polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
सन् १८६५ मा ब्रिटेन र भुटान बीच सिनचुलु सन्धिमा हस्ताक्षर भयो, जसमा भुटानले सीमावर्ती केही भूभागको बदलामा केही वार्षिक अनुदानको लागि करार गर्यो।
तीन वर्ष पछि एउटा अझै समझौता भयो, जस अनुसार ब्रिटिश यस कुरामा राजी भए कि उनी भुटानको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गर्दैन तर भुटानको विदेश नीति इङ्ल्यान्ड द्वारा तय गरिन्छ।
विश्वको सबैभन्दा सानो अर्थव्यवस्थाहरू माझ एक भुटानको आर्थिक ढाँचा मुख्य रूपमा कृषि र वन क्षेत्रहरू र त्यहाँ निर्मित जलविद्युतलाई भारतको विक्रयमा निर्भर छ।
माथिल्लो सदन राष्ट्रिय परिषद गैर राजनीतिक (२५ सदस्यीय – २० जिल्लाबाट एक-एक जना गरी २० जना र ५ जना राजाबाट मनोनित), चार वर्षे अवधि; तल्लो सदन राष्ट्रिय सभा हुने गर्छन।
भुटान विश्वको ती केही देशहरूमा पर्दछ, जसले आफुलाई शेष विश्वबाट अलग राख्दै आईरहेको छ र आज पनि केही हदसम्म यहाँ विदेशीहरूको प्रवेश नियन्त्रित छ।
व्यासलाई तत्कालिन सरकार मन्त्रिपरिषदको विकास समितिले वि.सं. २०७१ साल मङ्सिर १६ गते गरेको निर्णय र वि.सं. २०७१ पुस २८ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन पोखरी भञ्ज्याङ गाविसलाई समावेश गरेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरेको थियो।
नेपालको नगरपालिका ऐन, २०४७ लाई आधार बनाएर तत्कालीन सरकारले वि.सं. २०४८ चैत्र ३० गतेदेखि लागु हुने गरि गरेको निर्णय र सोही मितिमा नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तनहुँ जिल्लाको तत्कालीन फराकचौर, गुणाडी र घाँसीकुवा गाउँ विकास समितिको आंशिक भूभागहरूलाई समेटेर यसलाई नगरपालिका घोषणा गरेको थियो।
व्यास नगरपालिका तनहूँ जिल्लाको मध्य भागमा रहेकाले आवागमन सुविधा, प्रचुर जलप्रवाह तथा अपेक्षाकृत भू-समताले गर्दा आर्कषणको केन्द्र विन्दु बनेको हो।
जिल्ला सदरमुकाम दमौली समेत यसै नगरपालिकाको केन्द्रीय स्थल रहेकोले जिल्लाका विभिन्न स्थानहरूबाट सरकारी कामकाजको लागि मानिसहरूको आवतजावत भइरहेको हुन्छ।
यस नगरपालिकाको पूर्वमा भानु नगरपालिका र बन्दीपुर गाउँपालिका, पश्चिममा म्याग्दे गाउँपालिका र शुक्लगण्डकी नगरपालिका, उत्तरमा लम्जुङ र कास्की जिल्ला तथा दक्षिणमा ऋषिङ्ग गाउँपालिका र देवघाट गाउँपालिका रहेको छ।
यसै ऐनलाई टेकेर तत्कालिन सरकारले वि.सं. २०४८ चैत्र ३० गते नेपालमा तीन वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा व्यास पनि नयाँ नगरपालिका बन्न पुगेको थियो।
व्यास नगरपालिका नेपालको राजधानी सहर काठमाडौँदेखि १५० किलोमिटर पश्चिममा तथा प्रादेशिक राजधानी पोखराबाट ५० किलोमिटर पूर्व पृथ्वी राजमार्गको छेउमा रहेको छ।
नेपाल सम्वत्‌मा चन्द्रमानक गिन्ती मात्र रहेको र चन्द्रमानक चक्रमा हुने गडबडीका कारण नेपाल सम्वत्‌को व्यवहारिक प्रयोग हुन नसकेको कारणले सौर्यमानक नेपाल सम्वत् प्रचलनमा आएको हो ।
सौर्यमानक नेपाल सम्वत्‌मा प्रत्येक वर्ष ३६५ दिन हुने गर्दछ भने 'तँसा दिं' अर्थात् अधिक दिन हुने वर्षमा ३६६ दिन हुने गर्दछ ।
पहिलो पाँच महिना सम्म प्रत्येक महिनामा ३० दिन, छैठौँ महिनामा प्रत्येक वर्ष २९ दिन र सातौँ महिना देखि बाह्रौँ महिना सम्म प्रत्येक महिनामा ३१ दिन हुने गर्दछ ।
नेपाल सम्वत्‌मा व्यवहारिकताको पक्ष थपिएको खुशियालीमा विभिन्न व्यक्ति व्यक्तित्व र संघ संस्थाहरूद्वारा क्रमशः नेपाल सम्वत् अपनाउने, प्रयोग गर्ने र प्रचारप्रसार गर्ने थालनी गरेका छन् ।
नेवार समुदायमा चाड पर्व, रीतिथिति लगायत जन्म दिन जस्ता धार्मिक सांस्कृतिक कार्यमा नेपाल सम्वत्को चन्द्रमासिक गणनाको प्रचलन रहेको छ ।
