भन्ने श्राप दिएका थिए।
यद्यपि जब उनले वहाँलाई शान्त गरे, तर उसले आफ्नो श्रापलाई सीमित गरिदिएका थिए र उनलाई बताए कि तिनीहरु मनुष्यका रूपमा आफ्नो जन्मको एक साल भित्र नै यस अभिशापबाट मुक्त हुनेछन्।
तर ऋषिले उसलाई एउटा वरदान पनि दिए कि ऊ सबै धर्मग्रन्थहरुका साथ सदाचारी, वार्तालाप गर्ने र आफ्ना पिताका आज्ञाकारी पुत्र पनि हुनेछन्।
उनले पनि कुरा मानिन तर एउटा शर्तका साथ: कि शन्तनुले उनले कार्यहरुका बारेमा कुनै प्रश्न कहिल्यै पनि गर्ने छैनन् भनेर यदि त्यसो गर्यो भने उनी शन्तनुलाई छोडेर जानेछिन्।
तथा पाण्डव कौरवका हजूरबुबा पनि हुन उनी दृढ प्रतिज्ञाको लागि प्रसिद्ध छन् तथा महाभारतमा भीष्म गंगाका र महाराज शन्तनुका छोरा भन्ने वर्णन मिल्दछ।
जब देखि श्रेणीका मुख्य अनुक्रम ताराहरूका केन्द्रमा हाइड्रोजन इंधन खत्म हुन लाग्दछ त यो ताराहरू आफ्नो केन्द्रहरूका इर्द-गिर्दको एक तहमा हाइड्रोजनमा नाभिकीय संलयन शुरू गर्न दिन्छन्।
खगोलशास्त्रमा रातो दानव तारा यस्ता चमकिला दानव ताराहरूलाई भन्दछन् जो हाम्रो सूर्यका द्रव्यमानको ०.५देखि १० गुना द्रव्यमान रखता हो र आफ्नो जीवनक्रममा अघिको श्रेणीको हो ।
यस्ता ताराहरूको बाह्य वायुमण्डल फूल गर्न पतला हुन जान्छ, जस देखि त्यसको आकार भीमकाय र त्यसका सतही तापमान ५,००० कैल्विन वा त्यसबाट पनि कम हुन जान्छ।
रातो दानवहरूमा जब संलयन खत्म हुन जान्छ भनें त्यो चीसो प्डेर सिकुडने लाग्दछन् र सेतो बाउन्ने ताराहरू बनेकार आफ्नो जीवन अन्त गर्दछन्।
महासत्वले सोचे- जिन्दगी बेकारमा गइरहेको छ, दुनियामा कुनै बेला रागको निम्ति, कुनै बेला द्वेषका निम्ति र कुनै बेला मोहका निम्ति पनि शरीर त्यागिन्छ तर धर्मका निम्ति शरीर त्यागिएको छैन ।
त्यसैबेला देवता आएर मरेका राजकुमारको पर्ुनर्जन्ममा सम्यक् सम्बुद्ध प्राप्त हुने र भवचक्रको दुःख सागरबाट मुक्त भई उद्धार हुने बताए ।
रानीले स्वप्नामा आफ्ना दर्ुइ स्तन भुइ“मा खसेका, आफ्ना तल्लो बंगारा झरेका, शरीरभर सियोले घोचेको पीडा भएको, राजदरबारको कौसीमा भएका तीनवटा परेवामध्ये एउटालाई चीलले च्यापेर लगेको सपना देखेको राजालाई सुनाइन् ।
पौराणिक इतिहासअनुसार दस अवतारमध्ये एक मानिएको बौद्धावतारको वर्ण्राा बुद्धरश्मिबाट जानकारी भएको बुद्ध परम्परालाई हर्ेर्नुपर्ने भनाइ पनि नमोबुद्धको प्राकृतिक पर्यटकीय भ्रमणबाट अनुमान हुन्छ ।
इतिहासको तथ्य निरूपण गर्न छुट्टै अध्ययन आवश्यक भए पनि नमो बुद्ध क्षेत्रको शान्ति, अहिंसा र धार्मिक पर्यटनमा केही न केही रहस्य छ भन्नेमा शंका छैन ।
प्रतिनिधि सभा र प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४ अघि, यो पार्टी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी र नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी को गठबन्धनमा सामेल भएको थियो।
नेपालको जनआन्दोलन २०६३मा जनमोर्चा नेपाल सात दलीय गठबन्धनमा सामेल भएपछि चित्रबहादुर केसीले पार्टी परित्याग गरि राष्ट्रिय जनमोर्चाको नाम फिर्ता लिएका थिए।
पार्टीलाई राष्ट्रिय सभामा एक सिट दिइएको थियो जसको माध्यमबाट यसले तुलप्रसाद विकलाई पार्टीबाट पहिलो राष्ट्रिय सभाको सदस्यको रूपमा निर्वाचित बनाउन सफल भएको थियो।
नेपालको संविधान जारी भएपछि राष्ट्रिय जनमोर्चा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी र एकीकृत नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी को साथ संयुक्त सरकारमा सामेल भएको थियो।
वि.सं २०६२ मा, जनमोर्चा नेपालबाट अलग्गिएर एर पुनः स्थापना भएको यो पार्टी मोहनविक्रम सिंह नेतृत्वको नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी को कानुनी मोर्चाको रूपमा रहेको थियो।
