polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
उनका दुवै श्रीमती रिद्धि र सिद्धि गणपतिको दुबै पक्षमा उपस्थित छन् जसले धन, सम्पन्नता, सफलता र सबै चाहनाहरूको पूर्तिलाई दर्शाउँछ।
'गाभारा' अर्थात् नवनिर्मित मन्दिरको गर्भगृह यस्तो प्रकारले बनाइएको छ कि बढीभन्दा बढी भक्तहरूले सभापतिबाट सिधै गणपतिलाई देख्न सक्दछन्।
गणेश, मूर्तिहरू जसको सुँड दायाँतिर जोडिएको छ, सिद्धिपीठमा जोडिएको छ र तिनीहरूको मन्दिरहरू सिद्धिविनायक मन्दिरहरू भनिन्छ।
भन्नुपर्दा, दायाँ तिर घुमेको गणेश मूर्तिहरू सिद्ध पीठको हो र मुम्बईको सिद्धिविनायक मन्दिरमा गणेशको मूर्ति दायाँ पट्टि घुमेको छ।
सन्तोषले सन् २०१० मा लन्डन जानुअघि इन्स्टिच्युट अफ बडोदा, इन्डिया बाट होटल एण्ड क्याटरिङ म्यानेजमेन्टमा डिप्लोमा प्राप्त गरेका थिए।
सन्तोष शाह लण्डनमा बसी काम गर्ने नेपाली शेफ हुन्, जो २०२० मा बेलायतको पका कला सम्बन्धी परपट शृंखला बीबीसी मास्टरशेफ: द प्रोफेशनल्समा प्रतिस्पर्धा गर्नका लागि परिचित छन् सेकेन्ड रनर अप घोषित सन्तोषलाई नेपाली खानालाई बेलायतमा लोकप्रिय बनाउन श्रेय दिइन्छ ।
सन्तोषले शेफ विवेक सिंहको वेस्टमिन्स्टर हट स्पट, द सिनमन क्लबमा उप पाकपारङ्ग बन्नु अघि डिशूम र मिशेलिन-अभिनित सहित लन्डनका केही प्रसिद्ध इन्डियन भोजनालयहरूमा काम गरे।
'माइन्ड गीक'का मालिक फाबियन थलमानले अश्लील वेबसाइटहरूको एकाधिकार सिर्जना गर्नका लागि सन् २०१२ मा एक्सभिडियोज खरिद गर्ने प्रयास गरेका थिए।
सन् २०१४ मा, एक्सभिडियोजले विवादास्पद रूपमा सामग्री प्रदायकहरूलाई उनीहरूको खाताबाट भिडियोहरू मेटाउने वा उनीहरूको खाताहरू तुरुन्तै बन्द गर्ने अधिकार त्याग्न वाचा गर्न बाध्य पार्ने प्रयास गरेको थियो।
एक्सएनएक्सएक्स, डब्ल्युजिसिजेट होल्डिङको स्वामित्वमा रहेको अर्को वेबसाइट, समग्रमा दशौँ सबैभन्दा धेरै भ्रमण गरिएको वेबसाइट हो र अश्लील श्रेणीमा दोस्रो सबैभन्दा धेरै भ्रमण गरिएको वेबसाइट हो।
एक्सभिडियोज र एक्सएनएक्सएक्स दुबै सन् २०२१ मा भर्चुअल रियालिटी भिडियोहरूको लागि विश्वको सबैभन्दा धेरै भ्रमण गरिएका वेबसाइटहरू थिए।
डब्ल्युजिसिजेट होल्डिङसँग ब्याङ ब्रोज, डिडिएफ नेटवर्क, पेन्टहाउस, प्राइभेट मिडिया ग्रुप, र एरोगेम्सको पनि स्वामित्व कायम छ र कानूनी अश्लील ब्रान्ड अन्तर्गत सङ्ग्रहित उत्पादनहरूमा नियन्त्रण गर्ने गर्दछ।
अगस्ट २०२१ सम्ममा, एक्सभिडियोज सबैभन्दा धेरै हेरिएको अश्लील वेबसाइट थियो र सिमिलर वेबद्वारा क्रमबद्ध रूपमा विश्वमा सबैभन्दा धेरै हेरिएको सातौँ वेबसाइट थियो।
यो सैनिक अड्डा माथि २०५९ जेठ १३ मा आक्रमण भएको थियो र शाही नेपाली सेनाको नेपाली सैनिक विमान सेवाले विद्रोहीलाई परास्त गरेको थियो र प्रत्याक्रमण गर्दा १५० भन्दा बढी विद्रोहीको हाताहात भएको थियो।
बिहान १:०० बजे विद्रोहीहरूले ट्रेन्च बनाएर पश्चिमी गेटमा तारबार तोड्न सफल भए, तर सेनाले छोटो दूरीको फायर र ग्रेनेड हमला गरेपछि उनीहरू अगाडि बढ्न सकेनन्।
शाही नेपाली सेनाले सफलतापूर्वक अन्त्यन्त न्यूनतम क्षतिमा आक्रमण गरेेेेको थियो भयो जबकि जनमुक्ति सेनाको तर्फ ठूलो हताहत भएको थियो।
पासाङ को नेतृत्वमा रहेको जनमुक्ति सेनाको केन्द्रीय कमाण्डलाई आक्रमणको प्राथमिक जिम्मेवारी दिइयो भने पश्चिमी कमान्डले सहयोग गर्ने काम थियो।
न्वारन : यस समुदायमा बच्च्चा जन्मेपश्चात तत्काल आमा र बच्चालाई चारैतिरबाट जालले बारेर राखिन्छ यसो गर्दा भूतप्रेतले आमा र बच्चालाई छुन सक्दैन भन्ने जनविश्वास छ शिशु जन्मेपछी पहिलो चरणको खानपान सुत्केरी महिलालाई छोरा जन्माए कुखुराको भाले र छोरी जन्माए पोथी काटेर खुवाउने चलन
