polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1902 पासून 1907 पर्यंत तेथे दीवाण म्हणून कार्य करून पट्टाभि रामाराव भूमि दस्तावेज कार्यालयाचे क्रमीकरण निर्वाहण्याच्या चर्येमध्ये प्रवेश करते झाले.
पदवी निवृत्तीनंतर पट्टाभि रामाराव मद्रासमध्ये पूनमल्लि हाय रोडवर ‘श्रीराम ब्रिक् वर्क्स्’ म्हणून एक वीटभट्टी स्थापून शंभर-एक कार्मिकांना कार्य देते झाले.
स्वतःच्या व्यापार निर्वहनासह ह्यांनी आदोनि गांवामध्ये वेस्टर्न कॉटन कंपनी आणि उन्निदारं ऐगुमतिचेसे मद्रास यार्न कंपनी निर्वहनामध्ये भाग घेतला.
हा महाराष्ट्रातील देवगिरीच्या सिंहणराजाच्या काळात आयुर्वेदाचार्य आणि संगीतज्ञ शारंगदेव—अथवा निःशङ्क शार्ङ्‌गदेव—यांनी १३व्या शतकात रचला.
बापट यांनी वयाची ८० वर्षे पूर्ण केली तेव्हा 'प्रहार'मध्ये त्यांच्याविषयी आलेल्या ’मौखिक परंपरेचे पाईक’ या लेखातून त्यांच्या कार्याचा परिचय करून दिलेला होता.
त्यांनी शेवटच्या ४०-५० वर्षांत सामाजिक संस्था-संघटना व चळवळी यांच्या विविध उपक्रमांत, अभ्यासवर्गांत व शिबिरांत विश्लेषक व चिकित्सक मांडणी करणारी काही हजार भाषणे तरी दिली असतील.
राम बापटांचा राज्यशास्त्र, तत्त्वज्ञान, इतिहास, नाट्यशास्त्र, कला, सौंदर्यशास्त्र, संरक्षणशास्त्र, सामाजिक चळवळी, महाराष्ट्राची वैचारिक परंपरा यांचा गाढा अभ्यास होता.
लोक त्यांच्या सिद्धान्तशिरोमणी या ग्रंथाबद्दल मजेने असे म्हणायचे की सिद्धान्तशिरोमणी वाचून तुम्ही एखाद्या झाडावर किती पाने आहेत तेसुद्धा सांगू शकता.
‘गोलयंत्र’ हे शैक्षणिक साधन, नाडीवलय म्हणजे सूर्यघडय़ाळ, सूर्याचा उन्नतांश काढण्यासाठी चक्र, चाप आणि तुरिया यंत्रे, तसेच भास्कराचार्यानी खास प्रयत्‍नपूर्वक बनवलेले फलक यंत्र, वस्तूची उंची शोधण्यासाठी धीयंत्र अशासारख्या यंत्रांच्या रचना व कार्यपद्धती या प्रकरणात आहेत.
घनफळासाठी ‘खारीचा १६वा भाग द्रोण, द्रोणाचा ४था भाग आढक, आढकाचा चौथा हिस्सा प्रस्थ आणि प्रस्थाचा चौथा भाग कुडव; म्हणजेच,
अंतर मोजण्यासाठी, आठ यवांचे एक अंगुळ, २४ अंगुळांचा एक हात, चार हातांचा एक दंड, २००० दंडांचा एक कोस - ही एकके भास्कराचार्यांनी सांगितली आहेत.
मुखेडच्या महादेव मंदिरावरील ज्येष्ठेची प्रतिमा चतुर्मुख असून उजव्या वरच्या हातात केरसुणी आहे, तर एका हातात सुरा, आणि एका हातात कपालपात्र धरलेले दिसते.
कल्किपुराण व विष्णुपुराणानुसार, ती कृष्णवर्णी, आरक्तनेत्र, द्विभुज, लांब नाकाची, स्तन व पोट मोठे असलेली, कमळ व काकध्वज धारण करणारी, बैलासारखी तोंड असलेली व कन्यापुत्रसहित असते.
महाराष्ट्रात देहू, खडकी, पुणे कॅम्प, भिंगार , देवळाली , छत्रपती संभाजीनगर आणि कामठी अशा सात ठिकाणी व अठवे कटक मंडल हे सतारा येथे आहेत.
साधारण १९८० च्या दशकात ज्यावेळी टीव्हीवर दूरदर्शन वगळता अन्य वाहिन्या नव्हत्या, करमणुकीसाठी कोणतेही साधन उपलब्ध नव्हते अशा काळात एकांकिका स्पर्धाच्या माध्यमातून आशा शेलार नावारूपाला आल्या.
बँकेत चांगली नोकरी मिळाल्यानंतर, नोकरी करता करता अनेक स्पर्धांत आणि विशेषतः प्रायोगिक नाटके, एकांकिकांत वडिलांच्या विरोधाला न जुमानता त्या भाग घ्यायच्या.
होणार सून मी ह्या घरची या दूरचित्रवाणीवरील मालिकेत जान्हवीच्या सावत्र आईचे काम करणाऱ्या अभिनेत्री आशा शेलार या त्यांच्या श्रेष्ठ अभिनयामुळे प्रेक्षकांच्या डोळ्यात भरतात.
दारिद्र्याचे चटके खात आयुष्य गेलेल्या स्त्रीचे दुःख काय असते, तिला काय तडजोडी कराव्या लागतात हे आशा शेलार यांच्‍या जिवंत अभिनयामुळे प्रेक्षकांना जाणवत राहते.
ग्लॅमर आणि प्रसिद्धीच्या हव्यासापासून दूर राहून केवळ अभिनयाची भक्ती करणाऱ्या मोजक्या व्यक्तिमत्त्वांपैकी एक असे त्यांच्याबाबत म्हणता येईल.
