polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Алдарт Мэдисон Скүэр Гарданд мэргэжлийн хоккей болон Коллежийн сагсан бөмбөгийн тоглолтууд шахуу хуваарьтай болдог байсны улмаас Никс өөрийн талбай дах тоглолтоо ихэвчлэн 69-р Рэгимэнт Арморид хийдэг байв.
Сүүлд нь НБА-гийн Алдрын танхимд нэрлэгдсэн Жо Лапчикыг Кохланы оронд дасгалжуулагчийн албыг залгамжилсан бөгөөд багаа тогтмол амжилттай тоглуулж 9 улирал дараалан Плэй Оффт шалгаруулж байжээ.
Харин үүний дараа улирал болох 1950-1951 оны улиралд Никс улирлын турш 36 хожиж 30 хожигдолтойгоор Зүүн бүсийн 3-т орсон амжилтаар Плэйоффт үлдэж улмаар анхны удаа НБА-гийн финалд шалгарав.
Тэд Плэй оффт Бостонтой таарч тоглосон бөгөөд Финалд 3 дараалан түрүүлээд байсан Миннеаполис Лэйкерс багийг хожсон Рочэстэр Роялс багтай шалгарч эхний 3 тоглолтод хожигдоод байв.
Дараагийн 3 тоглолтод Никс хожил авч шийдвэрлэх сүүлийн тоглолтод тоглолтын эхний хагаст 17 онооны зөрүүгээр Роялсын тэргүүллээр дууссан боловч, 2-р хагаст Никс хүчтэй эсэргүүцэл үзүүлж 2 оноо зөрүү хүртэл нэхэж, сүүлийн 40 секундэд Боб Дэйвсийн хийсэн 2 торгуулийн шидэлт тоглолтын хувь заяаг шийдэн, 75-79 ийн харьцаатай ялагдсан байна.
Харин 1970-аад оны үеийг тэдний алтан үе гэх бөгөөд НБА-гийн Алдрын танхимд нэрлэгддэг Уиллис Рийд, Уолт Фрейзер, Дейв Бушер, Эрл Монро, Билл Брэдли нарын шилдгүүдээр ахлуулсан хүчирхэг багийг бүрдүүлж 2 ч удаа НБА-гийн аварга багаар тодорч байв.
Сүүлчийн гялалзсан амжилт үзүүлж байсан үе нь алдарт Патрик Юингтэй салшгүй холбоотой бөгөөд НБА-гийн финалд 1994, 1999 онуудад шалгарсан ч аварга авч чадаагүй юм.
Нью Йорк Никс баг 1950 аад оны эхэн үед 3 удаа финалд шалгарсан ба Рочэстэрт хожигдсоны дараа жил Финалд Миннеаполис Лэйкерстэй хүч үзэж, мөн л шийдвэрлэх 7 дахь тоглолтод ялагдаж азгүйтсан билээ.
Гялалзсан амжилтаар дүүрэн 1952-1953 онд тэд 47 хожиж 23 хожигдсон бөгөөд тэдний гялалзсан амжилттай эхэлсэн улирал нь гарааны тоглогчдын гэмтэл бэртэлийн улмаас Финалд түрүү жилийн аварга Миннеаполис Лэйкерст ердөө 5-хан тоглолтонд ялагдал хүлээснээр өндөрлөсөн юм.
1953 - Их Британи, Умард Ирландын нэгдсэн вант улс болон Канад, Австрали, Шинэ Зеланд Хамтын нөхөрлөлийн бусад улс орнуудын хаан ширээнд Элизабетийг залах ёслолыг телевизээр шууд дамжуулав.
1962 - Хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний хэсгийн тоглолтод учраа таарсан Чили-Италийн тоглолтын явцад тоглогчдыг хамарсан зодоон болж улмаар цагдаа нар хэв журам сахиулахаас өөр аргагүй болжээ.
1997 - АНУ-ын Оклахома хотод бөмбөг дэлбэлж 168 хүний амь насанд халдсан террорист ажиллагааг зохион байгуулсан Тимоти МакВейд хүн амины гэмт хэргийн 15 зүйл заалт зөрчсөн гэх үндэслэлээр цаазын ял оноожээ.
1904 - Усанд сэлэлтийн төрлөөр таван удаагийн алт, усан пологийн төрлөөл нэг удаа хүрэл медаль хүртсэн, "Тарзан"-ы дүрээрээ алдаршсан тамирчин, жүжигчин Жонни Вайсмюллер
1593 - Солонгосын Хаенжү хотыг бүсэлсэн Японы 30 мянган дайчны эсрэг, Жосон улсын 3,000 цэрэг жанжин Квон Юүлийн удирдлага дор тэмцэж, ялалт байгуулжээ.
1983 - Эмэгтэйчүүдийн эрхийг ноцтой хязгаарласан хуулийг эсэргүүцэж Пакистаны Лахор хотод 100 гаруй эмэгтэй эсэргүүцлийн жагсаал зохиоон байгуулжээ.
