polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
भारतातल्या मुंबई शहरातील वांद्रे-कुर्ला संकुल येथे व्यावसायिक कार्यालय असल्याने, एएमसीच्या आकारमानामध्ये, १९९८ मध्ये स्थापना झाल्याच्या वेळेस असणाऱ्या २ स्थाने व ६ कर्मचारी या स्थितीपासून १९ लाखांपेक्षा जास्त गुंतवणूकदारांशी संपर्क साधणारी सुमारे १२० स्थाने आणि १००० पेक्षा जास्त कर्मचारी-एवढ्या मोठ्या प्रमाणात वाढ झाली आहे.
भारतातील आर्थिक सेवा कंपनी आयसीआयसीआय बँक आणि युनायटेड किंग्डममधील आर्थिक सेवा क्षेत्रातल्या मोठ्या कंपन्यांपैकी एक असणारी प्रुडेन्शियल पब्लिक लिमिटेड कंपनी यांचा ए एम सी हा एक संयुक्त प्रकल्प आहे.
संपूर्णतः गुंतवणूकदाराभिमुख दृष्टिकोनातून चालणारी ही संस्था आता गुंतवणूक कौशल्य रिसोर्स बॅंडविड्थ आणि प्रोसेस ओरिएन्टेशन यांचे एक संयुग बनली आहे.
एकूण ३६ वर्षे अथकपणे ‘टॉनिक’ या दिवाळी अंकाचे त्यांनी वेळोवेळी पदराला खार लावून आणि वेळ पडल्यावर बायकोचे दागिने विकून नियमित प्रकाशन केले.
ज्या विशिष्ट काळात हा अभ्यास झाला आहे त्या काळाचा संदर्भ लक्षात घेता त्या काळात प्रेक्षकांचे राष्ट्रीय घटकात कसे रूपांतर झाले हेही पाहता येते.
अशा प्रकारच्या राष्ट्रीय प्रयत्नातून एक प्रकारचे एकसुरी व्यक्तित्व घडविण्याचा प्रयत्न केला जातो, आणि त्यामुळे स्त्री आणि पुरुषांची वैविध्यपूर्ण व्यक्तिमत्त्वे उभी राहण्यास नकार दिला जातो.
अशा तऱ्हेने या संस्कृती वर्णनात्मक लेखनातुन मानकेकर यांनी दूरचित्रवाणीवरील दृकश्राव्य कथनातून आणि त्यातून उभ्या केलेल्या भारतीय स्त्रीत्वातून स्त्री आणि पुरुषांचे विविध पैलू असलेली व्यक्तिमत्त्वे उभे राहतात.
आणि शेवटी उपसंहारात दूरचित्रवाणीने कशा प्रकारे भारतीय राष्ट्रीयत्व रचण्यामध्ये सहभाग दिलाय तसेच हेच व्यक्तिमत्त्व सीमेचे बंधन नसलेल्या भांडवल आणि आकांक्षाभोवती कसे रचले आहे हे सांगितले आहे.
या पुस्तिकेच्या लेखिका पूर्णिमा मानकेकर या स्टॅनफोर्ड युनिव्हर्सिटीमध्ये संस्कृती आणि मानववंशशास्र या विषयाचा सहायक अध्यापिका होत्या.
स्क्रीनिंग कल्चर: वीव्हिंग पोलिटिक्स एथनोग्राफी ऑफ टेलिव्हिजन वुमनहूड अँड नेशन इन पोस्टकलोनियल इंडिया हे पुस्तक १९९९ साली प्रसिद्ध झाले.
‘त्याच्या घराजवळील गणपती’ असा जो दुसरे बाजीराव पेशवे यांच्या १८१०-११ सालामधील रोजनिशीमध्ये उल्लेख आहे, तोच गणपती आज "गुंडाचा गणपती‘ म्हणून प्रसिद्ध आहे.
स्वच्छ भारत अभियान हा भारताच्या ४,००० हून अधिक शहरांच्या, रस्त्यांच्या व भारतातील विविध नद्यांच्या स्वच्छतेसाठी भारत सरकारने सुरू केलेला राष्ट्रीय पातळीवर अभियान आहे.
मोदी म्हणाले,"महात्मा गांधींना सर्वात मोठे स्मारक म्हणजे २०१९ मध्ये त्यांच्या १५० व्या जयंतीला त्यांची स्वच्छ भारताची इच्छा साध्य करणे होय. हे भारताच्या स्वच्छतेसाठी सर्वात मोठे अभियान आहे. यात ३० लक्षाहून अधिक सरकारी कर्मचारी व शाळेतल्या व कॉलेजमधल्या मुलांनी भाग घेतला आहे." विशेष म्हणजे स्वच्छ भारत अभियान ग्रामीण व शहरी अशा दोन्ही भागात राबविले जाते आहे.
स्वच्छ भारत अभियान हे पेयजल व स्वछता मंत्रालयांमार्फत व स्वच्छ भारत अभियान हे शहर विकास मंत्रालयमार्फत राबविले जात आहे .२ ऑक्टोबर २०१४ला ग्रामीण भागासाठी निर्मल भारत अभियानाची पुर्नरचना करून स्वच्छ भारत अभियान सुरू करण्यात आले .
२०११ च्या जनगणनेनुसार ग्रामीण भागातील ३२.७०% ग्रामीण कुटूंबांनाच शौचालयाच्या सुविधा होत्या , तर २०१३ मधील नॅशनल सॅम्पल सर्व्हे ऑर्गनायझेशनच्या पाहणीनुसार ग्रामीन भागातील ४०.६%ग्रामीण कुटूंबानाच शौचालयाच्या सुविधा होत्या, स्वच्छ भारत अभियानाने '२०१९'पर्यंत स्वच्छ भारत ' साध्य करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे , यासाठी ग्रामीण भागातील स्वच्छतेच्या पातळीत सुधारणा करणे व गावे हागणदारीमुक्त करणे हे साधारण उद्दिष्ट ठेवले आहे .
