polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Энэ хөтөлбөрт Япон/Дэлхийн Банкны хамтарсан тэтгэлгээр Баярцогт, Монгол банкны ерөнхийлөгч асан Жигжидийн Үнэнбат, Цэрэндагвын Одонгуа, Сангийн Яамны сайд асан Ясанжавын Очирсүх зэрэг арав гаруй улс төрчид хамрагдсан тухай Колумбын их сургуулийн Олон Улсын Харилцаа, Нийтийн Удирдлагын сургуулиас эрхлэн гаргасан сэтгүүлд дурдсан байна.
Тэд 6 удаа Ла Лигагийн аварга болж, 7 удаа Копа дель Рей цомыг хүртэж, УЕФА-гийн цомын хуучин хувилбар болох Фэйрс цомд 2 удаа түрүүлснээс гадна УЕФА-гийн цом, УЕФА Цомтой багуудын цомыг тус бүр 1 удаа, УЕФА Супер цомыг 2 удаа хүртэж байв.
Мөн УЕФА Аваргуудын Лигийн шигшээ тоглолтод 2 дараалан шалгарсан амжилтыг үзүүлэхдээ эхний удаад нь буюу 2000 онд Ла Лигагийн өрсөлдөгч Реал Мадридад хожигдсон бол 2001 онд Германы Бавари Мюнхен багтай 1-1 харьцаатай тэнцээд, торгуулийн цохилтоор ялагдаж байжээ.
Бүртгэлтэй дэмжигчдийн тоогоороо дэлхийд томоохонд тооцогдох тус багийн улирлын тоглолтыг үзэх эрхийг 50,000 гаруй хүн худалдаж авсан байдаг бөгөөд шинэ цэнгэлдэх хүрээлэн ашиглалтад орох үед уг эрхийг худалдаж авахаар 20,000 гаруй хүн аль хэдийн захиалгаа өгөөд буй аж.
Европын цомын тэмцээнүүдэд үзүүлсэн амжилт нь ч дээрх хоёр багийн дараа орох бөгөөд Испанийн багуудаас уг гурван баг л тивийнхээ цомыг 5 болон түүнээс дээш удаа хүртэж байв.
Хуваагдлын үед үүссэн энергийг дулаан зөөгч бодисоор зөөж уурын генераторт аваачдаг бөгөөд уурын генератор нь уг дулааны энергийг ашиглаж усыг буцалгаж маш их хэмжээний уур үүсгэнэ.
Атомын цахилгаан станц буюу Цөмийн Цахилгаан Станц гэдэг нь нэг буюу хэд хэдэн цөмийн реактороос дулааны энерги гарган авч, түүнийгээ ашиглан цахилгаан энерги гаргадаг цахилгаан станцыг хэлнэ.
Атомын цахилгаан станцуудын үйлдвэрлэх цахилгааны хэмжээ тогтмол байвал тохиромжтой байдаг бөгөөд ийнхүү үндсэн хэрэглээнд зарцуулагдах цахилгааныг гарган авахад ашиглагддаг.
ЗХУ-д анх "Обнинскийн атомын цахилгаан станц"-ыг 1950 онд барьж эхлүүлээд 1954 оны 6-р сарын 27-нд ашиглалтанд оруулж 5 МВт цахилгаан эрчим хүч гаргаж байжээ.
1972-1983 оны хооронд дэлхийн урлагт хайртай залуусыг өөрсдийн хоолой, өнгө төрхөөрөө дагуулахуйцаар идэвхитэй хөдөлмөрлөж байсан бөгөөд тэд өөрсдийн урын сандаа багтсан бүтээлүүдээ өөрсдөө зохиодог байсан юм.
АББА хамтлаг дэлхий даяар 375 сая хувь хуурцаг борлуулсан гэх амжилтаараа шилдэг амжилтуудын нэгийг тогтоосон бөгөөд хоёр эмэгтэй, хоёр эрэгтэйгээс бүрдсэн тус хамтлагийн " ", " ", " ", " ", " " зэрэг маш олон сайхан уянгалаг дуунууд нь тэдний нэрийн хуудас болсон бүтээлүүд юм.
Бьорн Ульвеус (1945 оны дөрөвдүгээр сарын 25-нд Шведийн Гётеборг хотод төрсөн) нь хөгжмийн урлагийн замналаа мөн л 18 настайгаасаа « » хэмээх ардын хөгжмийн хамтлагт дуучин, гитарчингаар эхлүүлж байсан байна.
« » хамтлагтай тус хамтлаг хэд хэдэн удаа хамтран аялан тоглолт хийж байсан ба тухайн үеэс Андерсен, Бьорн нар хамтран "' " дуунаас авахуулаад хэд хэдэн дууг зохиож, « » хамтлаг сонсогчиддоо хүргэж байв.
Анни-Фрид Лингстад (1945 оны арваннэгдүгээр сарын 15-нд Норвегийн Бөйркесен хотод төрсөн) 13 настайгаасаа бүжгийн хамтлагт дуулж, бүжиглэж ирсэн бөгөөд хожмоо «Анни-Фридийн дөрвөл» хэмээх хамтлаг байгуулан олонд танигдаж байжээ.
