polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Цэргийн тоо долоон зуу хүрсэнд биеэ хаанд үзэн, тус тусын улс мэт бологсод, бусдын боол бологсод, тайлаш, тардус аймгийг улсын олон аймгийн дотор байваас зохих байрыг заан тогтоож ягбу, шадтай болговой.
Түрэгийн сүйтгэгдээгүй хадгалагдаж үлдсэн хүн чулуун хөшөөнөөс харахад нүүр царайг бодитой урлаж аль болох ойртуулж товгор байдлаар цоолборлон хоёр хөмсгийг хооронд нь нийлүүлэн түүний уулзвараас хамрын зураасыг доош гарган нэгэн үргэлж байдлаар дүрслэх нь элбэг байсан байна.
Монгол улсын нутагт Ховд ба Баян-Өлгий аймгийн Ягшийн Хөдөө, Хэвийн ам, Авын Хөх уул, Баян-Өндөр, Улаан худаг, Халзан үзүүр, Баян-Энгэр, зэрэг арав орчим газарт 20 гаруй булш оршуулгын байгууламж, тахилгын байгууламжийг малтан судалжээ.
Учир нь хэмжээ, хийцийн хувьд Монголын нутаг дэвсгэрээс олдсон олон хүн хөшөөнүүдээс эрс ялгаатайн дээр бусад улсад хадгалагдан үлдсэн Киданы дурсгалуудтай ижил төстэй аж.
Орой дээрээ овгортой бариу малгайтай түүний нүүр нь өргөн, чих нь том, нүд нь дүрлэгэр, 220х70х30 см-ийн хэмжээтэй, улбар бор өнгийн элсэрхэг чулуун уг хүн хөшөөг эрдэмтд Нангиад хуврагийн дүр хэмээн дүгнэсэн байдаг.
744-750 оны Уйгурын түүхээс Орхоны түрэг бичгээр өгүүлсэн энэхүү баримтад хаан эцгийн халааг залгамжилсан Моюн-чур дайснаа хэрхэн дарсан хийгээд түүнд дагаар орсон улсуудын тухай болон тэрээр улс орныхоо хил хязгаарыг тогтоон, нийслэл хотоо байгуулсан зэрэг түүхэн үйл явдлыг дурдсан байдаг.
Баян балгасын орчмоос олдсон, одоо Байгалийн түүхийн музейд хадгалагдаж буй чулуун эр, эм хоёр арслангийн дүр амьтны сүр хүчийг тод томруун ерөнхий дүрслэлээр гаргаж өгсөн гайхамшигтай өвөрмөц хийцийн талаар гэрчилж өгдөг.
Жижиг хэмжээтэй ч тухайн амьтныхаа донж төрийг үнэхээр мэргэн оновчтой, сүрлэг хэллэгтэй үзүүлж чаддаг нь энэ үеийн урчуудын бүтээх арга ажиллагааны онцлог юм.
Эртний Түрэгийн хаант улсын гурван хааны зөвлөх байсан мэргэн сайд Тоньюкукт зориулан босгосон нэгэн дурсгал Төв аймгийн Эрдэнэ сумын нутаг Баянцогт уулын баруун хойно оршино.
Тоньюкукийн бунхант булш дурсгал нь Түрэгийн язгууртны нэрд гарсан иж бүрэн дурсгалын нэг бөгөөд түүнд багтах гэрэлт хөшөөний Орхон, Енисейн бичээс дэлхийд нэрд гарсан цөөн тооны бичиг дурсгалын нэгд тооцогддог.
Гэрэлт хөшөө нь хоёр чулуун дээр нийт найман талд нь 62 мөр бичсэн бичээстэй бөгөөд тухайн үеийн Түрэгийн нийгмийн байдлыг Тоньюкукийн намтартай холбогдуулан бичсэн агуулгатай юм.
Окладников 1949 онд Халх голын сав нутгаар судалгааны ажлаар явах далимдаа "Их Бурхант"-ыг үзээд гайхан биширч энэ дурсгал бол уг газар нутагт оршин тогтнож байсан хүчирхэг гүрний бүтээл болов уу.
Сүхбаатар аймгийн Дарьганга суманд байдаг хүн чулуунуудыг урьдах үеийн баримлуудтай харьцуулбал малгай хувцас, зүүлт чимэг, түшлэг тохойвчтой сандал дээр сандайлж суулгасан зохиомж зэргээс нь сүүлийн үед хамруулан үздэг.
Санкт Петербургийн Эрмитажид байгаа Чингисийн чулуу, Монгол улсын Үндэсний түүхийн музейд байгаа Мөнх хаанд зориулсан гэрэлт хөшөө нь Монгол бичиг сийлсэн нэн ховор дурсгалууд бөгөөд Хархоринд байгаа алдарт чулуун мэлхий ч тийм пайлуурт зориулсан суурь юм.