यासाठी ग्रामीण भागात वैयक्तिक शौचालये , सार्वजनिक स्वच्छतागृहे , सामुदायिक स्वच्छतागृहे , शाळा व अंगणवाड्यामध्ये शौचालये , घन व द्रव कचरा व्यवस्थापन यंत्रणा उभारून कार्यक्रमाच्या प्रभावी अंलबजावणीवर भर देण्यात येत आहे .
शाळांमधील शौचालयांच्या उभारण्याची जबाबदारी मानव संसाधन विकास मंत्रालयाकडे तर अंगणवाड्यामधील शौचालय उभारणीची जबाबदारी महिला व बालविकास मंत्रालयाकडे देण्यात
या विम्याचा प्राथमिक उद्देश हा रहदारीच्या अपघातांपासून होणारे वाहनाचे/वाहनांचे नुकसान व वाहनचालकाला वा अपघातात सापडल्याने इतर व्यक्तीला झालेल्या शारीरिक इजा यांपासून आर्थिक सुरक्षा पुरवणे हा आहे.
विम्याचा अर्ज भरताना "आरटीओ‘च्या नोंदणी प्रमाणपत्रानुसार मालकाचे नाव, गाडीचा नोंदणी क्रमांक, नोंदणी तारीख, इंजिन व चासीज क्रमांक वगैरे काळजीपूर्वक नमूद करावे लागते.
गट फेरीच्या शेवटच्या सामन्यात त्यांना नवख्या अफगाणिस्तान विरुद्ध ६ धावांनी पराभवाच्या नामुष्कीला सामोरे जावे लागले, परंतु गटामध्ये त्यांनी पहिले स्थान अगोदरच मिळवले होते.
मुंबईतील उपांत्य सामन्यात त्यांची गाठ यजमान भारताविरुद्ध पडली, आणि भारताने पहिली फलंदाजी करून विराट कोहलीच्या ४७ चेंडूंतील ८९ धावांच्या नाबाद खेळीमुळे निर्धारीत २० षटकांत १९२/२ अशी धावसंख्या उभारली.
प्रत्युत्तरादाखल मैदानात उतरलेला सलामीवीर ख्रिस गेल फक्त ५ धावांत तर त्यानंतर लगेच मार्लोन सॅम्युएल्स बाद झाल्यानंतर वेस्ट इंडीजचा संघ १९/२ अशा अडचणीत सापडला.
वेस्ट इंडीजच्या डावा दरम्यान अचानकच दुसरे षटक टाकण्यासाठी ज्यो रूटला पाचारण करण्यात आले आणि त्याने लगेच ख्रिस गेल आणि जॉन्सन चार्ल्स या दोन्ही सलामीवीरांना बाद केले.
पुढच्याच षटकात डेव्हिड विलीने भारताविरुद्ध विजय मिळवून देणाऱ्या लेंडल सिमन्सला शून्यावरच पायचीत पकडले आणि तिसऱ्याच षटकात वेस्ट इंडीजचा संघ ३ बाद ११ अशा अडचणीत सापडला.
पंरतू त्यानंतर लागोपाठच्या षटकांमध्ये ब्राव्हो, आंद्रे रसेल आणि कर्णधार डॅरेन सॅमी बाद झाल्याने वेस्ट इंडीजच्या समोर शेवटच्या ४ षटकांत विजयासाठी ४५ धावांचे होते.
पुढच्या तीन षटकांतील अचूक गोलंदाजीमुळे शेवटच्या षटकात वेस्ट इंडीजला विजयासाठी १९ धावांची गरज होती आणि या अखेरच्या षटकात कार्लोस ब्रॅथवाइटने बेन स्टोक्सच्या गोलंदाजीवर पहिल्या चार चेंडूंवर लागोपाठ चार षटकार खेचत विजयश्री खेचून आणली.
वेस्ट इंडीजची सुरुवात खूपच चांगली झाली सॅम्युएल बदरीने दुसऱ्याच चेंडूवर जेसन रॉयला त्रिफळाचीत केले आणि दुसऱ्या षटकात ॲलेक्स हेल्सला आंद्रे रसेलच्या गोलंदाजीवर झेलबाद केले.
आपल्या दुसऱ्या षटकात बदरीने ओवेन मॉर्गनला ख्रिस गेलकरवी झेलबाद केले त्यामुळे इंग्लंडची अवस्था ४.४ षटकांत ३ बाद २३ अशी झाली.
त्यानंतर ज्यो रूटने ३६ चेंडूंत ५४ धावा करत इंग्लंडला सामन्यात पुन्हा आणून ठेवले, परंतु पॅडल स्वीप करण्याच्या नादात कार्लोस ब्रॅथवाइटच्या षटकात सुलेमान बेनकडे एक सोपा झेल देऊन तो बाद झाला.
वेस्ट इंडीज विरुद्ध झालेल्या पराभवानंतर, इंग्लंडने दक्षिण आफ्रिकेला विश्व टी२० च्या इतिहासातील सर्वात मोठा २२९ धावांचा यशस्वी पाठलाग करून पराभूत केले.
ब्रॅथवाइटने यशस्वी पाठलाग करताना शेवटच्या षटकातील सर्वोच्च धावांचा विक्रम मोडीत काढला (ब्रॅथवाइटच्या २४ धावांनी ऑस्ट्रेलियाच्या मायकेल हसीने सेंट लुशिया येथे झालेल्या २०१० च्या उपांत्य सामन्यात पाकिस्तानच्या सईद अजमलच्या गोलंदाजीवर केलेल्या २२ धावांचा विक्रम मोडीत काढला.