वि.सं २०४७ को स्थानीय निर्वाचनमा यस पार्टीले अखिल नेपाल किसान सङ्गठनको रूपमा र आम निर्वाचन २०४८मा अखिल नेपाल राष्ट्रिय जनमोर्चाको रूपमा चुनाव लडेको थियो।
अघिल्लो पंक्तिमा व्हीलचेयरमा बस्ने एक जवान मानिस बिस्तारै पुस्तकमा उनको नाम हस्ताक्षर गर्दै थिए जसको सुरुवाती पृष्ठहरूमा आइज्याक न्युटनको हस्ताक्षर रहेको थियो . स्टीफन हकिङ त्यस बेला पनि महत्वपूर्ण व्यक्तित्व थिए।
ए ब्रिफ हिस्ट्री अफ टाइममा, हकिङले ब्रह्माण्डको संरचना, उत्पत्ति, विकास र ब्रह्माण्डको अन्तिम समयको बारेमा पारिभाषिक शब्दहरूको प्रयोग नगरी गरेका छन् ।
पुस्तकमा, उनी आधारभूत अवधारणाहरू जस्तै स्पेस र समय , ब्रह्माण्ड बनाउने बस्तुहरू , र गुरुत्वाकर्षण जस्ता मौलिक शक्तिहरू को बारेमा कुरा गर्छन्।
आधुनिक वैज्ञानिकहरूले ब्रह्माण्डको वर्णन गर्न प्रयोग गर्ने दुई प्रमुख सिद्धान्तहरू सामान्य सापेक्षता र क्वान्टम मेकानिक्स का बारेमा उनी छलफल गर्दछन्।
सन् १९८३ को सुरुमा, हकिङले पहिलो पटक साइमन मिटन (खगोल विज्ञान सम्बन्धि, क्याम्ब्रिज युनिभर्सिटी विश्वविद्यालय प्रेस का पुस्तकहरूको सम्पादक) सँग आफ्नो ब्रह्माण्डको बारेमा एक लोकप्रिय पुस्तकका विचारहरू लिएर सम्पर्क गरे।
पाण्डुलिपिमा रहेका सबै समीकरणहरूबारे मिट्टनको दोधारत्मक धाराणा थियो; यसमा पनि पुस्तक बिक्रि गर्ने लक्ष्य एयरपोर्टका पुस्तक पसलहरू बाट हकिङले सोचेका थिए।
सन् १९९४, समयको संक्षिप्त इतिहास - अन्तर्क्रियात्मक यात्रा; एसडब्ल्यू हकिङ, जिम मेर्विस, र रोबिट हेयरमैन (विन्डोज 95, विन्डोज 98, विन्डोज एमई, र विन्डोज एक्सपी को लागी उपलब्ध सीडी-रोम) द्वारा अन्तर्क्रियात्मक भिडियो सामग्री।
ब्रह्माण्डका बारेमा पूर्व अध्ययन नभएका पाठकहरू लाई ध्यानमा राखी हकिङले बिग बैंग, ब्ल्याक होल र प्रकाश कोन जस्ता विषयहरूको बयान गर्ने प्रयास गरेका छन्।
ब्रिफ हिस्ट्री अफ टाइम: बिग ब्याङ टु ब्ल्याक होल्स (अङ्ग्रेजी: : ; नेपाली अनुवाद: समयको संक्षिप्त इतिहास : बिग ब्याङ देखि ब्ल्याक होलसम्म) अङ्ग्रेजी भौतिकशास्त्री स्टिफन हकिङद्वारा लेखिएको चर्चित विज्ञान प्रधान पुस्तक हो।
कुनै वस्तु चालमा छ वा गतिमा छ भन्ने विषय, ग्यालिलयोका चर्चा, एरिस्टोटल र न्युटनको समय प्रतिको धाराणा, प्रकाशको गति बारे डेनिसका वैज्ञनिकको खोज, प्रकास बारे म्याक्सेवलको वर्णन, पिण्‍ड र शक्तिको सम्बन्ध, प्रकाशलाई गुरुत्वको असर बारे बयान भएका छन्।
तर, उनीहरूलाई सिकाउनुपर्छ कि १५ देखि २० मिनेट सूर्यको किरणमा बस्नाले हाड बलियो हुनुका साथै उनीहरूको स्वास्थ्यलाई धेरै फाइदा हुन्छ।
जब सूर्यको किरणले छालामा छुन्छ, तब यसले भिटामिन 'डी'लाई हर्मोन 'डी थ्री'मा बदल्छ र शरीरलाई स्वस्थ्य बनाइराख्न सकारात्मक भूमिका निर्वाह गर्छ।
बोसोमा घुलनशील भएकाले बर्सादका दिनमा घाम नलागेमा घाममा बस्न पाइएन भनेर चिन्ता गर्नुपर्दैन, शरीरमा जम्मा भएको भिटामिन 'डी'ले नै काम गररिरहेको हुन्छ।
गर्भवती महिला र शिशुलाई घाममा राखेर तेल लगाउनाले मालिसबाट हुने फाइदाका साथै सुत्केरी आमा र नवजात शिशु दुवैले पर्याप्त मात्रामा भिटामिन 'डी' पाउँछन् भन्ने तथ्यको ज्ञानचाहिँ सायद हामीमा परापूर्वकालदेखि नै थियो।
बिरामी भएर उठेका र कोठाभित्र बसिरहेका वृद्धवृद्धालाई बाहिर घाममा घुमाउने र ढाड, हातलगायत शरीरमा तेलको मालिस गरिदिन सके उनीहरूको स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पर्छ।
खासमा बिहानको ९ बजेदेखि दिउँसोको ३ बजेको बीचमा कुनै पनि समयमा १५ मिनेटदेखि आधा घन्टासम्म घाममा बस्न सकियो भने शरीरलाई पर्याप्त मात्रामा भिटामिन 'डी' पुग्छ।
