polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
२३ सप्टेंबर या दिवशी नंतर भारतीय उपखंडातून जेव्हा हा ’नैर्ऋत्य मॉन्सू्न’ परततो तेव्हा परतीच्या वाटेवरील भारताच्या ईशान्य भागाला व पूर्व किनाऱ्याला पाऊस देतो.
बीडकर बाबा यांच्या हस्ते छिन्नस्थळी मंदिराचे भूमिपूजन झाले, तसेच सागर कुडव यांनी तयार केलेल्या ’सर्वज्ञ समाज’ या वेबसाइटचे उद्‌घाटन झाले.
या वेळी महंत नागराज बाबा, महंत कापूसतळणीकर बाबा, महंत विद्वांस बाबा शास्त्री, महंत गोपीराज बाबा, सुरेश लोथे, भास्करराव मुरकुटे, सरपंच अनिल गोरे, ॲड.
त्यावेळचे महाराष्ट्र राज्याचे महसूलमंत्री बाळासाहेब थोरात म्हणाले, "सर्वज्ञ श्री चक्रधर स्वामींचा कालखंड समाजजागृती करण्याचा कालखंड होता.
भुजबळ पुढे म्हणाले, "प्रवाहाबरोबर सगळेच पोहतात, कचराही वाहतो; मात्र विरुद्ध दिशेने जो पोहतो, त्याच्यात मोठे कर्तृत्व व धाडस असते.
मराठी भाषेत ज्ञान आणणारे ज्ञानेश्‍वर, सर्वज्ञ श्री चक्रधरांप्रमाणेच महात्मा जोतिबा फुले, सावित्रीबाई फुले, छत्रपती शाहू महाराज यांनाही वेदना सहन कराव्या लागल्या.
"इसवी सनाच्या तेराव्या शतकात मानवतेला लागलेला भेदाभेदांचा कलंक दूर करण्याचा प्रयत्न श्री चक्रधर स्वामिनी महानुभाव पंथाच्या माध्यमातून केला.
तत्पूर्वी चंदगडी बोलीच्या वैशिष्टयांबाबत येथील प्राचीन इतिहासाचा संक्षिप्‍तपणे आढावा घेतल्यास प्रस्तुत बोलीच्या विशेषांवर काही भाष्य करता येते.
चंदगड परिसरातील राजकीय स्थित्यंतराचा आढावा घेताना कोकण, गोवा, कारवार, बेळगाव, म्हैसूर-बेंगलोर, विजापूर पर्यंतच्या राजवटींचा विचार करावा लागतो.
गोवा-कोकणातील सागर किनारे आणि बंदरे येथून खूपच जवळ असल्याने प्राचीन काळापासून मालवाहतुकीच्या निमित्‍ताने या परिसरातून व्यापारी-विदेशी लोकांचे येणे-जाणे होत राहिले आहे.
या बंदरावर येणारा विदेशी माल या मार्गाने ने-आण करीत असताना रात्र झाली तर अनेक व्यापारी सुरक्षिततेसाठी वाटेत लागणाऱ्या गावांमध्येच मुक्‍काम करीत.
तथापि या तालुक्यातीलच काही पुरोगामी विचाराच्या हरहुन्‍नरी कार्यकर्त्यांमुळे स्वतंत्र्योत्‍तर काळात येथे सामाजिक-शैक्षणिक क्षेत्रात जागृती निर्माण झाली.
मात्र चंदगड तालुक्यातील एका छोटयाशा दुर्गमग्रस्त सडेगुडवळे या गावामधील कुणाल सावंत-भोसले या तरुणाने कचराकुंडी, ताईची सुरक्षा या शॉर्ट फिल्म्स बनवून चंदगड या छोट्या तालुक्याचे नाव महाराष्ट्रभर केले.
भिन्‍न संस्कृती, दूरत्व, संपर्कक्षेत्रांची भिन्‍नता, भिन्‍न शेजार भाषा इत्यादी कारणांमुळे चंदगडी बोलीची तालुक्याच्या या दोन विभागात दोन भिन्‍न रूपे कल्पिला येतात.
वर दिलेल्या कारणांमुळे चंदगडी बोलीची क्षेत्रमर्यादा निश्‍चित करून बाहय अभिव्यक्‍तीसाठी व्यवहारात प्रचलित बोलीचे विश्लेषण करणे सयुक्‍तिक ठरेल.
चंदगड तालुका, बेळगाव परिसरातील अनेक गावे, दोडामार्ग-सावंतवाडी तालुक्यातील काही गावे आणि आजरा तालुक्याच्या दक्षिण भागाकडील काही गावे असा विस्तृत प्रदेश या बोलीच्या विश्लेषणासाठी विचारात घेता येतो.
चंदगड तालुक्याचा पश्‍चिम भाग, दोडामार्ग-सावंतवाडी तालुक्याच्या सीमालगतची सर्व गावे, आजरा तालुक्याच्या दक्षिण भागातील गावे व्यवहारासाठी ज्या बोलीचा वापर करतात ती पूर्णतः कोकणीच्या प्रभावाने तयार झालेली बोली आहे.
उदाहरणार्थ, दांडगा , व्हलस , बुरसा , आंबरसुका , कळकोटा , कळखोचरा , काटकोळा , धबला , हुसभुरक्या , व्हळके अशी विपुल विशेषणे प्रमाण मराठीत दिसत नाहीत.
प्रस्तुत बोलीच्या अभ्यासाठी मागील पाच-सहाशे वर्षांचा इतिहास उलगडून पाहता, या परिसरातून या बोलीचा प्रभावी वापर करून कोणी लेखन केल्याचे ऐकिवात नाही.
