polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
စစ်တွေမြို့ပေါ်တွင်လည်း ဗြိတိသျှစစ်တပ်မှ ရာဇပုတ်ကုလားများက စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ တိုက်ခိုက်ရမ်းကားလျက်ရှိသည်။
ထိုအချိန်တွင် ဦးပညာသီဟနှင့် ကိုလှကျော်တို့သည် ဗြိတိသျှစစ်တပ်မှ လက်နက်ခဲယမ်းများကို ခိုးထုတ်၍ ရခိုင်မျိုးချစ်များလက်သို့ ဖြန့်ဝေပေးနေကြသည်။
အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ရခိုင်ဒေသရောက်သွားစဉ်ကပင် စစ်တကောင်း ကုလားများသည် ရခိုင်ဒေသအတွင်းသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်လာခဲ့ကြသည်။
အင်္ဂလိပ်အစိုးရက မြေရိုင်းဝေငှသည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သောအခါ စစ်တကောင်း ကုလားများသည် ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တော၊ မင်းပြား၊ မြေပုံစသော မြို့နယ်များသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းလာကြပြီး မြေရိုင်းများကို ရှင်းလင်းလုပ်ကိုင်ကြသည်။
မွတ်စလင်ဘာသာဝင် စစ်တကောင်းကုလားများ ရခိုင်ဒေသမြောက်ပိုင်းတွင် ကျေးရွာများ ထူထောင်နေထိုင်ကြကြောင်း ဘားမားဂေဇက်တီးယား စာရွက်စာတမ်းများတွင် ခိုင်မာစွာတွေ့ရသည်။
၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် စစ်တွေခရိုင်၌ လူဦးရေတစ်သိန်းကျော်သာ ရှိသော်လည်း ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ခုနစ်သိန်းခွဲကျော် တိုးပွားလာရာ အများစုမှာ ဒေသခံရခိုင်များမဟုတ်ဘဲ စစ်တွေခရိုင်၊ ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တောဒေသများတွင် မွတ်စလင်ကုလားဦးရေမှာ သုံးသိန်းကျော်အထိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလကုန်ခန့်တွင် အိန္ဒိယ ကွန်မြူနစ်ခေါင်းဆောင် မူဆာဖာအာမက်က စည်းရုံးရေးမှူးတစ်ဦးဖြစ်သူ မစ္စတာပူ နန္ဒူဒတ် ဂုပတား ကို ရန်ကုန်သို့ စေလွှတ်လိုက်သည်။
ဂုပတား သည် စင်ကာပူတွင် ဌာနချုပ်လုပ်ထားသော အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ် ကွန်မြူနစ်ပါတီဌာနချုပ်သို့ ပထမဦးစွာ သွားရောက်သတင်းပို့ရသည်။
စည်းရုံးရေးနယ်မြေ သတ်မှတ်မှုတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် မပတ်သက်ဘဲ စင်ကာပူရှိ အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဌာနချုပ်နှင့်သာ သက်ဆိုင်သည်။
အိန္ဒိယကွန်မြူနစ် များက မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွန်မြူနစ်ပါတီထူထောင်ပေးရန် တတိယကမ္ဘာ့ကွန်မြူနစ်အဖွဲ့ချုပ်သို့ တင်ပြရာ ခွင့်ပြုချက်ရရှိခဲ့သည်။
ဩဇာအရှိန်အဝါကြောင့် သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းခေါင်းဆောင်သော တို့ဗမာအစည်းအရုံးတွင် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒီသခင်များ နေရာရလာကြသည်။
လက်ဝဲဝါဒီသခင်များသည် အယူအဆမျိုးစုံ ရှိသူများ စုစည်းနေခြင်းထက် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ကို ယုံကြည်သူ၊ အယူအဆတူသူများကို သိမ်းဆည်း ကျစ်လျစ်စွာ စုစည်း၍ ကွန်မြူနစ်ပါတီတစ်ရပ် ထူထောင်ရန် ကြိုးစားနေကြသည်။
ပြည်ပအဆက် အသွယ်ရှာသူက ရှာနေစဉ် ပြည်တွင်း၌လည်း နိုင်ငံရေး အယူဝါဒကျယ်ပြန့်လာရန် စည်းရုံးဟောပြောသူက ဟောပြောကြသည်။
တစ်ဖက်မှလည်း အမျိုးသားရေးဝါဒသက်သက်မှ ဆိုရှယ်လစ်ရေးဘက်သို့ ကူးပြောင်းလာသော တို့ဗမာ အစည်းအရုံးတွင် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ လုံးဝလွှမ်းမိုးလာအောင် ကြိုးစားကြသည်။
ဦးပညာသီဟက သခင်တင်မြအား 'လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးပါက ရခိုင်ပြည် သီးခြားသမ္မတနိုင်ငံ ထူထောင်ခွင့် ပေးနိုင်၊ မပေးနိုင်'ကို မေးမြန်းခဲ့ရာ သခင်တင်မြနှင့် ကိုသိမ်းအောင်သည် မြေအောက်တော်လှန်ရေး ဌာနချုပ်ကိုယ်စား ရခိုင်ပြည်ခွဲထွက်ခွင့်ကို တာဝန်ယူခဲ့ကြသည်။
သခင်တင်မြသည် ရခိုင်မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်များအား စစ်သင်တန်း၊ နိုင်ငံရေးသင်တန်းများကို လျှို့ဝှက်ပို့ချခဲ့ရာ ရခိုင်မျိုးချစ်အချို့တွင် မာ့ခ်စ်ဝါဒ အမြစ်တွယ်လာသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်ပွား၍ အင်္ဂလိပ်တပ်များဆုတ်ခွာသောအခါ ရခိုင်တို့သည် ကရင်စစ်ပြေးများအား ကူညီခြင်း၊ လက်နက်ခဲယမ်းများ သိုဝှက်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်သည်။
စစ်တွေ အရေးပိုင် ဦးကျော်ခိုင် နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့သည် စစ်တွေမြို့ မှ ဘူးသီးတောင်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြရသည်။
ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် ဓား၊ လှံ လက်နက်မျိုးစုံ ကိုင်ဆောင်ထားသော ဗမာများသည် ဧပြီလ ၁၄ ရက် တွင် ကနုကလေးရွာကို မီးတင်ရှို့လိုက်ကြသည်။