त्यसपछि क्रमैसँग पिङल टोलवाट नकछेँ टोल नकछेँ टोलवाट कोर्छेटोलः कोर्छेटोलवाट टसिचाटोल टसिचाटोलवाट माथिल्लो बुद्धस्तुपा बुद्ध स्तुपाबाट दुंगलटोल हुंदै दुंगलटोलबाट पिङल टोलमा रथ पुर् याएर जात्रा सम्पन्न गरिन्छ।
खचाखच भरिएका जात्रे र अन्य सहयोगीको बलमा रथलाई स्वयम्भू पुर्‍याएपछि कठिन कार्य सम्पन्न मानिने र स्वयम्भूबाट भोलिपल्ट रथलाई दुंगल टोल लगिन्छ ।
त्यसको भोलि पुनः पिंगलमा विश्राम राखेको रथबाट मच्छिन्द्रलाई झिकेर शुक्रबार जात्राको अन्तिम दिन रातो मच्छिन्द्रनाथलाई रथबाट निकाली विधिपूर्वक पुजा गरेर देवताको मूर्तिलाई बोकी दोलखा बजारको मूल बाटो परिक्रमा गराई डोकुलुङ्गामा देवलमा लगेर एक वर्षलाई थन्क्याउने चलन छ ।
ने.स. ८२२ ताका पाटनका शाक्य पुर्खाले दोलखाको मच्छिन्द्र नाथमा माला चढाएको ताम्रपत्रमा उल्लेख भएको पाइएकाले उक्त स्थानका शाक्यहरू प्रत्येक वर्ष जात्रामा दर्शनका लागि आउँछन् ।
आफ्नै पनको गाथा बोकेको यस जात्रा दोलखाली हिन्दू धर्मावलम्बीहरू गोरखानाथको गुरु, लोकनाथ, करुणामय, आदीनाथ, लोकेश्वरको रूपमा मान्दै आएको भन्दछन् भने बौद्ध धर्मलाम्वीहरू वोधी सत्व, अवलोकितेश्वरको रूपमा मान्नेगरेको हो भन्दछन् ।
हिन्दु धर्म अनुसार पौराणीक काल सत्ययूगमा भगवान् महादेवले पार्वतीलाई योग सिकाउने विचारले कसरी पृथ्वीमा वस्ने मानिसहफरू चिरन्जीवी हुन सक्दछन् भन्ने वारे बुझाउन समुन्द्रको किनारमा योग सिकाई रहदा पार्वती पुग्छीन् र समुन्द्र भीत्र रहेको माछाको गर्व भित्र रहेका माछाको भुराले यो कुरा सुने पछि मैले सुने भन्ने आवाजबाट जोसँग भएका महादेवले पछि माछाका भुरालाई मानिस जस्तै हुन सकेस भन्ने बरदान दिई कैलाश जानु भएछ ।
यसरी मत्स्य गर्वबाट आफ्नो प्रतिष्ठा फैलाउन सक्ने मछिन्द्रनाथ योग विधाको निम्ती प्रमुख गुरु मानियो र उनैको सहयोगको खातिर महादेव आफू गोरखनाथको अवतार लिएर मच्छिन्द्र नाथलाई सहयोग पुर्‍याएको धार्मिक कथन छ ।
पछि लिच्छवी राज्य गुणकामनादेवको पालामा गुरु गोरखनाथ रिसाएर सम्पूर्ण नागको आशन वनाएर वस्नु भए पछि नेपालमा ठूलो हाहाकार मच्चियो ।
तान्त्रीक विधीबाट हेर्दा गोरखनाथका गुरु मच्छिन्द्र नाथलाई नेपाल ल्याउन सकिएमा त्यो बाधा हट्छ भन्ने कुरा थाहा पाए पछि राजा तान्त्रीक एकजना किसान ज्यापु समेत गएर मच्छिन्द्र नाथलाई रिझाएर नेपाल ल्याए ।
आफ्नो गुरुको नेपाल आगमनको कुरा सुनेपछि गोरखानाथले दर्शन गर्न उठे पछि सम्पूर्ण नागहरू मुक्त भएर नेपालमा पानी पर्‍यो अब अनिकाल रहेन ।
अहिलेसम्म भेटिएको ऐतिहासिक प्रमाण अनुरूप वि. स. १६३८ चैत्र कृष्ण पक्ष परेवाका दिनमा ओमवहालका भिक्षुहरूले चढाएको सुर्वण प्रभा र छत्र देखिन आए पनि दोलखाको मच्छिन्द्रनाथ रथ जात्रा वि.सं. १५७५ देखि राजा नन्ददेवले सुरू गरेको मानिन्छ ।
अहिले त्यो स्रोत गुम्दै गएपछि जात्रा चलाउन निकै कठिन परेको र बस्ती विस्तारले रथ तान्न कठिन पर्न थालेपछि २०३९ देखि ०५३ सालसम्म रथयात्रा रोकिएको थियो ।
विभिन्न चमकका ताराहरूको सङ्ख्या गिनेर, तिनको दूरीको गणना गर्न र तिनको गति नापकर ज्योतिषिहरूले तारापुञ्ज अथवा का वास्तविक रूपको धेरै राम्रो अनुमान लागेको लिया छ।
यदि आकाशमा देखा पडने रूपका बदलामा त्रिविमतीय अवकाश मा तारापुञ्ज अथवा का रूपमा विचार गरियोस् त थाह लाग्छ कि तारापुञ्ज अथवा लगभग समतल वृत्ताकार पहिएका समान छ जसको धुरीका नजीकको भाग केही फूला भएको छ।
बीच बीचमा अनेक तारागुच्छ छन् र यसको पनि सम्भावना छ कि देवअथवा नीहारिकाका समान हाम्रो तारापुञ्ज अथवा मा पनि सर्पिल कुंडलीहरू होउन् ।