" " дуугаараа үндэсний дууны шалгаруулалтанд түрүүлж байсан тэрээр Шведийн алдартай дуу бичлэгийн «» хэмээх студитэй гэрээ байгуулан хамтран ажиллах болсоноор төдийлөн олноо танил болж амжаагүй Лингстад телевизийн тоглолтын цаг булангаар эчнээ танил болж, улмаар АББА хамтлагийг 1972 онд байгуулагдахад арын вокалистаар орж байсан түүхтэй.
Агнета Фельтског (1950 оны дөрөвдүгээр сарын 5-нд Шведийн «Йёнчёпинг» хотод төрсөн) нь 17 настайгаасаа эхлэн авъяаслаг уран бүтээлч болохыгоо өөрийн зохиосон дуугаагаараа Шведийн ард түмэнд харуулсан бүсгүй бөгөөд бие даасан таван цомог гаргажээ.
Дараа нь буюу 1972 оны есдүгээр сарын 26-нд хамтлагийн хоёр эмэгтэй нь гоцлон ", " дууг дуулсанаар хамтлаг цаашдаа хоёр эрэгтэй нь вокал хийх шийдэлд хүрсэн гэдэг.
Хамтлагийн менежер Стиг Андерсон хамтлагт нэр өгөхдөө "Алибаба," "ФАББ," болон "Баба" гэх хэд хэдэн саналыг гаргаж ирсэн ч "АББА" хэмээх нэрийг хамтлагийн гишүүдийн нэрний эхний үсгээс санаа авч хийсэн түүхтэй: Агнета, Бьорн, Бенни болон Анни-Фрид.
Монголын эзэнт гүрний баримтат сурвалжийн мөрөөр дэлхийн дөч гаруй улсад арав гаруй жилийн хугацаанд хийсэн хээрийн судалгаа, зураг авалтын үр дүнд мэргэжлийн гэрэл зурагт буулган баримтжуулж, орчин үеийн медиа арга хэлбэртэй уялдуулан туурвиж буй эдгээр бүтээлүүд нь Монголчуудын арвин баялаг өв уламжлал, дэлхийн түүхэнд бүтээсэн соёл, шинжлэх ухаан, төр нийгмийн нээлт шинэчлэлүүдийн талаар бүрэн цогц мэдээллийг кирил үсэг, монгол бичиг, англи хэлнээ буулган олон улсын стандартыг хангасан агуулга, ач холбогдол, зохиомж, хэвлэлийн технологийн өндөр төвшинд хүргэсэн анхны бүтээл болох юм.
"Чингис хааны мэндэлсний 850 жилийг ой"-г тэмдэглэх ажлын хүрээнд Зэвсэгт Хүчний Жанжин Штабын урилгаар “Хаан түүхтэй Монголчууд” лекцийг ЗХЖШ болон Афганистан улсад үүрэг гүйцэтгэх энхийг сахиулагчид зэрэг нийт 25 анги, нэгтгэлийн 3000 орчим албан хаагчдад зохион байгуулсан
Монголын эзэнт гүрний байлдан дагууллын үед их хаадын зарлигаар эзэлсэн нутгаа сахин даяар тархан суурьшсан Монголчуудын уламжлан ирсэн угсаатны онцлог, зан заншил, хувцас зүүсгэл, хэл бичиг, ахуй байдлаа хэрхэн хадгалан үлдэж байгаа талаар болон монголын түүхтэй холбоотой дурсгалт газар, соёлын дурсгалуудыг хээрийн судалгаа, зураг авалтын шатанд авсан гэрэл зургуудын дээж 500 гаруй мэргэжлийн зургийг монгол бичиг, кирил үсэг, англи хэлнээ тайлбарлан толилуулсан бүтээл.
Ертөнцийг байлдан дагуулагч буюу “Жахангүшейн замаар” Монголын эзэнт гүрний Юань улс, Зүчийн улс, Цагаадайн улс, Алтан орд улс, Төмөрийн улс, Ил хаадын хязгаар дахь Монголчууд болон Монгол түүх соёлын дурсгалууд бүхий өнөөгийн дотоодын мөргөлдөөнтэй, хаалттай хоригтой бүс нутгийг зорьсон он жилүүд, туулсан замын тухай 7 бүлэг бүхий 88 тэмдэглэл, хавсралт, зохиогчийн авсан 170 гаруй гэрэл зураг бүхий аян замын тэмдэглэл
Монголын эзэнт гүрний байлдан дагууллаас дэлхийд тархан суурьшсан Монголчууд болон Монгол соёлын дурсгалуудаа судлан дотоодын мөргөлдөөнтэй, хаалттай хоригтой улс орнуудад хээрийн судалгаа, зураг авалтаар ажиллаж устах аюулд буй Монгол соёлын дурсгалууд, элэг нэгт Монголчуудаа сурвалжлан түүх, соёл, угсаатан судлал, дуу дүрс бичлэгийн баримтат бүтээлүүд туурвиж буй Монгол судлаач.
