polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Тэд Оринико голын адаг Тринадад арлуудаар явж Энэтхэгийг олсонгүй тул Хаити хүрсэн боловч ард үлдсэн хүмүүс түүнийг олсон алтаа нуусан зэргээр хаанд ятгалаг явуулж, 1500 онд баривчлагдан Испанид хүргэгджээ.
Ийнхүү Португалчууд Энэтхэг хүрэх шинэ замтай болсноор Энэтхэгтэй худалдаа хийж халуун ногоо, чинжүү, цагаан гаа, задь зэргийг хямд үнээр авчирч Лиссабоны зах зээлээс асар их ашгийг олж байв.
Тухайн үед ази, европ тивүүдийн хооронд хийгдэж байсан худалдаа, арилжааны гол зам болох торгоны зам бүхэлдээ зөвхөн Монголчуудын мэдэлд буюу Монголын Эзэнт Гүрний нутаг дэвсгэр дээр байсан юм.
Хүн төрөлхтөн үүссэн тэр цагаас хүмүүсийн оюун санаанд дэлхийг яст мэлхийн нуруун дээр оршдог, яст мэлхий хөдөлхөд газар хөдөлдөг гэдэгт итгэдэг байсан .
Гэвч цаг хугацааны эрхээр оюун ухаан танин мэдэхүй өөрчлөгдөн шинэ содон үзэл баримтлал үүссэний дээр дэлхий бөмбөрцөг хэлбэртэй гэсэн үзэл санаа дэлгэрсэн дэлхийг анх тойрсон далайчин Ф. Магеллан ертөнцийн далайнууд хоорондоо холбоотой үргэлжилсэн нэг зүйл дэлхий бөмбөрцөг хэлбэртэй болохыг баталж хүн төрөлхтний танин мэдэхүйд чухал хувь нэмрээ оруулсан байдаг.
Газар зүйн их нээлт гэж, 15-18-р зууны үед барууны соёл иргэншил шинэ газар орон нээж, өөрийн нөлөөгөө тогтоохоор өрсөлдөж байсан Европын түүхийн үе, тэр үед хийгдсэн шинэ нээлтүүдийг хэлдэг.
Их нээлтүүдийн үр дүнд европчуудын танилцсан шинэ газар орны ихэнх нь тухайн үедээ аль хэдийн өөрийн гэсэн оршин суугчидтай, соёл иргэншилтэй байсан бөгөөд тэдгээр уугуул иргэдийн хувьд булаан эзлэгчдийн эрин үе байсан билээ.
Энэ үе нь Мадейрын арлууд, Азорын арлууд гэх Атлантын далайн олтригууд болон Африкийн эрэг, улмаар 1498 онд Энэтхэг хүрэх усан замыг нээсэн португалчуудын нээлт, мөн Кастилийн вант улсын нэрийн өмнөөс 1492-1502 Атлантын далайг хөндлөн гулд аялсан Христофер Колумбын аяллууд, 1519-1522 онд дэлхийг анх удаа тойрсон Фердинанд Магелланы аяллаар хүчээ авсан түүхтэй.
Ийнхүү шинэ газар орныг нээх хүсэлдээ автсан аялагчид хэдэн зууны туршид Атлант, Энэтхэгийн болон Номхон далайгаар хөвцгөөж, Америк, Ази, Африк, Австрали тивээр хөшилдөж байсан бөгөөд 20-р зуунд хойд туйлын бүс рүү ороод өндөрлөжээ.
Эдгээр нь олон улсын худалдаа, колонийн эзэнт гүрнүүдийн мандан бадарсан үе бөгөөд Хуучин ертөнц болон Шинэ ертөнц -ийн хооронд ургамал, амьтан, хоол хүнс, хүн ам , халдварт өвчин, соёлын солилцоо явагдсан юм.
Мөн цаашлаад зууны 2-р хагаст Испаничууд Португалаас өрсөн өмнөд Америкийн Атлантын далай эрэг хавийн нутгууд болох Ла Платаны цутгалан Патагоныг нээж бусад бага нээлтүүдийг дараалан хийсэн.
Генерал Барон Унгерн фон Штернберг 1921 оны 2 сард Нийслэл хүрээнээс хятадын гамин цэргийг бут цохин үлдэн хөөснөөр Монгол орон хятадын түр зуурын дарлалаас чөлөөлөгдсөн юм.
Ийнхүү 1921 оны 2 дугаар сард сэргээн тунхагласан Монгол Улсын Засгийн газрын Ерөнхий сайдаар Жалханз хутагт Дамдинбазар Богд хааны зарлигаар томилогдон ажилласан.
Жалханз хутагтыг баруун монголд ихэд нэр хүндтэйг харгалзан мөн оны 4 дүгээр сараас Баруун хязгаарын илбэн тохинуулах сайдаар томилогдохдоо Богд хааны зарлигаар Ерөнхий сайдын албаа Манзушир хутагтад шилжүүлэн өгсөн байна.
