polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Редакторлах зүйн зорилго нь олон нийтэд зориулж буй утга зохиол, сэтгүүл зүйн аливаа бүтээлийн агуулга хэлбэрийн нэгдлийг хангах, онол уран сайхны өндөр төвшинд байлгах, үг үсэг, хэл найруулгын ямар ч алдаа мадаггүй гаргах, ном хэвлэлийг нийгмийн эрэлт хэрэгцээнд нийцүүлэн удирдах, уран бүтээлчдэд сайн чанартай бүтээл туурвихад туслахад оршино.
Редакторлах зүйн судлах зүйл нь утга зохиол, сэтгүүл зүйн бүтээлийн эхийг хэвлэлд бэлтгэх, зохиогчийн гар бичмэл дээр хийх хянан найруулах ажил, хэвлэлийн бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэн гаргах, хянах арга технологи, ном, хэвлэл мэдээллийн газрын бүтээлч ажлыг удирдах, төлөвлөх арга барил зэрэг болно.
Хүнлэг энэрэнгүй байх зарчим нь зөвхөн редакторлах зүйн төдийгүй утга зохиол, сэтгүүл зүй, урлагийн бүтээлийн язгуур зарчим бөгөөд олон түмэнд зориулж буй аливаа бүтээлд хүнлэг энэрэнгүй үзлийн үүднээс хандаж, зохиогчийг хүндэтгэн үзэж, нэр төрийг нь хамгаалах, алдаа дутагдлыг нь арилгах, сайн сайхныг нь дэмжин дэлгэрүүлэхийн төлөө ажиллахад түүний мөн чанар нь оршино.
Редактор ямар ч бүтээлийн шинжлэх ухааны үндэс нь зөв, оновчтой, ашигласан аливаа баримт сэлт, мэдээлэл нь үнэн бодитой байгаа эсэхэд өндөр төвшинд хяналт тавьж чаддаг боловсролтой шударга хүн байх шаардлагатай бөгөөд чухам энэ шинж чанар нь хянан найруулах ажлын үнэн бодитой байх, шинжлэх ухаанч байх зарчмыг баримтлахад нөлөөлдөг хүчин зүйл болдог.
“Утга зохиолын бүтээл нь хүмүүсийн аж амьдралын үнэн байдал, бүтээн байгуулах их үйлс, шударга зөв үзэл санаа, хүсэл эрмэлзлийг жигд тусгаж чадсанаар л жинхэнэ олон түмэнч байх бололцоотой билээ. Ийнхүү олон түмний санаа бодол, сонирхол таашаалд нийцүүлэх үйлсэд хувь нэмэр оруулдаг чанар нь редакторлах зүйг олон түмэнч болгодог” .
Редакторлах зүйн ил тод байх зарчмын мөн чанар нь улсын нууцаас бусад бүх мэдээлэл чөлөөтэй дамжих ёстой, ямар ч мэдээллийг редактор болон редакцийн газар албаны ба хувийн зорилгын үүднээс өөрчлөх, өөрийнхөө ашиг сонирхолд нийцүүлж засах, зохиогчийн эрхэд бүдүүлгээр халдах ёсгүй гэдэгт оршино.
Редакторлах зүйн зарчим нь Редакторлах ажлын онол, практикаар шалгагдаж, бодит үр дүнгээ өгч буй зүй тогтлуудын төвлөрсөн илэрхийлэл, хянан найруулах үйл ажиллагаа явуулахад баримтлах арга зүйн үндэс мөн.
Редактор тухайн бүтээлд дээрх шаардлагын үүднээс хандах нь сэтгүүл зүйн аливаа бүтээл нийгмийн сэтгэл зүйд сөрөг нөлөө үзүүлж, уншигчдыг төөрөгдүүлэх, буруу зөрүү ойлголт өгөхөөс хамгаалж, үүрэг зорилгоо оновчтой биелүүлэхэд туслах болно.
Редакторлах гэдэг үг латин: , – “засах, залруулах” гэсэн үгнээс гаралтай нэр томъёо бөгөөд хожим “цэгцлэх, үнэмшүүлэх, ойртуулах, хүргэх” гэсэн утгыг давхар агуулах болжээ.
Зохиогч “Улс орон зах зээлийн харилцаанд шилжиж, гадаадад нээлттэй эдийн засгийн бодлого явуулж эхэлснээр ном хэвлэлийн салбарт дэлхийн тэргүүний технологи нэвтэрч, ном зохиолын агуулга, уран сайхны төвшинд ахиц гарч, чөлөөт ардчилсан тогтмол хэвлэл олон ургальч үзлийн жинхэнэ индэр, олон түмний санаа бодлыг илэрхийлэх замаар дөрөв дэх засаглалын үүргийг биелүүлэх хэрэгсэл болж эхэлжээ. Ийм нөхцөлд ном, тогтмол хэвлэл, ерөөсөө утга зохиолын үйл хэргийг улам боловсронгуй болгох шаардлага нэмэгдэж байна. Энэ зорилгыг редакторлах зүй хэрэгжүүлдэг” гэж номын оршилд онцлон тэмдэглэсэн байна.
