polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Энэ зураг хүрлийн үеийн дурсгалд холбогдож байгаагаас үзэхэд 7,000- 11,000 жилийн өмнөх үед хамаарах ба хамгийн багаар бодоход 7,000 жилийн өмнө монгол бөх байсан гэсэн үг юм.
11-р зууны сүүлчээс эхлэн бөхчүүдэд харцага, бүргэд, гарьд, шонхор зэрэг жигүүртэн амьтны нэрээр, 12-р зууны дунд үеэс тулгат, шандас гэдэг цол нэмэгдэн олгогдож байжээ.
Монгол бөхийн цолны чимэг нь 18-р зууны үед үүссэн бөгөөд Монгол бөхийн хөгжлийн явцад ижил цолтнууд ихэд олширсноор тэдгээрийг хооронд нь ялгаж, хөгжлийнхөө эхний шатанд тухайн бөхийн чанаруудыг нь харгалзан олгож байжээ.
1207 онд Ойрадын ноён Хутуга бэх Чингис хааны хүү Зүчиэр удирдуулсан цэрэгт ялагдаж дагаар орсон бөгөөд хожим үнэнчээр зүтгэсэний тул Чингис хаан Хутуг Бэхийн хүү Иналчид өөрийн охин Чэйжинийг, түүний дүү Төрөлчид Зүчийнхээ охин Холуйханыг хатан болгон өгч худ худгуй болж, Ойрадуудыг Их Монгол улсын Боорчийн харьяанд 4 түмэн болгожээ.
Үүний дараа Ойрадууд баруун зүг нүүж Енисей мөрний эх Дэлгэр мөрний саваар очиж нутаглаж байгаад зууны хагаст Завхан, Хүнүй гол, Алтайн уулын зүүн бэл хүрч нутагласан бөгөөд тэд Аригбух, Хайду нарын харъяатууд болжээ.
зууны сүүлч үеэс Ойрадууд Монголын хаадын мэдлээс гарч салан тусгаарлахын төлөө тэмцэх болсноор Элбэг хааны үед уугуул Монгол орон баруун, зүүн Монгол, Урианхайн 3 хязгаар болж хуваагдан хоорондоо тэмцэлдэх үе эхэлжээ.
Эсэн тайш дарагдсанаас хойш зууны үед Ойрадууд дахин баруун тийш зайлан нүүдэллэж Алтайн уул, Эрчис мөрний эх, Бархөл, Хами-гаар сууж зүүн хэсэг Ордосын баруун хойгуур очиж суурьшжээ.
Хятад улсын Ойрадууд хуучин Зүүнгар, одоогийн Шинжаан орны Бортал, Баянгол, Ховогсайр нутаг, Хөхнуур муж болон Өвөр Монгол орны Алшаа, Хөлөнбуйр нутагт амьдарч, яс аймгаар бус ерөнхий «монгол үндэстэн» үгээр бүртгэгдэж байна.
зуунд Хаант Оросын орчуулагч, хар лам Н. Бичурины дэвшүүлсэн монгол кирилл үсгээр ойр, халимаг кирилл үсгээр өөр гэж бичдэг үгнээс гаралтай гэсэн нь хамгийн үнэмшилтэй таамаг юм.
Монгол үсгээр гэж бичдэгийг задалвал ойир-а гэх үгний араас олон тооны -д нөхцөл ойира-д гэж залгаад «ойр тойрны юмс» гэсэн утга бүхий ойирад гэсэн үг ганц ч үсгийн зөрүүгүй үүсдэг.
Дорж «ойрат» гэдэг нь ой - арад гэх хоёр үг нийлсэн байх гэсэн үүднээс «ойн иргэд, ойн ард» гэх утгыг дэвшүүлж, энэ нь ч МНТ-ны орчуулганд хэрэглэгдэн түүхэнд оржээ.
Саяхан буюу 1993 онд Оросын халимаг эрдэмтэн Н.Убушаев фин-угор бүлгийн хэлний койра гэх үгтэй холбогдуулан чоно, нохойг дээдлэх үзлээс гарсан уу гэх санал дэвшүүлсэн.
Лувсанвандан 1959 онд урьдын олон судалгааг нэгтгэн дүгнэж монгол хэлний өрнөд аялгаар Шинжааны Ойрад, Ижилийн Ойрад хэлцэж байна, монгол хэлний өрнөд-төвийн завсрын аялгаар Монгол улсын Ховд, Увс, Баян-Өлгийн Ойрад, Хятад улсын Хөхнуур, Алшаагийн Ойрад хэлцэж байна гэдгийг тодотгожээ.
Ойрад худам монгол үсгээр бичиж байгаад зуунаас бусад монголчуудын адил бурхны ном судлан самгарди, төвөд бичгээс монголчилж бичигт мэргэшсэнд 1646 онд Зая бандид Намхайжамц тэр үеийн монгол хэлнээ тааруулан бичих дүрэм уялдуулж, үсэг өргөтгөн хэл бичгийг ойртуулж тодруулсан нь тод үсэг байв.
