polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Улс төрийн мэдээллийн, Эдийн засаг, бизнес мэдээллийн, Нийгмийн мэдээллийн, Эрэн сурвалжлах шуурхай мэдээллийн, Залуучууд, чөлөөт цагийн мэдээллийн, Гадаад мэдээллийн, Гэрэл зургийн, Зар мэдээ, захиалга борлуулалтын, Реклам сурталчилгааны, Санхүүгийн, Аж ахуйн зэрэг 10 алба, Фотостуди, Хэвлэлийн эх бэлтгэх лаборатори, Компьютерийн төв зэрэг үндсэн нэгжтэй.
“Улс төр”, “Танин мэдэхүй”, “Монголын хаяг-Улаанбаатар”, “Хүмүүс”, “Урлаг”, “Нийгэм”, “Ертөнц”, “Уран зохиол”, “Сониуч”, “Үйл явдлын мөрөөр”, “Спорт” зэрэг байнгын нүүр, булантай.
Нийгмийн бүхий л хүрээг хамарсан сэдэв, асуудлыг тусгаж, цаг үеэ мэдэрсэн өргөн цар хүрээтэй, үнэн бодитой мэдээ мэдээллийг олон түмэнд бичлэгийн янз бүрийн төрөл зүйл, арга хэлбэрээр шуурхай хүргэхийг зорилгоо болгодог.
Төр засгийн шууд дуу хоолой нь биш боловч ямар нэг хэмжээгээр түүнийг тусгахын хамт аль болох ард түмний дуу хоолой болохыг чухалчилж, нийтлэлээрээ төрийн удирдлага, бодлого чиглэлд нь нөлөөлөх, аль нэг салбар, байгууллагын эрх ашгийг илүү хөндөхгүй, давуу тал үүсгэхгүй байх замаар тэнцвэрт байдлыг хадгалсан мэдээлэл хүргэхийг нийтлэлийн бодлогын салшгүй хэсэг гэж үздэг.
Олон түмний анхаарлыг татсан чухал сэдвүүдээр тогтмол хэлэлцүүлэг явуулж, “Хөндүүр сэдэв” цуврал нийтлэлээрээ оршиж буй дутагдал, доголдлыг илрүүлэх, шийдвэрлэхэд нөлөөлөхөд чиглэгдсэн асуудал хөндсөн, шүүмжлэлт материалыг нийтэлдэг онцлогтой.
Дүрслэлийн хувьд амьтдын гадаад төрхийг гаргахад анхаарч, зарим амьтдын дүрслэлийг тааруулан олон жижиг толбо хийж давтмалыг илэрхийлсэн нь палеолитын үеийн нэг онцлог ажээ.
Эдгээр зосон зургууд дахь арслан заан, одос үхэр, тэмээн хяруул зэрэг нь Монгол нутагт эрт цагт байгаад сөнөж үгүй болсон амьтад тул уг зургууд нь дээд палеолитын үед холбогдох нь давхар нотлогдож байна.
Агуйн хананд жадан эвэрт оронго гөрөөс , бух, могой, шувуу, тэмээн хяруул, заан, тэмээ, янгир зэрэг амьтдын сүг зураг байдгаас үзвэл эрт үед Монгол нутагт дээрх амьтад амьдарч байсан ба цаг уурын байдал одоогийн Африк тивийн адил чийглэг халуун уур амьсгалтай байжээ.
Уг агуй нь шохой чулуун тогтоцтой дотроо бөмбөргөрдүү оройтой, шалнаас тааз /адар/ хүртэл 20 орчим метр өндөр агаад анх Хойд цэнхэрийн агуйн зургийг Манхан сумын нэгэн гярхай ажигч малчин санамсаргүйгээр олж сумын захиргаанд мэдээлсэн талаар танилцуулгад дурдсан байна.
Хойд Цэнхэрийн агуй нь эртний дархчуулын гайхамшигт бүтээлийг агуйн зүүн талын нуранги багатай хунхнуудад өнгөц харсан хүнд үзэгдэхээргүйгээр хадгалан бидний үе хүргэжээ.
Нийгэм-улс төрийн томоохон хэвлэлийн байр сууринаас аливаа асуудалд хандахдаа сэдвийн явцуу хүрээнээс гарч, нийгмийн бүхий л давхаргын эрх ашгийг адил төвшинд хөндөх, түүнд олон ургальч үзлийн үүднээс хандах, улс төрийн “сөрөг хүчний” дуу хоолой, үйл ажиллагааг нийгэмд мэдрүүлэх зорилгоор “Эх Орон” намын үйл ажиллагааг сурталчлах, олон түмний улс төрийн идэвхийг сэргээх, үзэл бодлын индэр болох, олон нийтийн дуу хоолойг төр засагт хүргэхийг чухалчилдаг.
Анх улс төрийн гуравдагч хүчний байр суурь, дуу хоолойг нэмэгдүүлэх, өдөр тутмын сонины зах зээлд өөрийн гэсэн шинэ орон зайг бий болгох зорилгоор үүссэн гэж үздэг.
