polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
वयाच्या १२ व्या वर्षी भाऊंकडे दाखल झालेले धामनगावचे रघुनाथ महाराज चौधरी भाऊंचे अनेक प्रसंग आपल्या कीर्तनात आवर्जून सांगतात, आज ज्या ठिकाणी श्री क्षेत्र गहिनीनाथ गडाचे बांधकाम आहे त्याच ठिकाणी पूर्वी मोजके बांधकाम झालेले होते.
ते सहसा त्यांना एकेरीने हाक मारायचे त्याप्रमाणे भाऊ म्हणाले 'किसन्या. दगड्या उठा, जागे आहेत का झोपलेत, का मेलेत. उठा ' भाऊंचे शब्द कानी पडताच ते दोघे उठले व काय बाबा काय झाले ?
भाऊंच्या आदेशाप्रमाणे ते दोघे तेथे गेले आणि थेट त्या लपलेल्या लोकांपर्यंत जाऊन त्यांची चौकशी केली व तुम्हाला बाबांनी बोलावले असे सांगितले.
राहीबाईने त्यांची आई आबाबाई यांना दृष्टांत दिला व सांगितले 'आई आता तूच माझ्या बाळाची आई हो. तूच माझ्या वामनचा सांभाळ कर.' आबाबाई सकाळी झोपेतून उठल्या त्यांनी बाळाला जवळ घेतले आणि चमत्कार झाला.
भाऊंना प्रत्यक्ष पाहिलेले, त्यांचे अनुभव घेतलेले असंख्य लोक आजही हयात आहेत, त्यांचा शिष्यगण, त्यांनी घडवलेले अनेक कीर्तनकार, टाळकरी, वारकरी गहिनीनाथ गड येथे या महात्म्याच्या पुण्यतिथीला न चुकता हजेरी लावतात.
पोतदारांपासून ते नामदेव ढसाळांपर्यंत अनेक ज्येष्ठ आणि श्रेष्ठ लेखक, कवी, समीक्षक आणि विचारवंत या संमेलनासाठी अध्यक्ष म्हणून लाभले आहेत.
यामध्ये तिथल्या स्थानिक साहित्यिकांनाही व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले जाते, आणि त्यांना ऐकायला पंचक्रोशीतला श्रोतृवर्ग मोठ्या संख्येने स्वयंस्फूर्तीने येत राहिला आहे.
उचगाव, कडोली, काडदगा , कुद्रेमुख, चामरा, बाळेकुंद्री, बेळगल्ली, मंडोळी, माविगड, येळ्ळूर, अशा कर्नाटकातल्या दहा गावांमध्ये दरवर्षी ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलने भरवली जातात.
केज येथे मराठवाडा साहित्य परिषद व जगद्गुरू तुकोबाराय साहित्य परिषद, जीवन शिक्षण परिवार यांच्या संयुक्त विद्यमाने २७-१-२०१८ रोजी भरलेले ६वे मराठी साहित्य संमेलन, संमेलनाच्या अध्यक्षस्थानी प्राचार्य डॉ.
रहिमतपूर : आश्लेषा महाजन ह्या पिंपरी येथे १४ जानेवारी २०१८ रोजी झालेल्या ४थ्या रहिमतपूर पंचक्रोशी साहित्य संमेलनाच्या-ग्रामीण साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्ष होत्या.
वसंतराव काळे प्रतिष्ठान व किसान वाचनालय पळसप यांच्या संयुक्त विद्यमाने भरविण्यात येणारे २ रे मराठवाडा ग्रामीण साहित्य संमेलन पळसप येथे २ फेब्रुवारी २०१३रोजी भरले होते.
ग्रामीण साहित्य संमेलन, ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन, राज्यस्तरीय ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन, दलित आदिवासी ग्रामीण संमेलन, लोकसंवाद ग्रामीण संमेलन, कोळी ग्रामीण साहित्य संमेलन, विभागीय ग्रामीण साहित्य संमेलन, जिल्हा साहित्य संमेलन अशा विविध नावांनी अनेक संस्था ग्रामीण साहित्य संमेलने भरवतात.
निमशिरगाव परिसर साहित्यिक संघ, साहित्यसुधा मंच आणि निमशिरगाव ग्रामस्थांच्या वतीने प्रति वर्षी घेतले जाणारे ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन यंदा ६ जानेवारी २०१९ रोजी निमशिरगाव येथे झाले.
अहमदनगर जिल्ह्यातील पारनेर तालुक्यात वडगांव दर्या या ठिकाणी दर्याबाई व वेल्हाबाई या दोन्ही बहिणींचे देवीचे मंदिर सुप्रसिद्ध आहे.
"टिळक हे तेल्यातांबोळ्यांचे नाही तर सनातनी ब्राम्हणाचे पुढारी होते. बहुजन समाजाला भटांनी पिळवणूक केली. त्यामुळे समाज मागे राहिला." अशी त्यांची मते होती.
शेतकऱ्यांची कैफियत,जेधे-जवळकर, देशाचे दुश्मन , जाहीर सवाल १ ला, सवाल २रा, मर्द हो नाके कापून घ्या, १९५० सालची ब्राह्मण परिषद, शेतकऱ्यांचे हिंदुस्थान, क्रांतीचे रणशिंग , शिवस्मारक पुराण क्रांतीचे रणशिंग, असे विषय त्या पुस्तकात होते.
महात्मा ज्योतिराव फुले यांची सत्यशोधक चळवळ व मुंबई व चेन्नई प्रांतात सुरू झालेली ब्राम्हणेतर चळवळ पुढे नेण्याचे मोठे काम दिनकरराव जवळकर यांनी केले.
