polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
АНУ-ын зүгээс олзлогдогсод, сураггүй бологсодын асуудлаар Вьетнамтай хамтран ажиллаж, энэ ажлын явц амжилтай байсан тул 1994 онд Вьетнамд тавьж байсан худалдааны хоригоо цуцалсан.
Францчуудын эсрэг тэмцлийн үр дүнд 20-р зууны дунд үед тэдгээрийг улсаасаа хөөж чадсан боловч улс төрийн шалтгаанаар тус улс нь умард /Бүгд найрамдах Ардчилсан Вьетнам/, өмнөд /Бүгд Найрамдах Вьетнам/ гэж хоёр хэсэгт хуваагджээ.
Хуваагдсан хоёр тал нь Вьетнамын дайны үеэр ширүүн дайтаж, 1975 онд Зөвлөлт, Хятадын дэмжлэгтэй коммунистууд буюу умардынхан дайнд ялалт байгуулж нэгдсэн нэг Бүгд Найрамдах Социалист Вьетнам Улс болсон байна.
Вьетнам Улс ЗХУ болон Зүүн Европын орнуудтай баримталж байсан чиг шугамаа хадгалахын сацуу Өрнөд Европ болон Азийн хөгжиж буй орнуудтай өргөн харилцаатай байх зарчмыг баримтлах болсон.
Вьетнамын Засгийн газар эх орныхоо экологийн цэвэр унаган төрх, соёлын өвийг хадгалах зорилгоор 30 Үндэсний хүрээлэн, 4 байгалийн үзэсгэлэнт газрыг ЮНЕСКО-н дэлхийн өвийн бүртгэлд хамруулжээ.
1970-аад оны дунд үеэс вьетнамчууд хуучин ЗХУ-ыг хэт дагах болсон, Камбожид цэргээ оруулсныг Хятад Улс таашаагаагүйн улмаас Вьетнам-Хятадын харилцаа муудаж эхэлсэн.
1963 - Иргэний эрхийн төлөөх хөдөлгөөн: АНУ-ын Алабама мужийн амбан захиргач Жорж Уоллесийн шийдвэрээр Алабамагийн их сургуулийн танхимд хар арьст хоёр оюутанг нэвтрүүлэхгүй байх тушаал өгчээ.
Энэ нь санал өгөх, сурч боловрох, төрийн үйлчилгээнд хамрагдах зэрэг үйлчилгээг нас хүйс, арьсны өнгө харгалзахгүй авах санааг тусгасан хувьсгалч шинж чанартай хууль байсан юм.
1964 - Германы Кёльн хотын нэгэн сургуульд Хоёрдугаар дайнд тулалдсан ахмад дайчин зэвсэглэн халдаж дор хаяж найман хүүхэд амиа алдан, хэд, хэдэн хүн шархаджээ.
1915 - Дэлхийн нэгдүгээр дайн: Британи, Франц, Энтэхэг, Австрали, Шинэ Зеландын хамтарсан цэргийн хүч Туркийн Галлиполигийн хойгт хяналтаа тогтоохоор Галлиполи орчимд газарджээ.
1974 - Цэргийн эргэлт хийгээд байсан Португалын эрх баригчид эрх мэдлээ шилжүүлж Эстада Ново хөдөлгөөн засгийн эрхэнд гарснаар ардчилсан засгийн газар байгуулагдах боломж бүрдэв.
Түүний хамгийн том ололт нь сонгодог цахилгаан соронзон орны онол бөгөөд энэ нь урьд өмнө хооронд нь холбож үзэж байгаагүй цахилгаан, соронзон, тэр байтугай оптикийн ажиглалт, туршилт, тэнцэтгэлүүдийг нэгдмэл онол болгосонд оршино.
Түүний багц тэгшитгэл болох Максвэллийн тэнцэтгэлүүд нь цахилгаан, соронзон, гэрэл нь бүгд нэг ижил үзэгдэл болох цахилгаан соронзон орны илрэл гэдгийг үзүүлсэн.
Монголын томоохон ноёдын дунд Их Монгол улсыг алтан ургийнхан удирдаж чадахгүй хагарган буталж байна гэсэн үзэл ихээр дэлгэрч Эсэн хааны үед алтан ургийнхныг хоморголон устгаж байжээ.
Тэр үеэр Мандухай сэцэн хатан төрсөн ба Их Монголын төрийг их хааны удам Алтан ургийнхан л удирдан захирч чадна, өөр хэн ч нэгтгэн залж чадахгүй хэмээн үзэж амь биеэрээ тасарч байсан алтан ургийг сэлбэн, оюун ухаанаараа төр улсыг төвхнүүлсэн гайхамшигт монгол эмэгтэй байлаа.
