polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Тэр ёсоор нь Барселона Тоттенхэм Хотсфур руу зээллэгээр очсон Эйдур Гудьонсены 7 дугаарын өмсгөлтэйгээр түүнийг 2010-11 оны улирал эхлэхээр талбайд гаргах ажээ.
2004 оны Эзэн хааны цомын аваргын төлөөх тоглолтонд Реал Мадрид клубийг 3-2 харьцаагаар ялахад Вилья хоёр гоол оруулсны дараахан түүнийг улсын шигшээ баг нь дуудах яриа яригдаж эхэлсэн юм.
Энэхүү байгууллага нь тоглоомуудад зэрэглэл тогтоохдоо тэдгээрийн дуу дүрсний чанарыг харгалздаггүй бөгөөд хамгийн гол нь тухайн бүтээлийг хүчирхийлэл, эротик дүрслэл, хараалын үгс гэх мэт тухайн тоглоомд агуулагдаж байдаг хүчин зүйлсээр нь насны ангилал тогтоосон байдаг.
Энэ нь ялангуяа эцэг эхчүүдэд өөрсдийн хүүхдүүдэд авч өгөх тоглоомуудыг сонгоход илүү хялбар болгож байгаа төдийгүй хүүхдүүдийн ёс суртахуун, хүмүүжилд чухал нөлөөтэй юм.
МиГ-21 нь Зөвлөлтийн хоёрдугаар үеийн хамгийн анхны тийрэлтэт сөнөөгч онгоц бөгөөд сүүлийн хувилбарууд нь гуравдугаар үеийн сөнөөгч онгоцонд тооцогддог.
Тус онгоцны анхны хувилбар болох МиГ-21ф ямар нэгэн буун зэвсэглэлгүй байсан бөгөөд дулааны мэдрэгч бүхий Америкийн -9 «Сайдуиндер»-ийн хуулбар болох "агаар-агаар" ангилалын хоёр ширхэг Р-3С пуужинтай байжээ.
Улмаар энэхүү зэвсэглэл нь хангалтгүйг цаг хугацаа харуулсан бөгөөд МиГ-21Ф хувилбараас эхлэн 30 эсвэл 23 мм-ийн буунуудыг суурилуулж нэмж хоёр ширхэг Р-60, Р-3С болон бусад ангилал төрлийн "агаар-агаар" болон "агаар-газар" ангилалын пуужин суурилуулж эхэлсэн байна.
Хожим гаргасан МТ болон СМТ хувилбаруудын түлшний нөөц ихэссэнээр МиГ-21СМ зэрэг хувилбартай харьцуулахад онгоцны алслалт даруй 250 км-ээр нэмэгдсэн боловч бусад үзүүлэлт буурсан байна.
МиГ компани Оросын зарим компаниудтай хамтран МиГ-21 ангилалын онгоцыг сайжруулах хөтөлбөр боловсруулсан бөгөөд шинэчилсэн загварыг МиГ-21-93 гэж нэрлэжээ.
Миссури голоос баруун зүгт орших газар нутагтай холбоо тогтоох ганц боломж нь байсан бөгөөд энэ нь Сэнт Жозефоос Сакраменто хүртэл захидал, цахилгаан мэдээ явуулхад 10 хоног зарцуулдаг байв.
бусад холбооны компаниуд энэ саналаас татгалзсан ч Эдвард Крейтон гэх -ы залуу агент эзэнгүй тал, хөлдүү гол мөрөн гатлан холбооны шугам маршруутын хэд хэдэн хувилбарыг гаргажээ.
Компаний ажилтан болох Крейтон, Гембелл нар нутгийн уугуул болох индиануудад уг холбооны шугамыг тэдний шүтээн болох Манитугийн сүнс , иймд хор хүргэж болохгүй гэж итгүүлж чаджээ.
ы мэдэлд өмнөд, Хойд Америк, Атлантын далайг хэрсэн өргөн хүрээний шугам сүлжээ, автозам болон төмөр зам дагуух зочид буудлуудын сүлжээ, усан онгоцны нэг компани багтдаг байв.
Сиблигийн санаагаар ийм системийн ачаар хувьцаа эзэмшигчид болон хөрөнгө оруулагчид нь биржээс хэдэн мянган киллометрийн цаанаас тухайн үеийн үнэт цаасны үнийг мэдэх боломжтой юм.
Рочестерд Сибли шүүгч Сэмүэль Сэлдэнтэй танилцан 1849 онд тэр 2 үүсгэн байгуулсан ч , компаниудтай ширүүн өрсөлдөх шаардлага гарна гэдгээ ойлгосон байв.
Энэ өрсөлдөөнтэй байдлыг судалсны эцэст Сэлдэн нь шинэ цахилгаан холбооны шугам байгуулхын оронд Буффалогоос баруун тийш орших бүх цахилгаан шуудангийн компаниудыг худалдан авсан нь дээр гэдэг санал тавьжээ.
