polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
सुदूरपश्चिमको डोटी क्षेत्रमा प्रचलित हुड्केली वा भारत नामक लोककाव्यमा पाइने बिगा पनेरूको भारत शीर्षकको पाठमा वर्णित एक जना नारी पात्र हुन् ।
नेपाल एकीकरण हुनुभन्दा पहिलेको डोटी तथा कुमाउँ क्षेत्रको राजनीतिक, सांस्कृतिक, सामाजिक र ऐतिहासिक परिदृश्यलाई समेटेर यो पाठ प्रस्तुत गरिएको छ ।
यसमा चर्चा गरिएका प्रमुख पात्र बिगा पनेरू हालको डडेल्धुरा जिल्लाको भद्रपुर गाउँ विकास समिति, वडा नम्बर–१ र ६ मा पर्ने नौलाकोट भन्ने गाउँका निवासी थिए ।
२७ गतेको राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी साविकको शिवसताक्षि नगरपालिका, पाँचगाछि गाविस, तथा धरमपुर गाविस सम्मिलित गरी यस शिवसताक्षि नगरपालिका गठन गरेको हो ।
यस नगरपालिकाको पूर्वमा कन्काइ नगरपालिका उत्तरमा इलाम जिल्ला पश्चिममा कमल गाउँपालिका र दक्षिणमा झापा गाउँपालिका र गौरीगंज गाउँपालिका रहेका छन ।
सताक्षिधाम धार्मिक क्षेत्र, दोमुखा पर्यटकिय क्षेत्र, चिल्लागढ ऐतिहासिक साँस्कृतिक क्षेत्र लगायत विभिन्न मठ मन्दिर, गुम्बा तथा खोलानाला, नहर, कुलो, पोखरी, सिमसार क्षेत्र तथा हरिया वनहरुले यस नगरपालिकालाई शान्त, आकर्षक र रमणिय बनाएका छन ।
जन प्रतिनिधिहरु निर्वाचित भै आए पश्चात नगर कार्यपालिकाले नगर कार्यपालिका कार्य विभाजन नियमावली, कार्य सम्पादन नियमावली लगायतका विभिन्न नियमावली र कार्यविधिहरु स्विकृत गरी त्यसैका आधारमा नगर कार्यपालिकाका दैनिक प्रशासनिक तथा विकासात्मक कार्यहरु संचालित छन ।
आइसीसीले पहिलो आयोजन इङ्ल्यान्डलेनै गर्ने भनी निर्णय गरेको थियो किन भने इङ्ल्यान्ड सँग सो समयमा पर्याप्त संसाधन रहेको थियो जसले एउटा सफल आयोजन गर्न सक्थ्यो ।
भारतले तेश्रो विश्वकप आफुले आयोजन गर्ने भनी दावी पेश गरेको थियो तर आइसीसी द्वारा इङ्ल्यान्डलेनै आयोजना गर्ने भनी निर्णय गरेको थियो ।
आइसीसीको अनुसार दिन-रातको म्याच गर्न नसकिने भएकोले इङ्ल्यान्डमा जुनको महिनामा दिन लामो हुने भएकोले सोको आयोजन इङ्ल्यान्डलाई दिइएको थियो ।
विश्वामित्रले यो विचार गरे कि मेरो साथ विशाल सेना छ र सेना सहित मेरा आतिथ्य गर्न वशिष्ठ जी लाई कष्ट होला, विश्वामित्र जी ले नम्रतापूर्वक आफूलाई जान अनुमति मागे किन्तु वशिष्ठ जी ले अत्यधिक अनुरोध गर्दा केही दिनको लागि उनको आतिथ्य स्वीकार गरे।
वशिष्ठ जी ले नन्दिनी गाईको आह्वान गरी विश्वामित्र तथा उनको सेनाको लागि छः प्रकारका व्यञ्जन तथा समस्त प्रकारका सुख सुविधाको व्यवस्था गरे।
चापागाईँले २०३३ सालदेखि त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्गत महेन्द्र मोरङ क्याम्पस विराटनगरमा सहायक प्रध्यापक पदबाट प्रध्यापन सेवामा प्रवेश गरेको पाइन्छ ।
सुरुका दिनमा महेन्द्र मोरङ क्याम्पस र त्यसपछि विराटनगरकै स्नातकोत्तर क्यम्पसमा अध्यापन गरेका चापागाईँको सरल र शालीन प्रध्यापकीय व्यक्तित्वका बारेमा उनका पूर्व विद्यार्थी साहित्यकार उपेन्द्र पागल भन्छन् - कक्षामा नबुझेका या त छुट भएका पाठहरूका सन्दर्भमा कक्षा बाहिर पनि विद्यार्थीहरूले प्रश्न राख्दा उहाँ स्नातकोत्तर क्याम्पसको गेटखेखि बस बिसाउनीसम्म आफ्ना विद्यार्थीहरूका समस्यालाई झर्को नमानीकन बुझाइदिनुहुन्थ्यो ।
दिङ्लामै लघुकौमुदी, अमरकोश, अनुवादचन्द्रिका आदि पढिसकेर चापागाईँ २०१६ सालमा तत्कालीन पिण्डेश्वर महाविद्यालय धरानमा अध्ययन गर्न आएको देखिन्छ ।
डा.नरेन्द्र चापागाईँका बारेमा प्राज्ञ दधिराज सुवेदीको विचार यसतो छ - एक समय उहाँ स्नातकोत्तर क्याम्पस विराटनगरको गहना मानिनुहुन्थ्यो ।
विसं २०७१ को असोज २८ गते तदनुसार सन् २०१४ अक्टोबर १४ मा नेपालको मनाङ र मुस्ताङ जिल्लाका हिमाली क्षेत्रमा रहेका अन्नपूर्ण तथा धौलागिरी हिमाल र आसपासका क्षेत्रमा आएको हिमआँधीसँगै विभिन्न स्थानमा हिमपहिराहरूको श्रृखला देखापर्यो।
