polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
माया सभ्यताको गहिरो अध्ययन गरेका विद्वान ‘मार्क भान स्टोन’का अनुसार माया वा एज्टेक वा प्राचिन अमेरिकन कुनै पनि ग्रन्थहरूमा सन् २०१२मा आकस्मिक तथा ठूलो परिवर्तन हुने सम्भावनाका बारेमा चर्चा गरिएको छैन ।
सन् १९९०मा माया सभ्यताविद लिण्डा स्चिल र डेभिड फ्रेइडेलले मायाका कुनै पनि ग्रन्थ तथा प्राचिन अवशेषहरूमा, धेरैले उल्लेख गरेअनुसारको सृष्टिको अन्त्यलाई स्वीकार नगरिएको धारणा प्रस्तुत गरे ।
अमेरिकामा रहेको ल्याटिन अमेरिकी कला र पुरातत्व विज्ञान संग्राहलय ‘फ्लोरिडा म्युजियम अफ नेचुरल हिस्ट्री’की संरक्षक सुसान मिलब्राथका भन्छिन् ‘‘हामीसँग अहिलेसम्म माया समुदायका मानिसहरूले सन् २०१२मा विश्व ध्वस्त हुन्छ भनेर भविश्यवाणी गरेको कुनै तथ्य वा प्रमाण छैन ।
’’ फाउण्डेसन फर द एड्भान्समेन्ट अफ मेसोअमेरिकन स्टडिजकी कार्यकारी निर्देशक सान्द्रा नोवेलका अनुसार ‘प्राचिन माया समुदायका लागि यो पूर्णचक्र पूरा हुनु ठूलो उत्सव हुने थियो ।
‘त्यस पछि अर्को चक्र सुरु हुनेछ’–मध्य अमेरिकी अनुसन्धान संस्था ट्युलान विश्वविद्यालयका निर्देशक ई. विलिज एन्ड्रयुज भीले भनेका छन् ।
उनी थप्छन–‘हामीलाई थाहा छ माया समुदायका मानिसहरूले यसभन्दा अगाडि पनि अर्को चक्र रहेको विस्वास गर्दथे, त्यसैले यो पछि पनि अर्को चक्र सुरुहुन्छ भन्ने कुरालाई उनीहरूले नकार्दैनन् ।
’ उत्तरी ग्वाटेमालाको जुल्तुन भन्ने स्थानमा फेलापरेको अर्को नयाँ पात्रोको अनुसन्धान पश्चात एक पुरातत्वविदले भनेका छन– ‘‘एक माया भविश्यवेत्ताले अब ७,००० वर्षसम्म विश्वको अस्तित्व रहने अनुमान गरेका थिए, सम्पुर्ण वस्तुहरू बिल्कुल यस्तै रहने छन ।
ग्वाटेमालामा रहेका माया सभ्यताका प्रतिनिधिहरूले १३ बक्तुनको समाप्ति नै पृथ्वीको अन्त्य हो भन्ने कुरालाई पूर्ण रूप अस्वीकार गरेकाछन ।
एक आदिवासी समुदाय सम्बन्धी काम गर्ने संस्थाका अध्यक्ष रिकार्डो क्याजसले पात्रोको समाप्तिले मानव समुदायको अन्त्य नभइ मानव विवेकमा परिवर्तनको प्रतिनिधित्व गर्ने बताएका छन् ।
माया ग्रन्थहरूमा विश्वको आयुको बारेमा अत्याधिक मात्रामा वर्णन गरिएको पाइन्छ, तर यिनीहरूमा तथ्यहरूलाई विभिन्न तरिकाबाट विश्लेषण गर्न सकिने गरी बङ्ग्याइएको छ ।
ग्वाटेमालामा प्रचलित विश्वको उत्पतिको बारेमा गरिएका वर्णनहरूको सङ्ग्रह गरिएको ग्रन्थ पोपोल वुजका अनुसार हामी चौथो विश्वमा रहेका छौं ।
उक्त ग्रन्थका अनुसार देवताहरूले पृथ्वीको सृजना गर्नुभन्दा पहिला तीनवटा असफल विश्वको निर्माण गरेका थिए, उनीहरूको चौथो निर्माण सफल भएपछि यसमा मानव समुदाय राखिएको थियो ।
माया सभ्यताका विशेषज्ञ ‘मउद वर्सेष्टर मकेम्सन’ले १३ बक्तुन पूरा हुनु माया सभ्यताका लागि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण घटना हुने कुरा उल्लेख गरेका छन् ।
सन् १९६६मा ‘माइकल डी. कोए'ले आफ्नो पुस्तक ‘द माया’मा ‘‘ १३ बक्तुनको अन्तिम दिनमा अर्मागेडन ले सम्पूर्ण रूपले कमजोर भएका मानव समुदाय र सम्पूर्ण सृष्टिलाई ध्वस्त पार्नेछ .यसरी लामो गणना भएको माया पात्रोको महाचक्र पूरा हुने त्यस दिन मा वर्तमान ब्रम्हाण्ड ध्वस्त पारिनेछ ।
मेक्सिकोका प्राचिन ओल्मेक सभ्यताका मानिसले आविस्कार गरेको भए पनि पछिल्लो समयमा माया सभ्यताका मानिसहरूले प्रयोग गरेका हुनाले यसलाई माया क्यालेन्डर भनेर चिनियो ।
मध्य अमेरिकामा युरोपेलीहरूको साम्राज्य विस्तारहुनु भन्दा पहिलादेखि विभिन्न स्थानमा कुँदिएका तथा लेखिएका माया सभ्यताका धेरै सामग्रीहरू हालसम्म विद्यमान छन ।
लामो समयदेखि माया सभ्यताको अध्ययन गरिरहेका विद्वानहरू प्राचिन माया सभ्यताको हालसम्म प्राप्त कुनै पनि अवशेषहरूमा महाप्रलयको बारेमा वर्णन नगरिएको तथ्य अघि सार्छन ।
