polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
पुढील दशकांमध्ये मूकपटाच्या निर्मितीचा मोठ्या प्रमाणावर विस्तार झाला, स्टुडिओ तयार झाले आणि नंतर ते कॅलिफोर्नियामध्ये स्थलांतरित झाले.
२०व्या शतकाच्या सुरुवातीपासून अमेरिकन चित्रपट उद्योग मुख्यत्वे हॉलीवूड, लॉस एंजेलस, कॅलिफोर्निया येथील तीस-मैल क्षेत्र आणि त्याच्या आसपास वसलेला आहे.
आधुनिक सिनेमाच्या जन्माचे श्रेय सामान्यतः फ्रेंच असलेल्या ऑगस्टे आणि लुई ल्युमियर यांना दिले जाते, तरी अमेरिकन सिनेमाने चित्रपट उद्योगात लगेचच सर्वात महत्त्वाचे स्थान निर्माण केले.
युनायटेड किंग्डम , कॅनडा , ऑस्ट्रेलिया आणि न्यू झीलंडचे राष्ट्रीय चित्रपटगृह देखील इंग्रजी भाषेतच चित्रपट तयार करतात, परंतु ते हॉलीवूड प्रणालीचा भाग मानले जात नाहीत.
हॉलीवूडच्या प्रमुख फिल्म स्टुडिओंचे चित्रपट हे जगातील सर्वात व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी आणि सर्वाधिक तिकीट विक्री करणारे चित्रपट चित्रपट आहेत.
शिवाय हॉलीवूडच्या सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या अनेक चित्रपटांनी इतरत्र बनलेल्या चित्रपटांपेक्षा अधिक बॉक्स ऑफिस कमाई आणि अमेरिकेबाहेर तिकीट विक्री केली आहे.
२१व्या शतकात, अमेरिकन फिल्म स्टुडिओ एकत्रितपणे दरवर्षी शेकडो चित्रपट तयार करतात, ज्यामुळे युनायटेड स्टेट्स हा जगातील चित्रपटांचा सर्वात मोठ्या निर्मात्यांपैकी एक बनला आहे.
हॉलीवूडमध्ये सर्वात जुने चित्रपट स्टुडिओ आणि निर्मिती कंपन्या उदयास आल्या; या अर्थाने हॉलीवूड हा सर्वात जुना चित्रपट उद्योग मानला जातो.
हॉलीवूड हे सिनेमाच्या विविध शैलींचे जन्मस्थान देखील आहे - त्यांपैकी कॉमेडी, नाटक, ॲक्शन, संगीत, रोमान्स, भयपट, विज्ञान कथा आणि युद्ध महाकाव्य - आणि याच्यामुळे इतर अनेक राष्ट्रीय चित्रपट उद्योगांना उदाहरण मिळाले.
जगातील सगळ्यात मोठ्या आकाराची इंजिने, प्रत्येकी सहा चाके असलेली लॅंडिंग गियर्स आणि गोलाकृती क्रॉस सेक्शन ही या विमानाची काही वैशिष्ट्ये आहेत.
ऐतिहासिकदृष्ट्या, मानवांनी दोन पद्धतींनी अन्न सुरक्षित केले : शिकार गोळा करणे आणि शेती ज्याने आधुनिक मानवांना प्रामुख्याने सर्वभक्षी आहार दिला.
आंतरराष्ट्रीय खाद्य संघटना, जागतिक संसाधन संस्था, जागतिक अन्न कार्यक्रम, अन्न व कृषी संघटना आणि आंतरराष्ट्रीय अन्न माहिती परिषद अशा संस्थांद्वारे अन्न सुरक्षा नियंत्रित केली जाते.
ते टिकाव, जैविक विविधता, हवामान बदल, पौष्टिक अर्थशास्त्र, लोकसंख्या वाढ, पाणीपुरवठा आणि अन्न प्रवेश यासारख्या मुद्द्यांकडे लक्ष देतात.
बुरशी आणि सभोवतालच्या जीवाणूंचा वापर आंबवलेले आणि लोणचेयुक्त पदार्थ जसे की खमीर घातलेली भाकर, मद्यपेय, चीज, लोणचे, कोंबुका आणि दही बनवण्यासाठी केला जातो.
हे पदार्थ एखाद्या जीवामध्ये अंतर्ग्रहण केले जातात आणि जीवांच्या पेशीद्वारे ऊर्जा मिळवण्यासाठी , आयुष्य टिकवण्यासाठी , वाढ होण्यासाठी आत्मसात केले जातात.
अद्भुतता, स्वप्नरंजन, कल्पनारम्यता ह्यांच्या ह्या पकडीतून सुटलेल्या वास्तववादी ग्रामीण साहित्यकृतींचा आरंभ त्यांच्या ह्या कथासंग्रहापासून झाला.
एका दलित कलावंताच्या जीवनावरील ह्या कादंबरीत त्याच्यावरील अन्याय त्याबद्दची त्याची चीड आणि पुढचे पाऊल टाकून प्रगतीचा मार्ग शोधण्याची दलित मनाची धडपड दाखाविली आहे.
हृदयनाथ मंगेशकर, सुधीर मोघे, अशोक पत्की, दीपक पाटेकर अशा अनेक संगीतकारांसाठी विविध चित्रपटगीते, गीतमाला , दूरचित्रवाणीवरील मालिकांची शीर्षकगीते, तसेच अनेक कार्यक्रमांतून त्यांनी गायन केले आहे.
केदार पंडित, मिलिंद जोशी, सुधीर नायक, अशित देसाई, राहुल रानडे, कौशल इनामदार, सलील कुलकर्णी, निलेश मोहरीर या संगीतकारांकडेही त्या गायल्या आहेत.
