polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
हर्ले यांनी पेनसिल्व्हेनियाच्या इंडियाना विद्यापीठात डिझाइनचा अभ्यास केला होता आणि चेन आणि करीम यांनी अर्बाना-चॅम्पेन येथील इलिनॉय विद्यापीठात संगणक विज्ञानाचा एकत्र अभ्यास केला होता.
त्या साइटचे मालक, युनिव्हर्सल ट्यूब आणि रोलफॉर्म इक्विपमेंट यांनी, शोधत असलेल्या लोकांकडून नियमितपणे ओव्हरलोड झाल्यानंतर नोव्हेंबर 2006 मध्ये विरुद्ध खटला दाखल केला.
सूरपालाने राजपदावर आल्यावर दोन महिन्यातच राजेपदाचा त्याग केला विग्रहपालही राजेपदी आल्यानंतर तीन-चार वर्षातच सन्यास घेऊन आपला पुत्र नारायणपाल याच्या हाती त्याने सत्ता दिली.
आग्नेय आशियातील शैलेंद्र घराण्याचा राजा बलपुत्रदेव याला नालंदा येथे परकीय बौद्ध भिक्षूंच्यासाठी एक विहार बांधण्याची परवानगी दिली होती आणि या विहाराच्या दैनंदिन खर्चासाठी पाच गावांचे दानही दिले होते.
विविध वाद्ये, शंखध्वनी, वाजंत्री व टाळमृदंगाच्या नादात, मसणजोग्याच्या ढणमण्याच्या व शिंगाडयाच्या रणभेदी रणगीतांनी संमेलनाचे उद्घाटन होते.
या संमेलनात मोर-लांडोर, मरनांगी-मसणनजोगी, कुत्रा-कुत्री, कबुतर-कबुतरीण, खडोळी-खडोळीण, घोरपड-घोरपडीण, धत्तुरा-जाई, नागफणा-गोबी, गाटवकाटे- राशिनी गवरी, अक्कल-खईसकुत्री, पानकोंबडा-कोंबडी तर साप-मुंगूस असे आंतरजातीय विवाह लावले जातात.
गोंदणवाल्या बाया, जाते उपटणाऱ्या माउल्या, बाळ सतूष म्हणणाऱ्या माया, खेळवाले, दशावतारी अशा अनेक भटक्या-उपेक्षितांना व्यासपीठ मिळवून देण्यासाठी, त्यांची कला, त्यांची व्यथा, त्यांच्या समस्या जाणून घेण्यासाठी गुराखी संमेलनाला सुरुवात झाली.
‘नाहीरे’ वर्गातल्या उपेक्षित दलित-पददलित, अस्पृश्य म्हणून फेटाळलेल्या, विटाळलेल्या, बहिष्कृत, मायमाउल्यांच्या कष्टाच्या रक्त-घामातून हे गुराखी साहित्य जन्माला येते.
गुराखी साहित्य संमेलनाच्या व्यासपीठावर अस्वल, मोर, कुत्रा, मरनागी, ससे, खेकडे, पानकोंबडी, साप, मुंगूस, धोतरा, जाई-गुलाब, जुई, नागफणा, गोबी, अक्कल खार, खईसकुत्री, नाग-नागीण, साप-मुंगूस, आग्याबोंड, चमकोरा, बेशरमी, करअली, रुचकी हे सर्व असते.
पण त्यात त्यांच्या मनास समाधानकारक योग्य तत्त्व आणि रीत दिसली नाही त्यामुळे त्या जुन्या विषारी औषधी प्रक्रियेवरचा त्यांचा विश्वास नाहीसा झाला आणि ते नवीन तत्त्वाच्या शोधास लागले.
डॉक्टर कल्लेनच्या 'मटिरिआ मेडिका'चे जर्मन भाषांतर करीत असताना सिंकोना झाडाच्या सालीच्या गुणधर्माबद्दल त्यांनी लिहीलेले सामुएल हानेमानच्या लक्षात आले.
कल्लेनने तिथे असे लिहिलेले आहे की ‘सिकोनाच्या सालीने हिमज्वर बरा होतो खरा, पण चांगल्या प्रकृतीच्या, ज्वर नसलेल्या माणसाने सिंकोनाची साल फार खाल्ल्यास त्यास हिमज्वरासारखा ताप येतो'.
इतक्यानेही पूर्ण खात्री न होता त्यांनी मागाहून आणखी स्वतःवर आपल्यावर आणि तसेच त्यांच्या मित्रवर्गावर त्याचा अनुभव घेऊन खात्री झाल्यावर ॲकोनिटम्, बेल्लाडोना, नक्सव्होमिका, आर्सेनिकम्, मयुरी, सल्फर इत्यादी द्रव्यांचाही असाच अनुभव घेऊन तीच औषधे सूक्ष्म प्रमाणांत रोग्यास देऊन चांगला गुण आलेला पाहून मनाची खात्री करून १७९० साली होमिओपथिक तत्त्वाची प्रसिद्धी केली.
होमिओपॅथीचा शोध लावण्यापूर्वी सामुएल हानेमान याने केलेल्या प्रयोगांत त्याला बार्क ऑफ चायना म्हणजे सिंकोना नावाच्या वनस्पतीचा रस प्यायल्यावर स्वतःमध्ये मलेरियाची लक्षणे दिसून आली होती.
"कोणत्याही पदार्थाचे रासायनिक व भौतिक गुणधर्म कायम ठेवून त्याचे एका विशिष्ट मर्यादेपलीकडे विभाजन करता येत नाही" हे आधुनिक विज्ञानात आजकाल सर्वमान्य असलेले तत्त्व हानेमानच्या कालखंडामध्ये पूर्णतः मान्य झालेले नव्हते, त्यामुळे औषधी पदार्थाचे अनंतपटीने विरलन करणे शक्य आहे अशी हानेमानची समजूत असणे शक्य आहे.
