polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Мотобуудлагын дивизүүдийн хувьд 11-13 мянган хүн хүчтэй тэдний 1.4 мянга нь офицер удирдах бүрэлдэхүүн, 3 мотобуудлагын хороо хороодууд нь тус бүр 3 батальонуудтай бүрддэг мөн хангамжийн хороо, 3 танкийн хороо, артиллерийн хороо,тагнуул, холбоо харилцаа , удирдлага, инженер- техникийн хангамж, химийн хамгаалалтын, ар тал хангамжийн хороодуудаас бүрддэг.
Хятадын хуурай замын цэргийн нийт бүрэлдэхүүнд 10-12 механикжуулсан , 3 уулын явган цэргийн, 7 танкийн , 2 аритллерийн , 2 эргийн хамгаалалтын , 3 агаарын десантын дивизүүд байна.
Харин танкийн дивизийн бүрэлдэхүүн нь 9-10 мянган хүн хүчтэй , дивизүүд нь 3 танкийн хороо хороодууд нь 3 танкийн батальонуудаас бүрддэг мөн мотобуудлагын батальон , артиллерийн дивизион , зенит-артиллерийн нэг хороо, агаараас эсэргүүцэн хамгаалах дивизион, ар тал хангамжийн хороодуудаас бүрддэг.
Хятадын хуурай замын цэрэг бригадуудын хувьд 13-15 механикжуулсан бригад, 19 мотобуудлагын, 9 явган цэргийн,17 танкийн, 19 артиллерийн, 1 танк эсэргүүцэн хамгаалах, 21 агаараас эсэргүүцэн хамгаалах, 9 тусгай хүчний бригад, 5 цэргийн нисэх хүчний, 1 Радио электроникийн холбооны , 1 эргийн хамгаалалтын, 1 инженер саперын, 1 хөвөгч гүүрний бригадуудаас бүрддэг.
Бригадуудын бүрэлдэхүүн 1 танкийн батальон, 4 мотобуудлагын батальон, артиллерийн, агаараас эсэргүүцэн хамгаалах, галт пуужин харвах дивизионууд, ар тал хангамжийн хороодуудаас бүрддэг байна.
Хороодуудын хувьд Хятадын хуурай замын цэрэгт 7 тусгай хүчний хороо, 7 нисдэг тэрэгний, 6 Радио электроник холбооны , 4 хөвөгч гүүрний , 2 инженер саперын , 2 артиллерийн, 1 хилийн цэргийн, 1 зенит-артиллерийн, 2 артиллерийн, 2 танк эсэргүүцэн хамгаалах, 1 химийн зэвсэг хамгаалалтын , 4 хөвөгч гүүрний хороодууд байдаг байна.
Хуурай замын цэргийн нөөц хүчний хувьд нийт 18 явган цэргийн, 1 артиллерийн, 11 зенит-артиллерийн дивиз, 1 явган цэргийн, 3 материал техник хангамжийн бригад , 2 явган цэргийн, танкийн, танк эсэргүүцэн хамгаалах , артиллерийн, зенит-артиллерийн , инженер саперын, офицерууд бэлтгэл сургалтын тус тус нэг хороодуудаас бүрддэг байна.
Энэ нөөц хүчний дивиз бригадуудын хувьд бол тэд хамгийн хоцорогдсон зэвсэг техникээр хангагдсан ба хүн хүчний сургалт болон байлдах чадварын хувьд хамгийн доогуур түвшинд байдаг ба тэднийг дайн байлдааны үед «пушечное мясо»- хүн хүчний давуу тал болгон ашиглах зориулалттай бэлтгэдэг.
Бээжин ,Тяньцзиня, Шанхай , Гонконг хотын цэргийн гарнизоны бүрэлдэхүүнд 3 дивиз , 3 эргийн хамгаалалтын, 2 явган цэргийн бригадууд мөн нисдэг тэрэгний болон тэнгисийн явган цэргийн тусгай хороо ч хуурай замын цэргийн бүрэлдэхүүнд багтдаг байна.
Хятадууд хуучин Зөвлөлтийн үеийн ба өнөөгийн ОХУ, АНУ тэргүүтэй барууны орнуудын янз бүрийн зэвсэг техникүүдийг маш ихээр хуулбарлан үйлдвэрлэдэг.
Тэд өөрийн зэвсэгт хүчний артиллер, агаараас эсэргүүцэн хамгаалах хүчин, нисдэг тэрэгний хороо бригадуудын зэвсэг техникийг аажмаар шинэчлэн сайжруулсаар байна.
Энэ цэргийн тойрог нь Хятадын хойд хилийн дагуух бүс нутагт байрладаг Монгол , ОХУ-н дорнод Сибирийн бүс нутагт байлдааны үйл ажиллагаа явуулах чиг үүрэгтэй цэрэг армийн нэгтгэл юм.