टेलिव्हिजनसाठी प्रथम त्यांचं गाणं रेकॉर्ड झालं ते सुधीर मोघे यांचं - ‘प्रीतीवाचून मरावे हेचि असेल प्राक्तन, प्रीतीवाचून जगेन’.
१९८५ साली ‘अर्धांगी’ या चित्रपटासाठी त्यांनी पार्श्वगायन केलं, ह्याच चित्रपटातील ‘चुनरी नको ओढू’ या गीतासाठी त्यांना महाराष्ट्र शासनाचा सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायिकेचा पुरस्कार मिळाला.
त्यानंतर त्यांनी नशीबवान, एक होता विदूषक, देवकी, भेट, नॉट ओन्ली मिसेस राऊत, सातच्या आत घरात, आम्ही असू लाडके, आईशप्पथ, सावली, तिन्हीसांजा, फॉरेनची पाटलीन, सुखांत, मी सिंधुताई सपकाळ, अनुमती अशा अनेक चित्रपटांसाठी पार्श्वगायन केले आहे.
रामायण, आभाळमाया, वादळवाट, अधुरी एक कहाणी, अवघाचि संसार, सांजभूल, जगावेगळी, बंधन, तुझ्याविना ,काटा रुते कुणाला, सांजसावल्या, किमयागार, जिवलगा, तू माझा सांगाती अशा अनेक लोकप्रिय मालिकांची शीर्षकगीते त्यांनी गायली.
'कभी हा कभी ना', 'साज', 'डर', 'बेताबी', 'गुड्डू', 'दायरा', 'पांडव', 'परंपरा' अशा अनेक हिंदी चित्रपटांसाठी त्यांनी पार्श्वगायन केले आहे.
झी मराठी या वाहिनी वरील ‘सारेगमप’ या सांगीतिक स्पर्धेचं परीक्षकपद त्यांनी भूषविलं आणि खऱ्या अर्थानं गाण कसं ऐकावं, कसं गावं हे सामान्य प्रेक्षक वर्गाला नव्यानेच कळू लागलं.
परीक्षक या नात्याने त्यांनी महत्त्वपूर्ण सुचनांद्वारे स्पर्धकांनाच नव्हे तर आस्वादकांनाही मार्गदर्शन करणाऱ्या त्या एक शिस्तप्रिय परीक्षक म्हणून लोकप्रिय झाल्या.
सवाई गंधर्व संगीत महोत्सव, मैहर संगीत महोत्सव, देवगंधर्व संगीत महोत्सव, स्पिरिट ऑफ युनिटी कॉन्सटर्स ऑफ युनिव्हर्सल इंटिग्रेशन अशा शास्त्रीय संगीताच्या दर्जेदार कार्यक्रमांमधून आपली कला सादर केली आहे.
शास्त्रीय संगीताची बैठक पक्की असलेल्या देवकी ताईंच्या आवाजातील गोडवा आणि लवचिकता या गुणांमुळेच त्या नाट्यसंगीत, सुगम संगीत, चित्रपट संगीत, ठुमरी, गझल असे गानप्रकार लीलया पेलताना दिसतात.
मिरांडा चाळीतील गणेशोत्सवात होणाऱ्या मेळ्यांतील कार्यक्रम पाहून त्यांना वार्षिक स्नेहसंमेलनांतील सादरीकरणासाठी बोलावले जाऊ लागले.
गाण्यासाठी भानुदास मानकामे व घोडकेगुरुजींची शिकवणी लावली, तर नृत्यासाठी त्यांनी गौरी शंकर आणि पार्वतीकुमार अशा नामवंत गुरूंकडे शिकण्यास सुरुवात केली.
सचिन शंकरच्या बॅलेतून काम करावयास मिळाल्यामुळे त्यांना लखनौपासून लाहोरपर्यंतची हिंदुस्थानातील सगळी प्रमुख शहरे बघायला मिळाली, आणि त्यांची पहिलीवहिली मिळकतही सुरू झाली, नृत्य आणि गायन हे अभिनयाचे एक अंगच असल्याने, त्यातूनच रेखा कामत यांचा अभिनय फुलत गेला.
अभिनेत्री म्हणून देखणा, घरंदाज, शालीन आणि प्रेमळ चेहरा लाभलेल्या रेखा आज काही मालिका आणि चित्रपटांतून प्रेमळ आजीच्या भूमिकांत दिसतात.
या चित्रपटात जॅकी श्रॉफ, पल्लवी जोशी, सुहासिनी मुळे, मोहन आगाशे,सई ताम्हणकर, तुषार दळवी, मकरंद देशपांडे यांच्या प्रमुख भूमिका होत्या.
आग्रा काॅलेजातून पदवी घेतल्यावर त्यांनी नवी दिल्ली येथील नॅशनल स्कूल आॅफ ड्रामामधून अभिनयाची आणि नंतर चित्रकला महाविद्यालयातून चित्रकलेची पदवीही घेतली.
१९४२ - दुसरे महायुद्ध-स्टालिनग्राडची लढाई - जनरल फ्रीडरिश पॉलसने अ‍ॅडॉल्फ हिटलरला जर्मन सैन्य पूर्णपणे वेढले गेल्याने मदत पाठवण्यासाठी तार पाठवली.
४९८ - पोप अनास्तासियस दुसऱ्याच्या मृत्यूनंतर रोमच्या लॅटेरन महालात सिमाकसची तर सांता मारिया मॅजियोर येथे लॉरेन्शियसची पोपपदी निवड झाली.
ती पुण्यातील स्थानिक थिएटर ग्रुप्सचा देखील भाग होती आणि तिने तिचा बराचसा वेळ फिल्म अँड टेलिव्हिजन इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया च्या कॅम्पसमध्ये घालवला, ज्यामुळे अनेकजण तिला या संस्थेची माजी विद्यार्थिनी समजण्याची चूक करतात.