पहिल्यावेळी लॉर्डस् वर झालेल्या क्रिकेट विश्वचषक १९७९ च्या अंतिम सामन्यात आणि दुसऱ्यावेळी २००४ च्या आयसीसी चँपियन्स ट्रॉफीच्या अंतिम सामन्यात – दोन्ही वेळेस वेस्ट इंडीजने विजय मिळवला होता.
स्पर्धा सुरू होण्यापूर्वी मानधनाच्या वादामुळे वेस्ट इंडीजचे काही खेळाडू स्पर्धेतून अंग काढून घेण्याच्या तयारीत होते, त्यामुळे त्यांचा दुय्यम संघ विश्वचषकासाठी पाठवला जाण्याची शक्यता निर्माण झाली होती.
वेस्ट इंडीजचा कर्णधार डॅरेन सामीने वेस्ट इंडीज क्रिकेट बोर्डाबरोबर पत्रव्यवहार करून मानधनाच्या मुद्यावरून खेळाडूंच्या स्पर्धेत भाग घेण्यासंदर्भात चिंता व्यक्त केली होती.
२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१० स्पर्धेत विजेतेपद मिळवल्यानंतर सुद्धा, इंग्लंडला मागील वर्षी क्रिकेट विश्वचषकाच्या गट फेरीच्याही पुढे जाता आले नव्हते, तसेच २०१० च्या विजेत्या संघातला एकमेव फलंदाज आणि कर्णधार आयॉन मॉर्गन हा एकमेव खेळाडू या वर्षीच्या संघात होता.
तुलनेने अनुभवी संघ असूनही, विश्वचषकाचा अनुभव असलेले फलंदाज ज्यो रूट, यष्टिरक्षक जोस बटलर आणि तेज गोलंदाज लिआम प्लंकेट यासारखे खेळाडू इंग्लंडने ॲशेससाठी निवडले आणि चषक जिंकला.
दोन्ही संघांदरम्यानचा गट फेरीतील सामना १६ मार्च रोजी मुंबईतील वानखेडे मैदानावर झाला होता, ज्यात वेस्ट इडीजने ६ गडी आणि ११ चेंडू राखून विजय मिळवला होता.
त्याचे मुख्य कारण होते, त्यांच्या अनेक खेळाडूंचा आयपीएल मधील अनुभव आणि त्यातील बरेच २०१२ च्या चँपियन संघाचा एक भाग होते, अपवाद होता तो ऑफ-स्पिन गोलंदाज सुनील नारायण आणि अष्टपैलू कीरॉन पोलार्ड यांचा.
ह्या व्यतिरिक्त, पुरूष संघाच्या अंतिम सामन्या अगोदर, वेस्ट इंडीज महिला संघानेसुद्धा २०१६ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी२० स्पर्धेत जगजेते पद मिळवले होते.
हे द्रावण खडकातून झिरपून जेव्हा एखाद्या गुहेच्या छतातून बाहेर येते, तेव्हा हवेच्या संपर्कामुळे वरील अभिक्रियेच्या बरीबर उलट अभिक्रिया होते, आणि चुनखडीचे कण छतावर साठतात.
आयआयआयटी- दिल्ली, त्याच्या कायम आवारात जुलै 2012 पासून गोविन्दपुरी मेट्रो रेल्वे स्टेशन, ओखला तिसरा टप्पा, नवी दिल्ली, भारत जवळ आहे .
संचालक कार्यालय, प्रशासकीय आणि वित्त विभाग कार्यालय, कॉन्फरन्स कक्ष, एक बोर्ड खोली, एक औपचारिक चर्चा खोली, कल्पना देवाण-घेवाण खोली, प्रदेश आणि कार्यक्षमता कार्यालये शैक्षणिक विभाग आहेत.
तर दुसऱ्या भागात लेखिकेला जे स्त्रीवादी पद्ध्तीशास्त्राच्या सहा बाजू वाटतात, क्रमशः संशोधनकर्त्याची व्यक्तीनिष्ठता, सत्संबंधीशास्त्र , ज्ञानमिमांसाशास्त्र, पद्धती, सिद्धांत व नैतिकता/राजकारण.
पहिल्या प्रकरणात विक्रमसिंघे या श्रीलंकेतील संशोधनाची पार्श्वभूमी समजण्यासाठी फुकोल्टच्या लवचिक संकल्पनात्मक साधन -'अर्थ लावणे -पुरातत्त्वशास्त्र याच्या मदतीने श्रीलंकेतील स्त्री अभ्यास व स्त्रीवादी संशोधनातील चळवळीशी ओळख करून देतात.
हे साध्य करण्यासाठी त्या १९७५ ते वर्तमानापर्यंतची श्रीलंकेतील स्त्रीवादी संशोधन व लेखनाला घडवतात , त्याचा शोध घेतात व त्याचा एक ढाचा देतात, स्त्री चळवळ व संशोधनकर्त्यांची ओळख करून देतात, संशोधन निर्मितीचे अर्थकारण व प्रत्यक्ष जमिनीवरील राजकारणाचा वेध घेतात व स्त्रीवादी संशोधन चळवळीतील ज्ञानमीमांसाशास्त्रात्मक व सैद्धांतिक मुद्यांना हात लावतात.
स्त्रीवादी पद्धतीशास्त्रावर भाष्य करण्यासाठी ते पद्धतीशास्त्राच्या दृष्टीकोनातून, यष्टी पद्धतीचा वापर करून स्त्री अभ्यास/ संशोधन चळवळीचा शोधात्मक सैद्धांतिक अभ्यास करतात.
या पुस्तकात लेखिका स्त्रीवादी पद्धतीशास्त्राचे विविध पद्धती, सिद्धांत, सत्संबंधीशास्त्र , ज्ञानमीमांसाशास्त्र, नैतिकता व राजकारणाचा शोध व विश्लेषण करू पाहतात.
