polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Византуудыг бүслэх нь амжилтгүй болсон, гэвч Афинчууд Македончуудын сэргэн мандалтын хүнд аюулыг ухамсарласан ба Демонстенчүүдийн дор Македончуудыг эсэргүүцсэн олон улсуудтай нийлж холбоо байгуулсан.
Энэ гаргасан эсрэг бие нь нянгуудтай холбогдож тэднийг устгах, фагоцит эсэд тэднийг хялбархан баригддаг болох, хавсаргын тогтолцоог идэвхжүүлэх үүргүүдийг гүйцэтгэдэг.
В-2 эсүүд нь дэлүү тунгалагийн зангилаанд байх В эсүүдийн ихэнхийг бүрдүүлэх ба жижиг хэмжээтэй удаан хугацаанд амьдардаг, бага хэмжээний гадаргуугийн , их хэмжээний , хэд хэдэн төрлийн гадаргуугийн хүлээн авуурыг агуулдаг.
Эхлээд өвчин үүсгэгч макрофаг, сэртэнт эс зэрэг эсрэгтөрөгч илчлэгч эсүүдээр залгигдаж, улмаар энэ үүсгэгчийн уургууд нь богино хэмжээний пептидүүд болон задраад МНС ангийн уургуудтай холбогддог.
Идэвхжсэн В эсүүд нь улмаар өвчин үүсгэгчийг дарангуйлах үйлчлэлтэй эсрэгбиеийг өвчин үүсгэгчийг эзэн амьтнаас хавсаргын тогтолцоо, фагоцитууд цэвэрлэх хүртэл хугацаанд нийлэгжүүлнэ.
Т эсээс хамааралтай эсрэг төрөгчийн хамтаар, тэр эсрэгтөрөгчийн эхний дохио В эсийн хүлээн авууруудад холбогдож, хоёр дахь дохио давхар өдөөгдсөн Т эсээс ирдэг.
Тухайн эсрэгбие түүний ялгаран хөгжсөн төрөл бүтээгдэхүүн нь аль нэгэн өгөгдсөн эсрэг төрөгчийн эсрэг өвөрмөц биологийн макромолекулаас тогтсон гадаргуугийн ижил бүтцүүдтэй таньж холбогдож чаддаг, иймээс бүх В эс тухайн нэг эсээс хөгждөг.
Энэ өсөлт хүчтэй холбогдох чадвартай тухайн нэг эсрэгтөрөгчтэй холбогддог амьд үлдсэн В эсээс хамаарсан боловсорсон эс үүсэх эрчмээр тодорхойлогдоно.
Залуу лимфоцитууд, Т эсүүд, өсвөр В эсүүд нь ясны чөмөгнөөс гарахын өмнө өөрийн эд эсэд үйлчилгээтэй эсэхээ дархлааны тогтолцоонд хянуулдаг.
Эдгээр эсийн аль нэг нь болж хөгжилгүй завсрын ялгаран хөгжих шатанд орж, хөгжлийн эхний шатны төвийн үйлчлэлээр В эсүүд иммуноглобулины генийхээ хувьсамхай хэсэгт их хэмжээний өөрчлөлтөд орж магадгүй өөр ангийн эсэд шилждэг.
Эдгээр , , дэд хэсгүүд нь рекомбинаци хэмээх үйл явцын дүнд санамсаргүйгээр хоршиж В- эс тус бүр давтагдашгүй нэг хувь иммуноглобулины домайныг үүсгэдэг.
Эсийн гадаргуу дээрх В эсийн хүлээн авуурууд биед орж ирээд байгаа тодорхой эсрэгтөрөгчтэй тохиолдоход тэр В эс олширч, анх эсийн гадаргуу дээр байсантай адил холбогдох хэсэг бүхий тэдгээрийн хүлээн авууруудыг чөлөөт хэлбэрээр гадагшлуулдаг.
Энэ хадгалагдсан мэдээлэл нь, тэр эсрэг төрөгч ирээдүйд биед дайралт хийхэд түүнээс илүү хүчтэй, илүү үр дүнтэй хамгаалах олдмол дархлааны тогтолцоог бүрдүүлдэг.
В эс антигенийг таних нь В эс идэвхжихэд (плазмын эсүүдэд эцсийн байдлаар хувирах, клонийн байдалтай олшрох) шаардлагатай нэг хүчин зүйл ба үүнээс өөр замаар бас идэвхждэг.
Анерги: уусмал байдалтай жижиг өөрийн эсрэгтөрөгчтэй муухан холбогддог В эсүүд холбогдох үедээ тэр чигтээ хариу үйлдэл үзүүлэхгүй байдалд орохыг анерги гэдэг.
