polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1963 онд Дэлхийн аварга шалгаруулах 7-р тэмцээн Болгарын Софи хотноо зохиогдон манайхан анх удаа дасгалжуулагчаар О.Цэрэндагва, тамирчнаар Д.Хашбат, Д.Лодой, Б.
Дэлхийн цомын анхны алтан медалийг Г.Хишигбаатар 1975 онд хүртэж Монголын баг 2-р байр эзэлсэн юм.1964 он Токиогийн зуны 18-р Олимпийн наадамд О.Цэрэндагва /дасгалжуулагч/, Ч.Дамдиншарав, Б.
Санжаа нар анх удаа оролцож Ж.Мөнхбат 7-р байранд шалгарсан.1968 он Мексикийн зуны 19-р Олимпийн наадам Ж.Мөнхбат /мөнгө/, Ч.Дамдиншарав, Д.Сэрээтэр, Ө.
1975 онд Дэлхийн цомын анхны аваргаар Г.Хишигбаатар, 1973 онд Ази тивийн аваргаар манай 10 бөх анх удаа тодорч, Ази тивийн наадмын анхны аваргаар 1974 онд Д.Цэрэнтогтох, Х.
Үе үеийн ерөнхийлөгчөөр Даваасамбуу, Бямбажав, Гүррагчаа, С.Батболд, Т.Бадамжунай, Ч.Ганзориг, “Гацуурт” ХХК-ны захирал Л.Чинбат нар шалгаран ажиллаж байв.
Чөлөөт бөхийн тэмцээнд оролцож буй улсуудыг медалийн чанараар байр эзлүүлэхээс гадна авсан медаль, медаль эзлээгүй байр тус бүрт оноо өгч онооны чанараар багуудыг жагсаан байр эзлүүлдэг.
Ингэхдээ эрэгтэй, эмэгтэй багуудыг онооны чанараар тусад нь жагсаадаг ба энэ нь тухайн улсын тамирчид тэмцээнд хэр жигд амжилттай оролцсоныг тодорхойлдогоороо жүдогийн тэмцээнээс ялгаатай.
1973 оны Улаанбаатар хотноо зохиогдсон Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээнд бөхийн чөлөөт барилдааны төрлөөр О.Энхтайван, Д.Ганбат, М.Хойлогдорж, З.Ойдов, Ч.Нацагдорж, М.Бат-Амгалан, Т.Артаг, Ж.Мөнхбат, Х.
1958 онд ЗХУ-ын Днепропетровск хотын төмөр замын дээд сургууль төгсгөж ирсэн инженер Дамбын Дамдинсүрэн 1960 оны сүүлчээр төмөр замын техникумын сурагчид голлосон 16 хүнтэй чөлөөт бөхийн шинэ секцийг төмөр замчдын соёлын ордны спортын тэнхимд анхныхаа хичээлийг хийснээр Монголын чөлөөт бөхийн түүх эхэлсэн юм.
Дэлхийн Цомын тэмцээн буюу Дэлхийн Багийн АШТ нь тухайн жилдээ тивдээ 1-д орсон багуудыг оролцуулдаг байсан бол сүүлийн үед тухайн жилийн ДАШТ-н эхний 10 эрэгтэй баг, эхний 8 эмэгтэй багийг оролцуулах болжээ.
Ноолуурын ямаа нь эрс тэс уур амьсгалтай нутагт амьдардаг тул бүдүүн ширхэгтэй ноосоор бүрхэгдсэн байх бөгөөд түүний дотор талаар зөөлөн, нарийн үс байдаг.
Ноолуурын ямаа нь Монгол Улс, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын баруун хойд хэсэг, Дундад Ази, Балбын Гималай орчмын бүс, Ираны уулархаг нутгаар тархсан байдаг.
шинжлэх ухаан, технологийн нэгдсэн бодлого, улсын эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн үндсэн чиглэл, улсын төсөв, зээл, санхүүгийн төлөвлөгөөг боловсруулж Улсын Их Хуралд өргөж, гарсан шийдвэрийг биелүүлэх;
Улсын Их Хуралтай зөвшилцөж дараа соёрхон батлуулахаар Монгол Улсын олон улсын гэрээ байгуулах, хэрэгжүүлэх, түүнчлэн Засгийн газар хоорондын гэрээ байгуулах, цуцлах.
2022 оны 8 сард Үндсэн Хуулийн Цэц Үндсэн хуульд оруулсан нэмэлт өөрчлөлтийн тодорхой заалтыг хүчингүй болгосонтой холбогдуулан Засгийн Газрын тухай хуульд өөрчлөлт оруулж, ингэснээр 2022 оны 8 сарын 30-нд УИХ-ын нэр бүхий гишүүд шинээр сайдын албанд томилогдов.
