polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ромын олимпод Японы баг анх удаа багаараа тэргүүлэхэд ихээхэн хувь нэмэр оруулж, өөрөө ч савлуур, харайлтаар алтан медаль зүүж, Японы гимнастикийн спортын "алтан үе"-ийн гарамгай төлөөлөгч гэгдэн түүхэнд үлджээ.
Харамсалтай нь олон төрөлтөөр Мельбурны олимпод суга савлуур, шалны төрөлд төгсгөлийн буултдаа алдаа гаргаж, ЗХУ-ын Виктор Чугаринд, Ромын олимпод мөн л ЗХУ-ын Борис Шахлинд тус бүр дөнгөж 0.05 онооны зөрүүгээр ялагдаж, хошой мөнгөн медаль хүртсэн байна (Япончуудаас олон төрөлтөөр анхны алтан медалийг Токиогийн олимпод Эндоо Юкио хүртсэн).
Түүний 4 олимпоос дараалан медаль хүртсэн амжилтыг Японы тамирчдаас хожим Тани Рёоко эвдсэн бөгөөд эрчүүдээс ийм амжилтад хүрсэн Япон тамирчин хараахан гараагүй байна.
Үзүүлбэрүүдээ гүйцэтгэхдээ өвчин намдаагч тариулж байсан тэрээр хувийн төрөлд медаль хүртэж чадаагүй бөгөөд багийн дүнгээр алтан медаль хүртжээ (Гэхдээ тэр үед багийн төрөлд ч адил, нэг л медаль өгдөг байсан тул Онод медаль оногдоогүй).
Түүнчлэн тэрээр улсынхаа Олимпийн шигшээ багт багтаж 2004 оны Зуны олимпт өрсөлдөж, Грекийн багтай нэг хэсэгт тааран «» хэсгийн гурваар шалгарч тэмцээнээ өндөрлөж байв.
2006 оны ДАШТ-ий дараа Израилын шигшээ багийн Йосси Бенаюн багтаа хамтран зүтгэх саналыг тавьж Пэйнтсил төд удалгүй зөвшөөрч Вест Хэм Юнайтед багт тоглохоор болсон юм.
Пейсли 1983 онд өөрийн ажлаа туслах Жо Фэганд шилжүүлэн өгсөн ба Ливерпүүл клуб Фэганы эхний улиралд требл буюу 1 улиралд 3 цом хүртсэн амжилтыг түүхэндээ анх удаа үзүүлж байв.
1985 онд Ливерпүүл дахин нэг удаа Европын цом-ын тэмцээний финалын тоглолтод Бельгийн Брюссель хотын Эйзелийн цэнгэлдэх хүрээлэнд Ювентус клубтэй шалгарч үлдсэн бөгөөд тоглолт эхлэхийн өмнө Ливерпүүлийн фенүүдийн замбараагүй байдлаас үүдэн цэнгэлдэхийн хана нурж, 39 фений амь эрсэдсэний ихэнх нь Италичууд байсан нь улам их асуудал дагуулсан билээ.
Энэхүү золгүй явдлаас болж Английн клубүүд УЕФА-ын тэмцээнд 5 жилийн турш, Ливерпүүл клуб 10 жилийн турш оролцох боломжгүй болсон ба дараа нь Ливерпүүлийн хугацааг 6 жил болгон багасгаж байжээ.
1950 онд АХХ-ны цомын шигшээ тоглолтод хоёр дахь удаагаа шалгарсан ч Арсенал клубт 2-0 харьцаагаар хожигдож улмаар 1953-54 оны улирлаар лигтээ тун тааруу амжилт үзүүлэн хоёрдугаар лиг рүү унасан байна.
Хамгийн удаан хугацаагаар англи мэргэжилтэн Том Уотсон насан эцэстлээ ажилласан байдаг бол шотланд мэргэжилтэн Билл ШенклигийнАнглийн Эзэнт гүрний одонт дасгалжуулалтын дор Ливэрпүүл 783 тоглолт хийсэн байдаг.
1985 онд томилогдсон Шотландын домогт хөлбөмбөгч, дасгалжуулагч Кенни ДалглишАнглийн Эзэнт гүрний одонт тоглогч-дасгалжуулагчийн үүргийг давхар хашиж байсан нь Английн хөлбөмбөгийн түүхэн дэх анхны тохиолдол юм.
Боб Пейсли багаа 19 цомын тэмцээндлигт зургаа, Европын лигүүдийн аваргуудын дундах цомд/одоогийн Аваргуудын лиг/ гурав, Европын цомд нэг, Лигийн цомд гурав, Коммунити Шиелд, Европын супер цомд таван удаа түрүүлгэж байсан нь хамгийн шилдэг амжилт.
Жо Фэган дээрх золгүй явдлаас өмнө клубээс явах хүсэлтээ илэрхийлсэн ба түүний ажлыг тухайн үед Ливерпүүлд тоглож байсан Кенни Далглиш үргэлжлүүлэхээр болж, тоглогч-дасгалжуулагчийн хувиар Ливерпүүлд үлдэхээр болсон байна.
