polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Эдгээр хичээлийн суурь үндсийг олгох тоглоом наадмыг манай ард түмэн олон зуун жил хүүхэд багачуудаа сургаж хүмүүжүүлэх ажилд ашиглаж хөгжүүлж ирсэн өрж эвлүүлдэг долойдой эв долоо жигтэйхэн долоон хавтгай болон оньс,уяа зангилаа, оньсого, зугаатай бодлого, үгэн тоглоом,хөлөгт тоглоом гэх мэтийн олон арван тоглоом байдаг нь одоо мартагдахад хүрээд байна
З. Түмэн- Өлзий нь 1955 оноос эхлэн нийт 5000 орчим оньс зохион бүтээсэн ба Оюун Ухааны Олон улсын Музейг Улаанбаатар хотноо 1990 онд үүсгэн байгуулсан.
Музейд Монголын болон олон улсын оньсон ба сэтгэхүй хөгжүүлэх 9000 орчим тоглоом наадгайнууд, 500 шахам шатар, хөлөгт тоглоом, 350 орчим уран зураг нийт 11000 үзмэртэй дэлхийд ховор музей гэгддэг.
Оюун Ухааны Олон Улсын Музей нь монгол үндэстний болон дэлхийн хүн төрөлхтний соёл иргэншил, шинжлэх ухааны зарчмыг тоглоом наадмыг ашиглан хялбаршуулан ойлгуулах зорилготой шинжлэх ухаан танин мэдэхүйн музей юм.
Шалгалтанд хэр амжилттай дүн үзүүүлэх нь олон хүчин зүйлсээс шалтгаалах боловч шалгалтанд үзүүлж байгаа дүн -ийн хооронд шууд хамааралтай байдаг гэж үздэг.
буюу монголоор оюуны илтгэцүүр, оюун ухааны коэффициент гэсэн нэр томьёо ойлголтыг сэтгэлзүйн шинжлэх ухаанд анхлан Францын сэтгэл судлаач, сурган хүмүүжүүлэгч Альфред Бине оруулж ирсэн юм.
Тоглоом бол өсөн торниж байгаа бие махбодын хэрэгцээ,нийгмийн гишүүн хүнийг төлөвшүүлэх нөхцөл бүрдүүлдэг, хүүхдийн үйл ажиллгааны үндсэн хэлбэрийн нэг бөгөөд хүмүүжил төлөвшлийн хэрэгцээг хангах шаардлагтай.
Монголчууд тоглоом наадмаар хүүхдийн тоглох үйл ажиллагааг эрт дээр үеэс эхлэн хүүхдийг хүмүүжүүлэх зорилтыг биелүүлэх хэрэглүүр болгон ашгилсаар иржээ.
Монголын уламжлалт өрж эвлүүлдэг тоглоомоос сэдэвлэн бүтээсэн энэхүү тоглоом танай хүүхдийн чөлөөт цагийг зөв зохистой өнгөрөөхөөс гадна сэтгэн бодох чадвар, хөгжүүлээд зогсохгүй тэвчээртэй шаргуу зан, бүтээлч сэтгэлгээний чадвар зэрэг чанарыг хөгжүүлэх боломж бүрдүүлэх болно Иймээс та хүүхдэдээ доорхи материалыг бүдүүлж өгч эв дүйгээ олох хүртэл дэмжин туслах шаардлагтай үүнд: Материал хэрэглэл
рдын уламжлалт өрж эвлүүлдэг Долоодой, Жигтэйхэн 7 хавтгай зэрэг тоглоомууд болон Коссын шоо, Мотессорын жааз, хөзөр, даалуу зэрэг тоглоомуудын бүхий л шинжийг агуулсан, тэдгээр тоглоомыг орлож чадахаар сурган хүмүүжүүлэх чухал ач холбогдолтой, хүүхдийн сэтгэн бодох, дүрслэн урлах, математик сэтгэлгээ, авьяас чадварыг хөгжүүлэхэд чухал ач холбогдолтой цогцолбор тоглоом юм.
Өрж эвлүүлэх тоглооом нь маш их сонирхолтой бөгөөд хийхэд хялбар, хүүхдийн оюун санааг хөгжүүлж, анхаарлыг дээд зэргээр төвлөрүүлэх, сэтгэн бодох үйл ажиллагааг хөгжүүлж сэтгэхүйн үйлийг төлөвшүүлж, улмаар аман яриа, уран хэллэгийн дадал чадвар олгох зэргээр хүүхдийн харааны ур, гарын ур, ухааны урыг хөгжүүлж хамтын хүмүүжлийг олгодог зэрэг давуу талуудтай тоглоом юм.
Хүн сайн сайхан амьдрахын тулд эрүүл аж төрөх, боловсрол зайлшгүй эзэмших ёстой байдаг шиг, хүүхэд тоглоомынхоо тусламжтай юмс үзэгдлийг мэдэрчдүүгээрээ дамжуулан хүрээлэн байгаа орчинтойгоо танилцаж эхэлдэг.
