polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Тэрээр мэргэжлийн өндөр ур чадвартай дуучин гэдгээ нэгэнт нотлон харуулснаас гадна 2000 оноос ХБК, 2007 онд "Опера" сургуулийг үүсгэн байгуулсан болов ч боловсролын яамнаас хувийн зарим сургуулийг нэгтгэх зохицуулалт хийснээр 2010 онд "Их Монгол" дээд сургуулийн бүрэлдэхүүнд өөрийн сургуулиа нэгтгэн дуулаачийн тэнхим үүсгэн байгуулж, дуулах ур зүйн багшаар ажиллаж байгаа бөгөөд сайн багш гэдгийн илрэл нь түүний шавь нараас Э.
Анхбаяр М.Глинкийн нэрэмжит олон улсын дуурийн дуулаачдын уралдааны дэд байрын шагнал, олон улсын томоохон тэмцээнүүдэд тэргүүн болон шагналт байруудыг хүртсээр байгаа бол, Ж.Бямбажав П.И.
Уртнасан нэгэнтээ "би өөрөөсөө хойшхи үеийнхэн дундаас Жавзандулам шиг сэтгэл хангалуун байсан өөр хүн байгаагүй. Жавзандуламыг би тэгж их хайрлаж, хүндэлсэн учраас би өөрийнхөө нэр төрийн бүтээл болох “Чио Чио Сан” дуурийг өөрөө дуулахаа болиод шинээр найруулан тавьж дүрээ өгсөн нь бишрэл хүндэтгэлийн илэрхийлэл байсан" хэмээн Жавзандуламын мэргэжлийн ур чадварыг ийнхүү үнэлсэн байдаг.
Материалын боловсруулалтын өртгийг нэмсэн, дагуу болон сөрсөн урсгалын эцсийн бүтээгдэхүүн болон нийлүүлэгч компани, дахин борлуулагч болон эцсийн хэрэглэгчдийн хооронд холбогдох мэдээллийн удирдлага.
Хайнсын тодорхойлсноор, нийлүүлэлтийн хэлхээний стратегиуд нь хэрэглэгчийн сэтгэл ханамжийг өндөр байлгахын тулд хамтдаа үр ашигтайгаар ажилладаг гинжин хэлхээг харуулах системийг шаарддаг.
НХУ нь нийлүүлэлтийн хэлхээнд оролцогчид (түгээгч, бөөний худалдаачид, жижиглэн худалдаачдын хоорондох нийлүүлэгчдийн нийлүүлэгч, хэрэглэгчдийн хэрэглэгч хоорондын харилцаа холбооны менежмент бөгөөд голдуу өрсөлдөх давуу тал, хэрэглэгчийн сэтгэл ханамжийг нэмэгдүүлэхийн тулд мэдээллийн урсгал болон зохион байгуулалтын үйл ажиллагааг ашигладаг.
Нийлүүлэлтийн хэлхээ нь нэг болон түүнээс олон бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ, санхүүгийн дээш, доош урсгал болон хэрэглэгчдийн мэдээллийн эх сурвалжаас авсан мэдээ мэдээллээр шууд холбогдсон тогтолцоо, зохион байгуулалтын цогц юм.
НХУ-ын программ хангамж нь нийлүүлэлтийн хэлхээний гүйлгээг гүйцэтгэдэг, нийлүүлэгчдийн харилцаа холбоог зохиицуулдаг ба холбоо хамааралтай бизнес процессуудыг удирдах багаж хэрэгсэл, модулуудыг агуулдаг байна.
НХУ нь түүхий эд материалыг байгууллагад хүргэх явц, бараа материалын эцсийн бүтээгдэхүүнийг бий болгох дотоод үйл явцын тодорхой үзэл баримтлал, бэлэн болсон бараа бүтээгдэхүүний байгууллагаас гарч эцсийн хэрэглэгчид хүрэх явцыг удирддаг.
Үр нөлөө нь өдөр тутмын зохион байгуулалт, үйл ажиллагааны хяналтыг бууруулахын зэрэгцээ хэрэглэгчдийн эрэлтийг хангах байгууллагуудын тоог нэмэгдүүлэх явдал юм.
НХУ-ын гол зорилго нь нийлүүлэлтийн хэлхээн дэх түншүүдийн хоорондын хамтын ажиллагаа болон харилцан итгэлцлийг нэмэгдүүлэх, түүнчлэн бараа материалын шилжилт хөдөлгөөний хурдыг өсгөхөд оршино.
Байгууллагууд дэлхийн зах зээл болон сүлжээнд холбогдсон эдийн засагт өрсөлдөхийн тулд үр ашигтай нийлүүлэлтийн хэлхээ ба сүлжээг ашиглах ёстой гэдгийг мэддэг.
