polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
нэг порт протокол нягтруулгын програмуудад болон сонгосон юм, Гэсэн хэдий ч 68 [13: тодорхойлолт порт нь тоо ч байж сонгосон байгаа бөгөөд тус бүрт холбогдох порт нь дараагийн дээд сондгой тоо байх гэж зөвлөж байна.
Хяналт бага аудио, видео бага хурлын мэдээллийг статик ашигтай ачаа төрлийн үүрэг даалгавар багц болон ашигтай ачаа хэлбэрээр хооронд зураглал механизмыг болон ачаа даах төрөл танигч Тодорхойлолт протоколыг ашиглан тодорхойлно .
ийм телефон гэх мэт үзэх хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл, видео теле програмууд, телевизийн үйлчилгээ, вэб-д суурилсан тул яриа, видеоны онцлогийг оролцуулж харилцаа холбоо, зугаа цэнгэлийн системд өргөнөөр ашиглаж байна.
Тиймээс болзошгүй халдлагын шинж чанарыг судлаж, түүнийг илрүүлэх болон эсэргүүцэх системийг хөгжүүлэх нь компьютерийн ухааны чиглэлээр судалгаа хийж буй хүмүүсийн хувьд чухал сэдэв юм.
халдлага нь хохирогчийн бродкаст хаяг руу их хэмжээний илгээх бөгөөд ингэснээр хохирогч талын компьютер энэ –ийг хүлээн авч бродкаст хаяг руу хариу илгээх ба энэ нь дотоод сүлжээг ойлгомжгүй байдалд оруулж будлиан үүсгэдэг.
Төвлөрсөн удирдлагатай халдлага илрүүлэх систем нь Хостод суулгахад зориулсан халдлага илрүүлэх систем' эсвэл 'сүлжээнд суулгахад зориулсан халдлага илрүүлэх системүүд нь сүлжээнд тархсан байдлаар суулгагдаж нэг төв нэгжид халдлагын тухай мэдээллийг цуглуулж төвөгөгдлийн санд хадгалдаг системийг төвлөрсөн удирдлагатай халдлага илрүүлэх систем гэнэ.
Сүлжээний бүх хэсэгт халдлага илрүүлэх системүүд тархаж суулгагдсанаар зөвхөн төвшугмаар урсах болон төв шугмаар дамжигдахгүй -уудад шинжилгээ хийх боломжтой болохоос гадна сүлжээний хэсгүүдэд шинжилгээ хийсэн мэдээллийг нэг дор цуглуулах боломжтой болно.
Халдлага илрүүлэх систем хортой үйл ажиллагаа, бодлогыг зөрчсөн сүлжээний эсвэл системийн үйл ажиллагааг хянаж, удирдлагын станц цахим тайлан гаргадаг төхөөрөмж болон програм юм.
Үүнээс гадна, байгууллагууд, аюулгүй байдлын бодлогын асуудлыг тодорхойлох байгаа аюул заналыг баримтжуулах, аюулгүй байдлын бодлогыг зөрчсөн нь хувь тогтоон барих зэрэг бусад зорилгоор хувьд ашигладаг.
Ерөнхийд нь халдлага илрүүлэх системийг сүлжээнд учрах халдлагыг эсвэл ямар нэг хостод учрах халдлагыг шинжилж байгаа болон сүлжээнд тархсан байдлаар нь гурван төрөл болгон ангилж болно.
Сүлжээнд суурилсан халдлага илрүүлэх системийн Сүлжээнд суурилсан халдлага илрүүлэх системийн ажиллагааны зарчим нь сүлжээний рүүтер эсвэл хостын түвшний пакетуудын мэдээлэлд анализ болон бүртгэл хийх замаар сэжигтэй пакетуудыг илрүүлж, дэлгэрэнгүй мэдээллийг нь лог файл руу бичдэг.
Энэхүү аргачлал нь өмнө мэдэгдсэн сүлжээний халдлагуудын шинж тэмдэгүүдээр бүрдүүлсэн өгөгдлийн санг ашиглан пакет бүрийг нарийвчилан шалгадаг байна.
Учир нь халдлага хий арга технологиуд маш хурдацтай хөгжиж байгаа учир түүнээ схамгаалах технологи нь мөн хурдан хөгждөг байх ёстой Төслийн нэр Эхэлсэн он Сүүлд гарсан хувилбар Суулгах боломж Чөлөөт эсвэл нээлттэй эх бүхий дэмждэг үйлдлийн систем // 10
Хэрэв ямар нэгэн дүрмийн бус үйл ажиллагаа болох зөвшөөрөлгүй хандалт, амжилтгүй хандалт зэрэг нь лог файлаас илэрвэл дохиоллын системийг идэвхижүүлж систем халдлагад өртөж байгааг мэдээлнэ .
