polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
कार्याच्या दृष्टीकोनातून विमा संभाव्यतेच्या सिद्धांतावर आधारलेली अशी सहकारी व्यवस्था आहे की ज्यामध्ये सर्वांच्या सहयोगाने नुकसान भरपाई निमित्ताने एक धनसंचय निर्माण केला जातो आणि अनेक व्यक्तींच्या जोखमीचे वितरण सर्व समुदायामध्ये केले जाते.
आयुर्विमा अंतर्गत व्यक्ती विशिष्ट वर्षे जगेल असे वचन देण्यात येते व असे न झाल्यास म्‍हणजेच विमा केलेली व्यक्ती निर्दिष्‍ट वेळेच्या आत मरण पावल्यास मृत व्यक्तीच्या वारसास विशिष्‍ट रक्कम मिळते.
या हाऊसमध्ये एकत्रित येणाऱ्या व्यापाऱ्यांनी जहाज वाहतुकीत असणारे धोके आणि मालाचे नुकसान यांवर भागीदारी करून कोणाचेही आर्थिक नुकसान होऊ नये, यासाठी प्रयत्न केला.
या प्रवेशद्वारावर प्रतिहारी, गज शरभ, व्याल, दैवीशक्ती असून, उंबऱ्यावर कीर्तिमुख तसेच उंबऱ्यासमोर शंखावर्त अर्धचंद्र पहावयास मिळतो.
सन १६४९ मध्ये अफजल खानाला वाईची सुभेदारी मिळाली त्यावेळी वाई मध्ये त्याला वाडा बांधण्यासाठी त्याने ही मंदिरे पडली त्याचे दगड वाईला नेहून आपला वाडा बांधला.
संदर्भ - केंद्रीय दफ्तर खाण्यातील मराठी कागदपत्रे सन 1983 पृ.99) मंदिराची रचना आणि त्यावरील शिल्पे पाहता हे मंदिर *एखाद्या राजाने आपल्या गुरूच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ* उभे केल्याचे जाणवते.
त्यामुळे गावाला “वीरगळचे गाव" हे विशेषण शोभून दिसेल. महाराष्ट्र राज्यातील पाहिले “ *ऐतिहासिक विरगळचे गाव* ” म्हणून नुकतेच नावारूपास आले आहे.
मेहकर तालुक्यातील टाकळी जवळ "पेनटाकळी" नावाने छोटे धरण बनवीले गेल्या मुळे ते धरण पूर्ण भरल्या नंतरच इसापुर धरनात पानी संचयन सुरू होते.
भारतातील महाराष्ट्र राज्याच्या हिंगोली आणि यवतमाळ ह्या दोन जिल्ह्यांच्या सीमेवर पुसद तालुक्यातील इसापुर गावानजीक हे धरण पैनगंगा नदीच्या स्रोताकडुन-मुखाकडचं पहिलं मातीचे मोठे धरण आहे.
भुवनेश्वरप्रसाद सिन्हा यांच्या राम, लक्ष्मण, भरत आणि शत्रुघ्न अशा चार मुलांपैकी शत्रुघ्न सिन्हा सगळ्यात धाकटे होत त्यांचे शिक्षण पाठण सायन्स काॅलेजात झाले.
त्यानंतर त्यांनी पुण्याच्या फिल्म इन्स्टिट्यूट आॅफ इंडियामधून अभिनयाचा डिप्लोमा केला व त्यानंतर मुंबईला येऊन हिंदी चित्रपटांत कामे करू लागले.
“ …तेन संस्थापित: स्थाणु: कल्याणे गुणिनां गृहे पुरे चालुक्यचंद्रस्य सोमेश्वरमहिपते: ।।३३।। निष्कं द्रम्मंच भूमिशो ग्रामे ग्रामे पुरे पुरे ददौ तस्मैस देवाय चंद्रराशिगुरो: पुरः ।।३४।। ”
त्याचा मित्र सिद्धुगी याने चालुक्यांची राजधानी कल्याणी येथे सिद्धेश्वराचे मंदिर बांधले व या मंदिरासाठी अर्ग याने त्याच्या अधिकारातील हजार गावातून प्रत्येकी एक द्रम्म व एक निष्क गोळा केले असा उल्लेख या शिलालेखात आहे.
याच शिलालेखातील एका कडव्यात शिलालेख करवून घेणाऱ्याने “ कवी हा राजाचा खरा मित्र असतो कारण तोच राजाला त्याच्या काव्यातून अजरामर बनवितो ” असे म्हटलेले आहे.
“ स्ती श्रीमत रेब्बे य अवरा डळीकन इरेया नम अवरा प्रधानरम क चालुक्य विक्रमा र्शदा २६ नेया विशा वत्सरदा कार्तिका सु ८ ब्रिहावारदा उत्तरायणा संक्रातीनिमित्तदल आग्रहा राव इरियेगा साळेया त्राईपुरुषदेवरीगम आलिया बाळिया सर्वनामस्या कालगरच्ची धारा कामयादी.
“ स्वस्ती श्रीमक चालुक्य विक्रमा वर्शदा ४५ नेया सर्वारी संवत्सरदा अस्वाईजाद अमावस्ये सूर्य ग्र हनादाम्दु कालेयनायकन अनातीयीम बिरारासम श्री स्वयंभू रेब्बेश्वरदेवा रग्गा अल्वा पोट्टाला मा नुरा अम्का रेया धारापुरव्वकम मदि बितारु मंगला महा ”
कालेयनायकाच्या आज्ञेवरून बिरारसाने पोट्टाला आणि मदनुरु म्हणजेच हल्लीचे होट्टल आणि मदनूर ही गावे स्वयंभू रेब्बेश्वराला दान दिल्याचा उल्लेख येतो.
