polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
കേരളത്തിലെത്തിയ ആദ്യത്തെ പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് മിഷണറിയാണ് വില്യം ടോബിയാസ് റിംഗിൾടൗബെ . 1770 ആഗസ്റ്റ് 8-ന് പോളണ്ടിലെ ഷിഡ്‌വോവിറ്റ്സെയിൽ ജനിച്ചു. ലൂഥറൻ വിശ്വാസിയായിരുന്ന പിതാവ് ഗോട്‌ലീബ് റിംഗിൾടൗബെ ഷിഡ്‌വോവിറ്റ്സെ വികാരിയായിരുന്നു. ഹാല്ലെ സർവകലാശാലയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം കഴിഞ്ഞ ടൗബെ 1796-ൽ ജർമ്മനിയിലെ വെർണിഗറോഡിൽ പുരോഹിതവൃത്തിക്ക് നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു. 1797-ൽ എസ്.പി.സി.കെ യുടെ മിഷണറിയായി കൊൽക്കത്തയിൽ എത്തിയെങ്കിലും 1799-ൽ ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക് മടങ്ങിപ്പോകേണ്ടിവന്നു. 1803-ൽ എൽ.എം.എസ്. അംഗമാകുകയും 1804-ൽ വീണ്ടും ഇന്ത്യയിൽ മിഷണറിപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി എത്തുകയും ചെയ്തു.
അനാരോഗ്യംമൂലം ഇദ്ദേഹം കേരളത്തിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വേദമാണിക്കത്തെ ചുമതലപ്പെടുത്തിയതിനുശേഷം 1816-ൽ ശ്രീലങ്കയിലേക്കും പിന്നീട് മലാക്കയിലേക്കും പോയി. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല. മലയായിലെ കിരാതജാതിക്കാർ ഇദ്ദേഹത്തെ കൊന്നുവെന്നും, മധ്യ ആഫ്രിക്കയിലെ നരഭോജികൾ 1820-ൽ ഇദ്ദേഹത്തെ കൊലപ്പെടുത്തിയെന്നും, ഈ രണ്ടുവിധത്തിലുമല്ല, ഒരു കപ്പൽ യാത്രാമധ്യേ ഇദ്ദേഹം മരിക്കുകയാണുണ്ടായതെന്നുമുള്ള വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്.
1914-ൽ രാജഗോപാലാചാരി മദ്രാസിലേയ്ക്ക് ജുഡീഷ്യൽ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് സെക്രട്ടറിയായി തിരികെയെത്തി. ഈ പോസ്റ്റിലെത്തുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരനായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 1917-ൽ ഇദ്ദേഹത്തെ മദ്രാസ് ഗവർണറുടെ കൗൺസിലിലെ അംഗമായി നിയമിച്ചു. 1919-ലെ ഗവണ്മെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യ ആക്റ്റ് പ്രകാരം മദ്രാസ് ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിൽ നിലവിൽ വന്നപ്പോൾ 1920 ഡിസംബർ 17-ന് രാജഗോപാലാചാരിയെ ഇതിന്റെ ആദ്യ പ്രസിഡന്റായി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയുണ്ടായി. പനങ്ങൽ രാജാവിന്റെ ജസ്റ്റീസ് പാർട്ടി സർക്കാരിനെതിരേ അവിശ്വാസപ്രമേയം കൊണ്ടുവരുന്നതിൽ മുഖ്യ പങ്കുവഹിച്ചത് രാജഗോപാലാചാരിയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലാവധി 1923-ൽ അവസാനിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് എൽ. ഡി. സാമിക്കണ്ണു പിള്ള ഈ സ്ഥാനത്തെത്തി. 1923-ൽ ലണ്ടനിലെ കൗൺസിൽ ഓഫ് ഇൻഡ്യയിൽ ഇദ്ദേഹം നിയമിതനായി. 1925-ൽ അനാരോഗ്യത്തെത്തുടർന്ന് ഇദ്ദേഹം സ്ഥാനം രാജിവച്ച് ഇന്ത്യയിലേയ്ക്ക് മടങ്ങുകയായിരുന്നു ചെയ്തത്.
1907-ൽ അയ്യൻകാളി ദളിതരുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി ശ്രമിക്കുവാൻ സാധു ജന പരിപാലന സംഘം സ്ഥാപിക്കുകയുണ്ടായി. . രാജഗോപാലാചാരി ഈ നീക്കത്തെ പിൻതുണയ്ക്കുകയുണ്ടായി. 1907-ൽ തിരുവിതാംകൂർ സർക്കാർ ദളിത് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് സ്കൂളിൽ പ്രവേശനം നൽകുന്നതിനുള്ള ഉത്തരവ് പുറത്തിറക്കി. ഉയർന്ന ജാതിക്കാരായ ഭൂപ്രഭുക്കളായിരുന്നു മിക്ക സ്കൂളുകളും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്. ഇവർ സർക്കാരുത്തരവിനെ തുറന്നെതിർക്കുകയും ദളിത് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പ്രവേശനം നിഷേധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെതിരേ പ്രഷോഭം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. പിന്നോക്ക ജാതിക്കാരായ തൊഴിലാളികൾ വയലുകളിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ കൂട്ടാക്കിയില്ല. 1910-ൽ രാജഗോപാലാചാരിയും വിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ മേധാവിയായ മിച്ചലും ദളിത് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പ്രവേശനം നൽകാനുള്ള ഉത്തരവ് പരസ്യമാക്കിയതോടെ വിവാദത്തിന് അറുതി വന്നു.
1896 ഡിസംബർ മാസത്തിൽ രാജഗോപാലാചാരിയെ കൊച്ചിയുടെ ദിവാനായി മഹാരാജാവ് രാമ വർമ നിയോഗിച്ചു. 1896 മുതൽ 1901 വരെ ഇദ്ദേഹം ഈ ലാവണത്തിൽ ജോലി ചെയ്തു. ഇദ്ദേഹം ദിവാനായിരുന്നപ്പോഴാണ് കൊച്ചിൻ നേറ്റീവ് മർച്ചന്റ്സ് അസോസിയേഷൻ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടത്. ഇതാണ് പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ ചേമ്പർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ് ആൻഡ് ഇൻഡസ്ട്രി - കൊച്ചിൻ ആയി രൂപാന്തരപ്പെട്ടത്. 1901-ൽ ത്രിപ്പൂണിത്തുറയിൽ സെൻട്രൽ റിക്കോർഡ്സ് ഓഫ് കൊച്ചിൻ സ്റ്റേറ്റ് രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് പിന്നീട് പരിണമിച്ച് കേരള സ്റ്റേറ്റ് ആർക്കൈവ്സ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.
