polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ny fiteny tay-kaday dia fianakaviam-piteny izay nantsoina hoe fiteny daîka tany aloha, izay ahitana fiteny miisa zato any ho any tenenina ao amin' ny saikanosin' i Indôsina sy any amin' ny faritra atsimo ao Sina ary tetenin' ny olona miisa 100 000 000 any ho any.
Io fianakaviam-piteny io dia ahitana fiteny isan-karazany, izay tsy ranoray mihoatra lavitra ny an' ny fianakaviam-piteny akaiky azy, dia ny fianakaviam-piteny nizerô-kôngôley, ka iandian-kevitra ny maha fianakaviam-piteny iray ireo fiteny ao aminy.
Misy endrika roa ny Fanangonana J, dia ny "endrika Arundel", izay nampiditra singa avy tamin' ny soratr' i Pseodô-Matio, sy ny "endrika Hereford", izay ahitana ny Libellus de Nativitate Mariae sy ny Toritenin' i Pseodô-Aogostiniana - Tovana 195.
Avondrona ho sampan' ny fianakaviam-piteny hamitô-semitika ireo fiteny ireo, izay miely ao amin' ny antsasany avaratr' i Afrika hatrany Atsinanana Akaiky (ny fiaviana sy ny fitodiky ny fielezan' ireo fiteny ireo dia tsy fantatra mazava, mety avy any Azia ka nankany Afrika na ny mifamadika amin' izany).
Ny fiteny kositika maro mpiteny indrindra dia ny fiteny ôrômô tenenina indrindra ao Etiôpia sady misy mpiteny miisa any amin' ny 35 tapitrisa, manaraka azy ny fiteny sômalỳ izay misy mpiteny miisa 20 tapitrisa , ny fiteny afara izay misy mpiteny miisa 5 tapitrisa ary ny fiteny sidama izay misy mpiteny any amin' ny 3 tapitrisa.
Ny teny hoe "kositika" dia avy amin' ny anarana hoe Kosy izay hita ao amin' ny Bokin' ny Genesisy ao amin' ny Baiboly, izay anaran' ny zanak' i Hama zafikelin' i Nôa , sady niavian' ny anaran' ny vahoaka atao hoe Kosita ao amin' ny Fanjakan' i Kosy tao atsimon' i Ejipta sy tao Etiôpia.
Mirefy 86 sm ny lahin-dokotra sady milanja eo amelanelan' ny 2,1 kg sy 3,2 kg ary matroka kokoa ny volony sady mamirapiratra manjelatra maitso na mavokely eo amin' ny lamosiny sy ny tratrany, fa ny vavy kosa izay somary kely kokoa dia milanja 0,97 kg hatramin' ny 1,3 kg sady matroka kokoa ka tsy manjelanjelatra tsara ny volony.
Iray tamin' ireo hery telo tao amin' ny tontolo miozolmàna ny Safavida, nanampy ny Empira Ôtômàna sy ny Empira Môngoly, izay nifandray tamin' ny mpanjaka eorôpeana, izay naniry hametraka firaisana hanoherana ny Vavahady Avo .
Niova finoana ho amin' ny siisma izy ireo tamin' ny taonjato faha-15, angamba tamin' ny andron' i Khwajeh Ali na tamin' i Jonayd, ka nanambara izy ireo fa io no fivavaham-panjakana tamin' ny nanadraisan' i Ismail ny fahefana tamin' ny taona 1501.
Nisondrotra avo ny herin' ny Safavida sady namorona fitondrana teokratika izy ireo izay notariin' ny shah, ka nanomboka tamin' ny taona 1510 dia nifanandrina tamin' ny Ozbeka tao atsinanana izay miteny torka ihany koa izy ireo, sy tamin' ny Ôtômana tao andrefana izay mpiaro ny sonisma.
I Tolagnaro na Fort-Dauphin dia kaominina malagasy ao amin' ny Distrikan' i Tolagnaro, ao amin' ny Faritra Anosy ao amin' ny Faritanin' i Toliara eto Madagasikara, tanàna renivohitry ny Faritra Anosy any amin' ny tendro atsimo-atsinanan' i Madagasikara.