Ийм маягаар гарсан урт богино дохионууд, өөрөөр хэлбэл "цэг", "зураас", мөн түүнчлэн "зай"-нууд нь тусгай кодлогдсон хүснэгтийн дагуу үг болон өөрчлөгддөг байв.
Гандантэгчэнлин хийдэд "Тунгалаг эх" гэдэг дууны ая байх бөгөөд бишгүүрээр хөгжимдөхөд зориулсан 6 шугамтай, 6 хурууны, 6 даруулын хөдөлгөөнийг хөгжимдөх байдлаар нь зурааст нотоор тэмдэглэсэн байна.
Энэ зэмсгийг эрт үеэс гууль, зэс, модоор урладаг байсны дээр элдэв нөлөөнөес хамгаалж темөр зэсийг муутгахгүйн тулд 8 үнэртнээр ариулан тусгай даавуу, торгомсог эдлэлд боож хадгалдаг байжээ.
Үүнд: 6 эгшгийг 12 болгож бага наймцын ВЬ-оос дээш 2 наймц гаруй багтаамжтай болгож, Улс хувьсгалын 40 жилийн ойн цэнгүүний ардын найрал хөгжмийн бүрэлдүүнд оруулжээ.
Үүнээс хойш 5 жилийн дараа хөгжмийн зохиолчдын шаардлагаар уг загварын дагуу даруул нэмж, хөгийг тохируулан бага наймцын ВЬ-оос 2 наймц гаруй /12 эгшигт/ хагас шатлалаар эгшиглэхээр өөрчилсөн нь монгол ардын, сонгодог болон орчин үеийн хөгжмийн зохиолчдын бүтээлээс хөгжимдөх өргөн боломжийг нээж өгсөн юм.
Энэхүү зэмсэг болбаа хотонгоос гаралтай бөгөөд хожим Дундад улс хэрэглэн, Тан улсын үед гадаад өсөн аймгийн хөгжимд оролцуулан хэрэглэж байсан, түүнээс хойш Сүн улс уламжлан хэрэглэж байсан учир Сүн улсаас Юань улс хөгжимдөө оролцуулан хэрэглэж байжээ.
Энэ зэмсэг нь хулсан хонгион дээр 3 нүхтэй, урт нь 7 ямх, амсарыг нь алтаар үйлдсэн бөгөөд амсар нь дэрэвгэр, дээд үзүүрт нь нарийсч бийвээр үлээнэ.
Үүнээс өөр нэг зүйлийн бишгүүр байсан нь хонгиог модоор үйлдсэн ба бие нь охор, урт нь нэг тохой, 4 ямх, нүүрэн талд 7 нүхтэй, ар талдаа нэг нүхтэй, зүүн талын хажуу дор нэг нүхтэй, дээд үзүүрт загалмай байхгүй.
Үндэсний найрал хөгжмийг баяжуулах зорилгоор 1960 онд анх бяцхан бишгүүрийг авч загвар шинээр гарган дуу хөгжимдөх боломжгүй 6 эгшгийг, 13 бүтэн болгож бага наймцын В-ь-оос хоёр наймц бүтэн шатлал эгшиглэх болгожээ.
Халимагийн Аюуш хааны ач хүү Равжир 450 хүний хамт Түвдэд очиж, мөргөл үйлдээд буцах гэсэн боловч Зүүнгар, Халимагийн харилцаа хурцадсан тул Манжийн нутгаар дайран Ижил мөрөн рүү буцахыг оролджээ.
Цорос аймгийн эзэн Баатар хунтайж нүүж одсон Ойрадуудтай харилцаагаа хэвээр хадгалах бодлого явуулж, Торгуудын Хо өрлөг, Шүхэр дайчин нартай ураг барилджээ.
Түүнд: Торгуудын өвөг дээдсийг захирч байсан Амгалан тайш өөрийн харъяат албатын хамт Ойрадын Тогоон тайшид дагаар ороход Тогоон тайш "Хүдэр чийрэг тул Торгууд хэмээн нэрлэе" хэмээсэн тул Торгууд хэмээгдэх болсон хэмээн өгүүлсэн байдаг.
1930-аад онд Оросын иргэний дайн болон хэлмэгдүүлэлтийн улмаас Халимагууд бүрэн тусгаар тогтнох хэмээн оролдсон тул Оросууд Халимагийн Бүгд Найрамдах Улсыг татан буулгажээ.
Торгуудууд одоо үед ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Халимаг Улс, БНХАУ-ын Шинжаан-Уйгарын Өөртөө засах орон, Ганьсу муж, Монголын Ховд аймагт оршин суудаг.
Торгуудууд одоо үед ОХУ-ын Халимаг Тангач улс, БНХАУ-ын Шинжаан-Уйгурын Өөртөө Засах Орон, Ганьсу муж, БНХАУ-ын Өвөр Монголын өөртөө засах орны Алшаа аймгийн Эзнээ хошуу, Киргизстан улсад цөөн тоогоор сартай Халимагууд гэсэн нэрээр, Монгол улсын Ховд аймгийн Булган суманд оршин суудаг.