രാജഗോപാലാചാരി ഭരണരംഗത്തും മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുകയുണ്ടായി. ദളിതരെ ഇതിനു മുൻപ് ഭരണത്തിൽ നിന്നു മാറ്റി നിർത്തിയിരുന്നുവെങ്കിലും സംസ്ഥാന നിയമനിർമ്മാണ സഭയിലേയ്ക്ക് ഇവരെയും നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുള്ള ചട്ടം ഇദ്ദേഹം കൊണ്ടുവന്നു. തിരുവിതാം കൂർ സ്റ്റേറ്റ് അസംബ്ലിയിലേയ്ക്ക് ആദ്യമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട ദളിത് അംഗമായിരുന്നു അയ്യങ്കാളി. ഷേക്ക് ഹമദാനി തങ്ങൾക്ക് ഇസ്ലാമിക് കോളേജ് സ്ഥാപിക്കുവാനായി ഇദ്ദേഹം എട്ട് ഏക്കർ ഭൂമിയും നൽകുകയുണ്ടായി.
മദ്രാസിലായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. പ്രസിഡൻസി കോളേജിലും ലോ കോളേജിലുമായി ഇദ്ദേഹം വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തി. 1886 മേയ് 3-ന് ഇദ്ദേഹം ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവീസിലെ ജുഡീഷ്യൽ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റിൽ പ്രവേശിച്ചു. 1887 ഡിസംബറിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന് കളക്ടറായി നിയമനം ലഭിച്ചു. 1890 മേയ് 2 മുതൽ 1896 ഡിസംബർ വരെ ഇദ്ദേഹം മദ്രാസ് പ്രോവിൻസിൽ അസിസ്റ്റന്റ് കളക്ടറും മജിസ്ട്രേറ്റുമായി ജോലി ചെയ്യുകയുണ്ടായി .
ദിവാൻ ബഹാദൂർ സർ പെരുങ്കാവൂർ രാജഗോപാലാചാരി, കെ.സി.എസ്.ഐ., സി.ഐ.ഇ. ഇന്ത്യയിലെ ഒരു ഭരണകർത്താവായിരുന്നു. ചില രേഖകളിൽ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് സർ പി. രാജഗോപാൽ ആചാരി എന്നും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1896 മുതൽ 1901 വരെ കൊച്ചി നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റേതും 1896 മുതൽ 1901 വരെ തിരുവിതാംകൂർ നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റേയും ദിവാനായി ഇദ്ദേഹം ജോലി ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
1901-ൽ ഇദ്ദേഹത്തെ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ കോ-ഓപറേറ്റീവ് ക്രെഡിറ്റ് സൊസൈറ്റികളുടെ രജിസ്ട്രാർ ആയി നിയമിച്ചു. 1902 മാർച്ച് മുതൽ 1906 വരെ ഇദ്ദേഹം അസിസ്റ്റന്റ് കളക്ടറായും ജോലി ചെയ്തു. അതിനുശേഷമാണ് ഇദ്ദേഹത്തെ തിരുവിതാംകൂർ ദിവാനായി നിയമിച്ചത്.
1909-ൽ ഇദ്ദേഹത്തിന് കമ്പാനിയൻ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി ഇന്ത്യൻ എമ്പയർ ബഹുമതിയും 1920-ൽ നൈറ്റ് കമാൻഡർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ദി സ്റ്റാർ ഓഫ് ഇന്ത്യ ബഹുമതിയും ലഭിക്കുകയുണ്ടായി.
ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്ത് വിവാദങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നു. വൈക്കം മൗലവിയെപ്പറ്റിയുള്ള തന്റെ ഗ്രന്ഥത്തിൽ എം.എ. ഷുക്കൂർ രാജഗോപാലാചാരിയുടെ ഭരണം ഏകാധിപത്യസ്വഭാവം കാണിച്ചിരുന്നുവെന്ന് ആരോപിക്കുന്നുണ്ട്.
1870-ലാണ് കൃഷ്ണൻ നായർ ജനിച്ചത്. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ പെട്ട മലബാർ ജില്ലയിലെ മന്നത്ത് എന്ന ഭൂപ്രഭുക്കൻമാരുടെ കുടുംബത്തിലാണ് ഇദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം മലബാറിലായിരുന്നു. കൽക്കട്ട ഗവണ്മെന്റ് കോളേജിലും മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജിലുമായി ഇദ്ദേഹം ബിരുദപഠനം നടത്തി. മദ്രാസ് ലോ കോളേജിലെ നിയമപഠനത്തിനു ശേഷം ഇദ്ദേഹം അഭിഭാഷകനായി ജോലിയാരംഭിച്ചു.
ഇൻഡ്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സിലും പിന്നീട് ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടിയിലും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ പൊതുപ്രവർത്തകനാണ് ദിവാൻ ബഹാദൂർ സർ മന്നത്ത് കൃഷ്ണൻ നായർ കെ.സി.ഐ.ഇ. . ഇദ്ദേഹം മദ്രാസ് ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലിൽ അംഗമായിരുന്നു. പിന്നീട് ഇദ്ദേഹം മദ്രാസിലെ ഗവർണറാകുകയും ചെയ്തു. 1914 മുതൽ 20 വരെ കൃഷ്ണൻ നായർ തിരുവിതാംകൂറിലെ ദിവാനുമായിരുന്നു.
ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടിയും സ്വരാജ്യ പാർട്ടിയും സൈമൺ കമ്മിഷനെതിരേ കൈ കോർത്തപ്പോൾ അന്ന് മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന ലോഡ് ഗോസ്ചൻ ജസ്റ്റിസ് പാർട്ടിയെ പാട്ടിലാക്കാനായി കൃഷ്ണൻ നായരെ തന്റെ ലോ മെംബറായി നിയമിച്ചു. ലോ മെംബറായിരുന്നപ്പോൾ മുത്തുലക്ഷ്മി റെഡ്ഡി കൊണ്ടുവന്ന ദേവദാസി ബില്ലിനെ ഇദ്ദേഹം അനുകൂലിക്കുകയുണ്ടായി.
ചെറുപ്രായത്തിൽ തന്നെ ഇദ്ദേഹം ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സിൽ അംഗമാവുകയും യോഗങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 1904-ൽ ഇദ്ദേഹത്തെ മദ്രാസ് ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുത്തു. 1904 മുതൽ 1910 വരെ ഇദ്ദേഹം ഈ സ്ഥാനം വഹിക്കുകയുണ്ടായി.
മലബാറിലെ കുടിയാൻ സമ്പ്രദായം അവസാനിപ്പിക്കാനായി ഇദ്ദേഹം മലബാർ കുടിയാൻ സംഘം എന്ന സംഘടന രൂപീകരിക്കുന്നതിൽ പങ്കാളിയാവുകയുണ്ടായി. ഈ നീക്കം ബോൾഷെവിക് വിപ്ലവം എന്ന് ആക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് .
