polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
यसको फल र बीउको छोक्रा आयुर्वेदिक चिया बनाउन उपयोगी हुन्छ तर बोक्रा चाहिँ अल्सर तथा क्यान्सरको उपचारको लागि प्रयोग गर्ने गरिएको छ।
हाम्रा हिमाली भेकमा फालिएका, नदी किनारका बलौटे जमीनहरू र पहिरो गएका स्थानहरूमा उम्रने र बढ्ने यो वनस्पति पर्यावरणीय हिसाबले पनि महवपूर्ण छ।
औसतमा तीनदेखि चार मिटरसम्म अग्लो हुने मझौला झाडीदार डालेचुक वनस्पति समुद्री सतहबाट एक हजार ८०० मिटरदेखि चार हजार ५०० मिटरसम्मको उचाइमा पाइन्छ।
यस वनस्पतिको विश्वभरमा हालसम्ममा मुख्य सात प्रजाति र ११ उपप्रजातिहरू रहेको अनुमान गरिएको भए पनि नेपालमा भुइँचुक ) र डालेचुक ) गरी दुई प्रजाति मात्र रहेका छन्।
नेपालमा दार्चुला, बझाङ , बाजुरा, डोल्पा, मुगु, हुम्ला, जाजरकोट, कालिकोट, मुस्ताङ , म्याग्दी, बागलुङ, मनाङ, गोरखा, रसुवा, रामेछाप, सोलुखुम्बु, ताप्लेजुङ आदि हिमाली जिल्लाहरूमा पाइने यस वनस्पतिलाई फलको उपयोगितालाई हेरी स्थानीय मानिसहरू जीवनबुटी अर्थात् अमृत फल भन्छन्।
इलाग्नेसी वानस्पतिक परिवारमा पर्ने यो वनस्पतिलाई अङ्ग्रेजीमा सिबक्थ्रोन:-, संस्कृतमा आँसुका, गुरुङ भाषामा तिच्छयु, थकाली भाषामा चिची, रसुवामा तरु, बागलुङमा अमिली र शेर्पा भाषामा तर्बु भनिन्छ।
यसलाई रुघाखोकी लाग्दा, रक्तचाप कम गर्न, महिलाहरूको मासिक गडबडी नियमित गर्न, पेटका जुका मार्न, पोलेको घाउ ठीक पार्न, आउँ पर्दा, गिजा सुन्निएको ठीक पार्न, पेट, फोक्सो र मर्केको ठाउँमा, दाँत र घाँटी दुखेको बेला, कुनै पशु चौपायाको भुडी फुल्दा र लडेर खुट्टा भाँचिदा यसको प्रयोग गर्ने गरिएको पाइन्छ।
यसको फलको रसमा प्रचुर मात्रामा भिटामिन र खनिज तव पाइने हुँदा हाल यसलाई जुस तथा स्वस्थकर पेय पदार्थहरू, जाम, जेली, अचार चक्लेट, आइसक्रिम चिया आदि विविध २०० थरिका सामानहरू बनाएर विश्व बजारमा पुर्‍याइएको छ तर नेपालमा चाहिँ यसको जुस मात्र बनाउने प्रविधिको विकास पछिल्लो समयमा भएको पाइन्छ।
हुन त प्रायः सबै वनस्पति मानिसको जन्मदेखि मृत्युपर्यन्त उपयोगी मानिन्छ तर डालेचुक यस्तो किसिमको बिरुवा हो, यसका हरेक अङ्गहरू उत्तिकै महवपूर्ण र जीवनोपयोगी हुन्छन्।
चन्द्र शमशेर कै शासनकालमा सन् १९२८ सम्ममा तराईका अन्य जिल्लाहरूमा पुलिस गोश्वरा, थाना तथा चौकीहरू स्थापना गर्न चन्द्र शमशेरले विभिन्न सवालहरू जारी गराए।
सन् १९१९ को अन्त्यतिर चन्द्र शमशेरले काठमाडौँ उपत्यकाको शान्ति-सुरक्षाको व्यवस्था प्रहरीलाई सुम्पिने हेतू जिल्ला-पुलिस इन्स्पेक्टर सवाल जारी गरे।
यस सवालले काठमाडौँ उपत्यकामा शान्ति-सुरक्षाका निमित्त एउटा सदर पुलिस गोश्वरा, ६ थाना र १७ चौकी खडा गरी सदर पुलिस गोश्वारा हनुमान ढोकामा स्थापना गरीयो भने ६ थानामध्ये चार थानाहरू क्षेत्रपाटी, असन, कालभैरव र जैसीदेवलमा तथा बाँकी २ थाना ललितपुर र भक्तपुरमा एक एक खडा गरिए।
प्रहरी प्रधान कार्यालय अन्तरगतका ५ वटा बिभाग मध्येको एक यो बिभागको मुख्य जिम्मेवारी प्रभावकारी रूपमा प्रहरी र उपलव्ध श्रोत साधनको परिचालन गर्नु हो ।
हाल समाजमा घटिरहेका अपराधिक क्रियाकलाप रोक्ने, जनतालाई शान्ति सुरक्षाको प्रत्याभुति दिने, राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय बिशिष्ट व्यक्तिहरूको सुरक्षा गर्ने तथा चुलिदै गएको ट्राफिक समस्या समधान गर्न यो बिभाग तल्लीन रहेको छ ।
यसको अलवा बिभागले आफू मातहतका कार्यालयहरूलाई प्रहरी परिचान संवन्धी निर्देशन, नियन्त्रण, सुपरिवेक्षण गरेर प्रभावकारी रूपमा अनगमन गर्ने गर्दछ ।
देशमा व्याप्त सशस्त्र, निशस्त्र वा राजनीतिक समुहहरूको बारेमा सूचना सङ्कलन गरी त्यसको प्रभावकारी मूल्याङ्गकन गरेर भविश्यमा हुन सक्ने खतराको समेत यसले पूर्वानुमान गरी प्रहरी परिचालन गर्ने कार्य गर्दछ ।
