polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
त्यांनी नियमित सैन्याविरूद्ध कोणतीही बाजू मांडली नाही, आणि अगदी छोट्या छोट्या बँडमध्येही त्यांनी आजूबाजूला काढलेल्या सैन्याच्या नादातून सुटू शकले नाही.
नागपूरच्या मुधोजी भोसले दुसरे आणि इंदूरचे मल्हारराव होळकर तिसरे यांच्या पाठिंब्याने पेशवा बाजीराव दुसऱ्याच्या सैन्याने ईस्ट इंडिया कंपनीविरूद्ध जोरदार हल्ला केला.
ग्वाल्हेरचे चौथे मोठे मराठा नेते दौलतराव शिंदे यांनी राजस्थानवरील नियंत्रण गमावले असले तरीही त्यांनी राजस्थानला दबाव आणि मुत्सद्देगिरीने तटस्थ राहण्याचे पटवून दिले.
नागपूर व भोवतालच्या भोवळ्यांच्या राजवटीचा उत्तर भाग, तसेच बुंदेलखंडमधील पेशव्याच्या प्रदेशांसह, ब्रिटीश भारताने सौगोर आणि नेरबुद्दा प्रांत म्हणून जोडले गेले.
व्दितीय इंग्रज मराठा युद्धाच्या नंतर मराठ्यांना आणि ब्रिटिशांना उसंत मिळाली,त्या दरम्यान ब्रिटिशांनी स्वतःची शक्ती वाढवली परंतु मराठ्यांनी एकोपा टिकवला नाही आणि ते ब्रिटीशांच्या तुलनेत मराठे राजनैतिक आणि लष्करीदृष्ट्या कमी पडत गेले.
छत्रपतीचे सातारा राज्य व इतर मराठा सरदारांच्या प्रदेशावर ब्रिटीश नियंत्रण प्रस्थापित झाले आणि खऱ्या अर्थाने मराठा सत्तेची समाप्ती झाली.
पेशवाईला त्या प्रांतातील महसूल गोळा करता येऊ नये म्हणून ब्रिटिशांनी बडोदा प्रांताच्या मराठा प्रांताच्या गायकवाड घराण्याबरोबर एक व्यवस्था केली होती.
पेशवे यांच्यावर लागू करण्यात आलेल्या मुख्य अटींमध्ये डेंगलेच्या अपराधाची भरपाई करणे, गायकवाडवरील दाव्यांचा त्याग करणे आणि ब्रिटिशांना महत्त्वपूर्ण क्षेत्र ताब्यात देण्याचाही समावेश होता.
यामध्ये कोकणातील समुद्री किनार, दक्कन मधील सर्वात महत्त्वाचे गड आणि नर्मदाच्या उत्तरेस आणि तुंगभद्र नद्यांच्या दक्षिणेकडील सर्व ठिकाणांचा त्यात समावेश होता.
पिंडारी जे बहुतेक घोडदळ करणारे होते त्यांना संबंधित पराभूत मराठा नेत्यांकडून मिळालेल्या पाश्र्वभूमीनंतर शिंदेशाही आणि होळकरशाही म्हणून ओळखले जाऊ लागले.
विजापूरच्या मुघल व मुस्लिम सल्तनतपासून हिंदूंना मुक्त करण्यासाठी त्यांनी प्रतिकार करण्याच्या प्रयत्नांचे नेतृत्व केले आणि हिंदूंचे राज्य स्थापन केले.
छत्रपती शिवाजी महाराजांनी मुघल साम्राज्याने केलेल्या हल्ल्यांपासून आपल्या साम्राज्याचा यशस्वीपणे बचाव केला आणि मराठा साम्राज्याने काही दशकांतच भारतातील प्रमुख सत्ता म्हणून पराभव करून त्यास मागे टाकले.
छाबरा असा गृहित धरतो की ब्रिटिश तांत्रिक श्रेष्ठत्व जरी सूट मिळाली असती तरी त्यांच्यातील शिस्त व संघटनेमुळे त्यांनी युद्ध जिंकले असते.
पहिल्या एंग्लो-मराठा युद्धानंतर वॉरेन हेस्टिंग्जने १७८३ मध्ये जाहीर केले की मराठ्यांशी शांतता प्रस्थापित केली गेली आहे की ती पुढील काही वर्षांपासून डगमगणार नाही.
ब्रिटीशांचा असा विश्वास होता की पुण्यातील पेशव्याच्या दरबाराशी सतत संपर्क स्थापित करण्यासाठी आणि कायम राखण्यासाठी नवीन कायम दृष्टिकोन आवश्यक आहे.
ब्रिटीशांनी चार्ल्स मालेट या मुंबईतील ज्येष्ठ व्यापारी म्हणून पुण्याचा कायम रहिवासी म्हणून नेमणूक केली कारण तेथील भाषा व रीतीरिवाज माहित होते.
सैन्याच्या आधुनिकीकरणासाठी प्रयत्न अर्धविरामी आणि अनुशासित नव्हते: जुन्या पद्धती आणि अनुभव कालबाह्य आणि अप्रचलित असताना सैन्याने नवीन तंत्र आत्मसात केले नाही.
शिंदे यांचा ग्वाल्हेर व बुंदेलखंड भोवतालचा प्रदेश, उत्तरेकडील इंडो-गंगेटिक मैदानाकडे वळणाऱ्या टेकड्यांचा आणि सुपीक खोऱ्यांचा प्रदेश होता.
आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट हा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समितीचे पूर्ण सभासद असलेल्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघ आणि एकदिवसीय दर्जा प्राप्त अग्रमानांकित चार असोसिएट संघांदरम्यान खेळला जाणारा क्रिकेट सामन्यांचा प्रकार आहे.