Монгол оронд сэтгүүл зүйн сургалт эхлээд 40 гаруй жил болж байгаа боловч ном хэвлэлийг редакторлах арга зүйн талаар дорвитой бүтээл гараагүй, 20 гаруй их, дээд сургуульд сэтгүүлч бэлтгэдэг боловч редакторлах зүйн үндсийг огт судлахгүй буюу судалсан ч ор нэрийн төдий үзэж, оюутанд үзүүлж судлуулах гарын авлага ч үгүй байгаа өнөөгийн нөхцөлд редакторлах зүйн онол, практик, арга зүйн асуудлыг өргөн хүрээнд тусгасан профессор Л.Норовсүрэнгийн сурах бичгийн ач холбогдол өндөр юм.
Сонины нийтлэл, радио, телевизийн нэвтрүүлгийн чанар, ур чадвар, үр нөлөө нь редакторлах ажлаас ихээхэн шалтгаалах учир аливаа редакцид ажиллаж буй уран бүтээлчийн давын өмнө эзэмших урлаг бол өөрийн болон бусдын бүтээлийг хянан найруулж, агуулга хэлбэрийн өндөр төвшинд бэлтгэх чадвар байдаг.
Дөрвөн бүлэг, 20 хэсгээс бүрдсэн энэ бүтээлд редакторлах зүйн тухай ойлголт, зорилго, редакторлах зүйн үүрэг, зарчим, ном, тогтмол хэвлэлийн редакци, түүний зохион байгуулалт, редакторын ур чадвар, эх бичвэрийг редакторлах үе шат, түүний логик үндсүүд, сонины хэл найруулга, хяналтын тэмдэг зэрэг асуудлыг тодорхой жишээ баримтын үндсэн дээр тайлбарлан тусгасан байна.
Доктор Л.Норовсүрэнгийн бичсэн энэ бүтээл нь сонин, сэтгүүл, ном хэвлэлийн редактор, практик сэтгүүлчид, их дээд сургуулийн сэтгүүлч, ном хэвлэлийн редакторын ангийн оюутнуудад зориулсан редакторлах зүйн чиглэлээр бичигдсэн анхны сурах бичиг юм.
Хэд хэдэн удаа шархдсан офицер Хэмингуэй 1919 оны нэгдүгээр сард эх орондоо эргэн ирж түр хугацаагаар амарч байгаад Чикагогийн « » хэмээх сонины газрын улс төрийн тоймч сэтгүүлчээр ажиллахын сацуу зохиол бичих ажилдаа шаргуу орсон байна.
1926 онд «Индиан отог» нэртэй богино өгүүллэгээ бичин алдаршсан бөгөөд түүнээс хойш «Нар мандсаар байна-Фиеста» тууж , «Гоонь эрчүүд» өгүүллэг, «Зэр Зэвсэг минь баяртай» тууж, «Үдийн үхэл» , «Килиманжаро уулын цас» , «Ялагч үгүй» , «Францис Макомберийн богино боловч аз жаргал амьдрал» өгүүллэг, «Хэнийг дуудаж хонх цохив» тууж, «Өвгөн тэнгис хоёр» тууж, «Найр хойшлогдсон нь» зэрэг алдартай бүтээлүүдээ туурвисан билээ.
1954 онд «Өвгөн тэнгис хоёр» туужаараа Нобелийн шагнал хүртсэн бөгөөд Америкийн утга зохиолыг дэлхий нийтэд түгээн дэлгэрүүлсэн дайны цагийн амьдралыг хүүрнэн бичих талаараа нэрд гарсан зохиолч байв.
Авьяас бол уран бүтээлчийн үйл ажиллагаанд илэрдэг аливаа зүйлийг хүлээж авах, нийгмийн чухал, хурц асуудалд зоригтой хандах, амьдралын үзэгдэл, үйл ялдал, баримтыг тусгах, мэдрэх, сэтгэх, бодох, илэрхийлэх өвөрмөц чанар, чадваруудын нийлбэр юм.
Өөрөөр хэлбэл, хүний хурц сэргэлэн, ажигч чанар, идэвхтэй бөгөөд зоримог уран санал, гүн гүнзгий уужим саруул ой ухаан, уян хатан бодол сэтгэлгээ, сэтгэлийн төрөлх мэдрэмтгий чадварыг авьяас гэж хэлдэг.
Авьяасын урьдач нөхцөл нь байгалиас заяасан ер бусын чадвар буюу сэтгэн бодох мэдрэлийн үйл ажиллагаа, нэг дэх болон хоёр дахь дохионы системийн харилцан нөлөөллийн хөгжил, мэдрэлийн үйл ажиллагааны хөдөлгөөн, харилцан шилжилт, ой тогтоох, тунгаан бодох, хурдан шуурхай тусгах чадварын өсөлт байдаг.
