polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
വസ്ത്രധാരണത്തിലോ ശരീരപ്രകൃതിയിലോ രാജാവിന്‌ മറ്റു ഹിന്ദുക്കളിൽ നിന്ന് യാതൊരു പ്രത്യേകതയുമില്ല എന്നാണ്‌ അബ്ദുൾ റസാഖ് വിവരിക്കുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിവരണപ്രകാരം എല്ലാ ഹിന്ദുക്കളേയും പോലെ അദ്ദേഹവും അർദ്ധനഗ്നനാണ്‌. ബഹുഭാര്യത്വം പതിവായിരുന്നു.
ധാരാളം പണം കൈവശമുള്ള ഹൈദർ അലി പിന്നീട് പാലക്കാട് വഴി കോയമ്പത്തൂർക്ക് പടനയിച്ചു. പുതുതായി പിടിച്ചെടുത്ത മലബാറിന്റെ മിലിട്ടറി ഗവർണറായി റാസ അലിയെയും സിവിൽ ഗവർണ്ണറായി മുൻ റവന്യൂ ഓഫീസറായ മദണ്ണയെയും ഹൈദർ നിയമിച്ചു.
മുൻപറഞ്ഞ 13 ദിവസവും ഏതെങ്കിലും ഒരു കയ്മൾ ആയിരിക്കും രാജഭരണം നടത്തുക. അവർക്ക് ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ നല്ല പങ്കുണ്ടായിരിക്കും. സാമൂതിരിമാർക്ക് ദിവസവും രാവിലെ വയറാട്ടം അഥവാ വയറയുഴിച്ചിൽ എന്ന ഒരു ചടങ്ങു നടത്തിയിരുന്നു.
മാനവേദൻ, മാനവിക്രമൻ, വീരരായിരൻ എന്നിങ്ങനെ സ്ഥാനപ്പേർ മാത്രമേ സ്വീകരിക്കാറുള്ളൂ. രേഖകളിലും മറ്റും ഇതാണ് എഴുതുന്നത്. അതിനാൽ ഒരോരുത്തരുടെയും ഭരണകാലം നിർവ്വചിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്.
പ്രധാന ശ്രീകോവിൽ വൃത്താകൃതിയിലാണ്. രണ്ടുനിലകളോടുകൂടിയ ഈ ശ്രീകോവിലിന്റെ രണ്ടുനിലകളും ചെമ്പുമേഞ്ഞതാണ്. അകത്ത് മൂന്നുമുറികളുണ്ട്. അവയിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ കരിങ്കല്ല് പാകിയ സോപാനപ്പടികൾ കാണാം. പ്രധാനമൂർത്തിയായ ശ്രീമഹാവിഷ്ണുഭഗവാൻ ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ആറടിയോളം ഉയരം വരുന്ന മനോഹരമായ അഞ്ജനശിലാവിഗ്രഹം ഭക്തരെ ആകർഷിയ്ക്കും. ചതുർബാഹുവായ ഭഗവാൻ ശംഖ്, ചക്രം, ഗദ, താമര എന്നിവ നാലുകൈകളിലും ധരിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. പ്രധാന വിഗ്രഹത്തിന് സമീപമായിത്തന്നെ ഒരു അർച്ചനാബിംബവും ഒരു ശീവേലിബിംബവുമുണ്ട്. ഇവ ലോഹനിർമ്മിതമാണ്. പടിഞ്ഞാറൂഭാഗത്ത് ഭഗവാന്റെ നാലാമത്തെ അവതാരമായ നരസിംഹമൂർത്തി കുടികൊള്ളുന്നു. അത്യുഗ്രമൂർത്തിയായ നരസിംഹമൂർത്തിയെ പ്രീതിപ്പെടുത്താൻ പാൽപ്പായസത്തിൽ ശർക്കരയിട്ട് പ്രത്യേക നിവേദ്യവുമുണ്ട്.
ഇവിടെ രണ്ട് കൊടിമരങ്ങളുണ്ട്. കിഴക്കേനടയിൽ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കും പടിഞ്ഞാറേനടയിൽ നരസിംഹപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുമാണ് ഈ രണ്ട് കൊടിമരങ്ങൾ. ഗരുഡരൂപങ്ങൾ രണ്ടിനും മുകളിൽ കാണാം. കിഴക്കേനടയിൽ സ്വർണ്ണക്കൊടിമരവും പടിഞ്ഞാറേനടയിൽ പിച്ചളക്കൊടിമരവുമാണ്. കിഴക്കേനടയിലെ കൊടിമരത്തിന് പുറകിൽ ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇവിടെയാണ് പ്രധാന ബലിക്കല്ലുള്ളത്. ശീവേലിയ്ക്ക് അവസാനം ഇവിടെയാണ് ബലിതൂകുന്നത്. എട്ടടിയോളം ഉയരം വരുന്ന ഭീമാകാരമായ ബലിക്കല്ല് പുറത്തുനിന്നുള്ളവരുടെ കാഴ്ച മറച്ചുകൊണ്ട് നിൽക്കുന്നു. ഏണിചാരിനിന്നാണ് ബലിതൂകുന്നത്. ബലിക്കൽപ്പുരയുടെ മച്ചിൽ അഷ്ടദിക്പാലകരൂപങ്ങൾ കാണാം. കിഴക്കേനടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിലുണ്ട്. ഇവിടെവച്ച് വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം, അടിമ കിടത്തൽ, ഭജന തുടങ്ങിയവ നടത്തപ്പെടുന്നു.
നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാട്ട് ദർശനമായി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. രണ്ടുകൈകളിൽ വേലും വരദമുദ്രയും ധരിച്ച ശ്രീസുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ഇവിടെ പ്രധാനക്ഷേത്രം വരുന്നതിനുമുമ്പേ കുടിയിരുത്തപ്പെട്ടതാണെന്നും പിന്നീട് ഇന്നത്തെ സ്ഥാനത്തേയ്ക്ക് മാറ്റിയതാണെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി അയ്യപ്പസ്വാമിയും നാഗദൈവങ്ങളും കുടികൊള്ളുന്നു. അയ്യപ്പസ്വാമിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് പ്രത്യേകമായി മണ്ഡപം പണിതിട്ടുണ്ട്. മണ്ഡലകാലത്ത് 41 ദിവസവും ഇവിടെ അയ്യപ്പൻപാട്ടും ആഴിപൂജയുമുണ്ടാകും. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ പൂജയുണ്ടാകും.
ശ്രീകോവിലിനുചുറ്റും ധാരാളം ചുവർച്ചിത്രങ്ങളും ദാരുശില്പങ്ങളുമുണ്ട്. വിവിധ പുരാണകഥകളിൽ നിന്നുള്ള രംഗങ്ങളും ഇതിൽ നിറഞ്ഞുകാണുന്നു. ശ്രീരാമപട്ടാഭിഷേകം, ഗണപതിപ്രാതൽ, ദശാവതാരം, പാശുപതാസ്ത്രകഥ, അപ്പം കൊണ്ടുവരുന്ന അന്തർജനങ്ങൾ, അനന്തശയനം, പാർവ്വതീസമേതനായ ശിവൻ, കാളിയമർദ്ദനം, കുവലയപീഡം, പഞ്ചപാണ്ഡവർ തുടങ്ങിയവ അവയിൽ പ്രധാനമാണ്. എടുത്തുപറയേണ്ടത് ദശാവതാരരൂപങ്ങളെത്തന്നെയാണ്. ഓരോ അവതാരത്തെയും തന്മയത്വത്തോടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ മുകൾത്തട്ടിൽ കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. പഴയകാലത്തെ അനുസ്മരിപ്പിയ്ക്കുന്ന രീതിയിൽ ധാരാളം ചുമരെഴുത്തുകളും കാണാം. വട്ടെഴുത്ത് ലിപിയിലാണ് അധികവും.
