polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
बिकाश निर्माणको अबधारणा सँगै यातायात सडकलाई प्राथमिकता दिइएर तनहुँ जिल्लाको दुलेगौँडा तथा साखे सँग जोड्ने कच्ची मोटर बाटोको बिस्तार एवम् दुलेगौँडा देखि साखे छाक्रा हुदै राना थर को टोल हुदै सानो हत्तिया र दुलेगौँडा देखि साखे सेतेखोला जामुने हुदै ठुलो हत्तिया सम्म २ तर्फबाट कच्ची सडकको बिस्तार भएको छ ।
साथै मगर जातिका प्रमुख चाड मङ्सिर पुर्णिमा, पन्ध्रपुस, बुद्ध पुर्णिमा, दशैं, तिहार भएतापनि ग्यान्द्रिस रानाथारमा बस्ने मगरहरूले मङ्सिरको पहिलो शुक्रबार कुलदेवताहरूको पुजा तथा बाजेबराजुको पूजा गरी विशेष महत्त्व र प्रमुख चाडको रूपमा मनाउने गरेको पाईन्छ भने यस ठाउँका मगरहरूमा हरेक महिनाको पहिलो शुक्रबार मण्डली देवता र बाजेबराजुलाई धार दिने प्रचलन रहेको छ ।
सामान्यतया सालडाँडा गाउँ भन्नाले हरिनास गाउँपालिका वडा नम्बर १ मा पर्ने उत्तरी हट्टियालाई बुझिए पनि समग्रमा सालडाँडा भन्दा भने त्यस गाउँ लगाएत, उक्त गाउँका वरपरका स-साना गाउँहरूको सामुहिक रूपलाई समेत चिन्ने गरिन्छ ।
त्यस्ता गाउँ अन्तरगत ग्यान्द्रिस थर / राना थर , अधिकारी गाउँ, सानो हट्टिया, धनुबासे, तल्लो जामुने, माथिल्लो जामुने, ठुलो हट्टिया, छेक्मा, कुवापानी, धारापानी, खाती गाउँ, भैसिपानी आदि विभिन्न गाउँ तथा टोलहरू पर्दछन् ।
स्याङ्गजा बजारबाट करिब १८ किलोमिटर कच्ची सडकको दुरीमा रहेको यो ठाउँ तनहुँ जिल्लाको दुलेगौँडा सहरसँग पनि करिब १८/१९ किलोमिटरको दुरिमानै रहेको छ ।
जसले गर्दा यहाँ बासिन्दाहरूलाई गण्डकी प्रदेशको राजधानी पोखरा सहर तथा नेपालको राजधानी काठमाडौ जानका निम्ति कुनै सास्ती खेप्नु पर्ने अवस्था रहेको छैन ।
हरिनास गाँउपालिका तथा स्थानीय व्यक्ति एवम् स्थानिय संस्थाहरूको आर्थिक सहयोगमा वि.स. १९३० मा स्थापना भएको मन्दिरको पुन दोस्रोपटक वि.स. २०७५ मा उत्कृष्ट कला शैली तथा ठूलो बजेटमा नयाँ मन्दिरको पुनर्निर्माण भएको थियो ।
नेपालका अन्य भेगका ब्राह्मण तथा क्षेत्रीहरूको जस्तै यस क्षेत्रका ब्राह्मण तथा क्षेत्रीहरूको प्रमुख चाड भनेको जनै पुर्णिमा, कृष्ण जन्मअष्टमी, ऋषितपर्णी तिज, दशैँ, तिहार, आदिनै हुन् ।
बाहुन तथा क्षेत्रीहरूको प्रमुख भाषा खस नेपाली भाषा नै हो भने विशेष गरी ढाकाको कपडाहरु यस भेगका ब्रामण सामुदायको प्रमुख पोशाक रहेको पाईन्छ ।
प्रमुख रूपमा नेपालका अन्य मगरहरु जस्तै यस भेगका मगरहरूको पनि नचरी, सालैजो, सोरठी, घाँटो, झ्याउरे, आदि नै मौलिक कला र संस्कृति रहेको छ ।
सालडाँडा अन्तर्गतनै पर्ने अर्को नजिकैको हट्टिया गाउँमा रहेको श्री गोरु ढुङ्गा महादेव मन्दिर पनि यस क्षेत्रमा पर्ने एक प्रमुख मन्दिर हो ।
तैपनि यस गाउँका बारेमा लिखित अभिलेखहरू जिम्माल र मुखिया पद सम्हाल्दै आएका पुस्ताका अन्तिम जिम्माल तथा मुखिया श्री देउचन रानासँग भएको भनिएता पनि उसको देहवासन पछि सो लिखित अभिलेख तथा प्रमाण हराएको थियो ।
यस गाउँमा कक्षा १२ सम्म पढाइ हुने श्री भोज प्रकाश माध्यमिक विद्यालय तथा कक्षा ८ सम्म पढाइ हुने क्यालिक्स आवासीय अङ्ग्रेजी विद्यालय रहेको छ।
त्यसैले यस भेगका मानिसहरू स्वास्थ उपचारका लागि मुख्य रूपमा तनहुँ जिल्लाको साखे तथा दुलेगौँडा सहर साथै कास्की जिल्लाको पोखरा सहर पुग्ने गर्दछन् ।
साथै मुख्य गरी सालडाँडा भनेर चिनिने उत्तरी हट्टिया गाउँ अर्थात् मुख्य सालडाँडा गाउँमा भने लगभग जम्मा १६५ जना मानिसहरूको बसोबास रहेको छ ।
किचनास गा.वि.स.लाई जिल्ला स्तरमै साक्षर गा.वि.स. घोषणा गरिसकेको कारणले गर्दा पनि यस गाउँमा बढीनै साक्षरता रहेको अनुमान लगाउन सकिन्छ ।
