polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ингэж мөхсөн үндэстнүүд бол арабд ууссан эртний вавилон, аккад, шумерчууд, туркжсэн хетт, лувийчууд зэрэг Анатолийн хойгийн эртний угсаатнууд, ромчууд болон герман угсааны франкчуудад ууссан галлчууд, оросд ууссан чудь, мерья, муром зэрэг зүүн европд байсан фин-угорууд болно.
Монголоид төрхтний өмнөд салбарт багтдаг төвд, Балба, Бутан, Ладакх, Энэтхэгийн зүүн хойд мужийн ази төрхтэй угсаатнуудыг Өмнөд Азийн дэд бүлэг, япон, солонгос, хятадыг Зүүн Азийн дэд бүлэг, Зүүн Өмнөд Азийн үндэстнүүдийг Зүүн Өмнөд Азийн дэд бүлэг болгон хуваадаг.
Умард монголоидуудын умард Сибирийн төрхтөнд буюу палеоази төрхтөнд хамаарагдах юкагир, кеть, нивх, самоедь, эскимосчууд , давамгайлсан гентэй учир өмнөд Сибирийн төрхтэй Төв Азичуудаас царай төрхөөрөө нилээдгүй ялгаатай.
Үүний дараагаар газарзүйн, 17-р зуунд шинжлэх ухааны их нээлтүүд хийгдэж, 18 ба 19-р зуун аж үйлдвэрийн хувьсгал гэж нэрлэгдсэн дэвшил гарчээ.
Орчин үеийн антропологийн шинжлэх ухааны баримтлалаар бол нь Африкийн саваннад, 200,000 жилийн өмнө -с үүссэн бөгөөд, 40,000 жилийн өмнө Еврази ба Номхон далайн орнууд уруу, 10,000 жилийн өмнө Америк тив рүү нүүдэллэн суурьшжээ.
Энэтхэг, Балбын монголжуу төрхтнүүд европ гаралтай энэтхэгчүүдтэй нилээн холилдсоноороо төвдүүдээс ялгардаг ба тэдний соёл, үндэсний хувцас, царай төрх нь энэтхэгчүүдтэй багагүй төстэй болжээ.
Зүүн, Зүүн Өмнөд Азичуудын генийг О гаплогрупп голлон бүрдүүлсэн бол төвд, балба, бутан зэрэг Өмнөд Азийнханд О-с гадна 174 гаплогруппийн ген нилээд их байдаг учир Өмнөд Азийн эдгээр үндэстэн хоорондоо нилээн төстэй харагддаг.
Казахстаны хойд нутаг, Уулын Алтай, Украин, Төв Оросын ихэнх буюу зарим нутагт эрт цагт фин-угорууд амьдарч байгаад ихэнх нь түрэг, иран, орос, украинд уусан мөхсөн байдаг.
Амьтад зөвхөн зөн совингоороо хамгийн энгийн зүйлсийг багаж болгон хэрэглэдэг бол хүн төрөлхтөн цаг хугацааны туршид багаж хэрэгслээ улам боловсронгуй болгон сайжруулсаар ирсэн байна.
Арьсны өнгөөр хүмүүсийг ангилах нь биологийн хувьд зөв ангилал эсэх нь одоо хүртэл маргаантай байгаа болно Арьсны өнгөөр ангилахын үндэс нь харагдах байдал ба удам гаралтай холбоотой, тодруулбал хүний арьсны өнгө, нүүрний төрхтэй холбоотой болно.
Тархи нь "доод" буюу автоном үйлдлүүд болох амьсгалах, хооллох зэрэг үйлдлүүдийг удирдахаас гадна, мөн "дээд" буюу ухамсрын үйлдлүүд болох бодох, хийсвэрлэх зэрэг үйлдлүүдийг удирдана.
Үүний жишээ бол тураноид арьстан буюу түрэг угсааны татар, чуваш, узбек, уйгур, туркмен, кавказийн түрэгүүд, ихэнх фин-угорууд мөн Индо-монголоидууд буюу европжуу энэтхэгчүүдтэй холилдсон Энэтхэг, Балбын монголоид төрхтэй үндэстнүүд болно.
Зүүн өмнөд Ази, Австрали, Индонези руу нүүсэн монголоид хүмүүсийн бие галбир тэндхийн халуун уур амьсгалд зохицохын тулд хувьсан өөрчлөгдөж австралоид төрхтөн болсон байдаг.
Соёл гэдэгт нийгмийн социал бүлгийн оюун, сэтгэлгээ, итгэл бишрэлтэй холбоотой бүлэг зүйлийг хамруулан ойлгох ба үүнд, урлаг, уран зохиол, амьдралын хэв маяг, уламжлал, зан заншил, итгэл бишрэл зэрэг багтана.
Сибирь,Төв Оросын хойд талын нутаг буюу Уралын нурууны дунд хэсгээс Скандинавын хойг хүртэлх нутгаас олдсон чулуун зэвсэг, эртний хүмүүсийн сууц зэрэг нь Төв Азийнхаас хожуу үеийнх байдаг.