Сүүлийн арваад жилд даяарчлал, аутсоурсинг болон мэдээллийн технологи нь болон зэрэг байгууллагуудыг тухайн нэг бизнесийн түнш нь зөвхөн цөөн тооны түлхүүр стратегийн үйл ажиллагаанд анхаарлаа хандуулах боломжийг хамтын ажиллагааны нийлүүлэлтийн хэлхээ олгосон.
Нэгдүгээрт, даяарчлалын үр дагавар болон олон үндэстний компаниудын аз туршилт, стратегийн нэгдлүүд, бизнесийн түншлэлийн олшролтыг бий болгодгоороо өндөр амжилтын хүчин зүйлс нь танигдсан.
Хоёрдугаарт, технологийн өөрчлөлт, ялангуяа харилцаа холбооны зардал дахь огцом бууралт нь нийлүүлэтийн хэлхээний гишүүдийн дунд зохицуулалтын өөрчлөлтийг авчирсан.
НХУ-ын судалгааны энэ үе нь 1960-аад оны электрон өгөгдлийн харилцан солилцооны систем -ийн хөгжил, 1990-ээд онд үйлдвэрлэлийн нөөцийн төлөвлөлт системийн бий болсонтой холбоотой хөгжлөөр тодорхойлогддог.
1-р төрлийн нийлүүлэлтийн хэлхээний үед үйлдвэрлэл, хадгалалт, түгээлт, бараа материалын хяналт зэрэг нь хоорондоо ямар ч холбоогүй, нэг нэгнээсээ салангид байдаг.
Нийлүүлэлтийн хэлхээний удирдлага нь нийлүүлэлтийг бүхлээр нь болон компанийн урт хугацааны үйл ажиллагаа, гүйцэтгэлийг сайжруулах зорилготой, тухайн компанийн доторх болон нийлүүлэлтийн хэлхээн дэх бизнесийн функцүүд, уламжлалт бизнесийн үйл ажиллагаа болон тактикуудын системийн, стратегийн зохицуулалт юм.
НХУ-ыг "дизайн, төлөвлөлт, гүйцэтгэл, хяналт болон цэвэр үр ашгийг бүтээх зорилттой нийлүүлэлтийн хэлхээний үйл ажиллагааг ажиглах, өрсөлдөхүйц дэд бүтцийг байгуулах, дэлхий дахины зохион байгуулалтыг хөшүүрэгдэх, нийлүүлэлтийг эрэлттэй огтлолцуулах болон дэлхийн хэмжээнд гүйцэтгэлийг хэмжих" хэмээн тодорхойлдог.
"Нийлүүлэлтийн хэлхээний удирдлага" хэмээх нэр томьёог Бүүз Аллен Хамилтонд зөвлөхөөр ажилладаг байсан Кейт Оливер 1982 онд " "-д ярилцлага өгөхдөө анх ашиглаж олон нийтэд хүргэжээ.
Олон судлаачид Кирэцү, Өргөтгөсөн үйлдвэрлэл, Виртуал корпорац, Дэлхийн үйлдвэрлэлийн сүлжээ, Дараагийн үеийн үйлдвэрлэлийн систем зэрэг нэр томьёог ашиглан нийлүүлэлтийн хэлхээний бүтцийг шинэ зохион байгуулалтыг хэлбэр гэж тайлбарлаад байна.
НХУ-ын энэ эрин үеийн онцлог шинж нь бараа бүтээгдэхүүний их хэмжээний өөрчлөлт, реинжинеринг, жингийн багасалт, мөн Японы удирдлагын бэлтгэл сургуулилтад хандуулсан анхаарал юм.
Халхын голын байлдаанд Ч.Дугаржавын командалсан 23 дугаар хороо фронтын баруун жигүүрт Монгол-Зөвлөлтийн цэргийн ангиудтай хамтран тулалдаж, японы цэргийг бут цохиход чухал үүрэг гүйцэтгэж, тус хорооны дайчид 20 гаруй байлдаанд оролцжээ.
Ванчинжавын Шарав буюу Михлайн бууны Шарав нь Ардын армийн 8 дугаар дивизийн 23 дугаар морьт хорооны танк эсэргүүцэх бууны тусгай салааны захирагч, дэслэгч цолтой байхдаа 1939 онд Халхын голын байлдаанд оролцож 8 дугаар сарын 3-нд дайсны их бууг тоотынх нь хамт, 11-12-нд 10 гаруй хүнд, хөнгөн пулемётыг тоотуудынх нь хамт, нийтдээ дайсны 4 их буу, 3 танк, 6 автомашин, хүнд, хөнгөн 20 орчим пулемёт, амьд хүч хэдэн арвыг устгаж, мөн амь үрэгдсэн наводчикийнхоо оронд наводчикийг хавсран гүйцэтгэж мэргэн галаар дайсны хэд хэдэн галын цэгийг тоотынх нь хамт устгаад тулалдааны талбарт амь үрэгджээ.