Ливерпүүлийг Англид ноёрхож байх хугацаанд дахин нэг золгүй явдал тохиолдсон нь 1989 оны 4-р сарын 15-нд ФА цомын тэмцээний хагас шигшээд Ноттингем Форест клубтэй тоглохын өмнө цагдаагийн ажилтнуудын зохион байгуулалтгүй буруу ажиллагааны улмаас 94 Ливерпүүлийн фен тэр өдөр амь насаа алдсан ба, 95 дахь хохирогч 4 өдрийн дараа эмнэлэгт, 96 дахь хохирогч 4 жилийн дараа амиа алдсан байдаг.
1972-73 оны улиралд лигтээ болон УЕФА-гийн цомд түрүүлсэн ба дасгалжуулагч Шенкли гавъяаныхаа амралтанд гарахаар болсон тул туслах Боб Пейсли орыг нь залгамжлах болсон байна.
Ливэрпүүл 1985 оны тавдугаар сарын 29-нд Бельгийн Брюссель хотын Эйзелийн цэнгэлдэх хүрээлэнд Европын цомын тэмцээн-ий аваргын төлөө Италийн Ювентус клубтэй тоглох үеэр тэдний хөгжөөн дэмжигчдийн эмх замбараагүй үйлдлийн улмаас цэнгэлдэхийн хана нурж Ювентус клубийн 39 хөгжөөн дэмжигч амь үрэгдсэн золгүй явдлаас болж Ливерпүүл клуб муу нэрээс салахаа больж, улмаар УЕФА-аас Английн багуудыг 5 жилийн турш Европын тэмцээнүүдэд оролцох эрхийг хассан билээ.
Үүнээс хойш дөрвөн жилийн дараа буюу 1989 оны дөрөвдүгээр сарын 15-нд дээрх явдал давтагдан Английн Шеффилд хотын Шеффилд Уэнсдей клубийн Хиллсборогийн цэнгэлдэхэд АХХ-ны цомын хагас шигшээд Ноттингем Форест клубтэй хийсэн тоглолтын дундуур хөгжөөн дэмжигчдийн шахцалдааныг зохицуулах үүрэгтэй цагдаагийн ажилтнуудын буруугаас 96 хүн амь үрэгдсэн аймшигт осол болсон байдаг.
Ливерпүүл тухайн буюу 1988-1989 оны улиралд лигийн аварга болох өрсөлдөөнд Арсенал клубтэй хүчтэй өрслдөж байсан ба лигийн сүүлчийн өдөр тэд хоорондоо тоглож, Арсенал клубт 0-2-ийн харьцаатай хожигдсоноор лигийн аварга болох боломжоо алдаж байв.
Тухайлбал, Ливерпүүл 37-р тойргийн дараах байдлаар 76 оноотой, Арсенал 73 оноотой байсан ба Ливерпүүл хожигдсоны дараа тэдний оноо тэнцүү, мөн гоолын зөрүү хүртэл тэнцүү байсан ба Арсенал клуб их гоол оруулсан хэмээн лигийн аварга болж байжээ.
Шотланд гаралтай Билл Шенкли дасгалжуулагчаар ирж багийн бүрэлдэхүүний 24 тоглогчийг бүгдийг нь шинэ тоглогчоор сэлгэн, Энфилд цэнгэлдэх хүрээлэнгийн ашиглалт тааруу өрөөг багийн халуун уур амьсгалаар цай ууцгаангаа тактикаа ярилцах зориулалт бүхий өрөө болгон Жо Фэган, Робин Беннетт ба Боб Пейсли нартай хамт өөрчлөн байгуулан Бутс өрөө хэмээн нэрлэж байсан гэдэг.
Тус клуб 1892 онд байгуулагдаж, улмаар Английн хөлбөмбөгийн холбоо-нд элссэн ба 1970, 1980-аад оны эрин үед Билл Шенкли, Боб Пейсли нарын удирдлаган дор 11 удаа лигийн түрүү, 7 удаа УЕФА-ын тэмцээнүүдийн түрүүг өөрсдийн болгосон байдаг.
Үүнээс 20-иод жилийн дараа Рафаэль Бенитэз-ын удирдлаган дор, Стивен Жерард-аар ахлуулсан 2005 оны Ливерпүүл клуб 5 дахь удаагаа Европ тивийн хамгийн шилдэг баг гэдгээ нотолсон юм.
Ливэрпүүл 18 удаа лигийн түрүү, 7 удаа Английн хөлбөмбөгийн холбооны цом буюу ФА цом, 8 удаа Лигийн цом, 3 удаа УЕФА-гийн Европа цом болон 6 удаа Аваргуудын лигийн цом хүртэж байсан гэдгээрээ Английн түүхэн дэх хамгийн олон цомын эзэн клуб билээ.
