polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
പുരാത ഈജിപ്തുകാർ, കാലിഫോർണിയയിലേയും അരിസോണയിലേയും അമേരിക്കൻ വംശം, തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ അധിവസിച്ചിരുന്നവർ എന്നിവരെല്ലാം പക്ഷികളേയും മുയലുകളേയും വേട്ടയാടാനായി തിരിച്ചുവരാത്ത ബൂമറാങ്ങുകൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി ചരിത്രത്തിൽ കാണാവുന്നതാണ്‌. കൂടാതെ ചില ബൂമറാങ്ങുകൾ എറിയപ്പെടാറുമില്ല, ആസ്ട്രേലിയൻ വർഗ്ഗക്കാർ അവർ അടുത്തടുത്തായുള്ള പോരാട്ടങ്ങൾക്കാണുപയോഗിച്ചിരുന്നത്.
1861 ഏ. 12-ന് സൗത്ത് കരോലിന ഫോർട്ട് സംറ്റർലെ യൂണിയൻ വക വെടിക്കോപ്പു സംഭരണശാലയെ ആക്രമിച്ചതോടുകൂടിയാണു യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. 75,000 സന്നദ്ധഭടന്മാരെ 3 മാസത്തെ സേവനത്തിനയയ്ക്കണമെന്നു യൂണിയനോടു കൂറുള്ള സ്റ്റേറ്റുകളിലെ ഗവർണർമാരോട് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപനം ഏ. 15-ന് ലിങ്കൺ പുറപ്പെടുവിച്ചു. ഇതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് വിർജീനിയ, അർക്കൻസാ, വടക്കൻ കരൊലൈന, ടെന്നസി എന്നീ സ്റ്റേറ്റുകൾ യൂണിയനിൽനിന്നു വിട്ടുപിരിഞ്ഞ് 'കോൺഫെഡറസി' യിൽ ചേർന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. യൂണിയൻ ഗവൺമെന്റിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം, കോൺഫെഡറസിയുടെ തലസ്ഥാനമായ റിച്ച്മണ്ട് നഗരം പിടിച്ചടക്കുക, മിസിസിപ്പി നദിയുടെ നിയന്ത്രണം സ്വാധീനമാക്കുക, കോൺഫെഡറസിയുടെ തുറമുഖങ്ങൾ നിരോധിക്കുക എന്നിവയായിരുന്നു. കോൺഫെഡറസിയുടെ സേനാനായകൻമാരായ റോബർട്ട് ലീ , ജോസഫ് ജോൺസ്റ്റൻ , തോമസ് ജാക്സൺ എന്നിവർക്കു റിച്ച്മണ്ട് നഗരത്തെ ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണത്തിൽനിന്നു രക്ഷിക്കാൻ യുദ്ധത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടങ്ങളിൽ സാധിച്ചിരുന്നു.
പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അമേരിക്കയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ തമ്മിൽ നടന്ന പോരാട്ടങ്ങളെയാണ് അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം എന്നത് കൊണ്ട് വിവക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത്. 1861 ഏപ്രിൽ 12-ന് ആരംഭിച്ച ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ 1865 മെയ് 26 വരെ നീണ്ടുനിന്നു. യൂണിയൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെട്ട വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഐക്യനാടുകൾ എന്നതിനോട് കൂറ് പുലർത്തിക്കൊണ്ട് നിലനിന്നപ്പോൾ സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഖ്യാപിച്ച തെക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾ കോൺഫെഡറസി സംസ്ഥാനങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ എതിർപക്ഷത്ത് നിലയുറപ്പിച്ചു. വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളും തെക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളും തമ്മിൽ നടന്ന അഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ കാരണം വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ അടിമകളുടെ സ്ഥിതി വിഭാവനം ചെയ്യുന്ന നിയമങ്ങളിലുള്ള വ്യത്യാസങ്ങളായിരുന്നു. ലൂസിയാന പർച്ചേസ്, മെക്സിക്കൻ-അമേരിക്കൻ യുദ്ധം എന്നിവ മൂലം തെക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ അടിമകളാക്കപ്പെട്ട കറുത്തവരുടെ എണ്ണം പെരുകുകയുണ്ടായി.
1854-ൽ കൻസാസ്-നെബ്രാസ്ക നിയമം കോൺഗ്രസ് പാസാക്കിയതോടെ സ്ഥിതിഗതികൾ കൂടുതൽ വഷളായി. ഈ നിയമം 1820-ലെ മിസ്സൌറി ഒത്തുതീർപ്പു റദ്ദുചെയ്യുകയും നെബ്രാസ്ക പ്രദേശത്തെ കാൻസസ്, നെബ്രാസ്ക എന്നു രണ്ടു സ്റ്റേറ്റുകളായി വേർതിരിക്കുകയും ഓരോ സ്റ്റേറ്റിലും അടിമത്തം അംഗീകരിക്കണമോ വേണ്ടയോ എന്ന് അവിടത്തെ ജനങ്ങൾ തീരുമാനിക്കാൻ വിട്ടുകൊടുക്കണമെന്നു വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ഈ നിയമം അടിമത്തവിരോധികളായ ഉത്തര സ്റ്റേറ്റുകൾക്ക് ഒരു കനത്ത പ്രഹരമായിരുന്നു. ഈ പരിതഃസ്ഥിതിയിൽ അടിമത്തത്തിനെതിരായി ഉത്തര സ്റ്റേറ്റുകളിൽ റിപ്പബ്ളിക്കൻ പാർട്ടി എന്നു പേരായി ഒരു കക്ഷി ഉടലെടുത്തു. കൻസാസിൽ അടിമത്തവാദികളും അടിമത്തവിരോധികളും തമ്മിൽ 1856-ൽ സംഘട്ടനമുണ്ടായി. യൂണിയൻ ഗവൺമെന്റിന്റെ സൈന്യം ഇടപെട്ടതുനിമിത്തം പരസ്യമായ ഏറ്റുമുട്ടലിനു വിരാമമുണ്ടായെങ്കിലും ഇരുകൂട്ടരും തമ്മിൽ ഒളിപ്പോർ തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു.
അമേരിക്കയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിവരിക്കപ്പെടുകയും പഠനവിധേയമാവുകയും ചെയ്യപ്പെട്ട സംഭവവികാസങ്ങളാണ് ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ നടന്നത്. ചരിത്രപരവും സാംസ്കാരികവുമായ സംവാദങ്ങൾക്ക് ഇന്നും ഇവ വിഷയീഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
വ്യാവസായിക വികാസം നടന്ന ശേഷമുള്ള ആദ്യയുദ്ധങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു അമേരിക്കൻ അഭ്യന്തരയുദ്ധം. റോഡുകൾ, റെയിലുകൾ, ആവിക്കപ്പലുകൾ, ടെലഗ്രാഫ്, കവചിത കപ്പലുകൾ, വ്യാവസായികമായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ആയുധങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയൊക്കെ ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവുമധികം ജീവഹാനിയുണ്ടായ യുദ്ധവുമാണ് ഇത്. ഈ യുദ്ധത്തിന്റെ ഫലമായി വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ 20 മുതൽ 45 വയസുവരെ പ്രായമുള്ള വെള്ളക്കാരായ പുരുഷൻമാരിൽ പത്തു ശതമാനവും തെക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ 18 മുതൽ 40 വയസുവരെ പ്രായമുള്ള വെള്ളക്കാരായ പുരുഷൻമാരിൽ മുപ്പത് ശതമാനവും മരണമടഞ്ഞു.
