polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Эдип эргэлзэж тээнэгэлзэлгүй “Энэ бол хүн. Яагаад гэвэл хүн дөнгөж төрөөд дөрвөн хөллөн мөлхдөг. Өсөж том болоод хоёр хөлөөрөө явдаг. Харин нас хөгшрөн өтлөхдөө таяг тулдаг билээ” гэж хариулав.
“Лай хаан үл таних хүнд алуулсан билээ. Лайн сүнс гэмт хэрэгтнийг шийтгэж өшөө авахыг шаардаж байна. Хэрэв Лайг хөнөөсөн хүнийг олж чадвал тахал өвчин устах болно” гэж төлөгч нар айлджээ.
Эдип үүнийг сонсоод Лай хааныг хөнөөсөн хүнийг мэдэхийн тулд хамгийн сайн төлөгч болох Тиреси гэдэг нэгэн хараагүй хөгшнөөс лавлатал мэргэч түүнд аймшигт үнэнийг хэлэв.
Харин Эдип ард түмэндээ доромжлуулан, Креон болон хүүхдүүддээ хөөгдөж, өөрөө хоёр нүдээ ухаж хаяад үнэнч зарц Дитигоныхоо гараас хөтлөгдөн цөллөгийн их замд оджээ
Үүний учир нь эртний Грекийн “Эдип” хэмээх домгоос үүдэлтэй бөгөөд үүнээс үндэслэн эртний Грекийн суут зохиолч Софокл 94 насандаа “Эдип” жүжгээ туурвижээ.
Ургамлын амьдралын хэлбэр Экологийн янз бүрийн нөхцөлүүд урт удаан хугацаанд нөлөөлөхдөө амьдралын тусгай хэлбэрийг буй болгох бөгөөд одоо үед тэдгээрийн үүсэх гол шалтгаан болон амьдралын хэлбэрүүдийг онцгойлон тодорхойлох хүчин зүйлгүй байгаа юм.
Гэвч ургамлын янз бүрийн шинж тэмдгэн дээр үндэслэсэн экологийн ангилал нь бидниий мэдэлгийг цэгцтэй болгож өгөхөөс гадна ургамлын амьдралын хэлбэрийг ойлгоход хялбар болгож өгнө.
Ургамалчид ургамлын хэлбэрийг ангилах талаар нэлээд ажилууд тэдгээрээс хамгийн их дэлгэрсэн ангиллалыг Данийн эрдэмтэн ургамалч Раункиэр хийж түүний ажил дээр “биологийн тип ” гэж нэрлэж байгаад сүүлдээ “амьдралын хэлбэр “гэж нэрлэх болсон.
Энэ бүлэгт багтах ургамлууд нь өвлийн цагт газрын дээрх хэсэг бүрмөсөн үгүй болгоод өвөлжих нахиагаа сонгинлог ба төмслөг буюу үндэслэг ишиндээ үлдээгээд хөрсөнд гүн хамгаалагддаг ургамлууд багтана.
Тэрбээр цэргийн бэлтгэл хуарангуудад тариачид, худалдаачид зэрэг нийгмийн бүх давхаргынхныг дайчлан байршуулж, тэднийг цэргийн эрдэмд сургах тухай саналыг эрх баригчдад тавьсаар байлаа.
Гэвч шогүний анги давхаргынхан байнгын цэргийн алба үүсгэн байгуулах Омүрагийн энэ үзэл бодолд сэтгэл дундуур байдаг байсан бөгөөд тэдний явуулгаар хойтон жил нь түүний амийг хөнөөжээ.1870 онд Японы эрх баригчид Осака хотод цэргийн үйлдвэрлэлийн бас нэгэн төвийг байгуулж, цэргийн бааз сууриа өргөжүүлэв.
Энэ мэтчилэн Японы үйлдвэрлэлийн хүчин чадал аажмаар нэмэгдсээр байлаа.1872 онд шинэхэн төрсөн фльдмаршлууд болох Ямагата Аритомо, Сайго Цүгүмичи нар Эзэн хааны гвардийн корпусуудыг байгуулав.
Учир нь энэ хуулиар бие бялдрын бэрхшээлгүй, Японы иргэн эрэгтэй хүн бүр анги давхаргын гарал үүслээсээ үл хамааран цэргийн тэргүүний нөөц ангид 3 жил, үүн дээр нэмээд хоёрдугаар нөөц ангид дахин 2 жил заавал алба хаах шаардлагатай болсон байна.
Тариачны давхаргынхан “кэцү-эки” буюу “цэргийн алба” гэсэн нэр томъёог “цусан татвар” хэмээн орчуулж, яадаг ч байсан энэхүү албанд зүтгэхгүй байх оролдлогуудыг хийх болжээ.
Харин самурайн давхаргынхан шинэ, өрнөдийн хэв маягийн цэргийн хүчнийг ерөнхийдөө эсэргүүцэн, ялангуяа өөрсдөөс нь доогуур зиндааны тариачидтай цэргийн албанд зүтгэх болсондоо дургүйлхэж байв.
