polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Nisy maromaro ireo zafikely sy zafiafin’Andriamasinavalona no nomeny vodivona tany amin’iny faritra iny dia Andriantompombe tao Ambihidalôna, Rampianala tao Ambatomalaza, Ramarohasina tao Ambohitrakely, ary Ramambahasina nifidy an’Ambohidrano.
Ny anarany dia mampatsiahy ilay vohitra voalohany any avaratra atao hoe Ambohitsitakatra izay naorin’ny foko merina vao tonga teto ampovoantany notarihin’Andriatsitakatra sy ny namany, raha lazaina fa avy any ampitan-dranomasina any atsinanana, avy any amin’ny tany hoe « Nusantaria » no fiaviny.
Faly Andriamasinavalona fa nihitatra ny fanjakany, ka ho marik’izany dia navelany hanjaka teo amin’ny menakeliny ihany Andriampanarivo, nirahany hampandry tany koa ary nomeny an-dRanavalotsimitoviaminandriana anabaviny ho vadiny ka ny zanak’izy ireo dia handova ny fanjakany.
Andriambolanambo, zanak’anabavin’Andriamasinavalona, mpanjaka, no andriana tompom-bodivona tao Namehana, nanambady an-dRamanitrandriatsimitovy na Rasoherinareniny ka niteraka an-dRasoherimanantany, izay lasa vadin’ny mpanjaka Andriambelomasina tao Ambohimanga.
Fony Andriamasinavalona nanjaka dia Andriampanarivofonamanjaka, zaodahiny, vadin-dRanavalontsimitoviaminandriana no tompomenakely lehibe tamin’iny faritra atsinanana manamorina ny ala iny hatrany avaratr’Ambatovory ka hatrany atsimon’Ambohitrandriamanitra .
Tsy nipetraka teo Sambainaloatra Andriandambozozoro fa lasa nifindra indray nankany Marovatana, tao Andambozozoro, andrefana-avaratr’Ambohipiara, ka niteraka an-dRalambozozoro sy ny taranany izay manana lafin-kavana aty Lohavohitra - Sambaina.
Nivavaka, hono, aloha Andrianavalonandrianjaka nitady famantarana nanao hoe: « E ! Andriamanitra Andriananahary, hipetraka amin’ity tanàna ity aho, ka omeo fambara fa ho maro dia maro ny vahoaka honina eto ! »Vao tapitra ny teniny dia indry nisy alika mainty niserana teo alohany.
Lasa vinanton’ny Andriamanjaka noho izany Andrianjakafonamanjaka ary ny zanany sy ny taranany dia natao isan’ny « zazamarolahy »: Andrianamboatsimaharivo sy Andriantsiresy izay nanambady an-dRabodosambaina, zanak’Andriandambozozoro, avy ao Sambaina.
Izy io dia zafikelin’Andriamasinavalona mpanjaka, fa zanaka lahin-dRamatoanimerina nonina tao Mamiomby, atsinanan’Andringitra; nanana anabavy izy natao hoe Rakaloy; samy naka vohitra natao vodivona izy mianadahy ka Rakaloy dia teo Ikaloy, nitondra ny anarany ary izy kosa teo Imahatsinjo.
Andrianjakavololonandriana dia nonina tao Ambohitrarivo, nanjaka tamin’ny ilany atsimo amin’ny toko Avaradrano ary niteraka an’Andrianifonamanjaka; ity indray nanambady an-dRafotsiraivoramavo, zanak’anabavin-drain’Andriamarimapivovo, mpanjaka tany Imamo andrefana.
Ny vohitra fiavian’ny Zanak’Andriamasinavalona eto Imerina dia fantatra mandrakariva fa, ankoatry ny hadivory izay iraisan’ny vohitra tranainy rehetra, dia misy fasana mitomandavana eo am-povoan-tanàna izay an’ny terak’Andriamasinavalona manokana, misy tranomanara sy kianja miaraka amin’ny vatomasina, misy amontana sy aviavy maniry.