Авьяасыг хөгжүүлэх, боловсронгуй болгох гол үндэс бол тааламжтай нөхцөлөөс гадна уран бүтээлчийн уйгагүй хөдөлмөр, хүн төрөлхтний эрх ашгийн төлөө гэсэн хүсэл эрмэлзэл, мэдлэг, боловсрол, туршлага, ур чадварыг дээшлүүлэх хичээл зүтгэл байдаг.
Онолч Дандин “Зохист аялгууны толь” хэмээх алдарт бүтээлд авьяасын тухай “Төрөлхийн ухаан, мохошгүй хичээл зүтгэл, тээнэгэлзэлгүй үлэмж их мэдлэг нь хотол төгссөн зохист аялгууны учир шалтгаан болно” гэж тайлбарлажээ.
Энэ нь эдүгээ ч онолчдын номлодог шилдэг бүтээлийг бий болгодог гурван гол учир шалтгаан болсон төрөлхийн авьяас мэдлэг, уйгагүй хичээл оролдлого буюу уран бүтээлчийн хөдөлмөрийг хэлсэн хэрэг юм.
1949 - Хятадын иргэний дайн: Нийслэл Бээжин хотноо Хятадын коммунист нам, Үндэсний үзэлтнүүдийн намтай энхийн гэрээ хийх гэж оролдсон ч амжилтад хүрсэнгүй.
1970 - АНУ-ын ерөнхийлөгч Ричард Никсон Тамхины олон нийтийн хяналтын тухай хуульд гарын үсэг зурснаар телевиз, радиогоор тамхины үйлдвэрлэлийг сурталчилах, реклам явуулах зэргийг хоригложээ.
2001 - АНУ-ын тэнгисийн цэргийн нисэх хүчний -3 онгоц, Хятадын ардын чөлөөлөх армийн Шенян -8 онгоцтой мөргөлдсөний улмаас Хятадын Хайнан аралд ослын буулт хийжээ.
2011 - Афганистаны Мазар и-Шариф хотод НҮБ-ын гадаа Коран судрыг шатаасан үйлдлийг эсэргүүцсэн жагсаал эмх замбараагүй байдал болон хувирч 13 хүн амиа алджээ.
Энэ музейд Өндөр Гэгээн Занабазарын өөрийн мутраар урлан бүтээсэн Цагаан дарь эх, Язгуурын таван бурханы дөрөв, Бодь суварга зэрэг алдарт уран баримлууд хадгалагддаг.
Г.Занабазарын алдарт бүтээлүүдээс гадна - зууны үеийн нэрт мастеруудын бүтээсэн ардын урлагийн бүтээлүүд, шүрэн баг, есөн эрдэнэ, шороон будгаар өнгө хослуулан бүтээсэн бурхадын хөрөг, Б.
2004 оноос эхлэн тус музейд ЮНЕСКО-н "Музейг хөгжүүлэх, нүүдэлчдийн соёлын өвийг хамгаалах" төсөл амжилттай хэрэгжиж байгаа бөгөөд төслийн хүрээнд үзмэрийн бүртгэл картжуулалт, сан хөмрөгийн хадгалалт хамгаалалт, ажилтнуудад зориулсан сургалт зохион байгуулж байгаа юм.
1966 оны долоодугаар сарын 23-ны өдөр нээгдэн, орчин үеийн дүрслэх урлагийн бүтээл болон эрт үеэс нааш уламжлагдан ирсэн эртний дүрслэх урлагийн ховор бүтээлүүдийг ард түмэнд үзүүлэн сурталчилж эхэлсэн.
Гэхдээ Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс, Энэтхэг зэрэг нэлээн хэдэн улс Ромын гэрээнд шүүмжлэлтэй хандаж байгаа бөгөөд гарын үсэг зураагүй.
ОУЭШ-ийг байгуулах үндсэн гэрээ болох Олон Улсын Эрүүгийн Шүүхийн Ромын тогтоол 2002 оны 7 сарын 1-нд хүчин төгөлдөр болсноор уг байгууллага байгуулагджээ.
Олон Улсын Эрүүгийн Шүүх нь геноцид буюу аймаглан устгах, хүн төрөлхтний эсрэг гэмт хэрэг, цэрэг дайны гэмт хэрэг, түрэмгийллийн гэмт хэрэг үйлдсэн хувь хүмүүсийг шүүх зориулалттай, байнгын үйл ажиллагаатай олон улсын эрүүгийн шүүх (одоогоор хүчирхийллийн гэмт хэргийн шүүх ажиллагаа явуулж эхлээгүй байгаа) юм.
