polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ankoatry ny fombam-pivavahana tatsinanana maro mpanaraka dia ahitana an’ireto ny fombam-pivavahana litorjika latina: ny fombam-pivavahana ambroaziana sy ny fombam-pivavahana mozarabo ary ny fombam-pivavahana sistersiana, ary koa endrika hafa maro izay efa tsy arahina intsony ka nosoloana amin'ny fombam-pivavahana romana.
Ny Profesora Hoyt L. Hickman, ao amin’ny Oniversite Vanderbilt, dia miteny toy izao momba ny tetiandro kristiana tandrefana ao amin'ny Fiangonana mampiasa ny Revised Common Lectionary , isan’izany ny Fiangonana presbiteriana, ny metodista, ny anglikana, ny loterana, ny episkopaliana ary ny batista, raha tsy hitanisa afa-tsy ireo:
Ny Protestanta dia nandray ny leksionera romana nahitsy sady nampifanaraka azy amin’izay ilany azy, ka navoaka am-boky tamin’ny taona 1994 ny leksikonera nahitsy iraisana ho an’ny Alahady sy ny fety lehibe, izay ampiasain’ny fiangonana protestanta maro amin’izao fotoana izao, isan’izany ny Metodista sy ny Nohavaozina sy ny Fiangonana miray sy mampiray sns.
Ny Kristiana nohavaozina dia manantitra ny fankalazana isan-kerinandro ny Andron’ny Tompo, ka raha ny sasany koa mankalaza izay ataony hoe Fety ara-pilazantsara: ny Krismasy, ny Zoma masina, ny Paska, ny Andro niakarana ary ny Pentakosta), ny hafa tsy mankalaza andro masina na iray aza.
Ny taom-piangonana na tetiandro litorjika kristiana na kalandrie litorjika kristiana na taona litorjika dia tetiandro manondro ny daty raikitra na miovaova ankalazana ny fetim-piangonana na ahatsiarovana ny zava-dehibe niseho teo amin' ny tantaran' ny fivavahana kristiana ary ny daty ahatsiarovana ny olo-masina isan-karazany.
Amin’ny fanao tatsinanana dia amin’ny Herinandro masina na amin’ny Paskha koa aza no ankalazana io fety io, ny fetin’ny Filazana mialoha ny hahabevohoka an’i Maria sy ny Paskha (fantatra amin’ny anarana hoe / dipli Paskhalia amin’ny teny grika ankehitriny) dia heverina ho zava-mitranga anaovana fety lehibe.
Ny tetiandro litorjika kristiana tandrefana dia miorina amin’ny tsingerin’ny fombam-pivavahana romana ampiasain’ny Fiangonana katolika, ka isan’izany ny taom-piangonana loterana, anglikana, protestanta hafa, satria io tsingerina io dia nialoha ny Fanavaozam-piangonana.
Azo lazaina ho endriky ny Pentateoka voalohany indrindra ny tahirin-kevitra iahvista: taorian' ny Famoronana sy ny Safodrano dia nalaminy ny tantara lava momba ny Patriarka sy ny fivoahana avy tao Ejipta ary ny fahazoana an' i Palestina, ka amin' ny alalan' ny famerimberenana ny lohahevitry ny fampanantenana roa izany, dia ny tany sy ny firenena.
Ny tahirin-kevitra iahvista na loharano iahvista, izay hafohezina amin' ny litera J, dia iray amin' ireo lahatsoratra efatra vinavinaim-pisiana niforonan' ny boky dimy voalohany ao amin' ny Baiboly , araka ny hevitry ny mpikaroka momba ny Baiboly tamin' ny taonjato faha-18.
Ny Conférence Général de l'Église de Dieu dia vondrona ahitana mpikambana betsaka indrindra nefa misy koa Fiangonan' Andriamanitra hafa sasany tsy miankina, ka raha ny ao Etazonia dia ahitana vondrona roa vitsy mpikambana, ka ny iray dia manana ny foibeny ao Salem any Virjinia Andrefana fa ny faharoa any Meridian any Idaho.
