polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
कमेडी नाटक अभियुम नानुम , रोमान्टिक ड्रामा विनैतान्दी वरुवाया , राजनीतिक थ्रिलर कोडी , रोमान्टिक नाटक '९६ , र ऐतिहासिक नाटक पोन्नियिन सेल्भान: आई मा उनको अभिनय छ।
उनले चर्च पार्क, चेन्नईको सेक्रेड हार्ट म्याट्रिक्युलेसन स्कूलमा स्कूली शिक्षा पूरा गरिन्, र पछि एथिराज कलेज फर वुमन मा ब्याचलर अफ बिजनेस एडमिनिस्ट्रेशन कोर्स पूरा गरिन्।
पछि उनलाई भारतीय फिल्म निर्देशक प्रियदर्शन द्वारा तमिल फिल्म लेसा लेसा मा अभिनय भूमिकाको लागि सम्पर्क गरिएको थियो, जसले एक अभिनेत्रीको रूपमा उनको व्यावसायिक करियरको सुरुवात गर्यो।
प्रकृतिवाद अथवा स्वाभाविकतावाद एक यस्तो अर्थदार्शनिक चिन्तन हो जसको विकास फ्रान्समा सुरु भयो र यसको प्रभाव बेलायत, जर्मनी आदि युरोपियन राष्ट्रहरूमा फैलिएको हो तर यसको प्रभाव ज्यादै कम समय रह्यो ।
अदालतहरू सर्वोच्च अदालत नेपालको प्रधान न्यायाधीस तथा सर्वोच्च अदालत्को नियुक्त र योग्यता प्रधान न्यायाधीश तथा न्यायाधीश को सेवाका सर्त र सुविधा प्रधान न्यायाधीश वा सर्वोच्च अदालत को न्यायाधीश को पद रिक्त हुने प्रधान न्यायाधीश तथा सर्वोच्च अदालत को न्यायाधीश लाइनमा अन्य कुनै काम मा लगाउन नहुने सर्वोच्च अदालत को अधिकार क्षेत्र मुद्दा सार्न सक्ने बहस,पैरवी गर्न नपाउने प्रधान न्यायाधीश को जिम्मेवारी संबैधानिक इजलास को गठन बार्षिक प्रतिबेदन उच्च अदालत उच्च अदालत का मुख्य न्यायाधीश तथा न्यायाधीश को नियुक्त्ति र योग्यता मुख्य न्यायाधीश तथा न्यायाधीश को सेवाका सर्त तथा सुबिधा मुख्य न्यायाधीश वा न्यायाधीश को पद रिक्त हुने मुख्य न्यायाधीश तथा न्यायाधीस लाई अन्य कुनै काममा लगाउन नहुने र सरुवा सम्बन्धी व्यवस्था उच्च अदालत को अधिकार क्षेत्र मुद्दा सार्न सक्ने बहस र पैरवी गर्न पाउने न्यायाधीश को जिम्मेवारी जिल्ला अदालत जिल्ला अदालत को न्यायाधीश को नियुक्ती, योग्यता तथा पारिश्रमिक र सेवाका अन्य सर्त जिल्ला न्यायाधिशलाई अन्य कुनै काममा लगाउन नहुने र सरुवा समबन्धि जिल्ला अदालतको अधिकारको क्षेत्र विशिष्टीकृत अदालत न्याय परिषद न्याय सेवा आयोग सेवाका शर्त र सुविधा सम्बन्धी व्यवस्था प्रदेश न्याय सेवा आयोग सम्बन्धी व्यवस्था
नेपालको तराई क्षेत्रका जिल्लाहरूमा यस विरुद्ध आवाज उठाइएता पनि गणक पूरक संख्या पुराएर यो संविधान दुइतिहाई बहुमतमा राष्ट्रपतिबाट घोषणा गरिएको हो।
तराईको जिल्लाहरूमा कालोदिन भनि विरोध भएतापनि संविधान २०७२ असोज ३ गते नेपालका राष्ट्रपति रामवरण यादवले नेपालको संविधान २०७२ मा हस्ताक्षर गर्दै संविधान जारी भएको घोषणा गरी लागू गरिएको हो।
प्रदेश सभाको कार्यकाल प्रदेश सभाको सदस्य का लागि योग्यता प्रदेश सभाका सदस्य को शपथ प्रदेश सभाका सदस्य को स्थान रिक्त हुने प्रदेश सभाको सदयका अयोग्यता सम्बन्धी निर्णय प्रदेश सभाको सभामुख र उपसभामुख प्रदेश सभाको अधिबेशन आव्हान र अन्त्य प्रदेश प्रमुखबाट सम्बोधन प्रदेश सभाको गुण पुरक संख्या प्रदेश सभाको मतदान प्रदेश सभाको बिषेशाधिकार विश्वासको मत र अविश्वासको प्रस्ताव सम्बन्धी व्यवस्था मन्त्री, राज्यमन्त्री र सहायक मन्त्रीले प्रदेश सभाको बैठकमा भाग लिन प्रदेश सभामा अनधिकार उपस्थित भएमा वा मतदान गरेमा सजाय बहसमा बन्देज सदस्यको स्थान रित्त रहेको अवस्थामा प्रदेश सभाको कार्य सञ्चालन प्रदेश सभाले समिति गठन गर्न सक्ने प्रदेश सभाको कार्य सञ्चालान विधि प्रदेश सभाको सचिव र सचिवालय