Явган цэрэг нь дотроо жотто-хэй буюу дээд зэрэглэлийн цэрэг, итто-соцү буюу нэгдүгээр зэрэглэлийн цэрэг, нито-соцү буюу хоёрдугаар зэрэглэлийн цэрэг хэмээн ангилагддаг байв.
Харин офицерууд нь дотроо шой буюу дэд дэслэгч, чүй буюу нэгдүгээр дэслэгч, тай буюу ахмад, шоса буюу майор , чүса буюу дэслэгч хурандаа, тайса буюу хурандаа, шошо буюу хошууч генерал, чүжо буюу дэслэгч генерал, тайшо буюу генерал, гэншүй буюу фильд маршал хэмээн ангилагддаг байв.
Олон офицерууд Киото хот дахь цэргийн академид ажил хийж, бусад олон офицерууд тулалдааны тактикийн талаарх франц гарын авлагуудыг японы цэргийн албан тушаалтнуудад зориулан орчуулж байлаа.1873 оны Цэргийн албаны хууль, мөн цэргийн хүчинд хийгдэж буй бүх шинэчлэл, хөгжил дэвшлийг эс тооцвол Японы шинэ арми аливаа сорилтонд ороогүй байв.
Хоёр өдрийн дараа Сайгогийн босогчид уулын нэгэн зөрлөгийг бэхлэн хориглож байхдаа Күмамото цайзыг хамгаалахаар явж буй үндэсний армийн толгойн хүчнийхэнтэй тулгарав.
Тулгарч буй эсэргүүцэлд үл шантран Мэйжийн удирдагчид засгийн газрынхаа дэмжлэгтэйгээр Японы гол гол хотуудын хооронд болон Азийн эх газрыг холбосон цахилгаан шуудангийн утсан холбоо татах, шинэ төмөр зам тавих, усан онгоцны ба зэвсэг техникийн үйлдвэрүүд, уул уурхай, бөс барааны үйлдвэр, хөдөө аж ахуйн туршилтын станцуудыг байгуулах зэргээр шинэчлэлийг үргэлжлүүлсээр байлаа.
Үндэсний аюулгүй байдалд ихээхэн анхаарал тавьж, зэвсэгт хүчнийг орчин үежүүлэхэд ихээхэн ач холбогдол өгч, жижиг хэмжээний байнгын арми, том хэмжээний нөөцийн системийг бий болгож, улсын бүх эрэгтэйчүүдийг цэргийн албанд заавал хамруулах болов.
Гадаадын цэргийн системүүдийг судалж, гадаадын, тэр дундаа Францын цэргийн зөвлөхүүдийг урин авчрах, япон сонсогчдыг Европ болон АНУ руу хуурай болон усан замын цэргийн ухааны сургуулиуд руу илгээх болжээ.
1854 онд адмирал Мэтью С. Пэрри Канагавагийн хэлэлцээрийг хийсний дараа япончууд гаднын ямарваа нэгэн аюул заналхийллээс сэргийлэхийн тулд өөрийн цэргийн хүчнийг шинэчлэх хэрэгтэйг ухаарчээ.
Токүгавагийн шогүний засаглалынхан энэхүү ойлголтыг албан ёсоор хүлээн зөвшөөрөөгүй бөгөөд Нагасаки хотын захирагч Шанан Такүшима цэрэг зэвсгийн шинэчлэл хийх талаар дуу хоолойгоо гаргасны улмаас шоронд хоригдож ч байжээ.
Японы Эзэн хааны арми , утгачилбал "Их Наран улсын хуурай замын цэрэг" нь 1871 онд Мэйжийн шинэчлэлийн бодлогын нэг зорилтын үүднээс байгуулагдсан бөгөөд 1945 онд Япон улс дэлхийн 2 дугаар дайнд ялагдсанаар татан буугдсан юм.
1274 онд Юань Улсаас Японд илгээсэн элчийг цаазлан, доромжилсон гэх шалтагаар Чүннёль ванд зарлиг буулган богино хугацаанд 900 усан онгоц бэлтгүүлж, тус жилийнхээ 7 сард монгол, зүрчид, хятад, курё нийлсэн 20000 орчим усан цэргийн хүчээр Цүшима арал руу довтолсон ч, далайн хар шуурганд өртөж, сүйрснээр энэ удаагийн дайн бүтэлгүйтсэн.
1281 онд Юань улс дахин Япон руу довтлохоор их хэмжээний цэргийн хүч бэлтгэн, тэдгээрийг зөөх усан онгоц бэлтгэхээр курё улсад элч илгээж, усан онгоц хийхийг шаардсан.
