polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Манжийн эрх баригчид Өвөр монголыг эзлэхдээ эрх баригч давхаргынхантай нь худ ургийн барилдлага тогтоох, цол хэргэм өгөх, өгөөмөр шан харамжаар талдаа татах, айлган сүрдүүлэх аргыг хэрэглэж амжилтанд хүрсэн туршлагаа Халхтай харилцахдаа ч үргэлжлүүлэн хэрэглэснээр амжилт олсон юм.
Тиймээс түүний богино хугацаанд дотоодын эв нэгдэлээ бэхжүүлж, цэргийн хүчийг нэмэгдүүлэх зэрэг зүйлийг хийх шаардлагын улмаас хугацаа хожих зорилгоор манжийн хаадтай найрамдалт харилцаа тогтоох, харийн түрэмгийллийг эсэргүүцэх хүчин бүрдүүлэх хариуцлага Халхын эрх баригчдад тулгарсан ажээ.
Тийнхүү Манж нар харь улсыг довтлохдоо, ар талаасаа аюулгүй байх, нөгөө талаас монголчууд нь болзошгүй аюул нүүрлэн иртэл хүчээ сэлбэх гэсэн хоёр талын сонирхол нэгдэж нийгмийн харилцаа хэсэг хугацаанд намжуу байсан нь аль аль нь цаг хожих гэсэнтэй холбоотой байв.
Тухайн үед Монголын их хааны эрх захиргаа нэгэнт унасан цаг тул Халхын улс төрийн амьдралд Түшээт хан Гомбодорж, Сэцэн хан Шолой, Засагт хан Субадай нар тэргүүлэх үүрэгтэй байсан юм.
Хятадын худалдаачид бүр гурван янзын жигнүүрийн туухайтай байсан бөгөөд хүнд туухайгаар нь бусдаас авах зүйлийг, хөнгөнөөр нь бусдад худалдах барааг хэмжиж, жинхэнэ туухайг мэхлэж болохгүй нөхцөлд хэрэглэж байв.
Манжийн эрх баригчдын шаардан тушаасан олон зүйлийн бачим түргэн албыг хугацаанд нь гүйцэтгэхийн тулд хошууны тамгын газар, аймгийн чуулгад арга буюу шахагдан хятад пүүсээс өндөр хүүтэй мөнгө зээлдэн авч алба залгуулна.
Манжийн феодалууд, хятадын худалдаачдын шунахай эрх ашиг яваандаа нийлж нэг нь алба татвараар, нөгөө нь өр зээлээр Монгол орныг хамтран мөлжиж, ард түмнийг амь зуулгын хэдэн малаас нь хагацуулан сүйрлийн даваанд тулгаж байлаа.
Гэвч Монголын ард түмэн гадаад, дотоодын давхар дарлалд дуугүй нухлагдан, ямагт толгой гудайн хүлцэж явсангүй, эрэлхэгээр босон тэмцэж, тэмцлийн туршлагаа баяжуулсаар байсан юм.
Монголын ард түмний тусгаар тогтнолын төлөө тэмцлээс хамгийн хүчтэй нь Ойрадын Амарсанаа, Халхын Чингүнжав нарын удирдсан 1755-1758 оны зэвсэгт бослого юм.1755-1758 оны зэвсэгт тэмцэл дарагдсан боловч монголын ард түмний түүхэнд гүн ул мөрөө үлдээн тэмцлийн сургамж дууриал болж, тэдгээр тэмцэгчдийн баатарлаг дүр ард түмний дунд мөнхөрөн алдаршжээ.
Ардууд заргын бичигтээ манжийн хүнд алба, ноёдын авилгая шунахай зан, ёс бусын олон гувчуур, өөрсдийн амин зуулгын хүнд байдал зэргийг учирлан тоочоод алба татвар хөнгөлж, шунахай ноёдыг зайлуулахыг шаардаад, эцэст нь нэрсээ нарны цацраг мэт дугуйруулан бичдэг байв.
Ноёнтойгоо заалдсан, үгүйрэн өр төлж чадахгүй болсон, худалдаачдын пүүсийг довтолсон ардуудыг эмнэг адууны сүүлээс чиргүүлж тасдуулах, элсээр чигжин алах, есөн эрүү тулгах, дөнгөлөх, эхнэр хүүхдийг нь өрөнд бодож худалдаачдад өгөх зэргээр харгисладаг байжээ.
Манжийн байлдан дагуулагчид 1644 онд Хятадыг эзлэн авсан нь түүний эдийн засаг, цэрэг зэвсгийн их хүчийг Монголын эсрэг шууд дайчлан хөдөлгөх боломжтой болжээ.
Манж нар улс төрийн элдэв луйвар аргаа цэрэг зэвсгийн давуу байдалтай хослуулсаар 1636 онд Өвөр Монголыг, 1691 онд Халх Монголыг, зууны дундуур Баруун Монгол – ыг эрхэндээ оруулжээ.