Ирж буй Азийн зууны тухай итгэл үнэмшилийн нэг чухал шалтгаан нь Азийн эдийн засгийн гайхалтай өсөлт бөгөөд өсөлтийн хувь нь цаашид үргэлжлэхэд байгаа юм.
1970-аад оноос хойшхи фермийн хувьчлал болон 1990-ээд оны эхэн үеийн Хятадын эдийн засгийн шинэчлэлээс хойш, Хятадын эдийн засаг сүүлийн 25 жилийн турш 8-аас 10% хүртэлх хувийн өсөлттэй байна.
Голдмэн Сакс нь БРИК -ын эдийн засгийн урьдчилсан таамаглалдаа ҮНБ-ий хувьд 2050 он гэхэд эх газрын Хятад хамгийн том эдийн засаг болох ба Энэтхэг хоёр дахь том эдийн засаг болох хандлагыг тэмдэглэсэн.
Мөн энэхүү нийтлэлээр эх газрын Хятад дэлхийн аж үйлдвэрийн төв, Энэтхэг хамгийн том үйлчилгээний нийгэм болно гэж эдгээр орны давамгайлах аж үйлдвэрийн төрлийг таамагласан.
Хөдөлмөрийн хямд зардалд суурилсан бараа, үйлчилгээний зардал нь олон улсын давуу талтай байгаа нь эдгээр хоёр орныг дэлхийд өрсөлдөх нөлөөллийг нь нэмэгдүүлж өгч байна.
Ирээдүйн Азийн зуун нь хүн амын өсөлт болон эдийн засгийн өсөлт дээр үндэслэнэ гэсэн саналуудын ихэнхи нь урьдчилан таамаглал бөгөөд мөн энэхүү өсөлт нь Азийн ихэнх оронд аль хэдийнэ гарч ирсэн байна.
Ихэнх таамаглалууд Хятад ба Энэтхэгийн өсөн нэмэгдэж буй хүчин чадал дээр төвлөрч байгаа хэдий ч, Азийн Зуун гэх нэр нь Зүүн Ази, Өмнөд Ази, болон Зүүн Өмнөд Азийн нийт өсөлтөд хамаарна.
Азийн Зуун гэх хэллэгийг 1980-аад оны дунд үеэс сүүл үед хэрэглэж эхэлсэн бөгөөд Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс -ын дарга Дэн Сяопинг ба Энэтхэг Ерөнхий сайд Ражив Ганди нарын 1988 оны уулзалтаас үүдэн гарсан.
Эдгээр хөгжил хоёул эдийн засгийн зохицуулалттай либералчлалын зэргийн тухай бодлого болон экспорт, дотоод руу чиглэсэн хөрөнгө оруулалт болох даяаршил руу чиглэсэн эдийн засгийн гадагшаа чиглэсэн бодлогыг хэрэгжүүлсэн.
Азийн Зуун нь тодорхой хүн ам зүйн болон эдийн засгийн хандлагууд хэвээрээ үргэлжилбэл, 20-р зууныг Америкийн Зуун, 19-р зууныг Английн Зуун гэж нэрлэж байсантай адил 21-р зууныг Азийн улс төр ба соёл урлаг давамгайлна гэсэн итгэл үнэмшлийг тодорхойлоход хэрэглэгдэж буй нэр томъёо юм.
Бен-Гурион Палестины еврейчүүд Туркийн иргэншлийг хүлээн зөвшөөрч, эзэнт гүрний төрийн байгууллагуудаар дамжуулан эрх ашгийнхаа төлөө тэмцэх ёстой гэж үзэж байв.
Тэрээр анхны нийтлэлдээ Ромын эзэнт гүрний легионуудын эсрэг дайнд Иерусалимын сүүлчийн хамгаалагчдын нэг байсан "Бен-Гурион" хэмээх нууц нэр авсан байна.
Мэдээлэл нь дамжуулалт болон тайлбар зэрэг олон төрлийн хэлбэрт шифрлэгддэг (жишээлбэл, мэдээлэл нь тэмдэгийн дараалалд шифрлэгдэж эсвэл дохионы дарааллаар дамжуулагддаг ).
Тиймээс мэдээллийн ойлголт нь харилцаа холбоо, захиралт, тоо баримт, форм, боловсрол, мэдлэг, утга, ойлголт, зүй тогтол, ухамсарлах чадвар, төлөөлөл болон энтропи кодлолтой ойр холбооой болдог.
Энэхүү англи үг нь Латин язгуураас гарч ирсэн: нэр үг нь мэдээллэ гэдэг үгнээс үүдэлтэй бөгөөд сэдэл төрүүлэх, заах, сургах, сахилгажуулах гэсэн утгыг өөртөө агуулж байна.
Түүнчлэн, Латин өөрөө утга эсвэл санаа гэсэн утгатай гэдэг үгийг өөртөө агуулсан бөгөөд энэ нь тухайн үгний хөгжилд ямар цар хүрээтэйгээр нөлөөллөсөн нь тодорхойгүй байна.
