polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
“Хэлний олон зүйл нэгжийг хэрэглэх, тухайн харилцааны зорилго нөлөөтэй холбон, тэр учир зорилгод нийцэхүйц арга хэрэглүүрийг задлан шинжлэх, санаа бодол, юм үзэгдлийг хэрхэн яруу, тодорхой, чадамгай илэрхийлэх арга боломж болон түүний хэм хэмжээний тухай хэлний шинжлэлийн салбар ухааныг” найруулга зүй гэнэ.
Найруулга зүйг үүрэг, зорилгоор нь албан бичгийн, уран зохиолын, шинжлэх ухааны, сонины нийтлэлийн, ярианы найруулга гэж ангилдаг бөгөөд эдгээр нь дотроо дэд найруулга болон салбарладаг.
Кожина “Дан ганц хэлний яруу хэрэглүүрийн тухай биш, бас харилцааны агуулга, зорилго, нөхцөл байдал, хүрээнээс хамааран хэлний нэгжүүдийг аль болох зохистойгоор хэрэглэх явдлаас урган гарсан хэлний үйлчилгээний зүй тогтлын тухайн шинжлэх ухаан мөн” гэж тодорхойлсон байдаг.
Балли найруулга зүйг “Хэлний тогтолцооны аливаа хэсгүүдийн яруу өнгө аяс болон хэлний дүрслэлийн хэрэглүүрийг бүрдүүлэхэд тус дөхөм болдог хэлний үзэгдлүүдийн харилцан үйлчлэлийг судалдаг” гэжээ.
Оросын шүүмжлэгч Г.Белинский “Үг хэлц бүхэн зохиолчийн санааг хурц тод, барим тавим илэрхийлэх тул энэ санааг гаргах өөр үг, өөр хэлц олно гэвэл бүтэхгүй байх. Гагцхүү аугаа их бичгийн хүмүүс ийм ур чадвартай болдог юм” гэжээ.
Индукци (лат. ˌˈ - “шалтгаалах, нөлөөлөх, нэвтрүүлэх, эргээд гарах, мэдээд гарах”) нь ямарваа нэгэн үзэгдэл буюу ерөнхий ухагдахуун эсвэл байгалийн хуулийг ажигласаны үндсэн дээр түүнээсээ ерөнхий ойлголт болон туршлага суух утгыг илэрхийлдэг.
Логикийн үүднээс авч үзвэл нэгж, эсвэл тусгай баримжааны үндсэн дээр онцгой дүрэм журмын дагуу гаргаж авсан ерөнхий санаа бодлыг агуулсан оюун дүгнэлт гэж ойлгож болно.
Индукцийн тусламжтайгаар нийтлэлийн мэдээлэл олж авах объектив үндэслэл бол ерөнхий зүй тогтлын холбоогоор нэгдсэн үйл явдлуудын давтамж байдаг бөгөөд түүний үндсэн дээр нэгж, тусгай баримтуудад тулгуурлан ерөнхий хуулийг тогтоож болно.
энэ зүйлүүд аль болохоор олон төрөлтэй байх, в. тэд дүгнэлтэнд тусгаж буй зүйлийн ангилал, төрлийн шинж чанарыг илэрхийлж, төлөөлж чадахуйц байх, г. учир зүйн өгүүлэхүүн хэмжээний хувьд аль болохоор их, дүгнэлтийн субъект аль болохоор бага байх, д. дүгнэлтэнд өгүүлж буй зүйлүүдийн нийлбэрийг илэрхийлж байгаа шинж тэмдгүүд тэдний хувьд маш чухал байх зэрэг болно.
Гол сүмийн дээд хэсгийн дунд Насны гурван бурхны танка зураг, түүний хоёр хажуугаар зууны чулуун барын аргаар бүтээсэн 18 Найдангийн бар зураг, түүний доод талд 10 хангал бурхдын танка зураг залжээ.
Түүний урласан “Улаан Жамсран” бурхны улаан шүрэн багт байгалийн цэвэр 6000 гаруй шүрийг нүүрний булчингийн хөдөлгөөний дагуу битүү шигтгэсэн нь багийг уран гоёмсог болгожээ.
Сэнтий жамбийлийн баруун хойд талын хоргонд шарын шашныг үндэслэгч Богд Зонхов, улааны шашныг үндэслэгч Ловонбадамжунай нарын зэс гүнтэн баримал дүрийг хүндэтгэлтэйгээр, сүмийн баруун, зүүн талын том гүнгэрваануудад Чойжин ламын гол сахиус болох Очирваань, Найчин-Чойжин, Дамдинсандүв, Жигжид, Пэрэнлэйжалбуу, Зимэр-Чойжин, Доржшүгдэн зэрэг догшин ядам бурхдыг залжээ.
Монголын уран барималчдын урлан бүтээсэн эдгээр зэс хөөмөл бүтээл уран дүрслэлийн үлэмжийн сүрлэг догшин дүр төрх, хөдөлгөөний огцом хурц хэмнэлээрээ бусдаас ялгардаг.