Снукер нь цохиурт спортын төрөл бөгөөд дөрвөн өнцөгт, 6-н нүх бүхий том ширээ, цохиур мод болон цагаан , 15 ширхэг улаан бөмбөг , 1ш шар , 1ш ногоон , 1ш бор , 1ш хөх , 1ш ягаан , 1ш хар , нийтдээ 21 ширхэг бөмбөг ашиглан тоглодог.
Энэхүү тоглоом нь Энэтхэгт байрлах Их Британийн армийн офицеруудын дундаас үүссэн гэж үздэг бөгөөд Их Британийн колоничлол болон нөлөөнд байсан бүх улсад тархан хөгжсөн байдаг.
Үүний дараагаар Снукер нь 19-р зууны сүүл 20-р зууны эхээр эрчимтэй хөгжиж эхэлсэн бөгөөд, 1927 онд мэргэжлийн тоглогч Жо Дэвисийн санаачлан зохион байгуулсан Снукерын дэлхийн аварга шалгаруулах анхны тэмцээн нь энгийн нэгэн зугаа цэнгэлийн тоглоомыг илүү мэргэжлийн түвшинд хөгжих суурийг тавьсан.
Улмаар Жо Дэвис снукерыг илүү сонирхолтой болгох үүднээс улбар шар болон хөх ягаан өнгийг нэмж тоглох хувилбарыг буюу -ийг санал болгосон ч төдийлөн сонирхол татаж чадсангүй.
Биллиард нь 19-р зууны дунд үеэс, Энэтхэгт байрлаж байсан Их Британийн армийн офицеруудын дунд үүссэн бөгөөд үүний дараагаас биллиардын янз бүрийн төрлүүд мөн тус тусдаа үүсчээ.
Анхандаа 15 улаан бөмбөгийг пирамид хэлбэрт өрж тоглодог байсан бол 1874 онд Энэтхэгийн Жабалпур мужид байсан офицерууд улаан бөмбөг орсны дараагаар шагналын өөр өнгийн бөмбөгийг нэмж цохих төрлийг үүсгэжээ.
Тодруулбал, Девоншайр цэргийн дивизийн хурандаа Невил Чамберлан энэхүү тоглоомыг тоглож байхдаа өрсөлдөгч нь бөмбөгөө алдангуут түүнийг шоглох байдлаар "Снукер" гэж хэлснээс үүдэлтэй юм байна.
15ш улаан бөмбөг , 6ш өөр өнгийн бөмбөг (шар-2 оноо, ногоон-3 оноо, бор-4 оноо, хөх-5 оноо, ягаан-6 оноо, хар-7 оноо) болон цагаан бөмбөг буюу цохиур бөмбөг ашиглан тоглоно.
Болк шугамын тойргийн нуруу шугамын хоёр захад шар, ногоон тухайн шугамын голд бор бөмбөгүүд байрлана (эдгээр 3 бөмбөгийн байрлалыг " " - хэмээх үгний эхний үсгүүдийг ашиглан амархан тогтоогоорой, -, -, - ).
Ширээний аль нэг богино портноос 737мм зайтай "болк шугам" байрлана (энэхүү шугам зурагдсан талын портыг "болк порт" гэж нэрлэдэг. болк шугамаас хойш зайг "болк" гэж нэрлэдэг).
Снукерын хөгжлийн эхэн үед буюу 1920-иод онд бөмбөгийг зааны ясаар хийдэг байсан бол, шинжлэх ухаан хөгжсөнөөр илүү тэсвэр удаан, гадаргуу гөлгөр бөмбөгүүдийг фенол карбоны хүчлийн давирхайгаар хийх болсон.
Харин тоглолт нь хэн нэгэн тоглогч заасан өргийн тооны талаас илүүг авснаар дуусна (учир нь өргийн тоо сондгой байдаг. Жишээ нь 19 өрөг тогловол хэн нэг нь 10 хожсон үед тоглолт дуусна).
Бичгийн утгачд хавсаруулсан улсын түүхийн хүрээлэн : Хятад хэл, бичгээр улсын түүх шастир зохиох, хааны зарлигийн эхийг зохиох, зарлигийг нийтэд тунхаглах, түшмэдийн шалгалтийг зохион байгуулах үүрэгтэй.
Монгол бичгийн утгачийн хүрээлэн : Монгол хэл бичгээр хааны зарлигийг нийтлэх, төрийн хэргийг монгол хэлээр бичих нийтлэх, монгол бичгээр тамга, тэмдэг, судар шастир бичих; монгол түшмэдийг сургах гэх мэт
Их Ордын дотоод хэргийг хамаарах шилтгээн : Чингис хааны дөрвөн их ордын тайлга тахилга, харьяат ардын хүнс зоог, ахуйн хэрэг, хятад нутаг дахь соёрхол газраас авах татвар татаасыг бие даан зохицуулах зэрэг үүрэгтэй байгууламж.