डेक्कन हेराल्डच्या सुरेश कोहलीच्या मते, "स्मिता पाटील ही कदाचित हिंदी चित्रपटसृष्टीतील सर्वात कुशल अभिनेत्री होती. तिचे कार्य उत्कृष्ट आहे आणि जवळजवळ प्रत्येक भूमिकेत ती "पॉवरहाऊस" वास्तववादी कामगिरी करायची."
तिच्या अभिनयाची बऱ्याच वेळा प्रशंसा झाली आणि तिच्या सर्वात उल्लेखनीय भूमिकांमध्ये मंथन , भूमिका , जैत रे जैत , गमन , आक्रोश , चक्र , नमक हलाल , बाजार , उंबरठा , शक्ती , अर्थ , अर्ध सत्य , मंडी , आज की आवाज , चिदंबरम , मिर्च मसाला , अमृत आणि वारिस या चित्रपटांचा समावेश होतो.
सर्वकालीन सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रींपैकी एक म्हणून ओळखली जाणाऱ्या स्मिताने तिच्या जेमतेम एक दशकभराच्या कारकिर्दीत ८० हून अधिक हिंदी, बंगाली, मराठी, गुजराती, मल्याळम आणि कन्नड चित्रपटांमध्ये काम केले होते.
महिलांच्या समस्यांच्या प्रगतीसाठी ती मनापासून वचनबद्ध होती आणि पारंपारिक भारतीय समाजातील महिलांची भूमिका, त्यांची लैंगिकता आणि शहरी वातावरणात मध्यमवर्गीय महिलांना तोंड देत असलेल्या बदलांचा शोध घेणाऱ्या चित्रपटांमधून तिने काम केले.
बारगळ जहागीरदारांच्या घराण्यातील त्यांचे वंशज सामाजिक व राजकीय कार्यकर्ते अमरजीतराव शिवाजीराव बारगळ व त्यांचे इतर आप्तेष्ट आजही या ऐतिहासिक गढीत राहतात.
येथील हल्लीचे बारगळ जहागीरदार अमरजीतराव बारगळ यांचे पणजोबा कृष्णराव आनंदराव बारगळ आजोबा शंकरराव कृष्णराव बारगळ यांच्या पीढ़ीपर्यंत दि: १-८-१९५३ पर्यंतताळोद्यात ही प्रशासन यंत्रणा बारगळ जहागीरदारांकडे सुरू होती.
सन १८६७चा गॅंझेतेड रिपोर्ट व बारगळ जहागीरदार संस्थानचे जुने ऐतिहासिक दस्तावेज व कागदपत्राच्या नोंदीत या प्रशासकीय प्रणालीचा उल्लेख आहे.
धानोरे धानपूर एकधाड गाढावळी गौळणपाडा गोपाळपूर गुंजाळी हलालपूर इच्छागव्हाण जुवाणी कढेळ काकळपूर कलमसरे करडे काझीपूरतळवाडी खरडी बुद्रुक खरडी खुर्द खारवड खेडाळे खुसगव्हाण कोठार कुंदावे लखापूर लक्कडकोट लोभाणी माळखुर्द मालदे मेंढवड मोड मोडळपाडा मोहिडा मोरवड नळगव्हाण नर्मदानगर नवागाव न्युबन पाडळपूर पाधाडी पिंपरपाडा प्रतापपूर राजविरी रामपूर राणापूर राणीपूर रांझणी रापापूर रतनपाडा राझवेरेसेळे रेतपाडा रेवानगर रोझावे सालसडी सरदारनगर सातोणे सावर सावरपाडा सेलिंगपूर शेळवई शिरवे सिंगसपूर सोजारबारा सोमावळ बुद्रुक सोमावळ खुर्द सोरापाडा तळोदे तळवे तऱ्हवड उमरकुवा उमरी वाल्हेरी झिरी
२०१५ मध्ये आशियाई क्रिकेट परिषदेचा आकार कमी केल्यानंतर, आयसीसीने जाहीर केले की २०१६ पासून आशिया चषक स्पर्धा आगामी जागतिक स्पर्धांच्या स्वरूपाच्या आधारावर, आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय आणि आंतरराष्ट्रीय टी२० स्वरूपात आळीपाळीने खेळवली जाईल.
श्रीलंकेचा संघ सर्वाधिक १४ वेळा आशिया चषक स्पर्धेत सहभागी झाला आहे, त्यानंतर भारत, पाकिस्तान आणि बांगलादेशने प्रत्येकी १३ स्पर्धांमध्ये खेळले आहेत.
क्रिकेटच्या परंपरेप्रमाणे, प्रत्यक्ष चेंडू न खेळता केवळ बिनटोल्या टोकाचा फलंदाज म्हणून खेळात सामील असणे, हाही "फलंदाजाचा डाव" ठरतो.
कसोटी सामने हे प्रथम श्रेणीचे सामने असल्याने खेळाडूच्या प्रथम श्रेणी कामगिरीत कसोट्यांमधील कामगिरीचा समावेश असतो; याचा व्यत्यास मात्र सत्य नाही.
एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने हे 'यादी अ'मधील सामने असल्याने खेळाडूच्या 'यादी अ' कामगिरीत एदिसांमधील कामगिरीचा समावेश असतो; याचा व्यत्यास मात्र सत्य नाही.
क्रिकेट सामन्यांची दूरचित्रप्रक्षेपणे होत असल्याने दर्शकांना सुखद वाटेल अशा प्रकारे सांख्यिकीय माहिती मांडण्याचे प्रयत्न प्रक्षेपकांकडून होतात.
