polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
അക്കാലങ്ങളിൽ ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ നെഗറ്റീവ് തയ്യാറാക്കുമ്പോൾ ചിത്രങ്ങൾക്കും ശബ്ദത്തിനും വ്യത്യസ്ത നെഗറ്റീവ് ആണ് ഉണ്ടാവുക. അക്കാലത്ത് ഇന്നത്തെ പോലെ ഫിലിം സൂക്ഷിക്കാനുള്ള സൌകര്യങ്ങൾ ഇല്ലാതിരുന്നതിനാൽ ഓഡിയോ നെഗറ്റീവിൽ നിന്നും വീഡിയോ നെഗറ്റീവിൽ നിന്നും ചില ഭാഗങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു പോയിട്ടുണ്ടാകാം. വീഡിയോ സീഡിയിലുള്ളതു ചിലമാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി 1983ൽ സെൻസർ ചെയ്ത പതിപ്പാണ്. കെ. രാഘവന്റെ സംഗീതത്തിൽ പി.ബി. ശ്രീനിവാസൻ പാടിയ ഗാനത്തിന്റെ ഓഡിയോ നെഗറ്റീവ് നഷ്ടപ്പെട്ടു പോയിട്ടുണ്ടാകാം. ചിത്രത്തിന്റെ തുടർച്ച നിലനിർത്താൻ 1972ലിറങ്ങിയആരോമലുണ്ണിയിലെ ഗാനം സീഡിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയതാകാം. ചിത്രത്തിന്റെ അവസാനഭാഗത്ത് ആരോമലുണ്ണിയും കണ്ണപ്പനുണ്ണിയും ചന്തുവുമായി അങ്കം വെട്ടുന്ന വീഡിയോയും നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ചന്തുവിന്റെ തല വെട്ടുന്ന ഭാഗമുള്ള വീഡിയോ ലഭ്യമായതിനാൽ അവിടെ ആരോമലുണ്ണിയിലെ പാട്ടിന്റെ അവസാന വരികൾ ചേർത്തു സീഡിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
1983ൽ ഇറങ്ങിയ ഉണ്ണിയാർച്ചയുടെ വീഡിയോ സീഡിയിൽ യേശുദാസും ജയചന്ദ്രനും ചേർന്ന് പാടിയ "പാടാം പാടാം ആരോമൽ ചേകവർ പണ്ടങ്കം വെട്ടിയ കഥകൾ" എന്ന ഗാനമുണ്ട്. എന്നാൽ ചിത്രത്തിന്റെ ടൈറ്റിലിൽ ഇവരുടെ ആരുടേയും പേരില്ല. ഇതേ ഗാനം, 10 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1972ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ആരോമലുണ്ണി എന്ന ചിത്രത്തിലുമുണ്ട്.
എക്സൽ പ്രൊഡക്ഷൻസിന്റെ ബാനറിൽ കുഞ്ചാക്കോ സംവിധാനം ചെയ്ത മലയാളചലച്ചിത്രമാണ് ഉണ്ണിയാർച്ച. വടക്കൻപാട്ടിലെ വീരനായികയായ ഉണ്ണിയാർച്ചയുടെ കഥയ്ക്ക് ശാരംഗപാണി ചലച്ചിത്രഭാഷ്യം നല്കി. 1961 ആഗസ്റ്റ് 24നു എക്സൽ പ്രൊഡക്ഷൻസ് ഈ ചിത്രം പ്രദർശനശാലകളിലെത്തിച്ചു.
1892-ൽ ഇദ്ദേഹം ദിവാനായപ്പോൾ രാജ്യത്ത് ദളിത് ജനത ഉയർന്നു വരുകയായിരുന്നു. 1888-ൽ ആരംഭിച്ച തിരുവിതാംകൂർ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലിൽ ഈഴവ സമുദായത്തിന് പ്രാതിനിദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല. 1895-ൽ ഈഴവർ കൂടുതൽ രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിദ്ധ്യം ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് ഒരു 'മെമോറിയൽ' ദിവാനു സമർപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. ഈഴവർക്ക് മറുപടിയൊന്നും ലഭിക്കുകയുണ്ടായില്ല. അതിനാൽ ഡോക്ടർ പല്പു 1896 സെപ്റ്റംബർ 3-ന് ദിവാനെ കാണുകയും 13176 പേർ ഒപ്പിട്ട നിവേദനം ദിവാന് സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ക്രിസ്തുമതം സ്വീകരിച്ച ഈഴവർക്ക് ലഭിക്കുന്ന അവകാശങ്ങൾ ഹിന്ദു ഈഴവർക്കും ലഭിക്കണം എന്നായിരുന്നു ആവശ്യം. ശങ്കരസുബ്ബയ്യർ 1896 ഒക്റ്റോബർ 1-ന് ഈഴവരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ തള്ളിക്കളഞ്ഞുകൊണ്ടുള്ള മറുപടിയാണ് നൽകിയത് ഡോക്ടർ പല്പുവുമായി മുൻ മുൻ പരിചയമുണ്ടായിരുന്ന സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ തിരുവിതാംകൂർ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ ശങ്കരസുബ്ബയ്യരുമായി കൂടിക്കാഴ്ച്ച നടത്തിയിരുന്നു
1836-ൽ തിരുവിതാംകൂറിലാണ് ഇദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മയുടെ അച്ഛൻ അപ്പീൽ കോടതിയിൽ പണ്ടിറ്റ് എന്ന ജോലിക്കാരനായിരുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്ത് മഹാരാജാവ് നടത്തിയിരുന്ന സൗജന്യ വിദ്യാലയത്തിലായിരുന്നു ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം. 1853-ൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു ശേഷം ഇദ്ദേഹം തിരുവിതാംകൂർ സ്റ്റേറ്റ് സർവിസിൽ അഞ്ചു രൂപ മാസശമ്പളത്തിൽ അദ്ധ്യാപകനായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ദിവാനായിരുന്ന ടി. മാധവറാവുവാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവുകൾ കണ്ടത്തിയത്. മാധവറാവു ഇദ്ദേഹത്തെ പോലീസിന്റെ ഡെപ്യൂട്ടി ശിരസ്തദാരായി നിയമിച്ചു. വെർണാക്കുലർ വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടർ, അതിർത്തി കമ്മീഷണർ എന്നീ നിലകളിൽ ഇദ്ദേഹം ജോലി ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കൊച്ചിയും തിരുവിതാംകൂറും തമ്മിലുള്ള ഒരു അതിർത്തിത്തർക്കം പരിഹരിക്കുവാൻ ഇദ്ദേഹം സഹായിക്കുകയുണ്ടായി.
