polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Германы командлал Москваг хойд болон өмнөд талаар тойрон бүсэлж устгах зорилгоор хойд чиглэлд буюу Калинин хотын чиглэлээр Гот, өмнөд буюу Тула хотын чиглэлээр Гудерианы танкийн бүлгийн хүчээо цохилт хийж улмаар түүнийгээ өргөжүүлэн оперативын зайд гарах зорилгоор цохилтоо үргэжлүүлсэн байна.
Зөвлөлтийн Баруун фронтын командлал хурандаа генерал Коневын удирдлага доор өөрийн цэргийг жигд тараан байрлуулж, дайсны цохилтыг урьдчилан таамагласан хэр нь ямар нэг сөрөг арга ихэмжээ аван бэлтгэл хийгээгүй бөгөөд дайсны давшилт эхэлсэний дараа нөөц бүлэглэл байгуулан сөрөг цохилт хийх оролдлого гарган фронт командлагчийн орлогч Болдинд энэ асуудлыг хариуцуулсан байна.
Германы цохилтын бүлэглэлүүд төлөвлөсөн чиглэлийн дагуу давшилтаа үргэлжүүлж байсан боловч Вязьмийн дэргэдэх бүслэлтийг устгахад 28 дивиз нь татагдан орсон байсан тул нэмэлт хүчээр хүч дутагдсан төдийгүй зөвлөлтийн түшиц газруудыг үргэлжилсэн фронт байна гэж үзэн хууртан өмнөх гол чиглэлээр духны цохилтоор ихээхэн хохирол амссан байна.
Зөвлөлтийн тал Сибирь болон фронтын бусад чиглэлээс татсан хүчээрээ идэвхитэй хориглон хамгаалалт хийх төдийгүй тохиромжтой байрлалаас сөрөг цохилтуудыг удаа дараа өгч байлаа.
Германы командлал 1941 оны 9 дүгээр сард Москваг эзлэх “Тайфун” төлөвлөгөө боловсруулж, фельдмаршал фон Бокын мэдэлд армийн хүчирхэг “Төв” бүлэглэл байгуулав.
Энэхүү “Төв” бүлэглэл танкийн 3 бүлэглэл, хээрийн 3 армийн хүчээр Улаан Армийн хамгаалалтыг сэтэлж, түүнийг Вязьма, Брянскийн районд бүслэн устгах төлөвлөгөөтэй байв.
Энэ өдөр Дээд Ерөнхий Командлалын Газраас Баруун фронтын штабт Иосиф Сталины бичсэн цахилгааныг дамжуулсан ба түүнд: “Бүслэгдсэн цэргийг Москва руу гарган ирүүлж чадахгүйн улмаас Москваг юугаар ч, яаж ч хамгаалах боломжгүй болоод байна. Давтан хэлье: юугаар ч, яаж ч.” гэжээ.
Үүний хариуд Баруун фронтын штаб бүслэгдсэн анги нэгтгэлүүдэд: “Цэргийг Вязьмагаас гарга. Үүнээс өөрөөр бол сүйрэл болно. Өдөр шөнөгүй яв. Хоногт 70 км хурдтай яв. Та нар Москвагийн хамгаалалтад хэрэгтэй байна”.
10 дугаар сарын 17-нд Брянскийн фронт бүрэн нурж, бүслэлтээс ердөө л бие бүрэлдэхүүний 10% хүрэхтэй үгүй нь гарч, 50 мянга гаруй цэрэг офицер олзлогдов.
Талоны холбоотнуудаар дүүрсэн сонгуулийн хороо сөрөг хүчний бүх намыг 2019 оны парламентын сонгуульд оролцохыг хориглосноор парламент бүхэлдээ Талоныг дэмжигчдээс бүрдсэн.
Дараа нь тэр парламент ерөнхийлөгчид нэр дэвшигчид Бениний парламентын гишүүд болон хотын дарга нарын 10-аас доошгүй хувийн зөвшөөрөл авах ёстой гэж сонгуулийг хуулийг өөрчилсөн.
Ажа, ёруба, гбе зэрэг ястан нь далайн эргийн хот улс маягаар, бариба, махи, гедеви, кабе зэрэг нутгийн гүний овог аймаг болон нутгийн дорнод хэсгийг хамарч Оё эзэнт гүрэн оршин байв.
1974 онд эдийн засгийн стратегийн салбаруудыг улсын болгох, боловсролын тогтолцоог шинэчлэх, хөдөө аж ахуйн хоршоо, орон нутгийн засаг захиргааны шинэ бүтэц байгуулах, феодал анги болон овгийн үзлийг устгах зэрэг ажил зохион байгуулав.
Хятад, Умард Солонгос, Ливитэй харилцаа тогтоож, бараг бүх бизнес, эдийн засгийн үйл ажиллагааг төрийн хяналтад байлгаж, Бенин дэх гадаадын хөрөнгө оруулалтыг ширгээжээ.