त्याद्वारे श्रीलंकेतील स्त्रीवादी संशोधक कार्यकर्त्या कशा पद्धतीने व साधनांद्वारे स्त्रियांचे जीवन जगतात, त्याची पकड घेतात व त्याचे प्रतिनिधित्व करतात व त्यामाध्यमातून संशोधनाद्वारे स्त्रियांचे व समाजाचे अनेक सत्य घडवतात याकडे लेखिका लक्ष वेधण्याचा प्रयत्न करतात.
संशोधक कशा पद्धतीने सत्याचे अर्थ लावतात व त्याद्वारे वैयक्तिक व सामाजिक बदलासाठी राजकीय, सैद्धांतिक व नैतिक जबाबदारी पार पाडतात हे लेखिका शोधण्याचा प्रयत्न करतात.
सत्संबंधीशास्त्रासंबंधीचे राजकारणामध्ये १) आंतरराष्ट्रीय प्रभाव/ कायद्याचे मापदंडांचा प्रभाव, २) विद्याशाखा व संस्थांमध्ये लिंगभावाचे मुख्यप्रवाहीकरणाचे ज्ञानमीमांसाशास्त्र, ३) समकालीन सामाजिक -राजकीय बदल, ४) संशोधनकर्त्याचे आंतरिक वैयक्तिक राजकीय प्रेरणांचा समावेश आहे.
अनेक मांडणी व परिणाम ज्यामध्ये लेखिकेचे कार्य घडले/ स्थापित आहे, अर्थ लावण्याची प्रक्रिया, विशिष्ट सैद्धांतिक मांडणी स्वीकारण्याची कारणं, ज्ञानमिमांसाशास्त्र, सत्संबंधीशास्त्र , संशोधन पद्धतीचे समर्थन त्या या परावर्तनाच्या प्रक्रियेत करतात व शेवटी माहितीचे विश्लेषण व सैद्धांतीकरणावर भाष्य करतात.
त्यांच्या मते साहित्याच्या आढावा हे माहिती गोळा करण्यासाठी किंवा विषयाला पार्श्वभूमी देण्यासाठी एक भिन्न अशी संशोधन कृती तर आहेच पण तसेच संशोधन विषयाच्या उत्क्रांतीचे प्रतिनिधित्व किंवा जडण-घडण सुद्धा आहे.
दुसऱ्या प्रकरणात जगभरात ज्ञान निर्मितीच्या पद्धतीत व ज्ञानमीमांसाशास्त्रात स्त्री या कोटीक्रमाने कसा बदल घडवून आणला याचा आढावा या प्रकरणात घेण्यात आला आहे.
स्त्रीयांला एक नमुन्याच्या स्वरूपात बघून संशोधन क्षेत्रात कुठले महत्त्वाचे बदल घडले याला अधोरेखित करून त्या श्रीलंकेतील स्त्री अभ्यास व संशोधन चळवळीला एक ज्ञानमीमांसाशास्त्राची पार्श्वभूमी देऊ पाहतात.
यामध्ये लेखिका लिंगभावासंदर्भातील सत्य किंवा लिंगभावात्मक जगणे किंवा असणे हे एकाबाजूला ज्ञानमीमांसाशास्त्राचे एक घटक आहे तसेच लिंगभाव समजून घेण्याची एक पद्धती आहे.
फेमिनिस्ट रिसर्च मेथोडोलोजी : मेकिंग मिनिंग ऑफ मिनिंग मेकिंग हे मैथ्री विक्रमसिंघे द्वारा लिहिलेले पुस्तक असून २०१४ मध्ये जुबान प्रकाशनाद्वारे प्रकाशित झाले.
ब्रिटिशांनी भारतात पाठविलेले सर्व ब्रिटिश सभासद असलेले सायमन कमिशन जेव्हा पुण्यात आले तेव्हा त्याचे काळ्या झेंड्यांनी स्वागत करणाऱ्यांमध्ये १२ वर्षांचे अप्पा पेंडसे होते.
डी पदवी धारण करणारे, संगीत आणि वेदान्त या दोघांतही रस असणारे तत्त्वज्ञ, लेखक, आणि मनात क्रांतिकारी विचार बाळगणारे आदर्शवादी कार्यकर्ते होते.
स्वामी श्रद्धानंदांची एका माथेफिरू माणसाने हत्या केल्यानंतर आपण श्रद्धानंदांची जागा घ्यायची असे अप्पा पेंडसे यांनी वयाच्या १०व्या वर्षी ठरवले.
त्यावेळी बाळाजी विश्वनाथाने शाहूचा पक्ष स्वीकारण्यात आणि पुढें त्यास पेशवाई मिळवून देण्यात स्वामींची अंंतस्थ खटपट असावी असे म्हटले जाते.
दिल्लीकडील कारस्थाने, निजामाचे उच्चाटन, जंजिऱ्याची व वसईची मोहीम, अशा कित्येक प्रसंगांशी स्वामींचा थोडाबहुत संबंध असून, स्वामींच्या विस्तृत पत्रव्यवहारावरून त्या त्या प्रसंगांच्या हकीकती बऱ्याच खुलासेवार कळून येतात.
सन १७२६ च्या सुमारास स्वामींनी कर्नातकातून आणलेल्या एका हत्तीच्या संबंधात जंजिऱ्याच्या सिद्दीचा व स्वामींचा तंटा झाल्यानें सिद्दीनें परशुरामाचे देऊळ लुटले, तेव्हां स्वामी तेथून निघून धावडशीस येऊन राहिले व येथेही त्यांनी परशुरामाचे देऊळ, तलाव, वाडा वगैरे बांधले.
