polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
त्यस्तै प्रस्तावित विधेयकमा एक जना महिला र एक जना मधेसी प्रतिनिधित्वको सुनिश्चितता गरिएको भए पनि कुनकुन क्षेत्रबाट सदस्यहरूको प्रतिनिधित्व गराउने भन्ने बारेमा अन्योल छ ।
साथै दलितसँग सम्बन्धित उपयुक्त राष्ट्रिय नीति र कार्यक्रम तर्जुमा गरी कार्यान्वयनका लागि नेपाल सरकार समक्ष पेस गर्ने काम यस आयोगको हो ।
राष्ट्रिय दलित आयोगले दलित समुदायलाई मूल प्रवाहमा समाहित गर्ने सवालमा विद्यमान नीति र कार्यक्रमको समीक्षा गरी सोको प्रभावकारी कार्यान्वयनमा चासो र सरोकार राख्छ ।
आयोगमा कुनकुन क्षेत्रमा कस्ता व्यक्तिलाई नियुक्त गर्ने, शैक्षिक योग्यता कति हुने, कार्यानुभव के कस्तो र कति रहने, गठन प्रक्रिया के कस्तो हुने, कसले सिफारिस गर्ने, कसले नियुक्ति दिने, सरकारसँग सम्पर्क कुन माध्यमबाट गर्ने, प्रतिवेदन कसलाई बुझाउने र के कस्तो सेवा सुविधा हुने भन्ने कुराले आयोग कुन स्तरको र कस्तो क्षमताको बनाउने भन्ने निर्धारण गर्छ ।
यिनै मापदण्डका आधारमा विद्यमान विधेयकमा राष्ट्रिय दलित अधिकार आयोग कस्तो बनाउन खोजिएको छ र कस्तो बनाउन खोजिएको छ र कस्तो हुनुपर्छ भन्ने विश्लेषण गरिएको छ ।
सुझाव: मानव अधिकार, कानुन व्यवसाय, न्याय, प्रशासन, शिक्षण तथा प्राध्यापन, पत्रकारिता, अध्ययन-अनुसन्धान, राजनीतिक तथा सामाजिक सेवाका क्षेत्रमा अध्यक्ष पदका लागि कम्तीमा १० वर्ष र सदस्य पदका लागि कम्तीका सात वर्ष निरन्तर सेवा गरी अनुभव प्राप्त गरेको हुनुपर्ने व्यवस्था हुनुपर्छ ।
यसका साथै दलित समुदायभित्रको आन्तरिक समावेशीकरणका लागि कम्तीमा दुई जना दलित महिला र एक जना मधेसी दलितको अनिवार्य प्रतिनिधित्वको व्यवस्था गरिनुपर्छ ।
प्रस्तावित राष्ट्रिय दलित आयोगको स्थापना गर्न बनेको विधेयकको प्रस्तावनामा सशक्तिकरण, सार्वजनिक सहभागितामा वृद्धि, राष्ट्रिय मूल प्रवाहमा समाहित गराउने र सामाजिक न्यायलाई बढी जोड दिइएको छ ।
दलित समुदायका व्यक्तिहरू मात्रै रहने कि अन्य समुदायका मात्रै रहने वा दलित र गैरदलितबाट मिलाएर मिश्रित प्रकृतिको बनाउने भन्ने बारेमा स्पष्ठ व्यवस्था छैन ।
विधेयकको दफा ९ ले अनुगमन गर्ने, सिफारिस गर्ने, सुझाव पेस गर्ने, प्रभावकारी भए वा नभएको विश्लेषण गर्ने, कानुनी सहायता प्रदान गर्न आवश्यक व्यवस्था गर्ने, सार्वजनिक सुनुवाइ गर्ने र जनचेतना जगाउने अधिकार प्रदान गरेको छ ।
सुझाव: विधेयक दफा ३-१-क मा दलित आयोगको अध्यक्ष र सदस्यहरूका लागि दलित समुदायकै व्यक्ति हुनुपर्ने स्पष्ट व्यवस्था गरिनुपर्छ ।
संचामक समितिका अधकक्ष प्रिथीविबहादुर पाण्डेको अधक्षतामा सम्पूर्ण साधारणसभाले संचालक समितिको प्रतिवेदन पारेक गर्नुका साथै नेपाल राष्ट्र बैङ्कको निर्देशानुसार नेपाल बितिय रिपोर्ट मानक बमोजिम तयार बितिय विवरण उपर छलफल गरी स्वीक्रीत गरेको छ ।
नेपाल क्लियरिङ हाउस लिमिटेडले नेपाल इन्भेष्मेन्ट बैङ्कलाई पनि कनेक्ट आइपिइसई- पेमेन्ट प्रणालिमा आवद्द गराई आजबाट कारोबार संचालनमा ल्याएको छ।
अब नेपाल इन्भेष्मेन्ट बैङ्कका ग्राहकहरूले पनि यस प्रणाली मार्फत सिधै आफ्नो बैङ्क खाताबाट विभिन्न अनलाइन भुक्तानीहरू कारोबार गर्न सकिन्छ ।
यसबाट बैङ्कले आफ्ना ग्राहकहरूलाई वैकल्पिक डिजिटल च्यानलहरू प्रदान गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरेको छ जसको माध्यमवाट ग्राहकहरूले अनलाईन फण्ड ट्रान्सफर, इ-कमर्सको भुक्तानी, क्रेडिट कार्ड लगायत सरकारको राजश्व भुक्तानी, लोकसेवा आयोग आवेदन शुल्क भुक्तानी,कम्पनी रेजिष्टर कार्यालयको भुक्तानी, नागरिक लगानी कोषको भुक्तानी, सामाजिक सुरक्षा फण्ड भुक्तानी, क्रेडिट कार्ड बिल भुक्तानी, मोबाइल वालेटमा फण्ड लोड, सेयर ब्रोकरमाई भुक्तानी र अन्य विभिन्न सेवा प्रदायकहरूलाई भुक्तानी गर्न सक्नेछन् ।