ഇവിടുത്തെ മൂലവിഗ്രഹം അത്ഭുതനാരയണൻ എന്നും അമൃതനാരായണനെന്നും അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്. നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ വിഗ്രഹം നിലകൊള്ളുന്നത്, കിഴക്ക് ദിശയിലാണ് ദർശനം. അഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്തതാണ് വിഗ്രഹം. ലക്ഷ്മീദേവി ഇവിടെ കർപ്പഗവല്ലി എന്നപേരിലാണറിയപ്പെടുന്നത്. നമ്മാൾവാര് 11 പാശുരാമങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഭൂമി തീർത്ഥമാണിവിടുത്തെ പുഷ്കരണി കൂടാതെ പുണ്യകോടിവിമാനമാണിവിടുത്തെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത. ശ്രീകോവിലിന്റെ പടിഞ്ഞാറുവശത്ത് മഹാവിഷ്‌ണുവിന്റെ നാലാമത്തെ അവതാരമായ ഉഗ്ര നരസിംഹമൂർത്തിയും തുല്യ പ്രാധാന്യത്തോടെ വിരാജിക്കുന്നു.
കോട്ടയം ജില്ലയിൽ ചങ്ങനാശ്ശേരിയ്ക്കടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ദിവ്യദേശങ്ങളിൽപ്പെടുന്ന ഒരു വിഷ്ണുക്ഷേത്രമാണ് തൃക്കൊടിത്താനം മഹാവിഷ്ണുക്ഷേത്രം. മഹാഭാരതത്തിലെ പഞ്ചപാണ്ഡവരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന അഞ്ച് വിഷ്ണു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഇത്. സഹദേവൻ ഇവിടെ പ്രായശ്ചിത്ത ചടങ്ങുകൾ അനുഷ്ഠിച്ചു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ 108 ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സ്വർഗ്ഗീയ വാസസ്ഥലങ്ങളിലും ഒന്നായി ഇത് കരുതപ്പെടുന്നു.കോട്ടയം ജില്ലയിൽ ചങ്ങനാശ്ശേരി പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് 2.5 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കോട്ട് യാത്ര ചെയ്താൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാം.
ശ്രീകോവിലിനുചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. അഷ്ടദിക്പാലകർ, സപ്തമാതൃക്കൾ, വീരഭദ്രൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗ, ബ്രഹ്മാവ്, നിർമ്മാല്യധാരി തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെയുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവിടെ ബലിതൂകുന്നു. ബലിക്കല്ലുകളിൽ ചവിട്ടുന്നതും കൈതൊട്ട് തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും തെറ്റായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി നിർമ്മാല്യധാരിയ്ക്ക് പ്രത്യേകവിഗ്രഹവുമുണ്ട്.
രുഗ്മാംഗദൻ അണിയിച്ച അപൂർവ്വ പുഷ്പഹാരവുമായി നാരദർ നേരെ ഇന്ദ്ര ലോകത്തെത്തി. ആ ഹാരത്തിലെ പ്രത്യേകപൂക്കളുടെ സുഗന്ധവും ചാരുതയും കണ്ട ഇന്ദ്രൻ അതിലേയ്ക്ക് വല്ലാതെ ആകൃഷ്ടനായി എന്നു മാത്രവുമല്ല ഇന്ദ്രലോകത്തില്ലാത്ത ആ അപൂർവ്വപുഷ്പത്തെ രുക്മാഗദന്റെ തോട്ടത്തിൽ നിന്നും എടുത്ത് കൊണ്ടു വരുവാൻ തന്റെ ഭടന്മാർക്ക് ഉത്തരവും നൽകി. ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞയനുസരിച്ച് ഭടന്മാർ ദിവസേന തോട്ടത്തിൽ നിന്ന് പൂക്കൾ മോഷ്ടിയ്ക്കുകയും അവ ഇന്ദ്രനായി സമർപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു പോന്നു.
ജ്ഞാനികളെയും യോഗികളെയും വിഷ്ണുഭക്തന്മാരെയും അദ്ദേഹം വളരെ ആദരവോടെ കാണുകയും അവരുടെ ആവശ്യങ്ങളെ നിറവേറ്റിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തുപോന്നു. രുഗ്മാംഗദനെയും രാജ്ജ്യത്തെയും കുറിച്ച് ദേവഗുരു വസിഷ്ഠൻ ഒരുവേള കേൾക്കുവാനിടവരുകയും നന്മകൾ മാത്രം കേട്ട ദേവഗുരു ഇക്കാര്യം സ്വർഗ്ഗാധിപതിയായ ഇന്ദ്രനോട് പറയുകയും ചെയ്തു. രുഗ്മാംഗദന്റെ ഈ ശ്രേഷ്ഠമായ സ്വഭാവത്തെ പരീക്ഷിച്ചറിയുന്നതിലേയ്ക്കായി ഇന്ദ്രൻ നാരദരെ അവിടുത്തേയ്ക്കയച്ചു.
ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ വലിയ നമസ്കാരമണ്ഡപമുണ്ട്. ധാരാളം കൊത്തുപണികളും ശില്പങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഈ മണ്ഡപത്തിലാണ് ഉത്സവക്കാലത്ത് കലശപൂജ നടക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ മച്ചിൽ അഷ്ടദിക്പാലകരും ബ്രഹ്മാവും വാഴുന്നു. മണ്ഡപത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്ത് ഭഗവദ്വാഹനമായ ഗരുഡന്റെ ചെറിയൊരു ശില്പമുണ്ട്. ഇതിലും പൂജകൾ നടത്തുന്നു. മണ്ഡപത്തിന് തെക്കുഭാഗത്ത് തിടപ്പള്ളിയും വടക്കുഭാഗത്ത് കിണറും കാണാം.
വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് ശ്രീ ഭദ്രകാളിയുടെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ട്. ഇവിടെ വിഗ്രഹമില്ല. മണ്ഡലകാലത്ത് നടന്നുവരുന്ന കളമെഴുത്തും പാട്ടും ഗുരുതിതർപ്പണവും വഴി ഭഗവതിയെ ആവാഹിയ്ക്കുകയാണ്. തിരുമാന്ധാംകുന്നിലമ്മയുടെ സങ്കല്പമാണ് ഇവിടെ ഭഗവതിയ്ക്ക്. വിവിധ ദോഷങ്ങളുള്ളവർ ഇവിടെവന്ന് ഭഗവതിയെ വന്ദിയ്ക്കാറുണ്ട്.
