polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Эцэг эх нь түүнийг туулай жилтэй, "өвс навч нахиалах сард төрсөн" гэдэг байсан, мөн Эвэрэст оргилд 5-р сарын 29-нд хүрсэн учраас өөрийн төрсөн он, сар, өдрийг 1914 оны 5-р сарын 29 гэдэг байжээ.
Жон Хант ахлагчтай экспедиц нь Эверест оргилд хүрэх зорилготой Их Британийн 9 дэх оролдлого байсан бөгөөд авиралтыг мөн оны 6-р сард Хатан хаан Елизавета хаан ширээнд суух түүхэн ёслолд зориулсан байна.
Багийн гишүүн Шинэ Зеландын уулчин, аялагч Эдмунд Хиллари Дэнзэнтэй 1953 оны 3 -р сарын 5-нд Катманду хотод анх уулзсан тухайгаа 1975 онд ийн бичсэн байдаг:
1940-өөд оны эхээр Дэнзэн нь Энэтхэгийн Читрал мужид (1947 онд Пакистан нь Энэтхэгээс салан тусгаарлахад Пакистаны нэг хэсэг болсон) Их Британы төлөөлөгч хошууч Чапманы хувийн туслахаар ажиллаж амьдарч байжээ.
1947 онд Энэтхэгийг хувааснаас эмх замбараагүй байдал үүсэх үеэр хоёр охинтойгоо хошууч Чапманы хуучин дүрэмт хувцсыг өмсөж, тасалбаргүйгээр галт тэргэнд багтаж Энэтхэгийн Даржилин хотод буцаж ирсэн байна.
Мөн 1947 онд анх удаа швейцарын уулын багт ажиллахдаа хальтарч бэртсэн багийн гишүүн Бандиноровыг гайхалтай шаламгай аварч ихээхэн талархал, хүндэтгэлийг хүлээжээ.
сар – 1986 оны 5 сарын 9-ний өдөр) буюу Намжил Банди нь Балба улсаас гаралтай уулчин, түвд ширваа үндэстэн, 1953 оны 5 сарын 29-ний өдөр хүн төрөлхтний түүхэнд анх удаа Гималайн нурууны Эверест оргилд хүрсэн хоёр хүний нэг гэдгээрээ алдаршсан хүн юм.
Эверест оргилд авирсны дараа дэлхийн олон ороны Засгийн газрын болон иргэдийн, мэргэжлийн байгууллагуудын урилгаар айлчилж, танилцуулга, илтгэл хийж, дэлхий даяар Гималай судлал, Балба судлал, түвд хэл болон ширваа үндэстний судлалыг ихээхэн хөгжүүлсэн.
1930-аад онд Эверестийн оргилд Түвд талаас хойд хэсгээр нь авирах Их Британийн гурван албан ёсны оролдлогод оролцсон, мөн Гималайн бусад оргилд хүрэх хэд хэдэн багт ажиллажээ.
Эрсдлийн үнэлгээ, үүнд мэргэжлийн хүнээр хүчилтөрөгчийн түвшин, бохирдуулагчбодис, температурын туйл, шатамхай бодисын концентрац гэх мэт зүйлд үнэлгээхийх шаардлага орно;
Зөвхөн бичгээр үйлдэх зөвшөөрөл олгож, уг зөвшөөрлийг эрх бүхий мэргэшсэн хүн баталсны дараа хязгаарлагдмал орчинд нэвтрэн орохын зөвшөөрнө.
Афганистанд очиж нөхцөл байдалтай танилцаад Персийн булангийн орнууд, Арабын орнуудаар явж Зөвлөлтийн эсрэг тулалдаж байгаа афганистанчуудад дэмжлэг үзүүэх зорилгоор хандив цуглуулж байлаа.
Осама Бен Ладены удирдсан бүлэглэл 1993 онд АНУ-ын Нью-Йорк хот дахь Дэлхийн Худалдааны төвийн 1-р давхарт дэлбэрэлт зохион байгуулж, 1996 онд Саудын Арабад үүрэг гүйцэтгэж байсан америкийн 19 цэргийн албан хаагчийн амийг хөнөөсөн байна.
Аль Кайда бүлэглэлийн гишүүд АНУ-ын Нью-Йорк, Вашингтон хотод иргэний агаарын тээврийн онгоц 2001 оны 9 сарын 11-нд барьцаалж, Нью-Йорк дахь дэлхийн худалдааны төвийг хоёр онгоц, мөн Пентагоны барилгыг нэг онгоц мөргөж сүйрсэн байна.
Афганистаны эрх баригч Талибан хөдөлгөөнийхөн 2001 оны 9 сарын 11-ний өдрийн халдлагад харамсаж байгаагаа илэрхийлсэн боловч Осам Бен Ладен энэ халдлагад холбоотой гэдэгт эргэлзэж байгаагаа илэрхийлсэн байна.