Maro be ny vohitra malaza nonenan’ny zanak’Andriamasinavalona tao Vakinisisaony satria ankoatra ireo vodivona nisy ny taranaky Ranavalontsimitoviaminandriana anabaviny, vadin’Andriampanarivofonamanjaka (amin’ny Vakinampasina: Ambohitrandriamantra, Merinarivo, Miadamanjaka, Lazaina, Mantasoa …), dia tao koa:
« Reko ny teninao, hitako ny soa aterinao ho ahy ; ka izao no ataoko aminao: omeko anao ny ampaha-dimin’ny tany ao Sambaina ao, ary ny efa-toko an’Andriamifonamanjaka rehetra; ka raha mbola taranako koa no andriana dia tsy ovako mandrakizay; fa vehivavy nahavory tany sy fanjakana ianao. », hoy Andrianampoinimerina.
Ny Zanak’Andriamasinavalona dia tsy mihinan-kena ratsy; ny sokajy faha-2 indray anefa, satria avy ivelan’Imerina izy ireo, dia mety tsy mifady izany fa nanaraka ny fomba fanaony teo an-toerana ihany; ny sokajy faha-3, satria olon-kafa, vazaha, na silamo, dia tsy mahalala ny fisian’izany fomba izany akory.
Taty aoriana anefa Andrianampoinimerina sy ireo mpanjaka nandimby azy dia nametraka ho sokajin’ny « Andriamasinavalona », ireo taranaky ny mpanjaka rehetra izay nanoa azy sy ireo olona nahavita be tamin’ny fanjakana, na dia tsy avy eto Imerina aza, mba ho mariky ny valisoa fara-tampony mendrika azy ireo.
Ny tendron’ny nosy lavalava iorenan’ny tanàna dia misy vatolampy izay mbola hita tsara eo an-dohany avaratra amin’Ilanivato; kanefa ny ilany atsimo-andrefana misy ny famonoambiby, dia tsy mba misy vatolampy be loatra tahaka ny ilany avaratra; koa araka izany ny ilany dia misy vato, ny ilany tsy misy;
Maro isan-karazany ny endrika isehoan' ny fizahan-tany arakaraka ny tanjona kendren' ny mpizaha tany, ka isan' izany ny fizahan-tany momba ny fahasalamana, ny fankanesana eny amoron-dranomasina, ny fakanesana eny an-tendrombohitra, ny fanatanjahan-tena, ny fialam-boly, ny kolontsaina, ny tontolo iainana, sns.
Izany fandresana izany no niteraka ilay atao hoe "fandriam-pahaleman' i Kaliasy" , izay takalon' ny tsy fitsabahan' i Artakserksesy I ao Kiprôsy sy any Egipta, ka nahazon' i Ateniana antoka ny amin' ny filaminany sy ny fiarovana ny andian-tsambony ao amin' ny Ranomasina Egea.
dia nanitatra ny faritra nanjakany ny Akemenida ka nivelatra hatrany amin' ny renirano Indosy, hatrany Libia, hatrany Traka , hatrany amin' ny Ranomasina Mainty, hatrany amin' ny Ranomasina Kaspiana ary hatrany amin' ny Ranomasin' i Aral any amin' ny Helodrano Persika izany.
Ny fianakaviana akemenida dia nanana fandraharaham-panjakana niavaka, izay niorina tamin' ny fitsinjarana ny faritra manontolo anjakany ho faritany roapolo izay samy nofehezin' ny governora avy, sady nofehezina araka ny fehezan-dalàna, nanana vola nampiasaina manerana ny tanin' ny fankana.
Fanafihana sy famaboan-tany etsy sy eroa tsy nisy toa azy no nanamarika ny fotoana nanjakany: rehefa avy nampanaiky ny fanapahany ny Mediana izy dia nanapaka koa ny Fanjakan' i Lidia sy ny tanàn-dehibe grika tao Iônia, avy eo tamin' ny Empira Babilôniana vaovao (isan' izany i Mesôpôtamia, i Siria, ireo tanan-dehibe foinikiana ary i Jodea).