Дэслэгч В.Шаравын командалсан танк эсэргүүцэх салааны дайчид 1939 оны долоодугаар сарын 9-13-ны өдрүүдэд болсон байлдаанд дайсны бөөгнөрсөн хүч, өдий төдий тооны амьд хүч, агт морьд дээр оновчтойгоор гал нээж сөнөөсөн, дайсны 10 гаруй хүнд, хөнгөн пулемётыг тоотуудын хамтаар устгасан, мөн долоодугаар сарын 13-ны өдөр дайсны их бууг тоотуудын хамтаар устгасан учир Цэргийн гавьяаны Улаан тугийн одонгоор шагнагджээ.
Эх орныхоо эрх чөлөө, тусгаар тогтнолыг эрэлхэгээр хамгаалан, Халхын голын байлдаанд японы түрэмгийлэгчдийг бут цохиход баатарлагаар тулалдан гарамгай гавьяа байгуулан амь үрэгдсэн дэслэгч Ванчинжавын Шаравт Халхын голын байлдааны ялалтын 45 жилийн ойг тохиолдуулан АИХ-ын Тэргүүлэгчдийн 1984 оны наймдугаар сарын 15-ны өдрийн зарлигаар Монгол Улсын баатар цол нэхэн олгожээ.
“Мөн өөрийн анги дээр хүчтэй галлаж буй дайсанд цохилт өгч, дайсны бөөгнөрөн яваа машин, олон хүн бүхий окоп, нуувчнаас хүчтэй галлаж буй дайсныг цохин устгасан ба өөрийн ангид галын дэмжлэгийг үзүүлж, амжилт олсон болохыг илэрхийлье. Одон тэмдгээр шагнуулах саналыг өгмүй. Хорооны дарга, ахмад Ч.Дугаржав” гэж шагналд тодорхойлсноор 1939 оны есдүгээр сарын 7-нд “Цэргийн гавьяаны Улаан тугийн зэргийн одон”-гоор нэхэн шагнажээ.
Дэслэгч В.Шаравын удирдсан салаа наймдугаар сарын 8, 9-нд дайсанд хүчтэй галын цохилт өгсөн ба 10, 11-ний өдрүүдэд дайсны их буу 2, хөнгөн пулемёт 5, хүнд пулемёт 2 тус бүрийн наводчик, тоот хүмүүсийн хамтаар сөнөөж, дайсны морин болон явган цэргүүдийг устгасан байна.
15 настайдаа лам болохоор шийдэн 2 жил шашны ном үзэж байхдаа түүний сонирхол уран зураг байсныг ойлгон 1997 онд “Соёл” сургуулийг, 2002 онд СУИС-ийн монгол зургийн ангийг тус тус төгсөж, Урчуудын Эвлэлийн Хорооны үзэсгэлэнд өөрийн анхны үзэсгэлэнгээ гаргаж байсан байна.
С.Заяасайхан анх яаж зураг зурж эхэлсэн тухайгаа ярихдаа: "Аав минь уран зохиол, зургийн багш хүн байсан учраас их гоё зурна. Бага байхдаа аав шигээ гоё зураг зурмаар санагдаад нэг л өдөр зураад эхэлсэн" гэж ярьсан.
Нэг удаа цагаан дарь эх бурхныг шөнөжингөө зураад яг аавынхаа нүдэнд харагдахаар газарт тавьж унтаад өглөө боссон чинь “Миний хүү чинь зураач болчихжээ” гэж хэлсэн тэр үг нь одоо ч мартдаггүй гэсэн.
Тэрбээр 2013 онд Сан-Франциско хотноо "Талын баатрууд" нэртэй цуврал бүтээлүүдээ америк үзэгчдэд гаргасан бөгөөд монгол баатар эрсийн дүр төрхийг дүрсэлсэн түүний бүтээлүүдээс монгол зургийн аргыг Японы техниктэй хослуулсан Хубилай хааны дайчид Японы эрэгт буугаад эзлэн авахаар дайрч байгаа тулалдааныг дүрсэлсэн " " нэртэй зураг үзэгчдийн сонирхлыг маш ихээр татаж байсан байна.
С.Заяасайхны бүтээлийг худалдаж авах санал байнга ирдэг бөгөөд хамгийн их хөдөлмөр шаардсан, бас өндөр үнэд хүрсэн бүтээл гэвэл “Эртний нүүдэлчдийн мөр” зураг нь нэг жил гаруй хугацаанд бүтсэн ба мөнгөний дутагдлаас болоод гоё зургуудаа маш хямд үнээр зарсан тохиолдол зөндөө ч хамгийн хямддаа 3000 ам.
Түүний бүтээлүүд эртний нүүдэлчдийн өдөр тутмын амьдрал, төв Азийн үндэс угсаанаас сэдэвлэн үндэсний хэв шинж, түүх соёл, хатдын дүр зураг, монгол эмэгтэйн гоо сайхныг илүү тод тусгадаг.
