polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
तिनको रेखदेखमा भारतले १९९८ मा पोखरणमा आफ्नो अर्को सफल परमाणु परीक्षण गर्यो र परमाणु शक्तिदेखि सम्पन्न राष्ट्रहरूको सूचीमा सामेल भयो ।
अवुल पकीर जैनुलबीदीन अब्दुल कलाम लाई भारत सरकार द्वारा सन् १९८१ मा प्रशासकीय सेवाका क्षेत्रमा पद्म भूषणबाट सम्मानित गरिएको थियो।
त्यस पदका लागि उनको नामांकन त्यस समय सत्ता मा रहेको राष्ट्रिय प्रजातान्त्रिक गठबन्धनको सरकारले गरेको थियो जसलाई भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसको समर्थन प्राप्त भएको थियो।
वामपन्थी दलहरूले आफ्नो तर्फबाट ८७ वर्षीया श्रीमती लक्ष्मी सहगलको नामांकन गरेका थिए जो सुभाषचन्द्र बोसका आजाद हिन्द फौजमा र द्वितीय विश्वयुद्धमा आफ्नो योगदानका लागि जानिन्छन्।
कलामले धेरै स्थानहरूमा उल्लेख गरेका छन उनी तिरुक्कुरालको पनि अनुसरण गर्दछन्, तिनको भाषणहरूमा कमभन्दा कम एक कुरानको उल्लेख अवश्य रहन्छ।
राजनीतिक स्तरमा कलामको चाहत छ कि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा भारतको भूमिका विस्तार हो र भारत ज्यादादेखि ज्यादा महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाओस ।
उनले धेरै प्रेरणास्पद पुस्तकहरूको पनि रचना गरेका छन उनले प्रविधीलाई भारतका जनसाधारणसम्म पुर्यौउने सधैं निरन्तर आन्दोलन गरिरहेका छन्।
१९६२मा उनी भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान सङ्गठनमा आये जहाँ उनले सफलतापूर्वक धेरै उपग्रह प्रक्षेपण परियोजनाहरूमा आफ्नो भूमिका निभाए ।
परियोजना निर्देशकका रूपमा भारतका पहिला स्वदेशी उपग्रह प्रक्षेपण यान एसलवी३का निर्माणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाए जसदेखि जुलाई १९८०मा रोहिणी उपग्रह सफलतापूर्वक अन्तरिक्षमा प्रक्षेपित गरिएको थियो।
१९६२ मा उनी भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान सङ्गठनमा आये जहाँ उनले सफलतापूर्वक धेरै उपग्रह प्रक्षेपण परियोजनाहरूमा आफ्नो भूमिका निभाए ।
परियोजना निर्देशकका रूपमा भारतका पहिला स्वदेशी उपग्रह प्रक्षेपण यान एसलवी३का निर्माणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाए जहाँबाट जुलाई १९८० मा रोहिणी उपग्रह सफलतापूर्वक अन्तरिक्षमा प्रक्षेपित गरिएको थियो।
‘मिसाइल म्यान’ का रूपमा चिनिने भारतका ११ औँ राष्ट्रपति एपीजे अब्दुल कलामको ८३ वर्षको उमेरमा सोमबार अपराह्न मेघालयको सिलोङमा निधन भएको हो र हैन होला।
अवुल पकिर जैनुलाअबदीन अब्दुल कलाम (तमिल: ு் ீ் ைுா்ீ் ்ு் ா்; उनको एक मध्यम वर्गीय मुस्लिम परिवारमा १५ अक्टोबर, १९३१, रामेश्वरम धनुषकोटि, तमिलनाडु, भारत), मा जन्म भएको थियो।
अवुल पकिर जैनुलाअबदीन अब्दुल कलाम ( उनको एक मध्यम वर्गीय मुस्लिम परिवारमा १५ अक्टोबर, १९३१, रामेश्वरम धनुषकोटि, तमिलनाडु, भारत), मा जन्म भएको थियो जसलाई सामान्यतया डाक्टर ए पी जे अब्दुल कलामका नामले जानिन्छ ।
डाक्टर कलामले साहित्यिक रूपले पनि आफ्नो शोधलाई चार उत्कृष्ट पुस्तकहरूमा समाहित गरेका छन जो यस प्रकार छन्- 'विंग्स अफ फायर', 'इण्डिया २०२०- ए विजन फर द न्यू मिलेनियम', 'माई जर्नी' तथा 'इग्नाटिड माइंड्स- अनलीशिंग द पोवर विदिन इन्डिया'।
नेपालमा आगामी ६ महिनाभित्र आम निर्वाचन गराउन माग गरिरहेको प्रजातान्त्रिक मोर्चाले वि.सं. २०१४ असोज २१ गते वीरगञ्जमा भेला आयोजना गरेको थियो।
सोही भेलाबाट मोर्चाले प्रथम आम निर्वाचनको मिति तोकाउन वि.सं. २०१४ मङ्सिर २२ बाट काठमाडौँमा 'भद्र अवज्ञा आन्दोलन' थाल्ने निर्णय गरेको थियो।
प्रजातान्त्रिक मोर्चाले यहि विषयलाई समेटेर आफ्नो एकमात्र मागलाई 'भद्र अवज्ञा आन्दोलन' सुरु हुनुभन्दा अगावै वि.सं. २०१४ मङ्सिर २० गते राजदरबारलाई ६ महिना भित्र निर्वाचन सम्पन्न गर्ने विषयक पत्र पठाएको थियो।