Гэсэн ч Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайдаар шинээр томилогдсон Даваажанцангийн Сарангэрэл "Халамжаас хөдөлмөрт" хэлэлцүүлгийн үеэр хэлсэн үгэндээ ороогдож огцрох хүсэлт гаргасныг ерөнхий сайд ёсоор болгож, оронд нь 10 сарын 21-нд Төмөрбаатарын Аюурсайханыг томилсон ч, Аюурсайхан "Нүүрсний" гэх хэрэгт холбогдсон тул прокуророос түүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх санал ирүүлснээр 2023 оны 3 сарын 24-нд үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв.
Ерөнхий Сайд Лувсаннамсрайн Оюун-Эрдэнийн тэргүүлж буй Монгол Улсын Засгийн Газрын өнөөгийн бүрэлдэхүүн нь 2020 оны Улсын Их Хурлын сонгуулийн үр дүнд байгуулагдсан У. Хүрэлсүхийн засгийн газар бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ огцорсны дараа 2021 оны 1 сарын 27-нд Ерөнхий сайд УИХ-ын чуулганаар томилогдож, 1 сарын 29-нд танхимын сайд нарыг УИХ-д танилцуулснаар тангараг өргөж үүрэгт ажилдаа орсон.
Мөн Улаанбаатар хотын нийтийн тээврийн шинэчлэлийн асуудалд холбогдсоны улмаас албан тушаалаасаа огцрох хүсэлт гаргасан Түгжрэлийг бууруулах үндэсний хорооны дарга Жамъянхорлоогийн Сүхбаатарын оронд Борхүүгийн Дэлгэрсайханыг томилжээ.
2022 оны 1 сарын 17-ны өдрийн Засгийн Газрын хуралдаанаар Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд Нямжавын Уртнасанг огцруулахаар болж, 1 сарын 18-нд түүний оронд Бат-Өлзийн Бат-Эрдэнийг УИХ-ын чуулганд танилцуулж, сайдаар томилов.
2023 оны 4 сарын 7-нд Аюурсайханы оронд Хүрэлбаатарын Булгантуяаг хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайдаар шилжүүлэн томилж, Буяагийн Тулгыг боомтын сэргэлтийн асуудал хариуцсан сайдаар томилжээ.
Монгол Улсын Засгийн Газар төрийн хуулийг биелүүлж, аж ахуй, нийгэм, соёлын байгуулалтыг удирдах нийтлэг чиг үүргийн дагуу дараах үндсэн бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ.
Засгийн газрын тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулснаар 2022 оны 1 сард Эдийн засаг, хөгжлийн яам болон Цахим хөгжил, харилцаа холбооны яамыг шинээр байгуулжээ.
Улмаар 2023 оны 1 сарын 5-нд УИХ-ын гишүүн бус 2 сайдаа УИХ-ын гишүүдээр сольж, мөн Боомтын сэргэлтийн сайдыг томилсноор засгийн газар бүрдсэн.
Бүдүүн гэдэсний хана 4-н давхаргаас бүрдэх хийгээд хамгийн дотор талд мукоз буюу салст,гадна талд нь субмукоз буюу салстын дорхи,түүний гадна мускулярь буюу булчинлаг давхарга,хамгийн гадна нь серози буюу гөлгөр гялтан хальс байрлана.
Эдгээр 4-н давхаргыг цусан хангамжийн судсууд дотроос гадагш чиглэлээр нэвтрэн гардаг ба чухам тэрхүү нэвтрэн гарах хэсэгт мускулярь буюу булчинлаг давхаргын сулрал буй болдог.
Хооллолтын тэнцвэрт бус дэглэмээс (амидонгүй ролисахаридүүд багатай өөрөөр хэлбэл ургамалын гаралтай хүнс хангалтгүй хэрэглэснээс) үүдэн бүдүүн гэдсэнд өтгөн хаталт үүсэж улмаар бүдүүн гэдэс жигд бусаар, хүчтэй агшиж эхэлдэг.
Энэхүү хүчтэй агшилтийн даралт нь мускулярь буюу булчинлаг давхаргын суларсан цэгт үйлчилсэнээр тухайн хэсэгт салст давхарга эвэрхий хэлбэрээр гадагшлан серози буюу гөлгөр гялтан хальсан давхаргыг түрэн цүлхэн буюу дивертикулийг үүсгэдэг.
Дивертикулоз буюу бүдүүн гэдэсний ханын цүлхэн нь 60-с дээш настай хүн амын 30%,70-с дээш настай хүн амын 50%-д ажиглагдах ба эм хүйсийнхэнд давамгайгаар тохиолддог.
Дивертикулоз буюу бүдүүн гэдэсний ханын цүлхэн гэдэгт ямар нэгэн клиник шинж тэмдэггүйгээр,бүдүүн гэдэсний салст эвэрхий хэлбэрээр гадагшаа цүлхийхийг хэлнэ.
Тус муж нь баруун талаараа Онтарио муж, Жэймс булан, Хадсон булангаар, хойд талаараа Хадсон хоолой, Унгава булангаар, зүүн талаараа Сент Лоренсийн булан, Ньюфаундленд ба Лабрадор, Нью-Брансвик мужуудаар тус тус хүрээлэгдсэн.