Эхэндээ Дахомейн ноёд боол худалдаалахаас татгалзсан боловч тэртээ гурван зууны өмнө буюу 1472 оноос Португалын худалдаачидтай харилцаж эхэлсэн тул эцэстээ тус наймааг цэцэглүүлж «Боолын эрэг» гэж нэрлэгджээ.
17-р зуунаас эхэлсэн Транс-Атлантын боолын худалдааны үеэр нутгийн иргэдийг олноор нь олзолж, хөлөг онгоцоор Шинэ Ертөнц /Америк руу/ рүү зөөвөрлөдөг байсан тул Боолын эрэг гэх нэртэй болжээ.
Бенин нь Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага, Африкийн Холбоо, Исламын хамтын ажиллагааны байгууллага, Өмнөд Атлантын энхтайван хамтын ажиллагааны Бүс, Франц хэлт орнуудын олон улсын байгууллага, Сахел-Сахарын орнуудын нийгэмлэг, Африкийн нефть үйлдвэрлэгчдийн холбоо зэрэг олон улсын байгууллагын гишүүнчлэлтэй.
Үүнд дорно өмнөд хэсгээр ёруба , төв болон дундаж хэсгээр денди , дорно умард хэсгээр бариба болон фула, Атакорын уулсаар бетаммарибе болон сомба, төв өмнөдийн Абомейн хэсгээр фон, өмнөд эргээр мина, шюда, ажа зэрэг ард түмэн амьдарч байна.
Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа Франц колониос татгалзаж 1958 онд «Бүгд Найрамдах Дахомей Улс» өөртөө засах эрхтэй болсон бол 1960 оны 8-р сарын 1-нд бүрэн тусгаар тогтножээ.
Хувийн болон төрийн эх үүсвэрээс их хэмжээний гадаад хөрөнгө оруулалт хийснээр 1990-ээд оны эхэн үеийн дэлхийн эдийн засгийн уналт, түүхий эдийн үнийн бууралтаас үүдэлтэй эдийн засгийн хүндрэлийг бууруулсан.
Ийн явсаар 1975 онд ЗХУ-ын дэмжлэг хүлээсэн Марксист-Ленинист үзэл баримжаатай Бүгд Найрамдах Бенин Ард Улс бий болж 1990 он хүртэл оршин тогтнож байгаад, 1990 онд олон намын тогтолцоот, өнөөгийн Бүгд Найрамдах Бенин Улс болон өөрчлөгджээ.
Египетийн султан, цэргийн гарамгай жанжин, залгалмайтнуудыг ялагч, Египетийг захирч байгаа Аюубид хаадын угсааг үндэслэгч Саладин ("саладин" гэдэг араб хэлний "итгэл үнэмшлийн нэр төр" гэсэн утгатай үг) өнөөгийн Ирак улсад, Сирийн алдарт жанжин Нур-эд-диний армийн ахлах дарга, курд үндэстэн эрийн гэр бүлд төржээ.
Түүний эцэг нь Ромын хамба ламын тааллаар "тэр номтнуудаас" Бурхны авсыг челөөлөх, дорно зүгт байгаа шүтлэг нэгтэй хүмүүс туслах уриан дор Ариун Нутгийг булаан авах аян дайн хийж байгаа загалмайтнуудтай ач тач үзэлцэж байлаа.
1164 онд эцгийнхээ дотнын хамтран зүтгэгчийн хувьд Египет орныг загалмайтнуудаас чөлеелөхөд оролцож эцгээ нас барсны дараа арабын цэргийг захирч загалмайтнууд, Ариун Нутаг дахь тэдний хамсаатнууд болох Эдес гүнлэг, Антиох ванлиг, Иерусалимын хаант улс, Триполи гүнлэгийн цэрэгтэй дайтаж байв.
Саладин лалын шашинтны армийн ерөнхий командлагчийн зэрэгцээ арабуудын эзлэсэн Египет орныг мэдэлдээ авмагц 1174 онд төрийн эргэлт хийж Аюубидийн угсааг бий болгож тухайн үеийн арабын ертөнцийн томоохон улс болох Египетийн бүрэн эрхт султанаар заларчээ.
Загалмайтнуудын эсрэг Мусульмануудын эсэргүүцлийг тэргүүлэн амжилттай тэмцэж байснаараа нэрд гарсан бөгөөд Палестин, Иерусалимыг загалмайтнуудаас буцаан авсан юм.
Агуу, эрэмгий-дайчин, ухаалаг-хэрсүү атлаа гайхмаар энгийн амьдралтай, эелдэг зөөлөн зан араншинтай агаад түүнд бусад ислам шашинт цэргийн жанжингуудаас богтолж хүргэн өгсөн загалмай шашинт бүсгүйчүүд хүртэл сэтгэл алдардаг байсан гэлцдэг.