यो जातीय समाजको परम्पराअनुसार छोरा वा छोरी जे भए पनि शिशुहरुको एकै प्रकारले सात दिनमा न्वारन गर्ने प्रचलन रहेको छ शिशु छोरा भए २ माना चामल र छोरी भए १ माना चामल राखेर वंश चिनाइन्छ यही चामल राखेको आधारबाट शिशु छोरा वा छोरी के हो अन्यले चिन्ने पनि गर्दछन् यही चामल पछि न्वारान को समयमा पिसेर रोटी पकाएर सानानानीहरुलाई बाँडिदिने गरिन्छ अन्य नानीहरु जस्तै यो शिशुको पनि चाँडै हातखुट्टा लागोस् भनेर यसो गरिएको हो भनिन्छ न्वारन को दिन बिहान देखि बेलुकीसम्म ठडेउरो बत्ति बालेर राखिन्छ यसरी बालेर राखेको ठडेउरो बत्ति सकेसम्म निभ्नबाट बचाइन्छ यदि बत्ति बिचमा निभेमा अशुभ मानिन्छ न्वारान को काम प्राय : धामीले नै सम्पन्न गर्ने गर्दछन् न्वारन सकेर शिशुको नामकरण पनि धामीले नै जन्मको बार, गते, ऋतुजस्ता कुराहरु विचार गरेर मिल्दो नाम राखिदिने गर्दछन् न्वारान को समयमा आगन्तुकहरुलाई सामान्य भोजको आयोजना गरी न्वारानको कार्य सम्पन्न गरिन्छ यसै दिनदेखि सुत्केरी लगायत अन्य संलग्न सबै व्यक्तिहरु चोखिएको मानिन्छ
पास्नी : यस समुदायका राईहरुले पास्नी प्राय : छोरी भए ५ महिना र छोरा भए ६ महिना पुगेपछि राम्रो दिन विचार गरेर गर्दछन् यो कार्य गर्नका लागि समुदायले मान्दै आएको धामीलाई आवश्यक विधि प्रक्रिया गर्ने जिम्मा दिइन्छ धामीले आफ्नो विधिअनुसार पूजा गरी कुखुरा काट्छन् कुखुराको मासु पकाएर भरसक नयाँ चामलको भात पकाएर मासुभात बालबालिकालाई पहिले आबुआमा अनि मान्यजनाहरुलाई खुवाइन्छ यसरी आफन्तहरुलाई सामान्य भोजको आयोजना गरी पास्नीको काम सम्पन्न गरिन्छ
छेवर/ गुन्युचोली : राईगाउँका राईहरुमा छेवर तथा गुन्युचोली प्राय गरिदैन तर अहिले अन्य समुदायको प्रभावका कारण केहिले गर्ने गरेकाछन् छोराको छेवर प्राय: ३ वर्ष नाघेपछी गर्ने चलन छ यसमा मामाको उपस्थिति अनिवार्य हुन्छ साथै अन्य आफन्तहरु पनि आमन्त्रण गरिन्छ मामाहरुले पालो पालो गरी भान्जाको कपाल काटिदिनुपर्दछ कपाल फुपूले टपरीमा थापेर चोखो ठाउँमा फाल्ने गर्दछन् कपाल काटिसकेपछि भान्जालाई नयाँ लुगा फेराएर घरभित्र दहीचामलको सेतो टीका लगाई आशिर्वाद साथ केही दक्षिणा दिने गरिन्छ यो कार्य आगन्तुक सबैले गर्दछन् यो बेला आगन्तुकहरुलाई भोज खुवाइन्छ यस्ता भोजहरुमा प्राय: जाँड, रक्सी बान्छनीय मानिन्छ
मागी विवाह : यस समुदायमा छोरीचेली विवाह गर्नका लागि उपयुक्त उमेर देखेपछी केटी माग्न दुराइते चुनेर सगुनको रुपमा एक सेर रक्सी बोकाएर आफूले छानेको केटीको घरमा कुरा चलाउन पठाइन्छ दुराइतेको प्रमुख जुनसुकै उमेरको भएता पनि अनिवार्य लौरो टेकेर जानुपर्दछ जब ऊ केटीको घरमा पुग्छ, ती सगुन र लौरो टेकेको देखेपछि घरकाले शंका गरी घरभित्र प्रवेश गर्न दिइदैन र बाहिरै बसाइन्छ दुरातेले सांकेतिक रुपमा "तपाईहरुको बगैचामा सुन्दर फूल फुलेछ त्यही देखेर भमरा डुल्न आएको" जस्ता कुराबाट कुरा खोल्न सुरु गर्छन् यस चरणलाई एक लगन भनिन्छ केटी पक्षबाट छोरीचेली दिने इच्छा भए राम्रो कुराकानीका साथ ती लगिएका सगुन स्वीकार गरिन्छ गाउँका आफन्त र मान्यजनहरु बोलाएर खुशीका साथ जाँड, रक्सी खाँदै कुरा अगाडि बढाइन्छ तर कुरा नमिल्ने भएमा लगिएका सगुनसहित दुराइतेलाई बाहिरैबाट फर्काइन्छ कुरा मिलेमा एक साताभित्र दिन निर्धारण गरी केटी पक्षबाट केटाको घर हेर्न आउछन् केटाको घर हेरेपछि मात्र विवाह गर्ने नगर्ने अन्तिम टुङ्गो लाग्ने गर्दछ यस चरणलाई दुई लगन भनिन्छ यसपछि केटी लिन जाने दिनको पनि टुङ्गो गरिन्छ