यात द्विमितीय व त्रिमितीय प्रतिमांमधून खेळाडूने मारलेल्या फटक्यांच्या दिशांचा आणि अंतरांचा तपशील मांडणाऱ्या वॅगन-व्हील सारख्या बाबींचा समावेश होतो.
आरोग्य, पर्यटन, संसदीय कामकाज, गृहनिर्माण, समाजकल्याण व सांस्कृतिक, सार्वजनिक आरोग्य व समाजकल्याण, दारुबंदी व पुनर्वसन, शिक्षणमंत्री, विधान सभेवर फेरनिवड, विधान मंडळ नेतेपदी निवड वगैरे.
प्रिटोरिया येथील महिला परिषद, म्युनिक येथील महिलांची जागतिक परिषद, तसेच १९८५ मध्ये दक्षिण अमेरिकेत बोलेव्हिया येथे झालेली परिषद, अशा सर्व ठिकाणी त्यांनी देशाचे प्रतिनिधित्व केले.
युद्धादरम्यान, दक्षिणपूर्व आशियातील भारतीय राष्ट्रवादी प्रवासी आणि जपानी सैन्याने ब्रिटनपासून भारतीय स्वातंत्र्यासाठी लढण्यासाठी भारतीय राष्ट्रीय सेना ची स्थापना केली.
१९४३ मध्ये चे नेतृत्व करण्यासाठी सुभाष चंद्र बोस यांना हवाई छत्रीच्या मदतीने उतारण्यात आले होते आणि त्यांनी चा मोठ्या प्रमाणात विस्तार केला आणि त्यांनी मलायामधील मुख्यतः तमिळ नागरी भारतीय समुदायाचा समावेश करण्यासाठी चा मोठ्या प्रमाणात विस्तार केला.
हा एक चुकीचा अंदाज होता, कारण भारतीय राष्ट्रवादी राजकारण्यांनी, जे आधी च्या विरोधात उतरले होते, त्यांनी आता आरोपींच्या सुटकेसाठी जनभावना वाढवल्या होते.
पाकिस्तानच्या सैन्याच्या पाठिंब्याने जनजमाती सैन्याने आक्रमण केले आणि संस्थानाच्या काही भागांवर कब्जा केला आणि महाराजांना भारतीय लष्करी मदत मिळविण्यासाठी संस्थानाच्या भारताच्या अधिराज्यात सामील होण्याच्या करारावर स्वाक्षरी करण्यास भाग पाडले.
बहुतेक तटस्थ मुल्यांकन, सहमत आहे की भारत युद्धाचा विजयी होता कारण तो काश्मीर खोरे, जम्मू आणि लडाखसह सुमारे दोन तृतीयांश काश्मीर जिंकू शकला होता.
१८३७ मधील जमरूदची लढाई रणजित सिंहसाठी एक मोठा धक्का होता: त्यांचा सेनापती हरी सिंह नलवा मारला गेला, खैबर खिंड शीख साम्राज्याच्या प्रभावाची पश्चिम सीमा म्हणून स्थापित करण्यात आली.
शिवाय, जर ते गमावले गेले तर, मथुरा १०० ईसापूर्व च्या आसपास शुंगांनी परत मिळवले आणि यौधेयांनी त्यांच्या नाण्यांवर सैन्य विजयांचा उल्लेख केला आहे , आणि ईसापूर्व १ च्या शतकात, त्रिगर्त, औदुंबर आणि शेवटी कुनिंदांनीही स्वतःची नाणी टाकायला सुरुवात केली).
वायव्य भारतातील ग्रीक आणि शुंग यांच्यातील लढाईचे वर्णन मालविकाग्निमित्रममध्ये देखील आढळते, कालिदासाच्या नाटकात सिंधू नदीवर ग्रीक घोडदळ आणि पुष्यमित्राचा नातू वसुमित्र यांच्यातील युद्धाचे वर्णन आहे, ज्यामध्ये भारतीयांनी ग्रीकांचा पराभव केला.
बारुद वापरणाऱ्या इस्लामिक राज्यांपैकी एक, मुघल साम्राज्याची सुरुवात १५२६ मध्ये इब्राहिम लोदीच्या पदच्युतीने झाली आणि १७व्या शतकाच्या उत्तरार्धात आणि १८व्या शतकाच्या सुरुवातीस भारतीय उपखंडाचा बहुतेक भाग व्यापला.
स्थानिक राज्यकर्त्यांशी संबंध जोडून, ​​पूर्वेला बंगालपासून पश्चिमेला काबूलपर्यंत, उत्तरेला काश्मीर, दक्षिणेला कावेरी खोऱ्यापर्यंत, त्याच्या उंचीवर ४ दशलक्ष किमी२ पेक्षा जास्त क्षेत्रफळ पसरले.
७१२ मध्ये, मुहम्मद बिन कासिम अल-थकाफी नावाच्या अरब सेनापतीने मुख्यतः सिंधू खोऱ्याच्या परिसरात वसलेल्या सिंध राज्यावर हल्ला केला आणि जिंकला.
स पूर्वी त्यांनी अनेक अरब आक्रमणांचा पराभव केला असला तरी, यावेळी स्थानिक बौद्ध लोकांच्या पाठिंब्यापासून वंचित राहिल्याने, सिंध ताब्यात घेण्यात आला आणि भारतात इस्लामिक पायाची पहिली पायरी तयार झाली.
तथापि, चालुक्य घराण्याचा दक्षिण भारतीय सम्राट विक्रमादित्य द्वितीय आणि प्रतिहारांनी भारतातील खलिफात मोहिमेदरम्यान पूर्वेकडे जाण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा अरबांचा पराभव केला.