100 гаруй жил үргэлжилсэн феодалын дайн Монголын ард түмэнд их хэмжээний хохирол, гай зовлонг авчирсан дотоодын хямрал, дайн тулалдааныг зогсоож, энх тайвныг цогцлоохын тулд Мандухай хатан хамаг бүхнээ зориулж ихийг бүтээсэн юм.
Мандухайн сэцэн хатан зүүн, баруун түмэн, Ойрадын нэлээд хэсгийг улс төрийн арга, эв зүйгээр нэгтгэж чадсан бөгөөд гагцхүү зарим ноёдыг зэр зэвсэг хөдөлгөн эзэлж авахаас өөр аргагүй байсан тул тулалдан байлдаж эзлэн авч тэднийг цаашид баримтлан захирч байх талаар хатуу цааз гаргажээ.
Хааны суурийг хоосон удаан байлгавал, феодалуудын хоорондох дайн самуун улмаар ширүүсч, зөрчил тэмцэл нь хурцдаж, Монголын хаант төр хямрах болно гэдгийг Мандухай сайн ойлгож байв.
Тиймээс ч эртний уламжлалыг баримтлан, шинэ хааныг тодруулж хаан сууринд залах хүртэл түрүү хааны хатан төр барих ёсыг баримтлан бага наснаасаа эцэг эхээсээ өнчрөн хоцорсон Батмөнхийг олж авч, өөрийн биеэр өсгөн хүмүүжүүлж, гарыг нь ганзаганд, хөлийг нь дөрөөнд хүргэж хаан ширээнд суулгасан ажээ.
Тэрээр төр барих хүн нь Чингис хааны Алтан ургийн гол удам, хаан суурийг залгамжлах эрхтэй хүн Мандуул хааны ач, Баянмөнх жононгийн өнчин хоцорсон ганц нуган үр Батмөнх болох ёстой гэж үзэж байсан юм.
Мандухай сэцэн хатны өргөсөн энэхүү өчиг тангаргийн үгээс үзэхэд тэрбээр Монголын хаад, язгууртан алтан ургийн бэрийн ариун ёс журмыг дээдлэн хүндэлсэн нь илт ажгуу.
“Хар морины зүс үл танигдам газар бэрлэм билээ” гэхээс үзэхэд Мандухай сэцэн хатан хадмын талын өндөр дээд өвөг Чингис хаан, эш хатан Бөртэ үжин нарын онгонд мөргөхөөр очихдоо их л холоос бэрлэх заншлыг ёсон гүйцэтгэснийг харуулж буй.
“Монголчуудын бэрлэхүй” ёсны хамгийн чухал хэсэг нь айлын бэр хүн хадмын талынхаа өөрөөсөө ахмад хүмүүсийн нэрийг ямагт цээрлэн, тэдгээрийн нэртэй юм тохиолдвол өөр утга ойролцоо үгээр төлөөлөн нэрлэдэг заншил байлаа.
Балгачны Багай гэдэг хүн өнчин хүү Батмөнхийг үрчлэн авсан боловч, хоол унд муутай байлгаснаас бэтэг өвчинд баригдаж эдгэрэхгүй удсаныг Тангудын Төмөрхадаг гэдэг хүн олж мэдэн, гуйж үзээд бүтээгүй тул Багайгаас булаан авч, өөрийн эхнэр Сайхайгаараа асруулжээ.
Мандухай сэцэн хатан Алтан ургийн ганц хүү Батмөнхийг асран хүмүүжүүлж агуу суудалд суулгах бодолтой байх үед Хавт Хасарын хойч, Хорчин аймгийн Өнөболд ван элч илгээж Мандухай хатанд: “Галыг чинь цохиж, нутгийг чинь зааж өгсү” гэж хэлүүлэв.
Монголын эртний заншил ёсоор айлын бэр хүн, хадмын гэрт хамаагүй орохгүй, хадам эцгийн голомтоос өнгөрч хоймор гарах ёсгүй ба гэрээс гарахдаа нуруугаа үзүүлэх цээртэй байжээ.
Үнэхээр ч суут богд Чингис хаан, сутай хатан Бөртэ үжиний онгоныг оршуулсан орд гэр бол Мандухайд тэр цагийн ёс журмын үүднээс бол өргөж болохгүй үүдтэй, алхаж болохгүй босготой, алдар хүндэт өндөр хадмын өргөө орд мөн билээ.
зууны Их Монгол Улсын задрал эрчээ авч, алтан ургийн ноёрхол мөхөн, төр угсаа залгамжлах алтан ургийн хүнгүй, хаан суудал хоосорсон цөвүүн цагт нэгэн монгол бүсгүй тасарч байсан алтан ургийн амийг халуун элгээрээ тэвэрч, хатан зориг, сэцэн ухааныхаа хүчээр Монголын төрийг дахин сэргээж чаджээ.
Мандухай сэцэн хатан Алтан ургийн сүүлчийн хүү Батмөнхийг олж авч, хөлийг дөрөөнд гарыг ганзаганд хүргэн, задран унаж байсан их улсыг буцаан нэгтгэж түүнд хүлээлгэн өгсөн юм.
