polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Патриархын ширээт лам Абахагийн хүсэлтэд татгалзсан хариу өгөхдөө хот өлсгөлөнд нэрвэгдсэн байгаа бөгөөд Иерусалемийн ван өөр нэг дайнд татагдан ороод байна гэсэн тайлбар өгчээ.
Хэдийгээр энэ хүч харьцангуй жижиг байсан ч гэсэн, Исламын шашинт хүн амыг (тэд урьд нь Монгол жанжин Хитбухын удирдсан цэрэг өмнө зүгт Каир хүртэл тулалдаж байсныг мартаагүй байв) зугтан дүрвэхэд хүргэв.
Харин Эдвард Монголчуудтай ажиллагаагаа зохицуулж, цэргээ цуглуулж чадахгүй, цэрэг дайны ямар ч амжилт гаргаж чадаагүй тул Абахагийн цэрэг яалт ч үгүй ухарчээ.
Алтан Орд Египетийн Мамлюкууд хоорондоо холбоотон байсан бөгөөд Мамлюкуудын гарт байсан Сири рүү Абахаг довтлуулахгүй, хойд фронт руу анхаарлыг нь татаж сарниулахыг Алтан Орд оролдож байсан тул нь ийнхүү довтолжээ.
1281 оны тавдугаар сарын 3-нд Исламын шашинт шинэ султан Калавун Аккагийн баронуудтай дайтахгүй байх 10 жилийн гэрээ шинээр байгуулаад , Триполийн Бохемондтой 1281 оны долдугаар сарын 16-нд мөн 10 жил дайтахгүй байх гэрээ байгуулав.
Мальтын орден Бекаа руу хамтарсан довтолгоон хийж, Султаны эсрэг хэд хэдэн удаа тулалдан 1280 оны аравдугаар сард Крак де Шевальер хүртэл давшиж, 1281 оны хоёрдугаар сард Крак дахь Мамлюкийн цэргийг бутцохилоо.
Абаха Туркестанд тулалдаж байсан боловч Эдвардын хүсэлтэд нааштайгаар хандан Селжүкийн Анатоли дахь Монгол цэргээс нэг түмэн цэргийг Самагар жанжны удирдлага дор Сири рүү илгээв.
Тэрбээр өөрийн харъяат Исламын шашинтнуудыг өөр шашинд оруулахыг оролдож, Несториан болон Буддын шашны эрх ашгийг тэднийхээс дээгүүр тавьж тэднийг өршөөлгүй хавчин дарамталдаг байлаа.
Дараа нь Менделеев орон нутгаар аялж явахдаа агуу юм нээснээ мэдэрч энэхүү Үелэх системийг "Нийгмийн ашиг тус" «Общественная польза» хэвлэх үйлдвэрт бусад химичдэд тусгайлан илгээхээр 3-р сарын 29-нд хэвлүүлжээ.
1788 онд Английн Зүүн Энэтхэг компани нь Австралийн Шинэ Өмнөд Уэльст байсан ахмад Жон Маршалл болон Томас Гильберт нарын усан онгоцоор Гуандунь хүртэл цай зөөлгүүлэхийн хамтаар усан зам орчмынхоо далайг судлах даалгавар өгчээ.
Түүнээс гадна Маршаллын арлууд нь Уэйк арлыг эзэмших эрхтэй хэмээдэг боловч сүүлийн 100 гаруй жил Америкийн хяналтад буй тус арлыг Маршаллын арлуудын эзэмшлийнх гэж хүлээн зөвшөөрдөг улс бараг үгүй.
Түүнийг суут сэтгэгч Сократ шүтэн биширдэг байсан тухай Платон анх зарласан бөгөөд Солон, Плутарх, Аристотель гээд олон сэтгэгчид гоц авъяасыг нь бахдан тэмдэглэжээ.
Түүнчлэн хувь хүний сэтгэл зүй, нарийн тансаг эгшиг яруу байдлыг гаргуун дүрслэн бичиж, орчин үеийн хувь хүнийг чухалчлах үзлийг эхлүүлэгч гэгддэг.
1925 оны 12 сарын 9-нд засгийн газраас үндэсний мөнгөн тэмдэгт—төгрөгийг гүйлгээнд гаргаж, 900 сорьцын 18 грамм жинтэй цагаан мөнгөн зоосыг "нэг төгрөг" гэж нэрлэх болов.
Төгрөг бий болгох хүртэл манай улсын зах зээлд гадаадын янз бүрийн орны цаасан болон зоосон тэмдэгт янчаан, бие мөнгө, цай, арьс шир нэгэн зэрэг худалдаа арилжаанд төлбөрийн хэрэгслийн үүрэг гүйцэтгэж байлаа.
Монгол улсын албан ёсны мөнгөн тэмдэгт болох төгрөгийг 1925 оны 12 дугаар сарын 9-нд анх гүйлгээнд гаргасан бөгөөд тухайн үеийн 1 төгрөг нь 18 грамм цэвэр мөнгөтэй тэнцэх баталгаатай гарч байв.
