polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Багадаа сонгомол бөх, хүндийг өргөлтөөр хичээллэдэг, шуудангийн марк цуглуулдаг, сагсан бөмбөг, гар бөмбөг муугүй тоглож, дажгүй гэгч нь бүжиглэчихдэг сэргэлэн хүү байжээ.
3 дугаар сарын 31-нд Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн эхний шат явагдаж, хамгийн олон санал -ийг Владимир Зеленский авсан нь Ерөнхийлөгч Петро Порошенкогоос бараг хоёр дахин их байв.
Владимирын эцэг Александр Семёнович Зеленский нь математикч, программист мэргэжилтэй, техникийн ухааны доктор цолтой нэгэн бөгөөд Монголын Эрдэнэт УБҮ-д 20 гаруй жил ажилласан нэгэн аж.
Ерөнхийлөгчийн тангаргаа өргөсөн Зеленский шууд Парламентаа тараах шийдвэр гаргаж, Парламентын гишүүдийн халдашгүй байдлын хуулийг цуцалж, Ерөнхий прокурор, Батлан хамгаалахын сайд зэрэг нэлээд олон дарга нарыг огцруулах санал гаргасан.
Тэрбээр: "Би урьд нь та бүхнийг инээлгэхийн төлөө явж ирсэн. Тэгэх хэрэгтэй гэж итгэдэг байсан. Харин одоо та бүхнийг уйлахгүй байлгахын төлөө бүхнийг хийнэ!" гэж ард түмэндээ хандаж хэлжээ.
5 дугаар сарын 3-нд Ерөнхийлөгчийн сонгуульд ялагчийн тухай мэдээллийг Дээд Рада "Украины дуу хоолой" сонин, Украины Сайд нарын танхимын "Засгийн газрын шуудан" сонинд нийтэлсэн байна.
Жүжигчин, найруулагч, продюсер Владимир Зеленский Украины хошин урлагийн жүжигчин, “Ард түмний үйлчлэгч” намаас Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшиж 2019 онд Украйны Ерѳнхийлѳгч болж тангаргаа ѳргѳсѳн билээ.
"Дорнод хязгаарын амьдрал" сониныг Оросын хаант засаг санхүүжүүлж байсан бөгөөд нийтлэлийн зорилго нь хөдөө аж ахуй, худалдаа, аж үйлдвэр, утга зохиол, улс төр, эдийн засгийн асуудлаар гурван хэл дээр гарах, ойлгоход дөхөм байхад оршиж байв.
“Монголчууд тогтмол сонин хэвлэл гэгчийг мэдэхгүй, шарын шашны үзэл суртал ард түмнийг мунхруулж, манжийн Бадруулт төр хэмээх Гуан Сүн хааны бурангуй ёс ноёрхож, улс орон битүү түгжигдмэл байсан тэр үед монгол хэл дээрх анхны хэвлэл “Дорнод хязгаарын амьдрал” сонин гарч, монгол нутагт нэвтрэн тарж байсан нь хүн амын оюун санааны амьдралд гарсан нэгэн шинэ үзэгдэл байлаа” .
"Дорнод хязгаарын амьдрал" сонин “Хааны ордны буюу засгийн газрын албан мэдээ”, “Дорнод хязгаарын аж байдал болон орон нутгийн сонсгол”, “Дорнод хязгаартай хөрш зэргэлдээ улс орны тухай мэдээ” зэрэг байнгын долоон булантай байсан.
Монгол орны дотоод байдлын талаар товч боловч мэдээллийн эх сурвалж болж, гадаадын шуурхай мэдээг монгол хэл дээр гаргаж, уншигчид Монгол, Оросын аж байдлыг мэдэхэд тус нэмэр болж, хоёр орны холбоо харилцааг хөгжүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэж байв.
Философид материалзимын онол нь юм бүхэн зөвхөн материас тогтох ба эдгээр нь материаллаг бодит зүйлүүдийг бүрдүүлж улмаар бүх үзэгдэл юмс нь материаллаг харилцан үйлдлийн үр дүн юм гэж үздэг.
Материализм нь байнга редуктионизмтай холбогдож юмс үзэгдэл түүний обьект нь нэг бүлгийн түвшинд өөрийн гэсэн онцлогтойгоор илүү их буурсан түвшинд зарим өөр бүлгийн түвшинд юмс үзэгдлийн обьектуудыг тайлбарладаг.
Материализм нь өөр ондоо зүйлийн өмнөх хэсэгт эхлэх цэгтэй ба хүн практик дээр үр ашигтай үйл ажиллагаа болон биеийн ажилд өдөр бүр эдийн засгийн хэрэгцээ бий болдог Маркс ганц эдийн засаг бус улс төр, нийгмийн харилцаа холбоо, хуульд загварчлалаа гаргасан.
Франклин "Фрэнк" Эдмундо Райкард нь Суринам гаралтай Голландын хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч бөгөөд 1980-1995 оны хооронд Аякс, Спортинг, Сарагоса болон Милан багуудад тоглож байв.