നാരദമഹർഷിയെ കണ്ടമാത്രയിൽ തന്നെ രുഗ്മാംഗദൻ വളരെ ബഹുമാനപുരസരം പാദപൂജ ചെയ്ത് ചില പ്രത്യേക പൂക്കൾ മാത്രം ഉപയോഗിച്ചുണ്ടാക്കിയ ഒരു പുഷ്പഹാരം അണിയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ രാജസദസ്സിലേയ്ക്കാനയിച്ചു. യഥാവിധി തന്നെ സ്വീകരിച്ചതിന് നന്ദിപറഞ്ഞ നാരദർ രുഗ്മാംഗദനെ അനുഗ്രഹിച്ചിട്ടാണ് അവിടെ നിന്നു യാത്രയായത്.
ഈ ക്ഷേത്രത്തെ കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല പരാമർശങ്ങളും വർണ്ണനകളും ആഴ്വാർ സന്യാസിമാരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിരുന്ന നമ്മാഴ്വാർ 800-എ.ഡി ക്ക് അടുത്തായി രചിച്ച ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കാണാം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ശിലാലിഖിതങ്ങൾ രണ്ടാം ചേര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കാലത്ത് ഉള്ളതാണ്.
പ്രധാനശ്രീകോവിലിൽത്തന്നെ തെക്കുഭാഗത്ത് ദക്ഷിണാമൂർത്തീഭാവത്തിൽ ശിവനും ഗണപതിയും പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ഒരു ചെറിയ ദ്വാരത്തിലൂടെ നോക്കിയാൽ മാത്രമേ അവരെ കാണാൻ കഴിയൂ. ശൈവവൈഷ്ണവസംയോഗത്തിന്റെ പ്രതീകമായിരിയ്ക്കണം ഈ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുപിന്നിൽ.
സൂര്യവംശ രാജാവായ രുഗ്മാംഗദന് വിഷ്ണു ഇവിടെ ദർശനം നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്‌ മറ്റൊരു ഐതിഹ്യം. പ്രജാതത്പരനായിരുന്ന രുഗ്മാംഗദൻ തന്റെ അംഗരാജ്ജ്യത്തിലെ പ്രജകളുടെ അഭിവൃദ്ധിയ്ക്കായി ജീവിതാവസാനം വരെ വളരെയധികം നല്ല കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുകയുണ്ടായി.
തൃക്കൊടിത്താനം മാഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം കേരള സർക്കാരിനു കീഴിലുള്ള സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമായ തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വത്തിന്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിലാണ്. തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ് തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്ന കേരളത്തിലെ 224 പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.
ഉയർന്ന ചുവരുകളും ചെത്തിമിനുസപ്പെടുത്തി അതിസൂക്ഷ്മമായി കൂട്ടിവിളക്കിയ കല്ലുകളും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനൊരു കോട്ടയുടെ പ്രതീതി നൽകുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ടോ മൂന്നോ ഏക്കറോളം വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്ന ഒരു കുളവും ഇവിടെയുണ്ട്.
മധുര മീനാക്ഷിയുടെ അപേക്ഷപ്രകാരം മോക്ഷപ്രാപ്തിക്കായി കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ എത്തിയ കണ്ണകി വടക്കേ നടയിൽ വച്ചു ഭദ്രകാളിയിൽ ലയിച്ചതായി കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി രചിച്ച ഐതിഹ്യമാലയിൽ പറയുന്നു. ഇതേ കണ്ണകി തന്നെയാണ് പരിസര പ്രദേശങ്ങളായ കൊരട്ടി എന്നിവിടങ്ങളിലെ ക്രിസ്തീയ ദേവാലയങ്ങളിലേയും ആരാധനാ മൂർത്തി. ബ്രിടീഷുകാരുടെയും പോർച്ചുഗീസ് കാരുടെയും വരവിൽ അനവധി ക്ഷേത്രങ്ങൾ ക്രിസ്തീയ ദേവാലയം ആക്കി മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്. പല ക്രിസ്തീയദേവാലയങ്ങളിൽ കുറച്ചു കാലം മുൻപ് വരെ ഹൈന്ദവാചാരം നിലനിന്നിരുന്നു എന്നത് വളരെ ശ്രദ്ധേയമാണ്. ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയുമായും കണ്ണകിയെ ബന്ധപ്പെടുത്തി ഐതിഹ്യമുണ്ട്. കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്ക് പോയ കണ്ണകി ആറ്റുകാലിൽ വിശ്രമിച്ചു എന്നും പിന്നീട് മുല്ലുവീട് കാരണവർക്ക് ദർശനം നൽകി എന്ന്‌ കഥയുണ്ട്.
കാവേരിപ്പട്ടണത്തിലെ ഒരു ധനികവ്യാപാ‍രിയുടെ മകനായ കോവലൻ അതിസുന്ദരിയായ കണ്ണകി എന്ന യുവതിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. കാവേരിപൂമ്പട്ടണം എന്ന നഗരത്തിൽ ഇരുവരും സസുഖം ജീവിക്കവേ, കോവലൻ, മാധവി എന്ന നർത്തകിയെ കണ്ടുമുട്ടുകയും അവരിൽ പ്രണയാസക്തനാവുകയും ചെയ്തു. കണ്ണകിയെ മറന്ന കോവലൻ തന്റെ സ്വത്തുമുഴുവൻ മാധവിക്കുവേണ്ടി ചെലവാക്കി. ഒടുവിൽ പണമെല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ കോവലൻ തന്റെ തെറ്റുമനസ്സിലാക്കി കണ്ണകിയുടെ അടുത്തേക്ക് തിരിച്ചുപോയി. അവരുടെ ആകെയുള്ള സമ്പാദ്യം കണ്ണകിയുടെ രത്നങ്ങൾ നിറച്ച ചിലമ്പുകൾ മാത്രമായിരുന്നു. കണ്ണകി സ്വമനസാലെ തന്റെ ചിലമ്പുകൾ കോവലനു നൽകി. ഈ ചിലമ്പുകൾ വിറ്റ് വ്യാപാരം നടത്തുവാൻ കോവലനും കണ്ണകിയും മധുരയ്ക്കു പോയി.
പാണ്ഡ്യരാജാവായ നെടുംചെഴിയനായിരുന്നു ആ കാലത്ത് മധുര ഭരിച്ചിരുന്നത്. ഇതേസമയത്ത് രാജ്ഞിയുടെ ഒരു ചിലമ്പ് മോഷണം പോയി. കണ്ണകിയുടെ ചിലമ്പുകളുമായി കാണാൻ വളരെ സാമ്യമുണ്ടായിരുന്ന ഈ ചിലമ്പുകളുടെ ഒരേയൊരു വ്യത്യാസം രാജ്ഞിയുടെ ചിലമ്പുകൾ മുത്തുകൾ കൊണ്ടു നിറച്ചതായിരുന്നെങ്കിൽ കണ്ണകിയുടേത് രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് നിറച്ചതായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു. ചിലമ്പുവിൽക്കാൻ ചന്തയിൽ പോയ കോവലനെ കള്ളനെന്നു ധരിച്ച് രാജാവിന്റെ ഭടന്മാർ പിടികൂടി. രാജാജ്ഞയനുസരിച്ച് കോവലന്റെ ശിരസ്സ് ഛേദിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ കണ്ണകി രാജാവിന്റെ മുന്നിൽ കോവലന്റെ നിരപരാധിത്വം തെളിയിക്കുവാൻ പാഞ്ഞെത്തി.
