polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
लिम्वुवानको पूर्वमा मेची नदी, पश्चिममा सिस्वा/संखुवा खोला अरुण नदी हुदै सप्तकोशी, उत्तरमा तिब्बत र दक्षिणमा भारत विचको नेपालको ९ जिल्लाहरू :-
साथै, आ-आफ्ना राज्यमा शासन गर्न ४४ बुँदे राजनीतिक थिति संविधान, छ बुँदे धार्मिक नीति, १० बुँदे कृषि ऐन, र ४ बुँदे सामाजिक थितिसमेत तयार गरे।
२००५ मा मोदी गुजरातको मुख्यमन्त्री भएको समयमा उनलाई मानवाधिकार सम्बन्धी मामिलाको कारणले बुस प्रशासनले उनलाई भिसा दिन अस्वीकार गरेको थियो।
थप रुपमा, २०१४ मा प्रधानमन्त्रीको रुपमा उनको विजय पछि, राष्ट्रपति बाराक ओबामाले टेलीफोनमा उनलाई बधाई दिए र अमेरिका भ्रमणको लागि आमन्त्रण गरे।
गुजरात विश्वविद्यालयबाट राजनीति विज्ञानमा स्नातकोत्तर डिग्री प्राप्त नरेन्द्र मोदी विकास पुरुषको नामले चिनिन्छन् र वर्तमान समयमा भारतको सबैभन्दा लोकप्रिय नेताहरू मध्ये एक रहेका छन्।
२ सेप्टेम्बर २०१५ मा भारतीय जनता पार्टीको भातृ मजदुर सङ्गठन सहित देशका ११ ठुला युनियनहरू हड्तालमा उत्रिएकाले मजदुर युनियनबाट बिरोधको कारण फिर्ता भए।
मोदीको विदेश नीति, पूर्ववर्ती कांग्रेस सरकारको जस्तै, आर्थिक सम्बन्ध, सुरक्षा तथा क्षेत्रीय सम्बन्ध सुधार गर्नेमा केन्द्रित थियो।
मोदी प्रशासनले "मेक इन इन्डिया" र "डिजिटल इन्डिया" जस्ता नाराबाट विभिन्न स्रोत, विशेषत पूर्वी एसियाबाट, भारतीय अर्थतन्त्रमा विदेशी लगानी आकर्षित गर्ने प्रयास गर्यो।
मोदी सरकारले बहराइन, इरान, साउदी अरब, र संयुक्त अरब इमिरेट्स जस्ता मध्य पूर्वका इस्लामिक राष्ट्रहरू संग र इजरायलसंग पनि सम्बन्ध सुधार गर्ने प्रयास गर्यो।
एउटा सभासदको रूपमा उनले भारतको उत्तर प्रदेशको साँस्कृतिक नगरी वाराणसी तथा आफ्नो गृहराज्य गुजरातको वडोदरा संसदीय क्षेत्रबाट चुनाव लड्दै दुवै ठाउँबाट विजय प्राप्त गरेका थिए।
सरदार रामकृष्ण कुवंरको नेतृत्वमा गएको फौज फेब्रुअरी १७७३मा अरुणको किनारसम्म पुगेपछि १७ मे. १७७३ मा पृथ्वीनारायण शाहले भारतको गभर्नर जनरल वारेन हेस्टिगलाई कामदत्त सेनलाई षडयन्त्र गरी हत्या गरेको र विजयपुर र अम्बरपुर वर्तमान सिरहा र सप्तरी माथि अबैध रूपमा अधिकार जमाई राखेको हुदा बुद्धिकण राय खेबाङसँग बदला लिन पठाउदै छु उक्त प्रदेश आफ्नो कव्जामा लिनसके साविक बमोजिम नजराना पठाउने छु भन्ने व्यहोराको पत्र आपुनो वकीलहरूको हात दिई पठाए ।
चौदण्डी र त्यसको तराइभाग जसमा सप्तरी र सिरहा पर्दछन् १६ जुलाई १७७३ मा गोरखाली फौजको हात पर् यो र त्त्यहाको राजा कर्ण सेन भागेर मोरङ्ग आए।
उपर्युक्त २७ मे. १७७३ को पत्रको नकारात्मक उत्तर प्राप्त नभएको र ३० अक्टोबर १७७३ को पत्रमा गभर्नर जनरलले तपाईँले पठाएका पत्रका विषयमा आवश्यक कार्यवाही गर्नेछु भन्ने लेखेकोवाट पृथ्वीनारायण शाहको आदेशमा अभिमान सिंह वस्न्यातले शत्रु पक्षमा राम्रो तयारी नभएको र मध्य वर्षादको यामपारी १७ जुलाई १७७४ मा विजयपुर उपर हमलागरेर त्यो राज्य पनि आपुनो हात पारे।
तर गोर्खालीहरूले मकवानपुर आदिको विजयमा बुझाउदै आए झै यी इलाकाका विषयमा पनि मालगुजारी बुझाउन तयार भएकोले यी इलाका गार्खालीहरूको अधिकारमा आएर इष्ट इन्डिया कम्पनीलाई कुनै किसिमको हानी छैन भन्ने जवाफ दिए ।
राजा मुकुन्द सेनले आपुनो बुढेसकालमा आपुनो विशाल राज्यलाई छोरा, नाति र भतिजाहरूलाई भाग लगाइ दिदा उनका कान्छा छोरा लोहाङ्क सेनको अधिनमा उनले जितेको भू-भाग पर्न गयो।
पृथ्वीनारायण शाहले नेपालको एकीकरण प्रारम्भ गर्नु भन्दा अघिसम्म कोशीदेखि पश्चिमको पर्सा जिल्लासम्म मकवानपुर राज्य शुभ सेनका छोरा नासिक सेन राजा थिए।