Ливерпүүл клуб Ливерпүүл хотын нөгөө баг болох Эвертон клубтэй байгуулагдсан цагаасаа хойш ривал буюу заналт өрсөлдөгчид байсаар ирсэн бол, мөн л Манчестер Юнайтэд клубтэй олон жилийн турш өрсөлдөж байгаа билээ.
Дараа нь Гвен Стэйсигийн амийг аварсанд нь зориулан Хүн-аалзад хүндэтгэл үзүүлэх баяр наадмын үеэр Элсэн-хүн хамгаалалт бүхий мөнгө тээвэрлэгч машин руу халдах ба Хүн-аалз түүнийг зогсооно.
Ийн түүнийг өмсгөлтэйгөө унтаж байх үед зэтгэрт элемент дөнгөндөө оруулдаг ба Петерийг сэрэхэд Манхэттэний төвийн оройд байж байх ба өөрийн өмсгөл нь солигдсоноос гадна хүч чадал нь нэмэгдсэнийг мэдэх болно.
Шинэ өмсгөлтэйгөө Флинт Марко байгаа газар нь очин газар доорхи хонгилд түүнтэй тулалдах бөгөөд Маркогийн биеийг усанд шингэмтгий гэдгийг мэдэнгүүтээ ус дамжуулах хоолойг эвдлэн нээж хүчтэй урсгалаар Элсэн-хүний биеийг шавар болгон уусган сарниулна.
Өөрийгөө зан төрхийн хувьд илтэд хувирсаныг ойлгосон Петер хар-өмсгөлөөсөө салах хэрэгтэй гэж шийдэн шөнийн клубээс гаран сүмийн хонхтой цамхагт хонхны доор очин өмсгөлөө тайлах гэж оролцох үедээ хонхны чанга дуунд зэтгэрт хувцасаас чөлөөлөгдөж болохыг анзаарна.
Ийнхүү түүнийг хонхны тусламжтай тэрхүү хувцасаас салах агшинд Петерийг бурханаас гэсгээж өгөхийг гуйн мөргөл үйлдэж байсан Эдди Брокийн бие дээр зэтгэрт элемент унаж, шинэ биетэй болох болно.
Петерийн сайн найз Харри Осборн Ногоон-Гоблины технологи дээр бэлтгэл хийн шинэ зэвсэг хэрэглэн эцгийнхээ үхлийн өшөөг Петерээс авахаар тэмцэж эхэлнэ.
Харриг Петертэй ярилцсаны дараахан нь гэрийн даамал Бернард эцгийн нь үхлийн талаархи үнэн түүхийг өгүүлэх бөгөөд Петерийн хүч тэнцвэргүй тулаанд Харри туслахаар явж очно.
Улмаар Харри Элсэн-хүний харгис хүчийг түр хугацаагаар номхруулах бөгөөд Эддигийн глайдерээр Петер рүү дайрсан дайралтыг Харри зогсоон эцгийнхээ золгүй хувь тавиланг давтана.
Мөн өмсгөлийн нөлөөгөөр Петер сонины газарт өрсөлдөгч гэрэл зурагчин Эдди Брокийг хүн-аалзны хуурамч зургийг үйлдсэн байж магадгүй хэмээн эрхлэгч Жеймсонд мэдүүлэх бөгөөд улмаар Эддие Брокийг ажлаас халаас нь халуулж Петер тохуурхана.
Тулалдааны дараа Марко авга ах Бенийг хөнөөх бодолгүй байсан гэдгийг Петерт хэлэх бөгөөд охиныхоо амьдралыг аврахын төлөө зүтгэхэд боломж олгох хэрэгтэйг хэлнэ.
Хүн-аалз цуврал киноны гуравдугаар ангийг зурагт номны «Марвел Комикс» компаний супер баатар Хүн-аалзын адал явдлыг Алвин Саргент болон түүний багийнхан, Сэм Рэйми нар бичиж найруулан, Тоби Магуайр, Кирстен Данст, Жэймс Франко нарын жүжигчид тогложээ.
Германы Хамбург хотноо зохиогдсон УЕФА Европын лигийн 2010 оны тэмцээнд Ювентус, өмнөх удаагийн аварга Шахтёр Донецк, Германы Бундеслигийн аварга Вольфсбург болон Хамбург багуудтай тоглосоор шигшээ тоглолтонд Испанийн Атлетико Мадрид багт 2-1 харьцаагаар нэмэлт цагт хожигдож байв.
Тэрээр Фулхэм багт 2007 оны наймдугаар сарын 31-нд тодорхойгүй үнээр гэрээ байгуулан ирж анхны улирлаа 43 тоглолтонд 6 гоол оруулсан гэх амжилттай угтаж байв.
2006-2010 оны хооронд тус багийг дасгалжуулж байсан Рой Хожсоныг ирсэн жил нь Мёрфи ихэнх тохиолдолд сэлгээнд сууж, 2008-09 оны улиралд ахлагчийн туузтайгаар гараанд гарч эхэлсэн юм.