1453 онд Эсэн тайш улс төрийн хядлагын аргаар Монголын төрийг түр авсан бол, 1688 онд Галдан бошогт Монгол төрийн сүүлчийн мөхлөгийг довтолж унагаад өөрөө мөхжээ.
Социалист түүхэнд үүнийг доройтсон Монголыг нэгтгэх, хариас аврахаар тэд тэмцсэн гэж бичих болсон ч ингэж үзэх нь хууль ёсны үүднээс буруу дүгнэлт гэж зарим нь үздэг болжээ.
Ойрад ноёдын бүс нутагт хийсэн дайн тэмцэл бүр нь ихэнхдээ бүтэлгүйтэж, өөрийн улс төдийгүй өөрсдийнхөө амь насыг ч алдахад хүргэдэг давтамжтай байв.
Тэд "Зүүн гарын хант улс" хэмээгдсэн ч баруунш Түрэг гаралтнууд, зүүнш Монголчуудыг тогтвортой засаглаж чадсангүй хямарсаар эцэстээ Манжид дагаж, улс байгуулах оролдлого нь талаар болжээ.
Ойрад монголчууд зууны эхнээс Их Монгол Улсын бүрэлдэхүүнд багтаж, зууны эцсээр бага хаадын үе эхлэхэд хааны захиргаатай мөчөөрхөж Монгол төрөөс салан тусгаарлах маягтай зайдуухан байх болжээ.
Дөрвөн ойрадаас улбаалсан Ойрадын төр улс зуунд Зүүнгарын хаант улс, Хошуудын болон Халимагийн хант улсыг байгуулж зууны дунд хүртэл 400 гаруй жил тодорч яваад манж Чин улс, хаант Орос улсын харьяанд хуваагдснаас 300 гаруй жил болоход дахин улс байгуулсангүй.
зууны сүүлээр Монгол хүчирхэгжиж Түмэд, Халхаас Ойрадыг нэгтгэх бодлого сэргэсэн тул ихэнх Ойрадууд алсалж Алтайн баруун нутаг, Эрчисийн адгаар цаашлан суух болжээ.
Гэвч 6 сарын дараа шинэ дасгалжуулагч Ивица Осимын удирдлагад үндэсний шигшээ багтаа эргэн ирж, 2007 оны 5 сарын 24-нд Перугийн багтай хийсэн нөхөрсөг тоглолтод оролцжээ .
Түүнээс хойш шигшээ багийнхаа тоглолтод байнга оролцсоор ирсэн тэрээр одоогийн байдлаар Японы шигшээ багт тоглосон тоогоороо Ихара Масами, Кавагүчи Норикацү нарын дараа 3-т орох болжээ.
Тэр үед үндэсний болон олимпийн шигшээ багийг дасгалжуулж байсан Филипп Труссье түүнийг олимпийн шигшээ багтаа дуудсанаар Наказава Сиднейн олимпод Японы багийн бүрэлдэхүүнд тогложээ.
1999 оны 9 сарын 8-нд Ёкохамагийн олон улсын цэнгэлдэх хүрээлэнд Ираны багтай хийсэн нөхөрсөг тоглолтод Наказава анх шигшээ багийнхаа хувцсыг өмсчээ.
Японы үндэсний шигшээ багийг дасгалжуулах болсон Зико түүнийг арын шугаманд Миямото Цүнэясүтэй хамт тоглуулах болсноор тэр шигшээ багийнхаа бүрэлдэхүүнд баттай байр суурь эзэлжээ.
2004 оны хөлбөмбөгийн Азийн цомд тэрээр багийнхаа бүх тоглолтод оролцож, 3 гоол оруулсан бөгөөд ялангуяа хагас шигшээд Бахрейны багийн хаалганд оруулсан гоол нь Японы багт ялалт авчирч, улмаар тус тэмцээнд түрүүлсэн юм.
Тэр үеийн марксист сургаалд хувьсгалын хувь заяа хотын ажилчдын гарт байдаг гэж үздэг байсан боловч 1925 онд Мао Хятадын хувьд хувьсгалд дайчлах ёстой анги нь хотын пролетари бус харин тариачид гэж дүгнэсэн.
Мао хөдөөгийн Зянси мужид байгуулагдсан Хятадын Зөвлөлт Бүгд Найрамдах Улсын дарга болж, Улаан арми нь Чан Кайшигийн Гоминданы армийн удаа дараагийн довтолгоог няцаасан боловч сүүлдээ баруун хойд Хятад дахь аюул багатай байршил руу Их аян хийжээ.
Партизаны дайны тактик, нутгийн ардын үндэсний үзлийг өдөөсөн уриалга, Маогийн хөдөө аж ахуйн бодлого зэрэг хүчин зүйлс Гоминьдан Нам болон Японы эсрэг тэмцэхэд цэргийн давуу тал бий болгож, тариачдын дунд өргөн дэмжлэг хүлээсэн.
