polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Энэ тухай МНТ-нд “Тангуд иргэнийг дагуулиж, Илаху бурханыг “Шударга” болгож, түүнийг бүтээж, Тангуд иргэний эх эцгийг ургийн ургаа хүртэл мохол мушгилыг үгүй болгон, “Идээ идэх зуураа ч мохол мушгил үгүй хэмээн, үхүүлэн эцэтгэн хэлж байгтун” хэмээн зарлиг болов” гэжээ.
Ингэж Тангуд улс мөхсөн хэдий ч Тангудууд уугуул нутагтаа аж төрөн ёс заншлаа хэвээр хадгалан байхаас гадна Юан гүрний үед хятад бус хүнийг төрийн албанд авдаг байсан учир төрийн албанд зүтгэж байв.
Тийнхүү тэд уг заншлаа сахисаар эдүгээ ч дагасаар бөлгөө.Гигинталас мужид ууланд хорголж болон төмрийн хүдрийн баялаг уурхайтай, мөн саламандра олборлон авдаг судал бий.Монголын их хаан энэ газар 3, 3-н жилээр захирагч томилон суулгаж эдгээрийг олборлоно. миний танил Зюрфикар хэмээх түрэг хүн тэнд захирагчаар байсан бөгөөд түүний яриагаар саламандрыг олзворлон буталж унгас шиг болгоод шавар шороог нь усаар угаан утас мэт зүйлийг нь үлдээн ээрч ёрог бөс нэхнэ.
Их хааны Папа ламд бэлэглэн илгээсэн хоёр ийм ёрог бөс Ромд буй бөгөөд түүгээр манай Ийсүс Христос бурхны ариун жанч баринтаг үйлджээ.” гэсэн нь тэр үед Монголын харъяанд байсан олон улс үндэстний хүмүүс ядарч зүдрээгүйгээр барахгүй ёс заншлаа хадгалан байсан ба Монголын их хаад уул уурхайг дорвитой хөгжүүлж, тухайн үеийн ховор нандин зүйлсийг бүтээн бусад улсад бэлэглэж байсны баримт болох юм.
Тангуд аймгууд Төвөдийн эзэнт улсын цэргийн шахалтанд автаж Төвөдийн улс төрийн ноёрхолыг хүлээн зөвшөөрч, зарим нь Ордос хавьд ирж Хятадын Тан улсын Дэнзон хаанд бууж өгсөн үеэсбуюу 799 оноос Хятадын сурвалжид тэмдэглэгдэх болжээ.
Тан улсад бууж өгсөн Тангудууд Хуан Чаогийн бослогын үеэр Тан улсад үнэнч хэвээр байсан ч 906 онд Тан улс мөхөж Хятадад 5 гүрэн, 10 хаант улсын үе эхэлснээр тэд де-факто (Тангудын удирдагч Ли Жигиан Диннаны Жиэдүши буюу Диннаны цэргийн захирагч цолтойгоор 5 гүрний мэдэлд байсан гэж хятадын түүхэнд гардаг ч) тусгаар улс болсон юм.
932 онд хожмын Тан улсын хаан Минзон тэднийг Киданы холбоотон болсон хэмээн ташаарч Диннаныг эзлэх оролдлого хийсэн авч амжилт олоогүй бөгөөд Тангудууд 5 гүрний үед тусгаар тогтнолоо хадгалан байв.
Тангудууд ийнхүү 906 оноос хойш туурга тусгаар, эрх чөлөөт улс байсан хэдий ч түүхийн сурвалжуудад Ли Дэмин “Тангуд улс”-ыг үндэслэсэн гэх 982 оноос ч бус, Ли Дэминий хүү Ли Юанхао 1038 онд өөрийгөө Да Ся-ийн эзэн хаан хэмээн зарлаж, Сүн улсын хаанаас өөрийгөө түүнтэй эн чацуу хаан гэхийг шаардсан үеэс Тангуд улсын түүхийг эхлүүлдэг байна.
Харин түүний хүү Ли Юанхао хуучны соёл, ёс заншлуудыг хүчээр сэргээх (уламжлалт үндэсний хувцсаа хэрэглэх, хятадууд үсээ урт ургуулж сүлждэг байсан тул Тангудуудыг үсээ богиносгох эсвэл хусах, Хятадын Тан улсын үед Тангудын удирдагчдад өгсөн овгийн нэр болох Ли болон Сүн улсын үед өгсөн Жао овгийн нэрийг өөрчлөн Тангуд овог болох Вэймин гэх овгийг авах зэрэг) мөн Тангуд бичгийг зохион хэрэглэх зарлигуудыг гарган хэрэгжүүлсэн байна.
Монголчуудын нэрлэдэгээр өрнийн хар Тангуд буюу Хашин иргэн, Хятадуудын хэллэгээр Баруун Ся улс буюу Дансяньчууд, өөрсдийгөө “Өндөр Цагаан Их Улс” буюу миняг гэдэг тангудууд 1038-1227 оныг хүртэл одоогийн Хятадын Ганьсу, Шаньси, Нинься мужуудад оршин байв.
