polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
१८५६ - अमेरिकन काँग्रेसमध्ये गुलामगिरी विरुद्ध भाषण केल्या बद्दल मॅसेच्युसेट्सच्या सेनेटर चार्ल्स सम्नरला दक्षिण कॅरोलिनाच्या सेनेटर प्रेस्टन ब्रूक्सने कॉॅंग्रेसच्या आवारातच छडीने चोप दिला.
गेल्या दशकात गेल्या निवासस्थानी निव्वळ स्थलांतरित आधारावर, महाराष्ट्र सर्वात होते इमिग्रेशन २.३ सह दशलक्ष, त्यानंतर दिल्लीचा राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दशलक्ष), गुजरात आणि हरियाणा दशलक्ष).
पंजाब, हरियाणा, हिमाचल प्रदेश, गुजरात, तामिळनाडू, मिझोराम आणि अंदमान आणि निकोबार बेटे यासारख्या राज्यात बाल लैंगिक गुणोत्तरात वाढ झाली आहे.
दशवंशाच्या जनगणनेच्या आकडेवारीवर आधारित, दादरा आणि नगर-हवेलीचा वेगवान विकास दर ५५.५ आहे टक्के, त्यानंतर दमण आणि दीव टक्के), मेघालय आणि अरुणाचल प्रदेश .
भारताच्या जनगणना रजिस्ट्रार जनरल आणि गृह मंत्रालयांतर्गत जनगणना आयुक्त यांच्या कार्यालयामार्फत केली जाते आणि हे फेडरल सरकारच्यावतीने राबवल्या जाणाऱ्या सर्वात मोठ्या प्रशासकीय कामांपैकी एक आहे.
येथील जनतेने धार्मिक छळ आणि हिंदू विरोधी हिंसाचार, जबरदस्तीने केलेले हिंदूंचे धर्मांतर, दस्तऐवजीकरण केलेले हिंदू हत्याकांड, हिंदू मूर्ती भंजन, हिंदू मंदिरांचा विध्वंसआणि हिंदू मुद्रा विटंबना, तसेच हिंदू शैक्षणिक केंद्रांचा विनाश या दोन्ही गोष्टी अनुभवल्या आहेत.
ईश्वरसेन आभीर याने ३ ऱ्या शतकात सातवाहनांचा पराभव करून महाराष्ट्र व गोव्यावर आधिपत्य प्रस्थापित केले हे आभीर म्हणजेच महाभारत कालीन यादव होय ब्रज प्रदेशापासून दक्षिणेपर्यंत अनेक वसाहती स्थापन करून त्यांनी त्याला आभीर देश ,गोपराष्ट्र असे नामकरण केलेले दिसते.
पणजी हे शहर गोव्याची राजधानी असून राज्यातील सर्वात मोठे शहर असलेले वास्को व पोर्तुगिजांचा ऐतिहासिक प्रभाव असलेले मडगांव ही इतर महत्त्वाची शहरे आहेत.
येथे ते भारताच्या पश्चिम किनारपट्टीवर असून, त्याच्या उत्तरेला महाराष्ट्र, पूर्व व दक्षिणेला कर्नाटक ही राज्ये, तर पश्चिमेला अरबी समुद्र आहे.
निसर्गसौंदर्याबद्धल प्रसिद्ध असलेल्या समुद्रकिना-यांमुळे गोवा हे देशी, परदेशी पर्यटकांचे प्रमुख आकर्षण असून पर्यटन हा येथील एक महत्त्वाचा व्यवसाय आहे.
सरस्वतीबाईंनंतर शाणेबाई रामनाथकर, पेडणे महालातील जयाबाई, जनाबाई, धृपद गायनात लौकिक मिळवलेल्या जनाबाईंच्या बहिणी कल्याण व शहाणी या सर्व विठोंबाच्या शिष्या होत.
ते भारताच्या पश्चिम किनारपट्टीवर असून, त्याच्या उत्तरेला महाराष्ट्र, पूर्व व दक्षिणेला कर्नाटक ही राज्ये, तर पश्चिमेला अरबी समुद्र आहे.
गोव्यात गणेशोत्सव, शिमगा, दसरा, दिवाळी या सणांबरोबरच नाताळ हा सण सुद्धा तेवढ्याच उत्साहात साजरा केला जातो, यावरून आपल्याला एक गोष्ट जाणवते,कि गोव्यात अनेक धर्मांचे लोक एकोप्याने राहतात .
निसर्गसौंदर्याबद्दल प्रसिद्ध असलेल्या समुद्रकिनाऱ्यांमुळे गोवा हे देशी, परदेशी पर्यटकांचे आकर्षण असून पर्यटन हा येथील एक महत्त्वाचा व्यवसाय आहे.
नवस बोलणे, अंगात देवी येणे, देवतेला कौल लावणे, पूजेसाठी नागवेली, नारळ,सुपारी यांचा वापर करणे, मांत्रिक किंवा देवर्षीचा सल्ला असे विधी गोव्यात प्रचलित आहेत.
१७७५ - अमेरिकन क्रांती - अमेरिकेच्या १३ वसाहतींच्या प्रतिनिधींनी खंडीय सैन्याची उभारणी केली व त्याचे नेतृत्व व्हर्जिनीयाच्या कॅव्हेलियर जॉर्ज वॉशिंग्टनकडे दिले.
२००८-०९ दरम्यान गांधीनगर, जोधपूर, हैदराबाद, इंदोर, पाटणा, भुवनेश्वर, रोपड आणि मंडी याठिकाणी आठ नवीन आयआयटी उघडण्यात आल्या.
२०१५-१६ मध्ये तिरुपती, पालक्काड, भिलाई, गोवा, जम्मू आणि धारवाड येथे सहा नवीन आयआयटींची स्थापना करण्यात आली, तसेच आयएसएम धनबादलाही हा दर्जा देण्यात आला.
