polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Милитарист Япон улс Хятадын нутаг дэвсгэр дээр байлдааны ажиллагаа явуулахад 240-300 мянга орчим хүнтэй 12 дивиз, 1300 орчим танк, 1 мянга орчим танк, хуягт тээвэрлэгч, 1,5 мянган их буу гаргаж тэнгисийн цэргийн тодорхой хүчээр дэмжүүлж генерал С.Хатаг командлагчаар нь томилжээ.
Нанжиний Засгийн газар ЗХУ-д хандаж 1937 оны наймдугаар сарын 21-нд харилцан үл довтлолцох тухай Гэрээ байгуулснаар Зөвлөлтийн тусламж ирж 1939 оны хоёрдугаар сар гэхэд Хятадад Зөвлөлтийн 3665 цэргийн мэргэжилтэн байлдааны ажиллагаанд оролцож байлаа.
1937 оны 12 дугаар сард Шанхайгаас давшсан японы цэрэг Гоминданы нийслэл Нанжин хотыг эзлэж ширүүн тулалдаанд хятадын арми бараг бүх танк, нисэх онгоцоо алдаж Чан Кайши нийслэлээ Ханькоу хотод нүүлгэн шилжүүлэв.
Гэвч 1945 оны эхээр өргөн давшилт хийсэн ч хятадын цэрэг Чандэ, Чжэнзян голуудын орчим зогсоож чаджээ.1945 оны таваас наймдугаар саруудад Гоминданы командлал сөрөг давшилтад орж Кантон хотын ойролцоо японы зуун мянга орчим хүнтэй бүлэглэлийг бүслэв.
1945 оны Наймдугаар сарын 8-нд ЗХУ Японд дайн зарлаж Квантуны армийг бут ниргэж буулган авч Хятадын фронтод байлдаж Японы бусад бүлэглэлийн анги нэгтгэлүүдийн хангамжийг тасалсаны улмаас бууж өгөхөд хүрчээ.
Сэтгэл санааны доройтол, хээл хахуульд автсан Гоминданы арми нь Засгийн газраа байрлаж байсан Нанжин хотыг тууштай хамгаалалгүй бараг зүгээр шахуу тавьж өгснөөр 1937 оны арванхоёрдугаар сарын 13-нд аймшигтай харгислал үйлдэх үндэслэл бүрэлдсэн билээ.
Япончуудаас олон арван мянган хүнээр илүү байсан ч удирдлага нь сул дорой, хоцрогдсон техник хангамж, өөр өөр олон мужаас татагдсан цэргүүд хоорондоо хэл нэвтрэлцэхгүй нарын байлдааны бэлтгэл, тасаг салаа удирдах дадлага туршлага муу зэргийг дайсан япончууд болон Хятадад байрлаж ЗХУ болон барууны орнуудын ЭСЯ-ны цэргийн атташе нарын ажиглалт дүгнэлтээр тодорхойлогдсон) зэрэг олон шалтгааны улмаас бууж өгсөн Гоминданы армийн олон мянган цэрэг, Нанжин хотын энгийн номхон иргэд гээд 300 мянга, зарим эх сурвалжийн баталж байгаагаар 500 мянга гаруй хүнийг зургаан долоо хоногийн дотор хүйс тэмтэрсэн нь түүхэн үнэн.
Айрис Жан нэртэй Калифорнид амьдардаг эрдэмтний “Нан­жи­ны хүчирхийлэл” зэрэг олон номонд энэ аймшгийн ту­хай цөөнгүй баримтыг өгүүлсэн бай­даг.
Үүнээс жилийн дараа 20 мянга га­руй нангиад эмэгтэйгээс амиа егүүтгэлгүй үлдсэн хэд нь булаан эзлэгчийн хүүхдийг тээх­гүй гэсэндээ амиа хорлож зарим нь төрсөн хүүхдээ өөрсдөө егүүтгэж байсан гэдэг.
Тухайн үед Гоминданы Засгийн газрын нийслэл байсан хот болохоор эрх баригчдыг дагаад Герман тэргүүтэй Европын их гүрнийн Элчин сайдын яам, консулын газрууд энэ хотод байрлаж байсан юм.
Эдгээр Элчин сайдын яамны ажилтнууд нангиад иргэдэд гол төлөв дээрэнгүй, үл тоосон байдлаас ханддаг байсан ч япончуудын харгислалыг хараад тус бүртээ боломжоороо олон хүн аврахаар хичээл зүтгэл гаргасан нь бас л түүхэн үнэн.
Хэдхэн жилийн дараа еврейчүүдийг хэдэн саяар нь устгах хөтөлбөр хэрэгжүүлж эхэлсэн нацист Германаас Нанжинд байрлаж байсан консул нь Берлин рүү илгээсэн албан ёсны тайландаа япончуудын авирыг “араатны” гэж онцолсон байдаг.