होमिओपॅथी वैद्यकपद्धती प्रमाणे असलेली तिची मूलतत्त्वे प्राणिमात्राचे शरीर रोगग्रस्त झाल्यावेळी त्या रोगाच्या लक्षणासांरखी लक्षणे उत्पन्न करणारे द्रव्य देऊन त्या रोगाचे उपशमन करण्याच्या चिकित्सापद्धतीस जर्मनीतील डॉक्टर हानेमान यांनी होमिओस म्हणजे सम, या ग्रीक शब्दावरून होमिओपाथी असे नाव दिले आहे.
ते म्हणतात-"पक्षघात झाल्या वेळी स्ट्रिक्निन् देणे; पोटशूलवर कोलोसिंथ देणे, ओकारी येत असता ॲन्टिमनी देणे व दमा झाल्यावेळी इपेकाकुन्हा देणे. समलक्षण चिकित्सानुसार म्हणजे होमिओपाथिक तत्त्वावर आहे. कारण निरोगी माणसात ही औषधे त्या रोग्यांच्या लक्षणासारखी लक्षणे उत्पन्न करतात. तसेच तहान लागत असताना मिठाचे अणु देणे, उचकी किंवा जळजळवर मिर्ची सूक्ष्म प्रमाणात देणे. सर्दीमुळे किंवा इन्फ्लुएन्झामुळे डोळ्यातून अश्रु व नाकातून पातळ स्त्राव येत असल्यास कांद्यापासून तयार केलेला काढ़ा देणे, पित्तप्रकोपामुळे आंबट ढेकर येत असता किंवा तोंडांत आंबट किंवा कडवट चव वाटत असल्यास लिंबाचे सरबत घेणे ही होमिओपाथिक तत्त्वावरच आहे".
प्रत्येक औषधाला स्वतंत्र अस्तित्व, रूपरंग व स्वभाव आहे आणि ते आपल्याशी सहरूप असलेल्या व्यक्तीला बरे करू शकते हे होमिओपॅथीचे मूळ सूत्र आहे.
एका रोग्यासाठी निवडावयाचे औषध रोगाच्या नावावर अवलंबून नसते तर ते रोग्याच्या संपूर्ण शरीरात होणाऱ्या बदलांवर अवलंबून असते; यासच सारखेपणाचा कायदा असे म्हणतात.
होमिओपॅथीमध्ये सर्व आजारांसाठी वापरले जाणारे समचिकित्सेचे तत्त्व आधुनिक विज्ञानाच्या कोणत्याही कसोटीवर उतरू शकलेले नाही आणि आधुनिक भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्राच्या आणि जीवशास्त्राच्या मान्यताप्राप्त तत्त्वांशी हे तत्त्व सुसंगत नाही.
समचिकित्सा तत्त्वावर आधुनिक वैद्यकशास्त्रामध्ये काही रोगप्रतिबंधक लसी तसेच प्रतिजैवके तयार केली जातात, परंतु ती नेहमीच लागू पडतात असे नाही.
होमिओपॅथीमध्ये तसे होत नाही, त्यामुळे होमिओपॅथी हे एक छद्म विज्ञान मानले जाते आणि होमिओपॅथी औषधोपचारामुळे रोग्यावर दिसणारे परिणाम हे अन्य कारणाने होतात असे ॲलोपॅथिस्ट मानतात.
अठराव्या शतकाच्या उत्तरार्धात आणि एकोणिसाव्या शतकात प्रचलित वैद्यकशास्त्र हे शरिरातील काही रक्त काढून टाकून शरीर शुद्ध करण्यासारख्या भयानक पद्धती वापरत असे.
समचिकित्सेच्या नियमानुसार, निरोगी माणसाने एखाद्या रासायनिक किंवा जैविक पदार्थाचे सेवन केल्यामुळे त्याच्या शरीरात विशिष्ट आजाराची लक्षणे उद्भवत असतील, तर होमिओपॅथीनुसार त्या आजारावर औषध म्हणून तोच पदार्थ सूक्ष्म प्रमाणात दिला जातो.
होमिओपॅथीसुद्धा रासायनिक प्रयोगांद्वारे आपल्या औषधांमध्ये मूळ औषधी घटकांच्या अस्तित्वाचा अंश असल्याचे सिद्ध करू शकलेली नाही, यामुळे ही औषधे ‘प्लॅसिबो इफेक्ट’ करणारी औषधे आहेत, असा यावर आक्षेप घेतला जातो.
होमिओपॅथिक औषधांचे जे सकारात्मक परिणाम झालेले दिसतात ते काही होमिओपॅथिक उपचारांमुळे नसून इतर कारणांमुळे आहेत जसे की नैसर्गिकरित्या आजार बरा होणे आणि मध्यभागाकडे जाण्याची प्रवृत्ती .
हिपोक्रटीज याने साधारणत: ख्रिस्तपूर्व ४०० मध्ये वेडेपणाच्या झटक्यावर उपचार म्हणून मॅन्ड्रेक या विषारी वनस्पतीच्या मूळाचा छोटासा अंश रूग्णाला दिल्याचा उल्लेख आहे.
काट्याने काटा काढणे या तत्त्वाप्रमाणे रुग्णाला ज्या प्रकारचा त्रास होतो आहे त्याच आजारांचे अंश थोड्या प्रमाणात रोग्याच्या शरीरात सोडून त्याची प्रतिकारशक्ती वाढवता येते आणि यामुळे रोगाशी प्रतिकार करण्याची क्षमता येते.