Тэд Төвөд-Бирм хэлний язгуурын одоо устаж үгүй болсон Тангуд хэлээр ярьж, Кидан болон Хятад бичгээс эх авсан өөрсдийн зохиосон бичиг үсгийг хэрэглэн Бурханы шашны болон Кидан, Хятадаас олон ном зохиолыг Тангуд хэлэнд хөрвүүлэн буулгаж, өөрснөө ном судар зохион модон бараар хэвлэн буулгаж явжээ.
Тангудуудын угсаа гарвалын талаар одоог хүртэл маргаантай байдаг бөгөөд түүхийн бичлэг дэх “улаан нүүртэн”, “хар тэргүүтэн” гэсэн хэллэгээс үүдэн Тангудууд нь хоёр үндэстэн угсаатнаас эсвэл нийгмийн хоёр давхрагаас тогтдог байсан гэж үздэг байна.
Сүүлийн үеийн археологийн олдвор, түүхийн бичлэг зэргээс үүдэн Тангуд хүмүүс ихэвчлэн Цянь аймагт хамаарах ба хаан язгууртнууд нь Тоба болон Сяньби аймгуудын удам угсааныхан гэж үзэх болжээ.
Одоогийн Өвөр Монголын нутаг Алшаа чуулганы Эзний хошуунд Гашуун нуур байсны орчим цайзат хэрмэн хана, харуулын цамхаг, суварганы үлдэгдэл бүхий “Хар хот”-ын балгасыг Марко Пологийн тэмдэглэн үлдээсэн Тангудын Эзний хэмээх хот мөн хэмээн үзэх болсон ба эндээс олдсон археологийн дурсгалууд нь эртний Тангудын өв соёлын үнэтэй өгөгдөхүүн болж байна.
1907 онд Козлов П.К торгуудын ноён Даш бэйлээс зөвшөөрөл авч анхны малтлагыг хийснээс хойш олон удаагийн судалгаа шинжилгээний ангиуд малтлага хийж олон мянган Тангуд хэл дээрх ном, хуйлмал болон гар бичмэл, модон бараас гадна шашны зураг, урлал, торгон зураг, барилгын материал, багаж хэрэгсэл олноороо олджээ.
Тангуд Улс нь бурханы шашныг ихээхэн хөгжүүлсэн ба Тангудын Буддизм нь Төвд болон Хятадын нөлөө багатай, харин Киданы буддизмтай ихээхэн төстэйгээс гадна Киданаас орчуулсан шашны бүтээлүүд нэлээн хэмжээгээр олдсон байна.
Хаад нь бүхий л шашныг адил харж үзэхээс гадна лам нарт эрх олгодог байсан бөгөөд засгийн зөвшөөрөлгүй ламын үйл ажиллагаа явуулбал нэлээн хүнд цээрлэл оногдуулдаг байжээ.
Сяньби нараас тасарч Хөхнуур руу нүүж Тугухунь улсыг байгуулсан сяньбичууд 670 онд Төвөдүүдэд эзлэгдэх үед Тугухуний Чичи ноён Хятадын Тан улсад бууж өгчээ.
Эрх баригч тугухунь угсааны ноёд яваандаа сяньби хэлээ мартсан бололтой бөгөөд улсын хүн амын ихэнх нь төвдтэй гарал үүсэл, хэл, соёл ойролцоо, Тангуд хэлтэй тангудууд байна гэж байла юу тэ
Энэ орчинд эрх олгогдоогүй этгээд хандах боломжгүй, тоног төхөөрөмжийн тохируулга, дамжиж буй өгөгдлийг зүй бусаар өөрчлөх боломжгүй, хандах ёстой этгээд хэзээд ч хандах боломжтой байхыг НБХ гэж үзнэ.
Сүлжээний аюулгүй байдлыг хангахын тулд эрсдлийн үнэлгээн дээр тулгуурлан НБХ-г хангахад чиглэсэн төрөл бүрийн хяналтыг хэрэгжүүлж, байгууллагын удирдлагын баталсан зөвшөөрөлгүй хандалт, ашиглалт, зүй бус үйлдлүүдтэй холбоотой аюулгүй байдлын бодлого, журмыг баталж мөрдүүлдэг.
Сүлжээний администраторын зөвшөөрлийн дагуу сүлжээн дэх хэрэглэгчид сүлжээнд оноогдсон нэвтрэх эрхээр хандаж сүлжээний нөөц мэдээллийг авах, ашиглах боломжтой.
Физик аюулгүй байдал нь тухайн сүлжээн дэх нөөц, төхөөрөмжид халдах, гэмтэл учруулах, хулгайд алдагдах гэх мэт биет байдлаар халдах аюулгүй байдлын хэмжигдэхүүнээр илэрхийлэгдэнэ.