नेपाल सम्वत् ११४० दिल्ला २६, २०७७ साउन १ गते देखि लागु हुने गरी ललितपुर महानगरपालिकाले न्यायिक मामिलाहरूमा बाहेक अरु सबै पत्राचार लगायतका कामकाजमा बिक्रम सम्वत्सँगै नेपाल सम्वत् पनि अनिवार्य रूपमा प्रयोग गर्ने निर्णय लिएका छन् ।
वि. सं १५४५ मा कर्णाली प्रदेशका मल्ल राजा आनन्द बम मल्लका नाति डिम्ब बम मल्लले थापाहरूलाई हराई ताकम राज्यलाई आफनो राज्यमा गाभी बर्तमान धौलागिरी अञ्चलका सवै जिल्लाहरू समेटिएको तत्कालिन विशाल पर्वत राज्यको स्थापना गरेका थिए र वर्तमान म्याग्दी जिल्ला उक्त पर्वत राज्यको एक भागको रूपमा रहन पुग्यो।
इतिहासकारहरूले पर्वतमा मल्ल राजाका चौध पुस्ताले शासन गरेको बताए पनि अन्तिम मल्ल राज्य कीर्तिबम मल्लले पुलामी बानियाँहरूको नाममा बिसं १८३६मा गरिदिएको ताम्रपत्रमा राजा-९ स्पष्ट रूपमा अङ्कित भएको हुँदा मल्ल बंशका ९ वटा राजाले मात्र तत्कालिन पर्वत राज्य समालेको देखिन्छ।
प्रशिद्ध हिमशिखर, नदीनाला, र धार्मिक स्थलको नामबाट अञ्चल तथा जिल्लाका नामाकरण गर्ने प्रचलनमा धौलागिरी हिमालबाट उत्पत्ति भई जिल्लाको पश्चिम उत्तरबाट दक्षिण पूर्व बग्ने म्याग्दी नदीको नामबाट यस जिल्लाको नामाकरण भएको हो।
दुर्गा सप्तसतिमा बर्णित "जयन्ति मङ्गलाकाली भद्रकाली कपालिनी" भन्ने पद्यांशको देवी भगवतीको सय नाम मध्ये एक "मङ्गला" नामबाट नै नदिको नाम रहेको र कालन्तरमा अपभ्रंश भई म्याग्दी रहन गएको हो।
पौराणिक दृष्टिकोणबाट हेर्दा ऋषि जडभरतले राजा रहुगणलाई ज्ञानोपदेश दिएको स्थान "जड" जडभरत गुफाको नामले हाल म्याग्दीको गलेश्वरमा पर्दछ र वर्तमानको "राखु" नै राजा रहुगणको राजधानी रहेको अनुमान गरिन्छ।
यसैगरी प्रशिद्ध ऋषि पुलत्यसको आश्रम "पुला" हालको पुलाचौरमा रहेको र निजका नाति विश्वका छोरा लंकाका प्रतापि राजा रावणको जन्म भुमि यहि क्षेत्र रहेको अनुमान गरिन्छ।
फलतः वि.सं.१८६९ भदौ ३ गते मङ्गलबारका दिन सल्यान पनि नेपाल एकिकरण अभियान भित्र परेको सल्यान जिल्लाको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि महत्त्वपूर्ण छ।
अघि भएका कुराको बयान नै ईतिहास हो ति पुराना दैविक शक्तिका घटनालाई पुराण र मानविय घटना प्रधानलाई ईतिहास छुट्टयाई ईतिहास पराणानी,पञ्चमो वेद उच्येतेः भनेर वेदलाई जसौ गरी इतिहासलाई हाम्रा पूर्वजहरूले आदर भावले हेथ्र्ये।
पृथ्वीनारायण शाहले आफ्नो कब्जामा नआउदै कुशविर्ता दिएबाट के देखिन्छ भने सल्यान पृथ्वीनारायण शाहको नजरमा ज्यादै बलियो राज्य रहेछ।
जसमध्ये तत्कालिन राजाले यहाँ राज्य गर्दा सल्ले भन्ने स्थानको व्यक्तिलाई आफ्नो सहयोगीका रूपमा राखेका र उसैको नामबाट सल्ले अपभ्रंश हुँदै गएको हो भन्ने प्रसँग प्रचलित रहेको छ।
अर्को थरीहरू सल्लै सल्लाका सुन्दर पहाड र थम्काहरूले अत्यधिक मात्रामा ढाकिएको यसलाई सल्लाबाट सल्यान हुन गएको हो भन्ने पनि गर्दछन्।
दोस्रो विश्वयुद्धमा धुरी राष्ट्रहरू विरुद्धमा बेलायत, अमेरिका, सोभियत सङ्घ र चीनले संयुक्त मोर्चाबन्दी गरेपछि फेरि एकपटक तिब्बत प्रति अमेरिकी ध्यान खिचियो।
२ जुलाई १९४२ मा क्याप्टेन इल्या टोल्स्टोय र लेफि्टनेन्ट ब्रुक डोलानलाई तिब्बतको रणनैतिक महत्त्व बुझ्नका लागि ल्हासा पठाइयो।
साथै अमेरिकी स्टेट डिपार्टमेन्टले तिब्बत माथिको चिनियाँ सार्वभौमिकतामाथि अमेरिकाले कहिल्यै प्रश्न खडा नगरेको र भविष्यमा पनि नगर्ने प्रतिवद्धता जारी गरेको थियो।
तर, अमेरिकाको यस्तो रुझानबाट बेलायती हरू खुसी देखिएनन् र १९४३ को अप्रिल मा अमेरिकी स्टेट डिपार्टमेन्टलाई एक मेमोरेन्डम बेलायती दूतावास मार्फत पठाए।
त्यसमा 'ब्रिटिश इन्डिया सरकार तिब्बत एक अलग देश रहेको र अन्य शक्तिहरूसँग सम्बन्ध राख्न स्वतन्त्र रहेको, चीनसँगको उसको सम्बन्धको कारणले चीनले तिब्बत मामलामा एकपक्षीय निर्णय लिने काम गर्न नहुने र गरेमा बेलायत सरकारले प्रतिरोध गर्न सक्ने' उल्लेख थियो।