Ny Torah am-bava dia tokony tsy hivaona amin' ny endriny tamin' ny nanolorana azy tany Sinay , ka noho izany dia mila mpamerimberina izay mampita ny fampianarana izay mamerina ny teny nampitana azy hatramin' ny voalohany, nefa mivoatra ihany koa ny fivoasana azy izay tokony hifanaraka amin' ny zava-misy isan-taranaka.
Ny Torah am-bava, izay atao amin' ny teny hebreo hoe / Torah SheBe'al Pe , dia ny foto-pampianarana sy ny tahirin-dahateny niaraka amin' ny Torah izay nampitaina am-bava tao amin' ny fivavahana jiosy, sady fanampin' ny / Torah she-bi-khtav , ny Torah voasoratra, sady tsy afa-misaraka aminy sady efa niaraka aminy hatramin' ny nanambaràn' Andriamanitra azy tany amboalohany.
Ao amin' ny teny fampidirana nataony amin' ny Mishneh Torah dia napahatsiahy fampianarana rabinika iray hafa, izay manatsoaka avy ao amin' ny Levitikosy 26.46, i Mosesy Maimônida , fa nisy Lalàna roa, ka ny iray natokotra ny mpisorona ho soratana ary ny iray hafa nampitana am-bava tamin' ireo Olon-kendry sy tamin' ny vahoaka.
Am-bava tokoa io lovantsofina io tamboalohany, nefa taty aoriana dia nampandrina an-tsoratra amin' ny ampahany izy ireo tamin' ny taonjato voalohany ao amin' ny Midrasa sy ny Misna ary ao amin' ny Talmoda sy ny Fifamaliana ary ny asa soratry ny Raby taty aoriana.
Ao amin' ny Kuzari , i Juda Halevi dia mampianatra fa zavatra tsy afaka nitranga ny fampitana ny Torah tamin' ny alalan' ny soratra irery ihany, satria maro ny mitzvot izay voantondro nefa tsy misy fanazavana, ka raha tsy nisy ny fampitana am-bava dia honanakasaka ny fampiharana azy, nefa tsy mifanaraka amin' ny maha tongalafatra azy izany.
i Akileôsy, rehefa avy nisy namono, dia nesorin' i Tetisy, andriamanibavy reniny, avy tao amin' ny afom-pandevenana azy, ka nentina tany Leokê na tao amin' ny Saha Elisea na tao amin' ireo Nosin' ny Olontsambatra mba ho lasa tsy mety maty.
Ny firesahana voalohany ny fitsanganana amin' ny maty ao amin' ny Testamenta Taloha dia ilay notanterahin' ny mpaminany Elia tamin' ny zanak' ilay vehivavy mpitondra tena niantranoany, araka ny hita ao amin' ny Boky voalohan' ny Mpanjaka: Fahavelomana manam-petra no vokatr' izany ka tsy mahasakana ny hahafatesana indray .
"52 ary nisokatra ny fasana, ka maro ny fatin' ny olona masina izay efa nodi-mandry no natsangana, 53 ka nivoaka avy tao amin' ny fasana ireo taorian' ny nitsanganan' i Jesosy, dia nankao amin' ny Tanàna Masina ka niseho tamin' ny maro." .
Taorian'ny Lalao ny filohan'ny Nauru ny Firenena Kaomity Olaimpika Marcus Stephen nanamarika fa Dowabobo dia mifaninana manohitra mafy ny mpanohitra, ary nanambara fa dia nampirisika ny mpiray tanindrazana aminy mba tsy ho antipathetic ny vokatra sy ny fandrosoana lavidavitra.
Ny roa mpanao fanatanjahan-tena izay no voafidy mba hisolo tena Nauru ao amin'ny London vanin-taona mafana Lalao no Sled Dowabobo ao amin'ny lehilahy maivana judo fifaninanana sy Itte Detenamo ao amin'ny lehilahy super-lanja mavesatra weightlifting fifaninanana.
