polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ao amin'ny haiteny araka anjara asa, izay nanitsy ny heverin'ny mpanoratra azy ho zavatra tsy mahafa-po tao amin'ireo fitsipiteny malagasy tranainy, ny izay tokony ho ao amin'ny fiendrika mañano dia voatsinjara ao amin'ny fitodika maro, dia ny fitodika mpanao sy ny fitodika sehatra, ary manampy azy ireo ny fitodika mpampanao sy ny fitodika mpifanao.
Miandraikitra ny fomba fanabeazana ny zaza sy ny tanora araka ny fomban'ny skotisma izay mikendry ny haha olom-banona amin'ny fandraisana andraikitra sy ny fanaovana asa soa ny fikambanana nefa tsy latsa-danja ny fitoriana ny Filazantsara sy ny fampianarana ny Foto-pinoan'ny Fiangonana Loterana Malagasy.
Tetsy an-daniny koa dia niampanga ny Kristiana ho mpiray tsikombakomba tamin' ny Vazaha ny fikambanana mpanafaka tanindrazana MDRM ka lasa "fahavalon' ny fiangonana" noho ny fanimbany sy ny fandrobany ny trano fiangonana tamin' ny faritra sasany teto Madagasikara izy io.
Ny fikambanana momba ny fitoriana ny Filazantsara sy nisahana koa fikarakarana ny maha olona nanomboka teo anelanelan' ny taona 1792 sy 1818, izay nipoitra avy amin' ny prôtestantisma britanika, no nanana tanjona hitory ny Filazantsara amin' ny olona ivelan' i Eorôpa.
Tamin' ny taona 1968 dia tonga fiangonana iray nomena ny anarana hoe Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara ny fikambanan' ny fiangonana telo nohavaozina, dia ny Fiangonana Frenjy Malagasy sy ny Fiangonana ara-Pilazantsara eto Madagasika ary ny Fiangonan' i Kristy eto Madagasikara.
Tamin' ny taona 1958 dia niova anarana amin' ny teny malagasy ny fiangonan' ny misionera anglisy sy frantsay ka ny FFMA niova ho Fiangonana Frenjy Malagasy tamin' ny taona 1958, ny MPF niova ho Fiangonana ara-Pilazantsara eto Madagasika tamin' ny taona 1960, ny LMS niova ho Fiangonan' i Kristy eto Madagasikara tamin' ny taona 1962 .
Nandritra ny fanjanahan-tany dia ny LMS sy ny FFMA no misiona tena natanjaka ka nitambatra tamin' ny misiona prôtestanta frantsay sy ny misiona loterana izy ireo talohan' ny taona 1960 ka nanangana ny Fédération des Églises Protestantes de Madagascar (na Fiombonan' ny Fiangonana Protestanta eto Madagasikara - FFPM).
Izany foto-pampianarana kristôlôjika izany dia nivoatra tamin'ny taonjato faha-5 sy faha-6 tamin' ny alalan' i Diôskôro, patriark' i Aleksandria hatramin' ny taona 444 ka hatramin' ny 454, avy eo noraisin' i Severo, patriarkan' i Antiôkia koa hatramin' ny taona 512 ka hatramin' ny 516, avy tamin' ilay raikipohy nasandratr' i Kirilo avy any Aleksandria hoe:
Ny miafizisma na miafizitisma na henôfizitisma dia foto-pampianrana momba an' i Jesoa Kristy izay ampianarin' ny Fiangonan'ny kônsily telo izay tsy tokony hafangaro amin' ny mônôfizisma na mônôfitisma izay nomelohin' ny Kônsily tao Kalkedôna na dia mifanakaiky aminy.
Tao amin' ny tsy fifanarahan-kevitra momba ny natiora na fomban'i Kristy tamin' ny tanjato faha-5 dia nampianatra ny mônôfizisma i Eotikesy ka nilaza fa tokana ny natioran'i Jesoa Kristy, dia ny natiora maha Andriamanitra azy izay nitelina ny natiora maha olombelona azy "sahala amin' ny rano indray mitete ao amin' ny ranomasina".