Чухамхүү энэ үед шашин, соёлын үнэт эд өлгийн зүйлийг аймаг хошуудаас цуглуулан тус сүмд төвлөрүүлж, улмаар тухайн цаг үеийн эрдэмтэн мэргэд, сэхээтний төлөөлөгчид төрийнхөө дээд байгууллагад албан ёсны асуудал тавьжээ.
Монгол урчуудын урлан бүтээсэн түүх соёлын үнэт бүтээлүүд хадгалагдан буй хэмээн 1939 онд сүмийг улсын 1-р зэргийн хамгаалалтад авснаар хойч үе бидэнд өвлөгдөн ирсэн түүхтэй.
Баруун талын түшлэгт суудал дээр сүмийн гол лам Лувсанхайдавын /чойжин ламын/ баримал дүр, зүүн талын түшлэгт суудал дээр Лувсанхайдавын багш Ёнзонхамба Балданчоймболын занданшуулан хатаасан шарил байна.
Тусгаар Монгол Улс байгуулж, Богд Жибзундамба хутагтыг Олноо өргөгдсөн Богд хаант Монгол Улсын хаан ширээнд суулгах баярыг тохиолдуулан Богд хаанаас Чойжин Лувсанхайдавт үе улиран залгамжлах Монголын шашны гол чойжин сахиулсан ариун явдалт, чин сүсэгт гүртэмбэ, гүжир хамба, эрдэнэбилэгт, тунгалаг бишрэлт хутагт хэмээх цол, хутагтын тамга, чойжин сахиусны тамга, Өршөөлийг хөгжүүлэгч сүмийн тамга зэргийг тус тус шагнан олгож, сүмийн олон тушаалтныг нэмэн томилжээ.
Иймд 1906 онд Чойжин лам Лувсанхайдав уран арга хэрэглэн Манжийн хаанд бичиг явуулж, түүндээ “Манжийн хааны түмэн өлзийг бататган шашин төрийн өмнөөс чойжин бууж, эх болсон хамаг амьтны тусын тулд залбирал үйлдэж, өдөр бүр ном хурах учир өөрийн хүчин чадал, ард түмний дэмжлэгээр 55 тасалгаа бүхий сүм босгов. Таныг урт удаан наслах, Манжийн төрийг өнө удаан оршуулах үүднээс чойжин бууж байх тул нэр хайрлахыг хүсэн, есөн цагааныг бэлэг болгон хүргүүлэв” гэжээ.
Ямпайн урд талын дунд хананд ертөнцийн дөрвөн хүчтэн хангарьд, арслан, барыг газарт өөд өөдөөс нь харуулан, харин хойд талын дунд хананд 5 лууны дүрсийг Монгол орны байгальтай хослуулан үндэсний зургийн хэв маягаар товойлгон дүрсэлжээ.
Ертөнцийн хүчирхэг 4 амьтан хамгаалж байгаа цагт газар тэнгэрийн элдэв ад зэтгэр, хор хөнөөл, хар зүгийн шулмасын хорлол нэвтрэн орохоос найдвартай сэргийлэн хэнд ч дийлдэшгүй бат цайз мэт байж, Бурхны шашин мандахыг үүгээр билэгдсэн ажээ.
Богд Жибзундамбаас Лувсанхайдавыг жил бүрийн цагаан сарын шинийн 8-нд Зүүн хүрээний Цогчин дуганд гурван сахиусын үүднээс чойжин бууж байх тогтмол журам тогтоожээ.
Улмаар Лувсанхайдавыг үеийн үед өөрийнхөө сүмд Чойжингоор тахин сууж байх болтугай гэж ерөөн “Энэтхэгийн хар явдалт Дүвчиннагважодов бодитой мөний тул Монголын шарын шашныг хамгаалан сахих чойжин сахиус тодрон гарав” гэж Монголын ард түмэнд лүндэн буулгажээ.
Үүнээс хойш Чойжин Лувсанхайдавыг шүтэх, итгэх явдал хөгжиж, чойжин сахиусны хурал, жасын албаны орон тоогоор үүсгэн байгуулж, Лувсанхайдавыг Монголын шашны гол Чойжин болгосон түүхтэй билээ.
Их хүрээнд нутаг хошуудаас урлахуйн ухаанд нэрд гарсан урчуудыг цуглуулж, шашны урлагийн бүтээлүүдийг мэргэжлийн өндөр түвшинд хийж, хүрээний томоохон сүм хийдүүдэд залдаг байж.
Эдгээр бүтээлээс нэрт уран хатгамалч Аюушийн “Оточ найман манал”, торгон зээгт наамалч Хасгомбын “Авидын шангад” зэрэг дэлхийд гайхагдах дахин давтагдашгүй хосгүй эх бүтээл тус сүмд хадгалагдан бий.