सम्माननीय राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति प्रधान मन्त्रीज्यूको औपचारीक तथा अनौपचारिक कार्यक्रम एवं राष्ट्रप्रमूखको नेपाल भ्रमणको अवसरमा सुरक्षा प्रदान गर्ने उद्देश्यले २०५४ सालमा प्र.प्र.का. अपराध अनुसन्धान विभाग अर्न्तगत रहेको सुरक्षा शाखा, सामान्य सुरक्षा उप-शाखा र विशिष्ठ व्यक्तिको सुरक्षा शाखाको ५३ जनाको दरवन्दीबाट सुरक्षा महाशाखा हुँदै सुरक्षा सेवा निर्देशनालय कार्य विभाग अर्न्तर्गत राखी विशेष सुरक्षा सम्वन्धी काम काज गर्दै आइरहेको।
यस निर्देशनालयले विशेष गरी स्वदेशी तथा विदेशी विशिष्ट तथा अति विशिष्ट व्यक्तिको सुरक्षा व्यवस्था मिलाउने तथा राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय स्तरको सम्मेलन, गोष्ठी तथा महोत्सवको सुरक्षा, विशिष्ट व्यक्तिको लागि व्यक्तिगत सुरक्षा अधिकृत खर्टाई सो वारे खवर सङ्कलन गरी विश्लेषणको आधारमा सुरक्षा व्यवस्था पूनर्मूल्यांकन गर्न सिफारिश गर्ने समेत काम गर्दछ।
यो कार्यालय नेपालको आन्तरिक शान्ति सुरक्षाको जिम्मेवारी वहन गर्नेको लागि नेपाल सरकार गृह मन्त्रालयको मातहतमा केन्द्रीय स्तरमा कार्य गर्दछ ।
अन्य सम्पूर्ण प्रहरी कार्यालयहरू प्रहरी प्रधान कार्यालयको मातहतमा रहने भएकाले यसको बनोट एका तर्फ नियन्त्रक तथा निर्देशक इकाइको रूपमा रहेको छ भने अर्को तर्फ समन्वयात्मक इकाइको रूपमा पनि रहेको छ।
२००७ सालको क्रान्ति पश्चात नेपालका विभिन्न भागमा छरिएर रहेका प्रहरी इकाईहरूलाई संगठित रूपमा परिचालन गर्न सन् १९५१ तिर प्रहरी प्रधान कार्यालयको स्थापना गरी प्रहरी प्रशासनको सम्पूर्ण जिम्मा प्रहरी महानिरीक्षकलाई लगाईएको थियो।
सन १९५५ मा प्रहरी व्यवस्थामा बिद्यमान कमजोरीलाई हटाइ यसलाई सङ्गठनात्मक रूपमा सुदृढ पार्न तत्कालिन राजा महेन्द्रबाट प्रहरी सुधार आयोगको गठन भयो।
सङ्गठन भित्र पर्ने सम्पूर्ण प्रशासनिक एवं व्यवस्थापन पक्षसँग सम्बन्धित क्रियाकलापहरू यस विभागको कार्य-क्षेत्रअन्तर्गत कर्मचारीहरूको पदस्थापन, भर्ना, सरुवा, बढुवा, कार्य मुल्यान्कन, तालीम, लत्ता-कपडा वितरण, हात-हतियार वितरण, आर्थिक व्यस्थापन, समेत पर्दछन ।
देशभरिको विभिन्न भौगोलिक परिवेश अनुसार अवस्थित प्रहरी इकाइहरूको कार्य सञ्चालनमा परिआउने कठिनाइ तथा अवरोधहरूको निराकरण गरी सरल एवं सुलभ प्रणाली विकसित गर्न प्रहरी प्रधान कार्यालय अन्तर्गत पांच वटा विभागहरूको गठन भएको छ ।
जिल्लाका एकडारा गाउँ पालिका भन्दा पूर्व, मटिहानी गाउँ पालिका भन्दा पश्चिम, मित्रराष्ट्र भारतको सीतामढी जिल्ला अर्थात् भारतसँगको साँध दशगजादेखि उत्तर एवं पिपरा र महोत्तरी गाउँपालिकादेखि दक्षिण चार किल्लामा अवस्थित नगरको क्षेत्रफल ४४ दशमलव २६ वर्ग कि.मी.छ।
दशहरा , दीपावली , छठ, होली , जुडशीतल , चौरचन हिन्दुहरूले मनाउने प्रमुख चाड हुन् भने इद, वकरिद, मोहर्रम इस्लाम धर्मावलम्बीले मनाउने मुख्य चाड हुन्।
पुरातात्विक र धार्मिक महत्त्व बोकेको जलेश्वर नगरपालिका क्षेत्रभित्र जलेश्वरनाथ मन्दिर, पौराणिककालका तपस्वी भार्गव ऋषिको आश्रम, हनुमान मन्दिर, रामजानकी दुलहा केली कुञ्ज, भैरव मन्दिर, उमा महोदरी शक्तिपीठ मन्दिर, त्रिशूलीमाई मन्दिर, दुर्गा मन्दिर, ब्रहृमचारी कुटी र राजदेवी मन्दिर छन्।
मिथिला कला संस्कृतिको अत्यधिक प्रभाव रहेको कुल चार हजार घरधुरी रहेको उक्त नगरमा कुल जनसङ्ख्या ८५ प्रतिशत हिन्दू र १५ प्रतिशत इस्लाम धर्मावलम्बीको बसोबास छ।
जलेश्वर नगरपालिका जलेश्वर नगरपालिका नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, जनकपुर अञ्चलको महोत्तरी जिल्लामा अवस्थित एकमात्र नगरपालिका हो।