Өрнө дахин энэ тухай ингэж баримтжуулсан мэдээ цуглуулаагүй, олон нийтэд цацаагүй бол өдгөө ийм хэрэг гарсан эсэх нь ч эргэлзээтэй хэвээр үлдэх байсан биз.
Японы “” агентлаг Нанжины алан хядлага газар авч байсныг үгүйсгэсэн мэдээлэл цацсан нь Хятадын ард түмэн төдийгүй Өмнөд Солонгос, Ази Номхон далайн орнуудын дургүйцлийг ихэд төрүүлсэн юм.
Токио хотын захирагчийн сонгуульд баруун жигүүрээс нэр дэвшигч Наоки Хякута компанит ажлынхаа үеэр “Ийм зүйл хэзээ ч болж байгаагүй шүү дээ” гэж хэлсэнийг “Асахи” сонин иш татжээ.
Японы Ерөнхий сайд Шинзо Абе Япон, Солонгос, Хятадын харилцааг дэлхийн нэгдүгээр дайны үеийн Америк, Германтай адилтгасан учраас Азийн Гитлер гэж нэрлэгдсэн билээ.
Тэндээс амьд үлдсэн буурай "Залуу охидыг эгнүүлэн зогсоож байгаад хамгийн үзэсгэлэнтэйг нь хүчирхийлсэн. Тухайн үед би үсээ хуссан болохоор эрэгтэй хүн шиг харагдаж амьд үлдсэн" гэж нэгэн эмэгтэй дурсчээ.
Нанжины хядлага гэж нэрлэгдсэн Японы армийн хүчирхийлэл Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед буюу 1937 оны 12 дугаар сарын 13-наас эхлээд зургаан долоо хоногийн турш үргэлжилсэн юм.
Тухайн үеийн Хятадын нийслэл Нанжины иргэдийг эмэгтэйчүүд, хүүхэд гэж ялгалгүй үй олноор нь хядсан энэ хэрэг түүхэнд хар толбо болон үлдэж өнөөг хүртэл улс төрийн маргаан дагуулсаар байна.
Японы цэргүүд архи уун согтож, гудамжаар сэлгүүцэж охид, бүсгүйчүүдийг дураараа хүчирхийлж, дээрэм тонуул хийн, хүмүүсийг шатаан хөнөөж дураараа дургиж байв.
Ихэнх хүмүүсийг жадаар сүлбэж, толгойг нь цавчин, амьдаар нь шатаасан бол эмэгтэйчүүдийн гэдсийг хүүлж цувуулан, балчир хүүхдийг хүртэл хядаж байж.
Түүнчлэн Зангиа хутагт нь Далай лам, Банчин эрдэнэ, Жавзандамба зэрэг Гэлгүбийн урсгалын бусад гурван хутагт болон хаан төрийн хоорондын холбоос болж байсан нь яахын аргагүй үнэн билээ.
Зангиа хутагт буюу Жанжаа хутагт, Өвөр монголын шашны тэргүүн, Монгол улсын/ хуучнаар Ар Монгол/ Жавзандамба хутагтын хамт Монгол орны хоёр том хутагт хэмээн өргөмжлөгдсөн.
Зангиа хутагт нь анх Энэтхэгт төрсөн ба тавдугаар дүрээс эхлэн Төвд оронд төрөл авч 13-р дүрээс эхлэн энэхүү Зангиа хэмээх цолыг хэрэглэх болсон.
3- Р дүрийн Зангиа хутагт Ролбидорж, /1716-1786/ Бурхан шашны алдарт бүтээл “Ганжур”, “Данжур”-ийг Төвд хэлнээс Монгол Манж хэлэн орчуулах ажилд гар бие оролцсон суут хутагтын нэгэн яахын аргагүй мөн билээ.
Бага насандаа Төвдөд ном сурч байхаа авъяал билиг, эрдэм ухаанаар олноос ялгарч маш олон гайхамшигийг үзүүлж байсан тул 5-р Далай лам энэхүү бандийг Зангиа хутагтын хувилгаан болохыг тодруулсан.
Ховд хотыг чөлөөлөх байлдаанд Г.Түмэндэлгэржав өөрийн аймгийн болон бусад 700 цэргийн бүрэлдэхүүнтэйгээр Ховд хотыг бүслэхэд оролцож, Алтайн чинад дахь Шар сүмээс Ховдын манж амбанд туслахаар ирсэн 500 цэргийг цохиход болон тус гарнизонд туслахаар сангийн хэрэмнээс туслахаар ирсэн манж хятад цэргийг саатуулж ухраахаас эхлүүлэн Ховд хотыг чөлөөлөх хүртэл бүхий л ажиллагаанд биечлэн оролцжээ.
Далай хан Галзаннамжилыг насжсан тул тушаалаас буулгахад түүний хүү Г.Түмэндэлгэржавт 1912 оны эцсээр эцгийн Бат ерөөлт Үнэн сүжигт Төгс хүлэг Дөрвөд Далай хан цол залгамжиллуулжээ.
