polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1935 онд орон нутгийн засаг захиргаа шинэчилсэн зарчмаар сонгох, түүний гүйцэтгэх үүргийг нэмэгдүүлэх ажил орон нутагт зохиож энэ асуудлаар Давст сумын төлөөлөгчдийн хурал хуралдаж, хурал дээр олон төлөөлөгчдөөс сумын нэр нь зохимжгүй байна, олонд алдаршсан хуучин гурван сумын ард олонд тааламжтай гурван газрын нэрээс адил тэгш оруулж сумаа нэрлэх нь зүйтэй гэж санал гаргасныг үндэслэн хурлаас сумын нэрийг хуучин Очирсүмбэр сумын нэрээс "Очир", Баянталбай сумын нэрээс "Баян", Дэлгэрмөнх сумын нэрээс "Мөнх" гэдэг нэрийг авч Очирбаянмөнх сум гэж нэрлэсэн байна.
1944 онд Улсын Бага хурлын тэргүүлэгчдийн тогтоолоор Очирбаянмөнх сумын нэрийгөөрчилж БНМАУ-ын хошой баатар, маршал Чойбалсангийн нэрээр нэрлэсэн байна.
Тус суманд нэгдэлжих хөдөлгөөн эрчимтэй явагдаж 1937-1958 онд "Жаргалант амьдрал", "Хэрлэн цагаан талбай", "Гучин жил", "Хэрлэн", "Баяндэлгэр", "Дэлгэрэх" нэгдлүүд байгуулагдаж 1959 онд эдгээр нэгдлүүд нийлж нэгдэл нийгмийн 34519, гишүүдийн амины 28364 бүгд 62883 толгой малтайгаар нэг нэгдэл болж, нэгдлийн нэрийг "Хэрлэн цагаан талбай" гэж нэрлэжээ.
БНМАУ-ын Бага Хурлын Тэргүүлэгчдийн тогтоолоор 1931 онд хуучин хошуудыг татан буулгаж нэгтгэх, шинэ аймаг, сум, баг байгуулах ажил явагдах үед Очирсүмбэр, Дэлгэрмөнх, Баянталбай сумдыг нийлүүлж нэг сум болгон Давст сум гэж нэрлэжээ.
Учир нь ажлын байр нь ажиллагчдын “бие махбодын, оюуны, эдийн засгийн хийгээд нийгмийн сайн сайхан байдалд” нөлөөлдгийн зэрэгцээ “томоохон бүлэг хүмүүсийн эрүүл мэндийг дэмжих зохистой нөхцөл, дэд бүтцээр ч хангах боломжтой байдаг” аж.
Гэхдээ бүртээмжийг дээшлүүлэх боломжийг хайхдаа ажлын цаг бөглөх үзэгдэл буюу ажилтан ажлын байрандаа ирж бүртгүүлэн цалин авч байгаа хэдий ч эрүүл мэндийн доголдол буюу бусад шалтгаанаар гүйцэтгэл нь буурсан байх тохиолдлыг судлах нь ирээдүйтэй.
Ажлын байранд эрүүл мэндийг дэмжих стратегиудад эрүүл мэндэд эрсдэл учруулах хүчин зүйлсийг бууруулах арга хэмжээг эрүүл мэндийг бэхжүүлэх хүчин зүйлсийг нэмэгдүүлэх арга хэмжээтэй хослуулдаг.
Ажлын байранд эрүүл мэндийг дэмжих гэдэг нь ажил дээр нь хүмүүсийн эрүүл мэндийг сайжруулахын төлөөх ажил олгогч, ажиллагч ба нийгмийн хамтарсан чармайлт юм гэж 1997 оны Люксембургийн тунхаглалд тодорхойлсон байна.
1983 онд Америкийн армийн түүхч Дэвид Гланц]] судалгааны ажлаа "Наймдугаар сарын шуурга ажиллагаа" гэж гарчигласнаас хойш уг ажиллагааг заримдаа тийнхүү нэрлэх нь бий.
Зөвхөн хүний тоогоор аваад үзэхэд Японы дивизийн бие бүрэлдэхүүн дундажаар 18.0 мянган хүнтэй байхад Зөвлөлтийн дивиз 10.0 мянгаас хэтрэхгүй байжээ.
Чөлөөлөх дайн эхлэхээс өмнө ЗХУ Алс Дорнод дахь цэргийн хүчээ нэмэгдүүлж, нэгтгэснээр цэргийн стратегийг тухайн үед зөв зохион байгуулж чадсан юм.
Зөвлөлт Монголын цэргийн дээд командлал хүчтэй цохилт хийх цэргийн томоохон бүлэглэлийг бүрдүүлэх ажлыг тав, зургаа, долдугаар сард зохион байгуулж, Баруун фронтоос буюу Дорнод Прусс,Чехословак,Польш, Австри,Унгараас 6,16,35,39,53-р армиуд зэрэг Дорнод Европын фронтод байлдаж байсан туршлагатай бүлэглэл, нэгтгэлүүдийг Алс Дорнод руу төмөр замаар 9-12 мянган км зайд асар их олон тооны хүн, зэвсэг, техникийг шилжүүлэн байрлуулжээ.