Ao amin' ny tapany andefan' i Sina no misy azy, ka mamaritra azy ao avaratra ny faritra mizakatenan' i Xinjiang sy ny faritanin' i Qinghai, ao atsinanana ny faritanin' i Sichuan, ao atsimo-atsinanana ny faritanin' i Yunnan sy i Birmania , ao atsimo i India sy i Botàna ary i Nepaly, ary ao andrefana i India.
Misy anefa ny mpahay teny sasany izay mihevitra fa ny fiteny gezy dia tsy nipoiran' ireo fiteny etiôpiana ankehitriny fa nipoitra amin' ny sampana izay tafasaraka tany aloha kokoa tamin' ny fiteny tranainy izay tsy fantatra fa eritreretin' ny manampahaizana, ary mety azo heverina ho fiteny mitovy tantana sady mitovy fipoirana amin' ny fiteny tigrinia.
Ny mpanampahaizana etiôpiana ahitana an-dry Amsalu Akilu dia manantitra ny maha maro anisa kokoa ny anarana nolovana izay tsy niova fanonona sy soratana mitovy na amin' ny fiteny gezy na amin' ny fiteny ahmarika (ary koa amin' ny fiteny tigrinia, na dia vitsy kokoa aza izany).
Ny fiteny gezy na geezy, izay atao hoe fiteny etiôpiana tranainy na fiteny etiôpiana klasika dia fiteny hamito-semitika ao amin' ny fianakaviam-piteny semita notetenina hatramin' ny taonjato faha-4 ao amin' ny Tandrok' i Afrika ary nipoitra avy ao amin' ireo faritra ao atsimon' i Eritrea sy ao avaratr' i Etiôpia.
Ankehitriny dia fiteny fototra ampiasaina amin' ny litorjian' ny Fiangonana etiôpiana ôrtôdôksa teoahedô sy ny an' ny Fiangonana eritreana ôrtôdôksa teoahedô ny fiteny gezy, isan' ireo mampiasa azy koa ny vahoaka jiosy Beta Israely.
Ny Bajao na Bajô na Sama-Bajao vondrom-poko any Broney, any Indônezia, any Malezia Atsinanana ary any Filipina, izay aisan' ny vahoaka mpifindrafindra monina an-dranomasina toy ny Môkena any Birmania sy Tailandy, ny Ôranga Laota any Riau sy ny Oraka Laoy any Tailandy.
Noho ny tsy fahamarinan-toeran' ny pôlitika anatiny sy noho ny fanafihan' ny vahoaka izay avy any Jermania ny ankamaroany, ny tapany andrefana amin' ny Empira (anisan' izany i Hispania, i Galia, i Britaina, i Afrika Avaratra ary i Italia) dia nivaky ho fanjaka-mpanjaka mahaleo tena maro tamin' ny fiafaran' ny taonjato faha-5.
Ity empiran' ny Andro Antenatenany sady kristiana ity, izay nantsoin' ny vahoaka ao aminy hoe "Empira Rômana", nefa antsoin' ny mpahay tantara ankehitriny hoe "Empira Bizantina" dia dingam-pivoarana farany, izay tsy nisy fitsaharany teo amin' ny fahefan' ny emperora sy ny fandraharahana ny Empira Rômana.
izany dia afaka nanjakazaka amin' ny faritra mediteraneana mantolo sy amin' i Eorôpa Andrefana tamin' ny taonjato voalohany hatramin' ny taonjato faha-5 tamin' ny alalan' ny fakàn-tany nataon' ny miaramila sy tamin' ny alalan' ny fampidirana ny olomanga isan-toerana ho isan' ny vahoaka rômana.
Amin’ny CEIM dia efa nisy hatrizay talohan’ny fiteraham-birijiny azy i Jesosy, izay sady Andriamanitra tokoa no olombelona tokoa, maty nisolo ny olombelona, nitsangana tamin’ny maty ary niakatra any an-danitra, hiverina indray ho hitan’ny maso amin’ny fotoana efa tsy lavitra intsony izay tsy misy mahalala afa-tsy ny Ray.