हिमआँधी प्रभावित क्षेत्रमा फसेका एक इजरायली पर्यटकले उक्त स्थानबाट फर्कन सफल एक स्थानीय गाइडको हातमा पठाएको हस्तलिखित चिठी पाएपछि दुतावासले उक्त पहल गरेको हो।
मृतक मध्ये २१ जना अन्नपूर्ण क्षेत्रमा पदयात्राको लागि गएका पदयात्री र दुई स्लोभाकी पर्वतारोही थिए भने बाँँकी स्थानीय नेपाली गाइड तथा चौंरी गोठालाहरू थिए।
बङ्गलादेश स्वतन्त्रता सँग्राम चर्किएको बेला सुरक्षित ठाउँमा सर्ने क्रममा सन् १९७१ फेब्रुअरीमा अभिभावकले पूर्वी नेपालमा पर्ने धरान नगरमा ल्याए ।
त्यसपछि कमर्स विषय लिएर धरानकै महेन्द्र बहुमुखी क्याम्पस, त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट प्रमाणपत्र तह अध्ययन सन् १९८६ मा पूरा गरे ।
राजनीतिक, सामाजिक वा प्राकृतिक उथलपुथलमा आधारित रहेर कविता बुन्न सक्ने क्षमता भएका कवि चन्द्रका विशेष खुबी भनेकै नेपाली आममानिसले अनेकपटक भोगेका दर्दनाक घट्नाक्रमहरूमा आधारित रही सुन्दर र सुकुमार ढङ्गले कविता प्रस्तुत गर्नु ।
तराईको, पहाडको, घासिया, हलिया, कमैयाको भाषामा उनका कविता फरर बोल्छन् र इतिहास, धर्म सत्ता र शक्तिले थिचिएका, वर्जना र वञ्चनामा परेका मानिसहरुका त्रासदीका कथा भन्छन् ।
सन् २०१२ जनवरीमा नेपाल सरकारले उनलाई नेपालको लागि भारतको कोलकातास्थित महावाणिज्यदूत पदमा नियुक्त गरेदेखि हाल कूटनीतिज्ञको रूपमा कोलकातामा कार्यरत छन् ।
पछिल्ला समयमा यीनले पिछडिएका, सिमान्तकृत र सबाल्टर्नहरुका पक्षमा लेखिएका कविता र राजनीति तथा समाजमा देखिने विकृतीमाथि प्रहार गरेर अधिकतर कविताहरु लेखेका छन् ।
कहिले गाउँ, कहिले सरह छिर्ने, कहिले पहाड चढ्ने, कहिले तराई झर्ने कवि चन्द्र घिमिरे कवितामा भुइँमान्छेहरूसँग सम्वाद गर्न मन पराउँछन् ।
त्यसैगरी, हवार्ड विश्वविद्यालयको केनेडी स्कूल अफ गर्भनेन्समा सन् २०१० मा अमेरिकी अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारविद प्रोफेसर रबर्ट लरेन्सबाट छोटो समय प्रशिक्षित हुने मौका पाए ।
देश विकासका लागि मध्यम तहको इन्जिनियरिङ क्षेत्रको दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्ने मूल उद्देश्यबाट मित्रराष्ट्र जर्मनी सरकारको सहयोगमा वि.सं. २०१९ सालमा टेक्निकल ट्रेनिङ इन्स्टिच्युट प्रोजेक्टको स्थापना भयो ।
काठमाडौँको थापाथलीमा स्थापित उक्त टेक्निकल ट्रेनिङ इन्स्टिच्युटमा २०२२–२०२४ सालमा दश कक्षा उत्तीर्ण गरेकालाई भर्ना लिई इलेक्ट्रिकल, मेकानिकल र अटोमोबाइल इन्जिनियरिङ कार्यक्रमहरूमा ३ वर्षे अवधिको प्रशिक्षण प्रदान गरियो ।
यो इन्स्टिच्युट वि.सं. २०२९ सालदेखि त्रि.वि. र्ईन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान अन्तर्गतको थापाथली क्याम्पसको नामले सञ्चालन भइरहेको छ ।
इलेक्ट्रिकल इन्जिनियरिङ कार्यक्रमको पठन–पाठन केन्द्रीय क्याम्पस, पुल्चोकमा सुरु गरिएको हुनाले २०३३ सालपछि यस क्याम्पसमा उक्त कार्यक्रमको पठन–पाठन चालू गरिएन ।
तत्पश्चात् २०४३ सालदेखि अटुटरूपमा यस क्याम्पसमा मेकानिकल र अटोमोबाइल कार्यक्रममा डिप्लोमा तहका तीनवर्षे कार्यक्रमहरू सञ्चालन भइरहेका छन् र केन्द्रीय क्याम्पस, पुल्चोकमा सञ्चालन गरिदै आएको आर्किटेक्चर र सिभिल कार्यक्रम क्रमशः २०५४ र २०५५ देखि यस क्याम्पसमा स्थानान्तरण गरिएका थिए।
साथै २०५९ सालदेखि कम्प्युटर इन्जिनियरिङ र इलेक्ट्रोनिक्स इन्जिनियरिङ विषयमा पनि डिप्लोमा तहका नियमित तथा पूर्णशुल्कीय कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको थियो ।
वि.सं.२०६६ साल देखि बी.ई. सिभिल इन्जिनियरिंङ तथा वि.सं.२०६७ साल देखि कम्प्यूटर डिप्लोमा कार्यक्रमलाई स्तर बृद्धि गरी बी.ई. इलेक्ट्रोनिक्स तथा कम्यूनिकेशन कार्यक्रम संचालित छन् ।