Аюурбарбад хааны засаглалын үед улс орон нэг үе ахин сэргэн, улс төрийн байдал тогтворжиж эхэлсэн ч Аюурбарбад хааны урьд ахдаа амласан амлалтнаасаа буцан өөрийн хүүгээ хунтайж болгосон нь Юань улсад өрнөх дотоодын улс төрийн хямралын эхлэлийг тавьжээ.
Энэ хааны үед Юань улс сүүлийн удаа амар тайван байсан ч 1328 онд Есөнтөмөр хаан Шанду хотод нас нөгчсөнд Шанду хотыг сахин суусан Давлат шах, Ванчин зэрэг түшмэл, түүний хөвгүүн Аригиба хаан өргөмжилжээ.
Юань улсын хамгийн дээд эрх мэдлийг хаан хязгаарлалтгүйгээр барих бөгөөд төвлөн засах яам (Уг яаманд Сангийн яам, Ёслолын яам, Цэргийн яам, Шүүхийн яам, Үйлдвэрлэх яам зэрэг 6 яам харьяалагдаж байв), нууц бичгийн яам , зарга шийтгэх яам гэх гурван бие даасан харилцан хяналт тавих үүрэг хүлээсэн яамд ажиллаж байсан байна.
Төмөр хаан өвөг эцгийнхээ хийсэн маш их ажлуудыг үргэлжлүүлэхээр зориг шулуудан шийдсэнээс гадна Монголын баруун зүгт орших бусад хаант улсуудтай эв найрамдлын харилцаа тогтоожээ.
Хубилай хааны төр барьсан эхний жилүүдээс монголын төрийн төв хуучин Алтан улсын нутагт шилжсэн нь эзлэгдсэн хятад нутгийг захирахын тулд хятадын төрийн уламжлалт бүтцийг Их Монгол Улсын хэмжээнд хэрэглэж эхлэл тавигдсан.
Анх Өгэдэй хааны үед Алтан улсыг дайлан дагуулсан цагт зөвхөн эзлэгдсэн хятад орныг хуучин бүтэц зохион байгуулалтаар нь захирах бодлого хэрэгжүүлж байсан бол, Хубилай сэцэн хааны үеэс эхлэн нийт монгол гүрэн даяар хэрэгжүүлж эхэлсэн.
Хятад гүрнийг эзэлж байгаад хөөгдсөн бусад үндэстэнтэй харьцуулбал монголчууд хэдийгээр хятадад хаанчлалаа алдсан ч Юань улсын дараа бий болсон Мин улсын хойд хэсэгт үзүүлэх нөлөө нь хүчирхэг хэвээр байсан юм.
Юань улсын сүүл үед холбогдох бас нэгэн хууль цаазын бичиг нь 1338-1345 оны хооронд Тогоонтөмөр хааны зарлигаар Их Юань улсын нэвтэрхий хууль болон өмнөх үеийн хуулийг нэгтгэсэн нэгэн хуулийг гаргасан.
Энэ хууль нь 22 жил болоод Мин улс байгуулагдахад халагдаж, хожуу Юнлө хааны үед бичигдсэн Юнлө Дадян, манж Тэнгэрийн Тэтгэсэн хааны үед бичигдсэн Дөрвөн хөмрөгийн данс бичмэл хэмээх хоёр бүтээлд багтсан билээ.
Эдгээрээс гадна тухайн зарим мужид Төвдийг захирах Засаг уламжлах яам , сюань вэй сы , ань фу сы , жюнь , дао гэх мэтийн нэршил бүхий засаг захиргааны нэгж байршиж байсан.
Муж нь дотроо: Лу , Фу (сүүлийн жилүүдэд Шүлтгэн, Шилтгэн гэх нэршилийг Түүхийн хүрээлэнгийн бүтээлүүдэд тавигдах болсон), Жоу, Сянь гэж хуваагддаг.
Түр зуурын хаанчлалын үед Юань гүрэн санхүүгийн бэрхшээлүүдтэй тулгарч эхэлсэн нь Хайсан Хүлэг хааны хийсэн зарим зүйлүүдтэй шууд холбоотой байсан.
Гэхдээ Монгол хүн гэдэгт Их Монгол улсад хамгийн түрүүнд дагаар орсон Харлиг, Уйгур, Хиргис, Хятан зэргийн хүмүүсийг багтаах явдал байсныг анхаарууштай.
1271 онд Их Монгол Улсын нэрийг өөрчилж, Юань хэмээн нэрийдсэнээр Монголын эзэнт гүрэн Алтан Орд, Ил Хаант Улс, Цагадайн улс, Юань улс гэсэн дөрвөн хаант улсад хуваагдсан түүхтэй.
Юань Улс буюу бас өөрөөр Дай Өнь Их Монгол Улс нь Монгол угсаатны байгуулсан Монгол, Хятад, Солонгос улсуудын газар нутгийг эзлэн оршиж байсан феодалын нийгэмт хаант улс байсан юм.
