polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Хялбар жишээ авья, хэрэгцээ шаардлагыг хангах ба тэдний хийсэн ажил хэрэгт тохирсон үнэлэмж цалин хөлс төлөх, дэмжлэг үзүүлэх ба тэднийг ажилд авах багтаамж хөгжилтэй байх ба нь хүмүүсийг ажилууллах арга хэлбэр юм.
Гүйцэтгэх байгууллагад үйл явцаар ажилчдыг авах үйл ажиллагаар эзэмшиж ажиллах ба ажилчдыг сонгох сонголтын бодлогуудтай байх ба сахилга батын журам горимууд түүнийг хүлээн зөвшөөрөх бодлогууд -ын төлөвлөгөө мэдлэг боловсролын зэрэг хэрэгтэй байх нь эдгээр тохирсон хүмүүсийг хэвийн ажилуулах ажил хэрэгийн стратегаар зохион байгууллагдаг байна.
Хүний нөөцийн менементийн,удирдлага/ илэрхийлэл нь хүний нөөцийн менежмент тохиролцоо бодитой зорилго шаардлагыг хангасан боловсон хүчин байх журамын дагуу хатуу чанга хийж хэрэгжүүлэх ба, зорилго зөв зохистой зорилгодоо хүрнэ.
Гэвч ажиллах хүчийг худалдаж авсан тал нь ажиллах хүч болж буй хүний хүсэл зоригоос гадуур түүнийгээ зарцуулах боломжгүй байдгаараа ердийн бараа, үйлчилгээнээс ялгаатай юм.
Ямар нэгэн атомын изотопуудын электрон ба протоны тоо тэнцүү байхаас гадна электрон байгуулалт нь мөн ижил тул, ерөнхий тохиолдолд, изотопуудын химийн шинж чанар нь ойролцоо байна.
Өөрөөр хэлбэл, нэг химийн элементийн изотопууд нь өөр хоорондоо массын ялгаатай бөгөөд хөнгөн изотопи нь хүнд изотопоосоо илүү их химийн идэвхитэй, амархан урвалд орно.
Шотландын эрдэмтэн Маргарет Тод анх изотоп гэдэг нэр томъёог хэрэглэхийг, 1921 онд цацраг идэвхит бодисын судалгаагаар Химийн салбарт Нобелийн шагнал хүртсэн Фредрик Содд санал болгосон байна.
Эртний цаг уур, экологи, биологи, ботаникийн судалгаанд түгээмэл хэрэглэгддэг тогтвортой изотопууд нь хүчилтөрөгч, нүүрстөрөгч, азот, устөрөгч ба хүхрийн изотопууд юм.
Алтайн өвөр говь (Баянхонгор аймгийн Баянцагаан, Баянговь, Баянлиг, Баян-Өндөр, Баянцагаан, Шинэжинст сум, Говь-Алтай аймгийн Алтай, Бигэр, Бугат, Төгрөг, Цээл, Цогт, Эрдэнэ сум, Өмнөговь аймгийн Баяндалай, Баян-Овоо, Гурвантэс, Хүрмэн, Номгон, Ноён, Сэврэй, Өвөрхангай аймгийн Баруунбаян-Улаан, Богд сум)
Хаянаа 2004 онд МАХН-д элсэж, улмаар МАХН-ын дэргэдэх МАСЗХ-ны Ерөнхийлөгчийн урлаг соёлын зөвлөхөөр, 2006 оноос Удирдах Зөвлөлийн гишүүн, 2007 оноос Бодлогын зөвлөлийн гишүүнээр ажиллах болсон.
1995 онд Номин нэртэй дууны хамтлаг, Талст нэртэй бүжгийн хамтлагтай нэгдсэнээр 12 бүжигчинтэйгээр "Сүүлчийн удаа", "Гэрэл сүүдэр" зэрэг анхны уран бүтээлүүдээ залууст хүргэж байжээ.
Хамтлагийн үүсгэн байгуулагч Равжаа, Батсүх нарын шийдвэрээр хамтлагтаа бүтэц зохион байгуулалтын өөрчлөлт хийж Хаянхярваа, Дэлгэрмөрөн, Хангэрэл нарыг элсүүлж өнөөдрийн бүрэлдэхүүн бүхий хамтлаг байгуулагдсан түүхтэй.
1997 онд тус хамтлаг нь Батсүх /Сүхээ/, Хаянхярваа /Хаянаа/, Дэлгэрмөрөн /Дээгий/, Хангэрэл /Хаазаа/ нарын 17-19 насны залуусын бүрэлдэхүүнтэйгээр байгуулагдсан байна.
Засаг захиргааны хувьд Төв, Өвөрхангай, Булган аймгуудын зааг нутаг, Хангай-Хэнтий уулархаг их мужийн Хангайн мужийн зүүн урд, Хэнтийн мужийн баруун урд шувтарга хэсэгт өөрөөр хэлбэл Хангайн, Хэнтийн уулархаг нутгийн уулзварт байрлана.