Бусад өндөр хөгжилтэй улс оронд 80-аад оноос хойш гарч ирсэн бүтээлч сэтгэлийн чадавх буюу “” хэмээх ойлголт нь хүмүүсийн хоорондын харилцаа, ажил болон гэр бүлийн амьдрал гээд ер нь амьдралын бүхий л талбарт, амжилтын үүд хаалгыг нээж өгөх онцлогоороо анхаарлын төв болж эхэлжээ.
Бидний өвөг дээдэс нарыг онцгой эрхэмлэн хүндэлж, нарны нэрийг “Хүннү” гэдэг байсны дээр өөрийн гүрэн улсыг одооныхоор “Нар ну” гэсэнтэй адил “Хүн нү” гэж нэрлээд дугуй дүрсийг мөн “хүн” гэдэг байсан учраас давхар давхар дугуй хүрээнээс бүтээсэн чамабалын хүрдийг “Хүннү” гэжээ.
Хүүхдийг хэлд ррох үеэс нь эхлэн зугаа үг, түргэн хэллэг оньсого таалгах зэргээр тоглуулдаг бол хүүхдийг нилээд ухаан сууж аливаа учир зүйг ухааран ойлгох болсон үеэс эхэлж дунд хуруу олох, сүмбэр уул босгох цэц булаалдах дайралцаа үг, ес хэлэлцэх, цоллох зэрэг тоглоомоор тоглуулдаг.
Манай ард түмэн хүний оюун ухааныг арга, билэг гэж ангилан үзээд эсрэг тэсрэгээр сэтгэснээр хүний оюун санаа хөгжинө гэсэн гүн ухааны хийсвэрлэл гаргаж эрдэм мэдлэг бол билэг ухааныг, наадам хөдөлмөр бол арга ухааныг хөгжүүлэх үндэс болно гэсэн монгол сэтгэлгээг бий болгосон байна.
Тоглоомын тухай хүн бүр сайн мэддэг энгийн нэг зүйл мэт боловч тэдгээр нь маш өргөн утга агуулгатай, олон нэр төрөлтэй, ихээхэн ач холбогдолтой болохыг тэр бүр мэддэггүй.
Тоглоом түүний чухал зорилт бол хүүхдийн амьдралыг баяр хөгжөөнтэй, үр бүтээлтэй байлгах нөхцөлийг бүрэлдүүлж бие хүний хүмүүжлийн зорилтыг биелүүлэх явдал юм.
Тэмцлийн хэлбэр нь цөн тоотой гамин цэргүүдийг зэвсэглэн дайрч устгах, цэргийн агт орьдыг булаах, цэргийн ачаа хөсгийг дээрэмдэх зэрэг хүч хэрэглэсэн аргуудаас гадна Богд хаан болон тусгаар тогтнох эрмэлзлэл бүхий ноёд, лам нар гадаадын улсуудаас цэрэг, зэвсгийн тусламжийг бичгэн болон аман хэлбэрээр хүсэх зэргээр явагдаж эхэлжээ.
Чен-И хүрээнд ирсэний дараа монголчуудыг зөөлөн аргар татах бодлогоо дахин эхэлсэн боловч Сю Шүжаны дараа цэргийн эрхийг авсан байсан генерөл Жан Циньхуй, Го Сунлин и Ма Бинюэ нар түүнд захирагдсангуй.
хятадын тагнуул мэдээлэгч нар болон урвагч нарын тусламжтайгаар монголчуудын тэмцлийг мэдсэн хятадууд Богд хааныг гэрийн хорионд оруулж хорисон ба монголын дэвшилтэт үзэл бодол бүхий ноёд, лам нар ба жирийн монголчуудыг олноор нь хомроглон баривчилан хорьж, эрүүдэн шүүж эхэлсэн байна.
Монголын ийм эгзэгтэй үед 1920 оны 11 сард оросын Даураас дэслэгч генерал Барон Унгерн фон Штернбергийн командалсан Азийн морин дивиз Хэнтийн хойт хэсгээр монголд цөмрөн орж ирсэн байна.
Барон унгерн Нийслэл хүрээ рүү 1920 оны сүүлээр хоёр удаа дайралт хийсэн боловч цэрэг, зэвсгээр давуу гамингийн сөрөг цохилтод авттан ухран Тэрэлжид байрлажээ.
Бароныг монголчууд идэвхитэй дэмжин хүн хүч, цэргийн агт, хүнсний зүйлээр хангасны дараа 1921 оны 2 сард шийдэмгий довтолгоо хийн хүрээн дэх 15000 гамин цэргийг бут цохин ихэнхи хэсгийг Хиагт руу зугтаалгасан байна.