Юй ши тай буюу Зарга шийтгэх яам нь түшмэдийн албанд нь хяналт тавьж дэвшүүлэх юмуу бууруулах эсэхийг тогтоох, шүүн таслах, зарга хэлэлцэх асуудлыг хамаарч байсан.
Түүний дараа Цэргийн явдлын хүрээлэн нь цэргийн үйлийг хариуцаж, дайн зарлах, цэргийн бүртгэл, цэргийг орон нутагт тараан хувиарлан суулгах гэх мэт асуудлыг хариуцаж байсан бөгөөд зөвхөн хаанд шууд захирагдах Шумиши түшмэл захирдаг байжээ.
Юань улсын сүүлийн хаан Тогоонтөмөрийн үед бослого хөдөлгөөн жил алгасалгүй гарч, ихэс ноёдын зөрчил дээд цэгтээ тулж, улс орон самуурч байсаар 1368 онд Юань улс мөхөж, Монголчуудын эзэгнэл төгсгөл болжээ.
Мөн эдгээрээс гадна тус бүрдээ үүрэг хүлээсэн 20 гаруй яам, тэднээс салбарласан олон зуун хүрээлэн, асар, хэлтэс, товчоо зэрэг байгуулагдаж, зарим нь цаг үеийн шалгуураар татан буугдах, нэгтгэгдэж байсан.
Өнөө үед олон төрлийн компьютер, мөн тэдгээрт суух олон янзын үйлдлийн системүүд байгаагаас шалтгаалан нэг програмчлалын хэлний хэд хэдэн ялгаатай хөрвүүлэгч байдаг.
Үүнтэй уялдан, компьютерын дотоод зохион байгуулалт, ажиллах зарчим зэргийг нэгт нэгэнгүй тооцох нүсэр хөдөлмөрөөс програм зохиогчийг чөлөөлөх зорилгоор дээд төвшний програмчлалын хэлүүд зохиогджээ.
Тэндээ хувраг болсныхоо дараа 1989 оноос хоёр жилийн хугацаанд Эбилгэ дацанд ном заалгаж байгаад, 1993 оны зун хүртэл Гусиноозёрск хотын Дамигандандаржаалин сүмд зан үйлд суралцан суув.
Сонины дизайн нь уншигчийн хязгаарлагдмал цаг хугацаа, түүний анхаарал, хүч хөдөлмөр нь тодорхой мэдээлэл хүлээн авахад чиглэгдсэн байхаар хийгддэг онцлогтой.
Уншигчийн анхаарлыг хөндийрүүлэх, хэвийн уншилтанд бэрхшээл учруулахуйц чимэглэлийн аливаа арга хэлбэр цаг хугацаа, хүч хөдөлмөрийг хоосон зарцуулахад хүргэдэг.
Энэ бол онвчтой загвар дэглэлт хийх, өөрөөр хэлбэл, сонины нүүрэнд эх бичвэр, зураг чимэглэлийн материалыг байрлуулах үйл явц гэдэг бол зар сурталчилгааны, цэвэр мэдээллийн нүүр, тодорхой боолт, булан, багана эсвэл тухайн хэвлэлийг бүхэлдээ авах зэрэг тодорхой нөхцөл байдал болгонд өөрийн гэсэн өвөрмөц онцлог бүхий арга барил, хэлбэр, дүрэм журмыг ашиглана гэсэн үг юм.
Сонины дизайны үүрэг нь мэдээлэл хүргэхэд орших бөгөөд гэрэл зураг, бичвэрийн зохицолт байгуулалт, гарчгийн зөв хэлбэр, шрифтийн сайн сонголт, нүүр зохиомжтой байх зэрэг нь дээрх үүргийг биелүүлэхэд чухал нөлөөтэй юм.
Сонины нэр, огноо, дугаар, хөтөч, реклам, уриа, сүлд, “чих”, шугам, хүрээ, гарчиг, дүрс шрифт, хүснэгт, эх бичвэр, боолт, цонх, ишлэл, цагаан зай , зохиогчийн нэр, булан, дэвсгэр, фото болон шог зураг зэрэг нь сонины дизайны үндсэн элементүүд болдог.
Сонины дизайны зарчмын зүй зохист илэрхийлэл, өнгө төрх нь мэдээллийг бүрэн дүүрэн хүргэхийн үндэс төдийгүй, уншигчдынхаа сэтгэл зүй, сонирхол, унших дадалд нийцүүлэн агуулгынхаа хэлбэр төрхийг боловсруулахад чухал үүрэгтэй.
Сонины элементүүдийн харилцан зохицол, нэгдмэл байдал чухал бөгөөд сонин уншигчдад аятай таатай сэтгэгдэл төрүүлэхэд хэмжээний нэгдмэл зарчим чухал үүрэг гүйцэтгэдэг.
