polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Үнэн хэрэг дээрээ зарим боловсролын телевиз олон түмэнд нийгмийн тулгамдсан чухал асуудлыг хөндсөн мэргэжлийн өндөр төвшинд бэлтгэсэн асуудал дэвшүүлсэн, шүүмжлэлт болон шинжлэх ухааны хялбаршуулсан нэвтрүүлгийг тогтмол өгдөг байна.
Олон нийтийн телевиз нь үйл ажиллагааны хувьд арилжааны бус шинжтэй, зар сурталчилгаа олгогчид болон “рейтингийн дарангуйлал”-аас ангид, хэрэглэгчдээс цуглуулсан төлбөрийн хураамжаар санхүүждэг, өөрөө өөрийгөө удирддаг телевизийг олон нийтийн телевиз гэнэ.
Фибоначчи (; 1180 оны орчимд Италийн Пиза хотод төрж, 1250 оны орчимд мөн хотод нас барсан) хэмээх нэрээр алдаршсан түүнийг Писаногийн Леонардо, Леонардо Боначчи, Леонардо Фибоначчи гэх мэтээр өөрөөр дуудах тохиолдол олон байдаг.
1854 онд АНУ-ын засгийн газар тус нутагт нүүдэллэн суурьших явдлыг албан ёсоор нээлттэй болгосноор Шинэ Англиас боолчлолыг эсэргүүцэгч чөлөөт муж улсынхан, хөрш Миссуриэс боолчлолыг дэмжигч суурьшигчид Канзасыг чөлөөт муж улс болох уу эсвэл боолын муж улс болох уу гэдгийг шийдвэрлэхийн тулд тус нутаг дэвсгэр рүү бөөн бөөнөөрөө ирцгээж байв.
Эдгээр хүчнүүд хоорондоо мөргөлдөж, зөрчилдөж байсан тул тус муж улс нь байгуулагдсан эхний үедээ хүчирхийлэл, эмх замбараагүй байдлын үүр уурхай болж байсан бөгөөд Цуст Канзас гэгддэг байв.
Өнөөдөр Канзас хамгийн үржил шимтэй хөдөө аж ахуйн муж улсуудын нэг болсон бөгөөд олон үр тарианы төрөл тарьдгаас улаан буудай, наранцэцгийн үйлдвэрлэлээр ихэнх жил улсдаа тэргүүлдэг.
нь үйлдлийн системтэй ухаалаг гар утас үйлдвэрлэхэд голлон чиглэдэг ба Майкрософт Нокиаг худалдаж авсныхаа дараагаар дахин Нокиа брэндийг нь ашиглалгүй, 640, , 650, 550, 950, зэрэг гар утаснуудаа худалдаанд гаргасан билээ.
Гэвч зах зээлээ -ийн , -ийн үйлдлийн системтэй гар утаснуудад алдсанаар үйлдвэрүүдээ хаан, 2016 оны 4-р сард үлдсэн Нокиа брэндийн үйлдвэрүүдээ хуучин Нокиагийн хүмүүсийн үүсгэн байгуулсан болон -ийн -ийг үйлдвэрлэдэг Тайванийн компанийн охин компани болох -д заржээ.
1981 - Салан тусгаарлах үзэл гаргасан гэх хэргээр шоронд хоригдоод байсан Ирландын бүгд найрамдах армийн гишүүн Бобби Сенд 66 хоног өлсгөлөн зарласны эцэст амиа алдав.
1987 - АНУ-ын Ерөнхийлөгч Роналд Рейганы захиргааны үед Ирантай үүсгэсэн харилцаа, цэргийн ажиллагааны талаар АНУ-ын Конгресс бүх нийтийн сонсгол зохион байгуулжээ.
2010 - Грекийн гадаад өр хэрээс хэтэрч, Грек улс дампуурлаа зарлах болсонтой холбогдуулан бүх нийтийг хамарсан эсэргүүцлийн жагсаал тус улсын өнцөг булан бүрт дэгджээ.
Үүний дараа "Тэмээний нүд" /«Верблюжий глаз»/ , "Анхны багш" /«Первый учитель»/ , "Эхийн тал" / «Материнское поле» / "Уулс ба тал нутгийн дууль" /«Повести гор и степей»/ , Ленины төрийн шагнал хүртсэн.
Ч.Айтматов 2008 оны 5 дугаар сарын 16-нд бөөрний дутагдлын улмаас Германы Нюрнберг хотын эмнэлэгт хэвтэж эмчлүүлж байгаад мөн оны 6 сарын 10-нд 79 насандаа хатгаагаар нас баржээ Түүнийг нас барсан тухай мэдээндээ Нью-Йорк Таймс сонин "ЗХУ-ын хязгаар нутаг болох ЗСБНКиргиз Улсын ард иргэдийн ЗХУ задрахын өмнөх үеийн дуу хоолойг илтгэсэн коммунист зохиолч" гэж тодорхойлоод "хожим Киргизийн дипломатч, ЗХУ-ын лидер Михаил Горбачёвын зөвлөгч, дотны найз болжээ." гэж нэмсэн байдаг.