Ilay fampifanarahana amin' ny zava-misy nataon' ny Fariseo dia nahatonga azy ireo hanaiky ny fiakaran' ilay Hasmôneana atao hoe Simôna eo amin' ny asam-pisoronana, na dia tsy taranak' i Zadôka na Sadôka na Tsadôka aza izy.
Araka an' i Flavio Jôsefa dia tamin' ny foto-pinoana no tsy nifanarahan' ny Fariseo tamin' ny Sadoseo sy ny Eseniana, ary koa tamin' ny lafiny fampiharana ny tokony ho fitondran-tena eo amin' ny fiainana andavanandro, izany hoe momba ny halakha.
Nifanohitra ny Eseniana sy ny Fariseo araka ny soratanam-piraketana iray tao amin' ny Ranomasina Maty, ka ireto ireo zavatra tsy nifanarahana ireo: ny fahadiovana takin' ny fombam-pivavahana, ny firavoravoana, ny fitantanana ny Tempoly ary ny mpisorona.
Maro ireo mpanoratra mihevitra fa maneho ny zava-nisy marina tamin' ny vanimpotoan' i Jesoa ny lahatsoratra ao amin' ny Filazantsara ka milaza fa tandindon' ny fihatsaram-belatsihy sy ny fanarahana fombafomba tafahoatra eo amin' ny sehatry ny fivavahana ny Fariseo sy ny fampianarany .
Misy loharanon-tsoratra roa anefa manao ny Tanaima ao amin' ny fianakavian' i Gamliel ho Fariseo, dia ny rabban Gamliela Zokiny, izay resahina ao amin' ny Asan'ny Apôstôly sy i Shimon ben Gamliel I, izay resahina ao amin' ny Autobiographie nataon' i Flavio Jôsefa .
" Eto dia mifandray amin' ny matoanteny milaza tokana ny Elohim ary manondro an' Andriamanitra mazava tsara, fa eo amin' ny andininy faha-6 amin' ny Salamo kosa, dia hoy Andriamanitra amin' ireo mpikambana hafa ao amin' ny filan-kevitra: "Ianareo dia elohim" . Eto ny hoe elohim dia tsy maintsy midika hoe "andriamanitra maro".
Amin' ny toe-javatra sasany (oh: Eksodosy 3:4, ". dia niantso azy tao afovoan' ny roimemy i/ny Elohim ."), miasa toy ny anarana amin' ny endrika milaza tokana izy amin' ny fitsipi-pitenenana hebreo, ary avy eo dia takatra amin' ny ankapobeny fa manondro ilay Andriamanitra tokan' i Israely io teny io.
Amin' ny toe-javatra hafa, ny teny hoe Elohim dia miasa amin' ny maha endrika milaza maron' ny hoe Eloah azy, ary manondro ny pôliteisma izay fiheverana andriamanitra maro (ohatra ny Eksodosy 20:3 hoe “Tsy hanana andriamani-kafa eo anatrehako hianao.).
Azo anondroana andriamanitra tokana koa ny teny hoe elohim ka tsy ny andriamanitra tokan' i Israely ihany fa ny andriamanitra hafa koa toy ny andriamanitra Kemôsy izay elôhiman' i Moaba sy Astarte elôhiman' ny Sidôniana (Mpitsara 11.24; 2Mpanjaka 1.2-3; 1Mpanja. 11.5; 1Mpanj. 11.33).
Ny teny hebreo nadika hoe "zanaka" dia ben; ny milaza maro dia ny teny hoe bānim Ny teny hebreo hoe benei elohim ao amin' ny Genesisy 6:2 dia ampitahaina amin' ny fampiasana ny hoe "zanak' andriamanitra" zanak' i El amin' ny fedrà ogaritika.
I Mark Smith, izay niresaka an' io Salamo io ihany, dia nilaza toy izao ao amin' ny boky God in Translation: "Ity salamo ity dia mampiseho ny fisehoan' ireo andriamanitra nivory tao amin' ny fivoriamben' ny andriamanitra . Elohim dia mijoro ao amin' ny filankevitry ny El. Manambara fitsarana izy eo amin' ireo elohim:."