पछि १८१४ ई. मा इष्ट इन्डिया कम्पनीसँग लडाइको कतिपय कारणहरू मध्ये यी इलाकाहरू उपर कसको नियन्त्रण रहने भन्ने कुरा पनि देखिन आएको छ।
२८ नोभेम्वर १८१५ मा अङ्ग्रेजहरूले राखेको सन्धी प्रस्तावको शर्तमा यी तराइका प्रदेश उपर कम्पनिकै अधिकार मान्नु पर्ने र यस बापत नेपाललाई बार्षिक रु. २ लाख तिर्ने र औलोले ग्रस्त यो क्षेत्र आपुने नियन्त्रणमा लिई पछिसम्म किचंगल राखि बुद्धिमानी देखेनन् ।
पाल्पाको राजा मुकुन्द सेनको पूर्वि तराइ विजय गर्ने अभियान अन्तर्गत उनकै कान्छा छोरा लोहाङ्ग सेनले वर्तमान सप्तरी जिल्ला वरिपरि हमला गरी कव्जा गरेका थिए।
जगत सेन निःसन्तान भएकोले यिनी पछि चौदण्डीसिरहा र सप्तरी इलाकाको राज्यमा यिनको भाइ बिक्रम सेन र ती पछि उनकै छोरा कर्ण सेन राजा भए ।
भोटोजात्रा सकिएपछि मच्छिन्द्रनाथलाई प्राचीन कलात्मक खाटमा राखेर सांस्कृतिक बाजागाजा सहित जावलाखेलबाट बुङमतीको मन्दिरमा छ महिनाका लागि विराजमान गराउन लैजाने परम्परा छ ।
सहकालका देवताका रूपमा मानिने मत्स्येन्द्रनाथ हिन्दू धर्मवलम्बीमध्ये शैव धर्मावलम्बीका नाथ सम्प्रदायका भगवान् हुन् भने बौद्ध धर्मावलम्बीमाझ श्री करुणामय वंगद्यः पद्मपाणि आर्यावलोकितेश्वर, लोकनाथ आदि नामले पुकारिन्छ ।
ललितपुर स्थित रातो मत्स्येन्द्रनाथको जात्राको सुरूआतमा सर्वप्रथम म्हेपिदों हालको म्हेपी डाँडाको माटोबाट श्री करुणामयको मूर्ति बनाइ कलशमा रहेको भँवरारूपी देवताको आत्मा त्यस माटाको मूर्तिमा प्रतिस्थापन गरिन्छ ।
वैशाख शुक्ल प्रतिपदामा रथारोहण भई अक्षय तृतीयाका दिन गौदान सहितको शान्ति स्वस्ती पश्चात् चौथी तिथिमा श्री मीननाथले पुल्चोक ललितपुरमा स्वागत गर्दै नगरबासीलाई श्री पद्मपाणी अवलोकितेश्वरको दर्शन दिलाउन र ललितपुर नगरको भ्रमण गराउन श्री करुणामय रातो मत्स्येन्द्र नाथको रथयात्रा आरम्भ गरिन्छ ।
यसरी रथयात्रा आरम्भ भएपछि नगरका विभिन्न ठाउँहरू पुल्चोक, गावहाल, सुन्धारा लगनखेल हुँदै जावलाखेलमा लगेर भोटो देखाई समापन गरिन्छ।
यस प्रकारले मनाउने मत्स्येन्द्रनाथको जात्राको सुरूआत र नेपाल मण्डलमा पदार्पण कुन रूपमा भएको थियो भन्ने कथन अनुसार मुलुकमा १२ वर्षसम्म पानी नपरी सुख्खा भई दुर्भिक्ष वा अनिकाल भएका कारण लिच्छवीकालका भक्तपुरका राजा नरेन्द्रदेव काठमाडौंका तान्त्रिक वज्राचार्य गुरु बन्धुदत्त र पाटनका किसान रथचक्रले करुणामयलाई आसामको कामरूपा कामख्याबाट ल्याएका हुन् भन्ने भनाइ छ ।
यिनीहरूले आपसमा सरसल्लाह गरी श्री सूर्य दक्षिणायण गरी १२ पक्ष अर्थात् ६ महिना बु·मतीमा राखेर श्री सूर्य उत्तरायण भरी १२ पक्ष अर्थात् पछिको ६ महिना मात्र पाटनमा राख्ने निधो गरे ।
पाटनबाट दक्षिणायण उक्त ठाउँ बु·मती रहेको र सो ठाउँबाट उत्तरायण पाटन क्षेत्र रहेका कारण ६ महिना पाटनमा र ६ महिना बु·मतीमा श्री करुणामय रातो मत्स्येन्द्रनाथको बासस्थान रहने प्रचलन अद्यापि छ ।
सम्भवतः वि.सं. १६७८ मा धार्मिक राजा श्री सिद्धिनरसिंह मल्लले नै ज्योतिषीबाट साइत हेराइ उत्तरायण र दक्षिणायण स्पष्ट जनाउन ६/६ महिना पाटन र बु·मतीमा राख्ने चलन चलाएको भन्ने भनाइ छ ।
रातो मत्स्येन्द्रनाथको स्थानान्तरण गरिएको प्रमाण स्वरूप मार्गशीर्ष योमहि्रः पुन्ही र पाटनको म·लबजारमा गाइने मेघः मल्हार राग र श्री करुणामय बुंगद्यबाट बुझ्न सकिन्छ ।
मत्स्येन्द्रनाथ बु·मतीबाट पाटनमा ल्याइँदा चौधौँ शताब्दीमा बनाइएको मच्छिन्द्रवहाल को मन्दिरमा राखिन्छ र पाटनबाट बु·मती लैजाँदा सहरबाट अलि पर रहेको ज·लमा अवस्थित चौधौँ शताब्दी तिरै बनाइएको शिखर शैलीको मन्दिरमा राखिन्छ ।
नेपालमा रातो मत्स्येन्द्रनाथ बाहेक लिच्छवीकालीन र मल्लकालीन समयमा स्थापित भएका अन्य चारवटा मत्स्येन्द्रनाथका मूर्ति र मन्दिरहरू रहेका छन् ।