Маогийн хөдөө аж ахуйн марксист бодлого Зөвлөлтийн загвараас өөр байсан боловч 1949 онд коммунистууд засгийн эрхийг авахад ЗХУ шинэ тулгар улсад техникийн тусламж үзүүлэхийг зөвшөөрчээ.
Гэвч Мао Их Үсрэлтийн бодлогыг хэрэгжүүлж, ЗХУ, Хятад дахь “шинэ хөрөнгөтний элемент”-үүдийг шүүмжилсэн нь ЗХУ-ыг эргэлт буцалтгүй түлхэн холдуулжээ.
Мао өнөөдрийг хүртэл сайн муугийн аль алинаар хэлэгддэг зүтгэлтэн хэвээр байгаа бөгөөд сайн муугийн аль алинаар хэлэгдэх, үргэлж хувьсан өөрчлөгдөх өвийг ардаа үлдээсэн юм.
Хятадын олон иргэд Мао өөрийн гарамгай мэргэн бодлогоор Хятад орныг хоцрогдсон хөдөө аж ахуйн улсаас дэлхийн зонхилох нэгэн гүрэн болгож, орчин үеийн Хятадын эдийн засаг, технологи, соёлын үндэс суурийг тавьсан гэж үздэг.
Хэдий Чан Кайшийн дэглэмийг унаган Хятадын хувьсгалыг оройлон удирдан ялалтанд хүргэсэн гэх боловч хувьсгалын дараа улс орноо удирдан жолоодох чадваргүй болох нь харагдаж бөөнөөр хорих хөдөлмөрийн лагер, цөллөгийн орон болон хувирчээ.
Тэрбээр "Ард түмэн бол юу дуртай хүссэнээ бичиж болох цаас гэж хэлэх дуртай" байсан нь А.Хитлерийн "ард түмэн бол дуртай үедээ хүчиндэж эрхэндээ байлгаж болдог эм хүн лугаа адил" ижил үзэл бодолтой нэгэн байсан ажээ.
Харин Маогийн нийгэм-улс төрийн хөтөлбөрүүд, тухайлбал Их үсрэлтийн бодлого, Соёлын хувьсгал зэрэг нь Хятадын соёл, нийгэм, эдийн засагт хохирол учруулж, нийтийг хамарсан өлсгөлөн авчирсан, үндэсний цөөнх 300 мянга гаруй Өвөр /Өмнөд/ Монгол, 1 сая Төвд үндэстний аминд хүрсэн алан хядах бодлогыг хэрэгжүүлэгч,хүчээр уусгах түүний эх үндсийг тавигч хэмээн буруутгагддаг.
Маог орчин үеийн дэлхийн түүхэнд хамгийн их нөлөө үзүүлсэн зүтгэлтнүүдийн нэг гэж тооцдог бөгөөд Тайм сэтгүүлээс түүнийг зууны хамгийн нөлөө бүхий 100 хүний нэгт тооцжээ.
5-р зуунд байгуулагдсан тус хот нь Зүүн Славын улс төр, соёлын төв, Киевийн Русийн нийслэл болон хөгжиж байсан бөгөөд 1240 онд Монголчуудын довтолгооны улмаас хот бүрэн сүйдсэнээр нөлөөгөө алджээ.
1934 оноос Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Украин Улсын нийслэл болсон тус хот Дэлхийн хоёрдугаар дайны улмаас үлэмж сүйдсэн ч хурдацтай сэргээн босгож, Зөвлөлт Холбоот Улсдаа Москва, Ленинградын дараа орох том хот нь болж чаджээ.
2006 оны 11-р сард явуулсан судалгаагаар хотын оршин суугчдын 83% нь Украин, 14% нь Орос, 3% нь еврей, армян болон бусад үндэстний төлөөлөгчид гэж өөрсдийгөө тодорхойлж байсан байна.
1908 онд эрүүл мэндийн байдлаас шалтгаалан Кемпбелл Баннерман ерөнхий сайдаа Герберт Асквитд шилжүүлж сайд нарын халаа сэлгээ явагдсанаар 4 дүгээр сарын 12-нд Черчилль Үйлдвэр худалдааны сайд болж улмаар цэрэг дайны зардлыг багасгах ажилд ханцуй шамлан оржээ.
У.Черчилль Асквитын Засгийн газарт ажиллахдаа нийгмийн шинэчлэлийн бодлого явуулж ажлын өдрийн үргэлжлэх хугацаа, хөдөлмөрийн хөлс, хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ зэргийг боловсруулж Англид анхлан мөрдүүлжээ.
1912 онд шинэ загварын "Айрон Дьюк" зорьж байсан ч түүний оронд Их Британийн тэнгисийн цэргийн хүчинд 1948 он хүртэл ашигласан " " байлдааны онгоцыг буй болгож чадсан билээ.