Харин өмнөх булшнаас холгүй орших Ягшийн хөдөө хэмээх газарт буй баруунаас зүүн тийш чиглэлтэй тэгш дөрвөлжин хэлбэрийн том чулуун хайрцаг бүхий булшны зүүн талд цайвар өнгийн цул боржин чулуугаар хөшөө босгосон байжээ.
Уг хөшөөг цоолборлон хийсэн бөгөөд хөшөөнд магнай дээрээ хоёр гүвгэр шулуун зураа бүхий дугуй царайтай, хөмсөг, сахалтай хүнийг дүрслэхдээ булчинлаг цээж, баруун гартаа ут нарийн зүйл, зүүн гартаа нум барьж байгаагаар дүрсэлсэн байна.
Монгол Алтайгаас шинээр илэрч олдсон эдгээр хүн чулууд нь дүрслэлийн арга барил, хэв загвар, дүрсэлж гаргасан эд юмсын төрөл зүйл хийгээд дэргэд орших оршуулгын байгууламж, түүний чулуун авс ба хүн чулууг бүтээсэн чулууны сонголт зэрэг олон шинж тэмдгээрээ Евро Азийн өөр бүс нутгийн түрүү төмөрлөгийн үеийн хүн чулуудтай ижил төстэйгөөс гадна энэ үеийн өөр ямар нэгэн хүн чулуунд огт тохиолдож байгаагүй өвөрмөц онцлогийг өөртөө агуулж байгаа билээ.
Занабазарын бүтээсэн Цагаан Дарь эх нь бага залуу монгол эмэгтэй хүний гоо сайхныг харуулсан, лянхуа суултаар сууж, баруун мөрөнд нь удвал цэцэг дэлбээгээ нээжээ.
Суурь баримал нь үзвэрийн зориулалттай байдаг бол сүрлэг том баримлыг уран барилгатай зохицуулан орд харш, сүм хийд, цэцэрлэгт хүрээлэнтэй цогцолбор болгон урласан байдаг.
Хүрэл зэвсгийн эхэн үед хамаарагдах Хээмцэгийн булш оршуулгын дурсгалтай нэгэн цогцолбор болон орших хүн чулуун хөшөө, тухайн үеийн дунд, төгсгөл үеийн сонгодог дурсгал болох буган хөшөөн дэх хүний нүүрний дүрслэл нь манай улсад одоогоор мэдэгдээд байгаа хүн дүрст чулуун хөшөөний хамгийн эртний дурсгал хэмээн үзэж болно.
Монгол дахь Түрэгийн хүн чулуудаас хамгийн алдартай нь Орхоны Хөшөө цайдамын Билгэ хаан ба жанжин Күлтегинын цогцолбор болон Налайхын Тоньюкукийн дурсгалууд болно.
Увсын домогт долоон харын нэг Увс аймгийн Зүүнговь сумын харьяат Монгол Улсын начин Дүгэрийн Солоон агсны нэрэмжит барилдаан Монгол бөхийн өргөөнд өнөөдөр /2015-01-18/ болж өндөрлөлөө.
Батдорж, М.Еркебулан, У.Батгэрэл нарын тэргүүтэй аймаг цэрэг, сумын цолтой 256 бөх зодоглосноос Увс аймгийн Малчин сумын харьяат Увснуур дэвжээний бөх аймгийн хурц арслан О.Гантулга түрүүлж, Өвөрхангай аймгийн Хужирт сумын харьяат Их Монголын хүчтэн дэвжээний бөх аймгийн арслан Ц.
Цомог нээлтээ хийсэн өдөр хамтлаг : - нэртэй шууд дамжуулалтын тоглолтоо Иордан улсын нийслэл Амман хотод нар мандах үеэр цомгийн '', нар жаргах үеэр цомгийн '' хэсгүүдийг тоглосон.
2019 оны 10-р сарын 13нд, хамтлагийн гишүүлийн зурагтай "22 1919" гэсэн бичигтэй хар-цагаан өнгийн постер дэлхийн улс орнуудын хотуудад, тухайлбал: Сан Паоло, Берлин, Хонконг болон Сидней-д тавигдаж эхэлсэн.
Тухайлбал, Ардын Их Хурлын удаагийн чуулганаар /1978.12.26/ БНМАУ-ын Үндсэн хуулийн 19 дүгээр зүйлд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтөд: “БНМАУ-д гагцхүү Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Ардын Их Хурал хууль тогтоох эрхтэй байна. Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчид, Бүгд Найрамдах Монгол Улсын Сайд нарын Зөвлөл, Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Ардын Их Хурлын байнгын комисс, Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Ардын Их Хурлын депутатууд, Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Дээд шүүх, Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Прокурор хууль санаачлах эрхтэй. Монголын Үйлдвэрчний Эвлэл нь Төв Зөвлөлөөрөө, Монголын Хувьсгалт Залуучуудын Эвлэл Төв Хороогоороо уламжлан хууль санаачлах эрх эдэлнэ.” гэж заажээ.
