polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ഇന്ത്യയിൽ നിയമനം ലഭിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് 1829 സെപ്റ്റംബർ 2-ന് മുതിർന്ന സഹോദരങ്ങളായ ഹെൻറിക്കും ഹൊണോറിയക്കും ഒപ്പം പോർട്ട്സ്മൗത്തിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്ക് കപ്പൽ കയറി. അഞ്ചുമാസവും ഒരാഴ്ചയും നീണ്ട യാത്രക്കുശേഷം 1830 ഫെബ്രുവരി 9-ന് കൊൽക്കത്തയിലെത്തി. തുടക്കത്തിൽ കൊൽക്കത്തയിലെ കാലാവസ്ഥയും സിഥിതിഗതികളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാനാകതെ നിരാശനായിരുന്നു. ഒരു 100 പൗണ്ട് വർഷം കിട്ടുന്ന ജോലിയുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകുമായിരുന്നു എന്നദ്ദേഹം പിന്നീട് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. വന്നതിന് പത്തുമാസത്തിനുശേഷം, ഉർദു, പേർഷ്യൻ ഭാഷകളിൽ പരീക്ഷ വിജയിച്ചു. സാധാരണ ആളുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാറുള്ള കൊൽക്കത്തക്കുപകരം അന്ന് വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ അതിർത്തിക്കടുത്തായിരുന്ന ഡെൽഹിയിൽ നിയമനം തിരഞ്ഞെടുത്തു. പെട്ടെന്നുതന്നെ ദില്ലിയിലെത്താനായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രമം. ഗംഗയിലൂടെയുള്ള കൂടുതൽ സൗകര്യപ്രദമായ യാത്രക്കുപകരം കരയിലൂടെ പല്ലക്കിൽ 18 ദിവസംകൊണ്ട് ദില്ലിയിലേക്കുള്ള 900 മൈൽ യാത്രചെയ്തു.
1831-ൽ ജോൺ ദില്ലിയിലെത്തി. തോമസ് മെറ്റ്കാഫ് ആയിരുന്നു അന്ന് ദില്ലി ഭരിച്ചിരുന്നത്. ഭരണകർത്താവ് എന്നതിനുപറമേ ജഡ്ജ്, മജിസ്ട്രേറ്റ്, കളക്റ്റർ എന്നീ ചുമതലകളും മെറ്റ്കാഫിനുണ്ടായിരുന്നു. മെറ്റ്കാഫിനു കീഴിൽ ജോൺ, ഒരു അസിസ്റ്റന്റ് ജഡ്ജ്-മജിസ്ട്രേറ്റ്-കളക്റ്റർ ആയി നിയമിതനായി. മെറ്റ്കാഫിന് ജോണിനുപുറമേ മറ്റനവധി സഹായികളുമുണ്ടായിരുന്നു. ചാൾസ് ട്രെവല്യൻ ഇവരിലൊരാളായിരുന്നു. ഹൈലിബറിയിൽനിന്നും രണ്ടുവർഷം മുൻപെത്തിയ ട്രെവല്യൻ, ഇതിനുശേഷം ജോൺ ലോറൻസിന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവനുമുള്ള സുഹൃത്തായി മാറി. ദില്ലിയിൽ വച്ചാണ് ഇവിടെവച്ചാണ് ജോൺ, റോബർട്ട് നേപ്പിയറെയും കണ്ടുമുട്ടിയത്.
സമതലപ്രദേശങ്ങളിലെ നികുതിതിട്ടപ്പെടുത്തൽ പുരോഗമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കേ, കംഗ്രയിൽ സംഘർഷം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുകയും ജോലികൾ കസ്റ്റിനേയും വൻസിറ്റാർട്ടിനെയും ഏൽപ്പിച്ച് 1846 ഏപ്രിൽ 22-ന് ജോൺ അവിടേക്ക് നീങ്ങി. ഈ യാത്രക്കിടയിലും അദ്ദേഹം കടന്നുപോയ ഓരോ ജില്ലയിലും റെവന്യൂ-പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരെ നിയമിക്കുകയും മൂന്നുവർഷത്തേക്കുള്ള നികുതി നിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു. കംഗ്രയുടെ കീഴടങ്ങലിനുശേഷം അദ്ദേഹം ഇതേ പണി തുടർന്ന് കിഴക്കോട്ട് നീങ്ങി, ജൂണിൽ കുലുവിലെത്തി. കുലുവിൽ വച്ച് അദ്ദേഹം വീണ്ടും രോഗബാധിതനാകുകയും ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുക്കുന്നതിന് വിശ്രമത്തിനായി സിംലയിലേക്ക് പോകുകയും ചെയ്തു.
വാണിജ്യ-സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയപ്രാധാന്യമുള്ള ഡെൽഹിയുടെ നിയന്ത്രണമാണ് അത് നശിപ്പിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ബുദ്ധിപരം എന്ന് ജോൺ വിശ്വസിച്ചു. അവിടത്തെ ചില താമസക്കാർ എത്രവലിയ തെറ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഭൂരിഭാഗം പേർക്കും ലഹളയുമായി ഒരു ബന്ധവുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് ബാക്കിയുള്ളവരെ സാധാരണജീവിതം നയിക്കാൻ വിടണമെന്ന് ജോൺ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. പ്രൈസ് ഏജന്റുമാരെ പിൻവലിക്കാനും അതിവേഗത്തിലുള്ള ശിക്ഷിക്കൽ നടന്നിരുന്നിടത്ത് ഒരു ട്രൈബ്യൂണൽ സ്ഥാപിക്കാനും ജോൺ നിർബന്ധിച്ചു. പക്ഷേ ജോണിന്റെ നടപടികൾ ഫലത്തിലാകുന്നതിനുമുമ്പുതന്നെ നഗരത്തിൽ ഏറെ നാശനഷ്ടങ്ങളും രക്തം ചീന്തലും നടന്നുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. ക്രമസമാധാനപാലനത്തിനായി ജോൺ അഞ്ഞൂറ് പഞ്ചാബി പട്ടാളക്കാരെ ഒക്ടോബർ അവസാനം ദില്ലിയിലേക്കയച്ചു. ദില്ലിയിലെ റെവന്യൂ-നീതിന്യായ മേഖലകളിൽ പഞ്ചാബ് ശൈലി നടപ്പിലാക്കാനും അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു.
1856-ൽ ഡൽഹൗസി, ഗവർണർ ജനറൽ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് മടങ്ങിയതോടെ സ്ഥാനത്ത് തുടരാനുള്ള ജോണിന്റെ താൽപര്യം മങ്ങാനാരംഭിച്ചു. ഇക്കാലത്ത് ജോണിന്റെ ആരോഗ്യം വളരെ മോശമാകുകയും കാഴ്ച മങ്ങുകയും ചെയ്തു. ജോലിഭാരം കൊണ്ടുള്ള തലവേദന ശമിക്കുന്നതിന് തലയിൽത്തേച്ച അക്കോണൈറ്റ് കണ്ണിനെ ബാധിച്ചതാണ് കാഴ്ച മങ്ങിയതിനുള്ള കാരണം. 1856-ൽ നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ തീരുമാനമെടുത്ത് മോണ്ട്ഗോമറിയെ ചുമതലകളേൽപ്പെച്ചെങ്കിലും അടുത്തുതന്നെ ലഭിക്കാനിടയുള്ള ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ സ്ഥാനം കാത്തിരുന്നും, 1857-ലെ ലഹളയും അദ്ദേഹത്തെ പഞ്ചാബിൽ തുടരാൻ നിർബന്ധിതനാക്കി. ലഹള നിയന്ത്രണവിധേയമായതോടെ 1857 ഡിസംബറിൽ ജോൺ നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാനുള്ള ഒരുക്കങ്ങളാരംഭിച്ചു. ഭാര്യയും മക്കളുമൊത്ത് ഒരു പഞ്ചാബ് പര്യടനം ആരംഭിക്കുകയും ഇതിനിടയിൽ 1858 ജനുവരി 6-ന് വീട്ടുകാരെ കറാച്ചിയിൽ നിന്ന് നാട്ടിലേക്ക് പറഞ്ഞയക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സമയത്ത് ജോണിന് ഏഴു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.