Чингис хаан Ил Тарвагатай, Кашгараас Трансоксани хүртэлх одоогийн Төв Азийн станууд болон Ираны хойд хэсгийг Цагаадайд өвлөн үлдээснээр Цагаадайн мэдэлд Их Монгол улсын бүрэлдэхүүнд байж байгаад Мөнх хааны дараагаар Их Монгол улс задарахад Эрчис мөрнөөс Афганы Газни хот Трансоксаноос Таримын хөндий хүртэл газар нутагтай, Цагаадайн удмын Монгол удирдлагатай Цагаадайн улс гэгдэн 1346 онд Газан хааныг өнгөрсний хойно баруун зүүн хэсэгт хуваагдах хүртэл оршин тогножээ.
Цагаадайн улсын талаар илүү тодруулахад тус улсын газар нутаг нь өнөөгийн Узбекистан бүхэлдээ, Казахстаны өмнөд хэсэг, Афганистаны хойд ба өмнөд хэсэг, өнөөгийн Тажикстан, Киргизстан бүхэлдээ багтаж байлаа.
Зүүн хэсгийг нь буюу Моголистаныг 1347-1363 он хүртэл Төглөгтөмөр анх захиран Монголчуудын дунд эрх мэдлээ нэмэгдүүлэн лалын шашныг жөгжүүлж, 1360-1361 онуудад хоёронтоо баруун хэсгийг нэгтгэх оролдлого хийсэн боловч баруун хэсгийн аймгуудын удирдагчдыг бүрэн захиргаандаа оруулж чадахгүй байсаар 1363 онд өөд болсноор моголчууд Мавераннарыг орхин гарч Трансоксанийг Караунасын Амир Хусейн хяналтандаа авчээ.
Доголон Төмөр өөрийгөө Чингис хааны хойчис хэмээн зарлаж, Цагадайн улсыг сэргээхээр Амир Хусейнтай тэмцэлдэж эхлэн 1366 онд Хусейн болон Сербедар нарыг бут цохин Самаркандыг эзлэн авч, 1369 онд Трансоксанид ноёрхолоо тогтоон 1370 онд Эмир гэгдэн Цагаадайг улсыг залгамжлан 30 гаран жил байлдан дагуулал хийж, Афганд Хератын, Персэд Ширазын, Иракт Багдадын, Энэтхэгт Дэлийн, Сирид Дамаскусын захирагчдыг байлдан дарж газар нутгаа тэлжээ.
Тэрээр Оттомон Түрэгийг Ангорт цохисны дараа Монголын эзэнт гүрнийг дахин байгуулах зорилгоор Хятадын Мин улсыг дайлахаар явах замдаа 1405 онд өөд болж, түүний байгуулсан эзэнт гүрэн 1447 он хүртэл түүний хүү Хератад нийслэлсэн Шах Рукийн захиргаан дор оршин байв.
Цагаадайн улсын зүүн хэсгийг Цагаадайн удмынхан захирсаар зарим үед Төмрийн удмынхантай найрамдаж холбоотон болж, зарим үед байлдах зэргээр 17-р зуун хүрч Уйгарын Апаг Хожа болон түүний удмын Хожижануудын шашны дэглэмд байр сууриа алдсан юм.
Гэвч 14-р зуунд Цагадайн улс бүхэлдээ Төмөрийн улсад эзлэгдсэн учир Моголистан, Яркендын хант улс нь Цагадайн улсын үргэлжлэл байсан эсэх нь маргаантай байдаг.
Моголистан нь Цагадайн улсын зүүн хэсгийн газар нутаг бөгөөд Моголистаныг нүүдэлчин монголчууд удирдаж байсан тул суурин иргэд давамгайлсан Цагадайн улсын баруун хэсэг болох Мавереннахраас 14-р зууны дундуур тусгаарлажээ.
15-р зууны дундуур монгол, түрэг гаралтай аймаг холилдсон казахууд Долоон усанд нүүн ирж тэндхийн монгол, түрэг аймгуудтай холилдон 1465 онд Казахын хант улсыг байгуулан аажимаар газар нутгаа тэлсэн нь одоогийн Казахстан улсын үндэс суурь болжээ.
Харин Долоон усанд байсан моголчууд казахын Их ордын бүрэлдэхүүнд орон ууссан ба одоогийн Их орд нь үндсэндээ баруун Моголистанчууд буюу Долоон усны моголчуудаас (монголын дулат/долоод, жалайр г.м аймаг болон түрэг овог аймгууд) бүрджээ.
Моголистаны баруун талаас Казахууд, зүүн талаас Ойрадууд довтлох болсон тул Моголистаны Султан Саид хаан өмнө зүг рүү нүүж, Яркенд хотод нийслэллэж, улсаа Яркендын хант улс хэмээн нэрийдэх болжээ.
Түүнийг хоёр дахь удаагаа олзлогдоход Ойрадын ноён Эсэн тайш "Энэ удаад би чамайг зүгээр явуулахгүй. Чи надад эгч Махтум-ханимаа золиосонд өгөх ёстой" гэжээ.