यो नाटक पहिलोपल्ट दुई महिने अमेरिका यात्राको क्रममा सन् २०१६ अक्टोबर २ तारिकमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको टेक्सास राज्यको ड्यालसमा रहेको इर्भिङ आर्ट सेन्टरमा प्रदर्शन भएको थियो ।
महाभारतको ठूलो क्यानभास र धेरै चरित्रको कथामा सोलो नाटक तयार पारि नेपाली भाषामा प्रस्तुत गरिएको 'याज्ञसेनी' पुनः कल्याणी कला मण्डलमले ६ दिनसम्म आयोजना गरेको १२औं रामधनु नाटय मेलामा नेपालका तर्फबाट आरोहण गुरुकुलको यस नाटक दोस्रो दिन मञ्चन गरिएको हो ।
सवारी साधनबाट नै उदयपुर सिमेन्ट उद्योगको खानी क्षेत्र सिँदाली पुगेर मनोरम दृष्यहरु अवलोकन गर्दै केही घण्टाको पैदल यात्रा गरेर पनि यहाँ पुग्न सकिन्छ।
पछिल्लो समयमा पहाडी जिल्लाहरू खोटाङ्ग, ओखलढुङ्गा आदिको लागि अत्यावश्यक सामग्रीको कारोबार गर्ने व्यापारिक केन्द्रको रूपमा समेत यस क्षेत्रको विकास भएको छ।
ओल्के संक्रान्तिका दिन गाउँ नजिकका अलिक उच्चो टाकुरामा सबैजना मिलेर रूखका हांगाविंगा, झ्याङ तथा अन्य बोटबिरुवा काटेर एक ठाउँमा थुप्रो बनाइन्छ ।
आफूभन्दा ठूलाबडा, मान्यजन वा ज्येष्ठ नागरिकलाई सम्मानस्वरुप कर्कलाको भित्री पात, फलफूल आदि दिनु, मीठो–मसिनो खानु, हातमा मेहेन्दी लगाउनु यस पर्वको विशेषता रहिआएको छ।
तर हाम्रो ओल्कोलाई शाब्दिक अर्थले उपहार लिनु दिनुमा मात्रै सीमित गरिदिँदा समकालीन सामाजिक मनोभावको ठ्याक्कै अभिव्यक्ति नहुन सक्छ।
परम्परागत किंबदन्ती अनुसार भगवान श्रीकृष्णले राक्षसी प्रवृतिकी पुतनालाई मारेपछि उनका साथी ग्वाला ले पुतनाको शव दहन गरेको कथन रहे अनुसार यो पर्व मनाइन्छ ।
अंगे्रजहरु यो दुवै चिज राईफलको गोलीद्वारा आफ्ना सेनामा रहेका हिन्दु/मुस्लिम सेनालाई खुवाएर उनिहरूलाई कृश्चियन बन्न दवाव दिइरहेका थिए ।
भातिय अंगे्रजसेना त्यहाँको जन–विद्रोह दवाउन पूर्ण असफल भएपछि मात्रै प्रयोगात्मक रूपमा ीयचम अबललष्लन ले विद्रोह दवाउन नेपाल सरकारसंग औपचारिक सैन्य सहायता मागे ।
आपतको समय मद्दत गरेवाफत नेपाललाई स्थाई उपहार दीने ीयचम अबललष्लन को चाहना अनुसार निजले सुगौलि सन्धीद्वारा नेपाल ले गुमाएका ४ जिल्ला बाँके ,बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुर नेपाललाई फीर्ता गर्न होम डिपार्टमेन्ट मार्फत ईष्ट इण्डीया कम्पनिका डाइरेक्टर लाई सिफारिस गरेका थिए ।
वि.स. १९१४ सालमा सुगौलि सन्धिमा नेपालले गुमाएका पश्चीमी नेपालका ४ जिल्लाहरु बाँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुर नेपाललाई फीर्ता गरेको थियो ।
ग्वांसी-समैजी / समैजी देवता वैशाख शुक्लपक्ष दशमी तिथि, भाद्र शुक्लपक्ष दशमी तिथि, कार्तिक शुक्लपक्ष दशमी तिथि गरेर तीन पटक पूजिन्छन ।
“काँछन दुर्गाथान काँ कालि घाट, माथि छ दुर्गाथान तल कालि घाट, समैजी अवतार दिल्ली आगराबाट .” समैजीको इतिहास अनुसार यी देवता दक्षिण भारतबाट बस्दै बस्दै आएका हुन भन्ने छ ।
यी अलडे रिसेडी कोटबाट दक्षिणपश्चिम क्षेत्र ठूलीगाडदेखि दक्षिणमा निगाली गाउँ विकास समितिको पश्चिम डाँडामा रहेको अलाड गाउँमा बस्छन्।
वैतडीमा वुड्ढाका गौतम गोत्रीय चन्दलाई अरु गौतम गोत्रीय चन्दले बजे भने जस्तै शौनक गोत्रीय कलेल जातिका मान्छेलाई शौनक गोत्रीय अन्य ठकुरीहरूले बजे भन्ने चलन वोगटानमा छ ।
बोहरा रिसेडी गाउँको प्रमुखको रूपमा मुख्यपट्टिका जेठो शाखाका प्रेम बहादुर वोहरा हालका दिनमा यहाँ सबै कामकुरोहरू समाल्ने गर्दछन् ।
निकै ईमान्दार र आफ्नो पूर्खेउली धर्ममा अडिग रहेका यी वोहराहरूलाई यहाँका राजा जगतीपालका वंशज रिसड्याल/निङ्ल्याल रजवार ठकुरीहरूका पूर्वजले ४ राठका मान्छेहरूलाई साँक्षी राखी यहाँको जमिन सौप गरेकाहुन् ।
