polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
हिन्दु र बौद्ध दुवै धर्मका साझा देवता मानी यी लोकेश्वरलाई हिन्दू धर्मावलम्वीहरू नारायण र बौद्धधर्मका मानिस सृष्टिकान्त लोकेश्वरका रूपमा श्रद्धाभक्ति प्रकट गर्ने गर्दछन्।
जात्रा प्रारम्भ हुनु अगाडि अर्थात् होली पूणिर्माका दिन मन्दिरमा अवस्थित करूणामयको मूर्तिलाई जीवनन्यास साधना गरी आसनबाट बाहिर निकालिन्छ।
मन्दिर सामुन्नेको शिलामण्डप जुन सानो पोखरीको बीचमा छ, त्यहाँ सृष्टिकान्त लोकेश्वरलाई पद्माशनमा विराजमान गराइ पञ्चामृतद्वारा महास्नान गरिन्छ।
यी लोकेश्वरलाई पूजारीबाहेक अरू कसैले पनि छुनु हुँदैन र कसैले अञ्जानवश छोएको भए सो पाप पखाल्न पनि यो स्नान कार्य गरिएको हो भन्ने भनाई रहेको छ।
प्राचीनता र ऐतिहासिक पृष्ठभूमि तथा धार्मिक महत्त्वको थलो मानिने नालामा करूणामय -सृष्टिकान्त लोकेश्वर र उग्र्रचण्डी भगवती यहाँका प्रसिद्ध मन्दिर हुन्।
करूणामय सृष्टिकान्त लोकेश्वरको जात्रा हरेक वर्ष करूणामयको मन्दिरस्थल मच्छिन्द्रबहालबाट फाल्गुण पूणिर्मा तिथिदेखि प्रारम्भ हुन्छ।
त्यसपछि स्थानीय गणेश मन्दिरबाट इटलाछेँ, गँसटोल, लागनटोल, वलाछेँ, इपाटोल र मेछेँटोल भई पुनः मच्छिन्द्रबहालमै खट ल्याएर टुङ्गिन्छ।
जात्रालाई नगर वा टोल परिक्रमका क्रममा नाला र अन्यत्रबाट आएका श्रद्धालुहरूले पूजाआजा गर्ने, धूपबत्ती बाल्ने, भाकल पूजा गर्ने तथा आˆना मनोकाङ्क्षा व्यक्त गर्ने चलन रहेको छ।
श्रीकृष्ण गाथामा सुरुमा पृथ्वीको उत्पत्तिपछि कृष्णलाई खेतीपाती गर्न लगाइएको दृष्यवलोकन छ भने बीचमा आएर मात्र कृष्णको जन्मको कथा छ।
गाउँको घरसंख्या हेरी टोलको एक/दुई घरको भित्तामा श्रीकृष्ण, चन्द्रमा, सूर्य, पाँच पाण्डव, कौरव, राम, सीता, रावण, डोली, वनजंगलदेखि मयूर, ऊट, हात्ती, डुँगा, माछा, घोडा, भालेलगायत पशुपक्षीको अष्टिम्की चित्र बनाउँछन् र साँझ प्रत्येक घरबाट चामल, बलिरहेको दियो, काँक्रो आदि लिएर पूजा गर्न जान्छन्।
जन्माष्टमीमा पूजा गर्न बनाइएको चित्रको पात्र हेर्दा थारूहरू हिन्दूधर्मी तथा वनजंगलको छेउछाउमा बस्ने प्रकृतिप्रेमी भएको देखाउँछ।
लिच्छवीकालमा राजाको नाउाँपछाडि देव राखी सम्मान प्रकट गरिन्थ्यो भने देव अर्थात राजाभन्दा पनि अलौंकिक ठूलो ईश्वरलाई महादेव भन्न थालिएको हो।
गोभ्रातेश्वर महादेवका सम्बन्धमा जोडिएको अनेकौँ अलौंकिक आख्यानहरू मध्ये कामधेनु गाईको पशुपतिनाथको आराधना गर्दा आफ्नै गोवरमा महादेवको दर्शन दिएको हुँदा गोभ्रातेश्वर भन्ने गरिएको सर्वाधिक चर्चित छ।
वैशाख शुक्ल, अक्षय तृतीया र मंसिर पूर्णिमा चोमरी र दुवाल ज्यापुहरूले नुहाई धुवाई पवित्रबसी , नङ काटी एक्लै सुत्ने र सेतो जामा पहिरिएर जात्रा लाउनुप¥थ्यो।
हाल राणाकालमा भारतीय भट्ट ब्राम्हण झिकाएर हिन्दुस्तानी परम्परा अनुरूप पूजा गराउने प्रथा लादिएको कुरा स्थानीय बासिन्दाहरू बताउँछन्।
लुँभुँ ढोकाबाट गाउँ प्रवेश गर्नासाथ ने सं. ५७३मा स्थापित नारायण मन्दिर गराएको सरस्वती लाकेश्व्रको कलात्मक मन्दिर बाटोका दायाँ बायाँ चोक कुनामा देख्न सकिन्छ।
नौ पिठ र चार तीर्थस्थलको रक्षा गरेको मानिने लुँभु देशको इष्टदेवी महालक्ष्मी, महाभैरव मन्दिर तीन तल्ले झिँगटीछाने पेगौडा शैलीयुक्त मन्दिर प्राचीन दरबार नजिकरहेको छ।
लुँभुँ महालक्ष्मी महाभैुव रातो मच्छिन्द्र नाथको पाँग्रा भैरव भैरवी भएको कारण वुंगद्योको जात्रासँगै यहाँको पनि जात्रा सुरू हुने गरेको हो।
लँुभुँ महालक्ष्मी भैरव र गोभ्रातेश्वर मन्दिरबाट सिन्नेरी जाने बाटोछेउमा रहेको लुँभुँ देवी पिठलाई महालक्ष्मी महाभैरवकी आमा भनी पुकार्ने गरिन्छ।
