polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
पहिला तिनलाई स्वामी रामनुजको अनुयायी मानिन्थ्यो तर श्रीसम्प्रदाय को आचार्य भएको बावजूद उनले आफ्नो उपासना पद्धतिमा ऱाम र सीतालाई प्राथमिकता दिए।
भारतीय धर्म, दर्शन, साहित्य र संस्कृतिका विकासमा भागवत धर्म तथा वैष्णव भक्तिबाट सम्बद्ध वैचारिक क्रान्तीको महत्त्वपूर्ण भूमिका रहेको।
उनले श्री सीताजी द्वारा पृथ्वीमा प्रवर्तित विशिष्टाद्वैत सिद्धान्त तथा रामभक्तिको धारालाई मध्यकालमा अनुपम तीव्रता प्रदान गरे तिनलाई उत्तर भारतमा आधुनिक भक्ति मार्गको प्रचार गर्न वाला र वैष्णव साधनाको मूल प्रवर्त्तकका रूपमा स्वीकार गरिन्छ।
उनले बिखर्दै र तल गिरदै गएको समाजलाई मजबूत बनाने भावनाबाट भक्ति मार्गमा जाति-पांतिका भेदलाई व्यर्थ बताए र भने कि भगवानको शरणागतिको मार्ग सबैको लागि समान रूपबाट खुला छ-
एक पक्ष ने, जो रसलाई नैं काव्यको आत्मा मान्दछ, अलङ्कारहरूलाई गौण मानेर तिनलाई अस्थिरधर्म माने र अर्का पक्षले तिनलाई गुणहरूका स्थानमा नित्यधर्म स्वीकार गर्न लिए काव्यका शरीरको कल्पना गरेर तिनको निरूपण गरिने लगा।
आचार्य वामनले व्यापक अर्थलाई ग्रहण गर्दै संकीर्ण अर्थको चर्चाका समय अलङ्कारहरूलाई काव्यको शोभाकार धर्म न मानेर तिनलाई केवल गुणहरूमा अतिशयता लानेवाला हेतु माने (काव्यशोभाया: कर्त्तारो धर्मा गुणा:।
आचार्य मम्मटले गुणहरूलाई शौर्यादिक अंगी धर्महरूका समान तथा अलङ्कारहरूलाई ती गुणहरूको अंगद्वारादेखि उपकार गर्ने बताएर उनैको अनुसरण गरेकोछ (ये रसस्यांगिनी धर्मा: शौयादय इवात्मन:।
हेमचन्द्रले त "अंगाश्रितास्त्वलंकारा:" भने नैं छ र विश्वनाथले तिनलाई अस्थिर धर्म बतकर काव्यमा गुणहरूका समान आवश्यक छैन मानेको छ (शब्दार्थयोरस्थिरा ये धर्मा: शोभातिशयिन:।
यसै प्रकार यद्यपि अग्निपुराणकारले "वाग्वैधग्ध्यप्रधाने%पि रसएवात्रजीवितम्" कहकर काव्यमा रसको प्रधानता स्वीकारको छ, तथापि अलङ्कारहरूलाई नितान्त अनावश्यक न मानेर तिनलाई शोभातिशायी कारण मान लिया छ ।
शब्दालंकारहरूका प्रयोगमा पुररुक्ति, प्रयत्नलाघव तथा उच्चारण वा ध्वनिसाम्य मुख्य आधारभूत सिद्धान्त मानिन्छन् र पुनरुक्तिलाई नैं आवृत्ति कहकर यसका वर्ण, शब्द तथा पदका क्रमदेखि तीन भेद मानिन्छन्, जसमा क्रमश: अनुप्रास र छेक एवं यमक, पररुक्तावदाभास तथा लाटानुप्रासलाई ग्रहण गरिन्छ।
यी प्रवृत्तिहरूका अतिरिक्त चित्रालंकारहरूको रचनामा कौतूहलप्रियता, वक्रोक्ति, अन्योक्ति तथा विभावनादि अर्थालंकारहरूको रचना मं वैचित्र्यमा आनंद मानने वृत्ति कार्यरत रहन्छन्।
ज्ञानका सबै क्षेत्रहरूमा अलङ्कारहरूको सामग्री लिए जान्छ, जस्तै व्याकरणका आधारमा क्रियामूलक भाविक र विशेष्य-विशेषण-मूलक अलङ्कारहरूको प्रयोग हुन्छ।
मनोविज्ञानदेखि स्मरण, भ्रम, संदेह तथा उत्प्रेक्षाको सामग्री लिए जान्छ, दर्शनदेखि कार्य-कारण-सम्बन्धी असंगति, हेतु तथा प्रमाण आदि अलङ्कार लाग्छन् र न्यायशास्त्रका क्रमश: वाक्यन्याय, तर्कन्याय तथा लोकन्याय भेद गरेर अनेक अलङ्कार गठित हुन्छन्।
उपमा जस्तै केही अलङ्कार भौतिक विज्ञानदेखि सम्बन्धित छन् र रसालंकार, भावालंकार तथा क्रियाचातुरीभएका अलङ्कार नाट्यशास्त्रदेखि ग्रहण गरिन्छन्।
तथापि विचारकहरूले अलङ्कारहरूलाई शब्दालंकार, अर्थालंकार, रसालंकार, भावालंकार, मिश्रालंकार, उभयालंकार तथा संसृष्टि र संकर नामक भेदहरूमा बाँटा हो।
जब कुनै शब्दका पर्यायवाचीको प्रयोग गर्नको लागि पंक्तिमा ध्वनिको त्यही चारुत्व न रहोस् तब मूल शब्दका प्रयोगमा शब्दालंकार हुन्छ र जब शब्दका पर्यायवाचीका प्रयोगदेखि पनि अर्थको चारुतामा अन्तर न आता छ भनेंब अर्थालंकार हुन्छ।