Мужийн улс төрд Кэбэкийн үндэсний үзэл том үүрэг гүйцэтгэдэг бөгөөд мужийн гурван гол улс төрийн нам Кэбэкийн өөртөө засах эрхийг улам өргөжүүлж, Кэбэкчүүдийг тусдаа үндэстэн гэж хүлээн зөвшөөрүүлэхийг эрмэлздэг.
Кэбэкийн бүрэн эрхт байдлын хөдөлгөөний засгийн газрууд 1980, 1995 онд Кэбэкийн тусгаар тогтнолын талаар бүх нийтийн санал асуулга явуулж байсан бөгөөд Канадын Нийтийн Танхим "Кэбэкуаг Канадын доторхи үндэстэн" гэж хүлээн зөвшөөрсөн Кэбэкуа үндэстний саналыг баталжээ.
Англи хэлтэй иргэд болон англи хэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллагууд Монреальд төвлөрдөг боловч Утауаис, зүүн хотууд болон Гаспе хойгийн бүс нутгаар англи хэлтнүүд бас байдаг.
Кэбэк байгалийн баялаг ихтэй бөгөөд энэ нь тус мужийн эдийн засгийн гол тулгуур болдгоос гадна агаар, сансрын салбар, мэдээлэл, харилцаа холбооны технологи, биотехнологи, эмийн үйлдвэрлэл зэрэг мэдлэгийн салбарууд тэргүүлэх үүрэг гүйцэтгэдэг.
Жишээ нь: 1841 онд эцгийгээ английн түрэмгийлэгчдийн эсрэг хошуу цэрэг удирдан явахад сэтгэл нь ихэд хөдлөн Түрэмгийлэгчдийг дараад ирнэ үү гэсэн эцэгтээ зориулсан шүлэг бичсэн байна.
Түүнд "Энх амгаланаар хулгайг арилгаад, хойшид хандсан цагт, өвдгөөр мөлхөн угтаж, баярт нийлүүлэн мөргөе" гэж дайн дажин түргэн дуусч, энх цагийг хүссэн мөрөөдлөө илэрхийлжээ.
Энэ мэтчилэн Энх төвшин, Мөрөөдөл, Цэргийн хүрээ санагдмой, Түргэнээ төвшрөхийг хүснэ, Сүрхий муухай амьтад, Цагаан хэрэм, Улсын төлөө, Өрөөсөн болжмор зэрэг олон арван шүлэгтээ харийн түрэмгийлэгчид болон дотоодын феодалуудыг ёжлон шүүмжилж, ардчилал, эрх чөлөөг дэмжсэн өөрийн хүсэл тэмүүллийг илэрхийлж байжээ.
Гуларанс тухайн үедээ боловсролтой гэр бүлд хүмүүжсэн тул багаас монгол, хятад хэл бичигт сайтар суралцан, түүх, үлгэр домог уншиж, ардчилсан үзэлтэй хятадын зохиол бүтээлээс орчуулга хийдэг байжээ.
Тэрбээр хятадын эртний Сүн улсын үед феодалын дарлагч ангийн эсрэг боссон тариачдын бослогоос сэдэвлэн бичсэн "Шүй-ху-жуань" буюу монголоор "Хүйтэн уулын бичиг" хэмээх романы хагасыг гурван жил оролдон орчуулжээ.
Зохиолд гол баатар нь болох, тухайн цаг үеийн Хятадын тариачдын төдийгүй ерөөс зовж зүдсэн орны үгээгүй ядуу ардын нийтлэг шинж төрхийг илэрхийлсэн, боловсрол муутай, тогтсон ажилгүй, А-Кьюгийн "адал явдал" дүрслэгддэг.
"Кью" буюу нь "Куэй" хэмээх нэрийн товчлол бөгөөд тийм дуудлагатай олон ханзнаас алийг нь хэрэглэхээ мэдэхгүй байсан тул латин үсэг хэрэглэсэн гэж байдаг.
Энэ үүргүүдийг анх Францын нэрт бизнесмен Анри Файоль “Аж үйлдвэр ба ерөнхий удирдлага” номонд тодорхойлсон бөгөөд менежментийн шинжлэх ухааны олон арван жилийн турш улам нарийсан хөгжиж байгаа боловч энэхүү алдарт таван үүргийг өөрчилж чадаагүй юм.
Харин хэвлэл, мэдээллийн байгууллагын редакци нь сэтгүүл зүйн өвөрмөц бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэх, борлуулах, хуваарилах үйл ажиллагаатай холбоотой олон төрлийн ажлыг зохицуулах үүрэг хүлээдэг.