यस गाउँको सबै जमिन उपभोग गर्ने र यहाँ रहेका कालिका, कोटभैरव, केदार, मोहन्याल, वेताल, अलडो सहितका सम्पूर्ण पञ्चै देवी देवताहरूको पूजाआजा चलाउने आईपरे अन्य कार्यमा सहयोग पु¥याउने भनि यी सित्तोला वोहराहरूलाई यो गाउँ सौप गरेका थिए ।
यस ठाउँमा रहेको दशै, कोटभैरव, कालिका देवी, मोहन्याल, केदार सहित पञ्चै देवताको पूजाआजा चलाउँने मोहन्याल, केदार, वेताल,अलडो देवताको रेखदेख गर्ने शर्तमा बसेका यी वोहराहरू भएका कारण यस गाउँमा मुख्यली तथा तालुकदारी पनि यिनै वोहराहरूको छ ।
यस कपुरे भूलले ठाँटीमर्कालका हातहतियारहरू सफा गर्ने भनि मागी जगतीपालका वंशजलाई ती हतियार दिएर ठाँटीमर्काललाई यस स्थानबाट धपाउनमा सहयोग गरेका थिए भन्ने किवदन्ति छ ।
रिसेडीकोट वरपर केदार अन्तरगतका देवी देवता केदारको नामबाट केदार न्वाला मोहन्याल वेताल अलडो, भैरौ, कोटभैरव, देवी दूर्गा, कालीका भएका कारण रिसेडीकोट डोटी वोगटानका ठकुरीका पूर्वज मानिने पाल राजाको कोट भएको पुष्टि गर्दछ ।
रिसेडी गाउँमा रहेको कोटभैरव दशै सहितका अन्य देवी–देवताहरूको पूजा नगरी नहुन् भएका कारण यो ठाउँ छोडेर सुर्खेत गएका यी वोहराहरूलाई पुनः यस स्थानमा ल्याईएको थियो ।
दैलेख /सुर्खेतबाट फर्केपछि यी वोहराहरू थालापानी नजिकको भकुण्डेमा अडिएररहे देवता बाहेक अन्य काममा लगाउने छैन, भनि कवोल गरेपछिमात्र यी वोहरा रिसेडी गाउँमा फर्केर आएका हुन् ।
थाला पानीमा चारराठ अलडे, पतले, कोलाल, वर्छेनीलाई साँक्षी राखी काला ढुङ्गाकी कसम खाई यी बोहराको पूर्खालाई पुनः फर्काएर यस स्थानका ठकुरीहरूका पूर्खाले ल्याएका थिए ।
यस गाउँका नारसिह बोहरा, करविर बोहरा, नरबहादुर बोहरा , मान बहादुर बोहरा, डम्मर बहादुर बोहरा यस स्थानको विकासकोलागि सक्रिय रहेका वृद्ध व्यक्तित्व हुन् , भने युवाहरूमा हालका मुख्य प्रेम बहादुर बोहरा, गाउँ विकास समितिका पूर्व अध्यक्ष मोहन बोहरा, केशर सिह बोहरा ,रतन सिह बोहरा ठकुरी रिसेडीका धन बहादुर बम, दान बहादुर बम, भीम बहादुर बम लगायतका तमामौ युवाहरू सक्रिय छन् ।
यस रिसेडी गाउँको माथि धरमघरमा निर्माण गरिएको श्री लक्ष्मी प्रा.वि को स्थापनाकालागि ठकुरी रिसेडीका स्व.चर्तुभुज बम रजवारले उल्लेख्य भूमिका निर्वाह गरेका थिए ।
डोटी रैका अधिनस्त बि.स.१४५२ मा रतन पालको समयमा स्थापित राजा कल्याण पालको समयमा रैका राजाको अधीनता स्वकार गरेको डोटी बोगटानका कत्युरी राजवंशका राजाको दरवार मानिने यो दरवार २०४१ मा त्यहाँ निर्माण गरिएको श्री लक्ष्मी मा.वि.को भवन निर्माण गर्दा भग्नावशेषको रूपमा रहेको दरवारका ढुङ्गाहरू भत्काएर लाँदा दरवारको अवशेषको पनि समाप्ती हुँन गयो ।
बर्छेन गाउँ विकास समितिको वार्ड न ७ मा पर्ने यस रिसेड़ी गाउँमा ठकुरी, क्षेत्री, नाथयोगी, भूल, ढोली, लोहार, कामीहरूको बसोबास छ ।
रिसेडीको कोट रहेको स्थानबाट तीन देखि बाह्/ तेह् किलोमिटरको दुरीमा चारै कुनामा चार राठ मानिने अलडे, पतले, कोलाल र बर्छेनी तत्कालीन समयमा राजाको सुरक्षाका दृष्टिकोणले बसेका थिए ।
लडाईकालागि सुरवीर मानिने यिनको देवता वेताल र कोलहाल उल्लेख पृथ्वीमल्लको शाके१२७८को कनकपत्रमा भनिएकोछकी वेतालकोलाहलकाहलिकृत समरधरणीमंडल ।
सिजा राजाधिराज पृथ्वीमल्लदेवको दुर्लङ्ध्घनगरको कोटिस्तम्भको अभिलेखमा उल्लेख निम्न उल्लेखित पालवंशावली यिनै तल्लो बुङ्गे ठकुरी रजवारका पूर्वजको नाममा आधारित वंशावली हो ।
यी ठूलीगाडदेखि दक्षिण पूर्वक्षेत्रको रैतीमाथिको शासनसत्ता, जिम्मेवारी र देवताको सम्पूर्ण काम सुम्पीएका कारण तल्लोबुङ्गे रजवार भए ।
यस बर्छेनी अन्तरगतकाहरू हाल बर्छेन गाउँ विकास समितिको बर्छेनगाउँ, वेरवाटागाउँ, मोहन्याल गाउँ विकास समितिको वार्ड नं १ धमकोट र डोटी डडेल्धुराक्षेत्रमा बसोबास गर्ने केही मल्ल परिवारहरू हुन् ।