Юлий пап энэрэнгүй сэтгэлтэй, зоригтой, санаачлагатай байсан бөгөөд өөрийн ордондоо Италийн шилдэг зураачдыг цуглуулан маш чухал олон бүтээлүүдийг туурвиулж, уран зургийг хайрлах сэтгэлийг ард олонд өөрийн биеэр үлгэрлэн түгээж байлаа.
Ромд олон тооны дурсгалтай барилгууд баригдаж, гайхамшигт баримлууд бүтээгдэж, одоог хүртэл үнэ цэнээ алдаагүй хөрөг зургууд зурагдаж байсан бөгөөд эдгээр урлагийн төрлүүд бие биетэйгээ харилцан үйлчилж нэг нэгнээ дэмжих замаар хөгжжээ.
Тэд авхаалж самбаа мөн төсөөлөн бодох чадвараа ашиглан эртний Грек-Ромын сонгодог урлагаас өөрт хэрэгтэй шинжийг сонгож чөлөөтэй бүтээлээ туурвиж байсан.
Ертөнцийг үзэх үзлийн зөрчлүүд, мөн хямралын үеийн уналтаас үүдэн Флоренцод янз бүрийн нийлмэл өнгө болон муруй шугамаас бүрдсэн “тогтворгүй” урлаг - маньеризм газар авчээ.
Венецийн урлагийн уламжлал өвд хөгжлийн өөрийн учир зүй байв: 1570 оны сүүл хүртэл тэнд Паллиадо, Тициан нар ажиллаж байсан бөгөөд тэдний бүтээл Флоренц, Ромын хямралын үеийн үйл явдлуудтай холбоогүй байжээ.
Сэргэн мандалтын үеийн уран зохиолын эхлэлийг анхлан тавьсан зохиолч болох Данте Алигери нь тэр үеийн хүмүүсийн байдлыг “Туульс” хэмээх жүжигтээ тодорхой өгүүлсэн байдаг.
зуунуудад Италийн уран зохиол хөгжин цэцэглэж Петраркийн шүлгүүд, Жованни Боккаччогийн өгүүллэгүүд, Никколо Макиавеллигийн нийгмийн тухай эрдэм шинжилгээний бүтээл, Лудовико Ариостогийн мөн Торквато Тассогийн зохиолууд бусад орнуудад түгэн тарж, эртний Грек, Ромын уран зохиолууд буюу сонгодог уран зохиолын тоонд багтжээ.
зууны сүүлд Флоренцид Арнольфо ди Камбиогийн бүтээл болох гол сүмийн барилга – Санта Мариа дель Фьоре дуган баригдаж, дараа нь түүний ажлыг Флоренцийн дуганы хонхыг урласан Жотто үргэлжлүүлжээ.
зуунд «Арс Нова» бүтээлүүд болох хоолойн ба хоолойн-хөгжмийн олон төрлийн дуу авианы урлаг дээд түвшинд хүртлээ Английн , Голландын , Ромын, Венециийн, Францын, Германы, Польшийн, Чехийн болон бусад сургуулиудад судлагдан хөгжжээ.
Шашны бус маш олон төрлийн хөгжмийн урлагийн төрлүүд бий болж байлаа: Италид — фроттол ба вилланел, Испанид - вильянсико, Англид -баллад, мадригал буюу Италид үүссэн боловч Францын найрал дуу болсон дуу зэрэг юм.
Хэдий бага багаар хөгжиж байсан ч амьдралын нөхцөл болон соёл эрчимтэй өөрчлөгдөх тусам зураачид дундад зууны суурийг бүр мөсөн халж өөрсдийн бүтээлийн ерөнхий үзэл санаандаа эртний урлагийн хэв маягийг шийдмэгээр хэрэглэж байв.
Альпын нуруудаас хойд зүг рүү, мөн Испанид Сэргэн мандалт дөнгөж зууны сүүл хэсэгт эхэлж түүний эхэн үе нь дараагийн зууны дунд үе хүртэл үргэлжилсэн байна.
Итали нь нэгдсэн төрт улсгүй, жижиг хот-улсууд болон газар нутгуудад хуваагдсан байдалтай байлаа: Италийн өмнөд хэсэгт Наполийн вант улс, төв хэсэгт Бүгд Найрамдах Флоренц Улс болон Папын улс, хойд болон баруун бүс нутагт Милан болон Женоа, зүүн хэсэгт Венец оршин байв.
Олон хот Эртний Ромын үеийн барилгуудын балгас дунд байрлаж байсан нь сэргэн мандалтын сонгодог мөн чанар нь Ромын эзэнт гүрний зүрхэн хэсэгт оршиж байсантай холбоотой хэмээн бодогдуулна.
Бүгд найрамдах улс болон хотуудын өсөлт нь феодалын харилцаанд оролцдоггүй буюу гар урлалчид, мүжаан, худаалдаачид, банкны эзэд гэх мэтийн үйл эрхэлдэггүй анги давхарга өсөхөд нөлөөлөв.