हाल प्रयोगमा रहेका पात्रोहरूको चक्र ३६५ दिनमा सकिए जस्तै माया सभ्यताको पात्रो ५१२५ वर्ष लामो चक्र पूरा भएको हुनाले यसले कुनै विध्वंशको सङ्केत नगर्ने तर्क उनीहरूको छ ।
यस्तो अफवाहले जैविक विविधतामा आएको ह्रास र तापक्रम वृद्धि जस्ता महत्त्वपूर्ण बिषयबाट विश्वको ध्यान भंग गरेको आरोप वैज्ञानिकहरूले लगाएका छन ।
सन् २०१२ डिसेम्बर २१मा प्रलय आएर पृथ्वी र पृथ्वीमा रहेका सम्पूर्ण सजीव तथा निर्जीव वस्तुहरूमा आध्यात्मिक तथा भौतिक रूपान्तरण हुने र महाविनाश पछि नयाँ युगको सुरुवात हुने भविश्यवाणी गरिएको छ ।
यस्तो भविश्यवाणी गर्नेहरूले सन् २०१२ डिसेम्बर २१मा आकाशगंगा तारापुञ्जको मध्य भागमा रहेको ब्ल्याक होल, सूर्य र पृथ्वी एउटै समानान्तर रेखामा पर्ने, सौर्य आँधीले प्रलय ल्याउने, पृथ्वीको ध्रुवहरू हेरफेर हुने, निबिरु नामक ग्रह आएर पृथ्वीमा ठोक्कीने जस्ता अनेकौँ भविश्यवाणी गरेका छन् ।
'माया क्यालेन्डरमै विश्वास गर्ने हो भने पनि यो २१ डिसेम्बर २०१२मा सकिँदैन,' नासाका ग्रहसम्बन्धी वैज्ञानिक डा. डेभिड मोरिसन एक भिडियो सामग्रीमा भनेका छन्, 'यो क्यालेन्डरको एउटा चक्र सकिएर अर्को चक्र थालनी हुने मिति मात्र हो ।
सन् २०१२को महाप्रलय पृथ्वीमा विध्वंसात्मक तथा रूपान्तरण गर्ने खालका घटनाहरू देखापर्नेछन भन्ने महाविनाश सम्बन्धि तर्कहरूको संयोजन हो ।
त्यस दिनमा पृथ्वीमा महाप्रलय आउने सम्भावना रहेको तथ्यलाई प्रमाणित गर्न विभिन्न खालका गणितीय सुत्र तथा ज्योतिषशास्त्रीय तर्क प्रस्तुत गरिएको भएपनि मुलधारका वैज्ञानिकहरू यसमा सहमत छैनन ।
त्यसैले भारतको बेङ्गलोरमा बसेर हृयुमानिष्ट नामक पत्रिका प्रकाशित गरेर मानवतावादी विचारको प्रचारप्रसार भारत, युरोप, अमेरिकासम्म गरेका थिए।
नेपालमा शिक्षाको ज्योति बाल्न पाठशाला खोलेर मात्रै पुग्दैन भनेर जयपृथ्वीले स्रोत सामग्री जम्मा गर्न पुस्तक लेख्ने र प्रकाशन गर्ने कार्य पनि आफैँ गरेका थिए।
जयपृथ्वीबहादुर सिंहले लेखेका नेपाली भाषाको पुस्तक 'अक्षराङ्क'मा देवनागरी लिपिका साँवाअक्षर, गणितका साधारण हिसाव, तत्कालीन चलनचल्तीमा रहेको नापतौल, वर्ष, महिना, दिन, ऋतु, अङ्ग्रेजी महिनाका नाम आदि कुरा समावेश गरिएका थिए।
उनको "अक्षराङ्क शिक्षा" नामक पुस्तकमा बाह्रखरी अक्षर ज्ञान, गणितको एकावली, पहाडा, विभिन्न वर्गाङ्क, जोडघटाउ, भाग, गुणन र इस्लाम धर्मका चाडपर्वको पनि उल्लेख छ।
विक्रमबहादुर सिंहका चार रानीबाट चौध भाइ छोरामध्ये जयपृथ्वीबहादुर सिंह बैङ्गलोर बसाइ सर्न पुगेका थिए भने वीरजङ्गबहादुर सिंह र प्रभुजङ्गबहादुर सिंह क्रमशः बझाङकै देउरा र बगडगाउँमा बसेका थिए।
राजा जयपृथ्वीले राजकाज त्याग्ने बेला माहिला भाइ ललितजङ्गबहादुर सिंहको निधन भइसकेका कारण साहिला भाइ देवीजङ्गबहादुर सिंहलाई राजकाज सुम्पेका थिए।
वि.सं १९५५ मा, बझाङबाट पिछडिएका मानिसहरूलाई काठमाडौँ ल्याई तालिम दिएर बझाङमा छाला प्रशोधन, तामा, फलाम तथा नेपाली कागज, घरेलु कपडा र सिलाइ उद्योग स्थापना गरेका थिए।
उनले गोरखापत्रमार्फत पनि राष्ट्रियता र जनजागरणको पक्षमा खुलेका थिए त्यही कारणले गर्दा चन्द्रशमशेरले हठात रूपमा गोरखापत्रको प्रकाशन नै बन्द गराएका थिए।
नेपाल सरकारको विभिन्न निकायहरु, सङ्घ संस्था तथा सर्वसाधारण नागरिकहरू लगायतको शेयर लगानीमा सहकारी ऐन २०१६ अन्तर्गत वि. सं. २०१८ साल चैत्र ३ गते साझा यातायात सहकारी संस्था लि. को स्थापना भएको हो ।
जनताको बीचमा अति लोकप्रिय, सेवामूलक, भरपर्दो एक मात्र संगठित संस्था साझा यातायात २०२६ सालको मध्यतिर घाटामा गएको कारण देखाई तत्कालिन सरकारले केहि समय बन्द गरेको थियो ।