Ny famonjena dia fanamarinana azo avy amin’ny fahasoavan’ Andriamanitra ao amin’i Jesosy Kristy izay tsy azo raha tsy amin’ny finoana, izany dia mitaky ny fahateraham-baovao izay mitarika amin’ny fiainam-bavaka sy ny fanamasinana ary ny fijoroana vavolombelona ny amin’ny voninahitr’ Andriamanitra amin’ny alalan’ny asan’ny Fanahy Masina.
Ny Fiangonana manerana izao tontolo izao dia fiombonan’ireo olona navotan’i Jesosy Kristy amin’ny firenena rehetra sy amin’ny fotoana rehetra, tsy anavahana anaram-piangonana, ka ny tena firaisan’ny Fiangonana dia ao amin’i Jesosy Kristy.
I Bar Kôkhba no nitarika izany fikomiana izany, izay notohanan' ny iray amin' ny raby nankatoavin-teny indrindra tamin' izany, dia i Akiva ben Jôsefa, izay nanambara an' i Bar Kôkhba ho Mesia nalefan' Andriamanitra hamerina indray ny fanjakan' i Israely sy hanjaka amim-pahamarinana amin' ny olombelona rehetra.
Misy efatra ny boky heverin' ny Olomasin' ny Andro Farany ho Soratra Masina, sady inoan' ny mpikambana ao fa vokatry ny tsindrimandry avy amin' Andriamanitra, dia ny Baiboly, ny Bokin' i Môrmôna, ny Fotopampianarana sy Fanekempihavanana; ary ny Voahangy Lafo Vidy.
Tamin’ ny volana Marsa 1996 dia nilaza ny mpitondra teny manokan’ ny Firenena Mikambana izay nisahana ny fanaovana fanadihadiana momba ny toe-draharaha tao Borondy fa 15 000 any ho any ny isan’ ny olona maty tamin’ ny taona 1995, ka ny ankamaroan’ izany dia olo-manga hoto .
Nisy fiantraikany mivantana tamin’ ny ady an-trano tao Borondy ny ady nampisy ra mandriaka tao Roanda sy tao Kôngô satria nitovy tamin’ ny nahazo ireo tao amin’ ireto firenena mpifanila vodirindrina ireto ny zava-manjo ny Hoto mpitsoa-ponenana tao Borondy ka samy nanohana ny fikomiany avy, toraka izany koa ireo mpioko tao Oganda.
Ny fifampiraharahana rehetra natao tamin’ ny volana Jona 1998 tao Arusha any Tanzania, nelanelanin’ i Julius Nyerere filoha tanzaniana teo aloha, dia niezahana namolavolana programa ankapobeny ho an’ ny governemanta tetezamita izay nandraisan’ ny mpifanandrina anjara, nefa tsy nandresy lahatra azy ireo tanteraka.
Maty niaraka tamin’ i Juvénal Habyarimana filohan’ i Roanda izy tamin’ ny nitifirana misily ny fiaramaidina nitondra azy ireo, taloha kelin’ ny fotoana tokony hipetrahan’ ny fiaramanidina teo amin’ ny seranan’ i Kigali ao Roanda tamin’ ny 6 Avrily 1994.
Ny tantaran'i Borondy dia tantaran' ny firenena izay iray amin' ireo vitsy ao Afrika, miaraka amin' i Roanda sy i Botsoana sy i Lezôtô ary i Esoatiny, izay fitohizan' ny tanin' ny fanjakana afrikana nisy tamin' ny vanimpotoana talohan' ny fanjanahan-tany.
Ny Bokin' ny Jobily, bokim-pivavahana jiosy fahiny, izay eken' ny Fiangonana Ôrtôdôksa Etiôpiana sy ny Beta Israely ho kanônika, dia miresaka ny amin' ny "Mpiambina" , izay anisan' ireo anjely noforonina tamin' ny andro voalohany.
Fanampin' izany, ny anjely tsirairay dia nampita ny fahalalany manokana tamin' ny olombemlona: fanefena metaly sy fanamboarana fitaovam-piadiana ny an' i Azazela, zavamaniry ody ny an' i Semehaza, fandroahana fanahy sy majika ary famosaviana ny an' i Hermôny, fanandroan-kintana ny an' i Barakiela, sns.
