polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
काँग्रेसने फेडरल रिझर्व्ह कायद्यामध्ये चलनविषयक धोरणासाठी तीन प्रमुख उद्दिष्टे स्थापित केली: रोजगार वाढवणे, किमती स्थिर करणे आणि दीर्घकालीन व्याजदर नियंत्रित करणे.
त्याची कर्तव्ये गेल्या काही वर्षांमध्ये विस्तारली आहेत आणि सध्या बँकांचे पर्यवेक्षण आणि नियमन करणे, वित्तीय प्रणालीची स्थिरता राखणे आणि ठेवी संस्था, यू.
२३ डिसेंबर १९१३ रोजी, फेडरल रिझर्व्ह कायदा लागू करून, आर्थिक संकटांच्या मालिकेनंतर आर्थिक संकटे दूर करण्यासाठी चलन प्रणालीवर केंद्रीय नियंत्रणाची इच्छा निर्माण झाल्यानंतर त्याची निर्मिती करण्यात आली.
गेल्या काही वर्षांमध्ये, १९३० च्या दशकातील महामंदी आणि २००० च्या दशकात मोठी मंदी यासारख्या घटनांमुळे फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमच्या भूमिका आणि जबाबदाऱ्यांचा विस्तार झाला आहे.
त्यात गव्हर्नर मंडळाचे सर्व सात सदस्य आणि बारा प्रादेशिक फेडरल रिझर्व्ह बँकेचे अध्यक्ष असतात, जरी एका वेळी फक्त पाच बँक अध्यक्ष मतदान करतात--न्यू यॉर्क फेडचे अध्यक्ष आणि इतर चार जे एक वर्षाच्या मतदानाच्या अटींमधून फिरतात.
मध्यवर्ती बँकांमध्ये त्याची रचना अद्वितीय आहे, आणि युनायटेड स्टेट्स डिपार्टमेंट ऑफ ट्रेझरी, मध्यवर्ती बँकेच्या बाहेर असलेली संस्था, वापरलेले चलन मुद्रित करते यात देखील असामान्य आहे.
राष्ट्रीय चार्टर्ड व्यावसायिक बँकांना स्टॉक ठेवणे आवश्यक आहे आणि ते त्यांच्या प्रदेशातील फेडरल रिझर्व्ह बँकेचे काही बोर्ड सदस्य निवडू शकतात.
प्रकाशन उमेदवाराच्या प्रकाशनानंतर कॉम्पॅक या कंपनीने डीईसी अल्फासाठीचे विंडोज एनटीचे समर्थन काढून घेतल्यावर ही आवृत्ती तशीच सोडून देण्यात आली होती.
तरीही, अब्राहम सिल्बर्टचात्झ आणि इतरांनी "विंडोज २००० ही मायक्रोसॉफ्टने त्यावेळी प्रकाशित केलेली सर्वांत जास्त विश्वासार्ह व स्थिर संचालन प्रणाली होती. ह्यातील विश्वासार्हता ही परिपक्व स्रोत संहितेतून, प्रणालीचा बाह्य ताण तपासणे व चालकांतील अनेक महत्त्वाच्या चुका स्वयंचलितरीत्या ओळखणे यातून येते." असे विधान त्यांच्या संगणक विज्ञानाच्या पाठ्यपुस्तकातून केले.
इन्फर्मेशनवीक या साप्ताहिकाने विंडोज २००० च्या परीक्षणाचा सारांश "आमची परीक्षणे सांगतात की विंडोज एनटी ४.० च्या अनुक्रमिकामध्ये आम्हाला जे अपेक्षित होते ते सर्व आहे. अर्थातच, विंडोज २००० परिपूर्ण नाही." अशा शब्दात सांगितला.
नोवेल या कंपनीने मायक्रॉसॉफ्टच्या ॲक्टिव्ह डिरेक्टरीची चिकित्सा केली आणि असे प्रतिपादन केले की मायक्रोसॉफ्टची ॲक्टिव्ह डिरेक्टरी ही नोवेलच्या स्वतःच्या नोवेल डिरेक्टरी सर्व्हिसेस पेक्षा कमी विश्वासार्ह आहे.
विंडोज २००० ने विंडोज एनटी मालिकेमध्ये विंडोज ९८ व विंडोज ९८ द्वितीय आवृत्ती यांत असलेल्या अनेक नवीन सुविधा आणल्या, जशा की विंडोज डेस्कटॉप अपडेट, इंटरनेट एक्सप्लोरर ५ (इंटरनेट एक्सप्लोरर ६, २००१ मध्ये प्रकाशित झालेला असला तरीही तो विंडोज २००० साठी उपलब्ध आहे), आउटलूक एक्सप्रेस, नेटमीटिंग, फॅट३२ समर्थन, विंडोज ड्रायव्हर मॉडेल, इंटरनेट कनेक्शन शेअरिंग, विंडोज मीडिया प्लेयर, वेबडीएव्ही समर्थन इत्यादी.
काही नवीन सुविधा विंडोज २००० च्या सर्व आवृत्त्यांमध्ये सारख्याच आहेत, जशा की एनटीएफएस ३.०, मायक्रोसॉफ्ट मॅनेजमेंट कन्सोल, यूडीएफ समर्थन, एन्क्रिप्टिंग फाइल सिस्टिम समर्थन, लॉजिकल डिस्क मॅनेजर, इमेज कलर मॅनेजमेंट २.०, पोस्टस्क्रिप्टपोस्टस्क्रिप्ट ३ आधारित छापकांसाठी समर्थन, ओपनटाईप व टाईप १ पोस्टस्क्रिप्ट या प्रकारच्या टंकांसाठी समर्थन, डेटा प्रोटेक्शन ॲप्लिकेशन प्रोग्रामिंग इंटरफेसडेटा प्रोटेक्शन एपीआय , एलडीएपी/ॲक्टिव्ह डिरेक्टरी सक्षमित केलेले विंडोज ॲड्रेस बुकॲड्रेस बुक, सामर्थ्य सुधारणा आणि अनेक भाषांसाठी समर्थन इत्यादी.