Дундад зуунд үүссэн иерарх -ийн үнэ цэнийн тогтолцоо, ялангуяа сүмийн соёл, түүний догшин болон энгийн хандлага тэдэнд бүгдэд нь харийн, үл мэдэх тотолцоо байлаа.
Энэ нь хамгийн дээд баялаг бол хүн бөгөөд хувь хүний чанар, эрх чөлөө, түүний идэвхтэй үйл ажиллагааг судалдаг нийгэм-гүн ухааны шинжлэх ухаан болох хүмүүнлэг ёс -ыг үүсгэв.
Сэргэн мандалтын үеийн уран зураачид уламжлалт шашны сэдэвтэй бүтээл туурвидаг байснаадүрслэх урлагийн шинэ арга барил хэрэглэх болж эзэлхүүний нарийн бүтэц, байгалийн уран зураг -ийг арын фон болгон ашиглах болжээ.
Сэргэн мандалт нь 13-р зууны сүүл үеийн Флоренцоос үүсэлтэй гэдгийг ихэнх түүхчид хүлээн зөвшөөрдөг ба Данте Алигери , Франческо Петрарка нарын зохиолууд, Жиотто ди Бондоне –гийн уран зураг нь сэргэн мандалтын үеийн гол төлөөлөл юм.
Зарим эрдэмтдийн үзэж байгаагаар эрдэмтэд, уран барилгачид, зураачид, зохиолчид зэрэг хүмүүс хоорондын өрсөлдөөний үр дүнд сэргэн мандалт хэмээх ойлголт бүхий л салбарт бий болсон гэж үздэг.
Сэргэн мандалт буюу Ренессанс (, ; «» — «дахин» буюу «шинээр төрөн бий болсон» гэсэн утгатай) нь дундад зууны үеийн Европын соёл, урлагийг шинэчлэн сэргээж шинэ соёл урлаг бий болсон эрин үе юм.
Дээд дундад зууны үед латин эрдэмтэд Грек болон Арабын байгалийн шинжлэх ухаан, философи, математикийн судалгааны ажлуудад төвлөрч байсан бол Сэргэн мандалтын үеийн эрдэмтэд Латин ба Грекийн утга зохиол, түүхийн бүтээлүүдийг сэргээхэд гол анхаарлаа хандуулж байв.
Сэргэн мандалтын үеийн турш мөнгө болон урлаг нь гараас гарт дамжин явдаг байсан учир нь уран бүтээлчид амьдралаа залгуулах болон уран бүтээлээ туурвихад хэрэгцээт мөнгөө үйлчлүүлэгчдээсээ олдог байсан.
Сэргэн мандалт анх Италид - зуунд Пизано, Жото, Орканья нарын удам оршин байхад үүссэн бөгөөд зөвхөн зууны 20-иод оноос л жинхэнэ утгаар бий болж, Франц, Герман болон бусад орнуудад энэ нь харьцангүй сүүлд бий болжээ.
Хотуудад сүмийн хяналтаас гадуур шашны бус үйл ажиллагаа эрхэлдэг, ертөнцийг үзэх шинэ үзэлтэй болсон шинжлэх ухаан, урлагийн төвүүд бий болж, ертөнцийг үзэх эртний үзэлээс хүмүүнлэг ёсны хязгааргүй олон жишээг олж харж байв.
зууны дунд үед ном хэвлэн гаргах болсон нь ертөнцийг үзэх эртний үзлээс өвлөгдсөн зүйлүүд болон шинэ үзлүүд Европ даяар тархахад чухал үүрэг гүйцэтгэжээ.
Гурван давхартай бөгөөд 1-р давхар нь 57м өндөрт , 2-р давхар нь 125м өндөрт , байдаг бол 274м өндөрт байх 3-р давхарт хүртэл цахилгаан өргүүр байх тул шатаар алхах шаардлага байхгүй.
Түүхийн хуудас сөхвөл Францын Засгийн газар 1884 онд Францын Их Хувьсгалын 100 жилийн ойг тохиолдуулан 1889 онд Парис хотноо Дэлхийн Үзэсгэлэн Яармаг зохион байгуулах шийдвэр гаргасан бөгөөд уран бүтээлчдийн дунд зарласан уралдаанд түрүүлсэн уг цамхгийг 1887 оны 7-р сарын 26-аас угсран барьж эхэлжээ.
Цамхаг баригдсан цагаасаа эхлээд гайхамшиг гэхээсээ илүү нүдэнд орсон хог мэт Францын нийслэлчүүд төдийгүй нийгмийн нэр хүндтэй зүтгэлтнүүдийн шүүмжлэлийн бай болж байв.
Зохиолч Ги Дө Моппассан цамхагт байрлах зоогийн газарт байнга зочлох дуртай байсан бөгөөд уг цамхаг харагдахгүй ганц газар Парист үлдсэн нь энэ хэмээн ёжилдог байжээ.