Монгол Улсын дөрөвдүгээр Үндсэн хууль нь 1992 оны нэгдүгээр сарын 13-нд Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Ардын Их Хурлаар батлагдаж, тухайн оныхоо хоёрдугаар сарын 12-ны өдрөөс эхлэн дагаж мөрджээ.
Тухайлбал, Хорин хоёрдугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт: “Үндсэн хуульд өөрөөр заагаагүй бол Монгол Улсын Ерөнхий сайдыг томилох саналыг Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлснээс хойш дөчин тав хоногийн дотор Улсын Их Хурал хэлэлцэн шийдвэрлэж чадаагүй бол өөрөө тарах буюу эсхүл Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Улсын Их Хурлыг тараах тухай шийдвэр гаргана.” гэсэн заалт нэмсэн байна.
Тухайлбал, Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын 24 дүгээр Бага Хурлаас гаргасан тогтоолоор /1941.02.14/ БНМАУ-ын Үндсэн хуулийн 11 дүгээр зүйлд оруулсан өөрчлөлт нь “БНМАУ нь Төв, Хэнтий, Дорнод, Дорноговь, Өмнөговь, Өвөрхангай, Архангай, Говь-Алтай, Завхан, Ховд, Баян-Өлгий, Хөвсгөл, Булган, Увс, Сэлэнгэ аймгууд ба Улаанбаатар хотоор бүрдэл болгож тогтооно” хэмээн заажээ.
Монгол Улс 1924 оны арваннэгдүгээр сарын 26-ны өдрийн 16 цаг 17 минутад Улсын Анхдугаар Их Хурлын 14 дүгээр тогтоолын 1 дүгээр зүйлээр БНМАУ-ын Анхдугаар Үндсэн хуулийг баталсан юм.
Анхдугаар Үндсэн хууль 6 бүлэг, 50 зүйлтэй ба 1931 оны хоёрдугаар сарын 14-ний өдрийн БНМАУ-ын 24 дүгээр Бага Хурлаас гаргасан тогтоолоор 1924 онд батлагдсан анхдугаар Үндсэн хуулийн 11 ба 34 дүгээр зүйлд нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан байна.
Монгол Улс түүхэндээ 1924, 1940, 1960, 1992 онуудад Үндсэн хуулийг дөрвөн удаа хэлэлцэн баталж гаргасан ба Монгол төрийн тулгуур баримт болох Үндсэн хууль нь төр, иргэн хоёрын харилцааны үндсийг тодорхойлж, шударга ёсны талаарх ард түмний суурь үнэлэмжийг илэрхийлдэг дээд хэм хэмжээний нийлбэр юм.
Шинэ буюу Ардчилсан үндсэн хуулийг баталсны өдөрт зориулсан уламжлалт барилдааны анхны түрүүг Хөвсгөл аймгийн Галт сумын харьяат Монгол улсын гавъяат тамирчин, улсын заан С.Хүрэлбаатар түрүүлж Увс аймгийн Хяргас сумын харьяат дархан аварга Х.
Өмнө нь удирдлага болгон амьдардаг байсан зүйлс нь худал болохыг ойлгоход ямар нэг бүтээгч бурханд эсвэл зөвхөн өөртөө найдаж эхэлдэг - үүнд л жинхэнэ эрх чөлөө илэрдэг.
Шашинлаг экзистенциализмд нь Карл Ясперс, Габриэль Марсель нарыг оруулаад харин атеист онолд нь Альбер Камю, Жан-Поль Сартр, Симон де Бовуар, Мартин Хайдеггер нар оржээ.
Хүн харин өөрийн амьдралынхаа туршид мөн чанараа ирэлхийлдэг, өөрийн хийсэн үйлдэл болгондоо хариуцлага хүлээх үүрэгтэй, өөрийн гаргасан алдааг "нөхцөл байдал" ийм байсан учраас гэж тайлбарлах учиргүй юм.
Эхлээд харахад айдас нь ямар нэг гүнзгий философийн утга санаагүй боловч экзистенциалистуудын үзэж буйгаар айдас нь - гадны хүчин зүйлээс болж төрдөг шаналалаас илүү гүн гүнзгий зүйл юм.
Экзистенциализмд хүн гэдэг нь үргэлж хүн болж яваа ба барууны соёлд ихэвчлэн байдаг "экзистенциал кризис", цөхрөл, өөрийгөө бусдаас тусгаарлах, асуудалтай байнга тулгарч тэрийгээ даван туулах гэж явдаг гэж үздэг.
Булган аймгийн Гурванбулаг, Рашаант, Өвөрхангай аймгийн Бүрд зэрэг гурван сумын нутаг дамнасан нийтдээ 84390 га талбай бүхий Хөгнө-Тарна байгалийн цогцолбор газар.