Замчлалын мэдээллийг үүсгэж байгаа рутер нь өөрийн дугаарыг оруулан дамжуулах ба өөр -аар дамжих бүрд уг талбар тухайн дамжиж байгаа -ийн дугаараар нэмэгдэн дамжуулагдана.
ийн хувьд -ийн мэдээний хадгалагдаж дараагийн рутерт дамжуулагдах бөгөөд хүлээн авах сүлжээ нь нэг -д байгаа рутерт холбоотой байгаа бол тухайн сүлжээний тухай мэдээллийг зарлаж байгаа рутерийн хаяг нь байна.
Тэрбээр захиргаадалтын дэглэмээс чөлөөт зах зээлийн эдийн засагт шилжиж байсан манай улсад зочдыг хүлээн авах үйлчилгээ, үйлчилгээний соёл, найрсаг байдлын дэлхийн стандартыг нэвтрүүлж, энэ салбарын суурийг Монголын анхны 5 одтой зочид буудлыг бүтээн байгуулж өөрчилсөн юм.
Тэрээр эдүгээ соён гэгээрүүлэх салбарт 10 гаруй жил ажилласан туршлага дээрээ үндэслэн, улсынхаа соёл урлаг, соён гэгээрлийн салбарт хувь нэмрээ оруулахаар Монгол Улсын Засгийн Газрын гишүүн, Соёлын сайдаар 2 дахь жилдээ ажиллаж байна.
2011 оноос 2021 он хүртэл Монгол телевизийн захирлаар ажиллаж, Монголд анх удаа форматыг нэвтрүүлж, телевизийн контентын бодлого, оюуны өмчийн талаарх эрчимтэй өөрчлөлтүүдийг өөрийн телевиздээ хийн, энэ үйл явцдаа бусдыгаа ч уриалан, манлайлж байгаа тэдний арга туршлага салбарынхны анхаарлыг эрхгүй татдаг.
Дотоодын төдийгүй олон улсад ч тэдний үйл хэргийг үнэлж 2013 онд Ч.Номин нь телевизийн салбар дахь Дэлхийн нөлөө бүхий 25 эмэгтэйн нэгээр шалгарсан билээ.
Энэ шоу нь оргилуун их хүсэл тэмүүлэлтэй бизнес эрхлэгчдийн мөрөөдлөө биелүүлэх, санхүүжилтээ бий болгох газар боловч оролцогчид маань эхлээд шаркууд буюу хөрөнгө оруулагчдыг өөрсдийн төлөвлөгөөндөө итгүүлэн үнэмшүүлэх хэрэгтэй болно.
бол дэлхийн олон улсад амжилттай бүтээгдэж шинэ залуу, шилдэг бизнесийн удирдагчдыг эдийн засаг бизнесийн талбарын оргилд гаргадаг бизнесийн 1 реалити шоу нэвтрүүлэг юм.
2015 онд Паг Жинён захирал 7 гишүүн бүхий охидын хамтлагийг телевизээр гарах «» уралдаант хөтөлбөрөөс буюу нэр бүхий 16 дадлагажигчийнхаа дундаас шигшиж байгуулахаа зарлажээ.
Гэвч тэр үдшийн оройн гэнэтийн мэдээ буюу хамтлагийг 9 гишүүнтэй болгохоор шийдэж Жыви, үзэгчдийн сонголтоор сонгогдож, Момо, үзүүлбэрийн чадварт үндэслэн Паг Жинён болон арын ажилчдын сонголтоор нэмэгджээ.
Хамтлагийн нэр нь нэг удаа сэтгэл татам хөгжмөөрөө, нэг удаа сэтгэл татам үзүүлбэрээрээ хүмүүсийн сэтгэл зүрхэнд хүрнэ гэсэн утгатай.
" -" дуу Солонгосын олон хөгжмийн чартад шилдэг 10-т багтсан, дууны хандалт 50 сая үзэлтэд 5 сарын дотор хүрсэн нь тухайн үедээ - хамтлаг дундаа хамгийн олон үзэлттэй дуунуудын нэг болсон.
олон улсын маш олон амжилттай, анхны бүрэн хэмжээний цомог ба гол дуу ""-г 2017 онд гарган " " ба " " чартад нэг зэрэг тэргүүлсэн анхны Солонгосын эмэгтэй уран бүтээлч болсон.
2014 оны 2-р сард Лена, Сесилья гэж олонд танигдсан хоёр дадлагажигч дээр Наён, Жонён, Жисү , Миньён зэрэг дадлагажигчийг оруулж «6» гэсэн бүлэг үүсгэсэн.
Хамтлагийн 9 гишүүн Наён, Жонён, Момо, Сана, Жихю, Мина, Дахён, Чэёон, Жыви нар 16 телевизийн шоунаас шалгаран 2015 оны 10 сарын 20-нд мини цомогтойгоо дэбютээ хийсэн.