Гэвч 20-р зууны эхэн үе гэхэд цамхагийн гоо сайхныг магтан дуулах яруу найрагчид, зураачид олширсон бөгөөд 1909 онд цамхгийг нураах төлөвлөгөөтэй байсан боловч радиотелеграфын антенд ашиглахын тулд Эйфелийн цамхаг бүрэн бүтэн үлдсэн гэдэг.
Нэгдүгээр сарын 7 - Эстонийн тусгаар тогтнолын дайн: Зөвлөлтийн цэргүүд Таллин хотоос ердөө 40 км-т тулж ирээд байх үед Эстонийн зэвсэгт хүчин сөрөг довтолгоог эхлүүлжээ.
Нэгдүгээр сарын 8-22 - Оросын иргэний дайн: Улаан арми Воронеж-Повориногийн ажиллагааны хүрээнд Петр Красновоор удирдуулсан Донын цагаан цэргүүд рүү довтолж, ялалт байгуулжээ.
Түүнчлэн дэлхийн нэгдүгээр дайны шалтгаан, нөхцөлийг судлах, дайны гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдүүдэд зохих ёсны хариуцлага оноох ажлын хэсэг байгуулагджээ.
Нэгдүгээр сарын 31 - Шотландын Глазгоу хотын Жоржийн талбайд ажлын цагийг бууруулах шаардлагатай жагсаал сүүлдээ эмх замбараагүй байдал болон хувирч улмаар эрх баригчид хэлэлцээ хийнэ гэж амласнаар эмх замбараагүй байдал намжсан юм.
Ж.Гүррагчаа 1966 онд цэргийн албанд татагдаж, 1971 онд Зөвлөлт Холбоот Улсын Фрунзе хотын нисэхийн дамжаанд нисэх онгоцны радиоэлектрон төхөөрөмжийн 8796 механикч мэргэжилтэй болж, 1973 онд Москва хотод Жуковскийн нэрэмжит Агаарын цэргийн академид суралцан төгсчээ.
1981 оны 3 сарын 22-нд Байконурын сансрын буудлаас ЗХУ-ын сансрын нисгэгч Владимир Жанибековын хамт Союз-39 хөлгөөр сансарт хөөрч Салют-6 сансрын станцтай холбогджээ.
Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа нь Монгол улсаас сансарт ниссэн цорын ганц, дэлхийн 101 дэх, Азийн хоёр дахь сансрын нисгэгч бөгөөд нислэгийн инженер, хошууч генерал хүн юм.
Тэрээр 2000 - 2004 онд Н.Энхбаярын толгойлсон засгийн газарт Батлан хамгаалахын сайдаар ажиллаж байгаад 2004 онд УИХ-ын сонгуулийн 59-р тойрогт нэр дэвшин өрсөлдөж сонгогдоод УИХ-ын гишүүнээр ажиллаж байв.
Оросын хаант улсын Сангийн яамнаас оруулсан Богд гэгээнд олгох 30 000 рублийн зээлийн баримтан дээр Санкт Петербург хотноо Оросын цагаан хаан өөрийн гараар зөвшөөрсөн цохолт хийж, Монголын шашны тэргүүнд зээл олгохыг зөвшөөрсөн байна.
Арваннэгдүгээр сарын 6 – АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд Бүгд найрамдах намаас нэр дэвшсэн Уиллиам МакКинли хоёр дахь удаагаа ерөнхийлөгчөөр сонгогдов.
Зургаадугаар сарын 29 – Шведийн эзэн хаан Оскар Альфред Нобелийн гэрээслэлийн дагуу шагнал олгож байхаар бодлж, улмаар Нобелийн шагналын хороо, Нобелийн санг байгуулах зарлиг буулгажээ.
Гуравдугаар сарын 5 – АНУ-ын тэнгисийн цэргийн хоёр хөлөг онгоц Никарагуа болон Коста Рика улсын хооронд үүссэн маргааныг шийдвэрлэх зорилгоор Никарагуа улсад ирэв.
Арванхоёрдугаар сарын 30 – 19-р зууны сүүлчийн ням гаригт зохиолч Марк Твейн "Нью-Йорк Херальд" сонинд "19-20-р зуун руу" гэх өгүүллээ нийтлүүлж байжээ.
Польш улсад 1972 онд болсон олон улсын тэмцээн, Бакугаас тус бүр мөнгө, удаах жил нь Москва хотноо болсон Ах дүү армиудын аварга шалгаруулах тэмцээнээс хүрэл медаль авчирсан нь дэлхийн аварга болох гарааг бэлдэж өгсөн түүхтэй.
Эцэг Г.Шагдар нь нутгийн бүсгүй А.Цэдэнбалжиртай гэрлэн Сосорбарам, Лхагвасүрэн, Тогоонтөмөр гэдэг гурван охин, Сэнгэравдан, Чанрав гэдэг хоёр хүү төрүүлсэн байна.