ထိုကဲ့သို့ အပြန်အလှန်လက်စားချေမှုများသည် ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်နေရာ ကရင်၊ ဗမာခေါင်းဆောင်များသည် အဓိကရုဏ်း ပြေပျောက်ရေးအတွက် အစွမ်းကုန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ကရင်ခေါင်းဆောင်များသည် ကရင်စစ်ပြေးများကို မထိန်းနိုင်သကဲ့သို့ ဘီအိုင်အေခေါင်းဆောင်များသည်လည်း သွေးဆူနေသော ဗမာများကို မထိန်းနိုင်ခဲ့ပေ။
သို့သော် ကရင်စစ်ပြေးများသည် ဘီအိုင်အေတပ်များ တိုး၍တိုး၍ ချီတက်လာသောကြောင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်အနောက် ဘက်ခြမ်းမှ ရခိုင်ဘက်သို့ တစ်စတစ်စ ဆုတ်ခွာသွား ကြရသည်။
မြောင်းမြနယ်မှ စလိုက်သော လူမျိုးရေးအဓိ ကရုဏ်းသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တစ်ခုလုံးသို့ ကျယ်ပြန့် စွာ ကူးစက်လာခဲ့သကဲ့သို့ ဖာပွန်တွင်ဖြစ်ပေါ်သော ပဋိပက္ခသည်လည်း တောင်ငူဘက်သို့ ကူးစက်လာသည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် ရေနံမြေသပိတ်၌ဦးဆောင်နေသော ကိုဗဟိန်းနှင့် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်သုံးဦးကို မကွေးမြို့၌ ဖမ်းလိုက်ရာမှ တတိယကျောင်းသား သပိတ်ကြီး ပေါ်လာရပြန်သည်။
ဘီအိုင်အေတပ်သည် တောင်ကုတ်လမ်းအတိုင်း ရခိုင်ဒေသမြောက်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာရာ ရခိုင်လူငယ်များစွာသည် ဘီအိုင်အေ တပ်သားများ ဖြစ်လာကြသည်။
ကိုမြ၊ ဗုံပေါက်သာကျော်၊ သံမဏိတပ်ဗိုလ်ချုပ်သာထွန်းဦး၊ ကိုဘစံ စသော ရခိုင်ခေါင်းဆောင်များသည် ဘီအိုင်အေနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီး မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးတွင် တာဝန်ယူကြသည်။
ရခိုင်တိုင်းရင်းသားအစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသာဇံလှ၊ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ထွန်းဦးတို့သည် စစ်တွေမြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် ဘီအိုင်အေနှင့်အတူ လိုက်ပါကြသည်။
အသင်းအဖွဲ့များကြောင့် မျိုးချစ်စိတ်များ တက်ကြွ နိုးကြားလာကြသော မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ စစ်စိတ်၊ စစ်သွေးများ နိုးကြားလာကြပြန်သည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် မြန်မာလူမျိုးများနှင့် တိုင်းရင်းသားတို့ကို ဆပ္ပားမိုင်းနားတပ်များဖွဲ့စည်း၍ မက်ဆိုပိုတေးမီးယား စစ်မြေပြင်သို့ စေလွှတ်တိုက်ခိုက်ခိုင်းခဲ့ကြသည်။
မြန်မာလူမျိုးများနှင့် တိုင်းရင်းသားများသည် ဘဂ္ဂဒက်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး ဗြိတိသျှသူရဲကောင်းတံဆိပ် ဖြင့် ချီးမြင့်ခြင်းလည်း ခံကြရသည်။
စစ်မြေပြင်သို့ စေလွှတ်ခြင်းခံရသော တိုင်းရင်းသားများတွင် ကရင်စစ်သား အများအပြားပါဝင်ပြီး ယင်းတို့သည် နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ သွားရောက်အမှုထမ်းရာမှ အတွေ့အကြုံနှင့် ဗဟုသုတများစွာရရှိပြီး အမြင်ကျယ်လာကြသည်။
သခင်စိုး၊ သခင်ဗဟိန်း၊ သခင်ဗိုလ်တို့သည် ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို တိတိကျကျ ဝါဒ ဖြန့်ရေးသားခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။
သခင်စိုးသည် ရုပ်ဝါဒနှင့် ရုပ်ပိုင်းရာဇဝင်ဝါဒကို ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒစာအုပ်တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး အလုပ်သမား လောက၊ ဗမာ့တော်လှန်မှု၊ ကျွန်မချစ်လင်စသော စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။
သခင်ဗဟိန်းသည် ဓနရှင်လောက၊ စနစ်ကျသော ဘုံဝါဒ၊ ကမ္ဘာ့စစ် နှင့် ဗမာ့နောင်ရေး၊ ကွန်မြူနစ် ကြေညာစာတမ်း စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်။
သခင်ဗိုလ်သည် ကားလ်မာ့ခ်စ်အမည်ရှိ စာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့ပြီး သခင်နုက ရုရှားတော်လှန်ရေးအကြောင်းကို လူမွဲတို့ ၏
မိုးကြိုး ဆိုသူက လီနင်ဟူသောစာအုပ်၊ သခင်တင်မောင် က ဘုံအာဏာရှင် စတာလင်နှင့် လင်းယုန်နီစာအုပ်၊ တက်ဘုန်းကြီးသိန်းဖေ က သပိတ်မှောက်ကျောင်းသားစာအုပ် တို့ကို ရေးသားခဲ့သည်။
သခင်စိုးတို့သည် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် အသေးစိတ်ဆွေးနွေးပြီး ကိုသိန်းဖေနှင့် သခင်တင်ရွှေတို့ အိန္ဒိယသို့ ချောမောစွာရောက်ပါက အိန္ဒိယ ရေဒီယိုမှ 'ညိုထွန်းတို့လူစု မိဂဒါဝုန်သို့ ရောက်ရှိကြပြီ'ဟု အသံလွှင့်ရန် ညှိနှိုင်းကြသည်။
ထို့နောက် သခင်စိုးနှင့် သခင်တင်မြသည် ကိုညိုထွန်း ၊ ကိုဘဇံနှင့် ကိုစောဦးတို့ကိုခေါ်၍ မင်းပြားမှ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။
သခင်စိုးနှင့် သခင်တင်မြသည် သံတွဲတွင် ဦးကျော်ရင် နှင့် တွေ့ဆုံပြီး ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးကိစ္စ ဆွေးနွေးပြန်သည်။
