polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
राष्ट्रिय सामाजिक सुरक्षण प्रदायकको अग्रणी भूमिका निर्वाह गरी कोषलाई अन्तर्राष्ट्रियस्तरको सामाजिक सुरक्षण संस्थाको रूपमा स्थापित गर्ने कोषको दुरदृष्टि रहेको छ ।
यसकोषको प्रभाबकारिता बृद्धि भएपछि बि.स. २००१ सालमा काठमाडौ उपत्यकाका निजामति कर्मचारीहरूका लागि निजामति प्रोभिडेन्ट फण्डको स्थापना भयो।
आयकर ऐन, २०५८ अनुसार, क.सं.कोष एक अनुमोदित सेवानिवृत्ति कोष हो जसले सदस्यलाई उसको सञ्चय कोष र पेन्सन कोष खातामा योगदानमा वार्षिक आय कटौती लाभ र सेवानिवृत्ति पछि सञ्चय कोषको भुक्तानीको समयमा विशेष कर लाभ विशेषाधिकार अनुमति दिन्छ।
कर्मचारी सञ्चय कोष ऐन, २०१९ अनुसार नेपाल सरकार एंव संगठित संस्थाका कर्मचारीहरू र अन्य कर्मचारीहरूको निमित्त सञ्चय कोषको व्यवस्थापन गर्नु कोषको प्रमुख उद्देश्य रहेको छ।
भौगोलिक बितरण अनुसार हिम चितुवा बसोबास गर्ने क्षेत्र पश्चिम अफगानिस्तानको हिन्दुकुस शिर दर्या बाट पमिर हिमालय, टियान शान , काराकोरम हिमाल,कश्मिर, कुन्लुन, हुँदै दक्षिणी साइबेरीया सम्म फैलिएको छ, जहाँ रसियाको अल्ताइ हिमाल, साजन, तन्नु-ओला हिमाल र बैकाल तालको पश्चिमी क्षेत्रका हिमलायहरू पनि पर्दछन।
हिउँ चितुवा मध्य तथा दक्षीण एसियाको उबडखाबड परेको हिमाली प्रदेशमा लगभग १,२३०,३०० वर्ग किलोमिटरको क्षेत्र भित्र पाइन्छ, जुन क्षेत्र भित्र नेपाल, चीन, भारत, अफगानिस्तान, भुटान, कजाखस्तान, किर्गिस्तान, मंगोलिया, पाकिस्तान, रसिया, ताजकिस्तान र उज्वेकिस्तान लगायतका बाह्र वटा देशहरू पर्छन।
हिउँ चितुवा अन्य ठुला बिरालो प्रजातिका जनावर भन्दा सानो हुन्छ, तर उनीहरू कै आकारमा देखिन्छ, सामान्यतया यिनीहरूको तौल २७ देखि ५४ किलोग्राम तथा लम्बाइ ७५ देखि १३० सेन्टिमिटरको हाराहारीमा हुन्छ भने पुच्छर सहितको लम्बाइ यो लम्बाइको ७५ देखि ९० प्रतिशत बढी हुने गर्छ।
बुढ्यौली आउन नदिने वा बूढालाई तन्नेरी गराउने अथवा शरीरको बुढ्यौली मा हुने रोग र जरो आदि रोगलाई निको पार्ने खालको ओखतीको गुणलाई रसायनी भनिन्छ ।
यसले आँखाका रोग, त्रिदोष , अल्काई रोग, कमलपित्त अर्था् जन्डिस, कलेजोका रोग, कुष्ठरोग, खटिरा , खोकी, गुल्म अर्थात् गानुगोला र छालाका रोग नाश गर्दछ ।
शरीर भित्र गर्मी गर्ने पदार्थसँग मिलेर अति गर्मी गर्ने र ठण्डी गर्ने पदार्थसँग मिली अति ठण्डी गर्ने गुण हुने ओखतीलाई योगवाहिनी भनिन्छ ।
अपानवायु, दिसा, पिसाब, हाई आँसु, हाच्छिउँ, डकार, बान्ता, शुक्र, भोक, तिर्खा, निःश्वास र निद्रा आउन लाग्दा जबरजस्ती रोक्ने गरे यो रोग लाग्दछ ।
यसले घाँटीको स्वर बस्ने वा धोत्रिने आदि रोग, चर्मरोग , छारेरोग , छेरपटी, जडता , जरो, टाउकाका रोग, तिघ्रा गल्ने रोग, दम, पत्थरी, मूत्रकृच्छ्र , पाण्डु , पेटमा पर्ने चुर्ना आदि, अन्य पेटसम्बन्धी रोग, प्रदर , प्रमेह रोग (पिसाबसँग मिसिई वीर्य अथवा शरीरका अरू धातु पातलिएर जाने मधुमेह लगायतका २१ थरी रोगहरू), फियोका रोग, बाडुली रोग, बोसोसम्बन्धी रोग, मुटुसम्बन्धी रोगहरू, मूत्रघात , वाकवाकी, विबन्ध र विषमज्वर जस्तै रोग नाश गर्दछ ।
हर्रोले बुद्धि-बल र इन्द्रियलाई एक आपसमा मिलन गराउने, दिर्घायु प्रदान गर्ने तथा वीर्य, पुष्टि, बुद्धि र पाचनशक्तिलाई बढाउँदछ ।
यसैले राजा, सुकुमार पुरुष, दुर्बल र औषधी खान मन नपराउने पुरुषका लागि चेतकी जातको हर्रोले लाभ गर्दछ र सजिलै दिसा खुलाउन सहयोग गर्दछ ।
पूतना: लेप लगाउन पूतना जातको हर्रो उपयुक्त हुन्छ अर्थात् लेदोको प्रयोग गर्नुपर्दा वा मलम लगाउनु पर्दा पूतनाको प्रयोग गर्नु पर्दछ ।
आयुर्वेदमा रेचक, वात–पित्त–कफनाशक, आँखालाई फाइदा गर्ने, अग्निवर्धक र बुद्धिवर्धक भनी बताइएको त्यसैको टर्रो स्वादको फल; त्रिफलामध्ये एक ।