Сүүлийн арав гаруй жилийн хугацаанд Иран, Ирак, Афганистан, Туркменистан, Узбекистан, Казахстан, Кыргызстан, БНХАУ, ОХУ, Турк, Энэтхэг зэрэг 50 гаруй улс орны 600 гаруй хот суурин бүс нутагт судалгаа, зураг авалтаар ажиллаж 22 дугаар бүхий телевизийн баримтат цуврал, 6 төрлийн ном хэвлэл, орон нутагт болон олон улсад 19 удаагийн үзэсгэлэн толилуулсан Аялан судлаач.
Монголчуудын байлдан дагууллын үр дүнд хүн төрөлхтний соёл, шинжлэх ухаан, уран барилга, хот байгуулалт, төрт ёс, хууль цаазад оруулсан шинэчлэл, нээлтүүдийг дуу, дүрс бичлэгийн баримтат өвд баринтаглан мэргэжлийн гэрэл зураг, дүрс бичлэгийн баялаг сан хөмрөг бүтээж буй Соёл судлаач.
1999 оноос арьсан эдлэлийн урлан байгуулан ажиллаж урлангийн ашгаараа дээр дурдсан хээрийн судалгаа, зураг авалтуудаа санхүүжүүлэн, шинжлэх ухаан танин мэдэхүйн бүтээлээ олон нийтийн хүртээл болгож байгаа Монгол түүх, соёлын түүчээ.
Үндэсний болон олон улсын хэмжээнд 300 гаруй хэвлэл, аймаг орон нутгийн 48 телевизэд дэлхийн Монголчууд, Монгол соёлын дурсгалуудын талаар ярилцлага, өгүүлэл, нийтлэл, нэвтрүүлгээ толилуулж, 22 үзэсгэлэн дэлгээд байна.
Энэ иргэний ойлголт нь үндсэрхэг үзэл бол -ийн “ Үндэстэн гэж юу вэ?” гэдэг илтгэлээр жишээ татахад, хаана тэр тодорхойлуулах гэсэн “өдөр бүрийн асуулга ” хүмүүсийн амьдралын үргэлжлэлийг хамааруулдаг.
Ардчилсан үзэлтэнгүүд үндэстний өвөрмөц үнэ цэнэтэй зүйлсийг хамгаалж, дахин давтагдашгүй үндэсний бие даасан амьдрал ба ардчилсан улс төрд хэрэгтэй бусад үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгэдэг.
Олон үндсэрхэг үзэлтний хөдөлгөөнүүд үндэсний эрх чөлөөнийхөө төлөө зориулж, дарлагдаж байсан ч тусгаар тогтнож байхад саад болж байсан буруутай этгээдийг мөрдөх хэрэгцээтэй болсон.
Марксист Ленин бол үзэл сурталыг боогдуулж, бодит байдал дээр Сталингийн өглөөний ажил нь , Социалист бол нэг улс гэж тушаал гаргаж тунхаглаж байсан ч энэ нь олон улсын байдал дайн тулалдаан, үндэстний шашны зөрчилдөөнтэй үед нөлөөлж чадсангүй.
Бусад жишээ гэвэл -ийн 7сарын 26нд удирдан зохион байгуулсан хөдөлгөөн Кубын хувьсгал болон Америкийн тусламжтайгаар 1959 онд хөөн гаргасан, -ийн , 'ийн , -ийн , -ийн ба Өмнөд Африк зэрэг эдгээр улс орнууд болох юм.
Энэ үзэл нь итгэл үнэмшлийг багтаадаг итгэл үнэмшил нь улсын хамгийн чухал юм мөн гэдэг итгэл үнэмшил нэг улсын бусад бүх улсуудаас илүү гарах энгийн зүйл юм.
Интеграл үндсэрхэг үзэл гэдэг нь үндэстэн бол улс төрийн нийтлэг зорилго болон өөр нийгмийн ангилал хоорондын хамтрал, улс төрийн шатлалыг багтаасан органик нэгж гэж номлодог.
Үндсэрхэг үзлийг хэзээ хаана хэрхэн үүссэнийг тогтооход хэцүү хэдий ч энэ нь яах аргагүй 18р зууны үед гарсан Франц Америкийн хувьсгалтай холбоотой бөгөөд энэ үед үндсэрхэг үзэл дээд цэгтээ хүрч байв.
Сүсэг бишрэлдээ улс гүрэн, нэг үндэстэн , соёл, шашин, хүмүүсийн нийтлэг, эсвэл цөөнх хэсгээрээ итгэж, захирагдаж, үндэсний адил төсөөтэй шилжилт хийдэг.
Үндсэрхэг үзлийн давуу тал бол сүсэг бишрэл нь нэг угсаатанг олон болгож хувааж үздэггүй, зарим үндсэрхэг үзэлтнүүдийн дээрэнгүй үзлийг тэтгэж, дэмждэг.