Мөн сайн үйлс хийснээрээ гэмээ наманчилж буй хэрэг хэмээн чухалчилдаг ба хүн итгэлээр болон чуулганд соёрхсон Тэнгэрбурханы эрх мэдэлд захирагдан, буян үйлдэн явснаар авралыг олно гэж сургадаг.
Христийн талаар хэзээ ч сонсож байгаагүй нэгэнд ч аврагдах боломж бий гэж католик шашинд итгэж байхад протестант урсгал Христэд итгэж, сайн мэдээнд итгээгүй хүмүүс тамд унана хэмээн үздэг аж.
Нигүүлсэл нь тухайн хүнийг итгэхэд урьдчилан тусладаг ба сайн үйл үйлдэхэд хөхиүлэн дэмжих үр ашигтай гэж католик шашин үздэг бол протестант урсгал нь ердийн нигүүлсэл нь авралд хүргэхэд хангалттай гэж итгэдэг.
Түүхэн яруу алдарт улс хувьсгалын 100 101 жилийн ойд 7 даван их шөвөгт үлдэж 10 дах удаагаа шөвгөрөн энэ цагийн хүчтин дундаа 10 даван шөвгөрсөн анхны бөх болсон билээ.
Кейнсийн эдийн засаг нь АНУ-ын Ерөнхийлөгч Барак Обама, Их Британийн Ерөнхий сайд Гордон Браун болон бусад орны Засгийн газрын тэргүүнүүдийн хямралын эсрэг авч хэрэгжүүлсэн эдийн засгийн бодлогын онолын үндэс суур болсон юм.
Тэрээр бизнесийн мөчлөгийн талаарх хуучин ажлыг засаж сайжруулсан ба эдийн засгийн уналт ба зогсонги байдлын сөрөг нөлөөг бууруулахын тулд мөнгөний хэмжүүрийн хэрэглээг дэмжиж байв.
Жон Мейнард Кейнс (англи. , 1 ; 1883 оны 6-р сарын 5-нд Их Британий Кембрижд төрсөн—1946 оны 4-р сарын 21-нд Суссекс мужийн Тилтон эдлэнд нас барсан)- Их Британийн эдийн засагч бөгөөд "Эдийн засгийн шинлэх ухаанд Кейнсийн онолын чиглэл" бий болгосон хүн.
Герман Улсын байгаль орчны яамнаас барилгын материал дахь хорт бодисын хэмжээг хэтрүүлэхгүй байхыг санал болгодог ч барилгын материал үйлдвэрлэгчид нь өөрсдийн материалдаа шинжилгээ хийлгэх, олон нийтэд нийтлэхээс татгалздаг.
Барилгын материалын шинж чанар нь тодорхой бус эсвэл буруу барилгын материал хэрэглэх нь эрүүл мэндэд муугаар нөлөөлөх, барилгыг гэмтэлд хүргэх гэх мэт сөрөг үр дагавартай.
Унгарын цэргийн хүч сулаас гадна ихэс ноёд нь Монголын аюулыг бүрэн дүүрэн ухамсарлаагүйгээс гадна Бела хааны төвлөрсөн засаглал унавал өөрсдийнх нь эрх хүч нэмэгдэнэ гэж тооцоолсон нь ч байсан тул байдал тун хүнд байв.
Тэрбээр монголчуудаас хүн хүчний хувьд хавьгүй илүү байснаас гадна Батын цэргийн нэлээд нь эзэндээ үнэнч эсэх нь эргэлзээтэй орос цэргүүдээр бүрдсэнийг мэдэж байсан, дээр нь нэр төрийн хэрэг гэж бий тул холбоотныхоо үгийг авч цэрэг бүрэн цуглахаас өмнө монгол цэрэгтэй тулахаар шийдсэн байна.
Дайснаа ийм гэнэтийн шийдвэр гаргана гэж санаагүй Бат хаан Унгар-Хорватын цэрэгтэй дангаар байлдахад хүчин мөхөстөхөө тооцоолоод Баруун этгээдэд хийсэн аян дайныхаа туршид бараг анх удаа ухарчээ.
Монгол цэргийн толгойн ангийг зургаан өдөр нэхсэн Унгар-Хорватын цэргийг Монголын гол хүч энд хүлээн авч байлдсан байна.1241 оны гуравдугаар сарын дундуур монголчууд Карпатын нурууг Веретийн даваагаар даван Унгарт орж ирсэн бөгөөд мөн сарын 16 гэхэд Бат хааны 10 мянган морьт цэргийн түрүүч болох Шибаны анги Пештийн барааг харжээ.