अभया, अमृता, अमोघा, अव्यथा, कायस्था, चेतकी, चेतनिका, जया, जीवनिका, जीवनीया, जीवन्ती, जीवप्रिया, जीव्या, दिव्या, देवी, नन्दिनी, पथ्या, पूतना, प्रपथ्या, प्रमथा, प्राणदा, भिषग्वरा, रोहिणी, वयस्था, विजया, वृतना, शिवा, श्रेयसी, हरीतकी र हैमवती ।
यतीको बारेमा स्थानीय मानिसहरू, विभिन्न पर्वतारोहीहरू र अनुसन्धानकर्ताहरूले यतीको अस्तित्वको बारेमा उल्लेख गर्ने गरे तापनि यसको बारेमा कुनै वैज्ञानिक प्रमाणले यसलाई आजसम्म पुष्टि गर्न सकेको छैन ।
यद्यपि यती पाइने भनिएको क्षेत्र वरपरका स्थानीय मानिस, विभिन्न समयमा पर्वतारोहण गर्ने पर्वतारोहीहरू र अनुसन्धानकर्ताका उपर्युक्त बमोजिमका भनाइहरूबाट कुनै अनौठो जीव हिमालय क्षेत्रमा रहन सक्ने र भौगोलिक विकटता लगायतका विविध कारणहरूले त्यसको वैज्ञानिक अनुसन्धान हुन नसकेको हो की भन्ने अनुमान गर्न गाह्रो पर्दैन ।
सन् १९२१मा कर्णेल होवार्ड बुरीद्वारा नेतृत्व गरिएको ब्रिटिश एक्पीडिसन टिमले सगरमाथामा करिव १७,५०० फिटको उचाईमा हिउँमा कालो आकृति घुमिरहेको दृश्य देखेका र उक्त स्थानमा गई हेर्दा कुनै जीव नभेटिएको तर मानवका जस्तो ठूलो पाइताला छाप भेटिएको भन्ने उल्लेख भएको पाइन्छ ।
सन् १९२५मा ग्रीक फोटोग्राफर तथा र्‍वायल जियोग्राफिकल सोसाइटीका सदस्य एल.ए. तोम्बाजीले झल्याक्क एउटा आकृति देखेको र उनका अनुसार त्यो जीव मानव जस्तो थियो।
सन् १९४२मा स्ल्याभोमिर र्‍याविकजको द लङ्ग वाक नामक पुस्तकमा उनले उल्लेख गरे अनुसार उनी र उनका अन्य ६ जना साथिहरू साइवेरिया युद्धवाट भाग्ने क्रममा भुटान र सिक्कीमको बीचमा हिमालय पार गर्दा उनी र उनका साथीहरूले दुई घण्टासम्म १०० कदम परबाट झण्डै आठ मिटर अग्ला, ठूला जीवहरू देखेको उल्लेख गरेका छन् ।
त्यसैगरी सन् १९४९मा तेन्जिङ्ग नोर्गे शेर्पाले गुम्बाको नजीकै हिउँमा यतीहरू खेलिरहेको देखेको दाबी गरेका भनी उल्लेख गरेको पाइन्छ ।
नेशनल जोग्राफीमा सन् १९६२मा प्रकाशित लेख 'विन्टरिङ अन द रुफ अफ द वल्र्ड'मा उल्लेख भए अनुसार २९ मे, सन् १९५३मा सर एडमण्ड हिलारीले तेन्जिङ्ग नोर्गे शेर्पाका साथ सगरमाथा आरोहणको क्रममा यतीको बारे खोजी गरी यती वास्तविक कुनै प्राणी नभएको र यो कथा मात्र भएको निष्कर्ष निकाले ।
सन् १९५८मा नेपालमै काम गर्ने अमेरिकी वैज्ञानिक डा. नर्भनले गुफाहरू पहिल्याएको र त्यहाँ भेटिएका रांैका नमुनाहरू , पैतालाका छापहरू र फालिएका खानाका टुक्राहरू समेतको अध्ययन गर्दा त्यहाँ केही समय सम्म धेरै तल्लो स्तरको मानिस वा मानव जस्तै जीव बसेको भन्ने निष्कर्ष निकालिएको भन्ने उल्लेख छ ।
सन्् १९९८मा अमेरिकी आरोही क्रेग क्यालोनिकाले सगरमाथा आरोहणको क्रममा चिनिया साइडवाट तल झर्दै गर्दा एक जोडी यती देखेको र तिनीहरू मोटा, चम्किला -काला रौहरू भएका र तिनीहरू माथितिर हिडिरहेका थिए भन्ने उल्लेख भएको पाइन्छ ।
सन् २००७को डिसेम्बरको प्रारम्भतिर अमेरिकी टेलिभिजन प्रस्तोता जोसुआ गेट्स र उनको समूह डेस्टिनेशन टु्रथले आफुहरूले नेपालको हिमाली क्षेत्रमा अनौठा पैतालाछाप देखेको रिपोर्ट गरेको उल्लेख छ ।
सन् १८८९मा ब्रिटिश आर्मीका मेजर एल.ए. वाडेलले सिक्किमको उच्च चुचुरोमा ठूला पैतालाको छाप भेटेको र उनका भरियाहरूले त्यस ठाउँलाई यतीको बाटो भएको र त्यसले मानिसलाई आक्र्रमण गरी खान लिएर भाग्छ भनी उल्लेख गरेको पाइन्छ ।
त्यस्तै सन् १९१३मा केही चिनिया शिकारीहरूले शरीरभरि रंौ नै रांै भएको मानव जस्तो जीवलाई घाइते बनाई पक्रेर पटाङ्ग सिङ्गीयाङ क्षेत्रमा थुनेर राखे ।
यो कालो बाँदरको जस्तो अनुहार, ठूलो शरीर, चम्किलो पहंेलो केही इञ्च लामा रौँ शरीरभरि भएको, हात खुट्टा मानिसको जस्तो भएको र अत्यधिक बलियो थियो भन्ने उल्लेख भएको पाइन्छ ।