Од хоорондын орчин дахь устөрөгчийн атом 21 см урттай, харгалзах давтамж 1420 Мгц радио долгионыг цацруулж байдгийн улмаас түүнийг 21 см урттай долгион дээр радио одон орны судалгаа явуулах журмаар судалдаг.
Мөн одод хоорондын орчноос гидроксил , ус болон бусад 20 гаруй молекул нэгдлүүдийг илрүүлсэн бөгөөд өнөө үед эдгээрийн зарим харгалзах долгионы урт дээр ажиглалтыг явуулж байна.
Эдгээрийн дотор нийлмэл олон атомт молекулууд ч тухайлбал цууны альдегид /3/ тохиолдож байгаа нь орчлонт ертөнц дэх амьдралын үүслийн асуудлыг өргөн хүрээтэй авч үзэх боломж олгож байна.
Гэхдээ тойрог замын станцын судалгаагаар харьцангуйгаар ойр орших оддыг тойрох томоохон гаригуудыг илрүүлэх боломжтой арга бий бөгөөд гаригийн систем бүхий зарим ододыг илрүүлсээд байна.
Энэ хэмжээ жилд 0,0005 нумын секунд орчим байна, хоёрдугаар; од-гариг системийн массын төвийг тойрох хөдөлгөөнөөр одны гэрлийн цацрагийн хурд тодорхой үетэйгээр хэлбэлзэх шинжтэй болно.
Тооцоо ёсоор дээрх жишээн дээр одны гэрэлтэлт 0,01 одны хэмжигэхүүнээр багасах бөгөөд үүнийг орчин үеийн электрофотометрээр бүрэн илрүүлэн хэмжиж чадах юм.
Тэгвэл гэрэл дэлхийгээс Дэлхийн ван гариг хүрэхэд таван цаг, манай нарны аймгийн нэг захаас нөгөө зах хүрэхэд 11 цаг, бидэнд хамгийг ойр орших Өмнөд хаалганы гялаан од хүрэхэд 4.3 жилийн хугацаа шаардагдах ажээ.
Хэрэв нарыг таван см хөндлөн огтлолтой жижиг бөмбөг гэж сэтгэвэл манай дэлхий түүнээс 540 см зайд орших хагас милиметр ч хүрэхгүй хөндлөн огтлолтой бяцхан үрэл болж таарах юм.
Гэтэл нэгэнт иймгүй нь судалгаа шинжилгээгээр батлагдаж байгаа болохоор өөр ододын хувьд манай нарны аймгийн бүтэц тухайлбал, гаригийн систем байхыг үгүйсгэх аргагүй болно.
Галактик хоорондын зайг бид ойролцоогоор мэддэг тул хэдэн зуугаас хэдэн мянган галактикаас тогтох энэхүү тэнгэрийн эрхсийн аймаг ямар орон зайг эзэлж байдгийг баримжаалан олж болно.
Бидэнд хамгийн ойр орших, бүрэлдэхүүндээ 200 гаруй галактикийг багтаасан ийм нэгэн бөөгнөрөл хүртлэх зай 40 сая гэрлийн жил байхад хамгийн алсын галактикийн бөөгнөрөл биднээс дөрвөн тэрбум гаруй гэрлийн жилийн зайд оршдог ажээ.
20 зууны сүүлийн хагаст техникийн дэвшлийн дүнд одон орон судлал улам хөгжиж радио, рентген, гамма, одон орны ажиглалтаар алс холын объектуудын шинж чанарыг судлан орчлонт ертөнцийн бүтэц, зүй тогтлыг улам бүр танин мэдсээр байна.
Учир нь туршлагын физикчдийн урьдчилсан мэдэгдэж байгаачлан нейтриний тайвны масс 35 эВ орчим гэдэг нь тогтоогдвол бүх массын дийлэхн хувь нь нейтринод ноогдох юм.
Гагцхүү энэ асуудал үлэмж төвөгтэй буюу одоогоор мэдэгдэж байгаа байгалийн үндсэн дөрвөн харилцан үйлчлэлийг нэг хүрээнд нэгтгэсэн “Их нэгтгэлийн онол” гүйцэд боловсорсон цагт чухал үр дүнд хүрэх найдвар төрүүлж байна хэмээн нэрт судлаачид үзэж байна.
Ер нь орчлон ертөнцийн үүслийн эхэн шатанд бодис болоод цацаргалтын харьцаа ямар байсан, цаашид галактикууд, тэнгэрийн бусад эрхсийг үүсэхэд хүргэсэн бодисын хувирал яаж явагдсан тухайд эрдэмтэд ерөнхийдөө нэг саналыг баримталж байна.