Зохицлын зарчмын үндэс нь сонины дизайны нэгж элемент бүр өөрөө өөрийнхөө төлөө оршин байдаггүй, бусадтайгаа холбогдож, ерөнхий төлөв байдалдаа үйлчилдэгт оршино.
Сонины нүүрний нэг элементээс нөгөө рүү шилжих хөдөлгөөн, түүний нүүр бүхэнд орших адил байдал, давталт зэрэг бүх урсгал, өөрчлөлтийг нэгтгэсэн сонины дизайны үндсэн хандлагыг хэмнэлийн зарчим гэнэ.
Хэмнэлийн зүй зохист илэрхийлэл нь уншигчийн мэдээлэл авах, хуудаснаас хуудсанд шилжих сонирхол, анхаарлыг өдөөн, улмаар түүнийг хадгалах ач холбогдолтой.
Евро-2004 тэмцээнд дөрвөн тоглолтонд гурван гоол, 2006 оны ДАШТ-ий урьдчилсан шатны тоглолтуудад таван гоол тус тус оруулж Английн шигшээ багийн мэргэн буучаар шалгарч байлаа.2010 оны ДАШТ-ий урьдчилсан шатны тоглолтуудад дөрвөн гоол оруулж Английг Өмнөд Африк улсад зохиогдсон ДАШТ-д оролцох эрхийг авахад их хувь нэмэр оруулсан билээ.
2000 онд Лампард, Манчестер Юнайтедийн Рио Фердинанд болон Вестхэм Юнайтедийн Кирон Дайер нарыг Кипр улсын Айя-Напа хотод амарч байх үеийнх нь бичлэгийг Канал 4 телевиз баримтжуулан 2004 онд дэлгэцнээ гаргасан нь ихээхэн шуугиан тарьж байв.
Лёренског хотын ижил нэрт хөлбөмбөгийн багаас хөлбөмбөгийн замналаа эхлүүлсэн Карью 1998-99 оны улирлын туршид Норвегийн дээд лигийн Волеренга багт тоглож байх үедээ довтолгооны бүсийн ирээдүйтэй тоглогч болохоо харуулсан гэдэг.
Карьюгийн хувьд Валенсиа багийг 2001 оны УЕФА Аваргуудын Лигийн шигшээ тоглолтонд торгуулийн цохилтоор Бавари Мюнхен багт хожигдож азгүйтэхэд багаа төлөөлөн торгуулийн цохилтыг амжилттай гүйцэтгэж байв.
Уг тэмцээнд Карьюгийн багтаа оруулсан том хувь нэмэр нь дөрөвний нэг шигшээд оноолтоор таарсан өрсөлдөгч Арсенал багийг талбай дээрээ хүлээн авсан тоглолтын 75 дахь минутанд толгойгоороо мөргөн оруулсан явдал юм.
Улирлын нээлтийн гоолоо 2-0 харьцаагаар Эвертон багийг буулган авсан тоглолтонд оруулсан Карью улирал шувтарахад 13 гоол оруулсан амжилтаараа «мэргэн буучдын жагсаалтын шилдэг аравт» бичигдсэн юм.
Түүнээс хойшхи ээлжит тоглолтуудад гоол оруулсаар байсан Карью 2008 оны арваннэгдүгээр сарын 6-нд болсон УЕФА-гийн цомын хэсгийн Славиа Прага багийг 1-0 харьцаагаар хожсон тоглолтонд хожлын гоолыг оруулж байв.
Түүнээс хойш удалгүй Карью бэртэл авч бэртлээс эргэн ирэх хугацааг хүртэл буюу 2009 оны нэгдүгээр сарын 31-нийг хүртэл түүний оронд Эмиль Хески тоглох болжээ.
Жон Алью Карью (, 1979 оны есдүгээр сарын 5-нд Акерсхус тойргийн Лёренског хотод төрсөн) нь Норвегийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Астон Вилла болон Норвегийн шигшээ багт тоглодог.
Фосфоритоос бүрдсэн тус арал нь "Номхон далайн фосфат" компани 1907 онд олборлолт хийж эхэлснээр фосфатын гол экспортлогч орон болсон бөгөөд Британийн Фосфатын Комисс 1919 онд байгуулагдаж, Науруг тусгаар тогтносны дараа ч фосфатын бизнесийг хяналтдаа байлгаж байв.
Орлого олохын тулд засгийн газар нь янз бүрийн стандарт бус арга хэмжээ авч байсан бөгөөд 1990-ээд он гэхэд бараг татваргүй улс, хууль бус мөнгө угаах үйл ажиллагааны төв болоод байв.
Мөн 2005 оны 12 сараас 2006 оны 9 сар хүртэл тус арлын цорын ганц агаарын гүүр болдог Айр Науру компани үйл ажиллагаагаа зогсоосноор гадаад ертөнцөөс бараг тусгаарлагдаж, хөлөг онгоцоор л холбогдож байв.