Чингиз Айтматов (, 1928 оны 12 сарын 12 - 2008 оны 6 сарын 10-нд ХБНГУ-ын Нюрнберг хотод нас барсан) нь орос, киргиз хэлээр уран бүтээлээ туурвидаг Киргизийн орчин үеийн утга зохиолын хамгийн том төлөөлөгч байсан.
Дэлхийн хоёрдугаар дайны Францын тулалдаан буюу Францын уналт нь 1940 оны 5 сарын 10-нд эхэлж, Германчууд Франц болон Доод улсуудыг эзэлснээр хуурамч дайныг төгсгөл болгосон тулалдаан юм.
Итали улс 6 сарын 10-нд Францад дайн зарласан бөгөөд Францын засгийн газар Бордо руу зугтаж, Францын нийслэл Парис хотыг Германы Вермахтын цэргүүд 6 сарын 14-нд эзэлсэн байна.
6 сарын 17-нд Филипп Петен Франц улс гал зогсоох хэлэлцээ хийх хүсэлтэй байгааг зарлаж, 6 сарын 22-нд Франц болон Германы хооронд гал зогсоох хэлэлцээр байгуулагдаж, 6 сарын 25-наас хэрэгжиж эхэлсэн аж.
Францын баруун, хойд хэсгийг Герман улс, зүүн өмнөд хэсгийн жижиг газрыг Итали улс эзэлж, өмнөдөд эзлэгдээгүй "чөлөөт бүс" үлдэн, Франц улс гурав хуваагдав.
Улмаар 1942 оны 11 сард Тэнхлэгийнхэн "чөлөөт бүс"-ийг ч эзэлж, Франц улс 1944 онд Холбоотнууд Нормандид газардах хүртэл Тэнхлэгийнхний захиргаан дор байсан бол Доод Улсууд 1944, 1945 он хүртэл Германы мэдэлд байсан билээ.
Словенийн шигшээ багийн анхны томоохон тэмцээнд оролцохын тулд Украйны шигшээ багийг «плей-оффын» шатанд хожиж 2000 оны Европын аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцох эрхээ авч байсан ба тэмцээнд Югослав болон Норвегийн шигшээ багуудтай тэнцэж, Испанийн шигшээ багт 2-1 харьцаагаар хожигдож тэмцээнээ өндөрлөж байжээ.
Түүнээс хойш хоёр жилийн дараа 2002 оны ДАШТ-ий сонгон шалгаруулалтын плей-оффт Румыны шигшээ багийг хожиж, зургаан хожил, зургаан хожигдолтойгоор эрхээ авсан юм.
Харин 2009 оны арваннэгдүгээр сард Словенийн баг Оросын шигшээ багийг плей-оффын шатанд хоёр тоглолтын нийлбэр дүнгээр ялж 2010 оны ДАШТ-д оролцох эрхээ авч байсан билээ.
Словенийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг нь Словени улсын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг бөгөөд 1920 онд байгуулагдсан Словенийн хөлбөмбөгийн холбооны удирдлаган дор үйл ажиллагаагаа явуулдаг.
1991 онд Югослав улс задран хуваагдахсаны дараахан буюу 1992 онд Словенийн шигшээ байгуулагдаж Олон Улсын хөлбөмбөгийн холбоо болон Европын хөлбөмбөгийн холбоонд тус тус гишүүнээр элсэж анхны тоглолтоо хийж байжээ.
Онцолбол, «Рижмонт Хай сургууль дахь түргэн өөрчлөлт» кинонд 1982 онд Николас Кейж, Поеэб Кэтис болон Шон Пенн нарын хожмоо алдаршсан жүжигчидтэй тоглож байв.
Эхнийх нь Жан-Клод Ван Даммын хамт Цуст тулаан кинонд тоглосон бол Клинт Иствудийн найруулсан Шувуу кинонд алдарт хөгжимчин Чарльз Паркерын дүрийг чадварлаг бүтээн Каннын Кино наадамд «Шилдэг эрэгтэй жүжигчиний» шагналыг хүртэж, Алтан бөмбөрцөгт нэр дэвшиж Холливудын замналаа эхлүүлсэн юм.
Шувуу киногоороо жүжигчиний гараагаа эхлүүлж байсан Уитакер Шотландын сүүлчийн хаан киноны Уганда улсын Ерөнхийлөгч, цэргийн эрхт генерал Иди Амины дүрээрээ 2007 оны Оскарын шагнал, Алтан бөмбөрцөг, болон Эммигийн шагналыг "Шилдэг эрэгтэй дүрийн" номинацаар тус тус хүртэж байв.