यस परिवारका अनुसार राजा निरयपालको खान्दानले सुर्खेत फर्कन नदिएपछि यी मध्येको जेठोभाइ धमकोट बस्यो, माईलोभाइ बर्छेन बस्यो र कान्छोभाइ वेरवाटा बस्यो भन्ने छ ।
मार्शलले क्लासिकल विचार धारामा सुधार गर्दै अर्थशास्त्रको अध्ययनमा जोड दिएकाले यसलाई नवक्लासिकल, नवप्रतिष्ठित वा नवसंस्थापित अर्थशास्त्रीय सम्प्रदाय - भनिन्छ ।
यस अवधिमा नवशास्त्रीय अर्थशास्त्रीहरूको नायक तथा अर्थशास्त्रलाई परिभाषित गर्ने अर्थशास्त्री अल्फ्रेड मार्शलको जन्म ई.सं. ज्ञडद्धद्द मा भएको हो ।
मार्शल क्याम्ब्रिज विश्वविद्यँलयमा अर्थशास्त्रको प्रोफेसरको रूपमा कार्यरत रहंदा प्रिन्सिपल अफ इकोनोमिक्स नामक पुस्तक प्रकाशन गरे ।
उनको भनाई अनुसार– “नीतिशास्त्र अथवा अर्थशास्त्रले सामान्य व्यवसायिक जीवनमा मानिसस“ग क्रियाकलापहरूको अध्ययन गर्दछ” यसले मानिसले कसरी आम्दानी गर्दछ र कसरी खर्च गर्दछ भन्ने कुराको खोजी नीति गर्दछ ।
एड्म स्मिथ र उनका अन्य शास्त्रीय अर्थशास्त्र समर्थकहरूले अर्थशास्त्रको धन सम्बन्धी दिएको परिभाषा धनको विज्ञान ले समाजलाई निकृष्ट र दुखदायी बनाएर समाजका असन्तोष, आर्थिक, असमानता, निराशा र दरिद्रता जस्ता समस्या निम्त्याउने सम्भावना सूचित गर्न थाल्यो ।
उनीहरूले आफ्नो जग्गा बच्चाहरूको होस्टेलको लागि दान गरेका थिए र आफ्नो अवकाश कोषबाट प्राप्न हुने रकम गाउँ विकासको लागि समर्पित गरी दिएका थिए।
सन् १९६२ मा भारत-चीन युद्धपछि भारत सरकारले युवाहरूलाई सेनामा भर्ना हुने अपिल गरेपछि अन्ना सन् १९६३ मा भारतीय सेनाको मराठा रेजिमेन्टमा ड्राइभरको रूपमा भर्ती भए ।
सन् १९७५ मा जम्मूमा तैनातीको समय सैनिक सेवाको १५ वर्ष पार गरेर उनले स्वैच्छिक सेवा निवृत्ति लिए र आफ्नो गाउँ रालेगन सिद्धि फर्किए ।
सन् १९६५ को युद्धमा मृत्युसँगको साक्षात्कार पछि उनले नयाँ दिल्ली रेलवे स्टेशनमा उनले स्वामी विवेकानन्दद्वारा लिखित एक पुस्तक कल टु द युथ फर नेसन किने ।
उनी भारत सरकारबाट सन् १९९२ मा उनले आफ्नो गाउँको विकासको लागि गरेको प्रयासको लागि नागरिकहरूले पाउने तेश्रो उच्च पुरस्कार पद्यम भुषणबाट सम्मानित समेत भएका थिए ।
बोगटानको भौगोलिक क्षेत्र सम्बन्धमा जानकार हुनेहरूका अनुसार मध्यकालमा यो क्षेत्र डोटी देखि भारतको सिगाही, लखनउ सम्म १० हजार वर्ग कि.मि.क्षेत्रफलमा फैलिएको थियो ।
हिउँ पर्ने तेले र ठूला केदार को लेकदेखि तराईका फाँटसम्ममा फैलिएको वोगटान खोला नाला, खेतका सेराहरू नेटा परेका डाँडापाखा घना वनजंगल यस भेगमा प्राकृतिक रूपमा रहेका विषेशता हुन् ।
यस भेगको जँगलमा पाईने फलहरूमा काफल, किनभडा, ऐँसेलु सिउता, जँगलीआँप, टाँटा, अमला, वर्रो, हर्रो, टिमुर, कटुँज प्रयाप्त रूपमा पाईन्छन् भने जनावर र पन्क्षीहरूमा बाघ, भालु, काकड , घोरल, जरायो, थार, बनेल, चित्तल, दुम्सी, कालीज, मयूर, डाँफे, मुनाल र मधेसमा हात्ती पाईन्छन् ।
दक्षिण भारतमा छैठौं शताब्दीको मध्यसम्म चालुक्य वंशको उदय हुँदा वकाटक राज्यका राजाहरू सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण शक्तिको रूपमा चिनिएका थिए ।
छैटौ शताब्दीको उत्तराद्र्धमा चालुक्यहरूको मध्यप्रदेशमा नल, कोकर्णमा मौर्य र उत्तरी महाराष्ट्रमा कलचुरी वंशसँग सघर्ष गर्नु पर्यो ।
यस क्षेत्रको भूभाग नल वंशको नियन्त्रणमा पर्न गए पश्चात भारतको मध्यप्रदेश र महाराष्ट्र प्रदेशका अधिकाँस भू–भागमा फैलिएको वकाटक राज्य सातौ शताब्दीतिर समाप्त भयो ।
डोटीको अधिकाँस भू–भागमा फैलिएको वोगटान क्षेत्रमा वकाटकी सेनहरु आई बसेका कारण वकाटकको वकटी र वकटीहरूको वाहुल्यता भएका कारण वकटान भनिन् थालियो ।
रिसडयाल (बर्छैन गाउँ विकास समिति वार्डन-७, ठकुरी रिसेडी तल्लोगाउँ र जाडु),निगल्याल , बिठोड़ा क्षेत्रमाबस्ने बम /बम रजवारहरु