बैङ्कले ग्रामिण क्षेत्रका ग्राहक सेवालाई ध्यानमा राखी प्रदेश अनुसार बितिय संजाल नपुगेका क्षेत्रमा शाखा बिस्तार गर्ने लक्ष्यलाई निरन्तरता दिँदै समयानुकुल प्रबिधिको प्रयोगमा थप जोड दिई ग्राहक सेवाम सहजता ल्याउने तथा राष्ट्रको समग्र विकासमा अग्रसर हुने भाबी योजना बनाएको छ ।
बैङ्क अफ द एयर ५ पटक प्राप्त गरिसकेको यस बैङ्कले उत्कृष्ट सेवा तथा व्यवसायमा गरेको अब्बल प्रदर्शनका कारण नामक अन्तर्राष्ट्रिय पत्रिकाबाट " 2018 " अवार्ड प्राप्त गर्न सफल भएको छ ।
एक्स्टेनशन काउन्टर पशुपति क्षेत्र कोषका सदस्य सचिब डा.प्रदिप ढकाल र बैङ्कका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत ज्योतिप्रकाश पाण्डेले संयुक्त रूपमा उत्घाटन गर्नुभयो ।
नेपाल इन्भेष्मेन्ट बैङ्कले संथागत सामाजिक उत्तरदायित्व अन्तर्गत पशुपति क्षेत्र विकास कोषसँग मिलेर विगत लामो समयदेखि बैङ्कले पशुपति क्षेत्रका विभिन्न मठमन्दिर तथा घाटहरूको निर्माण तथा पूर्णनिर्माण गरिसकेको छ ।
बालबालिका बचत खाता अहिलेको युग बैकिङतर्फ तीव्र रूपमा उन्मुख भइरहेको छ तर पनि अझै कति मानिसहरूमा आफै बचत गर्ने विकास भएको पाइँदैन र बैङ्कको सेवा लिनबाट टाढा रहेको पाइन्छ ।
विशेषगरी बालबालिकाहरूलाई सानै उमेरदेखि नै बैङ्कको महत्त्व तथा फाइदा बुझाई उनीहरूमा बचत गर्ने बानी विकासको लागि नेपाल इन्भेष्टमेन्ट बैङ्कले थालनी गरेको यो एउटा प्रयास हो ।
बैकिङ सेवा नपुगेका स्थाई तहमा कार्यालय खोल्ने नेपाल राष्ट्र बैङ्कको निर्देशनलाई पालना गर्दे शाखा बिस्तारको क्रममा बैङ्कले उपत्यका भित्र र बाहिर ग्ी १६ वटा नँया शाखाहरु बिस्तार गरेको छ भने यस इन्भेष्मेन्ट बैङ्कको प्राप्तिपछि एकै क्षेत्रमा रहेका केही शाखाहरूको स्थानान्तरण पनि गरेको छ ।
विस्तारित शाखा सहिद बैङ्कले काठमाडौँ उपत्यकाभित्र २३ तथा उपत्यका बाहिर ५५ गरी जम्मा ७८ बटा शाखा कार्यालय, ८ वटा एक्स्टेन्सन काउन्टर, ९ वटा राजश्व सङ्कलन एक्स्टेन्सन काउन्टर, ४७ वटा शाखारहित बैकिङ सुबिधा तथा १०९ वटा एटिएमबाट सेवा दिइरहेको छ ।
त्यसै गरी यस बैङ्कको सहायक कम्पनी एनआइबिएल क्यापिटल मार्केट लिमिटेड र साबिक एस क्यापिटल लिमिटेड एकआपसमा गाभिई नेपालको सबैभन्दा बढी रु २७ करोड चुक्ता पुँजी भएको मचेन्ट बैङ्करको रूपमा एनआइबिएल एस क्यापिटल लि.स्थापित भएको छ साथै आफ्ना उपलब्ध सेवाहरूलाई सुलभ एवं सहज नाउन उपत्यका भित्र लालदरबार र लगनखेल तथा उपत्यका बाहिर पोखरा, बिरगंज, बुटवल र बिरातनगरमा पनि शाखा बिस्तार भइसकेको छ ।
ग्रामीण क्षेत्रका सर्वसाधारणलाई सहज बैकिङ् सेवा प्रदान गर्ने उदश्यले स्थानिय तह अनुसार वित्तिय संजाल नपुगेका क्षेत्रमा शाखा विस्तार गर्ने योजना अनुसार नेपाल इन्भेष्मेन्ट बैङ्कले जुम्ला,बझाङ, प्यूठान र दाङमा गरी चार बटा जिल्लामा थप शाखा विस्तार गरेको छ ।
ओडगी विकासखंडमा बिहारपुरका निकट बलंगी नामक स्थानका समीप स्थित रहरूहड नदी पर्वत श्रृखलाको उंचाईदेखि गिरकर रकसगण्डा जल प्रपातको निर्माण गर्दछ जसदेखि वहाँ एक संकरे कुंडको निर्माण हुन्छन् यो कुंड अत्यन्त गहिरो छ।
यसलाई मृगतृष्णा रूपमा आगराका किलेदेखि हेर्न सकिन्छ, जहाँदेखि शाहजहाँ जीवनका अन्तिम आठ वर्षहरूमा, आफ्नो पुत्र अनिंगजेब द्वारा कैद गरिनमा देखा गर्थ्यो।
बुलंद ढोका वा 'उदात्त प्रवेश द्वार' महान मुगल सम्राट द्वारा बनाइएको थियो,बुलंद ढोका ५२ कदमदेखि संपर्क गरेकोछ.बुलंद ढोका ५३.६३ मीटर उँचा र ३५ मीटर चौडा छ. यो रातो र शौकीन बलुआ पत्थरदेखि बनाएको छ, नक्काशी र कालो र सेतो संगमरमर द्वारा सजाया.बुलंद ढोकाका मध्य चेहरियामा एक शिलालेख अकबर धार्मिक समझको दायरा दर्शाउँदछ.
