polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ओकल्याण्डमा, तिनीहरु लेक मेरिट र टेम्स्कल क्रीकका नजिकै केन्द्रित रहेका थिए जहाँ एउटा धारा रहेको थियो जो एमेरविलेमा स्यानफ्रान्सिस्को खाडीमा प्रवेश गर्दछ।
राजा आनन्ददेवले भक्तपुर सहरलाई राजधानी सहरका रूपमा प्रतिष्ठा गर्दा सदाकाल शत्रु, दैवी विपत्ति आदि अनिष्टकारी तत्वबाट रक्षार्थ एवं सुख, शान्ति एवं समृद्धि प्रदान गर्ने शक्तिसहित तान्त्रिक देवदेवीहरूका साथ नवदुर्गा गणको ङालाकेगु नाच सञ्चालनमा ल्याएको किम्वदन्ती छ ।
माघे संक्रान्तिको राति तन्त्रविधिद्वारा अष्टमातृकाका देवदेवीलाई आहवान गरी श्वेत भैरवले सूर्यमढीको वाकुपति नारायणको मन्दिरमा रहेको मूर्तिलाई विधिवत पूजाअर्चना गरेपछि भोलिपल्टदेखि सार्वजनिक प्रदर्शनमा ल्याउने परम्परा छ ।
तत्कालीन राजा भुवन मल्लको राज्यकालमा नेपाल संवत् ६३३ तिर देशमा अनिकाल परेको हुँदा सहकाल ल्याउन उनले नाचको प्रारम्भ गरेको वंशावलीमा उल्लेख छ ।
नवदुर्गा देवगण परिवारमा सिफोद्यो, भैरव, महाकाली, वाराही, ब्रह्मायणी, महेश्वरी, कुमारी, वैष्णवी, इन्द्रायणी, गणेश, महादेव, श्वेतभैरव, सिम्बः, दुम्बः, खिँबाजा, तः बाजा, कामँबाजा, महापात्र, नकीँ सम्मिलित हुन्छन् ।
भक्तपुरवासीहरूका लागि मनमोहक र प्रसिद्ध नवदुर्गा ङालाकेगु नाच पहिलोपटक सार्वजनिक प्रदर्शनी नगरको सुर्जम्हारी टोलबाट प्रारम्भ हुन्छ र त्यसपछि क्रमशः नगरको २१ स्थानमा प्रदर्शन गरिन्छ ।
नवदुर्गा नाच भक्तपुरमा मात्र सीमित नभई ग्वल, थिमी, नगदेय्, बोदेय्, तुप्चा, मुलाकेचा, ग्रेखा, कविला, चपरिंगु, गोकर्ण, साँक्व, चाँगु, साँगा, नाला, धुलिखेल, बनेपा, पनौती आदि विभिन्न १९ स्थानमा प्रदर्शन गरिन्छ ।
समय बित्दै जाँदा विभिन्न समस्याहरूले गर्दा केही वर्षदेखि टोखा, तुप्चा, बुढानिलकण्ठ, दोलखा, गोकर्णलगायतका स्थानमा नाच बन्द भइसकेको गणका नकीँ मुक्तिमाया र गणेश देवगण भई नाच्ने गरिन्छ ।
यो नाच प्रदर्शनीका क्रममा नवदुर्गा देवगणका नकींले बिहानपख विधिपूर्वक नित्यपूजा गरी गणेशले नृत्य आरम्भ गर्ने, त्यसपछि क्रमशः ब्रहृमायणी, महेश्वरी, कुमारी, विष्णुवीरलगायतका देवगणहरूले नाच प्रदर्शन गर्ने प्रचलन छ ।
त्यसबेला बालक, युवा, पाको उमेर समूहका व्यक्तिहरू मुखमा थपथपाएर "आवावा.आवावा." गर्दै देवणलाई जिस्क्याउने गर्छन् र देवगणले ती जिस्क्याउने व्यक्तिहरूलाई पक्रन खोज्छन् ।
भक्तपुर जिल्लाको प्रसिद्ध लिच्छविकालीन नवदुर्गा ङालाकेगु नाच माघे संक्रान्तिको भोलिपल्टदेखि आषाढ कृष्ण अष्टमीसम्म लगातार छ महिना प्रदर्शन गरिन्छ ।
1866 मा स्नातकको डिग्री धेरै वर्षपछि उनले फ्रान्को-प्रोस्स्सियन युद्धमा सर्जनको रूपमा काम गरे, र उनको सेवा पछ्याए, प्रोस्सियन पेसन मा मा एक चिकित्सकको रूपमा काम गरे।
यस प्रयोगशालामा कोचको प्रारम्भिक अनुसन्धानले माइक्रोबोलोजीको क्षेत्रमा आफ्नो ठूलो योगदान पाएको छ, किनभने उहाँले बढ्दो ब्याक्टेरियाको प्रविधिको विकास गर्नुभयो।
18 9 1 मा, कोचले आफ्नो प्रोफेसरस रिलायन्स गरे र उनीहरू संक्रामक रोगहरु को लागि प्रोस्सी इन्स्टीट्यूट को निर्देशक बने एक क्लिनिकल डिवीजन र बिस्तर को नैदानिक ​​अनुसन्धान को विभाजन को लागी।
स्वास्थ्यको प्रोस्सियस सेन्टर टिरबेरुलिनसँग स्क्यान्डल पछि जोडिएको थियो, जसले कोचले तपेदिकको उपचारको रूपमा खोजी गरेका थिए, जुन किचको आविष्कारले कुनै पनि सरकारसँग सम्बोधन गर्नेछ र उसले क्षतिपूर्ति गर्दैन।
तथापि, तीन सेमेस्टर पछि, कोचले आफ्नो चिकित्सकलाई अध्ययन गर्न औषधिको रूपमा अध्ययन गर्न आफ्नो क्षेत्र परिवर्तन गर्न निर्णय गरे।
