polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1968 онд “Үнэн” сонинд Налайхын уурхайн ажилтан Монцамэ гэдэг хүний тухай мэдээ гарсан бөгөөд “Уурхайн ажилтан хүн чинь дор хаяж хорин хэдэн настай байх ёстой. Тэгэхээр 1930-40 онд төрсөн байж таарна. Тэр үед хүүхдэд ийм нэр өгч байсныг бодоход МОНЦАМЭ гэдэг байгууллагыг тухайн үед олон түмэн мэддэг, идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулдаг газар байжээ гэж үзэж болохоор байна” гэж МОНЦАМЭ агентлагт олон жил удирдах ажил хийсэн Г.Адьяа дурссан бий.
МОНЦАМЭ агентлагийн ажилтнууд 1990 оны ардчиллын үйл явц эхлэх, улмаар амжилтад хүрэх бүхий л үйл явцыг дотоод, гадаадад мэдээлсэн бөгөөд хувьсгалд уриалсан ухуулах хуудас, цуглааны зарлал, сонин сэтгүүлийг өөрийн хэвлэх үйлдвэрт нууцаар хэвлэж байв.
13-ын нэг, сэтгүүлч С.Амарсанаа бичсэн номдоо “. анхны Ерөнхий зохицуулах зөвлөл 15 гишүүнтэй, хоёр орлогчтой, нийтдээ 17 хүн байх ёстой юм. “Цаг үе” сэтгүүлд 13 хүний нэр гарснаас хойш “Анхны 13” гээд хэвшчихсэн юм” хэмээн дурссан бий.
Ийнхүү 1957 онд орчин үеийн мэдээллийн агентлаг болж дахин шинээр зохион байгуулагдах хүртлээ улс орны үйл явдлыг дотоод, гадаадад мэдээлэх үүргээ гүйцэтгэсээр иржээ.
Өөрөөр хэлбэл, 1950-аад оны дунд үе хүртэл МОНТА хэмээх нэрээр үйл ажиллагаагаа явуулж байсан бөгөөд гадаад мэдээг тэр үеийн ЗХУ-ын Элчин сайдын яам болон Монголын холбоогоор дамжуулан авч, Монголын нийгмийн амьдралын тухай мэдээг Чита, Эрхүү, Москва руу дамжуулдаг байв.
Тухайн үеийн Лениний өргөн чөлөө, Энхтайваны гудамжны уулзвар дахь хоёр давхар энэ байр нь эдүгээгийн “Монголын цахилгаан холбоо” ХК-ийн замын чанх өмнө, С.Зоригийн хөшөөний урд буй Нийслэлийн Ардчилсан намын байр юм.
1959 онд тухайн үеийн Радио хороог МОНЦАМЭ агентлагт нэгтгэснээр тус хороо байсан, эдүгээгийн “Зориг” сангийн хоёр давхар байшинд агентлагийн зарим ажилтнууд шилжин байрлажээ.
1961 оны 10 дугаар сарын 27-нд НҮБ-ын Ерөнхий ассамблейн 16 дугаар чуулганаар БНМАУ-ыг НҮБ-ын гишүүнээр элсүүлсэн тухай мэдээг МОНЦАМЭ агентлаг орон даяар түгээж, төвийн сонин хэвлэлүүдэд нийтлүүлжээ.
1972 оны 8-9 дүгээр сард ХБНГУ-ын Мюнхен хотноо болсон Зуны Олимпийн наадамд тус агентлагийн сурвалжлагч О.Зоригт томилогдон ажиллаж, их наадмын тухай МОНЦАМЭ-гийн мэдээ, сурвалжлага Монголын радио, “Үнэн”, “Залуучуудын үнэн” сониноор дамжин Монголын олон нийтэд хүрэв.
1981 оны гуравдугаар сард БНМАУ-ын иргэн Ж.Гүррагчаа сансарт ниссэн үйл явдлыг МОНЦАМЭ агентлагийн тусгай сурвалжлагч Т.Галдан, гэрэл зурагчин С.Батсүх нарын таван хүнтэй баг Байконурын сансрын буудал, Жезказган хотоос сурвалжилжээ .
1921 оны гуравдугаар сарын 18-нд, журамт цэрэг Хиагтыг гамингаас чөлөөлсөн тухай Зөвлөлт Орос улсад илгээсэн мэдээг Монголын цахилгаан мэдээний агентлагийн анхны мэдээ байсан гэж үздэг бөгөөд "МОНТА" гэсэн нэрээр илгээжээ .
1921 оны долдугаар сард Монголын цахилгаан мэдээг сурвалжлан хурааж нэвтрүүлэх газрыг албан ёсоор байгуулахад МОНТА хэмээх нэрийг баталгаажуулсан бөгөөд үүнээс хойш уг нэр ялангуяа гадаадтай мэдээ солилцоход гол төлөв энэ хэвээр хэрэглэгдэж явсаар 1950-иад онтой золгов.
