polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Amin' ny ankapobeny, ny teny hoe sihanaka izay ilazana koa ny honahona na heniheny dia fitambaran' ny teny hoe sia sy hanaka , ary misy mpahay etnôlôjia sasany milaza fa io anarana io dia teraka tamin' ny vanim-potoana voalohany indrindra rehefa nifindra monina ny razamben' ny Sihanaka, izay nitady toeram-ponenana tsara kokoa ka nahita izany tany Alaotra.
Ny andraikitry ny lahy sy ny vavy dia tafiditra ao anatin' ny fanamboarana sy fikojakojana ny trano: ny lehilahy manamboatra ny rafitry ny trano, ny tafon-trano, ny varavarankely, ny varavarana ary ny tohany, fa ny vehivavy kosa mandrary tsihy zozoro hatao rindrina sy gorodona ary tafo.
Ny sakafo mifototra amin' ny vary dia nolaohana amin' ny haza sy hena hafa, anisan' izany ny karazana gidro, ny lambo, ny bibilava, ny vorondolo, ny voalavo, ny saka ary ny voay, ary ireo farany ireo dia nisy fotoana niarovan' ny fady azy izay efa nilaozana.
Io fahaverezan' ny toeram-ponenana io dia loza mitatao ho an' ireo karazam-biby monina ao amin' io faritra io, anisan' izany ny bandro , izay hany karazana gidro eto amin' ny Nosy nivoatra mba hipetraka sy hihinana karazana zozoro maniry manamorona an' ilay farihy.
Taorian' ny fanombohan' ny fanjanahan' ny Frantsay ny Nosy tamin' ny taona 1897, ny fitondrana mpanjanaka dia nampitondra enta-mavesatra ny Sihanaka tamin' ireo taona 1910, ka nanery azy ireo amin' ny karama faran' izay kely na tsy misy, mba hanamboatra ny lalamby mampifandray ny seranan-tsambon' i Toamasina amin' Antananarivo, renivohitra.
Ny Sihanaka dia isan' ny vondrom-poko lehibe mandrafitra ny vahoaka malagasy, monina manodidina ny farihin' Alaotra, voafaritry ny renirano Bemarivo ambony sy Tampoketsa Atsimo ao avaratra, ny renirano Mahajamba ambony ao andrefana, ary ireo havoana misy ny Bezanozano sy ny ala ao atsinanana.
Na dia nalaza ho masin' ody aza Andriandranandobe dia tsy mba nila ady na nanosika ireo fanjakan' andriana efa niorona teo Alasora sy Ambohidrabiby fa nanao raharaham-pihavanana tamin' Andriamanelo ka nanoa ity farany no mba nisakaiza tsara tamin-dRabiby izay raibeny niteraka ny rainy, araka ny lovantsofina sasany.
Ho takalon' izany raharaham-pihavanana sy fanoavana izany dia tsy mba nataon-dRalambo ho isan' ny folovohitra ny taranak' Andriandranandobe fa notazominy ho andriana, Andriandranandobe rahateo dia havana akaikin' ireo mpanjaka teo Alasora sy Ambohidrabiby ihany.
Tamin'ny taona 1992, taorian'ny Ady Voalohany tao amin'ny Hoalan'i Persa, nandritra ny fametrahana an'i CNN ho lohalaharana amin'ireo mpampiely vaovao miasa 24 ora isan'andro, dia nanapa-kevitra ny hanangana tambajotra fampielezam-baovao maneho ny fomba fijery Eoropeana ny European Broadcasting Union.
Ny rakibolana dia asa soratra fizaha ahitana vondron-teny ao amin'ny fiteny iray na momba ny sehatr'asa iray izay alahatra amin'ny ankapobeny araka ny abidy sady manome ny famaritana ny teny tsiray ao aminy sy ny fanazavana na ny fifandraisany (teny mitovy hevitra, teny mifanohitra, teny matetika miara-miseho aminy, ny fiforinany).