Ireto avy ny mety hanorantana na hanononana ny anaran' io tanàna io: Tolagnaro, Tolañaro, Tolanaro, Taolagnaro, Taolañaro, Taolanaro, Tôlagnaro, Tôlañaro, Tôlanaro, Fort-Dauphin, Faradofay, Faradifay, Farady.
Ireo hevitra roa ireo dia samy naorina amin' ny fampianaran' ny filozôfa Aristoty izay milaza fa ny raha dia foronin' ny singa tsy mifampiankina, izay mety ho tsapan' ny fitaovam-pandrenesana, sy fisia-maha-izy izay tsy tsapa afa-tsy amin'ny alalan'ny fanahy sady mamorona ny fisiana tena izy.
Isan' ireo nanorina ny fikambanana "Raiamanderny Mijoro" izy nandritra ilay fahasahiranana ara-pôlitika teto Madagasikara tamin' ny taona 2002 sady mpikambana tao amin' ny Filankevitry ny Fampihavanana Malagasy na Comité du Fampihavanana Malagasy .
I Jobily Rakotoson dia Malagasy, mpanandro, avy amin' ny foko Antemoro, raha ny marina kokoa ao amin' ny foko Onjatsy, ao amin' ny faritra Vatovavy Fitovinany, mpahay tantara, mpitahiry ny fombandrazana malagasy, isan' ireo mahalala ny sorabe eto Madagasikara izy.
Ny fandalinana ny Lalàna , izay fizaràna voalohany ao amin' ny Soratra Masina, dia zavatra tsy maintsy atao ary ny fivoasana azy marina dia nampitaina amin' ny alalan' ny mpampianatra ara-panahy atao hoe "mpanao heviteny marina" na "tompon' ny fahamarinana".
Nentina tany amin' ny mpivarotra rakitry ny ela tao Betlehema, atao hoe Ibrahim 'Ijha, aloha ireo horonan-tsoratra ireo. Ny zohy sy ireo izay hita taty aoriana dia ao amin' ny ilany misolampy sady karankaina amin' i Komràno, eo amin' ny ilany avaratra-andrefan' ny Ranomasina Maty, ka tena sarotra ny hiakarana eny.
Tamin' ny hoditra na tamin' ny taratasy zozoro no nanaovana ireo soratanana ireo izay miisa 900 any ho any, ny sasany voatahiry tsara fa ny hafa efa misy fahasimbana, ka heverina fa sekta tao amin' ny fivavahana jiosy atao hoe Eseniana no nitahiry azy ireo.
Ny fifanahafana eo amin' ny finoana sy ny fanao resehina ao amin' ny soratanam-piraketana sy ireo izay lazain' i Filôna avy any Aleksandria sy i Flavio Jôsefa fa an' ny Eseniana, dia mahatonga ny mpikaroka maro hihevitra fa io antokom-pinoana jiosy tao Komràno io dia manam-pifandraisana amin' ny Eseniana.
Misy koa ny firesahana ankolaka miverimberina ny amin' ny "tompon' ny fahamarinana" izay mety manodro olona malaza teo amin' ny tantaran' ny fivavahana jiosy, dia ny mpisoronabe farany tsy mpisandoka atao hoe Oniasy III izay nesorina tamin' ny toerany tamin' ny taona 175 tal.
Nisy ny fiezahana hampifandray ny firesahana ankolaka momba ilay "mpisoroa ratsy" sy ilay "hehilahin' ny lainga" amin' ny olona malaza tahaka ny mpisoronabe jiosy Menelasy izay nanimbazimba zava-masina, i Antiôkôsy IV Epifanesy mpanjakan' i Siria, i Joany Hirkano I lehiben' ny Makabeo ary i Aleksandro Janeo.
Manana ny lanjany amin' ny lafiny tantara ny soratanam-piraketan' ny Ranomasina Maty noho izy ireo miteny ankolaka ny olona sasany sy ny zava-mitranga sasany izay mifanandrify amin' ny vanimpotoana nielezan' ny kolontsaina grika sy amin' ny fiantombohan' ny vanimpotoana najakan' ny Rômana teo amin' ny tantaran' ny Jiosy.
