polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Araka ny filazan' i Al-Biruni, fahiny dia namela mpivahiny iray na roa hiditra ao amin' ny fireneny, indrindra ny Jiosy, ny vahoaka tao Kasimira, nefa amin' izao fotoana izao dia tsy omeny alalana ny Hindoa raha tsy olom-pantany manokana, indrindra fa ny olon-kafa.
Ny fokon' i Zebolôna dia tany amin' ny tapany atsimon' i Galilea ka ny sisiny atsinanana dia ny Ranomasin' i Galilea, ary ny sisiny andrefana dia ny Ranomasina Mediteranea, ny sisiny atsimo dia ny ny fokon' i Isakara, ary ny varatra-andrefana dia ny an’ i Asera ary ny avaratra-atsinanana ny an' i Naftaly .
Noho ireo antony ireo dia be mpanaraka ny petra-kevitra izay manohana fa ny 80 %n' ny mponina tao amin' ny Fanjakan' i Samaria dia nanohy ny fonenany tao ihany fa tsy natao sesitany, ka ireo no nanjary Samaritana araka ny ambaran' ny Bokin' ny Mpanjaka.
Izao no hita tao amin' ny tahirin-tsoratry ny asiriana, araka ny mpanoratra tantara asiriana tao amin' i Sargôna II, mpanjaka nandresy ny Fanjakan' i Samaria: "Nataoko fahirano sady nobodoiko ny tanànan' i Samaria, ka nentiko ho babo ny mponiny miisa 27 280. Nalaiko taminy ny kalesy 50, nefa navelako ho azy ny sisa tamin' ny fananany".
I François Bernier, mpitsabo frantsay tamin' ny taonjato faha-17, sy i Sir Francis Younghusband, izay nizaha ity faritra ity tamin' ny taonjato faha-19, dia niresaka ny amin' ny ny toe-batana mifanahaka eo amin' ny Kasimiriana sy ny Jiosy , indrindra ny fihodirany mazava, ny orony somary lava, ny lohany somary mitovitovy .
Ireto avy ireo foko ireo: ny fokon' i Robena, ny fokon' i Simeôna, ny fokon' i Levy, ny fokon' i Isakara, ny fokon' i Zebolona, ny fokon' i Dana, ny fokon' i Naftaly, ny fokon' i Gada, ny fokon' i Asera ary ny fokon' i Josefa .
Niharan' ny Talmodan' i Babilona ny Talmodan' i Jerosalema ka noraisin' ny raby ho zavatra azo antoka tsy iadian-kevitra intsony ny fisian' ny shedim, sady ny ankamaroan' ny mpadinika tamin' ny Andro Antenantenany dia tsy nametraka olana ny amin' ny fisiany.
Ireo olona mampanjaka ny lalàn' ny saina toa an-dry Moses ben Maimon sy i Saadia Gaon sy i Abraham ibn Ezra ary ny hafa koa dia mandà mazava tsara ny fisian' ny shedim ka mitsipaka tanteraka ny fiheverana ny amin' ny demony na ny fanahy ratsy na ny asan' ny fanahy ratsy, na ny fitoeran' ny fanahy ratsy amin' olona.
I Flavio Jôsefa izay miresaka ny amin' ny demony ho toy ny "fanahy ratsy miditra ao amin' ny olombelona sy manono azy", nefa azo roahina amin' ny alalan' ny fakan-kazo, dia nanatrika izany fandroahana demony izany teo anatrehan' ny emperora Vespasiano ary nilaza fa avy amin' ny Sôlômôna mpanjaka izany.
Ao amin' ny Bokin' ny Jobily, izay boky kanonikan' ny Fiangonana ôrtôdôksa etiôpiana, anefa dia tantaraina amin' ny fomba hafa izany zavatra izany: "Ny herin' i Mastema rehetra dia novotsorana hamono ny voalohan-teraky ny tanin' i Egipta . Ary ireo herin' ny Tompo dia nanao araka izay nandidian' ny Tompo" .