विंडोज २००० ने यूएसबी छापकांसाठी युएसबी उपकरण प्रकार चालक, यूएसबी मास स्टोरेज डिव्हाइस क्लासमास स्टोरेज प्रकार उपकरणे, छापक व स्कॅनर यांसाठी सुधारित फायरवायर सीरियल बस प्रोटोकॉल २ समर्थन आणि साठवण उपकरणांसाठी सुरक्षितरीत्या काढणे नावाचा छोटा प्रोग्राम या गोष्टी सादर केल्या.
विंडोज २००० चे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे ती विंडोज मालिकेतील संचालन प्रणाली पातळीवरील निष्क्रियावस्था निष्क्रियावस्थेला (संचालन प्रणालीने नियंत्रित केलेली सुधारित संरुपण आणि शक्ती व्यक्तिरेखा एस४ निद्रावस्था) समर्थन देणारी पहिली संचालन प्रणाली आहे.
ॲक्टिव्ह डेस्कटॉप हा घटक इंटरनेट एक्सप्लोरर ४ ह्या मायक्रोसॉफ्टच्या आंतरजाल न्याहाळकातील एक भाग म्हणून सादर करण्यात आला.
जावा जावा भाषेतील छोटे प्रोग्राम्स वापरणारे, वाईट संहिता वापरणारे व ॲक्टिव्हएक्स नियंत्रके वापरणाऱ्या संगणकीय विषाणू यात आघाडीवर होते.
अनुकूलित करता येण्याजोग्या विंडोज एक्सप्लोरर साधनपट्ट्या, विंडोज एक्सप्लोररमधल्या "रन बॉक्स" व पत्तापट्टीमध्ये स्वयंरीत्या मजकूर पूर्ण करणे, सुधारित संचिका प्रकार समाज सुविधा, लघुपथांमध्ये साधनटिपण्या म्हणून अभिप्राय दर्शवणे, विंडोज एक्सप्लोररमध्येच सामावलेली शोधपट्टी, सूचींसाठी "सॉर्ट बाय नेम" ही नवीन सुविधा, "ओपन" व "सेव्ह" या सामान्य चौकटींमध्ये "प्लेसेस बार" ची भर याही नवीन सुविधा विंडोज २००० एक्सप्लोररमध्ये सादर करण्यात आहेत.
विंडोज व्हिस्टा या संचालन प्रणालीने त्यामधील एक्सप्लोररमध्ये नवीन अनेक सुविधा असलेले डावीकडील तावदान सादर करेपर्यंत विंडोज २००० हे आंतरक्रिया माध्यम चालक हा मूलतः श्रवणीय व दर्शनीय प्रकारच्या संचिकाचे पूर्वावलोकन करणारा म्हणून असलेले एकमेव विंडोजचे प्रकाशन होते.
परंतु विंडोज २००० आधीच्या विंडोजच्या संचालन प्रणाल्यांमध्ये या प्रकारचा पूर्वावलोकन करणारा फोल्डर अनुकूलीकरण साच्यांच्या वापरामार्फत विंडोज डेस्कटॉप अपडेटच्या माध्यमातून चालू करता येतो.
विंडोज २००० मध्ये संचिकेचे नाव जेथे दर्शवलेले असते तेथे संगणकीय स्थानदर्शक नेल्यास वापरकर्त्याला संचिकेचे शीर्षक, संचिका लेखक, विषय व टिपण्या इत्यादी गोष्टी दिसतात.
ही माहिती संचिका जर एनटीएफएसवर असेल तर विशेष एनटीएफएस प्रवाहातून वाचता येते किंवा जर संचिका ही संरचित दस्तऐवज असेल तर ओएलईच्या संरचित संचयनातून वाचता येते.
सर्व मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस दस्तऐवज ऑफिस ४.० आवृत्तीपासून संरचित संचयनाचा वापर करतात त्यामुळे त्यांची माहिती ही विंडोज २००० च्या संगणकीय स्थानदर्शकाने दिसू शकते.
विंडोज २००० मधील सुरुवात सूची वैयक्तिकीकृत सूची, प्रसरणशील स्पेशल फोल्डरविशेष फोल्डर्स तसेच ही कळ तशीच धरून ठेवून सूची बंद न करता अनेक प्रोग्राम्स उघडण्याची सुविधा सादर करते.
विंडोज २००० मधील एक्सप्लोरर अनुकूलित करता येण्याजोग्या विंडोज एक्सप्लोरर साधनपट्ट्या, विंडोज एक्सप्लोररमधल्या "रन बॉक्स" व पत्तापट्टीमध्ये स्वयंरीत्या मजकूर पूर्ण करणे, सुधारित संचिका प्रकार समाज सुविधा, लघुपथांमध्ये साधनटिपण्या म्हणून अभिप्राय दर्शवणे, "सविस्तर माहिती" या दर्शन प्रकारात विस्तारक्षम स्तंभ , संचिकाचिन्हे अधिचित्रित, विंडोज एक्सप्लोररमध्येच सामावलेली शोधपट्टी, सूचींसाठी "सॉर्ट बाय नेम" ही नवीन सुविधा, "ओपन" व "सेव्ह" या सामान्य चौकटींमध्ये "प्लेसेस बार" ची भर या नवीन सुविधा विंडोज २००० एक्सप्लोररमध्ये सादर करण्यात आहेत.
ही मायक्रोसॉफ्टच्या विंडोज या व्यक्तिगत संगणक, सर्व्हर व लॅपटॉप या संगणकांवर वापरल्या जाणाऱ्या संचालन प्रणाल्यांच्या मालिकेतील एक संचालन प्रणाली आहे.