1882-ൽ ഇദ്ദേഹത്തെ ദിവാൻ വി. രാമയ്യങ്കാർ റെവന്യൂ സെറ്റിൽമെന്റ് വിഭാഗത്തിലെ സെറ്റിൽമെന്റ് ദിവാൻ പേഷ്കാരായി നിയമിച്ചു. നാഞ്ചിനാട്, തിരുവനന്തപുരം, ചിറയിൻകീഴ് എന്നീ താലൂക്കുകളിലെ സെറ്റിൽമെന്റ് ജോലികൾ ഇദ്ദേഹം വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കി. 1888-ൽ ശങ്കരസുബ്ബയ്യരെ തിരുവിതാംകൂർ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലിയിലേയ്ക്ക് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയുണ്ടായി.
1965-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രമാണ് മായാവി. നീലാപ്രൊഡക്ഷനു വേണ്ടി പി. സുബ്രഹ്മണ്യം മെരിലൻഡ് സ്റ്റുഡിയോയിൽ നിർമിച്ച ചിത്രമാണ് ഇത്. 1965 ഓഗസ്റ്റ് 28-നു പ്രദർശനത്തിനെത്തിയ ഈ ചിത്രം കേരളത്തിൽ വിതരണം നടത്തിയത് കുമാരസ്വാമി അൻഡ് കമ്പനിയാണ്.
ഇവിടെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ശിവനും വിഷ്ണുവുമാണ് പ്രതിഷ്ഠകൾ. രണ്ടുപേർക്കും കൊടിമരവും ബലിക്കല്ലുമുണ്ട്. ഇരുവരും തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടതിനുപിന്നിലുള്ള ഐതിഹ്യം ഇതാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ ശിവനും വിഷ്ണുവും ഇതുവഴി പോകുമ്പോൾ ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ ശാന്തതയും സൗന്ദര്യവും കണ്ട് അവർ മതിമയങ്ങിപ്പോയി. തങ്ങൾക്ക് വിശ്രമിയ്ക്കുന്നതിനുള്ള സ്ഥലം കണ്ടുപിടിയ്ക്കുന്നതിനായി അവർ തങ്ങളുടെ സേവകരായ ഭൂതത്താനെയും അക്കരെത്തേവരെയും നിയമിച്ചു. ഇരുവരും തങ്ങളുടെ യജമാനന്മാർക്ക് വിശ്രമിയ്ക്കാൻ പറ്റിയ സ്ഥലമായി കണ്ടെത്തിയതിനാൽ ഇരുവരും അവിടെ വിശ്രമിച്ചു. പിന്നീട് അവിടെ ക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവന്നു. ശിവക്ഷേത്രത്തിന് മേലൂട്ട് ക്ഷേത്രമെന്നും വിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിന് കീഴൂട്ട് ക്ഷേത്രമെന്നും പേരുകൾ വന്നു. കിഴക്കോട്ടാണ് രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുടെയും ദർശനം.
കൊട്ടാരക്കരയിലെ വെട്ടിക്കവല ഗ്രാമപ്പഞ്ചായത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതാണ് വെട്ടിക്കവല മഹാദേവ ക്ഷേത്രം. വിഷ്ണുവും ശിവനുമാണ് പ്രധാന ആരാധനാ മൂർത്തികൾ. തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിനു കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ഇവിടുത്തെ "വാതുക്കൽ ഞാലിക്കുഞ്ഞ്" എന്ന ദേവീസങ്കൽപം ഏറെ പ്രശസ്തമാണ്. ദേവിയുടെ ശൈശവ രൂപത്തെയാണ് ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നത്. പുത്രലാഭമുണ്ടാകും എന്ന വിശ്വാസത്താൽ കരിവള, എണ്ണ, തൊട്ടിൽ എന്നിവ ഇവിടെ ഭക്തജനങ്ങൾ വഴിപാടായി സമർപ്പിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ വലിയ ക്ഷേത്രഗോപുരങ്ങളോടും അകത്തളങ്ങളോടും കൂടിയ ക്ഷേത്രസമുച്ചയങ്ങൾ കേരളത്തിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ പ്രകാരം നിർമ്മിച്ചവയാണു്.
ധാര, ചതുശ്ശതം, അപ്പം, അട, ശംഖാഭിഷേകം, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. പാൽപായസം, കദളിപ്പഴം, വെണ്ണ, കളഭാഭിഷേകം, തുളസിമാല തുടങ്ങിയവ വിഷ്ണുവിന് പ്രധാനമാണ്. ഗണപതിഹോമം, കറുകമാല, അപ്പം തുടങ്ങിയവ ഗണപതിയ്ക്കും എള്ളുപായസം, കർപ്പൂരം കത്തിയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയവ അയ്യപ്പന്നും പ്രധാനമാണ്. യക്ഷിയ്ക്ക് വറപൊടിയാണ് പ്രധാനം. രക്ഷസ്സ്, നാഗങ്ങൾ എന്നിവർക്ക് എല്ലാ സന്ധ്യയ്ക്കും വിളക്കുവെപ്പുണ്ട്. രക്ഷസ്സിന് പാൽപായസം തന്നെ പ്രധാനം. നാഗങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും പുറ്റുസമർപ്പണവും പ്രധാനം.
ഒരുനിലമാത്രമുള്ള ചെമ്പുമേഞ്ഞ വട്ടശ്രീകോവിലിൽ ശിവപ്രതിഷ്ഠയും രണ്ടുനിലകളുള്ള ചെമ്പുമേഞ്ഞ ചതുരശ്രീകോവിലിൽ വിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയും നടത്തിയിരിയ്ക്കുന്നു. വലിയമ്പലത്തോടുചേർന്ന് കൂത്തമ്പലം പണികഴിപ്പിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ഗണപതി, അയ്യപ്പൻ, യക്ഷി, രക്ഷസ്സ്, നാഗങ്ങൾ, ഞാലിക്കുഞ്ഞുദേവി, അപ്പൂപ്പൻ എന്നിവരാണ് ഉപദേവതകൾ. നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിലാണ് ഞാലിക്കുഞ്ഞുദേവിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തായി അപ്പൂപ്പൻ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. വടക്കോട്ടാണ് ഇരുവരുടെയും ദർശനം.
കുംഭമാസത്തിൽ ചതയത്തിന് കൊടികയറി തിരുവാതിര ആറാട്ടായി സമാപിയ്ക്കുന്ന 10 ദിവസത്തെ ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ താഴമൺ മഠത്തിനും വിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ ആദിശ്ശമംഗലം നമ്പൂതിരിയ്ക്കുമാണ് തന്ത്രം. കൂടാതെ ശിവരാത്രി, അഷ്ടമിരോഹിണി, തിരുവാതിര തുടങ്ങിയവയും ആഘോഷിയ്ക്കപ്പെടുന്നു.
ഈ ക്ഷേത്രം പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇളയിടത്തു റാണിയുടെ ഉത്തരവിൻപ്രകാരം നിർമ്മിച്ചതാണെന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്. ഇന്ന് കാണുന്ന പുതുക്കിയ ക്ഷേത്രസമുച്ചയം പണികഴിപ്പിച്ചത് ശ്രീമൂലത്തിന്റെ കാലത്താണ്.
