polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Amin'izao fotoana izao, ny jeôpôlitika dia mirona hamakafaka ny vokatry ny fanatontoloana sy ny fitantanana ny harena voajanahary (volamena; volamena manga - rano; volamena mainty - solitany; volamena maitso - ny ala ) no zavatra tena ianaran'ny jeôgrafia olombelona.
I Talesy avy any Mileto, i Herôdôtôsy , i Eratôstenesy (sarintany voalohany amin' ny tontolo fantatra - ny ôikôomene -, fikajiana ny faribolana manodidina ny Tany), i Hiparkôsy, i Aristôty, i Ptôlemaiôsy dia nandray anjara lehibe tamin' ilay taranja.
Ny ampahany sasany amin'ny jeôgrafia dia mandà tanteraka ny jeôgrafia fizika amin'ny alàlan'ny fanamafisana ny jeôgrafia ho toy ny siansa sôsialy, ity fahitana ity dia nampitaina tao amin'ny diary Espace-Temps naorin'i Jacques Lévy sy Christian Grataloup tamin'ny 1975.
Tamin'ny 15 Janoary hariva, ny misitra Haisianina Paul Antoine Bien-Aimé dia nilaza : « Hisy iray na roa hetsy any ho any no maty, na dia tsy ho fantatsika mihintsy ny isa marina », kanefa ny Jeneraly Ken Keen, mpitondra ny tafika amerikana eo an-toerana, dia milaza fa misy any amin'ny roa hetsy any ho any ny maty.
Ny horohorontany tany Haiti tamin'ity 2010 ity dia horohorontany avy amin'ny hodi-tany mirefy 7,0 - 7,3 amin'ny maridrefy Richter nitranga tamin'ny 12 Janoary 2010 tamin'ny 4 ora hariva 53 minitra, orana an-toerana.
Fiteny slava , fiteny okrainiana, fiteny tseka, fiteny slôvàka, fiteny sôraba, fiteny poloney, fiteny kasoba, fiteny pôlaba, fiteny slôvinka, fiteny silesiana, fiteny serbô-kroatiana (ahitana ny fiteny kroatiana sy ny fiteny bôsniana, ny fiteny môntenegriana ary ny fiteny serba), fiteny bolgariana, fiteny makedoniana, fiteny slôvena).
Fiteny latiniana na latinô-faliska, izay ahitana ny fiteny latina, ny fiteny faliska, ireo fiteny rômana (fiteny sarda, fiteny romaniana, fiteny dalmatika, fiteny italiana, fiteny espaniôla, fiteny ladinô, fiteny pôrtogey, fiteny frantsay, fiteny ôksitana, fiteny katalana, fiteny rômantsa, fiteny ladîna, fiteny friôlana), sns.
Ny hangul dia ampahan'ny fanoherana amin'ny mpanjanatany, ka rehefa resy tokoa i Japana tamin'ny Ady Lehibe Faharoa, dia nahita fahombiazana tokoa ilay soratra tamin'ny fampihenana ny tsifahaizan-taratasy ny soratra hangul, na dia voazara roa aza ny firenena.
Voahodidin'ny manam-pahaizana amin'ny siansa maromaro i Sejong (fomba kônfoseanina amatsiam-pahaizana ny mpanjaka, ary rehefa nitarika fanavaozana soa aman-tsara, dia namorona ny Hangul izay nantsoina hoe Hunminjeongum izay navoakany ny 9 Oktobra 1446 tanaty taratasy mitovy anarana, izay somary fohy ary nosoratana tamin'ny teny sinoa klasika.
Zanaka mpiasam-panjakana tamin' ny fanjanahan-tany frantsay izy, lasa manamboninahitra tao amin' ny tafika an-dranomasina malagasy ary lasa minisitry ny raharaham-bahiny nandritra ny fitondrana tetezamita miaramila tamin' ny taona 1972 hatramin' ny 1975.
Tamin' ny 22 Marsa 2021 dia nampidirina tao amin' ny ivontoeram-pitsaboana ao Soavinandriana i Ratsiraka mba hitsaboana ny "gripa tsotra" nahazo azy, ny valanaretin' ny coronavirus anefa nahazo aina indray tamin' izany fotoana izany sady mbola tao anarin' ny fandavana ny hampiditra vaksiny hisorohana an' io valanaretina io ny fitondram-panjakana malagasy.