തീയിൽ വെന്ത മധുരയിൽ കനത്ത ആൾനാശവും ധനനഷ്ടവുമുണ്ടായി. നഗരദേവതയായ മധുര മീനാക്ഷിയുടെ അപേക്ഷയനുസരിച്ച്, കണ്ണകി തന്റെ ശാപം പിൻ‌വലിച്ചു. കണ്ണകിക്ക് മോക്ഷം ലഭിച്ചു. ഈ കഥ ഇളങ്കോ അടികൾ ചിലപ്പതികാരം എന്ന മഹാകാവ്യമായി എഴുതി. കഥയിലെ ഒരു വൈരുദ്ധ്യം, കോവലന്റെ രഹസ്യകാമുകിയായ മാധവിയെയും കണ്ണകിയെപ്പോലെ പരിശുദ്ധയായ ഒരു സ്ത്രീയായി കാണിക്കുന്നു എന്നതാണ്. മണിമേഖല എന്ന കൃതിയും കണ്ണകിയെ പ്രകീർത്തിച്ച് എഴുതിയതാണ്.
കൊട്ടാരത്തിലെത്തിയ കണ്ണകി തന്റെ ചിലമ്പുപൊട്ടിച്ചപ്പോൾ അതിൽനിന്ന് രത്നങ്ങൾ ചിതറി. രാജ്ഞിയുടെ ഒരു ചിലമ്പുപൊട്ടിച്ചപ്പോൾ അതിൽനിന്ന് മുത്തുകളും ചിതറി. തങ്ങളുടെ തെറ്റുമനസ്സിലാക്കിയ രാജാവും രാജ്ഞിയും പശ്ചാത്താപം കൊണ്ടു മരിച്ചു. ഇതിൽ മതിവരാതെ കണ്ണകി തന്റെ ഒരു മുല പറിച്ചെറിഞ്ഞ് മധുരയിലേക്ക് വലിച്ചെറിഞ്ഞ് നഗരം മുഴുവൻ വെന്തു വെണ്ണീറാവട്ടെ എന്നു ശപിച്ചു. കണ്ണകിയുടെ പാതിവൃത്യത്താൽ ഈ ശാപം സത്യമായി.
കേരളീയ സംസ്കാരത്തിൽ കണ്ണകിക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യം ഉണ്ട്. ചരിത്രപരവും സാംസ്കാരികവുമായ തലങ്ങളിൽ അവ ദർശിക്കാവുന്നതാണ്. വിശ്വാസികൾ ഭദ്രകാളിയുടെ അവതാരമായി കണ്ണകിയെ കണക്കാക്കുന്നു. കണ്ണകിയുടെ ക്ഷേത്രം ചേരൻ ചെങ്കുട്ടുവൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു എന്നു പറയുന്നത് കൊടുങ്ങല്ലൂർ ആണ്. ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ കുമളിയിൽ ഉള്ള അതിപുരാതനമായ മംഗളാദേവി ക്ഷേത്രവും ചേരൻ ചെങ്കുട്ടുവൻ നിർമ്മിച്ചതായി കരുതുന്നു.
തമിഴ് ഇതിഹാസകാവ്യമായ ചിലപ്പതികാരത്തിലെ വീരനായികയാണ് കണ്ണകി. നിരപരാധിയായ തന്റെ ഭർത്താവിനെ വധിച്ച പാണ്ഡ്യ രാജാവിനെ പ്രതികാരമൂർത്തിയായ കണ്ണകി ശപിക്കുകയും, മുലപറിച്ചെറിഞ്ഞു കൊണ്ട് മധുര നഗരം ചുട്ടെരിക്കുകയും ചെയ്തു എന്നതാണ് കാവ്യത്തിലെ ഇതിവൃത്തം. പത്തിനിക്കടവുൾ എന്ന പേരിലും കണ്ണകി അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിൽ കാളിക്ക് സമമായി കണ്ണകിയെ ആരാധിച്ചു വരുന്നു.
കണ്ണകി അഥവാ കണ്ണകി അമ്മൻ പാതിവൃത്യത്തിന്റെ ദേവതയായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ഭർത്താവിന്റെ വഴിവിട്ട പെരുമാറ്റത്തിനുശേഷവും ഭർത്താവിനോടുള്ള അകമഴിഞ്ഞ ആരാധനയുടെ പേരിൽ കണ്ണകി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
പതിനി എന്ന ദേവതയായി സിംഹള പുരോഹിതർ കണ്ണകിയെ ശ്രീലങ്കയിൽ ആരാധിക്കുന്നു. ശ്രീലങ്കൻ തമിഴർ കണ്ണകി അമ്മൻ എന്ന പേരിലും കണ്ണകിയെ ആരാധിക്കുന്നു.
കുടജാദ്രിയിൽ എത്തിച്ചേരാൻ പ്രധാനമായും രണ്ടു വഴികൾ ഉണ്ട്. ഒന്നു റോഡു മാർഗ്ഗം. ഇതു ഏകദേശം നാല്പതു കിലോമീറ്ററോളം വരും. ജീപ്പ് ആണു പ്രധാന വാഹനം. ജീപ്പുകാർ മുന്നൂറ്റിഅൻപത് രൂപയോളം ഇതിനായി വാങ്ങാറുണ്ട്. രണ്ടാമതായി ഉള്ളത് വനപാതയാണ്‌. സീസണിൽ ഇതു വഴി ധാരാളം കാൽനടയാത്രക്കാരുണ്ടാകും. കൊല്ലൂരിൽ നിന്നും ഷിമോഗക്കുള്ള വഴിയിൽ ഏകദേശം എട്ടു കിലോമീറ്ററോളം ബസിൽ യാത്ര ചെയ്താൽ വനപാതയുടെ തുടക്കമാവും. അവിടെ നിന്നു ഏകദേശം നാലഞ്ചു മണിക്കൂർ കൊണ്ട് കുടജാദ്രിയുടെ നിറുകയിൽ എത്താം. പ്രകൃതി രമണീയമായ അം‌ബാവനം ഏവരെയും ആനന്ദ ഭരിതരാക്കും. കാനന മധ്യത്തിൽ മാറിപ്പാർത്ത മലയാളി കുടുംബങ്ങളുള്ള ചെറിയ ഗ്രാമം ഉണ്ട്, ഇവിടെ വഴിയരികിലെ ഒരേ ഒരു വിശ്രമകേന്ദ്രം ഈ ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ഒരു വ്യക്തിയുടെ ചായക്കടയാണ്. വൈവിധ്യമാർന്ന വൃക്ഷങ്ങളും ചെങ്കുത്തായ മലനിരകളും തികച്ചും നയനാനന്ദകരമാണ്‌. ഹിഡുമനൈ വെള്ളച്ചാട്ടം വഴി കൊടജാദ്രിയിലേക്ക് ഒരു കാനന സാഹസികപാത ഉണ്ട്, ഇവ കുത്തനെയുള്ളതും അപകടം നിറഞ്ഞതുമാണ്.