डिप्लोमा कार्यक्रमहरूलाई स्तरोन्नति गर्ने सिलसिलामा २०६८ सालदेखि इलेक्ट्रोनिक्स डिप्लोमा बन्द गरिएको थियो भनें २०६९ सालदेखि आर्किटेक्चर र सिभिल इन्जिनियरिंग कार्यक्रमको डिप्लोमा तह पनि बन्द गरिएको छ ।
औद्योगिक र भौतिक विकासका लागि अति नै आवश्यक पर्ने इन्जिनियरिङ क्षेत्रका निम्न तथा मध्यम तहको दक्ष प्राविधिक जनशक्तिको उत्पादन गरी मुलुकको सर्वाङ्गीण विकासमा सघाउ पु¥याउने उद्देश्यले वि.सं. २०३४ पौषमा पूर्वाञ्चल क्षेत्रको तीनकुने, धरानमा इन्जिनियरिङ क्षेत्रको प्राविधिक क्याम्पसको स्थापनार्थ एसियाली विकास बैङ्कसँग ऋण सहयोग सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो ।
सँगसँगै उपर्युक्त क्याम्पस स्थापनाका लागि आवश्यक प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराउन संयुक्त अधिराज्य सरकारसँग वि.सं. २०३५ साल श्रावणमा अर्को सम्झौता सम्पन्न भयो ।
उक्त सम्झौताहरूको आधारमा इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान अन्तर्गत यस क्याम्पसको निर्माण लगायतका सम्पूर्ण कार्य २०४३ सालमा सम्पन्न भयो ।
वि.सं. २०४३ साल देखि यस क्याम्पसले इन्जिनियरिङ डिप्लोमा तहमा सिभिल मेकानिकल, इलेक्ट्रिकल लगायत कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आएको थियो ।
सुरुदेखि नै संचालनमा आएको मेकानिकल, २०५२ सालदेखि शुरु भएको रेफ्रिजेरेसन एन्ड एयरकन्डिसनिङ, २०५९ सालदेखि संचालित कम्प्युटर इन्जिनियरिङ र इलेक्ट्रोनिक्स इन्जिनियरिङ विषयहरुका डिप्लोमा तहका नियमित तथा पूर्णशुल्कीय कार्यक्रमहरूलाई बन्द गरी वि.सं. २०६९ देखि मेकानिकल, इलेक्ट्रोनिक्स एण्ड कम्यूनिकेशन इन्जिनियरिङ तथा कम्प्युटर इन्जिनियरिङ कार्यक्रममा स्नातक तहको पठन पाठन शुरु गरिएको छ ।
२०५७ सालदेखि नै स्नातक एग्रिकल्चर इन्जिनियरिङ कार्यक्रममा कक्षा सञ्चालन भै रहेको यस क्याम्पसमा २०६१ सालदेखि सिभिल इन्जिनियरिङ कार्यक्रममा स्नातक को कक्षा पनि सञ्चालनमा रहेकोे छ ।
स्थापना कालमा यसले राष्ट्रिय आवश्यकता अनुरूपका मध्यम तथा उच्च तहका इन्जिनियरिङ जनशक्ति अर्थात् ओभरसियर र इन्जिनियरहरू उत्पादन गर्ने, विभिन्न तहका जनशक्तिलाई तालिम दिने र देशको इन्जिनियरिङ क्षेत्रको प्राविधिक क्षमता अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्य राखी अनुसन्धान गर्ने तथा परामर्श सेवा उपलब्ध गराउने मूलभूत उद्देश्यहरू राखेको थियो।
उच्च शिक्षामा नीजि तथा समुदायको भूमिकालाई पनि परिचालन गर्ने सरकारको लक्ष्य अनुरुप इन्जिनियरिङ शिक्षा प्रदान गर्नका लागि त्रि.वि.बाट सम्बन्धन प्राप्त गरेका अन्य १० वटा कलेजहरु पनि इ.अ.संस्थान अन्तर्गत सञ्चालनमा रहेका छन्।
ईन्जिनियरिङ विधाका विभिन्न क्षेत्रहरूमा उच्च स्तरीय दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्नुका साथै सोध तथा अनुसन्धानका क्षेत्रहरूमा समेत नेतृत्वदायि भूमिका निर्बाह गर्नु पर्ने आजको चुनैतिपूर्ण आवश्यकतालाई यसले आफ्नो गहन जिम्मेवारीको रूपमा लिँदै आएको छ।
यो कार्यक्रममा वि.सं. २०११ सालमा कार्यक्रम बन्दभई एक वर्षको प्रशिक्षण मात्र पूरा गरी बसेका विद्यार्थीहरूलाई समेत दोस्रो वर्षदेखिको पाठ्यांशमा भर्ना लिएर वि.सं. २०१६ सालमा सिभिल ओभरसियरको पहिलो समूहको उत्पादन भयो।
वि.सं. २०२८ साल देखि सिभिल इन्जिनियरिङ कार्यक्रमका अतिरिक्त इलेक्ट्रिकल इन्जिनियरिङ कार्यक्रम सुरु गरियो भने ३ वर्षे कार्यक्रमको अवधिलाई पुनः २ वर्षे गरियो।
यस अध्ययन संस्थान अन्तरगत नेपाल इन्जिनियरिङ इन्स्टिच्युट को स्थापना भएको पुल्चोकस्थीत आनन्द निकेतनको हातामा केन्द्रीय क्याम्पस, पुल्चोक रहेको छ ।