Тэлэх тусам түүний температур нь буурч ертөнцийн нэгдсэн их тэгш хэм алдарсаар аажимдаа түүнээс галактик, од, гариг, сүүлт од гэхчлэн тэнгэрийн эрхсүүд үүссэн гэж үзэж байна.
Их эрдэмтэн А.Эйнштейн 1916 онд харьцангуй ерөнхий онол буюу таталцлын релятив онолыг боловсруулж их масштаб дахь массын тархалт, хөдөлгөөн, орчлонт ертөнцийн хувьслыг үзэх шинэ үзэл баримтлалыг дэвшүүлжээ.
Фридман, Эйнштейний таталцлын тэгшитгэлээс орчлонт ертөнц хувьсан өөрчлөгдөж буйг илтгэн үзүүлэх шийдийг олж орчин үеийн Орчлон судлал /Космолог/-ийн үндсийг тавьсан байна.
Галактикууд бие биеэсээ гурван сая гаруй гэрлийн жилийн зайтай алслагдах тутамд тэдгээрийн холдох хурд секундэд 55 км-ээр өсч байдгийг өнөө үед нарийвчлан тогтоожээ.
Ийнхүү агшин буй манацар нь эргэлтийнхээ явцад хавтгай хэлбэртэй болж, 200 орчим диаметр бүхий гараг хөврөлийн хавтгай үүсгэж, төвдөө нэн халуун бөгөөд өндөр нягттай одны хөврөл үүсгэсэн байна.
ангиллын оддыг ажиглахад 0.001–0.1 нарны масс бүхий гараг хөврөлийн үүлэнцрээр хүрээлэгдсэн нь олонтаа ажиглагддаг бөгөөд мананцрын массын дийлэнх хэсэг одондоо төвлөрсөн байдаг.
Бархасбадь, Санчир, Тэнгэрийн ван гаригуудын хажуугаар нисч өнгөрсөн гариг хоорондын “Пионер”, “Вояжер” зэрэг автомат станцуудын дамжуулсан гэрэл зураг, дүрс бичлэг сонин баримтуудыг гаргаж ирсэн юм.
Бодисын нягт багатай, тэнхлэгээ харьцангуй хурдан эргэх аварга гаригууд эргэлтийнхээ улмаас экваторынхоо орчмоор цүлхийн тодорхой нөгцөлд бодисын хэсгүүд тасарч цагираг үүсгэх буюу аажимдаа дагуул болон хувирах процесс хөгжил хувьслын урт удаан хугацаанд бүрддэг гэсэн одон орончдын таамаглал олон жилийн настай ч хөдөлгөөнгүй баталгааг шаардсан хэвээр ээ.
Манай нар бүрэлдэхүүнд нь багтдаг хоёр зуун тэрбум шахам ододын аймгийг манай галактик /Галактик- гэдэг нь латины сүү гэсэн үгнээс гаралтай юм/ буюу манай оддын ай гэж нэрлэдэг.
Төв хэсэгтээ бөмбөрцөг хэлбэрийн эзэлхүүнд хэдэн арван тэрбум одод хуралдсан байх ба түүний гадуур зээрэнцэг хэлбэртэйгээр угалзлан бас хэдэн арван тэрбум од тархаж оршдог ажээ.
Сонгодог механизмийн хуулиудыг бичил ертөнцийн үзэгдэлд хэрэглэхэд ямар бэрхшээлтэй тулгарч байсныг 20 зууны эхэн үеийн физикийн шинжлэх ухааны сургамжтай үйл явдлаас бид мэдэх билээ.
Тэлж алслагдсаар байгаа галактикуудын хөдөлгөөнөөс үндэслэн бүх бодис орон зайн нэгэн мужид нягтран хуримтлагдсаар байгаад “тоймгүй хүчтэй тэсрэлт”-ээр зүг бүр тийш шидэгдэн сарнижээ гэдэг таамаглал нь Их тэсрэлтийн онолын үндэслэл болно.
Орчлонгийн уудамд манай галактиктай адил галактикууд олон байдгийг ХХ зуунд л анх нарийвчлан судалж тогтоожээ Манай галактикаас гадагш орших өөр галактикуудыг гадаад галактик гэж ерөнхийлөн нэрлэдэг.
Хэдийгээр манай галактикийн нэг захаас нөгөө зах хүртэл 100 мянган гэрлийн жилийн хэмжээтэй, оддын хооронд хүрч хүрэлцэхийн аргагүй хол мэт санагдавч үүний дотор агуулагдах бүх од бүгд нэгэн аврага их бүлд харъяалагдан нэг ерөнхий хүчинд захирагдан хөдөлж байгаагаараа бидний ойрын “нутаг ус” нэгт одод билээ.
Одод бол манай нартай адил бөгөөд гагцхүү нэн алс хол оршдог, нарыг тойрон гарагууд, үүнийг тойрон тэдгээрийн дагуулууд эргэж байдаг гэдгийг баталсан явдал дундад зууны шинжлэх ухааны лут их ололт байлаа.