Тиймээс Өнөболдын саналыг хүлээн авахгүй, Батмөнхийг өсгөн хүмүүжүүлж хаан суурийг хадгалахаар шийдэж, өөрийн хайр сэтгэлийг хойш тавихаар сэтгэл шулууджээ.
22 настай байсан Мандухай 7 настай Батмөнхийг дагуулан, гурван давхар гутал өмсгөн, Алагчуудын үнээний алаг лонхтой архийг авч, Ордос дахь эзэн Чингисийн найман цагаан гэрийн өмнө очоод, суут хаан, хатны сүлдэнд цацал өргөн өчиг тангараг өргөхдөө:
Монголын нүүдэлчдийн гэр бүлийн эртний уламжлалын нэг болох “Асараху” ёс заншлын дагуу эр нөхөр нь хальж одсоны хойно түүний төрөл төрөгсдийн хэн нэг нь бэлэвсэн хоцорсон эхнэртэй нь сууж үр удмыг нь залгуулан асран тэжээдэг ба энэ ёсыг зөрчин хааны үрийг нялх, балчир хэмээн басан хатан болох хүнийг нь авъя гэж Өнөболдыг гуйхад Мандухай журамт бэрийн ёсыг даган нөхрийн талын удмын Батмөнхтэй суухын тулд өндөр дээд хадмын орд гэрт ирж тангараг тавихад хүрчээ.
Мандухай, Батмөнх нарын үед феодалын дажин хямрал түр дарагдаад, сурвалж бичигт тэмдэглэсэнчлэн хүн ард нэг хэсэгтээ “Гар газар, хөл хөсөр” харьцангуй амгаландуу байсан учир тус орны үйлдвэрлэх хүчний хөгжил болон, тусгаар тогтнолыг хамгаалах бэхжүүлэхэд дөхөм үзүүлжээ.
Мандухайн тангараг “Хаан хөвгүүн чинь халив, гэж хар биеэ мэдэж эчивээс хаа гуяа ханзлуулсу, эзэн хөвгүүнийг чинь алдав гэж эм хөвгүүн биеэ мэдэн эчивээс эш хатан чиний өмнө эвдүүлсү би” хэмээн хатуу чанга өгүүлснээс үзэхэд эр нөхөр нь нас барсан боловч эмэгтэй хүн биеэ мэдэж нөхрийн ургаас гадуур дахиж ураглаж үл болохыг маш тодорхой заасан хэрэг мөн.
Мандухай сэцэн хатан, Чингис хааны алтан ургийн их үйлсийг сэргээн мандуулахын төлөө хүч чадал, арга ухаанаа шавхаж, өөрийн биеэр дайн байлдаанд явж байсныг манай сурвалж бичгүүдэд: “Сайтар саадаглаж, садарсан үсээ хураан, сайн даян хааныг үхэглэж мордов” гэж тэмдэглэсэн байдаг ажээ.
Ийнхүү Мин улсыг дарж, Ойрадыг дийлж, Монголын олон аймгийг нэгтгэсэн тул аугаа их ялалтаа тэмдэглэн, Даян хаанд бэлэглэж 1505 оны зун Хэрлэн мөрний хөвөөнд өв тэгш их найр хийв.
1471 оны цагаагчин туулай жил Мандухай хатан Батмөнхийг үхэр тэргэнд суулган цэрэглэн мордож, самуун үймээн тарьж амар заяа үзүүлэхгүй байсан дөрвөн Ойрадыг Тас бүрд хэмээх газар тосч байлдав.
2000 - Компьютерийн алдарт "Майкрософт" компанийг АНУ-ын итгэлцлийн хуулийг зөрчин өрсөлдөгчөө зах зээлээс шахан гаргах замаар монопольдсон гэж үзэн, шүүхэд өгчээ.
2020 - Монгол Улсын хөдөлмөрийн баатар, Ардын Уран Зохиолч, СГЗ, Төрийн шагналт, доктор, УБИС-ийн хүндэт профессор, зууны манлай сэтгүүлч Лодонгийн Түдэв Улаанбаатар хотод нас барсан
1948 - Шейх Жаррагийн Арабын хөдөлгөөний цэргүүд Хадасса эмнэлэгт халдан довтолж эмч, сувилагч, өвчтөн, оюутан нийлсэн 78 еврей үндэстнийг хөнөөжээ.
1964 - Академийн наадмын шилдэг гол дүрийн эрэгтэй жүжигчний шагналыг хар арьст Сидней Пойтиер "Лиллигийн ар тал" кинонд бүтээсэн дүрээрээ хүртэж уг шагналыг хүртсэн анхны хар арьст жүжигчин болжээ.