Балчир ахуйдаа төгөлдөр хуур, бөмбөр, гитар болон бүрээ зэрэг хөгжмийн зэмсэгүүдийг тоглож сурсан Бибер 2007 онд Стратфорд хотод зохиогдсон урлагийн авъяастан шалгаруулах уралдаанд Америкийн & дуучин --гийн " " нэртэй дууг дуулж хоёрдугаар байрт шалгарсанаар урлагийн тавцнаа амжилттайгаар хөл тавих боломж нээгдсэн юм.
Өөрөөр хэлбэл энэ үед түүний ээж Маллет нь хүүгийнхээ бичлэгийг вэбсайт дээр байршуулан олон олон үзэгчдэд таниулж улмаар Америкийн хөгжмийн авъяаслаг менежер Скутер Браун Биберийн бичлэгийг үзээд урлагт татан оруулахаар хөөцөлдөж эхэлсэн түүхтэй.
Бибер 1994 оны гуравдугаар сарын 1-нд Канадын Баруун өмнөд Онтарио бүсийн Лондон хотноо төрж Стратфорд хотод өсч торнисон ба 18 настайдаа хүүгээ төрүүлсэн эх нь ажлын хөлс багатай туслах ажилчин хийдэг байв.
2008 оны есдүгээр сард Биберийн мэргэжлийн бичлэгийн студид гэрээ байгуулан цомгийн ажилд орсон бөгөөд 2009 оны тавдугаар сарын 18-нд анхны сингл цомог болгон " " нэртэйгээр хэвлүүлжээ.
1938 оны зургаа-наймдугаар сард Хасан нуурт болсон хэрэг явдлын шалтгааныг 1946-1948 онд Японы цэргийн гол гэмт хэрэгтнүүдийг шүүсэн Токиогийн онц шүүхээр хэлэлцжээ.
Тэр үед хэрэгтнүүдийн өмгөөлөгчид Хасан нуурын хавьд болсон хэрэг явдлыг хилийн шугам тод биш байсан газарт болсон хилийн яльгүй будилаан болгон харуулах талаар багагүй чармайж, үүнийг ЗХУ-ын эсрэг түрэмгийлэл гэж үзэж болохгүй гэж нотолж байв.
1936 оны 11-р сард Япон Улс Герман Улстай ЗХУ-ын эсрэг чиглэсэн «Коминтерний эсрэг» гэрээ байгуулж, Зөвлөлтийн хилийн дэргэд байрласан Японы Квантуны армийн хүчийг түргэн нэмэгдүүлэх болжээ.
ЗХУ-тай «том дайнд» бэлтгэх зорилгоор төсвийн зардлаа эрс нэмэгдүүлэх шаардлагаа үндэстэй болгохын тулд хуурай замын хүчний командлал «Зөвлөлтийн аюул нэмэгдэж буй»-гаар халхавчлан суртал нэвтрүүлгийн кампани дэгдээв.
Харилцан үл довтлолцох гэрээ байгуулах тухай ЗХУ-ын саналыг Японы засгийн газар мугуйдлан няцааж, Зөвлөлт-Японы зэвсэгт мөргөлдөөний аюул улам бодитой болсон нөхцөлд Зөвлөлтийн удирдлага улсын зүүн нутагт батлан хамгаалах чадвараа бэхжүүлэх талаар санаа тавихад арга буюу хүрэв.
«Текохо өндөрлөг дэх Зөвлөлтийн цэрэг рүү довтолж, үүнд ЗХУ хэрхэн хандахыг тодруулах. Үүнийг ашиглан энэ нутагт Зөвлөлтийн хүчийг тандах» санаа Японы жанжин штабт бий болжээ.
Хасан нуурын хавьд гарсан хилийн будилааныг ашиглах талаар Японы командлалын сэдсэн санааг шинжлэхдээ тэр үед Хятадад болж байсан байлдааны байдлыг харгалзан үзэх хэрэгтэй.
Жанжин штабын оперативын удирдламжийн санаанд «Байлдах, тэгэхдээ байлдааны ажиллагааны хэмжээг шаардлагын хэмжээнээс давуулахгүй байх. Нисэх хүчин хэрэглэхгүй байх. Байлдааны ажиллагаа явуулахад Солонгосын армиас нэг дивиз гаргахаар» заажээ.
8-р сарын 1-нд ЗАУ-ын удирдагч Иосиф Сталин япончуудыг эзэлсэн нутгаас нь бут цохин гаргахыг Алс дорнодын фронтын командлагч маршал Василий Блюхерт биечлэн тушаасан байна.
Байлдааныг хоёр тал зогсоож, мөргөлдөөнийг даруй зохицуулах Токиогийн саналыг 8-р сарын 4-нд элчин сайд Шигэмицү Зөвлөлтийн Гадаад хэргийн ардын комиссар Литвиновт өгчээ.
