polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ကရင်လက်နက်ကိုင် အတော်များများသည် မိမိဇာတိကို မစွန့်ခွာနိုင်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ မလိုက်ပါလိုသောကြောင့်လည်းကောင်း ဗြိတိသျှတပ်များနှင့် ကွဲကွာပြီး ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်။
ကရင်လက်နက်ကိုင်အချို့သာ အိန္ဒိယအထိ လိုက်ပါသွားကြပြီး အများစုမှာမူ လက်နက်ခဲယမ်းများနှင့်တကွ ခြေဦးတည့်ရာသို့ ဆုတ်ခွာသွားကြရသည်။
ကရင်လက်နက်ကိုင်များသည် စစ်ပြေးများအဖြစ် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊ ဖာပွန်နှင့် တောင်ငူဒေသမှ ကရင်ကျေးရွာများသို့ လက်နက်ခဲယမ်းနှင့်တကွ ရောက်ရှိသွားကြသည်။
ဂျပန်တပ်များသည်လည်း အောက်မြန်မာပြည်ကိုသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ မတ်လလယ်ခန့်တွင် အထက်မြန်မာပြည်သို့ ဆက်လက်ချီတက်တော့သည်။
တောင်သူလယ်သမား တော်လှန်ရေးမအောင်မြင်ခြင်းကို တွေ့မြင်ကြရသောအခါ လူငယ်လူရွယ်များသည် ဝါဒရေးရာတွင် ပိုမို စိတ်ဝင်စားလာကြပြီး နိုင်ငံရေးဝါဒတစ်ရပ် ရှိသင့်သည်ဟုလည်း ယူဆလာကြသည်။
ထို့အပြင် ၁၉၂၉-၃၀-၃၁ ခုနှစ်များသည် ကမ္ဘာ့စီးပွားပျက်ကပ် ဆိုက်ရောက်နေချိန်ဖြစ်ရာ မြန်မာမျိုးချစ် လူငယ်လူရွယ်များသည် စီးပွားပျက်ကပ်ဆိုက်ရောက်ရခြင်း အကြောင်းရင်းများကို ရှာဖွေစူးစမ်းလာကြသည်။
ထိုအချိန်တွင် နိုင်ငံရေးအယူဝါဒဆိုင်ရာ စာအုပ်စာတမ်းများမှာ ဘာသာပြန်ဆို ထုတ်ဝေပြီးသည့်အဆင့်တွင် ရောက်နေလေပြီ။
အငြိမ်းစား အရေးပိုင်မင်း ဦးရွှေသားသည် သူပြုစုသော ဆိုင်းယင်းပညာနှင့် ကံကမ္မအလင်းကျမ်းတွင် ရုရှားနိုင်ငံ၏
ဂျီစီဘီအေခေါင်းဆောင် ဂျာမနီပြန် ဦးစုသည် ၁၉၂၈ ခုနှစ်မှစ၍ သတင်းစာနှင့် ဂျာနယ် များတွင် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒအကြောင်း စတင်ရေးသား ဟောပြောခဲ့သည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံးကို စတင် ထူထောင်သော နာမည်ကျော် စာရေးဆရာကြီး သခင်ဘသောင်းသည် ဘုံဝါဒဟူသော နိုင်ငံရေးဝေါဟာရကို စတင်တီထွင်ခဲ့သည်။
အိုးဝေမဂ္ဂဇင်းတွင် ဦးသိန်းတင် ဦးညိုမြ က အမည်မဖော်ဘဲရေးသားသည့် - အမည်ရှိ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဆောင်းပါးပါလာသည်။
ယင်းဆောင်းပါးမှာ တက္ကသိုလ်အာဏာပိုင်တစ်ဦးအား ငရဲခွေးနှင့် နှိုင်းထားသဖြင့် ကျောင်းအုပ်ကြီးလုပ်သူ မျက်နှာဖြူလူမျိုးမစ္စတာ ဒီဂျေစလော့စ်က ကိုအောင်ဆန်းကို ခေါ်၍ ဆောင်းပါးရှင်ကို ဖော်ထုတ်ခိုင်းသည်။
ကိုအောင်ဆန်း က "မပြောနိုင်ဘူး"ဟု အဖြေပေးလိုက်သောအခါ ကိုအောင်ဆန်းကို တက္ကသိုလ်ကျောင်းမှ ထုတ်ပစ်လိုက်တော့သည်။
ကျောင်းသားထုတစ်ရပ်လုံးကလည်း ကိုအောင်ဆန်းအား ကျောင်းထုတ်ပစ်ခြင်းကို မကျေနပ် ကြသဖြင့် ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်တွင် ဒုတိယကျောင်းသားသပိတ်ကြီးကို ဆင်နွှဲလိုက်ကြသည်။
လက်အောက်သို့ ကျရောက်ပြီးနောက် ပဒေသရာဇ် ခေါင်းဆောင်ငယ်များက တော်လှန်ထကြွခဲ့ကြသော်လည်း ကျယ်ပြန့်စွာစည်းရုံးလှုပ်ရှားနိုင်မှုမရှိခြင်း၊ နိုင်ငံရေးအခြေခံမရှိဘဲ မျိုးချစ်စိတ်သက်သက်ဖြင့်သာ တော်လှန်ရေးဆင်နွှဲခြင်း၊ စစ်အင်အားချို့တဲ့ခြင်းများကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ကြရသည်။
ထို့နောက်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် တော်လှန်ပုန်ကန်မှုများအား နှိပ်ကွပ်ပြီးနောက် ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ထူထောင်တော့သည်။
နိုင်ငံရေးပါတီများ၊ နိုင်ငံရေးအသင်းအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းခွင့်၊ ထူထောင်ခွင့်၊ စည်းရုံးဟောပြောခွင့် စသည့် အခွင့်အရေးများကို မြန်မာနိုင်ငံသားတို့ လုံးဝဆုံးရှုံးခဲ့ကြရသည်။
ထိုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ သာသနဓရအသင်း ပေါ်ပေါက်လာပြီး မြင်းခြံမြို့၌ ဗုဒ္ဓကလျာဏမိတ္တအသင်း တို့ ပေါ်ပေါက်လာသည်။
ယင်းအဖွဲ့များသည် ဘာသာရေးအသင်းများ ဖြစ်သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံသားတို့အဖို့ အသင်းအဖွဲ့နှင့် လှုပ်ရှားမှုကို ရင်းနှီးခွင့်ရလာကြသည်။
ဆရာတော် ဦးဥတ္တမသည် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးတရားနှင့် မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်ရေးအတွက် အများပြည်သူတို့ကို တရားဟော၍ စည်းရုံးခဲ့သည်။
ရခိုင်ပြည်လုံးဆိုင်ရာ လူငယ်များနိုးကြားရေးအစည်း အရုံးကို ရုပ်သိမ်းပြီးနောက် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတည်း ဖြစ်လာစေရန် မင်းပြားသခင်ကျော်ယ၊ လှထွန်းအောင်နှင့် သခင်ဘိုးလှတို့က စည်းရုံးခဲ့ကြသည်။
ရခိုင်တိုင်းရင်းသားအစည်းအရုံးတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးအောင်ထွန်းဦးက ဆောင်ရွက်ပြီး ဦးစံရွှေ၊ ဦးရွှေဇံ ဦး၊ ဦးဘစံ၊ ဦးကျော်နု၊ ဦးထွန်းဝင်း၊ ဦးအောင်ထွန်းမြ၊ သခင်ဘိုးလှ၊ သခင်အိုးလောင်၊ ဦးဘသာ၊ ဦးစောလှဖြူ၊ ဦးကျော်ဦးတို့ ပါဝင်ကြသည်။