1970 - АНУ-ын Сансар судлалын агентлагын хөөргөсөн "Аполло 13" хөлөг сар хүрэх замдаа хүчил төрөгчийн хадгалалтын хэсэгт гэмтэл гарч, амь нас нь аюултай байдалд хүрчээ.
1976 - АНУ-ын Сангийн яам суут ерөнхийлөгч Томас Жефферсоны мэндэлсний 233 жилийн ойг тохиолдуулан түүний хөрөг бүхий хоёртын шинэ долларыг гүйлгээнд нэвтрүүлж байгаагаа зарлалаа.
Тулааны үеэр 50 гаруй гаминг алж, 2-3 хүнийг амьдаар баривчилж, шар үхэр хориод, тэрэгтэй морь арваад, уналгын морь, буу сэлэм тус бүр дөчөөдийг олзолжээ.
Тухайн үед Ардын журамт цэргийн зэвсэглэлд орос, хятад, япон винтов, бирдаан, усан баймлий, ямаан сүүлт, сисанли зэрэг нэлээд олон төрлийн буу ашиглагдаж байсан гэдэг.
2019 - Этиопийн нийслэл Аддис-Абаба хотоос Кенийн нийслэл Найроби хот руу чиглэж явсан "Этиопийн агаарын тээврийн" 302-р нислэг хөөрөөд удалгүй осолдож зорчигч, хөлгийн багийн 157 хүн бүгд амь насаа алдав.
Энэ явдлаас болж АНУ, Их Британи, Франц, БНХАУ, ОХУ зэрэг улс Боинг "737 МАХ 8" загварын онгоцыг нислэгийн үйлчилгээнд ашиглахгүй байхаар шийдвэрлэсэн билээ.
1985 - Одоогийн аваргуудын лиг буюу тухайн үеийн Европын цомын тэмцээнд учраа таарсан Ливерпүүл, Ювентус клубийн тоглолтын үеэр "Хейсэл" цэнгэлдэх нуржээ.
1811 онд Оросын ахмад Василий Головнины баг Кунаширт гидрографикийн судалгаа шинжилгээ хийх үедээ Намбү овгийнхонд баривчлагдаж, Мацүмаэ овгийн захирагч нарт хүргэгдсэн байна.
1918-1925 он хүртэл Япон улс нь Сибирийн интервенцийг явуулсан АНУ ба Европын зэвсэгт хүчинд багтаж байсан Японы арми өмнөд Камчаткад Курилийн арлуудын хойд хэсэг болон өмнөд Камчаткыг эзлэн, бүр Петропавловск-Камчатскийд цохилт өгч байсан байна.
Дэлхийн хоёрдугаар дайнд Япон бууж өгснөөс 3 хоногийн дараа ЗХУ-ын цэргүүд Итуруп, Кунашир, Шикотан, Хабомай арлуудыг эзэлж авсан ба 17000 гаруй нутгийн иргэд дүрвэн гарсан байна.
1933 - АНУ-ын Ерөнхийлөгч Франклин Д.Рүүзвельт рүү гал нээж, хүнд шархдуулсан Жузеппе Цангара гэгчийг Флорида мужийн шоронд цахилгаан сандал дээр цаазаар авав.
1990 - Алдарт дээрэмчин Фердинанд Маркосын эхнэр Имельда Маркосыг занданчлах, дээрэм хийх, зохион байгуулалттай гэмт хэргээр эрүү үүсгэн шүүх хурал эхэлжээ.
Тус газрыг “Улаан цэргийн улс төрийн ба сурган боловсруулах газар” гэж нэрлэж байсан бөгөөд Армид улс төрийн суртал ухуулга хийх үүрэг бүхий комиссар, улс төрийн орлогч нарыг бэлтгэн гаргадаг эв хамт ба коммунист суртлын газар байжээ.
Ирландын тусгаар тогтнолын төлөөх дайн: Корк тойргийн Кроссбери тосгонд Ирландын бүгд найрамдах армийн 100 цэрэг, сайн дурын цэргүүдийн хамт Британийн 1,300 цэргийн эсрэг тулаан эхлүүлэхээр болжээ.
Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Холбоотон гүрнүүдэд эзлэгдэх нь тодорхой болсон Нацистын Германы удирдагч Адольф Гитлер харилцаа холбоо, инженер, бүтээн байгуулалтын бүхий л үйлдвэрүүдийг устгах шийдвэр гаргажээ.
1965 - Усан доогуур шумбан археологийн судалгаа хийх сонирхолтой өсвөр насны судлаач И.Лий Спенс 102 жилийн өмнө сөнөж, осолдсон эх газрын армийн Жиоржана хөлөг онгоцны үлдэгдэл болон зарим эд өлгийн зүйлийг илрүүлжээ.
1979 - АНУ-ын Төлөөлөгчдийн танхим өдөр тутмын үйл ажиллагаа болон цаг үеийн мэдээлэл өгч байх зорилготой "Си-Спан" телевизийн сувгийг санхүүжүүлэхээр болсон байна.