तोकिएको दिन विशेष तयारीका साथ केटी लिन जाने गर्दछन् केटाले दौरा सुरुवाल, कोट, पगरी , पटुका बाँधेर खुकुरी भिरेको र कालो छाता ओढेको हुनुपर्छ आफ्नो गच्छेअनुसार केटीलाई लुगाफाटा, गरगहनासमेत लिएर जानुपर्दछ जन्त हिंड्ने र दुलहीकहाँ पुग्ने बेलामा बन्दुक पड्काउनुपर्दछ केटा पक्षबाट एउटा बोका, एक माना चामल, तेल, दियो, मोहर दाम, सुपारी, एक सेर रक्सीसमेत लगेर दुराइतेमार्फत केटीका आमालाई दूधको भारा बुझाइन्छ यतिबेला दुलही अगाडिनै तयार पारेर राखिएको हुन्छ दुलाहालाई माइति पक्षले भित्र लगी दुलहीको छेउमा राख्दछन् दुलहीको आमाबुबा र अन्य नातागोता तथा निम्तालु सबैले क्रमश: दहीचामलको सेतो टीका लगाइदिएर शुभ आशिर्वादका साथ केही दक्षिणा पनि दिइन्छ केटी पक्षबाट आफ्नी छोरीचेलीलाई केटाको साथमा जिम्मा लगाएर बिदा दिने गर्दछन् यस चरणलाई तीन लगन भनिन्छ केटापक्षकाहरु नवदुलही लिएर घरतर्फ लाग्दछन् अर्थात् यस्तो कार्यमा तीनै लगनका समयमा केटा पक्षबाट गएका जोकोही पनि केटीको घरमा बासबस्न भने हुँदैन टाढा घर भए बरु केटीको घर बाहेक अन्तै बास बस्नुपर्दछ
नवदुलही ल्याउदा केटापक्षका चेलीहरुले बाटोमा गुन्द्रिवा कपडाले बाटो छेक्ने गर्दछन् यसबेला बाटोमा रक्सीलगायतका खानाहरु साथै केही पैसा पनि राखिएको हुन्छ ती खानेकुरा पहिले दुलाहादुलहीले खाएपछि अन्यले खानुपर्छ तर केटापक्षले सामानको उचित मूल्य स्वरूप पैसा र पैसाको ठाउँमा भरसक डबल बनाएर दिनुपर्दछ अनि मात्र जान दिइन्छ घर आइपुगेपछि केटाको आमाले नवबुहारीलाई एउटा कुचो दिएर अगेनामा पुर्याएर तीन चुलो घुमाइ छुवाउछिन र बुहारीलाई चुलो ढोग्न लगाई नयाँ दुलही आफ्नो कुलमा आएको भनी विधिवत् मान्यता दिइन्छ यसपछि आफन्त मान्यजनहरुलाई सक्दो भोज खुवाएर विवाहभोज सम्पन्न गरिन्छ
चोरी विवाह : कसैले कसैको छोरीचेली जबरजस्ती वा केटी पक्षको अभिभावकको अनुमतिबिना विवाह गरेको खण्डमा केटीपक्षबाट यथासक्दो जरिवाना गर्ने गर्दछन् तर अन्य रीतहरु मागी विवाहजस्तै हुन्छ
आदिवासी जनजाती उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान ऐन, २०५८ अनुसार सूचिकृत ५९ आदिवासी जनजातीहरु मध्ये एक जाति राई पनि हो राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार नेपालमा राईहरुको जनसंख्या ६,२०,००४ जना भएको तथ्यांकमा उल्लेख छ यो कुल जनसंख्याको २.३४ प्रतिशत हो जनसंख्याको आधारमा नेपालको १० औं ठूलो जातिको रुपमा किरात राईलाई चिनिन्छ (१२ औं राष्ट्रिय जनगणनाको विस्तृत विवरण सहितको प्रतिवेदन सार्वजनिक हुन बाँकी) राई जाति वहु भाषिक जाति हो यो जातिमा थर सबैको एउटै लेखेता पनि बोल्ने भाषामा भने विविधता पाइन्छ
कूल पूजा : यो समाजमा मुख्यरुपमा मानिने इष्टदेव कूलपूजा हो यो पूजा प्राय: विहान, बेलुका, हरियो गोबरले चुला र दलान लिपेर ठडेउरो बत्ति बालेर गरिन्छ यो पूजामा आफ्नो परिवारको कल्याणको कामना गरिन्छ कसैले भाकल भए सो अनुसार विशेष रुपमा पूजा गर्ने गरिन्छ यसका लागि कुनै निश्चित हुँदैन, समय अनुसार गर्न सकिन्छ भाकलअनुसार कुखुरा तथा बोका पूजा गरेर बलि दिइन्छ पूजा गरेको कुखुरा तथा बोका मासु आफ्नै कूल परिवारबाहेक अन्यले खान हुँदैन भन्ने विश्वास छ साथै बली दिएका कुखुरा र बोका को मासु सोही दिन खाइसक्नु पर्दछ भने घर बाहिरसमेत निकाल्नु हुँदैन
पूर्वेली पूजा : यो समुदायले गर्ने अर्को पूजा पूर्वेली पूजा पनि हो विशेष गरी समुदायका सबै घरपरिवारका सदस्यहरु मिलि सामुहिक रुपमा गरिन्छ पूजा सम्पन्न गरेर २/३ दिनसम्म रमाइलोका साथ खाएर, पिएर बस्ने गरिन्छ हाल यो पूजा छुट्टा छुट्टै परिवारले छुट्टाछुट्टै पूजा गर्न थालेका छन् विशेष गरी यो पूजा माघ महिनामा गरिन्छ
