polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
दुर्गम सडकहरू र बिग्रिएको सञ्चार पूर्वाधारहरूले उद्धार प्रयासहरूमा ठूलो चुनौती खडा गरेको थियो भने भूकम्प गएको एक हप्ता सम्म पनि भग्नावशेषमा पुरिएका केही मानिसहरूको जिवितै उद्धार गरिएको थियो।
भूकम्प गएको १ महिनासम्म पनि मेडिसिनस सन्स फ्रन्टियर्स र रेड क्रस जस्ता मानवअधिकार आयोगहरूले गम्भीर घाइते भएका मानिसहरूको उद्धार गर्दै निःशुल्क रूपमा उपचारको व्यवस्था मिलाएको थियो।
कयौँ मानिसहरू घरबारविहीन बनेपछि काठमाडौँ वासीहरू टुँडिखेलमा अस्थायी पालमा जीवन बिताउँदै आएका थिए जसकारण उक्त क्षेत्रमा मानिसहरूको चाप बढ्न गई सफा पानी र शौचालयको अभावका कारण महामारीको फैलिन सक्ने प्रबल सम्भावना बनेको थियो।
भूकम्प आउँदा अधिकांश गाउँलेहरू घरबाहिर काम गरिरहेका थिए भन्ने तथ्यले गर्दा ग्रामीण क्षेत्रमा मर्नेहरूको सङ्ख्या कम भएको देखिएको थियो।
वैशाख १२ को ७.८ रेक्टर स्केलको भूकम्पले लगभग ८,८०० जनाको ज्यान लिएको थियो भने भूकम्प शनिबारका दिन आएका कारण अधिकांश मानिसहरू घरमा भएकाले ज्यानहानी कम भएको आँकलन गरिन्छ।
यसबाहेक भूकम्पको केन्द्रविन्दु ग्रामीण क्षेत्रमा भएका कारण सबैभन्दा बढी प्रभावित जिल्लाहरूमा जनसङ्ख्या घनत्व कम थियो र अधिकांश मानिसहरू भूकम्प आउँदा घरबाहिर थिए।
यदि भूकम्प राती वा काम गर्ने हप्तामा आएको भए थुप्रै मानिसहरू असुरक्षित भवनहरूभित्र हुन्थे जसले गर्दा मृतकहरूको सङ्ख्या बढी हुन जान्थ्यो।
यस भूकम्पले गौशालास्थित जया बागेश्वरी मन्दिर, पशुपतिनाथ मन्दिरका केही भाग, स्वायम्भुनाथ, बुढानाथ स्तूप, रत्न मन्दिर, रानीपोखरी र दरबार हाइ स्कुलको माथिल्लो भाग ध्वस्त बनाएको थियो।
पाटनको चाँगुनारायण मन्दिर, योग वीरेन्द्र मल्लको मूर्ति, पाटन दरबार क्षेत्र भित्रको पाटी, तलेजु मन्दिर, हरिशङ्कर, उमा महेश्वर मन्दिर र बुङमतीमा रहेको मछिन्द्रनाथ मन्दिर पनि ध्वस्त भएको थियो।
त्रिपुरेश्वरमा मुगल वास्तुकलाबाट प्रेरित मन्दिर कल मोहन घाट पूर्ण रुपमा ध्वस्त भएको र नजिकैको त्रिपुरा सुन्दरीमा पनि ठूलो क्षति पुगेको थियो।
उपत्यका बाहिर गोरखाको मनकामना मन्दिर, गोरखा दरबार, पलानचोक भगवती, काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको रानीमहल, पाल्पा जिल्लाका रानीमहल, मकवानपुर जिल्लाको चुरियामाई, दोलखा जिल्लाको दोलखा भीमसेनस्थान र नुवाकोट दरबारमा क्षति पुगेको थियो।
भारतको उत्तरपूर्वी भागमा पनि ठूलो क्षति पुगेको थियो भने उत्तराखण्ड, उत्तर प्रदेश, पश्चिम बङ्गाल र अन्य राज्यहरूमा भूकम्पको तीव्र झट्काहरू महसुस भएका थिए।
२०७२ साल वैशाख १२ गते शनिबार गएको भूकम्पमा परी हालसम्ममा ७ हजार ९ सय ४१ जनाको ज्यान गई सकेको र खोजि तथा उद्दारकार्य अझै जारी रहेको हुनाले मृत्यु हुनेको सङ्ख्या अझै बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
हालसम्म धेरै मृत्यु हुनेको सङ्ख्या सिन्धुपाल्चोकमा दुई हजार ९३९ पुगेको छ भने काठमाडौँमा मृतकको सङ्ख्या एक हजार २०९ पुगेको छ।
त्यस्तै वैशाख २९ गते गते गएको अर्को ६.९ को पराकम्पले पनि सामान्य बन्दै गएको जनजिवन पनि फेरि त्रसित भएको थियो त्यसमा पनि धेरै मानिसले ज्यान गुमाएका थिए।
वर्षा ऋतु सुरु हुनुअघिनै भूकम्पप्रभावित सर्वसाधारणहरूले बाली लगाउन थोरै समय मात्र पाउने भएकाले यस मौसममा उत्पादन कम हुने वा हराउन सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको थियो।
कुल ग्राहस्थ उत्पादन १९.९२१ अर्ब अमेरिकी डलर भएको नेपाल एसियाकै सबैभन्दा कम विकसित देशमध्ये एक हो भने नेपालले ठूलो पुनर्निर्माण प्रयासलाई आफ्नै आर्थिक सहयोगबाट गर्ने क्षमता पनि कम रहेको छ।