2002 - Гааг дахь Хүний эрхийн шүүхээс НҮБ-ын байгууллагын үүсгэсэн Югославтай холбогдох хэрэгт тухайн үед Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байсан Слободан Милошевичийн хэргийг хэлэлцэж эхэлжээ.
Фройд оюун санааг клиникийн ажиглалт, өөрийгөө шинжих болон тайлбарын арга дээр үндэслэн танин мэдэж байсан бөгөөд хүний ухамсаргүй үйлдэл, истери, психопатологи буюу сэтгэцийн эмгэг дээр гол судалгаагаа төвлөрүүлсэн байна.
Түүний дэвшүүлсэн бэлгийн харилцааны болоод дарангуйлах сэтгэл зүй, ухамсаргүй оюун санааны үйлдлийн тухай онол нь ихэд нэрд гарч сэтгэл судлалын хөгжилд томоохон хувь нэмэр оруулсан юм.
Сэтгэл судлалын түүхэнд хоёр томоохон цаг үе байдаг: эхнийх нь сэтгэл судлал философийн болон бусад шинжлэх ухаан, ялангуяа байгаль шинжлэлийн хүрээнд хөгжиж байсан үеийг хамруулдаг.
Эдгээр цаг үеүд нь харилцан адилгүй хугацааг туулсан буюу эхний цаг үе нь ойролцоогоор 2,5 мянган жилийг туулсан бол /НТӨ 6-19 зууны хагас хүртэл/, дараагийх нь 200 гаруйхан жил / зууны хагасаас өнөөг хүртэл/ өнгөрөөгөөд байна.
Сэтгэлзүйн мэдлэг нь боловсрол, ажил эрхлэлт, гэр бүлийн амьдралын үйл явц, түүнчлэн сэтгэцийн аливаа асуудалд, жишээ нь сэтгэлийн дарамт, сэтгэл гутрал гэх мэт хүний амьдралын өдөр тутмын олон талт үйл ажиллагаанд хэрэглэгддэг.
Сэтгэл судлал нь хүний хөгжил, спорт, эрүүл мэнд, хөдөлмөр, байгууллага хамт олны зан үйл, хэвлэл мэдээлэл, хууль эрх зүй, сэтгэл зүйн оношилгоо, сэтгэл зүйн сорил, харьцуулсан сэтгэл судлал гэх мэт салбар шинжлэх ухаануудтай.
Ийм учраас энэ бүхий л үйл явдлыг тоочих, тодорхой үе шатуудад хуваах, тус бүрийн агуулгыг тодорхойлох шаардлагын улмаас сэтгэл судлалын түүхийг үечлэх асуудал урган гардаг байна.
Сэтгэл судлал нь хүний зан үйл, сэтгэцийн шинж, байдал, үйл явцууд, ухамсрын нарийн үйлдлүүд болох сэтгэл хөдлөл, анхаарал, зан үйл, хүртэхүй, хүмүүсийн харилцаа зэргийг судалдаг юм.
Сэтгэл судлал нь хүний сэтгэл зүйн үйл явцыг судалж улмаар хувь хүн болон нийгмийн хүрээнд оюун санаа хэрхэн нөлөөлдөг болохыг олж тогтоохыг эрмэлздэг.
Зигмунд Фройд Австрийн алдартай мэдрэлийн эмч гэдгээрээ дэлхийд алдартай бөгөөд тэрээр эмчилгээний хандлагатай психоаналитик гэж нэрлэгддэг сургуулийг үндэслэгч юм.
Зигмуд бол хүний ​​бүх мэдрэлийн эмгэгүүд нь бие биетэйгээ маш нягт харьцдаг хэд хэдэн ухамсаргүй, ухамсартай үйл явцын улмаас үүсдэг гэсэн онолын "эцэг" юм.
Скиннер болон зарим бихевиористууд сэтгэл судлалыг психоанализтай харьцуулахад илүү эмпирик, үр дүнтэй гэж үзэж байсан ч цаг хугацааны явцад Фройдын дэвшүүлсэн олон санааг хүлээн зөвшөөрчээ.
зууны дунд үед Зигмунд Фройдын охин Анна Фройд, Америкийн сэтгэл судлаач Эрик Эриксон, Австри-Английн психоаналист Мэлани Клайн, Английн психоаналист, физикч Виникот зэрэг нэрт судлаачид төрөн гарсан юм.
82728 га нутаг дэвсгэртэй, Улаанбаатар хотоос 108 км,Аймгийн төвөөс 117км зайтай оршдог бөгөөд өөрийн аймгийн Эрдэнэ, Баяндэлгэр, Баянжаргалан, Баян сумуудтай хилэлдэг, эх газрын эрс тэс уур амьсгалтай, далайн түвшингээс дээш 1400-аас дээш метрт өргөгдсөн жилд унах хур тундасны хэмжээ 200-231 мм , зарим үед 150 мм –ээс ч бага хур тундас унадаг.