Үүний үр дүнд ЗХУ-ын Алс Дорнод дахь цэргийн бүлэглэл дайн эхлэх үед бие бүрэлдэхүүний хувьд 1.7 сая илүү хүнтэй, 5250 танк, 29835 их буу, миномёттой, 5171 байлдааны нисэх онгоцтой, 93 далайн хөлөгтэй болсноороо Зөвлөлтийн цэрэг Японы цэргээс давамгайлж, стратегийн давших операцийг явуулах нөхцөлийг бүрдүүлжээ.
Үндсэн цохилтын чиглэлүүдэд хүч хэрэгслийнхээ 70-90 хувийг төвлөрүүлж, бие бүрэлдэхүүнээ 1.5-1.7 дахин, их буугаа 4-4.5, танк 5-8, нисэх онгоцоо 2.6 дахин нэмэгдүүлсэн нь Японы армийг бут цохих цэргийн томоохон тактик байсан юм.
Цэргийн байлдааны стратегийн ажиллагаа нь Европ, Азийг дамнуулан тив хооронд хийсэн стратегийн агуу маневр байснаараа цэргийн урлагийн түүхэнд алтан хуудас болон үлдсэн гэж мэргэжлийнхэн үзэж байна.
Манжуурын стратегийн давших операцид шийдвэрлэх үүргийг Өвөр Байгалийн фронт, түүн дотроо 6 дугаар гвардын танкийн арми голлох үүргийг гүйцэтгэсэн гэж цэргийн урлагийн түүхэнд тэмдэглэсэн байдаг.
Цэргийн шилжүүлэн бүлэглэлтээр Европоос Алс Дорнодод бүр тодруулбал Прагаас БНМАУ-ын зүүн хилд маневрлуулсан 6 дугаар гвардын танкийн арми бол Румын, Унгар, Австри, Чехословак зэрэг улс орны уулархаг ойт болон намгархаг тал нутагт байлдааны ажиллагааг амжилттай явуулж байсан туршлагатай арми бөгөөд Өвөр Байгалийн фронтын стратегийн давшилтын үндсэн чиглэлд 1000 шахам км гүнд маневрлан байлдааны ажиллагаа явуулснаараа цэргийн урлагийн түүхийн алтан хуудаснаа алдар гавьяагаа үлдээсэн домогт нэгдэл юм.
Ийнхүү 6 дугаар гвардын танкийн арми гурван өдрийн давшилтаар 450 гаруй км замыг туулахдаа Их Хянганы уулсыг даван түүнд тавьсан байлдааны үүргийг хоёр хоногийн өмнө биелүүлсэн байна.
8 сарын 9-нд Замын-Үүдээс Чуулалт хаалга зүг хөдөлсөн Монгол Орос цэргүүд Япон, Өвөрмонголын анги салбарыг устгаад цааш давшин Нянзан хотыг эзлээд 8 сарын 11-нд Баруун Сөнид, Вангийн хүрээг чөлөөлөв.
Тэрхүү “Давагдашгүй цайз” болсон бэхлэлтийг МАХЦ-ийн хурандаа Нянтайсүрэнгийн 7-р хуягт бригад, Зөвлөлтийн 27-р мотобуудлагын бригад 3 хоног ширүүн байлдсаны эцэст эвдэн 8 сарын 21-нд Чуулалт хаалга орчмыг чөлөөлжээ.
Монголын зэвсэгт хүчин Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсад үндэс нэгт Өвөр Монголоо нэгтгэн авах далд зорилго тавин уг ажиллагаанд Зөвлөлтийн цэргийн давшилтын баруун жигүүрийг халхлан оролцоход монгол цэргүүдийг чөлөөлсөн нутаг дахь өвөр монголчууд талархан угтаж байсан хэдий ч Холбоотны удирдлагуудын тохиролцооноос үүдэн тэр хүсэл нь биелээгүй билээ.
Манжуурт хийсэн Зөвлөлтийн цэргийн ажиллагаа буюу Зөвлөлтийн нэрлэж байснаар Манжуурын стратегийн давшилтын ажиллагаа 1945 оны 8 сарын 9-нд эхэлсэн, Зөвлөлт Холбоот Улс Японы тоглоомын улсын эзлэн авч хяналтаа тогтоон байгуулсан Манж-Гогийн нутаг руу цөмрөн орсон, 1945 оны Зөвлөлт Японы дайны хамгийн том ажиллагаа бөгөөд ийнхүү Зөвлөлт Холбоот Улс болон Японы эзэнт гүрний хооронд 4 жил гаруй хадгалагдсан намжмал байдал эвдэгдсэн билээ.