Nambaran' ny fanjakana fa andro fisaonam-pirenena sady nanomezam-boninahitra ara-miaramila azy farany ny andro ampitson' io tao amin' ny lapam-panjakana eny Iavoloha, dia ilay lapa nampanamboariny tamin' ny fiantombohan' ny fitondrany voalohany ny firenena.
Izany pôlitika izany, miaraka amin' ny fahasahiranana ara-toekarena vokatry ny krizin' ny solika tamin' ny taona 1973, dia nitarika ny firodanan' ny toekarena haingana teto Madagasikara sy ny fihenan' ny fenitry ny fiainana, ary ny firenena dia nanjary bankirompitra tanteraka tamin' ny taona 1979.
Tamin' ny taona 2009 izay nanongananan' i Andry Rajoelina an-dRavalomanana dia anisan' ireo nandray anjara tamin' ny fifampiraharahana notarihin' ny Firaisambe Afrikana i Ratsiraka mba hametrahana fitondram-panjakana tetezamita andraisan' ny rehetra anjara, tsy nahomby anefa izany.
Taorian' ny fifidianana filoham-pirenena tamin' ny taona 2001 nifanandrenany tamin' i Marc Ravalomanana izay niteraka fahasahiranana teto amin' ny firenena, ka nanambaràn-dRavalomanana tena ho filoham-pirenena tamin' ny 2002, dia niala an' Antananarivo Ratsiraka ka nonina any Toamasina, avy eo nankany Frantsa.
Ny tanàna hafa manam-pianjadiana dia i Pokhara, i Biratnagar, i Lalitpur , i Bhaktapur, i Birendranagar, i Hetauda, i Butwal, i Bharatpur, i Siddhartanagar , i Birganj, i Janakpur, i Nepalganj, i Hetauda, i Dharan, i Dhangadhi, ary i Mahendranagar.
Ny fivoasan' ny Vaovao Mahafaly araka an' i Joany dia i Jesoa, amin' ny maha Zanak' Ondrin’ ny Paska azy - dia nohomboana tamin' ny hazo fijaliana sahala amin' izay nitranga tamin' ny zanak' ondrin' ny Paska jiosy izay vonoina any amin' ny Tempoly, amin' ny tolakandron' ny faha-14n' ny volana Nisana .
Ny Paska kristiana dia mifandray amin' ny Paska jiosy sy ny fivoahan' ny Zanak' i Israely avy tao Egipta izay voalaza ao amin' ny Testamenta Taloha amin' ny alalan' ny fiarahan' i Jesoa nisakafo farany tamin' ny mpianany, ny fijaliany ary ny fanomboana azy tamin' ny hazo fijaliana izay nialoha ny fitsanganany ho velona.
I Paoly dia niteny hoe: "Esory ny masirasira ela, mba ho vongana vaovao ianareo, araka izay tsy maha-misy masirasira anareo. Fa voavono Kristy, Paska ho antsika" , izany dia mampahatsiahy ny fepetry ny Paska jiosy izay mandidy ny Israelita mba tsy hitahiry masirasira ao an-trano sady fanoharana an' i Jesoa ho ilay Zanak' ondrin' ny Paska .
Noho izany, "ny Paska dia ny Alahady manaraka ny faha-14 andron' ny Volana izay mahatratra izany fe-potoana izany amin' ny 21 Marsa na avy hatrany dia manarakaraka izany", izany hoe ny Alahady manaraka ny fenomanana voalohany mandritra na aorian' ny ekinôksa amin' ny lohataona.
Tamin' ny taona 387, i Epifana avy any Salamina dia nilaza ny fisian' ny vondrona roa izay mankalaza ny Paska amin' ny daty tsy miova, dia ireo manaraka ny "angano" jiosy, sy ireo izay nitoetra tao Kapadôkia, izay nankalaza ny Paska tamin' ny 8 kalendan' ny Avrily ".
Ny sasany amin' ireo Rain' ny Fiangonana dia nankalaza ny Paska kristiana tamin' ny andro ankalazana ny Paska jiosy, indrindra ireo fiangonana siriaka izay manaraka ny fomba nolovaina araka ny Evanjelin’ i Joany izay manao ny fanomboana an' i Kristy ho fanatitry ny Paska.