अलीकडच्या काळासंदर्भात येथील ऐतिहासिक पार्श्‍वभूमी अभ्यासता, स्वातंत्र्यपूर्व काळात हा तालुका कोल्हापूर संस्थान आणि या तालुक्याच्या उत्‍तरेकडील महाराष्ट्राच्या भूमीशी संलग्‍न असल्याचे दिसत नाही.
कोल्हापूर या जिल्ह्याच्या ठिकाणापासून सर्वाधिक अंतर, दोन भिन्‍न भाषा-बोलींचा शेजार आणि नित्यसंपर्क, भाषावार प्रांतरचनेपर्यंत येथील विविध राजकीय अंमल अशा अनेक गोष्टींच्या पार्श्‍वभूमीवर येथील बोली स्वतःची वेगळी वैशिष्ट्ये घेऊन तयार झालेली आहे.
चंदगडी ही प्रमाण मराठीशी नाते सांगणारी परंतु शब्दसंग्रह, व्याकरणिक व्यवस्था, उच्चारवैशिष्ट्ये इत्यादी संदर्भात स्वतःचे वेगळेपण जपलेली ही बोली आहे.
कोल्हापूर जिल्हयातील एक दुर्गम आणि डोंगराळ तालुका, अतिवृष्टी, डोंगर-दऱ्या, धबधबे, गड-किल्‍ले, प्राचीन मंदिरे आणि थंड हवा यामुळे या तालुक्याचा पर्यटकांना मोह आहे.
उदाहरणार्थ, वयल्याअंगास , खायल्याअंगास , भायल्याअंगास , मंगलीमळीक , मागल्यामळीक , तवंम्हेरेन अशा विशेषकांचाही या बोलीसंदर्भात स्वतंत्र विचार करता येतो.
बेळगावच्या पश्‍चिमेला असलेल्या यरतनहट्टी, राजगोळी, दिंडलखोप या गावांपासून पश्‍चिमेकडील सिंधुदुर्ग जिल्हयाच्या सीमेलगत असलेल्या मिरवेल, इसापूर, वाघोत्रे या गावांमधले भौगोलिक अंतर सुमारे शंभर कि.
तथापि बऱ्याच अंशी पूर्व आणि पश्‍चिम अशा दोन्ही विभागात भाषिक प्रयोग भिन्न होत असले तरी; सर्वनामाची रूपे बंहुतांश वेळा जवळजवळ वापरली जाताना दिसतात.
सरकार कोणतेही असो पण त्या सुशिक्षितांना त्यांच्या पदवी अनुसार काम मिळाले पाहिजे, नाहीतर ही बेकारी भविष्यात खूप वाढेल व त्यांना पाहून येणारी पुढची पिढी ही शिक्षणापासून वंचित राहील असा विचार ही दिसून् येतो.
या प्रकारच्या बेकारीत ज्या ठिकाणी काम करण्यासाठी कमी लोकांची गरज आहे तिथे गरजेपेक्षा जास्त लोक काम करतात तेव्हा अतिरिक्त श्रमिकांची सीमान्त उत्पादकता शून्य राहते, म्हणजेच अतिरिक्त लोक उत्पादनात कोणतीही भर टाकत नाही व छुपी बेकारी निर्माण होते.
यामध्ये माणसांची मनस्थिती नसतानाही असेल ते कामे करावी लागतात तेही विनामोबदला किंवा कमी मोबदला; त्यामुळे त्यांचे हक्कांचे उच्छाटन होत असलेले दिसून येते.
बेकार म्हणजे ज्याला काम मिळालेले नाही असा व्यक्ती होय, बेकारीचा अभ्यास करताना दोन बाबी आधी स्पष्ट झाल्या पाहिजेत, पहिली म्हणजे बेकारीची व्याख्या कार्यकारी लोकसंख्येपर्यंतच मर्यादीत ठेवावी लागते, लोकसंख्येतील ० ते १४ वयोगट व ज्येष्ठ नागरिक इ.
२००९ ते २०१० या काळात मुंबईहून प्रकाशित होणाऱ्या दैनिक लोकनायक या आंबेडकरी चळवळीच्या वृत्तपत्रात त्यांनी पुणे आवृत्तीचे संपादक म्हणूनही काम पाहिले आहे.
सुषमा दगडू अंधारे ह्या एक वकील, राज्यशास्त्र आणि समाजशास्त्र विषयाच्या व्याख्यात्या, पुरोगामी व स्त्रीवादी अभ्यासक, भटक्या विमुक्त व आंबेडकरी चळवळीतील सामाजिक आणि राजकीय कार्यकर्त्या, वक्त्या आणि लेखिका आहेत.
त्यांनी २ ऑक्टोबर, २००६ रोजी भदंत नागार्जुन सुरई ससाई यांचेकडून भटक्या विमुक्तातील प्रातिनिधिक ४२ जातींच्या लोकांसह व 'उपरा'कार लक्ष्मण माने, एकनाथ आवाड यांच्यासह बौद्धधर्माची दीक्षा घेतली.
'अजब लग्नाची गजब गोष्ट' आणि 'भैरू पैलवान की जय', 'ती रात्र', 'मानसन्मान', 'दांडगी मुलं', 'पाच नार एक बेजार' या चित्रपटांसाठी सावनीने पार्श्वगायन केले आहे.
संगीताचे कार्यक्रम, चित्रपट या बरोबरच त्यांच्या संगीताचा 'आशाएं' हा हिंदी आणि 'अजूनही' आणि 'कॅनव्हास' हे दोन मराठी अल्बम रसिकांच्या निघाले आहेत.
यशवंत देव ह्यांच्या देवगाणी ह्या कार्यक्रमात आणि इतर कार्यक्रमात गायक अरुण दाते, सुरेश वाडकर, रवींद्र साठे, रविंद्र जैन, उत्तरा केळकर, श्रीधर फडके यांच्या कार्यक्रमांत त्यांना गायची संधी मिळाली आहे.