सुधांशूंच्या गीतदत्तात्रयाचे कार्यक्रम श्रीक्षेत्र औदुंबर येथे पहिल्यांदा, नंतर मिरजेच्या अण्णाबुवा मठात आणि नंतर इतर अनेक ठिकाणी झाले.
भारत गायन समाजात आणि नंतर अन्यत्र पुण्यात झालेल्या कार्यक्रमांना मास्टर कृष्णराव, श्री मारुलकरबुवा, संजीवनी खेर आदी संगीतज्ज्ञांबरोबरच पंडित महादेवशास्त्री जोशी, भा.
रेल्वे भरती परीक्षेत उत्तीर्ण झाल्यावर त्यांना कोटा येथे नियुक्ती देण्यात आली, पण जेव्हा ते कामावर हजार होण्यास कोट्याला पोहचले तर ती जागा अगोदरच भरलेली होती.
त्यामुळे त्यांना यज्ञोपावीत घालण्याची तसेच अन्य ब्रह्म-चिन्हे वापरण्याची मुभा होती, पण त्यासाठी ह्या सर्व गोष्टी चर्चकडून मंतरून दिल्या जात असत.
ऐतिहासिक आणि चालू काळातही असलेला धार्मिक छळ आणि पद्धतशीर हिंदू विरोधी हिंसाचार, जबरदस्तीने केलेले हिंदूंचे धर्मांतर , दस्तऐवजीकरण केलेले हिंदू हत्याकांड , हिंदू मूर्ती भंजन, हिंदू मंदिरांचा विध्वंस आणि हिंदू मुद्रा विटंबना, तसेच हिंदू शैक्षणिक केंद्रांचा विनाश आणि इतर अनेक घटक वापरून हे जबरदस्तीने केलेले हिंदूंचे धर्मांतर घडवून आणले गेले होते.
जेजुआइट, फ्रान्सिकन आणि डोमिनिकन मिशनऱ्यांनी स्थानिक गौड सारस्वत, पद्ये (पध्ये किंवा पाध्ये किंवा भट अशी जातनावे असलेले गोव्यातील ब्राह्मण), दैवज्ञ इत्यादी शाखांच्या ब्राह्मणांना ख्रिश्चन धर्मात आणले.
हा आयोग महाराष्ट्र राज्यातील विमुक्त जाती, भटक्या जमाती, इतर मागासवर्ग आणि विशेष मागास प्रवर्ग या गटात एखाद्या जातीचा समावेश करण्यासाठी किंवा त्या वर्ग-प्रवर्गातून एखादी जात वगळण्यासाठी आलेल्या मागण्या व तक्रारीची तपासणी, अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती वगळून उरलेल्या अन्य मागासवर्गीयांच्या यादीमध्ये, सामाजिक, आर्थिक निकषानुसार प्रगत व उन्नत गट किंवा व्यक्ती निर्धारित करून संबंधित जात वगळण्याकरिता किंवा जातीचा समावेश करण्यासाठी राज्य शासनास अभ्यासपूर्ण शिफारस आदी गोष्टी करतो.
मराठी भाषा ही संस्कृत, कन्नड, तेलुगू यांप्रमाणेच एक अभिजात भारतीय भाषा आहे हे सिद्ध करण्यासाठी नेमलेल्या रंगनाथ पठारे समितीच्या अहवालात प्रमुख समन्वयक म्हणून प्रा.
हे दस्तावेज कुठल्या व्यक्ती, संस्था, वाचनालये, ग्रंथालये यांच्याकडे उपलब्ध आहेत आणि तिथवर कसे पोहोचायचे याबाबत संपर्क-साधन व्यक्ती, संस्था यांचीही माहिती या कोशात असेल.
मराठामराठा हेन्द्रे पाटील' राज्यात विविध ठिकाणी वसलेला आहे त्यांची मुख्य स्थाने धुळे नंदुरबार नाशिक जळगाव सांगली सातारा कोल्हापूर बारामती पुणे तुळजापूर पुणे नागपूर अकोला यवतमाळ औरंगाबाद इत्यादी ठिकाणी हेंद्रे पाटील समाज राहतो त्यांचा मुख्य यवसाय शेती आहे आणि राजकारणामध्ये त्यांनी सर्वोच स्थान निर्माण केलं आहे.
तसेच अभिनेता मराठी ललित भदाणे यांचा जन्म मराठा समाजात सामोडे येथे झाला खेळामध्ये संदीप पाटील, अजिंक्य रहाणे रुतुराज गायकवाड यांनी राज्याची शान वाढवली आहे.
काशीनाथ घाणेकर, नाना पाटेकर, दिलीप प्रभावळकर, अशोक सराफ, सचिन पिळगावकर, विजू खोटे, बाळ धुरी ह्या रथी-महारथीनी मदतीसाठी एक प्रयोग षण्मुखानंद हॉलमध्येच केला होता.
प्रयोगामध्ये, प्रशांत दामले, भरत जाधव, संजय नार्वेकर, मकरंद अनासपुरे, अतुल परचुरे, सिद्धार्थ जाधव, पंढरीनाथ कांबळे, जितेंद्र जोशी, किशोर चौघुले, जयवंत वाडकर हे पाहुणे कौरव-पांडव होते आणि तात्या सरपंच संतोष मयेकर होते.
घोड्यांसाठीच्या चाऱ्याचा अभाव, कडाक्याच्या थंडीमुळे हायपोथर्मिया व एकाकी पडलेल्या सैन्य तुकड्यांवर कोसॅक व रशियन शेतकऱ्यांकडून होणारे हल्ले या सर्व कारणांमुळे अनेक सैनिक मृत्युमुखी पडले व सैन्यातील एकजूट संपुष्टात आली.
अंदाजे सहा महिने चाललेली ही मोहीम १४ डिसेंबर १८१२ रोजी खर‍या अर्थाने संपुष्टात आली आणि रशियाच्या भूमीवरून अखेरच्या फ्रेंच दळांनी माघार घेतली.