Тэрээр 1921 оны 2 дугаар сарын 22-ноос 4 дүгээр сарын сүүл хүртэл хугацаанд Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар ажиллаж байсан ба хоёр дахь удаагаа 1922 оноос 1923 оны 6 дугаар сард Монгол Улсын Ерөнхий сайдын албыг хашсан хүн юм.
Манзушир хутагт Цэрэндорж нь Жалханз Хутагт Дамдинбазараас Монгол Улсын Ерөнхий сайдын тамгыг авч, хамаарсан Ерөнхий сайд хэмээн дуудуулж, уг албыг хашиж байгаад 1921 оны 7 дугаар сарын 10-ны өдрийн 15 цагт засгийн газрын тамгаа Ардын засгийн Ерөнхий сайд Бодоод шилжүүлсэн билээ.
Дилав хутагт Жамсранжав, Мазушир хутагт Цэрэндорж, Хүүхэн хутагт, Егүзэр хутагт Галсандаш, Зая бандид, Хичээнгүй сайд Гомбо-Идшин, алдарт дипломатич Ширнэндамдин нарын 38 хүнийг 1930 оны 9-р сард хилсээр баривчилан шийтгэсэн байдаг.
Тэрээр 1911 оны тусгаар тогтнолын төлөөх үйл явдалд болон дараа нь буй болсон улсаа төвхнүүлэх хэрэгт төдийлөн оролцолгүй төрийн үйл хэргээс холхон шашин номын мөр хөөн амьдарч байсан байна.
Сюань у мэний хэрэг хувьслын дараа, Ли Ши минь хаан ширээнээ суугаад, улс орноо засан хөтлөх талаар чармайж ажилласнаар "Тан улс" нь Хятадын феодалын нийгмийн түүхэнд урьд өмнө гарч байгаагүй цэцэглэн хөгжсөн үе болсон байна.
Түүнээс хойш, Тан улсын Тан Сюаньзун хааны үед бас “Кай юаний мандлын үе”-д орж, улс гүрэн нь хүчирхэгжин, ард иргэд нь чинээлэг амьдралтай болж, амар тайван сайхан цаг үе дахин илэрсэн байлаа.
Тан улсын Кай Юаний хөгжил цэцэглэлтийн үе бол Сүй улсын сүүлчийн их дайны дараа дахин төр улсаа засах үед тохиосон бөгөөд түүний тулд зуу шахам жилийн бартаат замыг туулсан байдаг.
Тэрээр Манжийн эзэн хааны зараал ирэх бүрийд элдвээр аргацаасаар, өөрийн эзэн Галданбошигтынхоо асаасан Зүүнгарын төрийн голомтод үнэнч байсаар бие барсан билээ.
1690 оны хавар Ойрадын цэрэг манжийн цэрэгтэй хийсэн анхны томоохон тулалдаан болох Улз голын тулаан, мөн оны зун Улаанбуданчид болсон Ойрад манжийн хүч тэнцвэргүй тулалдаанд Данжила цэргээ оройлон оролцож, эр биеийн баатар зориг, эрдэм чадлаа шавхан харуулсан байдаг.
Данжила нь Галдан хааны бүхий л амьдралын турш түүний үнэнч лагалдагч хамтран зүтгэгч байсан ба Галдан хааныг үрэгдсэний дараа Зүүнгарын хааны ширээнд суусан Цэвээнравдангийн заналхийлэлээс зугатахын тулд Манж Чин гүрэнд дагаар орсон байна.
Григорий Ефимович Распутин (1869 оны нэгдүгээр сарын 21-нд төрсөн — 1916 оны арванхоёрдугаар сарын 30-нд нас барсан) нь Оросын Сибирийн тариачин, далдын ид шидэт байсан бөгөөд Оросын хаан ширээнд үе залгамжлан суусан Романовынханы сүүлчийн эзэн хаан Николайн гэргий хатан хаан Александра Фёдоровна дамжин ойр дотны хүн байсан гэдгээр алдартай болсон.
Тэрээр өөрийгөө хар домын хүчтэн гэж итгүүлдэг байсан бөгөөд удамшлын гемофил гэх хүнд өвчинтэй хааны ганц хүү Алексей Николаевичийн домч анагаагч болж хааны ордонд ирж амьдарч байсан байдаг байна.
Николай хааны итгэлийг олсон Распутинийг улс орныг хамрах буруутай хэд хэдэн шийдвэрийг гаргахад нөлөөлж байсан хэмээн түүхэнд сөрөг байдлаар тэмдэглэн үлдсэн байдаг.
Түүний олон бусармаг мэт харагдах үйлдлийг зогсоохын тулд язгууртан ноёд удаа дараа хөнөөхийг завдаж эцэст нь хуучнаар Петроград дахь Нева мөрөнд живүүлж хөнөөсөн гэдэг.