इंग्लंड आणि ऑस्ट्रेलिया दरम्यान जानेवारी १९७१ मध्ये खेळवला गेलेला सामना सर्वात सुरुवातीचा एकदिवसीय सामना समजला जातो; तेव्हा पासून आजवर २६ देशांदरम्यान ४००० पेक्षा जास्त आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळवले गेले आहेत.
काही अंशी एकदिवसीय क्रिकेट खेळणाऱ्या देशांच्या संख्येत वाढ होण्यामुळे आणि त्या देशांच्या क्रिकेट मंडळांनी क्रिकेटच्या वाढत्या लोकप्रियतेसह आपली महसूल वाढवण्याचा प्रयत्न केल्यामुळे, सामन्यांची संख्या वाढली आहे.
ऑस्ट्रेलिया, न्यू झीलंड, दक्षिण आफ्रिका, भारत, पाकिस्तान, श्रीलंका, बांगलादेश, झिम्बाब्वे आणि वेस्ट इंडीज मध्ये त्यामुळे हा मोसम दोन कॅलेंडर वर्षांत विभागला जातो, आणि त्यामुळे रुढीनुसार असा मोसम "२००८-०९" असा दाखवला जातो.
आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका किंवा स्पर्धा ह्या कमी कालावधी मध्ये खेळवल्या जातात, आणि क्रिकइन्फो, "मे ते सप्टेंबर मध्ये सुरू झालेल्या स्पर्धा ह्या संबंधित एका वर्षात तर ऑक्टोबर ते एप्रिल मध्ये खेळविल्या जाणाऱ्या स्पर्धा त्यावेळच्या दुहेरीवर्ष मोसमानुसार दाखवतात".
याच्या विरुद्ध, तीन संघ असेही आहेत जे आजवर एकही विजय मिळवू शकले नाहीत: पूर्व आफ्रिका, ओमान, आणि युएसए, ह्या सर्व संघांचे मिळून केवळ सातच सामने झाले आहेत.
भारतीय क्रिकेट खेळाडू सचिन तेंडुलकरने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय कारकिर्दीत सर्वाधिक १८,४२६ धावा केल्या आहेत, तर ५३४ बळींसह सर्वाधिक गडी बाद करण्याचा विक्रम सध्या श्रीलंकेचा फिरकी गोलंदाज मुथिया मुरलीधरनच्या नावावर आहे.
असे दर्शवितात की संघाने ३ फलंदाज गमावून ३०० धावा केल्या आणि षटके टाकून संपल्यामुळे किंवा उर्वरित षटके टाकता न आल्याने किंवा धावांचा यशस्वी पाठलाग केल्यामुळे संघाचा डाव संपुष्टात आला आहे.
असे दर्शवितात की संघाने ३०० धावा केल्या आणि सर्व फलंदाज बाद झाले, किंवा एक अथवा एकापेक्षा जास्त फलंदाज फलंदाजी करू शकले नाहीत व इतर सर्व गडी बाद झाले.
दुसऱ्या क्रमांकावर फलंदाजी करणाऱ्या संघांनी त्यांच्या डावाच्या शेवटच्या चेंडूवर ३७ वेळा विजय मिळवला असून, दक्षिण आफ्रिकेने अशाप्रकारे सर्वाधिक ७ वेळा विजय मिळवला आहे.
आपल्या भक्ष्याला चावल्यावर भक्ष्य मरेपर्यंत नाग वाट बघगतो व भक्ष्य मेल्यानंतर अथवा अर्धमेले असताना नाग तोंडाच्या बाजूने भक्ष्याला पूर्णपणे गिळतो.
पाण्याच्या आतील खडकांमध्ये असलेल्या कार्बोनेट आणि बायकार्बोनेट्सच्या विरघळण्याने देखील कार्बन डायऑक्साइड तयार होतो, जे जलीय वनस्पती प्रकाशसंश्लेषणात घेतात.
प्रकाश संश्लेषण : सूर्यप्रकाशापासून मिळणाऱ्या ऊर्जेच्या उपयोगाने कार्बन डाय-ऑक्साइड व पाणी यांसारख्या साध्या संयुगांपासून रासायनिक विक्रियेने ग्लुकोज , सुक्रोज , स्टार्च इ.
सप्टेंबर महिन्याच्या अखेरीस हे वृक्ष आपली वाढ थांबवतात आणि त्यांच्या पानांमधल्या क्लोरोफिलचे विघटन होणे सुरू होते, तसेच पानांमधले रस झाडाच्या आतल्या बाजूला शोषले जाऊ लागतात.
पानांमध्ये हिरव्या रंगाच्या क्लोरोफिलखेरीज कॅरोटिनाइड्स, क्झॅंथोफिल, ॲंथोसायनिन यासारखी पिवळ्या आणि तांबड्या रंगांची रसायनेसुद्धा असतात.
इथल्या उन्हाळ्यातले मोठे दिवस, त्यात भरपूर सूर्यप्रकाश आणि पाण्याचा मुबलक पुरवठा असल्यामुळे त्यांचा सदुपयोग करून ही झाडे झपाट्याने वाढतात, तसेच अन्न तयार करण्याचा कारखाना जोरात चालवून त्याचा भरपूर साठा जमवून ठेवतात.
कडक थंडीत आणि अंधारात फोटोसिन्थेसिस होत नसल्यामुळे पानांचा फारसा उपयोग नसतो, त्याशिवाय त्यांचे क्षेत्रफळ जास्त असल्यामुळे त्यातून जास्त बाष्पीभवन होते, त्यावर जास्त बर्फ सांचून त्याचा भार वृक्षाला सोसावा लागतो असे तोटेच असतात.