Одоогийн байдлаар ОУЭШ нь Хойд Уганда, Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс, Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улс, Дарфур , Кенид болсон хэрэг явдлуудад мөрдлөг явуулж байгаа бөгөөд 16 хүнийг шүүхэд дуудаад байгаагаас 7 нь нуугдсан хэвээр, 2 нь нас барсан, 4 нь баривчлагдаж, 3 нь сайн дураараа хүрэлцэн иржээ.
Сан-Марино улс нь дэлхийн хамгийн анхны тусгаар тогтнолоо олсон болон бүгд найрамдах улсад тооцогддог ба «Раб» арал дээр ромын дарангуйлагч Диоклетиан хавчлагаас 257 онд зугтан дүрвэсэн хэсэг ромын католик шашинтнууд, чулуучингууд «Монте-Титано» уулын агуйд амьдарч байгаад 301 оны есдүгээр сарын 3-нд «Гэгээн Маринуудын нэгдэл» байгуулсан нь тус улсын үндэс суурь тавигдсан гэдэг.
Банкны, электрон барааны болон вааран эдлэлийн аж үйлдвэр түлхүү хөгжсөн байх ба хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүнүүд тэр дундаа оргилуун дарс, бяслаг үйлдвэрлэл улсын эдийн засагт голлох хувь нэмрийг оруулдаг.
Тус улсын нэг хүнд ногдох дотоодын нийт бүтээгдэхүүнээрээ дэлхийн хамгийн баян орны тоонд жагсдаг бөгөөд Италийн мужуудаас хөгжлөөрөө давсан үзүүлэлттэй байгаа юм.
Шинэ толь хэмээх бичиг сонин нь 1913 оны 3 дугаар сарын 06-нд анхны дугаараа төрөлх Монгол хэлээр, Монголчууд өөрсдөдөө зориулж гарсан тул Монголын үндэсний сэтгүүл зүйн өдөр гэж тэмдэглэдэг.
Сонин нь дэлхий дахин болон орон нутгийн, мөн ямар нэг бүлэглэлийн доторх мэдээллийг дамжуулах хэрэгсэл бөгөөд сонины газар гэж нэрлэгдэх мэргэжлийн байгууллагын хэвлэн гаргадаг сонин нь нийгэмд хүчтэй нөлөө үзүүлдэг.
Сонин гэдэг нь эдийн засаг, улс төр, нийгэм, спорт зэргийн шинэ соргог мэдээг мэдээлэх зорилготой Олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэл нэг төрөл бөгөөд нийтлэл, өгүүлэл, гэрэл зураг, зураасан зураг зэргийг цаасан дээр хэвлэсэн зүйлийг хэлнэ.
Хамгийн богино хугацаанд орсон гоолууд: 49 секундэд – Блэкберн Роверс багийн довтлогч Маме Бирам Диуф болон Болтон Уондерерс багийн хагас хамгаалагч Стюарт Холден нарын гоолууд
Вулверхэмптон Уондерерс 1–1 Ньюкасл Юнайтед – 7-г Вулверхэмптон Уондерерс (Кевин Дойл, Йелле ван Дамм, Мэттью Жервис, Рональд Зубар, Адлен Гудиура, Кристоф Берра болон Карл Хенри), 5-ыг Ньюкасл Юнайтед (Энди Кэрролл, Кевин Нолан, Шола Амеоби, Жеймс Перч болон Жоуи Бартон) ;
2011 оны тавдугаар сарын 14-нд Манчестер Юнайтед баг 1–1 харьцаагаар Блэкберн Роверс багтай тэнцэж энэ удаагийн лигийн тэмцээний түрүүг авах болзлоо хангасан ба Английн хөлбөмбөгийн аваргаар арван ес дэх удаагаа шалгарч Ливерпүүл багийн удаан хугацааны турш тогтоогоод байсан түүхэн амжилтыг давж гарч, Премьер лигийн арван найм дахь түрүүгээ авсан.
Алекс Фергюсон Манчестер Юнайтед багийг удирдан Премьер лигт 12 дахь удаагаа түрүүлгэсэн бол Вест Хэм Юнайтед, Блэкпүүл болон Бирмингем Сити багууд нь Лигийн АШТ-д улиран тоглох болсон.
Спортын хэрэглэгдэхүүний компани «90 » хэмээх Премьер лигийн энэ улирлын тоглолтын бөмбөгийг хийх гэж байгаа бөгөөд цэнхэр, намар, хаврын туршид хар ба цагаан өнгөтэй байх юм.
1865 - Боолчлолыг халах, худалдаалах, наймаалцахыг бүрэн хориглосон АНУ-ын Үндсэн хуулийн 13-р нэмэлт өөрчлөлтөд нэгдэн орохоос Делавейр муж татгалзав.
1879 - Хатан хааны дэргэдэх Канадын хүрээлэнгийн ээлжит хуралдааны үеэр Сендфорд Флеминг Олон улсын нэгдсэн цаг тооллын талаарх анхны санаагаа дэвшүүлжээ.