कारण पतालगाउँदा गोभ्रातेश्वर महादेवको शिरमा महालक्ष्मी पिठ रहेकोले हो भनी तान्त्रिकहरूले दिएको चेतावनीलाई मध्यनर राखी सो पिठलार्य हाल तीनतल्ले पेगौडा शैलीकोम महाभैरव महालक्ष्मी लायकुनजिकसारिएको बताइन्छ।
लुँभुँ धार्मिक, साँस्कृति, ऐतिहासिक पर्यटकीय दृष्टिकोणले मात्र नभई ग्रामीण पर्यटनको साथै शाहसिक खेल पर्यटनको दृष्टिकोणले पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण रहेको छ।
अर्को आख्यान अनुसार गङ्गाको महारानी ने.सं. ६७२ तिर आफ्नो सुनको थाल बेची महालक्ष्मी महाभैरव जात्रा चलाउनुका साथै हंसगृहद्रङ्ग वस्तीलाई ब्यवस्थित रूपमा विस्तार गरेको हँदा लुँ( वसुन र भुँ – थाललाई लुँभुँ भन्ने गरेको बताइन्छ।
कान्तिपुरका राजा शिवसिंह मल्ले ने.सं. ८०३मा पाटनमा विजय प्राप्त गरी निजका छोरा हरिहरसिंह मल्लाई राजप्रतिनिधिको रूपमा शासन गर्न लगाइएको लुँभुँ दक्षिणमा श्रृङ्गमती खोला, पश्चिममा गोदावरी खोला, उत्तरमा ढुङ्गे खोलाले घरिएको छ।
च्वहिटी, लाछी हिटी क्वय हिटी तीन खण्डमा विभक्त लुँभुँलाई पूर्वमा लुखाखिखा, मुगः पुखु) पश्चिममा क्वने लुखा, उत्तरमा मचालुख लाछी – जहाँ गँगा महारानीक दरबार छ ) र दक्षिणमा नासः लुखासहित चारैतिर पर्खालले घेरी शहर बसाएको बताइन्छ।
ललितपुको मंगलबजार हुँदै तेटास्तुप चक्रपथ ग्वार्कोबाट छ कि.मी पूर्वको लुभुको बारेमा अनेकौ आख्यान जोडिएको साँस्कृतिक नगर मानिन्छ।
धार्मिक, ऐतिहासिक, साँस्कृतिक तथा प्राकृतिक पर्यटकीय दृष्टिकोणले महतत्वपूर्ण रहेको लुभु समुद्री सतहबाट चार हजार दुई सय २६ मिटर उचाइमा रहेको छ।
ने.सं. ५६७ कोयलाछी टोलको नारायण मन्दिरमा रहेको शिलालेख अनुसार राजा यक्ष मल्लको पालामा लुभु कोटनायक ह«दयराम मुल्मीको नेतृत्वमा एउटा बलियो किल्लाको रूपमा रहेको थियो।
हंसग्रहद्रङ्गलाई लुभु भनिनुका आख्यानहरू मध्ये राजा सिद्धिनरसिंह मल्लका नाति राजा योगेन्द्र मल्ल लाई एक पटक ललितपुरदेखि लुभुसम्म तुल विछ्याएर लगिएको थियो।
राजाले लुभुमा ढकमक्क तोरीको फुल फुलेको देखेपछि खुशीले गद्गद् हुँदै थ्व थायँ ला लुँ बुँ खनि – यी ठाउँहरू त सुनको खेत रहेछ ) भनी ब्यक्त गरेछन्।
ति च्याउमा हार्ट गानाे सबैभन्दा राम्रो च्याउ हाे यसमा प्रसस्त मात्रामा प्रोटिन, भिटामिनहरूमा थाइमिन, राइवोलेविन, नाइसिन, वायोटिन, एसकर्भिक एसिड, विभिन्न मिनरल्स, विभिन्न एमिनो एसिडस् आदि तत्वहरू पाइन्छ ।
च्याउमा प्रोटिन, भिटामिनहरूमा थाइमिन, राइवोˆलेविन, नाइसिन, वायोटिन, एसकर्भिक एसिड, विभिन्न मिनरल्स, विभिन्न एमिनो एसिडस् आदि तवहरू पाइन्छ।
जलनशिलविरुद्धका इन्जाइम हुने भएकाले यसले दुखाई कम गर्न मद्दत पुर्याउछ, खासगरी आर्थराइटिस, ओस्टियोपोरोसिस भएका बिरामीमा यो लाभदायीमानिन्छ ।
लिच्छविकालिक अभिलेख प्राप्त कोट्ट -कोट)को अध्ययनबाट थाहा हुन्छ-त्यतिखेरका कतिपय कोटहरूको सीमा ठूलो बुझिन्थ्यो र त्यसको परिपालन, नीतिनियम निश्चित थियो।
अनि स्थिति बन्देजको मर्यादा कायम गर्न, व्यवस्थित नियम अपनाउन र नियम-व्यवहारमा ल्याउन 'कोट्टमर्यादा' कायम गरिएको बुझिन्थ्यो भन्ने कुरा धनबज्र बज्राचार्यले 'लिच्छविकालका अभिलेख' पुस्तकमा उल्लेख गरेका छन्।
स्लेट पाटी, सिंहमरमर, ऐना जस्ता राम्रा चिप्ला ठाउँ वा चिल्लो कागजमा त्यसलाई जोडसँग घुमाएर छोड्ने हो भने एकठाउँमा टक्क अडेर घुम्छ।
आफ्नो नियन्त्रणमा घुमाउने खेलौना भएकाले सामान्य बोलिचालीमा पनि च्याम्पटी घुमाएजस्तै घुमाइदियो भन्ने वाक्यांश प्रचलित बन्न पुगेको हो।
त्यसैले च्याम्पटी जुधाउँदा ठूलो कदको ढाडे अर्थात् ढंपु च्याम्पटीले फुच्चे अर्थात् चिंपुलाई टाढा फ्याँकिदिन्छ तर निश्चित घेरा बाहिर पुर्‍याउन सकेन भने चिंपुको जीत हुने सम्भावना धेरै हुन्छ।
च्याम्पटीको तल्लो छेउ ढुङ्गामा घोटेर टुप्पो तिखार्ने, त्यसलाई लट्टुझैँ फननन् घुमाएर जुधाउने र हारजितमा रमाउने नेपाली मौलिक खेल हो र यो मीनपचास विदाकोमा खेलिन्थ्यो।