यस किल्लाको मुख्य भवनहरूमा मोती मस्जिद, दीवान-ए-सामान्य, दीवान-ए-खास, जहाँगीर मह्ल, खास महल, शीश महल एवं मुसम्मन बुर्ज आउँछन्।
यो उत्तरमा मथुरा, दक्षिणमा धौलपुर, पूर्वमा फेरिोजाबाद, शिकोहाबाद, दक्षिणपूर्वमा फतेहाबाद र पश्चिममा भरतपुरदेखि घेरिएको छ।
सन् १९११को जुलाई २४ तारिखमा अमेरिकी इतिहासकार हीराम बिंह्यामले माचू पिचू तर्फ अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययनकर्ताहरूको ध्यानाकर्षण गराएका थिए ।
येल विश्वविद्यालयमा प्राध्यापक रहेका बिंह्याम स्पेनिशहरूबाट लखेटिएका इन्का समुदायहरूले अन्तिम पटक शरण लिएर वासस्थानको रूपमा प्रयोग गरेको सहरको खोजिको क्रममा उक्त स्थानमा पुगेका थिए ।
त्यो समयमा केही केच्वा जातिका मानिसहरू इन्काहरूले निर्माण गरी छोडेका भवनहरूलाई नै बासस्थानको रूपमा प्रयोग गर्दै माचू पिचूमा बसोबास गर्दथे ।
उनले त्यो क्षेत्रको पूर्ण अवलोकन तथा सर्वेक्षण गरेपश्चात माचू पिचूलाई इन्का समुदायको हराएको सहर भनी नामाकरण गरे, यो बिंह्यामको पहिलो पुस्तकको शीर्षक पनि थियो ।
सन् १९१५ तिर बिंह्यामले धेरै पटक उक्त स्थानको भ्रमण गरे र त्यहाँ विभिन्न स्थलहरूमा उत्खनन गरी धेरै कलाकृतिहरू सङ्कलन गरे ।
उच्च पहाडी भूभागमा निर्माण गरिएको यो स्थान इन्का समुदायका लागि धार्मिक महत्त्व बोकेको पवित्र स्थल थियो त्यसैले उनिहरूले माचू पिचूलाई आफ्नो बासस्थान बनाए ।
जुन पहाडको नामबाट माचू पिचूको नामाकारण गरियो त्यो पहाडमा निर्माण गरिएका संरचनाहरूमा इन्का समुदायका मानिसहरूले धार्मिक कार्यमा चढाएका सामग्रीहरू गाडिएको अवस्थामा पाइएका छन ।
यस क्षेत्रमा कुदिएका ढुंगाहरूमा पाइएका कलाकृतिहरू तथा गुप्त लिपिहरूको बारेमा तत्कालिन स्पेनिस घुसपैठीयाहरूले -यस्ता किसिमका भवनहरू धार्मिक महत्त्वका हुन भनी लेखेका पाइएको छ ।
रेइनहार्डले प्रसतुत गरेको यो तथ्य सबैभन्दा ठोस सबूत मान्न सकिन्छ किनकि वास्तव मै यस्ता कलाकृतिहरू अन्य धार्मिक स्थलहरूमा पनि पाइन्छन् र यो स्वभाविक पनि हो कि धार्मिक महत्त्वका वस्तुहरू पवित्र स्थान मै राखिन्छन् ।
एउटा अर्को सिद्धान्त अनुसार माचू पिचू इन्का समुदायको थियो, जुन तत्कालिन अवस्थामा विजय प्राप्त क्षेत्रहरूको अर्थव्यवस्थामा नियन्त्रण गर्न निर्माण गरिएको वस्ति थियो ।
त्यस्तै केही इतिहासकारहरू अझैसम्म पनि यो स्थान इन्का समुदायको बिरुद्ध जघन्य अपराध गर्ने अपराधिहरूको लागि एक जेलको रूपमा निर्मित गरिएको हुनसक्ने दावी गर्छन ।
उक्त स्थानमा सानो भूगोल भित्रनै गहरा निर्माण गरी विभिन्न अलग-अलग हावापानीमा हुर्कने बालीको परीक्षण सम्भव भएकोले इन्का समुदायले उक्तस्थानमा वस्ती
यो सिद्धान्तले माचू पिचूमा रहेका खेतियोग्य गहराहरू ठूलोमात्रामा अन्न उत्पादनको लागि नभएर कस्तो हावापानीमा कुन बाली लगाउन सकिन्छ भन्ने परीक्षणगर्नको लागि मात्र पर्याप्त भएको तथ्य प्रस्तुत गरेको छ ।
हुनत माचू पिचूलाई इतिहासकार हिराम बिंह्यामले नै बाहिरी विश्वसँग परिचित गराएका थिए तर उनी भन्दा पहिला नै अरू धेरै मानिसहरूले यसको अस्तित्वको बारेमा थाह पाइसकेका थिए ।
कस्को क्षेत्रमा लामो समय अनुसन्धान गरिसकेका सिमोन वाइसबर्डले सन् १९०१को जुलाई १४मा , र नामगरेका तीन व्यक्तिहरूले माचू पिचूमा भएका चट्टानहरूमा आफ्नो नाम खोपेका थिए भनेर दावी गरेका थिए ।
पुरातत्वविदहरू जोन रोव र रिचर्ड बर्गरले गरेको एक अनुसन्धानले माचू पिचू इन्का सम्राट को लागि निर्माण गरिएको हो भन्ने कुरामा विश्वका पुरातत्वविदहरूलाई विश्वस्त गरेको छ ।
अर्का अनुसन्धानकर्ता जोहन रेइनहार्डले उक्त स्थानको भौगोलिक अवस्थिति र त्यस क्षेत्रमा रहेका पहाडहरूका कारण नै माचू पिचूलाई इन्का समुदायले पवित्र स्थानको रूपमा चुनेको हुनसक्ने तथ्यहरू पेशगरेका छन ।
