polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Нобелийн шагналт физикч, Шинэ Зеландын хамгийн том дэвсгэрт болох 100 долларын дэвсгэрт дээр хөрөг нь байдаг Лорд Рутерфорд Нелсоны ойр байх Брайтвотер хэмээх газар төржээ.
1998 онд өсвөрийн лигийн тэмцээнд түрүүлснийхээ дараа Испанийн 15 хүртэлх насны шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтан Найкийн цомын тэмцээнд мөн л түрүүлэв.
1999 онд 15 настайдаа Атлетико клубтэй мэргэжлийн анхны гэрээгээ байгуулсан жилээ өсвөрийн багт тоглож байгаад 16 нас хүрэнгүүтээ насанд хүрэгчдийн дээд лиг рүү шилжжээ.
Оны төгсгөлд арай гэж бэртэл нь илааршсан ч гараанд гарч чадахгүй байсаар 2001 оны тавдугаар 27-нд Висенте Кальдерон цэнгэлдэхдээ анхны тоглолтоо хийсэн юм.
2002-03 оны улиралд Ла Лигт эргэн гарч ирсэн багийнхаа бүрэлдэхүүнд Торрес 29 удаа гараанд гарч, 13 гоол хийсэн бөгөөд Атлетико 11 байрт жагсчээ.
Лигтээ долдугаар байр эзэлсэн тэд УЕФА-гийн Цомын тэмцээнд орох аз дутсан ч 2004 оны УЕФА-гийн Интертото Цомын тэмцээнд оролцох эрх авсан нь Торресын хувьд Европын дарийн утаа үнэрлэсэн анхны том тэмцээн байв.
Торресын эцэг, эх ажлын боломж бололцооноос шалтгаалж хүүгээ өндөр настай Парке өвөөгөөр нь харуулах болсноос хойш Торрес өвөөгийнхөө нэгэн адил хөлбөмбөгийг туйлаас их сонирхдог болж таван настайдаа анхны клуб болох 84 багт тоглох болсон юм.
Торресийг 2006 оны ДАШТ-д оролцох багийн бүрэлдэхүүнд багтсаны дараахан буюу 2005-06 оны улирлын төгсгөлд Челси дахин гэрээ байгуулахаар хөөцөлдсөн ч болсонгүй.
Английн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр Ливерпүүл клубийн наймааны гол бай Атлетико руу чиглэж, Торресыг Луис Гарсиагаар баг сэлгэн 20 сая фунт стерлингийн гэрээ байгуулахаар Сересотой удаан хугацаанд ярилцсаар, Торресийг байрыг орлож чадах Диего Форланыг Атлетико эгнээндээ элсүүлснээр шийдэгдсэн юм.
Торрес Олалла Доминик Листе хэмээх бүсгүйтэй 2001 оноос үерхэж байгаад 2009 оны тавдугаар сарын 27-нд гэр бүл болсон бөгөөд 2009 оны долоодугаар сарын 8-нд Нора нэртэй бяцхан охинтой болжээ.
2007 онд Ливерпүүлд алба хаших болсон бөгөөд Ливерпүүлд Робби Фаулерын 1995-96 оны улиралд 20 гоол оруулж байснаас хойшхи амжилтыг анхныхаа улиралд давтсан төдийгүй лигт оруулсан гоолын тоогоо хамгийн хурдан буюу 2009 оны арванхоёрдугаар сард 50 болгосон нь анхдагч болсон түүхтэй.
Мөн тэрбээр Испаний шигшээн хамт 2012 оны УЕФА Европын аварга болсон ба дараа жил болох 2013 онд мөн л Испаний шигшээ багийн хамт Холбоодын цомд финалдсан ч баг нь Бразилын шигшээд 3:0 харьцаатайгаар хожигдсон гэвч хоосонгү алтан жаал маань тус тэмцээнд хамгийн их гоол оруулсан мэргэн бууч болж Алтан шаахай шагналыг хүртсэн билээ одоогоор тэрбээр АС Милан багааса явж хуучин баг болох Атлетико Мадридад тоглож байгаа юм.
Хөгжлийн эдийн засгийн дэд ерөнхийлөгчийн багийн судалгаа нь хүрээлэн буй орчин, ядуурал, худалдаа болон даяарчлал зэрэг өргөн хүрээний асуудлаар Банкны ажлыг мэдээллээр хангаж байдаг.
Тухайн улс орон дахь үйлчлүүлэгчид тэдний хөгжлийн онцлог тулгамдсан асуудалд чиглүүлэн эдийн засгийн болон салбарын ажлын тусгай хөтөлбөрийн ашиг шимийг хүртдэг.
ЭЗСА нь улс орны эдийн засгийн чиг баримжаа, үүнд жишээлбэл банкны болон санхүүгийн салбар, худалдаа, ядуурал, нийгмийн хамгаалал, халамжийн сүлжээ зэрэг асуудлыг үнэлэн авч үздэг.