रशियनांनी अगोदरच शहर रिकामे केले होते व नगरप्रमुख काउन्ट फ्यॉडॉर रोस्तोपचिन याने मॉस्कोतील अनेक मोक्याच्या ठिकाणी आग लावण्याचे आदेश दिले होते.
रशियन सैन्यातील कथित असंतोष व खचणाऱ्या मनोधैर्याच्या खोट्या वार्ता पसरवल्यामुळे नेपोलियन तहाच्या वाटाघाटी करण्यासाठी मॉस्कोमध्येच थांबला.
तिथे एक महिनाभर वास्तव्य केल्यावर नेपोलियनने त्याचे सैन्य नैर्ऋत्येकडे जेथे कुटुझोवच्या सैन्याचा तळ होता अशा कालुगाच्या दिशेने वळवले, .
प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे बहुतांश पश्चिम व मध्य युरोप मैत्रीकरार, मांडलिक देश व पराभूत राष्ट्रे यांच्या स्वरूपात नेपोलियनच्या ताब्यात असला तरी स्पेन व पोर्तुगालमध्ये त्याची सैन्ये अतिशय वेळखाऊ व खर्चिक अशा द्वीपकल्पीय युद्धात गुंतून पडली होती.
फ्रान्सच्या रशियावरील आक्रमणास २४ जून १८१२ रोजी फ्रेंच सम्राट नेपोलियनच्या ग्रॅांड आर्मीने रशियन सैन्यावर आक्रमण करण्यासाठी नेमान नदी ओलांडल्यावर प्रारंभ झाला.
यातून रशियन सम्राट झार अलेक्झांडर पहिलाअलेक्झांडरने आपल्या हस्तकांमार्फत ब्रिटनशी व्यापार करणे थांबवावे, जेणेकरून ब्रिटनला शांततेसाठी तह करणे भाग पडेल अशी नेपोलियनची मनीषा होती.
रशियन सैन्य माघार घेत असताना कॉसॅक लोकांवर गावे, शहरे व शेती जाळून नष्ट करण्याचे कार्य देण्यात आले जेणेकरून आक्रमकांना ताब्यात घेतलेल्या प्रदेशातून अन्नधान्य मिळू नये.
सैन्याची मोठी आगेकूच करून नेपोलियनने रशियन सैन्यास सामोरे जाण्यासाठी पश्चिम रशिया पादाक्रांत केला व स्मोलेन्स्क येथील लढाईत तसेच अन्य काही किरकोळ चकमकींत विजय मिळवले.
७ सप्टेंबर रोजी मोस्कोपासून ७० मैल पश्चिमेला असलेल्या बोरोदिनो या गावी ठाण मांडून बसलेल्या रशियन सैन्यास फ्रेंच सैन्याने अखेर गाठले.
यानंतर झालेली लढाई ही तेव्हापर्यतच्या नेपोलियनिक युद्धांमधील सर्वात मोठी एकदिवसीय लढाई होती, ज्यात अडीच लाखांहून अधिक सैनिक लढले व ७०,००० जखमी किंवा ठार झाले.
हजारो सैनिक व ४९ सेनानी इतकी मोठी किंमत देऊन फ्रेंचांनी तात्पुरता विजय मिळवला, परंतु रशियन सैन्याने दुसऱ्या दिवशी स्वतःला सोडवून माघार घेण्यात यश मिळवले व आवश्यक असलेला निर्णायक विजय नेपोलियन मिळवू शकला नाही.
फ्रान्सची मित्रराष्ट्रे प्रशिया व नंतर ऑस्ट्रिया यांनी त्यांच्यावर लादलेले मित्रत्वाचे तह मोडून पक्षबदल केला व त्यामुळे सहाव्या संघाच्या युद्धास प्रारंभ झाला.
त्यांनी सम्राट अलेक्सांद्रला रशियन सैन्याचा सर्वोच्च सेनानी फील्ड मार्शल बार्क्ले याला हटवण्यास भाग पाडले तेव्हा सम्राटाने राजपुत्र मिखाईल कुटुझोव या अनुभवी सेनाधिकाऱ्यास नियुक्त केले.
त्याने चौथ्या संघाच्या युद्धास पोलंडचे "पहिले" युद्ध असे मानले कारण त्या युद्धात फ्रेंच अधिकृत ध्येयांमध्ये पूर्वी रशिया व प्रशिया यांत विभागल्या गेलेल्या पोलंड-लिथुआनिया या देशाच्या भूप्रदेशावर पोलंडची पुनर्स्थापना करणे हे एक ध्येय होते.
तेथील तुरळक उत्पादन व प्रचंड कच्चा माल यामुळे रशियाची अर्थव्यवस्था नेपोलियनच्या 'कॉन्टिनेन्टल सिस्टिम' वर वित्तपुरवठा व उत्पादित माल या दोन्हीसाठी अवलंबून होती.
जगभरातील अनेक अभ्यासकांनी ह्या ग्रंथाविषयी आणि ह्या ग्रंथाद्वारे पुढे निर्माण झालेल्या परंपरेविषयी चिकित्सक स्वरूपाचे लेखन केले आहे.
भूवादयोः धातवः ३।२।१ ह्या सूत्राचा अर्थ, ‘धातुपाठात नोंदवलेल्या शब्दांच्या यादीमधल्या भू ने सुरू होणाऱ्या शब्दांना धातू म्हणावे’असा होतो.
तस्मिन् इति निर्दिष्टे पूर्वस्य १।१।६६ ह्या परिभाषासूत्रात ज्या सूत्रात सप्तमी विभक्तियुक्त पद वापरले असेल तिथे सांगितलेले कार्य हे लगोलग आधी असलेल्याला करावे असे म्हटले आहे.