थानी पूजा : सय समुदायले मान्ने थानी पूजा पनि एक हो यो पूजा अत्यन्तै महत्वपूर्ण पूजाको रुपमा लिइन्छ यस पूजामा ३६ देवदेवीको पूजा गरिन्छ भन्ने भनाई छ यो पूजा पनि गाउँका सबै मिलेर सामूहिक रुपमा गर्ने गरिन्छ यो पूजा गर्नका निम्ति गाउँले मिलेर एकजना पुजारी चुनेर राखिएको हुन्छ उनै पुजारीको आज्ञाअनुसार पूजा सम्पन्न गरिन्छ विशेषगरी यो पूजा नयाँ अन्नबाली लगाउने बेलामा, धान रोप्ने समयमा लगाएको बाली उठाउने समयमा गर्ने गरिन्छ यो पूजामा सिन्दुर, ध्वजासमेत गरी कुखुरा काटेर बली दिइन्छ
भूमे पूजा : यो समाजमा सामूहिक रुपमा गरिने पूजा भूमे पूजा पनि पर्छ गाउँले मिलेर भाले, पोथी कुखुरा लिएर भूमे थानमा गई ध्वजापताका साथ आफ्ना पुजारीद्वारा पूजा गराउछन् कुखुरा काटेर थानमा बलि दिई टाउकोबाहेक जीउ सम्बन्धित व्यक्तिलाई दिइन्छ टाउको चांही धामीले लाने गर्दछन् गाउँका सबैजना मिलि एउटा बोकाको बली दिइन्छ र मासु भाग लगाई अनिवार्य प्रत्येक घरधुरीमा पुर्याइन्छ यो पूजा विशेषत: गाउँघरमा कुनै रोग,व्याधि, हैजा,प्राकृतिक विपति नआओस् भनेर गरिन्छ
मृतकलाई गाडिसकेपछि वा जलाईसकेपछि ज्वाइँलाई पुजारी मानेर सम्पूर्ण काजकिरिया गर्ने जिम्मा दिइन्छ घर फर्कने क्रममा बाटोमा बयरको काँडा र धुपधुवा राखेर बाटो छेक्दै फर्किन्छ अन्त्यष्टि गरी घर फर्किदा मलामीहरुले पछाडी फर्केर हेर्नुहुँदैन १३ दिनसम्म घरको दलानमा मृतकको नाममा घरपरिवारका सदस्यहरुले एक लोटा चोखो पानी चढाइन्छ लोटाको पानी घटेमा मृतक पानी चढाउने सदस्यसंग खुशी रहेको र पानी नघटेमा रिसाएको छ भन्ने विश्वास छ साथै पानी राखेको वरपर पिठो छर्किएर राखिन्छ छर्किएर राखेको पिठोमा देखिने केही सांकेतिक छापका आधारमा मृतक आएको वा नआएको अनुमान गरिन्छ साथै पिठोमा देखिने छाप का आधारमा मृतकले विभिन्न जीवहरुको रुप धारण गरेको भनी विश्वास गरिन्छ १३ दिनसम्म जुठो बारिन्छ मुख्य घरका छोराहरुले तीन छाक खाना नै बार्दछन् भने बाँकि दिन नुन मात्रै बार्ने गर्दछन् १२ औं दिनमा आगनमा दुरमुर चढाइन्छ पिठोको रोटी आकारको पिण्ड बनेको हुन्छ यसमा बाख्राको पाइलाजस्तो छाप लगाई सात भाग लगाइन्छ पुरेतले ती पिण्ड दु:ख बोक्नेलाई क्रमश: दिन्छ र दु:ख बोक्नेहरुले पनि हातमा लिएर दूधले छर्कदै फाल्नुपर्दछ पकाएर तयार पारिएका अन्य खानाहरु पनि दूधले छर्केर चोख्याइन्छ ती खाना आगन्तुकहरुलाई भोजको रुपमा खुवाइन्छ १३ दिनमा शुध्याँई गरिन्छ
शुध्याँईमा कालो कुखुरा खोलामा बगाएर ढुंगाले हानिमारिन्छ र टाउको खोलामा बगाइन्छ सबै सन्तानले कपाल मुण्डन गर्नुपर्दछ गाउँ/टोलका सबै महिलाहरु उक्त दिनमा खोलामा गई पिनाले नुहाउछन् , यस कार्यलाई सानाइ खानु भनिन्छ चेलीबेटीहरुले ल्याएका बोका खोलाको बगरमा गई काटेर भोज लगाइन्छ तर, भोज खानुभन्दा पहिले १३ दिन बारना गर्ने व्यक्तिले खाना कुशले दूध छर्केर चोख्याइन्छ छाक बार्ने सन्तान सबैले भतेर खानुभन्दा अगाडि कपाल मुण्डन गरिन्छ त्यसपछि सबैलाई दायाँ हातको कान्छी औलाले तेल छुवाइन्छ सबैलाई भोज खुवाई सकेपछि सबैजना घर फर्केर आउछन् स्त्रीहरु घरभित्र पसेर ढोकासामुन्ने उभिन्छन् , पुरुषजति ढोकाको ठिक बाहिर बेलको पात कानमा सिउरेर उभिन्छन् किरिया भोजको लागि प्रयोग गरिएका भाँडाकुडा तथा अन्य प्रयोग गरिएका सामाग्रीहरु अगाडि राखी काठले बारिन्छ र यसको वरिपरीबाट मान्छेले घेरिन्छ भित्रबाट स्त्रीहरुले जौ, तेल अक्षता फाल्छन् र मृतकले प्रयोग गरेको सामग्री , मृतकको जिम्मेवारीहरु छुटेकी छुटेन ?