नलीनी रंजन सरकार यांच्या अध्यक्षतेखाली त्या २२ सदस्य असलेल्या समितीने अशा प्रकारच्या संस्था भारताच्या वेगवेगळ्या भागात स्थापन कराव्यात अशी शिफारस केली.
च्या पदवी अभ्यासक्रमामध्ये प्रवेश मिळवण्यासाठी १२वी पास झालेल्या विद्यार्थ्यांना जॉइंट एंट्रन्स एक्झॅमिनेशन ही परीक्षा द्यावी लागते.
पदव्युत्तर कार्यक्रमात प्रवेश मिळवण्यासाठी उत्सुक विद्द्यार्थ्यांना ग्रॅज्युएट ॲप्टिट्यूड टेस्ट इन इंजिनियरिंग ही परीक्षा द्यावी लागते.
युरोपमधील नवनिर्मितीचा काळ नवीन ग्रीक आणि प्राचीन ग्रीक व रोमन सभ्यतांची वैज्ञानिक आणि बौद्धिक चौकशी आणि कौतुक करण्याच्या युगात सुरू झाला.
मिशनरी आणि विद्वानांनी इतर संस्कृतींकडील नवीन कल्पनाही परत आणल्या - जसे चीन आणि युरोप यांच्यातील ज्ञान, विज्ञान आणि संस्कृती प्रसारित करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावणा ्या जेसुइट चीन मिशनमुळे , युरोपमधील कृत्यांचे युक्लिडच्या घटकांचे भाषांतर चिनी विद्वानांसाठी आणि युरोपियन प्रेक्षकांसाठी कन्फ्यूशियसचे विचार.
जॅक्स यांनी करमणुकीच्या माध्यमातून शिक्षणाचे वर्णन केले:"जीवन जगण्याची कला असलेले मास्टर आपले कार्य आणि नाटक, त्यांचे श्रम आणि विश्रांती, आपले मन आणि शरीर यांच्यात कोणताही फरक दर्शवित नाहीत. त्याचे शिक्षण आणि त्याचे मनोरंजन. काय आहे हे त्याला क्वचितच ठाऊक आहे. तो जे काही करत आहे त्याद्वारे तो उत्कृष्टतेच्या दृष्टीकोनातून जातो आणि इतरांना तो काम करत आहे की खेळत आहे हे निर्धारित करण्यासाठी सोडतो. स्वतः साठी तो नेहमीच दोन्ही करत असल्याचे दिसते. त्याला तो चांगले करतो. " करमणुकीच्या माध्यमातून शिक्षण ही जीवनाच्या सर्व क्रियाकलापांमध्ये अखंडपणे शिकण्याची संधी आहे.
१९ व्या शतकाच्या सुरुवातीस सार्वजनिक शाळा प्रणाली व्यापकपणे विकसित झाल्यानंतर, काही पालकांना नवीन प्रणालीमुळे असंतुष्ट होण्याचे कारण आढळले.
उदाहरणार्थ पर्यायी शाळांमध्ये मॉन्टेसरी शाळा , वॉलडॉर्फ शाळा , फ्रेंड्स शाळा , सँड्स शाळा , समरहिल शाळा , वाल्डनचा पथ , पीपल उपवन शाळा , सुडबरी खिंड शाळा , कृष्णमूर्ती शाळा आणि खुल्या वर्गातल्या शाळा समाविष्ट आहेत.
१९ व्या शतकातील जर्मनीतील बालवाडीच्या शिक्षणाबद्दल फ्रेडरिक फ्रॅबेल यांनी जसे बालवाडीच्या वर्गात एकत्र केले होते त्याप्रमाणे या प्रयोगांमधून आणि नमुनेदार आव्हानांमधून काही कल्पना शिक्षणाच्या रुढी म्हणून स्वीकारल्या जाऊ शकतात.
इतर प्रभावी लेखक आणि विचारवंतांमध्ये स्विस मानवतावादी जोहान हेनरिक पेस्तलोझी ; अमोस ब्रॉन्सन अल्कोट , रॅल्फ वाल्डो इमर्सन आणि हेन्री डेव्हिड थोरॉ हे अमेरिकन तत्त्ववेत्ते ; पुरोगामी शिक्षणाचे संस्थापक, जॉन डेवी आणि फ्रान्सिस पार्कर ; आणि मारिया माँटेसरी आणि रुडॉल्फ स्टीनर आणि शैक्षणिक प्रणेते आणि अलीकडे जॉन कॅल्डवेल हॉल्ट , पॉल गुडमॅन , फ्रेडरिक मेयर , जॉर्ज डेनिसन आणि इव्हान इलिच यांचा समावेश आहे.
यामुळे लोकसंख्या वाढीसह अनिवार्य शिक्षणाचा प्रसार, युनेस्कोने केले आहे की पुढील .० वर्षांत आतापर्यंतच्या मानवी इतिहासापेक्षा जास्त लोकांना औपचारिक शिक्षण मिळेल , - , , .
तेथे नेक्स्ट्लामॅचिलीझ्टली हा शब्द देखील होता, जो " चेह ्यावर शहाणपणा देण्याचे कार्य आहे." या संकल्पनांमध्ये शैक्षणिक पद्धतींच्या जटिल संचाचे अधोरेखित होते, जे वैयक्तिक विकासाच्या उद्देशाने आणि समाजात त्याचे एकीकरण करण्याच्या उद्देशाने पुढील पिढीला भूतकाळातील अनुभव आणि बौद्धिक वारसा संप्रेषण करण्याच्या दिशेने होते.
जर विद्यार्थ्यांना अनौपचारिकपणे शिकवल्या जाणाऱ्या गोष्टींमध्ये वैयक्तिक रस असेल तर त्यांचे विद्यमान ज्ञान वाढविण्याकडे आणि शिकलेल्या विषयाबद्दल नवीन कल्पना गृहीत धरायला शिकणाऱ्यांचा कल असतो.