Хятадын хуурай замын цэргийн шилдэг арми болох 38-р армийн бүрэлдэхүүнд 112 ,113-р механикжуулсан дивизүүд, 6-р танкийн дивиз, 5-р артиллерийн бригад, 4-р агаараас эсэргүүцэн хамгаалах, нэг тусгай хүчний бригад, цэргийн нисэх хүчний 8-р бригадууд багтдаг ба төв штаб нь Бээжин хотод байралдаг.
Хятадын армийн орчин үеийн шинэ зэвсэг техникээр хамгийн түрүүнд энэ армийг хангадаг мөн цэрэг байлдааны үйл ажиллагаа явуулах шинэ шинэ арга ажиллагаанд зориулан байнга бэлтгэл сургуулилт зохион байгуулж байнгын бэлэн байдалд байдаг.
Мөн 27-р армийн бүрэлдэхүүнд 188-р хөнгөн явган цэргийн , 235-р механикжуулсан, 80,82-р мотобуудлагын, 7-р танкийн , 16-р артиллерийн бригадууд мөн агаараас эсэргүүцэн хамгаалах нэг бригад нийтдээ 7 бригад багтдаг байна.
Бээжингийн горнизоны бүрэлдэхүүн дахь 1,2,3-р дивизүүд мөн Өвөр Монголын нутагт байралдаг 205-р мотобуудлагын бригад , хилийн цэргийн хороодууд мөн энэ тойргийн бүрэлдэхүүнд багтдаг.
Бээжингийн цэргийн тойргийн нөөц хүчний хувьд Бээжин хотоос танкийн болон зенит-артиллерийн тус тус нэг хороо, Тяньцзин мужаас явган цэргийн болон зенит артиллерийн тус бүр нэг дивиз, Хэбэй мужаас явган цэргийн болон зенит артиллерийн тус бүр нэг дивиз , танк эсэргүүцэн хамгаалах хороо, Шаньси мужаас явган цэргийн нэг дивиз , Өвөр Монголоос мөн явган цэргийн нэг дивиз эмхлэн зохион байгуулахаар төлөвлөсөн.
Бүх тойргийн хэмжээнд 3-4 механикжуулсан, 2 танкийн, 3 агаарын десантын дивиз байдаг ба 5-8 мотобуудалгын, 3-4 механикжуулсан , 1 танкийн, 3 артиллерийн , 1 тусгай хүчний ,3 агаараас эсэргүүцэн хамгаалах бригадууд мөн цэргийн нисэх хүчний , тусгай хүчний , хилийн цэргийн, артиллерийн , танк эсэргүүцэн хамгаалах , химийн зэвсэгээс хамгаалах тус бүр нэг хороодууд бүрэлдэхүүнд нь багтдаг.
Энэ тойрог нь Хятадын зүүн өмнөд бүс нутагт байрладаг ба тэр бүс нутагт байлдааны үйл ажиллагаа явуулах мөн Тайваныг эзлэн авах түүний эсрэг байлдааны үйл ажиллагаа явуулах чиг үүрэгтэй тойрог юм.
Энэ цэргийн тойрог нь чиг үүрэг, хүчин чадлын хувьд Хятадын чөлөөлөх арми дотроо Бээжингийн цэргийн тойргийн дараа Шэньяны цэргийн тойрогтой хамтран 2-3 байрт ордог стратегийн чухал ач холбогдолтой тойрог юм.
Нанжинийн цэргийн тойргийн 1-р армийн бүрэлдэхүүнд 1-р механикжуулсан десантын дивиз , 178-р механикжуулсан, 10-р танкийн, 3-р мотобуудлагын, 9-р артиллерийн, 5-р нисэх хүчний бригадууд мөн агаараас эсэргүүцэн хамгаалах нэг бригад багтдаг.
Харин 12-р армийн бүрэлдэхүүнд нь 179-р тусгай хүчний десантын бригад, 34,35-р механикжуулсан, 2-р танкийн, 36-р тусгай хүчний бригадууд мөн артиллерийн нэг агаараас эсэргүүцэн хамгаалах нэг бригадууд байдаг.
Мөн 31-р армийн бүрэлдэхнүүнд 86,91-р мотобуудлагын болон десантын дивизүүд, 92-р мотобуудлагын, 14-р танкийн десантын, 3-р артиллерийн, 13-р агаараас эсэргүүцэн хамгаалах бригадууд , тусгай хүчний нэг бригад , нисэх хүчний 10-р хорооноос бүрддэг.
Шанхай хотын цэргийн гарнизоны 1,2,3-р эргийн хамгаалалтын бригадууд, Фуцзян мужийн цэргийн анги нэгтгэлүүдийн мөн эргийн хамгаалалтын 2 дивиз, 1 бригад Нанжины цэргийн тойргийн бүрэлдэхүүнд багтддаг.