2014-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബി.ജെ.പിയെ ചരിത്ര വിജയത്തിലേക്ക് കൈപിടിച്ചുയർത്തിയ ഗുജറാത്ത് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി
നരേന്ദ്ര മോദി പ്രധാനമന്ത്രിയായും പാർട്ടി ദേശീയ-ജനറൽ സെക്രട്ടറി അമിത് ഷാ ബി.ജെ.പി ദേശീയ അധ്യക്ഷനായും ചുമതലയേറ്റതോട് കൂടി പാർട്ടിയിലെ പഴയ പടക്കുതിരകളെ പൂർണമായും മാറ്റിനിർത്തി. ഈ കൂട്ടത്തിൽ യശ്വന്ത് സിൻഹയും ഉൾപ്പെട്ടു. 2014-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സിറ്റിംഗ് സീറ്റായ ഹസാരിബാഗിൽ പ്രായാധിക്യം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി യശ്വന്ത് സിൻഹയെ ഒഴിവാക്കി മകൻ ജയന്ത് സിൻഹക്കാണ് ബി.ജെ.പി ടിക്കറ്റ് നൽകിയത്. ഇതിൽ യശ്വന്ത് സിൻഹ അസ്വസ്ഥനായിരുന്നു.
1984-ൽ ജനതാ പാർട്ടിയിൽ അംഗമായതോടെയാണ് സിൻഹയുടെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ആരംഭിക്കുന്നത്. 1986-ൽ ജനതാ പാർട്ടിയുടെ ദേശീയ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി നിയമിതനായ സിൻഹ 1988-ൽ ജനതാ ടിക്കറ്റിൽ ബീഹാറിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗമായി പാർലമെൻറിലെത്തി.
1989-ൽ ജനതാ പാർട്ടി പിളർന്ന് ജനതാദൾ രൂപീകരിച്ചതോടെ പാർട്ടിയുടെ ദേശീയ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി. 1990-1991 കാലയളവിൽ ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന ചന്ദ്രശേഖർ മന്ത്രിസഭയിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്നു സിൻഹ.
ബീഹാറിലെ പട്ന ജില്ലയിൽ ഒരു കയസ്ഥ കുടുംബത്തിൽ ബിപിൻ ബീഹാരി സരണിൻ്റേയും ധന ദേവിയുടേയും മകനായി 1937 നവംബർ 6ന് ജനനം. പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു ശേഷം പട്ന യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് നേടിയ എം.എയാണ് വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത.
ബി.ജെ.പി പ്രതിപക്ഷത്തിരുന്ന 2004-2014 കാലയളവിൽ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ ബി.ജെ.പി കേന്ദ്ര നേതൃത്വത്തോട് കലഹിച്ച സിൻഹ 2009 ജൂൺ 13ന് പാർട്ടിയുടെ ദേശീയ ഉപാധ്യക്ഷ പദവി രാജിവച്ചു. 2004-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പോടെ എ.ബി.വാജ്പേയി സജീവരാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതിനെ തുടർന്ന് എൽ.കെ.അദ്വാനിയെ മുൻനിർത്തി ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പരാജയമേറ്റു വാങ്ങിയതിലും സിൻഹ അതൃപ്തനായിരുന്നു.
2014-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഹസാരിബാഗിൽ നിന്ന് ബി.ജെ.പി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ച ജയന്ത് സിൻഹ വിജയിച്ചു മോദി മന്ത്രിസഭയിൽ അംഗമായി. പ്രായാധിക്യം പറഞ്ഞ് മുതിർന്ന നേതാക്കളെ മാറ്റിനിർത്തുന്നതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ബി.ജെ.പി കേന്ദ്ര നേതൃത്വത്തെ രൂക്ഷമായി വിമർശിച്ച് 2018 ഏപ്രിൽ 21ന് സിൻഹ ബി.ജെ.പിയിൽ നിന്ന് രാജിവച്ചു.
കടുത്ത കോൺഗ്രസ് വിരോധവും ഭരണ വിരുദ്ധ വികാരവും ആഞ്ഞടിച്ച 2014-ലെ പതിനാറാമത് ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 542 സീറ്റിൽ 339ഉം നേടി ബി.ജെ.പി നയിച്ച എൻ.ഡി.എ സർക്കാർ വീണ്ടും കേന്ദ്രത്തിൽ അധികാരത്തിലെത്തി. ഇതിൽ 282 സീറ്റ് ബി.ജെ.പി ഒറ്റയ്ക്ക് നേടി ലോക്സഭയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഭൂരിപക്ഷ പാർട്ടിയായി മാറി.
ജലാശയങ്ങളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുവാൻ കൃത്രിമമായി നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന ഇടനാഴികളുമുണ്ട്. ഇവയെ പൊതുവേ കനാലുകൾ എന്നു പറയുന്നു. ഇതിനുദാഹരണമാണ് മെഡിറ്ററേനിയനും ചെങ്കടലിനും ഇടയിലുള്ള ജലഗതാഗതത്തിനായി 1869-ൽ പണികഴിക്കപ്പെട്ട സൂയസ് കനാൽ. തടാകങ്ങളെ സമുദ്രങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതും നദികളോ കനാലുകളോ ആണ്. കുറേക്കൂടി വിസ്തൃതമായ ജലാശയങ്ങളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നവയാണ് കടലിടുക്കുകൾ. എന്നാൽ ഈ നാമകരണരീതിക്ക് ചില അപവാദങ്ങളുമുണ്ട്. ബ്രിട്ടീഷ് കൊളംബിയയിൽ കാനഡ-അമേരിക്ക അതിർത്തി പ്രദേശത്തെ കടലിടുക്ക് പിയേഴ്സ് കനാൽ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഇരുവശവും കരകളുള്ളതും, വലിയ കടലുകളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതുമായ ഇടുങ്ങിയ കടൽ ഭാഗമാണു് കടലിടുക്കു്. എന്നാൽ പവിഴപ്പുറ്റുകൾ, ചെറുദ്വീപുകൾ ആഴക്കുറവ് തുടങ്ങിയ കാരണങ്ങളാൽ പൊതുവേ കപ്പൽഗതാഗതത്തിന് അനുയോജ്യമല്ലാത്ത കടൽ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയുള്ള, വീതി കുറഞ്ഞ, കപ്പൽചാലുകൾക്കും കടലിടുക്ക് എന്ന് പറയാറുണ്ട്. വാണിജ്യപരമായും രാഷ്ട്രീയമായും വളരെ പ്രാധാന്യമുള്ളവയാണ് പല കടലിടുക്കുകളും. അവയുടെ നിയന്ത്രണം കയ്യാളുന്നതിനായി യുദ്ധങ്ങളും നടന്നിട്ടുണ്ട്.