प्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशम्शेर राणा नेतृत्वको संवैधानिक इजलासले संसद विघटनलाई असंवैधानिक ठहर गर्दै सदनलाई पुनर्बहाली गर्न र संसदको बैठक १३ दिनभित्र गर्न आह्वान गरेको थियो।
नेकपा बाट २०७३ असार २९ मा विद्यमान गठबन्धन सरकारबाट समर्थन फिर्ता लिएपछि र २०७३ असार ३० मा पार्टीले अविश्वास प्रस्ताव दर्ता गरेपछि नेकपा –नेतृत्वको सरकार र प्रधानमन्त्री ओली अल्पमतमा खुम्चिएका थिए जसका कारण उनलाई राजीनामा दिन दबाब पैदा भएको थियो।
तथापि, नेकपा ले गृहमा दर्ता गरिएको अविश्वास प्रस्तावबारे छलफल गर्ने निर्णय गरेको थियो जसले गर्दा सम्बन्धित पक्षहरूको तीन दिने संसदीय बैठक बसेको थियो।
प्रक्रियाको क्रममा अन्य दुई प्रमुख दल राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी र मधेसी जनअधिकार फोरमले पनि गठबन्धनबाट समर्थन फिर्ता लिएको थियो।
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी को समर्थनमा २०७४ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनपछि नेकपा प्रतिनिधि सभामा सबैभन्दा ठूलो दल बनेपछि ओली २०७४ फागुन ३ मा दोस्रो पटक प्रधानमन्त्री नियुक्त भएका थिए।
नेकपा र नेकपा को वाम गठबन्धन ले २०७५ जेठ ३ मा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी गठन गरी ओलीको गठबन्धन सरकारलाई बहुमतमा परिणत गर्दै सदनमा दुई तिहाई बहुमत दिलाएको थियो।
अल्पमतको प्रधानमन्त्री भए पनि विपक्षी दलमध्ये कुनै पनि दलले बहुमतको सरकार गठन गर्न वा त्यसका लागि आफ्नो दावी उपलब्ध समय सीमाभित्र राख्न असमर्थ रहेका थिए।
२०७८ जेठ ८ मा मध्यरातमा राष्ट्रपतिद्वारा प्रतिनिधि सभा विघटनपछि ओली सरकार नयाँ निर्वाचन सम्पन्न नभएसम्म अन्तरिम सरकारमा परिणत भएको थियो।
खड्गप्रसाद ओलीको जन्म बाबु मोहनप्रसाद ओली र मधु ओलीको पुत्रको रूपमा वि सं २००८ साल फागुन ११ गते शनिबार तेह्रथुम जिल्लाको इवा गाउँमा भएको थियो।
जेठ २०७७ मा, ओली सरकारले भारत सरकारद्वारा लिपुलेक पारिको सडकको उद्घाटनको जवाफमा कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुराका विवादित इलाकाहरू सहित देशका नयाँ नक्साहरू अनावरण गरेको थियो, जसले गर्दा दुई देशबीच "मनमुटाव" भएको थियो।
२०७८ असार २८ मा विपक्षी गठवन्धनले दायर गरेको प्रतिनिधिसभा विघटन विरुद्धको रिटको सुनुवाइ गर्न गठित सर्वोच्च अदालतको संवैधानिक इजलासले राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले प्रधानमन्त्री ओलीको सिफारिसमा प्रतिनिधिसभा भङ्ग गर्ने निर्णय गैरकानुनी भएको उल्लेख गर्दै नेपाली काङ्ग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवालाई २८ घण्टाभित्र प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्न आदेश दिएको थियो।
ओलीको उम्मेदवारीलाई एकीकृत नेकपा , राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल र मधेसी जनअधिकार फोरमले अन्य १३ वटा साना दलसँग मिलेर समर्थन गरेका थिए।
उनले भारतीय निर्भरताको प्रतिरोध गर्न चीनसँग संविधान संशोधन गर्ने भारतको अडान र चीनसँग व्यापार तथा पारवहन सन्धिहरूमा हस्ताक्षर गर्ने अडान लिएका थिए।
पदमा रहँदा ओली बारम्बार छुद्रो बोली , रुखो र टर्रो बोली लगाउने टिप्पणी, आलोचक र मिडियाप्रति शत्रुता, सहकर्मी र व्यापारिक सहयोगीहरूको भ्रष्टाचारमा मौनता, आर्थिक वृद्धिमा असफल हुनु र बजेट खर्चको वाचा नगरेको भन्दै विवादमा तानिएका थिए ।
प्रधानमन्त्रीबाट हटेपछि, २०७८ मङ्सिर १० मा, चितवनमा भएको नेकपा एमालेको दशौँ राष्ट्रिय महाधिवेशनमा उनी अध्यक्षमा पुन:निर्वाचित भएका थिए।
१९ औँ शताब्दीमा भिटिस लाब्रुस्का को खेती गरी अमेरिकामा कन्कोर्ड नामक अङ्गुरका विकास भयो जुन कृषिमा महत्वपूर्ण बालीका रुपमा सहयोगी रह्यो।
अङ्गुरलाई काचैँ खान सकिन्छ वा जाम , रस , वाइन, किशमिश तथा अङ्गुरको बिउको तेल निकाल्नुका साथै अन्य खानामा मिसाई उपभोग गर्न सकिन्छ।