1860-ൽ അടിമത്തം മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിനെതിരായി പ്രചാരണം നടത്തി എബ്രഹാം ലിങ്കൺ പ്രസിഡന്റ് പദത്തിലേക്ക് തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ 1861 മാർച്ച് 4നു ലിങ്കൺ ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥാനമേൽക്കുന്നതിനുമുമ്പുതന്നെ ഏഴ് തെക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾ വിമോചനം പ്രഖ്യാപിച്ച് വേറിട്ട് പോയി. അവ ഒരു കോൺഫെഡറേഷനായി രൂപാന്തരം പ്രാപിക്കുകയും അതിന് ജെഫേഴ്സൺ ഡേവിസ് നേതൃത്വം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഇതംഗീകരിക്കാൻ യൂണിയൻ ഗവണ്മെന്റ് തയ്യാറായിരുന്നില്ല. സമവായത്തിനായുള്ള അവസാനശ്രമവും പരാജയപ്പെട്ടതോടെ ഇരുപക്ഷവും യുദ്ധസന്നദ്ധമായി. തങ്ങൾ അവകാശപ്പെട്ട പ്രദേശങ്ങളിലെല്ലാം ആധിപത്യമുറപ്പിച്ച കോൺഫെഡറസി സേന ക്രമേണ പതിനൊന്ന് സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ അധികാരമുറപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. 1861 ഏപ്രിലിൽ യുദ്ധമാരംഭിച്ച ശേഷമായിരുന്നു ഈ നേട്ടം കോൺഫിഡറസി സേന നേടിയത്.
റിച്ച്മണ്ട് നഗരം കൈവശപ്പെടുത്താൻ ചെയ്ത ശ്രമത്തെക്കാൾ കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായിരുന്നു യൂണിയൻ സൈന്യം മിസിസിപ്പി നദിയുടെ നിയന്ത്രണം കൈക്കലാക്കാൻ നടത്തിയത്. 1862-ൽ ജനറൽ ഗ്രാന്റ്, ടെനീസി, കംബർലാൻഡ് എന്നീ നദികളിലെ കോൺഫെഡറേറ്റ് സൈന്യങ്ങളുടെ സംരക്ഷണനിരകളെ തകർക്കാനായി മുന്നേറുകയും 1862 ഏ. 6, 7 എന്നീ തീയതികളിൽ ഷിലോ എന്ന സ്ഥലത്തുവച്ചു നടന്ന ഘോരയുദ്ധത്തിൽ ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണത്തെ വിജയപൂർവം ചെറുക്കുകയും ചെയ്തു. മിസിസിപ്പി നദീതീരത്തെ പ്രധാനപട്ടണമായ വിക്സ്ബർഗ് കൈവശം വച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന കോൺഫെഡറേറ്റു സൈന്യം ആറാഴ്ചക്കാലം ചെറുത്തുനിന്നതിനുശേഷം ജനറൽ ഗ്രാന്റിന്റെ ആക്രമണത്തിനു കീഴടങ്ങി. വിക്സ്ബർഗ് പിടിച്ചടക്കിയതോടുകൂടി മിസിസിപ്പി നദി പരിപൂർണമായും യൂണിയൻ സൈന്യത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിലായി.
യുദ്ധമാരംഭിച്ചതോടെ തങ്ങളുടെ സൈനികശേഷി ഇരുവിഭാഗവും ഗണ്യമായി വർദ്ധിപ്പിച്ചു. നാല് വർഷം നീണ്ട പോരാട്ടങ്ങൾ പ്രധാനമായും തെക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെട്ടത്. 1861-62 കാലത്ത് പടിഞ്ഞാറൻ യുദ്ധമുഖങ്ങളിൽ നേട്ടം കരസ്ഥമാക്കിയ യൂണിയൻ സേനക്ക് പക്ഷേ കിഴക്കൻ മേഖലകളിൽ കാര്യമായ നേട്ടം കൊയ്യാനായില്ല. 1863 ജനുവരി ഒന്നിന് എബ്രഹാം ലിങ്കൺ അടിമത്തവിമോചന പ്രഖ്യാപനം നടത്തിയതോടെ അതും യുദ്ധവിജയത്തിന്റെ ലക്ഷ്യമായി മാറി. വിമതപ്രദേശങ്ങളിലെ എല്ലാ അടിമകളും സ്വതന്ത്രരാണെന്നതായിരുന്നു അതിന്റെ ഉള്ളടക്കം.
തുടർച്ചയായ യൂണിയൻ വിജയങ്ങൾക്കൊടുവിൽ 1865 മെയ് 25-ന് പിറ്റേഴ്സ്ബെർഗ് ഉപരോധം വിജയകരമായി അവസാനിച്ചതോടെ അഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന് വിരാമമായി. എന്നാൽ ഏപ്രിൽ 9-ന് കോൺഫെഡറസി ജനറൽ റോബർട്ട് ഇ. ലീ കീഴടങ്ങുന്നതോടെ തന്നെ അഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന് വിരാമമായതായി കണക്കാക്കുന്നവരുണ്ട്. എന്നാണ് യുദ്ധം അവസാനിച്ചത് എന്നതിന് വ്യക്തമായ ഉത്തരം ലഭ്യമല്ല. എന്നാൽ 1865 ഏപ്രിൽ 15-ന് എബ്രഹാം ലിങ്കൺ വെടിയേറ്റ് കൊല്ലപ്പെട്ടു എങ്കിലും, വടക്കൻ സേന വിജയം നേടുകതന്നെ ചെയ്തു.
ജൂൺ 23 വരെ തെക്കൻ സൈനികരുടെ കീഴടങ്ങൽ നീണ്ടുനിന്നു. കീഴടക്കപ്പെട്ട തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ റോഡ്, റെയിൽ, വാർത്താവിനിമയം തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ എല്ലാം ഏതാണ്ട് തകർന്ന നിലയിലായിരുന്നു. 40 ലക്ഷം വരുന്ന അടിമകൾ സ്വതന്ത്രരാക്കപ്പെടുകയും അവരുടെ പൗരാവകാശങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. കോൺഫെഡറസി ഗവണ്മെന്റ് നിലംപതിച്ചു. ഫെഡറൽ ഗവണ്മെന്റ് രാജ്യത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണത്തിന് തുടക്കമിട്ടു.
1861 ഏ.-ൽ എബ്രഹാം ലിങ്കൺ സൗത്ത് കരോലിന മുതൽ ഫ്ളോറിഡവരെയുള്ള അറ്റ്‌ലാന്തിക് സമുദ്രതീരത്തിന്റെമേൽ ഉപരോധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതു കോൺഫെഡറസിയെ പട്ടിണിക്കിട്ടു കീഴടക്കാനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി ദക്ഷിണ സ്റ്റേറ്റുകൾ ദുരിതം അനുഭവിക്കേണ്ടിവന്നു. ഭക്ഷ്യസാധനങ്ങളും വസ്ത്രവും ചെരിപ്പും ഔഷധങ്ങളും മറ്റും കിട്ടാൻ നിവൃത്തിയില്ലാതെ അവർ വളരെ കഷ്ടപ്പെട്ടു.