Nandray anjara betsaka izy ireo, nandritra ny tantara tamin' ny Andro Taloha sy tamin'ny Andro Vaovao, tamin’ ny sehatra isan-karazany toy ny zavakanto, ny maritrano, ny fiteny, ny filôzôfia, ny fedrà, ny etika , ny literatiora, ny pôlitika, ny fandraharahana, ny mozika, ny dihy, ny sinema, ny fitsaboana, ny siansa ary ny teknôlôjia.
Nanomboka tamin' ny taonjato faha-7 ny Arabo dia nanangana ny Kalifata Rasidona , ny Kalifata Omeiada , ny Kalifata Abasida ary ny Kalifata Fatimida , izay tonga hatrany atsimon' i Frantsa any andrefana, hatrany Sina any atsinanana, hatrany Anatôlia any avaratra ary any Sodàna any atsimo.
Ny teny hoe Arabo tany am-boalohany dia nanondro ny mponina tao amin' ny Saikinosy Arabo sy koa ny vondrona arabo samihafa izay nipetraka tao amin' ny Tsinambolana Lonaka tamin' ny vanim-potoana talohan' ny silamo, toy ny Kedarita, ny Nabateana, ny Gasanida, ny Lakmida.
Nanapa-kevitra ny hisaraka tamin'i Asiria ireo firenena ambany fifehezany, dia i Siria sy ny Fanjakan'i Israely (izay matetika atao hoe Efraima noho io foko io lehibe indrindra) izay notohanan'i Egipta izay nanantena hahazo ny fahamboniany indray ao amin'ny faritra siropalestiniana.
Izao no namaranan'i Isaia ny faminaniana ny amin'ireo zaza ireo, dia i Shear-Yashub sy Immanu'El ary i Maher-shalal-hash-baz (ֵַ ָָׁ ָׁ ַּ midika hoe: "Avy faingana ny famaboana, mimaona ny fandrobana"):
Ireo tanimanga fanoratan'i Nimroda dia manamarina ny maha ara-tantara tokoa io ady io sady ahitana ny lisitra fenon'ireo mpanjaka isan-karazany nanaiky ho eo ambany fifehezan'i Tiglata-Pilesera III mpanjakan'i Asiria taorian'ny fahazoany an'i Damasy renivohitr'i Siria tamin'ny taona 732 tal.
Ao amin' io lahateny io dia nanome tsiny an' i Jerôbôama i Abiama noho ny nanararaotany ny fahalemen' i Rehôbôama rainy ka naka ny Israelita hiala amin' ny tranon' i Davida, izay taranaka mendrika ny fanjakana satria mihazona ny fampanantenan' Andriamanitra.
Nanome tsiny azy indrindra izy ny amin' ny fisarahana ara-pivavahana vokatry ny fivakisana ara-pôlitika sady niampanga an' i Israely ho nanda an' Andriamanitra sy ny asam-pisoronan' ny Levita ka nanolo izany tamin' ny fanompoan-tsampy sy ny mpisorona tsy ara-dalàna.
Tsy fantatra marina ny tena reniny, raha araka ny filazan' ny Baiboly, satria ny Boky voalohan' ny Mpanjaka sy ny Boky faharoan' ny Tantara dia manoratra hoe Maaka "Maaka zanak' i Absalôma" nefa ny Boky faharoan' ny Tantara kosa dia manao hoe Mikaià "zanak' i Oriela avy any Gibea".
Amin’ireo anarana folo omen’ny Bokin'i Josoa hitaritany ny mpamaky dia i Betlehema ao Galilea any avaratra-andrefan'i Nazareta) na dia heverina fa i Hanatona, izay voalaza ho sisin-tanin'i Zebolona amin'i Asera, ny toby arkeolojikan'i Tel Hanaton.
Ny tanin'ny Zebolôna dia any amin'ny tapany atsimon'i Galilea , ka ny sisiny atsinanana dia ny Ranomasin'i Galilea, ary ny sisiny andrefana dia ny Ranomasina Mediteranea, ny sisiny atsimo dia ny ny fokon'i Isakara, ary ny varatra andrefana dia ny an’i Asera ary ny avaratra atsinanana ny an'i Naftaly .