Халхын Засагт хан аймгийн бэйл Жалчингомбодорж (Одоогийн Говь-Алтай аймгийн Тонхил, Бугат, Төгрөг, Цээл зэрэг сумууд), гүн Маньбазар нарын хошуунд Хасагийн хулгай нар дээрэм тонуул үйлдэхэд Жа лам Дамбийжанцаны хамт тосон байлдан сөнөөсөн учир Богд хаанаас улбар шар жолоог шагнан олгож байжээ.
Ховдод сууж хэрэг шийтгэх, сэргийлэн батлах сайд Зоригт бэйлийн хамтаар хавсран хэрэг шийтгэлцэх сайдаар 1914 онд тохоон томилогдож, мөн оны зун 2 сарын хугацаатай Шийтгэх, сэргийлэн батлах сайдын үүрэг гүйцэтгэж байлаа.
Чухам энэ үед баруун хязгаарт цаг үеийн гарцаагүй шаардлагаар 4 сайд, зарим үед илбэн тохинуулах, туслан шийтгэх 2 сайд нэмэгдэн 6 сайд зэрэг сууж хэрэг шийтгэж байсан нь сайд нарын ажил тодорхойгүй, тоо олширсноос заримдаа ажил хэтийдэн, хүндрэл учруулж байв.
Ховдын сайд нарын болон цэргийн зардлыг багасгах, дайны цагийн бүх гарлагыг улс хариуцах, аймгуудын илүү зардлыг улсын сангаас гаргаж төлөх, хязгаар нутгийг албан татвараас чөлөөлөх буюу үгүй гэхэд хоёр гурван жил хөнгөлөлт үзүүлэх зэргээр нутгийн аж ахуйг сэргээн босгох, Ховд ба Хүрээний хоорондох өртөөний албанаас чөлөөлөхийг хүсэж байжээ.
Тус Их хурлын тухай мэдээг Нийслэл хүрээнд хүлээн авмагц Богдын засгийн газраас яаралттай арга хэмжээ авч, Түмэндэлгэржавыг Ховдод хэрэг шийтгэх сайдаар тохоон томилж, халхын сайд, ноёд түшмэдийг Нийслэл хүрээ рүү татжээ.
Хязгаар нутгийн эрх мэдэл Дөрвөд хүний гарт ормогц хүн ам тайвширч, нөгөө талаар Далай хан Түмэндэлгэржавыг томилсноор зарим асуудал нь эерэгээр шийдвэрлэгдсэн байна.
Ийм ээдрээтэй цаг үед Түмэндэлгэржав нь өөрийн цөлх ухаан, шударга зан, зарчимч чанар, өмнөө тавьсан зорилго язгуур эрх ашгаа эрхэмлэн нэгдсэн захиргааг хүлээн хязгаарыг эмхлэн удирдаж байсан юм.
1911 оны 12-р сарын 29-ний өдөр Олноо Өргөгдсөн Монгол Улс байгуулагдаж, түүний үндсэн зорилт нь Монголын хүчирхэг улсыг байгуулахыг зорьж, бүх Монгол овогтныг нэгтгэх тухай уриалга гаргасны дараагаар Дөрвөд, Барга, Өвөр Монголын зэрэг олон монголчууд Монголын тулгар төрд дагаар орох үйл явц бүхий улс төрийн түүхэн нөхцөл үүссэн юм.
1912 оны зуны эхэн сард Улаангомд Ховдын хязгаарын онц их чуулган болж, түүнд Жалханз хутагт, Дамбийжанцан, Ховдын 30 хошууны олонх ноёд оролцож хэд хэдэн шийдвэр гаргасан байна.
Энэ хуралд Түмэндэлгэржав чухал нөлөөтэй оролцож хөгшин Далай хан Галзаннамжил, баядын Нацагдорж бэйс нарын Монгол улсад дагаар орохгүй байх байр суурийг үл зөвшөөрөн, дийлэнх ноёдоор Богд хаант Монгол улсад дагаар орох шийдвэр гаргуулж чадсан билээ.
Ховд хотыг чөлөөлөх дайнд бэлтгэж эцгийн зөвшөөрөлгүйгээр 200 шахам орчим хүнтэй отряд байгуулж байсан нь Манж-хятадын дарлалаас хагацах түүхэн боломжийг гүнээ ухамсарлаж байсны гэрч юм.
Ховд хотыг манж хятадаас чөлөөлөх тулалдаанд Түмэндэлгэржав, эцэг Галзаннамжилын хамт оролцож, Дөрвөдийн хоёр чуулганаас 400 гаруй цэрэгтэйгээр 1912 оны 7-р сарын эхээр Ховдод очжээ.
Далай хан Галзаннамжилын 5 хүүгийн ахмад хүү тэрбээр хүүхэд наснаасаа бусдад үлгэр дууриал болсон бие даасан, өөрийн гэсэн үзэл бодолтой, аливаад хянуур ханддаг нэгэн байжээ.