प्रारम्भमा खगोलशास्त्रीहरूको धारणा थियो कि ब्रह्माण्डमा नयाँ तारापुञ्ज अथवा हरू र क्वासरहरूको जन्म सम्भवत: पुरानो तारापुञ्ज अथवा हरूका विस्फोटका फलस्वरूप हुन्छ।
उनले यो बताएका छन् तारापुञ्ज अथवा हरूका बीचमा यस्तो विस्फोटक अन्तर क्रियाहरू हुँदैनं जो नयाँ तारापुञ्ज अथवा हरूलाई जन्म दिन सकुन्।
हाम्रो पृथ्वी र सूर्य जस तारापुञ्ज अथवा मा अवस्थित छन्, राती हामी नाङ्गो आँखाले यसै तारापुञ्ज अथवा का ताराहरूलाई देक्न पाउँछौं।
तारापुञ्ज अथवा असंख्य ताराहरूको समूह हो जो स्वच्छ र अँधेरी रातमा, आकाशका बीचमा अर्धचक्रका रूपमा र झिलमिलाउँदो मेखलाका समान देखा पर्छ।
त्यहि वर्षमा गारफिल्डले टेरि गिलियमको चलचित्र "द ईम्याजिनेरियम अफ डक्टर पार्न्यासस्" र द रेड राईडिंग टेलिभिजन शृङ्खलामा सहायक भूमिका निभाएका थिए।
२०१०मा उनले जापानी मूलका ब्रिटिश लेखक काजुओ इशिगुरोको उपन्यासमा आधारित चलचित्र "नेभर लेट मि गो" र डेभिड फिन्चरको फेसबुकका संस्थापकहरूको बारेमा आधारित चलचित्र "द सोसियल नेटवर्कमा" अभिनय गरेका थिए।
त्यो चलचित्रको लागि उनले दुईवटा बाफ्टा अवार्ड("सहायक भूमिकामा सर्वश्रेष्ठ अभिनेता" र "बाफ्टा राइजिंग स्टार") र गोल्डेन ग्लोब अवार्ड को नामांकन प्राप्त गरे।
उनको माता पिताले सानो इन्टेरियर डिजाइनिन्गको व्यापार गर्दथे; उनको पिता, रिचर्ड, गिल्डफोर्ड सिटि स्विमिन्ग क्लबको प्रमुख प्रशिक्षक बने र उनको आमा एक नर्सरी स्कुलमा शिक्षण सहायक छिन।
२००७मा डक्टर हुको तेश्रो शृङ्खलामा एपिसोड "डालेक्स ईन म्यान्ह्याट्न" र "ईभोल्युशन अफ द डालेक्स"मा देखा परेर उनले सबैको ध्यान खिचे।
२००८मा उनले "द अदर बोलेन गर्ल"मा सानो भुमिका गरेका थिए र बर्लिन अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सवमा भविष्यको उदयिमान कलाकार मध्ये एक घोषित भएका थिए।
गारफिल्ड बाह्र वर्षदेखि नै गिलफोर्डमा अभिनयको कक्षाहरू लिन शुरू गरेका थिए र सानै उमेरमा "बग्सी मालोन" भन्ने नाटकमा पनि खेलेका थिए।
२००४मा उनले म्यान्चेस्टर रोयल एक्सचेन्ज थिएटरमा "केस" भन्ने नाटकमा आफ्नो प्रदर्शनको लागि "अ मेन थिएटर" र २००६मा सर्वश्रेष्ठ नवागन्तुक "ईभनिन्ग स्ट्यान्डर्ड थिएटर" पुरस्कार जिते।
एन्ड्र्यु रस्सल गारफिल्ड एक ब्रिटिश-अमेरिकी अभिनेता हुन जो थुप्रै रेडियो, टेलिभिजन, चलचित्र, तथा नाटकमा प्रस्तुत भएका छन।
उनको पूर्व भूमिकाहरूमा चलचित्र लायन्स फर ल्याम्बस, द ईम्याजिनेरियम अफ डक्टर पारन्यासस, र बोइ ए पर्दछन र 'बोइ ए'का लागि उनलाई २००७मा बाफ्टा पुरस्कार प्राप्त गरेका छन।
मार्च २०१० मा, एन्ड्र्युले आफ्नो ब्रडवे डेब्यु एथेल ब्यारिमोर थिएटरमा माइक निकोल्सद्वारा निर्देशित नाटक "डेथ अफ अ सेल्सम्यान"मा बिफ लोह्म्यानको भुमिकाबाट गरे।
अधिराज्यमै सर्वप्रथम संस्थापित हुनु दरबार हाइस्कूलको विशेषता मात्र होइन परन्तु देशको शैक्षिक, बौद्धिक र प्राज्ञिक इतिहासमा समेत अग्रणी स्थान छ।
देशकै शैक्षिकस्तर र उपलब्धिको प्रसङ्ग उठाउने हो भने दरबार हाइस्कूलले आफ्नो समयको योगदान सङ्ख्यात्मक र गुणात्मक क्षमतामा श्रेयपूर्ण स्थान ओगटेको छ।
त्यसपूर्व परीक्षा दिन छात्रछात्राहरू कलकत्ता र पटना विश्वविद्यालयमा जानु पर्दथ्यो नेपालमै परीक्षा बोर्ड गठन भई परीक्षा दिन पाउने प्रबन्ध भए पनि परीक्षासम्बन्धी सबै प्रक्रिया नेपाल सरकारका लागि पटना विश्वविद्यालयले नै गर्दथ्यो।
उक्त परीक्षाको सञ्चालनसमेत पटना विश्वविद्यालयबाट खटिआएका सुपरिटेण्डेण्टहरूले गर्थे भने प्रश्नपत्रहरूसमेत लिएर काठमाडौँ आउँथे।