Харин програм хангамжийн хувьд тасалдлыг бий болгохдоо системийн дуудлага гэж нэрлэгдэх тусгай үйлдлийг ажиллуулдаг 2.Юунд ашиглагдах талаар: Сүүлийн үеийн компьютерийн систем нь ерөнхийдөө нэг эсвэл олон -наас болон олон тооны төхөөрөмжүүдийн тохируулагчууд,тэдгээр нь энгийн түгээгүүрээр хамтын хэрэглээний санах ой руу хандаж чадах бүрэлдэхүүн хэсгүүдээс тогтож байна.
Ерөнхийдөө энэ нь зөвхөн унишх санах ой эсвэл електроникоор устгагдаг программан зөвхөн унших санах ой -нууд компьютерийн техник хангамжтай хамт үйлдврээс нь суудаг жижиг програм гэгддэг.
Сүүлийн үеийн компьютерийн систем нь ерөнхийдөө нэг эсвэл олон -наас болон олон тооны төхөөрөмжүүдийн тохируулагчууд,тэдгээр нь энгийн түгээгүүрээр хамтын хэрэглээний санах ой руу хандаж чадах бүрэлдэхүүн хэсгүүдээс тогтож байна.
Перформансе аудит буюу гүйцэтгэлийн аудит (зорилго буюу үр ашигт хүрсэн эсэхийг объектийн болон системийн шалгалт хийх ба үүнд ашигласан нөөц нь эдийн засгийн болоод үр ашигтай хэрэглэгдсэн эсэх)
Чанарын менежмент нь дотроо аудитын хоёр төрөл байна: Статикийн чанар шалгалтын менежментийн хэсгийн аудит нь тохирсон гэрээ хэлэлцээрийн дагуу нийлүүлэлт хийж байгааг баталгаажуулах учир шалгалтын шинж чанартай.
Харин динамикийн чанар шалгалтын менежментэд аудит нь өргөн утгаар хэрэглэгдэх ба үүнд: Энэ нь хөгжлийн чиг хандлагын бүртгэлд ашиглагдан, шинийг санаачлагчид тухайн авсан арга хэмжээ нь хэр үр дүнд хүргэсэн талаар мэдээллийг буцаан өгдөг.
Хаана ямар салбарт хэрэглэхээс шалтгаалан аудит нь байгаа байдлыг хянан шалгах эсвэл өмнө нь тавьсан зорилт өнөөдрийн хэр хэмжээнд хүрсэнийг хооронд нь харьцуулалт хийн дүгнэдэг.
Нийлүүлэгч аудит (шалгуурын хоёр дахь төрөл: ихэнхдээ хэрэглэгч өөрөө хэн нэгнийг нийлүүлэгчийнхээ бүтээгдэхүүнийг шалгах үүргийг даатгана)
Тал 10 настайдаа Рига хотын залуучуудын клубт түрүүлж, 13 настайдаа Латвийн ЗХУ-ын залуучуудын шигшээ багийн гишүүн, 17 настайдаа Бүгд найрамдах Латви улсын аварга болж, мастер цол хүртжээ.
ЗХУ-ын багийн аварга шалгаруулах тэмцээнд тэрээр 2-р самбарт 1, 2-р байрыг хувааж, ЗХУ-ын спортын мастер цолны төлөө тоглох эрхийг авч, Беларусийн олон удаагийн аварга Владимир Сайгинтай тоглож ялсан.
Монгол улсын өмнөт хил нь 1695-1850 онд орон нутгийн хэмжээнд Ар, Өвөр Монголын эртний аймаг, хошуудын бэлчээр нутгийн хуваариас үүсгэн тогтоогдож, овоо тэмдгүүдээр тэмдэглэгдэн тогтоогдсон түүхтэй.
Манж Чин улсын ноёрхлыг эсэргүүцсэн бослого, хөдөлгөөнүүд ХХ зууны эхээр Хятад, Монгол улсад өрнөж, Халхын ноёдын төлөөлөгчид Хаант Орос улсаас дэмжлэг авч, Манжийн захиргааг халж, 1911 оны 12 дугаар сарын 29-нд тусгаар тогтнолоо зарлаж, Богд Жибзундамбыг хаан ширээнд өргөмжлөн улсын нэрийг Монгол хэмээн төрт ёсоо дахин сэргээв.
Богд хаант Монгол улсын засгийн газар хойт зүгийн зах хязгаарыг хамгаалж ирсэн эртний өрхийн гэр болон суман харуулуудыг өөрчлөн зохион байгуулж, Хаант Орос Монгол улсын хилийг өрхийн харуулуудаар хамгаалуулах болжээ.
Богд хаант Монгол улсын засгийн газрын бодлого нь Манж, Хятадын дарлалаас Өвөрмонгол, Баргын газар нутгийг салган авч өөртөө нэгтгэн Монгол үндэстний хүчирхэг төр улсыг байгуулах улс төрийн сонирхолтой байлаа.