यापैकी, पाणी आणि कार्बन डायऑक्साइड यांना प्रकाशसंश्लेषणाचा कच्चा माल म्हटले जाते कारण कार्बोहायड्रेट्स, प्रकाशसंश्लेषणाची मुख्य उत्पादने, त्यांच्या घटकांद्वारेच तयार होतात.
ज्या रासायनिक क्रियेद्वारे वनस्पती सूर्यप्रकाशाच्या सानिध्यात हवेतील कर्बद्विप्राणिद वायू व पाणी यांचा वापर करून अन्न तयार करतात त्या क्रियेला प्रकाश संश्लेषण म्हणतात.
वड (मराठी नामभेद: वटवृक्ष ; शास्त्रीय नाव: , फायकस बेंगालेन्सिस ; इंग्लिश: , बन्यान ;) हा भारतीय उपखंडात आढळणारा एक मोठा वृक्ष आहे.
हेे झाड सर्वप्रथम पश्चिम बंगालमध्ये दिसेल म्हणुन बेंगालेन्सिस, तर बंगालीत व्यापा-याला बनीया म्हणतात म्हणुन बन्यान ट्री असे इंग्रजीत नाव आहे .
बिहारमधील कमिटीत गावातील वृक्ष, महाराष्ट्रातील पेमगिरी गावातील वटवृक्ष, गुजराथमधील नर्मदेच्या मुखाजवळील कबीरवट, कलकत्त्याच्या शिवफूट बोटॅनिकल गार्डनमधील पसरलेला वड प्रचंड असून त्यांच्या छायेत चार पाच हजार लोक बसू शकतात.
यमाची आराधना करून सत्यवानास जिवंत केले ते याच वृक्षाखाली म्हणून आपल्या पतीस दीर्घायुष्य लाभावे यासाठी सुवासिनी स्त्रिया वटपौर्णिमेला या वृक्षाची मनोभावे पूजा करतात.
पानिपच्या तिसऱ्या लढाईत देखील इब्राहीमखानच्या गारदी तुकडीने आपल्या बरकंदाज व शिलेदारांसह शेवटपर्यंत गोलाच्या लढाईच्या स्वरूपात जहाल हल्ले चालू ठेवले.
पानिपतच्या तिसऱ्या युद्धात मराठे विरुद्ध अफगाण या लढ्यात इब्राहिम खान आणि त्याचा भाऊ फत्तेखान यांच्या खांद्यावर मराठ्यांच्या तोफदलाची संपूर्ण धुरा होती.
त्याचे पांढरे घुमट आणि टाइल संगमरवरीने आकारात झाकलेले आहेत, संरक्षित संगमरवरी ब्लॉक्स्च्या मोठ्या थरांनी बनविलेल्या इमारतींप्रमाणे बनविलेले नाहीत.
सुमारे तीन एकर क्षेत्र खोदले गेले होते आणि ते कचरा भरून नदीच्या पृष्ठभागापासून पन्नास मीटर उंच केले होते, जेणेकरून सीलिंग सुरुवातीपासूनच जतन केले जाऊ शकते.
यावर उपाय म्हणजे शाहजहांच्या आदेशानुसार स्थानिक शेतकऱ्यांना एक मोकळा हात देण्यात आला की कोणीही एका दिवसात इतक्या विटा वाढवू शकेल आणि रात्रभर रचना साफ केली गेली.
ही थडगे मुमताजच्या थडग्यांपेक्षा मोठी आहे, परंतु तोच घटक दर्शवितो: त्यावर एक मोठा आधार असून त्यावर काही मोठे सजावट केलेली आहे, तीच लॅपीडरी आणि सुलेखन जी त्याला ओळखते.
तळघरातील मुमताज महलच्या मूळ थडग्यावर अल्लाहांची एकोणवेण्णव नावे कोरलेली आहेत, त्यातील काही "ओ नीतिवान, ओ भव्य, ओ राजसी, ओ अनुपम, ओ अपूर्व, ओ अनन्त, ओ अनन्त, ओ तेजस्वी. " इत्यादी.
शाहजहांच्या थडग्यावर लावलेला; "हिजरीच्या १०७६ वर्षात रजब महिन्याच्या सत्ताविसाव्या दिवशी त्याने या जगापासून अनंतकाळच्या प्रांगणात प्रवास केला."
चेंबरची प्रत्येक भिंत डॅडो बास रिलीफ, लेपिडरी आणि अत्याधुनिक कॅलिग्राफी पॅनेल्सने सुसज्ज आहे, जी इमारतीच्या बाह्य नमुने बारकाईने दर्शवितात.
यामध्ये, मध्य डोंगर किंवा स्रोत किंवा कारंजे चार दिशेने चार दिशेने वाहतात, उत्तर, दक्षिण, पूर्व आणि पश्चिम अशा चार दिशांना बागेचे चार भाग करतात.
पाश्चिमात्य इमारत एक मशिदी आहे आणि पूर्वेस जवाब म्हणतात, ज्यांचा मुख्य हेतू आर्किटेक्चरल बॅलेन्स आहे आणि अभ्यागत खोली म्हणून अद्याप वापरला जात आहे.
या दोन इमारतींमधील फरक असा आहे की मशिदीत एक कमानी आहे, मकाच्या दिशेने एक कोना आहे, आणि जावाबच्या मजल्यावरील भूमितीय नमुने बनवलेले आहेत, तर मशिदीच्या मजल्यात ५६९ नमाज पठण आहे मॉडेल काळ्या संगमरवरी बनलेले आहेत.