Энэ үед Барон унгерн болон түүний удирдлага дах генерал Резухин, Кайгородов, Казагранд болон бусад офицеруудын удирдсан цэргийн анги, отрядууд монголчуудын дэмжлэгтэйгээр монголд байсан гамин цэргүүдийг Чойр, Улиастай, Вангийн хүрээ, Улаан хад зэрэгт тулалдан бут цохисон ба хиагт дах гамин цэргийг д.Сүхбаатар тэргүүтэй Ардын журамт цэргүүд тус тус бут цохижээ.
Дэлхийн нэгдүгээр дайн болон Орос оронд гарсан Октябрийн хувьсгал, Оросын иргэний дайн зэрэг үйл явдлуудаас уламжлан Богд Хаант Монгол Улсын талаар Оросын баримтлах бодлого суларсан байна.
Энэхүү эгзэгтэй үед монголын тусгаар тогтнолыг цаашид хангах тал дээр монголын ноёд лам нарын хооронд зөрчил хурцадсан бөгөөд 1919 оны 2 сард ерөнхий сайд Сайн ноён хан Намнансүрэн учир битүүүлэг байдалд нас баржээ.
Хиагтын гэрээний дагуу Монголд сууж байсан Хятадын бүрэн эрх төлөөлөгч Чен-И энэхүү байдлуудыг ашиглан монголын удирдлага дах хятадын тал баримтлагч Шанздуба Бадамдорж, Гадаад хэргийн сайд Цэрэндорж зэрэг лам ноёдыг өөртөө татах бодлогыг амжилттай явуулж байсан байна.
Тэрээр Монгол улсын эдийн засаг хүндрэлтэй байсныг далимдуулан ихээхэн шан харамж олгох амлалт өгсөн ба Хиагтын гэрээгээр тогтоосон Монголын Автономийг монголчууд өөрсдөө хүсэлт гарган устгах тухай 64 зүйлийн гэрээ гэгчийг боловсруулан монголчуудад тулган өгсөн байдаг.
Иймэрхүү хоорондын зөрчилтэй нэгдсэн бодлогогүй үед хятадын генерал Сю Шүжан 1919 оны 10 сард 4000 цэрэг бүхий цэргийн толгойн ангиудын хамт Нийслэл хүрээнд ирж байрлажээ.
Чен-И ба Сю Шүжан нар хоорондоо зөрчилдөн улмаар Сю Шүжан Чен-И г баривчилан бээжинд хүргүүлсэний дараа Монголын автономийг устгах гэрээ бичигт монголчуудыг гарын үсэг зуруулахаар цэргийн хүчээр сүрдүүлэн Бадамдорж, Цэрэндорж нарын зөвшөөрсний дагуу зуруулсан ба Монголын армийн зэвсгийг хураан монголын автономийг устгах ёслолыг хүрээнд хийжээ.
Үүнээс гадан хятад цэргүүд монголд дээрэм тонуул, аллага, хүчирхийлэлийг газар сайгүй хийж байсны үр дүнд 17000 монгол хүн амь үрэгдсэн ба олон тооны мал, сүрэг, үнэт эдлэлийг дээрэмдсэн байна.
Үүнээс гадна Монголын Нийслэл хүрээнээс гадна, Хиагт, Чойр, Улиастай, Ховд, Сэцэн ханы өргөө зэрэг томоохон суурингуудад олон тооны цэрэг бүхий гарнизонуудыг байршуулснаар монгол дах өөрийн цэргийн байрлалыг сайжруулжээ.
Богд Хаант Монгол Улс нь гадаад дотоод хүчин зүйл ялангуяа Дундад Иргэн Улсын түрэмгийлэлийн шууд үр дүнд 1919-1920 онд хятадын цэрэгт эзлэгдсэн үе юм.
Энэхүү шинэчилсэн дүрмээр БНМАУ-ын баатар, БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар, БНМАУ-ын ардын зүтгэлтэн, БНМАУ-ын гавъяат зүтгэлтэн цол, одон, медаль нь БНМАУ-ын төрийн дээд шагнал мөн” гэж заагаад цол, одон, медаль тус бүрийн шагнах журмыг тодорхойлжээ.
Өнөөдөр Монгол улсад одон медалийг зүүж хэрэглэх явдлыг БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн 1990 оны 148 дугаар зарлигаар баталсан "БНМАУ-ын цол, одон, медалийн тухай дүрэм"-ээр зохицуулж байна.
Эгшин зуурын урсгалын вектор ба даралтын вектор ̅р нь бүхэл хугацаа Т - ийн хувьд дундажлагдсан, өөрөөр хэлбэл ̅ ба ̅р бүрдүүлэгч векторууд нь ', ' гэсэн бүрдүүлэгч болно.
Инженерчлэл, шинжлэх ухааны судалгаа, тооцоололд дээр дурьдсан арилжааны багцуудаас гадна судлаачдын өөрсдөө тооцон бодох код бичиж шингэний динамикийг загварчлах хандлага байсаар байна.