Hoy indrindra ny Papa Pie XI ao amin’ny taratasy Ansikilika nosoratany Miserentissimus Redemptor : « Amin’ny fombam-pivavahana atao amin’ny Fo Masin’i Jesoa, ny toe-po midio sy manonitra no isan’ny lehibe indrindra sy manana ny toerana voalohany ».
Tamin’ ny fiandohan’ny taonarivo faha-2 dia nangozohozo ny firaisan’ i Ejipta noho ny firohotry ny vahoaka semita avy any amin’ny faritra afovoan’ i Azia izay nitsoaka noho ny fananiham-bohitra nataon’ ny Indô-eorôpeana tao amin’io faritra io.
Ny Repoblika Arabo Saharaoy Demôkratika dia fanjakana ao Sahara Andrefana izay nanambara ny fahaleovanteny tamin' ny 27 Febroary 1976 tamin' ny alalan' ny Front Polisario, izay mametraka ny maha masi-mandidy azy amin' ny tanin' i Sahara Andrefana nefa tsy mifehy afa-tsy ny 20 %n' izany faritra izany.
Ankehitriny, ny fiteny manakaiky indrindra ny fiteny azery (raha esorina ny fiteny afsara sy ny fiteny kaskay izay heverina fa endrika isam-paritry ny fiteny azery) na amin' ny lafiny fitsipiteny na amin' ny lafiny voambolana dia ny fiteny tiorka tenenina ao Torkia.
Tenenina ao Iràna koa io fiteny io, dia ao Azerbaijàna iraniana , izay mizara ho faritany maro ankehitriny, dia i Azerbaijàna Atsinanana, i Azerbaijàna Andrefana, ny faritanin' i Ardabila, ny faritanin' i Zanjàna ary ampahany lehibe amin' ny faritanin' i Hamadàna sy Kazvina; miteny azy io koa ny any Jeôrjia sy ny any Torkia ary ny any Rosia.
Raha tsy tsinanam-bolana ny andro aorian' ny vody Alahamady dia miafara amin' ny vava Adaoro ny volana Adaoro izay misy 29 andro; raha mbola tsy tsinana aorian' io vava Adaoro io dia mifarana amin' ny vody Adaoro ny volana izay misy 30 andro.
Ny fiteny fenisiana na fiteny foinikiana na fiteny foenikiana dia fiteny avy ao amin' ny morontsirak' i Libàna, ao amin' ny faritra atao hoe "tanin' i Kanaana" na "tany Kanana" (araka ny fiantsoan' ny Fenisiana sy ny Arabo sy ny Hebreo ary ny Arameana), na Fenisia na Foinikia na Foenikia , na Pūt amin' ny fiteny egiptiana taloha.
Niteny fenisiana koa ny faritra voakasiky ny fanjanahan-tany fenisiana: ny morontsiraka atsimo-andrefan'i Mediteranea, ary indrindra ny tao Tonizia ankehitriny, ny tao Marôka, ny tao Malta, ny faritra andrefan'i Sisilia, ny ao Sardinia, ny tao Korsa, ny tao amin'ny Andrin'i Heraklesy.
Ny Zanahary na Haky, araka ny fanaovana sikidy malagasy, dia ny tsanganan-tsikidy faharoa ambin'ny folo, isan'ireo tsanganan-tsikidy valo atao hoe tera-tsikidy, izay apetraka any amin'ny fàfana faharoa eo ambanin'ireo atao hoe renin-tsikidy, vokatry ny fampifanampiana ny soratry ny Ombiasa sy ny an'ny Tovolahy.
Fototry ny lamim-pampianaran' ny mandeisma ny fifanoheram-poto-javatra roa izay ahitana ny "tontolo ambony" sy ny "tontolo ambany", ny "toeran' ny fahazavana" sy ny "toeran' ny haizina", izay tsy misakana an' Andriamanitra hiditra an-tsehatra amin' ny famoronana, sahala amin' ny fitantatrana ao amin' ny Baiboly.