1968 - Иргэний эрхийн төлөөх Америкийн хөдөлгөөн: Өмнөд Каролина мужийн Оранжбург хотод байрлах Өмнөд Каролинагын их сургуулийн оюутнууд хар арьстануудыг эсэргүүцэж, жагсаал зохион байгуулжээ.
1983 - Мельбурнын шороон шуурга: Австралийн хоёр дахь томоохон хот гэгдэх Мельбурн хотод ган гачигийн улмаас шороо шуурч нэг өдрийн дотор 320 метр шороон давхарлага үүсгэжээ.
Япон дайнд ялагдсанаар Тайванийг Дундад Иргэн Улс авсан бөгөөд 1945 онд Хятадад коммунист БНХАУ байгуулагдахад Чан Кайшийн удирдсан Гоминдан нам Тайвань руу дүрвэн Тайбэйг түр нийслэл хэмээв.
1941 оны зургаадугаар сард Зөвлөлт Холбоот Улс руу халдан дотолсон Нацист Германы цэргийн хүчийг хориглон хамгаалах үүрэг дээд дарга нарт оноогдсоны дагуу Конев Витебск дэх 19 дүгээр армийн командлагчаар томилогдон, Витебскт хориглон байлдаж арга буюу ухран хамгаалсаар Улаан армийн цэргийн нэгтгэлтэйгээ хүч хавсран Смоленскийн орчимд Москва руу улангасан дайрч агсан цэргийн хүчийг зогсоож чадсан юм.
Тэрээр Баруун фронтыг командлаж байх үед Москваг эзлэх Хитлерийн "Тайфун" ажиллагаа эхэлсэн бөгөөд тэрээр Баруун фронтыг ялагдлаас аварч чадаагүй ба Баруун фронтын цэрэг Вязьмагийн дэргэд бүслэлтэнд орж бут цохиулсан байна.
1941 оны аравдугаар сараас 1942 оны наймдугаар сарыг хүртэл Конев Калинины фронтыг амжилттай удирдахдаа 1941 оны өвлийн туршид үргэлжилсэн Зөвлөлтийн сөрөг довтолгоон бүхий Москвагийн дэргэдэх тулалдаанд онцгой амжилт гаргасаны тул хурандаа генерал цол хүртэв.
Коневийн дайны туршид хамгийн өндөр албан хашиж байсан нь хугацааг албын нь хамт өгүүлбэл, 1943 оны хоёрдугаар сараас зургаадугаар сарыг хүртэл Зөвлөлтийн Баруун фронт, 1943 оны долоодугаар сараас 1945 оны тавдугаар сарыг хүртэл Украины 2 дугаар фронтыг тус тус командалж 1945 оны тавдугаар сараас Украины 1 дүгээр фронтыг командалж байлаа.
Тэрээр Курскийн тулалдаанд Зөвлөлтийн цэргийн хориглолтын хүчийг удирдаж байсныг болон 1944 оны нэгдүгээр сарын 24-нөөс хоёрдугаар сарын 16-ныг хүртэл үргэлжилсэн Корсунь-Шевченковскийн бүслэлт зэрэг амжилттай явагдаж өнгөрсөн цэргийн томоохон ажиллагаануудыг дурдах нь зүй.
1926 онд Конев М. В. Фрунзегийн нэрэмжит Цэргийн сургуульд офицерийн мэргэшүүлэх сургалтанд хамрагдаж суралцаж төгссөн бөгөөд 1931 оноос туршлагатай залуу дарга Конев Өвөр Байгалын болон Хойд Кавказын цэргийн тойргийг удирдах болсон юм.
Энэ бүхэн нь 1937-38 онуудад Сталины «Их цэвэрлэгээ» гэгчээр шалгагдаж байсантай холбоотой байх ба Ворошиловын дэмжлэгийн дагуу офицерын тушаал хэд хэдэн шатаар ахиж амжсан юм.
Иван Степанович Конев (1897 оны арванхоёрдугаар сарын 16 — 1973 оны тавдугаар сарын 21) нь Зөвлөлтийн цэргийн жанжин байсан бөгөөд Эх орны дайны үед Улаан армийн манлай хүч Дорнод фронтыг удирдан Дорнод Европыг эзлэн түрэмгийлэгчдээс чөлөөлж, цаашлаад Германы нийслэл Берлин хотыг эзлэхэд онцгой гавьяа байгуулсан билээ.
Иван Коневийн 1938 онд Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс дахь зөвлөлтийн цэргийн удирдагчаар томилогдон ажиллаж БНМАУ-ын хилийг Япон милитаристуудаас хамгаалахад байгуулсан гавьяаг нь үнэлэн 1977 оны тавдугаар сарын 7-нд Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Баатар цолоор нэхэн шагнасан билээ.