БНМАУ-ын АИХ-ын Тэргүүлэгчидийн 1959 оны 129-р зарлигийг үндэслэн Төв аймгийн Хөдөлмөрчдийн Депутатуудын Гүйцэтгэх Захиргаа МАХН-ын Хорооны 1959 оны 4-р сарын 16-ны өдрийн 40/13-р тогтоол гарч засаг захиргааны өөрчлөлт дахин хийгдэх үед Архустын сангийн аж ахуйг түшиглэн Архуст сумыг байгуулсан түүхтэй.
Манай сумын нутагт Аргаль угалз, Чоно, Туулай,Тарвага,Зурам, Үнэг , Хярс,Дорго,Хүрэн,Мануул, Цагаан зээр, зэрэг ан амьтдаас гадна Галуу, Нугас,Хун, Тогоруу, Ангир, Идлэг шонхор,Бүргэд, Тас, Сар,Элээ зэрэг төрөл зүйлийн шувуудтай.
Тус сум 1971 онд Төвийн эрчим хүчний нэгдсэн сүлжээнд холбогдсон, 1978 оноос Улаанбаатар- Багахангай –Багануурын төмөр зам тавигдаж нутаг дэвсгэр дээгүүр 29 км үргэлжилдэг.
Ургамлын төрөл зүйлээс агь, ганга, тарваган шийр, зээргэнэ, гэшүүнэ, монгол цай, нохойн хошуу,лидэр, лууль , царван, ерхөг, согоовор , хиаг, хялгана, бутуул, мангир, шувууны хөл, дэрс зэрэг олон зүйлийн ургамал ургана.
Сумын эдийн засгийн гол үнлэс нь мал аж ахуй бөгөөд дэд бүтэц сайн хөгжсөн тул 2009 оноос газар тариалан сайн хөгжих үндэслэл тавигдсан /газар тариалангийн 12827 га талбай бүгд эзэнтэй болсон/ гэж үзэж байна.
1930 - АНУ-ын зартай дээрэмчин Аль Капонийн харьяа уушин газарт мөрийтэй тоглож их хэмжээний мөнгө алдсан сэтгүүлч Жейк Линжи Иллиной мужийн галт тэрэгний зогсоолд бусдын гарт амь үрэгдэв.
1951 - "Хөөрхөн хүүхэн", "Кинг Конг", "Зургаа дахь мэдрэхүй" зэрэг 100 гаруй киноны хөгжмийг зохиосон Америкийн хөгжмийн зохиолч Жеймс Ньютон Ховард
1976 оны Монреалийн олимпыг бойкотлосон 24 орны тал орчим нь тус наадамд оролцсон хэдий ч 1979 онд ЗХУ-ын цэрэг Афганистанд халдсаныг эсэргүүцэж, АНУ тэргүүтэй 60 гаруй орон Москвагийн олимпыг бойкотложээ.
81 улс оролцсон нь 1956 оны Мельбурны олимпоос хойш хамгийн бага үзүүлэлт боловч өмнөх олимпоос нийт медалийн 71%, нийт алтан медалийн мөн 71%-г хүртсэн орнууд тус олимпод оролцсон байна.
ЗХУ-ын Афганистан дахь түрэмгийллийг эсэргүүцэж 15 орны тамирчид нээлтийн ажиллагаанд өөрсдийн улсын далбаа бус Олимпын далбааны дор жагсан, шагнал гардуулах ёслолд Олимпын далбааг мандуулан, Олимпын дууллыг эгшиглүүлжээ.
Тус олимпод тогтоогдсон 4 олимпын рекорд одоог хүртэл эвдэгдээгүй байна: Зүүн Германы эмэгтэй 4100 метрийн буухиа гүйгчид 41.6 секундын амжилт үзүүлсэн; Зүүн Германы бөөрөнцөг түлхэгч Илона Слупианек 22.41 метр хол шидсэн; ЗХУ-ын Надежда Олизаренко 800 метрийн гүйлтэд 1:53.43 амжилт үзүүлсэн; орчин үеийн таван төрөлтөд ЗХУ-ын Анатолий Старостин 5568 оноо авсан.
Нээлтийн ёслолын үеэр сансрын Салют 6 хөлгийн багийн нисгэгч Леонид Попов, Валерий Рюмин нар цэнгэлдэх хүрээлэнтэй шууд холбогдож мэндчилгээ дэвшүүлсэн.
Хаалтын ёслолд дараагийн зохион байгуулагч орон болох АНУ-ын далбааны оронд Лос-Анжелес хотын далбааг мандуулж, Лос-Анжелес хотын даргад биш, ОУОХ-ны ерөнхийлөгчид Олимпын далбааг хүлээлгэж өгсөн аж.