Цэцэгэнд ойсон өнгийн гэрэл нь фотосинтезийн үүрэг гүйцэтгэхэд хэтэрхий сул ч гэсэн зөгийний харааны систем өнгийг илрүүлж, зөгийний мэдрэлийн систем тэрхүү мэдээлэлийг ашиглан зөгийг цэцэгэн дээр аваачдаг.
тухайн төлөөлөх үзэл баримтлалын дамжуулах мэдээлэлийг тодорхойлолтод -дахь объект , дор нь " мэдээлэл" устгаж байгаа үед төвөгтэй өөрчлөлтийн хувь болгон -ий тухай дамжуулна гэсэн мэдээлэл, загвар, төлөөлөл болон хэмжээ нь таван үндсэн бүтэц, шинэ математикийн хүрээнд нийтийн шинжлэх ухааны байна.
Эсрэг тохиолдолд хүлээн авагч нь мэдээллийг үнэн гэж хэлж чадахгүй ба түүний хувьд уг мэдээлэл нь өгөгдөл хэвээр үлдэж, түүнийг өөрөө дахин шалгах ёстой болно.
2007 онд нэг замаар мэдээллийг хүлээж авах дэлхийн нэгдмэл технологийн хүчин чадал нь хүн бүр 174 сонин өдөр бүр уншиж байгаатай адил байсан харин мэдээллийг солилцох нь өдөрт хүн 6 сонин уншиж байгаатай адил.
Галт тэрэг ашиглан нэг өртөөнөөс нөгөөд очиход уг 2 өртөө нь төмөр зам -аар холбогдсон эсэхийг мэдэх хэрэгтэй болохоос төмөр замын сүлжээ нь ямар хэлбэр дүрс үүсгэж байгаа нь чухал биш байх нь олонтаа.
Ийнхүү хэрхэн холбогдож байгааг нь голлон анхаарч бий болгосон цэг ба тэдгээрийг холбох шугамуудаас бүтэх хийсвэр дүрс нь граф бөгөөд графын шинж чанарыг графын онолд судалдаг.
Тэрээр тухайн үед Томас Эдисоны сонгон ашиглаж байсан тогтмол гүйдлийн ашиггүй талыг олж харан түүний оронд хувьсах гүйдлийг эрчим хүчний түгээлтэнд хэрэглэх саналыг дэвшүүлсэн нь гүйдлийн дайн эхлэх үндэс болов.
Вестингауз Массачусеттс мужийн Их Баррингтонд хувьсах хүчдэлийн генераторыг угсран суурилуулсан бөгөөд энэ генератор нь 500 вольтийн хувьсах хүчдэлийг дамжуулахын тулд 3000 вольт болгон өсгөөд, цахилгаан гэрэлтүүлгийг холбосон түгээлтийн хэсэгт 100 вольт болгон бууруулж байжээ.
1890-ээд оны эхээр Берлиний -д ажиллаж байсан цахилгааны инженер Михаил Осипович Доливо-Добровольский нь гурван фазын хувьсах гүйдлийн трансформаторыг хөгжүүлсэн бөгөөд эргэх гүйдэл гэсэн нэршилийг цахилгаан техникт оруулан хэрэглэж эхлэв.
Трансформатор нь ихэнхдээ хоёр болон түүнээс дээш ороомгоос бүрдэх бөгөөд энэхүү ороомог нь зэс утас байдаг ба ороомогууд нь нэгэн феррит- эсвэл төмрөн зүрхэвчин дээр хамтдаа байрлана.
Энэ гүйдэл нь ган зүрхэвчинд хувьсах соронзон урсгал -ийг үүсгэх ба үүссэн соронзон орон нь хоёрдогч ороомгийн 2 ороодост 2 хүчдэлийг индукцлэнэ.
Энэ үед 1 болон 2-ийн нэгж ороодос бүр яг ижил хүчдэлтэй байх бөгөөд анхдагч талын эсрэг хүчдэл 1 болон хоёрдогч талын 2 хүчдэлүүд нь 1 буюу 2-ийн нэгж ороодосын хүчдэлийн нийлбэрийг илэрхийлнэ.
1875 онд Павел Николаевич Яблочков нүүрсэн нуман гэрлийн сайжруулсан хэлбэрийг зохион бүтээсэн ба түүндээ индукцийн ороомгийг хэрэглэсэн нь трансформаторын үндсэн зарчим байв.
1881 онд Люсьен Гаулард болон Жон Диксон Гиббс нар Лондонд нэгэн трансформаторыг танилцуулсан ба тэдний бүтээлийг 1882 онд англид хүлээн зөвшөөрч 4362 дугаарт патентаар баталгаажуулав.