Talohan' ny taona 2003 sy talohan' ny fipoahan' ny ady tao Iràka dia nonina tao Iràka ny ankamaroan' ny Mandeana izay niisa 65 000 any ho any, indrindra manamorona ny tapany ambanin' ny oniny Tigrisy sy ny ony Eofrata ary manakaiky an' i Shatt-el-Arab , fa ny sasany dia monina any Iràna ao Khuzestan.
Ny kristianisma karismatika na hetsika karismatika dia endriky ny kristianisma sy vondron' ny fifohazam-panahy nanandratra avo ny asan' ny Fanahy Masina sy ny fanomezam-pahasoavan' ny Fanahy Masina ary ny fahagagana araka izay hita indrindra ao amin' ireo Epistily nosoratan' i Paoly.
Miavaka amin' ny pentekôtisma io hetsika io noho izy tsy manao ny fiteny tsy fantatra ho hany porofon' ny batisan' ny Fanahy Masina izay nambaran' i Jesoa mialoha sady manome toerana lehibe ny fahasamihafan' ny fanomezam-pahasoavan' ny Fanahy Masina.
Araka ny fanao mahazatra dia tsy mihazona azy ireo amin' ny tanany izy fa amin' ny hato-tanany, mba hanehoana ny fampianarana ara-teôlôjia izay milaza fa ny Olombelona dia tsy afaka hivoaka avy ao amin' ny fahotana tamin' ny fototra na fahotan' ny razana, fa tsy maitsy amin' ny alalan' ny asa ataon' Andriamanitra.
Ny antokom-pivavahana atao hoe Kristôlita izay nisy tamin' ny taonjato faha-6, araka ny filazan' i Joany avy any Damaskosy, dia nino fa navelan' i Jesoa tao amin' ny fiainan-tsi-hita ny fanahy maha olombelona azy sy ny vatany fa ny maha Andriamainitra azy no nentiny niakatra any an-danitra.
Romana 10.6-8: "6 Fa ny fahamarinana izay avy amin' ny finoana kosa manao hoe: Aza milaza ao am-ponao hoe; Iza no hiakatra any an-danitra? 7 na: Iza no hidina any amin' ny lalina? 8 Fa ahoana no lazainy? Eo akaikinao ny teny, dia eo am-bavanao sy ao am-ponao , dia ny teny ny amin' ny finoana, izay torinay" .
Araka ny lazain' io Katesizy io, ny teny hoe "fonenan' ny maty", izay lazaina hoe "ambanin' ny tany", "Seôly" na "Hadesy" ao amin' ny Soratra Masina sy ny Sembôlin' ny Apôstôly dia ny fitoeran' ny maty rehetra, na olon-dratsy na olo-marina, mandra-pandraisana azy ireo na tsia any an-Danitra .
Rômanina 10.6-8: "ary izao kosa no lazain' ny fahamarinana avy amin' ny finoana: Aza manao anakam-po hoe: Iza no hiakatra any an-danitra? ; na hoe: Iza no hidina any amin' ny tevam-be? . Fa ahoana, hoy izy? Izao: Eo akaikinao ny teniny, fa eo am-bavanao, sy ao am-ponao, dia ny teny finoana izay torinay." .
Asan' ny Apôstôly 2.26-27: "26 Izany no nifalian’ ny foko sy niravoravoan’ ny lelako, ary na ny nofoko aza hitoetra amin’ ny fanantenana, 27 satria tsy ho foinao hijanona ao amin’ ny Fasana aho, sady tsy havelanao ho lo ilay mpanomponao tsy mivadika. " .
Asan'ny Apôstôly 2.26-27: "Dia izany no nifalian' ny foko sy niravoravoan' ny lelako. Ny nofoko koa hitoetra amin' ny fanantenana; Ny nofoko koa hitoetra amin' ny fanantenana; Fa tsy ho foinao ho any amin'ny fiainan-tsi-hita ny aiko; Ary tsy hamela ny Iray Masinao ho tratry ny lò Hianao" .