1269 онд Хубилай хааны зарлигаар улсдаа буцаж явахдаа Курё улсад Им Йөнъ тэргүүтэй цэргийн жанжид Вонжон ванг сууринаас нь зайлуулж, төрийн эргэлт гарсан мэдээг сонсоод, Дайду хотод буцаж Хубилай хаанд энэ тухай мэдээг хүргэж, тэндээс 3000 тооны цэргийн тусламж аван Курё улс руу буцан очиж, Им Йөнъ жанжин, түүний хөвгүүн Им Юмү нарын босогчдыг устган тонилгож, бослогыг дарж, Канхва аралд байсан нийслэл хотыг Кэгён хот руу буцаан шилжүүлэх ажил эхлүүлсэн нь 1270-1271 онд дуусчээ.
1297 онд Хутлуг Жэлмиш гүнж таалал төгссөний дараа тэрбээр 1298 онд тэрээр сайн дураараа вангийн сууринаас огцорч, суудлаа Монгол хатан Хутлуг жэлмиш хатнаас төрсөн Чүнсоньд шилжүүлсэн боловч, Чүнсонь нь ван болмогцоо төрийн бүтэцэд эрс шинэчлэл хийж, түшмэлийг олноор нэмэх зэргийн өөрчлөлт хийсэн нь курёгийн хууч түшмэд, монгол даргач нарын сэтгэлд нийцээгүй тул, их хаанд огцоруулах айлтгал бичиг өргөн барьсны дараа тус жилд нь Төмөр Өлзийт хааны зарилгаар Чүннёль ванг буцаан сууринд томилж, хүү Чүнсонь ванг Дайду хот руу дуудан гэрийн хорионд оруулсан.
Түүнийг ван болоход Хубилай хаан курёгийн нас барсан вангууддаа жо , жон ханзаар төгссөн цол өргөмжлөхийг нь хориглсон зарлиг гаргаж, Юань Улсад үнэнч хараат улс байхыг шаардаж, "Чүн - үнэнч шудрага" гэсэн утгатай ханзийг Курё улсын вангийн цолонд заавал нэмж хэрэглэх болсон нь 1351 он хүртэл үргэлжилсэн.
1274 онд Хубилай хаанд дахин худ ураг болох санал тавьсанд зөвшөөрч, Хутлуг жэлмиш гүнжийг Курёгийн хунтайж Ван Шимд хатан болгож өгөх хурим тус жилийн 5 сард Дайду хотод болсон.
1270-1273 он хүртэл Жинду, Тамна арлыг хамарсан Самбёлчогийн цэргийн бослого гарч, Курёгийн усан цэргийн хүч дээр суурилсан монгол, хятад, курёгийн цэргийн хүчээр Тамна аралд үлдсэн сүүлчийн цэргийн бэхлэлтийг эзэлж, Курёгийн цэргийн жанждын ноёрхолыг төгсгөл болгов.
Пастрэйч 1983 онд Америкийн Сан Франциско мужийн Ловелл ахлах сургуулийг дүүргэсэн ба Иелийн их сургуульд Хятадын уран зохиол судлал чиглэлээр суралцахын зэрэгцээ 1987 онд 1 жилийн турш Тайванийн Улсын Их Сургуульд суралцсан.
Пастрэйч 2007 оноос хойш хоёр жилийн турш ЧүнгНам аймгийн засаг даргын зөвлөхөөр ажилласан ба Чүнгнам аймгийн олон улсын харилцаа, хосолмол соёлын бодлого зэрэгт асуудлууд дээр зонхилж ажилласан.
Үргэлжлүүлэн ДэДог судалгааны төв хүрээлэнгийн мэргэжилтэн, Тэчон аймгийн ГуангЁг хотын хөрөнгө оруулалтын зөвлөл, Куанжү хотын Глобалчлалын зөвлөл, биологи судлалын хүрээлэн, геологи судлалын хүрээлэн, стандарт судлалын хүрээлэн, КАЙСТ технологийн магистрант зэрэг судалгааны ажлуудыг гүйцэтгэсэн болно.
Дэд профессор Пастрэйч одоогоор олон улсын харилцаа, байгаль орчин болон шинжлэх ухаан техникийн хөгжлийн харилцааны чиглэлээр судалгаа хийн, Азийн Институт хэмээх тинк танкийн эрхлэгчийн үүрэгт ажлыг гүйцэтгэж байна.
Өмнө нь Америк дахь Солонгосын Элчин Сайдын Яамны харьяа “ ” -ийн эрхлэгчийн үүрэгт ажлыг эрхлэхийн зэрэгцээ Солонгосын Гадаад Харилцааны Яамны дэргэдэх Цахим сэтгүүл –г эрхлэн нийтэлж ирсэн.
ГёнгХие Их Сургуулийн Олон Улсын Сургуулийн профессор, Азийн институтийн эрхлэгчийн үүрэгт ажлыг эрхэлдэг ба Зүүн Азийн сонгодог уран зохиол зэрэг орчин цагийн олон улсын харилцаа, шинжлэх ухаан техникийн талаарх судалгаа, бодлого боловсруулалтын ажлыг эрхэлж байна.