Өөрийн олон талын үйл ажиллагааны талаар, тухайлбал хүрээлэн буй орчны болон нийгмийн хувьд тогтвортой хөгжил, эрүүл мэнд, тэжээл ба хүн ам, санхүүгийн салбар, хууль болон шударга байдал зэрэг чиглэлээр мэдлэг, мэдээллээр хангах үүднээс Зөвлөгөө өгөх үйлчилгээг Банк байгуулсан билээ.
Зөвлөгөө өгөх үйлчилгээ нь Банкны ажилтнуудын зохион байгуулж, зохицуулж байдаг Сэдэвчилсэн бүлгүүдийн ажил дээр тулгуурладаг ба хөгжлийн тодорхой сэдвүүдэд төвлөрдөг.
Эдгээрийн сэдэв нь төслийн дизайн, менежмент ба мониторинг, хууль зүй, санхүү болон бараа ажил үйлчилгээ худалдан авах шаардлага, жендерийн асуудал, хоол хүнс ба тэжээл, шилжин суурьшилтын үед анхаарах зүйлс зэрэг байсан.
Буцалтгүй тусламж нь Банк өөрийн санхүүгийн болон хүний нөөцийг бэхжүүлэхэд тустай ба бүсийн болон даян дэлхийн нийтлэг зорилгыг урамшуулан дэмжихэд түнш байгууллагуудтай хамтран ажиллах хөшүүрэг болж өгдөг.
Дэлхийн банкны Хөгжлийн буцалтгүй тусламжийн байгууламж нь Банкны буцалтгүй тусламж олгох үйл ажиллагааны ерөнхий стратеги, хуваарилалт, удирдлага зохион байгуулалтыг хангадаг.
ХБТБ хөдөөгийн хөгжил, хүрээлэн буй орчин, эрүүл мэнд, боловсрол, эдийн засгийн бодлого болон хувийн хэвшлийн хөгжил зэрэг салбар дахь хөтөлбөрүүдийг дэмжиж ирсэн.
Дэлхийн Банк нь өөрийн гишүүн орнуудын засгийн газарт тэдгээрийн сургууль, эрүүл мэндийн төвүүдэд хөрөнгө оруулалт хийх, ус цахилгаанаар хангах, өвчин эмгэгтэй тэмцэх, байгаль орчныг хамгаалах чиглэлээр хийж буй арга ажилд дэжмлэг туслалцаа үзүүлэдэг дэлхийн хамгийн том хөрөнгө нөөц, мэдлэгийн эх үүсвэрүүдийн нэг билээ.
Зээл авч буй улсад үзүүлж буй бүх дэмжлэг туслалцаанд нэг стратегийг мөрдлөг болгодог ба энэхүү стратегийг тухайн улс өөрөө Дэлхийн Банк болон бусад донорууд, буцалтгүй тусламжийн бүлэг, иргэний нийгмийн байгууллагуудын туслалцаатайгаар боловсруулж гаргадаг.
Анх үйл ажиллагаагаа Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараах сэргээн босголтын ажлыг хурдавчлуулах зорилготойгоор эхэлж байхдаа Дэлхийн Банк 38 гишүүнтэй байсан бол өдгөө 188 гишүүнтэй болж, дэлхийн бараг бүх улс орныг хамарчээ.
Гишүүн улсуудын тоо нэмэгдэж, тэдний хэрэгцээ өөрчлөгдөхийн хэрээр АНУ-ын Вашингтонд төвтэй Дэлхийн Банк өргөжин тэлж, одоогийн байдлаар таван агентлагаас бүрдэж байгаа бөгөөд ойролцоогоор 130 гаруй оронд үйл ажиллагаагаа явуулж байна.
Мөн арилжааны банкнаас ялгаатай нь хөгжилд хүрэх зориулалтаар ашиглах хөрөнгийн эх үүсвэр олж чадахгүй байгаа орнуудад бага хүүтэй, эс бөгөөс огт хүүгүй зээл олгох нь элбэг байдаг.
Бүх зээлүүд үйл ажиллагааны бодлогын журмаар зохицуулагддаг ба эдгээр журмууд нь үйл ажиллагааг эдийн засаг, санхүү, нийгэм, байгаль орчны хувьд үндэслэлтэй байх нөхцлийг хангаж өгдөг.
Зээлдүүлэгч нь бүх зүйлийг үнэлдэг: таны нас, ажил эрхлэлт, орлого, гэр бүлийн байдал, таны өмчид үл хөдлөх хөрөнгө, тээврийн хэрэгсэл, одоо байгаа өр байгаа эсэх гэх мэт.
Гэвч үүнд үнэтэй тал бий нь юу гэвэл, түүний авьяас ер бусын эрт тодорсон бөгөөд аялгуу тансаг сайхан аялгуу, гэрэл гэгээтэй тодорхой дуурьслын шинж чанараараа Моцарттай нэн ойр юм.