Akoatry ny fitenin' ny mpanjana-tany (toy ny fiteny anglisy, ny fiteny frantsay, ny fiteny espaniôla, ny fiteny pôrtogey, sns) dia ny maro dia maro ireo fiteny afrikana izay voasokajy ho fianakaviam-piteny dimy: ny fiteny afrô-aziatika na hamitô-semitika, ny fiteny nilô-sahariana, ny fiteny nizerô-kôngôley, ny fiteny kôizana ary ny fiteny aostrôneziana.
Ny fianakaviam-piteny lehibe indrindra hita ao Azia dia ahitana ireo fiteny altaîka, ny fiteny aostrôaziatika, ny fiteny aostrôneziana, ny fiteny kaokaziana, ny fiteny dravidiana, ny fiteny indô-Eorôpeana, ny fiteny afrôaziatika, ny fiteny siberiana, ny fiteny sinô-tibetana ary ny fiteny kra-day.
Ny Sekoly Ambony Loterana momba ny Teolojia, izay hafohezina amin'ny hoe S.A.L.T. na SALT, dia ambaratonga ambony indrindra ao amin'ny fianarana teolojia ao amin'ny Fiangonana Loterana Malagasy, izay manofana mpianatra mandritra ny dimy taona.
Marihina fa ampy ho an'ny pastora ny fahalalana azony any amin'ny Seminery Teolojikam-Paritany Loterana , mandritra ny efatra taona, hahafahany mitondra fiangonana, nefa ilainy ny mandalina bebe kokoa any amin'ny SALT, izay mitovy lenta amin'ireo oniversite amin'ny fianarana ankapobeny, mba hahafahany manitatra ny fahalalana efa azony.
Ny mpianatra mahavita ny fianarany amin'ity dingana ity dia mahazo ny diploma antsoina hoe Diplaoma amin'ny Teôlôjia, izay manamarina fa azo atao ordinasiona ho izy, raha lehilahy araka ny fanapahan-kevitry ny Synodam-paritany naniraka azy, ary antsoina hoe: teolojiana kosa raha vehivavy.
Ireto avy ireo firenena isan' i Eorôpa Andrefana: i Alemaina, i Aotrisy, i Belzika, i Danemarka, i Espaina, ny Fanjakana Mitambatra, i Finlandy, i Frantsa, i Irlandy, i Islandy, i Italia, i Liktenstaina, i Loksemborga, i Nederlandy, i Nôrvezy, i Pôrtogaly, i Soeda, ary i Soisa.
Ireto avy ireo firenena ao Eorôpa Atsimo ireo: i Espaina, i Pôrtogaly, i Andôra, i Italia, i Saint-Martin, i Vatikàna, i Malta, i Albania, i Bôsnia-Herzegôvina, i Krôatia, i Gresy, i Makedônia Avaratra, i Môntenegrô, i Serbia ary i Slôvenia.
Ireto avy ny firenena sy fanjakana heverina fa isan' i Afrika Atsinanana: i Eritrea, i Etiôpia, i Jiboty, i Somalia, i Sodàna Atsimo, i Kenia, i Oganda, i Tanzania, i Roanda, i Borondy, i Seisely, i Kômôro sy i Maiôty, i Maorisy, La Réunion, i Madagasikara, i Malaoy ary i Môzambika.
Ireto avy ny firenena heverina fa isan' i Afrika Afovoany: i Angôla, i Kamerona, i Gabôna, i Ginea Ekoatôrialy, ny Repoblikan' i Afrika Afovoany, ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô, ny Repoblikan' i Kôngô, i Saô Tôme sy Prinsipe, i Tsady, i Malaoy, i Zambia, i Zimbaboe, i Borondy ary i Roanda.
Ireto avy ny firenena heverina fa ao amin' ny Faritra atsimon' i Afrika: i Afrika Atsimo, i Angôla, i Bôtsoana, i Kômôro, i Soazilandy, i Lezôtô, i Madagasikara, i Malaoy, i Maorisy, i Mozambika, i Namibia, i Zambia, ary i Zimbaboe.