Амны хөндийн хэвийн болон эмгэг төрөгч бичил биетний харилцан үйлчлэлийн нөлөөгөөр бусад өвчин үүсгэгч нян, савханцар, мөөгөнцрүүдийн өсөлт хөгжилт нь дарангуйлагдаж, ам цэвэршиж, ялзралт, амны эвгүй үнэр дарагдаж байдаг.
Амны хөндийг удаан хугацааны турш ариутгалын болон төрөл бүрийн хүчтэй уусмалуудаар зайлахад ам бактергүйжэх бөгөөд эмгэг төрөгч, микрофлоруудын харьцааг алдагдуулж, цоорол үүсэх нэг нөхцөлийг бүрдүүлдэг.
Шүлс нь шүдний пааланг эрдэсжүүлэх, амны хөндийн хүчил шүлтийн орчинг саармагжуулах (амны хөндийн орчин хүчиллэг болоход нянгийн идэвхжил ихсэж, эрдсийн алдагдал үүсгэснээр цоорол үүсэх нөхцөл нэмэгддэг), шүдийг цэвэрлэх, амны хөндийн салстыг байнга чийглэг байлгаж, фосфат, кальци болон олон төрлийн органик бодисын ионыг уусгах зэрэг чухал нөлөөтэй байдаг.
Мөн хоол хооронд чихэрлэг, наалдамхай хүнсний зүйлийг (хатуу зөөлөн чихэр, төрөл бүрийн ундаа, жүүс, сок, иогурт, шоколад) ихээр идэх нь амны хөндийн эмгэг төрөгч нянгуудын өсөж үржих хүчиллэг орчинг үүсгэж, энэ нь пааланг сийрэгжүүлж, наалдамхай байдал нь нян үржих, чулуу үүсэх таатай нөхцөл болж, шүдний цооролд ч төдийгүй бие организмд ч муу нөлөө үзүүлдэг.
Энэ нь хэдий хүүхдийн ерөнхий биеийн байдал муу, зарим эмийн хордлогын гаралтай үүсдэг тохиолдол байдаг авч ихэнхдээ эцэг, эх, халамжлагчийн буруугаас болдог.
Хөхүүл хүүхдийг унтахад хөхийг аманд нь хийж унтуулах, өдөр тутам ундаа, шүүс зэргээр ундлах, хоол хооронд чихэрлэг хүнсний зүйл ихээр өгөх зэргээс болж бага насны хүүхдийн шүд их хэмжээгээр цоорч байна.
Мөн бага насны хүүхдийг эцэг, эх, халамжлагч нь сойзоо дөнгөж барьдаг болонгуут нь шүдээ угаа гээд л хаячихдаг, оо сойзыг нь буруу сонгож өгдөг, хүүхдийн уурлаж зөрүүдлэхээс нь төвөгшөөж шүдийг нь гүйцэд угааж өгөлгүй орхих зэргээс болж дээрх байдал үүсдэг.
Шүдний хамгийн гадна талаар бүрхэж байрлах ба өргөн хэсэг нь шүдний төвгөр хэсэгт, ойролцоогоор 2.5 мм, нимгэн хэсэг нь тугалмайн хэсэг паалан-тугалмайн зааг хэсэгт байдаг.
Сүүн үүсэл шүд ургийн хөгжлийн 6-8 долоо хоногтойгоос хэлбэржиж хөгжил эхэлдэг бол байнгын шүднийх ургийн хөгжлийн 20 дахь долоо хоногоос эхэлдэг.
Техникийн бүх салбарт өндөр бүтээмж, хүчин чадалтай, төгс боловсронгуй болсон хийц зохиомжтой машин механизм, станок, тоног төхөөрөмж, мөн технологийн салбарт дэвшилттэй процесс улам бүр нэвтэрч байгаатай уялдаж шингэн ба хийн машин, хөтлүүрийн гүйцэтгэх үүрэг онцгой байрыг эзлэх болжээ.
Шингэний машин ба хөтлүүрийг техник, технологид хэрэглэснээр үйлдвэрлэлийн процесс, машин механизм, тоног төхөөрөмжийн ажиллагааг илүү өндөр түвшинд механикжуулах, автоматжуулах боломж нөхцөл бүрддэг.
Түүний нэг болох шингэний /хийн/ хөтлүүр нь бусдыгаа бодвол овор хэмжээ бага, удирдахад хялбар, ажил гүйцэтгэгч биеийн хурдыг аажим тохируулах боломжтой зэрэг давуу талуудтай.
Шингэний хөдөлгөөн, түүний үндсэн хуулиуд, гидравликийн эсэргүүцэл, түрэлтийн алдагдал, дамжуулах хоолой болон нүх цоргоор урсах шингэний урсгал зэрэг шингэний хөдөлгөөн, шингэн ба хатуу биеийн харилцан үйлчлэлтэй холбоотой олон талт асуудлыг гидравликт судалдаг.