Загалмайтны төмөр хуяг дуулгыг нэвтэлдэг алсын зайны нум сумаар зэвсэглэсэн арабын морин цэргүүд нь давшилт хийж, тэнгэрт шунгинах сумаар дайсны байлдааны журмыг эвдэж түүний араас сэлмээр зэвсэглэсэн морин цэрэг дайралтад орж гардан тулаан хийж хамгийн сүүлд нь явган цэрэг байлдаанд орж дайсны цэргийг бут цохиж дуусгана.
Нум сумаар зэвсэглэсэн морин цэргийг давшилтад оруулж тэд нар нь зориуд үймж сандран ухран зугтаж загалмайтнуудыг усгүй, цөл нутагт араасаа "мөр мөшгүүлэн" дагуулж ирдэг байв.
Европын гурван хүчирхэг улсын хааны удирдсан цэргийн түрэмгийлэлд сандарсан Салах-ад-дин богино хугацаанд том арми эмхлэн байгуулж христос шашинтнуудын эсрэг тэмцэх хүсэлтэй бүх хүнийг тэмцэлд уриалан дуудаж Ричард хааны цэргийн өөдөөс хөдөлж хэд хэдэн байлдаанд ялав.
Английн хаан, Египетийн султаны армиудын шийдвэрлэх тулалдаан 1191 оны есдүгээр сарын 7-нд Арсуф цайзын дэргэд болж хүчээр давуу Салах-ад-дин нум сумаар зэвсэглэсэн морин цэргээ өрсөлдөгчийнхээ цэргийн хоёр жигүүр рүү давшилтад оруулсан ч английн цэргийн ширүүн эсэргүүцэлтэй тулгарч ухарчээ.
Салах-ад-дин Египетийн султан болмогцоо төрийн чухал албан тушаалуудад хамаатан садан, ойр дотны, итгэлтэй анд нөхдөө томилж армиа голдуу араб иргэдээр бэхжүүлж орчин үеийн усан цэргийн флот байгуулсны дараа Ойрхи Дорнод дахь загалмайтнуудын улсууд руу аян дайнд мордов.
12 жил тасралтгүй үргэлжилсэн аян дайны үр дүнд Сири, Иракийг эзэлж лалын ертөнцийн хүлээн зөвшөөрөгдсөн цэргийн удирдагч болж Ойрхи Дорнод дахь загалмайтны улсуудыг тойруулан өөрийн эзэмшил нутаг бий болгож, тэрс үзэлтнүүдийг хөөхөө тангараглаж тэдэнд ариун дайн зарлав.
Салах-ад-дин 1187 оны 7 сарын 4-ний өдөр Хаттиний ойролцоо загалмайтнуудын цэрэг рүү гэнэт дайрч Иерусалимийн хаант улсын хориод мянган цэргийн дийлэнхийг хүйс тэмтэрч бусдыг нь олзолсны дотор загалмайтны цэргийн жанжин Гвидо де Лузиниьян, "Үнэнч хэрээс" багийн үлдэгдэл, Иерусалимийн хаан, марк гүн Монферратский байв.
Английн Арслан зүрхт Ричард, Германы Фридрих нэгдүгээр Барбаросс, Францын Филипп хоёрдугаар Август хаадын удирдсан загалмайтны цэрэг 1189 онд Ариун нутагт Газрын дундад тэнгисийн усан цэргийн флотын дэмжлэгтэйгээр хөл тавьж 1190 онд Конья хотыг эзлэсний дараа Германы Ф.Барбаросс хаан голын усанд санамсаргүй живж нас баран, удирдагчаа алдсан түүний цэрэг тарж бутрав.
Загалмайтны анхдугаар аян дайны үед Готвалд Булонскийн удирдсан рыцариуд 1099 оны 6 сарын 7-нд Иерусалим хотыг бүсэлж дараа сарын 15-нд хотыг эзэлж гурав хоногийн хугацаанд исламын шашинтан 70 мянган хүний амь насыг бүрэлгэсэн байв.
1191 онд англичууд, францчууд хамтран усан боомтын Акра хотыг бүслэлт хийж хоёр жилийн дараа сая нэг эзэлж Францийн Филипп хоёрдугаар Август хаан исламын армийг ялагч алдар хүртэн нутаг буцав.
Английн Арслан зүрхт Ричард хаан усан флотын дэмжлэгтэйгээр 1191 онд Византийн эзэнт гүрнээс өмнө нь булаан авсан байсан Кипр арлыг эрхшээлдээ оруулж Палестин руу чиглэв.
Энэ удаа Саладин Иерусалим хотыг европчуудаас булаан авны дараа Исламын засаглалыг сэргээж харин өшөө авах гэж аллага үйлдсэнгүй, олзлогдсон загалмайтнуудаас түүний дотор Иерусалимийн Гвидо де Лузиньянаас исламын ертөнцийн эсрэг дахин хэзээ ч гар далайхгүй гэсэн амлалт авч дөчин хоногийн хугацаанд Ариун хотыг орхин гарахыг тушаажээ.