गिरिभ्रमण हा केवळ छंद राहिला नसून त्याचे शास्त्रीय प्रशिक्षण देणा-या तसेच पूरक अन्य प्रशिक्षण देत असलेल्या लहान मोठ्या वर्गांची आणि प्रशिक्षण संस्थानची माहिती या प्रकरणात समाविष्ट आहे.
प्रकरण दुसरे- आवश्यक माहिती- दुर्गभ्रमंती तसेच गिर्यारोहण करण्याची आवड असलेल्या लोकांसाठी प्रवासाच्या आणि सर्वसाधारण मार्गदर्शक सूचना या प्रकरणात सांगितलेल्या आहेत.
प्रकरण सातवे-कोकण प्रांत- उत्तर व दक्षिण कोकणातील किल्ले आणि कोकणातील वैशिष्ट्य असलेले सागरी किल्ले अशी माहिती या प्रकरणात समाविष्ट आहे.
प्रकरण नववे- इगतपुरी प्रांत - कसारा, त्रंबकेश्वर, उत्तर आणि दक्षिण इगतपुरी, कळसूबाई आणि बालेश्वर पर्वतरांगा यातील किल्ले यांची माहिती यात आहे.
हिमालयातील पर्वतात पदभ्रमण किंवा गिरिभ्रमण केल्यावर लेखकाच्या मनात सह्याद्री पर्वतरांगा आणि त्यातील किल्ले याबद्दल असलेली आस्था वाढती राहते.
हरिश कापडिया यांनी त्यांच्या नवांग या मुलासह केलेल्या सह्याद्रीतील भटकंतीचे वर्णन त्यांनी या पुस्तकात केले असून हे पुस्तक त्यांनी आपल्या मुलाला समर्पित केले आहे.
सह्याद्री पर्वतरांगा आणि त्यातील समृद्ध निसर्गवैभव अनुभवावे यासाठी लेखकाने भ्रमंतीची आवड असलेल्या लोकांना मार्गदर्शक असे हे पुस्तक लिहिले आहे.
महाराष्ट्रातल्या पश्चिम घाटातील साडेतीनशेहून अधिक डोंगरी स्थानांची माहिती देऊन त्या ठिकाणी कसे पोचायचे याची थोडक्यात पण विश्वसनीय माहिती देणारे हे पुस्तक आहे.
भूड परिसराला पूर्वी सिंदिबन असे नाव होते या ठिकाणी भुंडा नावाचा एक दैत्य वास करीत होता तो येथील लोकांना त्रास देत असे त्याचा वध श्री भूड सिद्धनाथांनी केला त्यावरून गावाचे नाव भूड असे पडले.
असे सांगितले जाते की ती ऐके दिवशी स्नान करून ओल्या पडदीने गाभाऱ्यात आली त्यावेळी वाऱ्याने दिवा विझला त्यावेळी तिने ओला पदर दिव्यात पिळून माझे सत्त्व असेल तर दिवा पाण्याने पेटेल असे म्हणाली व दिवा पेटला.
भूड सिद्धनाथाच्या यात्रेस चैत्र पाडव्यास कमळाबाईचे वंशज भिलवडीहून कापूस आणून भिजत घालतात व यात्रेस अष्टमी दिवशी तो दिवा पेटविला जातो.
खेळाडू स्कायरिमच्या मोकळ्या जगात पायी किंव्हा घोड्यावरून फिरू शकतात व एकदा शहर, गाव किंव्हा अंधारकोठडीसार्खे ठिकाण आढळ्यावर तिथे ताबडतोब प्रवास करू शकतात.
शिरच्छेद करण्याकरीता त्याला साम्राज्याचे सैनीक हेल्गेन गावी न्हेतात, पण शिरच्छेद होण्याआधिच एक ड्रॅगन त्या गावावर हल्ला करून नष्ट करून टाकतो.
खेळाडू ह्या प्रसंगातून वाचल्यावर शिकतो की स्कायरिम मधील यादवी युद्ध व ड्रॅगनांचे पुन्हा प्रकट होणे ह्या दोघानची ज्येष्ठ गुंडाळ्यांमध्ये भविष्यवाणी केली गेली होती.
खेळाडू हा शेवटचा "डोवाहकीन" असतो, ज्यात एका ड्रॅगनची आत्मा असते व जो ऍल्डुइनच्या येण्याने धोक्यावर मात द्यायला देवत्यांने नेमला गेलेला आहे.
समरसेट आयल्स व वॅलेन्वूड हे प्रांत ऍल्डमेरी प्रदेश नावाचा एक एल्फीय साम्राज्य बसवून आपल्या संस्थापनेच्या प्रांतांना ऍलीनॉर असे नाव देतात.
दी एल्डर स्क्रोल्स मधल्या इतर खेळांप्रमाणे हा खेळ निर्न या कल्पित ग्रहाच्या टॅम्रिएल भूखंडात स्थित असून त्यातल्या सर्वात उत्तरेला असणाऱ्या स्कायरिम प्रांतात बसवला आहे.
स्कायरिम सुरू होण्याच्या ३० वर्ष पुरवी ऍल्डमेरी प्रदेशावर राज्य करणारे थॅल्मोर हे हॅमरफेल व सिरोडीलवर आक्रमण करून "प्रचंड युद्धाची" सुरुवात करतात.
ह्या आक्रमणापासून वाचण्यासाठी साम्राज्य "पांढरा-सोनेरी करार" मान्य करतो, ज्याने संपूर्ण साम्राज्यात टॅलोस देवताची पूजा करणे बेकायदेशीर होऊन जाते.
उल्फ्रिक स्टॉर्मक्लोक, स्कायरिममधिल विंडहेल्म शहराचा यार्ल हा टॅलोस-पूजा बेकायदेशीर करण्याला उत्तर देण्यास साम्राज्यापासून फुटून निघण्यासाठी विद्रोह करतो.