Буучийн 39-р корпусын захирагч Штерн Москвагийн удирдамжийг биелүүлэн, 8-р сарын 6-нд ерөнхий давшилтад орж, хойноос нь болон өмнөөс нь нэгэн зэрэг цохиж, дайсны цэргийг Түмэн уул гол, Хасан нуурын хоорондох зурваст шахан устгахыг тушаажээ.
Токиогийн онц шүүхийн ялын тогтоолд заасан нь «Халдан довтолсон нь нэг бол энэ нутагт ЗХУ-ын хүчийг тандах, эсвэл Владивосток, Приморьт хүрэх замын дагуух стратегийн хувьд чухал нутгийг эзлэх зорилготой байв… Цэргийн ажиллагааг япончууд эхлүүлсэн гэж онц шүүх үзэж байна. . Японы цэргийн ажиллагаа илэрхий түрэмгий шинжтэй гэж онц шүүх үзэж байна».
Энэ дүгнэлтийг «няцаах», Токиогийн шүүх хурлыг «ялагчдын буруу шүүх» гэж нэрлэх гэсэн оролдлогыг дэлхийн хоёр дугаар дайны түүхийг хянаж үзэх, Японыг дэлхийн яргалал өдөөгчдийн нэг биш, харин том гүрнүүд, түүний дотор ЗХУ-ын бодлогын золиос болсон мэтээр харуулах талаар Японд дэгдсэн ажиллагааны хүрээнд явуулж байна.
Гэвч орчин цагийн ихэнх япон хүн улсынхаа өнгөрсөн милитарист үеийг буруушааж, Японы түрэмгийллийг зөвтгөсөн сурах бичгээр сургуулиудад хичээл заах, олон улсын шүүхийн шийдвэрээр цаазлагдсан Японы цэргийн гэмт хэрэгтнүүдийн булш орших "Ясүкүни сүм"-д албан ёсоор шүтэхийг эсэргүүцэж байгаа юм.
Тэднийг өс хонзон авах гэсэндээ биш, харин 70 жилийн өмнө Хасаны будилаанд олон хүний амь үрсэн зэрэг тодорхой үйлдлийн төлөөнөө цаазаар авсан нь тодорхой билээ.
Одоо үед Японд энэхүү болон бусад цэргийн бүлэглэлүүдийн түүхийг бичихдээ хэт мөлийлгөж өөрсдийн үүсгэсэн дайны хариуцлагыг хүлээхгй, эзэн хааны төлөө үйлдсэн хэргийг гэмт хэрэг гэж үзэхгй байгаа билээ.
Хожим нь 1941-1942 онуудад Мао Зэдуны отрядууд байрласан мужуудад “коммунизмыг номхотгох “Гурван бүгд” буюу Бүгдийг ал, Бүгдийг шатаа, бүгдийг устга” гэсэн бодлогын дүнд нийт 19 сая хүн амиа алджээ.
Дэлхийн дайны үед Японы нийт Зэвсэгт хүчин 7 сая албан хаагчийн бүрэлдэхүүнтэй байснаас хуурай замын цэрэгт 5 сая нь ногдож байснаас Өвөр Монгол, Манжуур, Зүүн хойд Хятад, Солонгост 1,5 сая цэргийн албан хаагч байрлаж байсан нь энэхүү нэгтгэл юм.
Стратегийн зорилгоо хэрэгжүүлэх далимаар нь Халхын голд ялагдсан хонзонгоо авахаар ЗХУ-д Нацист Герман халдан довтолсон цагаас дахин Зөвлөлт, Монголын хил дээр цэргийн хүч хуримтлуулж илүү няхуур Кантокүэн хэмээх цэргийн шинэ ажиллагаанд бэлтгэж төлөвлөн, зөвхөн Токиогоос ирэх дээд командлалынхаа тушаалыг хүлээж байсан байна.
Үүнд Япон улсын өөрийн ба ЗХУ-ын НКВД-ийн Алс Дорнодын Сөрөг Тагнуулын Архив, Монгол Улсын ТЕГ-ын Архивын материал, хилийн чанадад тагнуулын үүрэг гүйцэтгэгч нарын мэдүүлэг зэрэг нь одоо нэгэнт ил болж эхэлжээ.
Тухайлбал Өрнөд Манжуурын 1 дүгээр фронт, Дорнод Манжуурын 3 дугаар фронт, Солонгосын 17 дугаар фронт гэсэн 3 цэргийн тойрогт хуваагдаж зөвхөн Токиогоос ирэх Эзэн хааны Жанжин Штабын тушаалыг хүлээж байсан байв (энэ нь Зөвлөлт-Германы Москвагийн хамгаалалт, Ленинградын бүслэлт, Сталинградын тулалдааны хувь заяа хаашаа эргэх эсэх зэрэг фронтын нөхцөл байдлыг харгалзаж байлаа).