Ao amin'ny fiteny rosiana dia miavaka tsara ny filazam-potoana sy ny fiendrika raha ny ova-matoanteny no resahina, ka misy ny ova-matoanteny ankehitriny manano sy ny ova-matoanteny ankehitriny anoina sy ny ova-matoanteny lasa manano ary ny ova-matoanteny lasa anoina.
Ao amin'ny fiteny anglisy ihany dia ampiasaina miaraka amin'ny matoanteny mpanampy be ny ova-matoanteny ankehitriny mba hahazoana ireo filazam-potoana amin'ny fanehoan-javatra mitohy toy ny filazam-potoana ankehitriny mitohy sy ny filazam-potoana lasa mitohy sns.
Taorian' ny nandresen' i Egipta an' i Nebokadnetsara tamin' ny taona 601 tal J.K. dia nikomy tamin' i Babilôna i Jodà, ka niteraka fanaovam-pahirano an' i Jerosalema mandritra ny telo volana izany izay nanomboka tamin' ny faran' ny taona 598 tal.
Nanda ny hanome haja an' i Nebokadnetsara i Jôiakima tamin' ny faha-4 taona nitondran' i Nebokadnetsara, ka niteraka fahirano vaovao tamin’ ny faha-7 taona nitondran' i Nebokadnetsara, izay nahafaty an' i Jôiakima sy ny fanaovan-tsesitany ny mpanjaka Jôiakina sy ny tandapany ary ny hafa koa.
Ny mpandimby an' i Jôiakina, dia i Zedekia, sy ny olona hafa koa dia nasesitany tamin' ny faha-18 taona nanjakan' i Nebokadnetsara; nisy koa ny fanaova-tsesitany taty aoriana tamin' ny faha-23 taona nitondran' i Nebokadnetsara.
Nanendry governora voalohany i Babilôna, dia i Gedalia izay Jodaita ao tao Jodà; nantsoin' i Gedalia ny Jiosy maro izay nandositra nankany amin' ireo firenena akaiky toa an' i Môaba sy i Amôna ary i Edôma mba hiverina, sady nanao izay hampandroso ny tany izy.
Ny loharanon' ny mpisorona, iray iray amin' ireo loharano efatra lehibe nandrafetana ny Tôrah ao amin' ny Baiboly hebreo, dia vokatry ny fotoana taorian' ny fahababoana tamin' ny nahalasa faritany persiana atao hoe Iehoda ny Fanjakan' i Jodà .
Manantitra i Steuernagel, ao amin'ny fanaovany hevi-teny amin' ny Bokin' ny Deoterônômia, fa ny fiampitana avy eo amin'ny andininy faha-5 mankamin' ny andininy faha-6 ary avy eo amin' ny andininy faha-25 mankeo amin'ny andininy faha-26 dia tampoka sady ny votoatin'ny teny fampidirana sy ny teny famaranana dia natao amin'ny fomba hafa raha mitaha amin'ireo andininy hafa.
Ny ankamaroan'ny mpanoratra dia milaza fa ny voalohany dia miankina mivantana amin’ny faharoa; ary ny fanohanan-kevitr'izy ireo dia miorina amin'ny andalan-tsoratra momba an'i Jôsefa, izay ahitana ampahany ao amin'ny Tsodranon' i Jakôba.
Ankoatr'izany dia misy fanohanan-kevitra mitovitovy amin'izany izay azo aorina amin'ny fandaharana mitovy ao amin'ny tsodrano tsirairay ho an'ny fokon'i Zebolôna sy ny an'i Isakara, ary aorina koa amin'ny zavatra mifanaraka manambara fitovitovian'ny zava-boalaza fa tsy misy fifandraisana mivantana.
Lehibe lavitra ny fiheverana ny fokon'i Jôsefa: ny taniny dia ampoky ny tso-drano sady hifaly amin' ny "zava-tsoan'ny lanitra" sy ny "fankasitrahan'Izay nitoetra tao amin'ilay roimemy"; ny fitsofan-drano dia mifarana amin'ny fampitahana ny heriny amin'ny an'ny omby sy ny tandroky ny "re’em".