2006 оны нэгдүгээр сарын 31-нд Тоттенхэм Хотспур багтай 2 сая фунт стерлингийн гэрээ байгуулан улирлын 23 тоглолтонд оролцож анхны гоолоо Портсмут багтай 2006 оны аравдугаар сарын 1-нд тоглосон тоглолтонд оруулж, Тоттенхэмд 2 гоол хийсэн гэх амжилттайгаар замналаа өнгөрүүлж байв.
Мёрфи өөрийн 100 дахь гоолоо Ньюкасл Юнайтед багийн хаалганд 2008 оны арваннэгэн сарын 9-нд оруулж байсан бол 2009 оны гуравдугаар сарын 21-нд «Крэйвен Коттеж» цэнгэлдэхдээ лигийн хүснэгтийг тэргүүлэгч Манчестер Юнайтед хаалганд улирлын анхны гоолоо торгуулийн цохилтоор оруулж байв.
2009 оны арванхоёрдугаар сарын 28-нд улирлын хоёр дахь гоолоо «Стэмфорд Бриж» цэнгэлдэхэд Челси багтай тоглохдоо Петр Чехийн эсрэг арван нэгэн метрийн зайнаас цохиж гоол оруулсан юм.
Фулхэм багийн хөгжөөн дэмжигчид Гераг Золли хэмээн хочилдог болсон ба Ювентус багтай тоглолтонд маш сайн тоглолт үзүүлэн хоёр ч гоолыг оруулаад авсан түүнийг «тоглолтын онцлох тамирчингаар» нэрлэгдэж байв.
Золтан «Унгарын Оны шилдэг тамирчнаар» 2002, 2004 болон 2005 онуудад гурван удаа нэрлэгдэж, 2009-10 оны улиралд Фулхэм багийн бүрэлдэхүүнд Европын лигт хангалттай сайн тоглолт үзүүлж «клубийнхээ Оны шилдэг тоглогчоор» тус тус шалгарч байсан улсынхаа нэрийг өндөрт өргөж яваа шилдэг тоглогч билээ.
Премьершипийн улирлын хоёр дахь тоглолт буюу наймдугаар сарын 25-нд Тоттенхэм Хотспур багтай хийсэн тоглолтонд Гера анхны гоолоо тоглолтын тооны харьцааг тэнцүүлэн оруулж байв.
Гера Золтан нь Унгарын хөлбөмбөгчин бөгөөд Английн Премьер лигийн Фулхэм баг болон Унгарын шигшээ багуудад довтлох чиглэлийн хагас хамгаалалтын байрлалд тус тус тоглодог.
395 - Ромын эзэнт гүрний Теодосий хааныг тэнгэрт халиад удаагүй байтал Аркадий хааны удирдлаган доор Ромын эзэнт гүрний зүүн хэсэг, Онориус хааны удирдлага дор Ромын эзэнт гүрний баруун хэсэг салж, тусдаа хаант улс болжээ.
1781 - Америкийн хувьсгал: Каупенсийн тулаан: Бригадын генерал Даниел Морганы удирдлаган доор тулалдсан эх газрын арми Дэд хурандаа Банастр Тарлетоны удирдлагын доор тулалдсан Британийн армийг Өмнөд Каролинад бут цохив.
Кувейтыг эзлэн түрэмгийлсэн Ирак улсад НҮБ-ын аюулгүйн зөвлөл хугацаа өгсөн ч хугацаандаа хариу өгөөгүй тул ийнхүү цэргийн ажиллагаа эхэлжээ.
1992 - Өмнөд Солонгост албан ёсны айлчлал хийсэн Японы ерөнхий сайд Миязава Ки-Ичи дэлхийн дайны үеэр Солонгосын эмэгтэйчүүдийг бэлгийн мөлжлөгт ашигладаг байсан явдалд албан ёсоор уучлал гуйв.
1998 - Левинскийн дуулиан: АНУ-ын ерөнхийлөгч Билл Клинтон болон "Цагаан ордон"-д дадлага хийж байсан Моника Левински нарын нууц харилцааны талаар тусгай сурвалжлага, нийтлэл "Драдж Репорт" цахим хуудсанд анх тавигджээ.
1999 онд тэр үеийн ерөнхийлөгч Мартти Ахтисаари дахин ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэрээ дэвшүүлэхгүй гэж зарласны дараа Халонен нэрээ дэвшүүлэхээр шийдэж, намаасаа нэр дэвших эрхээ төвөггүй авчээ.
Сонгуулийн сурталчилгаагаа амжилттай явуулж, нэгдүгээр шатанд 40%-н санал авч, хоёрдугаар шатанд 51.6%-н саналаар Төв Намын Эско Ахог ялан тус улсын 11 дэх ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон.