मानव मष्तिष्कबाट सृजित रचना तथा सृजनामा प्रतिलिपि अधिकारको संरक्षण र र्सजकहरूको आर्थिक तथा नैतिक अधिकारको संरक्षणका क्षेत्रमा जनचेतना अभिवृद्धि गराउन आवश्यक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने,
रोयल्टी सङ्कलन संस्थाको स्थापनामा सहयोग गर्ने, त्यस्तो संस्थाको रेखदेख र नियन्त्रण गर्ने, त्यस्ता संस्थाले निर्धारण गरेको रोयल्टी वितरण सम्बन्धी मापदण्ड तयार गर्न सहयोग पुर्‍याउने र त्यस्तो संस्थाद्वारा निर्धारित रोयल्टीमा कुनै पक्षको चित्त नबुझेमा उजूरी सुन्ने,
प्रतिलिपि अधिकार धनीहरू, प्रतिलिपि अधिकारयुक्त वस्तुका प्रयोगकर्ताहरू, प्रतिलिपि अधिकारको क्षेत्रमा काम गर्ने संस्थाहरू र कार्यान्वयन गर्ने निकायहरूका बीच समन्वय गरी सहभागितामूलक रूपमा जनचेतना अभिवृद्धि एवं प्रचार प्रसार कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने,
प्रतिलिपि अधिकारसित सम्बन्धित राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय सेमिनार, गोष्ठी, तालीम आदि कार्यक्रमको सञ्चालन र अन्य निकायबाट सञ्चालित कार्यक्रममा सहभागिता जनाउने,
विश्व बौद्धिक सम्पत्ति सङ्गठन एवं प्रतिलिपि अधिकारसित सम्बन्धित स्वदेशी तथा विदेशी सङ्घ संस्थासँग सर्म्पर्क एवं समन्वयको काम गर्ने,
नेपाल प्रतिलिपि अधिकार रजिष्ट्रारको कार्यालय साहित्य, संगीत, कला, वास्तुकला, ज्ञान-विज्ञान र सूचना प्रविधि जस्ता क्षेत्रमा मानव मस्तिष्कले सिर्जना गरेका रचनाहरूको संरक्षण गर्दै सर्जकका आर्थिक र नैतिक अधिकारको प्रत्याभूति एवं ध्वनिअङ्कन, प्रस्तुति र प्रसारण जस्ता प्रतिलिपी अधिकारसित सम्बन्धित अधिकारहरूको संरक्षणका निम्ति आवश्यक कार्य गर्न भनी नेपाल सरकारको मिति २०६०।
पोर्चुगली नाविकहरू पहिला पहिला यहाँ १५०७ मा आये र उन्हिहरूले यस निर्जन द्वीपमा एक यात्रा अड्डा स्थापित गरे र फेरी यस द्वीपलाई छोडेर गई हाले।
फ्रान्स, जसलाई पहिलेदेखि नै यसको पडोसी आइल बरबोन द्वीपमाथि नियन्त्रण थियो सन् १७१५ मा मौरिटियसमाथि कब्जा गर्‍यो र यसको नाम बदलिएर – आइल दे फ्रान्स राखियो।
ग्रेट ब्रिटेनसित आफ्नो कयौँ सैन्य सङ्घर्षहरूको समयमा, फ्रांसले गैरकानुनी घोषित जलदस्युहरू "कोर्सेर्स" लाई शरण दियो, जुन धरै ब्रिटिश जहाजहरू, जुनमा मूल्यवान व्यापारको माल लादिएको हुन्थ्यो लाई उनिहरूको भारत र ब्रिटेनको मध्य हुने यात्राहरूको समयमा लूटथे।
ग्रांड पोर्टको लडाई जीतेपछि, जुनकि नेपोलियनको ब्रिटिशहरूमाथि एकमात्र समुद्री विजय थियो, फ्रांसीसी, तीन महीनापछि, केप मैलह्युर मा ब्रिटेनसित हारी हाले।
उन्हिहरूले औपचारिक रूपले ३ डिसेम्बर १८१०को दिन केही शर्तहरू साथ समर्पण गरिदियो, यो शर्तहरू थियोकि, द्वीपमाथि फ्रांसीसी भाषाको प्रयोग जारी रहने छ र आपराधिक मामिलाहरूमा नागरिकहरूमाथि फ्रांसको कानुन लागू हुने छ।
राष्ट्रिय सभा को ६२ सदस्य जनता द्वारा चुनिन्छन् जबकि चारदेखि आठ सदस्यहरूको नियुक्ति चुनावमा हारेको "श्रेष्ठ पराजित" उम्मीदवारहरूको बीचबाट जातीय अल्पसङ्ख्यकहरूको प्रतिनिधित्व गर्नको लागि तब गरिन्छ जब यस समुदायहरूलाई चुनावबाट उचित प्रतिनिधित्व मिल्दैन।
सबैभन्दा हालको साधारण चुनाव ३ जुलाई २००५ मा मुख्य भूमिको सबै २० निर्वाचन क्षेत्रहरूसितै रड्रीगज द्वीपको निर्वाचन क्षेत्रमा पनि गराईयेको थियो।
मौरिटियस गणतन्त्र , अफ्रीकी महाद्वीप तटको दक्षिण पश्चिममा लगभग ९०० किलोमीटरको दूरीमा हिन्द महासागरमा र मेडागास्करको पूर्वमा स्थित एक द्वीपीय देश हो।
मौरिटियस द्वीपको अतिरिक्त यस गणराज्यमा, सेंट ब्रेंडन, रड्रीगज र अगालेगा द्वीप पनि शामिल छन. दक्षिणपश्चिममा २००० किलोमीटरमा स्थित फ्रांसीसी रीयूनियन द्वीप र ५७० किलोमीटर उत्तर पूर्वमा स्थित रड्रीगज द्वीप सङ्गै मौरिटियस मस्कारेने द्वीप समूहको भाग छ।