Voaresaka kely fotsiny ihany koa ny foko tsirairay, afa-tsy ny fokon'i Jôsefa sy ny an'i Levy, ka mety midika izany fa ny mpisorona levita avy aminn'ny tanin'ny fokon'i Jôsefa no nanoratra azy, na avy amin'ny Fanjakan'i Israely avaratra ahitana ny fokon'i Efraima izay natanjaka indrindra.
Hita ao amin' ireo fiangonana evanjelika, indrindra ny ao Etazonia, ny dispensasiônalisma, ka isan' izany ireo fikambanam-pinoana kristiana tsy miankina amin' ny fiangonana, ny Fiangonana baptista sy ny Fiangonana pentekôtista ary ireo fikambanam-panavaozana karismatika.
I John Nelson Darby no nandrafitra izany ho fampianarana tao amin' ny asasorany sady namelatra azy tao amin' ny fihetsiketsehana ara-pilazantsara sy mpitazona ny rakitry ny ela, dia ny Fiangonan' ny Mpirahalahy izany, izay lasa nalaza noho ny fivoasana nataon' i Cyrus Scolfield .
Noho izany ny dispensasiônalisma dia mandray ny andalana tsirairay ao amin' ny Baiboly araka ny zava-nitranga ara-tantara manodidina azy sady tsy tokony ho raisina ara-bakiteny amin' ny vanimpotoana ankehitriny izany raha tsy hamarinin' ny foto-pampianarana kristiana voarakitra ao amin' ny Asan' ny Apôstôly sy ao amin' ny Epistily.
Ny mpanjakan' i Jodà dia ireo mpanjaka avy amin' ny fokon' i Israely lazaina ao amin' ny Baiboly fa nanapaka ny tapany atsimon' ny tanin' i Israely ao Palestina, izay atao hoe Fanjakan' i Jodà, taorian' ny fisarahan' ny Fanjakan' i Israely ho roa nanomboka tamin' ny taona 930 tal.
Nandeha hiady i Ahaba sy i Jôsafata nefa na dia teo aza ny tetik' i Ahaba izay nanao ny tsy hahafantarana ny tarehiny dia nahalala azy ihany ny miaramila avy ao Arama ka nahavoa azy tamin' ny zana-tsipìka izay nahafaty azy, fa ny mpanjakan' i Jodà kosa tsy novonoiny.
Voatantara ao koa ny amin' ny tanim-boalobok' i Nabota notsiriritin' i Ahaba izay niteraka ny fiampangana tsy marina nataon' i Jezebela an' i Nabota mba hamonoana an' i Nabota hahamora ny fakana ilay tany ka nahatonga an' i Elia nanameloka sy nanambara ny hahafatesan' ny mpanjaka mivady.
Ny zôdiaka dia faribolana miendri-pehikibo, tsy hita maso fa eritreretin' ny saina, eny amin' ny bolan-danitra manodidina ny Tany ka ny ivony dia mifanandrify amin' ny toerana misy ny Tany, izany hoe ny lalana omban' ny Tany manodidina ny Masoandro.
Misy karazany roa ny zôdiaka dia ny zôdiakam-panandroana mahazatra izay atao hoe zôdiaka mikisaka, sy ny zôdiaka amin' ny haikintana (zôdiakan' antokon-kintana miampy ny antokon-kintana Ophiuchus) izay atao hoe zôdiakan-kintana.
Ny Ondrilahy no eva voalohany izay mifanandrify amin' ny faritry ny lanitra idiran' ny Masoandro ao amin' ny ekinôksa amin' ny lohataona any amin' ny ila-bolantany avaratra izay fari-potoan' ny taom-baovao tao amin' ny tetiandro maro tamin' ny Andro Taloha.
Ohatra, ny olona teraka ao amin' ny evan' ny Mizana dia tsy teraka ao amin' ny fotoan' ny antokon-kintana Mizana fa ao amin' ny an' ny antokon-kintan' ny Virijiny noho ny tsy fifanarahana misy amin' ny antokon-kintan' ny zôdiaka sy ny evan' ny zôdiaka.