Ao amin' ny Bokin' ny Jobily dia tsy natoky ny fanajan' i Abrahama an' Andriamanitra i Mastema ka niteny tamin' Andriamanitra mba hanirahany azy hanao ny zanany ho fanatitra dorana eo amin' ny alitara, ka hohitany raha hanatanteraka izany fanirahana izany i Abrahama na tsia .
Izany fikambanany hanarato miaraka amin' ny fianakavian' i Petera sy Andrea izany dia azo anatsoahan-kevitra fa niorim-ponenana tao amin' ny tapany avaratr' i Galilea izy, satria tamin' izany fotoana izany ry Petera sy ry Andrea dia nonina tao Kafarnahoma na dia avy any Betsaida aza izy ireo.
Ny fameno mpamari-toe-javatra dia anjara asa fameno ao amin' ny fehezankevitra na ny fehezanteny izay manondro ny "toe-javatra" izay matetika azo afindrandrafindra toerana sady azo foanana, nefa tsy manakorontana ny rafitry ny fehezanteny izany, ka ireo fepetra roa farany ireo matetika no tena iavahany amin' ny fameno zoina.
Namaly ny fanambaràna ny fahaleovantenan' ny Fanjakan' i Israely tamin' ny 1948 i Ejipta tamin' ny alalan' ny fananiham-bohitra nataony tao amin' ny faritr' i Gaza avy ao atsimo, fa ny Arabo hafa mpifanolo-bodirindrina aminy kosa dia nanafika an' i Israely avy amin' ny sisintany hafa.
Nandritra izany fotoana izany, io governemanta io ihany no nifampiraharaha, tamin' ny Marsa 1979, hanao fifanaraham-pandria-mpahalemana tamin' i Ejipta ho takalon' ny fari-tany ejipsiana, anisan' izany i Sinay izay nobodoina hatramin' ny Ady Enina Andro tamin' ny taona 1967.
Ny habetsahan' ny vahoaka palestiniana -- misy mponina miisa 1,5 tapitrisa, ny ampahany be amin' izy ireo dia avy amin' ny mponina voaroaka avy ao Israely tamin' ny taona 1947-1948 -- dia niteraka olana lehibe ho an' ireo mpitarika israeliana hatrany am-boalohany.
Tamin' ny 13 Septambra 1993, ireo fifanarahana tao Oslo, izay nosoniavin' ny Israeliana sy ny Palestiniana, dia manome alalana ny fanesorana ny Isiraeliana avy ao amin' ny faritra sasany ao amin' ny Salavantanin' i Gaza sy ny fitantanana sivily an' ilay fari-tany hosahanin' ny Fahefana Palestiniana vao noforonina.
Tamin' ny taona 1956, rehefa niditra an-tsehatra tamin' ny ady momba ny Lakandranon' i Suez i Israely mba ho fanohanana ny hetsika anglô-frantsay hanoherana an' i Ejipta, dia nobaboin' ny tafika israeliana ny Salavantanin' i Gaza sy ny Saikanosin' i Sinay.
Nihena ny fahefan' ny filoha Mahmoud Abbas nanomboka tamin' ny fandresen' ny Hamas tamin' ny fifidianana tamin' ny taona 2006, avy eo tamin' ny fakana fahefana an-keriny nataon' io hetsika io ihany izay nampihatra fahefana tokoa nanomboka amin' ny volana Jona 2007.
Ny Salavantanin' i Gaza dia tsy ampidirin' i Ejipta ho anisan' ny tanim-pireneny, tsy toa an' i Jôrdania Andrefana nobodoin' i Transjôrdania tamin' ny taona 1949 tamin' ny toe-javatra mitovy, ary nampidiriny ho anisan' ny taniny tamin' ny taona 1950.
Ny tantara vao haingana momba an' io faritra io, izay nonenana nandritra ny taonjato 35 mahery, dia nifamatotra be, nanomboka tamin' ny nifaranan' ny fe-potoam-piasan' ny Britanika momba an' i Palestina, tamin' ny adin' ireo mpifanolo-bodirindrina aminy, ny Ejiptiana sy ny Isiraeliana, izay nibodo azy nifandimby.