सिभिल इन्जिनियरिङ स्नातक तहको कार्यक्रम २०४१ देखि नियमित रूपमा सुरु भई हाल आर्किटेक्चर, मेकानिकल, इलेक्ट्रोनिक्स तथा इलेक्ट्रिकल कार्यक्रमहरूमा स्नातक तह समेत सञ्चालन भइसकेका छन् ।
यस क्याम्पसमा सिभिल कार्यक्रमको अतिरिक्त वि.सं. २०५१ सालदेखि इलेक्ट्रिकल र इलेक्ट्रोनिक्स, वि.सं. २०५२ सालदेखि मेकानिकल र आर्किटेक्चर र वि.सं. २०५५ सालदेखि कम्प्युटर इन्जिनियरिङ कार्यक्रममा स्नातक तहको पठन–पाठन शुरु भएका छन् ।
वि.सं. १९९९ चैत्र १२ गते देखि एस.एल.सी. उत्तीर्ण विद्यार्थीहरूलाई भर्ना गरी २ वर्षे सिभिल इन्जिनियरिङ सब–ओभरसियरको प्रशिक्षण दिने काम प्रारम्भ भयो ।
केन्द्रीय क्याम्पस, पुल्चोकमा स्नातक र सोभन्दा माथिल्ला तहका कार्यक्रमहरू मात्र सञ्चालन गर्ने उद्देश्यले केन्द्रीय क्याम्पस, पुल्चोकमा रहेका डिप्लोमा तहका कार्यक्रमहरू चरणबद्धरूपमा इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थानका अन्य आंगिक क्याम्पसहरूमा स्थानान्तरण गर्दै लैजाने क्रममा वि.सं. २०५२ सालदेखि रेफ्रिजेरेसन एन्ड एयर कन्डिसनिङ कार्यक्रम पूर्वाञ्चल क्याम्पस धरानमा, वि.सं. २०५३ सालदेखि इलेक्ट्रिकल र इलेक्ट्रोनिक्स कार्यक्रम पश्चिमाञ्चल क्याम्पस पोखरामा, वि.सं. २०५४ सालदेखि आर्किटेक्चर कार्यक्रम थापाथली क्याम्पस, काठमाडौँमा र वि.सं. २०५५ सालदेखि सिभिल कार्यक्रमलाई पनि थापाथली क्याम्पस, काठमाडौँमा स्थानान्तरण गरिएको थियो ।
इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थानअन्तर्गत केन्द्रीय क्याम्पस, पुल्चोक, पश्चिमाञ्चल क्याम्पस, पूर्वाञ्चल क्याम्पस, थापाथली क्याम्पस तथा त्रि.वि.बाट सम्बन्धन प्राप्त कलेजहरूमा भर्ना भई अध्ययन गर्न चाहने आवेदकहरूले अनिवार्यरूपमा इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थानले सञ्चालन गरेको प्रवेश–परीक्षा दिई विद्यापरिषदले तोके अनुसार न्यूनतम् अंकभार तथा मापदण्ड पूरा गरी प्रबेश परीक्षामा सफल भएको हुनुपर्नेछ।
नयाँ शिक्षा योजना सुरु भएपछि नेपाल इन्जिनियरिङ इन्स्टिच्युट तथा थापाथलीमा बि.स. २०१९ सालमा स्थापित टेक्निकल ट्रेनिङ इन्स्टिच्युट लाई एकिकृत गरी वि.सं. २०२९ सालमा इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थानको गठन भयो।
उहाँले धर्मविज्ञान, विचार विज्ञान, स्वास्थ्य विज्ञान, म र मेरो कर्तव्य, नारीधर्म र पुरुषधर्म, आत्म ज्ञान, योग विज्ञान, वेदान्त विज्ञान, आरोग्य विज्ञानलगायत पुस्तक लेख्नुभएको छ।
यस क्षेत्र भित्र खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज, नागढुंगा, खापर दह, सहस्र लिंग, त्रिवेणीधाम, पाटन, खप्तड दह , खप्तड बाबाको आश्रम तथा विभिन्न किसिमका वनस्पतीहरु र चराचुरुंगीहरु रहेका छन्।
खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज पश्चिम नेपालको सेती अञ्चलका ४ पहाडी जिल्लाहरू बझाङ जिल्ला, बाजुरा जिल्ला, डोटी जिल्ला र अछाम जिल्ला संगम स्थलमा अवस्थित छ।
बृतासुरसँगको लडाईँमा हारेर स्वर्गको राज गद्दीबाट पद्यूचित भएका देवराज ईन्द्र सहितका सबै देवताहरूले हजारौ वर्ष पृथ्वीमा भट्किरहनु परेको थियो।
यो देखेर चित्रकेतुले सबैसँग महादेव त लाज नमान्ने रहेछन्, ज्ञानी भएर पनि सबैको सामुन्ने यसरी पत्नीलाई काखमा राखेका छन् भनेर शिवजीको खिल्ली उढाउन थाले।
यो देखेर पार्वतीलाई रिस उठ्यो उनले चित्रकेतुलाई तिम्रो दानवको जस्तो मती रहेछ दानव बन्नु परोस् भनेर श्राप दिएकीले ती पछिल्लो जन्ममा वृतासुर बनेका थिए।
एक पटक स्वर्गका राजा इन्द्र र देवताहरूका गुरू वृहस्पती बीच तालमेल न मिलेका कारण देवराज इन्द्रले गुरू वृहस्पतीलाई छोडेर त्वष्टा पुत्र विश्वरूपलाई आफ्नो गुरू मानेका थिए।
एक दिन देवराज इन्द्रको यज्ञामा ऋषी विश्वरूपले इन्द्रको आँखा छली आफ्ना गोत्री खलक असुरहरूको पनि भाग लगाएको देखेर देवराज इन्द्रलाई रिश उठ्यो।