Трансформаторыг эрчим хүчний нийлүүлэлтийн төхөөрөмжинд олон янзын хувилбараар хүчдэлийн хувьсгуур болгон ашиглахаас гадна техникийн хэрэгсэлд, ялангуяа бага хүчдэлийг бэлтгэх зорилгоор сүлжээний тэжээлийн блок болгон төрөл бүрийн цахилгаан болон электрон төхөөрөмжид ашиглана.
Машины багаж хэрэгсэл, гагнуурын индүү, халаагч болон бусад цахилгаан төхөөрөмжийг орон нутгийн гэрэлтүүлэгт зориулж бага хүчдэлийн чийдэнг нийлүүлэх зориулалттай.
Нуруу,хүзүү,сээр,харцаганы хэсгүүдийн бат бэх тогтворт чанарыг бүрдүүлэгч хүчин зүйл нь нугалам хоорондын холбоос, үений хойд урдын бүтэц хэсгүүд буюу хойд урд тулгуурын цогц хэсгүүд юм.
Тээврийн хэрэгслээс ослын үед,барилга,уул хаднаас унах,хүзүүгээ мушгиулах зэрэг үед үүсдэг,яаралтай арга хэмжээг цаг тухайд нь зөв аваагүй,буруу тээвэрлэлтээс болж хожмын хүндрэлүүд их гардаг, тахир дутуу ба хөгжлийн бэрхшээлтэй болох, амь насанд хүртэл аюултай гэмтэл юм.
Өвчтөнийг хэвтээ байрлалд,хөдөө орон нутагт хатуу дамнуурга,модон хаалга,банз ашиглах,хөнжилийн хоёр захаар урт савхан мод,гэрийн унь оруулан дотор нь банз мод хийж 3-4 хүн тээвэрлэнэ.
Хоёр дахь хүн мөрний хажууд,гурав дахь хүн бүсэлхий орчим, 4 дэх хүн хоёр өвдөгний ойродцоо тус тус байрлан тээвэрлэлтийг болгоомжтой гүйцэтгэнэ.
Тархины доргилт гэдэг нь тархины хөндий дахь шингэний тэнцвэртэй байдал алдагдаж, эд эсүүд чичирхийлэн доргиж хөөх, тархины дотоод даралт өөрчлөгдөхийг хэлнэ.
Анхааруулга: Тархины хүнд гэмтлүүд, цус харвалтын үед ухаан алддаг тул тархины доргилтоос ялгаж оношлох хэрэгтэй, өөрөөр хэлбэл тархины доргилтын үед ухаан алддагүйг мэдэж байх хэрэгтэй.
Энэтхэгийн далайд гарцтай тус улсын түүх одоогоос дөрвөөс таван мянган жилийн тэртээгээс эхлэх бөгөөд археологийн малталтаар эртний соёл иргэншлийн эд зүйлс ихээр олддог байна.
Катар нь 16 зууны үеэс эхлэн Португал, Османы зэнт улс, Перс буюу Ираны ноёрхолд, 1882 оноос Английн харъяа байсан ба 1971 оны ёсдүгээр сарын нэгэнд тусгаар тогтносон бүрэн эрхт улс болсноо дэлхий дахинаа зарласан байна.
1980 оны сүүл 1990 оны эхээр катарт эдийн засгийн хямрал болж улмаар 1995 онд Эмир Хамад Бин Халифа Аль Тани төрийн эрхэнд гарч улс орноо зөв бодлогоор удирдан чиглүүлж өнөөгийн төвшинд хүргэжээ.
Арабын цөлд ойр, Мэлхийн замаас холгүй орших учир говь цөлийн уур амьсгалтай, жилд дунджаар 100 мм орчим тунадас унадаг, дундаж температур нь сард +16С, сард +32С орчим, зарим үед +45С хүрдэг.
"Усан баптизм нь хүн нүглээсээ салж шинэчлэгдэж буйг бэлгэдсэн ёслол бөлгөө. Баптизмыг гол мөрөн, булаг шанд, тэнгис далай гэх мэт байгалийн амьд уснаа Эзэн Иисус Христосын нэрийн өмнөөс гүйцэтгэмой. Баптизм хийлгэж байгаа хүмүүн болбоос бүтэн биеэрээ усан дотор тэргүүнээ бөхийлгэж нүүрээ алтан дэлхий рүү хандуулсан байдалтай байх учиртай."
"Ариун нэгдэл нь Эзэн Есүс Христын үхлийг тэмдэглэсэн бэлэг дэмбэрэл юм. Энэ нь Сүүлчийн Өдөрт өргөгдөж үүрд амьдрахын тулд бидний ЭЗЭНий бие болон цусыг хуваалцан Түүнтэй нэгдэлд байх боломжийг олгодог юм. Энэ бэлэг дэибэрэлийг аль болохоор олон удаа явуулдаг. Зөвхөн нэг л эсгээгүй талх ба усан үзмийн шүүсийг хэрэглэдэг."