चीनको केन्द्रीय सरकार कमजोर भएको मौकामा चीनलाई बाध्य पारेर बि्रटिस ब्रिटिश इन्डिया र चीनको समकक्षमा तिब्बतलाई राखेर बेलायत ले सिमला सम्मेलन डाकेको थियो।
सन् १९१२ को क्रान्ति पश्चात् बनेको युआन सि काईको सरकारले तिब्बतमा कानुन व्यवस्था पुनस्र्थापना गर्न सेना पठाउने बित्तिकै तत्कालीन चीनका लागि बेलायती दूत सर जोन नेबेल जोर्डनले चीन सरकारलाई तिब्बतमा सेना पठाउने अधिकार नभएको भनेर विरोध जनाए।
तत्कालीन चीनको केन्द्रीय सरकार अस्थिर र कमजोर भएको मौका पारेर बेलायत ले चीनलाई सिमला सम्मेलनमा बस्न बाध्य पारेपछि मात्र चीनको नयाँ सरकारलाई मान्यता दिएको थियो।
बेलायतले अमेरिकालाई समेत पश्चिमाहरूको एउटै आवाज हुनुपर्छ भन्दै चीनको नयाँ गणतान्त्रिक सरकारलाई हतारिएर मान्यता नदिन दबाब दिँदा अमेरिकाले मञ्जुर गरेन।
बेलायती प्रभाव र सेना तिब्बतमा हुँदाहुदै अमेरिकीहरूले दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा जापान विरुद्ध च्याङ काई सेकलाई सहयोग गर्ने उद्देश्यले तिब्बती आकाश भएर युद्ध सामग्री चुङ्गकिङ्ग पुर्‍याउने क्रममा सो क्षेत्रमा पहिलो पटक पुगे।
यद्यपि सन् १८८० मै विलियम उडमिल एकहिल नाम गरेका एकजना अमेरिकीले तिब्बतको भ्रमण गरेर १३औँ दलाई लामासँग अन्तर्वार्ता लिई राष्ट्रपति थियोडोर रुजवेल्टलाई प्रतिबेदन समेत बुझाएका थिए।
उनैको प्रतिबेदनलाई आधार मानेर तत्कालीन अमेरिकी विदेशमन्त्री जोन हेले चीनसँगको खुलाद्वार नीति लागू गर्ने सन्दर्भमा तिब्बत प्रति पनि चासो देखाएका थिए।
बेलायत र अमेरिकीबीच मेमोरेन्डमको आदानप्रदान हुनुअघि तिब्बतको स्थानीय सरकार, जसलाई गासाग भनिन्थ्यो,ले आफ्नो विदेश विभाग गठन गरेर ल्हासास्थित चीन सरकारको तिब्बत तथा मंगोलियन मामिला सम्बन्धी आयोगले आइन्दा गासागसँग सीधै सम्पर्क नगरी विदेश विभाग मार्फत सम्पर्क गर्न भनेको थियो।
यद्यपि, तिब्बतीय स्वतन्त्रतावादी हरूको चिनीयाँ-भाषाको वेवसाइट , , र ले ऐतिहासिक तिब्बत जनाउनको लागि , शब्द प्रयोग गर्छन् न कि
सन् १९०४ मा ब्रिटिश इन्डियाका भायसराय लर्ड कर्जनले कर्णेल फ्रान्सिस योङहस्बेन्डको नेतृत्वमा तिब्बतको राजधानी कब्जा गर्न एक फौज पठाएका थिए, जसलाई नेपालका राणा शासक चन्द्र शमशेरले समेत सघाएका थिए।
तिब्बतको निर्वासित सरकार र विदेशमा रहेका तिब्बतीय शरणार्थी हरूको समाजका अनुसार तिब्बत, भन्नाले तिनीहरू ति पुरानो ठूलो प्रान्तलाई सम्झन्छन् जसमा परम्परागत प्रान्तहरू अम्दो, खाम, र उ-त्साङ पर्दछन।
तर यसका अतिरिक्त जनवादी गणतन्त्र चीनको प्रशासन अरूणाञ्चल प्रदेश, सिक्किम, भुटान, र लद्दाख जहाँ तिब्बती साँस्कृतिक क्रियाकलापहरू भेटिन्छन् त्यो सबैलाई तिब्बत अन्तरगत भएको दावी गर्दछ।
यद्यपि सामान्य , को यार्लुङ्ग नदी उपत्यका र भागहरू एकताबद्ध गर्ने ] को शासनकाल सुरु हुन्छ तिब्बत को इतिहास एक राज्य को रूप मा तिब्बत शासन।
प्राचीनकालमा पश्चिमाहरूको लागि तिब्बत एक 'भौगोलिक अवधारणा' मात्र थियो तर जब युरोपियनहरू एसियामा आए, तब रूसी र बेलायती साम्राज्यको बीचमा तिब्बतलाई आफ्नो प्रभाव क्षेत्र अन्तर्गत समेट्न सुरु भयो।
चिनीयाँ र "आद्य तिब्बत-बर्मेली" ४००० ई.पू. भन्दा पहिले केही समय विभाजन भएका थिए, जब चिनीयाँहरूले पँहेलो नदीको उपत्यकामा कोदो उत्पादन सुरू गरे तब तिब्बत बर्मेलीहरू बन्न शुरू गरे।
दलाई लामाद्वारा पूर्व शासित तिब्बत स्वशासित उ-त्साङ र पश्चिमी खाम पर्दछन् जबकी अम्दो र पूर्वी खाम हरू किङ्गाई, गान्सु, युनान, र सिचुवान का इलाकाहरू हुन्।
तिनीहरू एक इलेक्ट्रोनिक उपकरणद्वारा उत्पन्न हुन्छन् जसलाई एन्टेनामा जडान गरिएको ट्रान्समिटर भनिन्छ जसले वेवहरू प्रसारित गर्छ, र रेडियो रिसीभरमा जडान गरिएको अर्को एन्टेनाद्वारा प्राप्त गरिन्छ।
रेडियो आधुनिक प्रविधि, रेडियो संचार, राडार, रेडियो नेभिगेसन, रिमोट कन्ट्रोल, रिमोट सेन्सिङ र अन्य अनुप्रयोगहरूमा व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