Японы Квантуны арми эгшин зуурт ялагдсан энэхүү явдал нь Япон улс бууж өгөн Дэлхийн хоёрдугаар дайн өндөрлөхөд чухал нөлөө үзүүлсэн бөгөөд Япончууд Оросуудыг Манжуур болон өмнөд Сахалиныг түргэн хугацаанд эзлэн авсан тул өөрсдийн нь гол нутгийг эзлэх чадалтай гэж ухамсарласан хэрэг гэж үзэж болно.
Герман дарагдсан ч Япон эсэргүүцэн байлдсаар байсан тул дайны галыг унтраах үйл ажиллагаанд хувь нэмрээ оруулах, өөрийн орны аюулгүй байдлаа хангах, 1936 оны “харилцан туслалцах протокол” ёсоор Зөвлөлтөд туслах үүднээс 1945 оны 8 сарын 10-нд Японд дайн зарлав.
Монголын 5, 6, 7, 8-р морьт дивиз, 7-р механикжуулсан хуягт бригад, танк, их буу, авто тээврийн болон холбооны тусгай хороо, нисэх холимог дивиз, химмйн инженерийн тусгай салбар, хилийн цэрэг, сайн дурын морьт отрядууд “Зөвлөлтийн өвөр Байгалийн фронт”-ын “өмнөд бүлэг”-т багтан орсон.
1935-1945 онд монгол төрийн зүгээс батлан хамгаалалтад их анхаарч 80 мянган сайн дурын морьт цэргийг элсүүлж, Орос, Монголд энэ төрлийн мэргэжилтнийг олноор бэлдэж, Оросоос 100сая гаруй рублийн зэвсэг худалдан авчээ.
Цэрэг стратегийн холбогдолтой Баянтүмэн- Тамсагбулагийн төмөр зам , Улаанбаатар- Алтанбулаг чиглэлд засмал зам тавьж, цэргийн утсан холбоог бий болгож, цэргийн хувцас, морины хэрэгсэл бэлтгэх үлдвэр байгуулжээ.
1945 оны 8 сарын 9-нд Долоннуур- Жэхэгийн чиглэлд давших хүч хил давж дайсны эсэргүүцлийг няцаан Шеншингийн овоо, Шанага, Ар цагаан нуур, Янду сүм, Тасын овоог чөлөөлж 13-нд Далай нуурт хүрчээ.
Хар-Ус нуурт том жижиг 10 гаруй арал байгаагаас хамгийн том нь 274 км² талбайтай 30 орчим км урт, усны мандлаас 272 м өндөр Агваш хэмээх арал бөгөөд тэрээр Хар-Ус нуурыг хойт урд гэсэн тэнцүү биш хоёр хэсэгт хуваана.
Хар ус нуурын сав газар нь Их нууруудын хотгорын төв хэсэгт байрлах бөгөөд баруун талаараа Монгол-Алтайн нуруу, хойд талаараа Саяны нуруу, зүүн талаараа Хангайн нуруу, өмнө талаараа Говь-Алтай зэрэг нуруугаар хүрээлэгдсэн физик газарзүй, геоморфологийн хувьд өвөрмөц онцлогтой.
Энэ нуур ус хуралдуулах сав газраас урсаж ирэх гадаргын урсацаас нилээд зузаан элс хайраар тусгаарлагдаж оршихын сацуу сэвсгэр хурдсанд шүүгдэж нэвчих замаар гадагш урсгалтай байдгаас шалтгаалан цэнгэг устай болжээ гэсэн дүгнэлтийг судлаач Ж.Цэрэнсодном нар 1971 онд хийжээ.
Хар-Ус нуурын сав газрын гол мөрний усыг хүн ам, үйлдвэрийн усан хангамж, хөдөө аж ахуй, газар тариалан, хүнсний ногооны усалгаанд хэрэглэснээс үүдэн нуурын усны балансын орлогын хэсэг жилд дунджаар 0.12 км³-р багассанаар нуурын усны тэнцвэрийн түвшин 9 см-р доошилж байгаа гэсэн дүгнэлтийг дээрх судлаачид тооцож гаргажээ.
Монгол Алтай нуруунаас эх авч урсах Ховд, Буянт гол жилд 2.2 км³ орчим ус нийлүүлэх бөгөөд илүүдэл усаа ууршуулахын хамт 40 км урт 50-75 км өргөн Чоно-Харайх голоор Хар-Ус нуурт өгдөг.
Халхын голын байлдаанд эрэлхэгээр байлдаж амиа алдсан Зөвлөлтийн цэргүүдийн дурсгал болгож барьсан уг цогцолборыг 1969 онд архитектор А.Хишигтээр ахлуулсан уран барилгачид барьж эхэлсэн бөгөөд 1971 он буюу Ардын хувьсгалын 50 жилийн ойгоор нээлтээ хийсэн.