Miaiky ny asam-panavotana nataon' i Kristy amin' ny alalan' ny fieken-keloka sady misafidy manokana ny hanolotra ny fiainany amin' i Jesoa mba hahazo ny fonomezam-pahasoavan' ny famonjena izay mifandray amin' ny fahateraham-baovao ny Kristiana evanjelika.
Ny teny hoe gnôstisisma dia tsy hita ao amin' ny loharanon-kevitra tranainy, fa noforonin' i Henry More voalohany tamin' ny taonjato faha-17 tao amin' ny fanaovana heviteny momba ny taratasy fito ao amin' ny Bokin' ny Apôkalipsy, izay nampiasan' i More ny teny hoe gnostisisma mba hilazana ny fivavahan-diso tany Tiatira.
Mampanantena fahalalana miafina momba ny fanjakan' Andriamanitra ny gnôstisisma ka milaza fa misy pitik' afon' Andriamanitra milatsaka avy amin' izany fanjakana mihoa-draha izany manketo amin' ity tontolon' ny zaka ity, izay eo ambany fanapahan' ilay Ratsy, sady migadra ao amin' ny vatan' ny olombelona.
Hita matetika sy miharihary mazava ao amin' ny Bokin'ny Deoterônômia ny fomba fiheverana sy ny fomba fanaovan-javatra ao aminy izay nakana ny aingam-panahin' ny faminaniana ao amin' i Israely, ka izany no anaovana ny anaran' io tahirin-kevitra io hoe "deoterônômista".
Ny tahirin-kevitra deoterônômista dia lahatsoratra vinavinaim-pisiana araka ny hevitry ny mpikaroka momba ny Baiboly tamin' ny taonjato faha-18 nefa misy ireo mpikaroka taty amin' ny taonjato faha-20 izay nitsikera izany petra-kevitra izany ka namela azy.
I Torkmenistàna, na Repoblikan' i Torkmenistàna, dia firenena ao Azia Afovoany manana morontsiraka ao amin’ ny Ranomasina Kaspiana, eo anelanelan' i Kazakstàna ao avaratra-andrefana, i Ozbekistàna ao avaratra, i Afganistàna ao atsinanana sy atsimo-atsinanana, i Iràna ao atsimo, ary ny Ranomasina Kaspiana ao andrefana.
Raha ny volavolan-dalàna dia natomboky ny Filoha Zeorzia, ny faratampony ny solontenan'ny vatana Abkhazia sy Ajaria, na amin'ny fari-pifidianana, ny Solombavambahoaka Birao dia manondro ny volavolan-dalàna any amin'ny manan-danja ny komity.
Izany no unicameral ary manana mpikambana 150, fantatra amin'ny maha - solombavambahoaka, izay 77 mpikambana dia mitanila solontena sy ny 73 dia voafidy amin'ny alalan'ny tokan-tena-mpikambana ao amin'ny distrikan'i fahamaroana rafitra, misolo tena ny fari-pifidianana.
izay ny volavolan-dalàna, nolanian'ny Parlemanta, dia atolotra ny Filohan ' i Georgia, izay famantarana izany ho lalàna sy efa namoaka. Ny lalàna no navoaka tamin'ny fomba ofisialy ny taova, ny miditra an-kery eo amin'ny faha-15 andro amin'ny boky, raha tsy misy teny hafa dia voalaza ao amin'ny lalàna.
Voafidy Faratampony Sovietika (ny anaran ' ny fanandramana sy ny pseudo-ny Parlemanta tao amin'ny Firaisana Sovietika teo aloha) nanambara ny fahaleovantena ny Zeorzia. Tamin'ny 26 Mey 1991 Georgia ny vahoaka voafidy ny Filohan'ny Filan-kevitra Ambonin'ny Zviad Gamsakhurdia amin'ny maha Filoha ny firenena.