उनले नेपाली एकेडेमी, दार्जिलिङबाट सन् १९८६मा मित्रसेन पुरस्कार, गोर्खा शहिद सेवा समिति लाई फटाइम एचिभमेन्ट अवार्ड, सिक्किम सरकारबाट सन् १९९६मा मित्रसेन स्मृति पुरस्कार पाएकी थिइन।
उनले 'वर दौडी जाँदा, पर दौडी जाँदा केको रङ्ग लाग्यो मलाई .' लोकगितका लागि सन् २००१को दार्जिलिङ गोरखा पार्वत्य परिषद् बाट अगमसिंह पुरस्कार पाएकी थिइन्।
पूर्व भागका प्रक्रिया पादमा पहिलो कर्तव्यको उपदेश नैमिषा आख्यान हिरण्यगर्भको उत्पत्ति र लोक रचना इत्यादि विषय वर्णित छ, द्वितीयभागमा कल्प तथा मन्वन्तरको वर्णन छ, तत्पश्चात लोकज्ञानमानुषी-सृष्टि-कथन रुद्रसृष्टि-वर्णन महादेव विभूति ऋषि सर्ग अग्निविजयकोलसदभाव-वर्णन प्रियवत वंशको वर्णन पृथ्वीको दैर्घ्य र विस्तार भारतवर्षको वर्णन फेरि अन्य वर्षहरूको वर्णन जम्बू आदि सात द्वीपहरूको परिचय तलका लोकहरू पातालहरूको वर्णन भूर्भुव: आदि माथिका लोकहरूको वर्णन ग्रहहरूको गतिको विश्लेषण आदित्यव्यूहको कथन देवग्रहानुकीर्तन भगवान शिवका नीलकण्ठ नाम बनेको कथन महादेवजीको वैभव अमावस्याको वर्णन युगत्वनिरूपण यज्ञप्रवर्त्तन अन्तिम दुइ युगहरूको कार्य युगका अनुसार प्रजाको लक्षण ऋषिप्रवर वर्णन वेदव्यसन वर्णन स्वायम्भुव मनवन्तरको निरूपण शेषमनवन्तरको कथन पृथ्वीदोहन चाक्षुषु र वर्तमान मनवन्तरका सर्गको वर्णन छ।
मध्यभागका सप्तऋषि योरुको वर्णन प्रजापति वंशको निरूपण त्यसबाट देवता आदिको उत्पत्ति यसपछि विजय अभिलाषा र मरुद्गणहरूको उत्पत्तिको कथन छ।
कश्यपका संतानहरूको वर्णन ऋषिवंश निरूपण पितृकल्पको कथन श्राद्धकल्पको कथन वैवस्त मनुको उत्पत्ति उनको सृष्टि मनुपुत्रहरूको वंश गान्धर्व निरूपण इक्ष्वाकु वंशको वर्णन रजिका अद्भुत चरित्र ययातिचरित यदुवंशनिरूपण कार्तवीर्यार्जुन चरित परशुरामचरित वृष्णिवंशको वर्णन सगरको उत्पत्ति भार्गवको चरित्र कार्तवीर्यार्जुन सम्बन्धी कथा, भार्गवको कथा शुक्राचार्यकृत इन्द्रको पवित्र स्तोत्र देवासुर संग्रामको कथा विष्णुमाहात्म्य बलिवंश निरूपण कलियुगमा हुने राजाहरूको चरित्र आदि लेखिएछ, यसपछि उत्तरभागका चौथो उपसंहारपादमा वैवस्त मनवन्तरको कथा लेखिएकोछ,जो कथा पहिला संक्षेपमा भनिएको त्यसपछि विस्तार्सित निरूपण गरिएकोछ।
यो पुराण भविष्य कल्पहरू्ले युक्त र बारह हजार श्लोकहरूले युक्त छ, यसका चार पद छन्, पहिलो प्रक्रियापाद दोस्रो अनुषपाद तेस्रो उपोदघात र चौथो उपसंहारपाद हुन्।
ब्रह्माण्डको वर्णन गर्ने वायुले व्यास जीलाई दिएका यस बारह हजार श्लोकहरूको पुराणमा विश्वको पौराणिक भूगोल, विश्व खगोल, अध्यात्मरामायण आदि विषय छन्।
हिंदू संस्कृतिको स्वाभाविक अनि स्पष्ट रूपरेखा वैदिक साहित्यमा सर्वाधिक पुराणहरूबाट नैं पाइन्छ, यद्यपि यो श्रेय वेदहरूलाई दिइन्छ।
समग्र ट्रफिहरू: २६ पटक ला लिगामा शिर्षस्थान साथै २८ स्पेनिश कप, १२ स्पेनिश सुपर कप, २ लिग कप विजेता रेकर्डका साथ एफसी बार्सिलोना स्पेनिश फुटबलमा सबै भन्दा सफल क्लबको रूपमा स्थापित छ।
त्यही वर्ष, स्पेनिश सुपर कप, सुपर कप र फिफा क्लब विश्वकपमा पनि विजेता भई पहिलो पल्ट एकै वर्ष ६ प्रतियोगिताहरू जित्ने पहिलो क्लब बन्यो ।
सन् १९८०मा क्लबले रंगशालालाई मापदण्डको बनाउनु पर्ने आवश्यकता महशुस गरी क्लबले प्रशंसकहरू सँग दाताहरूको नाम इँटमा लेख्ने प्रचार गरी पैसा सङ्कलन गर्योप।
तर पछि म्याड्रिडका सञ्चार माध्यमहरूले उक्त इँटहरू मध्यमा लामो समय सम्म रियल म्याड्रिडका अध्यक्ष रहेका तथा फ्रान्सिस्को फ्रान्कोका समर्थक स्यान्टियागो बर्नब्यूको पनि नाम रहेको प्रचार गरेपछि विवादको विषय बनेको थियो।
