polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ус ба химийн янз бүрийн бодисуудын дуслууд болон тэдгээрийн хөлдсөн талстуудын дэлхийн агаар мандалд хөвөх, нүдэнд үзэгдэх бөөгнөрөлийг цаг уур судлалд үүл гэж нэрлэдэг.
18 болон 19-р зууны эхэн үеийн Земэнэ Месафинт гэгч доройтлын үеийн дараа 1855 онд хожмын Теводрос эзэн хаан болсон Касса Хаилу улсыг нэгтгэж Этиопын шинэ үеийн түүхийг эхлүүлжээ.
Этиоп нь тэр зууны сүүл хүртлээ одоогийн байдал хүртлээ тэлж, 1896 онд Адвагийн тулаанд Рас Маконнений удирдлага доор Италичуудыг ялж, өөрсдийгөө колоничлолоос аварчээ.
Арменийн ханлигуудад Грекийн соёл иргэншил маш хүчтэй нэвтэрсэн байсан нь Аугаа Александрт хүчтэй сэтгэгдэл төрүүлж, тэдгээр ханлигуудыг байлдан дагуулж зүрхлээгүй гэдэг.
Энэ үед жанжин Артаксиас болон түүний хамтрагч Зариадрес нар өөрийн хааны эсрэг бослого гарган, Ромчуудын засаглалыг хүлээн зөвшөөрч, өөрсддөө автономит эрх олж, Артаксиас нь Их Арменыг захирч, Зариадрес нь Софене буюу Бага Армяныг захирах хаан болцгоосон байна.
Тэрээр Аланчуудын хааны охин Сатеникийг хатнаа болгосон бөгөөд тэд Артавасдес , Вриур, Мажан, Зариадрес , Тиран болон Тигранес /Тигран/ гэсэн зургаан хүүхэдтэй байсан.
Мөн чихээ нэг нэгээр нь 2 өөр зүгт хөдөлгөн тэр зүгийнхээ дуу чимээг ялгаж сонсож чаддаг ба хаана яг аль зайд гарч буйг нь маш нарийн тогтоодог байна.
Гэвч 2007 оны судалгаагаар гэрийн бүх муур МЭӨ 8000 жилийн өмнө Ойрхи Дорнодод гэршсэн тав хүртэл тооны Африкийн цоохондойгоос гаралтайг тогтоожээ.
Тэрээр Апостлууд хэмээх оюутны нууц бүлгэмд орж, тэнд танилцсан найз нөхөд нь амьдралынх нь туршид байж, дотроо тухайн үеийн хамгийн нөлөө бүхий философичдийг төрүүлжээ.
Тус бүлгэмийн гишүүдтэй өрнүүлсэн яриануудынхаа дүнд Рассел нь математик суралцахаа больж, “Геометрийн суурь ойлголтын тухай эссе” хэмээх нийтлэлийг бичиж Тринитид философийг судлах тэтгэлэгийг авчээ.
Энэ нь орон зайн зөн совинг тодорхойлоход геометрийг ашиглах боломжтой хэмээх идеалист онолыг танилцуулж байсан ба 1781, 1787 онд гарсан Иммануэль Кантийн “Цэвэр оюун ухааны шүүмж” номны нэгэн үргэлжлэл маягтай байв.
Тэрээр өөрийн хүндэлж явдаг математикчдийн бүтээл дээр үндэслэн математик нь логикийн хувьд бат бэх суурьтайгаас гадна үнэндээ бол логикоос өөр зүйлийг агуулдаггүй гэсэн санааг төрүүлжээ.
Рассел нь энэ номондоо математикийг бүхэлд нь цөөн тооны аксиомоос ургуулан гаргах боломжтой гэж үзэж, ингэхдээ тоо, язгуур гэх мэт математик тэмдэглэгээг ашиглах шаардлагагүй, зөвхөн эргэцүүлэл, анги гэх мэт логикийн ойлголтуудыг л хэрэглэхэд хангалттай гэжээ.
Тэрээр анх 1917 оны Октябрийн хувьсгалыг дэмжиж байсан ч 1920 онд ЗХУ-д аялсанаар Зөвлөлтийн коммунизмийг үзэн ядах байдалд хүргэж, “Болшевист үзлийн онол ба практик” номондоо энэ тухайгаа бичжээ.
Ингэх болсон анхны алхам нь математикийг логик системийн суурьтайгаар бүтээх гэсэн оролдлогын хамгийн суурь хэсэгт олсон нэгэн зөрчилдөөн байв – үүнийг өнөөдөр Расселийн парадокс гэдэг.
Үүнийг энгийнхээр дүрсэлбэл, тосгоны үсчинг “өөрийнхөө үсийг засдаггүй хэн бүхний үсийг засдаг” гэж тодорхойлоод үсчин өөрийнхөө үсийг засдаг уу?