Карпатын нурууны баруунтай, Дунай дундадын нам дор газар буюу нөгөө нэрээр Панноны уужим хөндийд бусад замын цэргээсээ хоёр долоо хоногийн өмнө гарч ирсэн Бат Унгарын гол хүчнээс 20 километрийн зайд хүрээ бууж арын хүчээ хүлээхийн хамт унгарчуудыг үе үе сандарган дав дувхийлгэж суув.
Ван улсынхаа өнцөг булан бүрт цустай сэлэм барьсан элч явуулж 65000 цэрэг цуглуулж Буда,Пешт хотод орж бүгсэн.1241.3.15 гэхэд монголчуудын толгойн анги хотод тулж ирэв.
Голын эрэг дээрх - хотыг бүслэхэд Бат хаанд хүндрэлтэй учраас шалгарсан арга мэхээ хэрэглэж нэгэн амжилтгүй дайралтын дараа зугтав Бела ван энэ аргад итгэж бүх цэргээ дагуулан араас нь нэхэв.
Монголчууд 6 өдрийн турш зугтаж Сайо гол дээр очсон.1241,4,9 ны өдөр Бат хаан цэргээ 2 хувааж 1ээр нь сэм гол гатлуулж нөгөөгөөр нь дайсныгтатаж байлдхаар тогтов.
Монголчуудад өөрөөсөө хүн хүчээр хавьгүй илүү дайсныг ялахад амаргүй байсан дээр нь 2 хуваасанд хүч тарамдаж ,нэрмээс болж цэргийн нөгөө хэсэг гол гаталж чадаагүй явдал юм.
Дайсныхаа гол хүчийг бүрэн бүсэлсэн монголчууд бүслэлтээ хумиагүй бөгөөд зугтагсдыг аажуу тайвнаар нэхэн цөөн цөөнөөр арилгаж явсаар зургаан өдрийн дараа тэдний сүүлийг даран Пешт хотод орсон гэдэг.
Хадааны цэрэг Бела -ийг нэхсээр дараа жилийнх нь өдийд гэхэд Хорват, Далмацийг эзлэн Адриатын тэнгисийн эрэгт хүрсэн бөгөөд улмаар зүүн урагш эргэн Серби, Болгарыг эзэлсэн юм.
Унгарыг шинээр төвхнүүлэх ажлыг эхлүүлж Унгарын эзэнт гүрний Дунайн цаадах нутгийг тойрог болгож хуваан тус бүрт нь хүн тавьсан Бат цэргийнхээ нэг хэсгийг Хадааны араас илгээхийн хамтаар Австри, Италийг дайлах төлөвлөгөөгөө боловсруулж эхэлжээ.
Польш болон түүний холбоотнуудтай дайтсан алдарт Легницийн тулалдаанд ялж гарсан Байдар жанжин энэ үед Австрийн Вена хотоос 14 км зайтай Нойштадт хотыг “дурандаж ” суусан гэж Европын түүхэнд бий.
Бела Австрийн хаан Фридрих -ын өмгөөлөлд орсон боловч үүнийхээ төлөөсөнд Унгар улсын сан хөмрөгийг тэр чигээр нь, дээр нь гурван аймгаа өгсөн нь түүхэнд үлдсэн юм.
Мөн хүн амынх нь 20-40 хувь нь монголчуудын довтолгоон, мөн халдварт өвчинд үрэгдэж аж ахуй нь сүйрсэн улс орноо сэргээн босгоход мөнгө хөрөнгө туйлын дутмаг байсан тул жүүдүүдийг ихээр суурьшуулж, худалдаачид, хөрөнгөтнүүдэд өргөн эрх олгожээ.
Монголчуудын байлдан дагуулалд автсан Зүүн Европын олон үндэстний нэгэн адилаар унгарчууд ч мөн Баруун Европт монголчуудын цөмрөлгүй нутаг буцсаныг өөрсдийнхөө гавъяа гэж үздэг.
Орой нь Бат хаан цэргийн яаралтай зөвлөгөөн хуралдуулж нэгэнт голыг гаталж чадахгүй юм чинь шийдвэрлэх тулалдаанд орохыг зайлсхыг санал болгоход Сүбээдэй баатар эрс татгалжаз хаан эзэн минь таныг хүчээр тулалдуулж чадахгүй ч та миний тулалдахыг хорьж чадахгүй гэжээ.
Тэр шөнө Мажаруудад Монголчууд шөнө сэм гол гаталах гэж байгааг олзны орос хүн мэдэгджээ тэд тэр даруй Коломан Үголонис нарын Темплиерын рыцариуд шууд гүүрийг давж тэнд байсан Монголчуудыг цохиж Хүчтэй сэргийлэх йнги тавьжээ.
Ийнхүү Мажарууд Сүбээдэй баатрын явуулсан хоосон тагнуулын үгэнд итгэж Сайо голын ганц гүүрийг гартаа авсан гэж дайсан нь өөрөөс нь тоо хувьд цөө зэргээс хамаарч ялна гэж хөөрцгөөж байв.