နယ်ချဲ့တိုက်ဖျက်ရေး၊ လယ်သမားအရေး၊ စက္ကူစက်တိုက်ဖျက်ရေး၊ ပြည်မနှင့် ရခိုင် ညီညွတ်စွာနယ်ချဲ့ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ဖျက်ရေးများကို ဖော်ဆောင်ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၄ဝ ပြည့် နှစ် ပေါက်တောညီလာခံတွင် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် ထူထောင်ခဲ့သည့် ရခိုင်တိုင်းလုံးဆိုင်ရာ ကြီးပွားရေး အဖွဲ့ချုပ်နှင့် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားအစည်းအရုံးဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အထက်ပါ ကောလိပ်နှစ်ခုကို တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ တိုးမြင့်ပေးရန် "ယူနီဗာစီတီအက်ဥပဒေ" ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ယူနီဗာစီတီအက်ဥပဒေမှာ မြန်မာကျောင်းသားများအား ကျွန်ပညာရေးဖြင့် ချိုးနှိမ်ထားသည့် ဥပဒေသာဖြစ်ရာ ရန်ကုန်ကောလိပ် နှင့် ယုဒသန်ကောလိပ်မှ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ ၄၀၀ ကျော်တို့သည် ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက် စနေနေ့ နေ့လယ် ၁ နာရီတွင် သပိတ်အစည်းအဝေး ကျင်းပ၍ ပထမကျောင်းသားသပိတ်ကြီးကို စတင်လိုက်ကြတော့ သည်။
လွတ်လပ်ရေးကို လုပ်မှရမည်၊ ထိုင်နေ၍မရနိုင်၊ ဗမာတိုင်းနားလည်၍ စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ကြိုးစားဆောင်ရွက်ကြရမည်' စသည်ဖြင့်ပါရှိပြီး ကြေညာချက်အောက်တွင် ပုံ၊ ဗိုလ်ချုပ် ဗိုလ်တေဇ၊ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်မှူးချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည်။
ထို့ကြောင့် သခင် အောင်ဆန်းသည် ကွန်မြူနစ်ဝါဒရေးရာထက် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုဟူသော အမျိုးသားရေးကို ဦးစားပေးဆောင်ရွက်လာရသည်။
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကွန်မြူနစ်ပါတီညီလာခံကို ရမ္မဝါးမြို့တွင် ကျင်းပရာ သခင်ဗဟိန်း၊ သခင်အောင်ဆန်းနှင့် သခင်သန်းထွန်း တို့ခေါင်းဆောင်သော မြန်မာလူငယ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ တက် ရောက်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ထိုခေတ်ကာလက ကွန်မြူနစ် ပါတီသည် ရုရှားနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့ကွန်မြူနစ်အဖွဲ့ချုပ်ကို သာ သစ္စာခံကြရပြီး အဖွဲ့ချုပ်မှ ချမှတ်ပေးသည့် လမ်းစဉ်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ကြရသည်။
သခင်အောင်ဆန်းသည် အိန္ဒိယပြည်သို့ ရောက် ရှိနေစဉ်အတွင်း ကွန်ဂရက်ပါတီသို့ စာတမ်းတစ်စောင် ကိုကိုယ်တိုင်ရေးသားတင်သွင်းခဲ့သည်။
သခင်စိုး၊ သခင်ကျော်စိန်၊ တက်ဘုန်းကြီးသိန်းဖေ နှင့် သခင်မြသွင်တို့လူစုသည် မန္တလေးထောင်မှ လွတ် လာသောအခါ တရုတ်ပြည်သွားရေးကို ဆက်လက် ကြိုးပမ်းကြပြန်သည်။
သခင်စိုးက ရွှေဘိုမှာပင် နေခဲ့ပြီး သခင်ကျော်စိန်၊ ကိုသိန်းဖေနှင့် သခင်မြသွင် တို့ သုံးယောက်မှာမူ ရေဦးအထိ လိုက်သွားကြသည်။
စည်းကမ်းပျက်မှု၊ထိရောက်သောအကူအညီမရရှိမှုများကြောင့် တရုတ် ပြည်သို့ သွားရောက် အကူအညီတောင်းခံရေးကို လက်လျှော့လိုက်တော့သည်။
သခင်စိုးသည် တရုတ်များထံ အကူအညီတောင်း ရေးမအောင်မြင်သောအခါ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး အတွက် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ သခင်သန်းထွန်းတို့ လူစုနှင့် အဆက်အသွယ်လုပ်ခဲ့သည်။
သို့သော် မြန်မာ့ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များက သခင်စိုးကိုယ်တိုင် အိန္ဒိယသို့ သွားရောက်ရေးကို ဝိုင်းဝန်းကန့်ကွက်ကြ သောကြောင့် သခင်တင်ရွှေနှင့် တက်ဘုန်းကြီးသိန်းဖေ တို့နှစ်ဦးကိုသာ အိန္ဒိယသို့ စေလွှတ်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက် ကြသည်။
ဂုပတား ရန်ကုန်ရောက်ရှိချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို လေ့လာစူးစမ်းနေသော အစုမှာ နှစ်စုရှိနေသည်။
ပထမလူစုမှာ သခင်အောင်ဆန်း၊ သခင်စိုး၊ သခင်လှဖေ ၊ သခင်ဗဟိန်း၊ သခင်သိန်းဖေ တို့လူစုဖြစ်ပြီး ဒုတိယ လူစုမှာ လျှို့ဝှက်လုပ်ကြံရေးအဖွဲ့ဝင် ကုလားရဲဘော် များဖြစ်သော ရဲဘော်ဂိုရှယ်၊ ရဲဘော်မူကာဂျီ၊ ရဲဘော် ဒေး၊ ရဲဘော်နာ့တ်နှင့် ရဲဘော်ဘို့ တို့ ဖြစ်သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဂုပတားသည် ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး သခင်အောင်ဆန်းတို့ လူစုနှင့် ဂိုရှယ်တို့လူစုကို တွေ့ဆုံကာ မြေအောက် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ထူထောင်ရေးအတွက် ဆွေးနွေးခဲ့ သည်။
အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီသည် မတရားအသင်း ကြေညာခံထားရသောကြောင့် လျှို့ဝှက်ပါတီတစ်ရပ် အဖြစ် လှုပ်ရှားနေရသည်။
မြန်မာခေါင်းဆောင်များသည် ဂုပတားနှင့် ဆွေးနွေးပြီးနောက် မြေအောက်ကွန်မြူနစ်ပါတီတစ်ရပ် ထူထောင်ရန် သဘောတူညီလိုက်ကြသည်။