Туркууд аян дайн өдөөж Сири, Палестин, Бага Азийн ихээхэн нутгийг эзлэн түрэмгийлэхэд Византийн нэгдүгээр Алексей хаан Өрнөд Европийн хаадад хандаж цэргийн тусламж үзүүлэхийг хүссэнээр загалмайтны аян дайн эхлэжээ.
Загалмайтны анхдугаар аян дайн 1096 онд эхэлж Франц, Германы цэрэг, Өмнөд Италийн рыцариуд хамтран туркуудад хэд хэдэн цохилт өгч Ойрхи Дорнодод харьяат анхны улсууд байгуулж 1099 онд Иерусалимийг дайран эзлэжээ.
1147 онд эхлэсэн Загалмайтны хоёрдугаар аян дайныг Францийн Людовик, Германы гуравдугаар Конрад хаад удирдан халдан ирэхэд, Нур-эд-дин Дамаск хотыг түрэмгийлэхээр ирсэн Францын рыцариудын санаархлыг тасалжээ.
Энэ ялалтын дараа лалын арми Акра, Яффа зэрэг Палестиний хэд хэдэн сайтар бэхжүүлсэн цайзыг эзэлж "зарим цэргээ үлдээж амбан захирагч томилоод цааш явж байлаа.
Салах-ад-дин дараалан ялалт байгуулж 1147-1149 онуудын Загалмайтны хоёрдугаар аян дайны үед Европын рыцариудын эзлэсэн нутаг дэвсгэрийг бараг буцаан авахад Ром түгшүүр зарлаж гурав дахь аян дайныг эхлэв.
Хаттины хядлагын дараа зүрх нь мохсон загалмайтнууд муслимын армитай байлдахаас эмээж цайзуудад хоргодон сууж Европын хаадад хандаж цэргийн туслалцаа гуйснаар Загалмайтны гурав дахь аян дайн эхлэжээ.
Өмнөх уламжлалт киноны дүрүүдийн хувцаслалт нь загварын сэтгүүлээс гарч ирсэн мэт эерэг дүр нь цагаан хувцастай, эсрэг нь хар хувцастай, мөн зан чанарын хувьд тэс өөрөөр хийгддэг байсан.
Харин Леонегийн бүтээлүүд дээр дүрүүд нь эерэг сөрөг хамаагүй ихэвчлэн зан чанарын хувьд ганцаар явагч чононууд, бохир, сахал үсэндээ баригдсан, биеэ тоосон, гэмт хэргийн өөрийн гэсэн арга барилтай, нөхцөл байдлаас шалтгаалан үргэлж амиа бодсон, илүү бодит, цогц хүмүүс байдаг байв.
Хүүхэд байхдаа тэрээр Кристофер Фрайлиний “Үхтлээ хийх ажил“ хэмээх зохиолыг уншин шүтдэг байсан нь түүний кинонуудад маш их нөлөөлөн, тусгагдсан байдаг.
Уг кинонд Роберт Де Ниро, Жеймс Вүүдс нар тоглосон ба нөхөрлөл, нөхөрлөлдөө үнэнч байдал, шунаг сэтгэл, гэмт хэргийг харуулсан бас нэг Америкийн түүхийн тухай эрэгцүүлэл агуулсан кино болсон байв.
1989 онд 60 настайдаа таалал төгсөхдөө тэрээр мөн нэгэн түүхэн кино болох Дэлхийн хоёрдугаар дайны Ленинградын бүслэлтийн тухай бүтээл туурвихаар ажиллаж байсан билээ.
Аж үйлдвэрүүд дотор автомашин, электроник, цахилгаан хэрэгсэл, цэрэг армийн зэвсэг, даавуу, элсэн чихэр, цемент, химийн бүтээгдэхүүн зэргийн үйлдвэрлэл орно.
Тегеран хот нь Исфахан, Шираз, Табриз зэрэг бусад Ираны хотуудыг бодвол харьцангуй шинэ ч гэсэн олон тооны музей, урлагийн төв, ордны цогцолбор, соёлын төвүүдтэй.
17 настайдаа нутгийнхаа Цахирын овооны наадамд түрүүлснээр бөхийн гараагаа эхэлсэн бол 1947 онд 25 насандаа Улсын баяр наадамд түрүүлж улсын арслан цол хүртэж, дараа жил нь амжилтаа давтан улсын аварга цол хүртсэн байдаг.
Төрийн наадамд гуч гаран жил амжилттай барилдахдаа Үндэсний баяр наадамд 2 түрүүлж, 3 үзүүрлэж, 16 удаа шөвгөрч, 1963 онд Үндэсний бөхийн дархан аварга цол хүртсэн.
Тэрээр Засагт хан аймгийн Үйзэн гүний хошуу, одоогийн Говь-Алтай аймгийн Жаргалан сумын нутаг Хасагт хайрхны ар, Жаргалан уулын өвөрт 1922 оны хар нохой жил төрсөн.