तसेच त्यांच्या आपसातील मारामाऱ्या कमी होण्यासाठी फरशा, जुने टायर्स किंवा वेताच्या टोपल्या तलावात टाकून ठेवल्या तर त्यांमधून लहान खेकडे आसरा घेऊ शकतात.
उथळ नदीमुखे, कालवे व भरतीचे पाणी येण्याजाण्याची चांगली सोय असलेल्या श्रिंप तलावांत सोडलेली तरंगती खुराडी, जाळी व टोपल्यांतूनही फॅटनिंग करता येते.
खाण्यासाठी लोकप्रिय असलेल्या या खेकड्याची व्यावसायिक तत्त्वावर जोपासना आंध्र प्रदेश, तामिळनाडू, केरळ आणि कर्नाटकच्या किनारपट्ट्यांवर केली जाते.
भोकर ही वनस्पती भारत, श्रीलंका, इजिप्त, चीन, तैवान, इंडोनेशिया, म्यानमार, फिलिपिन्स, पाकिस्तान, ऑस्ट्रेलिया, मलेशिया, जपान या देशांत आढळते.
पश्‍चिम घाट, सातपुडा, कोकण सर्व ठिकाणी भोकरीचे वृक्ष नैसर्गिकपणे जंगलात वाढलेले असतात, तर काही ठिकाणी या वृक्षाची लागवडही करतात.
भक्ती आणि शक्तीचा अविष्कार असणाऱ्या तुळजाभवानी मातेचा नवरात्र महोत्सव आश्विन महिन्यात शुद्ध प्रतिपदेपासून कोजागिरीपर्यंत चालतो.
संमेलनाला सार्वजनिक बांधकाम मंत्री छगन भुजबळ, माणिकराव गावित, सुरूपसिंह नाईक, एकनाथ खडसे आणि विजयकुमार गावित अशी राजकारणी मंडळी आली होती.
या चौथ्या संमेलनाच्या पहिल्या दिवशी ग्रंथयात्रा व सांस्कृतिक दिंडी झाल्यावर संमेलनाचे उद्‌घाटन अ‍ॅडव्होकेट उज्ज्वल निकम यांच्या हस्ते झाले.
स्वागताध्यक्ष , उद्‌घाटक , प्रमुख पाहुणे व संमेलनाध्यक्ष यांच्या भाषणानंतर दुपारी 'अहिराणी बोली व साहित्य मीमांसा' या विषयावर परिसंवाद झाला.
लांब पल्ल्याच्या प्रवासी, लोकसंख्या वाढ आणि शहरीकरण, स्वच्छतेचा अभाव, अकार्यक्षम डास नियंत्रण, आणि डेंग्यूच्या प्रकरणांचे अधिकृत अहवाल आणि वाढता वाढ यामुळे हे वाढीचे कारण आहे.
हा गंभीर स्वरूपाचा प्रकार असून यात तापाबरोबरच बाह्य रक्तस्राव - चट्टे उठणे, हिरड्यांमधून रक्तस्राव, अंतर्गत रक्तस्राव-आंतड्यांमधून रक्तस्राव, प्लेटलेट्‌सची संख्या कमी होणे इत्यादी प्रकार होऊ शकतात.
पंचकर्म-नस्यकर्म-नाकात विशिष्ट पद्धतीने औषधी द्रव्य सोडण्याची पद्धत, मन्याबस्ती-मानेवर औषधीद्रव्यांचे पाळे तयार करून त्यात औषधीयुक्त तेल सोडतात.
स्पाँडिलोसिस किंवा सर्व्हायकल स्पाँडिलोसिस म्हणजे मानेच्या भागात मणक्याच्या हाडांची असाधारण वाढ, मानेच्या मणक्यांमधील गादीचे खराब होणे, बाहेर येणे आणि त्याच्यावर कॅल्शियम साठून राहणे.
अभ्यासक्रमात हीनयान व महायान पंथाच्या तत्त्वज्ञानाबरोबरच वेदाध्ययन, अध्यात्म, व्याकरण, हेतुविद्या, आयुर्वेद, सांख्यदर्शन, धर्मशास्त्रे, ज्योतिष, व पाणिनीसूत्रे या विषयांचा समावेश होता.
शीलभद्र हे विद्यापीठाचे मुख्य आचार्य होते आणि धर्मपाल, जिनमित्र, प्रभामित्र व चंद्रपाल, शांतरक्षित, आतिश, आर्यदेव, ज्ञानचंद्र व वसुबंधू आदी विविध विषयातील तज्‍ज्ञ आचार्य अध्यापनाचे कार्य करीत होते.
प्राचीन ग्रीक लोकांपासून चालत आलेले पाश्चिमात्य देशांमधील पारंपारिक वर्गीकरण, अनमोल आणि कमी-अनमोल रत्नांमध्ये विभेद करण्यापासून सुरू झाले आहे; तसेच इतर संस्कृतींमध्ये देखील विभेद करण्यात आले आहेत.
त्यांच्यातील विभेद प्राचीन काळातील संबंधित खड्यांची दुर्मिळता व त्यांची गुणवत्ता दर्शविते: रंगहीन हिऱ्यांचा अपवाद सोडल्यास, सर्व खडे त्यांच्या सर्वात शुद्ध स्वरूपात सुरेख रंगातील पारदर्शक असतात, आणि अतिशय कठीण असतात, ज्यांचा कठीणपणा मोहच्या श्रेणीवर ८ ते १० इतका असतो.
पारंपारिक विभेद आधुनिक मूल्य कदाचित दर्शविणार नाही, उदाहरणार्थ, लाल रत्ने तुलनात्मकदृष्ट्या स्वस्त असतात, तर हिरवी रत्ने मध्यम-गुणवत्तेच्या पाचूंपेक्षा अतिशय महाग असतात, ज्यांना सॅवोराईट असे म्हणतात.