चेलीबेटीहरुले ल्याएको रक्सी, बोका लगायत अन्य ल्याएका सामग्रीको मुल्य निर्धारण गरी माइत पक्षले रुपैयाँ पैसा सक्दो दान दिने प्रचलन छ पुरेतलाई चाहि एक माना चामल, केही हतियारहरु दिएर विदा गरिन्छ विभिन्न कारणले आफ्नो जात र आफन्तबाट निष्काशनमा परेकाहरुलाई तोकिएको सजाय पुरा गरेकाहरुलाई पुन जातमा पुनर्मिलन गराउन र आफन्तमा समावेश गराउन यस्तो समयमा तोकिएको पुरेतद्वारा पकाइएको कालो दाल खुवाएर सजाय फुकुवा गरिन्छ तर हाल यो प्रचलन हराएको जानकारहरु बताउछन्
माथि किरात देवास समुदायको एक प्रतिनिधिमुलक समुदाय राईगाउँका राईहरुको संक्षिप्त परिचय उल्लेख गरिएको छ जहाँ देवास राई समुदायको भाषा तथा संस्कार एवम् संस्कृतिको सामान्य जानकारी गराउने प्रयास गरिएको छ यस्तै धेरै विषयवस्तुहरु अध्ययन अनुसन्धान गर्न बाँकी छ, गर्न आवश्यक छ सायद हामी एक अर्कामा भएको अलग पहिचानका विषयहरु चर्चा गर्न छुटेको छ आगामी दिनहरुमा अन्य स्थानका समुदायका बारेमा अध्ययन अनुसन्धान गरी यसरीनै जानकारी गर्ने गराउने सुअवसर मिलोस र उत्थान गरिएका प्रसंगहरु बारे आवश्यक सकारात्मक सल्लाह सुझावको अपेक्षा गरिन्छ
सामान्यतया किरात राईहरु अन्तर्गत रहेको यस जातीय समुदाय अन्य राईहरु भन्दा केही पछाडी परेको महसुस गर्न सकिन्छ देवास राई समुदाय पछी पर्नाका कारणहरु धेरै छन् यस समुदाय शिक्षित जनशक्तिको कमी, सामाजिक एकता र चिन्तनको अभाव, राजनैतिक पहुँच नहुनु, आर्थिक अवस्था सवल नहुनु, राज्यबाट उपेक्षित, सरकारी सेवा तथा रोजगारीमा कमजोर उपस्थिति, व्यवसायिक संलग्नतामा खडेरी, परम्परागत रहन सहनमा रमाउनु, आफ्नो भाषा, कला, संस्कार तथा संस्कृतिको संरक्षण तथा सम्बर्द्धनमा दिलचस्पी नहुनु, खेल, भाषा, कला, साहित्य तथा संचार क्षेत्रमा परिचित हुन नसक्नु,समुदायको उत्थान र विकासको निमित योगदानको अभाव, अरुको आज्ञा पालक हनु, समाजिक भन्दा पनि व्यक्तिगत स्वार्थम रमाउन खोज्नु जस्ता थुप्रै कारणहरुले गर्दा यस समुदाय अन्य जातिहरु भन्दा पछि परको हो भन्ने सजिलै अनुमान लगाउन सकिन्छ तसर्थ देवास राई समुदायको कला, भाषा, संस्कार संस्कृतिको संरक्षण तथा सम्बर्द्धनका लागि सबै पक्षको ध्यान जानु जरुरी छ सामाजिक एवम् सामुदायिक स्वार्थलाई सर्वोपरी ठानी जातीय र सामुदायिक उत्थानको लागि सबैको ऐक्यवद्धता हुन आजको तत्कारो आवश्यकता एवम् अपरिहार्यता मानिन्छ आफ्नो पहिचान दर्शाउदै राज्यसंग संविधान प्रदत हकअधिकार प्राप्तिको लागि विशेष पहलकदमीको आवश्यक
प्राचिन किरात भूमि वल्लो किरात(पूर्वमा सुनकोशी देखि पश्चिममा त्रिसुली नदिसम्म र दक्षिणमा मकवानपुरजिल्लाको चित्लाङदेखि उत्तरमा रसुवा जिल्लाको गोसाँइकुण्डसम्मको भूभाग) भित्र र आसपासका जिल्लाहरु मकवानपुर, नुवाकोट, काभ्रे, चितवन, धादिङ, सिन्धुली आदिको भूभागमा आधार इलाका बनाई सदियौँदेखि हाल सम्म निरन्तर बसोबास गर्दै आफ्नै प्रकारको परम्परा मूल्य मान्यताहरु रहेका भूमिपुजक भूमिपूत्र राईहरु नै किरात देवास राई हुन् ।
बसाइंसराइ गर्दा : घर तथा बसाइँ सर्दा आफ्नो कुल देवता संगै लैजान ठडेउरो बत्ति बालेर नयाँ घर तथा बसाइँ सरेको स्थानसम्म बालेरै लगिन्छ यसरी बत्ति सम्भव भएसम्म तीन दिनसम्म निभ्न नदिइ लगातार बाल्नु पर्दछ यसरी बत्ति निभेमा अशुभको संकेत मानिन्छ त्यसैले निभ्नबाट वचाइन्छ
श्री ५ बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाहबाट १८२६ मा नेपालको एकीकरण पछी; पररास्ट्र मामिला हेर्न जैशी कोठा नाम गरेको एक अड्डाको स्थापना भयो ; विशेष गरी तिब्बत र चीनसंगको सम्बन्धको लागि ।
जनरल भीमसेन थापाको प्रधानमन्न्रीत्व कालिन समयमा जैशी कोठाको नाम परिवर्तन गरी "मुन्सी खाना" कायम गरियो ; जाशी कोठालाई मुन्सी खाना मातहतको इकाईको कार्यालयमा राखियो ।