Түмэндэлгэржавын угсаа гарал, гэрийн хүмүүжил, өөрийн хувийн онцлог зан чанар нь үеийнхэний дунд нэр хүндтэй, хожмын улс төрийн доороо суудалтай, дотроо бодолтой, эх оронч, үндэс угсаагаа гэсэн үндэсний үзэл, хүмүүжилтэй бие хүн болон төлөвшихөд нөлөөлжээ.
1915 онд Далай хан Түмэндэлгэржавыг Богд хаант Монгол улсын Сангийн яамын дэд сайдаар дэвшүүлэн тохоон талбихад тэрбээр бие өвдсөн учраар олон удаа албанаас чөлөө олгуулахыг хүсч байж албанаас чөлөөлөгдсөн байна.
1915 оны Хиагтын хэлэлцээрийн дараа Орос, Хятадын талыг баримталдаг урсгалууд гарч, бүс нутагт түгшүүртэй нөхцөл байдал бий болоход Засгийн газраас нухацтай хэлэлцэн шийдвэрлэхийн тулд 1917 оны намрын дунд сарын 15-нд Ховдод сууж хэрэг шийтгэх жинхэнэ сайдаар Дөрвөдийн Далай хан Г.Түмэндэлгэржавыг тохоон томилжээ.
Шинэ байгуулагдсан улсаа Хаант Орос улсын дэмжлэг тусламжтайгаар бага сургууль, эмийн сан, орос эмч авч ирэх, цахилгаан шуудан байгуулах зэргээр амжилттай ажиллаж байв.
Далай хан нь ийнхүү олон жилээр Ховд болон Нийслэл Хүрээний газар сайдын албанд байх зуур ард хоцорсон аймаг, хошууны ажлыг түүний дүү гүн Цэвээн (Албан баримтад гүн Түмэнбадам-Аюурзана хэмээн нэрлэгддэг болно) орлож байжээ.
Түмэндэлгэржав нь Богдын засгийн газар, Хаант Оросын консул, Хятадын төлөөний сайд болон орон нутгийн хуучинсаг үзэлтэй төрийн зүтгэлтэн нарын үйл ажиллагааг зангидаж аливаа асуудал өөрийн тодорхойлсон зарчмыг мөрдлөгө болгон ажилладаг эгзэгтэй цаг үеийг тогтворжуулагч орон нутгийн тэргүүний түшмэд байв.
Бурдуков, “…Далай хан бол нутагтаа нэртэй хүн юм. Тэр бол сүрхий чадварлаг захирагч байсан бөгөөд Халхчууд болон Оросын консултай сайн харилцаа тогтоов …” гэж тэмдэглэж байжээ.
Далай хан Түмэндэлгэржав билгийн тоололын Арван тавдугаар жарны харагчин тахиа буюу 1873 онд Дөрвөд Далай хан Галзаннамжилын их хатан Түмэнбаярын ахмад хүү болон мэндэлжээ.
Хорезмыг байлдан дагуулах үед Их Монгол улсаас зохиосон тагнуулын үйл ажиллагаа нь Тангад, Алтан улсыг байлдан дагуулах үед зохиосон тагнуулын үйл ажиллагаанаас улам боловсронгуй идэвхтэй, чадварлаг болсон байна.
Чингис хаан дээрхи хоёр улсыг дайлахдаа тагнуулын үйл ажиллагаандаа худалдаачид, элч, төлөөлөгч, хил залгаа орны иргэд, Монгол Улсад оргон ирэгсдээс ихэвчлэн ашиглаж байсан бол Хорезмын эсрэг тагнуулын үйл ажилллагаандаа дээрхээс гадна тэндээс оргож ирсэн хүмүүс, лалын шашны санваартнуудын дундаас ашиглаж байсан нь уг үйл ажиллагаандаа ашиглах хүмүүсийн хүрээ, бааз суурийг тухайн орны онцлогт тохируулан нэлээд өргөтгөснийг харуулж байна.
Чингис хаан өөрийн элчийн халхавчаар Хорезмын иргэн, өөрийн туршуул - ыг шашин шүтлэг нэгтэй тэр улсынх нь эзэн хаанд тавьж өгөн туршуулаар нэвтэрч, түүний зорилго, эрмэлзлийг олж мэдэх тагнуулын ихээхэн аз туршсан арга хэмжээг амжилттай явуулж чадсан нь тагнуулч, туршуулыг ашиглах ажиллагаа өндөр түвшинд гарсныг харуулдаг юм.
Мөн Шах нь эх хатан Туркан болон хамаатан садантайгаа гүнзгий зөрчилтэй байгааг тагнаж мэдсэн Чингис хаан Хорезмын эзэнт улсын овог, аймаг, хараат улсууд Чингисийн хүссэн бүхнийг биелүүлэхэд бэлэн байгааг илэрхийлсэн хуурамч захиаг Туркан хатны хамаатан ноёдын нэрийн өмнөөс зохион бичүүлж, түүнийгээ Хорезмын талд урван очиж буй Чингисийн шадар хүний дүр эсгэсэн туршуулаар Шахад хүргүүлсэн нь Мухаммед султанд сэтгэл санааны хүнд цохилт болсон гэж гадаадын судлаачид тэмдэглэсэн байдаг.