Хөгнөхаан уулыг эрт дээр үеэс "Хан" хэмээн шүтэн хамгаалж ирсэн бөгөөд энд Тахилгын овоо, Сантын овоо, Бага ханы овоо зэрэг тахилгатай газрууд бий.
Цогцолбрын хамгийн том гол нь Хангайн нурууны зүүн хэсгийн бэсрэг уулсын нэг болох Зүүн Хайрхан уулын умарт биеэс эх аван урсах Тарнын гол ба Туул гол руу цутгах энэ гол нь Орхон-Туулын ай савд багтана.
Энэхүү томоохон элсэн хуримтлал нь Тарнын голын эх болох Шарлин, Жаргалант голуудын бэлчир, Их Монгол уул орчимд хамгийн өргөн Тарна, Элстийн голын гольдрол даган Чулуутын овоо -ноос доош бараг Булган аймгийн Гурванбулаг сумын төв хүртэл нарийн зурвас байдлаар үргэлжилнэ.
Мөн дагуурын зараа, сахалт багваахай, жижиг соотон багваахай, урт сүүлт зурам, хадны барагшин, орог зусаг, үлийн цагаан оготно, монгол чичүүл сибирийн алаг даага зэрэг жижиг хөхтөн амьтад элбэг юм.
Суурин жигүүртнээс цармын бүргэд, харцага, идлэг шонхор, шилийн сар, начин шонхор, хайргууна шонхор, хотны бүгээхэй, адууч чогчоохой, хон хэрээ, шаазгай, шар шувуу, ууль, ятуу хийгээд нүүдлийн жигүүртнээс хөхөө, өвөөлж, элээ, гол горхиор ангир, галуу, нугас, тоодог, хавтаалж, зуун хурга зэрэг шувууд ирдэг.
Хөгнөхаан ууланд Өвгөн, Залуу хийд, Мойлтын амны хойд талд Сэнжит цохионд хүрэл зэвсгийн үеийн хадны сүг зураг, янгирын зураг, Ямаатын цагаан хөтлийн ар талын амны хаданд янгир, чоно, бугын зураг, Элсэн тасархайн элсний зүүн дэргэд боржин чулууны хөшөө, Аман хадны буюу мааний хадны мааний үсэг, Хөгнөхаан уулын баруун урд үзүүр Устын амны дэлээс 12 орчим км-т Ташуугийн өвөлжөө гэдэг газар Хийдийн давааны ар талд олон тооны булш байдаг.
Мөн хамгаалалттай газар нутагт Монголын анхдугаар богд өндөр гэгээн Занабазарын мэндэлсэн нутаг болох Ширээт цагаан нуур, Бурхадын хөдөө нуур, Тахилт нуур, Адуун нуур, Тарнын гол, шүлүүтийн гол, Шарлин, жаргалантын гол байхаас гадна Тольт баян түрүү гэх мэт хүний биеийн эрүүл мэндэд онцгой ач тустай рашаан ус байдаг.
Улс төрийн ууган хүчин Монгол Ардын Намын 98 жилийн ойн баяр, Эх орончдын өдөрт зориулсан үндэсний бөхийн барилдаанд Увс аймгийн Ховд сумын харьяат улсын аварга Н.Батсуурь, Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр сумын харьяат улсын арслан Э.
Оюунболд нараар магнайлуулсан улсын аварга цолтон нэг, улсын арслан цолтон нэг, улсын заан цолтон нэг, улсын харцага цолтон арав, улсын начин цолтон хорин дөрөв нийт гучин долоон улсын цолтон, аймгийн хурц арслан цолтон арав, аймаг цэргийн арслан цолтон жаран хоёр, аймаг цэргийн заан цолтон хорин нэг, аймаг цэргийн харцага цолтон гучин ес, аймаг цэргийн начин цолтон наян зургаа нийт хоёр зуун тавин зургаан хүчтэн уран мэх, хүч чадлыг сорин барилдлаа.
Пероксисомууд нь маш урт гинжин өөхний ацил коэнзим , бета исэлдэлтийн гинжин хэлхээг багасгахад оролцдог, урт гинжин дикарбоксил-КоА , эфир, 2-метил гуурсан өөхний -оА(-оА нь өөх тосны хүчлийг метаболизмд оролцдог коэнзимуудын бүлэг), цөсний хүчил-дихлорид-диклидийн давхар исэл хүчил, үйл явцад тэд 22 үүсгэдэг.
Пероксисомын үед энзимийг митохондрийн матрицтай адил хэрэглэдэг бөгөөд -(Ацетил-КоА нь уураг, нүүрс ус, липидийн солилцооны олон биохимийн урвалд оролцдог молекул) үүсдэг.