भूकम्प अघि पनि एसियाली विकास बैङ्कले हाल लगानी आकर्षित गर्न सन् २०२० सम्मको पूर्वाधार निर्माणमा वार्षिक भन्दा करिब चार गुणा बढी खर्च गर्नुपर्ने अनुमान गरेको थियो।
अमेरिकी भौगर्भिक सर्वेक्षणले सुरुमा कुल ग्राहस्थ उत्पादनको ९ प्रतिशतदेखि ५० प्रतिशतसम्म आर्थिक नोक्सानी हुने अनुमान गरेको थियो।
" एसियाली विकास बैङ्कले नेपाललाई तत्काल उद्धारका लागि ३ करोड अमेरिकी डलर अनुदान र पहिलो चरणको पुनःस्थापनाका लागि २ करोड अमेरिकी डलरसम्म अनुदान उपलब्ध गराउने बताएको थियो।
युनेस्कोको विश्व सम्पदा क्षेत्र काठमाडौँ दरबार क्षेत्रका केही मन्दिरहरूमा क्षति पुगेको थियो भने त्यस्तै गरी वि.सं १८३२ मा निर्माण गरिएको धरहरा पनि पूर्णरूपमा ध्वस्त भएको थियो भने धरहरा भत्किँदा कम्तीमा १८० जनाको मृत्यु भएको थियो।
भूकम्पका कारण ९ तले बसन्तपुर दरबारको माथिल्लो तह, दशअवतार मन्दिर र शिव पार्वती मन्दिरको पछाडि रहेका दुई देवलसहित काष्ठमण्डप, पञ्चेली मन्दिरलगायत काष्ठमण्डप लगायतका विभिन्न मन्दिरहरू भत्किएका थिए।
नेपाल जस्तो विकासोन्मुख तथा राजनैतिक हिसाबले अस्थिरता भएका राष्ट्रहरूमा घटेका विनाशकारी घटनाहरूले प्रायः लामो समयसम्म शृङ्खला बन्न जान्छन् भने एउटा विपत्ति वर्षौँँ वा दशकौँसम्म अर्को विपत्तिमा परिणत बन्न जान्छ।
भूकम्पपछिको प्रभावले मानव बेचबिखन, श्रम लागत, उपलब्धता, भाडा र सम्पत्तिको भार, शहरीकरण, निजी र सार्वजनिक ऋणको बोझ, मानसिक स्वास्थ्य, राजनीति, पर्यटन, रोग, स्वास्थ्य सेवा प्रणालीमा क्षति लगायतका असङ्ख्य कुराहरूमा असर गरेको थियो।
यस भूकम्पले गर्दा सगरमाथामा हिमपहिरो जानुका साथै र उत्तरी भारतका कलकत्ता, सिलिगुडी, जलपाइगुडी र आसामलगायत अन्य थुप्रै ठाउँमा हिमपहिरोको गएको थियो।
भूकम्पसँगै लाङटाङ राष्ट्रिय निकुञ्जमा अवस्थित लाङटाङ उपत्यकाको घौडाबेला गाउँ र लाङटाङ गाउँमा हिमपहिरो गएपछि ३२९ जना बेपत्ता भएको समाचारमा आएको थियो भने यो हिमपहिरो दुईदेखि तीन किलोमिटर चौडा भएको अनुमान गरिएको थियो।
संयुक्त राज्य मरिन कर्प्सको हेलिकप्टर राहत सामग्री ल्याउँदै गर्दन दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो जो काठमाडौँबाट लगभग ४५ माइल पूर्वमा चरिकोटकम दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो भने यस दुर्घटनामा परि दुई नेपाली सैनिक र ६ अमेरिकी नौसेनाको मृत्यु भएको थियो।
आवश्यकता-पूर्ति अनुप्रयोग गेटमीको प्रयोगले काठमाडौँ दान केन्द्रमा दैनिक रक्त दाताहरूलाई दुई गुणा गर्नकन लागि रेड क्रससँगको साझेदारीमा एक विशेष पायलट संस्करण परिचालन गरेको थियो।
भूकम्प पछि ९ देशहरूका स्वयम्सेवी वैज्ञानिकहरूको एक समूहले व्यवस्थित मानचित्रण प्रदान गर्न सक्षम बनेको थियो जसले राहत कार्यलाई सहायता प्रदान गरेको थियो।
काठमाडौँ लिभिङ ल्याबको माध्यमबाट डिजिटल नक्शाकार्ताहरूले पहिलेदेखिनै जनघनत्व बढी भएको काठमाडौँ उपत्यकामा प्राविधिक तथा तथ्याङ्क सङ्कलन गर्ने काम गरिरहेको थियो भने मशाभूकम्प पश्चात् यस सङ्घले भूकम्प पछिको राहत कार्यमा प्राविधिक रूपबाट सहायता गरेको थियो।
यस महाभूकम्पको तरङ्गीय मानचित्र संयुक्त राज्य भूगर्भ सर्वेक्षणको के तपाईले महसुस गर्नुभयो खण्डमा प्राप्त प्रतिक्रियाहरूको अनुसार काठमाडौँमा भूकम्पको तीव्रता ९ सम्म पुगेको थियो।
भूकम्पको झट्का छिमेकी देश भारतको बिहार, उत्तर प्रदेश, असम, पश्चिम बङ्गाल, सिक्किम, उत्तराखण्ड, उडिसा, आन्ध्र प्रदेश, कर्नाटक र गुजरात जस्ता प्रमुख भूभागहरूसम्म महसुस गरिएको थियो।
महाशाखाका अनुसार यस भूकम्पको केन्द्रविन्दु राजधानी काठमाडौँ र सगरमाथाबीचको चिनियाँ सीमा नजिकै रहेको थियो जुन १८.५ किलोमिटर गहिराइमा गएको थियो।
भूकम्पले गर्दा काठमाडौँ उपत्यकामा रहेका युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रका शताब्दी पुराना भवनहरू भत्किएका थिए जसमा बसन्तपुर दरवार क्षेत्र पनि रहेको छ।