सुगुरखाल र कैलालीका तराई भूमि पश्चिम मोहनानदी देखि पुर्व कर्णालीनदी र दक्षिण मोहना, भारतको सिंगाहीसम्मको क्षेत्र कुनै समय बोगटान अन्तर्गत पर्दथ्यो तर हाल नयाँ मुलुक भनिने गरेको कैलाली शिवगंगा नदी पूर्व, दक्षिण मोहना नदी, पूर्व कर्णाली नदी सम्मानको मोहन्याल देवताको क्षेत्रलाई मात्र बोगटानको रूपमा लिने गरिन्छ ।
अहिले आएर कैलालीको तराई क्षेत्रलाई बोगटान भन्न छुटेको छ भने पूर्व दक्षिण क्षेत्रमा रहेका डोटी जिल्लाका १४ गाउँ विकास समिति र कैलाली जिल्लाको पहाडी ५ गाउँ विकास समिति गरेर १९ गाउँ विकास समितिको क्षेत्रलाई मात्र बोगटान भन्ने गरिन्छ ।
बोगटान कत्युरी नरेश को बाइसे र चौबीसे राज्यकालमा डोटी रैका अधिनस्त बि.स.१४५२ मा रतन पालको समयमा स्थापित राजा कल्याण पालको समयमा रैका राजाको अधीनता स्वीकार गरेको राज्य थियो ।
यो क्षेत्र भौगोलिक हिसाबले डोटी जिल्लाको दक्षिण पूर्वको उपल्लो बोगटान र तल्लो बोगटान गरेर महाभारत पर्वतश्रृङ्खला,चुरे क्षेत्र सहित तराईको अधिकाँश मैदानी भू–भाग सम्म २२ सय वर्ग कि.मि. क्षेत्रफलमा फैलिएको मानिन्छ ।
कत्यूरी पाल राजाको डोटी वोगटान प्रवेश हुनु पूर्वनै यी वोगटानमा बसोबासगर्ने भएकोले यिनलाई समैजी कुलदेवता भएका वोगटानका शौनक गोत्रीय सूर्यवंशी भनिने रैथाने वकोटी/बोगटी बम /मल्ल र सिंह भन्ने गरिन्छ ।
प्रोटोजोआको लिस्मेनिया वर्गमा पर्ने परजीवीका कारणले हुने यो रोग विभिन्न प्रकारका लिस्मनाइअसिस मध्ये सबैभन्दा गम्भीर प्रकारको रोग हो।
सङ्क्रमण भएपछि यो रोगको परजीवीहरू कलेजो तथा फियो जस्ता भित्री अङ्गमा सर्ने हुनाले यसलाई अङ्ग्रेजीमा भिसेरल लिस्मनाइअसिस भनिएको हो।
यो रोगका मुख्य लक्षण तथा चिह्नहरू ज्वरो आउनु, तौल घट्नु, थकान महशुस हुनु, रक्तअल्पता हुनु र कलेजो तथा फियोको आकारमा उल्लेख्य रूपमा वृद्धि हुनु आदि हुन्।
" उनले उनीसँग "विकल्प नभएको, आफू स्वाभाविक प्रवृत्ति भन्दा बाहिर भएको र यदि यसले आफ्नो टोलीलाई जिताउँछ भने यो फेरी गर्ने" बताएका थिए।
घानाको मुख्य प्रशिक्षाक मिलोभान राजेभाकले खेल "अन्यायपूर्ण" भएको बताउँदै उनले स्वारेजलाई खलनायक र धोकेवाजको सङ्ज्ञा दिएका थिए।
अर्को खेलमा उनलेे अल्भारो परेेेरालाई चिली विरुद्धको १-१ बराबरीको लागि गोल गर्न सहायता गरेका थिए उरुग्वे समूहमा दोस्रो हुँदै नकआउट चरणमा प्रवेश गरेको थियो।
स्वारेजले बार्सिलोनाको प्रतिस्पर्धा खेलमा अक्टोबरमा २५ का दिन लियोनेल मेसी र नेयमार सँगै एल क्लासिकोमा रियल म्याड्रिड विरुद्ध प्रवेश गरेका थिए।
२४ जुलाईमा स्वारेज र उनका वकिलले खेलकुदको मध्यस्तकर्ता न्यायलयमा अपिल दायर गरेपछि उनको प्रतिबन्ध छोट्ट्याउन वा निलम्बन हटाउन आग्रह गरिएको थियो।
६ दिन पछि खेलकुद न्यायलयले फिफाद्वारा स्वारेज माथि गरिएको ४ महिना खेलबाट निलम्बन र ९ अन्तर्राष्ट्रिय खेलको प्रतिबन्धलाई अनुमोदन गरेको थियो।
यद्यपि खेलकुद न्यायलयले खेलाडीको "फुटबल सम्बन्धी गतिबिधी"को प्रतिबन्ध हटाएपछि उनलाई बार्सिलोनामा प्रशिक्षण गर्न अनुमति दिएको थियो।
दोस्रो खेलमा दक्षिण अफ्रिका विरुद्ध ३-० को जितमा स्वारेजले पेनाल्टी मार्फत एक गोल र एल्भारो पेरेरालाई थप समयमा एक गोलको सहायता गरेका थिए।
समूह चरणको अन्तिमा खेलमा मेक्सिको विरुद्धको १-० जितमा एडिनसन काभानीको पासमा हेड गर्दै गोल गरेका स्वारेज खेलको उत्कृष्ट खेलाडी घोषित भएका थिए।
स्वारेजले आफ्नो व्यावसायिक फुटबल खेल जीवनमा क्लब स्तरको ७ लिग, १ युएफा च्याम्पियन्स लिग र उरुग्वेको तर्फबाट २०११ कोपा अमेरिका सहित १९ वटा मुख्य उपाधिहरू जितेका छन्।
सदावहार गोलकर्ता स्वारेजले दुई युरोपेली सुनौलो जुत्ता, एरिडिभिसी सुनौलो जुत्ता, एक प्रिमियर लिग सुनौलो जुत्ता र पिचिची उपाधि जितेका छन्।