1897 оны намар тэрээр эхийнхээ талын холбоо сүлбээгээ ашиглан Пуштуны овог аймгийн бослого болж буй Энэтхэгийн баруун умард хэсэгт орших уулын Малаканд руу амь өрссөн аюултай экспедицийг даргалан явжээ.
1940 оны 5 дугаар сарын 7-ны өдөр Нийтийн Танхимд / / Норвегийн төлөөх тулалдаанд ялагдал хүлээсэнтэй холбоотойгоор Засгийн газарт итгэл хүлээлгэх эсэх асуудлаар санал хураалт явуулжээ.
Түүнийг 18 нас хүрэхэд Сент-Жоржийн бэлтгэл сургуульд оруулсан бөгөөд тэнд сахилга алдсан хүүхдийг жанчиж шийтгэдэг байсан нь асрагч Элизабетад таалагдаагүй юм.
Испаний Ззасгийн газар түүний нийтлэлүүдийг үнэлж "Улаан загалмай" медалиар шагнасан бөгөөд энэ үеэс түүний уран зохиолын алдар түгэж эхэлсэн бөгөөд тэрээр үдээс хойш цаг унтах, куба навчин тамхи татах зэрэг зуршилтай болсон ажээ.
Сэр Уинстон Леонард Спенсер Черчилль (, * 1874 оны 11 сарын 30-нд Бленхейм Ордонд, Оксфордшир; † 1965 оны 1 сарын 24-нд Лондонд) нь Их Британийн консерватив улс төрч байсан бөгөөд Дэлхийн Хоёрдугаар дайны үеийн Их Британий удирдагч байснаараа дэлхий нийтэд танигдсан.
Их Британи дэлхийн нэгдүгээр дайнд албан ёсоор 1914 оны 8 дугаар сарын 3-нд оролцсон бөгөөд энэ өдөр Австри-Унгар улс Сербид албан ёсоор дайн зарласан билээ.
Бельгийн Засгийн газар Антверпен хотыг Германчуудад өгөхийг санал болгосон хэдий ч У.Черчилль уг хотыг хамгаалахаар 10 дугаар сарын 5-нд очсон хэдий ч 5 хоногийн дараа 2500 цэргээ алдаж хотыг Германчуудад өгчээ.
Алдар нэртэй болсон У.Черчилль 1900 оны 6 дугаар сард Англид эргэж ирээд Олдхэмын Иргэний танхимын сонгуульд оролцож Либерал намын өрсөлдөгчөөс 222 саналаар давамгайлж 26 насандаа Иргэний танхимын гишүүн болж улс төрд анхлан хөл тавьжээ.
Тэрээр 5 дугаар сарын 13 нд цэргийн яамны сайд Уильям Бродрикийн цэргийн зардлыг нэмэгдүүлэх төслийг шүүмжилсэн илтгэл тавьж илтгэлээ урдчилан «Морнинг пост» сонинд илгээсэн нь намынх нь удирдлагуудад таалагдсангүй.
1929 оны сонгуульд консерватив намынхан ялагдал хүлээсний дараа намын удирдлагуудтайгаа Энэтхэгийн худалдааны тарифын асуудлаар санал зөрчилдсөнтэй холбоотойгоор 1931 онд тэрээр Засгийн газрын бүрэлдэхүүнд багтаагүй байна.
1940 оны 6 дугаар сарын дунд үеэс Британийн төлөөх тулаан эхэлж Германы агаарын цэрэг өргөн далайцтай дайралтууд эхлүүлж Английн цэргийн объект, нисэх буудал, хотуудыг бөмбөгдөж эхэлжээ.
Латин хэлнээс орчуулах даалгавар нэлээн төвөгтэй байсан хэдий ч амжилттай давж морин цэргийн ангийн сонсогч болж 1894 онд төгсөөд улмаар 1895 онд / / буюу монголоор "Бага дэслэгч" цэргийн цол хүртжээ.
1939 оны 9 дүгээр сарын 1-ний өдөр Фашистын Герман Польш руу цөмрөн орснооор Дэлхийн хоёрдугаар дайн эхлэж Их Британи дайнд татагдан орж байгаагаа 9 дүгээр сарын 3-ны өдөр зарласан юм.
1941 оны 8 дугаар сарын 12-нд «Уэльсийн хунтайж» байлдааны хөлөг онгоц дээр У.Черчилль Т.Рузвельт нарын уулзалт болж "Атлантын харти"-г гурав хоногийн хугацаанд боловсруулжээ.
1944 оны 10 дугаар сарын 9-19 нд Зөвлөлтийн удирдагч Иосиф Сталинтай дайны дараах Европт нөлөөгөө тогтоох асуудлаар хэлэлцсэн хэдий ч түүний санаачлагыг хүлээж аваагүй байдаг.