सङ्घीय व्यवस्थापिका प्रतिनिधि सभाको गठन प्रतिनिधि सभाको कार्यकाल राष्ट्रीय सभा को गठन र सदस्यहरूको पदावधि सदस्यको लागि योग्यता शपथ स्थानको रिक्तता सदस्यताको लागि अयोग्यता सम्बन्धी निर्णय प्रतिनिधि सभाको सभामुख र उपसभामुख राष्ट्रीय सभाको अध्यक्ष र उपाघ्यक्ष अधिवेशन आहवन र अन्त्य गण पूरक संख्या राष्ट्रपतिबाट सम्बोधन उपप्रधानमन्त्री, प्रधानमन्त्री, राज्य मंत्री र सहायक मन्त्रीले दुबै बैठकमा भाग लिन पाउने समितिको गठन सदस्यको स्थान रिक्त रहेको अवस्थामा सदनको कार्य सञ्चालन मतदान बिस्वासको मत र अबिस्वाशको प्रस्ताब सम्बन्धी व्यवस्था महाअभियोग अनधिकार उपस्थित भएमा वा मतदान गरेमा सजाय विशेषाधिकार कार्य सञ्चालन बिधि बहसमा बन्देज सङ्घीय संसधको महासचिब र सचिब सङ्घीय संसदको सचिबालय पारिश्रमिक
प्रदेश सम्बन्धी व्यवस्था प्रदेश प्रमुखको योग्यता प्रदेश प्रमुख्को पद रिक्त हुने अवस्था प्रदेश प्रमुखको काम,कर्तब्य र अधिकार प्रदेश प्रमुख्को शपथ प्रदेश मन्त्रीपरिषदको गठन मुख्य मन्त्री तथा मन्त्रीको पद रिक्त हुने अवस्था प्रदेश सभाको सदस्य नभएको व्यक्ति मन्त्री हुन सक्ने मुख्यमन्त्री र मन्त्रीको पारिश्रमिक र अन्य सुबिधा शपथ प्रदेश प्रमुख लाई जानकारी दिने प्रदेश सरकार को कार्य सञ्चालन
राष्ट्रपति राष्ट्रपतिको निर्वाचन राष्ट्रपतिको पदावधि राष्ट्रपतिको योग्यता राष्ट्रपतिको पद रिक्त हुने अवस्था राष्ट्रपतिको काम, कर्तव्य र अधिकार उपराष्ट्रपति उपराष्ट्रपतिको पद रिक्त हुने अवस्था उपराष्ट्रपति सम्बन्धी अन्य व्यवस्था राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति फरक फरक लिङ्ग वा समुदायको हुने राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको सपथ राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको पारिश्रमिक तथा सुबिधा राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको कार्यालय
बहुजातीय, बहुभाषिक, बहुधार्मिक, बहुसांस्कृतिक तथा भौगोलिक विविधतायुक्त विशेषतालाई आत्मसात् गरी विविधताबीचको एकता, सामाजिक सांस्कृतिक ऐक्यबद्धता, सहिष्णुता र सद्भावलाई संरक्षण एवं प्रवर्धन गर्दै; वर्गीय, जातीय, क्षेत्रीय, भाषिक, धार्मिक, लैंगिक विभेद र सबै प्रकारका जातीय छुवाछूतको अन्त्य गरी आर्थिक समानता, समृद्धि र सामाजिक न्याय सुनिश्चित गर्न समानुपातिक समावेशी र सहभागितामूलक सिद्धान्तका आधारमा समतामूलक समाजको निर्माण गर्ने संकल्प गर्दै;
भाग–१६ प्रादेशिक आर्थिक कार्यप्रणाली कर लगाउन वा ऋण लिन नपाइने प्रदेश सन्चित कोष प्रदेश संचीय कोष वा प्रदेश सरकारी कोषबाट व्यय प्रदेश सन्चित कोषमाथि व्ययभार राजस्व र व्ययको अनुमान प्रदेश विनियिजन ऐन पूरक अनुमान पेश्की खर्च उधारो खर्च प्रदेश आकस्मिक कोष आर्थिक कार्यविधि सम्बन्धी ऐन
स्थानीय तहको कार्यकारिणी अधिकार गाउँ कार्यपालिका अध्यक्ष र उपाध्यक्ष सम्बन्धी व्यवस्था नगर कार्यपालिका प्रमुख र उपप्रमुख सम्बन्धी व्यवस्था न्यायिक समिति गाउँ कार्यपालिका र नगर कार्यपालिकाको कार्य सञ्चालन स्थानीय तहको कार्यकारिणी सम्बन्धी अन्य व्यवस्था जिल्ला सभा र जिल्ला समन्वय समिति
भाग–२० सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय तह वीच अन्तरसम्बन्ध सङ्घ, प्रदेश बीचको व्यवस्थापिकीय अन्तरसम्बन्ध सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय बीचको सम्बन्ध प्रदेश-प्रदेश बीचको सम्बन्ध अन्तर प्रदेश परिषद सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय स्थानीय तह वीचको अन्तर प्रदेश व्यापार सर्वोच्च अदालतको संवैधानिक इजलासको अधिकार क्षेत्रमा असर नपर्ने
सङ्घीय संचित कोष सङ्घीय संचित कोष वा सङ्घीय सरकारी कोषबाट व्यय सङ्घीय संचित कोषमाथि व्ययभार राजस्व र व्ययको अनुमान बिनियोजन ऐन पूरक अनुमान पेस्कि खर्च उधारो खर्च सङ्घीय आकस्मिक कोष आर्थिक कार्य बिधि सम्बन्धी ऐन