Ny Paska na Paka dia fety kristiana ahatsiarovana sy ankalazana ny nitsanganan' i Jesoa ho velona, araka ny lovantsofina voasoratra ao amin' ny Testamenta Vaovao, izay niseho tamin' ny andro fahatelo taorian' ny nanomboan' ny Rômana azy tamin' ny hazo fijaliana tao Kalvary tokony tamin' ny taona 30.
Milaza ny Baiboly hebreo fa nahazo baiko tamin' Andriamanitra ny Zanak' i Israely hamono zanak' ondry tsy misy kilema sady hanosotra ny ran' ilay zanakondry amin’ ny tolam-baravarana, amin' izay dia handalo fotsiny eo ambonin' ny varavaran’ ny Hebreo - fa tsy hijanona eo - ny hery izay hamono ny voalohan-teraky ny Egiptiana amin' ny fahatongavan' ny loza fahafolo.
Ilay mpahay tantara atao hoe Sôkratesy Skôlastikôsy dia mihevitra fa ny fankalazan' ny fiangonana ny Paska dia natao mba hampaharitra ny fanaony, "sahala amin' ny fanao hafa izay noforonina", izany hoe na i Jesoa na ny Apôstôly dia tsy nandidy ny mpanaraka azy hihazona izany fety izany na ny fankalazana hafa.
Tamin' ireo taona 50 i Paoly dia nanoratra tao Efesôsy na Efezy ho an' ny Kristiana ao Kôrinto ka nanondro an' i Kristy amin' ny teny hoe "paska", sady mety tsy ho ny Kristiana tao Efesôsy sy Kôrinto ihany no nandre izany fampitahana ny Eksôdôsy toko faha-12 amin' ny fahafatesana sy ny fitsanganan' i Jesoa tamin' ny maty izany.
Ny fiaretan' i Jesoa fijaliana dia niseho tamin' ny fotoana fankalazana izany fety izany, araka ny Evanjely, ka izany no mahatonga ny Kristiana nandray io fety io ho azy satria aminy dia mitovy amin' ny zanak' ondry novonoina hanavotra ny olona rehetra amin' ny fahotany i Kristy voavono.
Ny tanànan'i São Paulo de Piratiniga dia tanàna voaforona ny 25 Janoary 1554 tamin'ny fananganana kolejy, kolejy izay natsangana pretra jezoita roa ambin'ny folo, miaraka amin'i Manuel da Nóbrega sy José de Anchieta, eo tampon'ny tendrombohitra anelanelan'ny renirano Anhagabaú sy Tamanduateí.
Ny anarana São Paulo dia anarana nosafidiana satria ny andro nananganana ny kolejy dia ny 25 Janoary, izany hoe andro ankalazana ny fivadihan'ny apostoly Paoly avy any Tarsa ho kristianina, araka ny lazain'ny mompera José de Anchieta ao anatin'ny taratasy ho an'ny mpaniraka azy ao amin'ny Kaompanian'i Jesoa :
I Azia na Asia dia kôntinenta izay ahitana firenena miisa 46, izay voafaritry ny Ranomasimbe Arktika ao avaratra, ny andilan-dranomasin' i Bering sy ny Ranomasimbe Pasifika ao atsinanana, ny Ranomasimbe Indiana ao atsimo, ary ny Ranomasina Mena sy ny Ranomasina Mediteranea ao atsimo-atsinanana.
Fa ny tena nampalaza an'Andrianakotrina anefa amin'ny tantara taty anivon-tany dia satria izy Andrianakotrina no voatan'ny lovantsofina fa nitondra ny akotrimbary voalohany taty Imerina talohan'ny nanjakan-dRangita sy Rafohy fa talohan'izany dia saonjo no sakafon'ny olona taty.
Tian-dRalambo honina amin'ny faritra atsimon'Ambohidrabiby iny anefa ireo zanany roalahy koa nanao fifanarahana izy sy ireo Andrianakotrina fa homen-dRalambo an'ny terak'Andrianakotrina ny vohitr'Ambohimahatsinjo ho takalon'ny vohitr'Ambatofotsy sy Manandriana.
Anefa ny lovantsofina dia milaza mazava tsara fa tamin'ny nanjakan-dRalambo dia efa nielipatrana taty Imerina ny fihinanana vary ary ny lovantsofina aza dia milaza fa raha tamy hanafika an'Ambohidrabiby ireo Antavaratra dia ny akofambary no narehitr'Andrianjaka tamin'ny hadivorin'Ambohidrabiby mba handresena ireo fahavalo ireo.
