polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Заагч багш нарын ажигласанаар ах нь түүний насанд маш амархан их сайн ойлгож сурч байсан зүйлийг Хумбольдт ойлгохдоо маш муу ойлгон ерөнхийдөө сурах авъяас муутай нэгэн байсан учир багш нар нь энэ их ой толгой муутай хүн болно хэмээн үздэг байж.
Гэсэн ч түүний эцэг эх нь тэр хоёрт маш их хөрөнгө зарцуулан мэдлэгтэй хүмүүс болгон хүмүүжүүлэхийн тулд ихээхэн цаг хүч хөдөлмөрөө зарцуулсан байна.
Александер фон Хумбольдтын эцэг нь Александер Георг нь Померанаас гаралтай Прусс улсын офицер байсан бол түүний эх Марие Элизабет Фон Холведе нь хоёр хүүхэдтэй бэлэвсэн, нэлээд хөрөнгөтэй гэр бүлэээс гаралтай нэгэн байсан ба тэд 1766 онд гэр бүл болсон аж.
А.Хумбольдт үүний хажуугаар эртний Грек, Ром болон Египетийн түүх соёл шинжлэх ухаан, эмнэл зүй, физик болон математикийн мэргэжлийн чиглэлийн хичээлүүдэд давхар сонсогчоор сууж байв.
Байгалийн үзэгдэл юмсын харилцаа, уялдаа, холбоог илтгэн яруу сайхан бичсэн уг номынхоо эхний таван ботийг бичиж, цааш нь үргэлжлүүлж амжилгүй таалал төгсжээ.
Хумбольдт бол ургамлын амьдралын хэлбэр, ургамлын газарзүйн шинжлэх ухааныг үндэслэгчдийн нэг бөгөөд ургамалжлын босоо бүслүүржлийн санааг анх дэвшүүлсэн хүн.
Фрийдрих Вилхелм Хайнрих Александер фон Хумбольдт (, * 1769 оны есдүгээр сарын 14 Берлин,1859 оны тавдугаар сарын 6-нд Берлин) — Германы байгаль судлаач, газар зүйч, орчин үеийн газар зүйн ухааныг үндэслэгчдийн нэг юм.
++ ашиглан бичигдсэн програмууд нь гүйцэтгэл сайтай байдаг тул системийн програм, хэрэглээний програм, төхөөрөмжийн драйвер, эмбэддэд програм хангамж, өндөр гүйцэтгэлийн сервер, клиентийн програм, компьютерийн тоглоом гэх мэт энтертайнментийн чиглэлийн програм хангамж бүтээхэд хэрэглэдэг.
Жуков "1943 оны зун германчуудын довтолгоог хориглолтоор зогсоон хүчийг нь нэн ялангуяа танкийн цэргийг нь устган хүчийг нь туйлдуулсны дараа сөрөг давшилтанд орж, санаачлагыг булаан авах нь зүйтэй" гэж үзсэн байна.
Мөн тэрээр "Германы 1943 оны зуны давшилтын гол чиглэл нь курскийн цүлхэнгийн умарт ба өмнөд хэсэг бөгөөд германчууд 15-16 танкийн болон моторжуулсан дивиз бүхий томоохон хүчээр давшина" гэж таамаглаж байгаагаа илтгэсэн байна.
Улаан армийн Дээд ерөнхий командлагч Иосиф Сталин "1942 оны зуны Харьков-Барвенковын давшилт бүтэлгүйтсэн болон 1943 оны 2-3 сард Харьковын чиглэлд хийсэн германчуудын сөрөг довтолгооны үед зөвлөлтийн цэрэг найдвартай давших тулалдаан хийж чадаагүй гашуун туршлага байгаа ба зөвлөлтийн цэрэг германчуудын эсрэг давших тулалдааны туршлага суугаагүй байгаа учир германчуудыг түрүүлж довтлон бүслэх ажиллагаа хийлгүй германчуудыг эхлэн довтлоход нь хориглолтоор цуцааж, шийдвэрлэх шатанд сөрөг довтолгоонд орж, шахан түрэх замаар газар нутгаа чөлөөлөх нь зүйтэй" гэсэн бодолтой байсан байна.
Швейцар дахь зөвлөлтийн Люси болон Дора тагнуулийн сүлжээ, англи дах Кембрижийн тавал тагнуулын сүлжээ, английн Ми-5 тагнуулын алба, фронтын тагнуулын мэдээлэл болон бусад тагнуулын мэдээллүүдээс Зөвлөлтийн удирдлагад германы "Цайз" ажиллагааны тухай дэлгэрэнгүй мэдээлэлтэй болсон байна.
1943 оны 4 сарын 12-нд Зөвлөлтийн дээд командлалын тусгай зөвлөлгөөнийг Сталин, маршал Георгий Жуков, Жанжин штабын дарга А.Василевский, түүний орлогч армийн генерал А. Антонов нарын бүрэлдхүүнтэйгээр хийсэн байна.