Araka ny filazan' ny Firenena Mikambana tamin' ny taona 2017 dia mety ho lasa "tsy azo iainana" ny Salavantanin' i Gaza amin' ny taona 2020, noho ny sakana ataon' ny Israeliana sy ny Ejipsiana izay mitarika ho amin' ny famerana ny famatsiana angovo sy rano, ny fahasimban' ny fikarakarana ny fahasalamam-bahoaka ary ny tahan' ny tsy fananana asa avo dia avo.
Ny mpandray anjara voalohany dia olona reraky ny loza isan-karazany nahazo azy taorian' ny fahafatesan' ny ray aman-dreniny, ka niafara amin' ny fisalasalana ny amin' ny fahamarinan' nyandriamanitra, ny faharoa kosa dia iray amin' ny namany izay niezaka hanitsy ny fahadisoam-piheverany.
Na dia tsikerainy aza ny lafim-piarahamonina maro (ny mpanjaka, ny fanambadiana, ny fivavahana amin' ny andriamanitra), dia miverina amin' ny tsoa-kevitra sahala amin' ireo lahatsora-pahendrena hafa: tsy takatry ny olombelona ny fiheveran' ny andriamanitra.
Ilay Olona sy ny Andriamaniny, izay lahatsoratra natao amin' ny tanimanga fanoratana tamin' ny vanimpotoana paleô-babilôniana hita tao Nippur, nefa mety voasoratra taloha elan'izany fotoana izany, dia maneho olona iray izay niangonan' ny loza maro, sy mikatsaka hahita fahasoavana eo imason' ilay andriamaniny manokana amin'ny alalan' ny fitalahoana.
Azo tanisaina ny Torohevitra ho an' ny andriandahy, izay lahatsoratra miseho amin' ny endrika fanangonana faminaniana zavatra hoavy nampahafantarina ny olona ho mpanjaka, mba hahatonga azy hanaja ny fahalalahan' ny tanàna masina amin' ny faritra atsimo ao Mesôpôtamia.
Izany lahatsoratra izany dia misy fizaràna telo sady miresaka momba ny lafim-piainana maro amin' ny fiainanana andavanandro: tsy tokony hangalatra, tokony ho mailo amin' ny andevo, tsy tokony hifanerasera amin' ny olona ratsy fomba, tokony hitoky amin' ny fianakaviana, sns.
Ireto kosa ny fiteny ao amin' ny vondrona riokio: fiteny amamy atsimo, fiteny kikay, fiteny amamy avaratra, fiteny tôko-nô-sima, fiteny ôki-nô-erabo, fiteny ôkinaoaiana, fiteny konigamy, fiteny iôrôna, fiteny miiakô, fiteny iaeiama ary fiteny iônagony
Ny teny hoe kôisàna dia teny enti-manondro ireo fiteny rehetra ao Afrika misy klika sady tsy mifamatotra amin' ny fianakaiam-piteny telo lehibe fantatra tsara ao amin' io kôntinenta io, dia ny fiteny afrô-aziatika sy ny fiteny nilô-sahariana ary ny fiteny nizerô-kôngôley.
Ny fiteny kôy dia mbola mizara ho sampana roa: dia ny vondrom-piteny kôikôy (fiteny kôikôy avaratra na fiteny nama, fiteny kôikôy atsimo, fiteny einy) sy ny fiteny tsokoe na fiteny kalahary (fiteny tsokoe atsinanana: fiteny soa sy fiteny tsoa; fiteny tsokoe andrefana).
Ny fiteny kôisàna dia vondrom-piteny tenenin' ny vahoaka kôikôy sy ny vahoaka sàna ao amin' ny faritra atsimo ao Afrika, indrindra ao Bôtsoana, ao Namibia, ao amin'ny faritanin' i Noord-Kaap ao Afrika Atsimo, ary ao amin' ny tapany atsimon' i Angôla.
Aorian'ny fahazoana ny Abily no ahazoana ny Alisay: Tsy manao tokom-boan-tsikidy intsony ny mpisikidy fa mijery marindrano ny tsanganam-boan-tsikidy efa misy rahateo, ka ny vanian'ny Tale no lohany, ny vanian'ny Maly no tratrany, ny vanian'ny Fahatelo no vaniany ary ny vanian'ny Bilady no tongony.