Мэдээлэл нь нэгэн төрлийн таваар бөгөөд энэ нь өөрийн өртөгтэй байх үүднээс агуулга нь утга төгс, сонирхолтой, өгөөжтэй байхын тулд бичлэгийн олон төрөл, зүйл, хэлбэрийг эрэлхийлж, агуулга хэлбэрийн өндөр төвшинд бэлтгэн ОНМХ-ийн амьдрах орон зайгаа байнга тэлж байх.
Редакцийн хөдөлгөгч хүч нь хүн учраас хүний хүчин зүйлийг өндөр үнэлж, редакцийн дотор эрүүл саруул, бие биеэ хүндэтгэн үздэг уур амьсгал бий болгож, аливаа маргааныг эвээр зохицуулан, хамт олныг тогтвортой ажилуулж, сэтгүүлчийн бүтээлч ажиллагааг хөгжүүлэх.
Энэ нь мэдээллийн зах зээлд бараагаа борлуулах чадвар бөгөөд хүлээн авагчдын талаарх судалгааг социологийн болон бусад судалгаанд тулгуурлан хийж, тэдний эрэлт хэрэгцээг зөв мэдэрч, харгалзан ажиллах явдал юм.
Менежмент гэдэг англи үг захирах, удирдах, гүйцэтгэх, чиглүүлэх, эхлүүлэх, хянах, шалгах, хөтлөх, жолоодох, арга эвийг олох, нөлөөлөх гэх мэт 30 гаруй утга санааг илэрхийлдэг.
Менежмент гэдэг нь байгууллагын зорилтыг тодорхойлж, түүнд хүрэх замыг нарийн тодорхойлж, үйлдвэрлэлийн нөөцүүдийн ашиглалтыг оновчтой зохион байгуулж, хүмүүсээ идэвхижүүлэн манлайлж, улмаар ажлын үр дүнг үнэлэн хяналт тавих үйл ажиллагаануудын нэгдэл юм.
Хүрээ хийдийг холбосон гүнжийн их зам, Ширийн чулуу, Сэнжит хад, Цээлийн тогоо, Зэл чулуу, Дэрсэнэ усны цагаан чулуун хөшөө, Могой булаг, Үзүүр улаан жалцай, Баянбуурал, Тогоо хад, Наймаан усны хиргисүүр, Холбоогийн уулны хайлс, булш, хиргисүүр гэх мэт үзэсгэлэнт болон түүх, дурсгалын газруудтай.
Баруун урд талаараа Сайншанд, Сайхандулаан, баруун талаараа Айраг, хойд талаараа Иххэт, Хэнтий аймгийн Галшар сум, зүүн, зүүн урд талаараа Дэлгэрэх, Өргөн сумдтай хил залган оршино.
Манай сумын нутагт алт, хайлуур жонш, төмрийн хүдэр, ягаан гантиг, зэс, шохойн чулуу, өнгөт чулуу, нүүрс, өнгө өнгийн шороо будгийн тогтоц, цэвэр усны нөөц ихтэй, Сүүлийн үед Тариачийн дүүрэгт хийсэн газрын тосны нөөцийн судалгаа эрдэмтдийн анхаарлыг татаж байна.
Үнэг, чоно, хярс, туулай, дорго, мануул, өмхий хүрэн, тарвага, ногтруу, бор шувуу, сар, бүргэд, тас, харцага, шаазгай, хэрээ, өвөөлж, ууль, шар шувуу, аргаль, хар сүүлт, цагаан зээр зэрэг ан амьтад амьдарч байна.
"Циклон" гэдэг үг нь цагираг хэлбэрийн эргүүлэгийг хэлэх бөгөөд уг эргүүлэг Дэлхийн бөмбөрцгийн хойд хагаст, цагийн зүүний эсрэг чиглэлтэй байна.
Сөүлд ЮНЕСКО-гийн дэлхийн өвийн газар болох Чандог ордон, Хуасон цайз, Жунмю сүм, Намхань уулын цайз, Чусоний вангуудын бунхан зэрэг түүхийн дурсгалт газар байна.
Нэгдсэн Шиллаг залган тогтсон Гуулин улс Кэгёнд нийслэл байгуулсан ба 11-р зуунд Сөүл хавьд зуны ордон барьж өмнөд нийслэл болгосноор суурин ихэд тэлжээ.
1394 онд Иньвансань, Намсань, Нагсань, Пугагсань дөрвөн уулын дунд багтаж байсан бол тэлсээр одоо найман уулын дунд гэж яригдаж, 15 км радиустай тойрогт багтах 605 км² газрыг харъяалдаг болжээ.
"Хөндлөнгийн хүн" тууждаа Камю утга учиргүй аллага үйлдсэнийхээ төлөө цаазлуулахаар болсон нэгэн эр, шийтгүүлэхийнхээ өмнөх шөнө оюуны эрх чөлөөг эдэлж буй сонирхолтой сэдвийг хөнджээ.
Түүний уран бүтээл эгзистенциализм (онцлог шинж нь гутрангуй үзэл, эрх чөлөөг субектив үзлээр тайлбарлах, бодот байдлыг дан зөн совингоор шууд оноон тайлбарлах болно)-ийн үзэл онолтой салшгүй холбоотой.