1913 оны 10-р сард Орос Хятад хоёр улсын Бээжинд байгуулсан тунхаглалаар Алтайн хязгаарт Хятад улс, Тагна Тувагийн хязгаарыг Хаант Орос тус тус авахаар хэлэлцэн тохирсон байна.
1913 онд Хятадын засгийн газар Алтайн хязгаарыг хүчээр нэгтгэн авахаар үлэмж цэргийг Монголд түлхэн оруулж, зарим газрыг эзлэн авснаар Монгол, Хятадын хооронд зэвсэгт мөргөлдөөн эхэлжээ.
Кузьминский, Хятадын талыг Торгуудын ван Балт нар төлөөлөн байлдааны ажиллагааг зогсоох хэлэлцээр байгуулж, Алтайн нуруугаар Цагаан түнгэ хүртэл цэрэггүй бүс тогтоожээ.
1915 оны Хиагтын гурван улсын гэрээгээр Хаант Орос, Хятад хоёр Алтайн нуруугаарх цэрэггүй бүсийн шугамыг улсын хил хэмээн Монголд хүчээр тулган хүлээлгэж, 1914 онд Тагнын Тува, Хаант оросын эзэмшил болсныг баталсан байна.
1915 оны Монгол, Орос, Хятад гурван улсын Хиагтын гэрээгээр тогтоосон Хаант Монгол улсын нутаг дэвсгэрийн зах хязгаар одоогийн Монгол улсын гадаад хилийн үндэс болж байна.
Монголчууд тусгаар тогтнолоо 1915 оны Хиагтын гэрээгээр устгуулж, 1919 онд Хятадын цэргийн эрхтнүүдэд эзлэгдэж үндэсний хөдөлгөөнүүд өрнөн 1921 онд хувьсгал хийн ялснаар ХХ зууны Монголын түүхэнд шинэ үе эхэлж, тус оронд нийгэм эдийн засгийн гүн гүнзгий өөрчлөлтүүд хийгдэх болов.
1921 оны үндэсний ардчилсан хувьсгалын түүхэн гавьяа нь дэлхийн олон улсын тавцанд тусгаар тогтносон бүрэн эрхэт Монгол улсыг дахин гарган улсын хил хязгаар, газар нутаг, ард түмний уламжлалт зан заншил, соёлыг баттай авч хадгалан үлдээсэнд оршино.
Их Харгайт голын хавцлын аманд Дамжигийн усан дахь сумангийн төвөөс заставын улстөрийн орлогч н.Хаянхярваа ахлагчтай 10 хүний бүрэлдэхүүнтэй нууц манаа, дайсан голын хавцал уруудан ирж байгааг илрүүлэн 400 метрт ойртон ирэхэд нь анги руугаа байлдагч Ч.Пилжээг холбоо бариулахаар явуулжээ.
Хилийн энэ хэсэг нь хуурай элсэн цөл, говь учраас булаг ус ховор хүнд “нөхцөл” бөгөөд үүрэг авсан хилчид энэ байдлыг үл ажран монгол эрийн тэсвэр тэвчээрээр туулан гарчээ.
Хилчид хил зөрчсөн дайсныг мөрдөж 2-3 хоног хоол ундгүй явах, өөрсдөө болон уналга нь цангаж сульдах, хэдэн арван километр газрыг явган туулах бэрхшээлтэй байнга тулгарч байжээ.
Тиймээс нам засаг гоминданы харгис хүчний хорт санааг урьдчилан мэдэж тэдний өдөөн хатгалгад тэвчээртэй хандан 48 цагийн дотор Монгол улсын нутаг дэвсгэрээс гарах хугацааг тогтоосон тулган шаардах бичгийг 2 ардаар элч болгон хүргүүлэх, энэ үед ямар нэгэн тулгаралт гаргахгүй байх зарчмыг хатуу үүрэгджээ.
Энэ нь 1947 оны хоёрдугаар сарын 25-нд Дотоод явдлын яамны 90 дүгээр тушаалаар Ховд аймгийн Алтай сумын нутаг Бодонч голын адаг Хөх толгой гэдэг газар анх байгуулагдаж байсан түүхтэй.
Хожим буюу 1949 онд Говь-Алтай аймгийн Алтай сумын нутаг Баян-Овоонд шилжүүлэн байрлуулж, МУ-ын баатар Д.Гуулингийн нэрэмжит “Хилчний алдар” алтан медальт хилийн 0214 дүгээр анги хэмээн нэрлэх болсон байна.
Энэ нь Байтаг богдын орчмын нутаг дэвсгэрийг Хятад улсын нутаг дэвсгэр хэмээн үзэж эзлэн авах зорилгоор цэрэг зэвсгийн хүч хэрэглэхээр зэхэж буй нь тодорхой болжээ.
Энэ үед ойролцоох Уушгийн усан дээр түр байрласан н.Санжаа ахлагчтай хилчид рүү дайсны 30-аад хүнтэй морьт групп довтлон бага дарга н.Рааш, цэрэг н.Наваан нарын амийг бусниулжээ.