Ny literatiora amin' ny rafi-tsoratra Chữ Nôm dia mampiasa tarehin-tsoratra sinoa, izay ampiasaina irery fa tononina amin' ny fomba tsy mitovy amin' ny fanononana sinoa, ary nomena heviny hafa tsy mitovy amin' ny an' ny fiteny sinoa, na izy roa mitambatra.
I Lazarôsy na Lazara dia olona nifanerasera tamin' i Jesoa, izay tantaraina ao amin' ny Testamenta Vaovao, araka ny Evanjelin' i Joany , fa maty nandritra ny efatra andro sady efa nalevina tany am-pasana, ka novohana dia nitsangan-ko velona araka ny baikon' i Jesoa.
Ny endrik'io teny io milaza maro dia ny hoe ִַָּ / rabbim, izay hita ao amin'ny Boky voalohan'ny Mpanjaka amin'ny teny hebreo sady midika hoe "maro", "ny ankamaroany, ny maro" dia tsy fantatra mazava ny fisian'ny olona notonbdraina hoe Raby teo amin'ny vahoakan'ny araka ny sora-tanam-piraketan'ny Ranomasina Maty.
Aorian'ny fahazoana ny Alisay no ahazoana ny Fahavalo: Tsy manao tokom-boan-tsikidy intsony ny mpisikidy fa mijery marindrano ny tsanganam-boan-tsikidy efa misy rahateo, ka ny tongotry ny Tale no lohany, ny tongotry ny Maly no tratrany, ny tongotry ny Fahatelo no vaniany ary ny tongotry ny Bilady no tongony.
Ny sampam-piteny tibetika dia ahitana ny fiteny tibetàna afovoany, ny fiteny tibetàna amdo, ny fiteny tibetàna kama, ireo fiteny jongka-koka, ireo fiteny ladaki-balty, ireo fiteny laholi-spity, ny fiteny kirong-kagata, ny fiteny serpa-jirela, ary fiteny maro hafa koa.
Nanomboka tamin' ny faramparan' ny taompolo 1920 ny fampianarana amin' ny teny sinoa teto Madagasikara; tamin' ny nanombohan' ny Ady Sinoa-Japôney faharoa tamin' ny taona 1937, dia tsy azon' ny ray aman-dreny sinoa intsony ny namerina ny zanany ho any Sina mba hianarany, izay nahatonga ny fanitarana ny fampianarana sinoa teo an-toerana.
Tamin' ny sekoly valo tamin' ny taona 1972, telo no nanjavona tamin' ny tapaky ny taompolo 1980; ny École Franco-Chinoise, izay naharay mpianatra 629 tamin' ny faratampony, dia voatery nitambatra tamin' ny École Chinoise Mixte mba hamorona ny Collège de la Congrégation Chinoise .
Nisy fitomboana kely ny isan' izy ireo tamin' ny fanisam-bahoaka natao tamin' ny taona 1911, izay nahitana Sinoa miisa 649 teto Madagasikara, ka 3 %n' ny mponina vahiny izany sady ampahany bitika amin' ny mponina manontolo izay niisa 3 200 000 any ho any.
Tamin' ireo taona 1990 dia izy ireo no nifehy ny antsasaky ny taozava-baventy momba ny zava-pisotro misy alikaola sy ny lamba; tamin' ny tenatenan' ireo taona 2000, ny ankamaroan' ny orinasa mpanamboatra zavapisotro misy alikaola dia nihena any amin' ny iray isan-jato, fa ny orninasa fanenoman-damba kosa dia tafakatra any amin' ny 90 %.
Nisy ny toko-kevitra tamin' ny taoa 1786 sy 1830 izay nilaza fa mety nanorina toeram-pijirihana sy nanafatra mpiasa sinoa sy indiana ary môzambikana ho aty Madagasikara ny Frantsay mba hisakanana ny Britanika tsy hahazo laka eto nefa tsy misy zavatra natao mba hanamarinana izany fiheverana izany.