सादृश्य आदि अलङ्कारहरूका मूलमा पाएर पहिला पहिला उद्भटले विषयानुसार, कुल ४४ अलङ्कारहरूलाई छ वर्गहरूमा विभाजित गरेको थियो, परन्तु यीबाट अलङ्कारहरूका विकासको भिन्न अवस्थाहरूमा प्रकाश पडने अपेक्षा भिन्न प्रवृत्तिहरूको नैं ठेगाना चल्दछ।
कुनै वस्तुका स्वरूपको कुनै अप्रस्तुतदेखि तुलना गरेर स्पष्टतापूर्वक त्यसलाई उपस्थित गर्नमा औपम्यमूलक २१ अलङ्कार मानिन्छन्।
अर्थ तथा धर्मका नियमहरूका विपर्ययमा अतिशयमूलक १२ अलङ्कार र अनेक अर्थोंभएका पदहरूदेखि एक नैं अर्थको बोध गराने श्लेषमूलक १० अलङ्कार हुन्छन्।
यस विवादका रहँदै पनि आनंदवर्धन जस्तै समन्वयवादिहरूले अलङ्कारहरूको महत्त्व प्रतिपादित गर्दै तिनलाई आंतर मान्नमा हिचक छैन देखिाई हो।
रसहरूलाई अभिव्यंजना वाच्यविशेषदेखि नैं हुन्छ र वाच्यविशेषका प्रतिपादक शब्दहरूदेखि रसादिका प्रकाशक अलङ्कार, रूपक आदि पनि वाच्यविशेष नैं छन्, अतएव तिनलाई अन्तरङ्ग रसादि नैं मान्नु चाहिन्छ।
अभिनवगुप्तका विचारदेखि पनि यद्यपि रसहीन काव्यमा अलङ्कारहरूको योजना गर्नु शवलाई सजानेका समान छ (तथाहि अचेतनं शवशरीरं कुंडलाद्युपेतमपि न भाति, अलङ्कार्यस्याभावात्-लोचन), तथापि यदि तिनको प्रयोग अलङ्कार्य सहायकका रूपमा गरिनेछ भनें ती कटकवत् न रहेर कुंकुमका समान शरीरलाई सुख र सौन्दर्य प्रदान गर्दै अद्भुत सौन्दर्यदेखि मंडित रहन्छन्; यहाँसम्म कि ती काव्यात्मा नैं बन जानुहुनेछ।
जस्तै खेलता भयो बालक राजाको रूप बनाएर आफ्नोलाई सचमुच राजा नैं बुझ्दछ र त्यसको साथी पनि त्यसलाई वैसा नैं बुझ्दछन्, त्यस्तो नैं रसका पोषक अलङ्कार पनि प्रधान हुन सक्छन् (सुकवि: विदग्धपुरंध्रीवत् भूषणं यद्यपि श्लिष्टं योजयति, तथापि शरीरतापत्तिरेवास्य कष्टसंपाद्या, कुंकुमपीतिकाया इव।
भामहका विचारदेखि वक्रार्थविजाएक शब्दोक्ति अथवा शब्दार्थवैचित्र्यको नाम अलङ्कार छ (वक्राभिधेतशब्दोक्तिरिष्टा वाचामलं-कृति:।
सौन्दर्य, चारुत्व, काव्यशोभाएर धर्म यी तीन रूपहरूमा अलङ्कार शब्दको प्रयोग व्यापक अर्थमा भएकोछ र शेषमा शब्द तथा अर्थका अनुप्रासोपमादि अलङ्कारहरूका संकुचित अर्थ मा।
दंडी दुइटैका लागि "मार्ग" शब्दको प्रयोग गर्दछन् र यदि अग्निपुराणकार काव्यमा अनुपम शोभाका आजाएकलाई गुण मान्दछन् त दंडी पनि काव्यका शोभाएर धर्मलाई अलङ्कारको संज्ञा दिन्छन्।
वामनले नैं गुणहरूको उपमा युवतीका सहज सौन्दर्यदेखि र शालीनता आदि त्यसको सहज गुणहरूदेखि दिएर गुणरहित परन्तु अलङ्कारमयी रचना काव्य छैन मानेको हो।
भारतीय साहित्यमा अनुप्रास, उपमा, रूपक, अनन्वय, यमक, श्लेष, उत्प्रेक्षा, संदेह, अतिशयोक्ति, वक्रोक्ति आदि प्रमुख अलङ्कार" छन्।
मौदगल्य गोत्रलाई पत्तो लगाउंदा मौडाल्यायनबाट (जस्ले २७ नक्षत्र मध्य अभिजित नक्षत्रको खोजगर्ने ऋषि मुडाल हुनाले मौदगल्यायन मुडाल र उन्का सन्तान मौदगल्य भएको हो ।
हुनपनी विश्वामीत्र पैला राजाथिए, पछि तपस्यामा लागेर ब्रह्मऋषि भयपनि , मुदगलका जेठाछोरा इन्द्रसेनलाई पनि ब्रह्मऋषिमा मानिएको छ ।
यिनीहरूले आंगिरस गुरुकुल पक्ष लिएकाले आंगिरस मुदगला र कण्ठा कुलसँग सम्बन्ध राखेकाले कण्ठामुदगला पनि भनिए, त्यती बेला मातृपक्षको समेत गोत्र वा वंशाको नाममा राखिने गरिन्थियो ।
ऋगवेद र अथर्व वेदका सुक्तहरु निर्माण कर्ता र गंकुवेदका मुदगल कठ शाखाको ब्याख्याताको रूपमा चर्चित महर्षी मुदगुलका सन्तान चेलामौदगल्य कहलाए ।
त्यती बेलाबाट नै कार्कीहरु शिवपच्चायन मान्ने, कुलपुजा गर्ने तुलसीको बोट नलगाउने, एकादशी हरिबोधनी नमान्ने, तिहारमा गाई नपुज्ने, सहि झरा क्षत्री र ब्राह्मण बाहेक अरुले पकाएको नखाने, विहे गरेर गएका चेलीहरूले मात्र पकाएको सेल र खिर खाने झरा क्षत्री बाहेक अरु क्षेत्रीहरूलाई आफ्ना चेलीनदिने, सतीजाने प्रथा स्वीकार नगर्ने जस्ता चलनहरूमा पनि दीर्घकाल सम्म कहरता देखिन्थ्यो ।