परशुरामपंत प्रतिनिधी, कान्होजी आंग्रे, फलटणकर निंबाळकर, नागपूरकर भोसले, अक्कलकोटकर भोसले वगैरे महाराष्ट्रांतील सर्व प्रमुख मंडळींवर व खुद्द शाहू छत्रपतींवर स्वामींची छाप होती.
" तत्त्वज्ञान कोणत्या अर्थाने भारतीय असू शकते ? तथाकथित भारतीय तत्त्वज्ञान हे आपापल्या खासियतीनुसार शिक्का मारलेल्या इतर तत्त्वज्ञानांपासून, उदाहरणार्थ पाश्चात्त्य तत्त्वज्ञानांपासून, मूलभूतरीत्याच ते वेगळे आहे, असे या प्रश्नातून सूचित होऊ शकते. किंबहुना, काहीजण गंभीरपणे तसा विचार करतात, याबाबत मला शंका नाही; पण ते ज्याचा गांभीर्याने विचार करतात, त्याची तेवढ्याच गांभीर्याने नोंद घ्यावयाची असेल तर त्याचा अर्थ असा होईल की ज्या तऱ्हेने काहीएका विशिष्ट प्रकारची वनस्पती ही काहीएका विशिष्ट कटिबंधीय प्रदेशातच उगवते मात्र अन्य ठिकाणी तिची लागवडच होऊ शकतच नाही, तसे काहीएक विशिष्ट प्रकारचे तत्त्वज्ञान काहीएका विशिष्ट प्रदेशातच वाढते, इतरत्र नाही. पुढे जाऊन विस्तारपूर्वक असाही अर्थ व्हावा की तत्त्वज्ञानात प्रकारभेद असून त्यातील कोणताही एक प्रकार इतरांपासून पूर्णपणे वेगळा असतो, शिवाय प्रत्येक प्रकार म्हणजे एक एकात्म जैविक समष्टी बनते; एखाद्या प्रकारातील भागांमध्ये आपण भेद करू शकत असलो तरी ते सर्व भाग मिळून एक समष्टी बनते. एका प्रकारातील भागांचा सारखेपणा आणि दुसऱ्या प्रकारातील भागांचा सारखेपणा यांची हाताळणी या सारखेपणाच्या आधारावर बरोबरीने करता येणार नाही."
'भारतीय तत्त्वज्ञान' ही संकल्पना समजावून घेण्यासाठी आपणास भारतीय तत्त्वज्ञान आणि हिंदू तत्त्वज्ञान यांत फरक करणे आवश्यक आहे, असे मत तत्त्वज्ञानाचे प्राध्यापक आणि अभ्यासक-लेखक सतीशचंद्र चॅटर्जी आणि धीरेंद्रमोहन दत्त यांनी व्यक्त केले आहे.
त्यांच्या मते, भारतीय तत्त्वज्ञान म्हणजे - प्राचीन अथवा अर्वाचीन – हिंदू किंवा अहिंदू, ईश्वरवादी अथवा निरीश्वरवादी अशा सर्व भारतीय विचारवंताचे तात्त्विक चिंतन.
'हिंदुत्ववाद' या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या विचारसरणीस अनुसरणारे ते 'हिंदू', असे मानले तर तो धार्मिक अर्थ होईल, तत्त्वज्ञानात्मक अर्थ होणार नाही.
"अर्थात असाही विचार करणे शक्य आहे की, अगदी एकाच सांस्कृतिक रचनाबंधामधील तत्त्वज्ञानांत वैविध्य आढळू शकते आणि विविध सांस्कृतिक रचनाबंधांमधील तत्त्वज्ञानांत साम्ये आढळू शकतात. याचे कारण एकाच सांस्कृतिक रचनाबंधामधील दोन माणसे एकसारखा विचार करतील असे नाही आणि त्याचवेळी भिन्न सांस्कृतिक रचनाबंधामधील दोन व्यक्तींच्या विचारात सारखेपणा असू शकेल आणि त्यांच्या सहानुभूतीचे विषय सामाईक असतील व त्यांचे आकलनही समानधर्मा असू शकेल. आता असा विचार करणे शक्य आहे, उदाहरणार्थ बिटिश तत्त्वज्ञान हे अनुभववादी आहे तर आंग्लेतर- उर्वरीत युरोपीय तत्त्वज्ञान हे त्याहून वेगळे आहे. म्हणजे बव्हंशी ज्या सहजतेने आंग्लेतर तत्त्ववेत्ते 'जन्मजात कल्पना' स्वीकारतील त्या सहजतेने बिटिश तत्त्ववेत्ते मात्र त्यांवर विश्वास ठेवणार नाहीत. पण आंग्लेतर तत्त्ववेत्त्यांमध्येही कान्टसारखे काही असे विमर्शात्मक तत्त्ववेत्ते आहेत की जे अनुभववादी परंपरा अंशतः स्वीकारतील आणि त्या आधारे विमर्शात्मक तत्त्वज्ञानाची उभारणीही करतील."
"याचा अर्थ असाही होऊ शकेल की प्रत्येक तत्त्वज्ञान प्रकार एखाद्या बीजासारखा असून तो केवळ एका विशिष्ट वातावरणातच वाढतो; एवढेच नव्हे तर विशिष्ट तऱ्हेच्या सांस्कृतिक, वंशीय रचनाबंधानुसारही तो वाढतो. भारतीय हे आर्यवंशीय असल्याने भारतीय तत्त्वज्ञान प्रकार आर्य रचनाबंधाशी बांधिलकी राखेल आणि त्याच रितीने ग्रीक, बार्बर,रोमन, अंग्लो –सॅक्सन आणि मंगोलियन रचनाबंधांमध्ये फरक करता येईल. हाच युक्तिवाद पुढे न्यावयाचा झाला तर असे म्हणता येईल की चातुर्वर्ण्य व्यवस्था अस्तित्वात असेल तिथे एक विशिष्ट प्रकारचे तत्त्वज्ञान असेल आणि तशाच रितीची एकसंध व प्रत्येक वर्णांतर्गत विहित अशी जीवनशैलीही असेल, आणि 'स्वधर्माची' भाषा करणारे तर अतिशय गांभीर्याने तसा विचार करतातही. या साऱ्याचा लक्षितार्थ असाही होईल की तत्त्वज्ञान हे स्वरूपतः अनेक प्रकारचे असले पाहिजे, म्हणजे मानवी समाजातील समूहांच्या अभिवृत्ती आणि गरजा नजरेसमोर ठेवूनच तत्त्वज्ञानाचे विविध प्रकार केलेले असले पाहिजेत आणि अशी विविधता असलीही पाहिजेच."