Ny Sinoa eto Madagasikara dia Sinoa mpiavy eto Madagasikara izay laharana fahatelo ao amin' ny fianakaviamben' ny zanaka am-pielezana sinoa, ka teo anelanelan' ny 70 000 sy 100 000 any ho any izy ireo tamin' ny taona 2011 eto amin' ny Nosy .
Sy an’i Jesosy Kristy Tompo Tokana, Zanak’Andriamanitra Lahitokana; nateraky ny Ray talohan’ ny fotoana rehetra; fahazavana avy amin’ny fahazavana, Andriamanitra marina avy amin’Andriamanitra marina; nateraka fa tsy noarina; miray sobstansa amin’ny Ray; amin’ny alalany no nahariana ny zavatra rehetra.
Ny Fanekem-pinoan'i Nikea sy Kônstantinôply na Fanekem-pinoana nikeana-kônstantinôpôlitana dia fanambaràm-pinoana kristiana tinapaka nandritra ny Kônsily voalohany tao Kônstantinôpôly izay fanitarana ny fanekem-pinoanatao notapahina tamin' ny kônsily voalohany tao Nikea.
Ny Epistilin' i Joany, na Epistilin' i Jaona na Epistolan' i Masindahy Joany na Taratasin' i Masindahy Joany dia ireo epistily ao amin' ny Testamenta Vaovao ao amin' ny Baiboly kristiana izay lazain' ny lovantsofina fa nosoratan' i Joany .
Ny mpanara-dia ny hasidisma dia miavaka amin'ny maro amin'ny hafanam-po ananany amin'ny fanatanterahany ny fombam-pivavahany ka misafidy ny fifikirana fatratra amin'ny fivavahana atao amin-kafaliana fa tsy ny fifehezan-tena tafahoatra amin'ny fandalinana sy ny fanarahana tafahoatra ny fombafombam-pivavahana.
Nampianatra i Ba'al Shem Tov fa tokony hanatona an'Andriamanitra amin'ny alalan'ny finoana sy ny fahazotoam-po ny olombelona, ary tokony hafaliana, amin'ny alalan'ny hira sy dihy, no hameno ny fanompoam-pivavahana ataon'ny mpino amin'Andriamanitra.
Isan'ireo mpandimby an'i Ba'al Shem Tov ny mpianany atao hoe Dov Baer ben Avraham avy any Mezeritzi izay lehilahy nahay mandaha-teny, sy i Levi Yitshak avy any Berditchev , ary i Shneur Zalman Borukhovich avy any Liadi .
Avy amin'ny teny hebreo hoe / 'Hassidut, izay midika hoe "fitiavam-bavaka" na "fifikirana amin'ny fivavahana" ny teny hoe hasidisma, teny avy amin'ny hoe / izay midika hoe "falala-tanana" izy nanome ny mpamaritoetra amin'ny fiteny idisy hoe / 'Hasidish.
Tsy nampandry an-tsoratra ny fampianarany i Ba'al Shem Tov fa ireo mpandimby azy no nanoratra boky maro, ka isan'izany ny Kedushat Levi izay voasoratr'i Levi Yitshak tamin'ny taona 1798 sy ny Tanya nosoratan'i Shneur Zalman tamin'ny taona 1796.
Ao amin' ny Matio 23.2-3 dia nampianatra i Jesoa fa ny mpanora-dalàna sy ny fariseo dia manana fahefana ekena sady tsy maintsy ankatoavina izay miorina amin' ny "fipetrahan' i Mosesy" , nefa izany filazana na hevitra izany dia tsy hita na aiza na aiza ao amin' ny Testamenta Taloha fa ao amin' ny Misnà izay mampianatra karazana fitohizam-pampianaran' i Mosesy .
Ao amin' ny Epistilin' i Joda andininy faha-9 dia resahina ny ady nifanaovan' ny arkanjely Mikaela sy i Satana ny amin' ny vatan' i Môizy efa maty, nefa izany dia tsy voalaza na aiza na aiza ao amin' ny Baiboly fa notovozina tamin' ny lovan-tsofina am-bava jiosy.