Шингэний урсгалын олон талт байдал, урсгал буй болох эсвэл хашигдах хүрээний хэлбэр дүрсийн ялгаатай байдлаас хамаарч багц програмууд тэр бүрчлэн тохирохгүй тохиолдолд тооцон бодох кодыг програмчлалын хэл ашиглан үйлддэг.
Өгөгдсөн дээрх нөхцөл шинж чанарт харгалзан бодлогийн хүрээнд физикийн болон математикийн тэгшитгэлийг ажиллуулж шингэний физик хэмжигдэхүүнүүдийг итерацилж тодорхойлох үйл явц юм.
Үүнд: хадгалагдаж үлдэх вектор хэмжигдэхүүн, нь түрлэгийн вектор (Эйлэрийн тэгшитгэл эсвэл Навиер-Стокесийн тэгшитгэлээс харна уу.), хяналтын эзлэхүүний хэмжээс буюу элементар хэсгийн эзлэхүүн, нь хяналтын эзлэхүүний гадаргуугын талбай юм.
ЛБА бол комплекс шингэний системд харьцангуй шинэ тооцооллын арга бөгөөд тооцон бодох шинжлэх ухаанд ялангуяа физик, шингэний динамикийн салбарт судлаачдийн анхаарлыг маш их татаж байна.
Хадгалагдах хуулийн Макро-орчны шинж чанаруудыг тоон аргаар шийдвэрлэдэг уламжлалт ТБШД-ын аргуудтай адилгүйгээр ЛБА нь шингэнийг төсөөллийн эгэл хэсгүүдээс бүрдсэн мөнөөх эгэл хэсгүүд нь дискрет сүлжээ бүхий хэлхээсийн дагуу дэс дараалсан түгэлт болон мөргөлдөөнийг бий болгоно гэж загварчилдаг.
Энэхүү хэсгийн чухал байдал, орчны динамикийн ачаар ЛБА нь бусад нийтлэг хэрэглэгдэх ШДТБАргуудаас илүү гарах хэд хэдэн давуу талийг бий болгох ба ялангуяа комплекс хязгаартай бодлогууд, макро орчны харилцан үйлчлэлийн хамаарал, алгоритмыг параллелчлах нөхцөлд маш тохиромжтой давуу талуудыг бий болгоно.
Тооцон бодох шингэний динамик эсвэл нь шингэний механик буюу гидравликийн судалгааны 3 дахь шинэ хандлага болж хөгжсөн ба анх 1972 онд П.Роачэ гэдэг эрдэмтэн гэдэг нэрийг өгсөнөөр системтэйгээр өргөжин хөгжижээ.
Тооцон бодох шингэний динамик гэдэг нь тоон аргууд болон алгоритмын тусламжтайгаар байгаль болон огторгуйд орших шингэний хөдөлгөөн, физик хэмжигдэхүүнийг тооцон бодож тодорхойлдог салбар шинжлэх ухаан юм.
Одоогоор инженерийн олон хэрэгцээнд тухайлбал аэродинамик, аэро-акустик, гидродинамик, электродинамик, эрүүл мэнд, химийн үйлдвэрлэл, термодинамик, бодисын тархалт, электрон нейтроны шилжилт, цаг агаар, хий ба шингэний тээвэр гэх мэт олон салбарт ашиглагдаж байна.
Өнгөрсөн 10 жилийн хугацаанд "" багц программууд шинээр төрөн гарч хүчирхэгжин хэрэглээний хүрээгээ тэлсээр байгаа ч - ийн өөрийн алгоритм, комьпютерийн хүчин чадлаас хамаараад өөр өөр үр дүнгүүдийг өгч байна .
Нил орчны механикт биетийг нэгэн төрлийн гэж үзэх ба энэ нэгэн төрлийн биетийг математик тэгшитгэлийн хамт салангид элемент эсвэл элементар хэсгүүд бүхий системд шилжүүлэх үйл ажиллагааг тухайлах буюу дискретчилэх гэж нэрлэдэг.
Тооцон бодох үйл ажиллагааны үр дүн дан ганц тухайлах аргыг зөв сонгож гүйцэтгэсэнээр үр дүнд хүрэхгүй ба тэгшитгэлийг бодоход хугацааны интеграцийг хэрхэн хийхээс мөн хамаарна.
ТЭА-ын томъёолол нь маш нарийн консерватив хандлагатай бичигдсэн тохиолдолд тооцооллын нарийвчлал нь төгсгөлөг эзлэхүүний аргаас илүү нарийвчлалтай гарах боломж бий.
Гэвч энэ тохиолдолд төгсгөлөг элементийн аргын хугацааны интеграцид тооцогдож буй үр дүнг хадгалахад төгсгөлөг эзлэхүүний хандлагаас илүү компьютерийн багтаамж шаарддаг.
Гөлгөржүүлсэн эгэл хэсгийн гидродинамик нь шингэнийг дотор нь эгэл хэсгүүд гэж нэрлэгдэх салангад үрлэн бүтэцтэй элементүүдэд хувааж гүйцэтгэнэ.