वैशाख १२ र त्यसपछि आएका भूकम्पका कारण देशका थुप्रै जिल्लाहरूमा हजारौँ घरहरू ध्वस्त भए जसमध्ये भूकम्पको केन्द्रमा रहेका केन्द्र रहेका गाउँका घरहरू पूर्णरूपमा क्षतिग्रस्त भएका थिए।
काठमाडौँमा सेवा दिने त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भूकम्पलगत्तै बन्द भएपनि पछि राहत परिचालनका लागि र पछि केही व्यावसायिक उडानका लागि पुनः खोलिएको थियो।
पछि भूकम्पको कारण यसले कहिलेकाहीँ सञ्चालन बन्द गर्दै २० वैशाखमा धावनमार्ग क्षतिको डरले सबैभन्दा ठूलो विमानलाई अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको थियो।
भूकम्प गएको २० मिनटको अन्तरालमा पूरै देशभरी लगातार भूकम्पको पराकम्पहरू गैरहेका थिए भने वैशाख १३ का दिन रातको १२ बजेर ५४ मिनेट जाँदा ६.७ रेक्टर स्केलको अर्को भूकम्प गएको थियो जसकारण देशका पहिरोको जाने खतरा बनेको थियो।
मोरङको रमिते खोलाका श्री टाडी माध्यमिक विद्यालय उतरेबाट वि.सं. २०५७ मा एस.एल.सी. उत्तीर्ण गरी उच्च शिक्षा त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट एम.ए. पूरा गरेका छन् ।
विभिन्न साहित्यक सङ्घ संस्थासंग आवद्ध यात्री विशेषत धरानका साहित्यिक संस्था कलरवका संस्थापक सदस्य समेत रहेका छन् र सो संस्था अन्तर्गत सक्रिय रूपमा स्थानिय तथा राष्ट्रिय कार्यक्रमहरू आयोजना गरिरहेका छन् ।
सुरुचिपूर्ण विम्ब-विधानयुक्त यात्रीका कविताले नेपालको सम्पन्न प्राकृतिक सौन्दर्य र मानिसबीच समन्वयलाई मौलिक रूपमा प्रस्तुत गरेको पाईन्छ ।
आफ्नै संवेदना लेखिनुले, आफ्नै सांस्कृतिक कथा र मिथक लेखिनुले र आफ्नै समय लेखिनुले यिनका कविताले आफ्नै समाज, परिवेश, समय र संस्कृतिबाट दृष्य पाएका छन्, गहिराइ र कला पाएका छन्, आवाज र लय पाएका छन् ।
थाइल्यान्डमा भएको उजग्वेस्थान विरूद्व भएको २०१४ एएफसी यू-१६ च्याम्पियनसिपको पहिलो खेलमा विमलले सहभागीता जनाउन पाएका थिएनन् किनभने उनले छनोट चरणको खेलमा दुईवटा पहेँलो कार्ड खाएका थिए ।
यस्तै विमलले कुवेत विरूद्वको खेलमा एक पेनाल्टी गोल गर्दै उक्त खेलको म्यान अफ दि म्याच भएका थिए तर नेपाल उक्त खेलमा कुवेतसँग १-२ गोल अन्तरले पराजित भएको थियो ।
यस प्रतियोगितामा सबैभन्दा कम उमेरमा सहभागी जनाएका उनले आफ्नो पहिलो उपस्थितिमा पाकिस्तानविरूद्व गोल गरी नेपालको हार तारेका थिए, भने साफ च्याम्पियनसिप प्रतियोगितामै गोल गर्ने सबैभन्दा कान्छा खेलाडी बनेका थिए ।
यस्तै उनी वैकल्पिक खेलाडीका रूपमा प्रतियोगिताको अफ्गानिस्थानविरूद्वको सेमिफाइनल खेलमा मैदान प्रवेश गरी उत्कृष्ट खेल प्रदर्शन गरे ।
उनकै कारणले गर्दा नेपालले खेलको अन्तिम समयमा पेनाल्टी प्राप्त गरेको थियो , तर उक्त पेनाल्टी रोहित चन्द खेर फाले यतिमात्र नभएर घरेलु टोली नेपाल सेमिफाइनलबाटनै बाहिरियो ।
त्यस प्रशिक्षण पछि नेपाली यू-१४ टिमले माल्दिभ्सलाई ०-४ ले हराएको थियो, भने जापान फुटबल एकेडेमीलाई ३-१ गोलअन्तरले हराएको थियो ।
विमललृ खेलको सुरूवाटी २ मीनेटमानै गोल गरेर नेपाललाई अग्रता दिलाएता पनि नेपाल उक्त खेलमा भारतसँग ०-४ गोल अन्तरले पराजित भएको थियो ।
उनले भारतमा सम्पन्न २०१६ बोर्डोलोइ ट्रफी अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रित फुटबल प्रतियोगितामा थ्री स्टारको प्रतिनिधितब गरेका थिए ।
यस्तै २०१८ मा नेपाली राष्ट्रिय लिगको विश्राम समय तालिकामा च्यासल युथ क्लबमा अनुबन्धित हुदाँहुदै पनि उनी थ्री स्टार क्लबको तर्फबाट भारतमा आयोजित गभर्नर गोल्डकपमा सहभागीता जनाएका थिए ।
विमल अन्तराष्ट्रिय फुटबलमा गोल गर्ने विश्वकै छैटौँ कान्छा फुटबल खेलाडी हुन्, जसले उनलाई नेपालको लागि डेब्यु गर्ने र गोल गर्ने सबभन्दा युवा खेलाडी बनायो ।