Na dia maro ireo fahefana miankina mampita ny hevitry ny Soratra Masina, isan' izany ny fampianaran' ny antokom-piangonana tsirairay sy ny fanekem-pinoana ekiomenika ary ny kônsilin' ny fiangonana katôlika, ny Sola Scriptura dia mitsipaka ny fahefana hafa rehetra mety ho heverina fa tsy mety diso ankoatra ny Baiboly.
Ny kônsilin' ny fiangonana, ny mpitoriteny, ny mpanao heviteny amin' ny Baiboly, ny fanambaràna azon' ny olona manokana na ny hafatra lazaina fa azo avy amin' ny anjely na avy amin' ny apôstôly dia tsy heverina ho fahefana voalohany ankoatry ny Baiboly, araka ny Sola Scriptura.
Hamaliany izany dia navahan' i Mathison izay heveriny fa foto-pampianarana marina ny amin' ny Sola Scriptura sy ny endrika miandany sy an' ny isam-batan' olona na isan' antokom-piangonana momba izany foto-pampianarana izany izay noraisin' ny ankamaroan' ny Prôtestanta.
Ny Sola Scriptura dia ainga fototra ao amin' ny fiangonana prôtestanta maro, izay milaza fa ny Baiboly no fahefana fara tampony sady tokana no tsy mety diso tsy maintsy ankatoavin' ny Kristiana sy ny Fiangonana amin' ny finoany sy ny fiainana maha Kristiana azy.
Etsy andaniny, ny anglikanisma sy ny metôdisma, izay samy heverina fa endriky ny prôtestantisma, dia manohana ny foto-pampianaran' ny Prima Scriptura , ka ny Soratra Masina amin' izany dia hazavain' ny lovam-pampianarana sy ny saina ary ny zava-misy iainana, ka mameno ny lafy efatra ao amin' ny metôdisma, dia ny efadafin' i Wesley.
Ny pseodepigrafa ao amin' ny Testamenta Vaovao dia boky maro ao amin' ny Baiboly kristiana izay heverin' ny ankamaroan' ny mpikaroka fa tsy nosoratan' ilay olona lazaina fa nanoratra azy, anisan' izany ny enina amin' ny Epistily telo ambin' ny folon' i Paoly, ny Epistily atao hoe katôlika, ny Evanjelin' i Matio sy ny Evanjelin' i Joany.
Ny telo ambin' ny folo amin' ny Epistilin' i Paoly dia voalaza fa nosoratan' i Paoly avy any Tarsisy, nefa ny fito fotsiny amin' ireo no heverina fa tena nosoratany tokoa araka ny fifanarahan' ny mpahay tantara, izany hoe, "nataon' ilay apôstôly sora-tononona sy nalefan' ny tenany manokana", dia:
ireo fiteny ao amin' ny sampana nobiana, tenenin' ny olona miisa 1 000 000 any ho any, manamorona ny ony Nily, manakainy ny sisin-tanin' i Ejipta, miparitaka amin' ny "nosim-piteny" maro, ny lehibe amin' ireo fiteny ireo dia ny fiteny dinka, ny fiteny noera, ny fiteny siloka ary ny ny fiteny diora;
Io fianakaviam-piteny io dia ahitana fiteny isan-karazany, izay tsy ranoray mihoatra lavitra ny an' ny fianakaviam-piteny akaiky azy, dia ny fianakaviam-piteny nizerô-kôngôley, ka iandian-kevitra ny maha fianakaviam-piteny iray ny fiteny ao aminy.
24 Ary indreo hianareo mpino sisa any Tiatira, izay tsy manana izany fampianarana izany, sy izay rehetra tsy nahalala ireny antsoin'ny sasany hoe sain-dalin'i Satana ireny, dia izao kosa no lazaiko aminareo: Tsy hovesarako entana hafa hianareo, 25 fa tano mafy aloha izay anananareo, mandra-pihaviko.
Ao amin' ny Bokin' ny Apôkalipsy dia mampahatsiahy ny resaky ny Tompo izay naniraka azy hanoratra any amin' ny fiangonana fito i Joany , ka ireo fiangonana ireo dia tao Efesôsy , tao Smirna, tao Pergamôsy , tao Tiatîra, tao Sardisy , tao Filadelfia ary tao Laôdikea .