आफ्नो पाँचौं सेमेस्टर मेडिकल स्कुलको दौडान, एक एटमोस्टिस्ट जसले 1840 मा भेदभाव को एक सिद्धान्त प्रकाशित गरेको थियो, उनले गर्भधारण तंत्रिका संरचना मा आफ्नो अनुसन्धान परियोजना मा भाग लिन को लागि आग्रह गरे।
कोचको पोष्ट गरिएको छ आफ्नो समय को समयमा सरकार को सलाहकार कोच ले एक रिपोर्ट प्रकाशित गरे, जसमा उनले शुद्ध संस्कृति को महत्त्व को बीमारी को कारण जीवहरु लाई अलग गर्न को बारे मा भन्यो र यिनी संस्कृतियों को प्राप्त गर्न को लागि जरूरी चरणहरु को व्याख्या गरे, कोच को चार पदकहरूमा संक्षेप मा दिए गए विधिहरु एन्थ्राक्सको परमाणु एजेन्टको कोचको खोज पोषक तत्वहरूको सामान्य सेटको निर्माण भएकोले जुन धेरै संक्रामक रोगहरूको कारण निर्धारण गर्न सकिन्छ।
यी पोष्टुलेटहरू, जुन न केवल एक संक्रामक रोगको कारण र प्रभाव जोड्नको लागि एक तरिका उल्लेख गरिएको छ तर संक्रामक एजेन्टहरूको प्रयोगशाला संस्कृतिको महत्त्व पनि स्थापित गरिएको छ, यहाँ सूचीबद्ध गरिएको छ: जीव सधै रोगको हरेक अवस्थामा अवस्थित हुनु पर्छ।
बर्लिन मा कोच को प्रतिमा उनको 1880 को दशक मा बर्लिन मा स्वास्थ्य शाही विभागसँग सरकारी सलाहकार को रूप मा, रबर्ट कोच तपेदिक अनुसन्धान मा रुचि राखयो।
तथापि, कोच विश्वस्त भयो कि रोग ब्याक्टेरियम द्वारा उत्पन्न भएको थियो र संक्रामक थियो, र गिनी सुँगुरहरु को प्रयोग गरेर उनको चार पदक परीक्षण गरे।
1882 मा, उनले आफ्नो निष्कर्ष तपेदिक मा प्रकाशित गरे, जसमा उनले रोग को उत्तेजित एजेन्ट को धीमी गति मा बढेको माइकोब्याक्टेरियम तपेदिक को रिपोर्ट गरे।
तथापि, उहाँले चाँडै महसुस गर्नुभयो कि जेलाटिन, आलु स्लाइस जस्ता इष्टतम मध्यम ब्याक्टेरियल वृद्धिको लागि थिएन, किनभने यो 37 डिग्री सेल्सियसमा ठोस छैन, अधिकांश मानव रोगहरूको विकासको लागि आदर्श तापमान।
वाल्टर र फनी हेस्सेले उनको सुझावको रूपमा, कोचले कृषि संस्कृति बढाउन र अलग गर्न को लागि प्रयोग गर्न थाले, किनकि यो पोलिसकेरायर 37 डिग्री सेल्सियसमा ठोस रहेको छ, धेरै ब्याक्टेरिया द्वारा अपमानित र एक पारदर्शी मध्यम परिणाम।
यो प्रेरणात्मक एजेन्सी निर्धारित गर्न, उहाँले सूखी-निर्धारित ब्याक्टीरियल संस्कृतिहरू ग्लास स्लाइडमा प्रयोग गर्दछ, रङहरू दाग्नका लागि प्रयोग गरिएको रंगीन र तिनीहरूलाई माइक्रोस्कोपबाट हेर्नुभयो।
एन्थ्राक्सको साथ उनको काम उल्लेखनीय छ कि त्यो एक विशेष रोगसँग एक विशिष्ट सूक्ष्मजीविकता को लिंक गर्न को लागि पहिलो थियो, प्राय: पीढी को विचार को अस्वीकार र रोग को रोगाणु सिद्धान्त को समर्थन।
त्यसपछि रानी जगदम्बाले वि.सं. २०११मा ललितपुर जिल्लाको पुल्चोकमा मदन मेमोरियल गर्ल्स हाईस्कूल को स्थापना गरी २६ रोपनी जग्गामा, दुइवटा भवन र नगद पाँच लाख रूपैयाँ दिईन्।
त्यसपछि रानी जगदम्बाले वि.सं. २०११ मा ललितपुर जिल्लाको पुल्चोकमा मदन मेमोरियल गल्र्स हाईस्कूल को स्थापना गरी २६ रोपनी जग्गामा, दुइवटा भवन र नगद पाँच लाख रुपैयाँ दिनुभयो ।
मोनालिसा विश्‍व प्रसिद्ध ईटलीको महान कलाकार लीयनार्दो दि विंचीको त्यो अमर कलाकृति हो जसलाई विंचीले सन् १५०३ देखि १५०७को मध्य पेन्ट गरिएको यस चित्रलाई बनाउनमा लीयनार्दो लाई चार वर्ष लाग्यो, यद्यपि त्यहि समयमा उनले सेन्टपल बपतिस्त तथा वर्जिन एण्ड चाईल्ड विद सेन्ट आन्द्रे नामक दुइ अन्य कलाकृतिहरू पनि बनाए।
यो रिसर्च केवल कलाकार, कलासमीक्ष तथा इतिहासकारहरू सम्म नै सीमित छैन बरु डाक्टर, कम्प्यूटर विशेषज्ञहरू सहित अन्य क्षेत्रको धुरन्धर पनि आफ्नो-आफ्नो तरिकाबाट यस रहस्यलाई सुलझाउनमा जुटेका छन।
यस कलाकृतिलाई बनाउने कालजयी कलाकार लिनाददीविंचीको जन्म ईटलीको फ्लोरेंस शहरको पूर्व दिशामा अबस्‍थित विंची नामक एक सानो गाँउमा सन् १४५२मा भएको थियो।