Ny Bokin' i Henôka dia mitanisa anjely roapolo izay nidina teo an-tendrombohitra Hermôna: Semehaza na Semhazay, Aratakifa, Ramtela, Kôkabela, Tamiela, Ramela, Daniela, Zikiela, Barakiela, Asaela, , Hermôny, Matariela, Ananiela, Setaoela, Samsiela, Sahriela, Tomiela, Toriela, Jômiela, ry Jehadiela.
Ny malaza indrindra amin' ireo dia i Losifera, izay ampitoviana tamin' i Satana tatỳ aoriana, ny tena filazana momba ny anjely lavo ao amin' ny Baiboly dia andalan-teny avy ao amin' ny Bokin' i Isaia, , nefa raha ny marina dia andalana milazalaza ny fahalavoan' ny mpanjakan’ i Babilôna ilay izy.
Tahaka ireo anjely lavo maro hafa voalaza ao amin’ ny 1Henôka 8:1–9, i Azazela dia mampahafantatra ny olona ny amin’ ny "fahaizana voarara", ary i Azazela no nanarin’ i Henôka mihitsy noho ny fampianarana tsy ara-dalàna, araka ny voalaza ao amin’ ny 1Henôka 13:1.
Ny fitantarana momba ny grigôry ao amin’ ny 2 Henôka 18:1–7, izay nidina tety an-tany, nanambady vehivavy ary “nandoto ny tany tamin’ ny asany”, ka niafara amin’ ny fanagadrana azy ireo any ambanin’ ny tany, dia mampiseho fa ny mpanoratra ny Boky faharoan' i Henôka dia nahafantatra momba ireo fitantarana ao amin’ ny Boky voalohan' i Henôka.
Tsy i Asiria intsony no resahina ao fa i Babilôna izay voatonona matetika, torak'izany koa ny mpanjakan’ny Medianita sy Persiana, dia i Kirosy ilay nahalavo an'i Babilôna sy nampody ny Jiosy tany amin’ny taniny no voaresaka bebe kokoa noho ireo mpanjaka hafa.
Ny Deoterô-Isaia na Deoterô-Izaia dia fizaràna faharoa ao amin'ny Bokin' i Isaia izay heverin'ny mpikaroka fa nosoratana taorian'ny fotoana niainan'i Isaia mpaminany, ka mahafaoka ny toko faha-40 hatramin'ny toko faha-55.
Nandritra izany fotoana izany koa dia nihen-danja amin' ny fomba mahagaga ny lanjan' ny fivavahana teo amin' ny raharaham-panjakana sy teo amin' ny fiarahamonina, ary ireo fiangonana mpitahiry ny rakitry ny ela dia niady tamin' izany firehana izany tamin' ny lohahevitra momba ny zon' ny LGBT sy ny fanalan-jaza ary ny kreasiônisma.
Ny fifohazam-panahy lehibe fahefatra dia fifohazam-panahy kristiana izay heverin' ny mpikaroka, ndrindra ny mpahay tantara ara-toekarena Robert Fogel, izay nitranga tao Etazonia tamin' ny fiafaran' ireo taona 1960 sy tamin' ny fiantombohan' ireo taona 1970, fa ny mpikaroka hafa dia miompana amin' ny vanimpotona nanaraka ny Ady Lehibe Faharoa.
Iadian-kevitra ny fampiasana io andian-teny hoe "fifohazam-panahy lehibe fahefatra" io, maro ireo mpahay tantara izay mihevitra fa ny fiovana ara-pivavahana izay nitranga tao Etazonia nandritra ireo taona ireo dia tsy mitovy lanja amin' ireo fifohazam-panahy lehibe telo teo aloha.