यात्रु सेवालाई भरपर्दो, व्यवस्थीत बनाउन र संस्थालाई स्वायत्तता प्रदान गर्ने उद्देश्यले २०३२ सालमा नेपाल यातायात संस्थान र साझा यातायात बीचको सम्पूर्ण हिसाब राफ-साफ गरी साझा यातायातलाई स्वायत्त संस्थाको रूपमा स्थापित गरियो ।
नेपाल सरकार, तत्कालिन तेजारथ अड्डाबाट साझा यातायातलाई सरकारी लगानीको रूपमा २०३४ सालमा उपलब्ध गराएको ऋण रु ८,९६,९२०/- शेयरमा रुपान्तरण गरीएपछि नेपाल सरकार पनि लगानीकर्ताको रूपमा साझामा सहभागी भयो ।
संस्थाको भौतिक पूवार्धारको विकासको निमित्त पूर्व सञ्चालक समितिका सदस्य कमलमणि दीक्षितको पहलमा ललितपुरको पुल्चोकमा स्वर्गीय रानी जगदम्बा कुमारीज्यूबाट साझा यातायातलाई २२ रोपनि जग्गा अनुदानमा प्राप्त भयो ।
वि. सं २०३७ सालमा मित्र राष्ट्र जापान सरकारको काठमाडौँ शहरी विकास गर्ने आयोजनाअन्तर्गत अनुदान सहयोगमा नेपाल सरकारमार्फत यस संस्थालाई ३५ वटा इसुजु बस र २०४३ सालमा ४७ वटा मित्सुबिशि बस तथा प्राविधिक उपकरण, भवन, वर्कशप निर्माण लगायतमा सहयोग प्राप्त भई संस्थाको आधुनिकीकरण र विस्तार भएको ।
वि. सं २०४६ सालको परिवर्तन पछाडि साझा यातायातमा अत्याधिक मात्रामा राजनीतिक हस्तक्षेपको कारण संस्थाको साधन र श्रोतभन्दा बढी कर्मचारी भर्ना भएको, पटक-पटक संस्था प्रमुखमा फेरबदल गरी संस्थाले उपयूक्त नेतृत्व पाउन नसकेको, कमजोर ब्यवस्थापनको कारणले गर्दा क्रमश यस संस्था सिथिल हुनु, भएका बसहरु निश्कृय हुन पुग्नु, सञ्चालन योग्य बससमेत लिलाम गरियो ।
यस संस्थाका केहि कर्मचारीहरूको पहलमा केहि शेयर सदस्यहरूले सम्मानित पुनरावेदन अदालत पाटनमा निर्णय बदर मुद्दा दायर गर्नु भएकोमा उक्त अदालतबाट सरकारले साझा यातायात बन्द गर्न गरेको निर्णय बदर हुनेगरी २०५९ साल माघ १५ गते फैसला गरी संस्थाको पुर्नस्थापना भएको हो ।
नागरीक समाजका प्रबुद्धवर्गहरू, पत्रकार, साहित्यकार, कलाकार, कानुनबिद तथा प्राविधिकहरूले साझा यातायातको दीर्घजीवन र स्थायित्वका लागि स्वतन्त्र रूपमा आ-आफ्नो क्षेत्रबाट सहयोग पु-याउने प्रमुख उदेश्य राखी गठन भएको साझाका साथीसमुह र स्वच्छ उर्जा नेपालको पहलमा ब्रिटिस राजदुतावासको आर्थिक सहयोगमा यस संस्थामा प्रोजेक्ट स्थापना गरी अध्ययन विश्लेषण गर्ने कार्य सम्पन्न भइसकेको ।
नेपाल सरकार श्रम तथा यातायात व्यवस्था मन्त्रालयले अदालतको उक्त निर्णयलाई सम्मान गर्दै संस्थालाई पुनः सञ्चालन गरी यसको व्यवस्थापन कार्य अगाडि बढाउने भनी २०५९ चैत्र १५ गते निर्णय ग-यो ।
श्रम तथा यातायात व्यवस्था मन्त्रालयको २०५९ चैत्र १५ गतेको निर्णयलाई आधार मानी यस संस्थाको सञ्चालक समितिको बैठक २०६० वैशाख २ गते बसी संस्थाको व्यवस्थापन कार्य अगाडि बढाउने र संस्था प्रमुखको नियुक्ति गर्ने काम भयो ।
२०६१ जेष्ठ १ गते माननीय श्रम तथा यातायात व्यवस्था मन्त्रीज्यूबाट समुद्घाटन गरी काठमाण्डौबाट पोखरा, भैरहवा र बीरगंज, कलैया रुटहरूमा बस सञ्चालन भए भने संस्थाले पाल्पा तौलिहवा, बाग्लुङ्ग, बेनी, र गोर्खा लगाएतका स्थानमा आफ्नो सेवा विस्तार गरेको थियो ।
नेपाल र मित्रराष्ट्र चीनका वीच भएको दुई पक्षीय सम्झौताका आधारमा सन् २००५ मे १ देखि काठमाडौ-ल्हासा सम्म राष्ट्रिय ध्वजावाहकका रूपमा यस संस्थाले अन्तर्राष्ट्रिय बस सेवासमेत सञ्चालन ग-यो ।
काठमाडौँ, पोखरा, विराटनगर र भैरहवामा निजी क्षेत्रका २० वटा माइक्रोबसहरु संस्थाको ट्रेडमार्कमा सञ्चालन गरी करिब ३ लाख रुपैयाँसम्म मासिक आम्दानी भएको थियो ।
नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषदको निर्णय अनुसार साझा यातयात बन्द भई अदालतबाट पूर्नस्थापना भएको करिब १८ महिनाको कर्मचारीहरूलाई भुक्तानी गर्नु पर्ने दायित्व नेपाल सरकार अर्थ मन्त्रालयको नाममा हरिहर भवनको ११ रोपनि जग्गा धितो बन्धकिमा राखी रु. ८ करोड ऋण प्राप्त भई कर्मचारीहरूको दायित्व भुक्तानी गरीएको थियो ।
नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषदको निर्णय अनुसार साझा यातायात बन्द अवधिको कर्मचारीहरूलाई भुक्तानी गरिएको तलव भत्ता साझा यातायातको कानुनी दायित्व भित्र पर्ने नभई संस्था विघटनकर्ता नेपाल सरकारको नै हुने हुँदा सो प्रयोजनका लागि नेपाल सरकार अर्थ मन्त्रालयबाट धितो बन्धकीमा प्राप्त आठ करोड ऋण रकम नेपाल सरकारबाट मिनाह गरी धितो बन्धकिमा रहेको साझा यातायातको करीव ११ रोपनी जग्गा रोक्का फुकुवाका लागि नेपाल सरकारसँग अनुरोध गरी तुरुन्त ऋण मिनाह र जग्गा रोक्का फुकुवा गराउने निर्णय २०६४ भाद्र १६ गते सम्पन्न संस्थाको पाँचौ साधारण सभाबाट निर्णय भयो ।
संस्थाको स्थायीत्व र विकासका लागि संस्था सँग रहेका भौतिक पुर्वाधारहरु घर,जग्गा, लिज वा भाडामा लगाई स्थायी आय आर्जनको रूपमा रुपान्तरण गर्ने कार्य शुरु भएको छ ।
त्यसै गरी २०६६ श्रावण ११ गते सम्पन्न संस्थाको छैठौं साधारण सभाले संस्थाको स्थायी सम्पतिको हक-हस्तान्तरण नहुने गरी सार्वजनिक यातायात सेवा सञ्चालन गर्ने प्रयोजनका लागि सञ्चालक समितिले व्यवस्थापन करारमा दिन सक्ने गरी संस्थाको विनियममा संशोधन ग-यो ।
२०६७ फागुन २० गते सम्पन्न संस्थाको सातौँ साधारण सभाले संस्थाको विनियममा पूनः संशोधन गरी संस्थाको संचालक समितिको अध्यक्षको चयन सञ्चालक समितिका सदस्यमध्येबाट समितिले आफै गर्ने र संस्थाको सञ्चालक समितिको गठन विधि देहायबमोजिम हुने व्यवस्था गरी संस्थालाई पूनः सहकारीकरणतर्फ अगाडि बढाउने कार्य भयो ।
शेयर सदस्य मध्येको सहकारी बिभागका रजिष्ट्रार एक जना - सदस्य शेयर सदस्य मध्येको यातायात ब्यबस्था बिभागका महानिर्देशक एक जना - सदस्य शेयर सदस्यहरू मध्येबाट निर्वाचित ५ जना-सदस्य रहने ब्यबस्था गरेको छ ।
विनियम संशोधन पूर्व श्रम तथा यातायात ब्यबस्था मन्त्रालयका सचिव पदेन अध्यक्षसहित नेपाल सरकारबाट ५ जना सदस्य रहने र साधारण सभाबाट निर्वाचित २ जना सञ्चालक सदस्य रहने व्यवस्था थियो ।
२०६८ जेष्ठ ६ गते सम्पन्न विशेष साधरण सभाले कनकमणि दीक्षित, बन्दना थापा, भुषण तुलाधर, शंकरप्रसाद जोशी, बिनोदकुमार अधिकारीलाई निर्विरोध निर्वाचित ग-यो ।
निर्वाचित तथा नेपाल सरकारको प्रतिनिधिका रूपमा रहेका सहकारी विभागका रजिष्ट्रार सुर्दशनप्रसाद ढकाल,यातायात व्यवस्था विभागका महानिर्देशक कृष्णप्रसाद दवाडि समेतको सञ्चालक समितिको बैठकबाट कनकमणि दीक्षितलाई अध्यक्षमा चयन ग-यो ।
संस्थाको स्थायि सम्पतिको रूपमा हरिहर भवनमा रहेको २२ रोपनि जग्गा, केन्द्रीय कार्यालयमा रहेका विभिन्न किसिमका मेसिनहरु, जेनेरेटर, स्टक स्पेयर पार्टसहरु कार्यालय तथा वर्कशप भवन आदि रहेका छन् ।
सवारी साधनका रूपमा पुरानो १ वटा पिकप भ्यान र १ वटा रेकर क्रेन, १ थान फोरकिलिप्ट त्यस्तै हालै खरिद भएका १६ वटा भारतिय टाटा कम्पनिका बसहरु र १ वटा पिकअप छन् ।
साझा यातायातको लगनखेलमा रहेको करिब ६ रोपनि जग्गा आनाको १५ लाखका दरले करिब १२ करोडमा कर्मचारी सञ्चयकोषलाई २०६१ सालमा बिक्री गरी अनिवार्य अवकाश भएका र स्वेच्छीक अबकाश भएका केही कर्मचारीको दायित्व चुक्ता गरिएको थियो ।
खुल्ला प्रतिस्प्रर्धाको माध्यामबाट कर्मचारी आपूर्तिका लागि स्थापित सुबिधा सेवा प्रा.ली.को छनोट गरी सोही प्रा.ली.सँग सम्झौता गरी बस चालक परिचालक गरी ५० जना कर्मचारीहरु आपूर्ति गरिएको छ ।
बोलपत्रहरु खोल्न तथा वोलपत्रको मुल्याङ्कन गरी संचालक समिति समक्ष सिफारिस गर्न संचालक समितिका सदस्य शंकरराज जोशीको संयोजकत्वमा एक उपसमिति गठन भएको थियो ।