Цагаадайн хаант улсын үед Харханлигийн соёл тэргүүлэн исламын соёл хүчирхэгжин Харахожагийн буддистууд лалын шашинд орцгоосон бөгөөд ноёрхогч ангийг Моголчууд, суурин хүмүүс, худалдаачдыг Сартууд, тариачдыг Таранчууд гэдэг байв.
Моголистан гэсэн нэр нь "могол" , "стан" буюу "монгол улс", "монголчуудын орон" гэсэн утгатай учир нь эндхийн монголчууд Цагадайн баруун хэсгийн монголчуудтай харьцуулахад монгол хэл, нүүдэлчин уламжлал, соёлоо илүүтэй хадгалж үлдсэн байна.
Хамтлагийнхан түүний талаар “Вилл бол маш ухаантай, ямар нэгэн чухал шийдвэр гаргах үед үнэтэй чухал зүйлсийг хэлж чаддаг. Тэр олон удаа шийдвэрлэх санал гаргаж байсан, түүний өөрийн шийдвэрүүд хааяа бусдын зөвшилцлийг өөрийнхөөр болгодог.” хэмээн хэлж байв.
Тува хэл орчин цагт Орос, Монгол, Хятад гурван улс, тэгэхдээ ОХУ-ын холбооны нэгж—Бүгд Найрамдах Тува Улсад хамгийн олон хүнийг хамарч дэлгэрсэн байдаг.
1920 онд орчин үеийн сэтгүүл зүйн эхлэл тавигдаж байсан бөгөөд зохиолч Уолтер Липпманн, Америкийн философич Жон Дьюи нар ардчилсан сэтгүүл зүйн үүргийг хэлэлцжээ.
"Эрх чөлөө ба Хэвлэл" , "Ард түмний үзэл бодол" сонинд Уолтер Липпманн:"Итгэ! Эрх чөлөө бол ирээдүйн шинжлэх ухаан болон түүхийн үнэлгээг тогтоох болно" Мөн ард түмний үзэл бодол засгийн газраас гадуур оюун санааны тогтолцоог удирдаж байв.
Засгийн газрын Бүгд найрамдах хэлбэрт нөлөөлөгч нь ард түмнээр сонгогдох бөгөөд тэднийг улс төрийн байгууллагууд болон үндэсний бодлогыг чанд мөрдөх ёстойг сануулж байв.
“Аливаа гэмт явдал олны нүднээс далд, нуугдмал байдалд байх чадвартай. Тэр бүхнийг ил гаргаж, тодорхой болгон бич. Эрт, орой хэзээ нэгэн цагт олон түмний үзэл бодлын хүчээр энэ булай явдал арилна” хэмээн Пулитцер хэлдэг байжээ.
Сонины нийтлэлийн үр дүнгийн нэг жишээ бол, АНУ-ын сүлд болсон Эрх чөлөөний хөшөөг барих ажилд олон нийтийн анхаарлыг хандуулж, хөшөөг босгосон явдал юм.
Мөн түүний удирдлага дор ажиллаж байсан сэтгүүлч Нелли хэмээх эмэгтэй Пулитцерын даалгавраар дэлхийг Жюль Вернийн зохиолын баатраас ч хурдан хугацаанд буюу 72 өдрийн дотор тойрч чаджээ.
Сэтгүүл зүйн үүрэг нь олон нийтийг үнэн зөв мэдээллээр хангах төдийгүй хэт нэг талыг баримтласан нийтлэл, мэдээ, нэвтрүүлгээр үзэгчдыг төөрөлдүүлэхгүй байх нь чухал юм
Хэдэн долоо хоногийн турш өвдөөгүй өвчнөө эмчлүүлж байхдаа Пулитцер тус эмнэлгийн өвчтөнүүд хүйтэн орчинд, хагас өлсгөлөн байдалтай, балмад хэрцгий харьцаан дунд эмчлүүлдэг болохыг нарийн баримттай дэлгэж бичжээ.
Сэтгүүл зүйн олон төрөл байдаг боловч туйлын зорилго нь хүлээн авагч, үзэгч, уншигчдад улс төр, бизнесийн бүтэц зохион байгуулалт, нийгмийн соёлын нүүр царай болсон урлаг соёлын тухай мэдээллүүдийг хүргэхэд оршино.
Орчин үеийн нийгэмд хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл нь мэдээллийг ханган нийлүүлэгч болон нийгмийн хэрэг явдлын бодол санаа нь болж байвч сэтгүүл зүйн үүрэг, эрх зүйн хэм хэмжээ нь өргөн олны мэдээллийн хэрэгслүүд, цахим орчингийн үр дүнгийн өөрчлөлт юм.
Уолтер Липпманны арцалдаан бол эдгээр бодлого болон байгууллагуудтай хамт байсан бөгөөд тэдгээр нь шинжлэх ухааны болон түүхийн үзэл санаа нь түүнд цэвэр улс төрийн гүн ухааны үндэс суурь байсан.