Энэ сүмийг Монгол Улсын сүүлчийн эзэн хаан, шашин төрийг хослон баригч, нарангэрэлт, түмэннаст Богд Жибзундамба хутагтын төрсөн дүү, Төрийн их Чойжин, хар зүгийн тэрсүүтний омгийг дарагч Лувсанхайдавт зориулж Их хүрээний нэрт уран барилгач Омбын удирдлага дор монгол урчуудын ур ухаан, уран гараар бүтээжээ.
Гэвч Чойжин лам урд хойдохыг нэгэнтээ харах чадалтай байсныхаа хувьд Төрийн чойжин бууж байх, улмаар цэвүүн цаг ирэхэд соёлын үнэт дурсгалт зүйлсийг хамгаалан авч үлдэх хувь зохиолтой сүм барьж байгуулахыг нэн чухалд тооцож, улмаар хойтон жил нь буюу 1904 оноос эхлэн өөрийн хөрөнгөөр (Маймаа хотын захирагчийн охин, түүний эхнэр болох Сүрэнхорлоогийн хөрөнгөөр) сүм барьж эхэлжээ.
Цаг төрийн байдал ороо бусгаа байсан тул Чойжин лам сүм барих ажлыг машид шуурхайлж, ердөө л хоёрхон жилийн дотор 55 өрөө тасалгаа бүхий дахин давтагдашгүй уран барилгын цогцолбор бүтээн босгож, дотор заслын ажил эхлүүлжээ.
шашин, улс орноо хамгаалах, ад зэтгэр, шулмасын хорлолыг үлдэн хөөхийн тулд догшин сахиусуудын нэрийн өмнөөс чойжин бууж, нууц тарни ид шидийг иогийн эрдэмтэй хослуулан үзүүлэхээс гадна мэргэ төлөг буулгадаг догшин
Уран барилгын энэ цогцолбор чуулганд Монголын анхдугаар Богд Өндөр гэгээн Занабазарын өөрийн мутраар урласан “Дэмчиггарав”, ‘”Аюуш”, “Доржсэмбэ”, “Майдар”, “Рэнжүү”, “Минтүг” зэрэг сонгодог бүтээлээс эхлээд 1000 жилийн
өмнө Энэтхэгт урласан хүрэл суварга, Ёнзонхамба Балданчоймболын занданшуулан хатаасан шарил зэрэг Халхын нутаг хошуудын алдартай уран гартны авъяас билэг, бурхан ухаан, сүсэг бишрэлээр урлан бүтээсэн бурхны шашны түүх, соёлын үнэ цэнэтэй 6500 гаруй бүтээлийн дээжис хадгалагддаг.
1883-1884 оны үед Богдын багш төвд лам Ёнзон хамба Балданчоймбол (түүний занданшуулсан шарил эдүгээ музейн Гол сүмд оршин байдаг) Лувсанхайдавт чойжин сахиус оршиж байна хэмээн, 1884 онд Түвд орноос Чойжин Сэтээвийг урин ирүүлж, Лувсанхайдавын Чойжин болох явдлыг удирдуулж, хүрээний монгол лам Лувсанпэлжээгээр чойжин буух уншлага ном уншуулдаг байв.
Чойжин лам өөрөө ид шидтэн, хувилгаан хүн тул тахин шүтэх үүднээс үүдний баруун хэсэгт Энэтхэгийн 84 шидтэний тоонд орох Дүвчиндилав, Дүвчиннаровын дүрийг цаасан шуумлаар урлан залжээ.
1966 оны 4-р сарын 30-ны тусгай актаар Дүрслэх урлагийн музей байгуулагдахад түүх соёлын хосгүй үнэт бүтээл болох Өндөр гэгээн Занабазарын эх бүтээлээс язгуурын таван бурхны дөрвийг, Цагаан дарь эх болон цамын баг бүрэн өмсгөлийн хамт танка, зээгт наамлын зэрэг олон бүтээл шилжүүлжээ.
1941 оны 11-р сарын 13-ны өдөр БНМАУ-ын Ардын бага хурлын тэргүүлэгчдийн зарлигийг үндэслэн түүх соёлын тэргүүн зэргийн дурсгалуудын тоонд багтаан оруулж “Судар бичгийн хүрээлэн”-гийн мэдэлд шилжүүлэв.
1942 оноос “Шашны түүхийн музей” болж, 1960 он хүртэл судалгаа шинжилгээний ажил хийх, эсвэл тусгай зөвшөөрлөөр гадаадын төлөөлөгчдөд захиалгаар үйлчилдэг хаалттай музей байснаа 1962 оноос ард түмэнд үйлчилж эхэлсэн байна.
Түүнийг зааглан дагасан хянган хамар дээгүүр морь унасан эртний баатар, ан амьтан, араатан жигүүртэн зэрэг сүлжилдэн харагдах бөгөөд өнцгийн яс модны үзүүрт амьтны дүрс сийлсэн зэрэг нь цөм үлгэр домог, зөн билэгдлийн хэллэгтэй юм.