വേലിയേറ്റ-വേലിയിറക്കങ്ങളിൽ നിന്നും വൈദ്യുതി ഉല്പാദി പ്പിക്കുവാൻ കടലിടുക്കുകളുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രത്യേകതകൾ സഹായകമാണ്. പെന്റ്ലാൻഡ് കടലിടുക്കിലെ നിന്നും 10 ഗിഗാവാട്ട് സ്റ്റേഷനും കുക്ക് കടലിടുക്കിലെ 5.6 ഗിഗാവാട്ട് സ്റ്റേഷനും ഇതിനുദാഹരണങ്ങളാണ്. ന്യൂസിലാന്റിന് ആവശ്യമായ ഊർജജത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും സംഭാവനചെയ്യാൻ കുക്ക് കടലിടുക്കിന് കഴിയും എന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടിരുന്നു.
കടലിടുക്കുകകളുടെ രൂപീകരണത്തിന് ഫലകചലനം ഒരു കാരണമാണ്. ജിബ്രാൾട്ടർ കടലിടുക്ക് ഇതിനൊരുദാഹരണമാണ്. എന്നാൽ ആഫ്രിക്കൻ ടെക്റ്റോണിക് പ്ലേറ്റിന്റെ വടക്കുദിശയിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരം ഈ കടലിടുക്കിനെ ഏതാനും സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ കൊണ്ട് പൂർണ്ണമായും അടയ്ക്കുകയും മെഡിറ്ററേനിയനെ അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രത്തിൽ നിന്നും വേർപെടുത്തുകയും ചെയ്യുമെന്ന് പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു.
രണ്ട് വലിയ ജലാശയങ്ങളെ വേർതിരിക്കുന്ന വീതികുറഞ്ഞ കരഭാഗത്തുകൂടി വെള്ളം തുടർച്ചയായി കവിഞ്ഞൊഴുകി കടലിടുക്ക് രൂപപ്പെടാം. കരിങ്കടലിനെയും ഈജിയൻ കടലിനേയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ബോസ്ഫോറസ് ഈ രീതിയിൽ രൂപം പ്രാപിച്ചതാണ്.
റെഡ് ലിസ്റ്റ് പ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ ഗുരുതരമായ വംശനാശഭീഷണിയുള്ള 47 ജീവിവർഗ്ഗങ്ങളാണുള്ളത്):
ചുവപ്പ്, ഓറഞ്ച്, മഞ്ഞ എന്നീ നിറങ്ങൾക്കാണ് സൂര്യാസ്തമയസമയത്ത് പ്രാമുഖ്യം. സൂര്യബിംബത്തിനും അന്തരീക്ഷത്തിനും ഈ നിറഭേദം പ്രകടമായിരിക്കും. ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിലൂടെ സൂര്യരശ്മികൾക്ക് കൂടുതൽ ദൂരം സഞ്ചരിക്കേണ്ടി വരുന്നതിനാലാണ് മഞ്ഞ, ഓറഞ്ച്, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങൾക്ക് പ്രാമുഖ്യം വരുന്നത്. വിസരണം മൂലം വൈലറ്റ്, നീല, ഇൻഡിഗോ, പച്ച തുടങ്ങിയ നിറങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ചിതറിപ്പോവുകയും നമ്മുടെ കണ്ണിലെത്താതിരിക്കുകയും ചെയ്യും. എന്നാൽ തരംഗദൈർഘ്യം കൂ‌ടിയ മറ്റു നിറങ്ങൾക്ക് അധികം വിസരണം സംഭവിക്കാതെ നമ്മു‌ടെ കണ്ണിലെത്തുകയും ചെയ്യും. സൂര്യോദയസമയത്തും ഇതുതന്നെയാണ് സംഭവിക്കുന്നത്
അന്തരീക്ഷമലിനീകരണം ഇല്ലാത്തയിടങ്ങളിൽ അസ്തമയസമയത്ത് മഞ്ഞ കൂടിയ നിറങ്ങളായിക്കും പ്രത്യക്ഷമാവുക, മലിനീകരണത്തിന്റെ തോത് കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് ചുവപ്പുനിറത്തിനു പ്രാമുഖ്യം വരികയും ചെയ്യാം.
സമുദ്രതീരങ്ങളിലെ അസ്തമയസമയത്ത് തീരത്തിനും ചുവന്ന നിറം തോന്നിക്കും. തിരമാലകളിലും തീരെത്തെ മണൽപ്പരപ്പിലും അസ്തമയസൂര്യന്റെ പ്രകാശം തട്ടിപ്രതിഫലിക്കുന്നതിനാൽ വളരെ ഭംഗിയേറിയ കാഴ്ചയാണ് സമുദ്രതീരങ്ങളിലെ അസ്തമയം. കടൽത്തീരങ്ങളിൽ സൂര്യസ്തമയവും സൂര്യോദയവും കാണാൻ നിരവധി ആളുകൾ എത്തിച്ചേരാറുണ്ട്.
ദിനംതോറും സൂര്യൻ പടിഞ്ഞാറേ ചക്രവാളത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്ന പ്രതിഭാസം. ഭൂമിയുടെ സ്വയംഭ്രമണം മൂലമാണ് സൂര്യാസ്തമയം സംഭവിക്കുന്നത്. ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രപരമായി സൂര്യബിംബം പൂർണ്ണമായും ചക്രവാളത്തിൽ മറയുമ്പോഴാണ് സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചു എന്നു പറയുക. വളരെ മനോഹരമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ് സൂര്യാസ്തമയം. ചിത്രകാരികളും സാഹിത്യകാരികളും തങ്ങളുടെ കലാസൃഷ്ടികൾക്കുള്ള പ്രചോദനമായി സൂര്യാസ്തമയത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.
ഭൂമിയിലെ ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടുതവണ സൂര്യാസ്തമയം ഉണ്ടാകാറില്ല. ധ്രുവ്വപ്രദേശങ്ങളിലും അതിനോടു ചേർന്നുകിടക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലുമാണ് ഇങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്നത്.
കുറച്ചുകാലം ഇദ്ദേഹം പത്രപ്രവർത്തകനായി ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. ആദ്യം ഫ്രീ പ്രസ്സ് ജേണൽ, പിന്നീട് മാതൃഭൂമിയുടെ മുംബൈ പ്രതിനിധി എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് അദ്ദേഹം ജോലി ചെയ്തിരുന്നത്. 1960-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ കോഴിക്കോട് നിന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്ന 'ദിനപ്രഭ' എന്ന ദിനപത്രത്തിന്റെ പത്രാധിപരായും ഇദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. 1963-66 കാലഘട്ടത്തിൽ ഇദ്ദേഹം ഇന്ത്യാ ഗവണ്മെന്റിന്റെ ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയത്തിൽ ഷെഡ്യൂൾഡ് കാസ്റ്റുകളുടെയും ട്രൈബുകളുടെയും ക്ഷേമത്തിനായുള്ള ഓഫീസർ എന്ന പദവി വഹിച്ചിരുന്നു. ഈ ജോലിക്കായി ഇദ്ദേഹം ഇൻഡ്യ ആകമാനം യാത്ര ചെയ്തിരുന്നു. ഈ യാത്രകളെപ്പറ്റി ധാരാളം യാത്രാവിവരണങ്ങളും ഇദ്ദേഹം എഴുതിയിരുന്നു. 1967-ൽ ഇദ്ദേഹത്തെ പിന്നോക്ക വിഭാഗ സംവരണ കമ്മീഷന്റെ ചെയർമാനായി ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതു ജനാധിപത്യ മുന്നണി സർക്കാർ നിയമിക്കുകയുണ്ടായി. 1970-ൽ കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട് നൽകുന്നതുവരെ ഇദ്ദേഹം ഈ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു. നെട്ടൂർ കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ രേഖ സംസ്ഥാനത്ത് പല രാഷ്ട്രീയ യുദ്ധങ്ങൾക്കും കാരണമാകുകയുണ്ടായി.