Токиогоос огт хамааралгүй мэт байсан мэтээр одоогийн улс төрч, сэтгүүлчид эндүүрэх явдал нь 1939 оны Ерөнхий командалд захирагддаггүй шууд Эзэн хааны жанжин штабт захирагддаг байсныг нь мэддэггүйтэй холбоотой юм.
Энэ нь сайнаар хэлбэл цэрэг дайны үйл ажиллагаан дахь хүнд суртал олон шат дамжлагыг арилган үр дүн тухайн шатанд харагдаж л байвал хэрэгжүүл гэсэн үзэл баримтлалын нэг илрэл юм (Япон улсын зүгээс энэ нь тухайн үеийн цэргийнхний үйлдэж байсан харгислалыг зөвтгөх, хариуцлагаас мултрахын тулд үүнийг бамбай болгон ашигладгийг анхаарвал зохино).
Мөн Квантуны армийн командлалд байсан анги нэгтгэлүүдийг Ази номхон далайн фронтын Бирм, Филлипин, Индонез болон баруун, төв ба зүүн Хятадад байлдаж байсан бусад хуурай замын цэргийн командлалуудын мэдэлд болон дээрх фронтын хэсгүүдээс анги нэгтгэлүүдийг Квантуны командлалын мэдэлд сэлгэн шилжүүлж байсан нь Токиогоос огт хамааралгүй, зөвхөн армийн командал нь дур зоргоор шилжүүлж аливаа үйл ажиллагаа явуулж байсан гэх мэтгэх явдлыг няцаасан факт болж байгаа билээ.
Энэхүү отрядын явуулсан үйл ажиллагааг дурдвал, 1930-1940 онд Японы эзлэгдсэн орны энгийн иргэд, цэргийн олзлогдогсод дээр биологийн болон анагаах ухааны туршилтууд явуулсан байна.
Хөлдөлтийг эмчлэх аргыг турших гэж хоригдлуудыг өвлийн хүйтэнд явган алхуулж, өвчин намдаах тариа хийлгүйгээр хөл гарыг нь тайрч, нүдийг нь бүлтэртэл барокамерт байлгаж, хорт хийгээр утдаг байжээ.
Хэрэв арга зүйг сэтгүүл зүйн шинжлэх ухааны үүднээс авч үзвэл уран бүтээлийн зорилтуудыг үр ашигтай шийдвэрлэх боломжоор хангадаг тухайн хүрээн дэх үйл ажиллагааны мөн чанар, систем, арга замын тухай мэдлэгийн нийлбэр мөн.
Энэ бол нийгмийн танин мэдэхүйн ерөнхий арга зүй, сэтгүүл зүйн ерөнхий арга зүй, туршилтын мэдээ баримтыг олж авах арга зүй, олж авсан мэдээ баримтуудыг боловсруулах арга зүй юм.
Түүний цөм нь сэтгүүлчийн баримталдаг нийгмийн философи, өөрөөр хэлбэл нийгмийн хөгжил, үйл ажиллагаанд үндэслэгддэг хуулиуд, зүй тогтлуудын тухай төсөөллүүдийн систем болно.
Мөн нийгмийн танин мэдэхүйн ерөнхий арга зүйд эдийн засаг, улс төр, удирдлагын ухааны онол, хууль, эрх зүй, ёс зүй, шашин судлал зэрэг нийгмийн шинжлэх ухааны мэдлэг багтдаг.
Сэтгүүлч танин мэдэхүйн, логикийн, социологийн, нийгмийн сэтгэл зүйн, түүхийн, урлагийн, уран зохиолын тодорхой мэдлэг, чиг баримжаагүйгээр урагш алхах боломжгүй юм.
Энэ бол сэтгүүлчийн уран бүтээлийн үйл явцад зайлшгүй ашигладаг олон нийтийн мэдээллийн үйл ажиллагаа болох сэтгүүл зүйн тухай бүх мэдлэгийн нийлбэр, түүнчлэн олон нийтийн мэдээллийн мөн чанар, үүргээс эхлээд уран бүтээлийн үйл ажиллагааны хуулиуд, зүй тогтлууд хүртэлх сэтгүүл зүйн тухай бүх төрлийн мэдлэг юм.
Энэхүү мэдлэгийг хэрэглэх нь сэтгүүл зүйн өвөрмөц онцлог, шинж чанарыг бүрэн гүйцэд ойлгох, уран бүтээлийн эрэл хайгуул хийхэд нөлөөлөх төдийгүй, нийгмийн танин мэдэхүйн ерөнхий арга зүйд томоохон нэмэлт болж, түүнийг сэтгүүл зүйн онцлогт тохируулан ашиглах боломж, шинж чанарыг илрүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг.
Түүнчлэн мэдээлэл цуглуулах ажлын хүрээнд номын сан, архивт ажиллах, баримтын цуглуулга хийх , тэмдэглэл хөтлөх, баримтыг нийтлэх явцад итгэлтэй байхын тулд олж авсан мэдээллийг баримтжуулах арга, ажиллагаа багтдаг.
