polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Оросууд ч дотоодод нь хэд хэдэн удаа томоохон хэмжээний ажил хаялт, үймээн гараад байсан тул дайн нь Засгийн газрын эсрэг хандлагыг эх оронч үзэл рүү чиглүүлж чадна гэж бодож байжээ.
Орос-Японы дайн (, , 1904 оны 2-р сарын 8-нд эхлээд–1905 оны 9-р сарын 5-нд дууссан) нь Оросын Хаант Улс, Японы эзэнт гүрний хоорондох Манжуур, Солонгос дахь ашиг сонирхолын зөрчилдөөнөөс үүссэн дайн юм.
Тэдгээр ялалт нь Зүүн Ази дахь хүчний харьцааг эрс өөрчилж, Японыг дэлхийн тавцанд их гүрнүүдтэй мөр зэрэгцэн алхах болсныг илтгэсэн явдал байлаа.
Дайнд ялагдсан явдал нь Хаант Орос Улсын ялзарсан Засгийн газрын эсрэг өргөн олныг хамарсан тэмцэл өрнөхөд хүргэж, Оросын 1905 оны хувьсгал гарсан билээ.
Үүнд: Австритай хийсэн хэлэлцээр, Германтай харилцаагаа сайжруулах нь Оросын ар талыг баттай хангаж өгсөн; Сибирийн замыг барьж, флотыг бэхжүүлэх нь түүнд материаллаг боломж олгосон байна.
1868 онд Японы Мэйжийн сэргээн босголт шинэчлэлийн дараа улс орны эдийн засгийг томоохон хэмжээний шинэчлэл хийж 1890-ээд оны дунд үеэс Япон улс газар нутгаа тэлэх бодлого хэрэгжүүлсэн бөгөөд юуны түрүүнд газарзүйн хувьд ойрхон Солонгост санаархаж байв.
Алс Дорнод дахь Оросын цэргийн оролцоо сул байсан ч Николай хаан буулт хийсэнгүй, учир нь Оросын хувьд нөхцөл байдал нь түүний бодлоор өвөл хөлдөдгүй тэнгисийн эрэг рүү нэвтрэх асуудал давамгайлж байв.
1904 оны 1-р сарын 27-ны шөнө албан ёсоор дайн зарлаагүй Порт-Артурын гадна талын зам дээр Японы флот Оросын флот руу гэнэтийн дайралт хийсэн нь Оросын Номхон далай дахь хамгийн хүчирхэг хөлөг онгоцуудыг устгаж улмаар 1904 оны 2-р сард Японы цэргүүд Солонгост саадгүй буух боломжтой болжээ.
1905 оны 2-р сард Япончууд Мүгдэнгийн ерөнхий тулалдаанд оросууд ялагдан ухарч, 1905 оны 5-р сарын 14-д Цушимагийн тулалдаанд Балтийн тэнгисээс Алс Дорнод руу далайгаар татаж ирсэн Оросын усан цэргийн эскадрил ялагдсан байна.
Олон Улсын Өдөр Солигдох Шугам тус улсын нутгийг 2 хуваадаг байсныг 1995 онд болиулсан бөгөөд тэр нь ерөнхийлөгч Титогийн сонгуулийн амлалтуудын нэг нь байв.
Гильберт ба Эллисийн арлууд 1971 онд өөртөө засан тохинох эрхтэй болсон бөгөөд 1975 онд 2 салж, өөртөө засах захиргаа нь Их Британийн засгийн газраас хүлээн зөвшөөрөгдсөн байна.
Тусгаар тогтносныхоо дараа гарын үсэг зурж, 1983 онд баталгаажсан Таравагийн гэрээгээр АНУ нь хүн оршин суудаггүй Финиксийн арлууд, Лайны арлуудын хэсгийг Кирибатийн нутаг дэвсгэр хэмээн хүлээн зөвшөөрсөн байна.
Тус улс нь экватор орчмын 3,500,000 хавтгай дөрвөлжин километр талбайд тархсан 32 шүрэн арал болон нэг өргөгдсөн шүрэн арлаас тогтох бөгөөд зүүн талаар нь Олон улсын өдөр солигдох шугам өнгөрнө.
1820 онд гол ольтригийг Оросын адмирал Адам фон Крузенштерн, Францын ахмад Луй Дюперрей нар, Австралиас Хятад орох замдаа 1788 онд ольтригийг нээсэн Британийн ахмад Томас Гильбертийн нэрээр Гильбертийн арлууд хэмээн нэрийдсэн аж.
Кирибатийн зарим арлууд, ялангуяа бусдаасаа зайтай орших Лайны арлуудад 1960-аад оны сүүлчээр АНУ, Их Британи улсууд устөрөгчийн бөмбөг зэрэг цөмийн зэвсгийн туршилт хийж байлаа.