Ao amin' ny Asan' i Pilato - izay matetika tafiditra ao amin' ny Filazantsaran' i Nikôdemosy izay fivakîn' ny olona tamin' ny Andro Antenantenany, dia naorina tamin' ny lahatsoratra fototra izay mety voasoratra tany amin' ny taonjato faha-3 taor.
Raha ny sasany manohana fa nidina tany amin' ny "Limbon' ny patriarka" i Kristy, ny hafa, indrindra fa i Hans Urs von Baltasar dia manohana fa mihoatra noho izany ny zava-nitranga sady ny fidinan' i Kristy any amin' ny fonenan' ny maty dia midika fa nijaly i Jesoa.
Ny Fôrmiolan' ny Kônkôrda dia milaza izao: "mino tsotra izao izahay fa ny persôna , izay sady Andriamanitra no olombelona, dia nidina tany amin' ny fiainan-tsi-hita taorian' ny fandevenana Azy, nandresy ny devoly, nandrava ny herin' ny fiainan-tsi-hita, ary nanaisotra ny herin' ny devoly manontolo" .
Ireo hira fiderana natokana ho an' ny faran' ny herinandro dia milaza fa, araka ny nataony teto ambonin' ny tany, dia nanomana lalana ho an' i Jesoa mankany amin' ny fiainan-tsi-hita i Joany mpanao batisa tamin' ny alalan' ny faminaniana tamin' ireo fanahy voatazona tao izay hovonjen' i Kristy tsy ho ela avy ao.
1Petera 3.19–20: "19 izay nandehanany sy nitoriany teny tamin' ireo fanahy tao an-tranomaizina, 20 dia izay tsy nanaiky fahiny, fony niandry ny fahari-pon' Andriamanitra tamin' ny andron' i Noa, raha mbola namboarina ny sambo-fiara, izay nidiran' ny olona vitsy, dia izy valo mianaka, ka dia namonjena azy ny rano," .
Asan'ny Apôstôly 2.26-27: "Noho izany, ny foko miravoravo, ny lelako mirobiroby, ary ny nofoko hitombina amin' ny fanantenana,fa tsy ho foinao ao amin' ny fitoeran' ny maty ny aiko, ary tsy hatolotrao hafoy ho tratry ny lò ny Masinao."
Ny Toriteny momba ny Paska (izay atao amin' ny teny grika hoe , / Hieratikon, Katêkhêtikos eis to hagion Paskha) nosoratan' i Jôanesy Krisôstômôsy koa dia miresaka ny amin' ny fidinana any amin' ny toeran' ny maty, ka amin' ny ankapobeny dia vakina mandritra ny fiaretan-tory amin' ny alin' ny Paska izany, izay tampon' ny fankalazan' ny Ôrtôdôksa ny Paska .
Ny sary masina ôrtôdôksa mahazatra momba ny fitsanganan' i Jesoa ho velona, izay nalaina tahaka amin' ny ampahany amin' ireo Asan' i Pilato , dia tsy maneho fotsiny ny fivoahan' i Jesoa avy ao am-pasana fa manambara indrindra izay inoan' ny Kristiana ôrtôdôksa ho ny zavatra nisy ara-panahy marina notanterahin' ny fahafatesany sy ny fitsanganany ho velona.
1Piera 3.19–20: "Ary tamin' io fanahy io ihany koa no nandehanany nitory teny tamin' ireo fanahy tao an-tranomaizina, dia ireo fanahy tsy nino fahiny, fony niandry ny fahari-pon' Andriamanitra tamin' ny andron' i Noe, mandritra ny nandrafetana ny sambo fiara, izay nampidirana olona vitsy, dia valo monja, sy namonjena azy ireo tamin' ny rano." .
1Petera 3.19–20: "19 ka nandeha nitory tamin’ ireo fanahy tao am-ponja, 20 izay tsy nankatò fahiny, rehefa niandry tamim-paharetana Andriamanitra tamin’ ny andron’ i Noa, raha mbola namboarina ny sambofiara. Olom-bitsy, eny, olona valo no nentin’ izy io ka tafita soa aman-tsara avy tamin’ ny rano." .