शूरवीरांचा_जिल्हा म्हणून प्रसिद्ध असणाऱ्या सातारा जिल्ह्यातील माण तालुक्याच्या उत्तर सरहद्दीवर शंभुमहादेवाच्या डोंगररांगेतील उंच कड्यावर पौराणिक दंडकारण्यातील श्री सीतामाईचे मंदिर आहे.
स.१७४३ - १७४६ च्या सुमारास राजस्थानच्या उदयपूरचे दुसरे महाराणा जगत सिंह याच्या मार्गदर्शनाखाली उन्हाळयाच्या दिवसांत त्यांचे निवासस्थान म्हणून या महालाचे बांधकाम चालु केले.
महाराणा सर भोपाळ सिंहाच्या कालावधीमध्ये या महालाबरोबरच चंद्रप्रकाश महालाची जबाबदारी सोपविण्यात आलेली असल्यामुळे जग निवास महालाकडे दुर्लक्ष होत गेले आणि त्याचे सौंदर्य लोप पावू लागले.
लॅम यांनी या राजमहालाचे भूतकाळातील वैभव पुन्हा परत मिळवून देण्यासाठी सर्वोत्तम कारागिरांकडे कामगिरी सोपविली आणि या सगळयांनी केलेल्या अथक प्रयत्नांतून या राजमहालाचे ऐषआरामी आणि आलिशान हॉटेलमध्ये रूपांतरीत झाले.
१८५७ मध्ये ब्रिटीश सैन्यातील हिंदी शिपायांनी केलेल्या बंडाच्या वेळी कित्येक युरोपियन कुटुंबिय परागंदा होवून या बेटाच्या आश्रयाला आले होते , त्यावेळी महाराणा स्वरूप सिंह यांनी त्या युरोपियन कुटुंबियांना या राजमहालामध्येआसरा दिला.
विष्णूंनी अग्निस्तंभाचे मूळ सापडू न शकल्याचे मान्य केले, परंतु ब्रह्मदेवांनी गोमातेस आणि केवड्याच्या झाडास स्वतःच्या पक्षाकडे वळवून घेत ब्रह्मदेवांना अग्निस्तंभाचा आदी सापडला आहे असे असत्य प्रतिपादन करण्यास प्रवृत्त केले.
विश्वाचे विधिलिखित लिहिणारे भगवान ब्रह्मदेव, स्वतः त्यांचेच विधिलिखित ह्या ठिकाणी बदलले गेल्यामुळे, आता त्यांनी ह्या ठिकाणी येणाऱ्यांचे विधिलिखित बदलावे असा आदेश भगवान महादेवांनी ब्रह्मदेवांस दिला.
भारतात ब्रह्मदेवाचे एकच मंदिर असल्याच्या सर्वसाधारण मान्यतेस छेद देणाऱ्या मंदिरांपैकी हे एक असून, ब्रह्मदेवाची अशी इतरही अनेक मंदिरे दक्षिणी भारतात आहेत.
स्वतः भगवान ब्रह्मदेवांनी येथे भगवान महादेवांच्या स्वयंभूलिंगाची उपासना केल्यामुळे, या स्वयंभूलिंगास "श्री ब्रह्मपुरीश्वर" हे नामाभिधान प्राप्त झाले.
हे मंदिर तमिळनाडू राज्य शासनाच्या दि हिंदु रिलीजियस ॲन्ड चॅरिटिबल एन्डोमेन्ट्‌स डिपार्टमेन्टच्या व्यवस्थापनाखाली येते.
त्या सुपे गावी एका रामाच्या मूर्तीची स्थापना केली व तेथेच असलेल्या लिंबाच्या झाडाला रोज रामाच्या पूजेचे तीर्थ घातले तर तुझा वंश वाढेल हा आशीर्वाद दिला.
या गावात गोराराम, काळाराम आणि सावळाराम अशी तीन राम मंदिरे आहेत असा उल्लेख नानासाहेब देव यांनी ’रामदास आणि रामदास” ग्रंथाच्‍या द्वितीय खंडाच्या २८व्या भागात पान १९३ वर केला आहे.
पुणे, मुंबई या विद्यापीठांतून जीवशास्त्राच्या पदव्या घेऊन नंतर हार्वर्ड विद्यापीठातून मॅथेमॅटिकल इकॉलॉजी या विषयात त्यांनी पीएच.
विद्यार्थ्यामध्ये पर्यावरणाच्या संरक्षणाची जागृती निर्माण व्हावी यासाठी माधव गाडगीळ यांनी शालेय व महाविद्यालयीन विद्यार्थी आणि प्राध्यापकांच्या साहाय्याने देशातील जैवविविधतेचे सर्वेक्षण आणि संवर्धन या विषयांवर काय काय करता येईल त्याचे अभिनव प्रयोग केले आहेत.
जीवशास्त्र व पर्यावरण शास्त्रज्ञ, संशोधक, अध्यापक, शेतकरी, सामान्य जनता, पर्यावरणाशी संबंधित बिनसरकारी संस्था आणि राष्ट्रीय पर्यावरण धोरणे आखणारे सरकारी आणि संस्थाकीय अधिकारी यांच्याशी माधव गाडगीळ यांचा सततचा संपर्क असतो.
शक्तिशाली आम्ल पाण्यात घातल्यास मिळणाऱ्या द्रावणाचा कमी असेल तर दुर्बल आम्ल पाण्यात घातल्यास मिळणाऱ्या द्रावणाचा तुलनेने अधिक असेल.
त्या शाळेतून ते वयाच्या १७व्या वर्षी सातवी पास झाले, पुढील शिक्षणासाठी नांदेडला आले, आणि १९६२साली मॅट्रिक होऊन उच्च शिक्षणासाठी मुंबईला आले.