यसरी यज्ञाग्नीबाट उत्पन्न भएका वृतले त्वष्टालाई प्रणाम गरेर मैले के गर्नु पर्ने भयो पिता आज्ञा हवस्, तपाइँको आज्ञा पाएमा म आखाशका ग्रह र तारा जमिनमा झार्न सक्छु, यो पृथ्वीलाई उडाइदिन सक्छु, समुंद्रलाई सुकाइदिन सक्छु भनेर त्वष्टालाई खुसी गराउनको लागि साहस देखाउन थाले।
आठ वर्षको उमेरमा ब्रतबन्ध संस्कार सम्पन्न भएपछि बुबा मुक्तिनाथले आफ्नो छोरामा पढ्ने इच्छा तीव्र रहेको बुझेर संस्कृत व्याकरण आदि पढाउन भोजपुरको दिङ्लामा बालागुरु षडानन्दले स्थापना गरेको संस्कृत पाठशालामा पुर्याए ।
त्यहाँ रहेर शिक्षा आर्जन गर्ने क्रममा योगिराज बालागुरु षडानन्दको योगसाधना, तपोबल र त्यागपूर्ण जीवनशैलीबाट प्रभावित भएको देखिन्छ ।
लगभग चारवर्षसम्म त्यहाँ रहेर वेद, व्याकरण र कर्मकाण्ड अध्ययन गरी बालागुरु षडानन्दकै निर्देशनमा उच्च शिक्षा अध्ययनका लागि भारततर्फ गए ।
उच्चशिक्षा र दीक्षा भारतको अयोध्या पुगेर वेदान्त दर्शनका विभिन्न विषयहरू आत्मा, परमात्मा, प्रकृति, विद्या अविद्या आदिमा गहन अध्ययन र चिन्तन गरे ।
यसका अतिरिक्त उत्तर भारतका मात्र नभई दक्षिण भारतका समेत भूतपुरी, काञ्ची, श्रीरङ्गम् आदि क्षेत्रमा समेत उनले ज्ञान आर्जन गरेका थिए यसै क्रममा जगन्नाथपुरी पुगेर त्यहाँका तात्कालीन श्रीशङ्कराचार्यसँग वेदान्तदर्शनको सार र सरल मुक्तिमार्गको बारेमा जिज्ञासा गरेपछि श्रीशङ्काराचार्यले नै विशिष्टाद्वैत दर्शनलाई आत्मसात गर्ने श्रीवैष्णव दीक्षा ग्रहण गरी शरणागतिमार्ग अवलम्बन गर्न सुझाव दिए ।
श्रीशङ्काराचार्यबाट प्राप्त सुझावअनुसार दक्षिण भारतको काञ्ची पुगेर उनले श्रीवैष्णव सम्प्रदायको प्रतिवादी भयङ्कर गद्दीमा रहेका श्रीअनन्ताचार्य सन्तबाट श्रीवैष्णव दीक्षा ग्रहण गरी उनको शिष्यत्व स्वीकार गरे ।
गुरुको निर्देशन अनुसार उनले पश्चिम नेपालको कैलाली जिल्लामा आई धर्मप्रचारको अभियान प्रारम्भ गरेर कैलाली, बर्दिया, दाङ, सल्यान, पाल्पा, गुल्मी आदि जिल्लामा समेत उक्त कार्यले निरन्तरता दिदै गए ।
यसरी सुदूर पश्चिमबाट प्रारम्भ भएको उनको यात्रा क्रमशः पूर्वतर्फ आउँदै सीमा पारका सिक्किम, आसाम, बङ्गाल र भूटानसम्म पनि फैलिन पुग्यो ।
नित्य दैनिकीमा ब्रह्ममूहुर्तको स्नान यौगिकक्रिया, तिलकधारण र सन्ध्यावन्दन सम्पन्न गरी तीर्थ प्रसाद लिएपछि गोमुखासनमा बसेर विद्यार्थीहरू लागि वेदपढाउथे ।
यस क्रममा पश्चिम नेपालको गुल्मी जिल्लामा अवस्थित जुहाङ रितौदीमा श्रीलक्ष्मीनारायण मन्दिरको स्थापना र प्राण प्रतिष्ठा, कालीगण्डकी नदी किनारमा रहेको पूर्तिघाट फूलबारीमा रहेको गौशालासहितको मन्दिर निर्माण, भक्तहरूका साथमा दुर्लभ मुक्तिनाथ यात्रा आदि गरेर त्यस क्षेत्रमा धार्मिक जागरण ल्याउन उल्लेखनीय भूमिका निर्वाह गरे।
वि.सं. २०१० को प्रयाग महाकुम्भ चलेको समयमा त्यहाँ पुगेका उनलाई आसामका नेपालीभाषी हिन्दूहरूको आग्रह अनुसार त्यहाँ धर्म प्रचार गर्न आसाम प्रस्थान गरे आसामका विभिन्न स्थानमा धर्म प्रचार गर्दै विद्यालय र मठ, मन्दिरको स्थापना गराउदै ।
उनले त्यस क्षेत्रमा रहेर पुर्‍याएको धार्मिक एवम् शैक्षिक योगदानलाई उच्च सम्मान गर्दै वि. सं. २०१७ मा उनलाई १०८ कलशले अभिषेक गरी नगरपरिक्रमा समेत गराइएको थियो ।
त्यहाँ उनले मठ मन्दिर निर्माण यज्ञानुष्ठान सम्पादन, शिक्षाको प्रचार–प्रसार गर्दै आफ्नो सनातन धर्मसंस्कारको संरक्षण गर्न विशेष प्रेरित गरे ।
पौराणिक एवम् आध्यात्मिक दृष्टिले अत्यन्त पवित्र र प्राकृतिक सुन्दरताले भरिपूर्ण बदरिकाश्रमको चायाँ, स्थायीवाडी क्षेत्रमा उनले तपस्या गरेका थिए ।
तात्कालीन समयमा योगको अभ्यासमा रहेका समकक्षीहरूको तुलनामा उनको विशेष प्रतिभा र क्षमताबाट प्रभावित भई श्रीरघुनाथाचार्यले नै उनलाई ‘योगीराज’ उपाधिद्वारा विभूषित गरेका थिए ।