Оюутан байхдаа нийгмийн идэвхтэй байсан тэрээр 1969 - 1970 онд Оюутны Үндэсний Холбоонд нийгмийн асуудал, байгууллага хариуцсан нарийн бичгийн даргаар ажлын гараагаа эхэлсэн байна.
1911 - АНУ-ын алдарт "Стандарт Ойл" компанийг монополийн эсрэг хууль зөрчсөн гэх үндэслэлээр хэсэгчлэн хуваах шийдвэрийг АНУ-ын дээд шүүхээс гаргажээ.
ХХ зууны дундуур Өвөр Байгалд гарсан хижгийн тахалтай тэмцэх үеэр Сүльтим үнэхээр авьяас чадвартайгаа харуулсан тул Хаант засгаас түүнийг өндөр үнэлж, 1857 онд Николай хааны цэргийн эмнэлэгт уригдан очиж, туслах эмчээр ажиллаж байгаад 1860 онд өвчтөнийг бие даан эмчлэх эрх олж авчээ.
1894 оноос Бадмаевын пүүс Монголд үйл ажиллагаагаа явуулдаг болж, Өргөө дэх Оросын консулын газрын ойролцоо томоохон газар авч, дэлгүүр, агуулах, орон сууцны байшин барьжээ.
Жамсран “Жүд-Ши” судрыг орос хэлээр орчуулахад гол үүрэг гүйцэтгэж, ах нь төвдөөс буриад руу, дүү нь буриадаас орос руу орчуулж хэлэхэд хоёр нарийн бичгийн дарга тэмдэглэж авдаг байв.
Мөн Жамсран Бадмаев сонгодог гимназийн хөтөлбөртэй буриад сургуулийг өөрийн хөрөнгөөр байгуулж, Дорно дахины салбарт орос биш үндэстний оюутнуудад зориулсан тэтгэлэг бий болгожээ.
1871 онд тэр Петербургийн Их сургуулийн Дорно дахины салбарын хятад-монгол-манж хэлний ангид орж, сүүлдээ Цэргийн Анагаах ухааны академийн мэс заслын ангид сайн дурын сонсогч болжээ.
Жамсран Бадмаев буюу Петр Александрович Бадмаев — Төвд эмнэлгийн эмч, улс төрийн зүтгэлтэн, орчуулагч, судлаач, дипломатч, томоохон худалдаачин, соён гэгээрүүлэгч, “Дорнод хязгаарын амьдрал” сониныг үүсгэн байгуулагч.
Тэрээр Үнэн алдартны шашинтан болохдоо өөрийн шүтээн болох Петр -ийн нэрийг сонгосон бөгөөд эцгийн нэрийг нь хаанчилж байсан хүний ​​нэрээр өгдөг байсан тул Жамсран Бадмаев -Петр Александрович Бадмаев болсон түүхтэй.
Үүнээс гадна худалдааны хэд хэдэн мухлаг, зочид буудал, хэвлэх үйлдвэр нээж, 1895 онд Монгол хэл дээр гарсан анхны сонин болох “Дорнод хязгаарын амьдрал” сониныг орос, монгол хэлээр гаргаж эхэлжээ.
1893 онд Монгол, Хятад, Төвдөд хэд хэдэн экспедици хийсний дараа дипломатч Бадмаев "Азийн Дорнод дахь Оросын бодлогын зорилтын тухай" санамж бичгийг бичиж, эзэн хаан Александрад өргөн барьсан.
Говь хээр хосолсон цөлөрхөг хээрийн энэ экосистемд ихэнхдээ газарзүйн хувьд бага зэрэг хотгор гүдгэртэй нам дор болон хад чулуурхаг, элэгдэж эвдэрсэн хавцал, толгодорхог болон уулархаг газрууд байдаг.
Их нартын булаг, худгийн уснууд нь маш цэнгэг, цөөрмүүдийн ихэнх нь уухад тохиромжгүй устай байдаг ч зэрлэг амьтдын хувьд усны чухал нөөц төдийгүй усны шувуудыг харж болох тохиромжтой газар билээ.
Дорноговь аймгийн Даланжаргалан сумын нутагт орших Их нартын хад нь говийн аргалийн байршил нутгийн хамгийн зүүн хойд хил бөгөөд байгаль, түүхийн дурсгалт зүйл ихтэй Монгол орны байгалийн үзэсгэлэнт газруудын нэг учир хамгаалах шаардлагатайг харгалзан УИХ-ын 1996 оны 43 дугаар тогтоолоор хамгаалалтад авсан байна.
Энэхүү байгалийн нөөц газарт байх зэрлэг амьтад ба мал сүрэг, байгаль, нийгмийн харилцааны асуудлуудыг судлах нь багагүй ач холбогдолтой бөгөөд Монгол Улсын Шинжлэх Ухааны Академи, Денверийн зоологийн сан хамтран 2001 оноос Их нартын байгалийн нөөц газарт урт хугацааны судалгааны төслийг хэрэгжүүлж байна.