1945 оноос өмнөх Камюгийн тууж, жүжгийн зохиолуудын үндсэн санаа нь хувь хүний зан чанар орчлон ертөнцийн "утга учиргүй эрээн бараанаас" үүддэг хэмээн нотлохыг оролдсон "Сизифийн домог" эссенээс улбаатай.
"Калигула" жүжигт Ромын эзэн хаан өөрийн биед туйлын эрх чөлөөг эрхэмлэхдээ хууль ёсыг уландаа гишгэж, үгүйсгэх үзэлд баригдан, дотоод сэтгэл нь сүйрэлд нэрвэгдэж буйг харуулдаг.
Тухайлбал, Хэрлэн суманд харьяалагддаг аймгийн төв Чингис хот 17164, Бор-Өндөр сум буюу Бор-Өндөр тосгон 8080, Батноров суманд харьяалагдах Бэрх тосгон 2413 хүн амтай.
Монгол Улсын Агаарын Довтолгооноос хамгаалах цэрэг нь тус улсын Зэвсэгт хүчний бүрэлдэхүүнд багтдаг үндэсний агаарын болон агаарын довтолгооноос хамгаалах ажиллагаанд зориулсан нисэх хүчин юм.
2013 онд Монгол Улсын Агаарын Довтолгооноос хамгаалах цэргийн хүчин нь АНУ-ын " " компанид үйлдвэрлэсэн -130 маркийн гурван онгоц худалдан авахаар төлөвлөөд байсан ч төсөв мөнгөний асуудлаас болж уг асуудалыг царцаасан.
Монгол Улсын зэвсэгт хүчин Сьерра-Леоне, Ирак, Этиоп, Эритрей, Баруун Сахар, Афганистан, Либери, Чад, Өмнөд Суданд энхийг сахиулах ажиллагаанд оролцож байна.
Афганистан дахь Монголын цэргийн баг Афганы Үндэсний Армийн цэргийн зэвсэг техникийн ихээхэн хэсгийг бүрдүүлдэг хуучин Варшавын гэрээний орнуудын зэвсэг техник дээр ажиллахад нь НАТО/Олон улсын аюулгүй байдлын хүчинд туслаж байгаа юм.
Хуурай замын хүчин нь ойролцоогоор 570 гаруй танк, хуягт тээвэрлэгч 700 гаруй, 600 гаруй их буу, 650 гаруй агаарын довтолгооноос хамгаалах хэрэгсэл, бусад цэргийн зориулалттай техник хэрэгсэлтэй юм.
Эдгээр зэвсэг техникийн ихэнх нь 1980-аад оны эхээр Зөвлөлт Холбоот Улсад үйлдвэрлэгдсэн байдаг бөгөөд нийт зэвсэг-техникийн паркийн 60-80% нь үеийн үлдсэн хувь нь үеийнх ажээ.
Монголын зэвсэгт хүчин гадны халдлагын эсрэг тусгаар тогтнолоо хамгаалах хязгаардмал чадавхитай учир үндэсний аюулгүй байдал нь дипломат харилцаа дээр ихэд тулгуурладаг.
Тухайлал анх Австралийн уугуул иргэд хэрхэн тус "арал тивийг" эзэмшсэн, дараа нь анхны флот ирж, олон улсаас цагаачид ирж байгаа, хөдөөгийн амьдралын хүнд хэцүү байдал зэргийг харуулсан.
Энэ арга хэмжээний хоёр дурсууштай үзүүлбэр бол Төв Австралиас ирсэн 200 уугуул эмэгтэй Олимпийн тоглолтыг ивээх Бурхны хүчирхэг сүнсэнд зориулж бүжсэн үзүүлбэр, барилгын салбарын дуу чимээг төлөөлүүлж бүжиглэсэн хэдэн зуун өсвөр насны товшуур бүжигчдийн үзүүлбэр юм.
Сонгодог бөхийн хамгийн хүнд жинд АНУ-ын Их дээд сургуулиудын ч аварга болж байгаагүй, дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс нэг ч медаль хүртэж байгаагүй Рулон Гарднер Оросын Александер Карелиныг ялж алтан медаль авав.
Энэ барилдаанаас өмнө Карелин олон улсын чанартай нэг ч тэмцээнд нэг ч ялагдаж байгаагүй бөгөөд 13 жилийн турш босоо байсан, арван жилийн турш өрсөлдөгчдөө ганц ч оноо алдаж байгаагүй ялагдашгүй тамирчин байлаа.
17 настай Австралийн тамирчин залуу эхлээд 400 м-ийн чөлөөт сэлэлтэд дэлхийн шинэ рекорд амжилт тогтоосныхоо дараа 4 100 м буухиа чөлөөт сэлэлтийн тэмцээнд орсон.