Сүмийг 1908 онд ашиглалтад оруулж, Монгол Улсын сүүлчийн эзэн хаан, төр шашныг хослон баригч, нарангэрэлт, түмэннаст Богд Жибзундамба хутагтаас “Хар, зүгийн шулмасын аймгийн омгийг дарагч, их амгалангийн урвалтгүй зүтгэн бүтээсэн орд харш” хэмээн нэрлэж Зэмэр, Найчин, Дорж шүгдэн хэмээх гурван Чойжингийн өмнөөс чойжин буудаг, төр-шашны нууц үйл ажиллагаа явуулдаг хаалттай сүм болгожээ.
Хожим тус музейн сан хөмрөгөөс Монгол Улсын хосгүй үнэт дурсгалд багтдаг богдын Түвдээс авчирсан 108 боть Ганжуур ном, Лхашидын тарни, гүн ухаан, анагаах ухааны бүтээлүүдийг багтаасан Түвдийн гар бичмэл 226 боть данжуур одоо Монгол Улсын Үндэсний номын санд шилжин хадгалагдаж байна.
Сүмийн тааз, чойжин буудаг тавцангийн дээрээс өлгөсөн янш (хүн, заан, барын арьсыг өвчин, эд эрхтэнг нь гарган дүүжилсэн маягаар хийсэн даавуун чимэглэл) зэрэг нь догшин чойжин бурхдын сүр хүчийг илтгэн, нисваанисыг дарж нигүүслэл амирлуулах агуулгатай.
Шашин номын үйл эрхлээд зогсоогүй төр улсынхаа төлөө бие, сэтгэл, оюунаа зориулж, монгол түмнийхээ эрх чөлөө, тусгаар тогтнолын төлөө номынхоо ид шид, эр биеийн хүч чадлаар тэмцэж явсан нэгэн.
Түүнчлэн бурхад, барилгын дотоод засал, дэглэлт, сүмийн тааз, ханан дахь чойжин сахиусны өвөрмөц шийдэл бүхий чимэглэл, зургаараа бусад буддын сүм хийдээс ялгардаг.
Сүмийн ямпайг хөх тоосгоор барьж, дээд доод хүрээнд хээ угалз гарган чимэглэж, урд хойно нийт зургаан хавтаст хананд янз бүрийн үйл явдлыг үлгэр домог, зөн билэгдлийн сэдвээр хийсэн байдаг.
Шарын шашныг үндэслэгч богд Зонхов Лхас хотын орчимд Төв дацанг сэргээн, Бурхан багшийн тэргүүнд рэн-аа өмсгөн бүтээж “Зуу” бурхан хэмээн нэрлэжээ.
Уг сүмд хоёр эгнээ жавдан хэмээх лам нарын суудал хуучин байдлаараа хадгалагдаж байгаагийн өмнөх ширээнүүд дээр хурал номын үед хэрэглэж байсан тахилын төрөл бүрийн зүйлс, хөгжмийн зэмсгийг дэлгэн үзүүлж байна.
Халхын богд жибзундамб хутагт Агваанлувсанчойжинямданзанванчигбалсамбуугийн төрсөн дүү Лувсанхайдав 1872 онд Түвдийн Шолао хэмээх газар эцэг Гончигцэрэн, эх Ойдовдуламын 5-р хүү болон төрж, 1874 онд Монгол оронд иржээ.
Та бүхэн өвөг дээдсийнхээ өвлүүлэн үлдээсэн гайхамшигт бүтээлүүдийг сонирхон мэдлэгийн хүрээгээ тэлэхийн сацуу монос модны цэцэрлэгт алжаал юугаа тайлан, амьд бурхад заларсан ариун дагшин газар морилон саатаарай.
Скоулз 2007 оны аравдугаар сарын 23-нд Аваргуудын лигийн хэсгийн Динамо Киев багтай хийх тоглолтыгн бэлтгэлийн үеэр өвдөгөндөө шөрмөсний бэртэл авч 2008 оны нэгдүгэр сарыг хүртэл талбай дээр гарч чадсангүй.
Улмаар бэртлээс эргэн ирээд «АХХ-ны цомын» дөрөвдүгээр тойргийн Тоттенхэм Хотспур багтай хийсэн тоглолтонд сэлгээгээр гарч тоглосон бөгөөд 2008 оны дөрөвдүгээр сарын 23-нд Аваргуудын лигийн хагас шигшээн Барселона багтай хийсэн тоглолтонд оролцон Аваргуудын лигийн хувийн 100 дахь гараагаа хийж, гоолдож багаа ялалтанд хүргэж шигшээд шалгаруулав.
Аваргын төлөөх тоглолтонд бэртэл нь болон тухайн үеийн Челси багийн хагас хамгаалагч Клод Макелелетай маргалдан авсан шар хуудсаас шалтгаалан 87 дахь минутанд Гиггзийн оронд сэлгээнд суусан бөгөөд тоглолтын үндсэн цагт 1-1 тэмцээгээр өндөрлөж, 6-5 харьцаагаар торгуулийн цохилт гүйцэтгэн ялж байв.