1918 онд бүтээлээ олон нийтэд хүргэх зорилготой “Математик философийг танилцуулах нь” нэртэй номыг гаргасан ч үүнээс бусад бүтээлүүд нь логик биш, ихэнхдээ Эпистемологи буюу мэдлэгийн тухай онолын тухай байжээ.
1914 онд “Гадаад ертөнцийн тухай бидний мэдлэг” номондоо ертөнц бол мэдрэхүйгээр ирэх мэдээллээр “бүтээгддэг” гэж үзсэн ба энэ санаагаа цааш нь “Логик атомизм” номондоо хөгжүүлжээ.
“Оюуны шинжилгээ” , “Материйн шинжилгээ” бүтээлүүддээ тэрээр энэ санаагаа орхиж төвийн байр суурьт буюу нейтраль монизм хэмээн нэрлэсэн үзлээ дэлгэж, дэлхий ертөнцийн “эцсийн үнэн” блд оюуны ч биш, физик зүйл ч биш, гэхдээ энэ хоёрын дунд орших төвийн зүйл гэжээ.
Гурван боть номны дийлэнх хэсгийг эзлэдэг формаль баталгаануудыг шүүмжилсэн шүүмж бараг байдаггүй ч философийн ач холбогдол нь яг юу вэ гэсэн асуултыг хүмүүс мэтгэлцсээр байна.
Түүнчлэн Курт Годелийн нэгдүгээр бүрэн бусыг теорем ёсоор математикийг бүхэлд нь гаргаж авах боломжтой цорын ганц логикийн онол байх боломжгүй гэжээ: арифметикийн нийцтэй бүх онол нь угтаа бүрэн бус гэжээ.
Иймээс бол зорьсон бүхэндээ хүрч чадсан агуу бүтээл биш ч гэсэн математикийн логик, математикийн философийн хөгжилд оруулсан асар их хувь нэмэрийг нь үнэлэх зайлшгүй шаардлагатай.
Фрэнкийг Винчестер коллеж хэмээх язгууртны хүүхдүүдийг бэлддэг сургуульд оруулсан ч Бертранийг гэрт нь сургах болсноор хүүхэд насандаа бусад хүүхдүүдээс тусгаарлагдсан байдалтай байх болжээ.
Багаасаа ухаалаг төрх нь мэдэгдэж математик сонирхох болсон ба 11 насандаа Евклидийн геометрийг сурсанаар нотолгоотой, баталгаатай мэдлэгийг олох боломжтойг мэдэрч, энэ ухаанд “анхны харцаар дурласан” хэмээж байжээ.
Түүний онолд “Пифагорын” гэх хандлагын чухал элементүүд хаягдаж, логик гэсэн юм байдаг л юм бол анги, эргэцүүлэмж гэх мэт зүйлс угтаа байдаггүй гэх дүгнэлтэд хүрчээ.
Эдгээрийн оронд “Төрлүүдийн салбарласан онол” гэх маш төвөгтэй, нарийн онолыг боловсруулсан ба энэ нь Расселийн парадокс гэх мэт зөрчилдөөнөөс ангид байдаг ч өнөөг хүртэл ойлгоход маш бэрх онол байсаар байна.
Философич, математикчдаас тус бүтээлийг бүхэлд нь ойлгож, дахин шинжилгээ хийж чадсан хүний тоо одоог хүртэл цөөхөн ч гэсэн 20-р зууны оюун ухаанд оруулсан хамгийн том ололт амжилтанд зүй ёсоор тооцогдсоор байна.
Рассел нь Апостлууд бүлгэмийн гишүүн, найз Жорж Эдвард Мүүрийн нөлөөллөөс үүдэж идеализмийг орхисон гэгддэг ч бодитоор бол түүнд Карл Вайэрштрасс, Георг Кантор, Ричард Дедекинд гэсэн Германы математикчид илүү ихээр нөлөөлжээ.
Тэд математикийн логик суурьтай болгох бүтээлүүдийг гаргаж байсан ба тэдгээрийн ололт амжилт нь Расселийн хувьд философиос гадна математикийн хувьд асар их ач холбогдолтой байж, “Энэ цаг үеийн хамгийн том амжилт” гэж хэлж байжээ.
Энэхүү бүтээлүүдтэй танилцсанаар өмнөх идеалист сэтгэлгээгээ бүтнээр хаяж, синтез биш анализ нь философийн хамгийн зөв арга гэх болж, өмнөх философичдийн “философийн тогтолцоо, систем бүтээх” аргыг буруу гэжээ.
Энэ үзлээ бусдад сайтар түгээж, илэрхийлж чадсанаар англи хэлтнүүдийн аналитик философийн уламжлалд маш том нөлөөлөл болж, тус школын арга ажиллагаа, хэв маяг, өнгийг гаргажээ.
1911 онд Хаматгай Оттолин Моррелд дурласан нь (Моррел нь нөхөрөөсөө салах хүсэлгүй байсан тул анхнаасаа сүйрэх тавилантай байжээ) түүний бүхэл амьдралыг өөрчилжээ.