कलेच्या इतिहासात आणि पुरातत्त्वशास्त्रात वापरल्या जाणाऱ्या कमी-अनमोल खड्यासाठी अशास्त्रीय संज्ञा आहे हार्डस्टोन किंवा कठीण खडा.
‘अनमोल’ आणि ‘कमी अनमोल’ या संज्ञांचा व्यापारी दृष्टिकोनातील वापर, विवादास्पद रूपाने, दिशाभूल करणार असून त्यात असे चुकीचे दर्शविले जाते की काही खडे स्वाभाविक रूपाने इतरांपेक्षा मूल्यवान असतात,जे प्रत्यक्षात जरुरी नाही.
पैलू पाडलेल्या रत्‍नातून प्रकाशकिरणे जाताना त्यांचे वक्रीभवन कितपत होते व प्रकाशाचे अपस्करण किती प्रमाणात होते यावरही रत्‍नाचे सौंदर्य अवलंबून असते.
उत्तम प्रकारची रत्‍ने ही काही मर्यादित क्षेत्रातच विशिष्ट प्रकारच्या आणि विशिष्ट प्रकारे निर्माण झालेल्या खडकांमध्ये वा त्यांच्या सानिध्यात आढळून येतात.
आधुनिक काळात जेमोलॉजिस्ट्स अमुल्य खड्यांना ओळखतात, जे जेमोलॉजि क्षेत्रासाठी खास बनविलेल्या तंत्रज्ञानाच्या परिभाषेचा वापर करीत रत्नांचे आणि त्यांच्या वैशिष्ट्यांचे वर्णन करतात.
पुढे, स्फटिक असलेल्या अनेक रत्नांना त्यांच्या क्रिस्टलच्या व्यवस्थेद्वारा वर्गीकृत केले जाते, जसे घनाकृती किंवा त्रिकोणीय किंवा एकनताक्ष.
या रत्‍नाचे वैशिष्ट्य म्हणजे याच्या खड्याला जर वरच्या बाजूला घुमटासारखा आकार दिला तर या रत्‍नामध्ये मांजराच्या डोळ्यामध्ये दिसते तशी पिवळी चमकदार फिरती प्रकाशरेषा दिसते.
एक मौल्यवान खडा (रत्न, सुरेख रत्न, पाचू, अमुल्य रत्न किंवा कमी-बहुमुल्य असा खडा) खनिज स्फटिकाचा एक असा तुकडा असतो, ज्याला कापून पॉलिश केले जाते आणि दागिने किंवा इतर सुशोभनासाठी वापरले जाते.
परंतु, ठराविक खडक किंवा कार्बनी पदार्थ खनिजे नसतात , आणि त्यांना देखील दागिन्यांसाठी वापरले जातात आणि त्यामुळे त्यांना देखील मौल्यवान खडे समजले जाते.
बहुतेक मौल्यवान खडे कठीण असतात, परंतु चकाकी किंवा कलात्मक मूल्ये असलेल्या इतर भौतिक गुणधर्मांमुळे काही मऊ खनिजे दागिन्यांमध्ये वापरले जातात.
इंद्रलील किंवा नील हे खनिज षटकोनी स्फटिक प्रणालीचे असून याचा पारदर्शक, स्वच्छ, शुद्ध, गर्द निळसर रंग, मखमली चमक व पांढरट झाक असलेला खडा मौल्यवान समजला जातो.
रासायनिकदृष्ट्या ॲल्युमिनियम ऑक्साइड असलेल्या या खनिजाचे स्फटिक निर्माण होत असताना त्यात लोह व टिटॅनियमचे अंश मिसळल्यामुळे या खड्याला निळसर रंग प्राप्त होतो.
जेव्हा प्रकाश एखाद्या पदार्थावर पडतो, तेव्हा बहुतेक प्रकाश शोषला जातो, तर अतिशय लहान प्रमाणात एका विशिष्ट आवर्ततेचे किंवा तरंगलांबीचे परावर्तन होते.
ह्या साम्राज्याला ब्रिटीश राज आणि कधीकधी ब्रिटिश भारतीय साम्राज्य देखील म्हटले जाते, त्यामध्ये प्रदेशांचा समावेश होता, ज्याला एकत्रितपणे ब्रिटिश भारत म्हणतात, जे थेट ब्रिटिश सरकारद्वारे प्रशासित भारत व इतर राजांच्या प्रशासनातील संस्थान होते.
भारतीय स्वातंत्र्य कायदा, १९४७ पारित करून भारताचे अधिराज्य औपचारिक केले गेले, ज्याने पाकिस्तानी अधिराज्य पण स्वतंत्र केले - ज्यामध्ये आजचे पाकिस्तान आणि बांग्लादेश हे प्रदेश होते.
सरकारने संस्थानांच्या राज्यकर्त्यांसोबतचे आपले कराराचे अधिकारही रद्द केले आणि त्यांना भारत किंवा पाकिस्तान यांच्याबरोबर राजकीय युतीमध्ये सामील होण्याचा सल्ला दिला.
बहुतेक लोकसंख्याशास्त्रज्ञांच्या मते, १४ ते १८ दशलक्ष लोक भारत आणि पाकिस्तान दरम्यान फाळणीनंतर निर्वासित म्हणून स्थलांतरित झाले आणि १० लाखांहून अधिक लोक मारले गेले.
१९५० च्या दशकाच्या मध्यभागी हिंदू कोड बिल पारित होण्यात अखेरीस त्याचे फळ आले, ज्याने पितृत्व, वैवाहिक त्याग आणि बालविवाह बेकायदेशीर ठरवले, तरीही कायद्याचे उल्लंघन त्यानंतर अनेक वर्षे चालू राहिले.