Тэрээр үндэснийхээ ардын болон шинэ яруу найраг, дэлхийн утга зохиолын сэдэв, эрт цагаас ард түмний дунд дэлгэрсэн хөгжмийн хэлбэр зэргийг бүтээлдээ өргөн ашигладаг байлаа.
Тэр, баатарлаг юм уу сэтгэхүйн гүн гүнзгий эрс тэс хөдөлгөөн зөрчилтэй зохиол бичдэггүй, харин тов тодорхой хэлбэр барилыг ашиглаж цэлмүүн сайхан уянга бүтээдэг байв.
Ийнхүү Менделсон идэр залуудаа урлах чадвараа олж 17 хүрээгүй шахам байхдаа Шекспирийн “Зуны шөнийн зүүд” хэмээх симфони удиртгал нь олон жилийн хожим зохиосон зохиолуудаас нь ч давуу ур чадварлаг байв.
Түүнчлэн энэ үеэс “Камахо гэрлэсэн нь” дуурь, шашны хөгжим, төгөлдөр хуурын олон зохиол, симфони болон дөрвөлүүд зэрэг хөгжмийн төрлүүдийг хамарсан бүтээл туурвисан ажээ.
Менделсоны хөгжим нь тухайн үеийнхээ хөгжмийн зохиолчид шиг биш, арай хуучин өнгө аялгуутай байсан тул тэр үедээ нэр хүнд харьцангуй бага байсан боловч одоо үед түүний суут хөгжим нь дэлхийн хамгийн гайхамшигт хөгжмийн дунд зүй ёсоор тооцогдож байна.
Якоб Лудвиг Феликс Менделсон Бартолди (, 1809 оны хоёрдугаар сарын 3-нд Хамбургт төрсөн; 1847 оны арваннэгдүгээр сарын 4-нд Лайпцигт насан эцэслэсэн) нь Германы хөгжмийн зохиолч байв.
Менделсоны гэрт тэр үеийн шилдэг сэхээтхүүд цуглардаг байсан нь Менделсоны ертөнцийг үзэх үзэл, гоо сайхны таашаал сонирхол, уран сайхны үзэл чиглэл эрт бүрэлдэн цогцлоход тусалсан.
Нутгийн өөрөө удирдах ёсны байгууллага сумын Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал .1989 оноос тухайн үед эрх барьж байсан МАХН-ын дарга нь тэргүүлэгдийн дарга байхаар шийдвэр гарч В.Лундаа орон тооны бус даргаар, Г.Ундрах орон тооны зааварлагчаар ажиллаж эхэлсэн.
Сүрэнжав нар орон тооны бус даргаар, 1996 оноос ИТХ-ын тэргүүлэгчдийн дарга орон тооны болж Л.Дашдондог 2000 оноос 2004 он хүртэл М.Жадамбаа ажиллаж байжээ.
Тус сум нь анх Харын шанд, Хүрэн дэл, Далан түрүү гэдэг газруудад төвлөрч байгаад 1957 оны газар хөдлөлтийн дараагаар 1958 онд Баянбулагийн дэнжид төвлөрсөн байна.
Монгол-Алтай нурууны төгсгөл Гичгэнэ уул, Говь-Алтай уулсын эхлэл Баянцагаан уул, түүний салбар уулс, тал хөндийд 539513,0 мянган га дэвсгэр нутагтай, хилийн нийт урт нь 400 км орчим бөгөөд өөрийн аймгийн Бууцагаан, Баацагаан, Жинст, Баянговь, Шинэжинст, Баян-Өндөр Говь-Алтай аймгийн Чандмана сумуудтай хил залгаа оршдог.
Явуутын рашааныг түшиглэн Бэлийн нарангийн суварга, Баянцагаан уулан дахь Хатан ноёны бунхан, Хүнгэнэхийн амны том хэрэгсүүр, Адгийн хөшөөгийн цэрэг хөшөө, Алаг бунхан, Бага амны сүмийн туурь зэрэг түүхийн дурсгалт газар, Цагаан бургас, Дөрөө шуудаг, Шар мухрын хүрхрээ зэрэг байгалийн үзэсгэлэнт газарт амралт, аялал жуулчлалын салбарыг хөгжүүлэх бүрэн боломжтой.
Алтан дэвшийн гол, Бунхантын хужир шүүгээр угаалгын нунтаг, Улаан эрэгнийн цайны хужраар хүнсний сода, Хар үзүүрийн зосоор төрөл бүрийн будаг үйлдвэрлэх боломжтой.
Баянцагаан сумын нутагт нэн ховор амьтан болох аргаль, янгир, угалз, ирвэс, хар сүүлт мөн ан агнуурын зориулалтаар ашиглаж болох чоно, үнэг, хярс, мануул, тарвага, туулай элбэг тохиолдоно.