Ireto avy ny firenena heverina fa isan' i Afrika Andrefana: I Benîno, i Borkina Fasô, i Cabo Verde, i Kôtidivoara, i Gambia, i Ganà, i Ginea, i Ginea Bisao, i Liberia, i Maly, i Maoritania, i Nizera, i Nizerià, i Senegaly, i Siera Leôna ary i Tôgô.
Ho an'ireo ao amin'ny Trano Koltoraly Malagasy sy ny fikambanana hafa mitovy hevitra aminy, ny volana Alahamady dia mifanandrify amin'ny fararano, ny rano sy rivodoza izay manadio ny voajanahary koa tamin'io vava alahamady io koa no nataon'ny mpanjaka Ralambo hidiovany sy ny vahoakany ka nanaovana ny fandroan'andriana.
Ny Alahamadibe na Alahamady be dia ny andro mifanandrify amin'ny ataon'ny fanandroana malagasy hoe "vava Alahamady" ao amin'ny volana Alahamady, izany hoe ny andro voalohany sady ahatsinanan'ny Volana amin'ny volana Alahamady, izay nosafidin'ny mpanjaka tao Imerina hatao andro voalohan'ny taona.
Raha manaraka ny tetiandro manara-bolana tanteraka ny Malagasy mpankalaza ny taom-baovao malagasy dia tsy ho raikitra amin'ny volana Marsa na Avrily ny Alahamadibe fa hitety ny volana gregoriana rehetra, ary mifanandrify amin'ny volana silamo aorian'ny volana Ramadany izany.
Marihina fa ny mpanjaka Rabiby izay Arabo teo Ambohidrabiby no nanova ireo anaram-bolana 12 vazimba sy anaran'andro fito vazimba ho amin'ny anaram-bolana arabo, koa tamin'ny mpanjaka Rabiby no nampiasa voalohany ny anaram-bolana hoe Alahamady taty Imerina.
Noho ny pôlitika mikasika ny fiteny talohan' ny fahalatsahan' ny Defg, ampiasain' ny ankabeazan' ny mponina any Etiôpia ilay fiteny, ary ny mpiteny azy ireo dia na mampiasa azy amin' ny maha fitenin-dreny na maha fiteny faharoa nianarana na fiteny ampiasaina eny ivelany azy.
Any ivelan' i Etiôpia, ny fiteny amharika dia tenenin' ny mponina miisa 2,7 tapitrisa miaina any Ejipta, any Israely, any Jibotia, any Iemena, any Sodàna, na koa any Soeda (tenenin' ny mponina vitsivitsy, matetika avy any Etiôpia ny ankabeazan' izy ireo) na any Eritirea ho an'ireo izay mbola niaina tambanin' ny fandraharahana Etiôpiana talohan' ny taona 1993.
Ny Andriantompokoindrindra dia tsy mba mandray razana , eny fa na ny razan' ny havany akaiky izao aza koa raha miamboho ny havany dia antsoiny ny karazan' olona atao hoe "Raiamandreny" avy eny Ambohimalaza nantsoiny hampandro sy hamono lamba ary hanitrika ao ampasana ny razan' Andriantompokoindrindra iray.
Miavaka tokoa izany satria ireo karazan' andriana hafa, toy ny Zanakandriana, Zazamarolahy sy Andriamasinavalona dia mampandro sy mamono ary manitrika ao ampasana ireo fatin' ny havany, ary fahizay aza dia ireo karazan' andriana atao hoe Zanadralambo no mpamono razan'andriamanjaka.
Niteraka telo lahy Andriantompokoindrindra, ka ny zanany lahimatoa atao hoe Ratompoinandriana sy ny zanany faharoa Andriandambo ary ny taranany dia napetrany eo avarabohitra, fa ny zanany faralahy Andriamahatsiravina sy ny taranany kosa dia namponeniny eo atsimombohitra.
Tamin'ireo fanjakana vazimba sy maley nanodidina ny fanjakan-dRabiby teo Ambohidrabiby dia ny fanjakana maley tarihin'Andriamanelo tamin’ny taona 1540-1575 teo Alasora no isan'ny lehibe indrindra satria efa nanoa an'Andriamanelo ireo andriana maro.