2015 оны 5 дугаар сарын 24-нд Бүгд Найрамдах Польш Улсын 6 дахь Ерөнхийлөгчөөр сонгогдож 2015 оны 8 дугаар сарын 6-нд албан ёсоор тангараг өргөж үүргээ гүйцэтгэж эхэлсэн .
2014 оны 5 дугаар сараас Европын парламентад Польш улсаа төлөөлхөөр сонгогдож Сеймын гишүүнээ орхисон бөгөөд Ерөнхийлөгчөөр сонгогдох хүртлээ Евро парламентад улсаа төлөөлжээ.
Энэ интернет протокол нь холболтыг хянах, мэдээллийн хэрэгсэл хянах, сүлжээний сервесээс тусдаа байгаа дохио дамжуулагч зэргийг тус тусд нь юмуу, эсвэл хамтад нь хэрэглэдэг цогц протокол юм.
Энэхүү протоколын үүрэг нь нэг болон түүнээс их протоколууд хэлхээ асаалттай утасны сүлжээ болон интернэт хоорондын хил дээрх оролт төхөөрөмжүүдийг тандах мөн хэлхээ свитчэд их биеийг саатуулахад оршино.
Энд дурьдсан Интернет протоколын Төхөрөөмжийн Менежмент протоколыг ашигласнаар мэдээллийн гарц хянагч нь мэдээллийн гарцаас болон мэдээллийн гарцуудын хоорондоос менежментийн үйл явдлын мэдээллийг хүлээж авах эрхтэй болно.
Гарцын төхөөрөмжийн гадна ирж байгаа дуудлагыг явуулахын тулд сервес хянагч хэрэгтэй болдог бөгөөд энэ үед Хянах протоколыг ирж байгаа дуудлагын дохиоллоос тусгаарлаж салгах хэрэгтэй болдог.
Үүний үүрэг нь нэг болон түүнээс их протоколууд хэлхээ асаалттай утасны сүлжээ болон интернэт хоорондын хил дээрх оролт төхөөрөмжүүдийг тандах мөн хэлхээ свитчэд их биеийг саатуулахад оршино.
Төхөөрөмжийг хянах интернэт протокол нь 1998 онд шинэ өрсөлдөөнт 3- р түвшин борлуулагч нар болон бусад сонирхогч болох Техникийн зөвлөгөө өгөх комисс нь энэхүү протоколын загварыг зохион бүтээсэн.
нь өөр руу нь орж байгаа, өөрөөс нь гарч байгаа, өөрөөр нь дамжин өнгөрч байгаа пакетуудтай хэрхэн ажилладаг талаарх дүрмүүдийн цогцыг агуулсан хүснэгтүүд -ээс бүрдэх ба тэдгээр хүснэгтүүд нь дүрмүүдийн цогц буюу дарааллуудаас бүрдэнэ.
Оролтын дараалал нь тухайн линукс систем руу орж ирж байгаа пакетанд, гаралтын дараалал нь тухайн линукс системээс гарч байгаа пакетанд, дамжуулалт дараалал нь тухайн линукс системээр дамжин өнгөрч байгаа пакетуудад шүүлт хийх үүрэгтэй.
дараалал нь чиглүүлэлт хийхээс өмнө хүлээн авагчийн хаягийг солих, дараалал нь чиглүүлэлт хийгдсэний дараа илгээгч хаягийг солих, дараалал нь өөрөөсөө гарч байгаа пакетанд хаягийн хөрвүүлэлт хйих үүрэгтэй.
өгөгдлийн обьектийг дэмждэг бөгөөд эдгээрийн зурвасын өргөнийг нэмэгдүүлэх болон цаг хэмнэн вэб хуудсуудын хүсэлтийг нөөцлөх гэхдээ жирийн нэг нөөцөлдөг програм хангамж биш.
Нөөцлөх үйлдэл нь олон дахин дуудагдсан вэб хуудасыг прокси серверийнхээ өөрийн харданд нөөцлөн авдаг ингэснээр дахин тухайн хуудсыг дуудахад өөрийн харднаасаа маш хурдан дууддаг.
Дээрх дамжуулагч прокси сервер нь дотоод сүлжээний хэрэглэгчид болон интернэт гарцын хооронд холбогдон ажиллаж байсан бол хөрвүүлэгч прокси нь сервер талд холбогдон ажилладаг ба хувийн сүлжээн дээрх сервер рүү хандах хандалтыг шүүхэд хэрэглэгддэг, ихэнхдээ ачааллыг тэнцвэржүүлэх, баталгаажуулалт хийх, кодыг тайлах, өгөгдлийн нөөцлөлтийг хийх зорилгуудыг гүйцэтгэдэг сервер юм.
Хөрвүүлэгч прокси нь хувийн хувийн сүлжээнийхээ эх серверүүдийн характеристик буюу шинж чанар болон байршлыг нууж чаддаг ба хэд хэдэн серверүүдэд орж ирж байгаа хүсэлтүүдээс ачааллыг тараан хувиарлаж чаддаг.