2010 оны хоёрдугаар сарын 16-нд Аваргуудын лигт хувийнхаа нийт тав дахь гоолоо шөвгийн 16-гийн Милан багийг 3-2 харьцаагаар хожсон тоглолтонд талбай дээр нь багийн салхийг хагалан оруулсан байна.
Түүнчлэн 2010 оны гуравдугаар сарын 6-нд Вульмерхэмптон Уондерерс багийн хаалганд хожлын цорын ганц гоолыг оруулсан нь Скоулзыг Премьер лигийн 100 гоол оруулсан 19 дэх тоглогч болгож багийн нөхдөөсөө Райан Гиггз, Уэйн Руни нарын дараахь тохиолдол болов.
2010 оны дөрөвдүгээр сарын 16-нд тэр гэрээгээ нэг жилээр сунгасан бөгөөд маргааш өдөр нь Манчестер Ситиг 1-0 харьцаагаар хожсон тоглолтонд цаг дуусах мөчид гоолдож хоёр «дерби» дараалан гоолджээ.
2002-03 оны улирал, Скоулз 20 гоол оруулж хувийн дээд амжилтаа үзүүлсэн бол дараагийн улирал нь 14 гоол тэр дундаа «АХХ-ны цомын» тэмцээнд 4 гоол оруулсанаар 9 удаагийн тэмцээнд нийт 5 гоол оруулсан анхны тохиолдол болов.
Жишээ нь, 2005 оны «АХХ-ны цомын» шигшээд Арсенал багтай торгуулийн цохилтоор ялагчаа тодруулахад үед Скоулзын гүйцэтгэсэн цохилтыг хаалгач Йенс Леманны эсрэг алдаж цохисоноор ялагдсан байна.
Скоулзийг суралцахаар явсан энэ үед багийн андууд болох Дэвид Бекхэм, Никки Бат, Гэри Невилл болон Райан Гиггз нар нь 1992 оны «АХХ-ны өсвөрийн цомд» түрүүлсэний дараа жил нь Пил Невиллийн хамтаар багтаа эргэн иржээ.
2009 оны нэгдүгээр сарын 24-нд «АХХ-ны цомын» Тоттенхэм Хотспур багтай хийсэн тоглолтонд 34 дахь минутанд хаалгач Том Хаддлстоуны хаалганд гоолдож, тооны харьцааг 1-1 болгон улирлын анхныхаа гоолыг оруулсан бол хоёрдугаар сарын 18-нд Фулхэм багийн хаалгач Марк Шварцераас ойн ирсэн бөмбөгийг гоол болгон Премьер лигийн анхныхаа гоолыг оруулав.
Улаан чөтгөрүүдийн эгнээнээс хөдлөөгүй багийн хүн Скоулз «Солфорд» хотод төрж өсөн, Лангли рүү шилжин сургуульд суралцах үедээ крикет болон хөлбөмбөгийн спортыг сонирхож эхэлжээ.
2009 оны есдүгээр сарын 15, Скоулз жилийн өмнө Аваргуудын лигт Барселонагийн хаалганд оруулж байсан бол энэ удаад Туркийн Бешикташ багийн хаалганд 77 минутанд хаалгачийн эсрэг ганцаараа гарч ирэн гоолдов.
1995-96 оны улиралд Челси баг руу Марк Хьюзийг явсаны дараа Скоулз үндсэн бүрэлдэхүүнд багтах боломж нээгдэн улмаар 22 дугаарын өмсгөлтэйгөөр улирлын туршид 14 гоол оруулсан байна.
«АХХ-ны цомын» шигшээ тоглолтонд Ньюкасл багийн эсрэг багийн нэг гоолыг оруулсан бол Аваргуудын лигийн дөрөвний нэг шигшээ тоглолтонд Интернационале багийн эсрэг талбай дээр нь гоолдож байсан ч аваргын төлөө Бавари Мюнхен багийг хожсон тоглолтонд дараалан авсан шар хуудсын улмаас оролцож чадаагүй юм.
14 настайдаа Манчестер Юнайтед багийн бэлтгэл бүлэгт элссэн бөгөөд улмаар 17 нас хүрч ахлах сургуульд суралцахаар болсон тул багийнхаа бэлтгэлийг орхисон гэдэг.
Юнайтед 2010-11 оны улирал эхлэхийн өмнөхөн буюу наймдугаар сарын 8-нд «Коммунити Шиелдийн» тэмцээнд Челсиг буулган авч түрүүлсэн тоглолтын онцлох тоглогчоор Скоулз тодорч улмаар долоо хоногийн дараа дигийн нээлтийн Ньюкасл Юнайтед багтай хийсэн тоглолтонд «Улаан чөтгөрүүдийг» 3-0 харьцаагаар хожиход хоёр гоолын дамжуулалтыг өгсөн юм.