Энэ зөвлөлгөөнөөр Зөвлөлтийн командлал хориглон хамгаалалтын тулалдаан хийх шийдвэр гэргасан бөгөөд хориглолтоор дайсны цэргийг туйлдуулан цуцаасны дараа хамгийн эгзэгтэй үед сөрөг цохилт хийхээр шийдсэн байна.
Хориглолтын энэ байгууламж нь 8 зурвасаас бүрдэх ба дайсны дайралт хийж болзошгүй зурваст 1 км-т дунджаар 1500 танк эсэргүүцэх, 1700 явган цэргийн эсрэг мина байршуулжээ.
Германы давшилтын эсрэг цүлхэнгийн хойт талд "Төв" армиудын бүлгийг сөрөн Төвийн фронт-ыг армийн генерал К. Рокоссовский, өмнөд хэсэгт "Өмнөд" армиудын бүлгийн эсрэг Воронежийн фронт-ыг армийн генерал Н.Ватутин, түүний ард стратегийн нөөц хүчин болох Талын фронт-ыг хурандаа генерал Иван Коневын командан доор тулалдахаар зохион байгуулжээ.
Энэ үеэр Холбоотнуудын Баруун Европт агаараас өгсөн цохилтууд нь Германы цэргийн хүчинд маш ихээр нөлөөлж байсан төдийгүй Фашист Италийн удирдагч Бенито Муссолини Холбоотны цэрэг Италид десант буулгахаас нэн их түгшин Гитлерээс цэргийн тусламж хүсч байсан байна.
Мөн Хойд Африкт Герман-Италийн арми 1942 оний хагасаас 1943 сүүлийн хагас хүртэл бие бүрэлдэхүүнийхээ 40% алдсанаас гадна бас нисэх хүчин нь ихээхэн хохирол хүлээжээ.
Мөн 1943 онд Их Британы Ерөнхий сайд Черчиль ЗХУ-д айлчилж очсоноос гадна Холбоотны хоорондын харилцаа сайжирч, ЗХУ-д үзүүлэх цэргийн ач холбогдолтой тусламжийн хэмжээ нэмэгдсэн байна.
Үүнээс гадна дорнод фронтын бусад хэсгүүдэд германы арми удаа дараа ялагдал хүлээсэний нэг нь 1943 оны эхний улиралд Ленинградын бүслэлтийг сэтлэн уг хоттой хуурай газраар харилцах болсон байна.
Германы хүнд танкуудын зузаан хуягийг зөвлөлтийн танк, их буу устгаж чадахгүй байсан бөгөөд Т-34 танк 500 м-ээс ойр зайд зөвхөн хажуугийн хитгийн хэсгийг оносон тохиолдолд Барс танкийг сөнөөж чадаж байлаа.
Хориглолтын байдал хүнд болсон тул генерал Иван Коневын Талын фронтын ангудыг нөөцөөс энэ хэсэгт сөрөг довтолгоонд оруулсан боловч германы давшилтыг бүрэн зогсоож чадахгүй байв.
Зөвхөн нэг жишээ татахад Генерал Катуковын гвардын танкийн 1-р армийн А.Бурдын командалсан Тацины нэрэмжит танкийн корпус нэг өдрийн тулалдаанд танкынхаа 65 хувийг алдаж хүнд хохирол хүлээжээ.
Цүлхэнгийн өмнөд хэсэгт байдлыг засахын тулд Зөвлөлтийн тал Дээд ерөнхий командлалын нөөцөөс 800 танктай генерал Ротмистровын командалсан гвардын танкийн 5-р армийг энэ чиглэлт татан сөрөг давшилт хийх шийдвэр гаргажээ.
ольховаткийн чиглэлд хийсэн германы давшилт Талын фронтын хүчтэй тулгаран саарсан тул Манштейн хүчээ дахин бүлэглэж Прохоровкийн чиглэлд танкийн хүчтэй цохилт өгөхөөр шийдвэрлэсэн байна.
Зөвлөлтийн талаас 600 орчим танк бүхий 3 корпустай гвардын танкийн 5-р арми 7 сарын 12-ны өглөө давшилтанд ороход өмнөөс нь германы «Адольф Гитлер», «Рейх», «Лейбштандарт» гэсэн танкийн 3 дивиз бүхий СС-ийн 2-р танкийн корпус ба 17-р танкийн дивизийн давшилт эхлэхтэй давхацсан байна.
Зөвлөлтийн тал германы талыг 700-аас доошгүй танк, дайрагч их буу энэ дайралтанд оруулсан гэж үздэг боловч дайны дараах германы генералуудын дурсамжид СС-ийн танкийн 2-р корпусын «Адольф Гитлер», «Рейх» дивизийн 239 танк, 58 дайралтын их буу оролцсон гэж бичсэн байдаг.