एफसी बार्सिलोनाले क्याम्पिओनेट डे क्याटालुन्या र कोपा डेल रेको प्रतिस्पर्धाबाट क्षेत्रीय र राष्ट्रिय कपमा सफल शुरूवात गरेको थियो।
सन् १८९९मा जोअन ग्यामपरको नेतृत्वमा स्विस, अङ्ग्रेजी, र स्पेनिश फुटबल खेलाडीको एक समूह मिलाई " " भन्ने नाराका साथ फुटबल क्लब बार्सिलोनाको रूपमा यस क्लबको स्थापना भएको थियो ।
ग्याम्परले नयाँ क्लब सदस्यहरू भर्ना गर्ने अभियान शुरू गर्योय र १९२२ सम्ममा क्लबका सदस्यहरूको संख्या २०,००० भन्दा धेरै पग्यो र क्लब एक नयाँ रंगशाला खरीद गर्न सक्षम भयो।
ग्याम्पर युग बार्सिलोनाको लागि पहिलो "स्वर्ण युग" थियो, यस समयमा एफसी बार्सिलोनाले ११ क्याम्पिओन्याट डे क्याटालुन्या, ६ कोपा डेल रे र ४ पाइरेनिस कपमा जित हासिल गर्न सफल भयो।
२२ अक्टूबर १८९९ मा, जोअन ग्याम्परले लस डेपोरटिज नामक पत्रिकामा आफुलाई एक फुटबल क्लब स्थापना गर्ने इच्छा दर्शाउँदै विज्ञापन प्रकाशित गरे, जसको सकारात्मक प्रतिक्रिया स्वरूप २९ नोभेम्बरमा जिम्नासिओ सोलमा एक बैठक गरियो।
यस बैठकमा क्लबका पहिला निर्देशक वाल्टर वाइल्ड लगायत ११ जना खेलाडीहरू: लुइस डि'ओसो, बार्टोमेउ टेराडास, ओट्टो कन्जल, ओट्टो म्याइर, एन्रिक डकल, पेरे क्याबोट, कार्लेस पुजोल, जिसेफ ल्लोबेट, जन पार्सन्स र विलियम पार्सन्सको उपस्थिति थियो।
त्यहि समयमा नै क्लबले आफ्नो आधिकारिक भाषा क्यास्टिलियनलाई क्याटालानमा परिवर्तन गर्यो, जुन बिस्तारै क्याटालान पहिचानको एक महत्त्वपूर्ण प्रतीकमा विकसित भयो।
यसमा जुन किसिमको एउटा छुट्टै ज्यान पाइन्छ र बेजोड भाव गुम्फन भएको पाइन्छ त्यसले गर्दा कृति 'क्षणेक्षणे यन्नवतामुपैति' अर्थात् प्रत्येक क्षण नयाँभाव बोध गराउने भनेजस्तो जतिजति समय बित्दै जान्छ त्यतित्यति नयाँपन बोधक हुन पुगेको छ।
विशेषगरी सुधामय , किरणमयी , सुरञ्जन , रमाया चार पात्रको सेरोफेरोमा घुमेको लज्जाले साम्प्रदायिक सद्भाव बिथोलिएपछि हुन सक्ने समाजको डरलाग्दो चित्र प्रस्तुत गरेको छ।
जहाँ जातीय विद्वेष फैलिन्छ वा साम्प्रदायिक सद्भाव विथोलिन्छ त्यहाँको समाज अन्धो हुन्छ र सक्नेहरूबाट नसक्नेहरू लुटिन्छन्, कुटिन्छन्, पिसिन्छन्, थिचिन्छन् र मिचिन्छन्।
हेरौँ लज्जाको अन्तिम प्रसङ्गमा आएको एउटा पात्रको अवस्था- -जसका बाबु महिनौंदेखि थलापरेका छन्, श्रीसम्पत्ति लुटिएकोछ, अपहरित बहिनीको चार-पाँच दिनदेखि अत्तोपत्तो छैन र आमा त्यसैदिनदेखि मूर्छित छिन्)
लज्जालाई व्यापक छलफलपछि प्रकाशित भएको पाँच महिनामा तत्कालीन सरकारले साम्प्रदायिक सद्भाव बिथोलेको आरोपमा प्रतिबन्धित गरिएको थियो भने उनलाई त्यहाँका कट्टरपन्थी धार्मिक सङ्गठनले तीन पटकसम्म फतवा जारी गरेको थियो।
त्यसपछि उनी भारत पश्चिम बङ्गालमा बस्न थालेकी थिइन् तर त्यहाँ पनि असुरक्षा यति बढेर गयो कि कट्टरपन्थीहरूले पाँच पटकसम्म फतवा जारी गरेका थिए।
व्यापक असुरक्षा र अनिश्चयबीच मृत्युसित लुकामारी खेल्दैकोलकत्ता र दिल्ली गरी करिब आठ महिनाको कठोर एकाङ्कि जीवन व्यतित गरेपछि उनी पहिले स्विडेन र पछि न्यूयोर्कमा बस्न थालेकी हुन्।
मानवअधिकारवादी विशेषगरी नारीवादी तसलीमा त्यस्ता साहसी लेखिका हुन् जो दुई-दुईवटा देशबाट निस्कासित छिन् र जसमाथि दुई देशमा गरी आठपटक फतवा जारी भएको छ।
विशेषगरी लज्जाले जहाँ कुनै पनि वाहानामा जातीय सद्भाव खलबलिन्छ वा खलबलिएको हुन्छ त्यहाँको अवस्था कति दर्दनाक हुन्छ भन्ने कुरालाई साङ्गोपाङ्ग केलाउने प्रयास गरेकाले छ।
सन् १९९२को डिसेम्बरमा भारतको अयोध्यामा घटित बाबरी मस्जिद काण्डपछि बङ्गलादेशका बहुसङ्ख्यक मुसलमानहरूद्वारा अल्पसङ्ख्यक हिन्दुहरूमाथि गरिएको अत्याचारको विषयलाई लिएर लेखिएको लज्जालाई लेखिकाले बङ्गलादेशलाईमाया गर्ने सबैको हारको दस्तावेजमानेकी छन्।