प्राचीन मिस्रमा बैजनी रङका अङ्गुर खेतीको उल्लेख गरिएको पाइन्छ; त्यसै गरी प्राचिन ग्रिस, रोममा पनि अङ्गुरका खेती खानका निम्ति र वाइन बनाइनकै लागि गरिएका प्रमाणहरु भेटिन्छन्।
नेपाली खेलाडीले भारतीय प्रशिक्षक सचिन्दर कुमारको प्रशिक्षणमा छ महिनाको अभ्यासपछि एसियन कर्फबल प्रतियोगितामा सहभागिता जनाएको थियो ।
कर्फबलमा बास्केटबल जस्तै दौडनु, उफ्रनु र बल खोस्नुपर्ने हुनाले एसियाका केही देशका महिला खेलाडीलाई शुरुमा स्कर्ट प्रयोग असहज हुने गरेको छ ।
पहिलो पटक कर्फबलको अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा सहभागिता जनाएको नेपाली टिमले भारत, हङकङ, दक्षिण कोरियाजस्ता सशक्त टिमको सामना गर्नुपरेको थियो ।
छिमेकी देश भारतमा कर्फबल ३४ वर्ष अघि भित्रिएको थियो तर नेपालमा यो खेल भित्रिएको भर्खरै एक वर्ष भए पनि यो खेलप्रति रुचि राख्नेको सङ्ख्या भने बढ्दैछ ।
काठमाडौाका रिब्स, लोयल्टी, आइडियल, गि्रनल्यान्ड, भेनस, पब्लिक माउण्ट ग्लोरी, जगत् मन्दिर, ह्वाइटफिल्डलगायत स्कूलहरूले कर्फबल प्रशिक्षण सुरु गरिसकेका छन् ।
उनको प्रस्तुतिमा हास्यव्यङ्ग्य र मनोरञ्जका साथै सामाजिक न्याय, राजनैतिक स्वतन्त्रता र मानवीय मूल्य मान्यताको पक्षधरता पाइन्छ।
उनी सामाजिक, राजनैतिक, नैतिक, मानवीय कुरीति, कुसंस्कार, विसङ्गति माथि प्रहारमात्र गर्दैनन् त्यसको समाधानका उपाय साथै सकारात्मक पक्षलाई प्रोत्साहन समेत गर्दछन्।
तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्र शाहको नक्कल गरेर नेपाली हास्यव्यङ्ग्य कलाकारितालाई विश्वका सञ्चार माध्यमसम्म मात्र पुर्‍याएनन् गणतन्त्र नेपाललाई स्थापित गराउन टेवा समेत गरेका थिए।
पछिल्लोपटक भारतले नेपालमाथि लगाएको नाकाबन्दीको बेला पशुपतिनाथमा नरेन्द्र मोदी बनेर गरेको 'क्षमापूजा' भारतीय सञ्चार माध्यमबाट प्रसारित भएको थियो।
अमेरिकाको ह्वाइट हाउसअगाडि अन्तरराष्ट्रिय जनसमुदायका बीच उनले गरेको भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको नकललाई अन्तररास्ट्रिय सञ्चार माध्यमले समेत प्रसारण गरेको थियो।
पछिल्लोपटक अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको नक्कल गरिएको प्रस्तुति डेलीमेल, सिविएस लगायतका पत्रिकाले पनि प्रकाशित गरेको थियो।
तीनदर्जन भन्दा देशमा आफ्नो प्रस्तुति दिइसकेका उनी हाल लोकप्रिय कार्यक्रम 'ढुक्क हुनुहोस्' कार्यक्रममा प्रचण्डको भूमिका गर्दैछन्।
मनोजले पछिल्लो समय पहिलो पटक भ्रस्टाचार विरुद्द अभियानको रूपमा निर्माण भएको चलचित्र 'सयकडा दश' मा पनि चरित्र अभिनेताको रूपमा अभिनय गरेका थिए।
वि. सं. २०४० सालमा झापाको सतासीधाममा दशैँको अवसरमा प्रदर्शित नाटक खेलेर कला क्षेत्रमा प्रवेश गरेका उनी वि. सं. २०४५ मा हिमालय माध्यमिक विद्यालय, दमक, झापाको अतिरिक्त कृयाकलापमा हास्यव्यङ्ग्य प्रस्तुति गरेर पुरस्कृत भएपछि कला क्षेत्रमा लाग्न हौसिएका थिए।
उनी पढ्ने पद्मोदय मा. वि. को नजिकैका रत्न राज्यलक्ष्मी क्याम्पस, नेपाल ल क्याम्पस, विश्वभाषा क्याम्पसलगायत अन्य क्याम्पसमा दाइहरूले उनलाई मञ्च दिन थालेमा थिए भने पछि उनी विद्यार्थी सङ्गठनहरूको कार्यक्रमहरूमा उनको माग हुन थालेको थियो।
उनले आफ्नो प्रस्तुतिमा पात्रको स्वर मात्र नक्कल नगरी पात्रको लगाइ, हिँडाइ, बोलाइ हाउभाउका साथै शारीरिक वनावटको समेत नक्कल गर्छन्।
पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाह, पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल, भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको महा-निर्देशक टेड्रोस एड्हानोम गेहब्रेयसस, देखि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसम्मको नक्कल गर्दै उनले नेपालमा मात्र हैन अन्तर्राष्ट्रिय जगतमा समेत वाहावाही पाएका छन्।