Ийм байр сууринаас авч үзвэл эх дэлхий маань энгийн нэг гариг болох тул бусад гараг дээр бидний адил оюун ухаант амьтад аж төрдөг л байж таарна гэсэн үзэл бодол аль эрт цагаас газар аван тархжээ.
Орчин үеийн одон орон судлалын онцгой хөгжил, техникийн дэвшлийн дүнд өнөөдөр бид орчлонт ертөнцийн тогтоцын талаар арвин их мэдлэгтэй болж тэнгэрийн янз бүрийн эрхсийг эх дэлхийгээсээ төдийгүй сансрын хөлөг, станцуудыг ашиглан өргөн хүрээтэй судалгааг хийж шинэ шинэ мэдээллийг олж авсаар байгаа.
Галактикийн цөмөөс барагцаалбал 10 мянган гэрлийн жилийн зайд орших нарны ойр орчимд хааш хаашаа дундажаар зургаан гэрлийн жилийн орон зайд нэг од оногдож байдаг бол цөм хавьдаа түүнээс 10 сая дахин нягтарч ирдэг.
Бид дэлхий нарыг нэг бүтэн тойрох хугацааг байгалийн үзэгдэл давтагдах нэг жилийн хугацаа болгон авч үздэг бол галактикийн нэг жил нь дэлхийн 250 сая жилтэй тэнцэх болж байна.
Энэ нь орчлон ертөнц асар халуун, нягт байх үед үүссэн цацаргалт бөгөөд өнгөрсөн урт удаан хугацаанд хөрч өнөө үед 30К-ийн температур бүхий радиоцацаргалттай адил болсон ажээ.
Оптикийн ердийн дуран авайд маш бүдэг од мэт ажиглагдаж байдаг обьектыг хамгийн хүчтэй дуран авайгаар ажиглахад хэдэн зуун тэрбум оддоос тогтсон галактик болох нь мэдэгддэг.
Нарны аймаг нь Нар, түүнийг татах хүчнийх нь улмаас тойрон эргэх найман гараг, 5 тогтоогдсон одой гараг , тэдгээрийн дагуулууд, маш олон тооны жижиг биетүүдийг багтаасан систем юм.
Ленинийг нас барсны дараа Сталин Лев Троцкий, Григорий Зиновьев, Лев Каменев, Николай Бухарин, Алексей Рыков зэрэг өрсөлдөгчдөө ялж, Зөвлөлтийн улс төрийн хяналтыг гартаа авчээ.
Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр тэрбээр баруун хилээ бэхжүүлэхийн тулд Герман-Зөвлөлтийн харилцан үл довтлох гэрээнд гарын үсэг зурж, Финланд руу довтолж , Зүүн Европын зарим хэсгийг Зөвлөлтөд нэгтгэжээ.
Ард түмэндээ аймшигтай их гарз хохирол учруулан байж Зөвлөлт Холбоот Улсыг дэлхийд нөлөөтэй гүрэн болгосон гэгддэг тэрбээр харгислал, айдас хүйдсийн зэрэгцээ аж үйлдвэржсэн цэргийн гүрэнг үлдээсэн юм.
Тэнд 1943 оны арваннэгдүгээр сарын 28-аас арванхоёрдугаар сарын 1-нд Сталин ЗСБНХУ, АНУ, Их Британ-ий тэргүүнүүд оролцсон “Их гуравын” Тегераны бага хуралд оролцсон юм.
Дайны дараа Сталингаар удирдуулсан ЗСБНХУ-ын Сайд нарыи Зөвлөл, БОКН дайнд сүйдсэн улс орны эдийн засгийг яаравчлан сэргээн босгох ажилд орсон юм.1945оны аравдугаар сарын 10-15-ны хооронд Сталинд анх удаа жижиг хэмжээний цус харвалт болжээ, 1951 оны наймдугаар сард Сталин Эрүүл мэндийн шалтгаанаар удаан хугацааны амралт авчээ.
1952 оны 10-р сард ЗХУКН-ын их хурал дээр Сталин ‘хөгширч, ядарсан" тул "түүний хусэлтийг хүндэтгэж” БОКН ~ын ТХ -ны нарийн бичгийн даргын ажлаас чөлөөлж өгөхийг хүссэн байна 3ХУКН-ын ны Бүгд хурал тууний хусэлтийг хулээж аваагүй бөгөөд намын шинэ дүрмийн дагуу туүнийг ЗХУКН-ын Т-ны Нарийн бичгийн даргаар сонгожээ.
1920 оны хавар 3-р сард Сталин Украины хөдөлмөрийг Сталин, Ленин, Калинин нар 1919 онд армийн зөвлөлийг тэргүүлж, нүүрс олборлолтод хүн амыг дайчлах ажлыг гардан удирдаж байжээ.