1945 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Франц дахь Вермахтын армийг удирдаж байсан генерал Альфред Жоди Реймс хотод бууж өгөх гэрээнд гарын үсэг зурснаар Франц дахь Нацистийн Германы ноёрхол эцэслэв.
Италийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг нь Олон улсын хэмжээнд зохион байгуулагдаж буй хөлбөмбөгийн спортын тэмцээнд Италийн хөлбөмбөгийн холбоог ) төлөөлөнө.
Евро 2012 тэмцээний урьдчилсан шатны Эстон болон Фарерийн арлуудын шигшээ багуудын эсрэг хийсэн тоглолтонд бүрэлдэхүүнд дуудагдсан тоглогчдын нэрсийг үзүүлэв.2010 оны есдүгээр сарын 7-ны байдлаар.
Тиймээс сонин хэвлэлийн ажилтнууд уран зохиолоор дамжуулан энэ төрөл зүйлийг сайн эзэмшсэн бөгөөд энэ нь харьцангуй богино хугацаанд тогтмол хэвлэлд нэвтрэхэд нөлөөлжээ.
Зохиогчийн зам зуурын ажиглалт, уулзалт, тохиолдсон үйл явдал, шинэ улс орон, газар, хот, амьдралыг үзээд төрсөн сэтгэгдэл, тэдгээрийн нийгэм, эдийн засаг, шинжлэх ухааны асуудлууд аян замын найрууллын үндэс суурийг бүрдүүлдэг.
Гэхдээ энэ бүх үзсэн, сонсоноо ямар ч учир бодлогогүй бичиж, уншигчдад ердөө л аялалынхаа протокол маягийн тэмдэглэлийг танилцуулах зорилготой бус сэтгүүлчийн аяллын агуулгыг бүрдүүлж буй үйл явдал, сонирхолтой содон зүйл, уулзалт зэргийг тодорхой дэс дарааллын дагуу өгүүлэх замаар найрууллын өгүүлэмжийг гаргадаг онцлогтой юм.
Зохиогч ямар баримт, үзэгдэл мэдээллийг сонгох вэ гэдэг нь аяллын явцад эсвэл түүнээс өмнө төрсөн утга санаа, яаж тусгах вэ гэсэн үндсэн зорилтоос урган гарсан байдаг.
Тиймээс зохиогчийн хамгийн чухал, хамгийн сонирхолтой гэж үзэж сонгон авсан баримт мэдээлэл нь энэхүү утга санаанд захирагдаж найрууллын үндэс суурийг бүрдүүлдэг.
Аян замын найруулал нь мэдээллийн багтаамж сайтай, танин мэдэхүйн өндөр ач холбогдолтой, уншигчийн сонирхлыг шууд татаж, хөтлөн явах чадвартай байдгаараа бичлэгийн бусад төрөл, зүйлүүдээс ихээхэн ялгардаг.
Манай нэрт зохиолч, сэтгүүлч Л.Түдэвийн “Парис хол боловч ойр мэт”, “Нью-Йорк урт чацтай хот”, “Барын таван тамир” зэрэг бүтээлийг монголын тогтмол хэвлэлийн аян замын найрууллын шилдэг жишээ гэж хэлж болно.
Энэ найрууллуудыг уншсан хэнд боловч өөрөө Франц, АНУ, эсвэл Солонгос орноор аялж, юм үзэж нүд тайлаад ирсэн мэт сэтгэгдэл төрдөг нь үнэхээр сайн бичсэн аян замын найрууллын ид шид юм.
“Аян замын найрууллын нэг чухал шаардлага бол гадаадын улс орны нийгэм улс төрийн амьдрал, хүн ардын үзэл бодлыг нэвт харж нийтлэл-уран сайхны аргаар буурьтай үнэлж дүгнэх явдал байдаг” .
Энэ нь тухайн найрууллыг уншиж байгаа хүн тэр улс орны нийгэм, эдийн засаг, улс төрийн амьдрал, нийгмийн байгуулалт, хөгжил цэцэглэлт, ард түмнийх нь зан заншил, үзэл бодол, аж амьдрал, бусдаас ялгагдах онцлог шинжийн талаар үнэн бодитой, бүрэн төгс мэдээлэл олж авахад тусалдаг.
4 хамгаалагч болох Тони Адамс, Ли Диксон, Найжел Уинтербёрн, Мартин Киоун болон хаалагч Дэвид Симэн нараас бүрдсэн хана хэрэм мэт хамгаалалттай байснаас бусад багийн тоглогч, хөгжөөн дэмжигчид, сэтгүүлчид тэднийг "1-0-ийн Арсенал", "Уйтгартай, хамгаалахаас өөрийг хийдэггүй баг" хэмээн гоочлон дууддаг байлаа.
Гэвч Венгер ирснээр энэ бүхэн эцэс болж, гадаад тоглогчдыг эрчимтэй хөгжүүлэн гайхамшигтай дамжуулалтыг зэвсгээ болгосноор хүчирхэг довтолгоотой баг болон хувиржээ.