Гадаадын мэдээллийн агентлагуудаас хамтран ажиллах, мэдээлэл солилцох гэрээг анх ЗХУ-ын ТАСС агентлагтай 1957 оны 10 дугаар сарын зургаанд байгуулж Москва хотод гарын үсэг зуржээ.
1958 оны нэгдүгээр сард агентлагийн хэвлэх тасаг байгуулагдаж, Засгийн газар, яамд, төрийн бусад байгууллагуудыг албан хэрэгцээний нууц мэдээгээр шуурхай хангаж эхлэв.
Агентлаг “өөрийн бүрэн эрхийнхээ ёсоор” гэсэн тодотголтой анхны мэдэгдлийг 1958 оны 12 дугаар сарын 12-нд гаргасныг “Үнэн” сонин маргааш нь 290 дугаартаа нийтэлжээ.
Улс оронд өрнөсөн дотоод үйл явдлыг мэдээлэхийн зэрэгцээ олон улсын байдал, тэр дундаа Зөвлөлт Орос, Хятад, Япон, Америк, Англи, Франц, Герман зэрэг орны тухай мэдээллийг монголчууддаа түлхүү хүргэдэг байсан нь өнөөгийн МОНЦАМЭ агентлагийн дотоод болон гадаад мэдээний албаны үүргийг хариуцаж байсан хэрэг юм.
зууны 60-аад оны босгон дээр Монгол улсад социалист бүтээн байгуулалт эрчимжиж, аж үйлдвэр хөгжин, хөдөө аж ахуйд үндсэн өөрчлөлт гарч, бүх нийтээр нэгдэлжих хөдөлгөөн өрнөв.
Ингэснээр олон улсын байдлыг нийтэд цаг алдалгүй мэдээлэх, улс түмний энх тайвны төлөөх үйлсэд БНМАУ-ын оруулж буй хувь нэмэр, социалист бүтээн байгуулалтдаа олж буй амжилтыг ах дүү орнууд болон дэлхий дахинд сурталчлах явдал нэн шаардлагатай болжээ.
Тэргүүн нүүрний “Манай оронд” буланд хэвлэгдсэн тэдгээр мэдээ “Гутлын фабрикт”, “Цахилгаан лантуу”, “Хийн гагнуур”, “Шаазангийн үйлдвэрийнхний идэвх”, “100.000 төгрөг хэмнэнэ” гэсэн гарчигтай байв.
Харин маргаашийн дугаарт анхны гадаад мэдээнүүд нийтлэгдсэн бол анхны тайлбар өгүүлэл 10 дугаар сарын гурваны өдрийн дугаарт “Кипрт юу болж байна?” гарчигтайгаар гарчээ.
Улмаар ЗХУ-аас мэргэжилтэн ирүүлж зөвлөгөө авах, агентлагийн байр, боловсон хүчин бэлтгэх, холбооны тоног төхөөрөмж гадаадад захиалах, орон тоо, дүрэм боловсруулах зэргээр бэлтгэл хангажээ.
Тухайн үед МРТУХ нь Монголын радио, МОНЦАМЭ агентлаг, Монгол телевиз, Телекино үйлдвэр, Улсын гэрэл зургийн газар гэсэн бүтэцтэй, томоохон аж ахуй, авто гарааштай, 1000 гаруй ажилтан, албан хаагчтай байв .
Энэ шаардлагын үүднээс мэдээллийн хамгийн идэвхтэй, шуурхай хэрэгсэл болох Үндэсний мэдээллийн агентлаг байгуулахыг төр засгаас чухалчлан үзээд “Монголын цахилгаан мэдээний газар байгуулах бэлтгэл ажлын тухай” МАХН-ын Төв хорооны УТТ-ын 68 дугаар тогтоол 1957 оны хоёрдугаар сард гарав.
Монголын тал тус улсын Шуудан, төмөр утасны хэрэг эрхлэх газартай харилцан мэдээ солилцох тухай 14 зүйлт гэрээ байгуулж, Цэдэн-Иш тэргүүтэй Монголын Засгийн газрын төлөөлөгчид гарын үсэг зураад Дээд-Үд хотод буцаж ирсэн тухай ДАЛЬТА агентлаг 1922 оны эхээр мэдээлж байжээ.
Олонд нэршсэнээр Төв шуудангийн 3-4 дүгээр давхарт 1976 оноос хойш Монголын радиотой хамт байрлаж байгаад 1990 оны зургадугаар сард тухайн үеийн Хөдөлмөр, цалин хөлсний улсын хорооны байр буюу одоогийн байршилдаа нүүн иржээ.
БНМАУ-ын СнЗ-ийн 1959 оны тавдугаар сарын зургааны өдрийн 177 дугаар тогтоолоор МОНЦАМЭ агентлаг, Улсын радио хороо, “Орчин үеийн Монгол улс” сэтгүүлийг нэгтгэн, Сайд нарын Зөвлөлийн дэргэдэх Улсын мэдээлэл ба радиогийн хэрэг эрхлэх газрыг байгуулав.