Энэ тойргийн нөөц хүчний хувьд Шанхай хотоос зенит-артиллерийн нэг дивиз, Аньхой, Цзянси мужуудаас явган цэргийн тус бүр нэг дивиз, Цзянсу хязгаар нутгаас зенит-артиллерийн нэг дивиз эмхлэн бүрдүүлэх боломжтой.
Бүх цэргийн тойргийн бүрэлдэхүүнийг нөөц хүчин , Шанхай хотын горнизоны цэргийг оруулахгүйгээр тооцоолбол 1 механикжуулсан десантын, 2 мотобуудлагын, 2 танкийн, 1 артиллерийн, 2 эргийн хамгаалалтийн дивизүүд , 3 механикжуулсан, 4 мотобуудлагын , 1 танкийн, 2 артиллерийн, 1 цэргийн нисэх хүчний, 4 агаараас эсэргүүцэн хамгаалах, 1 Радио электрон холбооны, 1 эргийн хамгаалалтын, 3 тусгай хүчний бригадууд мөн 2 нисдэг тэрэгний , 1 Радио электрон холбооны, 1 хөвөгч гүүрний хорооноос бүрддэг байна.
Өндөр уулын бүс нутаг, байгаль цаг уур, газар орны хүнд нөхцөлд үүрэг гүйцэтгэх чадвартай цэргийн анги хороодуудыг Шиньжан Уйгарын хязгаар нутагт тусгайлан байгуулсан байна.
Ланьчжоугийн цэргийн тойргийн 21-р армийн бүрэлдэхүүнд 61-р уулын явган цэргийн дивиз, 62-р механикжуулсан, 12-р танкийн, 19-р артиллерийн , 184-р тусгай хүчний бригадууд мөн нэг агаараас эсэргүүцэн хамгаалах бригад байдаг.
Харин 47-р армийн бүрэлдэхүүнд нь 139-р механикжуулсан, 55-р уулын явган цэргийн, 56-р мотобуудлагын, 9-р танкийн, 15-р артиллерийн бригадууд мөн нэг агаараас эсэргүүцэн хамгаалах бригад багтдаг.
Мөн Ланжьчжоугийн цэргийн тойргийн бүрэлдэхүүнд 8-р хөнгөн явган цэргийн механикжуулсан, 4-р мотобуудлагын, 6,11-р уулын явган цэргийн дивизүүд мөн 2-р артиллерийн бригад , агаараас эсэргүүцэн хамгаалах нэг бригад , нисэх хүчний 3-р бригад , Радио электрон холбооны , тусгай хүчний , инженер саперийн тус тус нэг хороодууд багтдаг байна.
Нөөц хүчний хувьд Шэньси мужаас явган цэргийн болон зенит-артиллерийн тус бүр нэг дивиз, явган цэргийн болон материал техник хангамжийн нэг нэг бригад , Ганьсу мужаас зенит- артиллерийн нэг дивиз, Нинся-Хуйск автономит мужаас явган цэргийн нэг дивиз инженер-саперийн нэг хороо эмхлэн зохион байгуулах боломжтой.
Ланьчжоугийн цэргийн тойргийн нийт бүрэлдэхүүн 1 хөнгөн механикжуулсан, 1 мотобуудлагын, 3 уулын явган цэргийн ,1 танкийн дивиз, 2 механикжуулсан, 1 уулын явган цэргийн, 1 мотобуудлагын, 1 танкийн, 3 артиллерийн ,3 агаараас эсэргүүцэн хамгаалах,1 тусгай хүчний, 1 цэргийн нисэх хүчний бригадуудаас бүрддэг.
Энэ цэргийн тойрог нь Хятадын зүүн хойд бүс нутагт байрлах ба ОХУ-н алс дорнодын бүс нутаг , Солонгосын хагас арлуудад байлдааны үйл ажиллагаа явуулах чиг үүрэгтэй цэргийн нэгтгэл юм.
Шэньяны цэргийн тойргийн 16-р армийн бүрэлдэхүүнд 46-р мотобуудалгын дивиз, хүйтэн сэрүүн бүс нутагт байлдааны үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай явган цэргийн 8,9-р бригадууд, 4-р танкийн, 10-р артиллерийн, 1-р танк эсэргүүцэн хамгаалах, 16-р агаараас эсэргүүцэн хамгаалах, 67-р тусгай хүчний бригадууд байдаг.
Харин 39-р армийн бүрэлдэхүүнд 116-р механикжуулсан дивиз, 115-р явган цэргийн бригад, 3-р танкийн, 190-р механикжуулсан, 202,203-р мотобуудлагын ,7-р артиллерийн бригадууд мөн агаараас эсэргүүцэн хамгаалах 1 бригад, 9-р цэргийн нисэх хүчний хороо, нэг тусгай хүчний хороо багтдаг.