Hatramin'ny taonjato faha-16 taorian' i J.K, dia maro ireo zanak'andriana sy fianakavian'ny mpanjaka amin'ny faritr'i Arabia no niala tany Arabia noho ny ady antrano teo amin'ireo zanak'andriana mpandova fanjakana, ka nidina nanaraka ny sisiny antsinanan'i Afrika ary nizarazara namorona fanjakan'andriana tamin'izany faritra izany.
Talohan'ny nanafihany io vohitr'Ankotrokotroka io dia nanao fangatahana na joro teo ambany avaratra antsinanan'Ankotrokotroka ny mpanjaka Habib ka raikitra mandrak'Ankehitriny ho Fonohasina no anaran'io toerana io araka ny niantsoan'ny mpanjaka Ralambo izany tato aoriana ho fahatsiarovana io joro nataon'i Habib raibeny io.
Tsy naharitra ela tao Anjozorobe anefa i Habib fa mbola maro ireo fanjakana vazimba tsy nanoa azy ary be jirika ny faritr'Anjozorobe koa nilaozany io faritra io ary nianatsimo hatrany izy ka tsy nijanona raha tsy tao Ankotrokotroka izay vohitra lehibe indrindra tamin'ny vohitry ny Vazimba taty amin'ny faritra atsimon'Anjozorobe.
Taona 1991: Namoaka ny raki-kira "Neny" izy, izay mirakitra ny hira noforoniny sy i Naivo toa ny "Fony aho", ny "Misy farany"*, ny "Dada", ny "Neny", ny "Mpanarato", ny "Mba ento aho", ny "Fisarahana", ary niara-niseho sehatra tamin' i Poopy sy i Landy ary ny tarika Johary.
Mba hiarovana ny famokarana akondro any amin’ ireo firenena mifamatotra amin’ny alalan’ny Conventions de Lomé (Antilia frantsay, Kanaria espaniôla, ireo firenena ao Afrika sy Karaiba ary Pasifika) dia nanangana lamina hamerana ny fidiran’ ny akondro avy any Amerika Latina ny Vondrona Eorôpeana.
Afaka niverina tao amin' ilay firenena ny misiônera nanomboka tamin' ny fiandohan' ny taompolo 1990, na dia nisakana azy ireo hatramin' ny taona 2002 aza ny tsy filaminana noho ny ady an-trano, izay tsy nahafahany namerina amin' ny laoniny ny maro amin' ny tobin' ny misiôna taloha.
Department of State dia nanombana ny isan' ny Mozilmana eo anelanelan' ny 80 000 sy 90 000, izany hoe latsaky ny 1 % amin' ny mponina, fa ny vondrom-piarahamonina silamo ao Angôla kosa dia mametraka ny isan' izy ireo ho 500 000 eo ho eo.
Hatramin' ny nahazoan' i Angôla ny fahaleovantena dia fiangonana pentekôtista sy fiangonana hafa mitovitovy amin' izany anjatony no nipoitra tao amin' ny tanàn-dehibe ao Angôla, izay onenan' ny 50 % amin' ny mponina ankehitriny; maro amin' ireo fiangonana ireo no avy any Brezila.
Tamin’ ny fiafaran’ ny ady dia natolotr’ i Madagasikara an’ Antsiranana any amin’ ny morontsiraka avaratra ho an’i Frantsa i Madagasikara ary nandoa vola 560 000 farantsa volamena ho an’ny mpandova an’i Joseph-François Lambert, Frantsay izay nampanantenain' ny mpanjaka Radama II tombontsoa ara-barotra be dia be, izay nofoanana tatỳ aoriana.
Araka ny tsangan-kevitra nahazo mpankasitraka indrindra, ny Merina dia avy amin' ny Maley tonga teto Madagasikara tokony ho 2 000 taona lasa izay, izay nijanona teo amin' ny morontsiraka nandritra ny arivo taona teo ho eo vao nanomboka nifindra tany amin' ny faritra avo.