ഇന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ പത്രപ്രവർത്തകനും മുൻ ദ ഹിന്ദു പത്രാധിപരുമാണ് സിദ്ധാർഥ വരദരാജൻ .യുഗോസ്ലാവ്യക്കെതിരെയുള്ള നാറ്റോയുടെ യുദ്ധം,അഫ്ഗാനിസ്ഥനിലെ താലി‍ബാൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ബുദ്ധപ്രതിമ തകർക്കൽ,ഇറാഖിലെ അമേരിക്കൻ അധിനിവേശം,കാശ്മീർ പ്രതിസന്ധി എന്നീ സംഭവങ്ങൾ ഇദ്ദേഹം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുകയുണ്ടായി.ക്രമസമധാനം,‍ആഭ്യന്തരം,പ്രധിരോധം,വിദേശകാര്യം എന്നി രംഗങ്ങളിൽ ഭരൺകൂടത്തിന്റെ ഇടപെടലുകളെ സംബന്ധിച്ചുള്ള വരദരാജന്റെ സൂക്ഷ്മ വിലയിരത്തലുകളും വിശകലനങ്ങളും ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപെട്ടിട്ടുള്ളതാണ്‌. ദി വയർ എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് വാർത്താപോർട്ടലിന്റെ സ്ഥാപക പത്രാധിപരിൽ ഒരാളാണ് സിദ്ധാർഥ വരദരാജൻ.
ഇറാനെയും അന്തർദേശീയ ആണവോർജ്ജ കമ്മീഷനെയും കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേർഷ്യൻ പസ്സ്ൽ എന്ന ലേഖന പരമ്പരക്ക് 2005 ലെ ഐക്യ രാഷ്ട്രസംഘടനയുടെ കറസ്പോൺ‌ഡന്റ് അസോസിയേഷന്റെ വെള്ളിമെഡൽ ലഭിക്കുകയുണ്ടായി.തെക്കനമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങളുമായും പ്രത്യാകിച്ച് ചിലിയുമായി ഇന്ത്യയുടെ ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വഹിച്ച പങ്കിനും പത്രപ്രവർത്തനത്തിലെ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ചും വിദേശപൗരന്മാർക്കുള്ള ചിലിയുടെ പരമോന്നത ബഹുമഹതിയായ ബെർണാഡോ ഹിഗ്ഗിൻസ് ഓർഡറും അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി.
ലണ്ടൻ സ്കൂൾ ഓഫ് എകണോമിക്സിൽ നിന്നും കൊളംബിയ സർ‌വ്വകലാശാലയിൽനിന്നുമുള്ള സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്ര പഠനത്തിന്‌ശേഷം ന്യൂയോർക്ക് സർ‌വ്വകലാശാലയിൽ ഏതാനും വർഷം വരദരാജൻ അദ്ധ്യാപകനായി ജോലിചെയ്യുകയുണ്ടായി. അതിൽ പിന്നെ 1995-ൽ ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ പത്രാധിപസമിതി അംഗമായി ചേർന്നു.2004-ലാണ്‌ ദ ഹിന്ദു വിൽ സഹപത്രാധിപരായി വരുന്നത്.
എ.ഡി. 79-ാം ശതകത്തിൽ പൊട്ടിത്തെറിച്ച്, ഹെർക്കുലേനിയം, പൊംപേയ് തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളെ ഒന്നാകെ നശിപ്പിച്ചുകളഞ്ഞ വെസൂവിയൻ സ്ഫോടനത്തെസംബന്ധിച്ച വിവരണം റോമൻചരിത്രരേഖകളിലുണ്ട്. പുകയും തീയും വമിപ്പിച്ച് എരിഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു പർവ്വതമായിട്ടാണ് അഗ്നിപർവ്വതത്തെ പൊതുവേ ധരിച്ചിരുന്നത്. ശാസ്ത്രത്തിന്റെ വളർച്ച ഈ ധാരണയെ തച്ചുടച്ചു. തടികളും മറ്റും കത്തുന്നതുപോലെ സാധാരണ ജ്വലനത്തിന് ഇവിടെ പ്രസക്തിയില്ല. ചിലപ്പോൾ വിലമുഖങ്ങളിൽ തീജ്വാലയുണ്ടാകാം. ആന്തരികമായ ചൂടുകൊണ്ടല്ല ഇതുസംഭവിക്കുന്നത്; ബാഷ്പങ്ങൾ വായുവുമായി ഇടകലരുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന ഉരസൽ മൂലം തീ കത്തുന്നതാണ്. അഗ്നിപർവ്വതപ്രക്രിയ പർവതാഗ്രങ്ങളിൽനിന്നാകണമെന്നില്ല. മിക്ക അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളും സ്ഫോടനത്തിനുശേഷം ഉയർന്നുവന്നിട്ടുള്ളവയാണ്. നേപ്പിൾസ് ഉൾക്കടലിന് അഭിമുഖമായി നില്ക്കുന്ന വെസൂവിയസ് ഇതിനുദാഹരണമാണ്. പണ്ട് ഒരു അഗ്നിപർവ്വത ദ്വീപായിരുന്ന ഇത് ഉദ്ഗാരഫലമായി കടൽ നികന്നു കരയുമായി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടു.
ഹവായിയൻ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളുടെ ഉദ്ഗാരം ഏറിയ കൂറും ഗതിശീലലാവയായിട്ടായിരിക്കും. വാതകാംശം നന്നെ കുറവാണെന്നു മാത്രമല്ല വൻതോതിലുള്ള സ്ഫോടനം ഉണ്ടാകുന്നുമില്ല. വിലമുഖം തുളുമ്പിയൊഴുകുന്ന ലാവ നേരിയ സ്തരങ്ങളായി അനേകം കിലോമീറ്ററുകളോളം വ്യാപിക്കുന്നു. ഉയർത്തി എറിയപ്പെടുന്ന മാഗ്മാപിണ്ഡങ്ങൾ നിലത്തു വീഴുമ്പോൾ തല്ലിപ്പരത്തിയതുപോലെയാകുന്നു. ലാവാ തടാകങ്ങളും 'പിലേയുടെ മുടി' എന്നറിയപ്പെടുന്ന അഗ്നിപർവ്വതസ്ഫടികത്തിന്റെ നാരുകളുമാണ് ഹവായിയൻ തരത്തിന്റെ സവിശേഷതകൾ. ശ്യാനമായ ലാവ കൂടുതൽ മുറുകിയ ലാവയുടെ മുകളിൽ തളംകെട്ടി സംവഹനരീതിയിൽ പരിസഞ്ചരിക്കുന്നതാണ് ലാവാതടാകം. വാതകങ്ങളുടെ പെട്ടെന്നുള്ള നിഷ്ക്രമണംമൂലം ഉപരിതലത്തിൽനിന്നും പുറത്തുചാടുന്ന ലാവ ശക്തിയായി അടിക്കുന്ന കാറ്റിൽപ്പെട്ടു ഘനീഭവിക്കുമ്പോഴാണ് സ്ഫടികനാരുകളുണ്ടാകുന്നത്.
സിലിക്കാംശം കുറവുള്ള ലാവയുടെ ഉദ്ഗാരം പ്രായേണ ശാന്തമാണ്. ഗതിശീലങ്ങളായ ഇവ രണ്ടുരീതിയിലുള്ള ലാവാപ്രവാഹങ്ങൾക്ക് ഇടയാക്കുന്നു. ലാവയുടെ മുകൾഭാഗം കട്ടിയാകുമ്പോഴും അടിഭാഗം ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരിക്കും. തൻമൂലം കട്ടിപിടിച്ചഭാഗം വിണ്ടുകീറി കട്ടകളായിത്തീരുന്നു. പെട്ടെന്നുറയുന്നതുമൂലം പരുപരുത്ത തലങ്ങളായിരിക്കും ഇവയ്ക്കുണ്ടായിരിക്കുക. എന്നാൽ പരന്നൊഴുകുമ്പോൾ വിലീനവാതകങ്ങൾ കുമിളകളായി രക്ഷപ്പെട്ടശേഷം തണുത്തു കട്ടിയാകുന്ന ലാവയുടെ മിനുസമായ പുറന്തോട് കയർപോലെ പിരിവുകളോടെ കാണപ്പെടുന്നു. ഇവയെ യഥാക്രമം ഖണ്ഡ ലാവ എന്നും കയർ ലാവ എന്നും പറയുന്നു; ആആ ലാവ , പാഹോഹോ ലാവ എന്നീ ഹവായിയൻ പേരുകളും പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. കയർ ലാവ ഖണ്ഡ ലാവയെക്കാൾ സാവധാനത്തിലാണ് തണുക്കുന്നത്.