उनको उक्त प्रतियोगिताको प्रदर्शनी पछि नेपाली यू-१९ टिमका प्रशिक्षक सुनिल श्रेष्ठले विमल नेपालका एक उदयीमान उत्कृष्ट खेलाडी हुन् ।
पाँच वर्ष पछि आयोजना भएको प्रमुख नेपाली राष्ट्रिय लिग सहिद स्मारक ए-डिभिजन लिगमा उनी च्यासल युथ क्लबका लागि अनुबन्धित भएका थिए ।
केदारनाथ र रुद्रप्रयाग क्षेत्रहरूबीच लगभग ८० किलोमिटर को कुल लम्बाइ भएको मन्दाकिनी उत्तराखण्डका धेरै महत्वपूर्ण स्थानहरू पार फैलिएको छ।
नदी र आसपासका भू–भागको स्वास्थ्य अवस्था बिस्तारै खस्किएको छ जसले गर्दा केदारनाथ वन्यजन्तु अभयारण्य जस्ता वातावरण संरक्षण गर्ने निकाय अस्तित्वमा आएको छ।
सन् २०१३ मा बाँधभएको चोरबारी तालको एक खण्डको पतनले र भारी वर्षा गर्दा ग्रामीण गाउँहरूको ऐतिहासिक विनाश भएको थियो र हजारौँ स्थानीय, तीर्थयात्री तथा पर्यटकहरूको मृत्यु समेत भएको थियो जसलाई प्रायः सन् २०१३ को केदारनाथ बाढीको नामले चिनिन्छ।
शिलपशत्र भित्र (प्राचीन हिन्दी ग्रन्थहरू भारतीय संस्कृति भित्रको कला र तिनीहरूको स्तरलाई सङ्केत गर्दै मन्दाकिनीलाई 'सुस्त'को रूपमा अनुवाद गर्दछ र भारतीय धार्मिक प्रतिमा चित्राकृतिको एक प्राचीन उदाहरण मन्दाकिनी-श्रुतिको एक दृष्टान्तलाई सङ्केत गर्दछ।
पुराण र इतिहास (प्राचीन भारतीय साहित्य; सामान्यतया दन्त्य कथा र भारतीय दन्त्यकथासँग सम्बन्धित)मा मन्दकिनिले 'पवित्र पर्वतबाट निस्केको नदी' लाई जनाउँछ।
यसमा चिसो, न्यानो र तातो स्नान, बहसका लागि कोठा, र सामान्यतया ल्याटिन पुस्तकालयको साथ धेरै प्रकारका शारीरिक व्यायाम र एम्बुलेशनहरूको सुविधा प्रदान गर्ने गर्दथ्यो।
त्यस समयका अन्य साम्राज्यहरूमा सार्वजनिक स्थलको विकासमा रुचि रहने गर्थेनन्; यसै रोमन प्रचलनले उनीहरूको संस्कृति विभिन‍्न ठाउँहरूमा फैलायो।
यो कार्य सामान्यतया बाथटब वा धारा, नदी, ताल, पानीको पोखुल्टा, पोखरी वा समुन्द्र, वा अन्य कुनै पानीका स्रोत वा पानी भएका स्थानहरूमा गर्ने गरिन्छ।
मनरोन्जान्त्मक हिसाबबाट अन्य प्रक्रियामा भने घाममा, स्टिम वा समुद्रबाट पनि नुहाउने प्रक्रियालाई पनि नुहाउनुको उपमा दिइने गरिन्छ।
इवाबुरोमा ढुङ्गाहरुलाई तताइन्थ्यो जसमा समुन्द्री पानीलाई खन्याउँदा निस्किएका वाफलाई साना छिद्रहरु बाट स्नान कोठमा पुर्याइन्थे।
सेक्टर काण्ड कम्जोर तयारीमा चालिएको अपरिपक्क कदम थियो, जसमा जिम्मेवार ठहर्यौदै पार्टीले दर्जनौ कार्यकर्ताहरूलाई कारबाही गर्यो भने नेताहरूलाई आत्मालोचना गराएर छाड्यो।
अन्तत: २०४६ कार्तिकमा चितवनमा भएको केन्द्रिय समितिको बैठकले सेक्टर काण्डलाई एक भुलको रूपमा लियो र महामन्त्री किरणकै प्रस्तावअनुसार त्यसमा संलग्न साबि नेताको एकएक पद घटुवा गर्ने निर्णय गर्यो।
त्यस अनुरुप किरण महामन्त्रीबाट पोलिटब्युरो सदस्यमा झरे भने पोलिटब्युरो सदस्यहरू केन्द्रीय समितिमा र केन्द्रीय सदस्यहरू क्षेत्रीय सदस्यमा झरे ।
नयाँ धार ग्रहणगरेको लगत्तै पञ्चायती व्यवस्थाका विरुद्ध जनआन्दोलन चर्काउने उद्देश्यका साथ मशालले सशस्त्र विद्रोहमा होमिन र पञ्चायतको चुनाव वहिस्कारका लागि आह्वान गर्यो।
वि.सं. २०४५ चैत्र १९ गते काठमाडौंको त्रिपुरेश्वरमा रहेको राजा त्रिभुवनको शालिकमा कालो पोतियो र केही प्रहरी चौकीहरूमा मशालले आक्रमण गर्यो।
क्याम्पसमा हिजोका कतिपय शैक्षिक कार्यक्रमहरू आज स्थगन गरिएको छ भने सञ्चालित कार्यक्रमका कति विषयमा विद्यार्थी सङ्ख्या न्युन हुँदै शुन्यको अवस्थातिर ओरालो लागिरहेको छ ।
अहिले कानुन सङ्कायको पठन–पाठन स्थगन छ र मानविकी सङ्कायका इतिहास राजनीतिशास्त्र आदि जस्ता विषयमा विद्यार्थीको न्युन उपस्थिति रहेको छ ।