Тийм мэдээ авч үнэмшин дотоодоос өөрийнх нь эсрэг гарч болзошгүй бослого тэмцлээс айж эмээсэн Мухаммед султан цэргийн хүчээ улс орныхоо янз бүрийн хэсэгт тараан байрлуулахад хүрсэн аж.
Тийнхүү эсрэг талаа хуурч төөрөгдүүлэх ажиллагааны нэлээд ярвигтай хэлбэр болох хуурамч мэдээг бичгээр үйлдэн хүргүүлэх, хуурч төөрөгдүүлэх тагнуулын арга хэмжээг Чингис хаан анх удаа чадварлаг явуулж, стратегийн зорилтыг шийдвэрлэж чадсан нь энэ төрлийн арга хэмжээ зохиоход гарсан томоохон ахиц дэвшил байсан гэж хэлж болно.
Тийнхүү Хорезмыг байлдан дагуулах дайны өмнө болон дайны үед Монголчууд тагнуулын нөхцөл байдлын онцлогийг харгалзан бүхий л бололцоог бүрэн ашиглаж, тагнуул, хорлон бусниулах үйл ажиллагааг чадварлаг, үр дүнтэй явуулснаар тус орныг байлдан дагуулах чухал нөхцлийг бүрдүүлжээ.
Мөн туршуулуудынхаа тусламжтайгаар Хорезмын ард иргэдийн дотор үймээн самуун, эмх замбараагүй байдлыг зориуд үүсгэх зэрэг хорлон бусниулах үйл ажиллагааг ч чадварлаг зохион байгуулж байсан баримт ч бий билээ.
Манжийн ноёрхлын үед Халхын, Умард Замын баруун этгээдийн адгийн хошуу Богд хаант Монгол улсын үед Сайн ноён хан аймгийн Баатар бэйсийн хошуу байж, Ардын засгийн эхний жилд Цэцэрлэг мандал уулын аймгийн Шажинбат Сэнжидгацал уулын хошуу гэгдэж Хуягт сум бүхэлдээ хамрагдаж, дотроо 5-н багтай явж иржээ.
Хошуу нутгийн хилийн тухай хамтатган тэмдэглэсэн бичигт Зүүнээ Хуягт, барууна Усан зүйл, хойт зүгт Зүүн нуур, баруун хойно Согооны даваа, зүүн өмнө Цагаансайр, баруун өмнө Хужирт хүрээ гэсэн байна.
Эмзэг байдалд шалгалт хийгчид нь компьютерийн ажиллаж байгаа хувилбар, протокол, / портуудыг сонсох болон компьютер дээр суулгасан програмууд гэх мэтчилэн төхөөрөмжийн тохиргоонуудыг олж тогтоох чадвартай байдаг.
Нийтлэг аюулгүй байдлын алдаануудад муу нууц үг бүхий бүртгэлүүд, сул зөвшөөрөл бүхий файл болон хавтас, устаж болох хэрэгтэй програмууд, програмуудын тохиргоондох нийтлэг алдаануудыг тодорхойлж болно.
Мэдээллийн технологийн аюулгүй байдлын аудит нь ихэвчлэн сүлжээг загварчлах, хэрэгжүүлэх болон аюулгүй байдлыг удирдахад ашиглагдах хүмүүс болон үйл явцад анхаарлаа хандуулдаг.
Бүр их том ЭСЯ-нд хоёроос гурван Элчин зөвлөх байж болох боловч энэ үүргийг тодорхой нэг л Элчин зөвлөх нь хүлээдэг бөгөөд урьдчилан хэдийнээс хэдий хүртэлх хугацаанд энэ үүргийг хэн хүлээх болсныг албан дипломат ноот бичгээр тухайн суугаа орныхоо Гадаад хэргийн яам болон тухайн оронд суугаа бусад орны ЭСЯ-дад /дипломат корпус гэнэ/ зохих ёсоор мэдэгддэг уламжлалтай.
Ямар ч Элчин сайдын яам /ЭСЯ/ олон зуун жилийн турш олон улсын харилцаанд тогтон ирсэн ойролцоо бүтэцтэй байдаг хэдий ч тухайн ЭСЯ-ны хэмжээ, ажиллагсдын тоо, санхүүжилт зэргээс хамаарч өөр өөр байдаг.
1125 онд Зүрчидийн Алтан улсын их цэрэг, Яньжин хотыг эзлэн Киданы Ляо Улсыг мөхөөсний дараа олон мянган кидан үндэстэн олзлогдож, Алтан улсын төрд хүчин зүтгэж байсны дотор түүний өвөг дээдэс нь багтаж байсан.