कुटुंबनियोजन, माताबालसंगोपन, लसीकरण, पल्सपोलिओ, मलेरिया-क्षयरोग-कुष्ठरोग निवारण, अंधत्व निवारण आदी राष्ट्रीय आरोग्य कार्यक्रमांत त्यांनी सक्रिय सहभाग घेतला.
जनार्दन मुनेश्वर यांनी, गौतम बुद्ध, सम्राट अशोक, फुले-शाहू-आंबेडकर यांचे विचार महाराष्ट्र, कर्नाटक, तमिळनाडू, पश्चिम बंगाल, मध्य प्रदेश उत्तर प्रदेश आदी राज्यांत व्याख्यानांच्या माधमातून पोहोचविण्याचे काम केले.
या गाडीला ३ स्तरी बिछायती असलेले वातानुकूलित ८ डबे, २ स्तरी बिछायती असलेले वातानुकूलित २ डबे, प्रथम वर्गाचा एक वातानुकूलित डबा, रसोईगृह असलेला एक डबा आणि इंजिनचे दोन डबे असे एकूण १४ डबे जोडलेले आहेत .
गोंडी बोलीभाषेचा बारकाईने अभ्यास करणारा जर्मन भाषातज्ञ जूल ब्लाॅच याने गोंडी बोलीची आंतरराष्ट्रीयता शोधून काढण्याचा प्रयत्न केला होता.
द्राविडी भाषासमूहातील कोणत्याही भाषेची अभिन्न वैशिष्ट्ये धारण करणारी गोंडी ही एकमेव प्राचीन भाषा आहे असे मत काॅल्डवेलने गोंडी भाषेच्या सात वैय्याकरणीय कसोट्या लावून मांडले होते.
पिढ्या न्‌ पिढ्या विशिष्ट राज्यात स्थायिक झाल्यामुळे मराठी भाषकांच्या यांच्या मूळ मराठी बोलीवर त्या राज्याच्या स्थानिक भाषेचा ठसा सुस्पष्टपणे उमटलेला दिसतो.
कारण मूळ मराठी भाषेचे व्याकरण जरी एकच असले तरी स्थानमाहात्म्यानुसार मराठी बोलीचे कोंकणी मराठी, कोल्हापुरी मराठी, कारवारी मराठी, अहिराणी, मराठवाडी, नागपुरी, असे अनेकविध प्रकार कानांवर पडत.
भौगोलिक परिसरा नुसार कोल्हापुरी, चंदगडी, नागपुरी, मराठवाडी, कोकणी, वऱ्हाडी, बेळगावी, मालवणी, मोरस मराठी, झाडीबोली, तंजावर,बागलाणी, नंदुरबारी, खालल्यांगी, वरल्यांगी, ताप्तांगी, डोंगरांगी, जामनेरी, खानदेशी असे बोलींचे आणखी उपप्रकार होतात.
चोला राजघराण्याच्या पारंपारिक द्रविडियन शिल्पकलेच्या धर्तीवर आधारित सिंगापूरस्थित एसआरएसएस या वास्तुशास्त्रज्ञाने या इमारतीचा आराखडा तयार केलेला आहे.
या हॉटेलमध्ये ‘इंटरनॅशनल हॉस्पिटॅलिटी ग्रुप स्टारवुड हॉटेल’ची मक्तेदारी असलेल्या अनेक नामांकित चैनीच्या वस्तूंचा संग्रह आहे.
दिवसभरातील तापमानात फार चढाव-उतार होऊ नयेत म्हणून हॉटेलमधील कक्षांचे तापमान नियंत्रित करण्यासाठी हरित छप्पर, घुमटावर प्रकाश परावर्तित करणारे रंगकाम इत्यादी रचना केलेली आहे.
भरभर उंच होणारी निलगिरी, सुबाभळासारखी झाडे जमिनीतून प्रचंड प्रमाणात पाणी शोषू लागली आणि मग त्यांच्या आजूबाजू्ची झाडे पाण्याअभावी सुकू लागली.
दैनिक लोकसत्ताच्या वृत्तनोंदीनुसार नवे प्रवाह आणि प्रयोग यांद्वारे मराठीची रुळलेली वाट बदलणारे आणि घाट सुघड करणारे संपादक म्हणून राम पटवर्धन यांचे नाव नेहमीच आदराने घेतले जाते.
दैनिक दिव्य मराठीच्या प्रतिनिधींच्या वृत्तनोंदीनुसार ‘कथेला टोक नाही’ वा ‘बरी वाटावी,’ अशा शब्दांत ते लेखकापर्यंत आपला अभिप्राय पोहोचवत.
पण राम पटवर्धन खुल्या मनाचे संपादक होते, अंकाचे दहन करू इच्छिणारे लोक सत्यकथेच्या प्रती आणण्याचे विसरले तर राम पटवर्धनांनी कार्यालयातील सहकाऱ्यांमार्फत नाराज आंदोलक मंडळींना सत्यकथेच्या प्रतीही पाठवल्या.
'मौज'मधून निवृत्त झाल्यावर त्यांनी मारुती चित्तमपल्ली यांचे 'चकवा चांदण', मीना प्रभूंचे 'माझं लंडन', श्रद्धानंद महिला आश्रमावर आधारित अचला जोशी यांचे 'आश्रम नावाचे घर' ही पुस्तके संपादित केली.
त्यासाठी वसंत पळशीकर, संभाजी कदम, ज्ञानेश्वर नाडकर्णी, अशोक रानडे अशा विविध क्षेत्रांतल्या लेखक मंडळीना लिहिण्यास प्रवृत्त केले.