Иймд эдгээр төхөөрөмжүүдийн аюулгүй байдал тэдгээрийн виртуал сүлжээнд хандах холболтын аюулгүй байдлыг хангах нь халдлагаас сэргийлэх томоохон арга хэмжээнүүдийн нэг.
Өгөгдөл нь үйл ажиллагаа явуулж буй байгууллагын хамгийн үнэтэй нөөц бөгөөд түүнд зөвшөөрөлгүй хандах, ямар нэг байдлаар өөрчлөгдөх, дундаас нь барьж аван унших боломжгүй байхаар хамгаалагдсан байх ёстой.
Хэрэв тухайн нөхцөл байдалд ямарваа нэг гэмтэл системийн алдаа аль эсвэл байгалийн гамшигаас үүдэлтэй аюул тохиолдвол түүнийг тохиолдлын буюу санамсаргүй гэж тодорхойлно.
Ямар нэг утастай холбоонд бол биет байдлаар сүлжээний төхөөрөмж нөөцөд нэвтрэх бол утасгүй сүлжээний хувьд өгөгдлийн урсгал агаараар дамждаг тул зөвшөөрөлгүйгээр нэвтрэх боломж илүү байдаг.
Үүнэээс 4 жилийн хойно Казахын хаан Аблай итгэл эвдэн дахин Ойрадуудад довтолсон бөгөөд 1661 онд 2 талаасаа 30 мянган цэрэгтэйгээр тулгаран байлдаж Аблай хааныхныг бут цохисон бөгөөд Галдмаа баатарын эцэг Очирт цэцэн хан ялагдсан ардын цэрэг, иргэнийг хүс тэмтэрэх, мал адгуусыг булаан авч сүйрүүлхийг завдсан бөгөөд төрөлхийн өрөвч зөөлөн сэтгэлтэй Галдмаа баатар эцгийгээ болиулж чаджээ.
Энэ үед Казахын ялагдсан цэргүүд, иргэд нь айн дагжин хүлээж байхад нь Галдмаа баатар гунан зээрд морьтой хатируулан ирж булаагдсан малыг нь туулган авчирч өгөн, инээмсэглэл тодруулан мориноосоо буухад нь казахууд аврагдлаа хэмээн бурхандаа залбирч байжээ.
1658 онд Бухарын эзэрхэг ноён Абдү Шүхүр гэгч 38 мянга орчим цэрэгтэйгээр Ойрадад довтолсон бөгөөд Галдмаа баатар ойр хавьд нутаглаж байсан айлуудаас 3000 орчим цэрэг дайчлан Хуланжилийх гэдэг газарт зууралдан байлдсаар өөрөөсөө 13 дахин илүү дайсны цэргийг ялж байжээ.
Монголд улсад 1990 онд ардчилсан тайван хувьсгалын үр дүнд социалист бус зах зээлийн нийгэмийг сонгон Монгол улс шинэ нийгмийн тогтолцоонд шилжсэн үед ч энэхүү арбитражийн гүйлгээг үргэлжлүүлэн хийж байжээ.
Энэ үед ЗХУ-аас бараг 100 хувьд эдийн засгийн хувьд хараат байсан Монгол улсад ОХУ-ын зүгээс эдийн засгийн хувьд боох үйл ажиллагаа явуулж байснаар монголд хүнсний өргөн хэрэглээний бараа болон шатахуун зэрэг амин чухал түүхий эдүүдийн хомсдолд орж улмаар картанд шилжсэн хүнд үе эхэллээ.
Энэ хүнд үед Монгол банкны хэдэн залуу банкны хамаг алтаар дилер гэгч банк хоорондын тоглоомыг тоглож байгаад алдсан байна гэсэн яриа ард түмний дунд гарсан улмаар улмаар тэр үеийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээр цацагдан энэ тухай баримтууд ил тод болж эхэлсэн юм.
ЭНэхүү арбитражийн гүйлгээг алдагдалтай хийсэн үйлдлийн үр дүнг Монгол­банк­ны ерөнхийлөгч Н.Жаргалсайхан, Засгийн газ­рын эдийн засаг, мөнгө санхүү хариуцсан Шадар сайд Да.
Ганболд хоёр мэдэж байсан ч арга хэмжээ авалгүй өөгшүүлсэний үр дүнд 100 сая долларын алдагдлыг нь тухайн үед Монгол улс үүрэн хэрэгтэй болсон нь тодорхой болсон юм.
Швейцарийн Базель хотноо байдаг Олон Улсын хөгжлийн банкны мэдээгээр 1990 оны 3 дугаар сард Монгол улс ямар ч зээлгүй байснаа 6 дугаар сард 58 сая, 9 дүгээр сард 100 сая, 12 дугаар сар гэхэд 62 сая долларын зээлтэй болчихжээ.
