polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
पाणी, हवा, समुद्र, नद्या, वेगवेगळे जीव, तापमान, आर्द्रता, ऋतुमान, पर्जन्यमान, जमिनीचा कस, फळाफुलांचा दर्जा आणि निसर्गातील विविध चक्रांची गतिमानता अशा अत्यंत व्यापक अवस्थेत होणाऱ्या दूरगामी परिणामांचा आज कुठे सखोल विचार होऊ लागला आहे.
सूर्यप्रकाश, एककेंद्रित सूर्यप्रकाश, वारा, जलप्रपात, समुद्राच्या उसळणाऱ्या लाटा, किरणोत्सर्ग आणि अणू-रेणू, कॉर्न-८५, सेल्युलोसिक-ई-८५, अनेक प्रकारच्या विजेर्या, विशिष्ट प्रकारचे शेवाळे, ब्यूटेनॉल, जैविक इंधनांचे प्रकार, उसापासून बनविलेले इथेनॉल, हायड्रोजनचे रेणू हे त्यापैकी काही आहेत.
अर्थातच प्रत्येकासाठी लागणारे तंत्रज्ञान वेगळे असणार आहे आणि ते विकसित करण्यासाठी मूलभूत विज्ञानावर मोठ्या प्रमाणात भर द्यावा लागणार आहे.
मूलभूत विज्ञानातील प्रगती हाच खरे तर एखाद्या संस्कृतीच्या प्रगतीचा गाभा असतो, हे आज थोडे विस्मृतीत गेलेले तत्त्व उद्या आपल्याला आठवावे लागणार आहे.
घरांच्या गच्चीवर, रस्त्यांच्या कडेला, बागांमध्ये किंवा ओसाड जमिनींवर अशा हजारो बॅटरीज लावून आपण सूर्यप्रकाशापासून वीज निर्माण करू शकतो.
काहीं जणांच्या म्हणण्यानुसार दर २०० रुग्णांपैकी एकामध्ये पक्षाघाताची लक्षणे तर दुसऱ्या अंदाजानुसार दर १००० संसर्गापैकी एका रुग्णास विषाणू मध्यवर्ती चेता संस्थेपर्यंत पोहोचल्याने पक्षाघात होतो.
पोलिओचे जीवाणू कोणत्याही प्राण्याच्या शरीरामध्ये फार वेळ राहू शकत नाहीत कारण त्या प्राण्याची रोग प्रतिकार शक्ती त्या पोलिओ विषाणूंना पळवून लावते व त्यामुळे पोलिओचे कायम स्वरूपी निश्चित असे वाहक निसर्गात नाहीत .
या गोष्टीमुळे आपल्या हे लक्षात आले की मनुष्यांतर्गत पोलिओ विषाणूंचा होणारा प्रसार रोखणे ही जागतिक पोलिओ निर्मूलनातील सगळ्यात महत्त्वाची गोष्ट आहे.
जागतिक आरोग्य संघटना , युनिसेफ व रोटरी इंटरनॅशनल या संस्थांच्या पोलियो निर्मूलनाच्या प्रकल्पांमुळे पोलियोचे जगातून लवकरच संपूर्ण उच्चाटन होईल अशी आशा निर्माण झाली आहे.
पोलियोमायलिटिस या शब्दाची व्युत्पत्ती ग्रीक भाषेमधील पोलियो म्हणजे ग्रे अथवा भुरा, मायलॉन म्हणजे मज्जारज्जू, तर -आयटिस म्हणजे सूज या शब्दांपासून झाली आहे.
पोलियोच्या उपसर्गाच्या ९०% घटनांमध्ये काहीच लक्षणे आढळून येत नाहीत, परंतु विषाणूनी रक्तप्रवाहामध्ये प्रवेश केल्यास पोलियो रुग्णांमध्ये बऱ्याच वेगवेगळ्या प्रकारची लक्षणे दिसून येतात.
१% पेक्षा कमी रुग्णांच्याबाबतीत हा विषाणू मध्यवर्ती मज्जासंस्थेमध्ये प्रवेश करतो व शरीरातील स्नायूंच्या हालचालीस कारणीभूत असणाऱ्या 'गतिप्रेरक न्यूरॉनना' अपाय करतो.
सव्वाशे कोटी लोकसंख्या, अस्वच्छता, पाणीटंचाई, अंधश्रद्धेचा पगडा, खडतर हवामानाचे उंच-सखल भूभाग, पर्वतीय-वाळवंटी प्रदेश असे अडथळे पार करून भारत पोलिओमुक्त झालाय.
लहान मुले किंवा तरुणामधील या लक्षणानंतर कमरेच्या पोकळीमधून मज्जारजूभोवती असलेल्या मेरुद्रवाच्या परीक्षणामध्ये वाढलेल्या पांढ-या पेशी आणि जिवाणू न दिसल्यास आसेप्टिक मेंदूदाहाचे निदान होते.
१९५० मध्ये पोलिओच्या लसीच्या जागतिक स्तरावरील प्रसिद्धीमुळे पोलिओ रुग्णांच्या संख्येत झपाट्याने घट झाली .१९८८ मध्ये , आणि या संस्थांनी सुरू केलेल्या कामामुळे जागतिक स्तरावरील पोलिओ निर्मूलनाचा प्रयत्न यशस्वी होत आहे .
पोलिओचा धोका वृद्ध, गरोदर महिला, प्रतिकारा शक्ती कमी झालेल्या व्यक्ती, नुकत्याच टॉन्सिल काढून टाकण्याची शस्त्रक्रिया झालेल्या व्यक्ती याना अधिक असतो.
हॅमोन यांनी असे सांगितले कि हे गाम्मा ग्लोब्युलीन्मध्ये पोलिओ विरुद्ध प्रोटीन्स आहेत आणि हे गामा ग्लोब्युलीन पोलिओ विरुद्ध आपण वापरू शकतो .