1911 онд Философийн асуудлууд нэртэй удиртгал зохиолыг бичсэнээс тэрээр жирийн хүмүүст хэцүү сэдвүүдийг тайлбарлах чадвартайгаа мэдэрч, -г уншиж ойлгох чадвартай цөөн тооны хүнд бус, олон нийтэд зориулсан байдлаар зохиолуудаа туурвих болжээ.
Виттгенштэйн нь маш хурдан ахиц гаргаснаар жилийн дотор Рассел түүнийг философийн ирээдүй хэмээн үзэх болж, логикийн тухай асуудал гарахад Виттгенштэйн рүү шилжүүлэх болжээ.
Үүнийг судласнаар Рассел нь логикийн “үнэн” хэмээх зүйл байдаггүй гэдэгт итгэх болж, логик бол тэр чигээрээ тавтологиос бүрддэг, эдгээрийн үнэн нь үүрдийн үнэн биш, хэлний мөн чанарт оршино гэх болжээ.
Анализийн энэхүү аргыг “Илэрхийлэх нь” өгүүлэлдээ анх тайлбарлаж байсан ба баттай тодорхойлолтыг агуулдаг эргэцүүлэмжийг тодорхойлолт агуулдаггүй илэрхийлэл рүү шилжүүлдэг арга юм.
Расселийн тодорхойлолтын онолын суурь ойлголт бол ердийн хэлний хэлзүйн дүрэм нь илэрхийллийн бодит, логик төрхийг нууж байдагтай холбоотой ба энэ нь түүний философид оруулсан хамгийн том хувь нэмэрт тооцогддог.
Илүү хөгшин насандаа тэрээр “Би бодит ертөнцөд дургүй байсан. Өөрчлөлт, илжрэлт байдаггүй, дэвшил гэх хуурмаг юм байдаггүй цаг хугацаагүй ертөнцийг илүүд үзсэн” хэмээн математикийг логикоос гаргаж авах сонирхолоо тайлбарлаж байжээ.
Тус парадокс нь эхэндээ маш энгийн мэт байсан ч Рассел нь үүнийг шинжлэх тусамд асуудал илүү төвөгтэй болж, Математикийн үндэс суурь номондоо бичсэн классын тухай ойлголтод том асуудал байгаа гэж ойлгох болжээ.
Ноён Рассел нь Британийн ерөнхий сайдаар хоёр удаа ажилласан улс төрийн зүтгэлтэн байсан бөгөөд үүнийг үнэлэж Хатан хаан Викториа нь түүнийг язгууртны тоонд оруулж, 1-р Эрль Рассел болгожээ.
Философиос гадна тэрээр нэрт энх тайвны төлөөх зүтгэлтэн байсан бөгөөд нийгэм, улс төр, ёс суртахууны сэдвүүдээр олон ном зохиол, нийтлэл бичдэгээрээ олон нийт дунд алдаршчээ.
Бертран Рассел — Британийн нэрт философич, логич, нийгмийн зүтгэлтэн ба Англи-Америкийн философийн аналитик хөдөлгөөнийг үндэслэгчдийн нэг, уран зохиолын Нобелийн шагналийг хүртэгч.
туяа нь хүний арьсанд Д витамин ялгаруулах эерэг нөлөө үзүүлдэг боловч их хэмжээгээр өртвөл хүний арьсыг түлэх, арьсны хорт хавдар, нүдий болор цайх өвчлөлийн шалтгаан болдог сөрөг нөлөөтэй.
Иймд нарны гэрэл хамгийн их тусдаг экваторын бүсэд озон хамгийн ихээр бий болдог ч давхраат мандлын агаарын урсгал буюу Брювер Добсоны урсгал -ын нөлөөгөөр дэлхийн бөмбөрцгийн өмнөд, хойд хагас руу зөөгддөг.
Гранж, Пост гранж, Алтерьнатив метал чиглэлээр уран бүтээлээ туурвидаг Нисванис хамтлаг нь анх "Өчигдөр өнөөдөр 2" нэрээр 1992-1995 оны хооронд поп-рок чиглэлээр тоглож байжээ.
Хамтлагийг Хөгжмийн багшийн коллежид хамтдаа суралцаж байсан найзууд санаа нийлэн байгуулсан ба бүрэлдэхүүнд Цацрал хамтлагийн ахлагч, Энх-Амгалан даралтат хөгжим, Дарханбат даралтат хөгжимчнөөр байв.
Хийгдсэн төлбөрт гэрээнд тусгагдсанаар хамтлагийн дуунуудыг анх Соёл-Эрдэнэ хамтлагийн аргил гитарч Дамдинсүрэн Зандангийн студид анх 1996 оны 5 сард бичсэн.
Үүнд: Хүчилтөрөгч, Би тамхиа татаад дуусч байна, Эсрэг утгаар нь, Үл таних охин, дуучин Ариунаагийн Утасны дугаар, Хар дарсан зүүд зэрэг дуунуудыг бичин тухай үедээ ФМ АЭ ЖААГ 107-р ярилцлаганд орж цацсан.