Nanitatra ny fahafahany tamin' ny varotra ireo mpivarotra arabo soahily ary ny firenena eorôpeana mpanjanaka toa an' i Joseph-François Lambert, mpivarotra frantsay, dia nanao sonia fifanekena niadian-kevitra tamin'ny mpanjaka Radama II momba ny tany fambolena fary sy indostria manamorona ny lemaka amorontsirak' i Madagasikara.
Ny fiarahamonina amin' ny ankapobeny, toy ny vondrom-poko maro aty Afrika, dia nisy sokajin' olona roa, dia ny olona afaka antsoina hoe Fotsy, izay nanana razambe manana endrika sy toe-batana malagasy aziatika, ary ireo mpanompo na Mainty, izay nanana razambe afrikana, nosamborina avy tany amin' ny faritra hafa eto Madagasikara.
Tsy mifototra amin’ ny endrika sy toe-batana anefa ny fanavahana ny Fotsy sy ny Mainty eo amin' ny Merina, hoy i Karen Middleton, fa raha amin' ny fananana fasam-pianakaviana: ny Fotsy nanana fasam-pianakaviana, fa ny Mainty dia ireo tsy nanana fasam-pianakaviana na efa nanangana fasana vao haingana.
Ny fiteny merina, izay fitenim-paritra amin' ny teny malagasy, dia tenenin' ny ampahefatry ny mponina eto Madagasikara; izy io dia sokajiana ho fiteny malagasin' ny afovoan-tany, miaraka amin' ny fitenim-paritra betsileo, bezanozano, sihanaka, tanala, ary vakinankaratra.
Nofaizina tamin'ny voalohany tamin'ny alalan' ny fisamborana maro tamin'ny taona 1915 sy 1916, nipoitra indray ilay hetsika tamin'ny taona 1920 tamin'ny alalan'ireo Kômonista nahazo alalana tamin'ny fiaraha-miasa tamin'ny Antoko Ankavia Frantsay tany Frantsa.
Nanomboka tamin' ny faramparan' ny taonjato faha-18 dia nanitatra ny faritra ara-pôlitika teo ambany fahefany niainga amin' ny renivohiny anatiny, mivoaka mankany amin' ny faritra hafa amin' ny Nosy ny mpanjaka merina Radama I, ary nanampy tamin' ny fampiraisana ny Nosy teo ambany fitondrany ny mpanjakany.
Araka ny lovantsofina am-bava eto amin' ny Nosy, dia tonga tao afovoan' ny Nosy ny Merina "tena Aostrôneziana" tamin' ny taonjato faha-15 ary nanorina ny fiarahamoniny tao noho ny ady sy ny fanerena mpifindra monina teny amoron-tsiraka.
Tao afovoan' i Madagasikara no nanorim-ponenana ny Merina, ka lasa iray amin' ireo fanjakana telo lehibe teto amin' ny Nosy tamin' ny taonjato faha-18 – ny roa hafa dia ny Fanjakana Sakalava any avaratra-andrefana sy ny Fanjakana Betsimisaraka any avaratra-atsinanana.
Ny fiarahamonina merina dia nivarotra andevo tany amin' ny faritra avo ho an' ny Miozolmana sy Eorôpeana mpivarotra andevo any amin'ny morontsirak' i Madagasikara, ary nividy andevo afrikana tatsinanana sy atsimo-atsinanan' i Afrika tamin'izy ireo ho an'ny tanimboliny manokana teo anelanelan'ny 1795 sy 1895.
Izany hoe eo ampovoan-tany amin' ny lembalemba avo eto Madagasikara, eo amin' ny tampon-kavoana voafaritry ny tanin' i Vonizongo ao avaratra, ny tendrombohitr' Ankaratra ao atsimo, ny reniranon' i Sakay ao andrefana, ary ny tandavan-tendrombohitr' Angavo ao atsinanana.