ലാഹോർ കരാർ പ്രകാരം 1846 അവസാനം പഞ്ചാബിൽ നിന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യം പിൻമാറിയാൽ അത് അവിടെ അരാജകത്വത്തിന് വഴിവക്കുമെന്നും. റാണിയും ലാൽ സിങ്ങും ഒരു മാസം പോലും സ്ഥാനത്തുണ്ടാവില്ലെന്നും, നിലവിൽ ഭരണത്തിന്റെ ഉന്നതങ്ങളിലുള്ള മറ്റു പ്രമുഖരൊന്നും ഭരണം നടത്താൻ പ്രാപ്തരല്ലെന്നും ലാഹോറിൽ റെസിഡന്റായിരിക്കുമ്പോൾ ജോൺ, ഗവർണൽ ജനറൽ ഹാർഡിഞ്ചിനെഴുതിയിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യം പിൻമാറുന്നപക്ഷം ജിന്ദനും ലാൽ സിങും കൊല്ലപ്പെടാനും ശേഷം ദലീപ് സിങ്ങിന്റെ രക്ഷാകർത്തത്വമവകാശപ്പെട്ടുള്ള തർക്കങ്ങൾക്കുമുള്ള സാധ്യതയും ജോൺ പങ്കുവച്ചു. ദലീപ് സിങ്ങിന്റെ സംരക്ഷണം ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഏറ്റെടുത്ത് ദലീപ് പ്രായപൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ ഭരണം ബ്രിട്ടീഷുകാർ നടത്തണമെന്നും ജോൺ ശുപാർശ ചെയ്തു. ജനങ്ങളും ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്യുമെന്നായിരുന്നു ജോണിന്റെ കണക്കുകൂട്ടൽ. ഈ ശുപാർശകളാണ് ഭൈരോവൽ കരാറിലേക്ക് നയിച്ചത്. ഈ കരാറിലൂടെ ബ്രിട്ടീഷ് റെസിഡന്റിന് പഞ്ചാബിൽ സമ്പൂർണ്ണഭരണാവകാശം സിദ്ധിച്ചു.
1847 ഓഗസ്റ്റിൽ റെസിഡന്റായിരുന്ന ജ്യേഷ്ഠൻ ഹെൻറി രോഗബാധിതനായി നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയപ്പോൾ ജോൺ റെസിഡന്റായി വീണ്ടും നിയമിക്കപ്പെട്ടു. ഭൈരോവൽ കരാറിലൂടെ റെസിഡന്റിന് സിദ്ധിച്ച ഭരണാവകാശങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി പഞ്ചാബ് ഭരണത്തിൽ കാര്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ ജോൺ ശ്രമിച്ചു. കരം പിരിവിലും സാമ്പത്തികകാര്യങ്ങളിലും പരിഷ്കാരങ്ങൾ വരുത്തി. രാജാവ് ദലീപ് സിങ്ങിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസകാര്യങ്ങളും ജോൺ ക്രമപ്പെടുത്തി. ദിവസേന ദർബാറിൽ സംബന്ധിക്കാനും ദിനംപ്രതി എഴുത്തും വായനയും ചരിത്രവും ഒന്നൊന്നര മണിക്കൂർ പഠിക്കലും വ്യായാമം ചെയ്യലും ശീലമാക്കിച്ചു. ദലീപ് ഇതിനെതിരെ പരാതിപ്പെടുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
ഇക്കാലയളവു ജോൺ മുഴുവൻ വിവാഹത്തിനു പറ്റിയ സ്ത്രീകളെ തിരയുകയായിരുന്നു. 1841 ജുണിൽ ഐർലൻഡിലെ ഹാരിയറ്റ് കാതറൈൻ ഹാമിൽട്ടണെ പത്നിയാക്കാനായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 1841 ഓഗസ്റ്റ് 26-ന് ഇവർ വിവാഹിതരായി. ഇറ്റലിയിലായിരുന്നു ഇവരുടെ മധുവിധു.
1856-ൽ ഹെറാത്ത് പേർഷ്യക്കാർ കീഴടക്കിയതിനുശേഷം പേർഷ്യക്കെതിരെ അവിടെ ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് ആക്രമണം നടത്താനുള്ള നിർദ്ദേശമുയർന്നിരുന്നു. ഇക്കാര്യത്തിൽ ജോണിന് എതിരഭിപ്രായമായിരുന്നു. പേർഷ്യൻ ആക്രമണം റഷ്യൻ പിന്തുണയിലാണെന്നും, അത് ഇന്ത്യയിലേക്ക് മുന്നേറാനുള്ള സാധ്യത തള്ളിക്കളയാനാകില്ലെങ്കിലും അവരുമായുള്ള യുദ്ധം, സുലൈമാനി മലനിരകളുടെ ഇപ്പുറത്തായിരിക്കണം നടത്തേണ്ടതെന്നും അല്ലാതെ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ യുദ്ധം നടത്തിയാൽ അത് വളരെ സാമ്പത്തികബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കുമെന്നും അഫ്ഗാനികളെ വിശ്വസിക്കാനാവില്ലെന്നും എന്തെങ്കിലും ഒരു പിഴവുപറ്റിയാൽ അവർ ശത്രുപക്ഷത്തുചേരുമെന്നും ജോൺ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. പേർഷ്യക്കും റഷ്യക്കുമെതിരെ ഒരു സഖ്യത്തിനായി 1857 ജനുവരിയിൽ ജോൺ, ആമിർ ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാനുമായി സന്ധിച്ചു. ദോസ്ത് മുഹമ്മദിന് നൽകിക്കൊണ്ടിരുന്ന ധനസഹായം തുടരുന്നതിനും ധാരണയുണ്ടാക്കി. ഈ കരാർ മൂലം കന്ദഹാറിൽ‍ മേജർ എച്ച്.ബി. ലംസ്ഡെൻ-ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് ഒരു സൈനികത്താവളം ആരംഭിക്കാനും സാധിച്ചു. ജോണിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, ഹെറാത്തിലേക്ക് സൈനികാക്രമണം വേണ്ടെന്ന് കാനിങ് ഫെബ്രുവരിയിൽ തീരുമാനിച്ചു.