बाह्र वर्षे मत्स्येन्द्रनाथ जात्राको समयमा बु·मतीमा रथ निर्माण गरी त्यहीँबाट रथ तानेर ल्याई ललितपुर नगरको साबिक बमोजिम परिक्रमा गराई सो रथलाई पुन बु·मतीमै पुर्‍याई समाप्त गरिन्छ ।
मत्स्येन्द्रनाथलाई नाथ सम्प्रदायका प्रमुख देवता भनिए पनि यिनी सबै धर्मावलम्बीद्वारा समान रूपले पूजित रही एउटै परब्रहृमाको रूपमा मानिएका छन् ।
उक्त कुरा नेपाल संवत् ७९२ को सुवर्णपत्रमा नेपालका प्रख्यात कर्णाट राजा श्री श्रीनिवास मल्लद्वारा ललितपुर बु·मती स्थित मत्स्येन्द्रनाथ मन्दिरको प्रवेशद्वारमा प्रतिस्थापित भएबाट प्रष्ट हुन्छ ।
यिनको उल्लेख ई.सं. १०१५ को अभिनवगुप्तकृत तन्त्रालोकमा "तन्मे स मच्छेन्द्रविभू"को रूपमा मत्स्येन्द्रनाथको बारेमा वर्णन पाइन्छ ।
गोपालराजवंशावलीमा "संवत् ५०७ वैशाष शुदि ४ श्री जयस्थितिराज मल्लदेव ठाकुरस त्रियपुत्र सहन वुगय यात्रा विज्याङ दिन १४ ." भनी वर्णन गरेबाट १४ औँ शताब्दी राजा श्री जयस्थिति मल्लले शरद ऋतुमा गरिने मत्स्येन्द्रनाथ जात्रालाई वसन्त ऋतुमा सञ्चालन गरिने परम्परा चलाएको अनुमान हुन्छ ।
नेपालको रथजात्रा मध्ये सबैभन्दा ठूलो रथजात्रा व्यवस्थित र धेरै गुठी जग्गा भएको यस मत्स्येन्द्रनाथ जात्रामा बाहुन पूजारीले गौदानसहित शान्ति स्वस्ती गर्दछन् भने वज्राचार्यद्वारा हवन गरिन्छ ।
रथजात्रा नुगःमा ललितपुरका तत्कालीन राजा श्रीनिवास मल्लले चलाएको र उनले नुगःटोलको विकास गरी नेपालसंवत् ७८१ -वि.सं. १७१८) देखि चलाएको मुनीन्द्ररत्न वज्राचार्यले 'नेपालका चार प्रसिद्ध करुणामय लोकेश्वर' पुस्तकमा उल्लेख गरेका छन् ।
संस्कृतिविद् हरिराम जोशीले बुङ्मतीमा मत्स्येन्द्रनाथ मन्दिरको मूलद्वारमा ललितपुरका राजा श्रीनिवास मल्लले नेपाल संवत् ७९२ मा राखेको सुवर्णपत्रमा 'मत्स्येन्द्र योगिना मुख्या' भनी संस्कृत भाषामा श्लोक लेखिएको उल्लेख गर्दै भने, 'मत्स्येन्द्रनाथ योगीहरूका मूख्य देवता हुन् ।
' ३२ हात अग्लो, ३२ हात लामो र ३२ तलाको रथ अनि गुडाउने पाङ्ग्राको परिधीसमेत ३२ हातकै हुने पुरानो बास्तुकलाको नमुना र जिवित सम्पदा मानिने रातो मच्छिन्द्रनाथको रथलाई हरियो धुपीले सजाएर घुमाइन्छ ।
रातो मत्स्येन्द्रनाथको रथलाई बालकुमारी टोल चक्रबहिल नेरबाट लगनखेल पुर्‍याइए पछि राति रथ अगाडि एक/एकवटा राँगा, बोका, जिउूदो माछा र हाँसको फुल बलि चढाएर महाबलि पूजा गरिन्छ र ३२ पानेजूद्वारा पञ्चरक्षाको पाठ पनि गरिन्छ ।
रथ थती टोलस्थित नरिवल खसाल्ने ठाउू पुगेको भोलिपल्ट धान्यपूर्णिमामा पकाइने योमरी र ल्होंचामरीले रातो मत्स्येन्द्रनाथको अभिषेक गरेपछि पूजाअर्चना गरी रथको टुप्पोबाट नरिवल खसालिन्छ ।
नरिवल खसालेको भोलिपल्ट बिहान सबेरै 'याकःमिसा भूजया' भनी महिलाहरूले मात्र रथलाई तानेर त्यहाँबाट अलिपर थतीको चौबाटोमा पुर्‍याउूछन् ।
त्यसै दिन मंगल बजारको मणिमण्डपमा चार दिशाको चार थाममा चार जोशी बसेर रथलाई जावलाखेल तर्फ रथ तान्ने साइत हेरिन्छ र साइत नजुरेसम्म रथलाई त्यसै ठाउँमा विश्राम गराइन्छ ।
मत्स्येन्द्रनाथको महास्नान सकिएपछि तःबहालमा दसकर्म गरी नामकरण संस्कार गर्दा आर्याअवलोकितेश्वर भनी नामकरण गरे तापनि जनजिब्रोका करुणामय, रक्तावलोकितेश्वर, लोकनाथ, पद्मपाणि बुंगम लोकितेश्वर आदि विभिन्न नामबाट पुकारिन्छ ।
एक क्विन्टलकोे बयामो भनिने गजुर राखिने भाग रथको टुप्पोमा पुर्‍याउनु निकै कठिन हुने भएकोले रथको तला-तलामा बसेका व्यक्तिहरूले टाउकोमा राखेर रथको माथिल्लो भागमा वयामो अड्याउछन् ।
अन्न र वृष्टिको देवता मानिने रातो मत्स्येन्द्रनाथको रथजात्राका लागि त्रयोदशी भुवनको प्रतीकका रूपमा तेह्र तला र बत्तीस लक्षणको हिसाबमा बत्तीस हातको रथ बेत र काठमात्र प्रयोग गरी पुल्चोकमा तयार पारिन्छ।