Унгарчуудын гол түшиц болж байсан энэхүү ширүүн урсгалт Шайо гол дээрхи 200 метр урт гүүрийг тойрон 11-ний үүрээр эхэлж бүтэн өдөр үргэлжилсэн тулалдаан монголчуудын цэргийн гарамгай ур чадварыг гялалзтал харуулж ийнхүү тэдний бүрэн ялалтаар төгссөн билээ.
Мажарууд зугтах газаргүйгээ ойлгомогц маш ширүүн эсэргүүцэж эхэлтэл Сүбээдэй баатар шалгарсан аргаа хэрэглэж бүслэлтэндээ маш жоохон зай гарав тэр зайгаар Мажарууд зэр зэвсгээ хаяж амиа бодон зугтаж сүүлчийн хүн гарж дуусангуут монголчууд морио сэлгэж унаад араасан нэхэн хөөж толгой дараалан хядав.
Монголын их цэрэг Бат хааны удирдлага дор баруун хойш аялсаар Оросын нутгийг шударч гараад 1241 онд Киевийг авч улмаар хоёр хуваагдан гол хүч нь Унгарыг зорьсон бол жанжин Хадаан, Байдар нар гол хүчний баруун жигүүрийг халхлах зорилгоор Польшид цөмрөн орж Легницийн орчим Польш,Герман,Чехийн хамтарсан хүчинтэй тулав.
1237 онд санваартан Жулианус Андраш -ын ширээг залгамжилсан Бела хаанаас элчийн үг авч Бат хааныг гэдрэг эргэхийг ятгахаар угтаж очсон бөгөөд буцахдаа авч ирсэн тулган шаардах бичигт нь Бат хаан мажаруудыг үг дуугүй бууж өгөх, зугатаж хоргодсон Кипчакуудын толгойлогчийг гаргаж өгөхийг шаардсан бөгөөд үгүй бол голомтыг нь самарна гэсэн байв.
Бела хаан монголчуудын хилэнг хөдөлгөхөөс айж 1240 онд Черниговын ван Ростиславт охиноо өгөх гэж байсан, мөн Галицын ван Даниил Романовичийн охинтой хүүгээ гэрлүүлэх гэж байснаа болиод байсан боловч монголчуудын довтолгоо зайлшгүй гэдгийг Бат хааны сүүлчийн захиа ирсэн 1241 онд л нэгмөсөн ухаарчээ.
Түүний гол хэлээд байгаа санаа бол улс орны эдийн засаг, инфляцийг гагцхүү мөнгөний нийлүүлэлтээр хянаж болно, төрийн зардлыг өсгөхгүй байх нь эдийн засгийн хөгжлийн гол үндэс гэсэн сургааль юм.
1960-аад оны үеэс энэ үзэл бодол улс төрийн эдийн засагт их хүчтэй гарч ирсэн ба бодлогыг нь монэтаризм, онолчдыг нь Чикагогийн Их сургуульд голлож төвлөрч байснаар нь "Чикагогийн жаалууд" гэх болжээ.
Фридманы монетар бодлогыг шүүмжлэгчид Чилийн амжилтын дараанаас түүнийг махчин Аугусто Пиночеттод тусаллаа хэмээн шал өөр улс төрийн өнцгөөс харааж эхэлсэн байна.
1928 онд Ровей хотын дунд сургуулийг амжилттай төгсөөд 16 настай Ратгерийн Их сургуульд математик, эдийн засгийн чиглэлээр тэтгэлэгтэй сурч 1932 онд бакалавраар төгссөн байна.
1945 онд тэрээр Колумбын их сургуульд "Бие даасан мэргэжлийн үйл ажиллагааны орлого" сэдвээр докторын зэрэг хамгаалсан нь Саймон Кузнецтэй хамтран ажиллсаны үр дүн болжээ.
1868 онд “Суэцийн суваг”-ийн нээлтэд зориулсан ёслолтой холбогдуулан Египетийн засгийн газраас Вердид Египетийн үндэсний сэдвээр дуурь бичиж, түүний анхны тоглолтыг Каирын театрын нээлтийг тохиолдуулан тоглуулах саналыг тавьжээ.
“Аида” дуурийн зохиол нь түүхийн бодит үйл явдал дээр үндэслэгдсэн хэмээн цомнол зохиогч өөрөө баталсан байдаг ч энэхүү үйл явдлыг чухам хэзээ болж өнгөрснийг мэдээлээгүй бөгөөд “Фараоны үеийн түүх” хэмээн тэрээр тодотгосон байна.
Цэрэгжүүлсэн дэг жаягтай Египетийн агааргүй мэт орон зай, гавалж гинжилсэн хуягт цац суварга , нэг маягийн хувцас өмсгөл бүхий газар зүйн хязгаар нутагт болж буй эмгэнэлт хайр сэтгэл, гурван хүчтэй авьяаслаг залуу хүмүүсийн нэгдэл, сүйрлийн тухай өгүүлэх энэхүү дуурь нь том хэмжээний 4 бүлэг, 7 үзэгдэлтэй дуурь бөгөөд олныг хамарсан үзэгдлүүд, мөн балетын хэсгээс оруулсан нь гадна шинжээрээ Францын том дуурьтай төстэй.