यसैक्रममा बदरीकाश्रम क्षेत्रमा बदरीनारायण भगवान्को दर्शन गर्न जोशीमठ आइपुग्दा आफ्ना शिष्यको योगसाधना र श्रीवैष्णव सम्प्रदायप्रतिको निष्ठाबाट प्रभावित भई श्रीअनन्ताचार्य स्वामीज्यूले उनलाई दिक्षा दान गर्ने अधिकार प्रदान गर्दै सनातन वैदिक परम्परा र श्रीवैष्णव सम्प्रदायको अभिवृद्धि गर्ने महत्त्वपूर्ण अभिभारा प्रदान गरेका थिए ।
वि.सं. २०४० फागुन २१ गतेदेखि २७ गतेसम्म नवलपरासी जिल्लाको गैंडाकोटमा आयोजना गरिएको २४ कुण्डात्मक विश्वशान्ति गायत्री महायज्ञ तथा विद्वद्सम्मेलनको अवसरमा महायज्ञको पाँचौं दिन फागुन २६ गते उनलाई जगद्गुरु पदले विभूषित गरियो ।
उक्त कार्यमा दक्षिणभारतदेखि उत्तरभारतसम्मका विशिष्ट आचार्य, महन्त, सन्तहरू तथा विभिन्न विश्वविद्यालका प्राध्यापकहरूको सहभागिता रहेको थियो ।
यसैगरी नेपालका विभिन्न धर्म सम्प्रदाय सम्बद्ध धर्माचार्य तथा सङ्घ–संस्थाका प्रतिनिधिहरू, संस्कृतज्ञ विद्वान्, साधुसमाज र सर्वसाधारणहरूको समेत व्यापक उपस्थिति रहेको थियो ।
आजीवन धर्म प्रचार र संस्कृत शिक्षाको विकासमा लागिपर्ने उनको योगदानको उच्च मूल्याङ्कन गर्दै विद्वद्समाजले उनलाई जगद्गुरु पदमा अभिषेक गरेको थियो ।
जगद्गुरु योगिराज नेपालदेशका प्रथम जगद्गुरु सम्मानद्वारा विभूषित श्रीयोगिराज कमलनयनाचार्य परम वैष्णवसन्त थिए तथा उनी अष्टाङ्गयोग निपुण भएर अन्न सर्वदा परित्याग गर्ने सन्त थिए।
उनी भक्ति आंदोलक भै नेपालकै विभिन्न स्थलमा हिन्दू धर्मकै अङ्ग सनातनवैदिक धर्मको संरक्षण संबर्धनमा सधैनै तत्पर उनको नेतृत्वमा नेपाल भारत तथा भूटान जस्ता हिन्दू बाहुल्य देशहरूमा वैदिक संस्कृत पाठसाला हरूको निर्माण गरियो ।
व्याकरणको इतिहास अत्यन्त प्राचीन रहेको कुरा उल्लेख हुन्छ यहाँ सम्म की पाणिनीय व्याकरण सबै भन्दा पछि पाणीनिद्वारा विरचित व्याकरण हो यो व्याकरण भन्दा पहिले पनि ऐन्द्र ,चान्द्र, काशकृत्स्न ,कौमार, शाकटायन, सारस्वत ,चापिसल, शाकल , रहेको कुरा शास्त्रमा लेखिएको पाइन्छ ।
पाणिनिले उपरोक्त व्याकरण अत्यन्त कठिन हुनाले आफूले अत्यन्त सरल व्याकरणको रचना गर्ने विचारले भगवान महेश्वरको तपस्या गरेको र महेश्वरले दर्शन स्वरुप हातमा डमरूलिएर नृत्यगरेको अनि सो डमरूको आवाज नै उनले १४ सूत्रमा ग्रहण गरेको कुरा एक पद्यद्वारा विधित हुन्छ ।
तद्धितमा अपत्यादि अर्थमा अणादि प्रत्यय हुन्छन जस्तै वशुदेवस्य अपत्यं पुमान् इति वाशुदेव अर्थात वशुदेवको संतान छोरो भन्दा कृष्णको नाम वाशुदेव भयो ।
मुख्यत वेदको छ अङ्ग मध्ये व्याकरणलाई मुख्य अङ्ग मुख भनिन्छ जस्तै शिक्षा कल्प व्याकरण निरुक्त छंद र ज्यौतिष यिनीहरूलाई वेद का छ अङ्ग मानिन्छन ।
दशगणमा क्रियाको निरूपण गरी त्यस्लाई सिद्ध गरिन्छ दश गणमा विभिन्न क्रियाहरूको तत तत अन्तर्गत पर्ने गण अनुसार अलग अलग तरिकाले प्रतिपादन गरिएको छ ।
न व्ययं इति अव्ययं जसको व्यय हुन्न त्यो अव्यय हो तर पनि संस्कृतमा स्वरादि गण निपातलाई र अन्य सूत्रहरु द्वारा गरिएका अव्यय संज्ञाकोटिमा पर्ने पनि अव्यय हुन्छन।
पुरातत्वविद जोहरे तथा हुफका अनुसार कालो जीराको प्रयोग कहिलेदेखि भयो भन्ने बारेमा अहिलेसम्म धेरै कम मात्र पुरातत्विक प्रमाणहरू पाइएको छ।
उनीहरूले प्राचिन मिश्रका विभिन्न भग्नावशेषहरूमा गरेको अनुसन्धानका क्रममा टुटानखामुनको समाधि लगायतका स्थानमा कालो जीराको बीउ फेला पारेको उल्लेख गरेका छन्।
प्राचिन मिश्रमा कालो जीराको प्रयोग किन गरिन्थ्यो भन्ने हालसम्म पत्ता नलागेको भए पनि समाधिमा राखिने चिजहरू फारोह हरूको मृत्युपश्चातको समय सहजरूपमा बितोस भनेर राखिन्थ्यो।
उक्त सुचनामा वृत्तचित्र निर्माताहरूलाई जेलमा वृत्तचित्रको छायाङ्कन गर्न दिएको शर्तहरूको उल्ल्ङ्घन गरेको कुराको उल्लेख गरिएको थियो ।