Уитакер Техас мужийн Лонгвью хотод төрсөн бөгөөд эцэг Форест Уитакер нь даатгалын компаний ажилтан, эх Лаура Фрэнсис багш хүн байсан бөгөөд Кен, Дэймон, Дэбора, Уитакер нарын хүүхдүүдээ боловсролтой хүмүүс болгохын тулд ихээхэн зүйлийг хийжээ.
2006 онд Шотландын сүүлчийн хаан кинонд Угандагийн Ерөнхийлөгч асан дарангуйлагч Иди Амины дүрийг Уитакер бүтээж тухайн оныхоо бүхий л кино урлагийн томоохон бүхий л шагналыг хүртсэн билээ.
Оскарын "Шилдэг эрэгтэй дүрийн" шагналыг өмнө нь Африк-америк гаралтай жүжигчидээс Сидни Пуатье, Дензел Вашингтон болон Жейми Фокс нар хүртэж байсан бол дараагийнх нь Уитакер юм.
1493 - Шинэ тутам нээн илрүүлсэн Хойд Америк тивийг эзлэхээр санал зөрөлдсөн Испани болон Португали улсыг санал бодлоо нэгтгэн хуваан захирахыг Ромын пап Александер уриалав.
1886 - АНУ-ын Чикаго хотод хөдөлмөрийн орчинг сайжруулах, цалин хангамж нэмэгдүүлэх цугласан олныг цагдаагийн газар хүч хэрэглэн тараасны улмаас найман хүн амиа алдаж, 60 гаруй хүн шархаджээ.
1919 - Тавдугаар сарын 4-ний хөдөлгөөн: Хятадын нийслэл Бээжин хотын Тианьаньмений талбайд Версалийн тунхагт элсэн орсныг эсэргүүцэн оюутан залуус жагсаал зохион байгуулжээ.
1970 - Вьетнамын дайн: Кентийн их сургуулийн оюутнууд АНУ-ын засаг захиргаа Өмнөд Вьетнамын хамт Камбож улсад цэргийн ажиллагаа явуулах болсныг эсэргүүцэж жагсаал зохион байгуулав.
Уг жагсаалыг АНУ-ын Охайо мужийн Үндэсний аюулаас хамгаалахын цэргүүд хүч хэрэглэн тараасны улмаас зэвсэггүй дөрвөн оюутан амиа алдаж, найман оюутан шархаджээ.
1978 - Анголын өмнөд хэсэгт орших Кассинга мужид орогнож байсан Баруунөмнөд африкийн ардын холбооны цэргийн баазад Өмнөд Африкийн зэвсэгт хүчин халдаж 600 гаруй хүн амиа алджээ.
1989 - Цагаан ордны төлөөлөгчөөр ажиллаж байсан Оливер Нортын хэргийг давж заалдах шатны шүүх дахин хэлэлцэж гурван хэрэгт холбоотой гэж үзэн, есөн гэмт хэргээс цагаатгажээ.
1998 - АНУ-ын Калифорни мужийн Сакраменто хотын холбооны шүүгч "Унабомбер" гэж алдаршсан Теодор Кашинскид олныг хамарсан хорлоон сүйтгэх ажиллагаа зохион байгуулсан гэж үзэн бүх насаар нь хорих ялыг дөрвөн удаа оноожээ.
1929 - "БАФТА" наадмын гурав, "Алтан бөмбөрцөг" хоёр, Академийн наадам, Греммийн хөгжмийн наадам, Тони наадам, Эмми наадмын нэг удаагийн шагналт, бүх цаг үеийн дэлгэцийн 10 шилдэг жүжигчний нэг, Холливудын алтан үеийн нэрт төлөөлөл Одри Хепбөрн
Хэрэв командын алгоритмд “өгөгдлийг тэмдэгт бүхэл тоо гэж үз” гэсэн заавар байвал кодын ахлах битийг 1 байна уу, 0 байна уу гэдгийг шалгаад, 1 байвал түүнийг сөрөг тооны 2-ын гүйцээлт мэтээр “ойлгож” зохих үйлдлийг хийнэ.
Ийнхүү санах ойн нэгжээр битийг биш байтыг авсан учраас санах ойн нүд гэхийн оронд санах ойн байт, нүдийн хаяг гэхийн оронд байтын хаяг гэх мэтээр заримдаа ярьж, бичдэг.
Өдгөө Эритрей гэж нэрлэгдэх болсон, Улаан тэнгисийн зүүн өмнөд хэсгийн эрэг хавийн 1000 км гаруй урттай нутаг эртнээс нааш колоничлогчид, булаан эзлэгчдийн анхаарлын төвд байв.
Одоогийн Йемений нутгаас ирсэн Өмнөд Арабчууд, Османы Туркүүд, Гоагийн Португалууд, Египетчүүд, Британичууд, тэгээд 19-р зуунд Италичууд тус нутгийг эрхшээлдээ байлгаж байв.