Анхны дарга нь Махбариад гэдэг хүн байсан ба Баянцагаан уулын хойд үзүүрт, өвөр Харын шанд орчмоор нутаглан гэрээрээ сумын захиргааны үйл ажиллагааг явуулж эхэлжээ.
Бахар уул, Холбоогийн гол, Аргалант уулын өвөр, Баянцагаан уулын ар, өвөр, Гичгэнэ уулын урд үзүүрт алтны хайгуулын ажил хийж, нутаг дэвсгэрт илэрц байгааг олж тогтоосон.
Резухиний удирдсан 2-р бригад амжилттай байлдаж улаан армийн отрядуудыг бут цохисон боловч Унгерний өөрийн шууд удирдсан 1-р бригад Рокоссовскийн удирдсан Улаан армийн морин хороо болон Д.Сүхбаатарын удирдсан Ардын цэрэгт бут цохигдон Сэлэнгийн хөндийд Резухиний бригадтай нийлжээ.
1921 оны 6-аас 8-р саруудад Зөвлөлт Оросын нутагт Барон Унгерн хэд хэдэн удаа амжилттай байлдааны үйл ажиллагаа явуулж Улаан армийн зарим хүчийг бут цохьжээ.
Ялагдлын дараа Барон Унгерн Түвд руу явахаар шийдсэн нь Манжуур луу аялан Атаман Семёновттой нийлэхийг илүүд үзэж байсан түүний цэрэг офицерүүдийн эсэргүүцлийг төрүүлэн эдгээр цэргүүд 8-р сарын 16-нд Резухинийг буудаж алсны дараагаар 6 сарын 18-нд Унгернийг буудаж алахыг оролдсон боловч тэрээр түүнийг дагасан Сундуй гүний Монгол цэргийн хороо руу зугтан зайлж амжжээ.
Улаан Орос цэргийн дарга Щетинкин өөрийн талд орсон Сундуй гүнийг 2 монгол цэргийнх нь хамт энэ урвасан "гавьяа"-ных нь төлөө амьд үлдээж Монгол руу буцахыг зөвшөөрсөн ажээ.
Шдартанбартонхартонхайх" хэмээн алдаршсан Балтийн герман гаралтай Оросын армийн дэслэгч генерал Барон Унгерн фон Штернберг нь Оросын иргэний дайнд оролцож улмаар 1920-оос 1921 онуудад Монголд Богд хаант монгол төрийг сэргээх зорилгоор хятадын гамин цэргийн эсрэг цэрэг дайны үйл ажиллагааг амжилттай явуулж байжээ.
Азийн морин дивизийг удирдан тухайн үед Хятадын цэргийн эрхшээлд байсан Монгол орныг чөлөөлөхөөр 1921 оны 2-р сарын 24-ний өвлийн хүйтэн өдөр өөрийн хүчнээс олон дахин илүү хүчтэй хятадын гамин цэрэгтэй эрэлхэг зоригтой байлдаж хүнд тулаан хийж хятад цэргийг ялж нийслэл Хүрээг эзлэн авч Богд Жавзандамбыг хаан ширээнд нь буцаан залж ард түмний хүсэн хүлээсэн Монгол улсын тусгаар тогтнолыг сэргээсэн гавьяатай.
Барон жанжин удалгүй нийслэл Хүрээнд байсан цэргээ засаж нийслэл Хүрээнээс хөдөлж Зөвлөлт Орос Улс руу довтлохоор хойд зүг хөдлөж яваад Оросын Улаан Арми болон Д.Сүхбаатарын удирдсан Ардын цэрэгт гол хүчээ бут цохиулсан.
1921 оны 8-р сард хамт тулалдаж явсан Богд хаант төрийн монгол цэргүүдийн урвалтын уршгаар баривчлагдан Оросын Улаан армид хүргэгдэн улмаар 1921 оны 9-р сарын 15-ны өдөр Новониколаевскд цаазаар авахуулжээ.
Их Хүрээний Захирагч болсон тэр вээр большевик еврей оросын эсрэг хатуу бодлого явуулж, ялангуяа Эзэн хаанаа эсэргүүцдэг, хувьсгалч тэрс үзэлтэй еврей гаралтай болон зүүний үзэлтэй оросууд болон хэрэг хийсэн хятад иргэдийг баривчлан заримыг нь цаазаар авч байв.
1921 онд иргэний дайнд Зөвлөлт засаг ялах нь тодорхой болсон, монголчууд улаантны талд урвах нь ихэссэн тул Барон Унгерн Оросын ард түмнийг Зөвлөлт засгийн эсрэг босгон Орост хаант засгийг дахин тогтоох, Богд хаант Монгол улсын хойд хилийг улаантны аюулаас хамгаалах төлөвлөгөө гарган Их Хүрээг орхин хойд зүгт цэргээ хөдөлгөжээ.