Tamin'ny 1992, teo aloha ny Minisitry ny Raharaham-Bahiny ny Firaisana Sovietika Eduard Shevardnadze dia niverina tany Zeorzia, mihevitra ho manana ho Chairmanship ny Filankevitry ny Miaramila izay reconstituted ho ny Fanjakana ny Fiarovana ny Filan-kevitra.
Izany dia atao ao anatin'ny ezaka decentralise hery sy ny fiovana ara-politika sasany fanaraha-maso akaiky kokoa ao Abkhazia, na dia voatsikera ho marginalising ny mpanao lalàna, ary koa ho amin'ny fandravàna ny Sovietika Ady Fahatsiarovana teo aloha tao amin'ny trano vaovao ny toerana.
Zeorziana Parlemanta dia ny Faratampon'ny firenena ny solontenan'ny vatana izay vokatry ny lalàna, ny fahefana, ny mamaritra ny tena lalana ao amin'ny firenena an-trano sy ny politika ivelany, ny fanaraha-maso ny asan'ny Governemanta tao anatin'ny fetra voafaritry ny lalàm-Panorenana sy ny fanazaran-tena hafa dia zony.
Araka ny lalàm-Panorenana, Solombavambahoaka, komity, ny Solombavambahoaka vondrona, ny mpikambana iray ao amin'ny parlemanta, ny faratampony ny solontenan'ny vatana Abkhazia sy Ajaria, na tsy latsaky ny 30 000 ny mpifidy dia manana zo hanao lalàna.
Ny hevitra mametra ny mpanjaka hery sy ny famoronana ny parlemantera-karazana tena ny governemanta dia nitoe-jaza eo amin'ny aristocrats sy ny olom-pirenena ao amin'ny taonjato faha-12 Fanjakan 'i Georgia, nandritra ny fitondran' ny Mpanjakavavy Tamar, ny voalohany zeorziana vehivavy mpanjaka.
Araka ny fitantaran'ny Bokin'i Josoa dia nomen'i Josoa ny tany any avaratr'i Manase sy ny any atsimon'i Zebolona sy Naftaly ny fokon'i Isakara, hatreo amin'ny onin'i Jordana any antsinanana ka hatramin'ny morontsiraka any andrefana; ao amin'izany faritra izany no ahitana ny tany lemaka mahavokatr'i Esdrelona.
Tany amin’ny taonjato fahadimy no nanombohana nanamarika ny fotoana Fiavian’ny Tompo; nandidy ny mpino tao amin’ny Diôsezin’i Tours i Perpet eveka, mba hifady hanina intelo isan-kerinandro, eo anelanelan’ny fetin’i Md Martin mandra-pahatongan’ny Noely.
Ny filazam-potoana dia toetra ara-pitsipiteny ananan' ny teny iray izay manampy amin' ny fahafantarana ny fotoana nisehoan' ny zavatra tondroin' io teny io na ny teny hafa manodidina azy amin' ny alalan' ny fiovan' ny endriny, ka izany fotoana izany dia mety ho ny iray amin' ireto telo ireto: ny ankehitriny sy ny lasa ary ny hoavy.
Ny hoavy koa anefa dia mety hoavy ampitahaina amin' ny fotoana lasa atao fiaingana ka misy ny fiteny manana fomba hanehoany izany hoavy avy amin' ny lasa izany, ka isan' izany ny fiteny frantsay izay manana ny tao hoe "hoavin' ny lasa" izay mitovy endrika amin' ny filaza mihonohono .
Na dia nanjavona tao amin' ny Fiangonana voalohany aza izany fiheverana tsy trinitariana izany ary ny finoana trinitera nanjary "foto-pampianarana marina" ho an' ny kristianisma taty aoriana, dia nisy endrika fanovan' ny fijery antitrinitariana izay voatazona mandrakariva tao amin' ny vondrona vitsivitsy sy fiangonana kristiana sasany.
Maro ireo fiheverana tsy trinitariana ka isan' izany ny adôptianisma, ny mônarkianisma, ny sobôrdinatianisma izay nisy talohan' ny foto-pampianarana momba ny Trinite tamin' ny taona 325 sy 381 ary 431, tamin' ny Kônsilin' i Nikea sy ny Kônsilin' i Kônstantinôpôly ary ny Kônsilin' i Efesôsy.