ထို့နောက် ဂွမြို့မှတစ်ဆင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသကိုဖြတ်သန်းပြီး ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ မြေအောက် လှုပ်ရှားမှုများကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်တော့သည်။
ဗိုလ်ရန်အောင်သည် ကရစ်ရှ်နားသင်္ဘောဖြင့် မင်းပြား၊ ပေါက်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ မြို့ဟောင်း၊ ကျောက်တော်မြို့များသို့ လှည့်လည်၍ လွတ်လပ်ရေးအတွက် စည်းရုံးခဲ့သည်။
ဗိုလ်ရန်ကြီးအောင် ကို ပလက်ဝသို့၊ ဗိုလ်သူရ၊ ရဲဘော်သာထွန်းအောင်၊ ဗိုလ်အာဠာဝက၊ ဗိုလ်ရဲလှတို့ကို မြို့ဟောင်းသို့ အသီးသီး စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်ရန်အောင်သည် စစ်တွေခရိုင်တွင် အဓိကလှုပ်ရှားခဲ့ပြီး ဗိုလ်မင်းခေါင် သည် သံတွဲခရိုင်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ကုလား-ရခိုင်အဓိကရုဏ်းမှာမူ ရခိုင်ဒေသတောင်ပိုင်းသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးရခြင်းဖြင့် အနည်းငယ် ပြေငြိမ်းသွားသည်။
၁၉၂၉ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ဆရာတော်ဦးဝိစာရ သည် တွံတေးမြို့နယ်တွင် မကြောက်တရားဟောမှုကြောင့် ထောင်ဒဏ်ခြောက်နှစ် အပြစ်ပေးခံရသည်။
ရန်ကုန်ထောင်ကြီးတွင် သင်္ကန်းရုံခွင့်၊ ဥပုသ်သီတင်း ဆောက်တည်ခွင့်တို့ကို ပိတ်ပင်ထားရာမှ အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြရာ ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက် တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့ရသည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံးသည် ဗမာပြည်သည် တို့ပြည်၊ ဗမာစာသည် တို့စာ၊ ဗမာ စကားသည် တို့စကား၊ တို့ပြည်ကို ချစ်ပါ၊ တို့စာကို ချီးမြင့်ပါ၊ တို့စကားကို လေးစားပါ ဟူသော ကြွေးကြော်သံဖြင့် လှုပ်ရှားစည်းရုံးလာခဲ့သည်။
၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဆရာစံ ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးကြီးတစ်ရပ် ပေါ်ထွက်လာရာ မြန်မာလူငယ်များသည် ပိုမို၍ နိုးကြားလာရ တော့သည်။
အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအပြီးတွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီကို ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရသွားခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့် အင်္ဂလိပ်နှင့် အမေရိကန်သာသနာပြုဆရာများသည် တနင်္သာရီရှိ ကရင်လူမျိုးများနှင့်စတင်ထိတွေ့ ခွင့်ရလာကြသည်။
အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲပြီး သောအခါတွင်ကား အောက်မြန်မာနိုင်ငံတစ်ခုလုံးနယ်ချဲ့လက်အောက်ကျရောက်သွားသဖြင့် သာသနာပြုဆရာများသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရှိ ကရင်လူမျိုးများနှင့်ပါ ထိတွေ့ခွင့်ရလာကြသည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရက ခရစ်ယာန် သာသနာပြုလုပ်ငန်းကို မြေတောင်မြှောက်၍ အခွင့်အရေးများစွာပေးလေရာ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ကောင်းစွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာသည်။
ဂိုရှယ် နှင့် ကုလားအမျိုးသားအချို့သည် ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို လေ့လာ၍ အယူအဆပြင်းထန်သော ကွန်မြူနစ်များ ဖြစ်လာကြသည်။
ဂိုရှယ်နှင့် မူကာဂျီတို့လူစုတွင် ရဲဘော်ဒေး၊ ရဲဘော်နာ့တ်နှင့် ရဲဘော်ဘို့ တို့ ပါဝင်လာပြီး ဘင်္ဂလားနယ် လျှို့ဝှက်လုပ်ကြံရေးအဖွဲ့နှင့် အဆက်အသွယ်ရှိလာသည်။
ဂိုရှယ်တို့လူစုသည် အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့်သော်လည်းကောင်း၊ တို့ဗမာ အစည်းအရုံးနှင့်သော်လည်းကောင်း အဆက်အသွယ် ရှိနေရာ လျှို့ဝှက်လုပ်ကြံရေး အဖွဲ့ငယ်တစ်ခုပမာ ဖြစ်လာသည်။
ဇွဲ၊ သတ္တိ၊ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်၊ သူ့ကျွန်မခံလိုသောစိတ်ဓာတ်များကို သိရှိသည့်အလျောက် မြန်မာနိုင်ငံအား ကြာမြင့်စွာ အုပ်ချုပ်ထားနိုင်ရန် နည်းမျိုးစုံဖြင့် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။
တစ်နိုင်ငံလုံးကို ဗြိတိသျှပါလီမန် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်အရ ဘုရင်ခံစနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်နေသော်လည်း ရှမ်းပြည်တွင်မူ ပဒေသရာဇ်စနစ်ကို ဆက်လက်ခွင့်ပြုထားခဲ့သည်။
သို့နှင့် မြေပြန့်ဒေသနှင့် ရှမ်းတောင်တန်းဒေသများ နိုင်ငံရေးနိုးကြားမှုနှင့် ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှု မတူညီတော့ပေ။
အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်များ ဆုတ်ခွာပြီး ဗြိတိသျှအစိုးရအရေးပိုင်လည်း ကျဆုံးသွားသဖြင့် အုပ်ချုပ်မှုကင်းမဲ့နေသည်။
မြေပုံ၊ မင်းပြား၊ ပေါက်တော၊ မြို့ဟောင်း၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်များတွင် ရခိုင်များက အရေးသာခဲ့သော်လည်း ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တော၊ ရသေ့တောင်မြို့နယ်များတွင် ကုလားများက အရေးသာခဲ့သည်။
ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တော၊ ရသေ့တောင် မှ ရခိုင်၊ ဒိုင်းနက်၊ သက် စသော တိုင်းရင်းသားများ သည် ကျေးရွာများကို စွန့်ပစ်၍ ရခိုင်ဒေသတောင်ပိုင်း သို့ထွက်ပြေးလာကြရသည်။
မာ့ခ်စ်ဝါဒ မာ့ခ်စ်၊ လီနင်ဝါဒသည် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တစ်ဝိုက် ဂျီစီဘီအေဝံသာနုခေတ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိပြီးဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တစ်ဝိုက်တွင် ထုတ်ဝေသော ဂျာနယ်စာစောင်များတွင် မာ့ခ်စ်ဝါဒ တစ်စွန်းတစ်စ ပါဝင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
သို့သော် ဂျီစီဘီအေ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု၊ ဝံသာနုနိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် မာ့ခ်စ် ဝါဒသည် ဩဇာညောင်းမှု မရှိခဲ့ပေ။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင်ကား မြန်မာမျိုးချစ်လူငယ်များအတွင်းတွင် မာ့ခ်စ်ဝါဒသည် ကောင်းစွာခေတ်စားလာသည်။
သို့သော် စာအုပ်စာတမ်းများ ဖတ်ရှုလေ့လာခြင်း၊ မိမိကြိုက်နှစ်သက်ရာ အပိုင်းအလိုက် ဘာသာပြန် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခြင်းတို့သာ ရှိခဲ့လေသည်။
နိုင်ငံရေး ဝါဒမှာ အမျိုးသားရေးသက်သက်ဝါဒနှင့် ဆိုရှယ်လစ် ဝါဒအယူအဆများ ရောနှောပေါင်းစပ်ထားသည့် တို့ဗမာဘုံဝါဒကို လက်ခံခဲ့သည်။
တို့ဗမာအစည်း အရုံးသည် လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲအတွက် အယူအဆ တူသူများကို စုပေါင်းထားသည့် တပ်ပေါင်းစုသဖွယ် ဖြစ်နေရာ မျိုးချစ်ခေါင်းဆောင်များအတွင်း နှစ်သက်ရာ ဝါဒအမျိုးမျိုးကို လက်ခံ ယုံကြည်နေခြင်းများလည်း ရှိသည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံးတွင် အမျိုးသားရေး သက်သက်ဝါဒသမားများ၊ ပြုပြင်ရေးဝါဒီများ၊ ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်းဖြင့် ပဒေသရာဇ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ပြန်လည် တမ်းတနေသူများ၊ ဖေဘီယန်ဝါဒသမားများ၊ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒသမားများစသည်ဖြင့် အယူအဆမျိုးစုံရှိနေသော်လည်း လွတ်လပ်ရေးရည်မှန်းချက်မှာမူ တူညီနေသောကြောင့် တို့ဗမာအစည်းအရုံးသည် စည်းလုံးညီညွှတ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
ကွန်မြူနစ်ပါတီ လျှို့ဝှက်ကလာပ်စည်းသည် နိုင်ငံရေးအတွေ့အကြုံ ရင့်ကျက်မှုမရှိသေးသည့်အပြင် တရားဝင်လှုပ်ရှားခွင့် မရှိသောကြောင့် ကျယ်ပြန့်စွာစည်းရုံးနိုင်ခြင်းမရှိပေ။
လျှို့ဝှက်သင်တန်းများကို သင်တန်းသားအရေအတွက်များများဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်းမရှိဘဲ လူအနည်းငယ်ဖြင့်သာ ဖွင့်လှစ်ကြရသည်။
နေရာဟူ၍လည်း အတည်တကျမရှိဘဲ သင်တန်းတစ်ခုတည်းပင်လျှင် နေရာများစွာ ပြောင်းရွှေ့ ၍ ဖွင့်လှစ်ရသည်။
သို့သော် အချိန်ကြာလာသောအခါ ကွန်မြူနစ် သင်တန်းတက်ဖူးသူများ တိုးပွားလာပြီး ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ကို လက်ခံသူလည်း များပြား၍လာသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ကျောက်တော်ညီလာခံကို ကျင်းပရာ ပြည်မမှ ဦးဘဝင်းနှင့် ဒေါ်မြစိန်တို့ တက်ရောက်လာကြသည်။
ရခိုင်အမျိုးသားကွန်ဂရက်ဂအဖွဲ့ဝင်များ ညီလာခံကျင်းပစဉ် အဖမ်းခံရပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ကိုမီလာထောင်သို့ အပို့ခံကြရသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် သခင်တင်မြနှင့်သခင်ခင်အောင် တို့ရောက်လာပြီး ဗြိတိသျှတို့အား လက်နက်ကိုင် တိုက်ခိုက်ရေးကို ဆွေးနွေးကြသည်။
ခေါင်းဆောင် များဖြစ်သော ဦးအောင်ထွန်းဦးနှင့် ကိုဘစံတို့က နယ်ချဲ့ တိုက်ဖျက်ရေးကို ငြင်းပယ်လိုက်ကြသည်။
ထို့နောက် သခင်တင်မြသည် ဦးပညာသီဟ၊ ကိုသိန်းအောင်၊ ကိုမြ၊ ဗုံပေါက်သာကျော်တို့နှင့် စစ်တွေမြို့၊ ဦးဥတ္တမလမ်း၊ တန်ခိုးဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၊ မိန်းမဇရပ်တွင် လျှို့ဝှက်စွာဆွေးနွေးခဲ့ကြပြန်သည်။
၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဝိုင်အမ်ဘီအေ ပြည်လုံးကျွတ် အစည်းအဝေးကြီးကို အဋ္ဌမကြိမ်မြောက်အဖြစ် ပြည်မြို့၌ ကျင်းပကြသည်။
ထိုအစည်းအဝေးကြီးက ဝိုင်အမ်ဘီအေဟုခေါ်ဆိုကြသော ဗုဒ္ဓဘာသာကလျာဏ ယုဝအသင်းများကို စုစည်းပေါင်းစပ်၍ ဂျီစီဘီအေ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ မြန်မာ့အသင်းချုပ်ကြီး ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြသည်။
ဝိုင်အမ်ဘီအေသည် ဘာသာရေးကို ဗန်းပြ၍ နိုင်ငံရေးလုပ်ဆောင်သော အသင်းအဖွဲ့မှ ဂျီစီဘီအေအမည်ဖြင့် နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်တွင် ဝိုင်အမ်ဘီအေ နှင့် ဝိုင်ဒဗလျူဘီအေ များမှာ တစ်ပြည်လုံးတွင် နှစ်ထောင်ကျော်ခန့် ဖွဲ့စည်းပြီး ဖြစ်သည်။