Урт хар үстэй 4 залуу орилж, ил задгай зүйлсийг дуулаад, бас амьд хөгжим сонирхогчдоо хөгжөөж чадсан энэхүү хамтлаг Монголын амьд хөгжмийн томоохон байр суурийг эзэлж чадсан.
Энэ хамтлаг нь анх рок хөгжим сонирхогч залуус "гранж" урсгалын хамгийн том төлөөлөгч болох АНУ-ын Сиэтл хотын Нирвана хамтлагийн дууг сонсон Монголд энэ урсгалын хамтлаг байгуулахыг эрмэлзсэнээс үүдэлтэй.
Эхэн үедээ хүмүүс шууд хүлээн аваагүй ч гэсэн удалгүй сонирхож эхэлсэн ба хамтлагийнхан уран бүтээлээ "Хаана ч, ямар ч газар чөлөөтэй сонсож" болно гэсэн нь сонсогчдын таашаалд их нийцсэн.
Энэхүү хамтлаг нь жил бүр хамтлаг байгуулагдсан өдрөөрөө болон өвөл, зуны улиралд тоглолт хийж, ' , зэрэг наадмуудад оролцон ая дуугаа өргөдөг уламжлалтай.
1204 онд тэдний сүүлчийн хан Таян алагдаж, албат иргэд нь Чингис хаанд дагаар орсон бөгөөд Таян ханы хүү Хүчлүг Хар Хидан руу зугатаж очиход тэдний хаан нь найрсгаар хүлээн авч, охиноо хатан болгон өгч байжээ.
Монголын нууц товчооны 198-р зүйлд "Найманы Хүчүлүг хан улсаа алдаад цөөн хүнтэй дутааж яваа мэргидийн Тогтоатай уулзаж, Эрчис мөрний Бүхдэрмэ гэдэг газар хамтран цэргээ засаж байжээ" гэж дурдагдсан байдаг.
Биллийг төрсний дараа эх Виржини Дэлл Касиди нь сувилагчийн мэрэгжлээр сурахаар Нью-Орлеансруу шилжиж, Билл 4 нас хүртлээ эхийн талын өвөө, эмээ дээр өсжээ.
Уильям Жефферсон „Билл“ Клинтон (Англиар „“ , төрөхдөө Уильям Жефферсон Блайт гэдэг нэртэй байв, 1946 оны 8 сарын 19-нд төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын 42 дахь ерөнхийлөгч юм.
Түүний амьдралд нөлөө үзүүлсэн 2 үйл явдал тохиосон ба нэг нь 1963 оны зун, ахлах ангид байхдаа " "-н гишүүнээр Цагаан ордонд очиж ерөнхийлөгч Жон Кеннедитэй гар барисан, нөгөө нь Мартин Лютер Кингийн алдарт "Надад мөрөөдөл бий" яриаг сонссон явдал байлаа.
Шар буурцгийг европ зүгийнхэн 1690-ээд оноос л судлаачдын түвшинд мэдэх болж, 1740 онд Францаар дамжин шар буурцаг анхлан Европод нэвтэрсэн боловч бодитой тариалж эхэлсэн нь 1885 он юм.
Шар буурцаг бол дэлхий даяар өргөн тархсан, хүнсэнд маш олон төрлөөр өргөн хэрэглэдэг, шим тэжээлтэй, олон талын ашиг тустай, тэгсэн хэрнээ амтлаг бүтээгдэхүүн билээ.
Нэг Га газар тариалсан шар буурцагнаас гаргаж авах уураг, протейний хэмжээ бусад буудай, хүнсний ногооноос дор хаяж 2 дахин их, үнээний ферм тэр газар ажиллуулж сүү гаргаж авснаас 5-аас 10 дахин их, мөн яг тэр газар мал аж ахуй эрхэлж гаргаж авах махны уурагнаас 15 дахин их байж чадах юм.
Нийтлэг, олны мэдэхээс жишээлбэл: шар буурцагны сүү - шар буурцгийг дэвтээж, нухаж, устай чанаж, шүүж гаргаж авна шар буурцагны гурил - шар буурцгийг тээрэмдэж хийсэн гурил мисо - исгэсэн буурцагнаас гаргаж авсан нухаш, мисогоор японы алдартай мисо шөл хийдэг натто - урьдчилан чанаж болгосон, бутлаагүй буурцагийг исгэж бэлдэнэ.
Өнөөгийн Серби нутаг дэвсгэрт Смилян тосгонд эцэг сербийн үнэн алдартны сүмийн ламтан Милутин Тесла , эх Георгина Тесла /Мандич/ нарын 4 дахь хүүхэд болж төржээ.