विंडोज एमई ही संचालन प्रणाली विंडोज २००० च्या सात महिने नंतर व विंडोज एक्सपीच्या एक वर्ष आधी प्रकाशित झाली, पण ती विंडोज २०००ची अनुक्रमिक ठरली नाही व तसा मूळ उद्देशही नव्हता.
विंडोज २००० एक्सप्लोररमधील उजवीकडचा फलक जो आधीच्या प्रणाल्यांमध्ये फक्त संचिका व फोल्डर यांची यादी दाखवे तो या आवृत्तीत अनुकूलित करण्याची सुविधा उपलब्ध झाली.
उदाहरणार्थ, प्रणालीच्या फोल्डरमधील संचिका दर्शविल्या जात नाहीत, तर त्याजागी वापरकर्त्याला या फोल्डरमधील घटक बदलण्याने संगणक प्रणालीला धोका पोहोचेल असे लिहिलेला एक इशारा येतो.
अनुक्रमण सेवासुद्धा संचलन प्रणालीबरोबर एकत्रित करण्यात आली असून एक्सप्लोररमधील शोधफलक त्याच्या माहितीसंग्रहाने अनुक्रमित संचिकांचा शोध घेण्याची मुभा देतो.
विंडोज २००० मध्ये अत्यंत महत्त्वाच्या संचालन प्रणालीच्या संचिकांचे संरक्षण करण्यासाठी एक नवीन विंडोज संचिका संरक्षण नावाचे संरक्षण सादर करण्यात आले.
यामुळे विंडोजच्या अत्यंत महत्त्वाच्या प्रणाली संचिकांमध्ये मायक्रोसॉफ्टच्या संचालन प्रणालीसाठीच्या अद्ययावतांची कार्यतंत्रे जसी की पॅकेज स्थापक, विंडोज इन्स्टॉलरविंडोज स्थापक सोडून बाकी कोणत्याही प्रोग्रामद्वारे बदल करता येणे अशक्य झाले.
विंडोज प्रणाली संचिका तपासक या नवीन सुविधेमुळे वापरकर्त्यांना सर्व सुरक्षित केलेल्या अत्यंत महत्त्वाच्या प्रणाली संचिकांची एकात्मता तपासता येते तसेच जर गरज भासली तर त्यांना दुरुस्त करता येते.
मायक्रोसॉफ्टच्या असे लक्षात आले की एका मृत्यूदर्शक निळे पटलगंभीर दोषामुळे किंवा एका थांबवण्याच्या दोषामुळे सर्व्हरमध्ये दोष उद्भवतात.
यावर उपाय म्हणून मायक्रोसॉफ्टने एक नवीन प्रणाली मांडणी पुरवली जिच्यामुळे वरीलप्रमाणे दोष उद्भवल्यास सर्व्हर स्वतःचा बंद होतो व पुन्हा सुरू होतो.
मायक्रोसॉफ्टने विंडोज २००० वापरणारे सर्व्हर सुधारावेत म्हणून प्रणाली प्रशासकांना पार्श्वभूमी सेवांसाठी किंवा ॲप्लिकेशन्ससाठी संचालन प्रणालीची स्मृती आणि प्रक्रियक वापर प्रतिमाने सुधारण्याचा पर्याय उपलब्ध करून दिला.
विंडोज २००० ने विंडोज इन्स्टॉलरविंडोज स्थापक, विंडोज मॅनेजमेन्ट इन्स्ट्रुमेन्टेशन व इव्हेंट ट्रेसिंग फॉर विंडोज या गाभा प्रणाली प्रशासन व व्यवस्थापन सुविधा उपलब्ध करून दिल्या.
विंडोज २००० च्या आवृत्त्या वेगवेगळ्या प्रकारच्या ग्राहकांसाठी असल्या तरीही त्यांच्या गाभ्यातील मायक्रोसॉफ्ट मॅनेजमेंट कन्सोल आणि मानक प्रणाली प्रशासनप्रणाली प्रशासनासारख्या अनेक सुविधा सारख्याच होत्या.
विंडोज २००० च्या सर्व आवृत्त्या एनटीएफएस व एन्क्रिप्टिंग फाइल सिस्टिम त्याचप्रमाणे मूलभूत व गतिमान लॉगिकल डिस्क मॅनेजरडिस्क स्टोरेज या सर्व संचिका प्रणाल्यांना समर्थन देतात.
विंडोज २००० च्या सर्व्हरसाठीच्या आवृत्त्यांमध्ये ॲक्टिव्ह डिरेक्टरी सेवा पुरवण्याची सुविधा आणि डिस्ट्रिब्युटेड फाइल सिस्टिम या अतिरिक्त सुविधा होत्या.
विंडोज २००० मधील सर्वांत उल्लेखनीय बदल संपूर्ण सुधारित संरुपण आणि शक्ती व्यक्तिरेखा व विंडोज चालक प्रतिमानविंडोज चालक प्रतिमानासाठी समर्थन असणाऱ्या "प्लग ॲन्ड प्ले"ची भर होय.
विंडोज ९क्ष मालिकेतील प्रणाल्यांप्रमाणे विंडोज २००० ही स्थापन केलेल्या यंत्रसामुग्री स्वयंचलितरीत्या ओळखणे, यंत्रसामुग्री स्रोत विभागणी, योग्य ते चालक चढवणे, पीएनपी ॲपीआय व उपकरण सूचनाप्रसंग यांना समर्थित करते.
"मायक्रोसॉफ्टची स्रोत संहिता ही स्वामित्वाधिकारित आहे आणि व्यापारातील गुपित म्हणून संरक्षितही आहे. या कारणास्तव ती प्रसारित करणे, इतरांना उपलब्ध करून देणे, उतरवून घेणे व वापरणे बेकायदेशीर आहे."