कार्यकरणी अधिकार मन्त्रीपरिषद गठन प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषद रिक्त हुने अवस्था सङ्घीय संसदको सदस्य नभाको व्यक्ति मन्त्री हुने प्रधानमन्त्री र मन्त्रीको पारि श्रमिक तथा अन्य सुविधा शपथ राष्ट्रपतिलाई जानकारी दिन नेपाल सस्कारको कार्य सञ्चालन
जनताको प्रतिस्पर्धात्मक बहुदलीय लोकतान्त्रिक शासन प्रणाली, नागरिक स्वतन्त्रता, मौलिक अधिकार, मानव अधिकार, बालिग मताधिकार, आवधिक निर्वाचन, पूर्ण प्रेस स्वतन्त्रता तथा स्वतन्त्र, निष्पक्ष र सक्षम न्यायपालिका र कानूनी राज्यको अवधारणा लगायतका लोकतान्त्रिक मूल्य र मान्यतामा आधारित समाजवादप्रति प्रतिबद्ध रही समृद्ध राष्ट्र निर्माण गर्न;
स्थानीय तहको व्यवस्थापिकीय अधिकार गाउँ सभाको गठन नगर सभाको गठन गाउँ सभा र नगर सभाको अध्यक्ष र उपाध्यक्ष गाउँ सभा र नगर सभाको कार्यकाल कानुन बनाउन सक्ने गाउँ सभा र नगर सभा सम्बन्धी अन्य व्यवस्था
भाग–२ नागरिकता नागरिकताबाट बञ्चित नगरिने नेपाली नागरिक ठहर्ने वंशीय आधार तथा लैङ्गिक पहिचान सहितको नागरिकता नागरिकता प्राप्ति, पुनः प्राप्ति र समाप्ति गैर आवासिय नागरिकता प्राप्त गर्न सकिने नेपाली नागरिकता सम्बन्धि अन्य व्यवस्था
भाग–१५ प्रादेशक व्वस्थापन कार्यविधि प्रदेश सभाको व्यवस्थापिकीय अधिकार प्रदेश सभामा विधेयक प्रस्तुत गर्ने विधि विधेयक पारित गर्ने विधि विधेयक फिर्ता लिन सक्ने विधेयकमा प्रमाणीकरण अध्यादेश
राष्ट्रहित, लोकतन्त्र र अग्रगामी परिवर्तनका लागि नेपाली जनताले पटक– पटक गर्दै आएका ऐतिहासिक जन आन्दोलन, सशस्त्र संघर्ष, त्याग र बलिदानको गौरवपूर्ण इतिहासलाई स्मरण एवं शहीदहरू तथा बेपत्ता र पीडित नागरिकहरूलाई सम्मान गर्दै;
सङ्घीय संसदको व्यवस्थापिकीय अधिकार बिधेयक प्रस्तुत गर्ने बिधि बिधेयक पारित गर्ने बिधि बिधेयक फिरता लिने बिधेयकमा प्रमाणीकरण अध्यादेश
भाग–१२ महान्यायाधिवक्ता महान्यायाधिवक्ता महान्यायाधिवक्ता को काम कर्तव्य र अधिकार बार्षिक प्रतिवेदन मुख्य न्यायाधिवक्ता सेवाका सर्त र सुबिधा सम्बन्धी व्यवस्था
नेपालको स्वतन्त्रता, सार्वभौमिकता, भौगोलिक अखण्डता, राष्ट्रिय एकता, स्वाधीनता र स्वाभिमानलाई अक्षुण्ण राखी जनताको सार्वभौम अधिकार, स्वायत्तता र स्वशासनको अधिकारलाई आत्मसात् गर्दै;
सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक शासन व्यवस्थाको माध्यमद्वारा दिगो शान्ति, सुशासन, विकास र समृद्धिको आकांक्षा पूरा गर्न संविधान सभाबाट पारित गरी यो संविधान जारी गर्दछौँ।
भाग–२१ अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको काम, कर्तव्य र अधिकार
बृहस्पतिलाई भोजको युक्तिकल्पतरु, सोमदत्तको नीतिवाक्यामृत, अश्वघोषको बुद्धचरित र भाषको प्रतिमा नाटकमा ससम्मान उल्लेख गरिएको छ ।
कामन्दकीय नीतिशास्त्र, नीतिवाक्यामृत, र निर्णयसागर ग्रन्थहरूमा बृहस्पति सूत्रसग जस्ताको तस्तै मिल्ने वाक्यांशहरूको प्रयोगले बृहस्पति सूत्रको महत्त्व र प्रभावका साथै प्राचीनतालाई व्यक्त गर्छ ।
१९९२ मा दलाई लामाले यो घोषणाको कि जब तिब्बत स्वतन्त्र हुनेछ त उसपछि सबै भन्दा पहिलो लक्ष्य हुनेछ कि एक अन्तरिम सरकारको स्थापना गर्न जसको पहिलो प्राथमिकता यो हुनेछ तिब्बतको लोकतांत्रिसंविधानको प्रारूप तैयार गर्न र उसलाई स्वीकार गर्नको लागि एक संविधान सभाको चुनाव गर्न।
यसपछि तिब्बती मान्छे आफ्नो सरकारको चुनाव गर्नेछन् र दलाई लामा आफ्नो सबै राजनीतिक शक्तिहरू नवनिर्वाचित अन्तरिम राष्ट्रपतिको सुम्पिनू हुन्छ ।
२००१ मा दलाई लामाको परामर्शमा तिब्बती संसदले निर्वासित तिब्बती संविधानमा संशोधन गरे र तिब्बतको कार्यकारी प्रमुखको प्रत्यक्ष निर्वाचनको प्रावधान गरे।
हुनत, मे १९९० मा सम्म नै दलाई लामा द्वारा गरियो मूलभूत सुधारहरू लाई एक वास्तविक लोकतांत्रिक सरकारको रूपमा वास्तविक स्वरूप प्रदान गरे जा सका।