Метадата гэдэг нь ерөнхийдөө бүтэцлэгдсэн мэдээлэл бөгөөд мэдээллийн хамаарлыг илрүүлэх, мэдээллийг танилцуулах, үнэлгээ өгөх болон мэдээллийг удирдахад тусалдаг компьютерт ойлгомжтой өгөгдөл юм.
Тоон өгөгдөл нь ихэвчлэн хүснэгт, өгөгдлийн сан гэх мэт харилцан хамааралтай өгөгдлийн сангуудад хадгалагддаг ба ерөнхийдөө хийсвэр түлхүүр/утгын хослол маягаар үзүүлэгдэж болно.
Өгөгдөл нь аналог төхөөрөмжийн эх үүсвэр юм, энэ нь температур мэдрэгчтэй адил, "аналог тоон хувиргагч " буюу "" -ийг дамжин өнгөрч дижитал өгөгдлийг аналог өгөгдөл рүү шилжүүлнэ.
Өгөгдөл нь тоо хэмжээ, тэмдэгтүүд, эсвэл компьютерт хадгалагдсан тэмдэгтүүд бас соронзон дээр бичигдсэн, гэрлийн эсвэл гараар бичигдсэн мэдээлэл бас дижитал цахилгаан дохиог төлөөлдөг.
Анхны гэргийгээсээ хөндийрсний дараа тэрбээр 1971 онд Улаанбаатарт болсон Ази, Африкийн зохиолчдын их хурлын гадаад төлөөлөгчдөд үйлчилж байхдаа тухайн үеийн ГХЯ-ны ажилтан Г.Чанцал хэмээх бүсгүйтэй дотносон улмаар гэр бүл болжээ.
Гомбосүрэнгийн Чанцал нь Өвөрхангай аймгийн Бүрд сумын уугуул, өөрөөр хэлбэл Д.Пүрэвдоржтой нэг нутгийн, франц хэлний орчуулагч мэргэжилтэй бөгөөд насаараа дипломат албанд ажилласан.
МЗЭ-ийн хороонд "Цог" сэтгүүлийн эрхлэгч, яруу найргийн зөвлөлийн эрхлэгч зэрэг ажлуудыг хийж байв "Монгол Уран Зохиол" хэвлэлийн газрын захирлаар 1990-1993 хүртэл ажиллаж байгаад тэтгэвэрт суусан.
Тэрбээр уран зохиолыг түгээн сурталчилж, ард түмний хүртээл болгоход бүхий л авьяас билиг, эрч хүч, ухаан бодлоо бие хайргүй зориулж "Монголын нэг өдөр", "Уран үгсийн чуулган"-ыг хамтран бүтээлцэж, "Болор цом" яруу найргийн наадмын галыг 1983 онд асааж тооныг өргөсөн хүн юм.
Мөн тэрээр их уран зохиолын төлөө сэтгэлээ зориулж, 1970, 1980 онд "Яруу найргийн тэнхим" үүсгэж, 2001 оноос "Монгол уран зохиолын академи", "Монголын нууц товчоо" уран зохиолын дээд сургуулийн тулгыг тулж, өрнө дорнын уран ухааныг нийтгэн оюун санаа, эх хэлнийхээ тусгаар тогтнолын төлөө цуцалтгүй хичээнгүйлэн зүтгэж байсан.
Түүний бичсэн “Чингис” , “Тусгаар тогтнол” , “Хөх даалимбан тэрлэг”,“Хар цас”, “Сэгс цагаан Богд” зэрэг яруу найргийн бүтээлүүд нь уншигчид, монголын ард түмний дунд ихээхэн түгж алдаршсан юм.
Дэндэвийн Пүрэвдорж бага дунд сургуулиа төгсөөд 1953 оноос Улсын хөгжимт драмын театрт ажиллаж 1957 онд Улаанбаатар хотын намын хорооны дэргэдэх Марксизм-Ленинизмын оройн их сургууль, 1965 онд Москва хотноо М.Горькийн нэрэмжит утга зохиолын дээд сургууль тус тус төгссөн.
Дэндэвийн Пүрэвдорж (1933 оны 10 сарын 15-нд Өвөрхангай аймгийн Бүрд суманд төрсөн- 2009 оны 3 сарын 20-нд нас барсан)- Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар , Төрийн шагналт , Ардын Уран Зохиолч цолтой яруу найрагч, "Болор цом" наадмын анхны тэргүүн шагналтан юм.
"Алтан намар", "Алтан шар зам", "Дөрвөн цагийнтал", "Хаврын шөнийн бодол", "Орчлонд би азтай төржээ", "Сайн нөхрийн ерөөл", "Урьд шөнө чи зүүдлэв үү" зэрэг олон олон бүтээл ардын дуу мэт түгэн дэлгэрсэн юм.