Сэтгүүлчийн арга зүйн соёлын дөрөв дэх хүрээ бол цуглуулсан баримтуудыг тайлбарлах, үнэлэлт өгөх, зөвлөмж гаргах, дүгнэлт хийх, ирээдүйн бүтээлийн ерөнхий үзэл баримтлалыг болон бодит агуулгыг боловсруулах аргууд мөн.
Тайлбарлах арга бол баримтуудыг үзэгдлийн нэгдмэл дүр зургийг бүтээхийн тулд “нэгтгэх”, янз бүрийн нөхцөл тохиолдлуудын хоорондох харилцаа холбоог тогтоох, тэдний тус бүрийн үүрэг, ач холбогдлыг тодорхойлох, аливаа үйл явдлын мөн чанар, хөгжил хөдөлгөөн, нийгмийн амьдрал дахь ач холбогдолд нь тохирсон дүгнэлт хийж, үндэслэл сайтай үнэлэлт өгөхөд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг.
Өдөр тутмын амьдралыг үнэлж цэгнэх, судалж үзэх үйл явц үнэн бодитой байх нь арга зүйн урьдач нөхцөл, эх суурь нь үнэн зөв, үйлчилж буй нийгмийн хөгжлийн зүй тогтлуудыг гүнзгий ойлгох явдалтай шууд холбоотой юм.
Аз завшаан бол хүний эрх мэдэлд байдаггүй тул Макиавелли зэвсэгт хүч, тэтгэж дэмжих гэсэн нэг нэгийгээ нөхсөн хоёр хэлбэрт /монголоор бол "ташуур-бурам" гэсэн үг/ анхаарлаа хандуулсан байна.
Энэ албанд Макиавелли 14 жил зүтгэж Францын Людовик хаан, Неаполь дахь Фердинанд хаан, Ром дахь Папын газар дипломат үүрэг гүйцэтгэж төрийн бичих хэрэг хөтөлдөг байжээ.
Дараа нь дайныг хөлсний цэргүүд байлдаж, Флоренц хүчтэй өрсөлдөгчдийн хооронд маневр хийх шаардлагатай болж, Макиавелли тэдэнтэй дипломат харилцаагаа барьж байв.
Бослого гаргасан Пизаг бүслэхэд Флоренцийн засгийн газар, түүний армид суугаа бүрэн эрхт төлөөлөгч Никколо Макиавелли маш их цаг хугацаа, хүчин чармайлт гаргаж байжээ.
Никколо Макиавелли 1469 оны 5 дугаар сарын 3-нд Флоренцын ойролцоох Сан Кашано тосгонд өмгөөлөгч-хуульч эцэг Бернардо ди Макиавелли , эх Бартоломей ди Стефано Нели нарын гэр бүлд төржээ.
Үүний дотор эртний Ромын зохиолч, хөгжмийн онолч А.Макробий, эртний ромын түүхч Тит Ливи, ромын гүн ухаантан, улс төрч Цицерон, эртний еврейн цэргийн жанжин Иосефус Флавиус зэргийн бүтээлүүдийг их сайн мэддэг байсан ажээ.
Никколо Макиавелли нь Италийн түүхч, философич, Сэргэн мандалтын үеийн Флоренцын дипломатч, зохиолч, орчин үеийн улс төрийн шинжлэх ухааны эцэг, жүжгийн зохиолч, Флоренцын төрийн албан хаагч.
Н.Макиавеллийг дундаж нуруутай, туранхай, хар үстэй, цагаан арьстай, жижиг толгойтой, туранхай царайтай, өндөр магнайтай, нарийхан уруултай байсан гэж түүхч-намтар судлаач Роберто Ридольфи сүүлд түүний гаднах төрхийг тодорхойлсон байна.
1949 онд БНХАУ байгуулагдсаны дараа 1950 оны 10 дугаар сарын 19-нд БНХАУ-ын Ардын Чөлөөлөх Арми Төвөдийн Чамдо гэдэг нутгаар “Төвөдийг Чөлөөлнө” хэмээн довтлон орж, зэвсэг муутай Төвөдийн армийг төвөггүй ялсан байдаг.
Тэрээр үүсээд буй нөхцөл байдлаас шалтгаалж 10-р Панчин ламын /1938-1989/ нөлөөн дор Төвөдийн Засгийн газрын төлөөлөгчдийг Бээжинд илгээж БНХАУ-тай “17 зүйлтэй Төвөд-Хятадын гэрээ”-г 1951 оны 5 дугаар сарын 23-нд байгуулж, Төвөд улс бие даасан буюу автономит Засаг захиргааны эрхтэйгээр БНХАУ-ын бүрэлдэхүүнд орсон түүхтэй юм.
1959 онд Лхаст Хятадын эсрэг хэд хэдэн томоохон бослого болж байх үеэр хүнд байдалд орсон 14-р Далай лам дагалдагсдын хамт Төвөдын өмнөд хөрш Энэтхэг рүү дүрвэн зугтсан байна.
