polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
गोळा केलेली अंडी सूक्ष्मदर्शीखाली पूर्ण वाढ झाली असल्याची खात्री करून निर्जंतुक मिश्रणात शरीराच्या तपमानास उबवणयंत्रामध्ये ठेवली जातात.
कृत्रिम गर्भधारणा करण्याआधी रक्ताच्या तपासण्या करून गर्भाशयाची प्रजनन चक्रातील स्थिति, एलएच आणि एफएसएच या संप्रेरकांचे प्रमाण व ईस्ट्रोजेनची रक्तातील पातळी ठरवण्यात येते.
अंडकोशामधील अंडांची संख्या कमी असणे, फॅलोपिवाहिनी बंद असणे, शुक्राणूंची संख्या अपुरी असणे, गर्भधारणा होणाऱ्या मातेचे वय अधिक असणे अशा विविध कारणांनी मूल होण्याची शक्यता नसलेल्या व्यक्तीसाठी कृत्रिम गर्भधारणा हा उपाय आहे.
सहाय्यक प्रजननी तंत्रज्ञान किंवा कृत्रिम गर्भधारणा तंत्र म्हणजे पूर्णतः कृत्रिम किंवा अंशतः कृत्रिम माध्यमे वापरून गर्भधारणा साधण्याची पद्धत.
लहानपणीच कवी कलश,महाकवी भूषण यांसारख्या विद्वानांच्या संपर्कात आल्याने तसेच आपले पिता छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या प्रेरणादायी नेतृत्वाने प्रभावित होऊन त्यांनी हा राज्यानितीशास्त्रपर रचला असावा.
अर्थ: सर्वशक्तिमान,सामर्थ्थवान असलेला पृथ्वीतलावरील सर्वश्रेष्ठ असा राजा किंवा प्रत्यक्ष शिवाचा अवतार असलेला उदार पराक्रमी आणि अर्थकारण व राजकारणातील धुरंदर अशा विविध गुणांचा संगम झालेला हा नृपथोर राजा गुणसागरातील चंद्राप्रमाणे शोभत होता.
गोखले यांनी "सौवर्णानि सरोजानि निर्मातुं सन्ति शिल्पिनः। देवीप्रसादरूपेण शिल्पी त्वं सौरभाय हि।।" (शिल्पकार सोन्याची कमळे निर्माण करू शकतात; परंतु देवीप्रसाद हा शिल्पकार असा आहे की, त्याने त्या सुवर्णकमळांना सुगंध दिला आहे.) असे उद्‌गार काढले होते.
संस्कृत चर्चासत्रांच्या कामानिमित्ताने भारतात आणि जगातील कॅनडा, जर्मनीसारख्या संस्कृत भाषेचे महत्त्व जाणणाऱ्या देशांना त्यांनी अनेकदा भेटी दिल्या आहेत.
आंबेडकरांच्या जीवनावरील हा माहितीपट काहीसा अपूर्ण असल्याची जाणीव त्यांना त्या वेळी झाली आणि त्यावेळी त्यांनी चित्रपट बनवण्याचा निश्‍चय केला.
या सर्व अत्याचारांचा काही शूद्र तरुण बदला घ्यायचा ठरवतात तेव्हा त्यांच्या वस्तीतले काही शहाणे लोक त्यांना इतरांच्या जिवाशी खेळू नका असा सल्ला देतात.
त्या तरुणांना ठाकूराच्या मुलाला मारून काही प्रमाणात समाधान मिळते खरे, पण त्याचा परिणाम म्हणून ज्यात लहान मुले, वृद्ध, बायका यांना जिवंत जाळले जाते असा अंगावर येणारा नरसंहार होतो.
आपल्या पूर्वजांना काय भोग भोगावे लागले होते हे ऐकून, वाचून आणि पिढ्यान्‌पिढ्यांच्या चालत आलेल्या कहाण्यांमधून समजलेले सत्य पडद्यावर जिवंत होताना खरोखरच हजारों वर्षांच्या पितरांचे श्राद्ध घातल्यासारखे वाटते.
खेळताना कानावर पडलेले शब्द 'ओम नमः शिवाय' हे उच्चारल्याने चार पाच वर्षाच्या लहान मुलाची सर्वांदेखत जीभ कापली जाते आणि ते सहन न होऊन ते बालक मरण पावते.
मरणप्राय असलेल्या एका वृद्ध वडिलांसाठी नदीतून पिण्याचे पाणी आणायला गेल्याला त्यांच्या मुलाला शूद्र असल्यामुळे सवर्णांकडून मारहाण होते आणि पाण्याअभावी तो वृद्ध मरण पावतो.
किरण शरद, प्रवीण बेबी, श्रीधर दुबे, महेश बलराज, आरिफ राजपूत, गौरी शंकर, प्रिया अनंतराम, शाहजी चौधरी, शाहबाज बावेजा, सत्यम चव्हाण, राधा श्रीवास्तव.
टाइम्स ऑफ इंडिया ने या चित्रपटास क्रिटिक रेटिंगमध्ये ५ पैकी ३ तर प्रेक्षकांच्या रेटिंगमध्ये ५ पैकी ४ स्टार्स दिले आहेत.
त्यात वारकरी संप्रदायाची समतावादी, सर्वांना मिळून मिसळून घेणारी, सरळमार्गी असणारी भक्ती शेख महंमदांना भावली व ते त्याच ठिकाणी रमले असे म्हणावे लागेल.
विष्णुमय जग वैष्णवांचा धर्म। भेदा भेद भ्रम अमंगळ ॥ किंवा यारे यार ेलहान थोर। याती भलती नारी नर। करावा विचार । नलगे चिंता कवणाशी ॥ म्हणून वारकरी संप्रदाय हा सर्व जाती-धर्म, वंश, लिंग आदींना सोबत घेणारा महाराष्ट्रातला सर्वात मोठा संप्रदाय होय.