О.Дашбалбар “Оддын аялгуу”, “Гол ус намуухан урсана”, “Гэрэлт хайр”, “Зүүдний мөнгөн шувуу”, “Бурханы мэлмий”, “Цаг хугацааны гуниг буюу орон зай дахь дүрсүүд” зэрэг яруу найргийн ном хэвлүүлж Монголын утга зохиолд мөнхийн суварга бүтээсэн юм.
О.Дашбалбар бурхан шашин, соёлын өвийг хамгаалах, дэлгэрүүлэх, сэргээх, хийгээд Монголын газар шороо, нийгмийн баялаг, ард түмнийхээ язгуур эрх ашгийг хамгаалахад амь амьдралаа зориулсан нийгэм, соёл,шашин, улс төрийн гарамгай зүтгэлтэн байлаа.
Мөн түүний “Гол ус намуухан урсана”, “Газрын төлөөх тулалдаан эхэллээ”, “Оюуны санааны яруу найраг” номуудыг нь Английн монголын уран зохиол судлаач, орчуулагч Саймон Вэккхам Смит англи хэлнээ орчуулан хэвлүүлжээ.
О.Дашбалбар нутагтаа бага дунд сургууль, ЗХУ-ын Омскийн Хөдөө аж ахуйн техник мэргэжлийн сургууль /ТМС/, Москвагийн Горькийн нэрэмжит утга зохиолын дээд сургууль 1985 онд төгсчээ.
О.Дашбалбар 1985 оноос Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн гадаад харилцааны мэргэжилтэн, “Утга зохиол урлаг” сонины ажилтан, 1990 оноос МҮЧЗЭ-ийг байгуулж тэргүүлэгч даргаар нь ажиллаж байв.
Албан ёсны хажуугийн шүүгч нь арван төрөлтийн тулгууртай харайлтын уралдаанд анхаарлаа сарниулаад тойргоо буруу тоолж, Исо-Холло сүүлийн тойрогтоо орох үед хонхоо дуугаргаагүй бөгөөд тэр чигээрээ гүйсээр 3460 метр зам туулсан гэдэг.
Илөярвид төрсөн тэрээр Дэлхийн хоёр дайны хооронд дэлхийн тавцанд ноёрхож байсан Финландын хөнгөн атлетикийн алтан үе буюу "Нисдэг Финчүүд"-ийн сүүл үеийн төлөөлөгч билээ.
1989 оны 12 сард Чаушескугийн дэглэм Румынд нуран унасны дараа, 1990 оны 5 сарын 6-нд хоёр улс хилийн зарим хэсгээ нээж, тун удахгүй Румынд нэгдэх нь гэсэн сэтгэхүй хүчтэй болж ирэв.
Үндэсний үзэлтнүүд зонхилсон Молдавын Дээд Зөвлөл дээрх хөдөлгөөнүүдийг хууль бус гэж зарлахад тэд ЗХУ-ын бүрэлдэхүүн дэх Бүгд Найрамдах Улс болсноо зарлаж, Молдаваас тусгаарласнаа мэдэгджээ.
1980-аад оны сүүлчээр Михаил Горбачёвын дэвшүүлсэн өөрчлөн байгуулалт буюу перестройка, гласность нь улс төрийн олон ургальч байдлыг хөхиүлэн дэмжиж, ЗСБНМолдав Улсын удирдлага ч түүнд талтай хандаж байлаа.
Үндэсний үзэл сэргэж, ЗХУ-аас салан тусгаарлаж, Румынд нэгдэх хандлага цухалзах болсон нь хүн амын цөөнх болох орос, украйн зэрэг слав иргэдийн болгоомжлолыг төрүүлж байв.
1990 оны 9 сарын 2-нд Транснистр нь өөрийгөө орос дуудлага болох Приднестр гэж нэрлэх болсноо зарлаж, ерөнхийлөгч Михайл Горбачев 12 сарын 22-нд түүнийг нь баталсан байна.
Ийнхүү Абхаз, Өмнөд Осети, Уулын Карабах зэрэг, олон улсын тавцанд хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй орны тоо нэгээр нэмэгдсэн бөгөөд тэдгээр орон хоорондоо хамтран ажиллаж байв.
1940 онд ЗХУ, Нацист Германы хооронд байгуулагдсан Молотов-Риббентропын гэрээ буюу Харилцан үл довтлолцох гэрээг Молдав улс тусгаар тогтнолоо зарласан 1991 онд хүчингүйд тооцсоноо мэдэгджээ.
Транснистрийн дайн гэдэг нь 1990 оны 11 сарын эхээр Дубоссарыд болсон мөргөлдөөнөөс үүдэлтэй зөрчилдөөн даамжирсаар Оросын 14-р армиар дэмжүүлсэн Транснистрийн Бүгд Найрамдах Гвард, зэвсэгт хүчин, козакийн нэгжүүд болон Молдавын цагдаа, зэвсэгт хүчний хооронд гарсан зэвсэгт мөргөлдөөн юм.