Ny Filazantsaran' i Matio dia mitantara fa raha vantany vao maty i Kristy dia nihorohoro ny tany, nisy ny haizina, triatra ny efitra lamba tao amin' ny Tempoly, ary maro ny olona nitsangana tamin' ny maty ka nandehandeha tao Jerosalama sy hitan' ny olona maro tao.
Ao amin'ny Baiboly katôlika amin'ny teny malagasy edisiona tamin' ny taona 1938 dia tsy teny na andian-teny tokana no andikana izay ataon' ny Prôtestanta hoe "fiainan-tsi-hita", fa indraindray "afobe", indraindray "fitoeran'ny maty".
Nambara tao amin’ilay fanambarana « Enchiridion Indulgentiarum » navoaka tamin’ny taona 1999 fa mahazo Indolzansy amin’ny ampahany, araka ny fepetra mahazatra, ny mpino izay manao amim-pinoana sy amim-pitiavam-bavaka tokoa ny litanian’ny Fo Masin’i Jesoa.
Mino ny adin'ny Tsara sy ny Ratsy, izay fampianarana noraisiny tamin'ny manikeisma, ny katarisma; izany dia taratry ny fifangaroan'ny tontolo ara-panahy noforonin'Andriamanitra izay mifanohitra amin'ny tontolo ara-draha noforonin'i Satana.
Tsy niantso ny tenany hoe Katara tsy akory ny mpomba ireo fihetseketsehana ireo, ka betsaka ny mpikaroka no mbola manontany raha tena nisy marina ireo fihetsiketsehana ireo, na dia eken'ny rehetra fa nisy ny ady nataon'ny Fiangonana romana amin'ny fampianaran-diso izay nifarana tamin'ny fandripahana ny Albigesy tamin'ny fiandohan'ny taonjato faha-13.
Tamin' izany vanimpotoana izany dia nanjary fitaovam-piadiana ho an' ny papa ny endolzansy: ny endolzansy manontolo dia niseho teo antenantenan' ny taonjato faha-11; nampiasaina io karazany io mba hamporisihana ny tafiky ny vokovoko tany Espaina, izany hoe tamin' ny Reconquista .
Tamin' ny taonjato faha-12 dia voafaritra araka ny lalàna tao amin' ireo taratasy mirakitra ny didin' ny papa, atao amin' ny teny latina hoe litteræ decretales izany: navahana mazava ny atao hoe absôlosiôna, izay fahefan' Andriamanitra, sy ny endolzansy, izay ahafaha-mihavana indray amin' ny Fiangonana.
Ny endolzansy dia azo avy amin' ny fanaovana asa maneho fitiavam-bavaka atao hahazoana izany endolzansy izany, sady amin' ny fibebahana -- miantefa amin' reo izay mivalo sy miaiky ny fahotany tokoa (latina: vere penitentibus et confessis, araka ny fiteny tamin' ny taonjato faha-12).
Ny nanaovana azy ho raharaham-barotra sy ny tsy fisian' ny fanapahan-kevitry ny olona hibebaka, tamin' ny taonjato faha-16, dia iray amin' ny zavatra nahatonga ny fisarahan' i Martin Lotera tamin' ny Fiangonana katôlika rômana, ka niteraka ny Refôrmasiôna ny fivarotana endolzansy.
Ny manampahefana ao amin' ny Fiangonana katôlika no manome ny endolzansy ary izany dia heverina fa endrika isehoan' ny fanelanelanana ny mpino amin' Andriamanitra, izay angatahin' ny Fiangonana iray manontolo amin' ny alalan' ny litorjia sy ny vavaka ataony, mba hampisy fampihavanana ny iray amin' ny mpino ao aminy, na mbola velona na efa maty.
Mitohy ny fanomezana endolzansy amin' izao andro izao, nefa notsorina ny fanaovana izany tamin' ny taona 1967, araka ny kônstitosiona apôstôlika Indulgentiarum doctrina, nambaran' ny papa Paoly VI, izay nametra ireo antonantony hahazoana endolzansy, ka navela ilay fifandanjan' ny endolzansy amin' ny halavam-potoana.