2006 оны 6 сард 93 жил ашигласан Хайвэригээ орхин, шинэ Эмирейтс цэнгэлдэх хүрээлэн рүү нүүж, Аякс багтай хийсэн Деннис Бергкампын зодог тайлах тэмцээнээр нээлтээ хийжээ.
Арсенал клуб Лондон хотын зүүн урд хэсэг Вулижэд байрлах "Ройал Арсенал" их бууны үйлдвэрийн "Диал Сквер" хэмээх 1886 онд байгуулагдсан ажилчдын хөлбөмбөгийн багаас эхлэлтэй.
1886 оны арваннэгэн сарын сүүлээр үйлдвэрийн механикч Дэвид Данскин, ажилчин Жек Хюмбле, Ноттингем Форест клубийн тоглогч асан Фрэд Бирдсли болон Моррис Батес нар багийн нэрийг "Ройал Арсенал" болгон албан ёсоор байгуулсан түүхтэй.
1891 онд мэргэжлийн гараагаа эхлэсэн Ройал Арсенал багийн нэрийг "Вулиж Арсенал" болгон өөрчилж 1893 онд Английн хөлбөмбөгийн лигийн тэмцээнд өмнөд нутгийг төлөөлөн оролцсон ажээ.
1919 онд 2-р дивизоны 5-рт байранд улиралыг дуусгасан ч Арсенал доод лиг рүү унах ёсгүй өрсөлдөгч Тоттенхэм Хотспур багийг даран дээд лигт орж чадснаар өнөөгийн 2 багийн өш хонзон эхэлсэн гэж үзэх хүмүүс бий.
Шинэ менежер бэлтгэл сургуулилалтад шинэлэг зүйлсийг оруулж, од тоглогчид болох Алекс Жэймс, Клифф Бастин нарыг багтаа элсүүлж чадснаар 1930-аад оны эхэн үеийн Английн хөлбөмбөгийг Арсенал ноёлох болов.
Ганц Арсеналд бус Дэлхийн хөлбөмбөгийн ертөнцөд томоохон хувь нэмэр оруулсан Чапман 1934 онд уушигны сүрьегээр нас барж, түүний ажлыг Жой Шаав, Жорж Аллисон нар үргэлжлүүлсэн бөгөөд Арсеналыг 3 удаа лигийн аврага , 2 удаа Хөлбөмбөгийн Холбооны аврага болгосон юм.
Томилогдоод эхний жил болох 1986-87 онд лигт түрүүлж, 1988-89 онд лигийн аваргын төлөө ширүүн тэмцэж байсан Ливерпүүлийг лигийн сүүлийн тоглолтод тэдний стадион болох Энфилдэд нь нэмэлт цагт хожин шуугиантайгаар аваргалав.
Арсенал клуб 1886 онд байгуулагдсан бөгөөд Хөлбөмбөгийн Лигт тоглосон өмнөд бүсийн анхны клуб бөгөөд 1930 оноос завсаргүй дөрвөн удаа тэргүүн лигт түрүүлэх үедээ хоёр удаа АХХ-ны цомын эзэн болж байв.
1970-71 оны улиралд лиг болон холбооны цом түрүүлснээрээ хорьдугаар зуун гараад лиг болон цомд давхар түрүүлсэн хоёр дахь клуб болсон ба 1998, 2002 онд онд мөн л дээрх амжилтаа давтсан билээ.
Арсенал нь одоо Премьер лигт тоглодог бөгөөд Нэгдүгээр дивиз болон Премьер лигт нийт 13 удаа, АХХ-ны цомд 10 удаа түрүүлсэн Английн тэргүүн зэрэглэлийн клуб юм.
5 улирал өнгөрүүлсэн Хийтээс Жонс 2005 оны 8сарын 2-нд Жэймс Поси, Жэйсон Виллиамс хоёроор солигдон Мемфист очсоноор 13 тоглогчоор 5 өөр багт солилцоонд орсон рекорд тогтоов.
Мөн бөмбөг алдалтаасаа олон бөмбөг тасалснаараа НБА-г тэргүүлж, оны шилдэг шинэ тоглогчийн шагналын шалгаруулалтад 4-т жагссанаар 1994-95 улиралын НБА-гийн шилдэг шинэ тоглогчийн 1-р багт нэрлэгдэж, мөн Бүх оддын долоо хоногийн, Шинэ тоглогчдын шалгуур тоглолтод шинэ тоглогчдын багаас орж тухайн тоглолтын хамгийн өндөр оноо болох 25 оноо, 6 таслалт, мөн 4 самбараас бөмбөг аван МВП-гээр шалгарав.
Темпл их сургуулийн сагсан бөмбөгийн багт орж, 2-р курст байхдаа Атлантик 10 бүсийн оны Шилдэг тоглогчоор шалгарч, тус сургуулийн багаа НСАА-гийн сонгон шалгаруулах тэмцээний Элит 8-д багтаажээ.
