polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Rômana 9.15-16: "Fa hoy Izy tamin' i Mosesy: Izaho hiantra izay hiantrako, ary hamindra fo amin' izay hamindrako fo. 16 Koa dia tsy avy amin' izay maniry na amin' izay mihazakazaka izany, fa avy amin' Andriamanitra Izay miantra."
Araka an' i Géza Vermes anefa, "mety ho andrana nataon' ny mpanoratra ny Asan' ny Apôstôly mba hanotofany ny hantsana misy teo amin' ireo olona nanana ny maha izy azy teo amin' ny Fiangonana , tamin' ny fanehoany an' i Petera ho ilay mpiaro ny tsy Jiosy".
Ny tolo-kevitr' i Petera izay mety amin' ny Kristiana jentilisa, dia "mampiahiahy ara-tantara", "noho ny hevitr' i Petera nanomboka tao Antiôkia, sy noho izy manohy ny asa fanirahana azy eo anivon' ny Jiosy irery ihany, tsy izay va, araka ny fomba fitenin' i Paoly "apôstôlin' ny tsy voafora", no ilay "apôstôlin' ny voafora", no ilay apôstôlin' ny tsy voafora" ?
Mitonon-tena ho "i Petera, ilay apôstôlin' i Jesoa Kristy" ny mpanoratra ao amin' ny anadalan-tsoratra voalohany ao amin' ny taratasy voalohahy, izay hamafisina ao amin' ny andian-teny hoe "vavolombelon' ny fijalian' i Kristy" , ary milaza tena ho "i Simôna Petera, mpanompo sy apôstôlin' i Jesoa Kristy" ny mpanoratra ilay taratasy faharoa .
Tokony ho niteny arameana, izay teny nitaizana azy, sy hebreo, izay fiteny ao am-pivavahana, ary grika, izay fiteny fenti-mifanerasera amin' ny hafa firenena amin' ny varotra sy ny raharaha hafa, i Simôna Petera tao amin' ny faritra nisy azy izay nanjakan' i Filipo mpanapaka nandala ny kolontsaina grika sy rômana.
I Petera dia nanatrika sady nandray anjara tamin' ny fanatanterahana fahagagana sy tamin' ny zava-niseho manan-danja indrindra teo amin' ny fiainan' i Jesoa, ohatra ny fandehanan' i Jesoa teny ambony rano , ny fiovan-tarehy teo an-tendrombohitra, ny fisamborana an' i Jesoa, ny fitsarana azy ary ny fampijaliana azy.
Araka ireo Evanjely dia lehilahy mafana fo sy entim-po i Petera, nefa indraindray koa dia be fisalasalana sy manao diso koa izy, nandao an' i Jesoa izy tamin' ny fotoana niatrehan' i Jesoa fijaliana na dia teo aza ny fahatokisana izay nasehon' i Petera talohan' io .
Araka ny voalazan' ilay mpahay tantara atao hoe Simon Mimouni, "nisy fifanoherana niseho teo amin' i Jesoa sy i Petera", ohatra amin' izany ny fandavan' i Petera an' i Jesoa izay teterin' ny Evanjely efatra sy ny amin' ny nanaovan' i Jesoa azy hoe "Any ivohiko, ry Satana" izay teny mafy tokoa.
"Ary Jeremia dia nanao hira fisaonana an'i Josia, ary ny mpihiralahy sy ny mpihiravavy rehetra dia mahatsiahy an'i Josia mandraka androany, raha manao hira fisaonana, ka nataony fanao teo amin'ny Isiraely izany; ary, indro, efa voasoratra ao amin'ny fihirana fisaonana izany." .
Tokony ho tamin' ny taona 270 dia nizara ny Kristiana tao Antiôkia ka ny sasany nomba an' i Paoly avy any Samosata izay mandà ny maha Andriamanitra an' i Kristy sady mampianatra fa olona nirahin' Andriamanitra fotsiny izy; fa ny sasany kosa nila ny fitsaran' ny emperora Aoreliano mba handroahana an' ireo voalohany ireo tsy honina ao amin' ny fonenan' ny eveka.