२००६ च्या हिवाळयामध्ये भारतीय विमानसेवा चीन मधील गॉंगझू पर्यंत नेउुन अशा प्रकारची सेवा देणारी पहिली खाजगी भारतीय कंपनी होण्याचा या कंपनीचा मानस होता परंतु तो अदयापपर्यंत प्रत्यक्षात येउु शकला नाही.
भारतीय नागरी वाहतूक मंत्रालयाने या प्रस्तावाला मान्यता दिली होती परंतु किंमतीवरून आणि एर सहाराच्या मंडळावर जेटचे सचिव नरेश गोयल यांच्या नियुक्ती करण्याच्या मुददयावरून मतभेद झाल्यामुळे हा करार पूर्ण होऊ शकला नाही व दोघांनी एकमेकांच्या विरोधात न्यायालयात तक्रार दाखल केली होती.
जेट कनेक्टच्या वेगवानते मध्ये, ऑक्टोबर २०१३ च्या बातमीनुसार खालील विमाने ज्यातील काही जेट आणि जेट कनेक्टच्या आवरणच्या रूपात चालवल्या जातात.
हैदराबाद मुक्तिसंग्राम, संयुक्त महाराष्ट्र आंदोलन, मराठवाडा विकास आंदोलन, कच्छ बचाओ या आंदोलनांत सुधाकर डोईफोडे यांचा सहभाग होता.
१९६२ साली त्यांनी सुरू केलेल्या प्रजावाणी या साप्ताहिकाचे डोईफोडे यांनी आपल्या मित्रांच्या सहकार्याने दैनिकात रूपांतर केले आणि ते दैनिक नावारूपास आणले.
नगरपालिकेच्या शिक्षण समितीचे सभापती असताना त्यांनी पालिकेचे लोहिया वाचनालय उत्तमोत्तम ग्रंथांनी समृद्ध करण्यात पुढाकार घेतला नरहर कुरुंदकर यांच्या नावाने पालिकेतर्फे व्याख्यानमाला सुरू करण्यातही त्यांचे योगदान मोठे होते.
त्यानंतर न्यायालयाच्या आदेशानुसार या जागेचा लिलाव करण्यात येउुन कामगारांना न दिलेल्या मेहनातावरील व्याज हिशेाबात धरून रु ८६,४२७/- इतकी रक्कम गोळा करण्यात आली.
२१ व्या शतकाच्या सुरुवातीस केालकत्त्याला स्थायिक असलेल्या पार्क समूहाने ही सर्व मालमत्ता खेरदी केली आणि त्याच जागेवर १५ मे २००२ पासून ऐषआरामी पंचतारांकित हॉटेल उभे केले.
द पार्क हे भारताच्या चेन्नई शहरातीलतील अण्णा सलाई येथे अण्णा उडडाणपूलाच्या मोक्याच्या ठिकाणी जेमिनी स्टुडियोजवळील ऐषआरामी पंचतारांकित हॉटेल आहे.
२०१० मध्ये हॉटेलसमोरील मोकळया जागेमध्ये जिथे कारंजे बांधण्यात आले होते त्या जागेवर मालकी हक्क सांगण्यासाठी हॉटेलला चेन्नई महानगरपालिकेशी कायदेशीररीत्या लढून ताब्यात घ्यावी लागली.
अंथरुणावर बसून आणि पडून त्यांनी गुलाबराव महाराज यांचा ‘गानसोपान’ हा ग्रंथ आणि विष्णू नारायण भातखंडेकृत ‘संगीत खंड’, असे अनेक ग्रंथ सुरेश भट यांनी त्याच काळात वाचले होते.
प्राचीन भारतीय अध्यात्म व समाजधुरीणांनी अंगिकारलेल्या ह्या यज्ञसंस्थेचा प्रचार आणि प्रसार आजच्या आधुनिक काळातही होणे आवश्यक आहे हे लक्षात आल्यानंतर श्री गुरुजींनी ’प्रकाश ज्ञान शक्ती केंद्राची’ स्थापना करण्यासाठी साधकांना प्रोत्साहित केले.
केंद्रातर्फे सन २००३ सालापासून बदलापूर येथे दरमहा दुसऱ्या रविवारी एक दिवसीय सामूहिक यज्ञ तसेच भारतातील एखाद्या पवित्र तीर्थक्षेत्री सात दिवसीय वार्षिक सामूहिक यज्ञ आयोजित केला जातो.
श्री गुरुजींच्या प्रेरणेने ’आमंत्रण सर्वांना, आग्रह कोणालाही नाही’ अशा निःस्पृह आणि निरपेक्ष तत्त्वावर यज्ञप्रचार राबविणाऱ्या प्रकाश ज्ञान शक्ती केंद्रातर्फे गायत्री यज्ञ, रुद्र स्वाहाकार, शतचंडी स्वाहाकार, गणेश यज्ञ, विष्णू यज्ञ इ.
अशा रितीने समाजातील सर्व स्तरांवरील लोकांना ह्या प्राचीन साधनेचा लाभ घेता यावा, ह्या आंतरिक तळमळीने श्री गुरुजींनी सुरुवातीस १९९४ मध्ये लावलेल्या १०८ सामूहिक यज्ञांच्या संकल्परोपट्याचे रूपांतर, त्यांच्याच प्रेरणेने आयोजित झालेल्या सुमारे ३०० च्या वर सामूहिक यज्ञांत झाले आहे.
परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत्‌ वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराजांनी देखील दत्तपुराणाची रचना करताना प्रथम जे श्लोक रचले, त्यातही यज्ञरूपी श्री दत्तांना प्रथम नमस्कार आहे, जो ’वेदपादस्तुति’ ह्या नावाने ओळखला जातो.