Пакистаны гадаад хэргийн сайд Салман Башир Их Британий Би-би-си телевизийн сурвалжлагчид ярилцлага өгөхдөө нууц ажиллагааны тухай бидэнд урьдчилан сануулаагүйд эмзэглэж байгаагаа илэрхийлжээ.
Тусгай ажиллагааг амжилттай болгохын тулд бид мэдээллийг нууцлах шаардлагатай байсан гэж АНУ-ын Тагнуулын Төв Газрын захирал Леон Панетта хэвлэлийнхэнд тайлбар хийжээ.
Тиймээс ч номын зохиолч “Чөтгөр гэж. Бид энд бен Ладены гэрт ороод ирлээ шүү дээ. Үнэхээр гайхалтай. Магадгүй бид амиа алдаж ч мэднэ. Гэхдээ энэ бол түүхэн мөч. Би үүгээрээ бахархаж байна” гэж бодсоноо дурсчээ.
Пакистаны хойд хэсгийн Абботтабада дагуул хотод тусгайгийнхан Нью-Йоркийн есдүгээр сарын 11-ний алан хядах ажиллагааг зохион байгуулагч нуугдаж байгааг мэдээд дайралт хийсэн байна.
АНУ-ын Тэнгисийн цэргийн хүчний “тэнгисийн муурнууд” тусгай хэлтсийн дайчин асан Роберт О’Нил “Нептуны жад” тусгай ажиллагааныхан Осама бин Ладены толгой руу хэрхэн буудаж устгасан тухай дурсамжаа өгүүлжээ.
Хятадын иргэний дайн нь 1927 оны 4-р сараас 1950 оны 5-р сарын хооронд Гоминьдан буюу Хятадын үндсэрхэг нам болон Хятадын коммунист намуудын дунд үргэлжилсэн бөгөөд 1927 онд умардын аянаар эхэлсэн юм.
Дэлхийн дайны Дорнод Азийн хэсэг дэх сүүлийн нэг сард Зөвлөлтийн арми Манжуурын Стратегийн Довтолгооны Ажиллагаа гэгчийг зохион байгуулан Манжуур дахь Японы хүчний эсрэг Монгол-Хятадын хилийн зүгээс дайрав.
Гэтэл Чан Кайшид нэгэн айдас төрөх болсон нь Оросууд тус бүс нутгаас гарсны дараа ХКН-аас Манжуурыг хамгаалах хангалттай нөөцгүй байгаа гэдэг асуудал байв.
Тиймээс тэрээр Оросуудыг Манжуурт аль болох удаан хугацаагаар суухыг хичээнгүйлэн хүсч, харин энэ хооронд маш сайн сургагдсан, зэвсэглэл сайтай цэргүүдээ тус бүст байршуулаад авахыг чармайж байлаа.
Ингээд АНУ-ын Агаарын цэргийн хүчний тусламжтайгаар агаарын зөөвөрлөх ажиллагааг Гоминьданы цэргүүд гүйцэтгэж, Хойд Хятад дахь гол хотуудад шүхрээр буусан байна.
Гэтэл Зөвлөлтүүд Умард Хятадын нутгаас гарч явахдаа зориудаар хамаг аж үйлдвэрийн төвүүдийг нь тонон дээрэмдэж, устгаж, зөөж болох зүйлсийг нь дайнд сүйдсэн эх орон руугаа зөөгөөд явчихсан байв .
ХКН нь зэр зэвсгийн хөгжлийн түвшингээр Гоминьданаас хол хоцорч байсан ч тэдний гол давуу тал нь үзэл суртал, суртал нэвтрүүлгийн хүчтэй ажиллагаа, сүлжээндээ байжээ.
Энэ нь хэрвээ тосгоны ядуу, газаргүй, хагас өлсгөлөн тариачид ХКН-ын төлөө тулалдах юм бол газрын эздээс газрыг нь шилжүүлэн авч, тариалангийн газартай болно гэдэг байв.
Түүнчлэн чөлөөлөгдсөн бүс нутгаас коммунистууд япончуудын тодорхой тооны танк, бусад зэр зэвсгийг олзлон авч ашигласан төдийгүй гоминьданы олзлогдсон, сайтар бэлтгэгдсэн цэргүүдийг ч зорилгодоо ашиглах болсоноор хүндрэлтэй асуудлаа шийдэв.
Хоёр тал Хоёрдугаар нэгдсэн фронтод нэгдсэн нэрийн дор дотроо ч мөн хагаралдан Японд эзлэгдээгүй нутаг дэвсгэр дээр жижиг хэмжээний тулгаралтууд хийсээр байв.
Ерөнхийдөө Хятад-Японы хоёрдугаар дайн нь ХКН-д ихээхэн хожоотой тусаж байсан бөгөөд КМТ-ны японтой хийж байсан дайн гарз хохирол ихтэй, Чан Кай-шикт хүнд тусч байлаа.
Коммунистууд дорвитой байлдаан хийгээгүй боловч тэдний хийж байсан партизаны дайн нь олон нийтийн дунд нэр хүндийг олж Японы эсрэг тэмцлийн манлайлагч хүчин мэтээр харагдуулж байв.