नादब्रह्म परिवाराने आयोजित केलेल्या केलेल्या यशंवत देव यांच्या अमृत महोत्सवी सत्कार प्रसंगी सादर केलेल्या 'देवगाणी' या कार्यक्रमात आशा भोसले यांच्या उपस्थितीत गायन करण्याची संधी सावनीला मिळाली.
"होणार सून मी ह्या घरची" या लोकप्रिय मालिकेमध्ये गायलेल्या "तू मला , मी तुला गुणगुणू लागलो पांघरू लागलो सावरू लागलो " या गीतामुळे सावनी घांगुर्डे यांचा आवाज घरांघरांत पोहोचला आहे.
ज्यावेळेस भारताबाहेर स्वस्त दरात विमान सेवा पुरविण्या-या कंपनीसाठी हवाई वाहतूक आणि त्यावरील करप्रणाली अनुकूल होती त्या वेळेस ऑक्टोबर 2012 मध्ये या मूळ मलेशियन कंपनीने हवाईसेवा सुरू करण्याचा विचार केला.
त्यावेळी एर एशियाने भारतामध्ये विमान वाहतूक करण्याचा प्रस्ताव परकीय गुंतवणूक प्रोत्साहन मंडळासमोर ठेवला आणि एप्रिल 2013 मध्ये परकीय गुंतवणूक प्रोत्साहन मंडळाने एर एशियाच्या गुंतवणूक प्रस्तावाला मान्यता दिली होती.
एप्रिल 2013 मध्ये विमानामध्ये काम करण्यासाठी आवश्यक अधिकारी/कर्मचा-यांची निवड प्रकीया सुरू करण्यात आली आणि बंगलोर येथे इच्छूक वैमानिक व इतर अधिका-यांच्या ऑनलाईन मुलाखती घेण्याच्या प्रकीयेस सुरुवात झाली.
एरएशिया, टाटा समूह आणि टेलेस्ट्रा ट्रेडप्लस या तीन कंपन्यांच्या माध्यामातून संयुक्त उदयम म्हणून एर एशिया इंडिया ही कंपनी 19 फेब्रुवारी 2013 रोजी स्थापन करण्यात आली.
यापूर्वी भारतामध्ये कमी तिकीट विक्री झाल्यामुळे विमानसेवेवर विपरीत परिणाम झाल्याची अनेक उदाहरणे आहेत आणि हे टाळण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न या कंपनीकडून केले जात आहेत.
१८व्या शतकात कॅथलिक पाद्य्रांच्या डोक्यात कल्पना आली की, स्थानिक जमातींना कॅथलिक बनवून त्यांना त्यांची मूळ भाषा, चालीरिती, प्रथा-परंपरा, संस्कृती यांचा विसर पडला पाहिजे.
ते २६६वे पोप आहेत ते अमेरिका खंडातून निवड झालेले सर्वप्रथम आणि पोप ग्रेगरी तिसऱ्यानंतर पोपपदी येणारा पहिले युरोपाबाहेरचे पुरुष आहेत.
या हिंदुत्वाची प्राणप्रतिष्ठा जितकी वसिष्ठांसारख्या ब्राह्मणांनी, कृष्णासारख्या क्षत्रियांनी, हर्षासारख्या, तुकारामासारख्या वैश्यांनी केली तितकीच वाल्मिकी, रोहिदास इत्यादी अस्पृश्यांनी केलेली आहे.
आपल्या मंदिर प्रवेशाबाबतच्या भूमिकेबाबत आंबेडकरांनी गांधींना सांगितले होते की, "शोषित वर्ग फक्त मंदिर प्रवेशामुळे समाधानी होणार नाही. या वर्गाचा नैतिक आणि सामाजिक उत्कर्ष होणे आवश्यक आहे आणि त्यासाठी शिक्षण मिळणे महत्त्वाचे आहे. त्या अनुषंगाने संपूर्ण जातीव्यवस्थेचे निर्दालन होणे आवश्यक आहे. जातीव्यवस्थेेेचे समूळ उच्चाटन झाल्याशिवाय अस्पृश्यांचा उत्कर्ष होणार नाही."सामाजिक बदलाची प्रक्रिया हळुहळू होत असते, याची जाणीव डॉ.
शोषितांना मानवतेचे पूर्ण हक्क मिळावे यासाठी ते वेगवेगळ्या मार्गांनी लढत राहिले आणि मंदिर प्रवेशही त्याच लढ्याचा एक महत्त्वपूर्ण भाग आहे, असे मत 'साप्ताहिक विवेक'चे सह-कार्यकारी संपादक रवी गोळे यांनी मांडले.
जो समाज जातीयवादाचा, बळी पडला आहे, त्याला या अंधकारातून बाहेर काढण्यासाठी आणि सत्ताधारी इंग्रजांना जाग यावी यासाठी त्यांनी हे पाऊल उचलले होते.
बाबासाहेब आंबेडकर यांच्याशी विचारविनिमय करून नाशिक जिल्ह्यातील अस्पृश्यांच्या पुढाऱ्यांनी नाशिक येथील काळाराम मंदिरात अस्पृश्यांनी प्रवेश करावा व गरज वाटल्यास सत्याग्रह करावा, असे निश्चित करण्यात आले.
त्याबद्दल आंबेडकरांचे चरित्रकार धनंजय कीर लिहितात, "महाराष्ट्रातील स्पृश्य हिंदूंचे नाक जे नाशिक तेच दाबण्याचा निर्धार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी केला. डॉ. आंबेडकरांचा लढा माणुसकीस कलंक लावणाऱ्या अमानुष, अन्यायी आणि अघोर अशा स्वदेशी सनातनी ब्राह्मणी सत्तेविरुद्ध होता."
