polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Мөн Засагт ханы тайж, ноёдын хуралдааныг Сүжигт гүн ахлан зохион байгуулдаг байсан бөгөөд Ховдыг манжийн ноёрхолоос чөлөөлөхөд аймгийнхаа цэргийн бие бүрэлдэхүүнийг тэрбээр удирдан оролцож, Монгол улсыг манжийн дарлалаас чөлөөлөхөд амь биеэр зүтгэсэн гавьяат нэгэн юм.
Цэрэнчагдаржав засаг ноён нь нутаг усны сүүлчийн угсаа залгамжилсан ноён байж 1922 оны 11 сарын 20-ний өдөр 17 настайдаа МАН-д элсэж, удирдах хорооний тэргүүлэгчээр сонгогдож байжээ.
Цаашлаад бусад салбарт Туушин группийн ерөнхийлөгч, Монгол улсын гавъят эдийн засагч Н.Зоригт, Монгол Базальт ХК-н ерөнхийлөгч Аж үйлдвэрийн гавъят ажилтан Л.Ариунболд, Алтай Констракшин ХХК-н ерөнхийлөгч Тод манлай уяач Х.
Чоймаа, Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Гомбын Лодойхүү, их хурлын гишүүн асан Луузангийн Лувсан-очир, Т.Очирхүү, Намжилжавын Дашням, Товуусүрэнгийн Хадхүү, Монхорын Минжиг, Паламын Тэргүүн болон амжилттай яваа бусад олон бизнес эрхлэгч, урлагийн зүтгэлтэнтэй нутаг юм.
Тус сум нь Улаанбаатар хотоос баруун урагш 1090 км зайд, өмнө талаараа Алтайн нурууны салбар уулс болох Хар Азаргын нуруу, Цагаан хайрхан зэрэг уулс, зүүн талаараа Хасагт хайрхан, Хан тайширын нуруу, хойд талаараа Дарвийн нуруугаар хүрээлэгдсэн Шаргын говьд оршдог.
МЭӨ 4 дүгээр зууны үед Левкипп, түүний шавь Демократ нар бодисыг бүрдүүлэгч цаашид хуваагдахгүй хамгийн жижиг хэсгийг атом гэсэн санааг дэвшүүлжээ.
Зарим хэл нь угсаатны судлалын эрдэмтэд болон сонирхогчдын ачаар бичигдэж хоцрон, судлагдсан байдаг ч 26-28 овгийн 250 гаруй байсан гэгддэг тэдгээр хэлний ихэнх нь түүхийн явцад мартагдан хоцорчээ.
Мөхсөн хэл гэдэг нь тухайн хэлээр ярилцдаг хүмүүс нь мөхсөн эсвэл өөр хэлээр харилцдаг болсоны улмаас (өөр хэлтэй хэлт үндэстэнтэй нэгдэн тухайн хэл шинэ хэлэнд уусаж алга болох) хэрэглэгдэхээ больсон түүхэн хэлийг хэлнэ.
Боловсролын системд тухайн улсын албан ёсны хэлийг хэрэглэх болсон, даяарчлалын улмаас англи хэл хүчээ авч буй зэрэг шалтгаануудын улмаас үндэстний цөөнхүүдийн хэл соёл устахад хүрээд буй.
Эртний египет хэлний дуудлага нь үлдэж хоцроогүй гэж үздэг байсан ч цагаан толгой ашиглах болсон копт хэл болон хувирсан байсан бөгөөд үүнийг мэдсэний дараа эртний египет хэлийг тайлж унших үйл явц түргэссэн юм.
Тохар хэл, хетт хэлүүд нь 20-р зуунд шинээр олдсон мөхсөн хэлнүүд бөгөөд тэдгээр нь Энэтхэг-Европ хэлүүдийг судлахад чухал хэрэглүүр болсон билээ.
Энэ явдал нь түүнийг Самос арлаар дайран, Бага Ази, Египет, Грекийг хөдлөн гулд аялж, Газар дундын тэнгис орчмын улс, үндэстнүүдийн талаарх үнэлж баршгүй эх сурвалжуудыг тэмдэглэн үлдээхэд нь түлхэц өгчээ.
Эртний болон орчин үеийн шүүмжлэгчдийн аль аль нь цэх шулуун, ухаалаг, ойлгомжтой, тааламжтай хөгжилтэй хэлбэрээр бичигдсэн бүтээлүүдийн охь манлай нь Геродотын “Түүх” зохиол хэмээн дээдлэн хүндэтгэдэг билээ.
Геродот мэдээллийнхээ нилээд хэсгийг өмнөх үеийн хүмүүсийн уламжлан үлдээсэн баримтуудыг ашиглсан бөгөөд үүн дээрээ өөрийн аяллын үеэр нүдээр үзсэн баримтуудаараа баяжуулан бичсэн байдаг.