1915 оны 4-р сарын 25 ны өдөр австрали, шинэ зеландын цэргээс бүрдсэн Британий арми Галлиполид буусны дараа Кемал байдлыг газар дээр нь очиж шинжээд өндөрлөг газруудад их буугаа байрлуулж сөрөг довтолгоо хийж холбоотны хүчирхэг цэргийн дайралтыг зогсоож чаджээ.1916 онд Кемал генерал буюу паши цол авчээ.
Султан хаан Кемалийн ард түмний дунд нэр хүндтэй болж байгааг харгалзан түүнийг цэргийн дээд удирдагчаар томиллоо.1920 онд Кемал армений армийн дайралтыг зогсоож сөрөг довтолгоо хийж Оросын булааж авсан армений нутгийг буцаан эзэллээ.1921 оны Москвагийн хэлэлцээрээр алдагдсан армений нутаг Карс, Ардаган,грузиний Өмнөд Батумын нутгийг Турктбуцаан авах боллоо.
Смирнийг эзэлж авсан грекийн армитай Кемал барагжил хагас байлдаж зөвлөлтийн талаас цэргийн болон хүнсний тусламж авч1921 оны нэгээс наймдугаар сард туркийн цэрэг грекийн цэргийн довтолгоог Сакарье голын дэргэд зогсоож ялжээ.
Тэр энд сурч байхдаа Руссо, Вольтера, Гоббсийн философийн бүтээлүүдийг сонирхож судалж байлаа.1901 онд авьяаслаг онц сурлагатан оюутан Мустафаг Туркийн Цэргийн Академийн Дээд Сургуульд элсүүлэн авсан байна.
Тэр бээр ардчилсан зарчмыг нэвтрүүлж исламын шашныг төрөөс тусгаарлаж төрийн капиталзмын зарчим дээр эдийн засгийн өөрчлөлт хийж жирийн хүний боломжийг хангахад төрийн ажлыг чиглүүлэв.
Кемал төрийн эргэлтийн дараа Туркийн цэргийн жанжин штабт томилогдож 1911-1912 оны Итали Туркийн дайн, дараа нь 1912-1913 оны Балканы дайнд оролцож болгар цэргийн Станбул хот руу дайрсан дайралтыг зогсоож алдар нэртэй офицер болсон байна.
Хувийн хэвшлийн шилдэг менежмент, техник технологийн шийдлийг төрийн үйлчилгээнд нэвтрүүлэх талаар Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газартай хамтран ажиллаж, нийгэмд тулгамдаад байгаа асуудлуудын талаар Нийслэлийн иргэдийн санал хүсэлтийг Лавлагаа мэдээллийн төвөөрөө хүлээн авч, хотын удирдлагуудын шийдвэр гаргах түвшинд саналыг хүргэж, нийгмийн даатгалын лавлах үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэн иргэдэд ойртуулах тал дээр хамтран ажиллаж байна.
Уг төслийг Дэлхийн Зөн Монгол ОУБ-тай хамтран санаачилж, Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Хүүхдийн төлөө үндэсний газрын дэмжлэгтэйгээр 2014 оны 6-р сарын 1-нээс эхлэн 3 ээлжээр 24 цагийн турш хүүхэд залуус, тэдний эцэг эх, багш сурган хүмүүжүүлэгчдэд сэтгэл зүй, сургалт, лавлах үйлчилгээ, яаралтай тусламж гэх мэт олон төрлийн үйлчилгээг тасралтгүй хүргэдэг болсон байна.
Төсөл 3 жилийн хугацаатайгаар хэрэгжих бөгөөд Мобиком Корпораци Хүүхдийн тусламжийн утасны төвийн үйл ажиллагааны техникийн болон програм хангамжийн асуудлыг хариуцан ажиллаж байгаа ажээ.
Тус төслийг боловсролын салбарт томоохон дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор 2010-2011 оны хичээлийн жилээс эхэлсэн ба нийслэлийн Баянзүрх дүүргийн 19 сургууль, Говь-Алтай ба Дорноговь аймгийн тус бүр 5 сургууль, мөн Өмнөговь аймгийн Цогтцэций сумын сургуулиудад хэрэгжүүлжээ.
Мобиком Корпораци “Цахим сургалт” төслийн хүрээнд дээрх сургуулиудад цахим удирдлага хяналт, сургалтын программ нэвтрүүлж, портал цахим хуудастай болгож, өндөр үзүүлэлт бүхий суурин болон зөөврийн компьютер, дижитал проектороор тоноглогдсон интернэтийн өндөр хурдтай иж бүрэн танхимыг байгуулан өгсөн байна.
Энэ төсөл хэрэгжсэнээр сурагчдын хичээл таслалт, хоцролт 100 хувь арилж, мөн тэдний өвчлөлт эрс буурсан төдийгүй хичээлийн идэвх, оролцооны хувь нэмэгдсэн гэсэн дүгнэлт гарчээ.