Хүн төрөлхтний голлох үзэл санаа болох эх нутгаа гэсэн сэтгэлтэй зэрэгцсэн хайрын дурлалт сэтгэл, түрэмгийллийн эсрэг зөрчилдөөнөөс гадна шударга ёс, энэрэнгүй үзлийн бат итгэлийг багтаан хамруулсан.
Үүгээр юуг хэлэх гээд байна гэвэл “Аида” дуурийг захиалсан Египетийн тал тухайн үедээ хичнээн өндөр бооцоог тавьсан нь хөгжмийн урлагийн агуу суут ухаантныг огтхон ч эргэлзэлгүйгээр хэрхэн үнэлж байсан тухай л дурьдахыг хүссэн билээ.
Түүнийг дуурийнхаа зохиолыг түргэн эхлүүлэхийг олон удаа шаргуу ятгасны дараа бичиж эхэлсэн бөгөөд “Аида” дуурийн ажлаа эхлэнгүүтээ л тэрээр өөрийн цомог зохиогчдод маш өндөр төлбөрийг гар таталгүй, өгөөмрөөр төлсний зэрэгцээ мөнгөнийхөө ихээхэн хэсгийг тэр үеийн Парисын бүслэлт -ийн хохирогсдод илгээн тусалж байсан гэсэн баримт байдаг.
Захиалагч тал болох Египетийн засгийн газраас 150000 франкыг төлөөд партитурын, ганцхан хуулбар хувийг хүлээн авсан ба гэрээ ёсоор дуурийг хамгийн түрүүнд зөвхөн Египетийн Каирын театрт тоглуулахаар тохиролцоо хийсэн байжээ.
Верди гэрээний бусад эрхийн дагуу “Аида”-ийн дэлхийн хаа ч тоглогдох бүхий л тоглолтууд, зохиолын партитур , цомнолыг хэвлэн нийтлүүлэх тохиолдол бүрт шимтгэл авах эзэмшигч нь байсан байна.
Түүхийг сөхвөл, Верди тухайн зохиолын сэдвийн ноорог гэж ердөө л 4 хуудас цаас авч байсан бөгөөд египет судлаач Мариетто, мөн өөрийн франц найз Камилло дю Локль нартай хамтран тухайн сэдвийг 4 бүлэгт дуурь болгон боловсруулан сайжруулсан аж.
Үүний дараа тэрээр Италийн яруу найраг, шүлгийн зохиолч Гисланцонид итали цомнол болгон дахин боловсруулахыг санал болгон түүнтэй хамтран өөрөө ч цомнолын зарим нэг үйл явдлыг өөрчлөн, зарим хэсэгт өөрийн санааг үргэлжилсэн үгийн болон шүлгийн хэлбэрээр зохиож байжээ.
Аида нь Францын Египет судлаач Огюст Мариеттийн бичиж үлдээсэн үйл явдалд тулгуурласан Антонио Гисланцонигийн цомнолоор Жузеппе Вердийн бүтээсэн, дөрвөн бүлэг, 7 үзэгдэлт дуурь юм.
Египетийн Суэцийн суваг ашиглалтад орох арга хэмжээтэй зэрэгцэн нээлтээ хийх Каирын дуурийн театрт зориулан хедив Исмаил пашагийн захиалгаар энэ дуурийг бүтээжээ.
Эртний Италийн цутгамал хэвшсэн дэг жаяг хөгжмийн зохиолчдын, тэр ч байтугай Вердийн эхэн ба дунд үеийн бүтээлүүдэд ажиглагддаг бол харин “Аида”-д энэ байдал ямар ч ул мөргүй байдаг.
Өвөрмөц чанартай, тухайн орчин байдлын зан төрх, араншинг утга төгөлдөр, баялаг гойд сайхан, барагдашгүй аялгуугаар дамжуулан илэрхийлснээрээ дуурийн урлагийг цоо шинэ оргилд хүргэж чадсан Вердийн гайхалтай хүч чадварыг бишрэн хүндэтгэхээс ч аргагүй.
Вердийн 1850-иад оныг хүртэлх зохиол бүтээлүүдэд дуулаачийн хүрээ нь хөгжимчдөөс дээгүүр тавигддаг байсан бол “Аида”-д харин тэдгээрийн хооронд ижил түвшин, нэгдмэл байдал зонхилж байна.
“Аида”-ийн оркестрт өнгө будгийн нарийн мэдрэмжийг уран чадварлагаар үзүүлж чадсан “Нил мөрний эрэг дээрх үзэгдэл”, мөн дуурийн “Төгсгөлийн хэсэг”-ийн үхлийн өмнөх Аида, Радамес нарын дуэтүүдэд үнэхээр гайхшруулмаар агшнууд сонсогдоно.