2010 онд МОНЦАМЭ агентлаг санаачлан Сэлэнгэ аймгийн Алтанбулаг суманд, Монгол ардын хувьсгалт цэргийн жанжин штаб анх байрлаж байсан байрны хананд “Монголчуудын бослого” мэдээнд зориулсан дурсгалын самбарыг байрлуулсан байна.
БНМАУ-ын Засгийн газрын байр суурийг олон улсад анх удаа уламжилсан нь 1958 оны гуравдугаар сарын 16 бөгөөд энэ нь Хоёр Вьетнамыг нэгтгэх БНАВУ-ын санал санаачилгыг дэмжиж хийсэн албан ёсны мэдэгдэл байв.
Гэхдээ Реалд ирсэн эхний хоёр жил Пепегийн хувьд бэртэл гэмтлээс шалтгаалаад төдийлөн гараанд гараагүй байдаг ба 2011 оноос тогтмол формтойгоор тоглож буй.
Өсвөр насандаа Бразилын "Коринтианс Алагоано" багт тоглож Португал руу гэр бүлээрээ шилжсэн тул тэндээ Маритимо багийн өсвөрийн багт нэг жил тоглоод Оросын нэрт дасгалжуулагч Анатолий Бышовецийн удирдлага дор залуучуудын багт хоёр жил тоглосон байдаг.
Зуун модны тулалдаанд Зүүн гар -ын Галданбошигт хаан Манжид ихээхэн хохирол учруулсан боловч хүч тэнцвэргүй тулалдаанд ихээхэн хохирол амсан бүслэлтээс гаран зугтаж, Мэлхий хадны орчим үлдсэн хүчээ бөөгнөрүүлэн түр саатжээ.
Дайснууд араас нь хөөн дайрахаас болгоомжлон баруун тийш зугтах бэлтгэлээ базааж, авч явсан тэмээ мөнгөө Мэлхий хадны орой дээр гаран хавцал руу хийж орхиод явах болоход Манжаас өгсөн хатан нь алт, мөнгөндөө хоргодоод явахгүй болохоор мөнгөн дээрээс хийж орхиод баруун тийш явжээ.
Их хааны мөнгө эрдэнэсийг агуулсан Мөнгөт цохиог үеэс үед хүндэтгэн тахиж, идээнийхээ дээжийг өргөн, хишиг буянаа өгөхийг даатгаж, хурайлж баяжих, мөнгөжихийн даллагатай хэмээн дээдэлж ирсэн гэж хөгшид ярьдаг юм.
Уулын орой дээр гарч ихэд хилэгнэн уурлаж, мориноосоо буун сэлмээ сугалан дэвхэрж , Халх, өвөрлөгчдийн ноёд Хамаг Монголын төлөө хамтдаа тэмцэхгүй харийн дайсантай үгсэн хуйвалдаж, эх орноосоо урвалаа хэмээн газар цавчжээ.
Өвөл үхэр алаад нойтон гуяыг сураар оосорлоод хавцлын ёроолд буй мөнгөн дээр тавиад дээш татахад мөнгө гуянд наалдан хавцлын аман дээр ирээд шар шар хийн доош уначихдаг байжээ.
Хан хэнтийн дархан цаазат газрын Горхи-Тэрэлжийн аялал жуулчлалын бүс нутагт Улаанбаатараас 65кмт Налайх дүүргийн нутаг дэвсгэрт байгалийн нэн сонин тогтоцтой мэлхийн хэлбэртэй Мэлхий хад хэмээх өндөр цохио байдаг юм.
Тус Их сургууль Хятадын нийслэлд 1898 онд Чин Гуансюя эзэн хааны нийгэм, соёлын зөөлөн шинэчлэл хийх хөдөлгөөний «Шинэчлэлийн зуун өдөр» явагдах үед байгуулагдсан ажээ.
Анх тус боловсролын байгууллагыг «Нийслэлийн багшийн Танхим» гэдэг нэртэй байсан бөгөөд хоёр хэсгээс бүрдэж байжээ: «Албан хаагч болон сурагч нарын байгууллага» болон «Багш нарын байгууллага» .
Хоёрдахь хэсгээс сүүлд Бээжингийн Багшийн Их сургууль, 1912 онд Синтхайн хувьсгалын дараа Бүгд Найрамдах Хятад улс байгуулагдсаны дараа эхний хэсэг нь Бээжин Их сургууль болжээ.
Түүний удирдлага дор 14 мэргэжил нээгдэж, эмэгтэйчүүд суралцаж эхэлсэн бөгөөд улсын шилдэг мэргэжилтэн, эрдэмтдийг багшаар ажлуулж эхэлжээ.
Тэр цагт хүчтэй өрсөлдсөн "Брамсчууд" "Вагнерчууд" хоёрын тэмцэл дээд цэгтээ хүрч байсан үед Брукнер Вагнерын талынхны замаар явж туурвисан нь "Брамсчуудын" дайралтад ихэд өртсөн билээ.
Харин Брукнер дэндүү бүрэг хүн боловч өөрийн арга барилд туйлбартай зарчимч байж "Тэд намайг өөрсдийнхөөрөө бич гэж шаардаж байна. Би ингэж чадах боловч тэгэхийг хүсэхгүй" гэдэг байв.