ഡെൽഹിയിലേക്കയക്കുന്നതിനായി ജോൺ വലിയ ഒരു സേനയെ തയ്യാറാക്കി. മേയ് 16-ന് റാവൽപിണ്ഡിയിൽ നടന്ന യുദ്ധകൌൺസിലിൽ ജോണിനൊപ്പം, ജനറൽ റീഡ്, നെവിൽ ചാമ്പെർലൈൻ, ഹെർബെർട്ട് എഡ്വേഡ്സ് എന്നിവർ പങ്കെടുത്തു. ഈ സമയത്ത് ചൈനയിലേക്ക് നിയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന സേനയെയും ഡെൽഹിയിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തിരിച്ചുവിളിച്ചു. ഡെൽഹിയിലെ റിഡ്ജിലാണ് പഞ്ചാബിൽ നിന്നുള്ള സേനാഘടകങ്ങൾ തമ്പടിച്ചത്. ജൂലൈ ആയപ്പോഴേക്കും ഡെൽഹിയിൽ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്നതിനുതന്നെ കൂടുതൽ സേനയെ ആവശ്യമുണ്ടെന്ന് അവിടത്തെ സേനാനായകനായിരുന്ന ആർച്ച്ഡേൽ വിൽസൺ ജോണിനോടാവശ്യപ്പെട്ടു. ബംഗാളിൽനിന്നും ഒരു സഹായവും പ്രതീക്ഷിക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലായിരുന്നില്ല. മാത്രമല്ല പഞ്ചാബിൽത്തന്നെ പലയിടത്തായും കലാപങ്ങൾ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ബാക്കിയുള്ള സേനയെ അവിടത്തെ സമാധാനം നിലനിർത്തുന്നതിന് പഞ്ചാബിൽത്തന്നെ നിർത്തണോ അതോ ദില്ലിയിലേക്ക് അയച്ച് ദില്ലി ആക്രമണം പൂർത്തിയാക്കണോ എന്ന ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ ജോൺ അകപ്പെട്ടു. തീരുമാനം അദ്ദേഹത്തിന് സ്വയം എടുക്കണമായിരുന്നു.
റോബർട്ട് ബേഡ്, ജെയിംസ് തോമാസൺ എന്നിവരുടെയും പിൽക്കാലത്ത് ജോണിന്റെയും നേതൃത്വത്തിൽ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ പ്രവിശ്യകളിൽ സമീപകാലത്ത് നടപ്പിലാക്കിയ പരിഷ്കാരനടപടികളും അതിർത്തി നിർണ്ണയിക്കലും കരംപിരിവ് സമ്പ്രദായവും പഞ്ചാബിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഡൽഹൗസിയുടെ ലക്ഷ്യം. ഇതിന്റെ ചുമതല ജോണിനെയായിരുന്നു ഡൽഹൗസി ഏൽപ്പിച്ചത്. തദ്ദേശീയമാമൂലുകളെ പരിഗണിക്കാതെയുള്ള ജോണിന്റെ ഭരണനിർവഹണനടപടികളിൽ ജ്യേഷ്ഠൻ ഹെൻറിക്ക് വിയോജിപ്പുണ്ടായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഹെൻറി നേതൃസ്ഥാനത്തിരിക്കുന്ന ഒരു ഭരണസംവിധാനത്തിൽ ജോണിന് തീരുമാനങ്ങളെടുക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടായിരിക്കുമെന്ന് ഡൽഹൗസി കരുതിയിരുന്നു. ഇക്കാരണത്താൽ ഹെൻറിയെ ബോർഡിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷസ്ഥാനത്ത് നിയമിച്ചെങ്കിലും ബോർഡിലെ മൂന്നംഗങ്ങൾക്കും തുല്യാധികാരം നൽകി. എല്ലാ തീരുമാനങ്ങൾക്കും രണ്ടംഗങ്ങളുടെയെങ്കിലും അംഗീകാരം ആവശ്യമായിരുന്നു. ഹെൻറിയുടെ വിവേചനാധികാരം കുറച്ച്, തീരുമാനങ്ങളിൽ ജോണിന് മേൽക്കൈ നൽകാനുള്ള ഡൽഹൗസിയുടെ തന്ത്രമായിരുന്നു ഇതെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
1857 മേയിൽ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ പ്രവിശ്യകളിലെ ഡെൽഹിയടക്കമുള്ള പല പട്ടണങ്ങളും ലഹളക്കാരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായതിനാലും ഇന്ത്യയുടെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും അവിടങ്ങളിലേക്കുള്ള ബന്ധം അറ്റിരുന്നതിനാലും ഈ സമയം മുതൽ മൊത്തം വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഇന്ത്യയുടെ നിർണയാധികാരം ജോണിനായിരുന്നു. പഞ്ചാബിലെ സമാധാനാന്തരീക്ഷവും പഞ്ചാബി പട്ടാളക്കാർക്ക് വിമതരോട് പൊരുതാനുള്ള മനോഭാവവും മൂലം ജോണിന് പഞ്ചാബിൽ പുതിയ റെജിമെന്റുകൾ രൂപീകരിക്കാനും അവരെ ഡെൽഹിയിലേക്ക് അയക്കാനും സാധിച്ചു. സിഖ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പതനത്തിനു ശേഷം സൈന്യം പിരിച്ചുവിടപ്പെട്ട പഞ്ചാബികൾ ബ്രിട്ടീഷ് സേനയിൽ ചേരാനുള്ള അവസരമായി ഈ കലാപം ഉപയോഗിച്ചു. കമ്പനിയുടെ ജോലിയിൽ ചേരാനായി ദൈവം കൊണ്ടുതന്ന അവസരമായാണ് പഞ്ചാബികൾ ഈ ലഹളയെക്കാണുന്നതെന്ന് ജോൺ, കാനിങ്ങിനെഴുതിയിരുന്നു. പഞ്ചാബിലെ ജനങ്ങളുടെ സംതൃപ്തിയും അവരുടെ കൂറുമാണ് ഇന്ത്യയെ രക്ഷിച്ചതെന്നും അല്ലെങ്കിൽ നമ്മൾ നശിച്ചുപോയേനേ എന്നും ദില്ലി തിരിച്ചുപിടിച്ചതിനു ശേഷം ജോൺ എഴുതിയിരുന്നു.
ജോണുമായി ചർച്ച നടത്തുന്നതിന് എത്തുന്ന ഗ്രാമത്തലവൻമാർക്കു മുമ്പിൽ ഒരു വാളും പേനയും വക്കുമായിരുന്നു എന്നും അവർ എല്ലായ്പ്പോഴും പേന തിരഞ്ഞെടുക്കുമായിരുന്നു എന്നും കസ്റ്റ് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. 1887-ൽ വിക്റ്റോറിയ രാജ്ഞിയുടെ ജൂബിലി സ്മരണയുടെ ഭാഗമായി എഡ്ഗാർ ബോയെം നിർമ്മിച്ച ജോണിന്റെ ഒരു പ്രതിമ ലാഹോറിൽ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു. ഈ പ്രതിമക്കുമുന്നിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സംഭവത്തെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്നതിനായി "നിങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് ഭരിക്കപ്പെടണം - പേനയോ വാളോ?" എന്ന വാചകം കൊത്തിവച്ചിരുന്നു. ലാഹോർ ഹൈക്കോടതിക്കു മുമ്പിൽ സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന ഈ പ്രതിമയിലെ വാചകങ്ങൾ 1920-ൽ ഇന്ത്യൻ ദേശീയവാദികൾക്ക് നിന്ദ്യമായിത്തോന്നുകയും തുടർന്ന് അത് "ഞാൻ നിങ്ങളെ പേനകൊണ്ടും വാളുകൊണ്ടും സേവിച്ചു" എന്നാക്കി മാറ്റിയെഴുതി. പാകിസ്താന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം 1951-ൽ ഈ പ്രതിമ ലാഹോറിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്തു.