माचू पिचू पेरूको उरुबाम्बा उपत्यका माथि कस्कोबाट करिब ८० किलोमीटर उत्तरपश्चिममा रहेको एक पर्वत श्रृङ्खलामा अवस्थित छ र यहि स्थान हुँदै उरुबाम्बा नदी बहन्छ ।
अक्सर मानिसहरूले यसलाई "इन्का साम्राज्यको हराएको शहर"को रूपमा पनि परिचित गराउँछन, सम्भवत यो स्थान इन्का साम्राज्यको विश्वप्रशिद्ध प्रतीक हो ।
हुन त तत्कालिन अवस्थामा कुनै स्पेनिशले यस स्थानको यात्रा गरेको कुनै प्रमाण छैन तर कुनै पिचु भन्ने ठाउँ छ भन्नेकुरा चाही उनीहरूलाई थाह थियो ।
त्यो समयमा स्पेनिशहरूले अन्य पवित्र स्थानहरूमा रहेका चट्टानहरू ध्वस्त पारिदिएका थिए तर माचू पिचूमा रहेका चट्टानहरूमा कुनै विध्वंस गरिएको थिएन ।
इन्का समुदायले सन् १४००को आसपासमा यसको निर्माण शुरू गरे, तर एक सताब्दी नबित्दै स्पेनिश साम्राज्य विस्तारको समयमा तत्कालिन शासकहरूको लागि आधिकारिक क्षेत्रको रूपमा छोडी दिए ।
हुनत स्थानीय स्तरमा यो क्षेत्र निकै प्रशिद्ध छ, तर सन् १९११मा अमेरिकी इतिहासकार हीराम बिंह्याम द्वारा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा परिचित गराउनुपूर्व बाहिरी सन्सारको लागि माचू पिचू अज्ञात थियो ।
त्यही समय देखि, माचू पिचू एक महत्त्वपूर्ण पर्यटकीय गन्तव्य बन्यो, स्पेनिशहरूले इन्का साम्राज्यमाथि विजय प्राप्त गरी लुटपाट मच्चाएको यो स्थान एक सांस्कृतिक स्थलको रूपमा समेत महत्त्वपूर्ण छ ।
विश्व भरका स्मारक क्षेत्रहरूको संरक्षणमा योगदान पुर्याइरहेको विश्व स्मारक क्षेत्र संरक्षण कोष ले सन् २००८मा माचू पिचूलाई वातावरणीय ह्रासका कारण खतरामा परेका १०० स्थानहरूमा सुचिकृत गरेको छ ।
तत्कालिन इन्का साम्राज्यको राजधानी सहर कस्कोबाट करिब ८० किलोमीटर को दुरिमा रहेको भएपनि, स्पेनिशहरूले माचू पिचूको अस्तित्वको भेउपाउन सकेनन ।
साम्राज्यवादीहरूको लुटपाटको साक्षी बनेको माचू पिचू सन् १९८१मा पेरूको ऐतिहासिक संरक्षित क्षेत्र र सन् १९८३मा यूनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा सूचिकृत स्थल घोषित भएको थियो ।
त्यस्तै सन् २००७ मा, माचू पिचू विश्वभर गरिएको इन्टरनेट सर्वेक्षणमा आधुनिक विश्वका सात आश्चर्यहरू मध्ये एकको रूपमा चुनिएको थियो ।
सन् १९१३ अप्रिल महिना भर नेशनल जिओग्राफिक सोसाइटीले आफ्नो प्रकाशनमा माचू पिचूलाई स्थान दिएपछि दुनियाको नजरबाट हराएको यो सहर विस्तारै बाहिरी सन्सारमा परिचित हुन पुग्यो ।
१२औं शताब्दीको शुरुवात सम्म, पोर्ट्रीवका उपाधिले मेयरका रूपमा लण्डनका मुख्य अधिकारीका पदनामका रूपमा मार्ग प्रशस्त गरे, त्यसपछि विनचेस्टरद्वारा लगभग ११९० लाई अनुसरण गरियो।
मेयरलाई ९ नोभेम्बरमा वार्षिक रूपले निर्वाचित व्यक्ति हुने थियो, जो कि यस प्रकारका पात्र हुने अल्डरमेन वा पार्षदहरुले वा व्यक्तिहरुमा मध्ये नगर परिषदद्वारा चुनिएको थियो।
वहाँ बिरामी वा अनुपस्थितिका समय कार्य गर्नका लागि एउटा डिप्टीको नियुक्ति गर्न सक्दछ र यस प्रकारका डिप्टीलाई एउटा एलडरमेन वा पार्षद हुनुपर्ने व्यवस्था छ।
संसारभर, स्थानीय कानून र एउटा मेयरको शक्ति र जिम्मेवारीका साथ-साथ रीति-रिवाजका बारेमा एउटा विस्तृत विचलन रहेको छ, जसको माध्यमले एउटा मेयर निर्वाचित वा अन्य कुनै हुन अनिवार्य रहेको हुन्छ।
प्रणालीका अनुसार छानिने आधारमा, एउटा महापौर नगरपालिका सरकारको मुख्य कार्यकारी अधिकारी हुन सक्दछ वा एक बहु-सदस्यीय शासित निकायलाई धेरै कम वा कुनै स्वतन्त्र शक्ति दिन सक्दछ, वा पूर्णरुपले औपचारिक भूमिका निर्वाह गर्न सक्दछ।
मेयरको चयनका विकल्पमा जनताद्वारा प्रत्यक्ष चुनाव वा एक निर्वाचित गवर्निङ् काउन्सिल वा बोर्डद्वारा चयन गरिने कुरा समावेश रहेको हुन्छ।