Курскийн тулалдаан буюу Германы "Цитадель" ажиллагаа нь дэлхийн хоёрдугаар дайны том тулалдааны нэг бөгөөд энэ нь Германы дорно зүгт хийсэн стратегийн сүүлчийн давшилт болсноороо дэлхийн түүхэнд үлджээ.
Харьков-Белгородын стратегийн давшилтын тулалдаан гэсэн 3 үе шаттайгаар авч үздэг бол Германы тал зөвхөн давших тулалдааны "Цидатель" буюу "Цайз" ажиллагаа гэж өөрийнхөө давших тулалдааны үеээр нэрлэж авч үздэг байна.
Үүнээс гадна энэ тулалдааны нэг хэсэг болох хоёр талаас хамгийн олон тооны танк оролцсон хамгийн том тулаан буюу Прохорвкийн тулалдаан, мөн хамгийн их хохирол авчирсан агаарын тулалдааны нэг болсон юм.
Зөвлөлтийн талаас Курскийн тулалдаан бол маш сайн бүтэцтэй хамгаалалтын тулаан болсон бөгөөд энэхүү тулалдаанаар дорнод фронт дээр стратегийн санаачлагыг Германы талаас Зөвлөлтийн тал булаан авсан байна.
Адольф Хитлерийн зорилгыг тагнаж байсан сайн тагнуулчдын тусламжтайгаар Зөвлөлтийн тал урьчилан хамгаалалтаа сайн зузаатган, мөн маш их тооны нөөц хүчээ сөрөг давшилтанд бэлтгэж амжсан байлаа.
Зөвлөлтийн командлалын тагнуулын мэдээгээр германы цэргийн давшилт эхлэх өдөр, цагийг хүлээж байсан 1943 оны 7 сарын 5 ны үүрээр Зөвлөлтийн цэргийн өмнөх хориглолтын минажуулсан талбайг цэвэрлэж байсан германы саперуудтай зөвлөлтийн тагнуулчид тулгаран тулалдаж олзолсон байна.
олзлогдсон саперууд довтолгоо эхлэхэд бэлэн болсон тухай өчиг өгсөн тул Жуков, Василевский нар өмнө нь төлөвлөсөн байсан артиллерийн сөрөг галын цохилтоо өгөхийг Рокоссовкий ба Ватутин нар зөвшөөрчээ.
1943 оны 7 сарын 5-ны үүрээр өглөөний 3 цагийн орчимд зөвлөлтийн тал маш хүчтэй артиллерийн гал нээхэд германы талаас салангид цөөн артиллерийн батарей эсэргүүцэх оролдлого хийсэн боловч давуу хүчтэй буудлагад өртөн дарагдлаа.
Гэсэн ч артиллерийн сөрөг бэлтгэл зөвлөлтийн талын хүссэн үр дүнд бүрэн хүрсэнгүй учир нь энэ үед танкийн ангиуд дайралт эхлэх байрлалдаа очоогүй, явган цэрэг нь унтаж байсан боловч командын байр, холбоо, удирдлага, зэвсгийн агуулах, артиллерийн байрлал зэрэг нь нэн их хохирсон байна.
Цус асгаруулсан тулалдааны эхний өдрийн дараа Зөвлөлтийн командлал шөнийн турш танкийн болон механикжуулсан корпусуудыг нөөцөөс татан хоёр дах өдрийн өглөө давшиж байгаа германы цэргийн эсрэг сөрөг цохилтуудыг өгчээ.
Төвийн фронтын хэсэгт эхний өдрийн тулалдаанаар таслагдан бүслэгдсэн боловч бууж өгөлгүй байлдаж байсан батальон% сумангуудын үлдэгдлийг энэ сөрөг цохилтын үр дүнд чөлөөлөн авсан боловч германы талын довтолгоо дахин эхэлсэн тул цаашид өргөжүүлж чадсангүй.
Артиллерийн бэлтгэлийн дараа 2 цаг гаруй завсарласны дараа өглөөний 5,30 минутын орчимд Германчууд артиллерийн галын маш хүчтэй бэлтгэл хийж эхэлсэнээр "Цайз" ажиллагаагаа эхлүүлсэн.
Курскийн цүлхэнгийн умарт хэсэгт Төвийн фронтын эсрэг Моделийн цохилтын бүлэглэл Ольховатк болон Понырын өртөөний ерөнхий чиглэлээр, өмнөд хэсэгт Воронежийн фронтын эсрэг Готын цохилтын бүлэглэл Прохоровкийн ерөнхий чиглэлээр давшилтаа эхлүүлсэн байна.