1894 онд радиогоор утасгүй холбооны боломжийг үзүүлж, "Гүйдлийн дайн"-д ялагч болсныхоо дараа, тэрээр Америкт ажиллаж байсан хамгийн аугаа цахилгааны инженерийн нэг гэж өргөн олонд хүндлэгдэх болсон.
Түүний эхэн үеийн бүтээлийн ихээхэн хэсэг нь орчин үеийн цахилгаан техникийн анхдагч бүтээлүүд болсон бөгөөд түүний хийсэн олон нээлт нь асар том өөрчлөлт авчирсан юм.
Энэ үед АНУ-д Теслагийн алдар нэр бусад аугаа зохион бүтээгч, эрдэмтний нэр алдартай зэрэгцэж байсан боловч, этгээд зан, шинжлэх ухаан, технологийн дэвшлийн талаар итгэмээргүй, заримдаа хачин гэмээр санаа гаргадаг байсан учраас насаараа эхнэр аваагүй гоонь эр Никола Тесла эцэстээ нүд үзүүрлэгдэж, "галзуу эрдэмтэн" гэгдэх болжээ.
Никола Тесла (1856 оны 7-р сарын 10-нд Австрийн Эзэнт Гүрэнд төрж, 1943 оны 1-р сарын 7-нд Нью-Йорк хотод нас барсан) серби гаралтай америкийн зохион бүтээгч, механик болон цахилгааны инженер байсан.
Тэрээр цахилгаан үйлдвэрлэлийн салбарыг үүсэхэд хамгийн том хувь нэмэр оруулсан эрдэмтэн гэгддэг бөгөөд зууны сүүл, зууны эхэн үед цахилгаан соронзны салбарт хувьсгал хийсэн олон бүтээл, нээлт хийж ихэд алдаршсан.
Тухайн үед Дик Фосберигийн Мехикогийн олимпийн үеэр анх үзүүлсэн, шинэ төрлийн харайлтын техникийн эзэмшсэн цөөхөн эмэгтэй тамирчдын нэг нь Мэйфарт байсан юм.
Энэ хугацаанд нэг ч томоохон тэмцээнд түрүүлж чадаагүй бөгөөд 1974, 1978 оны Европын АШТ-д 7, 5-р байр тус тус эзэлж, 1976 оны Монреалийн олимпод бүр урьдчилсан шатнаас хасагджээ.
Эмэгтэйчүүдийн өндрийн харайлтын төрлөөр хамгийн залуудаа аварга болж байсан тэрээр 1984 онд түрүүлэхдээ тухайн үеийнхээ хамгийн хөгшин аварга болсон юм (Одоо тус амжилтыг 31-тэйдээ түрүүлсэн Стефка Костадинова эзэмшдэг).
1971 онд дөнгөж 15-тайдаа Баруун Германы АШТ-ээс мөнгөн медаль хүртэж, ирэх жил нь нутгийнхаа Мюнхен хотод болох олимпын наадамд эх орноо төлөөлөн оролцох гурав дахь тамирчнаар тодорсон.
1900 он гарахад англи нэрээс бусад хэлнээ хувилан тархсан бөгөөд Индонезийн тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэгчид Нидерландын нэрээс татгалзаж, энэ нэрийг гол болгожээ.
зууны эхнээс нутгийн ард түмэн яс үндэс харгалзалгүй эвлэн нэгдэж тусгаар тогтнохын төлөө тэмцсээр олон улсын дэмжлэгийг ч хүртэж, 1949 онд нэгэн шинэ улсыг үүсгэжээ.
"Австронез хүмүүс Зүүн Өмнөд Ази, Тайвань зэрэг газраас эхлэн нүүгээд М.Э.Ө 2000 оны үед Индонезэд ирсэн. Тэгээд нутгийн Меланез хүмүүсийг дорнош шахан нутаглуулжээ" гэх судалгаа байдаг.
Хотуудыг эзлэвч бүхэл орныг эзлэж чадахгүй байсаар 1949 онд олон улсын буруушаалт, дарамтанд аргагүй дийлдэн тусгаар тогтнолыг нь хүлээн зөвшөөрсөн.
Тэгэхдээ Нидерландын Шинэ Гвинейг өгөөгүй байсан бөгөөд 1962 оны Нью-Йоркийн гэрээ, 1969 оны НҮБ-ийн тогтоолоор Индонезийн харьяанд шилжжээ.
Сукарно улсаа холбооноос нэгдмэл, ардчилалаас эзэрхэг дэглэмд тогтоон барьж, сөргөлдөгч цэргийнхэн болон Индонезийн коммунист нам -ынхныг эвлэрүүлэн намжааж байв.
Индонез улс Калимантан арал дээр Малайзтай, Шинэ Гвиней арал дээр Папуа-Шинэ Гвинейтэй, Тимор арал дээр Зүүн Тимортой хил залгадаг бол Сингапур, Малайз, Филиппин, Палау, Австралитай далай тэнгисийн усаараа хаяалдаг.