1992 оны 3 сарын 1-нд Молдав улс НҮБ-д элсмэгц дараагийн өдөр нь Транснистрт цэрэг оруулснаар эхэлсэн энэхүү мөргөлдөөн 7 сарын 21-нд гал зогсоосноор өндөрлөжээ.
Зөвлөлтийн 1991 оны төрийн эргэлт хийх оролдлого гарсны дараа 1991 оны 8 сарын 27-нд Молдавын Засгийн газар тусгаар тогтнолоо зарлаж, Молотов-Риббентропын гэрээг үгүйсгэн, Бессараби, Хойд Буковина, Херца бүс нутагт ЗБСНМолдав улсыг тунхагласан актыг хүчингүй болгожээ.
Тэр үед Галина Андреевагийн удирдсан эмэгтэйчүүд Москва-Кишиневын галт тэрэгний замыг хааж эсэргүүцэн тэмцсэн тул Молдавын ерөнхийлөгч Мирча Снегур Смирновыг суллахаас өөр аргагүй болжээ.
1991 оны 12 сард Молдавын эрх баригчид 14-р армийн командлагч, Транснистрийн Батлан Хамгаалах, Аюулгүй Байдлын газрын дарга хошууч генерал Яковлевыг Украйны нутгаас баривчилсан байна.
ЗСБНМолдав Улс байгуулагдахаас өмнө Транснистр нь 1924 - 1940 онд ЗСБНУкрайн Улсын бүрэлдэхүүнд багтаж, Тираспольд нийслэлтэй Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Автономит Молдав Улс гэгдэж байсан бөгөөд Молдавын газар нутгийн аравны нэгээс илүүг эзэлж байлаа.
Зөрчилдөөн хурцадсаар 1990 оны 11 сарын 3-нд Дубоссарыд Молдавын цагдаа нар Днестр мөрөн дээрх гүүрийг хааж, Транснистрийг төв засгийн газартай холбогдох боломжгүй болгов.
1992 оны 4 сарын 5-нд ОХУ-ын дэд ерөнхийлөгч Александр Руцкой Транснистрийн ард иргэдийг тусгаар тогтнолынхоо төлөө тэмцэхэд нь 5000 хүн илгээж туслахаа мэдэгдэв.
Шинэ сүм барих ажил МЭӨ 550 оны орчимд өрнөсөн бөгөөд Крит арлын архитекторч Херсифрон, түүний хүү Метагенес нар ёслол хүндэтгэлийн дугуй танхим бүхий баганат сүмийн загварыг гарган гантигаар урласан байна.
Сүмийг үзсэн хаад, аялагчид, худалдаачид түүний тансаг байдал, архитектурын гайхамшгийг бишрэн алмайрдаг байсан бөгөөд Артемисийн сүмийн гуа үзэсгэлэнг алдаршуулан магтдаг байжээ.
Артемисийн сүм нь буюу Дианагийн сүм хэмээн нэрлэгддэг уг байгууламж нь Артемист зориулан байгуулагдсан бөгөөд Персийн Ахейменидийн улсын нутаг Эфест МЭӨ 500 оны орчимд баригджээ.
Хүрлийн үеийн соёлын дурсгал, эртний дэлхийн 7 гайхамшгийн нэг уг сүмийг Лидийн Кроесусын зарлигаар баригдсан бөгөөд 120 гаруй жилийн турш барьж байгуулсан байна.
БНМАУ-ын хязгаарын дотор бүх газар ба, уурхай хийгээд ой мод усны ба, мөн тэдгээрийн баялагууд болбаас, эрт цагаас нааш ард нийтийн хөрөнгө байсаар ирсэн зан суртал нь чухам эдүгээгийн ард улсын ёсонд нийлэлцэх тул, энэхүү хөрөнгө бүрэн ардын мэдэлд байваас зохих бөгөөд, энэ тухай хувийн өмч байгуулж үл болмой.
Монголын улсын арван нэгдүгээр оны хувсгалаас цааш монголын эрх баригчдын гадаад лугаа тогтоосон гар бичгүүд ба, мөнгө зээлдсэн зүйлүүд болбаас, гадаадаас хүчирхэн хүлээлгэсэн болох тул, цөмийг устгасанд тооцмой.
Дотоод гадаадын эзэрхэг харгисийн үеэс эхлэн зарим нэгэн хүн ба, албаны газраас олны хөрөнгийг зааж гадаадын эзэрхэг шунахай нар лугаа хуйвилдан байгуулсан өр шир болбаас, улсын ба, ард олны аж ахуйд маш хорлолтой болох учир нь арван дөрөвдүгээр онд, ардын засгийн газрын тогтоосон ёсоор эл өрийн үлдэгдлийг бүрэн төлүүлэхийг хэрэгсэхгүй болгон устгаж, басхүү арван нэгдүгээр онд засгийн газрыг тогтоосон ёсоор аль нэгэн этгээдийн байгуулсан өрийг ард олонд халдаан төлүүлэх сурталыг устгасан явдлыг батлав.