Канадын Ерөнхий сайд агсан Пьер Трудо нас барсантай холбогдуулан Канадын тамирчид хүндэтгэл илэрхийлэн Олимпын тосгонд Канадын далбааг хагас мандууллаа (Цагийн зөрөөнөөс шалтгаалан Трудог нас барахад Сиднейд есдүгээр сарын 29 болсон байв).
Усан санд Америкийн Том Долан 400 м-ийн холимог сэлэлтийн төрөлд дэлхийн рекордыг эвдэж, дөрвөн жилийн өмнө Атлантад хүртсэн аваргын титмээ амжилттай хамгаалав.
Тус ёслолын ажиллагаанд мөн Жимми Барнс, , Миднайт Ойл, Кайли Минөүг, Слим Дасти, Кристин Ану, Ники Вэбстэр, Жон Пол Янг, Мэн эт Вөрк, Мельбурны дуучин Ванесса Аморози, Томми Эммануэл, поп хослол Савиж Гарден зэрэг хамтлаг дуучид оролцсон.
Харин Австралийн Олимпын аварга усанд сэлэгч, Шинэ Өмнөд Вэльс мужийн парламентын гишүүн Доон Фрэйзер Самаранчийн дэргэд байж, Австралийн соёлын үзүүлбэрийг тайлбарлаж байлаа.
Тэрбээр цэнгэлдэх хүрээлэнгийн голд уугуул үндэстний бүжигчдийн хамт дуугаа дуулсан бөгөөд эргэн тойрон нь хэдэн зуун шүхэр, дэнлүү барьсан хүүхдүүд уугуул үндэстний зүүдний цагийн дүрсийг үүсгэж байв.
Сидней хот 1993 оны есдүгээр сарын 23-нд Монакогийн Монте-Карло хотод болсон ОУОХ-ны 101-р чуулган дээр 4 шаттай санал хураалтын дүнд Бээжин, Берлин, Стамбул, Манчестер хотуудаас илүү санал авч сонгогджээ.
Нээлтийн ёслолын ажиллагаа нь Австралийн бэлчээрийн мал аж ахуйн уламжлалыг харуулснаар эхэлсэн бөгөөд Австралийн үндэсний дууллыг Хюмэн Нэйчэ хамтлаг эхэлж, дараа нь Жюли Энтони хэмээх дуучин үргэлжлүүлэн дуулсан.
Дугуйн уралдаанд Германы тамирчин Роберт Бартко Олимпын шинэ рекорд тогтоосон бол Нидерландын Леонтиен Зийлаард-ван Моорсел эмэгтэйчүүдийн төрөлд дэлхийн рекорд тогтоолоо.
Дамаск нь Ассирийн нэг хэсэг, Шинэ-Вавилоны хаант улс, Израилийн хаант улс, Ахеменидийн гүрэн, Александр Македонскийн эзэнт гүрэн, түүнийг нас барсны дараа үүссэн Эллинистын Селевкид хаант улсын бүрэлдэхүүнд байжээ.
Уур амьсгал бүрэлдэн тогтох гол нөхцөлд газар зүйн байрлал, нарны энергийн дулааны хуримтлал, агаарын оргил хөдөлгөөн, газрын гадаргын тогтоц зэрэг бие биетэйгээ нягт уялдаатай хүчин зүйлс нөлөөлнө.
Манай орны Монгол Алтайн нурууд нь дэлхийн бөмбөрцөгийн сэрүүн бүсэд эх газрын төв хэсэгт орших далайн төвшнөөс дээш өндөрт өргөгдсөн уулархаг гадаргатайн улмаас хатуу ширүүн өвөлтэй, халуун зунтай бөгөөд барилга байгууламжийн төлөвлөлтөд мөрдөх уур амьсгалын бүсчлэлээр 2-р бүсэд хамаарна.
Дулаан хангамж: Хотын төвийн гол дулаан хангамжийг төвлөрсөн зуухнаас хангадаг нийт 5 зуухтай, 77.5 гкал/цаг дулаан гаргах хүчин чадал бүхий дулааны станц, дулаан дамжуулах гол шугамын урт 13 км
Орон сууцны хангамж: Сумын хэмжээнд инженерийн бүрэн хангамжтай 60 айл, 40 айл, 36 айл, 24 айл, 12 айлын зэрэг нийтийн 2-5 давхар орон сууцанд 460 айл өрх амьдардаг бөгөөд энэ нь хотын нийт оршин суугчдын 7 хувийг эзэлж байна.
Хотын нутаг дэвсгэр дээгүүр “Мянганы зам”-ын хэвтээ тэнхлэгийн 9.7 км, хотын чанартай 14 км бүгд 23.7 км асфальт болон сайжруулсан шороон зам 10.4 км бетон чулуу холимог 5.6 км явган хүний замтай.