Яг энэ үед Хятад 3 нийслэлтэй болоод байсан нь олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн нийслэл Бээжин, коммунистууд болон зүүн жигүүрийн куоминтангчуудын нийслэл Ухань болоод баруун жигүүрийн куоминтангчуудын нийслэл Нанжин нар юм.
Уг ажиллагаа 5 ажиллагаа болж өрнөсөн бөгөөд 1, 2-р ажиллагаа бүтэлгүйтэж, 3-р ажиллагаа нь Мугденгийн хэрэг явдлаас болж өрнөөгүй байна.
Гоминьданы хамгийн шилдэг арми болох Шинэ нэгдүгээр арми нь Чанчун хотын бүслэлтийг хамгаалж 6 сар тулалдсаны эцэст ялагдаж ихээхэн хэмжээний танк, хүнд их буу болон бусад зэвсэглэл зэрэг давшилтын хэрэгслийн хамт олзлогдов.
Коммунистуудын арми замын дунд тариачид, ядуучуудыг эгнээндээ элсүүлж, газрын эздийн өмч болон зэр зэвсгийг дээрэмдэх замаар өөрийгөө сэлбэж байсан ч Зөвлөлт Хятадын Бүгд Найрамдах улс /Жиангси муж/-аас 90-100 мянган хүнтэйгээр эхэлсэн урт жагсаал нь Шаанси мужид 7-8 мянган хүнтэй үлдсэнээр эцэс болжээ.
Эндээс Хятадын коммунист намын үндэслэгчдийн нэг Жанг Гуатуогийн улс төрийн манлайлал эцэс болж, их ухралтыг хийсэн Маогийн нэр хүнд Хятадын коммунист намын дотор өсөн нэмэгдэв.
Японы Манжуур дахь түрэмгийлэл, түүний дараах эзэмшлийн үед Чан Кайши Хятадын коммунист намыг өөрийн гол өрсөлдөгч, дайсанд тооцон, тэдэнтэй хамтран Японы эсрэг тэмцэхээс эрс татгалзаж байв.
Хятадын умард хэсэгт хяналтаа тогтоож байсан Эзэн хаант ёсны эсрэг бөгөөд үндэстний эв нэгдлийн үзэл санаатай Гоминьдан намынхан болоод БНХУ-ын ерөнхийлөгч Сун Ятсен нар цэргийн эрхтнүүдийг дарахын тулд гаднаас тусламж эрэлхийлж байлаа.
Ингээд 1945 он гарч Хирошима болон Нагасаки хотууд дээр атомын бөмбөг хаяж үг дуугүй бууж өгөх тухай АНУ-ын Японд тулган хүлээлгэсэн гэрээ ёсоор Япон нь Хятад дахь эзэлсэн нутгаас цэргээ гаргахдаа бууж өгч, зэр зэвсгээ Гоминьданд хүлээлгэн өгөх ёстойгоос ХКН-д биш байв.
Зүүн жигүүрийнхэн Чаны шаардлагад татгалзсан бөгөөд Чан зүүнийхнийг Сун Ят Сены “Ард түмний 3 зарчмыг зөрчин, урваж” ЗХУ-аас даалгавар авсан хэмээн буруутгав.
1920-иод оны туршид Хятадын коммунист нам шахагдаж, хөдөө орон нутагт идэвхитэй үйл ажиллагаа явуулах болсон бөгөөд 1927 оны 8 сарын 1-нд Нанчаны бослогыг зохион байгууллаа.
Энэхүү үеийг 10 жилийн дайн хэмээн нэрлэдэг бөгөөд Японы эзлэн түрэмгийлэгчдийн эсрэг “Хоёрдугаар нэгдсэн фронт” байгуулагдах хүртэл энэ нь үргэлжилсэн юм.
Үүний дараа Нанжин төвтэй Засгийн газар дийлэнхи дорнод Хятадад хяналтаа тогтоон, уг засгийн газрыг Хятадын цорын ганц хүлээн зөвшөөрөгдсөн засаг хэмээн олон улс зөвшөөрөв.
Гоминьданы Засгийн газар Сун Ятсений хувьсгалын гурван шатны онолын дагуу буюу цэргийн нэгтгэлт, улс төрийн асрамж /халамж, сургалт/, үндсэн хуулийн ардчиллаар явахаа зарлав.
Чан Кайши хэдийгээр хичээнгүйлэн гуйж байсан ч 1946 оны 3 сараас генерал Малиновскийн удирдсан Зөвлөлтийн улаан армийн ангиуд Манжуураас цэргээ татаж эхэлсэн бөгөөд үүнтэй зэрэгцэн Сталин, Мао нарын тохирсон ёсоор ХКН-ын хүчин байршлуудыг эзлэх боллоо.