Шагдарын Чанарав нь (* 1948 оны 11 сарын 20-нд Баянхонгор аймгийн Хүрээмарал суманд төрсөн; † 2007 оны 8 сарын 10-нд Улаанбаатарт нас барсан) үндэсний бөхийн улсын начин, самбо бөхийн дэлхийн аварга, бөхийн төрлүүдээр дэлхийн аварга цол хүртсэн Монголын анхны тамирчин, бөх тайлбарлагч, дасгалжуулагч байв.
Тэрээр 1978 онд Улсын Багшийн Дээд Сургуулийг багш, дасгалжуулагч мэргэжлээр төгсөөд 1978 - 1985 онд самбо, жүдо бөхийн улсын шигшээ багийн дасгалжуулагч, 1989-1999 онд мөн самбо бөхийн улсын шигшээ багийн ерөнхий дасгалжуулагчаар ажиллаж байв.
Эх А.Цэдэнбалжир 1967 он хүртэл Хүрээмарал сумын “Улаан туг” нэгдэлд мал маллаж байгаад тэтгэвэрт гарч хүү Сэнгэравданг сургууль номын, Чанравыг бөхийн мөр хөөхийг дэмжиж хотод шилжин иржээ.
1973 онд Иран Улсын нийслэл Тегеран хотод зохион байгуулагдсан Самбо бөхийн насанд хүрэгчдийн ДАШТ-ий эрэгтэйчүүдийн 62 кг жинд МУГТ Шагдарын Чанрав түрүүлснээр бөхийн төрлүүдээс дэлхийн аварга цол хүртсэн Монгол Улсын анхны тамирчин болж түүхэнд бичигдсэн.
зууны үед Цогтой гүний хүрээний Данзанчоймзад номч мэргэн хамба ламын хүсэлтээр Сайд вангийн хошууны Жамьянгарав гэгч хүн Баянхонгор хайрхан уул нь баруун гартаа барагдашгүй ариун цагаан идээний дээжийг баруун мөрөн дээрээ агаарт өргөн дэвшүүлсэн, зүүн гартаа үхэшгүй мөнхийн рашааныг зүрхнийхээ тольтод хадгалан барьсан, Энхтайваны цагаан зааныг унаа болгон хөлөглөсөн, Эх хүний дүр лагшинтай хэмээн дүрслэн зуржээ.
1911 онд Монгол улс тусгаар тогтнолоо сэргээн тунхаглахад тус хошууны засаг ноён Дашдоржид үе улиран Цогтой засаг цол олгож, Сайн ноён хан аймгийн Цогтой засгийн хошуу хэмээн нэрийдэх болов.
1923 онд батлагдсан "Нутгийн захиргааны дүрэм"-д заасан засаг захиргааны өөрчлөлтөөр тус хошууг Цэцэрлэг мандлын аймгийн Баянхонгор хайрхан уулын хошуу хэмээн өөрчлөн нэрлэж, Бөмбөгөр, Зүрххайрхан, Дэл хайрхан, Хуримт нуур, Цагаан гол, Цагаан хайрхан, Цогт хайрхан, Мандал, Цэцэрлэг гол, Баяннуур, Эрдэнэтээл зэрэг 12 сумтай болгожээ.
1931 оны засаг захиргааны өөрчлөлтөөр хошуудыг татан буулгаж, 13 аймгийг шинээр байгуулж, аймаг, сумдыг шинэчлэн зохион байгуулахад 1931-1934 онд Өвөрхангай аймгийн Баянхонгор сум, 1934-1941 онд Архангай аймгийн Баянхонгор сум болж, БНМАУ-ын Бага хурлын Тэргүүлэгчдийн 1941 оны 12-р сарын 11-ний өдрийн 81-р тогтоолоор Баянхонгор аймгийг шинээр байгуулахад нэгэн сум нь болж, 1955 онд Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн зарлигаар Баянхонгор сумаас 6 баг, Бөмбөгөр сумаас 2 баг таслан авч Галуут нэртэй шинэ сумыг “Өвөр Галуут”-д байгуулсан байна.
1958 оны 6-р сард Мандал сумын "Хөдөлмөр", "Баянтал" нэгдлийн бүх гишүүдийн хурлаас хоёр нэгдлийг нэгтгэн "Хөдөлмөр" нэгдэл гэж нэрийдэхээр тогтож нэгдлийн даргаар Г.Агвааныг сонгож байжээ.
1959 оны намар Галуут сумын "Туяа", "Ялалт" нэгдлийн гишүүдийн хурлаас хоёр нэгдлийг нэгтгэн "Туяа" нэгдэл гэж нэрлэж, даргаар нь Д.Магванжавыг сонгожээ.
1959 оноос БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн 129 дүгээр зарлигаар багуудыг татан буулгаж оронд нь мал аж ахуйн бригадыг зохион байгуулж ажиллуулсан байна.
1962 оны 6-р сард Мандал сум татан буугдаж Галуут сумтай нэгдсэн тул "Хөдөлмөр", "Туяа" нэгдлүүд ч нийлж, “Коммунизмын төлөө” нэртэй нэгдэл болсон байна.