१९४९ कॅलिफोर्निया इन्स्टिटय़ूट ऑफ टेक्नॉलॉजी पासारिना, अमेरिका येथे ‘अ-जीवनसत्त्व व इतर जीवनसत्त्वे यांचे प्राथमिक स्वरूपातील पदार्थ’ या विषयात एल.
त्यांनी कलकत्ता येथे सेंट्रल कौन्सिल फॉर रिसर्च इन् आयुर्वेद ह्या संस्थेची व केंद्र व राज्य शासन या दोहोंच्या सहकार्याने सॉल्ट लेक सिटीची स्थापना केली.
असीमा चॅटर्जी यांचे लग्न प्रख्यात फिजिकल केमिस्ट आणि बेंगॉल इंजिनिअरिंग कॉलेजचे उपप्राचार्य वरदानंद चॅटर्जी यांच्याशी झाले होते.
या काळात अहमदनगर जिल्ह्यातील पत्रकारितेत सक्रिय असलेल्या बाळासाहेब भारदे यांच्या पुढाकाराने १९४७मध्ये नगर जिल्हा मराठी पत्रकार संघ ही मराठी पत्रकार परिषदेची शाखा सुरू झाली.1 951 मध्ये बाळासाहेब भारदे जिल्हा पत्रकार संघाचे अध्यक्ष झाले.
अहमदनगर जिल्हा कॉग्रेस पक्षाने १९३६मध्ये सत्याग्रहाची चळवळ जनसामान्यांपर्यत नेण्यासाठी ‘संघशक्ती’ हे साप्ताहिक सुरू केले होते.
ते मुरब्बी राजकारणी तर होतेच त्याचबरोबर ते गांधीवादी विचारवंत, संत साहित्याचे अभ्यासक, सहकार क्षेत्रातील अग्रणी, पत्रकारही आणि कीर्तनकार होते.
१८८७ साली मॅट्रिक झाल्यानंतरचे शिक्षण त्यांनी पुण्याच्या फर्ग्युसन, कोल्हापूरच्या राजाराम आणि नंतर पुण्याच्याच डेक्कन कॉलेजातून घेतले.6 डेक्कन कॉलेजात असताना केळकरांना नाटकाची गोडी लागली.
त्यांच्या प्रकाशित लेखनाची पृष्ठसंख्या १५ हजारांच्या आसपास असून त्यात लोकमान्यांचे चरित्र , मराठे आणि इंग्रज, भारतीय तत्त्वज्ञान, ‘तोतयाचे बंड’ ‘कोकणचा पोर’, ‘बलिदान’ यांसह ८ कादंबऱ्या, आदींचा समावेश आहे.
सेंद्रिय पदार्थाचे जीवाणूद्वारे हवाविरहित अवस्थेत झालेल्या विघटनानंतर निर्माण होणारा वायू साठविण्यासाठी तयार करण्यात आलेल्या साधनास बायोगॅस संयंत्र म्हणतात.
या टप्प्यात साखरेचे, स्टार्चचे, प्रोटीन्सचे व जैविक मालात आढळणाऱ्या विविध प्रकारच्या मोठ्यामोठ्या रेणूंचे लहान रेणूंमध्ये विघटन होते.
पाचक यंत्रामध्ये कालांतराने कार्यक्षम जिवाणू तयार होतात व ॲसिटिक ॲसिड तयार होऊन पाच विभिन्न प्रकारचे जीवाणू तयार होऊन मिथेन व कार्बन-डाय- ऑक्‍साईड हे वायू तयार होतात.
तर ज्या ठिकाणी काळी माती अगर पाण्यामुळे जमीन फुगणारी आहे अशा ठिकाणी फेरोसिमेंट, प्री-फॅब्रिकेटेड फेरोसिमेंट या प्रकारचे बायोगॅस संयंत्रे बांधणे योग्य.
बायोगॅस करण्यासाठी घराजवळील उंच, कोरडी, मोकळी व बराच वेळ सूर्यप्रकाश मिळणारी, शक्‍यतो घराजवळ अगर गोठ्याजवळ असणारी जागा निवडतात.
बायोगॅस बांधकामास मंजुरी मिळाल्यानंतर आपल्याकडे असलेली जनावरे व कुटुंबातील व्यक्तींची संख्या विचारात घेऊन क्षमतानिहाय बायोगॅस संयंत्राचे आकारमान ठरवतात व बांधकाम करतात.
पहिला नियम: जडत्वीय संदर्भचौकटीतून पाहिल्यास प्रत्येक वस्तू , जर तिच्यावर कोणतेही बाह्य बल कार्य करत नसेल, तर स्थिर राहाते किंवा स्थिर गतीने मार्गक्रमण करत राहाते.
तिसरा नियम: जेव्हा एक वस्तू दुसऱ्या वस्तूवर बल लावते, त्याच वेळी, दुसरी वस्तूदेखील पहिल्या वस्तूवर तेवढ्याच प्रमाणात उलट दिशेने बल लावते.
पृथ्वीचे स्वतः भोवती व सूर्याभोवती परिभ्रमण करण्याचे परिणाम सूक्ष्म असल्याने पृथ्वीला जडत्वीय संदर्भचौकट मानून हे नियम रोजच्या जीवनात
न्यू यॉर्क शहर अमेरिकेच्या ईशान्य भागातील न्यू यॉर्क राज्यातील अटलांटिक किनाऱ्यावर असलेल्या मोठ्या नैसर्गिक बंदरावर वसलेले आहे.
न्यू यॉर्क शहर त्यातील अनेक अतिशय उंच इमारतींसाठी प्रसिद्ध आहे, ज्यात एंपायर स्ट्रीट बिल्डिंग, वर्ल्ड ट्रेड सेंटर, क्रायस्लर बिल्डिंग ह्यांचा समावेश आहे.