रेणूंचा आकार हा परिमित असल्यामुळे, मूलद्रव्याचे गुणधर्म कायम ठेवून त्याचे ॲव्होगॅड्रो संख्येनुसार एका विशिष्ट मर्यादेपलीकडे विरलन करता येत नाही.
आगस्ट कौन ने ही संज्ञा उपयोगात आणण्यापूर्वी समाजाचे अध्ययन करणारे शास्त्र हे भौतिक शास्त्राप्रमाणे स्वतंत्र शास्त्र असावे या हेतूने सामाजिक भौतिक ही संज्ञा वापरली.
मनात पूर्वग्रह न आणता घटनांचे यथातथ्य, वास्तव, निरीक्षण केले पाहिजे, एखाद्याला चित्रपट पाहणे आवडत नसेल व चित्रपटाने गुन्हेगारीला उत्तेजन मिळते अशा पूर्वग्रह तयार झालेला असेल तर त्याने निरीक्षण चुकीचे, अशास्त्रीय ठरेल व पुढचे संशोधन सदोष होईल.
समाजशास्त्राखेरीज इतर सामाजिक शास्त्रे समाजाचा अभ्यास करतात व ती शास्त्रे विशिष्ट संबंधांचाच अभ्यास करतात म्हणून त्यांना विशिष्ट सामाजिक शास्त्रे असे म्हटले जाते.
कौटिल्याचा ‘अर्थशास्त्र’ व शुक्राचार्यांनी लिहिलेला ‘नितीसार’ या ग्रंथात राज्यसंस्था, धर्मसंस्था, अर्थव्यवस्था व समाजजीवनाचे चित्रण केलेले आहे.
अशा प्रकारे समाजशास्त्र हे स्वतंत्र शास्त्र झाले पाहिजे व त्याचा अभ्यासविषय इतर शास्त्रांचा असू नये या विचारांचे समर्थन वरील अभ्यासकांनी केले आहे.
समाजशास्त्राचा अभ्यासक सामाजिक घटनांबद्दल सर्व सामान्य नियम प्रस्थापित करतो तेंव्हा त्यास वैज्ञानिक अभ्यास पद्धतीच्या अवस्थेतून जावे लागते.
निरीक्षण अप्रत्यक्ष असेल तर निरीक्षणातील खरेखोटेपणा तपासून पाहून त्या निरीक्षणाचा स्वीकार करावा, निरीक्षणासाठी तज्ञाचे साह्य उपलब्ध होऊ शकते.
या संप्रदायाच्या अभ्यासकांनी समाजशास्त्राला स्वतंत्र अभ्यास विषय आहे हे पटवून सांगण्याचा स्वरूपाचे अध्ययन कोणत्याही सामाजिक शास्त्रात केले जात नाही.
बहुतांश देशात प्राचीन काळात समाजाचे अध्ययन करण्यात येत होते असे प्रतिपादन केले असले तरी खऱ्या अर्थाने समाजाच्या अध्ययनाची शास्त्रीय दृष्टीने सुरुवात मागील शतकापासून झाली.
येथे आल्यावर प्रथम घाटावर स्नान करून तेथील नर्मदामैयाचे जल घेऊन घाटावरील तीर्थेश्‍वर महादेव मंदिरात शंकराच्या पिंडीवर अर्पण करून दक्षिण तटावरून परिक्रमा चालू होते.
नर्मदा नदीची कहाणी, इतिहास, उत्तरावाहिनी परिक्रमा म्हणजे नेमके काय, उत्तर आणि दक्षिण तटावरील वाटचाल, दत्त संप्रदाय आणि नर्मदा परिक्रमा, परिक्रमेच्या वाटेवरील तीर्थक्षेत्रे, जवळील तीर्थक्षेत्रे आदी विषयांची सविस्तर माहिती या पुस्तकात मिळते.
तिलकवाडा-रामपुरा-तिलकवाडा या २१ किलोमीटरच्या टप्प्यावर नर्मदेच्या तीरावरून केल्या जाणाऱ्या परिक्रमेला उत्तरावाहिनी नर्मदापरिक्रमा म्हणतात.
जो कुणी चैत्र महिन्यात उत्तरवाहिनी नर्मदा परिक्रमा करेल, त्याला संपूर्ण नर्मदा परिक्रमा केल्याचे पुण्य मिळेल, असे नर्मदा पुराणामध्ये व स्कंद पुराणामध्ये म्हटले आहे.
सदावर्तात शिधा घेऊन अन्न शिजवणे, किंवा ५ घरी भिक्षा मागून जेवणे, वाटेत मिळेल ते पाणी पिणे, जिथे शक्य तिथे रात्री मुक्काम करणे या पद्धतीने परिक्रमा करावी लागते.
त्या परिक्रमेचे वैशिष्ट्य असे की त्यांनी नर्मदेचीच नव्हे तर तिच्या उभय तटांवर तिला येऊन मिळणाऱ्या सुमारे ९९९ नद्यांचे धारा-प्रवाह न ओलांडता प्रत्येकीच्या उगमाला वळसा घालून मार्गक्रमण केले.
या परिक्रमेसोबत जवळील गरुडेश्‍वर येथील श्रीवासुदेवानंद टेंबे स्वामी महाराज यांच्या समाधीचे दर्शन, नारेश्‍वर येथील श्रीरंगावधूतजी महाराज यांचे समाधी दर्शन, अनसूया येथील दत्तप्रभूंच्या आईचे स्थान, कर्नाळी-कुबरे भंडारी येथील कुबेराचे मंदिर व कोटेश्‍वर या पवित्र दत्तस्थानांचे दर्शन घेण्याचा योग येतो.