Гадаргуугийн ба газрын доорхи усны хөдөлгөөн, машин механизм, техник тоног төхөөрөмжийн шатах тослох материалууд, ажлын ба хөргөлтийн шингэнүүд, дамжуулах хоолойн систем дэхь шингэн ба хий, амьтан ургамлын бие дэхь төрөл бүрийн шингэний хөдөлгөөн бүгд гидравликийн хуулинд захирагдаж байх бөгөөд ус, уур, нефть дамжуулах хоолойн тооцоог хийх, насос, турбин, зуухны төхөөрөмж, шингэн ба хийн хөтлүүр зэрэг инженерийн олон талт төсөл тооцоог хийхэд гидравликийн мэдлэг зайлшгүй хэрэгтэй болдог.
Шингэний тэнцвэрийн байдал ба хөдөлгөөнийг шингэний механик ба гидравликийн шинжлэх ухаанд судлахдаа төгс /зунгааралтгүй, туйлын шахагддаггүй/ шингэн гэсэн хийсвэр ойлголтыг оруулж гол гол хууль томьёололыг гаргасан байдаг.
Энэ нь сонгодог механикийн арга дээр үндэслэгдсэн учир шингэн ба хийг материаллаг эгэл жижиг хэсгүүдийн системээс бүрдсэн, тасралтгүй үргэлжилсэн нил орчин гэж үзнэ.
Гидравликийн олон үндсэн асуудлыг шийдвэрлэхэд /материаллаг хэсгүүд буюу цэгүүдийн систем гэж үзэн шингэн ба хийн молекулын хөдөлгөөний дифференциал тэгшитгэлийг гаргах, шингэний хурд ба даралтын хоорондын хамаарлын Эйлерийн тэгшитгэлийг гаргалгаа хийх зэрэг/ онолын механикийн хуулиудыг ашиглах боломж олгодог.
Энэ нь ижил хэмжих нэгжтэй хэмжигдхүүнүүдийг хооронд нь жиших замаар хоорондоо хамааралгүй, хэмжих нэгжгүй комплексуудын хоорондын уялдаагаар шинэ томъёо ба тэгшитгэл гаргах боломж олгодог байна.
Инженерийн модуль, шинжлэх ухааны хэрэглээний хүрээгээр авч үзвэл гидравликийн судлагдхуун нь хоолой дахь шингэний урсац эсвэл зарцуулга, боомтын төсөл тооцоо, Флиүдик буюу шингэний системийн хяналт, насосууд, турбинууд, усны эрчим хүч, тооцон бодох шингэний динамик, урсац буюу зарцуулга хэмжилт, голын голдиролтой холбоотой элэгдэл, хагшаасны хөдөлгөөн гэх мэт байна.
Тэрээр 1795 онд даралттай усаар ажилладаг гидромеханик машиныг Блайз Паскалын гидростатикийн хуулийг ашиглан түүнд хэрэглэгдэх хүчийг 2034 дахин ихэсгэн ажиллуулжээ.
1851 онд Виллиам Г.Армстронг нэгэн аккумлятораар ажилладаг нөөцлүүр зохион бүтээсэн ба үүний тусламжтайгаар их хэмжээний эзэлхүүний урсгалыг бий болгох бололцоотой юм.
Чөлөөт гадаргын гидравлик гэж байх ба энэ нь шингэний агаартай харьцах чөлөөт гадаргын тухай ойлголттой холбогдох гидравликийн нэг салбар бөгөөд ихэвчлэн гол мөрөн, сувагууд, нуурууд, голын адаг болон тэнгис, далайтай холбогдоно.
Месопотам болон Эртний Египтийн үе дахь усны хүчний хэрэглээний эрин үед буцаж очвол тэнд услалтын систем МЭӨ 6000 мянган жилийн тэртээд баригдаж ашиглагдаж байсан ба усан цаг нь МЭӨ 2000 жилийн тэртээд хэрэглэгдэж байжээ.
1905 оныг тосыг анх гидравликийн шингэнээр хэрэглэж эхэлсэн он гэж үздэг бөгөөд Харвей Д.Виллиам болон Рейнолд Жанней нар аксиал бүлүүрт машины гидростатик дамжуулагчийн дамжуулах медиумд минерал тосыг хэрэглэсэн аж.
Хүний эрүүл мэндэд хүнсний ногооны ашиг тус улам чухал болж байгаа өнөө үед уншигчид хүнсэнд хэрэглэгддэг ногооны бүрэн жагсаалтыг мэдэх хувийн лавлахдаа, гар утас, комьпютерандаа хадгалж явахад илүүдэхгүй юм.
Хар балгасны цайзат хэрэм хэмжээгээр ихийн /0,6х0,6 км/ дээр нэлээд нурсан боловч одоо арваад метр өндөр, цайз нь 12 м, хэрмийн төвд байсан том цайз /хараат/ 14 м байна.
Эдгээр бүх сав суулгыг хүрдэн оньсон дээр үйлдсэн, жигд сайн шатаалттай, сайтар хольж нягтруулсан саарал шавраар хийсэн ба хээтэй, хээгүй янз бүр байсан нь тус тусдаа өөр зориулалттай юм.