सन् २०११ मा फुटबल सङ्गठनले उनलाई पेत्रिस इभ्रालाई जातीय दुर्ववहार गरेकोमा दोषी पाइएको थियो भने यो निर्णयमा स्वारेजले विवाद गरेका थिए।
बार्सिलोनाको आक्रमक त्रिमुर्ती मेसी, स्वारेज र नेयमार छोटकरीमा "एमएसएन" ले १२२ गोल गरि स्पेनीी फुटबल इतिहासकै आक्रमक त्रिमुर्तीले एकै संस्करणमा गरेको सर्वाधिक गोलको कीर्तिमान बनाएको थियो।
उनले स्पेन विरुद्ध बराबरी गोल गरेका थिए र अमेरिका विरुद्ध एक गोल गरेतापनि अमेरिका २-१ गोलले विजयी भएको थियो र उरुग्वे प्रतियोगिताबाट बाहिएको थियो।
खेलकुद मध्यस्थता न्यायलयले स्वारेजलाई मैत्रीपूर्ण खेलमा सहभागी हुन अनुमति दिएपछि उनले १८ अगस्टमा क्याम्प नाउमा क्लब लियोन विरुद्ध बार्सिलोनाको लागि पहिलो खेल खेलेका थिए।
बाल्यकालमा उनका बुबाले मैसुरको शक्ति लिनको लागि तयार गर्दै आए र उनको बुबाको मृत्यु पश्चात सन् १७८२ मा उनले मैसुरको गद्दि सम्भालेका थिए ।
उनले बिट्रिसका विरूद्ध महत्त्वपूर्ण विजय दोश्रो एङ्गलो-मैसुर युद्धमा हात पारेका थिए तथा उनले सन् १७८४ मा उनको बुबाको क्यानसरको कारणले आकस्मिक मृत्यु पश्चात मैङ्लोरको सन्धीमा हस्ताक्षर गरेका थिए ।
उनको आफ्नो शासनको बेलामा धेरै संख्यामा प्रशासनिक सुधारलाई प्रचलनमा ल्याएका थिए, जसमा सिक्काको प्रचलन, मौलुदी पात्रो तथा जग्गा राजस्व प्रणाली हुन् ।
जान मेनार्ड कीन्स को पुस्तक जनरल थ्योरी अफ इम्प्लोयमेन्ट, इन्ट्रेस्ट एन्ड मनी अर्थशासत्रको महत्त्वपूर्ण पुस्तक हो ।
व्यावहारिक अर्थशास्त्रका क्षेत्रमा पनि यिनको अतुलनीय योगदान छ, अमेरिकाको न्यू डील, अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष, र अन्तर्राष्ट्रिय पुननिर्माण एवं विकास बैङ्क , ब्रेटनवुडस सम्मेलनमा उनको सक्रिया योगदान रहेको छ ।
यस अनुसार यदि समाजले आफ्नो कुल आयको ७५ प्रतिशत खर्च गर्छ भने आयको तीन चौथाई खर्च गर्ने बानीले गर्दा राष्ट्रिय आयमा चार गुना वृद्धि हुन जान्छ ।
खनिज पदार्थहरूको प्रचुर मात्रामा उपलब्धता र खडकई तथा सुवर्णरेखा नदीको सजिलै उपलब्ध पानी, तथा कोलकातासँगको नजिकीको कारण आजको यो आधुनिक सहरलाई बसाल्न सकिएको हो ।
यस वाहेक यहाँ उडान प्रशिक्षणको लेल स्थापित जमशेदपुर को-आपरेटिभ फ्लाइङ क्लब तथा टाटानगर एभियेसनद्वारा यसको प्रयोग गर्ने गरिन्छ ।
कोलकाता अतिरिक्त यहाँबाट सबैभन्दा नजिकको विमानस्थल राँचीको बिरसा मुण्डा विमानस्थल हो जुन यहाँबाट लगभग १२० किलोमिटरको दूरीमा रहेको छ ।
टाटा परिवारको कयौं कम्पनीहरूको उत्पादन एकाई जस्तै टिस्को, टाटा मोटर्स, टिस्कन, टिन्पलेट, टिमकन, ट्यूब डिभिजन, इत्यादि यहाँ कार्यरत छन् ।
नगरमा कुल चार विश्वविद्यालय छन्, चौधरी चरण सिंह विश्वविद्यालय, सरदार वल्लभ भाइ पटेल कृषि एवं प्रौद्योगिकी विश्वविद्यालय, शोभित विश्वविद्यालय एवं स्वामी विवेकानंद सुभारती विश्वविद्यालय ।
यसले भारतका कम्पनीलहरू पालना गर्नु पर्ने लेखा मानहरू राष्ट्रिय वित्तिय प्रतिवेदन प्राधिकरणलाई सिफारिस गर्ने गर्दछ तथा अन्य निकायहरूले पालना गर्नु पर्ने लेखा मानहरू निर्धारण गर्ने गर्दछ ।
गनोरिया लागेका लगभग आधा जति महिलाहरूले लक्षण देखाउँदैनन् भने बाँँकी महिलाहरूमा योनीबाट तरल पदार्थ निस्कने, तल्लो पेट दुख्ने वा सम्भोग गर्दा पीडा हुने जस्ता लक्षणहरू देखिन्छन्।
त्यस्तै यो रोगबाट सङ्क्रमित पुरुषहरूमा वीर्यवाहिनी नली सुन्निने हुनाले पिसाब गर्ने बेलामा पोलेको महशुस हुने तथा लिङ्गबाट तरल पदार्थ निस्कने जस्ता लक्षणहरू देखिन्छ।
गनोरिया लागेका आधा जति पुरुषहरूमा पिसाब गर्ने बेलामा पोलेको महशुस भएर वा नभइकन पनि लिङ्गबाट तरल पदार्थ निस्कने लक्षण देखा पर्न सक्छ।