आव्हेन्यू कोबा हा पूर्व-पश्चिम रस्ता त्याला छेदतो व आव्हेन्यू तुलुमच्या पश्चिमेस हाच रस्ता आव्हेन्यू कुकुलकान नावाने ओळखला जातो.
आत्तापर्यंत मेक्सिकोमधील अवैध मादक पदार्थांच्या व्यापार व वाहतूकीमुळे होत असलेल्या अराजकाचा कान्कुनवर फारसा थेट प्रभाव पडलेला नाही परंतु काही अंशी स्थानिक लोकांवर हा प्रभाव आहेच.
जवळच असलेल्या रिव्हियेरा माया आणि ग्रांदे कॉस्ता माया प्रदेशांमध्ये कोबा, मुयिल, च्कारेत, कोहुनलिच, किनिच्ना, झिबांचे, ओश्तांकाह, तुलुम, चाक्चोबेन, इ.
झोना होतेलेरा नावाने ओळखला जाणारा पर्यटकांसाठीचा भाग आणि एल सेंत्रो नावाने ओळखले जाणारे खुद्द गावठाण असे कान्कुन शहराचे दोन मुख्य भाग आहेत.
या शंकरपाळ्यांच्या मध्यात मोकळी जागा, एखादे वाचनालय, फुटबॉल मैदान किंवा बाग असते व त्याच्या आजूबाजूने चालण्यासाठी व सायकलींच्या वाहतूकीसाठीचे मार्ग असतात.
स्पॅनिश आक्रमणानंतर येथील बहुतांश वस्ती सततच्या लढाया, चाचेगिरी, दुष्काळ आणि युरोपीय लोकांनी आणलेल्या रोगराईमुळे मृत्युमुखी पडली.
पुढील काही वर्षात कान्कुनचे रूपांतर दाट झाडीत वसलेल्या छोट्या कोळ्यांच्या गावातून मेक्सिकोतील दुसऱ्या क्रमांकाच्या पर्यटनस्थळात झाले.
भारतीय उद्योजक नस्ली वाडीया यांचे थोरले सुपुत्र जहांगीर वाडिया यांनी बॉम्बे डाईंग आणि ब्रिटानिया इंडस्ट्रीजसारख्या सुप्रसिद्ध कंपन्या यशस्वीपणे चालविल्यानंतर नोव्हेंबर २००५ मध्ये गो एर या विमान कंपनीची स्थापना केली.
सुरुवातीच्या काळातच विमान वाहतूक क्षेत्रात इंडिगो, स्पाईसजेट यांसारख्या विमान कंपन्याकडून तीव्र स्पर्धेला तोंड द्यावे लागल्यामुळे गो एरचा बाजारपेठेतील वाटा खूप कमी होता.
मुंबईमधील छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आणि नवी दिल्लीमधील इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हे मध्यवर्ती ठाणे आहे.
जेव्हा गो एरने विमान वाहतुकीस सुरुवात केली तेव्हा त्यांच्या ताफयातील प्रत्येक विमानाच्या आतील भाग निळया, गुलाबी, नारिंगी, सफेद, हिरवा अशा वेगवेगळया रंगामध्ये रंगवले जात होते.
भारतीय नागरी वाहतूक खात्याच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार त्यांच्या ताफयात फक्त १९ विमाने असल्यामुळे गो एरला आंतराराष्ट्रीय उड्डाणांची परवानगी नाही.
ज्योतिष-पंचांग, प्राचीन अर्थशास्त्र यांपासून ते जातिवाद, ब्रिटिशांची राजनीती, ब्रिटिश राजवटीतील आर्थिक व्यवस्थापन इत्यादी विषयांवर त्यांनी सतत ३५ वर्षे वृत्तपत्रीय आणि ग्रंथात्मक लिखाण केले.
हिंदू-मुसलमान दंग्याच्या वेळी बंदोबस्त ठेवण्यात सरकारने जाणूनबूजून दुर्लक्ष केले, याची खात्री होताच सरकारी संगिनी कशाकरता असा परखड अग्रलेख त्यांनी लिहिला.
करंदीकरांनी युद्धविषयक बातमी जशीच्या तशी प्रसिद्ध न करता युद्धवार्तांचा अन्वयार्थ स्पष्ट करून महायुद्धाचे चित्र वाचकांना सहज समजेल अश्या पद्धतीने बातमीची रचना आणि मांडणी केली.
त्यामध्ये कृषी महाविद्यालय, उद्यानविद्या महाविद्यालय, गृहविज्ञान महाविद्यालय (अलीकडे याचे नाव बदलून सामुदायिक विज्ञान महाविद्यालय असे करण्यात आले आहे), अन्नतंत्र महाविद्यालय, कृषी अभियांत्रिकी महाविद्यालय इत्यादींचा समावेश होतो.
या विद्यापीठाच्या स्थापनेच्या वेळी या विद्यापीठामध्ये पशुवैद्यक आणि पशुविद्यान महाविद्यालयाचाही समावेश होता, परंतु महाराष्ट्र पशु व मत्स्य विज्ञान विद्यापीठ, नागपूरच्या स्थापनेनंतर हे महाविद्यालय २००० - २००१ या वर्षात वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठापासून वेगळे झाले.
वसंतराव नाईकांचे कृषी क्षेत्रातील मोलाचे कार्य लक्षात घेऊन नोव्हेंबर २०१२ मध्ये मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण यांनी घोषित केले.