उदाहरणार्थ, संग्रहालयाला पारंपारिकपणे एक अनौपचारिक शिकण्याचे वातावरण मानले जाते, कारण तेथे विनामूल्य निवड, विविधता आणि संभाव्य-अ-प्रमाणित विषयांची श्रेणी, लवचिक संरचना, सामाजिक समृद्ध संवाद आणि बाह्यरित्या लागू केलेले मूल्यांकन नाही.
मध्ययुगात इतरत्र, इस्लामिक विज्ञान आणि गणिताची पूर्वोत्तर इबेरियन द्वीपकल्प पासून पूर्वेस सिंधू आणि दक्षिणेकडील अल्मोराविड राजवटी व माली साम्राज्य पर्यंतच्या मध्य-पूर्वेस स्थापना केली गेलेली इस्लामिक खलिफाच्या अंतर्गत प्रगती झाली.
उल्लेखनीय स्वयंशिक्षितांमध्ये अब्राहम लिंकन , श्रीनिवास रामानुजन , मायकेल फॅराडे , चार्ल्स डार्विन , थॉमस अल्वा एडिसन , टाडो अंडो , जॉर्ज बर्नार्ड शॉ , फ्रँक झप्पा आणि लिओनार्डो दा विंसी यांचा समावेश होतो.
शिक्षण हे औपचारिक किंवा अनौपचारिक वातावरणात होऊ शकते व प्रत्येक अनुभव ज्याचा व्यक्तीच्या विचार करणे, अनुभवणे किंवा कृतींवर प्रगत परिणाम असतो त्यास शैक्षणिक गृहीत धरता येते.
वसाहतीनंतरच्या संदर्भात, स्थानिक शिक्षणाच्या पद्धतींची वाढती ओळख आणि उपयोग ही वसाहतवादाच्या प्रक्रियेतून स्थानिक ज्ञान व भाषेची धूप आणि तोटा याला प्रतिसाद ठरू शकते.
याव्यतिरिक्त, हे स्वदेशी समुदायांना "त्यांच्या भाषा आणि संस्कृतींचा पुन्हा अधिकार सांगण्यास आणि त्यांचे मूल्यमापन करण्यास आणि त्याद्वारे स्वदेशी विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक यश सुधारण्यास सक्षम करू शकते."
जसे संस्कृतींनी त्यांच्या ज्ञानाचा सहज अनुसरणातून शिकल्या जाऊ शकणाऱ्या कौशल्यांच्या पलीकडे विस्तार केला, तेव्हा औपचारिक शिक्षण निर्माण झाले.
बऱ्याच मोठ्या विद्यापीठ संस्था आता हार्वर्ड , एमआयटी आणि बर्कलेसारखे ईडीएक्स तयार करण्यासाठी विनामूल्य किंवा जवळजवळ विनामूल्य अभ्यासक्रम देण्यास प्रारंभ करीत आहेत.
मुक्त शिक्षण देणारी अन्य विद्यापीठे अशी प्रतिष्ठित खासगी विद्यापीठे आहेत जसे की स्टॅनफोर्ड , प्रिन्सटन , ड्यूक , जॉन्स हॉपकिन्स , पेनिलव्हानिया विद्यापीठ आणि कॅलटेक , तसेच सिंघुआ , पेकिंग , एडिनबर्ग , मिशिगन विद्यापीठ आणि व्हर्जिनिया विद्यापीठ यासारख्या नामांकित सार्वजनिक विद्यापीठे.
शिक्षण प्रणालीचे इतर विविध घटक जसे की शिक्षण धोरणे व मार्गदर्शक तत्त्वे- ज्यांचा विद्यालय धोरणे संदर्भ घेऊ शकतात- अभ्यासक्रम व अध्ययन साहित्य, तसेच पुर्व व सेवेअंतर्गत शिक्षक प्रशिक्षण कार्यक्रम यांच्या साहाय्याने, विद्यालये शिक्षण देतात.
विद्यालय वातावरणसुद्धा- भौतिक व मानसिक हे दोन्ही- विद्यालय धोरणांद्वारे मार्गदर्शीत आहे, ज्याने विद्यार्थ्यांचे हित जोपासले पाहिजे, जेव्हा ते विद्यालयात असतात.
पारंपारिक गुणवत्ता-प्रणाली पदवी सध्या संकुल विद्यापीठांप्रमाणेच मुक्त शिक्षणाइतकी प्रचलित नाही, जरी आधीच संयुक्त राजतंत्रमधील मुक्त विद्यापीठ सारखे काही मुक्त विद्यापीठ पारंपारिक पदव्या प्रदान करतात.
मुक्त शिक्षणाच्या लोकप्रियतेमुळे, ही नवीन प्रकारची शैक्षणिक प्रमाणपत्रे पारंपारिक पदव्यांपेक्षा अधिक आदर आणि समान " शैक्षणिक मूल्य " मिळवित आहेत.
चीनमध्ये, लु राज्यातील, कंफुसिअस हा देशातील सर्वात प्रभावी प्राचीन विचारवंत होता, ज्याचा शैक्षणिक दृष्टिकोन चीन व शेजारील कोरिया, जपान व व्हिएतनामसारख्या समाजाला सतत प्रभावित करतो.
कंफुसिअसने शिष्य गोळा केले व उत्तम शासनाच्या त्याच्या आदर्शांना स्विकारणाऱ्या शासकाचा व्यर्थ शोध केला, पण त्याचे तत्त्वज्ञान शिष्यांनी लिहिलेले होते व आधुनिक काळात पुर्व आशियात सतत प्रभावित करते.