Тэртэй тэргүй энэ хүн надад хэтэрхий хатуу байгаа юм" гэж байжээ. үнчлэн энэ явдлын тухайд зориуд ийм хошин яриа хүртэл гаргасан нь: Австрийн эзэн хаан нэгэн өдөр Брукнерээс "Та надаас юу хүсэхсэн бол?" гэхэд тэрээр "Тэнгэр таалалт минь над руу дайрдаг Гансликийн хараал зүхлийг болиулж өгч үзнэ үү "хэмээн гуйсан гэнэ.
Энэхүү анги бол сэтгэхүйн өрнөл зөрчлийн жинхэнэ төв байдаг, ийм ч учраа түүнийг Бетховеноос хойшхи симфонийн удаан ангийн их ур чадвартан, адажиогийн гүн ухаантан хэмээн нэрлэсэн буй.
Энэ үед Брукнер найрал дуу, цөөхүүл болон органд зориулсан олон зохиол бичсэн байсан боловч бие дааж туурвих бэлтгэл яагаа ч үгүй байна гэж үзэж уйгагуй хөдөлмөрлөж сурч байлаа.
Тэрээр Венад суудаг онолч Зехтерийн зөвлөлгөөнийг авч харилцдаг байсан бөгөөд нэгэн удаа 3ехтерт өөрийн зохиолын 17 дэвтрийг илгээсэн нь түүний гайхлыг төрүүлжээ.
Зүйрлэшгүй хүнд хөдөлмөр, амьдралын нөхцөл, хүч авъяастаа үл итгэх эргэлзээ, хайртай бүсгүй нь түүнээс татгалзсан явдал, хамгийн дотно хүн-эх нь нас барсан эмгэнэл энэ бүхэн Брукнерт хүнд цохилт буулгаж 1867 онд ухаан санааны гажилт хүргэжээ.
Брукнер мэргэжлээ өөрчлөх эсвэл түүний авьяасыг хүндэтгэхүйц гадаад оронд гардаг юм уу гэсэн эргэлзэлд ээрүүлсээр эцэст нь эмнэлэгт хэвтэж эмчлүүлсээр дээрдэж тэр хий үзэгдлээс ангижирсан ажээ.
Мөн онд Венад нээсэн хөгжмийн үзэсгэлэнгийн үеэр Брукнерийн гурав, дөрөвдүгээр симфониудыг хөгжимдөж Хамбург, Байройт хотноо ре минор, фа минорын хоёр мессийг дуулсан байна.
Үүний зэрэгцээ алдарт долдугаар симфони нь Көльн, Хамбург, Грац, Амстердам, Нью-иорк, Берлин хотод цууриатсаар, гуравдугаар симфоний нь Парист нэн сайхан хөгжимдсөн мэдээ ирж, энэ үед түүний цөөхүүл хөгжмийн ганц зохиол болох чавхдаст тавалд зориулсан тансаг зохиолыг Берлинд хөгжимдөж байжээ.
Гэтэл Бетховений хөгжмөөс сүрлэг далайц, гүн ухааны өрнөл зөрчлийг нь өөрийнхөө симфонизмд уламжилсан байдаг бол дээр товч өгүүлснээр Шубертийн романтизмаас дотоод сэтгэлийн нарийн хувьсал өөрчлөлтийг өгүүлэх арга, байгалийн диалектикийг сэтгэхүйтэй холбож дүрслэн зураглах туульсын цараа, дуулалт шинжийг нь өвлөн хөгжүүлсэн ажээ.
Тэгэхэд нь Брукнерийн баахан дургүй хүрч "Эрхэмсэг хөгжимчин энэ ямархан зохиол болохыг мэдэхийн тулд гагцхүү сэдвийг нь харчихад л хүрэлцээтэй сэн" гэжээ.
Хараач, үүнийг хараач!" гээд "Энэ зохиоло надад орхино уу, би тухтай үзье" гэсэн гэнэ. Маргааш нь Вагнертай уулзахад тэрээр Брукнерийг тэврэн авч "Эрхэм Брукнер минь энэ зохиолоо надад зориулсанд нэн таатай байна.
1845 оны зэрэг ахиулах шалгалтаа онц дүнтэй өгч жинхэнэ багшийн зэрэг хүлээж авсан энэ үеэс Бах, Хайдн, Моцарт, Бетховен, Шуберт зэрэг сонгодог хөгжмийн зохиолчдын бүтээлийг анхааралтайяа судалж эхэлсэн байна.
Брукнер, романтикуудын хөтөлбөрт симфониос зайлсхийхдээ тэдний зохиолын зохиомж бүтцийн шинэ зүйлийг хүлээж аваагүй, жишээлбэл, Берлиозын таван ангит "Уран зөгнөлийн симфони", Листийн 3 ангит "Фауст симфони" шиг бүх ангийг холбосон нэвтрэн гарах сэдэвтэй зохиол Брукнерт байхгүй.