नेपालको कर्णाली अञ्चल मुडुली कोटमा मुदगल ऋषिको आश्रम समेत रहेको र कार्की हरूको राज्य रहेको पनि हुंदा मुडुली कोट कार्की भनिन्दा मुडुला कार्की भन्ने चलन रहदैं गयो ।
मुदगल ऋषिको आश्रम क्षेत्रका सन्तान हुंदा मौदगल्यगोत्र मानिन्छन् हुनत "कार्की" भन्ने सहि अर्थमा-आज्ञामा कारक वा आज्ञापालक-देश मुलुकमा सैनिक क्षेत्रमा सुरक्षा सुव्यवस्थामा आज्ञा दिइनेमा र राजा महाराजाको आज्ञा अनुसार कार्यहरु सैनिक हरूलाई कार्यक्षेत्रमा व्यवस्थित पार्न कुशल ब्यक्तीत्वको नाम नै कारकि अर्थात कार्की हो ।
मुडुला कार्कीहरु प्रायसो क्षत्री कर्ममा निपुण हुने हुँदा आदिकाल देखिनै साहसी, इमानदार, सुशील, निर्भीक न्यायप्रेमी परोपकारी आदि कार्यले कुलीन मानिन्छन् ।
नेपालीहरूले आ आफ्नो वंशावलीको इतिहास संकलनगर्ने क्रममा म्यान्मार मा रहेका मुडुला कार्कीहरूको पनि आ आफ्नो वंशेलीइतिहास संकलनगर्ने जमर्को भएको छ ।
पुर्बकालबाट नै मुडुला कार्कीहरूको वंशको इतिहास लाई विद्वानहरु आ-आफ्नो पबित्र विचार साथै आफ्नो वंशका रहन सहन र रिति स्थिति परम्परागत चलन हरूको प्रमाणसँग प्रस्तुत गरेको पाइन्छ ।
आफ्नो पुत्र सर विलियम लरेंस ब्रैगका सहयोगबाट उनकाले एक्स-रे-स्पेक्ट्रोमीटरको विकास गरे तथा यस यन्त्रको सहायताबाट परमाणुहरू र क्रिस्टलहरूका विन्यासहरूलाई स्पष्ट गरे।
सन् १९१५ मा यिनलाई तथा यिनको उपर्युक्त पुत्रलाई संयुक्त रूपबाट भौतिकीको नोबेल पुरस्कार र कोलंबिया विश्वविद्यालय को बारनर्ड स्वर्णपदक प्रदान गरियो।
रेडियोऐक्टिविटी तथा क्रिस्टल विज्ञानमा अनेक प्रकाशनहरूका सिवाय ध्वनि, प्रकाश तथा प्रकृति सम्बन्धी उनकाका अन्य ग्रन्थ पनि छन्।
प्रतिनिधित्व हुनुपर्ने क्षेत्रहरूमध्ये मानव अधिकारको क्षेत्रमा काम गर्ने गैरसरकारी संस्था, जातिगत विभेद हटाउन काम गर्ने संस्था, ट्रेड युनियन, सामाजिक तथा व्यावसायिक संस्थाहरू जस्तै : कानुन व्यवसायी, डाक्टर, पत्रकारका संस्था आदि हुन सक्छन्।
विश्वका अनेकौँ मुलुकहरूमा मानव अधिकारसम्बन्धी राष्ट्रिय संस्थाको गठन र सञ्चालन भइसकेको सन्दर्भमा नेपालमा पनि यस किसिमको चेतनाको विकास भएको देखिन्छ।
०५१ सालमा सरकारको तर्फबाट कानुन सुधार आयोगले मानव अधिकार आयोग विधेयकको मस्यौदा गरेको थियो तर ०५२ सालको संसद्मा गैरसरकारी विधेयकका रूपमा यससम्बन्धी मस्यौदा।
यो आरक्ष पश्चिम नेपालमा धौलागिरी हिमश्रृंखला भित्र रुकुम, म्याग्दि र बाग्लुङ गरी तीन जिल्लामा फैलिएको छ, जसको क्षेत्रफल १,३२५ वर्ग किलोमिटर रहेको छ।
ढोरपाटन शिकार आरक्षमा गोब्रे सल्ला, सल्ला, भोजपत्र, लाली गुराँस, ठिँग्रे सल्ला, सिंदूर, धुपी तथा देबदारु लगायतका वनस्पतिहरू पाइन्छन्।
अधिक मात्रामा जैविक सम्पदाको खानी मानिएको ढोरपाटन क्षेत्रमा १ सय ८५ थरीका दुर्लभ वनस्पति उच्च पहाडी सिमसार क्षेत्र ३२ थरीका स्तनधारी वन्यजन्तु, १ सय ३० प्रजातीका चराचुरुङ्गी ८ सय ५२ नाउर, २ सय झारल, हिउँ चितुवा, चित्तल, थारल, घोरल, भालु, बँदेल, लंगुर लगायतका जंगली जनावर र पंक्षीहरू रहेका छन्।
माघ तथा फाल्गुण महिना तिर यस क्षेत्रको तल्लो भेग सम्म नै हिउँ पर्ने गर्छ, त्यसकारण यहाँका स्थानीय बासिन्दाहरु छ महिना बुँकी र छ महिना अौल तिर बसाई सर्ने गर्दछन् ।
यस विधिमा आफ्नै शरीर र चित्तधारामा पल-पल भइरहने प्रत्येक परिवर्तनशील घटनाहरूलाई तटस्थभावबाट निरीक्षण गरी भौतिक एवं चैतसिक धर्महरू को यथार्थ स्वभावको बोध गर्न प्रयत्न गरिन्छ ।
यथार्थ ज्ञान का आधारमा विद्यमान राग द्वेषादि क्लेश हरू क्रमशः हटाउने, नयाँ क्लेश थप्न नदिने चित्तविशोधनको अभ्यास गरी मुक्त अवस्था सम्म पुग्न साधक प्रयत्नरत रहन्छ ।