1211 оноос Монголын их цэрэг Алтан улстай дайтах болсон үед Монголын цэрэгт олзлогдоод алдар хүндтэй учир Чингис хааны таалалд багтаж, шадар түшмэдийн эгнээнд элсэж орсон үеэс түүхэнд тодорч ирсэн.
Чингис хаан Алтан улсын Дундад нийслэл өнөөгийн Бээжин хотыг байлдан эзлэх үед Елюй Чуцайг олзлон авч, түүний ер бусын мэдлэг оюуныг хүндэтгэж дэргэдээ үйлчлүүлжээ.
Түүнээс хойш Елюй Чуцай Монголын төрд шударгаар үйлчлэн 1219-1225 оны хооронд Чингис хааныг дагаж баруунш дайлах аян дайнд оролцож, цэрэг дайны арга бодлого болон иргэдийг засах төр ёсыг өргөж, Их Монгол Улсын төр засгийг бататган бэхжүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэжээ.
Харин 1241 онд Өгэдэй Далай хаан нас барсны дараа түүний их хатан Дөргөнэ, Монгол уламжлалаар хаан сонгогдтол төрийн эрхийг атгаж байх жилүүдэд хуучин хааны гавъяат ноёд сайд нарыг ислам худалдаачин ноёдын дэмжлэгтэйгээр хавчин гадуурхаж, хорлон алж байх үед Хархорум хотод өвчний улмаас 1244 оны 6 сард нас барсан.
Юань Улсын Заяат хааны Чжи Шүний 2-р онд Елюй Чуцайгийн гавъяаг нэхэн дурсаж, гавъяат түшмэдийн намтард дахин бичүүлэн Тайш, Шанжу гүн, Вэньчжэн буюу Төв соёлт хэмээх цол соёрхож Гуаннин ван нэхэн өргөмжилсөн байна.
Елюй Чуцай бол Их Монгол Улсын төрийн зүтгэлтэн хүн бөгөөд олонд үнэнч, шударга, эрдэм мэдлэгээрээ алдаршиж дэлхий нийтэд хүлээн зөвшөөрөгдсөн байна.
Түүний уг гарал нь кидан хүн бөгөөд Чингис хааныг Алтан улсын эсрэг аян дайнаа хийж байхад түүнд олзлогдсон ба улмаар өөрийн зан төлөв, эрдэм мэдлэг, ухаанаараа их хааны таалад нийцэн үнэнчээр зүтгэсэн нэгэн билээ.
Өгэдэй хааны үед байлдан эзэлсэн Алтан улсын газар нутаг, хүн ард, эд баялаг, алба татвар зэргийг захируулахаар Хархорум хотод Төв бичгийн мужийг байгуулж, эрхэлсэн сайдаар нь Елюй Чуцайг томилж, Чингай чинсан, Махмуд Ялавач нарын эрдэмтэй хүмүүсийг Сартуул, Уйгур нутгийг ерөнхийлөн захирах сайд болгох замаар засаг захиргааг байгуулахаар ажиллуулжээ.
Хэд хэдэн тулалдаанд ялагдсан ч гэсэн дайны чадавхиа алдаагүй Ромчууд Ганнибалтай шууд тулалдаж байхын оронд өөрийнх нь төрөлх хотод цэрэг буулгахаар болжээ.
Карфагены флотууд Газар дундын тэнгист Ромчуудыг дийлэхгүй байсан бөгөөд Ромчууд Сицилийн арлыг чөлөөлөх тэрхүү тулалдаанд эртний алдарт эрдэмтдийн нэг Архимед амь эрсджээ.
Ганнибал бүхэл бүтэн 16 жил Ромын нутгийг түйвээсэн бөгөөд Карфагенд ирсэнийхээ дараа армиа дахин зохион байгуулж НТӨ 202 оны 3-р сард Зама хотын дэргэд Ромчуудтай тулалджээ.
Ханнибал хүү Грек багш нарын ачаар олон талын боловсрол эзэмшсэн бөгөөд хүүхэд байхдаа ах нарынхаа хамтаар аавынхаа удирдан явуулж буй байлдааны ажиллагаанд оролцдог нэгэн байжээ.
Ганнибал хүүхэд байхдаа аавдаа Ромчуудын эсрэг насаараа тулалдах болно, хэзээ ч бууж өгөхгүй гэсэн тангараг тавьж, тэр тангарагдаа насаараа үнэнч явсан байна.
Түүнийг жанжин болж байх үед буюу 218-201 Пунийн 2-р дайн дэгдсэн бөгөөд Ганнибалын цэрэг Испанийг бүрэн эзэлж, мөнгө болон төмрийн хүдэр бүхий нутгийг нь хяналтандаа авсанаар Ромчуудыг хүнд байдалд оруулжээ.