१९४५ मध्ये युद्धाच्या शेवटी, भारतीय लष्कराच्या अधिकारी लष्करी तुकडीमध्ये भारतीय वैद्यकीय सेवा अधिकारी हिराजी करसेटजी यांचा एकमेव भारतीय मेजर-जनरल, एक ब्रिगेडियर, लढाऊ शस्त्रे असलेले तीन भारतीय ब्रिगेडियर आणि २२० इतर भारतीय अधिकारी कर्नल आणि लेफ्टनंट-कर्नल यांचे तात्पुरत्या किंवा कार्यवाहक श्रेणीत समाविष्ट होते.
ऑक्‍टोबर १९४५ पासून, भारतीय सशस्त्र दलात नियमित नियुक्त-पदे देणे केवळ भारतीयांसाठीच मर्यादित होते, जरी आवश्यक वाटेल तोपर्यंत ब्रिटीश अधिकाऱ्यांच्या सतत दुय्यम दर्जासाठी तरतूद करण्यात आली होती.
१९४६ मध्ये, उदात्त भारतीय नौदलाच्या खलाशांनी जहाजांवर आणि किनाऱ्यावरील आस्थापनांमध्ये विद्रोह केला, ज्याचा संपूर्ण भारतावर प्रभाव पडला.
लष्कराने फ्रान्स, पूर्व आफ्रिका, उत्तर आफ्रिका, सीरिया, ट्युनिशिया, मलाया, बर्मा, ग्रीस, सिसिली आणि इटलीमधील मोहिमांमध्ये भाग घेतला.
इटालियन विरुद्ध एबिसिनिया आणि उत्तर आफ्रिकेतील मोहिमांमध्ये विशेषतः महत्त्वपूर्ण योगदान आले; एल अलमाइन येथे आणि इटलीमध्ये, जर्मन विरुद्ध; आणि जपान विरुद्ध बर्मा मोहिमेमध्ये.
त्याच्या कारकिर्दीच्या १४ व्या वर्षी त्याने म्हैसूरची गंगा, बेल्लारीची नोलांब आणि पूर्व म्हैसूर, ताडीगाईपाडी, वेंगी, कूर्ग, पांड्य आणि दख्खनचे चालुक्य जिंकले.
१५१२ मध्ये, कृष्णदेवरायाने रायचूर आणि गुलबर्गा ताब्यात घेतल्यानंतर, बहामनी सल्तनतचा प्रमुख बरीद-ए-मामालिक, जो बिदरला पळून गेला होता, त्याचा पराभव केला.
चालुक्य आणि पल्लव यांच्यातील संघर्ष शतकानुशतके चालू राहिला, जोपर्यंत चालुक्य राजा विक्रमादित्य याने ७४० मध्ये पल्लवांवर निर्णायक विजय मिळवला.
१८५७ नंतर, ब्रिटीश राज्यपद आणि विदेशी कारभारी यांच्या नियंत्रणाखाली पुनर्रचित ब्रिटीश भारतीय सैन्याच्या बाजूने पइलाखा सैन्य रद्द करण्यात आले.
बहुसंख्य मद्रास तद्देशीय पायदळ आणि घोडदळ यांनी त्यांच्या वर्ग रचना उत्तर भारतीय जमातींमध्ये बदलल्या होत्या, ज्यांना मद्रास इलाखा सैन्यचा बहुसंख्य भाग असलेल्या गडद, ​​​​छोट्या "थांबी" पेक्षा अधिक "मार्शल" मानले जाते.
खारबेळाच्या सेनापतित्व अंतर्गत, कळिंगा राज्याला तत्कालीन सिम्हाला , बर्मा , सियाम , व्हिएतनाम, कंबोजा , बोर्नियो, बाली, समुद्र आणि यवद्वीप या देशांशी जोडणारे व्यापारी मार्गांसह एक मजबूत सागरी पोहोच होते.
खारबेळाने मगध, अंग, सातवाहन आणि पांड्य साम्राज्याच्या दक्षिण भारतीय प्रदेशांविरुद्ध अनेक यशस्वी मोहिमांचे नेतृत्व केले आणि कळिंगचा विस्तार गंगा आणि कावेरीपर्यंत केला.
मोहेंजोदडो आणि धोळाविरा यांसारखी स्थळे त्यांच्या जाड उंच भिंतींसह कांस्ययुगीन भारतीय तटबंदीची काही उत्कृष्ट उदाहरणे प्रदर्शित करतात, काही ठिकाणी जाळलेल्या विटांनी बनवलेल्या भिंतीसह पंचवीस फूट पर्यंत घन माती-विटांचे बांध सापडले आहेत.
देसलपार, धोलाविरा यांसारख्या स्थळांना प्रचंड दगडी तटबंदी मिळाली आहे आणि दुर्ग मोठ्या प्रमाणावर उंच उभ्या भिंतींनी मजबूत आहे आणि तटबंदी आणि प्रवेशद्वारांनी सुसज्ज आहे.
गुजरातमध्ये दक्षिणेकडे जाणाऱ्या दक्षिणेकडील सैन्याचा नवसारी येथे चालुक्य राजघराण्याचा दक्षिण भारतीय सम्राट विक्रमादित्य द्वितीय याने पराभव केला ज्याने आपला सेनापती पुलकेशीन यांना अरबांचा पराभव करण्यासाठी पाठवले.
त्यानंतर सिंधू नदीच्या पश्चिमेकडील प्रदेश जिंकण्यासाठी त्याने सेल्युकस निकेटरच्या अंतर्गत हेलेनिस्टिक सेलुसिड साम्राज्याचा पराभव केला.
त्याचे सैन्य सहा खुर्च्यांद्वारे प्रशासित होते, सैन्याच्या चार हातांपैकी प्रत्येकी एक , नौदलासाठी एक खुर्ची आणि रसद आणि पुरवठ्यासाठी एक खुर्ची.