नेपालमा सरकारी स्तरबाट प्रसारण थालिएको झण्डै ५० वर्षपछि गैर सरकारी क्षेत्रमा एफएम प्रविधिको प्रयोग गरी रेडियो प्रसारण गर्नका लागि इजाजत दिने काम सुरु भयो।
सार्वजनिक अन्तर्राष्ट्रिय कानुन संयुक्त राष्ट्र सङ्घ (जुन दोस्रो विश्व युद्ध रोक्न लीग अफ नेशंस की विफलता पछि स्थापना गरीएको थियो) अन्तरराष्ट्रिय श्रम सङ्गठन वा विश्व व्यापार सङ्गठन, वा अन्तरराष्ट्रिय मुद्रा कोषजस्ता सार्वजनिक अन्तराष्ट्रिय सङ्गठनले निर्माण गर्न सक्दछ्न।
सार्वजनिक अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको कानुनको रूपमा विशेष स्थान छ किन भनें त्यहाँ कुनै अन्तर्राष्ट्रिय पुलिस बल छैन र अदालत(जस्तो कि अन्तराष्ट्रिय न्यायलय संयुक्त राष्ट्र सङ्घ प्राथमिक न्यायिक संयुक्त राष्ट्र के अंगको रूपमा ) लाई अवज्ञा नमान्नेलाई दण्डित क्षमताको अभाब छ।
जबकी,विश्व व्यापार सङ्गठन जस्ता केही निकायहरूसंग, व्यापार प्रतिबंधले भरोसा दिईएको बाध्यकारी मध्यस्थता र विवाद समाधानको प्रभावी प्रणाली व्यापार छ।
निजी अन्तर्राष्ट्रिय कानूनले निजी पक्षहरू बीचको कानुनी विवाद कुन क्षेत्राधिकारमा सुनिनु पर्दछ र कुन क्षेत्राधिकारको कानुन लागू गरीनु पर्दछ भन्ने कुरामा सरोकार राख्दछ।
आजकल, व्यबसायहरू समुन्द्रपारको कारोबारसँग व्यापार गर्न साथसाथै, बढोतरी रूपमा पूंजी र श्रम आपूर्ति शृङ्खला सीमा पार स्थानांतरण सक्षम छन्।
विद्वानहरूले कानुनी इतिहास र दर्शन वा अर्थशास्त्र र समाजशास्त्र जस्ता सामाजिक विज्ञान सहित धेरै दृष्टिकोणबाट कानुनको प्रकृतिको खोजबिन गर्दछन।
"आफ्नो राजसी समानता" मा, १८९४मा लेखक अनातोली फ्रान्सले भनेका छ्न , "यो कानुनले धनी र गरीब जस्तालाई पुल मुनी सुत्न, सडकमा भीख माग्न, र रोटीको टुक्रा चोरी गर्न रोक्दछ।
" व्याख्या गर्ने र कानुन बनाउने केन्द्रीय संस्थानहरू भनेको सरकारको तीन मुख्य विभागहरू हुन, जस्तो कि निष्पक्ष न्यायपालिका, लोकतांत्रिक विधायिका, जवाफदेही कार्यपालिका।
जबकी यि सबै राज्यका अङ्गहरू कानुनद्बारा निर्मित र वाध्य हुने जिव हुन, स्वतन्त्र कानुन व्यबसाय र एक स्पन्दनशील नागरिक समाजले त्यसको प्रगतिको समर्थन र सुचीत गर्दछन।
दुष्कृति कानुन लगानी र वित्तीय सुरक्षाका लागि लिइएको सम्पत्तिमा लागु हुन्छ, जबकि दुष्कृति कानुनले क्षतिपूर्तिको दावीलाई अनुमति दिन्छ, यदि कुनै व्यक्तिको अधिकार वा सम्पत्तिमा हानि पुग्दछ।
यदि हानी नोक्सानी दण्ड संहितामा अपराध घोषित गरिएको छ भने फौजदारी कानुनले उपाय प्रदान गर्दछ, जुन उपायद्वारा राज्यले दोषी व्यक्तिलाई मुद्दा चलाउन सक्दछ।
प्रशासनिक कानुन सरकारी विभागको निर्णय वा फैसला समीक्षा गर्नको लागि प्रयोग गरिन्छ, जबकि अन्तर्राष्ट्रिय कानुनले व्यापार वातावरण नियमिततादेखि वा सैन्य कारवाहीसम्मको गतिविधिमा सार्वभौम राष्ट्र राज्यहरूको बीचको मामिला नियमित गर्दछ।
कार्यपालिका, विधायिका र न्यायपालिका एवं मानव अधिकार वा राज्यको बिरुध्द व्यक्तिहरूको नागरिक स्वतन्त्रता बीचको दुबै सम्बन्धमा संवैधानिक कानुनले सरोकार राख्दछ।
जब ईन्ट्रीक माहासयले अदालतमा उजुर गरे, सरकारको एउटा मन्त्री ईअल्द हैलिफैक्स बाट भएको वारंट वैध अख्तियार थियो भनि शेरिफ क्यारिङ्गट्नले तर्क गरे।
सबै कानुनी प्रणालीले केही मुल बिषयमा छलफल गर्दछन, तर प्रत्येक देशले भिन्ना भिन्नै किसिममा उनिहरूको कानुनी विषयलाई बर्गिकारण र पहिचान गराउदछन।
तर सामान्य भिन्नता "सार्वजनिक कानुन" ( राज्यसंगै नजिकसम्बन्धित शब्द र प्रशासनिक, संवैधानिक और फौजदारी कानुन संलग्न छन ), र "निजी कानुन" बिचको हो।
सिविल ल प्रणालिमा, करार दुस्कृति दायित्वको कानुन अन्तर्गत , जबकि र गुठीको कानुन ऐनको शासन वा अन्तर्राष्ट्रिय महासन्धी अन्तर्गत व्यबहार गरीन्छ।