रोज सकाळ-दुपार-संध्याकाळ नर्मदेची पूजा, स्नान, संध्यावंदन व नित्य पाठ करून, परिक्रमादरम्यान सतत ॥ॐ नर्मदे हर॥ या मंत्राचा जप व नामस्मरण केले जाते.
अशा वेळेस याच ग्रंथालयाचा त्यांना उपयोग झालेला असणार,तसेच या काळात ग्रंथालयांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी न्यायाधीशांना सरकारने सूचना केलेली होती.
परिणामस्वरूप न्यायमूर्ती रानडे आणि लोकहितवादी हे न्यायालयीन प्रक्रियेशी संबंधित असल्यामुळे त्यांचा या ग्रंथालयांनी जवळून संबंध आलेला होता, हे तर्काधिष्ठित पुराव्यांच्या आधारे सिद्ध करणे सहज शक्य आहे.
साहित्यिक आणि सुधारकांच्या सहवासामध्ये या ग्रंथालयाची मोठी जडणघडण झाली कविश्रेष्ठ वि वा शिरवाडकर यांच्या अध्यक्षतेखाली या ग्रंथालयाचा मोठा विकास झाला जे सुरुवातीला या ग्रंथालयाचे वाचक म्हणून या ग्रंथालयात येत होते तेच पुढे नाशिककर साहित्यिक नटसम्राट कार वि वा शिरवाडकर उर्फ कुसुमाग्रज हे या ग्रंथालयाचे दहा वर्ष अध्यक्ष राहिले या त्यांच्या कार्यकाळात मध्ये अनेक राजकीय सामाजिक व सांस्कृतिक क्षेत्रातील लोकांनी या ग्रंथालयाला भेटी दिल्या तत्कालीन महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री नामदार यशवंतराव चव्हाण यांनी या ग्रंथालयासाठी शासनाकडून मोठी मदत देऊ केली एकूणच हा कालखंड ग्रंथालयाच्या विकासाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा टप्पा ठरला
मराठी पुस्तके डॉट ऑर्ग हे मराठीत असलेले खुले व अभिजात वाङ्मय लोकांना मुक्तपणे वाचता यावे, त्याचा मुक्तपणे प्रसार व्हावा याकरिता पुढाकार घेतलेले संकेतस्थळ आहे.
कथा, कादंबरी, नाटक, प्रवासवर्णन, निबंध, चरित्र, चरित्रात्मक कादंबरी, कुमार वाङमय, संतचरित्रे अशा विविध वाङ्मयप्रकारात खेर यांनी बहुमोल योगदान दिले.
पत्रकारितेच्या क्षेत्रात कार्यरत असताना सर्जनशील साहित्यिक म्हणून नावलौकिक मिळविणारे खेर ‘केसरी’चे सहसंपादक आणि ‘सह्याद्री’चे संपादक होते.
‘यज्ञ’ ही त्यांनी स्वातंत्र्यवीर सावरकरांच्या जीवनावरील लिहिलेल्या पहिल्या चरित्रात्मक कादंबरीची प्रकाशनापूर्वीच ११ हजार प्रतींची नोंदणी झाली होती.
लाल बहादूर शास्त्री यांच्या जीवनावरील ‘अमृतपुत्र’ ही कादंबरी लिहिण्यासाठी यशवंतराव चव्हाण यांनी त्यांना ताश्कंदला आणि ‘हिरोशिमा’ ही कादंबरी लिहिण्यासाठी जपानला राज्य अतिथी म्हणून पाठविले होते.
"केसरी' गणेशोत्सवातील दहा दिवसांचे सांस्कृतिक कार्यक्रम लोकप्रिय करण्यात खेर यांचा मोठा वाटा असे. जयंतराव टिळक, वि.स. माडीवाले, हरिभाऊ कुलकर्णी, रामभाऊ जोशी आदींच्या "केसरी'च्या आवारात जमणाऱ्या मैफिलीतील गप्पा, हास्यविनोद आणि एकमेकांची थट्टा हा एक अविस्मरणीय अनुभव होता.
केवळ लेखन विषयाशी निगडित असलेले मनस्वी पत्रकार असूनही त्यांना नवनवीन साहित्यनिर्मितीचा अखंड ध्यास असणे, हेच खेरांचे खास वैशिष्ट्य म्हणता येईल.
शेक्सपियरच्या 'हॅम्लेट', किंग लियर, विंटर्स टेल' इत्यादी नाटकांचे अनुवाद, लोकमान्य टिळक, स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांच्या चरित्राची व साहित्याची ओळख करून देणारे ग्रंथ, श्री गुलाबराव महाराज, गजानन महाराज, साईबाबा आदी महात्म्यांची महती पटवून देणारी पुस्तके, ऐतिहासिक गुजगोष्टी, नाना नवलकथा' असे त्यांचे संकीर्ण लेखन प्रकाशित झालेले आहे.
त्याच्या माथ्याच्या दिशेने सरकलेली ठसठशीत पायवाटही नजरेत भरते आणि फक्त वीस मिनिटांत भूपतगडाच्या पडलेल्या तटबंदीतून गडमाथ्यावर पोहोचता येते.
एक म्हणजे कल्याण -कसारा – विहीगाव – मोखाडा -जव्हार हा मार्ग, तर दुसरा ठाणे जिल्ह्यातून कल्याण – भिवंडी – वाडा – विक्रमगड – जव्हार असा मार्ग.
कॉंट्रॅक्ट अ‍ॅक्ट हा उपहारगृह, तसेच टॅक्सी आदि विविध सेवा व्यवसायांतील सेवा स्वीकारण्यासच अप्रत्यक्ष मूक संमती म्हणून मान्यता देतो.