केळकर हे महाराष्ट्र साहित्य परिषद, लिंग्विस्टिक सोसायटी ऑफ अमेरिका, नित्यभारती कथ्थक नृत्य अकादमी , सेंट्रल इन्स्टिट्यूट ऑफ इंग्लिश ॲन्ड फॉरिन लॅंग्वेजेस, मराठी अभ्यास परिषद, राज्य मराठी विकास संस्था, अशा विविध संस्थांच्या माध्यमातून ते कार्यरत होते.
केळकर यांचे शालेय शिक्षण पुणे शहराच्या रमणबागेतील न्यू इंग्लिश स्कूलमध्ये झाले, तर महाविद्यालयीन शिक्षण फर्ग्युसन महाविद्यालयात झाले.
रॉकफेलर आणि लिली या प्रतिष्ठानांतर्फे अनुक्रमे भाषाविज्ञान आणि तौलनिक साहित्य व समीक्षा यांच्या अभ्यासासाठी त्यांस छात्रवृत्त्या मिळाल्या होत्या.
अमेरिका, नेपाळ, ऑस्ट्रिया, जर्मनी, इंग्लंड, पोर्तुगाल, रशिया, कॅनडा, अशा अनेक देशांमध्ये झालेल्या भाषेशी संबंधित चर्चासत्रांमध्ये अशोक केळकर सहभागी होत असत.
मराठी, हिंदी आणि इंग्रजी भाषेतील त्यांचे लिखाण कन्नड, बंगाली, गोंडी, फ्रेंच, कोकणी, ओरिया आणि गुजराती भाषांत भाषांतरित झाले आहे.
केळकर यांनी मराठी, हिंदी, इंग्रजी या भाषांतून त्यांनी साहित्यसिद्धान्त, चिन्हभाषाशास्त्र व भाषा तत्त्वज्ञान या विषयांवर लेखन केले आहे.
बालवाङ्‌मयाव्यतिरिक्त त्यांनी एकपात्रिका, एकांकिका, कथा, कविता, कादंबरी, गणित कथा, नाटक, पालकत्वाविषयी लेखन, विज्ञान प्रयोग कथा, शिक्षण विषयक लेखन, इत्यादी लेखनप्रकार हाताळले आहेत.
तेलंग दर महिन्याला मुंबईत राहणाऱ्या सुमारे ३०० गरीब विद्यार्थ्यांना फी किंवा पुस्तकं अथवा खानावळीचे पैसे देण्यासाठी आर्थिक मदत करत असत.
पुण्यात विष्णूशास्त्री चिपळूणकर यांनी स्थापन केलेल्या "न्यू इंग्लिश स्कूल"ला रसायनशास्त्राच्या उपकरणांकरिता तेलंग यांनी ५० रुपये मदत केली होती.
त्याचप्रमाणे तेलंग यांनी भगवतगीतेवर अभ्यासपूर्ण निबंध लिहून लेरिंगेर याचे भगवद्गीते संबंधीचे प्रतिपादन तर्कशुद्ध पद्धतीने खोडून काढले.
एल्फिन्स्टन हायस्कूलचे तत्कालीन मुख्याध्यापक मिस्टर जेफ्रेसन यांनी काशिनाथांना मॅक्स मुल्लरचे 'संस्कृत वाङ्‌मयाचा इतिहास' हे पुस्तक बक्षीस म्हणून दिले.
१८७४साली तेलंग यांनी मुंबई सरकारसाठी भर्तृहरीची "नीति आणि वैराग्य" ही शतके एकत्र करून सटीप पुस्तक लिहिले व त्याला त्यांनी प्रस्तावना दिली.
बारा मावळ क्षेत्रात असलेल्या ८ किल्ल्यांना अशेरी किल्ला, विशाळगड, सिंहगड, पुरंदर, वज्रगड, रायगड, तोरणा, तळा, घोसाळा आणि सुधागड अशा बाहेरच्या रिंगणातील किल्ल्यांचे संरक्षण होते.
किल्ल्यांच्या योगाने औरंगशहासारख्याची उमर गुजरून जाइल पण तो आम्हाला जिंकु शकणार नाही त्याची स्वारी आमच्यावर झाली तर त्याला जूने नवे अशे तीनशे साठ किल्ले आहेत.
यामध्ये डोंगरी किल्ले, भुईकोट व सागरी किल्ल्यांचा समावेश आहे, तसेच महाराष्ट्र, कर्नाटक तामिळनाडू व गोवा या सध्याच्या राज्यातील किल्ल्यांचाही समावेश आहे.
पुढे स्वतंत्र भटकंती करत पक्ष्यांचा अधिवास, त्यांचे खाद्य, निसर्ग साखळीतील त्यांची भूमिका, पक्ष्यांची वैशिष्ट्ये यांवर त्यांनी संशोधन करायला सुरुवात केली.
वर्षभरात ऋतूनुसार जंगलातील वन्यजीवनात आणि वनसंपदेमध्ये कसे बदल होत जातात, हे जाणण्यासाठी त्यांनी नागझिरा या जंगलात सलग ३६५ दिवस राहून गूढ जंगलातील वास्तव अभ्यासकांसमोर आणले.
किरण पुरंदरे यांचेेेे बीकॉमपर्यंत शिक्षण पूर्ण झाल्यावर त्यांनीेे वर्ल्ड वाइल्डलाइफ फंड यांच्या तर्फेे स्कॉटलंड येथे जॉर्डनहिल कॉलेज ऑफ एज्युकेशनमध्ये पर्यावरण शिक्षण या विषयाचा अभ्यासक्रम केला.
इंटरनेट मार्केटिंगमध्ये परिणामकारक आणि प्रभावी जाहिरातींमुळे आर्थिक नफा होण्यासाठी पे पर क्लिक, छाप्यामागील दर आणि मागणीप्रति दर या साधनांचा वापर केला जातो.