Эдүгээ Хар балгасны зөвхөн хэрэмт хэсэг нь л бүтэн үлдэж, бусад хэсгүүд нь ихэд эвдрэн сүйдсэн ба ялангуяа баруун болон өмнөд хэсгийн хорооллууд Хар хорины тариан талбайд орж хагалагдан хотын соёлт давхрага ихээр эвдэрч сүйдсэн.
1891 оны 7-р сарын 16-нд Оросын түрэг судлаач, эрдэмтэн Вильхельм Радловын удирдсан шинжилгээний анги Харбалгасанд хүрэлцэн ирж судалснаар энэхүү балгасын үлдэгдлийг судлах ажил эхэлжээ.
Уг шинжилгээний анги 1891 онд балгасын үлдэгдлийг 12 хоногийн турш үзэж уг хотын анхны дэвсгэр зургийг үйлдсэн бөгөөд “Монголын хуучны дурсгалт зүйлсийн атлас“ бүтээлдээ нийтлүүлсэн.
Экспедицийн гишүүдэд хотын ор үлдэгдэл гүнзгий сэтгэгдэл төрүүлсний адил юуны өмнө тэнд байсан хагархай чулуун хөшөөний бичээсийг шинжлэх ухааны үүднээс онцгойлон сонирхсон.
Орхоны түрэг, согд, хятад гурван хэлээрх бичээст хөшөө нь хэдэн хэсэг хуваагдан хэдэн зууны турш газар хэвтэж байсныг Радловыг ирэхээс 2 жилийн өмнө 1889 онд Оросын Н.М.
Пэрлээ нарын удирдсан монгол зөвлөлтийн шинжилгээний анги 1948-1949 онд Монгол оронд явуулсан археологийн судалгааны нэгээхэн хэсгийг Хар балгасны үлдэгдэл дээр хийсэн.
Энэ тухайгаа “Зөвлөлтийн археологи“ сэтгүүлийн 1957 оны 2 дугаарт нийтлүүлсэн “Монголын эртний хотууд” өгүүлэлдээ Харбалгасд хийсэн ажлынхаа тухай дурьдсан байдаг.
Радловын экспедицийн судалгаа ба Клеменцийн тодорхойлолтыг нягтлахад ажлаа чиглүүлсэн гэдгээ дурдаад юуны өмнө тэр үед хийгдсэн хотын дэвсгэр зургийг дахин нарийвчлан тодруулж, малтлагын ажлыг Хар балгасны зөвхөн их хэрмийн гол төв хэсэгт явуулсан тухайгаа мэдээлсэн.
Уйгурын цэргийн жанжин Кюлүг 840 онд самуун гаргасан ба хааны зөвлөх бөгөөд холын хамаатан, Хятадын тал баримтлагч Бага Тархан нартай хүчээ нэгтгэсэн Ажо Уйгурын нийслэл Орду балык хотыг эзлэн авсан ба Уйгурын хаан тулалдаанд алагджээ.
Судалгааны байдлаас үзэхэд Уйгур улсын нийслэл Хар балгас буюу эртний уйгур хэлээр Орду Балык хотын ор үлдэц нь 32 км2 талбай эзэлсэн асар том хот байсан нь мэдэгддэг.
Хааны орд нь тусгайлж барьсан цайзат хэрэмтэй, хойт, урд хоёр талдаа тус бүр хоёр том хаалгатай байсан бөгөөд цэрэг дайны зорилгоор цайзны ханыг тойруулан олон цонж, цамхаг барьсан байжээ.
Төв Азийн нүүдэлч ард түмний дунд МЭ -Х зууны үед ээлжит төр улсаа байгуулан 100 орчим жил оршин тогтнож байсан Уйгурын хаант улсын нийслэл Орду балык буюу нутгийнхны нэршлээр Хар балгас гэдэг их хотын нуранхай Архангай аймгийн Хотонт сумын нутагт, Хархориноос зүүн хойш 40 км-т Орхоны хөндийд байдаг.
Букинич 1934 онд Харбалгасын үлдэгдэлийг судлан 8 цооног малтсан бөгөөд харамсалтай нь хаана, хэдий хэмжээгээр малтсан, ямар ямар зохион байгуулалттай, ямар олдвор гарсан, илрүүлсэн, олдвороо чухам хаана өгсөн, тэр нь одоо хаана байгаа талаар ямарч мэдэлэл үгүй.
Түрэгийн үеийн хүн чулуу нь гол мөрний сав хөндий, тэдгээрийн ойр орчим тэгш сайхан тал зэрэг олны хараанд өртөхүйц байгалийн үзэмжит газар нутагт цогцлоон байгуулсан тахил шүтээний байгууламжийн бүрэлдэхүүнд орж байрласан байдаг.