Д.Пүрэвдорж "Тарчилсан сүнс" "Улаан зүүд", "Нарны жавар" гурамсан роман туурвиж, "Улаан гэрийн хоригдол", "Бор гэрийн богд" дурсамжийн ном хэвлүүлсэн, манай уран зохиолын яндашгүй авьяас билигтэн байлаа.
БНМАУ-д Хэнтий, Дорнод аймгийн Онон, Улз, Халх , Хэрлэн гол, Цагаан овоо сумын Баян бүрд, Хүрээт нуур, Холбоот нуу зэрэг нутгаар өндөглөж зусдаг.
Манай орны Хэнтий, Дорнод аймгийн Онон, Улз, Халх, Хэрлэн гол, Цагаан-Овоо сумын Баянбүрд, Хүрээт нуур, Холбоот нуур зэрэг нутгаар өндөглөж зусдаг.
1691 - Халхын Түшээт хан Чахундорж, Өндөр гэгээн Занабазар тэргүүтэй Халх дөрвөн аймгийн 550 лам ноёд, Өвөр Монголын дөчин есөн хошуудын ноёд Дол нуурын чуулган дээр Манж чин улсад Халхын хант улс дагаар оров.
1941 - Энэ оны эхэнд Их Британийн өдөөн турхирсан Иракын төрийн эргэлтээс хойш анх удаагаа Иракын угсаа залгамжлах хунтайж Абд аль-ла эрх мэдлээ хүчирхэгжүүлж эхэлжээ.
1952 - Дэлхийн хамгийн анхны тийрэлтэт хөдөлгүүрт агаарын тээврийн "Де Хаввиланд Комет 1" хөлөг Их Британийн Лондонгоос Өмнөд Африкийн Йоханнесбургыг чиглэн нисчээ.
2011 - 2001 оны Есдүгээр сарын 11-ний халдлагыг зохион байгуулсан Аль Кайда бүлэглэлийн удирдагч Осама Бин Ладеныг АНУ-ын тусгай хүчин Пакистаны Абботтабад хотод устган хөнөөжээ.
1973 - Уотергейтийн дуулиан: АНУ-ын Ерөнхийлөгч Ричард Никсон үүссэн нөхцөл байдалтай холбоотойгоор зөвлөх Жон Дийн, Р.Халдеман, Жон Эрлихман нарыг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв.
2004 - Америкийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр Иракын Абу Гхрейб шоронд АНУ-ын цэргийн алба хаагчид бэлгийн хүчирхийлэл үйлддэг байсан тухай дүрс бичлэг цацагджээ.
6 настайгаасаа уран сайхны сэлэлтээр хичээллэж эхлэн, дунд сургуульдаа нэрт дасгалжуулагч Имүра Масаёгийн "Имүра уран сайхны сэлэлтийн клуб"-т бэлтгэл хийх болжээ.
1994 оны ДАШТ-д тэр үед тогтсон ойлголтыг эвдэж, эмэгтэй хүний уур бухимдлыг илтгэсэн "Үл инээмсэглэх" үзүүлбэрийг үзүүлж, ДАШТ-ий түүхэнд анх удаа техникийн оноогоороо бүтэн оноо авч, мөнгөн медаль зүүжээ.
Киото мужийн Киото хотын уугуул Окүно Киото хотын Тацү-Икэ бага сургууль, Жоосон дунд сургууль, Осака хотын Шитэнноожи ахлах сургууль, Доошиша Их Сургуулийн худалдааны тэнхим, тус их сургуулийн магистрантыг төгсчээ.
Хүрээнд гурван монгол лам хятадын нэгэн пүүсийн худалдагч нарын хооронд маргаан болж, улмаар хоорондоо зодолдсонд цагдаагийн үүрэг гүйцэтгэж байсан хятад цэргүүд зодоон хийж буй монгол лам нарыг баривчлан, цагдаагийн газар руу авч явахыг оролдоход Хүрээний олон монгол тэд нар луу дайрч, улмаар хятад пүүсийг эвдэв.
1979 - АНУ-ын нийслэл Вашингтон хотод Египетийн ерөнхийлөгч Анвар аль-Садат, Израйлийн ерөнхий сайд Менахем Бегин нар Америкийн зуучлалаар энхийн гэрээнд гарын үсэг зуржээ.
Оросын судалгаан "Левада" төвөөс явуулсан судалгаагаар нийт иргэдийн 38 хувь нь тус эсэргүүцлийг дэмжиж байсан бол 67 хувь нь ерөнхийлөгч В.Путиныг энэ асуудалд хариуцлага хүлээх ёстой гэж үзсэн байна.
1822 – Грекийн эрх чөлөөний дайн: Грекийн тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэгч Теодорос Колокотронис Акрокоринтийн нуруунд Оттоманы эзэнт гүрний Деметриос Ипсилантистай тулалджээ.