Отрядыг Алтайн хязгаарт очиход хилийн цаанаас Лийздорж, Аюурсэд, гэлэн Балдан хэмээх Жанчив, Загд нарын толгойлсон дээрэмчид Синь-цзян мужийн Хамигийн районд байсан гоминданы хятадын хуйхуу цэргийн ноён Ма-Жү-Ин-ээс зэвсгийн тусламж авч хасаг хуйхуу зэрэг дээрэмчдээр хүч сэлбэн 200-гаад хүнтэй зэвсэгт отрядаар Элст мянганаар довтолжээ.
Тиймээс зургадугаар сарын тавны өдөр хошууч генерал н.Шагдаржавын командалсан цэргийн яамны тусгай групп, нисэх хүчний эскадриль хүч хавсран цохилт өгч хятадын цэргийг өөрийн хилээс хөөж гаргасан байдаг.
Мөн тус отрядын хамгаалалтад байсан хилийн хэсэг буюу Бага хавтаг уулаар нэвтрэн нутгийн гүнд орсон дээрэмчид хилчидтэй Мэргэн уулын зүүн хэсэгт тулгарсан байдаг.
Уг тулалдааны үеэр байлдагч н.Лхагвадорж, н.Халтмаа нар мөн л хүч тэнцвэргүй тулаанд гардан орж эцсийн амьсгалаа хураах хүртэлээ эх орноо хамгаалан байсаар алтан амиа алджээ.
Даржаа нь 1947 онд Байтаг богдод болсон удаа дараагийн тулгаралт, байлдаанд гарамгай үүрэг гүйцэтгэсэн учир байлдааны гавъяаны одонгоор шагнагдсан бөгөөд, хожим нь улаан тугийн одонгоор нэхэн шагнагдаж, отрядын заставыг байлдагч Х.
Мөн 1930 онд Аж богдын уулаар дамжин нутгийн гүн рүү нэвтэрсэн дээрэмчид Цогт сумын Төгрөгийн хүрээний жасын мал, хөрөнгийг дээрэмдэн буцахдаа Аж богдын нуруунд нутаглаж байсан айлын хоёр ардыг барьж зодож сүрдүүлэн хилийн цэргийн талаар асууж лавлаж байгаад тавьсан байна.
Гоминданыхан хятадын харгис хүчний турхиралтаар Нин-ся, Синь-Цзян мужуудын захааар нутаглаж байсан хасгийн дээрэмчид нь 1927-1930 онуудад Хантайшир аймгийн Бүсхайрхан уулын хошууны зах нутгаар цөмрөн орж нутгийн ардын мал хөрөнгийг удаа дараа дээрэмдэж байв.
Тухайн үед Алтайн хил хязгаарыг хүлээн авч хамгаалан ажилласан хязгаарын цэргийн анхны хилчид нь уналга, харилцаа холбооны хэрэгсэл дутагдалтай, хилийн заставуудын хариуцсан хилийн хэмжээ нь урт байсан гэдэг.
Тэднийг Элст мянганд Жанцанхорлоогийн отряд цааш давшин хилийн цаана орших Мичин уул, Ма-Жин-Сан уулын районд үүрлэж байсан оргодол феодолуудын бөөгнөрсөн хүчийг газар дээр нь устгажээ.
1932 оны наймдугаар сард оргодол лам, гэлэн шар хэмээх Дэнзэн нарын удирдсан 30 дээрэмчин Цээл сумын зах нутаг Элст мянганаар довтлон ирж хилийн цагдаа харуулд цохигдон буцаж гарчээ.
АСЕАН-ий медиа хамтын ажиллагаа нь дижитал телевизийн стандарт, бодлогыг тогтоох мөн өргөн нэвтрүүлэгчдийг аналог системээс дижитал нэвтрүүлэгт шилжүүлэхэд бэлтгэх, медиа хамтын ажиллагааг дэмжих мөн дуу, ойлголт болон АСЕАН-ий иргэдийг олон улсын түвшний ойлгоцтой болгох мэдээллийн солилцоог дэмжх зорилготой ажилладаг.
нь АСЕАН-ий мэдээний агентлагуудын хоорондын хамтын ажиллагааг бий болгож мэдээлэл хуваалцах, зураг солилцох, техникийн хамтын ажиллагаа, хөтөлбөр солилцох болон мэдээллийг хамтатган түгээх, мэдээний эх сурвалжаа солилцоход хамтран ажилладаг.
Энэхүү санаа нь 11-р чуулганы үеэр онцлогдсон бөгөөд “Медиаг хүмүүсийг холбох, Нэгэн үндэстнийг үүсгэх соёлын гүүр болгоё” гэсэн уриатай оролцсон.