Монголын Дартс Сонирхогчдын Холбоо нь Монгол улсын дартсын спортын хөгжил зогсонг байдалтай 11 жил өнгөрсөний эцэст 2009 оны 10 дугаар сарын 14-ний өдөр Монгол улсад дартсын спортыг сэргээн, үндэсний хэмжээнд, мэргэжлийн түвшинд хөгжүүлэх зорилготойгоор үүсгэн байгуулагдсан Төрийн бус байгууллага юм.
шүлэг О.Сэрээнэн, жич: О.Сэрээнэн нь тухайн үед ХБДуС-ийн биеийн тамирын багшаар ажиллаж байв. Сонинд хэвлэгдсэн түүний шүлгэнд сургуулийнх нь сурагч Г.Алтанхуяг ая хийснээр энэ гайхамшигтай сайхан уран бүтээл төржээ.)
Байгаль эхээс заяагдсан төрөлхийн авъяас нь хөгжмийн боловсролоор тэтгэгдсэн түүний "Эхийн тухай дуу"-ны араас "Монгол бүсгүйн үзэсгэлэн", "Борхын голын ус" , "Сэрүүн саранд" , "Нэгдэлч түмнээ дуулъя" , "Дуунд дуртай болов оо би", "Шинэ жилдээ" , "Ээждээ дуулах дуу" , "Халхын сайхан хүүхнүүд", "Өрхийн тэргүүн гэгдэх юмсан", "Алсаас дуулсан дуу" зэрэг дуу нь гарч хит болон монголын хөгжмийн урлаг, түүний дотор манай орчин цагийн цахилгаан хөгжимтэй эстрад урлагийн хөгжилд жинтэй хувь нэмэр оруулсан төдийгүй зуун дамжин өдгөө ч дуулагдсаар байгаа билээ.
1968 оны намар, есдүгээр сарын сүүл аравдугаар сарын эхээр, ЗХУ-ын Сочи хотноо зохион байгуулагдсан Олон улсын залуучуудын дууны их наадамд түүний "Сэрүүн саран" дууг дуулсан УАДБЧ-ын дуучин Н.Гэрэлт-Од тус наадмын шагналт байр эзэлж, мөн түүний "Их наадмын Сочи" дууг дуулсан УИС -ийн орос хэлний ангийн оюутан Түнжээгийн Рэнцэнханд наадмын тусгай байрын шагнал хүртсэн.
1963 онд, арван дөрөв тавхан настай, ХБДуС-ийн дунд сургуулийн дунд ангийн сурагч байхдаа хайрт ээжийнхээ гэгээн дурсгалд зориулан дуун суварга босгохоор Дорнын их яруу найрагч Б.
Энэ дуугаа тэрээр ХБДуС-ийн дуулаачийн ангийн Н.Гэрэлт-Одоор дуулуулж, Монголын Радиод бичлэгт хамт орж өөрөө хоолой салган дуулж бичүүлж анх нийтийн хүртээл болгожээ.
Жич: 1968 оны Олон улсын залуучуудын дууны их наадамд уран бүтээлчдээ авч очсон Ж.Бадраа "Сайн байна уу, Сочи? Сайхнаа чи Сочи" гэсэн шүлэг бичиж Г.Алтанхуягийн, анх яруу найрагч Л.Дагвадоржийн "Шинэ жил" шүлэгт хийсэн аяар дуулуулж наадамд сойсон нь тийнхүү амжилт үзүүлсэн байдаг.
Энэ дуу нь ЗХУ-ын Москва хотын дуу бичлэгийн "Мелодия" фирмийн пянзанд "Сочи - Столица Песни" нэрээр бичигдэж 1969 оны 1-р сард хэвлэгдэн гарсан.
1969 оны 7-р сарын 10-нд Мэдээлэл Радио Телевизийн Улсын Хорооны Цахилгаан хөгжмийн чуулга буюу одоогийн Төрийн Соёрхолт "Баянмонгол" чуулгын 30 минутын хөтөлбөр орон даяар цацагдаж манай эстрадын түүхэнд анх цахилгаан хөгжмийг ард олондоо толилуулахад Г.Алтанхуягийн хөгжим "Эхийн тухай дуу", "Нэгдэлчин түмнээ дуулъя" дуунуудыг тус чуулгын анхны эмэгтэй дуучин Л.Оюунчимэг дуулсан.
Г.Алтанхуягийг Болгарын Софи хотноо хөгжмийн дээд сургуульд суралцаж хөгжмийн зохиолч мэргэжил эзэмшихээс өмнө түүний дууны уран бүтээл 1963-1964 оноос ард түмэнд хэдийнээ танигдаж, 1968 онд олон улсын тэмцээнд байр эзэлж, 1969 онд гадаад оронд пянзанд бичигдэж, манай джаз, эстрад, бит чиглэлийн хамтлаг чуулга, дуучдын урын санд орж зуун дамжин дуулагдаж иржээ.