मेची क्याम्पसमा वर्तमान सञ्चालित शैक्षिक कार्यक्रमहरूमा मानविकी सङ्काय अन्तर्गत स्नातक तहमा–नेपाली, अङ्ग्रेजी, गणित, इतिहास, राजनीतिशास्त्र, समाजशास्त्रमानवशास्त्र, संस्कृति, अर्थशास्त्र विषयमा पठन–पाठन भइरहेको छ ।
यसैगरी विज्ञान सङ्काय अन्र्तगत स्नातक तहमा–भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, प्राणीशास्त्र, जीवशास्त्र, गणित, वातावरण विज्ञान, चिया विज्ञान अध्ययन अध्यापन जारी छ ।
व्यवस्थापन सङ्काय स्नातक तहमा–लेखाशास्त्र, वित्त तथा अर्थशास्त्र, बजारशास्त्र, व्यवस्थापन विभाग अन्तर्गतका विषयहरूको पठन–पाठन चालु छ ।
२०५५ सालबाट नेपाली विषयमा सुरु भएको स्नातकोत्तरको कार्यक्रम आज–अर्थशास्त्र, अङ्गे्रजी, व्यवस्थापन, समाजशास्त्र–मानवशास्त्र विषयमा पनि भइरहेको छ ।
मानविकी सङ्कायको आइए तहबाट सुरु भएको यस क्याम्पसले शैक्षिक उन्नति प्रगति गर्दै बीए, आइकम–वीकम, आइएल, एलएलवी, आइएस्सी–वीएस्सी, वीएस्सी टीटीएम, बीवीए र पाँचवटा विषयमा एमएसम्मको पठनपाठन गराउँदै आएको छ ।
पठनपाठन तर्फ विद्यार्थीको ध्यान आकर्षित गर्न विभिन्न संस्था र व्यक्तिहरूद्वारा नयाँ नयाँ पुरस्कार र छात्रवृत्तिहरू स्थापना गरिदिने होड नै चलेको छ ।
३५ कोठा भएको ३ तले विज्ञान भवन, ३१ कोठाको दुईतले मानविकी भवन, स्नातकोत्तर भवन, पुस्तकालय भवन, पाहुना गृह, छात्रावास, प्राध्यापक आवास गृह, स्ववियू भवन, गोदाम घर, पाले घर, जेनेरेटर घर, चिसो पानी पिउने घर, ग्यास प्लान्ट घर, दुई वटा साइकल–मोटरसाइकल स्टेड, १६ विगाहा क्षेत्रफललाई घेरेको ढुङ्गाको कम्पाउण्ड वाल आदि संरचनाहरू रहेका छन् ।
यसैगरी २०७०–०७१ सालमा मेची क्याम्पसको स्वर्णमहोत्सवको उपलक्ष्यमा निर्माण भएका र हुँदै गरेका सरस्वती मन्दिर, स्वर्णमहोत्सव स्मारक, सहिद राम थापा वाटिका चमेना गृह, क्याम्पस परिसरभित्रका आन्तरिक बाटाहरू, क्याम्पसको पूर्वतर्फ वन वाटिका, विज्ञान भवन छेउको बोटानिकल गार्डेन, सानो एउटा चिया वगान र वृक्षारोपण जस्ता संरचनाले मेची क्याम्पस सुशोभित छ ।
वातावरणीय दृष्टिकोणले पनि एकदमै शान्त ठाउँमा अवस्थीत यो क्याम्पसमा अध्ययनका दृष्टिकोणले स्थापना काल तिर नेपाल लगायत भारतका समेत विद्यार्थी आउने गरेका थिए ।
स्थापना काल तिर झापाको एकमात्र क्याम्पसको रूपमा परिचित यो क्याम्पस, हाल आएर पनि उत्तिकै विद्यार्थीको चाप हुने त्रिभुवन विश्वविद्यालयको सम्बन्धन प्राप्त सरकारी क्याम्पसमा गणना हुन्छ ।
विगत केहि वर्ष देखी स्नातकोत्तर विषय समेत अध्यापन गराउन थालेको यो क्याम्पसले निम्न विषयहरूमा स्नातकोत्तरका कक्षाहरु समेत सन्चालन गर्न थालेको छ ।
मानविकी र व्यवस्थापन सङ्कायका स्नातक र स्नातकोत्तर तह, विज्ञान सङ्कायको स्नातक तह, साथै स्थानीय स्रोतमा बीएस्सी टीटीएम, बीबीए कार्यक्रमहरू सञ्चालित छन् ।
देशभरिकै आङ्गिक क्याम्पसहरूकै जस्तो मेची क्याम्पसको पनि प्राज्ञिक शैक्षिक उन्नति प्रगति अध्ययन अध्यापनको वातावरण, राष्ट्रिय परिवेश, शैक्षिक नीति, शिक्षाको व्यापारीकरण, राजनीतिक भागवण्डाको संस्कृति, हड्ताल बन्द तालाबन्दी आगजनी जस्ता विकृत क्रियाकलापले ओइलाउदै र मुर्झाउदै गएको कुरा ढाकछोप गरेर पनि छोपिने अवस्थामा छैन ।
विज्ञान सङ्कायमा वातावरण विज्ञान, वीटीटीएम, वीवीएको अध्ययन अध्यापन सुरु हुनु र वीएन, सिभिल ओभरसियर, माइक्रोबायोलोजी, ग्रामीण विकास, पाँचवर्षे एलएलबी, कम्प्युटर साइन्स, आइटी, पत्रकारिता आदि जस्ता विषयको त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग स्वीकृतिको माग गर्दै पखाईमा बस्नु परेको नयाँ विषयको आवश्यकतालाई महसुस गरेर नै हो ।
मेची क्याम्पसमा आंशिक शिक्षक, शिक्षण सहायक, उपप्रशिक्षक, उपप्राध्यापक, सहप्राध्यापक र प्राध्यापक विभिन्न पदका गरी १०९ जना प्राध्यापकहरू प्राध्यापनरत छन् ।