विंडोज २००० ने पारदर्शकता, अर्धपारदर्शकता तसेच सावल्या, प्रवणता पूर्तके व सर्वोच्च पातळीच्या खिडक्यांसाठी अल्फा एकजीव चित्रमय वापरकर्ता व्यक्तिरेखा घटक हे वापरता यावेत म्हणून स्तरित खिडक्या सादर केल्या.
विंडोज २००० मध्ये अनेक सहाय्यक तंत्रज्ञाने आहेत तसेच मायक्रोसॉफ्टने वेगवेगळ्या भाषांमधून ही प्रणाली वापरण्याची सुविधा दिली आहे.
एखाद्या सोशल नेटवर्क सेवेचा पाया म्हणजे एखाद्या व्यक्तीने त्या सोशल नेटवर्किंग संकेतस्थळावर तयार केलेले 'प्रोफाईल' पान, अर्थात माहिती पान.
सोशल नेटवर्किंग संकेतस्थळे व्यक्ति अश्या प्रकारचे प्रोफाईल बनवण्याची, त्या संकेतस्थळांवरील इतर व्यक्तींशी ओळख व मैत्री करण्याची तसेच विविध माहितीची देवाण-घेवाण करायची संधी देतात.
सदस्याने प्रकाशित केलेल्या घोषणा त्या सदस्याच्या त्या संकेतस्थळावरील सर्व मित्रमैत्रिणींना दिसतात व हे मित्रमैत्रिणी त्यावर आपली मते मांडू शकतात.
इतर तंत्रज्ञानाशी मेळ- ह्या सेवेची व संकेतस्थळांची लोकप्रियता पाहता, अनेक मोबाईल फोन कंपन्यांनी ही सेवा मोबाईलवरही उपलब्ध केली आहे.
जाहिराती - सोशल नेटवर्किंग संकेतस्थळांची लोकप्रियता व विस्तार पाहता, अनेक व्यावसायिक कंपन्या व उद्योग धंदे ह्या संकेतस्थळांचा वापर जाहिरातींसाठी सुद्धा करतात.
परंतु नेटवर्किंग ह्या शब्दात अनोळखी व्यक्तींशीदेखील नाते जोडणे अपेक्षित आहे तर सोशल नेटवर्क हया शब्दाचा अर्थ व्यापक असून त्यात खऱ्या आयुष्यातील ओळखीच्या लोकांशीदेखील इंटरनेटवर नाते जोडणे अपेक्षित आहे.
सोशल नेटवर्किंग संकेतस्थळे व्यक्तीला अश्या प्रकारची प्रोफाईल बनवण्याची, त्या संकेतस्थळांवरील इतर व्यक्तींशी ओळख व मैत्री करण्याची तसेच विविध माहितीची देवाण-घेवाण करायची संधी देतात.
रायपूर संस्कृत कॉलेजमध्ये लागलीच त्यांना अध्यापकाचे पद मिळाले पण विद्यार्थ्यांच्या नैतिकतेला, चारित्र्याला आणि धर्माला ओशोंमुळे धोका आहे असे वाटल्याने उपकुलगुरूंनी ओशोंना बदली करवून घेण्याचा सल्ला दिला.
विद्यापीठातील कर्तव्ये सांभाळून ओशोंनी समांतरपणे आचार्य रजनीश म्हणून भारतभर प्रवास करून समाजवाद आणि महात्मा गांधी यांचे परीक्षण करणारी व्याख्याने दिली.
समाजवादाने केवळ दारिद्ऱ्याचेच समाजीकरण होईल आणि गांधी हे दारिद्ऱ्याची पूजा करणारे आत्मपीडक प्रतिक्रियावादी आहेत, असे मत ओशो मांडू लागले.
अशा अनुयायांनी देणग्या देऊन ओशोंकडून आध्यात्मिक प्रगतीसाठी आणि दैनंदिन जीवनासाठी सल्ले घेण्यास सुरुवात केली आणि हळूहळू हे लोण देशभर पसरले.
१९६२ पासून ओशोंनी ३ ते १० दिवसांची ध्यान शिबिरे घेण्यास प्रारंभ केला आणि नंतर जीवन जागृती आंदोलन म्हणून विख्यात झालेली ध्यानकेंद्रे उदयास येऊ लागली.
१९८५ मध्ये कम्यूनच्या नेतृत्वाने जैवदहशतवादी हल्ल्यासारखे गंभीर गुन्हे केल्याचे ओशोंनी उघड केल्यावर ऑरेगाॅन कम्यून कोसळले.
आपल्या डॉक्टरचा जीव घेण्याचा प्रयत्न, अधिकाऱ्यांना विषबाधा करविण्याचा प्रयत्न, दूरध्वनी संभाषणांवर नजर ठेवणे, छुप्या पद्धतीने कम्यूनमधील व ओशोंच्या निवासातील माहिती मिळविणे असे अनेक प्रकार शीला व तिच्या सहकाऱ्यांनी आपल्या संमतीशिवाय किंवा माहितीशिवाय केल्याचे ओशोंनी म्हटले.
लैंगिकतेसंबंधी अधिक उदार वृत्ती स्वीकारण्याच्या त्यांच्या आग्रहामुळे त्यांना भारतीय माध्यमांमध्ये 'सेक्स गुरू' अशी उपाधी मिळाली.
आपल्या व्याख्यानांमध्ये त्यांनी धार्मिक परंपरांमधील लिखाणे, गूढवाद्यांचे लेखन आणि जगभरातील तत्त्वज्ञांच्या लिखाणाचे पुनरार्थबोधन केले.
नंतरच्या काळात ओशोंनी दिलेल्या माहितीनुसार २१ मार्च १९५३ रोजी वयाच्या एकविसाव्या वर्षी जबलपूरमधील भंवरताल गार्डनमध्ये एका वृक्षाखाली बसले असताना त्यांना ब्रह्मज्ञान प्राप्त झाले.