Тэд Монголыг эзлэн авсаны дараа ноёрхолоо бэхжүүлэхийн тулд Монголын уламжлалт хууль, засаг захиргааны зохион байгуулалтыг цөм хүчингүй болгон, өөрсдийн харгис засаг захиргааг чандлан тогтоож, манай ард түмний хүчээ нэгтгэн босч тэмцэхээс болгоомжлон тэдний улс төрийн нэгдлийг бутаргаж, хүчийг нь сарниулахад чиглэсэн олон арга хэмжээ авчээ.
Монгол орныг Манжийн хааны төлөөний сайд захирч, монголчуудаар өртөө, харуулын цэрэг, хүнд хүчир алба даалгах, манж хааны Монголоос дээрэмдэн авсан олон зуун мянган малыг үнэ хөлсгүй хариулган үржүүлэх, Ховдод байсан Манжийн дарангуй цэргийн хүнсний тариа тариулах, цэргийн албанд дайчлан мордуулах, мөнгөн татвар авах зэргээр малчин ардын хөдөлмөрөөр бүтээсэн баялгийг ховх сорон үгүйрүүлж байв.
Жишээлбэл: зөвхөн Манжийн элч, төлөөлөгчид зорчиход зориулсан олон замын өртөөний зардалд жил тутам саяас доошгүй мал албадан гаргуулж байсны дотор гагцхүү зорчигчдын хүнсэнд 200,000 гаруй хонь хэрэглэж байжээ.
Манжийн эрх баригчид шашныг бүх талаар дэмжин дэлгэрүүлж түүний тусламжтайгаар ард олныг мунхаруулан харанхуй бүдүүлэг хэвээр нь барьж, номхон боол болгон дарлахыг хичээж байлаа.
Хүрээ хийд, лам нарын тоог хэтэрхий олшруулсан нь олон идэр эрийг бүтээлч хөдөлмөрөөс хөндийрүүлж, тус улсын хүн амын өсөлтийг сайтуулсны гадна үйл олон лам нарыг хооллож, хувцаслах, тэдний хурал номын бүх зардлыг бэлтгэн нийлүүлэх нүсэр хүнд албыг ард түмэнд давхар үүрүүлсэн юм.
Монголын ард түмэн ингэж манжийн эрх баригчид, монголын феодал ноёд, лам нар гэсэн хэд хэдэн эзэнд нэгэн зэрэг үйлчлэх ганц зарц нь болоод зогссонгүй, бас хятадын худалдаа, мөнгө хүүлэгчдэд давхар шулуулж үгүйрлийн балчигт лавшран шигдсээр байв.
Манжийн хаан өөрийнх нь шаардлагыг хүлээн аваагүйд хорсож, Халхад элдвийн шахалт, хавчилт үзүүлэхийн зэрэгцээ Халхыг дотроос нь хагалан бутаргах үйл ажиллагаа улам бүр эрчимжүүлж зарим үр дүнд хүрчээ.1651 онд Халхын Түшээт хан, Сэцэн хан нар 1000 морь, 100 тэмээг Манж хаанд өргөн, жилийн амгаланг айлтгаж найрамдахыг хүсчээ.
Энэ нь Тэнгисийг дэмжиж, Манжийн цэрэгтэй шууд зэвсэглэн байлдаж байсныг бодвол, буулт хийсэн хэрэг боловч Манж нарын Халхад явуулж бодлого эрчимжиж буй үед ямар нэгэн зүйлээр шалтгаалан Халхад цэрэглэн орохоос сэргийлсэн бололтой.
Чухам ямар шалтгааны улмаас Халхын дотоод хагарал гаргасныг дурдаагүй боловч 1653 онд Түшээт хан Гомбодоржийн хүү Бунтир албат харъяатаа авч, Манжийн хаанд дагаар орсонд түүнийг засаг чин ван өргөмжилж Чулгаалт хаалганы гадна нутаглах газар олгожээ.
Үүнээс үзвэл, Халхын ноёд дотроо хагаралдаж, зарим нь Манжийн түрэмгий бодлогыг сөрөн зогсож байхад, нөгөө зарим нь Манжийн хааны сайхан амлалт, зэрэг хэргэм, шан харамжинд татагдан дагаж орохыг санаархах болсон байна.
Түшээт хан Гомбодорж, Сэцэн хан Шолой хан хүчинд автагдан, зарим талаар буулт хийн, Манжтай найрамдах бодлогыг явуулж байсан боловч харин шууд дагаж орохыг хүсэхгүй байсан юм.
Манжийн зүгээс Халхын дотоод хэрэгт хутгалдан орох нь улам бүр нэмэгдэж, элдэв шахалт хавчлага чангарч байх тэр эгзэгтэй үед Сэцэн хан Шолой 1652 онд, Түшээт хан Гомбодорж 1655 онд удаа дараа нас барсан нь Халхын улс төрийн байдалд ноцтой хохирол учруулжээ.