Зөвлөлт Оросын явуулсан шинэ эдийн засгийн бодлого тариачдын дургүйцлийг ихээр төрүүлж, бослого хөдөлгөөн байнга гарч байсан нь энэ шийдвэр гарахад нөлөөлсөн байна.
Барон Унгерн 1919 оны зун Бээжинд очсоны дараа Цзи гүнжтэй гэрлэж Оросын Үнэн алдартны шашины дагуу гүнж өөрийн нэрийг слав гаралтай Елена Петровна нэрээр өөрчилсөн ажээ.
Барон Унгерн нь 1920 онд Монгол руу хятад цэргийн эсрэг довтлохоос өмнө Цзи гүнжээс албан ёсоор салсан ба энэ тухайгаа эхнэртээ захиа бичиж мэдэгдэж, богинохон хугацаанд эхнэр нь байсан хүнийхээ цаашдын амьдралд нь зориулж үлэмж ихээхэн хэмжээний мөнгө дагалдуулан илгээж байжээ.
Барон жанжин 1920 оны 10 сарын 26-нд Их Хүрээг довтолсон боловч Хятадын гамин цэргийн галын хүч илт давуу байсан тул эхний дайралт амжилтгүй болсон, тун удалгүй хоёр дахь дайралтыг 1920 оны 12-р сард харьцангуй амжилттай хийсэн ч эцэстээ сөрөг давшилтанд цохигдон Хэрлэн голын зүг ухаржээ.
Монгол, буриад цэргүүд, түвдийн зуутаар хүчээ дахин зузаатган, дэг журмаа сайжруулсан Барон Унгерн гурав дахь дайралтыг өөрийн нэг мянга орчин цэргийн хүчээр хийж хэд дахин давуу хүч бүхий Хятадын цэргийн хамгаалалтыг бут цохиж 1921 оны 2-р сарын 3-нд нийслэл Хүрээг эзлэн хятадын гамин цэргээс чөлөөлжээ.
Барон жанжин Хүрээг довтлохын өмнөх шөнө Богд ууланд байгаа цэрэг бүрийг "нэг цэрэг гурван түүдэг гал түл" хэмээн тушааж Чингис хааны тулааны тактикийг хэрэглэн гамин цэрэгт тэднийг олон цэрэг бүсэлсэн мэт харагдуулж гамин цэргийн санаа сэтгэлийг унагааж сэтгэл зүйн дайн хийж ялж байжээ.
Түүний бие анх цэрэг авч ирснээс инагш хүйтэн жихүүнд халшрал хийхгүй, олон ардыг өчүүхэн төдий гаслагсангүй, эцэстэл зоригийг хатуужин явсаар нэгэн өглөөний зуур Хүрээний газрыг байлдан авч гавъяа бүтээсэн ба шан хорыг тэгшлэн, цэргийн цаазыг явуулсанийг үзвээс үнэхээрийн тодорхой чанга хэмээвээс болмой.
Тиймийн тул би бээр их л сайшаан үзэж, генарал Баронд үе улиран ханы зэрэг, дархан хошой чин вангийн хэргэм, ногоон жууз, улбар шар хүрэм, шар жолоо, гурван нүдэт тогосын отог, улсыг мандуулагч их баатар жанжин цол шагнавай.
1921 оны 9-р сарын 15-нд Барон Унгерн фон Штернбергийг нээлттэй шүүх хурлаар шүүж азийн их Монгол гүрэн байгуулах төлөвлөгөөтэйгээр Японы талд ажилласан, Орос оронд хаант засгийг сэргээх зорилгоор Зөвлөлт засгийн эсрэг тэмцсэн, алан хядах үйл ажиллагаа явуулсан гэсэн хэргээр цаазаар авах ял оноож, ялыг шуурхай гүйцэтгэсэн байна.
Большевикуудын шүүх хурал гэгч жүжгийг Барон жанжин огт зөвшөөрөхгүй гэдгээ мэдэгдэж, Орос орныг сүйрүүлсэн хэрэгт большевикуудыг буруутган эсэргүүцэж байгаагаа илэрхийлж байжээ.
Унгернийг Дилав хутагт Жамсранжавтай уулзахад Дилав хутагт Унгерний амьд явах хоногийнх нь тоог нь далны ясаар урьдчилан мэргэлж хэлсэн байдаг нь нас барсан өдөртэй нь яг таарч байсан гэдэг.
Усанд ойр навчит ой, холимог ойн модны ёроолд амьдрах бөгөөд ихэнх цагаа чулуу, унасан модны доор, модны үндэсний завсар, бусад амьтны ухсан нүх зэрэгт нуугдаж өнгөрөөнө.
МАХН-ын Төв Хороо, сайд нарын зөвлөлийн 1943 оны 6 дугаар сарын 23-ны өдрийн 30/36 тоот тогтоолоор тус аж ахуйг үр тариа, мал аж ахуй эрхлэх чиглэлээр Баруунтурууны сангийн аж ахуй нэртэйгээр байгуулж, 1959 онд БНМАУ-ын АИХ-ын тэргүүлэгчдийн зарлигаар Баруунтуруун сум болгон өөрчлөн байгуулсан.