अचांच्या लगोलग आधी असलेल्या इकांच्या जागी यण् करावे ह्यात 'अचांच्या लगोलग आघी' हा अर्थ अच् शब्दाच्या सप्तमी विभक्तीतील 'अचि' ह्या रूपाने निश्चित करण्याचे काम परिभाषासूत्राने केले.
शिवसूत्रांपैकी एखाद्या सूत्रातील एखादा वर्ण प्रथम घेऊन त्यापासून त्यापुढे येणाऱ्या कोणत्याही इत् व्यंजनापर्यंतच्या वर्णांनी मिळून प्रत्याहार सिद्ध होतात.
स्वर नसलेल्या व्यंजनांना हलन्त म्हणतात, तेव्हा पाय मोडक्या देवनागरी अक्षरांसाठी वापरला जाणारा हलन्त हा शब्द, हल् ह्या प्रत्याहारावरून बनला आहे.
अर्थ : ज्यात कमीत कमी अक्षरे आहेत, जे अर्थ व्यक्त करण्याच्या दृष्टीने शंकामुक्त आहे, ज्यात विषयाचे सार आले आहे, जे सगळीकडे सारख्याच प्रकारे लागू पडते, ज्यात अनावश्यक गोष्टी नाहीत आणि जे दोषरहित आहे त्याला सूत्रांचे जाणकार सूत्र असे म्हणतात.
ओमप्रकाश वाल्मीकी."दलित साहित्यच खरे भारतीय साहित्य आहे. त्यात प्रेम, समता आणि बंधुतेचा विचार आहे. यात ना भाषेचा भेद आहे, ना क्षेत्रवादाला स्थान. त्यामुळे देशाला खऱ्या अर्थाने दलितीकरणाची गरज आहे, असे प्रतिपादन "जुठन'कार ओमप्रकाश वाल्मीकी यांनी केले.
या प्रभागातील सर्वात अलीकडील पुरस्कार प्राप्तकर्ता अरिजीत सिंग आहेत ज्यांना तो २०१८ मध्ये पद्मावत चित्रपटाच्या "बिन्ते दिल" गाण्यासाठी मिळाला.
जरी भारतीय चित्रपटसृष्टीने सुमारे २० भाषा आणि बोलीभाषांमध्ये चित्रपटांची निर्मिती केली असली तरी हिंदी, मल्याळम, बंगाली, तामिळ, तेलगू, मराठी, कन्नड आणि पंजाबी अशा आठ प्रमुख भाषांमध्ये काम केलेल्या गायकांनी हे पारितोषिक मिळवले आहेत.
उत्त्तराधिकारी नेमल्याशिवाय त्यांचा पुढील विधी करता येत नव्हता त्यामुळे भगवानबाबांचे आवडते शिष्य म्हणून भीमसिंह महाराज यांना गादीवर बसण्याची विनंती केली गेली परंतु भीमसिंह महाराजांनी 'आपली भगवानबाबांच्या गादीवर बसण्याची लायकी नाही' असे म्हणून गादीवर बसण्यास नकार दिला.
ते आज्ञापत्र पाहिल्यावर भीमसिंह महाराज गादीवर बसण्यास तयार झाले व भगवानबाबांच्या गळ्यातील पवित्र तुळशीची माळ काढून भीमसिंह महाराजांच्या गळ्यात घालण्यात आली.
नारायण ब्रह्मदेव अत्री ऋषी दत्तात्रेय जनार्दनस्वामी संत एकनाथ गावोबा किंवा नित्यानंद अनंत दयानंद स्वामी पैठणकर आनंदॠषी नगदनारायण महाराज महादेव महाराज शेटीबाबा गोविंद महाराज नरसू महाराज महादेव महाराज माणिकबाबा भगवानबाबा भीमसिंह महाराज
आणीबाणी संपल्यानंतर १९७७ मध्ये सीतारामय्याने जगीत्याल या गावात भांडवलशाहीच्या विरोधात ‘जैत्रा यात्रा’ म्हणजेच एक जनसभा आयोजित केली होती.
देशभरात वेगवेगळय़ा नक्षलवादी गटांचे एकत्रीकरण करण्यात , तसेच पीपल्स वॉर ग्रुप व माओवादी कम्युनिस्ट सेंटर यांचे एकत्रीकरण करून भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष किंवा भाकप हा पक्ष स्थापण्यात किशनजीने महत्त्वाची भुमिका बजावली.
साधारण २० वर्षे छत्तीसगड, महाराष्ट्र भागात काम केल्यानंतर किशनजी पश्चिम बंगाल मध्ये गेला व त्यानंतर किशनजी ने पुर्व भारतात संघटनेचा प्रसार केला दरम्यानच्या काळात नक्षलवादी चळवळतीलच सहकारिणीशी विवाह केला.
रंगभूमीवर आपणही अभिनय करावा असे वाटून तिने आईच्या विरोधाला दुर्लक्षून १०३१मध्ये ’रॉयल ॲकॅडमी ऑफ ड्रॅमॅटिक आर्ट्‌स’मध्ये प्रवेश घेतला.
मात्र वर्षभरातच तिने अभिनयाचे शिक्षण सोडून दिले आणि प्रतिष्ठित संपन्न घराण्यातल्या, बुद्धिमान व समंजस वृत्तीच्या बॅरिस्टर हर्बर्ट ली हॉलमनशी लग्न केले.
पुढे तिची शेक्सपियरच्या नाटकांतून कामे करणाऱ्या ऑलिव्हिएशी मैत्री झाली आणि तिने ३१ ऑगस्ट १९४० रोजी ऑलिव्हिएशी विवाह केला.