यसरी पटना विश्वविद्यालयको मातहतमा सञ्चालन हुँदै आएको एस.एस.सी. परीक्षाको अन्त्य २००३ सालमा नेपाल सरकारद्वारा सञ्चालन गर्ने व्यवस्था भएपछि भयो।
नेपालका प्रथम राणा प्रधानमन्त्री श्री ३ जंगबहादुर राणा बेलायतलगायत आसपासका मुलुकहरूको ऐतिहासिक भ्रमण सम्पन्न गरी संवत् १९०७मा स्वदेश फर्केपछि आफ्ना सन्ततीहरूलाई अङ्ग्रेजी भाषामा शिक्षा दिन र सामर्थवान् बनाउन वि.सं. १९१० असोज २४ गते आफ्नै निवास थापाथली दरबारस्थित दाखचोकको भुईंतल्लामा अङ्ग्रेजी प्रारम्भिक स्कूलको स्थापना गरेका थिए।
राणाकालमा दरबारभित्रबाटै प्रारम्भ दरबार स्कूल संवत् १९३४ सालमा दरबार हाइस्कूलमा परिणत भयो भने १९४२ देखि सर्वसाधारण नेपालीहरूका लागि पनि अध्ययन प्रवेश खुला गरियो।
यो परीक्षाको सञ्चालन तथा परीक्षाफल सम्बन्धि सम्पूर्ण प्रकृया नेपाल सरकारको शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालय, शिक्षा विभाग अन्तर्गत रहेको परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयले सञ्चालन गर्दछ ।
परीक्षा उतिर्ण गर्न निम्न मापदण्ड भएता पनि ग्रामिण भेगमा बसोबास गर्ने तथा सरकारी बिद्यालयमा पठन पाठन गर्ने बिधार्थीहरू अझै पनि उतिर्ण गर्न कठिनाइ हुने गरेको पाइएको छ ।
नेपाललाई राजनीतिक हिसाबले ५ विकास क्षेत्र र ७५ जिल्लामा विभाजित गरिएको छ र सम्पूर्ण क्षेत्रमा बिधार्थीको चाप अनुसार परीक्षा केन्द्र राख्ने गरिएको छ ।
यसै क्रममा शसस्त्र युद्ध गरिरहेको नेकपा माओवादी र आन्दोलनरत सात राजनीतिक पार्टीहरूबीच २०६२ फागुनमा भारतको मध्यस्थतामा नयाँदिल्लीमा वार्ता भई १२ बुँदे सहमति भयो।
तर आन्दोलन मत्थर भएन त्यसपछि बैशाख ११ गतेको सम्बोधनमा ७ राजनीतिक दलको मार्गचित्र बमोजिम विघटित संसद पुनर्स्थापित गरेको घोषणा गरेपछि लोकतन्त्रको स्थापना भयो।
विना संसदको देशमा विभिन्न व्यक्तिहरूको प्रधानमन्त्रीत्वमा राजाले मन्त्रीमण्डल फेर्दै गए र अन्ततः राजा ज्ञानेन्द्रले २०६१ माघ १९ का दिन एउटा घोषणा मार्फत सम्पूर्ण राज्यसत्ता आफ्नो हातमा लिएर आफ्नै अध्यक्षतामा नयाँ मन्त्रीमण्डल गठन गरेका थिए।
दिलीप र सुदक्षिणाका तपोमय जीवनदेखि प्रारम्भ यस काव्यमा क्रमश: रघुवंशी राजाहरूको वदान्यता, वीरता, त्याग र तपको एकका पछि एक कथा उद्घाटित हुन्छ र काव्यको समाप्ति कामुक अग्निवर्णको विलासिता र तिनको अवसानदेखि हुन्छ।
दिलीप र सुदक्षिणाको तप:पूत आचरण, वरतन्तुका शिष्य कौत्स र रघुको संवाद, इंदुमती स्वयंवर, अजविलाप, राम र सीताको विमानयात्रा, निर्वासित सीताको तेजस्विता, संगमवर्णन, अयोध्या नगरीको शून्यता आदिको चित्र एकका पछि एक उभरतिन्छ र पाठक विमुग्ध बनाएको भयो मनोयोगदेखि उनको देखतिन्छ।
अनेक कथानकहरूको एकत्रीकरण भएमा पनि यस महाकाव्यमा कविले तिनको एक अर्कासित एक प्रकार समन्वय गरिदिएका छन् जसदेखि उनमा स्वाभाविक प्रवाहको सञ्चार भएको छ।
वर्णनहरूको सजीवता, आगत प्रसर्गहरूको स्वाभाविकता, शैलीको माधुर्य तथा भाव र भाषाको दृष्टिले 'रघुवंश' संस्कृतमहाकाव्यहरूमा अनुपम छ।
ती प्रत्येक प्रकारदेखि सम्पन्न छन् परन्तु कमी छ भनेंसन्तान गरे सन्तान प्राप्तिको आशीर्वाद पानका लागि दिलीपलाई गोमाता नंदिनीको सेवा गर्नका लागि भनिन्छ।
‘रघुवंश’को कथालाई कालिदासले १९ सर्गहरुमा बाँडेकाछन् जसमा राजा दिलीप, रघु, अज, दशरथ, राम, लव, कुश, अतिथि तथा पछिका बीस रघुवंशी राजाहरुको कथा गूँथिएका छन्।
भारतका इतिहासमा सूर्यवंशका यस अध्यायको त्यो अंश पनि छ जसमा एकातिर यो संदेश छ कि राजधर्मको निर्वाह गर्ने राजाको कीर्ति र यश देश भरमा फैलिन्छ, अनि अर्को पटि चरित्रहीन राजाका कारण अपयश अनि वंश-पतन निश्चित छ, चाहे त्यो कुनै पनि उच्च वंशको वंशज नैं किन न होस्!