Дархлалын олдмол хомсдол буюу ДОХ нь ХДХВ буюу хүний дархлал хомсдлын вирүсээр хүмүүст халдварлаж, дархлааны тогтолцоог гэмтээснээс үүддэг өвчин бөгөөд мөн бусад зүйлийн амьтдад үүнтэй төстэй вирүсүүд байдаг .
ДОХ болон ХДХВ-ийн эсрэг эмчилгээ нь зөвхөн вирүсийн хөгжлийг саармагжуулах л төдий байгаа бөгөөд одоогоор мэдэгдэж буй бүрэн төгс эмчилгээ байхгүй байна.
Дархлааны систем сулрах тусам тухайн хүн жингээ алдаж, ядрамтгай болж, янз бүрийн арьсны өвчин, элдэв яр шарх, мөөгөнцөр болон шингэн алдах зэргээр аливаа халдварт өртөмтгий болдог.
Тухайн хүний биеийн эсэргүүцлээс хамаарч дархлалын тогтолцоог гэмтээх явц нь 6 сараас 10 гаруй жил үргэлжлэх бөгөөд энэ хугацаанд тухайн хүнд зовиур илрэхгүй эрүүл хүн шиг байх боловч, бусдад халдвар тараах эрсдэлтэй байдаг.
ДОХ болон ХДХВ-ийн эсрэг эмчилгээ нь зөвхөн вирүсийн хөгжлийг саармагжуулах, дархлааг дэмжих төдий л байгаа бөгөөд одоогоор мэдэгдэж буй бүрэн төгс эмчилгээ байхгүй байна.
Дэлхийн хамгийн хөгжилгүй орнууд байрлах Сахарын цөлнөөс дооших Африкт ч гэсэн дундаж наслалт Дэлхийн хоёрдугаар дайны өмнө 30 жил байснаас 50 жил хүртэл дээшилж байсан.
Нөөцийн зөв ашиглалт (зөв ашиглалт байхгүйгээс болж газрын баялаг ихтэй орнууд нь түүнээсээ болж зүдэрдэг ба заримдаа нөөцөө "хараал" гэж тодорхойлох нь ч бий)
Үүнээс гадна ядуурлаас гарахад буюу хүн ам дотор хүндтэй байр суурь эзлэхэд зайлшгүй хэрэгтэй боловсрол, ажлын байр зэрэг боломжуудад хүрч чадахгүй байдлыг илтгэж болно.
1990 оны үеэс Зөвлөлт Холбоот Улс задарч Зүүн Европ ба өв Азид тогтвор муутай, шилжилтийн эдийн засагтай шинэ улс гүрнүүд бий болсноор орлого эрс бууж, ядуурлын түвшин шинэ зуун гарах хүртэл 6 хувь хүртэл өссөний дараагаас л буурч эхлэжээ.
Дэлхийн хоёрдугаар дайнаас хойш дундаж наслалт хөгжиж буй орнуудад ихэд өссөн бөгөөд хөгжилтэй, хөгжиж буй орнуудын дундаж наслалтын өөрчлөлт багассаар байна.
Дэлхийн Банк нь туйлын ядуурлыг өдөрт 1 америк доллараас доош мөнгөөр амьдарч байгаа, дунд зэргийн ядуурлыг хоёр америк доллараас доош мөнгөөр амьдарч байгаа хэмээн тодорхойлдог.
Түүнийг ирэхэд тулаантай кинонуудын зодоон нь удаан хөдөлгөөнтэй мөн бүтэшгүй хийсвэр зүйлүүдтэй дүүрэн, нисч дүүлсэн хүмүүстэй кинонууд байлаа.
Брюс Ли бүх киноныхоо тулааны хэсгүүдийг өөрөө найруулан, өмнөх кинонуудын супермэнүүдээс татгалзан, амьдралд ойрхон, гэвч маш хурдан хөдөлгөөнтэйгээр хийж эхлэв.
Аргоныг (Грек гаралтай, "идэвхигүй" гэдэг утгатай үгнээс гаралтай ба химийн хувьд идэвхигүй гэдэг утгыг агуулна) анх 1785 онд Хенри Кавендиш агаарт агуулагдаж магадгүйг таамаглаж байсан боловч 1894 онд Лорд Рэлей, Уильям Рамзай нар агаарын дээжээс хүчилтөрөгч, азотыг зайлуулах туршилтаараа нээсэн байна.
Тэд агаар дахь азот нь, азот агуулсан химийн нэгдлээс ялган авсан азотоос 50% хүнд болохыг тогтоож, хэдэн сарын дараа агаарт, азоттой хамт өөр хий байна гэсэн дүгнэлтэнд хүрсэн байна.
Аргон нь хэдийгээр инерт хий боловч, Хелсинкийн Их сургуулийн лабораторид аргоныг фтор ба устөрөгчтэй нэгдүүлэн аргон гидрофлюорид метастэбл нэгдлийг гарган авсан байна.
Уг нэгдлийг маш бага хэмжээний устөрөгч ба фтор агуулсан хөлдүү аргоныг хэт ягаан туяагаар шарах замаар синтезлэсэн байна Уг нэгдэл нь 40 К буюу 233 хүртэлх температурт тогтвортой байна.