निर्वाण साक्षात्कार गर्नु यसको परम उद्देश्य हो भने यसको अभ्यासको क्रममा साधकले परम निर्वाण नै प्राप्त नभएता पनि प्राप्त ज्ञानको स्तर अनुसारको सुख शान्ति प्रितिको अनुभव गर्दछ ।
लगभग २६०० वर्ष पूर्व भगवान गौतम बुद्धले संसारबाट विलुप्त भइसकेको यस पद्धतिलाई पुन: अनुसन्धान खोज गरी यसलाई सार्वजनीन रोगको सार्वजनीन उपचार रूपमा सर्वसुलभ बनाए।
भालुहरुका बारेमा यी मानिन्छको यी भोजनको कमीका कारण ८२ उत्तरदेखि अघि छैन जाँदै, यद्यपि यिनको जानेका बाटाहरु उत्तरी ध्रुवका आसनजिक पाए गए छन्, र २००६का एक खोजकर्ता दलले यी सूचना दीको एक ध्रुवीय भालु ध्रुवदेखि मात्र १.६ किमीको दूरीमा देखिएको छ।
ध्रुवका धेरै नजिक जो पक्षी देखे गए छन् ्दछन्, हिम बंटिंग, उत्तरी फुल्मर, र काली-टांगहरु वाली किटिवेक, यद्यपि केही पक्षिहरुका देखे जानेका समाचार तोडे-मरोडे पनि हुन सक्छन्, किनभनें पक्षिहरूको प्रवृत्ति जहाजहरु र अभियान दलहरूको पीछा गर्ने हुन्छ।
यस भौगोलिक उत्तरी ध्रुवका निकट नैं चुम्बकीय उत्तरी ध्रुव छ, यसै चुम्बकीय उत्तरी ध्रुवतर्फ नैं कम्नजिकको सुई सङ्केत गर्दछ।
यो सागर अन्य धेरै देसहरु जस्तै क्यानाडा, ग्रिनल्यान्ड, रूस, अमेरिका, आइसल्यान्ड, नर्वे, स्वीडन र फिनल्यान्डको जमीनहरुदेखि लागेको भएको छ।
उत्तरी ध्रुव, दक्षिणी ध्रुवको तुलनामा कम ठण्डा छ किनभनें यो महासागरका मध्यमा समुद्र स्तरमा स्थित छ , नाकी महाद्वीपीय भूभागमा कुनै उचाई पर।
उत्तरी ध्रुवमा समुद्रमा जमी बर्फको परत २देखि ३ मीटरसम्म मोटी हुन्छ, यद्यपि यसमा धेरै परिवर्तन पाइन्छ र कहिले-कहिले तैर्दै हिमखण्डहरुका तल साफ पानी देखि जान्छ।
केही प्रतिवेदनहरुका अनुसार आउने भएका केही दशकहरूमा गर्मिहरुका मौसममा आर्कटिक महासागर पूर्ण प्रकार बर्फ रहित हुनेछ, र यसका महत्त्वपूर्ण वाणिज्यिक निहितार्थ हुनेछन्।
यसका आसनजिकका पाँच देश रूस, क्यानाडा, नर्वे, डेनमार्क , र संयुक्त राज्य अमेरिका , आफ्नो सीमाहरुका २०० नटिकल-मील तकका विशिष्ट आर्थिक क्षेत्रसम्म सीमित छन्, र यसका अघिका क्षेत्रको प्रशासन अन्तर्राष्ट्रिय सीबेड प्राधिकरणका नजिक छ।
वि सं २०३० सालमा शिक्षाका लागि जनसभागिता जुर्मिरियो र वि सं २०३१ सालमा यस क्षेत्रमा क्याम्पस हुनुपर्छ भनी जमर्को गरियो तर तत्कालीन परिस्थितिमा त्री वी बाट निजी क्षेत्रमा क्यम्पस सञ्चालनका लागि अनुमति नदिने नियम भएकाले त्यो प्रयास सफल हुन सकेन।
तत्पश्चात २०३७ सालमा तत्कालिन अञ्चलाधीशले क्याम्पस सञ्चालन गर्ने जिम्मेवारी आफूले लिई तत्कालीन राजा श्री ५ वीरेन्द्र शाहको हुकुमपश्चात धनगढी नगर पञ्चायत वडा नं ८ मा पर्ने २७ बिघा जमीन क्याम्पसको नाममा दर्ता गरी वि सं २०३७ माघ १९ मा यस क्याम्पसको स्थापना गरियो।
त्यस समयमा क्याम्पसको स्वीकृति र क्यम्पस प्रमुख को खोजीको लागि तत्कालीन धनगढी नगर पञ्चायतका प्रधानपञ्च यज्ञराज पन्तको नेतृत्वमा एक प्रतिनिधि मण्डल काठमाण्डौ प्रस्थान गर्यो।
उक्त मण्डलले क्याम्पसको सञ्चालनको लागि स्वीकृती प्रक्रिया अघि बढाउनुका साथै प्राध्यापक चन्द्रधर उप्रेतीलाई अनुरोध गरी राजी गराएर क्यम्पस प्रमुखमा नियुक्त गरी पठनपाठन कार्य अघि बढाएको थियो।
वि.स. २०४६ मा त्रिभुवन विश्वविद्यालयले यस क्याम्पसलाई नेपालको उत्कृष्ठ निजी क्याम्पस घोषणा गर्दै १ लाख ४५ हजारको पुरस्कार प्रदान गरेको थियो।
नुवाकोट, रसुवा, काठमाडौ, भत्तपुर, धादिङ, चितवन, मकावनपुर, पर्सा, बाके, बर्दिया, उदयपुर, सुनसरी, खोटाङ, धनकुटा आदीमा खोज तथा अनुसन्धान भईसकेको ।