Гэвч Уолтер Липпманн "Дэвшилтэт хөдөлгөөний хамтын ёс" гэж юуг нэрлэж байгааг эргэн бодож бас тэрээр Америкийн улс төрийн байгууллага болон Засгийн газрыг сайшааж эцэст нь "Ард түмний гүн ухаан"-ыг бичиж тэр нь Америкийн байгууллагуудын бодлого сэргэхэд тус дөхөм болсон.
Учир нь Сэтгүүл зүйн эхний баримтлах зарчим нь сэтгүүлч нь иргэдэд үнэнийг хэлж, нийгмийн бие даасан, нөлөө бүхий хувь хүн, албан байгууллагад үйлчлэх явдал юм.
Олон улс орны сэтгүүлчид олон нийтийн үйл ажиллагаанд илүү оролцож, гэмт хэргийн халуун мөрөөр орох, хэвлэлийн хуралд оролцох, баяр ёслол, албан ёсны ярилцлага, сурвалжилга хийж эрхээ эдэлж чадахгүй байна.
Жон Дьюи нь ард түмэн, элитүүдийн санаачилсан, хариуцсан хэргийг ойлгох авъяас чадвартай байгаагүй бөгөөд ард түмний хуралдааны шийдвэр нь хэлэлцүүлэг маргааны дараа болдог гэдгийг ойлгосон.
Жозеф Пулитцер сонин, содон, сонирхолтой нийтлэлээрээ хожим нь “Шинэ сэтгүүл зүй” хэмээн нэрлэгдсэн орчин үеийн хэвлэл гаргах зарчмыг нээсэн гэж түүхэнд бичсэн нэгэн юм.
1950 оноос хойш улс орнуудад үйлдвэржүүлэлтийн маш өндөр түвшинд хүрсэн ба олон нийтийн харилцаа холбооны кино, телевиз, радио улс төрийн гол түлхүүр үүргийг гүйцэтгэдэг байсан.
Сүүлийн үед судалгаагаар хэвлэл мэдээлэлийн хэрэгсэлийн өмчлөлийн төвлөрөл ихсэж байгаа нь олон тооны хэвлэл мэдээлэлийн хэрэгсэлүүд хэдхэн тооны фирмүүдийн гарт байгааг харуулж байна.
Нийтийн хэвлэл мэдээлэлийн үг хэллэг нь1920 оод оноос хэрэглэгдэж эхэлсэн гэвч өнгөрсөн ирээдүйн зарим зүйлсрүү чиглүүлэх их үүсвэр болж байсан.
ихэвчлэн тоон холбооны сүлжээнүүдийн болон санах ойн төхөөрөмжүүдийн боловсруулалт хийгдээгүй өгөгдлүүдэд гардаг санамсаргүй өөрчлөлтүүдийг олоход ашиглагддаг, хэрэглэхэд хялбар, найдвартай, алдаа олдог алгоритм юм.
Энэхүү системд нэвтэрч буй блок өгөгдлүүд хавсаргагдсан богино шалгалтын утга авдаг ба эдгээрийн агууламжийн олон гишүүнт хуваарьлалтын үлдэгдэл дээрээс суурилсан болно.
техник хангамжинд хэрэгжүүлхэд хялбар учир их алдартай бөгөөд математикийн аргаар анализ хийхэд хялбар, мөн түүнчлэн дамжуулагч сувгуудад байдаг чимээнээс үүдсэн хэвшимэл алдаануудыг илрүүлхэд сайн байдаг.
Така 2002 оноос эхлэн аавынхаа хамгийн алдартай дууг дуулан урлагт хөл тавьсан ба түүнийг алдарт дуучдын хүү болохоор тухайн үеийн энтэртайнмэнт ертөнц томоохон анхаарал хандуулж байсан.
Тэрээр 2003 онд -н доорх 8 гишүүнтэй хөвгүүдийн гэх хамтлагт 9 дэх гишүүнээр орсон боловч хичээл номдоо анхаарахаар тус хамтлагийг тэр ондоо орхиж байжээ.
Хамтлагаас хөөгдөж, буцаад очих сургуульгүй болсон байсны дээр тэр онд нь түүний эцэг эх 2 салахаар шийдэн, Така хэсэг эмээ дээрээ амьдарч байгаад удалгүй ганцаар амьдрах болсон.
2009 онд соло гитарчин Алекс хамтлагийг орхих хүртэл тэрээр айзамт гитарчны үүргийг гүйцэтгэдэг байсан ч Алексыг явснаас хойш тэрээр гоцлол болон айзамт аль алиныг нь тоглож байгаа билээ.
Ямашита Тоорү ахлах сургуульд байхдаа амьд хөгжмийн хамтлаг байгуулахаар шийдэн Така, Тоорү, Рёота, Томо, Алекс гэсэн 5 гишүүнтэйгээр анх хамтлагийг үүсгэн байгуулж байжээ.