Nisy horohorontany nadrava ny tanàna tamin' ny taona 526, ka olona miisa 250 000 no tra-pahavoazana tamin' izany, avy eo babon' ny Persiana sy norobainy tamin' ny taona 540 ka ny ankamaroan' ny mponina tao dia natao sesitany tany amin' ny manodidina an' i Ekbatana.
Eo amin' ny fihaonan' ny lalana falehan' ny mpivarotra avy amin' ny faritra maro i Antiôkia, fihaon' ny lalana mankany Anatôlia sy Mesôpôtamia ary any Jodea, ka nanjary ivon' ny varotra sady lasa tanàna malaza sy mahafinaritra eran' izao tontolo izao tamin' izany fotoana izany.
Tsapa fa betsaka dia betsaka ny voambolana izay tsy hita amin' ny fitenim-paritra malagasy hafa, izay betsaka noho ny hita ao amin' ny fiteny malagasin' ny Mikea sady mety ho ny sisa tamin' ny fototry ny fitenin' ny Vazimba raha mitaha amin 'ny fitenin' ny Mikea, raha toa ka misy tokoa izany.
Mba hanakekezana kokoa ny tsingerim-pihodinan' ny Tany amin'ny Masoandro, izay tsapa amin' ny alalan' ny tsingerin' ny fizaran-taona sy ny toeran' ny antokon-kintana eny amin' ny lanitra, dia anatsofohana iray volana fanampiny isaky ny telo taona eo ny tetiandro manara-bolana sy masoandro.
Amin' ny hevitry ny Malagasy sasany dia tetiandro manara-bolana sy masoandro ihany koa ny tetiandro malagasy ahitana anaram-bolana amin' ny teny arabo, amin' izao fotoana izao dia ampiasaina indrindra amin' ny fanandroana ny tetiandro malagasy maro izay miovaova ka tsy mitovy arakaraka ny faritra eto Madagasikara.
Ny hevi-dehiben’ny boky dia ny fitiavan’ i Iahveh ny vahoakany asehon' ny fiainam-panambadian' i Hôsea izay lohahevitra mibahana ao amin' ny boky mitondra ny anarany: lasa tandindon' ny fifandraisana eo amin' Andriamanitra sy ny vahoakany izany.
Andriamanitra kosa dia aseho ho ilay vady mahatoky sady tokana izay miteny amin' ny fon' ny vahoaka sady manao izay azo atao hamerenana indray izany vady tsy mahatoky izany amin' ny alalan' ny fisedrana azy sady vonona hamela heloka azy raha vao manenina amin' ny anataony izy.
Ny Bokin' i Amôsa dia mitsikera ny tsy fisian’ ny fahamarinan’ ny fiarahamonina tao amin’ ny Fanjakan’ i Israely sy maneho ny ho setrin’ izany, dia ny fanamelohana ny fahotan’ i Israely sy i Jodà ary ireo firenana mpifanolo-bodirindrina aminy.
Ny Bokin' i Mikà na Bokin' i Mikea dia mirakitra faminaniana ho an’ i Samaria renivohitry ny Fanjakan’ i Israely sy ho an’i Jerosalema renivohitry ny Fanjakan’ i Jodà, satria tsy nitondra ny fireneny hanompo an’ Andriamanitra ny mpitondra tao fa nanompo andriamani-kafa sady nifetsy sy nangalatra ny fananan’ ny malahelo.
Ny Mpaminany roa ambin'ny folo na Mpaminany 12 na Mpaminany madinika, dia boky na horonam-boky ao amin’ny Tanakh, Baiboly hebreo, izay voasokajy ao amin’ ny Nevi’im aharonim, zana-tsokajin’ ny Nevi’im izay fizaràna faharoa ao amin’ ny Tanakh manaraka ny Torah sady arahin’ ny Ketuvim .
I Amôsa izay ataon' ny lovantsofina jiosy ho nanoratra ny Bokin' i Amôsa, talohan' ny naha mpaminany azy, dia mpiandry ondry tao amin' ny tanàna kely atao hoe Tekoa, akaikin' i Jerosalema, ao amin' ny Fanjakan' i Jodà tany atsimo izy, nefa naminany tany amin' ny Fanjakan' i Israely tany avaratra izy.