Прокси сервер нь өмнө нь хандсан вэб хуудсыг нөөцөлж авсанаараа дахин тэр хуудас руу хандахад нөөцөлсөн хуудсыг илгээдэг ба ингэснээр сүлжээний ачааллыг бууруулж , зурвасын өргөний үр ашигтай байдлыг нэмэгдүүлэн, хэрэглэгчид хамгийн их мэдрэгддэг асуудал болох хариу өгөх хугацааг богиносгодог.
Нээлттэй прокси сервер нь сүлжээний групп доторх болон вэб хуудас дуудах мэт интернетийн үйлчилгээг өөртөө нөөшилдөг ба өгөгдөл дамжигдах шугамыг удирддаг мөн шугамын хэрэглээний тоог бууруулдаг.
Прокси сервер яг тухайн хэрэглэгчийн компьютер дээр ажиллаж болох ч интернетийн орчин дахь төгсгөлийн серверүүд болон хэрэглэгчийн компьютерийн хоорондох янз бүрийн цэгүүд дээр ажиллаж болдог.
Тэд нэмэгт уулнаас урьд өмнө нь олдож байгаагүй 30 м өндөр, өвсөн тэжээлт, дөрвөн хөлт үлэг гүрвэлийг анх удаа нээсэн учраас олсон газрынх нь нэрийг оролцуулан Нэмэгт саурис гэж нэрлэжээ.
1960-аас 1970 онд Оросуудын араас Польш Монголын хамтарсан судалгааны багийн хайгуул эхэлж, "Төгрөгийн ширээ "-гээс дэлхийд алдартай " " буюу "Ноцолдож буй үлэг гүрвэл" нэртэй олдворыг олсон юм.
Монголд ардчилал хөгжиж эрх чөлөөт нийгэмд шилжсэний дараа 1995 онд Монгол-Японы хамтарсан экспедици судалгаа явуулсны үр дүнд хуучнаар Байгалийн түүхийн музейд хадгалагдаж байсан Протосератоп үлэг гүрвэлийн бөөнөөр үхсэн зулзага бүхий олдворыг нээсэн юм.
Эдүгээ үлэг гүрвэлийн судалгааг Монголын эрдэмтэн судлаач, академич Р. Барсболд удирдан явуулж байгаа бөгөөд 1990 оноос эхлэн Монголоос олдсон гайхамшигт олдворуудаас бүрдсэн "Монголийн үлэг гүрвэл, тэдгээрийн орчин" нэртэй үзэсгэлэнг 1990 оноос эхлэн Унгар, Итали, Франц, Австрали, Герман, Англи, Испани, Египет, Дани, Финланд, Португал, Япон, Өмнөд Солонгос зэрэг орнуудад нээжээ.
Экспедиц Хаалганаас Улиастай хүртэл 1600 км газарт хайгуул хийж чулуун зэвсгийн үеийн 80-аад бууц илрүүлэн 50 мянга гаруй чулуун эдлэл олсон боловч хуучин чулуун зэвсгийн үед хамаарах олдвор олж чадаагүй юм.
1923 онд судалгааны баг дахин Монголд ирж Баянзагт малтлага хийхдээ үлэг гүрвэлийн өндөг бүхий үүр, гурван шинэ төрлийн үлэг гүрвэл Овираптор , Велосираптор , Суорорнифойдес -ийг нээжээ.
Гайхамшигт амжилтандаа урам орсон Р. Эндрюс болон түүний багийнхан 1924, 1925 онуудад дахин ажиллахыг хүссэн боловч Монголд Зөвлөлтийн нөлөө ихэссэн учраас ажиллах аргагүй болсон юм.
"Төв Азийн судалгааний баг" гэж нэрлэгдсэн байсан тус багийн гол зорилго нь бич, хүн хоёрын тасарсан холбооны талаар олж судлах, түүний хажуугаар Төв Азийн ургамал судлал, амьтан судлал, археологи, геологи, экологийн гэх мэт өргөн хүрээг хамарч байжээ.
Үлэг гүрвэл өндөглөдөг, бас "Монголийн говь бол палеонтологийн асар том музей юм байна" гэдгийг дэлхийд зарласан энэ хүн дэлхийн газар зүйн тэмдэглэгээнд"Говь" гэдэг үгийг тэр чигээр нь гэж оруулсан гавьяатай юм.
Тухайн үед үлэг гүрвэл өндгөө одоогийн шувууд шиг дардаг байсныг, мөн шувуудын өвөг нь үлэг гүрвэл байсныг, 1923 оны нээлтээр үлэг гүрвэл амьд зулзага төрүүлдэггүй, өндөглөдөг болохыг бүрэн итгэлтэйгээр нотолсон явдал юм.