Ny zôdiaka mikisaka dia zôdiaka tsy manaraka ny "fihodin' ny kintana" fa manaraka ny an' ny Masoandro sy ny fizaran-taona ka tsy mitovy amin' ny hafainganam-pihodinan' ny zôdiakan-kintana sady ireo eva ao aminy dia tsy mifanandrify amin' ny antokon-kintana mitovy anarana aminy.
Ny hoe / zốdion dia midika hoe "zava-manana aina madinika" satria ireo antokon-kintana ao amin' ny zôdiaka, afa-tsy ny Libra , izay ampahany tao amin' ny antokon-kintana Scorpius , sy ny Aquarius , dia maneho sarin-java-manana aina, araka ny fieritreretan' ny mpandinika kintana sy ny mpanandro amin' ny kintana fahizay
Ny zôdiakan-kintana dia zôdiaka azo avy amin' ny fampifanandrifiana ny fizarana ny faritry ny zôdiaka amin' ny antokon-kintana mitovy anarana aminy nefa natao izay hampitovy ny haben' ny faritra fa tsy nampitovizina amin' ny faritry ny antokon-kintan' ny zôdiaka .
dia nandray anjara niaraka tamin’i Jodà sy i Môaba tamin’ny fanoherana ny Babilôniana i Edôma nefa nivadika tamin’ireo fanjakana niaraka aminy izy ireo fotoana kely taty aoriana ka naka ny faritr’i Negeva sy ny faritra atsimon’ny tendrombohitr’i Jodà .
Tamin’ny fivoahan’ny Zanak’i Israely avy any Egipta dia nisakana ny fandalovan’izy ireo ny Edômita ary taty aoriana dia azon’i Davida ny tanin’ny Edôma rehefa niady tamin’ny Edômita; nefa ny andriandahy Hadada dia afaka nandositra tany Egipta ka nahazo fanohanana tamin’ny farao tamin’izany fotoana izany.
Ny Boky voalohan'ny Mpajaka ao amin'ny Baiboly dia miresaka ny amin'ny andriandahy edômita atao hoe Hadada izay nataon'ny mpanjaka Davida sesitany sady niady tamin'ny mpanjaka Sôlômôna taty aoriana amin' ny fifehezana ny lalana mankany amin'ny seranan'i Eilata sy mankany amin'ny toeram-pitrandraham-barahina ao.
Mampiasa ny Baiboly prôtestanta ny Fiangonana Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito, ny Fiangonana Batista Biblika eto Madagasikara, ny Fiangonana Pentekotista Mitambatra, ny Assemblée de Dieu sy ny fiangonana pentekotista sy evanjelika maro samihafa miparitaka eto Madagasikara, raha mbola tsy manana dikan-tenin' ny Baiboly azy manokana.
Ny toerana ahitana mpiteny iraniana dia tsy voafetran' ny tanin' ny Repoblika Islamikan' i Iràna fa mivelatra mankany amin' ny faritra Afovoany Atsinanana (ao amin' ireo faritra miteny korda ao Torkia sy Siria ary Iràka), ao Kaokazy (any Ôsetia sy ao amin' ireo faritra miteny tatô any Azerbaijàna), ary any Azia Afovoany .
Ny fiteny korda na kordy dia fiteny iraniana andrefana, tenenin' ny vahoaka korda izay monina ao amin' ny faritra malalaka atao hoe Kordistàna, izay mizara amin' i Torkia afovoany sy atsinanana, ao amin' ny tapany avaratra-andrefan' i Iràna, ao Iràka atsimo ary ao Siria atsimo.
Ny fiteny lôry dia vondrom-piteny madinika ao tapany atsimo-andrefan' i Iràna izay tetenin' ny vahoaka lôry sy ny vahoaka baktiary izay monina ao amin' ny faritany iranianan' i Lorestan, Ilam, Chahar Mahaal sy Bakhtiari, Kohkiluyeh ary Buyer Ahmad, sy ao amin' ny faritra sasany ao Khuzestan.