आस्तिक म्हणजे मृत्युनंतर जीवन मान्य करणारे, प्रत्यक्ष जीवनात केलेल्या पापपुण्यानुसार जीवाला गती लाभते, असे समजणारे आणि इहलोकाहून अन्य लोक आहेत, असे स्वीकारणारे ते आस्तिक होत.
चार्वाक हे काहीच मानीत नाहीत, म्हणून केवळ चार्वाक हेच एकमेव नास्तिक आहेत आणि बौद्ध व जैन ही दर्शने स्वीकारतात म्हणून ते आस्तिक आहेत.
जर आस्तिक म्हणजे आजच्या मराठीतल्या प्रमाणे 'सृष्टीकर्त्या परमेश्वराचे अस्तित्व मानणारे' असा केला तर न्याय, वैशेषिक, योग व वेदान्त या चार दर्शनांना आस्तिक आणि चार्वाक, जैन व बौद्ध, सांख्य व मीमांसा या पाच दर्शनांना नास्तिक म्हणावे लागेल.
"'भारतीय तत्त्वज्ञान' असा शब्दप्रयोग मी काही वेळेस करीन तेव्हा "भारतीय तत्त्ववेत्त्यांनी तपशीलवार मांडलेले तत्त्वज्ञान" असे मला म्हणावयाचे असेल. अशा परिस्थितीत 'भारतीय' हे तत्त्वज्ञानाचे विशेषण नसेल तर लेखकांना उद्देशून केलेले परिवर्तित गुणवाचक विशेषणाचे उदाहरण असेल, त्यांच्या विचारांना उद्देशून केलेले नव्हे. मला तर असेच वाटते की आपण जेव्हा 'भारतीय तत्त्वज्ञान' म्हणतो, तेव्हा बहुतेक वेळा आपल्या मनात हाच रुढार्थ किंवा रूढ शब्दप्रयोग असतो, अर्थात त्याच्या इतरही रुढार्थांकडे किंवा रूढ शब्दप्रयोगांकडे दुर्लक्ष करता येणार नाही."
"असाही विचार करणे शक्य आहे की, जेव्हा आपण भारतीय वा पाश्चात्त्य तत्त्वज्ञानाबद्दल बोलतो, तेव्हा तत्त्वज्ञानाच्या तार्किक रचनाबंधाचा विचार करीत नसतो तर सांस्कृतिक रचनाबंधाचा विचार करीत असतो 'तत्त्वज्ञान' असे आपण ज्याला म्हणतो ते म्हणजे केवळ सांस्कृतिक रचनाबंधाचे प्रगटीकरण असते किंवा अमूर्तीकरण असते. अर्थात त्याचा अर्थ असा असणार नाही की विविध स्वरूपी तत्त्वज्ञान म्हणजे अगदी कप्पेबंद व्यवस्था असते; म्हणजेच एका रचनाबंधाच्या तत्त्वज्ञानाचा दुसऱ्या रचनाबंधाच्या तत्त्वज्ञानाशी कसलाही संबंध येत नाही."
गजानन नारायण जोशी यांच्या नोंदीनुसार आणि मतानुसार "भारतीय तत्त्वज्ञान म्हणजे भारतात, हिंदुस्थान या देशात निर्माण झालेले तत्त्वज्ञान ही कल्पना चुकीची नाही. भारतभूमीत प्राचीन काळी व प्राचीन काळापासून निर्माण झालेले, रुजलेले, मान्य झालेले, लोकमानसात व लोकजीवनात स्थिर झालेले; ज्याने या देशाच्या संपूर्ण अंतर्बाह्य जीवनाला व्यापून टाकलेले आहे, असे जे तत्त्वज्ञान ते भारतीय तत्त्वज्ञान."
भारतीय तत्त्वज्ञान : भारतीय उपखंडातील संस्कृतींमध्ये विकसित झालेल्या तात्त्विक विचारप्रणालींना आणि त्या संबंधीच्या समग्र प्रतिक्रियात्मक विचारविमर्शास भारतीय तत्त्वज्ञान म्हंटले जाते.
विष्णू मनोहर इयत्ता सहावीत होते, तेव्हा ते प्रसिद्ध भारतीय बॉलीवूड अभिनेते अमिताभ बच्चन यांच्या याराना' चित्रपटातून प्रेरित झाले, ज्यामध्ये नायक शून्यातून नायक बनतो.
त्यांच्या कठोर परिश्रम आणि अन्न आणि हॉटेल उद्योगातील योगदानामुळे त्यांना फूड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया नवी दिल्लीचे प्रमुख समिती सदस्य बनवले.
जेव्हा मनोहरांनी स्त्रियांची पाककृती वाचण्याची आणि शिकण्याची उत्सुकता पाहिली तेव्हा त्यांच्या मनात एक विचार आला की, पाककृतींचा संवाद साधण्याचा सर्वात सोपा मार्ग म्हणजे स्वयंपाकाची पुस्तके लिहिणे होय.