यौनाङ्ग आसपासमा फैलिएर अण्डकोषपछाडि रहेको नसा सुन्निने वा तल्लो पेट सुन्निने रोग लाग्ने वा पूरै शरीरभरि फैलिएर जोर्नीहरू तथा मुटुका भल्भहरूमा असर पुर्याउन सक्छ।
पहिला प्रयोग गरिने एन्टिबायोटिक औषधिहरूको प्रतिरोध विकसित भएको हुनाले हाल यसको उपचारमा सेफ्ट्रियाजोन नामको एन्टिबायोटिक औषधि प्रयोग गरिन्छ।
गनोरिया क्लामेडिया ब्याक्टेरियाको सङ्क्रमणको साथमा आउन सक्ने र सेफ्ट्रियाजोनले यस्तो सङ्क्रमण निको पार्न नसक्ने भएकोले साधारणतया सेफ्ट्रियाजोन पनि अजिथ्रोमाइसिन वा डोक्सिसाइक्लिनसँग दिइन्छ।
गनोरियाका कीटाणु शरीरमा छिरेपछि सक्रिय हुन २ देखि १४ दिनसम्म लाग्छ भने सङ्क्रमणको ४ देखि ६ दिन भित्रमा प्राय लक्षणहरू देखिन थाल्छन्।
त्यस्तै एकदमै थोरै अवस्थाहरूमा यो रोगका कीटाणुहरू मुटुमा बसेर यसका भित्रि कोठाहरूमा हुने पातलो झिल्ली सुन्निने समस्या वा मेरुदण्ड हुँदै मस्तिष्कसम्म पुगेर मेनिन्जाइटिस पैदा गर्न सक्छ।
गनोरियाको परीक्षण गर्दा सङ्क्रमण भएको पाइएकाहरूलाई क्लामिडिया, भिरिङ्गी तथा एचआइभी जस्ता अन्य यौनरोगका लागि पनि परीक्षण गरिनु पर्छ।
अनुमान गरिए अनुसार प्रत्येक वर्ष लाग्ने ४४ करोड ८० लाख उपचार गर्न सकिने यौन रोगहरू मध्ये ८ करोड ८० लाख मानिसलाई गनोरिया लाग्ने गरेको पाइन्छ।
आजभन्दा ३/४ महिना अगाडि हाम्रो देश नेपालको कास्की पोखरामा पनि एक जना श्रीवैष्णव सन्त स्वामी हरिदासजीले भौतिक विज्ञान लाई लत्याउदै हजारौ मानिसहरूको वीचमा ९ दिन सम्म १० फुट गहिरो खाल्टोमा समाधिस्थ हुनु भएको थियो ।
अर्थात् पानीमा जसरी सीधा नून हालेर घोले पछि पानी र नून एकै हुन्छ, छुटयाउन सकिदैन त्यसै गरेर मन , आत्मा र इन्द्रियको एकीकरण गर्नु नै समाधि हो ।
अर्थात् २ घण्टा सम्म मन र प्राणवायु रोकिराख्नु लाई धारणा ,२४ घंटा सम्म रोकिराख्नु लाई ध्यान, १२ दिन सम्म रोकि राख्नु लाई समाधि भनिन्छ ।
यसको उत्तर योछ कि जसरी धु्रवीय भालुहरु ८/८ महिना सम्म शीतनिन्द्रामा जान सक्छन् , त्यसैगरी यौगिक क्रियामा यो अद्भुत क्षमता हुन्छ की ऊ समाधिस्थ भएपछि साधकको भोग, प्यास, ,मल, मूत्र, निन्द्रा ,रोग, मृत्यु ,उमेर र समय उसको समाधि नखुल्दा सम्म रोकिएको हुन्छ ।
जुन अज्ञात शक्तीले भालुहरूलाई महिनौसम्म विना आहार विहार निन्द्रीत गराउने ब्यवस्था मिलाउछ , त्यसैशक्तीले समाधिस्थ योगीहरूको सम्पूर्ण सुरक्षाको प्रवन्ध मिलाउछ ।
महाप्रभू योगानन्द परमहंसले आफू महा समाधिमा जानुपूर्व सन् १९५२ मा .अमेरिकाको लस एन्जलस स्थित आफ्नो आश्रममा अमेरिका स्थित भारतीय राजदूत विनयरञ्जन सेन लाई बोलाई उहाँको सम्मानमा रात्रिभोज दिई सवैबाट अन्तिम विदा लिइ ध्यानस्थ अवस्थामा आप्नो ब्रह्माण्ड भेदन गरी महासमाधिमा गएका थिए ।
हाम्रो देश नेपालमा पनि करिव १० वर्ष अगाडि रामबहादुर वम्जन नाम गरेका एकजना बौद्घ लामा निर्जन जंगलमा महिनौ अन्न–जल विना समाधिस्थ भएका थिए ।
वर्तमानमा योग भनेर शरीर लाई निरोग बनाई राख्ने प्रविधीमा आधारित शारीरिक आसनहरु एवं श्वास प्रश्वासको अभ्यास भनेर मात्रै अधिकांश मानिसहरूले बुझ्ने गर्दछन् ।
महाभारतमा बताए अनुसार– देवर्षि नारद वेद र उपनिषद्का मर्मज्ञ, देवताहरुद्वारा सम्मानित, इतिहास पुराणका विशेषज्ञ, न्याय र धर्मका तत्त्वज्ञ, शिक्षा, व्याकरण, आयुर्वेद, ज्योतिषका विद्वान, संगीत विशारद, प्रभावशाली वक्ता, नीतिज्ञ, र बृहस्पति जस्ता महाविद्वान्का शंकाहरूको समाधान दिनसक्ने क्षमता भएका, सर्वहितकारी, र सजिलै सर्वत्र पुग्नसक्ने बताइएको छ ।
मन्वर्थ मुक्तावली टीकामा के उल्लेख छ भने मनुले ब्रह्माको पैतामह तन्त्रबाट प्राप्त ज्ञानलाई संक्षिप्त गरेर नारद, भृगु आदि १० वटा मानस पुत्रलाई प्रदान गरेका हुन् ।