मयमनसिंह मेडिकल कलेजबाट चिकित्सा शास्त्रमा स्नातक गरेकी तसलीमाले सन् १९८९ देखि नै साहित्यक्षेत्रमा कलम चलाउँदै आएकी हुन र हालसम्म दर्जनौं कृति प्रकाशित भइसकेका छन्।
गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्डस हातमा धेरै बल अटाउने नारायण र दुनियाँ भरी सबैभन्दा ठुलो धातुको महाम्युर्तुन्जय शिव मुर्ति यस ठाँउमा आवस्थित छ ।
नेपाली भाषा-साहित्यका विविध विधामा खास गरी कथा, नाटक र उपन्यासमा पाँच दशकभन्दा बढी समयदेखि उच्च दर्जाका कृतिहरूको सिर्जना गरी नेपाली वाङ्मयको श्रीवृद्धिका लागि उल्लेखनीय योगदान गरेबापत उनले २०५५ सालको जगदम्बाश्री पुरस्कार पाएका उनका अन्य सम्मानहरू निम्नानुसार छन्:-
ऋद्धिबहादुर मल्ल र आनन्दमायाबाट काठमाडौँको पुरानो भन्सारमा जन्मिएका जयबहादुर मल्लको साहित्यिक नाम गोविन्दबहादुर मल्ल गोठाले हो ।
यसका साथै विभिन्न कालमा नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका सदस्य, प्रेस काउन्सिलका सदस्य, निर्वाचन आयोगका सदस्य, नेपाल लेखक सङ्घका अध्यक्ष भए।
कवि सिद्धिचरण श्रेष्ठ, गोपालप्रसाद रिमाल, लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा लगायतसँग उठ्बस गर्न भ्याएका गोठाले नाटक, कथा र उपन्यास गरी तीन विधाका पहिलो आधुनिक प्रयोक्ता थिए।
त्यसबेला नै पश्चिमा देशहरूमा फुटबल यति लोकप्रिय थियो की इंग्ल्याण्डका राजा एडबर्ड द्धितीयाले सन् १३१४ मा तथा हेनरी छैंठोले यो खेलमाथि प्रतिबन्ध नै लगाए।
फ्रान्स, बेल्जियम, डेनमार्क, नेदरल्यान्ड, स्पेन, स्विडेन र स्वीट्जरल्याण्डका फुटबल सङ्गठनहरू सहभागी रहेको उक्त बैठकले फुटबल खेललाई अन्तराष्ट्रिय रुपमै एकरुपता पार्न तथा ब्यबस्थित ढङ्गले सञ्चालन गर्न एउटा अन्तराष्ट्रिय संस्था बनाउने निर्णय गर्‍यो।
फिफा गठन भएकै अवसरमा भएको पहिलो बैठकमा फिफाले प्रत्येक चार वर्षमा एक पटक बिश्वकप फुटबल प्रतियोगिताको आयोजना गर्ने निर्णय गर्‍यो।
युरोपका शक्तिशाली राष्ट्रहरूको पहलमा भएकोले मात्र नभई आर्थिक रूपमा नै पनि सफल भएको उक्त प्रतियोगिता बिश्वब्यापी रूपमा नै आम जनमानसको ध्यान आफूतिर तान्न सफल भयो।
रोचक कुरा त के छ भने यो बेलासम्म आइपुग्दा फुटबलमा ३६ वटा राष्ट्रका टोलीहरूले भाग लिएका थिए र बिश्वकप फुटबलको ईतिहासमा पहिलोपटक अन्तिम १६ जना प्रतियोगीहरू छान्नका लागि सहभागी राष्ट्रहरूबीच पूर्व छनौट प्रतियोगिता समेत सञ्चालन गर्नुपरेको थियो।
अन्य खेलहरूलाई जस्तै बिश्वयुद्धले बिश्वकप फुटबल प्रतियोगितालाई पनि ठूलो बाधा पुर्यायो र सन् १९५० मा आएर मात्र ब्राजिलमा बिश्वकप फुटबल पुन सञ्चालन हुन सक्यो।
बिश्वकप फुटबल तथा यस खेलको बढ्दो लोकप्रियता के ले पनि प्रष्ट पार्न सक्छ भने शुरुवातमा १३ वटा मात्र टोलीले भाग लिएको बिश्वकप प्रतियोगितामा सन् १९९४ सम्ममा आइपुग्दा बिश्वका १ सय ४० भन्दा धेरै राष्ट्रका टोलीले भाग लिएका थिए।
खेलमा गोलरक्षक नै एउटा मात्र यस्तो खेलाडी हुन्छ जसले भकुण्डोलाई रोक्न अथवा बचाउनका लागि आफ्नो हात प्रयोग गर्न अनुमति हुन्छ।
खेलको अन्त अर्थात समय समाप्तिसम्म यदि खेल बराबर रहेमा त्यस खेललाई बराबर वा टाई घोषित गर्न सकिन्छ अथवा खेललाई अतिरिक्त समयमा लिएर जानु र पेनाल्टी-सुटआउटद्वारा जितहारको निर्णय गर्नु प्रतियोगिताको स्वरुप माथि निर्भर हुन्छ।
आधुनिक फुटबललाई इङ्ल्यान्डमा 'द फुटबल एसोसिएसन' को गठनसँगै गाँसिएको थियो र त्यस लगत्तै सन् १८६३ मा बनाइएको 'लव्ज अफ द गेम' को आधारमा नै आज फुटबल खेल्ने गरिन्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय आधार वा स्वरूप माथि फुटबलको नियन्त्रण वा एसोसिएसन फुटबलको अन्तर्राष्ट्रिय महासङ्घ जसलाई सङ्क्षेपमा वा एसोसिएसन फुटबलको अन्तर्राष्ट्रिय महासङ्घले गर्छ।