मुन्सी खानाकोको मुख्य काम भनेको तत्कालिन समयको शासकहरूबाट प्राप्त हुने निर्देशनको पालना गराउने तथा भारत तथा ल्हासामा स्थापना भएका कार्यालयको समकक्षताको रूपमा काम गर्ने थियो।
हिर एक अति सुन्दर महिला थिइन्, सियाल जनजातिको जाटहरूको धनी मुस्लिम परिवारमा जन्मिएकी र जाटहरूको राँझा जनजातिको धीडो राँझा, चार दाजुभाइहरूमध्ये कान्छी थिइन् र नदी किनारको तख्त हजारा गाउँमा बस्छिन्।
आफ्नो बुबाको मनपर्ने छोरा भएकोले, जमिनमा परिश्रम गर्नु पर्ने आफ्ना दाजुभाइहरू भन्दा फरक, उहाँले बाँसुरी बजाएर आरामदायी जीवन बिताउनुभयो।
तिनीहरू धेरै वर्षसम्म गोप्य रूपमा एक-अर्कालाई भेट्छन् जबसम्म तिनीहरू हीरको ईर्ष्यालु काका, कैडो र उनका आमाबाबु चुचक र माल्कीद्वारा समातिएनन्।
दुई जना हीरको गाउँमा फर्किन्छन्, जहाँ हीरका आमाबाबुले उनीहरूको विवाह गर्न सहमत हुन्छन् - यद्यपि कथाका केही संस्करणहरूले आमाबाबुको सम्झौता केवल एक धोखा हो भनेर बताउँछन्।
पन्जाबको सर्गोधा जिल्लाको ऐतिहासिक सहर भेराबाट ८० किलोमिटर उत्तरमा रहेको टिल्ला जोगियान मा जोगीहरूको "कानफाटा" संप्रदायका संस्थापक गोरखनाथलाई भेटेपछि राँझा जोगी बन्छन्।
सिक्किम प्रजातान्त्रिक मोर्चाका सिक्किमका मुख्यमन्त्रीहरूको सूची पवन कुमार चाम्लिङले सिक्किम र अन्य सबै हिमाली सीमावर्ती राज्यहरूमा समान सेना भएकाले सिक्किम स्काउट रेजिमेन्ट गठन गर्न, सिक्किममा जवानहरूको लागि स्थान उपलब्ध गराउन रक्षा मन्त्रालयलाई अनुरोध गरे।
लद्दाख स्काउट्स १९६३ मा गठन भएको थियो, र अरुणाचल स्काउट्स २०१० मा, जबकि अन्य हिमालयन राज्यहरूले कुमाउ रेजिमेन्ट जस्ता नियमित रेजिमेन्टहरूमा सीमा सुरक्षा बटालियनहरू समर्पित गरेका छन्।
मन्त्रालय र भारतीय सेनाले चाम्लिङको प्रस्तावलाई समर्थन गरे, किनभने यो भारतको "माटोका छोराहरू" नीति अनुसार स्थानीयहरूलाई एकीकृत गरेर आफ्नो रक्षा एकाइहरूलाई बलियो बनाउने थियो, र ६ डिसेम्बर २०१२ मा, प्रस्तावलाई क्याबिनेट समितिले अनुमोदन गर्यो।
संरक्षित क्षेत्रको रूपमा पनि, भारतीय सेनाहरू सिक्किममा तैनाथ गरिएको थियो, किनभने चीनको बिरूद्ध बफर क्षेत्रको रूपमा क्षेत्रको महत्त्वपूर्ण भूमिका भएकोले, जसको साथ यसले साझा गर्दछ।
चीनले २००० सम्म सिक्किमलाई भारतीय राज्यको रूपमा स्पष्ट रूपमा मान्यता दिएन, र भारतले सिक्किमको उत्तरी "फिंगर एरिया" भनेर उल्लेख गरेको दाबी जारी राख्यो।
यो रेजिमेन्ट लद्दाख स्काउट्स र अरुणाचल स्काउट्सको लाइनमा गठन गरिएको थियो, किनकि यो समान रूपमा पहाडी सीमा क्षेत्रबाट भर्ती गरिएको छ र सीमा रक्षा र पर्वतीय युद्धमा समर्पित छ।
सिक्किम स्काउट ११ औं गोर्खा राइफल्ससँग आबद्ध छ, र यसको चिन्ह र झण्डा प्रयोग गर्दछ, जसमा 'सिक्किम स्काउट' शब्दहरू थपिएको छ।
मार्च २०१३ मा, सिक्किममा नयाँ रेजिमेन्टको लागि पहिलो भर्ती ड्राइभहरू आयोजित गरियो, जसमा लगभग ५०० उम्मेद्वारहरू भर्ना हुने अपेक्षा गरिएको थियो।
सिक्किमी पुरुषहरु माझ ट्याटू को लोकप्रियता को कारण, धेरै उम्मेदवारहरु लाई अस्वीकार गर्नु पर्यो; रक्षा मन्त्रालयले २०११ मा भारतीय सेनामा नयाँ भर्ती हुनेहरूका लागि ट्याटु (धार्मिक चिन्ह र नाम बाहेक प्रतिबन्ध लगाउने नीति जारी गरेको थियो।
१९१० मा, राजा उग्येन र बेलायतीहरूले पुनाखाको सन्धिमा हस्ताक्षर गरे जसमा ब्रिटिस भारतले भुटानको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप नगर्ने व्यवस्था गरेको थियो यदि देशले आफ्नो बाह्य सम्बन्धमा बाह्य सल्लाह स्वीकार गर्यो।
सन् १९२६ मा उग्येन वाङ्चुकको मृत्यु भएपछि उनका छोरा जिग्मे वाङ्चुक शासक बने र सन् १९४७ मा भारतले स्वतन्त्रता पाएपछि नयाँ भारत सरकारले भुटानलाई स्वतन्त्र राष्ट्रको रूपमा मान्यता दियो।
सन् १९४९ मा, भारत र भुटानले शान्ति र मित्रताको सन्धिमा हस्ताक्षर गरे, जसमा भारतले भुटानको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गर्दैन, तर आफ्नो विदेश नीतिलाई निर्देशित गर्नेछ।