निजाम, निजामशाहीतील अनेक अधिकारी आणि स्वतःच्या कर्तृत्वावर विश्वास असलेले शूर सेनानी सरदार मालोजीराजे यांनी संत शेख महंमद महाराजांचे गुरुत्व स्वीकारले.
समाजातील विषमता, जाती धर्मातील द्वैष, चातुवर्ण्य व्यवस्था व परिस्थितीला बळी पडलेला समाज त्यांनी उघड्या डोळ्यांनी पाहिला व वैचारिक क्रांती करण्याचे बिजारोपण बालवयातच झाले.
मुस्लिम समाजात जन्म घऊन सुद्धा तमाम बहुजन समाजाच्या उद्धारासाठी साहित्य लिहून ठेवले मात्र ज्यांच्या साठी लिहून ठेवले त्यांना त्याची किंमत कळाली नाही असेच म्हणवे लागले.
स्वामी जयराम आपल्या अभंगात संत शेख हंमदांच्या माता पित्यांवीषयी म्हणतात, “ राजे महंमद पिता, फुलाई माता। त्यांचे पोटी संता अवतार॥” राज महंमद आणि फुलाई मातेच्या पोटी अवतारी संत शेख महंमद जन्माला आल्याचे सुचक त्यांनी या ठिकाणी केले आहे.
1277 हिजरी रोजी सनद सादर होऊन मौजे वाहिरे व नालकोल रुई 3 चाहुर व 1 चाहुर असे एकूण चार चाहूर जमीन वंशपरंपरेने उपभोग घेऊन आशीर्वादाप्रित्यर्थ बहाल इनाम सनदशीर इस्त्रीईलखान यांनी मशिदीची दिवाबत्ती करून खिदमत करावया करता बहार इनाम दिलेले आहे शेख महंमद यांचे मुलगे ह्यांनी वंशपरंपरेने उपभोग घ्यावा सनदेचा कोणीही हुजूर करू नये असे फर्मावले आहे.
नखळ अल्लाहू परवाना मुहर मुरोद आलमगीर बादशाह अजफरार साह गरह मूहर 1077 मुहर मुताबिक 10 जुळूस वालद मुस्तादयीन महमातहाळ व इस्तकबाळ परगना पांडेपेडगाव मानोर.
कोंडगावातील वरच्या आळीतील श्री दत्त मंदिर येथील दत्तजन्मोत्सव आणि खालच्या आळीतील श्री राम मंदिर येथील रामजन्मोत्सव हे मोठ्या प्रमाणावर साजरे होतात.
विजापूरचा आदिलशहा हजरत इब्राहिम याने रत्‍नागिरीजवळील हरचेरी या गावाजवळ दोन गावांचे शिवार काढून नवीन बंदर निर्माण केले, त्याचे नाव इब्राहिमपट्टण होय.
त्या बंदराला उतारपेठ पाहिजे म्हणून आत्ताच्या कोंडगाव, साखरपा, भडकंबे, पुर्ये या गांवांच्या जमिनी एकत्र करून पेठ ईभ्रामपूर ही नवीन वसाहत करविली आणि या वसाहतीत कसबे देवरुख व कसबे प्रभावळी येथील वाणी, सोनार आदी व्यापारी आणले.
कोंडगाव आणि साखरपा किंवा साखरपें ही गावे महाराष्ट्र राज्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या देवरुख हे मुख्यालय असलेल्या संगमेश्वर तालुक्यात आहेत.
उदा० अलका कुबल आठल्ये, निवेदिता जोशी सराफ, पद्मजा फेणाणी जोगळेकर, भक्ती बर्वे इनामदार, रंजना पेठे जोगळेकर, लीला मस्तकार रेळे, विजया जोगळेकर धुमाळे, वैष्णवी कानविंदे पिंगे, सई परांजपे जोगळेकर, सुकन्या कुलकर्णी मोने, वगैरे.
कदमबांडे, गुर्जपाध्ये, जोशीराव, ठाकुरदेसाई, देवपुजारी, नाईक नवरे, नाईक निंबाळकर, नाईक साटम, पंतवैद्य, पाठकपुजारी, पैधुंगट, प्रभुचिमुलकर, प्रभुदेसाई, प्रभुमिराशी, बाळसराफ, मानेशिंदे, मानेशिर्के, रावकवी, रावजोशी, रावराणे, रावराजे, राजेशिर्के ही तसली काही उदाहरणे.
हिंदी चित्रपट दिग्दर्शक गुरुदत्तची पत्‍नी असलेली प्रसिद्ध गायिका गीता दत्त, हिचे माहेरचे आडनाव घोष रॉय चौधरी होते, सासरचे खरे तर पदुकोण, पण ती दत्त लावीत असे.
बंदुकीचा व्यवसाय करणारा बंदूकवाला, दारूचा व्यवसाय करणारा दारूवाला, सोड्याच्या बाटल्यांचे ओपनर बनवणारा तो सोडाबॉटलओपनरवाला, वगैरे.
काही लोकांच्या नावाला जोडलेला ’जी’, ’राव’, महाराज यांसारखा आदरार्थी प्रत्यय त्यांच्या नावात इतका मिसळून गेलेला असतो की, त्या प्रत्ययाशिवाय उच्चारलेले नाव त्या व्यक्तीचे वाटतच नाही.