Төслийн хэрэгжилт үр дүн нийгэм, олон нийтийн дэмжлэг талархлыг хүлээж, тухайн үеийн Засгийн газар, БСШУЯ 2007 оны хичээлийн жилээс эхлэн орон даяар бага, дунд ангийн сурагчдад "Үдийн цай" хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх шийдвэрийг гаргасан байна.
Тус төв нь одоо уг сургуулийн 9-11 дүгээр ангийн сурагчдыг уралдаант шалгаруулалтаар сонгон авах зарчмаар хичээллэж байгаа бөгөөд сүүлийн үеийн сургалтын дэвшилтэт тоног төхөөрөмжөөр бүрэн тоноглогдсон, байнгын интернэт ашиглах боломж, цахим номын сан хичээл ашиглах судлах, вэб хандалтад суурилсан зайны сургалт явуулдаг байна.
2014 оны 12-р сард алслагдмал аймгуудын ерөнхий боловсролын сургуулиудын ариун цэвэр, эрүүл ахуйн байгууламжуудыг сайжруулах зорилгоор Говь-Алтай, Ховд аймгуудын нийт 6 сумд уг төслийг хэрэгжүүлсэн.
Ингэснээр нийт сургуулийн насны 3800 хүүхдэд цэвэр усны хангамжтай, халуун хүйтэн устай, бохирын шугамд холбосон, цахилгаан халаалттай ариун цэврийн байгууламжуудыг ашиглах боломжтой болсон юм.
2014 онд Мобиком Корпораци Нийслэлийн захирагчийн албатай хамтран “Баяжуулсан хиймэл дүрслэл” технологийг ашиглан, баригдаж буй обьектын байршил, чиглэл, хүрэх алслалыг тодорхойлох апликейшныг ашиглалтанд оруулснаар Улаанбаатар хотод баригдаж буй барилга байгууламж, замын ажлууд дээр Нийслэлээс олгодог зөвшөөрлүүдийн мэдээллийг иргэдэд хүргэдэг болсон байна.
Өнөөдөр Мобиком Корпораци нь үүрэн холбоо, улс хоорондын холбоо, интернэт, цахим төлбөрийн шийдэл, сансрын холбоо болон сүлжээний дэд бүтэц гэсэн үндсэн үйлчилгээг байгууллага болон хувь хэрэглэгчдэд хүргэж байна.
1404-1407 онд Ромд Филиппо Брунеллескитэй хамт судалгаа, малталт хийн нэртэй эрдэнэсийн сан хайгчид болсны зэрэгцээ Донателло алтны дархны цехэд ажиллаж амьжиргаагаа залгуулж байв.
Брунеллескийн барилга болон Донателлогийн уран баримал хоёулаа тухайн үеийнхээ архитектур, уран баримлын мөн чанарын дээд илэрхийлэл гэж тооцогддог бөгөөд тухайн үеийхээ зураачдад хүчтэй нөлөөлсөн юм.
1926 оноос Оросын дотор автономит улс, 1936 оноос Оросоос тусгаарлаж, Зөвлөлтийн 15 ЗСБН улсын нэг болж өнөөгийн хил хязгаар зурагдаж, Фрунзег нийслэл болгожээ.
1990 онд Аскар Акаев анхны ерөнхийлөгчөөр сонгогдож 2005 оны эсэргүүцлийн хөдөлгөөнөөр огцорсон бол Курманбек Бакиевыг 2010 онд Роза Отунбаевагийн удирдсан хувьсгал мөн авч чулуудав.
ЗХУ-ын бутрал тохиосон сүүлийн хэдэн арванд Киргизийн эзлэх хувь 50-аас 70% болон өссөн бол Европ зүгийн ард олноор гадагш гарч эзлэх хувь нь 35-аас 10% болтол буурчээ.
Богинохон хугацаанд багшилсныхаа дараа тэрээр Амстердамын Их Сургуулийн шашны номлолын факультетэд 2 жил суралцаад маш ядуу уул уурхайн бүс нутагт шашин сурталчилан дэлгэрүүлэх газарт ажиллах болжээ.
Амьдралынхаа сүүлийн арван жилийн хугацаанд нийтдээ 2000 гаруй бүтээл туурвисны дотор 900 орчим нь тосон будгаар зурсан зураг, 1100 зураасан зураг, ноорог бүтээжээ.
Хамгийн их алдаршсан бүтээлүүдээ амьдралынхаа сүүлийн хоёр жилд бүтээсэн бөгөөд чухам энэ үед тэр Поль Гогентой андын харилцаагаа тасалснаас болж зүүн чихээ өөрөө огтолсон билээ.