Andrianakotrina no razamben'ireo zanadralambo tompon'ny tanan'Ambohimahatsinjo sy Ambohitsimeloka, tanana miorina eo antampontendrombohitra ka Imerikasinina no eroa ampita antsinanany, Ambohimalazabe no eroa ampita avaratra, Ambohipeno no eroa ampita andrefany ary Ambohimanambola no eroa ampita atsimony.
Teo alohan' ny fahaleovantena (nahazo ny fahaleovantenany tamin' ny 20 Martsa 1956 i Tonizia) dia nahazo anarana hoe Fanjakanan' i Tonizia ilay firenena tamin' ny faran' ny fanjakan' i Lamine Bey, izay tsy nanana sata mpanjaka izany mihintsy.
In totlaxcalmōmōztlaé totechmonequi mā āxcān; xitēchmomaquili īhuān xitēchmapopolhuilli in totlahtlacōl, in iuh tiquintlapopolhuiah in tēchtlatlacalhuiah īhuān mācamo xitēchmotlālcāhuilli; inic ahmō īpan tihuetzque
Any amin'ny toerana sasany dia antsoina mihitsy hoe "vary be menaka" na "vary be saosy" izy io, noho ny atiny: mamono omby na kisoa iray na maromaro mihitsy ny tompon-draharaha hamokisana ny olona, ary atao izay hampatavy ny sakafo, mba hahatsiarovan'ny olona ny tsirony
Tamin’ny fiandohan’ny taonjato faha-16 dia nisy andriana arabo avy any Arabia natao hoe Habib narahin’ny vahoakany nananika avy avaratra antsinanana ny vohitr’Ankotrokotroka, koa vokatr’izany dia lasa nifindra monina teny Analamanga ny mpanjaka Andriandroka II sy ny vahoakany.
Tamin’ny fiandohan’ny taonjato faha-16 dia mpanjakan’ny vohitra vazimba maro taty anivontany ahitana an’Ankotrokotroka sy Analamanga sy Ambohimanga ary Ambohimanarina i Andriandroka II koa Ankotrokotroka no renivohitry ny fanjakany sy nonenany.
Ny lovan-tsofina hafa kosa dia milaza fa tena nanjaka aloha Andriantompokoindrindra, ary nosalorana satroka jaky, nitondra elo jaky, nanao fehi-kibo jaky, nanao akanjo jaky, ary Andrianjaka nanoa ary nanao akanjo fotsy, satroka fotsy, fehi-kibo fotsy.
Ary rehefa nanontaniana koa ireo iray tampo amin' Andriandambotanimanjaka dia tsy nisy nanaiky ireo ka nalahelo tokoa Rabiby, hany heriny nangataka an-dRalambo zafikeliny avy amin-dRandapavola mba hanjaka handimby azy ary dia nanaiky izany Ralambo.
Ireo ohatra 3 ireo dia maneho fa misy ireo karazan'andriana izay tsy voasokajy ao anatin'ny antanantohatra efatra nataon-dRalambo noho izy ireo natao hanjaka ary ny toerana nametrahan-dRalambo azy ireo dia porofo materialy manamarina izany, ny zo hiakandrefana.
Nataon'ny mpanjaka Ralambo ho Andriandoriamanjaka ny firazanan'ireo tera-dRabefaravolamanjaka tamin'ny rahavavin-dreniny ireo satria ireo hono ny "kibo tsy omby niraisana" ary nataony ho mpanenona ny jakin'ny mpanjaka mifandimby ary lehiben'ny mpanolotsain-dRalambo.
Nataon'ny mpanjaka Ralambo ho lehiben'ny mpanolotsainy koa ireo Andriandoriamanjaka zanadrahavavin-dreniny ireo ary tsy namponeniny lavitra azy amin'ny maha-tandapa ireo Andriandoriamanjaka ireo fa napetrany teo avaratry ny lapany teo Ambohidrabiby ihany.
Koa hoy ny mpanjaka Ralambo: "Tsara izao ataonareo izao fa mba hanao izao ataonareo izao koa ny tenako sy ny taranako fa isika izao no iray lamba, koa tsy misy mahazo manjaka amin'ity tany ity raha tsy nitafy ny lamba tenomin'Andriandoriamanjaka".