मौनातून जे वेगेवेगळे अर्थ अभिप्रेत होतात त्यांत तटस्थता, नकार आणि होकार हे परस्पर विरोधी अर्थसुद्धा परिस्थितिसापेक्ष ध्वनित होऊ शकतात.
मृतात्म्यास शांती मिळावी व त्याच्या प्रती आदर व्यक्त करण्याच्या दृष्टीने आदरांजली अथवा श्रद्धांजली वाहण्याकरता काही क्षणांकरीता सामुदायिक मौन पाळण्याची प्रथा सार्वजनिक कार्यक्रमांतून पाळली जाताना दिसते.
दुःख झाल्यास, भीतीमुळे, प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे, अ़ज्ञानापोटी, न बोलण्याचे ठरवून, प्रतिक्रिया देण्याची स्थिती टाळण्यासाठी, वाणीभंग झाल्यास, असमंजस व्यक्तींशी सामना झाला असल्यास, अपराधीपणा वाटल्यास, पापाशन, अति कर्तृत्ववान व्यक्तीच्या दर्शनाने, भांडण/वादावादीचा प्रसंग आल्यास, चिंतन करण्यासाठी, इत्यादी कारणांमुळे बहुधा मौन धारण करण्यात येते किंवा ती व्यक्ती मौन होते.
एकाग्रता होणे, ज्ञानोत्पन्न गंभीरता निर्माण होणे, सन्मार्गावर चालणे, मनावर योग्य संस्कार होणे,भांडणे/वादावादी न होणे, वाणीसिद्धी लाभणे हे मौनाचे अनेक गुण व फायदे आहेत.
त्या दिवशी जेव्हा सकाळी साडे सहा वाजता गांधीजींनी चिमूटभर मीठ उचलून कायदेभंग केला, तेव्हा कायदेभंगाच्या मोठ्या प्रमाणावरील चळवळीची ती सुरुवातच ठरली.
दांडी येथील मिठाच्या सत्याग्रहापूर्वीच ओरिसात उत्पादित होणाऱ्या मिठावर ब्रिटिशांनी बसवलेल्या करामुळे तिथे १९२९ सालापासून आंदोलन सुरूच होते.
६ एप्रिलला गोपबंधू चौधरी आणि आचार्य हरिहर दास यांच्या नेतृत्वाखाली २१ सत्याग्रहींच्या तुकडीने स्वराज आश्रम, कटक येथून इंचुरी येथे मिठाच्या सत्याग्रह करण्यासाठी पायी जाण्यास सुरुवात केली.
महात्मा गांधींच्या नेतृत्वाखाली भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यादरम्यान, झालेला मिठाचा सत्याग्रह हा, भारतातील तत्कालीन ब्रिटिश शासनाने मिठासारख्या जीवनावश्यक गोष्टीवर लावलेल्या कराच्या विरोधात इ.
सातकर्णी विजयी झाले त्यांनी या प्रदेशात पुन्हा एकदा सातवाहनांचे वर्चस्व प्रस्थापित केले व या विजयाचे प्रतीक म्हणून राजधानी पैठणमध्ये एक विजयस्तंभ बांधला ज्याला तीर्थखांब म्हटले जाते.
शालिवाहन शक या हिंदू कालगणनेची सुरुवात केली जी आज अजूनही आपण वापरतो व याच शालीवाहन शकाच्या सुरुवातीचा सण म्हणजेच गुढीपाडवा ज्याला आजही साजरा करतो.
गौतमीपुत्र सातकर्णी हे वैदिक हिंदू धर्माचे पोषक होते एका समकालीन कविच्या अनुसार प्रुथ्वीला दोन भार वहावे लागतात उत्तरेला हिमालयाचा आणि दक्षिणेला सातवाहनांच्या पराक्रमाचा.
त्याने बॉलीवूड चित्रपटासाठी इंडियन आयडॉलची उपविजेती प्राजक्ता शुक्रे सोबत "हॅलो मॅडम", आणि श्रेया घोषाल सोबत "गॉड प्रॉमिस दिल डोला" हे युगल गीत देखील गायले.
राहुल हा शंकरच्या रॉकस्टार्स संघातील संगीत का महा मुक्काबला या गायन कार्यक्रमाचा यशस्वी स्पर्धक झाला आणि त्याच्या संघाने अंतिम फेरीत शानच्या स्ट्रायकर्सला हरवून विजय मिळवला.
हे आपल्या राजकीय कारकिर्दीत वेगवेगळ्या टप्प्यांवर जनता दल , भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस, भारतीय जनता पक्ष, समाजवादी पक्ष इत्यादी पक्षांचे सदस्य होते.
कन्नड तालुका, नांदगाव तालुका, सोयगाव तालुका,सिल्लोड तालुका चाळीसगाव तालुका आणि खुल्ताबाद तालुका या परिसरात मोडणाऱ्या भूभागांत जवळ जवळ तीस हजार आदिवासी ठाकर राहतात.
आदिवासी ठाकरांच्या या परिसरात खोलापूर, गुजरदारी, कलंकी, शिप्घात , रंजाची वाडी, माणिकपुंज, काळदरी, तिसगाव, निरगुडी, पिप्री, लोंजे, चिवली, आदी तीस वाड्या आहेत.
आणि या परसारीतील आदिवासी बाबतीत ही स्वातंत्र्य काळातील पहिली घटना म्हणावी, त्या दिवसी त्यांनी सर्वांना आदिवासी अनुसूचित जातीचे प्रमाणपत्र दिले जातील ही घोषणा केली.
महाल देशातून आले ते म ठाकर, म म्हणजे मोठे, व क म्हणजे कनिष्ठ, किंवा चाफेकरांचे मते बोलीत क व मचा वापर पुन्हापुन्हा वापर केल्याने क व म ही नावे या क व म ठाकराना पडली असावीत.