Хойд талаараа Ненецийн автономит тойрог, зүүн талаараа Ямало-Ненецийн өөртөө засах тойрог, Ханты-Мансийн өөртөө засах тойрог, Свердловск муж, өмнө талаараа Пермийн хязгаар, Киров муж, баруун талаараа Архангельск мужтай хиллэнэ.
Монро ч Мортенсоныг төрсөн эцгээ биш хэмээн үгүйсгэж байсан ба бага байхад нь ээж нь жинхэнэ аав Чарльз Стэнли Гиффорд гэж хүний зургийг үзүүлсэн тухай ярьсан байдаг.
Дараагаар нь хэд хэдэн туслах дүрд тоглосны эцэст 1952 онд Хаалга тогших хэрэггүй-д анхны гол дүрдээ тогложээ.1953 онд Найгара хэмээх кинонд ташаагаа гунхалзуулан алхдаг "Монро алхалт"аараа хамаг эрчүүдийн анхаарлыг татаж шуугиулсан ба үүний дараах Эрчүүд шаргал үст бүсгүйчүүдэд дуртай,Яаж саятантай гэрлэх вэ,Долоо дахь жилийн хууралт кинонууд гялалзсан амжилтад хүрч Монро шилдэг одуудын эгнээнд орсон билээ.
Эм уухдаа даруулж уусан усны сав олдоогүй, харилцуур утас барьсан байдалтай олдсон хэдий ч АТС-т ярианы тэмдэглэл бүртгэгдээгүй байсан, мөн түүний улаан өнгөтэй тэмдэглэлийн дэвтэр алга болсон нь түүний үхлийг оньсого болгосон юм.
Түүний үхэлд ах дүү улс төрчид болох ерөнхийлөгч Жон Кеннеди, Ерөнхий прокурор Роберт Кеннеди нартай янаг амрагийн харилцаатай байсан нь холбоотой байж магадгүй гэсэн таамаг бий.
Прага хотын Гэгээн Аделбертын сүмд даралтат хөгжимчин байх хугацаандаа "Чавхдаст хөгжмийн тавал" / / хөгжмийн бүтээлийг туурвисан ба хөгжим судлаач Эдуард Хэнслик уг бүтээлийг талархалтайгаар үнэлэн дүгнэж улмаар Германы алдарт хөгжмийн зохиолч, төгөлдөр хуурч Иохоннас Брамс-тай танилцуулснаар Дворжак хөгжмийн томоохон зөвлөгчтэй болсон юм.
Брамс Дворжакийн өмнөөс хөгжмийн "Симрок" пүүстэй гэрээ байгуулж, гэрээ ёсоор "Славони бүжиг" нэртэй 16 хэсэгтэй хөгжмийн ажлаа бичсэн нь тэр даруйдаа амжилт олжээ.
Дворжакийн 1880 оны "Ээж минь зогсож байна"/ / бүтээл нь хилийн чанадад тэр дундаа 1883 онд Лондон хотноо ихэд алдаршсан ба 1884 онд түүнийг урьж Англи даяараа баяр талархалтайгаар угтан мэндчилж байв.
Тэр хайр дурлалын сэдэвт хөгжмийн бүтээлээрээ тэр дундаа "Шинэ дэлхий" / /, "Славони бүжиг" / /, "Америк хүн" /"" /, "Хийл хөгжимд зориулсан концертийн В нот" / /зэрэг дуурь, симфони, найрал болон танхимын хөгжмийн /хөгжмийн цөөхүүлийн тоглох классик хөгжмийн төрөл/ бүтээлүүдээрээ алдартай.
1857-1859 оны хооронд Прага хотын хөгжмийн сургуульд суралцагч залуу Дворжак гаргуун сайн хийл хөгжимчин болж 1860 оноос Бохемийн театрын найрал хөгжмийн хийлчнээр ажил, амьдралын гараагаа эхэлж байжээ.
Алдарт хөгжмийн зохиолчийнхоо 60 насны ойг Чех улс үндэсний баярын байдалтайгаар тэмдэглэсэн ба Прага хотын хөгжмийн дээд сургуулийн захиралаар 1904 онд зүрхний шигдээсээр нас нөгчих хүртлээ ажиллаж байсан түүхтэй.
Анхны хайр Жозеффэнна Шермеково нь Дворжакаар хөгжмийн хичээл заалгадаг байсан ба түүндээ зориулан дуу зохиож хайр сэтгэлээ илчилж байсан хэдий ч түүнтэй гэрлэж чадаагүй юм.
Дворжак 1841 оны есдүгээр сарын 8-нд одоогийн Бүгд Найрамдах Чех Улсын Нелахозевс тосгонд дэн буудлын эзэн, мал нядлагчийн ажил эрхэлдэг ятга хөгжмийн авьяастай Францис Дворжакийн /1814-1894/ гэр бүлд мэндэлжээ.