Үүнтэй зэрэгцээд хэсэг хүмүүс диллер тоглож улсын 80 сая долларыг тавьж туучихаад барьцаанд нь улсын 4,0 тонн алтыг гадаадад гаргачихсан томоохон хэрэг босч ирэв.
Монгол улсын Ерөнхий прокурор 1993 оны 10 дугаар сарын 25-ны өдрийн А/46 тоот тушаалаар ажлын хэсэг байгуулан "Алт, дилерийн хэрэг" гэдгийг мөрдөх үүрэг өгч,шийдвэр гаргасан.
Алт дилерийн хэрэг нь 1991 онд Монгол улсын Улсын төв банк банк хоорондын арбитражийн гүйлгээ буюу дилерийн үйл ажиллагааны үр дүнд 100 сая долларын алдагдал хүлээсэн тул түүний төлбөрт улсын нөөцийн 4,4 тонн алтаар төлбөр хийсэн хэрэг юм.
Потсдамын бага хурлын төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд гурван улсын Засгийн газрын тэргүүнүүдээс гадна Гадаад хэргийн сайд нар багтсан: ЗХУ - Вячеслав Молотов, АНУ - Жэймс Френсис Бирнс, Их Британи- 7-р сарын 25 хүртэл Роберт Энтони Эден, дараа нь 7-р сарын 28-аас Эрнест Бевин ба тэдний орлогч нар.
Потсдамын бага хуралд мөн ЗХУ-аас АНУ-д суугаа Элчин сайд Андрей Громыко, Их Британид суугаа Фёдор Гусев, АНУ-аас ЗСБНХУ-д суугаа Элчин сайд Уильяам Аверелл Харриман, Их Британийн ЗХУ-д суугаа Элчин сайд Арчибальд Кларк Керр нар оролцсон байна.
Холбоотон гүрнүүд Германыг ялсаны дараа Потсдам хотноо хийсэн уулзалтаар ялагдсан герман, европын ирээдүй болон дайны дараах дэлхийн хэмжээнд газар нутгийн нөлөөллийн бүсүүдээ хувааж авах талаар голлон тохирсон байна.
АНУ, Их Британийн Зэвсэгт хүчний Жанжин штабын дарга нарын тооцоогоор Японыг ялахад 1-2 жил дахин дайтах шаардлагатай бөгөөд хүн хүчний хувьд 1-2 сая цэргийн хохирол үзэх бөгөөд Азийн эх газарт байгаа японы байлдааны хамгийн өндөр чадвар бүхий Квантуны армийг бут цохих нь бараг боломжгүй бөгөөд дээрх тооцоон дээр нэмж асар их хохирол үзэх магадлалтай гэж үзэж байжээ.
Иймд Японы эсрэг дайнд ЗХУ-ын цэрэг, зэвсгийн хүчийг ашиглан богино хугацаанд ялах сонирхол бүхий байсан АНУ, Их Британийн удирдагч нар ЗХУ-ыг японы эсрэг дайнд оролцуулах тухай саналаа удаа дараа Сталин болон ЗХУ-ын бусад удирдлагуудад хүргүүлж байжээ.
ЗХУ нацист Герман улсыг бут цохисны дараа 3 сар болоод Японы эсрэг дайнд оролцох боломжтой бөгөөд ингэхийн тулд Ялтын уулзалтаар тохиролцсон тохироог дахин баталгаажуулах шаардлага тавьсан байна.
Үүнийг АНУ, Их Британийн удирдагч нар зөвшөөрсөн бөгөөд Сталины ятгалгаар энэ тухай Бүгд Найрамдах Хятад Улсын талд албан ёсоор мэдэгдэх үүргийг АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трумэн биечлэн авсан байна.
Холбоотон гурван гүрний удирдагчдын Потсдамын уулзалт буюу Потсдамын Бага хурал гэдэг- 1945 оны 7-8 сард Германы Потсдам хотод Германыг ялсан Гурван гүрний удирдагч нарын гуравдахь бөгөөд сүүлчийн уулзалтыг хэлдэг.
Энэ уулзалтад ЗХУ-ын Ардын Коммисаруудын Зөвлөлийн дарга, ЗХУ-ын Батлан хамгаалах хорооны дарга Иосиф Сталин, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Гарри Трумэн, Их Британийн Ерөнхий сайд Уинстон Черчилль болон Клемент Эттли (1945 оны 7-р сарын 28-нд албан тушаалдаа орж У.Черчиллийг оронд оролцсон) нар оролцов.
Потсдамын бага хурлын хүрээнд Их Британид парламентын сонгууль болж байгаатай холбогдуулан нийт 13 хуралдаан дундаа хоёр өдрийн завсарлагатайгаар болсон: В.Черчиллийн оролцоотой есөн хуралдаан, К.Эттлигийн оролцоотой дахин дөрвөн хуралдаан.