ငါတို့သည် အပြန်အလှန် အကျိုးနှင့် အကြောင်း ဝေဖန်သော နည်းအရ အချိန်အခါနှင့် ဒေသ အလျောက် နည်းနှင့် ပရိယာယ်ကို ထိုးထွင်းဖန်တီး သွားမည့်
ဗိုလ်ရန်အောင်သည် ရခိုင်ခေါင်းဆောင်များအပါ အဝင် ဘီအိုင်အေတပ်ခွဲနှစ်ခွဲဖြင့် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လအတွင်း ဘူးသီးတောင်သို့ သင်္ဘောဖြင့် ချီတက်သွားကြသည်။
ဘီအိုင်အေ တပ်က ပုလိပ်များထံမှ လက်နက်သိမ်းပြီး ရခိုင်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က ဘဏ်တိုက်မှငွေများကို သိမ်းလိုက်သည်။
ကုလားများသည် ဘူးသီးတောင်ရှိ ဘီအိုင်အေတပ်အား သုံးကြိမ်မျှ လာရောက် တိုက်ခိုက်ရာ အကျအဆုံးများစွာဖြင့် ဆုတ်ခွာသွားကြရသည်။
ဗိုလ်ရန်အောင်နှင့် ရခိုင်ခေါင်းဆောင်များ၊ မွတ်စလင်ခေါင်းဆောင်များသည် အဓိကရုဏ်းပြေငြိမ်း ရေးအတွက် ကြိုးစားကြသော်လည်း မအောင်မြင်ပေ။
ထိုအချိန်တွင် မြန်မာမျိုးချစ်ခေါင်းဆောင်များ သည်လည်း လျှို့ဝှက်ကွန်မြူနစ်ပါတီတစ်ရပ်ထူထောင်ရန် နည်းလမ်းရှာဖွေနေကြပြီဖြစ်သည်။
သခင် သိန်းဖေ နှင့် သခင်လှဖေ တို့သည် အိန္ဒိယပြည် ကာလကတ္တားမြို့သို့ ပညာသင် ရန် သွားရောက်ကြရင်း ဘင်္ဂလားပြည်နယ် ကွန်မြူနစ် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ မူဆာဖာအာမက်နှင့် လျှို့ဝှက်၍ ဆက်သွယ်မိကြသည်။
ထိုစဉ်က နိုင်ငံ အမျိုးမျိုးရှိ ကွန်မြူနစ်ပါတီများကို ဆက်သွယ်ချုပ်ကိုင်၍ ခေါင်းဆောင်မှုပေးနေသော အဖွဲ့အစည်းမှာ တတိယကမ္ဘာ့ကွန်မြူနစ်အဖွဲ့ချုပ်ဖြစ်ပြီး ဆိုဗီယက် ယူနီယံ မော်စကိုမြို့၌ ရုံးစိုက်သည်။
အိန္ဒိယကွန်မြူနစ် ပါတီသည် တတိယကမ္ဘာ့ကွန်မြူနစ်အဖွဲ့ချုပ်နှင့် အဆက်အသွယ်ရှိသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့အစိုးရသည် ကရင်လူမျိုးများအား ယင်းတို့ကို အကာအကွယ်ပေးမည့်လူမျိုး၊ အင်္ဂလိပ် လူမျိုးများအား ထာဝစဉ်ထောက်ခံနေမည့် လူမျိုးများ အဖြစ် ရောက်ရှိစေရန် စနစ်တကျ လေ့ကျင့်သိမ်းသွင်း ပေးခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်၏
ကရင်လူမျိုးများမှာ ရိုးသား ကျိုးနွံ၍ အမိန့်နာခံတတ်သော လူမျိုးများဖြစ်ရာ ဗြိတိသျှတို့သည် ယင်းတို့အား စစ်ပုလိပ်တပ်၊ စစ်တပ် နှင့် သစ်တောဌာနများတွင် တဖြည်းဖြည်းထည့်သွင်း ၍ လုပ်ကိုင်စေခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် လိုက်လျောမှုအချို့ပြုလုပ်ပြီး ကိုအောင်ဆန်းကို ကျောင်းပြန်ဝင်ခွင့် ပေးလိုက်ရသည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဒုတိယကျောင်းသားသပိတ် ခေါင်းဆောင်များမှာ သခင်နု၊ ကိုအောင်ဆန်း၊ ကိုကျော်ငြိမ်း၊ ကိုလှဖေ ၊ ကိုသိန်းဖေ စသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ကြရာ မာ့ခ်စ် ဝါဒအကြောင်း၊ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒအကြောင်း၊ ဆိုဗီယက် ရုရှားအကြောင်းများကို ဆောင်းပါးများရေးသားခြင်း၊ ဟောပြောခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသော်လည်း ဝါဒရေးရာ လှုပ်ရှားမှုအနေနှင့်ကား မရှိခဲ့ကြပေ။
သခင်လေးမောင် သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင်ကျင်းပသော တို့ဗမာအစည်း အရုံး ညီလာခံတွင် မာ့ခ်စ်ဝါဒအကြောင်းကို ဥက္ကဋ္ဌမိန့်ခွန်းတွင် ထည့်သွင်း၍ ဟောပြောခဲ့လေသည်။
သခင်များသည် တစ်ဖက်က စည်းရုံးဟောပြောခြင်းဖြင့် နိုင်ငံရေးအရ တိုက်ပွဲဝင်နေသကဲ့သို့ ဗြိတိသျှအစိုးရ အား လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲဝင်နိုင်ရန် နည်းလမ်းရှာကြံ လာကြသည်။
ထိုအခါ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရှိရန်အတွက် ကြိုးပမ်းရမည့်နည်းလမ်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး အယူအဆသုံးမျိုး ကွဲပြားလာသည်။
မြင်းခြံစစ်တမ်းသည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းရန်အတွက် နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီ၊ ဘီအိုင်အေတပ်မတော်တို့ လက်တွေ့ဆောင်ရွက်ခဲ့ သော လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် ဆန့်ကျင်လျက်ရှိသည်။
ယုတ်မာရိုင်းပျမှု၊ မောက်မာမှု၊ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှု၊ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု များကို ချက်ချင်းလက်ငင်း ကြုံတွေ့ကြရသောအခါ သခင်စိုး၏
သခင်အောင်ဆန်းမှာမူ ဗြိတိသျှတို့အား လက်နက် ကိုင်တော်လှန်ရေးအတွက် ပြည်ပအကူအညီတစ်ခုခု ယူရမည်ဟု နားလည်ထားရာ အထူးသဖြင့် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် အဆက်အသွယ်ရရှိရန် ကြိုးပမ်း ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှာပင် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် လွတ်လပ်ရေးတရား ဟောပြောသည့် သခင်များကို ဖမ်းဆီးအကျဉ်းချထားလေရာ သခင်နု၊ သခင် သန်းထွန်း၊ သခင်စိုး၊ သခင်ကျော်စိန်၊ သခင်လေးမောင် စသော မြန်မာမျိုးချစ်များအပြင် ရဲဘော်ဂိုရှယ်၊ ရဲဘော်နာ့တ်စသော ကုလားရဲဘော်များလည်း ထောင်ကျကုန်၏