उनी राजनीतिलाई विश्लेषणात्मक तरिकाले नकारात्मक पाटोलाई व्यङ्ग्य प्रहार गर्छन् भने सकारात्मक पाटोलाई उजागर गर्दै सही बाटोमा लाग्न उत्प्रेरित गर्छन्।
मनोज गजुरेलको जन्म विक्रम सम्वत् २०३१ अषाढ २६ गते पिता भवानीप्रसाद गजुरेल र माता इन्द्रमाया गजुरेलको कोखबाट ताप्लेजुङ जिल्लाको मामाङ्खे गाउँमा कान्छो छोराको रूपमा भएको हो।
नौ कक्षा पढ्दादेखि नै युगान्तर साप्ताहिकमा 'यथार्थको धरातल' स्तम्भलेखन थालेका उनी हास्यव्यङ्ग्य लेखन, प्रदर्शन, प्रवर्द्धनमा क्रियाशील छन्।
लुखास्त, हनुम्यान, मगज र जोकशास्त्र हास्यव्यङ्ग्य निबन्ध प्रकाशित गरिसकेका उनी नेपाली हास्यव्यङ्ग्यको पहिलो हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन 'डामाडोल डटकम'का सम्पादक हुन्।
चट्कन, सिस्नुपानी, फित्क्यौलीलगायतका हास्यव्ङ्ग्य पत्रिकाकामा सम्पादन सहयोगीका रूपमा कार्य गरिसकेका गजुरेलले नवयुवा, मूल्याङ्कन मासिकलगायत अन्य पत्रपत्रिकामा नियमित स्तम्भलेखन गरिसकेका छन्।
ताप्लेजुङ, पाँचथर, झापा, मोरङ र काठमाडौँका ११ वटा विद्यालयमन पठनपाठन पढेका उनले प्रवेशिका परीक्षा चाहिँ काठमाडौँको पद्मोदय माध्यमिक विद्यालयबाट द्वितीय श्रेणीमा उत्तीर्ण गरेका थिए।
त्यसपछि आफ्नो अध्ययनलाई पत्रकारितातिर डोर्‍याएका उनले रत्न राज्यलक्ष्मी क्याम्पस, काठमाडौँबाट स्नातक तह उत्तीर्ण गरेका थिए।
उनी सिस्नुपानी नेपाल नामक संस्थाका उपाध्यक्ष, गजुरियल गार्डेन प्रा.लि. का अध्यक्ष, गजुरियल डटकमका सम्पादक तथा माइडियर इभेन्ट्स एन्ड क्रिएसनका निर्देशक हुन्।
प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना भएपश्चात् वि. सं. २०४७ सालमा जनमोर्चा नेपाल निकट अखिलको सदस्य बनेका उनी रत्न राज्यलक्ष्मी क्याम्पसको अध्यक्ष भए।
वि. सं. २०५१ सालमा सोही क्याम्पसबाट स्ववियू सभापतिका उम्मेदवार बनेका उनले अनेरास्ववियु पाँचौँका उम्मेदवार राजेन्द्र राईको समर्थनमा आफ्नो उम्मेदवारी फिर्ता लिए।
वि. सं. २०५२ सालमा रेडियो नेपालबाट प्रसारित हुने मानवअधिकार सम्बन्धी कार्यक्रममा 'कुरा गर्‍यो कुरैको दुःख' भन्ने प्रस्तुतिबाट लोकप्रियताको शिखर चढ्न सुरूका उनले त्यही वर्ष रेडियो नेपालको १०० मेघाहर्जबाट बेलुकी प्रसारित हुने 'गुडनाइट एफएम'मा पहिलो रेडियो प्रस्तोताको अनुभव लिएका थिए।
वि. सं. २०५३ सालदेखि साङ्ग्रिला च्यानलबाट प्रसारण हुने 'रमाइलो साङ्ग्रिला' कार्यक्रम चलाएर उनी टेलिभिजन कार्यक्रममा देखिन थालेका थिए।
द्रविड देशका सुकवि रामचन्द्र दीक्षितले आफ्नो 'पतञ्जलि चरित' नामक काव्य ग्रन्थमा उनके चरित्र के सम्बन्धमा कुछ नये तथ्यों की सम्भावनाओंको व्यक्त किया है।
केही विद्वानहरूको मत छ कि यी तीनैवटा ग्रन्थहरू एउटै व्यक्तिले लेखिएका हुन्; अरुको धारणा यो छ कि यी ग्रन्थहरू विभिन्न व्यक्तिहरूले लेखेका हुन्।
साउन कृष्ण पञ्चमी का दिन हिन्दु धर्मावलम्वीहरूका घरमा नाग टाल्ने चलन छ किन भनें उनको जन्म यही दिन भएको र उनलाई शेषनागको अवतार मानिन्छ।
उनले बेङ्गलोरको माउण्ट कारमेल कलेजबाट सन् १९७० मा बीए अनर्सबाट गरेकि थिइन्; त्यतिबेला यो कलेज मैसूर विश्वविद्यालयसँग सम्बद्ध थियो।
पछि उनले महाराष्ट्रमा त्यो बेला मराठवाडा विश्वविद्यालयबाट चिनिने विश्वविद्यालयबाट अङ्ग्रेजी साहित्यमा परास्नातक डिग्री प्राप्त गरिन्।
विदेश मन्त्रालयमा आफ्नो शुरुवाति वर्षहरूमा उनले भारत-चीन सम्बन्धमा विशेषज्ञता हासिल गरिन् साथै प्रधानमन्त्री राजीव गान्धीद्वारा डिसेम्बर १९८८ मा बेइजिङको ऐतिहासिक यात्राको बेला उनी शिष्टमण्डलकी सदस्य समेत रहिसकेकी छन्।