2011 оны 5 сард болсон 18-р АСЕАН-ий их чуулганы үеэр АСЕАН-ий иргэд болон хувьцаа эзэмшигчдийг хүмүүст чиглэсэн, хүмүүс төвт болон дүрэм журамтай АСЕАН-ийг бий болгоход идэвхитэй оролцох нь чухал гэдгийг онцолсон юм.
Шинэ АСЕАН-ий мэдээ портал нь 2007.11.16-нд АСЕАН-ий ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ноён Он Кен Ён нээсэн бөгөөд Сингапурын мэдээлэл, харилцаа холбоо болон урлагийн сайд Доктор Ли Бун Янг гэрч болсон юм.
Энэхүү портал нь АСЕАН-ий баялаг соёл болон медиа үйлдвэрлэлийн хүчин чадлуудыг харуулсан АСЕАН-ий орнуудын баримтат кино, тоглоом, хөгжмийн видео, болон мултимедиа клипүүдийг агуулсан нэг цэгийг үүсгэх зорилготой юм.
Энэхүү төсөл нь 2009 оноос хэрэгжиж эхэлсэн бөгөөд багш сурагч нарын эх орныхоо амьдралын хэв маягийн талаар мэдээлэл бүхий видео бичлэгүүд хийхэд сургадаг.
Энэхүү төслийг Сингапур улс санаачилсан бөгөөд 9-16 насны бага болон дунд сургуулийн 500 гаруй сурагч, болон тэдгээрийн багш 10 АСЕАН-ий орныг төлөөлөгчдийг өөрсдийн эх орны соёлыг бусдад танилцуулах мэдээллийн видео хийхээс үүссэн юм.
Сурагчид програмыг ашиглах, видео бүтээл туурвих болон интернетийн зохистой хэрэглээнд суралцсан бөгөөд энэхүү сургалт нь сурагчдын ярианы ур чадвар болон илтгэл тавих чадварыг хөгжүүлнэ гэдэгт итгэж байна.
“Залуучуудыг шинэ медиад идэвхтэй болгох нь АСЕАН-ий нийгэм соёлын нийгэмлэгийн АСЕАН-ий ерөнхий нарийн бичгийн даргын орлогч Др. Соүнг Ратчавигийн хэлснээр Нэг АСЕАН-ий нийгэмлэгийг бий болгох арга зам юм. Залуучуудыг АСЕАН-ий мэдлэгтэй болгох нь 2015 он гэхэд АСЕАН-ий нийгэмлэгийг байгуулах зорилгын үндсэн хэсэг юм. болон медиа ашигласнаар манай бүсийн залуучууд АСЕАН-ийг илүү сайн мэдэж, АСЕАН-ий соёл, нийгмийн уламжлал болон үнэ цэнийг илүү гүн гүнзгий ойлгож үнэлэх болно.”
АСЕАН-ий дижитал өргөн нэвтрүүлгийн уулзалт, жил болгон АСЕАН-ий гишүүн орнууд цуглаж дижитал телевизийн стандарт бодлогыг тодорхойлох, 2020 он гэхэд аналог системээс дижитал ТВ рүү бүрэн шилжих төлөвлөгөөний хэрэгжилтийг хэлэлцдэг уламжлалт форум юм.
11-р удаагийн АСЕАН-ий дижитал өргөн нэвтрүүлгийн уулзалтад ДТВ шилжилтийн хэрэгжилтийг шинэчилж АСЕАН-ий гишүүдэд АСЕАН-ий дижитал шилжилтийн талаар мэдээлэхээр тохирсон юм.
н хүрэлцээтэй байдал болон худалдан авах чадвартай холбоо асуудал үүсэж эхэлсэн учир АСЕАН-ий гишүүд санхүүжилт, тэтгэмж, нөхөн олговор, түгээх зарчим, болон бусад түгээж болох ямар аргууд байгааг тодорхойлохыг даалгавар болгосон юм.
Малайзын Куала Лумпур хотноо болсон 11-р АСЕАН-ий Мэдээллийн салбарын сайд нарын цугларалтын үеэр АСЕАН-ий тэргүүлэгчид шинэ буюу сошиал медиаг АСЕАН хоорондын харилцаа холбооны чухал хэрэгсэл болж байгааг анхаарч Сайд нар сошиал медиаг нийгмийг 2015 онд бий болгох зорилгодоо АСЕАН-ийг сурталчлахад ашиглахад анхаарлаа хандуулахыг зөвшөөрсөн.
2008 оны 12 сарын 15нд АСЕАН-ий гишүүд 2007 оны 11 сард гарын үсэг зурсан бүс нутгийг ЕХ-хэлбэрт нийгэм болгох зорилгоор үүсгэсэн тунхаглалаа баталгаажуулахаар Индонезийн нийслэл Жакарта хотод уулзсан юм.