Урьдын түүхэнд Бохеми, Морави, Чехийн Силези хэмээх гурван нутаг байсан бөгөөд Их Моравийн хүрээнд 9-р зуунд Бохемийн бэйст улс байгуулагдсан нь анхны чех улс байв.
1002 оноос Ариун Ромын Эзэнт Гүрний бүрэлдэхүүнд орж, 14-р зууны үед газар нутгаа ихээр тэлж, 14-17-р зуунд Ариун Ромын Эзэнт Гүрний нийслэл нь Бохемийн Праг хот байв.
Чех хэл соёлоо гэсэн үндэсний хөдөлгөөн 19-р зуунаас эхэлсэн ба дэлхийн нэгдүгээр дайны дараа Чехословак улс байгуулагдахад аж үйлдвэр илүү хөгжсөн тал нь Чехийн нутаг байв.
1968 онд Прагийн хавар хэмээх хөдөлгөөн өрнөж, 1989 оны тайван хувьсгалаар Зөвлөлтийн нөлөөнөөс салж ардчилсан дэглэм, зах зээлийн эдийн засагт шилжжээ.
Коммунист Чехословакийн үед эдийн засгийн өсөлт харьцангуй саарч хөрш Австриас хоцорч, 1980-аад онд Грек, Португалаас ч доор нэг хүнд ноогдох дотоодын нийт бүтээгдэхүүнтэй болжээ.
Чех нь Висеградын бүлэг , Эдийн Засгийн Хамтын Ажиллагаа ба Хөгжлийн Байгууллага , НАТО , Европын холбоо зэрэг эдийн засаг, улс төрийн олон улсын байгууллагын гишүүн юм.
Чех Улс үүнээс эдийн засгийн шинэтгэл, төрийн өмчийн хувьчлал зэрэг арга хэмжээг авч зах зээлийн эдийн засагт орсон ба амжилттай байж, 2006 онд Дэлхийн банк Чехийг «хөгжингүй орон» хэмээн ангилсан.
Наймдугаар сарын 4 - Хаант Оросын төрийн Думын дарга Александер Гучков, сөрөг хүчний лидер гүн Уваровтой хүчтэй маргаан өрнүүлж, сүүлдээ дуэльд гарсан тул саатуулагджээ.
Наймдугаар сарын 11 - Бельгийн мэдэлд байдаг Конго болон Германы мэдэлд байдаг Зүүн Африкийн нутаг дэвсгэрийн хооронд үүсээд байсан хилийн маргааныг шийдвэрлэх зорилготой хэлэлцээ Брюссель хотноо эхлэв.
Наймдугаар сарын 19 - Хаант Орос улсад дэгдсэн холерын дэгдэлтийг намжаах зорилгоор Олон улсын улаан загалмайн нийгэмлэгээс илгээсэн тусламжийн цуваа Санк Петербург хотод хүрэлцэн иржээ.
Наймдугаар сарын 20 - Америкийн талыг баримтлагч генерал Хуан Хосе Эстрада Никарагуа улсын засгийн эрхийг авах болсон тул тус улсын ерөнхийлөгч Хосе Мадриз сайн дураараа ажлаа хүлээлгэн өгөв.
Тухайн үед төрийн эргэлт хийсэн Хуан Эстрадагын дүү Хосе Долорес Эстрада ахыгаа ерөнхийлөгч болох хүртэл ерөнхийлөгчийн үүрэг гүйцэтгэсэн юм.
Наймдугаар сарын 22 - Бүгд найрамдах Солонгос улсын ерөнхийлөгч И Ван Йонг болон Солонгос дахь Японы ерөнхийлөн захирагч Масатаке Тераучи нар Япон-Солонгосын эзлэн түрэмгийллийн гэрээнд гарын үсэг зуржээ.
Наймдугаар сарын 29 - Японы мэдэлд бүрэн шилжсэн Солонгос улсын нийслэл одоогийн Сөүл хотыг "Кейжо", Пхеньян хотыг "Хейжо" гэж нэрлэх шийдвэрийг Японы засгийн газар гаргав.
Наймдугаар сарын 31 - АНУ-ын ерөнхийлөгч асан Теодор Рүүзвельт Канзас мужийн Осаватоми хотод "Үндсэрхэг үзлийн сэргэн мандалт" сэдвээр илтгэл тавив.
Есдүгээр сарын 5 - Алдарт эрдэмтэн Мари Кюри Сорбонн дахь Францын шинжлэх ухааны академид Ради гэх элементийн бүрдэлд давс ордог утхай, радийн хлоридийг гаргаж авах талаар нээлтээ танилцуулав.
Есдүгээр сарын 15 - Нью-Жерси мужийн Ардчилсан намын хорооноос тус мужийн амбан захирагчийн сонгуульд Принстоны их сургуулийн ерөнхийлөгч Вүүдроу Уилсоныг нэр дэвшүүлэхээр болжээ.