Батсуурь нь үндэсний бөхөөс гадна Монголд орчин үеийн спортын төрөл зүйл үүсэж хөгжихөд хувь нэмрээ оруулж, бөөрөнцөг түлхэлтийн улсын аварга байсан бөгөөд 1950, 1951 онуудад улсын дээд амжилтыг тогоож байв.
Батсуурь 1942 онд Байтаг Богдын Хөх толгойн отрядад анх хилчин байлдагч болж хожим нь ардын армийн 065-р анги, 089-р анги, “Алдар” нийгэмлэг, 016-р нэгтгэлд офицероор ажиллаж байгаад тэтгэвэртээ гарсан.
Үүнээс хойш дэлхийн кино урлагийн түүхэнд тод мөрөө үлдээсэн Парисийн эмэгтэй, Алтны халуурал, Цирк зэрэг олон арван кино шил, шилээ даран үзэгчдийн хүртээл болжээ.
Кино урлагт техникийн дэвшил бүрнээ нэвтэрч дуу оруулах технологи нэвтэрсэн нь Чарли Чаплинд сөргөөр нөлөөлөөгүй төдийгүй, нэр алдарыг нь улам дээшлүүлэн билээ.
Чаплинийг бага насны хүүхдийг садар самуунд уруу татаж, хүчээр гэрлэсэн гэх шуугиан дэгдэж, улмаар АНУ-ын Холбооны мөрдөх товчоо мөрдөн шалгаж байсан юм.
Хүнд бэрх жилүүдийн дараа тэрээр хэсүүлч эрийн дүрээ өөрчлөн Монсье Вердуа, Нэр төр, Хонг Конгын гүн зэрэг кинонуудыг дэлгэцнээ амилуулсан юм.
1800-аад оны Америкийн нийгмийн нэгэн томоохон үзэгдэл гэгдэх алт олборлох, алтны халууралын үеийг харуулсан энэ кино нь түүний нэр хүндийг илтгэсэн тод уран бүтээлийн нэг билээ.
АНУ-ын урлаг судлаачид, кино шүүмжлэгчид, нийгмийн судлалын професорууд дуу нэгтэйгээр энэ киног кино урлагийн түүхэн дэх бүх цаг үеийн хамгийн шилдэг нь гэж хүлээн зөвшөөрдөг юм.
Гэсэн хэдий ч тухайн үеийн кино шүүмжлэгчдийн нийтлэл Нью-Йорк Таймс, Вашингтон Пост сонинуудад нийтлэгдсэнээр үзэгчдийн анхаарлыг татаж, басхүү чамгүй сурталчилгаа болсон юм.
Кино шүүмжлэгч Жеймс Ажий бичихдээ "Энэ бол кино урлагийн түүхэн дэх гайхалтай түүх, гайхалтай жүжиглэлт. Жүжигчний уран чадвар дээр энэ кино өндөр босго нэгэнт тогтоочихлоо" гэсэн байдаг.
Нийгмийн бодит байдлыг тусгасан уг киног хийж байгааг сонссон шүүмжлэгчид амжилт олох эсэхийг нь мэдэхгүй, бүр зарим нь амжилтгүй байх болно ч гэж дүгнэж байжээ.
1936 оны хоёрдугаар сарын 5-ны өдөр нээлтээ хийсэн уг кино дэлгэцэнд гарсан даруйдаа сэтгүүлчид болон шүүмжлэгчдийн магтаалын үгэнд булагдсан гэхэд болно.
Чаплиний хөндсөн сэдэв тухайн үеийн нийгмийн судлаачдын анхаарлыг татсан төдийгүй, алдарт сэтгэгчид гэгдэх Симоне де Бовар, Жеан Пол Сартр нар "Орчин цаг" киногоор жишээлэн олон арван өгүүлэл бичсэн юм.
Энэхүү бүтээлийг Чаплинийг төрсөнөөс яг 100 жилийн дараа буюу 1989 онд АНУ-ын Конгресс хуралдан "түүхэн цаг үеийн кино" гэж үзэж Конгрессын номын сангийн "түүхэн дүрс бичлэг тасагт" мөнхлөх шийдвэрийг гаргаж байжээ.
Түүний хэлсэн энэ санаа хэдийгээр Мейблийн итгэмээргүй бэрхшээл кинонд тусгалаа олсон ч одоогийн бидний мэдэх Хэсүүлч эр-ийн дүр "Венецийн хүүхдийн уралдаан" кинонд жинхэнэ утгаараа гарч ирсэн билээ.
Хэдийгээр энэ кино 1920-иод оны дундуур дэлгэцнээ гарах боломжтой байсан ч Чаплин өөр богино хэмжээний кинон дээр давхар ажиллаж байснаас шалтгаалан нээлтээ хийх хугацаа нь хойшлогдсоор байжээ.
Ихээхэн амжилт дагуулсан Жаалхүү киноны дараа хэсэг хугацаанд завсарласаны эцэст 1921 оны зургаадугаар сард Үл үзэгдэх давхарга нэртэй богино хэмжээний киног дэлгэцэнд шилжүүлжээ.