मशिदीचे मूळ रूप शाहजहांने बांधलेल्या इतर मशिदींशी, खासकरून मशिद जहांमा किंवा दिल्लीच्या जामा मशिदीसारखेच आहे; एक मोठा हॉलवे किंवा चेंबर किंवा अंगण, ज्यावर तीन घुमट बांधलेले आहेत.
यमुना नदीच्या दुसऱ्या बाजूला असलेल्या महताब बाग किंवा चांदनी बागच्या शोधापासून, भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण या निष्कर्षावरून निष्कर्ष काढला आहे की यमुना नदी देखील या बागेच्या स्वरूपाचा एक भाग होती आणि स्वर्गातील नद्यांपैकी एक म्हणून देखील मोजली जावी.
बागचे डिझाइन आणि त्याची स्थापत्य वैशिष्ट्ये, जसे की कारंजे, विटा, संगमरवरी वॉकवे आणि काश्मिरातील शालीमार बागसारखे दिसणारे भूमितीय विटांनी भरलेल्या बेड, अली मर्दन या दोघांचे वास्तूविशारद एकसारखेच असू शकतात.
या भिंतींच्या बाहेरील जागेवर अतिरिक्त समाधी आहेत, ज्यात शाहजहांच्या इतर बायका पुरल्या गेल्या आहेत, तसेच मुमताजच्या प्रिय दासीसाठी एक विशाल समाधी देखील बांधली गेली आहे.
भिंतीवर घुमटाच्या आकाराचे डंपलिंग्ज (छत्री असलेल्या छोट्या इमारती, ज्या त्या काळी रक्षण करण्यासाठी वापरल्या जात असत, पण आता संग्रहालये आहेत).
तरीही एकूण मूल्य अंदाजे ३ अब्ज २० कोटी रुपये आहे; सध्याच्या चलनात रूपांतरित केल्यास ते सध्या कोट्यवधी डॉलर्सपेक्षा जास्त असू शकते.
ही रचना इमारतीच्या प्रत्येक बाजूला अगदी सममितीय आहे, यामुळे ही इमारत चौकाऐवजी अष्टकोन बनवते, परंतु कोपऱ्याच्या चारही बाजू इतर चार बाजूंपेक्षा खूपच लहान असल्याने त्यास चौरस म्हणणे योग्य ठरेल.
या मिनारांमध्ये एक विशेष गोष्ट आहे, हे चार बाह्य बाजूने वाकलेले आहेत, जेणेकरून कधी पडल्यास, ते बाहेरील बाजूस पडतात आणि मुख्य इमारतीला कोणतेही नुकसान पोहोचू शकत नाहीत.
चाऱ्हीकडून स्वराज्यावर होणारा हल्ला, स्थानिक लोकांची फंदफितुरी, औरंगजेबाशी लढा द्यायला लागणाऱ्या पैशाची चणचण, हे सर्व प्रश्न होते.
औरंगजेबाचे सैन्याने एकाच वेळेस अनेक आघाड्या उघडल्या होत्या व ते राजारामाच्या मागेच लागले होते, ह्यामुळे महाराणी येसुबाईंनी राजारामाला दूर जिंजीस जाऊन राज्य राखण्याचा सल्ला दिला.
संभाजीच्या कालावधी शेवटच्या काही वर्षात औरंगजेब स्वतः दक्षिणेत असल्यामुळे मराठा सरदारांना मोगली सत्तेत समाविष्ट करण्यासाठी मोगलांनी वतने देणे सुरू केले होते.
मिर्झा राजाच्या वेळेस शिवाजी महाराजांनी स्वराज्याची कल्पना पार शेवटच्या थरापर्यंत रुजविली होती, पण राजारामाच्या काळात ती पूर्णपणे उखडली गेली होती.
रामचंद्रपंत जे संभाजीच्या काळात स्वराज्यात अमात्य होते त्यांना "हुकुमतपन्हा" हा किताब दिला गेला व प्रतिनिधीस सर्वतोपरी सहकार्य करण्याचे ठरविले गेले.
संभाजी महाराजांच्या मृत्यूनंतरच्या मराठी साम्राज्याचा अतिशय अवघड काळात त्यांनी संताजी घोरपडे आणि धनाजी जाधव या विश्वासू सेनापतींच्या साहाय्याने नेतृत्व केले.
शिवाजी महाराजांनी जे कमावले ते राखण्याची जबाबदारी छत्रपती संभाजींवर आली; ते त्यांनी राखले पण त्यांच्या अकाली घरपकडीनंतर व हत्येमुळे मराठेशाहीचाकणा पार मोडून गेला.
अशातच एका मर्द मराठ्याने औरंगजेबाच्या तुळापूर येथील छावणीवर अंधारात हल्ला चढवला व प्रत्यक्ष औरंगजेबाच्या तंबूचे सोन्याचे कळस कापून आणले.
राज्याची तिजोरी नाही, राजा परागंदा, पुरेशी फौज नाही अशा काळात वतनदाऱ्या बहाल करण्याशिवाय दुसरा पर्याय राजाराम महाराजांसमोर नव्हता असे वाटते.
त्याला छत्रपती सारख्या महत्त्वाच्या पदावर बसवायच्या ऐवजी येसूबाई आणि मंत्रिमंडळाने राजारामला बसवायचा निर्णय घेतला व लगेच १२ फेब्रुवारी रोजी राजाराम छत्रपती झाले.
पुणे हे जरी मोठे सत्ताकेंद्र असले तरी नागपूर, कोल्हापूर, सातारा, बडोदा व नंतरच्या काळात ग्वाल्हेर, उज्जैन व इंदूर ही मराठ्यांची उपसत्ताकेंद्रे होती.