Үүнд: Европ тивийн аюулгүй байдлын гол нөхцөл бол Германы милитаризмыг сэргээхээс урьдчилан сэргийлэх явдал бөгөөд улс хоорондын харилцааг бүрэн эрхт байдал, тэгш эрх, дотоод хэрэгт хөндлөнгөөс оролцохгүй байх, үндэсний тусгаар тогтнолын зарчмаар байгуулах ёстой гэжээ.
Потсдамын бага хурал нь фашизмыг ялахад тусалсан, дайны дараах энх тайван, аюулгүй байдлын баталгаа болох учиртай их гүрнүүдийн хамтын ажиллагааны амжилттай нэгэн жишээ болсон юм.
Потсдамын бага хурал үзэл суртлын зөрүүтэй байсан ч маргаантай асуудлуудыг хэлэлцээгээр ширээний ард шийдвэрлэх боломжтой бөгөөд ингэж шийдвэрлэж байх ёстой гэдгийг харуулсан юм.
Ургийн үүдэл эсээс хүний бүхий л эд эрхтэн урган төлждөг бол насанд хүрсэн организмд үүдэл эс маш цөөн тоогоор оршиж нөхөн төлжүүлэх үүрэг гүйцэтгэнэ.
Одоогоор Дэлхий дахинд хоёр төрлийн үүдэл эсийн эмчилгээ батлагдан хэрэглэж байгаа нь чөмөг шилжүүлэн суулгах , хүйн цусны цус-үүсгэгч үүдэл эсийн эмчилгээ юм.
Өвчтөний хэрэгцээ болон мэдлэг, мэдээлэлгүйд тулгуурлан эдгээрийг зөрчсөн тохиолдлууд нилээдгүй гарч байдаг тул олон улсын төрийн байгууллагууд зөвлөмж, анхааруулга гаргасаар байна.
Аливаа эмчилгээ нотолгоонд суурилан он удаан жил химийн, биохимийн, эсийн, фармакологийн, хоруу чанарын, клиникийн өмнөх болон - шатны Клиник судалгаа, түүний дараах ажиглалтын судалгаа хийгдсэний дараа олон улсын чанарын байнгын хатуу хяналтаар баталгааждаг.
Энэ тухайд нохой сургагч Фринцишек Шиделко тайлбарлахдаа: “Сонголт хийж байх үед тэр нохой дөрвөн танкчинг эгээтэй л барьчихаагүй. Түүнээс гадна “Рудый” гэдэг танк руу ч дайрах байсан.
Харин Шарик бол даалгавраа бараг хүн шиг ойлгож, үүргээ давуулан биелүүлж чадсанаар хүмүүжүүлсэн сургуулийнхаа бахархал болон үлдэж чадсан юм. Шарик киноны кадрт үзүүлбэрээ ямар сайн гүйцэтгэдэг байсан гээч.
Догширсон нохой руу найруулагч оросоор: “Шарик, зайл, чи энэ үзэгдэлд тоглохгүй гэж хашгирлаа. Шарик ч зураг авалтын группынхныг бүгдийг тэр даруйд нь ойлгож хайрлан хүндэтгэж билээ” хэмээн тэрээр өгүүлсэн байдаг.
Тухайн үед Польшийн олон нийтийн телевиз буюу “Польшийн Телевизийн” сувгийн дарга байсан Бронислав Вильдштейн уг олон ангит киног эфирээр дамжуулахыг хориглож, “гагцхүү намайг үхсэн хойно л тийм юм хийгээрэй” гэж хэлжээ.
Уг телевизийн сувгийн барууны удирдагч “Нохойтой дөрвөн танкчин” киног эфирээр гаргахыг тийнхүү эсэргүүцсэн нь “түүхийн бодит үнэнийг“ гуйвуулсан гэдэгтэй холбоотой байжээ. Тэд эдгээр киногоор Дэлхийн хоёрдугаар дайны үйл явдлыг буруугаар тайлбарласанд сэтгэл нь гонсгор байжээ. “Германчуудыг мангуу дээрэмчдийн бүлэглэл болгон харуулсанд бид эгдүүцэж байна. Тэд бол тухайн үед дэлхийд маш хүчтэй арми байсан тул түүнийг ялахад хэцүү байсан. Мангуу дээрэмчдийн бүлэглэлийг хүүхдүүд ч ялж чадна шүү дээ” хэмээн бичиж байжээ.
Энэ олон ангит кино дэлгэцнээ гарах болсноор германы овчарк Шарик Польшид хамгийн алдартай нохой болж, тэр байтугай цагдаагийн кино судлаачид түүний дурсгалын хөшөөг Варшавын ойролцоо Сулковиц гэдэг газар босгон мөнхжүүлж, номын сангийн байранд Шарикад зориулагдсан үзэсгэлэн нээсэн бөгөөд үүний гол үзмэр нь 14 настайдаа хөгширч үхсэн алдарт тэр нохойн чихмэл байдаг ажээ.