यिनको बुबा सर पियरेंदविंची एक नोटरी थिए तथा बाल्यकाल देखी नै कलामा लीयनार्दोको गहिरो रूची भएकोले बुबाले कलाको उच्च शिक्षाको लागि पेरिस पठाई दिए।
शीघ्र नै गुरुले महसूस गरे कि उनको शिष्य उनी भन्दा पनि धेरै गुणी तथा प्रतिभावान छन, अतः गुरुसँग जति पनि ज्ञान थियो, आफ्नो शिष्य विंची लाई दिए।
शतब्दिऔ देखि मोनालीसाको रहस्यमय मुस्कुराहट जहाँ रहस्य बनेको छ त्यही जर्मनको कला इतिहासकार सुश्री माईक बोग्ट-लयरेसनले दावा गरेकी छन कि तस्वीरमा देखिएकी महिला इटलीको अरांगो प्रान्तको डियूकको पत्नी ईशाबेला हुन।
करीब ८ वर्ष पूर्व जापानमा दाँतको एक डाक्टरले यो भनेर सबैलाई हैरान पारिदिईका थिए कि मोनालिसाको रहस्यमयी मुस्कानको राज उनको माथि गिजामा अगाडिको दुइ दाँतहरू भाच्चिएको हुनु हो र त्यहि कारण उनको माथि ओठ एक तर्फ केही दबेको जस्तो दिखिन्छ, त्यहि कारण उनको एक माथि ओठ एक तर्फ भन्दा केही दबे जस्तो दिखाई दिइ रहेको छ।
यही कारण हो कि अंजानमा मोनालिसा तथा रहस्यमय मुस्कान दिखाउ छिन जब कि वास्तवमा यो मुस्कराहट हैन बरु आफ्नो भच्चिएको दाँतबाट खाली भएको स्थानलाई जीब्रोले ओठहरूलाई ठेलनेको प्रयास गरदैछ जसबाट ओठ दबेको नदेखियोस।
फ्लोरेन्स जहाँ सन् १५०३मा पेंटिंग बन्न शुरू भयो त्यहाबाट प्राप्‍त दस्तावेजहरूको आधारमा उनको कथन छ कि त्यहि वर्षको अन्तमा मोनालीसाले एउटा बच्चालाई जन्म दिएकी थिईन।
एक इटालियन तथा अमेरिकी शोधकर्ताद्वारा फ्लोरेन्सबाट प्राप्‍त चर्चको पादरी बपत्तिस्मा चर्चको पादरीद्वारा बच्चाको नामकरणको धार्मिक कार्यको दस्तावेजहरूको हवालाबाट यस कुराको पुष्‍टि गरिएको छ।
उनको कथन छ कि संसारमा आउने नयाँ जीवनलाई रोमांच तथा मातृत्वलाई पुलकित गर्ने प्रसन्नताको कारण नै उनको अनुहारमा यो अलैकिक तथा अद्भुत मुस्कान छ।
एक अन्य खोजमा फ्लोरेंस निवासी जियूसेवे पल्लाती नामक एक अध्यापकले २५ वर्ष सम्म शहरको तमाम प्राचीन दस्तावेज तथा अभिलेखहरूको पुरै खोजे पछि रहस्योद्धाटन गरे, सन् १४९५मा एक धनी रेशम व्यापारी सर फ्रान्सिस्को डेल जकाडेंसँग लिसा घेरारदिनीको विवाह भएको थियो।
राईट बन्धुहरूको जन्मभन्दा सैकडौं वर्ष पहिले जब हवाई जहाजको कल्पना पनि मुश्किल थियो त्यसबेला लियनार्दोले हावामा उडने मिसिनको नमुना बनाएका थिए।
मानव शरीरको जटिल संरचनालाई बुझ्ने रहरको सन्दर्भमा लियनार्दो रातीको अध्यारोमा कब्रिस्तानबाट लास खनेर स्टूडियहरूमा ल्याएर त्यसलाई चीरफार गर्दथे।
यो ऐतिहासिक ड्रांइंग्स तथा नोट्स आज पनि सुरक्षित छन्, यसो त लियनार्दोले आफ्नो जीवनमा सैकडों पेंटिंगस् तथा स्केच बनाएका छन जस मध्ये केही प्रसिद्ध कला-कृतिहरूको नाम हो, दा लास्ट सपर, मेडोना यिनी इत्यादिमा जती धेरै ख्याति मोनालिसा नामक कृतिलाई प्राप्र भयो, त्यो वास्तवमा हैरान गर्नेछ।
अमेरिकाको येल यूनिभर्सिटीमा शरीर संरचना विभागको प्रोफेसर शेर्विन न्यूल्यान्डले आफ्नो खोजमा दावा गरेको छ कि जब लियनार्दोले मोनालिसा लाई मोडेल नहुदा पनि चित्रित गरे, त्यस समय उनी गर्भवती थिईन।
यही कारण हो कि उनले आफ्नो शरीरमा एक पनि आभूषण पहिरिएकी छैनन, यहाँ सम्म कि औंलाहरूमा अँगूठी सम्म छैन किनकी गर्भावस्थाको समयमा शरीरमा भएको सुनिने कारण उनले अँगूठियाँ पहिले नै उतारे राखिदिएकी होलिन, अन्यथा कुनै पनि धनवान स्त्री आफ्नो चित्र बनाउदाको समय आफुलाई मनपरेको केही आभूषण त अवश्‍य नै पहिरिन्थिन।
भनिन्छ कि १६ औँ शताब्दीको शुरुमा जब यो पेंटिंग बनाईएको थियो त्यस समय इटलीको अभिजात्य वर्गको महिलाहरूमा आफ्नो आखिभौलाई शेव गर्न फैशनमा थियो तब फ्रान्समा धनाढय वर्गको महिलाहरू आखिभौ राख्दैन थिए, सफाचट आखिभौ सुन्दरता तथा समृद्धिको प्रतीक मानिन्थ्यो, यही कारण हो कि मोनालीसाको पनि आखिभौ छैन।