निःशस्त्र भेटायचे ठरले असले तरी खानाने आपल्या अंगरख्याखाली बिचवा लपवला होता व खानाकडून घातपाताची शक्यता शिवाजी महाराजांनी १०० टक्के धरली होती त्यामुळे त्यांनी अंगरख्याखाली चिलखत चढवले होते व लपवण्यास अतिशय सोपी वाघनखे हातामध्ये लपवली होती.
इकडे खान त्याच्या पालखीत स्वार झाला परंतु संभाजी कावजीने प्रथम पालखी वाहणाऱ्या भोईंचे पाय तोडले व जखमी अफजलखानाला मारून त्याचे शीर धडापासून अलग केले.
खानाचा असा अंदाज होता की मंदीरे अश्या प्रकारे उधव्स्त केली तर शिवाजी चिडून उघड्यावर येउन युद्ध करतील परंतु शिवाजी महाराजांनी अजूनच बचावाचा पावित्रा घेतला.
स्वतः बाजी सर्जेराव अन् जावळीच्या खोऱ्यातील पिलाजी गोळे यांनी अफजल सैन्याला सळो की पळो केले, दुसऱ्या एका कमानीच्या हल्यात मुसाखान जखमी झाला व पळून गेला.
त्यातील काही प्रमुख सय्यद बंडा, फाजलखान, अंबरखान, याकुतखान, सिद्दी हिलाल, मुसाखान तसेच काही मराठे सरदार पिलाजी मोहिते, प्रतापराव मोरे इत्यादी जे आदिलशाहीत चाकरीला होते.
जागतिक पर्यावरण दिन दरवर्षी जगभर ५ जून रोजी साजरा केला जातो आणि पर्यावरणाच्या रक्षणासाठी जागरूकता आणि कृतीला प्रोत्साहन देण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रांचे प्रमुख साधन आहे.
१९७३ मध्ये पहिल्यांदा आयोजित करण्यात आलेले, ते सागरी प्रदूषण, जास्त लोकसंख्या, ग्लोबल वॉर्मिंग, शाश्वत उपभोग आणि वन्यजीव गुन्हेगारी यांसारख्या पर्यावरणीय समस्यांवर जागरूकता निर्माण करण्यासाठी एक व्यासपीठ आहे.
दरवर्षी, कार्यक्रमाने व्यवसाय, गैर-सरकारी संस्था, समुदाय, सरकार आणि ख्यातनाम व्यक्तींना पर्यावरणीय कारणांचे समर्थन करण्यासाठी एक थीम आणि मंच प्रदान केला आहे.
प्रत्येक वर्षी जागतिक पर्यावरण दिन एक प्रमुख थीम घेऊन येतो,ज्यात प्रमुख कार्पोरेशन आणि समुदाय पर्यावरणाविषयी कारणांची तपासणी करतात.
2014 चे घोषवाक्य आहे "समुद्र पातळीपेक्षा आवाज वाढवा", कारण बार्बाडोसने जागतिक पर्यावरण दिनाच्या 42 व्या आवृत्तीचे जागतिक समारंभ आयोजित केले होते.
या मोहिमेमध्ये अन्नाची प्रचंड वार्षिक नासाडी आणि तोटा संबोधित करण्यात आला, जे संरक्षित केल्यास मोठ्या प्रमाणात अन्न सोडले जाईल तसेच एकूण कार्बन फूटप्रिंट कमी होईल.
जगभरातील अन्न उत्पादनामुळे होणारा एकूण पर्यावरणीय परिणाम कमी करण्यासाठी लोकांना ते खात असलेल्या अन्नाविषयी माहितीपूर्ण निवडी करण्यास सक्षम बनवण्याचाही त्याचा उद्देश होता.
जगभरात हजारो उपक्रमांचे आयोजन करण्यात आले होते, ज्यामध्ये बीच क्लीन-अप, मैफिली, प्रदर्शन, चित्रपट महोत्सव, सामुदायिक कार्यक्रम आणि बरेच काही होते.
2008 चे घोषवाक्य होते "2, सवय लाथ द्या! कमी कार्बन अर्थव्यवस्थेच्या दिशेने." न्यू झीलंड हा कार्बन-न्युट्रॅलिटी साध्य करण्याचे वचन देणाऱ्या पहिल्या देशांपैकी एक होता, आणि हरितगृह वायू कमी करण्याचे साधन म्हणून वन व्यवस्थापनावरही लक्ष केंद्रित करेल.
जागतिक पर्यावरण दिनाची स्थापना १९७२ मध्ये संयुक्त राष्ट्रांनी स्टॉकहोम कॉन्फरन्स ऑन द ह्यूमन एन्व्हायर्नमेंट येथे केली, ज्याचा परिणाम मानवी संवाद आणि पर्यावरणाच्या एकात्मतेवर झालेल्या चर्चेतून झाला होता.
समुद्रकिनारा स्वच्छता, मैफिली, प्रदर्शने, चित्रपट महोत्सव, सामुदायिक कार्यक्रम, वृक्षारोपण आणि बरेच काही यासह जगभरात हजारो उपक्रम आयोजित केले गेले.
2007 च्या जागतिक पर्यावरण दिनाचा विषय होता "बर्फ वितळणे - एक चर्चेचा विषय?" आंतरराष्ट्रीय ध्रुवीय वर्षात, 2007 ने हवामान बदलामुळे ध्रुवीय परिसंस्था आणि समुदायांवर, जगातील इतर बर्फ- आणि बर्फाच्छादित क्षेत्रांवर आणि परिणामी जागतिक परिणामांवर लक्ष केंद्रित केले.