Харин 2006 онд анхны бөмбөрчин Томо, 2009 онд соло гитарчин Алекс хамтлагаас гарч, 2007 онд шинэ бөмбөрчин Канки Томояаг хамтлагт аван одоог хүртэл уг хамтлаг энэ бүрэлдэхүүнээрээ уран бүтээл туурвиж байна.
2009 онд Алекс олон нийтийн газарт зүй бус үйлдэл хийсэн хэрэгээр цагдаад баривчлагдсан бөгөөд энэ хэргээс нэг их удалгүй хамтлаг албан ёсоор түүнийг хамтлагаас гаргаж байгаагаа олон нийтэд зарлажээ.
10 сарын 11 — Хүйтэн дайн: Зөвлөлтийн Михаил Горбачёв, Америкийн Рейган нар Исландын Рейкьявикт уулзаж, Европ дахь дундын зайн тусгалт пуужингийн тоог харилцан бууруулахаар тохиролцов.
Давид Эмиль Дюркгейм (; 1858 оны 4 сарын 15-нд Францын Эпинальд төрсөн, 1917 оны 11 сарын 15-нд Францын] Парис хотод нас барсан) — францын философич, социологич, францын социологийн сургуулийг үүсгэн байгуулагч, социологийг бие даасан шинжлэх ухаан болгон үндэслэгчдийн нэг.
Социологийн шинжлэх ухааныг статустай болж бүрэлдэн хөгжих, түүний дотоод гадаад байгуулагажих үйл явцад чухал үүрэг гүйцэтгэсэн сэтгэгчдийн нэг бол Францын эрдэмтэн Эмиль Дюрхэйм билээ.
Тэрбээр шинэ тутам үүсэн бүрэлдэж байсан энэ социаль шинжлэх ухааны онол-арга зүйн асуудлыг төдийгүй амиа хорлолт аноми байдал болон хөдөлмөрийн хуваарь зэрэг социаль үзэгдлүүдийг судалж социологийн эмпирик судалгааны анхан шатыг тавьж өгсөн гэж үздэг.
Парисын Хэвийн дээд сургуульд элсэхээр гурвантаа оролдсоны эцэст 1879 онд элсэн орж гүн ухааны чиглэлээр суралцаж 1882 онд төгссөн бөгөөд улмаар хөдөөгийн жижиг лицейд багшилж байсан.
1885 онд нэг жилийн хугацаагаар Германд очиж гүн ухаан, ёс зүй болон социаль шинжлэх ухааны төлөв байдалтай танилцах явцдаа сэтгэл зүйч гүн ухаантан В.Вундттай уулзсан нь гүн сэтгэгдэл төрүүлсэн байна.
Марсель Гране, Селестин Бугле, Жорж Дави, Франсуй Симиан, Поль Фоконне, Моррис Хальбвакс, Марсель Мосс зэрэг Дюрхэймын шавь, үзэл санаа нэгтнүүд дээрх онолын сургуулийн гол цөмийг бүрдүүлж байсан ба уг сэтгэгчидтэй тэрээр хамтран “Социологийн жил тутмын сэтгүүл”-ийг хэвлэн гаргаж байв.
Дюрхеймын тасралтгүй удирдсан энэ сэтгүүл нь социологийн үзэл санааг тархаах, социологийн их сургуулиудын судлөх хичээл болгоход төдийгүй тухайн үеийн Францын нийгмийн шинжлэх ухааны хөгжилд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн ажгуу.
1902 онд тэрээр Сорбонны Их Сургуулийн хүмүүжлийн шинжлэх ухааны тэнхимийг тэргүүлэх болсон ба тус тэнхим нь 1913 оноос хүмүүжлийн ба социологийн ухааны тэнхим гэж нэрлэгдэх болжээ.
Хүн төрөлхтний хувьд ёс суртахуун, ёс зүйн гүйцэтгэх үүргийг ихэд үнэлж, хүний сайн сайхан мөн чанарт итгэх итгэлийг агуулсан Дюрхеймийн өөдрөг үзэлт соёлт ертөнц хэмээгдэх Европын орнуудын өдөөсөн цуст дайн нэг ёсондоо няцаалт болжээ.
Уг дайнд Францын социологийн сургуулиудын олон төлөөлөгчид амь үрэгдсэн төдийгүй түүний хүү, ихээхэн найдвар төрүүлж байсан хэл шинжээч, социологич Андре амь үрэгдсэн нь сэтгэгчийг сэтгэл санааны гүн дарамтанд оруулсан юм.
“Нийгмийн хөдөлмөрийн хуваарь” бүтээлдээ тэрээр ёс суртахуун болоод ёс зүйн хэм хэмжээний үүднээс орчин үеийн нийгмийн төлөв байдалд дүн шинжилгээ хийж, аноми байдал гэсэн ойлголтыг авч үзсэн байна.