Хөгжмийн сургууль төгсөж ирээд тэрээр жүжиг, киноны хөгжим бичихийн зэрэгцээ "Унаган хайр", "Амьдралын анхны хонх", "Янзага", "Шөнийн эргүүл", "Манай гаригийн залуус", "Цэцэгчний хүслэн", "Уянга дууны алтан намар", "Алиалагчийн дуу", "Монгол цирк", "Зүрх минь уйлах юм", "Мөнгө", "Өлзиймаа" зэрэг олон сайхан дуу бүтээсэн дууны нэрт мастер юм.
Хөгжмийн зохиолч АЖ, УГЗ хөгжмийн зохиолч Д.Мяасүрэн түүний уран бүтээлийн тухай "онцлог тал нь болбол хүнд их амархан хүрдэг" гэсэн бол ХБ, ТШ, АЖ хөгжмийн зохиолч Д.Лувсаншарав "Үеийн дотроос . нэлээн дээгүүр орох уран бүтээлчийн нэг гэж үнэлдэг" хэмээжээ.
Эцэг Гаадан нь Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай сумын уугуул, тээврийн жолооч, ээж нь Дундговь аймгийн Дэлгэрхангай сумын уугуул, цэцэрлэгийн багш, сурган хүмүүжүүлэгч хүн байсан.
1969-1977 онд Болгар улсын нийслэл Софи хотын Хөгжмийн их сургуульд (хэлний бэлтгэл нэг жил, хөгжмийн их сургуулийн бэлтгэл хоёр жил, үндсэн анги таван жил, нийт найман жил) суралцаж хөгжмийн зохиолч мэргэжил эзэмшин 1978 онд төгссөн.
Ээж нь дууг сайхан аялдаг хүн байсан бол эцэг Гаадан нь "Зууны манлай эрэгтэй уртын дууч" Ж.Дорждагватай нутгийн хүний хувьд нөхөрлөж, дуулсан дууг нь дагаж дуулдаг хүн байв.
БНМАУ-ын алдарт гавъяат хөгжимчин, лимбэч Л.Цэрэндоржоор ахлуулсан комисс тухайн цаг үед хөдөө орон нутгаар явж, үндэсний боловсон хүчнийг бэлтгэх зорилгоор хийсэн сонгон шалгаруулалтад тэнцэж улмаар ХБДуС-д ирж суралцсан.
Жич: Түүний "Нэгдэлчин түмнээ дуулъя" дууг Радиогийн цахилгаан хөгжмийн чуулга бит бүрэлдхүүнээр хөгжимдөж, дуучин Л.Оюунчимэг гитардаж дуулсан нь дүрс бичлэгт хадгалагдан үлдсэн байдаг байна.
Тэрээр БНМАУ-ын 1945 онд батлагдсан төрийн далбааны эх загвар, Сүхбаатарын одон, Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон, Алтан гадас, Цусан гавьяаны Улаан тугийн болон Байлдааны гавьяаны одон, Байлдааны гавъяаны медаль, Бид ялав медаль, 15 жилийн ойн медаль, Ударникийн тэмдэг, Халх голын тэмдэг, Чойбалсангийн нэрэмжит шагналын тэмдэг гээд өнөөгийн алдар гавьяатнуудын энгэрийг мялааж байгаа бүх одон медалиудын эх загварыг бүтээсэн хүн юм.
Сургуулиа төгсөөд тэндээ багшилж, улмаар 1942 онд зураг, урлалын газарт ажиллаж байгаад 1955 онд Монголын урчуудын эвлэлийг санаачлан байгуулалцаж даргаар нь, зургийн дунд сургуулийн захирлаар хавсран ажиллаж дүрслэх урлагийг шинэ утга агуулгаар баяжуулан хөгжүүлэх, мэргэжлийн боловсон хүчнийг бэлтгэхэд нас эцэслэтлээ хүч зүтгэлээ зориулсан чадварлаг зохион байгуулагч байжээ.
“Маршал Чойбалсангийн хөрөг”, “Малчин Шархүү”, “Малчин Дандийхүү”, “Зураач О.Цэвэгжав”, “Партизан Бумцэнд”, “Партизан Мельников” гэх мэт хөрөг, “Аж үйлдвэрийн комбинат” уран зураг, олон тооны зурагт хуудас урласан.
Монголын орчин үеийн дүрслэх урлагийг үндэслэгчдийн нэг уран зураач Додийн Чойдог 1917 онд Буриад Монголын Агийн аймгийн нутаг төрж, Дорнод аймгийн Баяндун суманд суурьшжээ.
Хэрэв орон зайн уламжлал дахь төгсгөлөг ялгаварын схемд нь салхин эсрэг талдаа олон зангилаа агуулж байвал түүнийг салхин эсрэг схем эсвэл энгийнээр эсрэг схем гэж нэрлэнэ.
Эсрэг схем нь шингэний урсгалын орон дахь физик хэмжигдэхүүний тархалтын чиглэлийг тооцоолох мэдрэмтгий, дасан зохицохуйц төгсгөлөг ялгаварын шилбийг ашигладаг.