सन् १९५२ मा उनका छोरा जिग्मे दोर्जी वाङ्चुकले सफल भुटान आफ्नो अलगावबाट बिस्तारै बाहिर आउन थाले र योजनाबद्ध विकासको कार्यक्रम थाले।
एक पौराणिक कथा अनुसार यो ७औँ शताब्दी ईसा पूर्व वरिपरि कूच-बिहार राजा संगलदीप द्वारा शासन गरेको थियो, तर ९औँ शताब्दीमा तिब्बती बौद्ध धर्मको परिचय हुनु भन्दा पहिले धेरै थाहा छैन, जब तिब्बतमा अशान्तिले धेरै भिक्षुहरूलाई बाध्य तुल्यायो।
भुटानको समेकन १६१६ मा भयो जब पश्चिमी तिब्बतका लामा, झाब्द्रुङ रिन्पोछे भनेर चिनिने ङवाङ नमग्यालले तीन तिब्बती आक्रमणहरूलाई पराजित गरे, प्रतिद्वन्द्वी धार्मिक विद्यालयहरूलाई वशमा पारे, त्सा यिगलाई संहिताबद्ध गरे, एक जटिल र व्यापक शासन प्रणाली र आफैँलाई शासन प्रणालीको रूपमा स्थापित गरे।
भुटान केही देशहरू मध्ये एक हो जुन आफ्नो इतिहास भर स्वतन्त्र भएको छ, कहिल्यै जितेको छैन, कब्जा गरेको छैन वा बाहिरी शक्तिद्वारा शासित छ ।
आफ्नो मान्यता गुमाउने दलले तुरुन्त आफ्नो चिह्न गुमाउने छैन तर आफ्नो हैसियत पुन: प्राप्ति गर्न प्रयास गर्न केही समयको लागि त्यो प्रतीक प्रयोग गर्न अनुमति दिइनेछ।
यद्यपि, दललाई यस्तो सुविधा प्रदान गर्नुको अर्थ मान्यता प्राप्त दलहरूलाई उपलब्ध हुने अन्य सुविधाहरू जस्तै दूरदर्शन वा आकाशवाणीमा फुर्सदको समय, मतदाता नामावलीको प्रतिलिपिको निःशुल्क आपूर्ति, इत्यादिको विस्तार गर्नु होईन।
भारत एक संसदीय धर्मनिरपेक्ष लोकतान्त्रिक गणतन्त्र हो जसमा भारतको राष्ट्रपति राज्यको प्रमुख र भारतको प्रथम नागरिक र भारतको प्रधानमन्त्री सरकारको प्रमुख हो।
भारतले दोहोरो राजनैतिक प्रणालीलाई पछ्याउँछ, अर्थात् प्रकृतिमा सङ्घीय, जसमा केन्द्रमा केन्द्रीय अधिकार र परिधिमा राज्यहरू हुन्छन्।
भारतको प्रत्येक राजनीतिक दल, चाहे त्यो राष्ट्रिय वा क्षेत्रीय/राज्यीय दल हो, एउटा चिह्न हुनुपर्छ र भारतको निर्वाचन आयोगमा दर्ता हुनुपर्छ।
भारतीय राजनीतिक प्रणालीमा राजनीतिक दलहरूलाई आंशिक रूपमा पहिचान गर्नका लागि प्रतीकहरू प्रयोग गरिन्छ ताकि निरक्षर मानिसहरूले दल चिह्नहरू पहिचान गरेर मतदान गर्न सकून्।
त्यहाँ माथिल्लो सदन, भारतीय सङ्घका राज्यहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने राज्यसभा र समग्र रूपमा भारतका जनताको प्रतिनिधित्व गर्ने तल्लो सदन लोकसभा मिलेर द्विसदनीय व्यवस्थापिकाको व्यवस्था छ।
सन् १९४० को दशकमा, फिलिप्स कम्पनीले 'एयर इन्जिन' को आफ्नै संस्करणको लागि उपयुक्त नाम खोजिरहेको थियो, जुन त्यस समयसम्म अन्य ग्यासहरूसँग परीक्षण गरिएको थियो र अन्ततः अप्रिल १९४५ मा यसको नाम स्टर्लिङ इन्जिन तय गरियो ।
यद्यपि, लगभग तीस वर्ष पछि, ग्राहम वाकरले यस तथ्यमाथि दुख व्यक्त गरे कि हट एयर इन्जिन जस्ता शब्दावलीहरू स्टर्लिङ इन्जिनसँग एकान्तर रूपमा प्रयोग गरिन थाल्यो, जुन आफैंमा व्यापक र अन्धाधुन्ध रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।
स्थिति अब केही सुधार भएको छ, कम्तिमा शैक्षिक साहित्यमा, र यो अब आम स्तरमा यो कुरा स्वीकार गरिएको छ कि 'स्टर्लिङ इन्जिन' ले विशेष रूपमा एक स्थिर ग्यासीय काम गर्ने तरल पदार्थको साथ बन्द-चक्र पुन: उत्पन्न ताप इन्जिनलाई बुझाउँछ, जहाँ बन्द-चक्रिक हुन्छ।
एक थर्मोडायनामिक प्रणालीको रूपमा परिभाषित गरिएको छ जसमा काम गर्ने तरल पदार्थ स्थायी रूपमा प्रणाली भित्र निहित हुन्छ र पुन: उत्पन्न गर्ने एक विशेष प्रकारको आन्तरिक हिट एक्सचेन्जर र थर्मल स्टोरको प्रयोगलाई पुन: उत्पन्न गर्ने भनेर चिनिन्छ।
यस्तै एक इन्जिन सन् १९३१ मा थियो जुन यसै सिद्धान्तमा काम गर्थ्यो तर ग्यासको सट्टा तरल प्रयोग गर्‍यो र मालोन ताप इन्जिन भनिन्थ्यो।
यो इन्जिनले हाल माइक्रो कम्बाइन्ड हिट एण्ड पावर इकाइहरूको कोर कम्पोनेन्टको रूपमा बढ्दो चासो पाइरहेको छ, जसमा यो तुलनात्मक स्टीम इन्जिन भन्दा बढी प्रभावकारी र सुरक्षित छ।