अन्तराष्ट्रिय, संवैधानिक र प्रशासनिक कानुन, फौजदारी कानुन, करार, दुस्कृति, सम्पत्ति कानुन कानुन र गुठीको कानुनहरू "पारंपरिक मुख्य विषय"को रूपमा मानिन्छ।
कानून समाजमा अमनचयन, शान्ति, सुव्यवस्था एवम् राज्यमा निष्पक्ष न्याय प्रणाली स्थापनाका लागि राज्यको प्रभुसत्ता सम्पन्न व्यक्ति समूह वा राज्यले नै बहुसंख्यक जनताको हितमा बनाइने नियम वा सिद्धान्तहरूको सभ्य सार्थक अभिव्यक्तिलाई कानुन भनिन्छ ।
यसले विभिन्न बाटाहरूमा राजनीति, अर्थव्यवस्था र समाजको आकार लिन्छ र मानिसहरूको बीचको सम्बन्धमा अग्रणी सामाजिक मध्यस्थको रूपमा कार्य गर्दछ।
यो अधिकार सबै परिस्थितिमा पवित्र सञ्चार गर्न नमिल्ने स्थितिमा संरक्षण गर्नु पर्छ, जहाँ यसलाई सम्पूर्णको भलाइमा केही सार्वजनिक कानुनले दुर गर्ने वा संक्षिप्त गर्ने गरिएन।
अन्तरराष्ट्रिय कानूनले दुई कुरा सिफारीस गर्दछ: सार्वजनिक अन्तरराष्ट्रिय कानुन र निजी अन्तर्राष्ट्रिय कानुन वा कानुनको बिबाद।
बुर्तिबाङ, तत्कालिन राजा महेन्द्रले २०१८ बैशाखमा १४ अञ्चल ७५ जिल्ला र तत्कालीन राजा बिरेन्द्रले २०३७ सालमा ५ विकास क्षेत्रमा विभाजन गरी तत्कालीन नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र धौलागिरी अञ्चल बागलुङ जिल्लाको पश्चिममा पर्ने बुर्तिबाङ गाउँ विकास समिती अन्तरगत बुर्तिबाङ बजार रहेको थियो।
हाल नेपालको संविधान २०७२ पछि सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल अन्तरगत ७ प्रदेश र ७७ जिल्लामा विभाजन गरि, गण्डकी प्रदेश बाग्लुङ जिल्लाको पश्चिम क्षेत्र ढोरपाटन नगरपालिका केन्द्रको रूपमा रहेको छ।
निसि,भुजी र तमान खोलाको संगम स्थल सङ्गै वडिगाड खोलाको उद्गम स्थल पनि बुर्तिबाङ हो, वडिगाड खोलाको किनार, धौलागिरी हिमालको छाया र ढोरपाटनको काखमा अबस्थी ग्रामिण शहर बुर्तिबाङ साच्चिकै सुन्दर र रमणीय छ।
नेपालको एकमात्र शिकार आरक्षण ढोरपाटन शिकार आरक्षण र अति नै महत्त्व बोकेको धार्मिक स्थल उत्तारगंगाको प्रवेशद्वार बुर्तिबाङ, मध्य पहाडी पुष्पलाल लोकमार्ग अन्तरगत नेपाल सरकारले अगाडि सारेको नयाँ शहर विकास आयोजनाको १० शहरहरु मध्य बुर्तिबाङ पनि एक हो।
मध्य पहाडी लोकमार्ग र ढोरपाटन -सालझन्डी -लुम्बिनी जस्ता राजमार्ग तथा राष्ट्रिय सडक संजालले छोएको बुर्तिबाङ उदाउँदो ग्रामीण शहर र ब्यापारिक हबका रूपमा विकास भैरहेको छ।
बाग्लुङ सदरमुकाम देखि ९० कि.मि दुरिमा रहेको यो शहरमा राम्रो स्वास्थ सेवा अझै पुग्न सकेको छैन, जिल्ला स्तरको अस्पताल समेत भएको यहाँ, भौगोलिक बिकटा, पिछडिएको क्षेत्र र सदरमुकामको नजर नपरेका कारण जिल्ला स्तरको अस्पताल भए पनि पुर्ण रूपमा सेवा सुबिधा दिन सकेको छैन, हल प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र मात्र सन्चालनमा छ।
केही निजि क्षेत्रका अस्पताल भने संचालमा आइसकेका छन, शस्त्र जनयुद्धको चपेटामा परेको यो क्षेत्र २०६५ साल देखि तिब्र रूपमा शहरीकरण हुँदै गएको हो।
पहिले देखि नै राष्ट्रिय बैङ्क तथा सरकारी कार्यलय समेत भए पनि जनयुद्ध बेला सबै भागेर सदरमुकाम पसेका थिए, पछि शान्ति प्रक्रिया सुरु भएपछी पु:न स्थापित भएका छन्, हाल १० भन्दा बढी राष्ट्रिय स्तरका बैङ्क, वित्तीय संस्था, मालपोत कार्यलय, नापी कार्यलय, इलाका प्रशासन कार्यलय, वन कार्यलय, इलाका प्रहरी कार्यलय लगाएत का सरकारी कार्यलय, प्रशासन, सुरक्षा लगाएतका सम्पुर्ण सुविधा पुगिसकेका छन्।
बुर्तिबाङ बाटै संचालित पश्चिम क्षेत्र कै पहिलो सामुदायिक रेडियो ढोरपाटन र अन्य २ रेडियोले बुर्तिबाङ संङ्गै पश्चिम बाग्लुङमा सूचना र सञ्चार क्षेत्र मा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएका छ्न।