га талбай бүхий Алтан элсний дархан цаазат газар, Харцагаан усны байгалийн цогцолборт газар, Дөрөө нуур, Баруунтуруун, Зүүнтуруун, Хангилцаг, Нарийны гол зэрэг үзэсгэлэнт газартай хангай, говь, хээр тал хосолсон бөгөөд, говь, нуур, гол горхи, булаг шанд бүхий байгаль газар зүйн төрөл бүрийн онцлогт тохирсон олон зүйлийн ургамал, амьтан элбэгтэй.
Монгол улсын Дэд бүтцийн хөгжлийн сайдын 1998 оны 1 дүгээр сарын 27-ны 22 дугаар тоот тушаалаар "Зэвсэгт хүчний 109 дүгээр ангийн Ан-24 маяг"-ийн онгоцыг тус суманд нислэг үйлдэх зөвшөөрлийг олгож байсан түүхтэй.
Хойд талаараа ОХУ-тай 74 км хиллэдгээс гадна Завхан аймгийн Тэс, Увс аймгийн Зүүнхангай, Өндөрхангай, Цагаанхайрхан, Зүүнговь, Хяргас сумдтай хиллэдэг.
Махчин динозаврын төрөл болох Тарбозавр нь одоогоос 130 сая жилийн өмнө амьдарч байсан бөгөөд 1982 онд Монгол, Оросын хамтарсан судалгааны баг Баянхонгор аймгийн Баянговь сумын Бүгийн Цавын хоолойгоос уг олдворыг олж байжээ.
Дэлхий дээр 300 гаруй төрлийн үлэг гүрвэл байсныг одоогоор олж тогтоосноос 60 гаруй төрөл нь Монгол нутгаас олдсон бөгөөд Баянхонгор аймгийн Баянговь сумын Бүгийн цав төдийгүй Шинэжинст сумын Ногоон цав, Богд сумын Орог нуурын орчин, Ам гол, Луу яст зэрэг газруудаас олддог байна.
Ч.Лодойдамба 1917 оны 8 дугаар сарын 20-нд тэр үеийн Засагт хан аймгийн Эрдэнэ бишрэлт Засагт ханы хошуу, одоогийн Говь-Алтай аймгийн Тайшир сумын нутаг Сүхийн хоолойн "Янчилын ам" хэмээх газар Олхонуд отгийн ард Чадраабалын гэрт төржээ.
Эцэг Цогтын Чадраабал, эх Лувсангомбын Цэрэндэжид нарынхаа гар дээр өсөн торниж, улмаар бага насандаа хонь мал хариулж, аргал түлш түүж, хурдан морь унаж, эмнэг хангал сургаж тэр үеийн хүүхэд багачуудын нэгэн адил амьдрал туулжээ.
Бага наснаасаа сургууль соёлын мөр хөөж, 1924-1927 онд Гандантэгчилэн хийдэд Ганжуур хэмээх ламд шавилан сууж байгаад оргон хар болж, улмаар 1931-1935 онд Эрдэнэ сумын бага сургууль, Улаанбаатар хотын үлгэр жишээ дунд сургууль, 1935-1938 онд ЗХУ-ын Улаан-Үд хот дахь Монгол Рабфак, төмөр замын курс зэрэгт тус тус суралцжээ.
Ч.Лодойдамба 1939 оноос Улаанбаатар төмөр замд депогийн жижүүр, туслах машинч, жинхэнэ машинч, 1940 оноос Холбооны техникумд физикийн багшаар ажиллаж байгаад, МАХН-ын Төв хорооны шийдвэрээр 1941 оноос Улсын радио хороонд орлогч даргаар дэвшиж, улмаар 1944-1955 онд МАХН-ын Төв хороонд лектор, тасгийн эрхлэгч, Зохиолчдын хорооны төв хэвлэл "Цог" сэтгүүлийн эрхлэгч зэрэг хариуцлагатай ажил хийж, МАХН-ын , их хуралд төлөөлөгчөөр оролцсон байна.1954 онд МУИС төгсөж, улмаар ЗХУ-д Москва хотноо ЗХУКН-ын Төв хорооны дэргэдэх нийгмийн ухааны академид суралцан зөвлөлтийн доцент А.В.
Прямковын удирдлага дор "Монголын орчин үеийн драматургийн үндсэн үзэл санаа, дүрүүд" гэсэн сэдвээр диссертац бичиж 1959 онд урлаг судлалын ухааны дэд эрдэмтний цол хамгаалжээ.