അഷ്ഠദിഗ്ഗജങ്ങൾക്കു പുറമേ മറ്റു നിരവധി കവികളും ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്നു. താള്ളപാക വംശത്തിൽപ്പെട്ട വെങ്കടേശ്വകവികൾ അനേകം പദ്യകൃതികളും അന്നമാചാര്യ നിരവധി ഭാവഗീതങ്ങളും രചിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ തിരുമലാചാര്യൻ അനേകം കീർത്തനങ്ങളും ദണ്ഡകങ്ങളും രചിച്ചു. തിമ്മക്ക ദ്വിപദവൃത്തത്തിൽ സുഭദ്രാകല്യാണം എന്ന മനോഹര കാവ്യം എഴുതി. തിരുമലാചാര്യന്റെ പുത്രന്മാരും കവികളായിരുന്നു. ചിന്നണ്ണ, ചിന്നതിരുമലാചാര്യ എന്നിവരായിരുന്നു മറ്റുചില കവികൾ. സങ്കുസാല നൃസിംഹകവി ആറുസർഗത്തിലുള്ള കവികർണരസായനം എന്ന പ്രബന്ധം രചിച്ചു. സാർഥകവും ഗംഭീരവുമാണ് ഇതിലെ വർണനകൾ. ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രമുഖ തെലുഗു കവയിത്രിയാണ് ആതുകൂരിമൊല്ല. ശ്രീരാമഭക്തയായ ഇവർ കാവ്യരൂപത്തിൽ രാമായണസംഗ്രഹം രചിച്ചു. വെഗലപുഡി വെങ്കയാമാത്യ , കന്ദുകൂരി രുദ്രകവി , ഛരിഗൊണ്ഡ ധർമന്ന , ഹരിഭട്ടൻ , അദ്ദങ്കിഗംഗാധരകവി , സാരംഗു തമയ്യ , മല്ലാറെഡ്ഡി എന്നിവരും ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ ശ്രദ്ധേയരായ കവികളാണ്. അച്ചതെനുഗുവിൽ യയാതി ചരിത്രം രചിച്ച തെലഗന്നയാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന കവി.
മുദ്ദളഗിരിയുടെ സദസ്യ കവിയായ ലിംഗനമഖി കാളേശ്വരകവി , പല ശാസ്ത്രങ്ങളിലും വിശാരദനായ ഗണപരവു വേങ്കട കവി , സമുഖം വെങ്കട കൃഷ്ണപ്പനായക , മുദ്ദുപളനി , ശേഷം വേങ്കിടപതി , കുണ്ടൂർത്തി വെങ്കടാചലപതി എന്നിവയാണ് മധുരയിലെ പ്രധാന കവികൾ. സത്യഭാമാ സാന്ത്വനമാണ് സാന്ത്വനകാവ്യങ്ങൾക്കു തുടക്കം കുറിച്ചത്. എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളുടെയും ഒരു വിജ്ഞാനകോശമാണ് പത്ത് ഉല്ലാസങ്ങളുള്ള സർവലക്ഷണ ശിരോമണി. പുതുക്കോട്ട രാജാവായ വിജയരഘുനാഥന്റെ മകൻ രായരഘുനാഥനാണ് പുതുക്കോട്ടയിലെ പ്രധാന കവി. അത്യുത്കൃഷ്ട പ്രബന്ധങ്ങളിലൊന്നായ പാർവതീ പരിണയമാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന കൃതി. നവീനാശയങ്ങളും മനോഹര വർണനകളും കൊണ്ട് ഉത്കൃഷ്ടമാണ് ഈ കാവ്യം. മൈസൂർ രാജാവായ പാലവേകരി കദരീപതി രചിച്ച ശുകസപ്തതി വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. സമകാലിക ജീവിതം വളരെ വിശദമായി ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ള ഈ കൃതി പാഴ്സി, ഉർദു എന്നീ ഭാഷകളിലേക്കു പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ബുച്ചിബാബു എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ശിവരാജു വെങ്കട സുബ്ബറാവു ധാരാളം ചെറുകഥകൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. 'മേടമേട്ട്ലു', 'അടവിനികാച്ചിനവെണ്ണെല', 'നിരന്തരത്രയം', 'ആദ്യന്തലു' തുടങ്ങിയവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന ചെറുകഥകളാണ്. ആൺഡേ നാരായണസ്വാമി നൂറോളം ചെറുകഥകൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. 'വ്യത്യാസമുലു', 'സ്നേഹിതുലു', 'ഉപാസനബലമു', 'പുത്രസന്താനമു' തുടങ്ങിയവ അസാധാരണ ചാരുതയുള്ള കഥകളാണ്. ബലിവാഡ കാന്തറാവു 'അർധഭാഗലാലോഭിന്നഹൃദയലു', 'ശ്രമികുലു' തുടങ്ങിയ കഥകൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. 'ലോകം' എന്ന കഥയിൽ പഴയ തലമുറയും പുതിയ തലമുറയും തമ്മിലുള്ള സംഘട്ടനം ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. പന്തുല ശ്രീരാമശാസ്ത്രി അറുപതോളം കഥകൾ സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ 'ബാദ്ധ്യത' എന്ന കഥ ഒരു പരീക്ഷണമാണ്. കൊമ്മൂരി വേണുഗോപാലറാവു പതിനാറാം വയസ്സിൽ കഥകൾ എഴുതിത്തുടങ്ങി. കൊമ്മൂരികഥലു, പിള്ളദോംഗ, ഇല്ലുകൊണ്ണാഡു തുടങ്ങിയവയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാസമാഹാരങ്ങൾ. കൊമ്മൂരി പദ്മാവതിദേവി ഏതാനും ചെറുകഥകൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. അവർ പത്രപ്രവർത്തകയും മഹിളാപ്രവർത്തകയും ആയിരുന്നു. 'പൊഗാഡദണ്ഡാ' എന്ന കഥ വളരെ ഹൃദയസ്പൃക്കാണ്.
അങ്ഗരവേങ്കട കൃഷ്ണറാവു , ബാലഗംഗാധര തിലക് , ബൊമ്മിറെഡ്ഡിപ്പല്ലി സൂര്യറാവു , സി. രാമചന്ദ്രറാവു , ആദിവിഷ്ണു എന്നിവരുടെ കഥകളിലും മൂല്യങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയുള്ള അന്വേഷണത്തിനാണ് മുൻഗണന. കൃഷ്ണറാവുവിന്റെ 'തൊഗരുചെത്തു', തിലകിന്റെ 'ദൊങ്ഗ', സൂര്യറാവുവിന്റെ 'ദൊങ്ഗലുന്നാരുജാഗ്രത' മുതലായ കഥകൾ ഏറെ ചർച്ചചെയ്യപ്പെട്ടവയാണ്. മധ്യവർഗജീവിതത്തിന്റെ വിവിധ വശങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച ആധുനികരിൽ കല്യാണസുന്ദരി ജഗന്നാഥ്, പൂമാ രമണമൂർത്തി, ആർ.എസ്. സുദർശനം, ഭാരതീരാമകൃഷ്ണ, ഭമിടി പാടി രാമഗോപാലം, അവസരാല രാമകൃഷ്ണറാവു എന്നിവർ ഏറെ ശ്രദ്ധേയരാണ്. ജഗന്നാഥിന്റെ 'അലരാസപുത്തിലു', രമണമൂർത്തിയുടെ 'സന്ധ്യാദീപം', 'ഭാനുമതി' രാമകൃഷ്ണയുടെ 'അത്തഗാരികഥലു', ഭമിടിപാടിയുടെ 'വെന്നലനീഡ', രാമകൃഷ്ണറാവുവിന്റെ 'അന്ദചന്ദലകഥ', 'ലളിതസംഗീതം' എന്നീ കഥകൾ മധ്യവർഗജീവിതത്തിന്റെ യഥാതഥ ചിത്രം ആവിഷ്കരിക്കുന്നു. അമരേന്ദ്ര എന്ന തൂലികാനാമത്തിലറിയപ്പെടുന്ന സി.എൻ. ശാസ്ത്രിയുടെ 'ത്രിവേണി' എന്ന കഥയിൽ ഭാരതീയ സ്ത്രീത്വത്തിന്റെ ആത്മസൗന്ദര്യം അനാച്ഛാദനം ചെയ്യുന്നു.