Atao hoe Jôahaza na Jôakaza izy ao amin' ny Boky faharoan' ny Tantara , anarana izay azo avy amin' ny fampifamadihana ny singa mitambatra ao amin' ny anarany, dia ny hoe aḥz sy ny hoe yāhû na yĕhô, izay manome ny anarana hoe ְָָֹ / Yĕhôʾāḥāz sady misolo ny hoe ְֲַָּ /ʾăḥazyāhû .
Nanitatra ny fanjakany izy, nandritra ny fotoana nanjakany, tamin' ny alalan' ny ady nifanaovany tamin' ireo firenena mpifanolo-bodirindrina amin' ny faritry ny fanjakany, sady nampandry tany, ka isan' ireo tanàna azony tamin' izany i Jerosalema izay nataony ho renivohitry ny fanjakàny.
Ny manampahaizana dia mihevitra fa ny nahavitana an-tsoratra ireo zava-nitranga ireo dia tamin' ny fanapahan' i Hezekia zanak' i Azaza, izany hoe telopolo taona taty aoriana, mba handresena lahatra an' i Hezekia tsy hikambana amin' ny mpanjaka hafa izay mikasa ny hikomy amin' ny fanjakana mpanjakazaka amin' izy ireo, dia ny Asiriana.
Taonjato iray taty aoriana, tamin' ny fotoana nanjakan' i Jôsia, nasiam-panitsiana izany faminaniana izany mba hanehoana an' i Ahaza ho toy ny mpanjaka tsy mino fa nanary ny fampanantenam-piarovana avy amin' Andriamanitra, ka nahatonga an' Andriamanitra naniraka ny Asiriana handrava ny tany hatramin' ny hitsanganan' ny mpanjaka mahatoky .
Ny Isaia 8.18 mampahalala ny mpamaky fa ny mpaminany Isaia sy ireo zanany ireo dia famantarana ("Indreto, izaho sy ireo zaza nomen' i Iahveh ahy dia famantarana sy fahagagana ao amin' i Israely avy amin' i Iahveh, Tompon' ny maro, izay monina ao an-tendrombohitra Ziôna.").
Tsy mazava ny hevitr' ireo anarana ireo: ny hoe Shear-Yashub dia nahazo fivoasana samihafa: ny sisa amin' i Efraima sy amin' i Siria ihany no ho sisa velona amin' ny fanafihan' ny Asiriana, na ny sisa amin' i Jodà no hibebaka ka hiverina amin' Andriamanitra, nefa ao amin' ny Isaia 10.20-23 dia hoatry ny te hilaza fa ny sisa amin' i Israely no hiverina amin' ny fanjakan' i Davida.
Te hila vonjy amin' i Asiria i Ahaza, nefa, araka ny baikon' Andriamanitra dia naka ny zanany atao hoe ְָׁ ָּׁ/ Shear-Yashub (Seara-Jasoba ao amin' ny Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy) ny mpaminany Isaia ka nilaza tamin' i Ahaza fa tsy hahomby ireo mpanjaka roa ireo .
dia samy afaka hanome anarana ny zanany hoe "miaraka amintsika Andriamanitra" amin' ny fotoana ahaterahany; nefa raha toa ka zaza iray ihany no resahina dia mety ho ny zanak' i Ahaza izany, angamba i Hezekia mpandimby azy ; na satria ny zanaka ara-tandindona hafa dia zanak' i Isaia, i Immanu'El dia mety ho zanak' ilay mpaminany koa .
Miova ny hevitr' io anarana io: ao amin' ny Isaia 7 dia tandindon' ny fanantenana ny faharesen' i Siria sy i Efraima ny anarana hoe Immanu'El, fa ao amin' ny Isaia 8.8 kosa dia tondroina ho firenena efa madiva hotafihin' ny Asiriana i Immanu'El .
Misy anarana ara-paminaniana lava kokoa hita ao amin' ny Isaia , dia ny hoe ֶֶּ ֵֹ ֵ ִֹּּ ֲִַ ַׂ־ָֹֽׁ‬ / Pele-Yō‘êṣ-‘êl-Gibbōr-‘Ăḇî‘Aḏ-Sar-Shālōm, izay midika hoe "Mahagaga, Mpanolo-tsaina, Andriamanitra Mahery, Rain' ny mandrakizay Andrian' ny fiadanana".