Энэ цэргийн тойргийн бүрэлдэхүүнд Ляонин мужийн нөөц хүчний явган цэргийн нэг дивиз, мотобуудлагын нэг бригад, артиллерийн нэг хороо, Цзилинь мужийн явган цэргийн 2 дивиз, Хэйлунцзян мужийн зенит-артиллерийн нэг дивиз мөн багтан ордог.
Энэ тойргийн нийт бүрэлдэхүүнд 1 механикжуулсан, 4 мотобуудлагын, 1 танкийн дивиз, 5 механикжуулсан, 4 мотобуудлагын, 2 танкийн, 3 артиллерийн, 1 танк эсэргүүцэн хамгаалах, 3 агаараас эсэргүүцэн хамгаалах бригад, 2 тусгай хүчний, 2 нисдэг тэрэгний, 1 инженер саперын, 1 хөвөгч гүүрний, 1 Радио Электрон холбооны хороодууд байдаг байна.
Энэ цэргийн тойрог нь Хятадын өмнөд мужууд Энэтхэг, Мьямар улсуудтай хил залгаа бүс нутагт байралдаг ба тэр бүс нутагт байлдааны үйл ажиллагаа явуулах чиг үүрэгтэй.
Түүний бүрэлдэхүүн дахь 13-р армиин хувьд 37,149-р мотобуудлагын дивизүүд , 17-р танкийн бригад мөн артиллерийн болон агаараас эсэргүүцэн хамгаалах, тусгай хүчний, нисэх хүчний тус тус нэг бригадуудаас бүрддэг.
Харин 14-р армийн хувьд 31,40,42-р мотобуудлагын, 32-р уулын явган цэргийн, 18-р танкийн, 4-р артиллерийн бригадууд мөн нэг агаараас эсэргүүцэн хамгаалах бригадаас бүрддэг.
Төвдийн хязаар нутаг дахь цэргийн анги нэгтгэлүүдийн бүрэлдэхүүнд 52,53-р уулын явган цэргийн, 54-р механикжуулсан, 651-р зенит-пуужингийн бригадууд мөн 308-р артиллерийн хороо багтдаг байна.
Нөөц хүчний хувьд Чунцин хотоос явган цэргийн болон зенит артиллерийн тус тус нэг дивиз, материал техник хангамжийн нэг бригад , зенит-артиллерийн нэг хороо, Юньнан мужаас явган цэргийн нэг хороо эмхлэн бүрдүүлэх боломжтой.
Чэндугийн цэргийн тойргийн нийт бүрэлдэхүүн нь 4 мотобуудлагын дивиз, 2 уулын явган цэргийн, 1 механикжуулсан, 2 танкийн , 2 артиллерийн, 2 агаараас эсэргүүцэн хамгаалах, 1 тусгай хүчний, 1 цэргийн нисэх хүчний бригадууд мөн артиллерийн болон зенит артиллерийн хороодууд, тусгай хүчний нэг хороо, Радио электрон холбооны нэг хорооноос бүрддэг байна.
Хятадын өмнөд бүс нутагт байралдаг ба Вьетнамын хил залгаа бүс нутагт байлдааны үйл ажиллагаа явуулах мөн Нанжиний цэргийн тойргийн нөөц нэмэгдэл хүчин болох чиг үүрэгтэй цэргийн тойрог.
Энэ тойргийн 41-р армийн бүрэлдэхүүний хувьд 123-р механикжуулсан-десантын дивиз, 121-р уулын явган цэргийн, 122-р мотобуудлагын, 15-р танкийн бригадууд артиллерийн болон агаараас эсэргүүцэн хамгаалах тус бүр нэг бригадаас бүрддэг.
Харин 42-р армийн хувьд 124-р механикжуулсан десантын, 163-р мотобуудлагын дивизүүд ,1-р артиллерийн, 16-р танкийн бригадууд мөн уулын явган цэргийн, агаараас эсэргүүцэн хамгаалах, тусгай хүчний, нисэх хүчний тус тус нэг бригадуудаас бүрддэг.
Хайнань мужийн цэргийн анги нэгтгэлүүд 132-р мотобуудлагын бригад, Гонконгийн цэргийн гарнизоны явган цэргийн нэг бригад, нисдэг тэрэгний нэг хороо, тэнгисийн цэргийн тусгай хүчний нэг хороо мөн энэ цэргийн тойргийн бүрэлдэхүүнд багтдаг.
Нөөц хүчний хувьд Гуандун мужаас явган цэргийн болон зенит-артиллерийн тус бүр нэг дивиз, офицерууд бэлтгэх сургалтын нэг хороо, Хубэй мужаас явган цэргийн болон зенит-артиллерийн тус бүр нэг дивиз, Хайнань мужаас явган цэргийн 2 дивиз эмхлэн зохион байгуулах боломжтой.