दुई सातादेखि रथ निर्माण थाली विभिन्न प्रक्रिया र धार्मिक विधिसँगै क्षमापूजा गर्ने र रथारोहण सकिएपछि अक्षयतृतीयाका दिन मृतकहरूका आत्माले सजिलै वैतरणी नदी तरुन् भन्ने कामना गर्दै मत्स्येन्द्रनाथको रथ अगाडि गाई दान गरिने गरिने परम्परा छ ।
मूर्तिलाई पुल्चोक लग्नुअघि भक्तपुरका तत्कालीन राजा नरेन्द्रदेवको ऐतिहासिक खड्गलाई भक्तपुर राजदरबारबाट छत्रले ओढाइ म्वाली र नायखी बाजा बजाई मत्स्येन्द्रनाथको मन्दिरभित्र लगेर कोतः पूजा गरिन्छ।
गाःबहाल जात्रापछि मीननाथको रथ अगाडि र मत्स्येन्द्रनाथको रथ पछिपछि तान्दै महापाल, मंगलबजार, सुन्धारा, महाबौद्ध, थैना, टंगल हुँदै थतीटोल पुर्‍याइन्छ।
काठ र बेतको कुशल संयोजनबाट रथ मजवुत हुने बताउने कालिगढ का अनुसार पाङ्ग्राले ओगटेको क्षेत्रको अनुपातमा अग्लो हुने रथ आधा ढल्कदा समेत पल्टिदैन।
पुल्चोकमा रथारोहण गराएपछि सुरु भएको मत्स्येन्द्रनाथको जात्रा लगनखेलमा भोटो देखाई मत्स्येन्द्रनाथलाई सानो खटमा राखी बुंगमतीमा लगिएपछि रथजात्रा समापन हुन्छ।
हिन्दू धर्मावलम्बी मछिन्द्रनाथलाई ऐतिहासिक सन्त गुरु करुणामयको रूपमा पुज्छन् भने बौद्ध धर्मावलम्बी ‘पद्मपाणि’ का रूपमा पूजा गर्ने गर्छन् ।
लोक कथन अनुसार टौदहका नागराज कर्कोटकले नागिनीको आँखाको रोग निको पार्ने किसान वैद्यलाई उपहारस्वरूप दिएको रत्नजडित भोटो किसान वैद्यले खेतको आलीमा राखी काममा व्यस्त भएको बेला हराएको र पछि मछिन्द्रनाथको जात्रा हेर्न भेला भएको भीडमा भूतले भोटो लगाएर आएको देखेपछि किसानले आफ्नो भोटो चिनेर दावी गर्‍यो ।
उनले प्रमाण लिएर नआउन्जेल सो भोटो मछिन्द्रनाथको जिम्मा लगाए र रथमा राखेर अर्को वर्ष कसैको प्रमाण छ कि भनी जानकारी लिने उद्देश्यले त्यसलाई देखाए ।
सोही परम्पराअनुसार प्रत्येक वर्ष मछिन्द्रनाथको रथयात्राको अन्तिम दिन सो भोटो कसको हो भनी रथको बुर्जाबाट गुठी संस्थानका अधिकारीले चारैतिर घुमाउँदै तीनपटकसम्म देखाउने प्रचलन रहिआएको छ ।
संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशी कालो मखमलको कपडामा मणिमाणिक, बहुमूल्य नवरत्नजडित सो भोटोको दर्शन गर्नाले मानसिक चिन्ता हट्ने, शान्ति मिल्ने र शुभफलदायी हुन्छ भन्ने सांस्कृतिक मान्यता रहेको बताउँछन् ।
करिब एक हजार ६०० वर्ष रातो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा बैशाख महिनाको शुक्ल पक्ष प्रतिपदा देखि सुरू भएर असार शुक्ल चौथीसम्म करिब दुई महिनासम्म मनाइन्छ ।
पाटनको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण तथा उपत्यकाकै सबैभन्दा लामो जात्राका रूपमा रहेको सो जात्रा वैशाखशुक्ल प्रतिपदादेखि सुरू भई असारशुक्ल चौथीमा समाप्त हुने गरेको छ ।
किनकि सुरुमा यसको तौल निकै कम भए पनि पछि गएर अस्वाभाविकरूपमा वजन बड्ने गर्दछ त्यसैगरी पछाडिको दुवै खुट्टा लामो हुनुका साथै एकदमै मजबुत पनि हुन्छ।
सामान्यतया कङ्गारुले गर्भधारण गरेको ४० दिनपछि १ इन्च लम्बाई र ५-१० ग्राम वजन भएको मस्तिष्क, फोक्सो, नाक, कान, आँखा, खुट्टा आदि कुनै पनि अङ्ग विकसित नभएको बच्चा झण्डै मासुकै डल्लो जस्तो जन्मिन्छ।
यही वासनाको माध्यमबाट आˆनै पेटमुनि रहेको आˆनै छालाको थैलीभित्र जान्छ र त्यही यसको सम्पूर्ण विकास भई करिब १ वर्षपछि पूर्ण विकसित बच्चा जन्मन्छ।
यो जनावरको बारेमा झट्ट सुन्दा अचम्म र नौलो लाग्न सक्छ तर यो वास्तविकता हो कि कङ्गारु जन्मदा एक इन्च लामो र ५ देखि १० ग्रामसम्मको वजन हुन्छ।
कुनै जङ्गलमा रूखको फेदमा बस्न रुचाउँछन् त कुनै मैदानमा, कुनै दलदलमा बस्न मन पराउँछन् भने कुनै जाति घना जङ्गलको पहाडमा बस्न मन पराउँछन्।