Энэ үеэс Далай лам хилийн чанд дахь Төвөдийн Засгийн газрыг байгуулж 2011 оны 4 дүгээр сарын 27-ны өдөр хүртэл тэргүүлсэн бөгөөд түүний оронд Лувсан Сэнгээ Засгийн газрын тэргүүн болжээ.
Тэдгээр нь пражнапарамита буюу билгийн чиндад хүрэхүй, мадхъяамака буюу төв үзэл, винай буюу сахил санваарын ёс, абхидхарма буюу метафизик, прамана буюу логик ба танин мэдэхүй болно.
Ингээд тэрбээр дамжаагаа онцгой сайн барьж Буддын гүн ухааны хамгийн дээд, орчин үеийн шинжлэх ухааны докторын зэрэгтэй дүйцэхүйц Лхаарамба гэвш мяндаг хүртсэн байна.
1909 онд 13-р Далай лам Түвдэнжамц /1876-1933/ бурханы шашинтай холбогдолтой газруудаар даянчилж явах үеэрээ Тагцэр суурингаар орж тус нутгийн байгалийн сайхныг биширч, үүгээр дараа заавал ирнэ гэж байсан ажээ.
1933 оны 12 дугаар сарын 17-нд 13-р Далай ламыг таалал төгссөний 6 жил өнгөрсөн хойно 1939 онд түвдийн хэсэг лам нар Тагцэр тосгонд ирж тодорхой шалгуураар 2 настай Лхам хүүг 13-р дугаар Далай ламын хойд дүрээр тодруулсан байна.
Төвөдийн зүүн хэсэгт орших Тагцэр суурин тухайн үед Хятадын мэдэлд байсан тул Төвөдийн Засгийн газар Хятадын төв засаг захиргаатай удаан яриа хэлэлцээ хийж зөвшилцөөд 400 мянган мөнгөн юаниар гарын цайлгаж орон нутгийн захирагч Ма Буфан гэгчид өгч шийдүүлсэн гэдэг.
Улмаар 1939 оны 7 дугаар сарын 10-нд Лхам хүү эцэг эхийн хамт урт жингийн цуваагаар гэрээсээ гарч 3 сар хүнд хэцүү аян замыг туулж 1939 оны 10-р сард Төвөдийн нийслэл Лхас хотод хүрэлцэн очсон байна.
1935 оны 7 дугаар сарын 6-нд Төвөд Улсын Амдо мужийн Тагцэр хэмээх жижиг сууринд ядуу тариачин Цойхон Цэрэн, Соном Цом нарын 9 дэх хүүхэд болж төржээ.
Ууган эгч нь Цэрэндулам, том ах нь Түвдэн Жигмэд Норов нар бөгөөд Түвдэн ах нь хожим Тагцэр Ринбүүчигийн хойд дүрээр тодорч Төвөдийн Гумбун хийдийн хамба лам болж байсан түүхтэй.
Тухайн үед Төвөд Улсын нийслэл Лхас хотын Потала ордонд 1940 оны 2 дугаар сарын 22-ны өдөр Дээрхийн гэгээн 14-р Далай лам Данзанжамц албан ёсоор Төвөдийн шашны тэргүүнээр заларсан юм.
Үе үеийн Далай лам нарыг түмэн олон шавь нар нь энэрэл нигүүлслийн бодисадва бөгөөд Төвөдийн дээрхийн гэгээн ба Авалогитешвара бурханы хувилгаан хэмээн сүсэглэдэг юм.
Мөн төв цэнгэлдэх хүрээлэнд Богд Зонхавын туурвисан "Бодь мөрийн зэргийн хураангуй утга" болоод "Шүтэн барилдахуйн магтаал" зэрэг бурханы шашны гүн ухааны номыг дэлгэрэнгүй айлдаж "увш" болон "бодийн санваар" хайрлав.
Далай лам буюу Арван дөрөвдүгээр дүрийн Далай лам Дээрхийн гэгээнтэн Данзанжамц Төвөд, Монгол, Буриад, Халимаг, Тува дахь буддын шашны сүсэгтнүүдийн тэргүүн.
1979 оны 6 сарын 15 буюу билгийн тооллын жарны шороон хонин жилийн зуны эхэн сарын 20-ны билигт сайн өдөр Монгол оронд Азийн Буддистуудын Энх тайвны бага хурлын хүндэт зочноор уригдан анх заларчээ.
Тэрбээр сүсэгтэн олонд "Гандан лхавжаа", "Есөн мөрт мигзэм", "Дөрвөн мөрт мигзэм" айлдан сүсэгтэн олны хамтаар маани уншиж "Язгуурын гурван бурханы тарни"-ийн лүн хайрласан юм.