Нийт бүрэлдэхүүнд нь 2 механикжуулсан, 1 артиллерийн дивиз, 1 мотобуудлагын, 2 танкийн, 1 артиллерийн, 2 агаараас эсэргүүцэн хамгаалах, 2 тусгай хүчний , 1 цэргийн нисэх хүчний, 1 инженер саперын, 1 хөвөгч гүүрний бригад , Радио электроник холбооны 1 хорооноос бүрддэг байна.
Цзиннань цэргийн тойргийн 26-р армийн бүрэлдэхүүнд 8-р танкийн, 200-р механикжуулсан, 77,138,199-р мотобуудлагын ,8-р артиллерийн, 54-р агаараас эсэргүүцэн хамгаалах бригадууд, цэргийн нисэх хүчний 7-р хороо мөн тусгай хүчний нэг хороо багтдаг.
Түүний бүрэлдэхүүнд 127-р явган цэргийн ,162-р механикжуулсан дивизүүд, 160-р механикжуулсан , 11-р танкийн бригадууд , артиллерийн , агаараас эсэргүүцэн хамгаалах тус бүр нэг бригад , нисэх хүчний 1-р хороо багтддаг.
Энэ цэргийн тойргийн 20-р армийн бүрэлдэхүүнд 58,60 механикжуулсан, 13-р танкийн, 2-р артиллерийн бригадууд мөн агаараас эсэргүүцэн хамгаалах нэг бригад багтдаг.
Цзиннань цэргийн тойргийн нийт бүрэлдэхүүнд нь 3 механикжуулсан ба мотобуудалгын дивиз , 1 танкийн дивиз , 3-4 механикжуулсан , 3 мотобуудалгын, 2 танкийн ,3 артиллерийн ,3 агаараас эсэргүүцэн хамгаалах бригадууд , 2 тусгай хүчний хороо, 2 цэргийн нисэх хүчний ,1 танк эсэргүүцэн хамгаалах, 1 Радио электрон холбооны, 2 хөвөгч гүүрний хороодууд багтдаг байна.
Тэргүүн эгнээний цохилтын хүч: Энэ нь илүү цомхон, уян хатан олон төрлийн байлдааны үйл ажиллагаа явуулан хурдан маневрлах чадвартай шаардлагатай үед маш хурдан нэгдэж нэгдсэн хүч болдог орчин үеийн шинэ зэвсэг техникээр илүү их хангагдсан байдаг.
2015 оноос өмнөх 7 том тойргийн системд өөрчлөлт оруулахдаа Цзинаний цэргийн тойргийг Шэньяний тойрогт, Чэндугийн тойргийг Ланьжоуд нэгтгэх замаар 5 тойрог болгон өөрчлөн байгуулсан.
Тойргуудын бүрэлдэхүүнд хэд хэдэн ерөнхий цэргийн армиуд, тухайн муж хязгаар нутагт байрлах цэргийн анги нэгтгэлүүд, том хотуудад байрлах цэргийн гарнизонууд, тухайн муж, бүс нутгийн нөөц хүчин, цэргийн хэлтсүүд хамаарагддаг байна.
Энд зайлшгүй тэмдэглэн хэлэхэд сүүлийн 20-иод жилд Хятадын тухай мэдээ мэдээлэл ил тод болж байгаа хэдий ч ХАЧА-н бүтэц зохион байгуулалт, бүрэлдэхүүн командын тухай мэдээлэл маш нууц зэрэглэлд байдаг.
БНХАУ-ын Ардын чөлөөлөх арми нь БНХАУ 1949 онд байгуулагдахаас өмнө буюу Наньчаны хувьсгалын үеэр 1927 оны наймдугаар сарын 1-нд үүсгэн байгуулагдсан байна.
Хятад улсын хуулиар 18-50 насны бүх эрчүүд цэргийн алба хаах үүрэгтэй хэдий ч Хятадын ардын чөлөөлөх армид алба хаах нь өндөр шалгууртай нэр төрийн хэрэг болсон байна.
Асрагч нэртийн түүхэнд «Абтай хан модон тахиа жилийн зун Шунхат уулын ар дахь хуучин балгасанд өндөр дэлдэж, мөн жил жил сүмийн үйлийг эхэлсэн ба гал нохой жилд Түмэд нутагт морилж Содномжамц далай ламтай учраад түүнээс «номын их Очир хаан» цол авч их нутаг Хар Өлөнд байхад буцаж ирсэн» гэжээ.
Гэтэл Эрдэнэ зуугийн намтарт «Абтай хаан аравдугаар гал туулай жилийн доторхи улаагчин үхэр жил далай ламд мөргөсөнд Содномжамц, Абтай хааныг цогт очир номун сайн хаан хэмээн дуудаад тамга соёрхож Их Монголын хаан болгон бошго соёрхов» гэжээ.