Хананы гадна талаар Монгол Зөвлөлтийн гавъяаны одонгуудыг товойлгон сийлж Монгол үндэсний хээ угалзаар чимсэн байдаг бол хананы дотор талд шилэн шигтгэмэлийн аргаар урласан хоёр орны ард түмний найрамдалт харилцааг он дарааллаар илэрхийлсэн зураглал бий.
Монголын ард түмний хандивын хөрөнгөөр “Хувьсгалт Монгол” танкийн цувааг байгуулж 1943 онд Зөвлөлтийн армид бэлэглэж байсан түүхтэй бөгөөд энэхүү танк нь Берлин хүртэл аялан гарамгай гавъяа байгуулж БНМАУ, ЗХУ-ын есөн одонгоор шагнагджээ.
Хөшөөг байгуулахдаа налуу өндөрлөг төмөр бетон суурин дээр танкийг баруун зүг харуулан байрлуулж, суурийн зүүн хананд түүний явсан замыг сийлж, баруун хананд нь гавъяаны одонгуудыг нь товойлгон хийсэн байна.
Сүнс, хий үзэгдэл гэдэг нь тухайн хүний айдас ба өөрөөр хэлвэл байгалийн дуу чимээ болон орчны юмс үзэгдлийг ашиглан өөрийн төсөөлөн бодох чадвартаа тулгуурлан зохиосон зүйлээ харсан мэт мэдрэмж авахын хэлээд байгаа юм
Германы өмнөх хэлбэр нь “- “,” ” ,” ”, “ “ гэсэн утгатай язгуураас гаралтай . Герман үгний эр хүйсийг заадаг язгуур нь саармаг хүйс юм. Герман үгийн үндсэн утга нь оюун санааны зарчмыг амилуулах буюу ялангуяа айдас хөөрөл сэдлийн чадамж гэсэн утгатай.Германы бөө мөргөлд “Герман улаан мөнгөн ус” болон хожуу “” нь Зэлүүд ангуучаар удирдуулсан “Андесчи эзэн “ болон үхлийн удирдагчийн адил цаг хугацаанд байсан ба сүнс гэсэн утгатай байхаас гадна үхэх болон амьдрах гэсэн эртний Англи үгийн эртний гэрчлэлээс “амьсгалах эсвэл дэлбэрэх ” гэсэн утгад Латины сүнс гэсэн адил утгатай хэрэглэгддэг.
14-р зууны буюу орчин үеийн нэр үг нь хэрэглээний өргөн утгаараа “сүнс” оюун санаа гэсэн утгатай өөрөөр хэлбэл сүүдэр /бүрхэг/ гадаргуутай ,тогтворгүй дүрс фотографикт гэрэл цацрах хоёрдогч дүрс буюу сүнсний шинж тэмдэг гэсэн адил утгатай.
Эртний грекчүүд жил бүрийн шашний баяраар сүнснүүдийг аргадан тайтгаруулж гэр бүлийнхнийг нь урьж тэсвэр тэвчээртэй байлгаж дараагийн жил уулзах хүртлээ орхин явдаг .
Хүүхдийн дууль "Ялдам Вилямсийин сүнс"/1868/ энэ нь түүнтэй гэрлэхээр амлалт өгсөн ядуу эмэгтэй үхэж чадаагүй буцаж ирсэн нэгэн сүнсний тухай өгүүлдэг .
Хэдийгэээр эрт дээр үед хүний сүнс гэдэг зүйлийг зарим тохиолдолд бэлэг тэмдгийн , мөн уран зохиолд гардаг эсвэл бүр шувуу эсвэл бусад амьтад байдаг мэт санадаг байж гэвч цаг хугацааны аясаар энэ зүйл бодит харагдах болсон ба хүний биеэс салж явдаг гэдэг нь нотлогдсон .
1880 оны сүүлчээр луйвар , заль мэхд зохих шийтгэл оноож , мөн албан бус хөдөлгөөнүүд суларч ирсэн бөгөөд , Албан ёсны сүнстэй харьцагчдийн үйл ажиллагаа үнэн төрхөө олж эхэлсэн.
Ер бусийн явдлууд голдуу айтар догшин ширүүн , эмгэнэлт явдалуудтай холбоотой байдаг ба өнгөрсөн хугацаанд хүн амины хэрэг , зуурдийн үхэл , амиа хорлох заримдаа сүүлийн үед эртний явдлуудтай ч холбоотой байдаг .
1872 - Бүтээн байгуулалтын эрин үе: АНУ-ын Ерөнхийлөгч Улиссес С.Грант иргэний болон улс төрийн эрхийг шинэчлэн боловсруулсан хуулийн төслөө олон нийтэд танилцуулжээ.
1998 - АНУ-ын Холбооны шүүх АНУ-ын Нууц албыг Моника Левинскийн шуугиантай холбогдуулан АНУ-ын Ерөнхийлөгч Билл Клинтонг шалган тангарагтны шүүхийн өмнө мэдүүлэг өгөхийг хүсчээ.