ലാവ അധികം സുചലമല്ലാതിരിക്കുമ്പോഴാണ് സ്ട്രോംബോലിയൻ രീതിയിലുള്ള സ്ഫോടനം ഉണ്ടാകന്നത്. വാതകങ്ങൾക്കു ശക്തിയായ സ്ഫോടനത്തോടുകൂടി മാത്രമേ ബഹിർഗമിക്കാൻ കഴിയൂ, മാഗ്മയിലുള്ള കുമിളകൾ കൂടിച്ചേർന്നുണ്ടാകുന്ന വലിയകുമിളകൾ ഉപരിതലത്തിലെത്തി വായുവിലെ മർദ്ദ വ്യത്യാസത്തിനാൽ ശക്താമയ ശബ്ദത്തോടെ പൊട്ടുന്നു. ഉദ്ഗാരവസ്തുക്കൾ അധികവും പൈറോക്ളാസ്റ്റികങ്ങളായിരിക്കും; ബോംബുകളും സ്കോറിയകളും ലാപ്പിലിയും ധാരാളമായി പതിക്കുന്നു; ജ്വലിക്കുന്ന ധൂളിമേഘങ്ങളും ഉണ്ടാകാം.
പ്രധാനമായും മൂന്നുതരം അഗ്നിപർവതങ്ങളുണ്ട്. ഷീൽഡ് അഗ്നിപർവതങ്ങളാണ് ഒന്ന്, ലാവ പലവിള്ളലുകളിലൂടെ പുറത്ത് വന്ന് വലിയൊരു പ്രദേശത്ത് വ്യാപിക്കുമ്പോഴാണ് ഇവയുണ്ടാകുന്നത്.
സിൽഡെർ കോൺസ് എന്നറിയപ്പെടുന്നവയാണ് രണ്ടാമത്തെ ഇനം. പാറക്കഷണങ്ങൾ ഒരു പ്രധാന വിടവിലൂടെ പുറത്തേക്കുവന്ന് അതിനുചുറ്റും അടിഞ്ഞുകൂടുമ്പോഴാണ് ഇവ ഉണ്ടാകുന്നത്.
മൂന്നാമത്തേത് കോമ്പസിറ്റ് അഗ്നിപർവതങ്ങൾ. കൂടെക്കൂടെ പൊട്ടിത്തെറിയുണ്ടായി ലാവയും പാറക്കഷണങ്ങളും ഒക്കെ ഒരു വിടവിലൂടെ പുറത്തുവന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴാണ് ഇത്തരം അഗ്നിപർവതങ്ങളുണ്ടാകുന്നത്. പുറത്തുവരുന്ന വസ്തുക്കൾ പലതട്ടുകളിലായി അടിഞ്ഞുകൂടിയിരിക്കും. പിരമിഡിൻറെ ആകൃതി ആയിരിക്കും ഇത്തരം അഗ്നിപർവതങ്ങൾക്ക്.
ഫലകചലനസിദ്ധാന്തമനുസരിച്ച് ടെക്റ്റോണിക് ഭൗമ ഫലകങ്ങൾ പരസ്പരം അകലുകയോ കൂടിച്ചേരുകയോ ചെയ്യുന്നിടത്താണ്‌ സാധാരണയായി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്. മധ്യ-അറ്റ്ലാന്റിക് പർവ്വതനിരയിൽ ഫലകങ്ങൾ പരസ്പരം അകലുന്നതു കാരണമായുള്ള അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു. പസഫിക്ക് സമുദ്രത്തിനു ചുറ്റുമുള്ള പസഫിക്ക് അഗ്നിവളയം എന്നറിയപ്പെടുന്ന മേഖലയിൽ ഫലകങ്ങൾ പരസ്പരം കൂട്ടിയിടിക്കുന്നത് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു. ഫലകങ്ങൾ അരികുകൾ വഴി നിരങ്ങിനീങ്ങുന്നതും കടന്നുപോകുന്നതുമായ മേഖലകളിൽ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ഭൂമിയുടെ പുറം പാളിയിൽ കനം കുറഞ്ഞ ഭാഗങ്ങളിലും വിടവുകൾ ഉള്ളതുമായ മേഖലകളിലും അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ രൂപപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
ഒരു അഗ്നിപർവതം സജീവമോ നിർജീവമോ എന്നു സ്ഥിരപ്പെടുത്തി പറയുക എളുപ്പമല്ല; അവയുടെ നിഷ്ക്രിയത്വം താത്കാലികമായിരിക്കും. ഫിലിപ്പീൻസിലെ താൽ അഗ്നിപർവതം 1572-നുശേഷം 26 തവണ പൊട്ടിത്തെറിച്ചു. ഏറ്റവുമൊടുവിലത്തെ സ്ഫോടനം മൂലം പർവതശിഖരത്തിൽ 1,500 മീ. നീളവും 400 മീ. വീതിയുമുള്ള അഗാധമായ ഒരു കിടങ്ങുണ്ടായി. കോസ്റ്ററിക്കയിലെ ഇറാസു 45 വർഷം തണുത്തുകിടന്നശേഷം പെട്ടെന്നു സജീവമായി ; ഈ ഉദ്ഗാരം 20 മാസം നീണ്ടുനിന്നു. ഇറ്റലിയിലെ വെസൂവിയസ് എ.ഡി. 79-നുശേഷം വളരെക്കാലം നിഷ്ക്രിയമായി കിടന്നെങ്കിലും 1944-ൽ വീണ്ടും സജീവമായി. പ്ളീസ്റ്റോസീൻ യുഗത്തിനിപ്പുറം എരിഞ്ഞടങ്ങിയ അഗ്നിപർവതങ്ങൾ എല്ലാം തന്നെ വീണ്ടും സജീവമാകാനിടയുള്ളതായി കരുതപ്പെടുന്നു.
ഖരരൂപത്തിലുള്ള അഗ്നിപർവ്വതോത്പന്നങ്ങളാണ് പൈറോക്ളാസ്റ്റികങ്ങൾ . പൈറോക്ളാസ്റ്റികങ്ങൾ നന്നെ ചെറിയതരികൾ മുതൽ ടൺ കണക്കിനു ഭാരമുളള വലിയ ശിലാഖണ്ഡങ്ങൾ വരെ വിവിധവലിപ്പങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. സ്ഫോടനത്തിന്റെ ശക്തി, കാറ്റിന്റെ ഗതിവേഗം, വലിപ്പം തുടങ്ങിയവയെ ആശ്രയിച്ച് ഇവ അഗ്നിപർവ്വതവക്ത്രത്തിനുചുറ്റും അടുത്തോ ദൂരയോ ആയി വീഴുന്നു. ചിലപ്പോൾ വലിയ ഖണ്ഡങ്ങൾ അഗ്നിപർവ്വത വക്ത്ര ങ്ങളിലേക്കുതന്നെ വീണെന്നും വരാം. ക്രേറ്ററിന്റെ വശങ്ങളിലായിവീണ് ഉരുണ്ടുനീങ്ങുന്നവയുമുണ്ട്. ഇവ പിന്നീട് ജ്വാലാശ്മസഞ്ചയമോ അഗ്നിപർവത ബ്രക്ഷ്യയോ ആയി രൂപം കൊള്ളുന്നു.