अशी काही नावे : शिवाजी-येसाजी-बहिर्जी-तानाजी-मालोजी, शिवाजीराव , नानाजी , भिकाजी , महादजी , रावबाजी, बाजीराव , मल्हारराव , जयंतराव , श्यामराव , हिराबाई , गायत्रीदेवी , नानासाहेब , भिकुसा , महादेवशास्त्री , दाजीशास्त्री , जोतिबा , राघोबा, ज्ञानबा-तुकोबा, गोरोबा , म्हादबा, बाबामहाराज , वगैरे.
काही वर्षांपूर्वी ईव्ह्‌ज वीकली या स्त्रियांच्या नियतकालिकाने स्त्रियांना त्यांचे व्यक्तिमत्त्व असावे, त्यासाठी त्यांनी आपल्या नावानंतर वडिलांचे नाव, पतीचे नाव वा आडनाव लिहू नये असा खूप प्रचार केला होता.
यांतले हे दासिग हे गावाचे नाव किंवा आडनाव, राव हे तेलुगू किंवा कानडी असल्याचे दाखविण्यासाठी लावायचे उपपद आणि बाकीचे शब्द त्या व्यक्तीच्या नावाचे तुकडे.
अनेकदा हे नाव बालकाच्या जन्माच्या वेळी असलेल्या सूर्य, चंद्र, ग्रह, आणि नक्षत्रांच्या अंतराळातील स्थितीवर आधारलेल्या कुंडलीच्या अभ्यासातून मिळालेल्या आद्याक्षरापासून सुरू होणारे असते.
ज्ञानेश्वरांनी त्यांच्या पद्यरचनेत गोवण्यासाठी ’बापरखुमादेवीवरू’ हे, तर एकनाथांनी त्यांच्या गुरूची आठवण म्हणून ’एकाजनार्दन’ हे नाव घेतले.
तानाजी मालुसरे, बाजी पासलकर, बाजीप्रभू देशपांडे, राजा गोसावी, राजा परांजपे, माधव वझे, शांता शेळके, हरी नरके, लता मंगेशकर, दुर्गा भागवत वगैरे अनेक जणांचे नाव या पद्धतीचे आहे.
अभिनेत्री : अमृता सुभाष, केतकी विलास, ज्योती सुभाष, पल्लवी सुभाष, मधुमाला प्रथमेश, स्पृहा शिरीष, रसिका सुनील, रेशम प्रशांत; गायिका : सावनी रवींद्र, सायली संजीव,
त्याशिवाय कविसंमेलने, परिसंवाद, व्याख्याने, कार्यशाळा, तसेच विद्यार्थी केंद्रबिंदू धरून त्यांच्या साहित्यिक जाणिवांना हळुवार साद घातली आणि बघता बघता महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांचा प्रतिसाद्मिळू लागला.
हे महामंडळ संस्थांचा संघ म्हणून काम करेल आणि ज्या संस्था त्याच्या सभासद असतील त्यांचे दोन प्रतिनिधी या महामंडळाच्या आमसभेला निमंत्रित केले जातील, अशी योजना ठरवली गेली.
१९९३नंतरच्या अखिल भारतीय आंबेडकरी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष, अरुण कांबळे , उत्तम कांबळे, गंगाधर पानतावणे, बाबुराव बागुल, यशवंत मनोहर, रावसाहेब कसबे , लक्ष्मण गायकवाड, लक्ष्मण माने, शरणकुमार लिंबाळे वगैरे होते.
महाराष्ट्राबाहेर उज्जैन आखाडा, झांशी व ग्वाल्हेर आखाड्यांचे स्मृतिअंक आणि वाराणसी येथील व्यायाम नावाच्या मासिकात बाळंभटांपासून सुरू झालेली व्यायाम परंपरा आणि मल्लखांब यांचा उल्लेख आहे.
कुस्तीच्या कामी मल्लखांबाचा उपयोग कसा व किती होतो याचा अंदाज तुम्हाला आलाच असेल; पण त्याशिवाय नुसता व्यायामाचा प्रकार म्हणून देखील मल्लखांब फार वरच्या दर्जाचा मनाला जातो.
मल्लखांबावर विविध प्रकारे पकड घेऊन व शरीर उलटे करून पोट मल्लखांबांच्या बाजूला येईल अशा पद्धतीने दोन्ही पायांनी मल्लखांबास विळखा घालण्याच्या क्रियेला ‘अढी घालणे’ असे म्हणतात.
तेढी : मल्लखांब विविध प्रकारे पकडून शरीर उलटे करून मल्लखांबाकडे पाठ करून एका विशिष्ट पद्धतीने मल्लखांबास विळखा घालण्याच्या प्रक्रियेस ‘तेढी घालणे’ असे म्हणतात.
सुईदोरा : सुईमध्ये दोरा ज्याप्रमाणे ओवतात, त्याप्रमाणे हाताने मल्लखांब पकडून दोन हातातील जागेतून पाय पुढे घालून पलटी मारून पाय काढून घेणे याला ‘सुईदोरा फिरणे’ असे म्हणतात.
फिरकी : मल्लखांबावर दसरंग करीत असताना हाताची व पायाची पकड कायम ठेवून वरचेवर शरीर फिरवून एका बाजूवरून दुसऱ्या बाजूवर जाण्याच्या क्रियेला ‘फिरकी’ असे म्हणतात.
पहिल्या शतकापासून जसजसा बौद्ध धर्म भारताबाहेर प्रसारित होत गेला मूळचा बौद्ध कलात्मक अंश इतर कलात्मक दृष्टिकोणांशी एकरूप होत गेला आणि देश व संस्कृतीनुसार त्यात फरक पडत गेला.
भारताला उत्तम शिल्पकला व मुर्तीकलेची फार मोठी परंपरा लाभली असताना देखील बुद्धाला मानवी रूपात कधीही दाखवलं गेलं नाही, फक्त बौद्ध चिन्हांचाच वापर करण्यात आला.