Хувцасны энгэрийг голдуу буруу тийш дарж товчилсон байх ба олон товруун чимэг бүхий агсарга бүс бүсэлж, бүснээсээ хутга, сэлэм, хавтага, билүү зэргийг зүүж унжуулсан байдаг.
Монголоос олдсон Түрэгийн үеийн хүн чулуудын толгой нь ихэвчлэн байдаггүй нь Түрэгийн ноёрхлыг түлхэн унагааж дараа нь Монгол нутагт ноёрхож байсан Уйгуруудтай холбоотой ажээ.
Монгол дах Түрэгийн хүн чулуудаас хамгийн алдартай нь Орхоны Хөшөө цайдамын гэдэг Билгэ хаан ба жанжин Күлтегинын цогцолбор болон Налайхын Тоньюкукийн дурсгалууд.
Хүн чулууг төр улс, овог аймгийн тэргүүн буюу цэрэг дайны алдар гавъяатан зэрэг нэр цуут хүний дурсгалд зориулсан тахилын онгоны бүрэлдэхүүнд оруулан тавьсан байдаг байна.
Хүн чулуу нь эртний хүмүүсийн шүтлэг бишрэл, нийгмийн харилцаа, соёл урлагийн түвшин, угсаатны онцлог, зан заншил зэрэг олон асуудлыг тодруулж сэргээн судлах шинжлэх ухааны нэн үнэтэй сурвалж болдог.
Хүн чулуу нь түүхэн тодорхой цаг үед амьдарч байсан бодит хүнийг дууриалган хийсний хувьд тэр үеийн хүний хувцас өмсгөл, гэзэг үс, зэр зэвсэг, гоёл чимэглэл, зарим эд зүйлсийг бодитойгоор дүрслэн гаргасан байдгаараа шинжлэх ухааны ач холбогдолтой.
Эхнийх нь Монгол орны төв болон баруун талын нутагт олдсон - зууны үед холбогдох Түрэгийн үеийн хүн чулуу, нөгөө хэсэг нь зүүн талын нутгаар зонхилон байх - зууны Их Монгол Улсын үеийн хүн чулуу юм.
Шуудан зөөгч, сонин борлуулагч, сурталчилгааны ажилтан, татварын байцаагч, сахилгагүй этгээд гээд хэн ч өөрийн хүссэн зүйлээ жижигхэн завсараар нь шургуулж болох боловч нэгэнт орсон бол буцаж гарч ирэх ямар ч боломжгүй.
Тэрбээр Бээжийн дүрийг гаргахдаа түрүүчийн бүтээсэн дүрүүдээсээ дотоод сэтгэлийн баялагийг давуутай нээж, нэгэн хэсэгт хүсэл мөрөөдөлдөө тэмүүлсэн сэтгэл, нөгөө хэсэгт баяр баясгалангийн бадрангуй оргилуун сэтгэл, удаах хэсэгт уйтгар гунигийн эмгэнэлт сэтгэл, дараачийн хэсэгт тэсвэр хатуужлийн сургамжит, ухаалаг байдлыг эрэмбэ дараатайгаар илэрхийлэн гаргасан юм.
Ч.Долгорсүрэн «Яг 18» жүжгийн Гаваасүрэн, Д.Намдагийн анхны уран бүтээл болох «Тэмцэл» жүжгийн Хурц, «Сүрэг чоно» жүжгийн Дарьдулам, Киргизийн ардын аман зохиолоос үндэслэн К.Джанторишиевийн бичсэн «Алтан ай хүүхэн» жүжгийн гол дүрээр үзэгч түмнийхээ сэтгэлд мөнхөрсөн билээ.
«Тэмцэл» жүжигт Ч.Долгорсүрэн эрэгтэй хүүхэд болж жүжиглэсэн нь хэн ч үзсэн итгэмээр, цогтой сэргэлэн, жавхаалаг дүрийг бүтээжээ.
Түүний бүтээсэн Дарьдулам, Бээж, Гэрэл гуа Рогмогуа, Дэжид, Хулан, Оролмаа, Чихэр хатан, Цэвэлмаа зэрэг Монгол бүсгүйн яруу сайхан дүр нь манай жүжигчдийн урлагийн түүхэнд байнга оршин хойч үеийн жүжигчдэд үлгэр дууриалал болон мандаж байх болно.
Эдгээрийн дотроос зөвхөн нэг дүрийн тухай товч өгүүлье: 1945 онд Монголын кино үйлдвэрээс бүтээсэн «Цогт тайж» уран сайхны киноны Хуланд жүжиглэснийг үзэгчид шагшин магтдаг.
Тэдгээрээс Л.Полингийн (дан бодисоос нийлмэл бодис үүсэх үеийн холболтын энерги дээр суурилсан), Олред-Роховын (гадаад давхраан дахь электронд үйлчилж буй цахилгаан статик хүч дээр үндэслэсэн) г.м.