“Аида” дуурь нь италийн хөгжмийн үндэс дээр суурилагдсан хэдий ч зарим үзэгдэл, үйл явдлуудаараа дорнын шинж чанар (тахилч нарын дуу, бүжиг, мөн Нил мөрний эрэг дээрх үзэгдлүүдэд)-ыг агуулсан байгаа нь түүний цомнол, гармони –иор илэрхийлэгдэнэ.
Аида зөвхөн гял цал сэтгэгдэл төрүүлэх сүрлэг чимэглэл бус, харин том хэмжээний гол цөмийн нэгдэл бүхий дуурийн стиль ба утга уянгын сэтгэцтэй үзэгдлүүдээс хөгжмийн гүн гүнзгий илэрхийллийн биелэлийг шингээсэн бүтээл юм.
Тухайн үеийн судлаач, шүүмжлэгчид, хөгжимчид Ж.Вердийн хөгжимд маш болгоомжлолтой хандаж байсан бол одоо цагт түүний дуурийн урлаг дахь гарамгай зүтгэл, хэмжээлшгүй авьяас билгийг хүн төрөлхтөн хүлээн зөвшөөрч хүндэтгэдэг.
Гол баатруудын “халз тулаан” бүхий (Аида-Амнерис, Аида-Амонасро, Аида-Радамес, Амнерис-Радамес, төгсгөлийн дуэт болох Аида-Радамес нарын) ийм олон дуэтууд эгшиглэсэн дуурь олдохгүй л болов уу.
“Арена ди Верона” буюу эртний Ромын амфитеатр -ийн тайзнаа тавигдсан “Аида” нь энэ бүтээлийн стильд хамгийн оновчтой, хамгийн сайн “уламжлал” болгосон найруулга бүхий тавилт байсан гэж үздэг.
Оркестр нь зүгээр нэг дагалдан хөгжимдөх үүргийг бус, харин гол дүрүүдийн дотоод сэтгэлийн ертөнц, тэдний зөрчилдөөнт үйл явцыг нээн илэрхийлэхэд асар идэвхтэй үүргийг гүйцэтгэсэн.
Сонгодог дуурийг “амьгүй” хэмээн хэлж байсан Р.Вагнерын үзлийн эсрэг Верди “Аида” дууриараа сонгодог дуурийн зарчмууд мөнхөд оршин тогтнох чадвартайг баталж чадсан юм.
Одоо ч “Аида” дуурь нь дэлхийн бүхий л дуурийн театрын, дуурийн жүжигчдийн урын сан дахь өндөр ур чадвар шаардсан, хамгийн хайртай үнэ цэнэтэй бүтээл хэвээр үлдсэн.
Хэдий залуу шинэ үеийн бүрэлдэхүүнтэйгээр оролцсон ч АНУ-ын баг тамирчид хэсгийн бүхий л тоглолтууд өрсөлдөгчдөө хоёр оронтой тооны илүүгээр ялж хасагдах шатны тоглолтуудад 55, 10, болон 15 зэрэг онооны илүүгээр ялалт байгуулсаар аваргын төлөөх тоглолтонд шалгарсан.
Тэмцээний үнэ цэнэтэй тоглогчийн шагналыг багийн довтлогч Кевин Дюрант авсан бол тэмцээний туршид багтаа авчирсан нийт оноогоороо (нийт 205 бөмбөг, нэг тоглолтонд авсан хамгийн их оноо-38, & -22.8) мөн тэргүүлсэн.
Ламар Одомын хувьд нэг жилийн хугацаанд «Америкийн Үндэсний Сагсан бөмбөгийн АШТ» болон «Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд» хоёуланд нь түрүүлсэн анхны тоглогч болсон юм.
АНУ олон улсын тэмцээнүүдэд харьцангуй олон түрүү авсан энэ төрлийн спортын шигшээ багуудаас шилдэг амжилттай бөгөөд Олимпийн наадмын бүхий л тоглолтуудад буюу 16 удаа оролцохдоо 13 удаа түрүүлсэн амжилттай.
1989 онд ФИБА болон АНУ-ын сагсан бөмбөгийн холбооны хамтын зөвшилцлийн үндсэн дээр байгуулсан шийдвэрээр шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд мэргэжлийн тоглогчдыг тоглуулж болох дүрэм мөрдөгдөж эхэлсэн ба АНУ-ын шигшээ багийн Испанийн Барселона хотод зохиогдсон 1992 оны Зуны олимпийн Хорватын шигшээ багтай хийсэн шигшээ тоглолтонд оролцсон бүрэлдэхүүнийг "Мөрөөдлийн баг" хэмээн нэршүүлэн алдаршуулж байсан түүхтэй.