नगरपालिकाका निवासीहरुद्वारा हरेक पाँच वर्षमा मेयरको चुनाव गरिने गरिन्छ, तर दुई कार्यकालपछी तिनलाई अर्को पटक फेरी छानिन सकिने छैन्।
भारतीय राज्य त्रिपुरामा वैष्णव, शैव र शाक्त गरी तीनवटा मुख्यौख्य सम्प्रदायको सङ्गमस्थलका रूपमा यिनले एउटा शिक्षाकेन्द्र स्थापना गरेका थिए।
त्यस्तै भगवान् शिवका पुत्र कार्तिकेयलाई यिनले अनेकौँ विद्याहरू प्रदान गरेका थिए, अनि भक्त प्रह्लादलाई अनाशक्ति योगको उपदेश दिएर उनलाई श्रेष्ठ राजा बन्ने क्षमता समेत प्रदान गरेका थिए।
मुनि साङ्कृतिलाई अवधूत मार्गको, कार्तवीर्यार्जुनलाई तन्त्रविद्याको र नागार्जुनलाई रसायन विद्याको ज्ञान यिनकै कृपाबाट प्राप्त भएको थियो।
भारतको महाराष्ट्रमा बोलिने मराठी भाषामा निबद्ध धर्मग्रन्थ 'श्रीगुरुचरित्र'को एउटा प्रसङ्गमा व्रतबन्ध पछि दाजुहरू सोम र दुर्वासाले आफ्नो स्वरूप भाइ दत्तात्रेयलाई सुम्पिएर तपस्या गर्न वनतर्फ प्रस्थान गरेका थिए, त्यसैले त्रिगुणात्मक त्रिमूर्ति र त्रिशक्तिसम्पन्न त्रिदेवको एकीकृत रूप हुन पुग्यो, दत्तात्रेयको।
स्कन्द पुराणमा वर्णित एउटा प्रसङ्गमा महान् तपस्वी ऋषि अत्रिको तपोबल र महासती अनसूयाको भक्तिबलको प्रभावबाट चक्षु बाट बाहिरिएको दिव्यतेज घनीभूत हुँदा परम तेजस्वी दत्तात्रेय प्रकट भएका हुन्।
उनको स्वरूपको वर्णन गर्ने क्रममा त्रिमुख, षड्भुज, भस्मभूषित अङ्ग भएका, जटायुक्त मस्तक, घाँटीमा रुद्राक्ष माला धारण गरेको आदि विवरण उल्लेख भएको पाइन्छ।
त्रिमूर्तिस्वरूपको उनको शरीरमा रहेको तल्लो, मध्यभागको र माथिल्लो भागका दाहिने र देब्रे दुबै हातले क्रमश: ब्रह्मा, महेश एवं विष्णुको द्योतन गर्दछन्।
महावाक्य 'अहं ब्रह्मास्मि'को प्रतीक मानिने तल्लो दाहिने हातमा अक्षमाला तथा 'प्रज्ञानं ब्रह्म'को प्रतीक मानिने तल्लो देब्रे हातमा कमण्डलु, 'तत्वमसि'को प्रतीक बीचको दाहिने हातमा डमरू, 'सुषुम्णायां स्थित: सर्वेको' प्रतीक बीचको देब्रे हातमा त्रिशूल, 'ॐ खंब्रह्म'को प्रतीक माथिल्लो दाहिने हातमा शङ्ख र 'अयमात्मा ब्रह्म'को प्रतीक माथिल्लो देब्रे हातमा चक्र धारण गरेका दत्तात्रेयको चरित्र बताउने क्रममा यिनलाई 'सर्वस्व' नामक ग्रन्थमा गूढ आध्यात्मिक रहस्यका रूपमा व्याख्यान गरिएको छ।
प्रणवको विस्तारित स्वरूपलाई इङ्गित गर्दै वेदमाता गायत्री गाईको रूपमा यिनको चित्रका समीपमा रहेकी छन् भने गायत्रीको साधनाबाट प्राप्त हुनसक्ने 'पुरुषार्थ चतुष्टय' लाई चारवटा श्वान का रूपमा यिनका खुट्टाका छेउमा चित्राङ्कित गरिएको मान्यता छ।
यिनका छवटा हातले षडै्श्वर्य (पूर्ण ज्ञान, पूर्ण वैराग्य, पूर्ण यश, पूर्णश्री, पूर्णऐश्वर्य र पूर्णवीर्य अथवा धर्म)लाई, दुइवटा खुट्टाले प्रेय तथा श्रेयलाई प्रतीकात्मक ढङ्गले अर्थ्याएको हो भन्ने मान्यता पनि छ।
बाल सुलभ सरलता एवं शुद्ध भावना भएका भक्तवत्सल दत्तात्रेय चिरञ्जीवी भएका कारण अहिले पनि सदेह विद्यमान छन् र श्रद्धालुहरूको करुण-क्रन्दन सुन्नासाथ दयालु दत्तात्रेयले तिनलाई तत्क्षण दर्शन दिएर कृतार्थ तुल्याउँछन् भन्ने मान्यता उनको शिष्यपरम्परामा पाइन्छ।
ब्रह्माण्ड पुराणमा वर्णन गरिएको विवरणअनुसार सत्य युगमा गुरुशिष्यमाझमा हुने उपदेश-परम्परा क्षीण हुँदै गएको र श्रुतिहरू लोप हुन लागेको अवस्थामा विलक्षण स्मरणशक्तिका माध्यमबाट यस परम्परालाई पुनर्स्थापना गर्न एवं वैदिक धर्मलाई पुनर्जीवित तुल्याउन भगवान् विष्णुले दत्तात्रेयका रूपमा अवतार लिनुभएको हो।
कथानकबमोजिम ब्रह्मा, विष्णु र महेशका पत्नीहरू क्रमशः सरस्वती, लक्ष्मी र पार्वतीले नारदका माध्यमबाट सतीसाध्वीका रूपमा सर्वश्रेष्ठ मानिएकी अनुसूयाको अनुपम सतीत्वको प्रशंसा सुनेकाले ती साध्वीसित ईर्ष्या गर्दै ती देवीहरूले आआफ्ना पतिहरूलाई सती अनुसूयाको सतीत्व डगाउन उनको आश्रममा पठाएका थिए।