Британичууд НҮБ-ын мандатын дор 1951 он хүртэл Эритрейг хянасан бөгөөд Эритрейн оршин суугчдын хүсэл эрмэлзлийг үл харгалзан, АНУ-ын шахалтаар 1950 оны 10 сард Эритрей болон Этиопын нэгдсэн улсыг НҮБ-ын 390 тогтоолоор байгуулжээ.
1960-аад оны эхнээс Эритрейчүүд тусгаар тогтнолынхоо төлөө зохион байгуулалттайгаар тэмцэж эхэлсэн нь 30 жил үргэлжилсэн дайны эхлэл болсон бөгөөд 1991 онд уг дайн дуусчээ.
Баруун талаараа Судан, өмнө талаараа Этиоп, зүүн өмнө талаараа Жибути улсуудтай газраар хиллэдэг тус улс нь зүүн болон зүүн хойд хэсгээрээ Улаан тэнгисээр Саудын Араб Йемен улсуудаас тусгаарлагдана.
1997 онд батлагдсан үндсэн хууль ёсоор тус улс нь нэг танхимт парламентын ардчилал бүхий ерөнхийлөгчийн засаглалтай бүгд найрамдах улс болохоор заагдсан байгаа ч одоогоор шилжилтийн захиргаа засгийн эрхийг барьж байгаа юм.
1981 он, Австралийн кино дэлгэцийн шинэ танил болсон Гибсон «Галзуу Макс» цувралын хоёрдугаар ангид тоглон түүгээрээ Америкийн кино дэлгэцийн оддын хүрээлэл Холливудын замналаа эхлүүлсэн байна.
Австралийн найруулагч Рожер Доналдьсоны найруулсан түүхэн сэдэвт «Баунти» кинонд хөлөг онгоцны офицер Флетчер Кристианы дүр, Америкийн найруулагч Марк Райделийн найруулсан Оскарын шагналд нэр дэвшиж байсан «Гол» кинонд фермийн эзэн Том Гарвиний дүр, болсон явдлаас сэдэвлэн Австралийн найруулагч Жиллиан Армстронгийн найруулсан «Хатагтай Соффельд» кинонд Эд Биддлийн дүрийг тус тус бүтээж Холливудын жүжигчин болсон юм.
1985 онд «Галзуу Макс» цуврал киноны гуравдугаар ангид тоглоод түр завсарласан Гибсон 1987 онд Америкийн найруулагч Ричард Доннерийн найруулсан инээдмийн сэдэвт-тулаант «Үхлийн зэвсэг» кинонд Лос-Анжелесийн цагдаагийн газрын мөрдөгч Мартин Риггсийн дүрийг бүтээсэн бол найруулагч Роберт Тауны найруулсан гэмт хэргийн сэдэвт онц сонирхолтой «Текилагийн өглөөний нар» хар тамхины наймаачин байсан Дэйл «Мак» МакКассикийн дүрийг 1988 онд бүтээв.
1990 онд нээлтээ хийсэн «Утсан дээрх шувуу» кинонд хар тамхины наймааг илрүүлэхэд тагнуулын төв газрын ажилтанд тусалж буй ялтан Рик Жармин, Америкийн кино үйлдвэр « продакшны» анхны бүтээл Уильям Шекспирийн «Гамлет» зохиолоос сэдэвлэсэн «Гамлет» киноны Гамлет, «Эйр Америка» кинонд Вьетнамын дайны үеэр Лаосын нутагт осолддог "Эйр Америка" зорчигч тээврийн онгоцны нисгэгч Жен Риакийн дүрийг тус тус бүтээжээ.
Мел Гибсон нэрээрээ олноо танил болсон тэрээр Нью-Йорк хотын Уестчестър тойргийн Пийксил хотод 11 хүүхэдтэй америк-ирланд гэр бүлийн зургаа дахь нь болон мэндэлжээ.
Гибсон «Галзуу Макс» киноны нэгдүгээр ангид тоглосоныхоо дараахан танилцсан Робин Денис Мур хэмээх эмэгтэйтээгээ 1980 оны зургаадугаар сарын 7-нд гэр бүл болжээ.
Нэг охин, зургаан хүүгийн эцэг эх болж улмаар хоёр ач хүүгийнхээ зулайг үнэрлэсэн тэр хоёр 2006 оны наймдугаар сард тусдаа амьдрахаар шийдэн, 2009 оны дөрөвдүгээр сарын 13-нд гэр бүлээ цуцалсан байдаг байна.
Гибсон 1992 онд «Үхлийн зэвсэг», 1994 онд «Маверик», «Каспер» зэрэг кинонуудад гол дүрүүдийг бүтээсэн ба улмаар, 1995 онд Оскарын 10 номинацид нэр дэвшиж "Шилдэг зураг авалт", "шилдэг найруулагч", "шилдэг бүтээл", "шилдэг дууны найруулга", "шилдэг нүүр будалт" зэрэг таван шагналыг хүртсэн «Хатан зоригтон» кинонд Шотландын эрх чөлөөний нэрт тэмцэгч Уильям Уоллесын дүрийг бүтээж өөрөө найруулагч, продюсерээр ажиллаж дэлгэцийн урлагийн бүхий л хүндтэтгэлийг хүлээсэн байна.