जबकि मनुस्मृति, याज्ञवल्क्यस्मृति, कौटिलीय अर्थशास्त्र, शुक्रनीति, बृहस्पति सूत्र मा राज्य व्यवस्थाको सञ्चालन ध्यानमा राखिएको छ ।
धर्मशास्त्रको विकास हुनु अघि अर्थशास्त्र विकसित अवस्थामा रहेको कुरा नारदस्मृतिमा उल्लेख छ तर अर्थशास्त्र र धर्मशास्त्रको विवाद पर्न गएमा धर्मशास्त्रलाई प्राथमिकता दिनु पर्छ पनि भनिएको छ ।
पल्युल सम्प्रदायमा सम्बन्धित् पद्म नोर्बु रिन्पोछेको दोस्रो अवतार सिद्धेश्वर पल्छेन दुस्पको महापरिनिर्वाण पछि पाचौँ जोग्छेन रिन्पोछे थुब्तन छोस्क्यी दोर्जेले पुनरावातरको भविष्यवाणी यस प्रकारका गर्नु भएको छन्:
तदनुसार पद्म नोर्बु रिन्पोछेको जन्म तिब्बती संवत् २०५९, सोह्रौँ रब्ज्युङ, जल-बाँदर वर्षाको बाह्रौँ महिना मा अर्थात् सन् १९३२ मा तिब्बत खाम प्रान्तको पोवो भन्ने ठाउँमा घरको वरीपरी फूल फुल्ने जस्ता शुभ सङ्केत साथ ठ्रग्थुङ दुद्दुल दोर्जेको वंश पिता सोद्नम ग्युर्मेद र मता जोम्स् क्यीदको पुत्रमा भएको थियो।
पद्म नोर्बु रिन्पोछे , पद्नोर रिन्पोछे वा ड्रुब्वाङ पद्म नोर्बु रिन्पोछे ञिङमा पल्युल साम्प्रदायिक मठको एघारौ सिंहासन-धारक र ञिङमा सम्प्रदायको तेस्रो परम प्रमुख गुरू थिए ।
तिब्बती संवत् २०६३ साल, अग्नि-मुसा वर्षा अर्थात् सन् १९३६ मा तन्जीन पाँच सालको उमेर हुँदा पल्युल साम्प्रदायिक मठ नामग्याल ज्यङ्छुब छोस्लिङमा आमन्त्रित गरी सिंहासनारोहण साथ पल्छेन दुस्पको अवतारमा घोसणा गरे।
अप्रिल क्रान्ति वा अप्रिल १९ क्रान्ति दक्षिण कोरियामा सन् १९६० अप्रिलमा विद्यार्थी युनियन र श्रमिक संघको नेतृत्वमा सिंगमान रिको गणतान्त्रिक सरकार हटाउन गरिएको आन्दोलन हो ।
अधिकारकर्मीहरूले पानीमा डुबेर मृत्यु भएको भने पनि किमको शिरमा गहिरो चोटले अश्रुग्यासको ग्रेनाइट प्रहारले मृत्यु भएको प्रमाणित गर्यो ।
सन् १९५८ डिसेम्बरमा उनले राष्ट्रिय सुरक्षा कानुन संशोधन गरी प्रेस स्वतन्त्रता हटाए र विपक्षी सदस्यहरूलाई चुनावमा भाग लिन नपाउने बनाए ।
तर थ्री स्टार क्लबले समूह चरण पार गर्दा पनि एन्फाले टोकिएको समय अवधि भित्र एएफसीमा क्लबको नाम दर्ता गराउन सकेन र थ्री स्टार पहिलोपटक एएफसी कप को अन्तिम फाइनल चरणमा सहभागी हुनबाट वञ्चित हुन पुगेको थियो ।
त्यतिबेला पाटन दरबारका युवा पिडीहरूले खेलकुद विकास गर्न, सामाजिक सद्भावना बढाउन, युवाहरूमा मित्रता तथा भाईचारित्व बनाउन, यस क्लबको स्थापना गरेको थियो ।
नेपाली फुटबल जगतमा थ्री स्टारको सबैभन्दा ठूलो प्रतिस्पर्धिका रूपमा अर्को नेपाली सफल फुटबल क्लब मनाङ मर्स्याङ्दी क्लब लिने गरिन्छ ।
थ्रीस्टारका कार्यवाहक अध्यक्ष अरुणमान श्रेष्ठ र एसियन डिष्टिलरीका कार्यकारी निर्देशक राजबहादुर शाहीले सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए ।
यस फुटबल क्लबले २०१६ सिजनमा एएफसी कप को प्लेअफ छनोट सम्मको स्थान हात पारेको थियो भने बोर्दोलोई कप पनि पहिलोपटक नेपाल भित्र्याउन सफल भएको थियो ।
जो व्यक्तिलाइ दोश्रो बजार अर्थात् ब्रोकरबाट शेयर खरिद-बिक्रि गर्न जोखिम महसुस गर्छन् तिनीहरूको लागि म्युचल फण्ड भनेको राम्रो लगानीको अवसर हुनसक्छ ।
म्युचल फण्ड नियमावली २०६७ ले निर्धारण गरे अनुसार, म्युचल फण्डबाट संकलित रकम पोर्टफोलियो म्यानेजरले सेयर, बण्ड / ऋणपत्र, सरकारी धितोपत्र, र फिक्स डिपोजिटमा लगानी गर्ने गर्छन्।
तपाईँलाइ शेयर बजार बारेमा त्यति ज्ञान पनि छैन, नयाँ लगानीकर्ता हुनुहुन्छ, जोखिम र एसको घटबढ बारे पनि बुझ्नुहुन्न र समय पनि दिन सक्नुहुन्न भने तपाईँलाइ म्युचल फण्ड राम्रो विकल्प हो।
कोष प्रबन्धकहरूले म्युचल फण्डको तर्फ़बाट कार्यसम्पादन तथा व्यवस्थापन गर्ने भएकाले बार्षिक रूपमा प्रतिफलबाट नै व्यवस्थापन शुल्क लिने गर्छन।