Шикманы тэмдэглэснээр “Сталин эрс ширүүн шийдвэр гаргадаг, ажилч, хичээнгүй чанартай, цэргийн болон улс төрийн ажлыг хослуулж чаддаг байсан нь олон хүмүүс түүний талд татагдан орох нөхцөл нь болжээ.
1922 оны 12-р сарын 30-нд бүх холбооотын зөвлөлтийн анхдугаар хурлаар Зөвлөлт Бүгд найрамдах улсуудыг нэгтгэж, Зөвлөлт Социолист Бүгд Найрамдах Холбооны Улсыг байгуулсан юм.
Тэрбээр хувьсгалт бослогод идэвхтэй орлцсон бөгөөд аравдугаар сарын 25 -ны ОСДХН -ын Төв Хорооны хуралд оролцсон бөгөөд энд хурлаар шинэ Зөвлөлт засгийн газрын бүтэц, нэрийг баталсан байна.
Хүн төрөлхтний түүхэнд маш цөөхөн хүнд л байсан эрх мэдлийг ганцаараа олсон тэрээр хүн төрөлхтний өмнө байгаагүй том нийгмийн туршилтууд, нийгмийн өөрчлөлтүүдийг хийсэн.
Мөн янз бүрийн угсаатан, ард түмнүүдийг төрөлх нутгаас нь зуу зуун мянга, саяар нь нүүлгэн шилжүүлж, сая сая хүний юу идэх, юу идэхгүйг ганцаараа шийдэж байв.
Үүний дараа 1936-1938 оны Их цэвэрлэгээний дараа Сталинтай эн зэрэгцэх хүн Зөвлөлтөд үгүй болж, Сталин хязгааргүй эрх мэдлийг ганцаараа эзэмшсэн.
1912 онд Ленин социал демократ намаас салж Большевик намыг байгуулсан бөгөөд Намын төв хороонд сонгогдсон зарим гишүүд хаант засгийн цагдаа нар, Охрана нарт баригдсаны дараа, хоосон албан тушаалыг нөхөх үүднээс Ленин Сталиныг намын төв хорооны гишүүнээр томилсон.
Энэхүү хугацаанд манай Эрүүл Мэндийн Яамтай хамтран эх нялхсын эрүүл мэнд, халдварт өвчин, хамт олонд тулгуурласан халамж үйлчилгээ, эрүүл мэндийн тогтолцооны өөрчлөлт зэрэг олон салбарт 32 сая ам.
ДЭМБ-ын үйл ажиллагаа нь цаашид Монгол Улсын эрүүл мэндийн үндсэн үйлчилгээ ялангуяа хөдөө орон нутаг, эх нялхсын эндэгдлийг бууруулах, халдварт өвчин, эмийн хэрэглээ, технологийн хөгжил, тоног төхөөрөмжийн удирдлага болоод менежмент, дархлаажуулалтын сан байгуулах, эрүүл мэндийн хүний нөөцийн чадваржуулалт, лицензчлэлтэд чиглэгдэнэ.
ДЭМБ-ын Төлөөлөгчийн газрын үүрэг бол эрүүл мэндийн системийн цогц хандлагыг баримталж, эрүүл мэндийн тогтвортой хөгжлийн талаар бодлого боловсруулахад дэмжлэг үзүүлэх хүсэлтийг хүлээн авагч улсаас ирүүлэх явдал юм.
Үүнд зааварчилгаа өгөх, техникийн хамтын ажиллагааг хэрэгжүүлэх орон нутгийн харилцааг бий болгох, өвчний дэгдэлт, нийгмийн эрүүл мэндийн онцгой байдлын үед нийгмийн эрүүл мэндийн арга хэмжээг уялдуулж, хэрэгжүүлж байх зэрэг болно.
ДЭМБ-ын Төлөөлөгчийн газар нь даяаршлын эринд хүн төрөлхтнийг хор хөнөөлтэй өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, хамгаалах дэлхийн болон бүс нутгийн эрүүл мэндийн зорилтыг сурталчлах чиглэлээр Монгол Улсын Эрүүл мэндийн яам болон бусад орон нутгийн болон олон улсын түншүүдтэй нягт хамтран ажилладаг байгууллага юм.
Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага нь олон улсын эрүүл мэндийн асуудал, дэлхийн хүн амын эрүүл мэндийг хамгаалахад үйл ажиллагаагаа чиглүүлдэг дэлхийн 194 орныг эгнээндээ нэгтгэсэн Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага –ын тусгай салбар байгууллага юм.
Үүний 28% нь ДЭМБ-ын гишүүн орнуудын тогтмол хандив, 72% нь ДЭМБ-ын гишүүн орнуудын сайн дурын хандив, НҮБ, Засгийн газар хоорондын болон төрийн бус байгууллага, сан, орон нутгийн засаг захиргаа, хувийн хэвшил, хүүгийн орлого зэргээс бүрддэг юм.