നെട്ടൂർ പി. ദാമോദരൻ (1913 മേയ് 14, തലശ്ശേരി, ഇൻഡ്യ - 1978 ഒക്റ്റോബർ 11, ന്യൂ ഡൽഹി, ഇൻഡ്യ) ഒന്നാം ലോകസഭയിലെ തലശ്ശേരി നിയോജകമണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള അംഗമായിരുന്നു. ആ സമയത്ത് ഇത് മദ്രാസ് സ്റ്റേറ്റിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്നത് ഇപ്പോൾ നിലവിലില്ലാത്ത കിസാൻ മസ്ദൂർ പ്രജാ പാർട്ടിയെയാണ്. 42.61% വോട്ടുകളോടെയാണ് ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്.
നല്ല പാർലമെന്റേറിയൻ, പത്രപ്രവർത്തകൻ, പരോപകാരി, പരിഷ്കാരോന്മുഖൻ, എഴുത്തുകാരൻ എന്നീ നിലകളിൽ ഇദ്ദേഹം പ്രശസ്തനായിരുന്നു. മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജിൽ നിന്ന് ഇദ്ദേഹം ഫിസിക്സിൽ ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കിയിരുന്നു. ഇവിടെവച്ചാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പൊതുജീവിതം ആരംഭിച്ചത്. കോളേജ് കൗൺസിലിലെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ആദ്യ സ്റ്റുഡന്റ് യൂണിയൻ ചെയർമാനെന്ന സ്ഥാനം 1935-ൽ ഇദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിരുന്നു.
ഇൻഡ്യയ്ക്ക് ബ്രിട്ടനിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ച ശേഷവും ഫ്രാൻസ് പുതുച്ചേരി, മാഹി, യാനം, കാരക്കൽ ചന്ദ്രനഗർ എന്നീ സ്ഥലങ്ങൾ കൈവശം വച്ചിരുന്നു. ദാമോദരൻ മാഹി വിമോചനത്തിനായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ഐ.കെ. കുമാരൻ, സി.ഇ. ഭരതൻ എന്നിവർക്കൊപ്പം ഈ പ്രദേശങ്ങളുടെ വിമോചനത്തിനായി പരിശ്രമിക്കുകയുണ്ടായി. ഈ വിഷയം തുടർച്ചയായി പാർലമെന്റിലെത്തിക്കാനും ഇദ്ദേഹം പരിശ്രമിച്ചു.
കേരളത്തിലെ പിന്നോക്കവിഭാഗങ്ങളുടെ ഉന്നമനത്തിനായി ഇദ്ദേഹം കഠിനപരിശ്രമം നടത്തി. പിന്നോക്കാവസ്ഥ നിർണ്ണയിക്കാൻ കേരള സർക്കാർ രൂപീകരിച്ച കമ്മീഷന്റെ ചെയർമാനായി ഇദ്ദേഹം പ്രവർത്തിക്കുകയുണ്ടായി. നെട്ടൂർ കമ്മീഷൻ എന്നാണ് ഇത് അറിയപ്പെട്ടത്. 1971-ൽ കമ്മീഷന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾ സംസ്ഥാന സർക്കാർ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയുണ്ടായി.
ഇദ്ദേഹം ഇന്ത്യയിൽ ധാരാളം യാത്ര ചെയ്യുകയും ഇതെ സംബന്ധിച്ച് യാത്രാവിവരണങ്ങൾ എഴുതുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കൃതികളിൽ ചിലവ :
നിരവധി സംഗീതസംവിധായകർക്കു വേണ്ടി അദ്ദേഹം ഗാനങ്ങൾ പാടിയിട്ടുണ്ട്. എസ്സ്.വി വെങ്കട്ടരമണൻ, എസ്.എം സുബ്ബയ്യാ നായിഡു, എസ്. രാജേശ്വരറാവു, ജി. ഗോവിന്ദരാജലു നായിഡു, ആർ.സുദർശനം, എസ്. ദക്ഷിണാമൂർത്തി, ജി.രാമനാഥൻ, ടി.എ കല്യാണം, എം.എസ് ഞ്ജാനമണി, കെ.വി. മഹാദേവൻ, കുന്നക്കുടി വൈദ്യനാഥൻ, ടി.ജി.ലിംഗപ്പ, ടി.ആർ. പാപ്പ, ജയരാമൻ, എം.എസ്സ്. വിശ്വനാഥൻ, ടി.കെ രാമമൂർത്തി, ഇളയരാജ, ഗംഗൈ അമരൻ, ശങ്കർ ഗണേഷ്, എ.ആർ.റഹ് മാൻ, ഹിന്ദി സംഗീതസംവിധായകരായ ഒ.പി.നയ്യാർ, നൗഷാദ്, മലയാളത്തിൽ പരവൂർ ദേവരാജൻ ,വി.ദക്ഷിണാമൂർത്തി,എന്നിവർ അവരിൽ ചിലരാണ്. ചില കന്നട ചിത്രങ്ങളിലും ചായം എന്ന മലയാള സിനിമയിലും അദ്ദേഹം പാടി. ഏതാനും ചില തമിഴ് ചിത്രങ്ങളിലഭിനയിച്ച അദ്ദേഹം കവിരാജ കാളമേഘം എന്ന ചിത്രം നിർമ്മിക്കുകയുണ്ടായി. ബലപരീക്ഷയെന്ന സിനിമക്ക് സംഗീതം നൽകുകയും ചെയ്തു. നിരവധി വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ ഗാനമേളകൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
തമിഴ് സിനിമാരംഗത്ത് ആറു ദശകങ്ങളോളം സജീവമായിരുന്ന ചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകനായിരുന്നു ടി.എം. സൗന്ദരരാജൻ . എം.ജി.ആർ., ശിവാജി ഗണേശൻ, എൻ.ടി. രാമറാവു, ജെമിനി ഗണേശൻ എന്നു തുടങ്ങി രജനീകാന്ത്, കമലഹാസൻ പോലുള്ള സമകാലിക നായകന്മാർ വരെ അഭിനയിച്ച നിരവധി ഗാനങ്ങൾ അദ്ദേഹം ആലപിച്ചതാണ്. 1946-ൽ 24-ആം വയസ്സിൽ ആദ്യ ചലച്ചിത്രഗാനം ആലപിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന ഗാനം 2010-ൽ 88-ആം വയസ്സിൽ പി. സുശീലയ്‌ക്കൊപ്പമായിരുന്നു. 2013 മെയ് 25-ന് ചെന്നൈയിലെ മന്ദവേലിയിലുള്ള വസതിയിൽ അസുഖത്തെ തുടർന്ന് മരണമടഞ്ഞ ടി.എം.എസ്. 90 വയസ്സായിരുന്നു.