Азотын буцлах температур 77.3, ргоных 87.3 , хүчилтөрөгчийнх 90.2 байдаг тул энэ чанарыг нь ашиглан үйлдвэрийн нөхцөлд шингэрүүлсэн агаарыг нэрэх замаар эдгээр элементүүдийг гарган авна.
Нара эринд зохиогдсон "Зууны японы бичиг" хэмээх түүхийн ботиос үзэхэд, бурхад биш хүмүүс хоорондын хамгийн эртний барилдааныг Сүйнин хааны тооллын 7 он д болсон Номино Сүкүнэ болон Таймано Кэхая 2-н барилдаан гэж бичжээ.
Шёомү эзэн хаан нь газар нутаг бүрийн тосгодоос сүмо барилддаг хүмүүсийг хүчээр цуглуулах зарлиг гарган, жил бүрийн 7 сарын 7-ны оройн ёслолын үед сүмо барилдуулж байхаар болжээ.
"Зууны японы бичиг"-т, Юүрякү хааны тооллын 13 оны намар 9 сард Юүрякү хааны тушаалаар Үнэмэ буюу хааны ордны үйлчлэгч 2 эмэгтэйд фүндоши буюу тухайн үеийн эрэгтэй хүний дотуур өмдийг өмсүүлэн өөрсдийгөө магтан ярих Инабэно Манэгийн урд сүмогоор барилдуулсан байна.
"Зууны японы бичиг"-н Коокёкү хааны тооллын 1-р он д бичсэнчлэн Хякүсай улсын Хааны овгийнхныг хамгаалах цэрэгт хүн шалгаж элсүүлэхийн тулд залуу цэргүүдийг сүмогоор барилдуулж байжээ.
Япон хэлэнд хоорондоо золгон барилддаг тулааны урлагийг "сүмо" гэх ба "Үдэ сүмо - Гар барилдаан", "Аши сүмо - Хөл барилдаан", "Юби сүмо - Хуруу барилдаан" гэж бий.
Дээрх түүхий ботиудад Кэйко хааны тооллын 40 онд Ямато Такэрүномикото нь Яматонокүни -н Ибүки хэмээх уулын бурхныг нүцгэн гараараа буулгаж авахаар зэр зэвсгээ орхин явсан тухай бичсэн байдаг.
зэрэг Холливудын кинонд өөрийн сэтгэл татам өвөрмөц байдлаа товойлгон тоглосноороо оддын зиндаагаа улам бататгаж, тухайн үеийнхээ хамгийн өндөр хөлстэй жүжигчдийн нэг болжээ.
Тэрээр дайны дараах жилүүдэд ганц нэг кинонд тоглож байсан боловч 1950-иас 1970-аад он хүртэл ихэнх хугацаагаа дэлхийгээр тойрон тоглолт хийхэд зарцуулсан ажээ.
Америкийн иргэний дайнаас Дэлхийн хоёрдугаар дайн хүртэл Алабама Өмнөдийн олон муж улсын нэгэн адил хөдөө аж ахуйгаас хамааралтай байсан учраас эдийн засгийн хүндрэл бэрхшээлтэй тулгарч байв.
Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараачийн жилүүдэд Алабама муж улсын эдийн засаг дан хөдөө аж ахуй дээр тулгуурладаг байснаа хүнд үйлдвэр, ашигт малтмалын олборлолт, боловсрол, өндөр технологи зэрэг олон салбартай болж хөгжиж, гол төлөв АНУ-ын Арми болон АНУ-ын Агаарын цэргийн хүчний цэргийн баазууд олноор байгуулагдан, өргөжин тэлснээр эдийн засаг нь сэргэжээ.
Өнөөдөр тус муж улс агаар сансар, боловсрол, эрүүл мэнд, банк, янз бүрийн хүнд үйлдвэр, үүний дотор автомашины үйлдвэрлэл, ашигт малтмалын олборлолт, ган үйлдвэрлэлд маш их хөрөнгө оруулдаг.
Алабама хойд талаараа Теннесси, зүүн талаараа Жоржиа, өмнө талаараа Флорида, баруун талаараа Миссиссиппи муж улсуудтай тус тус хиллэдэг ба өмнө талаараа мөн Мексикийн булангаар хүрээлэгдсэн.
Сургалт, эрдэм шинжилгээний ажил нь шинжлэх ухаан, техник, анагаах ухаанд илүү төвлөрдөг бөгөөд сүүлийн үед Бизнесийн сургууль болон хүмүүнлэгийн тэнхим байгуулагдсан.
2008 оны зэрэглэлээр Эзэн хааны коллеж анагаах ухааны чиглэлээр дэлхийд 26-д жагссан бөгөөд НВУ-ын гуравхан анагаах ухааны сургууль л тус сургуулийн дээр жагсчээ.