Энд бүтээгдсэн дуунууд шүлгийн хувьд: "илүү хийсвэр, өмнөхөөсөө илүү их төсөөлөлтэй", хөгжмийн хувьд: "чиглэлээсээ хазайсан" өнгө аястай болсон.
Энэ нь цомгийн "" дуун дээр түлхүү илэрсэн, үүндээ өөрсдийн гол үлгэрлэл болгосон уран бүтээлч нь бөгөөд Бриан Эногийн цомгийн дуу бүрийг өөр хэв маягтай болгох санаачлагийн дагуу Крис Мартин энэ дуу өөрийн хамгийн бага өнгөө гаргасан.
Хамтлагийн бөмбөрчин Вилл Чэмпион -д өгсөн ярилцлагандаа: "Бидний энэ цомог дээр гол төвлөрсөн зүйлүүдийн нэг нь хоолойны өнгийг өөрчлөх явдал байсан. Учир нь Крис хэтэрхий танигдсан хоолойтой байсан."
Тэд өөрсдийн цахим хуудсандаа дурьдахаа, хамтлаг акоустик гитар болон зарим хөгжмийн зэмсэгүүдийг сүмүүдэд байршуулан тоглож онцгой дугаралтуудыг гаргаж авсан байдаг.
2007 оны сүүлээр " ", " " зэрэг дуунууд цомогт багтахаар нэрлэгдэж байсан ч продюсерүүд эдгээр дууг хангалттай сайн болж чадаагүй гэж үзсэнээр үндсэн цомогт бус дараа нь гарах ' -д багтаахаар шийджээ.
Мартин цомогоо бүтээж явцдаа Чарлес Дикэнсийн олон тууж зохиолыг уншсанаа дурдан улмаар энэ нь цомгийн " " болон " " зэрэг дуунуудын дүр зурагт хүчтэй нөлөөлсөн байж магадгүйг хэлсэн байдаг.
Чэмпион үргэлжлүүлэн: "Бид цомгийг цөөн нэршилтэй, дотроо олон зүйлстэй байлгахыг хүссэн. Цомог бараг бүхэлдээ үүн дээр тулгуурласан, гэхдээ энэ хамгийн богинохон нь. Бид үүнийг бараг биелэгдэшгүй байлгахаар буюу цомгийн бүх дууг нэг дуугаар төлөөлүүлэхийг хүссэн." Нэмж хэлэхдээ, Мартин хамтлагийг дууг нэрлэхдээ үргэлж 1 нэрээр 2 нэрийг төлөөлүүлэхийг хүсдэг байснаа дурдсан.
Тэр үргэлжлүүлэн цомгийн дуунуудыг 2 нэршилтэй байгааг тайлбарлахдаа америкийн дуучин Жастин Тимберлайк сүүлд гаргасан / цомогтоо энэхүү аргийг ашигласан нь нөлөөлсөн гэдгийг дурджээ.
2006 оны 10-р сард хамтлагийн аргил гитарчин Гай Бэрримэн анхны хүүхдээ өлгийдөн авснаас хойш 2 долоо хоногийн дараа зарим эх сурвалжууд хамтлаг 5 жилийн завсарлага авч тухай нийтлэгдэв.
Өмнөх цомгуудаас ялгаатай нь "Вива ла Вида" цомог нь илүү нийтлэг хандлагатай болж, хүний хувийн асуудлууд багасч улмаар хүн төрөлхтөний өмнө тулгардаг асуудлуудын тухай илүү илэрдэг.
Цомгийг 2007 оны 6 сараас 2008 оны 4 сар хооронд бичиж дуусгасан бөгөөд Жон Хопкинс, Рик Симпсон, Маркус Дрэвс, Брайан Эно нар продюсеруудаар ажиллажээ.
Хамтлаг энэ цомогтоо олон хэв маягийг оруулахаар эрс шийдсэн бөгөөд, Брайн Эно цомгийг бичих явцдаа тэдний хөгжмийн хэв маягийг улам өргөжүүлж өгчээ.
Нэршил дуу нь оркестра ашиглаж байхад, " " дуу нь хонко-тонк төгөлдөр хуур, "!" дуу нь омгийн хөгжимөөс сэдэвлэгдсэн бас " " дуу нь афропоп хэв маягтай зэргийг дурьдаж болно.
Мартин энэхүү цомгоо -н шинэ чиглэл хэмээн өмнөх 3 цомгоосоо эрс өөрчлөгдсөн энэхүү байдлаа "трилогиъ хэмээн тайлбарласан. Тэрний хэлснээр цомогт фалсето хоолой бага орж доод өнгийг тогтоох боломж олгосон. Зарим дуунууд тухайлбал " " дуунд гажигдмал гитар риф болон хэмнэлт тонууд дотроо агуулсан.