മധുരയിലെ ഒരു സൗരാഷ്ട്ര കുടുംബത്തിൽ പിറന്ന ടി.എം. സൗന്ദരരാജന്റെ മുഴുവൻ പേര് തുഗുലുവ മീനാക്ഷി അയ്യങ്കാർ സൗന്ദരരാജൻ എന്നാണ്. 7 -ാമത്തെ വയസ്സ് മുതൽ കർണ്ണാടക സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു തുടങ്ങിയ ടി.എം.എസ്. ഇരുപത്തി മൂന്നാമത്തെ വയസ്സ് മുതൽ സംഗീത കച്ചേരികൾ നടത്തിത്തുടങ്ങി. 1946-ൽ കൃഷ്ണവിജയം എന്ന തമിഴ് ചിത്രത്തിലെ അഞ്ച് ഗാനങ്ങൾ ആലപിച്ചു കൊണ്ടായിരുന്നു അദ്ദേഹം സിനിമാ രംഗത്തേക്കു കടന്നു വന്നത്. പ്രസ്തുത ചിത്രം 1950-ൽ റിലീസ് ചെയ്തപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിനു ലഭിച്ച പ്രതിഫലം 625 രൂപയായിരുന്നു.
ചരിത്രാതീതകാലത്തിലെ ഉബൈദ്, ഉറുക് കാലഘട്ടങ്ങളിൽ സുമേറിയൻ നഗരരാഷ്ട്രങ്ങൾ അധികാരത്തിൽ വന്നു. ബി.സി.ഇ 27-ആം നൂറ്റാണ്ടിലേക്കും അതിനും പഴയ കാലങ്ങളിലേക്കും സുമേറിയയിലെ രേഖപ്പെടുത്തിയ ചരിത്രം എത്തുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ചരിത്രരേഖകൾ ആദ്യകാല രാജവംശത്തിന്റെ മൂന്നാമത്തെ കാലഘട്ടം വരെ അവ്യക്തമാണ്. സുമേറിയയിൽ ബി.സി.ഇ 23-ആം നൂറ്റാണ്ടോടുകൂടി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സിലബറി അടിസ്ഥാനമാക്കിയ എഴുത്തുരീതി മനസ്സിലാക്കിയെടുത്ത പുരാവസ്തു ഗവേഷകർക്ക് ആ കാലഘട്ടത്തിലെ രേഖകളും ലിഖിതങ്ങളും വായിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. അക്കാദിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉദയത്തോടെ ക്ലാസിക്കൽ സുമേരിയൻ കാലഘട്ടം അവസാനിച്ചു. ഗുതിയൻ കാലഘട്ടത്തിനുശേഷം സുമേരിയൻ ഭരണം തിരിച്ചുവന്നെങ്കിലും അമോറൈറ്റുകാരുടെ അധിനിവേശം സുമേറിയൻ ഭരണത്തിനു അന്ത്യം കുറിച്ചു. 1700 ബി.സി.ഇ യിൽ മെസൊപ്പോട്ടേമിയ ബാബിലോണിയയുടെ കീഴിൽ വന്നതോടുകൂടി അമോറൈറ്റ് ഭരണം അവസാനിച്ചു.
ആദ്യകാല സുമേറിയൻ ഭാഷയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ആ കാലഘട്ടത്തിലെ സാമൂഹികജീവിതത്തേയും കുടുംബജീവിതത്തേയും പ്രത്യേകതകൾ ഇവയാണ്:
വിവിധതരത്തിലുള്ള മൺപാത്രങ്ങൾ സാധാരണമായിരുന്നുവെന്നനുമാനിക്കുന്നു. തേൻ, വെണ്ണ, എണ്ണ, ഈന്തപ്പഴം കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ വീഞ്ഞ് എന്നിവ സൂക്ഷിക്കാൻ വ്യത്യസ്ത തരത്തിലുള്ള മൺപാത്രങ്ങളുപയോഗിച്ചിരുന്നു.
തൂവലുകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ശിരോവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചിരുന്നു. കട്ടിൽ, കസേര, മേശ എന്നിവ ഉപയോഗത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. നെരിപ്പോട്, അഗ്നി ബലിപീഠങ്ങൾ സാധാരണമായിരുന്നു.
കത്തികൾ, തുളക്കാനുള്ള ഉപകരണങ്ങൾ, അറക്കവാൾ എന്നീ ഉപകരണങ്ങളെല്ലാം സുമേരിയക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. കുന്തങ്ങൾ, വില്ലുകൾ, അമ്പുകൾ, കഠാരകൾ എന്നിവ യുദ്ധത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.
എഴുതുന്നതിനായി ടാബ്ലറ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ലോഹം കൊണ്ടുള്ള വായ്ത്തലയോടും മരം കൊണ്ടുള്ള കൈപ്പിടിയോടും കൂടിയുള്ള കത്തികൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. സ്വർണ്ണം കൊണ്ടുള്ള മാലകൾ അവർ അണിഞ്ഞിരുന്നു.
ഈ കാലഘട്ടമായപ്പോഴെക്കും തെക്കൻ മെസൊപ്പൊട്ടേമിയയെ അപേക്ഷിച്ച് വടക്കൻ മെസപ്പൊട്ടേമിയയിൽ ജനസംഖ്യ വർധിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. ഉപ്പുവെള്ളം വർദ്ധിച്ചതിന്റെ ഫലമായി സുമേറിയൻ ദേശങ്ങളിലെ കാർഷിക ഉൽപാദനക്ഷമതയിൽ വലിയ കുറവുണ്ടായി. അക്കേദിയൻ, ഉർ- കാലഘട്ടങ്ങളിൽ, ഗോതമ്പ് കൃഷിയിൽ നിന്ന് ഉപ്പ് കൂടുതൽ സഹിക്കുന്ന ബാർലിയിലേക്ക് മാറ്റം ഉണ്ടായി. എന്നാൽ ഈ മാറ്റം അപര്യാപ്തമായിരുന്നു. ബി.സി.ഇ 2100 മുതൽ ബി.സി.ഇ 1700 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ പ്രദേശത്തെ ജനസംഖ്യ മൂന്നിൽ അഞ്ചോളം കുറഞ്ഞതായി കണക്കാക്കുന്നു.
ജനസംഖ്യയിലുണ്ടായ ഈ കുറവ് മേഖലയിലെ അധികാരസന്തുലിതാവസ്ഥയെ തകിടം മറിക്കുകയും സുമേറിയൻ സംസാരിച്ചിരുന്ന പ്രദേശങ്ങളെ ദുർബലപ്പെടുത്തുകയും അക്കേദിയൻ പ്രധാന ഭാഷയായിരുന്നവരെ താരതമ്യേന ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. ഈ കാലഘട്ടത്തിനുശേഷം മദ്ധ്യകാലയൂറോപ്പിൽ ലാറ്റിനുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥാനത്തിനു സമാനമായി സുമേറിയൻ സാഹിത്യത്തിലും ആരാധനയ്ക്കും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഭാഷയായി മാത്രം നിലനിന്നു.