व्हिव्हियन लीला १९३९ साली प्रदर्शित झालेल्या गॉन विथ द विंड ह्या व १९५१ साली प्रदर्शित झालेल्या अ स्ट्रीटकार नेम्ड डिझायर ह्या चित्रपटांमधील प्रदर्शनासाठी सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री हा ऑस्कर पुरस्कार मिळाला.
त्यांनी मंचावर सादर केलेली 'हमामा रे पोरा हमामा’ ही ज्ञानेश्वरांची रचना अतिशय गाजली आहे. ‘अमृतगाथा’, 'प्रीतरंग', 'साजणवेळा' आणि ‘शेवंतीचे बन’ हे त्यांचे गायनाचे कार्यक्रम श्रवणीय आहेत.
फ्रान्स वास्तव्यात चित्रदालने, प्रदर्शने, चित्रपट, नाटके भरपूर पाहातानाच ‘एकटेपणाच्या अनुभवातून माणूस म्हणून समृद्ध’ होऊन भारतात परतल्या.
जब्बार पटेल, सतीश आळेकर, महेश एलकुंचवार, चंद्रकांत कुलकर्णी, समर नखाते, मोहन गोखले, अतुल पेठे यांनी दिग्दर्शित केलेल्या नाटकांत अभिनय, नेपथ्य आणि रंगभूषा.
मराठीची काव्य-संगीत समृद्धी चंद्रकांत काळे यांच्यासह आखलेल्या अनेक विशेष कार्यक्रमांतून श्रोत्यांपर्यंत पोहोचवणाऱ्या त्या गायिका-अभिनेत्री आहेत.
जोशी यांनी विद्यापीठ अनुदान आयोगाद्वारा अनुदानित हिंदी भाषिक राज्यांमध्ये संस्कृत शिक्षणाच्या समस्या आणि स्वातंत्र्योत्तर काळात संस्कृत साहित्य या विषयावर अखिल भारतीय चर्चासत्र आयोजित केले होते.
त्यांनी काशीला राहून शास्त्री पंडितांसमवेत परंपरागत अध्ययन केल्यानंतर तत्त्वज्ञान, व्याकरण आणि वेदाभ्यास यांत न अडकता शास्त्राभ्यास आणि ललित लेखनावरही आपले प्रभुत्व सिद्ध केले.
त्यांनी ’शारीरिक भाष्यावरील विश्लेषण’, ’अभिनवम् शास्त्रत्रिदलम’ या पुस्तकांसह 'नीलकंठविजयम् व रहस्यमयी’ या नाटिकाही लिहिल्या. कॉंप्युयुटर ज्या लॉजिकवर चालतो त्या 'लॉजिक' वर आधारित त्यांचे पुस्तक 'न्यायसिद्धान्त मुक्तावली' खूपच गाजले.
अचलपूर येथे कृषि उत्पन्न बाजार समिती प्रांगणात १७-१८-१९ सप्टेंबर २०१२ या दरम्यान झालेल्या दहाव्या अखिल भारतीय महानुभाव साहित्य संमेलनाचे उद्‌घाटन महाराष्ट्र राज्याचे तत्कालीन मंत्री छगन भुजबळ यांच्या हस्ते करण्यात आले.
व्यासपीठावर स्वागताध्यक्ष आमदार बच्चू कडू, जिल्हा परिषदेच्या अध्यक्ष सुरेखा ठाकरे, खासदार अडसूळ, राज्याचे माजी विधानसभा अध्यक्ष अरुण गुजराथी, तत्कालीन पाणीपुरवठा मंत्री प्रा.
ते म्हणाले, "चक्रधर स्वामींनी आपल्या अनुयायांना उपदेश करताना ’दुसऱ्याचा देव म्हणूनी काय दगडे हाणावा', असे सांगून पंथामध्ये धार्मिक सहिष्णुता व वैचारिक समतेचा पायंडा पाडला. श्री स्वामींचे साहित्य समाजातील सर्वस्पर्शी विचारांचे प्रतिबिंब आहे. बाराव्या शतकाच्या काळात पंथीय कार्यात स्त्री व शूद्रांना त्यांनी समाविष्ट केले. हे आरक्षणाचे तत्त्व मांडणारे एक सर्वव्यापी, सामाजिक समतेचे सर्वोत्तम तत्त्व होते. म्हणून धर्माच्या, जातीच्या नावावर आजवर आपली पोळी शेकणाऱ्यांनी ते दूर ठेवले. "धूपम्‌ दीपम्‌ समर्पयामि', अशी मंत्रोक्ती करणाऱ्यांनी नासके नारळ देवाला व चांगले खोबरे स्वतःकरिता ठेवले.
त्यावेळी बोलताना श्री भुजबळ म्हणाले, "बाराव्या शतकात महानुभाव पंथाचे प्रवर्तक चक्रधर स्वामी यांनी केलेल्या सामाजिक परिवर्तनाने धर्मशास्त्र व साहित्याची दारे समाजातील उपेक्षितांसाठी खुली झाली.
बाबासाहेब आंबेडकरांच्या घटनेतील समतेची तत्त्वे ही तथागताच्या, श्री चक्रधरांच्या, महात्मा फुलेंच्या सामाजिक तत्त्वाशी थेट जाऊन भिडतात.
तसेच २००० उन्हाळी ऑलिंपिकच्या वेटलिफ्टिंगमध्ये कांस्य पदक मिळविणाऱ्या कर्णम मल्लेस्वरी हिच्या नंतरची वैयक्तिक पदक मिळविणारी दुसरी भारतीय महिला आहे.
भारतीय खेळाडूंच्या तयारीसाठी भारत सरकारकडून सुमारे ४.८ कोटी अमेरिकी डॉलर्स खर्च करण्यात आले, तर खाजगी पुरस्कारकर्त्यांकडून सुमारे एक कोटी अमेरिकी डॉलर्स मिळाले.