1943 – Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Касабланкагийн хуралд оролцсон АНУ-ын Ерөнхийлөгч Франклин Д.Рүүзвельт, Их Британийн ерөнхий сайд Уинстон Черчилль нар дайны стратеги, цаашид хэрэгжүүлэх алхмуудын талаар санал солилцжээ.
1973 – Алдарт дуучин Элвис Преслигийн тоглолтыг телевизээр шууд дамжуулсан нь нэг уран бүтээлчийн тоглолтыг хамгийн их хүн үзсэн нэвтрүүлэг болж телевизийн урлагийн түүхэнд бичигджээ.
2011 – Арабын хавар: Тунисийн ард иргэд засаглалаа эсэргүүцэж бослого гаргасны дараа тус улсын Ерөнхийлөгч Зине Эль Абидин Бен Али эх орноосоо дүрвэж, Саудын Араб улсад ирэв.
Ихэнхдээ байгальд нунтаг тоос, үйрмэг, нимгэн хуудас, нарийн үслэг төрхтэйгээр газрын давхаргад судал, бусад металл болон чулуулагтай холимог хадан тогтцын хэлбэртэйгээр оршдог.
Монголчууд эрт дээр еэс алтаар гангарч ирсэн ард тмэн бөгөөд Бр Хннгийн еэс алтаар маш нарийн донж хийцтэй эдлэл хийж хэрэглэж байсныг Эрдэмтэд тогтоосон байна.
Алт нь голдуу өрөл , ялтас , утас , мөн ховорхон тохиолдолд талст хэлбэртэй , шар өнгөтэй байдаг бөгөөд мөнгө агуулсан алт нь илүү тунгалаг өнгөтэй байдаг бол зэс агуулсан алт нь улаавтар туяатай байдаг.
Хүн төрөлхөтөн алтны Шороон ба Үндсэн ордоос 1800000 тн гаруй олт олборлосон гэж үздэг бөгөөд Алтны хам гол нөөц Далай буюу Тэнгисийн усанд 1 тэрбум тонн буюу 1шоо метр усанд 3-5мг алт байдаг гэж үздэг байна.
Алтны 100 тонноос дээш нөөцтэй үндсэн ордыг их том , 50-100 тонныхыг том , 10-50 хүртэл тонныхыг дунд , 10 тонныхыг жижиг ордод тооцох ба 1тонноос бага нөөцтэй ордыг жижиг орд гэж нэрлэнэ.
Хожуу палеолитын үед ашиглагдаж байсан Испанийн агуйнуудаас бага хэмжээний байгалийн алт олдсон, в. МЭӨ 40,000. Алт олдворууд Египетэд хаант улсын өмнөх үеийн эхэн үед буюу МЭӨ 5-р мянганы төгсгөл, 4-р зууны эхэн үед анх гарч ирсэн бөгөөд хайлуулах үйлдвэрлэл 4-р мянганы явцад хөгжсөн; 4-р мянганы эхэн үед Доод Месопотамийн археологид алтны олдворууд гарч ирэв.
Балкан дахь алтны олдворууд нь МЭӨ 4-р мянганы үеэс бий, тухайлбал Болгарын Варна нуурын ойролцоох Варна ордоноос олдсон олдворууд нь нэг эх сурвалжийн үзэж байгаагаар алтны олдворуудын хамгийн эртний "хуучирсан" олдвор гэж үздэг.
Алт нь байгаль дээр цэврээр орших ба хувийн жин ихтэй , зөөлөн, гялалзсан шар өнгөтэй металл юм Байгальд маш ховор тохиолдолд 6; 8;12; ханатай талст хэлбэрээр оршдог.
Ихэнхдээ байгальд нунтаг тоос, үйрмэг, нимгэн хуудас, нарийн үслэг төрхтэйгээр газрын давхаргад судал, бусад металл болон чулуулагтай холимог хадан тогтцын хэлбэртэйгээр1,1•10³ нягтралтайгаар оршдог.
Алт озонтой давсны хүчилд урвалд орон 2 нэгдлийг үүсгэх ба цианы уусмалд задарч 4 нэгдлийг үүсгэдэг учир алтыг ялган авахад цианы хүчлийг хэрэглэх тохиолдол байдаг.
Алтны үндсэн ордын хүдрээс алт ялган авах оновчтой технологийг сонгон авах явдал нь хүдэр дэхь бодисын найрлага , алт агуулсан эрдсүүдийн шинж чанар технологийн ажиллагааг хүндрүүлэх нөлөөтэй хольцууд байгаа эсэх зэрэг олон хүчин зүйлээс хамаардаг ба хүдрийг урьдчилан бэлгэх баяжуулах металлурги химийн боловсруулалт зэрэг үндсэн ажиллагааг бүрдүүлдэг .
Алтны үйлдвэрлэл өндөр хөгжсөн орнуудад алтны үндсэн нөөц нь ихэвчлэн үндсэн ордод 80% , шороон ордод 2 % , үдсэн нь дагалдах хэлбэрээр олборлогдсон алтанд ноогддог байна.