Цогтой гүний хошууны нутаг дэвсгэр нэлээн том хэмжээтэй байсан бөгөөд хошууны нутгаас 1751 онд Чин Сүжигт Норовшарав Ордосын газар Хатаны голд олон жил тахигдан суугаад, Амарсанаагийн нутагт очиж ном уншиж олныг тохинуултугай хэмээн Манжийн хаан зарлиг болгосон ёсоор ирэхэд тэр үеийн Цогтой гүний хошууны засаг ноён Сэдийн Цэвээн хошуу нутгаасаа хойшоо харсан таван амыг таслан өгснөөр Чин Сүжигт номун хан хэмээх Богдын шавь хошуу үүссэн гэдэг.
Манжийн ноёрхлын үед Сайн ноён хан аймгийн Чин сүжигт номун ханы шавь, Богд хаант Монгол Улсын үед Сайн ноён хан аймгийн Чин сүжигт номун хан хутагтын шавь, Ардын засгийн анхны жилүүдэд Чин сүжигт номун хан хутагтын шавь гэж байжээ.
Эдүгээ тус сум нь Хайрхан, Сүмбэр, Үнэгт, Баяннуур, Мандал, Баянхошуу гэсэн зургаан багтай, 2022 оны эцсийн байдлаар 4200 гаруй хүн ам, 267.1 мянган малтай, хүн амын тоогоор аймагтаа 2-т, малын тоогоор мөн 2-р байранд орж байна.
Манжийн Найралт төв хааны зарлигаар түүний гуравдугаар он буюу 1725 онд Түмэнхэн ноёны хүртсэн “Сайн ноён” цолыг Хошой чин ван Дашдэндэвт хүртээж, Сайн ноён хан аймгийг анх байгуулахдаа Түшээт хан аймгаас таслан өгсөн 22 хошууны нэг нь Цогтой гүний хошуу бөгөөд энэ үеэс Сайн ноён хан аймгийн Цогтой гүний хошуу хэмээн нэрлэгдэх болжээ.
1957 онд Баянхонгор сумыг татан буулгаж, хангайн чиглэлийн багуудыг Мандал суманд, бусад багийг Галуут суманд шилжүүлж, Галуут сумын төвийг Өвөр Галуутаас Баянхонгор сумын төвд /Баянхонгор хайрхан уулын өвөрт/ шилжүүлсэн байдаг.
Галуутын хавцал, Холбоо нуур, Үхэгийн рашаан, Тээлийн рашаан, Нарийн цохиотын рашаан, Өргөөтийн харз, Эрдэнэ тээл, Жаргалантын гол, Цагаан туруутын гол, Ёлын гол, Хуримт нуур, Бөөрөг нуур, Цэцгийн хонхор, Сойлонгийн хавцал, Хөх нуур зэрэг үзэсгэлэнт байгальтай.
Арван хоёр жилийн ахлах сургууль, Эрүүл мэндийн төв, Мал эмнэлгийн тасаг, харилцаа холбоо, цаг уурын станц, хүүхдийн цэцэрлэг, Номын сан, Соёлын төв, банкны салбарууд, бусад үйлчилгээний газруудтай.
Монгол Улсын Засгийн газрын 2016 оны дөрөвдүгээр сарын 18-ны өдрийн 221 дүгээр тогтоолоор Баянхонгор аймгийн Галуут сумыг “Улсын тэргүүний сум”-аар шалгаруулсан билээ.
Галуут сум нь хойт талаараа Архангай аймгийн Чулуут, Ихтамир сум, Баянхонгор аймгийн Эрдэнэцогт, Баян-Овоо, Бөмбөгөр, Заг, Жаргалант сумтай хил залгадаг.
1952-1957 онуудад Галуут, Мандал суманд ардын үйлдвэрлэлийн нэгдлүүд байгуулагдаж "Туяа", "Хөдөлмөр", "Ялалт", "Баянтал", "Галуут" зэрэг нэртэйгээр ажиллаж байлаа.
Стефка Костадинова нь Болгарын хөнгөн атлетикч, өндрийн харайлтын эмэгтэйчүүдийн дэлхийн дээд амжилтын эзэн, олимп, дэлхийн аварга тамирчин бөгөөд одоо Болгарын Олимпийн Хорооны ерөнхийлөгч юм.
1955 онд НҮБ-д элсэхээр өргөдөл өгсөн 18 улсыг нэгэн зэрэг элсүүлэх тухай Швед зэрэг 28 орны саналыг НҮБ-ын Ерөнхий ассамблей дэмжсэн байна.
Харин 1961 оны 10 дугаар сарын 25-нд Аюулгүйн зөвлөлөөр БНМАУ, Мавритан хоёр улсыг НҮБ-д элсүүлэх тухай хэлэлцэж, НҮБ-ын Ерөнхий Ассемблейн 16 дугаар чуулганы 1043 дахь Бүгд хурлаар гаргасан 1630 дахь тогтоолд: 1961 оны 10 дугаар сарын 25-нд БНМАУ-ыг НҮБ-ын гишүүнээр элсүүлэхийг шийдсэн “Аюулгүйн зөвлөл”-ийн зөвлөмжийг хүлээн авч, мөн БНМАУ-ын гишүүнээр элсэхийг хүссэн өргөдлийг харгалзан үзсэний үндсэн дээр БНМАУ-ыг НҮБ-ын гишүүн болохыг зөвшөөрөв гэжээ.