2010 - Европын хөлбөмбөгийн хамгийн нэр хүндтэй тэмцээн болох Аваргуудын лигийн шигшээ тоглолтод Италийн Интер Милан клуб, Германы алдарт Байерн Мюнхен клубтэй учраа таарав.
2014 - Тайланд улсад зургаан сар гаруй үргэлжилсэн ээдрээт нөхцөл байдлын дараа Генерал Прают Чан Оча Тайландын Ерөнхий сайдын үүргийг түр орлон гүйцэтгэхээр болов.
Эртний грек, армени, ассам, ихэнх Балт-Славын хэлнүүд, баск, ихэнх Кавказын хэлнүүд, ихэнх Дравидын хэлд, герман, айсланд, япон, солонгос, күрд, латин, санскрит, төвөд, түрк язгуурын хэлнүүд, Уралын хэлнүүдэд олон тийн ялгаллахуйн тогтолцоо бий.
Тухайлбал: персэд 2; английн зөвхөн төлөөний үгсэд л 3; арабад их төлөв 3;герман, айсланд, орчин цагийн грек ба ирландад 4; ром ба эртний грект 5; латин, словани, орос, словак, түркэд дор хаяж 6; армен, босни, хорват, чех, латви, литуани, польш, серби ба украйнд 7; санскрит ба тамилд 8; ассамд 10; эстонид 14; финнд 15; унгарт 18; харин цез хэлнээ 64 тийн ялгалууд байдаг аж.
Бөмбөрцөг дэлхийн зарим хэлэнд жинхэнэ нэр, төлөөний үг, тэмдэг нэр, тодотгол, угтвар үгс, тооны нэр,бүтээвэр,ялгац үгс нь тийн ялгалаар өөр өөр хувилдаг.
Хэл хувьсахын хэрээр тийн ялгал ч мөн хувьсдаг(жишээлбэл: грек хэлэнд оршихын тийн ялгал нь өгөхийн тийн ялгалтай нэгдэж, нэгэн цул тийн ялгалын хэлбэр бий болсон) хэл шинжлэлд синкрет гэдэг.
Өөрөөр хэлбэл, анхны утгаараа байсан жинхэнэ нэр өгүүлбэрийн бүтцэд орохдоо түүнээсээ хувирч, "унаж", "нугардаг" бөгөөд энэ нь яагаад гэсний учир мөн.
Манай нэрийдэл болох "тийн ялгал" буюу "тийнхүү ялгарах" гэхүй нь төвөд хэлний - гэдгийн орчуулга бөгөөд, энэ нь мөнхүү гэсэн самгард үгийн орчуулга юм.
Тэдний өндрийн зөрүү нь твист, лифтийн элементүүдийг гүйцэтгэхэд дэвшил авчирсан гэж хэлж болно; тэд 1978 онд түүхэнд анх удаа дөрвөлсөн сплит твист эргэлтийг амжилттай гүйцэтгэжээ.
Тэдний гол өрсөлдөгчид нь нэг нутгийн Ирина Роднина & Александр Зайцев, Ирина Воробьева & Игорь Лисовский, Марина Пестова & Станислав Леонович, Вероника Першина & Марат Акбаров нар байлаа.
1981 онд Черкасова мөн л нэлээн өсч, Шахрай түүнийг сайн өргөж чадахаа больсноор Коннектикат муж улсын Хартфордод зохиогдсон Дэлхийн АШТ-д 4-р байр эзэлснээр медалийн тавцанд гарч чадсангүй.
Есөнтөмөр хааны зарлигаар «Хубилай хааны богд сургаал», «Олон богдын тархаасан сургаал», «Их Юань улсын хууль цаазын бичиг» зэрэг зохиолыг хятад хэлнээс монгол хэлнээ хөрвүүлжээ.
Хэдий өөрийг нь хаан болгосон боловч урьд хааныг хуйвалдан хороосон Тэгш ноён, Алтанбух ван, Өлзий, Соном, Чинтөмөр нарын 8 хүнийг баривчлан эсэргүүний гэмт хэрэгтэн нэр зүүлгэж цаазаар аваачаад Ерүтөмөрийг Юньнань руу цөлжээ.
Маклеодын судалгааны гол ажил нь нүүрс-усны метаболизм, түүний үзүүлэх нөлөө байсан бөгөөд Фредерик Бантинг, Чарьлз Бэст нарын хамтаар чихрийн шижинг эмнэх үйлчилгээтэй инсулиныг нээсэн билээ.
Маклеод Нобелийн шагналын хагасыг хүртсэн боловч Бантингаас эхлээд олон хүн Маклеодын инсулиныг нээхэд оруулсан хувь нэмэр тун бага бөгөөд Бэстийн гүйцэтгэсэн үүрэг их байсан гэж бичиж үлдээсэн байдаг.
Өдгөө инсулиныг нээсэн тухайд Бантинг, Бэст нар Маклеод болон түүний хамтран зүтгэгч Жэймс Коллипийг түүхийн номнуудаас хасах зорилготой байсан байж магадгүй гэх үзэл байдаг.