Германы цэрэг артиллерийн буудлага дуусаагүй байхад зөвлөлтийн байрлал руу танк, явган цэрэг бүхий хуягт тээвэрлэгчдээ ойртуулж чадсан ба шумбан бөмөбгдөгч Ю-87 онгоцны дайралтын хамт танкийн шаантагаар зөвлөлтийн хориглолтыг дайрч эхэлжээ.
Тулалдааны өмнөх түр тайван байдлыг ашиглан талууд өөрийн цэрэг, зэвсгийг татан хуримтлуулж, цэргийн ангиудыг дахин бүлэглэн зохион байгуулалтын өөрчлөлтүүдийг хийхээс гадна өөрийн байрлалын сайжруулан бэхэлж байв.
Хэдийгээр энэ үед тайван бйасан гэж үздэг боловч тагнуулын байлдаан тасралтгүй болж талууд бие биеийн байрлал, хориглолтын байгууламж, галын байрлал, анги нэгтгэлүүдийн байршил, зэвсэглэл, орон тоог тогтоох тодруулах, зарим нэг тохиолдолд орон нутгийн чанартай байлдааныг хүртэл хийж байлаа.
Тэд бүгд Курскт уулзах төлөвлөгөөтэй ба, хэрэв довтолгоо амжилттай байвал урагшаагаа зогсолтгүй давшин улмаар дорнод дахь Дон мөрөнд фронтын шинэ шугам байгуулах байлаа.
Давшилтыг ингэж удаа дараа хойшлуулсан нь Гитлерийн шинэ хүнд Барс, Ирвэс танкууд, Фердинанд гэдэг дайрагч их буунуудыг тулалдаанд олон тоогоор оруулахыг хүссэн явдал байв.
Давшилтыг дэмжихийн тулд шинэ маркийн сөнөөгч-бөмбөгдөгч Фокке-Вульф-190, дайрагч Хеншель-129 онгоцууд болон бусад нисэхийн ангиудыг бөөгнөрүүлжээ.
Энэ зорилгоор тулалдаанд оролцох армийн бүлгүүдэд 50 хүртэл дивиз , 2 танкийн бригад, 3 танкийн тусгай батальон, 8 дайрагч их бууны дивизион буюу нийтдээ 900000 цэргийг бөөгнөрүүлсэн байна.
Давшилтыг "Төв" армиудын бүлгийн командлагч генерал-фельдмаршал Г. фон Клюге ба "Өмнөд армиудын бүлгийн командлагч генерал-фельдмаршал Э. фон Манштейн удирдахаар болжээ. Орелын буюу хойт хэсэгт, "Төв" армиудын бүлгийн цохилтын бүлэглэлд танкийн 2-р, хээрийн 2,9-р армиудын нэгтгэн командлалыг генерал-фельдмаршал В. Модельд, цүлхэнгийн өмнөд хэсэгт Белгородын чиглэлд "Өмнөд" армиудын цохилтын бүлэглэлд 4-р танковой арми, 24-р танкийн корпус ба оперативын групп «Кемпф»-ийг нэгтгэн командлалыг генерал Х.
Уулзалт дээр генерал Вальтер Модел "Оросууд бид нар руу давшихыг бодож байгаа иймд бид амжилт олохыг хүсвэл өөр тактикийг судлах хэрэгтэй бөгөөд энэ нь давшилт" гэж хэлсэн байна.
Хитлерийн тушаалаар Донбасс руу давшсан зөвлөлтийн цэрэгт 1943 оны хоёр, гуравдугаар сард Германы Эрих фон Манштайнны өмнөд армиудын бүлэг цохилт өгөн сөрөг довтолгоонд шижлсэний дараа зөвлөлтийн цэрэгт хүнд хохирол учруулан ухрааж Харьков, Белгород хотуудийг дахин эзэлсэн байна.
Фон Манштейн нь "Харьковын дэргэдэх Зөвлөлтийн цэргийн давшилтийг амжилттай зогсоосон шиг довтолгооны шугамаа тэлэхийг хүсэж байлаа. Тэрээр Зөвлөлтийн армийг баруун Украины Донецийн тал руу зүглүүлэхийн тулд арай чүү гэж бүрдэж буй 6-р армиа өгөөшинд тавин хуурахыг бодож байв. Ингэснээр Донец хотын зүүн талаар Ростов хот руу давшин Улаан Армийг Азовын тэнгист шахан бүслэх" боломж олдож байлаа.
Тухайн үед Германы танкийн цэргийн байцаагч генерал Гудериан "Жанжин штабын дарга генерал Цейтцлер "шинэ барс танк болон бусад зэвсгийн хүчээр Оросын фронтын өмнөд үзүүрт хүчтэй давшилт зохион байгуулснаар оросын талд хүнд ялагдал учруулах замаар түүний хүчийг сулруулан германы талд стратегийн санаачлагыг авчрах нь зүйтэй.