बुद्धाला फक्त चिन्हांच्या रूपातच दाखवण्यात आलं जसे की रिकामा दगड, बोधी वृक्ष, सारथ्याविना घोडा बुद्धाचे पदचिन्ह किंवा धर्मचक्र इत्यादी.
बौद्ध कलेमध्ये मुख्यतः विविध प्रकारची बुद्ध विहारे, लेण्या, दगडावरील कोरीव चिन्हे, बुद्धांच्या विविध मुद्रा व प्रतिमांचा समावेश होतो.
उत्तर शाखा; ज्यामध्ये मध्य आशियातून उत्तरेकडे तसेच पूर्व एशियाकडे आणि दक्षिण शाखा; ज्यामध्ये पूर्व तसेच दक्षिण-पूर्व एशियात बौद्ध कला पसरली.
परंतु सम्राट अशोकानंतर ५० वर्षांनी पुष्यमित्र शुंग या ब्राह्मण राज्यमंत्रांने राजसिंहासन हस्तगत करून मौर्य साम्राज्याचा व बौद्ध कलांचा नायनाट केला व बौद्ध कला भारतातून नाहीशी केली.
कचरा गोळा करणाऱ्या महिलांना संघटित करून त्यांनी सरकारकडून त्यांना जागा मिळवून दिली, त्या जागेवर घरकुले उभे करून त्यांना हक्काची घरे दिली व त्यांच्या मुलांसाठी प्राथमिक शाळा काढली.
एका परीक्षणात नाडकर्णींनी नाटककार विद्याधर गोखले यांच्या 'मेघमल्हार' नाटकावर त्यांनी 'मेघमल्हार की जयमल्हार?' या शीर्षकाने परीक्षण करून गोखलेंच्या लेखनावरच टीका केली.
नाडकर्णी हे सुधा करमरकर यांच्या 'लिटल थिएटर' या संस्थेच्या बजरबट्टू, गणपतीबाप्पा मोरया, चिनी बदाम वगैरे बालनाट्यांत कामे करायचे; 'बहुरूपी' या प्रायोगिक नाट्यसंस्थेच्या 'जुलूस' या नाटकातही त्यांनी काम केले होते.
शिक्षणतज्ञांनी सुचवले आहे की ओवेसी जाणूनबुजून धमकी देणारी भाषा वापरतात आणि भारताचे हिंदू-नेतृत्व सरकार स्वतःला आणि त्यांच्या पक्षाला अखिल भारतीय इस्लामी चळवळ म्हणून स्थान देण्यासाठी.
त्यानंतर, राजकीय भाष्यकारांनी ओवेसीची राजकीय रणनीती आणि इटलीचा राष्ट्रवादी, लोकप्रिय, उजव्या विचारसरणीचा लेगा नॉर्ड पक्ष यांच्यात समांतरता काढली आहे.
काही जण ओवेसीच्या द्वेषयुक्त भाषणाचे वर्णन स्टोकास्टिक म्हणून करतात, याचा अर्थ त्यांच्या भाषणांमुळे होणारी संपूर्ण भारतीय हिंसा तुरळक आणि अप्रत्याशित आहे.
त्याच्या हल्लेखोरांनी त्याला ओटीपोटात गोळी घातली, आणि त्याला सतत वैद्यकीय समस्या येत आहेत कारण गोळी त्याच्या मूत्रपिंडाजवळ अजूनही आहे जी काढून टाकल्यास त्याच्या पायांवर परिणाम होईल असा इशारा डॉक्टरांनी दिला होता.
आपल्या दोन तासांच्या भाषणात ओवेसी यांनी हिंदूत्व, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ, विश्व हिंदू परिषद आणि भारतीय जनता पक्ष यांच्या विरोधात अनेक प्रतिक्रिया दिल्या
अकबरुद्दीन ओवेसी यांनी सालार-ए-मिल्लत एज्युकेशनल ट्रस्टची स्थापना केली जी हैदराबादमधील ओवेसी स्कूल ऑफ एक्सलन्सची साखळी चालवते.
2011 मध्ये कुर्नूल येथे एका रॅलीत बोलताना, ओवेसी यांनी आंध्र प्रदेश विधानसभा आणि विधानसभेतील आमदारांचा संदर्भ देण्यासाठी काफिर आणि कुफ्रस्तान हे अपमानास्पद शब्द वापरले.
तरीही त्यांनी माघार घेतली नाही आणि आमदार राजेंद्र गावीत, खासदार सुरेश टावरे, खासदार समीर भुजबळ, माजी आमदार हितेंद्र ठाकूर, खासदार बळीराम जाधव, यांची मदत मागितली.
हा प्रश्न गल्लीत सुटणार नाही हे ओळखून राजाराम मुकणे यांनी प्रथमतः राजेंद्र गावीत यांना सोबत घेऊन दिल्ली गाठली व तत्कालीन रेल्वेमंत्री लालू प्रसाद यादव यांची भेट घेऊन त्यांच्याशी चर्चा करून आदिवासी भागातील रेल्वे मार्गाची गरज पटवून दिली.
आपण "रेल्वेचे बजेट तयार होण्याआधीच आला असतात तर याच अर्थासंकल्पात या रेल्वे मार्गाची तरतूद केली असती" असे उद्गार काढले व पुढील अर्थसंकल्पामध्ये या रेल्वे मार्गाची तरतूद करण्याचे आश्वासन देले.