रौजर बेकन का लेखहरूमा बारूदको उल्लेख मिल्दछ,मा प्रतीत हुन्छ कि बारूदका प्रणोदक गुणहरूको उनको ठेगाना छैन था१ बेकनका समयसम्म बारूदको एउटा आवश्यक अवयव शोडा शुद्ध रूपमा प्राप्य छैन थियो।
वर्तमान समयमा बारूदलाई कमजोर विस्फोटक का रूपमा जानिन्छ किनभनें विस्फोट भएमा यो अपश्रव्य तरङ्गहरु पैदा गर्दछ न कि पराश्रव्य तरङ्गहरु ।
यस कारण बारूदका बल्नाले उत्पन्न ग्यासे यति नैं दाब पैदा गर्न पाउँछन् जो गोलीलाई अघि फ्याँक्नमा सहायक हुन्छ किन्तु बन्दूकको नलीलाई क्षति पुर्याउँदैन।
प्रयोगशालामा अमोनियम क्लोराइड र क्याल्सियम हाइड्रोअक्साइडको मिश्रणलाई हाड ग्लास टेस्टट्यूबमा राखेर तताई अमोनिया ग्यास बनाइन्छ।
यसका अतिरिक्त, यस्तो पनि भनिन्छ जब जनाब हजरत शरफुद्दीन रहमतुल्लाह अलैह यस जग्गामा आये थिए तब स्थानीय मानिसहरूले तिनलाई सामान्य र माछा पेशको थियो।
अमरोहा स्थित प्रमुख स्थलहरूमा वसुदेव मन्दिर, तुलसी पार्क, बाहिरुको कुंआ, शाह नसरूद्दीन साहिबको मजार , दरगाह भूरे शाह र मजार शाह विलायत साहिब आदि स्थित छ।
२४ अप्रैल १९९७ ई.लाई सन्त महात्मा ज्योतिबा फुलेको सम्झनामा यो यस ठाँउलाई एक अलग जिल्ला, ज्योतिबा फुले नगर जिल्लाका रूपमा घोषित गरिएको थियो।
यो जिल्ला बिजनौर जिल्लाका उत्तर, मुरादाबाद जिल्लाका पूर्व र मेरठ जिल्ला, गाजियाबाद जिल्ला तथा बुलंदसहर जिल्लाका पश्चिमदेखि घिरा भएको छ।
वाकवाकी लाग्ने, बान्ता हुने, पेट दुख्ने, कमजोरी महसुस हुने, पसिना आउने, चक्कर लाग्ने, हेर्ने शक्तिमा ह्रास आउँदै जाने, रक्तचाप घट्दै जाने, बेहोस हुने, मुटुको चालमा गडबडी आउने, डसेको घाउबाट रगत बग्ने, गिजा, नाक, मुखबाट रगत बग्ने, छालामा मसिना र ठूलाठूला राता दागहरू देखिने, रगत बान्ता हुने, खोकीमा रगत देखिने, पिसाबमा रगत देखिने, मष्तिस्कमा रगत बग्ने आदि।
रगत बग्ने लक्षणहरू मुख्यतया भाइपर जातका सर्पहरूको डसाइमा देखिने गर्छ, किन भनें यिनीहरूका विष रगतको जम्ने क्षमतामा असर गर्ने खालका हुन्छन्।
जुनसुकै सर्पले टोक्दा पनि अत्यधिक डरका कारणले केही लक्षणहरू: जस्तै छिटोछिटो सास फेर्ने, पसिना आउने, चक्कर लाग्ने, हातखुट्टा झमझमाउने, पेट र सम्पूर्ण शरीर दुख्ने, वाकवाकी लाग्ने, वान्ता हुने, मुटुको धड्कन कम हुदैं जाने, रक्तचाप घट्ने, बेहोस हुने आदी देखिन सक्छन्।
त्यस्तै सर्पले टोकेको भागबाट विष नफैलियोस् भनेर त्यसभन्दा केही माथि जोडसँग कस्ने गरिन्छ त्यस्ले रक्तसञ्चारमा अवरोध पुगेर उक्त भाग दुख्ने, सुन्निने, नीलो हुने र मर्ने पनि हुनसक्छ।
यिनीहरूको डसाइमा हातखुट्टा झमझमाउने, स्वाद लिने र सुँघ्ने शक्ति घट्दै जाने, आँखाको ढकनी भारी हुने, स्वर परिवर्तन हुँदै जाने, बोल्न नसक्ने हुने, थुक निल्न गाह्रों हुने, मुखबाट र्याल बगिरहने, स्वास फेर्न गाह्रों हुने र नसकिने, हातखुट्टा लुलो हुने र पूरै शरीरको पक्षघात हुने जस्ता लक्षणहरू देखिन्छन्।
सर्पको टोकाइ, डसाइ वा सर्पदंश सापको टोकाइबाट, र बिशेशत त्यसको बिष रक्तप्रणालीमा गएर मानिस वा जनावर मर्न पनि सक्ने एक खतरनाक समस्या हो।
सर्पको डसाईको असर लामो समयपछि पनि डसेको ठाँउको मांसपेशी मरेर जाने, अङ्गहरू काम नलाग्ने हुने, स्नायुमा असर गरेर वा मष्तिस्कका रगतका नली फुटेर रगत बगी हातखुट्टा नचल्ने, मृगौलाले काम नगर्ने रूपमा देखिनसक्छ।
राप्ती लोकमार्ग अन्तर्गत सल्यान-मुसिकोट सडक खण्डले छोएको यो गाविसको वडा नं. २मा झुल्नेटा बजार र खौलाछेर्ना जिल्लाकै प्रमुख ब्यापारिक स्थलका रूपमा परिचित छ।
रोल्पाबाट फेरी विक्रम सम्वत २०४३ सालसम्म सल्यान मै गाभियो र रोल्पाबाट फेरी रुकुम जिल्लाको नयाँ क्षेत्र भनेर चार गाविसहरू रुकुममा गाभियो।