Ny fiteny antanosy dia iray amin' ireo endriky ny fiteny malagasy isam-paritra tetenina any amin' ny faritra misy ny Antanosy, izany hoe ao amin' ny tendro atsimo-atsinanan' i Madagasikara, dia ny faritra Anosy, eo anelanelan' i Masianaka sy Mandrare, nefa ahitana azy koa ny tanàna toa an' i Bezaha sy Vatolatsaka ary any Bereketa
Fitenim-paritra malagasy : fiteny antambahoaka, antandroy, antankarana, antanosy, antefasy, antemoro, antesaka, bara, betsileo, betsimisaraka avaratra, betsimisaraka atsimo, bezanozano, mahafaly, masikoro, merina, sakalava, sihanaka, tanala, tsimihety, vezo, zafisoro).
Ny Fiangonana Loterana Malagasy , dia fiangonana vokatry ny fitoriana ny Filazantsara nataon' ireo misionera avy tamin' ny Misiona Nôrveziana (anglisy: Norwegian Missionary Society - NMS; nôrveziana: Det Norske Misjonsselskap) nanomboka tamin' ny taona 1866 sy ny Misiona Amerikana nanomboka tamin' ny taona 1888.
Ny loteranisma eto Madagaskara dia firehan' ny prôtestantisma izay milaza ho manaraka ny fampianaran' i Martin Lotera eto amin' ny Nosy, izay miseho amin' ny alalan' ny fiangonana maromaro, ka ny lehibe indrindra, raha ny isan' ny mpino ao aminy no heverina, dia ny Fiangonana Loterana Malagasy.
Amin'ny maha fanomanana ny fankalazana ny zava-miafin’ny fahatongavana ho nofo io fizaran-taona io, dia mampahatsiahy ny Famoronana, ny tsy fankatoavan’ireo razantsika sy ny vokatr’izany, ny fahantran’ny olombelona tapaka, ny fampanantenana ny famonjena atolotr’Andriamanitra, ny faminaniana ny amin’ny Mpamonjy.
Araka ny fomba fijery eklezialy sy litorjikan’io fanao io, ireo herinandron’ny Fifadian-kanina Lehibe ireo dia fotoana hahatsiarovana am-bavaka manokana ireo olo-malala maty, ny fahafoizan-tena, ny fiantrana ny mahantra, sns, ary mba hanomanan-tena amin’ny fahafatesana sy amin’ny fitsanganan-ko velona tsy arahim-pijaliana ao amin’i Jesoa Kristy.
Ohatra, ny fitataran' ny Elôhista ilay "tohatr' i Jakoba" izay ahitana anjely miaka-midina amin' ny tohatra sy amin' Andriamanitra ao an-tampony, izay nahatonga an' i Jakoba hanao ny anaran' ilay toerana hoe Betela , nefa ny Iahvista dia maneho izany ho nofy tsotra fotsiny izay isehoan' Andriamanitra eo ambonin' io toerana io izay tsy misy tohatra na anjely.
Toraka izany koa, ny Elôhista mitantara an' i Jakoba mitolona amin' Andriamanitra, aty aoriana dia hitana koa ny tantaran' i Balama sy ny borikiny izay niteny araka an' Andriamanitra, na dia izany fitantarana izany aza heverina ho fitantarana natovona tamin' ny soratanam-piraketana, satria hoatry ny tsy misy ifandraisany amin' ny lahatsoratra sisa rehetra izany.
Ankoatr' izany, ny Iahvista mitantara an' i Josefa voampanga ho nikasa hisavika ao amin 'ny tantaran' ny vadin' i Potifara, ka tokony hanafa-baraka ireo fokon' i Josefa izany, ny Elôhista kosa mitantara an' i Josefa ho mpanambara ny hevitry ny nofy, ka afaka mahazo izay tian' Andriamanitra ho lazaina.
Any amin' ny Fanjakan' i Israely any avaratra no nisehoan' ireo tantaran' ny razana, indrindra tao amin' ny tanin' i Efraima, ary ny petra-kevitra ara-tahirin-kevitra dia manohana fa nosoratana tao amin' io faritra io ny tahirin-kevitra elôhista, mety tamin' ny tapany faharoa amin' ny taonjato faha-9 tal.