भारतीय अधिराज्य १९५० पर्यंत टिकले, त्यानंतर भारत राष्ट्रकुलमध्ये एक प्रजासत्ताक बनला ज्यामध्ये राष्ट्रपती हे राष्ट्राचे अध्यक्ष झाले.
महात्मा गांधींच्या प्रयत्नांमुळे लवकरच धार्मिक हिंसाचाराला चांगलाच आळा बसला होता, परंतु काही हिंदूंमध्ये बद्दलचा राग वाढला व शेवटी त्यांना त्यांचा जीव गमवावा लागला.
जम्मू आणि काश्मीर अकीकरणाच्या वादात भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील पहिले युद्ध झाले आणि ते आजपर्यंत टिकून राहिलेल्या वादाला कारणीभूत ठरले.
हे मोठ्या प्रमाणात भारत सरकार कायदा, १९३५, आणि ब्रिटिश भारताचे शेवटचे संविधान वर आधारित होते, परंतु युनायटेड स्टेट्स आणि आयर्लंडच्या संविधानातील काही घटक देखील प्रतिबिंबित केले आहे.
पंतप्रधान म्हणून जवाहरलाल नेहरू आणि उपपंतप्रधान म्हणून वल्लभभाई पटेल यांच्या नेतृत्वाखाली एक नवीन सरकार स्थापन करण्यात आले जे दोन्ही भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे सदस्य होते.
त्यावेळी त्याने राणी पद्मिनीच्या अनुपम सौंदर्याचे रसभरित वर्णन करून सांगितले की, "तुझ्यासारख्या पराक्रमी पुरुषाच्या जनानखान्यात पद्मिनी नसणे हा तुझ्या पराक्रमाचा अपमान आहे", हे ऐकून खिलजीच्या व्यभिचारी व लंपट मनात पद्मिनीच्या प्राप्तीची इच्छा बळावली.
तेंव्हा त्याने रतनसिंहाकडे निरोप पाठवला की, "मला जर राणी पद्मिनीचे दर्शन करविण्यात आले, तर मी दिल्लीला निघून जाईन." प्रजाहितास्तव राण्याने हे मान्य केले.
'अतिथी देवो भव' या भारतीय मूल्याचे पालन करण्यास्तव (परंतु देश-काल-पात्राचा विवेक न केल्यामुळे जी आपल्याच अंगावर उलटून अनेकदा आपली 'सद्गुणविकृती' ठरली) रतनसिंह गडाच्या दरवाजापर्यंत गेला.
मात्र खिलजी व त्याच्या सैनिकांनी कपटाने राजाला कैद करून खाली आपल्या पाडावात नेले आणि निरोप पाठवला की ,"राणा जिवंत हवा असेल तर पद्मिनीला आमच्या स्वाधीन करा."
आणि गडावरून निरोप गेला की,"राणी पद्मिनी तिच्या पन्नास दासींसमवेत अल्लाउद्दीनच्या डेऱ्यात दाखल होईल, पण त्याबदल्यात राणा रतनसिंहास सोडून देण्यात यावे." ठरल्याप्रमाणे राणी व तिच्या दासी एका-एका पालखीत व त्या पालखी उचलणारे चार-चार पालखीचे भोई खिलजीच्या डेऱ्यात दाखल झाले.
राणीचा मामा गोराच पद्मिनीचा वेश घेऊन आणि त्याचा पुतण्या बादल (ही गोरा-बादलची काका-पुतण्याची जोडगोळी राजस्थानी लोकगीतांमध्ये फार प्रसिद्ध आहे).
सुलतानी परंपरेप्रमाणे आपला काका, सासरा आणि दिल्लीच्या गादीवरील खिलजी राजवंशाचा संस्थापक असणाऱ्या जलालुद्दिन खिलजीचा कपटाने आणि अतिशय क्रूरपणे खून करून, त्याचे मुंडके भाल्याच्या टोकात खूपसून पूर्ण सैन्यातून मिरवून, त्यानंतर आपले भाऊ व साल्यांचे मुडदे पाडून २१ ऑक्टोबर १२९५ रोजी अल्लाउद्दीन खिलजी दिल्लीश्वर झाला.
चित्तोड , गुजराथ , रणथंबोर , माळवा , सिवाना , देवगिरी , वरंगळ , जालोर , द्वारसमुद्र आदि राज्यांवर आक्रमणे करून अल्लाउद्दीनने परमार, वाघेला, चामहान , यादव, काकाटीय, होयसाळ, पांड्य आदि साम्राज्ये उद्ध्वस्त केली.
हजारोंचा नरसंहार केला, लाखोंचे धर्मपरिवर्तन केले, कोट्यवधींचीया संपत्ती व हत्ती-घोड्यांची लूट केली आणि अगणित हिंदुसतानी माताभगिनींचा शीलभंग करून त्यांना आपल्या जनानखान्यात भरती केले वा बाजारात विकण्यास्तव गुलाम बनवून नेले.
थोडे पुढे जाऊन चित्तोडगडावरील जगप्रसिद्ध 'विजयस्तंभ' ओलांडल्यावर लागणाऱ्या विस्तीर्ण मैदानावर, जिथे आज 'जौहर स्थल' म्हणून पाटी लागलेली आहे, तिथे राजपूतांच्या पराभवाची वार्ता मिळताच, खिलजीचे सैन्य गडावर शिरण्यापूर्वीच राणी पद्मिनी व सोळा सहस्र वीरांगनांनी ज्या अग्निसाक्षीने आपल्या प्राणनाथांना वरले होते, त्याच अग्नीत उड्या घेतल्या.
"हो, मी एकमेव आहे आणि शेवटचा माणूस बाकी आहे. मी हार मानणार नाही. मी माघार घेणार नाही. मी शेवटपर्यंत लढा देईन, मी लढा देईन." हो, हो मी जिवंत माणूस आहे.