ब्रह्मा, विष्णु र महेश तिनैजना जोगीको भेष बनाएर अनुसूयाका पति ऋषि अत्रिको आश्रममा पुगे र तिनले अनुसूयासँग शरीरका समस्त वस्त्र फुकालेर नग्नावस्थामा भिक्षा दिएमात्र स्वीकार गर्ने बताए।
सतीशिरोमणि ऋषिपत्नी अनसूयाले आफुमा रहेको पातिव्रत्य धर्मको अमोघ शक्तिका प्रभावले ती साधुवेशमा उपस्थित भएका त्रिदेव को आशय थाहा पाइन् र तिनको आग्रहलाई तार्किक ढङ्गले सम्पादन गर्न ती तिनैजनालाई 'नवजात शिशु' बनाएर वात्सल्य भाव प्रदान गरी नग्नावस्थामा रहेर स्तनपान गराइन् र लामो समयसम्म तिनैजना देवतालाई सन्ततिवत् पलनपोषणसमेत गरिन्।
तीनैजना देवीहरूले अनुसुयासँग माफी माग्नु पर्यो अनि मात्र ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वरले नवजात शिशुको स्वरूप त्यागेर आफ्नो वास्तविक रूपमा परिणत हुनपाए।
फलस्वरूप ती त्रिदेवमध्ये ब्रह्माको अंशबाट रजोगुण प्रधान 'सोम'को, विष्णुको अंशबाट सत्त्वगुण प्रधान 'दत्त'को र शङ्करको अंशबाट तमोगुण प्रधान 'दुर्वासा'को जन्म भयो।
विष्णुले अनुसूयालाई वर प्रदान गर्दा 'अहं तुभ्यंमयादत्त' भनेका हुनाले यिनको अंशबाट प्रादुर्भूत शिशुको नाम 'दत्त' रहन गयो अत्रि मुनिको 'पुत्र' भएर जन्मिएका कारणले यिनलाई 'आत्रेय' भन्ने वंशोपाधि पनि प्राप्त भयो।
सनातन हिन्दू धर्मान्तर्गत त्रिदेव ब्रह्मा, विष्णु र महेशद्वारा प्रचलित विचारधाराको सम्मिश्रण गर्न भगवान् दत्तात्रयले जन्म लिएका हुन्, दत्तात्रयलाई दत्तात्रेय नामले पनि पुकारिन्छ ।
ब्रह्माजीका मानसपुत्र महर्षि अत्री यिनका पिता हुन् र कर्दम ऋषिकी कन्या र साङ्ख्यशास्त्रका प्रवक्ता कपिलदेवकी दिदी सती अनुसूया यिनकी माता हुन्।
श्रीमद्भागवतमा महर्षि अत्रि तथा माता अनुसूयाका सुपुत्रका रूपमा त्रिदेव को अंशद्वारा तीनजना छोरा जन्मिएको प्रसङ्ग प्राप्त हुन्छ।
दत्तात्रेयलाई ईश्वर र गुरु दुवै रूप समाहित भएको व्यक्तित्वका रूपमा लिइन्छ, त्यसैले उनलाई 'परब्रह्ममूर्ति सद्गुरु' र 'श्रीगुरुदेवदत्त' पनि भनिन्छं।
त्यसैले दत्तात्रेयका २४ जना गुरु रहेको प्रसङ्गलाई श्रीमद्भागवतादि पौराणिक ग्रन्थमा उल्लेख गरिएको छ, ती गुरुहरू हुन्- पृथ्वी, पानी, आगो, हावा, आकाश, चंद्रमा, सूर्य, परेवा, अजिङ्गर , समुद्र, फट्याङ्ग्रा, भँवरो, मौरी, हात्ती, मृग, माछो, पिङ्गला , कुररपक्षी, नवजात बालक, कुमारी केटी, सर्प, सिकारी, माकुरो र धमिरो।
उनी अहिले पनि प्रत्येक दिन प्रात:कालदेखि रात्रिपर्यन्त लीलारूपमा विचरण गर्दै नित्य प्रात: काशीमा गङ्गास्नान गर्दछन्, कोल्हापुरमा नित्यजप गर्छन्, माहुरीपुरमा भिक्षाग्रहण गर्दछन् र सह्याद्रिका कन्दराहरूमा दिगम्बर भेषमा विश्राम गर्दछन्।
उनले श्रीगणेश,कार्तिकेय, प्रह्लाद, यदु, साङ्कृति, अलर्क, पुरुरवा, आयु, परशुराम र कार्तवीर्य आदि शिष्यलाई योग एवं अध्यात्मको शिक्षा दिएको प्रसङ्ग भिन्नाभिन्नै पुराणमा प्राप्त हुन्छ।
'अवधूत गीता'मा उनले शिष्य कार्तिक स्वामीलाई मोक्षप्राप्तिका चारवटा सहज उपाय बताएको प्रसङ्ग पनि उल्लेख भएको विवरण छ, ती उपायहरू हुन्-
भारतको कर्नाटकमा रहेको कुरुगड्डी, भारतकै महाराष्ट्रको औदुम्बर क्षेत्र, नरसिंहवाडी, गाणगापुरव र माहूरगढ आदि प्रसिद्ध दत्ततीर्थ मानिन्छन्।
म.प्र.मा सर्वप्रथम २००१-०२मा जैविक खेतीको अन्दोलन चलाएर प्रत्येक जिल्लाहरूका प्रत्येक विकास खण्डका एउटा गाउँमा जैविक खेती प्रारम्भ गरिएको र यी गाउँहरूलाई ""जैविक गाउँ""को नाम दिइएको ।
मे २००२मा राष्ट्रीय स्तरको कृषि विभागका तत्वाधानमा भोपालमा जैविक खेतीमा सेमीनार आयोजित गरिएको जसमा राष्ट्रीय विशेषज्ञहरुएवं जैविक खेती गर्ने वाला अनुभवी कृषकहरु द्वारा भाग लिइएको जसमा जैविक खेती अपनाउन प्रोत्साहित गरिएको हो।