Брукнер энэ симфонио суут Вагнерт зориулахаар бодож түүнд захиа бичсэн боловч хариу ирээгүй тул хоёрдугаар, гуравдугаар симфонио авч Байрейтад байсан Вгнертай нүүр учрахаар оджээ.
Энэ хоёр хөгжмийн зохиолчийн бүтээлд ардын хөгжмийн хөг аясыг ихээхэн ашиглаж байгалийн зургийг хөгжмөөр өгөн дэлгэр дүрслэх, сэтгэл санааны дэврэл буурлыг сөргүүлэн үзүүлэх зэрэг эерэг сөрөг хөгжмийн өгүүлэмжээрээ ихээхэн ойр байдаг.
Дашрамд тэмдэглэхэд Брукнерийн симфонийн туурвилд онцгой ялгарах үе шат үгүй, түүний уран бүтээлийн эхэн үед хэдэн яруу удиртгал, үүнчлэн өөрөө голж орхисон хоор симфониор хязгаарлагдана.
Брукнер 1872 онд хоёрдугар симфонио бичиж сургуль хийлгэсэн боловч удирдаач нь Гансликийн талын хүн тул энэ зохиолыг учир утгагүй, дэндүү урт байна гэсэн тул 40 такт ч хамаагүй хасах буулт хийсэн боловч тэр удирдаач илүү ихийг шаарджээ.
Тэрээр Листийн хөтөлбөрт симфонийн аргыг өндөр үнэлдэг боловч өөрийнхөө симфониудад уран зохиол, уран зургийн зэрэг аливаа хөтөлбөр хэрэглэхээс татгалздаг байжээ.
Брукнерийг Венийн хөгжмийн дээд сургууль багшлуулахаар урьсан боловч тэрээр өөрийн хүчинд итгэлгүй нэлээд азнасны эцэст зөвшөөрч 1868 оноос эхлэн ажиллаж 4 жилийн дараа профессор цол хүртсэн байна.
А.Брукнер ийнхүү Венад суурьшсан амьдралынхаа сүүлийн 25 жилд түүнийг хөгжмийн суут хүмүүсийн зиндаанд хүргэсэн алдарт хоёрдугаар симфониос есдүгээр симфони хүртэлх бүтээлээ туурвисан билээ.
Энэ нь шинэчлэлийн хойноос утгагүй хөөцөлдсөн хэрэг огт бус, уг зохиолуудын нэгдүгээр ангийн хурц өрнөл зөрчил, сэтгэхүйн ачааллыг гүн бодлогошролын удаан ангитай зэрэгцүүлэн тавьж болохгүй байсантай холбоотой.
Харин, өөрийнхөө үеийн зохиолчид тухайлбал, Лист, Вагнер нараас өрнүүн дэврүүн сэтгэлгээ, уран хэллэг, төвөгтэй зохирол, чөлөөт дэлгэр бичлэг, найрал хөгжимд найруулах сүүлийн үеийн ололт сэлтийг ихээхэн анхаарсан нь илт бий.
Энэ бүхний олон үеийн хөгжмийн арга чиглэлийг хослон шүтэлцүүлсэн түүний уран бүтээл, ялангуяа сүүлчийн симфониудыг хөгжмийн түүхэнд хожуу үеийн романтизмд хамааруулан дүгнэдэг байна.
Линц хотноо Брукнер гоцлол болон найрал, дуу, найрал хөгжимд зориулсан гурван месса, яруу удиртгал, фа минорын симфони зэрэг олон том зохиол туурвисан байна Энэхүү симфонийг онгод муутай "сурагчийн" симфони гэж тэр цагийн хөгжимчид тэмдэглэсэн байна.
Брукнер энэ суут зохиолынхоо удаах ангийг бичиж байх уед 1883 онд түүний хүндэтгэн шүтэж явдаг их хүн Вагнер нас нөгчсөн тул энэ ангийг түүний дурсгалд зориулсан ажээ.
Долдугаар симфоний анхны тоглолт Брукнерт алдар нэр авчраад зогсоогүй хөгжмийн зохиолчийн урьд хожмын бүх зохиолыг нь хүлээн зөвшөөрөхөд хүргэсэн бөгөөд энэ үеэс эхлэн түүний бүх симфони тайзнаа эгшиглэх болсон байна.
Түүний анхдугаар Мессийг Линц хотноо 1864 онд тоглоход орон нутгийн сонинд "Брукнерийн намтрыг бичих хожмын тэр түүхч 1864 оны 12 дугаар сарын 18-ны өдрийг онцлон тэмдэглэвэл зохино. Энэ бол тэнгэрийн хаяанд шинэ од гялалзсан өдөр болой. Хотын бүх сэхээтэн, Бетховен, Шуберт хоёроос хойш ийнхүү сэтгэл догдолж үзэгдээгүй бөлгөө" гэсэн тэмдэглэл нийтлэгдсэн байв.