Дээрхийн Гэгээнтэн бээр Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд "Бодь мөрийн гурван эрхэм" номын дэлгэрэнгүй тайлбар, "Цагаан Дарь-Эхийн насны авшиг", "Язгуурын гурван бурханы тарни"-ийг сүсэгтэн олонд айлдав.
Энэ айлчлалаар "Бодь мөрийн зэргийн тунгаамал алт" номыг тайлбарлан нийт сүсэгтэн олонд "Бурхан багшийн зүрхэн тарни", "Язгуурын гурван бурханы зүрхэн тарни", "Ловон Бадамсамбааваа бурханы зүрхэн тарни"- ийн лүн хайрлав.
"Бодь мөрийн зэргийн гурван эрхэм", "Шүтэн барилдахуйн магтаал", "Бурхан багшийн зүрхэн тарни", "Дарь Эхийн жэнан" зэргийг нийт сүсэгтэн олонд айлдаж, оюутан залууст сургаал номоо хайрлав.
Тэд зууны эхээр Хонгирад, Ихэрэс аймагтай зах нийлж Хянган уулын баруун этгээдээр нутаглаж Хамаг Монгол аймгийн Хадаан тайш, Хотул хан нарын захиргаанд явжээ.
1206 онд Их Монгол Улс байгуулагдсаны дараа Горлос аймгийн Сэчэгүрийг мянгатын ноёнд өргөмжилж нэг бүлэг Горлосыг захируулсан бөгөөд Өэлүн эхэд хувь хүртээсэн түмэн өрхийн гурван мянган өрх нь Горлос, Олхонудаас бүрэлдэж байжээ.
Хавт Хасарын хойчис Бумба Илдэний үед Хорчины ахлагч Уубатай хамт Манжийг дагасанд Эеэр засагчийн 5-р онд Бумба Илдэнийг засаг, улсын түшээ гүн өргөмжилж Горлосын өмнөд хошууг захируулж Нон мөрөн, Сунгари голын уулзварын баруун хөвөөнд нутаг зааж өгчээ.
Тэнгэрийн сэцэний 9-р он Гүмүд засаг улсын туслагч гүн хэргэм соёрхож, Горлосын хойд хошууг захируулан Хунтүн мөрний хойд эрэг Нон мөрний зүүн эрэг дагуу нутаг зааж байршуулжээ.
Горлосын өмнөд хошуу нь одоо БНХАУ 1952 онд Гирин мужийн баруун хойд хэсэгт байрлаж буй Горлосын өмнөд хошууг Өмнөд Горлосын Монгол үндэстний өөртөө засах шянь болгоод Хармөрөн мужийн баруун өмнө хэсэгт байрлаж буй Горлосын хойд хошууг Зуу Юань шянь болгожээ.
Гэвч түүнээс хэдэн 100 жил өнгөрч байж түүхт Соронзон Гомбо хаан гарч ирэн Төвөдийн хээр талыг анх удаагаа нэгтгэн төвхнүүлснээр анхны тулгар төрийн эцэг бол болон мөнхөрчээ.
Хятад дахь өөртөө засах оронтой таван угсаатны нэг, Хятад дахь мужийн түвшинд Хятад хүнээс харьцангуй олноор байх ганц угсаатан , 1911-1951 оны хооронд тусгаар тогтнож байсан зэрэг орчин үеийн нөхцөл болон Хятадаас ялгаатай хэл, бичиг, шашнаа нийтээрээ мэддэг, Хятадын төрөөс Хятад үндэстнээс цөөн 55 угсаатныг ялгаваралгүй үндэстэн гэж өргөмжилдөг зэргийг харгалзвал Төвөд үндэстэн гэж нэрлэж болно.
Уайт Харт Лайн цэнгэлдэхийн эхний хэсэг 1899 онд баригдсан бөгөөд Хай Рөүд дэх Уайт Харт хэмээн нэрлэдэг Паб-ын эзэн Жорж Бэйкуйт анх санаачлан бариулжээ.
Норттамберланд Паркын төмөр замын зогсоолын дэргэдэх нэгэн фирм дээрээс ашиглагдаж байсан төмөр тавцангуудыг аван дахин засварлаж 2500 суудал засчээ, мөн Хай Рөүд дахь төв хэсэгт 750 хүний зогсоо тавцанг байгуулжээ.
Ноттс Коунти тэр үед 1-р дивизонд тоглодог байсан ба түүхэн нөхөрсөг тоглолтыг 5000 фанатууд үзэж Спүрс 4-1 харьцаагаар ялалт байгуулж сенсаци дэгдээсэн юм.
Долоо хоногийн дараа болсон Өмнөдийн лигийн анхны аврага шалгаруулах тэмцээний хүрээнд КПР клубтэй хийсэн тоглолтыг цэнгэлдэхрүү 11 000 фанат үзэхээр яаран гарсан гэдэг.
Клубын удирдлагууд үүндээ сэтгэл ханалгүй клубын санхүүг сайжруулах, түрээсийн нөхцөл зэрэг шалтгаанаас болж 1905 онд 1 фунтын үнэтэй хязгаарлагдмал хувьцаа гаргасан нь эергээр нөлөөлж эхэлжээ.