Эдгээр эгэл хэсгүүд нь тодорхой орон зайн урттай ("гөлгөржүүлэх урт" гэж нэрлэгдэх ба ихэвчлэн гэж тэмдэглэгдэнэ.) байх ба физик хэмжигдэхүүн эсвэл шинж чанар нь Цөм функцын тусламжтайгаар "гөлгөржсөн" байна.
Тухайн эгэл хэсгийн физик хэмжигдэхүүн нь энэхүү гөлгөр цөм функцын хүрээнд оршин буй бусад эгэл хэсгийн физик хэмжигдэхүүний нэгтгэлээр тодорхойлогдоно гэсэн үг юм.
Энэ арга нь тухайн огтлолд буюу сонгож авсан системд байх шингэнийг хэлхээс - т хувааж маш жижиг эзлэхүүнүүдийг бий болгох ба тэдгээрийн нэг эзлэхүүнд гарч байгаа элементүүдийн өөрчлөлтийг анхны болон хязгаарын нөхцлийн тусламжтайгаар тодорхойлж улмаар бүхэл системийн хувьд ямар байхыг гаргаж ирдэг .
Куб муруй шугаман гөлгөр функ нь хоёр өөр урттай эгэл хэсгүүдийн хувьд 0 (эсрэгээр Гауссын цөм функцын хувьд, ямарч төгсгөлөг зайтай байсан ямар нэгэн харилцан нөлөөлөл оршин байдаг) болдог.
Турбулент горимд шингэний урсгал нэгэн чиглэлд явагддаггүй ба ерөнхий зонхилох урсгалыг зарцуулга гэх ба бусад тэнхлэгийн чиглэлд бий болж буй микро урсгалыг цүлхэлт гэж нэрлэнэ.
Төгсгөлөг ялгаварын аргын хугацааны интеграцийг хийх эсвэл тооцон бодох схемийг төвийн ялгаварт схем, ухрах ялгаварт схем, давших ялгаварт схем гэж ангилах ба эдгээр схемд Эйлэрийн, Рунга-Кутта, Жакобсийн давталтын гэх мэт аргуудыг хэрэглэдэг.
Төгсгөлөг ялгаварын арга нь дифференциал тэгшитгэлийг шийдийг ойролцоо олох, шийдвэрлэх түүхэнд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн уламжлалт аргуудын нэг ба програмчилж код бичихэд энгийн хялбар байдаг.
Энэ арга нь давхацсан тор эсвэл шингэмэл хязгаарын нөхцөл гэх мэт тусгайлсан нөхцлүүдийг хэрэглэн комплекс геометр бүхий бодлогийг өндөр нарийвчлалтай шийдэх боломжтой ба нэмэлт сайжруулалтгүйгээр тодорхой хэдэн бодлогуудад хэрэглэгддэг.
Үүнд нь эгэл хэсэг - ийн масс ба, нь эгэл хэсэг дахь хэмжигдэхүүний утга, нь эгэл хэсэг - тэй холбогдсон нягт, нь байрлал тэмдэглэх ба нь дээр дурьдсан гөлгөр цөм функцын тэмдэглэгээ юм.
Үүнд нь элементийн орой дээрх үлдэгдлийн тэгшитгэл, нь суурь элемент дээр илэрхийлэгдсэн консерватив тэгшитгэл, нь жинлэх итгэлцүүр, ба нь элементийн эзлэхүүн юм.
Гиваан хилчин нөхөддөө “Бид энэ толгой дээр эцсийнхээ цусыг эх орныхоо төлөө өргөхөд гомдох юмгүй. Дайсанд юу ч олзлуулж болохгүй. Монголын хувьсгалт залуучуудын эвлэлийн батлах, тэмдэглэлийн дэвтэрээ устга. Хүн бүрт үлдсэн хоёр гар бөмбөгийнхөө нэгийг дайсан руу шиднэ. Сүүлчийнхийг нь дээрэмчдийг өөрсөд дээрээ ирэхээр дэлбэлж дайснаас урьтая” гэжээ.
Хилийн тагнуулын албаныхан тэдний байрлах харуулын постын чиглэлээр дайсны үлэмж хэмжээний хүч цөмөрч болзошгүй гэсэн мэдээлэл өгсөн тул заставын удирдлага харуулыг хүч нэмэгдүүлж хөнгөн хоёр пулемёттой манаанд гаргасан байв.
Байтаг богдын хилийн цаад талд хятадын гоминданы морьт хороо, Оспаны толгойлсон Шинжааны хасгийн зэвсэгт дээрэмчид удаа дараа хилд халдаж байгааг манай хилчид сайн мэдэж байсны хувьд тэдний байрлаж байгаа хэсгээр дайснууд зайлшгүй орж ирнэ гэдгийг тооцоолж байв.