आनंददायी हवामान खरोखरच आपल्याला प्रेमात पाडेल पण या ठिकाणाचे खरे आकर्षण निर्मनुष्य शांतता आहे आणि आपल्याला अडथळा आणण्यासाठी कोणतेही फेरीवाले, अवांछित मार्गदर्शक आणि कॅमेरामॅन नाहीत.
निरव शांतता, पक्षांचा किलबिलाट, वीणेच्या झंकारासारखा वा-याच्या झुळकेने केलेला आवाज, पाण्याचा खळखळाट असे हे सुंदर मनमोहक ठिकाण आणि साक्षात रामदास स्वामींच्या पदस्पर्शाने पावन झालेला हा परिसर.
या जंगलात विविध प्रकारची झाडे असुन प्रामुख्याने हिरडा, आवळा, कडुलिंब, अडुळसा, शिकेकाई, पिसा, मुरूडशेंग, अश्वगंध, बेडकीचा वेल आणि इतर वनौषधी झाडे-झुडपे आढळतात.
उतरणीवरून कसरत करत आपण जसजसे खाली उतरत जातो तसतसा धबधब्याचा भव्यपणा खुलुन दिसतो आणि मान वर करून पाहिलेतरी धबधबा आपल्या नजरेच्या टप्यात मावत नाही.
चालुक्यांकडून झालेल्या या पराभवानंतरही शंभर वर्षे पल्लव राज्यकर्ते तग धरून राहिले असले तरी चालुक्यांच्या या विजयामुळे पल्लवांची अतिदक्षिणेकडील श्रेष्ठता मात्र पूणपणे संपुष्टात आली.
चालुक्य राजा पुलकेशीने पल्लवांचे वेंगीचे राज्य जिंकून घेऊन राजधानी कांचीवर प्रभुत्व निर्माण केले त्यामुळे महेंद्रवर्मनला माघार घ्यावी लागली.
इसवी सनाच्या चौथ्या शतकाच्या सुरुवातीला शिवस्कंदवर्मा या पल्लव राजाने कृष्णेपासून पेन्नेरू नदीपर्यंतचा प्रदेश जिंकून आपल्या अधिपत्याखाली आणला.
या संघर्षातदुसरा पुलकेशी जवळजवळ पल्लवांच्या राजधानीपर्यंत पोहोचला होता पण पल्लवांनी त्यांचे उत्तरेकडिल प्रांत पुलकेशीला देऊन टाकले.
चे ८ वे शतक भारतातील राजकीय इतिहासाचा प्रमुख रोख पल्लव व बदामीचे चालुक्य यांच्यात श्रेष्ठत्वासाठी चाललेल्या झगड्याभोवती केंद्रीत होता.
हा बाबा आमटे यांनी महारोग्यांच्या सेवेसाठी महाराष्ट्र राज्याच्या चंद्रपूर जिल्ह्यातील वरोरा गावाजवळ १९४८ साली केवळ दोन झोपड्यांमधून सुरू केलेला प्रकल्प, आज सुमारे ५००० लोकांच्या एका स्वयंपूर्ण गावामध्ये रूपांतरीत झाला आहे.
आज येथे रूग्णालयाखेरीज अनाथालय, शाळा व महाविद्यालय, अंध व मूकबधिर मुलांची शाळा, हातमाग, यंत्रमाग, हस्तकला, शिवणकला, ग्रिटिंग कार्ड विभाग, प्रिंटीग प्रेस असे नानाविध उपक्रम राबवले जातात.
सुमारे १५० शारीरिक विकलांग व्यक्तींचा स्वरानंदवन वाद्यवृंद, केवळ पायाने सुईत दोर ओवून ग्रीटिंग कार्ड्स बनवणारी शकुंतला ही आनंदवनाची आणखी काही वैशिष्ट्य.
प्रत्यक्षात अंध-अपंग, कर्णबधिर, बेरोजगार, शेतकरी, आदिवासी अशा उपेक्षित घटकांना न्याय आणि अर्थपूर्ण संधी देणारे मॉडेल आनंदवन आहे.
महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यांत ताज्या दमाचे जे अनेक कार्यकर्ते सामाजिक कामांमध्ये गुंतलेले आहेत, त्यांच्या पाठीशी आनंदवनाने मोठय़ा भावाच्या भूमिकेतून उभं राहावं व त्यांना समाजाची मदत मिळवून देण्याचा प्रयत्न करणे.
आनंदवनाने आजवरच्या प्रवासात शेती, पाणी, घरबांधणी, सामाजिक वनीकरण, दुग्धविकास, प्लास्टिक पुनर्वापर अशा विविध क्षेत्रांत नानाविध यशस्वी प्रयोग केले आहेत.
महाराष्ट्रातल्या गावा-शहरांमध्ये जाऊन तेथील महाविद्यालयीन तरुण, स्थानिक मंडळी आणि उत्साही कार्यकर्ते यांच्यासाठी सामाजिक जाणीव-जागृतीच्या अनुषंगाने जाहीर भाषणं, परिसंवाद, मुलाखती यांचं आयोजन करण्याचा आमचा मनोदय आहे.
दुसरीकडे महाराष्ट्रातील लेखक, पत्रकार, सामाजिक कार्यकर्ते आणि विविध क्षेत्रांतील तज्ज्ञ मंडळींना आनंदवनात आमंत्रित करून तेथील प्रयोगांबद्दल अवगत केलं जाईल.
महाराष्ट्रातील खेडय़ापाडय़ांत नवनव्या कल्पनांचं सर्जन करणाऱ्या ‘पब्लिक इनोव्हेटर्स’ना हुडकून त्यांचं काम सरकार, उद्योग व अन्य व्यासपीठांपर्यंत पोहोचवणे.