प्रदेशका प्रत्येक जिल्लाहरूमा जैविक खेतीका प्रचार-प्रसार हेतु चलित झांकी, पोस्टर्स, बेनर्स, साहित्य, एकल नाटक, कठपुतली प्रदशन जैविक हाट एवं विशेषज्ञहरु द्वारा जैविक खेतीमा उद्बोधन आदिका माध्यमदेखि प्रचार-प्रसार गरेर कृषकहरूमा जन जाग्रति फैलाईँदैछ।
जैविक खेती,को विधि रासायनिक खेतीको विधिको तुलनामा बराबर वा अधिक उत्पादन दिन्छ अर्थात जैविक खेती मृदाको उर्वरता एवं कृषकहरूको उत्पादकता बढाउनेमा पूर्णत: सहायक हो।
जैविक विधि द्वारा खेती गर्नको लागि उत्पादनको लागत त कम हुन्छ नैं यसका साथै कृषकहरूलाई आय अधिक प्राप्त हुन्छ तथा अंतराष्ट्रीय बाजारको स्पर्धामा जैविक उत्पाद अधिक सही साबित हुन्छन्।
आधुनिक समयमा निरन्तर बढ्दो जनसङ्ख्या, पर्यावरण प्रदूषण, भूमिको उर्वरा शक्तिको संरक्षण एवं मानव स्वास्थ्यका लागि जैविक खेतीको बाटो अत्यन्त लाभदायक छ ।
मानव जीवनका सर्वांगीण विकासका लागि नितान्त आवश्यक छ कि प्राकृतिक संसाधन प्रदूषित न होउन्, शुद्ध वातावरण रहोस् एवं पौषि्टक आहार मिलता रहोस्, यसका लागि हामीलाई जैविक खेतीको कृषि पद्धतिहरूलाई अपनाउनु हुनेछ जोकि हाम्रो नैसर्गिक संसाधनहरु एवं मानवीय पर्यावरणलाई प्रदूषित नगरी समस्त जनमानसलाई मल्य सामग्री उपलब्ध गराउन सक्नेछ तथा हामीलाई खुशीसित बाँच्न बाटो देखाउनेछ।
परन्तु बद्लिंदो परिवेश गोपालन बिस्तारै कम भयो तथा कृषिमा प्रकार-प्रकारका रसायनिक मलहरु अनि कीटनाशकहरूको प्रयोग हुँदैछ जसको फलस्वरूप जैविक र अजैविक पदार्थहरुका चक्रको संतुलन बिग्रदैं गइरहेछ, र वातावरण प्रदूषित भएर, मानव जातिका स्वास्थ्यलाई प्रभावित गर्दैछ।
अब हामी रसायनिक मलहरु, विषालु कीटनाशकहरुका उपयोगका स्थानमा, जैविक मलहरु एवं दवाईहरूको उपयोग गरेर, अधिकभन्दा अधिक उत्पादन प्राप्त गर्न सक्छन् जसदेखि भूमि, जल एवं वातावरण शुद्ध रह्नेछ र मनुष्य एवं प्रत्येक जीवधारी स्वस्थ रह्नेछ्न्।
हरित क्रान्तिका समयदेखि बढ्दो जनसङ्ख्यालाई हेर्दा एवं आयको दृष्टिले उत्पादन बढाउनु आवश्यक छ अधिक उत्पादनका लागि खेतीमा अधिक मात्रामा रासायनिक उर्वरको एवं कीटनाशकको उपयोग गर्नु पर्छ जसदेखि सामान्य अनि साना कृषकका नजिक कम जोतमा अत्यधिक लागत लाग्दैछ र जल, भूमि, वायु र वातावरण पनि प्रदूषित हुँदैछ साथै मल्य पदार्थ पनि विषालु भइरहेकाछ्न्।
यस लागि यस प्रकारको उपर्युक्त सबै समस्याहरुदेखि पार पाउनका लागि गत वर्षहरूदेखि निरन्तर टिकाऊ खेतीका सिद्धान्तमा खेती गर्ने सिफारिश गरिएको, जसलाई प्रदेशका कृषि विभागले यस विशेष प्रकारको खेतीलाई अपनाउनको लागि, बढावा दिए जसलाई हामी ""जैविक खेती""का नामले जान्दछन्।
बढ्दो जनसङ्ख्याका लागि अधिकभन्दा अधिक भोजनको आपूर्ति गर्न मानवले विभिन्न प्रकारका रासायनिक मलहरु तथा विषालु कीटनाशकहरूको उपयोग गरिरहेको छ ।
यी मल तथा किटनाशाकले प्रकृतिका जैविक र अजैविक पदार्थहरु बीच हुने आदान-प्रदानको चक्र लाई प्रभावित गर्दछ, जसले भूमिको उर्वरा शक्ति खराब हुन्छ ।
जैविक खेती कृषिको त्यो विधि हो जो संश्लेषित उर्वरकहरु एवं संश्लेषित कीटनाशकहरुका बिना प्रयोग वा न्यूनतम प्रयोगमा आधारित छ तथा जो भूमिको उर्वरा शक्तिलाई बचाई राख्नका लागि फसल चक्र, हरियो मल, कम्पोस्ट आदिको प्रयोग गर्दछ।
दोस्रो लेखक शारीरिक कष्ट तिर हेरि उनको बेपर्वाही तथा आवश्यकता परे पछि जीवनसुखलाई पनि छोडनको लागि तैयार रहने दिखाएर उसलाई सादा जीवनको पक्षपाती बताउँछन्।
उनी भन्थे, ""साँचो ज्ञान संभव छ तर त्यसको लागि ठीक तरिकामा प्रयत्न गरिए; जुन कुरा हाम्रो दिमागमा आउँछं या हाम्रो अगाडि आएका छन्, त्यसलाई तत्सम्बन्धि घटनाहरूमा हामीले जाच्नु पर्छ, यसरीअनेक परखौं पछि हामी एक सत्यतामा पुग्न सक्छौं।