Tamin' ny taona 1947 dia niharan' ny famoretana mafy ny Mouvement Démocratique de la Rénovation Malgache , ary ny vahoaka merina dia hita fa voahilikilika nandritra ny fotoana elaela teo amin' ny fiainana ara-tsôsialy sy ara-pôlitikan' i Madagasikara, indrindra fa tsy nanana anjara toerana manokana tamin' ny fanatanterahana ny fahaleovantena izy ireo.
Ny Vazimba dia ny Maley sy ny Indôneziana ary ny Pôlineziana tonga voalohany taty Madagasikara talohan' ny taonjato faha-3 na fah-4 (fa hatramin' ny taonjato faha-14 dia mbola nisy Maley tonga foana teto izay razana nipoiran' Andriamanelo sy ireo mpanjaka sakalava teo Alasora).
Misy lovantsofina milaza fa narendriky ny ranomasina ny lakana nitondra ireo Maley sy Indôneziana ireo ka nanozona izy ireo fa tsy hanitsaka sy tsy hihinana sira intsony ka hany nataony nandao tanteraka ny moron-dranomasin' i Madagasikara, satria ny ranomasina dia misy sira, ary niditra taty afovoantany.
Ireo Arabo sy Maley , izay nivady tamin'ireo Vazimba vavy dia nandova avy hatrany ny finoana ny hasina tamin'ireo Vazimba ka ny taranany dia nataony ho tompon-kasina ary ny vohitra nisy azy dia namboleny hasina hatrany mba hanehoany izany hasina ao aminy sy ny taniny izany.
Fa ity mpanjaka arabo atao hoe Rabiby ity anefa, angamba noho ny maha mpino silamo azy izay tsy tia ny fanaovana ody no tezitra tamin'ireo Vazimba sy nandroaka azy ary nanomboka teo dia nataon'ny tarana-dRabiby lao monina ireo Vazimba taty Imerina ka hany hery nitsoaka niakandrefana.
Nanomboka tamin'ny vanimpotoana nidiran'ireo Maley tonga farany sy ireo Arabo ary Vazaha mantsy hono no nanomboka nikorontana i Madagasikara sy niadiady ireo foko maro tao aminy fa tamin'ireo Vazimba dia to ny fihavanana ary ny Vazimba no nandovan'ny Malagasy ny fihavanana.
Tena tia mampiasa vato ny Vazimba ka amin'ny tanàna na amin'ny fasany dia saika ahitana ireny vato mifanongoa ireny, izay mbola hita ao an-tampon'Ankaratra sy ao Lohavohitra, ary mbola ny Vazimba koa no nahitana ireny vatolahy na vatomasina ireny mba hanaovana joro sy hataka amin'ny zanahary ka maro ireny vato ireny no atao hoe "vatom-bazimba".
Arak' izany, ny hoe vazimba dia tsy teny hiantsoana firazanan' olona na fanahin' ny maty akory (araka ny filazan' ny sasany hoe rehefa maty ny olona sasany dia lasa vazimba) fa anarana iantsoan' ireo mpiavy an' ireo tompontany taty anivon' ny nosy raha tonga taty anivontany tamin' ny taonjato faha-16.
Samy afaka hizaka ny zo sy ny fahafahana rehetra voalaza ato amin'ity Fanambarana ny Zon'olombelona ity ny tsirairay na inona volon-kodiny na firazanany na vavy na lahy na manao ahoana na manao ahoana firehan-keviny sy fivavahany sy izay fihaviany na laharana sosialy misy azy na inona.
Ireto ny anaran' ny boky ao amin' ny Baiboly katôlika: ny Vaovao Mahafaly nosoratan' i Masindahy Matio, ny Vaovao Mahafaly nosoratan' i Masindahy Marka, ny Vaovao Mahafaly nosoratan' i Masindahy Lioka ary ny Vaovao Mahafaly nosoratan' i Masindahy Joany.