Nitantara tamin' i Ahaza i Isaia ny amin' ny famantarana hahalalany fa marina izany faminaniana izany: "Indro, hanan' anaka ny zazavavy ka hiteraka zazalahy, ary ny anarany hataony hoe ִָּּ ֵ / ‘Immânû ’El , ary "ho lao ny tanin' ireo mpanjaka roa maharaiki-tahotra anao ireo raha tsy mbola mahalala handà ny ratsy sy hifidy ny tsara izany zaza izany.
Ny andininy manaraka dia misy faminaniana hafa koa izay ahitana fa nampiantso an' i Asiria hiady amin' i Jodà amin' ny fotoana mbola ho avy Andriamanitra: "I Iahveh hahatonga aminao sy ny olonao ary ny mpianakavin-drainao izay andro tsy mbola nisy toa azy hatramin' ny andro nialan' i Efraima tamin' i Jodà " .
Ny hoe Imanoela na Emanoela dia fanagasiana anarana avy amin' ny andalana ao amin' ny Baiboly jiosy amin' ny teny hebreo hoe ִָּּ ֵ / ‘immânû ’él izay midika hoe "miaraka amintsika Andriamanitra" na "hiaraka amintsika anie Andriamanitra".
Raha izany, ohatra, dia tsy misy afa-tsy fiendrika roa ao amin'ny fiteny frantsay, dia ny fiendrika mañano sy ny fiendrika anoina , nefa ireo fiendrika roa ireo dia mety hanambara fitodika maro izay ataon' ny fitsipiteny mahazatra hoe "fiendrika" ihany raha tokony ny teny hoe "fitodika" no hampiasaina.
Ao amin' ny teny frantsay dia ampiasaina ny mpisolo tena fameno hoe me, te, se, nous ary vous (izay mety hohamafisina amin' ny hoe moi-même, toi-même, soi-même, lui-même, elle-même, eux-mêmes, elles-mêmes, nous-mêmes, vous-mêmes) mba hanehoana ny fitodika tampody.
Ny mpahay teny rehetra amin' izao anefa mbola tsy mitovy hevitra ny amin' izany, ka ny tena fantatra dia ny fitsipiteny araka ny haiteny araka anjara asa izay notarihin' i Siméon Rajaona sy ny fitsipiteny araka ny haiteny ara-piofohana tarihin-dRabenilaina Roger Bruno.
Raha ny lafiny ara-kevitra no jerena dia tsy tokana ny hevitra voizin' ny fiendrika anoina fa maro, dia ireo atao hoe fitodika zoina, dia ny fitodika zoina iharana, ny fitodika zoina fitaovana, ny fitodika zoina tanty, ny fitodika zoina tolorana, ny fitodika zoina toerana ary ny fitodika zoina alalana.
Ao amin'ny fiteny frantsay, ao amin'ny filaza tsotra dia mety hatao hoe filazam-potoana efa na mifintina na mifetra ny passé composé, ny passé simple, ny passé antérieur, ny plus-que-parfait, ny conditionnel passé ary ny futur antérieur; mety hatao hoe filazam-potoana tsy efa na mivelatra na tsy mifetra ny imparfait .
Ny hoe Jehovah dia teny latinina nandikana ny teny hebreo hoe ְָֹ / Yəhōwā, iray amin' ny fomba fanasiana zanatsoratra amin' ny Tetragrama na Litera Efatra , anarana manokan' ny Andriamanitry ny Israely ao amin' ny Baiboly hebreo/Testamenta Taloha.
Ho an' ny Ôrtôdôksa kosa, "ny foto-pampianarana ny amin' ny fahasoavana dia avy amin' ny tenim-pinoana mahafaobe ny amin' ny hery avy amin' Andriamanitra. Ny fahasoavana na fahazavana mampanana fomba araka an' Andriamanitra dia tsy ny maha Andriamanitra an' Andriamanitra fa ny heriny", hoy i Gregoire Palamas.