Тэр нь цаашид сүүн хүчил, спирт, нүүрсхүчлийн хий, бусад амт үнэр үүсгэгч органик бодисууд болон задрах бөгөөд ер нь энэ бүх исэлтийн явц маш нарийн төвөгтэй процесс юм.
Маш олон янзын исэлтийн үр дүнд дээр өгүүлсэн сүүн хүчил, нүүрс хүчлийн хий, спиртээс гадна бага хэмжээгээр пропил, бутилын спирт, цуу, пропион, пиро усан үзмийн хуван хүчлүүд , альдегид, глицерин , төрөл бүрийн эфир, ацетон, диацетил зэрэг нэгдлүүд үүсэж айргийн өвөрмөц үнэр амтыг бий болгоно.
Айраг исгэх процесст сүүн хүчлийн савханцар, [энэ нь болгарын савханцартай хэлбэр дүрс, шинж тэмдгээр ойролцоо] сүү хүчлийн кокк-стрептококкус лактис мөн үнэр үүсгэгч бактер, торула маягийн дрожж оролцоно.
Энэ нь айргийн исэлтийн явцад сүүн хүчлийн савханцар , дрожжийн өсөж үржилтэд чухал шаардлагатай биологийн идэвхт бодис бий болж, –ийн хувьд тодорхой нөхцөл бүрддэгтэй холбоотой байна.
Ардын уламжлалт аргаар бэлдсэн айрагнаас проф. Р. Балдорж 1962-1970 онуудад Булганы Сайхан, Архангайн Хайрхан, Өвөрхангайн Хужирт, Дундговийн Адаацаг, Эрдэнэдалай, Төв аймгийн Баянжаргалан, Борнуур, Жаргалантийн сангийн аж ахуй, айрагнаас микробиологийн сонгомол нийцүүлсэн аргуудаар сүүн хүчлийн бактер, савханцар, стрептококкокууд, спиртийн эсэлтийн лактоза эсгэдэг ба эсгэдэггүй дрожжуудын цэвэр өсгөвөрүүдийг ялгаж хэлбэр зүй, физиологи-биохимийн гол шинжүүдийг судалсан.
Айргийн тосны бүрэдхүүнд олон холбоост үл ханасан өөхөн хүчил линолийн ба линолений хэмжээ 38.6%, нэг холбоост үл ханасан хүчил децений, тетрадецений, пальмитолеиний, гептодецений, олеиний хүчил 25.9% ханасан хүчлүүд 35.5% -ийг эзэлж байдгаас үзэхэд айргийн тосонд орших 20 орчим өөхөн хүчлийн дотор үл ханасан хүчлүүд 64.5% -ийг эзэлдэг байна.
Айраг нь ялзруулагч бактер, гэдэсний савханцар, стафилококк зэрэг хөнөөлт болон сүрьеэ, хижиг, балнад, иж балнад мэт халдварт өвчний үүсгэгчийн өсөлт, үржилтийг саатуулах, гэдсэн дэх ялзралын процессийг зогсоох, гэдэсний р –ийг хүчиллэг орчинд байлгах үйлчилгээтэй.
Айргийн энэхүү сувилал эмчилгээний чанар нь нэг талаар хөрөнгийн бичил биетүүдийн ялгаруулдаг антибиотик бодис, нөгөөтэйгүүр исэлтийн үр дүнд бий болдог үлэмж хэмжээний сүүний хүчлийн хэмжээтэй шууд холбоотой.
Ийм учир айргийн хөрөнгө бэлтгэхэд антибиотик идэвх сайтай, хоорондоо харилцан нийцэл чанартай сүүнхүчлийн бактер, дрожжийн өсгөврүүдийг шилэн сонгож хамсгах нь чухал юм.
Ер нь адуун сүрэг сүрьеэ, бруцеллёз, дэлэнгийн үрэвсэл зэрэг саалийн бусад төрлийн малд өргөн тохиолддог өвчнөөр өвчилдөггүй учир сүү шим нь энэ талаар харьцангуй ариун гэж үзэж болох юм.
Нас гүйцсэн хүний биед өдөрт А витамин 1 мг, Д витамин 0.002 мг, С витамин 50-75 мг, В витамин 2-3 мг, РР витамин 20 мг гэх мэт витаминууд шаардлагатай байдаг гэсэн норм байдаг.
Айргийн уургийн бүрэлдхүүнд ер нь 20 орчим амин хүчил байх бөгөөд түүний 10 нь бие махбодын дотор нийлэгжиж бий болдоггүй учир хүнсний зүйлээр гаднаас орж байх ёстой бусад амин хүчлээр орлуулж боломгүй амьдралын чухал хүчлүүд юм.