Ny tahirin-kevitra elôhista na loharano elôhista, izay hafohezina amin' ny litera E, dia iray amin' ireo lahatsoratra efatra vinavinaim-pisiana niforonan' ny boky dimy voalohany ao amin' ny Baiboly, araka ny hevitry ny mpikaroka momba ny Baiboly tamin' ny taonjato faha-18.
Ny tahirin-kevitra elôhista dia niforona tamin' ny alalan' ny fitambarana tantara isan-karazany sy lovantsofina momba ny Fanjakan' i Israely any avaratra sy ireo foko ao aminy (i Dana, i Naftaly, i Gada, i Asera, i Isakara, i Zabolona, i Efraima, i Manase, ary i Benjamina) sy ireo Levita, ary amin' ny alalan' ny fandrindrana ireo lovantsofina ireo ho lahatsoratra tokana.
Liana manokana ny amin' ny lovantsofina momba ny Fanjakan' i Israely any avaratra sy ireo olo-malazany toa an' i Josoa sy i Josefa ny mpanangona ny loharano E. Misafidy kokoa an' i Israely ny Elôhista raha mitaha amin' ny Fanjakan' i Jodà any atsimo (ohatra, amin' ny filazana fa novidina fa tsy naringana i Sikema/Sekema) ary mitantara fa nisy zava-dratsy nataon' i Aarona .
Miavaka ny tahirin-kevitra elôhista amin' ny fampiasany teny anondroana zavatra tsy azo tsapain-tanana hilazany an' Andriamanitra, ny fampiasany ny anarana hoe Hôreba fa tsy Sinay (anaran' ny tendrombohitra nanomezan' Andriamanitra ny Lalànan' i Israely) ary ny fampiasany ny fitenenana hoe "fatahorana an' Andriamanitra".
Ny anarana hoe "Tahirin-kevitra elôhista" dia avy amin' ny anaran' ny Andriamanitry ny Israelita izay heverina fa tsy nampiasaina raha tsy tao amin' io tahirin-kevitra io, dia ny hoe Elohim na El, fa tsy Iahveh izay mampiavaka manokana ny tahirin-kevitra iahvista.
Radoje Domanović dia teraka tany amin’ny tananan’i Ovsište ao afovoan-tanin’ny Serbia, zanaka mpampiantra sady mpandraharaha Miloš Domanović, sy Persida Cukić, taranak’i Pavle Cukić, anisan’ny komandy miaramila tamin’ny fikomiana serbianina voalohany sy faharoa.
Rehefa manaiky ny fanapahan-keviny hanao zavatra iray ilay mpanompo dia miova hevitra izy sady mahita antony tsy hanatanterahany izay efa nanapahany hevitra, ka eken' ny mpanompony indray izany fanapahan-kevitra vaovao izany, satria miombon-kevitra mandrakariva amin' ny tompony izy.
Ireto avy ireo zavatra notapahin' ny tompony hotanterahina: mandeha any amin' ny lapa, manomana fiaraha-misakafo, mandeha mihaza, mampaka-bady, mijoro eo anatrehan' ny fitsarana, manao firaisana ara-nofo, manompo ny andriamanitra Marduk, mampiasa vola, manao asa tsara maimaimpoana.
Ny Kristiana tsy mino ny Trinite dia manaiky ny anaovana an' i Jesoa amin' ny andian-teny hoe "Zanak' Andriamanitra" satria hita ao amin' ny Testamenta Vavao io andian-teny io, fa tsy manaiky ny fiantsoana azy hoe "Andriamanitra Zanaka" izay tsy hita na aiza na aiza ao amin' ny Baiboly.
Fitenim-paritra malagasy: fiteny antambahoaka, antandroy, antankarana, antanosy, antefasy, antemoro, antesaka, bara, betsileo, betsimisaraka avaratra, betsimisaraka atsimo, bezanozano, mahafaly, masikoro, merina, sakalava, sihanaka, tanala, tsimihety, vezo, zafisoro).