Пунийн 1-р дайны үр дүнд Ромчууд Сицилийн арлын чөлөөлж, Испанийн эрхшээлдээ оруулан Газар дундын тэнгист хяналтаа тогтоож, худалдааг хянах болсонтой Карфагенчууд эвлэрч чадахгүй байсан учраас Пунийн 2-р дайныг дэгдээв.
Пунийн 2-р дайны давших төлөвлөгөөг Ганнибал зохион байгуулсан бөгөөд үндсэндээ Газар дундын тэнгист ноёрхолоо тогтоох, Ромчуудыг стратегийн чухал нутгуудаас нь шахан гаргах байсан юм.
Пунийн 2-р дайн НТӨ 201 онд Карфагены бүрэн ялагдлаар дуусаж, Ромчууд Газар дундын тэнгист бүрэн хяналтаа тогтоож, Карфагены усан боомтуудыг 50 жилийн хугацаатай үнэгүй ашиглахар болжээ.
Эхний үед шинж тэмдэг бараг илэрдэггүй эсвэл халуурах, тунгалгийн зангилаа хавдах, толгой өвдөх эсвэл хазсан хэсэгт хавдах зэрэг хөнгөн хэлбэрээр илэрдэг.
Бензнидазол болон нифуртимоксийг хэрэглэхэд нийт хэрэглэгчийн 40 хүртэлх хувьд арьс үрэвсэх, тархи хордох, хоол боловсруулах тогтолцоо цочрох зэрэг түр зуурын харш нөлөө үзүүлдэг .
Хүн амын томоохон шилжилт хөдөлгөөний улмаас шагасын өвчний тохиолдол бүртгэгдсэн газруудын хүрээ тэлж, Европын улс орнууд болон Америкийн Нэгдсэн Улс багтах болжээ.
Сүлжээг тасалдалгүй байнгын ажиллагаатай, найдвартай байлгах аргуудын нэг бол сүлжээний төхөөрөмж, бүрэлдэхүүн хэсэг, дамжуулах орчин зэргийг нөөцтэйгээр зохион байгуулах буюу түвшин 2-ийн нөөц бүрдүүлэх явдал юм.
Мөн топологи нь нэг цэгийн гэмтлээс сүлжээг хамгаалснаар сүлжээний топологи хүртээмжтэй байдлыг нэмэгдүүлдэг, жишээ нь гэмтсэн сүлжээний кабьли болон свитч.
Хэрвээ зам нь сүлжээний кабиль болон свитчийн гэмтлийг нөхөх хэрэгтэй боловч замуудыг дахин тооцоолж шаардлагатай портуудыг нээснээр замыг актив болгохыг зөвшөөрдөг.
Ауксинуудын хамгийн чухал төлөөлөгч бол индол-3-цууны хүчил бөгөөд, энэ нь интакт ургамлуудын ауксиний гол эффектийг бий болгох ба хамгийн идэвхтэй байгалийн ауксин юм.
Түүхийн тэр цаг үед санаанд багтамгүй олон тооны хүчирхэг, тэмцэлтэй хувь хүмүүс байсан агаад тэдгээрийн дүр, үүх түүх хэдэн зуун жил дамнан олон түмэнд яригдсаар ирсэн байх талтай.
Ричард , Гамлет Английн уран зохиолын төсөөллийн баатруудыг амьдруулсантай ижилхэнээр л “Гурван Улсын Түүх”-ын зохиолын баатрууд Хятадын уран зохиолыг амь оруулсан хэмээн тооцогддог байна.
Уг зохиолын дотор уншигч та олон төрлийн гайхамшигтайгаар дүрслэн харуулсан дүрүүдтэй тулгарна: Хан улсын агуу жанжин байж байгаад тэрслэн босож Вэй Улсыг байгуулсан Цао Цао – түүнийг урвагч, муу талын баатрын дүрээр төлөөлүүлэн ярьдаг болсон (Бээжингийн ший янгууны дүрүүдээс түүний хуяг тас хар бөгөөд баг нь бусдаасаа хамаагүй илүү хэрцгийгээр дүрслэгдсэн байдаг).
Жүэ Лиан нь өгүүлэх түүхийн хамгийн гол дүр бөгөөд тэрээр ялангуяа өөрийн цэцэн мэргэн ухаан болон сэтгэлийн хөдөөлгөөнгүй хувиршгүй бат байр сууриараа ялгардаг.
Нэгэн тулалдааныг харуулсан өгүүлэлд түүний армийн харваачдын сум дуусах тун дөхсөн байсан тул сумаар харваачдаа хангахын тулд сүрлээр хиймэл хүүхэлдэй хийж урдаа барин дайсныхаа харвасан сумыг дахин ашигладаг тухай гардаг жишээтэй.