फ्रान्सिसी क्रान्ति पश्चात फ्रान्सका नापोलेओं प्रथमले तुइलेरी दरवारको आफ्नो सुत्नेकोठामा टाँग्न लगाए, तर पछि यसलाई लुभ्रमा सारियो, जहाँ यो आज पनि छँदै छ।
मोनालिसा वा मोनालिजा (जसलाई इटालेलीमा ला जोक्कोन्दा वा फ्रान्सेलीमा ला झोकोंद पनि भनिन्छ) लेओनार्दो दा भिञ्ची रचित एक चित्रकला हो।
सन् १५५०मा पुर्नजागरण कालीन कलाकारहरूलाई इटली निवासी प्रसिद्ध जीवनी लेखक जार्जियो वसारी द्वारा रेशम व्यापारीको पत्नी लिसा घेरारदिनीको तस्वीरलाई मोनालिसा नाम दिइयो।
पल्लानतीको अनुसार लीयनार्दोको बुबा सर पियरे तथा फ्रान्सिसकोको घर आपसमा धेरै दूरीमा थिएनन्, तर दुवै परिवारहरूको बीच परस्पर घनिष्ठ सम्बन्ध थियो।
भेडेटार समुन्द्री सतहबाट १,४२० मिटर उचाईमा पहाडी क्षेत्रमा अवस्थित भएकोले मानिसहरू तराईको गर्मीबाट बच्न चिसो वातावरणमा रम्न र पहाडी एवं हिमाली भेगको सुन्दरता हेर्न आउने गर्दछन ।
अझ भेडेटारको भ्यू टावर अर्थात चार्ल्सप्वाइन्ट यस्तो स्थान हो जहाँबाट सप्तकोशीको मनोरम दृष्य, पूर्वी तराईका फाँटहरूका साथै सगरमाथा, मकालु, कञ्चनजङ्घा, कुम्भकर्ण जस्ता हिमश्रृंखलाहरू एकै पटक हेर्नसकिन्छ ।
गढीलाई जिर्णोद्धार गरिएको छ र त्यस गढीमा किराँतकालिन पुरातात्विक निशान, तोप तथा अन्य सामग्री धनकुटा सदरमुकाममा रहेको हुँदा हाल सोही गढीमा ल्याई सूरक्षा दिई पर्यटकीय स्थलको रूपमा विकास गर्न पहल भएको छ।
साँगुरी भञ्ज्याङ्ग परापूर्वकालदेखिको तराई र पहाडको पैदल यातायातको मूख्य व्यापारिक तथा सामरिक मार्ग रहेको थियो हाल मोटरबाटो भेडेटारबाट गएपछी यो भञ्ज्याङ्ग उजाड भएको छ।
भेडेटारबाट पाँचथर जिल्लाको राँकेसम्मको निर्माणधिन सडक पूर्वतर्फ गएको छ भने धरानको विष्णुपादुका, आहाले हुँदै वराहक्षेत्र जाने निर्माणधिन सडक पश्चिम तर्फ गएको छ ।
उच्च पहाडमा रहेको वाह्रैमास चिसो हावा बहने हुनाले यहाँ गर्मी मौसममा शीतल हावा खान र जाडो मौसममा पिकनिकको लागि आउने मानिसहरूको भीड लाग्दछ।
यातायातको यातायात, सञ्चार र होटल, रेस्टुरेन्ट आदिको राम्रो सुविधा भएको भेडेटार पर्यटकीय महत्त्वको स्थानको रूपमा अझ विकसित हुदै जाने सम्भावना रहेको छ ।
२०३८ सालमा वेलायतका युवराज चार्ल्स शैलुङ्गडाँडाको टुप्पोमा चढ्नु भएको हुदाँ यस डाँडालाई चार्ल्स प्वाइन्ट नामकरण गरिएको हो ।
चार्ल्स प्वाइन्टको संरक्षण तथा पर्यटकको सुविधालाई ध्यानमा राखी जिल्ला विकास समिति धनकुटाबाट डाँडाको टुप्पो सम्म पुग्ने सिंढी निर्माण पुरा भएको छ र दृश्य अवलोकन टावर निर्माण भइरहेको छ ।
देशका उत्तरी पहाडी भेकमा कोदो प्राय: रोटी बनाएर खाइन्छ भने दक्षिण भारतमा केक, मिष्टान्न वा मिठाइहरू बनाउन कोदोको प्रयोग गरिन्छ।
यो ६० देखि १२२ सेन्टीमिटरसम्म अग्लो हुन्छ, बोटको जरा व्यवस्थामा ठूलो संख्यामा स्थायी र रेसादार जरा रहेको हुन्छ, जसले माटोबाट क्रमिक रूपमा अनि राम्रोसँग ओस चुस्न सक्छ।
आँख्लाको अन्तमा रहेको डाँठले औंलाजस्तो बालाको गुबो बनाउँछ, जसमा फूलडाँठको बाहिरी भागमा खापमाथि खाप परेर पत्रदल वा फुलगुच्छहरू निस्कन्छन्।
तर भेभिलो र मेहरा एल्युजिन कोराकाना अफ्रिकी मूलको भएको ठान्छन् अनि यो बाली शुरुमा सोबोइन मार्ग भएर अफ्रिकाबाट भारतमा आएको बताउँछन्।
कर्णाटका, तामिलनाडु, आन्ध्र प्रदेश, उडिसा, बिहार, गुजरात, महाराष्ट्र अनि उत्तर प्रदेश र हिमाचल प्रदेशको पहाडी क्षेत्रको विस्तृत भागमा कोदो उब्जाउ गरिन्छ।
२०५६ को संसदीय निर्वाचनमा विजयी नेम्वाङ कानुन, न्याय तथा संसदीय व्यवस्था मन्त्री, सामान्य प्रशासन मन्त्री र संसदको सार्वजनिक लेखा समितिको अध्यक्ष समेत रहेका थिए।
इलामको महेन्द्ररत्न क्याम्पसको प्रथम स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनको अध्यक्ष र २०४६ सालमा नेपाल बार एसोसिएसनको महासचिवमा निर्वाचित भएका थिए।