त्रिविले क्याम्पसहरूबाट प्रमाण–पत्र तह हटाउनु र आङ्गिक क्याम्पसकै वरिपरिका निजी र प्राइभेट शिक्षालयहरूलाई स्नातक र स्नातकोत्तर तहको समेत स्वीकृति अन्धाधुन्द दिएपछि विद्यार्थी सङख्या घटनु मात्रै होइन आङ्गिक क्याम्पसको अस्तित्व माथि नै प्रश्न चिन्ह खडा भएको छ ।
ठूलो आन्द्राको भित्ता भित्र मात्रै सीमित क्यान्सरहरूको उपचार शल्यक्रियाद्वारा गर्न सकिन्छ भने व्यापक रूपमा फैलिएको क्यान्सरको उपचार सामान्यतया गर्न सकिँदैन, र जीवनशैली र लक्षणहरूमा सुधार ल्याउनका लागि व्यवस्थापन मात्र गर्न सकिन्छ।
यद्यपि, यो कुरा क्यान्सर कति विकसित भइसकेको छ, शल्यक्रियाबाट सबै क्यान्सर हटाउन सकिन्छ वा सकिँदैन, र व्यक्तिको समग्र स्वास्थ्य अवस्थामा निर्भर रहन्छ।
अधिकांश कोलोरेक्टल क्यान्सरहरू जीवनयापन तत्त्वहरू र बढ्दो उमेरको कारणले गर्दा हुन्छन् भने, थोरै संख्यामा मात्र वंशाणुगत आनुवंशिक विकारहरूको कारणले हुने गर्दछन्।
कोलोरेक्टल क्यान्सर गराउन सक्ने केही वंशाणुगत अवस्थाहरूमा: पारिवारिक एडिनोमेटस पोलीपोसिस र आनुवंशिक गैर-पोलीपोसिस ठूलो आन्द्रा क्यान्सरपर्दछन्; यद्यपि, यसले 5% केसहरूको मात्र प्रतिनिधित्व गर्दछ।
परीक्षण कोलोरेक्टल क्यान्सरबाट हुने मृत्युको सम्भावनालाई घटाउनमा एकदमै प्रभावकारी छ र यसलाई 50 वर्षको उमेर देखि सुरू गरेर 75 वर्षको उमेरसम्म जारी राख्न सिफारिस गरिन्छ।
सङ्केत तथा लक्षणहरूमा दिसामा रगत देखिने, दिसा गर्ने बानीमा परिवर्तन, तौल घट्ने, र हरेक समयमा थाकेको महशुस हुने जस्ता कुराहरू पर्दछन्।
मैले त देवताहरू र ऋषिमुनीहरूको परीक्षा लिएको हुँ, सबै अहल्याको सुन्तरता देखेर अन्धाभई तीन लोक तिर भागे तर तपाइँले वास्तविक कुरा बुझ्नु भएछ विचार पुर्याउनु भयो, म तपाईँदेखि धन्य भएँ ।
यतिभन्दै सुन्दरी अहल्या र महर्षि गौतमको विवाह सुरू भयो कैयौँ दिनसम्म चलेको विवाह नसिकिंदै देवताका राजा ईन्द्र आफ्नो दैविक शक्तिको प्रयोग गरी तीनै लोकको परिक्रमा सकेर आइपुगे ।
यो देखेर ईन्द्र अचम्भित हुँदै ब्रह्माजीका सामुन्य गएर भने- "हे ब्रह्माजी मैले तीन लोकको परिक्रमा गरेर तर प्रतिस्पर्धामा जाँदै नगएका वृद्ध गौतम ऋषिलाई छोरी दिएर किन आफ्नो वाचा तोडेको ?" उनको प्रश्न सुनेर ब्रह्माजीले हाँस्दै भने- "हे देवराज ईन्द्रजी मैले तपाईँ देवताहरू र धर्तिका महर्षि ऋषिहरूको शारीरिक बलको परीक्षा लिएको हैन ।
तर, तपाईँहरूले तीन लोक घुमेर आउनेले मेरी छोरी अहल्याको हात पाउने भन्ने वित्तिकै आँखा र विवेक बन्द गरेर मुर्खतापूर्वक परिक्रमा गर्न भाग्नु भयो जबकी सिद्ध महर्षि गौतमले आफ्नो सिद्ध वौद्धिकताको प्रयोग गरी मेरो चुनौतीको पहचान गरे, मैले भन्न खोजेको कुरा बुझे र उनले तीनै लोकभन्दा महान र पवित्र गौमाताको तीन पटक परिक्रमा गरेर यो चुनौतीको पूरा गरिदिए ।
अहिल्याको जिवनका धेरै पाटाहरूमा पौराणिक कालदेखि हालसम्म विभिन्न विद्वान अध्ययता तथा ऋषिमुनीहरूका बीचमा निरन्तर बहस छलफल हुँदै आएको देखिन्छ ।
किनकी चतुर्मुखी ब्रह्माजीले सुन्दरी अहिल्याको रचना गरेपछि देवराज इन्द्रले स्वयं ब्रह्माजी कहाँ गई अहिल्या शब्दको अर्थ के हो र किन यही शब्द चयन गर्नु भयो भनी ब्रह्माजीसँग जिज्ञासा राखेका थिए ।
यो कुरा रामायणको उत्तरकाण्डमा उल्लेख अहिल्याको अर्थ बारे ब्रह्माजी र इन्द्र बीचको सवाल जवाफलाई भारतीय इन्साइक्लोपीडियाले यसरी उद्धृत गरेको छ ।
वास्तवमा अहिल्याको अर्थ ब्रह्माजी जसले यो शब्दबाट आफ्नो छोरीको नाम राखेका थिए उनले भन्दा राम्रो परिभाषा र अर्थ अरु कसैले पनि दिन सक्दैन ।
तर, वैद्धिककाल पछिको पौराणिक कालदेखि हालसम्म आइपुग्दा अन्य धेरै ऋषिमुनीहरू तथा विद्वान अध्ययताहरूले अहिल्या शब्दको अर्थ अरू नै बताएका छन् ।
तर, नोबेल पुरस्कार विजेता भारतीय साहित्यकार रविन्द्रनाथ टेगोरले अहिल्या शब्दको अर्थ बाँझो अथव वन्जर हो र वन्जर अहिल्यालाई भगवान रामले छोएर उर्वर बनाए भनेका छन् ।