Нэгдүгээр эрэмбийн эсрэг схемийн орон зайн тохиролыг /нарийвчлал/ ашиглах хоёр зангилааг гурав болгож нэмэгдүүлсэнээр сайжруулж болох ба энэ нь орон зайн уламжлалыг ойролцоолоход маш нарийвчлалтай ялгаварын шилбийг санал болгодог.
Уян харимхай нь биет эсвэл материалын шинж чанар бөгөөд хүчний нөлөөнд автахаараа хэлбэрээ өөрчлөх ба хүчний нөлөө байхгүй болонгуут буцаж анхны байдалдаа орохыг харин уян налархай нь бас хүчний нөлөөнд автахаараа хэлбэрээ өөрчлөх ба хүчний нөлөө байхгүй болсон ч буцаж анхны байдалдаа ордоггүй биетийн шинж чанар хэлнэ.
Тиймээс биет болон материалын уян харимхай болон уян налархай /пластик хэв гажилтын/ шинж чанарыг нарийн тогтоох боломжгүй учир үйлчлэх хүчний хэмжээ болон төрөл мөн үргэлжлэх хугацаатай хамааруулан тогтоодог.
Энэ жижиг хэсгүүдийн хоорондын зай нь бага зэргээр томрох буюу жижигрэх ба үүнд хэрэглэгдсэн механик энерги нь хадгалагдах бөгөөд мөн биет гаднах хэлбэрээ өөрчилдөг.
Хүчний үйлчлэлийг зогсоосны дараа уян харимхай биет анхны хэлбэртээ оролгүй гажилттай хэвээр үлдвэл түүнийг уян налархайн хистересес гэдэг /хэт ачаалал болон удаан хугацааны үйлчлэлд болдог үзэгдэл Жишээлбэл: гурилан зуурмаг дөнгөж дараад авахад сэргэх боловч удаан эсвэл хүчтэй дарахад хэлбэр өөрчлөгддөг/.
Н.Жанцанноров нь жарны шороон үхэр жилийн хаврын тэргүүн сар буюу 1949 оны 3 сарын 25-­нд одоогийн Өвөрхангай аймгийн Өлзийт сумын нутагт Цагаан хөтлийн “Хондлой” гэдэг газар Нацагийн 13 хүүхдийн дундах нь болж төрсөн.
Бор-Боржигон Нацагийн Жанцанноров (1949 оны 3 дугаар сарын 25-­нд одоогийн Өвөрхангай аймгийн Өлзийт суманд төрсөн) -Монгол улсын Төрийн хошой шагналт, Ардын жүжигчин,Хөдөлмөрийн баатар Хөгжмийн зохиолч.
Нүдээр үзсэн гэрч хүмүүсийн яриагаар бол Туул голоос өмнөхөн зүгт орших Өвөр Өнжүүлийн даваанаас гарч цааш хөдөлсөн хятадуудаас тун цөөхөн хүн л Говиор гуравхан нүүдлийн замыг арай гэж түүлах хүч тэнхээтэй байжээ.
Нэг хэсэг нь баруун тийш Улиастайн замаар явж Улиастай, Ховдод суугаа хятадуудтай нэгдэн Шинжаан руу гарах зорилготой, нөгөө хэсэг нь Заамар сумын нутгаар дайран баруун хойшоо явсан гэж үзжээ.
2000 гаруй хятад цэрэг үлдэн бууж өгсөн бол зугтсан цэргүүдээс ч замдаа цагаатны цэрэгт бас дахин 1000 орчим цэрэг бууж өгч үлдсэн нь цагаан цэрэг болон Монголчуудтай тулалдан амь үрэгдэх буюу эсвэл ор сураггүй алга болж цөөн хэдэн хэсэг нь л нутагтаа харьж чаджээ.
Энэхүү Умрыг тохинуулах цэрэг нэртэй хүчний үлдэгдэл цэрэг нь хэдийгээр бут цохиулж, хүн хүч, зэвсгийн хувьд хүнд хохирол амсаж, сэтгэл санааны хувьд доройтсон боловч бүрэн хүчээ алдаагүй байсан байна.
Энэ цэргийн хүч ойролцоогоор байнгын армийн бэлтгэгдсэн 10 000 орчим цэргээс бүрдэж байсан бөгөөд сайн дурын хятад цэрэг болон хятад хүний тоо хэдэн мянга байсан байна.
Оссендовский: “Бургатын нурууг даваад бид Туул голын хондий рүү орж ирлээ, түүний дээд урсгалын дэргэд Өргөө алдлан харагдана. Замын дагуу, хятадуудын сандарч зугтах үедээ, энд тэндгуй хаяж гээсэн цэрэг шинель, цамц, гутал, өндөр бүрх малгай хэвтэж, мөн хүний хүүр ч тааралдаж байв. Бага зэрэг яваад манай зам намагт тулж ирэхэд түүний захаар бөөн үхсэн морь, тэмээ, хүний хүүр, хэлтийж эвдэрсэн тэрэг, цэргийн тоног хээгсэл овооролдсон харагдана. Яг энэ газар, барон Унгерны түвд цэргийн хэсэг, ухран зугтааж яваа хятадуудын хөсгийг гүйцэн ирж, бут цохьсон байна” гэж бичжээ.