उप-समितिले नियमानुसार वोलपत्र खोलि पर्न आएका वोलपत्रहरूको मुल्याङ्कन गरी उप समितिको राय सुझाव सहितको प्रतिवेदन मिति ०६९/०४/१० को सञ्चालक समितिको बैठकमा पेश गरेकोले सो समेत ध्यानमा राखि उपसमितिले सिफारीस गरेको न्युनतम मुल्य कवोल गर्ने भारतिय टाटा कम्पनिको नेपालको लागि आधिकारी विक्रेता सिप्रदि ट्रेडिड्ड प्रा.लि. ,नयाँ नैकाप, काठमाडौँको वोलपत्र स्विकृत गर्ने निर्णय भएको थियो ।
भारतिय टाटा कम्पनिका दुई ढोका भएका, चालकबाट दुवै ढोका नियन्त्रण हुने,यूरो ३ स्टाण्र्डका, ५५ सिट क्षमताका १६ वटा बसहरु र सोही कम्पनिको एक थान डबल क्याब पिकअप खरिदका लागि भारतिय टाटा कम्पनिको नेपालको लागि आधिकारी विक्रेता सिप्रदि ट्रेडिड्ड प्रा.लि., नयाँ नैकाप, काठमाडौँसँग मिति २०६९/५/२५ मा सम्झौता सम्पन्न भयो ।
नेपाल सरकारका मुख्य सचिव लिलामणि पौडेलबाट २०६९ चैत्र मसान्तमा बस पुनः आरम्भ विशेष कार्यक्रमको प्रमुख आतिथ्य ग्रहण गरी भब्य समारोहका बिच बस सञ्चालनको पूनःआरम्भ गरियो ।
साथै नयाँ वर्ष २०७० को मिर्मिरे बिहानी सँगै काठमाण्डौका दुई वटा महत्त्वपूर्ण रुटमा नेपाल सरकारबाट रुट इजाजत प्राप्त गरी शहरी बस सेवा सञ्चालनमा ल्याएको छ ।
हाल इजाजत प्राप्त रुटहरूमा लगनखेल- लैनचौर-टिचिङ-नयाँ बसपार्क, त्यस्तै कलङकी-त्रिपुरेश्वर- वानेश्वर-एअरपोर्ट दुईतर्फि बस सेवा सञ्चालनमा आएको छ ।
सर्वसाधारण जनताको निमित्त सस्तो, सुलभ र भरपर्दो,जनप्रिय, विश्वसनिय यातायात सेवा सञ्चालन गर्ने मूल उदेश्य लिएर २०१८ साल चैत्र ३ गते बुधबारका दिन तत्कालीन सहकारी संस्था ऐन २०१६ अन्तरर्गत प्रारम्भिक सहकारी संस्थाको रूपमा साझा यातायात दर्ता भएको हो।
संस्थाको संशोधित विनियममा भएको व्यवस्था बमोजिम २०६८ साल जेष्ठ ६ गते शुक्रवारका दिन संस्थाको विशेष साधारण सभा सम्पन्न भई सोही सभाबाट कनकमणि दीक्षितको अध्यक्षतामा सर्वसाधारण शेयर सदस्यको तर्फबाट शंकर राज जोसी, भूषण तुलाधर, बिनोद कुमार अधिकारी र शबन्दना थापा सञ्चालक सदस्यमा निर्विरोध निर्वाचित हुनु भयो।
साझा यातायातको २०६० बैशाख देखि पूर्नस्थापना भए पश्चात काठमाडौबाट पोखरा, भैरहवा र बीरगंज, कलैया, पाल्पा, तौलिहवा, बाग्लु, बेनी, र गोर्खा लगायतका स्थानमा आङ्गनो सेवा विस्तार गरेको थियो।
साझा यातायातको स्थायी सम्पतिको रूपमा स्व.श्री जगदम्वा देबी राणा द्वारा यस संस्थाको स्थायित्व र विकासका लागि सहयोग स्वरूप प्रदान गरेको पूल्चोक ललितपुर स्थित करिब २२ रापनी जग्गा र सोमा निर्मित यस संस्थाका नयाँ भवनहरू रहेका छन्।
भविष्यमा यंस्थाको पूल्चोक स्थित जग्गामा सरकारी तथा नीजि साझेदारीको रूपमा ठुलो ब्यापारिक भवन बनाउने, संस्थामा रहेको भौतिक पूर्बाधारको ब्यापक मात्रामा परिचालन गर्ने, नयाँ बस खरीद गरी सार्बजनिक यातायातको रूपमा सञ्चालन गर्ने लय लिइएको छ ।
तेस्रो चरण अर्न्तगत मित्र राष्ट्रका विभिन्न शहरहरूमा राष्टि्रय ध्वजावाहकको रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय बस सेवा समेत नेपाल सरकारको सहयोगमा साझा यातायात सञ्चालन गर्ने प्रमुख उद्देश्य रहेको छ।
साझा यातायातलाई अब नमुना सार्वजनिक यातायातको रूपमा अगाडि बढाउने र जनतालाई सस्तो शुलभ,भरपर्दो, समयबद्ध सुरक्षित यातायातको सुबिधा प्रदान गर्ने योजना रहेको छ।
देवी नुहाउने पोखरी भएकाले सो पोखरी सफा राख्न लगाउन सवै देवतालाई निर्देशन दिइन, सो पोखरीमा सुत्केरीका फोहर, लास जलाउन र लास जलाएर नुहाउन, महिनावारी भएको महिला नुहाउन र कपडा धुन लगायत फोहर गर्न नहुने बताइन ।
साथै देवीले सो पोखरीका रक्षा र यसलाई सुन्दर बनाउने जिम्मा एक जोडी नागनागिनी लाई दिईन जसलाई स्थानीय आदिवासी थारुहरूले लग्वा लगुन्या भन्दछन ।
जिम्मा पाए अनुसार लग्वा लगुन्याले सो तालमा पुरैनाको फूल लगायत विभिन्न सुन्दर वनस्पती रोपे, जिव जन्तु ल्याए र पोखरीलाई सुन्दर वनाए ।