तर अहिल्यालाई सृष्टीकै सुन्दर नारीका रूपमा रचना गर्ने चतुर्मुखी ब्रह्मा स्वयंले अहिल्याको अर्थ "अति सुन्दर र कुनै पनि खोट नभएको भन्ने हो" भनि देवराज इन्द्रसँग भनेका छन् ।
वास्तवमा अहिलेसम्म गरिएको सन्दर्भ सामग्रीको अध्यायन अनुसार र अहिल्याको सुन्दरताको बिषयलाई आधार मान्ने हो भने अहिल्याको अर्थ ब्रह्माजीले भने अनुसार नै हो ।
किनकी ब्रह्माजीले सुन्दरी उर्वसीको सुन्दरताको घमण्ड चुर गर्न उनी भन्दा पनि महासुन्दरीको रूपमा मन्त्रद्वारा पुत्री अहिल्याको रचना गरेका थिए ।
उनले महर्षि गौतम र अहिल्याको विवाह मण्डपमा नै भनेका थिए, एक दिन कुनै पनि हालतमा अहिल्याको चिरहरण गर्ने छु भनेर किनकी उनले अहिल्यालाई पाउन हर सम्भव कोशिस गरेका थिए ।
तीनलोकको परिक्रमा गर्ने प्रतिस्पर्धामा प्रथम भए ता पनि ब्रह्माजीले अहिल्याको विवाह महर्षि गौतमसँग गरिदिंदा ईन्द्र अत्यन्त क्रुद्ध भएका थिए ।
रामायणका अनुसार महर्षि गौतम प्रातः स्नान गर्न गंगा नदीमा गएको मौका छोपी ईन्द्र महर्षि गौतमको भेषमा आश्रमा आएर गौतमकी पत्नी अहिल्यालाई यौन सम्बन्धकालागि बाध्य पारेका थिए ।
चतुर्मुखी ब्रह्माजीले सृष्टीकै सबैभन्दा सुन्दरी नारीका रूपमा अहिल्याको रचना गरेको सुन्नासाथ देवराज ईन्द्र अहिल्यासँग यौन क्रिडा गर्न लालायीत भइ सकेका थिए ।
त्यसैले आफ्नी पत्नीसँग ईन्द्रलाई यौनक्रिडा गर्दै गरेको देख्नासाथ गौतम रिसले क्रुद्ध भइ हे ईन्द्र तिमीलाई स्त्री मोह धेरै छ भने तिम्रो शरीरमा एक हजार स्त्री यौनाङ्ग हउन् भनेर श्राप दिए ।
आफ्ना राजाको शरीरमा १००० योनीहरू भएको देखेर देवताहरू महर्षि गौतमाको आश्रममा आए र उनीसँग विन्ती गर्न थाले:- "हे महर्षि देव ! हाम्रा राजा ईन्द्रको यो हालत नगराइ दिनुहोस् ।
ब्रह्म पुराणले यस विषयमा यस्तो भनेको छ :- "गौतम ऋषिले श्राप दिएपछि ईन्द्रको शरीरमा एक हजार योनी भए र अन्तमा महर्षि गौतमले माफ गर्दै भने जाउ गौतमी नदी मा स्नान गरेर आउ ।
महर्षि गौतमले सुन्दरता र जवानीको घमण्ड गर्ने र परपुरुष गमन गर्ने आफ्नी पत्नी अहिल्यालाई साठी हजार वर्षसम्मकालागि ढुङ्गा बनोस् भनि श्राप दिएका थिए ।
ढुङ्गामा परिणत भएकी सुन्दरी अहिल्याले महर्षि गौतमसँग पटक पटक आफू निर्दोष रहेको र ईन्द्रले छल गरेर आफूसँग शारीरिक सम्बन्ध राखेको भन्दै आफूलाई माफ गर्न आग्रह गरेकी थिइन् ।
ढुङ्गामा परिणत अहिल्यालाई पुनः मानवीय चोलामा ल्याउन उनको ढुङ्गारुपी स्वरूपलाई अयोध्या राज्यका राजकुमार भगवान रामले आफ्नो पाउले छुनु पर्ने भयो ।
उनको आग्रहलाई स्विकार्दै भगवान राम अहिल्याको ढुङ्गारुप भएको ठाउँमा आई आफ्नो पैतलाले छोएर फेरी मानव चोलामा परिणत गरेको भनी ब्रह्मवैवर्त पुराण, ब्रह्माण्ड पुराण, पद्म पुराण, स्कन्द पुराण, रामायण, प्रदिप भट्टाचार्यको पञ्चकन्या, भेनकाता कृष्णप्पा नायकको तेलगु भाषाको राम चरित्र नामक पूस्तक तथा ग्रन्थहरूमा स्पष्टरूपमा उल्लेख छ ।
ईन्द्र र अहिल्याबीचको सम्बन्धलाई विद्वान ऋषिमुनीहरू तथा अहिलेका अध्यता खोजकर्ता विश्लेषकहरूले जे जसरी व्याख्य गरेपनि सबैले स्विकारेको विषय चाहीं ईन्द्र र गौतम ऋषिकी पत्नी अहिल्याबीच अस्विकृत सम्बन्ध थियो भन्ने नै हो ।
जब गौतम ऋषिले अहिल्या र ईन्द्रलाई नाजायज सम्बन्धको अवस्थामा नै समाते त्यही बेला महर्षि गौतम अत्यन्त क्रुद्ध हुँदै दुवैलाई श्राप दिए ।
हिन्दू धर्मका सबै धार्मीक ग्रन्थहरू जस्तै :- वेद, पुराण, रामायण, महाभारत आदी प्रमुख ग्रन्थहरूमा अहिल्याको बारेमा चर्चा गरिएको छ ।
सिंहले भन्सालीको अवधि नाट्यहरू बाजीराव मस्तानी र पद्मावत मा क्रमशः बाजीराव प्रथम र अलाउद्दीन खिलजीको चित्रणका निम्ति आलोचनात्मक प्रशंसा प्राप्त गरे ।