Крис Мартин сэтгүүлд өгсөн ярилцлагандаа тэрээр "Зарим хүмүүс энэ цомгийг зоримог алхам болсон гэж хэлсэн - Би харин өөрсдийгөө маш азтайгаар хардаг." гэж хэлсэн байдаг.
Шинэ цомгийн ажлын дундуур 2007 оны 3-р сард Латин Америкт хэд хэдэн тоглолтоо хийсэн бөгөөд эдгээр тоглолтууд нь тэдний -н сүүлийн хэсэг нь байлаа.
1209 онд Чингис хаан Тангуд улсыг дайлах дайныг эхлүүлэхэд Сүбээдэй Зүүн жигүүрийн цэргийг удирдан Шар мөрний эрэг дагуу хэд хэдэн хотыг эзлэн авч, Киемен цайзад хүрэв.
Энэ цайзыг 70.000 орчим Тангуд цэргүүд хамгаалж байсан бөгөөд эзлэн авахад байгалийн тогтоц байрлалаас нь болоод эзлэн авахад хүндрэлтэй байсан бөгөөд усны урсгал өөрчилж усгүйтүүлэх төлөвлөгөө боловсруулж цайзыг бүслэн 2сар орчим дайралгүй хүлээж зогсов.
Тангуд улсын Вэй Мин Мин Линг-Кун жанждаар удирдуулсан цэргүүд усгүй болсноор аргагүй эрхэнд цаазаас гарч ухрахад Сүбээдэйн цэргүүд Чингисийн цэрэгтэй нийлэн нийслэл Инчуан руу давшив.
Ингээд нийслэл Инчуан хот руу дайрхад цайз хэрэм рүү дайрах туршлага зэр зэвсэг муу байсантай холбоотойгоор бүтэн 5 сарын турш довтолсон боловч эзлэн авч чадаагүй Гэхдээ Тангуд улсад цаг хугацаа өнгөрөх тусам улсын эдийн засаг муудаж ард иргэдийн бослого тэмцэлд автах нь ихсэх болсноор Монголчуудад бууж өгөхөөс өөр аргагүй байдалд хүрсэн бөгөөд 1210 оны 1 сард Тангуд улсын эзэн хаан Ли Ануан бууж өгч хараат улс болж охиноо Чингис хаанд өгч, тэмээ, шонхор шувуу, нэхмэл эдлэл зэргийг бэлэг болгон өгчээ.
Сүбээдэй (Уйгуржин Монголоор: , Латин бичиглэл: ; , пиньинь галиг: , , , , , , ; Дундад үеийн Монгол хэлэнд: "'"; Орчин цагийн Монгол хэлэнд: Сүбээдэй; 1175–1248) 1206 онд Их Монгол улс байгуулагдахад Сүбээдэй баатар нь төрийн 88 мянгатын ноёдын 52 дах 1000-тын ноён, 4 үнэнч нохосын нэг, Гэзэг цэргийн ангийн захирагчаар томилогджээ.
Тэр армиа хоорондоо хэдэн зуун км хол зайтай байнгын хөдөлгөөнт зохион байгуулалттайгаар байрлуулж, уран сэтгэмжтэй, хашир стратеги хэрэглэн ялалтанд хүрч байлаа.
Сүбээдэйн аав Жарчиудай төмрийн дархан зэвсгийн мэргэжилтэн, Тэмүүжинийг Балжун нуурын эрэгт хүнд хэцүү байх үед нь хоол хүнсээр хангаж, түүний хамтрагч болж байсан бөгөөд Сүбээдэйн ах Зэлмэ юм.
Тэрээр багаасаа аавынхаа төмрийн дарханы мэдлэг боловсрол зэвсэг хийх мэдлэг ухааныг суралцан Чингис хааны бүхий л зэр зэвсэг хуяг дуулгыг хийдэг байсан бөгөөд анхны галт зэвсгүүдийг зохион бүтээсэн.
Тэрээр өөрөө агуу жанжин байснаар тогтохгүй үр хүүхдүүддээ өөрийн цэргийн эрдэм ухааныг зааж сурган Үр ач нар нь өөрөөс нь дутхааргүй агуу жанжид болжээ.
Түүний хүү Урианхадай Мөнх хааны үед их жанжнаар томилогдон Тангуд Европ руу хийсэн дайнуудад эцэг Сүбээдэйгийн удирдлага дор оролцож Дали Камбож Бирм Вьетнам зэрэг улсуудыг эзлэн авсан бол Сүбээдэйн ач хүү Ажу мөн адил Хубилай хааны үед Юань гүрний их жанжнаар томилогдсон бөгөөд Өмнөд Сүн улсыг бүхэлд нь эзлэн авч өвөөгийнхөө зохион бүтээсэн галт зэвсгүүдийг улам боловсронгуй болгож Дэлхийн түүхэнд дэх хамгийн шилдэгт тооцогддог тэнгисийн цэргийн ангийг зохион байгуулж Япон руу дайрах төлөвлөгөөг боловсруулж Зүүн өмнөд азийн далайн орнуудыг хараат болгосон.