പുരോഗമനപരമായ വീക്ഷണഗതി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നവരാണ് അത്യാധുനിക കവികളിലധികവും. ഇവരിൽ ചിലർ ഭാവഗായകരും മറ്റുചിലർ നവക്ളാസ്സിക് പ്രസ്ഥാനക്കാരുമാണ്. വിദ്വാൻ വിശ്വത്തിന്റെ ധീരസമരം പ്രമേയമാക്കിയിട്ടുള്ള 'ഒകനാഡു' എന്ന കവിത വൃത്തനിബദ്ധമാണ്. നവക്ളാസ്സിക് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ മുന്നോടികളായി ബുച്ചി സുന്ദര രാമശാസ്ത്രി , ഏടുകൂറി വെങ്കടനരസയ്യ , ടി. രാമലിംഗേശ്വരറാവു തുടങ്ങിയവരുടെ കൃതികളെ കണക്കാക്കാം. പ്രമുഖ കവികളായ ദാശരഥി , സി. നാരായണറെഡ്ഡി എന്നിവർ ഒരേസമയം പുരോഗമന കവിതയുടെ അഭിവൃദ്ധിക്കുവേണ്ടി ശ്രമിക്കുകയും നവക്ളാസ്സിക് കവിതയുടെ ആവിർഭാവത്തിന് കളമൊരുക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ആന്ധ്രയുടെ ആസ്ഥാനകവിയായ ദാശരഥി ചെറുപ്പകാലത്ത് അഗ്നിവീണ പോലുള്ള വിപ്ളവകവിതകൾ രചിച്ചു. പിന്നീട് പരമ്പരാഗത രൂപത്തിലും മുക്തഛന്ദസ്സിലും പദ്യരചന നടത്തി. കവിതാപുഷ്പകം , ആലോചനാലോചനാലു എന്നിവയാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ചില പ്രധാന കവിതകൾ. 1957-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കർപ്പൂരവസന്തരായലുവാണ് സിംഹനാരായണറെഡ്ഡിയുടെ പ്രധാനകൃതി.
1400 മുതൽ 1510 വരെയാണ് ശ്രീനാഥകാലം. ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ അതിപ്രമുഖനായ കവി ശ്രീനാഥ ആയിരുന്നു. പാണ്ഡിത്യത്തിലും കവിത്വശക്തിയിലും ഉന്നതനായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. സംസ്കൃതം, പ്രാകൃതം, തെലുഗു എന്നീ ഭാഷകളിൽ ശ്രീനാഥ പ്രാവീണ്യം നേടി. രാജാവായ വേമറെഡ്ഡി ശ്രീനാഥയ്ക്ക് നല്ലൊരു സ്ഥാനം നല്കിയിരുന്നു. അദ്ദേഹം രാജകൊട്ടാരത്തിൽത്തന്നെയാണു പാർത്തിരുന്നത്. പതിമൂന്ന് കൃതികളുടെ രചയിതാവാണ് ശ്രീനാഥ. പ്രസിദ്ധ താർക്കികനായ ഗൗഡ ഡിണ്ഡിമഭട്ടനെ തോല്പിച്ച പണ്ഡിതനായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. ഹരവിലാസമാണ് ശ്രീനാഥന്റെ മികച്ച കൃതികളിലൊന്ന്. പൽനാടി വീരചരിത്ര ശ്രീനാഥയുടെ പരമോത്കൃഷ്ട കൃതിയാണ്. ഒരു ബഹുമുഖ പ്രതിഭയായിരുന്നു ശ്രീനാഥ. അദ്ദേഹം പണ്ഡിതന്മാരെ വാദങ്ങൾ കൊണ്ട് അമർത്താനും സാധാരണക്കാരെ നേരമ്പോക്കുകൊണ്ട് ഉണർത്താനും വൈദഗ്ദ്ധ്യമുള്ള കവി ആയിരുന്നു. പ്രേമത്തിന് പ്രധാന സ്ഥാനമുണ്ടായിരുന്നു ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളിൽ. ശിവരാത്രിമാഹാത്മ്യം, ശൃംഗാര നൈഷധം, ദാരുകാവനവിഹാരം, ഹാലാഹലഭക്ഷണം, കിരാതാർജുനീയം തുടങ്ങിയവയാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റു കൃതികൾ.
കാല്പനിക കവിത. മറ്റു ഭാരതീയ ഭാഷകളിലെന്നതുപോലെ 1920-40 കളിലെ തെലുഗുവിലും കാല്പനിക പ്രസ്ഥാനം പ്രമുഖ ശക്തിയായിത്തീർന്നു. കാല്പനിക കവികളുടെ വസന്തകാലമായിരുന്നു അത്. നവ്യ കവിതയുടെ വളർച്ചയോടുകൂടി അതിന് ഒരു പേരിടുന്നതിനെപ്പറ്റി ജി. ഹരിസർവോത്തമറാവു പ്രസിദ്ധ പണ്ഡിതനായ ജി.വി. സീതാപതി തുടങ്ങിയവരുമായി ചർച്ച നടത്തുകയും 'ഭാവകവിത്വം' എന്ന പ്രയോഗം പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഭാവകവിതകൾ എഴുതുന്നവരെ 'ഭാവകവുലു' എന്നു വിളിക്കാനും തുടങ്ങി. ഭാവകവിത ഗാനയോഗ്യവും ആത്മനിഷ്ഠവും വ്യംഗ്യപ്രധാനവുമാണ്. കവികളെ പാരമ്പര്യരീതിയിൽനിന്നു മോചിപ്പിച്ച് സ്വതന്ത്രവായു ശ്വസിപ്പിച്ചത് കാല്പനിക കവികളാണ്. അനവധി കവികൾ ശ്രവണ മധുരങ്ങളായ അനേകം കവിതകൾ രചിച്ചു. ഇപ്രകാരം തെലുഗു കവിതയെ സമ്പന്നതരമാക്കാൻ കാല്പനികതയ്ക്കു കഴിഞ്ഞു എന്നതാണ് പ്രത്യേകത. പ്രണയ കവിത, അജപാല കവിത, ദേശാഭിമാന കവിത, മിസ്റ്റിക് കവിത എന്നിങ്ങനെ വേർതിരിച്ചറിയാവുന്ന പല വിഭാഗങ്ങളും ഉണ്ടായി. ഇവയിൽ പ്രണയകവിതകളാണ് സ്വാഭാവികമായിത്തന്നെ മുന്നിട്ടു നില്ക്കുന്നത്.