Харин 2007 оны гуравдугаар сарын 3-нд Ливерпүүлийг талбай дээр нь 1-0 харьцаагаар хожсон тоглолтын үеэр Хави Алонсо дээр бүдүүлэг аашлан улаан хуудас авч 2005 оны дөрөвдүгээр сараас хойшхи хоёр дахь удаагаа талбайгаас хөөгдсөн явдал байв.
2006 оны аравдугаар сарын 22-нд Юнайтедийг лигт Ливерпүүл багийг 2-0 харьцаагаар хожсон тоглолтонд Скоулз арван хоёр жилийн өмнө анхны тоглолтоо хийснээс хойш 500 дахь гараагаа хийж бүр гоолдож амжжээ.
Сэтгүүлийн бүтэн дугаарыг заримдаа улс, нийгмийн чанартай томоохон үйл явдалд зориулж сэдэвчилсэн байдлаар гаргаж байсан нь тухайн үед нэн шинэлэг зүйл байв.
Монголын хувьсгалт хэвлэлийн нийтлэл гучаад онд урьдаас баяжиж, бичлэгийн шинэ төрөл, зүйлүүд гарч, орчин үеэ чадварлаг тусгасан өгүүллэг, найруулал, тэмдэглэл, шог найруулал зэрэг зүйлүүд цоо шинээр үүсэн буй болж байсныг энэ сэтгүүлийн нийтлэлээс ажиглаж болно.
“М. а. ү. с. з.” сэтгүүл уран зохиолын судлал, шинжлэлд зориулсан тусгай булан ажиллуулж, шинээр гарсан бүтээлийн талаар санал бодлоо солилцох, зохиолыг хэрхэн сайн бичих, уран зохиол бүтээх арга замыг сүвэгчлэх тухай санал зөвлөгөө өгөх зорилгоор шүүмж гаргадаг байв.
Энэ сэтгүүл 1930-1940-өөд оны үеийн урлаг, уран зохиолын сэтгүүлүүдийн дотор гол байр суурийг эзэлдэг томоохон хэвлэл байсан бөгөөд тухайн үед утга зохиол, урлагийн асуудлыг хамгийн өргөн хүрээтэй хамарч, Монголын болон гадаадын зохиолчдын шилдэг бүтээлүүдтэй олон түмний танилцуулж, хүн ардыг гэгээрүүлж боловсруулах, эрдэм мэдлэгийг дэлгэрүүлэх, театрын урлаг, утга зохиолын судалгаа, шүүмжлэлийн хөгжилд чухал хувь нэмэр оруулжээ.
Мөн урлаг, уран зохиолын тусгай хэвлэл цаашид бүрэлдэн хөгжихөд мэдэгдэхүйц нөлөө үзүүлж, сэтгүүл зүйн шинэ бичлэгийн төрлүүд төлөвшиж, улам баяжин хөгжихэд чухал үүрэг гүйцэтгэжээ.
Монгол ардын үндэсний соёлын зам нь 1934 оны нэгдүгээр сараас гарч эхэлсэн “үндэсний оюутан, идэвх анхаарлыг татсан уран зохиол, уран сайхны олон нийтийн зурагт сэтгүүл” бөгөөд Монгол Улсын тусгаар тогтносон хувьсгалт төрийн бодлогод нийцүүлэн, өөрийн үндэсний соёлыг хөгжүүлэх” зорилготой байжээ.
Сэтгүүлийн нийтлэлийн бодлого нь империализм, феодализмыг эсэргүүцсэн хувьсгалыг туйлд нь хүргэх, улс орны эдийн засгийг хөгжүүлэх, ард түмний аж байдлыг сайжруулах, соёл урлагийг хөгжүүлэх үйлсэд утга зохиол, урлагийн бүтээлээр үйлчлэхэд чиглэгдэж байсан бөгөөд 1934-1940 онд нийт 30-аад дугаар гарчээ.
Манай орны утга зохиолын хөгжилтөд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн энэ сэтгүүл “Улс төр”, “Уран зохиол”, “Урлаг”, “Шүүмжлэл” гэсэн тогтмол булан ажиллуулж, тухайн үеийн нийгэм-улс төрийн үйл явдлыг намын бодлогын үүднээс уран зохиолын элдэв хэлбэрээр дүрслэн харуулсан бүтээлүүдийг голлон нийтэлж байв.
Д.Нацагдорж, Д.Цэвэгмид, Д.Наваан-Юндэн, С.Буяннэмэх, М.Ядамсүрэн, Г.Сэр-Од, Н.Цэенжав зэрэг зохиолчдын бүтээлийн хамт М.Горькийн “Эх” роман, “Салхич шувууны дуун” зэрэг сонгодог зохиолуудыг орчуулан нийтэлж байжээ.
Тэр Британийн уламжлалт үйлдвэрүүдийн "Үйлдвэрчний эвлэл" тухайлбал цөөнхийн нэгдлийг хурцаар шүүмжилж устган нийгмийн орон сууц, байр, нийтийн тээвэрт хувьчлал хийснээрээ олонд их танигдаж таалагдах болжээ.