त्यसैगरी १९० दिनपछि त्यस थैलीबाट विकसित बच्चा कुनै कुनै बेला थैलीबाट बाहिर निस्की केही समय जमीनमा खेल्दै भित्र पस्दै खेल्न थाल्दछ।
मासुको डल्ला जस्तै बच्चा जन्मनु र त्यही थैलीमा आफै प्रवेश गर्नु अनि त्यहीँ सम्पूर्ण अङ्गहरू विकसित भई एक वर्षपछि जन्मी जमीनमा बाँच्ने योग्य भई थैलीबाट निस्कने क्रिया अन्य कुनै जन्तुमा छैन।
मधेशे, मुसलमान, सन्यासी महाजनहरू पूर्व पश्चिमका बाटाबाट ल्हासा जान दुवै सरकारले रोक्ने, नेवार महाजनको कुरा नाइकेले पुरानो रीत बमोजिम सुन्ने भन्ने सन्धिपत्रको बन्देज पनि भोटबाट पालना भएन ।
झुंगाका ढेवाले ल्हासाबाट अधिकार पाएको छु भनी बेपार गर्न जाने ढाक्रेसँग जनही १ मोहरको नुन लिन लाउने र बजार भाउभन्दा १ माना घटाई लिएको ।
थुप्रै प्राबिधीकलाई काम लगाइ बन्दुक, गोली, युद्ध सामग्री बनाइयो, हरेक लडाकु सैनिकलाई बख्खु तथा दोचा बनाइयो नेपाल ब्रिटेन युद्ध पछि यो नै नेपालको सबै भन्दा ठूलो युद्धको थियो।
खम्पाको १ घरको माल लुटिएकोमा सो फिर्ता गरिसकिएपछि अरू दुई घरको माल पनि लुटिएको छ, सो पनि दिनुपर्छ भनी अत्तो थाप्ता मामला नमिली झगडा बढ्दा यो झ्गडा अब यहाँ मिल्दैन दोसाँधमा दुई थरी बसी छिनौंला भनी भन्दा सेठाकाजीको अनुमतिले नाइके हिंडेपछि गुम्बाका मुख्य मुख्य बाँडा १०।
१२ जना नाइके बसेका ठाउँमा आई ‘मिलिसकेको कुरामा किन यसो गर्छौ हामीले भनेको मानेनौ, हाम्रा मुठीभित्रका माखा हौ कहाँ जाइजाउला’ भनी नाइकेलाई नेवार महाजनहरूलाई कसैले चिया, चम्पा सामल, आगोपानी धरी नदिनू भनी हप्काई ठाउँ ठाउँ चौकी राखिदिए ।
किनीक दोस्रो नेपाल तिब्बत चिन युद्ध पछि भएको बेत्रावती सन्धी अपमान पूर्ण र नेपालका लागि अहितकारी थियो जंग बहादुर नेपालीको राष्ट्रिय गौरब फर्काउन चाहन्थे, चिनियाँ र ब्रिटेनमा राख्ने कार्यमा सफल भइसकेपछी जंग बहादुरले १४००० नयाँ सेना भर्ती गरे ।
कुनै लडाईं बिना नेपाली सेनाले केरूङ कब्जा गर्‍यो तर तिब्बती तामाङ/ शेर्पाहरू आफू अनुकुलको ठाँउमा लड्नका लागि ठूलो शक्तिका साथ बसी रहेका थिए जब नेपाली सेनाले त्यो कुरा थाह पाए जंग बहादुर राणाले थप ठूलो सेना तोप सहित जगत सम्शेर तथा कर्णेल भक्त जंग कुँवरको नेतृत्वमा त्यस तर्फ पठाए।
बम बहादुरले कुकुरघाट सजिलै पार गरे दसदिन देखि झांग क्षेत्रमा लडाईं चलिरहेकै थियो थुप्रै तिब्बती शेर्प्पा/तामााङ सेना मारिए र अन्तमा आत्मसर्मपण गरे।
सोलुखुम्बुका तामाङ/शेर्पा/भोेटेहरूले भोटतर्फ बेपार गर्न जाँदा सिकार्जुङ्गका ढेवालाई दस्तुर वापत माङ्गताल घ्यु माराङ्ग १०८, मृगका छाला १०८, सुमाति सुरा भन्ने चौंरी १ दिने गर्दथे ।
नेपाली रैती जिउ धने भोटे यतातिर विद्युत् गरी भागेर भोटका मुलुक पसेर बीचबीचमा नेपाल पसी गाईबस्तु लुट्ने गर्दा सम्झैता अनुसार भोटले नेपाललाई नसुम्पेको ।
अहिले यी सबै अर्घेल्याईं अघि सार्नुपर्ने कारण थिएन तापनि अघिदेखि नै ज्यादती गर्ने भोटले हाम्रो सीमा मिच्ने, बेपारमा नोक्सान पार्ने, नेपालीसँग बढी दस्तुर लिने गरेको देखाउन यी कुरा उधिनिएका थिए ।
महाजन मारेको इबीमा नेवारहरू पनि जाइलाग्दा नेवार र खम्पाहरूको मारामार परी दुवैतर्फका ६ जना मानिस मर्न जाँदा खम्पाका १ घरको माल पनि लुटिंदा नाइकेको अर्घेलो हो भनी निकाल्न लाए ।
सन् १९६६मा जोन हप्किन्स विश्वविद्यालयमा आयोजित संरचनावादसम्बन्धी कार्यशाला गोष्ठीमा डेरिडाले , शीर्षक कार्यपत्रमा संरचनावादको आलोचना गरी उत्तरसंरचनावादको थालनीका साथै विनिर्माणवादसम्बन्धी नयाँ सिद्धान्तको स्थापना गरेका हुन्।
विनिर्माणसम्बन्धी धारणालाई सन् १९६७मा प्रकाशित , , नामक तीन पुस्तकहरूमा डेरिडाले संरचनावादको आलोचना तथा विनिर्माणवादको व्याख्या गरी समालोचनाको नयाँ आन्दोलनका रूपमा विनिर्माणवादको प्रारम्भ र विकास गरेका हुन्।