Teo Ambohimalazabe no nampitoerindrainy Ralambo fony fahatanorany satria Ambohimalazabe dia vohitra any amin' ny lafiny avaratra raha mitaha amin' i Alasora, satria amin' ny avaratra na amin' ny andrefana no fametrahana ny andriana natao hanjaka araka ny fomba fanajana azy fahizay.
Manaporofo izany, Andriantompokoindrindra sy Andrianjaka ihany no nanaovan'i Ralambo fitsapana satria izy roa lahy ireo no hany manana zo hanjaka tamin'ireo zanany naterany maro, ary izy roalahy ihany no Zanakandriana ankoatry ireo Andriandoriamanjaka.
Voalohany, ny mpanjaka Ralambo no voalazan' ny lovantsofina fa namorona ny anarana hoe "imerina Ambaniandro" ka Imerina no anaran'ny faritry ny fanjakany ary ny Ambaniandro kosa no iantsoana ny vahoakany monina amin'izany faritra izany na andriana na hova na andevo, fa izy Ralambo ihany hono no "amboniandro".
Ny boky voalohany nopirintiana tamin'ny soratra latina voalohany dia raki-bolana vietnamiana-portogey-latina nivoaka tamin'ny 1651, ny Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum, avy amin'ny diksionera portogey-vietnamiana nataon'i Gaspar do Amaral sy António Barbosa.
Nanomboka tamin'ny taonjato faha 12 ny fiteny vietnamiana no nosoratana: izay no nipoiran'ny chữ nôm na «soratra sinoa», avy amin'ny chữ nho, anarana hafan'ny fiteny sinoa netnindrazana; ny fiteny sinoa nentindrazana dia fiteny nampiasain'ny fandraharahana sy ny fahefana nandritry ny fanjakazakan'ny sinoa .
A/a, Ă/ă, Â/â, B/b, C/c, Ch/ch, D/d, Đ/đ, E/e, Ê/ê, G/g, Gi/gi, H/h, I/i, K/k, Kh/kh, L/l, M/m, N/n, Ng/ng, Nh/nh, O/o, Ô/ô, Ơ/ơ, P/p, Ph/ph, Q/q, R/r, S/s, T/t, Th/th, Tr/tr, U/u, Ư/ư, V/v, X/x, Y/y, , , ,
Ilay fandikana an-tsoratr'i Alexandre de Rhodes dia lasa nalaza be ary nahazo ny sata tsipelina ofisialin'ny fiteny vietnamiana tamin'ny 1918 tao amin'ny rafi-pampianarana frantsay ho an'ny tompon-tany mba hahazo na hamoaka mpandika-teny haingankaingana kokoa.
Nialohan'ny oniversite eoropeana arivo taona latsaka ny akademia Grika ohatra ny akademian'i Platon na fianarana avo any Sina ohatra ny oniversien'i Nanjing, any India ohatra ny oniversien'i Nalanda, any Iran amin'ny akademian'i Gundishapur na any Japana amin'ny Ashikaga gakkō, .
Any Etazonia, i Peirce, folôzôfy amerikana, dia nilaza tamin'ny 1891, fa ny oniversite dia « fikambanana olona omen'ny firenena tombon-tsoa, mba hahafahan'ny vahoaka hanam-pahaizana ary mba hamaha ny olana teôrika misy mandavan'ny fivoaran'ny Haifomba ».
Solon-dranom-bary tsy masaka; Amin'ny famangiana manjo, izany hoe rehefa misy maty, dia mitsapa alahelo sy mampionona ny fianakaviana mana-manjo ny mpiara-monina sy havana, ary manolotra vola kely ho an'ny fianakaviana miaraka amin'izay fampiononana izay.
Nandritra ny Andro Taloha, ny Ranomasina Mediteranea dia lalana fandefasana entana sy varotra, ahafahan' ny fifandraisana ara-barotra sy ara-kolontsaina eo amin' ny mponina mipetraka manodidina an' i Mediteranea: ny kolontsain' i Mezôpôtamia, ny an' i Ejipta, ny kolontsaina semitika, persana, fenisianina, kartajinianina, grika ary romana.
Tanterahina koa ny fandoavana ny ampahafolon-karena izay tantazana amin'ny harona lehibe maromaro, sady anantenana ny firotsahan'ny fitahian' Andriamanitra, izay tsy andrasana aorian'ny fahafatesana any an-danitra fa mirotsaka ety an-tany; tsy an-tery anefa izany.