पत्रप्राप्त भएको भोलिपल्ट अर्थात् वि.सं. २०१४ मङ्सिर २१ गते राजा महेन्द्रले प्रजातान्त्रिक मोर्चाका शीर्षस्थ नेताहरू बिपी कोइराला, डिल्लीरमण रेग्मी र भद्रकाली मिश्रलाई आमन्त्रित गरेका थिए।
लगभग २ घण्टा ३० मिनेट चलेको उक्त छलफलपछि राजाले 'आफुँ निर्वाचनको लागि सकारात्मक रहेको र सबैको सहयोग प्राप्त भए छिट्टै निर्वाचन गर्ने' आश्वासन व्यक्त गरेका थिए।
गोर्खा परिषदले ८६ स्थानमा उम्मेदवारी दिएकोमा जम्मा १९ स्थानमा मात्र जीत निकाल्न सकेको थियो भने नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीले ४७ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्नो उम्मेदवार उतारेकोमा मात्रै ४ स्थानमा जीतको स्वाद पाएको थियो।
नेपाली काङ्ग्रेसले आफ्नो शीर्षस्थानका नेताहरू बाहेकका उम्मेदवारहरूलाई जनही ५ हजार चुनाव खर्च दिएको थियो; त्यस्तै गोर्खा परिषद्ले आफ्नो उम्मेदवारलाई चुनावमा प्रतिस्पर्धा गर्नको निमित्त जनही १० हजार रुपैया दिएको थियो।
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीले भने रौतहटको तीन वटा निर्वाचन क्षेत्रबाट आफ्नो प्रत्यासी उम्मेदवारहरूलाई चुनाव लड्नको लागि जम्मा १२०० रुपैयाँ दिएको थियो जसमा सोही पार्टीका दुई जना उम्मेदवारहरू शेख फर्मान र हरदयाल महतो विजयी भएका थिए।
निर्वाचनमा काङ्ग्रेसका लागि लाग्ने सम्पूर्ण खर्च सुवर्ण शमशेर राणाले व्यहोरेका थिए भने यस निर्वाचनमा उनले नेपाली काङ्ग्रेसलाई १० लाख रूपैयाँ नगद सहयोग गरेका थिए।
राजतन्त्रको विरोध तथा आम निर्वाचनको मिति तय गर्नको लागि राजामाथि दवाव सिर्जना गर्न वि.सं. २०१४ साल साउन १४ गते काठमाडौँमा नेपाली काङ्ग्रेस, नेपाली राष्ट्रिय काङ्ग्रेस र नेपाल प्रजा परिषद् सम्मिलित प्रजातान्त्रिक मोर्चाको गठन गरिएको थियो।
राजनीतिक संक्रमणकाल झेल्दै आएको र जनताद्वारा निर्वाचित सरकार नभई राजाको प्रत्यक्ष शासन रहेको सो समयमा नेपाली काङ्ग्रेसको मुखपत्र 'नेपाल पुकार' मा वि.सं. २०१४ साउनमा राजा विरुद्ध एउटा स्तम्भ छापिएको थियो जसको प्रतिक्रियामा तत्कालिन राजा महेन्द्र वीर विक्रम शाहले आम निर्वाचन तत्कालै हुन नसक्ने भनि आदेश जारी गरेका थिए, जसको फलस्वरुप देशव्यापी विरोध प्रदर्शन भएको थियो।
सो आन्दोलनबाट मोर्चाले नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीलाई टाढा राखेता पनि नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले सो आन्दोलनलाई समर्थन गर्दै राजाबाट राजनीतिक सम्मेलन बोलाउनुपर्ने माग राख्दै आन्दोलनलाई सही दिशामा डोर्‍याएको थियो।
वर्तमान समयको जस्तो जिल्लागत संरचना नभएकोले स्थान विशेष वा स्थानभन्दा पूर्व, पश्चिम, उत्तर र दक्षिण गरेर निर्वाचन क्षेत्र छुट्याइएको थियो।
एउटा निर्वाचन क्षेत्रमा न्यूनतम २३ हजार जनसङ्ख्या हुनैपर्ने र ५२ हजारभन्दा बढी जनसङ्ख्या हुन नहुने गरी जनसङ्ख्याको आधारमा १०९ वटा निर्वाचन क्षेत्र बनाइएको थियो।
आम निर्वाचन २०१५ लाई सफलतापूर्वक सम्पन्न गर्न निर्वाचन आयोगका प्रधान निर्वाचन आयुक्त सुवर्ण शमसेर राणालाई जिम्मेवारी दिइएको थियो।
चुनाव जितेपछि काङ्ग्रेसका सभापति तथा संसदीय दलको नेता बिपी कोइराला देशको पहिलो प्रजातान्त्रिक निर्वाचित र २२औँ प्रधानमन्त्री बन्न सफल भएका थिए।
यस चलचित्रको २०१० को न्यूयोर्क इन्टरनेशनल इन्डिपेन्डेन्ट चलचित्र एन्ड भिडियो फेस्टिभलमा विश्व स्तरमा प्रीमियर भएको थियो, जहाँ यसले लघु चलचित्रको लागि अडियन्स अवार्ड, लघु चलचित्रमा सर्वश्रेष्ठ अभिनेता र लघु चलचित्रमा सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्री सहित अनेकौं पुरस्कार जितेकी थिइन्।
उनी दाबी गर्छिन् कि उनी वयस्क व्यवसायमा धेरै राजनीतिक रूपदेखि सक्रिय छिन् र बिना कण्डमको काम गर्नलाई महिलाहरुको शोषणलाई देखेर उनको व्यवसायमा सबभन्दा सुखद पक्ष हो।