मध्य प्रदेश राज्यातील रायसेन जिल्ह्यात असलेल्या कुचवाडा नावाच्या खेड्यात तारणपंथी जैन कुटुंबात चंद्र मोहन जैन ऊर्फ ओशो यांचा जन्म झाला.
तेवीस ऑक्टोबर १९८५ रोजी अमेरिकेच्या संघ न्यायालयाने ओशो व त्यांच्या काही शिष्यांवर आप्रवासाचे नियम टाळण्याचा कट रचल्याबद्दल कायदेशीर आरोप लावला.
अधिपत्र निघण्याची वेळ आल्यास पोर्टलॅंडमधील प्राधिकाऱ्यांसमोर ओशोंना शरण जाण्याची परवानगी मागणाऱ्या ओशोंच्या वकिलांच्या वाटाघाटी फिसकटल्या.
या खटल्याच्या सोडवणुकीसाठी झालेल्या तडजोडीनुसार ओशोंनी अमेरिका सोडून जावे आणि किमान पाच वर्षे अमेरिकेच्या महाधिवक्त्याच्या परवानगीशिवाय परत येऊ नये असे सुनावण्यात आले.
या जागेवर नंतर कपडे, दागदागिने, मृत्तिकाशिल्पे व सेंद्रिय सौंदर्यप्रसाधने बनविणारे केंद्र उभे राहिले; रंगमंच, संगीत व मूकाभिनयाचे कार्यक्रम इथे होऊ लागले.
सन १९७५ नंतर पुण्यात ह्युमन पोटेन्शिअल मूव्हमेंटमधील मानसोपचारक आले आणि ध्यानासोबतच अशा उपचारपद्धती हा आश्रमाच्या मिळकतीचा मोठा स्रोत ठरला.
बौद्धिक बाबींवर कमी भर आणि श्रोत्यांना धक्का देण्यासाठी किंवा त्यांच्या रंजनासाठी अनौपचारिक विनोद जास्त भर असे व्याख्यानांचे स्वरूप झाले होते.
इथवरच्या काळात ओशोंच्या सचिव म्हणून कार्य करणाऱ्या लक्ष्मी ठाकरसी कुरुवा त्यांच्या पहिल्या शिष्या ठरल्या आणि त्यांनी मा योग लक्ष्मी हे नाव घेतले.
"श्री" हा सन्मानसूचक शब्द आहे तर भारतीय परंपरेमध्ये ज्या व्यक्तीमधील देवत्व लपून राहिलेले नाही, स्पष्ट दिसू लागलेले आहे अशी व्यक्ती म्हणजे "भगवान" ठरते.
अठ्ठावीस ऑगस्ट १९६८ मध्ये मुंबईच्या भारतीय विद्या भवन सभागृहात 'प्रेम' या विषयावरील पाच व्याख्यानांच्या मालिकेतील पहिले व्याख्यान ओशोंनी दिले.
ग्रीसच्या गुप्तहेर संघटनेच्या अटकेत काही काळ राहिल्यानंतर ते जिनिव्हाला पळाले, तिथून स्टॉकहोम आणि मग हिथ्रोला; पण प्रत्येक ठिकाणी त्यांना प्रवेश नाकारण्यात आला.
ओशोंचे शिष्य अर्थात्‌ नवसंन्यासी होणे याचा अर्थ नवे नाव स्वीकारणे, विरागी हिंदू साधूंप्रमाणे नारिंगी वस्त्रे परिधान करणे असा होता.
सकाळी ध्यान, मग 'बुद्ध हॉल'मध्ये एक ते दीड तासांची ओशोंची विविध विषयांवरील व्याख्याने आणि प्रश्नोत्तरे; दिवसभर विविध उपचार आणि रात्री ओशोंचा शिष्यांशी आणि श्रोत्यांशी वैयक्तिक संवाद, नव्या शिष्यांना दीक्षा देणे असा दिवसभराचा कार्यक्रम असे.
सन १९६९ मध्ये झालेल्या दुसऱ्या जागतिक हिंदू परिषदेत त्यांनी धर्मगुरूंवर स्वार्थीपणाचा आरोप केला आणि 'धर्म म्हणजे जीवनाचा आस्वाद कसा लुटावा हे शिकवणारी कला आहे' असे मत मांडले.
या काळात खाजगी दंतवैद्याने दिलेल्या नायट्रस ऑक्साईडच्या प्रभावाखाली ओशोंनी तीन पुस्तके सांगून लिहविली : ग्लिम्प्सेस ऑफ अ गोल्डन चाईल्डहूड , नोट्स ऑफ अ मॅडमॅन आणि बुक्स आय हॅव लव्ह्ड .
ज्या काळात खुद्द शिक्षणालाच फारसे महत्त्व नव्हते आणि प्राथमिक शिक्षण ६ व्या वर्षापासून सुरू होत होते, त्या काळात बालशिक्षणाचे महत्त्व लोकांना पटवून देणे हा ‘वेडेपणा’ होता.
म्हणूनच ताराबाई आणि गिजुभाईंनी शास्त्राचा आधार असणाऱ्या मॉन्टेसरी शिक्षणपद्धतीचा अभ्यास करून त्यांना भारतीय रूप देण्याचा प्रयत्न केला.
१९३६ मध्ये केली आणि जसजशा या बालशाळा वाढत जातील, तसतसा त्यांना आवश्यक असणारा प्रशिक्षित शिक्षकवर्गही लागणार या विचाराने शिशुविहारमध्येच त्यांनी बाल अध्यापक विद्यालयाची मंदिराची स्थापना केली.