दलाई लामा एक मंगोलियाई पदवी हो जसको मतलब हुन्छ ज्ञानको महासागर र दलाई लामाको वंशज करूणा, अवलोकेतेश्वरको बुद्धको गुणहरूको साक्षात रूप भएको मानिन्छन्।
२३ वर्षको उमेरमा वर्ष १९५९को वार्षिक मोनलम ;प्रार्थनाद्ध उत्सवको समयमा उनले जोखांग मन्दिर, ल्हासामा आफ्नो फाइनल परीक्षा दिए।
तिब्बतको प्राकृतिक पर्यावरणको संरक्षण तथा पुनरूद्धार गरियोस र तिव्व्तलाई कुनै पनि सैन्य हतियार निर्माण र भण्डारणको केन्द्र नबनाईयोस ।
यसको अर्थ शरीरको स्थिर र सुखदायी अवस्था नै आसन हो अर्थात् जीउलाई हलचल नगरी, आरामपूर्वक, सजिलोस“ग एकै स्थान र स्थितिमा धेरैबेर रहेर गरिने अभ्यास नै आसन हो ।
राष्ट्रिय खेलकुदमा पहिलोपल्ट सहभागिता जनाएकी ओलम्पियन पौडी खेलाडी गौरिका सिंहले आठौँ राष्ट्रिय खेलकुद अन्तर्गत २३औँ राष्ट्रिय पौडी प्रतियोगितामा १२ स्वर्ण जितेर कीर्तिमान बराबरी गरेकी छिन्।
वि.सं. २०६५ सालमा काठमाडौँमा सम्पन्न पाँचौं राष्ट्रिय खेलकुदमा करिस्मा कार्कीले १२ स्वर्ण जितेको कीर्तिमान गौरिकाले बराबरी गरेकी हुन्।
सर्वप्रथम त नागरिक समाज राष्ट्रको यस्तो बलियो किल्ला हो जसले नागरिकले पाउनुपर्ने हक र निभाउनुपर्ने कर्तव्यका बारेमा सबैलाई सजग गराउँछ ।
अधिकार चहिँ खोज्ने तर कर्तव्य चहिँ भुसुक्कै बिर्सने मानविय प्रवृत्ति बढिरहेका बेला नागरिक समाज औँलो ठड्याउने उत्कृष्ट माध्यम बन्ने गर्दछ ।
राष्ट्रिय सरोकारका विषयहरूमा जनतालाई जागरूक गराई सरकारका काममा सहयोग गरी दिगो शान्ति र अमनचयन स्थापना गर्नु नागरिक समाजको लक्ष्य हुने गर्दछ ।
समाज र राष्ट्रलाई सही बाटो हिँड्न प्रेरणा दिने, जनताको प्रतिनिधित्व गर्दै जनताका जल्दाबल्दा समस्याहरू समाधानका लागि आवाज उठाउन नेतृत्व गर्ने र समाजका विकृति र विसङ्गतिविरूद्ध आवाज उठाउँदै त्यसको निराकरणका लागि प्रयास गर्ने काम नागरिक समाजकै हो ।
विश्वका कैयौँ राष्ट्रहरूले यसलाई समाज रूपान्तरणको आधार को रूपमा विश्लेषण गरेका छन् र त्यसमा विशेष दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरू अछुतो छैनन् ।
पुस्तकालय सुझाव पेटिका: हाम्रो पुस्तकालयका बारेमा पाठकहरूका सल्लाह सुझाव सञ्चालक समिती सम्म पुर्‍याउनको लागि पुस्तकालय सुझाव पेटिकाको व्यवस्था ।
घरघरमा गएर सहयोग उठाउने देखि लिएर सदस्य बनाई मासिक रूपमा सदस्य सुल्क जम्मा गर्ने, स्कुलमा शिक्षकसंग अपिल गर्नेजस्ता कार्यहरू गरिए।
यो थुनाको कारण उपियाँ चौपट भोकाउँछ र आक्रामक तरिकाले खाने प्रकृया थाल्छ र यो थुना हटाउनकोलागि भरमार बल लगाएर ओकल्छ जसको कारण नयाँ ब्यक्ति मा हजारौं . का जीवाणुहरु सर्दछन र रोगको संक्रमण हुन्छ ।
रोगहरूको अध्ययनको सिलसिलामा आजकल शरीरमा विशेष किसिमा आउने घाउहरु जसलाई भनिन्छ, जो जीवाणुहरूको संक्रमण द्वारा हुने गर्छन, ती रोगहरूलाई प्लेग भनिन्छ ।
विशेषज्ञ हरूले यो रोगको दोश्रो भयावह महामारी, जुन १४ औँ शताब्दीमा फैलिएर विश्व भर तहसनहस गरेको थियो, लाई कालो मृत्यु भन्ने गर्छन् ।
रोगी सँगको संसर्ग वा संक्रमीत भएको तर राम्रो सँग नपाकेको खाद्यान्नको सेवन अथवा जीवाणु युक्त सरसामग्रीको प्रयोग आदि मार्फत पनि एक अर्कामा सर्न सक्छ ।
प्लेगका लक्षणहरु शरीरका संक्रमण क्षेत्रमा भर पर्छन , जस्तै लसीका ग्रंथि प्लेग मा लसीका गाँठ, रक्त वाहिका प्लेग मा रक्त वाहिकाहरु, र फोक्सो प्लेग मा फोक्सो आदि स्थानहरूमा रोगका लक्षण देखिन्छन ।
यो रोग संक्रमणको प्राकृतिक क्षेत्र पृथ्विको उत्तरी अक्षांश ५५ डिग्री र दक्षिणी अक्षांश ४० डिग्री विचको उष्णदेशीय र उप-उष्णदेशीय तथा केहि न्याना शीतोष्ण प्रदेशहरूको एक व्यापक पट्टी पर्दछ ।