उनिहरूले यस्तो ब्रिटिश हिन्द महासागर क्षेत्र स्थापित गर्नलाई गर्‍यो जसलाई उनिले सामरिक महत्त्वको द्वीपहरूको प्रयोग संयुक्त राज्य अमेरिका साथ रक्षा सहयोगको विभिन्न प्रयोजनहरूको लागि गर्न सके।
हालाँकि मौरिटियसको तत्कालीन सरकार उनको यस बातबाट सहमत थिए तर पछिको सरकारहरूले उनको यस बातको अन्तरराष्ट्रिय कानुन तहत अवैध बताईयेको छ र यस द्वीप समूहहरूमाथि आफ्नो अधिकार देखायेको छ. उनको यस दावालाई, संयुक्त राष्ट्रद्वारा पनि मान्यता दिईयेको छ ।
मौरिटियस द्वीप एक केन्द्रीय पठारको चारै तिर बनियेको छ, जसको उच्चतम चोटी पितोन डे ला पेतित रिवियेरे नोएरे ८२८ मीटर अग्लो छ र यसको दक्षिणमा स्थित छ।
सन् २००५ मा, अनुमानित १०१५५ अमरीकी डलर, क्रयशक्ति समता ,को साथ मौरिटियस अफ्रिकामा प्रति व्यक्ति सकल घरेलू उत्पादको हिसाबले सातौँ स्थानमा छ, यसभन्दा अगाडि छन रीयूनियन , सेशल्स , गैबन , बोत्सवाना , भूमध्य रेखीय गिनी , र लीबिया ।
रड्रीगज, द्वीप जुन मौरिटियसको उत्तर पूर्वमा ५६० किलोमीटरमा स्थित छ, जसलाई अक्टूबर २००२मा आंशिक स्वायत्ता प्रदान गरियो, स्वायत्ता पाउनु भन्दा पहिले यो मौरिटियसको १० औँ प्रशासनिक जिल्ला थियो।
सन् १९६८ मा आजादीको पछिदेखि, मौरिटियस एक निम्न आय वाला, कृषि उत्पादन आधारित अर्थव्यवस्थाले विकसित भएर एक विविधतापूर्ण मध्यम आय वाला अर्थव्यवस्थामा परिवर्तित भयो जसमा तिब्र गतिमा बढदै गाको औद्योगिक, वित्तीय, र पर्यटन क्षेत्र शामिल छन . अधिकांश अवधिमा वार्षिक वृद्धि दर, ५% देखि ६% को बीच दर्ज गरिएको छ।
मौरिटियस एक स्थिर लोकतन्त्र हो जहाँ नियमित रूपले स्वतन्त्र चुनाव हुन्छ र मानवाधिकारहरूको मामिलामा पनि देशको छवि राम्रो छ, यसले गर्दा यहाँ धेरै विदेशी निवेश भएको छ र यो देश अफ्रिकामा सबैभन्दा धेरै प्रति व्यक्ति आय भएको देशहरू मध्ये एउटा हो।
उदाहरणको लागि, लेखक मार्क ट्वेन,ले आफ्नो निजी यात्रा वृतान्त ‘फलइङ्ग द एक्वेटर’मा लेखेको छन कि " मरिशसलाई देखेर तपाईँलाई विचार आउछ पहिले मौरिटियस बन्यो र त्यसपछि स्वर्ग, स्वग त मौरिटियसको एक नकल मात्र हो।
सन् १८७९ मा शरतचन्द्र दास र लामा उग्येन-ग्यात्सोले पूर्वी नेपाल हुँदै "कञ्चनजङ्घा" र ल्हासा जाने क्रममा ताशिलुन्पो गुम्बा हुँदै तिब्बतको पश्चिमी क्षेत्र पार गरेका थिए।
उनीहरूले काङ ला भन्ज्याङ पार गरेका थिए र झन्डै ५,८०० मिटरको चुचुरोमा चढेका थिए जहाँबाट तिनीहरूले कुम्भकरण हिमालको अवलोकन गरेका थिए।
उनी कञ्चनजङ्घा क्षेत्र नक्सा बनाउने पहिलो स्थानीय सर्वेक्षक थिए भने उनले चुचुरो र छेउछाउका उपत्यकाहरूको दुवैपट्टिको रेखाचित्र उपलब्ध गराएका थिए।
झण्डै ६,९०० मिटरअग्लो अग्लो शिविरबाट उनीहरू शिखरको टुप्पोभन्दा १५/१८ मिटर तल सम्म पुग्न सफल भएका थिए र त्यसपछि तेज बतास चल्न थालेकाले उनीहरू फर्किएका थिए।
सन् १९२९ मा जर्मन पल बाउरले एउटा अन्वेषण टोलीको नेतृत्व गरेका थिए जुन उत्तरपूर्वमा ७,४०० मिटर सम्म पुगेको थियो र यो पाँच दिने आँधीका कारण उनीहरू पछि हट्न बाध्य बनेका थिए।
सन् १९३० मा गुन्टर डायरेनफर्टले जर्मनेली उली विल्यान्ड, अस्ट्रियाली अर्विन स्नाइडर र कञ्चनजङ्घा आरोहण गर्न प्रयास गर्ने अङ्ग्रेज फ्राङ्क स्माइथे लगायतका अन्तर्राष्ट्रिय अभियानको नेतृत्व गरेका थिए।
सन् १९५४ मा जोन केम्पेले जेडब्ल्यू टकर, एसआर ज्याक्सन, जिसी लुइस, टिएच ब्राहम र मेडिकल अफिसर डिएस माथ्युज सम्मिलित दलको नेतृत्व गरेका थिए।
उनीहरूले कञ्चनजङ्घा दक्षिण-पश्चिममा पर्ने विशाल बरफको ढिक्कासम्म जाने बाटो पत्ता लगाउन माथिल्लो यालुङ हिमनदी पत्ता लगाएका थिए।