आफ्नो एडल्ट चलचित्रको कामको बाहेक, उनी अनेकौं केबल टिभी शो होस्ट गर्छिन्, जसमा प्लेबोय टिभी र टकिङ्ग ब्लू समेत छन्, जसलाई उनले सह-निर्मित गरेकी थिइन्।
आफ्नो स्वयम् को स्वामित्व वाला ब्रिटको पिक्चर्स स्टूडियो मा, एनड्रयूले स्ट्रेप-अन चलचित्र ब्रिटनीको बिच बोयज र लेज्बियन इन लस्ट जस्तो पोर्नोग्राफिक चलचित्रहरुको निर्देशन र निर्माण गरेकी थिइन्।
सन् २००८ फेब्रुअरीमा, एन्ड्रयूले अश्लीलबाट सन्यास लिईन र राष्ट्रपति दिवस पार्टीको घोषणा गरे कि उनी त्यस पछि न्यु योर्कमा न्यूयर्क फिलिम एकेडेमीका चलचित्र विद्यालयमा भाग लिन गईन।
आर्थिक स्थिति खराब भएकोले जब नाजी पार्टीका नेता हिटलरले आफ्नो ओजस्वी सम्बोधनहरूमा आर्थिक अवस्थालाई सुधृढ गर्ने आश्वासन दिए, कयौं जर्मन यश दलको सदस्य बने।
हिटलरले भूमिसुधार गर्ने, भर्सेलिज सन्धी समाप्त गर्ने र एक विशाल जर्मन साम्राज्य स्थापनाको लक्ष्य जर्मन नागरिकको सामु प्रस्तुत गरे जसबाट जर्मनहरू सुखी हुन्थे।
१९३३ मा चान्सलर बन्ने बित्तिकै हिटलरले जर्मन संसद् भंग गरे, कम्युनिस्ट पार्टीलाई गैरकानूनी घोषित गरे र राष्ट्रलाई स्वावलम्बी बनाउनको लागि आह्वान गरे।
नवयुवकहरूमा राष्ट्रपतिको आदेशको पूर्ण रूपमा पालन गर्ने भावना विकसित गरियो र जर्मन जातिको भाग्य सुधार्न को लागि सबै शक्ति हिटलरले आफ्नो हातमा लिए।
सन् १९२४ मा जेलमुक्त भएपछि उनी भर्साइल्सको सन्धिको कडा आलोचना गरी तथा बृहत जर्मन , यहूदी बिरोधी र कम्युनिष्ठ बिरोधी गतिविधिलाई आफ्नो विशिष्ट व्यक्तिक्त्व कलाद्वारा समर्थन गरी लोकप्रियता हासिल गरे ।
सन् १९३३ मा जर्मनीको चान्सलरमा नियुक्त भएपछि गणतान्त्रिक जर्मनीलाई नाजी विचारधारामा आधारित एकदलीय, अधिनायकवादी, निरंकुश शासनमा रूपान्तरण गरे ।
महायान वज्रयान बौद्ध परम्परामा अष्टमङ्गल चिन्हहरूको प्रचलन विहारहरू लगायत घरघरमा तथा सार्वजनिक स्थानहरूको कलाकृतिमा समेत देख्न सकिन्छ ।
विषेशतः नव विवाहिता दम्पतिको, जंको गरेका जेष्ठब्यक्तिको र अन्य गण्यमान्य ब्यक्तिको स्वागत गर्न यी चिन्हहरू अंकित गरी द्वार सजाउने प्रचलन बौद्धहरूमा प्रचलित छ ।
नयाँ घर निर्माण सम्पन्न पछि गरिने गृहारम्भ, गृहप्रतिष्ठा पूजा आदि अवसरहरूमा अष्टमङ्गल अंकित माला वनाई घरलाई घेर्ने परम्परा पनि अद्यापि चलिआएको छ ।
जसरी कलशमा भरिपूर्ण अमृत सेवन गरी त्यो ब्यक्ति अमरत्व प्राप्त हुन्छ, त्यसरी नै बुद्ध शिक्षा अभ्यास गरी निर्वाणपद प्राप्त गरेको ब्यक्तिले अमृतपद प्राप्त गर्दछ ।
संम्वृद्धि सवैतिर प्रसारण होस् भन्ने उद्देश्यले र त्यस स्थानमा विद्यमान हुने सबैखालका मनुष्य अमनुष्य सत्वलाई सन्तुष्टि प्राप्त होस् भन्ने उद्देश्यले घर वा मन्दिरको जग मुनि, भञ्ज्याङ्गहरू, तीर्थस्थलहरू, पानीको मूल, नदी र समुद्र आदि महत्त्वपूर्ण स्थानहरूमा कलश गाडिने प्रचलन छ।
बौद्ध दर्शनमा यसलाई प्रज्ञा र उपायको गाँठो, शुन्यता ज्ञान र प्रतित्यसमुत्पाद ज्ञानको अविभाज्यता, धर्म दर्शन र जीवनको अन्तरसम्वन्धको प्रतिकको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
यस वाहेक यस चिन्हले संसारका प्रत्येक तत्वहरूको एक आपसमा हुने अन्तरसम्वन्धको सत्य, कार्य र कारणको सम्वन्ध, आदि र अन्त रहित नहुनु, बुद्धको अनन्त प्रज्ञा, समयसम्वन्धी भ्रमपूर्ण धारणा आदि अवघारणाहरूको समेत प्रतिनिधित्व गर्दछ ।
जसरी माछा पानीमा आनन्दपूर्वक, स्वतन्त्रपूर्वक, निर्भिकतापूर्वक तैरिन्छ वा खेल्छ, त्यसरी नै मुक्त ब्यक्तिहरू प्रशन्न र स्वच्छन्द भर्इ संसारमा बाँच्छ ।
जसरी चमर हम्किंदा शितलता प्राप्त हुन्छ र थाकेका यात्रुहरूले केहि पाउँछ त्यसरी नै संसाररूपी अनन्त यात्रामा रहेका प्राणीहरूलाई बुद्ध शिक्षा अभ्यासले त्यस अनन्त यात्राबाट वाहिर निकालिदिन्छ ।