Рерихийн өгүүлснээр Далай лам Содномжамц 15‍‌77 онд нутгаасаа гарч замдаа Алтан ханы гурван удаагийн угтуул элч нартай уулзаж аялан явсаар Түмэдийн газар ирж хойтон жил нь Алтан хантай уулзжээ.
Нэгд, өөрийн эзэмшил Халхын төв нутагт оршиж, хүчин чадал улам бүр өсөх төлөвтэйг чадмаг ашиглан Ойрадын салан тусгаарлах ужиг оролдлогыг эцэслэж, Ойрадыг Халхад нэгтгэн захирахад чиглэгджээ.
Абтайн хэлсэн үг бол түүнээс 110-аад жилийн өмнө Ойрадын ноёд Халхын эзэн Агваржин жононг хаанд өргөмжлөх нэрээр жонон тэргүүтэй олон ноёныг гэнэдүүлэн төрийн эргэлт хийж, өргөн хүрээний алан хядлага явуулж Монголыг төрийг булаасан хар явдлыг хэлж байгаа юм.
Абтай хаан Жалайр, Сүлдэсүн зэрэг Монголын эртний алдарт том аймагтай ураг холбож гурван хатантай байснаас хоёр хөвүүн, гурван авхай төрсний ахмад хөвүүн Өлзийт Шибагудай хунтайж эцгээ төлөөлж Ойрадыг захирч байсан ба дэд хөвүүн Эртэхий нь угсаа залгамжилсан байна.
Абтай, дайчин баатар, эрэлхэг зоригтой эр байсан тул түүнийг хуучин цагийн монгол түүхчид улам алдаршуулах зорилгоор «хомхой хуруундаа хар нөж атган төрсөн», «Ар Халхын Абтай галзуу ноён» гэх зэргээр магтан «Очирваанийн хувилгаан», «Түшээт сайн хаан» гэх зэргээр цоллосон байдаг.
Хосе Мануэль Кальдерон Борральо (, 1981 оны есдүгээр сарын 28-нд Вильянуэва де ла Серена хотод төрсөн) — Испанийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Нью-Йорк Никс багийн холбон тоглогч юм.
Кальдерон Испанийн Аликанте , Фуэнлабрада , ТАУ Керамика , Торонто Рэпторс , Детройт Пистонс багуудад тоглож байгаад Маверикс багтай 2013 оны долоодугаар сарын 11-нд 28 сая доллараар дөрвөн жилийн гэрээг байгуулсан ажээ.
2014 оны зургаадугаар сарын 25-нд Даллас Нью-Йорк Никсээс Тайсон Чендлер, Рэймонд Фелтоныг авахын тулд Кальдероныг Самюэль Далемберт, Шейн Ларкин, Уэйн Эллингтон болон 2014 оны драфтын тойргийн сонголттой илгээв.
13 метрийн өндөртэй Новицкигийн үндсэн байрлал нь хүчний довтлогч боловч шидэлтийн ур чадвар хийгээд бие бялдрын хөгжил сайтай тул төвийн болон жижиг довтлогчийн байрлалуудад ч мөн тоглодог.
Новицки Даллас Маверикс багийн хамтаар 12 жил дараалан НБА-гийн Плей-Оффт шалгарсан бөгөөд 2006 онд Финалд үлдэж 2011 онд анх удаагаа НБА-гийн аварга болсон юм.
Сайн ноён хан аймгийн Далай Чойнхор вангийн хошуу буюу халхын умар замын дунд дахь зүүн этгээдийн хошуунд Хөндлөн ван Гэмпилдоржийн төрлийн тайж Очир жононгийнд Цэдэнсоном 1881 онд төржээ.
Хошуу ноён хөндлөн ван Гэмпилдорж нь угсаа залгамжлах нуган үргүй учир өөрийн ойрын төрлийн Очир жоногийнхоос Цэдэнсономынг үрчлэн авч зэрэг хэргэмээ залгамжлуулахаар бичгийн эрдэмд сургаж байжээ.
Хошуу ноён хөндлөн Гэмпилдорж 75 насандаа 1894 онд насан өөд болоход Цэдэнсоном хошууны ноёны Засаг төрийн бэйлийн хэргэмийг залгамжлан, тус хошууны сүүлчийн буюу ес дэх засаг ноён болсон байна.
Улс үндэснийхээ тусгаар тогтнол, эрх чөлөөний төлөө сэтгэл оюунаа чилээж, төрийн хэрэгт чадах чинээгээрээ оролцож хүчин зүтгэж байсан төдийгүй үндэсний эрх чөлөөний 1911 оны их үйлст идэвхийлэн оролцож явсан нэгэн юм.