बाग्लुङ पश्चिम क्षेत्रको एकमात्र क्याम्पस निसि भुजी जनता क्याम्पसले केही हदसम्म उच्च शिक्षा र केही निजि तथा सरकारी विद्यालयले बुर्तिबाङ सङ्गै पश्चिम क्षेत्रको समग्र शिक्षामा योगदान पुर्‍याएका छन्।
विकास तथा पुर्वाधार निर्माण, स्वास्थ्य र शिक्षामा बाग्लुङ सदरमुकाम नपुगेको र नजर नपरेको भन्दै यस क्षेत्रका प्रतिनिधि र जनताले विभिन्न समय र विभिन्न स्थानमा बुर्तिबाङ सहित पश्चिम बाग्लुङका केही पालिका ढोरपाटन नगरपालिका, निसिखोला,तमानखोला,बडिगाड र ताराखोला गाउपालिका लाई छुट्टै बुर्तिबाङ जिल्ला वनाउने भनी जनस्तरबाट आवाजहरु समेत उठिरहेका छ्न।
बुर्तिबाङ भगवती मन्दिर यहाको प्रमुख धार्मिक स्थल हो भने अन्य पर्यटकीय र धार्मिक स्थानहरूमा बुर्तिबाङ नजिकै पर्ने अर्नाकोट बराह मन्दिर तथा अर्नाकोट, नरसिंहकोट नगरपालिका भित्रै पने ढोरबराह मन्दिर, उत्तरगंगा, नेपालको एकमात्र शिकार आरक्षण ढोरपाटन शिकार आरक्षण र ढोरपाटनमा रहेका स-साना हिमशिखरहरु यो क्षेत्रको प्रमुख धार्मिक तथा पर्यटकिय स्थल हुन।
विकास जापानी के कलको समयमा १९९० को दशकमा स्पष्ट रूपले धीमा दशक पछि ठूलो मात्रामा जापानी परिसंपत्ति मूल्य बुलबुला र घरेलू गर्नको लागि शेयर र अचल सम्पत्ति बजारले सट्टा ज्यादतियों मरोड इरादा नीतिहरूको प्रभावको कारण देखि खोया।
२००९ को रूप मा, जापान दुनियामा दोस्रो सबै भन्दा ठूलो अर्थव्यवस्था होमा संयुक्त राज्य अमेरिका पछि, अमेरिकाको आसपास ५ नाममात्रको सकल घरेलू उत्पादन अझ तेश्रोको सन्दर्भमा खरब डलर पछि संयुक्त राज्य अमेरिका र शक्ति समता जापानको लोक ऋणको खरीदको १९२ प्रतिशतको मामलामा चीन यो वार्षिक सकल घरेलू उत्पादन, बैङ्किंग, बीमा, रियल एस्टेट, खुदरा बिक्री, परिवहन, दूरसंचार र निर्माणको सबै प्रमुख उद्योगहरू जापान एक ठूलो औद्योगिक क्षमता छ र सबै भन्दा ठूलो गर्‍यो, प्रमुख र सबै भन्दा अधिक प्राविधिक मोटर वाहन, इलेक्ट्रानिकको उत्पादकों उन्नत गर्नको लागि घर हो उपकरण, मिसिन टूल्स, इस्पात र पोतों, रसायन, वस्त्र र प्रसंस्कृत खाद्य पदार्थ सकल घरेलू उत्पादनको तीन तिमाहियहरूको लागि सेवा क्षेत्र खातो।
यो आफ्नो समकालीन भारतीय, यूरोपी तथा इसलामी क्षेत्रहरू देखि पूरै तरिकाले भिन्न थियो जहाँ सत्ताको प्रमुख नै शक्तिको प्रमुख पनि हुन्थ्यो।
चौदऔ शताब्दी र लोकप्रिय लोक संगीत देखि नाटक तारीकसँग भाषण, गिटारको तरिका संग, सोह्रऔं देखि पश्चिमी शास्त्रीय संगीत, अबेर देखि उन्नीसऔं सताब्दीमा शुरू गरे।
अबको एक अभिन्न अङ्ग संस्कृति. युद्ध पछि जापान भारी गर्‍यो गएको छ अमेरिकी र यूरोपीय आधुनिक संगीत, जुन लोकप्रिय बैंड जम्मू, पप संगीत बुलायाको विकासको लागि नेतृत्व गरिएको छद्वारा प्रभावित गर्‍यो।
चीनबाट बौद्ध धर्मको आगमान त्यसै प्रकार भयो जस प्रकार मान्छे, लेखने प्रणाली तथा मंदिरहरूको सांस्कृतिक तथा शैक्षणिक कार्यहरूको लागि उपयोग।
जापानमा धर्म प्रकृतिमा समधर्मी हुन्छ, र प्रथाओंको एक माता पिता, परीक्षा भन्दा पहिले प्रार्थना छात्रहरू मना बच्चाहरूको रूपमा यस्तो किस्म,मा यो परिणाम, जोडों एक क्रिश्चियन चर्चमा एक विवाह पकड भएको बौद्ध मंदिरमा आयोजित गर्‍यो।
उदाहरणको लागि, लोकप्रिय बन्यो छ र पाठकों र ग्रन्थकारितामा यस गहरा बदलावको थाहा हुन्छ मीजी युग पारंपरिक साहित्यिक रूपों, जसको समयमा जापानी साहित्य पश्चिमी प्रभाव एकीकृतको गिरावट देखी. र मोरी पहिलो "जापानको आधुनिक 'उपन्यासकार, , ' , , युकिओ मिशिमा र, द्वारा अझ अधिक हाल नैमा पीछा किया, थिए।
यो अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशनमा एक भागीदार र जापानी प्रयोग मड्यूल भएको थियो २००८मा अन्तरिक्ष शटल विधानसभा उडानोंको समयमा अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशनमा जोडयो यो वीनस जलवायु शुरूको परिक्रमाको रूपमा अन्तरिक्षको खोज माको योजना बनाए छ , २०१३मा शुरू हुन छ, र २०३० भन्दा एक निर्माण.