आपल्या पाककृती घराघरात पोहोचवण्याच्या विष्णू मनोहर यांच्या इच्छेमुळे त्यांनी भारतीय मराठी चॅनेल ईटीव्ही मराठीवरील “मेजवानी” या दूरचित्रवाणीवरील ४०००हून अधिक कुकरी शो आणि “मास्टर रेसिपीज” नावाचे २०००हून अधिक कुकरी शोज रेकॉर्ड केले.
विष्णू मनोहर यांच्या अभिनयाच्या छंदामुळे त्यांना २०१९ मध्ये “वन्स मोअर” नावाच्या मराठी चित्रपटाची निर्मिती आणि अभिनय करण्यास प्रवृत्त केले.
अशाप्रकारे, त्यांनी त्यांच्या राज्याचा लगाम त्यांच्या नातेवाईकांकडे सोपविला आणि भगवान शिवाच्या शोधात आणि त्यांचे आशीर्वाद घेण्यासाठी निघून गेले.
परंतु, शिवाला त्यांना टाळायचे होते कारण तो कुरुक्षेत्र युद्धातील मृत्यू आणि अप्रामाणिकपणामुळे खूप संतापला होता आणि त्यामुळे पांडवांच्या प्रार्थनेबद्दल ते असंवेदनशील होते.
पण बैलाचे रूप असलेला शिव जमिनीत अदृश्य होऊन नंतर काही भागांमध्ये पुन्हा प्रकट झाला, केदारनाथमध्ये कुबड उंचावत, तुंगनाथमध्ये हात दिसला, रुद्रनाथमध्ये दिसणारा चेहरा, मध्यमहेश्वरमध्ये नाभी आणि पोट पृष्ठभाग आणि केस दिसले.
पांडवांनी हे पाच वेगवेगळ्या रूपात पुन्हा प्रकट झाल्यामुळे प्रसन्न झाले, त्यांनी शिवाची पूजा व पूजा करण्यासाठी पाच ठिकाणी मंदिरे बांधली.
केदारनाथ हिंदू धर्मातील सर्वात पवित्र स्थानांपैकी एक असून ते १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक तसेच पंचकेदार व छोटा धाम ह्या तीर्थक्षेत्रांपैकी एक मानले जाते.
हिमालय पर्वतामध्ये स्थित असलेल्या केदारनाथ मंदिराची निर्मिती पांडवांनी केली तर आद्य शंकराचार्यांनी ह्या मंदिराचे पुनरुज्जीवन केले असे मानण्यात येते.
पंच केदार मंदिरे बांधल्यानंतर, पांडवांनी मोक्षासाठी केदारनाथ येथे ध्यान केले, यज्ञ केला आणि नंतर महापंथ या स्वर्गीय मार्गाने स्वर्ग किंवा मोक्ष प्राप्त केला.
केदारनाथ, तुंगनाथ आणि मध्यमहेश्वर मंदिरे सारखीच दिसणारी पंच केदार मंदिरे उत्तर-भारतीय हिमालयीन मंदिर स्थापत्य रचनेत बांधलेली आहेत.
माधवाच्या संक्षेपा-शंकर-विजयावर आधारित हगिओग्राफीनुसार, 8व्या शतकातील तत्त्वज्ञ आदि शंकराचा मृत्यू केदारनाथजवळील पर्वतांवर झाला; आनंदगिरीच्या प्राचीना-शंकर-विजयावर आधारित इतर हागिओग्राफी जरी कांचीपुरम येथे मरण पावल्याचे सांगतात.
12 व्या शतकापर्यंत केदारनाथ निश्चितपणे एक प्रमुख तीर्थक्षेत्र होते, जेव्हा गहाडवाला मंत्री भट्ट लक्ष्मीधर यांनी लिहिलेल्या कृत्य-कल्पतरूमध्ये त्याचा उल्लेख आहे.
पंच केदार मंदिरांमध्ये भगवान शिवाच्या दर्शनाची यात्रा पूर्ण केल्यानंतर, भगवान विष्णूचे बद्रीनाथ मंदिरात दर्शन घेणे हा एक अलिखित धार्मिक विधी आहे, भक्ताने अंतिम पुष्टीकारक पुरावा म्हणून भगवान शिवाचा आशीर्वाद मागितला आहे.
हे मंदिर अक्षय तृतीया ते कार्तिक पौर्णिमा ह्या कालावधीमध्येच खुले असते व हिवाळ्यामध्ये येथील देवांच्या मुर्ती उखीमठ ह्या स्थानवर आणल्या जातात व तेथेच पुजल्या जातात.
पुणे येथील महाराष्ट्र मंडळात कुस्ती शिकण्यासाठी सुद्धा ते विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती देऊन पाठवत असत.१९१४ साली पहिली परदेश सफर करून आल्यावर त्यांनी गरीब आणि होतकरू विद्यार्थ्यांना परदेशात जाऊन उच्च शिक्षण घेण्यासाठी आर्थिक मदत करण्याकरता 'इचलकरंजी एज्युकेशन एन्डोमेंट फंड' स्थापन केला.
भारतातील निरनिराळ्या शैक्षणिक आणि धार्मिक संस्थांना दिलेल्या देणग्या आपल्या पश्चातसुद्धा सुरू राहाव्यात म्हणून १९३१ साली 'इचलकरंजी एज्युकेशन अँड चॅरीटेबल ट्रस्ट' हा दुसरा ट्रस्ट रजिस्टर केला.
इचलकरंजीला स्थायिक झाल्यावर पंडित बाळकृष्णबुवांनी त्यांचे चिरंजीव अण्णाबुवा, मिर्शीबुवा,भाटेबुवा, दत्तोपंत काळे असे अनेक शिष्य तयार केले.