1940 оноос Холбооны техникумд физикийн багш, 1941 онд Радио хороонд орлогч дарга, 1944-45 онд МУИС-ийн Номын төв сургуульд түүх, гүн ухааны багш, МЗЭ-ийн хорооны "Цог" сэтгүүлийн эрхлэгч, 1959 оноос Урлагийн хэрэг эрхлэх хорооны 1-р орлогч дарга, 1961 оноос Соёлын яамны 1-р орлогч сайд, Уран сайхны зөвлөлийн даргаар ажиллаж байсан сэхээтэн юм.
1940 оноос уран бүтээлээ туурвиж «Алтайд», «Тунгалаг тамир» роман, «Манай сургуулийнхан» тууж, «Малгайтай чоно», «Солонго», «Дусал нулимс юу гэж хэлсэн бол» зэрэг олон арван шилдэг өгүүллэг бичсэнээс гадна «Гарын таван хуруу», «Өөрийн замаар», «Итгэж болно» драмын жүжиг, «Энэ хүүхнүүд үү» зэрэг олны танил болсон киноны зохиолыг бичжээ.
Ч.Лодойдамба БНМАУ-ын Төрийн шагналыг 1954 онд «Алтайд» роман болон «Манай сургуулийнхан» туужаар, 1971 онд «Тунгалаг тамир» романаар хоёр дахь удаагаа хүртсэн юм.
зуунд португалчуудтай холбоо тогтоосны дараа Европын улсуудтай худалдаа наймаа хөгжүүлсэн бөгөөд 1874 онд Британичууд Алтан эргийн колонийг байгуулжээ.1850-иад онд Дани улс Кристиансборг болон бусад цайзуудыг Британичуудад худалдсан.
1873 онд Их Британи болон Ашанти омгийн холбооны хооронд хэдэн арван жил үргэлжилсэн хурцадмал байдлын дараа Британийн цэргүүд Ашантигийн нийслэл Кумаси руу довтолж, бараг устгасны дараа Гана улсыг Британийн колони хэмээн албан ёсоор зарлав.
Гэсэн хэдий ч Үндэсний Ардын нам нь зүүн чиглэлтэй байсан боловч эдийн засгийн хувийн хэвшлийг татан буулгаагүй бөгөөд Гана дахь гадаадын хөрөнгө оруулалтыг дэмжсэн.
1957 оны 3-р сарын 6-нд Нэгдсэн Вант Улсаас тусгаар тогтносон Сахаарын өмнөх анхны улс болохдоо, баруун Африкийн ихээхэн хэсгийг эзлэн оршиж байсан эртний Ганын эзэнт улсын нэрийг авчээ.
1977 оны 6-р сараас эхлэн Зөвлөлтийн барилгын байгууллагаас орон сууцны 16,9,8-р байрыг ашиглалтанд оруулж,16-р байрыг түр хугацаагаар сангийн аж ахуйн нэгдсэн контор,зочид буудлын зориулалтаар,9,8-р байруудад шинээр томилолтоор ирсэн мэргэжилтэн,ажиллагсадыг оруулж байв.
Мөн энэ онд сангийн аж ахуйг түшиглэн холбооны салбар,банкны тооцооны касс,сургууль,цэцэрлэг,эмнэлэг зэрэг байгууллагууд үйл ажиллагаагаа эхэлсэн түүхтэй.1980 оны 10-р сарын 24-нд Монгол Зөвлөлтийн Засгийн газрын комисс тус САА-н дарга Ш.
Манал,зураг,техник хөдөлмөрийн багш Пүрэвжав,үйлчлэх хөдөлмөрийн багш Л.Буянхишиг,физикийн багш Даваа,бага ангийн багш Г.Энэбиш,Батмөнх,Дарьсүрэн нар,анхны ажилчидаар Ч.Батмөнх,Чимэддагва,Ц.
Улаантолгой сангийн аж ахуйн үйлдвэрлэлийн гол хэсэг нь 1200 үнээний саалийн механикжсан цогцолбор байлаа.1978 оноос эхний ээлж нь ашиглалтанд орж ЗХУ-ын Латви,Литви,Эстониос сайн үүлдрийн 706 үхийг 1978 оны 10-р сард ЗХУ-ын Наушик өргөөн дээр хүлээн авахад ХААЯ-ны мэргэжилтэн Нямсанжаа,малын эмч Х.
Бадарч,Улаантолгойн сангийн аж ахуйн дарга Р.Нямдорж нар оролцсон 2 талын комисс байлцан Ингэт толгойн сангийн аж ахуйн харьяа Улаантолгой дахь тасгийн үр тарианы баргиадын барилга байгууламж ,техник хэрэгсэлийг хүлээлцэн тэнд ажиллаж байсан тариаланч,механикжуулагчдыг шилжүүлэн авсан байна.
Монгол улс даяар атарын аяныг зохион байгуулах зорилгоор БНМАУ-ын Сайнд нарын зөвлөлийн 1976 оны 7 сарын 30-ны өдрийн 249-р тогтоол гарч Эрдэнэт хотын хүн амыг төмс хүнсий ногоо,сүүгээр хангах Улаантолгой сангийн аж ахуйг байгуулан даргаар нь Р.Нямдоржийг томилсон байна.