Улмаар социалист 11 улс, мөн Энэтхэг, Индонез, Ирак, Египет зэрэг 23 орны төлөөлөгчдийн хамтран оруулсан тогтоолын төслийг Ерөнхий ассамблейн чуулганаар хэлэлцээд 1961 оны 10 дугаар сарын 27-ны 15 цагаас БНМАУ-ыг НҮБ-д элсүүлэх тухай Аюулгүйн Зөвлөлийн санамжийг Ерөнхий Ассамблейн 16 дугаар чуулганаар хэлэлцэв.
Чуулганы даргаас БНМАУ-ыг НҮБ-ын гишүүнээр элсүүлсэн гэж тооцох уу гэхэд чуулганы төлөөлөгчид алга ташин баталсанаар БНМАУ НҮБ-ын гишүүнээр батлагдав.
НҮБ-ын Нарийн бичгийн дарга нарийн газрын Ёслолын хэлтсийн дарга чуулганы танхимд “МОНГОЛ” гэсэн хаяг тавьсан суудалд манай төлөөлөгчдийг урин суулгаснаар БНМАУ НҮБ-ын 101 дэх гишүүн болж хууль ёсны байраа эзлэсэн түүхтэй (Улаанбаатарын цагаар 10 дугаар сарын 28-ны өглөөний 04 цаг 15 минутад).
Энэ Ерөнхий Ассамблейн чуулганы төлөөгчидөөр Дондогийн Цэвэгмид-ГЯЯ-ны нэгдүгээр орлогч сайд , Баярын Жаргалсайхан-Элчин сайд, Буянтын Дашцэрэн-Гадаад яамны хэлтсийн эрхлэгч, О.Дамдиндорж-Гадаад яамны хэлтсийн эрхлэгч нар оролцсон байна.
Монгол Улс 1990-ээд оны дунд үеэс НҮБ–ын энхийг сахиулах ажиллагаанд оролцохыг сонирхож ирсэн бөгөөд 1999 оны 9 дүгээр сард НҮБ-ын энхийг сахиулах байнгын хүчний тогтолцоонд хувь нэмэр оруулах талаар Монгол Улсын Засгийн газар, НҮБ-ын хооронд харилцан ойлголцсон тухай санамж бичигт гарын үсэг зурсан.
Түүнээс хойш ЗХЕШ -ын дэргэд Энхийг сахиулах алба байгуулагдан энхийг сахиулах ажиллагаан чиглэлээр бодиттой үйл ажиллагаа явуулж, гадаад дотоодын сургалтуудад хамрагдаж, бие бүрэлдэхүүнийг энхийг сахиулах ажиллагааны талаар мэдлэг дадлага олгохоор чармайж эхэлсэн.
2002 оноос хойш Монгол Улсын зэвсэгт хүчний хоёр албан хаагч БН Ардчилсан Конго Улс дахь "" НҮБ –ын энхийг сахиулах ажиллагаанд цэргийн ажиглагч офицероор, түүнчлэн тэр жилдээ гурван албан хаагч Баруун Сахар дахь "" НҮБ-ын сахиулах ажиллагаанд цэргийн ажиглагчаар үүрэг гүйцэтгүүлж эхэлснээр Монгол Улс даян дэлхийн энх тайван, аюулгүй байдлыг сахин хамгаалах НҮБ-ын үйл хэрэгт бодит хувь нэмэрээ оруулж эхэлсэн түүхтэй.
2002 оноос 2022 он хүртэл Монгол Улсын Зэвсэгт хүчнээс 20 мянга гаруй цэргийн алба хаагчид НҮБ-ын энхийг сахиулах ажиллагаанд үүрэг гүйцэтгээд байна.
Монгол Улсын цэргийн алба хаагчид Ирак, Афганистан, Гүрж, Косово, Этиоп-Эритэри, Чад, Баруун Сахар, БНАКонго Улс, Судан Улсын Дарфур муж, Өмнөд Судан Улс, Судан Улсын Абейяа муж зэрэгт явагдсан энхийг сахиулах ажиллагаанд цэрэг эрсээ илгээж байжээ.
1950 оны дөрөвдүгээр сард БНМАУ-ын Бага хурлын Тэргүүлэгчид Энх тайвны талынхны их хурлын байнгын хорооны анхаарал бичгийг зөвшөөрөн дэмжиж байгаагаа илэрхийлсэн тунхаг гаргав.
1949 онд Монголын энх тайвныг хамгаалагчдын бага хурал, 1950 оны 10 дугаар сард энх тайвны талынхны бүх Монголын үндэсний анхдугаар их хурал хуралдаж, Энх тайвныг хамгаалах Монголын үндэсний хороог байгуулжээ.