साथै सो पोखरीमा फोहर गर्नेलाई सजाय दिने जिम्मेवारी पाएका नाग नागीनीले अटेर गर्नेलाई सजाय पनि दिने गर्दछन् भन्ने विश्वास जन समुदायमा रहेको छ ।
सर्त अनुसार मान नदी पूर्व तिर नै फर्कियो यसरी फकँर्दा नदीको घुमाउरो वेगले एक ठाउँमा खाल्डो पर्न गयो जुन खाल्डो नै बह्रैया ताल हो ।
बढैया तालको राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पहिचान र प्रचार–प्रसार गर्ने उद्देश्यले २०६९ पौष २८ गतेबाट माघ ६ गतेसम्म बढैया ताल माघी तथा कृषि महोत्सवको आयोजना गरिएको थियो ।
थारु समुदायको सवैभन्दा ठूलो पर्व माघी पर्वको अवसर पारेर आठ दिनसम्म चलेको महोत्सवमा राष्ट्रिय तथा स्थानीय स्तरका कलाकारहरूले विभिन्न सांस्कृतिक प्रस्तुतीहरु प्रस्तुत गरेका थिए ।
आफ्नो पहिलो एल्बम निकाले पछि बीबरले आफ्नो पहिलो टुर - "माई वर्ल्ड टुर" गरे, रिमिक्स एल्बमहरू "माई वर्ल्डस अकस्टिक" र "नेभर से नेभर - द रिमिक्सेस" निकाले, र ३ डी कन्सर्ट फिल्म पनि जारी गरे।
ब्रनले उनलाई अटलांटा, जर्जियामा अस्सर सँग भेट्ने व्यवस्था मिलाईदिए र बीबर रेमंड ब्रन मिडिया ग्रूप , ब्रन र अस्सर को संयुक्त कम्पनि, सँग अनुबन्धित भए, र त्यस पछि एल. ए. रीड को प्रस्तावमा आइल्यान्ड रेकर्ड्स सँग रेकर्डिंग गर्ने मौका पनि पाए।
उनको पहिलो एल्बम, सात ट्र्याक भएको - "माई वर्ल्ड", नोभेम्बर २००९मा जारी गरियो, जुन संयुक्त राज्य अमेरिकामा प्ल्याटिनम प्रमाणित भयो।
मालपोत कार्यालय जिल्ला भित्रको निजी, सरकारी, सार्वजनिक, सामुदायिक र गुठीको घरजग्गा वा जग्गाको दर्ता गर्ने, अभिलेख राख्ने र सो अभिलेखको संरक्षण गर्ने निकाय हो र जग्गा प्रशासन संचालन गर्ने र जनताको अचल सम्पत्तिको अभिलेख राख्ने अड्डा र अधिक जनसम्पर्क हुने अड्डाको रुपमा चिनिन्छ ।
कुनै जिल्लामा भूमिसुधार तथा मालपोत कार्यालय छन् भने कुनै जिल्लामा मालपोत कार्यालय मात्र रहेको पाइन्छ भने कुनै जिल्लामा एक भन्दा बढी मालपोत कार्यालय रहन पनि सक्छन् ।
यस कार्यालयले नेपाल सरकारको भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय अन्तर्गतको भूमि व्यवस्थापन तथा अभिलेख विभाग मातहत रही आफ्नो कार्य सम्पाद गर्दछ ।
यसको अगाडि मञ्चमा दक्षिणतर्फ फर्कोर वि.सं. १९२२ को सर्पाकार मानक आकृती, कामधेनु गाई, गणेशजी तथा महाँदेवका मुर्तीहरू राखिएका छन्।
सफ्टवेयरसंग जोडेर हेर्दा, खुला श्रोत सफ्टवेयर भनेको त्यस्तो सफ्टवेर जसको श्रोत कोड पनि प्रयोगकर्तासंग हुन्छ, जसलाई उसले सजिलोसंग उपयोग गर्न संक्छ भन्ने हुन्छ, तर यतिले मात्र यो पूर्ण हुदैन ।
स्वामित्व सफ्टवेयरको विपरित खुल्ला सफ्टयवेर कुनै एउटा व्यक्ति वा कम्पनीको मातहतमा नभई विश्व समुदायका स्वयंसेवक र डेवलोपरको सहयोगमा विकास हुन्छ ।
ले पहिलो पुस्ताको कम्प्युटर बनाउदा, त्यसको लागि चाहिने केहि सफ्टवेर पनि बनाएको थियो, र ती सबै सफ्टवेर उपयोग गर्न फ्री थियो र सबैलाई वितरण गरिएको थियो ।
तर पछिको विकास विपरित हुनगयो र १९७० पछि ले कोड स्वामित्वसहित सफ्टवेर उत्पादन गर्नथाल्यो जसको अनुभव कम्प्युपरमा पहिलेनै राखिएको सफ्टवेरलाई परिमार्जन असम्भव नै भयो।
रिचार्ड स्टलमेन, का प्रोग्रामर परियोजनाको सुरुवात गरे, जसको उध्यश्य अपरेटिंग सिस्टम र अन्य स्वन्तन्त्र सफ्टवेर बनाउनु हो र जसलाई सबैले परिमार्जन र वितरण गर्न सक्छन ।
शिक्षा ऐन, २०७३ कार्यान्वयनमा आइसकेको सन्दर्भमा उच्च माध्यमिक शिक्षा परिषद्को रुपान्तरण भई राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड क्रियाशील भइसकेको छ ।