നിയമനമൊന്നുമില്ലാതെയാണ് ജോൺ ഇന്ത്യയിലെത്തിയത്. അഫ്ഗാൻ യുദ്ധം കാരണം ജോലി കിട്ടുക എന്നതും ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. ജോൺ എഴുത്തുകളിലുടെ ജോലിക്കായി ശ്രമം തുടങ്ങി. നാഗ്പൂരിൽനിന്ന് അലഹബാദിലേക്കും സഹോദരൻ റിച്ചാഡിനെക്കാണാൻ കാൺപൂരിലേക്കും പോയി. തുടർന്ന് ആഗ്രയിലെത്തി. ഇങ്ങനെ ജോലിക്കായി മീറഠിലേക്കുള്ള ഒരു യാത്രക്കിടയിൽ, അഫ്ഗാനികളുടെ തടവിൽനിന്നും മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ട സഹോദരൻ ജോർജിനെകണ്ടുമുട്ടിയത്. ജോർജിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ഡെൽഹിക്ക് പോയി. ദില്ലിയിൽ ഒരു മാസത്തേക്ക് സിവിൽ സെഷൻസ് ജഡ്ജ് തസ്തികയിൽ താൽക്കാലികനിയമനം കിട്ടി. തുടർന്ന് ആറുമാസത്തേക്കുള്ള മറ്റൊരു താൽക്കാലികനിയമനം കർണാലിൽ ലഭിച്ചു. ഇക്കാലത്ത് അംബാലയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ഹെൻറിയെയും കാണാനായി. കൈഥലിലെ വിമതരെ അമർച്ച ചെയ്യാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട ഹെൻറി, കൂടുതൽ സൈനികർക്കുവേണ്ടി കർണാലിലെത്തുന്നതിനിടെയായിരുന്നു ഈ കൂടിക്കാഴ്ച. ജോൺ ഹെൻറിക്കൊപ്പം കൈഥലിൽപ്പോകുകയും വിമതരെ അമർച്ചചെയ്ത് കർണാലിൽ മടങ്ങിയെത്തുകയും ചെയ്തു.
പഞ്ചാബിലെ തദ്ദേശീയ സൈനികരിൽ ഏതാണ്ട് പകുതിയോളമുണ്ടായിരുന്ന പഞ്ചാബിലെ ഹിന്ദുക്കളായ സൈനികർ, മറ്റിടങ്ങളിലെന്ന പോലെ വിമതപക്ഷത്തേക്ക് ചാഞ്ഞിരുന്നു. ലഹളയുടെ ഭാഗമായി ഫിറോസ്പൂരിൽ മേയ് 13-14-ന് ഒരു വിമതആക്രമണം ഉണ്ടായെങ്കിലും അത് എളുപ്പത്തിൽ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടു. നേതൃത്വത്തിന്റെ വീഴ്ചയാണ് ഈ കലാപത്തിനുകാരണമെന്നായിരുന്നു ജോൺ വിലയിരുത്തിയത്. ഇവിടത്തെ ബ്രിഗേഡിയർ ഇന്നെസ്, തദ്ദേശീയസൈനികരെ നിരായുധീകരിക്കുന്നതിനുപകരം, അവരെ പല വിഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച് പ്രശ്നപരിഹാരത്തിന് ശ്രമിച്ചതായിരുന്നു പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കാരണമായത്. ശിപായികൾ ലഹളയാരംഭിച്ച്, ആയുധപ്പുര പിടിച്ചടക്കാൻ ശ്രമം നടത്തിയെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ട് ചിതറിപ്പോയി. ചിലർ തടവുകാരായി പിടിക്കപ്പെട്ടു. കുറേപ്പേർ ദില്ലിയിലേക്ക് നീങ്ങി. ജോണിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, ഇവിടത്തെ വിമതർ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. കടുത്ത ശിക്ഷ നൽകാൻ പറ്റിയ ആരെയും ജോണിന് കണ്ടെത്താനായില്ലെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സെക്രട്ടറി ഇന്നെസിനെഴുതിയത്.
1839-ൽ ജോണിന് കടുത്ത പനി പിടിപെട്ടു. മരണത്തിന് സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈദ്യർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹം രക്ഷപ്പെട്ടു. ഇട്ടാവ വിട്ട് കൽക്കത്തയിലെത്തിയതിനുശേഷം ആരോഗ്യം വീണ്ടും മോശമായി. മൂന്നുവർഷത്തേക്ക് അവധിയെടുക്കുവാൻ ഉത്തരവായതിനെത്തുടർന്ന് ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക് തിരിക്കുകയും 1840 ജൂണിൽ ഇംഗ്ലണ്ടിലെത്തുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് സ്കോട്ട്ലൻഡിൽ വിനോദയാത്ര പോയതിനു ശേഷം, ഐർലൻഡിൽ ഫോയൽ കോളേജും ലണ്ടൻഡെറിയും സന്ദർശിച്ചു. ഇക്കാലത്ത് ഐർലൻഡിലെ ഡോനെഗൽ കൗണ്ടി സന്ദർശിക്കുന്നതിനിടയിലാണ് അദ്ദേഹം റിച്ചാർജ് ഹാമിൽട്ടണെയും മകളായ ഹാരിയറ്റിനെയും ആദ്യമായി കണ്ടുമുട്ടുന്നത്. 1840 അവസാനം ജ്യേഷ്ഠൻ ജോർജിന്റെ ഭാര്യയെ ജർമ്മനിയിലെ ബോണിൽ സന്ദർശിക്കുകയും, തുടർന്ന് 1841-ൽ ഇംഗ്ലണ്ടിൽ തിരിച്ചെത്തി അപ്പോൾ വിവാഹിതയായിരുന്ന സഹോദരി ലെറ്റീഷ്യയെയും ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ബാത്തിൽ സന്ദർശിച്ചു.
1838 നവംബറിൽ വീണ്ടും തെക്കുകിഴക്കുള്ള ഇട്ടാവയിൽ സെറ്റിൽമെന്റ് ഓഫീസറായി നിയമിതനായി. പാനിപ്പത്തിലെ ജോണിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ മതിപ്പ് തോന്നിയ റോബർട്ട് ബേഡ് ഇട്ടാവയിലേക്ക് അദ്ദേഹത്തെ പ്രത്യേകം ക്ഷണിക്കുകയായിരുന്നു. വരൾച്ച മൂലം ആകെ താറുമാറാകുകയും നികുതിപിരിവ് മുട്ടിയതുമായ ഒരു ജില്ലയുടെ നികുതി തിട്ടപ്പെടുത്തലിന്റെ മേൽനോട്ടമായിരുന്നു ഇവിടത്തെ ജോണിന്റെ ചുമതല. കാര്യമായി ഒന്നും ചെയ്യാനില്ലാത്തതിനാൽ ജോണിന് ഇട്ടാവയിലെ ജോലിയിൽ താൽപര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എങ്കിലും ബേഡിന്റെ ക്ഷണം ഒന്നുകൊണ്ടുമാത്രമാണ് ഈ ജോലി സ്വീകരിച്ചത്. ആ ജില്ല അപ്പോൾ മാത്രമേ രൂപികരിച്ചിരുന്നതേയുള്ളൂ എന്നതിനാൽ താമസിക്കാൻ വീടൊന്നും കിട്ടിയില്ല. അതുകൊണ്ട് ഇട്ടാവയിലെ മജിസ്ട്രേറ്റും കളക്റ്ററുമായിരുന്ന ജെ. ക്യുമിനൊപ്പം ജോണിന് താമസിക്കേണ്ടി വന്നു. ഇത് ജോണും ക്യുമിനും തമ്മിലുള്ള നീണ്ട ചങ്ങാത്തത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 1838-39 കാലഘട്ടത്തിൽ ജോൺ ഇട്ടാവയിൽ ജോലിചെയ്തു.