2009 ची थीम होती 'युअर प्लॅनेट नीड्स यू - युनाईट टू कॉम्बॅट क्लायमेट चेंज', आणि मायकेल जॅक्सनचे 'अर्थ सॉन्ग' 'जागतिक पर्यावरण दिन गीत' म्हणून घोषित करण्यात आले.
लोकांना त्यांच्या क्रियाकलाप आणि जीवनशैलीचे परीक्षण करण्यासाठी आमंत्रित करणे आणि "ग्रीन इकॉनॉमी" ची संकल्पना त्यात कशी बसते हे पाहणे हा या थीमचा उद्देश आहे.
डब्ल्यूईडी 2007 चे मुख्य आंतरराष्ट्रीय उत्सव नॉर्वेच्या ट्रॉम्सो शहरात आयोजित करण्यात आले होते, आर्क्टिक सर्कलच्या उत्तरेकडील शहर.
३००० प्रयोग करणाऱ्या ऑल द बेस्ट या मराठी रंगभूमीवरील नाटकात अंकुश चौधरी आणि संजय नार्वेकर यांच्यासोबत अभिनय करताना भरत जाधव प्रसिद्ध झाला.
विधानसभेत बहुमताचे नेतृत्व करणारा नेताच मुख्यमंत्री बनतो आणि दोन्ही सभागृहाच्या सदस्यामधून मंत्रीमंडळाची नियुक्ती केली जाते आणि विविध मंत्रालयाचा कारोभार या मंत्र्यांकडे सोपवला जातो.
स्वतंत्र प्रभार असणारा राज्य मंत्री हा एक प्रकारे कॅबिनेट मंत्र्यांसारखाच असतो, संबंधित खात्यांशी अंतिम निर्णय घेण्याचा अधिकार त्याच्याकडे असतो.
मंत्रीमंडळातील मुख्यमंत्र्या सहित एकूण मंत्र्यांची संख्या विधानसभेतील एकूण सदस्यांच्या १५ टक्क्यांपेक्षा अधिक असणार नाही अशी तरतूद आहे.
त्यानंतर एकनाथ शिंदेंनी भाजपच्या सहाय्याने मुख्यमंत्री पदाची शपथ घेतली, तर भाजपचे देवेंद्र फडणविस यांनी उपमुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली.
१९२९ मध्ये त्यांनी आपल्या तिसऱ्या सिनेमात प्रमुख भूमिका निभावली असली तरीही, पृथ्वीराज कपूर यांनी भारताच्या पहिल्या आलम आरा या बोलपटात एक साहाय्यक भूमिका निभावली होती.
कक्कर यांनी आपल्या "ओव्हर अ कप ऑफ कॉफी" या पुस्तकात सांगितले की, पृथ्वीराज एकदा त्यांना म्हणाले, "राज्यसभेत मी काय करावे हे मला माहित नाही." माझ्यासाठी राज्यसभेत खासदारची भूमिका बजावण्यापेक्षा मुगल-ए-आजम या चित्रपटात काम करणे सोपे होते.
पृथ्वीराज म्हणाले, "नाट्यगृहाच्या चांगल्या चांगल्या गोष्टी आणि राज्यसभेच्या कामकाजासाठी काय करावे लागेल!" मला या परिस्थितींचा सामना करावा लागतो.
स्वातंत्र्यानंतर राष्ट्रीय नाट्यगृहाला देशातील वेगवेगळ्या संप्रदाय आणि वेगवेगळ्या भाषांमधील लोकांना एकत्र आणण्यासाठी आणि एक समान व्यासपीठ सामायिक करण्यासाठी आणि आपापसांत योग्य वागणूक शिकण्याची संधी उपलब्ध करून देण्याची सूचना देण्यात आली.
हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की सात वर्षांनंतर संगीत नाटक अकादमीने देशातील पहिले नाट्य प्रशिक्षण प्रशिक्षण संस्था, नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामा ही युनिट म्हणून स्थापन केली.
संजाना कपूर, त्यांची नातू आणि पृथ्वी थिएटरचे पुनर्लेखन करणारे लेखक यांच्या म्हणण्यानुसार, "आजोबांमुळेच आज आम्ही 25 टक्के रेल्वे भाड्यात देशभर प्रवास करू शकलो नाहीतर आपले अस्तित्व वाचवता आले नाही."
मी पूर्वी करण्याच्या विचारात घेतलेल्या सर्व गोष्टी शिकल्या, जसे की आम्ही आमच्या थिएटर सर्कलसह रेल्वेच्या तिसऱ्या श्रेणीमध्ये संपूर्ण भारतात फिरलो.
त्यांच्यातील एक मुलगा देवेंद्र यांचा न्युमोनियाने मृत्यू झाला, तर दुसरा मुलगा रवींद्र एका विचित्र घटनेमुळे विषबाधा झाल्यामुळे मरण पावला.
पृथ्वीराज यांना इतका अभिमान वाटला की 1954मध्ये संगीत नाटक अकादमीचा 'संगीतरत्न सदस्यता पुरस्कार' मिळाल्यानंतरही त्यांनी पृथ्वी थिएटरसाठी सरकारी मदत घेण्यास नकार दिला.
येथून चांदवड, इंद्राई, साडेतीन रोडगा, राजदेहेट, कांचन मंचन, विखारा, कन्हेरा, खळ्याजवळ्या, सप्तश्रृंगी, अहीवंतगड, अचला अशी सातमाळा रांग पहायला मिळते.
शिलालेख फारशी लिपी व भाषेत असून हिजरी १०४६ मोहरम महिन्याच्या २५ व्या दिवसाचा उल्लेख त्यात आहे, आणि “दुसरा शूर शहाजहान बादशहा, त्याचा नम्र सेवक अलावर्दी खान तुर्कमान, तसेच त्यांचे इतर चौदा किल्ले चार महिन्यात जिंकल्याचा उल्लेख त्यात आहे.