Түүнчлэн гуравдахь Шарикаас нь, харамсалтай нь, зөвхөн араг яс нь л үлдсэн ба үүнийг нь өдгөө цэргийн шинэ сонсогчид судалж, нохойн анатомын цагаан толгойг мэдэж авдаг байна.
Энэ шийдвэр нь Орос, Украины олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслүүдээр сөрөг тайлбар хийх шалтаг болж, интернетийн орос хэлээр ярьдаг хэсэг бүлгүүдийн дотор өргөн хэлэлцүүлгийн сэдэв болон хувирсан байна.
Вильдштейн нь мөн Зүүн Европын зарим оронд тогтмол явагддаг оросын эсрэг, коммунизмын эсрэг чиглэсэн хэлэлцүүлэгт идэвхийлэн оролцдог байсныг тэмдэглэвэл зохино.
Вильдштейнийг 2007 онд ажлаас нь халсны дараа уг киног телевизийн дэлгэцээр дахин харуулах болж, тухайлбал, 2008 оны гуравдугаар сард Польшийн 2 сувгаар үзүүлсэн байна.
Тухайлбал, томруулсан зураг дүрсүүдэд Шарик-1 нь, Шарик-2 нь ноцолдож уралцахдаа гаргуун байсан тул хөөж элдэх, ноцолдох, уралцах зэрэг үзэгдлүүдэд зургаа авахуулдаг байжээ.
Бууралтсан үстэй энэ нохойн чихмэлийн суурин дээр өдгөө “Тример - Шарик” гэсэн бичиг байдаг ба хажуу дахь жаазанд нь алдартай энэ нохойн номын бүртгэлийн хуудас наасан байдаг гэнэ.
Уг кино ЗСБНХУ-д “Нохойтой дөрвөн танкчин” буюу “Гурван польш, нэг гүрж эрчүүд ба нохой” хэмээн “ард түмний” өгсөн нэрээр, БНАГУ-д “ ” нэртэй гарч байхдаа, түүнчлэн Зөвлөлтийн бүгд найрамдах бусад орнуудад гарч байх үедээ түүнээс дутуугүй алдаршсан байна.
Энэ кино нь цэрэг дайны адал явдлын төрөлд хамаарах бөгөөд Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеийн “Руды” /«» /танкны багийн болон Шарик нэртэй нохойн байлдааны үеийн өдрүүдийн тухай өгүүлдэг.
Тэгтэл сайхь Шарик зураг авалтын талбайд өөрийнхөө “уран бүтээлчийн шинжийг” гэнэт нээн харуулаад өөрийнхөө итгэж болох цэрэг хаана байгааг, дайсан хаана байгааг алдалгүй тодорхойлж чадсан байна.
1968 онд Польшийн “Нохойтой дөрвөн танкчин” олон ангит кино телевизийн дэлгэцнээ гарсны дараа зөвлөлтийн хөвгүүд бараг цөмөөрөө танкчин болохсон гэж мөрөөдөж, хашааны ноход тэр даруйдаа л уг киноны гол баатрын нэрээр Шарик нэртэй болсон гэдэг.
Балтын тэнгисийн хүчний тусламжтай 7-р арми Карелийн хоолойд Выборг болон Хельсинкийг чиглэн довтолгоонд орсон бол 8-р арми Ладог нуураас хойд чиглэлд Сортавал ба Лахтиг чиглэн "Маннергеймын "шугамыг" даван 7-р армитай нэгдэх ёстой байлаа.
Тэнд дайралтанд орж байсан 139-р буудлагын дивиз долоо хоног тулалдаж байгаад Аля-Толвояри ба Юля-Толвояри бэхлзлтэнд ойртож очсон боловч хүн хүчний гарз хохирол ихээхэн амсаж эхэлсэн бөгөөд хувийн бие бүрэлдэхүүн ч ядарч цуцаж байсан юм.
Финландын хувьд ийм болзол тохирохгүй байсан бөгөөд Карелийн хошуу нь сайн боловсрогдсон нутаг дэвсгэр байсан бөгөөд Финланд дахь хамгийн дулаан уур амьсгалтай газар юм.
Арван хоёрдугаар сарын 17-ны өглөө зөвлөлтийн арми давшилтанд орж эхэлсэн боловч их бууны урьдчилсан буудлага муу, анги нэгтгэлүүдийн хоорондын уялдаа холбоо сул байсан явдал нь бүтэлгүйтэхэд хүргэсэн юм.
Үүнийг финчүүд тэр даруйдаа ашиглаж арван хоёрдугаар сарын 27-ноос нэгдүгээр сарын 5-ны хооронд хажуу талаас цохилт түйцэтгэснээр зөвлөлтийн фронтын шугамыг сэтлэн 18-р буудлагын дивиз, 34-р танкийн бригадыг бүрмөсөн бүслэн, нэгдүгээр сарын 11 гэхэд 168-р буудлагын дивизийг ч тасалсан байна.