Эзэн хааны коллеж (албан ёсоор Эзэн хааны шинжлэх ухаан, технологи, анагаах ухааны коллеж) нь 1907 онд байгуулагдсан, 2007 оны дэлхийн их дээд сургуулиудын дунд тавд жагссан, Лондонд байрладаг дээд боловсролын байгууллага юм.
Компьютерийн тэнхим нь НВУ-д хамгийн шилдэгт тооцогддог бөгөөд 2007 онд Гардиан сонины их сургуулийн лавлахт анх удаа Кэмбрижийн Их Сургуулийн компьютерийн лабораториос илүү гарсан.
Эхэндээ эх нь хүүдээ гэрээр хичээл зааж сургаж байгаад дараа нь хүүд сайн боловсрол эзэмшиж, хувийн биеийн гимназид орохыг үнэхээр хүсч байсан эцэг Жейкоб түүнд хичээл заажээ.
Энэ үед Фройдийн гэр бүлд аль хэдийн найман хүүхэдтэй болсон байсан бөгөөд Зигмунд шинэ бүхнийг сурах хичээл зүтгэл, хүсэл тэмүүллээрээ бусдын дунд ялгарч байжээ.
Бяцхан хүү Зигмунд Фройд амьдралынхаа эхний гурван жилийг Фрайберг хотод өнгөрөөгөөд эцэг Якобын бизнес явуургүй болж тэд гэр бүлээрээ 1859 онд Лайпциг руу нүүж жил орчим болоод Вена хотыг зорьсон байна.
Зигмунд Фройд (, 1856 оны 5 сарын 6-нд Австрийн Эзэнт улсын Фрайберг, өнөгийн Чехийн Морави дахь Пршибор хотод төржээ – 1939 оны 9 сарын 23-нд Английн Лондон хотод нас барсан) - Австрийн сэтгэл мэдрэлийн эмч мөн хамгийн алдартай сэтгэл судлаач байсан юм.
Үүнээс гадна "Психоанализын эцэг" /Сэтгэл суудлалын дүн шинжилгээ/ гэдгээр нь дэлхий нийт түүнийг мэддэг бөгөөд энэ нь зууны сэтгэл зүй, анагаах ухаан, социологи, антропологи, утга зохиол, соёл урлаг болон бусад салбаруудад ихээхэн нөлөө үзүүлсэн юм.
Шекспир, Кант, Гегель, Шопенгауэр, Ницшег уншиж, герман хэлийг төгс мэддэг, Грек, Латин хэлийг сурч, Франц, Англи, Испани, Итали хэлээр чөлөөтэй ярьдаг болсон байжээ.
1930 оны зун Фройд шинжлэх ухаан, уран зохиолд оруулсан томоохон хувь нэмрийг нь үнэлж "Гёте" шагналыг хүртээсэн нь эрдэмтэнд ихээхэн сэтгэл ханамж өгч Германд психоанализыг дэлгэрүүлэхэд хувь нэмэр оруулсан юм.
1939 онд Зигмунд Фройдын өвчин хүндэрсэн тул тэрээр эмчлэгч эмч Макс Шур-ын өвдөлтийг тэсэхгүй байгаа тул өөрийгөө үхэхэд нь туслаач гэж гуйж морфий тариулж 9 дүгээр сарын 23-нд нас баржээ.
Зигмунд сургуулиа төгсөөд ямар мэрэгжил сонгох вэ гэж их эргэлзэж байгаад Анагаах ухааны чиглэлийг сонгосон боловч түүнд ямарч сонирхолгүй байсан гэж сүүлд нэг бус удаа мэдэгдэж байжээ.
1938 онд Австри Германд нэгдсэний дараа еврейчүүдийг нацистууд хавчиж эхэлсэн тул Фройдын байр суурь илүү төвөгтэй болж тэрээр галт тэргээр эхнэр охины хамт Лондон руу цагаачилжээ.
Зөвлөлт Холбоот Улсын Луна хөтөлбөрөөр анх хүнгүй хөлөг онгоц сар дээр газардсан ч, ганц Америкийн Нэгдсэн Улсын Аполло хөтөлбөрөөр л хүмүүс очжээ.
Сар нь дэлхийг 27.3 өдөр бүр нэг тойрдог ба Дэлхий-Сар-Нарны системийн үет өөрчлөлтүүдийн улмаас сар нь дэлхийгээс олон олон хэлбэртэй харагддаг байна.
Уг мөргөлдөөний улмаас дэлхийгээс нэлээд том хэсэг тасарч сансарт цацагдаж, дараа нь цацагдсан бодисын нэг хэсэг нь дэлхий дээр дахин унасан бол нөгөө хэсэг нь сансар луу таран явжээ.
Ийнхүү сарны гадаргын талбай нь дэлхийн аравны нэг, хуурай газрын дөрөвний нэгтэй буюу ойролцоогоор АНУ, ОХУ, Канадын нийт нутаг дэвсгэртэй тэнцэнэ.