പഞ്ചാബിലെ സാമ്പത്തികകാര്യങ്ങളിൽ കൂടുതൽ നിയന്ത്രണത്തിനായുള്ള ജോണിന്റെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ ഗവർണർ ജനറലായ ഹാർഡിഞ്ച് അംഗീകരിച്ചെങ്കിലും ജ്യേഷ്ഠൻ ഹെൻറിക്ക് പൂർണ്ണസമ്മതമായിരുന്നില്ല. ഹെൻറിയുടെ നാട്ടിലേക്കുള്ള മടക്കത്തിനുശേഷം, തദ്ദേശീയ സർക്കാരിനെപ്പറ്റിയുള്ള തന്റെ എതിരഭിപ്രായങ്ങൾ, ജോൺ കൂടുതൽ തുറന്ന് പ്രകടിപ്പിക്കാനാരംഭിച്ചു. ഹെൻറിയെപ്പോലെ പ്രവിശ്യാസർക്കാറിന്റെ ചാഞ്ചാട്ടങ്ങളുമായി ജോണിന് ഒത്തുപോകാൻ സാധിക്കുമായിരുന്നില്ല. മർക്കടമുഷ്ടിക്കാരും കാര്യപ്രാപ്തിയില്ലാത്തവരും ആത്മാർത്ഥതയില്ലാത്തവരുമായ ഒരു കൂട്ടം മന്ത്രിമാരം നികുതിപിരിവുകാരുമാണ് ലാഹോർ സർക്കാർ എന്നായിരുന്നു ജോണിന്റെ അഭിപ്രായം. ഹെൻറിയുടെ അഭാവത്തിൽ ജോണിന്റെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ സർക്കാർ പെട്ടെന്ന് അംഗീകരിക്കുകയും പരിഹാരമാർഗ്ഗങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കാനും, ജോണിന് പ്രവിശ്യയുടെ കാര്യങ്ങളിൽ പൂർണ്ണമായും ഇടപെടാനും സാധിച്ചു. 1848-ന്റെ തുടക്കത്തോടെ കരംപിരിവ് കാര്യക്ഷമമാകാൻ തുടങ്ങി.
ജലന്ധർ ദൊവാബിലെ 233 ഗ്രാമങ്ങളടങ്ങിയ ജഗീറുകളിൽ നിന്നുള്ള വാർഷികനികുതിവരുമാനം 18 ലക്ഷത്തോളമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇതുമുഴുവനും സർക്കാരിന് ലഭിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. സൈനികശക്തിയുള്ള ജഗീർദാർമാർ കരം സർക്കാറിലേക്കടക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. മുൻകാല രാജാക്കൻമാർ ജൻമികൾക്ക് ഭരിക്കാനും കരമൊഴിവായും എഴുതിക്കൊടുത്തിരുന്നതും തലമുറയായി അവർ ആദായമെടുത്തുകൊണ്ടിരുന്നതുമായ ഭൂമിയിലെ നികുതിപിരിവ് കാര്യക്ഷമമാക്കാനും ഭൂമി തിരികെപ്പിടിക്കാനും ഉള്ള നടപടികൾ ജോൺ കൈക്കൊണ്ടു. ഇവിടെ തലവരിനികുതികൾ, നിർബന്ധിതതൊഴിലെടുപ്പിക്കൽ, കടത്തുനികുതികൾ തുടങ്ങിയവ ചുമത്തുന്നതിൽ നിന്ന് ജൻമികളെ വിലക്കുകയും ചെയ്തു. ജൻമികൾക്ക് ജഗീറുകളിൽമേലുല്ള അവകാശം തലമുറകളായി എന്നെന്നേക്കും തുടരുന്നത് നിർത്തി. നിലവിൽ ദലീപ് സിങ്ങിന്റെ കാലത്ത് ലഭിച്ചവ മാത്രം നിലനിർത്താനും അതിനുമുമ്പത്തെ രാജാക്കൻമാർ നൽകിയ അവകാശം റദ്ദുചെയ്യാനും നടപടിയെടുത്തു.
പഞ്ചാബിലെ നികുതിവരുമാനം 94 ലക്ഷത്തോളമാണെന്ന് ജോൺ കണക്കാക്കി, എങ്കിലും ചെലവ് ഇതിലധികമായിരുന്നു. ചെലവിൽ കാര്യമായ വെട്ടിക്കുറക്കലുകൾ നടത്തിയെങ്കിലും വീണ്ടും പലതും വെട്ടിക്കുറക്കാനുണ്ടായിരുന്നു. ഭരണത്തിലെ സ്വാധീനശക്തികളായ തദ്ദേശീയപ്രഭുക്കന്മാരെ നിരാശപ്പെടുത്താതെ ഇത് ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു ബുദ്ധിമുട്ട്. ചെലവുചുരുക്കലിന്റെ പ്രധാനഘടകമായിരുന്നത് ദർബാറിൽ നടന്നുവന്നിരുന്ന അനുഷ്ഠാനങ്ങളായിരുന്നു. ദർബാറിലെ അംഗങ്ങളുടെയും ജോലിക്കാരുടെയും മക്കളുടെ വിവാഹത്തിന് സമ്മാനങ്ങൾ വാങ്ങലും കൊടുക്കലും, റെസിഡന്റുമാരുടെയും സഹപ്രവർത്തകരുടെയും മാറ്റസമയത്ത് പണം സമ്മാനിക്കൽ, ഉന്നതർക്ക് സ്ഥാനമാനങ്ങൾ പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭരണാവകാശം തുടങ്ങിയവ നൽകുക തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾക്ക് ലക്ഷക്കണക്കിന് രൂപ ലാഹോർ ഖജനാവിൽ നിന്ന് ചെലവാക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഇവയെല്ലാം നിർത്തലാക്കാനുള്ള നടപടികൾ ജോൺ കൈക്കൊണ്ടു.