Зохиомжийг өргөн утгаар нь авч үзвэл уран сайхны болон нийтлэлийн бүтээлийн байгууламж, тухайн бүтээлд тусгасан амьдралын үйл явцыг тодорхойлдог дүрүүдийн зохион байгуулалт, тэдний харилцаа холбоог нээж өгөх хэрэгслүүдийн систем мөн.
Зохиомж агуулжсан хэлбэр болохын хувьд тусгаж буй бодит байдлын зүй тогтол, зохиогчийн ертөнцийг үзэх үзэл, уран сайхны арга, үзэл санаа – гоо зүйн болон бичлэгийн төрөл зүйлтэй холбоотой зорилтуудаас шууд шалтгаалдаг.
Зохиогчид баатрын дотоод ертөнцийг үзүүлэхдээ зохиогчийн тодорхойлолт, дотоод үгүүлэл, харилцан тодорхойлолт, гадаад үйлдэл, өөрийн үг яриа, харилцан яриа, сэтгэлийн хөдлөл, өдрийн тэмдэглэл, захидлыг ашиглах зэрэг янз бүрийн арга барилыг хэрэглэдэг юм.
Баатрын гадаад дүр төрх нь дотоод ертөнцтэй тохирсон, эсвэл түүнтэй зөрчилдсөн байдлаар, хошин шог эсвэл сэтгэл зүйн өнгө аясаар, маш тодорхой эсвэл товчхон, шууд эсвэл дам байдлаар илэрхийлэгдсэн байдаг.
Сэтгүүл зүйд ийм элемент, хэсгүүдийг нийтлэл – уран сайхны бичлэгийн томоохон зүйл болох найруулал, шог найруулал, аян замын тэмдэглэл, улс төрийн шог зэрэг бичлэгүүдэд түгээмэл хэрэглэдэг.
Доктор Д.Галбаатар “Зохиомж гэдэг бодит байдлаар нөхцөлдсөн зохиолчийн ертөнцийг үзэх үзэл, уран бүтээлийн ерөнхий арга хийгээд дүрслэх аргын систем, зохиол ба зохиолчийн үзэл санаа, гоо зүйн зорилготой уялдаж, уран зохиолын төрөл, зүйл бүрд өвөрмөц байдлаар илэрдэг тийм зүйл юм. Зохиомжид агуулга ба хэлбэрийн диалектик, бүтэц байгуулалт, өгүүлэгдэхүүн дарааллыг ч хамруулан үзэх нь зүтэй юм” гэж тэмдэглэснийг сэтгүүл зүйн бүтээлтэй ч хамааруулан үзвэл зохино.
Тухайлбал, Л.Түдэвийн “Одос урамдах хязгаар” аян замын тэмдэглэлийн зохиомжийн гол зүйл нь ёс заншлын сурвалжлага хэлбэрээр бичигдсэн олон хэсэг байхад “Эзнээ алдсан захидал” улс төрийн шогийн зохиомжийн гол зүйл нь захидал хэлбэртэй юм.
Тиймээс аливаа бүтээлд гарч буй баатрын зан төрх, хэв шинж, уран дүрийн бүтэц, дүрслэх аргын бүтэц-байгуулалтын тогтолцоог бүхэлд нь зохиомж гэж ойлгож болно.
Түүний командалсан Азийн морин дивизийн 2-р морин бригад Верхнеудинскийн чиглэлээр давшилт хийсэн боловч давуу хүчтэй Улаан арми болон Алс Дорнодын Бүгд Найрамдах Улсын Ардын армийн цэрэг, улаан партизаны хүчинд шахагдан Монгол руу ухран орж, Бароны командалсан Азийн морин дивизийн гол хүчтэй нэгдсэн байна.
Азийн морин дивизийн хамт Дух нарсны тулалдаан, Гуртын тавилангийн тулалдаан болон бусад тулалдаанд оролцож, Хорлоогийн Чойбалсангийн командалсан Баруун замын Ардын журамт цэрэг ба А.Нейманы командалсан Улаан армийн Монгол дах аялан байлдах цэрэгтэй тулалдаж явжээ.
Хурандаа Михаил Торновскийн дуртгалд өгүүлсэнээр Барон Унгерн фон Штернберг Урианхайн хотгорруу ухрахаар шийдсэний дараа түүнийг эсрэгээр Манжуур руу явах хүсэлтэй байсан хурандаа Хоботов тэргүүтэй офицерүүдын зохион байгуулсан хуйвалдааны золиос болж 1921 оны 8-р сарын 16-ны шөнө Сэлэнгийн эрэгт буудалласан 2 -р морин бригадын хээрийн отогт өөрийн цэргүүддэ алуулсан гэдэг.
Шүлсний амилаза фермент нь цардуулын том молекулыг задалж глюкоз ба мальтозын жижиг молекул болгодог байхад өөр нэг төрлийн Лифаза ферментүүд өөх тосны молекулыг жижиг молекулд хувиргадаг гэх мэт олон жишээ татаж болно.