1868 оны 5 дугаар сарын 9-нд түүний нэгдүгээр симфонийг анх Линцэд хөгжимдсөний дараа Венийн сонинд "Хэрэв Брукнерийг Венийн хөгжмийн дээд сургууль төрүүлсэн гэдэг мэдээ байгаа бол энэ сургуульд баярлахаас өөр зүйлгүй" гэж Ганслик бичжээ.
Дөчин насандаа анхны том бүтээлээ бичиж жар-далан насандаа алдар хүндэтгэл хүлээсэн энэ хөгжмийн зохиолчийн хамгийн дуртай хөгжмийн төрөл нь симфонийн том хэлбэрийн зохиол бөгөөд тэгээд ч энэ төрлөөр нэрээ дархалж арван есдүгээр зууны симфонизмын оргил болж дараах зууны хөгжимд асар их нөлөө үзүүлсэн 9 симфони туурвисан билээ.
үнчлэн цагийг эзэлсэн нэрт удирдаач нар Брукнерийн зохиолыг удирдан хөгжимдүүлэхийг завшаан хэмээн үзээд түүний анхны симфониудыг өмнөө дэлгэн тавьцгааж урьд нэгэн үед дээр дурдсан хоёр чиглэлийн зохиолчдын алийг дагахаа эргэлздэг байсан хөгжмийн хүмүүс хүртэл одоо болохоор аливаа эргэлзээгүй Брукнерийн талд зогсоцгоох болжээ.
Хамгийн алдартай зохиолуудаа олны дунд хүлээн зөвшөөрөгдөхийг хүлээж уран бүтээлчийн зовлонг олон жил эдэлсэн хүн нэн цөөн бөгөөд түүний нэг Брукнер байсан бөлгөө.
Хэвлэл, шүүмжлэлд түүнийг магтан хүндэтгэх болж "Брукнер бол Бетховенийг залгамжлах суутан мөн", "Брукнерийн долдугаар симфони бол хөгжмийн хосгүй бүтээл" гэж магтах болов.
Тухайлбал, 1938-1939онд Алс Дорнод Зөвлөлтийн хотуудыг дараагийн зорилгоо хэрэгжүүлэх зорилгоор манжуурт ихээхэн хэмжээний цэрэг оруулахаар тусгаж, түүний зэрэгцээ БНМАУ руу цөмрөн орохоор төлөвлөсөн байна.
Байлдааныг хоёр тал зогсоож, мөргөлдөөнийг даруй зохицуулах Токиогийн саналыг 8-р сарын 4-нд элчин сайд Сигэмицу Гадаад хэргийн ардын комиссар Литвиновт өгчээ.
Жанжин штабын оперативын удирдламжийн санаанд «Байлдах, тэгэхдээ байлдааны ажиллагааны хэмжээг шаардлагын хэмжээнээс давуулахгүй байх. Нисэх хучин хэрэглэхгүй байх. Байлдааны ажиллагаа явуулахад Солонгосын армиас нэг дивиз гаргахаар» заажээ.
Тухайлбал, 1938-1939 онуудад, 1939 оны 04 сарын19-ны ЗСБНХУ-ын ДЯЯАК, АБЕГ-ын өгсөн тойм танилцуулгад тэмдэглэснээр Японы Кемпейтай,Германы Абверийн тагнуулуудын удирдлага дор ажилладаг, тэдний хөрөнгөөр байгуулагдсан ОФХ/”Оросын фашист холбоо”/ хэмээх байгууллага идэвхтэй ажиллаж байсан тухай тэмдэглэжээ.
1928 оны эхээр Япон улс түүхий эдийн баазтай болох, ЗСБНХУ, БНМАУ, Хятад руу хийх түрэмгий дайны төлөвлөгөөгөө хэрэгжүүлэхэд цэрэг түшиц газар эзлэх зорилгоор цэргийн түрэмгийлэлд шаргуу бэлтгэх болсон юм.
Манжуурыг довтлохоос өмнө 20 –иод оны төгсгөл, 30 оны эцэс гэхэд ЗСБНХУ-ын эсрэг “Оцу” гэсэн нууц нэртэй цэрэг-стратегийн төлөвлөгөө боловсруулагдсан байв.
Энэ хугацаанд Японы Жанжин штабын тагнуулын хэлтсийн/зохиогч нь хожмоо дэслэгч генерал болсон, хошууч Канда Масатанэ/ аналитик суурь баримт бичгийг бүрдүүлэх даалгавар бүхий японы тагнуулынхан улам ажиллагаагаа идэвхжүүлэв.
«Чжангуфэн өндөрлөгийн хэрэг явдал» ЗСБНХУ, Япон улсын хооронд 1925 онд дипломат харилцаа тогтсон ч наран улсын милитарист хүрээлэл умард хөршийнхөө эсрэг нилээд түрэмгийлэх төлөвлөгөө боловсруулсаар байлаа.
Цэргээс халагдаад төрсөн нутаг Дундговь аймгийн Хулд сумандаа ирж мал маллаж улмаар 1950-аад оны дундуур малын эмчийн санитарийн дамжаанд суралцаж сумандаа анхны мал эмнэлгийн байгууллагыг үүсгэн байгуулсан.