എന്നീ നോവലുകളും ഇക്കാലത്ത് ജനപ്രീതി ആർജിച്ചവയാണ്. ഭരണാധികാരികളുടെ വിലക്ഷണതയും മനുഷ്യസ്വഭാവത്തിന്റെ സങ്കീർണതയും വർണിക്കാൻ പുരാതനങ്ങളായ പശ്ചാത്തലങ്ങളാണ് ഗണപതിശാസ്ത്രി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നത്. പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിശിതമായ ആക്ഷേപഹാസ്യമാണ് ആദിവിഷ്ണുവിന്റെ നോവലിൽ കാണുന്നത്. മറ്റൊരാധുനികനായ രാവൂരി ഭരദ്വാജയുടെ പാകുഡുരാള്ളൂ എന്ന നോവലിൽ സിനിമാലോകത്തെയാണ് ചിത്രീകരിക്കുന്നത്. അശുഭവിശ്വാസിയായി അറിയപ്പെടുന്ന ബലിവാഡ കാന്തറാവു അനേകം നോവലുകൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഗാർഹികാന്തരീക്ഷത്തിൽ മാതൃകാപരമായ ലാളിത്യത്തോടെ രചിക്കപ്പെട്ട ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ നോവലാണ് ഗോഡാമിദാബൊമ്മ. പാലുഗുമ്മി പദ്മരാജൂ, കൊമ്മുരിവേണു ഗോപാലറാവു, പുരാണം സുബ്രഹ്മണ്യശർമ, ധനികൊണ്ടഹനുമന്തറാവു, താള്ളൂരി നാഗേശ്വരറാവു, ഗൊല്ലപൂഡി മാരുതി റാവു, രന്ധി സോമരാജു മുതലായവർ ഈ കാലയളവിലെ ശ്രദ്ധേയരായ മറ്റു നോവലിസ്റ്റുകളാണ്.
പുരാണേതിഹാസകാലത്തെ വിവർത്തനകാലമെന്നും വിളിക്കാം. മഹാഭാരതത്തിന്റെ തെലുഗു പരിഭാഷ നിർവഹിച്ച നന്നയഭട്ടൻ, തിക്കന, എർറാപ്രഗഡ എന്നിവർ 'കവിത്രയം' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇക്കാലത്ത് സംസ്കൃതത്തിൽ നിന്ന് ഹിന്ദുമതതത്ത്വങ്ങൾ അടങ്ങിയ പുരാണങ്ങളും വേദങ്ങളും വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. വൈദികമതത്തിൽ അഭിനിവിഷ്ടനായിരുന്ന ചാലൂക്യരാജാവായ രാജരാജനരേന്ദ്രൻ ആവശ്യപ്പെട്ടതനുസരിച്ചാണ് നന്നയഭട്ടൻ ആന്ധ്രമഹാഭാരതത്തിന്റെ രചന തുടങ്ങിയത്. നന്നയഭട്ടൻ രാജരാജനരേന്ദ്രന്റെ സഭയിൽ ആസ്ഥാനകവിയായി കഴിയുമ്പോഴാണ് വ്യാസഭാരത വിവർത്തനത്തിൽ ഏർപ്പെടാൻ നിർദ്ദേശമുണ്ടായത്. സംസ്കൃത മഹാഭാരതം ആലപിച്ചുകേൾക്കുമ്പോഴെല്ലാം മഹാരാജാവിന് അനുഭവപ്പെട്ട ആനന്ദമാണ് ആ നിർദ്ദേശത്തിനു പിന്നിലുണ്ടായിരുന്നത്. മഹാഭാരതത്തിലെ ആദിപർവവും സഭാപർവവും ആരണ്യപർവത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗവും മാത്രമാണ് നന്നയൻ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്. തെലുഗുവിലെ ആദികവിയായി അദ്ദേഹം ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. കവി അകാലത്തിൽ അന്തരിച്ചതുകൊണ്ട് പരിഭാഷ മുടങ്ങി.
രഘുനാഥന്റെ രക്ഷാധികാരത്തിൽ കഴിയുന്ന മറ്റു രണ്ടു കവികളാണ് കൃഷ്ണധ്വരിയും , കാളകവിയും , നൈഷധപാരിജാതം, രഘുനാഥ ഭൂപാലീയം എന്നിവയാണ് കൃഷ്ണധ്വരിയുടെ കാവ്യങ്ങൾ. അഞ്ചുസർഗങ്ങളിലുള്ള രാജഗോപാലവിലാസമാണ് കാളകവിയുടെ കൃതി. നിരൂപകർ നന്നയയ്ക്കു സമാനമായ സ്ഥാനമാണ് ഇദ്ദേഹത്തിനും നല്കിയിട്ടുള്ളത്. അൻപതു കൃതികളുടെ കർത്താവാണ് വിജയരാഘവൻ. ഇവയിൽ ദ്വിപദികളും ഖണ്ഡകാവ്യങ്ങളും യക്ഷഗാനങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. പാദകസഹസ്രം, ലഘുനാഥഭ്യുദയം, ഗോപികാഭ്രമരഗീതം എന്നിവ പ്രധാനമാണ്. വിജയരാഘവ സദസ്സിലെ കവയിത്രിയാണ് രംഗാജമ്മ. എട്ട് ഭാഷകളിൽ ഇവർ കാവ്യരചന നടത്തിയിരുന്നു. സംഗ്രഹഭാഗവതം, സംഗ്രഹഭാരതം, സംഗ്രഹ രാമായണം, ഉഷാപരിണയം എന്നിവയാണ് പ്രധാന കൃതികൾ. കുവലാശ്വചരിത്രത്തിന്റെ കർത്താവായ സവരമുചിന്ന നാരായണയാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന കവി. ആഖ്യാനസങ്കേതം, വർണനയുടെ സ്വാഭാവികത, സംഭാഷണത്തിന്റെ ഔചിത്വം എന്നീ കാര്യങ്ങളിൽ കലാപൂർണോദയത്തിനു തുല്യമാണ് ഈ കൃതി. മാധുര്യവും ഒഴുക്കും ഉള്ളതാണ് രചനാരീതി.
വീരേശലിംഗം പന്തുലുവിന്റെ രാജശേഖര ചരിത്ര ആണ് തെലുഗുവിലെ ആദ്യനോവലെന്ന് അദ്ദേഹം ആത്മകഥയിൽ അവകാശപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ നരഹരിഗോപാലകൃഷ്ണമ്മ ചെട്ടിയുടെ ശ്രീരംഗരാജചരിത്ര ത്തെയാണ് നിരൂപകർ ആദ്യനോവലായി കണക്കാക്കുന്നത്. സത്യവതിചരിത്ര എന്ന ലഘു നോവലും വീരേശലിംഗത്തിന്റേതാണ്. രംഗരാജചരിത്രയാണ് തെലുഗുവിലെ ആദ്യത്തെ നോവൽ എന്ന അഭിപ്രായവുമുണ്ട്. ഗള്ളിവറുടെ സഞ്ചാരകഥകളെ ആധാരമാക്കി സത്യരാജപൂർവദേശയാത്രലു എന്ന കൃതിയും പന്തലു രചിച്ചു. ചിന്താമണി എന്ന പ്രസിദ്ധീകരണത്തിന്റെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ ഓരോ വർഷത്തെയും മികച്ച നോവലുകൾക്ക് സമ്മാനങ്ങൾ നല്കാൻവേണ്ട ഏർപ്പാടുകൾ ചെയ്തതും വീരേശലിംഗമാണ്. ചിലകമർത്തിയും ഖണ്ഡവല്ലിയും മികച്ച നോവലിസ്റ്റുകളായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ചിലകമർത്തി ധാരാളം നോവലുകൾ എഴുതി. ചിലകമർത്തിയുടെ രംഗപ്രവേശത്തോടുകൂടി നോവൽരംഗത്ത് ഒരു പുതുയുഗം തുടങ്ങി. ബുലുസു പാപയ ശാസ്ത്രി, രെണ്ടാല വെങ്കടസുബ്ബറാവു, കെ. ലക്ഷ്മി നരസയ്യ എന്നിവരും നല്ല നോവലുകൾ രചിച്ചു.