Маш урт гинж бүхий (-22-аас их хэмжээтэй: Маш урт гинжин өөхний хүчил нь 22 ба түүнээс дээш тооны нүүрстөрөгчийн бөөмтэй өөхний хүчил юм), салаалсан өөхний хүчил, зарим простагландин ба лейкотриен өөхний хүчил -оА үүсгэхийн тулд пероксисомд анхны исэлдэлт явагддаг гэж үздэг бөгөөд үүний дараа митохондрийн исэлдэлт явагддаг байна.
Пероксисом дахь -исэлдэлт нь идэвхжүүлсэн ацил бүлгийг митохондри руу цааш нь салгах зорилгоор зөөвөрлөхөд пероксисомаль карнитин ацилтрансфераза ашиглахыг шаарддаг.
Эндотелийн гаралтай тайвшруулах хүчин зүйл гэгддэг азотын оксид нь -аргинин, хүчилтөрөгч, -ээс янз бүрийн азотын ислийн синтаз ферментүүдээр эндоген байдлаар гардаг.
Азотын оксидын дохиоллын дамжуулалт нь судасны эндотелийн эсүүд, гөлгөр булчингийн эсүүд, холинергик бус адренергик мэдрэлийн төгсгөлүүд гэх мэт эсийн олон төрлүүдэд илэрсэн.
Энэ нь өндөр концентрацитай бөгөөд цус харвалтын үед гэмтэл учруулдаг боловч цусны судасыг тайвшруулах, апоптозын эд эсийг сэргээх зэрэг бусад олон функцүүдийн шалтгаан болдог.
Энэ нь аргинин ба хүчилтөрөгчөөс синтазаар нийлэгжиж уусдаг гуанилийн циклазыг идэвхжүүлснээр ажилладаг бөгөөд идэвхжүүлсэн үед өөр нэг хоёрдогч болох үүсгэдэг.
Азотын оксид нь нь судасны үрэвсэл, нейротрансмит үйл ажиллагааг оролцуулан янз бүрийн чиг үүрэг гүйцэтгэдэг боловч азотын оксидын тогтвортой түвшин нь шок, хавдар, үрэвслийн нөхцөлд хүргэдэг.
Энэхүү спортын саналд бадминтон, боулинг, дартс, шалны бөмбөг, хөл бөмбөг, гар урлалын, боулинг, хөнгөн атлетик, шатар, усанд сэлэх, бүжиглэх, теннис, ширээний теннис, ширээний хөл бөмбөг, триатлоны спорт, мөн "Фит ба хүүхдүүд", "Уламжлал" гэсэн хэсгүүд багтдаг.
Одоогийн байдлаар тус клуб нь 23,000 орчим гишүүнтэй бөгөөд тэрээр Германы 25 гишүүний спортын клубүүдийн тоонд багтдаг, 2200 орчим нь спортын идэвхитэй буюу идэвхгүй гишүүд байдаг, бусад гишүүд 2000 оноос хойш шинээр байгуулагдсан ивээн тэтгэлгийн тусламжтайгаар мэргэжлийн хөлбөмбөгийн багийн хөгжөөн дэмжигчдийн эгнээнд элссэн.
1999 оны 6-р сарын 20-ны өдрөөс эхлэн лицензтэй тоглогчдын дивизийг 96 & . -д нэгтгэсэн бөгөөд түүний хязгаарлагдмал түншлэлийг 96 & & . нь 2014 оны намраас эхлэн бүрэн эзэмшдэг бөгөөд ихэнх хэсгийг клубын ерөнхийлөгч Мартин эзэмшдэг.
Компанийг удирдах эрхтэй бүрэн хариуцлагатай ерөнхий түнш бол 96 бөгөөд түүний хувьцааг бүхэлд нь холбоонд эзэмшдэг бөгөөд 50 + 1 дүрмийг баримталдаг.
Хэдийгээр 96 клуб нь хар, цагаан ногоон өнгөтэй боловч хөлбөмбөгийн багийн тоглогчдыг уламжлалт улаан гэрийн өмсгөл болох "Улаан" хэмээн фэнүүд нь дууддаг.
Ганновер 96-ийн сонирхогчдын хөлбөмбөгчид 2008 он хүртэл гэрийнхээ тоглолтыг клубын Эйленридестестадионд хийж, дараа нь өнөөдрийн Арена-д тоглож байсан бөгөөд 2012 оноос хойш Бэктестадионд 2016 онд буцаж Эиленридедистадионыг сэргээн засварласны дараа тоглосон.
2011 оны 1-р сарын 17-нд цэнгэлдэх хүрээлэн, оффис дээр байрлах гудамжийг Роберт-Энкийн гудамжинд 96 хаалгач талийгаачийн араас Ганновер Артур-Менге-Уфер нэртэй болгосон.2014 оны 5-р сард Ганновер 96 нь Эйленридестадионы талбайд бага насны үзүүлбэрийн төв байгуулахаар шийджээ.