Бүгд 4 чиглэлд хувийн хэвшлийн микроавтобус 30 гаруй, нийтийн тээврийн үйлчилгээ, “Газрын од”, "Цэнгэл транс" компанийн эрхийн бичигтэй автобусаар хот хоорондын нийтийн тээврийн үйлчилгээ эрхэлдэг.
Уул нурууд нь далайн төвшнөөс дээш 3000-3500 м хүртэл үнэмлэхүй өндөртэй, мөнх цаст шовх оргилуудтай, хажуу нь эгц, хад чулуутайгаас гадна гүн хавцал нарийн хөндийгөөр ихээхэн хэрчигдсэний зэрэгцээ тектоникийн ба мөстлөгийн гарал үүсэлтэй 2000 м өндөрт өргөгдсөн өргөн биш уулс хоорондын хотгор багагүй суурийг эзэлнэ.
“Аватекс Хайнар”ХК, Мах боловсруулах “Мах-маркет, “Ет транзит”, “Зергер” зэрэг үйлдвэрүүд жилд 1386,3 сая төгрөгийн борлуулалт хийдэг бол Нүүрс болон вольфром олборлодог “Хайнар”ХК жилд 1330,7 сая төгрөгийн, мөн өлөн гэдэс боловсруулах “ХанБүргэд”ХХК жилд 374,5 сая төгрөгийн борлуулалт хийдэг бөгөөд материал техникийн бааз нь баруун бүст тэргүүлэгч түвшинд хүрсэн байна.
Баруун 5 аймгийн хэрэгцээг хангахуйц хүчин чадалтай барилгын ханын материал, блок тоосгоны хэд хэдэн үйлдвэр, хөнгөн-хүнсний ЖДҮ үйлчилгээний нэгжүүд үйл ажиллагаа эрхэлж байгаа нь тус сумын аж үйлдвэрийн бүтцэд томоохон үр нөлөө үзүүлж байна.
Орон нутгийн төсөв: Сумын төсвийн татварын нийт орлого нь 636,0 сая төгрөг бөгөөд улсын төвлөрсөн төсвийн шилжүүлэг 385,4 сая төгрөг, сумын өөрийн үйл ажиллагааны орлого 250,6 сая төгрөгөөс орлого нь бүрддэг.
Өлгий сумын төвд байрлалтай 13 сургуулийн дотроос 4 нь хувийн хэвшлийн сургууль, 2 нь гадаадын хөрөнгө оруулалттай хамтарсан сургууль мөн 1 ба 2 дугаар бага сургуультай байна.
Тус арал нь эрт цагт цөл байсан гэдэг бөгөөд арлын төвд орших ууланд нуур байсан болловч ус нь бүгд хойд зүг рүү урсан одож, өмнөд хэсэг нь хуурай уур амьсгалтай байжээ.
Тэрхүү нуурын усыг туннель ухан өмнө зүг рүү татаж, усны урсгалыг зохицуулах болсноор арлын өмнөд хэсэг ногоон ургамлаар бүрхэгдэж, дүр төрхөө өөрчилсөн юм.
Тиймээс нутгийн тариачид өдөрт 5-6 цагийг л газар тариалангийн ажилдаа зарцуулан, үлдсэн цагаа уран зураг, сийлбэр, дуу хөгжим, бүжиг зэрэг урлагт зориулах боломжтой байдаг.
9-р зууны үеэс өөрийн гэсэн төр улсаа байгуулж байсан боловч түүхийн ихэнх хугацаанд хөрш зэргэлдээ орших Жава арлыг захирч байсан улсын нөлөөн дор оршиж ирсэн байна.
16-р зуунд Мажапахитын хаант улс нь исламын шашинтнуудын довтолгооны үр дүнд мөхөхөд Жава арлаас тусгаарлаж, Гергерийн хаант улсыг байгуулан, зүүн тийш тэлэх исламын хүчний эсрэг сөрөн зогссон юм.
17-р зуунд Голландын Ост-Инд компаниас эхлэн, европчууд тус бүс нутагт нэвтэрч эхэлсэн боловч өөрийн гэсэн онцлог бүтээгдэхүүн, ашигт малтмалгүй Бали арлыг чухалд тооцолгүй, эзлэхийг чармайгаагүй тул Бали арлынхан өөрсдийн засаг төрийг хадгалсаар иржээ.
19-р зуунд империализмын давалгаан дор Нидерланд улс Бали арлыг колоничилох бодлого явуулж эхлэн, 1908 онд тус арал дээр оршин тогтнож байсан Клунгкунгийн ханлигийг мөхөөж, арлын бүх нутгийг эзэлжээ.
Тэд арлыг язгууртнуудаар дамжуулан захирч, усжуулалт, зам харилцааг хөгжүүлэн, хар тамхи, кофе тариалж, боолчлох ёсыг халж, сургууль соёл байгуулан, хүн ардыг хувцас өмсч сурган, орчин үеийн Европийн соёлыг нэвтрүүлсэн юм.