Ийм байдал үүсэх болсон шалтгааныг эдийн засаг, түүний үндэс суурь болох ажил мэргэжлүүд урт удаан хугацааны турш социаль үнэлэмж, статусын хувьд ихэд доогуур үнэлэгдэж ирсэн бөгөөд энэ утгаараа нийгмийн амьдралд төдийлэн чухал үүрэг гүйцэтгэхгүй явж ирсэнтэй Дюрхейм холбон тайлбарласан байна.
Харин капитализмын хөгжилтэй уялдан эдийн засгийн хүрээ нийгмийн амьдралд тун чухал байр суурь эзлэх болж аж үйлдвэр, банк, санхүүгийн эзэд улс орныг удирдахад шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэх болов.
Урьдын нийгэмд хүн амын дийлэнх газар тариалан, мал аж ахуй зэрэг уламжлалт салбарт хөдөлмөрлөж байсан бол капиталист аж ахуйн үед хотжих үйл явц хурдасч, үйлдвэр, фабрикт ажиллах хүмүүсийн тоо асар нэмэгдсэн байна.
Энэ хирээр эдийн засгийн хүрээний гүйцэтгэх үүрэг өсөн нэмэгдэж, энд явагдаж буй үйл явц, социаль бүлгүүдийн зан үйл, харилцаа нийгмийн амьдралд бүхэлд нь хүчтэй нөлөөлөх болсон авч тэдгээрийг зохицуулах хэм хэмжээ илт дутагдаж байгаа нь тун хортой үр дагавартай гэж Дюрхейм бичиж байлаа.
Нийгмийн эдийн засгийн хүрээнд бий болсон аноми байдлыг даван туулах гол арга зам бол ажил мэргэжлийн бүлгүүд, тэдгээрийн мэргэжлийн ёс зүй мөн авч энэ хүрээнд ёс суртахуун, мэргэжлийн ёс зүйн хэм хэмжээ зарим нэгэн уламжлалт салбартай харьцуулах аваас дөнгөж үр хөврөлийн үе шатандаа байна гэж тэрээр үзсэн байна.
Түүний бодлоор төр засгийн зүгээс өөрийн батлан гаргасан албан ёсны хууль, эрх зүйн актуудынхаа тусламжтайгаар бий болсон аноми байдлыг засаж залруулахад чиглэсэн оролдлого тодорхой үр дүнд хүрч чадахгүй.
Учир нь нийгэмд хөдөлмөрийн хуваарь нарийсан, ажил мэргэжлийн бүлгүүд олшрон нэмэгдэж, ихээхэн нарийн төвөгтэй бүтэцтэй болж буй нөхцөлд төр тэр бүх онцлогийг тусгасан хууль тогтоол боловсруулж, хэрэгжүүлэх боломжгүй байна.
Харин мэргэжлийн бүлэг бол нийгмийн гишүүдийг нэг бүрчлэн хамарч чаддагийн зэрэгцээ, тэдний ашиг сонирхол, үзэл бодлыг нарийн мэдэрч, тэдний зан үйлийг хянаж байдгаараа нийгэмд гэр бүлийн гүйцэтгэдэг үүрэгтэй нэгэн адил зохицуулалтын функцийг хэрэгжүүлж чадна хэмээн Э.
Мэргэжлийн бүлгүүд өөрийн гишүүдийн заавал даган мөрдөх мэргэжлийн ёс зүйг боловсруулж, түүнийхээ тусламжтайгаар эдийн засгийн амьдрал дахь аноми байдлыг хянаж чадах ажгуу.
Уламжлал ёсоор хөдөлмөрийн хуваарийг эдийн засгийн ойлголт болох талаас нь голлон авч үзсээр ирсэн бол тэрбээр анх удаа нийгмийн эв нэгдлийн хангагч ёс суртахууны хүчин зүйл болох утгаар авч судалсан байна.
Дюрхейм функц гэсэн ойлголтыг тодорхой хэрэгцээ шаардлагад таарч тохирсон үйл ажиллагаа гэж тодорхойлоод хөдөлмөрийн хуваарийн функцийг судална гэдэг нь нийгэмч чухам ямаршуу хэрэгцээ шаардлагад таарч тохирч буйг авч үзэхийг хэлнэ гэжээ Аливаа нийгэм оршин тогнохын тулд тогтвортой, статик байдлаа хангах зайлшгүй хэрэгцээ шаардлага буюу эв нэгдэл гэсэн асуудалтай тулгардаг бөгөөд чухамхүү нийгмийн эв нэгдлийг хангаж өгч байдгаараа хөдөлмөрийн хуваарь ач холбогдолтой.
Нийгмийн эв нэгдэл өөрөө ёс суртахууны үзэгдэл тул ажиглалтанд өртөж хэмжилтэнд орох боломжгүй учраас түүнийг орлон илэрхийлж, бэлгэ тэмдэг нь болж чадах, ажиглалт, хэмжилтэнд өртөхүйц тийм баримт сэлт бол эрх зүй гэж тэрээр үзсэн.