शिक्षण क्षेत्र किंवा शिक्षण प्रणाली हे संस्थांचा (शिक्षण मंत्रालये, स्थानिक शैक्षणिक विभाग, शिक्षक प्रशिक्षण संस्था, विद्यालये, विद्यापीठ, इ.) गट आहे, ज्यांचा प्राथमिक उद्देश्य शैक्षणिक वातावरणामधील बालक व तरुण व्यक्तींना शिक्षण पुरवणे हा आहे.
३३० मध्ये स्थापन झालेले, इजिप्तमधील अलेक्झांड्रीया नगर हे प्राचीन ग्रीसच्या बुद्धीजिवीतेचा आधार म्हणुन अथेंसचे उत्तराधिकारी बनले.
पुरावा-आधारित शिक्षण म्हणजे कोणत्या शैक्षणिक पद्धती उत्तम कार्य करतात हे निर्धारित करण्यासाठी सुयोग्य योजना केलेल्या वैज्ञानिक अभ्यासाचा वापर होय.
आर्थिक सहकार्य व विकास संस्थेला असे आढळले की, जेव्हा मुख्याध्यापकांना संपूर्ण अधिकार व पदवीवर मुलभुत विषयांत प्रविण असण्याची जबाबदारी असते, तेव्हा विद्यालयांचा सर्वोत्तम सादरीकरणाकडे कल असतो.
अनौपचारिक शिक्षण बहुतेक वेळा शैक्षणिक आस्थापनांच्या बाहेरील ठिकाणी होते आणि विशिष्ट अभ्यासक्रमाचे पालन करत नाही, हे शैक्षणिक वातावरणात आणि अगदी औपचारिक शिक्षण परिस्थितीत देखील उद्भवू शकते.
परिणामकारकतेवर अनुकूल अभ्यास करूनही, बरेच लोक सामाजिक आणि सांस्कृतिक कारणांसाठी पारंपारिक संकुुल शिक्षण निवडण्याची इच्छा बाळगू शकतात.
औपचारिक शिक्षण हे औपचारिकपणे पूर्व प्राथमिक विद्यालय किंवा बालवाडी, प्राथमिक विद्यालय, माध्यमिक विद्यालय व नंतर महाविद्यालय, विद्यापीठ किंवा प्रशिक्षण या टप्प्यांमध्ये विभागले आहे.
सनदी शाळा ही पर्यायी शिक्षणाचे आणखी एक उदाहरण आहे, ज्यात अलिकडच्या काळात अमेरिकेत मोठ्या संख्येने वाढ झाली आहे आणि सार्वजनिक शिक्षण प्रणालीत त्यांना अधिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
२००९ मध्ये सर्वेक्षण झालेल्या १८२ महाविद्यालयांपैकी जवळपास अर्ध्यांनी सांगितले की, संगणकांतर्गत अभ्यासक्रमांसाठीचे अध्यापन संकुल-आधारित अध्यापनापेक्षा जास्त आहे.
नुकत्याच झालेल्या विश्लेषणामध्ये असे आढळले आहे की संगणकांतर्गत आणि मिश्रित शैक्षणिक पद्धतींचा संपूर्णपणे समोरासमोर ठेवणाऱ्या पद्धतींपेक्षा चांगला परिणाम होता.
बऱ्याच मुक्त विद्यापीठे विद्यार्थ्यांना प्रमाणित चाचणी आणि पारंपारिक पदव्या आणि प्रमाणपत्रे प्रदान करण्याची क्षमता ठेवण्याचे कार्य करत आहेत.
१९८५ दरम्यान राज्यमंत्री, ग्रामविकास, गृह, सामान्य प्रशासन, कृषी, परिवहन, शिक्षण, तंत्रशिक्षण, क्रीडा आणि युवक कल्याण, माहिती व जनसंपर्क ही खात्यांचे मंत्रिपद.
ग्रामविकास, कृषी, सहकार, दुग्धविकास व पशुसंवर्धन, सार्वजनिक बांधकाम, उद्योग, शिक्षण आणि तंत्रशिक्षण, क्रीडा आणि युवक कल्याण, परिवहन, संसदीय कार्य खात्यांचा कार्यभार .
समोरच्या गर्दीला गाण्यातून बाबासाहेब समजावून सांगणे आणि परिवर्तन घडवणे यासारखा दुसरा आनंद नाही’, गायिका पंचशिला भालेराव हिची रोखठोक भूमिका नेहमीच आश्वासक वाटते.
कीर्तन ,दशावतार तसेच गावांमधून होणाऱ्या जत्रा -उत्सवामधून होणारे वगनाट्य, तमाशा, लोकनाट्य, विधीनाट्य ,बहुरूपी , डोंबाऱ्याचे खेळ,पोवाडा, गोंधळ ,जागरण, कलगीतुरा, लळीत ,बहुरूपे ,कुडमुडे जोशी, वासुदेव, यात लोककलांमध्ये रंगभूमीची बीजे दिसतात.
शहराची लोकसंख्या ७,५२,३४४ आहे, शहराचे महत्व मुंबई- आग्रा, धुळे- सोलापूर , हाजिरा- कोलकाता , धुळे- पुणे हे चार राष्ट्रीय महामार्ग जातातशहरात एक महानगरपालिका,१८ ग्रामपंचायती आहेत.
शहरातून मेहेरगाव- वैजापुर, धुळे- दौलताबाद, देशिरवडे- धुळे, आर्वी - भडगाव हे ४ राज्य महामार्ग जातात, शिवाय जुने धुळे- चाळिसगाव, देवपूर-इस्लामपूरा , गोंडुर- अवधान असे १५ सिटी महामार्ग जातात.
कॅप्टन ब्रीज हा इथला कलेक्टर नियुक्त झाला जिल्हैाचचे मुख्यालय बनविण्यासाठी धुळे शहर निर्मिती करण्यात आली, या जिल्हैयात बागलाण, जळगांव, धुळे, शिरपूर, नंदूरबार हा प्रदेश होता.