Аймгийн төвийг тойроод нар мандах зүгээс эхлэн цагийн зүүний дагуу Жинст хайрхан, Товцог хайрхан, Бичигт толгой, Ганцын даваа, Өндөр толгой, Баян-Улаан хайрхан, Жавхлант толгой, Хатавч гэх мэтийн уулнууд байхаас гадна аймгийн төвийн зүүн хойд талд 60-аад километрийн зайтай орших Загастайн даваанаас эх аван урсдаг Чигэстэйн гол, зүүн урдаас Хангайн нурууны ноён оргил Отгонтэнгэрээс эх аван урсах Богдын гол Улиастай хотыг дайран өнгөрнө.
2002 оноос 1 шороон зурвастай байсан бол 2019 оноос хатуу хучилттай зурвастай болж Доной нисэх буудал нь Улиастай хотоос баруун зүгт 25 км зайд орших бөгөөд Улаанбаатартай байнгын нислэг явуулдаг.
Манайхаас хамгийн олон буюу 43 тамирчин оролцсон 1980 оны Москвагийн олимпоос хоёр мөнгө, хоёр хүрэл медаль, таван шагналт байр эзэлж 80 орноос 22 дугаар байрт орсон нь хамгийн өндөр үзүүлэлт юм.
1992 оны Барселоны олимпод 33 тамирчин явснаас хоёр хүрэл медаль зүүж, шагналт байранд мөн хоёр тамирчин орсноор тус олимпод оролцсон 169 орноос 48 дугаар байрыг эзэлсэн байна.
Халуун хүйтэн, хар цагаан хурц ялгамжаар шунал тачаал, сүсэг биш­рэл, сүрт бухнуудын тулаан гэх мэтээр Паблогийн Андалузид өнгө­рөөсөн бага нас нь түүний сэтгэлд насан туршийн хүчтэй зураглал болон үлдсэн гэдэг.
Эцэг нь хэдийгээр түүнийг өөр шигээ ядуу зураач болгохыг хүсэхгүй байсан ч жаал хүүгийн авьяас билэг нь өдөр ирэх тусам задран тодорч эцгийнхээ гайхшралыг төрүүлдэг байлаа.
Бухын тулаан, хаана ч байхгүй импрессионист, сюрреалист, кубист чиг­лэл­ийн уран барилга, уран зураг, гал цогтой испани хүүхнүүдийн ая дуу, зоримог баатарлагыг дуулсан утга зохиол, урт жад агссан Дон Кихот түүний илжиг унасан Санчо туслах гээд төсөөлөхөөр яахын аргагүй Испани орны дүр төрх нүднээ бууна.
Эдүгээ латин америк бүхэлдээ ис­пани хийгээд уламжлалт инкийн соёл иргэншил холилдсон манай гаригийн хамгийн сонин өвөрмөц атлаа хамгийн хүчирхэг соёлыг буй болгожээ.
Зурагт дүрслэгдсэн хүүхнүүд бүгд их зураачтай ойр дотно байсан эмэгтэйчүүд бөгөөд тэд ихэвчлэн тамлуулсан, зовсон мэт дүртэй байдаг нь учиртай ажээ.
Ядуу боловч аз жаргалтай байсан амьдралынхаа энэ үед Пабло Фернандад дурласан сэтгэлээ уран зурагтаа “Улаан шаргал” хэмээн нэрлэгдсэн шинэ урсгалаар илтгэж эхлэв.
Харин Пабло “Бүгд л эдгээр хөрөг эзэнтэйгээ адил болсонгүй гэх юм. Энэ бол юу ч биш. Хамгийн чухал нь Гертруда өөрөө хөрөг зураг­тайгаа адилхан болно” гэж ярьжээ.
Олон нийтийн зүгээс түүний энэ явдалд ихээхэн эгдүүцдэг байсан ч гайхамшигт уран бүтээлийнх нь өмнө бишрэн хүндэтгэж тэргүүнээ эрхгүй бөхийн хүндэлдэг байлаа.
Пабло Диего Хосе Франсиско де Паула Хуан Непомусено Мариа де лос Ремедиос Сиприано де ла Сантисима Тринидад Мартир Патрисио Руиз и Пикассо нь Испани , Франц зураач, уран барималч хүн юм.
Монголын Эзэнт Гүрний морин цэргийн аялан явах анги Кавказыг цөлмөн хоосолж, нэвт дайран өнгөрөхдөө Сванетид хүрээгүй тул Кавказын дундад эртний барилга байгууламжууд өнөөг хүртэл хадгалагдан үлдсэн гэдэг.
Түүнийг Гэгээн Георгийн лууны нийгэмлэгийг үндэслэгч – хөлөг баатар байсан гэх домог байдаг ч энэ нийгэмлэгийг Унгарын хаан Сигисмунд үндэслэсэн гэдэг нь батлагдсан байдаг байна.
Энэ нийгэмлэгийн дайчдын бамбай дээр нь нарын 12 цацрагийг дүрсэлсэн байдаг ба түүн дээр нь Обиличийг оруулсан 12 хөлөг баатрыг дүрсэлсэн байдаг байв.