အိန္ဒိယရောက်သောအခါ မြန်မာပြည်ရှိ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးအင်အားစုများအား အကူအညီပေးသင့်ကြောင်း ဗြိတိသျှအစိုးရထံ စာဖြင့်တင်ပြပြန်သည်။
အကူအညီမရဘဲမြန်မာနိုင်ငံအား သိမ်းပိုက်ရန်မဖြစ်နိုင်ကြောင်းသိလာမှ သခင်တင်ရွှေကို မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လည်စေလွှတ်လိုက်သည်။
သခင်တင်ရွှေသည် မြန်မာပြည်သို့ လျှို့ဝှက်စွာ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီး မြေအောက်လုပ်ငန်းလုပ်နေသော သခင်စိုးတို့လူစုနှင့် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးပြန်သည်။
ပြည်ပဆက်သွယ်မှုမှာ ပထမပိုင်းတွင်အောင်မြင်မှုမရခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အသင့်အတင့်အောင်မြင်လာသည်။
ဗမာနှင့် ကရင်နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များသည် လူမျိုးရေးအဓိကရုဏ်းကို ရပ်စဲနိုင်ရန် အမျိုးမျိုး ကြိုးပမ်းကြသည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဘီအိုင်အေတပ်များထင်သလိုရမ်းကားနိုင်ခြင်းမရှိစေရန် အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့ရသည်။
ဂျပန်တို့ကလည်း ဒေါက်တာဘမော်ဦးဆောင်သည့် ရုပ်သေးအစိုးရအဖွဲ့ဖွဲ့ပြီး ဘီအိုင်အေအုပ်ချုပ်ရေးကို အစားထိုးရန် ကြိုးစားလာကြသည်။
ဒေသအလိုက် အုပ်ချုပ်ရေးများ ထူထောင်နေချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ၁၃ဝ၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆုတ် ၈ ရက် ရက်စွဲဖြင့် ဘီအိုင်အေတပ်များက အုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စများတွင် ဝင်မစွက်ရန် အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။
ပုသိမ်အရှေ့ဘက်တွင် စောရွှေထွန်းကြာ ခေါင်းဆောင်သော ကရင်များက ဂျပန်တပ် အချို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သေးသော်လည်း ဘီအိုင်အေတပ် များနှင့်မူ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်း မရှိတော့ပေ။
စစ်သေနာပတိအဖြစ် တာဝန်ယူထားရသော ဗိုလ်မိုးကြိုး ကာနယ်လ် စူဇူကီးကလည်း ငြိမ်းချမ်းရေးကြေညာချက်တစ်စောင်ကိုထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် သခင်နု၊ ဗိုလ်လကျာ်တို့နှင့်အတူ မေမြို့တွင် ဒေါက်တာဘမော်နှင့် အစိုးရဖွဲ့စည်းရေး ဆွေးနွေးပြီး ဗဟိုအစိုးရပြင်ဆင်ရေး ကော်မတီ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဂျပန်ကဖွဲ့စည်းပေးသော ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းမပါဝင်ဘဲ ဒေါက်တာဘမော်၊ သခင်မြ၊ သခင်နု၊ သခင်ဗစိန်၊ သခင်ထွန်းအုပ်၊ ဒေါက်တာသိမ်းမောင်၊ ဓားမဦးဘသိန်း၊ ဗန္ဓုလဦးစိန်၊ ဦးလှဖေနှင့် ဦးဘဘေတို့ ပါဝင်ကြသည်။
ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သူ ဂျင်နရယ်အီးဒါးက ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်အား အုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စ တွင် ဝင်မစွက်ရန် တားမြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
သခင်စိုးသည် မန္တလေးထောင်မှ လွတ်မြောက်ကတည်းက ဂျပန်များနှင့် ဆက်သွယ်မှုမရှိဘဲ လျှို့ဝှက်စွာသာ နေထိုင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ရောက်သည့်နေရာတွင် စည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့ကို မုန်းတီးနေသော မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်များသည် သခင်စိုး၏
ဗိုလ်သိန်းတန်၊ သခင်လှထွန်း၊ သခင်တင်ဦး နှင့် သခင်တင်မြတို့သည် သခင်စိုးရေးသားသည့် မြင်းခြံစစ်တမ်းနှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးစာရွက်စာတမ်းများကို ကူးယူ၍ လျှို့ဝှက်စွာ ဖြန့်ဝေပေးကြရသည်။
ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုများအကြားမှ ဘီအိုင်အေ တပ်မတော်အား တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ လက်နက်ခဲယမ်း စုဆောင်းခြင်း၊ စစ်ပညာသင်ကြားလေ့ကျင့်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ထိုအချိန်တွင် သခင်စိုးသည် သခင်တင်ရွှေနှင့် ကိုသိန်းဖေ အား ရခိုင် မှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယသို့စေလွှတ်ရန် ရွေးချယ်လိုက်လေသည်။
ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒစာအုပ်ကို ဖတ်၍ ရုရှား ကွန်မြူနစ်တစ်ပိုင်း၊ အင်္ဂလန်ဆိုရှယ်လစ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်လာကြသည်။
ထိုသူများမှာ သခင်အောင်ဆန်း၊ သခင် ဗဟိန်း၊ ဦးကျော်ငြိမ်း၊ လက်ပံတန်း ဦးဘတင်၊ ဦးဘဆွေတို့ ဖြစ်ကြသည်။
သခင်စိုး၊ သခင်ကျော်စိန်နှင့် သခင်ဗိုလ်တို့သည် မာ့ခ်စ်ဝါဒကိုသာ စွဲလမ်းယုံကြည်ပြီး လေ့လာလိုက်စား ကြသည်။
အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ခုနစ် တန်းအထိပညာသင်ခဲ့ပြီး အသက် ၁၇ နှစ်မှစ၍ သန်လျင်ရေနံချက်စက်ရုံတွင် အလုပ်ဝင်လုပ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အလုပ်မှထွက်ပြီး တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ သခင်သိန်းမောင်ကြီးထံတွင် တပည့်ခံ၍ နိုင်ငံရေးလေ့လာခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးသင်တန်းမှာ ထောင်ထဲတွင် လျှို့ဝှက်စွာပို့ချသော သင်တန်းဖြစ်သော်လည်း လူစုမိနေသောကြောင့် အောင်မြင်မှုရှိသည်ဟု ဆိုရမည်။
သခင်လေးမောင်နှင့် သခင်နုက မြန်မာပြည်နိုင်ငံရေး သမိုင်း၊ အလုပ်သမားလှုပ်ရှားမှုသမိုင်းသက်သက်တို့ကို ဟောပြောပို့ချသည်။
ယင်းစာအုပ်မှာ မော်စကို နိုင်ငံခြားစာပေဖြန့်ချိရေး ဌာနက ရိုက်နှိပ်ဖြန့်ချိခြင်းဖြစ်ပြီး မြန်မာပြည်သို့ နှစ်အုပ်တည်းသာ ရောက်လာခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
ထို့နောက် သခင်သန်းထွန်းသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ ဆစ်ဒနီတက်လင်မယား ရေးသားသည့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံကွန်မြူနစ်ဝါဒစာအုပ်ကို အချိန်သုံးလယူ၍ မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။
ကွန်မြူနစ်ပါတီ စတင်ဖွဲ့စည်းရန်နှင့် ကွန်မြူနစ် ဝါဒပြန့်ပွားစေရန် ကြိုးစားကြသူများတွင် သခင်သိန်းဖေ၊ သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်ကျော်စိန်တို့ ပါဝင်ကြသော်လည်း ပါတီဖွဲ့စည်းသောအခါတွင်ကား ယင်း ပုဂ္ဂိုလ်များ မပါဝင်ကြပေ။
သခင်သိန်းဖေသည် ကျောင်းသားအရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ရန်ကုန်စီရင်စု တို့ဗမာအစည်းအရုံးက အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ ထုတ်ပယ်ထားသဖြင့် သခင်သိန်းဖေအား ပါတီဝင်အဖြစ် ထည့် သွင်းခြင်းမပြုဘဲ ချန်လှပ်ထားခဲ့ရသည်။
သခင်သန်းထွန်းမှာမူ ပါတီဝင်အဖြစ် ဖိတ်ခေါ်သော်လည်း သခင်စိုးနှင့် သခင်အောင်ဆန်းတို့ ပါဝင်ပြီးဖြစ်သဖြင့် မိမိမလိုအပ်ကြောင်း၊ မိမိအနေနှင့် တို့ဗမာအစည်းအရုံးတွင်သာ ဇောက်ချ၍ လုပ်ကိုင်လိုကြောင်း အကြောင်းပြ၍ ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
သခင်ကျော်စိန်မှာမူ မည်သူနှင့်မျှ မတိုင်ပင်ဘဲ နိုင်ငံခြားကွန်မြူနစ်များနှင့် သီးခြားဆက်သွယ်ခြင်း၊ အင်္ဂလန်အတိုက်အခံ လေဘာပါတီနှင့် ဆက်သွယ်ခြင်း၊ လျှို့ဝှက်စာရွက်စာတမ်းများ သီးခြားဖြန့်ဝေခြင်းတို့ကြောင့် စိတ်မချရဟုဆိုကာ ပါတီဝင်အဖြစ် ထည့်သွင်းခြင်း မပြုခဲ့ပေ။
ဗိုလ်ရန်အောင်သည် ဗိုလ်ရန်နောင်နှင့် ဗိုလ်မျိုးညွန့်တို့ ခေါင်းဆောင်သော တပ်စုကိုလည်း မောင်တောသို့ စေလွှတ်လိုက်သည်။
ဘီအိုင်အေ ခေါင်းဆောင်များ မောင်တောတွင် တရားပွဲကျင်းပနေစဉ် ကုလားများက အလစ်ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ကြရာ ဗိုလ်ရန်နောင်နှင့် ဗိုလ်မျိုးညွန့် အပါအဝင် တပ်စုတစ်စုလုံး ကျဆုံးသွားရသည်။
ဘူးသီးတောင်နှင့် မောင်တောတွင် အဓိကရုဏ်းမှာ ပိုမိုပြင်းထန်လာပြီး ရခိုင်အမျိုးသားများမှာ ရာနှင့်ချီ၍ သေဆုံးကြရသည်။
ဘူးသီးတောင်တွင် ရခိုင်လူမျိုးများ ပိတ်ဆို့ခံနေရရာ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့မှာလည်း မည်ကဲ့သို့မျှ မတတ်နိုင်ခဲ့ချေ။
ဦးပညာသီဟက ဘူးသီးတောင်ရှိ ရခိုင်များအား ကုလားအန္တရာယ်မှ ကယ်တင်နိုင်ရန်၊ လက်နက်ဖြည့် တင်းပေးပို့ရန် ဗိုလ်ရန်အောင်ထံ အကူအညီတောင်းသည်။
ဗိုလ်ရန်အောင်က အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်မှကျန်ရစ်သည့် လက်နက်ခဲယမ်းများကို ဘူးသီးတောင်သို့ပို့ရန် ကိုညိုထွန်းအား တာဝန်ပေးသည်။
ဗိုလ်ရန်အောင်က ဂျပန်စစ်ဗိုလ်များနှင့် အကြိမ်ကြိမ် ဖြေရှင်းသဖြင့် ကိုညိုထွန်းအား ဂျပန်များက ဖမ်းဆီးခြင်းမပြုခဲ့ပေ။
မည်သို့ပင်ဆိုစေ ဖဆပလ အဖွဲ့ထဲတွင် တပ်မတော်၊ ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီတို့ မှာ အင်အားအကောင်းဆုံးအဖွဲ့ကြီးများ ဖြစ်သည်။
ကဲ့သို့ လက်ဝဲဝါဒီ များ ပါဝင်သကဲ့သို့ မျိုးချစ် အဖွဲ့၊ ရခိုင်အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသား အစည်းအရုံး၊ ဗဟိုကရင်အဖွဲ့ချုပ်
၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဘုန်းကြီးတစ်ပါးဦးဆောင်၍ ဗြိတိသျှတို့အား တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရာ သံတွဲမြို့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို သိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။
ဦးဥတ္တမခေါင်းဆောင်၍ ၁၉၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် စစ်တွေ၌ အမျိုးသားကျောင်း ယာယီဖွင့်လှစ်သည်။
ဂျပန်တို့သည် ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်၂ တွင် ဟာဝေယံကျွန်း ပုလဲဆိပ်ကမ်းရှိ အမေရိကန် ရေတပ်စခန်းကို အလစ်အငိုက် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်နှင့် အင်္ဂလိပ်မဟာမိတ်တို့အား စစ်ကြေညာလိုက်သည်။