Генерал Унгернийн удирдлаган дор алба хаахыг хүссэн олзлогдсон хятад цэргүүдээс хошууч Лигийн удирдлаган дор цэргийн ахлах зааварлагч Костромитиновтой дөрвөн зуут хятад морин цэргийн дэглэм байгуулжээ.
Генерал Барон Унгерн командалсан Азийн морин дивиз болон Лувсанцэвээн тэргүүний удирдсан Монголын сайн дурын морин цэргийн хамтын хүчээр Нийслэл хүрээг Хятадын гамин цэргээс чөлөөлсөн тулалдааны дараа Богд Хаант Монгол Улсыг дахин байгуулж, энэ явдлыг тэмдэглэн ёслолын үйл ажиллагааг зохион байгуулсан байна.
ОХУ-ын ШУА-ийн Дорно дахины Хүрээлэнгийн эрдэм шинжилгээний ахлах ажилтан, түүх судлаач түүхийн ухааны доктор Сергей Львович Кузьмин: “Барон Унгерний гавьяа бол Монголыг Хятадын түрэмгийллээс чөлөөлж, сүүлчийн хааных нь хууль ёсны засаглалыг сэргээсэн, улс орныг нь тусгаар болгож чадсанд оршино”.
Улаан хадны байлдаан нь Монгол орныг түрэмгийлэн эзэлсэн хятадын цэргүүдтэй хийсэн хамгийн сүүлчийн шийдвэрлэх том тулалдаан бөгөөд үүний үр дүнд хятадын цэргүүд монголоос бүрэн зугатан гарсан.
Дараагийн чухал үзүүлэлтэнд температурын нөлөөн дэхь өтгөрөлт бага байх , мөн шахалтын зэрэг бага байх болон зүсэлтэнд тогтвортой байдал, бага хөөсрөлт зэрэг орно.
Энэ үндсэн үүргээс гадна гидравлик шингэн нь гидравлик системд хөдөлгөөнтэй эд ангийг тосолгоо болон зэврэлтээс хамгаалах мөн металлын гадаргууг хамгаалах үүрэгтэй.
Энэ төрлийн тос нь биологийн задралд ородоо маш сайн мөн хэвийн үед ундны усанд нөлөөлөх хортой нөлөө бага мөн усанд аюултай бодисын ангилал 1 гэсэн ангилалын үзүүлэлтийг хангадаг.
1- Гидравлик тос нь -аар сертификатлагдсан учир хүнсний болон амьтаны тэжээлийн үйлдвэрлэлийн техникт хэрэглэж болох бөгөөд зарим тохиолдолд хүнс- болон тэжээл үйлдвэрлэх явцад тухайн бүтээгдхүүнд асар бага хэмжээгээр холилдсон байхад гэм хоргүй гэж үздэг.
Хүнсэнд бага хэмжээгээр холилдож болох гидравлик шингэн нь яг эмийн- болон гоо сайхны үйлдвэрлэлд хэрэглэдэг шиг ихэнхдээ петрохимийн цэвэр цагаан тосонд суурилдаг.
Байгальд хор нөлөө учруулж болохоор газар ашиглаж байгаа техникт ( жишээ нь: гүний усны хамгаалалттай газар ажиллаж байгаа техник, ойд ашиглах мод унагаа машин техник, ууланд болон цанын баазад ашигла техник төхөөрөмж г.м.) зориулан тусгай гидравлик шингэн гаргасан бөгөөд энэ нь маш түргэн биологийн задралд ордог.
Түүнээс хойш жилийн дараа буюу 1845 оны 11-р сарын 16-нд Карлын эцэг эх нь хуримаа хийсэний дараа түүний нэрийг Бенцийн Карл Михайл болгон өөрчилсөн бөгөөд тэрээр сүүлд нь энэ нэрээ өөрөө Бенцийн Карл Фридрих болгон дахин өөрчилсөн байна.
1853 онд Бенцийн Карл нь байгалийн шинжлэх ухаанаар дагнасан лицейд элсэн орж улмаар 1860 оны 9 сарын 30-нд Карлсруэ хотын Политехникийн сургуулийн элсэлтийн шалгалтыг 15 насандаа өгөн тэнцсэн байна.
Түүний багш нь Фердинанд Редтенбахер гэдэг мужааны гарын дүйтэй нэгэн байсан ба мужааныхаа ажлыг хэрэглээний математикаар илэрхийлэх үндэс суурийг тавин механик инженерийн шинжлэх ухааныг үндэслэгч юм.