Ферментүүд нь том химийн бодисыг жижиг химийн бодист хувиргаад зогсохгүй эсрэгээр жижиг химийн бодисоос том нийлмэл химийн бодис үүсгэх болон бусад химийн хувирлуудыг мөн гүйцэтгэдэг.
1403 - Кастиллийн хан Хенри Төмөрийн хаант улсын элчин сайд Руй Гонзалез де Клавихогоор дамжуулан Османы эзэнт гүрний эсрэг тулаанд холбоотон болж оролцохыг хүсчээ.
1911 - Халхын дөрвөн аймгийн хан, чуулган дарга, жанжин тэргүүтэй ноёд лам нар их Хүрээнд цугларч нууц зөвлөгөөн хийж, шинэ засгийн бодлого Монголчуудын амьдрал, ёс суртахуун, шашин шүтлэгтэй харштай гэж үзээд, түүнийг бүхэлд нь хүлээж авч болохгүй хэмээх санал нь нэгджээ.
1961 - АНУ-ын Алабама мужийн захиаргч Жон Малколм Паттерсон эрчийг авах болсон жагсаал цуглаанаас шалтгаалан үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах ёстой гэж мэдэгджээ.
1998 - Индонезийн нийслэл Жакарта хотод Засгийн газраа эсэргүүцсэн жагсаалаас үүдэн Индонезийн Ерөнхийлөгч Сухарто үүрэгт ажлаа өгч байгаагаа албан ёсоор зарлав.
2006 - Монтенегро улс Серби-Монтенегрогийн нэгдсэн улсын бүрэлдэхүүнээр гарах эсэхээ олон нийтээр хэлэлцүүлж, 55 хувь нь Монтенегрогийн тусгаар тогтнолыг дэмжлээ.
1941 оны сүүлчээр И.Сталин болон цөллөгт байсан Польшийн Засгийн газрын тэргүүн Владислав Сикорски хоёрын хооронд Польшийн иргэдийг суллах тухай хэлэлцээрээр цөллөгөөс суллагджээ, Польшийн дивизийн бүрэлдэхүүнд багтан дайнд оролцов.
Ливантай хийсэн дайн нь ихээхэн хохирол дагуулж, олон нийтийн санаа бодол эргэсний дээр эхнэрээ алдсан Бегин 1983 оны 10 сард огцрох өргөдлөө өгч, улс төрийн амьдралаас холдон, охинтойгоо цуг амьдарч байгаад 1992 оны 3 дугаар сарын 9-нд Тел-Авив хотноо нас нөгчжээ.
Уран илтгэх ур чадвар, зарчимч байдал, улс төрийн үнэнч шударга байдал, хувь хүний ​​даруу байдал нь нэр хүндтэй парламентын гишүүн, улс төрчийн алдар нэрийг олж авч, түүний хувийн нөлөөллийг нэмэгдүүлэхэд хувь нэмэр оруулсан.
Ерөнхий сайд байхдаа хүрсэн хамгийн том амжилт нь Египет улстай энхтайвны гэрээ байгуулсан явдал бөгөөд үүнийхээ төлөө Египетийн ерөнхийлөгч Анвар Садатын хамтаар Нобелийн энхтайвны шагнал 1978 онд хүртсэн юм.
Найрууллын энэ хэлбэр нь нийгмийн аль нэг салбарын хурц, тулгамдсан сэдэв, асуудлыг тусгах объект болгон сонгон авч, түүнийг тал бүрээс нь нягтлан судалж, уран сайхны аргаар боловсруулахын үндсэн дээр шийдвэрлэх арга замыг зааж өгөхөд чиглэгдсэн байдаг.
Найрууллын цөм нь шийдвэрлэхийг шаардсан асуудлуудыг агуулсан үйл явдал, үзэгдэл, нөхцөл байдал болох бөгөөд зохиогч түүний хөгжил, хөдөлгөөн, шалтгаан, үр дагаварыг тодорхой логик дарааллын дагуу дүрслэн харуулдаг.
Өөрөөр хэлбэл, зохиогч асуудал дэвшүүлсэн өгүүлэлд ч, найруулалд ч дэвшүүлэн тавьж буй асуудлын үүсэх шалтгаан, түүний цаашдын хөгжлийг тодорхойлж, шийдвэрлэх арга замыг тодорхойлдог.
Асуудал дэвшүүлсэн найруулалд зохиогч тусгаж буй сэдвийг өгүүлэл шиг “нүцгэн байдалд” буюу статистик тоо баримтын зүй тогтол, нэгтгэсэн дүгнэлт, оюун дүгнэлтийн хэлбэрээр өгдөггүй.
Харин асуудлыг үйл явдалд оролцож буй бодит хүмүүс даван туулахын төлөө хүчин зүтгэж буй саад бэрхшээл болгон үзүүлж, тэдний хоорондох зөрчил, хүсэл сонирхлын сөргөлдөөнөөр дамжуулан уран сайхны аргаар гаргаж өгдөг.