သခင်အောင်ဆန်းမှာမူ ဟင်္သာတ ရာဇဝတ်ဝန် မစ္စတာဇေးဗီးယား က ဆုငွေ ငါးကျပ်ထုတ်ပြီးနောက် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၅ ရက်မှစ၍ မြေအောက်သို့ ပုန်းလျှိုးကွယ်ပျောက် ခဲ့သည်။
ဝံသာနုဂိုဏ်းနှင့် တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် သခင်များ ပူးပေါင်း၍ ဗမာ့ထွက်ရပ်ဂိုဏ်းကို ဖွဲ့စည်းပြီးဖြစ်သည်။
နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးစာတမ်းများကို ဗုံပေါက်သာကျော်က ဝေငှပြီး ကျောင်းသားသမဂ္ဂအစည်းအဝေးတွင် ဖတ်ပြ၍ စည်းရုံးခဲ့သည်။
ဦးပညာသီဟ၊ ဦးစိန္တာနှင့် ဗုံပေါက်သာကျော်တို့လူစုသည် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် ပိုမို၍လက်တွဲမိလာကြသည်။
ရခိုင်တိုင်းလုံး ဆိုင်ရာ တိုင်းရင်းသားအစည်းအရုံးက လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးကို ငြင်းပယ်သော်လည်း ဦးပညာသီဟ၊ ဦးစိန်တာနှင့် ဗုံပေါက်သာကျော်တို့လူစုက လက်ခံခဲ့ ကြသည်။
ပထမအကြိမ် ကျောင်းသားသပိတ်ကြီးသည် ဗြိတိသျှအစိုးရအား ပထမဆုံးအကြိမ် လူထုနည်းဖြင့် တိုက်ပွဲဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာလူငယ်များ အတွင်း မျိုးချစ်စိတ်များ ပေါ်ပေါက်လာပြီး လွတ်လပ်ရေးရလိုစိတ်များလည်း ကြီးထွားရင့်သန်လာခဲ့ကြရသည်။
ကုလားများက အင်္ဂလိပ်ဒီဝီဇံတပ်များ ချီတက်လာနေကြောင်း ဝါဒဖြန့်ရာ ဗိုလ်ရန်အောင်သည် ဘီအိုင်အေတပ်ကို ဆုတ်ခွာရန် ပြင်တော့သည်။
ထိုအချိန်တွင် ဂျပန်များက ဘီအိုင်အေကို ဖျက်သိမ်းရန် စီစဉ်နေသောကြောင့် ဘီအိုင်အေတပ်အားလုံး ရန်ကုန်သို့ စုရုံးကြရန် အမိန့်ထုတ်ထားချိန်ဖြစ်သည်။
ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးသည် နေသူရိန်ညီလာခံကြီး၌ ဗမာ့တပ်မတော်အဆိုကို တညီတညွတ်တည်း ဆုံးဖြတ် ခဲ့သည်။
အခြားလက်နက်ကိုင်တပ်များမှာ အင်္ဂလိပ်ပြန်ဝင်လာ သောအခါတွင် ဖျက်သိမ်းခံရမည့်ကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက် နေသည်။
တတိယအယူအဆမှာ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး အလို့ငှာ တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ လွတ်လပ်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီ ရေးကို ဖျက်ဆီးနေသော ဖက်ဆစ်ဝါဒကို အဓိကထား တိုက်ရမည်။
ဤသို့ ဂျပန်ဖက်ဆစ်ဝါဒကို ခုခံရာတွင် အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့ သမားနှင့်ပင်ဖြစ်စေ ယာယီအားဖြင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ရမည်။
ထိုအယူအဆရှိသူများမှာ သခင်စိုး၊ သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်ကျော်စိန်၊ သခင်ဗိုလ်နှင့် သခင်တင်မောင်ကြီး တို့ဖြစ်သည်။
ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ နိုင်ငံရေးအင်အားစုများအား အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ကွဲပြားစေခဲ့သည်။
၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၌ အောက်တိုဘာ တော်လှန်ရေးဖြစ်ပွားသောအခါ ကွန်မြူနစ်ဝါဒသည် မြန်မာမျိုးချစ်များအကြားသို့ ပျံ့နှံ့လာပြန်သည်။
သို့နှင့် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းကြသည့် မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်များအတွင်း၌ပင် နိုင်ငံရေးအယူဝါဒများ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားလာကြသည်။
သခင်သိန်းဖေနှင့် သခင်လှဖေသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် ခေတ်ပညာတတ် လူငယ်ခေါင်းဆောင်များအနေနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ၊ ကွန်မြူနစ် ဝါဒတို့ကို လေ့လာယုံကြည်ကြကြောင်း၊ တို့ဗမာအစည်းအရုံးနှင့် အလုပ်သမား၊ လယ်သမားလူတန်းစားများကို ခေါင်းဆောင်မှုပေးရန် ကွန်မြူနစ်ပါတီတစ်ရပ် ထူထောင်လိုကြောင်း မူဆာဖာအာမက်နှင့် ဆွေးနွေး ခဲ့သည်။
ထိုသို့ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ထူထောင်နိုင်ရန်အတွက် အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီက ကူညီပံ့ပိုးပေးရန်နှင့် အခြေအနေကို တတိယကမ္ဘာ့ကွန်မြူနစ်အဖွဲ့ချုပ်သို့ တင်ပြပေးရန်၊ ဆက်သွယ်သတင်းပေးပို့ရန်လည်း တောင်းဆိုခဲ့သည်။
'ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးလုပ်ငန်းကို စည်းရုံးရာ၌ တည်ထောင်သူတစ်ဦးဖြစ်သော သခင်စိုးသည် မဟာမိတ်နှင့်ပူးပေါင်းပြီး ဖက်ဆစ်ကို အဓိကထားတိုက်ရန် စိတ်အားထက်သန်လွန်းသဖြင့် ဂျပန်နှင့် မှားယွင်းစွာ ပူးပေါင်းမိသော ဘီအိုင်အေနှင့် အခြား မျိုးချစ်များ၏
အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးဆန္ဒကို မေ့သွားကာ ဖက်ဆစ် ပဉ္စမံတပ်သားများဟုပင် ခေါ် လိုက်သေး၏
ဤသို့ တရားသေအမြင်ဖြင့် သတ်မှတ်လိုက်ခြင်းသည် မျိုးချစ်အင်အားစုကို သိမ်းသွင်းရာ၌ အခက်အခဲဖြစ်စေခဲ့သေးသည်။