മൂകാംബിക ദേശീയോദ്യാനത്തിന്റെ മധ്യത്തിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കുടജാദ്രി, ജൈവവൈവിധ്യ പ്രദേശമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇത്‍ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന നിരവധി സസ്യജന്തുജാലങ്ങളുടെ ആവാസ കേന്ദ്രമാണ്. ശക്തമായ കാറ്റ് കാരണം കൊടുമുടി തരിശായി കിടക്കുന്നു. അടിത്തട്ടിലെ കട്ടിയുള്ള വനമേഖല, താഴത്തെ നിലയിൽ നിന്ന് കൊടുമുടിയെ അദൃശ്യമാക്കുന്നു. കൂടാതെ, മറ്റ് നിരവധി ചെറിയ കൊടുമുടികളും കുന്നുകളും കൊടുമുടിക്കുചുറ്റും നിലനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കുരങ്ങ്, പാണ്ടൻ വേഴാമ്പൽ, കോഴിവേഴാമ്പൽ, പറുദീസ ഫ്ലൈകാച്ചർ, കടുവ, പുള്ളിപ്പുലി, ആന, കഴുതപ്പുലി, കാട്ടുപോത്ത്, മലമ്പാമ്പ് എന്നിവയും മറ്റ് പല ജീവികളും ഉൾപ്പെടുന്നു.
കൊല്ലൂരിലെ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് കുടജാദ്രി രൂപം കൊണ്ടത്. കൊല്ലൂരിൽ നിന്ന് 21 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ഹൊസനഗര താലൂക്കിലെ നാഗോഡി ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് 15 കിലോമീറ്റർ അകലെയുമാണ് കുടജാദ്രി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കർണാടകയിലെ സാഗരയിൽ നിന്ന് 78 കിലോമീറ്ററും 42 കിലോമീറ്ററും ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ ഷിമോഗയിൽ നിന്ന് ഹസിരുമാകി ഫെറി വഴി കോഡാചദ്രി കൊടുമുടിയിലെത്താൻ വ്യത്യസ്ത റൂട്ടുകളുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും കനത്ത മഴയെത്തുടർന്ന് കാലവർഷത്തിൽ കൊടുമുടിയിൽ എത്തുന്നത് വെല്ലുവിളിയാണ്. 500 സെന്റിമീറ്റർ മുതൽ 750 സെന്റിമീറ്റർ വരെ മഴ പെയ്യുന്നു. ഒരു വർഷത്തിൽ എട്ട് മാസവും ഇവിട മഴ ലഭിക്കുന്നുണ്ട്.
കർണാടകത്തിലെ സഹ്യപർവ്വതനിരകളിലെ 1343 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഒരു കൊടുമുടിയാണ് കുടജാദ്രി . കൊല്ലൂരിലെ പ്രശസ്തമായ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം കുടജാദ്രിയുടെ താഴ്വരയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കുടജാദ്രിയെ പ്രകൃതി പൈതൃക സ്ഥലമായി കർണാടക സർക്കാർ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കർണാടക സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പതിമൂന്നാമത്തെ കൊടുമുടിയാണിത്. മലയ്ക്കു ചുറ്റുമുള്ള മഴക്കാടുകൾ എല്ലാ സമയവും മഞ്ഞുമൂടിക്കിടക്കുന്നു. മലകയറുന്ന സാഹസികർക്കായി ഒരു ഉത്തമ സ്ഥലമാണ് കുടജാദ്രി.
കൊല്ലൂരിലെ പ്രശസ്തമായ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം കുടജാദ്രിയുടെ താഴ്വരയിലാണ്. കുടജാദ്രി ഗ്രാമത്തിലെ ആദിമൂകാംബിക ക്ഷേത്രം ശ്രീ 'മൂകാംബിക ദേവിയുടെ 'മൂലസ്ഥാനം' ആയി കരുതപ്പെടുന്നു. ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം കുടജാദ്രി മലമുകളിൽ കാണാം. ശങ്കരാചാര്യർ ഇരുന്നു ധ്യാനിച്ച സ്ഥലമാണ് കുടജാദ്രി മലകൾ, മലമുകളിൽ ശങ്കരാചാര്യരുടെ ശങ്കര പീഠം എന്നിവയും കാ‍ണാം.
അമ്പലത്തിൽ തന്നെ താമസ സൌകര്യം ലഭ്യമാണ്. 300 രൂപ സാധാരണ രീതിയിൽ ആറ് പേർക്ക് താ‍മസിക്കാവുന്ന ഒരു മുറി ലഭിക്കുന്നു. കൂടാതെ ഭക്ഷണവും ഇവിടെ തന്നെ ലഭിക്കുന്നു.
ശത്രുസംഹാരത്തിനായി അശ്വത്ഥാമാവ് സ്വയം ഒരുപായം കണ്ടുപിടിച്ചു . രാത്രിയിൽ പതിയിരുന്നാക്രമിച്ചു പാണ്ഡവരെ വകവരുത്തുക . ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ചു ചിന്തിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല . കാരണം പാണ്ഡവർ അത്ര ധർമ്മിഷ്ഠരൊന്നുമല്ല . അധർമ്മം ചെയ്തു തന്നെയാണ് അവർ യുദ്ധം ജയിച്ചത് . അതിനാൽ അവരെ ഇങ്ങനെ ദ്രോഹിക്കുന്നതിൽ തെറ്റില്ല . ഇതും ചിന്തിച്ചു രണ്ടും കൽപ്പിച്ചു കൃപരുടെയും കൃതവർമ്മാവിന്റെയും താക്കീതിനെ വകവയ്ക്കാതെ അശ്വത്ഥാമാവ് പാണ്ഡവരുടെ ശിബിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു .
ആ സമയം ശിബിരത്തിന്റെ വാതിൽക്കലെത്തി അശ്വത്ഥാമാവ് കൃപ - കൃതവർമ്മാക്കളോടു യമനെപ്പോലെ നിൽക്കുമ്പോൾ ഒരു മഹാഭൂതം ശിബിരത്തിനു കാവൽ നിൽക്കുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു . കാലസ്വരൂപനായ ആ ഭൂതം പുലിത്തോൽ ഉടുത്തവനും സർപ്പമാകുന്ന പൂണുനൂൽ ധരിച്ചവനും ദംഷ്ട്രകൾ നീണ്ട ഭയാനകമായ മുഖത്തോടു കൂടിയവനുമായിരുന്നു . അതിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നും അസംഖ്യം ശ്രീകൃഷ്ണന്മാർ പുറപ്പെട്ടു കൊണ്ടിരുന്നു . ഇത്തരത്തിൽ അന്തരീക്ഷം മുഴുവനും ശ്രീകൃഷ്ണന്മാരാൽ നിറയപ്പെട്ടു കണ്ടപ്പോൾ ദ്രൗണി ഉടനെ തന്നെ ആപത്തൊഴിയുവാൻ ശിവപൂജയാരംഭിച്ചു . തന്നെത്തന്നെ ഹോമവസ്തുവാക്കി പാണ്ഡവരോടുള്ള കടുകോപത്തോടെ ദ്രൗണി പഞ്ചാക്ഷരവും ശ്രീരുദ്രവും ജപിച്ചു ശിവനെ പൂജിച്ചു . ശിവന് പ്രസന്നനാകാതിരിക്കുവാൻ കഴിഞ്ഞില്ല . ശിവൻ അവ്യക്തതയിൽ നിന്നും അശ്വത്ഥാമാവിന് പ്രത്യക്ഷനായി ഭൂതഗണങ്ങളോടൊത്തു വന്നു നിന്ന് അശ്വത്ഥാമാവിനോട് പറഞ്ഞു .