आफ्नो जीवनकालमा उनले कैयौँ पदहरूमा रहेर काम गरिसकेकी छन्, जसमा - वासिङ्गटनमा प्रेस मामला मन्त्री, मास्कोमा मिशनकी उप-प्रमुख, विदेश मन्त्रालयमा संयुक्त सचिव , जसमा उनलाई विदेश मन्त्रालयकी पहिलो महिला प्रवक्ता बनाइयो, कार्मिक प्रमुख, पेरू र चीनकी राजदूत र श्रीलङ्काकी उच्चायुक्त।
राव सन् १९९२-९३ मा हार्वर्ड विश्वविद्यालयमा अन्तरराष्ट्रीय मामलालो वेदरहेड केन्द्रमा एक सहयोगी थिइन्, जहाँ उनले एसिया-प्रशान्त क्षेत्रको सुरक्षा सम्बन्धी विशेषज्ञता हासिल गरिन्।
स्वरमा ई इ ऊ उ , ऋ रि ऐ अइ, औ अउ, अं अम्, अः अह् र व्यञ्जनमा ञ यँ , ण डँ/अँडँ , श, ष स , क्ष छ्य/छे , ज्ञ ग्यँ ध्वनि नै उच्चारण हुने हुँदा उच्चारणबाट अर्थमा भिन्नता आउँदैन।
तत्सम्, तद्भव र आगन्तुक गरी तीन किसिमका स्रोतबाट नेपाली भाषाको शब्दभण्डार बनेको हुँदा नेपाली वर्ण विन्यासमा यी तीनै किसिमका प्रयोगहरू छन्।
यसमा हिमालय पर्वत शृंखलाको उत्तर र दक्षिण दुवैतिरको त्यतिबेलाको राजनीतिक, सामाजिक र आर्थिक परिस्थतिहरूको चित्रण गर्ने प्रयत्न पनि भएको छ।
जीविकोपार्जका लागि अग्ला-अग्ला हिमाली पहाड र चिसा भन्ज्याङ पार गरेर तिब्बतको अर्धमरूप्रदेशको लामो र कष्टप्रद यात्रा पूरा गरी सुनको सहर ल्हासा पुग्ने साहसी व्यापारीहरूको व्यथाकथा पनि हो यो।
सानुमानले तिब्बतमा व्यापार गरेर सम्पन्न बन्न खोज्ने काठमाडौँ उपत्यकाका नेवार वणिक समुदायको प्रतिनिधित्व गरेको छ भने प्रकाशले निश्चित पहिचान नभएको ठिमाहा भोटे-नेवार समुदायको कुण्ठाग्रस्त पुस्ताको ।
नेपाली साहू वा सोतालाको तिब्बतमै मृत्यु भयो भने उसको सम्पत्तिबाट एकरत्ति पनि उसकी भोटेनी पत्नी र उसका केटाकेटीले नपाउने अमानवीय र अन्यायपूर्ण कानुनी व्यवस्थाको उल्लेख गरेर सोतालाका लेखकले यसमा सुधार हुनुपर्नेतर्फ सङ्केत गरेका छन्।
काठमाडौँ सहरको भित्री भाग जैसीदेवलमा हुर्केको नायक सानुमान, उसकी पे्रमिका नानीथँकु, उसको निमुखाजस्तो लाग्ने बाबु, सोझी आमा र साथीसंगाती सबै वास्तविक लाग्ने गरी उभारमा आएका छन्।
त्यतिबेलाको तिब्बती समाजमा मौजुद रुढीवाद, अन्धविश्वास, लामाहरूप्रतिको अन्धभक्ति, सामन्ती संस्कार र समाजमा व्याप्त शोषणका विविध रूपको छनक पनि उपन्यासमा दिइएको छ।
महाद्वीप स्थित मित्र राष्ट्रहरूका सेनाहरूको विघटन गर्नका लागि फ्रान्समाथि आक्रमण गर्ने योजनानुसार जर्मनीको तर्फबाट तारिक २१ फरवरी १९१६ का दिन बर्दूं युद्धहरूको श्रीगणेश भयो।
औद्योगिक क्रान्तिको कारण संसारका सबैठूला देशहरूले आफ्नो उद्योगको निम्ति कच्चा पदार्थ प्राप्त गर्नका साथै आफ्ना देशमा मेसिनद्वारा उत्पादित सामानहरू बेच्नको निम्ति संसारका कमजोर देशहरूलाई उपनिवेश बनाउन चाहन्थे।
उनीहरूको उद्देश्य त्यहाँबाट जाने रेलवे लाईनमा अधिकार गर्नु थियो, जो कैले बन्दरगाहदेखि पेरिस जान्थ्यो र जसद्वारा अङ्ग्रेजी सेना र फ्रान्सको सेनाको निम्ति सहायता पुरयाइन्थ्यो।
यो विश्वयुद्ध अन्तर्गत धेरैवटा लडाइँहरू भए, जसमा टेनेनबर्ग , मार्नं , सरी बइर अनि सूवला खाडी , वर्दूं , आमिऐं , एव वित्तोरिओ बेनेतो आदि लडाइँहरू मुख्य थिए।
अर्कोपटि मित्र देशहरूले आफ्नो शक्ति धेरै बढाएर संगठित भैसकेका थिए, उनीहरूका सेनाहरू जो यो भन्दा पहिला आ-आफ्ना सेनापतिहरूको निर्देशनमा लड्थे अब एक प्रधान सेनापति मार्शल फशका अधीनमा गराइयो।
त्यसपछि एक सप्ताह भन्दा अधिक समयसम्म जर्मनहरूले आमिऐंको नजिक लडाइँ जारी राखे, तर उनीहरूले कैले-पैरिस रेल लाईनमा अधिकार गर्न सकेनन्।
एकादशी व्रतको एउटा अर्को पनि महत्त्व छ, त्यो के हो भने अन्य समस्त व्रत सङ्कल्प गरेपछि प्रारम्भ हुन्छन् र सङ्कल्प गरेरमात्र समाप्त हुन्छन्।
प्रत्येक व्रतको सुरुमा र अन्त्यमा सङ्कल्प गर्ने विधान छ, यसो नगरे सम्बद्ध व्रत निष्फल हुन्छ, तर एकादशी व्रत लिनका निमित्त सङ्कल्प गरिरहनु पर्दैन।