Мөн 1640 онд Халхын-Ойрадын ноёдууд Тарвагатайн улаан буурай гэдэг чуулган нийлж, цаг үеэ дүгнэж, Халх Ойрад эв эеэ хичээн, харийн түрэмгийллийг хамтын хүчээр давахыг уриалан тунхаглаж, тус чуулганаас монгол ойрдын Их цаазыг баталсан нь Манжийн түрэмгийллийн эсрэг хүчээ нэгтгэх бас нэгэн оролдлого байлаа.
Тус чуулганд Халхын Эрдэнэ Засагт хан Субадай, Очирбат тулгар Түшээт хан Гомбодорж, Сэцэн хан аймгийн нөлөө бүхий том ноёд, хэмээх Төрбайх, Тэнгэрэй тойн нарыг зэрэг Халх Ойрдын Төр, шашны, рзүтгэлтэн болон Хөх нуурын монголчууд, Ижил мөрний гол Торгууын төлөөлөгчид бүгд 28 том ноёд оролцжээ.
Тус чуулганы гол зорилго нь улс төрийн бутралыг давж, үндэсний нэгдлийг сэргээн бэхжүүлэх, харийн дайсны өнгөлөлзлийг тас цохих хэрэгт монгол угсаатны хамтын чармайлтаар зохион байгуулахад оршиж байв.
Тухайн үеийн монгол төр шашны зүтгэлтнүүд хууль цааз шашны төрийн хэмжээнд бүх талаас нь улсаа нэгтгэх гэж удаа дараа оролдсон боловч тэр үед монгол улс төрийн бутралыг даван туулах улс төр, эдийн засаг хараахан бүрэлдээгүй байсан учир уг оролдлого бүтээгүй юм.
Энэ нь нэгд, Монгол-Хятадын хооронд холбоо тогтохоос сэргийлсэн, хоёрт, монголчууд худалдаалахдаа агт мориор голдуу арилжаалдаг учир хятадын цэргийн хүчин чадал нэмэгдэхээс болгоомжилсон хэрэг бололтой.
Нөгөөтэйгүүр 1638 онд Манжийн хаан Халхын гурван ханыг жил бүр цагаан тэмээ нэжгээд, саарал морь наймыг Чингийн эрх баригчдад албан ёсны бэлэг хэмээн бариулах зарлиг буулгажээ.
Хэдийгээр монголд манжийн түрэмгийллийг хүчээр барьж зогсоох улс төрийн нэгдмэл хүчин байхгүй байсан ч харийн түрэмгийлэл илт нүүрлэсэн үед монголчууд удаа дараа нэгдэх оролдлого хийжээ.
Уг хуулиуд нэгэнт буй болсон дотоодын хямралыг гэтлэн давахын тулд Халхын хүчийг нэгтгэх бодлогыг тууштай явуулахыг тэр үеийн зарим зүтгэлтэн хичээж, Халхын улс төрийн хямралыг хууль эрх зүйн хүрээнд шийдэх гэсэн хэрэг байв.
Халхын Сэцэн хан Шолой, Түшээт хан Гомбодоржийнд хоёр ч удаа биеэр хүрэлцэн очиж , шинэ төрөх хүүхэд нь хөвгүүн байвал, Халхын шашны тэргүүнээр өргөмжлөхийг зөвлөн, өөрийн Гэгээн цолоо өргөхөөр амлаж буцсан ба дараа Түшээт ханы төрсөн хөвгүүнд нутгийн дархчуудаар 3 төмөр бүстэй өлгий өгсөн байна.
Манжийн эрхшээлд байсан үеийн Монголын төр, эрх зүйн сэтгэлгээний хөгжил Манжийн нөлөөнд байсан үеийн төр захиргаа болон эрх зүйг судлахад тэр үеийн даган мөрдөж байсан хууль цаазууд үндсэн эх сурвалж нь болдог.
Энэ үеийн Монголын эрх зүй нь нэг талаар монголын төр, эрх зүйн уламжлалыг аль болохоор хадгалахыг хичээсэн, нөгөө талаар, аргагүйн эрхэнд манж болон хятадын эрх зүйн зарчмийн нөлөөнд орсон байлаа.
Ерөнхийдөө Монголыг удирдах Гадаад Монголын төрийг засах явдлын яам болон Улиастайн манж жанжны газар, аймгийн жасаа нарыг ихэвчлэн манж хүмүүсээр удирдуулдаг байлаа.
зууны үед Монгол орон дотоодын феодалын бутралын уршиг, гаднаас манж, хятадын хаадын хагалан бутаргах хорт явуулгын улмаас Өвөр Монгол, Ар Монгол, Баруун Монгол гэсэн гурван том хэсэг болон салж, тэдгээр нь бас дотроо олон жижиг феодалын эзэмшилд хуваагджээ.