Бүгд найрамдах улсын хожуу үеийн тэмцлийн үеэр олон зуун сенатч алуулсан буюу үхэхэд Ромын сенат эхний үед Анхдугаар триумвиратын дэмжигчдээр нөхөгдөж байсан бол хожим Хоёрдугаар триумвиратын дэмжигчдээр нөхөгдөж байв.
Үүний дотор Юлий Цезарь НТӨ 44 онд Ромын диктатороор насан туршдаа томилогдсон явдал, Актиумын тулалдаан , Ромын сенат Октавианд хүндэт Август цол өгсөн явдлаар тэмдэглэх санал гарч байв.
Эзэнт гүрэн өргөн уудам нутаг дэвсгэрийг удаан хугацаанд харьяалж байсан учраас дэлхийн улс орнуудын хэл, шашин, архитектур, философи, хууль, засаглалд нөлөөлсөн нөлөөлөл өнөөг хүртэл хадгалагдсаар ирсэн.
Ромын эзэнт гүрэн эртний Ромын соёл иргэншлийн бүгд найрамдах улсын дараах үе шат бөгөөд засаглалын автократ хэлбэртэй, Европ, Газар дундын тэнгисийн эргэн тойронд асар том нутаг дэвсгэр эзэлж байснаараа онцлог юм.
Энэ нэр томъёогоор анхны эзэн хаан Октавиан Августын үеэс эзэнт гүрнийг Баруун ба Зүүн гэж хувааж, дараа нь Баруун Ромын эзэнт гүрэн нуран унах хүртэлх үеийг хамардаг, өөрөөр хэлбэл НТӨ 27 оноос 476 он хүртэл юм.
НТ зууны сүүлээр Диоклетиан өргөн уудам нутаг дэвсгэрийг удирдлага доороо нэгтгэн барьж байхын тулд эрх мэдлийг хамтран төр баригч эзэн хаадын дунд хуваах практик тогтоожээ.
Фрэнк Ллойд Райт (, 1867 оны зургаадугаар сарын 8 - 1959 оны дөрөвдүгээр сарын 9) нь Америкийн уран барилгач шинийг санаачлагч, өрнөдийн уран барилгын хэлбэр данг бие даасан чиглэл болгоход үнэтэй хувь нэмрийг 20-р зууны эхэн хагаст оруулагч хүн байв.
Райтыг «байгалийн архитектурыг» үндэслэн хөгжүүлэгч, суртал ухуулагч хэмээн архитектурын салбарынхан хүндэтгэдэг бөгөөд «Америкийн хамгийн шилдэг уран барилгач» юм.
Монгол дээл хувцасны хөгжил түүхэн замналаас товч дурьдвал монголчуудын хувцасны нэн эртний дурсгал нь шинэ чулуун зэвсгийн үе, хүрэл, төмрийн үеийн судлалын олдвороос мэдэгдэх бөгөөд угсаатны өвөрмөц янз маягийг олсон нь манай эриний өмнөх цагийн монгол овогтны өвөг дээдэс болох Хүннү нарын үед хамаарагддаг.
Хүннү нарын хувцас нь монгол орны эрс тэрс уур амьсгалд зохицсон, мал аж ахуй эрхлэж нүүдэллэн аж төрдөг нөхцөлтэй ихэд уялдсан хэлбэр маягтай байжээ.
Олдворын дотор углаж өмсдөг, минжэн эмжээртэй, бачуу ханцуйтай, хоёр мөр болон ар голоор нь ангийн үс хадсан, углаа захны ирмэгийг бөс минжээр эмжсэн хувцас байсан байна.
Асар уудам газар нутагтай бэлчээрийн мал аж ахуй, ан гөрөө эрхэлдэг нүүдэлчин Монголчууд цөөн хүн амтай орны хөрс газар тариалан эрхлэхэд төдийлөн тохиромжгүй тул хэрэгцээний бөс бараа, торго дурдан, тариа будаагаа зэргэлдээ орших суурин омог аймгуудаас авдаг.
Дайнч, моринд гарамгай монголчуудын хувцас хүний хөдөлгөөнд бүрэн зохицсон, тайван цагт ч, дайн тулааны үед ч өөрчлөгдөхөөргүй хэв загвартай, салхи хаасан битүү энгэртэй, гар даарахгүй нударгатай дээл, морин дээр удаан явахад биед түшигтэй өргөн бүс, урт өмд, өвдөг хүрсэн урт түрийтэй гутал сэлтээс бүтэж байв.
Эртний монгол нийт хүмүүсийн дээл нь зөв энгэртэй, энгэр нь дөрвөлжин мөөрөлжин байсан бөгөөд дээхэн үедээ бүдүүн цэмбэ, арьсан дээл өмсдөг байснаа хожим гадны бөс торгомсог, алт хатгамалсан торгомсог дээл өмсдөг болжээ.