അറുപതുകളിലും എഴുപതുകളിലും അരങ്ങത്തുവന്ന പുതുനോവലിസ്റ്റുകളിൽ മിക്കവരും സർവകലാശാലകളിൽനിന്നു പുറത്തുവന്ന ചെറുപ്പക്കാരാണ്. വിദ്യാഭ്യാസംകൊണ്ട് പുതിയ ജീവിത വീക്ഷണം നേടിയ കഥാകാരികളിൽ സി. ആനന്ദാരാമം, ഡി. കാമേശ്വരി, എം.ജി. സരസ്വതി, കെ. രുക്മിണീദേവി മുതലായവർ ശ്രദ്ധേയരാണ്. കുടുംബത്തിലും സമൂഹത്തിലും പലതരം സങ്കീർണപ്രശ്നങ്ങളെ അഭിമുഖീകരിക്കേണ്ടിവരുന്ന ആധുനിക സ്ത്രീയാണ് ഇവരുടെ നോവലുകളിലെ മുഖ്യകഥാപാത്രം. 1972-ൽ ചിട്ടറെഡ്ഡി സൂര്യകുമാരി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പാമുപഗ എന്ന നോവൽ എമിലി ബ്രോൺടിയുടെ വതറിങ് ഹൈറ്റ്സ് എന്ന നോവലിനെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്നു. വഞ്ചിതയായ ഒരു സ്ത്രീയുടെ ജീവിതം ചിത്രീകരിക്കുന്ന നോവലാണ് എം.ജി. സരസ്വതിയുടെ ആശാലു വേഗിനകാടു . രുക്മിണീദേവിയുടെ നവതമാനവത മാനവികതയുടെ മഹത്ത്വം എടുത്തുകാട്ടുന്നു. ഒരു മികച്ച നോവലിസ്റ്റ് എന്ന നിലയിൽ പ്രതിഷ്ഠ നേടിയ ആനന്ദരാമം രചിച്ച സമത, വൈതരണി, അഡവിമല്ലേ എന്നീ നോവലുകൾ നിശിത ഹാസ്യാത്മക കൃതികളാണ്.
വിലാപകാവ്യങ്ങൾ. ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കവികൾ വിലാപകാവ്യങ്ങൾ പലതും പരിഭാഷപ്പെടുത്തി. മൗലിക കൃതികളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. വാവിലാലാ വാസുദേവശാസ്ത്രി പിതാവിന്റെ ചരമത്തെക്കുറിച്ച് പിത്രാരാധനമു, ഭാര്യയുടെ വിയോഗത്തെക്കുറിച്ച് രുക്മിണീ സ്മരണമു എന്നീ വിലാപകാവ്യങ്ങൾ എഴുതി. വഡ്ഡാദി സുബ്ബരായുഡു പത്നിയുടെ വേർപാടിനെക്കുറിച്ച് സതിസ്മൃതിയും പുത്രന്റെ നിര്യാണത്തെക്കുറിച്ച് സുതസ്മൃതിയും എഴുതി. 20-ാം ശ.-ത്തിന്റെ ആരംഭത്തിലുണ്ടായ വിലാപകാവ്യങ്ങളാണ് പുത്രശോകമു , പ്രേയസീസ്മൃതി , മിത്രസ്മൃതി എന്നിവ. ദുവ്വൂരി രാമിറെഡ്ഡി, വിശ്വനാഥ സത്യനാരായണ, മാധവപ്പെദ്ദി ബുച്ചി സുന്ദരരാമശാസ്ത്രി എന്നിവരും ഭാര്യാമരണത്തെക്കുറിച്ച് വിലാപകാവ്യങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ബസവരാജു അപ്പാറാവു, പെദ്ദിഭട്ട്ല രാമചന്ദ്രറാവു, മാർക്കണ്ഡേയശർമ, അദ്ദെപ്പള്ളി നാഗഗോപാലറാവു എന്നിവരും പ്രസിദ്ധരായ വിലാപകാവ്യ കർത്താക്കളാണ്.
മഹാഭാരത പരിഭാഷയിൽ ഏർപ്പെട്ട മൂന്നാമത്തെ കവിയാണ് എർറന പ്രഗഡ . തിക്കന വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ഉദ്യമിക്കാത്ത ആരണ്യകാണ്ഡത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗം ഇദ്ദേഹം പൂർത്തിയാക്കി. നന്നയയുടെ ശൈലിയിൽ തുടങ്ങി തിക്കനയുടെ ശൈലിയിൽ അവസാനിപ്പിച്ചു എന്നതാണ് പ്രത്യേകത. വാല്മീകി രാമായണ വിവർത്തനമാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ കൃതി. അതിപ്പോൾ ലഭ്യമല്ല. എർറനയുടെ പ്രതിഭ അതിന്റെ ഉദാത്തതയിൽ എത്തിനില്ക്കുന്നത് മൂന്നാമത്തെ കൃതിയായ ഹരിവംശത്തിലാണ്. സംസ്കൃതത്തിൽനിന്നുള്ള വിവർത്തനമാണ് ഈ കൃതി. ഇതിൽ ഹരിയുടെ വംശത്തിന്റെ കഥ സവിസ്തരം പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുണ്ട്. ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണത്തിൽ നിന്നെടുത്തിട്ടുള്ള ഈ കഥയിൽ ഉചിതസ്ഥാനങ്ങളിൽ പല വർണനകളും കൂട്ടിച്ചേർത്ത് കൃത്രിമപ്രബന്ധത്തിന്റെ രൂപം നല്കിയിരിക്കുന്നതുകാണാം. സരളവും ശുദ്ധവും നിരർഗളവുമാണ് ഭാഷാരീതി. പ്രബന്ധരചനയിൽ സമർഥനായിരുന്നതിനാൽ പ്രബന്ധപരമേശ്വരൻ എന്നും ശിവഭക്തനായിരുന്നതിനാൽ ശംഭുദാസൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
കേതന എന്ന കവി ബാണഭട്ടന്റെ കാദംബരി കാവ്യമായി രചിച്ചു. മൂലഘടിക കേതന എന്ന മറ്റൊരു കവിയുണ്ട് . ഇദ്ദേഹമാണ് വിജ്ഞാനേശ്വരം എന്ന പേരിൽ യാജ്ഞവല്ക്ക്യ ധർമശാസ്ത്രം പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. അതും ഒരു സ്വതന്ത്ര വിവർത്തനമാണ്. ആദ്യത്തെ തെലുഗു വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥമായ ആന്ധ്രഭാഷാഭൂഷണവും ഈ കേതനന്റെ കൃതിയാണ്. ദണ്ഡിയുടെ ദശകുമാരചരിതം വിവർത്തനം ചെയ്ത ഇദ്ദേഹം 'അഭിനവദണ്ഡി' എന്ന ബിരുദവും നേടിയിരുന്നു. ഈ സ്വതന്ത്ര പരിഭാഷ തിക്കനയ്ക്കാണ് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. ലളിതമെങ്കിലും ശക്തവും ഹൃദ്യവുമാണ് ഭാഷാരീതി. മാരണമന്ത്രി എന്ന കവി മാർക്കണ്ഡേയപുരാണത്തെ അവലംബമാക്കി അതേ പേരിൽത്തന്നെ ഒരു കൃതി രചിച്ചു. ഗദ്യപദ്യമയമായ കൃതിയാണ് മാർക്കണ്ഡേയപുരാണം. ഭാരതം വിരാടപർവം മുതൽ വിവർത്തനം ചെയ്തതായി പറയപ്പെടുന്ന അഥർവണാചാര്യയും നീതിസാരമുക്താവലിയുടെ കർത്താവായ ബദ്ദെഭൂപാല യും ഈ കാലത്ത് ജീവിച്ചിരുന്ന പ്രമുഖ കവികളാണ്.