Эдгээр том, жижиг язгууртнууд бүх Монголын хаан ширээ болон өөр өөрсдийн биеэ даасан байдлын төлөө үргэлж тэмцэлдэж байсны улмаас Монгол орон дотоодын хямралд гүн автжээ.
Улс орон нь доройтож, бас харийн аюул занал нүүрлээд байсан тэр нөрцөлд Монголын феодалууд эв нэгдлээ бэхжүүлж, түрэмгийлэгчдийн эсрэг нэгэн мөрний урсгалд нийлэн шийдвэр төгс тэмцэх ёстой байлаа.
Гэтэл зарим феодалууд зөвхөн өөрсдийн явцуу ашгийг хичээн нийтийн тэмцэлд нэгдэхгүй, тус тусдаа тэмцэх, бууж өгөх зэрэг бодлого баримталж байсан нь тэмцлийн эрчийг сулруулж, хүчийг сарниулжээ.
Чухамхүү ингэж Манжийн төрийн бодлого хэрхэн өөрчлөгдөж байсныг цаг хугацааны хувьд ялгавартай авч үзэхгүйгээр тус түүхэн үеийг үнэн зөв тодорхойлж, ойлгож чадахгүй.
Учир нь одоогийн баруун Монгол буюу Ойрадууд тэр үед тусгаар улсын шинжээ хадгалж оршин байсан бөгөөд 1758 онд хүртэл энэ байдлаа хадгалж байсан гэж үзэж үндэстэй юм.
20-р зууны эхний Манжийн "Шинэ засгийн бодлого"-ыг Монголчууд зэвүүцсэнээр үндэсний үзэл сэргэж, нэгэнт нурж унах нь тодорхой болсон Чин гүрнээс тусгаарлахаар санааширч, Богд Жавзандамба хутагтыг нэгдэн нягтарч тусгаар улс болохоор самбаачилжээ.
зууны сүүлчээс Манж гүрний сүр хүч бууран доройтож, феодалын нийгэм нь үндсээрээ ялзран хэврэгшиж, улмаар том империлист гүрнүүдийн түрэмгийлэлд өртөн тэдний хагас колони болон хувирчээ.
Монголыг цусгүй колончилж, юуны өмнө хятадчилах зорилгоор үй олон хятад иргэнийг Монгол нутагт цутган оруулж, малын бэлчээрийг хагалан, тариалангийн талбай болгохоор үржил шим сайтай газруудыг булаан авч хятадуудад олгож эхлэв.
Идээшилт газар шороо, төрөлх ард түмэндээ элгэн хайртай Монгол хүн харийн энэ доромжлол, дарангуйллыг хүлцэн тэвчих аргагүй болж, энд тэнд эсэргүүцлийн уухай дэгдэн, улмаар Монголын язгууртнууд ард түмэнтэйгээ нэгдэж эхэлжээ.
1911–1912 оны Монголын ард түмний үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөнөөр Монгол Улс ийнхүү тусгаар улсаа сэргээж чадсан нь манай ард түмний олон жилийн шаргуу тэмцлийн үр дүн байсан бөгөөд Монголын ард түмний түүхэнд гарсан нэгэн чухал ач холбогдолтой үйл явдал болсон юм.
Тэр үед Монголыг улс төрийн болон шашин–оюун санааны талаар нэгтгэн захирах хэмээсэн хаад ноёдын бодлого, үйл ажиллагаа хэсэг үе амжилт олж байсан боловч биеэ даан хүчирхэгжсэн ноёд язгууртнууд нэгдсэн төрд захирагдахыг хүсэхгүй, байнга салан тусгаарлахын төлөө байв.
Энэ бүхний эцэст Монгол харьцангуй биеэ даасан Өвөр Монгол, Халх Монгол, Буриад Монгол, Хөх нуурын Монгол, Ойрад Монгол, Хотгойдын Алтан ханы улс гэсэн хэдэн том эзэмшил–улсуудад хуваагдан жижгэрэв.
“Дөчин, дөрвөн хоёр”-ын Монгол улсын үеийг 1370 онд их ор залгасан Билигт хаан Аюуширдара-гаас эхлүүлэн Монголын сүүлийн хаан Лигдэн нас барж, Өвөр Монгол Манжид эзлэгдсэн 1636 он, 1689 онд Хаант Оросод эзлэгдсэн Буриад Монгол, 1691 онд Халх Монгол Манжид дагаар орсон, 1723 онд Хөх нуурын Монгол, 1755 онд Ойрад Монгол Манжид эзлэгдснээр дуусгана.
Монголчуудын малын бэлчээрийн зарим хэсгийг хурааж, худалдан авч, газаргүй ядуу олон мянган хятадуудыг зохион байгуулалттайгаар оруулан суулгаж, тэдний амьдралыг өөд татах нь язгуур Манжийн төрийн бус, харин мөн чанартаа Хятадын төрийн бодлого юм.