Ийм юм авна гэвэл эцэг эх минь уурлана, авахгй гэвэл эхнэр маань ундууцна хэмээн эргэлзээд буцан ирэн эхнэртээ хэлвэл “4 гүүний мэдэлгй амьтан уу чи” хэмээн уурлан өөрийн эцэг эхдээ “энэ хар даагыг нэ хайрлахгүй авч өгөөч ” гэж гуйсанд малч хичээнгй авхаалж сэргэлэн охиноо нэг учиртай хэлээ биз гэж санаад хэлсэн дор нь авч өгчээ.
Гэтэл эзэн нь “зөнөг хээр яах нь вэ” гэж хичнээн хөөвч хангинатал янцгааж торомгор хар нднээсээ нулимс бөмбөрүүлэн байсанд “заяа нь гомдоно хөтлөөд яв ” гэж эхнэр нь хэлжээ.
Дараа жил нь нөгөө хар шүдлэнгээ наадамд уяж уралдуулсанд түрүүлэн ирж асрын үүдэнд айргаар мялаалган “аравгар хээр” хэмээн цоллуулж ард олонд нэрээ цуурайтуулжээ.
Германы үндэсний шигшээ тэмцээний -ийн гурван оруулгатайгаар Мейер-Ландрут Германы синглүүдийн хүснэгтийн 5-т гурван дуугаар дэбүт хийж эх орондоо бүх цагийн рекордыг тогтоожээ.
Тэрээр 2011 онд Дюссельдорф хотноо болсон Евровидение тэмцээнд хоёр удаа дараалан Герман улсыг төлөөлөн оролцсон бөгөөд "Аргагүй хүн" дуугаараа арав дахь байрт орсон юм.
Майер-Ландрут үүнийг дагаад Сайн мэдээ , Старардуст , Кристал Тэнгэр , Зөвхөн , зэрэг цуврал цомгуудыг гаргасан бөгөөд эдгээр нь бүгд Германы цомгийн чартад багтжээ.
2000-аад оны сүүлээр гарч ирсэн Германы хамгийн сайн борлуулалттай эмэгтэй уран бүтээлчдийн нэг Мэйер-Ландрут нь 1 , сүүлт од, Радио Регенбоген шагнал, гурван цуурайтсан хөгжмийн шагнал, шагналын эзэд зэрэг хэд хэдэн өндөр хэмжээний шагналуудыг хүртсэн.
2013 оны 01 дүгээр сарын 24-ний өдөр шинэчлэн баталсан “Шүүх байгуулах тухай” хуулиар Монгол улсын шүүхийн тогтолцоог бүхэлд нь хэрэг маргааны төрлөөр дагнан байгуулж, тэдгээрийн байршил, нутаг дэвсгэрийн харьяаллыг тогтоосны дагуу 2013 оны 12 дугаар сарын 20-ны өдрөөс эхлэн “Дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны 2 дугаар шүүх” нэртэйгээр Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн иргэний хэрэг маргааныг харьяалан шийдвэрлэхээр одоогийн Хан-Уул дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн байранд үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн бөгөөд Ерөнхий шүүгчийн үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр шүүгч В.Жавхлан нь 2014 оны 6 дугаар сарын 11-ний өдрийг хүртэл хугацаанд ажиллажээ.
БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн 1965 оны 4 дүгээр сарын 19-ний өдрийн 79 дүгээр зарлигаар Улаанбаатар хотыг 4 районд бүсчилэн хувааж, засаг захиргааны зохион байгуулалтыг өөрчилсний дагуу мөн оны 6 дугаар сарын 26-ны өдөр Ажилчны районы Ардын Депутатуудын хурлын анхдугаар чуулганаар Ажилчны районы ардын шүүхийг анх байгуулжээ.
Монгол Улсын Их Хурлын 1993 оны 6 дугаар сарын 14-ний өдөр баталсан “Шүүх байгуулах тухай” хуулиар Ажилчны районы ардын шүүхийг “Хан-Уул-Туул дүүргийн шүүх” гэсэн нэртэйгээр шинэчлэн байгуулсан бөгөөд 1994 оны 7 дугаар сарын 8-ны өдөр “Шүүх байгуулах тухай” хуульд өөрчлөлт оруулснаар “Хан-Уул дүүргийн шүүх” хэмээн нэрлэх болсон байна.
2015 оны 6 дугаар сарын 19-ний өдөр “Шүүх байгуулах тухай” хуулийг дахин шинэчлэн баталж 2015 оны 7 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн Дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны 2 дугаар шүүхийн нэршил өөрчлөгдөн “Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүх” болсон юм.
Дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны 2 дугаар шүүх нь Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн нийт 71 хорооны 172.020 га газар нутагт, 582.008 хүн ам, 20.109 төсвийн болон аж ахуй нэгж байгууллагуудад анхан шатны шүүхийн үйл ажиллагааг хүргэх үйлчилгээг үзүүлж байсан юм.