धमिलो हिलोबाट उत्पत्ति भएर पनि त्यस हिलोको एक थोपा त्यसको पातमा नलाग्ने अर्थमा कलमको फूलले तृष्णा र उपादानबाट मुक्त अवस्थाको प्रतिनिधित्व गर्दछ ।
यसलाई अर्को अर्थमा सबै बुद्ध बोधिसत्वहरू भवलोकमा नै उत्पन्न हुन्छन् तर तिनीहरू भवलोकका क्लेशहरू, मनो दुर्बलता र मोह अविद्याबाट टाढा रहेको हुन्छ ।
अप्सराहरूले बुनेको, बहुमूल्य हिरा ज्वाहरातको डांठ भएको, मगमग सुगन्ध भएको विजय ध्वज अज्ञानमाथिको विजय स्वरूप सुमेरू पर्वतमाथि गाडिएको ध्यान गरिन्छ ।
यस प्रकारको गाँठो वा ग्रन्थीको चिन्ह सिन्धुघाटीको सभ्यतामा भेटिएका माटाका टकहरूमा पनि भेटिएका छन् जसले यस चिन्हको प्रयोगको प्राचीनता सिद्ध गर्दछ ।
साधारण रूपमा, किम्बुका फलका रङका आधारमा तीन मुख्य प्रजाति रहेका छन्; सेतो, रातो, र कालो किम्बु र अन्य जातहरू यसै अन्तर्गत पर्दछन् भने २०० भन्दा बढि‍ किम्बुका प्रजाति पत्ता लागिसकेका छन्।
सेता किम्बु दक्षिण एसियामा नै उत्पत्ति भए पनि युरोप, दक्षिण अफ्रिका र उत्तर अमेरिकामा पनि पाइन्छ, यसलाई ब्राजिल र अमेरिकामा आक्रामक प्रजातिका रुपमा पनि लिइन्छ।
प्राथमिक रूपले तालिका कुनै राष्ट्रका एथलीटहरू द्वारा जी्दै गए स्वर्ण पदकहरूको सङ्ख्याका अनुसार क्रमित छ (यस सन्दर्भमा "राष्ट्र" त्यो छ जसको प्रतिनिधित्व कुनै राष्ट्रिय ओलम्पिक समिति द्वारा गरिएको छ)।
यदि फेरि पनि राष्ट्रहरूले एउटै स्थान अर्जित गरेकोछ, त तिनलाई एउटै रैंकिंग दिएको छ र तिनलाई तिनको आई॰ओ॰सी॰ कोडका वर्णानुक्रम अनुसार सूचीबद्ध गरिएको छ।
२०१२ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक पदक तालिकामा लन्दनमा आईजित भए तीसौं ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक वा 2012 ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा पदक जितेका देशहरूको सूची छ।
कृपया ध्यान दिनुहोस् कि यस सूचीमा देशहरूलाई स्वर्ण पदक जीतनमा उच्च स्थान दिइएको छ त्यसको पछि रजत पदक र फेरि कांस्य पदक जित्नेलाई स्थान दिइएको छ।
उदाहरणका लागि यदि कुनै देशले केवल एक स्वर्ण पदक जित्छ त यस देशलाई त्यस देशदेखि माथि स्थान मिल्नेछ जसले अन्य पदक अधिक सङ्ख्यामा जित्छन् तर एक पनि स्वर्ण पदक जित्तैन।
क्रमांक केवल एक सङ्ख्या छ जो क्रमिक रूपले आरम्भ भएर अन्तसम्म एक-एक गर्न बढ रहेको छ जबकि स्थान यस तालिकामा विभिन्न देशहरूलाई पदक सङ्ख्याका आधारमा दिइएको छ।
एक भन्दा अधिक देश तीनहरू प्रकारका पदकहरूको एक सा मेलजोल प्राप्त गर्न सक्नुहुन्छ यस कारण यस्ता देशहरूलाई एउटै स्थान दिइनेछ र यो आईओसी कोडका अनुसार क्रमित गरिएका छन्।
हांस क्रिश्चनको द लिटल मर्मेडमा यो भने गएको छको जलपरियां यो भुल जान्छको मान्छे पानीको भितर सांस हैनले सकते, केही कहानियोंको अनुसार उनी मान्छेहरू लाई जानबुझ गरेर डुबो देती छ।
जलपरीको रूपमा त्यो जिउँदो रही र हरेक जब उनले एक जहाजको देख्यो त उनले उनको नाभिकहरू भन्दा एक नै प्रश्न पुछा: "क्या महान अलेक्सैंडर जिवित है" , जसको सही जवाब था: "त्यो जिवित छ र विश्वमा राज गर्दछ" ।
सांस्कृतिक तरिकामा जलपरियां बिना कपडोंको बताएएको छमा सेंसरशिपको चलते, जुन अधिकतर फिलिमहरूमा विवादको विषय हुन्छ, यो प्रयास गरिन्छको जलपरियोंको लामो बाल उनको स्तनहरूलाई ढक लें।
जहां सेंसरशिपको कडी शर्तें लागू हुन्छ वहां जलपरियां विभिन्न प्रकारको जल सामग्री, जस्तैं सिप्पियां या बिरुवाहरू, देखि बने कपडा पहनी भयो दिखाई जाति हो।
मत्स्यकन्या एक दन्त्यकथामा आधारित जलजीव हो जसको टाउको एवं शरीर आइमाइको हुन्छ र तल्लो भागमा खुट्टाहरूको स्थानमा माछाको पुच्छर हुन्छ।
उनी पहिले डब्ल्युडब्ल्युएल एलिट, जर्मन फ्राउएन-बुन्डेसलिगा क्लब, १. एफएफसी फ्रयाङ्कफर्ट, जापानी नादेशिको लिग क्लब इगा एफसीमा बोस्टन ब्रेकर्सको लागि खेलेकी थिइन्।