Монголын язгуураас оршин амьдарч ирсэн үндэс суурийг устгах аюултай энэ бодлого монголчуудын үндэсний ухамсрыг сэргээж, тусгаар тогтнолын төлөө босон тэмцэхэд хүргэсэн юм.
Дээрх гурван үеийг хураангуйлан томъёолбол, эхэн үед Монголын талаарх Манжийн төрийн бодлого явагдсан бол удаад нь Манж–Хятадын бодлого явагдсан үе, төгсгөлийн үед нь Монголын талаар Манж нэртэй Хятадын төрийн бодлого явагджээ.
Манж нар нь Монголд шууд өөрсдийн хууль цаазыг явуулахаас болгоомжилж Энх амгалан хаан шинэ дагасан халх нарыг тэдний хууль ёсоор болтугай хэмээн зарлиг буулгаж байсан байна.
Энэ хуулийг 1789 оноос дагаж мөрдөх нь харьцангуй багасжээ учир нь Манж нар гадаад монголын төрийг засах явдлын яамны хууль зүйлийн бичиг буюу дээр дурьдсан монгол цаазын бичгийг зохион гаргасантай шууд уялдаатай билээ.
Монгол орныг Хятадын худалдаа–мөнгө хүүллийн сүлжээ бүрхэж, хүн амын дийлэнх хэсгийг өртөн болгосноор Монголын нийгэм–эдийн засгийн хөгжлийг улам бүр боогдуулах болжээ.
Эдгээр чуулган 1912 он хүртэл хэвээр оршин тогтнож байгаад Дундад Иргэн Улсын үед 8 аймаг болон хуваагдсан нь Шилийн гол, Жирмэн, Хөлөнбуйр, Зост, Улаанцав, Баяннуур , Ордос, Алшаа аймаг бөгөөд саяхнаас 4 том аймгийн зохион байгуулалтыг эвдэж хот болгосон бөгөөд Шилийн гол, Хөлөнбуйр, Баяннуур, Алшаа 4 аймгаараа үлдэж, Ордос аймгийг Ордос хот, Улаанцав аймгийг Баотоу хот, Зост аймгийг Улаан хот , Жирмэн аймгийг Түнляо хот гэж нэрлэж байна.
Манжийн төр монголчуудад эхлээд илүү эрх өгч байсан ч аажим аажмаар эрх чөлөөг нь хумин боомилж номхон хүлцэнгүй, өөрийн гэсэн үзэл, түүх соёлгүй үндэстэн болгох бодлого явуулжээ.
Ойрадын Тогоон тайш, түүний хөвүүн Эсэн тайш, Мандухай сэцэн, Даян хаан, жонон Алтан хаан, Түмэн засагт хаан нарын Монголыг нэгтгэн захирах талаар явуулсан бодлого, үйл ажиллагааг үүнд хамааруулан үзнэ.
Энэ үед 2 нь 1 болон 3- аас илүү давуу эрхтэй учир түрүүлж уншиж эхлэх бөгөөд 2 уншигдаж байгаа, 3 нь хэзээ ч чөлөөлөгдөхгүй тул 1 нь хүлээлтийн горимд байдаг.
Түрүүчийн жишээнд, 3-ийг ачаалагдаж байхад 1 нь хүлээлтийн горимд, блоклогдсон байдаг бол, -ийг ашигласнаар 3 нь 1- тэй нөөцөө хуваалцаж ашигладаг.
Японы эрчим хүчний дөрөвний нэгийг цөмийн эрчим хүчнээс гаргаж авдаг байсан хэдий ч Фукушимагийн ослын дараа Японы цөмийн эрчим хүчний хөтөлбөр дуусгавар болсон байна.
Японы эдийн засгийн сэргэлтийн үед ажиллаж байсан ерөнхий сайд Шинзо Абэ Саудын Араб, Арабын Нэгдсэн Эмират улсуудтай газрын тосны үнийг өсгөх тухай хэлэлцээрт гарын үсэг зурсан байна.
Мөнгийг шинээр хэвлэн гаргаж их хэмжээгээр нийлүүлэлтэд гаргалгүйгээр, инфляци өсгөхийн тулд дотоодын мөнгөний нийлүүлэлтээ өргөжүүлсэн байна.
Мянга мянган оюутнаа барууны орнуудад эрдэм мэдлэг эзэмшүүлэхээр явуулж, 3000 гаруй барууны багш нарыг залж орчин үеийн шинжлэх ухаан, математик, гадаад хэл, технологи заалгаж байв.
Японы засгийн газар энэ үеэс бүтцийн шинэчлэлт хийж, хувьцаа, хөрөнгийн зах зээл дээрхи илүүдлийг шахах бодлого явуулсан ч энэ нь 1999-2004 онуудад дефляци үүсэх шалтгаан болсон.