Ny Hasmôneana dia fianakaviana tonga teo amin' ny fitondrana ara-pôlitika sy ara-pivavahana tao Jodea tamin' ny vanimpotoana nisian' ny fikomian' ny Makabeo natombok' ilay mpisorona atao hoe Matatia na Matatiasy avy amin' ny taranak' i Jehôjariba tamin' ny taona 168-167 tal.
Ny seranan-tsambo lehibe indrindra ho an' ny raharaham-barotra andevo tao Môzambika dia hita tao avaratra, izay faritra nonenan' ny Makoa, ary na dia tsy Makoa avokoa ny andevo naondrana avy amin' ireo seranana ireo dia nanondroana ny andevo rehetra naondrana avy ao amin' io faritra io ny anarana hoe Makoa.
Mpanondrana andevo indrindraindrindra i Madagasikara satria ny mpanjaka dia nivarotra ireo Malagasy mpiray tanindrazana aminy voasambotra mandritra ny ady sady nisy ny fangalarana olona hatao andevo avy amin' ny tanàn' ny fahavalo, hamidy amin' ny mpanao raharaham-barotra eorôpeana sy arabo.
Tanatin' ny telopolo taona mahery dia maro ireo Makoan' i Morondava izay nanao fandaminana tamin' ny fodiana any Môzambika, ka notanterahin' izay ireo izany tamin' ny alalan' ny fanamboarana sambo, na tamin' ny alalan' ny fanamborana lakan-drafitra, na tamin' ny alalan' ny fanangonam-bola hiondranana an-tsambo.
Nitohy ny fanondranana andevo makoa avy amin' ny ampahan' ny morontsiraka andrefana tsy nofehezin' ny Merina, mandra-pahatongan' ny fanjanahan' ny Frantsay an' i Madagasikara tamin' ny taona 1896 izay nandrara ny endri-panandevozana rehetra teto amin' ny Nosy.
Nandritra ny vanimpotoan' ny fanjanahan-tany, ny fiainan' ny mponina tao amin' ireo tanàna madinika makoa dia nahitana taratra ny fifikirana mafy sy maharitra teo amin' ny fomba amam-panao makoa navela tany Môzambika: ny fiteny, ny dihy, ny mozika, ny sakafo, ny angano sy ny singan-kolontsaina maro dia niseho miharihary.
Ny jeneraly roa hafa dia i Seleokôsy (izay nanorina ny dinastia Seleokida nifehy an' i Siria teo anelanelan' ny taona 312 tal. J.K. hatramin' ny taona 163 tal. J.K.) sy i Antigônôsy Mônôftalmôsy (izay nanorina ny dinastia Antigônida tao Makedônia tamin' ny taona 294 hatramin' ny 168 tal. J.K.).
Nandray anjara tamin' ny fanompoam-pivavahana egiptiana koa izy ireo sady nanamboatra tempoly ho an' ireo andriamanitra egiptiana, indrindra ny fanamboarana ny tempolin' ny andriamanitra Hôrosy tao Edfo sy ny fanarenana ny tempolin' ny andriamanitra Hatora tao Denderà.
Nandroso ny fanjakana lagida tamin' ny fotoana nanapahan' i Ptôlemaiôsy I Sôtera sy tamin' ny fanapahan' ireo dimbiny, indrindra i Ptôlemaiôsy II Filadelfôsy sy i Ptôlemaiôsy III Evergetesy , izay nifaninana tamin' ny dinastia makedônianan' ny Seleokida tany Siria, tamin' ny fifehezana ny faritra atsinanan' i Mediteranea.
Ny Bilady, araka ny fanaovana sikidy malagasy, dia ny tsanganan-tsikidy fahefatra, iray amin'ny tsanganan-tsikidy enina ambin'ny folo, izay apetraka any amin'ny farany ambony sy laharana fahefatra avy ankavanana ao amin'ny fàfana itambaran'ny tsanganan-tsikidy rehetra.
Hita ao amin'ny andian-teny hoe / Bilad el-Cham (vakina hoe bilad ush-Sham, midika hoe "tany any avaratra", maniondro an'i Siria sy i Libàna), na ao amin'ny hoe / bilād ar-rāfidayn , na ao amin'ny hoe / bilād as-sūdān , sy ny maro hafa.