Ny katarisma dia namoha indray ny antitrinitarianisma tamin' ny taonjato faha-11 hatramin' ny faha-13, tao amin' ny fikambanana manana firehana onitariana, nandritra ny Fanavaozana prôtestanta, tamin' ny Taonjaton' ny Fahazavana , sy tao amin' ny vondrona niseho nandritra ny Fifohazam-panahy lehibe faharoa .
Ny teôlôjiana kristiana mpiaro ny finoany sy ny Rain' ny Fiangonana tamin' ny taonjato faha-2 sy faha-3, izay nandray sy nandraikitra ny kristôlôjian' ny Teny dia nihevitra ny Zanak' Andriamanitra ho fitaovana ampiasain' ilay Andriamanitra fara tampony, atao hoe Ray, mba hanatanteraka ny famoronana.
I Jostinôsy Martiry sy i Teôfilôsy avy any Antiôkia sy i Hipôlito avy any Rôma ary i Tertoliano indrindraindrindra, dia nanambara fa ny Tenin' Andriamanitra anatiny , ny fisainan' Andriamanitra tsy misy persôna, dia nateraka ka lasa Teny notononina , nanjary persôna azo ampiasaina tamin' ny fanatanterahana ny Famoronana.
Ataon' ny sôtsinianisma ho manondro ny "paikan" ' Andriamanitra misy ao amin' ny fanahin' Andriamanitra talohan' ny nahaterahan' i Kristy ny andalana ao amin' ny Soratra Masina toy ny Joany 1.1 ("Tamin' ny voalohany ny Teny, ary ny Teny tao amin' Andriamanitra, ary ny Teny dia Andriamanitra.").
Ny adôptianisma dia milaza fa i Jesoa dia nanjary nanam-pomba araka an' Andriamanitra tamin' ny nanaovana batisa azy na tamin' ny nitsanganany tamin' ny maty (matetika tohanana amin' ny soratr' i Paoly apôstôly sy ny an' i Hermasy mpiandry ondry izany).
I Jesoa Kristy dia Andriamanitra tsy hay tohaina, nefa ny Ray sy ny Zanaka ary ny Fanahy Masina dia Andriamanitra telo samy hafa mahery indrindra izay samy manana ny fombany sady mikambana ho "vondron' Andriamanitra" miasa ho amin' ny tanjona iray: izany no atao hoe triteisma.
Ho an' ny Kristiana tany aloha dia noresahina ny amin' ny dôketisma, ny ebiônisma, nefa tsy nafangarony tamin' ny gnôsy kristiana izay tsy voatery ho mpanohitra ny Trinite izany, fa indraindray binitera sahala amin' ny firehan' ny jodaisma tamin' ny vanimpotoan' ny Tempoly Faharoa tamin' ny taonjato voalohany.
Amin'ireo fiteny ahitana io filaza io dia ny filazam-potoana ankehitriny sy ny endrika efa mifandraika amin'io no fahita nefa misy fiteny sasany izay ahitana filaza ifampiankinana amin'ny filazam-potoana hoavy , dia ny fiteny portogey sy ny fiteny espaniola ary fiteny hafa maro koa.
Ireto avy ireo fiteny ahitana ny filaza ifampiankinana: ny fiteny akadiana, hebreo, grika taloha, sanskrity, alemàna, albaney, irlandey, latina, portogey, espaniola, italiana, frantsay, romaniana, galoa, gaelika ekosey, nerlandey, poloney, bolgariana, arabo, hongariana sy ny maro hafa koa.
Ny tarika dia azo omena anarana araka ny sokajin-teny misy ilay loha-tarika ka misy noho izany ny tarika anarana, ny tarika matoanteny, ny tarika faritoetra, ny tarika mpampiankin-teny, sns raha anarana, matoanteny, mpamaritra, na mpampiankin-teny, sns ilay loha-tarika.