അവധാന കവിതകളിലും നിമിഷകവിതകളിലും വിദഗ്ദ്ധനായിരുന്നു രാമരാജഭൂഷണ എന്നുകൂടി പേരുള്ള ഭട്ടുമൂർത്തി . കാവ്യാനുശാസന ഗ്രന്ഥമായ നരസഭൂപാലീയം, നളോപാഖ്യാനം, വാസുചരിത്രം എന്നിവയാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന കൃതികൾ. ഒന്നാംകിട പ്രബന്ധങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന കൃതിയാണ് വാസുചരിത്രം. പിന്നീട് വന്ന പല കവികളും വാസുചരിത്രത്തെ അനുകരിച്ച് ചിന്നവാസുചരിത്രങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. നളന്റെയും ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെയും കഥ ഒരേസമയം അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഈ കാവ്യം കവിയുടെ അതിവിപുലമായ പാണ്ഡിത്യമാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. സുപ്രസിദ്ധ കവിയായ തെന്നാലി രാമകൃഷ്ണ ഘടികാചല മഹാത്മ്യം, പാണ്ഡുരംഗ മാഹാത്മ്യം എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു മഹാകാവ്യങ്ങൾ രചിച്ചു. ശൈവമതത്തെ അനുകരിച്ചുള്ള ഉദ്ഭടാരാധ്യചരിത്രവും ഇദ്ദേഹത്തിന്റേതാണെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ഫലിതമയവും സാന്ദർഭികവുമാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതകൾ. ആശയ ഗാംഭീര്യത്തിനും രസഭാവാവിഷ്കരണത്തിനും പാത്രചിത്രണത്തിനും വിശ്രുതനാണ് രാമകൃഷ്ണ.
ദ്രാവിഡഭാഷാഗോത്രത്തിൽ ഏറ്റവുമധികം പ്രചാരത്തിലുള്ള ഭാഷയാണ് ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ ദ്രാവിഡ ഭാഷകളിൽ ഒന്നായ തെലുഗു. ഭാരതീയ ഭാഷകളിൽ ഹിന്ദിക്കു പുറമേ ഏറ്റവുമധികം പേർ സംസാരിക്കുന്ന ഭാഷയും തെലുഗുവാണ്. പുലിക്കോട്ടു മുതൽ ചിക്കാക്കോൾ വരെയുള്ള കിഴക്കൻ സമുദ്രതീരപ്രദേശങ്ങളിലും ഉള്ളിലേക്ക് മഹാരാഷ്ട്രയുടെയും മൈസൂറിന്റെയും കിഴക്കേ അതിരോളം ബല്ലാരിയിൽ വടക്കുകിഴക്കൻ അതിർത്തിയും അനന്തപ്പൂരിന്റെ കിഴക്കുവശത്തു ഭൂരിഭാഗവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സ്ഥലത്തും നാഗപ്പൂരിലും ഗോണ്ടിവനത്തിലും ഉള്ള ഏതാനും പ്രദേശങ്ങളിലും തെലുഗു സംസാരിക്കുന്നവർ അധിവസിക്കുന്നു. കൃഷ്ണദേവരായരുടെ കാലത്തും അതിനുശേഷവും കുടിയേറിപ്പാർത്തവരുടെ പിൻതലമുറക്കാരായിരിക്കാം തമിഴ്നാട്ടിൽ പലയിടത്തും തെലുഗു സംസാരിക്കുന്നവരായി കാണപ്പെടുന്നവർ. വടക്ക് ഒറിയ, ഹൽസി, ഗോണ്ടി, മറാഠി എന്നിവയും പടിഞ്ഞാറ് മറാഠി, കന്നഡ എന്നിവയും തെക്ക് തമിഴും ആണ് ഭാഷാപരമായ അതിരുകൾ.
പണ്ഡിതന്മാർക്ക് നാടോടിപ്പാട്ടുകളിൽ താത്പര്യമില്ലാതിരുന്നതുമൂലം അവ ആദ്യമൊന്നും അച്ചടിക്കപ്പെട്ടില്ല. സാധാരണ സംഭാഷണത്തിന് ഉപയോഗിച്ചുവന്ന ഭാഷതന്നെയായിരുന്നു നാടോടിപ്പാട്ടുകളിലും പ്രയോഗിച്ചിരുന്നത്. അവ 'ദേശി' വൃത്തങ്ങളിൽ രചിക്കപ്പെട്ടവയുമായിരുന്നു. സംസ്കൃതവൃത്തങ്ങൾ അവയെ സ്വാധീനിച്ചിരുന്നില്ല. ധീരനായകന്മാരെ വാഴ്ത്തുന്ന നാടോടിപ്പാട്ടുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. ശ്രീനാഥ യുടെ പാൽനാടി വീരചരിത്രയാണ് ആദ്യത്തെ വീരകഥാഗീതി. അക്കിരാജു ഉമാകാന്തം സുദീർഘമായ അവതാരികയോടുകൂടി ഇതു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. 1182-ൽ നടന്ന പൽനാടി യുദ്ധത്തെ ആധാരമാക്കിയാണ് ഈ പാട്ടുകൃതി രചിച്ചത്. കടമരസു എന്ന പ്രമാണിയുടെ കഥ കാവ്യമാക്കി പ്രകാശിപ്പിച്ചത് കൊമനാലാ യെല്ലയ ആണ്. കടമരസുവിന് ഒരു ദേവന്റെ സ്ഥാനമാണ് പില്ക്കാലത്തു ലഭിച്ചത്. ബൊബ്ബിലപാട മറ്റൊരു ജനകീയ കഥാഗീതിയാണ് . പെദ്ദാദമല്ലേശമാണ് ഇതിന്റെ രചയിതാവ്.