1979 онд дэлгэцийн бүтээлийн гараагаа «Бүгчим зун» киногоор эхлүүлсэн бөгөөд тухайн жилээ «Тим», «Галзуу Макс» гэх кинонуудад гол дүрд тоглож, эргүүлийн цагдаагийн офицер, мотоцикльч Макс Рокатанскигийн дүрээр хэд хэдэн шагналд нэр дэвшиж байсан байна.
612 сая орчим долларын ашигаараа бүх цагийн ашиг орлогоороо тэргүүлэгч киноны жагсаалтын эхний 60 дугаарт орох 2004 оны «Христийн хилэн» киног Гибсон бичиж, найруулан продюсерээр нь ажиллаж, түүний « продакшн» бүтээсэн байдаг юм.
Түүний 2000 онд гол дүрд нь тоглосон «Эх оронч», «Эмэгтэй хүн юуг хүсдэг вэ» болон дуу оруулсан «Тахианууд оргосон нь» зэрэг кинонуудын орлого бүгд 100 сая долларыг хол давж шилдэг бүтээлүүдийн тоонд зүй ёсоор тооцогддог билээ.
Галдан Манж гүрэнтэй хөрш улсын хувьд худалдаа хийж эрх тэгш харилцаж байх хүсэлт тавьж байсан боловч Энх-Амгалан хаан Өөлд аймаг -т Очирт хан, Аблай ноён, Галдан тайж гэж л байсан, ер Бошигт хаан гэж явсан газаргүй хэмээн Галданг ихэд дорд үзсэн хариу өгч байжээ.
1678-1680 онд Галдан Дорнод Туркестан, Самарканд, Бухар зэрэг баруун зүгт газар нутгаа тэлж худалдааны замд ноёрхох, цэрэг зэвсгийн чадавхаа нэмэгдүүлэхийн тулд Зүүнгарт амьдарч агсан Орос, Швед гаралтай уран дархануудаар галт зэвсэг, хуяг, дуулга, жад, илд хийлгэж Буучин отгийг 1000 өрхтэйгээр байгуулжээ.
Эрчис мөрөн хавиар байсан дөрвөд, баяд нар дайнаас өмнө Зүүнгарын хаантай зөрчилдөн зүүн тийш Алтайг давж уулынхаа нөгөө талд гарсан боловч 1753 онд манжууд баригдаж аргагүй нь эрхэнд захиргаанд нь оржээ.
Зүүнгарын хаан Галданцэрэнг нас барсны дараагаар түүний бага хүү хаан ширээнд залрах ёстой байсан ч хэтэрхий түргэн ширүүн ааштайгаасаа болж Зүүнгар улс-ын ноёдын итгэлийг хүлээж үл чадав.
Гэвч Амарсанаа болон Даваач нар ахин хуйвалдаж баригдан нутгаасаа хөөгдсөн ба өөрсдийн 1500 хүнээс бүрдсэн армиа Дамбадаржаа хааны хүрээ рүү хөдөлгөв.
Даваач 1752-1755 хүртэл Зүүнгар улсын хаан ширээг 3 жил барихдаа Хаант Оростой холбоо тогтоож чадсан хэдий ч таранхай бутархай Зүүнгар улсыг нэгдэн нийлүүлж чадаагүй юм.
Амарсанаа манлайлж явсан учраас ойрадын ард түмэн энэ удаад манжийг тэгтэлээ улайран эсэргүүцээгүй билээ.Шийдвэрлэх тулалдаан Гэдэн уулнаа болж Даваач хааны 8000 орчим цэрэг үлэмж давуу хүчний эсрэг хэдийгээр баатарлан тулсан боловч тэсч чадсангүй.
Ойрадын босогчид эхний тулаануудад манжийн 36 мянган цэргийг устгасны дараа манжууд яаралтай цэрэг татаж, бялтат буу, үхэр буугаар зэвсэглэсэн үлэмж хүчийг мөн л гурван замаар Зүүнгарын нутаг руу цөмрүүлсэн байна.
Жанжнуудын айлтгалд “500 махчинг алав, 1000-ыг барьж сөнөөв, 2000 хулгайг хийсгэв” “махчин, босуул, хулгай, дээрэмчнийг алав” гэх мэтээр бичсэн байдаг.
Монгол овогтны улс төрийн нэгдлийг сэргээх энэ чуулганы шийдвэр Эрдэнэбаатар хун тайж Ойрадын шарын шашны тэргүүн Зая Бандид Намхайжамц нарын хүчин чармайлтаар Ойрад нутагт зохих үр дүнд хүрч Ойрадын дотоод зөрчил зогсож аж ахуйн байдал нь сайжирч Орос, Казахтай холбоо харилцаа тогтоожээ.