" അല്ലയോ അശ്വത്ഥാമാവേ , എന്നെ ആരാധിച്ചവരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനാണ് കൃഷ്ണൻ . ആ ഭക്തന്റെ സന്തോഷത്തിനായി ഞാൻ പാണ്ഡവരെയും പാഞ്ചാലരെയും രക്ഷിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു . അതിനാലാണ് നിങ്ങള്ക്ക് അവരെ കൊല്ലുവാൻ സാധിക്കാതിരുന്നത് . എന്നാൽ ഇന്ന് പാഞ്ചാലരുടെ കാലം അവസാനിച്ചിരിക്കുന്നു . നിന്നിലൂടെ ഞാനതു നിർവഹിക്കുവാൻ പോവുകയാണ് . നിന്റെ ആഗ്രഹം നടക്കട്ടെ . "
ആ വാളുമെടുത്തു തേജസ്വിയായ അശ്വത്ഥാമാവ് ശിബിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചിട്ടു കൃപേരോടും കൃതവർമ്മാവിനോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു . " ഞാൻ ഈ ശിബിരത്തിൽ കയറി കാലനെപ്പോലെ ചുറ്റും . ഒന്നിനെയും വെറുതെ വിടരുത് . ഓടി രക്ഷപ്പെടുവാൻ ശ്രമിക്കുന്നവരെ നിങ്ങൾ ഇവിടെ നിന്ന് വധിക്കണം ".
തുടർന്ന് ശിബിരത്തിലെത്തിയ അശ്വത്ഥാമാവ് തന്റെ അന്തർജ്ഞാനം കൊണ്ട് തന്റെ പിതാവിന്റെ ഘാതകനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ മുറിക്കുള്ളിൽ പ്രവേശിച്ചു . സുഖകരമായ പട്ടു മെത്തയിൽ അല്ലല് വിട്ടുറങ്ങുന്ന ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ പുറംകാലുകൊണ്ടു തട്ടിയുണർത്തി , മുടിക്ക് ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു തറയിലിട്ടു ചവുട്ടി . ഉറക്കത്തിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായി ഉണ്ടായ ആക്രമണത്തിൽ തികച്ചും പതറിപ്പോയ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ മാന്തിയൊഴിയാൻ ശ്രമിച്ചു . എന്നാൽ അശ്വത്ഥാമാവ് അവനെ കൈക്കുള്ളിലാക്കി കഴിഞ്ഞിരുന്നു . ഇരുമ്പു പോലെ ദൃഢവും , തണുത്തതുമായ അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ കൈകളിൽ കിടന്നു പിടയുമ്പോൾ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ ഇങ്ങനെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു . " അല്ലയോ അശ്വത്ഥാമാവേ . അങ്ങെന്നെ ആയുധം കൊണ്ട് കൊല്ലുക . നിന്റെ കൈകളാൽ ഞാൻ പുണ്യലോകങ്ങളിൽ പോകട്ടെ . "
ഇതുകേട്ട് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അശ്വത്ഥാമാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു . " ഗുരുഘാതികൾക്ക് കുലപാംസന ലോകങ്ങളിലില്ല . അതിനാൽ നിന്നെ ശസ്ത്രം കൊണ്ട് കൊന്നു കൂടാ . നിന്നെ ഞാനിങ്ങനെ ചവുട്ടി ചവുട്ടി കൊല്ലും . "
ഇത്രയുമായപ്പോൾ സൈന്യങ്ങളെല്ലാം ഉണർന്നു കഴിഞ്ഞിരുന്നു . അവരെല്ലാം കിട്ടിയ ആയുധങ്ങളുമെടുത്തു ദ്രൗണിയെ നേരിട്ടു . അവരെയെല്ലാം അശ്വത്ഥാമാവ് രുദ്രദത്തമായ വാളുകൊണ്ട് വധിച്ചു . തുടർന്ന് ദ്രൗപദീ പുത്രന്മാരുടെ ഊഴമായി . മഹാപരാക്രമികളായ അവർ അഞ്ചുപേരും ശിഖണ്ഡിയും കൂടി അശ്വത്ഥാമാവിനെ നേരിട്ടു . എന്നാൽ അതുകൊണ്ടൊന്നും അശ്വത്ഥാമാവ് കുലുങ്ങിയില്ല .തുടർന്ന് യുധാമന്യുവിനെ കൊന്നിട്ട് , അശ്വത്ഥാമാവ് പാണ്ഡവരുടെ അഞ്ചു മക്കളെയും , രുദ്രദത്തമായ വാളുകൊണ്ട് വെട്ടി കൊലപ്പെടുത്തി . അതോടെ പാണ്ഡവർക്ക് മക്കളില്ലാതായി . പിന്നീടെത്തിയ ശിഖണ്ഡി അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ നെറ്റിത്തടത്തിൽ എയ്തു മുറിപ്പെടുത്തി . ചീറിക്കൊണ്ട് അശ്വത്ഥാമാവ് ശിഖണ്ഡയുടെ അടുത്തെത്തി അയാളെ വെട്ടി മൂന്നു തുണ്ടമാക്കിയിട്ടു . ഇത്തരത്തിൽ ശിഖണ്ഡിയെ കൊന്നതിനു ശേഷം വിരാടന്റെ ബാക്കിയുള്ള സേനകളെയും കൊന്നൊടുക്കി . ഓടി രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചവരെ കൃപരും കൃതവർമാവും കൊന്നു തള്ളി .
അതിനുശേഷം അവർ കൂടാരത്തിനു തീ കൊളുത്തുകയും , അതിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ അശ്വത്ഥാമാവ് കൂടുതൽ പേരെ മിന്നൽപ്പിണരിന്റെ വേഗത്തിൽ വാളുവീശിയും , രുദ്രാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചും കൊന്നു തള്ളി . അത്തരത്തിൽ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ സൂതനൊഴിച്ചു ബാക്കിയെല്ലാപേരും കൊല്ലപ്പെട്ടു . ശിബിരം നിശ്ശബ്ദമായി . വിജയികളായ ഭാവത്തിൽ കൊലവിളിയോടെ അശ്വത്ഥാമാവടങ്ങിയ ആ മൂവർ സംഘം ദുര്യോധനനെ കാണുവാനായി യുദ്ധഭൂമിയിലെത്തി .
ദുര്യോധനൻ മരണം കാത്തുകിടക്കുമ്പോൾ അശ്വത്ഥാമാവും കൂട്ടരും അവിടെയെത്തി അദ്ദേഹത്തോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു . " അല്ലയോ കുരുരാജൻ , ഭീമൻ ചതിയടി അടിച്ചു അങ്ങയെ വീഴ്ത്തിയതും , അങ്ങയുടെ ശിരസ്സിൽ കാലു വച്ചതും യുധിഷ്ഠിരൻ പൊറുത്തുവല്ലോ ?