മഞ്ജുശ്രീ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന അക്കിരാജു രമാപതിറാവു പത്ത് നോവലുകളും നാല് ചെറുകഥാ സമാഹാരങ്ങളും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. കമ്യൂണിസ്റ്റ് തത്ത്വങ്ങളിൽ ഉറച്ച വിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്ന ആൾവാർസ്വാമി വട്ടിക്കോട്ട അനേകം നോവലുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. പ്രജാലമനിഷി , ഗംഗു എന്നിവയാണ് മുഖ്യ കൃതികൾ. സമകാലീന സത്യങ്ങളിലേക്കു വെളിച്ചം വീശുന്നവയാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ നോവലുകൾ. നൈസാമിന്റെ കാലത്ത് ജനങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ദുരിതങ്ങൾ, സ്തുതിപാഠകരായ പ്രഭുക്കൾ, നിസ്സഹായരായ അടിമകൾ, അധഃസ്ഥിതരുടെ മതപരിവർത്തനം തുടങ്ങിയവ അക്കാലത്തു നിലനിന്നിരുന്ന രീതിയിൽ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ദേവത, വക്രിഞ്ചിന സരളരേഖളു എന്നിവയാണ് കാഞ്ചിരാമകൃഷ്ണമോഹന്റെ പ്രധാന നോവലുകൾ. ഉർദു, കന്നഡ എന്നീ ഭാഷകളിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ട വക്രിഞ്ചന സരളരേഖളു എന്ന നോവലിന്റെ ചലച്ചിത്രാവിഷ്കാരവും ജനപ്രീതി നേടി.
നായകന്മാരിൽ സർവപ്രധാനിയായ രഘുനാഥനായകനാണ് തഞ്ചാവൂർ കവികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ. രാമായണം, വാല്മീകിചരിത്രം, രണ്ടു ദ്വിപദകാവ്യങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളിൽ പ്രധാനം. രാമായണത്തിലെ നാലു സർഗങ്ങളേ ലഭിച്ചിട്ടുള്ളൂ. വാല്മീകിചരിത്രത്തിൽ വാല്മീകി മുനി കവിയായതെങ്ങനെ എന്ന് വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നളചരിത്രവും അച്യുതാഭ്യുദയവുമാണ് ദ്വിപദകാവ്യങ്ങൾ. പിതാവിന്റെ ചരിത്രമാണ് അച്യുതാഭ്യുദയത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. രഘുനാഥന്റെ സദസ്യകവികളിലെ അഗ്രഗണ്യനാണ് ചേമകൂരി വേങ്കടകവി. സാരംഗനാഥചരിത്രം, വിജയവിലാസമു എന്നിവയാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കാവ്യങ്ങൾ. സാരംഗനാഥചരിത്രത്തിൽ കവിയുടെ നൈസർഗിക മഹത്ത്വം തെളിഞ്ഞു കാണാം. പഞ്ചമഹാകാവ്യങ്ങളുടെ നിലവാരം പുലർത്തുന്ന പ്രബന്ധങ്ങളിലൊന്നാണ് വിജയവിലാസം. മഹാഭാരതത്തിൽ നിന്നെടുത്തിട്ടുള്ള ഈ കഥയിൽ മനോഹരവർണനകളും ഉന്നത ആശയങ്ങളും ചേർത്ത് വിപുലപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ബി.സി. 200 മുതൽ എ.ഡി. 500 വരെയുള്ള ആന്ധ്രയിലെ സംസ്കൃത ശിലാലിഖിതങ്ങളിലും സപ്തശതി എന്ന പ്രാകൃത പദ്യസമാഹാരത്തിലും കുമാരിലഭട്ടന്റെ തന്ത്രവാർത്തികത്തിലും മറ്റു പല പുരാരേഖകളിലും തെലുഗു ഭാഷയിലുള്ള സ്ഥലനാമങ്ങളും വ്യക്തിനാമങ്ങളും മാത്രമേ കാണുന്നുള്ളൂ. ഭരണകർത്താക്കളുടെ ഭാഷ മറ്റൊന്നായിരുന്നെങ്കിലും ജനങ്ങളുടെ ഭാഷ തെലുഗുവായിരുന്നുവെന്ന് ഇതിൽനിന്ന് ഊഹിക്കാം. കഡപ്പ ജില്ലയിൽ കണ്ടെടുത്ത എ.ഡി. 575-ലെ ശിലാലിഖിതത്തിലാണ് തെലുഗുഭാഷ വാക്യരൂപത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. നന്നയയുടെ കാലമായപ്പോൾ ജനങ്ങളുടെ ഭാഷ സാഹിത്യഭാഷയിൽനിന്നു വളരെ വ്യത്യസ്തമായി മാറി. ബി.സി. 3-ാം ശ. മുതൽ തന്നെ സംസ്കൃതത്തിന്റെയും പ്രാകൃതത്തിന്റെയും സ്വാധീനം തെലുഗുവിൽ പ്രകടമായിരുന്നു. വാക്യഘടനയിലും പദപ്രയോഗത്തിലും മറ്റും സംസ്കൃതത്തിന്റെ ഗണ്യമായ സ്വാധീനം കാണുന്നുണ്ട്.
തെലുഗു എല്ലായിടത്തും ഒന്നുപോലെയല്ല സംസാരിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇതിനു പ്രധാനമായി കലിംഗ, കോസ്താ, തെലംഗാണ, റായലസീമ എന്നിങ്ങനെ നാല് പ്രാദേശിക ഭാഷകൾ കൂടിയുണ്ട്. അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങളിൽ ദേശ്യഭാഷകൾ കലർന്നും കാണാം. വിദ്യാഭ്യാസമില്ലാത്തവരുടെ ഭാഷയിൽ മഹാപ്രാണശബ്ദങ്ങൾ അപൂർവമാണ്. കർണാടകത്തിലെയും മഹാരാഷ്ട്രയിലെയും ചില ജാതിക്കാരുടെ വ്യവഹാര ഭാഷയായ ബേരഡി, ദാസരി, കാമാഠി, വഡരി എന്നിവയിൽ ഒരല്പം വ്യത്യാസം ഉണ്ട്. സാധാരണ തെലുഗുവിൽ 'ച' എന്നത് 'ഝ' എന്ന് ഉച്ചരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ കാമാഠിയിൽ അത് 'സ' എന്നാണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത്. ദാസരിയിൽ 'രു' എന്നത് 'ളു' എന്നോ 'ലു' എന്നോ ആയിത്തീരുന്നുണ്ട്. ക്രിയാപദങ്ങളിൽ ഉത്തമപുരുഷ സർവനാമത്തെയും മധ്യമപുരുഷ സർവനാമത്തെയും കറിക്കുന്ന പ്രത്യയങ്ങൾ വഡരിയിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും കാണാം. ഔപചാരികവും അല്ലാത്തതുമായ ഭാഷാശൈലികളും തെലുഗുവിനുണ്ട്.