ဂျပန်တပ်များသည် အာရှ စစ်မျက်နှာနှင့် ပစိဖိတ်စစ်မျက်နှာကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖွင့်လှစ်ပြီး အလုံးအရင်းဖြင့် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်တော့သည်။
ထိုအချိန်က ပြင်သစ်ပြည်ပိုင် အင်ဒိုချိုင်းနား တွင် အုပ်စိုးလျက်ရှိသော ပြင်သစ်အစိုးရမှာ နာဇီဂျာမနီ တို့၏
ဂျပန်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံတို့သည် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်တွင် ချုပ်ဆိုသော ဘာလင် စာချုပ်အရ ဝင်ရိုးတန်းမဟာမိတ်နိုင်ငံများဖြစ်ရာ ဂျာမနီလက်အောက်ခံ ပြင်သစ်ရုပ်သေးအစိုးရအုပ်ချုပ်နေသော အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်အတွင်းသို့ ဂျပန် တပ်များ လွယ်ကူစွာ ဝင်လာနိုင်ကြသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံသည်လည်း ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်တွင် ဂျပန်တပ်များကို ထိုင်းနယ်မြေအတွင်း ဖြတ်သန်းခွင့် ပေးရပြီး ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်တွင်လွယ်ကူစွာပင် ဝင်ရောက်လာနိုင်ခဲ့သည်။
ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဘာသာရေးကို တိုးမြင့်ပေးရန်ဟု ဆိုသော်လည်း ဆွေးနွေးဟောပြောကြသော အကြောင်းအချက်များမှာ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးကိစ္စများသာ ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့တွင် ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်းဖွဲ့ပြီး မကြာခင်မှာပင် တစ်ပြည်လုံးရှိ မြို့ရွာများတွင်လည်း ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းများမှာ နေ့ချင်းညချင်းပင် ထောင်နှင့် ချီ၍ ထွန်းကားလာသည်။
၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်း ကိုယ်စားလှယ်များသည် ရန်ကုန်မြို့၌ အစည်းအဝေးကြီးတစ်ရပ်ကို ကျင်းပကြပြီး ဂျင်နရယ်ကောင်စီကို ဖွဲ့စည်း၍ အသင်း အားလုံးကို ကွပ်ကဲခဲ့သည်။
ဂျင်နရယ်ကောင်စီဖွဲ့ပြီးနောက်တွင် မန္တလေး၊ မော်လမြိုင်၊ ပျဉ်းမနား၊ ပုသိမ် စသောမြို့ကြီးများတွင် ဝိုင်အမ်ဘီအေ ညီလာခံများ နှစ်စဉ်ကျင်းပခဲ့ကြသည်။
ထိုအချိန်တွင် ဗြိတိသျှလူမျိုး တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘုရားပုထိုး စေတီရင်ပြင်များပေါ်သို့ ဖိနပ်စီး၍ တက်လေ့ရှိကြရာ ၁၉၁၈ ခုနှစ် အထိ မည်သူမျှ မကန့်ကွက်ရဲခဲ့ကြပေ။
အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး သခင်သန်းထွန်းက 'ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လွတ်လပ်သောဗမာပြည်' အမည်ရှိ စာတမ်းကို ဆက်လက်ဖတ်ကြားသည်။
တိုင်းမှူးဖြစ်သူ ဗိုလ်မှူးကျော်ဇောက အဆိုအမှတ် ဖြစ်သော တစ်နိုင်ငံလုံးညီညွတ်ရေးကို တင်သွင်းရာ ပျော်ဘွယ်ဦးမြက ထောက်ခံသည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဒုတိယကျောင်းသားသပိတ်တွင် ကိုဘစံသည် ကိုအောင်ဆန်းခေါင်းဆောင်သော သပိတ်ကောင်စီဝင် ကျောင်းသား ၃ဝ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်သပိတ် ကောင်စီမှ တာဝန်ပေးသဖြင့် ကိုဘစံ၊ ကိုညိုထွန်း၊ ကိုကျော်မြတို့ စစ်တွေသို့ရောက်ရှိလာပြီး ကျောင်းသားသမဂ္ဂကို ထူထောင်ဖွဲ့စည်းကြသည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၉ ရက်တွင် ရခိုင်ပြည်လုံးဆိုင်ရာ လူငယ်များနိုးကြားရေးအစည်းအရုံးကို ဖွဲ့စည်းရာ ဦးသတိုးလှ က ဥက္ကဋ္ဌဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး ဦးကျော်နု ၊ ကိုစိန်ထွန်း၊ ကိုဘစံ၊ ကိုကျော်မြ တို့ ပါဝင်ကြသည်။
အစည်းအရုံးဖွဲ့စည်းပြီး မကြာခင်မှာပင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကွန်ဂရက်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ပဏ္ဍစ်နေရူးနှင့် သမီးဖြစ်သူ အင်ဒီရာဂန္ဒီတို့ လာရောက်ပြီး အစည်းအရုံးနှင့် ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးကြသည်။
၁၃ဝဝ ပြည့် အရေးတော်ပုံတွင် ရခိုင်မျိုးချစ်များ ပါဝင်လှုပ်ရှားကြရာ ဗိုလ်အောင်ကျော်ကျဆုံးစဉ်က ကိုဘစံ၊ ကိုရွှေမောင်၊ ကိုအောင်စံရှီးတို့ ဒဏ်ရာရခဲ့ကြသည်။
ထောင်တွင်းသင်တန်းများမှာ စနစ်တကျမဟုတ်သည့်တိုင် ထောင်ကျနေသော သခင်အတော်များများအား မာ့ခ်စ်ဝါဒီများအဖြစ်သို့ ရောက်စေခဲ့သည်။
သင်တန်းတွင် ပို့ချသောဘာသာရပ်များမှာ မာ့ခ်စ် လီနင်ဝါဒ၊ ကွန်မြူနစ်စာပေဝါဒ သဘောတရားများ နှင့် ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်များဖြစ်သည်။
ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုကြောင့် နိုင်ငံရေးသင်တန်းများကို အင်္ဂလိပ်စာသင်တန်းအမည်ခံ၍ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရသည်။
သခင် ခေါင်းဆောင်များသည် ထောင်တွင်း၌ အာဏာဖီဆန်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်သဖြင့် မကြာခဏ တိုက်ပိတ်ခံခဲ့ကြရသည်။
သခင်ဗစိန် ဦးဆောင်သော တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် တစ်စုနှင့် သခင်စိုးတို့လူစုသည် ထောင်တွင်းမှာပင် မကြာခဏငြင်းခုံရန်ဖြစ်နေခဲ့ကြသည်။