" гэж үзэж байв. Гэвч тэрээр үүнийгээ 1943 оны 4 сард хэлсэн нь тухайн үед Сталинградын тулалдааны дараа уналтанд орсон бөгөөд давшилтын тухай ерөөсөө бодоогүй байсан германы дээд командлалд гэнэтийн зүйл болсон." дурссан байна.
Давших тухай санал зөрөлдөөн байсан боловч Германы дээд командлал 1943 оны зун Дорнод фронтын Курскийн чииглэлд том давшилт хийхээр төлөвлөсөн бөгөөд энэхүү ажиллагааг "Цайз" буюу "Цидатель" гэж нэрлэхээр шийдвэрлэсэн байна.
"цайз" төлөвлөгөөг 1943 оны 5 сарын 10-11-д урьдчилсан байдлаар боловсруулсан бөгөөд төлөвлөгөөний гол зорилго нь Курскийн цүлхэнгийн умарт болон өмнөд нүүрний хэсгээс хоорондоо уулзах чиглэлээр ерөнхий цохилтуудыг өгч Курскт нийлснээр зөвлөлтийн Курскийн цүлхэн дэх цэргийг бүслэн устгахад оршино гэж үзэж байсан байна.
Германчуудын давшиж байсан "танкийн шаантаг"-ийн хурц үзүүрт нь Барс хүнд танкууд давшиж, түүний араас дунд танкууд болон явган цэрэг ачсан хуягт тээвэрлэгчид, арын хэсэгт өмнөх давшиж байгаа хуягласан эгнээнүүдийг галаар дэмжин Фердинанд дайрагч их буунууд давшиж байсан онцлогтой.
Танкийн хуягласан шаантагийг агаараас шумбан бөмбөгдөгч Ю-87 онгоцууд тасралтгүй дэмжин бөмбөгдөж, буудаж байсан ба их бууны ангиуд артиллерийн галаар тасралтгүй галын цохилтын зөвлөлтийн хориглолтонд буулгаж байв.
Наймдугаар сарын дундуур Хандгайт хүртэл төмер зам тавихаар төлөвлөж байсан Квантуны арми, байр зүйн зураг авалтыг хамгаалах зорилгоор харуулын тусгай гуравдугаар отрядаас Фуканогийн батальоныг томилсон байна.
Наймдугаар сарын 26-нд батальон Санцзюе /Мана/ уулын зүг хөдөлж хүрэлцэн ирэхдээ Зөвлөлт-Монголын ангиуд уг уулыг хэдийн эзэлснийг илрүүлээд атакласан байна.
Батальон ууланд үлдэж лагериа дэлгэн байрлуулах ажилд орсон боловч 9 дүгээр сарын 3-нд Зөвлөлт-Монголын хэдэн зуун цэрэг Халхын голыг гатлан танкаар дэмжүүлэн атакад орсон байна.
Үүний дараа хориглолт хэдэн өдөр ургэлжилж, ялангуяа 9-ний өдөр нөгөө талын эргээс ширүүн гал нээж хэдэн мянган буудлага үйлдсэн боловч Фуканогийн батальон тогтвортой барьсаар байлаа.
1-р дивизийн Тадын холимог бригад, 1-р явган хороон дээр суурилсан Готогийн тусгай отряд 9-р сарын 5-нд Халуун Аршаанд бууж улмаар андгайтад ирсний дараа 9-р сарын 8-нд Фуканогийн батальоны зүүн жигүүрт байр эзэлсэн байна.
Зөвлөлт-Монголын цэрэг хээрийн их буу 4, хүнд пулемёт 8, буудлагын хенген зэвсэг 80 гаруй, хэдэн арван морио орхиж Халхын голын цаана ухран, мөрдөн хөөхөөс сэрэмжлэхийн тулд гүүрийг эвдэлжээ.
Тулалдааны дараа Монголын ардын хувьсгалт цэргийн Ерөнхий зөвлөх Поздняков бүлгийн командлагч Жуковт 22-р хорооны дарга, комиссар, батарейн дарга нарыг эх орноосоо урвасан хэмээн үзэж байгаа тул Цэргийн шүүхэд шилжүүл гэж цохолт хийснийг Монгол ардын хувьсгалт цэргийн штабын дарга Цэрэн нь Бүх цэргийн жанжин маршал Х.
Цэдэн-Иш, Дамдинжав нар Улсын Бага Хурлын Тэргүүлэгчдийн газарт амь өршөөх өргөдөл гаргасныг харгалзан үзэж тус бүрт 10 жил хорих ял болгон өөрчилсөн ба Р.Бадарч өргөдөл бичиж, өршөөл хүсээгүй учир Цэргийн хээрийн шүүхийн тогтоолын дагуу гүйцэтгэсэн байна.