മുറുകി കുഴമ്പുപരുവത്തിലുള്ള മാഗ്മ ഉദ്ഗമിക്കുന്നവയാണ് വൾക്കാനിയൻ ഇനത്തിൽപെട്ട അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ. അതിശക്തമായ സ്ഫോടനത്തോടുകൂടി വലുതും ചെറുതുമായ ലാവാപിണ്ഡങ്ങൾ ധാരാളമായി ചുഴറ്റി എറിയപ്പെടുന്നു. ഉദ്ഗാരത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഉയർന്നുപൊങ്ങുന്ന മാഗ്മ, മർദക്കുറവുമൂലം കട്ടിപിടിച്ചു വിലമുഖം അടയ്ക്കുന്നു. ഇതിനടിയിൽ സഞ്ചിതമാകുന്ന വാതകങ്ങൾ ശക്തിയോടെ പുറത്തേക്കു വമിക്കുന്നതാണ് സ്ഫോടനത്തിനു ഹേതു. കോളിഫ്ളവറിന്റെ രൂപത്തിലുളള പടർന്ന ധൂമപടലങ്ങളും ജ്വലിക്കുന്നതും വിഷമയവുമായ ധൂളീമേഘങ്ങളും ഈയിനം ഉദ്ഗാരങ്ങളിൽ സാധാരണയാണ്. ഇവ പൊട്ടുമ്പോൾ ദ്രവലാവ ഒട്ടുംതന്നെ പ്രവഹിക്കുന്നില്ല.
പിലിയൻ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളിലെ മാഗ്മ ഏറ്റവും ശ്യാനവും തൻമൂലം സ്ഫോടനം ഏറ്റവും ശക്തിയുള്ളതുമായിരിക്കും. വിലമുഖത്തിന്റെ വക്കുകൾ ക്രമേണ ഉയർന്നു വൃത്തസ്തൂപികാകൃതിയിലുള്ള ഒരു കുന്നിനു രൂപംകൊടുക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ ഇതിന്റെ വശങ്ങൾ ഭ്രംശിച്ചുനീങ്ങുന്നതു വൻപിച്ച നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കിടയാക്കും. വശങ്ങളിലുളള ലാവാ അട്ടികളിലെ വിലീന വാതകങ്ങൾ പെട്ടെന്നു രക്ഷപെടുന്നത് ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള സ്ഫോടനങ്ങൾക്കു കാരണമാകാം. ചിലപ്പോൾ ഗോളാകൃതിയിൽ ഉരുണ്ടുകൂടുന്ന മാഗ്മാപിണ്ഡം വിലമുഖം അടച്ചുകളയുന്നതിനാൽ, അഗ്നിപർവ്വതത്തിന്റെ ചരിവുകളിൽ രണ്ടാമതൊരു വിലമുഖമുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
അഗ്നിപർവതസ്ഫോടനം അളവറ്റ നാശനഷ്ടങ്ങൾക്കു കാരണമാകുന്നുവെന്നു മുൻപു സൂചിപ്പിച്ചു. 1883-ലെ ക്രാകതോവാ വിസ്ഫോടനഫലമായി 36,000 പേർക്കു ജീവാപായം നേരിട്ടു. ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ജാവയ്ക്കും സുമാത്രയ്ക്കും ഇടയ്ക്കുള്ള ക്രാകതോവാദ്വീപ് അതിലുള്ള അഗ്നിപർവതത്തിന്റെ സ്ഫോടനത്തെതുടർന്ന് ഒന്നാകെ കടലിൽ ആണ്ടുപോകുകയുണ്ടായി. മൌണ്ട്പിലേയിൽ നിന്നുള്ള വിഷലിപ്തമായ ധൂളീപ്രസരം 12,000 ആളുകളെ വകവരുത്തുകയും സമീപത്തുള്ള സെയിന്റ്പിയറെ പട്ടണം അഗ്നിക്കിരയാക്കുകയും ചെയ്തു. 1951-ൽ ന്യൂഗിനിയിലെ മൌണ്ട്ലാമിങ്ടൺ പെട്ടെന്നു പൊട്ടിത്തെറിച്ചപ്പോൾ 3,000 ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
അഗ്നിപർവ്വതനാളങ്ങളിൽ ഭയങ്കരമായ പൊട്ടിത്തെറി ഉണ്ടാകുകയും വാതകസമ്മിശ്രമായ ലാവ പതഞ്ഞുയർന്നു ബഹിർഗമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് രണ്ടാമത്തെ ഇനം. ഈ പത ഖരീഭവിച്ചു ചാരമായും പ്യൂമിസ്' ആയും തെറിച്ചുവീഴുന്നു. മാഗ്മ ദ്രവരൂപത്തിൽ ഒഴുകുന്നതിനുപകരം ഖരാവസ്ഥയിലുള്ള പൈറോക്ളാസ്റ്റികങ്ങളായി ചുഴറ്റി എറിയപ്പെടുന്നു. ഇവ ചിതറിവീഴുന്നത് ധാരാളം നാശനഷ്ടങ്ങൾക്ക് ഇടയാക്കും.
ഏറിയകൂറും അഗ്നിപർവ്വതസ്ഫോടനങ്ങൾ മേൽപ്പറഞ്ഞ രണ്ടിനങ്ങൾക്കും ഇടയ്ക്കായിരിക്കും. ഇടത്തരം സ്ഫോടനത്തോടെ ലാവയും പൈറോക്ളാസ്റ്റികങ്ങളും വാതകങ്ങളും ബഹിർഗമിക്കുന്നു.
അഗ്നിപർവതോദ്ഗാരങ്ങൾ സാധാരണയായി രണ്ടുതരത്തിലാണ് കണ്ടുവരുന്നത്. ഉരുകി ഉയരുന്ന മാഗ്മ, അഗ്നിപർവ്വതവക്ത്രത്തിന്റെ വശങ്ങൾ കവിഞ്ഞുപടർന്നും ശാന്തമായും ഒഴുകുന്ന ലാവാപ്രവാഹങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതാണ് ആദ്യത്തെ ഇനം. ചിലപ്പോൾ അടിയിലുള്ള വാതകങ്ങളുടെ തള്ളൽനിമിത്തം മാഗ്മ അനേകം മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ പ്രസ്രവണങ്ങളായി കുതിക്കുന്നു. ലാവാപ്രവാഹങ്ങളിൽതന്നെ വിലീനമായ വാതകങ്ങൾ കുമിളകളായി ഉയർന്നു വായുവിൽ ലയിക്കുന്നു, ഇത്തരം അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ ലാവാപ്രവാഹത്തിൽപ്പെടുന്ന വസ്തുക്കൾക്കു മാത്രമേ നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്തുന്നുള്ളു.