यानंतर सुशील कुमारने ६६ किलो फ्रीस्टाईल कुस्तीमध्ये रौप्य पदक मिळवीत, दोन लागोपाठ ऑलिंपिक खेळांत वैयक्तिक पदक मिळविणारा पहिला भारतीय होण्याचा बहुमान मिळविला.
गॅलॅक्टिक सिव्हिलायझेशन्स २ची कथा तेविसाव्या शतकाच्या पार्श्वभूमीवर घडते, जेव्हा अनेक ग्रहांवरील जीव हे थोडे-थोडे ग्रह जिंकत संपूर्ण आकाशगंगा बळाने, कूटनीतीने, प्रभावाने आणि तंत्रज्ञानाने जिंकून घेण्यासाठी धडपड करत असतात.
हा खेळ "सॅंडबॉक्स" दीर्घिका खेळण्याच्या प्रकारावर खेळता येतो, जिथे ध्येय हे कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या प्रतिस्पर्ध्यांना हरवणे हे असते.
कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या प्रतिस्पर्ध्यांना चार मार्गांनी हरवता येते- सैन्याने जिंकणे, सांस्कृतिक वर्चस्व, वैश्विक मित्रत्व किंवा तंत्रज्ञान उच्चता.
टेरन अलायन्स, यॉर कलेक्टिव्ह, ड्रेन्जिन एम्पायर, अल्टारियन रिपब्लिक, ड्राथ लीजन, टोरियन कॉन्फेडरेशन, डॉमिनियन ऑफ द कॉर्क्स, अर्सियन साम्राज्य, आयकॉनियन रिफज व थॅलन एम्पायर या त्या दहा संस्कृत्या आहे.
एक शक्तिशाली, अत्यंत प्रगत संस्कृतीने, जी केवळ प्रिकर्सर्स म्हणून लक्षात आहे, हजारो वर्षांपूर्वी आकाशगंगेत आपल्या वसाहती स्थापन केल्या होत्या.
टेरन हे उत्कृष्ट राजकारणी असतात तर ड्रेन्जिनांकडे उत्कृष्ट सैनिक व अंतराळयाने असतात, टोरियन्सची लोकसंख्या भराभर वाढते, तर यॉरकडे इमानी लोक असतात.
मानवी शास्त्रज्ञांना स्टारगेटमागील तंत्रज्ञानामध्ये बदल केल्यावर लांब अंतरावरच्या ताऱ्यांपर्यंत जाण्यासाठीचे अंतराळयान बनवता येते हे लक्षात आले.
खेळाडूला या खेळात मानवी हालचालींना मार्गदर्शन करून शत्रूंनी प्रिकर्सर तंत्रज्ञानाचा वापर करून मानवांना शोधण्याचा प्रयत्न रोखावा लागतो तसेच मुख्य शक्तींविरुद्ध दीर्घिकेत युद्ध लढावे लागते व नरसंहारक ड्रेड लॉर्ड्‌सच्या आक्रमणापासून बचाव करावा लागतो.
युद्धाच्या अखेरच्या टप्प्यात ड्रेड लॉर्ड्‌स आर्नोरांचा नाश करण्याच्या अगदी जवळ पोचतात तितक्यात आर्नोर व ड्रेड लॉर्ड्‌स दोघेही रहस्यमयरीत्या गायब होतात.
गॅलॅक्टिक सिव्हिलायझेशन्स २ची कथारेषा ही स्टारडॉकचे सीईओ ब्रॅड वार्डेल यांनी लिहिलेल्या लघुकथांच्या मालिकेवर आधारित आहे.
मराठी ग्रंथसंग्रहालय, अखिल भारतीय मराठी साहित्य महामंडळ, साने गुरुजी वाचनालय आणि न्यायिक लढा पत्रकार सेवा संस्था यांच्या संयुक्त विद्यमाने ठाणे तेथील गडकरी रंगायतन येथे २रे बाल साहित्य संमेलन २४ डिसेंबर २०१० रोजी झाले.
विदर्भ साहित्य संघ आणि स्त्रीशिक्षण प्रसारक मंडळ यांनी आयोजित केलेले राज्यस्तरीय बाल साहित्य संमेलन २३-२४ डिसेंबर २०१३ या दिवसांत नागपूरला होणार आहे.
यांशिवाय अकोला (विदर्भ साहित्य संघाचे पाचवे बाल-कुमार साहित्य संमेलन अकोला येथे १ व २ डिसेंबर २०१७ रोजी, अध्यक्ष शंकर कऱ्हाडे), नाशिक , बेळगाव , पातूर-अकोला जिल्हा येथेही बाल साहित्य संमेलने झाली.
खौफ (सादरकर्ते- सिंहगड अभियांत्रिकी महाविद्यालय; २०१४- सर्वोत्कृष्ट प्रायोगिक एकांकिकेसाठी देण्यात येणारा जयराम हर्डीकर करंडक)
त्यांच्या रेचल गेटिंग मॅरीड मधल्या भूमिकेसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीठी अकादमी पुरस्काराचे पहिल्यांदाच नामांकन मिळाले.
त्यानंतरच्या त्यांच्या गाजलेल्या चित्रपटांपैकी काही आहेत- ब्राईड वॉर्स , व्हॅलेनटाईन्स डे , लव्ह अँड अदर ड्रग्स आणि ॲलीस इन वंडरलँड इ.
२००६ साली हॅथवेला पीपल्स मासिकाच्या जगातील ५० सर्वात सुंदर व्यक्ती ह्या यादीमध्ये स्थान मिळाले होते.२००८ साली प्रदर्शित झालेल्या रेचल गेटिंग मॅरिड ह्या चित्रपटासाठी त्यांना अनेक पुरस्कार व ऑस्कर पुरस्कारासाठी नामांकन मिळाले होते.