2002 - Их Британийн Үндэстнүүдийн холбооны дээд комисс Зимбабве улсыг ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үеэр хүний эрхийг зөрчин, санал худалдан авах, санал будлиантуулах ажиллагаа явуулсан гэж дүгнэв.
Хятадууд цай ургадаг нутагт гадаад иргэнийг оруулдаггүй, цай үйлдвэрлэх технологийг байнга нуусаар ирсэн учир англичууд хар, ногоон цай үнэндээ нэг л зүйлийн хэмээх бутны навч гэдгийг 1840-өөд он гарч байж мэдсэн гэдэг.
Роберт Форчүүн хэмээх ботаникийн мэргэжилтэн 1844 онд Хятадын цай тариалдаг хориотой нутагт нууцаар нэвтрэн орсон тухай сонирхолтой түүхийг . "- ", , 2007 хэмээх номоос харж болно.
Роберт хятад хэлийг богино хугацаанд төгс сурч, манж маягаар гэзэг тавин хятад хүн болон зүс хувилгаад цайны нутагт нэвтрэн орж, ботаникийн нарийн судалгаа хийсэн төдийгүй 1848, 1853 онуудад дахин очиж, цайны үрийг хулгайгаар авч, 20 мянган бутыг Английн колони Энэтхэгт илгээснээр алдарт Даржээлин цай үүсчээ.
Бор цайнаас гадна бидний өвөг дээдэс Туо-ча буюу хар, ногоон цайг нийлүүлэн хуурч, цайны шинэ навч хийн исгэж, хэвэнд шахсан цайг өргөн дэлгэр хэрэглэдэг байжээ.
Худалдааны төлбөрт их хэмжээний алт, мөнгийг Хятадад цутгаж оронд нь дэлхийн хаана ч тарьж ургуулж чадаагүй цайны бутнаас л авдаг навчийг худалдан авахад хүрдэг болохоор тэр.
Цай өөрөө хар, цагаан, шар, ногоон, бор, улаан гээд олон өнгөтэй, төрөл бүрийн амттай боловч энэ нь нэг л зүйлийн бутнаас гаргаж авдаг агаад хуурах, жигнэх, исгэх зэрэг олон аргаас хамаарч олон янз байдалтай болдог ажээ.
Өрнө дахин цайны амтанд орж, дэлхийн хүчирхэг гүрэн болсон англичууд цайг өргөн дэлгэр хэрэглэх болсон үед хилээ хаачихсан, гадаад худалдаа эрхэлдэггүй байсан тул Японоос цайны бут гадагш гарсангүй.
19-р зууны сүүл үед Шотландын наймаачин Жэймс Марр гэдэг хүн Гүржид анх цайны бут оруулж тарималжуулсныг социализмын үеэс ууж дассан гүрж ногоон цайгаараа дамжуулан мэдэх болсон билээ.
Цайны ургамал нь зүүн өмнөд Ази, тэр дундаа зүүн хойд Энэтхэг, хойд Бирм, баруун өмнөд Хятад, Төвөд орчмоос гаралтай ба өдгөө 52 гаруй улс оронд тархжээ.
1851 - Боолчлолыг эсэргүүцэгч, зохиолч Харрьет Битчир Стоу боолчлолыг эсэргүүцэж, хүчтэй шүүмжилсэн "Том авгын өрөө" цуврал зохиол " " сонинд хэвлэгдэж эхэлжээ.
1947 - Харвардын их сургуульд АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Жорж Маршалл дайны хөлд нэрвэгдсэн Европ тивд эдийн засгийн туслалцаа үзүүлэхийг дэлхий дахинд хандан уриалав.
Бахрейн, Египет, Ливи, Саудын Араб, Йемен, Арабын нэгдсэн Эмирт гэсэн арабын зургаан улс бүс нутгийг тогтворгүй болгож байна гэж үзэн Катартай дипломат харилцаагаа таслав.
1892 - АНУ-д нэгэн машинд "зөвхөн цагаан арьстнууд сууна" гэсэн тэмдэглэгээг зөрчсөн Хомер Плессигийн хэргийг шүүхэд хэлэлцээд түүнийг буруутай гэж үзэв.
Хүмүүнлэгийн хувьд соёлын нэг мэдрэмж хувь хүний ​​шинж чанар гэж үзэхэд урлаг, шинжлэх ухаан, боловсрол, ёс зүй гэх мэт нарийн түвшний боловсронгуй түвшинг бий болгосон түвшин юм.
Соёлын талаарх ийм шаталсан хэтийн төлөв нь нийгмийн элитүүдийн өндөр соёл, соёл, соёл, соёл, капиталын капитал зэрэг давхаргад түшиглэсэн ардын соёл, соёлын ялгаа, соёлын ялгаатай зэрэглэлд суурилдаг.