मुकणे निराश झाले नाहीत या वेळी मात्र त्यांनी न चुकता रेल्वे अर्थसंकल्प तयार होण्याआधीच नवनियुक्त केद्रीय रेल्वे मंत्री ममता बॅनर्जी यांची भेट घेण्याचे ठरविले आणि त्यानुसार राजाराम मुकणे यांनी १७ डिसेंबर २००९ रोजी रेल्वे मंत्री ममता बॅनर्जी यांना दिल्ली येथे आदिवासी भागात रेल्वे मार्ग सुरू करण्यासाठी लेखी निवेदन दिले.
यांच्या मागणीची रेल्वेमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी दखल घेतली व २०१०-११ रेल्वे अर्थसंकल्पात या ग्रामीण रेल्वेमार्गाच्या सर्वेक्षणासाठी तरतूद करून ठाणे जिल्ह्यातील नागरिकांना सुखद धक्का दिला.
ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी भागाचा कायापालट करण्याची क्षमता असलेल्या १६७.६७ किमी अंतराच्या डहाणू- नाशिक रेल्वेमार्गाचे सर्वेक्षण मे २०१२ अखेर पर्यंत पूर्ण झाले असून आता रेल्वे बोर्ड या मार्गाला हिरवा कंदील कधी दाखवते, याकडे ग्रामीण जनतेचे लक्ष लागले आहे.
पश्चिम रेल्वेने ओमप्रकाश शर्मा पाठवलेल्या पत्रावरून या रेल्वे मार्गाकरीता विद्युतीकरणासहित ८२१.०१ कोटी रुपये खर्च असल्याचे स्पष्ट होते.
हा मार्ग झाला तर ठाणे व नाशिक या दोन्ही जिल्ह्याच्या डोंगरी, सागरी व नागरी अशा तिन्ही भागाचा विकास वेगाने होईल व राजाराम मुकणे यांच्यासहित गेली आठ दशके या मागणीचा पाठपुरावा करणाऱ्या कार्यकर्त्यांचे स्वप्न साकार होईल.
राजाराम मुकणे यांनी जव्हार नगरपालिकेचे नगरसेवक असताना स्थानिक स्वराज्य संस्था प्रतिनिधींच्या प्रशिक्षण शिबिरात तत्कालीन पंतप्रधान राजीव गांधी यांना नवी दिल्ली येथे या रेल्वे मार्गासाठी निवेदन सदर करून सतत नाकारली गेलेली ही मागणी थेट पंतप्रधानांकडे करून हा प्रश्न पुन्हा जिवंत केला व अग्रगण्य वृत्तपत्रांत लेख लिहून या प्रश्नावर पुनः जनमत तयार केले, आणि आदिवासी भागातील रेल्वे मार्गाची गरज अधोरेखित केली.
परंतु हा रेल्वे मार्ग अशक्य असल्याचे सांगून भारतीय रेल्वे बोर्डाने या मागणीकडे दुर्लक्ष केल्याने या मागणीवर पुन्हा प्रश्नचिन्ह लागले.
पुरुषोत्तम भगवानाचे संपुर्ण भारतात एकमेव मंदिर फक्त पुरुषोत्तमपुरी येथेच आहे हे तालुका माजलगाव जिल्हा बीड, महाराष्ट्र मध्ये येते.
पुरुषोत्तम मास म्हणजे अधिकमास अर्थात धोंड्याचा महिना किंवा मलमास, धोडेमहात्मे या पवित्र ग्रंथात वर्नील्याप्रमाने सालातील बारा महिन्यांचे बारा भगवंत स्वामी आहेत.
म्हणून भगवान पुरुषोत्तम यांनी अवतार घेऊन या राक्षसाचा वध केला आणि ते ज्या चक्राच्या साह्याने त्या राक्षसाचा वध केला ते सुदर्शन चक्र गोदावरी नदीत जाऊन पडले या ठिकाणी आज भाविक तेथे स्नान करतात.
या मंदिराशेजारीच त्रिवेनी संगम मंदिर म्हणून संबोधले जाते या मंदिराची विशेषता म्हणजे वरदविनायक गणपतीची ४ फुट उंचीची मूर्ती, माता पार्वतीच्या पादुका आणी सहालक्षेश्वर शंकराची शिव पिंड.
त्यात स्तंभशीर्ष, स्तंभस्थळ, जांघा भागेवरील कोरीव दगडे व मंदिराच्या तळाशी विविध घडीव शिळांच्या समावेश आहे याच अवशेषात एक सतीची शिळा असून, ती साडेतीन फूट उंच माझा व दोन फूट रुंद आहे.
पुरुषोत्तमपुरीमध्ये महाराष्ट्राच्या विविध भागातून भाविक अधिक महिन्यात माजलगाव तालुक्यातील पुरूषोत्तमपुरीत पुरूषोत्तमाच्या दर्शनास जातात.
तर वासुदेव रामचंद्र कुलकर्णी, बाबासाहेब शेषेराव गोळेकर, नारायण बापूराव गोळेकर, रामकृष्ण तातेराव धिरडे, जनार्दन सुरवसे, लक्ष्मण दादराव सुरवसे हे या विश्वस्त मंडळाचे संस्थापक सदस्य आहेत.
असा मी असामी, आईचं घर उन्हात, आत्मकथा, आम्ही लटिकेना बोलू, एक झुंज वाऱ्याशी, कबड्डी कबड्डी, कस्तुरीमृग, कोण म्हणतं टक्का दिला, खरं सांगायचं तर, गांधी आणि , आंबेडकर, गांधी विरुद्ध गांधी, घाशीराम कोतवाल, चिरंजीव सौभायकांक्षिणी, नकळत सारे घडले, बम्बई के कौए, भले तरी देऊ, मित्र, मी पणशीकर बोलतोय, राहिले दूर घर माझे, वगैरे नाटके.