कुनोची, स्वीडेली डामलस्वेन्स्कन क्लब मलबेकेन्स, ब्रिसबेन रोअर अस्ट्रेलियाली डब्ल्यु लिगमा र सन् २००७ बाट अस्ट्रेलियाली राष्ट्रिय टोलीको सदस्य भइन्।
याल्लोपले सन् २०१२ को सीजनका लागि त्यस बखत संयुक्त राज्य अमेरिकामा महिला फ़ुटबलको शीर्ष डिभिजन विमेन्स प्रीमियर सकर लीग एलाईट मा बोस्टन ब्रेकर्सको साथ हस्ताक्षर गरेकी थिइन्।
ब्रिस्बेन रोरका साथमा दस सीजन बिताए पश्चात, याल्लोपले सन् २०१८-१९ मा डब्ल्यू-लीग सीजनका लागि मेलबर्न सिटीका साथ हस्ताक्षर गरेकी थिइन्।
प्रजननको उपर्युक्त विधिहरूका अतिरिक्त केही अन्य विधिहरू, जस्तै अजीवाणुप्रजनन , अपयुग्मप्रजनन र असेचन प्रजनन देखि पनि प्रजनन हुन्छ।
यसका अतिरिक्त वैरागी काइँला ‘मन्थन साहित्य संस्था’ ‘शताब्दी काठमाडौँ’ जस्ता संस्थाका सल्लाहकार रहेका थिए भने वि. सं. २०४७ मा तत्कालीन राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठान का सदस्य भएका थिए।
किरात लिम्बु जातिमा रहेको धर्मशास्त्र मुन्धुमबारे पाँचदशकदेखि निरन्तर खोज, अनुसन्धान, लिपिबद्ध गरी दर्जनभन्दा बढी कृति प्रकाशितका स्रष्टा काइँलालाई पहिलो पटक यो पुरस्कार दिइएको हो।
उनलाई लिम्बू भाषा तथा मुन्धुम संस्कार र संस्कृतिको अध्ययन–अनुसन्धान तथा अभिलेखीकरण गरी नेपाली वाङ्गमयको समृद्धिमा उल्लेखनीय योगदान गरेबापत कदरस्वरुप बि. सं. २०७५ को जगदम्बा–श्री दिइएको गुठीले जनाएको छ।
अनेक पुरातात्विक स्थलहरूको उत्खननमा प्राप्त यज्ञशालाहरू, वेदिकाहरू, कुण्ड इत्यादिलाउनई हेर्ने तथा यिनको अध्ययन गर्नमा हामी पाउँछन् कि यिनको निर्माण रेखागणितका सिद्धान्तमा गरिएको छ।
भारतीय परम्पराका अनुसार आयुर्वेदको रचना सबैभन्दा पहिला ब्रह्माले गरे ब्रह्माले प्रजापति लाई, प्रजापतिले अश्विनी कुमारहरूलाई र फेरि अश्विनी कुमारहरूले यस विद्यालाई इन्द्रलाई प्रदान गरे।
प्राचीन समयमा न आफसेट प्रिंटिंगको मशीने थिए, न स्क्रिन प्रिटिंग गर्न लाई इंटरनेट नै थिए जहाँ हर कुनै विषयमा असंख्य सूचनाहरू उपलब्ध हुन्छन्।
आयुर्वेदका सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण ग्रन्थ चरकसंहिताका बारेमा यस्तो मानिन्छ कि मूल रूपले यो ग्रन्थ आत्रेय पुनर्वसुका शिष्य अग्निवेशले लेखेका थिए।
सर्वप्रथम नन्दीले १००० अध्याहरूको ‘कामशास्त्र’ लिखा जसलाई बाभ्रव्यले १५० अध्याहरूमा संक्षिप्त रूपमा लेखे कामशास्त्रदेखि सम्बन्धित सबैभन्दा प्रसिद्ध ग्रन्थ छ ‘कामसूत्र’।
यसमा धर्म, दर्शन, भाषा, व्याकरण आदि का अतिरिक्त गणित, ज्योतिष, आयुर्वेद, रसायन, धातुगरम, सैन्य विज्ञान आदि पनि वर्ण्यविषय रहेका हुन्।
प्रसिद्ध रसायनशास्त्री श्री गोविन्द भगवतपाद जो शंकराचार्यका गुरु थिए, द्वारा रचित ‘रसहृदयतन्त्र’ ग्रन्थ पनि पर्याप्त लोकप्रिय छ।
इन्होंने चार प्रसिद्ध ग्रन्थहरूको रचना गरे- पंचसिद्धान्तिका, वृहज्जातक, वृहदयात्रा तथा वृहत्संहिता जो ज्योतिषलाई बुझ्नमा मदद गर्दछ।
श्रद्धाको प्रेरणादेखि ती जीवनमा फिरदेखि रुचि लिने लाग्दछन्मा केही कालका पछि श्रद्धादेखि असंतुष्ट भएर त्यसलाई छोडेर ती हिंडि जान्छन्।
श्रद्धा मानवलाई इडाका संरक्षणमा छोडेर मनुलाई लिएर हिमालयको उपत्यकामा गइहाल्छ, जहाँ श्रद्धाको सहायतादेखि मनु आनंदको स्थितिलाई प्राप्त हुन्छन्।
वर्तमान कालसम्म वराह कल्पका स्वायम्भु मनु, स्वरोचिष मनु, उत्तम मनु, तमास मनु, रेवत-मनु चाक्षुष मनु तथा वैवस्वत मनुका मन्वन्तर बीत चुके छन् र अब वैवस्वत तथा सावर्णि मनुको अन्तर्दशा चल रहेकोछ।
स्वायंभुव मनु एवं शतरूपाका कुल पाँच सन्तानहरू भएकहरू थियों जसमादेखि दुइ पुत्र प्रियव्रत एवं उत्तानपाद तथा तीन कन्याहरू आकूति, देवहूति र प्रसूति थिए।