Жуковын өгсөн тушаалын дагуу 22- р хороо Мана ууланд дайран орсон япончуудыг хөөн гаргах ёстой байсан ч их буу хуягт зэргээ хүлээн цэргээ дайралт хийлгээгүй хороон дарга Бадарчид буруу өгсөн байдаг.
Монгол-Зөвлөлтийн цэргийн бүлгийн командлагч, корпус командлан захирагч Г. Жуковын 1939 оны 9 сарын 7-ны 13 цагт гаргасан маш нууц 00136 тоот байлдааны тушаалаар; 8-р дивизийн 22-р морьт хороо , хүч нэмэгдүүлсэн их буугийн батарей д Мана уулын районд дайсны бүлгийн эсрэг ажиллаж байгаа хошууч Коневын командалсан отрядтой 9 сарын 9-ний шөнө байрлал солихыг үүрэг болгосон ч хорооны удирдлага хугацаа алдаж мөн сарын 10-ны үдийн үед дайсны нүдний өмнө заасан байрыг эзлэн хориглолтод шилжжээ.
Цэдэн-Ишийн бичсэнээр Мана уулын тулалдааны үр дүнд Нөмрөгийн голын чанадад 62700 га нутаг, түүний дотор Мана уул хилийн гадна үлдсэн ба өнөөдөр энэ нутаг хятадын нутаг болсон байна.
Ж.Гомбожав даргатай Улс төрийн хэлмэгдүүлэлтийг Цагаатгах улсын комиссоос 1993 онд нэр бүхий хүмүүсийг эх орноосоо урваагүй “харин хүч давуу дайсны эсрэг эх орныхоо тусгаар тогтнолын төлөө амь хайрлалгүй, эрэлхэг зориг гаргаж, тэмцэж явжээ” гэж дүгнэлт гарган цагаатгуулсан байна.
Тэрээр тус чуулгад ажиллах хугацаандаа МҮОНРТ-ийн цаг агаарын мэдээгээр хоёр зуун дамжин хагас зуун илүү эгшиглэсэн, Монголын цахилгаан хөгжмийн дан хөгжмийн анхны бүтээл "Цэнхэр залаа" хөгжмийг төрүүлсэн өөрийн багш, монголын анхны поп-рок гитарчин, өдгөө ТШ , МУУГЗ хөгжмийн зохиолч С.Баатарсүхийн 1969-1972 онд зохиосон "Оддын дуулал" , "Сансрын хөлөг", "Хөгжилтэй залуус", "Золжаргал", "Залуусын дуу", мөн түүний цахилгаан хөгжимд анх найруулсан З.Хангалын ая "Өглөөний наран", Ж.Дорждагвын ая "Соёл-Эрдэнэ" зэрэг гитарын гоцлолуудыг гадаад дотоод, хот хөдөө орон нутгийн тайз дэлгэцнээ тоглож иржээ.
Д.Галсанбат авьяаслаг гитар хөгжимчин төдийгүй "Ангийн хоёр анддаа" , "Ханийн дуу" , "Миний аз жаргалын дуу" , "Тэмээн жингийн цуваа" , “Бүсгүй минь чи инээмсэглэж яваарай” , "Сайхан үйлсийн төлөө" , “Үйлчин бүсгүй” , "Нартай бороо", “Элбэрлийн орон”, "Гучин-Усны говь минь" зэрэг олон сайхан дуу зохиож “Дүүриймаа”, “Мээнэг мээнэг” зэрэг монгол ардын олон дууг хөнгөн хөгжимд найруулж тоглуулжээ.
1994 оны 11-р сарын 4-нд Соёлын Төв Өргөөнд болсон хөгжмийн зохиолч С.Баатарсүхийн "Цэнхэр залаа-25" бие даасан уран бүтээлийн анхны тоглолт дээр багш шавь хоёр нэгэн тайзнаа зэрэгцэн гарч Д.Галсанбат С.Баатарсүхийн хөгжим "Сансрын хөлөг" гитарын гоцлолыг тоглосон бол С.Баатарсүх өөрийн зохиосон "Долоон бурхан", Английн "Шедуос", Оросын "Поющие гитары" ВИА хамтлагуудын урын сангийн уран бүтээл болох "Уянгалан дуулагч гитар" гитарын гоцлолуудаа тоглож хүрэлцэн ирсэн үзэгч олонд толилуулжээ.
Улсын Филармонийн эстрадын "Соёл-Эрдэнэ" чуулга 1973 онд БНАГУ-ын Берлин хотноо зохиогдсон Дэлхийн Залуучууд Оюутны Х их наадамд оролцож "Залуучууд их наадамдаа", "Хүүш Дамдин" дуу, С.Баатарсүхийн "Цэнхэр залаа" гитарын гоцлолын 'ятгын '-оор оролцож Монголын цахилгаан хөгжмийн тоглолтыг дэлхийн түвшинд анх удаа толилуулахад Д.Галсанбат гоцлол болон хэмнэлт гитар тогложээ.