Taorian' ny fakana ny tanànan' i Kisangani, vokatry ny fanampian' ny andian-tafika avy ao Angôla, dia fifaliana lehibe no nandraisan' ny vahoaka ny fidiran' i Kabila mbamin' ny tafiny tao Kinshasa renivohitra sy ny fanonganana an' i Mobutu tamin' ny volana Mey 1997.
Tamin' ny taona 1967 dia nanangana ny Parti révolutionnaire du peuple i Kabila sady nanorina fanjakana mpioko tao amin' ireo tendrombohitra ao amin' ny faritra atsinan' ny farihy Tanganyika, izay novatsiam-bola tamin' ny alalan' ny fivarotana volamena sy vangin' elefanta.
Hatramin' ny volana Avrily ka hatramin' ny volana Mey 1965 dia nandray an' i Che Guevara ny fikambanan' i Kabila, nefa diso fanantenana i Che Guevara noho ny tsy fananany talenta mahasarika olona sy noho ny fitiavam-bola aman-karena tafahoatra nananany.
Taorian' ny fisamborana sy famonoana an' i Lumumba tamin' ny taona 1961 dia nandray anjara tamin' ny fakana an' i Stanleyville sady nanohy ny fiovam-penitra mahery vaika izay natombok' i Lumumba, tao amin' ny faritanin' i Kivu ao atsinanana, i Kabila.
I Laurent-Désiré Kabila dia filoham-pirenen' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô teo anelanelan' ny taona 1997 sy 2001, izay teraka tao Moba ao amin' ny tapany avaratr' i Katanga tamin' ny taona 1939 ary maty tamin' ny 2001.
Notezaina ao amin' ireo Seljokida any Siria, izay tany nialokalofan' ny fianakaviany, i Saladin, sahala amin' ireo mpandimby azy, ka nifanehatra amin' ny olana nahazo ny tontolo miozolmana: ny fametrenana indray ny fampianarana sonita marina manoloana ny Fatimida sy ny ady amin' ny tafiky ny kroazada kristiana.
Ny fiteny tsimihety dia iray amin' ireo endriky ny fiteny malagasy isam-paritra tetenina any amin' ny faritra misy ny Tsimihety, any amin' ny faritra avaratra-afovoan' i Madagasikara: ao amin' ny faritanin' i Mahajanga, hodidinin' ny tanin' ny Antakarana avy ao avaratra, ny Betsimisaraka avy ao atsinanana, ny Sihanaka avy ao atsimo ary ny Sakalava avy ao andrefana.
Ny Fanekem-pinoan'i Kalkedôna na Fiekem-pinoan' i Kalsedoana dia fiekem-pinoana tapaka tamin' ny Kônsily tao Kalkedôna izay mamaritra ny fiombonan' ny natiora roan' i Kristy sady nanamafy koa ny maha Renin' Andriamanitra an' i Maria.
Ireto ireo vahoaka negritô: ny Andamaney tompo-tany ao amin' ireo nosy Andamàna; ny Negritô ao amin' ny Saikanosin' i Malezia, isan' izany ny Semanga , ny Senôy, ny Manika ao amin' ny tapany atsimon' i Tailandy; ny Aeta , ny Aty sy ny Tomandôka , ny Batàka, ny Agta ao Sierra Madre, ny Sambala, ny Mamanoà ao amin' ny nosy Mindanaô ary foko hafa miisa eo anelanelan' ny 25 sy 34 ao Filipina.
Tamin' ny findohan' ny taonjato faha-21 dia lasa niorim-ponenana ny ankamaroan' ny Negritô, niharan' ny fanatontoloana ny fiainany, nivelona amin' ny fikaramana sy ny fifanakalozana, sahala amin' ny mponina manodidina azy, na dia mbola mahalala sy mbola mampita ny fahalalana nahafahan' izy ireo niaina tanany tontolo sarotra ireo mbola ntaolo fiainana.
Noho ny fandrahonana nataon' i Herôda (angamba i Herôda Lehibe izay nanapaka tamin' ny taona 37 hatramin' ny 4 tal. J.K.) sy noho ny fandripahana ny zaza tsy manan-tsiny dia nandositra nila fialokalofana tany Ejipta ny ray aman-drenin' i Jesoa.