त्याला मारून टाकले तर दुःशला आणि धृतराष्ट्र-गांधारी यांना फार दुःख होईल म्हणून भीमार्जुनांनी शेवटी त्याला युधिष्ठिराच्या विनंतीवरून जिवंत सोडून दिले.
त्यामुळेच अर्जुनाच्या अनुपस्थितीत चक्रव्यूह भेदायला अभिमन्यूबरोबर गेलेले पांडव जयद्रथाला हरवू शकले नाहीत, आणि शेवटी अभिमन्यू मारला गेला.
१९८६ - मेक्सिकोच्या डियेगो माराडोनाने इंग्लंडविरुद्ध हॅंड ऑफ गॉड व गोल ऑफ द सेन्चुरी नावाने प्रख्यात झालेले गोल नोंदवून विजय मिळवला.
व्यक्तिस्वातंत्र्य, बुद्धिवाद, भौतिकता या मूल्यांचा प्रचार त्यांनी सुधारकमधून केला, तसेच जातिव्यवस्था, चातुर्वर्ण्य, बालविवाह, ग्रंथप्रामाण्य- धर्मप्रामाण्य, केशवपन इत्यादी अन्यायकारक परंपरांना त्यांनी विरोध केला.
आगरकरांनी व्यक्तिस्वातंत्र्याचा पुरस्कार केला समाजाने व्यक्तिस्वातंत्र्याचा पुरस्कार करून समाजातील त्या-त्या घटकाला स्वातंत्र्य देणे आवश्यक आहेत याला स्त्रिया देखील अपवाद असता कामा नयेत श्री स्वातंत्र्याचा देखील पुरस्कार झाला पाहिजे याचा पुनरुच्चार आगरकरांनी केला
वर्तमानपत्रात लिखाण करणे, वक्तृत्व स्पर्धा, निबंध स्पर्धा यांत भाग घेऊन बक्षिसे जिंकणे, शिष्यवृत्ती मिळवणे अशा प्रकारे त्यांची गुजराण चालत असे.
बुद्धीला जी गोष्ट पटेल ती बोलणे व शक्य तितकी आचरणात आणणे, मग त्याला इतरत्र पूज्य ग्रंथांत वा लोकरूढीत आधार असो वा नसो, हे आगरकरांचे महत्त्वाचे तत्त्व होते.
राजकीय व सामाजिक बाबतीत समता, संमती व स्वातंत्र्य हे घटक महत्त्वाचे आहेत; मनुष्यकृत विषमता शक्य तितकी कमी असावी; सर्वांस सारखे, निदान होईल तितके सारखे सुख मिळण्याची व्यवस्था होत जाणे म्हणजे सुधारक होत जाणे - अशी त्यांची सुटसुटीत विचारसरणी होती.
"आजपासून रा. बाळ गंगाधार टिळक बी. ए. एलएल. बी. हे केसरी पत्राचे प्रकाशक झाल्यामुळे प्रकाशकत्वाची जबाबदारी त्यांच्याच शिरावर आहे. रा. गोपाळ गणेश आगरकर एम. ए यांच्यावर ती जबाबदारी राहिली नाही." आगरकरांनी स्वतंत्र वर्तमानपत्र काढून आपल्यातील दुही स्पष्ट करू नये असे टिळकांचे म्हणणे होते.
आगकरांचे म्हणणे राजकीय स्वातंत्र्यापेक्षा सामाजिक सुधारणेला महत्त्व देणे असे होते, तर टिळकांच्या मते राजकीय स्वातंत्र्य आधी मिळाल्यास सामाजिक सुधारणा नंतर करता येतील.
त्यावेळी कोठडीत असताना, कॉलेजातील दिवस, सामाजिक सुधारणेची वचने, त्यातील किती साध्य केली या विषयांवर आपण दोघे चर्चा करीत असू असे आगरकरांनी लिहिले आहे.
गोपाळ गणेश आगरकर हे, भौतिकता - ऐहिकता, बुद्धिप्रामाण्यवाद, व्यक्तिस्वातंत्र्य या आधुनिक तत्त्वांना प्रमाण मानून जिवाच्या कराराने समाज सुधारणांचा पाठपुरावा करणारे समाजप्रबोधक होते.
महाराष्ट्रातील समाज परिवर्तनाच्या प्रक्रियेला विवेकाचे, बुद्धिप्रामाण्याचे व व्यक्तिस्वातंत्र्याचे अधिष्ठान देऊन, परिवर्तनाचे विज्ञाननिष्ठ तत्त्वज्ञान निर्माण करण्याचे श्रेय गोपाळराव आगरकरांकडे जाते.
सामाजिक परिवर्तनाच्या चळवळीला गती या काळामध्ये प्राप्त करून देण्याचे काम गोपाळ गणेश आगरकर यांनी केले विज्ञाननिष्ठ दृष्टिकोन स्वीकारून ग्रंथ ब्राह्मण्याला विरोध करत बुद्धिप्रामाण्य चिक रास धरणारे तत्कालीन सुधारकांनी मध्ये आपला विचार परखडपणे मांडणारी सुधारक म्हणून आगरकर हे उल्लेखनीय आहेत
समाज सुधारणांच्या मूलगामी विचारांतून सामाजिक सुधारणा वेग धरू शकतील याबाबत त्यांनी जागरूकतेने सामाजिक सुधारणांवर आग्रही राहून 'केसरी'त लिखाण केले.
आगरकरांचा सडेतोडपणा, वैविध्य यामुळे 'केसरी'ची लोकप्रियता वाढली खरी; परंतु पुढे टिळक व आगरकरांत वैचारिक मतभेद वाढत गेल्यामुळे १८९० पासून 'केसरी'चे काम लोकमान्य टिळक पाहू लागले.