Mitantara ny fahorian' ireo Jiosy nody ao Jodà avy any am-pahababoana, sy mirakitra ny faminanian' i Jôela izay mitaona ny vahoaka hibebaka sady mampanantena azy ireo fahasambarana ho avy amin' ny Andron' i Iahveh ny Bokin' i Jôela na Bokin' i Jôely.
Ity boky ity dia mirakitra faminaniana natokana ho an' i Samaria renivohitry ny Fanjakan' i Israely ary ho an' i Jerosalema renivohitry ny Fanjakan' i Jodà, satria tsy nitondra ny fireneny hanompo an' Andriamanitra ny mpitondra tao fa nanompo andriamani-kafa sady nifetsy sy nangalatra ny fananan' ny malahelo.
Nefa nampanantena Andriamanitra fa amin' ny andro ho avy, ny vahoakan' i Israely sy ny an' i Jodà dia hiverina amin' Andriamanitra ary ny mpanjaka hotendreny dia hanao izay hampiadana ny vahoaka sahala amin' ny mpiandry ondry izay mikarakara ny ondriny sady hitondra fiadanana amin' ny tany rehetra.
I Maria, araka ny lovantsofin' ny Fiangonana ôrtôdôksa, dia nampakarina any an-danitra tao amin' ny vatany, izany no atao hoe "Torimason' ny Renin' Andriamanitra", fa tsy "Fampiakarana" izay teny ampiasain' ny Fiangonana katôlika.
Tsy misy fototra avy amin' ny Baiboly ny finoana ny amin' ny fampiakarana an' i Maria any an-danitra nefa efa nisy ela tao amin' ny Lovam-pampianaran' ny Fiangonana tany Atsinanana sy tany Andrefana izay nankalaza azy nanomboka tamin' ny taonjato faha-8.
Ny ahitana ny tantara momba ny fampiakaran' Maria dia ao amin' ireo soratra apôkrifa na pseodepigrafa: ny Fampiakarana an' i Maria dia miorina amin' ny fitantarana avy amina filazantsara apôkrifa, izay milaza fa, taorian' ny nahafatesany, ny vatan' i Maria dia nentin' ny anjely niakatra ho any an-danitra ary tafakambana tamin' ny fanahiny.
Talohan' ny hahatonga azy ho tenim-pinoana , ny Fampiakarana an' i Maria dia finoana niorina tamin' ny lovantsofin' ny Rain' ny Fiangonana fa tsy manam-pototra ao amin' ny Soratra Masina fantatra tamin' ny vanim-potoana voalohany nisian' ny Fiangonana kristiana.
Izany fahasamihafana izany dia hita indrindra amin' ny fanakambanan' ny Fiangonana katôlika, ao amin' ny famaritany ny Fampiakarana ny Virjiny ny tenim-pinoan' ny Fahatorontoronina tsy azon-keloka izay tsipahin' ny Fiangonana ôrtodôksa.
Andriamanitra izy, avy amin’ny sobstansan’ny Ray, nateraka talohan’ny taonjato rehetra, sady olombelona izy nateraky ny sobstansan-dreniny, tao amin’ny fotoana; Andriamanitra tanteraka, olombelona tanteraka misy fanahy-aina misaina sy nofon’olombelona, mitovy amin’ny Ray araka ny maha Andriamanitra azy.
Na dia Andriamanitra sy olombelona aza izy dia tsy misy Kristy roa fa Kristy iray; iray, tsy noho ny niovan’ny maha Andriamanitra azy ho nofo, fa satria noraisin’Andriamanitra ny maha olombelona azy; iray tanteraka, tsy noho ny fifangaroana sobstansa, fa noho ny maha iray ny Olona.
Tsy nisy nanao ny Ray no tsy noforonina sady tsy nateraka; avy amin’ny Ray ihany ny Zanaka, tsy natao sy tsy noforonina izy fa nateraka; avy amin’ny Ray sy ny Zanaka ny Fanahy Masina, tsy natao sady tsy noforonina sy tsy nateraka izy, fa nivoaka avy aminy.