स्थानीय बुढापाकाहरूका अनुसार सल्यान जिल्लाको ढाकाडाम गा.वि.स.मा मानव बस्ती भइसकेपछि फलामको काम गर्ने मानिसहरूले काठ पोलेर गोल बनाउन यस ठाउँमा आउने गरेको र त्यस ठाउँलाई गोलखारो भनिन्थ्यो।
सहर बजारको पहुँच यातायातका हिसाबले खारा अन्य गा.वि.स.हरूका तुलनामा अघि छ तथापि विकासका सबै पूर्वाधाहरूबाट भने यो गा.वि.स अँझै पनि पछाडी नै रहेको छ।
शैक्षिक रूपमा पनि यो गा.वि.स. निकै पछाडी छ झण्डै ४६ प्रतिशत यस गा.वि.स.मा साक्षर रहेको तथ्याङ्क भएतापनि उच्चशिक्षासम्म हासिल गर्नेहरूको संख्या अत्यन्तै न्यून रहेको छ।
खारा गाविसको पूर्वमा रुकुमको रुँघा गाविस पश्चिममा छिमेकी जिल्ला सल्यानको ढाकादम र शिवरथ गाविस उत्तरमा रुकुमको मुरु गाविस र दक्षिणमा सल्यानको बाँफूखोला र रोल्पाको पाखापानी र राँक गाविस पर्दछन्।
सरदर १७५ मिलिलिटर वर्षा हुने यस गा.वि.स.मा टिमुर समायो बोझो पुवा दालचिनी रिठा सल्लाको खोटो लगायतका स्थानीय जडिबुटीहरू बेचविखन गरी खारावासीहरूले मनग्गे आर्थिक उपार्जन गरेका छन्।
यहाँको मुख्य पेशा कृषि तथा पशुपालन नै रहेको छ भने पैँसा कमाउन स्थानीयवासीहरू छिमेकी कुलुक भारत तथा खाडी मुलुकतर्फ जाने परम्परा कायमै छ।
खारा गाविसको नौ वटै वडाहरूमा मकै गहुँ कोदो बढी मात्रामा उत्पादन हुन्छ भने खोलाको किनारामा रहेको थोरै मात्र फाँटमा धान खेती पनि गरिन्छ।
जङ्गल बढी भएकाले भैंसीपालन गरेर वर्षेनी सयौं क्वीन्टल घिऊ जिल्लाभित्र र जिल्लावाहिर सल्यान दाङका मुख्य वजार सम्म लिएर बिक्री गर्ने गर्दछन्।
द्धन्द्धमा राज्यपक्षबाट सबैभन्दा बढी मानवीय तथा भौतिक क्षति ब्यहोरेको खारालाई पछिल्लो बेला सरकारले शान्ति गाउँ घोषणा गरी त्यसको विकासका लागि वर्षेनी लाखौँको बजेट छुट्याउनुका साथै अन्य सरकारी तथा गैरसरकारी संघसंस्थाहरूले पनि प्राथमिकताका साथ राहत एवं निर्माणका कार्यहरू अघि बढाएका छन्।
शाहजीलाई पहिला नैं आफ्नो पुत्रलाई नियन्त्रणमा राख्नेलाई भनिएको थामा शाहजीले यसमा आफ्नो असमर्थता जाहिर गरे शिवाजीदेखि पार पाउनका लागि बीजापुरका सुल्तानले अब्दुल्लाह भटारी लाई शिवाजीका विरूद्ध पठाईा।
त्यसले त्यसको मार्फत यी संदेश भिजाए कि यदि शिवाजी बीजापुरको अधीनता स्वीकार गर्न ले तहरु सुल्तान त्यसलाई ती सबै क्षेत्रहरूको अधिकार दे द्नेछ्न् जो शिवाजीका नियन्त्रणमा छन् ।
उनले कृष्णजी भास्करलाई उचित सम्मान दिएर आफ्नो दरबारमा रख लिया र आफ्नो दूत गोपीनीथलाई वस्तुस्थितिको जायजा लिने अफजल खाँका नजिक पठाईा ।
त्यसि समय अनिंगजेब राजा शिवजिको देहान्त देखेर आफ्नो पुरे भारतमा राज्य गर्न कि अभिलाशादेखि आफ्नो ५,००,००० सेना सागर लिएर दक्शिन भारत जीतने निस्क्यो।
शिवाजी महाराजले आफ्नो पिताको परवाह गरे बिना आफ्नो पिताका क्षेत्रको प्रबन्ध आफ्नो हाथहरूमा लियो र अतिव्ययको बहाना बनाएर नियमित लगान बन्द गरिदिए ।
बीजापुरका सुल्तानले स्वयं कमान सम्हालेर पन्हाला, पवनगढमा आफ्नो अधिकार वापस लियो, राजापुरलाई लूट लिया र श्रृंगारगढका प्रधानलाई मार डाला ।
यसै सन्धिका अनुसार उत्तरमा कल्याणदेखि लिएर दक्षिणमा पोण्डासम्म को र पूर्वमा इन्दापुरदेखि लिएर पश्चिममा दावुलसम्म को भूभाग शिवाजीका नियन्त्रणमा आए ।
अनिंगजेब यसबाट क्षुब्ध भयो र त्यसले शिवाजीलाई नजरकैद गरिदिए र तिनमा ५००० सेनिकोका पहरिया लागेको दीय॥ केही नैं दिनो बाद राजा शिवाजीलाई मार डालने इरादा ओंरन्ग्जेबको थियो ।
शाहजी भोंसलेको प्रथम पत्नी जीजाबाई राजमाता जिजाऊको कोखबाट छत्रपती शिवाजी महाराजको जन्म १९ फरवरी, १६३० मा शिवनेरी किल्लामा भएको थियो।
शाहजीको मुक्तिको शर्तहरुका मुताबिक शिवाजीले बीजापुरका क्षेत्रहरूमा आक्रमण त गरेनन्मा उनले दक्षिण-पश्चिममा आफ्नो शक्ति बढाउने चेष्टा गरे तर यस क्रममा जावलीको राज्य बाधाको काम गर्न रह्यो थियो।