Индонезийн худалдан авах чадвараар тэгшитгэсэн ДНБ 1.124 тэрбум америк доллартай тэнцэж байгаагаараа дэлхийн 16-р их орлогот улс гэгдэж Их Хорийн эгнээнд багтаж байгаа юм.
Европынхноос Индонезийн ард түмэнтэй анх задь, башир цэцэг гэх мэт үнэт халуун ногоо авахын тулд 1512 онд ирсэн Португалийн Франсишку Серраны ахалсан худалдаачид учирсан гэдэг.
зуунд Жава арлын дорнод Будда шүтлэгт Сайлендра, Хиндү шүтлэгт Матарам зэрэг улс нийгэм оршин байсныг үлдээсэн суврага, шүтлэгийн газар зэргээс нь мэдэж болно.
Зүүн Өмнөд Азийн, Далайн орнуудын ч гэж хэлж болох байрлалд 17,508 арлын дээр оршдог тусгаар тогтносон, бүрэн эрхт улсыг Бүгд Найрамдах Индонез Улс , товчоор Индонез улс, Индонез гэнэ.
1918 онд АНУ Дэлхийн нэгдүгээр дайнд оролцож, Үндэсний Батлан Хамгаалах Зөвлөлөөс тоглоомын үйлдвэрлэлийг зогсоох шийдвэр гаргасныг Гилберт эсэргүүцэж амжилтад хүрсэн бөгөөд хэвлэлүүд түүнийг "Зул сарын баярыг аврагч хүн" хэмээн цоллож байлаа.
Гилберт тулгууртай харайлтаар 2 удаа дэлхийн дээд амжилт тогтоосноос гадна 1908 оны Лондоны олимпод нэг багийн Эдвард Күүктэй ижил амжилт үзүүлэн, хамтдаа алтан медаль хүртсэн юм.
Түүнээс гадна химийн цуглуулга, микроскопын цуглуулга болон бусад сургалтын зориулалттай тоглоомуудаар бүтээгдэхүүний шугамаа өргөжүүлж, өөрийн 50 жилийн намтартаа 150 гаруй патент эзэмших болжээ.
ны цахилгаан цэнэг +1, цөмийн цахилгаан цэнэгийн түгэлтийг судлахдаа цөмийг их энергитэй электроноор бөмбөгдөж судалдаг ба ийм судалгааг Хофштадтер хийсэн бөгөөд түүний судалгаагаар цөмийн төв хэсэгт цэнэгийн түгэлт нэгэн жигд буюу , ны ижил, харин захруугаа цэнэгийн түгэлт буурсан буюу ны тоо цөөрч тоо давамгайлсан.
Манай улсын хөгжмийн салбарын анхны Төрийн шагналтан - Д.Сэнгээгийн шүлэг, Л.Мөрдоржийн ая "Эх орон" дуу Дэлхийн дайны төгсгөлд дорно зүгт чөлөөлөх дайнд оролцсон манай цэрэг эрсийг зоригжуулахад онцгой үүрэг гүйцэтгэсэн тул хэний зохиол болохыг олж тогтоон 1946 онд Ардын Хувьсгалын 25 жилийн ойн жил БНМАУ-ын Маршал Чойбалсангийн нэрэмжит шагналыг Л.Мөрдоржид олгосон нь түүний хувьд анхных байгаад зогсохгүй манай улсын хөгжмийн салбарт олгогдсон анхны Төрийн шагнал байлаа.
1949 онд БНМАУ анхны галт тэргийг угтан авахаар зарласан дууны уралдаанд байр эзэлсэн дуу хэдий ч ард түмний дунд илүүтэй түгэн дэлгэрсэн тул 1949 оны 11 сард Улаанбаатар-Москваг холбосон төмөр замын нээлт, анхны галт тэргээ хүлээн авах ёслолын арга хэмжээн дээр дуулагдсан байдаг.
"Анхдугаар хичээл" уран сайхны кино 1940 он (1936 оны 1 сарын 28-нд Монгол улсын хил дээр гарсан халдлагыг таслан зогсоож 1936 оны 1 сарын 29-нд БНМАУ-ын анхны Улсын Баатар болсон Шагдарын Гонгорын тухай 1940 онд бүтсэн энэхүү киноны хөгжмийг Л.Мөрдорж 20-21 настайдаа бичжээ. Киноны дүрсэнд Улсын Баатар Ш.Гонгор орсон байна.)
"Цогт тайж" уран сайхны кино 1945 он (хөгжмийн зохиолч Б.Дамдинсүрэнгийн хөгжмий нь бичсэн энэ киноны хоёр газар Л.Мөрдорж хөгжим бичсэн гэдэг), "Цогт тайж" кино ХХ зууны манай "Зууны манлай бүтээл"-ээр шалгарсан.