Үүнээс хойш 1949 оны 10-р сарын 1-нд эх газрын Хятадад БНХАУ шинээр байгуулагдсан бол БНХУ Тайвань, Пескадор ба Фужиань гэх мэт бусад жижиг арлууд дээр товхиносон юм.
Уг мэдэгдэл ёсоор Коминтерн, Куоминтанг ба Хятадын коммунист намуудын хамтын ажиллагааг тунхагласан бөгөөд Комминтерний төлөөлөгч Михайль Бородин 1923 онд Хятадад ирэн, улмаар Хятадын коммунист нам Куоминтангд элсэв.
Хятадын иргэний дайн (уламж.хятад. , хялбар. , пиньинь , шууд утгаар: «иргэний дайн») нь Гоминданы удирдаж байсан Бүгд Найрамдах Хятад Улсын талд үнэнч хүчнүүд болон Хятадын Коммунист Намын хүчнүүдийн хооронд 1927 оны 4 сараас 1950 оны хугацаанд болсон иргэний дайн юм.
Хамтлагийн эмэгтэй гишүүд болох /СүМи, /ЧанМи, /ХюуЁнг болон /ХеВон нар нь /ЫнГюү гэх шинэ гишүүн нэмэн "5" нэртэй - хамтлаг болон -ээ хийж, жилийнхээ сүүлээр -аа хийсэн юм.
Хамтлагийн бүрэлдэхүүнд: /ЖонҮ , /ТэҮн , /Сонмин, сүүлд шалгаруулалтаар 4н шинэ гишүүн нэмэгдсэн: 2011 онд /ЖонГүг, 2012 онд /СэЖүн, /Юү Хван, болон /ТэХа нар орсон.
Дараа жил нь гол дүрд нь алдартай Анри Видалийн 1958 онд тоглосон "Сайханаараа болон чимээгүй бай" кинонд илүү чухал үүрэг гүйцэтгэсэн бөгөөд Ален Делон мөн анх энэ кинонд хамт тоглосон байдаг.
"-" сэтгүүлд өгсөн ярилцлагадаа Бельмондо энэ бүтээлийн талаар “Хэдийгээр би 95 кинонд тоглож, театрын 40 дүрд тоглосон ч энэхүү зураг авалтын үеэр урьд урьдынхаас илүү жаргалтай байсан.
Жан-Поль Бельмондо (‎, 1933 оны 4-р сарын 9-нд, Нёйи-сюр-Сен төрсөн- 2021 оны 9-р сарын 6-нд Парист нас барсан) — Францын театрын болон киноны алдартай жүжигчин.
Түүхч Чулууны Далай үзэхдээ ".Цагаантөмөрийг уйгур хүн гэж хятад сурвалжид бичсэн байдаг. Гэвч түүний бүхий л үйл явдлыг судалж үзвэл гарцаагүй монгол хүн байжээ." гэж үзсэн байдаг.
Бас хятадын У Сы түүвэр, Мин улсын Тайзү хааны бичмэл зохиолын түүвэр, Чуан хэний Тогоонтөмөр хааны түүх гэсэн сурвалжид Цагаантөмөрийг Ли овогтой хэмээн тэмдэглэсэн байна.
Гэтэл тэр нь 1990 онд Сайнчи даху ноёны онгон олдож, онгоны бичээс нийтэд ил болсноор тэдгээр сурвалжийн мэдээ худал болох нь илчлэгдсэнтэй адил байх үндэстэй.
Тэрхүү тэмдэглэлд: "Цагаантөмөр жанжны биеийн өндөр нь долоон тохой, хүнгэнэсэн чанга дуу хоолойтой, хөмсөг нь өргөн бөгөөд хүр хорхойн үүртэй адил, том давхраатай нүдтэй бөгөөд зүүн хацартаа гурван бут сахалтай. Тэр сахал үс нь уурлах үед босож их сүрдмээр болдог бөгөөд үнэхээр нэгэн үеийн баатар зоригтой хүн" гэжээ.
Өвөр монголын эрдэмтэн Н.Алтаншаа, монголын судлаач Д.Идэр, хятадын судлаач Дан бао хай, Чин улсын Хуан жинь рү гэдэг хүний зохиосон Ся сянь-ий ойллого сурвалж зэрэгт Цагаантөмөр нь найман гаралтай гэж бичсэн.
Түүний санаачлан хэрэгжүүлсэн олон шинэчлэлт хөгшин ноёд, жанждын эрх ашгийг шууд зөрчиж байснаас болж 960 онд бослого гарч, Кванжун ванг огцоруулахыг зорьж байсан.
Гэвч бүтэлгүйтснээр энэ бослогод оролцсон Тэжу вангийн 9-р хөвгүүн Ван Вонь, Хэжун вангийн хөвгүүн Хынхва гүн, Чонжун вангийн хөвгүүн Гёнчуньвон гүн нарт хор уулган, бусад ноёд ихэсийг цаазлав.