1189 онд Тэмүүжин Жамухын нэгдсэн цэрэг Бөртэ хатанг Мэргидүүдээс авран Хорхунаг Жибур хэмээх газар буухад Сүбээдэй ах Чаурханы хамт Жамухын дор байж байгаад Тэмүүжинд дагаар оржээ.
Цэргийн түүхчид Сүбээдэй Урианхадай Ажу гэдэг аав хүү ач гурвын нийт эзлэн авсан газар нутгийг судлан үзээд дэлхийн экваторыг хоёр тойрсонтой тэнцэх хэмжээний газар нутгаар явж байлдан дагуулалт хийсэн хэмээн тооцоо гаргажээ.
Сүбээдэй баатарыг агуу жанжин болоход хамгийн их нөлөөлсөн хүн бол Зэв ноён бөгөөд Иран, Кавказ, Кипчак, Крым, Булгар зэрэг улсуудаар хийсэн цэргийн аян дайны үед түүний удирдлага дор байлдаж байхдаа түүний цэрэг дайны ухааныг их суралцжээ.
1205 оны үхэр жил Чингис хаан Сүбээдэй баатарт Тогтоагийн хөвүүн Худу, Гал, Чулууныг тэргүүтнийг нэхүүлэхээр илгээхдээ Сүбээдэйд зарлиг болгосон нь:
Сүбээдэй баатар төмөр тэрэгтэй цэргээ авч яваад мэргидийн Тогтоагийн Худу, Чулуун зэрэг хөвүүдийг нэхэн довтолж, Эрчис мөрний тэнд гүйцэж бут цохьсон.
Тэрээр Зүчи ханы арван гуравдугаар хөвүүн Тугатөмөрийн удамчир бөгөөд түүний нэр анх 1350-иад оны үеэс Ижил мөрний зүүнш Сыгнак хот руу нүүж суурьшив.
1372 онд Сарай хот руу довтлон Мамайгийн утсан хүүхэлдэй Булак хааныг хөөн явуулан, Алтан Ордын хаан болсон ч, удалгүй Мамайд ялагдан зүүн тийш зугтахад Хажи Тархан хотын эмир Хажи Черкес Сарайг эзлэн хаан суув.
Урусын энэ мэтээр Алтан Ордын хаан болохоор Сарай хотыг булаалдах зуур Цагаан Ордын нутагт Тохтамыш, Доголон Төмөр нар түйвээж байгаа чимээнээр нутаг руугаа буцав.
Харин тэдний Орос нэр нь гэвэл гэдэг бөгөөд Германы хуучны утга зохиолын бүтээлүүдэд бол хэмээн тэмдэглэгдсэн байдаг аж, ялангуяа 1796 оны Орос-Америкын газрын зураг дээр.
Байлдааны өдөр дуусахад, Тумир удирдагч нараасаа: “Тэдний пондарыг авсан уу? Харин хариулт нь эсрэг байна. Тэр: “Хэрэв пондарыг аваагүй бол, чи зүгээр л тэдний армийг устгаж, гэвч чи тэднийг эрхэндээ оруулаагүй байна. Тиймээс бид тэднийг өөрсдийн холбоотонгоо болгоно. Би тэднийг баяртай хүлээн авна, мөн тэдний тууштай, сургамжтай байдалд би өөрийн хүндэтгэлийн хэлбэрийг хүсэж өөрийн хэнд ч одоохондоо өгөөгүй байгаа цэргийн эрх мэдлээ өгнө.” Түүний хүмүүс тулалдаж буй эр хүн олоогүй; учир нь бүгд үхсэн.
Чечений хөгшчүүд энэ цэргийн эрх мэдэл, мөн бусад бэлгэ сэлтүүд мөн маш олон Чечений шүтээн 1944 оны 2 сар хүртэл аюулгүй хадгалагдаж ирсэн гэж хэлдэг.
Үүнээс ч аймшигтай нь, Монголчууд Сунзха голын ихэнх газар нутагт эрх мэдэл тогтоосон – ийм байдлаар Чечений ард түмэнд тэдэнд өөрсдийн хүн амаа дэмжихийн тулд Сунзха-н хөдөө аж ахуй хэрэгтэй байгаан улмаас бодитойгоор оршин байгаа заналхийлэл юм.
Тэд ууланд ахин цугларч өөрсдийгөө шинээр зохион байгуулж, өөрсдийн эх нутгийг ямар ч хамаагүй үнэ цэнээр буцаан авахаар шийдэж Монголчууд болон Түргүүдийг хамтад нь мөн бүгдийг нь хөөж гаргахаар болсон.
Тэр магадгүй Хааны арми Аланын нутгийн зүүн хэсгийн уулархаг газрыг эзлэх гээд бүтэлгүйтсэн тухай мэдэгдсэн, тэд хамгаалагчдийн эсэргүүцлийн улмаас 12 жилийн турш бүслэлтэд байсан (Жаймоука-н тэмдэглэснээр Ванайхын газарзүйн байрлалаас болсон).