Ny Fanekem-pinoana atanaziana na Fanekem-pinoan'i Atanazy na Sembolin'i Masindahy Atanazy dia fanekem-pinoana kristiana manamafy ny maha Trinite an'Andriamanitra sy ny fifandraisan'ny Ray sy ny Zanaka ary ny Fanahy Masina, ny fitoviany sy ny fahasamihafany.
Ny fahitana tamin'ny taona 1940 ny asa soratr'i Vincent avy any Lérins izay ahitana fitoviana betsaka amin'ny fomba fiteny ao amin'ny Fanekem-pinoana atanasiana dia mahatonga ny mpikaroka maro hanatsoaka hevitra fa io fanekem-pinoana io dia nosoratan'i Vincent na nosoratan'ny mpianany.
Ny ankamaroan'ny mpikaroka ankehitriny dia manaiky fa tsy i Atanasio no nanoratra io fanekem-pinoana io, tsy natao ho fanekem-pinoana izy tamin'ny voalohany ary tsy nahitana ny anaran'i Atanasio ny lohateniny, naraikitra tamin'ny lohatenin'ilay fanekem-pinoana ny anaran'i Atanasio noho izy nanao fanambaràna ny finoany ny Trinite.
Mat. 5.3), sahala amin' ny an' ny zaza madinika ("Fa Jesosy niantso ireo hankeo aminy ka nanao hoe: Avelao ny zaza hanatona Ahy, ary aza raràna; fa an' ny toa azy ny fanjakan' Andriamanitra. Lazaiko aminareo marina tokoa: Na zovy na zovy no tsy handray ny fanjakan' Andriamanitra tahaka ny zaza, dia tsy ho tafiditra aminy akory."
Lio. 18.16-17), nefa eo am-piambenana (fanoharana ny amin' ny mpanompo miandry ny tompony, sy ny virjiny dimy hendry sy virjiny dimy adala), satria tsy ampy ny maha isan' ny vahoaka voafidy mba hidirana ao amin' ny Fanjakana: misy ny sivana hanavahana ny tsimparifary sy ny vary ary hisy ankamoaka hotakina .
Amin' ny fiheverana fa ny Fanjakan' Andriamanitra dia hiseho eto amin' izao tontolo izao, ny maha mpanjaka an' Andriamanitra dia matetika aseho ho mihatra mivantana, ka zavatra mbola haorina izany, na tsy mivantana ka zavatra haverina amin' ny laoniny indray izany.
Tamin' izany vanimpotoana izany, araka ny lazain' i Flavio Jôsefa, dia maro ny olona milaza tena fa itoeran' ny fanomezam-pahasoavan' Andriamanitra , izay miseho sady miezaka manao izay hanaovan' ny olona azy hoe "mpaminany vaovao", sahala amin' i Mosesy na Môizy izay filamatry ny "Mpampianatra", na i Elia izay filamatry ny "Mpitsara".
Amin' izany hevitra manodidina ny Fanjakana izany dia maro ireo fihetsiketsehana ara-pivavahana izay mametra-panontaniana ny amin' ny fototry ny fahefana ara-pôlitika maro nisy tamin' izany, dia ny fahefan' ny Hasmôneana sy ny fahefan' ny Herôdiana ary ny fahefan' ny Rômana.
Amin' ny raby jiosy tamin' izany fotoana izany dia misy roa ny fotoan' ny Fanjakana, dia ankehitriny sy hoavy: ny Fanjakana ankehitriny izay anjakan' Andriamanitra araka ny tokony ho izy, sy ny Fanjakana amin' ny andro farany izay hanafahana an' i Israely amin' ny fangejana azy sy hanjakan' Andriamanitra tokoa, izay hampibaribary ny Fanjakana amin' ny olona rehetra.
Amin' ny andalana izay ahitana azy, tahaka ny ao amin' ny Salamon' i Sôlômôna sy ny Fahendren' i Sôlômôna, dia matetika izy nanondro ny fanapahan' Andriamanitra, fa tsy ny toerana anjakany, ary tsy ny andro vavao na ny lamina mesianika izay haorin' ilay Voahosotry ny Tompo.