प्रकाशाशी मित्रत्वाचे नाते जोडून, यज्ञाच्या माध्यमातून समाजकल्याणाबरोबरच ’स्व’कल्याण कसे साधावे या संबंधीचे मार्गदर्शन श्री गुरुजी सातत्याने गेली अठराहून अधिक वर्षे करत आहेत.
जात, धर्म, पंथ, लिंग या सर्व भेदांना बाजूला सारून, समूहाला एकत्र आणणाऱ्या या यज्ञांचे महत्त्व आणि त्या पाठीमागचा वैज्ञानिक आणि आध्यात्मिक दृष्टिकोन, समाजाला समजावून सांगण्यासाठी श्री गुरुजी सतत प्रयत्नशील असतात.
यज्ञाच्या संकल्पनेमध्ये ज्ञान, भक्ती आणि कर्म मार्गांची यथोचित जुळवणूक कशी साधता येईल याचा अभ्यास करून श्रीगुरुजींनी यज्ञकार्यक्रमाची रूपरेषा निश्चित केली आहे.
श्रीगुरुचरित्राचे सोळा वर्षे केलेले नियमित पारायण, सात वर्षांच्या पठणासहित सिद्ध केलेली श्रीरामरक्षा या व अशा कित्येक तपचक्रांसह आध्यात्मिक विश्व समृद्धी असलेले श्री गुरुजी, प्रत्येक साधकाकडून ज्ञानपूर्वक तप घडावे, जेणेकरून अध्यात्मात त्यांची पत वाढावी व जीवनात त्यांची प्रत सुधारावी, ह्यासाठी अहर्निश कार्यरत असतात.
श्रीमत्‌ वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराजांची पालखी घेऊन सुमारे ३०० साधकांसहित सामूहिक नर्मदा परिक्रमेचा संकल्प नोव्हें-डिसें २०११ मध्ये पूर्ण केला.
श्रीमत्‌ वासुदेवानंद सरस्वती महाराजांच्या पादुकांसह चारधाम - पंचप्रयाग यात्रा ११ सामूहिक यज्ञांच्या आयोजनासह करण्याचा संकल्प श्री गुरुजींनी यशस्वीरीत्या पूर्ण केला आहे.
यामध्ये जन्मपूर्व संस्कार, बालसंस्कार वर्ग, सामूहिक विद्याव्रत संस्कार, सामूहिक सत्यदत्त पूजा, लक्षार्चना, नामजप शिबिरे आणि पालखी संकल्पाचा समावेश आहे.
परमपूज्य सद्‍गुरू श्री भाऊ महाराज करंदीकर यांनी सन २००२ मध्ये केलेला ’नमो गुरवे वासुदेवाय’ या नामाचा १५१ कोटींचा जपसंकल्प, त्यांचेनंतर श्री गुरुजींच्या मार्गदर्शनाखाली आणि प्रेरणेने अर्चन, मार्जन आणि हवनासह सन २००८ मध्ये पूर्ण करण्यात आला.
या नाममंत्राचा पुढील १०१ कोटींचा जपसंकल्प श्री गुरुजींच्या प्रेरणेने, सन २०१४ साली असणाऱ्या परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमद्‍ वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराजांच्या १००व्या पुण्यतिथी प्रीत्यर्थ पूर्ण करण्यात येणार आहे.
विज्ञान व अध्यात्म’ हे दोन्ही विषय एकत्र अभ्यासले जाऊ शकतात असे प्रतिपादन करणारे वासुदेव वामन बापट यांचा जन्म घनपाठी विद्वान दशग्रंथी ब्राह्मण कुळात सन १९५३ मध्ये झाला.
’वेदमूर्ती वेदाचार्य’ म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या श्री गुरुजींच्या वडिलांनी ऋग्वेद आणि यजुर्वेदाचे सखोल अध्ययन केले होते आणि त्यांना ’दीक्षित’ ही पदवी मिळाली होती.
विज्ञानाधिष्ठित मार्गाची जुळवणूक भारतीय अध्यात्माबरोबर केल्यास त्यातून सुयोग्य आणि अपेक्षित शक्तिनिर्मिती होऊ शकते हे जाणवल्यावर तसेच परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमत्‌ वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज ह्यांच्या प्रेरणेनुसार श्री गुरुजींनी जात, धर्म, पंथ, लिंग भेदरहित १०८ सामूहिक यज्ञांचा संकल्प १९९४ मध्ये प्रथमतः केला.
त्याकरिता, यज्ञातले मूळ तत्त्व अबाधित ठेवून बदललेल्या समाजरचनेला अनुरूप आणि उचित अशी ’मंत्रशक्तीच्या सामर्थ्यासहित प्रकाशावर केलेली एकाग्रता’ ह्या साधनस्वरूपातील यज्ञसंकल्पना श्री गुरुजींनी स्वीकारली.
’अध्यात्मातला साधक जसा एक श्रेष्ठ भक्त असावा तसाच तो कर्मतत्पर आणि ज्ञानमार्गी असावा’ या भूमिकेतून श्री गुरुजी प्रत्येक यज्ञकार्यक्रमाच्या प्रसंगी आपल्या ओघवत्या शैलीत एखाद्या विशिष्ट आध्यात्मिक विषयावर आधारित असे विवेचन करतात.
बहुश्रुतता, व्यासंगी वृत्ती आणि समाजाचे अचूक निरीक्षण करण्याची खुबी या स्वभाव-वैशिष्ट्यांमुळे यज्ञ-प्रसंगी होणारे श्री गुरुजींचे विवेचन श्रवणीय आणि संस्मरणीय असे असते.