गूगल सारख्या कंपनीने फसवेगिरी किंवा बनावटगिरी होऊ नये यासाठी आज्ञावली तयार केलेली असली तरी देखील या प्रकारच्या जाहिरातीमध्ये प्रत्येक क्लिकमागे फसवणूक होऊ शकते.
यामध्ये जेव्हा जेव्हा लोक एखाद्या साईटवर सर्फिंग करतात तेव्हा या जाहिरातींमुळे त्यांना हवी असलेली वस्तू खरेदी करण्याची संधी सहजपणे उपलब्ध होत असते.
शरदिनी डहाणूकर यांच्या प्रयत्नाने १९८९ साली आयुर्वेद संशोधन केंद्र सुरू झाले, आणि नंतर बीवायएल नायर धर्मार्थ रुग्णालयात २००१मध्ये आयुर्वेद संशोधनासाठी एक नावाची संस्था काढली.
त्या आधारावर त्यांनी आयुर्वेदात सांगितलेल्या वनस्पती आणि त्यांचा औषधोपचारात होणारा उपयोग यांच्याकडे आधुनिक ॲलोपॅथिक नजरेने पहाण्याचा एक नावीन्यपूर्ण मार्ग प्रस्थापित केला.
डहाणूकरांना इंडियन काउन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्चचे ’ॲडव्हान्स्ड सेंटर फॉर क्लिनिकल फारमॅकॉलॉजी ऑफ ट्रॅडिशनल मेडिसिन’ चालविण्याची जबाबदारी सोपविण्यात आली.
शरदिनी डहाणूकर प्राध्यापक, क्लिनिकल फारमॅकॉलॉजीच्या विभागप्रमुख आणि मुंबईतील टोपीवाला मेडिकल कॉलेजच्या आणि बीवाय‍एल नायर हॉस्पिटलच्या डीन होत्या.
जर आपल्याला असे आढळून आले की आसपास कोणालातरी साप चावला आहे तर आपण त्यावर काही प्राथमिक उपचार करू शकतो,जसे की,त्या माणसाला जेथे साप चावला आहे त्याच्या बाजूला पटकन कापडाचा तूकडा बांधावा जेणे करून ते विष शरीरात आजून कुठे भिनू नये व जमळ्यास त्या व्यक्तीला त्वरित दवाखान्यात घेउन जावे अथवा तोंडाने विष चोखून थुंकून द्यावे.
जर ते विष काही प्रमाणात तोंडात राहिले तर त्यामुळे आपल्याला विषबाधा होऊ शकते व आपल्या तोंडातून फेस यायला लागतो त्यामुळे आपला मृत्यू पण होऊ शकतो.
जर आपल्याला कोठेही साप दिसला तर आपण त्या सापापासून लांब राहून लवकरात लवकर साप पकडणाऱ्या माणसाला बोलवावे अथवा गलोलीसारख्या काठीने त्या सापाच्या पाठीमागे जाउन त्या सापाचा फणा दाबून त्याला एका कापडी पीशवीत टाकून ती पिशवी दोरी किंवा वेलीने घट्ट बांधावी.
आपल्या पावलांचा आवाज शक्यतो होऊ देऊ नका,व जर तुम्हाला कुठली जरी हालचाल दिसली तर लगेच घाबरून न जाता ती हालचाल कशाची आहे हे सावधगीरीने शोधा .
मुख्य हेतू हा की जर्मन, फ्रेंच, इंग्लंड या युरोपातील प्रमुख सत्तांना , तेथील राजकारणावर प्रभाव पाडू शकणाऱ्या प्रमुख लोकांना युद्धाच्या विरोधात , शांततेच्या प्रयत्नांकरता ह्या दृश्य पुराव्याचा वापर करायचा.
युद्धाचे , साम्राज्य विस्ताराचे नियोजन त्या सत्तेच्या प्रासादात बनत असले तरी प्रत्यक्ष जागांवर रहात असलेले लोक, संस्कृती, मॅसीडॉनीया सारखा बाल्कन प्रदेशातील शतकानुशतके असलेली विविध टोळ्यांची वस्ती.
ह्या बाल्कन प्रदेशात आता स्वायत्तता मिळवायला व आपला भूभाग प्रस्थापीत करायला बल्गेरीया, सर्बीया, ग्रीस, अल्बेनीया, रोमेनीआ, टर्की आपापले लष्कर तयार करत होते.
त्यांना शिकवणारा व अल्बर्टहून केवळ एक वर्षांने मोठा असणारा त्याचा मित्र नंतर फिलॉसॉफर, गाईड बनलेला प्रसिद्ध तत्त्ववेत्ता हेन्री बर्गसन यांची ओळख तेव्हाच झाली.
फ्रांस मधे विविध भागात प्रासाद त्याचे होते जिथे जगभरच्या मोठ्या नेते, विचारवंत, साहित्यिक, शास्त्रज्ञ इं लोकांच्या नियमीत भेटी व्हायच्या.
त्याचे रहाते घर देखील सरकारजमा झाले, पण सरकारने त्याला त्याच्या आयुष्याच्या अंतापर्यंत म्हणजे जवळजवळ पुढची दहा वर्षे त्याच घरात रहायची परवानगी दिली.
ह्या त्यावेळच्या आधुनिक तंत्रज्ञानाने कान्ह भारावला होताच पण ह्याचा वापर करून जगभरच्या विविध संस्कृती, निसर्ग, जीवनशैली याचा एक ठेवा यातून निर्माण करु हा विचार त्याच्या मनात प्रकटला.
स्वतः कान्ह याने युरोपात युद्धाने उध्वस्त होणारे जनजीवन, भूभाग पाहीला असल्याने जेव्हा पहिल्या महायुद्धाचे वारे वहायला सुरुवात होत होती, तेव्हा हे काम तातडीने हाती घ्यावे असे कान्हने ठरवले.