ийг, алтны ион агуулсан нэгдэл гэж нэрлэх бөгөөд тиоэфирүүд, тиолатууд ба гуравдагч фосфинүүд зэрэг хөнгөн лигандуудтай холбогдох өргөн тархсан исэлдэлтийн зэрэг.
Алтны нөөц өсгөх нэн чухал хүчин зүйл нь санхүүжилтийн эх үүсвэр бөгөөд үүнд хувийн хэвшлийн аж ахуй нэгжүүдийн оруулж байгаа хөрөнгө оруулалт нөлөөлдөг болно.
Геологийн хайгуулын ажлаар алтны нөөцийн хувьд ирээдүй багатай гэж үзсэн талбайд хувийн хэвшлийнхэн өөрийн хөрөнгөөр хайгуул хийн олборлох боломжит нөөц олон олборлолтын хэмжээг нэмэгдүүлдэг байна.
Алтны ордуудын нөөцийн хэмжээ , уул техникийн нөхцөл , ашиглалтын хүчин чадлаар нь бүлэглэж тээврийн иж бүрдэл хослол , технологийн схемийг сонгон авч зураг төсөл туршилтын олон хувилбараар боловсруулж уг ажлыг агент лаг болон хяналтын байгуулагууд эцэслэн хянаж зөвшөөрөлцсөний үндсэн дээр хэрэгжүүлдэг .
Алт нь хүн төрөлхтний түүхийн туршид, үнэт металл гэж тооцогдон арилжааны хэрэгсэл, хадгаламж, гоёл чимэглэлд өргөн хэрэглэгдсээр ирсэн ба орчин үед шүдний эмнэлэг, электроникийн салбарт их хэмжээгээр ашиглагдаж байна.
Алтыг гоёл чимэглэлээс эхлэн пуужин , цөмийн тогоо , нисэх онгоц , холбоо харилцааны техник хэрэгсэл , хими , анагаах ухааны салбар , фото зургийн үйлдвэр , зэрэг олон төрлийн салбарт өргөнөөр хэрэглэж байна.
Азотын хүчил нь металлыг +3 ион болгон исэлдүүлэх боловч, маш бага хэмжээтэйг исэлдүүлэх ба энэ нь урвалын химийн тэнцвэрээс хамааран цэвэр хүчил дотор илэрдэггүй.
Гэсэн хэдий ч, ионууд нь давсны хүчлээр 4 ион эсвэл хлорталтны хүчил үүсгэгдэн тэнцвэрээс зайлуулагдаж, цаашид дахин исэлдэх боломжийг дагуулдаг.
Ийм хагас тунгалаг ялтас хэт улаан туяаг мөн хүчтэй ойлгодог нь, түүнийг дулаан тэсвэртэй хувцасны шилний хэт улаан туяаны хаалт болон сансрын хувцасны шилний нарнаас хамгаалах хаалт болгон ашиглагдах боломжийг олгодог.
комплекс дахь алтны атомын төв нь бусад 8 нэгдлүүдтэй адил, ихэвчлэн дөрвөлжин хавтгай геометртэй ба химийн холбоо нь ковалент ба ионы холбооны шинж тэмдэгүүдийг аль алийг нь агуулна.
Одоогоор мэдэгдэж байгаа хамгийн том цул алт нь 1872 онд Австралиас олдсон Холтерманы хавтан гэгдэх олдвор бөгөөд барьцалдсан чулууныхаа хамт 1.5 м урт, 286 кг орчим юм.
1994 – Ирландын парламент Ирландын бүгд найрамдах арми болоон удирдагч Синн Фейнийг олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслээр гаргахгүй байх 15 жилийн хоригоо албан ёсоор цуцлав.
Вагановагийн нэрэмжит балетын сургуулийг 1972 онд “Онц” дүнтэй дүүргэж, ДБЭТ-т хуваарилагдан ирээд анх 1973 онд Төрийн шагналт, Ардын жүжигчин Ж.Чулууны “Уран хас”-ын Хандармаа, 1974 онд Л.Минкус “Кихот ноён” балетын гол дүр Китрид бүжиглэж чадалтай балетчин гэдгээ анх удаа үнэлүүлсэн гэдэг.
1839 - Хятадын Хумэн мужид генерал Лин Жешү Британийн худалдаачдаас хураан авсан 1.2 сая килограмм хар тамхийг устгаж, Их Британид байлдааны ажиллагаа эхлүүлэхээр төлөвлөж эхлэв.