त्याचप्रमाणे केसरीतला आगरकरांवरील मृत्युलेख लिहीत असता टिळक रडत होते व तो दोन कॉलमचा लेख लिहिण्याला त्याना या उमाळ्याच्या अडथळ्यामुळे चार तासही पुरले नाही.
या लेखात टिळकांनी असे लिहिले आहे, की "मृत्यूच्या उग्र स्वरूपापुढे बारीकसारीक मतभेदाच्या गोष्टी आपण विसरून गेलो व जुन्या आठवणी जागृत होऊन बुद्धि व लेखणी गोंधळून गेली. आगरकर हे मूळचे गरीब स्थितीतील असता त्यांनी आपल्या शिक्षणाचा उपयोग द्रव्य न मिळवितां समाजाचे ऋण फेडण्याकरताच केला या गोष्टीला योग्य महत्त्व दिले."
बुद्धिप्रामाण्य वादाचे पुरस्कार करून महाराष्ट्रामध्ये समाज सुधारणा घडून आणणे या उद्देशाने समाजसुधारणा करणाऱ्या समाजसुधारकांमध्ये गोपाळ गणेश आगरकर यांचा समावेश होतो.
आगरकर हे बाळ गंगाधर टिळकांनी सुरू केलेल्या केसरी वृत्तपत्राचे पहिले संपादक होते.१५ ऑक्टोंबर १८८७ला केसरी वृत्तपत्राचे संपादकत्व सोडले
काश्मीर, हिमाचल प्रदेश, राजस्थान, महाराष्ट्र, केरळ यांमधील हवामान एकमेकांपेक्षा खूपच वेगळे आहे, तसेच ऋतूदेखील थोडे अधिक वेगळे आहेत.
मात्र भारतामधील वर्ष तीन मुख्य ऋतूंमध्ये विभागले गेले आहे: उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा, तर उपऋतू सहा - वसंत, ग्रीष्म, वर्षा, शरद, हेमंत, शिशिर.
उत्तर ऑस्ट्रेलिया प्रदेशातील लोक सहा ऋतू मानतात तर विषुववृत्तीय, उष्ण कटिबंधीय आणि काही समशीतोष्ण कटिबंधातील प्रदेशांमध्ये सुका ऋतू आणि ओला ऋतू असे दोनच प्रकार मानले जातात, ज्यामध्ये आर्द्रतेच्या प्रमाणात होणारा बदल हा तापमानातील बदलापेक्षा जास्त लक्षणीय ठरतो.
उदा० पृथ्वीची गती , सूर्याची पृथ्वीकडे येणारी उष्णता, समुद्र किंवा मोठी सरोवरे, गल्फ स्ट्रीम, एल निनो सारखे समुद्रातील प्रवाह, आणि वाऱ्यांचे प्रवाह, वगैरे.
भूमध्यसागरी हवामान असणाऱ्या प्रदेशांमध्ये (उदा. पश्चिम ऑस्ट्रेलिया, कॅलिफॉर्निया किनारपट्टी आणि स्पेन, वगैरे) उन्हाळातील वणव्यांचा ऋतू असतो.
त्याचप्रमाणे काही प्रदेशांमध्ये तेथील विशिष्ट परिस्थितींनुसार ऋतू मानले जातात, जसे टोर्नाडो अ‍ॅली या अमेरिका देशातील भागामध्ये उत्तर हिवाळ्यापासून ते मध्य उन्हाळ्यापर्यंत टोर्नाडो वादळाचा ऋतू असतो.
भुदरगड तालुक्यातील गारगोटी जवळील हा किल्ला आठशे मीटर लांब व सातशे मीटर रुंदी़चा हा किल्ला तेथील भैरवनाथाच्या जागृत देवस्थानामुळे प्रसिद्ध आहे.
दया आणि धर्मानुसार हा राजा आपल्या कमंडलमध्ये मासे घेऊन राजवाड्याचे दिशेने निघाला, पण, रात्रीच्या वेळी, मासा मोठा झाला आणि म्हणून त्याला एका कलशमधुन हलवावे लागले.
त्याचे तीक्ष्ण घ्राणेंद्रीय जे सुमारे ८ ते १० किमी अंतरावरील तसेच जमिनीच्या खाली सुमारे ८ मीटर अंतरावरील वस्तूसुद्धा वास घेऊन हुडकू शकते.
सर्व तातडीने त्याच्या प्रचंड सर्व प्रजाती प्राण्यांच्या चढले काही काळानंतर, जसा माशाच्या अंदाजानुसार महासागर हळू हळू आणि अविश्वसनीयपणे उठला आणि जगाला पूर आला.
आणि म्हणूनच, पूरातून वाचून,पृथ्वीवरील जीवनाच्या सर्व प्रजाती आपत्तीजनक पूरातून वाचल्या आहेत,पुरा कमी झाल्यावर ,निर्सगमय प्रदेशात नेल .
अर्थ- सज्जनांच्या उद्धारासाठी, पापकर्म करणाऱ्यांचा नाश करण्यासाठी आणि धर्माची उत्तम प्रकारे स्थापना करण्यासाठी मी युगायुगात प्रगट होतो.)
समुद्रमंथनाचे वेळी जेंव्हा मेरू पर्वताची रवी करून देव व दैत्य हे त्यास घुसळू लागले, तेंव्हा मेरू पर्वताची उंची ही समुद्राच्या खोलीपेक्षा कमी पडली.
कारण कर्दभ ऋषींनी लवकरच इह्लोकीची यात्रा संपविल्यामुळे अनुभुतिने सती जाण्याचा निर्णय घेतला; परंतु अल्पवयीन पुत्राला मागे सोडून पतिसोबत सहगमन करू नये असे ऋषींनी शास्त्राचा आधार घेऊन सांगितले असता अनुभूतीने आपल्या पुत्राला गुरुगृही सोडून ती मेरू पर्वतानजिक असलेल्या मंदाकिनी नदीच्या परिसरात गेली.