Индонезийн ерөнхийлөгч Сусило Бамбанг Юдховон хэлэхдээ “Энэ бол АСЕАН нь өөрийгөө баталгаажуулж, нэгэн бүхэл болж шилжиж байгаа онцгой мөч. Энэ нь олон улсын систем эрчимтэй өөрчлөгдөж байгаа үед АСЕАН Ази болон дэлхий ертөнцөд улам хүчтэйгээр нөлөөлөхөөр хичээж байхад тохиосон нь амжилт юм” гэжээ.
АСЕАН-ий гишүүн орны бүрэн эрхт байдал, газар нутгийн бүрэн бүтэн байдал эсвэл төрийн бодлого болон эдийн засгийн тогтвортой байдалд заналхийлж болохуйц АСЕАН-ий гишүүн орон, эсвэл гишүүн бус орны ямар нэгэн бодлого үйл ажиллагаанд оролцохоос түдгэлзэх
Эдийн засагт эдийн засгийн үүрэг болон зах зээлд чиглэсэн эдийн засагт бүсийг нэгтгэсэн эдийн засгийг бий болгоход саад үгүй болгоход чиглэсэн олон талт худалдааны дүрэм болон АСЕАН-ий дүрэмд дагаж мөрдөх
Энэ санал нь 2005 онд харамсалтай нь амжилтгүй болж, 2005 болон 2006 онд мөн асуудлаар дахин хэлэлцэн, “Дэлхийн дулаарлын эсрэг гаргасан Зүүн Азийн эрчим хүчний аюулгүй байдлын тухай” Себугийн тунхаглал, “Цэвэр хөгжил ба агаарын тухай Ази номхон далайн хамтран ажиллах” гэрээг баталсан байна.
2003 онд Бали Гэрээ хэлэлцээрт АСЕАН бол ардчилсан энх тайвны үзэлд захирагдсан байна, бүх гишүүн улсууд бүс нутгийн энх тайван ба тогтвортой байдал ардчилсан хөгжилд хүргэдэгт итгэдэг.
23нд Дорнод Тиморын Ерөнхий Сайд Жоса Рамос Хорта 5 жилийн өмнө засгийн эрхэнд бий болох үйл явц, хүлээгдэж байгаа гишүүдийн албан ёсны хүсэлтийг баталснаар бүрэн эрхэт гишүүн болсон.
26нд АСЕАН тогтоосон зорилго болох чөлөөт худалдааны бүсийг БНХАУ, Япон, Өмнөд Солонгос, Энэтхэг, Австрали, Шинэ Зеланд улстай 2013 оноор, 2015 оноор Азийн эдийн засгийн хамтын ажиллагааг үүсгэжээ.
Мөн 2007.01.15нд Себу-д АСЕАН болон Зүүн Азийн нийгэмлэгийн бусад гишүүд уламжлалт түлшээс эрчим хүчний аюулгүй байдлын эрж, Зүүн Азийн эрчим хүчний аюулгүй байдлын тухай ”Себугийн тунхаглал”-д гарын үсгээ зуран бүртгэгджээ.
Тайланд хэдийгээр 2 хүйсийн мэдээллийг өгөөгүй ч эмэгтэй болон эрэгтэйчүүдийн цэвэр элсэлтийн харьцаанаас үзвэл 86 эсвэл 87% хувь байх магадлалтай учир дээд хувьтай группт ороход ойр байна гэсэн юм.
1997 онд Филиппинд хүйсийн зөрүүний ялгаа мэдэгдэж эхэлсэн ч 1999 онд эмэгтэйчүүдийн цэвэр элсэлтийн харьцаа эрэгтэйчүүдийнхээс илүү болсон юм.
Бичиг үсгийн илэрхийлэгч нь биднийг хүн ам дахь өдөр тутмын амьдралдаа бичиг үсэг ашиглах, үүнийгээ ашиглан сурах бололцоотой бичиг үсэг тайлагдсан хүмүүсийг тоолоход хэрэглэнэ.
15-24 насны иргэдийн бичиг үсгийн түвшингийн мэдээллийг орнууд өгөх бөгөөд тухайн орны үндсэн боловсролын үйл ажиллагааны үр дүнгээс хамааран боловсролын системийн хүүхдэд оруулсан хөрөнгө оруулалт болон үр ашгийг хүлээн зөвшөөрөх түвшинд хүрсэн эсэхийг тодорхойлно.
Камбож болон Лаос хэмээх эмэгтэйчүүдийн бичиг үсэг тайлагдсан байдал эрэгтэйчүүдээсээ 1999 оны байдлаар 10% бага байсны эс тооцвол эрэгтэй эмэгтэйчүүдийн бичиг үсэг тайлагдсан байдалд онцлох ялгаагүй байна.
Мэдээллээ өгсөн 9 орноос хүйсээр мэдээллээ өгсөн нь 7 байсан бөгөөд эрэгтэй эмэгтэйчүүд бичиг үсэг тайлагдсан байдлын хувьд ижил хуваарьтай байсан ч эмэгтэйчүүд Филиппинээс бусад орнуудад тогтмол доогуур байсан юм.