यसबाट एकादशी एउटा यस्तो व्रतका रूपमा स्थपित भएको प्रमाणित हुन्छ जसले बिनासङ्कल्प मनुष्यलाई भुक्ति, मुक्ति आदि समस्त फल प्रदान गर्ने सामर्थ्य राख्दछ।
एक महिनामा कम्तिमा दुई दिन त हामीले हाम्रो आफ्नो शरीर र चित्त दुबैलाई विश्राम दिन सक्छौ, दसै इंद्रिय र तिनका स्वामी मनलाई आहार, निद्रा, भय, मैथुनका पाशविक वृत्तिभन्दा मथि उठाएर स्वयं आफ्ना बारेमा विचार गर्न सक्छौ।
प्रत्येक महिनाको शुक्ल पक्ष र एवं कृष्ण पक्षमा एकएकवटा गरी एक महिनामा दुईवटा र वर्षभरिमा चौबीसवटा एकादशी पर्ने गर्दछन्, तर अधिक मास अर्थात् मलमासमा अझ दुईवटा एकादशी थपिन गई अधिक मास भएको वर्षमा छब्बीसवटा एकादशी हुन्छन्।
जब एकादशी तिथि दुई दिन परेको अवस्थामा शैवमार्गीले पहिलो दिनको एकादशीको व्रत लिने गर्दछन् भने वैष्णवहरू पछिल्लो दिनको एकादशी व्रत लिने गर्छन्।
सनातन हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले प्रयोग गर्ने चान्द्र गणना पद्धतिमा आधारित पञ्चाङ्गबमोजिम प्रत्येक महिनाको शुक्ल पक्ष एवं कृष्ण पक्षको एघारौँ तिथिलाई एकादशी भन्दछन्।
सहर र सदरमुकामलाई छोडेर यो राजमार्गले पार गरेर जाने पूर्वाञ्चलका बस्तीमध्ये च्याङथापु, गोपेटार, संक्रान्ति बजार, वसन्तपुर, हिले, जरायोटार, हलेसी र घुर्मी बढी परिचित छन् भने मध्यमाञ्चलमा खुर्कोट, नेपालटार, -भकुन्डेबेसी), दाप्चा, नौबिसे, गजुरी, बैरेनी, कुरिनटार, मुगलिन आदि बस्तीहरू नामी छन् ।
यसैगरी पश्चिमाञ्चलका आबुखैरेनी, डुम्रे, दुलेगौँडा, खैरेनीटार, बुर्तिबाङ उल्लेख्य बस्ती हुन् भने मध्यपश्चिमाञ्चलका उल्लेख्य बस्तीहरूमा काँक्री, रुकुमकोट, चौरजहारी, दुल्लु, राकम, कर्णाली आदि पर्छन् ।
सरसर्ती हेर्दा यो रेखाङ्कन पूर्ण रूपमा नयाँ नभई पहाडी जिल्लामा हाल सञ्चालनमा रहेका विभिन्न राजमार्ग वा सडकका थुप्रै खण्डलाई समेट्ने गरी गरिएको देखिन्छ ।
राजमार्गले सुदूर पूर्वको चियोभन्ज्याङ - गणेशचोक, गणेशचोक -जोरसल, जोरसल- तमोर- सक्रान्ति, सक्रान्ति -म्याङलुङ, म्याङलुङ - बसन्तपुर - हिले, हिले- लेघुवाघाट - भोजपुर, भोजपुर - दिक्तेल, दिक्तेल -घुर्मी, घुर्मी - खुर्कोट, खुर्कोट - नेपालथोक, नेपालथोक - धुलिखेल, धुलिखेल - काठमाडौ, काठमाडौँ - पोखरा, पोखरा -बाग्लुङ, बाग्लुङ -बुर्तिवाङ, बुर्तिवाङ -बाग्लुङ - मुसिकोट, बाग्लुङ - मुसिकोट -रुकुमकोट - मुसिकोट -चौरजहारी, चौरजहारी -दैलेख, दैलेख- दुल्लु - लैनचौर, लैनचौर -सतला -सैजुला, सैजुला - बेलखेत - मंगलसेन, मंगलसेन - सिलगडी, सिलगडी - स्याउले, स्याउले - सतबाँझ र सतबाँझ हुदै सुदूर पश्चिम बैतडीको झुलाघाटसम्म जोड्नेछ।
नेमकिपाकी उम्मेदवार अनुराधाका प्रस्तावक सभासद् सुनिल प्रजापतिले प्रस्ताव फिर्ता लिएपछि ओनसरी निर्विरोध निर्वाचित हुनुभएको हो ।
रोल्पाको जंकोट -१ माडीचौरमा निम्न मध्यम वर्गीय मगर परिवारमा जन्मनु भएकी घर्ती मगरले औपचारिक रूपमा माध्यमिक तह सम्मको अध्ययन पुरा गर्नुभएको छ ।
माओवादीको राज्य समितिकी सदस्यसमेत रहनुभएकी घर्ती मगरले पार्टीको एजेण्डाका साथ महिला र जनजातिका मुद्दालाई संविधानमा सुनिश्चित गर्नु नै आफ्नो प्रमुख एजेण्डा भएको बताउनुहुन्छ।
धेरै पटक पिसाब गरिरहनु पर्ने, पानीको प्यास बढी लाग्ने भएमा वा मधुमेह भएमा पनि बिहान बेलुका १ १ चम्चा शुद्ध राम्रो बेसारको धूलो पानीसँग खाने
राम्रो शुद्ध बेसारको धूलोलाई गाईको घ्यूमा मुछेर बेलुका सुत्ने बेला लगाउने गरेमा आँखा रातो भएको, घाउ भएको, जालो हुन लागेको धमिलो भएको आदि १ २ हप्तामा
राम्रो शुद्ध बेसारको धूलो ५० ग्राम २०० ग्राम तोरी वा तिलको तेलमा पकाउने, राम्ररी पाकेपछि छानेर सिसीमा हालेर राख्ने आवश्यकता अनुसार कुनै पनि
बिहान बेलुका शुद्ध बेसार १ चम्चा खाने र घोटेर लेप बनाएर मनतातो पारी गलगाँडमा दिनदिनै लगाउने गरेमा ठीक हुन्छ तर धेरै पुरानो भए निको हुदैन ।