वाष्प इन्जिनद्वारा कार्यरत तरल को रुपमा तरल तथा ग्यास, दुवै पदार्थमा पानीको प्रयोग हुन्छ भने स्टर्लिङ इन्जिनमा हावा वा हिलियम जस्ता ग्यासयुक्त तरल पदार्थको निश्चित मात्रालाई स्थायी रूपमा संलग्न गरिन्छ।
सबै ताप इन्जिनमा जास्तई यसमा पनि ग्यासको कप्रेसन, ग्यासको तापक्रम बढाउने, गरम ग्यासको बिस्तार र ग्यासको ताप उत्सर्जन गर्ने चक्र समावेश हुन्छ।
सौर्य शक्तिबाट चल्ने स्टर्लिङ्ग इन्जिनहरूको लोकप्रियता बढ्दै गैइरहेको छ, किनकि तिनीहरू बिजुली उत्पादनको लागि उत्कृष्ट वातावरणीय विकल्प हुन्।
रिक्यूपरेटर एक वैकल्पिक ताप एक्सचेंजर हो, जुन दहन ईन्धन इनपुटबाट मेकानिकल ऊर्जा उत्पादनमा उच्च दक्षता चाहिएको बेला प्रयोग गरिन्छ।
उच्च क्षमताको इन्धनबाट चल्ने इन्जिनको हिटरलाई उच्च तापक्रममा काम गर्नु पर्ने हुनाले, दहनका लागि आवश्यक हावालाई पहिले तताएर चिसो नगरेसम्म बर्नरबाट निस्कने दहन ग्यासबाट उल्लेखनीय ताप हानि हुन्छ।
सन् १८१६ मा बन्द चक्रीय वायु इन्जिनको पहिलो व्यावहारिक उदाहरणको स्कटिश आविष्कारक रोबर्ट स्टर्लिङ थिए र १८८४ को को शुरुवातमा फ्लेमिङ जेन्किनले त्यस्ता इन्जिनहरूलाई सामान्य रूपमा स्टर्लिंग इन्जिनको रुपमा परिभाषित गर्न प्रस्ताव गरेका थिए।
यो नामकरण प्रस्तावले धेरै समर्थन प्राप्त गर्न सकेन र बजारमा उपलब्ध विभिन्न प्रकारका इन्जिनहरूलाई यसको व्यक्तिगत डिजाइनर वा निर्माताको नामबाट परिचित थिए, जस्तै राइडर, रोबिन्सन वा हेनरीसीको हट एयर इन्जिन ।
इन्जिन यस्तो डिजाइन गरिएको छ कि काम गर्ने ग्यास सामान्यतया इन्जिनको चिसो भागमा संकुचित हुन्छ र तातो भागमा विस्तार हुन्छ, जसको परिणामस्वरूप ताप शक्ति भौतिक कार्य मा रुपान्तरित हुन्छ।
एक आन्तरिक पुनरुत्पादक हिट एक्सचेंजर ले स्टर्लिङ इन्जिनको थर्मल दक्षता बढाउँछ, यो विशेषता सामान्य अन्य ताप इन्जिनमा फेला पर्दैन।
बन्द चक्र सञ्चालनको परिणाम स्वरूप, स्टर्लिङ इन्जिन चलाउने तापलाई स्रोतबाट कार्यरत तरल पदार्थमा ताप एक्सचेन्जर मार्फत प्रवाहित हुन्च्च र अन्ततः ताप सिङ्कमा जान्छ।
स्टर्लिङ इन्जिनलाई ल्यान्डफिल ग्यास सिलोक्सेन जस्ता इन्धनमा पनि चलाउन सकिन्छ जसले अन्य ले इन्जिनको भित्री भागलाई खराब गर्न सक्छ।
उच्च शक्ति र दबाबमा चल्ने इन्जिनको अवस्थामा, तातो भाग ताप एक्सचेंजर यस्तो तापक्रममा उच्च शक्ति कायम राख्ने मिश्र धातुबाट बनेको हुनुपर्छ र क्षय वा ढिलो हुँदैन।
सानो, कम क्षमताको इन्जिनहरूमा सामान्यतया भित्ता तताउने ठाउँहरू समावेश गर्दछ तर जहाँ ठूला शक्तिहरू आवश्यक हुन्छन् पर्याप्त ताप एक्सचेंजरको लागि ठूलो सतह क्षेत्र आवश्यक हुन्छ।
स्टर्लिङ्ग इन्जिन एक बाह्य दहन इन्जिन हो जसले आफ्नो काम गर्ने तरल पदार्थलाई बाह्य ताप स्रोतबाट आपूर्ति भइरहेको ऊर्जा इनपुटबाट अलग गर्छ।
स्टर्लिङ इन्जिन एक ताप इन्जिन हो जुन हावा, ग्यास वा कुनै पनि तरल पदार्थको भिन्न भिन्न तापक्रममा चक्रीय दबाब र बिस्तार द्वारा यस प्रकारले संचालित हुन्छ कि तापलाई यान्त्रिक कार्य मा रूपान्तरण हुन्छ।
वैकल्पिक रूपमा, तापलाइ बाहिरी तापक्रममा फाल्न सकिन्छ र ताप सिंक लाई क्रायोजेनिक तरल पदार्थ वा ठण्डा पानीद्वारा कम तापक्रममा राखिन्छ ।
गुरुकुल शैलीमा डा. एमएल वसन्तकुमारी अन्तर्गत प्रशिक्षित, यसले शिक्षक र अन्य चिकित्सकहरुलाई उनीहरुको शैली र शैली अवशोषित गर्न पर्याप्त मात्रामा सुनेको थियो।
यो एकदमै चुनौतीपूर्ण र फरक अनुभव थियो र मैले उहाँबाट धेरै चाँडै सिक्न थालेको हुनाले, मेरो दिमाग स्पन्ज जस्तै थियो र मैले सुनेका कुराहरु अवशोषित गरिन ।
जर्मनीको लोराचमा रहेको संगीत र कला एकेडेमी र स्टिमेन भ्वाइस इन्टरनेशनल भोकल फेस्टिभलद्वारा निर्मित 'बुर्गोफ'द्वारा आयोजित ग्लोबल भोकल मीटिंगमा भाग लिने सुधा एक मात्र भारतीय गायिका हुन्।