Гэвч үүгээр зогссонгүй, энэ үеэс эхлэн Кванжун ван нас барах хүртлэх хугацаанд Тэжу вангийн 3200 түшмэдийн 40 гаруй хүнээс бусад нь цаазлуулж, вангийн угсааны эрчүүдээс 6 эр хүн амьд үлдэж бусад нь улс төрийн хэрэгт холбогдож хүйс тэмтрүүлэв.
Тус хууль нь язгууртан өрхүүд ихээхэн боолтой байсан нь зарим үед эзнийхээ хувийн цэрэг болох тохиолдол байсан тул хүчирхэг феодал ноёдын хүчийг сулруулахыг зорьжээ.
Гэвч түүний нас өтлөхийн хэрээр маш их хардамтгай болж вангийн угсааны олон зуун хүнийг хүйс тэмтэрсэн бөгөөд түүнийг нас барсаны дараах 976 онд вангийн угсааны 6 хан эр хүн үлдэж байсан.
958 онд хятадын төрийн шалгалтын тогтолцоог хуулбарлан шалгалт авахдаа вангийн угсааны эрчүүдээс бусад дунд дээд давхаргын эрчүүдээс Күнзийн сургаалаар төрийн шалгалт авч эхэлсэн.
949 онд Ван Со 25 настайдаа Курё улсын ван болоод баян эрх мэдэлтэй ноёд язгууртнуудын охидтой гэрлэж, тэдний гэр бүлийг хүчжүүлэхээс сэргийлж, өөрийн эгч Дэмок хатантай гэрлэжээ.
Тэр үед Монголчууд, Монголоос тодорсон Дөрөвдүгээр Далай лам Ёндонжамц Лхасад жил тойрон болоод идэр залуугаар хорлогдсон тул түүний хойд дүрийг Брүлгү Дагва Жанцан лугаа шүтсэн бөгөөд Брүлгү Дагва Жанцан балчир нялхаасаа хүчир зовлон олныг туулсан ба Төвдөд байрлах монгол цэргийн хүрээнд суух болсон тэргүүтэн түүний өөрийн бичсэн намтарт буй.
Тиймийн тул тэр Дамжан Чойжил шүтээний хоёр эврийн хооронд байгаа хадгийг авч миний хоолой дор чихвээс би бээр егүүтмүй хэмээн зарлигласны дагуу зандалчид ёсчлон болгосонд хутагтын догширсон гэгээн сүнс нь эцэг нь Тотгорын хаан буюу Ганиш тэнгэр, эх нь Дээд орчлонгийн хатан хоёрын хөвгүүн болж мэндлээд Бодала ордонд хатуу рид хувилгаан хэтэрхийеэ үзүүлснээр ихэд алдаршсан ба Тавдугаар Далай лам тэргүүтэй Төвдийн Гэлүг, Нинма, Сажа, Гармабын толгой лам нар догшин үйлийн жинсрэг тэргүүтэй хатуу тарнийн үйлсээр дарахыг оролдсон боловч хэн бээр ч үл дарж чадав.
Богд Зонхаба дор тааллын шадар шавь нарын ахмад нь Их бодисун Манзуширийн хувилгаан лугаа алдаршсан Дүлзин Дагва Жанцан агаад Богд Зонхабыг ном айлдан ахуй дор Бэхар сахиулсны хувилсан нэгэн цагаан дээлт хөвгүүн ирээд “Над дор шашныг сахихуй лугаа туслалцаа хэрэгтэй” хэмээн ахин дахин айлтгасан ба түүний хойд дүр Банчэн Соднам Дагва ламын үед Бэхар бээр өөрийн биеэр ирээд “Замбуутив бүхнээр хэрэн хэсэж Гэлүгбагийн шашныг сахин чадах нэгнийг хайсан боловч онол дээр гарсан бодьсадва тань лугаа адил нэгийг эс олсон бөгөөд эдүгээ таныг эгээрэн ирэв. Та бээр энэхүү шашныг сахин хамгаалах хэрэгтэй буй”хэмээн өчил өчсөн бөгөөд тэндээс гурван төрөл дамжсан буюу.
Бурханы шашин дэлгэрсэн газар бүрдээ тухай тухайн газар орон, цаг агаар, хүн зоны соёл уламжлалаа дагаад өөр өөрийн урсгалаар дэлгэрэхдээ зарим газар Бага хөлгөн, зарим газар Их хөлгөн, зарим газар зөвхөн Судрын ёс, зарим газар зөвхөн Тарнийн буюу Дандарын ном дэлгэрсэн бөгөөд Төвд оронд Бурханы шашин олон урсгалаар дэлгэрч, тэдгээрийг зарим нэгэн харшилдуулахын цагт Богд Зонхоба бээр Бурхан багшийн Найман түм дөрвөн мянган номын цогцос дор нэвтрэн мэргэшээд хүмүүний нэгэн насан, нэгэн биен дор судар, дандарыг хослуулж их таван ухаан, бага таван ухааныг суралцаж боловсрон туулах сургуулийг нээснээрээ Гэлүгба буюу Шарын шашныг үүсгэгч нь болсон ажгуу.