स्वराज्यातील सर्व महाल, परगण्यांचा एकूण जमाखर्च त्या त्या महाल, परगण्यातील अधिकाऱ्याकडून लिहून घेऊन तो तपासून बरोबर आहे की नाही हे पाहण्याचे त्याचे काम होते.
महाराजांची रोजनिशी ठेवणे, त्यांच्या भोजन व्यवस्थेकडे लक्ष ठेवणे, वैयक्तिक संरक्षणाकडे लक्ष पुरविणे, खाजगी, कौटुंबिक आमंत्रणे करण्याची कामे त्यांना करावी लागत.
परराष्ट्रांना खलिते पाठविणे, परराष्ट्रांकडून आलेले खलिते घेणे, परराष्ट्रासंबंधात नियमितपणे महाराजांना माहिती आणि सल्ला देणे ही कामे आणि परराष्ट्रातून हेरांच्या साहाय्याने बातम्या काढण्याचे जबाबदारीचे काम त्यांना करावे लागे.
दानधर्म करणे, पंडित, विद्वान ब्राह्मणांचा सन्मान करणे, यज्ञ करणे, नियमित चालणाऱ्या धार्मिक कार्याबाबत सल्ला देणे, शास्त्रार्थ पाहणे ही यांची कामे असत.
महाराष्ट्रात छत्रपती शिवाजी महाराजांनी जून १६७४ मध्ये स्वतःस राज्याभिषेक करून घेतला आणि मराठ्यांच्या स्वतंत्र आणि सार्वभौम राज्याचा जयघोष केला.
छत्रपती हेे स्वराज्याचे सार्वभौम व सर्वसत्ताधारी होते त्याच्यावर कोणाचेही नियंत्रण नव्हते, राज्याच्या सर्व क्षेत्रात त्याची निरंकुश सत्ता चालत होती.
अष्टप्रधान संस्थेचा राज्याभिषेकविधींत समावेश करून तिला धार्मिक स्वरूप कसे देण्यांत आले हे शिवाजी महाराजांच्या उपलब्ध असेलल्या वर्णनावरून दिसून येते.
पश्चिमेस रामचंद्र नीलकंठ पंडित अमात्य दही-दुधाने पूर्ण भरलेला तांब्याचा कलश घेऊन उभे राहिले होते, तर उत्तरेस छांदोगामात्य प्रधान रघुनाथ पंडितराव मधुपूर्ण सुवर्णकलश घेऊन उभे राहिले होते.
उपदिशांच्या ठायीं क्रमाने आग्नेयेला छत्र घेतलेले सचिव अण्णाजी दत्तो पंडित, सचिव, नैर्ॠत्यला पक्वान्‍नांची थाळी हाती घेतलेले सुमंत जनार्दन पंडित, वायव्येस चामर घेतलेले मंत्री दत्तो त्रिमल व ईशान्यला दुसरे चामर घेऊन न्यायाधीश बाळाजी पंडित उभे राहिले होते,
एखाद्या प्रधानाच्या पश्चात त्याच्या मुलांना किंवा नातेवाईकांना ते या पदास लायक नसतांनाही केवळ ते मंत्र्यांची मुले म्हणून मंत्रिपद देण्यास महाराजांचा विरोध होता.
याचा अर्थ त्यांच्या अणुकेंद्रावर रेणूचा न्यूट्रॉन या मूलभूत कणाचा मारा झाला तर त्या अणुकेंद्राचे 'फिशन' म्हणजे 'भंजन' होऊ शकते.
याशिवाय प्रत्येक भंजनक्रियेमध्ये दोन किंवा तीन सुटे न्यूट्रॉन सुद्धा प्रचंड वेगाने बाहेर पडतात त्यातल्या एखाद्या न्यूट्रॉनचा मारायोग दुसऱ्या भंजनक्षमशी अणूच्या अणुकेंद्रावर झाल्यास पुन्हा अणुभंजन होते.
एका जागी पुरेसे भंजनक्षम मूलद्रव्य उपलब्ध असल्यास ती क्रिया अत्यंत वेगाने वाढत जाते आणि पहिल्या एका भंजनापासून तीन, नऊ, सत्तावीस , एक्याऐंशी अशा क्रमाने वाढत वाढत भंजनाची संख्या एकाद्या सेकंदात अनेक परार्धांवर जाऊ शकते.
ही शृंखला अभिक्रिया नियंत्रित करण्यासाठी भंजनातून बाहेर पडलेल्या दोन ते तीन न्यूट्रॉनपैकी केवळ एकच न्यूट्रॉन दुसऱ्या भंजनासाठी उपलब्ध असेल असे पाहिले जाते.
भंजनातून बाहेर पडलेल्या दोन ते तीन न्यूट्रॉनपैकी काही न्यूट्रॉन युरेनियम-238द्वारा शोषले जाऊन त्याचे रूपांतर युरेनियम-239मध्ये होते.
अनियंत्रित भंजन शृंखला अभिक्रिया घडून आल्यास पहिल्या एका भंजनापासून तीन न्यूट्रॉन, नंतर नऊ, त्यनंतर सत्तावीस , एक्याऐंशी अशा क्रमाने वाढत वाढत न्यूट्रॉनची संख्या एकाद्या सेकंदात अनेक परार्धांवर जाऊ शकते.
अणुऊर्जा किंवा अणुशक्ती म्हणजे परमाणु प्रतिक्रियांचा वापर म्हणजे उष्णता निर्माण करण्यासाठी अणु ऊर्जा सोडली जाते, ज्याचा वापर बहुतेक वेळा स्टीम टर्बाइनमध्ये अणु उर्जा प्रकल्पात वीज निर्मितीसाठी केला जातो.