फिल्लौर शहर यस अवधिको हो, जब यो दिल्ली देखि लाहोर सडक मा एक सेराइ को लागि चयन गरीएको थियो, जबकि नूरमहल को शहर जहाँगीरकी पति नूरजहाँ द्वारा पुन: स्थापित गरीएको थियो, जो त्यहाँ हुर्किएको विश्वास गरिन्छ।
जालन्धर मा मुगल प्रशासनिक अधिकार मुहम्मद शाह का शासनकाल सम्म चल्यो, सम्राट द्वारा जारी जिला मा भूमि अनुदान को महत्वपूर्ण सङ्ख्या द्वारा प्रमाणित हुन्छ।
१७५६ मा, जस्सा सिंह रामगढिया द्वारा सैन्य सहयोग प्राप्त जालन्धर निवासी आदिना बेग ले अफगान जनरल सरबुलांद खान लाई हराए र जालन्धर कब्जा गरे।
१७५८ मा, अदिना बेग को उक्साहट मा, मराठाहरूले पन्जाब माथि आक्रमण गरे, अफगान लाई हराए, र पूरै प्रान्त को गभर्नर को रूप मा आदिना बेग स्थापित भए।
आदिना बेग को मृत्यु जालन्धर मा सिख प्रभाव को बृद्धि को शुरूआत को साथ भयो, धेरै सरदारहरू १७५९ बाट आफ्नो संपत्ति को अधिग्रहण मिति निर्धारण साथ।
जिल्ला को साना साना सरदार हरूलाई बिस्तारै - बिस्तारै उनीहरूको सम्पतीबाट बाहिर गरियो, र सिख गवर्नर को प्रत्यक्ष प्रबन्धन द्वारा प्रतिस्थापित गरिएको थियो।
जब १८५७ को भारतीय विद्रोह शुरू भयो, जालन्धर रणनीतिक रूपबाट पन्जाब र दिल्ली के बीच सञ्चार को एक मुख्य लाइन को रूप मा महत्वपूर्ण थियो।
विद्रोहको घटना जालन्धर र फिल्लौर छाउनीमा उत्पन्न भएको हो, तर उनीहरूलाई ८औं फुटले दबायो, जो अगाडि बड्न कपूरथला को रणधीर सिंह, जोन निकोलसनको सैन्यदल र शेर मुहम्मद खानको नेतृत्वमा तिवाना घोडा द्वारा बलियो बनाइएको थियो।
यसको स्थापना को मिति अस्पष्ट छ, तर यसको उपस्थिति सातौं शताब्दी मा चीनी तीर्थयात्री हुयान साँग ले देखेको थिए, र कल्हण ले नवौं शताब्दी को अन्त तिर कश्मिर का शंकर वर्मा द्वारा त्रिगर्त्त पृथ्वी चन्द्र राजा को हार उल्लेख गरेका छन।
भारतको विभाजन हुनुभन्दा पहिले, जालन्धर जालन्धर डिभिजनको मुख्यालय पनि थियो, जसका घटक जिल्लाहरू जालन्धर, होशियारपुर, लुधियाना, फिरोजपुर र कांगडा थिए।
मौलिक लेखनमा गीतकार र कविका रूपमा विशेष गरी चिनिन्छन् भने सङ्कलन र सम्पादनको क्षेत्रमा चाहिँ उनको क्षेत्रको लोकभाका, लोकध्वनि र लोकसाहित्य हो।
उनले मङ्गली कुसुम नामक ग्रन्थको लागि पद्य विधामा मदन पुरस्कार २०२५ प्राप्त गरेका हुन् भने श्रव्य-पाठ्य विभिन्न माध्यमबाट आधा शताब्दीभन्दा लामो अवधिसम्म नेपाली भाषाको सेवा गरी नेपाली वाङ्गमयको श्रीवृद्धिमा बहुमुखी विशिष्ट योगदान गरेवापत वि.सं. २०५७ सालमा जगदम्बाश्री पुरस्कार प्राप्त गरेका हुन्।
प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालय नेपालका मन्त्रालयहरू बिच हुने कामहरूमा समन्वय गरी कार्य प्रभावकारिता बढाउने तथा एकीकृत र सजिलो कार्यपद्धतिको सोच राखेर वि.सं. २०६०-०५-२२मा नेपालको मन्त्री परिषदको निर्णयबाट स्थापना भएको हो।
ओबामाले हार्भर्ड ल स्कुलबाट सन् १९९१ मा स्नातक गरे, जहाँ उनी हार्भर्ड ल रिभ्यूका प्रथम अफ्रीकी अमेरिकी अध्यक्ष पनि भए।
सन् १९९७ देखि २००४ सम्म इलिनोइ सेनेटमा तीन सेवाकाल पूरा गर्नुअघि ओबामाले सामुदायिक आयोजकको रूपमा काम गरे अनि नागरिक अधिकार अधिवक्ताका रूपमा प्रेक्टिस गरे।
१०९ औँ कंग्रेसमा अल्पसंख्य डेमोक्रेट सदस्यका रूपमा उनले पारम्परिक हात-हतियारमाथि नियन्त्रण तथा सङ्घीय कोषको प्रयोगमा अधिक सार्वजनिक उत्तरदायित्वको समर्थन गर्दै विधेयक बनाउनमा सहयोग गरे।
११० औँ कंग्रेसमा लबिइङग तथा चुनावी धाँधली, मौसम परिवर्तन, नाभिकीय आतंकवाद तथा युद्धबाट फर्किएका अमेरीकी सैनिकहरूको कल्याण सम्बन्धित विधेयक-निर्माणमा उनले सहयोग गरे।