खरेतर समीक्षक मार्टिन थिएटर ऑफ अ‍ॅबसर्डचा विचारवंत या नाटकाला अ‍ॅबसर्ड थिएटरचे एक उत्तम नाटक मानतात, तर अनेक विद्वानांनी अ‍ॅडसर्डिटीला नैराश्याचे प्रतिबिंब म्हटले आहे.
विनाशाकडे चाललेल्या जगात माणसाच्या नियतीवर नियंत्रण ठेवू पाहण्याचा व्यर्थ प्रयत्‍न करणाऱ्या मानवतेचे व्यस्त दर्शन अशा नाटकांतून होते.
अशी नाटके लिहिणाऱ्या नाटककारांनी जगाचे जे वेगळे दर्शन घेतले, त्याची त्यांनी रंगमंचभाषा निर्माण केली आणि ते निरर्थ-निरालंब अनुभव नाटकरूपाने सादर केले.
असंगत नाट्यासाठी झालेला भाषेचा विचार, हा मुळातच माणसामाणसांमधील संवाद नाहीसा झाला असताना, वरवरचे औपचारिक संवाद चालू ठेवण्याच्या तिटकाऱ्यातून मिर्माण झालेला असतो.
प्रेमातील कूट प्रश्न, मैत्रीचे मायाजाल, माणसाच्या विषण्णतेतून बाहेर पडणारे प्रेमकारण आणि माणसाच्या एकाकीपणाचे कवच न भेदू शकणारे प्रेम आणि मैत्री, अशा अनेक सूत्रांवर ही नाटके आधारलेली असतात.
नाटकांतून जेथे संवाद साधत नाही, तेथे तो चालू ठेवण्याचा उठवळ यत्‍न म्हणजे लाकडी सामानाशी संवाद केल्यासारखे आहे, हे या नाटकांतून दर्शवले जाते.
हे लक्षात येताच ओंबाळेंनी जिवाची पर्वा न करता बंदुकीवर झडप घातली , त्यामुळे बाकीच्या पोलिसांचे प्राण वाचले पण त्या दरम्यान ओंबाळेंच्या शरीरात २० गोळ्या गेल्या होत्या, ते बेशुद्ध पडेपर्यंत बंदुकीसमोर होते, त्यामुळे बाकीच्या पोलिसांनी कसाबला जागेवर थोड्या झटापटीनंतर पकडले.
२६ जानेवारी २००९ रोजी तुकाराम ओंबळे यांना अशोक चक्र हा मानाचा पुरस्कार देण्यात आला.२००८ च्या दहशतवादी हल्ल्यात एकमेव जिवंत दहशतवादी अजमल कसाब याला पकडण्याचे श्रेय तुकाराम ओंबळे यांना जाते.
तुकाराम ओंबाळे यांच्यामुळे मुंबईवरील हल्ल्यातील मुख्य आरोपी अजमल कसाब पकडला गेला, पण त्या बदल्यात ओंबाळेंना स्वत्ःच्या प्राणांची आहुती द्यावी लागली.
मराठीतील वाचकप्रिय ‘टॉप टेन' कादंबऱ्यांतही तिची गणना केली जाते. ही कादंबरी लिहायला बोराडेंना तीन वर्षे लागली. त्यांच्या ‘आमदार सौभाग्यवती’ या कादंबरीनेही वाचकांचा मोठा प्रतिसाद मिळविला.
त्यांनी लिहिलेल्या 'पाचोळा’ या कादंबरीवरून त्यांना पाचोळाकार बोराडे हे नामाभिधान मिळाले आहे या साहित्यातून मराठवाडी बोलीचे अनेक विशेष प्रगट झाले आहेत.
गोल्डमन सॅकने ब्रिकच्या चार राष्ट्रांच्या अर्थव्यवस्थांचा वेगवेगळा आणि एकत्रित संशोधन- अभ्यास करून आपले प्रमेय मांडले आणि वेळोवेळी त्याची समीक्षा करून त्यात सुधारणा केली.
त्यानंतर आलेल्या जागतिक मंदीच्या पाश्र्वभूमीवर ब्रिकला अधिक जवळ येण्याची निकड वाटली, म्हणून १६ जून २००९ रोजी चार देशांच्या राष्ट्रप्रमुखांची पहिली शिखर परिषद रशियातल्या एडातरीनबर्ग येथे संपन्न झाली.
विशेष गोष्ट अशी की, ब्रिकची चारही राष्ट्रं जी-२० या प्रगत राष्ट्रांच्या व प्रगतीपथावर असणाऱ्या राष्ट्रांच्या अनौपचारिक राष्ट्रसमूहाचे सदस्य आहेत.
गटातील देशांची अर्थव्यवस्था वृद्धिंगत होण्यासाठी निधी उपलब्ध करणे , परस्परांतील आर्थिक सहकार्य वाढवणे , आर्थिक सुरक्षितता मजबूत करणे , इत्यादी या संघटनेची उद्दिष्ट व कार्ये आहेत
हिराबाईंनी वयाच्या विशीत १९०५ साली पहिले नाटक लिहिले ते 'जयद्रथ विडंबन.' ते रंगभूमीवर आले नसले तरी अनेकांनी ते वाचून हिराबाईंची प्रशंसा केली.
गुर्जरशास्त्री यांच्याकडून हिराबाईंनी, संस्कृत नाट्यशास्त्र, आणि नाट्यवाङ्‌मय यांच्या सूक्ष्म अभ्यासासाठी मार्गदर्शन घेतले.
त्यानंतर हिराबाई पेडणेकरांचा अण्णासाहेब किर्लोस्कर आणि बालगंधर्व यांच्यासारख्या नाट्यक्षेत्रातील मंडळींशी, आणि पुढे नानासाहेब फाटक, श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर यांच्याशी घनिष्ट संबंध आला.