वृत्तचित्र निर्देशक उडिनले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई वृत्तचित्र माथि लागेको प्रतिबन्ध हटाउन माग गरिन तर ५ मार्चमा उनी कानुनी झमेलाबाट बच्नको लागि भारत छोडेर बेलायत फर्किन ।
वृत्तचित्रलाई अन्तरराष्ट्रीय महिला दिवस ८ मार्च २०१५ मा भारतको एनडीटीवी २४७ , संयुक्त अधिराज्यको बीबीसी फोरमा डेनमार्क, स्विडेन, स्विट्जरल्याण्ड, नर्वे र क्यानाडा मा पनि प्रसारित गर्ने योजना थियो।
जनावरहरूमा संक्रमणको जाँच गरेर यदि रोग भएको पत्ता लाग्यो भने तिनीहरूलाई मारेर तिनीहरूको शरीरलाई समुचित रूपमा व्यवस्थित गरेर यसको रोकथाम गर्न सकिन्छ।
मासुलाई राम्रोसँग पकाउनाले तथा मासुसँग सम्बन्धित काम गर्दा सुरक्षात्मक पोशाक लगाउनाले पनि यसमा सहयोगी हुन सक्छ, किनभने रोगी व्यक्तिहरूको वरिपरी हुँदा सुरक्षात्मक पोशाक लगाउने र हातहरू धुने गरिन्छ।
क्यानाडेली कम्पनी टेकमिरा र अमेरिकी कम्पनी केबिपीले इबोला प्रतिरोधक औषधि निर्माण गरेको दाबी गरे पनि बल्ल यसको परीक्षण भैरहेको छ ।
रोगका लागि कुनै विशिष्ट उपचार छैन; संक्रमित व्यक्तिहरूलाई मद्दत गर्ने प्रयासहरू स्वरुप ओरल रिहाइड्रेशन थेरापी वा इन्ट्राभेनस फ्लयड्स दिने गरिन्छ।
आज सम्मकै सबैभन्दा ठूलो प्रकोप जारी छ 2014 पश्चिम अफ्रिका इबोला प्रकोप, जसमा गिनी, सिएरा लियोन, लाईबेरिया र सम्भवत: नाइजेरिया प्रभावित भइरहेका छन्।
पहिचान गर्नका लागि, त्यस्तै लक्षणहरू भएका अन्य रोगहरू जस्तै मलेरिया, हैजा र अन्य भाइरल रक्तस्रावी ज्वरोहरूलाई पहिले अलग गरिन्छ।
यदी रोगीको पसिना, रगत वा श्वास प्रश्वासमा कोही मानिस आयो भने उसलाई टाइफाइड, कोलेरा, ज्वरो, मंसपेसिहरू दुख्ने र कपाल झर्ने गर्छ।
यो रोगको लक्षण भाइरसको सम्पर्कमा आएपछिको दुई देखि तीन हप्ताको बीचमा देखिन सुरु हुन्छ, जसमा ज्वरो, शोर थ्रोट, मांसपेशी दुख्ने, र टाउको दुख्ने हुन्छ।
सैनामैना नगरपालिका लुम्बिनी अञ्चलको उत्तर पश्चिममा विश्व शान्तीका अग्रदुत तथा एसियाका तारा गौतम बुद्धको जन्मस्थल देखि करिब १५ कि.मी उत्तर मनोरम चुरे पहाडको काखमा अवस्थित पूर्व बुटवल उप–महानगरपालिका, पश्चिममा सालझण्डी गाविस, उत्तरमा पाल्पाको कचल र बल्डेङगढी गाविस, दक्षिणमा खडवा वनगाई, गजेडी र सूर्यपुरा गाविस यी चार किल्ला भित्र अवस्थित पर्रोहा र दुधराक्ष २ गाविसको मिलनबाट बनेको नगरपालिका हो ।
विभिन्न ऐतिहासिक, धार्मिक, साँस्कृतिक एवं पुरातात्विक महत्त्वका स्थलहरु रहेको यो नगरपालिकाका गहनाको रूपमा पर्रोहा परमेश्वर बोलबमधाम, मलमला मन्दिर, मलमल चौरा बाबा, बोलबम पर्यटकीय पार्क विभिन्न मठ मन्दिरहरु, रानी कुवा, रानीबगिया आदि छन् ।
२ सरकारी तथा १ निजी गरी ३ क्याम्पस, सरकारी तथा निजि स्तरका उच्च माध्यमिक विद्यालय, माध्यमिक विद्यालय, निम्न माध्यमिक विद्यालय र प्राथमिक विद्यालय गरी ३२ शिक्षण संस्थाहरु रहेका छन् ।
सरकारी निकायहरूमा नगरपालिका, इलाका प्रहरी कार्यालय, इलाका हुलाक कार्यालय, कृषि सेवाकेन्द्र पशु सेवाकेन्द्र, ईलाका वन कार्यालय, स्वास्थ्य चौकी, उप स्वास्थ्य चौकी, कृषि विकास बैङ्क लगायत अन्य बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाहरु तथा थुपै् गैर सरकारी संस्थाहरु रहेका छन् ।
जन प्रतिनिधि विहिन वर्तमान अवस्थामा यहाँका राजनीतिक दलहरु बीचको विकास प्रतिको एक्यवद्धता आम नागरिकहरु तथा सरोकारवालाको विकास प्रेमी भावनाका कारण स्थानीय निकाय सञ्चालन गर्न सहजता भएको छ ।
जतिहुन्छ त्यसको चौबर तिलको तेल, तेलको चौबर गाईको दूध र तेलको चौबर नै पानीमा त्यो ओखती हालेर पानी र दूध सुकी तेलमात्र बाँकी नहुँदासम्म पकाउनू ।