1911 оны үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын үйл хэрэгт түүний оруулсан гавьяа зүтгэлийг үнэлэн, Богд хаант Монгол улсын эзэн хаан Богдын лүндэнгээр 1911 онд Далай Чойнхор цол, жүн вангийн хэргэмээр шагнаж, Дотоод Хэргийг Бүгд Захиран Шийтгэгч Яамны дэд сайдын тушаалд тохоон томилжээ.
Дэд сайдын албыг 1915 он хүртэл хашиж байгаад 1916 оноос Гадаад Хэргийг Эрхлэн Шийтгэгч Яамны дэд сайд болж 1919 он хүртэл үр бүтээлтэй ажилласан байна.
Далай Чойнхор ван Цэдэнсоном нь 1921 оны Ардын хувьсгалыг талархан дэмжиж байсан төдийгүй 1921 оны 2 дугаар сард Сайн ноён хан аймгийн Цэргийг захирах жанжны тушаалыг хамаарч, хувьсгалын хэргт оролцож, цэрэг удирдан улс орноо харийн дайснаас чөлөөлөх үйл хэрэгт хүчин зүтгэж явжээ.
Ардын хувьсгалын дараа 1923 онд засаг захиргааны өөрчлөлт хийхэд хошууны засаг даргаар сонгогдон жил гаруй ажиллаад 1924 онд өөрийн сайн дураар засаг даргаас татгалзсан.
Лам нарыг шашиндаа үнэнч ариун байлгах талаар Улсын дээд хуралд тавьсан саналдаа “Лам нарын дотор сахил санваар сахиж, дацан сургуульд орсон боловч, архи уух, тамхи татах, хөзөр даалуугаар мөрийцөн наадах, эмс охид лугаа садарлан наалдаж явагсад, сүсэгтэн олныг хууран мэхлэгчид хааяа боловч үзэгдэх тул тэднийг барьж шийтгэх нь хууль ёсонд нийцнэ хэмээн төр дор шашин захирагдах” саналыг гаргажээ.
Тухайлбал, Монгол орны хангайн бүсэд ургадаг цайны ургамлаа ашиглан өөрсдийнхөө цайны хэрэгцээг хангах жижиг үйлдвэрлэлийг дэмжих, монголчууд өөрсдөө гааль, худалдаагаа ашиглах гэх зэрэг олон санал тавьсан байдаг.
1916 онд Монгол улсад сургуулийн хэргийг анхлан хэрэгжүүлэх санал гаргаж, өөрийн хошуундаа 25 хүүхэд сургах бага сургуулийн тэнхим байгуулж хүхдүүдэд иргэний боловсрол олгож байгаагаа Богд хаанд айлтгаж байжээ.
Богд хаан түүний санал айлтгалыг хүлээн авч хүүхдүүдэд ном эрдэм сурахад нь зориулж, “Монгол үсгийн цагаан толгой”, “Оюун түлхүүр”, “Хоёр загалын тууж”, “Цаасан шувууны үлгэр”, “Чингисийн сургаал”, “Гадаад улсын товчоо”, “Бага хөвгүүдийн сургаал” зэрэг номыг тус тэнхимд хүргүүлж байжээ.
Гэвч тухайн цагийн нөхцөл байдал хүндэрч, Монголын тусгаар тогтнолын асуудал эгзэгтэй болсон үед түүний санал бүрийг хэрэгжүүлэх боломж Монголын Засгийн газарт байгаагүй юм.
1915-1919 онд Монгол Улсын Гадаад яамны дэд сайдаар ажиллах үедээ Улсын дээд, доод хуралд улс орны эдийн засаг, соёл, боловсрол, түүх, уламжлалын талаар хэд хэдэн чухал саналыг дэвшүүлж, зарим нь ажил хэрэг болсон байдаг юм.
Түүний дотроос 1916 онд Улсын Дээд Хуралд өргөсөн нэгэн саналдаа улсын түүхийг бичих, харь хэлээр байгаа Монголын түүхийн эх сурвалжийг орчуулж хэвлүүлэхийг хичээвээс “Аливаа хүн өвөг язгуур цагийн мандсан мөхсөн алдсан амьсгал мэдэл нээгдэнэ. Эс ухаж мэдвээ снэгэн насны урт шөнийг унтаж барах мэт” хэмээн сануулаад Минь улсын үед бичигдсэн Юань улсын бүрэн түүхийг орчуулуулах саналыг өргөснөөр 1917-1922 онд таван жилийн хугацаанд Харчин хошууны номын мэргэн Дандаа буюу Дэмчигдоржоор орчуулуулжээ.