"Цэнгэлийн эгшиг" ардын найрал хөгжим, төгөлдөр хуурт зориулсан удиртгал оршил 1962 он ("Үндэсний Хөгжмийн Их Найрал"-ын бүрэлдхүүнд зориулсан анхны бүтээл), (1960-аад оны эхээр Монголын Радиогийн Алтан фондод авагдсан бичлэг нь хожим 1966 оны 09-р сарын 13-нд "01227" бүртгэлийн дугаартайгаар Радиогийн Эргэлтийн Фондод оржээ), (1967 онд Октябрийн хувьсгалын 50 жилийн ойн баярын "Ахан дүүсийн дуун" тоглолтод зориулж Г.Чимэддоржийн хуулбарлаж бичсэн партитурыг зохиогч өөрөө хянаж гарын үсгээ зурсан байдаг байна. Жич: 2022-09-23, "Эгшиг бүхэн учиртай" 13:25-13:46)
"Нэгдлийн тухай найраглал", "Шаргын говийн ялаа" дуут найраглал, Төгөлдөр хуурт зориулсан цуврал прелюди, Төгөлдөр хуурт зориулсан хүүхдийн 32 аяз (Монгол Улсын Консерваторын хичээлийн сургалтын программд ашиглагдаж ирсэн "Төгөлдөр хуурын гучин хоёр альбом" гэгддэг бүтээл) зэрэг хөгжмийн бүтээлүүд, Радио, Телевизийн билэгдэл хөгжим, чимэглэл, дүрслэл, найрал хөгжмийн аяз
Монгол Улсын "гарамгай" баатар Л.Дандар “Гал дөлөн дунд” дурсамж номдоо Халх голын дайны гал дөнгөж зогсож манай дивизийн ангиуд байлдааны байдлаас түр гарч бэлэн байдалд тушаал аваад Халхын голын зүүн эрэгт байрласан үед манай цэргийн ахмад Л.Мөрдоржийн захирсан дуу бүжгийн Ансамблийн жүжигчид ирж өөрсдийн дэлгэрэнгүй программ концертоо сонирхуулж бас дайчидтай хамтарсан үдэшлэг зохиож "Хүмүүн төрөлхтөн", "Задгай цагаан"-ы аянд бүжиглэдэг байлаа гэжээ.
“Түүхт хил бол миний хайртай дуу. Монгол төр, монгол түмэн олон дайны хэцүү Цагт хил хязгаараа баталгаажуулах, түүнийгээ хамгаалж ирсэн түүхтэй. Энэ эх оронд гадны этгээдийн саврыг хүргэхгүй юмсан гэдэг үйл хэргийн төлөө монгол түмэн үеийн үед тэмцэж ирсэн. Үүний дотор хилчдийн гавъяаг юутай ч зүйрлэмгүй агуу юм” хэмээн тэрээр найз АЖ Г.Хайдавт дурдаж байжээ.
Нийтийн дууны дахилттай бадагчилсан дууны шинэ хэлбэрийг бий болгож “Үүл нүүж цахилгаан бадарсан тал” бадгийг хүүрнэл, өгүүлэмжээр “Энэ бол миний эх орон, эзэн бидний өлгий нутаг” гэсэн дахилтаар оргил хийж маршийн сүрлэг хэвээр бүтээсэн нь нийтийн дууны шинэ хэлбэр байлаа.
Энэ нь тухайн цаг үе, нөхцөл байдлыг мэдэрснээ гоц хурдтайгаар хүмүүний сэтгэлд хүртэл аялгуулан илэрхийлдэг түүний төрөлх чадамжтай нь холбоотой.
Л.Мөрдорж 1944 онд Д.Сэнгээгийн шүлгээр “Эх орон” дуугаа зохиосон ба энэ дууны бадрангуй жавхлант өнгө аяс нь манай эх орны сэдэвтэй дуунуудын манлай нь болж үлдсэн юм.
Л.Мөрдоржийн дуунууд өргөн уужуу аялгуу, тэнцвэрт яруу хөг, дуулалт шинж, тодорхой хэлбэр, ончтой энгийн байдгаараа бүхний сэтгэлд дотно байдаг билээ.
Сул дагалдангаас эхэлж 75 төгрөгний цалин авдаг болж тайзан дээр гарч Түдэв багштайгаа "Шидун хуар", "Дүйнхэр да лам"-ыг хамтран хөгжимддөг, Дорждагва багшийгаа "Түмний эх", "Эртний сайхан", "Дөрвөн цаг" зэрэг дуу дуулахад дагаж хуурддаг болов.
Берлин-Печниковагийн охин "Мөрдорж . ээжийн сурагчдын нэг . тэр “Харц Дамдин хатан Долгор” гэдэг үндэсний дуурь зохиосон” хэмээжээ. Нэрт зохиолч Э.Оюун "Монголын театрын түүхэн замнал" номдоо түүнийг дуутай жүжгийн аялгуу зохиож байсан тухай дурдсан байдаг байна.