Милош Обилич буюу Кобилич нь Зета муж буюу өнөөгийн Монтенегрогоос гаралтай хөлөг баатар бөгөөд Сербийн эзэнт улс, Туркийн Оттоманы эзэнт улстай хийсэн Косовогийн тулаанд Султан Мурад -ийг хөнөөснөөрөө ихэд алдаршсан хүн юм.
Тэрээр Зетагийн Балшичийн ордны захирагч Джурадж Страцимировичийн хөлөг баатар байсан гэх бөгөөд Косовогийн тулаанд оролцсноос өөрөөр түүний талаарх мэдээлэл тун ховор байдаг.
Умард Солонгосын тухайд түүний удирдагч Ким Ир Сен солонгосын дайн дуусав уу үгүй юу Сталины зөвлөлт, Мао Зэдуны хятад нөхдөөсөө сурсан муу аргаараа Манжуурт япончуудын эсрэг партизанчилж зовлон, жаргалаа хуваалцаж, хэцүү бэрхийг хамтдаа туулж нам төрөө үүсгэн байгуулалцсан журмын нөхдөө хүртэл бүгдийг нь хоморголон баривчилж шүүхийн шийдвэр, мөрдөн байцаалтгүйгээр хилс зохиомол хэрэг тулган гэр бүлээр нь хүйс тэмтэрсэн цэвэрлэгээг гардан явуулж ганцаар нам,төр, цэргийн эрх мэдлийг авч үлдсэн.
Энэ нь дээр дурьдсан өөрийн өрсөлдөгч байж мэдэх Пак Чон Хён болон түүний тойрон хүрээллээс эхлэн 1953 онд их баривчилгаа ,цэвэрлэгээ явагдсаны дараа 1956 онд тэднийг америкийн тагнуул хэмээн нийтэд зарлан буудан хороох тушаал өгснөөр нам, төр, цэргийн удирдах өндөр албан тушаалаас эхлээд бүх шатны салаа мөчир, салбар даяар найз нөхдөө, гэр бүлээ, эцэг эхээ, ах дүүгээ, хамт олноо тагнан матдаг компанит цэвэрлэгээг улс орон даяар явагддаг жигшүүрт жишиг тогтсон ажээ.
Тэжээж хэмээн онцолж буй шалтгаан нь жил бүр АНУ-с өгөх тусламжийн мөнгөөр Солонгосчууд хүнс, нефть, эм, барилгын материал, тоног төхөөрөмж зэрэг амин шаардлагатай бүхнээ гаднаас импортлодог байжээ.
Жишээ нь: 1960 оны Өмнөд Солонгосын эдийн засгийг авч үзвэл 32 сая долларын бүтээгдэхүүн экспортолж, 343 сая долларын бүтээгдэхүүн импортолсон байдгийг харьцуулбал худалдааны алдагдал 10:1 хэмжээнд хүрэн эдийн засгийн хувьд дампуурсан орон болсныг харуулж байна.
Харамсалтай нь жил бүр АНУ-ын өгөх тусламж буурсанаар Өмнөд Солонгосын эдийн засаг улам бүр доройтож, улс орны хэмжээний хямрал сүйрэл болох нь гэсэн түгшүүр тархан байлаа.
Тулааны явцад алагдсан генерал Уокерийн оронд албан тушаалыг нь авсан дэслэгч генерал М.Рижуэй Америкийн армийн сэтгэл санааг өргөх, ёс суртахууныг бэхжүүлэх арга хэмжээ авч "Чонын ав", "Аянга", "Бүслэлт" зэрэг сөрөг дайралт явуулсан ч олигтой үр дүнд хүрч чадсангүй.
Энэ ажиллагааны хүрээнд фронтын төв хэсэгт хоёр чиглэлээр цохилт өгсөн нь амжилттай болж 3 сарын дундуур эвслийнхэн Ханган голын гатлан Сөүлийг дахин эзэллээ.
4 сарын 22-нд Умардын эвслийнхэн сөрөг давшилтанд орж, фронтын баруун хэсэгт гол, төв болон зүүн чиглэлд хоёр туслах цохилт хийн, Өмнөдийн эвслийн хамгаалалтыг сэтлэн Америкийн анги нэгтгэлүүдийг хоорондоо холбоогүй жижиг бүлэглэлүүд болгон бутаргаад, Сөүлийн чиглэлд давшив.
Учир нь Америкууд Японы түрэмгийлэлийн үеийн засаг захиргааны нэгж, удирдлагуудын ихэнхийг хэвээр авч үлдсэн ба, солонгос хүмүүсийн байгуулсан аливаа эвсэл, хөдөлгөөныг хориглож байв.
1946 оны 9-р сард эхэлсэн төмөр замчдын эсэргүүцэл эрчимжин өмнөдийн ихэнх хотод үймээн дэгдэн, хэдэн арван цагдаагийн ажилтан, Японы газрын эзэд амь үрэгдэв.