14 Fa Sabatan' i Jehovah Andriamanitrao ny andro fahafito; koa aza manao raharaha akory ianao amin' izany, na ny zanakao-lahy, na ny zanakao-vavy, na ny ankizilahinao, na ny ankizivavinao, na ny ombinao, na ny borikinao, na ny biby fiompinao rehetra, na ny vahininao izay tafiditra eo am-bavahadinao; mba hitsaharan' ny ankizilahinao sy ny ankizivavinao tahaka anao koa.
10 Fa Sabatan' i Jehovah Andriamanitrao ny andro fahafito; koa aza manao raharaha akory ianao amin' izany, na ny zanakao-lahy, na ny zanakao-vavy, na ny ankizilahinao, na ny ankizivavinao na ny biby fiompinao, na ny vahininao izay tafiditra eo am-bavahadinao.
Ny Didy Folo dia fitambaran-tsoratra mirakitra toromarika momba ny fitondran-tena sy ny fivavahana izay hita ao amin' ny Baiboly sady voalaza ao fa nosoratan' ny "tanan' Andriamanitra" tamin' ny vato fisaka sy nomeny an' i Mosesy tao amin' ny tendrombohitra Sinay .
9 Aza miankohoka eo anatrehany, ary aza manompo azy; fa Izaho, Jehovah Andriamanitrao, dia Andriamanitra saro-piaro ka mamaly ny heloky ny ray amin' ny zanaka hatramin' ny zafiafy sy ny zafindohalika, dia amin' izay mankahala Ahy, 10 nefa kosa mamindra fo amin' ny olona arivo mandimby, izay tia Ahy ka mitandrina ny didiko.
5 Aza miankohoka eo anatrehany, ary aza manompo azy; fa Izaho, Jehovah Andriamanitrao, dia Andriamanitra saro-piaro ka mamaly ny heloky ny ray amin' ny zanaka hatramin' ny zafiafy sy ny zafindohalika, dia amin' izay mankahala Ahy;6 nefa kosa mamindra fo amin' ny olona arivo mandimby izay tia Ahy ka mitandrina ny didiko.
Ny fiandohan' ny onin' i Mahajamba dia avy ao Anjozorobe; i Betsiboka avy ao Ambohidratrimo; Ikopa sy i Sisaony avy any Ankaratra; Isandrano avy any Miarinarivo; i Manambolo avy any Tsiroanomandidy; iSakay sy i Lily avy any Itasy, i Kitsamby avy any Arivonimamo ary i Onive avy any Antsirabe.
Ny tsindry atmôsferika dia mihakely arakaraky ny haabo isiana ary manjavona tsikelikely izy rehefa tonga any amin'ny 120 km any ho any, satria eo amin'io haabo io dia efa tsapa ny vokan'ny fikasohana amin'ny rivotra amin'ny sambondanitra manana hafaingana avo be .
Ny mezôsfera koa dia toerana tetezamita anebaneban'ny Tany sy ny Habakabaja, ny meteôrita, ny zanabolana sy zavatra rehetra milatsaka eto an-tany avy any amin'ny habakabaka, dia voafanan'ny môlekiolan-ôksizenina vitsivitsy misy amin'io haavo io.
Anisan' ny zavatra notakin' ny AKFM (ankoatry ny fanaovana fananam-pirenena ny orinasan' ny vahiny, fanaovana fananana iombonana ny tany famokarana sy ny maro hafa) ny fanagasiana ny fiaraha-monina, lavitry ny soatoavina sy ny fomba amam-panao frantsay ,.
Efa tany am-piandohan' ny taona 1960 no nananganana vaomieran' ny teny malagasy momba ny teknika sy momba ny lalàna ny governemantan' ny filoha Tsiranana, ka noheverina ho fitaovana ilaina amin' ny fanatrarana ny fanagasiana izay be mpaniry izany, na teo amin' ny fitantanan-draharaha na teo amin' ny fanabeazana.
Nitaky ny fampandrosoana ny fandikan-teny avy amin' ny teny frantsay ho amin' ny teny malagasy izany ka namolavola voambolana manandrify ny sehatra iasany avy ny sampan-draharaha isan-karazany, ka anisan' ny nisongadina ny an' ny Minisiteran' ny Fitsarana sy ny an' ny Minisiteran' ny Fambolena .