डार्विनच्या समकालीन असलेल्या अर्न्स्ट हेकल या प्राणिशास्त्रज्ञाने 'ओंटोजेनी रीकॅपिच्युलेट्स फायलोजेनी' नावाचा सिद्धान्त प्रस्तुत केला होता.
अभिरूप भैरव, अहंकार भैरव, आनंद भैरव, उन्मत्त भैरव, कल्पान्त भैरव, कालभैरव, क्रोध भैरव, चंडभैरव, प्रचंड भैरव, बटुक भैरव, भैरव, महाभैरव, मार्तंड भैरव, रुरुभैरव, संहारक भैरव, सिद्ध भैरव वगैरे.
या अग्निबाणांची रचना अशी केलेली असते की प्रत्येक टप्प्याच्या वेळी त्याच्या विशिष्ट टप्प्याचा भाग सुटा होतो आणि त्या निरुपयोगी झालेल्या भागाला मागे टाकून उरलेला अग्निबाण पुढे जात राहतो.
१७९३ च्या ॲंग्लो-म्हैसूर युद्धात टिपूच्या सैन्याला कमी लेखणाऱ्या ब्रिटीश सैन्याला टिपूच्या आश्चर्यकारक अग्निबाणाच्या हल्याला तोंड द्यावे लागले.
परंतु शस्त्रतंत्रज्ञांनी हे नवीन शस्त्र तोफांपेक्षाही लांबवर याची संहारक्षमता असल्याने भविष्यात प्रभावी ठरेल हे ओळखले व त्यात शास्त्रीय सुधारणा करून पुढील युद्धांमध्ये वापर केला.
अग्निबाणाची वात पेटवल्या नंतर वातीमधून ती आग इंधनाच्या मिश्रणापर्यंत जाते आणि त्याचे अत्यंत वेगाने ज्वलन होऊन त्यातून खूप मोठे आकारमान असलेला वायु तयार होतो.
रॉकेट वाहने बऱ्याचदा आर्केटीपल उंच पातळ "रॉकेट" आकारात तयार केली जातात जे अनुलंबपणे बंद घेतात, परंतु प्रत्यक्षात बऱ्याच प्रकारचे रॉकेट्स समाविष्ट आहेत.
या इमारतीचे शिल्पकार सय्यद मुबारक इब्न मिरक गियाथुद्दीन आणि त्यांचे वडील मिरक गियाथुद्दीन होते, ज्यांना खास अफगाणिस्तानातील हेरात शहरातून बोलावण्यात आले होते.
मुख्य कक्ष घुमटाकार आणि दुहेरी उंचीचा एक मजली आहे आणि घुमटाच्या खाली मध्यभागी आठ बाजूंनी जाळीदार वर्तुळात दुसरा मुघल सम्राट हुमायूनची कबर आहे.
पिएट्रा ड्युरा नावाच्या संगमरवरी मोज़ेकचा वापर संपूर्ण इमारतीमध्ये केला जातो आणि या प्रकारची थडग्यांचे नियोजन इंडो-इस्लामिक वास्तुकलेचा एक महत्त्वाचा भाग आहे, ज्याचा वापर ताजमहालसारख्या मुघल साम्राज्याच्या नंतरच्या थडग्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर केला गेला.
हुमायूनच्या थडग्याशिवाय, त्याची बेगम हमीदा बानो आणि दारा शिकोह, नंतरचा सम्राट शाहजहानचा मोठा मुलगा आणि अनेक उत्तराधिकारी मुघल सम्राट जहांदर शाह, फारुखशियार, रफी उल-दर्जत, रफी उद-दौलत आणि आलमगीर दुसरा इत्यादींच्या थडग्या आहेत.
मुख्य इमारतीच्या बांधकामाला आठ वर्षे लागली, परंतु तिची संपूर्ण वैभव त्याच्या सभोवतालच्या चारबाग शैलीतील मुघल बागांच्या 30 एकरांमधून दिसून येते.
मध्यवर्ती जलवाहिनी मुख्य दरवाज्यापासून समाधीकडे धावत असल्याचे दिसते, त्याखाली जा आणि कुराणातील श्लोकांमध्ये वर्णन केलेल्या 'स्वर्गातील बाग' प्रमाणेच, त्याखाली जा आणि पुन्हा दुसऱ्या बाजूने उदयास येईल.
या आठ खोल्या मुख्य थडग्याभोवती आहेत, जसे की सूफीवाद आणि इतर अनेक मुघल समाधीमध्ये दिसतात; यासोबतच ते इस्लाम धर्मात स्वर्ग देखील सूचित करतात.
पहिल्या मजल्यासह, या मुख्य इमारतीमध्ये 100 हून अधिक कबरी आहेत, त्यापैकी बहुतेक दफन केलेल्या व्यक्तीची ओळख नाही, परंतु हे निश्चित आहे की त्या राजघराण्यातील किंवा मुघल साम्राज्याच्या दरबारातील आहेत.
घुमटाच्या शुद्ध आणि स्वच्छ पांढऱ्या स्वरूपाव्यतिरिक्त, उर्वरित इमारत लाल वाळूच्या दगडाने बनलेली आहे, ज्यावर पांढरे आणि काळे संगमरवर आणि पिवळ्या वाळूच्या दगडाने मोज़ेकचे काम केले आहे.
समाधीच्या आजूबाजूला चारबाग आहेत आणि तिन्ही बाजूंनी उंच दगडी तटबंदी आहे आणि तिसऱ्या बाजूला यमुना नदी वाहायची, जी कालांतराने परिसरापासून दूर गेली आहे.
येथे, कुरआनच्या सुरा 24 ऐवजी सामान्यत: प्रवेशद्वारांवर कोरलेली, सुरा-अन-नूरची एक ओळ आहे ज्याद्वारे किब्ला मधून प्रकाश प्रवेश करतो.