Хүмүүсийн үйл ажиллагаан дахь энэхүү зөрчил, түүний хөгжлийг тал бүрээс нь задлан шинжлэх аргаар дэвшүүлж буй асуудлын мөн чанар, учир утгыг илрүүлдэг.
Зохиогч болж байгаа үйл явдлын учир утгыг тайлбарлах явцад зэрэгцүүлэл, харьцуулалт, адилтгал, уянгын халил зэрэг янз бүрийн аргуудыг түгээмэл хэрэглэдэг.
Тусгаж байгаа үйл ажиллагааны салбарын талаар сайн мэдэхгүйгээр, түүнийг бүх талаас нь нарийн судалж, асуудлын дотоод мөн чанарт гүнзгий нэвтрэхгүйгээр асуудал дэвшүүлсэн найруулал бичих боломжгүй юм.
Асуудал дэвшүүлсэн найруулал нь зохиогчоос тал бүрийн өндөр мэдлэг, амьдралын туршлага, нийгэм, улс төр, эдийн засгийн алив асуудалд онол, практикийн үүднээс гүнзгий дүгнэлт хийж, ул суурьтай хандахын хамт бичлэгийн өндөр ур чадвартай байхыг шаарддаг нэлээд хүндэвтэр хэлбэр мөн.
Асуудал дэвшүүлсэн найруулалд хэн нэгэн хүн, хамт олны тухай бичихийг гол болгодоггүй боловч тэдгээрийг нийгмийн чухал асуудлыг дэвшүүлэхдээ объект болгон авч, тэдний үйл ажиллагаа, сэтгэгдэл, үйл хөдлөлөөр нь дамжуулж асуудлын утга санаа, нөлөөлөх хүчин, гадаад дотоод харилцаа холбоог нээн үзүүлэх болно.
Манай сэтгүүл зүйд асуудал хөндсэн нийтлэл, нэвтрүүлэг цөөнгүй байдаг боловч дэвшүүлж байгаа асуудлаа найрууллын хэлбэрээр гаргасан даацтай бүтээл нэн ховор юм.
Харин ахмад зохиолч, сэтгүүлч Д.Сэнгээгийн “Тэргүүний хоньчдын дэвшүүлэн тавьж байгаа зарим асуудлаас”, зохиолч Д.Гармаагийн “Бор өргөө” зэрэг бүтээл нь мал аж ахуйн үйлдвэрлэлд шинжлэх ухааны ололт, уламжлалт аргыг хослон хэрэглэх, хөдөө аж ахуйг механикжуулах замаар малчдын хөдөлмөрийг хөнгөвчлөх, өвлийн бэлтгэлийг хангахад шинэ арга технологийг нэвтрүүлэх зэрэг асуудлыг дэвшүүлэн тавьж, шийдвэрлэх арга замыг эрж хайсан, бичлэгийн нийтлэл уран сайхны аргыг өндөр төвшинд хосолж чадсан асуудал дэвшүүлсэн найруулал юм.
Трамвайн кондуктор 36 настай Ханна Шмиц 15 настай дунд сургуулийн сурагч Михаэль Берг нар эр эмийн харилцаатай болохоос гадна Шмиц эмэгтэй балчир Бергээр уран зохиолын ном уншуулдаг байв.
Дайны үед Нацистын бөөнөөр хорих лагерийн хянагч хийж байсан Шмицийг дайны гэмт хэрэгт яллах бөгөөд Шмиц хэрэгт холбогдолгүй болохыгоо илчлэх боломж байсан ч бичиг үсэг мэддэггүйн улмаас бүх насаараа хоригдох ялыг эдлэхээр болно.
Уинслет Алтан бөмбөрцөг, БАФТА, Гильдийн нэрэмжит Кино урлагийн дээд шагнал болон Оскар зэрэг дэлгэцийн урлагийн шилдэгт тооцогдох бүхий л шагналуудыг «Шилдэг эмэгтэй гол дүр» номинацид авсан билээ.
Кинонд хуульч мэргэжилтэй Михаэль Берг хэмээх Герман хүний 1958 онд өсвөр насны хүүхэд байхдаа өөрөөсөө насаар ахмад Ханна Шмиц гэх эмэгтэйтэй дотно харилцаатай болж, хэдэн жилийн дараа тэр эмэгтэй нь Нацистын бөөнөөр хорих лагерийн хянагч байсан нь илэрч дайны гэмт хэрэгт холбогдон өөрийн нэгэн нууцаа эмзэглэн нуусаар хэлмэгдэж буйг тус тус харуулах болно.
Дэвид Хэйр кино зохиолыг бичиж, Стивен Долдри найруулсан уг киноны гол дүрд Рэйф Файнс болон Кэйт Уинслет нарын шилдэг жүжигчдээс гадна Дэвид Кросс гэх Германы залуу жүжигчин тогложээ.