कालांतराने कोसबाडला आल्यावर त्यांच्या प्रयोगांना आदिवासींच्या संदर्भांचे परिमाणही मिळाले आणि साऱ्या देशात एकमेव ठरावी अशी सर्वव्यापी बालशिक्षणाची पद्धत अस्तित्वात आली.
बोर्डी आणि कोसबाड इथल्या आपल्या अठ्ठावीस वर्षांच्या वास्तव्यात ताराबाईंच्या नेतृत्वाखाली आदिवासींच्या शिक्षणाचा डोलारा कसा उभा राहिला हा इतिहास ग्रंथबद्ध आहे.
गिजुभाईंना जशा त्यांच्या आदर्श सहकारी म्हणून ताराबाई मिळाल्या तशाच ताराबाईंना गुरुस्थानी मानून त्यांच्या प्रत्येक प्रयोगात सर्वस्व ओतून काम करणाऱ्या अनुताई मिळाल्या.
या दोघींनी हरिजन वाड्यापासून सुरू केलेला प्रवास कुरणशाळा, घंटाशाळा, अंगणवाडी असा होत शेवटी आदिवासी समाजात शिक्षण प्रसार आणि रोजगारनिर्मिती करण्यापर्यंत झाला.
या काळात त्यांनी फक्त मॉन्टेसोरींच्या तत्त्वांचा अभ्यासच केवळ केला असे नाही, तर ती प्रत्यक्षात आणण्यासाठी भारतीय संदर्भानुसार त्यांत बरेच बदल केले.
प्रत्यक्ष फळे, फुले, धान्य, कागद, कापड, विविध रंगांच्या बाटल्या, खोकी इत्यादींचा उपयोग करून रंग, आकार, वास, चव यासाठी वेळोवेळी नावीन्यपूर्ण साधने बनवून आजचे शिक्षकही त्यात भर घालीत आहेत.
इथे असतानाच ताराबाईंनी शंभरच्यावर पुस्तकांचे संपादन केले, काहींचे लेखन केले, बालशिक्षणाच्या प्रसारासाठी मॉन्टेसरी संमेलने भरवली आणि बालशिक्षण हे त्यांचे कार्यक्षेत्रच बनून गेले.
ताराबाई स्वतः उच्चशिक्षित, शिकवण्याची कला आणि आवड असलेल्या आणि सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे एखादी गोष्ट स्वीकारली की, तडीस नेण्यासाठी झोकून देणाऱ्या होत्या.
पावलोपावली भिडणारी प्रतिकूल परिस्थिती त्यांनी संकट म्हणून न स्वीकारता संधी म्हणून स्वीकारली आणि निव्वळ मार्गच काढला नाही, तर त्यातून सुंदर संकल्पना घडवल्या.
खेड्यांमध्ये बालशिक्षणाचा प्रसार करायचा असेल, तर त्यासाठी स्वस्त साधने हवीत, शिवाय स्थानिक पातळीवरही सहज उपलब्ध होतील किंवा बनवून घेता येतील अशीही हवीत.
आज या संस्थेत मराठी व गुजराती या दोन माध्यमांमधून अध्यापक विद्यालय, अभिनव प्राथमिक शाळा, माध्यमिक विद्यामंदिर, सरलाताई देवधर पूर्व प्राथमिक शिक्षक प्रशिक्षण केंद्र असे विभाग चालतात.
ताराबाईंची कर्मभूमी ठाणे जिल्ह्यातली असली, तरी त्यांच्या कार्याने फक्त तेवढ्याच भागाला फायदा झाला नाही, तर त्यांचे कार्य खेड्यातील आणि आदिवासी भागातील बालशिक्षण तंत्राचे एक देशव्यापी ‘मॉडेल’ बनले.
शरीर तंदुरुस्त तर मन तंदुरस्त हे लक्षात घेऊन मुलांची शारीरिक वाढ योग्य संतुलित होण्यासाठी वातावरणात मुलांच्या वयानुसार योग्य उंचीची झोपाळा, घसरगुंडी, जंगलजीम, डबलबार, सीसॉ इत्यादी साधने आहेत.
‘‘तुम्हाला इथंच काय करायचं ते करा. क्षेत्राबित्रावर मात्र मी येणार नाही.’’ पुढे त्या म्हणतात- "विधवा मुलीची इतकी विटंबना का व्हावी हे मला उमजेना. मी असे काय पाप केले? मी तो सबंध दिवस रडून घालवला. पण उपयोग काय त्याचा! अशा कितीतरी मुली आतापर्यंत माझ्यासारख्या रडल्या असतील, पण त्याचे समाजाला काय?" हा प्रसंग एकदा यायचा असता तर त्याचे दुःख काही दिवसांनी तरी विसरले असते.
आधी विधवा म्हणून आणि नंतर कर्वेशी पुनर्विवाह केला म्हणून लोकांची सतत अवहेलनाच वाटय़ाला आली, तरी स्वतःतल्या खमकेपणामुळे आनंदीबाई लोकांच्या या टीकेकडे दुर्लक्ष करू शकल्या.
प्रथम रमाबाईंच्या प्रोत्साहनाने शारदासदनात आणि नंतर कर्वेच्या प्रोत्साहनामुळे हुजूरपागेत त्यांचे शिक्षण झाले तरी स्वतःच स्वतःला घडविण्याची खरी प्रक्रिया सुरू झाली ती सासुबाईंकडून मिळालेल्या आणि आनंदीबाईंनी कानात साठवून ठेवलेल्या जीवनशिक्षणातूनच.
स्त्री-शिक्षणाचा प्रसार करण्यासाठी, स्वतंत्र संस्था उभारून त्या संस्थांच्या वाढीसाठी आपले संपूर्ण आयुष्य वेचणाऱ्या महर्षी कर्वेचे एक पाऊल सदैव घराबाहेर असे.