यात अनेक भारतीय स्थापत्य घटक देखील आहेत, जसे की मुख्य घुमटाभोवती राजस्थानी स्थापत्यकलेचे छोटे छत्र, जे मूळत: निळ्या टाइलने झाकलेले होते.
अनेक विषयाचे विद्वान, शास्त्री पंडीत, व्याकरणकार, कीर्तनकार, ज्योतिषी, पुजारी, वैद्य, हकीम यानाही त्या मुद्दाम बोलावून घेऊन त्यांना त्या राजाश्रय देत असत.
ज्या प्रमाणे हिरा व रत्ने पारखणाऱ्या जवाहिऱ्याप्रमाणे त्या विद्द्येची महत्त्व जाणत असल्याने त्याच्या मागणीप्रमाणे रक्कम देऊन ग्रंथाची हस्तलिखिते तयार करून विद्वान विद्यार्थ्यांसाठी अनमोल ग्रंथसंपदा निर्माण करून जतन केली.
पेशव्यांनी परवानगी दिल्यावर, ज्या माणसाने तिला विरोध केला होती त्यास चाकरीत घेऊन, तुकोजीराव होळकर यास सैन्याचा मुख्य करून, अहिल्यादेवी होळकरांनी पूर्ण दिमाखात माळव्यास प्रयाण केले.
जरी राज्याची राजधानी ही नर्मदातीरावर असलेल्या महेश्वर येथे होती तरीही, इंदूर या खेड्याचा विकास करून त्याचे सुंदर मोठ्या शहरात रूपांतर करणे, हे अहिल्यादेवींनी केलेले फार मोठे काम होते.
त्यांनी भारतभरात अनेक हिंदू मंदिरे व नदीघाट बांधले, एवढचं नाही तर त्यानी लोकांना रोजगार निर्माण व्हावा म्हणून औद्योगिक धोरण आखल प्रसिद्ध हिंदू मंदिराचा त्यांनी जीर्णोद्धार केला; महेश्वर व इंदूर या गावांना सुंदर बनवले.
एकदा त्यांच्या एका मंत्र्याने लाच घेतल्याशिवाय दत्तक घेण्याच्या मंजुरीस नकार दिला, तेव्हा अहिल्यादेवींनी दत्तकविधानाचा कार्यक्रम स्वतः प्रायोजित करून, रीतसर कपडे व दागिन्यांचा आहेर दिला.
त्यांना कवटाळणे हे अस्वलास कवटाळण्याजोगे असल्याचे त्यांनी नोंदले आहे :" वाघासारखे इतर प्राणी हे शक्ती वा युक्तीने मारले जाऊ शकतात, परंतु अस्वल मारणे हे फारच कठीण असते.
ज्या काळी दळणवळणाची साधने फारच कमी होती किवा म्ह्टले तर नव्हती अशी परस्थिती होती अश्या खडतर काळात त्यांनी भारतातील तिर्थक्षेत्रांच्या ठिकाणी व राज्यात मंदिरे धर्मशाळा तलाव, विहिरी, पाणपोई, घाट अशी अनेक समाज उपयोगी कामे केली.
एकोणीसाव्या व विसाव्या शतकातील भारतीय, इंग्रजी व अमेरिकन इतिहासकार हे मान्य करतात की, अहिल्यादेवी होळकरांस माळवा व महाराष्ट्रात, त्या काळी व आताही, संताचा सन्मान दिला जातो.
राजकारणातील बारकावे व तत्त्व व्यावहारिक नीती नियम व सूत्रे आपल्या देशाची राजकीय, सामाजिक, भौगोलिक स्थिती, रणांगणावरील आखाडे व अडचणी आणि बारकावे समजून घेतले.
यासाठी रायगंण सुभ्यावर नवापुर या ठिकाणी ठिंगळे भिल्ल सरदार यांना नेमले त्यामुळे भिल्ल जमाती होळकराच्या सैन्यात आले व त्यांनी सुरते वर वचक बसवला.
भारतीय संस्कृती कोशात अहिल्यादेवी होळकरांनी केलेल्या बांधकामांची यादी आहे - काशी, गया, सोमनाथ,अयोध्या, मथुरा, हरिद्वार, कांची, अवंती, द्वारका, बद्रीकेदार, रामेश्वर व जगन्नाथपुरी वगैरे.
त्या काळी प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना व प्रजेची चोर दरोडेखोर व भिल्ल लुटमार करीत असत अशा लुटारू लोकांना ठिंगळे सरदारांमार्फत सैन्यात सामील करून पाळीव पशु व गायी, म्हशी आणि शेत जमीनी दिल्या व त्यांचे मत परिवर्तन केले व ते लोक शेती करू लागले त्यामुळे त्यांचा उदरनिर्वाहाचा प्रश्न मिटला.
रामायण आणि महाभारत यामध्ये अनेक युद्ध होऊनही कोणी सती गेल्याचा उल्लेख नाहीत असे अनेक दाखले देऊन सती प्रथेला शास्त्राचा आधार नाही हे प्रजेला पटवून दिले.
कालांतराने १८२९ साली राजाराम मोहन रॉय यांचा प्रयत्नामुळे सतीची अनिष्ट चाल कायद्याने बंद करण्यात आली यावरून अहिल्याबाई होळकर यांच्या दूरदृष्टतेची प्रचीती आपणास यते.
थोडक्यात अहिल्याबाई यांची तुलना रशियाची राणी कॅथरीन द ग्रेट, इंग्लंडची राणी एलिझाबेथ तसेच डेन्मार्कची राणी मार्गारेट यांच्याशी एकत्रित केली आहे.
त्याने म्हटले आहे की ज्या वेळेस जगातील सर्वात महान स्त्रीयांचा इतिहास लिहिला जाईल त्या वेळेस पुण्यशलोक अहिल्यादेवी होळकर यांचे नाव सर्व प्रथम लिहिले जाईल.