२०१२ साली प्रदर्शित झालेल्या क्रिस्टोफर नोलनच्या द डार्क नाईट राइझेस ह्या सिनेमात त्यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका केली आहे.२०१२ साली, हॅथवे ह्यांनी द डार्क नाईट या तीन चित्रपटांच्या मालिकेतील शेवटचा चित्रपट, द डार्क नाईट राईझेस ह्यामध्ये सेलिना काईलची भूमिका साकारली होती.
इंटरस्टेलर ह्या विज्ञानपटातील एका शास्त्रज्ञाची भूमिका, द इंटर्नमध्ये एका ऑनलाईन फॅशन साईटच्या मालकिणीची भूमिका, आणि ओशन्स ८ ह्या सिनेमातील त्यांच्या भूमिकांचे कौतुक झाले आहे.
स्विट्झर्लंडमधील माउंट टिटिलिस या युरोपातील सर्वोच्च शिखरावर छत्रपती शिवाजी महाराजांवर व्याख्यान देण्याचा अनोखा विक्रम त्यांच्या नांवावर जमा आहे.
महाराष्ट्रातील क्रांतिकारकांना छत्रपती शिवाजी महाराजांची प्रेरणा होतीच, याशिवाय देशातील अन्य प्रांतांतील क्रांतिकारकांचेही प्रेरणास्थान छत्रपती शिवाजी महाराज होते यावर त्यांचा ठाम विश्वास आहे.
समाजातलं स्त्रियांचं प्रमाण घटलेलं असल्यामुळे त्यांची ‘शिकार’ करून त्या श्रीमंत वर्गाला पुरवण्याच्या कामी अनेक राजकीय दलं गुंतलेली आहेत.
ह्याला पर्याय म्हणून अहिंसेच्या मार्गाने जाणारं, निसर्गाशी आपुलकीचं नातं राखून जगण्याचा प्रयत्न करणारं ‘चारगाव’ नावाचं एक खेडं तग धरून आहे.
अठराव्या शतकात राहणाऱ्या ‘अंताजी खरे’ नावाच्या एक पुणेरी ब्राह्मणाने आपल्या आयुष्यातील काही निवडक प्रसंग ‘बखरी’च्या स्वरूपात लिहून ठेवले होते, आणि दोन शतकांनंतर हे जीर्णावस्थेतले कागद त्याच्या वंशजांच्या हाती लागतात अशी कल्पना करून ही कादंबरी लिहिलेली आहे.
नागपूरकर भोसल्यांच्या बंगालमधल्या स्वाऱ्या आणि मराठा बारगीरांनी त्यावेळी केलेले अत्याचार, एका सतीचा प्रसंग, १७५६ साली कलकत्त्याच्या फोर्ट विल्यममध्ये घडलेला काळकोठडीचा प्रसंग, प्लासीची लढाई अशा अनेक ठिकाणी अंताजी जातीने हजर असतो, व आपल्या हिशेबी आणि कातडीबचावू स्वभावाला अनुसरून हरप्रसंगी नेमके भाष्य करीत जातो, अशी कादंबरीची रूपरेषा आहे.
पाटण तालुक्यातून लोकल बोर्डाच्या निवडणुकीसाठी उभे राहिले आणि तत्कालीन प्रस्थापीत ब्रिटिश सरकारमधील धनजी शहा कूपर यांचे प्रस्थ मोडून अध्यक्षपदी निवडून आले.
पुन्हा 'ती फुलराणी', 'तरुण तुर्क म्हातारे अर्क', 'हसत खेळत' ही नाटके चालली, 'गांधी विरुद्ध गांधी' यासारख्या महत्त्वाच्या नाटकाने धंद्यात मात्र खोट दिली.
खूप गाजावाजा करून नाटक काढायचे त्याची निर्मितीमूल्ये उच्च ठेवायची, नाटकाचे दणादण प्रयोग लावून ते जनतेच्या मनावर ठसवायचे, एकाचवेळी अनेक नाटकांचे बेत आखायचे, नाटककारांचे महोत्सव भरवायचे, अमेरिकेत आठ-दहा शहरांत स्वतःच्या बळावर नाट्यप्रयोग करायचे, मध्येच नाचगाण्याच्या भव्य कार्यक्रमांची सिद्धता करायची, वगैरे.
या सगळ्यांत फायदा झाला तर पैसे वाटायचे किंवा नव्या योजनांमध्ये गुंतवायचे आणि आपटी खाल्ली तर नशिबाला बोल लावायचे, पण नवीन निर्मिती करायचीच, अशी सुधीर भटांची आणि 'सुयोग' संस्थेची कार्यशैली आहे.
पण सुधीर भट हे निर्माते आपल्या नटांचे अनेक लाड पुरवतात, रंगमंच कामगारांनाही बरे पैसे मिळतील असे बघतात, पदराला खार लावून तीस-चाळीस नट-नट्यांचा ताफा घेऊन अमेरिका वारी करतात, आणि या वारीत सर्वांना स्वखर्चाने अमेरिका दर्शन घडवतात.
' सुयोग'च्या परिवारात दीर्घकाळ वावरलेल्या कलावंतांची यादी :- अरुण नलावडे, अशोक पत्की, अशोक सराफ, कविता लाड, दिलीप प्रभावळकर, प्रशांत दामले, भक्ती बर्वे, भरत जाधव, मकरंद अनासपुरे, मोहन जोशी, राजा गोसावी, रिमा लागू, वंदना गुप्ते, विजय चव्हाण, विक्रम गोखले, शशिकांत निकते, सुरेखा पुणेकर, स्वाती चिटणीस, वगैरे.
महाराष्ट्राच्या भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर आणि गडचिरोली या चार जिल्ह्यांचा भूभाग 'झाडीमंडळ' किंवा 'झाडीपट्टी' या नावाने ओळखला जातो.