प्राचीन भारतातल्या समाज धुरिणांचे, तत्त्ववेत्त्यांचे आणि सत्पुरुषांचे विचार आणि साहित्यकृतींचे ज्ञान आधुनिक युगातल्या साधकाला व्हावे, या आंतरिक तळमळीमुळे श्रीगुरुजींनी अनेक विवेचने तसेच विविध प्राचीन स्तोत्रांवरची विवरणे साधकांच्या ज्ञानवर्धनासाठी केली आहेत.
श्रीमद्‍ आद्य शंकराचार्य, परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमद्‍ वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज यांनी रचलेल्या अनेक स्तोत्रांचे अर्थासह विवरण करून त्याचे यज्ञसाक्षीने सामूहिक पठण श्री गुरुजींनी करवून घेतले आहे.
’समाजाची धारणा करणारा तो धर्म’ अशी व्याख्या करत श्री गुरुजी, सामाजिक विकासाला उपयुक्त ठरणाऱ्या उपक्रमांचे आयोजन करण्यासाठीसुद्धा साधकांना सतत प्रेरित करतात.
त्यागाशिवाय यज्ञ कार्यक्रमाला पूर्तता लाभत नाही, याकरिता प्रत्येक साधकाने आपल्या वेळेचा, श्रमाचा, धनाचा निरपेक्ष त्याग समाजोपयोगी कृत्यांसाठी करावा यासाठी श्रीगुरुजींच्या मार्गदर्शनाखाली, मोफत वैद्यकीय शिबिरे, विद्यार्थी दत्तक योजना, आदिवासी शिक्षण संस्थेला मदत इ.
तो इस्लामिक कॅलेंडर मध्ये शव्वाल च्या पहिल्या दिवशी येतो; हे नेहमी त्याच ग्रेगोरियन कॅलेंडर वर येत नाही, कारण कोणत्याही चंद्राच्या हिजरी महिन्याची सुरुवात स्थानिक धार्मिक अधिकाऱ्यांनी अमावस्या कधी दिसली यावर आधारित बदलते.
याचा अर्थ "देव सर्वात मोठा आहे") सुन्नी इस्लाम च्या हनाफी शाळेमध्ये: पहिल्या च्या सुरुवातीला तीन आणि रुकु च्या आधी तीन, दुसऱ्या मध्ये.
खुलताबाद येथील हजरत बावीस ख्वाजा सय्यद जैनोद्दीन चिश्ती यांच्या दर्ग्यात १४०० वर्षांपूर्वीचा हजरत मोहम्मद पैगंबर यांचा पवित्र पोशाख ‘पैराहन-ए-मुबारक‘ गेल्या ७०० वर्षांपासून जतन करून ठेवण्यात आलेला आहे.
हजरत महंमद पैगंबर यांच्या पोशाखामुळे खुलताबाद येथील हजरत ख्वाजा जैनोद्दीन चिश्ती यांच्या दर्ग्याला काश्मीरमध्ये असलेल्या हजरतबल दर्ग्याच्या बरोबरीचे महत्त्व आहे.
येथील समोरच असलेल्या हजरत ख्वाजा बु-हानोद्दिन यांच्या दर्ग्यात ‘मुॅं-ए-मुबारक‘ व पैराहन-ए-मुबारक ईद-ए-मिलादच्या दिवशी दर्शनासाठी खुला केला जातो.
अनस, इस्लामिक संदेष्ट्याचे एक सुप्रसिद्ध सहकारी, यांनी कथन केले की, जेव्हा मुहम्मद मदीना येथे आले, तेव्हा त्यांना लोक दोन विशिष्ट दिवस साजरे करताना आढळले ज्यात त्यांनी मनोरंजन आणि आनंदाने स्वतःचे मनोरंजन केले.
पण गॉजचे रूपांतर झाल्यानंतर आणि बीजी विभागाकडून संपूर्ण मार्ग चालवायला घेतल्यानंतरच्या काळामध्ये दक्षिण पूर्व रेल्वेच्या हुबळी विभागाकडून या गाडयांची देखभाल केली जात असून १२ ७७ ९ / १२ ७८० या क्रमांकाने या गाडया धावू लागल्या.
गोवा एक्सप्रेस ही भारतीय रेल्वेची गोव्यामधील वास्को दा गामा आणि नवी दिल्लीमधील हजरत निजामउद्दीन ह्या रेल्वे स्थानकांदरम्यान रोज धावणारी वेगवान गाडी आहे.
व्दितीय स्तर वातानुकूलित २ डबे, तृतीय स्तर वातानुकूलित ३ डबे, शयनयानाचे ११ डबे, सामान्य वर्गाचे ३ अनारक्षित डबे, १ खादयगृह, गार्डच्या कक्षासह १ माल डबा आणि आरएमएसचा एक डबा असे २ २ डबे या गाडीला जोडलेले आहेत.
मारगांव, लोंढा, बेळगांव, मिरज, सांगली, सातारा, पुणे, दौंड, मनमाड, भुसावळ, खांडवा, ईटारसी, भोपाळ, झॉंसी, ग्वालियर, आग्रा आणि मथुरा या मार्गावरून ही गाडी जाते.
असे सांगितले जाते की तो वारंवार म्हणत असे, "ही सर्व त्या भगवंताचीच लीला आहे. आज जो वैभवात लोळत आहे, तोच उद्या भुकाकंगाल होतो. जेव्हा साक्षात उन्नीकृष्णन् माझ्या हृदयात खेळत असताना, मला माझा स्वतःचा पुत्र असणे आवश्यक आहे का?" पुत्रशोकाने विव्हल झालेले असे किती बाप ह्या जगात संत पुंथानमप्रमाणे भगवंतावरील अढळ श्रद्धेमधून समाधान प्राप्त करीत असतील?