БНМАУ-ын Бага хурлын Тэргүүлэгчдээс 1951 оны хоёрдугаар сард дайны тухай суртал нэвтрүүлэг хийхийг хориглосон “Энх тайвныг хамгаалах тухай хууль” гаргасан байна.
Монгол Улс 1961 онд НҮБ-д гишүүнээр элсээд өнгөрүүлсэн жаран жилд НҮБ болон Монгол Улс хоорондын харилцаа нь батжин бэхжиж харилцан үр ашигтай түншлэлийн харилцаа болон төлөвшсөн.
Монгол Улс дахь НҮБ нь ардчилсан засаглал, хүний ​​эрх, нийгэм, эдийн засгийн хөгжил, уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөллийг сааруулах, улмаар дасан зохицох, байгаль орчныг хамгаалах зэрэг олон салбарыг хамарсан хөгжилд хувь нэмэр оруулж буй НҮБ-ын системийн 11 байгууллагаас бүрддэг.
Монгол Улсын Засгийн газраас боловсруулсан Тогтвортой хөгжлийн урт хугацааны баримт бичиг болох Алсын Хараа 2050-д тодорхойлсон хөгжлийн зорилгодоо хүрэхэд нь Монгол Улс дахь НҮБ-ын системийн байгууллагууд дэмжлэг үзүүлж байна.
«БНМАУ-ын ард түмэн нь өөрийн их хөрш ЗХУ-д эд материалын тус нэмрийг үзүүлэн, Нэгдсэн үндэстний талд орж, фашист улсуудын эсрэг тэмцэлд оролцсоныг Аюулгүйн Зөвлөл ба түүнчлэн Ерөнхий Их хурлын анхааралд толилуулах нь зүйтэй хэмээн тус улсын Засгийн газраас үзнэ. БНМАУ нь 1945 оны 8 дугаар сарын 10-ны өдөр Японд дайн зарлаад, энэхүү улсыг эсэргүүцсэн дайны явдалд оролцсон юм. Нэгдсэн Үндэстний нийтийн хэрэгт Монголын ард түмнээс үзүүлсэн энэхүү тус нэмрийн тухай Аюулгүйн Зөвлөл ба түүнчлэн Ерөнхий Их хурал мартахгуй бөгөөд БНМАУ-ыг Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүнд элсүүлэн авах тухай хүсэлтийг зөвшөөрөн авч үзэх болов уу хэмээн БНМАУ-ын Засгийн газар үнэхээр итгэж байна».
Нью-Иорк хотноо болсон комиссын хурал дээр Дундад улсын төлөөлөгч Цзяо Тайчжи "БНМАУ-ын өргөдлийг нэг жилээр хойшлуулья, учир нь зөвхөн СССР-тэй дипломат харилцаатай, манай оронтой Элчин солилцохоор тохирсон, бусад орнуудтай дипломат ба консулын харилцаагүй байгаа, цаг нь ирэхээр баяртай дэмжих болно" гэж байжээ.
1946 оны 8 дугаар сарын 28-нд АЗ-ийн хурал НҮБ-ын гишүүн элсүүлэх комиссоос Албани, БНМАУ, Афганистан, Трансиордан, Ирланд, Португаль, Исланд, Швед зэрэг 8 улсын өргөдлийн тухай оруулсан илтгэлийг хэлэлцэж эхлэв.
НҮБ-д гаргасан өргөдөлд, БНМАУ нь Герман, Японы эсрэг дайнд идэвхтэй оролцсоноо дурдаад, нэгдсэн үндэстний үйл хэрэгт Монголын ард түмний оруулсан хувь нэмрийг Аюулгүйн зөвлөл, Ерөнхий Ассамблей анхааран үзэж, НҮБ-д элсэх БНМАУ-ын хүсэлтийг зөвшөөрнө гэдэгт итгэж байгаагаа мэдэгдэхийн хамт БНМАУ нь НҮБ-ын дүрмийн бүхий л заалтыг хэлбэрэлтгүй дагаж мөрдөхөө илэрхийлжээ.
Ерээд оны эхээр Монголын эдийн засаг хямралд ороод байсан хүнд хэцүү үед НҮБ, түүний системийн байгууллагууд, ялангуяа НҮБХХ Монголыг дэмжигч хандивлагчдын бүлгийг үүсгэн бий болгоход чухал үүрэг гүйцэтгэсэн.
Манай улс 2020 оны байдлаар олон улсын энх тайван, аюулгүй байдал, зэвсэг хураах, хүний эрхийг хөхиүлэн дэмжих, ардчилал, засаглалыг бэхжүүлэх, эдийн засаг, нийгэм, хүмүүнлэгийн олон асуудлаар Ерөнхий Ассамблейн нийт 90 гаруй тогтоол санаачлан хэлэлцүүлэн батлуулж, 500 гаруй тогтоол шийдвэрт хамтран зохиогчоор нэгдэж орсон байна.