သခင်စိုးသည် ထောင်တွင်းမှာပင် မြေအောက် ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်များကို စုဆောင်းလက်ခံခဲ့ရာ သခင်တင်မြကဲ့သို့သော လူငယ်နိုင်ငံရေးသမားအချို့ ကွန်မြူနစ်များ ဖြစ်လာကြသည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်တွင် အင်္ဂလိပ်တပ်လက်အောက်ခံ စစ်ပြေးအကြွင်းအကျန်အချို့က ဘီအိုင်အေတပ်အား ချုံခိုတိုက်ခိုက်ရာ ဗိုလ်ဉာဏကျဆုံးသွားရတော့သည်။
ဘီအိုင်အေတပ်သားများက ကရင်စစ်ပြေးများကို လိုက်လံတိုက်ခိုက်သကဲ့သို့ ကရင်စစ်ပြေးများကလည်း အညံ့မခံဘဲ ခုခံတိုက်ခိုက်ကြသည်။
သို့နှင့် ကရင် စစ်ပြေးများနှင့် ဘီအိုင်အေတပ်များ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွား လာရာ ပဋိပက္ခသည် သံတောင်နယ်မှတစ်ဆင့် တောင်ငူဘက်သို့ ကူးလာသည်။
သို့သော် တောင်ငူ သခင်သန်းဖေတို့လူစုနှင့် ဘီအိုင်အေခေါင်းဆောင် များသည် တောင်ငူရှိ ကရင်ခေါင်းဆောင်များနှင့် ပူးပေါင်း၍ အဓိကရုဏ်းကို တားဆီးနိုင်ခဲ့ကြသည်။
ဗြိတိသျှတို့သည် ရခိုင်လူမျိုးတို့အပေါ်တွင် ဖိနှိပ်အုပ်ချုပ်ပြီး ငါးနှစ်သားမှစ၍ လူခွန်ကောက်ခံခဲ့သည့်အပြင် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဇာမီဒါမြေရှင် စနစ်ဆိုးကိုလည်း သွတ်သွင်းပေးခဲ့သည်။
၁၈၂၇ ခုနှစ်တွင် ဒေးဝန်ကြီး ဦးအောင်ကျော်ရှီး၊ မြို့သူကြီး ဦးအောင်ကျော်ဇံ၊ မင်းသားကြီး ဦးရွှေမန်း၊ ဓားပိုင်ကြီး ဦးကျော်ပုံတို့ ဦးဆောင်၍ ပုန်ကန်ခဲ့သော်လည်း ပုန်ကန်မှုမှာ မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
ဦးရွှေမန်းသည် ဖမ်းဆီးပြီး ဘင်္ဂလားသို့ အပို့ခံရရာမှ အစာငတ်ခံဆန္ဒပြရာ ၄၁ ရက်အကြာတွင် သေဆုံးခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ဗိုလ်မိုးကြိုးတို့သည် ဘီအိုင်အေတပ်ကို စည်းကမ်းကြပ်မတ်ပေးပြီး ထိန်းသိမ်းပေးသည်။
ထို့အပြင် ကရင်၊ ဗမာ ကျေးရွာများမှ ပြည်သူလူထုသည် စားဝတ်နေရေးအတွက် လယ်ယာများကို လုပ်ကိုင်ကြရဦးမည်ဖြစ်ရာ အဓိကရုဏ်းကို စိတ်ဝင်စားမှု လျော့နည်းလာသည်။
ထို့အပြင် ဖက်ဆစ်ဂျပန်စစ်သားများကလည်း ခရီးရောက်မဆိုက်ပင် ကရင်ဗမာလူမျိုးအားလုံးကို ပြင်းထန်စွာနှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းလာကြသောအခါ ကရင်ရော ဗမာပါ ဖက်ဆစ်ဂျပန်ကို ဘုံရန်သူဟု မြင်လာကြသည်။
သို့သော် ဗြိတိသျှတပ်များ ဒုတိယအကြိမ် ပြန်ဝင်လာသောအခါ ကရင်သောင်းကျန်းမှုပေါ်ပေါက်စေရန်အတွက် အဓိကရုဏ်းသည် သွေးထိုးလှုံ့ဆော်ပေးစရာ အမည်းစက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ရလေသည်။
ထိုအချိန်တွင် ရုရှားပြည်၌ အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးကြီး ဆင်နွှဲအောင်မြင်ပြီးခါစ ပူပူနွေးနွေးကာလဖြစ်ရာ လူငယ်များသည် ရုရှားတို့၏
ထို့နောက် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် နိုင်ငံရေးနည်းဖြင့် ဆက်လက်တိုက်ပွဲဝင်ရာ ၁၉၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံကို ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေး ပေးလိုက်ရသည်။
ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးသည် မြန်မာအချို့အား အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာအချို့ ခွဲဝေပေးသော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်မျိုးဟု ဆိုကြသည်။
ဤတွင် ဂျီစီဘီအေအသင်းကြီးထဲတွင် ဒိုင်အာခီကို လက်ခံသူများနှင့် ဟုမ္မရူး ခေါ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကို ရယူလိုသူများ အယူအဆ ကွဲပြားလာကြတော့သည်။
အဆိုပါစာတမ်းတွင် 'တို့ဗမာအစည်းအရုံးက စိတ်တူသဘောတူ လုပ်ကိုင်လိုသူ ဆိုရှယ်လစ်၊ ကွန်မြူနစ်၊ အမျိုးသားရေးဝါဒီ မည်သူကိုမဆို ကြိုဆိုမည်။
အစည်းအရုံးသည် ကွန်မြူနစ်ပါတီမဟုတ်၊ ကွန်မြူနစ်ပါတီဟု စွပ်စွဲသူများကလည်း ကွန်မြူနစ် ဝါဒကို ကောင်းစွာ နားလည်ခဲ့ကြသည်မဟုတ်၊ အစည်းအရုံးသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်း သည်။
သို့ရာတွင် နီသည်ဆိုလျှင်ကြောက်၊ ကွန်မြူနစ် ဆိုတာနှင့် မုန်းခြင်းမျိုးကား မရှိ' ဟူ၍ ဖော်ပြ ထားသည်။
သခင်အောင်ဆန်းသည် အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီ ညီလာခံသို့ တက်ရောက်လာသူဖြစ်သော်လည်း ကွန်ဂရက်ပါတီသို့ တင်သွင်းသည့်စာတမ်းတွင် မြန်မာကွန်မြူနစ်များကို ကိုယ်စားမပြုဘဲ တို့ဗမာအစည်း အရုံးကိုသာ ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။
ဩဇာအာဏာကို သစ္စာခံခြင်းမရှိတော့သကဲ့သို့ အိန္ဒိယအမျိုးသားရေး ဝါဒီများဖြစ်သည့် ကွန်ဂရက်ခေါင်းဆောင် ပဏ္ဍစ် နေရူးတို့လူစုနှင့် ပို၍ရင်းနှီးလာသည်။
ဘီအိုင်အေတပ်မတော်သည်လည်း ဂျပန်တပ်များနှင့်အတူ ချီတက်လျက်ရှိရာ စစ်သေနာပတိအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ဆောင်ရွက်ပြီး ဒုတိယစစ်သေနာပတိအဖြစ် ဗိုလ်လက်ျာ က ဆောင်ရွက်သည်။