Гэтэл 1671 онд Эрдэнэбаатар хун тайжийг түүний Торгууд хатан Юм Агасаас төрсөн Сэнгэ залгамжилах байсныг хун тайжийн Хиргис хатан Дара Балжаас төрсөн хүү Цэцэн, Зодов хоёр эвсэж хороосон байна.
Галдан улааны шашны сахил санваараа Далай багшдаа буцааж өгөөд нутагтаа ирж, Алдар хошууч, Данзан нарын туслалцааг авч хуйвалдагчийн эсрэг тэмцэхдээ Ойрадын чуулган дарга Очирт Сэцэн ханы дэмжлэгийг авсан байна.
Галдан, Цэцэнг устгаад Зодовыг Хөх нуурын зүг зугтаалган өөрийн холбоотон агсан Алдар хошуучийг 1671 онд, Данзанг 1673 онд өөртөө нэгтгэн авмагц Хадам аав Очирт Сэцэн, авга ах Цөхүр нь Галдангаас болгоомжлохдоо түүнийг айлган сүрдүүлэх зорилгоор Галдангийн захиргаанд орсон зарим аймгийг довтлон булаан авчээ.
1675 онд хадам аав түүний хүү Лувсангомборавдан нар шинээр хуйвалдаан зохион байгуулж байгааг Галдан мэдэж өрсөн цохилт өгсөнд Очирт Сэцэн, Жултаст зугтахад хөөн барьж аваад Бортал гэдэг газар гөрөөчний хоёр отгийг захируулан суулгажээ.
Манж нар захчины ноён Мамуудыг баривчлан Тэнгэр уулын араар байсан захчингуудыг хойш Алтай давтал нүүлгэн захиргаанд оруулсан ч Амарсанаагийн бослогын үед ихэнх нь түүний талд орон тулалдсан ба Амарсанаа Мамуудыг цаазалсан байна.
Манж нар захчингуудын нилээд хэсгийг хядаж, мөн зүүнгарын зарим эмэгтэй, хүүхдүүдийг нь Манжийн урд муж, Хятадын гүн хүртэл цөлөн манж цэргийн боол болгожээ.
Одоо цөөн тооны өөлд ястан Монгол, Хятадад байгаа бөгөөд ястан, аймгийн хэмжээтэй угсаатны бүлэг байсан хойд, цорос нар ихэнх нь хядагдаж одоо энд тарсан цөөн тооны овог төдий болсон байна.
Цорос овогтны тэргүүн Эрдэнэбаатар хунтайж 1640 онд Тарвагатайн нурууны “Улаан бураа” одоогийн Тачван хот гэдэг газар Монгол ноёдын чуулган хийхийг санаачилжээ.
Энэ чуулганд Халх болон Ойрадаас 28 ноён оролцсоны дотор Эрдэнэ бишрэлт засагт хаан Субадай, Очирай түшээт хаан Гомбодорж, Сэцэн хан ноёдын төлөөлөл, Ойрадын Эрдэнэбаатар Хунтайж, Хөндлөн Уваш, Гүш хаан Төрбайх, Хөх нуур, Ижил мөрний Торгуудын Шүхэр Дайчин тэргүүтэй ноёд, Халх Ойрадын шашны зүтгэлтнүүд оролцсон юм.
Их Монгол Улс байгуулагдсаны дараа Чингис хаан хүү Зүчиэр удирдуулсан цэрэг илгээж ойн иргэдийг дагуулахаар очиход Ойрадын ноён Худуга Бэхи Ойрадуудаа дагуулан угтан ирж Их Монгол улсад нэгдсэн юм.
Ийм учраас Чингис хаан Хутуг Бэхийн хүү Иналчид өөрийн охин Чэйжинийг, түүний дүү Төрөлчид Зүчийнхээ охин Холуйханыг хатан болгон өгч худ худгуй болж, Ойрадуудыг Их Монгол улсын Боорчийн харьяанд 4 түмэн болгожээ.
Үүний дараа ойрадууд баруун зүг нүүж Енисей мөрний эх Дэлгэр мөрний саваар очиж нутаглаж байгаад зууны хагаст Завхан, Хүнүй гол Алтайн уулын зүүн бэл хүрч нутагласан бөгөөд тэд Аригбух, Хайду нарын харъяатууд болжээ.
зууны сүүлч үеэс Ойрадууд Чингисийн угсааны Монгол хаадын мэдлээс гарч тусгаарлахын төлөө тэмцэх болсноор Элбэг хааны үед уугуул Монгол орон баруун, зүүн Монгол, Урианхайн 3 хязгаар болж хуваагдан хоорондоо тэмцэлдэх үе эхэлжээ.