युरोपात ह्याच सुमारास विविध प्रदेशात युद्ध, मोठ्या प्रमाणात औद्योगिक क्रांती होत होती, ऑटोमन साम्राज्य, ऑस्ट्रो-हंगेरीयन साम्राज्य लयास जात होते.
पहीले महायुद्ध संपल्यावर पॅरीसमधे एका शांती परिषदेत ब्रिटनचे पंतप्रधान डेव्हीड लॉईड जॉर्ज बोलताना म्हणाले की, "ग्रीस आपल्या बळावर तेथील उपखंडात मोठी शक्ती म्हणून उदयास येते आहे त्याला आमचा पाठिंबा आहे.
तेव्हा ग्रीसने त्या वाक्याचा शब्दशः अर्थ घेत टर्कीशी युद्ध केले व त्यात स्वताचे सैन्य व ज्या भूभागासाठी हल्ला केला तेथील ग्रीक, अर्मेनीयन वंशाच्या लोकांची नंतर होणारी हत्याकांडे थांबवू शकले नाहीत.
सांगायचा मुद्दा हा की विविध देश, त्यांचे हितसंबध व तेथील सामान्य जनतेवर त्या विशिष्ट भूभागात रहात असल्याने होणारे परीणाम हे सगळे कान्हच्या ह्या संकलनात दिसले आहे व तरीही जगात आजही विविध भागात तिच खुमखुमी, युद्धे व त्याचे दुष्परिणाम दिसून येतात.
मंगळवेढा जिल्हा सोलापूर येथून प्रकाशित होणाऱ्या या दिवाळी अंकाचे हे सातवी वर्ष असून अंकाच्या संपादक एडवोकेट कुमुदिनी सिद्धेश्वर घुले या असून अंकाचे सहाय्यक संपादक प्राध्यापक नारायण घुले हे असून सहाय्यक संपादक तनुजा हा अंक ई-बुक स्वरूपात देखील उपलब्ध आहे अंकामध्ये अनेक मान्यवरांच्या वैविध्यपूर्ण लेखनाचा समावेश असून अत्यंत संग्राह्य अंक आहे.
संपूर्ण गझल विधेला वाहिलेला हा दिवाळी अंक असून या अंकामध्ये महाराष्ट्रातील सुप्रसिद्ध गझलकारांच्या गझल आणि गझल विषयक चिंतनात्मक लेखांचा समावेश आहे.
या स्पर्धेत उत्कृष्ट संपादन, उत्कृष्ट मांडणी, उत्कृष्ट छपाई, खास मुलांसाठी प्रसिद्ध होणारे दिवाळी अंक, विनोदी साहित्य, उत्कृष्ट कादंबरी, उत्कृष्ट कथा, उत्कृष्ट लेख, उत्कृष्ट मुलाखत, उत्कृष्ट कविता, हास्यचित्रे, ई दिवाळी अंक, सामाजिक दिवाळी अंक, ध्वनिफिती, ध्वनिचित्रफिती, ब्रेललिपी, अनियतकालिक, शिक्षण विषयक, समाज प्रबोधन आणि उत्कृष्ट मुखपृष्ट अशा २५ प्रकारांमध्ये २५ पुरस्कार स्मृती चिन्हाच्या स्वरूपात देण्यात येतात.
वेगळी वाट धरून साहित्यविश्वात वेगळी ठसा उमटवणाऱ्या तसेच वेगळा प्रवाह निर्माण करणाऱ्या दिवाळी अंकांना या बहुप्रतिष्ठित पुरस्काराने सन्मानित केले जाते.
मोडी लिपी मित्रमंडळ,मुंबई या संस्थेच्या माध्यमातून गेली ११ वर्षे मोडी लिपीच्या संवर्धनासाठी "मोडीदर्पण" दिवाळी अंक प्रकाशित केला जातो.
यंदा या अंकाचे १२ वे वर्ष असून मराठ्यांच्या इतिहासाची गुरुकिल्ली असलेल्या मोडीलिपीचे महत्त्व उलगडवून दाखवणारा,तसेच भूतलावरील स्वर्ग अशी ओळख मिरविणा-या 'कोकण' या विषयावर वाहिलेला प्रत्येकाच्या संग्रही असावा अशा या दर्जेदार दिवाळी अंकाचे मुख्य संपादक सुभाष लाड यांचेसह कार्यकारी संपादक विजय हटकर हे आहेत.
छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात राजलिपी म्हणून मान्यता असलेल्या मोडीलिपीसह समृद्ध कोकणवासीयांचा इतिहास, निसर्ग, पर्यावरण व पर्यटनाची ओळख करून देणारा हा दिवाळी अंक ई-बुक स्वरूपात देखील उपलब्ध असून वाचकांच्या पसंतीस उतरलेला हा अंक आहे.
स्पर्धेत भाग घेण्यासाठी प्रवेश फी नसून या स्पर्धेत सहभागी होऊ इच्छिणाऱ्यांनी आपल्या दिवाळी अंकाच्या सहा प्रती नोंदणीकृत टपाल किंवा कुरिअर मार्फत या संस्थेकडे (पत्ता - डॉ. सुनिल पाटील, कार्यकारी संचालक - आंतरराष्ट्रीय दिवाळी अंक संघटना, सुदर्शन पॅलेस, प्लॉट १६, पद्मावती सोसायटी, बायपास रोड, नांदणी नाक्याजवळ, माय स्कूलच्या पाठिमागे, जयसिंगपूर - ४१६१०१, तालुका - शिरोळ, जिल्हा - कोल्हापूर, महाराष्ट्र @., 77@.,) या पत्यावर पाठवाव्या लागतात.