Mivavaka amin' andriamanitra maro ny Kanaanita, sady mivavaka amin' ny fanahin' ny havany maty ny isam-pianakaviana izay mihevitra azy ireo ho andriamanitry ny isan-tokantrano, sady mahalala koa ny fisian' ireo andriamanitra hafa toa an' i Baal , i El, i Asherah ary i Astarte sy ny maro hafa koa, sady mivavaka aminy.
I Kanaana na Kanana na Kanahana dia faritra tao andrefan' i Jordana izay resahina ao amin' ny Testamenta Taloha ao amin' ny Baiboly sady anaran' ny razamben' ireo mponina tao amin' io firenena io koa ny hoe Kanana na Kanaana na Kanahana, ka izany no iantsoana ilay firenena hoe Tany Kanaana indraindray mba hiavahany amin' ilay razambe.
Ny teny hoe Kanaana dia hita intelo ao amin' ny Testamenta Vaovao, ka indroa ao amin' ny Asan' ny Apôstôly izay mamerina ny tantara ao amin' ny Testamenta Taloha, ary indray mandeha ao amin' ny famoahana ny demonia tamin' ny rahavavin' ilay vehivavy sirôfenisiana .
Tamin' ny fanjakam-pianakaviana egiptiana faha-18 dia nanafika ny Tany Kanaana matetika ny Egiptiana, indrindra tamin' ny andron' i Amenôtepa I sy i Totmôsisy I izay nanana tafika afaka nandeha hatrany amin' ny faritr' i Eofrata avaratra, tamin' ny andron' i Totmôsisy II sy i Totmôsisy III izay nitrangan' ny ady tao amin' ny tanànan' i Megido.
Nanomboka tamin' ny fotoana nahalalana an' i Israely teo amin' ny tantara dia voasolon' ny anarana telo hafa ny hoe Kanaana, dia ny hoe Foinikia na Fenisia izay manondro ny faritra amorontsiraka avaratra sy ny hoe Filistia izay mifanandrify amin' ny faritra amorontsiraka atsimo ary ny hoe Fanjakan' i Israely izay any afovoan-tany.
Resahina ao amin' ny Bokin' ny Levitikosy sy ny Bokin' ny Nomery ary ny Bokin' ny Deoterônômia koa ny Tany Kanaana (in-3 ao amin' ny Levitikosy; in-11 ao amin' ny Nomery; in-2 ao amin' ny Deoterônômia).
Misy ny mihevitra fa midika hoe "midorehitra" na "hafanana" izay mety mampahatsiahy ny Masoandro, fa ny hoe Sinay kosa dia mety avy amin'ny anarana hoe Sin, andriamanitra Volana nivavahan'ny Someriana , ka noho izany ny hoe Sinay sy Horeba dia mety ho ny tendrombohitry ny Volana sy ny Masoandro.
Maro no mihevitra fa ny Jakoba resahina eto dia ilay nanoratra epistily ao amin' ny Testamenta Vaovao ho izay heverina ho ny "rahalahin' ny Tompo": "Na i Jakoba na i Joda anefa dia tsy nirehareha ny amin' izany rohim-pihavanana izany fa nionona amin' ny fiantsoana azy ireo ho "mpanompon' i Jesosy Kristy" .
"14 Ireo koa no efa novinanin' i Enoka, ilay fahafito avy amin' i Adama, hoe: Indro avy ny Tompo, omban' ny olo-masiny tsy tambo isaina, 15 hitsara ny olona tsy an-kanavaka: hampiharihary ny halozan' ny asa ratsy rehetra nataon' ny ratsy fanahy, sy ny haratsian' ny teny rehetra nanevatevan' ny mpanota mankahala ny fivavahana an' Andriamanitra."
Mamporisika ny fanehoam-pitiavana amin' ireo izay nania, amin' ny filazany hoe "Nefa ianareo, ry sakaiza" sy ny hoe "mahaiza mamindra fo" rehefa avy niresaka ny amin' ny fitsarana izay mampatahotra tamin' ny andro taloha sy amin' ny andro hoavy.