साविकको उच्च माध्यमिक शिक्षा परिषद्बाट सम्पादन हुँदै आएका सम्बन्धन विद्यालय अनुमति, छात्रवृत्ति,विद्यालय सञ्चालन सम्बन्धी कार्य शिक्षा विभागबाट व्यवस्थापन गरिने र पाठ्यक्रम निर्माण, विकास एवं समकक्षता निर्धारण सम्बन्धी कार्य पाठ्क्रम विकास केन्द्रबाट सम्पादन गर्ने गरी कार्यक्षेत्र तोकिएको छ ।
प्राध्यापन, शिक्षा प्रशासन र परीक्षा क्षेत्रमा कम्तिमा दश वर्षको अनुभव प्राप्त गरी विशेषज्ञता हासिल गरेका व्यक्तिहरु मध्येबाट बोर्डले मनोनित गरेका कम्तिमा दुईजना महिला सहित तीनजना
एस.एल.सी. को परीक्षा एवं कक्षा ११ र १२ को परीक्षा सम्बन्धी कार्यलाई एकीकृत अवयवको रूपमा राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डको क्षेत्राधिकार भित्र आवद्ध गरिएको छ ।
साथै,कक्षा १० को परीक्षा क्षेत्रीय प्रान्त्तीय अवधारणा अनुसार संचालनमा ल्याइने र कक्षा ८ को परीक्षालाई समेत व्यवस्थित गर्ने दायित्व राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डको परिधि भित्र समाहित गरिएकोछ।
ऐनमा भएको व्यवस्था अनुसार विद्यालय शिक्षाको परीक्षा सञ्चालन, व्यवस्थापन र उन्नयनका लागि स्थापना गरिएको राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डको मूलकार्य परीक्षा पद्धतिको विकासमा केन्द्रित रहने छ ।
उच्च माध्यमिक शिक्षा परिषद्को परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयबाट सम्पादन हुँदै आएका सबै कामकारवाही राष्ट्रिय बोर्डबाट सञ्चालन भइरहेका छन् ।
मान्यताप्राप्त विश्वविद्यालयवाट कम्तिमा स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरेको र शिक्षा तथा परीक्षा सम्बन्धी क्षेत्रमा कम्तिमा बाह्र वर्षको अनुभव प्राप्त व्यक्तिहरु मध्येबाट लोकसेवा आयोगको अध्यक्षको अध्यक्षतामा ख्यातिप्राप्त शिक्षाविद्हरु मध्येबाट कम्तीमा एकजना महिला सहित मन्त्रालयले मनोनयन गरेका दुईजना सदस्य रहेको समितिको सिफारिसका आधारमा नेपाल सरकारले नियुक्त गरेको व्यक्ति,
तर आफ्नो सांस्कृतिक र धार्मिक महत्त्वलाई राख्दै नेपाली साङ्गितिक क्षेत्रमा उदाएकी एक फरक पृष्ठभुमिकी गायिका हुन् आनी छोइङ डोल्मा।
सन् १९९४ मा अङग्रेजी गितार बादक स्टिभ टिब्बेटसले गुम्बा अवलोकनका लागि आउँदा आनी छोइङबाट प्रभावित भएर दुईवटा एल्बम समेत रेकर्ड गराएका थिए।
मुकुन्दशरणको जन्म वि. सं. १९९७ साल वैशाख ५ गतेका दिन बाबु पं. दशरथ उपाध्याय र आमा केशरकुमारीका सुपुत्रका रूपमा हेम्जा गाउँ, कास्की जिल्लामा भएको हो।
अगाडि नै फाट्टफुट्ट साप्ताहिक पत्रपत्रिकामा कथा कविता छापिए पनि साहित्यिक पहिलो रचना वि.सं. २०३३ मा रूपरेखामा प्रकाशित एकाङ्की 'माध्यम र माध्यम'लाई पहिलो प्रकाशित रचना मान्छन् ।
पाहुना घरभित्र बसेपछि पहिले जाँड, माछा मासु, अन्डाको सीतन दिन्छन् र खानेकुरा दिँदा नमस्कार गर्दछन्, त्यसपछि हात जोडेर खाने अनुरोध गर्दछन् ।
माझी जातिको उत्पत्ति अन्यौलग्रस्त र वस्तुगत प्रमाणिकताको अभाव रही रहेको अवस्थामा जनजाति अन्तर्गतकै माझी समुदायको उत्पत्तिको वारेमा यसै भन्न सकिने अवस्था छैन ।
दुईजीउकी महिलाले परदेश, भिरपहरा नजानु, रुख नचढ्नु, चर्को काम नगर्नु, गहुँगो भारी नबोक्नु, धेरै पिरो अमिलो नखानु पनि भनेर अऱ्हाउने चलन पनि छ।
राम र रावणको युद्ध हुँदा रामलाई सहयोग गर्ने सबैलाई रामले मेरा सहयोगी सबै क्षेत्रीहरु भनेर मानिसदेखि वाँदर समेतलाई जनै लगाई दिएको कुरा रामायणमा उल्लेख गरेको पाइन्छ ।
न्वारानको दिन बच्चालाई नुहाउँदा गाइको दूध, भलायोको ठेला, सिंगी, काटी, बागी माछाको काँडा अरिङगाल, बच्छयुँ, बारुलो, धारे, सिस्नो, अल्लो पनि डढाई धुवाँ दिदा ती माछाले
हाल आएर तराईका सहनी, गोडी, मलाहा, थारू, दुषाद, हल्खोर, डुम, हाडी, मुसहर, भित्रिमधेशका बोटे, पश्चिम नेपालका केही खस क्षेत्री, रायमाझी इत्यादिले पनि माझी लेखेका हुनाले वास्तविक माझी जातिको पहिचानमा संकटमा परेको छ ।