'ဗြိတိသျှအစိုးရက ကရင်များထဲတွင် ခရစ်ယာန် ဘာသာပြန့်ပွားအောင် အားပေးခြင်း၊ အခွင့်အမိန့် ပေးခြင်းများကိုပြုလုပ်ရာတွင် အစိုးရသည် နိုင်ငံသား တို့၏
ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် အုပ်စိုးသူတို့သည် မိမိတို့ လက်အောက်ခံ လူမျိုးတစ်ခုအပေါ်တွင် ဤကဲ့သို့ တရားသဖြင့် ကြီးမားထိရောက်သော ဘာသာရေး ဩဇာကိုရရှိနိုင်ရန် အလွန်ခဲယဉ်း၏
အထက်ပါ ကျေးရွာများတွင် ရန်သူ အင်္ဂလိပ်၊ အမေရိကန်တို့ထံမှ ကျန်ရစ်ခဲ့သော စစ်နှင့် ပတ်သက်သည့် လက်နက်ခဲယမ်း မီးကျောက်များ၊ ရိုင်ဖယ်သေနတ်၊ စက်သေနတ်၊ ခြောက်လုံးပြူးများကို တွေ့ရှိပါက အနီးဆုံးရှိ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် တည်ရာဌာနသို့ သွားရောက်အပ်နှံရမည်။
ရွာတွင်ရှိသော နှစ်လုံးပြူးသေနတ်နှင့် ငှက် ပစ်သေနတ်များကို သက်ဆိုင်ရာသို့အပ်ရန် တရားနည်းလမ်းအတိုင်း ကိုင်ဆောင်ခွင့်ရှိပါက လိုင်စင်ထုတ်ယူပြီး ကိုင်ဆောင်ခွင့်ပြုသည်။
ရွာတွင်ရှိသော ရိုင်ဖယ်နှင့် ခြောက်လုံး ပြူးများကို ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်ကြီး က သိမ်းပိုက်လိမ့်မည်။
ဒုတိယအယူအဆမှာ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရှိမှုအတွက် မည်သူ့ကိုမျှအားမကိုးဘဲ မိမိအားနှင့် မိမိကိုယ်သာ အားကိုးပြီး ရန်သူမှန်သမျှကို တိုက်ရမည်။
နောက်ဝင်လာမည့် ဂျပန် နယ်ချဲ့သမားကိုလည်း ဖက်ဆစ်ဝါဒသမားဖြစ်၍ တိုက်ထုတ်ကြရမည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့သမားရော ဖက်ဆစ်ဂျပန်ကိုပါ တစ်ပြိုင်တည်း ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ရမည် ဖြစ်သည်။
ထိုအယူအဆရှိနေသူများမှာ ရဲဘော်ဂိုရှယ်၊ ရဲဘော် နာ့တ်၊ ကိုဗဟိန်း၊ သခင်ထွန်းရွှေ၊ သခင်ချစ်တို့ လူစု ဖြစ်သည်။
'ကျွန်ုပ်တို့နှင့် အနီးကပ်ဆုံးဖြစ်အောင် ကရင် များကို ချည်နှောင်ထားရန်၊ အကောင်းဆုံးနှင့် အထက်တန်းအကျဆုံးဝါဒမှာ သူတို့အား အင်အားတောင့်တင်း ၍ ကြွယ်ဝသောလူမျိုးတစ်ခုဖြစ်စေရန်၊ ကျွန်ုပ်တို့ ပြုမူပုံနှင့် ပြသရန်၊ ကရင်လူမျိုးယဉ်ကျေးမှုနှင့် အမျိုး ဘာသာတစ်ခုဖန်တီးနိုင်ရန်၊ လိုသမျှအကူအညီများကို ကျွန်ုပ်တို့က ပေးရန်ဖြစ်၏
ဤသို့ ရည်ရွယ်ချက် အတိုင်းသာ အထမြောက်လျှင် ကျွန်ုပ်တို့အား အပြင် ရန်၊ အတွင်းရန်တို့ကို ခုခံကာကွယ်မည့် ကရင်လူမျိုး တည်းဟူသော သဝိညာဏက မြေကတုတ်မြို့ရိုးကြီး ကို တည်ဆောက်ပြီး ဖြစ်လိမ့်မည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ကရင်တိုင်းရင်းသားတို့အား ခရစ်ယာန်ဘာသာအတွင်းသို့ သွတ်သွင်း၍ သွေးခွဲခြင်း ကိုပင်လျှင် တရားသဖြင့်ရရှိသော အခွင့်အရေး၊ အလွန်ထူးဆန်းကြုံကြိုက်ခဲသော အခွင့်အရေးအဖြစ် ယူဆခဲ့ကြသည်။
ဘာသာရေးတွင်သာမကဘဲ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးကိစ္စများတွင်ပါ ကရင်လူမျိုးတို့အား အခြားလူမျိုးများထက် ပိုမို၍ ခွဲခြားစည်းရုံးခဲ့သည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ် ဌာနအုပ်ချုပ်ရေးကာလတွင် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဦးစီအောင် ၊ ဆာထွန်းအောင်ကျော်တို့ ဦးဆောင်၍ အာရကန်ပါတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အာရကန်ပါတီတွင် ဦးရွှေသာက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး ဆာထွန်းအောင်ကျော်၊ ဦးအောင်ဇံဝေ၊ ဦးမောင်မောင် ထွန်းအောင်ကျော်၊ မစ္စတာဆူလတန်မာမူး၊ မစ္စတာဂူနီမာရက်၊ ဦးစောလှညို ၊ ဦးဖိုးမြင့် တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။
အာရကန်ပါတီသည် ဗြိတိသျှအစိုးရထံသို့ 'ရခိုင်ပြည်အား အထူးကာကွယ် စောင့်ရှောက်ရန် လိုအပ်ချက်'စာတမ်းကို အင်္ဂလိပ်လို ရေးသား၍ တင်သွင်းခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ကရင်တိုင်းရင်းသားများအား ဗမာတို့နှင့် ခွဲခြား၍ ကျယ်ပြန့်စွာ စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။
ကရင်တိုင်းရင်းသားများသည် ဘာသာရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးကအစ သီးခြားစီဖြစ်လာပြီး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင်လည်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု နည်းပါးခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ကရင်တိုင်းရင်းသားတို့အား လက်နက်တပ်ဆင်၍ ကရင်သေနတ်ကိုင်တပ်များ၊ စစ်ရဲတပ်များ ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။
ဘီအိုင်အေတပ်များနှင့် ဂျပန်တပ်များ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသောအခါ ဗြိတိသျှစစ်တပ် များသည် အိန္ဒိယပြည်ဘက်သို့ ဆုတ်ခွာကြရသည်။
အုပ်စိုးမှု အောက်တွင် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ် ခံကြရသောကြောင့် အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာချိန်တွင် ကရင်လူမျိုးများမှာ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှု မခံခဲ့ရသော ကြောင့် အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိခဲ့ကြပေ။