Энэ соёл монгол угсаатан төв азийн өндөрлөг дээр үүсэн бүрэлдэж эхэлсэн олон мянган жилийн тэртээгээс улбаатай бөгөөд МЭӨ зуунаас төр улсаа байгуулан хүчирхэгжин мандсан Хүннү гүрний үед Монгол үндэсний хувцасны нийтлэг шинж төрх цэгцэрч бүрэлдсэнийг судалгаа шинжилгээний үр дүн харуулж байгаа билээ.
зууны үеийн монголчуудын хувцасны хэв маягийг тэр цагийн Перс, Нангиад европ сурвалжийн зураг сэлт эртний судлалын биет хэрэглэгдэхүүн болон монголоор зорчсон элч жуулчдын тэмдэглэлд “Монголын нууц товчоо”, “Судрын чуулган”, “Юан улсын судар” зэрэг сурвалж зохиолын мэдээ, баримтад дурдсаныг баримжаалан мэдэж болно.
Монгол гүрний их хаад Мөнх 1252 онд, Хубилай хаан 1275 онд тайлга ёслолын хувцасны дүрэм хуулийг удаа дараа гарган тогтоосон бөгөөд чингэхдээ хуучин хэлбэрийг хэвээр авч, чимгийг маш их болгосон байна.
Аливаа улс үндэстэн, ард түмний чухал дурсгал нь үндэсний хувцас мөн бөгөөд хүний нийгмийн түүх олон жилээр тасралтгүй үргэлжлэн хувьсан өөрчлөгдөж, хүний өмссөн хувцас ч хөгжлийнхээ явцад тухайн цаг үеийнхээ нийгэм, соёл шинжлэх ухаан, техникийн хөгжил зэргийн нөлөөнөөс хамааран олон өвөрмөц хэв маяг хэлбэр донжийг бүрдүүлэн бий болгож эцсийн хувилбараа олсон байдаг.
Дээл гэсэн үгний учрыг тайлбарлавал, монгол бичигт “ᠳᠡᠪᠡᠯ” , ойрадын аялгад “дэвэл”, буриад аялгад “дэгэл, дэглэй”, халх өвөрлөгчийн аялгад “дээл”, монгол хэлэнд “диээр” гэж байгаа нь монгол эртний урт эгшиг үүссэн зүй тогтолтой холбох бөгөөд энэ үгийг язгуур “дэв, дэб” нь ”дэвших, дээгүүр, дээр” гэсэн утга ойролцоо “дээгүүр нөмөрдөг юм” гэсэн агуулгатай.
Улмаар 2002 оны гуравдугаар сард Эвертон багийг удирдахаар явж нутаг нэгт Уолтер Смитээс Эвертоныг багийн дасгалжуулагчийн авахаар Хоёрдугаар дивизийн гишүүн багийнхаа халааг дараагийн мэргэжилтэндээ өгч байв.
Дэвид Уильям Мойес (, 1963 оны дөрөвдүгээр сарын 25-нд Шотландын Глазго хотод төрсөн) нь Шотландын хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч бөгөөд өмнө нь тоглогч байсан юм.
Одоо тэрээр Английн Премьер лигийн Эвертон багийн дасгалжуулагчаар ажилладаг бөгөөд багийнхны амжилттай удирдсаны төлөө 2003, 2005 болон 2009 оны Английн хөлбөмбөгийн холбооны дэргэдэх «Лигийн дасгалжуулагчдын холбооны Шилдэг дасгалжуулагч» болж байв.
Мойес 2002 оны гуравдугаар сарын 14-нд 54 жил дээд лигээс унаагүй байсан амжилт нь зогсоход байсан «Ардын баг» хочит Эвертоныг хүндхэн байдлаас богино хугацаанд гаргах даалгаварыг удирдлагуудаас авч байлаа.
Мойес Шотландын Селтик, Английн Престон Норт Энд багуудад тоглогч байхдаа лигийн 550 тоглолтонд оролцож, түрүүлж байсан ба 1998 оноос дасгалжуулагчын гараагаа «Престон Норт Энд» багаас эхлүүлсэн юм.
Түүний засаглалын үед уламжлалыг баримтлагчид болон шинэчлэгчдийн зөрчилдөөн уламжлалыг баримтлагчдын ялалтаар өндөрлөж, шинэчлэгчид Москва, Казань руу дүрвэцгээжээ.
1918 оны 3 сард Залуу Бухарачуудын Хөдөлгөөний идэвхтнүүд Большевикуудтай нэгдэж, Бухарачууд хувьсгалд бэлэн болж, хүн ард чөлөөлөлтийг хүлээж эхлэв.
Оросын архивын баримтаас үзэхэд эмир Бухара хот, ойр орчмын улсуудад Большевикуудыг дэмжигч иргэд хэдэн зуугаараа байгааг тоолгүй, Большевикийн төлөөлөгчдийг цаазалж хариу барьсан бөгөөд Бухарын ард иргэдийн ихэнх нь Большевикуудын халдлагыг дэмжээгүй тул муу зэвсэглэсэн, зохион байгуулалт муутай Большевик арми Зөвлөлтийн нөлөөгөө тогтоогоод байсан Ташкент руу буцжээ.