Манай хилчид Бүдүүн, Нарийн Харгайтын голын хооронд байдаг гурван жижиг хар толгойн ард морьдоо үлдээгээд хүчээ гурван хэсэгт хуваан баруун талаас бүслэхээр явж байгаа дайснуудыг зогсоохын тулд түрүүч Б.
Ховд аймгийн Булган сумын нутагт орших Байтагбогд уулын араас эх аван 15 км урт урсах Бүдүүнхаргайт хэмээх голын хойт өндөрлөгт монголын хилчид хасгийн дээрэмчидтэй эрслэн тулалдсан бөгөөд 1988 онд хилчин баатрууддаа зориулан амь үрэгдсэн газар нь дурсгалын хөшөө босгосон.
Манат гэгчээр толгойлуулсан дээрэмчид амьд хэл олзлох зорилгоор энэхүү довтолгооныг хийсэн бөгөөд бүлэг 120 орчим хүний бүрэлдэхүүнтэй, 4 миномёт, 10 орчим хүнд, хөнгөн пулемёт, винтовын бөмбөг буудагч, америк винтовоор зэвсэглэсэн байв.
Байтаг Богдын хилийн мөргөлдөөн буюу Байтагбогдын тулгаралт, Бүдүүн харгайтын тулалдаан — Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс ба Бүгд Найрамдах Хятад Улсын хооронд Зөвлөлт Холбоот Улсын оролцоотой 1947—1949 онд болсон хилийн мөргөлдөөн.
БНМАУ-ын хил дээр хасгийн дээрэмчдийн өдүүлсэн их бага зөрчил, зэвсэгт тулгаралт хэдэн арваар тоологдох бөгөөд түүний нэг нь 1948 оны долоодугаар сарын 8-ны өдөр болсон Бүдүүнхаргайтын тулалдаан билээ.
Бага наснаасаа хүрээ хийдэд шавилан сууж, номч мэргэн, унзад Шаравжамц гэдэг хүнд шавь орж, эрдэм номд нэвтэрхий болж, нас бие гүйцэж эрийн цээнд хүрэх үедээ юм үзэж нүд тайлах эрдэм ухаанаа бататгахаар Увс, Ховд, Тувагийн нутгаар хавчиг үүрэг үүрч даянчлан өвчин эмгэгтэй хүмүүст тус хүргэж, "Дэжээлэн", "Самналтай"-н хүрээний лам нартай ном хаялцах, мэргэ төлгөө шалгаж явсаар Тувагийн нэгэн ноёныд очиход ноёны гүнж удаан хугацаагаар өвчилж мэргэн түргэн эмч домч гэсэн олон хүнд үзүүлж эмчилгээ засал хийлгэсэн боловч, өдөр хоногоор дордож, үг дуу ч үгүй нүдээ нээж чадахгүй болжээ.
Ноён гарч хар гэхэд зарц нь гарч харснаа 2 мод тулсан, юм үүргэсэн өндөр хүн рүү нохой эрчээрээ очоод эзнээ танисан шиг урд хойно нь ороод эрхэлж дагаад, хоргоож аарахгүй байна гэжээ.
Ноён тэр хүний хэрэг зориг амьдрал байдалтай нь танилцаж ярилцсаны дараа, охиныхоо өвчин эмгэгийн талаар дурсаж эдгэрүүлэх арга чарга юу байна гэж асуусанд, эрх татаж, зоос гүйлгэх зэргээр удаан мэргэлж амь насыг нь аварч эдгэрүүлж болно.
ад шоо үзэгдэж бэдэрч явсан хэл буруутан оргодол босуул эрийн сайн хүлэг морийн авч эрүү шүүлт болж хилс хэрэгт ял тулгаснаас охины чинь нас цөвтөх аюулд учирч болзошгүй байна.
Сүүлдээ Тува Монголын хилийг хариуцсан Хандгайтын харуулын захирагчаах олон жил ажиллаж, Увсын Давст Тэс сумын заагт амьдардаг, 170 гаруй үхэр, 3 азарга адуутай "Мэргэн" дээрээ "Баян" Самбуу гэсэн тодотголтой айл байгаад хүү охин нь Тэс, Зүүнговь сумын харьяат хүмүүстэй гэр бүл болсноор Тэс сумын айл болсон түүхтэй юм.
Үндэсний соёл амралтын хүрээлэн нь анх 1965 оны 11-р сарын 10-ны өдрийн шийдвэрээр Нийслэл Улаанбаатар хотын хүүхэд, залуучуудын дунд соёл хүмүүжлийн ажлыг өргөн зохион, тэдний чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрөөж байх зорилгоор “Хотын Соёл Амралтын Парк” нэртэйгээр байгуулсан.
Хүүхдийн парк нь хотын төвд дунд байрладаг, 35 га дэвсгэр нутагтай, үүнээс 25 га талбайг нь ногоон байгууламж, 1,8 га газрыг нуур цөөрөм, 5,6 га нь тоглоом тоног төхөөрөмж, соёлын төвүүдийн болон аж ахуйн зориулалттай барилгажсан талбай юм.