Хөөрөг зөрүүлж, гэрийн эзний бие тэнхээ, мал сүргийнх нь тарга тэвээрэг, тайван амгалан гэх мэтийг асууж харилцан ярилцсаны дараа гэрт нь биднийг хонуулах зай бий эсэхийг хөтөч маань асуув.
Тэдний гэр жаахан, тэгээд хойморт нь гуутай бурхан тахил өрж өмнө нь зул асаасан, баруун талаар нь уяатай хурга, зүүн талаар нь олон сав суулга, усны болон сүүний бортого өрснөөс гадна хүрч болох бүхнийг долоох уяатай тугал, гурван хүн хэвтэх төдий зайтай болохоор түүний тийнхүү болгоомжилдог ч аргагүй.
Манай хөтөч залуу ч амархан бууж өгөх янзгүй намайг зааж, ихэмсэг зангүй, амар хүн, жаахан зай байхад л болно гэж ятгаснаар, би суусан газартаа унтах, хөтөч маань хажуу айлд хонохоор болов.
Би монгол хэл үзэж, морь унаж сурахаар удаан хичээллэсний эцэст Монголд элбэг гардаг өвчнүүдийг эмчлэхэд зориулан нэг авдар эм олж, Бээжин дэх шашин номлогчдын газрын эмч нараар тэдгээр өвчнийг эмчлэх аргыг заалгав.
Тэгээд Англи болон гадаад орнуудын Библийн нийгэмлэг болон шашны ном зохиолын нийгэмлэгийн агуулахаас гарт тааралдсан ном судруудыг хайрцагт хийж багласнаар Монголын өмнөд хилийн ойролцоох Хаалган хот дахь Америкийн шашин номлогчийн газарт зочлов.
Би Монгол руу аялж хүн амьтангүй газруудаар бууж хоноглон, нутгийн оршин суугчдад эм тарааж над дээр ирсэн зарим нэгд нь Госпел уншиж өгөхийн тулд майхан, тэмээ худалдаж авах, монгол зарц хөлслөн авахаар төлөвлөсөн бөгөөд хамгийн түрүүнд тэмээ олохыг хичээсэн боловч худалдах эсхүл түрээслэх ганц ч тэмээ олж үл чадав.
Хүнд бэрх аялал хийж, хэл сурч, нутгийн иргэдийн ядмаг сууцанд хоног төөрүүлж тааруу хоол унднаас нь идэж, хардаж сэрдүүлж, зарим үед илэрхий улаан цайм эсэргүүцэлтэй тулж явахад тууштай зүтгэхэд зорьсон замынхаа төгсгөлд хүрнэ, орон сууц, хоол хүнс хүрэлцдэггүй хомс байдлыг тэсвэр тэвчээрээр давна, илэн далангүй харилцаа, хүч чармайлтын үр дүнд найрсаг бус, тэр ч байтугай дайсагнасан хандлагыг ялж дийлнэ гэж бодохоор тайвширч, тэнхээ ордог.
Гэвч алс холоос хүрч ирээд хожмын өдрийг хүлээгээд зүгээр сууна, хэчнээн чармайгаад тэднийг түргэлүүлж чадахгүй гэдгээ мэдэх л Монголтой холбоотой ажлын маань хамгийн хэцүү зорилт байв.
Оросын хилийн ойролцоо нутагладаг таньдаг ламтнаас шинийн нэгэнд буюу монголчуудынхаар бол шинэ жилийн эхний өдөр зочилж, бүтэн өдөр өнжих урилгыг хүлээн авсан би вээр товлосон хугацаанд нь амжиж хүрэхийн тулд битүүний өдрийн үдээс хойхно замд гарлаа.
Цасанд хучигдсан задгай талаар явж, нарны хурц гэрэлд гялбасан нүд маань айлд орохын хэрд түр амсхийсэн боловч суудалд суухын хооронд аргалын гашуун утаанд хорсож нулимс цувж эхлэхийн алдад гэрийн дотор бүх хүн зай завсаргүй ажиллаж байхыг анзаарлаа.
Ингэж бэлтгэхэд багагүй ажил ордог бөгөөд банш чимхсэний дараа намайг уг хоолоор дайлахад тэдний ер бусын цэвэрхэн болсон гарыг хараад дотор арзайх шиг болсон хэдий ч найрсаг сэтгэлийг нь бодохгүй бол гомдоочихно гэдгийг мэддэг болохоор дотроо эвгүйцсэн ч бага шиг амссан.
Нохой хуцах чимээнээр гэрээс хүн гарч ирж, гадаадын хүн бүхнийг монголчуудын нэрлэдэгчлэн “оросууд” ирж явааг бусдадаа хэлснээр айлынхан бүгдээрээ гарч ирээд биднийг хамгаална.