Улсын аж ахуй ба эдийн засгийн бодлогыг чухал болгон, тус улсаас эрхлэн удирдах ба, басхүү гадаад лугаа харилцах худалдааны улсын онц эрх болгон авах нь, ардын эрхийг мандуулах, мөн ардын эрхэт засгийг бататгахад чухал нөхцөл тул, цөм улсаас эрхэлбээс зохимой.
Жинхэнэ ард түмний эрх чөлөөг бүрэн бүтнээр хамгаалах ба, басхүү гадаад дотоодын харгис шунахай нарын эрх мэдэлдээ хөгжих замыг таслан сэргийлэхийн тулд, ардын хувсгалт цэргийг байгуулахаас гадна бүх улсын идэр залуу ардыг цэргийн эрдэмд боловсруулаваас зохимой.
Тус улсын харъяат аливаа хүний шүтэх итгэх явдалд бүрэн эрх чөлөө олгохын тулд, шашны хэргийг улс төрийн хэргээс тусгаар байлгаж, шашин шүтлэгийн явдлыг өөр өөрийн доор шүшгээр болговоос зохимой.
Жинхэнэ ард түмний нийтээр хуралдах цэнгэлдэх ба баяр ёслол үйлдэх явдлыг хүндэтгэж тус улсаас тэдний хэрэглэх орон байшин элдэв хэрэглэл зэргийг бэлтгэн гүйцэтгүүлбээс зохимой.
Жинхэнэ олон ардын аливаа эрдэм соёлд гэгээрүүлэх замыг нээгдүүлэн тус улсаас элдэв ухааны эрдэмд бүрэн үнэ төлбөргүйгээр боловсруулах явдлыг гүйцэтгүүлэвээс зохимой.
Тус улсын олон ардын эрх ашгийг хүндэтгэн хамгаалахын тулд хэрвээ аль нэгэн хүн буюу, хэсэг этгээд нар өөрийн эрхийг улсын явдалд хортойгоор хэрэглэх аваас, тэд нарын эрхийг хязгаарлах буюу устгаваас зохимой.
Бүх дэлхийн жинхэнэ ард түмний зорилго нь, эдүгээгийн эзэрхэг хөрөнгөтний байдлыг үндсээр устгаж, нийгэм журам ба, эв хамтын ёс журмыг эрхэмлэх тул, бидний жинхэнэ ард улсаас, гадаад лугаа харилцах засгийн бодлогыг бүх дэлхийн бага буурай улс ба, хувьсгалт ард түмний ашиг тус үндэсний зорилго лугаа нийлүүлэн явуулбаас зохимой.
Улсын шүүн таслах газруудын ба, хэргийг явуулах дүрэм хэмжээ, мөн иргэний ба эрүүгийн хууль зүйлийг тогтоох Ардыг гэгээрүүлэхийн тухай дүрэм хэмжээ тогтоох
Монгол Улсын эзэн Богд хаан мөнх бусыг үзүүлсний дараа жил гаруй хэлэлцсэний эцэст Анхны Үндсэн хууль 1924 оны 11 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 16 цаг, 17 минутад баталсан.
Монгол Улсын хүн ам, соёл, амьдрах хэв маяг, эдийн засгийн бүтэц, тогтолцооны хувьд эрс өөрчлөлтүүдийг хийх зорилтуудаас шалтгаалж 1940 оны 6 дугаар сарын 30-нд, 1960 оны 7 дугаар сарын 6-нд тус тус Үндсэн хуулийг шинэчлэн баталж байжээ.
Шинэ Үндсэн хууль нь парламентын засаглалтай бүгд найрамдах улсыг бий болгож, шашин шүтэх эрх, үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх эрх, хүний эрх зэргийг хуульчлан хамгаалжээ.
Арванхоёрдугаар зүйл: Улсын бага хурал нь, хууль, дүрэм, тогтоол, тушаал гаргах, засгийн газар ба, олон яамны газруудыг хянан байцаах явдлыг ерөнхийлөн эрхлэх, харъяат хурлын тэргүүлэгчид ба, засгийн газрын эрхлэн шийтгэх зүйлүүдийн дүрмийг төлөвлөн тогтоох , засгийн газрын явуулах хэргүүдийн гол төлөвийг зааварлах, улсын үндсэн хууль ба, мөн их хурлын тогтоолуудыг ёсоор гүйцэтгэх явдлыг эрхлэн шийтгэвээс зохимой.