Afa-tsy izany dia misy fahasamihafana kely dia kely amin' ny fanononana teny sasany (ohatra: ny hoe "Tamin' ny voalohany" ao amin' ny fiantombohan' ny Bokin' ny Genesisy dia tononin' ny Nestôriana hoe fa ny tandrefana kosa manao hoe , nefa lahatsoratra mitovy ao amin' ny Peshitta no vakina).
Tsy tena tenim-paritra ireo atao hoe fiteny siriaka andrefana sy fiteny siriaka atsinanana: ny fenitry ny fiteny siriakan' ny mpanoratra izay noraiketina nanomboka tamin' ny fandikana ny Baiboly amin' io teny io sy tamin' ny famoahana ny Toriteny nataon' i Efrema avy any Nisiba .
Ny fivoaran' ny sampan' ny fiteny arameana dia azo fotorina noho ny fiantraikany tamin' ny fiteny arameanam-panjakana nanomboka tamin' ny taonjato faha-5 tal J.K. Taorian' ny nahazoan' i Aleksandra Lehibe an' i Siria sy Mesôpôtamia dia nanomboka nosoratana ny fiteny siriaka sy ny fitenim-paritra arameana hafa mba hiatrehana ny helenisma izay nanjaka tamin' izay.
Maro ireo lahatsoratra amin' ny teny grika nadika tamin' ny fiteny siriaka , nefa nisy koa ny asasoratra natao avy hatrany tamin' ny teny siriaka momba ny siansa, ny filôzôfia, ny teôlôjia, ny tantara ary ny fombam-pivavahana , ary nisy ny fandikan-teny ny Baiboly na ny boky hafa.
Satria saika hita manerana ny Atsinanana Akaiky ny olona miteny arameana sady moramora tamin' ny vahoaka miteny semitika ny nianatra io fiteny io, dia tonga fiteny ifandraisan' ny samy hafa firenena ny fiteny aramerana tao Atsinanana Akaiky, ka tamin' ny endrika mitovitovy izay fantatra amin' ny anarana hoe fiteny arameanam-panjakana izany.
Resin' ny fiteny arameana tsikelikely ny fiteny semitika hafa toy ny fiteny hebreo (tamin' ny taonjato faha-6 tal. J.K. taorian' ny Fahababoan' ny Jiosy tany Babilôna), ny fiteny fenisiana (mbola misy mpiteny anefa ny fenisiana any ivelan' ny tany Atsinanana Akaiky ka atao hoe fiteny ponika), ary tao Mesôpôtamia dia ny fiteny babilôniana sy asiriana .
Ny fielezan' ny fiteny arameana dia vokatry ny naha fiteny ôfisialy azy tao amin'ny Fanjakana Asiriana sy ny Fanjakana Babilôniana ary ny Fanjakana Persiana, sady noho ny fanaovana sesitany Arameana sy vahoaka hafa resin' ny Fanjakana Asiriana vaovao sy ny Fanjakana Babilôniana vaovao.
Amin' izao taonjato faha-21 izao dia tenenin' ny olona miisa 400 000 any ho any ny fiteny siriaka izay miparitaka amin' ny toerana samihafa, nefa ny tena ahitana azy dia ao amn' ny tapany atsimo-atsinanan' i Torkia sy ao amin' ny tapany avaratr' i Iràka.
Ho an' ny sampanteny anarana sy mpamari-toetra, tovona mamokatra roa ihany no azo ampiana amin' ny anarana na mpamari-toetra: un-, izay maneho ny fandàvana , ary ur-, izay midika hoe "voalohany, nivoaka voalohany" amin' ny anarana, ary manana fiasa manantitra amin' ny mpamari-toetra.
Hatramin' ny nahafatesan' i Jôsoa efa 160 taona tany aloha, dia sambany vao nandresy ny fahavalony ny Israelita raha nangeja azy ireo mafy tamin' ny fampihorohoroany nandritra ny 20 taona i Jabina mpanjakan' i Hazôra, atao hoe mpanjakan' i Kanaana raha tsy tonga i Debôrà sy i Baraka nanamafy indray ny hambompon' ny mpiray firenena aminy ka nahangona lehilahy arivo.