मंगेश पाडगावकर व वसंत बापट यांचे काव्यवाचन, भक्ती बर्वे यांचा ’पुलं, फुलराणी आणि मी’ हा एकपात्री कार्यक्रम, विजय तेंडुलकर यांची सुधीर गाडगीळ यांनी घेतलेली प्रगट मुलाखत, दिलीप प्रभावळकर यांचा गाजलेला ’मुखवटे आणि चेहरे’ हा कार्यक्रम वगैरे.
बंगलोरच्या रमणमहर्षी अकादमीच्या दृष्टिहीन विद्यार्थ्यांनी सादर केलेला ’तिमिरातून तेजाकडे’ हा आगळावेगळा कार्यक्रम आणि मंगला खाडिलकर यांचा ’आरसा’ हा एकपात्री प्रयोग.
महाराजांच्या दूरवर पसरलेल्या सैन्यात आणि गडकिल्ल्यांवर माहितीची देवाण-घेवाण करणे आणि त्यांत समन्वय साधणे हे काम बहिर्जी नाईक यांच्या यंत्रणेने साध्य केले.
शिवाजी महाराजांच्या प्रत्येक रोमहर्षक विजयाचा पाया बहिर्जी नाईक आणि त्यांच्या हेरखात्याने घातला असे म्हणल्यास अतिशयोक्तीचे ठरणार नाही आणि असे म्हटल्याने कोणावर अन्यायही होणार नाही.
अष्टप्रधान मंडळात हेरखात्याला स्वतंत्र स्थान देण्यात आलेले नव्हते तरी बहिर्जी यांना सरदारकीचा दर्जा दिला आणि हेरखात्यास साधनसामग्री आणि द्रव्याची चिंता भासू दिली नाही.
हे हेरखाते इतके सक्षम होते की समकालीन इतिहास फंद फितुरीने भरलेला असूनदेखील शिवाजी महाराजांना मात्र संपूर्ण कारकिर्दीत एकदाही दगा फटका झालेला आढळून येत नाही.
इतक्या जुन्या काळात आणि तंत्रज्ञानाची साथ नसताना बहिर्जी नाईक यांच्या हेरांनी माहितीचे संकलन, विश्लेषण इतक्या अचूकपणे कसे केले, भौगोलिक ज्ञान कसे मिळवले आणि ती माहिती योग्य वेळी इच्छित व्यक्तीपर्यंत कशी पोहोचवली हे एक कोडेच आहे.
इतिहास संशोधक त्यांची नावे कदाचित सांगू शकतील पण हेच शिवाजी महाराजांचा हेर कोण असे विचारल्यावर पटकन आपल्यासमोर नाव येते ते ‘बहिर्जी नाईक जाधव’.
तसेच रमझानचा महिना चालू असल्यामुळे रात्री पहारे सुस्तावलेले असतात इत्यादी तपशीलवार माहिती शिवाजी महाराजांपर्यंत पोहोचल्यानंतर त्यांनी शाहिस्तेखानावर हल्ला करायची योजना आखली आणि ती यशस्वी केली.
आपल्या जहागिरीच्या प्रदेशातील लांडग्या-कोल्ह्यांचा बंदोबस्त करण्यासाठी या लांडग्या-कोल्ह्यांना मारून त्यांचे शेपूट आणून देणाऱ्यास शिवरायांनी इनाम जाहीर केले, तेव्हा बहिर्जी नाईक यांनीे सर्वात जास्त शेपट्या आणून दिल्या आणि त्यांना शिवरायांनी हेरले असे काही इतिहासकार मानतात, तर शिमग्याचा खेळ पाहात असताना वेगवेगळी सोंगे वठवणारे बहिर्जी नाईक शिवरायांच्या नजरेत भरले असे काही इतिहासकार मानतात.
शाहिस्तेखानाचा पाडाव करण्याआधी उंबरखिंडीत कारतलब खानाच्या सुमारे २०,००० सैन्याचा महाराजांनी पुरता धुव्वा उडवला आणि त्याला बिनशर्त शरणागती घेण्यास भाग पाडले.
शिवाजी महाराजांनी या लुटीदरम्यान दानशूर व्यक्ती, मिशनरी यांना उपद्रव केला नाही, केवळ उन्मत्त धनिक लुटले आणि केवळ तीन दिवसांत सुरत मोहीम यशस्वी केली त्यात बहिर्जी नाईक यांच्या गुप्तहेर यंत्रणेचा मोठा वाटा आहे.
हा मार्ग निश्चित करताना आणि प्रत्यक्ष प्रवासात बहिर्जी यांचे हेर खाते राजांच्या अवतीभवती असणार आणि त्यांनी पुढचा मार्ग सुखरूप असल्याची ग्वाही दिल्यानंतर राजांचे मार्गक्रमण होत असणार हे निश्चित.
त्यात अफजलखानाचा वध, पन्हाळ्यावरून सुटका, शाहिस्तेखानाची बोटे तोडणे, पुरंदरचा वेढा, किंवा सुरतेची लूट असो, अशा प्रत्येक प्रसंगात बहिर्जी नाईक जाधव महाराजांचे अर्धे काम पूर्ण करत असत.
खानाचे सैन्य किती आहे, त्यात पायदळ, घोडदळ, हत्ती, तोफा-दारूगोळा किती आहे, त्याच्या जवळचे लोक कोण इथपासून ते खानाची दिनचर्या, त्याच्या सवयी इ.
हेर असल्याचा संशय जरी आला तरी कत्तल करणारे हे दोन्ही बादशहा बहिर्जीना एकदा देखील पकडू शकले नाहीत, यातच बहिर्जी नाईक जाधव यांची बुद्धिमत्ता व चातुर्य दिसुन येते.