Банк, даатгал, үл хөдлөх хөрөнгө зуучлал, тээвэр, харилцаа холбоо гэх мэт салбарт үйл ажиллагаагаа явуулдаг Мицубиши ЮФЖ, Мизухо, НТТ, ТЕПКО, Номура, Мицубиши үл хөдлөх хөрөнгө зуучлал, Токио усан тээвэр, Мицуи Сумимото, ЖР Ист, Сэвэн энд Ай, Япон Нислэг зэрэг дэлхийд томоохонд тооцогддог компаниуд бий.
Гэвч 1980-аад оны 2-дахь хагасын үед, төв банкны зээлийн хэт бага хүүнээс Японы үл хөдлөх хөрөнгийн үнийн хөөсөнцөр үүсч, эдийн засаг нь хэт халснаас үл хөдлөх хөрөнгийн үнэ хувьцаа өссөн байна.
Ийм уналт болсноор 2000-2010 оны хооронд нэг хүнд ногдох ДНБ-ээрээ АНУ, Европыг түрүүлэх төлөвлөгөөтэй байсан нь талаар болсон ч энэ төлөвлөгөөгөө 2020 гэхэд биелүүлэх зорилт тавьжээ.
Үүнд: Токиогийн эргэн тойрон дохь Кантогийн бүс- Чиба, Канагава, Сайтама, Токио мужууд, Токай бүс- Айчи, Гифу, Миэ, Шизуока мужууд, Кинки бүс- Осака, Кёото, Кобэ, Хоншугийн баруун өмнөд хэсэг, Хойд Шикокү, Кюшюгийн хойд хэсэг орно.
Үүнд: цахилгаан хэрэгсэл, автомашины үйлдвэрлэл, хагас удирдлагатай үйлдвэр, хараазүйн мяндас, хараазүйн цахилгаан хэрэгсэл, факсын холбоо, хувилах машин болон хүнс, биохимийн исэлтийн процесс орно.
Япон нь дэлхийн 3-дахь том автомашин, цахилгаан хэрэгсэл үйлдвэрлэгч орон бөгөөд патент эзэмшигчдийн тоогоороо дэлхийн хамгийн шинийг санаачлагч оронд тооцогддог билээ.
Өмнөд Солонгос, Хятадтай энэ салбарт өрсөлддөгийн хувьд Япон өндөр технологид жишээ нь робот, машин, харааны тоног төхөөрөмж гэх мэт дээр илүү төвлөрч ажиллаж байна.
Япон нь 16-р зууны үед анх европтой харилцах болсон ба тухайн үед Японд очиж байсан жуулчдын тэмдэглэлээр тухайн үед зэс, мөнгө, төмөрлөг зэрэг түүхий эдийн баялаг ихтэй байсан төдийгүй гол экспортлогч байжээ.
Тэдний уран дарханы болон гар урлалын чадвар Европчуудад гайхагддаг байсан ба европ тивд элбэг байдаг зарим нэг түүхий эд тэнд маш хомс байдаг ба энэ багахан баялгаа маш чадварлагаар ухаалгаар захиран зарцуулж чаддаг байжээ.
Энэ үед Мейжийн засгийн газар үйлдвэрлэл явуулж, бизнес эрхлэх нь хувийн секторын хийх зүйл, харин бизнес эрхлэх таатай нөхцлийн бүрдүүлэх нь засгийн газрын үүрэг гэж үзэж байв.
Уулархаг, галт уулын идэвхитэй бүст орших арлын Япон оронд хүн ам, эдийн засгаа тэтгэх тодорхой байгалийн баялаг байдаггүй, учраас импортоор түүхий эд оруулж ирэн судалгаа шинжилгээний салбарт олсон амжилтаа экспортолдог байна.
Археологийн соёл гэдэг нь зөвхөн нэг газраас олдсон эсвэл нилээдгүй хэмжээний нутагт хэсэг хэсгээрээ тархсан, нэг цаг үед хамаарагддаг, шинж төрхийн хувьд хоорондоо ижил төстэй, бусад газраас илэрсэн эд өлгийн олдворуудаас ялгарах онцлог шинжтэй эртний түүхийн цогц дурсгал юм.
Тодорхой нэг газраас буюу /уулнаас, уулын хөндийгөөс г.м/ олдсон археологийн соёлын тоонд Ноён уулын булш ордог ба харин Ноён уулын соёл нь өөрөө Хүннүгийн археологийн соёлд багтдаг.
Орчин үеийн үндэстэн угсаатан үүсээгүй байх үеийн чулуун зэвсгийн соёл хэдийгээр хоорондоо холбоогүй мэт шинжтэй, олдсон газрынхаа нэрээр нэрлэгдсэн байх боловч ойролцоо газруудаас буюу нэг орноос олдсон соёлуудыг ажин үзэхэд ижил төстэй шинж байх тул энэ нь нэг угсаа гаралтай буюу нэг газар бөөгнөрөн амьдарч байсан хүмүүс аажим аажимаар тархан суурьшихдаа өөрсдийнхөө соёлыг очсон газар бүртээ үлдээж байсны гэрч болдог.