Ойрадуудын нутаглаж байсан Казахстаны зүүн хэсэг, Киргизстанд монгол нэртэй газар усны нэр нилээдгүй үлдсэн бөгөөд эрдэмтэд тэндээс монгол газар усны нэр нэмж олсоор байна.
Киргизстаний зүүн хэсэгт Джиргалан буюу "жаргалан", Дьюрбельджин буюу "дөрвөлжин", Алтайн БНУ-н өмнөд хэсгээр Чиндагатуй буюу "чандагатай", Усть-Улаган буюу "улаан", Онгудай гэсэн хотууд бий.
зууны эхэнд Зүүнгарын Цэвээнравдан хаан Енисейд байсан Зүүнгарын харъяат Енисейн киргизүүдийг Оросын захиргаанд орохоос болгоомжлон өмнө зүг нүүлгэсэн байна.
1703 оны 7 сард 3000 хүнтэй зүүнгарын цэрэг Хонгорайн нутагт очин нутгийн киргиз ноёдын тусламжтай 15-20,000 хүн буюу Хонгорайн хүн амын ихэнхийг цуглуулан 3 замаар зүүнгарын цэргийн хамгаалалтан дор Зүүнгарын хаант улсын гүн рүү нүүлгэн шилжүүлжээ.
Нүүн ирсэн киргизүүд Зүүнгарын цэргийн болон хилийн албанд хүчин зүтгэж байсан Хонгорайчуудын ихэнхийг нүүснийг оросууд ашиглан 1704-1706 онд Минусын хотгорт үлдсэн киргизүүд рүү хэд хэдэн довтолгоон хийж мөн Зүүнгараас буцан ирсэн цөөн тооны киргизүүдыг довтолжээ.
Харвардын их сургуулийн доктор, профессор, түүхч Питер Пердюэ "Зүүнгарын хаант улсын ард түмнийг устгасан нь Тэнгэр тэтгэгч эзэн хааны явуулсан харгис хядлага устгал бүхий бодлогын үр дүн" гэж үзжээ.
Хиви, Бухар, Самарканд, Моголистан, Кашгар, Яркенд, Турфан, Коканд зэрэг ханлигууд, Хами, Ферган зэрэг эзэмшил газрууд түүнд бууж өгч алба татвар төлж байсан ажээ.
Цоросууд 17-р зуунд хүчирхэгжин урьд нь Ойрадыг тэргүүлж байсан Хошууд аймгийн оронд Ойрадыг толгойлон хүчирхэг улс байгуулсан нь Зүүнгарын улс болсон юм.
Ази тивд хамгийн нөлөөтэйгээр оршиж байсан Манж чин гүрэн талын нүүдэлчин Монголчуудтай хийсэн дайны зардлаа дийлэхээ байж, эзэмшил нутаг даяар нь үгүйрсэн олны бослого оволзсон байна.
Л.Гумилев Зүүнгарчуудыг өмнө нь Хүннү, Түрэг, Уйгар улсуудын гүйцэтгэж байсан хятадын түрэлтийг зогсоох үүргийг гүйцэтгэж байсан гэсэн байдаг.
Баруун монголын ард түмэн ойрад-зүүнгаруудыг хядан устгаж төр улсын голомтыг нь самарсны дараа Тэнгэрийн Тэтгэсэн хаан "Гурван үеийн хаадын сүнсийг амраалаа" хэмээн дуу алдсан гэдэг билээ.
Халхын цэрэг эхэн үеийн тулаанд оролцсон ч Халх, Өвөр Монголд манжийн эсрэг бослого үймээн эхэлсэн тул манжийн хааны тушаалаар нутаг буцсаныг Америкийн судлаач Бенжамин Леви судалгаандаа дурьджээ.
Ойрад Монгол улс тухайн үедээ Хятад, Дундад азийн гүүр болсон эртний түүхт торгоны замыг хяналтандаа байлгаж Узбек, Тажикийн зарим хэсэг, Киргиз, Казахстаны ихэнхи хэсгийг захирч байв.
Ван Нистелрой Голландын хөлбөмбөгийн лигийн хоёрдугаар дивизийн «Ден Босх» багаас хөлбөмбөгийн замналаа эхлүүлсэн бөгөөд цаашлаад тэргүүн дивизийн «Херенвен», ПСВ багууд тоглож тэргүүн лигт хоёр удаа түрүүлээд авчээ.
«Гоолын машин» хочит Ван Нистелрой Манчестер Юнайтед багтай 2000 оны зун 19 фунт стерлингийн гэрээ байгуулан Английн хөлбөмбөгийн ногоон талбайд гоолын арвин тоглолтуудаа үзүүлж эхэлсэн юм.
Премьер лиг, «АХХ-ны цом», «Лигийн цом» болон «АХХ-ны Коммунити Шиелд» зэрэг гол гол тэмцээнүүдэд түрүүлэхийн сацуу «сэр Мэтт Басбигийн нэрэмжит Оны шилдэг тоглогчийн» шагналыг хоёронтоо хүртжээ.