2900 ബി.സി.ഇ യോടുകൂടിയാണ് രാജവംശങ്ങളുടെ കാലഘട്ടം സുമേറിൽ ആരംഭിക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തിയിരുന്ന എൻ (ദേവതമാരുടെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പുരുഷന്മാരും ദേവന്മാരുടെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ സ്ത്രീകളും) എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന പുരോഹിതരാൽ നയിക്കപ്പെട്ട മുതിർന്നവരുടെ സമിതിയിൽ നിന്നും ലുഗാൽ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗോത്രാധിപതികളായ സാമാന്യമനുഷ്യരുടെ ഭരണത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തെയാണ് രാജവംശങ്ങളുടെ ഉദയത്തെ ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നത്. രേഖകൾ പ്രകാരം ഈ രാജാക്കന്മാരിൽ ഡുമുസിഡ്, ലുഗാൽബന്ത, ഗിൽഗമേഷ് എന്നീ ഐതിഹാസികപുരുഷന്മാരും ഉൾപ്പെടുന്നു. തെക്കൻ മെസപ്പൊട്ടേമിയയായിരുന്നു സുമേറിയൻ സംസ്കാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രമെങ്കിലും ഭരണാധികാരികൾ സമീപപ്രദേശങ്ങളിലേക്കു ഭരണം വ്യാപിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ സെമിറ്റിക് വർഗ്ഗങ്ങളും സുമേറിയൻ സംസ്കാരങ്ങളെ അവരുടെ സംസ്കാരപാരമ്പര്യങ്ങളിലെക്കു സന്നിവശിപ്പിച്ചു.
സുമേറിയൻ ജനത സഹാറയിൽ നിന്നു മധ്യപൂർവ്വദേശത്തേക്കു കുടിയേറിയ ഉത്തര ആഫ്രിക്കക്കാരെണെന്നും അവരാണ് മധ്യപൂർവ്വദേശത്ത് കൃഷി പ്രചരിപ്പിച്ചതെന്നും ചില ചരിത്രകാരന്മാർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. ഈ ആദിമജനത ഉത്തര മൊസൊപ്പൊട്ടേമയിലെ സമാറ സംസ്കാരത്തിന്റെ പിൻഗാമികളായിരിക്കാമെന്നു കരുതുന്നു. ഇവരെ പ്രോട്ടോ-യൂഫ്രെട്ടിയൻസ് അല്ലെങ്കിൽ ഉബൈദിയൻസ് എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. അവർ ചതുപ്പുകൾ നികത്തി കൃഷി ചെയ്യുകയും വാണിജ്യം, തുകൽ വ്യവസായം, മൺപാത്രനിർമ്മാണം, ഇഷ്ടികനിർമ്മാണം, മുതലായവ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.
പ്രത്യേകശൈലിയിൽ ചായം തേച്ച കളിമൺപാത്രങ്ങളാണ് ഉബൈദ് കാലഘട്ടത്തിന്റെ സവിശേഷത. ഇവ മെസൊപ്പൊട്ടേമിയയിൽ നിന്നും പേർഷ്യൻ ഗൾഫിൽ നിന്നും കണ്ടെടുത്തിട്ടുണ്ട് . ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് മെസൊപ്പൊട്ടേമിയയിലെ എറിഡുവിൽ ജലസേചനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള കൃഷിരീതിയുമായി കർഷകർ അധിവാസമുറപ്പിക്കുന്നത്. ഉറുക് സംസ്കാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട യഥാർത്ഥ സുമേരിയക്കാരാണോ ഉബൈദ് സംസ്കാരത്തിനു പിന്നിലെന്ന് വ്യക്തമല്ല. എറിഡുവിന്റെ പ്രധാന രക്ഷാധികാരിയും വിജ്ഞാനത്തിന്റേയും ദേവനായ എൻകിയിൽ നിന്ന് ഉറുകിന്റെ രക്ഷാധികാരിയും യുദ്ധത്തിന്റേയും സമാധാനത്തിന്റേയും ദേവതയായ ഇനന്നയിലേക്ക് സംസ്കാരത്തിന്റെ സംഭാവനകൾ കൈമാറുന്ന കഥ ഉറുക് നഗരത്തിന്റെ വളർച്ചയുടെ പ്രതീകമായിരിക്കാമെന്ന് കരുതപ്പേടുന്നു.
സുമേരിയൻ ഭരണാധികാരികളുടെ പട്ടികയിലുള്ള കിഷിലെ ഒന്നാം രാജവംശത്തിലെ പതിമൂന്നാമത്തെ രാജാവായ എറ്റാനയാണ് മറ്റേതെങ്കിലും ഐതിഹാസികസ്രോതസ്സുകളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ആദ്യത്തെ ഭരണാധികാരി. കിഷിലെ എൻമേബരഗേസിയാണ് പുരാവസ്തുരേഖകളാൽ സാധൂകരിക്കാവുന്ന ആദ്യത്തെ രാജാവ്. എൻമേബരഗേസിയുടെ പേര് ഗിൽഗമെഷ് ഇതിഹാസത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നതിനാൽ ഗിൽഗമെഷ് ഉറുകിലെ രാജാവായിരുന്നുവെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.ഗിൽഗമെഷിന്റെ ഇതിഹാസത്തിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ യുദ്ധാവസ്ഥയിലുള്ള വർദ്ധനവു കാണാൻ കഴിയും. നഗരങ്ങളുടെ വലിപ്പം വർദ്ധിക്കുകയും അവ കോട്ടകളാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇതോടൊപ്പം തന്നെ തെക്കൻ മെസപ്പൊട്ടേമിയയിലെ സംരക്ഷണമില്ലാത്ത ഗ്രാമങ്ങൾ അപ്രത്യക്ഷമാവാനും ആരംഭിച്ചു.)
ഉറുക് കാലഘട്ടത്തിലെ സുമേറിയൻ നഗരങ്ങൾ ഭരിച്ചിരുന്നത് എൻസി എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന പുരോഹിതരാജാക്കന്മാരായിരുന്നു. ഈ ഭരണകർത്താക്കളെ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും ഉൾപ്പെട്ട മുതിർന്നവരുടെ ഒരു സമിതി സഹായിച്ചിരുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു. പിൽക്കാലത്തെ സുമേറിയൻ പന്തീയോൻ ഈ രാഷ്ട്രീയരീതിയെ മാതൃകയാക്കിയതാകാമെന്നു അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. ഉറുക് കാലഘട്ടത്തിലെ സുമേറിയൻ നഗരങ്ങൾക്ക് പൊതുവേ കോട്ടമതിലുകളുണ്ടായിരുന്നില്ല. മാത്രമല്ല സംഘടിതമായ സൈന്യങ്ങളെക്കുറിച്ചോ യുദ്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചോ ഉള്ള തെളിവുകളും ആ കാലഘട്ടത്തിൽനിന്ന് ലഭ്യമല്ല. 50000-ലധികം ജനസംഖ്യയുമായി ആ കാലഘട്ടത്തിൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും നഗരവത്കരിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലമായി ഉറുക് മാറി.