आश्विन शुद्ध प्रतिपदा ते अष्ट्मी, पौष शुद्ध प्रतिपदा ते अष्ट्मी व भाद्रपद वद्य अष्ट्मी ते अमावस्या अशी देवीची तीन शयन वर्षे ठरली असून इतर वेळी ती अष्टौप्रहर जागृत असते.
कृतयुगात -अनुभूतीसाठी, त्रेत्रायुगात -श्रीरामचंद्रासाठी, द्वापारयुगात - धर्मराजासाठी व कलियुगात-छत्रपती शिवरायांसाठी आशीर्वादरूप ठरलेली ही भवानी भक्ततारिणी, वरप्रसादिनी आहे.
येथे तुळजाभवानीचे प्रसिद्ध तुळजा भवानी मंदिर असून ते महाराष्ट्रातील देवीच्या साडेतीन पीठांपैकी एक असल्याची हिंदू भाविकांची श्रद्धा आहे.
सभामंडप ओलांडून गेल्यावर पूर्वेला भवानी शंकराची वरदमूर्ती, शंकराची स्वयंभू पिंड, पाठीमागे नंदी, नंदीवर भवानीशंकराचा मुखवटा व त्यावर पंचनागाचा उभारलेला फणा आणि सतत तेवत असणारा नंदादीप दृष्टीला पडतो.
मुस्लिम समाजाच्या शिक्षणाचा व भाषा माध्यमाचा प्रश्न, मुसलमानांचे मराठी साहित्य, मुस्लिम समाजात आधुनिक विचार प्रसाराचे प्रयत्‍न अशा अनेक प्रश्नांवर हे सत्यशोधक मंडळ काम करत आले आहे.
अशा चर्चेमुळे मुस्लिम समाजातील साचलेपणा दूर व्हावा, आचार-विचारात उदारता यावी, तसेच प्रबोधनाचे प्रवाह सुरू व्हावेत यासाठी हमीद दलवाईंनी आपले आयुष्य वेचले.
हे लेखन प्रामुख्याने भारतीय मुसलमानांच्या धार्मिक प्रवृत्ती, राजकारण, त्यांचे राजकीय नेतृत्व, पाकिस्तानची चळवळ आणि उद्दिष्टे, हिंदुत्ववाद या विषयांवर आहे.
त्यातील तपशील, तपशिलांमागील अर्थ, उद्याच्या भारतासाठी बदलाची गरज यांसंबंधीचे पुस्तकातील विवेचन वाचल्यावर हमीद दलवाईंच्या प्रबोधनविषयक दृष्टीची कल्पना यावी.
राष्ट्रीय एकात्मता हे अंतिम उद्दिष्ट मानणारे,मुस्लिम समाजातील सुधारणांना बळ देण्यासाठी निर्भीडपणे अनेक प्रबोधन-कृती कार्यक्रम राबविणारे सामाजिक क्रांतीिारक हमीद दलवाई यांनी मुस्लिम सत्यशोधक मंडळाच्या माध्यमातून वैचारिक लढा उभारला.
मरणोपरान्त जीवनगौरव पुरस्कार : हमीद दलवाई यांना अमेरिकेतील महाराष्ट्र फाऊंडेशनने २०१७ सालच्या जानेवारीमध्ये जीवनगौरव पुरस्कार दिला.
१९३० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात, मणिपूर राज्याने ब्रिटीश प्रशासनाशी बोलणी केली की, चा भाग होण्याऐवजी भारतीय संघराज्यायचाच भाग होण्याची अधिक इच्छा आहे.
भविष्यासाठी हा वाद आणि भिन्न भिन्न दृष्टिकोन यामुळे भारतापासून स्वातंत्र्य मिळविण्याकरिता राज्यात ५० वर्षांच्या बंडखोरीचे तसेच राज्यातील वांशिक गटांमधील वारंवार होणाऱ्या हिंसाचाराचे प्रकार घडले आहेत.
१७६२ मध्ये झालेल्या ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी आणि मेईडू चिंगथंगखोंबा यांच्यात झालेल्या पहिल्या करारामध्ये हे राज्य मेक्ले म्हणून नोंदले गेले.
भाग्यचंद्र व त्याच्या उत्तराधिकारी यांनी “मणिपुरेश्वर” म्हणजेच “मणिपूरचा स्वामी” अशी कोरीव नाणी दिली व इंग्रजांनी मेक्ली हे नाव टाकले.
ईम्फाळ विमानतळाद्वारे हे दररोजच्या विमानाने इतर भागात जोडलेले आहे, जे ईशान्य भारतातील दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात मोठ्या विमानतळांपैकी एक आहे.
मणिपूरमध्ये बऱ्याच खेळांचे मूळ स्थान आहे आणि मणिपुरी नृत्य हेसुद्धा मूळ आहे, आणि युरोपियन लोकांना पोलो परीचित करण्याचे दिले जाते.
हयाचक काळात ते मायया कोइरेन पोयरेइ नामथक सारोनपंग किंवा टिल्ली कोकटॉन्ग अहंबा म्हणून ओळखले जात; खुनुंग्चक काळात ते मीरा पोंगथोकलाम होते.
ते अलाहाबाद विद्यापीठ विद्यार्थी संघटनेचे उपाध्यक्ष म्हणून निवडले गेले आणि नंतर पुणे विद्यापीठाच्या फर्ग्युसन महाविद्यालयातून भौतिकशास्त्र विषयात पदवी घेतली.
१९८० मध्ये जेव्हा इंदिरा गांधी जनता सरकारच्या कार्यकाळानंतर पुन्हा निवडून आल्या तेव्हा त्यांची उत्तर प्रदेशच्या मुख्यमंत्रीपदी सिंगची नियुक्ती केली.