यदि जीव-जन्तु र वनस्पतिहरूको वर्गीकरण नभएको भए आज तिनीहरूको अध्ययन गर्न कति जटिल हुँदो हो, यस कुरालाई सहजै कल्पना गर्न सकिन्छ ।
जन्तु र वनस्पतिको प्रजाति, वंश, वैज्ञानिक नाम र यस्तै अनेक जानकारी दिने वर्गीकरण व्यवस्थाका पिता कार्ल लिनियस एक अत्यंत प्रतिभाशाली वैज्ञानिक थिए ।
लिनियसले दिएको वर्गीकरण व्यवस्था चिकित्सा जगतमा पनि धेरै मद्दत दिने साबित भएको छ र चिकित्सा विज्ञानी जीव-जन्तुहरू तथा बोटबिरुवाहरूको वर्गीकरण को आधारमा धेरै खोज-अनुसन्धान गर्नमा सफल रहे ।
आज बोट-बिरुवाहरूको नाम सम्झने काम वर्गीकरणको सहायतामा नै गरिन्छ - वर्गीकरण प्रणालीको सहायतामा नै वनस्पतिहरूको प्रजाति, कुल र वैज्ञानिक नामको बारेमा थाहा पाइन्छ ।
मिश्रमा प्रारम्भिक कुस्तीको अर्को प्रमाणको टुक्रा लगभग २३०० वि. सं. वर्ष पुरानो 'मिश्रको पुरानो राज्य'मा स्थित दार्शनिक पाह्होतेपको चिहानमा फेला परेको थियो ।
"नयॉ राज्य" को अवधिमा मिश्रित कलाको अतिरिक्त मिश्रित र नोवा (सुडानको दक्षिण कोर्डोफानमा सिथित नोवा पाहाडहरू मा बास गर्ने मानिसको समुह) पेहलवानको लडाइको कलाको चित्र उतारिएको छ।
"बेनि हसन" को 'निल उपत्यका' मा स्थित "मिडिल किंगडम" चिहानमा कुस्तीका ४०६ फेला परेका नमुनाहरूमा आधुनिक "फ्रिस्टाइल र्रेशलिंग" का लगभग सबै प्रविधिहरु देख्न सकिन्छ ।
मङ्गोलियाको बयंकोंगोर प्रान्तमा रहेका गुफामा ७००० वर्ष पुरानो नियोलिथिक युगमा भिडले घेरिएर २ निर्वस्त्र मानिस अल्झिएर भिड्ने प्रविधिको प्रदर्शन गरिरहेको चित्रकलाहरु फेला परेका छन् ।
आधुनिक कुस्तीको ईतिहास यसको लोकप्रियतामा विकाश संगै १९ औँ सताब्दि देखि सुरु भएको हो जसले गर्दा युरोपमा "ग्रेसो-रोमन र्रेसलिंग" को आधुनिक खेलकुद र ग्रेट ब्रिटेन तथा संयूक्त राज्य अमेरिकामा "फ्रिस्टाईल कुस्ती" र "कलेजिएट कुस्ती" को विकाश भएको थियो ।
कुस्तीका अरु धेरै औपचारिक किसिमहरु मार्सल आर्ट का कोडका रूपमा प्रसतूत गरिएका छन् जहॉ अल्झिएर भिड्ने प्रविधीले निशस्त्र लडाईको एक महत्त्वपूर्ण भुमिका खेलेको हुन्छ ।
वि.स. १९१४ साल मा भारतको ईष्ट इण्डिया कम्पनि सरकार विरुद्घ भारतका सिपाहीहरु, राजा–रजौटा र जनताहरूले ठूलो विद्रोहको सुरुवात गरे ।
यो षडयन्त्र अनुसार अंग्रेजी सेनामा कार्यरत भारतीय हिन्दुमुस्लिम सेनाहरूले राइफलमा गोली लोड गर्नु अघि गोलीको सील दाँतले टुटाउनु पर्दथ्यो ।
अंगे्रजहरु यो दुवै चिज राईफलको गोलीद्वारा आफ्ना सेनामा रहेका हिन्दुमुस्लिम सेना लाइ खुवाएर उनिहरूलाई कृश्चियन बन्न दवाव दिइरहेका थिए ।
यसको विरोध स्वरुप मंगलपाण्डे भन्ने एकजना भारतीय अंगे्रज सिपाहीले आफ्ना अंगे्रज कमाण्डर लाई गोली हानी मारीदिए पछि ईष्ट ईण्डिया कम्पनि सेनामा ठूलो खैला–वैला मच्चीयो ।
तर नेपालका प्रधानमन्त्री समेत रहनु भएका श्री ३ सरकार जंङ्गबहादुर राणा भने अन्दोलनकारी लाई सहयोग नगरी भारतमा अंग्रेज विरुद्घ भएको शसस्त्र जन–अन्दोलन दवाउन अंग्रेजहरु लाई सैन्य सहयोग गर्न चाहन्थे ।
दोश्रो ब्रीटिश सरकार निकै शक्तिशाली भएको र विद्रोहीहरूको विजय नहुने सम्भावना देखेकोले ब्रिटिश सरकारसंग जंगबहादुर घनिष्ठता बढाउन चाहन्थे ।
तर गभर्नर जनरल ीयचम अबललष्लन ले नेपाली सेना हिन्दु भएको र यसले कंपनि सरकार लाई सहयोग नगरी बिद्रोहीहरूसँग मिली उनिहरूलाई सहयोग गर्न सक्ने सम्भावनाको शंकागरी यो प्रस्ताव अस्वीकार गरिदिएका थिए ।
अर्को कुरा के थियो भने सन् १८४८ मा भएकोे अंगे्रज सिख युद्घमा पञ्जाबकेशरी महाराजा रणजीत सिंहको पराजय संगै मृत्यु भएपछि उनकी विधवा रानी चाँद कवर लाई अंग्रेजहरूले ऐतिहासिक चुनारगढ किल्लामा कैदगरी राखेका थिए ।
कम्पनि सरकारले चाँद कवर लाई फिर्ता पठाईदिन अनुरोध ग¥योे, तर जंगबहादुरले आफू हिन्दूराजा भएकोले शरणको मरण गर्न नसक्ने भनि अस्वीकार गरिदिएका थिए ।