बाबा आमटे यांनी माडिया गोंड यांच्या एकात्मिक विकासासाठी गडचिरोली जिल्ह्याच्या भामरागड तालुक्यातील हेमलकसा येथे प्रकल्पाचे कार्य सुरू केले.
मंदाकिनी आमटे या मेडिकल डायरेक्टर व मेडिकल ऑफिसर म्हणून येथे काम करतात व परिसरातील लोकांना आरोग्य, शैक्षणिक सुविधा उपलब्द करून दिल्या आहेत.
समाजातील कुष्ठरोगी, अंध, अपंग, कर्णबधिर, आदिवासी अशा विविध वंचित आणि दुर्लक्षित घटकांना माणूसपणाचं सन्मान्य जगणं जगता यावं यासाठी बाबा आमटे यांनी आपलं उभं आयुष्य झिजवलं.
अरूण पौडवाल, अनिल मोहिले, सुधीर फडके, श्रीकांत ठाकरे, श्रीनिवास खळे अशा संगीतकारांनी त्यांच्या गीतांना चाली दिल्या असून सुलोचना चव्हाण, प्रभा अत्रे, शोभा गुर्टू, जयवंत कुलकर्णी, सुरेश वाडकर, मोहम्मद रफी, हेमंतकुमार, आशा भोसले अशा नामवंत गायकांनी गायली आहेत.
त्यांच्या रॉबिनहूड या नाटकातून शिवाजी साटम, विलास गुर्जर, मेधा जांबोटकर, विजय गोखले, विनय येडेकर अशा अनेक कलाकारांनी रंगभूमीवर पर्दापण केले.
वंदना विटणकर (जन्मदिनांक अज्ञात - ३१ डिसेंबर, इ.स. २०११; नेरूळ,नवी मुंबई महाराष्ट्र) या मराठी कवयित्री, गीतकार, बालसाहित्यकार, नाटककार होत्या.
लगोरी फोडण्यासाठी फेकलेला चेंडू अडविण्यासाठी वा झेलण्यासाठी रचलेल्या लगोरीच्या मागे विरुद्ध संघाचा एक प्रमुख क्षेत्ररक्षक व इतर दहा क्षेत्ररक्षक आखलेल्या मोठ्या वर्तुळात लगोरी रचणाऱ्या खेळाडूंचा विचार करून उभे केलेले असतात.
तो लगोरी फोडण्याचा प्रयत्न करीत असता त्याचा जमिनीवर टप्पा पडून उडालेला चेंडू जर लगोरीमागील किंवा शेजारील क्षेत्ररक्षकाने वरचेवर झेलला तर तो बाद होतो.
समता संगर , सम्यक सकारात्मक , लाटा लहरी , थर्ड अँगल , मला प्रभावित करून गेलेला सिनेमा , झपाटलेपण ते जाणतेपण , थेट सभागृहातून , निवडक बालकुमार साधना , भारत आणि भारताचे शेजारी , वैचारिक व्यसपीठे , ज्ञानमूर्ती गोविंद तळवलकर , डिकन्स आणि ट्रोलॉप , बखर भारतीय प्रशासनाची , विज्ञान आणि समाज , सत्यकथा : अन्यायाच्या आणि संघर्षाच्या , अशी घडले मी , पुढे जाण्यासाठी , चिखलाचे पाय , तीन तलाक विरुद्ध पाच महिला , तात्पर्य , सार्क विद्यापीठातील दिवस , हिरवे पान , आठवणी जुन्या शब्द नवे , असेही विद्वान , अशानं आस व्हतं , तीन पुस्तिका: बालसाधना- कुमारसाधना- युवासाधना
राजकारणाचा ताळेबंद , कैफियत , उंबरठ्यावर , नोकरशाईचे रंग , कालपरवा , तीन मुलांचे चार दिवस , नक्षलवादाचे आव्हान , गांधीजी आणि त्यांचे टीकाकार , तारांगण , सेंटर पेज , मन्वंतर , युगांतर , न पेटलेले दिवे , शाळाभेट , माझे विद्यार्थी , आठ प्राथमिक शिक्षकांची आत्मवृत्त , रुग्णानुबंध , बहादूर थापा , शोधयात्रा : ग्रामीण महाराष्ट्राची , शोधयात्रा : ईशान्य भारताची , प्रश्न तुमचा उत्तर दाभोलकरांचे ,
याचा अर्थ : समता व शांती प्रस्थापित करण्यासाठी जे कोणी शुद्ध साधनांचा म्हणजे योग्य मार्गांचा अवलंब करून सतत कार्यरत राहतील, त्यांना उत्स्फूर्त ठेवण्यासाठी हे साप्ताहिक प्रयत्नशील राहील.
साधनाचा बालकुमार अंक मागील दहा वर्षे दरवर्षी सरासरी अडीच लाख प्रती , तर युवा अंक मागील पाच वर्षे दरवर्षी सरासरी पन्नास हजार प्रती इतक्या मोठ्या प्रमाणात वितरित होत आला आहे.
डॉ दाभोलकरांची ओळख जरी प्रामुख्याने 'महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीचे प्रणेते' अशी असली तरी, त्यांनी 15 वर्षे साधना साप्ताहिकाचे संपादक म्हणून काम करताना खूप महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.
पुणे येथील शनिवार पेठेत, साधना मीडिया सेंटर हे सुसज्ज असे ग्रंथदालन असून , त्यात मराठीतील 500 पेक्षा अधिक प्रकाशकांची पुस्तके विक्रीसाठी उपलब्ध आहेत.