त्यांच्या अकाली मृत्यूनंतर त्यांच्या पत्नी पद्मावती बाई यांनी संस्थानाच्या गादीला वारसा म्हणून पंधरा मुलांमधून देखण्या व चुणचुणीत गोपाळ जोशीची निवड केली आणि त्याला १० ऑगस्ट १८७६ रोजी दत्तक घेतले आणि गोपाळ जोशी हे नारायणराव घोरपडे झाले व पुढील काळात इचलकरंजीचे संस्थानिक झाले.
आधी कोल्हापूरच्या राजाराम कॉलेजात व नंतर मुंबईच्या एल्फिन्स्टन कॉलेजातून त्यांनी इंग्रजी, इतिहास व अर्थशास्त्र हे विषय घेऊन आपले शिक्षण पूर्ण केले.
इचलकरंजीच्या संस्थानिकपदाची सूत्रे हाती पडल्यावर त्यांनी आपल्या प्रजाजनांच्या शैक्षणिक, सामाजिक आणि सार्वजनिक उन्‍नतीकडे लक्ष दिले.
त्यासाठी त्यांनी ‘नादब्रह्म परिवार’ नावाची संस्था स्थापन केली आणि पुढील काही वर्षांत अभिजात संगीत नाटकांचे पुनरुज्जीवन, निर्मिती आणि प्रयोग सादरीकरण करायला सुरुवात केली.
या संस्थेचे कट्यार काळजात घुसली, मत्स्यगंधा, मानापमान, रणदुंदुभी, विद्याहरण, संन्यस्त खड्ग, संशयकल्लोळ, स्वयंवर आदी संगीत नाटकांच्या सादरीकरणाबरोबरच शास्त्रीय संगीत आणि नाट्यसंगीताचे कार्यक्रम करणे चालू आहे.
पण बाल गंधर्वांची भामिनी, रुक्मिणी, सुभद्रा, करावयास तयार असणाऱ्या मराठीतील नामवंत अभिनेत्री-गायिकांना दीनानाथांनी भूमिका केलेल्या रणदुंदुभीमधील तेजस्विनी, राजसंन्यासमधील शिवांगी, सुलोचना या नायिकांची कामे करण्याची हिंमत झाली नाही.
१९३१ साली बलवंत संगीत मंडळीच्या रत्‍नागिरीच्या मुक्कामात दीनानाथांच्या आग्रहामुळे सावरकरांनी पटवर्धनाच्या निवासस्थानी राहून ‘संन्यस्तखड्ग’ हे नाटक लिहिले.
सचिन तेंडुलकर म्हणाला,"ह्या मैदानावर अपेक्षेपेक्षा चांगल्या सुविधा आहेत." रिकी पाँटिंगने चेंजिंग रुमच्या सुखसोईंची प्रशंसा केली.
“मायकेल लंबने मिड-विकेटच्या दिशेने मारलेला फटका क्षेत्ररक्षकाने झेलला. आता, जर हे एम.ए. चिदंबरम मैदान किंवा एम. चिन्नास्वामी मैदान असते तर चेंडू जणू संघाच्या हॉटेलकडे जाणाऱ्या टॅक्सीमध्येच पडला असता. आपल्याला अशाच मोठ्या मैदानांची गरज आहे.,” वॉर्न म्हणाला.
तत्पूर्वी सन १९७०पर्यंत देशी विदेशी पर्यटक न्यूजर्सी येथे जुगार खेळण्यासाठी वारंवार येत असत तसेच अटलांटिक शहरातही पर्यटक मनोरंजनासाठी येत असत.
गोल्डन नुग्गेट कसिनो नंतर नोवेंबर 2012 मध्ये मिरेज कसिनो हे लास वेगासचे दुसरे गेओफ्फ हाल्स ब्लॅक जॅक हे फ्री बेट ब्लॅक जॅक पेक्षा भिन्न झाले.
या शोमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या एका सफेद वाघाने रॉय हॉर्न यांच्यावर हल्ला केला आणि त्यात ते जखमी झाले त्यामुळे सन २००३मध्ये हा शो बंद केला.
सन २०१५मध्ये रिसॉर्ट इंटरनॅशनलने मायरेज आणि इतर मालमत्तेचे स्थायी मालमत्तेत रूपांतर करून त्याचा गुंतवणूक ट्रस्ट करण्याची घोषणा केली.
लेखिका विविध प्रभावी लेखन जसे फ्रेडरेक ऐंगल्स द्वारा लिहिलेले 'द ओरिजीन्स ऑफ द फॅंमिली, प्रायव्हेट प्रोपर्टी व स्टेट व या भोवतीच्या विविध चर्चांचा आधार या पुस्तकात घेतात.
भारतीय संदर्भातील काही लिंगभावासंदर्भातील सिद्धांताकडे (जे पूर्वीच्या मांडलेल्या सिद्धांत व मांडणीवर पुनः काम केलेले स्वरूप आहे) पण लक्ष वेधतात.
स्त्रीत्व व पुरुषत्व या दोन कोटीक्रमाच्या व्यवहार, विचार व नैतिकतेमधील तणाव व त्या तणावाचे स्त्री-पुरुषांवर होणाऱ्या परिणामांचे परीक्षण लेखिका दुसऱ्या प्रकरणात करतात.
सदरचे पुस्तक हे नवीन अभ्यासकांसाठी 'रीडर'च्या स्वरूपात २००२ मध्ये प्रकाशित केले गेले व मैत्रेयी कृष्णराजनच्या 'थियरायझिंग फेमिनिझम' या शृंखलेची कडी आहे.
हा मुख्यत: दक्षिण आकाशामध्ये दक्षिण गोलार्धातील उन्हाळ्यामध्ये चांगला दिसतो आणि ४१ उत्तर अक्षांशाच्या दक्षिणेकडील सर्व निरीक्षकांना वर्षातील काही दिवस पाहता येऊ शकतो.