पूर्वीच शासक म्हणून तरबेज झाल्यामुळे, मल्हारराव व मुलाच्या मृत्यूनंतर, अहिल्यादेवींनी स्वतःलाच राज्यकारभार पाहू देण्याची अनुज्ञा द्यावी अशी पेशव्यांना विनंती केली.
"अहिल्यादेवी एक अतिशय योग्य शासक व संघटक होत्या. मध्य भारताच्या इंदूरमधील त्याचा राज्यकाळ सुमारे तीस वर्षे चालला. हा एक स्वप्नवत काळ होता. या काळात कायद्याचे राज्य होते आणि त्यामुळे त्या काळात जनतेची भरभराट झाली. अहिल्यादेवी होळकरांना जीवनकालात तर सन्मान मिळालाच पण मृत्यूनंतरही लोकांनी त्यांना संताचा दर्जा दिला."
"ज्याप्रमाणे शिवाजी महाराज हे जसे पुरुषांमधले उत्तम राजे होते, तसेच अहिल्यादेवी ही स्त्रियांमधील उत्तम राज्यकर्ती होती. तिच्या चांगल्या बुद्धीचे, चांगुलपणाचे व गुणांचे उदाहरण देता येऊ शकते. अशी अहिल्यादेवी ही एक महान स्त्री होती."
"चंबळ पार करून ग्वाल्हेर येथे जावा. तेथे तुम्ही ४-५ दिवस मुकाम करू शकता.तुम्ही मोठे सैन्य ठेवू शकता व त्यांचे शस्त्रांसाठी योग्य तजवीज करा कूच करतांना,मार्गावर तुम्ही सुरक्षेसाठी चौक्या लावा."
भारत स्वतंत्र झाल्यावरही पुढील अनेक वर्षे शेजारील भोपाळ, जबलपूर किंवा ग्वाल्हेर या शहरांपेक्षा इंदूर सर्व बाबतीत प्रगतिशील राहिले.
१७६५ मध्ये सत्तेसाठी झालेल्या एका लढाईदरम्यान लिहिलेल्या एका पत्रावरून मल्हाररावांचा अहिल्याबाईंच्या कर्तृत्वावर किती विश्वास होता हे दिसून येते.
पारंपारिक भाग बाह्यरेखा सारख्या दिसणाऱ्या गोष्टी आणि त्याखालील लेखकांचा एक अ‍ॅरे सारख्या गोष्टी बनविण्याकरिता मध्यम-स्तराचे लेखक त्यांच्याबरोबर कार्य करतात, त्या बाह्यरेखा घेतात आणि द्रुतपणे व्युत्पन्न करतात बाह्यरेखावर चुकून चुकत असताना संवाद.
मध्यम पातळीवरील लेखकांची भूमिका काढून टाकणे, ज्येष्ठ लेखकांवर अवलंबून राहणे आणि इतर लेखकांना थोडे अधिक स्वातंत्र्य देणे या गोष्टींवर आधारित अलीकडील कल असल्याचे एस्पेंसन यांनी नमूद केले.
स्पेंसन हे देखील लक्षात ठेवतो की दररोज प्रसारित होणारा शो, ज्याच्या आवाजांच्या मागे दशकांचा इतिहास आहे अशा वर्णांसह, विशिष्ट आवाजांशिवाय लेखन कर्मचाऱ्यांची आवश्यकता असते जी कधीकधी प्राइम-टाइम मालिकेत उपस्थित राहू शकते.
फरक हा आहे की लेखकाने स्वतःच्या स्वतःच्या नमुना म्हणून एक "स्पिप्ट स्क्रिप्ट" लिहिलेली आहे; एखाद्या कराराशिवाय विशिष्ट निर्मात्यासाठी स्क्रिप्ट लिहणे म्हणजे काय प्रतिबंधित आहे.
अनुमानांवर स्क्रिप्ट लिहिण्याव्यतिरिक्त, सामान्यत: कॅमेरा ॲंगल किंवा इतर दिशात्मक शब्दावली लिहिण्याचा सल्ला दिला जात नाही, कारण याकडे दुर्लक्ष केले जाऊ शकते.
दिग्दर्शक स्वतः किंवा स्वतःचे शूटिंग स्क्रिप्ट लिहू शकते, स्क्रिप्ट कशी दिसावी याविषयी दिग्दर्शकाची दृष्टी पार पाडण्यासाठी टीमला काय करावे याबद्दल मार्गदर्शन करणारी स्क्रिप्ट.
दिग्दर्शक मूळ लेखकास त्याच्याबरोबर किंवा तिच्याबरोबर लेखन करण्यास किंवा फिल्म / टीव्ही शोचे दिग्दर्शक आणि निर्माता दोघांनाही समाधानी करणारी स्क्रिप्ट पुन्हा लिहिण्यास सांगू शकतो.
सामान्यत: लोकांना आकर्षित करण्यासाठी लॉगलाइन आणि शीर्षक काम करतात आणि जेव्हा शक्य असेल तेव्हा त्यामध्ये विचित्रपणाचा समावेश करण्यास सूचविले जाते.
स्पेक स्क्रिप्ट्स फिल्म स्टुडिओ, प्रोडक्शन कंपनी किंवा टीव्ही नेटवर्कच्या कमिशनशिवाय, विक्रीच्या सट्टावर लिहिलेल्या फिचर फिल्म किंवा टेलिव्हिजन शो स्क्रिप्ट्स असतात.
सामग्रीचा शोध सामान्यपणे संपूर्ण पटकथालेखकाद्वारे केला जातो, तथापि विशिष्ट स्क्रीनप्ले प्ले स्थापित केलेल्या कामांवर किंवा वास्तविक लोकांवर आणि घटनांवर आधारित असू शकतात.