Гийчдийг хүрээлж явсаар гэрт оруулсан хойно хүртэл тэр том ноход идшээ булаалгасан мэт тэрүүхэндээ хүржигнэн, гэрийн үүдээр толгойгоо шургуулчихаад хэвтэх нь элбэг үзэгдэнэ.
Нохдын дэргэдүүр явж өнгөрөх үед тэд жагсаалын цоожлогч мэт эгнэн дагаж, эрчүүд, эмэгтэйчүүд, хүүхэд багачуудаар бүчүүлж явсаар гэрт ороход хот айлын ноход гэрийн гадна хилэнтэй гэгч нь хуцаж, архиралдан хоцорно.
Гэрийн үүдэнд очоод бид найрсаг дүр эсгэн гэрийн эздийг түрүүлж оруулахыг хичээх боловч нохдоос эмээх маань дийлж хоромхон төдийд дохичихоод тэдний татгалзах төдийд гартаа барьж явсан таягаа хаяад, бушуухан гэрт нь шургаад орж явчихна.
Нөхөр болох хүнийхээ гэрт хүргэгдэж очтол хуримын тухай мэдэх учиргүй монгол бүсгүйд эмзэг сэдвийг нь хөндөж, ихээхэн бүдүүлэг загнаснаа тэгэхэд л дөнгөж ухаарлаа.
Хот айлаараа хурим найрт бэлтгэж байгааг бэр сайн мэдэж, тэр ч байтугай дээл хувцас оёх ажилд тусалдаг боловч тэр бүхнийг мэдээгүй дүр үзүүлэх учиртай атал тэр тухай нэгэнт мэдэж байгаа гэж бодоод түүнтэй яриа үүсгэсэн нь миний алдаа байжээ.
Гэрээс гарч хот айлуудаар ортол хүн бүгд л ямар нэг зүйлийг хийж зай завгүй ажиллан шинэ гэр барьж, хивс эсгий ширдэг, гутал, дээл, жинтүү сэлтийг оёж байх аж.
Хятадаар “Лама Миао”, монголоор Долоон нуур буюу “Долнуур” гэж нэрлэдэг энэ газар Хаалган хотоос зүүн хойш нэг зуун тавин бээрийн зайд Монгол нутагт оршдог, арилжаа наймааны их хөлийн төв билээ.
Лама Миао хэмээн нэрлэсний учир бол тэндээс хагас бээрийн зайд Ламын хоёр сүм байдаг, Долнуур хэмээсэн нь тэр хавьд нуур цөөрөм олонтойгоос үүдсэн гэлцдэг.
Хятад худалдаачид олонтой энэ газар үхэр ялангуяа адууны наймааны томхон зах боловч би энэ нутгийн ус нуур, сүм дуган, хятад наймаачид, цэцэглэн хөгжиж байгаа бараа солилцооны тухай биш харин Лама Миаог эргэн дурсах бүрт санаанд ордог, өөр хаана ч үзээгүй, хүнийг зориуд аажмаар үхүүлэхээр мүглэнд хийж цоожилдог, зөвхөн тэнд л харсан нэг хэрэг явдлын тухай өгүүлэхийг хүссэн билээ.
Тэр хавиар биднийг тэмээ хөсөгтэйгөө өнгөрч явахад нэлээд олон хүн цугласан байсан бөгөөд дэн буудалд орчихоод эргээд очвол баригдсан хулгайч гэх нэг хүнийг толгойг нь цухуйлгаад мүглэнд хийчихсэнийг хүмүүс хараад зогсож байв.
Мүглэнгийн жижиг нүх түүний хүзүүг наашаа ч үгүй, цаашаа ч үгүй болгосны дээр мөнөөх нүх нь хүн босоод зогсоход намхан, суухад өндөр тул өвдөг дээрээ хагас суугаад бөхийж атиран, тун шаналгаатай байхаар эд аж.
Нэг удаа нар жаргахын хэрд бид гэрт ил гал тойрч суугаад, тогоонд буцалж буй махнаас гарган шөлөнд нь хаясан гурвалжин будаагаа болохыг хүлээж байтал ойролцоох айлын лам гартаа эрхи эргүүлсээр орж ирээд, олбог дээр зай тавьж өгмөгц суугаад тогоо руу өнгийснөө “Өнөөдөр осолтой хүн ирлээ” хэмээн өгүүлэв.
Манай хөтөч түүнээс “Хэн ирлээ гэнэ ээ?” гэж асуухад “Яагаа вэ, үдээс хойхно хүүхэд дагуулсан нэг лам ирсэн шүү дээ. Түүнийг таньдаггүй юм уу. Тэр чинь Базар гэдэг айхавтар хулгайч шүү дээ” гэж хариу өгүүлэв.
Мөнөөх лам хэсэг зуур ярьж сууснаа будаа болохыг хараад явахаар өндийж, өдрийн хүнийг хот айлд ирэхэд нь санаа зовоод та нарт сануулж хэлэхээр ирсэн юм гэж нэмж өгүүлэв.