Хулд сумын мал эмнэлэгийн тулгын чулууг малын бага эмч шош хэмээх Балдан, санитарч мажаа хэмээх Дашдорж нартай хамтран байгуулан сумынхаа мал эмнэлэгийн анхны байшингуудын нэг болох “Мал эмнэлгийн байшин”-г чулуугаар барьсан эдүгээ ч гэсэн ашиглагдаж байна.
Бага насаа өргөж авсан эгч /ээж/ Чимэдцэрэнтэй хамт мал аж ахуй эрхлэж байгаад 1938 онд 18 настайдаа цэрэгт татагдан очиход Япончууд Монголын дорнод хилээр 1932 оноос эхлэн тагнуул туршуулын шинжтэй үйл ажиллагаа явуулж байснаа 1936 оноос Япон, Манжийн цэрэг Монголын хилийн Улаан бургас, Булан дэрс, Адаг дулаан зэргийн чиглэлээр хил зөрчин өдөөн хатгасан эх орны бүрэн бүтэн байдалд заналхийсэн нэн эзэгтэй үе байлаа.
Улмаар цэрэгт очиод нэг жил болж байхад буюу 1939 оны хавраас намрын 9 дүгээр сар хүртэл Монгол Японы цус урсгасан дайнд болж тэрхүү дайнд эгэл цэргээр эх орноо батлан хамгаалахад оролцсон юм.
Эх орноо батлан хамгаалахад халуун амь бүлээн цусаа хайрлалгүй байлдаж явсныг нь төр засаг өндөрөөр үнэлэн Халх голын ойн медалууд, Бид ялав болон Байлдааны хүндэт медалаар шагнагдсан.
Сэмжид овогтой Намжилдорж нь 1920 оны 1 сарын 15нд Дундговь аймгийн Хулд сумын Олдох гэдэг газар ард Сэвжидийн 4-р хүү болон төрөөд нутгийн эмэгтэй Чимэдцэрэнд өргөгдсөн.
Харин өчнөөн төчнөөн салбараас бүрдсэн Хонхират аймаг, тэрчлэн Эргүнэ гүнд эдгээр Нукуз, Хианаас үүссэн аймаг эелдэж ярилцалгүй бусад аймгийн голомтыг гишигчин бусдаасаа түрүүлэн гарсан гэж батлан хэлдэг.
Хонхират нар бусадтайгаа зөвшилцөлгүйгээр түрүүлэн гарахдаа бусдынхаа гал голомтыг гишгэлсний улмаас мэдээжийн хөлний өвчтэй болсон гэдэгт тэдгээр аймаг итгэдэг.
Тэр нутаг хэцүү, гэхдээ бүр тийм биш, уулыг хайлуулсаны зорилго бол алдарших өөр арга олсон явдал юм гэж одоо үед энд суудаг Эргүнэ гүнг үзсэн хэсэг монгол батлан хэлдэг" .
"Барагцаалбал одоогоос хоёр мянган жилийн тэртээ эрт цагт Монгол хэмээн нэрийдэж агсан тэр аймаг бусад Түрэг аймагтай зөрчил тэмцээн болж, тэр нь дайн тулалдаанаар төгсжээ, Бусад аймаг нь монголчуудыг ялан дарж, хядахад нь хошоод эр эмээс илүүгүй хүн амьд үлдсэн хэмээн хүндэт итгэмжтэй хүмүүсийн ярьдаг өгүүлэл буй.
Эдгээр хоёр өрх айл дайснаас зугатан нэвтрэн очиход бэрх бартаатай ганц нарийн жимээс өөр хаанаасаа ч орох замгүй уул хад, их ой хүрээлсэн хэцүү нутагт очжээ, Тэр нь уул хадны дундуур элбэг өвстэй эрүүл тал нутаг байжээ.
Дээр өгүүлсэн гурван домогтой сэдэв өгүүлэгдэхүүнээрээ адил нэгэн домгийг Ерөө голын халхажсан хамниган угсаатаны хуучцуулаас А.Амар 1933 онд сурвалжлан олж тэмдэглэн үлдээжээ.
Уг домогт: "Эрт нэгэн цагт хамниган үндэстэн бусдад хядагдан алагдаад ганц нэг айл хүмүүс, охид хүүхдээ энэхүү ууланд тавиад, буцаж гэр малаа авахаар явсан нь бас дайснаа алагдсан тул тэрхүү охид хүүхэд нь үхэлгүй хүмүүжиж, олон болсоор багталцахгүй болж эргэн тойрон дахь нэгэн төмөрт уурхайтай хадыг их түлээ овоолж галдан хайлгаж урсгаад гарсан хэмээдэг. Үүний учраас охид хүүхдүүд хэмээн нэрийдсэн уул одоо ч Хэнтийд байна гэжээ" /А.
Энэ угсаатан тэр уулс ойдын дунд үржээд нутаг нь хүрэлцэхгүй шахцалдах болсонд ямар сайн арга хялбар замаар энэ хэцүү хавцал уулын давчуу хөндийгөөс гарах тухай бие биестэйгээ эелджээ.