Na dia asehon' ny mpanoratra azy ho amin' ny endrika taratasy ifandefasana aza ny Epistilin' ny Apôstôly sady sahala amin' izany ny fanombohan' ny 20 % amin' ny lahatsoratra izay mitantara sy manoritsoritra ny fahaterahan' i Jesoa, ny fitsanganany tamin' ny maty ary ireo fahagagana nataony, dia ivelambelany izany endrika fanehoana izany.
Mitsikera mafy ny gnôstisisma ny votoatin' ny lahatsoratra na dia tsy ahitana ady hevitra fanoherana an' izany aza ao, fa ezaka natao mba hanamafisana ny finoan' ireo tsy manaraka ny fampianarana gnôstika ka hanoherana ny fiovam-pinoana ho amin' ny gnôstisisma.
Ao amin' ny toko miisa 51 dia mitovy endrika amin' ny taratasy ifandrefasana avy amin' ny Apôstôly ilay boky ka milazalaza ireo zava-nitranga lehibe teo amin' ny fiainan' i Jesoa, izany dia arakarahin' ny teny ifanaovan' i Jesoa sy ny mpianany.
Mety naorina tamin' ny filazan' ny Testamenta Vaovao ilay epistily sy ny Apôkalipsin' i Petera sy ny Epistilin' i Barnabà ary ny Hermasy Mpiandry Ondry, izay heverina fa vokatry ny tsindrimandry na fanilovana avy amin' Andriamanitra tamin' ny antokon' olona na olona tsirairay nandritra ny taonjato maro teo amin' ny Fiangonana tany am-boalohany.
Na dia izany anefa dia miezaka manantitra io epistily io fa tsy fampianarana miafina no ataony, ary ny votoatiny dia mihatra amin' ny olona rehetra fa tsy natokana ho an' antokon' olona voatondro ary ny olon-drehetra dia afaka mahazo mora foana izany votoatiny izany, ka miavaka be amin' ny fampianarana miafinan' ny gnôstisisma izany.
Ny Epistily ho an' i Filemôna na Epistola nosoratan' i Masindahy Paoly ho an' i Filemôna na Taratasy nosoratan' i Masindahy Paoly ho an' i Filemôna dia boky ao amin' ny Testamenta Vaovao ao amin' ny Baiboly, izay anisan' ireo atao hoe epistily.
Misy amin' ireo Fiangonana Ôrtôdôksa Tatsinanana, sahala amin' ny ao amin' ny Baiboly ôrtôdôksa slavônika, dia manao ny tapany apôkaliptika ao amin' ny Boky fahefatr' i Esdrasa -- izay ataony hoe / Izra Sutuel sady fantara koa amin' ny anarana hoe Apôkalipsin' i Esdrasa -- ho boky manam-pahefana koa, izay miresaka ny amin' i Oriela .
Ny Fiangonana Ôrtôdôksa Tatsinanana (sy ny Fiangonana Katôlika Tandrefana manaraka ny fanao bizantina) dia mankalaza arkanjely fito , dia i Mikaela, i Gabriela, i Rafaela, i Oriela, i Selafiela , i Jegodiela , i Barakiela ary i Jerahmeela .
Ao amin' ny fivavahana zôrôastriana, ny lahatsoratra ao amin' ny Avesta, soratra masina ao amin' io fivavahana io sady misy ampahany itambarany amin' ny mazdeisma, dia miresaka ny amin' ny Amesha Spenta izay miisa fito, eo ambany fahefan' i Ahura Mazda.
Ny Fiangonana Katôlika ihany koa dia tsy manaiky ampahibemaso ny anaran' anjely hita ao amin' ny soratra apôkrifa sasany, ohatra amin' izany i Ragaely sy i Sarakaely ary i Remiely , na i Izidkiely sy i Kefarely ao amin' ny loharano hafa mitovy amin' io.