फुटबलको सबैभन्दा प्रतिष्ठित अन्तर्राष्ट्रिय र लोकप्रिय प्रतियोगिता फिफा विश्व कप हो जसको आयोजन प्रत्येक चार वर्षको अन्तरमा गरिन्छ।
यस प्रतियोगितालाई व्यापक रूपमा सम्पूर्ण विश्वमा हेर्ने गरिन्छ र यसको दर्शक ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक खेलहरूलाई हेर्ने दर्शकहरूको लगभग दुई गुणा बढी हुन्छ।
यो काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको सात प्राचीन नेवार बस्तीहरू मध्ये प्रमुख बस्ती भएको कुरा यहाँ रहेका ऐतिहासिक प्रमाणहरूले देखाउँछ।
यस स्थानमा नेपालका प्रमुख प्रख्यात चार भगवती मध्ये एक उग्रचण्डी भगवती तथा नेपालमा प्रमुख प्रख्यात चार करुणामय मध्ये श्रृष्टीकान्त लोकेश्वर करुणामय पनि यसै स्थानमा रहेका छन्।
नालाको लागन टोल ढुङ्गे धाराको भित्तामा रहेको लिच्छवीकालको ऊँ सम्बत् ११८ को शिलापत्रले यहाँको ऐतिहासिक गरिमालाई प्रकाश पार्न मद्दत पु¥याएको छ।
लिच्छवीकाल पूर्व सत्ययुगको राजा दीर्घरथको समयमा “नगिरीपुर”, लिच्छवीकालीन राजा शिवदेव द्धितीयको समयमा “नालङ्गग्राम”, मल्लकालीन यक्ष मल्लको समयमा “नालादेश”, आधुनिककालीन समयमा “नाला शहर” नामाकरण भएको पाइन्छ।
नालामा हालसम्म गढ, पर्खाल, ढुङ्गाको मूल ढोकाहरू, प्रशस्तमात्रामा ढुङ्गेधाराहरू, इनारहरू, मनोरञ्जनको लागि डबलीहरू, सडक चोकमा पाको इँटाले विछ्याएको बाटो, ढलको व्यवस्था भएको, लायकू रहेको अवशेषहरू पाइन्छ।
यी प्रमाणहरूले के कुरा पुष्टि गर्दछ भने आधुनिककाल भन्दा पनि परापूर्वकालको नाला एक ऐतिहासिक र सुन्दर नगरीको रूपमा विकसित भएको देखिन्छ।
अझ यहाँ मनाउने चाडपर्व, अन्य साँस्कृतिक क्रियाकलापहरू अन्य ठाउँको भन्दा पृथक रहेको ती सम्पूर्ण क्रियाकलापहरू बैज्ञानिकतामा सामीप्य रहेको देखिन्छ।
हाल नाला शहरको सम्पूर्ण ऐतिहासिक, पुरातात्विक, धार्मिक, पौराणिक आदि विषयवस्तुहरूलाई फेरि एक पटक अध्ययन अनुसन्धान गर्ने हो भने यहाँबाट पक्कै पनि मानव सभ्यताभित्र लुकेको रहस्मय तथ्यहरू पत्ता लाग्न सक्न कुरामा दुई मत छैन।
यहाँका जनश्रुतिहरू, लोक साहित्य, किम्बदन्तीहरू र पौराणिक, ऐतिहासिक, धार्मिक, पुरातात्विक एवं किम्बदन्तीयुक्त तथ्यहरूलाई यहाँका भावी पिँढीहरूले बचाई राख्नु नितान्त आवश्यक छ।
त्यसैले यस भेगका सम्पूर्ण दाजुभाई दिदीबहिनीहरू आ–आफ्नो स्वार्थलाई छोडेर आ–आफ्नो मत भिन्नताहरूलाई थाँती राखेर नालाको पुनः विकास निर्माणमा लाग्नु अपरिहार्य भएको
काभ्रे जिल्लाको उग्रचण्डी नाला शहरका मल्लकालीन उग्रचण्डी भगवती मन्दिर, करुणामय मन्दिर, यस क्षेत्रमा रहेका पाटीपौवा, केही मात्रामा पुराना घरहरूमा रहेका काष्ठ झ्यालहरू हालसम्म पनि देख्न सकिन्छ।
पुराना पाटी, पौवा, सत्तल, मन्दिर, विहार, दरबार र घरहरूका झ्यालढोकाहरू, भित्ता तथा तिनमा कुँदिएका आकृतिक, थाम, टुँडाल, दलिन, निदाल, तोरण, मण्डल आदि पुराना काष्ठकलाका उत्कृष्ट नमूना हुन्।
मल्लकालमा गो झ्या, पासुका झ्या, सँ झ्या, टिकी झ्या, न्यापाः झ्या, कुँ झ्या, मयूर झ्या आदि झ्यालहरू मन्दिर बाहेक नै सर्वसाधारणका घरहरूमा पाइन्छ।
विहार शैलीमा करुणामय मन्दिर र शिखर शैलीमा उग्रचण्डी भगवती मन्दिरलाई र आधुनिक शैलीमा यहाँ रहेका कलात्मक झ्यालहरू भएका घर तथा पाटीपौवाहरूलाई लिन सकिन्छ।
खासगरी मठमन्दिरको प्रवेशद्वारमा राखिने ‘तोरण’मा सम्बन्धित देवी वा देवता अर्थात् गृहमा जुन देवी देवताको मूर्ति हुन्छ त्यसैको रूप तोरणको मध्यभागमा अभिव्यक्त गरिएको हुन्छ।
ती टुँडालहरूमा मन्दिर अनुसार सुहाउने विभिन्न देवीदेवताहरूका मूर्तिहरू कुशल कालीगढहरूले आफ्नो दक्षता तथा कुशल काष्ठकला प्रयोग गरिएको पाइन्छ।