शिवाजीले मोरे शासक चन्द्ररावलाई स्वराजमा शमिल हुनेलाई कहामा चन्द्रराव बीजापुरका सुल्तानका साथ मिल गए सन् १६५६ मा शिवाजीले आफ्नो सेना लिएर जावलीमा आक्रमण गरिदिए।
चन्द्रराव मोरे र त्यसको दुइटै पुरत्रहरूले शिवाजीका साथ लडाई कीमा अन्तमा ती बन्दी बनाएको लागि गएमा चन्द्रराव भाग गए स्थानीय मानिसहरूले शिवाजीका यस कृत्यको विरोध गरेमा ती विद्रोहलाई कुचलनमा सफल रहे।
शिवाजी महाराज यी सभि जातिका मानिसोलाई लिएर मावलहरु नाम दिएर सभिलाई सन्घटित गरे र उनीसित सम्पर्क गर्न तिनको प्रदेशदेखि परिचित भएका थिए ।
शाहजहाँका आदेशमा अनिंगजेबले बीजापुरका साथ सन्धि गरिलिए र यसै समय शाहजहाँ बीमार पड गए त्यसको व्याधिग्रस्त हुँदै नैं अनिंगजेब उत्तर भारत चलिएको र वहाँ शाहजहाँलाई कैद गर्नका पछि मुगल साम्राज्यको शाह बन्यो ।
त्यो शिवाजीको बढती प्रभुतादेखि परिचित थियो र त्यसले शिवाजीमा नियन्त्रण राख्नेका उद्येश्यदेखि आफ्नो मामा शाइस्ता खाँलाई दक्षिणको सूबेदार नियुक्त गरे ।
उनले सुल्तान आदिलशाहका नजिक आफ्नो दूत बेजकर खबर भिजवाई कि ती पहिला किलेदारको तुलनामा बेहतर रकम दिनेलाई तयार हुनुभयो र यो क्षेत्र तिनलाई सौप दिए जाय ।
उनले आदिलशाहका दरबारिहरूलाई पहिला नैं रिश्वत दिएर आफ्नो पक्षमा गरेको थियो र आफ्नो दरबारिहरूको सलाहका मुताबिक आदिलशाहले शिवाजी महाराजलाई त्यस दुर्गको अधिपति बनाएको दिए ।
बम्बईका दक्षिणमा कहरुकण, तुङभद्रा नदीका पश्चिममा बेलगाँव तथा धारवाडको क्षेत्र, मैसूर, वैलारी, त्रिचूर तथा जिंजीमा अधिकार गर्नका पछि ४ अप्रिल, १६८० मा शिवाजीको देहान्त भयो ।
हर्कराज मल्ल डोटी बोगटान घाँगल नाय, द्वारा लेखिएको मल्ल वंशावली अनुसार सूर्यवंशी सवनय गोत्री डोटी बोगटान घाँगलका मल्लहरूको कुलदेवता समैजी हुन् ।
तापनि यसको सम्वत शाके १२३७ र राजाको नाम अक्षदेव मल्ल लेखिएको हुँदा हालसम्म देखापरेका मल्लहरुमध्ये सबैभन्दा जेठो मल्ल जक्षदेव मल्ल ठहरिएकाले मानदेवको अभिलेखमा बर्णित मल्लपुर सुर्खेतलाई मान्न सकिन्छ ।
तारासिहका देवबहादुर मल्ल, बमबहादुर मल्ल, इमानसिह मल्ल, भक्तबहादुर मल्ल, हिक्मतबहादुर मल्ल समेत ५ भाइ कैलालीको निमावोजी र डोटी बोगटान घाँगलमा बस्तछन् ।
अझै पनि छ, तर डोटी तल्लो बोगटानमा बसोबास भएका कार्तिकेय कुलदेवता मान्ने बम रजवार हरूको बोगटान क्षेत्रका मल्लसँग पहिलेका दिनमा बैबाहिक सम्बन्ध थिएन ।
डोटी रैका राजवंश नागी मल्लका सन्तानका मल्ल भनिने पचनाली,दियाली र तिछाडाका मल्लसँग डोटी बोगटान का ठकुरी रजवार हरूको र देउवा हरूको बिबाह पुरानै दिन देखि भएको पाईन्छ ।
बर्तमानमा थाक्य-गल्या देउवाले समैजी कुलदेवता मान्ने मल्ल संग बिबाह गरेपनि पुराना दिनमा मल्ल रावललाई आफू भन्दा सानो सम्झने र बिबाह नगर्ने गरेको इतिहास देउवाहरूको छ ।
रैका मल्ल /शाही भन्दा फरक कुल मानिने डोटी बोगटानका मल्लको सम्बन्धमा इतिहास र देवता जे जस्तो भएपनि वोगटान क्षेत्रको वुढाकोट, घाङल, चवाला, विठाडा र पण्डौन क्षेत्रका मल्लहरु ठकुरी कहलिन्छन् ।
वर्तमानमा माथि उल्लेखित सबै मल्लको बिबाह डोटी बोगटानका बम, बोगटानका बोगटी रजवार, अछामी शाह, बझांगी सिंह, बैतडी चन्द डाँगका शाह , रासकोटी शाही ,कल्याल शाही ,शाह, राठौर , देउवा, दार्चुलाका पाल ,नेपालका राणाहरूसँग भएको भेटिन्छ ।
१— “श्रियोअस्तु सम्वत ४३७ फाल्गुण वदि २ राजाधिराज श्री श्री श्री जयानन्द देववस्य धर्मविजंभवति रघुवंशावतार श्री श्री जयरुद्रमल्लस्य लब्धवरिष राज्य भवति“
१— भक्तपुर तौमढीटोलका नारायण चोकको शिलालेखमा ”श्रयानन्ददेव इति सूर्यकूलप्रदीप”े पंकित अंकित भएकोले राजाआनन्द देव सूर्यवंशी ठहरिन्छन्