Есдүгээр сарын 20 - Тухайн цаг үеийнхээ хамгийн том байлдааны хөлөг онгоц болох "Франц" хөлөг онгоцыг Францын тэнгисийн цэрэг зэвсэглэлд ашиглаж эхлэв.
Есдүгээр сарын 23 - Перу улсын иргэн Хорге Чавез Дартнелл нь Швейцарийн Альпийн нуруунд 41 минутын нислэг үйлдэж, Перу улсын түүхэнд онгоцоор ниссэн анхны хүн болов.
Есдүгээр сарын 26 - Энэтхэгийн "Свадешабхимани" сонины эрхлэгч К.Рамакришна Пиллай гэгч Траванкор мужийн захиргаанаас их хэмжээний хахууль авсан болох нь тогтоогдов.
Аравдугаар сарын 4 - Португалийн цэргийн эргэлтийг хийсэн бүлэглэл тус улсын хаан Мануэль болон түүний хатан эхийг ордоноос хөөн гаргаж, жирийн иргэн хэмээн зарлав.
Аравдугаар сарын 12 - Америкийн тэрбумтан Жон Д.Рокефеллэрийн санхүүжилттэй "Рокефеллэрийн Эрүүл мэндийн судалгааны хүрээлэн" 75 ортой шинэ эмнэлэг байгуулав.
Тавдугаар сарын 6 - Их Британи, Умард Ирландын нэгдсэн вант улсын хаан эрхэмсэг ноён Эдуард орон нутгийн цагаар 23:45 цагт 69 насандаа өвчний учир таалал төгсчээ.
Тавдугаар сарын 10 - Аргентин, Перу, Чили, Уругвай, Парагвай улсын 200 гаруй эмэгтэй Буенос Айрес хотноо хуралдаж Олон улсын эмэгтэйчүүдийн зөвлөлийг байгуулав.
ИБУИНВУ-ын хаан Эдуардтай салах ёс гүйцэтгэх ажиллагаанд Германы эзэн хаан Вильгельм, Норвегийн хаан Хаакон, Грекийн хаан Георг, Испанийн хаан Альфонсо, Болгарын хаан Фердинанд, Данийн хаан Фредерик, Португалийн хаан Мануэль, Бельгийн хаан Альберт нар болон Турк, Австри-Унгар, Румынь, Монтенегро, Серби улсын угсаа залгамлах хунтайж нар оролцжээ.
Тухайн үед Америкийн эх газарт 91.9 сая хүн тоологдсон бол Аляск, Хавай, Филиппин, Самоагын аралд оршин сууж байгаа хүнийг оруулаад 101.1 сая хүн байгаа гэсэн дүн гарсан байна.
Арванхоёрдугаар сарын 28 - Солонгосын хойд хэсэгт орших Сончон хотод Японы ерөнхийлөн захирагч Тераучи Масатаке болон Америкийн Христийн номлогч Жорж М.МакКюн нар уулзав.
Дөрөвдүгээр сарын 3 - Латин Америкийн Коста-Рика улсад ерөнхийлөгчийн сонгууль болж, сонгогчдын коллегийн олонхийн саналаар Рикардо Хименез Ориамуно ерөнхийлөгч болов.
Долоодугаар сарын 15 – Германы анагаах ухааны эрдэмтэн, доктор Эмиль Краеплин ой ухаан нь орон гаран, мартаж санадаг өвчнийг анх удаа “Алцгеймэрийн өвчин” гэж өөрийн зохиосон “Сэтгэцийн анагаах ухааны товчоон” номондоо тодорхойлжээ.
Долоодугаар сарын 27 – Сонин эрхлэн гаргагч /ирээдүйн ерөнхийлөгч/ Уоррен Ж.Хардинг Охайо муж улсын амбан захирагчийн сонгуульд Бүгд найрамдах намаас нэр дэвшихээр болов.
Гуравдугаар сарын 1 - Бразилийн ерөнхийлөгчийн суудалд өмнө нь дайны асуудал эрхэлсэн сайдаар ажиллаж байсан Хермес Родригез да Фонсека 233 мянган хүний саналаар сонгогдов.
Гуравдугаар сарын 9 - "Оросын хувьсгалын загалмайлсан эх" гэгдэх 66 настай Екатерина Брешковскаяг ард иргэдийг хувьсгалд турхирсан гэж үзэн Сибир рүү цөлжээ.
Гуравдугаар сарын 20 - Коста-Рика болон Панама улсуудын хооронд үүссэн хилийн маргааныг шийдвэрлэхээр АНУ-ын Хууль зүйн сайд Мелвиль Фюллер хүрэлцэн ирэв.