चौदा किल्ल्यात धोडप ,चांदोर , इंद्राई, राजदेहर, कोळदेहर, कांचना, मांचना , कण्हेरा, जोला , रोला , मार्कांड्या, अहिवंत, अचलगड, रामसेज यांचा समावेश आहे.
टेक्सटाईल अँड इंजिनिअरिंग इन्स्टिटयूट हे कॉलेज सुरू आहे.१८७० साली नेटिव्ह जनरल लायब्ररी या नावाने सुरू झालेले आणि आता आपटे वाचन मंदिर या नावाने ओळखले जाणारे वाचनालय महाराष्ट्रातील अतिशय जुन्या वाचनालयांपैकी एक आहे.
इचलकरंजीच्या विकासातील मैलाचा दगड ठरलेल्या सहकारी इचलकरंजी इंडस्ट्रियल इस्टेटची स्थापना कृष्णदेव साळुंखे आणि फुलचंदशेठ शहा या दोन द्रष्ट्या नेत्यांनी केली.
प्राणी जीवनात येथे वाघ, बिबट्या, अस्वल, तरस, सांबर, नीलगाय, रानगवा, रानडुक्कर, माकडे व वानरे तसेच विविध प्रकारचे साप आढळतात यात पट्टेरी मण्यार ही दुर्मिळ सर्पाची जात येथे आढळते.
अण्णाच्या या उपोषणांमुळे आणि आंदोलनामुळे महाराष्ट्र सरकारला ४५० अधिकाऱ्यांवर कारवाई करावी लागली तर ६ मंत्र्यांना आपले पद गमवावे लागले आहे.
शासकीय यंत्रणेकडून हेळसांड होऊन गावास वेठीस धरणाऱ्या प्रशासनाविरुद्ध गावातील शाळेला मान्यता मिळण्यासाठी, या आंदोलनादरम्यान अहमदनगर जिल्हा परिषदेसमोर अण्णांनी १९८० साली पहिले यशस्वी उपोषण केले.
महाराष्ट्र सरकारतर्फे राबविल्या जाणाऱ्या वीस कलमी कार्यक्रमाची अंमलबजावणी होण्याकरिता राळेगण सिद्धी येथील संत यादवबाबा मंदिरात अण्णांचे दुसरे यशस्वी उपोषण ७ -८ जून १९८३ साली झाले.
न्यायालयात अण्णा घोलपावरील आरोप सिद्ध करू शकले नाहीत आणि अब्रुनुकसानीच्या आरोपाखाली अण्णांना मॅजिस्ट्रेट कोर्टाने तीन महिन्यांची साधी कैद दिली होती.
त्यामुळे महिती अधिकाराचा कायदा कमकुवत होणार होता अण्णांनी आळंदीला ९ ओगस्ट रोजी उपोषणाला सुरुवात, अण्णांना माहिती अधिकार कायद्यातल्या सुधारणा मान्य नव्हत्या.
साल २००६ मध्ये राळेगणसिद्धी इथे अण्णांच्या १२ व्या उपोषणाला सुरुवात झाली, हे उपोषण माजी न्यायमूर्ती पी बी सावंत आयोगाने दिलेल्या अहवालाच्या अंमलबजावणीसाठी होते.
आपल्या प्रवासात नवी दिल्ली रेल्वे स्थानकावरील एका दुकानात त्यांच्या हाती राष्ट्रनिर्मितीसाठी युवा पिढीला आवाहन हे स्वामी विवेकानंद यांनी लिहिलेले पुस्तक पडले.
या संदर्भात अण्णांनी भूमिका स्पष्ट करताना सांगितले की, ‘सुरेश जैन यांच्यासंबंधी भ्रष्टाचाराची चौकशी करण्याची विनंती मी सुमारे १३ वर्षांपूर्वी राज्य सरकारला केली होती.
अण्णांनी सुरेश जैन यांच्यासंबंधी भ्रष्टाचाराच्या चौकशीची मागणी केल्यानंतर ९ आणि १० मे २००३ रोजी सुरेश जैन यांनी पत्रकार परिषद घेऊन अण्णांवर आरोप केले होते.
जैन यांनी पत्रकार परिषदेत केलेल्या आरोपांसंबंधी ६ पत्रकारांची साक्ष झाल्यानंतर प्रथमदर्शनी सुरेश जैन यांनी अण्णांची बदनामी केल्याचे सिद्ध होत असल्याचे २१ मार्च २०१३ रोजी न्यायालयाने म्हटले होते.
आता वेळ होती अण्णांच्या १५ व्या उपोषणाची केंद्राला इशारा देऊनही सरकार जागे होत नव्हते, जनलोकपाल कायद्याच्या मंजुरीसाठी हे उपोषण होते, भ्रष्टाचाराच्या विरोधातले हे आंदोलन.
कायद्याच्या मसुद्यासाठी सरकारच्या ५ मंत्र्यासह अण्णा आणि त्यांच्या सिव्हिल सोसायटीच्या ५ सदस्यासह जॉइन्ट ड्राफ्ट कमिटी स्थापन झाली अण्णानी उपोषण मागे घेतले.
‘अशा परिस्थितीत सुमारे १३ वर्षांपूर्वी आरोपी जैन यांनी माझ्या विरोधात केलेले बेछूट आरोप आणि त्यानंतरच्या घडामोडी पाहता आरोपी जैन यांना न्याय व्यवस्थेकडून योग्य ते प्रायश्चित्त मिळत आहे, अशी माझी धारणा झालेली आहे.