त्यांच्यासमवेत राहून त्यांच्या खांद्याला खांदा देऊन संस्थेसाठी काही करण्याचे भाग्य आनंदीबाईंच्या वाटय़ाला आले नाही तरी एका कलंदर समाजसुधारकांबरोबर संसार करता करता अनेक निराधार स्त्रिया आणि अनाथ मुलांचा व्याप त्यांनी जिकिरीने सांभाळला.
अत्यंत स्पष्टवक्त्या, परखड स्वभावाच्या, प्रसंगी कटू बोलून अगदी जवळच्यांच्याही काळजाचा तुकडा तोडणाऱ्या, पण तितक्याच पारदर्शी, प्रामाणिक.
लोकनिंदेची पर्वा न करता अंतर्मनाचा कौल मानून त्याप्रमाणे आचरण करण्याचे धाडस दाखवणाऱ्या व स्वतंत्र बाण्याच्या आनंदीबाईंचे संपूर्ण जीवन म्हणजे खुले पुस्तक आणि त्यांचे जीवनचरित्र म्हणजे वरच्या विद्रूप पापुद्रय़ाच्या आड असणारे निवळशंख पाणी.
बालविधवेचे पूर्वजीवन वाटय़ाला आलेल्या आणि त्या अनुभवाने पोळल्यामुळे काहीशा रूक्ष, व्यवहारी आणि सकृद्दर्शनी अत्यंत हिशेबी वाटणाऱ्या, पण अंतःकरणात दीन-दुबळ्यांविषयी अपरंपार कळवळा असणाऱ्या आनंदीबाई ऊर्फ बाया कर्वे.
आधी बालविधवा म्हणून आणि नंतर पुनर्विवाहित म्हणून समाजाची उपेक्षा वाट्याला आली तरी लाचारी न पत्करता स्वतःच्या मर्जीनुसार जगणाऱ्या आनंदीबाईंच्या जीवनाची ही आगळीवेगळी कहाणी.
सन १८६९ मध्ये स्वीडिश फिजिशिअन फ्रायड्रिच माईस्चर याने एका वापरलेल्या सर्जिकल बॅंडेजमधील पू व रक्त यामधून एक सूक्ष्म पदार्थ वेगळा केला.
त्रिज्यी म्हणजे ज्या वर्तुळाच्या केंद्रापासून काढलेल्या दोन त्रिज्यांमधील कोनासमोर आलेल्या वर्तुळाच्या कंसाच्या लांबीला त्रिज्येने भागणे होय.
ही संज्ञा पहिल्यांदाच ६ जून १८७३ मध्ये बेलफास्टच्या क्वीन्स महाविद्यालयातील जेम्स थॉम्सनने काढलेल्या परीक्षा प्रश्नपत्रिका संचाच्या मुद्रणात आली.
ह्यावरून हे स्पष्ट होते की वर्तुळाच्या एका पूर्ण फेरीचे त्रिज्यीमधले मूल्य म्हणजे पूर्ण परीघाला त्रिज्येने भागण्याइतके, म्हणजेच २ /, किंवा २ होय.
कलनामध्ये आणि प्रायोगिक भूमितीपलीकडील बऱ्याच गणिती क्षेत्रात सर्वत्र कोन त्रिज्यीमध्ये मोजले जातात, कारण, त्रिज्यी मध्ये जो गणिती "नैसर्गिकपणा" असतो त्यामुळे बऱ्याच महत्त्वाच्या निष्पत्तींचे चांगल्या पद्धतीने सूत्रीकरण करता येते.
विशेषतः विश्लेषणातील त्रिकोणमितींची फलांची स्वचले त्रिज्यींमधून मांडली तर निष्पत्त्या सोप्या होतात उदाहरणादार्थ, त्रिज्यीचा वापराने मर्यादेचे सूत्र सोपे होते.
पंडित श्रीकृष्ण नारायण रातंजनकर ऊर्फ अण्णासाहेब रातांजनकर हे हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीताचे गाढे अभ्यासक, संगीत गुरू व आग्रा घराण्याचे गायक होते.
त्यांनी लखनौच्या भातखंडे म्युझिक इन्स्टिट्यूट चे मुख्याध्यापकपद कैक वर्षे भूषविले व संगीत क्षेत्रातील अनेक नामी मंडळींना संगीत शिक्षण दिले.
कुंडलिका नदीच्या मुखावर असलेला कोर्लई किल्ला आणि रेवदंडा किल्ला, व नदितून तीच्या खोऱ्यातून जाणाऱ्या व्यापारी मार्गाचे रक्षण करण्यासाठी तळा, घोसाळ सुरगड इत्यादी किल्ले अशी किल्ल्यांची साखळी उभारली जात असे.
राजाराम महाराजांच्या काळात सुरगड शंकरजी नारायण सचिवयांनी सिद्दीकडून जिंकून घेतला नंतर इसवीसन १७३३ मध्ये थोरल्या बाजीराव पेशव्यांनी सुरगड सिद्दीकडून जिंकून घेतला.
काही महाराष्ट्रीय तज्ञांच्या मते पुरा या प्रत्ययावरूनच ऊर हा प्रत्यय आला असावा परंतु सुमेरियन या प्राचीन भाषेत ऊर या शब्दाचा अर्थ स्पष्टपणे ग्रामनाम/स्थलनाम असाच आहे.
प्रत्यय द्राविडी किंवा तमीळ भाषेतील असून सिंधू संस्कृती ते दक्षिण भारत अशा द्राविडी स्थलांतराच्या त्या खुणा असल्याचे द्राविडी/तमीळ भाषातज्ज्ञांचे मत आहे.
गाव,वाडी, पाडा/पाडे/पाडी , टोले,पाल, 'उर','पूर','पुरी', नगर, ठाणे, ऐठण, नेर/नेरी (नेर,अमळनेर पारनेर,शिवनेरी,बडनेरा,नेरळ महाराष्ट्राबाहेर बिकानेर.