कथालेखकाने कथा लिहिल्यानंतर पटकथालेखक हा कथेचे संशोधन करून, कथा फुलवून, स्क्रिप्ट लिहून, पटकथा, संवाद लिहून आणि अन्या आवश्यक बदल करून ती सुधारित कथा निर्माता-दिग्दर्शक यांच्यापर्यंत पोचवितो.
पटकथा लेखक एकतर ती निवडली किंवा विकली जाईल या आशेने लिहिलेली पटकथाेची मूळ कल्पना निर्मात्याला देतात किंवा निर्माते एखादी कादंबरी, कविता, नाटक, गंमतीदार पुस्तक किंवा लघुकथा यासारख्या साहित्यिक संकल्पना, पटकथा तयार करण्यासाठी पटकथाकाराकडे सोपवतात.
असाइनमेंट स्क्रिप्ट्स सामान्यतः विद्यमान कल्पना किंवा भाड्याने घेतलेल्या कंपनीच्या मालमत्तेची रूपांतर असतात, परंतु लेखक किंवा निर्मात्याने तयार केलेल्या संकल्पनेवर आधारित मूळ कामे देखील असू शकतात.
एक स्पिप्ट स्क्रिप्ट लेखकाचे प्रदर्शन आणि त्याच्या शैली आणि अधिवेशनांचे अनुकरण करण्याची क्षमता याबद्दलचे ज्ञान दर्शविण्यासाठी लिहिलेली एक नमुना टेलीप्ले असते.
जेव्हा प्रस्थापित लेखकांना विकासाच्या प्रक्रियेत उशीरा स्क्रिप्टचा भाग पुन्हा लिहिण्यास सांगितले जाते तेव्हा त्यांना सामान्यतः स्क्रिप्ट डॉक्टर म्हणून संबोधले जाते.
क्रिस्तोफर कीन, स्टीव्ह झेलियन, विल्यम गोल्डमॅन, रॉबर्ट टाउने, मॉर्ट नॅथन, क्वेंटीन टेरॅंटिनो आणि पीटर रसेल यांचा प्रमुख स्क्रिप्ट डॉक्टरांचा समावेश आहे.
जेव्हा स्क्रिप्टचा मध्यवर्ती भाग किंवा वर्ण चांगले असतात परंतु स्क्रिप्ट अन्यथा निरुपयोगी होते , तेव्हा भिन्न लेखक किंवा लेखकांची टीम संपूर्णपणे नवीन मसुदा बनविण्यासाठी करारावर कंत्राट केली जाते, ज्यास "पृष्ठ एक पुनर्लेखन" असे म्हणतात.
उदाहरणार्थ, अमेरिकन फिल्म इंडस्ट्रीमध्ये किंवा त्यापेक्षा अधिक स्क्रिप्टमध्ये बरीच बदल केली असल्यासच लेखकांना क्रेडिट दिले जाते.
प्राइम टाइम शोद्वारे वापरल्या जाणाऱ्या साबण ओपेरा आणि टेलेनोव्हलास लिहिण्याची प्रक्रिया वेगळी आहे कारण काही महिन्यांकरिता आठवड्यातून पाच दिवस नवीन भाग तयार करण्याची गरज भासते.
बरेच प्रस्थापित पटकथालेखक तसेच नवीन लेखक ज्यांचे कार्य वचन दर्शविते परंतु त्यांना बाजारपेठेची कमतरता असते ते त्यांचे पुनरुत्थान स्क्रिप्ट बनवतात.
स्वतंत्ररित्या काम करणारा दूरदर्शन लेखक अस्तित्वात असलेल्या टेलिव्हिजन शोसाठी एक किंवा अधिक भाग लिहिण्यासाठी कंत्राट मिळविण्यासाठी विशेषतः विशिष्ट स्क्रिप्ट्स किंवा मागील क्रेडिट्स आणि प्रतिष्ठा वापरतो.
स्टाफ लेखक-अनेकदा कथा संपादक किंवा निर्माता यासारखे इतर पदके दिली जातात-शोचा टोन, शैली, वर्ण आणि भूखंड कायम ठेवण्यासाठी एपिसोड स्क्रिप्टवर गट म्हणून आणि वैयक्तिकरित्या काम करतात.
असाध्य व्याधीमुळे मृत्यु जवळ दिसत असुनहि आपले दुख: जगापासुन लपवुन उरलेले दिवस आनंदाने जगणारा आनंद ही रेखा म्हणजे टोकाचे दुख: व टोकाचा आनंद दाखवणारी व्यक्तिरेखा होती.
त्यांच्या एवढे अभूतपूर्व यश,लोकप्रियता व झपाटलेला प्रेक्षक वर्ग त्यांच्या आधी व नंतर कुठल्याहि स्टारला मिळालेले नाहि लोक त्यांच्या पायाची माती कपाळाला लावायचे.
सुपरस्टार राजेश खन्ना यांचे सुंदर व लोभस व्यक्तीमत्व व स्वतच्या मृत्यूची वेळ जवळ आलेली माहिती असुनहि उरलेले क्षण आनंदाने जगणारा आनंद एकमेकात इतके एकजीव झाले कि या चित्रपटाला रसिकांनी अक्षरशः डोक्यावर घेतले व हा चित्रपट खन्ना यांच्या सुपरस्टार कारकीर्दितला एक मानाचा मुकुट ठरला.
ह्रषिकेश मुखर्जी यांचे महान दिग्दर्शन व राजेश खन्ना यांचा उत्कृष्ट व जीवंत अभिनय यांमुळे आनंद हा चित्रपट एक अजरामर कलाकृती ठरला.
तसेच त्या प्रवाशांसोबत डोडोंच्या अधिवासात कुत्रा, मांजर, उंदीर, डुकरे आणि माकडे अशा पाळीव प्राण्यांचा प्रवेश झाला आणि परिणामी डोडोंची संख्या घटत गेली.