Тэд цөмөөрөө хамт цуглан ойд их түлээ зэхэж, бүхэл бүтэн тулмаар нүүрс бэлтгэж, 70 толгой үхэр, адуу нядлан ширийг нь туламлан өвчиж төмөрчний хөөрөг хийжээ.
"Монголын нууц товчоо"-нд байдаг Чингис хааны язгуур Бөртэ чоно, Гоо маралын домог нь Рашид ад дины "Судрын чуулган"-ы Эргүнэ гүнгийн домгийн үргэлжлэл гэж үзэж болох юм.
"Монголын нууц товчоо"-нд өгүүлэхдээ "Чингис хааны язгуур дээд тэнгэрээс заяат төрсөн Бөртэ чоно, гэргий Гуа маралын хамт тэнгис далайг гэтэлж ирээд Онон мөрний эх Бурхан халдун ууланд нутаглаж, Батцагаан гэдэг нэгэн хөвүүнийг төрүүлжээ" гэсэн байдаг.
626 оны 7 сард түүний хоёрдугаар хүү Ли Ши Мин өөрийн ах хунтайж Ли Жянчэн, дүү Чи ван Ли Юаньжи нарыг гэнэдүүлэн Сюань У хаалганд барьж хороосон.
Цагаантанд эзлэгдээгүй хэсгийг үндсэндээ ардын журамт цэргүүд хамгаалж чадсан бөгөөд хүрээний баруун хойт хэсэгт 20 орчим монгол цэрэг цагаантны ар талаас гэнэтийн цохилт хийн гар бөмбөгөөр цагаантныг цохисон байна.
Тэд гаднаас шувуу ч орохооргйгээр бслэгдсэн боловч 42 хоногийн турш өлсгөлөн, өвчин, цаг уурын бусад хэцүү, хнд бэрхшээлийг баатарлаг тэмцлээрээ туулсан байна.
Генерал Бакич ". зэвсгээ хураалган бууж єгвєл амь бие, эд хөрөнгөд чинь халдахгй. Эсэргүүцвэл байран дээр чинь буудаж ална!" гэж тулган шаардсан боловч Хасбаатарчууд бат цайз хэвээрээ байлаа.
Хасбаатар тэр бэрх цагт цагаантны бүслэлтийг дайран гарч, Хөшөө модонд байсан Зөвлөлтийн улаан цэрэгтэй холбоо барих, нутгийн ардуудаас цэрэг дайчлан дайсныг цохиж үлдсэн нөхдөө аврахаар
1921 оны 9 сарын 19-нд цагаантны толгойлогч Бакича, Кайгородов нар Саруул гүний хүрээг дайрах шийдвэр гаргаж төлөвлөгөө зохиосон ба 21-ний шөнө хүчээ 2 хуваан хүрээний бүх талаас дайрахаар төлөвлөжээ.
Төлөвлөгөөгөөр цохилтын бүлгийг Кайгородовын отрядаас 300 цэрэг, нэг их буу, 4 пулемёт, Бакичийн корпусаас 420 цэрэг, 1 их буу, 7 пулемёттайгаар зохион байгуулсан ба түүнийг командлах үүргийг Кайгородов өөртөө авсан байна.
Саруул гүний хүрээний дэргэд генерал Бакичийн корпусын гол хүч, Казанцевын отрядууд үлдэн дахин 2 удаагийн дайралт хийсэн боловч бүслэгдсэн улаан цэрэг, ардын журамт цэргүүд тухай бүрт нь амжилттай няцаасан байна.
Тухайн үед тулалдааны эхээр тус хошууны ноён Саруул гүнг дагалдан хүрээний ихэнхи суугчид дүрвэн зугатсан ба зугатахдаа мал, хоол хүнсээ авч явсан нь байдлыг улам хүндрүүлсэн байна.
Хасбаатарчууд хэдэн сарын тулалдсаар цагаантны олон бүлэг дээрэмчдийг устган, Ардын хувьсгалын ялалтыг тунхаглан яваад 1921 оны есдүгээр сарын 17-нд Толбо нуурын захад орших Саруул гүний хүрээнд урвагч феодал ноёдын хорон санааны уршгаар цагаантны 3000 орчим цэрэгт бүслэгдсэн байна.
Хасбаатар жанжны цэрэг Баян-Өлгий аймгийн Толбо нуурын дэргэдэх Саруул гүний хүрээнд хүч давуу цагаантны цэрэгт бүслэгдэн 42 хоног баатарлагаар тэмцсэн тулалдааныг хэлдэг, Монгол дахь Цагаантны Оросын арми байлдааны дараа арчигддаг.
Бүслэгдсэн цэргүүд эцсийн шийдвэрлэх цохилт хийн тэмцэхээр шийдсэний маргааш Зөвлөлтийн улаан цэргийн томоохон хүч Хөшөө модноос хүрэлцэн ирж гаднаас дайралт хийсэн байна.