Ийнхүү өргөн уудам нутагт тархсан археологийн соёл бол дөрвөлжин булшны соёл бөгөөд чулуун зэвсгийн сүүл, хүрэл зэвсгийн үед угсаатны ялгаа улам илүү тодрон ялгарч орчин үеийн үндэстэн угсаатнуудын өвөг угсаатнууд задарч олон тооны бие даасан үндэстнүүдийг үүсгэж үүнийг дагаад олон тооны археологийн соёл үүссэн нь тухайн угсаатны таних тэмдэг болж өгчээ.
Тухайлбал Алтайн өвөг угсаатан одоогоос хэдэн 1 000 жилийн үед задарснаар Монгол, Түрэг, Манж-Тунгус гурван угсаатан үүсч тус тусыг онцлог соёлыг үүсгэсэн ба Монголчууд сонгодог нүүдлийн мал аж ахуйг эрхэлж Манж-Тунгусууд хагас нүүдлийн ба ан агнуурын аж ахуйг эрхлэх болсон нь археологийн судалгаагаар батлагддаг.
Археологийн соёл нь эртний хүмүүсийн амьдрал ахуй, эртний улс, овог аймгуудын үүсэл хөгжил, мандан бууралт, үндэстэн угсаатнуудын гарал үүсэл, нүүдэл суудал, тархалтийг тогтоох болон бичгийн сурвалжид тэмдэглэгдсэн зүйлсийг батлах, тэмдэглэгдээгүй буюу товчхон тэмдэглэгдсэнийг хайж олох, тодруулахад чухал ач холбогдолтой юм.
Усан галав: Эрт дээр үед амьдарч байсан Ноагийн үед дэлхий бусар муугаар дүүрэхэд Бурхан зөвхөн зөв шударга Ноагийн гэр бүлийг өршөөн авраж, ертөнцийг усан галаваар устгасан .
Бабелийн цамхаг: Усан галавын дараа дэлхийн хүн төрөлхтөн шүтээн шүтэж, тэрслүү болоход, Бурхан хүн төрөлхтнийг хэл соёлоор нь ялгаатай болгож, дэлхий даяар тараасан
12-50-р бүлэгт Еврей ард түмний эхлэл ба Бурхан авралын зорилго Израилын дөрвөн гол өвөг эцэг болох Абрахам, Исаак, Иаков, Иосефийн амьдралд үргэлжлэхэд чиглэгдсэн.
Эхлэл ном нь бүтээл, хүн төрөлхтөний түүхийн эхлэл, Еврей ард түмний гарал үүсэл, Абрахам болон еврейчүүдийн өвөг дээдсүүдтэй байгуулсан Бурханы гэрээг тодорхой бичсэн.
“Саруул ухаанаас илүү сайн нөхөр үгүй. Хайрлах юм олон боловч халуун амийг хамгаас хайрлалтай. Энэ бие хэврэг боловч эрхэм нэр мөнх шүү” Эдгээр үнэт сургаалыг Чингис хаан охиддоо хандаж айлдсан бүлгээ.
Эхийн ухаан, эцгийн сургаалыг баримтлан өсч хүмүүжсэн Алага бэхи бол Монгол үндэстэн тал нутгаа Азийн түүхэн дэх хамгийн том газар нутаг болгон өргөжүүлэн тэлсэн их байлдан дагуулалтын анхны алхмыг хийсэн түүхтэй.
Бие өсч, билэг ухаан тэгшрэх насандаа цэрэг удирдан, төр захирч эцгийн сургаалыг хүндлэн дагах болсон Алага эцэгтээ элч явуулж Онгуд аймагт дэгдсэн үймээнийг даруулах, бүх зүйлийг зохицуулахад ухаан зарсны учир Онгудыг дахин хурааж Жинхүүд хан цол өргөмжлөн Онгуд аймгийг 1207 онд захируулжээ.
“Өдөр бүр ном уншиж, эмэгтэйчүүд хэдэн мянган хүнээр сувилуулна. Аливаа дайн гарах ба цавчих алалдах явдлыг биеэр шийдвэрлэнэ”, “Монгол-Татарын бүрэн тэмдэглэлд” ийн дурдсанаас үзэхүл Алага бэхи нь төрийн хэрэг захирах чадвартай төдийгүй, бичиг цэргийн эрдэм хосолсон хаан угсааны эрхэмсэг гүнж байжээ.
Ер нь Чингис хааны гүнж нар нь уужим тэнүүн ухаан бодолтой, эх оронч, хүнлэг энэрэнгүй, эцэг эхийнхээ сургаалыг ёсчлон дагаж байсан охид бүсгүйчүүд ажгуу.
Хоёр мянган жилийн турш Хятадын хойд хил орчмын түүхэнд дангаараа ноёрхож байсан Түрэг хэлтэн овог аймгуудын нэг болох Онгуудын удирдагчийн үүргийг сайтар гүйцэтгэж байснаараа Алага бэхи түүхэнд тодорхой байр эзэлдэг.