कौटिल्याने तर आपल्या ‘अर्थशास्त्र’ या ग्रंथात राज्य या संकल्पनेस मानवी शरीराची उपमा देऊन राजा हा त्या शरीराचा आत्मा, प्रधान-मंत्रिपरिषद म्हणजे मेंदू, सेनापती म्हणजे बाहू आणि गुप्तचर म्हणजे राज्यरूपी शरीराचे डोळे आणि कान असल्याचे म्हटले आहे.
इतकेच नव्हे तर खानाचा हेतू राजांस जीवे मारण्याचा आहे असा निःसंदिग्ध अहवाल बहिर्जी यांनी दिल्यानंतर शिवाजी महाराजांनी आपली व्यूहरचना पूर्णपणे बदलली.
बहिर्जी त्यांच्या मोहिमांच्या प्रत्येक पैलूंबद्दल तपशीलवार माहिती गोळा करण्यात तरबेज होते आणि छत्रपती शिवाजींच्या अनेक आश्चर्यकारक पराक्रमांमध्ये श्रेय बहिर्जी नाईक आणि त्यांच्या लोकांचा अत्यंत महत्त्वाचा वाटा होता.
इंग्रजांच्या कागदपत्रांमध्ये अश्या रीतीने बहिर्जी नाइक जाधवांच्याबद्दल उल्लेख आहे पण आपल्याकडे मात्र फारसे काहीच उल्लेख सापडत नाहीत.
शिवाजी राजे व संभाजी राजे जेव्हा दिल्लीच्या बादशहाच्या वाढदिवसाच्या दिवशी त्याला भेटायला गेले असताना त्याआधीच दिल्लीत बहिर्जीचे गुप्तहेर दाखल झाले होते कारण महाराजांना काही दगा फ़टका होऊ नये ह्याची त्यांनी पूर्ण काळजी त्यांनी घेतली होती.
त्यासाठी त्यांनी आपले साडे चारशे गुप्तहेर वेगवेगळ्या वेशात दिल्लीच्या कानाकोपऱ्यांत लपवले होते आणि तेही महाराजांच्या येण्याच्या महिनाभर अगोदर केले.
शिवाजी महाराजांनी बहुतांश लढाया युक्तीने लढलेल्या असून लढाईपूर्वी शत्रूची संपूर्ण माहिती मिळवण्यावर भर दिला आणि त्यानुसार आपली व्यूहरचना केली.
पन्हाळ्याहून शिवाजी महाराजांची सुखरूप सुटका करण्याचे श्रेय जसे बाजीप्रभू आणि शिवा काशीदकडे जाते तसेच ते बहिर्जी यांच्याकडे देखील जाते.
अन्यनिष्ठ कृत्ये आणि स्वयंलक्ष्यी कृत्ये असा फरक करून मिल अन्यनिष्ठ कृत्ये शासकीय कायद्यांच्या कचाट्यात आणतो आणि स्वातंत्र्याचे वर्तुळ मर्यादित करतो म्हणून बार्करने त्याला ‘पोकळ स्वातंत्र्याचा भाष्यकार’ म्हटले आहे.
स्वयंनिष्ठ कृत्यांमध्येही मिलने शासनाच्या चंचुप्रवेशाला जागा ठेवली आहे – एखादा माणूस स्वतःचेच नुकसान करून घेत असेल तर शासन त्याला तशा कृत्यापासून रोखू शकते असे मिल म्हणतो.
‘समाधानी डुक्कर असण्यापेक्षा असमाधानी माणूस असणे चांगले; मूर्ख बनून समाधानी असण्यापेक्षा सॉक्रेटिस बनून असमाधानी असलेले चांगले.’ या मिलच्या उद्गारात पुढील गोष्टी गर्भित आहेत : सुखाच्या गुणामध्ये फरक असतो; माणूस पशूंहून वेगळा आहे आणि माणसा-माणसांमध्येही गुणात्मक फरक आहेत.
’ ‘स्वतःपुरता, स्वतःच्या शरीर आणि मनासंदर्भात माणूस सार्वभौम आहे.’ : स्वयंनिष्ठ कृत्यांच्या बाबत माणूस पूर्ण स्वतंत्र आहे असे मिलला सुचवायचे आहे.
एरंडवणे , पुणे येथे यशवंतराव मोहिते महाविद्यालय , लॉंॅं कॉलेज व मॅनेजमेंट इन्स्टिट्यूटची स्थापना करून भारती विद्यापीठाने उच्च शिक्षण क्षेत्रात प्रवेश केला .
आपले विद्यापीठ स्थापन व्हावे, ही त्यांची महत्त्वाकांक्षा होती आणि काही दशकांनंतर अभिमत विद्यापीठाच्या रूपाने त्यांनी ती प्रत्यक्षातही आणली.
सांगली, ग्राहक भांडार आणि एक मल्टीशेड्यूल्ड बँक, पुणे, सांगली आणि कडेगावमध्ये भारती बाजार आणि महिला औद्योगिक सहकारी संस्था आदींचा समावेश आहे.
यशवंतराव चव्हाण साहेब यांची जन्मभूमी असलेल्या भिलवडी - वांगी मतदारसंघातून १९८५ साली आमदार म्हणून निवड झाली .१९९० साली भिलवडी - वांगी मतदारसंघातून दुसऱ्यांदा आमदार म्हणून निवड झाली .
गटातटाच्या राजकारणामुळे सांगली महापालिकेची सत्ता काँग्रेसच्या हातून निसटली असतानाच २०१६ सालच्या निवडणुकीत त्यांनी पुढाकार घेऊन तेथे काँग्रेसला सत्तेत आणले.
सांगली जिल्ह्यातील ग्रामीण आणि काहीशा दुर्गम , दुष्काळग्रस्त ८०० लोकसंख्या असलेल्या ' सोनसळ ' या छोट्याशा गावात एका लहान शेतकरी कुटुंबात पतंगरावांचा जन्म झाला.