Зургаадугаар сарын 27 – Алдарт “Нью-Йорк Таймс” сонины хэвлэх үйлдвэр дэлхийд анх удаа хэвлэлийн цахилгаан машиныг үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэв.
1984 онд ЗХУ-ийн санаачилгаар социалист орнууд Лос-Анжелесын олимпыг бойкотолсноор Монгол улс 1984 оны зуны олимпод оролцоогүй ба оронд нь социалист орнуудын зохион байгуулсан "Эв санааны наадам" гэсэн тэмцээнд оролцжээ.
Боксын спортоор Нямбаярын Төгсцогт мөнгө, жүдо бөхөөр Сайнжаргалын Ням-Очир, чөлөөт бөхөөр Соронзонболдын Батцэцэг, боксын спортоор Уранчимэгийн Мөнх-Эрдэнэ нар хүрэл медаль хүртэж монголчууд олимпын наадмаас анх удаа хамгийн олон буюу 5 медальтай ирсэн юм.
2008 оны Бээжингийн олимпын наадамд нийт 28 тамирчин оролцож жүдо бөхийн -100 кг-д Найдангийн Түвшинбаяр, боксоор Энхбатын Бадар-Ууган нар Монголын баг тамирчдын түүхэн дэх анхны алтан медалийг хүртсэн.
Мөн 25 метрийн спорт гар бууны төрөлд Отрядын Гүндэгмаа, боксын спортоор Пүрэвдоржийн Сэрдамба мөнгөн медаль хүртэж гайхалтай амжилт гаргаж байсан түүхтэй.
Харин 1968 онд 16 тамирчин Мексикийн Мехико хотыг зорьж нэг мөнгөн медаль /Жигжидийн Мөнхбат/, гурван хүрэл /Чимидбазарын Дамдиншарав, Данзандаржаагийн Сэрээтэр, Төмөрийн Артаг/ медаль хүртэж, шагналт байрт хоёр тамирчин орсон байна.
2000 оны Сиднейн олимпод 20 тамирчин оролцож буудлагын тамирчин Отрядын Гүндэгмаа шагналт байр эзэлж, манай тамирчдын олимпын наадамд 1964 онд анх удаа оролцохдоо медаль хүртээгүй шиг Сиднейгээс ганзага хоосон ирснээр 199 орноос 150 дугаарт орж сүүл мушгисан билээ.
1992 оны Барселоны олимпод 33 тамирчин явснаас хоёр хүрэл медаль /Намжилын Баярсайхан, Доржсүрэнгийн Мөнхбаяр -одоо германы иргэн/ хүртэж, шагналт байранд мөн хоёр тамирчин орсноор тус олимпод оролцсон 169 орноос 48 дугаар байр эзэлсэн.
1976 оны Монреалын олимпод 33 тамирчин оролцож нэг мөнгөн медаль /Зэвэгийн Ойдов/ хүртэж, шагналт байрт дөрвөн тамирчин орсон амжилтаар 92 орноос 35 дугаар байрт жагссан байна.
1964 оны Токиогийн олимпын наадамд Монгол улс анх оролцож чөлөөт бөх, буудлага, хөнгөн атлетик, дугуй, спортын гимнастикийн төрөлд нийт 21 тамирчин хурд, хүчээ сорьсон байна.
Монголын Үндэсний Олимпын Хороо нь 1956 онд байгуулагдаж 1961 онд НҮБ-ын гишүүн болсоны дараа 1962 онд Олон Улсын Олимпын Хороо хүлээн зөвшөөрч гишүүн болгосон түүхтэй.
Ийнхүү манай сумыг бүрэлдэхүүндээ багтааж асан хошуу анх 1756 онд “Халхын өрнө замын зүүн гарын Зүүн этгээдийн хошуу” хэмээх нэртэйгээр байгуулагдсан бөгөөд анхны ноён нь Чингис хааны удамын Батмөнх даян хааны отгон хөвгүүн Гэрсэнгийн угсааны Намжилдоржийн хүү –тэргүүн зэрэг тайж Норов хэмээгч байжээ.
Ардын хувьсгалын дараа 1924 онд орон нутгийн засаг захиргааг ардчилан өөрчлөхөд 1924 оны 6н сарын эхээр хошуу нутгийн төв болох Цэцэн уулын орчимд хошууны их хурал болж Жамбалгомбоцэдэн ноёныг огцруулан оронд хариу ард гаралтай түшмэл Өлзийтогтохыг хошууны даргаар сонгосон байна.
Хошууны их хурлаас аймгийн их хуралд түшмэл Долгорын Ламжав (Манай улсын соёл урлагийн нэрт зүтгэлтэн Нацаг, зохиолч Ванган нарын эцэг), Дорлиг үүзэн , тайж Бүрнээбадар нарыг сонгон илгээснээс Долгорын Ламзав Улсын анхдугаар их хуралд төлөөлөгчөөр оролцож улмаар Улсын бага хурлын нарийн бичгийн даргаар сонгогдсон байна.