Улаантолгой сангийн аж ахуй болон хороо хорины хүний их эмчийн салбарын барилга байгууламж орохын өмнө одоогийн сумын төвийн хойд хорооллын зүүн нүүрэн талд банзан хашаа бүхий хоёр гэр барьж 1977 оны 02 сарын 10нд хүний их эмчийн салбар байгуулагдсан байна.
1976-1978 онуудад Улаантолгойн сангийн аж ахуйн ашиглалтын өмнөх гүйцэтгэх захиргаа хэлбэрээр үйл ажиллагаа явуулж байгаад 1978 оны 01-р сарын 30-нд БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын тэргүүлэгчдийн 15-р зарлигаар Эрдэнэт хотын Жаргалант хороо болон зохион байгуулагджээ.
Улаантолгойн ерөнхий боловсролын сургууль 1977-1978 оны хичээлийн жилд 226 сурагчтай,17 багш,7 ажилтантайгаар сангийн аж ахуйн төвд Зөвлөлтийн цэрэг байрлаж байсан жижиг байшинд хичээлэлж эхэлсэн түүхтэй.
1977 оны 8 сарын 25нд Эрдэнэт хотод багш нарын бага хурал хуралдаж Улаантолгой сангийн аж ахуйд 50 хүүхэдтэй 2 бүлэгтэй цэцэрлэг байгуулах шийдвэр гарч 4 хуучин гэр авчирч хойд толгой дээр анхны шавыг тавьсан түүхтэй.
Өнөөгийн бидний төсөөлдөг боомтын 2 эрэгт хөлөө жийн унаж зогссон зураг /дээр буй/ нь хэдэн зуун жилийн дараа хөшөөг санаанаасаа зохион зурсан уран сэтгэмжүүд юм.
Газар хөдлөлтөөр нурсан нурангийг уснаас гаргаагүй байлаа гэж бодоход хүмүүс 800 жилийн турш түүний үлдэгдлийг харж, түүнийг гайхан ярилцах ямар ч боломжгүй юм.
Бага Ази, умард Сирид байгуулагдсан Антиохын эзэнт улсын хаан Антигонус Монофталмус “нэг нүдэт хаан” МЭӨ 305 онд өөрийн хүү Македоны Дмитриуст 40000 цэрэг бүхий флот өгч Родос арал руу дайруулснаар энэ үйл ажиллагаа зогссон юм.
Үүнийг хэрхэн зарцуулах тухай Родосынхан зөвлөлдсөний эцэст дайнд ялалт авчрахад тусалсан нарны бурхан, хамгаалагч Гелиост зориулан, талархал илэрхийлж аварга том хөшөө босгохоор шийдэцгээсэн байна.
Тухайн үеийн шинжлэх ухааны тооцооллыг ашиглан Мандраки усан боомтын орох хэсгийн амны 15 м гүн усанд аварга чулуун тулгуур багануудыг зоож, хөшөөг байрлуулахаар шийдсэн байна.
Хөшөө өөрөө ойролцоогоор 30 м өндөр байхаар тооцоолж төмөр их бие зангидан, дээд хэсэгт нь дохионы галт бамбар асаахуйцаар тооцсон тоосгон цамхаг хийж, гадар хэсгийг нь бүхлээр нь зэс хавтангаар бүрсэн байна.
Птолемей хаан хөшөөг дахин сэргээхэд туслахыг хүссэн боловч Родосчуудын зөнч лам нар Гелиос бурхны хилэнгээр нурсан тул дахин бүтээх хэрэггүй гэж үзэн саналыг зөвшөөрөөгүй байна.
Түүний жанжид хаан ширээний төлөө хоорондоо тулалдан, эзэнт гүрэн бутарч, 4 хэсэг хуваагдсан бөгөөд Газар дундын тэнгис орчмын бүс нутгийг жанжин Диадокус удирдах болсон байна.
Родос арлынхан Александрын өөр нэг жанжин болох Египетийн эзэн Птолемейг дэмжиж байсан бөгөөд Газрын дундад тэнгисийн зүүн хэсгийг хяналтандаа байлгах гол түшиц газар болон цэцэглэн хөгжиж байлаа.
Родос арлын Колоссус нь МЭӨ 292 – 280 оны хооронд уран барималч Линдосын Чаресын удирдлага доор Грекийн Родос арал дээр байгуулагдсан бөгөөд Эртний Грекийн нарны бурхан Гелиосийн аварга хөшөө юм.
Иракийн хүн амын 75%–80% нь араб угсаатан, 15% нь курд үндэстэн байдаг бол үлдсэн цөөн хувийг ассир, туркмен, армен, черкес, перс, шабак, язиди зэрэг ард түмэн эзэлдэг.