Бали арлын оршин суугчид бали хэлээр ярьдаг боловч телевиз, радиогийн нэвтрүүлэг зэрэг нь Индонез улсын албан ёсны хэл болох индонез хэлийг ашигладаг, мөн хүүхэд багачууд нь бага сургуульд орохын өмнө индонез хэлийг тусгайлан заалгадаг тул настнуудаас бусад нь индонез хэлийг чөлөөтэй ашигладаг.
Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед тус арлыг Японы арми эзэлсэн бөгөөд дайны дараа дахиж эрх мэдлээ тогтоох гэсэн Голландын эсрэг хөдөлгөөн энд тэндгүй өрнөж, 1949 онд Индонез улс тусгаар тогтноход, дараа жил нь буюу 1950 онд Бали арал Индонезид нэгджээ.
1924 оны 2-р сард одоогийн Мал аж ахуйн Туяа бригадын нутагт 17 гишүүнтэй, ХЗЭ-ийн үүр байгуулагдаж, үүрийн даргаар Д.Дамба, нарийн бичгийн даргаар Ц.
1992 онд Ардчилсан шинэ Үндсэн хуулийн зохион байгуулалтаар Тарагт сумын Ардын дептатуудын хурлын гүйцэтгэх захиргааг Засаг даргын Тамгын газар болгон Туяа, Арвайн тал, Хүрэмт, Өлзийт, Урт, Ихбулаг, Алтан тал гэсэн засаг захиргааны 7 багтай болгон зохион байгуулжээ.
Одоогийн Зүүнбаян-Улаан сумын нутаг хангайн нурууны салбар ууланд орших Хангайн овоо бол Тарагт сумын тахилгат уул байснаар үл барам Үйзэн вангийн хошуу, хожмын Арвайхээрийн хошууг бүрдүүлж байсан одоогийн Тарагт, Зүүнбаян-Улаан, Баянгол, Гучин-Ус, Төгрөг, Арвайхээр сумын эртний уламжлалт тахилгат уул байжээ.
1923-1924 оны заагаар хуучин төрийн байгууллагыг сонгуулийн үндсэн дээр өөрчлөн байгуулахад Сайн ноён аймгийн Агь Үйзэн вангийн хошууг Цэцэрлэг мандал аймгийн Арвайхээрийн хошуу гэж нэрлэн тус хошууг Ахар уул, Тарагт гол, Зүүн гол, Орхон гол, Дэлгэрэх булаг, Халуун ус, Марз бүрд, Төгрөг нуур, халуун ус, Мөнх булаг, Өрхтэй, Хонхор гэсэн 18 сумтай шинэчлэн байгуулсаны төвийн гол сум нь Тарагт сум болж анх одоогийн Туяа багийн Тарагтын гол дээр байгуулагджээ.
1931 онд БНМАУ-ын Засаг захиргааны өөрчлөлтөөр хошуудыг татан буулгахад Арвайхээрийн хошууг Тарагт, Төгрөг, Зүүнбаян-Улаан, Өндөр өнц, Гучин ус гэдэг 6 сум болгон зохион байгуулсны нэг нь Тарагт сум юм.
Тарагт сум нь баруун талаараа Хайрхан дулаан сумтай, баруун хойд талаараа Уянга сумтай, хойд зүүн талаараа Зүүнбаян-Улаан сумтай, өмнө талаараа Баянгол, Төгрөг сумтай, баруун урд талаараа Гучин-Ус сумдтай хиллэдэг Өвөрхангай аймгийн төвийн сум билээ.
Тарагт сумын нутагт нэн эрний үеэс хүн амьдарч байсан ул мөр болох чулуун ба хүрэл, төмөр зэвсгийн үеийн дурсгалууд, чулуу, хүрэл, зэвсгүүд, хутаг, хадны сүг зураг олон бий.
Хүрэмтийн халуун рашаан, Хунтын гарамны чулуун хөшөө, Бажийн дөрвөлжин бичээст чулуу, Хадатын гуяын хөшөө, Арвайхээр морины хөшөө, Төрийн зүтгэлтэн П.Гэндэн агсны төрсөн газарт босгосон дурсгалын самбар зэргийг нэрлэж байна.
1707 оны улаагчин гахай жил Манж чин улсын Энх-Амгалан хааны 46-р анд сайн ноён хан Шамбын отгон хүү тэргүүн зэрэгт гавж Цэрэндашид хошуу таслан өгч ийнхүү Сайн ноён хан аймгийн Сайн ноён хошуунаас Үйзэн засгийн хошууг байгуулжээ.
Сайн ноён хан аймаг одоогийн Архангай, Өвөрхангай, Баянхонгор, Завхан, Булган, Өмнөговь аймгийн нутгийг хамарсан 22 хошуутай байсны нэг нь Агь үйзэн вангийн хошуу бөгөөд энэ хошуу нь өнөөгийн Тарагт, Зүүнбаян-Улаан, Арвайхээр, Баянгол, Төгрөг сумдыг хамарч байжээ.