Далай чойнхор ван Цэдэнсоном бол 1911 оны зун Богд Жавзандамба хутагтад Халхын дөрвөн аймгийнхан Бат-оршил даншиг өргөх үеэр, сэтгэл нийлсэн ноёд Богдхан уулын ард сэм хуралдаж, монголчууд бие даах эрхээ эргүүлж олж авах, шашин хийгээд үндсээ хамгаалах, үүний тулд хаант Оросоос тусламж хүсэх, улмаар хувьсгалын үйл хэргийг эхлүүлэх ажлыг ярилцсан байна.
Тэд хаант Орос улсад одох төлөөлөгчдийг томилон, Богдод мэдүүлэхээр тогтож, Хүрээнд сууж байсан Хаант Орос улсын консул Миллерээс хил нэвтрэх зөвшөөрөл авч, умар зүг одуулахаар тогтож байжээ.
Энэ үйл явдлаас хойш Халхын Хүрээний хэргийг түр ерөнхийлөн шийтгэх газрыг байгуулж, Богд Жавзандамбын лүндэнг олон монголчуудад түгээх, Манж сайд Сандог зайлуулах, цэрэг дайчлах зэрэг ажлыг цаг алдалгүй шуурхай гүйцэтгэх үүргийг зорилго нэгт нөхдийн хамт гүйцэтгэж эхэлсэн байна.
Тэрбээр үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын бэлтгэл ажлыг хангах үед түр хугацаагаар хошуундаа сууж, тухайн үеийн байдлыг орон нутгаас бусад хүмүүстээ дамжуулдаг байжээ.
Тэрбээр Да лам Цэрэнчимэдэд захидал бичиж, Улиастай, Засагт ханы байдал ямар байгаа, тува нар яах хандлагатай байгаа, хошуу нутагт юуг эрхэлбээс зохистойг илэрхийлсэн мэдээллээр хангаж байжээ.
Г.Цэдэнсоном нь 1911 оны үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын үйл хэрэгт анхаасаа идэвхтэй оролцож, хувьсгалын үйл хэргийг бататгах, төрийн үйл хэргийг хэрэгжүүлэхэд хүчин зүтгэсэн төрийн сайд байсан төдийгүй үнэнхүү сэтгэлийг чин шударгаар баримтлан, төрийн ёсыг жудаглан сахиж, төрийн үйл хэрэгт хоёргүй сэтгэлээр зүтгэж байсан юм.
Цэдэнсоном 1915 оны 11 дүгээр сард Богд хаант Монгол улсын Гадаад хэргийг бүгд захиран шийтгэгч яамны дэд сайдаар томилогдоод улс орныхоо тусгаар тогтнолоо хамгаалах, төр засгаа бэхжүүлэхэд хичээнгүйлэн зүтгэж, Улсын дээд доод хуралд олон санал санаачилга гарган хэлэлцүүлж байжээ.
Тухайлбал дөрвөн аймаг, шавь, дөрвөд, урианхай зэрэг шавь нараас бусдын адил татвар авах санал дэвшүүлж байсан нь тухайн цаг үедээ Богд хааны эрх мэдэлд халдсан зоригтой алхам байжээ.
1923 онд Ардын Засгийн газраас засаг захиргааны өөрчлөн байгуулалтыг хийж, хошуу ноёдыг өөрчлөхөд хошуу нутгийн олон түмэн түүнийг улируулан хошуу засаг даргаар сонгож байжээ.
Тэр үеийн хүн амын дансанд Тосон Уулын харьяат Цэдэнсоном нь 46 настай, хөвгүүн Жигжидсүрэн 13 настай, хөвгүүн Лхагвадорж таван настай, эхнэр Гүнчин 45 настай хэмээн бүртгэсэн байна.
Тэрээр 86 хошуунаас хамгийн том Далай Чойнхор вангийн хошууг 14 жил захирсан засаг ноён байсан бөгөөд Ардын засгийн үед ч хошууны засаг даргаар сонгогдон ажиллаж байсан юм.
Г.Цэдэнсоном энэ том хошууг захирахдаа хошуу нутагтаа олон шинэтгэл хийсэн нэр хүндтэй засаг ноён байсан төдийгүй 1911 оны үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал, 1921 оны ардын хувьсгалын үйл хэрэгт хөдөө орон нутгаас гар бие оролцож явсан төр ниймийн зүтгэлтэн байсан юм.
Нийт зургаан тусдаа бүгд найрамдах улсаас буюу Словени, Хорват, Босни-Херцеговина, Серби, Монтенегро, Македон, мөн түүнчлэн Сербид харьяалагдах өөртөө засах мужууд болох Косово ба Метохи, Воеводина зэргээс бүрдэж байв.
Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа эхлээд Ардчилсан Югославын Холбоот Улс нэртэй байж байгаад 1954 оноос 1963 оны хооронд Холбооны Бүгд Найрамдах Югослав Ард Улс гэх нэртэй болж байжээ.