त्यातील सुरुवातीची तीन वर्षे स्तंभलेखक व अतिथी संपादक, नंतरची तीन वर्षे युवा संपादक, त्यानंतरची साडेतीन वर्षे कार्यकारी संपादक अशी त्यांची साधनातील वाटचाल राहिली आहे.
या मासिकाने भारतातील समाजवादी विचारसरणीचा आवाज म्हणून काम केले आणि जून १९७५ मध्ये लागू करण्यात आलेल्या २१ महिन्यांच्या आणीबाणी काळात जन जागृतीमध्ये त्यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली जुलै १९७६ मध्ये पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या नेतृत्वात भारत सरकारने राष्ट्रीय संरक्षण कायद्यांचा गैरवापर करून प्रकाशन थांबवण्यासाठी या साप्ताहिकाला धमकावले.
गाडगीळ यांनी साधना प्रेसची संपत्ती जप्त करण्याच्या सरकारी आदेशाला रद्दबातल ठरवून सेन्सॉरशिपचे आदेश मनमानी केल्याने हे पत्रिका लवकरच उघडण्यात आली.
प्रत्येक सोमवारी साधनाचा अंक छापायला जातो, गुरुवारी पोस्टात पडतो, शनिवारी वाचकांच्या हातात जातो आणि पुढील शनिवारची तारीख त्या अंकावर छापलेली असते.
१९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीच्या काळात साप्ताहिकाचे दलित पँथरच्या चळवळीतील लोकांना आवाजासाठी एक मंच उपलब्ध करून दिला होता, जे भारतीय समाजातील निम्न जातींवरील अत्याचाराविरूद्ध बंड करीत होते.
साधना हे एक समाजवादी मराठी साप्ताहिक प्रकाशन आहे ज्याची स्थापना १५ ऑगस्ट १९४८ रोजी राष्ट्र सेवा दलाचे नेते पांडुरंग सदाशिव साने यांनी केली.
फक्त साधना साप्ताहिकातून प्रसिद्ध झालेल्या लेखनाची पुढील 47 पुस्तके 2008 नंतर साधना प्रकाशनाकडून आली आहेत, कंसात लेखकांची नावे दिली आहेत :
रामाचे परमभक्त, तसेच पंढरीचे वारकरी, रामायण व भागवत ह्या ग्रंथावर त्यांचा समान अधिकार, स्वामींच्या गृही, शारदा आणि लक्ष्मी सख्यभावाने नांदत असत.
घोड्यावरून तीर्थयात्रा करताना सातारा जिल्ह्यातल्या कोरेगाव तालुक्यातील निगडी गावाजवळ एका ओढ्याकाठी त्यांच्या घोड्याचा खूर दगडात रुतला, म्हणून ते घोड्यावरून खाली उतरले आणि दैवी संकेत समजून निगडीत राहू लागले.
नाटकांतील पडदे रंगवणाऱ्या शंकरराव गायकवाडांकडून पेंटिंगचे धडे घ्यावे व नंतर स्वतंत्र पेंटिंगचा व्यवसाय सुरू करावा हा मामांचा उद्देश होता.
खेटरे खाल्ल्यासारखा चेहरा, शेंडी जाऊन डोक्यावर केसांचे छप्पर व काठीच्या आधाराने पडणारे त्यांचे वाकडे पाऊल पाहून घरच्या मंडळींना मामांचे पाऊल खरॆच वाकडे पडले असेच वाटले असणार.
प्रत्यक्ष यमाला देखील ‘मामा’ बनवून आपली दिडकी चाल सहज लक्षात येणार नाही, अश्या पद्धतीने मामा पेंडसे स्वैरपणे रंगमंचावर वावरले, आणि यशस्वी अभिनेते म्हणून प्रसिद्धीच्या झोतात राहिले.
मामा पेंडसेनी म्हटले आहे, "हत्तीवर बसणे किंवा चांदीच्या ताटात जेवणे हे जसे माझे विषय नव्हेत, तसेच नट होणे हा माझा विषय नव्हे, अशी माझी तोपर्यंत धारणा होती. मुंडी कापलेल्या कोंबड्याने निष्फळ फडफड धडपड करावी तशी जगण्यासाठी ध्येयधोरण नसलेली माझी आतापर्यंत धडपड चालली होती. सय्यद अल्लीच्या भूमिकेने मला हरवलेलं मिळवून दिलं. मी नट झालो. पडदा रंगवायचं सोडून स्वतःचा चेहरा रंगवायला सुरुवात केली."
त्यापूर्वी लेखकाने लिहिलेली वाक्ये पाठ करायची, दिग्दर्शकाने दाखवलेल्या हालचाली लक्षात ठेवायच्या आणि प्रेक्षकांकडून दोनचार वेळा हशा-टाळ्या घेतल्या की भूमिका चांगली झाली असा त्यांचा समज होता.
ख्रिस्ताब्द १५० च्या दरम्यानच्या काळात क्लॉडियस टॉलेमियस याने त्याच्या अल्मागेस्ट या पुस्तकाच्या सातव्या व आठव्या खंडात पाच तेजोमय दिसणाऱ्या ताऱ्यांची नोंद करून ठेवली आहे.
पहिल्या खऱ्या तेजोमेघाचा उल्लेख हा फारसी खगोलशास्त्रज्ञ अब्द अल्-रेहमान अल्-सुफी याच्या निश्चित ताऱ्यांचे पुस्तक या ग्रंथात सापडतो.
ज्या अतिनवताराअतिनवताऱ्यामुळे क्रॅब तेजोमेघक्रॅब तेजोमेघाची निर्मिती झाली तो अतिनवतारा एसएन १०५४चे अरबी व चिनी खगोलशास्त्रज्ञांनी १०५४ मध्ये निरीक्षणे केली आहेत.