Энэ нь нэг талаар тэдний ивээгч болох АНУ бүх хойгийг капиталист засаглалтай болгохыг сонирхож байсан бол ЗХУ бүхэлд нь коммунист улс болгохыг хүсч байсанд хэргийн гол зангилаа оршин байв.
Үүний дараа Нактонган голын орчим болсон тулалдаанд Америкийн явган цэргийн 25-р дивиз болон хуягт танкийн дивиз ихээхэн хэмжээний хохирол амссанаас гадна баруун урд чиглэлд нь Умард Солонгосын явган цэргийн 6-р дивиз, мотоциклийн 1-р ангиуд нь Өмнөд Солонгосын ухарч байсан нэгтгэлүүдийг бут ниргэж, Солонгосын баруун өмнөд болон, өмнөд бүс нутгийг бүхэлд нь эзлэн, Масан хотод ойртосноор Америкийн тэнгисийн явган цэргийн 1-р дивиз Бусан хот руу ухрахаас өөр аргагүй болов.
Өмнөдийн арми амьд хүчний хувьд 150,000 цэрэгтэй байсан нь хувцас хангамж, зэвсэг муутай (Японы Квантуны Армиас үлдсэн хөнгөн зэвсэг, дүрэмт хувцсаар нийт бие бүрэлдхүүний ердөө 1/3 нь хангагдсан), техникийн парк гэхэд мөн л Японы армиас үлдсэн, АНУ-ын тусламжаар орж ирсэн 40 гаруй танк, хуягт машин, сургалт дадлагын 14 нисэх онгоцтой байсан хийгээд дайн эхлэх үед өмнөдийн нутаг дээр гадаадын цэргийн томоохон нэгтгэл байгаагүй ажээ.
Хятадууд эхэндээ Солонгост цэргийн тойргуудын арми, корпус,анги нэгтэлүүдээр өргөдөл, санал цуглуулах ажлыг явуулсан боловч хүсэлт гаргасан нэг ч хүн гарсангүй тул дээд командлалын тушаалаар Пэн дэ хуайд командлуулан бэлтгэл ажлыг өрнүүлжээ.
Хятад нь 38-р өргөргийг солонгосын бус цэргийн хүч давсан тохиолдолд дайнд орно гэж мэдэгдэж байсан ч АНУ үүнийг нь "Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагыг сүрдүүлэх гэсэн оролдлого" гэж үзэж байв.
Гэвч 1950 оны 10 сарын 8-нд Америкийн цэргийн нэгтгэлүүд Умард Солонгосын хилийг давахад Мао Зэдун Хятадын армийг Ялузянь голын эрэгт ойртон, гатлахад бэлэн байх тушаал өгөв.
Тэрээр Зөвлөлтүүдээс дэмжлэг авахын тулд ерөнхий сайд Жоу Эньлайг Москва руу явуулаад, хариу хүлээн дайнд орох өдрийг 10 сарын 13-аас 19-ний өдөр болгон хойшлуулав.
Америкийн цэргийг Ханган ба Пёньяны хоорон дахь сайтар бэхлэгдсэн хамгаалалтаас нь холдуулахын тулд Пэн Дэхуй өөрийн нэгтгэлүүддээ эмх замбараагүй ухарч байгаа байдал үзүүлэхийг тушаав.
ний хариуд америкчууд «МиГ-15»-ийн эсрэг тусгайлан зохион бтээсэн -84, -86 угтан сөнөөгч онгоцыг Солонгос руу илгээсний дараа зөвлөлтийн сөнөөгчдийн хаанчлал дуусч, хоёр тал агаарт харилцан тэнцвэртэй болсон байна.
Агаарт ноёлж чадахгүй байгаагийн улмаас газрын байлдааны ажиллагаанд муугаар нөлөөлөх болсон нь Умард Солонгос, Хятадын таних тэмдэгтэй нисэх онгоц, мөн тэдний дүрэмт хувцас, бичиг баримттай зөвлөлтийн туршлагатай нисгэгчдийг тулалдаанд оруулахад хүрэв.
Энэ нь нэг талаар туршлага муутай Солонгос, Хятадын нисгэгч нарын жолоодсон онгоцыг оруулан тооцсонтой холбоотой бололтой} Зөвлөлтийн талаас 335 МиГ сөнөөгчөө алдаж 1300 онгоц сөнөөсөн гэсэн мэдээ өгдөг.
1949 онд ЗХУ ба АНУ нь өөрсдийн мэдлийн бүсээс анги нэтгэлүүдээ бүрэн гаргасан ба Кимын удирдсан коммунист засгийн газар өмнөдийг цэргийн хүчээр нэгтгэхийг санаархаж эхэлсэн боловч Сталин энэ дайнд АНУ-ыг оролцож болзошгүй гэж болгоомжилж байв.
1950 оны 1 сард АНУ, Номхон далай дахь АНУ-ын хамгаалалтын бүсийг Алеутийн арал, Япон, Филиппин гээд, Солонгосын хойгийн хамгаалалтыг НҮБ хариуцах ёстой гэж мэдэгдлээ.