"Хөл угаах ёслол нь хүнийг Эзэн Иисустэй хамт байх боломж олгодог. Мөн энэ нь хүнийг зөөлөн, ариун, хүлцэнгүй, нигүүлсэнгүй бөгөөд тусч байхыг үргэлж сануулж байдаг. Усан баптизм хийлгэсэн хүн бүр Эзэн Иисусын нэрийн өмнөөс хөлөө угаах хэрэгтэй. Боломжтой бол бие биенийхээ хөлийг угааж болно."
"Саббатын өдөр буюу долоо хоногийн 7 дахь өдөр нь Бурханы өршөөн ариутгасан Ариун өдөр. Энэ нь Бурханы бүтээл ба авралыг тэмдэглэж, дараачийн амьдрал дахь үүрдийн амралтын найдварт Бурханы ивээл дор тэмдэглэгддэг."
1914 оны 8-р сарын 12-нд Дэлхийн нэгдүгээр дайн эхэлснээс хойш дэслэгч де Голль зүүн хойд хэсэгт байрлах Шарль Ланрезакийн 5-р армийн бүрэлдэхүүнд байлдааны ажиллагаанд оролцож байжээ.
1919-1921 онд де Голль Польшид байхдаа Варшавын ойролцоох Рембертов дахь эзэн хааны гвардийн хуучин сургуульд тактикийн онолыг зааж, 1920 оны 7-8-р сард ЗХУ-ын фронтод богино хугацаанд тулалдаж байв.
Үүсгэн байгуулалтын хурлын сонгууль аль ч намд давуу байдал олгосонгүй (коммунистууд харьцангуй олонхи болж, Морис Торез дэд ерөнхий сайд болсон), Үндсэн хуулийн төслийг удаа дараа няцаасан, Францын банк, дөрвөн том банк 1945 оны 12-р сарын 2-нд улсын мэдэлд авав.
1912 онд Сент-Сир сургуулийг сургуулиасаа 13-т төгссөний дараа де Голль маш сайн гэрчилгээ авсан: "Тэр гайхалтай чадвартай, эрч хүч, хичээл зүтгэл, урам зориг, бие даасан байдал, шийдэмгий зан чанартай. Гайхалтай офицер болж чадна" гэж түүний дүгнэлтэнд бичжээ.
Их Британийн Ерөнхий сайд холбоотны цэргүүд Нормандид удахгүй буух гэж байгаа тухай хэлж, үүнтэй зэрэгцэн АНУ-ын Рузвельтийн шугамыг бүрэн дэмжиж байгаагаа мэдэгдэв.
Генерал Дуайт Эйзенхауэрын бичсэн уриалгын төсөлд Францын ард түмэн "хууль ёсны эрх баригчдыг сонгох хүртэл" Холбоотны командлалын бүх зааврыг дагаж мөрдөхийг тушаажээ.
Тухачевскийтэй нэг өрөөнд удаан хугацаагаар амьдарч, түүний тусламжтайгаар орос хэл сурахыг хүртэл оролдсон; Тэдний хооронд харилцаа холбоо, түүний дотор цэрэг-онолын сэдвээр яриа болж байжээ.
Де Голлийн засгийн эрхэнд гарахын шийдвэртэй эсэргүүцэгчид нь Мендес-Франс тэргүүтэй радикалууд, зүүний үзэлтнүүд болон Морис Торез, Дюкло тэргүүтэй коммунистууд байв.
Францыг Англи-Америкийн блокийн төлөвлөгөөнөөс "аврах" шаардлагатай байв: Германыг хэсэгчлэн дахин цэрэгжүүлэх, Францыг агуу гүрнүүдийн эгнээнээс хасагдах байжээ.
Дэлхийн орчин үеийн түүхийн хамгийн эгзэгтэй үе болох Хүйтэн дайны үед Франц улсыг удирдан залж хэнээс ч хараат бус одоогийн франц улсын байр сууринд, дэлхийн Их Найм орны нэг болох замд хөтөлсөн хүн юм.
Генерал де Голль Францын чөлөөлөгдсөн газар нутагт богино хугацаанд байж, Түр засгийн газар байгуулсны дараа ерөнхийлөгч Рузвельттэй хэлэлцээ хийхээр Вашингтон руу дахин очсон бөгөөд зорилго нь Францын тусгаар тогтнол, агуу байдлыг сэргээх зорилготой байв.
1930-аад онд дэд хурандаа, дараа нь хурандаа де Голль “Мэргэжлийн армийн төлөө”, “Сэлмийн ирмэг дээр”, “Франц ба түүний арми” зэрэг цэрэг-онолын бүтээлийн зохиолч гэдгээрээ олны танил болсон.
1941 оны 10-р сараас эхлэн Германчууд барьцаалагдсан хүмүүсийг анх удаа бөөнөөр нь цаазласны дараа де Голль бүх францчуудыг бүрэн ажил хаялт, дуулгаваргүй байдлын олон нийтийн үйл ажиллагаанд уриалжээ.
1943 оны 5-р сарын 27-нд Эсэргүүцлийн Үндэсний Зөвлөл Парис хотод эзлэгдсэн улс орны дотоод тэмцлийг зохион байгуулах олон эрх мэдлийг өөртөө авсан үүсгэн байгуулах нууц хуралд цугларав.