Өөрөөсөө бага насны хүүхэдтэй гэрлэдэг, гэр бүлийн харьцаа нь тогтворгүй, төлөвшөөгүй бие хүн гэсэн ойлголт олон нийтэд тархан, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд ч түүний энэ байдлыг зүгээр өнгөрүүлээгүй юм.
Чарли Чаплин Фашистийн Герман, Адольф Гитлерийн байр суурийг илт эсэргүүцэж, энхтайван байдлыг тогтоох тухай ярьж байснаа уран бүтээлдээ тусгаж, олон нийтэд хүргэхээр эртнээс төлөвлөөд байжээ.
Их Британийн засгийн газар ч түүнтэй хэд, хэдэн удаа холбогдож, хоёр орны харилцаа хурцадсан энэ цаг үед дэлгэцэнд гаргахаа азнах хэрэгтэй гэж сануулж байсан удаатай аж.
Чаплиний бага нас туйлын хүнд хэцүү, өлмөн зэлмүүн, ядуу хоосон байдалд өрнөсөн учраас олон хүнд яриад байгаагүй гэж түүний намтарыг бичсэн Девид Робинсон хожим нь дурсчээ.
Энэ байдлаас хойш хоёр жилийн дараа буюу 1901 онд архинд орсон эцэг нь элэгний өвчнөөр хорвоог орхиод удаагүй байхад Чаплиний эх хүндээр өвчилж эмнэлэгт хэвтэхээс өөр аргагүй болжээ.
Есөн сарын туршид гудамжаар хоноглосон Чаплин эхтэйгээ амьдрах болсон ч хоёр жилийн дараа эхийнх нь сэтгэцийн өвчин дахиж, эмнэлэгт хэвтэхээс өөр аргагүй болсон юм.
Хэдийгээр туйлийн хүнд хэцүү байдалд өсч торниж байсан ч сургуульд суралцан, хажуугаар нь урлагийн бяцхан тоглолтоо үзүүлэн Лондон хотын хаа сайгүй явдаг байжээ.
1941 оны наймдугаар сараас 1942 оны намар хүртэл Чаплиний туслах жүжигчин байсан Жоан Барри гэгч Чаплинтай амрагийн холбоотой байсан, бэлгийн дарамт үзүүлдэг байсан, хүүхдийг нь тээж байгаа гэж хэд, хэдэн худаа шүүхэд ханджээ.
АНУ-ын Холбооны мөрдөх товчооны дарга Эдгар Хүүвер түүнийг охидыг бэлгийн мөлжлөгөд ашигладаг, наймаалцдаг гэж үзэн мөрдөн шалгаж эхэлсэн юм.
Намтар судлаачид үүнийг Чаплиний нэр алдарт хорссон хэн нэгэн Холбооны мөрдөх товчоонд хуурамч гомдол гаргаж, тэртээ тэргүй унаад байсан нэр хүндэд сөргөөр нөлөөлөх гэсэн алхам байсан гэж үздэг юм.
1943 онд Америкийн "Ньюсуийк" сэтгүүл Чаплинийг хүн амины хэрэгт сэжиглэж байгаа тухай шуугиан тарьсан мэдээлэл нийтэлсэн ч гал дээр тос нэмсэн үйлдэл байлаа.
Мөн түүнчлэн хүний эрхийг хамгаалах нэрээр эрхийг нь хамгийн ихээр зөрчдөг, зэвсэглэлээр хөөцөлддөг, энхтайван байдлыг алдагдуулдаг тухайн үеийн нийгмийг илүү тодотгон харуулсан гэдгээ удаа дараалан мэдэгдсээр байлаа.
Хувийн амьдрал нь дээрдэж, гэрэл гэгээ нэмэгдэж байсан энэ цаг үед шинэ кино хийх санаа түүнд огтхон ч төрөөгүй бөгөөд аялалынхаа тэмдэглэлийг эмхэтгэхэд ихэнх хугацаагаа зарцуулах болжээ.
Түүгээр ч барахгүй АНУ-д үйл ажиллагаа явуулдаг коммунист хөдөлгөөний удирдагчидтай удаа дараалан уулзсаныг Холбооны мөрдөх товчоо баталсан нь дайран дээр давс нэмсэн юм.
Холбооны мөрдөх товчоо, Америкийн олон нийт түүнийг коммунист үзлийг дэлгэрүүлэгч гэж шүүмжилж байсан ч Чаплин үзэл бодол дээрээ хатуу зогсч, тэдний хараан зүхдэг коммунизмыг илтээр дэмжсээр байсан юм.
"Би ноён Карнотой уулзаж байсан өдрийг ердөө мартдаггүй юм. Түүнд авьяасаа шалгуулж байхдаа маш ихээр ичиж, өрөөнөөс гараад гүймээр санагдаж байж билээ" гэж хожим нь Ч.Чаплин дурсчээ.