ഉറുക് കാലഘട്ടത്തോടുകൂടി തെക്കൻ മെസൊപ്പൊട്ടേമിയയിലെ നദികളിലൂടേയും കനാലുകളിലൂടേയുമുള്ള ചരക്കുഗതാഗതത്തിലുള്ള വർധനവ് വലുതും പതിനായിരത്തിലധികം ജനസംഖ്യയുള്ള ക്ഷേത്രകേന്ദ്രീകൃതമായ നഗരങ്ങളുടെ വളർച്ചക്ക് വഴി തെളിച്ചു. ഈ നഗരങ്ങൾ കേന്ദ്രീകൃതഭരണസംവിധാനത്തോടു കൂടിയതും പ്രത്യേക തൊഴിലുകളിൽ വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടിയവരെ ‍‍ജോലികൾക്കുപയോഗിക്കുന്നവയുമായിരുന്നു. ഉറുക് നാഗരികതയുടെ പ്രഭാവത്താൽ ചുറ്റുമുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങൾ തനതായ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയും സംസ്കാരങ്ങളും വികസിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ സുമേറിലെ നഗരരാഷ്ട്രങ്ങൾക്ക് അവയുടെ കോളനികൾ നിലനിർത്താൻ സാധിച്ചില്ല.
സുമേറിയൻ സംസ്കാരം ഉറുക് കാലഘട്ടത്തിൽ രൂപം കൊള്ളുകയും ജെംദെറ്റ് നാസർ കാലഘട്ടത്തിലും മെസപ്പൊട്ടേമിയയിലെ ആദ്യകാലരാജവംശത്തിന്റെ കാലത്തോളം തുടരുകയും ചെയ്തു. ബി.സി.ഇ മൂന്നാം സഹസ്രാബ്ദത്തിൽ സുമേറിയക്കാരും അക്കാദിയൻമാരും തമ്മിൽ സാംസ്കാരികസമ്മിശ്രണം നടക്കുകയും ചെയ്തു.സുമേറിയക്കാർക്ക് ക്രമേണ അവരുടെ ആധിപത്യം നഷ്ടപ്പെടുകയും അക്കേദിയൻ സാമ്രാജ്യം സുമേറിയ കീഴടക്കുകയും ചെയ്തെങ്കിലും സുമേറിയൻ ഭാഷ ഒരു പവിത്രഭാഷയായി തുടർന്നു. തദ്ദേശീയ സുമേറിയൻ ഭരണം ഉറിലെ മൂന്നാം രാജവംശക്കാലത്ത് ഒരു നൂറുവർഷത്തേക്കുകൂടി തിരിച്ചുവന്നിരുന്നു.
സുമേറിയക്കാർ സംസാരിച്ചിരുന്ന ഭാഷ മറ്റു ഭാഷാവർഗ്ഗങ്ങളുമായി ബന്ധമില്ലാത്ത ഒന്നായിരുന്നു. എന്നാൽ സുമേറിയക്കാരുടെ കീഴിലുള്ള ചില നഗരങ്ങളുടെ പേരുകൾ സുമേറിയൻ ഭാഷയിലല്ലാത്തതിനാൽ സുമേറിയൻ ഭാഷയ്ക്കുള്ളിൽ കീഴിൽ അജ്ഞാതമായ ഒരു സബ്‌സ്‌ട്രേറ്റ് ഭാഷ കണ്ടെത്താൻ കഴിയുമെന്ന് നിരവധി ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ അവകാശപ്പെടുന്നു. സുമേരിയൻ ഭാഷ ആദ്യമായി സംസാരിച്ചിരുന്നവർ മെസപ്പൊട്ടേമിയയുടെ വടക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ ജലസേചനം മൂലമുള്ള കൃഷി സാദ്ധ്യമാക്കിയതിനുശേഷം സുമേരിയയിലെത്തിയ കർഷകരായിരിക്കാമെന്ന് ചില പുരാവസ്തുഗവേഷകർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.
ബി.സി.ഇ നാലാം സഹസ്രാബ്ദത്തിന്റെ അവസാനകാലഘട്ടങ്ങളിൽ സുമേർ സ്വതന്ത്രനഗരരാഷ്ട്രങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഈ നഗരരാഷ്ട്രങ്ങൾ കനാലുകളാലും കൽമതിലുകളാലും വിഭാഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നഗരരാഷ്ട്രങ്ങൾ അവയോരോന്നിന്റേയും രക്ഷാധികാരികളായ ദേവന്മാർക്കും ദേവതമാർക്കും സമർക്കിപ്പെട്ട ക്ഷേത്രങ്ങളാൽ കേന്ദ്രീകൃതമായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നവയായിരുന്നു. ഇവ എൻസി എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന പുരോഹിതഗവർണർമാരാലോ ലുഗാൽ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന രാജാക്കന്മാരാലോ ഭരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
ഹ്രസ്വകാലത്തേക്കുമാത്രമേ നിലനിന്നുള്ളൂ എങ്കിലും ചരിത്രത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ആദ്യസാമ്രാജ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് ലഗാഷിലെ ഏന്നാറ്റത്തിന്റേത്. എന്നാറ്റം സുമേറിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും കിഷ്, ഉറുക്, ഊർ, ലാർസ എന്നിവയുൾപ്പെടെ കീഴടക്കി. കൂടാതെ ലഗാഷിന്റെ എതിരാളികളായ നഗര-സംസ്ഥാനമായ ഉമ്മയെ കപ്പത്തിനു വിധേയമാക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിൽ ഈലത്തിന്റേയും പേർഷ്യൻ ഉൾക്കടലിന്റേയും ചില ഭാഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിനുശേഷം ലഗാഷിലെ സാമ്രാജ്യം തകർന്നു.
ഉറുക് കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട നഗരരാഷ്ട്രങ്ങളിലെ രാജാക്കന്മാരുടെ പേരുകൾ പ്രാചീന സുമേരിയൻ ഭരണാധികാരികളുടെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഭരണാധികാരികളുടെ പട്ടികയിലെ ആദ്യത്തെ ഒരു കൂട്ടം പേരുകൾ പ്രളയത്തിനു മുമ്പ് ഭരിച്ചവരുടേയാണെന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. സുമേറിയൻ ഇതിഹാസങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന അലുലിം, ഡുമിസിഡ് എന്നിവരുടെ പേര് ഈ പട്ടികയിൽ കാണപ്പെടുന്നതിനാൽ പട്ടികയിലെ പല പേരുകളും കല്പനാസൃഷ്ടികളാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.