Ny mpanjaka asiriana faramparany, dia i Sargôna II sy ny zanany mpandimby azy Senakeriba, dia tompon' andraikitry ny fiafaran' ny roapolo taona naharava ny Fanjakan' i Israely any avaratra nonenan' ny foko folon' i Israely, na dia tsy afaka nandrava ny Fanjakan' i Jodà any atsimo aza izy ireo.
Satria ireo soratra ireo dia manambara mazava fa tamin' izany fotoana izany dia mbola tsy nisy nanombinana ny Fanjakana avaratra, izany dia niseho tamin' ny fotoana tany alohan' ny fanaovan' ny Asiriana sesitany ny vahoaka tao amin' ny Fanjakan' i Israely avaratra.
"11 Ary ny mpanjakan'i Asyria nitondra ny Isiraely ho babo tany Asyria ka nametraka azy tao Hala sy teo amoron' i Habora, onin' i Gozana, ary teny amin' ny tanànan' ny Mediana, 12 Satria tsy nihaino ny feon' i Jehovah Andriamaniny izy, fa nivadika ny fanekeny, dia izay rehetra nandidian' i Mosesy, mpanompon' i Jehovah, ka tsy nihaino na nankato izany izy."
"Ka namporisihin' ny Andriamanitr' Israely, ny fanahin' i Fola mpanjakan' i Asiria sy ny fanahin' i Telgatfalnasara, dia nentin' ireo babo ny Robenita sy ny Gadita ary ny antsasaky ny fokon' i Manase, nentiny nankany Hala sy Habora ary Arà mbamin' ny ony Gozana mandrak' androany."
"Tamin' ny andron' i Fasea mpanjakan' Israely no nahatongavan' i Teglathfalasara mpanjakan' i Asiria sy nahazoan' io an' i Ajona, Abela-Beta-Makaa, Janoe, Kedesa, Asora, Galaada ary Galileas, dia ny tanin' i Neftalì rehetra, sady nentiny ho babo tany Asiria koa ny mponina."
"Ary Hezekia naniraka tany amin' ny Isiraely sy ny Joda rehetra ka nanoratra taratasy ho amin' ny Efraima sy ny Manase koa mba hankanesany any an-tranon' i Jehovah any Jerosalema hitandrina ny Paska ho an' i Jehovah, Andriamanitry ny Isiraely."
Ao amin' ny Boky faharoan' ny Tantara dia niteny mafy ny tafik' i Jerôbôama i Abiama zanak' i Rehôbôama ka nanameloka ny fivakisan' ny fanjakana ho roa sady nilaza fa lehilahy "tanora sy saro-tahotra" ny rainy izay "tsy ampy hery eo anatrehany" sady tsy hahatohitra ny fiokoan' ny foko any Avaratra .
Izany fisehoana na fiharihariana izany dia hita tamin' ny fiavian' ny Magy sy ny tantara manaraka izany, dia ny fahaterahan' ny Mpamonjy, ny feon' ny Ray sy ny fanatrehan' ilay tahaka ny domohina tamin' ny fanaovam-batisa an' i Jesoa tao amin' ny ony Jordana , ny fahagagana tao Kana, sns.
Misy Rain' ny Fiangonana sahala amin' i Joany Krizôstôma izay nandraikitra ny fomba fanao hahatsiarovana amin' ny andro iray ireo zava-nitranga telo amin' ny fetin' ny Teôfania: ny fitsaohana nataon' ireo Magy, sy ny fanaovam-batisa an' i Jesoa tao Jordana izay niseho 30 taona taty aoriana, ary ny fampakaram-bady tao Kana izay niseho 31 taona naty aoriana.
Ny datin' ny Epifania dia mifandraika amin' ny fety jentilisa tany ampiandohany: tamin' ny Andro Taloha, ny Rômana dia nankalaza ny Satornaly maharitra fito andro izay andravana na akana tahaka amin' ny fomba feno tsikera ny ambaratongam-piarahamonina sy ny filaminan' ny zavatra rehetra.
Ao amin' ny Testamenta Vaovao amin' ny teny grika dia miseho indroa io teny io ao amin' ny Epistily faharoa ho an' i Timoty mba hampahatsiahivan' ny mpanoratra ny fahaterahan' i Kristy na ny ny fisehoany taorian' ny fitsanganany tamin' ny maty, ary indimy mba hampahatsiahivana ny Fiaviany fanindroany.