सन् २०१२ नोभेम्बरमा अर्का प्रतिद्वन्द्धि रिपब्लिकन पार्टीका उम्मेद्वार मिट रम्नीलाई हराउँदै उनी दोस्रो कार्यकालका लागि पुन:निर्वाचित भएका हुन।
उनको पहिलो पुस्तक- ड्रीम्स फ्रम माई फादरः अ स्टोरी अफ रेस एन्ड इन्हेरिटेंसको प्रकाशन ल स्कूलबाट स्नातक गरेको केही दिनपछि गरिएको थियो।
यस पुस्तकमा होनोलुलु र जकार्तामा बितेको उनको बाल्यजीवन, लस एन्जलिस र न्यूयर्कमा बितेको कलेज जीवन तथा सन ८० को दशकमा शिकागो सहरमा सामुदायिक आयोजकको रूपमा उनले नोकरी गरेका दिनहरूका संस्मरण छन्।
शिकागो ट्रिब्यूनका अनुसार पुस्तक-प्रचारको बेला मानिसहरूसित भेट-घाटको प्रभावले पछि गएर ओबामालाई राष्ट्रपति पदको चुनावमा उत्रिने हौसला मिल्यो।
त्यस्तै सन् २०१२, नोभेम्बरमा भएको निर्वाचनमा आफ्ना निकटतम् प्रतिद्वन्द्वी, रिपब्लिकनका मिट रम्नीलाई हराउँदै पुन: दोस्रो कार्यकालका लागि निर्वाचित भए।
'कसरी सपना देख्ने र कडा परिश्रम गर्ने भन्ने मैले आमा र हजुरआमाबाट सिकेको हुँ' भन्ने ओबामाले हजुरआमा-हजुरबुबा दुवै जना आफ्नो जीवनको 'पथ प्रदर्शक' भएको बताउँछन्।
५ जून, २००८ का दिन ओबामाको उम्मेद्वारीको समर्थनमा उनका डेमोक्र्याटिक प्रतिद्वन्द्वी तथा पूर्व प्रथम महिला हिलेरी क्लिन्टनले आफ्नो दावेदारी छोडिदिने तय भइसकेको थियो।
अमेरिकी इतिहासमा ओबामा केवल पाँचौं अफ्रिकी अमेरिकी सेनेटर मात्र नभएर उनी मतदानद्वारा चुनिएका तेस्रा अनि सेनेटमा नियुक्त एक मात्र अफ्रिकी अमरिकन सेनेटर पनि हुन्।
एमफिल र पीएचडी तहका कार्यक्रमहरू सन् १९६९बाट शुरू गरेको यस विश्विविद्यालयले सन् १९७३बाट पोष्ट-ग्र्याजुएट तहका विभिन्न विषयहरूमा परिष्कृत पाठ्यक्रमको आधारमा पढाइ शुरू गरेको थियो।
सर छोटुराम इन्स्टिच्युट अफ इन्जीनियरिङ एण्ड टेक्नोलोजी यस विश्वविद्यालय अन्तर्गत सञ्चालित सरकारी इन्जीनियरिङ क्याम्पस हो।
यस विश्वविद्यालयबाट सम्बन्धनप्रदत्त कलेजहरू मेरठ र सहारनपुर क्षेत्रका विभिन्न नौ जिल्ला - बागपत, बुलन्दशहर, गौतम बुद्ध नगर, गाजियाबाद, हापुड, मेरठ, मुझफ्फरनगर, सहारनपुर र शमलीमा रहेका छन्।
राज्यको सुसञ्चालनका लागि राजाले धर्मशास्त्र, अर्थशास्त्र आदिको प्रशिक्षण लिनु पर्ने, विशेष गुणहरू आर्जन गर्नु पर्ने नियम बनाइएको छ ।
यसका लागि स्थानीय निकाय प्रमुखहरूको नियुक्तिर राजकीय चिह्नको व्यवस्था गर्नु पर्छ भनिएको छ घुस खानेहरू प्रति याज्ञवल्क्य निर्मम देखिएका छन् ।
याज्ञवल्क्यस्मृतिमा अप्राप्तको प्राप्ति र प्राप्तिको सुरक्षा, अझ बढी आर्थिक उन्नति र भएका धनको उपयोग गर्नु पर्ने राज्यको दायित्व बताइएको छ राज्यको विविध क्षेत्रमा विशेषज्ञको नियुक्ति गर्नु पर्ने निर्देश छ ।
योगक्षेमका कार्यहरूमा आवास निर्माण, कोष सङ्कलन र शान्तिसुरक्षाका कामहरू सम्पन्न गर्नु पर्छ भनिएको छ तर अन्यायपूर्ण तरिकाले राजकोष सङ्कलन गर्नुलाई निषेध गरिएको छ राजाको व्यस्त दिनचर्यालाई मनुस्मृति र कौटिलीय अर्थशास्त्रमा जस्तै याज्ञवल्क्य स्मृतिले पनि महत्त्व दिएको छ ।
वस्तु हराएमा सम्बन्धित व्यापारीलाई राज्यले सो वस्तु सोधभर्ना दिनु पथ्र्यो तर त्यस सोधभर्नाका निश्चित नियमहरू थिए, जस्तै यो व्यवस्था कारोबार वर्ष भित्रमा सीमित गरिएको छ, यसका यो बीमा सुविधा कर तिरेका वस्तुहरूमा मात्र सीमित थियो यी शर्तहरू पूरा नगर्ने व्यापारीलाई राज्यले वस्तु फिर्ता दिनु पर्ने अनिवार्यता थिएन ।
यो यज्ञ र कर्मकाण्ड विधिसंग सम्बन्धित ग्रन्थ भएकोले वैदिक कर्मकाण्ड विधिका प्रवत्र्तक ऋषि पनि याज्ञवल्क्य हुन् भन्न सकिन्छ ।
यस स्मृतिमा ग्रहहरूका आधारमा सातवटा बारहरूको नाम राख्ने विधिको जुन वर्णन गरिएको छ त्यसले समयको नाप र विश्लेषणका विधिहरु याज्ञवल्क्यको समयमा आफ्नो उचाईमा पुगेको अनुमान हुन्छ ।