1910 оны дөрөвдүгээр сард Карногийн компанийн тавьсан Чин зоригт Жимми гэх үзүүлбэр итгэмээргүй их амжилтийг дагуулж, Ч.Чаплиний нэр хүндийг ч тэр хэмжээгээр өсгөжээ.
Грейн гэр бүл Чаплиний эсрэг зарга мэдүүлж шүүхэд өгсөнөөр барахгүй, тухайн үеийн сонин хэвлэлүүдэд бага насны хүүхэдтэй зөвшөөрөлгүй бэлгийн харьцаанд орсон гэж мэдэгдэж байлаа.
Сонин хэвлэлийн шүүмжлэл, үзэгчдийн үзэн ядалт, олон нийтийн дургүйцэл зэргийг тэсч гарах сэтгэлийн тэнхээ түүнд байсан ч хэзээ ч мартагдахааргүй бүүдгэр дурсамж болон үлдсэн юм.
Түүний шинэ уран бүтээл нь Эдуардын үеийн Английн залуу балетчиний тухай өгүүлэх бөгөөд үүгээрээ өөрийгөө төлөөлүүлэн, намтарчилсан байдлаар киногоо найруулсан юм.
Олон удаагийн амжилтгүй төрөлт болон хэвлэл, мэдээллийн шуугианаас шалтгаалан тэдний гэрлэлт 1920 оны дөрөвдүгээр сард албан ёсоор өндөрлөж, салцгаасан байна.
Түүний гэр бүлийн амьдралын бүтэлгүйтэл, хүүхдээ алдах мэдрэмж, шаналал нь дэлхийн киноны түүхэнд алтан үсгээр тэмдэглэгдэх нэгэн киноны үүсэх үндсийн үндэс болсон юм.
Түүний гаргаж ирсэн хэсүүлч эрийн дүр нь сурталчилгааны бэлгэ тэмдэг, киноных нь сурталчилгаа болж байсан тул замналынхаа дөнгөж эхэнд л гэхэд санхүүгээр хэнээс ч хараат бус байх нөхцөлийг бүрдүүлсэн юм.
Энэхүү шагналын тодорхойлолтонд "Оршин буй эрин зууныхаа кино урлагийг өөрчилж, үүгээрээ дамжуулан нийгэмд эерэгээр нөлөөлсөнийг үнэлэн энэ шагналыг гардуулав" гэж бичсэн байжээ.
Эдгээр киноны дунд үзэгч та бидний сайн мэдэх хэсүүлч эрийн дүрийг мөнхөлсөн Хэсүүлч эр кино 1915 онд дэлгэцнээ гарч, үзэгчдээс өндөр үнэлгээ, дэмжлэг авсан юм.
Чаплин уг киногоо Орсон Уэлсийн зохиолоос сэдэвлэсэн учир зураг авалт эхлэхээс өмнө түүнтэй уулзаж зохиогчийн эрхийн зөвшөөрөл гэгдэх 5000 ам.
Орсон Уэлсийн уг бэсрэг зохиол уншигчдад төдийлөн хүрээгүй ч тухайн үеийн Францын хамгийн аюултай хүн гэгдэх Хенри Тюсо Ландругийн бодит явдлаас сэдэвлэсэн юм.
Тэрээр тухайн үеийнхээ хамгийн нэр хүнд бүхий бие хүн байсан учраас АНУ болон Холбоотны арми дайны эсрэг үзэл, үзэл сурталын зэвсэг гэгдэх Бонд, Мөрнөөс гаранд зэрэг киног хийлгэж байжээ.
Хэдийгээр амьд ахуйдаа энэ кинонуудыг улстөрийн төлөөлөгчид санхүүжүүлж, мөнгө төлөөгүй гэж байсан ч олонх намтар судлаачид улстөрийн бүлэглэлүүдийн зүгээс мөнгө төлсөн гэж үздэг.
Анхны үндэстэн кино компанитай байгуулсан гэрээ өндөрлөх яагаа ч үгүй байхад түүнийг томоохон уран бүтээлчидтэй нэгдэн компани байгуулах гэж байна гэсэн цуурхал дэгдэж эхэлжээ.
Тэд нэгдэх болсон шалтгаанаа кино урлагийг өөрчлөх, жүжигчдийг илүү зохион байгуулалттай болгох, кино урлагийн зах зээлийг нээлттэй болгох гэж тухайн үедээ тайлбарлаж байжээ.
Тэдний анхны хүүхэд болох бага Чарльз Спенсер Чаплин 1925 оны тавдугаар сарын таванд төрсөн бол удаах хүү Сидней Эрл Чаплин 1926 оны гуравдугаар сарын 30-нд хорвоод мэндэлсэн юм.
Үггүйгээр цэвэр жүжиглэлтээр үзэгчтэй харьцдаг байсан кино урлаг, дуу чимээтэй, харилцан яриатай болох нь хэр зөв бэ гэдэгт ч тэд эргэлзэж байсан билээ.