Na dia nino aza ny mpianatr' i Jesoa tany am-boalohany fa i Jesoa no ilay Mesian' ny Jiosy, ohatra ao amin' ny fiekem-pinoan' i Petera na Piera, dia matetika antsoina hoe "Jesoa avy any Nazareta" na "Jesoa zanak' i Jôsefa" i Jesoa.
Nantsoin' ny Kristiana hoe "Jesoa Kristy" na "Jesosy Kristy" (midika hoe "Jesoa Mesia" na "Jesoa ilay Voahosotra" i Jesoa, izay inoany fa ny fanomboana azy sy ny fitsanganany tamin' ny maty dia mahatanteraka ny faminaniana momba ny Mesia ao amin' ny Testamenta Taloha.
Ao amin' ny ao amin' ny boky deoterôkanônika ny Baiboly kristiana , ny teny hoe "Kristy" dia hita ao amin' ny Boky faharoan' ny Makabeo sy ao amin' ny Bokin' ny Ekleziastika , mifandray amin' i Samoela mpaminany sy mpampianatra tao amin' ny fanjakana notapahin' i Saoly na Saola.
Nandritra ny fitsarana an' i Jesoa tao amin' ny Sinedriôna , araka ny fitantaran' i Matio, dia toa tsy nety namaly mivantana ny fanontanian' i Kaiafa mpisoronabe (fanontaniana manao hoe "Ianao va no Mesia, Zanak' Andriamanitra ?") i Jesoa tamin' ny voalohany, izay novaliany tsotra toy izao: / Su eipas .
Mampiseho ny fampiasana ny mpanoritra "ny" eo alohan' ny teny hoe "Kristy" sy ny fivoarany tsikelikely ho lasa anaran-tsamirery fa ny Kristiana dia nanondro an' i Jesoa ho ilay Mesia nampanantenaina ny Jiosy, ka mahatanteraka ny faminaniana ny amin' ny Mesia amin' ny heviny feno sy ambony kokoa noho izay nomen' ny raby.
Tsy natao ho an' ny fiaraha-monina amin' ny ankapobeny ny fanompoam-pivavahana amin' ny Sabata, ary tamin' ny voalohany ny asa amin' ny andro Sabata tao amin' ny fitoerana masina dia fivorian' ny mpisorona mba hanolorana sorona ho an' Andriamanitra, ary ny fanompoam-pivavahan' ny mpianakavy sy ny fialan-tsasatra dia natao tao an-tokantrano.
Na dia izany aza dia maro ny hetsika na fikambanana ara-pivavahana kristiana sabatariana na sabatista (adventisma, Fiangonan' Andriamanitra-Andro Fahafito, Batistan' ny Andro Fahafito) izay manohy mitandrina ny Asabotsy fa tsy ny Alahady ho "andro manokana".
Ny ankamaroan' ny Jiosy izay mitandrina ny Sabata dia mihevitra azy io ho toy ny fanekena mandrakizay ho an' ny Israelita , izay famantarana momba ny zava-nitranga roa: ny andro nitsaharan' Andriamanitra taorian' ny nahatanterahan' ny Famoronana tao anatin' ny enina andro sy ny fanafahana ny Israelita avy tany Ejipta .
Na izany aza, ny ankamaroan' ny Kristianina mpitandrina ny Sabata dia mihevitra ny Sabata ho toy ny naorin' Andriamanitra tamin' ny faran' ny herinandron' ny Famoronana ary izao tontolo izao manontolo tamin' izany fotoana izany, ary mbola mitohy, dia tsy maintsy mitandrina ny andro fahafito ho Sabata.
Ny fitandremana sy ny fahatsiarovana ny Sabata dia iray amin' ny Didy Folo (didy fahefatra ao amin' ny Jiosy, ny Ôrtôdôksa tatsinanana, ary ny ankamaroan' ny Prôtestanta, fa didy fahatelo kosa amin' ny Katôlika sy ny Lôterana).