Сэцэн сартуулын хошуу хэзээнээс нутаг уудам, хүн зон олонтой, мянган тайжтай, түмэн сартуул хэмээх алдартай байсан агаад түүх, хууч ярианд өгүүлсэнээр зэргэлдээх Эжгин ноён адуу түм хүрлээ, газар таслан өгсүү хэмээн баярхан дайрахад “Өчүүхэн ноён миний албат мянган тайж, түмэн сартуул тус бүр чөдрийн хоёр унаатай бүлгээ. Илүүчлэх газар шороо алга” хариу барин номхотгосон домог буй.
Анхны даргаар Цэдэнжав бойдоо , нарийн бичгийн дарга, туслах, зарлагын орон тоотойгоор сонгож, Цэдэнжав бойдоогийн санаачлагаар Сант толгой, Маргац уулын нэрийг хавсаргаж, Сантмаргац хэмээн нэрийдэж, хошууны хурлаар нэрээ батлуулж авчээ.
Мянгат малчдын тоогоороо аймагтаа тэргүүлдэг Баян нуур нь загас агнуурын нөөцтэй, мөн Монгол элс, Баяннуур, Мухар, Хүнгийн голын байгалийн үзэсгэлэнт газруудын цогцолборыг ашиглан аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх боломжтой юм байна.
Хошууны нутаг нь одоогийн Завхан аймгийн Дөрвөлжин, Ургамал, Завханмандал, Сантмарац, Сонгино, Цэцэн-Уул, Түдэвтэй, Эрдэнэхайрхан, Яруу, Алдархаан болон Увсын Завхан, Ходын Чандмань сумын нутаг хүн амын зарим хэсгийг хамарч байлаа.
Тус сум нь 1921 оны хувьсгал ялсаны дараахнаар Бадрах, Холбоо, Ширээ, Тэгш хэмээх жижиг сумдуудад хуваагдан байснаа 1924 оны 12 сард сумын баруун захын “Талигар” хэмээх өвөлжөөнд сумуудын төлөөлөгчдийн хурал болж, 4 сумыг нэгтгэж Сантмаргаз болсон түүхтэй.
МЭӨ 5 болон 4-р зууны үед Европ тивийн бусад газарт үзүүлсэн соёл урлаг, улс төрийн нөлөөнүүдээс нь болж Афин нь барууны соёл иргэншлийн ба ардчиллын үүсэн хөгжсөн газар гэгддэг.
1938 оны Европын АШТ-д Германы Дора Ратен 170 см дээгүүр давж, дэлхийн дээд амжилт тогтоон түрүүлсэн боловч хожим Нацист Залуучуудын Хөдөлгөөний шаардлагаар эмэгтэй хүн болж тэмцээн уралдаанд ордог байсан Херманн гэдэг нэртэй эрэгтэй хүн болох нь илэрсэн тул 164 см өндөрт харайсан Чак алтан медаль хүртжээ.
Нийслэл Хүрээнд оршин суугчдыг махаар хангах явдалд тэр үеийн махны наймаачид голлох үүрэг гүйцэтгэж, хөдөөнөөс ирж буй малыг угтан очиж хямдаар аваад Нийслэл Хүрээнд оруулж дамлан худалддаг байсан учир махны үнэ ихэд өсч, хэрхэх талаар Улсын хурлаар удаа дараа авч хэлэлцэхэд хүрдэг байжээ.
Хавтаст хэрэгт авагдсан материалууд хангалттай байсан тул Эмнести Интернэшнл болон НҮБ-ын Хүний эрхийн хорооноос ялаас өршөөхийг удаа дараа хүссэн ч ийнхүү цаазын ял оноожээ.
Сум хөтөл дээр 20 гаруй жил төвлөрөхдөө хийдийн хуучин байшин барилга дээр нэмж сумын контор, клуб зэргийг барьсаар нилээд тохижоод байтал 1955 оны өвөл сумын клубт гарсан аюулт түүмэрт олон хүний амь нас эрстсэн учир сумын малчид хөдөлмөрчид сумын төвийг өөр газар шилжүүлэх хүсэлтийг удаа дараа тавих болсон байна.
Сумын удирдлагаар олныхоо хүсэлтийг харгалзан 1957 онд сумын төвийг нүүлгэн Энх, Зайрмагтай зэрэмжийн газар түр хугацаагаар буудаллаж байгаад 1959 онд Хэсрээд төвлөрсөн байна.
Цэрэндорж нарын зэрэг тэргүүний хүмүүс олноор тодорсноос гадна хожмын, Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Д.Цэнд, Л.Дашням, Монгол улсын ардын жүжигчин А.Нэргүй, гавьяат жүжигчин ,Ж.