राष्ट्रिय अभिलेखालयमा सुरक्षित ”शुक्लयजुर्वेदसंहिता” काठमाण्डौ ठिमी महादेव मन्दिरको यक्षमल्ल र जीव मल्लको पालाको अभिलेख वि.स.१४८५ अनुसार
१— राजाप्रताप मल्लको कृष्णमन्दिर शिलालेखमा — सूर्यवंशी नान्यदेव र उनका वंशज गाँगदेव, नरसिहदेव र रामसिहदेव नाम क्रमश अंकितछन् ।
१९९० मा जी टीवीले अकबर-बीरबल नामबाट एक टेलिभिजन धारावाहिक प्रसारित गरेको थियो जसमा अकबरको पात्र हिन्दी अभिनेता विक्रम गोखलेले निभाएका थिए ।
आफ्नो शासन कालमा उनले शक्तिशाली पश्तून वंशज शेरशाह सूरीको आक्रमणलाई रोक्नुको साथै पानीपतको द्वितीय युद्धमा नवघोषित हिन्दू राजा हेमूलाई पराजित गरेका थिए।
पुर्वजन्मका संस्कार तथा यस जन्मको गहन साधनाले २१ बर्षको उमेरमा सन् १९५३ मार्च २१ को मा मध्यप्रदेशको जवलपुरमा विद्यार्थी छँदा नै उनमा सम्बोधी घटिसकेको थियो तर उनले त्यससमयमा आफ्नो सम्बोधीको वारेमा सार्वजनिक रुपमा केहि बोलेनन् र आफ्नो उच्च शिक्षाको अध्ययन जारी राखे ।
आध्यात्मीक जागरण आन्दोलन र प्राध्यापन पेशालाई संगसंगै चलाउन गाह्रो भैरहेको कारणले सन् १९६६ मा आचार्यले मानवमात्रको कल्याणको लागि प्राध्यापन पेशा नै त्यागीदिए र गोल्डमेडलिष्टको डिग्री आगोमा जलाईदिए ।
सन् १९७० को अप्रीलमा आचार्यले एक्काईसौं सताब्दीको मनुष्यको लागि एक क्रान्तीकारी बिधी — डाईनमिक ध्यान रचना गरे जुन ध्यान बिधी अशरिर मन र आत्माको स्वास्थ्य उपलब्धीको लागि अचुक औषधीको रुपमा स्थापित भएको छ ।
ओशो रजनीशको जन्म सन् १९३१ डिसेम्बर ११ शुक्रबारका दिन भारतको मध्य प्रदेश राज्यको जबलपुर सहरमा कपडा व्यापारीको छोराका रूपमा भएको थियो ।
उनको नजरमा सन्यासी त्यो हो जो आफ्नो घरसंसार, पत्नी तथा बच्चाको साथ रहेर पारिवारिक, सामाजिक जिम्मेवाररहेको निर्वाह गर्दै ध्यान तथा सत्संगी जीवन जिउँदछ ।
सन् १९७० को सेप्टेम्बर २६ तारिखको दिन आचार्य रजनीशले सत्र वर्ष अगाडीनै आफुले बुद्धत्व पाईसकेको घोषणा गर्दै, भारतको हिमाञ्चल राज्यको मनालीमा संचालित ध्यान शिविरमा दश जना साधकहरुलाई दीक्षा दिई एक नविन ध्यान आन्दोलनको सुत्रपात गरे ।
सन् १९७१ को समयतिर रजनीशलाई शिष्यहरुले श्रद्धापुर्वक भगवान भनि सम्बोधन गर्न थाले, भगवान अर्थात स्वयंलाई चिनेको सम्बोधी प्राप्त व्यक्ति।
तर ओशो आफ्ना विद्यार्थीहरूको नैतिकता, धर्म र आचरण लागि खतरनाक हुनसक्ने ठानी उपकुलपतिले उनलाई तुरुन्तै स्थानान्तरण गर्न लगाएका थिए ।
उनले राजनीतिज्ञहरू र राजनीतिक विचार, महात्मा गान्धी र संस्थागत धर्म बारेमा गरेको खरो आलोचनाले उनलाई विवादित बनाए जो आफ्नो विवादास्पद नयाँ धार्मिक आन्दोलनको लागि चर्चित बनेका थिए।
ओशो नास्तिक बने अनि सम्मोहन तर्फ पनि रूचि राख्न थाले भने समाजवादी संस्थाहरूसँग सम्बन्ध पनि राख्न थाले भारतीय राष्ट्रिय आर्मी तथा राष्ट्रिय स्वयमसेवक सङ्घ तर ति संस्थाहरूमा ओशोको सदस्यता निकै छोटो हुन पुग्यो किनकी उनी कुनै पनि बाहिरी दर्शन, आदर्शबाट प्रभावित हुन सकेनन् ।
एडेन कोलोनी, ब्रिटिस सोमालील्यान्ड र सिङ्गापुर माथि पनि बेलायती राजले शासन गरेको तर यी राष्ट्रहरूलाई एसियाको कुनै पनि भागमा समावेश गरिइँदैन
दक्षिण एसियाली क्षेत्री सहयोग सङ्गठन छिमेकी राष्ट्रहरूको एउटा समूह हो, जसको स्थापना १९८५ मा गरिएको थियो, जसका सदस्य राष्ट्रहरू थिए — नेपाल, पाकिस्तान, बङ्गलादेश, भारत, भुटान, मालद्वीप तथा श्रीलङ्का — तर २००६ मा आठौँ सदस्यको रूपमा अफगानिस्तानलाई समावेश गरेपछि दक्षिण एसियाको क्षेत्र बढेको हो।
दक्षिण एसियाली स्वतन्त्र व्यापार सहमतिको अनुमति दक्षेस द्वारा दिइन्छ र यस पत्रमा सङ्गठनका मुख्य सात सदस्य द्वारा हस्ताक्षर गरिन्छ, यद्यपि मालद्वीपको लागि एक विशेष शर्त राखियेको छ।