महिलाले फरिया चौवन्दी चोलो, पटुका, मजेत्रो, कपालमा लाछा वा धागो लगाउँछन् र गहनाको रुपमा, कानमा ढुंग्री, माडवारी, च्यापटे सुन, नाकमा फूली, बुलाकी, कपालमा सीरफूल, गलामा हर्सौली र चाँदीको सिक्री, हारी, पोत, पच्छा गोडामा कल्ली, हातमा वागमुखे चाँदीको चुरा र काँचको चुरा लगाउँछन् ।
रामेछापको पहिलेको सदरमुकामबाट आउने सुकामोर खोला तामाकोशीमा मिस्सिन भन्दा केही माथि खोलामा मन्दरे माझी राजाले तन्त्रमन्त्र विद्याद्वारा निकालेको जरुवापानी अहिलेसम्म पनि छदैछ ।
तर पनि ती थरका अलावा यी चिसापानी, मन्थले, कुनौरे, अटौले, रजगाउँले, पूँजीघाटे, उवखाली, सित्खाली, कोंपशेली, लुवेली, सेलेघाटे, तपुघाटे, धनेघाटे, सुङरेली, तौलपुरे, खुवाली, टोकसेले, मूलघाटे, मरिनखोले, कोलोन्जोरे, सिपाली, भिमटारे, दोलालघाटे, आँपघाटे, पचुवारघाटे आदि वास्तवमा माझी जातिको थर गोत्र नभई माझी गाउँ र घाटको नाम हो ।
यसरी सिन्धुपाल्चोक र काभ्रेबाट मकवानपुरमा रामेछाप र ओखलढुङ्गाबाट सिन्धुलीमा ओखढुङ्गा र खोटाङबाट उदयपुर, अन्य जिल्ला र मधेस तिरका सम्पूर्ण जिल्लाहरुमा इन्द्रावती सुनकोशी तामाकोशी लिखु दुधकोशी, अरुण तमोरबाट नै वसाई सरी गएको बुढापाकाहरु बताउँछन् ।
यिनीहरूको प्रमुख परम्परागत व्यवसाय भनेको आफैलें काठको डुङ्गा बनाई त्यस मार्फत मानिसहरूलाई नदी वारपार गराउनु र प्राकृतिक जलाशयहरूमा रहेका माछा मार्नु खेती किसानी र पशुपालन हो ।
यो भन्दा पहिलेको इतिहास नभेटिएकोले माझी जातिको पुख्र्यौली थलो रामेछाप जिल्लाको तामाकोशी गडतीर वा रजगाउँ नै भन्ने प्रमाणित हुन्छ ।
माझी जातिको बासेवास विशेष गरेर कोशी प्रदेश वा कोशीका सहायक नदीका तिर नै भएता पनि अन्य जिल्ला र मधेशतिरका सम्पूर्ण जिल्लाहरुमा इन्द्रावती, सनुकोशी, तामाकोशी, लिखु, दूधकोशी, अरुण र तमोरबाट नै बसाई सरी गएको बुझिन्छ ।
नेपाल बाहेक भारतको विहार राज्यको पूर्णिया जिल्लाको महनहा हरिपुर दार्जिलिङ्ग, आसामा र भुटानका गेलेफु, चिराहाङमा समेत यिनै कोशी किनारबाट बढी ७ - ८ पुस्ता पहिले विभिन्न कारणबाट बसाइ सरी गएका र उतै बसोवास गरेका छन् ।
धर्म सोद्धा हिन्दू भनिएको पाइएता पनि कुनै पनि कर्मकाण्ड गर्दा वाहुन पुरेत लगाउँदैनन् हिन्दू धर्मशास्त्र अनुसार कर्मकाण्ड सम्पन्न गर्दैनन् ।
विद्यालयमा मातृभाषामा समेत पठनपाठन गराउने सरकारी नीति भएतापनि हालसम्‍म माझी भाषामा पढाइ हुन नसकेकाले पढ्ने पढाउने र अन्‍य माझी भाषा प्रेमी, प्रयोगकर्ताहरूलाई माझी भाषाका शब्‍द प्रयोग र लेखनबारे आवश्‍यक छ ।
१४ गतेको गोरखापत्रमा प्रकाशीत सूचना बमोजिम आदिवासी जनजातीका संघ संस्थाहरूबाट आयोगमा प्राप्त भएको थरहरूको विवरण अनुसार माझी जाति भित्रका थरहरू यसप्रकार हरेका छन्:
यहा“ ध्यान दिनु पर्ने कुरा के हो भने प्रारम्भमा प्रजननता कम हु“दा बाल आश्रितता अनुपात घट्न गइ आउने १० देखि १५ वर्ष भित्र देशको उत्पादन क्षमता बढ्छ ।
बाल आश्रितता समाप्त भइ प्रौढ आश्रितता सुरु नहुञ्जेलसम्मको समयावधिमा युवा जनसङ्ख्याको बढी भूमिका हुन जान्छ र यस अवस्थामा कल उत्पादन केही समयकालागि बढ्छ ।
अर्को शब्दमा कुनै देशको जनसङ्ख्या पिरामिडको तल्लो भागको तुलनामा पाकापुस्ताको संख्यामा दीर्घकालसम्म वृद्धि हुन्छ भने त्यसालाई जनसङ्ख्या वृद्धत्व भनिन्छ ।
अर्कोशब्दमा कुनै देशको वनसंख्या पिरामिडको तल्लो भागको तुलनामा माथिल्लो भाग फराकिलो हुंदै जान्छ भने तयो जनसङ्ख्याको वृद्धत्व हो पाका पुस्ताको बारेम अध्ययन गर्नका लागि एक विाष्य विकसित भएको छ जसलाइ ृजेरन्टोलोजी भनिन्छ ।
सिद्धबाबा धाममा २०५९ मा वाचन शिरोमणि पं. नारायण प्रसाद पोखरलले शिवपुराण कथाको माध्यमबाट आह्वान गर्दा धेरै मानिसहरूले सहर्ष आर्थिक सहयोग प्रदान गरेका थिए ।