ഇടവിട്ടിടവിട്ടു കുറെയധികം ചൂടുവെള്ളവും നീരാവിയും കൂടി പൊട്ടിത്തെറിയോടെ പുറത്തേക്കുതള്ളുന്ന ചൂടുറവകളെയാണ് 'ഉഷ്ണോൽസം' എന്നു പറയുന്നത്. ചില അവസരങ്ങളിൽ ഇവ നൂറുകണക്കിന് അടി ഉയരത്തിൽ ചീറ്റാറുണ്ട്. ചിലതിന്റെ ഉദ്ഗാരം ഏതാനും നിമിഷത്തേക്കായിരിക്കും; എന്നാൽ മിനിട്ടുകളോളമോ മണിക്കൂറുകളോളമോ നീണ്ടുനില്ക്കുന്നവയുമുണ്ട്. ബഹിർഗമിക്കുന്ന ജലത്തിന്റെ അളവ് വളരെ കുറച്ചുമുതൽ അനേകായിരം ഘ.മീ. വരെ ആകാം. ചില ഉഷ്ണോൽസങ്ങൾ ഒരു നിശ്ചിതസമയക്രമം പാലിച്ച് ആവർത്തിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഭൂരിഭാഗവും യാതൊരു ക്രമവും പാലിക്കാത്തവയാണ്.
സ്ഫോടനഫലമായോ അതിനുമുമ്പോ നേരിയതോതിലുള്ള ഭൂകമ്പങ്ങളും അനുഭവപ്പെടാം. വിലമുഖത്തിലൂടെ നാലുപാടും പരന്നൊഴുകുന്ന ലാവയും ചുറ്റുപാടും ചിതറിവീഴുന്ന ശിലാഖണ്ഡങ്ങളും അടിഞ്ഞുകൂടി സ്തൂപികാകാരമായ കുന്നുകൾക്കു രൂപം നല്കുന്നു, ചിലപ്പോൾ പ്രോത്ഥാനശക്തികളുടെ പിന്തുണയോടെ ഇവ വൻ മലകളായി വളരാനും ഇടയുണ്ട്. ഇവയുടെ മധ്യത്തിലുള്ള വിലമുഖം നാളീരൂപത്തിൽ അത്യഗാധമായിരിക്കും. ഇതിനെയാണ് അഗ്നിപർവ്വത വക്ത്രം എന്നു പറയുന്നത്. ഒരേ അഗ്നിപർവ്വതത്തിനു തന്നെ ഒന്നിലധികം വിലമുഖങ്ങളുണ്ടായി എന്നു വരാം.
ചില ഉദ്ഗാരങ്ങളിൽ വിസർജിത പദാർഥങ്ങൾക്ക് അഗ്നിപർവ്വതപ്രക്രിയയുമായി ബന്ധമുണ്ടാകില്ല; അല്ലാത്തപക്ഷം ആഗ്നേയപദാർഥങ്ങൾ നന്നെ കുറഞ്ഞ അളവിലായിരിക്കും. ഉത്പന്നങ്ങളുടെ ഊഷ്മാവ് താരതമ്യേന താണിരിക്കുന്നു. ഇത്തരം ഉദ്ഗാരങ്ങളാണ് അൾട്രാ വൾക്കാനിയൻ . ഭൂഗർഭജലം വിലമുഖത്തിലെ മാഗ്മയുമായുളള സമ്പർക്കത്തിൽ പെട്ടെന്നു ബാഷ്പീഭവിച്ചു ശക്തിയോടെ പുറത്തേക്കു വമിക്കുന്നു. ഉദ്ഗാരം ഈ രീതിയിലുളളതാകുമ്പോൾ അവയെ ഫ്രിയാറ്റിക്ക് തരമെന്നു പറയുന്നു.
ഇപ്പോൾ ഭൂമുഖത്ത് 500-ൽപരം അഗ്നിപർവതങ്ങൾ സജീവങ്ങളായി ഉണ്ടെന്നാണ് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഇവയിൽ വടക്കേ അമേരിക്കയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തുള്ള കട്മൈ, മൌണ്ട് ഹൂഡ്, ലാസ്സെൻപീക്, ഹവായിയിലെ മാണാലോവാ, മെക്സിക്കോയിലെ പാരീകൂട്ടിൻ, പോപോകാറ്റെപെറ്റി, ഇക്വഡോറിലെ കോട്ടപക്സി, മാർട്ടനിക് ദ്വീപിലെ , സിസിലിയിലെ എറ്റ്ന, ഇറ്റലിയിലെ വെസൂവിയസ്, ജപ്പാനിലെ ഫ്യൂജിയാമ, ഫിലിപ്പീൻസിലെ മായാൺ എന്നിവ ഏറ്റവും അപകടകാരികളായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നു.
വെസൂവിയൻ‍ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വാതകപൂർണമായ മാഗ്മാ ഉദ്ഗാരം സാമാന്യം ശക്തമായ സ്ഫോടനത്തോടെയാകും. വിലമുഖത്തിന്റെ ഭിത്തികൾ ഈ സ്ഫോടനത്തിന്റെ ഫലമായി പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്നു. ആദ്യം പതഞ്ഞു പൊങ്ങുന്ന മാഗ്മയും ധൂളീമേഘങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നു. പിന്നെ സുചലമായ മാഗ്മ വശങ്ങൾ കവിഞ്ഞൊഴുകുന്നു. അഗ്നിപർവ്വതച്ചാരം ഇതിൽനിന്നു ധാരാളമായി വർഷിക്കപ്പെടും. വെസൂവിയസ് അഗ്നിപർവ്വതത്തിൽനിന്നും നിഷ്പന്നമായതാണ് ഈ പേര്.
ഫലകചലനം ഉള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളും അഗ്നിപർവ്വതവക്ത്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ബഹിർഗമനവും ഉണ്ടാകാനുള്ള സാദ്ധ്യത കൂടുതലാണ്. ആഗ്നേയ പ്രക്രിയയിൽ ഒരിനമാണ് അഗ്നിപർവ്വതോദ്ഗാരം, മറ്റേ ഇനം അന്തർവേധനവും . ഭൂവല്കത്തിലെ ശിലകളുടെ അടിയിൽ വിദരങ്ങളും വിടവുകളും സൃഷ്ടിച്ചു തിളച്ചുരുകിയ ശിലാദ്രവം മുകളിലേക്കിരച്ചുകയറുന്ന പ്രക്രിയയാണ് അന്തർവേധനം. ഇതിൽ അഗ്നിപർവ്വതത്തിലെപ്പോലെ മാഗ്മ ബഹിർഗമിക്കുന്നില്ല.
പല അഗ്നിപർവ്വതപ്രദേശങ്ങളിലും ചൂടുറവകളും ഫ്യൂമറോളുകളും ധാരാളമായി കണ്ടുവരാറുണ്ട്. ഇവ തമ്മിൽ വളരെ അടുത്ത ബന്ധമാണുള്ളത്. ചില ചൂടുറവകൾ വരണ്ട കാലാവസ്ഥയിൽ ഫ്യൂമറോളുകളായും ആർദ്രകാലാവസ്ഥയാകുമ്പോൾ വീണ്ടും ചൂടുറവകളായും മാറുന്നു. ചൂടുറവകൾക്കു നിദാനം പ്രധാനമായും ഭൂഗതജലം ആണെന്നും അവ മാഗ്മയിൽനിന്നുണ്ടാകുന്ന നീരാവികൊണ്ടു ചൂടുപിടിക്കുകയാണെന്നുമുള്ള വാദത്തെ ഇതു ന്യായീകരിക്കുന്നു.