Тэр Цирказууд (Эндхийн Цирказчууд жинхэнэ Цирказчуудтай хамааралгүй, гэвч Цирказчууд, Убихзууд, Абазинчууд, Оссетууд, Ингушчууд, Чеченчүүд болон Аварчууд зэрэг Анапаас Кундзакх хүртэлх бүх хойд Кавказчууд) хэзээ ч “Монгол хуулинд сөгдөдгүй”, хэмээн бичсэн байдаг, хэдийгээр тэр үед Монгол 5 дугаар арми тэр чигээрээ Кавказчуудын эсэргүүцлийг нэг мөр бүхэлд нь нураах даалгавартай байсан гэсэн баримтыг үл харгалзсан.
Гүржийн хаант улс бол Жүржүкетягийн хамгийн хүчтэй холбоотон байсан ба Монголчуудын дайралтын дорх Гүржийн энэ нуралт нь Жүжүкчүүдэд удахгүй болох гамшгийн дохио байсан юм .
Гүржийн дэмжлэг дутагдсан (холбоотон учраас Жүржүкчүүдэд тусламж хэрэгтэй үе бүхэнд түүхийн туршид тусдаж ирсэн) болон бүх талаараа бүслүүлсэн байдал нь аймшигтай байсан.
Терекийн барийн хэсгийн эрх мэдлийг нэгтгэсний дараа Монголчууд голын дагуу баруун тийш Терек дэх Вайнахын хэсгийг буулгаж авахаар хөдөлсөн (одоогийн Терекийн мэдлийн Чечен болон Ингушээс бага, өмнөх Алансуудын хязгааргүй байр сууринаас болж) .
Жүржүк/Симсирчүүд ч мөн одоогийн Дагестанд байрлах Лезгинзийн нийслэл Дербентийг эзлээд удаагүй байсан Монголын цэргүүдэд Өмнөд болон Зүүнээсээ дайруулсан .
Нэг үлгэрт Аргуны уугуул оршин суугч Монголчуудын анхны дайралтын болон Тебулостма уулын бүслэлтийн хэсгийг өөрсдийн газар нутгийг ахин эзлэхээс өмнө хэрхэн амжилттайгаар хамгаалж буй талаар дүрсэлдэг.
Монголчуудтай ирээдүйн сөргөлдөөнөөс сэргийлэхийн тулд мөн Чеченчүүдэд шархаа нөхөх хугацаа өгөхийн тулд Симсир хунтайжийн эзэмшлийн захирагч (Симсим ч гэсэн товчилсон нэртэй; Алан болон Жүржүкетягаас тусдаа 2 голын хооронд орших жижиг Чечен феодал ванлиг), Монголчуудад Гаюур Хаан гэж танигдсан , Алтан Ордтой холбоотон болсон.
Симсимийн Орд дахь үнэнч байдлыг цоцоход, Гаюур улсынхаа шашнийг Ислам болгон батласан ( хэдийгээр энэ алхам нь цэвэр бэлгэдлийх байсан, Чеченчүүдийн олонх нь шашингүй хэвээр байсан ба тэдний дадалд Муслим болон Христийн шашин холилдсон байсан).
Купчак Түргийн хүмүүс – тэдний зарим нь хожим Чингис хааны ирээдүйн хамтрагчид болсон – Өмнөд ба Хойд зүгт довтлон газар нутаг эзлэсээр байсан , үүнд Терек болон Кубаны үржил шимтэй голын ай савууд ч багтана, тиймээс тэнд аль хэдийн газар нутаг болон зэр зэвсгийн сөргөлдөөнтэй байсан.
Чеченчүүдийн өвөг дээдэс Монголчуудын дайралтыг ганц ч биш хоёр удаа амжилттай эсэргүүцсэн цөөн хүмүүсийн нэг болсон гавъяатай, гэвч энэ тэдний хувьд маш их үнэ цэнээр бий болсон зүйл ба тэдний улс орон бүрэн дүүрэн сүйдсэн юм.
Гурван Орд Жүржүкетягийн өтгөн шигүү ой дох төлөвлөсөн дайралтаа бүтэлгүйтсэн, мөн Вайнах хөрш орнуудыхаа хувь тавилангийн төлөө бүтэлгүйтэхгүй байхаар шийдсэн юм.
Тэр үед Монголчууд томоохон газар нутгуудыг эрхшээлдээ оруулж байсан, гэвч тэдэнд эзэлж чадахгүй өчүүхэн хэмжээний эсэргүүцлүүд байсан, тэд удалгүй өргөжиж хоорондоо ахин нэгдсэн.
Монгол армийн хүч ихээхэн суларч тэдний Жүржүкетя дахь довтолгооны алдаанаасаа шархаа нөхөх нь бүтэлгүйтсэн нь Гүрж болон бусад Кавказын газар нутаг дахь хяналтаа алдахад маш их хувь нэмэр үзүүлсэн.