आज या चार जिल्ह्यांशिवाय या जिल्ह्यांच्या उत्तर व पूर्व सीमेवरील मध्य प्रदेशातील बालाघाट, दुर्ग व राजनांदगाव या जिल्ह्यांचा काही भाग आणि भंडारा व चंद्रपूर जिल्ह्यांच्या पश्चिम सीमेवरील नागपूर जिल्ह्याचा काही भाग यांचा झाडी भाषिक प्रदेश म्हणून समावेश करावा लागतो.
'पवनपर्व' या साकोली येथून दर रविवारी प्रकाशित होणाऱ्या ’रविवासरी’ नावाच्या साप्ताहिकात 'वद्राचा देव खाल्या आला' ही त्यांची झाडीबोलीतील कथा १६ मार्च १९८० च्या अंकात प्रकाशित झाली.
हरिश्चंद्र बोरकर यांच्या 'झाडी बोली : भाषा आणि अभ्यास' आणि 'भाषिक भ्रमंती' या दोन ग्रंथांना महाराष्ट्र शासनाचा उत्कृष्ट वाङ्मय पुरस्कार मिळाला आहे.
झाडीबोलीत लोकसाहित्याचे क्रीडागीते, पाळणागीते, सासुरवाशिणीची गीते, रोवण्याची गाणी, महादेवाची गाणी, बिरवे, भिंगीसोंग आणि दंडीगान भुलाबाईची गाणी असे काव्यप्रकार आहेत.
मराठी भाषेचा प्रचार व प्रसार करण्यासाठी अखिल भारतीय मराठी साहित्य परिषदेच्या माध्यमातून राज्याच्या कानाकोपऱ्यांतील लेखक, कवींना साहित्यचळवळींतून त्यांनी प्रोत्साहन दिले आहे.
मराठी साहित्यातील या काव्यरूपी सप्तर्षींनी श्रीचक्रधरोक्त पंथावर वाटचाल करणाऱ्या पथिकाचा मार्ग तर उजळलाच पण पंथीयेतर रसिकांनासुद्धा साहित्याचे समाधान मिळवून दिले.
पंथीयांच्या दृष्टीने महत्त्व पावलेले हे ग्रंथ महानुभावीय कवींच्या अंतःकरणातील भक्तिभावनेतूनच निर्माण होऊन आराध्याच्या लीळास्मरणासाठी आणि पंथीय मतप्रतिपादनासाठी लिहिले गेले असले, तरी त्यांचे कर्ते व्युत्पन्न पंडित असल्याने या सातही ग्रंथांना त्यांनी आपापल्या परीने काव्याचा साज चढविला आहे.
अर्थशास्त्र :- मानवाच्या अमर्यादित गरजा व त्या गरजा पूर्ण करणारी साधने मर्यादित, पण पर्यायी उपयोगाची साधने यांच्यात मेळ घालण्यासाठी मानव नेहमी प्रयत्न करीत असतो, यातून जो प्रश्न निर्माण होतो त्याला आर्थिक प्रश्न म्हणतात.
इतिहास, भूगोल, अर्थशास्त्र, नागरिकशास्त्र, राज्यशास्त्र, आंतरराष्ट्रीय संबंध, समाजशास्त्र, मानववंशशास्त्र, पुरातत्त्वशास्त्र, शिक्षणशास्त्र इत्यादि.
उत्सवासाठी सगळ्या प्रकारची धान्ये निवडून ठेवणे, लोणची, चटण्या, सांडगे, पापड, मेतकुट या सर्व गोष्टी सिद्ध ठेवणे, समर्थांनी पाठवलेली भिक्षा कोठीघरात व्यवस्थित लावून ठेवणे अशी विविध कामे करावी लागत.
विठ्ठलाने ज्याप्रमाणे नाना रूपे धारण करून संत जनाबाई, संत एकनाथ, या संतांची सेवा केली त्याप्रमाणे रामचंद्रांनी रामबाईंच्या रूपात येऊन उत्सवाची सर्व तयारी केली.
इंदूरच्या मध्यभारत हिंदी साहित्य समितीच्या वीणा नावाच्या मासिकाचा अहिल्या पुण्यतिथीनिमित्त अहिल्यांक नावाचा एक विशेषांक सन १९२८मध्ये प्रकाशित झाला होता.
पातिव्रत्य-विचार या अनुसूयाबाई काळे, ताराबाई पाथरे, व कमलाबाई पंतवैद्य यांनी १९३१साली लिहिलेल्या पुस्तकाला कमलाबाई किबे यांची प्रस्तावना होती.
भारतात आलेल्या लॉर्ड मॉन्टेग्यू आणि लॉर्ड चेम्सफोर्ड यांना मद्रासला जाऊन भेटणाऱ्या शिष्टमंडळावर हिंदुस्थानातील महिलांच्या प्रतिनिधी म्हणून कमलाबाई निवडल्या गेल्या होता.
त्यानंतरच्या भाषणात, ’ज्ञानवृद्धीकरिता वाचन हे प्रमुख साधन असल्याने, मुलांत वाचनाची अभिरुची वाढविण्यासाठी मोठ्यांनी मुलांच्या आवडीचे साहित्य लिहून मायभाषेची सेवा करावी’ असे त्या म्हणाल्या.
श्री रामदेवबाबा, श्री श्री रविशंकर, सत्यसाईबाबा या नोंदी ह्या एकाच खंडात अवतरण्याचा योगायोग घडून आला आहे पण रामदेवबाबा व रविशंकर यांच्यावरील नोंदी तितक्याशा तटस्थ व विश्वकोशीय प्रकृतीला मानवणाऱ्या गंभीर प्रकृतीच्या वाटत नाहीत.