Чаплиний шүүхийн маргаан дуусч амжаагүй байхад тэрээр тухайн үеийнхээ америкийн шилдэг зохиолч гэгдэх Нобелийн шагналт Южин О'Нилийн охин 18 настай Оона О'Нилтай учир ургуулж, амрагийн харьцаа үүсгэсэн байлаа.
Хэвлэлийнхэний удаа дараагийн дайралт, эхнэр рүү нь хандсан мэдээллээс Чаплин эхнэрээ байнга хамгаалж, өмөөрсөөр байсан нь түүний сэтгэлийг татсан эмэгтэй гэдгийг улам бүр нотлох биз ээ.
Кистоун студи түүний гэрээг хүлээж аваагүй учраас нэр алдар нь ихээхэн мандаад байсан Чарльз Чаплин түүний гэрээнд заасан мөнгийг өгч чадахаар том компани хайхаар болж, Кистоунтай байгуулсан гэрээгээ цуцалжээ.
Чарли Чаплин энэ компанид ирснээр тухайн үеийн муугүй жүжигчид гэгдэх Эдна Пурвьенс,Лео Вайт, Бад Жеймсон нартай танилцан, хамтран уран бүтээл хийх болсон билээ.
1952 онд Холбооны мөрдөх товчоо түүний улстөрийн байр суурь, гэр бүлийн амьдрал зэргийг нь нарийн мөрдсөний үндсэн дээр АНУ-ын Калифорни мужийн шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан юм.
Түүнийг бага байхад эцэг нь нас барж, улмаар эх нь мөнгө олохын тулд давхар ажил хийдэг байсан тул Чаплин 9 наснаас хүүхдийн хөдөлмөр эрхэлж эхэлсэн гэдэг.
Ядуу хоосон байдлаасаа бага ч гэсэн ангижирч, амьжиргаагаа залгуулахын тулд Чаплин гудамжинд үзүүлбэр үзүүлж, энд тэндхийн ууш, цэнгээний газруудад хүмүүсийг хөгжөөж, хошин үзүүлбэр үзүүлдэг байлаа.
Мюшуал студитэй байгуулсан гэрээ дуусгавар болсоны дараахан түүний хувийн төлөөлөгч, ах гэгдэх Сидней Чаплиний үүрэг оролцоотойгоор Анхны үндэстэн кино компанитай холбогдож чаджээ.
Хамгийн гол нь тус кино компани Чаплинд хувийн эрх чөлөө, өөрийн үзэл бодлоо уран бүтээлдээ чөлөөтэй илэрхийлэх боломжийг олгосноороо өмнөх кино компаниудаас ялгагдаж байлаа.
Анхны шоу амжилтүй болсоны дараа Чарльз Форман гэгчийн нэгэн студи Шерлок Холмс жүжгийг тавихаар болж, улмаар Чаплинтай холбогдон Билли гэх хүүгийн дүрийг оноожээ.
Бяцхан жаалын үзэгчдийг татах авьяас, сэргэлэн байдал нь Шерлок Холмсын дүрийг бүтээсэн Уиллиам Жиллетийн анхаарлыг татаж, бүр нэгэн удаа дуудаж уулзаж байсан ажээ.
"Би энэ хэсгийг багадаа сонсч байсан ярианаас сэдэвлэн хийсэн. Алтанд явсан хүмүүс гутлаа чанаж иддэг байсан гэсэн ахынхаа яриаг өөрийнхөө төсөөлөлтэй баяжуулж, гутлаа чанадаг байсан юм бол яагаад үдээсээ гоймон шиг сорж болохгүй гэж бодсоны үндсэн дээр энэ хэсгийг гаргасан юм. Олон хүмүүс надаас үнэхээр гутал чанасан уу гэж асуудаг. Зураг авалтын үеэр яалт ч үгүй чанасан л юм даа"
"Тухайн компанийн бүрдүүлсэн эхний дүр надад таалагдаагүй. Дэлгэцэнд гарсаны дараа бүрх малгайгаа жижигдүүлж, хүрэм, хантаазаа багадуулж, маш том гутал өмсөх санаа орж ирсэн. Ингэснээр их марзан, гэхдээ маш амархан хүний дурсамжинд үлдэхээр тийм дүр бий болсон юм"
"Би гагцхүү Америкад алдар нэрийн оргилд хүрсэн. Оргилд хүрэхийн тулд асар их хөдөлмөрлөсөн. Энэ бүхний эцэст тэд намайг хэрэггүй гэж байгаа бол энд үлдэх гээд яахав" Чаплиний хувийн тэмдэглэлээс
1919 оны 1-р сарын 15-нд АНУ-ын Бостон хотын Норт Энд нэртэй дүүрэгт меласс буюу сахар үйлдвэрлэлийн үлдэгдэл бүтээгдэхүүн бурмын үер болсон байдаг.