1982 - Олимпын хошой аварга, нэг хүрэл, дэлхийн гурван алт, нэг хүрэл, Танхимын дэлхийн аваргын дөрвөн алт, нэг мөнгө, Европын аварга, нэг мөнгөн медальт ОХУ-ын нэрт тулгууртай харайгч Елена Исинбаева
Францын нээлттэй тэмцээний 13, Америкийн нээлттэй тэмцээний дөрөв, Уимбледоны хоёр, Австралийн нээлттэй тэмцээний нэг удаагийн аварга, Испанийн нэрт теннисч Рафаел Надаль
Дэлхийн нэгдүгээр дайнд оролцож одон медалиар шагнуулсан дайчин Хитлер 1920 онд Нацист намын анхны хэлбэр болсон Германы Ажилчны нам -д элсэж, 1921 онд удирдагч нь болжээ.
1923 онд бүтэлгүйтсэн төрийн эргэлтийн дараа шоронд хоригдоод гарч ирээд үндсэрхэг үзэл, семитийн эсрэг үзэл, коммунизмын эсрэг үзлийг өөрийн өвөрмөц илтгэгчийн чадвар, ухуулгаар сурталчлан олны дэмжлэг авч чаджээ.
Тэрээр Вермахтыг дахин сэргээж 1939 оны 9-р сарын 1-нд Польшийг довтлон эзэлсэн нь Европт Дэлхийн хоёрдугаар дайны эхлэлийг тавьсан гэж түүх судлаачид үздэг.
Гурван жилийн дотор Герман, Тэнхлэгийн гүрнүүдийн хамт Европын ихэнхи хэсэг, Африк, Зүүн ба Зүүн Өмнөд Ази, Номхон Далайн ихээхэн хэсгийг эзэлж авлаа.
Нюрнбергийн Олон улсын цэргийн шүүх А.Хитлерийн байгуулсан "СС", "СД", "Гестапо" болон Германы Үндэсний Социалист Ажилчны Намын удирдлагыг гэмт хэрэгтнүүд байсан гэж үзсэн.
1973 - Пентагонтой холбоотой мэдээллийг олон нийтэд цацсан Даниел Эллсбергийг Нью-Йорк Таймс сонинд уучлал хүссэн нийтлэл хэвлүүлэхийг Засгийн газраас шаардав.
Нан Чао, Тай, Кхмерийн эзэнт гүрнүүдийн ээлжилсэн эзэмшилд байсан уг нутаг 1707 онд Лан Шангийг уналтыг даган Луанг Прабанг хэмээх шинэ хаант улсыг үүсгэжээ.
Энэ үед Нан Чао, Тай, Кхмерийн эзэнт гүрнүүдийн ээлжилсэн эзэмшилд байсан уг нутаг 1707 онд Лансанг Улс задарч Луангпрабанг хэмээх шинэ хаант улсыг үүсгэжээ.
Өнөөдөр Луангпрабанг хотод уг хотыг үндэслэгч Хун Ло, Лансангийг үндэслэгч Луангпрабангийн хунтайж Фа Нгум, Францын эзэмшлийн үеийн хаан Оун Хам, Францын ноёрхлын сүүлчийн хаан Хам Соук, тусгаар улсын анхны хаан Сисаванг Вонг нарын дурсгалд зориулсан ордон сүмүүд байдаг.
Луанг Прабангт уг хотыг үндэслэгч Хун Ло, Лан Шангийг үндэслэгч Луанг Прабангийн хун тайж Фа Нгум, Францын эзэмшлийн үеийн хаан Оун Хам, Францын ноёрхолын сүүлчийн хаан Хам Соук, тусгаар улсын анхны хаан Сисаванг Вонг нарын дурсгалд зориулсан ордон сүмүүд байдаг.
Тэрээр Монголын театр судлал, шүүмж судлалын салбарт нөлөө үзүүлэхүйц судалгаа, шүүмжийн олон арван бүтээлүүд туурвисан бөгөөд хэд хэдэн ном хэвлүүлжээ.
Аригбөх Монголын хаан ширээнд суух бэлтгэл хийж буй тухай мэдээг Хубилай сонсмогц яаран сандран Кайпин хотод “Их хуралдай” гэгчийг зарлан хуралдуулж өөрийгөө монголын зүй ёсны “Их хаан” хэмээн өргөмжилсөн байна.
1868 - АНУ-ын Ерөнхийлөгч Эндрью Жексоныг албан тушаалаас нь огцруулах эсэхийг Конгресс хэлэлцэж ганцхан саналын зөрүүгээр хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, албан тушаалыг нь хэвээр үлдээжээ.
1916 - Их Британи, Умард Ирландын нэгдсэн Хаант улс, Францын гурав дахь Бүгд найрамдах улс хооронд хуучин Османы харьяалалд багтаж байсан Ирак, Сирийн газар нутгийг хуваан захирах дайны цагийн нууц гэрээ байгуулжээ.
1951 - Иргэний агаарын тээврийн анхны төлөвлөгөөт нислэг АНУ-ын Нью-Йорк хотын Айдлуайлдын нисэх буудал /одоогийн Жон Ф.Кеннедигийн нисэх буудал/-аас Лондон хотын Хидроу нисэх буудал руу хөөрөв.