या लेखातमराठी भाषेवर इतर इंडो-आर्यन आणि द्रविडी भाषाकुळांचा झालेला प्रभाव विचारात घेऊन महाराष्ट्रातील स्थलनामांच्या व्युत्पत्तीचा शोध घेतला आहे.
ते असे: १) मनुष्येतर-प्राणिनामजन्य ग्रामनामे २) मनुष्ये, देवता, जाति, लोक यांच्या नावावरून निघालेली ग्रामनामे ३)निर्जीव पदार्थांपासून निघालेली ग्रामनामे ४) मुसलमानी ग्रामनामे.
महाराष्ट्र या नावाचा उगम तसेच इतर काही स्थलनामांचा उगम हा महाराष्ट्रातील इतिहासकालीन जाती संस्थेत आणि पंथ संप्रदायातही असल्याचे काही संशोधक मानतात.
सूर्य आणि पृथ्वी यांच्यातील परस्पर संबंधावर ही कालगणना असल्यामुळे चांद्र कालगणनेपेक्षा सौर कालगणना ही निसर्गचक्राला अधिक जवळची आहे सुद्धा मानले जाते.
गोहिन यांनी ती विनंती मान्य केली आणि ब्रिटीश भारतातील तत्कालीन बॉम्बे प्रेसिडेन्सीमध्ये इचलकरंजी संस्थानाची प्रशासक पदाची सूत्रे स्वीकारली.
इचलकरंजी संस्थानाचा सुमारे ८० गावे असलेला प्रांत, इचलकरंजी शहर व त्या वर संस्थानिकांचे प्रशासन, या विषयावर 'ग्लिम्प्सस ऑफ इचलकरंजी' नावाचे एक इंग्रजी पुस्तक त्यांनी लिहिले.
ते ओपेनिडॅल कॉलेज आणि फ्रॅंकलिन कॉलेजमधील शारीरिक शिक्षणाचे संचालक ही होते, आणि क्लीव्हलॅंड, ओहियोमधील एका उच्च शाळेत ॲथलेटिक दिग्दर्शक म्हणूनही काम केले.
१९१० मध्ये जॉन आणि जेन गोहिन यांची अमेरिकन प्रेस्बिटेरियन मिशनऱ्यां मधून पश्चिम भारतातील सांगलीमध्ये मिशनरी सेवेसाठी नियुक्ती झाली.
कालांतराने गणित ह्या विषयाकडे त्यांचा ओढा वाढू लागला आणि त्यांनी गणितातील अनेक विस्थापित सिद्धांताचा सखोल आभ्यास केला आणि काही नवीन सिद्धांत प्रस्थापित केले.
भूमिती मधील जागतिक शास्त्रज्ञांना मान्य असलेली जगातील कार्यालयीन मापनाची खुण अंश असून अंश हेच जानोरकारांनी केलेल्या संपूर्ण संशोधनाचे बीज, उगमस्थान, प्रमाण, आधार आहे.
शोण नदीच्या किना-यावर वसलेल्या महाकाळ डोंगर रांगेतील चोमदेव डोंगराच्या पश्चिमेकडील या गावात ८ नोव्हेंबर १८०५ रोजी रामजी व रमाबाई यांच्या पोटी राघोजी भांगरे यांचा जन्म झाला.
येथून पुढचा प्रवास अधिक संघर्षमय असेल याची जाणीव त्याला झाल्याने त्याने आईचा आशीर्वाद घेऊन घर सोडले व बाडगीच्या घनदाट जंगलाचा रस्ता धरला.
साताऱ्याच्या पदच्युत छत्रपतींना पुन्हा सत्तेवर आणण्यासाठी इंग्रजांविरुद्ध उठावाचे व्यापक प्रयत्‍न चालले होते त्यांच्याशी राघोजीचा संबंध असावा, असे अभ्यासकांचे मत आहे.
राघोजी भांगरे याचे संघटन कौशल्य खुपच चांगले व त्याच्या कार्याची जाणीव सर्वांना असल्याने आठ दिवसात मुळा खोरे, चाळीसगाव डांगाण म्हणजे प्रवरा खोरे, बारागाव पठार म्हणजे प्रवरा खोरे या परिसरातून विविध जाती जमातीचे अनेक तरुण त्यांना येऊन मिळाले.
या भेटीदरम्यान महाराजांनी राघोजीला दोनशे पन्नास घोडे, हत्यारे, बंदुका, तलवारी, भाले आदींची भेट देऊन मोठ्या सन्मानाने बोळवण करून पुढील कार्यास शुभेच्छा दिल्या.
मराठा सैन्यास हरवल्यानंतर ब्रिटिशांनी महादेव कोळ्यांच्या परंपरागत अधिकारांत गणल्या जाणाऱ्या सह्याद्रीतील किल्ल्यांच्या शिलेदाऱ्या, वतनदाऱ्या काढल्या.
ठाणे गॅझेटियराच्या जुन्या आवृत्तीत लिहिल्याप्रमाणे "ऑक्टोबर १८४३ मध्ये राघोजी मोठी टोळी घेऊन घाटावरून खाली उतरला आणि त्याने अनेक दरोडे घातले", असा उल्लेख आहे.
"तब्बल वीस वर्षे केवळ मंदिरांमध्ये गाणारा मुकुल जर बैठक न मोडता कार्यक्रम करत गेला असता तर आज तो त्याच्या बापाच्याही पुढे गेला असता" असे पंडित वसंतराव देशपांडे म्हणाले होते.
वडील कुमारगंधर्व यांच्याकडून हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीताचे रीतसर शिक्षण घेतल्यावर मुकुल शिवपुत्र यांनी वयाच्या सतराव्या वर्षी घर सोडले.