नेपालको राष्ट्रपतिय निर्वाचन, २०७९ नेकपा बाट उम्मेदवारको रूपमा छानिएका थिए, तर नेपाली काङ्ग्रेसका रामचन्द्र पौडेलसँग पराजित भएका थिए।
पिता बाबु रामबहादुर नेम्बाङ र माता अपिन्द्रकुमारी का सन्तान रूपमा जन्मिएका नेम्वाङको बाल्यकाल इलाम सदरमुकामको सुन्तलाबारीमा बितेको थियो।
एक सय आठ वर्षअघि थानकोटसम्म पैदल आइपुगेका फ्रान्सेली इतिहासकार सिल्भेन लेभीले त्यहाँबाट काठमाडौंसम्म पुग्ने १४ किलोमिटर सडकको बयान गरेका छन्।
जस्तै- सन् १९११मा तयार भएको फर्पिङ जलविद्युत केन्द्र, सन् १९२७मा सञ्चालन भएको अमलेखगन्ज-रक्सौल रेलमार्ग, त्यही अवधिमा बनेको १४ माइल लामो धुर्सिङ रोपवे, त्रिचन्द्र कलेज निर्माण, टेलिफोन सेवाजस्ता इन्जिनियरिङ प्रयोगसँग सम्बन्धित सेवा सुरु भएका हुन्।
पहिलोपटक यस मितिमा नेपाली इन्जिनियर किशोर नरसिंह राणा र इन्जिनियर कुमार नरसिंह राणाहरूले आधुनिक इन्जिनियरिङ शिक्षा प्राप्त गरेका थिए।
उहाँले नेपालमा ट्रेड लेभलको इन्जिरियरिङ शिक्षाबाट सुरु गरेको संस्था इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थानका रूपमा देश-विदेशमा ख्याति कमाउन सफल भएको छ।
युरोपको आधुनिक क्रान्तिसँगै विश्वव्यापी रूपमा प्रविधिप्रतिको आकर्षण वृद्धि भएको कारणले राणाकालीन नेपालमा आधुनिक इन्जिनियरिङ ज्ञानबारे चासो राखिएको देखिएको छ।
योगको अज्ञानताबाट ज्ञानतर्फ, जडबाट चेतनातर्फ, निर्बलताबाट सवलता, जीवनबाट ब्रहृम, प्रत्यक्षबाट परोक्ष एवं सीमितबाट असीमिततर्फको आध्यात्मिक यात्रा हो योग ।
केही विद्वान् ऋषिमुनिले योगको अर्थ संयोग अथवा मिलन पनि हो भनेका छन् संक्षपमा भन्नुपर्दा आफ्नो इच्छाशक्तिलाई परआत्माको इच्छाशक्तिमा संयोग गर्नुलाई नै योग भनिन्छ ।
एक विद्वान्काअनुसार योगको वास्तविक अर्थ हो, जोड्नु, मिल्नु वा एकाकार हुनु, यहाँ पुनः अर्को शब्दमा जीवात्मा र परमात्माको एकाकारको अवस्थानै योग हो भनेका छन् ।
यसरी गीताले शिक्षाद्वारा आफ्नो सम्पूर्ण जनतामा ज्ञानको प्रकाश फैलाएर उनीहरूलाई कामरूपी भवबन्धनबाट बचाउनु भनिएको पाइन्छ ।
चन्द्रमा उनको मस्तकमा विराजमान भएर आफ्नो कान्ती देखि अनन्ताकाशमा जटाधारी महामृत्युंजयलाई प्रसन्न राखेमा बुधादि ग्रह समभावमा सहायक बन्दछन्।
हिन्दू धर्मका विभिन्न सम्प्रदायहरू मध्ये शैव सम्प्रदायका अनुयायीहरू शिवलाई आफ्नो प्रमुख देवता मान्छन् र त्यसै अनुसार उनलाई महादेव, परमेश्वर आदि नामले सम्बोधन गर्दछन्।
अन्य सहकर्मीको सेवा प्रवृति विपरित उनले कुर्सीमा बस्ने काममात्र गरेनन, अपितु त्यसै सन्दर्भमा नेपालका विभिन्न ठाउँको भ्रमण गरे र पुरातत्त्वका ज्ञानहरू बटुले।
उनी बराबर भन्थे 'कसैको सभ्यता हेर्नुपर्छ भने त्यस घरको शौचालय, घरमूली स्त्रीको कुर्कुच्चो र काम गर्नेमान्छेको कपडा हेरे पुग्छ।
कसैले उनका विषयमा कुरा गर्दा उनी थाहा पाइहाल्थे 'यो के भन्दै छ -' उनी आफूलाई र्सकाएको रहेछ भने तुरुन्तै बुझथे र भन्थे 'मसँग तपाईँँँँ के पटयाउन लाग्दै हुनुहुन्छ !" उनी खुलस्तका चौबीस क्यारेट सुन थिए।
यसले दार्जिलिङ गोर्खा हिल काउन्सिलको गठन गर्‍यो, एउटा निकाय जसलाई सिलगढी उपविभाग अन्तर्गतको क्षेत्र बाहेक दार्जिलिङ जिल्लामा शासन गर्ने अर्ध-स्वायत्त अधिकार दिइएको थियो।
सन् २००७ देखि, दार्जिलिङ पहाडहरूमा गोर्खा जनमुक्ति मोर्चा र यसका समर्थकहरूले छुट्टै गोर्खाल्यान्ड राज्यको मागलाई पुनरुत्थान गर्दै आएका छन्।
सन् १८६४ मा ब्रिटिस-भुटान युद्ध पछि, सिन्चुला सन्धिमा हस्ताक्षर गरियो, जसमा टिस्टा नदीको पूर्व भुटानी-नियन्त्रित क्षेत्र ब्रिटिस ईस्ट इन्डिया कम्पनीलाई सुम्पिएको थियो।