Марксизм, чухал онол гэх мэтийн философийн зарим сургуулиуд соёл нь улс төрийн хувьд ихэвчлэн доод ангиудыг удирдаж, буруу ухамсар үүсгэхийн тулд элитүүдийн хэрэгсэл болгон ашигладаг гэж үздэг бөгөөд ийм үзэл баримтлал нь соёлын судалгаанд нийтлэг байдаг.
Материаллаг соёлын үзэл баримтлал нь технологи, архитектур, уран гэх мэт соёлын биет илэрхийлэлийг хамардаг бол нийгмийн байгууллагын зарчмууд (улс төрийн зохион байгуулалт, нийгмийн институциональ үйл ажиллагаа гэх мэт), домог, философи, уран зохиол бичгээр болон амаар), шинжлэх ухаан нь нийгмийн биет бус соёлын өв юм.
Соёл гэж хүний байнгын, идэвхтэй, чөлөөт үйл ажиллагааны үр дүнд бий болж уламжлагдаж байдаг хэм хэмжээ, итгэл үнэмшил, бэлгэ тэмдэг, үнэт зүйлсийн цогц, хүний хөгжсөн түвшин юм.
1873 - АНУ-ын Конгресс ор хөнжлийн явдал, янаглал, тачаангуй байдлыг илтгэсэн элдэв номыг шуудангаар зөөхгүй, хэвлэн нийтлэхэд хатуу хяналт тавих шийдвэр гаргажээ.
Тэр үед Халхын өмнөд хошуунд, тухайлбал Чин улсын суман өртөөний чухал зангилаа Сайр уснаас Манж, Хятад албаны хүмүүс болон Хятад худалдаачдыг үлдэн хөөх тэмцэл эрчимжиж байжээ.
1939 - Энэтхэгийн эрх чөлөөний төлөө тэмцэгч Мохандас Ганди Энэтхэгийг эзлэн захирч байгаа Британийн дарангуйллын эсрэг тайван замаар өлсгөлөн зарлаж тэмцэхээр болов.
Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Навигацын төхөөрөмжийн алдааны улмаас Их Британийн эзэн хааны армийн агаарын хүчин Нидерландын Гааг хотын Безуйденхут тосгонд бөмбөг хаяж энгийн номхон 511 хүн амиа алджээ.
1997 - Үндсэн үүрэг нь цахилгаан мэдээ болон кабелийн станц зориулалттай дээрээ хүмүүс багтаах танхимыг шийдсэн "Тэнгэрийн цамхаг" Шинэ Зеландын Окланд хотод албан ёсоор нээгджээ.
Уг бичигт, “Монгол улсын эзэн хаан хичээнгүйлэн, Их Орос улсын эзэн, их баатар цагаан хаантны амгаланг эрэн, Их хаан танаас тусгайлан элчин сайд Кростовецийг мөхөс улсад илгээн найрамдлын гэрээ бичиг байгуулж, хоёр улс үүрд сайнаар найрамдан, энх түвшин жаргасугай хэмээснийг мөхөс улсын эзэн, түшмэл, лам, хар цөм нэгэн сэтгэлээр машид баярлаж амуй” гэж бичжээ.
1965 - Вьетнамын дайн: Вьетнамын Сайгон хотод байрлах АНУ-ын элчин сайдын яамны гадаа автомашинд суурилуулсан бөмбөг дэлбэрч 22 хүн амиа алдан, 183 хүн шархаджээ.
Нэг намд байсан Мухаммад Жинна лал шашинтны холбоог тэргүүлсэн бөгөөд 1947 онд Британийн Энэтхэг шашны байдлаар хүний амь ихээр эрсдүүлэн Энэтхэг, Пакистан хэмээн хуваагдахад Неру, Жинна хоёр хоёр талд удирдаж байв.
1950 оны Энэтхэгийн Үндсэн хуулиар эдийн засгийг хөгжүүлэх хөтөлбөр, нийгэм, улс төрийн шинэтгэлийг баталсан ба Неруг ажиллах хугацаанд Энэтхэг улс колони орноос Бүгд найрамдах, олон ургалч, олон намт ардчилсан улс болон тогтжээ.
Неру 1962 оны Энэтхэг-Хятадын дайны үеийн ээдрээний дараа ч алдартай хэвээр үлдсэн бөгөөд өдгөө түүний төрсөн өдөр 11 сарын 14-ны өдрийг Энэтхэгт Хүүхдийн баяр тэмдэглэдэг өдөр болгожээ.
Махатма Гандийн алдар дагуулал доор Энэтхэгийн тусгаар тогтнолын төлөө хөдөлгөөнийг амжилттай удирдсан, Энэтхэгийг "тусгаар тогтносон, социалист, шашингүй, ардчилсан, Бүгд найрамдах улс" болгосон улс цогцлоогч байлаа.