Тэр хэдийгээр хулгай зэлгий хийдэг ч өөрийн гэсэн мал сүрэг, орон гэр, нутаг устай хувраг нэгэн бөгөөд өмнө нь олон жил мал хулгайлсан ч шийтгэл багатай мултарч явсан, нутгийнхан нь түүнийг зартай хулгайч гэж мэддэг ч ял тулгаж хэрэг хүлээлгэж байгаагүй аж.
Зартай хулгайч нарыг Монголын нийгэм олонд нэр хүндтэй хүмүүсийн адил үздэг, хулгай хийгээд баригдалгүй яваад байж чадвал тэднийг буруушааж зэмлэдэггүй харин ч хөхүүлэн магтаж ярьцгаах нь элбэг.
Ингэж явахдаа хучлага, дэвсгэр болгох хонины нэхий дээл, хоол хүнсээ хийж хадгалдаг тугалын арьсан тулам -нууд, утаа тортогт харлаж олонтоо нөхүүлсэн, багавтар хөх даавуун майхан, тулга, домбо, усны хоёр хувин, цөөн хэдэн эсгий гудас, ширдэг тэргүүтнийг хэрэглэдэг.
Ачаа багатай, сольж арилжих эд бараагүй явахад хөнгөн учир түргэн шуурхай аялдаг бөгөөд хоногт хэр холыг туулах нь уналга тэмээний хүч тэнхээ, цаг улирал, аялж яваа хүний тэсвэр тэвчээрээс хамаарна.
Хятадад хаана ч очсон дэн буудалд хонож, өвс тэжээл худалдаж аваад шөнөжин морьдоо тэжээдэгтэй адилгүй Монголд аялж яваад замд тааралдсан айлд бууж, морьдоо сул тавиад идээшлүүлээд хоночихно.
Эргэл мөргөл хийх дон монгол мөргөлчдийг олон сүм хийдэд, түүний дотор нэр алдар нь хол ойрд түгж, олон хүн очдог сүмүүдэд хүргэдэг боловч Утайд дүйх нь үгүй.
Тэсгим хүйтэн, аагим халуунд жилийн аль ч улиралд мөргөлчид, лам хуваргууд, эр эм, хөгшин залуу, баян чинээлэг, ядуу хоосон мөргөлчид ганц нэгээр эсхүл хэсэг бүлгээрээ морьтой, явганаар, алс холоос, ойроос Монголын Бурхны шашинтнуудын хувьд энэ дэлхий дээрх хамгийн ариун дагшин энэ газрыг зорьж яваа эсхүл тэнд очоод буцаж явахтай тааралддаг бөгөөд үхэхдээ ясаа тавих энэ газарт очих нь тэдний гол зорилго аж.
Монголчууд энэ газрыг ерөөл шингэсэн, үүрд мөнхийн дагшин газруудын нэг, тэр ч байтугай ертөнц мөхөж, дэлхий дээрх амьдрал үгүй болсон ч үлдэх учиртай, энэ газрын усыг ууж, өвс ногоог идсэн амьтан хойд насандаа илүү дээд төрлийг олж төрнө гэж ярьцгаана.
Утайд мөргөлөөр нэг удаа очиход хойдын нэг насны амьдрал, хоёр удаа очиход хойдын хоёр насны амьдрал, гурван удаа очиход хойдын гурван насны амьдрал аз жаргалаар дүүрэн байна гэж итгэдэг тул Монголын сүсэгтнүүд энэ ууланд амьдралдаа ядаж нэг удаа, олонх нь хоёр удаа, нэлээд нь жил бүр очиж мөргөхийг үнэнхүү хичээнэ.
“Хэнд, ямар шарх байгаа юм бэ? Эм өгөхийн тулд шархыг нь үзэх хэрэгтэй шүү дээ” гэж намайг хэлэхэд зочин маань одоогоор шарх байхгүй гэхдээ ойрын хэд хоногт шүүгдэх бөгөөд байцаалтын явцад эрүү тулгах тул урьдчилаад эм уух бодолтой.
Өөртөө болон өөр нэгэн нөхөртөө өвдөж шаналалгүй эрүү шүүлтийг давах эм авах хүсэлтэй яваагаа үнэнээр нь хэлээд, биеийг нь өвдүүлэхгүй эм өгч чадахгүй бол зүрх зоригийг нь чангалах эм өгөөч гэж тэр хүсээд хэрэв тэгвэл эрүү шүүлтэд автаж хэрэг хүлээмээргүй байна гэх зэргээр нэлээд удаан нууц яриа өрнүүлэв.
Тэр аймгийнхны хагас жилийн хэрэг заргыг хийдийн сүмд байцаан шийтгэх боловч эрүүгийн хэргийг хийдийн дотор шүүж болдоггүй учир тийнхүү гадна талд гэр босгосон нь тэр аж.