परंतु असे समाधान पुंथानमला प्राप्त झाले कारण गुरुवाय्रुरप्पाच्या भक्तिने तो अंतर्बाह्य भरून गेल्याने त्या भगवंताचा एक श्रेष्ठ भक्त म्हणून गणला गेला होता.
गुरुवायुरप्पाच्या भक्तिच्या प्रभावेकरून पुंथानम कित्येक दिवस गुरुवायुरच्या मंदिरातच भगवंतासमोर प्रार्थना करण्यात व्यतित करीत असे, गुरुवायुरचे मंदिर हे जणुकाही त्याचे दुसरे घरच होऊन गेले होते.
मनुष्याच्या चंचल स्वभावानुसार, भक्तिरसात स्वतःला पूर्णपणे बुडवून टाकण्याचा कितीही प्रयत्‍न करूनही पुंथानम स्वतःच्या बाळाचा मृत्यू विसरू शकला नाही.
अखेरीस पुंथानम धीरोदात्तपणे स्वतःचे वैयक्तिक दुःखाचे सत्य स्वीकारून भगवंताच्या इच्छेला पूर्णपणे शरण गेला आणि असीम दया असलेल्या गुरुवायुरच्या भगवंताने पुंथानमला बाल कृष्णाच्या दिव्य स्वरूपात म्हणजे उन्नीकृष्णन्‌‍च्या रूपात दर्शन देऊन धन्य केले.
त्यावेळी त्याच्या मुखातून अचानक उद्गार बाहेर पडले, "जर बाल कृष्ण माझ्या मनात सदैव खेळत असताना, मला स्वतःचे मुल असण्याची आवश्यकता आहे का?" त्याच क्षणापासून भगवान कृष्णाने पुंथानमला "ज्ञानप्पान"ची रचना करण्याची प्रेरणा दिली.
ज्ञानप्पान या काव्यातून भगवान गुरुवायुरप्पा त्याच्या भक्तांना हे दाखवून देतो की ज्याची भगवंतावर अढळ श्रद्धा आहे अशा व्यक्तीच्या दुःखी आणि तळमळणाऱ्या आत्म्यांकडून दैवी काव्याची रचना होऊ शकते.
त्याच रात्री मेलपतुरच्या स्वप्नात भगवान कृष्ण आला आणि म्हणाला, "माझ्या दृष्टीने पुंथानमची भक्ती तुझ्या विभक्ती पेक्षा अतिशय श्रेष्ठ आहे." ह्या धक्कादायक स्वप्नामुळे, मेलपतुर ताबडतोब पुंथानमच्या घरी गेला आणि त्याने ज्ञानप्पान वाचून त्यातील चुका दुरुस्त करण्याची तयारी दाखविली.
कारण, आदल्या रात्रीच भगवान गुरुवायुरप्पाने “ज्ञानप्पान”मधील चुका स्वतःच दुरुस्त केल्यामुळे त्यामध्ये मेलपतुरला एकही चूक दिसली नाही.
बाळ सहा महिन्याचा झाला तेव्हा त्याच्या अन्नप्राशनाच्या कार्यक्रमाकरिता त्यांनी एका भव्य समारंभाची आणि मेजवानीची योजना केली आणि जवळच्या तसेच दूरच्या सर्वांनाच निमंत्रण धाडले.
दुर्दैवाने, स्वयंपाक्यांपैकी कोणाचेही लक्ष झोपलेल्या बाळाकडे न गेल्याने, चटईवर उपडा केलेला भाताचा ढीग पसरून त्यामध्येच बाळ पुरले गेले.
दुर्दैवाची गोष्ट म्हणजे, अन्नप्राशनाचा शुभमुहूर्त जवळ येईतोवर पंधरा पोत्यांमधील तांदळाचा गरम भात बाळाच्या अंगावर उपडा होऊन त्याचा त्या ढिगाखाली जीव गेल्याचे कोणाच्याही लक्षात येऊ शकले नाही.
पुंथानमच्या स्वतःच्या जीवनात घडलेली शोकांतिकाच तो एकुलत्या एका पुत्रशोकाचे अपरिमित दुःख आणि वेदना सहन करीत असताना त्याच्या जगविख्यात "ज्ञानप्पान" ह्या रचनेस कारणीभूत ठरली.
त्याने त्याच्या मृत पुत्राकरिता त्याच्या मनात असलेल्या वात्सल्याचा भगवान गुरुवायुरप्पावर वर्षाव केला, ज्याला तो "उन्नीकृष्णन्" म्हणत असे.
स्वतःच्या जीवनात घडलेल्या शोकांतिकेच्या क्षणापासून पुंथानम गुरुवायुरच्या उन्नीकृष्णन्‌‍वर पूर्णपणे श्रद्धा आणि विश्वास ठेऊ लागला.
वयाच्या विसाव्या वर्षीच त्यांचा विवाह एका मोठ्या घराण्यातील देवकी नावाच्या स्त्रीशी झाला खरा, परंतु संतानप्राप्तीच्या अभावी ते सदैव उदास राहू लागले.
परंतु जेव्हा देवकी बाळाला घेऊन येण्यास आली, तेव्हा तिच्या प्रिय पुत्राला झोपविलेल्या जागी तिला केवळ वाफाळलेल्या गरम भाताचा एक डोंगर काय तो दिसला.
नशिबाचे चक्र म्हणा, जीवन म्हणजे काय याचा अर्थसुद्धा न कळलेल्या बाळाचा जीव त्याच्याच जीवनातील एक अत्यंत महत्त्वाचा प्रसंग साजरा करण्याकरिता निवडलेल्या शुभमुहूर्तावरच गेला होता.
आणखी एका वदंतेनुसार, पाळण्यामध्ये झोपविलेल्या बाळाच्या अंगावर सर्व नातेवाईक अनवधानाने भेटवस्तू ठेवत गेल्याने त्याच्याखाली गुदमरून बाळ मरून गेले.