उनले पूर्वका लागि सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार र पछिल्लोका लागि सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको लागि फिल्मफेयर क्रिटिक्स पुरस्कार जीते ।
यी सँगसँगै एक्शन चलचित्र सिम्बा , जसमा उनले शीर्षक पात्र खेले, अहिले सम्मको सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने भारतीय चलचित्रहरूमा समावेश छ ।
उनले छोटकरीमा मा विज्ञापनमा काम गरे र २०१० मा यशराज फिल्मसको प्रेमप्रसङ्गयुक्त हास्य ब्यान्ड बाजा बारातमा मुख्य भूमिकाका साथ आफ्नो अभिनयको सुरुवात गरे ।
चलचित्र क्रिटिकल र व्यावसायिक सफलताको रूपमा देखा पर्‍यो, जसले उनलाई सर्वश्रेष्ठ पुरुष पदार्पणको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार दिलायो ।
उनी नाट्य लुटेरा मा उदासीन चोर खेल्न गए, र प्रेमप्रसङ्गयुक्त गोलियों की रासलीला राम-लीला बाट सुरु गर्दै उनले सञ्जय लीला भन्सालीसँगको सहकार्यतामा हिन्दी सिनेमामा आफूलाई स्थापित गरे ।
तीन फिल्मफेयर पुरस्कार सहित धेरै पुरस्कार प्राप्तकर्ता, सिंह देशकै सबैभन्दा धेरै कमाई हुने कलाकार हुन् र २०१२ देखि फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा उनी सहभागी छन् ।
ताप्लेजुङको पाथीभरा देवीको दर्शन गरे सन्तान प्राप्ति हुन्छ भन्ने मान्यता भएकाले दुइ दिन हिडेर उनकि आमा पाथीभरा दर्शन गर्न जानु भएछ ।
यो खालको हाइपोथर्मिया भएको बेलामा स्नायु प्रणालीमा अति सम्वेदशीलता सक्रिय भएर काम्ने, रक्तचाप बढ्ने, मुटुको धड्कन बढ्ने, छिटोछिटो सास फेर्ने तथा रक्त नलीहरू खुम्चिने जस्ता समस्याहरू देखा पर्छन्।
शरीरमा रहेका जीवकोषहरूले कम ग्लुकोज प्रयोग गर्ने, इन्सुलिनको उत्पादन पनि कम हुने र तन्तुहरूको इन्सुलिनप्रतिको सम्वेदशीलता पनि कमजोर हुने भएकोले यो समस्या भएका मानिसहरूलाई रगतमा चिनीको मात्रा बढी हुने रोग पनि हुन सक्छ।
यस्तो हुनुमा अल्कोहलले शरीरलाई पुर्याउने असरको मुख्य भुमिका रहेको हुन्छ भने रगतमा चिनीको मात्रा कम हुनु, खानमा रुची नहुनु तथा बृद्धावस्थाका कारणले पनि शरीरको तापक्रम घट्न सक्छ।
यदि कुनै मानिस यसको जोखिममा रहेको अवस्थामा छ भने उसले देखाउने लक्षणका आधारमा हाइपोथर्मियाको पहिचान गर्न सकिन्छ नत्र अन्य अवस्थामा पहचानको लागि उसको शरीरको तापक्रम नाप्नु पर्ने हुन्छ।
मन्द खालको हाइपोथर्मियाको उपचार गर्न ताता पेयपदार्थहरू पिउने, विभिन्न शारीरिक क्रियाकलापहरू गर्ने र न्यानो लुगा लगाउने गर्न सकिन्छ।
यदि यो बिन्दुमा पनि बिरामीमा कुनै सुधार आएन भने वा कुनै पनि समय रगतमा पोटासियमको मात्रा १२ एममोल प्रति लिटरभन्दा बढि छ भने सिपिआर बन्द गर्नु पर्छ।
बोल्न र हलचल गर्न गाह्रो हुने, दिमागले काम गर्न छोडेर सबैकुरा भुल्ने, हात चलाउन नसक्ने तथा खुट्टा लरबराउने जस्ता लक्षणहरू पनि देखिन्छ।
तापक्रम ३० डिग्री सेन्टिग्रेड भन्दा कम भएपछि बाहिर रहेको छाला नीलो हुन्छ र सुन्निन्छ, मांसपेसीको सन्तुलन कमजोर हुन्छ, हिँडडुल गर्न प्राय असम्भव हुन्छ।
त्यस्तै अर्को अध्ययनले -'शरीरको बाह्य सतहमा रक्तनलीहरू रित्तिने तथा मांसपेसी खुम्चिने हुनाले रगतको तिब्र बहाव हुने र एक्कासी हुने यस्तो बहावले मानिसलाई आफ्नो शरीर अत्यन्तै तातेको महशुस गराउँछ।
यो अवस्थामा पुगेपछि शरीरले बाँँकी सबै स्रोत र साधन महत्त्वपूर्ण अङ्गहरू तातो राख्न खर्चिने हुनाले सतहका रक्तनलीहरू खुम्चिने गर्दछन्।
प्रायजसो हाइपोथर्मियाको मध्यम स्तरबाट कडा स्तरमा पुग्ने बेलामा बिरामीहरूले होस गुमाएर, अलमल्ल र आफूलाई जोगाउने भएर यस्तो क्रियाकलाप गर्ने गर्दछन्।
शरीरको तापक्रम अझै घटेपछि शरीरका विभिन्न प्रणालीहरू झनै कमजोर हुन पुग्छन् र मुटुको धड्कन, स्वासप्रश्वासको दर तथा रक्तचाप पनि एकैसाथ घट्छन्।