Энэ үеэс Умард Солонгосын арми Хятадын чөлөөлөх армид 1930-д оноос хойш байлдаж байсан солонгос цэргүүдээр хүчээ зузаатган, зөвлөлтийн зэвсгээр зэвсэглэж эхлэв.
1950 оны 3 сард Хойдууд Зөвлөлтүүдэд 9 тонн алт, 40 тонн мөнгө, 15,000 тонн фосфор, газрын ховор элементийн баяжмалыг худалдаж авсан зэр зэвсгийн төлбөрт шилжүүлсэн байна
АНУ нь Дэлхийн хоёрдугаар дайн дууссантай холбоотойгоор армийнхаа бие бүрэлдэхүүнийг цөөлж, дайн дэгдсэн бүс нутагт хангалттай цэргийн хүчгүй болсон байв.
Дайны эхэнд ерөнхийлөгч Трумен Өмнөд Солонгосын армийг зэвсэг, техникээр хангах, цэргийн нисэх хүчнээр хамгаалуулан Америкийн иргэдийг Солонгосоос гаргах үүргийг Макартурт өгснөөр дэмжлэгээ хязгаарлав.
Хэдийгээр Америкийн цэргийнхэн Умард Солонгосын эсрэг цэргийн нисэх хүчнийг идэвхтэй ашиглахыг санал болгож байсан ч Трумэн зөвшөөрөөгүй бөгөөд харин Долдугаар флотод Тайванийг хамгаалах тушаал өгснөөр Хятадын коммунистууд болон гоминданыхны хоорондын тэмцэлд хөндлөнгөөс үл оролцох бодлогыг эцэс болгов.
Солонгосын дайнаас өмнө АНУ нь Тайвань болон эх газрын Хятад хоёрын мөргөлдөөнд ямар нэг байдлаар оролцохоос эрс татгалзан, Тайваньд дэмжлэг үзүүлэхээ зогсоогоод байсан билээ.
Улмаар Солонгосын дайны дараа давамгайлах болсон үзлийн нөлөөгөөр Өрнөдийн дийлэнх орнууд БНХАУ-ыг 1970-аад он хүртэл хүлээн зөвшөөрөхөөс татгалзаж байсан юм.
Америкийн шинээр сонгогдсон ерөнхийлєгч Дуайт Эйзенхауэр дайныг зогсоохын тулд авч болох арга хэмжээг хайж 1953 онд Солонгост ирж байдалтай газар дээр нь танилцжээ.
Зөвлөлтөөс дэмжлэггүй болсон Хятадын тал олзны хүмүүсийг суллан явуулахыг зөвшөөрч, 1953 оны 4-р сарын 20-ноос эхлэн талууд цэргийн олзлогдогсдоо солилцож эхэлсэн байна.
Байдал тун ээдрээтэй болж ирсэн тул Хятадын тал Зөвлөлтийн хариуг хүлээлгүй 1950 оны 10 сарын 25-ны өдөр Пэн Дэхуй генералаар удирдуулсан 270,000 хүнтэй армиа Ялузян голыг гатлан дайнд орох тушаал өгчээ.
Дэлхийн хоёрдугаар дайны сүүлээр байгуулагдсан АНУ ба ЗХУ-ын гэрээгээр Солонгосын хойгийг 38-р өргөргөөр хоёр хуваах асуудлыг тохиролцсон бөгөөд уг гэрээний дагуу Зөвлөлт Холбоот Улсын арми 8-р сарын 10-нд уг өргөрөгөөс хойш нутагт, хэдэн долоо хоногийн дараа буюу 1945 оны 9-р сарын 9-нд Америкийн Нэгдсэн Улсын арми 38-р өргөргөөс өмнөх нутагт хяналтаа тогтоов.
Үүний эсрэг Умард Солонгос, Хятадын тал нь Як-9, Ла-9 загварын сөнөөгч, Ил-2, Ил-10, ТУ-2, Пе-2 маягийн дайрагч, бөмбөгдөгч онгоцтой байв.
Гэвч ЗХУ нь агаарын болон тэнгисийн цэргийн дэмжлэгээр туслахаас татгалзсан төдийгүй өөрийн сөнөөгч МиГ-15-ыг фронтын шугаманд 100 км-ээс илүү ойртохыг нь хориглож зөвхөн Умард Солонгос, Хятадын нисэх хүчний бие бүрэлдэхүүнийг бэлтгэх, ар талын агаарын хамгаалалтыг хариуцах, зэр зэвсэг, галт хэрэгсэл нийлүүлэхээс хэтэрсэнгүй.
Энэ нь Сталины хувьд "Уулан дээрээс 2 барсын хоорондох зодооныг тайван ажиглаж, аятай тохиол хүлээх сармагчны хаан" Мао-ЗеДуны бодлогоос болгоомжилсноос үүдэлтэй байлаа.