Маргарет Тэтчер яаралтай арга хэмжээ авч, Их Британий цэргүүдийг Фолклендын арлуудыг буцаан авахаар илгээсэн нь хожмоо түүхэнд “Фолклендын дайн” хэмээн нэрлэгдэн үлджээ.
Маргарет Тэтчерийн хоёр дахь үе буюу 1983-1987 оны үед Тэтчер тодорхой хэмжээний шүүмжлэл түүнчлэн 1984 онд түүний эсрэг улс төрийн аллагын оролдлого байж болохуйц үзэл бодлын зөрчилдөөнийг зохицуулж чадсан юм.
Гадаад улсуудтай харилцах асуудал дээр Тэтчер 1984 онд тэр үеийн Зөвлөлт Холбоот Улсын /одоогийн Оросын Холбооны Улс/ шинэ залуу удирдагч Михаил Горбачёвтай уулзалт хийж хоёр орны харилцааг сайжруулах талаар яриа хэлцэл хийсэн.
Тэтчер, Роналд Рейганы 1986 онд “Ливи”-д хийсэн агаарын довтолгоонд илтээр дэмжлэг үзүүлж дуу хоолойгоо нэгтгэж байсан ба АНУ-ын зэвсэгт хүчний дайралтад тусалж Их Британий зэвсэгт хүчний баазуудыг Америкийн байлдааны онгоцнуудын сэлгээнд ашиглахыг зөвшөөрч буйгаа мэдэгдэж байсан аж.
Учир нь түүний үйл ажиллагааг тойрон эргэлдэх сонин хэвлэлийн сөрөг мэдээллээс бус, тухайн үед Ерөнхий сайдын албыг хашиж байсан Эдвард Хит, , түүний санаачилж буй санаануудыг хүлээн авахгүй, түүнд анхаарал хандуулаагүй явдал байжээ.
Маргарет Тэтчер эмэгтэйчүүдийн улс төрийн ирээдүйд урам хугарсан байсан ба 1973 онд телевизээр хийсэн мэдэгдэлдээ “ миний амьдралын хугацаанд эмэгтэй Ерөнхий сайдтай болно гэж би бодохгүй байна” гэж дурдсан байдаг.
Англи улс эдийн засаг, улс төрийн хурцадмал байдалд орж Засгийн газар бараг уналтад орсон ба ажлын байрны эрэлт хэрэгцээ маш их хүчээ авч, Үйлдвэрчдийн холбоо ба ажил хайгч нарын хооронд зөрчилдөөн үүссэн үе юм.
Их сургууль төгсөөд хоёр жилийн дараа Маргарет Робертс төрийн ордонд өөрийн анхны мэдэгдлээ хийж 1950 оны сонгуулиар Дартфорд хотын парламентийн суудалд нэр дэвшсэн.
Гэсэн хэдий ч тэр орон нутагт тогтоогдсон татварын үзүүлэлтүүдийг нэмэгдүүлэх, татвар төлөөгүй хүмүүсийн иргэний болон сонгуулийн эрхийг хасаж өөрчлөхийг оролдсон нь түүнийг дэмжигч хүмүүсийн тоог цөөрүлэхэд хүргэсэн юм.
Тэтчер 1990 онд намынхаа удирдагчийн албаа эрчимтэй үргэлжлүүлсэн боловч эцэст нь намын гишүүдийн дарамт хавчлага бий болж 1990 оны 11 сарын 22-нд суудлаа тавьж өгөх саналаа гаргасан.
Мэдэгдэлдээ тэрээр “Би хамтран зүтгэгчид нартайгаа зөвлөлдсөний эцэст, улс орныг удирдах эрхээ Кабинетийнхаа гишүүдэд шилжүүлснээр намын нэгдэл нягтралыг сайжруулах болон улс төрийн сонгуульд манай нам ялалт байгуулахад эерэг нөлөө үзүүлнэ гэсэн дүгнэлтэнд хүрлээ. Намайг дэмжиж ажилласан кабинетийн гишүүд болон кабинетаас гадуурх албан тушаалтнуудад талархаж байгаагаа илэрхийлье” гэсэн байна.
Тэтчер дэлхийн хэмжээний удирдагч байсан мөн улс төрд эмэгтэй удирдагчийн зам мөрийг анхлан гаргасан өөрийн туршлагандаа үндэслэн 1993 онд “Даунинг Стрит дэхь жилүүд” « » , 1995 онд “Эрх мэдэлд хүрэх зам” « » номуудаа бичжээ.
Тэр үеэр Тэтчер эрүүл мэндийн хувьд архаг үрэвсэлтэй байсны дээр 2003 онд 50-аас ч илүү жил ханилсан нөхөр Дэнис Тэтчер өөд болсон нь томоохон шаналалыг авчирсан.