जब तिनको नजिक केही पनि धन छैन रह्यो, त एक दिन ऋषिपुत्र कौत्सले आकर उनीसित १४ गरोड स्वर्ण मुद्राहरु मांगी ताकि ती आफ्नो गुरु दक्षिणा दे सकुन्।
चुनिएका केही शब्दहरूमा वर्ण्य विषयको सुन्दर झाँकी देखिानेका साथ कविले 'रघुवंश'का तेह्रवहरु सर्गमा इष्ट वस्तुका सौन्दर्यको पराकाष्ठा देखिलाने अद्भुत युक्तिको आश्रय लिया छ।
गंगा र यमुनाका संगम की, तिनको मिश्रित जलका प्रवाहको छटाको वर्णन गर्दै समय एकका पछि एक उपमाहरूको शृङ्खला उपस्थित गर्दै अन्तमा कविले शिवका शरीरका साथ-साथ त्यसको शोभाको उपमा दिए छ र यस प्रकार सौन्दर्यलाई सीमादेखि निकालेर अनंतका हाथहरु सुँम्प् दिए-
आदिकवि वाल्मीकिले रामलाई नायक बनाएर आफ्नो रामायण रचे, जसको अनुसरण विश्वका धेरै कविहरु र लेखकहरूले आ-आफ्ना भाषामा गरे र रामको कथालाई आ-आफ्नो ढङ्गले प्रस्तुत गरे।
जब राम लंकादेखि लौट रहोस् थिए, तब पुष्प विमानमा बैठी सीतालाई दण्डकारण्य तथा पंचवटीका ती स्थानहरूलाई देखिा रहोस् थिए जहाँ उनले सीताको खोजको थियो।
रघुवंश काव्यका आरम्भमा महाकविले रघुकुलका राजाहरूको महत्त्व एवं तिनको योग्यताको वर्णन गर्नका बहाने प्राणीमात्रका लागि कति नैं प्रकारका रमणीय उपदेश दिएका छन्।
बाल्यकालमा विद्याध्यन गर्ने, यौवनमा सांसारिक भोग भोगने भएका, बुढापेमा मुनिहरुका समान रहने भएकाअनि अन्तमा योगका द्वारा शरीरको त्याग गर्ने )
हे निर्दोष अंगोंवाली सीते, यमुनाको तरङ्गहरुदेखि मिले भए गङ्गाका यस प्रवाहलाई जरा देखो त सही, जो कहीं कृष्णा सर्पहरुदेखि अलंकृत र कहीं भस्मांगरागदेखि मंडित भगवान्‌ शिवका शरीरका समान सुन्दर प्रतीत हुँदैछ
हिन्दु धर्ममा, यस पर्वतलाई परम्परागत रूपमा शिवको वासस्थानको रूपमा मान्यता दिइएको छ, जसले त्यहाँ आफ्नो पत्नी देवी पार्वती र उनीहरूका छोराछोरी, गणेश र कात्तिकेयसँग बसोबास गरेका थिए।
रामायणको उत्तरकाण्ड खण्डमा, यो भनिएको छ कि रावणले भगवान शिवको बदलाको रूपमा कैलास पर्वतलाई उखेल्ने प्रयास गरेको थियो, जसले बारीमा आफ्नो दाहिने खुट्टाकोऔँला पहाडमा थिचेर रावणलाई बीचमा फसाएको थियो।
विष्णु पुराणले भगवान शिवलाई कमलको स्थितिमा बसेको, पहाडको सिमाना भित्र गहिरो ध्यानमा व्यस्त र अनन्त आनन्दको अवस्थामा पूर्ण रूपमा डुबेको बारेमा कुरा गरेको छ।
नेपालको इतिहासलाई अनुसंन्धान र अन्बेषण गरी हेर्दा लि:ल जाति नेपालको राजबंशिय जाति भएको प्रमाण र तथ्यहरु प्रसस्त मात्रमा भेटिएको छ।
जस्तै नेपालको सरकारी अड्डा अदालतमा प्रयोग भएका कागजात,तामपत्र,नेपालको विभिन्न जिल्ला तथा स्थानमा भेट्टिएका घले दरबार र संरचनाको भग्नावषेस आदि हुन।
र यहि कारणबाट प्राय ठाउँमा बस्नुहुने घले परीवारले पुर्खौदेखी पुस्ता हस्तांतरण को अभाबमा आफ्नो जातिय भाषा, धर्म,संस्कृति र पहिचान नै भुलेर अरुको भाषा,धर्म, संस्कृति र पहिचान अंगाल्दै आएको पाईन्छ।