Amin’ity ligy ity dia miady amin’ny ady politika i Jean Ralaimongo, tamin’ny alalan’ny gazetiny l’Opinion, nanomboka ny taona 1920 ka hatramin’ny 1939, nanameloka ny fanararaotana izy ary nitaky ny “Madagasikara departemanta frantsay” ary ho an’ny zom-pirenena frantsay malagasy rehetra tahaka ny izay olona teraka eo amin’ny tanin’ny firenena.
Tamin’ny fahazazany, Jean Ralaimongo dia nahazo avy amin’ny fianakaviana frantsay mba hokaramaina ho mpiasa ary nentina tany Frantsa metropolitanina izay nianarany sy nahazoany ny mari-pahaizana momba ny fahaiza-manao fototra izay nahafahany ho mpampianatra teto Madagasikara.
Na dia tsy afaka mirehareha tantara momba ny kolontsaina an' arivony taonina tahaka ny Old Continent aza ny Big Apple, ny tranom-bakoka New York toa ny MET dia manana sanganasa tsy manam-paharoa avy amin' ny lafivalon' izao tontolo izao ary tsy misy hialona azy amin' ny zava-dehibe hafa.
Nosoratany tamin'ny fiteny rosy aloha izay boky izay, ary noho izany dia nosoratana tamin'ny endri-tsoratra sirilika ny fiteny esperanto voalohany ; io boky nosoratany io dia navoakany tamin'ny volana Jolay 1887 ary izy ihany no nandoa ny vola ilaina namoahana io boky io.
Manana hasimpeo 28 ny esperantô izy ireo dia voasoratra aminy litera 22 aminy abidy latina, miarak'aminy diakritika roa nambiarin'i Zamenhof : ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ, ŭ ; andrafi-peo ny tsipelina : Ny litera iray nà gropy nà litera mampiseo rafi-peo iray any.
Izany fandinihana ao amin' io taranja io izany dia miainga avy amin' ny anaram-boninahitra omena an' i Jesoa ao amin' ny Testamenta Vaovao, toy ny hoe Kristy, Tompo, Zanak' Andriamanitra, Mesia, sady mandinika koa ny amin' ny maha-izy-azy an' i Kristy sy ny hevitry ny anaram-boninahitra hoe Kristy.
Ny ekleziôlôjia dia andalinana koa ny fiandohan' ny kristianisma, ny fifandraisany amin' i Jesoa, ny anjara asa sahaniny eo amin' ny asam-pamonjena, ny fandaminana misy ao aminy, ny fitsipika mifehy azy, ny zava-kendreny sy ny tanjony ary ny fitantanana azy.
Ny fampianarany dia mifototra amin' ny misterin' ny Trinite Masina, ny fahatongavan' i Jesoa Zanak' Andriamanitra ho nofo sy ny fanavotany ny zanak' olombelona tamin' ny nahafatesany, ary ny fanajana an' i Masina Maria Virjiny amin' ny maha Renin' Andriamanitra azy.
Ny tenim-pinoan' ny Trinite dia miaro ny maha tokana an' Andriamanitra sady mampivohitra ny maha Olona Telo an' io Andriamanitra io, izay samy manana ny anjara asany tamin' ny famoronana izao tontolo izao sy amin' ny famonjena ny olombelona ary ny fanamasinana.
Mizara roa lehibe ny Baiboly kristiana ka ny fizaràna voalohany, izay fitambaran' ireo boky voasoratra talohan' i Jesoa Kristy, dia atao hoe Testamenta Taloha, fa ny fizaràna faharoa kosa, izay fitambaran' ireo boky voasoratra taorian' ny nahaterahan' i Jesoa Kristy, dia atao hoe Testamenta Vaovao.
Ao amin' ny katôlisisma, ny eveka vaovao dia ataon' ny eveka iray na maro ôrdinasiôna nivoaka avy amin' ny fifampitohizan' ny mpanao ôrdinasiona, izay inoana fa mipaka ara-tantara hatrany amin' ny andron' ny iray amin' ny apôstôlin'i Kisty, araka ny fifandimbiasana apôstôlika.