Дэлхийн аваргын тэмцээнд 1994 оноос хойш төдийлөн амжилттай бус, өөрөөр хэлбэл түрүү авч чадаагүй байсан тэд хоёрдугаар бүрэлдэхүүнээр оролцсон гэхэд болно.
Д.Баяр Монголын дундад зууны археологийн дурсгалыг голлон судалдаг бөгөөд түүний судалгааны ажлын гол үр дүн нь, Монгол орны зүүн өмнөд хязгаар Дарьганга нутагт анх илрэн олдсон өвөрмөц хийцтэй хүн чулуун хөшөөг газар дээр нь биечлэн судалж, эд өлгийн биет хэрэглэгдэхүүн, түүхэн сурвалж, эртний урлагийн бүтээлүүд, ардын билиг зүй, түүх, угсаатны зүйн судалгааны баримт зэрэгтэй харьцуулж өргөн хүрээтэй судалгаа хийн нягталсан байна.
Үүний дүнд, холбогдох он цаг, учир утга нь тодорхойгүй байсан эдгээр дурсгал - зууны Монгол гүрний үед холбогдохыг баримтаар тогтоож, дундад зууны монголчуудын түүх соёлыг судлах нэгэн үнэт сурвалжийг Монголын түүхийн судлалд цоо шинээр гаргаж ирсэн юм.
Үүгээрээ Төв Азийн археологид удтал ноёрхож ирсэн, хүн чулуу болгоныг - зууны Түрэгийн соёлд холбогдуулан үздэг ташаа хандлагыг залруулж, язгуурын монголчуудын түүх соёлыг судлах сурвалжийн тоог баяжуулсан төдийгүй нийт Евразийн хүн чулууны дотор монголчуудын чулуун хөрөг хэмээх нэгэн өвөрмөц дурсгалыг шинээр гаргаж ирсэн юм.
Д.Баяр нь Монгол-Зөвлөлтийн түүх-соёлын хамтарсан экспедици, Монголын ШУА-ийн Түүхийн хүрээлэнгийн “Хархорумын шинжилгээний анги”, “Дорнод Монголын хүн чулуун хөшөө судлах”, Монгол-Японы “Гурван гол”, Монгол-Солонгосын хамтарсан “Дорнод Монголын судалгаа”, ЮНЕСКО-гоос зохион байгуулсан “Эртний Хархорум хотын турийг хадгалж хамгаалах” төсөл, Монгол-Германы “Хархорум хотын судалгаа”, Монгол-Туркийн “Монгол нутаг дахь Түрэгийн үеийн зарим хөшөө дурсгалыг судлах, сэргээн засварлах, хадгалалт хамгаалалт”, Казахстан улстай хамтарсан археологийн төсөл зэрэг 30 гаруй төслийн хээрийн шинжилгээний ангид оролцон ажиллаж, нэлээдийг нь Монголын талаас удирдан зохион байгуулж байв.
Тэрээр Монголын дундад зууны археологийн дурсгалыг голлон судалж, хүн чулуун хөшөөний зэрэгцээ Хөшөө Цайдам дахь Түрэгийн алдарт жанжин Куль-Тегин, Билгэ хааны тахилын онгоны цогцолбор дурсгал, Монголын эзэнт гүрний нийслэл Хархорумын Цогт их сүмийн гэрийг малтан судлах ажлыг удирдаж байсан.
Дундад зууны монголчуудын бүтээсэн хүн чулууг судлан тодорхойлсноор тэр үеийн дээл хувцас, гоёл чимэглэл, эд хэрэглэл болон гэзэг үсээ засч янзлах арга маягийг ихээхэн тодруулж эртний угсаатан судлалын салбарт чухал хувь нэмэр оруулав.
Түүгээр ч барахгүй уг судалгааны ажлын үр дүн зөвхөн эрдэм шинжилгээний салбарт төдийгүй дүрслэх урлаг, уран зохиол, тайз дэлгэцийн уран бүтээл туурьвихад ч нэмэр хандив оруулсаар байгаа бөгөөд Монголын Нууц Товчоо зохиогдсоны 750 жилийн ойд зориулсан гэрэлт хөшөө, Монголын Үндэсний Түүхийн Музей дэх Чингис хааны тосон баримал, "Мандухай сэцэн", "Мөнх тэнгэрийн хүчин дор" уран сайхны кино зэрэг олон бүтээлд эртний монгол хүний дүрийг бүтээх гол загвар болон хэрэглэгдсэн билээ.
Д.Баяр нь УБДС-ийн түүх-газарзүйн ангид байх цагаасаа Монголын нэрт археологич Н.Сэр-Оджав, Д.Дорж нарын удирдлагаар археологийн судалгааны арга барилд суралцан эрдэм шинжилгээний замаа эхэлж, “Каменные изваяния Восточной Монголии ” сэдвээр түүхийн ухааны дэд эрдэмтэн, “Монгол нутаг дахь хүн чулуун хөшөө” сэдвээр шинжлэх ухааны докторын зэрэг хамгаалсан.