एउटा व्यापक रूपमा स्वीकृत सिद्धान्तले दावी गर्छ कि "कालेबुङ" नामको अर्थ "राजाका मन्त्रीहरूको सभा " तिब्बतीमा, कालोन र पोङ्ग बाट आएको हो।
अर्को सम्भावित व्युत्पत्तिले कौलिम लाई सङ्केत गर्दछ, जसलाई स्थानीय रूपमा ओडल भनिन्छ वैज्ञानिक नाम ओदाने, यस क्षेत्रमा प्रशस्त मात्रामा पाइने रेशायुक्त बोट।
सन् १९४७ मा भारतीय स्वतन्त्रता पछि, कालेबुङ पश्चिम बङ्गाल राज्यको हिस्सा बन्यो, बङ्गाल भारत र पूर्वी पाकिस्तान बीच विभाजित भएपछि।
सन् १९६२ मा, चीन-भारत युद्ध पछि जेलेप पासको स्थायी बन्दले तिब्बत र भारत बीचको व्यापारमा बाधा पुर्‍यायो, र कालेबुङको अर्थतन्त्रमा मन्दी आयो।
यो नगरपालिका टिस्टा नदीको किनारमा अवस्थित छ र यसको समशीतोष्ण हावापानी, प्राकृतिक वातावरण र यस क्षेत्रका लोकप्रिय पर्यटक स्थलहरूको निकटताका कारण पर्यटकीय गन्तव्य हो।
कालेबुङको लागि बागवानी महत्त्वपूर्ण छ: यसको फराकिलो सुनगाभा, नर्सरीहरू, जसले हिमालयी फूलका बल्बहरू, ट्युबरहरू र राइजोमहरू निर्यात गर्छन्, जसले कालेबुङको अर्थतन्त्रमा योगदान पुर्‍याउँ छ।
तर, इतिहासकारहरूका अनुसार ग्याल्पो अजोक र अन्य लेप्चा सरदारको पराजयपछि भुटानी अतिक्रमण त्यतिबेलासम्म करिब दुई दशकदेखि लागु भइसकेको थियो।
यस जातिभित्र 'किस्कु', 'मर्डी', 'सोरेन', 'मुर्मु', 'हेमरम', 'हास्दा', 'टुडू', 'बास्के', 'बेस्रा', 'चोडे', 'पाउरीया' र 'बेदिया' गरी बाह्र थर छन्।
त्यहाँ पुगेर हेर्दा जवान केटीहरु पिङ खेल्दै गित गाई रहेको देखेपछि केटाहरुमा जवानीको तरङ्ग बग्न थाल्यो र सँगै नाच्न गाउनको लागि प्रस्ताव राख्ने हिम्मत गरे ।
त्यसै गरी जेठा छोराले जेठी छोरीसँग, माईलाछोराले माइली छोरीसँग सााईला छोराले सााईली छोरीसँग,कान्छा छोराले कान्छी छोरीसँग लगायत सबैले क्रमिक रुपमा आ–आफ्नो प्रेमिकासँग विवाह गरे ।
पछि उनीहरुको विभिन्न अवस्थाको क्रियाकलापको आधारमा एक ठाँउ ‘शाशाङबेडा’ मा पिल्चु बुढाले उनीहरुको थर पनि राखी दिए जस्तै हाँस्दा, मुर्मु, हेम्ब्रम, टुडु, मर्डी, किस्कु, बेस्रा, बास्के, सोरेन, चोणे, पौरिया र बेदिया ।
कालखण्ड बित्दै जाँदा मानव जातिको संख्या बढ्दै गएपछि “खेरवाल” वंश पनि विभिन्न समूह उप–समूहमा परिणत हुदै चकनाचुर हुदै गयो र मानव जातिको पहिलो पुर्खा पिल्च हाडाम पिल्चु बुढीले देखाएको बाटो बिर्सेर अलग भए ।
ति समुह मध्ये हालको “सन्थाल”जाती पनि एक समूह हो, जसले हालनेसम्म पनि मानव जातिको पहिलो पुर्खा पिल्चु हाडाम र पिल्चु बुड्ही ले देखाएका बाटोमा हिडिरहेको छन् ।
बिडम्बना के छ, भने अब सन्थाल जातिमा पनि फुट पैदा गराउने उद्देश्यले बिभिन्न खाले धर्म, संस्कार, रितिरिवाजले जरो गाड्दै गएको हुनाले यस आक्रमणबाट बच्न सन्थाल जाती सचेत हुन जरुरी छ ।
अब, हामी “सारना” धर्मको केही अंश जानौँ, सर्व प्रथम त हाम्रा पुर्खा पिल्चु हाडाम र पिल्चु बुड्ही ले आफ्नो छोरा छोरीको नाभी बाण अथवा तिरले काटेका थिए, जसलाई सन्थालीमा आपाणी र त्यसमा तिखो फलामले जोडिएको बाँसको कर्चीलाई ‘सार’ भनिन्छ र पछि सम्म पनि तिरले नै नाभी काट्दै आएको इतिहास छ ।
“सारना” को अर्को प्रसंगमा भन्ने हो भने, जब मानव जाति बढ्दै गएपछि उनीहरुलाई अनुशासन, संगठित र मेलमिलापको वातावरणमा समाज सञ्चालन गर्नको लागि माज्ही पारगाना शासन व्यवस्थाको नियम कानुन हाम्रा पुर्खाले बनाईदिए ।
जुन हाल सम्म पनि विद्यमान छ, यसले सन्थाल जातीलाई एउटै समुहमा बसेर बाँच्न सिकाउँछ, यस ब्यवस्थाको प्रमुखलाई माज्हीहाडाम भनिन्छ ।
त्यसै गरी धर्म कर्म गर्ने स्थानको पनि टुंगो लगाउनु पर्ने थियो र धेरै ठाँउमा धर्म गर्ने स्थान तोकिए पनि शुभ नभएपछि अन्त्यमा सबैजना यो निष्कर्षमा पुगेकी धनुषमा ताँदो चढाएको बाण अथवा “सार” लाई आकाशतिर छोड्ने र त्यो बाण अथवा “सार” ले जाहा निर निशाना लगाउँछ त्यही हाम्रो धार्मिक स्थल हुन्छ भनेर, त्यहाँ जुन शब्द पहिले बोलिन्छ त्यो नै हाम्रो धर्मको नाम हुन्छ भन्ने कुरामा सबैले सहमती जनाये ।