ബാലരാമശിഷ്യനായ അങ്ങയെ ഇപ്രകാരം ചതിയിൽ വീഴ്ത്തിയ ഭീമന്റെയും പാണ്ഡവരുടെയും ദുഷ്കീർത്തി എക്കാലവും നിലനിൽക്കും . അങ്ങയെക്കുറിച്ചു ബലരാമ ഭഗവാന് വലിയ മതിപ്പായിരുന്നു . അജയ്യൻ , അധൃഷ്യൻ തുടങ്ങിയ വാക്കുകളാൽ അദ്ദേഹം അങ്ങയെ പുകഴ്ത്തിയിട്ടുണ്ട് . സ്വയം ധർമ്മിഷ്ഠരെന്നു അഭിമാനിക്കുന്ന കൃഷ്ണനെയും അർജ്ജുനനെയും ഭീമനെയും ഞാൻ വെറുക്കുന്നു . നിന്നെ എങ്ങനെയാണ് വധിച്ചതെന്ന ചോദ്യത്തിന് അവർ എന്ത് മറുപടി പറയും . നീ വളരെയേറെ ദാനങ്ങൾ ചെയ്തു . പ്രജൾക്കു ധാരാളം നന്മ ചെയ്തു . എല്ലാപേരും നിന്നെ പുകഴ്ത്തുന്നു . ഇനി കേള്ക്കുവാൻ കൊതിക്കുന്നത് കേട്ടുകൊള്ളുക .
പാണ്ഡവരുടെ മക്കളെയെല്ലാം ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനോടൊപ്പം ഞാൻ കൊന്നു . ശിഖണ്ഡിയെ പശുവിനെപ്പോലെയാണ് കൊന്നത് . പാണ്ഡവരുടെ സൈന്യങ്ങളെയെല്ലാം നാമാവശേഷമാക്കി . ഇപ്പോൾ നമ്മുടെ ഭാഗത്തു ഞാനും കൃപരും കൃതവർമ്മാവും മാത്രം അവശേഷിക്കുന്നു . പാണ്ഡവരുടെ ഭാഗത്തു , പഞ്ചപാണ്ഡവരും കൃഷ്ണനും സാത്യകിയും ശേഷിക്കുന്നു . ബന്ധുനാശമാണെങ്കിൽ നമുക്കേവർക്കും തുല്യവുമാണ് . പാണ്ഡവരുടെ മക്കളെയെല്ലാം കൊന്നതിനാൽ , അവരുടെ രാജ്യത്തിനു ഇനി അനന്തരാവകാശികളില്ല .
ഇതുകേട്ട് പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ദുര്യോധനൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു . " അല്ലയോ അശ്വത്ഥാമാവേ , നിന്റെ പിതാവോ ഭീഷ്മരോ കർണ്ണനോ ചെയ്തു തരാത്ത ഉപകാരമാണ് നീ എനിക്ക് ചെയ്തു തന്നത് . ആ ചെറ്റ ശിഖണ്ഡിയെ കൊന്നതിനാൽ ഞാനിന്നു ഇന്ദ്രതുല്യനായി . പടനായകനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെയും , പാണ്ഡവരുടെ മക്കളെയും സൈന്യങ്ങോളോടൊപ്പം കൊന്നല്ലോ . എനിക്ക് സന്തോഷമായി . ഇനി നമുക്ക് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വച്ച് കാണാം . നിങ്ങള്ക്ക് സ്വസ്തി ".
ഇത്രയും പറഞ്ഞതോടെ ദുര്യോധനന്റെ തല ഒരു വശത്തേക്ക് ചെരിഞ്ഞു . ലോകത്തോട് അദ്ദേഹം വിടപറഞ്ഞു . ആ ആത്മസുഹൃത്തുക്കൾ ഇതുകണ്ട് പൊട്ടിക്കരഞ്ഞു .
അന്ന് രാത്രി പാണ്ഡവരും സാത്യകിയും ശിബിരം വിട്ടു പാർക്കണമെന്നു ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ അവരോടാവശ്യപ്പെട്ടു . അതിനാൽ പഞ്ചപാണ്ഡവരും സാത്യകിയും കൃഷ്ണനും അന്നുരാത്രി ഓഘവതീ നദിയുടെ തീരത്ത് വസിച്ചു . പാണ്ഡവർക്ക് ദ്രൗപദിയിൽ പിറന്ന അഞ്ചു കുമാരന്മാരും ശിഖണ്ഡിയും സേനാനായകനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും അവശേഷിച്ച സൈനികരും ശിബിരത്തിലും വസിച്ചു . അന്ന് രാത്രിയിൽ സംഭവിക്കുവാൻ പോകുന്ന ദുരന്തം പാണ്ഡവരെയും സാത്യകിയെയും സ്പർശിക്കാതിരിക്കുവാനാണ് ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ ഇപ്രകാരം പ്രവർത്തിച്ചത് .രുദ്രാംശമായ ദ്രോണപുത്രന്റെ സ്വഭാവം ഭഗവാൻ കൃഷ്ണന് നന്നായറിയാമായിരുന്നു . കാലന്റെ കോപമാണ് അശ്വത്ഥാമാവിന് . കോപിച്ചാൽ രുദ്രനെപ്പോലെ സർവ്വതും സംഹരിച്ചു കളയും . അയാളുടെ ആയുധത്തിൽ എപ്പോഴും അന്തകൻ വസിക്കുന്നു . ഒരു വെള്ളിയാഴ്ചയാണ് യുദ്ധം തീർന്നത് . സംഹാരം ഇനിയും തീർന്നിട്ടില്ല .
ഈ കൂട്ടക്കൊലയിൽ രക്ഷ നേടിയ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ സാരഥി , പിറ്റേന്ന് പുലർച്ചെ ഈ വിവരങ്ങൾ പാണ്ഡവരെ അറിയിച്ചു . ഇതുകേട്ട് പാണ്ഡവർ ഞെട്ടിപ്പോയി . ഒരു രാത്രികൊണ്ടാണ് അവർ പാടുപെട്ടു നേടിയെടുത്ത വിജയം പരാജയമായതു . അവർക്കതു വിശ്വസിക്കാനായില്ല . മക്കളെല്ലാം മരിച്ചെന്നറിഞ്ഞു ദ്രൗപദി ദുഃഖം സഹിക്കവയ്യാതെ ബോധരഹിതയായി വീണു . ഇതുകണ്ട് ഭീമന് സഹിക്കാനായില്ല .
ദുഖിതയായ ദ്രൗപദിയെ ആശ്വസിപ്പിക്കാനായും അശ്വത്ഥാമാവിനെ ശിക്ഷിക്കാനുമായും ഭീമസേനൻ നകുലനെ തേരാളിയാക്കി അശ്വത്ഥാമാവിനെ തേടി പുറപ്പെട്ടു .
ആ പോക്ക് അപകടം നിറഞ്ഞതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ കൃഷ്ണൻ , അര്ജുനനെയും കൂട്ടി ഭീമന് പിന്നാലെ പുറപ്പെട്ടു . തുടർന്ന് അശ്വത്ഥാമാവിനെ വ്യാസാശ്രമത്തിനടുത്ത് വച്ച് കണ്ടെത്തി തോല്പ്പിക്കുകയും അയാളുടെ ശിരസ്സിലെ ചൂഡാമണി നേടിയെടുത്തു ദ്രൗപദിക്ക് കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു . അതിനിടെ ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ അശ്വത്ഥാമാവിനെ ഘോരമായി ശപിക്കുന്നുമുണ്ട് . ഇവയെല്ലാം കഴിഞ്ഞു വ്യാസനോടൊപ്പം അശ്വത്ഥാമാവ് വനവാസത്തിനു പുറപ്പെട്ടു .