जुलाई १८५७ मा भारतीय अन्दोलनकारिहरूले गोरखपुर देखी उत्तर भारतका लखनऊ लगायतका धैरैजसो शहरहरु कब्जा गरी सकेपछी अंगे्रजहरु आत्तीए ।
भातिय अंगे्रजसेना त्यहाँको जन–विद्रोह दवाउन पूर्ण असफल भएपछि मात्रै प्रयोगात्मक रूपमा ीयचम अबललष्लन ले विद्रोह दवाउन नेपालसरकारसँग औपचारिक सैन्य सहायता मागे ।
निरास भएर भात छोड्ने मनस्थिति बनाइ सकेका अंगे्रजहरूले अतीनै खुसिभई नेपाल सरकारसँग पुनः ठुलो दलबल लिई गोरखपुर कब्जा गरिदिन अनुरोध गरे ।
जंगबहादुर नेतृत्वको नेपाली सेनाले जौनपुर, आजमगढ, मुवारकपुर, कुण्डिया, चण्डा, बदलपुर, हमिरपुर, सुल्तानपुर, सोनपुर बरसतपुर, बादशाहगंज, लखनऊ आदि ठाउँमा विद्रोहिहरूसँग भिषण संघर्श गरी विद्रोही हरूलाई पराजित तुल्याएको थियो ।
नेपाली सेनाले लखनऊको बेगमकोठि, आलमबाग, छतरमंजिल, मोतिमहल, केशरबाग, ताराकोठि र मुसाबागमा ठुलो लुट मच्चाएका थिए भन्ने इतिहास छ ।
विद्रोह समाप्त भए पछि जंगबहादुर २३ मार्च १८५८ मा ईष्ट इण्डिया कम्पनिका गभर्नर जनरल ीयचम अबललष्लन लाई भेट्न ईलाहाबाद गएका थिए ।
आपतको समय मद्दत गरेवाफत नेपाललाई स्थाई उपहार दीने ीयचम अबललष्लन को चाहना अनुसार निजले सुगौलि सन्धीद्वारा नेपाल ले गुमाएका ४जिल्ला बाँके ,बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुर नेपाललाई फीर्ता गर्न होम डिपार्टमेन्ट मार्फत ईष्ट इण्डीया कम्पनिका डाइरेक्टर लाई सिफारिस गरेका थिए ।
यो सन्धी अनुसार सुगौलि सन्धिमा नेपालले गुमाएका पश्चीमी नेपालका ४ जिल्लाहरू बाँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुर नेपाललाई फीर्ता गरीएको थियो ।
यो जंगलमा शिकार खेल्न नेपाल सरकारका तत्कालिन श्री ५ महाराज धिराज, श्री ३ महाराज र निजका भाइ भतिजा र राजकुमारहरु, र उच्चपदस्थ सैनिक कर्मचारीहरु आउने गर्दथे ।
८ वर्ष लगाएर निर्माण सम्पन्न भएको शारदा बैराज र नहरको उद्घाटन वि.स. १९८५ मा तत्कालिन अंग्रेज सरकारका भारत स्थित विशिष्ट अधिकारी सर मल्कोन थैलिसले गर्नु भएको थियो ।
नहर निर्माण गर्दा नहरको पूर्वमा पर्ने नेपालको भूमि प्रयोग गर्नुपर्ने बाध्यता भएकोले अंग्रेज सरकारले मो.रु ५००००– पचाश हजार नेपाललाई क्षतिपुर्ति दिएको थियो ।
शारदा ब्रीज र नहरको निर्माण सु–सम्पन्नभैसके पछि अंग्रेजहरु लाई भारतमा थप रेलवे लाईन विस्तारका लागि रेलवेपटरी मुनि विछ्याउन सालको काठको जरुरत थियो, जो नेपालको यसै भू–भागमा अकुत रूपमा उपलब्ध थियो ।
वि.स. १९८५मा कोइलर भन्ने एक अंगे्रज ठेकेदार लाई श्री ३ चन्द्र शमशेर ज.ब.रा.ले नयाँमुलुकको जंगलको फडानि गर्ने अख्तियारी दिए ।
यो अख्तियारी पाएपछि कोयलरले कञ्चनपुरको झलारीको उत्तरमा पर्ने स्टेसनपुर र कैलालीको गौरीफन्टा नाका हुदै चौमाला सम्म रेल सेवा विस्तार गरी यहाँको धेरै काठ भारत तर्फ लग्यो ।
तिनै कोइलर भन्ने अंगे्रज ठेकेदारले जंगल फडानी गरी बस्तियोग्य बनाएको भू–भाग बाटै कैलाली र कञ्चनपुरमा मानव बस्तीको सुरुवात भएको पाइन्छ ।
कालान्तरमा औलो र मलेरीया रोगको स्थायी उपचार पत्ता लागेपछी पहाडि समुदायले पनि नयाँमुलुकमा स्थायी रूपमा बसोबासको सुरुवात गरेको पाइन्छ ।
शारदा नहर निर्माण अवधिभर केहिसमय मात्रै प्रयोग गर्न दिइएको भनिएको नेपाली भूमिलाई आफ्नो हो भन्दै भारतियहरूले सिमा अतिक्रमण गर्दै हाल आएर गड्डाचौकि नजिकै आफ्नो सिमाना ल्याई पु¥याएका छन् ।
१२ फरवरी १९९६ का दिन भारतको नयाँदिल्लीमा तत्कालिन नेपाल सरकारका प्रधान मन्त्री शेरबहादुर देउबा र भारत सरकारका प्रधान मन्त्री पी.भी. नरसिंह राव का विच , शारदा बाँध, टनकपुर बाँध, पञ्चेश्वर परियोजना र महाकालि नदीको एकिकृत विकाश सम्वन्धी ७५ वर्षीय सन्धि भएको २० वर्ष पुग्दैछ ।