पुरुषहरुले आकाशमा छोडेको बाण खोजिरहेका थिए र महिलाहरु पनि घाँस दाउरा खोजी गर्ने क्रममा बाण गाडिएको रुखको छेउमा पुगे र बाण देखेपछि चिच्याएर “सारना”, “सारना” भन्दै डरले त्यहाँबाट भागे ।
पुरुषहरुले महिला चिच्याएको आवाज सुनेपछि त्यतैतिर दौडिए र त्यहाँ पुगेर हेर्दा आफुहरुले हानेको बाण एउटा रुखमा गाडिएको अवस्थामा भेटेपछि अत्यन्त खुसी भए ।
एक दिन छोरीहरु जंगलको बिचमा बरको हाँगाबाट झरेको लहरामा पिङ खेल्दै गित गाई रहेका थिए त्यसै बखत छोराहरु पनि शिकार खेल्दै त्यो जंगलमा आईपुगे ।
हाल बन जंगल मासिदै गएपछि अन्य ठाँउमा पनि “जाहेरथान” बनाई सालको हाँगा गाडी पुजा गर्ने चलन छ र अन्त्यमा सबैको सहमती निर्णय अनुसार बाण गाडिएको स्थानमा पहिले बोलिने शब्द नै हाम्रो धर्मको नाम हुन्छ, भनेकोले महिलाहरुले त्यो बाण भेटाउने वितिकै “सारना” शब्दको उच्चारण गरेकोले हाम्रो धर्म “सारना” हो ।
त्यसकारण महिलाहरुले कुनै पनि वस्तुको उच्चारण गर्दा महिला महिला बिचमा बोल्दा “ना” भन्ने थेगो जोडिन्छ त्यसैले सार+ना, सारना भनिएको हो ।
फुसको छाना भएका एकतले झुप्रा घर झुरूप्प बाक्लै रहनु, लिसैलो माटोको लिउनले चिल्लो देखिनु, घर अगाडि बाबरी फुलको बोट हुनु र घर छेउछाउ बडहर, कदम र बयरका रूख-विरुवा इत्यादिले उनीहरूको परिचय दिन्छ।
नेपालको उत्तरतर्फ पूर्वी सिमादेखी पश्चिमी सिमासम्म लमतन्न परेर बसेको यो क्षेत्र करिब २५ देखि ३० किमि को चौडाई र पूर्व पश्चिम लम्बाई ८८५ किमि रहेको छ ।
यस प्रदेशमा ५००० मीटरमा हिमरेखा पर्ने र यहाँ नेपालका विश्व-प्रसिद्ध हिमशिखरहरू पर्ने भएकाले यहाँ मानव बस्ती र खेतीयोग्य जमीन कम छ ।
यस क्षेत्रमा खासगरी शेर्पा, थकाली, भोटे, मनाङ्गे आदि जातिका मानिसहरु बसोबास गर्दछ्न् भने यहाँको मुख्य पेशा पशुपालन र पशुजन्य उत्पादन हो ।
धार्मिक आस्थासहित गएकाहरूले रातभर भजन-कीर्तन गाएर जाग्राम बस्न पनि सक्छन् भने बिहानै उठेर शिवालयको दर्शनपछि घुमघाम शुरु गर्नु राम्रो।
त्यहाँबाट निस्किएपछि डुङ्गा चढेर नारायणी नदी पार गरी जङ्गलैजङ्गल आधा घण्टा हिँडेपछि चितवनतर्फको वाल्मीकि आश्रम पुग्न सकिन्छ।
गढीमाई, शिवपुर, केउलानीमाई, बेङ्कटेश, लक्ष्मीनारायण र राधाकृष्ण मन्दिर हुँदै सुरुआतको शिवालय मन्दिरमै पुगेपछि यात्रा समाप्त हुन्छ।
यसरी परिक्रमा गर्नेहरू अरू बेला कम देखिए पनि माघे औंसी, शिवरात्रि र हरिबोधनी एकादशीको मेलामा चाहिँ प्रशस्त हुने गरेको ४० वर्षदेखि यहाँ बस्दै आएका नलराज शर्मा बताउँछन्।
शिवरात्रिमा पशुपति र विवाहपञ्चमीमा जानकी मन्दिर पुग्ने यात्रीले पनि त्रिवेणीमा पञ्चकोशी परिक्रमा नगरेसम्म मागेको फल पाउँदैनन् भनिन्छ।
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको हरियाली हेर्दै र नारायणीको पानीमा खेल्दै खाइने त्यस किसिमको सुख्खा पिकनिकमा स्थानीय माछाका परिकार, ड्राईफुड र हल्का पेय बढी चल्तीमा छ।
गण्डक व्यारेजमा ताल परेर समुद्रजस्तो बनेको नारायणी नदीमा वरपर बलेका बत्तीहरूको छायाँ टल्किँदा आकाश र ताराहरूले धर्तीमै बसाइँ सरेजस्तो लाग्छ।
नेपालको ७५ जिल्ला हरूमा एउटा अत्यन्त रमणीय, सुगम तथा विकसित जिल्लाहरू मध्यको चितवन जिल्ला पनि एक हो यसै जिल्ल्ला अन्तर्गत भरतपुर सदरमुकामबाट ४० कि .मी. दक्षिणमा "माडी उपत्यका " पर्दछ / माडी उपत्यकाको दक्षिण तिर सोमेश्वर चुरे डांडा जुन भारतसंग जोडिएको छ भने यसको पुर्ब, पश्चिम र उत्तरमा राष्ट्रिय निकुन्ज पर्दछ ।