Шүүх байгуулах тухай хуулиар Эрүү, Иргэн, Захиргааны шүүх гэж дагнан байгуулласан нь шүүгчид Эрүү, Иргэн, Захиргааны хэргийг дагнан шийдвэрлэж байгаа нь шүүн таслах ажиллагаагаар мэргэшиж, шүүхээс гарах шийдвэрийн чанар дээшилэх чухал ахиц бий болсон юм.
Мөн шүүхийн тухай багц хууль хэрэгжиж эхэлснээр тухайн шүүхэд орон тооны эвлэрүүлэн зуучлагч ажиллахаар болж Гэр бүл, хөдөлмөрийн ганцаарчилсан маргааны өргөдлийг хүлээн авч эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагаа хийн ажилласан байна.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн 2015 оны 6 дугаар сарын 11-ний өдрийн 74 дүгээр зарилгаар тус шүүхийн Ерөнхий шүүгчээр Ж.Эрдэнэчимэг томилогдон ажилласан.
2012 оноос “МОНГОЛ” “МОНГОЛ МӨХӨШГҮЙ” “МОНГОЛ МОХОШГҮЙ”, ”ТЭНГЭР ТАМГАТАЙ МОНГОЛ” хэмээх 5,7,9 хамтлагийн тоглолт зохион байгуулах ажилд оролцон ажиллаж байгаа ба Монгол улсын үндэсний баяр наадамын хүндэтгэлийн тоглолт, нээлт хаалт, олон улсын хурлын хүндэтгэлийн тоглолтуудын үйл ажиллагааг зохион байгуулах ажилд оролцон туслах найруулагчийн ажлыг гүйцэтгэж, “НАЙРСАГ УЛААНБААТАР” хөтөлбөрийн хүрээнд зохион байгуулагдаж буй ажлуудад оролцож ирсэн байна.
Баатаржав аганы хамт боловсруулан ба энэхүү хөтөлбөр нь Монгол төрийн ордон, МУ-ын ҮДБЭЧ-ын байр, БНААУ, БНУ, Япон ул, БНХАУ-ын томоохон театр, тайзнаа тоглогдон төдийгүй ОХУ, Япон улсаас Монгол улад ажиллаж буй элчин сайдын яамны дэмжлэгтэйгээр тоглогдсон байна.
Билэгжаргал нартай хамтран анаачилан, Монгол улын Ерөнхийлөгчийн 2005 оны 12 арын 29-ны өдрийн “МОНГОЛ ТӨРИЙН ҮНДЭНИЙ ХӨГЖМИЙН ИХ НАЙРАЛ” байгуулах тухай 20 тоот зарлиг гаран байна.
МУ-ын ҮДБЭЧ-ын болон ҮХИН-ын гадаад менежментийг айжууланаар 1980 оноо хойш томоохон бүрэлдэхүүнтэй тоглолт зохион байгуулаагүй байан ҮХИН-ыг 2002 онд БНААУ, БНУ, Япон ул, БНХАУ-уудад 30-аа дээш хөгжимчдийн бүрэлдэхүүнтэйгээр тоглолт Япон БНСУ, Монголын урлагийн менежерүүдтэй хамтран зохион байгуулан байна.
Телевизүүдийн урын санд Улаанбаатар чуулгын “ХҮРЭЭ ХОРВОО” дуулалт жүжиг, “АЙ НАНАА” дуулалт жүжиг, Цагаан сарын бэлэг тоглолт, “ХАНГАРЬД” үндэсний хөгжмийн найралын болон хамтлаг цөөхүүлүүдийн бүтээлүүдийг урын санд багтааж, -д байршуулсан байна.
“ХАНГАРЬД” Үндэсний хөгжмийн найрлыг анхлан байгуулан ажиллаж, ангийн даргын үүрэгт ажлыг гүйцэтгэж, ту найралын “АЙУЙ ХҮЛГИЙН ТӨВӨРГӨӨН” 1,2,3 бие дааан тоглолт, цомог зэрэг ажлуудыг хийж гүйцэтгээн байна.
Үндэсний хөгжмийн мэргэжлийн сургуулийн Үндэсний хөгжмийн тэнхмийн Их хуур хөгжмийн ангийн “ЭХ ХӨГ – ЖИМ – ЖИЛ” тайлбарт тоглолтоо үзэгч түмэндээ толилууллаа.
Монгол улсын Консерватори байгууллагдсаны 80 жилийн ойд зориулсан үндэсний урлагийн "ЭХ УНДАРГА" тоглолтын найруулагч, зохион байгуулах ажилд оролцож, цомог, гаргах ажилд оролцлоо.