सन्धि अनुसार नेपाललाई शारदा बाँधबाट वर्षायाममा २८.३५ घ.मी. प्रती सेकेण्ड तथा सुख्खायाममा ४.२५ घ.मी. प्रति सेकेण्ड पानि प्राप्त गर्ने अधिकार छ ।
त्यस्तै महाकालि सन्धिको धारा ४ मा उल्लेख भए अनुसार नेपालि ईलाकाको दोधारा–चाँदनि क्षेत्रको सिंचाइका लागि भारतले १० घ.मि. प्रति सेकेण्ड पानी नियमित उपलब्ध गराउने छ, भनि उल्लेख गरीएको छ , तर भारत ले अझै सम्मपनि दोधारा–चाँदनि क्षेत्रको सिंचाइको लागि छुट्याएको पानी दिएको छैन ।
नेपालको खस्कीदो राजनीतिक अवस्थाको लाभ उठाउदै भारतले हालका केहि वर्षहरूमा कैलालीकोे परासन गा.वि.स. लगायतका ठाउँहरूबाट नेपाली सिमानाहरु मिचेर भारतमा गाभ्ने काम लाई तिब्रता दिइरहेको छ सिमानाका नेपाली बासिन्दा हरूले यसको तिब्र विरोध गरे पछि सिमामिच्ने कामलाई निरन्तरता दिन १५५ वर्ष देखि दाजु–भाई जस्तै बसेर आइरहेका थारु चौधरी र पडाही समुदाय विचको सामाजिक सौहार्दता धमिल्याउने षडयन्त्र गरीरहेको छ ।
यो समस्या प्रति हामिसबै देशभक्त नेपाली हरूले बेलैमा सचेत नभए भविस्यमा नयाँमुलुकको ईतिहास ईतिहासमा मात्रै सिमित नहोला भनेर भन्न सकिन्न ।
श्रोत : कोमल प्रसाद भट्ट, वर्षः ६९, सुब्बासाप, भारद्वाज गोत्रीय, भागेश्वर कूलदेवता, गडसेरा गाविस वार्ड नम्बर ९, भुलखेत हाल श्रीपुर गाविस वार्ड नम्बर २, भँुयारा,
तेडी देवताको खुट्टा “गडसेरा”, नाभी “दिपायल” र शरीर सेती नदीदेखि उत्तर दिपायलबाट एक दिनको पैदल बाटोमा रहेको स्थान “गिरीचौका” लाई मानिन्छ
तेडी पुजन विधि — भारद्वाज गोत्रीय भट्ट ब्राह्मणले वेद पढी दिने, अत्रि गोत्रका ओझाले कर्मकाण्ड गर्ने र कश्यप गोत्रीय जोशीले पूजन गर्ने गर्दछन् ।
गडसेराको भातेखोलामा निमाउने पुजिने र बझाँङ्ग जिल्लाको “भातेखोला” गाविस वार्ड नम्बर २ मा ढँडारमष्टो पुजिने भएको कारण निमाउनेका नामहरु खापरे, ढँडारमष्टो, काफलीकेदार, अठौती मल्ल पनि भएको हुनु पर्दछ ।
त्यस्तै वि.स.१७६५ मा रैका राजा मान्धता शाहीबाट विनलो परियोको पानीघट्ट र ऐरी भन्ने खेत संकल्पगरी दिइयो भन्ने उल्लेखगरी तेडी देवतालाई गुठ चढाएको बताईएको छ ।
वाह्र भाइ मष्टो भन्दा भन्दै वराहमष्टो भन्न थालेको वुझिन्छ भनेर डा.सूर्यमणी अधिकारीले पनि बाईसे राज्यको इतिहासको पेज न.२८७ मा लेखेका छन्् ।
यसमा भएकोको रिस्नोलिक अम्लको कारण मूल्यवान रासायनिक पदार्थ मध्ये अँडिरको तेलको मूल्य अन्य बिजबाट निस्कने तेलहरूको मूल्य भन्दा अधिक छ।
उदाहरणको रूपमा, जुलाई २००७ मा, भारतीय अँडिरको तेल लागि प्रति किलोग्राम ०.९० अमेरिकी डलर बिक्री बिक्रि भयो जबकी अमेरिकी भटमास, सूर्यमुखी र क्यानोलाको तेल प्रति किलोग्राम ०.३० अमेरिकी डलर बिक्रि भयो।
खाद्य उद्योगहरूमा खानयोग्य अँडिरको तेल खाद्यपदार्थको सुरक्षा गर्ने एडिटिभ बनाउन, स्वाद थप्न, क्यान्डी बनाउन, ढुसी पर्नबाट रोक्न तथा विभिन्न खानेकुराको प्याकेजिङ गर्न प्रयोग गरिन्छ।
अँडिरको तेल र यसको पिना साबुन, लुब्रिकेन्ट, हाइड्रोलिक र ब्रेकको तरल पदार्थ, रङ्ग, कोटिङ, मसी, चिसो प्रतिरोधी प्लास्टिक, मैन र पालिस, नायलन, औषधि र अत्तर आदिकोको निर्माण गर्न प्रयोग गरिन्छ।
यो रोग लागेका मध्ये धेरैजसो वयस्कहरूमा भाइरसको सङ्क्रमणका कारणले यो रोग लागेको पाइन्छ भने बालबालिकाहरूमा ब्याक्टेरियाको कारणले आँखा पाक्ने रोग लाग्ने गर्दछ।
यदि रोगीमा आँखा नदेख्ने, धेरै पीडा हुने, उज्यालोमा बस्न नसक्ने, छालामा मसिना बिमिरा देखा पर्ने भयो वा एक हप्तासम्म पनि कुनै पनि सुधार देखिएन भने थप परीक्षण तथा उपचार आवस्यक हुन सक्छ।
यस्तो आँखा पाक्ने रोग लागेको बेलामा कन्जङ्टिभाको बाहिरी सतहका रक्तनलीहरू फुलेर आँखा रातो हुने, कन्जङ्टिभा सुन्निने, चिलाउने तथा धेरै आँसु निस्किने जस्ता लक्षणहरू देखिन्छ।