Дюрхейм тухайн үеийн нийгэмд илэрч байгаа нийгмийн мөргөлдөөн, зөрчил, гажуудлыг судалж түүний шалтгаан нөхцлийг илрүүлэн “хэвийн” байдалд оруулах арга замыг боловсруулахыг социологийн шинжлэх ухааны зорилт болгон тавьж байв.
Түүний бичсэн “Амиа хорлох үзэгдэл” бүтээл социологийн шинжлэх ухаан нь нэг талаас онол хуульд, нөгөө талааас ажиглалтын баримтанд тулгуурласан онол ажиглалт хоёрын нэгдэл болохын үндэслэх үлгэр загвар болсон билээ.
Тэрбээр бодгалиас үл хамаарах нийгмийн онцгой бодит байдал болох амиа хорлох үзэгдлийн талаарх ажиглалтын материалд “эд юмсын” адилаар судлах социологийн арга зүйгээ хэрэглэсэн юм.
Статистик баримтад шинжилгээ хийсний үр дүнд хүн амд амиа хорлогсдын эзлэх хувь болон амиа хорлолтын муруй тодорхой хуулинд захирагдаж байна гэсэн дүгнэлтэд хүрчээ.
“Тухайн нийгмийг бүрэлдүүлэгч бодгалиудын бүтэц жилээс жилд өөрчлөгдөж байхад, багагүй тохиолдож байгаа амиа хорлолтын тоо уг нийгэм өөрчлөгдөх хүртэл хувирахгүй хэвээр байв” .
Дюрхеймийн социологизмын онцлог болох хувь хүний сэтгэл зүй, биологи, газарзүйн талаас амиа хорлохуйг тайлбарлах нь өрөөсгөл хэмээн нотолж, амиа хорлох үзэгдлийг нийгмийн орчин, нийгмийн бүтэц, нийгмийн нөхцөлтэй нь тухайлбал гэр бүл, шашин, үндэстэн улс төрийн амьдрал, мэргэжлийн бүлэг зэрэгтэй холбож үзсэн юм.
Бодгалийг бодгаль хэвээр нь түүний сэдэл, үзэл санааг үлдээгээд харин амиа хорлолтын эзлэх хувьд нөлөөлдөг нийгмийн орчин, шашны сүсэглэл, гэр бүл, улс төрийн амьдрал, мэргэжлийн бүлэг мэтийг судлах хэрэгтэй.
Дюрхейм амиа хорлолтын нийт хүнд эзлэх хувийг дээрх хувьсагчдаас хамаарсан функц хэмээн тайлбарлаж, нийгмийн шалтгаан тэдний харилцан үйлчлэх арга, нийгмийн ба нийгмийн бус хүчин зүйлүүдийн харьцааг нарийвчлан тодорхойлсон юм.
Албан ёсны статистикт тулгуурлан амиа хорлолт өвлийг бодвол зун, эмэгтэйчүүдтэй харьцуулахад эрэгтэйчүүдийн дунд, залуучуудаас ахмадын дунд, энгийн иргэдийг бодвол цэргүүдийн дотор, католик шашинтныг бодвол протестант шашныг шүтэгчдийн дотор, гэр бүлтэй хүмүүсийг бодвол бэлэвсэн, ганц бие, гэр бүл салсан хүмүүсийн дотор, хөдөөгийхнийг бодвол хотыхны дунд илүү тохиолддогийг тогтоосон.
Энэхүү өвөрмөц холбоо зүй тогтлынхоо шалтгааныг тайлбарлахдаа тухайлбал, католик болон протестант шашны ялгааг шашны сургаал хийгээд зан үйлийн талаас нь шинжилж, католик шашин уламжлалт сүсэг бишрэл, зан үйлийн тогтолцоотой, итгэл үнэмшлийн болон татах хүч илүүтэйгээс бүлгийн эв нэгдэл сайтай байхад протестант шашны уламжлалт сүсэглэл буурсан, “чөлөөт сэтгэлгээний үзэл санаа” шүүмжлэлт шинж илүүтэй тул сүсэгтнийг нэгтгэх боломж багатай.
Чингис хаан Их Монгол улсаа байгуулаад, хөрш орнуудтай эрх тэгш найрсаг харилцаа тогтоож тэднээр улсаа хүлээн зөвшөөрүүлэх, чөлөөт худалдааг хөгжүүлэх, гадаад аюулгүй байдлаа баталгаажуулахыг эрхэмлэв.
Умард Алтан улс нь Монголчуудыг Хятадтай худалдаа арилжаа хийх явдлыг хаан боогдуулж, нүүдэлчдийг хооронд нь эвдрэлцүүлж нэгдэн нягтрахад нь ямагт саад болж иржээ.