Ny Bokin' i Henôka, izay tsy kanônika ho an' ireo fiangonana kristiana etsy ambony ireo, dia miresaka, ao amin' ny toko faha-21, ny amin' i Ragoela sy i Sariela ary i Jerahmeela, izay asolon' ny boky apôkrifa hafa ny anarana hoe Izidkiela sy Hanaela ary Kefarela.
Ny fivavahana jiosy, araka ny Bokin' i Henôka, dia miresaka ny amin' i Metatrôna izay arkanjely atao hoe "ny avo indrindra amin' ny anjely", na dia tsy voalazan' ny boky kanônika aza izany anarana izany ao amin' ny antokom-pivavahana rehetra misy ao.
Ny toko faha-4 hatramin’ny faha-13 dia faminaniana fohy maro mifanarakaraka momba ny fiharatsiana ara-panahin’ny vahoaka, ny fahalemena ara-pitondran-tenan’ireo mpanjaka sy ireo mpisorona ary ireo mpaminany izay miteraka ny fitsarana sy ny fanasaziana avy amin' Andriamanitra.
Ao amin' ny andininy voalohany fotsiny dia efa milaza sahady ny mpanoratra fa i Jesoa no "Zanak' Andriamanitra" ary any amin' ny faran' io Vaovao Mahafaly io dia taterin' ny mpanoratra ny resak' ilay manamboninahitra miaramila rômana teo am-pototry ny hazo fijaliana hoe: "Marina tokoa fa Zanak' Andriamanitra io lehilahy io" .
Amin' ny mpanoratra dia vaovao tsara izany fahafatesany izany satria heveriny fa mahatanteraka ny faminanian' i Isaia : avy izy "hanolotra ny ainy ho avotra hisolo ny maro" sady araka ny efa nambarany dia hitsangana amin' ny maty izy satria tsy afaka ny hitoetra ao am-pasana ny Zanak' Andriamanitra.
Mamelatra ny lohahevitra ny amin' ny tantaran' ny fahaterahan' i Jesoa tao amin' ny zohy izany soratra izany : teo am-pandehanan' ny Ankohonana Masina avy any Nazareta hankany Betlehema dia nidina avy teny amin' ny boriky nitaingenany i Maria izay efa nitoe-jaza mba hiala sasatra teo akaikin' ny lava-drano iray, tao amin' ny tananan' i Bir-el-Quadismu .
Ny mpanoratra ny boky, izay milaza ny tenany any amin' ny faran'ny boky fa i Jakoba, rahalahy tsy iray reny amin' i Jesoa, dia olona tsy fantatra ary ny fotoana nanoratany dia tokony ho tamin' ny tenantenan' ny taonjato faha-2 ary angamba tany Ejipta na tany Siria.
Ho an' i Simon Claude Mimouni, izay tsy mitovy amin' izay lazaina matetika, dia tsy tantara enti-mampita fahendrena avy amin' ny tontolon' ny vahoaka fa lahatsotatra fanadihadiana sahala amin' ireo fanadihadiana ny midrasa fahita maro ao amin' ny literatiora jiosy amin' ny firehana rehetra ny Prôtevanjelin' i Jakôba.
Na dia eo aza ny tsy fahazoazoana an' io boky apôkrifa io dia tsapa ny fiantraikany ao amin' ny litorjia araka ny asehon' ny famoronana ireo fety fankalazana an' i Maria toy ny Fahaterahan' i Maria, ny Fanehoana tao amin' ny Tempoly na ny Fitoe-jazan' i Ana.
Ny Prôtevanjelin' i Jakôba, izay atao hoe koa Fahaterahan' i Maria, Fanambaràn' i Jakôba na Evanjelin' i Jakôba na Evanjelin' ny Fahazazana araka an' i Jakôba, Filazantaran' i Jakôba, Evanjelin' i Jakôba, dia soratra apôkrifa pseodepigrafika karazan' ny atao hoe "evanjelin' ny fahazazana" izay voasoratra teo an-tenantenan' ny taonjato faha-2 taor.