കൊലപാതകങ്ങളും കൊള്ളയും നടത്തിക്കൊണ്ടിരുന്ന സൈനികരെ അതില് നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിച്ച് നഗരത്തെ സമ്പൂർണ്ണനാശത്തിൽനിന്ന് രക്ഷിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ജോണിന്റെ പ്രധാനനടപടി. ദില്ലിയെ തകർത്തുതരിപ്പണമാക്കുക എന്ന പദ്ധതി ചില സൈനികർക്കുണ്ടായിരുന്നു. ജമാ മസ്ജിദ് തകർക്കണമെന്നായിരുന്നു ചിലരുടെ ആഗ്രഹം. അല്ലെങ്കിൽ അതിനുമുകളിൽ ഒരു കുരിശ് സ്ഥാപിച്ച് ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളിയാക്കി മാറ്റണമെന്നും അഭിപ്രായമുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ജോൺ ഇതിനെയെല്ലാം എതിർക്കുകയും കൊട്ടാരവും ജമാ മസ്ജിദും നഗരമതിലുകളും കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. നമുക്ക് എളുപ്പം നശിപ്പിക്കാനാവുമെന്നും എന്നാൽ അതുപോലെ കെട്ടിയുണ്ടാക്കുക എന്നത് വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടായിരിക്കുമെന്നാണ് ജോണിന്റെ അഭിപ്രായം. സൈന്യത്തെ കൊട്ടാരത്തിനകത്ത് വിന്യസിക്കാനും നഗരം സാധാരണനിലയിലേക്ക് തിരിച്ചെത്താനനുവദിക്കാനും ജോൺ നിർദ്ദേശിച്ചു.
1848 സെപ്റ്റംബറിൽ സിഖ് കലാപം അതിന്റെ മൂർദ്ധന്യാവസ്ഥയിലിരിക്കുമ്പോൾ, ലാഹോറിൽ നിന്നുള്ള വിമതർ കിഴക്കോട്ടും, വടക്ക് ജമ്മു മേഖലയിലേക്കും കടക്കുന്നുണ്ടെന്നും ട്രാൻസ്-സത്ലുജിലെ കുന്നിൻപ്രദേശങ്ങളെല്ലാം അവരുടെ ഭീഷണിയിലാണെന്നും ജോണിനു വിവരംകിട്ടി. മേജർ ഫെറിസ്, മേജർ ഹോഡ്ജ്സൺ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സൈനികഘടകങ്ങളെ ജോൺ രംഗത്തിറക്കുകയും ഫെറിസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സേനയോടൊന്നിച്ച് നൂർപൂർ, കാങ്ഡ എന്നിവിടങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം സ്വയം യുദ്ധക്കളത്തിലിറങ്ങുകയും ചെയ്തു. പഠാൻകോട്ട്, മുകേരിയ, അംബോട്ട തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിലേക്കും അദ്ദേഹം സൈന്യത്തോടൊപ്പം നീങ്ങി. മുതിർന്ന സൈനികോദ്യോഗസ്ഥർ പഠാൻകോട്ടിലും മറ്റും കലാപം നിയന്ത്രിക്കുന്ന സമയത്ത് ജോണും ഒരു സഹായിയും ഒരു സേനയെ നയിച്ച്, മലമ്പ്രദേശങ്ങളിലെ കലാപകാരികളെ പിടികൂടുകയോ തുരത്തുകയോ ചെയ്തു. ഡിസംബറോടെ മേഖല മുഴുൻ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കി.
ഇക്കാലത്ത് ദോസ്ത് മുഹമ്മദാകട്ടെ, ഹെറാത്തിലുണ്ടാകാവുന്ന പേർഷ്യൻ ആക്രമണത്തെ ഭയന്ന് ബ്രിട്ടീഷുകാരുമായി ഒരു സൗഹൃദ ഉടമ്പടിക്ക് ശ്രമിക്കുകയായിരുന്നു. ജോണുമായി ചർച്ച നടത്തുന്നതിന് ദോസ്ത് മുഹമ്മദ്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ ഗുലാം ഹൈദർ ഖാനെ ചുമതലപ്പെടുത്തി. ഗുലാം ഹൈദർ, ഖൈബർ ചുരത്തിനടുത്ത് ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ നിയന്ത്രണപ്രദേശമായ ജാമ്രൂദിലെത്തുകയും 1855 മാർച്ചിൽ ജോൺ ഭാര്യ ഹാരിയറ്റിനൊപ്പം അവിടെയെത്തി ചർച്ച നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് ഇരുപക്ഷത്തിനും സ്വീകാര്യമായ കരാർ തയ്യാറാക്കി. അഫ്ഗാനിസ്താനിലേക്കുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് ആക്രമണം തടയുക, റഷ്യയോ പേർഷ്യയോ അഫ്ഗാനിസ്താനെ ആക്രമിച്ചാൽ ബ്രിട്ടീഷ് സഹായം നേടുക ഇതിനുപുറമേ പെഷവാർ ബ്രിട്ടീഷുകാരിൽ നിന്നും നേടിയെടുക്കുക തുടങ്ങിയവയായിരുന്നു ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാൻ ഈ ഉടമ്പടിയിലൂടെ ലക്ഷ്യം വച്ചിരുന്നതെന്നാണ് ജോൺ വിലയിരുത്തുന്നത്.
ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികനായിരുന്ന അലക്സാണ്ടർ ലോറൻസിന്റെയും ലെറ്റീഷ്യ കാതറിൻ നോക്സിന്റെയും പന്ത്രണ്ട് മക്കളിൽ എട്ടാമനായി 1811 മാർച്ച് 4-ന് ഇംഗ്ലണ്ടിലെ യോർക്ക്ഷയറിലെ റിച്ച്മണ്ടിൽ ജനിച്ചു. പിതാവിന് ഇക്കാലത്ത് റിച്ച്മണ്ടിലായിരുന്നു ജോലി. ജോണിന് രണ്ടു വയസു പ്രായമുള്ളപ്പോൾ കുടുംബം ഗേൺസിയിലേക്കും പിന്നീട് ഓസ്റ്റെൻഡിലേക്കും മാറി. പിതാവ് സൈനികജീവിതത്തിന്റെ തിരക്കിലായിരുന്നതിനാൽ കുടുംബം നടത്തുന്നതിലും ജോണിന്റെ സ്വാഭാവം രൂപപ്പെടുന്നതിലും അമ്മയുടെ പങ്ക് പ്രധാനമായിരുന്നു. മൂന്ന് മൂത്ത ജ്യേഷ്ഠൻമാരും പഠനത്തിനായി വീടുവിട്ടിരുന്നതിനാൽ ജോൺ തന്റെ മാതാപിതാക്കൾക്കും മൂത്ത സഹോദരിമാരായ ലെറ്റീഷ്യക്കും ഹൊണൊറിയക്കും ഒപ്പം വീട്ടിലായിരുന്നു. മാതാപിതാക്കൾക്കുപുറമേ സഹോദരി ലെറ്റീഷ്യയും ജോണിനും കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കെല്ലാം വഴികാട്ടിയായിരുന്നു.
പൊതുവേ ഒരു യുദ്ധവിരുദ്ധനായിരുന്നു ജോൺ. 1857-ലെ ലഹളക്കാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ നിലനിൽപ്പിനായുള്ള പോരാട്ടം നടത്തുമ്പോൾ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ നിന്നും ആക്രമണമുണ്ടാകുകയാണെങ്കിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള അതിർത്തിപ്രദേശങ്ങൾ അവർക്കുവിട്ടുകൊടുത്ത് യുദ്ധമൊഴിവാക്കണം എന്ന നിലപാടാണ് ജോൺ എടുത്തത്. ഇന്ത്യയിലെ ഗവർണർ ജനറലായിരുന്ന കാലത്ത്, ഇന്ത്യയുടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ അതിർത്തിക്കപ്പുറത്തെ റഷ്യൻ മുന്നേറ്റങ്ങളെ തടയുന്നതിന് അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഇടപെടണെന്നും അവിടെ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കണമെന്നുമുള്ള കടുത്ത സമ്മർദ്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നിട്ടും ജോൺ കരുതിക്കൂട്ടിയുള്ള നിഷ്ക്രിയത്വനയം സ്വീകരിച്ചു. 1870-കളുടെ അവസാനം ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ ഈ നയത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിച്ച് അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ യുദ്ധത്തിന് വട്ടം കൂട്ടിയപ്പോൾ എതിർത്തവരിൽ പ്രധാനിയായിരുന്നു ജോൺ.