Саам болон айргийн бүрэлдэхүүний 1.8-2.2 орчим хувийг эзэлдэг уургийн бодис сүүн хүчлийн бактерийн нөлөөгөөр үхрийн сүүтэй адил нягт элгэн бүрэлдэхгүй харин үл мэдэг жижиг язмаг үүсгэдэг учир ходоод гэдэсний ажиллагааг хүндрүүлдэггүй, хялбархан шингэдэг.
Энэ уусмал уургийн дотор 47.6% нь альфалакто-альбумин, 31.4% бета-лакто-глобулин, 14.8% иммунт глобулин эзэлж байгаа нь гүүний айргийн сувиллын ач холбогдлыг тодорхойлох нэг хүчин зүйл билээ.
1988 оны 11 сарын 3-нд дотоодын хөрөнгөтнүүдийн хөлсөлсөн -гийн хөлсний цэргүүд төрийн эргэлт зохион байгуулсан бөгөөд мөн өдрийн орой Энэтхэгийн арми Мальдивт нэвтэрч, төрийн эргэлтийг даржээ.
Эртнээс улс төрийн бүлэглэл гэсэн ойлголт байгаагүй учраас улс төрийн нам огт байдаггүй байсан ч Азид хамгийн урт хугацаанд үргэлжилж буй Гаюүмийн засаглалыг түлхэн унагаахын тулд 2003 оны 11 сарын 10-нд Мальдивын Ардчилсан Нам байгуулагджээ.
Далайн түвшнээс дээших дундаж өндөр нь 2.4м тул дэлхийн дулаарлаас шалтгаалж далайн түвшин дээшлэх, мөн шүрэн арлын шүрнүүд хөгширч буйтай холбогдож, живэх аюулд нэрвэгдээд буй.
Нэг тоглолтод хамгийн олон удаа гурван онооны шидэлт амжилттай гүйцэтгэсэн: 12 (2003 оны нэгдүгээр сарын 7-нд Сиэтл Суперсониксийн эсрэг тоглолтод; Дониел Маршалл мөн ийм амжилт үзүүлсэн)
Тоглолтын хагаст хамгийн олон удаа гурван онооны шидэлт амжилттай гүйцэтгэсэн: 8 (2003 оны гуравдугаар сарын 28-нд Вашингтон Визардсын эсрэг тоглолтод; 6 өөр тоглогч ийм амжилт үзүүлсэн).
Нэг тоглолтод хамгийн олон удаа дараалан гурван онооны шидэлт амжилттай гүйцэтгэсэн: 9 (2003 оны нэгдүгээр сарын 7-нд Сиэтл Суперсониксийн эсрэг тоглолтод; Лэтрелл Спревелл, Бен Гордон нар ийм амжилт үзүүлсэн).
Нэг үед хамгийн олон удаа чөлөөт шидэлт амжилттай гүйцэтгэсэн: 14 (2005 оны арванхоёрдугаар сарын 20-нд Даллас Мавриксийн эсрэг тоглолтын 3-р үед; 6 өөр тоглогч ийм амжилт үзүүлсэн).
Нэг үед хамгийн олон удаа чөлөөт шидэлт гүйцэтгэсэн: 16 (2005 оны арванхоёрдугаар сарын 20-нд Даллас Мавриксийн эсрэг тоглолтын 3-р үед; 6 өөр тоглогч ийм амжилт үзүүлсэн).
2003 онд Брайант Колорадо муж улсын Эдвардс хотын нэгэн зочид буудалд бэлгийн халдлага хийсэн хэмээн тус буудлын нэг ажилтан буруутгаснаар хэвлэл мэдээллийн анхаарлын төвд орж байсан.
Хүн амын үндсэн хэсэг нь Элжигэн халхууд бөгөөд Элжигэн овгиийн гарвал нь эртний Эргүн хунгийн домогтой холбогдож 1600 жилийн тэртээх Дарлигин аймгаас үүссэн язгуурын монгол отог юм.
Манжийн хожуу үед Засагт хан аймгийн Ачит вангийн хошуу гэж нэрлэгдэж байгаад, 1923 оноос Хантайшир уулын аймгийн Ханхөхий уулын хошуу гэж, тухайн үеийн өөрчлөн байгуулалтаас хамаарч нэрээ өөрчилж байжээ.
Эдгээр нь тухайн үед засаглаж байсан Ачит ван Гончигдамба, Зоригт ван Наваацэрэн нарын цол хэргэмээс хамаарч Ачит вангийн хошуу, Зоригт вангийн хошуу гэгдэх болжээ.
Баруун талаараа Өндөрхангай сум, хойд талаараа Баруунтуруун сум, зүүн талаараа Завхан аймгийн Тэс, Баянхайрхан, Сонгино сумдтай, өмнө талаасаа Завхан аймгийн Сантмаргац сумтай тус тус хил залган оршдог.
Тэрбээр Кремона, Милан, Ром, Неаполь зэрэг хотуудад боловсрол олж, тэндхийн язгууртнуудын хүүхдүүдтэй хамт гүн ухаан, ялангуяа Эпикурын сургаалыг хичээн үзэж, бас анагаах ухаан, физик, математикт суралцаж байв.