3-р курст орсон жилээ 1 тоглолтод дунджаар 19.2 оноо, 6.8 самбараас бөмбөг авалт хийж, сургуулийнхаа нэг улиралд 100 блок, 100 таслалт хийсэн анхны тоглогч болон, НБА-гийн драфтад нэрээ дэвшүүлсэн байна.
Эдди Лэйкерст өнгөрүүлсэн 5 улиралдаа 2 удаа Бүх-оддын тоглолтонд оролцож, Бүх НБА-гийн шилдэг хамгаалагчдын 2-р багт 2 удаа нэрлэгдсэн юм.
Судалгааны материалууд болон овог элкэний нэр зэргээс хархад захчины угсаа гарвал Алунгоо хатны төрүүлж өсгөсөн Бэгэнүгүдэйн үр хойчис буюу Бүгүнүд, Харчин, Мухлайнхан овог элкэнээс гаралтай хэсэг бөгөөд Өрлөг жанжин Зэлэм, Мухлайн харьяаны ардууд билээ.
Их Монгол улсын үед болон түүнээс өмнө үед амьдарч асан газар нутаг нь --р зууны үеийн Их Монгол улсын задарлын үед Баруун болон Халх Монголын хилийн бүс нутаг болж оршино суугаа газрын амьдралын нөхцлөөс хамаарч тоо толгой нь эрс цөөрсөн учраас 1670-аад оны үед Зүүнгарын Галдан бошгот хаан Ойрадын тайж нарын эзэмшил “анги” бүрээс цөөн албат өрхийг татан сэлгэж улсынхаа зүүн өмнөд Эрээн хавирга, Их жултас, Бага жултас, Булингар гол, Өрөнгө гол, Чингэл гол, Булган гол, Цагаан тохойн газар хил харгалзуулан суулгажээ.
зууны эхэн үед захчинууд Зүүнгарын хаант улсаас Киргиз, Дундад азийн Хотон, Уйгар угсааны зарим улс, Халхтай савладаг нутгийн дагуу Тэнгэр уулын ар, Эрээн хавирга, Их жултас, Бага жултас, Булингар гол, Өрүнгэ, Булган, Чингэл гол, Цагаан тохой зэрэг газраар цувран сууж улсынхаа зүүн өмнө, зүүн зүгийн хилийг харгалзан сахиж байв.
Бас Зүүнгарын хаант улсын хүрээ хийдэд шавилан суусан лам нарын хүнсэнд зориулж нэг жил өнжөөд мал нийлүүлэхийн сацуу Зүүн гарын хаант улс цэрэг хөдөлгөн дайтах, Төвд зэрэг харь улсад элч төлөөлөгч илгээх үед захчин нараас нэмэгдэл алба татдаг байсан аж.
1911 онд Монголчууд манжийн ноёрхлыг түлхэн унагасны эсэргэн жил буюу 1912 онд монголын засгийн газраас манжийн тогтоосон хуучин засаг захиргааг устгахад захчин хоёр хошуу Дөрвөдийн үнэн зоригт ханы аймагт захирагджээ.
Мөн захчины хоёр хошууны ноёдод манжаас олгосон хошуу захирах тамгыг хүчингүй болгож, шинэ тамга олгон бүгдийн даргыг үе залгамжлах хошуу ноён болгож, гүнгийн хэргэм шагнажээ.
1801 онд Ховд хот, Өрөмчийн манж сайд нар зөвлөлдөөд Ховд, Гүйчэн хотын хооронд тавьсан, суурь өртөөний албыг гүйцэтгэж байсан халхын ардуудыг татан буулгаж нутагт нь буцаагаад, оронд нь захчинаас 80 өрх цэрэг гарган өртөөний албыг хаалгасан нь манжийн дарангуйллын туршид үргэлжилжээ.
1777 онд гүн Жамцан нас барсан бөгөөд 1778 онд Захчинаас Мамудын язгуурын албат 30 гаруй өрхийг таслан хондого сум зохион, Жамцаны хүү Мэндэшид захируулж эцгийнх нь гүнгийн зэргийг залгамжлуулжээ.
Тэд нутгийн зах хязгаарт сууж байсан бөгөөд тэрхүү зах хязгаарыг тэмдэглэсэн “зах” гэдэг үгийн үндсэнд ажил мэргэжлийг заадаг “чин” дагавар залгаж захчин нэр үүссэн байна.
Дөрвөн жилийн дараа буюу 2008 наймдугаар сарын 29-нд шигшээ багийн дасгалжуулагч Дунга Нилмарыг Рафэль Сябизийн орны тоглогчоор дуудаж, тэрээр 2010 оны ДАШТ-ий сонгон шалгаруулалтын Чили, Боливийн шигшээ багуудын эсрэг тоглолтуудад оролцсон