Алим Хан нь нэрэндээ Халиф хэмээх гуншин нэмсэн Мангитын удмын цорын ганц хүн бөгөөд аливаа улсын төрийн эрхийг барьсан Чингис хааны шууд удмын сүүлчийн хүн аж.
1753 - Цэцэрлэгжүүлэх олон улсын зөвлөлийн ээлжит хурлаар олон улсад тарьмал болон зэрлэг ургамлыг төрөл зүйлийнх нь дагуу ангилан ялгах шийд гаргажээ.
1945 - Дэлхийн хоёрдугаар дайн: Зөвлөлтийн цэргүүд Герман даяар "Гуравдугаар рейх Адольф Гитлер өөрийн хоргодох байрандаа больщевизмын аугаа ялалтын дунд эцсийн амьсгалаа татав" нэртэй нийтлэл тараагдаж, Зөвлөлтийн аугаа ялалтыг цуурайтуулжээ.
1947 - Дэлхийн хөдөлмөрчдийн эв санааны нэгдлийн өдрөөр Сальвадор Гиллиано тэргүүтэй салан тусгаарлагчид халдлага үйлдэж 11 хүн амиа алдан, 33 хүн шархаджээ.
1970 - Коммунист Кампочийн засаглалыг түлхэн унахгаах зорилгоор Өмнөд Вьетнамтай хамтран Кампоч улсад цэргийн ажиллагаа явуулах Ричард Никсоны шийдвэрийг олон нийт хүчтэй эсэргүүцэв.
1993 - Шри Ланкийн гурав дахь Ерөнхийлөгч Р.Премадаса бөмбөгөнд өртөн амиа алдсаны дараа Дингири Банда Вижентунга автоматаар Ерөнхийлөгчийн суудалд заларчээ.
Дэлхийн хоёрдугаар дайн: АНУ-ын Ерөнхийлөгч Франклин Д.Рүүзвельт захирамж гаргаж Япон гаралтай америк иргэдийг түр байрлах лагерьт байршуулах шийдвэр гаргав.
Мэдээллийн харилцааг мэдээлэл дамжуулагч нь харилцагчдад үйл явдал, удирдлагын шинжтэй шийдвэрийн тухай мэдээлж, янз бүрийн төсөөлөл, үзэл бодол, хүсэл сонирхол, мэдрэмж, удирдамж, сэтгэгдэл зэрэг зүйлийг солилцох үйл явц гэж ойлгох явдал түгээмэл юм.
Энэхүү олон талт өвөрмөц шинжийг агуулсан дохио нь хүн төрөлхтний нийгмийн мэдээллийн логик утга, агуулгыг материаллаг хэлбэрт оруулдаг бөгөөд түүний тусламжтайгаар нийгмийн мэдээлэл бүрэлдэн тогтох, хөгжих, хадгалагдах, дамжих, хүлээн авах үйл явц явагдах болно.
Судлаачид олон нийтийн мэдээллийн харилцааны асуудалд хандахдаа мэдээллийг гол төлөв техник хэрэгслийн тусламжтайгаар тараадаг олон нийтийн харилцааны төрлийг, түүний дотор ОНМХ-ийн үйл ажиллагааг бүхэлдээ авч үздэг.
Орчин үеийн практик, нийгмийн үйл ажиллагааны бүх хүрээг газар сайгүй мэдээлэлжүүлэх үйл явц, олон нийтийн харилцааны бүх үе шатын технологижилт нь “олон нийтийн мэдээллийн харилцаа” хэмээх ойлголтыг утга агуулга, арга зүйн үүднээс нарийвчлан судалж, зарим тодруулга хийхийг зүй ёсоор шаардаж байна.
Үүний үр дүнд эргэх холбооны асуудал цоо шинээр тавигдах болж, судлаачид “мэдээллийн нийгэм” хэмээх ойлголтын хүрээнд олон нийтийн мэдээллийн харилцааны мэдээллийн талд илүү их анхаарал тавьж байна.
Тэгвэл олон нийтийн мэдээллийн харилцааг мэдээллийн хамт дохио зангаараа илэрхийлэх хэлбэрүүд, техникийн сувгууд, мэдээллийг тараах, хадгалах, боловсруулах, илрүүлэх зорилготой байнга шинэчлэгдэж буй орчин үеийн хэрэгслүүдийг хамардаг нэгдмэл үйл явц гэж үзэж болно.
1952 онд 3-р курсийн оюутан байхдаа анх удаа олимпод эх орноо төлөөлөн оролцож харайлтын төрөлд хүрэл медаль хүртсэн нь Японы тамирчдаас гимнастикийн спортоор хүртсэн анхны медаль болжээ.