मुख्यमंत्री म्हणून त्यांनी दरोडेखोरीवर जोरदार तडाखा लावला, ही समस्या दक्षिण व पश्चिम उत्तर प्रदेशातील ग्रामीण जिल्ह्यांमध्ये तीव्र होती.
तथापि लष्करी नोकरीकरिता ते अक्षम ठरल्याने लवकरच त्यांनी एका विद्युत् शक्ती उत्पादक कंपनीत व्यवस्थापक अभियंता म्हणून काम करण्यास प्रारंभ केला.
युद्धानंतर त्यांनी विविध व्यवसाय केले; पण आजारपणामुळे ते सर्व सोडून १९२२ नंतर त्यांनी दूरचित्रवाणीवर संशोधन करण्यावर आपले लक्ष केंद्रित केले.
२७ जानेवारी १९२६ रोजी त्यांनी रॉयल इन्स्टिटयूशनमध्ये बोलत असलेल्या व धूम्रपान करीत असलेल्या मानवी चेहेऱ्याची प्रतिमा एका खोलीतून दुसऱ्या खोलीत प्रेषित करण्याचे प्रात्यक्षिक शास्त्रज्ञांच्या समोर करून दाखविले.
याकरिता त्यांनी प्रकाशविद्युत् घट , निऑन दिवा आणि चित्राच्या क्रमवीक्षणासाठी ३० छिद्रे असलेली व सेकंदाला साडे बारा फेरे करणारी निपको तबकडी वापरली.
प्रकाशविद्युत् घटावर अवरक्त किरणांचा परिणाम होत असल्याचे बेअर्ड यांच्या निदर्शनास आल्यावर त्यांनी अंधारात दिसण्यास मदत करणाऱ्या ‘नॉक्टोव्हायझर’ या उपकरणाचा शोध लावला.
१९७४ - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष रिचर्ड निक्सनने अमेरिकेतील पेट्रोलचा वापर कमी करण्यासाठी तेथील महामार्गांवरील गतिमर्यादा कमी करून ताशी ५५ मैल केली.
१९८९ - मार्क्सवादी विचारसरणीचे पथनाट्यकार, लेखक, दिगदर्शक, कवि आणि गीतकार सफदर हाश्मी यांची नवी दिल्ली येथे पथनाट्य करत असतानाच निर्घृण हत्या
राजपुतांनी मोगल आक्रमणालाही जरी प्रखर विरोध केला, तरी अंतर्गत दुही आणि राजकारण व मुत्सद्देगिरीचा अभाव यामुळे मोगलांनी नंतर रजपुतांचीच मदत घेऊन संपूर्ण उत्तर भारतावर पकड मिळवण्यात यश प्राप्त केले.
मोगल सम्राट अकबर व महाराणा प्रताप यांच्यात झालेली हळदीघाटीच्या लढाईत १०,००० राजपुतांनी १ लाखाहून अधिक असलेल्या मोगल सेनेचा मोठ्या धैर्याने सामना केला.
हे प्रतिहाऱ्यांचे राज्य उत्तर गुजरात-सौराष्ट्रापासून ते दक्षिण पंजाबपर्यंत होते; अरवली पर्वतापासून ते सिंधू नदीपर्यंत या राज्याचा पसारा होता.
या लढाईत प्रतिहाऱ्यांनी इस्लामी आक्रमकांचा इतका जबरदस्त पराभव केला की त्यामुळे इस्लामचा प्रभाव पूर्वेकडे इराणपुरताच मर्यादित राहिला.
राणकपूर, भिलवाडा, जेसलमेर, जोधपूर, माउंट अबू येथील दिलवाडा मंदिर तसेच सिरोही जिल्ह्यातील अनेक मंदिरांना दरवर्षी हजारो पार्यटक भेट देतात.
भौगोलिक विविधता, रोमांचक इतिहास व ऐतिहासिक स्थळे, नैसर्गिक सौंदर्य व विविधरंगी संस्कृती यामुळे राजस्थान पर्यटकांना मोठ्या प्रमाणात आकर्षिक करते.
कोरडे वाळवंट, शुष्क काटेरी जंगल, गवताळ वाखर, शुष्क जंगल अशी विविध प्रकारची वने आढळतात तसेच राजस्थानमध्ये सामान्य जन साधारणपणे वने व वन्यजीवांच्या बद्द्ल आस्था आहे.
१९४३ - दुसरे महायुद्ध - कॅसेरिन पासची लढाई - ट्युनिसीयात फील्ड मार्शल एर्विन रोमेलच्या आफ्रिका कोरने कॅसेरिन घाटातील दोस्त राष्ट्रांच्या सैन्यावर कडाडून हल्ला चढवला.
या उरुसामध्ये दर्ग्याच्या आजूबाजूला वेगवेगळ्या प्रकारची दुकाने मांडली जातात, ज्यामध्ये खेळणी, आकर्षक वस्तू, गृहोपयोगी वस्तू, खाद्यपदार्थ, मनोरंजनाच्या वस्तू इत्यादी अनेक प्रकारच्या वस्तूंचा समावेश असतो.
या उरुसाचे वैशिष्ट्य म्हणजे या उरूसामध्ये कोणताही भेदभाव न ठेवता प्रत्येक जातीधर्माचे व्यक्ती सहभागी होतात आणि एकमेकांसोबत आनंदाने प्रत्येक गोष्टीचा आनंद घेतात.
या संदल मध्ये उंठांच्या पाठीवर नवीन चादर आणि फुलांच्या झुली अंथरूण त्यांना वाजत्र्यांसहित नाचतगात शहरातून फिरवले जाते आणि शेवटी दर्ग्याजवळ आणले जाते.