2005 онд Тэтчерын 80 насны төрсөн өдөр болсон бөгөөд Хатан хаан Елизабет ба Тони Блэр тэргүүтэй 600 гаруй хамтран ажиллаж байсан хүмүүс, хамаатнууд, найз нар нь оролцжээ.
Маргарет Тэтчер 1925 оны 10-р сарын 13-ны өдөр Их Британи улсын Грантам хотод Нортгемптоншир нутгаас гаралтай бизнесмен Альфред Робертс, Линкольнширээс гаралтай эх Беатрис Ител оёдолчин нарын гэрт төржээ.
Британийн Ерөнхий сайд асан Маргарет, Сэр Денис нарын ууган ихрүүдийн нэг том охин сэтгүүлч, зохиолч, хэвлэл мэдээллийн ажилтан Карол Тетчер 1953 оны 8 дугаар сарын 15-нд төржээ.
Тэрээр эцэг эх хоёрынхоо намтар номыг хэвлүүлж байсан бөгөөд эцэг Денис Тэтчерийн хэвлэлд өгсөн ярилцлагыг эмхэтгэн баримтат кино бүтээсэн байна.
2010 онд Ерөнхий сайд Дэвид Камерон түүний 85 насны төрсөн өдөрт зориулан “Даунинг Стрийтийн 10” тоот буюу албан байрандаа баяр зохион байгуулсан ч Тетчер хатагтай оролцож чадаагүй.
Цус харвалтаас үүдэн ой санамжаа алдах болсон М.Тэтчер 2013 оны 4 дүгээр сарын 8-нд таалал төгссөн бөгөөд түүний бодлого, шийдвэрүүдийг өнөөг хэр нь дэмжигч, шүүмжлэгчдийн аль аль нь шүүн хэлэлцэж, түүний Их Британи болон дэлхий дахинд үлдээсэн баларшгүй сэтгэгдэл улам баяжсаар байгаа билээ.
Сурталчилгааны орлогыг санхүүгийн гол эх үүсвэр болгохоос татгалзаж, үйл ажиллагаа нь арилжааны бус шинжтэй, сурталчилгаа олгогчид болон «рейтингийн дарангуйлал»-аас ангид оршдог гэдгийг албан ёсоор зарласан байдаг.
Хүлээн авагчдын мэдээллийн бүх төрлийн хэрэгцээ шаардлагыг хангахын төлөө үйлчилж, чанартай нэвтрүүлэг бэлтгэхийг хөтөлбөрийн бодлогын цөм болгон ажилладаг.
Нэвтрүүлэг бэлтгэгчид нийгмийн хариуцлага хүлээж, олон түмний өмнө тайлангаа тавьдаг, теле компанийн санхүүгийн болон нэвтрүүлэг бэлтгэх үйл ажиллагаанд олон нийтийн зүгээс хяналт тавьдаг ажиглагчдын зөвлөл ажилладаг зэрэг болно.
Боловсролын үйл явцад шууд хэрэглэх боломжтой, сургалтын эх хэрэглэгдэхүүний агуулгыг гүнзгийрүүлэх, хялбарчлахад чиглэсэн сургалтын үндсэн нэвтрүүлгүүд;
Хувь хүний хөгжил, түүний оюуны болон бүтээлч чадварыг дээшлүүлэх, мэдлэг эзэмших идэвх санаачлагыг дээшлүүлэхэд нөлөөлөх зорилго бүхий нэвтрүүлгүүд
Нэвтрүүлгийн энэ хэсэгт зөвхөн сургалт, танин мэдэхүйн төдийгүй, янз бүрийн олон нийтийн хэсэг, бүлэг бэлтгэх, дамжуулахыг сонирхдог мэдээллийн, нийтлэлийн нэвтрүүлгүүд, мөн арилжааны телевизийн редакцид «гологдсон» бага рейтингийн нэвтрүүлгүүд ордог.
Британийн ВВС олон нийтийн өргөн нэвтрүүлгийн корпораци нь мэргэжлийн өндөр түвшинд бэлтгэсэн соён гэгээрүүлэх, танин мэдэхүйн чиглэлийн олон чанартай нэвтрүүлгээр хөтөлбөрийн сангаа баяжуулдаг.
Арилжааны телевизийн цэнгээнт, хөгжөөнт нэвтрүүлэг болон сурталчилгааны хэт их ачаалал олон нийтийн зүгээс шүүмжлэлд өртөж, тэд соён гэгээрүүлэх, танин мэдүүлэх чиглэлийн нэвтрүүлгийг үгүйлж эхэлсэн нь олон нийтийн телевиз үүсэхэд нөлөөлжээ.
Тиймээс 50-иад оны эхэнд АНУ-д хүлээн авагчдыг соён гэгээрүүлэх, мэдлэг боловсролыг дээшлүүлэхэд тус болох үүднээс телевизийн долгионы зарим үелзлийг олон нийтийн сургалтын телевизд зориулах шийдвэр гаргажээ.