रॅफस क्युक्युलेटस, रॅफस सॉलिटेरस आणि पेझोफॅप्स सॉलिटेरिया अशा त्यांच्या तीन जाती असून हिंदी महासागरातील अनुक्रमे मॉरिशस, रीयुनियन आणि रॉड्रिगेस बेटांवर त्यांचा अधिवास होता.
ही पाहणी अजूनही पूर्ण झालेली नाही आणि या जगाच्या पाठीवर नेमके किती प्राणी, झाडेझुडुपे किंवा किती प्रकारच्या बुरशी आहेत, हे आपल्याला अजूनही माहीत नाही.
जंगलांची कत्तल, जलसंपदेचा ऱ्हास आणि जमीन, वायू तसेच पाणी प्रदूषणामुळे निसर्गाची आणीबाणी दिवसेंदिवस गंभीर होत चालली आहे, असा इशारा ५० देशांतल्या ५०० पेक्षा जास्त तज्ज्ञांनी दिला होता.
यामध्ये मादागास्करमधल्या लेमूरपासून ते बेडूक आणि सॅलामांडर सारख्या उभयचर प्राण्यांचा, कोनिफर्स आणि ऑर्किड्ससारख्या रोपांचाही समावेश आहे.
इंटरनॅशनल युनियन फॉर कॅन्झर्व्हेशन ऑफ नेचर ने जाहीर केलेली अस्तित्व धोक्यात आलेल्या प्रजातींची यादी"' आपण निसर्गाला किती मोठ्या प्रमाणात धोका पोहोचवलेला आहे, ते सांगते.
१९३३ मध्ये चांदरात या पहिल्या काव्यसंग्रहाचे आणि पुढील वर्षी पिकली पाने या लघुनिबंध संग्रहाचे प्रकाशन झाल्यानंतर त्यांनी १९३५ साली वकिली पैशाला रामराम ठोकला आणि साहित्य सेवेत स्वतःला वाहून घेतले.
दिवसाला २ लाख डबे घरातुन कार्यालयात व जेवून रिकामी झालेले २ लाख डबे पुन्हा घरी पोचवायचे म्हणजेच दिवसाला ४ लाख डब्यांची देवाण घेवाण डबेवाले करतात.
साधारणता १८९० च्या काळात एका कार्यालयात एक पारशी अधिकारी काम करत असे आणी दुपारचे जेवण करायला घरी जात असे तो अधिकारी घरी जाऊन जेवून यायचा तेव्हा साधारणता त्याला दिड तास लागायचा ( त्या वेळी फास्ट फुडचा जमाना नव्हता त्या मुळे हाॅटेल नव्हती. व वाहनांची कोणतीच सोय नव्हती त्या काळी फक्त टांगागाडी मुंबईत चालायची तिला व्हिक्टोरीया म्हणटल जायच ) मग त्या अधिकाऱ्याला एका माणसांन विनंती केली साहेब आपण दुपारी घरी जाता जेवून पुन्हा कामावर येतां साधारणता आपला दिडतास वाया जातो त्या येवजी मी आपला जेवणाचा डबा घरून घेऊन येतो आपण आपल्या कार्यलयातच जेवा आपल्या कार्यालयात आपण जेवलात तर साधारणता अर्धा तासात आपले जेवण होईल व आपला एक तास वाचेल आपण एक तास जास्त काम करू शकता.
डबे पोहचवण्याचे काम ऐकण्यास सोपे वाटत असले तरी मुंबईसारख्या अवाढव्य शहरात ज्या अचूकतेने हे काम केले जाते त्या कारणाने मुंबईचे डबेवाले संशोधकांच्या अभ्यासाचा विषय झाले आहेत.
नवीन ईमारतींची बांधणी झाल्या मुळे त्यात पुन्हा नवीन कार्यालयांची भर पडली व त्या मुळे फोर्ट, फांऊंटन, बॅलार्ड पियर, बॅलार्ड इस्टेट येथील कार्यालयात काम करणाऱ्या कामगारांची, अधिकाऱ्यांची संख्या वाढली.
साहेबाला ही कल्पना आवडली व त्या व्यक्तीला आपला घरून डबा आणायला त्याने सांगितले व अशा प्रकारे मुंबईत जेवणाचे डबे पोचवण्याच्या व्यवसायाला सुरुवात झाली.
नेतोजी हे मूळचे पुणे जिल्ह्यातील शिरूर चे परंतु त्यांचे वडील रायगड जिल्ह्यातील खालापूर येथे स्थायिक झाले होते नेताजींचा जन्म खालापूर येथील चौक या गावी झाला.
मात्र पुरंदरच्या तहानंतर श्रीमंत छत्रपती शिवाजी महाराजांनी वादविवादाचा बनाव करून त्यांना मोगलाकडे पाठविले, त्यांनी आदीलशहावर आक्रमन केले.
पण स्वराज्यात पुन्हा आल्यावर श्रीमंत छत्रपती शिवाजी महाराजांनी पुन्हा योग्य विधी पार पाडून त्यांना परत हिंदू धर्मात प्रवेश दिला, व त्यांच्या मुलाचा जानोजीचा स्वतःच्या मुलीशी विवाह करून दिला.
श्रीमंत छत्रपती शिवाजी महाराज जेव्हा आग्ग्ऱ्याहून औरंगजेबाच्या कैदेतून सुटण्यात यशस्वी झाले, तेव्हा शिवाजी सुटला, आत्ता प्रतिशिवाजी सुटू नये या विचाराने औरंगजेबाने नेतोजी पालकरांच्या अटकेविषयीचे फर्मान दि.१९ ऑगस्ट १६६६ रोजी आग्रा येथून सोडले.