Бөртэ хатнаас Зүчи, Цагадай, Өгөдэй, Тулуй нэрт дөрвөн хүү, Хожин бэхи, Цэцэйхэн,Алага бэхи, Түмэлүн, Алталун бэхи, хэмээх таван охин төрсний 3дахь гүнж нь Алага юм.
зууны сүүлчээр Солонгосын хойгийн ихэнх нутгийг эзлэн оршиж байсан Шилла улсад Жиньсон хатан ван төр барьсан үед тус улсын дотоодын хямрал дээд цэгтээ тулж, газар бүрт газрын эздийг эсэргүүцсэн бослого тэмцэл гарах болсон.
Тэдгээрийн дундаас баруун хойд нутгийн Гүн Е, баруун өмнөд нутгийн Кён Хвонь нар тодрон гарч, Шиллагийн хот тосгодыг эзлэн, төрийн цэргийн эсрэг дайтах хэмжээнд хүрсэн.
913 онд Гүн Е улсын нэрээ Тэбон гэж солин, өөрийгөө амьд Будда хэмээн тунхаглаж, энэ явдлыг эсэргүүцсэн эхнэр хүүхэд, анд нөхөд, лам нарыг алсан үйлдэл нь түүнийг дагасан ноёд жанжид, цэрэг ард иргэдийг өөрөөсөө түлхэх эхлэл болсон гэж түүхэнд тэмдэглэжээ.
Эртний Когурё улсын нийслэл хот Пёнян хот нь тухайн үед эзэнгүй балгас болж, зүрчид овгийнхоны ан агнуурын нутаг болж, байсныг шинээр хот байгуулж, хүн суурьшуулан эзэнтэй болгох зарлиг гаргаж үеэл Ван Сикрёмыг хотыг захируулахаар илгээв.
918 онд Ван Гон жанжин, түүнийг дэмжигч ноёд жанжид нууцаар цуглуулан уулзаж, төрийн эргэлт хийж, Гүн Ег зайлуулж, Ван Гоныг улсын ван болгохоор тохиролцжээ.
Тус жилдээ Тэбон улсын нийслэл хот Чорвоньд бослого гарч, Гүн Е-г алж, Ван Гоныг улсын ванд өргөмжлсөний дараа, Тэбон гэх нэрийг халж, Курё хэмээн нэрлэхээр тунхаглав.
"Гаоли тужин" хэмээх 12-р зууны хятадын Сүн улсын элч Сю Жингийн бичсэн сурвалж бичигт Ван Гон вангийн өвөг дээдсийг Когурё улсын сурвалжит гэр бүлээс гаралтай хэмээн тэмдэглэжээ.
Захын цусанд ялтсын тоо хэмжээ 150000 мкл-ээс багассаны улмаас эмнэлзүйд цус гоожимтгой байдал ажиглагддаг бүлэг эмгэгийг ялтас цөөрөх эмгэг буюу тромбоцитопени гэнэ.
Дархлалын тогтолцооны гэмтлийн улмаас шалтгаан тодорхойгүй ядтас цөөрөх эмгэг,цус юүлэлтийн дараа үүсэх ялтас цөөрөх эмгэг,трансиммун ялтас цөөрөх эмгэг,гетериммун ялтас цөөрөх эмгэг
Ялтсын тоо цөөрөх эмгэгийн үед хамар ам,салстаас цус шүүрэх байдлаар гоожих ба арьс салст дээгүүр янз бүрийн хэлбэр хэмжээтэй цусан толбо хөхрөлтүүд үүсдэг.
Мөн хамар буйлнаас цус үе үе гарч ,эмэгтэйчүүдэд биений юм их хэмжээтэй ирж,олон хоногоор үргэлжлэх,цустай шээх,хүнд тохиолдолд цустай цэр гарах ,цусархаг зүйлээр бөлжих,өтгөн хар өнгөтэй гарч болно.
Олон зүйлийг нэгэн зэрэг ажиллуулах хэрэгтэй бол хангалттай багтаамжтай -тай байх нь чухал бөгөөд, ингэснээр та ажиллаж буй програмуудаа солихдоо л бага зэргийн зогсолтыг буюу -ийн удаашралыг мэдрэх болно.
Энэ отряд нь дотроо бактери судлах, бактери турших, хижгээс сэргийлэх, ус хүргэх, бактери үйлдвэрлэх, сургалт хүмүүжлийн, зэвсэг хэрэглэлийн, эмчлэх зэрэг 8 хэлтэстэй хэлтэстэй байв.
Үүнээс гадна Зүүн хойт Хятадад байрлаж байсан Японы армийн анги салбарууд бүгд өөрийн гэсэн бактерийн судалгаа хийх хэсэгтэй байсан бөгөөд тэдгээр нь 731 дүгээр отрядтай маш нууц харилцаатай, түүний шууд удирдлагаар ажилладаг байжээ.