1920 онд Тартусын хэлэлцээр ёсоор ЗХУ-Финландын хилийг тогтоосон бөгөөд түүний урт нь 1400 км-т хүрч байлаа, Тэрхүү хил нь ЗХУ-ын улс төр болон эдийн засгийн төв, байгууламжуудын дэргэдүүр өнгөрсөн юм.
Зөвлөлтийн засгийн газар хилийг Ленинград хотоос хэдэн арван километр хойд зүгт хойшлуулж, Койвисто-Тайпале шугам дээр тогтоож, финийн хоолойн баруун хойд хэсэгт байрлах Ханко боомт болон Финландын өмнөд хзсэгт орших ойр хавийн арлуудыг удаан хугацаагаар Зөвлөлтөд түрээслүүлэх, Зөвлөлтийн талд Загасны ба Хойд Мөсөн далайн эрэг хавьд байрлах Дундад гэх хошууг шилжүүлэн өгөхийг хүслээ.
Эхлээд 7-р армийн байрлалын гүнд нэвтрэн орсон боловч зөвлөлтийн арми тэдний давшилтыг зогсоож, дараа нь хариу давшилт гүйцэтгэж финчүүдийг өөрсдийнх нь эзэлж байсан байр руу ухраасан байна.
Арван хоёрдугаар сарын 12 гэхэд 7-р армийн нэгтгэлүүд бүхэлдээ хангамжийн хэсгийг даван туулж "Маннергеймын шугамыг үндсэн хэсэг дээр гарч ирсэн байна. Эдгээр тулалдааны явцад финчүүд зөвлөлтийн армийг нилээд сулруулж "Хоолой" хэмээх анги нэгтгэлийг тархан байрлах боломжийг өөртөө олж авсан байна.
Арван хоёрдугаар сарын 1-нд 104-р буудлагын дивиз Хойд далайн хүчний тусламжтай гэнэт дайралт хийж Петсамог эзлэн авсан бол арван хоёрдугаар сарын 3-нд Загасчны болон Дундад хошууг эзлэн авсан юм.
Армийн үйл ажиллагаанд хүйтэн болон гүнзгий цас саад болж байсан 8-р арми Питкярантын чиглэлд гол цохилтыг гүйцэтгэж байсан бөгөэд финчүүд тэнд Уксунйоки голоос эхлээд Янисярви нуур хүртэл дөрвөн Зураас бүхий бэхлэлтийн шугамтай байлаа.
Түүний бүрэлдэхүүнд ордог 54-р буудлагын дивиз давшилтанд орж Аласярви-Саунаярви чиглэлийн бэхлэлтийг сэтэлж гарсан боловч дэндүү хоорондоо уялдаагүй дайрсаны улмаас бүрмөсөн бүслэлтэнд оржээ.
Эхний өдрүүдэд зөвлөлтийн хэсгүүд Сестра голыг даван туулж, Куоккалаг эзлэн авсан бол маргааш өдөр нь Териокид нэвтрэн орж, дараа нь Балтын тэнгисийн дэмжлэгтэйгээр Ино фортоос Финчүүдийг хөөн зайлуулжээ.
Өвөр хоорондоо тэмцэлдэн ядарч туйлдсан Уйгурын Аппак хожа гэгч 1678 онд Алтайн ууланд хаваржиж байсан Галдангийн гадаа Далай ламын ивгээлдээ авахыг хүссэн захиа өвөрлөн буужээ.
Тэрээр өөрийн дайсан Харуулынхны захирагч Исмайлын дайралтаас мэнд мултарч улмаар Кашгар хүрч тэндээсээ Гималайн их уулсаар бэдрэн Лхас орж, Далай ламтай уулзаад тэндээс Алтайд иржээ.
Галдан 3 түмэн цэрэгтэй армиа удирдан Уйгурын хаант улст агшин зуур нэвтрэн орж, Яркендыг эзлээд өмнө зүг хасагуудын нутаг руу халдаж ихэнх нутаг, Сырдаръя мөрний сав дагуух газрыг эзлэн Хожаг нэр төдий хаан суулгаад тэдгээрт өөрийн төлөөний хүн, цөөн цэрэг үлдээгээд буцсан байдаг.
Хэдэн жилийн дараа бүс нутгийн зангилаа болсон Сайрам хотод хасагууд босч тэмцэн Галдангийн төлөөний ноёдыг алсан тул дахин Хасагт 1684 онд довтлон Сайрам хотыг эзлэн сүйтгэж, хүн ардыг нь Зүүнгар, Дорнод Туркестан руу цөлжээ.
Энэ дайралтаараа Хасагийн хан Таукегийн мэдэлд байсан Менкет, Хорсан, Чимкент, Текек, Бабен Елган, Харахурол, Ташкент, Чинах зэрэг 9 хотыг маш хурдан ээзэлсэн нь Хасагуудын хувьд ёстой л гэнэтийн явдал болон тэднйи өмнө Их Монгол Улсын хүчирхэг арми дахин гарч ирсэний баталгаа болсон байна.