धृपद यालाच ध्रुपद किवा धृवपद असे म्हणले आहे, भारताच्या काळाच्या पूर्वीही ध्रवगायन प्रचारात होते, ध्रवगायनाचा अपभ्रंश ध्रवपद झाला असावा असे म्हणले जाते, या भारतीय शास्त्रीय संगीताच्या प्रकाराचा वैदिक मंत्रांमधील नाद योगावर आधारलेला आहे.
१८ व्या शतकात मागे पडलेली धृपद गायकी चौदाव्या शतकाच्या शेवटी आणि १५ व्या शतकाच्या सुरुवातीला राजा मानसिंग आणि त्यांची उत्कृष्ट गायक असलेली पत्नी मृगनयना या उभयतांनी प्रचारात आणली असे म्हणले जाते.
अतिशय पुरातन असलेली ही गायन पद्धती बाबा बैरम खान आणि त्यांचे चुलत नातू झाकिरुद्दीन आणि अल्लाबंदेखान ह्यांनी रजपूत आणि मोगल राजदरबारांमध्ये चालू ठेवली.
किल्ले रांगणा उर्फ प्रसिद्धगड सहयाद्रीच्या धारेतून दक्षिणेस पसरलेल्या, पण घाटमाथ्यापासून अलग झालेल्या डोंगरावर तसेच देश, कोकण व गोवा यापासून जवळ मोक्याच्या ठिकाणी वसलेला आहे.
छत्रपतींच्या आवडत्या किल्ल्यामध्ये याचा समावेश होता, म्हणूनच १७८१ च्या एका ऐतिहासिक कागदपत्रात, ‘येक रांगणा खबरदार तर सर्व सुरक्षित नाहीतर सकल सावंत बारदेशावर उतरेल’ असा उल्लेख आलेला आहे.
सन १७०८ मध्ये सातारकरांनी गडास वेढा दिला, त्यावेळी ताराबाईला सिंधुदुर्गावर पाठवून रामचंद्र पंत अमात्यानी व पिराजी घोरपडे यांनी किल्ला ३ महिने लढविला.
’रंजिश ही सहीदिल ही दुखाने के लिए आ’ किंवा ’तुम आये न शबे-इंतज़ार गुज़री है’ यांसारख्या काव्यांत राजसत्तेच्या विरोधांत गर्भितार्थ दडला आहे, हे लोकांच्या सहजासहजी लक्षात येणे कठीण.
अशा परिस्थितीत निरंकुश आणि बेलगाम राजसत्तेला तुरुंगात जाण्याची भीती न बाळगता बेधडक आव्हान देणारे हबीब जालिब चौका-चौकांत उभे राहून राजकीय व्यवस्थेवर आपल्या कवितांमधून कोरडे ओढू लागले.
सभांमध्ये प्रेक्षकांच्यात अस्वस्थता निर्माण करण्यात यशस्वी होण्यामागे त्यांच्या सामाजिक व राजनैतिक जाणिवा, त्यांच्या शब्दांतली तळमळ, त्यांच्या आवाजातले संगीत व त्यांची भावनिक ऊर्जा ह्यांची सांगड जबाबदार होती.
हबीब जालिब २४ मार्च, १९२८ रोजी ब्रिटिश भारतातील पंजाबमधील होशियापूर प्रांतात, मियानी अफगानाँं या गावात जन्मले, व त्यांचे नाव "हबीब अहमद" ठेवण्यात आले.
दुसऱ्या महायुद्धानंतर वडील त्यांना घेऊन दिल्लीत आले आणि तेथे हबीब यांना अँग्लो उर्दूू अरेबिक स्कूलमध्ये सातव्या इयत्तेत दाखल केले.
अय्यूबखानाच्या राजवटीतील पाकिस्तानमधील फक्त वीस घराण्यांकडे सर्व राजकीय, आर्थिक आणि सामाजिक सत्ता होती; त्याबद्दलचे जालिबचे हे काव्य :-
दहा वर्षे वयाच्या ऐश्वर्यने त्यासाठी स्वतः लिहिलेल्या कविता दिल्या असता त्या कविता ऐश्वर्यने लिहिलेल्या आहेत यावर शिक्षकांचा विश्वास बसला नाही, म्हणून त्यांनी त्या कविता नाकारल्या होत्या.
या यंग्रहाची एकूण रचना ऐश्वर्यने 'दृष्टान्तपाढे', 'वृषभलीळा', 'भुईशास्त्र', 'गर्भओवी' आणि 'हुर्दुकटीपा' या विभागात केलेली आहे.
छोट्या खेड्यात राहणाऱ्या आणि आईने अफाट कष्ट करून वाढवलेल्या पाटेकर यांनी आपला बालपणातला संघर्ष तर इथे सांगितला आहेच, पण आईने किती हाल सोसले आणि तरीही मुलाला शिकवून मोठे करायचे हा निर्धार कसा पूर्ण केला, तेही सांगितले आहे.
भोसले, लक्ष्मीनारायण बोल्ली, पुरुषोत्तम पाटील आदी साहित्यिकांना पाठवल्या व त्यांच्या प्रतिसादावरून पाटेकरांना आपल्या कवितांतील गुणदोष उमजले.
ऐश्वर्य पाटेकर हा त्याच्या 'भुईशास्त्र' या पहिल्याच काव्यसंग्रहासाठी मराठी साहित्यासाठीचा पहिला साहित्य अकादमी युवा पुरस्कार मिळालेला कवी आहे.
झाल्यानंतर रानडे यांनी काही दिवस त्यांनी पुण्याच्या डेक्कन कॉलेजातील हस्तलिखित ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून काम केल्यावर १९१३ मध्ये त्यांची नेमणूक फर्ग्युसन कॉलेजात इंग्रजीचे शिक्षक म्हणून झाली.