त्यामुळे केलेल्या भ्रष्टाचारासंबंधी जैन यांना न्यायव्यवस्थेकडून योग्य ते शासन होईलच, असा आम्हाला विश्वास आहे’, असे अण्णा हजारे यांनी म्हटले आहे.
अण्णाच्या १२ व्या उपोषणाने भ्रष्ट मंत्र्यावर कारवाईचे आश्वासन तर मिळाले, मात्र त्यानंतर अण्णांना जीवे मारण्यासाठी ३० लाखांची सुपारी देण्यात आली.
त्यावेळी २५ वर्षांचे असलेले हजारे लष्कराच्या किमान शारीरिक क्षमतेस पात्र नव्हते, पण कोणत्याही परिस्थितीत नवीन जवान भरती करणे आवश्यक असल्याने लष्कराने त्यांना भरती करून घेतले.
असे निवेदन करून जळगाव घरकुल योजनेतील भ्रष्टाचार प्रकरणातील आरोपी राज्याचे माजी मंत्री सुरेश जैन यांच्या विरोधात पुणे येथील प्रथम वर्ग न्यायालयात सुरू असलेला बदनामीचा खटला अण्णा हजारे यांनी ५ मे २०१६ रोजी मागे घेतला.
अशा प्रकारे या उत्क्रांतीमधील महत्त्वाच्या दुवा असलेल्या त्या सांगाड्याने सिद्ध केले की पक्षी हे सरपटणाऱ्या प्राण्यांपासून बनले असले पाहिजेत.
हवामान- थंड हवामान सोसण्याची क्षमता- पक्ष्यांची थंडी सोसण्याची क्षमता चांगली असते तरी युरोप, सायबेरियातील पक्षी येथील अतिकडक हिवाळा आवाक्याबाहेरचा असतो.
म्हणून या भागातील पक्षी दक्षिणेकडील उबदार प्रदेशात म्हणजे, उत्तर अफ्रिका, मध्यपूर्व इराण, भारतीय उपखंडात व आग्नेय अशियात स्थलांतर करतात.
पिसांचा उपयोग थंड प्रदेशात अतिशय चांगला होतो व जर खाणेपिणे व्यवस्थित मिळाल्यास बाहेरील तापमान कमी असतानाही अतिशय निवांतपणे कडक थंडीतही जीवन व्यतीत करतात.
काही शिकारी पक्षी वगळता किडे हे बहुतांशी पक्ष्यांचे आवडते अन्न आहे, किंबहुना किड्यांची संख्या नियंत्रणात ठेवण्यासाठीच पक्ष्यांचा जन्म झाला आहे असे मानण्यात येते.
जोशी हे मराठीतील पहिले भावगीत गायक असले तरी त्यांच्या काळातच आलेल्या गजानन वाटवे यांनी महाराष्ट्रात भावगीत या नव्याने जन्माला आलेल्या गायनप्रकाराचा खऱ्या अर्थाने प्रसार केला.
त्यांनी आपल्या पत्राची जाहिरात ‘धार्मिक, सामाजिक, राजकीय, ऐतिहासिक आणि वाङ्मयीन विषयांची निष्पक्षपातीपणे व निर्भयपणे पूर्ण चर्चा करणारे वृत्तपत्र’ अशा शब्दांमध्ये केली होती.
परांजपे यांच्या ‘काळ’ या वृत्तपत्राने स्वातंत्र्यपूर्व काळात ‘केसरी’च्या बरोबरीने प्रेरक भूमिका बजावली, तसेच त्यांच्या लेखनाने पत्रकारिता व मराठी साहित्यातही मौल्यवान भर घातली.
तत्कालीन ब्रिटिश भारतातील ब्रिटिश शासनाच्या अन्यायकारक धोरणांविरुद्ध 'काळ' या मराठी साप्ताहिकातून त्यांनी केलेली टीकात्मक पत्रकारिता मराठी पत्रकारितेच्या इतिहासातील मानदंड समजली जाते.
इक्बाल याच वेळेस एंजट तर्फे गुरुजींनी दिलेल्या आमिषापेक्षा मोठ्या रकमेचे प्रायोजक मिळवतो व पुन्हा पुर्वीच्या जोषात गोलंदाजी करून कमालच्या संघास परास्त करतो.
आई क्रिकेटवेडी असली तरी त्याचे वडील अन्वर क्रिकेटचे पक्के द्वेष्टे असतात व क्रिकेट हा उपयोगशून्य लोकांच्या मनोरंजनाचा खेळ आहे व क्रिकेटच्या वेड भारताच्या अधोगतीचे कारण आहे असे त्यांचे म्हणणे असते.
इक्बाल नावाच्या एका मुक्या तरुण मुलाची क्रिकेट खेळातील गोलंदाज होण्याची तीव्र इच्छा त्याला प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करवून क्रिकेट खेळाडू बनवते हे व यशस्वी होउन तो भारतीय क्रिकेट संघात त्याचा समावेश होतो.
गीताली म्हणतात, 'गौरीनं माणसाच्या देहाकडे स्त्रीदेह आणि पुरुषदेह या द्वैतभावनेनं न बघता निखळ मानवी देह म्हणून बघितलं जावं असं म्हणत स्त्रीच्याच देहाभोवती बांधलेले नैतिकतेचे निकष तोडायला सुरुवात केली.' १९६८ साली प्रकाशित झालेला ' ' हा काव्यसंग्रह देशपांडेंचे प्रकाशित झालेले पहिले पुस्तक होतं.
पश्चिम पाकिस्तानातून पाकिस्तानी लष्कराने भारतात अनेक ठिकाणी जोरदार मुसंडी मारण्याचा प्रयत्‍न केला, परंतु भारतीय सेनेपुढे त्याचे काही एक चालले नाही.