Эцэст нь, Тимурлане ялалтад ойрхон байсан болон золгүй доромжлолын дуусашгүй жагсаалтаас болж сэтгэл санаагаар унан Чечений холбоогоо салгахаар шийдэж Монголчууд ухарсан юм.
Монгол Улсын хувьд "АПУ" Хувьцаат Компани, “Мобиком” корпорац, “Эрдэнэт” үйлдвэр, “Хаан банк” зэрэг цөөн тооны байгууллага нийгмийн хариуцлагын төлөвлөгөөтэй ажилладаг юм байна.
Зөвхөн томууд биш, ямар чиглэлд үйл ажиллагаа явуулж буйгаас хамаарахгүйгээр аж ахуйн нэгжүүд нийгэмд хүлээсэн хариуцлагаа хэрэгжүүлэх ёстойг мэргэжилтнүүд ярьж байна.
Тусгайлан мөнгө зарцуулахгүй ч өөрийн үйл ажиллагааг шударгаар, хэрэглэгч, байгаль орчинд хохирол учруулахгүйгээр эрхэлж байвал хариуцлагаа тодорхой хэмжээгээр хэрэгжүүлж байна гэсэн үг аж.
Нөгөөтэйгүүр, олон нийтийн зүгээс боломжийн үйл ажиллагаа явуулж буй нэгэн дээр очиж зовлон тоочиж мөнгө нэхдэг, өгөхгүй гэснийг нь хариуцлагагүй гэж цоллох нь бий.
Тэдний зүгээс хамтран ажиллагсад, түншдээ чиглэсэн үйл ажиллагааг эрчимжүүлэх нь чухал хэмээн 33.3 нь үзсэн бол 16.6 хувь нь хэрэглэгчдэдээ чиглэсэн арга хэмжээ авах ёстой гэж хариулсан байна.
Хэдийгээр сүүлийн жилүүдэд Монголын компаниудын зүгээс үүнд ихээхэн анхаарах болсон ч гурил, будаа тарааж, асрамжийн газарт ганц удаа тусламж үзүүлээд өөрсдийгөө нийгмийн хариуцлагыг хэрэгжүүлэгч мэтээр хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр сурталчилсаар байгаа.
Өөрөөр хэлбэл, татвараа цаг хугацаанд нь төлөх, үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн нь байгаль орчинд ээлтэй, ажлын байран дахь цахилгаан, дулаанаа хэмнэдэг, ажилчдаа эрүүл мэндийн даатгалд хамруулдаг, хог хаягдлын хэмжээгээ бууруулдаг байх зэргийг ингэж хэлээд буй хэрэг.
Беккариа “Хууль бол ганц нэгээрээ бас дээр нь өөрийн эрхээр амьдарч байвч үргэлжийн дайн самуун, нэгэнт баталгаажуулаагүй болохоороо ямар ч үр ашиггүй эрх чөлөөнөөс залхсан хүмүүсийн нийгэмд нэгдэх гэрээ болой. Тэд эрх чөлөөнийхөө өчүүхэн хэсгийг золиослоод хариуд нь үлдсэн хэсгийг нь айх аюулгүй, тайван эдлэх боломжийг олж авсан юм. Нийтийн ашиг сонирхолын төлөө өргөл болгосон тэр л эрх чөлөөний хэсэг бүрээс төрийн дээд эрх мэдэл бүрэлдэж, засгийн эрх баригч тэрхүү сонирхолыг албан ёсоор хадгалагч, эрхлэн мэдэгч нь болсон юм” гээд ялыг “хуулийг үл хэрэгсэж хүй нэгдлийн эмх замбраагүй байдалдаа эргэж очих гэсэн хүмүүсийн дур зоргоороо байх хүсэл эрмэлзлэлийг хазаарлах мэдрэхүйг цочроогч” хэмээн томъёолсон байна.
Энэ үеэс Беккариа тухайн үедээ шинэчлэлийг дэмждэгээрээ алдартай байсан ах дүү Верри нартай нөхөрлөх болж, тэдний найз нөхөд, “Кафе” сэтгүүлийнхэн зэрэг тухайн үеийнхээ тэргүүний сэхээтнүүдтэй философийн маргаан, мэтгэлцээн өрнүүлэх болсноор жинхэнэ соён гэгээрүүлэх үзэлтэн болж төлөвшсөн байна.
Анхны бүтээл болох “Миланы мөнгөний бодлогын гажуудал ба түүнийг засварлах арга зам” номоо 1762 онд бичсэн нь язгууртан, сэхээтнүүдийн дунд ихээхэн дуулиан тарьж олны анхаарлыг татсан.
Дөнгөж 25 насандаа нийгмийг сэрээсэн цуутай бүтээл туурвисан залуу маркизыг язгууртны давхрагынхан, эрх баригчид ихээр гоочлон “социалист”, “тэрс үзэлтэн” гэхчилэн элдвээр цоллон шүүмжилж байсан боловч тухайн үеийн дэвшилтэт үзэлтэй сэхээтнүүд бүтээлийг нь таашаан хүлээн авч дэмжиж байжээ.