ഗന്ധക വാതകങ്ങൾ പുറത്തേക്കു വിടുന്ന ഫ്യൂമറോളുകളാണ് സോൾഫറ്റാറകൾ . ഹൈഡ്രജൻസൾഫൈഡ് വാതകത്തിനു വായുസമ്പർക്കത്താൽ ജാരണം സംഭവിച്ചു ഗന്ധകം ഉണ്ടാകുന്നു. ഇവ സോൾഫറ്റാറയുടെ അരികിൽതന്നെ നിക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്നു. പല സ്ഥലങ്ങളിലും ഇങ്ങനെയുള്ള നിക്ഷേപങ്ങളിൽനിന്നു ഗന്ധകം ഖനനം ചെയ്തെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത് നേപ്പിൾസിലെ ലാ സോൾഫറ്റാറ ആണ്.
പലതരത്തിലുള്ള ചൂടുറവകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടവ തിളയ്ക്കുന്ന ഉറവകളും ഉഷ്ണോൽസ ങ്ങളുമാണ്. പല അഗ്നിപർവ്വതപ്രദേശങ്ങളിലും കണ്ടുവരുന്ന ഒരു പ്രത്യേകതയാണ് തിളയ്ക്കുന്ന നീരുറവകൾ; യു.എസ്സിലെ 'യെല്ലോസ്റ്റോൺ നാഷണൽ പാർക്കി'ൽ ഇവ ധാരാളമുണ്ട്. ഇവ ചൂടുവെള്ളമുള്ള കുളങ്ങൾ മുതൽ ശക്തിയായി തിളയ്ക്കുന്ന ഉറവകൾവരെ ആകാം.
അഗ്നിയും ചാരവും പാറയും മറ്റും പുറംതള്ളുന്ന പർവ്വതങ്ങളെ ആംഗലേയത്തിൽ വോൾക്കാനോ പറയുന്നു. ഗ്രീക്ക് പുരാണത്തിലെ അഗ്നിദേവനായ വോൾകന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഇറ്റലിയിലെ സിസിലിക്കടുത്തുളള വോൾകാനിക് ദീപിൽ നിന്നുമാണ് അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾക്ക് വോൾക്കാനോ എന്നു പേരുവന്നത് എന്നു കരുതുന്നു.
ഏതെങ്കിലും രണ്ട് അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളിലെ സ്ഫോടനം ഒരിക്കലും തന്നെ എല്ലാ രീതിയിലും തുല്യമായി എന്നു വരികയില്ല. മർദം, വാതകത്തിന്റെ അളവ്, ലാവയുടെ ശ്യാനത എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രത്യേക ഭാവങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചുകാണുന്നവയെ താഴെപ്പറയുന്നപ്രകാരം വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.
ശിലകളിലുള്ള വിദരങ്ങളിലൂടെ നീരാവിയും മറ്റു വാതകങ്ങളും ശക്തിയായി പുറത്തേക്കു വരുന്നതിനെ ബാഷ്പമുഖം അഥവാ ഫ്യുമറോൾ എന്നു പറയുന്നു. ഈ വാതകങ്ങളിൽ 99 ശ.മാ.വും നീരാവിയായിരിക്കും. കാർബൺഡൈഓക്സൈഡ്, ഹൈഡ്രോക്ളോറിക് അമ്ളം, ഹൈഡ്രജൻസൾഫൈഡ്, മീഥെയിൻ തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റു വാതകങ്ങൾ.
തിളച്ചുരുകിയ മാഗ്മ ദ്രവരൂപത്തിലോ, ബാഷ്പമായോ, രണ്ടും ചേർന്നോ വൻതോതിൽ ഗ്രഹോപരിതലത്തിലേക്ക് ബഹിർഗമിക്കുന്ന ഭൂവല്കച്ഛിദ്രമാണ് അഗ്നിപർവ്വതം. മിക്കപ്പോഴും ഇവ ഉയർന്ന കുന്നുകളുടെയോ പർവ്വതങ്ങളുടെയോ രൂപത്തിലായിരിക്കും കാണുക.
ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്റ്റുഡന്റ് വെൽഫെയർ ട്രസ്റ്റ് ചെയർമാൻ, കാരകുന്ന് ഇസ്ലാമിക് ട്രസ്റ്റ് ചെയർമാൻ, പെരിന്തൽമണ്ണ ഇസ്ലാമിക് മിഷൻ ട്രസ്റ്റ് മെമ്പർ, മഞ്ചേരി ഇശാഅത്തുദ്ദീൻ ട്രസ്റ്റ് ചെയർമാൻ, ഐഡിയൽ പബ്ലിക്കേഷൻ ട്രസ്റ്റ് മെമ്പർ, ചെയർമാൻ നീലഗിരി ചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ്, ഗൂഡല്ലൂർ, കാലിക്കറ്റ് ചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ് മെമ്പർ, ചെയർമാൻ, ആസ്പയർ ഫൗണ്ടേഷൻ,ചെയർമാൻ വിദ്യാനഗർ ട്രസ്റ്റ് മലപ്പുറം,ചെയർമാൻ കേരള മസ്ജിദ് കൗൺസിൽ ട്രസ്റ്റ്, മെമ്പർ ഇസ്ലാമിക് സർവീസ് ട്രസ്റ്റ്, കോഴിക്കോട്,വണ്ടൂർ വനിതാ ഇസ്ലാമിയ കോളേജ് കമ്മറ്റി അംഗം മുതലായ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ വഹിക്കുന്നു.ഇസ്ലാമിക വിജ്ഞാനകോശം ഡയറക്ടർ, പറവണ്ണ വിദ്യാ ചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ് മെമ്പർ,മാധ്യമം ദിനപത്രം അഡൈ്വസറി ബോർഡ് മെമ്പർ, മജ്‌ലിസ് എഡുക്കേഷൻ ട്രസ്റ്റ് എക്‌സിക്യുട്ടീവ് കമ്മിറ്റി മെമ്പർ, കാലിക്കറ്റ് ധർമ്മധാര ട്രസ്റ്റ് മെമ്പർ, കേരള മസ്ജിദ് കൗൺസിൽ സ്റ്റേറ്റ് മെമ്പർ, ഡി ഫോർ മീഡിയയുടെയും ആശ്വാസ് കൌൺസിലിങ് സെൻററിൻറെയും ചെയർമാൻ എന്നീ സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിച്ചിരുന്നു.
മുഹമ്മദ് ഹാജി- ആമിന ദമ്പതികളുടെ മകനായി 1950 ജുലൈ 15-ന്‌ മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ മഞ്ചേരിക്കടുത്ത കാരക്കുന്നിലെ പുലത്ത് ജനിച്ചു. ഫാറൂഖ് റൗദത്തുൽ ഉലൂം അറബിക് കോളേജിൽ നിന്ന് വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി.മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ മൊറയൂർ ഹൈസ്കൂളിൽ അദ്ധ്യാപകനായി ജോലിചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എടവണ്ണ ഇസ്ലാഹിയാ ഓറിയൻറൽ ഹൈസ്കൂളിൽ ഒമ്പതു കൊല്ലം ജോലിചെയ്തു.1982 ൽ ജമാഅത്തെ ഇസ്‌ലാമിയിൽ അംഗമായി. 1982 മുതൽ 2007 വരെ 25 വർഷം ഇസ്ലാമിക് പബ്ലിഷിങ് ഹൗസ് ഡയറക്ടറായി പ്രവർത്തിച്ചു.തുടർന്ന് ജമാഅത്തെ ഇസ്ലാമി അസി.അമീറായി സേവനമനുഷ്ടിച്ചു.2015 മുതൽ വീണ്ടും ഐ.പി.എച്ച് ഡയറക്ടർ സ്ഥാനം ഏറ്റെടുത്തു. പ്രഭാഷണ മേഖലയിലും മതസൗഹാർദ്ധ സംവാദങ്ങളിലും കേരളത്തിൽ സജീവ സാന്നിദ്ധ്യമായി. ഭാര്യ: ആമിന ഉമ്മു അയ്‌മൻ മക്കൾ: അനീസ് മുഹമ്മദ്, ഡോ.അലീഫ് മുഹമ്മദ്, ഡോ.ബാസിമ, അയ്മൻ മുഹമ്മദ്.