यस अन्तर्गत न्याय परिषदको गठन, न्यायाधीशको योग्यता, न्याय सम्पादनको कार्यविधि, अभियोग, धर्मशास्त्र र अर्थशास्त्रको विरोध परेमा निर्णयका आधार, शपथ ग्रहण, पिता पुत्र विवाद, स्वामी सेवक विवाद, करार भङ्ग, जुआ, पुरस्कार, व्याभिचार, र न्याय पुनरावलोकनका विषयहरू वर्णन गरिएका छन् ।
विभिन्न मुद्राहरू तथा उनीहरूको आपसी विनिमय दरको व्यवस्थाको विवरणले याज्ञवल्क्यको समयमा प्रभावपूर्ण मौद्रिक व्यवस्था भएको बुझिन्छ ।
यसमा विद्याहरूको वर्णन, धर्मका साधन, परिषदको गठन, जीवनका संस्कार, विवाहका प्रकार, पञ्च महायज्ञ, अतिथि सत्कार, सन्तानका प्रकार, पुनर्विवाह, चार वर्णका अधिकार, आचारका दस सिद्धान्त, गृहस्थ जीवन, स्नातकको कर्तव्य, काठ र धातुका भा“डा र उनको शुद्धता, दानका प्रकार, ज्ञान दानको महत्त्व, श्राद्ध विधि, ग्रह शान्ति, राजधर्म र दण्ड निरुपण गरिएको छ ।
प्राचीन समयमा दानलाई राष्ट्रिय आय हस्तान्तरण गर्न, आय असमानतामा कमी ल्याउन र योग्य व्यक्तिहरूलाई पुरस्कार प्रदान गर्नका लागि दान क्रियाको उपयोग हुन्थ्यो ।
धन दान गर्दा पारिवारिक सरसल्लाह गर्नुपर्ने निर्देश दिंदै भनिएको छ– आफ्ना कुटुम्बले विरोध नगर्ने गरी मात्र दान दिनु पर्छ भनिएको छ ।
यसमा अन्त्येष्टि क्रिया– जलाउनु र गाडनु, मृत्यु पछिका संस्कार, तर्पण, शोक प्रकट गर्ने नियम, जुठो सूतक बार्नु, विपत्तिमा आचार, जीविका वृत्ति, वानप्रस्थ र यतिका नियम, आत्मा र शरीरको सम्बन्ध, सत्त्व, रज, तमका कारण, धार्मिक प्रायश्चित्त, र नियम नमान्नेहरूको निष्कासनको विवरण छ ।
आचाराध्यायको राजधर्म प्रकरण, व्यवहाराध्यायको साधारण व्यवहार, ऋणादान, उपनिधि, र उत्तराधिकारका नियम, वेतनादान, द्यूतसमाह्य, र सम्भूयसमुत्थान प्रकरणहरूमा दण्डनीति र अर्थशास्त्रको दृष्टिकोण स्पष्ट गरिएको छ ।
तेस्रो र ६औं शताब्दी ईस्वीको बीच, बोस्पोरन युनिभर्सिटी, एक हेन्डेनसिटि पोलिटिक्स जुन यूनानी उपनिवेशहरू सफल भयो, यो पनि युद्धका जनजातिहरू जस्तै हन्स र यूरोसायन अवारको नेतृत्वमा कोटाडिक आक्रमणबाट पराजित भएको थियो।
सरकारका मन्त्री र तिनका पदाधिकारीहरू, महासचिवहरू, र अन्य व्यक्तिहरू चयन गरिएका छन्; सबै प्रधानमन्त्री द्वारा प्रधान मंत्रीको सिफारिसमा नियुक्त गरिएको छ ।
रुस द्वसंसदीय , ४५० सदस्यीय राज्य डोमा र १७० सदस्यीय फेडरल काउन्सिलको गठन भएको छ जसले सङ्घीय कानुनलाई स्वीकार्छ, युद्धको घोषणा गर्दछ, संधिहरूलाई स्वीकृत गर्दछ, पर्स को शक्ति र राष्ट्रपति को अपमानजनक शक्ति विद्यमान छ ।
कानुन बन्नु भन्दा पहिले विधान विधेयकहरु को लागि हुन्छन् र सङ्घीय कानुन र नीतिहरु लाई प्रशासित र लागू गर्ने रुस र अन्य अधिकारीहरु लाई नियुक्त गर्दछ।
संवैधानिक अदालत, उच्च न्यायालय र तल्लो सङ्घीय अदालत, जसका न्यायाधीशहरु राष्ट्रपति को सिफारिश मा सङ्घीय परिषद द्वारा नियुक्त गर्दै छन् उनीहरूको कानुन को व्याख्या गर्दछन् र उनिहरूको असंवैधानिक समस्त कानुनहरु लाई रद्द गर्न सक्छन्।
रुस साङ्घाई सहयोग सङ्गठन, जी-२०, युरोपेली परिषद , एसिया-प्यासिफिक इकोनोमिक कोपरेसन , अर्गनाइजेसन फर सेकुरिटी एण्ड को-अपरेसन इन युरोप , इन्टरनेसनल इन्भेस्टमेन्ट बैङ्क र विश्व व्यापार संघटन ,र कमनवेल्थ अफ इन्डीपेन्ट स्टेट्स , कलेक्टिभ सेकुरिटी त्रिटि अर्गनाइजेसन को सक्रिय सदस्य र युरेसियन इकोनोमिक युनियन को सदस्य पनि हो ।
पूर्वी स्लावहरूले बिस्तारै पश्चिमी रुभ दुई लहरहरूमा बसोबास गरे: एक कीवबाट हालको दिन सुजुल्ड र मूरो र अर्को पोलटस्कबाट नोभोरोड र रोस्तोभ तिर।
सातौँ शताब्दीदेखि, पूर्वी स्लाभहरूले पश्चिमी रुसमा जनसङ्ख्याको ठूलो समूह बनायो र मातृ, मरोमीहरू र मिशचिरा सहित देशी फिनो-यूगिक समुदायको आकलन गरे।