रातीगेडी : चनाका जस्ता पात हुने, हल्का गुलाफी रङ्गका फूल फुल्ने, केराउका जस्ता कोसा लाग्ने, जरा “जेठीमधु” कहिने एक प्रकारको लता वा त्यसमा फल्ने, सुन आदि तौलिँदा लाल वा रत्तीको परिमाण बनाइने, कालो टीका भएको रातो गेडो, लालगेडी, आँखीगेडी ।
यस सङ्ग्रहमा सङ्ग्रहित आगाले भिजेको आकाश शीर्षकको कविताको व्याख्यामा अभि सुवेदी लेख्छन्,- 'त्यो कविपात्रको उक्ति सामर्थ्य नै सिर्जनाले बनिएको छ ।
अर्को कविता केटाकेटी को समीक्षा गर्दै भरतीय लेखिका अनुजा घोष लेख्छिन्, "सुमन पोखरेलको कविता 'केटाकेटी'ले पाठकको चेतनामा कोमलता भरिदिन्छ ।
यस सङ्ग्रहभित्रका धेरै कविताहरू अङ्ग्रेजी भाषामा अनुदित भएर अन्तर्राष्ट्रीय साहित्यिक पत्रिकाहरू तथा सङ्ग्रहहरूमा प्रकाशित भएका छन् ।
फ्रान्सेली प्रशंसक एन्ड्रिया फर्नान्डिजले यस सङ्ग्रहमा रहेका 'खोरम्पा' र 'व्यस्तता' शीर्षकका दुई कविताका अंश आफ्नो पाखुरामा ट्याटू गराएकी छन् ।
नेपालमा भ्रष्टाचारको चर्चा गर्दा राणाकाल अघिको समयको खासै चर्चा पाउन सकिएको छैन तथापि राणाकाल देखि वर्तमान समयसम्मको भने अध्ययन गर्न सकिन्छ।
इतिहासका तथ्यहरू केलाउँदा के पाइन्छ भने तत्कालीन राणाशासकहरूले जनताको ठूलो आर्थिक र सामाजिक शोषण गरेका थिए र राष्ट्रको ढुकुटीमाथि हालीमुहाली गरी आफ्ना लागि ठूला ठूला महल बनाउने र विलासी कार्यमा राष्ट्रिय सम्पत्तिको दुरुपयोग गरेको पाइन्छ।
तत्कालीन राणाशासक वीरशमशेरले राष्ट्रको ढुकुटी दुरुपयोग गरेर विदेशमा आफ्नो व्यक्तिगत खातामा रकम राखी देशको सम्पत्तिपलायनको सुरुवात गरेको पाइन्छ।
तथापि समग्रमा भने राणाशासन देशको आर्थिक उन्नतिमा प्रत्युत्पादक नै रह्यो र राणाकाल अघिको नेपालको आर्थिक भ्रष्टाचारको चर्चालाई छोडेर विश्लेषण गर्दा नेपालमा आर्थिक भ्रष्टाचारको पृष्ठभूमि राणाकालदेखि नै सुरुवात भएको मान्न सकिन्छ।
नेपालमा भ्रष्टाचारबारे चर्चा गर्दा आममानिसहरूमा आर्थिक भ्रष्टाचारलाई मात्र जोडेर हेर्ने प्रचलन रहेको पाइन्छ र उनीहरूमा यसका अन्य पक्षहरू जस्तै, नैतिक सामाजिक भ्रष्टाचार र नीतिगत भ्रष्टाचार बारे चेतनाको विकास कमै मात्र भएको देखिन्छ।
हाल आएर समाजको एउटा चेतनशील वर्गले भने नैतिक सामाजिक भ्रष्टाचार र नीतिगत भ्रष्टाचार बारे पनि सर्वसाधारणलाई जागरूक गराउन थालेको पाइन्छ।
सन्‌ १८२४मा, जोसेफ एस्पीनले सिमेन्टको पेटन्ट गरेका थिए जसलाई उनले पोर्टलैंड सिमेन्ट भने किनभने यसको बनावट इन्गल्यान्डको पोर्टल्याण्ड भन्ने ठाउको ढुगांसङ्ग मिल्दोजुल्दो थियो।
बिहान करिब १० बजे पाकिस्तानी अर्धसैनिक बल फ्रनटियर कर्प्सको पोशाक लगाएका ६ बन्दुकधारी विद्यालय हातामा प्रवेश गरेपछि आक्रमण सुरु भयो।
सैन्य सार्वजनिक विद्यालय तथा कलेज प्रणाली अन्तर्गत पाकिस्तानमा सञ्चालनमा रहेका १४६ विद्यालय मध्येको एक यो विद्यालय पिशावरको वार्साक रोडमा अवस्थित छ।
पाकिस्तानी सेनाको सार्वजनिक सम्बन्ध विभाग अन्तर्गतको आन्तरिक सेवा सार्वजनिक सम्बन्ध महानिर्देशक असिम बाज्वाका अनुसार आतङ्ककारीहरू विद्यार्थीलाई बन्धक बनाउन नभई सकेजति धेरै विद्यार्थीको हत्या गर्ने उद्देश्यले विद्यालय प्रवेश गरेका थिए।
आतङ्ककारीहरूले अन्धाधुन्ध गोली प्रहार गर्न थालेपछि विद्यार्थीहरू वाचनालयको अर्कोतर्फ रहेका दुई ढोकातिर भागे तर उनीहरू मध्ये धेरैलाई बगैँचामा गोली हानेर ढालियो।
सन् २०१४ डिसेम्बर १६ तारिखका दिन तेह्रिक-इ-तालिबान पाकिस्तान का सात जना सदस्यले पाकिस्तानको पिशावरमा रहेको सैनिक सार्वजनिक विद्यालयमा आतङ्ककारी आक्रमण गरे।
सेनाको सम्पूर्ण कारबाही प्रशासकीय ब्लकलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिएर बन्दुकधारीहरूले बन्धक बनाएकाहरूको मुक्तिमा केन्द्रित थियो।
आतङ्ककारीहरूलाई मारिसकेपछि उनीहरूले विद्यालय परिशर तथा आतङ्ककारीहरूले आफ्नो शरीरमा राखेका विष्फोटक पदार्थहरूको खोज तथा सफाइ अभियान सुरु गरियो।