कञ्चनजङ्घा सगरमाथाको पूर्व-दक्षिणपूर्वमा लगभग १२५ किलोमिटर विशाल हिमालय हिमशृङ्खलाबाट लगभग २० किलोमिटर दक्षिणतिर उचालिएको छ।
उत्तरपूर्वमा जेमु हिमनदी र दक्षिणपूर्वमा तालुङ हिमनदी टिस्टा नदीमा गएर मिसिन्छ भने दक्षिण-पश्चिममा यालुङ हिमनदी र उत्तर-पश्चिममा पर्ने काङ्चेन हिमनदी अरूण र कोशी नदीहरूमा गएर मिसिन्छन्।
सिक्किम, भारत: कञ्चनजङ्घा राष्ट्रिय निकुञ्ज, वर्षे गुराँस अभयारण्य, फाम्बोन्ग ल्हो वन्यजन्तु अभयारण्य, क्योङनोसला उच्च पर्वतीय संरक्षण क्षेत्र, मेनम वन्यजन्तु अभयारण्य, सिङ्गा गुराँस अभयारण्य र पाङ्लखा वन्यजन्तु अभयारण्य
दार्जिलिङ, भारत: जोडपोखरी वन्यजन्तु अभयारण्य, सिङ्गलिला राष्ट्रिय निकुञ्ज, सिञ्चल वन्यजन्तु अभयारण्य, महानन्द वन्यजन्तु अभयारण्य र न्योरा उपत्यका राष्ट्रिय निकुञ्ज
तर, सन् १८४९ मा भारतको विशाल त्रिकोणमितिय सर्वेक्षणले गरेको विभिन्न पठन पाठन र मापनका आधारमा गरिएको हिसाबले त्यतिबेला शिखर पन्ध्र भनेर चिनिने सगरमाथा सबैभन्दा उच्च रहेको थियो भन्ने निष्कर्षमा पुगेको थियो।
सबै हिसाबको थप प्रमाणीकरणको लागि अनुमति दिँदै सन् १८५६ मा आधिकारिक रूपमा कञ्चनजङ्घा विश्वको तेस्रो अग्लो हिमाल भनि घोषणा गरिएको थियो।
तीमध्ये तीन वटा नेपालका दक्षिणपश्चिम, उत्तर–पश्चिम र उत्तरपूर्वबाट छन् भने भारतको उत्तरपूर्वी सिक्किमबाट एकमात्र मार्ग उपलब्ध छ।
कञ्चनजङ्घा भू-भाग तीन अलग-अलग पर्यावरणीय क्षेत्रहरूको एक परिसर हो जसमा पूर्वी हिमालय र कोणधारी वन, पूर्वी हिमालय उच्च पर्वतीय झाडी र घाँसे मैदान र तराई-दुआर साभाना र घाँसेभूमि पर्दछन्।
नेपाल, भारत, भुटान र चीनले कञ्चनजङ्घाको विशाल क्षेत्र वा भू-भागलाई बाँडफाँट गरेका छन् र यसमा जम्मा ६,०३२ वर्गकिलोमिटर संरक्षित १४ क्षेत्रहरू रहेका छन्।
यी संरक्षित क्षेत्रहरू गुराँस र सुनगाभा जस्ता विश्वव्यापी रूपमा महत्वपूर्ण वनस्पतिप्रजातिहरूका लागि आवास हुन् र खतरामा परेका थुप्रै प्रमुख प्रजातिहरू जस्तै हिम चितुवा, एसियाली कालो भालु, हाब्रे, सेतोकण्ठे कस्तुरी, चिलिमे र तीतर जस्ता प्राणीहरू यहाँ पाइन्छन्।
जेठी महारानी साम्राज्यलक्ष्मीको मृत्युपछि युवराजधिराजको उग्र स्वभाव बढ्दै गएकोमा राजा श्री ५ राजेन्द्रबाट वि.सं. १८९९ मा "नानी महाराजधिराज" पदवी दिई उनको चित्त बुझाउन शासनमा सरिक गराए।
त्यतिले पनि केही असर नपरेकाले भारदारहरूले जुलुस गरी हनुमानढोका राजदरबारमा पुगी राज्यको अधिकार एकै जनाका हातमा राख्नुपर्ने लिखित विन्तिपत्र चढाए।
तदनुसार श्री ५ राजेन्द्रले वि सं १८९९ का दिन आफूले समेत श्री ५ महारानी राज्यलक्ष्मीदेवीको आज्ञा पालन गर्ने गरी सम्पूर्ण राजकीय अधिकार कान्छी रानीलाई समर्पण गरे।
श्री ५ राजेन्द्र काशीमा बस्दा षड्यन्त्र गरेको अभियोमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणाले श्री ५ राजेन्द्रलाई सत्ताच्युत गरी वि.सं. १९०४ वैशाख ३ गतेका दिन जबर्जस्ती यिनलाई जंगबहादुरले राजसिंहानसमा बसाए ।
पञ्जापत्र बनाई सम्पूर्ण अधिकार श्री ५बाट श्री ३ मा सारी शुरूका दिनमा बेलायती र राणाहरू विरूद्ध रहेका यी राजापछि असहाय भए र वि.सं. १९३८ मा यिनको निधन भयो ।
उनलाई राजा बन्नबाट रोक्ने रानीको प्रयासकै कारणले माथवर सिंह थाप मुख्तियार बन्नु, माथवरसिंहको हत्या हुनु, गगनसिंह र रानीको सम्बन्ध नजिकिनु, गगनसिंह हत्या, कोत पर्व, भण्डारखाल पर्व जस्ता घटनाहरू घटे ।
स्याङजा जिल्ला, बिश्व प्रसिद्दस्थल लुम्विनी र पर्यटकिय नगरी पोखराको बिचमा पर्ने सुन्दर र रमणिय स्थलहरूले भरिपूर्ण जिल्ला हो ।
नुवाकोट, सतौंकोट, भिरकोट, गह्रौकोट, कालिकाकोट, बहाकोट, चन्द्रकोट, गिरकोट, कोल्माकोट, सिर्सेकोट, खैरीकोट ईत्यादी यहाँका प्रमूख कोटहरु हुन् ।