Одоогоор дөрөвдэх буюу бидний бурхан багш Шагжа Муни залраад, түүний шашин таван мянган жил оршихуйн Бурханы шашны тооллоор хоёр мянга есөн зуугаад он болсон үед бид амьдарч буй ба Хор Чойнжүнд айлдсанаар Европын эрдэмтэд Ашок хааны гэрэлт хөшөө болох баганын бичээсийг тайлж уншсанаар М.Э.
Манзушир тэргүүтэй тэдгээр найман шадар шавь нь Бурхан багшийн шашныг арвитган дэлгэрүүлэх, сахин хамгаалах үүрэгтэй бөгөөд, чингэхдээ тэр их бодьсадва нар Лам багш, Ядам бурхан, баатар, багаатудчид, номын сахиулсан, эгэл хүмүүн, элдэв амьтан, сохор доголон, галзуу, гуйлгачин, зам харгуй, гэрэл гэгээ, орд байшин тэргүүтэй амьтай, амьгүй нугууд лугаа хувилан шашин, амьтны тусыг бүтээдэг буй.
Ерөнхий утга нь аглаг уул, хээр талд байгуулсан хүрээ хийд, бясалгал бүтээлийн оронд сонсох, санах, бясалгах гурваар судар, дандарт суралцаж, төгс баясгалант боловсролыг олох буюу төгс гэгээрлийг олох утгыг илэрхийлэх бөгөөд өвөрмөц утгатаа, Гандан ууланд анхныхаа хийдийг байгуулсан учир ийн нэрлэсэн болой.
Үүнээс Гүнгаа Чойлин дацан нь Банчэн Соднам дагвын егчатай учир барилдлагаар Цог Төгөлдөр охин тэнгэр Балдан Лхам хийгээд ялангуяа нандин шүтээнээр Очирын Хүчит Дорж Шүгдэнг дацангийн сахиусаар залсан түүх Гунгаа Чойлин дацангийн түүх ”Их Хүрээний Баруун Чойрын Уг Гарвал Өгүүллийн Эрих Гиннарын Эгшиг Дуун” хэмээх дотор тодорхой буй!
Чингээд бүгд шашны сахиулснаар эрхшээл өчсөн ба Тавдугаар Далай лам бээр Төвдийн Дол нутгийг өргөж, Лхасад Бродэ Хансар буюу Баясгалант Амирлангуй Шинэ Харш хэмээхийг барьж өргөөд Дорж Шүгдэнгийн товч хураангуй үйлсийн захиас “Сүндэрлэн бүтсэн хоосон чанарын эгшиг” хэмээхийг зохиож наминчлал өргөсөн ажгуу.
Банчэн Соднам Дагвын хойд дүр Соднам Иши Ванбуу түүний хойд дүр Агваан Соднам Гэлэг Бал Самбуу түүний хойд дүр болбаас Брүлгү Дагва Жанцан бөгөөд түүнийг манай Өндөр гэгээн Занабазар -ын багш Банчин Чойжи Жанцан Богд тодруулсан ажгуу.
Бурхан багш ирээдүйн лүндэн үзүүлэхдээ “Миний шашин умраас умар зүг дор дэлгэрмүй” хэмээн айлдсан ба тэр нь болбоос Энэтхэг хутагтын орноос Төвд цастын орон, тэндээс Их Монгол орноо дэлгэрсэн лүгээ дээд богд нар айлддаг.
Шарын шашин хэмээсэн нь гаднаа судрын явдлаар яваад, дотроо тарнийг бясалгаж ал шар номт гурван дээлийг өмсөж гурван суртгаалаар мөрд суралцан явах учир ийн нэрийдсэн.
Хэтбуха нь Хүлэгү хааныг Иран, Иракийн үлдсэн газар нутгийг эзлэн авахад хүчээ өгсөн бөгөөд Хүлэгү хаан эзэлсэн газар нутагтаа Ил Хаант Улсыг үүсгэн байгуулжээ.
Сайда хот руу довтлох шалтгаан нь тус хотын гүн Жюльен де Гренье монголчуудын довтолгооны өмнөхөн монголын эзэмшил нутагт дээрмийн ажиллагаа явуулсан учраас түүнийг дарах ажиллагаа байжээ.
1259 оны наймдугаар сард их хаан Мөнх нас нөгчсөн учир Хүлэгү түүний залгамжлагчийг сонгох Их Хуралдайд оролцохоор Сириэс их цэргийнхээ ихэнхийг авч буцсан ба үлдсэн цэргээ Хэтбухыг захирах үүрэг өгчээ.
Хэтбухаг Ассассинчууд алах гэж оролдсон оролдлого бүтэлгүйтсэн бөгөөд 1256 онд Хэтбуха Хүлэгүгийн үндсэн хүчийг ирэхэд нь хамтдаа Ассассинчуудын гол бэхлэлт болох Аламут цайзыг эзлэн авсан байна.