दुसऱ्या एका वदंतेनुसार अन्नप्राशनाच्या कार्यक्रमाकरिता आलेल्या सर्व स्त्रियांनी माजघरात कपडे बदलत असताना तिथेच अंधारात झोपवलेल्या बाळाच्या अंगावर सर्व वस्त्रे टाकली, ज्यांच्या ओझ्याखाली बाळ गुदमरून मरून गेले.
आर्या मधील त्याची भूमिका ही त्याच्या यशाची पायरी होती, त्याने त्याला फिल्मफेरचा सर्वोत्कृष्ट तेलगू अभिनेता पुरस्काराने नामांकन मिळवून दिला आणि नंदी पुरस्कार सोहळ्यात त्याला विशेष ज्युरी पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेता व सर्वोत्कृष्ट अभिनेता जूरीसाठी दोन सिनेमा पुरस्कार मिळाले आणि ह्या चित्रपटाला व्यावसायिक यश मिळाले.
त्यानंतर त्यांनी पुरी जगन्नाथच्या देसमदुरु' या ऍक्शन फिल्ममध्ये काम केले, ज्यात त्यांनी बाला गोविंदम या निर्भय पत्रकाराची भूमिका केली होती.
विजेता चित्रपटात बाल कलाकार म्हणून आणि डॅडीत नर्तक म्हणून काम केल्यावर अर्जुनने गंगोत्री चित्रपटाद्वारे खऱ्या अर्थाने चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले.
त्यांनी राजाला त्याप्रमाणे कळविले व राजा घाईघाईने तेथे आला व आपली चूक लक्षात आल्यावर हात जोडून मांडव्यांना म्हाणाला "अज्ञानाने माझ्या हातून चूक झाली, मला क्षमा करा." माडव्यांनी "तुझी काही चूक नाही" असे सांगितले.
पोराहाट परिसरातील पेरींगच्या गिडियूनच्या नेतृत्वाखालील संरक्षित जंगलात मुंडाच्या पारंपारिक अधिकारांवर केलेल्या निर्बंधांवर लोकप्रिय असहिष्णुतेमुळे झालेल्या आंदोलनात त्यांनी भाग घेतला.
जंगलातल्या गावांना सोयीस्कर आकाराच्या ब्लॉकमध्ये ठळक केले गेले आहे ज्यामध्ये फक्त गावांचीच नव्हे तर खेड्यांच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी लागवड योग्य आणि कचरा जमीन देखील आहे.
१८९४ मध्ये, बिरसा एक शक्तिशाली तरुण, हुशार आणि बुद्धिमान बनले आणि बऱ्याचदा गारबरा येथील डंबरी टॅंक दुरुस्त करण्याच्या कामाचे कार्य केले.
एका देवतेच्या संकल्पनेने त्याच्या धर्माला व आर्थिक धर्माचे आरोग्य करणारा, चमत्कार करणारा कार्यकर्ता आणि उपदेशाचा प्रसार करणारा लोक यांच्याकडे अपील केले.
सरदारांच्या विरोधात आदिवासी ख्रिश्चन होऊ लागले आणि त्यामुळे भारत छोडो आंदोलनाबरोबरच बिसा मुंडा त्याच्या मूळ पारंपरिक आदिवासी धार्मिक व्यवस्थेकडे वळला.
बिरसा शेतकऱ्यांमधील सर्वात कमी दर्जाच्या गुलाबांमधून उगवला, जो त्यांच्या नावे इतरांपेक्षा वेगळा होता, मुंदारी खुंटकट्टी व्यवस्थेमध्ये फारच कमी अधिकारांचा आनंद घेतात; संस्थापक वंशाच्या सदस्यांनी सर्व विशेषाधिकारांचे एकाधिकार केले होते, परंतु शेती-उत्पादकांपेक्षा ही रित्या चांगली नव्हती.
नोकरीच्या शोधात ठिकाणाहून चालत असलेल्या लहान मुलाच्या रूपात बिरसाचा स्वतःचा अनुभव, त्याला शेतीविषयक प्रश्न आणि वनविषयक बाबींमध्ये अंतर्दृष्टी देण्यात आली; तो निष्क्रिय नसलेला प्रेक्षक होता परंतु अतिपरिचित चळवळीत सक्रिय सहभागी होता.
सिंघममधील शंकरा गावातील शेजारच्या परिसरात त्याला एक उपयुक्त साथीदार सापडला, त्याने तिच्या पालकांना दागदागिने घातली आणि विवाहाच्या कल्पनाबद्दल समजावून सांगितले.
तुरुंगातून सोडल्यानंतर कोळी मुंडा यांनी ठेवलेल्या कोनेसरच्या मथुरा मुदा यांची मुलगी आणि जिरीच्या जगगाव मुंडे यांच्या पत्नीने बिरसाची पत्नियां बनवण्याचा आग्रह धरला.
आदिवासींनी त्यांच्या मूळ तंत्रज्ञानामुळे अधिशेष निर्माण करू शकले नाही, म्हणून छोटानागपुरमधील प्रमुखांनी आदिवासींना शेतकरी स्थापन करण्यास व शेतकरी म्हणून नियुक्त करण्यासाठी आमंत्रित केले.
बिरसा मुंडाचा नारा ब्रिटिश राज-अबू राज सेटर जन, महाराणी राज तुंडू जन ("राणीचा राज्य संपुष्टात येऊ द्या आणि आमचे राज्य स्थापन होऊ द्या") यांना धमकी देत ​​आहे - आज उडीसा, बिहार, पश्चिम बंगाल आणि मध्य प्रदेशातील प्रदेशांमध्ये याद आहे.