पूजा गाविस नेपालको मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तरगत राप्ती अञ्चल, प्यूठान जिल्लाको निर्वाचन क्षेत्र नं. २ मा पर्दछ ।
२४ डिग्री उत्तरदेखि २८.९९ डिग्री पूर्वमा अवस्थित पूजाको पूर्वमा खुङ तथा गुल्मी जिल्लाको अग्लुङ गाविस, उत्तरमा स्याउलीवाङ गाविस, पश्चिममा खवाङ गाविस र दक्षिणमा लिवाङ गाविस रहेको छ।
जम्मा ८६२ घर रहेको पूजाको जातिगत संरचना हेर्ने हो भने जम्मा जनसङ्ख्याको करिब ५० प्रतिशत खस क्षत्री, २५ प्रतिशत ब्राहृमण, करिब २० प्रतिशत दलित तथा करिब ५ प्रतिशत अन्य जातजाति रहेको पाइन्छ।
प्रोस्टेट ग्रन्थिको वृद्धि एउटा प्रक्रिया हो, जहाँ पौरुष ग्रन्थि विस्तारै बढ्दै जान्छ र मूत्रनलीमा दबाब दिन्छ र मूत्रनली साँघुरो भएपछि पिसाब फेर्न गाह्रो हुन्छ।
पौरुष ग्रन्थिले एक किसिमको तरल पदार्थ उत्पादन गर्छ, जुन यौन सम्पर्कको समयमा शुक्रसँग मिसिएर यौन सम्पर्कलाई आद्र एवं सहज बनाउँछ।
प्रोस्टेट ग्रन्थि सुन्निएको प्रारम्भिक अवस्थामा मूत्रनलीको मांसपेशी बाक्लो हुन्छ र पिसाबलाई च्यापिएको साँघुरो मूत्रनलीमार्फत खुम्चिने प्रक्रियाद्वारा जोडसँग धकेल्छ ।
त्यसका अलावा मृगौलाबाट पिसाब थैलीमा मूत्र सञ्चालन गर्न मूत्र वाहिनी नलीहरू पनि फुल्ने गर्छन् र यो क्रम अगाडि बढे मृगौला पनि फुल्ने गर्छ।
गोलभेँडा, रातो अंगुर तथा खर्बुजामा 'लाईकोपेन्सेज' नामक तत्त्व हुन्छ, जसले डीएनए नष्ट हुनबाट बचाउँछ र प्रोस्टेट क्यान्सरको खतरा कम हुन्छ।
कोषहरू धेरै मात्रामा वृद्धि भएपछि प्रोस्टेट ग्रन्थि बाक्लो हुन्छ, जसले मूत्रनलीलाई साँघुरो पार्छ र पिसाबको समस्या देखिन्छ।
उमेर बढ्दै गएपछि टेस्टेस्टेरोनको मात्रा घट्दै जान्छ र एस्ट्रोजेनको मात्रा बढ्छ अनि प्रोस्टेट ग्रन्थिमा कोषहरू बढ्ने प्रक्रियालाई उत्प्रेरति गर्छ।
प्रोस्टेट बढ्नु क्यान्सर होइन र यसको कारण क्यान्सर हुने सम्भावना पनि बढ्दैन तर कहिलेकाहीँ प्रोस्टेट वृद्धि र प्रोस्टेट क्यान्सर एकैपटक पनि हुनसक्छ ।
प्रोस्टेट वृद्धिलाई समयमै उपचार नगरेमा पिसाब रोकिने, पिसाबमा संक्रमण हुने, पत्थरी हुने, मिर्गौला बिग्रने, पिसाबमा रक्त मिसिने, मिर्गौलामा पानी जम्ने, मूत्रथैली सुन्निने, मूत्रथैली बिग्रने आदि समस्या उत्पन्न हुन्छन्।
वंशमा प्रोस्टेट ग्रन्थिको वृद्धि हुनेहरूको बीच यो रोग देखा पर्ने सम्भावना ज्यादै उच्च हुन्छ साथै यस्ता बिरामीको प्रोस्टेट वृद्धि ज्यादै धेरै तौल हुने गरी ६० वर्षभन्दा कम उमेरमै हुने गर्छ।
उदाहरणका निम्ति वंशमा प्रोस्टेट हुने पुरुषको प्रोस्टेट वृद्धि भएर ८० ग्रामभन्दा बढी पुग्दा यो रोग वंशमा नहुनेहरूमा ५५ ग्रामसम्मको मात्र हुन्छ।
दीर्घ जैविक ग्रन्थि शोथ:दीर्घ जैविक ग्रन्थि शोथमा प्रोस्टेट ग्रन्थि वा मूत्रमार्गमा चोटपटक तथा संक्रमणले प्रोस्टेट ग्रन्थि बढेको हुन्छ।
अनुसन्धानमा यसको ठोस कारण यकिन नभए पनि प्रयोगशाला परीक्षणमा नदेखिने जीवाणु, गह्रौँ शारीरकि अभ्यास, ठूलो भारी बोक्ने तथा ठूला मेसिनहरू चलाउने व्यक्तिलाई जोखिम समूह मानिएको छ।
यो अवस्था बिगि्रएमा प्रोस्टेट वृद्धिका कारण पिसाब थैली कमजोर हुन्छ, पिसाब पूर्ण रूपमा रोकिन सक्छ र मिर्गौला फेलर हुन सक्छ।
बिरामीलाई ज्वरो आउने, जाडो हुने, शरीर दुख्ने, पिसाब फेर्दा दुख्ने/गाह्रो हुने, ढाड दुख्ने तथा पटक-पटक पिसाब लाग्ने हुन्छ।
प्रोस्टेट ग्रन्थि बढेको पत्ता लगाउन चिकित्सकद्वारा शारीरकि जाँच, अल्ट्रासाउन्ड, सिस्टोस्कोपी, एन्डिज टेस्ट तथा उपद्रवहरू पत्ता लगाउन रक्त तथा पिसाबको परीक्षण र बायोप्सी पनि गरिन्छ।
चिकित्सकको सल्लाह अनुसार लाक्षणिक उपचार, प्रतिजैविक औषधीको प्रयोग, अल्फा ब्लकर तथा प्रोस्टेट ग्रन्थिलाई सुकाउने औषधीको प्रयोग निकै प्रभावकारी छ।