Лигийн хоёрдугаар зэрэглэлд баттай байр сууриа эзлээд байсан 1908 онд Шотландын алдарт архитекторч Арчибалд Лейч-ыг урьж цэнгэлдэхийн шинэ хэсгийг бариулах ажлыг эхлүүлсэн байна.
Тухайн жил Зүүн хэсгийг саравчтай болгох ажил эхлэж 1911 он гэхэд 50 000 хүний багтаамжтай байхаар төлөвлөжээ.1921 онд -ын шигшээд ялсан орлогоороо хоёр жилийн дараа -ыг өргөтгөх боломж гарсан юм.
1952 онд цэнгэлдэхийн зүлгийг ч сэргээх ажил эхэлсэн ба сонирхолтой нь зүлгэн доороос нь хуучин усны сав, зэс хоолойноос эхлээд хуучин үржүүлгийн газрын сэг зэмүүд гарч ирсэн байдаг.
Клубын удирдлагуудаас 1995 онд фанатууддаа зориулан тоглолтыг илүү амьд мэдрэх үүднээс нь нэгэн гайхалтай бэлэг барьсан нь компаний дэлгэцийг цэнгэлдэхэд байрлуулсан явдал юм.
2012 онд Лондонд болсон Олимпын цэнгэлдэхийг Тоттенхэм клуб эзэмшинэ гэсэн яриа гарч байсан ч энэ зүйл болоогүй түүхт цэнгэлдэхдээ үлдэсэн юм.
Тоглолтгүй үеүүдэд тайз засаж дэлгэц ашиглаж бүр бичлэг хийж төрсөн өдөр, хурим гээд хүндэтгэлийн арга хэмжээнүүдийг ч зохион байгуулж болдог юм байна.
Домогт Сэр Билл Никольсон клубт 16-н жил менежерээр ажиллахдаа 8-н гол цомыг авч ирсэн бөгөөд 1974 онд ажлаа хүндэтгэлтэйгээр хүлээлгэн өгсөн юм.
2010-2011 оны улиралд Аваргуудын лиг нэртэй болсон цагаас хойш анх удаа тус тэмцээнд тоосоо өргөж шөвгийн 8 хүртэл явсан нь клубын хувьд чамлахааргүй амжилт болж байлаа.
Шинэчлэлийн эхлэл: 2013 онд Спүрсээс дэлхийн хамгийн үнэтэй хөлбөмбөгч төрөн гарч Уэйлс хагас "цахилгаан" Гарейт Бэйл 100-н сая еврогоор Реал Мадрид клубт шилжин, түүний оронд 105-н сая фунтээр 7-н шинэ тоглогч клубт элсэв.
2014 оны зун клубт Аргентин мэргэжилтэн Маурицио Почеттино урт хугацааны гэрээтэй ирсэн бөгөөд залуу тоглогчдыг нээн анхны жилдээ гэхэд тун амжилттай багийг удирдаж байна.
Дээд лигт дэвшсэн жилээ алдарт пүш энд ран ) тактикаа хэрэгжүүлэн таарсан баг бүхнээ хялбархан буулган авсаар Тоттенхэмийн түүхэнд анхны дээд лигийн түрүүг нь авч ирсэн билээ.
одоогийн Арсенал клуб/-н эсрэг тэдний тоглолтыг 14000 хөгжөөн дэмжигч үзэж тэр үедээ томоохон амжилт болж байсан бөгөөд Спурс энэ үеэс клуб нь хувьцаат компаний эзэмшилд шилжиж, одоогийн цэнгэлдэх хүрээлэндээ нүүж орж байжээ.
1900 онд Тоттенхэм анх удаа мэргэжлийн бус лиг болох Өмнөдийн лигт түрүүлжээ.1901 онд Мэргэжлийн бус лигийн клуб Английн төдийгүй Дэлхийн хамгийн хөгшин цомын тэмцээн болох Холбооны цом/ / түрүүлсэн анхны клуб болов.
Гэвч загвар, шинэчлэлийн болон бусад хөрөнгө санхүүгийн ажлуул дээр хэд хэдэн удаа өөрчлөлт, шинэчлэлт хийж явсаар шинэ цэнгэлдэхийн ажил 2016 оноос албан ёсоор эхэлсэн юм.
Их Британиас гадна дэлхийн өнцөг булан бүрт тэдний сая сая хөгжөөн дэмжигчид байдаг бөгөөд албан ёсны 165 дэмжигч клубууд үйл ажиллагаагаа явуулдагийн нэг нь Монгол Улсад бий.
Анх еврэй гаралтай хүмүүс үүсгэн байгуулсан гэдэг утгаараа еврэйчүүд маш их дэмждэг ба үүнээс үүдэн тэдний хөлбөмбөгийн дэмжигч компанийг " " хэмээн нэрлэдэг.