Майкл Фарадей өөрийн электролизийн туршилтын ажилдаа цахилгаан цэнэг нь дискрет шинж чанартай гэдэг санааг гаргаж ирсэн бөгөөд улмаар Роберт Милликан өөрийн тосон дуслын туршилтаараа шууд шалгасан.
МЭӨ 600-аад оны тэртээ Эртний Грекийн философич Милетусын Талесын дурдсанаар цэнэгийг арьсаар янз бүрийн бодисыг тухайлбал хувыг үрэх замаар хуримтлуулж болдог гэжээ.
Японоос Солонгосыг тусгаар тогтнуулахын төлөө тэмцэж явсан нөхдөөс АНУ-д гойд таалагдсан И Сынмань 1945 онд АНУ-аас ирж, 1948 оны 8 сарын 13-нд БНСУ тунхаглагдахад анхны Ерөнхийлөгч болжээ.
ЗХУ-, БНХАУ-аар дэмжигдсэн Умард Солонгос эхний үед амжилттай давшиж, зорьсоноороо Солонгосыг бүхэлд нь коммунист улсдаа нэгтгэх шахсан ч АНУ, НҮБ-ийн хүчний тусламжаар Өмнөдийнхөн буцаан түрж умардын холбоотон БНХАУ-ын 1 сая цэргийн хүчтэй тулж дайн зогсчээ.
1910-1945 онд Японы эзэнт гүрний эзэмшилд орж, 1945 онд Дэлхийн 2-р дайн дууссаны дараа солонгос үндэстэн нь Зөвлөлт Холбоот Улс, Америк хоёр улсын үзэл бодол, цэргийн хяналтаар хоёр хуваагдсаны тул 1948 онд Америкийн талыг барьсан Бүгд Найрамдах Солонгос Улс нь хойгийн өмнөд хэсэгт тусгаар тогтносон байна.
1960 оны хавар оюутны эсэргүүцлийн жагсаалаар 85 настай И Сынмань огцорч, тэр самуун цагт генерал Паг Жонхи цэргийн хүчээр төрийн эрхийг авч 1979 онд алагдах хүртлээ БНСУ-ын Ерөнхийлөгч байв.
Пак Жонхигийн дараа Куанжү хотын гэх мэт ардчиллыг хүссэн оюутан, хөдөлмөрчдийн хөдөлгөөнийг нухчан дарж байж бас нэгэн цэргийн эрхтэн Чон Дүхуан 1987 оны оюутны амь эрсдэлт хүртэл Ерөнхийлөгчөөр ажиллажээ.
Хань мөрний гайхамшиг хэмээн алдаршсан их өсөлт буюу 1960-1990 онд Өмнөд Солонгосын эдийн засаг хурдацтай буюу жилийн 10%, экспорт 20% өсч байсан бөгөөд Хонконг, Сингапур, Тайваний хамтаар «Азийн дөрвөн бар» хэмээх хоч авчээ.
Өмнөд этгээдийн Пэгжэ, Шилла, умардын Когурё гэх гурван улс болж, нэг улс үндэстэнд дөхөж хэдэн зууныг үдсэний эцэст Тан улстай холбоолсон Шилла 676 онд бусад хоёрыг мөхөөж газар нутгийг нь эрхшээж нэгдсэн Шилла улс болжээ.
Хүрээлэн байгаа орчныг хамгаалах, сэргээн босгох талаар томоохон ажлууд хийж байгаагийн жишээ нь Сөүл хотын төвд байгуулсан цэвэр уст, тохижуулсан Чонгечонь горхи юм.
Юань улс мөхөхөд Курёгийн гадаад бодлого зөрчилдөж, хятадын Минтэй байлдахаар мордсон И Сонге жанжин цэргээ Ялу голоос нийслэл рүү буцаан довтолгож 1388 онд Ү ванг унагаад 1392 онд төр эргүүлэн улсын ван болж, Чусонь улсыг үндэслэжээ.
2000 Нэг жилийн дотор Америкийн нээлттэй тэмцээн, Английн нээлттэй тэмцээн, Америкийн мэргэжлийн гольфчдын аварга шалгаруулах тэмцээн гэсэн гурван том тэмцээнд түрүүлж, 1953 онд Бен Хоганаас хойш 47 жилийн дараа агуу амжилт үзүүлэв.
6 сард болсон Америкийн нээлттэй тэмцээний урьдчилсан шатнаас хасагдаж, мэргэжлийн гольфчин болсноосоо хойш Гранд слам цувралын 37 тэмцээн дараалан урьдилсан шатнаас шалгарсан дээд амжилт нь зогсчээ.
1977 оноос сум, сангийн аж ахуйг нэгтгэх шийдвэр гарч, Ардын Депутатуудын Хурлын Гүйцэтгэх Захиргааны дарга нь сангийн аж ахуйг зэрэг удирдаж байсан байна.