Урьд өмнө нь Зүүнгарын хаад Туркестан, Хасагт довтлодог байсан боловч ийм өргөн хэмжээ далайцтай биш, дайсныг мөрдөн хөөх, уулгалан дээрэмдэх зэрэг зорилгоор дайн биш, жижиг довтолгоо байлаа.
Үүнээс хойш Зүүнгарын хаант Улсыг унах хүртэл хоёр талын хооронд болсон дайн тулалдаан нь хасагууд хэдэн жил болоод ойрадуудын суулгасан төлөөний ноёдыг алж, босч тэмцдэг, ойрадууд цэрэг оруулан дахин дарж авдаг маягаар үргэлжилсэн байдаг.
10 сарын 3: Афганистаны Кундуз хотын нэгэн эмнэлгийг Америкийн Нэгдсэн Улсын Зэвсэгт Хүчин бөмбөгдсөний улмаас хамгийн багадаа 30 хүний амь нас үрэгдсэнээр олон улсад хүчтэй шүүмжлэлд өртлөө.
11 сарын 24: Оросын Холбооны Улсын нисэх хүчний Сухой Су-24 маркийн бөмбөгдөгч онгоцыг Туркийн хилийг зөрчсөн гэж үзэн туркууд буудан унагасанаас шалтгаалан орос туркийн хоорондын харилцаанд томоохон хагарал гарлаа.
11 сарын 29: Украйны хүнд жингийн дэлхийн аварга Владимир Кличко арав гаран жил ялагдал хүлээлгүй явсаны дараа Тайсон Фьюрид ялагдал хүлээн дөрвөн аваргын бүсээ алдлаа.
Ардын хувьсгалын жилүүд буюу 1920 онд Монголд нэвтэрсэн цагаантан, ялангуяа Барон Унгерн фон Штернбергийн үйл ажиллагааны үр дүнд Монгол нь ЗХУ-ын эсрэг цагаантны хөдөлгөөний бааз болох нөхцөл бүрдсэн байна.
Үүний эсрэг арга хэмжээ авахын тулд ЗХУ нь өөрийн Улаан Армийн ангиудыг монголд оруулах шаардлагатай болсон боловч Монголыг хятадын салшгүй нэг хэсэг гэж үзэх тухай Дундад Иргэн Улстай байгуулсан ЗХУ-Хятадын гэрээг зөрчихөөс эмээж байжээ.
Зөвлөлтүүд үүнд ч гэсэн ЗХУ-Хятадын гэрээг баримтлан тусламж үзүүлэхэс татгалзсан боловч Монгол дах цагаантны нөлөө, хүч улам бүр өсч, цагаантны генерал Барон Унгерн фон Штернбергийн удирдлагаар Азийн морин дивиз Нийслэл хүрээг хятадын гамин цэргээс чөлөөлсөн нь цагаантаныг монголчууд өргөнөөр талархан дэмжихэд хүргэсэн байна.
Иймд цагаантаныг устгах шаардлагын дагуу Монголд Зөвлөлтийн Улаан армийн ангиудыг оруулах арга замыг хайж эхэлсэн бөгөөд БНХУ-ын зүгээс албан ёсны хүсэлтэнд хариулт өгөөгүй нь зөвлөлтүүдийг сандаргасан байна.
Зөвлөлтүүд монголын хувьсгалчдын хүсэлтийг эргэн санаж, түүгээр шалтаг болгон монголд Улаан армийн ангиудыг оруулах, улмаар цаашид Монголыг Зөвлөлтийн нөлөөнд оруулж өөрийн "буфер" буюу "бамбай" болгох зорилгоор тусгай ажиллагаанд бэлтгэж эхэлсэн байна.
Энэ үед Хүрээнээс зугатаж Хиагтад ирсэн Монгол дах хятадын төлөөлөгч Чен-И, генерал Го Сунлин нар Монголд Улаан армийг оруулан Барон Унгернийг бут цохиулах хүсэлтийг гаргасан нь зөвлөлтүүдийн хүсэлд нийцсэн цаг үеэ олсон нэг шалтаг болжээ.
ЗХУ нь дээрхи хүсэлтүүдэд дулдуйдан 1921 оны 6-р сард Улаан Армийн 5 корпусын ангиудаас бүрдсэн Аялан байлдах цэргийн ангийг А.Нейманы командан дор Монголд оруулсан байна.
Энэхүү улаан цэрэг Д.Сүхбаатар жанжны Ардын журамт цэрэгтэй хамтран Хиагтыг Барон Унгернээс хамгаалсан ба улмаар Нийслэл хүрээ хүртэл аялан тэнд байрласан байна.
Монголд байрласан улаан армийн ангиудын цэргүүд хүрээнд байрлаж байхдаа олон удаа дээрэм хийсэн нь Богд хаан болон тэр үеийн монголын удирдлагуудын дургүйцлийг төрүүлсэн байна.