റെവന്യൂ തന്നെയായിരുന്നു ജോണിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിലെ പ്രധാനഭാഗം. കൃഷിഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം കർഷകരിൽനിന്ന് പണമിടപാടുകാരിലേക്കും പുറംദേശങ്ങളിലെ ജന്മിമാരിലേക്കും മാറുന്നത് അദ്ദേഹത്തെ അലട്ടി. 1854-ലെ പഞ്ചാബ് സിവിൽ നിയമം ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾക്കുള്ള പരിഹാരമായി ആവിഷ്കരിച്ചതാണ്. അവകാശികളും ബന്ധുക്കളുമല്ലാത്തവർക്ക് ഭൂമി കൈമാറുന്നതിൽ നിയന്ത്രണം ഇതിലൂടെ ഏർപ്പെടുത്തി. ബോർഡിന്റെ കാലത്ത് നടപ്പാക്കിയ സിവിൽ നിയമങ്ങൾക്കു പകരമായിരുന്നു ഈ പുതിയ നിയമം. പഞ്ചാബിലേക്ക് ടെലിഗ്രാഫ് ബന്ധം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതും ജോണിന്റെ ഈ ഭരണകാലത്താണ്.
പഞ്ചാബ് ചീഫ് കമ്മീഷണർ സ്ഥാനത്തിരുന്ന്, 1855-ൽ ഒരു നയതന്ത്രജ്ഞൻ എന്ന നിലയിലും ജോൺ കഴിവ് തെളിയിച്ചു. അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാനുമായി ഒരു ഉടമ്പടിയിലെത്താൻ അദ്ദേഹത്തിനായി.
ദില്ലിയിൽ നിന്ന് സേനയെ പിൻവലിച്ചാൽ അത് വിമതരുടെ വൻവിജയമായി എണ്ണപ്പെടുമെന്നും കലാപം വ്യാപിക്കാനും ശക്തിപ്പെടാനും സാദ്ധ്യതയുണ്ടെന്നും ജോൺ വിലയിരുത്തി. അതിനാൽ അദ്ദേഹം കൂടുതൽ സേനയെ ദില്ലിയിലേക്കയക്കാൻതന്നെ തീരുമാനിച്ചു. നിലവിൽ ബ്രിഗേഡിയർ ജനറലായിരുന്ന ജോൺ നിക്കോൾസണെയും അദ്ദേഹം ദില്ലിക്കയച്ചു. ഗുലാബ് സിങ് അയച്ച ഒരു സൈന്യത്തെ ജോണിന്റെ സഹോദരൻ റിച്ചാർഡ് ലോറൻസിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ജമ്മുവിൽ നിന്ന് ജൂലൈ 30-നും അയച്ചു. ഓഗസ്റ്റ് പന്ത്രണ്ടിന് ഈ സംയുക്തസൈന്യം ഫിറോസ്പൂരിൽനിന്ന് ദില്ലി ലക്ഷ്യമാക്കി തിരിച്ചു. ജോണിന് സംഘടിപ്പിക്കാവുന്നതിന്റെ പരമാവധിയായിരുന്നു ഇത്. ഇതിനുശേഷം 4000-ത്തോളം യൂറോപ്യന്മാർ മാത്രമേ പ്രവിശ്യയിൽ അവശേഷിച്ചിരുന്നുള്ളു. ഫലത്തിനായി കാത്തിരിക്കുക മാത്രമേ തുടർന്ന് ജോണിന് ചെയ്യാനുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.
യുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കംതന്നെ സിസ് സത്ലുജ് പ്രദേശത്ത് ആധിപത്യമുറപ്പിച്ചതിനുശേഷം, ഗവർണർ ജനറൽ ഹാർഡിഞ്ച്, ജോണിന്റെ സേവനം അവിടെയാവശ്യമുണ്ടെന്നും ജോണിനെ വിട്ടുതരണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ട് ജെയിംസ് തോമാസണ് എഴുതിയിരുന്നു. എന്നാൽ മിടുക്കനായ ജോണിനെ വിട്ടുകൊടുക്കാൻ തോമാസണ് താൽപര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല. പകരം മറ്റൊരു ഉദ്യോഗസ്ഥനെ അയച്ചു. എന്നാൽ ഹാർഡിഞ്ച് ഇയാളെ തിരിച്ചയച്ച് ജോണിനെത്തന്നെ വേണമെന്ന് നിർബന്ധമായും ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് ജോൺ ഹാർഡിഞ്ചിന്റെ ക്യാമ്പിലേക്ക് തിരിച്ചു. ഈ യാത്രക്കിടയിൽ ജോണിന് ഗുരുതരമായ കോളറ പിടിപെട്ടു. ജോൺ മരിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നായിരുന്നു യാത്രയിൽ ഒപ്പമുണ്ടായിരുന്ന ബാൽക്കേഴ്സ് രാംസേ കരുതിയെങ്കിലും ജോൺ ഫോഡ് എന്ന ഡിസ്റ്റിക്റ്റ് ഓഫീസറുടെ സഹായം കൊണ്ട് അദ്ദേഹം രക്ഷപ്പെട്ടു.
ചീഫ് കമ്മീഷണർ സ്ഥാനത്ത് ജോണിന്റെ ജോലിഭാരം വളരെയധികമായിരുന്നു. വർഷാവർഷം പതിനായിരക്കണക്കിന് കത്തുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും ആയിരക്കണക്കിന് വ്യവഹാരങ്ങൾക്ക് തീർപ്പുകൽപ്പിക്കുകയും വേണമായിരുന്നു. ഇതിനിടയിൽ സ്വതന്ത്രചിന്തകരായിരുന്ന സഹപ്രവർത്തകരുമായുള്ള തർക്കങ്ങൾക്ക് യാതൊരു പഞ്ഞവുമില്ലായിരുന്നു. ഔദ്യോഗികജീവിതത്തിലെ മുഴുകൽ മൂലം ജോണിന് സുഹൃദ്ബന്ധങ്ങൾ കുറവായിരുന്നു. പൊതുജീവിതത്തിൽ താൻ ബന്ധപ്പെടുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ് തന്റെ ഏറ്റവും നല്ല സുഹൃത്തുക്കളെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം. പണ്ടത്തെ തന്റെ സഹപ്രവർത്തകരോട്, 1855 കാലയളവിൽ എഴുതിയ എഴുത്തുകളിൽ കൂടുതൽ തുറന്ന സ്നേഹപ്രകടനം ദൃശ്യമാണ്. തന്റെ കടുത്ത രീതികളെ ന്യായീകരിക്കുകയും ക്ഷമചോദിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രൂപത്തിലുള്ളവയായിരുന്നു ഇവ.