1995 оны 4 сарын 20-нд чөлөөт зодооны Вале Түдо Жапан Өүпэний нэгдүгээр шатанд Кимүра Коо-Ичироог цэвэр ялсан ч мөрөө гэмтээсэний улмаас Риксон Грэйситэй хийх хагас шигшээ тоглолтод оролцож чадаагүй аж.
Хэйз хожим ярихдаа бобслейгээр олимпийн наадамд оролцох мөрөөдлөө биелүүлэх мөнгө санхүүгийн асуудлаа шийдэх гэж тулааны урлагийн тэмцээнд оролцож байсан гэжээ.
2006 оны өвлийн олимпийн дараа Хэйз зодог тайлж, америк хөлбөмбөгийн дасгалжуулагчийн ажил эрхлэх болсон ч 2008 онд Ванкуверын олимпод оролцохын тулд бобслейн спортдоо эргэн ирэх шийдвэр гаргасан байна.
Харамсалтай нь 2009 оны 12 сарын 9-нд Германы Винтерберг дэх бобслей, чарга, скелетоны замд бэлтгэлийн үеэр гэмтэл авч, Лэйк-Плэсид хотноо хийсэн нарийн шинжилгээгээр тархины дотуур цус алдалт үүссэн болох нь илэрснээр эмчийн шаардлагаар спортоо орхихоос өөр аргагүй болжээ.
Оклахома хотын Тулса Их Сургуулийн америк хөлбөмбөгийн багийн бүрэлдэхүүнд багтаж, 1991 онд Фрийдом Бөүл тэмцээнд Сан-Диего Мужийн Их Сургуулийн багийг ялж байв.
Нохой нь бусад махан идэшт, хөхтөн амьтдын адилаар хүчирхэг булчин, урт нарийн хөл, давхиж харайх, хол газар туулахад тэсвэртэй зохицсон зүрх судасны ажиллагаа, хөлрөхгүй байх биеийн бүтэцтэй байдаг байна.
Тэд ан агнах, маллах, ачаа татах, хамгаалах, цагдаа, цэрэгт туслах, үнэнч нөхөрлөх, хараагүй болон хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүст туслах зэрэг олон үүрэг гүйцэтгэдэг.
Хүний хамгийн үнэнч, дотнын нөхөр гэгддэг нохойг саарал чононоос 135,000 жилийн өмнө эволюцийн замаар үүсээд, 16,000 жилийн тэртээ хүн гэршүүлсэн гэж үздэг байна.
Түүний мэдрэмжийн эдгээр өөрчлөлтүүд ихэнх гөлөгнүүдэд 24 цагийн дотор гэнэт тохиолддог тул энэ хугацаанд түүнд маш тайван тогтвортой орчин хэрэгтэй байдаг.
Төрөл бүрийн зориулалтаар тусгай үүлдрийн нохойг үржүүлсэн: ан агнуур хийх, харуул, тээвэрт хөлөглөх, мал малуулах зэрэг, түүнчлэн сүүлд гоёл чимэглэлийн үүлдэр байдаг.
Түүний хүүхэн хараа гэрэл мэдрэх боловч нүдний торлог бүрхэвч хараахан хөгжөөгүй байгаа тул тэрээр 21 хоног хүртлээ объект, тэдгээрийн хөдөлгөөнийг харж чадахгүй.
Эзэнт гүрэн ялангуяа Ром-Персийн болон Визант-Арабын дайны үеэр нутаг дэвсгэрээсээ алдаж, доройтсон боловч Европ дахь эдийн засаг, соёл, цэргийн хүчний хувьд хамгийн нөлөөтэй гүрэн хэвээр байсан.
Константинополь яваандаа сэргэж, Палеологийн удмын эзэн хаадын дор эзэнт гүрнийг 1261 онд дахин байгуулсан боловч зуунд дараалсан олон иргэний дайн болж, эзэнт гүрний хүчийг улам бүр сулруулсан.
Үлдсэн нутаг дэвсгэрийн ихэнхийг Визант–Османы дайнаар алдаж, улмаар зуунд Константинополь хот, үлдсэн нутаг дэвсгэрийн хамт Османы түрэгүүдэд эзлэгдэж мөхжээ.
Византын эзэнт гүрэн буюу Зүүн Ромын эзэнт гүрэн нь Дундад зууны үед буюу 395 оноос 1453 он хүртэл оршиж байсан, Константинополь хотод нийслэлээ байгуулсан, эзэн хаант төртэй Ромын эзэнт гүрэн.
"Ромын эзэнт гүрэн", "Византын эзэнт улс"-ын хоорондох ялгаа нь цэвэр орчин үеийн ойлголт бөгөөд хэзээнээс эхлэн Византын эзэнт гүрэн гэх нь тодорхой бус байдаг боловч Эзэн хаан Константин нийслэлээ Никодемиагаас Босфорын хоолой дахь Византиум руу шилжүүлж Константинополь болгосон хугацааг чухалд тооцдог.