Тэрбээр МЭӨ 42-39 онд бичсэн анхныхаа бүтээл Буколики хэмээх амар жимрийн аястай арван бүлэг дуулалдаа амрагийн сэтгэлд умбасан малчдын аж төрлийг магтан дүрсэлжээ.
Вергилий уг зохиолоо дуусгаж чадаагүй бөгөөд Ромын үндэсний дууллыг зохион туурвихаар хэрэг явдлын болсон газрыг нүдээр үзэхээр Грек, Бага Азиар аялж явах замд нь Афин хотод түүнтэй Август хаан дайралдаж шүлэгчийн өвчин шаналгаатайг мэдэж, нутагтаа буцахыг зөвлөн, хөлөг онгоцондоо суулгасан боловч тэрбээр Неаполь хот хүрч чадалгүй замдаа өөд болжээ.
Үүнтэй зэрэгцэн төрийн албан хэрэг цөмийг хангулаар бичдэг болсон ба ард түмэн ханжа мэдэхгүй тул нийтэд сонсгох зарлиг бичгийг хангулаар тэмдэглэх болжээ.
Солонгосын хойгоос бусад газарт буюу БНХАУ болон хуучны Зөвлөлт холбоот улсад багтаж байсан орнууд амьдарч байгаа солонгос үндэстэн, мөн Монгол чууд хүч түрэн солонгос хэлийг сурч байна.
Солонгос хэл нь солонгос үндэстний эх хэл бөгөөд уг хэлийг Солонгосын хойгт орших Бүгд Найрамдах Солонгос Улс, Бүгд Найрамдах Ардчилсан Солонгос Ард Улс болон БНХАУ-ын Гирин аймгийн Ян Бианы Солонгос үндэстний өөртөө засах тойрог болон Чан Бай Солонгос үндэстний өөртөө засах оронд албан ёсоор хэрэглэнэ.
Өвөг солонгосжуу хэлнээс эртний солонгос хэл, эртний солонгос хэлнээс дундад үеийн солонгос хэл, дундад үеийн солонгос хэлнээс орчин цагийн солонгос хэл түүхэн явцад хувьсан бий болжээ.
Тухайн үеийн Монголын төрийн дээд гүйцэтгэх байгууллага болох МАХН-ын Улс Төрийн Товчооны зүгээс шийтгэх, цөлөх, хэлмэгдүүлэх ихээхэн магадлалтай байхад ардчиллыг дэмжигчид улам олон жагсаал цуглаан зохион байгуулж байв.
Монгол орноо ардчилсан нийгэмтэй болгохыг зорьсон Ардчилсан хөдөлгөөнийг монголчууд дэмжиж, тус хөдөлгөөн нь аймаг бүрт салбартай Монгол улс даяр давалгаалсан хөдөлгөөн болон хувирав.
Элбэгдорж хэлэлцээ хийгчдийн нэг байсан бөгөөд хэлэлцээний дараа Улс Төрийн Товчооны дарга Жамбын Батмөнх Улс Төрийн Товчоог татан буулгах шийдвэр гаргаж, Улс Төрийн Товчоо татан буугдсанаар Монгол Улс Ардын их хурал байгуулах боломжтой болж, Ардын Их Хурал нь хүний эрх, ардчилал, эрх чөлөөг баталгаажуулсан Монгол Улсын Үндсэн хуулийг баталсн Монгол орон ардчилсан орон болсон.
Элбэгдоржийн Засгийн газрыг огцруулсан шалтгааны талаархи асуултад МАХН гадаадын хэвлэлд хариулахдаа "Элбэгдорж авилгалтай хангалттай тэмцэж чадаагүй" гэсэн бол МАХН-ыг шүүмжлэгчид хэлэхдээ "МАХН өөрийнх нь булхай, авилгалыг илчлэх албан ёсны авилгалтай холбогдсон шалгалтуудыг хийлгэхгүйн тулд МАХН зориудаар Элбэгдоржийн засгийн газрыг урьдчилан унагасан" гэж Вьюс Ваэйрт бичжээ.
Баатар авилгалын үйлдэл дээрээ баривчлагдсан бөгөөд тэрбээр авилгалын сүлжээнд МАХН-ын удирдлагууд түүний гол сүлбээтэн хэмээн мэдэгдээд байсан тухай сонин хэвлэлүүд мэдээлж байсан.
МАХН-ын энэхүү шийдвэр нь Улаанбаатар хотын сангуудад санхүүгийн шалгалт хийж эхлэхтэй мөн зэрэгцэн тохиосон бөгөөд, Улаанбаатар хотын захирагчаар сүүлийн долоон жилд Миеэгомбын Энхболд ажиллаж байх хугацаанд газартай холбогдсон авилгалын шуугиан дээд цэгтээ хүрээд байсан юм.