1835-ൽ ജോണിന് ദില്ലിയുടെ വടക്കൻ ഡിവിഷന്റെ താൽക്കാലികചുമതല ലഭിച്ചു. ദില്ലിക്ക് 70 മൈൽ വടക്കുള്ള പാനിപ്പത്തിലായിരുന്നു നിയമനം. ഒരു ഭരണകർത്താവ് എന്ന നിലയിൽ സുപ്രധാന പ്രവൃത്തിപരിചയം ജോണിന് സിദ്ധിച്ചത് ഇവിടത്തെ രണ്ടുവർഷകാലത്താണ്. അദ്ധ്വാനശീലരായ ജാട്ട് കൃഷിക്കാരുടെ മേഖലയായ പാനിപ്പത്തിൽ കമ്പനിക്കുവേണ്ടി നികുതിനിർണ്ണയവും ഭരണവും നടത്തുക എന്നതായിരുന്നു കർത്തവ്യം. മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ പദവിയുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ പോലീസിന്റെ ചുമതലയും ജോണിനായിരുന്നു. നാട്ടുകാരായ നികുതിപിരിവുകാരുടെ മാത്രം സഹായത്തോടെയായിരുന്നു ആദ്യത്തെ കുറേ മാസങ്ങൾ ജോൺ ഭരിച്ചിരുന്നത്. കുറച്ചുനാളുകൾക്കുശേഷം ജോൺ റൈക്സ് എന്ന ഒരു ചെറുപ്പക്കാരൻ ഉദ്യോഗസ്ഥനും സഹായിയായെത്തി.
നിർണായകപോരാട്ടത്തിനായി ജോൺ അയച്ച സൈന്യം സെപ്റ്റംബർ 4-നാണ് പഞ്ചാബിൽ നിന്ന് ദില്ലിയിലെത്തിയത്. തുടക്കത്തിലെ ചില പീരങ്കിയാക്രമണങ്ങൾക്കുശേഷം 14-നാണ് കനത്ത ആക്രമണം ആരംഭിച്ചത്. ആദ്യ ആക്രമണം വിജയകരമായിരുന്നു നഗരത്തിന്റെ മൂന്നു കവാടങ്ങൾ - കശ്മീരി, മോറി, കാബൂൾ ഗേറ്റുകൾ - ബ്രിട്ടീഷ് നിയന്ത്രണത്തിലായി. നാശനഷ്ടങ്ങളും വലുതായിരുന്നു. പ്രധാന ആക്രമണവിഭാഗത്തിന്റെ നേതൃത്വമേറ്റിരുന്ന ജോൺ നിക്കോൾസണ് കശ്മീരി ഗേറ്റിലെ പോരാട്ടത്തിൽ ഗുരുതരമായി പരിക്കേൽക്കുകയും കുറച്ചുദിവസത്തിനുശേഷം മരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഭരണപരമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളും തന്നെക്കാൾ തന്റെ ജ്യേഷ്ഠൻ ഹെൻറിയുടെ ശൈലിയോട് ആഭിമുഖ്യമുള്ളവനുമായിട്ടും നിക്കോൾസന്റെ മരണത്തിൽ ജോൺ വളരെ ദുഖിതനായിരുന്നു.
ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ജ്യേഷ്ഠൻ ഹെൻറി ലോറൻസും ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒദ്യോഗികപദവികൾ വഹിച്ചിരുന്നു. 1848 - 1853 കാലയളവിൽ മൂന്നംഗ പഞ്ചാബ് ഭരണബോർഡിൽ ഇരുവരും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഇരുവരും തികഞ്ഞ പറ്റേണലിസ്റ്റ് ഭരണാധികാരികളായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. പഞ്ചാബ് ഭരണകാലത്ത്, അക്കാലത്തെ ഗവർണർ ജനറലായിരുന്ന ഡൽഹൗസി പ്രഭുവിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടുപോലെതന്നെ, തദ്ദേശീയരെ ഭരണത്തിൽനിന്ന് പരമാവധി അകറ്റിനിർത്തിക്കൊണ്ട് കടുത്ത നിയന്ത്രണമുള്ള ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണരീതിയായിരുന്നു ജോൺ ലോറൻസ് നടപ്പിലാക്കിയത്. പഞ്ചാബിലെ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെയും സഹോദരന്റെയും ഭരണത്തെ ചരിത്രകാരന്മാർ ലോറൻസ് രാജ് എന്ന് പരാമർശിക്കാറുമുണ്ട്.
സെപ്റ്റംബർ 22-നാണ് ദില്ലിയുടെ നിയന്ത്രണം കൈക്കലായതായും ശേഷിച്ച വിമതർ സ്ഥലം വിട്ടതായും ജോൺ കാനിങ്ങിനെഴുതി. ഡെൽഹിയുൾപ്പെടുന്ന വടക്കുപടിഞ്ഞാൻ പ്രവിശ്യകളുടെ ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണറായിരുന്ന ജോൺ റസ്സൽ കോൾവിൻ ആഗ്രയിൽ ആക്രമിക്കപ്പെടുകയും സെപ്റ്റംബർ 9-ന് മരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. കുറച്ചുദിവസത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഡെൽഹിയിലെ പ്രതിനിധിയായിരുന്ന ഹെർവി ഗ്രേറ്റ്ഹെഡ് ഡെൽഹി റിഡ്ജിലെ സൈനികക്യാമ്പിൽവച്ചും മരിച്ചിരുന്നു. കോൾവിനു പകരം പ്രവിശ്യയിലേക്ക് നിയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന കേണൽ ഹ്യൂ ഫ്രേസർ ആഗ്രയിൽ നിന്ന് കടക്കാനാകാതെ നിൽക്കുകയായിരുന്നു. സാഹചര്യങ്ങളുടെ നിർബന്ധപ്രകാരം സ്വാഭാവികമായി ജോൺ ഡെൽഹിയുടെ ഭരണാധികാരിയായി.
റഷ്യൻ ആക്രമണം തടയുന്നതിനായി, അഫ്ഗാനിസ്താനുമായി ഒരു കരാറിലെത്താൻ സാധിച്ചത് ഗവർണർ ജനറൽ ഡൽഹൗസിയുടെ തൊപ്പിയിലെ ഒരു തൂവലായും വിലയിരുത്തപ്പെട്ടു. ഇതിന്റെ അംഗീകാരമായി ഡൽഹൌസി, ജോണിന് ബാരനറ്റ് സ്ഥാനമോ അല്ലെങ്കിൽ കെ.സി.ബി. പദവിയോ ശുപാർശ ചെയ്യാമെന്നേറ്റു. ജോണിന്റെ താൽപര്യം കെ.സി.ബി. പദവിയോടായിരുന്നു. 1856 ഫെബ്രുവരിയിൽ കൽക്കത്തയിലെത്തിയായിരുന്നു ജോൺ ഈ സ്ഥാനം സ്വീകരിച്ചത്. സ്ഥാനമൊഴിയുന്ന ഡൽഹൌസി, പുതിയ ഗവർണർ ജനറലായ കാനിങ് എന്നിവരെ സന്ദർശിക്കുക എന്നതും ഈ യാത്രയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളായിരുന്നു. ഈ അവസരത്തിൽ ഹെൻറിയും കൽക്കത്തയിലെത്തിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. ലാഹോറിൽവച്ച് 1853-ൽ പിരിഞ്ഞതിനുശേഷം അവർ ആദ്യമായി കണ്ടുമുട്ടിയത് അവിടെയാണ്.