यस जिल्लामा नेपालको पहिलो नमूना पर्यटकीय गाउँ शिरुवारे, पुरूषोत्तम भगवान रामका पिता दशरथसंग जोडिएको अन्धाअन्धी दह र आधीखोला, संसारकै ठुलो मानिएको शालिग्राम शिला, शाहवंशको शुरुवाती राज्य भिरकोट, कुलदेवी आलम देबी, स्वस्थानी ब्रत कथामा बर्णित सतिदेवीका बाँकी अंगहरु पतन भएको क्षेत्र छायाँक्षेत्र, ऐतिहासिक राजा रजौटाका दरवार तथा भग्नवशेष, हिउँ पर्ने पञ्चासेको लेक, भित्री मधेशलाई बिर्साउने अन्न भण्डार क्रमशः गण्डकबेशी, चापाकोट, कुवाकोट र रत्नपुर फाँट पर्दछन् ।
यो जिल्ला सुन्तला, अदुवा, अलैंची तथा कफी जस्ता नगदेबालीका लागि प्रसिद्ध छ र यहाँ उत्पादित कृषिजन्य वस्तुहरु देश बिदेशमा समेत निर्यात हुने गरेको पाईन्छ ।
यहाँका अधिकाँश शिक्षित वासिन्दाहरु नेपाल सरकारको निजामति सेवा अन्तर्गतका उच्च ओहोदामा पुगी देश सेवामा जुटेका भेटिन्छन् भने युवाहरु देश बिदेश पुगी रोजगारीमा संलग्न रहेका छन् ।
स्याङ्जा जिल्लाको बाङ्गसिङ्ग गावि स को वडा नं ८ को घ्याङ्गसिरीमा श्रवणकुमार समाधि क्षेत्र रहेको र यस क्षेत्रमा त्रेता युगमा अन्धा बाबुआमालाई बोकी घुम्न आउने क्रममा श्रवण कुमारले चिलाउनेवास अन्तर्गतको अन्धाअन्धी क्षेत्रमा बाबुआमालाई राखि तिर्ख्याएका बाबुआमाको प्यास मेटाउन पानी खोज्दै जाँदा श्रवणकुमार स्याङ्जा जिल्लाको बाङ्गसिङ्ग गावि स को हाल वडा नं ८ मा पर्ने घ्याङ्गसिरी भन्ने ठाउँमा पुगी पानी फेला पारी पानी भर्न गाग्रो डुवाउँदा निस्किएको आवाजलाई दशरथले मृगको आवाज सम्झी बाण हान्दा बाणले श्रवणकुमारलाई लागि श्रवणकुमारको मृत्यु भएको हो, राजा दशरथ पानी लिएर जादां श्रवणकुमारका बाबु आमाले सबै कुरा थाहा पाएर राजा दशरथलाई तिम्रो पनि छोराको बिछोडको पीरले मृत्यु होस् भनि श्राप दिई दुबै जना त्यहीं रुँदारुँदै मरेका हुन, पछि दशरथले भाञ्जा मारिएको र अण्धाअन्धीको श्रापको दोश मेटाउन उक्त घ्याङ्गसिरीमा यज्ञ समेत गरेको भन्ने भनाई रहेको छ ।
भने पानी भरेको ठाउँमा हाल पनि पानीको रङ्ग रातो रहेको र दशरथ बाण हान्न लुकेर बसेको पहरा समेत बाङ्गसिङ्ग गा वि स वडा नं ८ को घ्याङ्गसिरीमा रहेको र उक्त स्थानमा हाल बाला चतुर्दशीमा ठुलो मेला लाग्ने गरेको छ ।
त्रेतायुगमा श्रवणकुमारले आफना अन्धा बाबु आमालाई तीर्थ घुमाउने क्रममा यस ठाउँमा आई पुगे पछि बाबु आमालाई चिलाउनेवास अन्तर्गतको अन्धाअन्धी क्षेत्रमा राखि पानी खोज्न जाँदा दशरथले शिकारको लागि जताततैको पानी सुकाई श्रवणकुमार समाधि क्षेत्रमा मात्र पानी राखेकोमा बाबुआमालाई पानी खुवाउन पानी खोज्दै जाँदा श्रवणकुमार स्याङ्जा जिल्लाको बाङ्गसिङ्ग गावि स को हाल वडा नं ८ मा पर्ने घ्याङ्गसिरी भन्ने ठाउँमा पुगी पानी फेला पारी पानी भर्न गाग्रो डुवाउँदा निस्किएको आवाजलाई दशरथले मृगको आवाज सम्झी बाण हान्दा बाणले श्रवणकुमारलाई लागि श्रवणकुमारको मृत्यु भएको र राजा दशरथ पानी लिएर जादां श्रवणकुमारका बाबु आमाले सबै कुरा थाहा पाएर राजा दशरथलाई तिम्रो पनि छोराको बिछोडको पीरले मृत्यु होस् भनि श्राप दिई दुबै जना त्यहीं रुँदारुँदै मरेका हुँदा उनीहरूको आँसुबाट दहको उत्पति भएकोले त्यस दहको नाम अन्धाअन्धी दह रहन गएको किम्बदन्ती रहेको छ।
सञ्चारका विविध साधनहरू मध्ये यस जिल्लामा हुलाक, टेलिफोन, आकाशवाणी, टि.भि., रेडियो तथा निजी क्षेत्रका पत्रपत्रिका पनि प्रकाशनमा छन्, हुलाक तर्फ जिल्ला हुलाक १, १२ वटा इलाका हुलाक, टेलिफोन तर्फ सदरमुकाममा ४०० लाईन, ५१२ लाईन क्षमताको एक्सचेन्जबाट,वालिङमा २११ लाईन र गल्याङ्‍मा ११६ लाईन वितरण भएकाछन्।
वालिङको गह्रौंसुरस्थित टेलिफोन टावरमा माओवादीबाट आक्रमण भएका कारण केही समयदेखि सञ्चार सुविधा अवरुद्ध भई वालिङ् क्षेत्रमा लोकल टेलिफोन कलको व्यवस्था सञ्चालित छ।