Ар Монголын шашны төв Өргөө бол худалдаа арилжааны томоохон хот бөгөөд Хятадын хойд хилийн Хаалган хотоос зургаан зуун бээр, Оросын урд хилийн Хиагт хотоос хоёр зуун бээр зайтай, Туул голын хөвөөнд оршдог.
Монголчууд “Хүрээ” гэж нэрлэдэг нь “тойруулж хүрээлсэн” буюу “бэхлэлт” гэсэн утгыг агуулдаг боловч бүтэн нэр нь хамгийн дээд ламтан суудаг газар гэсэн утга бүхий “Богд ламын хүрээ” ажгуу.
Өтгөн ойгоор хучигдсан орой хэсэг нь үүлэнд нуугдан үзэмж төгс харагддаг энэ уулын хормой бэлээр өтгөн манан хөшилдөн, алсрах тусам шингэрэх нь захгүй цэлэлзэх их усны мандал уу гэлтэй.
” гэж түүнийг асуухад би “Одоохон“ гэж хэлээд босож, араас нь дагав. Намайг тэр айлд очиход хагас албаны байдалтай оройн зоог бололтой, их гэрт нь оруулсан бөгөөд гэрийн эзэн жижиг ваартай хятад архийг гал дээрх савтай усанд бүлээсгэн, жижиг жүнзээр ууж суув. Хэдий хэр удаан сууж, хэчнээн архи уусныг нь хэлж мэдэхгүй ч тэрбээр надтай ярилцахад биш харин уухад нэлээд шимтсэн шинжтэй байв. Тэр урьд асуусан хэдэн зүйлээ надаас ёс төдий давтаж асуусанд би өмнө хэлснээ давтаж яриа өрнүүлэх санаатай оролдсонд над руу гөлөрч, ганц үгээр “тийм” эсвэл “үгүй” гэсэн хариу хэлнэ.
Намайг ярихад хятад архи амандаа балгачихаад ихэвчлэн чимээгүй сонсож суух агаад яриад дуусмагц зөвшөөрснөө илтгэх мэт сонин дуу гаргах тэр архиа халааж аягалсаар завгүй.
Түүний тийнхүү сонссон шинжгүй суухыг хараад би ч ярих гэж хичээхээ больж гэрийн эзнийг дуурайн чимээгүй суутал нөхөрт гарсан боловч гэртээ зочилж ирээд байгаа дугуй царайтай, махлаг, хөөрхөн охин намайг бодож эцгийнхээ анхаарлыг татахын тулд миний цагийг харуулж, гадаад орны хуримлах ёс заншлыг надаас асууж сонирхоно.
Гуравдугаарт, монголчууд өвчин эмгэгийг анагаах ажил үйлийг уншлага мөргөлөөс үл салгадаг учир энгийн хүнийг бодвол оточ лам эм өгөөд шашны зан үйл хийгээд байх давуу талтай.
Сонирхолтой гэхээр нэг зүйлийг хэлэхэд хүн эмчлэхдээ өвчтөнийдөө очоод суучихдаг тэд эмчилгээ дуустал эсхүл цаашид хийх зүйлгүй болсон гэж бодтолоо тэндээ амьдраад байдаг.
Монголд аялахад нутгийн оршин суугчдын хардлага сэрдлэгийг давах, хэрэг гарахад хэн, хаашаа явсныг мэдэх, нутгийн эрх баригчдад хандаж, дэмжлэг авахын тулд паспорттой явах нь зүйтэй.
Эхний удаад замд хэрэглэх морь түрээсээр авах зар тараатал нэгэн монгол эр манай майханд ирж, үнэ тохироод морио бэлчээрээс ирэхээр үзүүлэх, бидэнд таалагдвал морийг нь авах болов.
Өглөө зарц маань морио авчирч эмээллэхээр мордон явах чимээг сонсоод үүдээр шагайж харвал адууны зүг явж байх түүний араас морьтой хүн гүйцэж очоод хэрүүл хийгээд, тэд хамтдаа буцаж ирэв.
Тэр морьтой хүн бол мөнөөх үнэ хөлс ярьж тохирсон ч холын замд тохирохгүй гэж гологдсон морины эзэн бөгөөд өөрийнхөө морийг ав хэмээн шаардаж яваа нь тэр аж.
Үнэ хөлсийг нь ярьж тохирон, таалагдвал авахаар шийдтэл мориных нь нуруу гэмтсэн болохоор ондоо морь авахад хүрснээ тайлбарлан хэлбэл тэр ойлгож зөвшөөрсөн тул зарц маань мордон явав.
Монгол нутгаар аялж яваа шашин номлогч хэсэг айлд очоод буудаллахаар болоход майхнуудаа босгон ачаа бараагаа буулгаж, галаа түлж эзэн зарц гэлтгүй бүгд цайлж эхэлнэ.