Бадаргуулт төр хаан, Цыши хатан эх нар өөд болсны дараа 3 настай Пүиг шинэ хаан өргөмжилсөн бөгөөд оны цолыг монголоор Хэвт ёс, манжаар Гэхүнгэ ёсо, хятадаар Шюаньтон гэж нэрийдэв.
Пүи 1932 оны 3 сарын 1-нээс Японы хүүхэлдэй улс байсан Манж-го -г удирдах болж, оны цолыг Датун хэмээсэн бол 1934 онд хаан болж Кандэ гэх оны цол хэрэглэв.
Пүи Чэнь Баочэнь, Жөн Шяошюй, Луо Жэньюй нартай хаант ёсыг сэргээхийг зөвлөлдөж байсан бөгөөд 1931 онд Японы цэргийн сайд Жиро Минамид захидал бичсэн.
Цагаагчин гахай жилийн хувьсгалаар Хятад орон Чингийн хаанд захирагдахгүй болж, Юань Шикайн боловсруулсан хааныг татан буулгах нөхцөлд хааныг төлөөлөн бэлэвсэн их хатан Лунъюй 1912 оны 2 сарын 12-нд гарын үсэг зуржээ.
4 сарын 21 — Хятадын ардчилал, эрх чөлөөг ухуулагч өвгөн Ху Яобаны нас барснаас зургаан хоногийн дараа, түүний өвийг үргэлжлүүлэхийг шаардан Бээжингийн Тяньаньмэний талбайд буман оюутан цуглав.
Хандлага нэгэнт эргэж, хүчрэгдэхгүй болсноор үүнээс хоёр жилийн дараа ЗХУ бутарч хоёр туйлт ертөнц, хүйтэн дайны үеэс дэлхийн улс орнууд хөндийрч, АНУ ихэд ноёлох болжээ.
Онгоцны буудал, зочид буудал, ресторанууд зэрэг байгууллага болон компаниуд үйлчлүүлэгчдэд ихэвчилэн өөрсдийгөө сурталчилах зорилгоор үнэгүй - орчингоор хангадаг.
Үйлчилгээг хангахийгээ хангахийг эвсэл бүр бизнесээ идэвхижүүлэхийг хүссэн хувь хүн болон эрх мэдэлтэнгүүд заримдаа тодорхой бүст үнэгүй - хандалтийг үүсгэдэг.
Тухай үед 1мбит/ хурдиай хэд хэдэн хэрэгсэл, төхөөрөмжүүд гаргасан ба 802.11 нэгдэл нь утасгүй сүлжээний нэгдсэн стандартыг боловсруулах ажилдаа орсон бөгөөд анхны 802.11 стандарт 1997 онд батлагдсан.
Хэдийгээр хамгийн орчин үеийн -ууд эдгээр стандартуудад сууриллагддаг боловч - гэдэг нэр томьёо нь ерөнхий Англи хэл дээр “”-тай ойролцоо утгаар хэрэглэгддэг.
ийг ашиглах хэрэгслүүд ), дүрс бичлэгийн тоглоомын хэрэгсэл, ухаалаг гар утас, дижитал камер, таблет, дижитал дуу бичлэг тоглуулагч зэрэг) утасгүй хандалтын цэгээр дамжуулж байгаа интернет буюу сүлжээний нөөцтөй холбогдож болно.
хувилбарт 64 оронтой 16-тын тооллоор эсвэл 8-63 оронтой тэмдэгтээр оруулсан нууц үгийг өндөр түвшний нууцлалаар алгоритмээр тооцоолон 256-битийн нууц түлхүүр болгох бөгөөд энэ нь утасгүй сүлжээгээр дамжиж байгаа мэдээллийн багц тус бүрийг нууцлахад хэрэглэгддэг байна.
Ван суусны дараа Киданы Ляо улсад элч илгээхдээ "Ляо улстай хийсэн дайнуудад олзлогдсон Курё цэргүүдийг суллаж, буцаан өгөх; Ялу гол дагуу байршуулсан цэргийн хүчээ эргүүлэн татах" хоёр санал тавьж тохиролцохыг хүсчээ.
Гэвч Ляо улсын зүгээс энэ саналыг хэрэгсээгүй учраас, Киданы Ляо улс, Зүрчид овгуудын довтолгооноос сэргийлж, Ялу голоос Япон тэнгис хүртэл үргэлжлсэн бэхлэлт байгуулсныг түүхэнд "Чолли Жансон буюу Мянган газрын урт хот" нэртэй байгууламжийн ажлыг 1033 онд эхлүүлж, Дараа оны 8-р сард Пёнжанса Ю Со -д Юү Со -ийн зүүн эрэгт орших Ёнвон, Дорюнпо зэрэг 14 цайзаар холбогдсон хэрмийг барьж эхлүүлсэн.
Шарилыг Сукнын хэмээх газарт оршуулсныг 2016 оны 6 сарын 28 нд БНАСАУ-ын Кэсон хотоос зүүн хойш 4 км газарт хоёр булш илрүүлсний нэг нь Токжун вангийн бунхан гэдгийг батлажээ.