1918 – АНУ-ын Ерөнхийлөгч Вүүдроу Уильсон Дэлхийн нэгдүгээр дайны дараах нөхцөл байдал, цаашид авах арга хэмжээний талаар "14 асуудал" нэртэй илтгэлээ тавьжээ.
1964 - АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жон Ф.Кеннедигийн амь насыг хороосон алуурчин Лий Харви Освальдыг хороосон Жек Руби гэгчийг буруутай гэж үзэн бүх насаар нь хорих ял оноожээ.
1930 - Энэтхэгийн тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэгч Мохандас Крамчанд Ганди элс, давч, шавар зэргийг хольж байхдаа "Би Британийн эзэнт гүрнийг хайз олохоор сэгсэрч байгаа минь энэ" гэж мэдэгдэв.
Холштатт ба Ла Тений соёлууд нь МЭӨ 450 оны үеэс эртний Төмөр зэвсгийн үед цэцэглэн хөгжсөн бөгөөд Грек, Этрускийн соёл иргэншлийн нөлөөн дор байсан юм.
Дэлхийн 2-р дайны үед Лихтенштайн албан ёсоор төвийг сахисан бөгөөд хөрш Швейцарын тусламж, удирдамжийг хайж байсан бол Богеми, Морави, Силези дахь гэр бүлийн эд хөрөнгийн ба гэр бүлийн үнэт зүйлийг хамгаалахын тулд Лихтенштайнд шилжүүлжээ.
Хулгайлан авахад 1,600 км2 газар тариалангийн болон ойн талбай (ялангуяа ЮНЕСКО-г Леднице-Вальтицийн соёлын ландшафтын жагсаалтад оруулсан), мөн хэд хэдэн гэр бүлийн цайз, ордонууд багтжээ.
Эдгээр нутаг дэвсгэрүүд бүгд феодалын ноёд, ялангуяа Хабсбургсын феодалын эзэмшилд байсан тул Лихтенштайны гэр бүл Рейхстаг дахь суудал авах үндсэн шаардлагыг хангаж чадахгүй байв.
Хэдийгээр Лихтенштайны хунтайж нар хэд хэдэн Хабсбургийн удирдагч нарт ойрын зөвлөхүүд байсан боловч Ариун Ромын Эзэнт Гүрний тэд багахан байр суурьтай байв.
Сүүлийн жилүүдэд Лихтенштайн олон улсын мөнгө угаагчдыг эрүүгийн хэрэг үүсгэн шүүхэд хатуу шийдэмгий хандаж, хууль ёсны санхүүгийн төв болох дүр төрхийг сурталчлахаар ажиллаж байна.
Ханхүү Алоис нь Германы засгийн газрыг хулгайлсан бараа наймаалцсан хэрэгт буруутгаж, -ийн хуучин ажилтны санал болгож байсан 7.3 сая долларын хувийн банкны мэдээллийг худалдаж авсан гэж дурджээ.
2008 оны Лихтенштайны татварын асуудал нь олон улс оронд хийсэн татварын мөрдөн байцаалтууд нь зарим улс орнууд засгийн газрууд Лихтенштайн дахь банк, итгэлцлийг ашиглан татварын үүргээс зайлсхийсэн гэж үзэж байгаа.
Энэ нь 2007 онд Парисын Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллагаас Андорра ба Монакогийн үлдсэн хамтын ажиллагааны бус татварын бүсүүдийн нэг болох Лихтенштайнд дарамт үзүүлэх оролдлого гэж үзэв.
1264 онд Кюббургийн хааны гэр бүл унаж байх үед хаан Рудольф доорхи Хабсбургууд нутаг дэвсгэрээ Лихтенштайны нутаг дэвсгэрийг багтаасан Альпийн зүүн өндөрлөг газар хүртэл өргөтгөв.
Үйлдвэрлэл нь электроник, нэхмэл эдлэл, нарийн багаж хэрэгсэл, металл үйлдвэрлэл, цахилгаан хэрэгсэл, зангуу боолт, тооцоолуур, эмийн сан, хүнсний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг зэрэг орно.
Дэлхийн 1-р дайн төгсгөл хүртэл Лихтенштайн эхлээд Австрийн Хаант Улс, дараа нь Австри-Унгар улсуудтай нягт холбоотой байв; хаад ноёд баялгийнхаа ихэнх хэсгийг Хабсбургийн нутаг дэвсгэрт байлгасаар байсан бөгөөд ихэнх цагаа Вена дахь хоёр ордондоо өнгөрөөж байжээ.
1719 оны 1-р сарын 23-нд энэ газрыг худалдаж авсны дараа Ариун Ромын эзэн хаан Чарльз Вадуз, Шелленберг нарыг нэгтгэж, шинээр байгуулагдсан нутаг дэвсгэрийг Лихтенштайны Антон Флориан нэрээр "Лихтенштайн" нэртэй -луу дээшлүүлэв.