Ван Нистелрой Юнайтедийн нэрийн 219 тоглолтонд оролцож 150 гоол оруулсан гайхам амжилтыг үзүүлэн Европын бүх цагийн шилдэг мэргэн буучдын нэг болохоо харуулсан юм.
Тэрээр Юнайтедаас Испанийн эзэн хааны Реал Мадрид багт шилжин 2006 оноос алба хаших болсон ба бэртэлд үе үе өртөж үл тооцвол сайн тоглолтыг үзүүлсээр багийнхныхаа хамт Ла лигт хоёр, «Испаний Супер цомд» нэг удаа тус тус түрүүлсэн Ван Нистелрой 2010 оны нэгдүгээр сарын арилжаа наймааны цонхоор Германы Хамбург багт шилжиж ирсэн байгаа.
1998 оноос одоог хүртэл Голландын шигшээ багт тоглож байгаа бөгөөд 64 тоглолтонд оролцож, 34 гоолыг оруулсан амжилтаараа шигшээ багийн түүхэн мэргэн буучдын гуравдугаарт эрэмбэлэгддэг.
Рүүд ван Нистелрой 2007, 2008 онуудад хоёр удаа шигшээ багаасаа зодог тайлахаа мэдэгдэж тоглолтуудад оролцоогүй ба 2010 оны есдүгээр сард шигшээ багтаа Евро 2012 тэмцээнийг тоглохоо мэдэгдэж, дасгалжуулагч Берт ван Марвикийн шийдвэрээр бэртлийн улмаас тоглох боломжгүй болсон Робин ван Персигийн оронд «Евро 2012» тэмцээний сонгон шалгаруулалтын Сан Марино болон Финландын шигшээ багуудтай хийсэн тоглолтуудад тогложээ.
Рютгерус Йоханнес Мартиниус ван Нистелрой буюу Рүүд ван Нистелрой нь Голландын хөлбөмбөгчин бөгөөд Германы хөлбөмбөгийн тэргүүн лигийн Хамбург багт довтлогчийн байрлалд тоглодог.
1636 онд өмнөд Монголын 16 аймгийн ноёд Манжийн Дээд эрдэмт хааныг бүх Монголын хаанд өргөмжилсөн явдалаар Онниуд аймгийнхан Зуу Удын чуулганд багтаж, зүүн баруун хоёр хошуу болж салжээ.
Эдүгээ цагт Монгол улсад Онниуд овог нь одоогийн байдлаар Дорноговь, Өмнөговь, Дундговь болон Өвөр Монголын өөртөө засах ороны Баяннуур хотын Баян тал суманд онниуд хошуу болон тархан сууж байна.
Их Юань улсын үед Чингис хааны дүү ноёдын үр угсаа болох Хасарын угсааныхан Чи ван, Бэлгүтэйн угсааныхан Гуаннин ван, Хачиуны удамд Жинин ван зэргийн цолыг соёрхож байснаас, тэднийг ерөнхийд нь угсаа төрлийн ван гэж нэрлэж байсан.
Оннигуд гэх нэр нь Монголд шарын шашин орж ирсэн үеэс эхлээд нэр хүнд нь убсанз, тойн, увш нарын зиндаанд буурч доройтсон учраас зуунаас хэрэглэхээ больж, зарим нэг зарлиг бичигт нэр дурдагдах болж, тэдгээр он буюу вангууд нь тайж цол зүүх болсон юм.
Гол философи нь үйлдвэрлэлийн, инженерингийн, бизнесийн, менежментийн процессуудыг байнга тасралтгүй сайжруулах зорилгоор гаргасан янз бүрийн санааг цуглуулан хэрэгжүүлэх юм.
Кайзен нь Дэлхийн Хоёрдугаар дайны дараа японы хэдэн бизнесийн компаниудад тус системыг нэвтрүүлэн улмаар Амеркийн чанарын удирдлагын хэсэг багш нар тус улсад анх танилцсанаас хойш дэлхий дахинд хэрэглэгддэг нэр томъёо болсон юм.
Ямар нэгэн асуудалтай байгаа процессоо байгууллагууд тодорхой хэмжээнд шийдвэрлэсэн байдаг нь асуудалгүй процессуудыг тэр чигээр нь ашиглах ёстой гэсэн үг биш юм.
Хоёр дахь буюу одоогийн эхнэр Наталья Лисовская нь бөөрөнцөг түлхэлтээр 1988 оны зуны олимпод аваргалсан, бөөрөнцөг түлхэлтийн дэлхийн дээд амжилтыг эзэмшдэг .
Тэд 1992 онд төрсөн Алексиа хэмээх ганц охинтой бөгөөд 2010 онд Сингапурт зохиогдсон өсвөрийн зуны олимпоос дүүгүүр шидэлтийн төрөлд алтан медаль хүртсэн, тамирчин гэр бүл юм.