पर्यटकहरूको सेवा सुरक्षा एव‌ आवश्यक सूचनाहरू उपलव्ध गराई पर्यटकहरूबाट पर्न आएका दुख पिर मर्का तथा गुनासाहरू समयमै समाधान गरी पर्यटकहरूको नेपाल बसाई सुरक्षीत तथा भय रहित रहेको अनुभुती दिलाउने उदेश्य अनुरूप तत्कालिन श्री ५को सरकार मन्त्रिपिरषदको निणय अनुसार मिति २०३५।
यसै त्रःममा ईजाजत प्राप्त कम्पनी तथा एजेन्सीहरूको समेत आकस्किम निरीक्षण गरी गल्ती फेला परेमा प्रचलीत ऐन कानुन अनुसार कारवाही गर्ने एव‌ उत्प्रेरित गर्नु गराउनु पनि पर्यटक प्रहरीको कार्य क्षेत्र हो भनि थप कार्य क्षेत्र प्रदान गरेको देखिन्छ।
काठमाण्डौ उपत्यका बाहिरका पर्यटकीय स्थल जस्तै धुलिखेल नगरकोट का‌कडभिट्टा, चितवन, मनाङ्, मुस्ताङ्, सोलुखुम्वु आदि ज‌हा‌ पर्यटक प्रहरीको पहुच भन्दा बाहिर रहेका स्थानहरूमा समेत पर्यटकहरूको समस्या एव‌ कठिनाईहरूलाई समयमै पहल गर्न स्थानिय प्रहरीले गर्नु पर्ने कार्यहरूलाई अझ व्यवस्थित गर्नु पर्ने देखिन्छ।
आर्को तिर हाम्रो जस्तो मुलुक जसको मुख्य श्रोत जलश्रोत कृषि एव‌ पर्यटन भएको देशको समग्र बिकाशमा सबै भन्दा बढि बिदेशी मुद्रा आर्जन गरने क्षेत्र भएर पर्यटन क्षेत्रलाई अझ बढि व्यवस्थीत एव‌ फराकिलो पार्न सरकारले २०५८।
पर्यटन पुर्वाधार बिकाश पर्यटन सम्वन्धित चेतना अभिबृद्धि गर्ने सिप बिकाश पर्यटन गतिबिधि बिस्तार पर्यटकीय सेवाको स्तरमा बृद्धि पर्यटन सम्वन्धी प्रदशनी अन्तराष्टि्य प्रवर्द्धन र बजारिकरण नीति निर्देशन परिवर्तन आदि जस्ता बिषयहरूमा सरोकारवाला सरकारी र निजी क्षेत्रसँगको परामर्श पश्चात पर्यटन जनचेतना अभिबृद्धिद्धारा नेपाललाई एक भरपर्दो सुरक्षित र आकर्षण पर्यटन गन्गव्यस्थलको रूपमा छवि प्रतिस्थापन एव‌ अभिबृद्धि गर्ने दुई महत्त्वपूर्ण उद्धेश्यका साथ गन्तव्य नेपाल आएको थियो।
तत् पश्चात सरकारले लिएको विभिन्न कार्यत्रःमहरूलाई पर्यटक प्रहरीले आफ्नो स्थानबाट सघाउ‌दै आईरहेको र सघाउ‌दै जाने प्रतिवद्धता जाहेर गर्दछ।
पर्यटन उद्योग महाशाखाका सह-सचिवको निर्देशन तथा प्रहरी प्रहरी प्रधान कार्यालय अपराध अनुसन्धान बिभागको प्रतक्ष्य मातहतमा रही रूपमा महानगरीय प्रहरी आयुक्तको कार्यालयको समन्वयात्मक सहयोगमा नेपाल पर्यटन बोर्डसँग समेत समन्वय गरी कार्य सँचालन गरी आएको छ।
देवकोटाले कविता, निबन्ध, आधाद दर्जन विचार प्रधान उपन्यास, र राजनीतिक लेख लेखेका भए पनि अधिकांश समीक्षकहरूले उनका उपन्यासलाई नै केन्द्र बनाएर विश्लेषण गरेका छन् तर जति उनले उपन्यासका क्षेत्रमा कलम चलाएर चर्चित हुनु पर्ने हो त्यति भएका छैनन् ।
विचार प्रधान उपन्यास लेख्ने र बिम्ब र प्रतीकका माध्यमबाट समाजको चित्रण गर्दै दार्शनिकता पनि अनुस्यूत गर्ने देवकोटाका उपन्यासमा पूर्वीय दर्शनको प्रभाव रहेको पाइन्छ ।
त्यसैले यस अध्ययनमा देवकोटाका उपन्यासलाई केन्द्रबिन्दु बनाएर लेखिएका सन्दर्भ कृतिहरूलाई मात्र ग्रहण गरिएको छ, जुन निम्नअनुसार रहेको छ :
प्रकृतिलाई भोग्या मान्दै प्रकृतिसँगकै उठबसले अन्य पदार्थभन्दा बढी आकर्षण भौतिक भोगविलासको साधनमा भइरहन्छ भन्ने मान्यता देवकोटाको रहेको सञ्जयको विश्लेषण छ ।
यस उपन्यासकी पात्र सुन्दरी प्रकृतिकै प्रतिरूप हुनाले अप्राकृतिक उपचारबाट नत उसका गोडा नै निका भएका छन् नत प्रकृतिमा आस्था नराख्ने पाँच प्रेमीहरू लोग्ने बन्न लायक हुन्छन् भन्दै सञ्जयले सुन्दरी र त्यसका प्रेमीहरूको प्रतीकात्मक औपन्यासिक स्थितिको विश्लेषण गरेका छन् ।
उनले जीवन र प्रकृतिका बिच अनेक प्रश्न उत्तरित हुन बाँकी रहेका अवस्थामा त्यसतर्फको जिज्ञासा बढाउने विचारोत्तेजक उपन्यास रहेको मूल्याङ्कन गरेका छन् ।
नेपाली साहित्यमा लामो समयसम्म क्रियाशील उपन्यासकार राजेश्वर देवकोटाका औपन्यासिक कृतिहरूका बारेमा नेपाली समालोचकहरूद्वारा अनेकौ लेख, अध्ययन र अनुसन्धान गर्ने कार्य भएका छन् ।