यी ४ गाबिस का उर्बर एबम सुन्दर भू -भाग चारै तिरबाट चुरे डांडा अनि राष्ट्रिय निकुन्जले घेरिएको र पुर्ब पश्चिम लम्पसार परेको क्षेत्र नै "माडी उपत्यका " हो ।
मरोट खोला, देउता खोला, घोसरी खोला, मगोई खोला, रौतने खोला, बादरमुडे खोला, रिमाल खोला, घाघर खोला, बघाई खोला आदि यहाका प्रमुख खोलाहरू हुन् ।
यो रेवा नदि माडी क्षेत्रको दक्षिण पुर्बबाट उत्पति भै माडीको ४ वटै गाबिस उत्तर तिर र राष्ट्रिय निकुन्जसँग जोडिएर पुर्ब पश्चिम नागबेली परेर निरन्तर बगिरहेको छ ।
यही बसन्तपुर बजारमा माडीको हेल्थ सेन्टर, क्याम्पस, माडी एफ एम, त्रिबेणी विकास बैङ्क, पुस्पान्जली हस्पिटल आदि सङ्घ सस्थाको साथै किनमेलकोलागि किराना तथा फेन्सी पसलहरू खुलेका छन।
भरतपुर लाई जोडने सडकको बिचमा पर्ने राप्ती तथा रिउ नदीमा पक्की पुल बनेपछी यो उपत्यकाको यातायात केही सहज भएको छ भने अन्य साना ठूला खोलामा पनि पुल बनाउन बाकी नै छ।
पूर्व उत्तर तथा पश्चिममा चुरे पाहाड दक्षिणमा सोमेस्वर पहाडले घेरीएको माडी उपत्यका प्रशासनीक संरचनामा चितवन जिल्ला अन्तर्गत पर्दछ र यहाँ चार वटा गाँउ विकास समिती रहेका थिए।
येहको प्रमुख हेर्नलायक ठाउँ हरू मध्ये चैते दशैँमा लाग्ने गोदक मेला तथा परशुराम कुण्ड स्नान तिर्थ यात्रा, पाच पाण्डव गुप्त वास बसेको क्षेत्र, सोमेश्वर कालिका मन्दिर, बैकुण्ठ ताल, कल्याणपुर गोपलनगरको माछा खेति आदि हुन् ।
सिख पन्थहरूले एक धार्मिक तथा सामाजिक आन्दोलनलाई जन्म दिए, आन्दोलनको मुख्य उद्देश्य धर्म र समाजमा फैलिएका कुरीतिहरूलाई हटाउनु थियो।
यस राज्यको पश्चिममा पन्जाब , उत्तरमा जम्मू कश्मीर, उत्तर-पूर्वमा हिमाचल प्रदेश, दक्षिण तथा दक्षिण-पूर्वमा हरियाणा, दक्षिण-पूर्वमा केन्द्र शासित प्रदेश चण्डीगढ र दक्षिण-पश्चिममा राजस्थान राज्य पर्दछ।
भारतीय पन्जाबको लगभग २५ % जनता हिन्दी बोल्छन्, विशेष रूपमा हरियाणा र राजस्थानसँग गाँसिएका भुभागहरूमा हिन्दीको प्रयोग भएको पाइन्छ।
यहाँका प्रमुख उद्योगहरूमा वैज्ञानिक साज, कृषि, खेल र बिजली सम्बन्धित सामान, सिलाई मशीन, मशीन यन्त्रहरू, स्टार्च, साइकल, मल आदिको निर्माण, वित्तीय रोजगार, सैर-सपाटा र देवदारको तेल तथा चिनी उत्पादन पर्दछन्।
यसको पश्चिममा पाकिस्तान, उत्तरमा जम्मू कश्मीर, उत्तर-पूर्वमा हिमाचल प्रदेश र दक्षिणमा हरियाणा तथा राजस्थान राज्यहरू पर्दछन्।
२०६९ जेठ १५ नेपालको पहिलो संविधान सभाको विघटन पछिको राजनीतिक गतिरोधबाट बाहिर निस्कने उपायको रूपमा, उनको ठाउँमा प्रधान न्यायाधीश खिलराज रेग्मीलाई अन्तरिम सरकारको प्रमुखको रूपमा नियुक्त गरिएको थियो भने नेपालमा दोस्रो संविधान सभाको निर्वाचन २०७० मङ्सिर ४ गते सम्पन्न भएको थियो।
वि.सं २०७६ मा नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल र सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपालको एकीकरणबाट बनेको नवगठित समाजवादी पार्टी, नेपालको सङ्घीय परिषद्को अध्यक्ष थिए।
विसं २०६४ को निर्वाचनमा गोरखा १ बाट माओवादी उम्मेदवारका रुपमा नेपालको संविधान सभाको सदस्यमा निर्वाचित भएका भट्टराई निर्वाचनपछि बनेको मन्त्रिपरिषद्मा अर्थमन्त्री बनेका थिए।
नेपाली गायन क्षेत्रमा उनले विभिन्न चर्चित गीतहरू गाएकी छिन् जसमध्ये न बिर्सें तिमीलाई., म तिमी बिना मरीहाल्छु, भुन भुन बोल्यो भमरा आदि रहेका छन् ।
पाँचथरको आठराईकी आमा मनु योञ्जन र काठमाडौंँ नजिक फफिर्ङका विष्णु पन्तकी छोरी अञ्जु पन्त सबैभन्दा बढी गीत गाउने, सबैभन्दा बढी पुरस्कार पाउने र गीतबाट सबैभन्दा बढी आम्दानी गर्ने गायिकामा दरिएकी छिन् ।
उनको सर्वप्रिय गीत ' तिम्ले पराइ ठाने पछि पराइ हुन के भयो र " नेपालको मोबाइल रिङ्ग ब्याक टोन मा सर्बाधिक २,८२,७५७ पटक डाउनलोड भएको छ ।