त्याचे साम्राज्य दक्षिणेला बनवासीपर्यंत विस्तारले आणि त्यात महाराष्ट्र, कोकण, सौराष्ट्र, माळवा, पश्चिम राजस्थान आणि विदर्भ यांचा समावेश होता.
ग्रीक स्रोतानुसार, जिंकूनही, सिकंदरने माघारी फिरण्याचा निर्णय घेतला आणि सततच्या लढाईमुळे थकलेल्या आणि थकलेल्या त्याच्या सेनापतींच्या आणि सैन्याच्या दबावामुळे आपली मोहीम संपवण्याचा निर्णय घेतला.
पेशवे हे मराठा साम्राज्याचे प्रभावी राज्यकर्ते होते आणि त्यांने १७६१ मध्ये पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईत मराठ्यांच्या अफगाण सैन्याने केलेल्या पराभवामुळे सर्वात मोठ्या मराठा विस्ताराच्या कालावधीचे निरीक्षण केले.
१७२५ नंतर साम्राज्याची झपाट्याने घट झाली, एकापाठोपाठच्या युद्धांमुळे कमकुवत झाले; दुष्काळ आणि स्थानिक विद्रोहांनी त्याला चालना दिली; धार्मिक असहिष्णुतात वाढ; मराठा साम्राज्याचा उदय; आणि शेवटी ब्रिटीश वसाहतवाद.
शेवटचा मुघल सम्राट, बहादूर शाह द्वितीय, ज्याचा राजवट दिल्ली शहरापुरती मर्यादित होता, १८५७ च्या भारतीय बंडानंतर ब्रिटिशांनी त्याला तुरुंगात टाकले आणि निर्वासित केले.
य्प्रेसच्या पहिल्या लढाईत, युद्ध सुरू झाल्याच्या एका महिन्याच्या आत लष्कराने पश्चिम आघाडीवर कारवाई केली, जिथे व्हिक्टोरिया क्रॉस मिळविणारा खुददाद खान पहिला भारतीय ठरला.
भरतपूर राज्याची निर्मिती ही दिल्ली, आग्रा आणि मथुरेच्या आसपासच्या प्रदेशात राहणाऱ्या जाटांनी शाही मुघलांविरुद्ध केलेल्या बंडांचे परिणाम होती.
महाराजा सूरजमलच्या काळात, भरतपूरचे राज्य आग्रा, अलिगढ, भरतपूर, ढोलपूर, इटावा, गुडगाव, हाथरस, मैनपुरी, मथुरा, मेवात, मेरठ, रेवाडी आणि रोहटक या सध्याच्या जिल्ह्यांमध्ये विस्तारले.
राजा मार्तंड वर्मा यांनी १७२३ मध्ये वेनाडचे छोटेसे सरंजामशाही राज्य वारसाहक्काने मिळवले आणि ते दक्षिण भारतातील सर्वात शक्तिशाली राज्यांपैकी एक असलेल्या त्रावणकोरमध्ये बांधले.
१७३९-४६ च्या त्रावणकोर-डच युद्धादरम्यान मार्तंड वर्मा यांनी त्रावणकोर सैन्याचे नेतृत्व केले, ज्याची पराकाष्ठा कोलाचेलच्या लढाईत झाली.
त्रावणकोरने केलेल्या डचांचा पराभव हे आशियातील संघटित शक्तीचे युरोपियन लष्करी तंत्रज्ञान आणि डावपेचांवर मात करण्याचे सर्वात जुने उदाहरण मानले जाते.
अकबर आणि राणा प्रताप सिंग यांच्यातील हल्दीघाटीच्या लढाईत ८०,००० च्या मुघल सैन्याचे नेतृत्व राजपूत, राजा मानसिंग आणि अकबराचा मुलगा सलीम करत होते.
नंतर राणा प्रतापने भामाशाह नावाच्या एका जैन व्यापाऱ्याच्या निधीतून भिल्ल आदिवासींचे छोटेसे सैन्य संघटित केले आणि अकबराविरुद्ध गनिमी युद्ध सुरू केले आणि देवैरची लढाई जिंकली .
इब्राहिम लोदीवर बाबरच्या विजयानंतर, मेवाडचे शासक राणा संगाने बाबरचा पराभव करून दिल्ली काबीज करण्याच्या हेतूने २०,००० च्या एकत्रित राजपूत सैन्याचे नेतृत्व केले.
मुघलांकडे श्रेष्ठ तोफखाना होता, जो राजपूत घोडदळावर विजय मिळवत होता, तरीही तोमर सेनापतीने राणा संगाचा विश्वासघात केला तेव्हाच मुघल जिंकले, परिणामी खानुआच्या लढाईत बाबरकडून त्यांचा पराभव झाला .
पोर्तुगीज पोलिसांनी भारताशी एकीकरणासाठी शांततापूर्ण, निःशस्त्र निदर्शनास हिंसक रीतीने तोडल्यानंतर, भारत सरकारने पुन्हा जिंकण्याचा निर्णय घेतला.
आजचे जवळपास संपूर्ण तेलंगणा, महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, ओडिशा, गोवा, कर्नाटक आणि आंध्र प्रदेश सतवाहन राजवटीत आले.
गुप्तांच्या काळापर्यंत रथांचा वापर खूप कमी झाला होता, कारण ते ग्रीक, सिथियन आणि इतर आक्रमणकर्त्यांविरुद्ध फारसे उपयुक्त ठरले नव्हते.
१६७४ मध्ये, छत्रपती शिवाजी महाराज भोसले यांने विजापूर सल्तनतीपासून महाराष्ट्रातील पुण्याभोवती एक स्वतंत्र मराठा प्रदेश कोरले आणि त्याबरोबरच मुघल साम्राज्याच्या पतनामुळे निर्माण झालेली पोकळी भरून काढणारी भारतातील सर्वात महत्त्वाची शक्ती म्हणून मराठ्यांचा उदय झाला.