Паркийг барьж байгуулахад 70 гаруй мянган хүн өдрийн ажил хийж, 10 шахам сая төгрөгийн барилга, байгууламж барьж босгосны 50 шахам хувийг дан залуучууд, олон нийтийн хүчээр барьсан байдаг юм байна.
Файл Менежмент — нь оролт гаралтын системээр зохицуулагддаг хэрэгслүүд (буюу биет төхөөрөмжүүд, эсвэл биет төхөөрөмжүүд дээр тулгуурласан хэрэгслүүд)-ийн талаарх төсөөлөл өгдөг.
Бусад үйлдлүүдийн адилаар шеир буюу мэдээлэл, өгөгдөлүүдийг хуваалцах бололцоотой мөн файл нь нэртэй байх ба обьектод тулгуурласан хамгаалалтаар хамгаалагдаж, синхрончлолыг дэмждэг.
Энэ үеэр коммунист намын ахмадын зөвлөл оюутнуудтай ярилцаж үзэх гэсэн боловч тэдний шаардлага хэтэрхий олон, хамгийн чухал нь юу хүсээд байгаа нь тодорхойгүй байснаас хоёр тал хоорондоо ойлголцоход бэрхшээл гарчээ.
Хээл хахуулийг таслан зогсоох, хэвлэлийн эрх чөлөөтэй болгох, улс төрийг өөрчлөх гээд янз бүрийн шаардлага тавьж, тэр бүр нэгдсэн зохион байгуулалтад орж чадахгүй байсан нь тэр олон хүний амь үрэгдэхэд хүргэсэн билээ.
Энэ үед АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жорж Герберт Буш тус улсад хориг тавьж буйгаа зарлаж, Хятадын цэргийн удирдагчид хоорондоо санал бодол зөрөлдөж байгаа тухай тагнуулын мэдээ авснаа мэдэгдэв.
Дэн Сяопиний өөрчлөлт шинэчлэл гэх арга хэмжээ нь Хятадын улс төрийн тогтолцоог хангалттай өөрчилж чадахгүй байгаад сэтгэл дундуур оюутан залуус, сэхээтнүүд энэ үед Хятадын өнцөг булан бүрт бий болж байв.
1986-1987 онд ардчиллыг дэмжигч оюутнууд эсэргүүцлийн хөдөлгөөн өрнүүлсэнтэй зэрэгцэн Хятадын Коммунист намын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ху Яобан 1987 оны 1-р сард албан тушаалаасаа огцров.
Намын бодлогоос “гажууд” өөрчлөлтийн тухай нээлттэйгээр ярьж, оюутнуудын хөдөлгөөнийг дэмжсэн Ху Яобан 1989 оны 4-р сарын 15-нд зүрхний шигдээсээр гэнэт нас барсан нь оюутнуудын бослогыг өдөөх оч болжээ.
Дөрөвдүгээр сарын 17: Хятадын улс төрийн шинжлэх ухаан, хуулийн их сургуулийн 500 гаруй оюутан Тяньаньмэний талбай дахь Ардын их танхимын зүүн хаалганы өмнө цугларч Ху Яобаныг эмгэнэн гашуудсан байна.
Жагсагчдын тоо нэмэгдэж, эсэргүүцлийн хүрээ ч өргөжиж, оюутнууд зөвхөн Ху Яобаны араас гашуудах бус төр засгийн удирдагчдад хүргүүлэх долоон зүйл бүхий шаардах бичиг гаргав.
Тавдугаар сарын 13: ЗХУ-ын удирдагч М.Горбачёвын айлчлалыг дагалдан ирсэн олон улсын хэвлэл мэдээллийн агентлагийн анхаарлыг татах гэж оюутнууд төв талбайд өлсгөлөн зарлав.
Долоо хоног үргэлжилсэн өлсгөлөнг дэмжиж Тяньаньмэний хөдөлгөөн шиг зохион байгуулалттай биш ч гэлээ Хятадын 400 гаруй хот, Шанхай, Хонконг, Тайвань болон Умард Америк, Европт хүртэл жагсаал цуглаан өрнөв.
Тяньаньмэний талбайд 1989 онд болсон хядлага гэдэг нь БНХАУ-ын Бээжин хотын төв талбай буюу Тяньаньмэний талбайд 1989 оны 4-р сарын 15-аас 6-р сарын 4-ний хооронд хятадын оюутан, ажилчин болон дэмжигчид хятадад ардчилалыг хөгжүүлэх шаардлага тавьж жагсаал цуглаан болон суулт хийсэн бөгөөд түүнийг БНАУ-ын удирдлага Ардын Чөлөөлөх Армийн цэрэг, зэвсгийн хүчээр цус урсган дарсаныг хэлдэг байна.
Тавдугаар сарын 4: Бараг 100 мянга шахам оюутан дахин Бээжинд цугларч улс төрийн реформ хийж, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийг чөлөөлөхийг, оюутнуудын төлөөлөгчдиин эрх баригчидтай албан ёсны хэлэлцээр хийхийг шаардав.