मीजी शासकहरू खुला मुक्त बजार अर्थव्यवस्थाको अवधारणा र खुला उद्यम पूँजीवादको ब्रिटिश अझ उत्तरी अमेरिकाको रूपहरू लाई अपनाए. जापानी विदेशमा अझ पश्चिमी विद्वानहरूको अध्ययन गए थिए जापानमा पढानेको काममा राखएको छ।
लगभग ७००,००० सोधकर्ताहरूको सेयर, अमेरिकामा ९४,१३० अरब डलरको अनुसन्धान एवं विकास बजेट र विश्वमा तेश्रो सबै भन्दा ठूलो मौलिक वैज्ञानिक अनुसन्धानमा जापन एक विश्व नेता हो, हुन पनि भौतिक शास्त्रमा जापानले नोबेल पुरस्कार विजेताहरू उत्पादन गर्‍यो; रसायन विज्ञान या चिकित्सामा १५ वटा, तीन फील्ड्स पदक, अझ एक गस पुरस्कारको विजेता जापनीहरु नै हुन् ।
जापानले द्वितीय विश्व युद्धमा धुरी राष्ट्रहरूलाई साथ दिएमा १९४५ मा अमेरिकाले हिरोशिमा तथा नागासाकीमा परमाणु बम खसाएपछि नै जापानले आत्म समर्पण गर्‍यो।
सेलिन पनि को रूपमा जानिन्छ, प्राचीन लोककथा बांस कटरको कथाको चंद्र राजकुमारी, अपोलो कार्यक्रम पछि देखि सबै भन्दा ठूलो जांच चंद्र मिशन छ।
बांस कटरको कथा पुरानो जापानी कथा मानिन्छ हीयान अदालत जीवनको एक खाते. छ तकिया सेई द्वारा लिखित पुस्तकद्वारा दिए छ, जबकि लेडी मुरासाकी द्वारा गेंजीको कथा अक्सर दुनियाको पहिले उपन्यासको रूपमा वर्णित छ।
आफ्नो जापान यात्रा पछि निशिकांत ठाकुर लेख्छन -"आज जापानमा हरेक व्यक्तिको नजीकै रंगीन टेलीभिजन छ, करीब ८३ प्रतिशत मान्छेको नजीकै कार छ, ८० प्रतिशत घरहरूमा एयरकंडीशन जडान गरिएका छन् ७६ प्रतिशत मान्छेके नजीकै वीसीआर छ, ९१ प्रतिशत घरहरूमा माइक्रोवेव ओवन र करीब २५ प्रतिशत मान्छेको नजीकै पर्सनल कम्प्यूटर छ ।
जापानको अधिक प्रमुख प्रबिधीक योगदानहरु इलेक्ट्रनिक्स, अटोमोबाइलको क्षेत्रम, मसिनरी, भूकम्प ईन्जिनियरिङ्, औद्योगिक रोबोटिक्स, प्रकाशिकी, रसायन, अर्धचालक र धातुहरूमा पाइन्छन् ।
भाषाहरूमा पनि जापान भाषा परिवारको भाग हो जुन जापानी अन्तर्गत आउछ, ओकिनावामा बोली जान्छं, तर केही बच्चाहरू लाई यिनी भाषाहरूको लागि सीख लो. भाषा मरणासन्न केवल केही बुजुर्ग होकाईदोमा शेष देशी वक्ताओं सँग छ।
सांस्कृतिक मामलाहरू एजेंसी द्वारा एक नोभेम्बर १९९३ सर्वेक्षणमा पायाइयो कि अधिक जापानी कराओके गाईा थियो कि वर्षको तुलनामा परम्परागत सांस्कृतिक गतिविधिहरूमा व्यवस्था या चाय समारोहको फूलको रूपमा भाग लिएको थियो।
यसपछि देखि जापानले आफुलाई एक आर्थिक शक्तिको रूपमा सुदृढ गर्‍यो र अझै प्राविधिक क्षेत्रहरूमा उसको नाम अग्रणी राष्ट्रहरूमा गनिन्छ।
तर सरकारी लगानीमा निर्मित यो चलचित्र निर्माण हुनु अगावै २०१८ सालमा नीजि लगानीमा निर्माण थालिएको चलचित्र माइतीघर भने आमा भन्दा पछाडी मात्र सार्वजनिक भयो।
नेपाली भाषामा निर्मित पहिलो चलचित्र भने भारतमा २००८ सालमा निर्मित सत्य हरिश्चन्द्र हो, जुन नेपालीमा पनि डबिङ्ग गरेर सार्वजनिक गरिएको थियो।
नायकहरू दिलीप रायमाझी, श्रीकृष्ण श्रेष्ठ, विराज भट्ट, निखिल उप्रेती लगायत नायिकाहरूनिरुता सिंह, झरना थापा ले पनि नेपाली सिनेमामा प्रशंसनिय काम गरेका छन।
यस जिल्लाको धार्मिक तथा पर्यटकीय क्षेत्रमा बुढीनन्दा देवी, बडिमालिका, नाटेश्वरी, खप्तड, छेडेदह आदि तथा व्यापारिक महत्त्वका क्षेत्रमा मार्तडी बजार, कोल्टी बजार, शेरा बजार, डाब बजार, कुल्देवमाडौँ बजार आदि रहेका छन्।
जिल्लाको नाम कसरी बाजुरा रहन गयो भन्ने सम्बन्धमा कुनै लिखित प्रमाण भेट्न सकिएको छैन तापिन पुराना कहावतहरू अनुसार पहिले यो जिल्लाको आफ्नै स्वतन्त्र अस्थित्व नभई यो क्षेत्र त्यस बेलाको सिंजा हालको जुम्ला जिल्ला पर्दथ्यो।