घले राजाको अन्त्य पश्चात स्थापित शासक बर्गबाट लि:ल जातिको वंशनाश गर्ने हेतुले लि:ल भन्ने सुनेमा भेटेमा मारीदिने जरिवाना गर्ने जस्ता अत्याचार गरीदा लि:ल जाति आफ्नो अस्तित्व बचाउन भागेर राज्यथलो छोडी कति अन्यत्र जान बाध्य भए कति त आफ्नो ज्यान बचाउन अरु समुदायमा गई लुकेर बसे कोही गुरुङ्ग समुदायमा गए कोही मगर समुदायमा गए कोही तामाङ्ग समुदायमा गए त को ही दलित समुदायमा गए यसरी अन्य जातिय समुदायमा रहंदा बस्दा उनीहरूले आफ्नो संस्कार,संस्कृति,भाषा,भेष सबै बिर्सिए र आफ्नो बचाउको लागि जो जुन जातिको समुदायमा गए त्यहि समुदायको जातिय थर आफ्नो जातिय थरसँग जोडेर लेख्न भन्न थाले तत्त पश्चात यसरी स्वतन्त्र मौलिक अस्तित्व बोकेको लि:ल जाति अरु जातिको थर जोडेर जिउन बाध्य भयो।
फलस्वरुप लि:ल जातिको मौलिक हक र पहिचान रक्षार्थको लागि सचेत लि:ल ब्यक्तित्वहरूबाट विभिन्न अनौपचारीक प्रयाहरु पश्चात २०६५ सालमा बिश्वबासी लि:ल जातिको हक हित र पहिचानको निम्ति औपचारीक रूपमा लि:ल फङ् संस्थाको स्थापना भयो।
लि:ल जाति नेपालको गोरखा,लमजुङ्ग, मनाङ,कास्की,तनहु,रसुवा,नुवाकोट,धादिङ्ग,चितवन,मकवानपुर,सिन्धुपाल्चोक,सिन्धुली,लगायत नेपालको
तसर्थ लि:ल जाति नेपालको स्वतन्त्र मौलिक अस्तित्व र पहिचान बोकेको एेतिहासिक जाति भएको कारण लि:ल समुदाय अन्य जातिको थर वा उपथर नभएको कानुनी रूपमा प्रमाणीत भैसकेकोछ।
ताजपुरिया जाति "'बसोबासनेपालको सुदूरपूर्व दक्षिण तराईको समतल भू–भागमा परापूर्वकालदेखि बसोबास गर्दै आएको ताजपुरिया जाति नेपालको आदिवासी जनजातिमध्ये एक हो ।
नेपालबाहेक भारतको बिहार, पश्चिम बङ्गाल, सिक्किम, दार्जिलिङ, तेजपुर, मजुरिङ आदि क्षेत्रमा पनि ताजपुरिया जातिको बसोबास रहेको विभिन्न समाजशास्त्रीको भनाइ छ ।
नेपालमा कसरी ताजपुरियाहरूको बसोबास रह्यो भन्नेमा ताजपुरियाका बुजु्रकहरूले ताजपुरिया कोच राजाको सन्तान भएकाले कोच हौं भन्ने गरेका छन् ।
यसलाई त्यस क्षेत्रमा पाइएका उनीहरूसँग सम्बन्धित पुरातात्विक मूर्ति, धातु, धर्मशास्त्र, भाँडाकुडा, आदिको अवशेषले पुष्टि गरेको छ ।
एसएल शर्माले ‘विराट पर्वको भूमि नेपाल : ताजपुरिया समाज एतिहासिक परिचय’ नामक पुस्तकमा ताजपुरिया राजा शुसेनको सन्तान हुन् भन्ने उल्लेख गरेका छन् ।
बेलायती भारत फर्केपछि उनले बम्बई उच्च अदालतमा नाम दर्ता गरेका थिए र राष्ट्रिय राजनीतिमा चासो देखाएका थिए जसले अन्ततः उनको कानुनी अभ्यासलाई प्रतिस्थापन गरेको थियो।
आफ्नो राजनीतिक जीवनको प्रारम्भिक वर्षहरूमा, जिनहले हिन्दू मुस्लिम एकताको पक्ष लिँदै काङ्ग्रेस र अखिल भारतीय मुस्लिम लीगबीच सन् १९१६ को लखनऊ समझौता निर्माण गर्न सहयोग गरेका थिए जसमा जिनाह पनि प्रमुख बनेका थिए।
जिनाह अखिल भारतीय गृह नियम लीगका प्रमुख नेता बन्दै मुस्लिमहरूको राजनीतिक अधिकारको रक्षाका लागि चौध सूत्रीय संवैधानिक सुधार योजनाको प्रस्ताव गरेका थिए।
सन्‌ १९२० मा, सत्याग्रह अभियानलाई पछ्याउन राजी भएपछि जिनाहले काङ्ग्रेसबाट राजीनामा गरेका थिए जसलाई उनी राजनीतिक अराजकता मान्दथे।
कांग्रेसको अरु नेताहरूबाट अलग, गान्धीजी विदेशी कपडा लगाउदैन थिए, अङ्ग्रेजीको ठाउमा धेरै भन्दा धेरै हिन्दीको प्रयोग गर्दथे र सनातन हिन्दू चिन्तनको नै प्रयोग राजनीतिमा गर्दथे।