Бенцийн Карл 1871 онд Манхайм хотод эхнэрийнхээ тусламжтай төмрийн цутгуурын үйлдвэрийг үүсгэн байгуулсан ба сүүлд нь Машины нимгэн төмөр боловсруулах фабрик хэмээн нэрлэсэн.
Тэрээр анхныхаа бензин хөдөлгүүртэй автомашин Бенц Патент-Моторваген дугаар 1 гэх нэртэй гурван дугуйтай, дотоод шаталтын хөдөлгүүртэй мөн цахилгаан асаалтын систем бүхий автомашинаараа 1885 оны зун Манхайм хотод анх унаж явсан байна.
Ингээд 1886 оны нэгдүгээр сарын 29-нд эзэнт гүрний патентын байгуулагад Карл Фрийдрих Бенц нь автомашинаа 37345 гэсэн дугаарт бүртгүүлсэнээр аж үйлдвэржилтийн түүхийг бичсэн юм.
Түүний өрсөлдөгч зохион бүтээгч инженер Даймлерын Готтлиб түүний найз Майбахын Вилхелм нар нийлэн Бенцийн компанийг очлуурын хоолойн патентыг нь зөрчсөн хэмээн шүүхэд өгсөн ба шүүх Карлыг үүнд буруутай хэмээн үзсэн байна.
Нөгөө талаас Манхайм хотын 1886 оны есдүгээр сард гарсан өдөр тутмын сонинд „энэхүү тэрэг нь ихээхэн ирээдүйтэй тэрэг, учир нь хэрэглэхийн тулд олон зүйл хийх шаардлага байхгүй мөн хямд өртөгөөр хурдан хугацаанд бизнес аялагчид болон жуулчдыг ч тээвэрлэх бололцоотой“ гэж бичиж байжээ.
Мөн Бенц нь бусад автомашины эд хэсэг болох дифференциал хөтлөгч, очлуур, залах тэнхлэг, ременээр түлхэх авалцуур, карбюратор, ус хөргөгч болон араа солих механизмыг зохион бүтээсэн байна.
2012 онд тэрээр аав, УГЗ Ч.Сангидоржид зориулан “Хүн Байгаль Хоёр” төгөлдөр хуур, симфони найрал хөгжмийн концертыг бүтээж, 2013 онд Монгол ба Эквадорт тоглосон.
Тэрээр найруулагч С.Бямбатай 2010 оноос хамтран, түүний найруулсан "Хүсэл шунал" баримтат болон "Алсын удирдлага" уран сайхны киноны хөгжмийн зохиолчоор ажиллаж, Бусан, Тайвань, Мексикийн олон улсын кино наадмын тэргүүн шагналыг тус тус хүртсэн болно.
Мөн 2012 онд УДЭТ-ын найруулагч Төрийн Соёрхолт Наранбаатар найруулагчтай хамтран В. Шекспирийн Гамлет жүжгийн хөгжмийг бүтээсэн нь 2012 оны "Гэгээн Муза" наадмын шилдэг жүжгийн хөгжим шагналыг хүртсэн уран бүтээлч билээ.
Хятад, Испани, ОХУ, Польш, Америкт өөрийнхөө концертыг тоглож, Норвеги, Бельги зэрэг олон оронд зохиол нь тоглогдсон хөгжмийн зохиолч С.Сансаргэрэлтэх хөгжмийн зохиолч, Урлагийн Гавьяат Зүтгэлтэн Ч.Сангидоржийн удам залгасан уран бүтээлч юм.
Сансаргэрэлтэх 1989 онд Хөгжим Бүжгийн Дунд сургуулийг төгөлдөр хуурчийн мэргэжлээр улаан дипломтой дүүргэж, мөн жилдээ Москва хотын Чайковскийн нэрэмжит хөгжмийн дээд сургуульд хөгжмийн зохиолчийн мэргэжлээр ЗХУ-ын төрийн соёрхолт, Ардын жүжигчин Алберт Леманы удирдлага дор суралцаж, 1995 онд тус сургуулийнхаа аспирантурт дэвшин суралцаж 1997 онд Урлагийн Магистр цолтойгоор төгсжээ.
Тэрбээр Чайковскийн нэрэмжит хөгжмийн дээд сургуулийг Монголын хөгжмийн зохиолчдоос төрийн соёрхолт Л.Мөрдөрж, С.Гончигсумлаа нарын дараа дүүргэсэн 3 дахь хөгжмийн зохиолч бөгөөд түүний эгч Саянцэцэг мөн л энэ сургуулийг дүүргэсэн төгөлдөр хуурч юм.
2000 онд Америкийн нэрт хөгжимчин Ёо-Ёо Магийн захиалгаар "Хар Хорин" зохиолыг бичиж, тэр жилдээ Америкт уригдан 2000-2003 онуудад “Торгоны зам” хөгжмийн наадамд ээлж дараалан уригдаж, түүний зохиолыг АНУ болон баруун Европын нэр бүхий танхимд тоглож байсан байна.