पत्रिका तर्फ विचार साप्ताहिक, समय साप्ताहिक, स्याङ्जा सन्देश पाक्षिक,स्याङ्जा एक्सप्रेस, सत्यदुत साप्ताहिक जस्ता स्थानीय पत्रपत्रिका प्रकाशनमा आएका छन।
यी विभिन्न जातजातिहरू परापूर्वकालदेखि नै आपसी सौहादर्रता र मित्रता कायम राखि बसोबास गरेका र जातिय विविधता अगाल्दै नेपाली भाषा प्रायः सबैले बुझ्ने गर्दछन ।
प्राचिन कालमा हालको स्याङ्जा जिल्लाको भुबनोट दक्षिण र दक्षिण पश्चिमको पवित्र धार्मिक नदी कालीगण्की किनारका सेतीबेणीको रुरु क्षेत्र, केलादीघाट, राम्दीघाट छाँया क्षेत्र हूदैं उत्तर पञ्चासे धाम वरिपरिको धार्मिक पवित्रस्थल भनी शास्त्रहरूमा उल्लेख भएको पाइन्छ ।
प्राकृतिक सांस्कृतिक र मनोरम दृश्यहरूबाट सौन्दर्यित स्याङ्जा जिल्लामा नेपाल एकिकरण पूर्व २४ से राज्य अन्तर्गत ६ टुक्रे रजौटाहरू गह्रौ, भीरकोट् सतौं, नूवाकोट, ढोर र पैंयू अस्तित्वमा थिए।
ढोर र पैंयूको धेरै जसो भाग क्रमशः तनहूँ र पर्वतमा विलय भए पछि बांकी ४ रजौटाहरूले नै आधूनिक स्याङ्जा जिल्लाको पहिचान बोकेको छ ।
एकीकरण पुर्ब सेन बंशीय चौबीसे राज्य अन्तर्गत सतौ गह्रौ, नूवाकोट र भीरकोट राज्यमा बिभक्त भै "सेन जा" भन्दै कालान्तरमा स्याङ्जा नाम रहन गएको हो भन्ने भनाई पाइन्छ ।
यस जिल्लामा सिंजाली मगरहरूको ठूलो बस्ती भएकोले उनीहरूकै थरबाट अपभ्रंस भएर यस जिल्लाको नाम स्याङ्जा हून गएको हो भन्ने भनाई पनि छ ।
हाल यस जिल्लामा र्सार्वजानिक र नीजि गरी प्रा.वि. ५६०, नि.मा.वि. १५८, मा.वि. ९० उच्च मा.वि./क्याम्पस २४० वटा गरी जम्मा ८३२ संस्थामा १,०८,१११ विद्यार्थीहरू लाभान्वित हुन पुगेका छन् भने निरक्षरता घटाउने, लैंगिक विभेद हटाउने, शैक्षिक गुणस्तरमा अभिवृद्धि गर्ने, विद्यालयहरूको भौतिक सुधार गर्ने, निःशुल्क पाठ्य पुस्तक वितरण गर्ने, राष्ट्रिय छात्रावृत्ति उपलब्ध गराउने, महिला शिक्षा कार्यक्रम र सामुदायिक वितरण गर्ने, राष्ट्रिय छात्रावृत्ति उपलब्ध गराउने, महिला शिक्षा कार्यक्रम र सामुदायिक विद्यालय सहयोग कार्यक्रम जस्ता क्षेत्रहरूमा कार्यक्रम केन्द्रीत गरी सञ्चालनमा ल्याइएको देखिएको छ ।
फलफूल तर्फ सुन्तला, मौसमी र वेमौसमी तरकारी उत्पादन, कफी खेती, सदन बाली विकास कार्यक्रम, मौरीपालन तथा रेशम खेती विकास कार्यक्रम, दिगो भू-वयवस्थापन र साना सिंचाई कार्यक्रम प्रमुख रूपमा संञ्चालनमा ल्याइएकोछ ।
यद्यपि जिल्लाको ऐतिहासिक रूपरेखा र नामांकन सम्बन्धमा कूनै आधिकारिक एवं भरपर्दो अभिलेख प्राप्त भएको छैन तापनि हाल सम्म प्राप्त विभिन्न अभिलेख र जानिफकार व्यक्तिहरूको कथन समेतको आधारमा स्याङ्जा जिल्लालाई प्रागः ऐतिहासिक कालमा भृगू ऋषिको तपस्या स्थल श्रवण कूमार र अन्धाअन्धीको किंवदन्तीसँग जोडिएको आधीखोलाको उदगमस्थल अन्धाअन्धी दह र स्वस्थानी ब्रतकथामा उल्लेख भए अनूसार सती देवीको शेषअंग पतन भएको छाङ्छाङ्दीको छाँया क्षेत्र आदिको भौगोलिक स्वरूपमा लिन सकिन्छ ।
यी कथनहरूको आधारमा हाल जिल्ला सदरमूकाम रहेको स्थानको नाम स्याङ्जा रहन गएको र तत्कालिन अवस्थामा यो ठाउँ जिल्लाको प्रमूख ब्यापारिक केन्द्र हूनूको साथै पर्वत बाग्लूङ, म्याग्दी मूस्ताङ र तनहूँ जिल्लाको प्रमूख ब्यापारिक नाकाको रूपमा पनि परिचित नाम भएकोले नै जिल्लाको नाम पनि स्याङ्जा नामाकरण गरिएको अनूमान गर्न सकिन्छ।
श्री स्वस्थानी ब्रतकथामा आधारित सतीदेवीको अङ्ग पतन भएको स्थल, छायां क्षेत्रको रूपमा समेत परिचित पवित्र तीर्थ स्थल जिल्ला सदरमुकाम वाट १८ किलो मीटर दक्षिण सिर्द्धार्थ राजमार्गमा नै पर्छ ।
समुद्र सतहबाट २५१२ मीटरको उचाईमा रहेको जिल्लाको अग्लो स्थान र बालाचतुर्दशीको दिन मेला लाग्ने स्थान सदरमुकामबाट ३० किलो मीटर उत्तर पश्चिममा पर्छ ।