देवकोटाले कविता, निबन्ध, आधादर्जन विचार प्रधान उपन्यास र राजनीतिक लेख लेखेका भए पनि अधिकांश समीक्षकहरूले उनका उपन्यासलाई नै केन्द्र बनाएर विश्लेषण गरेका छन् तर जति उनले उपन्यासका क्षेत्रमा कलम चलाएर चर्चित हुनु पर्ने हो त्यति भएका छैनन्; उनी राजनीतिक पूर्वाग्रहका कारण राम्रा उपन्यास लेखेर पनि ओझेलमा परेका स्रष्टा रहेका छन् ।
प्रकृतिको अस्तित्व मानवको अस्तित्व रहँदासम्म मात्र सार्थक हुने उल्लेख गर्दै मानव र प्रकृतिबिच निकटतम सम्बन्ध रहेको प्रकाश पारेका छन् ।
प्रकृति भोग्य रहेको र त्यसको आकर्षण बढीभन्दा बढी भौतिकतासँग पनि सम्बन्धित रहेको प्रकृति र पुरुषका सन्दर्भबाट उपयुक्त विश्लेषण रहेको छ ।
नेपाली भाषा र साहित्यका क्षेत्रमा चिन्तनप्रधान निबन्ध, प्रबन्ध एवम् कविता र उपन्यास आदि विधामार्फत् उल्लेखनीय योगदान दिएकोमा उनलाई २०६७ सालको वेदनिधि पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो।
त्यतिखेर शिव र शक्ति आफूमध्ये कले बढी समयसम्म नृत्य गर्न सक्दो रहेछ भन्ने पत्ता लगाउन प्रतियोगितात्मक नृत्यमा व्यस्त थिएँ ।
नृत्य कहिले तुङ्गिने हो भनेर केही निवेदन गर्न मौका नमिलेकाले हतोत्साह भएर ऋषि कैलाशतिर पीठ फर्काएर त्यहाँबाट ओरालो लाग्न लाग्दा उनको आफ्नो बायाँ गोडा हात र औंला कुनै आघातको काराण हलचल गर्नै नभएको ऋषिलाई अनुभव भयो र उनी त्यहीं लडिहाले ।
आयुर्वेदको प्रसिद्ध ग्रन्थ चरकसंहितामा आयुर्वेदको पृथ्वीमा आवरण गराउने व्यक्तिको रूपमा ऋषि भरद्वाजको वर्णन गरिएको छ ।
पहिले तपस्या, ब्रत आदि गरेर संयमका साथ जीवन बिताउने मानिसहरूलाई पनि रोगहरूले विध्नरूपमा आएर बाधा पुर्याउन थालेपछि हिमालयमा ऋषिहरूको सभा बस्यो ।
अब स्वर्गमा को जाने भन्ने प्रश्न उठ्दा सबभन्दा पहिले भरद्वाज मुनिले यस काममा आफूलार्य खटाइयोस् भनी अनुरोध गर्नुभएकोले वहाँलाई स्वर्ग गएर इन्द्रबाट उपयोगी ज्ञान लिएर आउने भनी पठाईयो ।
ती पहाडमध्येबाट एक मुठी चम्किलो बस्तु लिएर इन्द्ले भरद्वाजसँग भने तिमीले तीनसय वर्षभित्र यी तीन पहाडबाट मुठीभर वेदको ज्ञान प्राप्त गरेका छौं ।
ऋषि भरद्वाज के पुत्रों में 10 ऋषि ऋग्वेद के मन्त्र द्रष्टा हैं और एक पुत्री जिसका नाम 'रात्रि' था, वह भी रात्रि सूक्त की मन्त्रद्रष्टा मानी गयी है।
यतिमात्र होइन, रामायणको कथामा उहाँ आश्रममा भगवान् रामचन्द्रलाई भेट गर्न आएका सेनासहितका भरतको पूर्ण राजसी सम्मानका साथ बासको व्यवस्था भएको घटना उल्लेखित छ ।
यसका अतिरिक्त धर्मशास्त्रको इतिहास भन्ने ग्रन्थमा भरद्वाजलाई श्रौतसूत्र र गृहृयसूत्रका लेखक तथा धर्मशास्त्रका व्याख्याताको रूपमा पनि प्रस्तुत गरिएको छ ।
त्यस बखत देवराज यन्द्रले त्यसतर्फ लाग्नुको सट्टा मैले बताएअनुसारको यज्ञ गर, तयसैबाट सम्पूर्ण वेदको अध्ययनबाट हुने लाभ प्राप्त गर्न सक्नेछौ भन्ने सुझाव भरद्वाजलाई दिएका थिए ।
महर्षि भरद्वाजले योगवासिष्ठ महारामायण पूर्ण रूपले प्रश्न उत्तर पूर्वक – श्रीवाल्मीकी महर्षिसँग श्रवण गर्नु भएको प्रसंग पनि योगवासिष्ठको अध्ययनबाट ज्ञात हुन जान्छ ।
त्यसपछि उनीहरूले साउथ बाई साउथवेस्ट, अस्टिन, टेक्सस् जस्ता विभिन्न स्थानहरूमा प्रर्दशन गरे र भेडेरा नामक ब्यान्डमा टुरमा गए।
यसको जानकारी हामीलाई भास्करवर्मनको दुबी र निधानपुरको ताम्रपत्र, नालंदाबाट प्राप्त वंशावली सम्बन्धी मुद्राहरू र बाणभट्ट र ह्वेनसांगको विवरणबाट पाईन्छ ।
यस राजवंशको शिलालेखहरूमा दावा गरिएको छ कि राजा भागदत्त र उनको उत्तराधिकारिहरूले कामरूपमा लगभग ३००० वर्षहरूसम्म शासन गरे र तिनको पछि पुष्यवर्मन राजा भए ।
यो साधारण रुपमा टनका रूपमा नै उच्चारण गरिने गरिन्छ, तर हिज्जेमा आएको अन्तिम "ई" लाई पनि उच्चारण गर्न सकिन्छ, अर्थात "ट्यूनी"।