Мардаан 2007 онд Монгол улсын гавъяат агромомич цолоор, 2009 онд хөдөлмөрийн баатар цолоор тус тус шагнагдсан нь Сайхан сумын хуучин төв болох Номгон тосгон нь Монголын орчин үеийн газар тариалангийн хөгжилд ихээхэн хувьд нэмэрээ оруулж буй томоохон төв болон хөгжиж байгаагийн баталгаа юм.
Хөтөл хот нь ЗХУ-ын техник эдийн засгийн тусламжаар 1982 оны 06-р сарын 26-ны үндэс сууриа тавьсан, соёл урлаг эрүүл мэнд дэд салбар сайн хөгжсөн , сүүлийн үеийн томоохон төв болсон байна.
Дархан хотын Хөтөл хороо нь 1984 оны 03-р сарын 14-нд АДХ-ын депутат 30 хүний бүрэлдэхүүнтэйгээр анхны чуулган хуралдаж , АДХГЗ-г байгуулж, ЦШХК-ний дарга бөгөөд АДХ-ын болон Гүйцэтгэх захиргааны анхын даргыг Цэндийн Сампилноров хавсран гүйцэтгэн ажиллаж байжээ.1989 онд Дархан хотын Хөтөл хороог ЦШХК-ний харъяанаас гаргаж Төрийн захиргааны анхан шатны нэгж Хөтөл хорооны АДХГЗ-г бий болгосон.
Ингээд анхны даргаар Батын Баттулга, орлогч даргаар Дистэй Бат-Өлзий, нарийн бичгийн даргаар Хүнийхүүгийн Оюунтуяа, ерөнхий нягтлан бодогчоор Дамбын Гарьдрагчаа нар ажиллаж байсан.
Бэлэг тэмдгийн хамгийн гадна талын ногоон хүрээ нь ган гачиггүй байх тухай бэлгэдсэн бөгөөд зүүн дээд хэсгийн буудайг дүрсэлсэн ба газар тариалангийн голлох бүс, баруун дээд хэсэг нь барилгын материалын үйлдвэрлэлийн бүс болох тухай харуулж тэдгээрийн дунд чандмань эрдэнэ байрлуулсан нь газар тариалан, үйлдвэрлэл хослон хөгжиж, ард иргэдийн амьдралыг тэтгэж, элбэг дэлбэг байх тухай бэлгэджээ.
Тус сум нь “Аж үйлдвэр, газар тариалан, мал аж ахуй дэд бүтэц, үндэсний эрүүл хүнс, үйлдвэрлэлтээрээ аймаг болон улсдаа тэргүүлэх, төрийн байгууллагаас иргэддээ үзүүлэх үйлчилгээний хүртээмжийг ил тод нээлттэй болгох, нутгийн удирдлагын байгууллагын бүтцийг оновчтой зохион байгуулах” зорилго тавьж дараах гол зорилтуудыг дэвшүүлэн ажиллаж байна.
1992 онд Монгол Улсын шинэ Үндсэн хууль батлагдсанаар нийгэм хууль эрх зүйн хуучин системийг бүрэн халж Засаг захиргаа нутаг дэвсгэрийн нэгжийн байгууллага өөрчлөх татан буулгаж, түүний удирдлагын тогтолцоог шинэчлэн тогтоосон асуудлыг шийдвэрлэсний дагуусумын АДХ-ын гүйцэтгэх захиргаа татан буугдаж , Сумын Засаг даргын Тамгын газар байгуулагджээ.
Монгол Улсын УИХ-ын 1994 оны 53-р тогтоолоор Засаг захиргааны нэгжийг өөрчлөн Засгийн газрын 128 дугаар тогтоолын 5 дугаар заалтаар аймгийн зэрэглэлтэй Сэлэнгэ аймгийн Хөтөл хот буюухотын захирагчийн албыг байгуулсан.
Сайхан сумын Ардын Депутатын Хурлын анхдугаар чуулган 1977 оны 04-р сарын 17-ны өдөр хуралдаж сумын АДХ-ын депутат 25 хүний бүрэн эрхийг баталж сумын АДХ-ын гүйцэтгэх захиргааг байгуулж анхны даргаар Нацагийн Пэрэнлэй орлогч даргаар Өнөрийн Цогтбаяр, нарийн бичгийн даргаар Санзайн Бадарч нар сонгоджээ.
1980-аад онд илгээлт өвөртлөн ирсэн нутаг нутгийн залуучуудаас бүрдсэн бөгөөд төв зам, төмөр зам дагуу байрлах, дэд бүтэц сайтай, газар тариалан, үйлдвэрлэл хослон хөгжсөн онцлогтой Сэлэнгэ аймгийн баруун бүсийн 5 сумдын төв юм.
Дундах дэвсгэр хэсэг дээр алсаас сүндэрлэх цементийн үйлдвэрлэл, түүн доторх дамжлага, нэгжүүдийн тасралтгүй байдлыг бэлгэдэн харуулсан бөгөөд түүнийг буудайн хөвөө хязгааргүй талбай дээр байрлуулан харуулсан байна.