1971 онд УАДБЧ-ын дэргэд Соёл-Эрдэнэ хамтлагийг байгуулалцаж хэмнэлт ба гоцлол гитарчнаар ажиллаж ирсний зэрэгцээ зуун дамжигдан дуулагдаж ирсэн олон сайхан дууны ая зохиосон авъяаслаг уран бүтээлч.
Д.Галсанбатын цахилгаан гитараар гоцолж Улсын Филармонийн эстрадын "Соёл-Эрдэнэ" чуулга хөгжимдсөн С.Баатарсүхийн хөгжим "Сансрын хөлөг" гитарын гоцлол 1970-аад онд Монголын Радиод бичигдэж Радиогийн Алтан Фондод хадгалагдан үлдсэн байдаг байна.
Д.Галсанбат (1952 оны 1-р сарын 23-нд Улаанбаатар хотноо төрсөн- 2001 онд Улаанбаатар хотод нас барсан) Монгол улсын Гавьяат жүжигчин, хөгжмийн зохиолч, гитарчин.
Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооноос Мэжик Жонсоныг 1996 онд домогт 50 тоглогчид, 2002 онд Алдрын танхимын алдартан байх ёстой хэмээн хүндэтгэхийн сацуу спортын нэр хүндтэй телевиз түүхэн дэх хамгийн онцгой холбон тоглогч юм гэжээ.
1991 онд өөрийгөө Дархлалын олдмол хомсдол -ын халдвар авсанаа нийтэд зарлаж, нийгмийн сайн санааны үйлсийг дэмжих сан байгуулан өөрийн нэрээр дэлхий даяар алдаршуулж, спортын тавцанд олсон унаган нэр мэт "Шидэт" гэх тодотгол нь өвчнөө бүрэн анагаасантай нь ч холбогдох мэт.
Бүх оддын тоглолтод 12 удаа оролцохдоо 2 удаа шилдгээр , бэлгэдлийн багт 10 удаа нэрлэгдэж, улмаар АНУ-ын шигшээд 1992 оны олимпийн аварга болж байв.
Бага Ирвин Эффей "Мэжик" Жонсон (, 1959 оны наймдугаар сарын 14-нд Мичиган мужийн Лэнсинг хотод төрсөн) — Америкийн зодог тайлсан мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Лос-Анжелес Лейкерс багт 13 жил "" мөртлөө холбон тоглогчийн байрлалд гайхалтай тоглодог байсан билээ.
1918 оны долдугаар сард Ардын Комиссаруудын зөвлөл, засгийн эрхийг барьж байсан большевикууд Уралын цэргийн комиссар Голощёкинд Николай Хааныгг гэр бүлийнх нь хамт устгах даалгавар өгсөн байдаг.
Гэтэл 23.30 цагийн үед харгалзагч Николай Романовынхныг сэрээж цагаантны цэргүүд /хааны талынхан/ ойртож ирээд байгаа тул аюулгүй газар очих хэрэгтэй хэмээн бүгдийг нь босгосон байна.
Тэр төрж өссөн Мэриленд мужийнхаа ДеМата бага сургуульд суралцаж байхдаа сагсан бөмбөгөөр хичээллэн,сургуулийн шигшээгийн түлхүүр тоглогчийн хувиар бүсийн түрүү авчирсан жилдээ 11,9 оноо, 10,3 бөмбөг авалт, 3,6 хаалт дунджилж байжээ.
Коллежийн Индиана Хузерс багт байхдаа Дуэйн Уэйд болон Майкл Жордан нарын тоглолттой адил чадварлаг байж, үндэсний коллежийн сагсан бөмбөгийн шилдэг тоглогчид олгодог хэд хэдэн шагналын эзэн болж байлаа.
ЭБЭЗ хэрхэн үүссэн талаар олон таамаглалууд байдаг бөгөөд малчин охидыг бэлгийн хүчирхийллээс хамгаалах зорилгоор эсвэл эмэгтэй боолуудын онгон биеийг хадгалах зорилгоор боолын наймаачид хийж эхэлсэн гэж таамагладаг байна.
Профессор Ахмаад Ал Сафигийн үзэж буйгаар бол эм бэлэг эрхтний хагалбар ажиллагааг эртний Арабууд Исламын шашинаас өмнө хийдэг байсан бөгөөд малчин охидыг малаа хариулж явахад нь эрэгтэй хүний халдлагаас хамгаалах зорилгоор хийдэг байсан гэжээ.
Домогт өгүүлснээр бол хатан хаан эрэгтэйчүүдийн эрхтнийг огтлох зуршилтай байсан ба түүний хаанчлал дууссаны дараагаар эрчүүд эмэгтэй хүний бэлэг эрхтэнд хагалбар ажиллагаа хийж хариугаа авдаг болсон гэж өгүүлжээ.