Хэтбуха 1260 оны есдүгээр сарын 3-нд хүчээр илүү давуу египетийн султан Сайф ад-Дин Күтүзийн бэлдсэн отоонд орсон ч Айн Жалутын ширүүн тулааны эцэст ялагдсан нь Монголчуудын хувьд анх удаагаа ялагдал хүлээсэн явдал болсон юм.
2007 оноос ШУТИС-ийн сургалтанд хэрэгжүүлэх е-Сургалтын хөтөлбөр батлуулж, Монголд анх удаа электрон сургалтын удирдлагын систем болох системийг боловсруулж, бакалавр, магистрын е-Сургалтанд ашиглаж эхлүүлсэн.
2003-2004 онуудад гаднаас авах Интернэтийн үйлчилгээг кабелийн 1 өндөр хурд бүхий гадаад сүлжээний холболт, мөн дотоод сүлжээний кабелийг кабелийн 1 хурд бүхий холболтоор сольсоноор ШУТИС-ийн Төв болон салбар сургуулиудтай холбогдох Интернэтийн ашиглалт эрс дээшилж, одоог хүртэл ашиглагдаж байна.
Мэдээллийн Технологийн Төв нь ШУТИГазрын Технологийн төслийн хөрөнгө оруулалтаар “Мултьмедиа Студи”-ийг байгуулсанаар профессор багш нарын е-Хичээлүүдийг тогтмол бэлтгэх боломж бүрдсэн.
ШУТИС нь 2001 онд Мэдээллийн технологи болон Интернэтийн хэрэгцээг Их сургуулийн түвшинд бүрэн нэвтрүүлэх, багш оюутны сургалтын үйл ажиллагааг дэлхийн хөгжилтэй мөр зэрэгцүүлэх зайлшгүй шаардлагын үүднээс Интернет, Мэдээллийн Төвийг байгуулж
2001-2004 онуудад Интернэт, Мэдээллийн Төв нь ШУТИС-ийн Сургалт, Санхүү, Эрдэм шинжилгээ, Е-Оффис, Тестийн систем зэрэг дэд програм хангамж бүхий системийг бүрэн нэвтрүүлсэн.
1962 оны долоодугаар сарын 9-нд Лос-Анжелес хотноо «Файн арт» чиглэлээр туурвисан бүтээлүүдийн үзэсгэлэнгээ толилуулан урлагийн салбартаа танигдах болсон бөгөөд түүнээс хойш улаан лоолийн «Кэмббел» соус болон Коко Кола ундаа зэрэг олон бүтээгдэхүүнүүдийн шошго, түүнчлэн Мэрлин Монро, Элизабет Тейлор, Элвис Пресли нараас авахуулаад урлаг соёлын алдартнуудын хөрөг зургийг зурах болов.
1962 онд Манхэттэн дүүрэгт хөгжим болон киноны « » студээ байгуулсан үеээс эхлэн кино урлагт хүч сорин найруулагч, продюсер болсон ба шинэ залуу хамтлаг дуучдын урлагийн замналыг нь нээн өгөх тал дээр ч анхаарах болжээ.
1970-аад оноос эхлэн нийгмийн, улс төр, бизнесийн салбарын хүмүүсийн хөрөг зурах тал дээр анхаарлаа хандуулах болсон ба Ираны шейх Мохаммед Реза Пехлевигийн гэр бүлийнхэн, Роллинг Стоунз хамтлагийн гоцлол дуучин Мик Жаггер, жүжигчин Лиза Миннелли, Дайана Росс, Брижит Бардо, Битлз хамтлагийн дуучин, хөгжимчин Жон Леннон, дуучин Майкл Жексон нарын хөргүүдийг бүтээжээ.
1965 онд байгуулагдсан Америкийн рок хөгжмийн домогт « » хамтлагийн продюсерээр ажиллаж байгаад амьдралынхаа сүүлийн жилүүдэд дэлгэцийн бүтээлд хүч оюунаа дайчилсан сод авъяастан байв.
Түүний 1963 онд зурсан «Найман Элвис» хэмээх Рок-н-роллын хаан Элвис Преслигийн хөрөг 100 сая долларын үнэ хүрсэн нь «хамгийн өндөр үнэ хүрсэн уран зургийн бүтээлүүдийн» 11-рт Пабло Пикассо, Винсент ван Гог нарын зураачдын бүтээлүүдийн удаад орсон сод бүтээл болжээ.
Багын урлагийн тэр дундаа зургийн авъяас, сонирхолтой байсан тул 1949 онд Питтсбург хотын Карнегийн Технологийн сургуулийг зураач мэргэжлээр суралцаж төгсөн Нью-Йорк хотод томоохон сэтгүүлүүдээс ажил амьдралынхаа гараагаа эхлүүлжээ.
Өмнөд нутагт христийн шашинт хакка яст хятад үндэстэн Хун Шючуань Тайпингийн бослогыг дэгдээж улс байгуулснаа зарлаж 1853 онд Наньжинг эзэлж газар авсан бол умард нутагт Нианы бослого дэгдсэн.