आकस्मिक अवस्थामा ज्वरो आउनु, जाडो हुनु, वाकवाकी लाग्नु, तल्लो पेट दुख्नु, रातो पिसाब आउनु, मूत्रनलीमा पीडा हुनु, पिसाब रोकिनु।
जहाँ महायान बौद्ध परम्परा हरूमा देवी देउता इत्यादि धेरै दिव्य-जीवको मान्ने गर्दछन तर थेरवाद बौद्ध परम्परामा यस्तो कुनै पुजापाठ हुँदैनन्।
महायान बौद्ध धर्मको अनुयायीहरूको अनुसार अधिकतर प्राणीको लागि निर्वाण-मार्ग स्वयंले खोज्न मुश्किल या असम्भव हुनाले यस कार्यमा सहायता गर्नु पर्ने हुन्छ।
त्यसै कारण सबै लाई प्रेम, करुणा र माया गरी सबैको निर्वाणक लागि बोधिसत्त्वको मार्ग अनुसार छ-प्रज्ञापारमितको अभ्यासमा प्रयत्न गरी समस्त सत्त्व अथवा प्राणीहरूको बुद्धत्व प्राप्त गर्नु यसको परम लक्ष्य मानिन्छ।
थेरवाद र महायानको फरक तिब्बती भाषामा उल्लिखित महायानको सुत्र र तन्त्र हरूमा दृष्टि, समाधि, आचरण तथा फल गरी चार प्रकारको फरक विषयबाट विस्तृत रूपले राखिएको पनि प्रशस्त भेटिन्छन।
महायान बुद्ध धर्म नेपालबाट आरम्भ भएर उत्तर तिर धेरै अरू एसियाली देश हरूमा फैलिएर गएको पाईन्छ, जस्तै भारत, चिन, तिब्बत, कोरिया, जापान, ताइवान, भूटान, मंगोलिया र सिंगापुर।
महायान सम्प्रदायको अगाडि अरू उपशाखा हरू पनि छन्, मसलन ज़ेन/चान, पवित्र भूमि, तियानताई, निचिरेन, शिन्गोन, तेन्दाई तथा तिब्बती बौद्ध धर्म।
यदि प्रतिवादीको दोषपूर्ण कृत्यको कारण वादीलाई कुनै हानी नोक्सानी हुन गएको भन्ने प्रमाणित हुन्छ भने अदालतद्वारा वादीलाई धनीय रूपमा प्रतिकर दिलाउँछ ।
जस्तो कि प्राकृतिक घटना, भुइचालो आउनु, चट्याङ पर्नु, बाढी, पहिरो, आएर क्षति पु¥याउनु आदि घटनाहरू जुन मनुष्यको नियन्त्रण बाहिर रहेका छन यस्तोमा मनुष्य उत्तरदायी हुन सक्दैन ।
त्यसैगरि मनुष्यको सोच, विचार मात्र जुन अन्यकोलागि हानी कारक हुन सक्दैन, हुदैन तथा त्यसलाई प्रमाणित गर्न पनि सकिदैन त्यसलाई पनि उत्तरदायी बनाइृदैन र बनाउन पनि सकिदैन ।
तसर्थ मनुष्यका तयस्ता कृत्यहरू जनु प्रमाणित गर्न वा अनुशासित गर्न सकिन्छ तथा जसबाट अर्को व्यक्तिलाई असर पर्न जान्छ भने तयस्तो अवस्थामा कनुष्यलाई आपूले गरेको कृत्यप्रति उत्तरदायी बनाइन्छ ।
कुन विषय कानूनी अपकृत्य हो र कुन सामान्य सिद्धान्त अन्तर्गत पर्ने हो भनेर छुटयाउनका लागि कुनै पनि अपकृत्यात्मक विषयलाई यदि कानुन बनाएर व्यवस्थित गरियो भने त्यो कानूनी अपकृत्य हुन जान्छ ।
नेपालको कानुनमा समेटिएका क्षतिपूर्तिका कतिपय प्रावधानहरू अपकृत्यविधिको अवधारणा अनुरूप नभै क्षतिपूर्ति दिनु पर्छ भन्ने मान्यतामा आधारित देखिन्छन् ।
मानौं तपाईकी पत्नीलाई उपचारको लागि विर अस्पतालमा लैजानु भएकोमा डाक्टरको घोर उपेक्षाको कारण गलत उपचार भएबाट रोग निको हुनको सटटा बढदै गयो ।
तपाईँलाई पर्न गएको मानसिक तनाव, तपाईँको यौन जीवनमा पर्न गएको असर, तपाईँले पत्नीबाट प्राप्त गर्ने सहयोग आदिलाई रकममा परिणत गर्दा हुन आउने रकम रु. ५० हजार रूपैया ;
नेपालका क्षतिपूर्तिको लागि कारवाही चलेका मुद्दाहरूलाई नियाल्ने हो भने पनि अपकृत्यको अवधारणा वमोजिम दायर गरिएको नभनेर कानुनले कारवाहीको अनुमति दिएको भन्ने आधारमा मात्र मुद्दा दायर भएको पाइन्छ ।
वास्तवमा भन्नु पर्दा अपकृत्यमा क्षतिपूर्ति सम्बन्धी प्रावधान जहिले पनि अनिर्धारित क्षतिपूर्ति को सिद्धान्तबाट प्रेरित हुन्छ ।
क्षतिपूर्ति दिलाउने विभिन्न तरिकाहरू मध्ये कहिलेकाँही अनुकरणात्मक क्षतिपूर्ति दिलाएर दोषीलाई पुनः अपकार गर्नबाट रोक्ने उद्देश्य पनि राखिन्छ ।
अन्य कुनै कानुन, सम्झौता आदिबाट कुनै पनि प्रकारको क्षतिपूर्ति प्राप्त गर्ने रहेछ भने त्यो अपकृत्य विधिको क्षेत्र भित्र पर्दैन ।
अपराध र अपकृत्यमा फरक हुँदा हुँदै पनि आजभोलि धेरै जसो फौजदारी अपराधहरूलाई पनि उही नाम र तत्वबाट अपकृत्यको रूपमा स्वीकार गरिएको छ ।