Монгол Улсын Их хурлын 1994 оны 35-р тогтоолоор Дархан хотын Хөтөл хороог Сайхан суманд нэгтгэснээр сум нь үйлдвэр хөдөө аж ахуй хосолсон томоохон Засаг захиргааны нэгжболсон юм.
1999 оны УИХ-ын 22 дугаар тогтоолоор Сайхан сумын төвийг Хөтөл хотод шилжүүлж, 07-р сараас Сумын Засаг даргын Тамгын газар Хөтөл хотод нүүж үйл ажиллагаагаа явуулж байсан байна.
Голдоо ганц өнчин цагаан толгойтой юм гэснээр ноёдууд гомбожав мэргэн туслагчийг говьд газар нутаг авлаа гэж ойлгон авах нутгийг зөвшөөрч дөрвөлжин газрын дөрвөн өнцөг болсон газрын нэрийг сонсоё гэхэд “Онх” ,”Борх”, “Отой”, “Ширээ” хэмээн айлтгасныг чуулган баталснаар нутгаа авахад Отгонтэнгэр уул нь голын ганц өнчин цагаан толгой байснаар хошууныхаа нутгийг эзэлж авч байсан домогтой.
Отгон сумын хүүхдийн цэцэрлэг нь 1966 онд Оргил нэгдлийн төсвөөр 2 орон тоотойгооор бйагуулагдсан.1974 оноос улсын төсвөөр 3н орон тоотой 25 хүүхдийн ортойгоор үйл ажиллагаа явуулж эхэлсэн.
2010 онд БСШУЯ-ны дэлхийн банк, Азийн хөгжлийн банкны хамтран хэрэгжүүлсэн 6,7 сая төгрөгийн өртөгтэй иж бүрдэл гэр цэцэрлэг болон гал тогооны сургалтын тоног төхөөрмж зэрэгт 17,1 сая төгрөг
Италийн төрийн бус байгууллага АИФО-с хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдэд зориулж Энэрэл төслөөр сургалтын тоног төхөөрөмжинд 4,0 сая төгрөг зэрэг гадаад дотоодын төсөлт хөтөлбөрүүдийг амжилттай хэрэгжүүлж байна.2010 оны 7н сард 50 хүүхдийн ортой шинэ барилга ашиглалтанд орсон.
Өөрийн аймгийн Шилүүстэй, Цагаанхайрхан, Алдархаан, Идэр, Архангай аймгийн Цахир, Баянхонгор аймгийн Гурванбулаг, Баянбулаг, Говь-Алтай аймгийн Дэлгэр гэсэн 3 аймгийн 8 сумтай хил залган Хангай нурууны ноён оргил мөнх цаст төрийн тахилгат Отгонтэнгэр уулын өвөрт оршдог.
Сумын өөрөө удирдах ёсны байгууллага болох сумын Иргэдийн Төлөөлөгчдийн хурал, төрийн байгууллага болох Засаг Даргын Тамгын Газар, 9-н жилийн сургууль, Хүн эмнэлэг, Хүүхдийн цэцэрлэг, Соёлын төв, Ус цаг уурын станц гэсэн 7 байгууллага үйл ажиллагаа явуулж иргэдэд үйлчилгээ үзүүлж байгаагийн зэрэгцээ “Ногоон алт”, “Тогтвортой амьжиргаа-2”, “Дэлхийн зөн” зэрэг төсөл хөтөлбөрийн байгууллагууд, шашны үйл ажиллагаа эрхэлж буй “Гэндэнпилжээлин” хийд, ХААН, Хадгаламж гэсэн 2 банкны салбар, мал эмнэлэгийн үйлчилгээ эрхэлдэг 2 аж ахуй нэгж, шатахуун түгээх станц - 3, өргөн хэрэглээний барааны худалдааны цэг буюу дэлгүүр- 21, авто сэлбэгийн дэлгүүр – 3, буудал- 2, хоолны үйлчилгээний газар буюу гуанз- 4, малын гаралтай түүхий эд худалдан авах цэг-3 тус тус үйл ажиллагаа тогтмол явуулж байна.
За чи Хөхөөгийн даваанаас Буянт голыг уруудаж аль хүртэл газар нутаг авах вэ гэхэд Гомбожав мэргэн туслагч -Ноёд минь би хөхөөгийн даваанаас даага унасан хүүхэд дагуулж Буянт голыг уруудаад хаана даага эцнэ тэр хүртэл авъя гэсэн гэдэг.
Харин үдэлж унд хоол болоход даагаа эхэд нь хөхүүлээд өвс идүүлэлгүй явсаар Цагаан тохой гэдэг газар очиход нь даага эцэх шинжгүй байсан учир ноёд түшмэд нар цааш явахыг зогсоосноор анхны хошуу нутгийн хилийн зааг тогтоогдсон байдаг.