တပ်မ တပ်မမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးကြီးဇေယျဖြစ်ပြီး တပ်မ တပ်မမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးကြီးနေဝင်းဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ကျော်ဇောသည် ရန်ကုန်မြို့ တွင် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် တောင်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်၌ ကွပ်ကဲ၍ကျန်ရစ်သည်။
ဗိုလ်မှူးမင်းခေါင်ဦးစီးသော ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် ရေကြောင်းချီတပ်ဖွဲ့သည် ကြည့်မြင်တိုင်မှ ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ရက်မှစ၍ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ကို ဖြတ်ပြီး ရခိုင်တိုင်းတောင်ပိုင်းသို့ ဦးတည်ချီတက်သွားသည်။
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရှိ မြို့များမှ မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ သခင်များသည် ပြည်တွင်းသူပုန်တပ်ဖွဲ့နှင့် ဆက်သွယ်၍ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ အုပ်ချုပ်မှုမရှိတော့သည့် မြို့များတွင် ယာယီအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို သိမ်းပိုက်ထားကြရသည်။
ပထမဆုံး ကွန်မြူနစ်ကလာပ်စည်းဝင်ခေါင်းဆောင်ဆို၍ ထောင်ပြင်တွင် ကိုဗဟိန်းနှင့် သခင်လှဖေသာ ကျန်သည်။
သခင်စိုး၊ သခင်နုနှင့် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များကို အစိုးရက သာယာဝတီထောင်တွင် ချုပ်နှောင်ထားရာမှ အင်းစိန်ထောင်သို့ ပို့လိုက်သည်။
သခင်စိုးက လီနင်ရေးသားသည့် 'ဆိုရှယ်လစ်ဒီမိုကရေစီ နည်း ပရိယာယ်နှစ်သွယ်'အမည်ရှိ စာအုပ်ကို ကိုင်စွဲ၍ ပို့ချသည်။
နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများမှာမူ မန္တလေးထောင်မှူးကြီးကို ငွေတစ်သောင်းကျပ်ပေးရန် သဘောတူပြီး ဧပြီလ ၂၈ ရက်တွင် ထောင်မှလွတ်လာ ကြသည်။
သခင်စိုးတို့က တရုတ်ပြည်သို့ လိုက်ပါလိုကြောင်း ပြောကြားသဖြင့် သခင်စိုး၊ သခင်နု၊ သခင်ကျော်စိန်တို့ကို ထောင်မှ ထုတ်ယူသွားခဲ့သည်။
သို့သော် လားရှိုးကို ဂျပန်တပ်များက သိမ်းပိုက်လိုက် သဖြင့် ပီအက် ဝမ်သည် ရှေ့သို့ ဆက်လက်မသွား နိုင်ဘဲ မေမြို့တောင်ခြေမှ လှည့်ပြန်လာခဲ့ရသည်။
လျှို့ဝှက်ကွန်မြူနစ်ပါတီဦးဆောင်ကလာပ်စည်းကို ဖွဲ့စည်းပြီး မကြာခင်မှာပင် ပါတီကေဒါစည်းရုံးရေး အတွက် လျှို့ဝှက်ကွန်မြူနစ်သင်တန်းတစ်ခုကို သခင်အောင်ဆန်း၊ သခင်စိုးနှင့် ရဲဘော်ဂိုရှယ်တို့ ဦးစီးပြီး ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းတစ်နေရာ၌ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
အဓိကလုပ်ငန်းမှာ ပါတီဝင် ကေဒါသစ်များရှာဖွေစုဆောင်းခြင်း၊ နိုင်ငံရေးသဘော တရားများ သင်ကြားပေးခြင်း၊ ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို လေ့လာစေခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံး၊ တောင်သူလယ်သမားအစည်းအရုံး၁၊ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ စသည်တို့မှတစ်ဆင့်သာ စည်းရုံး လှုပ်ရှားရသည်။
သို့သော် ကရင်လူမျိုးများအတွင်း ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဦးရေများပြားနေဆဲပင်ရှိရာ ဗြိတိသျှအာဏာပိုင်များ သည် ကရင်-ဗမာ သွေးခွဲရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လာကြသည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ခရစ်ယာန်များကို ပိုမို ၍ အခွင့်အရေးပေးခြင်း၊ ခရစ်ယာန်ပညာတတ်များ ပေါ်ပေါက်စေရေးအတွက် သာသနာပြုကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်းတို့ဖြင့် ဘာသာရေးလွှမ်းမိုးမှုကို ဆောင်ရွက်လာခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာအယူအဆမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်ဦးရေ များပြားလာလျှင် မြန်မာနိုင်ငံအား ကာလကြာရှည်စွာ အုပ်ချုပ်ထားနိုင်မည်ဟူသော အယူအဆပင်ဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှတို့သည် ရိုးသား၍ သစ္စာရှိသော ကရင် လူမျိုးများကို မိမိတို့အား လိုလားထောက်ခံသည့် လူမျိုးတစ်မျိုးအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိစေရန် ဖိဖိစီးစီး စည်းရုံးခဲ့ကြသည်။
၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးမြို့ ရွှေမော်ဓောစေတီကြီး ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပြိုလဲရာ ဒုတိယဘုရင်ခံ ဆာရယ် ဂျီနယ်ကရက်ဒေါက် ၃ က စေတီကုန်းတော်ပေါ်သို့ ဖိနပ်မချွတ်ဘဲ တက်ခဲ့သည်။
ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်းကြီးသည် ဂျူဗလီခန်းမတွင် ပြည်လုံးကျွတ် အစည်းအဝေးတစ်ရပ် ကျင်းပ၍ ဖိနပ်ပြဿနာကို အပြင်းအထန်ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။
ထိုအစည်းအဝေးကြီးမှာ ဗြိတိသျှအစိုးရအား ပထမဆုံးအကြိမ် လူစုလူဝေးဖြင့် ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်ခြင်းဖြစ်ရာ တရားဝင် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခြင်းမရှိသော်လည်း နောင်တွင် မည်သည့် ဗြိတိသျှအစိုးရ အရာရှိမျှ စေတီပုထိုးများပေါ်သို့ ဖိနပ်စီး၍ တက်ခြင်းများ မရှိတော့ပေ။
ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်းကြီးသည် ကလေးများအတွက် မသင်မနေရ ပညာရေးပြဋ္ဌာန်းပေးရန်၊ အစိုးရအထောက်အပံ့ခံကျောင်းများတွင် ဗြိတိသျှအမျိုးသားများကိုသာ ကျောင်းအုပ်ခန့်ထားခြင်းအား ပယ်ဖျက်ပေးရန်နှင့် အခြားလူမှုရေးကိစ္စများကိုလည်း ပြည်လုံးကျွတ်ညီလာခံ များဖြင့် ဆုံးဖြတ်ချက်များချမှတ်၍ အရေးဆိုခဲ့ကြသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ နောက်ဆုံးပတ်တွင် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းသည် အာလံမြို့ မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ဆိုက်ရောက်လာသည်။
ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် အင်္ဂလိပ်ပြန်အဝင်၌ တရားဝင် ပါတီအဖြစ် ရပ်တည်ခွင့်ရရှိရေးအတွက် ဆိုင်းဘုတ် များထောင်၍၊ ပါတီရုံးများ ဖွင့်လှစ်၍
ဖတပလအဖွဲ့ကြီးမှာမူ ဖက်ဆစ်ဂျပန်ကို တော်လှန်ရန် လျှို့ဝှက်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရသည့်အလျောက် တရားဝင်ရပ်တည် ခွင့် မရသေးပေ။
သခင်အောင်ဆန်းသည် ဗြိတိသျှတို့က ကာကွယ် ရေးဥပဒေဖြင့် ဖမ်းဆီးရန်ကြံသည်ကိုမခံဘဲ မြေအောက် တွင် လှုပ်ရှားနေရာမှ သခင်လူငယ်များကို စည်းရုံး၍ ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီ ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။
ရည်ရွယ်ချက်မှာ နိုင်ငံခြား အကူအညီကိုရယူ၍ လက်နက်များကိုင်စွဲကာ ဗြိတိသျှ တို့အား တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရေးပင် ဖြစ်သည်။
ထို အချိန်တွင် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကို ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသောအဖွဲ့မှာ တို့ဗမာအစည်းအရုံးနှင့် ဗမာ့ထွက်ရပ် ဂိုဏ်းတို့ရှိနေရာ ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီသည် လျှို့ဝှက်မြေအောက်အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။
ကွန်မြူနစ် ပါတီသည်လည်း မြေအောက်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုပင် ဖြစ်သော်လည်း ပါတီတစ်ရပ်၊ အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ် အနေဖြင့် ထိရောက်စွာ လှုပ်ရှားစည်းရုံးနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။
ထောင်တွင်း ထောင်ပြင်မှ ကွန်မြူနစ် ခေါင်းဆောင်များသည် ပါတီကြီးထွားရေးအတွက် စည်းရုံးသိမ်းသွင်းရဆဲ ဖြစ်သည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ကိုသိန်းဖေတို့ အိန္ဒိယရောက်စက တိတ်တဆိတ်ဆက်သွယ်အကြောင်းကြားခဲ့သော တရုတ်ပြည်သမ္မတချန်ကေရှိတ်၏
သို့သော် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သော ချူအင်လိုင်းနှင့် တိတ်တဆိတ် ဆွေးနွေးခွင့်ရခဲ့သည်။
ရခိုင်ခေါင်းဆောင်များ သိုဝှက်ထားသည့် လက်နက်များမှာလည်း အင်္ဂလိပ်တပ်များကိုတိုက်ခိုက် ရေးထက် ကုလားများကိုတိုက်ခိုက်ရန်သာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဘူးသီးတောင်မြို့တွင်လည်း ကုလားများက တိုက်ခိုက်နေသဖြင့် ကရင်လက်နက်ကိုင်တပ်စုတစ်စု နှင့် မြို့ခံ လက်နက်ကိုင်များက ခုခံနေရာ အရေးနိမ့်လာခဲ့သည်။
ဗိုလ်ရန်အောင်က ရခိုင်တိုင်းလုံးဆိုင်ရာ တိုင်းရင်းသားအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင် ဦးသာဇံလှ၊ ဦးပညာသီဟ၊ မွတ်စလင် အမျိုးသား ဦးဘိုးခိုင်၊ ဦးယာဆင်ဂ တို့ပါဝင်သော ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ကို ဘူးသီးတောင်သို့ စေလွှတ်လိုက် သည်။
ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့သည် ကရစ်ရှ်နားသင်္ဘော ဖြင့် သုံးရောင်ခြယ်အလံလွှင့်ထူပြီး ရသေ့ တောင်မှတစ်ဆင့် ဘူးသီးတောင်သို့ ထွက်ခွာသွား သည်။
ထို့နောက် ဟင်္သာတ၊ ငါးသိုင်းချောင်း၊ သာပေါင်း နယ်များသို့ လှေတစ်တန်၊ မော်တော်တစ်တန်ဖြင့်သွားပြီး ရခိုင်ရိုးမကို ခြေကျင်ဖြတ်ကျော်ကြရာ ဘောမိမှတစ်ဆင့် ဂွချောင်းသို့ ရောက်သွားကြသည်။
ထိုအချိန်တွင်ဗိုလ်ရန်အောင် ဦးစီးသော ဘီအိုင်အေတပ်မှာ ပြည်မြို့မှတစ်ဆင့် တောင်ကုတ်လမ်းအတိုင်း ရခိုင်တိုင်းမြောက်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။
သခင်စိုးတို့လူစု ခရီးထွက်လာရာတွင် သခင်တင်မြသည် ဘီအိုင်အေစစ်ဌာနချုပ်မှဖြစ်သဖြင့် တပ်များစစ်ဆေးရန် အကြောင်းပြအယောင်ဆောင်ပြီး ထွက်လာကြခြင်းဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်များ ရခိုင်ဒေသမှဆုတ်ခွာစဉ် မသယ်ယူနိုင်သဖြင့် ကျန်ရစ်ခဲ့သော လက်နက်ခဲယမ်းများမှာ ရခိုင်များနှင့် ခေါ်တောကုလားများအတွင်းတွင် ပျံ့နှံ့ သွားသည်။
ထိုအချိန်တွင် စစ်တွေအရေးပိုင် ဦးကျော်ခိုင်မှာလည်း တစ်နေရာတည်းတွင် အခြေမချနိုင်ဘဲ ဗြိတိသျှစစ်ရေယာဉ်အမ်အယ်လ် ၁၁ဝဝ ဖြင့် လှည့်လည်၍ ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးကို ဆောင်ရွက်နေရသည်။