दशैको समयमा मासु भात खाने, पुजा गर्ने गरिन्छ, इष्टमित्र भेट्ने गरिन्छ तर राजवंशीहरुको अरु पर्व भन्दा वडादशै भन्दा निकै भव्य मानिन्छ र गरिन्छ पनि त्यही भएर वडा दशै राजवंशीको पर्वको रुपमा मान्न सकिँदैन ।
राजवंशी र ताजपुरियामा भाषा, रहनसहन, संस्कृति, देवि देवता सबै कुरामा 99.99% मिल्छ तर पनि राजवंशी र ताजपुरियामा फरक हुन् भन्दा मुटु नै फुट्ला जस्तो हुन्छ ।
यहि धामीझाक्रीको कारणले गरिखानेलाई गरिखाने नदिने,मन्त्रबाट अग्निवाण हानेर मान्छे मार्ने, खुट्टा तान्ने प्रवृति र अन्य कारणहरु जस्तै पुर्खौली सम्पतिमा मोज गर्ने, नाचगानमा बढि प्राथमिकता दिने जस्ता प्रवृति ले गर्दा राजवंशीहरु कहिले माथि उस्कन सकेका छैनन् ।
यो समुदायमा दामदुम डाङुवा ( पतिको मृत्यु पश्चात् विधवाले अर्का केटासँग विवाह गरी पूर्व पतिको घरमा नै बस्ने संस्कार ), समद ( पतिको मृत्यु पछि अर्का सँग विवाह गरी उसैको घरमा गई बस्ने गरी गरिएको विवाह ), घन्जिया ( अविवाहित केटा केटी विच विवाह भई केटीको घरमा घरज्वाई बस्ने किसिमको विवाह ) र मागि विवाह गरी ५ किसिमका विवाह संस्कार प्रचलनमा छन्।
यो जाति खास गरेर भद्रपुर, पथरिया, अनारमनी, गरामनी, काकरभिट्टा, लखनपुर, गौरादह, गुवालडभा, गौरीगञ्ज, घैलाडुव्वा, पाँचगाछी, सिबगन्ज, माहाबार, कोरोबारी, डांगीबारी, वैगुनधुरा, राजगढ, घेराबारी, बालुबाडी, महेशपुर, हल्दीबारी, बनियानी, शरणामतीमा वढी केन्द्रित भएको देखिन्छ।
त्यसैगरी मोरङको विराटनगर , कटहरि गापा, जहदा गापा, बुढिगंगा गापा, धनपालथान गापा आदि नपा, गापामा अत्यधिक संख्यामा विराट राजवंशी बसोवास भएको पाईन्छ।
यिनीहरूको भाषालाई धेरै नामले चिनीन्छ, ती हुन राजवंशी, रंगपुरी, कामतापुरी, ताजपुरी, गुवालपाडिया, पोलिया, सृजापुरी साथै कोच भाषाको नामले पनि चिनीन्छ।
नव वर्षको वैसाख १ गतेको उपलक्ष्यमा मनाइने सिरुवा पर्व, तथा भगवान कृष्ण जन्मको उत्सवको रूपमा मनाइने दधिकादो पर्वमा यिनीहरू हिलो र पानी खेल्दछन्।
एउटा प्रमुख वेस्ट कोस्ट बन्दरगाह शहर, ओकल्यान्ड स्यानफ्रान्सिस्को खाडी क्षेत्रको पूर्वी खाडी क्षेत्रमा रहेको सबभन्दा ठुलो शहर हो, जो स्यानफ्रान्सिस्को खाडी क्षेत्रमा तेस्रो सबभन्दा ठुलो शहर, क्यालिफोर्नियामा ८औं सबभन्दा बढी जनसंख्या भएको शहर र संयुक्त राज्य अमेरिकामा ४५औं सबभन्दा सबभन्दा अबधि जनसंख्या भएको शहर है।
२०१९ सम्ममा ४३३,०३१ जतिको जनसंख्याका साथ, यो स्यानफ्रान्सिस्को खाडी क्षेत्रका लागि एउटा व्यापारीक केन्द्रका रूपमा कार्य गर्ने गर्दछ; ओकल्यान्डको आफ्नो बन्दरगाह स्यानफ्रान्सिस्को खाडी, उत्तरी क्यालिफोर्नियाका सम्पूर्णतामा सबभन्दा व्यस्त बन्दरगाह हो र संयुक्त राज्य अमेरिकामा ५औं सबभन्दा व्यस्त बन्दरगाह हो।
शहरलाई समावेश गर्नका लागि एक अधिनियम ४ मई, १८५२ मा पारित गरिएको थियो र समावेशपछी २५ मार्च, १८५४ मा मञ्जुरी दिइएको थियो, जसले आधिकारिक रुपमा ओकल्यान्डलाई एउटा शहर बनाइएको थियो ओकल्यान्ड एउटा चार्टर शहर हो।
सन् १७७२ मा, ओकल्याण्ड बन्ने जुन क्षेत्र थियो जुन कि क्यालिफोर्निया शेष स्थानमा रहेको थियो, स्पेनका राजाका लागि स्पेनमा बसोबास गर्नेहरुका लागि त्यसमा उपनिवेश भएको थियो।
१९औं शताब्दीको शुरुवातमा, स्पेनिस ताजले आफ्नो र्याञ्चो स्यान एन्टोनियोका लागि लुइस मारिया पेराल्टालाई पूर्वी खाडी क्षेत्र प्रदान गरियो।
पार्सलको त्यो भाग जसलाई अब ओकल्याण्ड भनिने गरिन्थ्यो त्यसको सेमिनार भनिने गरिन्थ्यो (एक आरम्भिक तिथिलाई गलत तरिकाले प्रस्तुत गरिएको थियो र "एन्कलिन" का रूपमा अगाडी बढाईएको थियो) - "ओक ग्रोव" का लागि गायब भएका थिए - ठुलो ओक वनका लागि जो क्षेत्रलाई कभर गरिएको थियो, त्यो अन्ततः अगाडी बढ्दै शहरको नाम राखियो।