मर्केको, चोट लागेको र सुनिएकोमा घ्यू कुमारीको गुदीमा बेसार मिसाउने र तताएर बाँधिदिएमा छिटै दुख्न कम हुन्छ, चोट पनि ठिक हुन्छ ।
रायोको तेलमा नून बेसार मिलाएर नित्य सुत्ने बेलामा औंलाले दाँत राम्ररी माझेर मनतातो पानीमा कुल्ला गर्ने गरेमा १/२ हप्तामा नै गिजा तथा दाँत जरैदेखि बलियो हुन्छ ।
मेथीको धूलो, बेसार, नीमपातको मिश्रण पानीमा रगडेर बिहान/बेलुका अनुहारमा लगाउने गरेमा डण्डीफोर, चायाँ, दाग, दाद बिस्तारै ठिक हुँदै जान्छ ।
यस्तै आचार्य सुश्रुतले श्वास रोग, खोकी, रक्तपित्त, आँखा रोग, कुष्ठ र प्रमेहलगायत निर्मूल गर्न यसलाई प्रभावकारी मानेका छन्भने अमेरिकास्थित पेन्सिलभेनिया विश्वविद्यालय, मेडिकल सेन्टरका डा. अमोन ए नान्जीले के प्रमाणित गरेका छन् भने बेसार नियमित खाँदा रक्सीले कलेजोलाई पुर्‍याउने क्षतिसमेत कम हुन्छ।
क्यानाडाको टोरन्टो जनरल अस्पतालका अनुसन्धानकर्ताहरूले जनरल अफ क्लिनिकल इन्भेस्टिगेसनमा प्रकाशन गरेको प्रतिवेदन अनुसार बेसारले हार्ट फेल हुनबाट बचाउँछ, क्षतिग्रस्त मुटुलाई थप नोक्सान हुनबाट रोक्छ।
पौष्टिक तत्वहरूको रूपमा यस बेसारमा भिटामिन 'ए' १७५ प्रति सय ग्राममा, केही मात्रामा भिटामिन 'बि', 'बि-२', 'सि' र खाद्य ऊर्जा -क्यालोरी) ३९० क्यालोरी प्रति एक सयग्राममा पाइन्छ भनेका छन्।
चिनियाँ चिकित्सा पद्धतिमा बेसारलाई पर्याप्त मात्रामा प्रयोग गर्ने गरिन्छ, बेसारमा रहेको सङ्क्रमण हटाउने र घाउको जलन कम गर्ने विशेष तत्वले यसलाई औषधिको रूप दिएको हो।
लाम्चा पात हुने, पातका बीचमा सेता धर्सा हुने, नीला रङका फूल र बोटका फेदमा खैरा झुसे भुत्ला हुने, हिमालयमा पाइने, विभिन्न भेद हुने र औषधीका निम्ति उपयुक्त एक सुगन्धी बुटीलाई जटामसी भनिन्छ ।
जमीनको सतह नजिकको काण्ड वरिपरिवाट पलाएका पातहरू लामा भालाकार वा चम्चाकारका तथा फूल फुल्ने काण्डवाट पलाई आएका पातहरू अण्डाकार र लामा हुन्छन् ।
नक्कली जटामसी : लगभग एक मिटर अग्लो, एउटै भेट्नुमा ससाना तीनवटा पात हुने, डल्लो मालाकार सेतो पूल फुल्ने र ओखतीमूलोमा प्रयोग हुने एक जातको वनस्पति ।
सानु जटामसी : गुलाबका जस्ता पात र हरिया रङका हाँगा हुने, फेदमा भुत्ला भएका, लामालामा दुईटा मूलाजस्ता जरा हुने, हिमालयमा पाइने सुगन्धी बुटी, एक जातको जटामसी ।
जटामसीको बिरुवा भएका तल्लो भेगमा भोजपत्र, सुनपाती, हिमाली धुपी हुन्छन् भने माथिल्लो क्षेत्रमा पदमचाल, पाँचऔँले आदि उम्रिएको भेटिन्छ ।
जटामसी : अनलद, केशनी, क्रव्याद, क्रव्यादी, चक्रवर्तिनी, जटा, जटामांसी, जटाला, जटावती, जटिला, जननी, तपस्विनी, तामसी, नलदा, पिशिता, पेशी, भूतकेशी, भूतजटा, माता, मांसिनी, मांसी, मिशी, मिसी, मृगभक्षा, मेषी, लोमशा, शिखा र हिंस्रा ।
जटामसी नेपालको मध्य तथा सुदूर पश्चिम क्षेत्रको ३,०००–४,५०० मिटर उचाईमा र खासगरी उच्च हिमाली भेगमा पर्ने मुस्ताङ्ग, गोरखा, कर्णाली प्रदेश र दार्चुलासम्म पाइने गर्दछ ।
सन् १९५१मा क्यालिफोर्नियाको सैन कार्लोस शहरमा जन्मिएकि ५८ वर्षीय बिग्लो ओस्कारमा सर्वश्रेष्ठ निर्देशकको पुरस्कार हात पार्ने पहिलो महिला भएकी छिन् ।
" यसलाई स्पष्ट पार्दै बिग्लोले भनेकी छिन्- "मेरो चलचित्र कुनै वृत्तचित्र होइन, मेरो उद्देश्य युद्धमा संलग्न सैनिकको व्यथालाई बाहिर ल्याउनु मात्र थियो ।
भर्खरै जन्मेको शिशुलाई उसको लिङ्गको आधारमा पुरुष र महिलामा परिवर्तन गर्न सामाजिक र संस्कृतिक प्रक्रिया शुरु हुन्छ त्यो नै सामजिकीकरण हो ।
सामाजिकीकरण स्वभाविक प्रक्रिया हो, किनकी प्रत्येक समाजमा त्यहाँ स्थापित चाल चलन रितिरिवाजलाई स्वभावैले अनुसरण गरिन्छ तर सवाल के हो भने त्यो समाज कति सभ्य छ, त्यहाँ विभेदहरु छन् कि छैनन्, त्यसका मूल्य मान्यता न्यायसंगत छन् वा छैनन्, त्यसले नै सामाजिक प्रक्रियामा प्रभाव पार्दछ ।