Amin' io fotoana io no anombohan' ny fihalavan' ny andro tsapan' ny olona ary io daty io no nosafidin' ny Rain' ny Fiangonana atao hoe Epifaniosy avy any Salamy, ao amin' ny asa sorany mitondra ny lohateny hoe Panarion, ho daty nahaterahan' i Jesoa Kristy, mba hanoherana ny daty hafa mifaninana amin' io, izay natolotry ny sekta gnôstikan' ireo Alogoi.
Na dia tsy manambara ny isany sy ny anarany aza ny Baiboly ka tsy miresaka afa-tsy ny amin' ny olon-kendry avy any Atsinanana, ny lovantsofina dia nanao azy ireo hoe "Mpanjaka Magy telo" sady nanome anarana azy hoe Gaspara sy Melkiora ary Baltazara.
Efa tany alohan' ny nisianan' ny fivavahana kristiana ny fampiasana ny teny hoe epiphaneia ka ireo andriamanitra roa ambin' ny folo tao amin' ny tendrombohitra Olimpio izay ninoana araka ny lovantsofina fa niseho tamin' ny olombelona no notondroina amin' izany, ka ilay andriamanitra Zeosy no lohalaharana.
Azo antsoina hoe / Theopháneia, izay midika hoe "fisehoan' Andriamanitra" , na ny hoe / hē Hēméra tōn Phṓtōn, izay midika hoe "ny Andron' ny Fahazavana", na ny hoe / ta Phóta, "ny Fahazavana" koa ny teny hoe Epifania.
Na ireo fiteny manana ireo filaza manokana ireo aza dia mampifandimby ny filaza tsotra amin'ireo filaza ireo raha izany no takin'ny fitsipiteny ka amin'ny alalan'ny fampiasana rafitra manokan'ny fehezanteny na fampiasana teny natokana hanambaràna ny hevitr'ilay filaza tsy ananana no anatanterahana izany.
Na ny fiteny frantsay izay azo lazaina fa manana filaza maro aza dia mampiasa ny filaza tsotra hanambaràna ny zavatra mampisalasala (jereo ohatra ny fampiasana ny filazam-potoana lasa mivelatra na ny lasan'ny lasa hanambaràny ny zavatra nofinofy ao amin'ny fehezankevitra misy fepetra.
Ny dekàna, amin'ny fanandroana manaraka zodiaka dia fizaràn'ny evan'ny zodiaka mifandray amin-joro folo degre ao amin'ny faribolan'ny ekliptika, izany hoe iray ampahatelon'ny eva, satria ny eva tsirairay dia misy 30 ary ny faribolana manontolo, izay ahitana eva roa ambin'ny folo, dia misy 360 sady maharitra iray volana: misy dekàna 36 izany ny iray taona.
Araka an'i Klaodio Ptolemeo dia ireo "planeta" mahazatra miisa fito (isan'izany ny Masoandro sy ny Volana miampy an'i Venosy, i Merkora, i Marsa, i Jopitera ary i Satorna) no maneho ny dekàna, ka ny planeta tsirairay maneho loko iray, mora ny mijery ny kintana dimy tanana ao amin'ny zodiaka ho an'ny loko tsirairay.
Ny Filazantsara araka an' i Matio , i Jesoa dia nireska fa i Zakaria zanak' i Barakia dia novonoina teo anelanelan' ny alitara sy ny Tempoly: "mba hanody anareo ny rà marina rehetra, izay nalatsaka tambonin' ny tany, hatramin' ny ran' i Abela marina ka hatramin' ny ran' i Zakaria, zanak' i Barakia, izay novonoinareo teo anelanelan' ny tempoly sy ny alitara".
Miavaka amin'ny reniteny ny zanateny noho izy ireo voafetra isa, sarotra miforona, miasa matetika kokoa ary manana hevitra tsy mazava tsara ny ankamaroany, tsy azo soloana amin'ny mpisolo, matetika izy ireo teny fohy, tokana anjara asa ary mifangaro amin'ny anjara asany idraindray ny anarany.