मुघल सम्राट औरंगजेब सोबत आयुष्यभर विजयी आणि गनिमी युद्धानंतर, शिवाजी महाराजांचे निधन १६८० मध्ये झाले, ज्यांने एक मोठे पण दुर्विवक्षित राज्य मागे ठेवले.
तेराव्या ते सतराव्या शतकापर्यंत, दिल्लीच्या मुस्लिम शासकांनी अहोमांवर आक्रमण करून त्यांना वश करण्यासाठी वारंवार प्रयत्न केले, तथापि अहोमांनी त्यांचे स्वातंत्र्य कायम राखले आणि सुमारे ६०० वर्षे स्वतःवर राज्य केले.
११व्या शतकाच्या सुरुवातीस, गझनीच्या महमूदने अफगाणिस्तान आणि पाकिस्तानमधील उत्तर-पश्चिम सीमेवरील राजपूत हिंदू शाही राज्य जिंकले आणि उत्तर भारतात केलेल्या हल्ल्यांमुळे प्रतिहार राज्य कमकुवत झाले, जे आकाराने खूपच कमी झाले आणि ते चंदेल राज्याच्या ताब्यात आले.
महमूदने गुजरातमधील सोमनाथ येथील मंदिरासह उत्तर भारतातील काही मंदिरांची तोडफोड केली, परंतु त्याचे कायमस्वरूपी विजय केवळ पंजाबपर्यंतच मर्यादित होते.
सुमारे १८० ईसापूर्व पासून बॅक्ट्रियाचा इंडो-ग्रीक शासक डेमेट्रियस याने काबूल खोरे जिंकले आणि सिंधूच्या ट्रान्स-इंडसमध्ये प्रगती केली असे सिद्धांत मानले जाते.
इतर भारतीय शासकांसोबत पाटलीपुत्रच्या मोहिमेमध्ये सामील होण्याचे किंवा त्याचे नेतृत्व करण्याचे श्रेय इंडो-ग्रीक मेनेंडर याला दिले जाते; तथापि, मोहिमेचे नेमके स्वरूप आणि यशाबद्दल फारच कमी माहिती आहे.
भारतीय तुकड्यांनी जॉर्डन खोऱ्यावर ताबा मिळवला आणि जर्मन वसंत आक्रमणानंतर ते मेगिद्दोच्या लढाईत आणि वाळवंट आरोहित लष्करी तुकडींच्या आगाऊ दमास्कस आणि अलेप्पो दरम्यान इजिप्शियन मोहिमेतील प्रमुख शक्ती बनले.
१८५७ च्या भारतीय बंडाच्या वेळी, बंगाल तद्देशीय पायदळ आणि घोडदळच्या काही तुकड्यांनी ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीविरुद्ध बंड केले.
पूर्व आणि पश्चिम भारतातील आपली मोहीम संपल्यानंतर, तो उत्तरेकडे निघाला, पारसिकांना वश केले, त्यानंतर अनुक्रमे पश्चिम आणि पूर्व ऑक्सस खोऱ्यात असलेल्या हुण आणि कंबोज जमातींना वश केले.
भारतीय उपखंडातील; गुप्त साम्राज्य हे त्याच्या कारकिर्दीत जगातील सर्वात शक्तिशाली साम्राज्य होते, ज्या काळात पश्चिमेकडील रोमन साम्राज्याचा अस्त होत होता.
त्याचा शेवटचा सुलतान, इब्राहिम लोदी, १५२६ मध्ये पानिपतच्या पहिल्या लढाईत बाबरच्या सैन्याशी लढताना मरण पावला, सुलतानाचा अंत झाला आणि मुघल साम्राज्याच्या पायाभरणीचा मार्ग मोकळा झाला.
सिपाही विद्रोहानंतर, भारतातील ब्रिटिश राजवटीची पुनर्रचना ब्रिटीश राजाच्या अंतर्गत करण्यात आली, जी थेट युनायटेड किंग्डम आणि ब्रिटिश राजवटीच्या सर्वोत्कृष्टतेखालील संस्थानांच्या प्रशासित प्रदेशांनी बनलेली आहे.
मुकुटाबरोबरच्या करारांच्या अटींनुसार, या रियासतांना युनायटेड किंग्डमद्वारे संरक्षण आणि आंतरराष्ट्रीय घडामोडींमध्ये प्रतिनिधित्वाच्या बदल्यात काही स्थानिक स्वायत्तता दिली गेली.
धर्मराजाच्या कारकिर्दीत, टिपू सुलतानने त्रावणकोरवर स्वारी केली, परंतु सेनापती राजा केशवदास यांनी त्रावणकोरची सेनेला कमी संख्या असूनही विजय मिळवून दिला.
१८०५ मध्ये कर्नल चार्ल्स मॅकॉले आणि दिवाण वेलू थाम्पी यांच्यात झालेल्या करारानंतर त्रावणकोर हे ब्रिटीश साम्राज्याचे जहागीर बनले.
सैन्यातील शीखांची संख्या कालांतराने हळूहळू वाढत गेली कारण ब्रिटीश सेनापतींना विश्वास वाटू लागला की ते अधिक निष्ठावान आणि युद्धाला साजेसे आहेत, ही छाप १८५७ भारतीय विद्रोहाच्या वेळी त्यांच्या वागणुकीमुळे दृढ झाली.
मराठ्यांनी १६६० च्या सुमारास एक शक्तिशाली नौदल देखील विकसित केले, ज्याने त्याच्या शिखरावर, मुंबई ते सावंतवाडी पर्यंत भारताच्या पश्चिम किनारपट्टीच्या प्रादेशिक पाण्यावर वर्चस्व गाजवले.