त्यानंतर कर्मवीर भाऊराव पाटील यांच्या रयत शिक्षण संस्थेच्या छत्रपती शिवाजी कॉलेज , सातारा येथे त्यांनी प्रवेश घेतला आणि 'कमवा आणि शिका' योजनेअंतर्गत एका बाजूला कष्ट आणि दुसरीकडे शिक्षण अशी दुहेरी कसरत केली.
कनक रेळे यांनी रचलेल्या रुक्मिणी स्वयंवर नावाच्या मराठी नृत्यनाटिकेच्या शुभारंभाचा प्रयोग ५-२-२००३ रोजी मुंबईत नेहरू सेंटरमध्ये झाला होता.
५ नोव्हेंबर २०११ रोजी अमेरिकेतील ॲरिझोना राज्यातील फिनिक्स येथील मेट्रो मराठी मंडळाच्या दिवाळी कार्यक्रमात मुन्शी प्रेमचंद ह्यांच्या ईदगाह या गोष्टीवर आधारित ’जत्रा’ नावाची एक संगीत नृत्यनाटिका सादर करण्यात आली होती.
लंडनमधल्या पंचमुखी या संस्थेने २६ सप्टेंबर २००९ रोजी मिडलसेक्स या गावी रवींद्रनाथ टागोर यांनी लिहिलेली चंडालिका ही नृत्यनाटिका रंगमंचावर सादर केली होती.
व्यक्तिगत आरोप व्यक्तिलक्ष्य तर्कदोष सहसा विरोधकांचा युक्तीवाद अग्राह्य ठरावा या उद्देशाने विरोधकाच्या दाव्यांवर हल्ला करण्याचा प्रयत्न केला जातो; यात विरोधकाच्या युक्तिवादाशी संबंधीत नसलेल्या कृती अथवा विरोधकाच्या चारीत्र्यातील खऱ्या उणीवांकडे लक्ष वेधणे याचा आंतर्भाव केला जातो.
रेगे ह्यांच्या मतानुसार 'विरोधकाच्या मतांचे खंडन न करता त्याच्या स्वभावावर किंवा वर्तनावर टीका करण्यात आलेली असते; विशेषतः विरोधकाचे वर्तन त्याने प्रतिपादन केलेल्या मतांविरुद्ध आहे असे दाखवून देण्यात आले असते.
मुळ युक्तिवादास बगल देऊन, युक्तिवाद करणाऱ्या व्यक्तिस नकारात्मक लक्ष्य बनवण्याच्या उद्देशाने अथवा अप्रस्तुत विषयाकडे लक्ष वळवण्यारा, अप्रस्तुत मुद्दा उपस्थित करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या तर्कदोषास व्यक्तिलक्ष्य तर्कदोष अथवा व्यक्तियुक्ती अथवा असे म्हणतात.
उदाहरणार्थ, वडील आपल्या मुलास मोठेपणी पश्चाताप करावा लागू नये म्हणून धूम्रपान चालू न करण्या बाबत सांगू शकतात, पण मुलगा आपल्या वडिलांना स्वतःच धूम्रपान करतात त्याचे काय ?
एखाद्या व्यक्तिच्या समर्थ युक्तिवादाची तुलना त्या व्यक्तिच्या चारीत्र्यविषयक इतर गुणांशी, अथवा संबंध नसलेल्या कृतीशी करणे हा एक तर्कदोष असतो.
युक्तिवाद करणाऱ्या व्यक्तिचे बोलणे अथवा कृती स्वतःच्याच युक्तिवादाच्या विसंगत असल्याचा दावा करून मुळ युक्तिवाद नाकारण्याचा प्रयत्न करणे म्हणजे तुम्ही स्वतःसुद्धा व्यक्तिलक्ष्य तर्कदोष ठरतो.
त्या विद्यापीठात त्यांनी विमाशास्त्र पदवी अभ्यासक्रम, शिका व कमवा योजना, विविध शिष्यवृत्त्यांची निर्मिती, कॅलगरी विद्यापीठाचा पुणे विद्यापीठस्थित परदेश सत्र अभ्यासक्रम, उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठात भारतातील पहिल्या विमाशास्त्र पदवी अभ्यासक्रमाच्या स्थापनेसाठी चालना, असे काही शैक्षणिक प्रकल्प सुरू केले होते.
जगन्नाथ वाणी यांनी सुरुवातीच्या काळात म्हणजे १९६० ते ६२ या दरम्यान धुळे जिल्ह्यातील शेतकी महाविद्यालयात गणित विषयांची अर्धवेळ प्राध्यापकी आणि खाजगी शिकवण्याही केल्या, पण मनासारखी नोकरी मिळेना.
पुण्याच्या गोखले इन्स्टिट्यूटमध्येही ते काही महिने होते, काही ठिकाणी वशिलेबाजी, अंतर्गत राजकारणही नोकरी मिळण्याच्या आणि नोकरी टिकण्याच्या मार्गात आड येई.
त्या वर्षींच्या शालान्त परीक्षेत मुंबई इलाख्यातून एक लाख विद्यार्थ्यांतून उत्तीर्ण झालेल्यांमधे पहिल्या १५ क्रमांकाच्या गुणवत्ता यादीत १४ विद्यार्थी कानडी व गुजराती भाषक होते.
समाजकार्य, संगीत, आरोग्य, मानसिक आजारांविषयी जनजागृती, शिक्षण, अपंग पुनर्वसन अशा अनेकविध क्षेत्रांतील त्यांचे कार्य लक्षात घेऊन या पुरस्कारासाठी त्यांची निवड करण्यात आली होती.