बेलवलकर यांच्या सहकार्याने व मुंबई विद्यापीठाच्या पुढाकाराने भारतीय तत्त्वज्ञानाच्या इतिहासखंडांची योजना आखली; परंतु काही कारणांमुळे ती पूर्ण होऊ शकली नाही.
१९२८ मध्ये अलाहाबाद विद्यापीठाचे तेव्हाचे कुलगुरू सर गंगानाथ झा यांनी त्यांना अलाहाबाद येथे सन्मानपूर्वक बोलावून घेतले व तेव्हापासून १९४३ मध्ये सेवानिवृत्त होईपर्यंत सुमारे २० वर्षे ते त्या विद्यापीठातील तत्त्वज्ञान-विभागाचे प्रमुख प्राध्यापक होते.
रानडे यांचे शालेय शिक्षण जमखिंडी येथील परशुरामभाऊ हायस्कुलात होऊन ते मॅट्रिकची परीक्षा जगन्नाथ शंकरशेट शिष्यवृत्ती मिळवून १९०२ मध्ये उत्तीर्ण झाले.
पाटणा गाव ओलांडल्यावर वनविभागाचे गेट ओलांडल्या नंतर साधारण २ किमी अंतरावर उजव्या बाजूस पूर्वाभिमुख "प्राचीन हेमाडपंती महादेवाचे मंदिरा"चा एक बोर्ड दिसतो.
जरी ब्रिटीश असण्याचा प्रारंभिक दावा मध्ययुगाच्या उत्तरार्धापासून केला जात असला तरी, १६०३ मध्ये युनियन ऑफ द क्राउन्स आणि १७०७ मध्ये ग्रेट ब्रिटनच्या राज्याची निर्मिती यांनी एक भावना निर्माण केली.
१८व्या शतकात आणि १९व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळात ब्रिटीशत्व आणि सामायिक ब्रिटीश ओळख ही संकल्पना तयार करण्यात आली होती जेव्हा ब्रिटनने फ्रान्ससोबत अनेक जागतिक संघर्षांमध्ये गुंतले होते आणि व्हिक्टोरियन युगात त्याचा आणखी विकास झाला होता.
युनायटेड किंग्डमच्या निर्मितीच्या गुंतागुंतीच्या इतिहासाने ग्रेट ब्रिटन आणि आयर्लंडमध्ये "राष्ट्रत्व आणि आपलेपणाची विशिष्ट भावना" निर्माण केली; इंग्रजी, स्कॉट्स, वेल्श आणि आयरिश संस्कृतींचे ब्रिटिशत्व "अनेक जुन्या ओळखींवर अधिभारित" झाले.
दीर्घकालीन वांशिक-सांप्रदायिक विभाजनांमुळे, उत्तर आयर्लंडमधील ब्रिटीश ओळख वादग्रस्त आहे, परंतु ती संघवाद्यांनी दृढ विश्वासाने धरली आहे.
ब्रिटीश लोक किंवा ब्रिटन, ज्यांना बोलचालीत ब्रिट्स म्हणूनही ओळखले जाते, हे युनायटेड किंग्डम ऑफ ग्रेट ब्रिटन आणि नॉर्दर्न आयर्लंड, ब्रिटिश ओव्हरसीज टेरिटरीज आणि क्राउन अवलंबित्वांचे नागरिक आहेत.
ब्रिटीश राष्ट्रीयत्व कायदा आधुनिक ब्रिटीश नागरिकत्व आणि राष्ट्रीयत्व नियंत्रित करतो, जे उदाहरणार्थ, ब्रिटिश नागरिकांच्या वंशाद्वारे प्राप्त केले जाऊ शकते.
ऐतिहासिक संदर्भात वापरल्यास, "ब्रिटिश" किंवा "ब्रिटन्स" हे प्राचीन ब्रिटन, ग्रेट ब्रिटन आणि ब्रिटनीचे स्थानिक रहिवासी, ज्यांचे हयात असलेले सदस्य आधुनिक वेल्श लोक, कॉर्निश लोक आणि ब्रेटन आहेत असा संदर्भ घेऊ शकतात.
हे पूर्वीच्या ब्रिटिश साम्राज्यातील नागरिकांचा देखील संदर्भ देते, जे १९७३ पूर्वी देशात स्थायिक झाले होते आणि त्यांच्याकडे यूकेचे नागरिकत्व किंवा राष्ट्रीयत्व नाही.
आधुनिक ब्रिटन हे प्रामुख्याने ११व्या शतकात आणि त्यापूर्वी ग्रेट ब्रिटनमध्ये स्थायिक झालेल्या विविध वांशिक गटांमधून आलेले आहेत: प्रागैतिहासिक, ब्रिटॉनिक, रोमन, अँग्लो-सॅक्सन, नॉर्स आणि नॉर्मन्स.
ब्रिटीश बेटांच्या प्रगतीशील राजकीय एकीकरणाने स्थलांतर, सांस्कृतिक आणि भाषिक देवाणघेवाण आणि इंग्लंड, स्कॉटलंड आणि वेल्समधील लोकांमध्ये मध्ययुगाच्या उत्तरार्धात, आधुनिक काळात आणि त्यापुढील आंतरविवाह सुलभ केले.
१९२२ पासून आणि त्यापूर्वीपासून, आताचे आयर्लंड प्रजासत्ताक, कॉमनवेल्थ, मुख्य भूप्रदेश युरोप आणि इतर ठिकाणाहून लोकांचे युनायटेड किंग्डममध्ये स्थलांतर झाले आहे; ते आणि त्यांचे वंशज बहुतेक ब्रिटिश नागरिक आहेत, काहींनी ब्रिटीश, दुहेरी किंवा हायफनेटेड ओळख गृहीत धरली आहे.