1928 онд Абердиний их сургуульдаа эргэж ирэн, физиологийн ухааны профессороор ажиллаж байгаад 1935 онд нас нөгчсөн бөгөөд түүнийг Абердин хотын Алленвэйл оршуулгын газарт нутаглуулжээ.
АНУ болон Филиппиний хувьсгалт хүчний хоорондын зэвсэгт мөргөлдөөн 1899 оны 2 сарын 4-нөөс эхэлж, богино хугацаанд 1899 оны Манилын тулалдаан болон өргөжжээ.
Тэдний дунд Катипунаны ахмад гишүүн, генерал Макарио Сакай байсан бөгөөд ерөнхийлөгч Агуйнальдог олзлогдсоны дараа 1902 онд тунхагласан Бүгд Найрамдах Тагалог Улсын ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байв.
Морочууд, Пулаханчууд зэрэг бусад бүлгүүд 1913 оны 6 сарын 15-нд Буд Багсакийн тулалдаанд ялагдах хүртлээ дайны ажиллагаагаа үргэлжлүүлсээр байсан юм.
Империализмын Эсрэг Лиг 1898 оны 6 сарын 15-нд байгуулагдаж, АНУ-ын засгийн газрыг цэрэг дайны ажиллагаа явуулахын эсрэг тэмцэл өрнүүлж байсан түүхтэй.
Филиппиний Анхдугаар Бүгд Найрамдах Улсыг Америкийн Нэгдсэн Улс бүрэлдэхүүндээ оруулсны дараа тусгаар тогтнолоо эргүүлэн олж авах гэсэн зорилго нь мөргөлдөөнд хүргэжээ.
Филиппин-Америкийн дайн, Филиппиний тусгаар тогтнолын дайн буюу Филиппиний самуун , нь Америкийн Нэгдсэн Улс болон Филиппиний хувьсгалчдын хооронд гарсан зэвсэгт мөргөлдөөн юм.
Өөрийгөө "жирийн гэрийн эзэгтэй" гэж тодорхойлсон Акино тэр үеийн ерөнхийлөгч Маркосыг хурцаар шүүмжлэгч, сенатч Бага Бениньо Акинотой гэрлэжээ.
Нөхөр нь 1983 оны 8 сарын 21-нд улс төрийн аллагад өртсөний дараа 3 жил орогносон Америкийн Нэгдсэн Улсаас буцаж ирэн, Маркосын засаг захиргааны эсрэг тэмцлийн удирдагч болжээ.
1985 оны сүүлчээр ерөнхийлөгч Маркос ерөнхийлөгчийн сонгууль зарлахад Акино сенатч асан Сальвадор Лаурелыг дэд ерөнхийлөгчид нэр дэвших хамтрагчаараа сонгон уг сонгуульд өрсөлдөв.
1986 оны 2 сарын 7-нд явагдсан сонгуулийн дараа Батасанг Памбанса Маркосыг ялагчаар зарласныг Акино эсэргүүцэж, өөрийгөө луйвардуулсан, жинхэнэ ялагч хэмээгээд иргэдийг тайван жагсаалд уриалсан.
Ийнхүү Филиппинд олныг хамарсан жагсаал гарч, Маркосыг төрийн эрхээс зайлахад хүргэсэн бөгөөд Акино 2 сарын 25-нд ерөнхийлөгч болсноор "Ардын Хүчний хувьсгал" амжилттай өндөрлөжээ.
Ерөнхийлөгч болсныхоо дараа Акино үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулж, ерөнхийлөгчийн эрх мэдлийг хязгаарласнаас гадна 2 танхимтай хууль тогтоох байгууллагыг болгожээ.
Түүний засаглалын жилүүдэд иргэдийн эрх чөлөө, хүний эрхийг хамгаалах талаар ихээхэн ахиц гарж, мөн коммунист босогчид, Исламын салан тусгаарлагчидтай энхтайвны хэлэлцээр байгуулж чадсан билээ.
Тэрээр хэд хэдэн удаагийн төрийн эргэлт хийх оролдлого, мөн байгалийн гамшиг зэрэгтэй тулгарч байсан хэдий ч 1992 онд бүрэн эрх нь дуусах хүртлээ албаа амжилттай хашсан.
1992 онд ерөнхийлөгчийн албан тушаалаа Фидел В. Рамост шилжүүлснийхээ дараа Акино улс төрийг орхисон хэдий ч чухал асуудлуудын талаарх түүний үзэл бодол олон нийтэд нөлөөлсөн хэвээр байлаа.
Фердинанд Маркосын дэглэмийг халж, Филиппинд ардчиллыг сэргээн тогтоосон 1986 оны Ардын Хүчний хувьсгалын удирдагч тэрээр мөн онд Тайм сэтгүүлийн "Оны онцлох эмэгтэй"-гээр нэрлэгдэж байв.