सामान्य नरमपन्थीहरूको सरह जिन्नाले पनि त्यस समय भारतको स्वतन्त्रताको लागि केही माँग गरेनन, बरु उनी अंग्रेजहरूसंग देशमा राम्रो शिक्षा, कानुन, उद्योग, रोजगार आदिको राम्रो अवसरको माँग गरिरहे।
जिन्नाले बाल विवाह निरोधक कानुन, मुस्लिम वक्फलाई जायज बनाउने र साण्डर्स समितिको गठनको लागि काम गरे, जसको अन्तर्गत देहरादूनमा भारतीय मिलिट्री अकादमीको स्थापना भयो।
प्रबेशिका परीक्षा उतिर्ण गर्ने बित्तिकै ग्राह्म शिपिंग एण्ड ट्रेडिंग कम्पनीमा उनलाई अप्रैंटिसको रूपमा काम गर्नको लागि बोलाबट आयो ।
दोस्रो विश्वयुद्धको अवधिमा काङ्ग्रेसका नेताहरू समातिँदा लिगले बल प्राप्त गरेको थियो र युद्धको केही समयपछि भएको चुनावमा त्यसले मुस्लिमहरूको लागि आरक्षित अधिकांश सीटहरू जितेको थियो।
अन्ततः काङ्ग्रेस र मुस्लिम लीगले उपमहाद्वीपलाई एकल राज्यको रूपमा एकताबद्ध गर्न शक्ति बाँडफाँडको सूत्रमा पुग्न नसक्दा सबै दलहरूलाई प्रमुख हिन्दु भारतको स्वतन्त्रतामा सहमति जनाउन र मुस्लिम बहुमतको पाकिस्तानको लागि प्रस्ताव गरेका थिए।
पाकिस्तानका प्रथम गभर्नर-जनरलको रूपमा, जिनाहले नयाँ देशको सरकार र नीतिहरू स्थापना गर्न र स्वतन्त्र भएपछि भारतको नयाँ राष्ट्रबाट बसाइसराई गर्दै करोडौँ मुस्लिम आप्रवासीहरूलाई सहयोग गर्ने उद्देशका साथ शरणार्थी शिविरहरूको स्थापना र निरीक्षण गरेका थिए।
उनको योग्यताले बाल गङ्गाधर तिलक लाई धेरै प्रभावित गर्‍यो र उनले १९०५ मा आफ्नो बिरुद्द लागेको राजद्रोहको मुद्दाको सुनवाईको लागि जिन्नालाई नै आफ्नो वकील बनाए।
जिन्नाले अदालतमा यो तर्क दिए कि यदी भारतीय स्वशासन र स्वतन्त्रताको माँग गर्दछन भने यो राजद्रोह बिल्कुल होइन, यसको बावजूद तिलकलाई सश्रम कारावासको सजा दिईयो।
केही मानिस लोग मोहम्मद अलि जिन्ना भाईको जन्म सिन्घ प्रान्तको कराची जिल्लाको वजीर मेसनमा भएको थियो यस्तो बताउदछन, तर केही किताबहरूमा यिनको जन्म स्थान झर्क लाई बताईएको छ।
सरोजिनी नायडू द्वारा लेखिएको जिन्नाको जीवनीको अनुसार, जिन्नाको जन्म २५ डिसेम्बर १८७६ मा भएको थियो, जसलाई जिन्नाको आधिकारिक जन्म तिथि मानिएको छ।
शुरु-शुरूमा जिन्ना अखिल भारतीय मुस्लिम लीगमा शामिल हुनबाट जोगिदै रहे, तर पछि उनले अल्पसंख्यक मुसलमानहरूलाई नेतृत्व दिने निर्णय गरे।
राष्ट्रिय जनगणनाबाट प्राप्त हुने नतीजाबाट मुलुकको कुल जनसङ्ख्या महिला पुरुष बालबालिका बृद्धबृद्धा शारीरिक र मानसिकरूपमा फरक-फरक क्षमता भउका, वडा गाविस नगरपालिका क्षेत्र, जिल्लागतरूपमा जनसङ्ख्या विवरण दिन्छ।
अर्कोतिर जनसङ्ख्या वृद्धि दर, बसाईं सराई दर, शिशु जन्म र मृत्युदर मातृ मृत्युदर, साक्षरता, रोजगारी, लगायतका विवरण समेत उपलब्ध हुन्छ।
परिवारमा अक्सर बसोबास गर्ने सङ्ख्या अनुपस्थित देशभित्र र अनुपस्थित देश बाहिरको सङ्ख्या, विदेशबाट आइ बस्नेको यथार्थ सङ्ख्या पनि निकालिने छ।
यी सबै तथ्याड्ढका आधारमा मुलुकको सामाजिक आर्थिक अवस्थाको जानकारी प्राप्त हुन्छ र रूपान्तरण प्रक्रियालाई अघि बढाउन विभिन्न किसिमका योजनाहरू निर्माण गर्ने त्यसको कार्यान्वयन गर्न सहयोग पुर्याउँछ।