Эм бэлэг эрхтний зэрэмдэглэл/хагалбар гэдэг нь Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын тодорхойлсноор бол эм бэлэг эрхтний бэлгийн уруулын зарим хэсгийг эсвэл бүхэлд нь огтлон авах эсвэл бэлгийн уруулд анагаахын бус зорилгоор гэмтэл учруулахыг хэлнэ заажээ.
Эм бэлэг эрхтний зэрэмдэглэл нь одоогийн байдлаар Сахар болон Зүүн Хойд Африк, Ази болон Ойрхи Дорнодын 27 орнууд дах угсаатны бүлгүүдэд уламжлалт ёс заншлийн нэгээхэн хэсэгт тооцогдсоор иржээ.
Энэ үед сүлжээн дэх аль нэг төхөөрөмж өгөгдөл дамжуулах шаардлага гарвал токен өөр дээр нь ирэхийг хүлээгээд ирэнгүүт нь дамжуулах өгөгдлөө токентай хамт багцалж фраме болгон цааш нь дамжуулдаг.
Гэхдээ төхөөрөмж болгон заасан тодорхой хугацаанд токенийг ашиглах эрхтэй байдаг ба хэрэв энэ хугацаа нь дууссан бол илгээгч токенийг чөлөөлж бусад төхөөрөмжүүдэд өгөгдөл дамжуулах боломж олгох ёстой.
Токен цагираг сүлжээний төхөөрмжүүд нь сүлжээнд идэхтэй холбогддог буюу сүлжээний төхөөрөмжүүд нь токенийг дамжуулхаас бусад үед ч гэсэн идэвхтэй байдаг.
Уг стандарт нь сүлжээний түвшинт загварчлалын нэг дүгээр түвшинд дамжуулах орчин буюу кабелийн төрөл болон сигналын түвшин, хоёр дугаар түвшинд өгөгдлийн багцын хэлбэр болон протоколуудаар тодорхойлогддог.
Аман наадмын өөр нэгэн онцлог бол ардын аман зохиолын нэг төрөл боловч тоглоом наадмын адилаар хүүхэд багачуудыг зугаацуулан оонирхлыг нь татаж эх хэлний нь баян тансаг байдал уран яруу найруулгатай танилцуулан хэл ярианы нь хөгжилд нөлөөпж сургамжтай дууриалтай зүйлийг өгүүлдгээрээ тэдний оюун ухаан ,ёс суртахууны хүмүүжил ,танин мэдэхүйн хөгжилд онцгой ач холбогдолтой байдаг
Бүх эм, антибиотикыг “хөрөнгөтний” гэж зарлаад хориглож зөвхөн ардын эмчилгээ буюу зөвхөн байгалийн ургамал, үндсийг хэрэглэх болсноор олон зуун мянган хүн өвчнөөр мөн амиа алдсан юм.
Ингээд 1979 онд Пномпень хот дарангуйлагчдаас Вьетнамчуудын тусламжтайгаар чөлөөлсөн түүхтэй бөгөөд Камбожийн баруун хэсгийн ширэнгэн ойд Пол Потын үлдэгдэл цэргүүд орогнон үлдсэн байна.
Үүнд: Кхмер үндэстний уламжлалт шашны ёслол, уламжлал зэрэг үндэсний хэмжээний арга хэмжээг удирдах, хүмүүнлэгийн болон хүмүүнлэгийн үйлсийг дэмжих, Камбожийг гадаадад айлчилж төлөөлөх гэх мэт.
1600 оноос эхлэн харьцаж эхэлсэн Франц Вьетнамыг төдийгүй 1863 онд Камбожийг залгиж Францын Энэтхэг-Хятад колонид оруулсан нь тодорхойлвол ивээн эзэрхэл байжээ.
Дэлхийн хоёрдугаар дайнд Япон, түүний холбоотон Тайландад эзлэгдсэн ч дайны дараа нааш эргэж Францын колониос гарч, Нородом Сианук вангийн Камбож улс 1953 онд тусгаар тогтноод 1955 онд НҮБ-ийн гишүүн болжээ.
Пол Потын харгислал хэрээс хэтэрч, ард түмэн нь Вьетнамтай хамжин байж 1979 онд төрийн эрхээс зайлуулсан ч тэдний хүчин шугуйд орж байлдаад 1989 онд л дарагдсан байна.
Камбожийн Хаант Улсын Үндсэн хуулийг 1993 оны 9 дүгээр сарын 21-нд баталж Үндсэн хуульт Хаант засаглалтай болж Нородом Сианук эргэн Хаан ширээнд сууж парламентыг Үндэсний Ассамблей гэж албан ёсоор нэрлэж эхэлсэн түүхтэй.