Бээжингийн их сургууль, Циньхуа их сургуулийн оюутнууд энэ өдөр оюутны байр болон Тяньаньмэний талбайд хэсэг хэсгээрээ нийлэн эмгэнэлийн үгсээ бичин, гашууджээ.
Европын тавцанд танигдсан Пековичыг НБА-гийн 2010 оны дратад оролцуулан Миннесота Тимбервулвз 31-ээр элсүүлж, зургаадугаар сарын 30-нд 13 сая доллараар 3 жилийн гэрээ байгуулав.
2012 оны хоёрдугаар сарын 17-нд Хьюстон Рокетс багийн эсрэг тоглолтонд Пекович НБА дахь хувийн дээд амжилтаа 30 оноо, 9 самбараас бөмбөг авалт, 3 хаалт тавьсанаар үзүүлж байлаа.
Хэлэлцээ хийх үед Коростовец нь Да лам Цэрэнчимэдийн авчирч өргөн барьсан монголчуудын язгуур эрх ашгийг дээдэлсэн саналыг шалан дээр шидэж, дэвсэлж дипломат ёс зүйн хувьд эрээ цээргүй аашилж байжээ.
Ингэхэд Сайн ноён хан Намнансүрэн “Да лам Цэрэнчимэд бол таны бодож байгаа шиг муу хүн биш ээ. Энэ хүн бол ганцхан дутагдалтай. Тэр нь Монгол Улсаа л тусгаар оршихын төлөө л санаа бодолтой хүн” гэж Коростовецид хэлжээ.
Мөн Монгол Улсын Ерөнхий сайдын орлогч, нийт Өвөр Монголчуудын төлөөллийн тэргүүн эгнээнд байсан Бинт Чин ван Гончигсүрэнг гадуурхан “миний хамгийн том дайсан”, “да ламын холбоотон” “өөдгүй муу амьтан” хэмээн нүд үзүүрлэж байсан төдийгүй улмаар түүнийг үдэж өгөх цайллагад тэрээр хор ууж үхсэн нь сэжигтэй байдаг.
Ер нь гэрээний дараа Да лам Цэрэнчимэд, Чин ван Ханддорж, Бинт ван Гончигсүрэн нарын зүй бус зуурдын үхэлтэй оросын элч Коростовец холбоотой гэсэн таамаглал байдаг.
Түүнийг анх ирэхэд Монголын Засгийн газар ихээхэн итгэл найдвар тавьж байсан ч хэлэлцээрийн явцад хүчээр тулгасан гэрээ нь Монголчуудын хувьд ямар ч ашиггүй, зөвхөн Оросуудын эрх ашигт л нийцсэн гэрээ болсон юм.
Уг гэрээгээр Монголчууд хэрчигдэн хуваагдах үүд нээгдэж, ах дүү Барга, Өвөр Монгол, Тагна Урианхай хилийн гадна үлдэж, эв нэгдэлтэй байсан Монголын Засгийн газрын гишүүд өөр хоорондоо үл итгэлцэж, тусгаар тогтнолын хэрэгт зүтгэснээрээ “хятадын тагнуул”, “өөдгүй новш”, “увайгүй амьтан” хэмээх нэр хочийг зүүх болсон түүхтэй.
Нийслэл хүрээн дэх Оросын бүрэн эрхт сайд Коростовец нь өөрийн Гадаад яаманд бичсэн цахилгаан утсандаа “Халхчууд ба ер нь Гадаад Монгол тусгаарлаж байгаа хэрэг явдалтай Хятадын Засгийн газар эвлэрэхээс өөр аргагүй бөгөөд харин ард иргэд нь нууцаар халх руу тэмүүлж Их Хүрээний анхны дохиогоор Хятадаас салж одоход бэлэн байгаа Өвөр Монголыг гартаа барьж байх явдалд л хятад хүчээ тавьж байвал болох юм. Монгол нь зөвхөн үндэсний аж байдал, ёс заншил, соёлын талаар нэгдэх боломжгүй болохыг нэг бус удаа сануулж, улс төрийн талаар нэгдэхэд сэтгэл ханах хэрэгтэй гэж би монголчуудад зөвлөсөн” хэмээжээ.
Виттегийн тушаалаар Оросын дипломат төлөөлөгчдийг ахлан Нийслэл хүрээнд ирж монголчуудыг дарамтлан Орос-монголын хэлэлцэлд 1912 оны 11 дүгээр сарын 3-д гарын үсэг зурсан.
Гэхдээ энэхүү Гэрээгээр Оросын эзэнт гүрэн Монгол Улс, түүний засгийн газрыг албан ёсоор хүлээн зөвшөөрөөд зогсохгүй хожим уг Гэрээ Монголын төрийн бүрэн эрхт байдлыг баталгаажуулах эрх зүйн үндэс болсон юм.