Айсингиоро Ижу 1831 онд манж Чин улсын нийслэл Бээжин дэх хааны зуны ордонд Төр гэрэлт хааны дөрөвдүгээр хүү болж, манжийн ниохуру овогт Чуань эрхэм хатнаас төрсөн.
Хар тамхины хоёрдугаар дайнаар Англи-Францын хүчин Тяньжиниас довтолж 1860 онд хааны зуны ордныг эзэлснийг сонссон Түгээмэл элбэгт хааны бие муудаж 1861 онд 30 насандаа өөд болжээ.
Хүлэмжийн хий нь дэлхийн температурт ихээр нөлөөлдөг, хүлэмжийн хийгүй байсан бол дэлхийн гадаргын дундаж температур -18 байх байсан бөгөөд одоо байгаагаас дунджаар 33 бага дулаантай байх байжээ.
Аж үйлдвэрийн эрин үеийн эхлэл 1750-1800 оны үед чулуун нүүрсийг түлш болгон дэлхий даяар хэрэглэж байсан нь агаар мандал дахь 2 буюу нүүрстөрөгчийн давхар исэл 280 -ээс 397 болоход хүргэжээ.
Хүний үйл ажиллагаанаас үүдэлтэйгээр агаар мандал дахь 2 нь карбон суурьтай түлшний шаталт, голчлон мод,нүүрс, шатахуун, болон байгалийн хийн шатаалтаас болон ихэсч байна.
Энэхүү бэхлэлт нь Кавказын нуруун дахь уулын дайнч овгуудын эсрэг чухал үүрэг гүйцэтгэх ёстойгоос гадна Оросын эзэнт гүрний өмнөд зүгт газар нутгаа өргөжүүлэх замыг хамгаалах зорилготой байв.
Владикавказын хүн амын тоо ч эрчимтэй нэмэгдэн, олон үндэстнүүдээс бүрдэх болсны дотор Осетичууд, Оросууд, Арменчууд, Гүржүүд болон өөр бусад цөөнх үндэстнүүд ч орж байлаа.
Энэ нэр нь гүржийн коммунист Григорий Орджоникидзегийн нэрээр нэрлэгдсэн бөгөөд тэрбээр Улаан ажилчин, тариачны армийн 11-р армийг удирдан 1921 оны хоёрдугаар сард гүржийг эзэлсэн байна.
Владикавказ (оросоор Владикавка́з, орчуулбал: Кавказын нурууг эрхшээ; осетоор Дзуджыхъу, ) — Орос улсын Умард Осети-Аланийн Бүгд Найрамдах Улсын нийслэл, 310,070 хүнтэй хот.
1917 оны 3-р сарын 25-26-нд Астрахань хотод болсон Халимагийн ард түмний анхдугаар их хурлаар ноён Данзан Тундутовыг Халимагийн тал нутгийн удирдах гол байгууллага болох Халимагийн гүйцэтгэх хорооны гишүүнээр сонгов.
Тэрээр хаант засаглалын талд байгаагаа ил тод зарлаж, их хурлын үеэр большевикыг дэмжигч далайчид, цөллөгч цэргүүдэд хааны суртал ухуулга явуулсны төлөө баривчлагдсан боловч дараа нь халимагуудын тусламжтайгаар суллагджээ.
Тэрээр Дэлхийн 1-р дайнд оролцож Оросын иргэний дайны үед Астраханий казак цэргийн атаман /удидагч/ байсан бөгөөд большевикуудын эсрэг Өмнөд Поволж дахь Цагаантны хөдөлгөөнд халимаг Бадма Уланов, Абуша Алексеев, Азман Батырев нарын хамт идэвхтэй оролцогч байсан байна.
Монгол Ардын Хувьсгалт Намын ерөнхий нарийн бичгийн дарга, Эрүүл мэндийн сайд зэрэг албан тушаалыг хашиж байсан тэрээр 2013 оны ерөнхийлөгчийн сонгуульд анх удаа эмэгтэй нэр дэвшигч болон өрсөлдөж байв.
Нэрд гарсан төлөгч Пити “Та хоёроос нэгэн хүү төрөх бөгөөд тэрбээр та бүхэнд, танай гэр хотолд асар их гай зовлон авчирна. Тэр хүү эцгээ хөнөөж, эхтэйгээ ханилах болно” гэж айлджээ.
Эцэг нь гай гамшгийг зайлуулахын тулд дөнгөж төрсөн нялх хүүг өндөр уулын оройд аваачин, хөлийнх нь шилбийг цоолж олсны ургамлаар оосорлоод толгойг нь уруу харуулан модны мөчрөөс дүүжилж орхижээ.
“Энэ жаахан амьтан удалгүй харангадаж үхнэ. Тэгээд махчин шувуудын хоол болно. Тэгэхээр би төлөгчийн айлдсан гай гамшгийг зайлуулж чадлаа” хэмээн Лай хаан дотроо бодож байв.