26 Ary izay handresy ka haharitra amin'ny asako hatramin'ny farany, dia homeko fahefana amin'ny firenena; 27 hifehy azy amin'ny tehim-by izy, ary hanorotoro azy, toy ny vilany tany, 28 araka izay efa noraisiko tamin'ny Raiko, ary homeko azy ny kintana fitarika andro.
Izao no lazain' ilay manana ny sabatra roa lela maranitra: 13 Fantatro izay onenanao, dia ao amin' ny itoeran' ny seza fiandrianan' i Satana; ary mitàna mafy ny anarako ianao ka tsy nandà ny finoana Ahy, na dia tamin' ny andron' i Antipasy martiorako aza, izay lehilahy nahatoky Ahy, dia ilay novonoina teo aminareo, teo amin' izay onenan' i Satana.
Ao amin' ny toko 22-24 ao amin’ ny Bokin’ ny Nomery, dia i Balama no mpahita izay nirahin' Andriamanitra voalohany handa ny fangatahan’ ny mpanjakan’ i Môaba mba hiaraka aminy hiady amin’ i Israely, ary nikambana taminy izy, nefa tsy niady fa nidera sy nitso-drano an’ i Israely.
Endrey ny hatsaran' ny lainao, ry Jakoba ô, ary ny fonenanao, ry Israely ô!") sady naminany (“Hitako fa… misy kinta-manan-drambo miakatra avy ao an-tratran’ i Israely, izay hanorotoro ny jiron’ i Môaba… tsy maitsy ho rava ny Amalekita…”).
Fanampin’ izany, ny profesora alemàna sady manam-pahaizana atao hoe Thomas Römer dia nanamarika fa ny Midianita, izay miavaka amin’ ny fomba fiaina mpifindrafindra monina, nefa misy miorim-ponenana ihany koa, dia afaka niompy ny rameva tokan-trafo sady mamboly sy niompy.
Milaza i William G. Dever fa i Midiana resahina ao amin' ny Baiboly dia ao avaratra-andrefana amin' ny Saikanosin' i Arabia, ao amin' ny torapasika atsinanan' ny Hoalan' i Aqaba ao amin' ny Ranomasina Mena, izay faritra izay lazainy fa tsy nonen' olona maro talohan' ny taonjato faha-8 sy faha-7 tal.
Ny Fahasivy, araka ny fanaovana sikidy malagasy, dia ny tsanganan-tsikidy fahasivy, isan'ireo tsanganan-tsikidy valo atao hoe tera-tsikidy, izay apetraka any amin'ny fàfana faharoa eo ambanin'ireo atao hoe renin-tsikidy, vokatry ny fampifanampiana ny soratry ny Alisay sy ny Fahavalo.
Ireto ireo fiteny latiniana na latinô-faliska: ny fiteny latina, ny fiteny faliska, ireo fiteny rômana (fiteny sarda, fiteny romaniana, fiteny dalmatika, fiteny italiana, fiteny espaniola, fiteny ladino, fiteny pôrtogey, fiteny frantsay, fiteny ôksitana, fiteny katalana, fiteny rômantsa, fiteny ladîna, fiteny friôlana), sns.
I Komràno dia toerana arkeôlôjika ao Jôrdania Andrefana eo amin' ny sisiny avaratra andrefan' ny Ranomasina Maty, eo amin' ny sisintany manasaraka an' i Jodea sy i Idomea ary i Perea fahiny, izay nitoeran' ny Jiosy avy any Palestina taloha.
tamin' ny vanimpotoana nampiely ny kolontsaina grika ny fanorenam-ponenan' ny olona tao Komràno ary mety voaorina tamin' ny andron' i Joany Hirkano na taoriana kelin' izany, ka nisy Jiosy nonina tao amin' ny ankapobeny mandra-pandravan' ny Romana azy tamin' ny taona 70 taor.