Дөчин тавдугаар зүйл: Орон нутгийн албаны газруудаас нутгийн зарлагыг төсөвлөхдөө зургаан сар ба, нэгэн жилээр данс үйлдэвээс зохихоос гадна, сумын төсөвлөсөн дансыг хошууны тамгын газраас баталж хошууны төсөвлөсөн дансыг аймгийн яамнаас баталж, аймгийн төсөвлөсөн дансыг засгийн газраас бүх улсын орлого зарлагын дансанд багтааж,зургаан сар ба нэгэн жилийн хугацаагаар батлуулаваас зохимой.
Хориндөрөвдүгээр зүйл: Бага хурлын тэргүүлэгчид нь, тус хурлыг чөлөө цагт аливаа дүрэм хэмжээ батлах ба, басхүү засгийн газрын тогтоолын дотроос татгалзалтай зүйл буй аваас эргүүлэн залруулах буюу, эсвэл түтгэлзүүлэн дараагийн бага хуралд оруулж таслан тогтоолгохоос гадна, яамны сайдуудыг сонгож огцруулах явдлыг эрхэлвээс зохимой.
Хорин долдугаар зүйл: Засгийн газар болбаас, тус улсыг ерөнхийлөн захирах газар мөн бөгөөд, гишүүд нь, ерөнхий сайд, жинхэнэ орлогч сайд, бүх цэргийн ба, эдийн засгийн зөвлөлийн тэргүүлэгчид,бүх цэргийн жанжин, улсын хянан байцаагч, дотоод, гадаад, цэрэг, санхүү,аж үйлдвэр,шүүх, ардыг гэгээрүүлэх яамны сайдууд болмой.
Есдүгээр зүйл: Улсын их хурлын онц хурлыг улсын бага хурлаас буюу, их хурлын гишүүдийн гурван хувийн нэгэн хувь ба, эсвэл харъяат улсын гурван хувийн нэгэн хувиас дээш тооны хүмүүс бүхий газруудын улсын их хурлын төлөөлөгчдийг сонгох эрхтэй, хурлаас хуралдуулсугай хэмээн хүсэвээс даруй хуралдуулмой .
Гучин нэгдүгээр зүйл: Нутгийн хурлууд нь, аливаа аж ахуй ба, албаны хэргүүдийг гүйцэтгэн явуулахаар өөрсдийн дундаас аймаг, хошуу , сум, баг, арван гэрийн аливаа хэрэг явдлыг гүйцэтгэх захиргаан газрыг сонгон байгуулаваас зохих бөгөөд, мөн албан хаагчдыг нэгэн жилийн хугацаагаар сонговоос зохимой.
Дөчин хоёрдугаар зүйл: Улсын орлого зарлагын дансаар тавьж олгосон зүйлийг уг зориулсан зүйлд шууд зарах ба, нэгэнт батлагдсан төсөвлөлийн доторхи зүйл, ангиар ялгаварлан хэтрүүлэлгүй зарахаас гадна, засгийн газраас тусгай тогтоосон зүйлгүй аваас, бусад зүйлд хэрхэвч зарж үл болмой.
Нэг дүгээр зүйл: Бүх монгол улсыг үүнээс хойш Бүгд Найрамдах Бүрэн Эрхтэй ард улс хэмээж, улсын дээд эрхийг жинхэнэ ардад эдлүүлэн улсын аливаа хэргийг улсын их хурал ба мөн хурлаар сонгогдсон засгийн газраас гүйцэтгэн шийтгүүлэх явдлыг нийтээр сүслэн дагаваас зохимой.
Дөчдүгээр зүйл: Хэрвээ төсөвлөсөн жилийн эхэн хүртэл улсын орлого зарлагын дансыг үл батлаваас, батлахын наана, засгийн газраас өнгөрсөн жилийн орлого зарлагын дансыг баримталж хэрэглэвээс зохих боловч, төсөвлөсөн жилийн дөрвөн сараас цааш хэтрүүлж үл болмой.
Хоёр дугаар зүйл: Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын зорилт болбаас, хуучны эзэрхэг харгисын ёс сурталын үлдэгдлийг үндсээр устгаж , улс төрийн захиргааны явдлыг жинхэнэ ардын ёсонд нийлүүлж, шинэ ёсны Бүгд Найрамдах Улсын үндэс тулгуурыг бататган бэхжүүлмой.
Дөчин дөрөвдүгээр зүйл: Улсын бүх зардлыг улсын сангаас тавьж гүйцэтгэхээс гадна, орон нутгийн захиргааны газрууд нь, төв засгийн газраас тогтоон зарласан дүрмийг баримталж, харъяат ардаас татварлан авч, нутгийн зохих зүйлд таацуулан хэрэглэвээс зохимой.
Дөчин зургаадугаар зүйл: Улсын төсөвлөсөн дансанд үл орсон зүйл буюу орсон боловч үл гүйцэлдэх бөгөөд, бүх улсын зарлагад хэрэглэх учир тохиолдовоос нэмэгдүүлэн шийтгэх явдлыг орон нутгийн захиргаа нь зохих явдлын яаманд мэдээлэн шийтгүүлэвээс зохимой.