नेपाल अरब बैङ्कको रूपमा स्थापना भएको नबिल बैङ्कमा युएईका लगानीकर्ता बाहिरिएपछि त्यसको बहुमत स्वामित्व विनोद चौधरीको परिवारमा आएको हो।
नबिल बैँकले आफ्ना व्यक्तिगत बचतकर्ता ग्राहकहरूको हितलाई मध्यनजर गर्दै मेटलाईफ बीमा कम्पनीको सहकार्यमा ३ लाख रूपैयाँको घातक रोग बीमा तथा ७५ हजार रूपैयाँको मृत्यु बीमा गरिदिने योजना वि.सं. २०७५ मंसिरमा शुरुवात गरी एक वर्ष पुरा गरेको छ।
भारतीय संगीतको आधुनिक मनीषी स्थापित गरेर चुके हो कि वैदिक काल देखि आरम्भ भयो भारतीय वाद्योंको यात्रा क्रमश: एक पछि दोस्रो विशेषताले यिनी यंत्रहरूलाई सँवारती गयी।
संगीत रत्नाकरमा धेरै तालहरूको उल्लेख छ तथा यस ग्रन्थले थाहा हुन्छ कि प्राचीन भारतीय पारंपरिक संगीतमा बदलाव आने शुरू हो चुके थिए तथा संगीत पहिले देखि उदार होने लाग्यो थियो तर मूल तत्व एक नै रहे।
राजदरबार संगीतको प्रमुख संरक्षक बने र जहां अनेक शासकहरूले प्राचीन भारतीय संगीतको समृद्ध परम्पराको प्रोत्साहन दिए वहीं आफ्नो आवश्यकता र रुचिको अनुसार उनले यसमा अनेक परिवर्तन पनि गरे।
त्यहि समयमा केही नयाँ शैलियाँ पनि प्रचलनमा आईं जस्तै खयाल, गजल आदि र भारतीय संगीतको धेरै नयाँ वाद्यों भन्दा पनि परिचय भयो जस्तै सरोद, सितार इत्यादि।
भरत मुनिको नाटयशास्त्र पछि मतङ्ग मुनिको बृहद्देशी, र शारंगदेव रचित संगीत रत्नाकर, ऐतिहासिक दृष्टिले सबै भन्दा महत्त्वपूर्ण ग्रन्थ मानिन्छ।
यसलाई शास्त्रीय संगीत-ध्वनि विषयक साधनामा अभ्यस्त कान नै बुझ्न सक्छन्, अनभ्यस्त कान पनि शब्दहरूको अर्थ बुझ्न मात्र देखि स्वेदेशी गीत या लोकगीतको सुख लिन सक्छन्।
त्रिभुवन विश्वविद्यालय तथा नेपाल परीक्षा बोर्डको सम्बन्धन प्राप्त यस क्याम्पसमा व्यवस्थापन संंकायमा प्रमाणपत्र, स्नातक तह तथा स्नातकोत्तर तहको पठनपाठन हुन्छ।
यो क्याम्पसले राम्रो शिक्षाको साथसाथै विद्यार्थीहरूको प्रेरणा जगाउनको निम्ति विभिन्न सेमिनार, वर्कसप तथा अन्य कार्यक्रमहरूको आयोजना गर्दै आइरहेको छ।
व्यवस्थापन शिक्षामा उत्कृष्ट नतिजा हासिल गरेकोमा यस क्याम्पसले नियमित रूपमा नेपाल चेम्बर अफ कमर्स एक्सिलेन्स अवार्डजस्तो प्रतिष्ठित पुरस्कार पाइरहेको छ भने धेरै पटक वि.वि.एस. र एम.वि.एस मा त्रिभुवन विश्वविद्यालय टप गरेकोमा अवार्ड प्राप्त गरेको छ।
यस क्याम्पसले विद्यार्थीहरूलाई विभिन्न पाठ्यक्रम तथा गतिविधिहरू मार्फत शैक्षिक सीपहरू प्रदान गरी भविष्यको लागि सफलतापूर्वक सीपहरू विकास गर्न मद्दत गर्दछ।
यस क्याम्पसले नियमित रूपमा प्रतिष्ठित "नेपाल चेम्बर अफ कमर्स एक्सिलेन्स अवार्ड" जित्नुको साथै वि.वि.एस. र एम.वि.एस मा त्रिभुवन विश्वविद्यालय टप गरेकोमा पुरस्कार प्राप्त गरेको छ।
भौगोलिक उत्तरी र दक्षिणी ध्रुव ती ध्रुव छन् जिनपर पृथ्वी घूम्दछ, त्यहीं जसलाई मानिस एक ग्लोबमा देख्दछन् कहाँमा साती उत्तर/दक्षिणको रेखाहरु मिल्दछ।
१९६९ सेप्टेम्बर १ मा गद्दाफीले नेतृत्व गरेको सेनाका कनिष्ठ अधिकारीहरूले सानो समूहले राजा इदि्रसविरुद्ध रक्तपात विहीन 'कु' गर्‍यो ।
सन् १९५२मा प्यालेसटाइनको पक्ष लिएर सुइज क्राइसिसको वेलामा इजरायल विरोधी आन्दोलनमा सहभागी भएका उनी सन् १९६१मा बेंघाजीस्थित लिबियाली सैनिक एकेडेमीमा अध्ययनका लागि भर्ना भए ।
सन् २०११मा मध्यपूर्वका अन्य छिमेकी देशहरू इजिप्ट, ट्युनिसिया, बहराइन र यमनमा सरकारविरोधी प्रदर्शन भएसँगै लिबियामा पनि सरकारविरोधी आन्दोलन चर्केको थियो ।
सन् १९६९मा सत्ता हत्याएपछि उनले त्यहाँको संविधान अन्त्यको घोषणा गर्दै नयाँ कानुन देशमा ल्याए, जसलाई दि इन्टरनेसनल थ्योरी भनियो ।