Бүс нутгийн боловсролын салбар дахь хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх зорилгоор АСЕАН-ий боловсролын сайд нар АСЕАН-ий боловрсролыг ахиулах 4 зорилгыг гол болгон ажиллаж байна.
Эдгээр төсөл болон үйл ажиллагааны хэрэгжилтийг АСЕАН-ий Боловсролын ахлах мэргэжилтнүүд удирдах бөгөөд АСЕАН-ий боловсролын сайд нарын уулзалтад тайлан тавьдаг.
Ерөнхий боловсрол гэдэг нь хүүхдүүдэд үндсэн унших, бичих болон математикийн ур чадварыг түүх, газарзүй, байгаль шинжлэл, нийгмийн ухаан, урлаг, хөгжим гэх дунд боловсролын хичээлийн үндсэн суурьтай болгох түвшин юм.
Засгийн газрын боловролд оруулж буй хөрөнгө оруулалтыг тодорхойлохдоо олон нийтийн ерөнхий боловсролд зарцуулж буй зардлыг ДНБ-ий хувь болгож мөн сурагч бүрт гаргаж буй зардлыг ДНБ-ий хувь болгон үздэг.
Эдгээр хоёр тодорхойлогч нь бүх олон нийтийн ерөнхий боловсролын сургуульд гаргаж буй засгийн газрын бүх шатны түвшний зарлага дээр үндэслэсэн ба хувийн боловсролын институт, багш нар, сурагч нарын зарлагыг үл тооцно.
Эдгээр тооцоог гаргахад ашигласан зарим нэг тооцоонд зөвхөн Боловсролын Яамны үзүүлэлтийг оруулсан бөгөөд төсвөө боловсролын үйл ажиллагаанд зарцуулдаг бусад яамнуудыг оруулаагүй болно.
Хэдийгээр нийтийн ерөнхий боловсролын зардлыг ДНБ-ий хувиар илэрхийлэхэд хэзээ ч 100% болохгүй ч гэсэн онолын хувьд нэг сурагчийн ерөнхий боловсролын зардлыг нэг хүнд ногдох ДНБ-ий хувьтай харьцуулахад 100% хүрэх тэрнээс ч илүү гарах боломжтой юм.
Энэхүү үзүүлэлтийн уналт өсөллт нь олон шалтгаантай байж болох бөгөөд засгийн газрын ерөнхий боловсролын зардлын элсэлтийн хэмжээн дэх өөрчлөлтөөс ихээхэн хамаарна.
АСЕАН - Зүүн Өмнөд Азийн бүс нутгийн хамтын ажиллагааны нийгэмлэг нь улс төр, эдийн засгийн ашиг сонирхлоороо нэгдсэн 10 улс орох ба Индонез, Малайз, Сингапур, Тайланд, Филиппин улсуудын Гадаад хэргийн яамны сайд (Индонезийн Адам Малик, Малайзийн Абдул Разак, Сингапурын С.Раджаратнам, Тайландын Танат Кхоман, Филиппины Нарцисо Рамос) нар 1967 оны 8 дугаар сарын 8-нд Тайландын Бангкок хотноо “Бангкокын тунхаглал”-д гарын үсэг зурснаар АСЕАН-ы үндсийг тавьжээ.
Холбооны зорилго нь: Бүс нутагт эдийн засаг, нийгэм, соёлын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх, нийгмийн дэвшил, эдийн засгийн түргэн өсөлт, аж үйлдвэр, тээвэр, худалдааны салбар дахь хамтын ажиллагааг улам гүнзгийрүүлэх, бүсийн энх тайван аюулгүй байдлыг бэхжүүлэх, нийт орнуудын ашиг сонирхлын үүднээс хамтын ажиллагаа худалдааг хөгжүүлэх явдал юм.
АСЕАН нь хуурай газрын 4,46 сая км2 газар нутгийг хамрах ба дэлхийн нийт хуурай газар нутгийн 3%, хүн амын хүн амын 8,8% ба ойролцоогоор 600 сая хүмүүс оршиж байна.
АСЕАН ганцаар оршин байсан бол дэлхийн эдийн засгийн томоохон улсуудын тоонд орж, АНУ, БНХАУ, Япон, ХБНГУ, Франц, Бразил, Англи, Итали улсуудын ард бичигдэх байжээ.
Нийтэд хэрэгжих хөнгөлөлттэй тариф схем нь -ий чөлөөт худалдааны бүс -г үүсгэх зориулалттай АСЕАН-ий бүс дэх орнуудыг барааг чөлөөтэй урсгалаар зорчуулахыг дэмжих үүрэгтэй.
гэрээ нь 1992 оны 1 сарын 28-нд Сингапурт батлагдсан ба анх батлагдахад АСЕАН Бруней, Индонез, Малайз, Филиппин, Сингапур, Тайланд хэмээх 6 гишүүнтэй байсан юм.