വ്യാസാശ്രമത്തിനു സമീപമായി ഭീമൻ അശ്വത്ഥാമാവിനെ കണ്ടെത്തി . ഭീമന് പിന്നാലെ അര്ജുനനും മറ്റുള്ള പാണ്ഡവരുമെത്തിച്ചേർന്നു. ഇത് കണ്ടു ഭയന്നുപോയ അശ്വത്ഥാമാവ് ഭയാനകമായ ബ്രഹ്മശിരസ്സിനെ ഒരു ഐഷീകപ്പുല്ലിൽ ആവാഹിച്ചു "അപാണ്ഡവായ" എന്നുച്ചരിച്ചു പാണ്ഡവർക്ക് നേരെ തൊടുത്തു വിട്ടു . അപ്പോൾ ലോകത്തെ മുഴുവനും കത്തിക്കുവാൻ പോന്ന അഗ്നി ആകാശത്തു പ്രകടമായി . ആ സമയം ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ നിര്ദ്ദേശപ്രകാരം അതേ അസ്ത്രം തന്നെ അര്ജുനൻ അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ അസ്ത്രത്തിനെതിരായി തൊടുത്തു വിട്ടു . "അസ്ത്രം അസ്ത്രം കൊണ്ട് അടങ്ങട്ടെ . ആചാര്യപുത്രനും തങ്ങള്ക്കും സ്വസ്തി " എന്നുച്ചരിച്ചാണ് അര്ജുനൻ അസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചത് . ആ അസ്ത്രവും അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ അസ്ത്രം പോലെ കത്തി ജ്വലിക്കാൻ തുടങ്ങി . അപ്പോൾ പ്രകൃതിയിൽ അനേകം ദുർനിമിത്തങ്ങൾ കാണപ്പെട്ടു . നക്ഷത്രങ്ങൾ പോലും കുലുങ്ങി .
രണ്ടു മഹാസ്ത്രങ്ങൾ കൂടിമുട്ടാൻ തയ്യാറെടുക്കുംപോൾ, വസിഷ്ഠൻ ,വിശ്വാമിത്രൻ ,വ്യാസൻ തുടങ്ങിയ മുനിമാര് രണ്ടു അസ്ത്രങ്ങൽക്കും മധ്യേ വന്നു നിന്നു. തേജോഗോളങ്ങളായി നില്ക്കുന്ന ആ ഋഷിമാർ , അസ്ത്രങ്ങളെ തല്ക്കാലം അമര്ത്തുകയും , അശ്വത്ഥാമാവിനോടും അര്ജുനനോടും അവരവരുടെ അസ്ത്രങ്ങളെ പിൻവലിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു . അതിനു കാരണമുണ്ട് . ഇവർക്ക് മുൻപുള്ള ആരും ഈ മഹാസ്ത്രം മനുഷ്യരിൽ പ്രയോഗിച്ചിട്ടില്ല .അസ്ത്രം അസ്ത്രംകൊണ്ട് അടങ്ങിയാലും ബ്രഹ്മശിരസ്സു വീണ ദേശത്തു 12 കൊല്ലക്കാലം മഴ പെയ്യുകയില്ല . കൂടാതെ ഭൂമിയിലെ ജീവികളെല്ലാം ദുർഭിക്ഷം ബാധിച്ചു ചത്തൊടുങ്ങും . മന്ത്രങ്ങളൊന്നും ഫലിക്കുകയില്ല . അതിനാൽ യജ്ഞങ്ങൾ മുടങ്ങും . അതോടെ ഹവിര്ഭാഗം ഭുജിക്കുന്ന ദേവന്മാർ പട്ടിണിയാകും . ഇത്തരത്തിൽ ലോകം നശിക്കും .
അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ പിതാവായ ദ്രോണർ ദരിദ്രനായിരുന്നു. ദ്രോണർക്ക് തന്റെ കുഞ്ഞായിരുന്ന അശ്വത്ഥാമാവിനു പാല് വാങ്ങികൊടുക്കുവാൻ പോലും സാധിച്ചിരുന്നില്ല. ഒരിക്കൽ അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ കളിക്കൂട്ടുകാർ പാലെന്ന വ്യാജേന കുറെ അരിമാവ് കലക്കി അദ്ദേഹത്തിന് കുടിക്കുവാൻ കൊടുത്തു. അശ്വത്ഥാമാവ് പാലെന്നു കരുതി അത് വാങ്ങിക്കുടിച്ചിട്ട് താൻ ശക്തനായെന്ന ഭാവത്തിൽ ഓടിക്കളിക്കുവാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ സുഹൃത്തുക്കൾ , അത് പാലല്ലായിരുന്നെന്നും അരിമാവാണെന്നും നിന്റെ പിതാവായ ദ്രോണർ ദരിദ്രനാകയാൽ പാല് വാങ്ങിത്തരുവാൻ സാധിക്കില്ലെന്നും പറഞ്ഞു കളിയാക്കി. അശ്വത്ഥാമാവ് കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ഈ വിവരം പിതാവിനെ അറിയിച്ചു. ഈ കാരണത്താൽ അദ്ദേഹം തന്റെ പൂർവ്വ സുഹൃത്തായ ദ്രുപദമഹാരാജാവിനെ കാണാൻ തീരുമാനിച്ചു.
മഹാഭാരതയുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവർക്ക് ഏറ്റവും കൊടിയ നാശനഷ്ടമുണ്ടാക്കിയതിലൊരാൾ അശ്വത്ഥാമാവാണ്. ഇദ്ദേഹം ദുര്യോധനന് വേണ്ടി കൗരവപക്ഷത്തു നിന്ന് പാണ്ഡവരോട് യുദ്ധം ചെയ്തു. യുദ്ധത്തിലെ പതിനെട്ടാം നാളിലെ രാത്രിയിൽ അശ്വത്ഥാമാവായിരുന്നു കൗരവ സർവ്വസൈന്യാധിപൻ. പാണ്ഡവ ശിബിരത്തിൽ കടന്നുകയറി പാണ്ഡവരുടെ അവശേഷിച്ച സൈന്യങ്ങളെയും പാണ്ഡവർക്ക് ദ്രൗപദിയിൽ ജനിച്ച സന്താനങ്ങളെയും സേനാനായകനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെയും ശിഖണ്ഡിയേയും കൊന്നൊടുക്കി. തുടർന്ന് പാണ്ഡവർക്ക് ഇനി മക്കളാരും ജീവിച്ചിരിപ്പില്ലെന്നും അനന്തരാവകാശികളായി ആരുമില്ലെന്നും ഉറപ്പു വരുത്തിയിട്ടാണ് അദ്ദേഹം ശിബിരം വിട്ടത്. മരണാസന്നനായി കിടന്ന ദുര്യോധനനെ ഈ വിവരം അദ്ദേഹം അറിയിക്കുകയും ചെയ്തു.