മലയാള സാഹിത്യകാരനും ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതനും പ്രഭാഷകനും ഗ്രന്ഥകാരനുമാണ്‌ ശൈഖ് മുഹമ്മദ് കാരകുന്ന്. ജമാഅത്തെ ഇസ്‌ലാമി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി, ഡയലോഗ് സെൻറർ കേരള ഡയറക്ടർ, കേരള മുസ്ലിം മുസ്ലിം ഹെറിറ്റേജ് ഫൗണ്ടേഷൻ ചെയർമാൻ എന്നീ സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിക്കുന്നു. ജമാ‌അത്തെ ഇസ്‌ലാമി കേരളയുടെ സംസ്ഥാന ഉപാധ്യക്ഷൻ, . ഇസ്ലാമിക് പബ്ലിഷിങ് ഹൗസ് ഡയറക്ടർ, പ്രബോധനം വാരിക ചീഫ് എഡിറ്റർ, എന്നീ ചുമതലകൾ വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. നൂറിൽ പരം ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന മേളകർത്താരാഗങ്ങളിലെ സ്വരസ്ഥാനങ്ങളിലെ ഏതെങ്കിലും സ്വരങ്ങളെ മാറ്റിനിർത്തി രൂപംകൊണ്ടവയാണ് വർജ്യരാഗങ്ങൾ.ഈ സ്വരസ്ഥാനങ്ങൾ ആരോഹണത്തിലേയോ അവരോഹണത്തിലേയോ ആവാം.ചില പ്രത്യേകപദങ്ങൾ ഇവിടെ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഈ പദങ്ങൾ ആരോഹണത്തിലോ അവരോഹണത്തിലോ അഥവാ രണ്ടിലുമോ ഉപയോഗിക്കപ്പെടാവുന്നവയാണ്.ഇപ്രകാരം രാഗങ്ങളെ താഴേപരയും പ്രകാരം വർഗ്ഗീകരിക്കാം
മേളകർത്താവ്യവസ്ഥയിൽ നിന്നു വ്യുല്പാദിച്ചവയാണ് ഉപാംഗരാഗങ്ങൾ. അന്യസ്വരങ്ങൾ ഒന്നും ഈ രാഗങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല.ഉദാഹരണത്തിന് ശുദ്ധസാവേരി, ഉദയരവിചന്ദ്രിക എന്നിവ. ഭാഷാംഗരാഗങ്ങൾക്ക് ജനകരാഗത്തിൽ ഇല്ലാത്ത അന്യസ്വരങ്ങൾ ആരോഹണത്തിലോ അവരോഹണത്തിലോ ഉണ്ടായിരിക്കും. ഉദാഹരണങ്ങൾ കാംബോജി, ഭൈരവി എന്നിവയാണ്.
ചില ജന്യരാഗങ്ങൾ ഒരൊറ്റ സ്വരാഷ്ടകത്തിലൂന്നി ആലപിക്കാറുണ്ട്. ഈ വിഭാഗത്തിലുള്ള വർഗ്ഗീകരണം താഴേ പ്രകാരമാണ്
ആരോഹണമോ അവരോഹണമോ അഥവാ രണ്ടുമോ കർശനമായ ക്രമം പാലിക്കാത്ത രാഗങ്ങളേയാണ് വക്രരാഗങ്ങൾ എന്നുപറയുന്നത്.ഉദാഹരണം
അമ്മാവന്റെ മക്കളെയാണ് സാധാരണ മുതുവന്മാർ വിവാഹംചെയ്യുക. വിവാഹപ്രായമായാൽ രണ്ടുപേരുടേയും വീട്ടുകാർ കൂടിയിരുന്നാണ് വിവാഹ നിശ്ചയം. അന്നുതന്നെ ദിവസവും നിശ്ചയിക്കും. അതിനുശേഷം ചെറുക്കനും തോൾമക്കാരും ചേർന്ന് പെണ്ണിന്റെ വീട്ടിൽച്ചെന്ന് അനുവാദം ചോദിക്കുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. അനുവാദം ലഭിച്ചാൽ പെണ്ണ് അവളുടെ തോൾമിക്കാരോടൊപ്പം കാട്ടിൽകയറി ഒളിച്ചിരിക്കും. ചെറുക്കനും കൂട്ടുകാരും ചേർന്ന് ഇവരെ തേടിക്കണ്ടുപിടിക്കണം. തേടിക്കണ്ടുപിടിക്കുന്നതോടെ ഇവർ കൂട്ടുകാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഒരുമിക്കുന്നു. തുടർന്ന് വീട്ടിലെത്തി പെണ്ണിനെ മാലയണിയിക്കുകയും വെറ്റില കൈമാറുകയും ചെയ്യും. വരൻ സ്വയം ഉണ്ടാക്കിയ ഒരു ചീപ്പ് അവളുടെ മുടിക്കെട്ടിൽ തിരുകി വെക്കുന്നതോടെ വിവാഹം പൂർത്തിയാകുന്നു. ഈ ചീപ്പിന്റെ നിർമ്മാണഭംഗി വരന്റെ സാമർഥ്യം കാണിക്കുന്നു. മരണംവരെ ഈ ചീപ്പ് ഭാര്യ മുടിയിൽ ചൂടണമെന്നാണ് നിയമം.
മുതുവാന്മാർ സ്വസമുദായത്തിൽ നിന്നു മാത്രമേ വിവാഹം കഴിക്കാറുള്ളൂ. ഈ നിയമം ലംഘിക്കുന്നവരെ സമുദായത്തിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളുന്നു. പ്രായപൂർത്തിയായ സ്ത്രീയെ പുരുഷൻ സ്പർശിക്കരുതെന്നാണ് നിയമം. തൊട്ടാൽ അയാൾ വിവാഹം കഴിക്കാൻ നിർബന്ധിതനായിത്തീരുന്നു. സ്ത്രീകൾ കുട ചൂടരുതെന്നും കോഴിമുട്ട തിന്നരുതെന്നും വിലക്കുകൾ ഉണ്ട്. വിലക്കപ്പെട്ട സ്ത്രീകളെ സമുദായത്തിൽനിന്ന് പുറന്തള്ളുന്നു. ഇതു മൂലം പല സ്ത്രീകളും ആത്മഹത്യ ചെയ്യുകയോ വേശ്യാവൃത്തിയിലകപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നു. ബാല്യദശ കഴിഞ്ഞാൽ ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും തന്താങ്ങൾക്കായി തീർത്ത ചാവടികളിൽ വേണം അന്തിയുറങ്ങാൻ. ആൺകുട്ടികളുടെ ചാവടികളിൽ മുതിർന്ന കുട്ടിയായിരിക്കും നേതാവ്. മറ്റുള്ളവരെ ശിക്ഷിക്കാനും ശാസിക്കാനും ഇയാൾക്ക് അധികാരമുണ്ട്. വിവാഹത്തോടെ ചാവടിജീവിതം അവസാനിക്കുന്നു. വിവാഹത്തലേന്ന് ചാവടിയോട് ഗാനരൂപത്തിലാണ് വിടചൊല്ലേണ്ടത്.