Салбарын бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулж, санхүү, эдийн засаг, хөрөнгө оруулалтын төлөвлөлт, түүний үр ашгийг дээшлүүлэх, гадаад хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх;
Эдийн засгийн өсөлтийг хангахуйц зам, тээврийн сүлжээ, үйлчилгээг өргөжүүлэн хөгжүүлэх, барилга, хот байгуулалт, газрын харилцаа, нийтийн аж ахуйн бодлогын үр нөлөөг дээшлүүлж хүн амын ая тухтай, аюулгүй амьдрах нөхцлийг бүрдүүлэх явдал юм.
Гэтэл З.Бор "ИЛ-14" онгоц ил хараагаар нисдэг, шөнийн нислэгийн тоног төхөөрөмжгүй, хоёрдугаарт онгоцны дарга Лувсандагва дарга болоод удаагүй туршлага муутай, гуравдугаарт Отсонтэнгэр үүлэнд хаалттай, агаар муу байхад онгоцыг нисгэж, Отгонтэнгэр хайрхныг мөргөж, уг онгоц осолджээ.
Хангайн нуруу нь Монгол орны төв хэсэгт гурван тэрбум жилийн тэртээ, Явран галавт анх үүссэн бөгөөд энэ нуруунаас бусад монголын газар нутаг бүхэлдээ тухайн үеийн цорын ганц гадаад далай болох Номхон далайн залгаас бүхий гүехэн боловч асар их хэмжээний дотоод тэнгисийн ёроолоос, 900 сая жилийн өмнөөс зарим уул үүсч бий болон өргөгдсөөр 800 сая жилийн өмнө тэнгис татран ширгэж, хуурай газар бий болсон гэдэг.
Хойд мөсөн далай, Атлант, Энэтхэгийн далайнуудыг 200 сая жил хүрэхтэй үгүйтэй үүсч, Гималайн нуруу 30-аад сая жилийн өмнө үүсэн бий болсныг үзвэл Хангайн нурууны ноён оргил, Отгонтэнгэр “Богд Очирваань” ертөнцийн уулын анхдагч уул мөн бөлгөө.
Дэлхий анх галав юүлсэн усан далайгаар бүрхэгдсэн байхуйд гурван тэрбум жилийн өмнө Отгонтэнгэр оргил усан доороос цухайснаар Монголд анх эх газар үүссэнийг “Хаадын сан” цувралын Чингис хааны ботид түүхч академич Н.Ишжамц, Х.
Монголчууд энэ уулыг эртнээс тахиж, “Сүмбэр уул”, “Очирваань хайрхан”, “Цаст цагаан уул”, “Отгонтэнгэр”, “Этүгэн уул” хэмээн нэрлэж, цай идээний дээжийг өргөж ирсэн түүхтэй.
Монголчуудын хувьд хүрээлэн буй нутаг ус, байгалийн нөхцөл нь ихээхэн үүрэгтэй байсны дээр байгалийн хүчин зүйл, хүний хувь тавилан хоёрын харилцан шүтэлцээг далдын холбоогоор тайлбарлан, тахиж шүтсээр иржээ.
Бурханы шашны ойлголтоор, Хэнтий ханыг “Намсрай бурхны орон”, Отгонтэнгэрийг “Очирвааний орон”, Хөгнө ханыг “Улаан сахиусын орон” гэсэн нь эдүгээ хүртэл уламжлал болон үлдсэн байна.
Эртний Монголд бөөгийн шүтлэг зонхилж байснаас улбаалан, Отгонтэнгэр уулыг ер бусын хүчит эзэн савдагтай хэмээн биширч бөөгийн ёсны гол тахилга үйлддэг заншилтай байжээ.
Энэ уул нь эртнээс онголон тахисаар ирсэн Монголын их тахилгатай уулын нэг бөгөөд тахилгатай уулынх нь хувьд ЮНЕСКО “Дэлхийн гайхамшигт үнэт зүйл болох нь” зэрэглэлээр дэлхийн байгалийн өв гэж бүртгэн авах санал гаргажээ.
Эргэн тойрон битүү ой хөвч, ширүүн урсгалт, нуураар элбэг ойр орчмын уулсууд байгалийн өвөрмөц тогтоц бүхий газрууд, ан амьтан биосфер, экосистемийн бүрдэл маш сайн, ховор ургамал амьтан элбэг, олонд алдаршсан рашаан сувилал, хойд талаас нь эх авч урсах Богдын голын баруун эрэгт байдаг.
Завхан аймгийн Алдархаан сумын нутагт оршдог, аймгийн төвөөс Отгонтэнгэрийн рашаан амралт хүртэл 78 км, Алдархаан сумаас Хайрханы өвөр Бадархундага нуур хүртэл 95 км байдаг.
Үлдсэн 10 гишүүн нь 22-ны өдөр уулнаас бууж ирээд холбогдох газарт мэдэгдсэнээр авран хайх ажиллагааг явуулж 3 хоног ажиллан бүх 17 гишүүний цогцсыг ослын газраас олж илрүүлсэн.