आँखा पाक्ने रोगले आँखाको सेतो भागको बाहिरी तह लाई हल्का गुलाफी रङ्गको बनाइदिने हुनाले कहिलेकाहिँ आँखाको आइरिसमा हुने सिलियरी सङ्क्रमण भएको जस्तो पनि लाग्न सक्छ।
भाइरसका कारणले हुने आँखा पाक्ने समस्या प्रायजसो माथिल्लो श्वासप्रश्वास मार्गको सङ्क्रमण, रुगा तथा घाँटी दुख्ने समस्यासँगै आउने गर्दछ।
आँखा रातो हुने, आँखाको सेतो भागको बाहिरी तह सुन्निने तथा आँखा रसिलो हुने जस्ता लक्षणहरू सबै प्रकारका आँखा पाक्ने रोगमा देखा पर्ने लक्षणहरू हुन्।
कुनै वस्तुको एलर्जीका कारणले आँखाको सेतो भागको बाहिरी तह इन्फ्लामेसन भएर हुने आँखा पाक्ने रोगलाई अङ्ग्रेजीमा एलर्जिक कन्जङ्टिभाइटिस भनिन्छ।
यसको क्षेत्र पूर्वमा डोटी जिल्लाकै गड्सेरा तथा निरौली गा.वि.स., पश्चिममा छतिवन गा.वि.स., उत्तरमा डडेलधुरा जिल्लाको महाभारत पर्वत भित्र पर्ने घण्टेश्वर पर्वत एवं असिग्राम गा.वि.स.को रुवाखोला र दक्षिणमा कैलाली जिल्लाको सहजपुर गा.वि.स पर्दछन् ।
तिनै संस्कृतिहरू मध्येको एक अनौठो संस्कृति डोटी जिल्लाको जोरायल क्षेत्रमा हुने प्रमुख जात्रा मा भाईटीकाका दिन हुने भोस्सो जात्रा पर्दछ ।
भाइटीकाका दिन त्यहाँका सबै मानिसहरू बिहान आआफ्ना दिदी–बहिनीहरूका हातबाट टिका लगाइसकेपछि खानाखाएर लक्ष्मीनगर गा.वि.स.मा पर्ने सिलंगीबाग बजारको मेलामा जान्छन् , जुन मेलालाई त्यहाँको स्थानीय भाषामा दुत्तेको मेला भन्छन् ।
त्यहाँको स्थानीय भाषामा चडयौंलो भन्ने एउटा स्थानिय जातको रुख हुन्छ , त्योे थान मा त्यै चडयौंलाको रुख भएकाले थानमा भएका देवतालाई प्रत्यक्ष इंगित नगरी रुखको नामबाट देवस्थान को नामकरण भएको पाइन्छ ।
नेपालको संविधान २०७२ लागु भएपछि नेपाल सरकारको निर्णय अनुरुप स्थानीय विकास मन्त्रालयले नेपालमा ७४४ वटा स्थानिय तहहरू बनाउने क्रममा डोटी जिल्लाका सरस्वतीनगर,लक्ष्मीनगर, घण्टेश्वर, छतिवन, गडसेरा र निरौली गाविसहरूका क्षेत्रलाई जोडेर जोरायल गाउँपालिका बनाइएको हो।
यस कुरालाई वि.सं.२०६४ मा विश्व सांस्कृतिक सम्पदा सूचीमा ऋग्वेदलाई संयुक्त राष्ट्र सङ्घ ले दर्ता गरेर पुष्टि गरिसकेको छ ।
चारै वेदहरूमा यस प्रकारका आर्थिक जानकारीहरू उपलब्ध छन्– प्राकृतिक स्रोत, जनसङ्ख्याको पेशागत विभाजन, कृषि, पशुपालन, बजार नियमन, आयात र निर्यात, बजारमा राजकीय एकाधिकार, निजी क्षेत्रको प्रतिस्पर्धात्मक बिक्री, व्यापारिक नियमहरू, ऋण लेनदेन, ब्याज, त्यसको अभिलेख र सम्पत्ति धितोको विवरण ।
अथर्ववेद, कृषि सूक्तका मन्त्रहरूमा खेतीपातीको र गोसूक्त तथा गोष्ठसूक्तमा पशुपालनको विवरण छुट्टा छुट्टै प्रस्तुत गरिएको छ ।
नीतिग्रन्थ, पुराण, रामायण, महाभारत, ऐतिहासिक शिलालेख, नीतिकथाहरू, प्राचीन मुद्रा, पुरातात्विक सामग्री आदि अनेक ठाउमा प्राचीन आर्थिक विचारहरु छरिएका छन् ।
विद्वानहरूका अनुसार, जुनबेला कल्पसूत्रहरूको रचना पूर्णावस्थामा पुगेको थियो त्यस बेला राजनीतिलाई निर्देशित गर्ने शास्त्रको रूपमा अर्थशास्त्र एक प्रामाणिक विषय भइसकेको थियो ।
कौटिलीय अर्थशास्त्रको विषय प्रवेशमा स्पष्ट रूपमा के भनिएको छ भने अर्थको प्राप्ति र आर्थिक प्रगतिका लागि प्राचीन आचार्यहरूद्वारा जे जति सिद्धान्तहरू प्रतिपादन गरिएका छन् ती सबैको अध्ययन र विश्लेषण गरेर यो संक्षिप्त तर सरल अर्थशास्त्र रचना गरिएको हो ।
लगभग १०० वर्ष पूर्व भण्डारकर ओरिएन्टल इन्स्टिच्यूट, पुणेले विभिन्न ठाउमा छरिएका महाभारतका पाण्डुलिपिहरू सङ्कलन गरी लगभग एक लाख श्लोकको पुस्तक प्रकाशित गरे पछि महाभारतको वर्तमान स्वरुप निर्धारित भएको हो ।
नन्दलाई पराजित गरी चन्द्रगुप्तलाई मगधको राजा बनाए तथा मगध राज्यको विस्तार गरी तक्षशिला देखि दक्षिण भारतसम्म चक्रवर्ती राज्य स्थापना गरे ।