ဗြိတိသျှအစိုးရကလည်း ဆရာစံသူပုန်၊ တောပုန်းစံဖဲအရေးများတွင် ကရင်လက်နက်ကိုင်များ ကို အသုံးပြု၍ ရက်စက်စွာ နှိမ်နင်းစေခဲ့သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင် လျှို့ဝှက် ကွန်မြူနစ်ပါတီကို သခင်အောင်ဆန်းခေါင်းဆောင်၍ ရန်ကုန်မြို့အရှေ့ပိုင်း ၄၈ လမ်းအတွင်းမှ အိမ်တစ်အိမ်တွင် ပထမဦးဆုံးသော ဦးဆောင်ကလာပ်စည်းကို ဖွဲ့စည်းသည်။
ဗိုလ်ရန်အောင်သည် ဘူးသီးတောင်ကိုသိမ်းပိုက်ရန် ရခိုင်ခေါင်းဆောင်များနှင့် တိုင်ပင်၍ ကိုယ်စား လှယ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို စေလွှတ်လိုက်သည်။
ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် စေလွှတ်ခြင်း ခံရသော ဗမာစစ်ဗိုလ်တစ်ဦးနှင့် ရခိုင်တပ်ကြပ်ကြီး တစ်ဦး၃ ကို မွတ်စလင်ကုလားများက သတ်ဖြတ်လိုက်ကြသည်။
'နည်းကုန်၊ လမ်းကုန်ကြိုးပမ်း၍ အစိုးရသည် တောင်ပေါ်ကရင်များကို မြေပြင်များပေါ်သို့ ခေါ်ယူ ပြီးလျှင် မြေဩဇာကောင်းသည့် လယ်မြေများပေါ်တွင် အခြေစိုက်ရန် နေရာချထားပေးရမည်။
ပင်ပန်းလှ သည့် အလုပ်ခွင်များမှ ကလေးများကို လက်ရဖမ်း၍ ကျောင်းများသို့ ပို့ပေးခြင်းဖြင့် မကြာမီ စိတ်ချမ်းသာ ကိုယ်ချမ်းသာဖြစ်သော လူမျိုးစု တစ်ခုကို ရလိမ့်မည့်အပြင် ဗြိတိသျှအုပ်စိုးမှုအတွက် ခိုင်ခံ့သော ထာဝရခံတပ်မြေကတုတ်ကြီးတစ်ခုကို လည်း တည်ဆောက်ပြီး ဖြစ်လိမ့်မည်။
သခင်အောင်ဆန်းသည် တို့ဗမာအစည်းအရုံး အမှုဆောင်အစည်းအဝေးကို ရွှေတိဂုံစေတီ မော်လမြိုင်ဇရပ်တွင် ဦးဆောင်၍ ကျင်းပခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ကျင်းပသော တစ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ သခင်ညီလာခံက ယင်းဝါဒနှင့် ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်များကို အတည်ပြုလိုက်သည်။
မြန်မာမျိုးချစ်လူငယ်များကြားတွင် မာ့ခ်စ်ဝါဒ ၊ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒတို့မှာ ခေတ်အစားဆုံး ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ဖော်ပြပါစာအုပ်များကို မြန်မာပြည် စာအုပ်ဖြန့်ချိရေးတိုက်၊ နဂါးနီ စာအုပ်တိုက်နှင့် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ လျှို့ဝှက်ဖြန့်ချိရေးဌာနများက စာအုပ်များအဖြစ် ရိုက်နှိပ်ဖြန့်ချိကြသည်။
မျိုးချစ် လူငယ်များသည် မာ့ခ်စ်ဝါဒအကြောင်း ရေးသားခြင်း၊ ဆွေးနွေးခြင်း၊ ဟောပြောခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်သည့် နည်းတူ ဆွဲဆောင်စည်းရုံးခြင်းကိုလည်း ဆောင်ရွက် လာကြသည်။
အောက်တွင် ဖော်ပြထားသော ကျေးရွာများတွင် နေထိုင်ကြသော ကရင်လူမျိုး၊ ဗမာလူမျိုးနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသားအပေါင်းတို့အား အသက်စည်းစိမ်နှင့်တကွ လွတ်ကင်းချမ်းသာကြပြီဟု ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဗိုလ်မိုးကြိုးက ကြေညာလိုက်သည်။
ထိုစည်းကမ်းချက်များကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ခဲ့သော် ၎င်းရွာရှိ လူအားလုံးတို့သည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်မှ ပေးသမျှသော အပြစ်ဒဏ်ကို ခံယူကြရမည်ဖြစ်ကြောင်း။
ပထမအယူအဆမှာ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး ရရှိမှုအတွက်ဆိုပါက မည်သည့်နိုင်ငံ၊ မည်သည့် အင်အားစုနှင့်ပင် ပူးပေါင်းရသည်ဖြစ်စေ ပူးပေါင်း ကြရမည်။
လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် တရားဝင် အထင်ကရ အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသော တို့ဗမာ အစည်းအရုံးကို ဩဇာလွှမ်းမိုးရန် ကြိုးစားရာတွင် အတန်အသင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
သို့သော် မကြာမီမှာပင် ဗြိတိသျှအစိုးရက ရိပ်မိသိရှိပြီး မတရားအသင်း ကြေညာလိုက်သဖြင့် ကွန်မြူနစ်ကလာပ်စည်း၏
အိမ်မဲ၊ ဝါးခယ်မ၊ မအူပင်၊ ပန်းတနော်နှင့် မော်လမြိုင်ကျွန်းစီရင်စုနယ်များသို့ လှေသမ္ဗန်၊ တုန်ကင်း၊ သင်္ဘော အစရှိသည်တို့ဖြင့် ယခု ဘေးကင်းအေးချမ်းစွာ သွားလာနိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း၊ ဤကဲ့သို့ တစ်ရွာမှတစ်ရွာ၊ တစ်မြို့မှတစ်မြို့သို့ သွားလာရာတွင် စစ်သား များမှတစ်ပါး လူကို ဘေးအန္တရာယ်ဥပဒ်ရောက်စေမည့် သေနတ်၊ ဓား၊ လှံ၊ မှိန်း၊ ဒူးလေး အစရှိသည့် လက်နက်တို့ကို တင်ဆောင်သွားလာခြင်း မပြုလုပ်ရ။
ဘီအိုင်အေတပ်ဆုတ်ခွာချိန်တွင် မြို့သူမြို့သားများသည် ကုလားတို့အန္တရာယ်မှ လွတ်မြောက်ရန် အတွက် စက်ပျက်သဖြင့် အသုံးမပြုသည်မှာကြာပြီ ဖြစ်သော မီးသင်္ဘောတစ်စင်းဖြင့် ထွက်ပြေးရန် ကြံစည်ကြသည်။
အဆိုပါသင်္ဘောသည် ဘူးသီးတောင်ဆိပ်ကမ်းမှ ကိုက် ၂ဝ ခန့်အကွာတွင် ရုတ်တရက် နစ်မြုပ်ရာ လူပေါင်း ၄ဝဝ ကျော် သေဆုံးသွားရသည်။