МУ-ын ҮДБЭЧуулгын үндэсний хөгжмийн найралын болон хамтлаг цөөхүүлүүдийн бүтээлүүдийг бичлэг хийлгэж -д болон Монголын телевизүүдийн урын санд байршуулжээ
Анх 2000 онд Монголчууд Далай Ээж хэмээн хүндлэн нэрлэдэг Хөвсгөл нуурыг хамгаалах, өвлийн аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх зорилгоор Хөвсгөлийн Тусгай хамгаалалттай газрын байгаль орчны байцаагчаар ажиллаж байсан Ж.Төмөрсүхийн санаачилгаар “Сантын өвөр” гэдэг газар Мөсний баяр хийж арваад чаргатай морины уралдаан болж нутгийн иргэд оролцож байсан.
Харин дараа жилээс нь буюу 2001 оноос Мөсний баярын хүрээ тэлсээр өнөөдрийг хүртэл уламжлал болгон тэмдэглэж Монгол улсад өвлийн аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх нэгэн чухал арга хэмжээ болж өргөжин хөгжиж байна.
Тухайлбал мөсөн шагайн тэмцээн, унадаг дугуй, тэшүүрийн тэмцээн, нохой чарганы уралдаан, мөсөн дээрх олс таталт, буухиа тэмцээн, аав, ээж би тэмцээн, тахтай морьдын уралдаан, аймгийн хөгжимт драмын театрын уран бүтээлчдийн урлагийн тоглолт, Монголын уламжлалт бөөгийн зан үйл болох Далай ээжийн галын их тахилга зэрэг арга хэмжээнүүд болдог.
Нийтийн бие засах газар хүрэлцээгүй, хогийн сав байхгүй, нус цэр шүлсээ ил задгай хаясан, жуулчдын амрах байр хүрэлцээ багатай зэрэг шүүмжлэлтэй асуудлуудыг мэдээллийн хэрэгсэл болон нийтийн сүлжээгээр хөндөн бичсэн байгааг анхаарах шаардлагатай юм.
Иргэдийн аюулгүй байдлыг хангах, Хөвсгөл нуураа бохирдохоос сэргийлэх зорилгоор автомашин техникийг хуурай газарт байрлуулж, мөсөн дээр зөвхөн явган хүн, морин чарга гаргаж зохион байгуулдаг.
Тэрээр 1968 онд Дундговь аймагт Ерөнхий боловсролын сургууль дүүргэж, 1972 онд Улсын Багшийн Дээд Сургуулийг/одоогийн МУБИС/ математик-физикийн багш мэргэжлээр төгссөн.
МУИС, МУБИС, Удирдлагын Академид мэргэжлээ дээшлүүлж суралцсаны дээр Белоруссын Минск, Гродно, Оросын Москва, Малайзын Куала-Лумпур, ХБНГУ-ын Берлин, БНСУ-ын Сөүл зэрэг хотуудад Эдийн засаг, хөдөлмөрийн харилцаа, ҮЭ-ийн ба хүний эрх, хүний нөөц, зах зээлийн үеийн хөдөлмөр эрхлэлт, боловсролын хөгжлийн асуудлаар суралцаж мэргэжлээ дээшлүүлсэн.
М.Чимэддорж нь 1972-1993 онуудад дунд сургуульд математик-физикийн багш, менежер, сургуулийн захирал, аймаг, нийслэлд боловсролын байгууллагын дарга, Ардын Боловсролын Яаманд ахлах мэргэжилтэн, хэлтсийн дарга, 1993-2008 онд Монголын Боловсрол, Шинжлэх ухааны ҮЭ-үүдийн холбооныдарга, ерөнхийлөгч, МҮЭХ-ны дэд ерөнхийлөгч, ерөнхийлөгчийн үүрэг гүйцэтгэгчийн ажлыг эрхэлж төр, нийгмийн салбарт 40 шахам жил ажилласан.
Их дээд, дунд сургууль, цэцэрлэгийн багш нар, эрдэм шинжилгээний ажилтан, удирдах ажилтны эрхзүйн боловсрол, мэдлэгт зориулж МУБИС, ХААИС, ЭМШУИС, ШУТИС, ШУА-ийн хүрээлэнгүүдийн захиралууд, салбарын ба тэнхмийн эрхлэгчдэд зориулсан эрхзүйн сургалтыг 1998-2007 онуудад 17 удаа зохион байгуулж түүнд давхардсан тоогоор 540 гаруй удирдах ажилтан, багш, ЭШ-ийн ажилтан, бусад хүмүүсийг хамруулсан нь тухайн байгууллагуудад хөдөлмөрийн эрхзүйн зөрчил гаргахаас сэрэмжилсэн, хөдөлмөрийн хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх, их дээд сургуулийн багш, эрдэм шинжилгээний ажилтны академик эрхийг хүлээн зөвшөөрүүлэхэд түлхэц өгсөн.