1211 онд эцэг өвгөдийг гэрээсийг биелүүлж олон жилийн “өшил өшин хясал хясахаар” Чингис хаан их цэргийн хүчээр довтлон орсон нь Алтан улстай хийсэн 23 жилийн дайны эхлэл болов.
Гэвч Алтан улс амалсан ам, хэлсэн үгэндээ хүрээгүй тул 1213, 1214 онд Чингис хаан Алтан улсад дахин их цэрэг оруулж, 1215 онд Нийслэл Жүндү /Бээжин/ хот болон зарим чухал газрыг эзлэв.
Хорезм нь Хятад-Газар дундын тэнгис, Энэтхэг-Орос зэрэг худалдааны замын гол зангилаа газар буюу Баруун Туркестаны нутаг Аму-дарьяа мөрний адагт орших хагас суурьшмал орон.
Хорезм улсыг байлдахдаа Чингис хаан мэргэн зөвлөгч Елюй-чу-цай, дөрвөн хүү, жанжнуудаас Боорчи, Шихихутаг, Зэв, Сүбээдэй, хатадаас Хуланг дагуулж мордов.
1218 онд Чингис хаан өөрийн цэргийн хүчийг зам гүүр тавих, хотын хэрэм эвдэх харвуур зэрэг оньсон хэрэгсэл, тос бүхий шатаагч вааран сум, харвах оньс зэрэг байлдааны шилдэг зэвсэг техникээр хангажээ.
Хаан өргөмжлөх, харь оронтой найрамдах, дайтах зэрэг төрийн онц чухал хэргийг Их хуралдайгаар шийдэж байжээ, Тиймээс хуралдай нь төрийн дээд шийдвэр гаргах байгууллага болж байв.
Монгол улсын өдөр тутмын хэргийг шадар сайд удирдан явуулж өөрийн эрх хэмжээнээс хэтэрсэн онц чухал тулгамдсан асуудлыг Их хаан болон Их хуралдайгаар шийдвэрлүүлдэг журамтай байв.
“Их засагт”-т хаан өргөмжлөх, их хуралдайг зарлан хуралдуулах, гадаад улс оронтой харилцах ёс, цэргийн болон иргэний үүрэг, алба татвар, эрүүгийн ба иргэний шинж чанартай олон асуудлыг хэрхэн зохицуулахыг хуульчлан заажээ.
Төрийн бэхи нь цагаан морь унаж, цагаан хувцас өмсч, Их хуралдайг хуралдуулах, хаан өргөмжлөх, аян дайнд мордох зэрэг төрийн чухал үйл хэрэг өлзийт өдрийг сонгон цаг, зүг чигийг зааж өгөх үүрэг хүлээнэ.
Тэдэнд соёрхол газар олгож, эзэмшил нутгаа үе улиран захирах, дайны ба ав хомрогын олзоо хэнтэй ч хуваалцахгүй өөртөө авах, алив алба татвараас бүрэн чөлөөлөгдөх, хүссэн цагтаа хаанд бараалхах, есөн удаагийн осол эндэгдлийг нь хэтрүүлэх зэрэг онцгой эрх олгов.
Шадар хишигтэн нь хаан төрийн аюулгүй байдлыг хамгаалах, төрд үйлчлэх үүрэг гүйцэтгэн, онц чухал үед цэргийн гол хүч болдог, байлдааны байнгын бэлтгэлтэй, зэвсэгт хүчний гол цөм байлаа, Их Монгол улс 10 000 хишигтэнтэй байв.
Их Монгол улсын нутаг дэвсгэрийг бүхэлд нь Баруун, Зүүн, Төвийн гэсэн гурван том түмэнд хувааж, Төвийн түмнийг Наяа ноён захирч түүний мэдэлд Гурван голоор савласан төвийн нутаг хамрагджээ.
персийн түүхчин Рашид—Ад— Дины эрхэлэн найруулсан“судрын чуулгаан”-даан монголчууд дээдсийн ээн тухай аман зохиолыг тэмдэглэгсэн нь: Чингис хаанаас өмнө хоёр лүгээн хамт Өргөнө Күн гэдэг газар очиж нутаглан сууршижээ.
Таралхэн монгол овгууд хэд хэдээрээн нэгэн аймаг болон бөөннөрж, эсгүүл нэгэн овог нь нэгэн аймаг болж, 10---12-дугаар зууны үед нийт арав гаруй аймаг байжээ.
Хэв заншил, аж ахуй, гадаад түр байдлын хувьд монголчуудын адил төсөөтэй бөгөөд 13-дугаар зууны үед монгол хэлээр хэлэлцэж байгсан Найман, Гэрийд, Онгууд зэрэг аймаг бол монголжсан Тиюрк аймаг мөн.
Түүний цэрэг анги Дорно дахины тэргүүний соёл болон шинжлэх ухаан техникийг харанхуй цаг үедээ байсан Европ тивд авч орсон бөгөөд бүх бөмбөрцгийн хүн төрөлхийтнийг сэрээн дуудсан байна.