"Ary ny mpisorona be niteny tamin' i Jôsefa hoe: "Voatendry noho ny safidin' Andriamanitra ianao mba handray ity virijinin' ny Tompo ity ka hiambina azy eo akaikinao". Ary nanda izany i Jôsefa ka nilaza hoe: "Manan-janaka aho sady antitra, nefa izy mbola tanora dia tanora; matahotra aho sao hihomehezan' ny zanak' i Israely.
Sahala amin' ny ankamaroan' ny fanekem-pinoana kristiana dia ahitana fehezan-tsoratra telo ny Fanekem-pinoana apôstôlika, ka ny tsirairay amin' ireo fehezan-tsoratra ireo dia atokana ho an' ny persôna tsirairain' ny Trinite, dia ny Ray sy ny Zanaka ary ny Fanahy Masina.
Ny fehezan-tsoratra voalohany dia manomboka amin' ny hoe "Mino an' Andriamanitra Ray Tsitoha" na "Izaho mino an' Andriamanitra Ray Tsitoha"; ny faharoa amin' ny hoe "Mino an' i Jesoa Kristy" na "Izaho mino an' i Jesoa Kristy", ary ny fahatelo dia manomboka amin' ny "Mino ny Fanahy Masina aho" na "Izaho mino ny Fanahy Masina".
Tsy fantatra raha tena avy amin' ny apôstôly marina ity fanekem-pinoana ity, nefa ny lohateniny dia toa milaza fa ny fehezankevitra tsirairay ao amin' io fiekem-pinoana io dia mampahatsiahy izay voasoratra ao amin' ny Testamenta Vaovao, ary io fanekem-pinoana io dia nosoratana tamin' ny vanimpotoana niandohan' ny Fiangonana.
Izay notorontoronina tamin’ ny Fanahy Masina, nateraky Maria Virijiny, nijaly raha nanapaka i Pontio Pilato, nohomboana tamin’ ny hazofijaliana, maty ka nalevina, nidina tany amin’ ny fiainan-tsy hita, nitsangana tamin’ ny andro fahatelo, niakatra ho any an-danitra, mipetraka eo ankavanan’ Andriamanitra Ray Tsitoha, avy any no hihaviany hitsara ny velona sy ny maty.
Et in Iesum Christum, Filium eius unicum, Dominum nostrum: qui conceptus est de Spiritu Sancto, natus ex Maria Virgine, passus sub Pontio Pilato, crucifixus, mortuus, et sepultus, descendit ad inferos, tertia die resurrexit a mortuis, ascendit ad caelos, sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis, inde venturus est iudicare vivos et mortuos.
Avy eo manazava fa i Kristy no vato fehizoron' ny Fiangonana, fa ny fitambaran' ny mpino rehetra no manao ny asam-pisoronan' ny mpanjaka (izany dia ataon' ny Prôtestanta amin' ny andian-teny hoe "mpisorona ny mino rehetra") sy firenena masina ary tantarainy koa fa nitory teny tamin' ny fanahy voafonja i Kristy .
Ireo fangonana ireo dia teraka noho ny fialàny avy amin' ireo tranainy na avy amin' ny fikambanana kristiana nisy teo aloha (noho ny tsy fitoviam-pomba fandray ny Baiboly na ny antony hafa), na vokatry ny fisian' ny mpanorina fiangonana vaovao tsy nipoitra avy tamin' ireo fiangonana tranainy ireo.
Matetika dia enti-manalefaka na manatsaratsara fitenenana ny hoe "fiangonana zandriny", mba tsy hapiasana ny hoe "sekta", nefa tsy hitovy ny zavatra tondroina amin' ireo teny roa ireo satria misy ny fiangonana lazaina hoe "sekta" izay efa nisy ela talohan' ny fiangonana "tsy sekta".
Ny mpikaroka dia mihevitra fa avy amin' ny tahotra sy ny fanajana ny herin' ny zavaboary no niavian' ny fivavahana amin' andriamanitra maro izay nikendrena ny hifehezana ireo hery ireo ka izany no nanaovan' ny vahoaka sasany ny zavatra eny amin' ny lanitra sy ny zava-manan' aina sasany ary ny zavatra hafa koa ho andriamanitra.