Manaraka izany, nisy Andriandoriamanjaka no nahazo zara tany tao Isahafa tamin' ny mpanjaka Andriatsitakatrandriana ary tato aoriana dia nasain' ny mpanjaka Andriamasinavalona hisafidy na ho isan' ny Andriamasinavalona na ho isan' ny Andriandoriamanjaka izy ireo koa nisafidy ny ho Andriamasinavalona.
Ary ny anarana hoe "Rabefaravolamanjaka" aza hono dia vao nomen-dRabiby sy Ralambo tato aoriana ho firaketana hatrany fa ireo taranak' io vavimatoan-dRabiby io tamin' Andrianamboninolona dia zanakandriana ny firazanany ary manana zo hanjaka.
Ny teny hoe doria moa dia teny semitika sy teny hebreo, izay manana heviny efatra dia "taranak' andriana" no heviny amin' ny foko sakalava, "vary akotry voafantina fanao masomboly" no heviny amin'ny foko antemoro taranak'arabo, ary "mandrakizay" sy " tsy miova" ary "alao valo" no saika heviny aty afovoantany.
Ny Andriandoriamanjaka teo Ambohidrabiby sy Ambohibao atsimo sy ireo andriana nanjaka teo Ikaloy , hatramin-dRabiby ka hatramin' Andrianampoinimerina, dia fianakaviana iray ihany ka nifanambady ka raha ny Andriandoriamanjaka no mankany Ikaloy dia tompony tsy mangataka ny atiny izy.
Ravolarivomanjaka sy Andriamasoandrobe anefa dia niala teo Ambohidrabiby mba hitady tany hanorenana fanjakana ka nianavaratra nankany Anjozorobe sy niakandrefana any Itasy sy Ivonizongo ary nifanambady tamin' ireo andriana tany ka lasa razan' andriamanjaka tamin' ireo faritra ireo.
Nanomboka tamin-dRabiby ka hatramin-dRanavalona III dia ny Andriandoriamanjaka teo Ambohidrabiby sy Fonohasina hatrany no mpanenona ôfisialy ny lamban' andriamanjaka rehetra nifandimby taty Imerina, toy ny jaky, sy hakana ny soherina ilaofan' ny andriamanjaka sy ny ankohonany, na dia maro aza ireo andriana nahay nanenona.
Eo atsimon' ny fasan-dRabiby sy Andriandambotanimanjaka koa no misy ny fasan-dRalambo sy ny vadiny, maneho izany fa ny mpanjaka Rabiby dia nanao fandaminana teo Ambohidrabiby ka na dia nanaraka an-dreniny teo aza Ralambo dia tsy maintsy nanaraka ny fomban-tany sy ny fiandrianana izay efa napetra-dRabiby.
Rehefa tonga ny tsinan' Alahamady dia mamono ondry tokambolo miloko mena izy ary ny tsinan' Alakaosy tsy misotro rano ary mifady hanina ny maraina mandra-paharivan' ny andro (tsy mamoaka fiasana koa izy amin' izany fa dia mipetraka matory any an-tranony avy).
Ary farany, ny tendrombohitra ampita avaratra amin' ny alahamadintanin' Ambohidrabiby dia zara-tanin' ireo Andriandoriamanjaka, ary izany tendrombohitra izany dia Ambohitrandriananahary no anarany ka isan' ny heverin' ireo Andriandoriamanjaka ho vohitr' andriana masina koa.
Tsy tia mikasika faty koa ny Andriandoriamanjaka koa raha misy fahoriana dia tsy mamoaka ireo fiasàny andavanandro izy hikarakarana izany fa aleony mividy; misasa sy misolo akanjo vao miditra an-trano raha avy any am-paty; amin' izany dia efa voaomana eto alatrano ny akanjo hisoloana rehefa avy nandro, izay vao miditra ao an-trano;
Ao an-tampon' ilay tendrombohitra avo voahodidina hadivory eroa ampita avaratra-antsinanan' Ambohidrabiby, atao hoe Ambohitrandriananahary, no namponenin-dRabiby an-dRabefaravolamanjaka sy ireo zanany ary ao Rabefaravolamanjaka no miafina.