त्यसकारण केन्द्रीय शासन जुम्लाबाट सञ्चालन गरिए तापनि शासकका प्रतिनिधिहरू हालको बाजुरा जिल्लामा पनि सहायक दरबार बनाएर बस्ने गर्दथे।
राजाले शाहिवाजको चाहना गरेको तर झुर्रावाज प्राप्त भएकोले यस ठाउँको नाम त्यहि पोथीवाजको नाम "भुर्रावाज" लाई उल्टोबाट बाझुर्राकोट राखेछन।
सितामाढी लगायत मधेसबाट सिन्धुलीमाढी हुँदै रामेछाप, दोलखा, वनेपा, भक्तपुर हुँदै काठमाडौँसम्म जानेवाटो एउटा प्रचलित मार्ग थियो।
यही मार्गको विचमा हालको भद्रकाली गा.वि.स.को सिउरानी भन्ने स्थानबाट खुर्कोट निस्कनलाई सुरूङ्ग थियो जसलाई सुन्दुरी पनि भनिन्थ्यो पछि यही सुन्दुरी भन्ने शब्द सिन्धुली भएको हो भन्ने बुझिन्छ।
परापूर्व कालदेखि नै घनाजंगलले घेरिएको जिल्ला भएकोले यस ठाँउमा काठ, दाउरा गर्ने काम यहाँका आदीवासी तामाङहरूको दिनचर्या भएको अनुमान गर्न सकिन्छ।
स्थानीय बोलीमा सेनहरूले माछा मर्ने दुवाली वा छिटो बोल्दा सेनको दुवाली अथवा सेनदुवाली , सेनदुली हुँदै अपभ्रंस हुँदै सिन्धुली भएको हो।
कमलामाई नगरपालिका वडा नं. ४ अवस्थित हिन्दूधर्मालम्वीहरूको आस्था र शक्तिकी प्रतिक श्री कालीमाई मन्दिर पूर्वमा ग्वाङखोला, पश्चिममा हरियाली वनजंगलले ढाकेको र विचमा रमणिय मधुटार गाउँको अवलोकन गर्न सकिन्छ।
राणाशासन कालमा सेनाको एक टुकडि आएर पहिला कालिमाईलाई र त्यसपछि कमलामाईलाई सलामी दिने गरेको उदाहरण विभिन्न लेख रचनाहरूमा उल्लेख गरेको पाइन्छ।
दिलिपकुमार थापा द्वारा लिखित “सिन्धुलीको धार्मिक तथा ऐतिहासिक झलक” नामक पुस्तकमा उल्लेख गरिए अनुसार सिन्धुली गढीका तत्कालिन बडाहाकीम मिन्टुजङ्ग राणाले कालिमाइलाई सलामि दिनु पर्दैन श्री कमलामाईलाई मात्र गएर सलामी दिए हुन्छ भनेर सेनालाई आदेश दिएर कमलामाईको मन्दिरतर्फ बढ्न थालेपछि एक्कारी बडा हाकिम समेतका सेनाहरू थरथर काम्नथाले पछि अहो !
तत्कालिन पूजारीले श्री कालीमाईको स्तुति पुकारापात गरेपछि बडाहाकिम समेत होसमा आई सैनिकहरूले विधिपूर्वक श्रीइ कालीमाइलाई सलामी दिएर कमलामाइको मन्दिर तर्फ गएको भनाई उल्लेख गरेका छन्।
पृथ्वी नारायण शाहले काठमाडौँ उपत्यकामा विजय हासिल गरिसकेपछि विसं १८२६ मा आफ्नो देशको राजधानी नुवाकोटबाट काठमाडौँमा सार्नुसँगै नयाँ नेपाल अधिराज्यको पनि स्थापना गरे।
वर्तमान सन्धीका धाराहरूले छुने विषयहरुवाहेक १८१५ ई.को सुगौली-सन्धी र त्यसपछिका अन्य प्रत्येक सन्धी,सम्झौता आदी यश सन्धीद्वारा खारिज हुनेछन्।
दुवै राज्यका सिमाना जोरिएका छिमेकी देशहरूसित कुनै झगडा-टण्टा उठेको खण्डमा प्रस्तुत सन्धी गर्ने दुवै पक्षले पारस्परिक मैत्री र शान्ती कायम राख्न आपसी सल्लाहद्वारा त्यस झगडा-टण्टाको समाधान गर्नेछन्।
सन्धी गर्ने दुवै पक्षले आफ्नो सरहदमा सकेसम्म कुनै यस्तोकाम हुन दिनेछैनन् जसद्वारा आर्कोदेशको सुरक्षा र शान्तीमा वाधापरोस्।
पृथ्वी नारायण शाहले काठमाडौँ उपत्यकामा विजय हासिल गरिसकेपछि विसं १८२६ मा आफ्नो देशको राजधानीनुवाकोटबाट काठमाडौँमा सार्नुसँगै नयाँ नेपाल अधिराज्यको पनि स्थापना गरे।
नेपाल र ब्रिटिश सरकारमा मैत्री भएकोले यो सम्बन्ध कायम रहेसम्म नेपाल ब्रिटिश-भारत वा त्यसमार्फत अन्यकुनैदेशसित आवश्यक युध्द-सामग्री किन्न स्वतन्त्रहुनेछ।
कुनै सस्रास्र-नियन्त्रक समिती गठितभएको खण्डमा र ग्रेटब्रिटेनपनी त्यस समितिको एक सदस्य भएको खण्डमा नेपाललेपनी त्यसकोसदस्यबनी त्यस समितिका नियमअनुसार शस्रास्र झिकाउनुपर्नेछ।
श्चिम नेपालको बुटवलक्षेत्रमा पाइएको रामापिथेकस मानवको अवशेषले एक करोड वर्षभन्दा अगाडिदेखि नै नेपालमा मानवको बसोबास शुरू भइसकेको तथ्य स्पष्ट हुन्छ ।