विशेष आंतरराष्ट्रीय विनाशुल्क खुली मराठी दिवाळी अंक स्पर्धेमध्ये दिवाळी अंकातील साहित्य, वैविध्य, मांडणी आणि छपाईचा दर्जा या संदर्भात गुणवत्तेच्या निकषावर सर्वोत्कृष्ठ अंकांना वरील २५ प्रकारांमध्ये मान्यवर मराठी व्यक्तीच्या हस्ते गौरवपर स्मृतिचिन्ह जयसिंगपुरात प्रदान केली जातात.
'मी दिवाळी अंकांचा वाचक आहे. दिवाळी अंक आजही मला आनंद देतात. म्हणूनच मी या कार्यात सहभागी झालो. हे सांस्कृतिक वैभव जोपासणे, हे माझ्यासारख्या प्रत्येक मराठी माणसाचे कर्तव्य आहे.' दिवाळी अंकांनी काळानुरूप बदल केले आहेत.
दिवाळी अंक ही महाराष्ट्राची एक सांस्कृतिक परंपरा असून ती अखंडपणे चालू रहावी व त्यातून दर्जेदार साहित्याची निर्मिती व्हावी या उद्देशाने जयसिंगपूर येथील आंतरराष्ट्रीय दिवाळी अंक संघटना दरवर्षी दिवाळी अंक स्पर्धा आयोजित करते, त्यात उत्कृष्ट दिवाळी अंकांना पारितोषिक देऊन सन्मानित करण्यात येते.
प्रबोधिनीतील मुलांचा गणवेश गुलाबी रंगाचा गुडघ्यापर्यंत उंचीचा झब्बा, पांढऱ्या रंगाची सलवार व डोक्यावर पांढरी गांधी टोपी असा आहे; तर मुलींचा गणवेश आकाशी कुर्ता, पांढरी सलवार व पांढरी ओढणी असा आहे.
१४ माजी अध्यक्ष, ९ महामंडळाच्या महाकोशाचे विश्वस्त, महाराष्ट्र साहित्य परिषद , मराठवाडा साहित्य परिषद , मुंबई मराठी साहित्य संघ , विदर्भ साहित्य संघ या चार घटक संस्थांचे प्रत्येकी १७५ याप्रमाणे ७०० प्रतिनिधी, मराठी साहित्य परिषद , कर्नाटक राज्य मराठी साहित्य परिषद , मध्यप्रदेश मराठी साहित्य संघ , गोमंतक साहित्य सेवक मंडळ छत्तीसगड मराठी साहित्य परिषद या ५ समाविष्ट साहित्य संस्थांचे प्रत्येकी ५० याप्रमाणे २५० प्रतिनिधी, मराठी वाङ्‌मय परिषद या संलग्न संस्थेचे १२ प्रतिनिधी आणि सासवडच्या स्वागत मंडळाचे ८५ प्रतिनिधी असे हे एकूण १०७० मतदार होते.
अप्लाइड मॅथेमॅटिक्स आणि कम्प्युटरमध्ये पदवी घेऊन ते आणि कोल्हापूरच्या छत्रपती शाहू इन्स्टिट्यूट ऑफ बिझनेस एज्युकेशन ॲन्ड रिसर्च या संस्थेतून अध्यापन करू लागले.
तेच राजेंद्र अकेरकर आज नॉर्वेतील वेस्टर्न नॉर्वे ​रिसर्च इन्स्टिट्यूटमध्ये प्रोफेसर आणि वरिष्ठ संशोधक म्हणून काम करीत आहेत.
ई कॉमर्स , सिमॅन्टिक टेक्नॉलॉजीज , कॉग्निटिव्ह टेक्नॉलॉजी आणि डाटा मायनिंग विषयक विविध आंतरराष्ट्रीय परिषदांत अकेरकरांचा सक्रिय सहभाग असतो.
राजेंद्र अकेरकर हे इंटरनॅशनल स्कूल ऑफ इन्फॉर्मेशनमध्ये व नॉर्वेजियन युनिव्हर्सिटी ऑफ सायन्स ॲन्ड टेक्नॉलॉजीच्या कॉम्प्युटर सायन्स विभागात अतिथी प्राध्यापक तसेच व्हिएतनाममधील हॅनोई इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी सारख्या अनेक संस्थांमध्ये अध्यापक आहेत.
स.1717 मध्ये खंडेराव दाभाडे यांनी जव्हारकडे खंडणी मागितली तसेच गुजरात मध्ये सैन्य संचारसाठी जव्हारचे सहकार्य मिळवून घेतले आणि जव्हारशी मैत्रीचे संबंध प्रस्थापित केले.
त्यानंतर पिलाजी जाधव यांनी जव्हारकडे खंडणी मागितली आणि 1727 मध्ये जव्हारने बाजीराव पेशवे यांच्याशी तह करून मराठ्यांचे मांडलिकत्व स्वीकारले.
जव्हारच्या सैन्यावर देखील निर्बंध लागले गेले.1750च्या त्रंबकगड मोहिमेत आणि रघुनाथरावच्या गुजरात आणि उत्तरेकडील मोहिमेत जव्हारचे राजे सहभागी होते.
नजराणा देणे व त्र्यंबकच्या मामलेदाराच्या साहाय्याने राज्यकारभार केला जाईल, असे लेखी कबूल केले.1818 मध्ये तिसऱ्या मराठा-इंग्रज युद्धात कॅप्टन डिफीन्सनने उत्तर कोकण जिंकले.
दुसऱ्या सुरत स्वारीवेळी राजा विक्रमशहा आणि शिवाजी महाराज यांचे पटले नाही.1670ला जव्हारच्या सीमेवरचा माहुली किल्ला शिवरायांनी जिंकल्याने आणखीनच वितुष्ठ निर्माण झाले.