Ny fiheverana gnôstika kristiana sy ny manikeisma no niantraika tamin' io fihetsiketsehana io, ka izany no niheveran' ny Fiangonana katôlika sy ny Fiangonana ôrtôdôksa azy ho fampianaran-diso na finoan-diso nezahin' izy ireo nofoanana amin-kerisetra.
I Kserksesy I dia nanjaka tamin' ny empira nivelatra hatrany amin'ny reniranon' i Indosy ka hatrany amin' ny Ranomasina Egea, hatrany amin' ny Sir-Daria kahatrany amin' ny Helodrano Persika sy any amin' ny renirano Nily, ka tafiditra ao i Egipta nandritra ny dinastia faha-27.
Ny voasoratra ao amin' ny 9.1-8 dia mifanandrify amin' ny fandresen' i Aleksandra; miresaka ankolaka ny fitondrana babo nataon' i Ptôlemaiôsy I ny andalana 9.11-12; manambara ny fisaraham-bazan' ny Samaritana avy tamin' ny Jiosy ny andalana 11.14.
Ny Deoterô-Zakaria dia ampahany faharoa ao amin' ny Bokin' i Zakaria ao amin' ny Testamenta Taloha ao amin' ny Baiboly, izay manomboka amin' ny toko faha-9 ha miafara amin' ny toko faha-11 na faha-14, sady heverina fa nosoratana taorian' ny fotoana nahaveloman' ny mpaminany Zakaria.
Teny nomen’ny Tompo azy ny teny ao amin’ny Apokalypsy 21:9 manao hoe: "Avia etỳ, dia hasehoko anao ny ampakarina, vadin'ny Zanak'ondry", satria ny hanomana ny olona ho amin’ny fiavian’i Jesosy no tena antso niantsoan’ny Tompo azy sy iraka nanirahan’Andriamanitra azy, ka nahatonga ny anaran’ny iraka hoe "Ny Ampakarina".
Ny Maly, araka ny fanaovana sikidy malagasy, dia ny tsanganan-tsikidy faharoa, iray amin'ny tsanganan-tsikidy enina ambin'ny folo, izay apetraka any amin'ny farany ambony sy laharana faharoa farany avy ankavanan'ny fàfana itambaran'ny tsanganan-tsikidy rehetra.
Ampiharina fanintelony amin' ny toko efatra manaraka indray izany, averiny faninefany farany dia azo ny tsanganana efatra voalohany, dia ny Tale izay tsanganan-tsikidy laharana voalohany, ny Maly izay tsanganan-tsikidy laharana faharoa, ny Fahatelo izay tsanganan-tsikidy laharana fahatelo ary ny Bilady izay tsanganan-tsikidy laharana fahefatra.
Ireto avy ny anaran' ireo toerana ametrahana ny tsanganam-boan-tsikidy ao amin'ny fàfana, izay miisa enina ambin' ny folo: Tale, Maly, Fahatelo, Bilady, Fianahana, Abily, Alisay, Fahavalo, Fahasivy, Ombisa, Haja, Zanahary, Asorotà, Tovolahy, Lalana ary Trano.
Ny tsanganana iray dia foronin' ny voan-tsikidy efatra hatramin' ny valo alahatra mifanao ambaratonga efatra avy ambony mianambany ka ny ambaratonga voalohany dia atao hoe "lohany", ny faharoa "tratrany", ny fahatelo "valahany" na "vaniany" ary ny fahefatra farany "tongony".
Ny Fianahana dia ny lohan' ny Tale, Maly, Fahatelo ary Bilady; ny Abily dia ny tratran' ireo tsangan-tsikidy voatanisa ireo; ny Alisay dia ny maoja na vanian' ireo tsanganan-tsikidy efatra ireo, ary ny Fahavalo dia ny tongotr' ireo tsanganan-tsikidy ireo.
Ny Alisay no tsanganan-tsikidy fahafito , mipetraka manaraka ny Abily, izay matetika tsy alahatra ho hita maso fa ao an-tsain' ny mpisikidy fotsiny, noho izy vokatry ny famakiana marindrano ny tsanganan-tsikidy efatra voalohany manandrify ny valahana na vanian' ireo tsanganan-tsikidy ireo.