ते ब्रिटीश, पोर्तुगीज, डच आणि सिद्दी नौदल जहाजांवर हल्ला करण्यात गुंतले होते आणि त्यांच्या नौदल महत्वाकांक्षेवर नियंत्रण ठेवत होते.
त्यांनी मागील कालखंडाप्रमाणेच पायदळ देखील नियुक्त केले: बांबू किंवा धातूपासून बनलेले लांब धनुष्य असलेले धनुर्धारी आणि धातूच्या डोक्यासह बांबूच्या छडीचा लांब बाण सोडला; बख्तरबंद हत्तींविरुद्ध लोखंडी बाणांचे डंडे वापरण्यात आले.
२६ जानेवारी १५६५ रोजी, अहमदनगर, बेरार, बिदर, विजापूर आणि गोलकोंडा या शेजारच्या राज्यांनी एकत्र येऊन विजयनगरचा निर्णायकपणे तालिकोटाच्या लढाईत पराभव केला.
वाचलेल्या विजयनगर सैन्याने तमिळनाडूमधील वेल्लोर किल्ला आणि तिरुपतीजवळील चंद्रगिरी येथे त्यांचे मुख्यालय पुन्हा स्थापन करण्यासाठी मोठा खजिना घेऊन पळ काढला.
हिंदू धर्मातील दोन महान महाकाव्ये, रामायण आणि महाभारत, उदयोन्मुख महाजनपदांमधील संघर्षांवर केंद्रस्थानी आहेत आणि सैन्य रचना, युद्धाचे सिद्धांत आणि गूढ शस्त्रे यांचा संदर्भ देतात.
त्याने ४५५ मध्ये हूणांचे आक्रमण चिरडून टाकले आणि त्यांना दूर ठेवण्यात यश मिळविले; तथापि, युद्धांच्या खर्चेमुळे साम्राज्याची संसाधने संपुष्टात आली आणि त्याच्या घसरणीला हातभार लागला.
कान्होजी आंग्रे, शिवाजी महारांजाचे नातू शाहूजींच्या अंतर्गत पहिले मराठा नौदल प्रमुख, १८व्या शतकाच्या पूर्वार्धात भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावरील डच, इंग्रज आणि पोर्तुगीज व्यापारी जहाजांच्या मराठा प्रदेशात अवैध प्रवेश नियंत्रित करत होते.
भारतीय स्वातंत्र्याची आता निश्चितता आणि यूकेमध्ये नुकत्याच निवडलेल्या नवीन कामगार सरकारसह, सशस्त्र दलांचे भारतीयीकरण प्रगतीपथावर होते, तरी स्वातंत्र्याच्या दोन महिने आधी, जून १९४७ पर्यंत, भारतीय सैन्यात फक्त १४ भारतीय अधिकारी ब्रिगेडियरच्या पदावर सेवेत होते, सशस्त्र सेवांच्या लढाऊ शस्त्रांमध्ये भारतीय ध्वज, जनरल किंवा हवाई अधिकारी नसताना.
खारावेलन राज्याचे एक मजबूत सागरी साम्राज्य होते आणि ते श्रीलंका, बर्मा, थायलंड, व्हिएतनाम, कंबोडिया, बोर्नियो, बाली, सुमात्रा आणि जावा यांना जोडणारे व्यापारी मार्ग होते.
इंडो-ग्रीक आणि शुंगांनी ११० ईसापूर्वच्या सुमारास राजनैतिक मोहिमांमध्ये सामंजस्य केले आणि देवाणघेवाण केली असे दिसते, हेलिओडोरस स्तंभाने सूचित केले आहे, ज्यामध्ये हेलिओडोरस नावाच्या ग्रीक राजदूताला इंडो-ग्रीक राजा अँटिअलसिडासच्या दरबारातून पाठवल्याची नोंद आहे, जे मध्य भारतातील विदिशा येथील शुंग सम्राट भागभद्रचा दरबार होता.
अफगाणिस्तानातील शोर्टुगाई येथे एका सैनिकाने संमिश्र धनुष्य दाखविणारा सिंधूचा शिक्का शोधून काढला होता, जो सूचित करतो की प्राचीन भारतीय निशाणमध्ये चित्रित होण्यापूर्वी सिंधू लोक त्याच्याशी परिचित होते.
खाराबेकाविषयी माहितीचा मुख्य स्त्रोत म्हणजे भुवनेश्वर, ओडिशाजवळील उदयगिरी टेकड्यांमधील एका गुहेत त्याचा प्रसिद्ध सतरा ओळींचा रॉक-कट हातिगुंफा शिलालेख.
शिलालेखानुसार, त्याने मगधमधील राजगृहावर हल्ला केला, अशा प्रकारे बॅक्ट्रियाचा इंडो-ग्रीक राजा डेमेट्रियस प्रथम याचा पराभव करून मथुरेला माघार घेतली.
म्हैसूरवासीयांनी अँग्लो-म्हैसूर युद्धादरम्यान ब्रिटीश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या मोठ्या सैन्याविरुद्ध या लोखंडी क्षेपणास्त्रांचा यशस्वीपणे वापर केले.
झामोरिनने शासित, कॅलिकट च्या छोट्या हिंदू नायर राज्याने १४९८ मध्ये पोर्तुगीजांचे व्यापारी म्हणून स्वागत केले परंतु नंतर १६ व्या शतकात पोर्तुगालशी अनेक नौदल युद्धे केली.
भोजच्या अधिपत्याखालील गुर्जर प्रतिहार आणि कृष्ण द्वितीय च्या अधिपत्याखालील राष्ट्रकूट यांच्यात अनेक लढाया झाल्या ज्यांचे मिश्र परिणाम झाले.