УАДБЧ-д ажиллаж байхдаа тэрээр хөгжмийн зэмсгийг олон болгох гэж түүх судлан их бүрээ, бага бүрээ, үелэх бишгүүр мэт өтгөн дуутай, суурь хөгжмийг шинээр зохиож нэмж хэрэглэн, үндэсний хөгжмийн оркестрт зориулсан бүтээл туурвиж, 1962 онд оркестрын бүрэн зэмсэгтэй концерт тавьж, 1967 онд "жинхэнэ хөгжмийн оркестр"-ын их бүрэлдхүүний анхны концертыг найруулан тавьж, үндэсний хөгжмийн их найрлын анхны бүтээл болох "Цэнгэлийн эгшиг"-ээ эгшиглүүлжээ.
Дэлхийн сонгодог хөгжмөөс Францын хөгжмийн зохиолч Бизегийн "Кармен" дуурийн алдарт оршил, Оросын нэрт хөгжмийн зохиолч Глинкийн испани үндэсний аялгуугаар хийсэн удиртгал зэргийг үндэсний хөгжимд найруулан бичиж, монгол үндэснийхээ хөгжмийн урлагийг дэлхийн олон улсын хөгжмийн урлагтай мөр зэрэгцэн хөгжихөд асар их санаа, хичээл зүтгэл гаргаж амжилт олсон юм.
Жич: УАДБЧ-ын найрал 2005 онд МУ-ын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар "МОНГОЛ ТӨРИЙН ҮНДЭСНИЙ ХӨГЖМИЙН ИХ НАЙРАЛ" болж өдгөө үйл ажиллагаагаа явуулж байна.
Л.Мөрдорж УАДБЧ-д 1956-1969 онд урансайхны удирдагч, хөгжмийн зохиолч, найруулагчаар ажиллаж байхдаа хөгжмийн зэмсгийг олон болгох гэж түүх судлан их бүрээ, бага бүрээ, үелэх бишгүүр мэт өтгөн дуутай, суурь хөгжмийг шинээр зохиож нэмж хэрэглэн дэлхийн сонгодог хөгжмөөс үндэсний хөгжимд тоглохыг сэдэж, Францын алдарт хөгжмийн зохиолч Жорж Бизегийн "Кармен" дуурийн алдарт оршил, Оросын нэрт хөгжмийн зохиолч Михаил Глинка-гийн испани үндэсний аялгуугаар хийсэн удиртгал зэргийг үндэсний хөгжимд найруулан бичиж, монгол үндэснийхээ хөгжмийн урлагийг дэлхийн олон улсын хөгжмийн урлагтай мөр зэрэгцэн хөгжихөд асар их санаа, хичээл зүтгэл гаргаж амжилт олсон байдаг.
Манай улсын ардын дуу бүжгийн чуулгын найрал хөгжмийн өнөөгийн хүрсэн төвшин чухамхүү Л.Мөрдоржийн энэхүү нөр их хөдөлмөр зүтгэлтэй салшгүй холбоотой.
Симфони "Ардын наадам" 1973 он (3 ангитай: 1-р анги "Монгол морь", 2-р анги "Сур", 3-р анги "Бөх"), (Улсын Филармонийн Симфони найрал хөгжим хөгжимдснөөр Монголын Радиогийн Алтан фондод авагдсан бичлэг нь хожим 1978 оны 1-р сарын 1-нд "02957" бүртгэлийн дугаартайгаар Радиогийн Эргэлтийн Фондод оржээ)
Л.Мөрдорж нь монголын дан хөгжмийн бүтээлүүдийн тэргүүн эгнээнд орох үндэсний шилдэг бүтээлүүдийг туурвисан ба найралжуулга, хөг сэлгээ, зохирлын үндэсний өнгө аясыг бүрэлдүүлэн, монгол ардын найрал хөгжмийн найралжуулга хийх орчин цагийн дэг суурийг үндэслэн буй болгож батжуулсан юм.
Л.Мөрдоржийн уран бүтээл манай орчин цагийн хөгжмийн хөгжлийн эхэн үед хамаарахын хувьд төдийгүй бүтээсэн уран сайхны шинэтгэл, түвшин нь яах аргагүй хөгжмийн урлагийн маань анхдагчдын нэгэн байх бүрэн эрх бүхий хөгжмийн зохиолч болохыг батлаж байгаа юм.
Морьтон монголчуудын аж амьдрал, ахуй байдалтай салшгүй холбоотой үүсч бий болсон манай үндэсний хөгжмийн зэмсэг болох "Морин хуур" хөгжмийн үүсэл гарлын тухай домгийг тэрбээр анх олон улсын жишигт нийцсэн үндэсний бүрэн хэмжээний сонгодог бүтээл болгосон.
Жич: Зөвлөлтийн нэрт удирдаач, хөгжмийн зохиолч Ниязи нэгэнтээ "Хөхөө Намжил" дуурийн хөгжмийг 'чадварлаг сайхан' хэмээгээд 'Европын аль ч театрт тоглоход амжилттай үнэлгээ авна' гэжээ.