संयुक्त राज्य अमेरिकामा, मेट्रिक टन एनआईएसटी द्वारा उपयोग र सिफारिश गरिने यस एकाइको नाम हो; एक टनको अयोग्य उल्लेख लगभग जहिले नि २००० पाउण्ड को सानो टनलाई सन्दर्भित गर्दछ अनि भाषण वा लेखनमा टनको उपयोग शायद नै कहिले गरिन्छ।
यू.के. वेट्स एण्ड मेजर्स एक्ट, १९८५ लाई स्पष्ट रूपले व्यापार सहित केहि इम्पेरियल एकाइहरुका लागि उपयोगभन्दा बाहिर राखिएको थियो, जबसम्म कि बेचिएका वस्तु वा तौल गर्ने उपकरणलाई १ डिसेम्बर १९८० भन्दा पहिले नै तौल गरिएको वा प्रमाणित गरिएको थिएन्, त्यतिबेला पनि किनबेच यो कुराले नै अवगत गराउने' गरिन्थ्यो कि वस्तुको वजन इम्पेरियल एकाइहरुमा नापतौल गरिने गरिएको थियो।
यसको उपयोग संयुक्त राज्य अमेरिकामा मेट्रिक टनका लागि पनि आधिकारिक रहेको छ, संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रिय मानक र प्राविधिक संस्थान द्वारा अपनाइएका हो ।
ठुला अक्षर र ऋण पत्रको उपयोग महत्वपूर्ण रहेका छन्, अन्य पत्र संयोजनहरुको उपयोगको अनुमति भन्ने रहेको छैन् र यसले अस्पष्टता पैदा हुने गर्दछ।
बिहानै तुलसीको पूजनले, तुलसीसागको सम्पर्कले मानव जीवन निरोगी बन्छ भने तुलसीको समिश्रणको खाद्यपदार्थहरूको सेवन गर्दा मानिसले दीर्घजीवन प्राप्त गर्न सक्छ भन्ने कथन छ।
तुलसीले अजीर्ण, अरुचि र उदरशूलजस्ता सामान्य र मुटु, मृगौलाजस्ता असामान्य रोग हरण गर्ने क्षमता राख्ने भएकाले पनि तुलसी र मानव जीवनमा अन्तरसम्बन्ध बढ्न गएको हो।
ब्रज भाषाको आफ्नो रूपगत प्रकृति औकारान्त छ अर्थात् यसको एकवचनीय पुंलिंग संज्ञाहरू तथा विशेषण प्राय: औकारान्त हुन्छन्; जस्तै खुरपौ, यामरौ, माँझौ आदि संज्ञा शब्द औकारान्त छन्।
जिल्ला अलीगढको तहसील कोलको बोलीमा सामान्य भूतकालीन रूप "य्" श्रुतिदेखि रहित मिल्दछ, तर जिल्ला मथुरा तथा दक्षिणी बुलंदसहरको तहसीलहरूमा "य्" श्रुति अवश्य पाइन्छ।
जिल्ला अलीगढको जलपदीय ब्रजभाषामा यदि हामी कहहरू कि- ""कारौ छोरा बोलौ"" त यसलाई नैं कन्नौजीमा कह्नेछ्न् कि-""कारो लरिका बोलो।
यदि हामी "लडका जानेछ" र "लडकी जाएगी" वाक्यहरूलाई कन्नौजी तथा ब्रजभाषामा रूपान्तरित गरेर बोलहरू त निम्नांकित रूप प्रदान रहन्छन् :
विक्रमको १३औं शताब्दीदेखि लिएर २०औं शताब्दीसम्म भारतका मध्य देशको साहित्यिक भाषा रहेको कारण ब्रजको यस जनपदीय बोलीले आफ्नो उत्थान एवं विकासका साथ आदरार्थ "भाषा" नाम प्राप्त गरे र "ब्रजबोली" नामले होइन, अपितु "ब्रज भाषा" नामले विख्यात भएको छ।
भक्तिकालका प्रसिद्ध महाकवि महात्मा सूरदासदेखि लिएर आधुनिक कालका विख्यात कवि श्री वियोगी हरिसम्म ब्रज भाषामा प्रबंध काव्य तथा मुक्तक काव्य समय समयमा रचे जाँदै रहे।
कन्नौजीका संज्ञा, सर्वनाम आदि वाक्यपदहरूमा सन्धिराहित्य प्राय: मिल्दछ, परन्तु ब्रज भाषामा ती पद सन्धिगत अवस्थामा मिल्दछन्।
उपर्युक्त उदाहरणहरूदेखि स्पष्ट छ कि ब्रज भाषाका सामान्य भविष्यत् काल रूपमा क्रिया कर्ताका लिंगका अनुसार परिवर्तित हुन्छ, जब कि कन्नौजीमा एक रूप रहन्छ।
उपर्युक्त वाक्यहरूका सर्वनाम पद "बउ" तथा "बो"मा सन्धिराहित्य तथा सन्धिको अवस्थाहरू दुइटै भाषाहरूको प्रकृतिहरूलाई स्पष्ट गर्दछ।
केन्द्रीय ब्रज अर्थात् आदर्श ब्रज भाषा - अलीगढ, मथुरा तथा पश्चिमी आगरेको ब्रजभाषालाई "आदर्श ब्रजभाषा" नाम दिए जा सक्छ।
चलाउने वा घर्षण गर्नेबाहेक दबाब दिने, विस्तार हल्लाउने वा जोडले हल्लाउने वा यसलाई कुनै वस्तुमाथि थिच्ने जस्ता अनेक उपाय गर्न सकिन्छ ।
औंला पसाउँदा आफूलाई आनन्द पाउने स्थान योनिमा खोज्न सकिन्छ, जुन सामान्यता योनिको अगाडितिरको भित्तामा केही भित्र जघनास्थी र पाठेघरको मुखको बीचतिर हुन्छ ।
यीबाहेक महिला शरीरका अन्य अङ्गहरूको स्पर्श, मर्दन वा सुम्सुम्याइ यौन आनन्द पाउने कुरामा सहायक नै हुन्छन्, तर अचेल यसरी यौन आनन्द लिने क्रममा महिलाहरूले यौन प्रसाधन वा वस्तुहरू पनि प्रयोग गर्न सक्छन् ।