Мөн сөргөлдөөн нь аварга том биетэй, аймшиггүй шинж чанараараа ялгардаг Гуанжонг жанжин (түүнийг албан ёсоор 16-р зуунд Хятадын Дайны Бурхан хэмээн өргөмжилсөн байдаг), залуухан, илүү чадварлаг, домгийн мэт дүрслэгдэх цэргийн жанжин болгож харуулсан байдаг Жанг Фэй болон хожмоо эх оронч хүлэг баатрууд болон хувирсан Тоорын Цэцэрлэгийн Ах Дүүс хэмээх дээрэмчдийн бүлэглэлийн хооронд болж өрнөнө.
Эдгээр хүмүүс, дүрүүд бодит хүмүүс гэдгийг ойлгох хэрэгтэй бөгөөд үнэхээр ч түүхэн тулалдаанд оролцсон байх боловч энэхүү номонд эмхэтгэн оруулахдаа тэдний түүхийг хэтрүүлэн гоодож, чимсэн, өсгөсөн нь лавтай юм.
Умардад орших Вэй, Зүүн Өмнөдөд орших Ву, Өрнөдөд орших Шухан вант улсуудын хоорондын тэмцэл самуун Сумма Чиений Их Түүхчийн Тэмдэглэлд он дарааллаараа тэмдэглэгдсэн бий.
Гэхдээ энэхүү Их Түүхчийн Тэмдэглэлд дурдсан албаны тэмдэглэл тухайн түүхэн цаг үеийн нэхээсэнд нэхэгдсэн дүрүүд болох – баатар эрс түүний өрсөлдөгчид, байлдаан-тулалдаан, амь мөлтөс дутаалт, уран мэх, овжин заль зэрэг үүх түүхийг дүрслэн үзүүлэхэд хангалтгүй л дээ.
Романы Хятад нэр нь “Гурван Вант Улсын Түүхийн Нэмэлт Хүүрнэл” бөгөөд энэ нь албан ёсны тэмдэглэлд дурдагдаагүй нэмэлт болсон яввал, үүх түүхийг багтаасан гэсэн санаа юм).
Олон жилийн туршид жүжиг, дуулалт жүжгийн зохиолчид, үүх түүх өгүүлэгчид уншигчид, үзэгчдээ хөгжөөхийн тулд шинэ шинэ баримт материалыг олохын төлөө Гурван Улсын Түүхийн хагас домгийн шинжтэй үгүүллийг дахин дахин ухаж төнхөж судалсаар байгаа нь нууц биш юм.
Энэ мэт “мөлжүүртэй” зохиол олон бийгээс Өмнөд Азийн “Махабхарата”, Өрнөдөд Зорчсон Тэмдэглэл буюу Тансан Ламын Өрнөдөд Зорчсон Тэмдэглэл зэргийг дурдаж болно.) Гурван Улсын Үеийн хагас-домгийн үгүүллүүд, адал явдлууд нь цугларсаар 1250 оны үед Гурван Улсын Түүхийн эхэн үеийн хувилбар бэлэн болсон байх магадлалтай.
Бидний энд ярьж байгаа Роман нь бараг 100-гаад жилийн дараагаар Луо Гуаньжун бичиж үлдээсэн агаад уг бүтээлийн хэвлэмэл хувиас хамгийн эртнийх нь 16-р зууны дунд үеийн хуулбар байдаг.
Хятадын эртний ба сонгодог уран зохиолын бүтээлүүдээс Хятадад төдийгүй нийт Зүүн болон Зүүн өмнөд Азид, хожим нь дэлхий дахинаа түгэн дэлгэрсэн суут туурвилуудын манлайд дөрвөн их роман бичигддэг.
Тэдгээр нь "Си Ю Зи" буюу "Тансан ламын баруун этгээдэд зорчсон тэмдэглэл", "Шуйху Жуань" буюу "Хүйтэн уулын бичиг", "Саньгуо Янь И" буюу "Гурван улсын үлгэр", "Хунлоу Мөн" буюу "Улаан асрын зүүд" хэмээх болой.
Энэ гурван улсын хооронд нэгэн жарны туршид дээд эрх мэдлийн төлөө тэмцэл өрнөж, 280 онд эл гурван улсыг нэгтгэн захирсан Зинь улс байгуулагдсанаар төгсгөл болсон юм.
Ийнхүү Шар алчууртны бослого эхэлсэн 189 оноос 280 он хүртэл эл бүхий л дуулиант хэрэг явдлыг хамарсан нэгэн жаран илүү хугацааны түүхийг Луо Гуаньжун энэхүү бүтээлдээ дүрслэн өгүүлсэн байна.
Гурван Улсын Үе нь гайхамшигтай дүрүүд, тэдний онцгой зан араншинг үзүүлээд зогсохгүй эрт цагийн хүлэг баатруудын шулуун шударга байдал, домог мэт хоногшсон үлгэр дуурайл бүхий баатар эрсийн зан суртахууныг харуулсан.
Энэхүү түүхийн үзэгдлүүдэд байлдаанд эрэгчин эмэгчинээ үзэлцэх адил ана мана тулалддаг боловч тэр тулалдааны яввцад зэвсгийн эрдмийн талаар хүүрнэдэг.