Улаанбаатар - Завхан - Ховд чиглэлийн энэхүү онгоц 40 гаруй хүнтэй байсан бөгөөд Завханд буугаад цаашаа Ховд руу ниссэн боловч Завханы аймгын төвөөс 60 гаруй км-т ДТДээш 4030 метрийн өндөрт орших Отгонтэнгэр хайрханыг үүлэнд орж баримжаа алдан мөргөж сүйрсэн байна.
"ИЛ-14" онгоцоор Завхан аймгийн чиглэлд нисэх үед агаар муудаж, диспедчер З.Бор онгоцыг нисгэхгүй гэсээр байхад агаарын харилцааны газрын дарга байсан генерал Г.Цог онгоцыг нисгэ гэж үүрэг өгчээ.
Түүнээс хойш 1779 онд сэргээн тахиж байгаад мартагдан 1911 онд Богд хаан жил бүр ламын шашны ёсоор тахиж байж байгаад мөн мартагдан 1995 онд Ерөнхийлөгчийн зарлигаар сэргээж Отгонтэнгэр уулын төрийн тахилгыг 4 жил тутам үйлдэж байхаар болжээ.
Мөнх цаст Отгонтэнгэр уул, Бадархундага нуур, өвөрмөц тогтоц бүхий гол нуур, халуун хүйтэн рашаан, Отгоны амралт, Даян амралт, биологийн төрөл зүйл, Хангайн нурууны ноён оргил мөнх цаст Отгонтэнгэр уул нь далайн түвшнээс дээш өргөгдсөн, 30 гаруй зүйл хөхтөн, 50 гаруй зүйл шувуу, 2 зүйл мөлхөгч, 5 зүйл загас, 6 зүйл ховор ургамал, 70 гаруй зүйл эмийн ургамал зэрэг нэн ховор, ховор ан амьтад, ургамалтай.
Отгонтэнгэр хэмээх нэр нь түрэг, монгол хэлний дундынх гэгдэх “Отхан” буюу “Галын хаан, голомт сахигч”, монгол хэлний эртний үгийн санд “Этүгэн” буюу “Анхны эх газар” хэмээсэн унаган монгол үг ажээ.
Английн нян судлаач Александр флепинг лондонгийн их сургуулийн дарь эх Мариягийн нэрэмжит госпиталын дэргэдэх судалгааны клубын хуралдаан дээр өөрөө жилийн өмнө санамсаргүйгээр нээгээд байсан агуу их нээлт пенициллиныг үзүүлжээ.
Энэ энзем гэдэг нь химийн шинжлэх ухаанд пептидогликон үйл ажилгааг үргэлжлүүлэх, аль сул дорой эсийн ханыг нь бактер эвдэн орж ирэн дархлаагүй болгож эхэлдэг байна.
Учир нь тэд анхны удаа антибиотикуудаар тэмбүү, халууралт, гэдэсний халдварт өвчин зэргийг үр бүтээлтэй эмчилсан нь урьдын маш олон оролдлогоос хамгийн өндөр үр дүнтэй байсан.
Нийт хүмүүсийн 1 хувь нь пенициллиний нөлөөгөөр ямар нэгэн халдварт өвчин тусах, биеэр нь бэржрүүтэн юм туурах, халуурах, бөөлжих гэх мэт сөрөг нөлөө илэрч байсан.
"Морины нэгэн сударт":Сүүлний хамаг богиныг таальюуУрт богино боловч эрчимтэйг хэргэльюуБүдүүн болоод богино бол эрхэмНарийн болоод богино бол дундажСул болоод урт бол адагЗүлгэнд тугалын гадас шаасан мэт бол эрхэмСэтгэлийн төдийхөн нь дундажМаш сул нь адагМаш богино нь хэтэрхий эрхэм буюуДундаж нь дундажУрт нь адагМуруй хазгай , өтгөн тэргүүнтэн магадгүй хэмээжээ
Сэцэн хан аймгийн Хардал жанжин бээс Пүрэвжав “Зандан хүрэн азаргаа Гадин хошуунаас дуугаар танин авж байсан тухай бяцхан түүх өгүүлье: Хардал жанжин бээс Цэцэнхан аймгийн цэргийн жанжин байсан тул нэгэн удаа албаны хэргээр Гадин засгийн хошуунд явж байжээ.
Энэ нь хожимоо Хардал жанжин бээс Пүрэвжавын нэрт хурдан азаргануудын нэг нь болох идэр залуудаа том жижиг ямарч уралдаанд урдаа яарч адууг оруулж үзээгүй Зандан хүрэн азарга болжээ.
Энэ нь уг нь бүдүүн богино, амсраараа хөмөргүү, ирмэг хурц, ялихгүй зууван агаад өсгий зүгт сэтэрхий , гахай гүн хатингар , ерөнхий хэлбэр нь далбигар биш цомбон том байна.