Ny Lalàna n78-040 tamin' ny 17 Jolay 1978 mikasika ny rafitra ankapoben' ny fanabeazana sy ny fanofanana dia nanangana vaomiera natao hamolavola sy handrafetana ny "malagasy iombonana", izay raha ny marina, dia ho karazana fandravonana eo amin' ny fiteny malagasy ôfisialy sy ny fitenim-paritra isan-karazany.
Ny pôlitikan' ny fanagasiana dia niafara tamin' ny fandraisana avy hatrany ny teny malagasy ho teny enti-mampianatra manerana ny sekoly ambaratonga fototra, ary nisy ny prôgrama natao hanoloana tsikelikely ny teny frantsay amin' ny teny malagasy ao amin' ny fampianarana ambaratonga faharoan ka hatrany amin' ny oniversite.
Ny foko eto Madagasikara dia vondron'olona isan'ny vahoaka malagasy izay heverina fa iray faritra niaviana, nanana fandaminana ara-politika iraisany na nitoviany tamin'ny vanimpotoana faha mpanjaka, manana ny fomba fitenenany ny teny malagasy izay atao hoe fitenim-paritra.
Tsy nisy ezaka fampiraisana ny foko eto Madagasikara raha tsy tamin'ny taonjato faha-19, taona maromaro talohan'ny fanjanahantany, ny foko nanitatra ny fanjakany midadasika indrindra teto Madagasikara talohan'ny fanjanahantany tamin'ny taona 1896 dia ny foko merina, avy any Indônezia, ka ny fanjakana dia mitondra ny anarany hoe Fanjakana merina.
Radama I, mpanjaka nahay mamaky teny sy manoratra tao amin' ny Fanjakana Merina, dia nametra ny litera ampiasaina ao amin' ny abidy malagasy avy amin' ny abidy latina mbola ampiasaintsika amin' izao fotoana izao; saingy ny fitsipi-panoratana ampiasaina fotsiny no niova.
Ankehitriny ny fiteny malagasy dia nindran-teny tamin' ny fiteny arabo , ny fieny soahily (voambolana mikasika ny biby ompiana toy ny teny hoe omby, ondry na akoho) ary tamin' ny teny frantsay sy anglisy ho an' ny voambolana mikasika ny fitaovana ampiasaina amin' izao fotoana izao, toy ny solosaina azo tenenina koa hoe ordinatera na kompiotera.
Ny abidin-dRadama I dia mitovy rafitra amin' ny abidy ampiasaina amin' izao fotoana izao: ny isan' ny litera ampiasaina dia mbola iraika ambin' ny roapolo, fa tsindraindray itarina ho enina amby roapolo ny isan' ny litera noho izy ireo ampiasaina amin' ny teny vahiny .
Nanana ny fianjadiany ihany koa ny fiteny arabo, indrindraindrindra amin' ny voambolana ampiasaina amin' ny fanandroana ary ireo vondron-kintan' ny zôdiaka: Alahamady, Adaoro, Asorotany, sns.; ary koa amin' ny lafiny tetiandro, amin' ny fampiasana ireo teny arabo ho fiantsoana ny anaran' andron' ny herinandro: Alatsinainy, Talata, Alarobia, sns.
Azo atao ohatra izao ny teny hoe tantara avy amin' ny teny sanskrity hoe tantra midika "rijan-kevitra" na "teôria"; toraka izany koa ny teny hoe hetsy izay avy amin'ny teny malay hoe keti nindramina tamin' ny teny sanskrity hoe koṭi midika "folo tapitrisa".
Ireto ny litera ampiasaina amin' ny teny malagasy (ny eo anelanelan' ny fononteny dia ampiasaina amin' ny fiteny malagasy noho ny fampiasana azy ireo amin' ny teny vahiny): a, b, , d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, , r, s, t, , v,
Ny lalàmpanorenan' i India, izay misy voanteny miisa 146 385 amin' ny dikan-teny anglisy, no lalàmpanorenana voasoratra lava indrindra amin' ny firenena rehetra eran-tany, raha ny lalàmpanorenan' i Mônakô, izay misy teny 3 814, no lalàmpanorenana voasoratra fohy indrindra.
Ny lalàmpanorenan' ny Fanjakana Mitambatra dia ohatra amin' ny lalàmpanorenana tsy voarindra, izay voasoratra ao amin' ny lalàna fototra maro avy amin' ny mpanao lalàna sy avy amin' ny raharaham-pitsarana ary avy amin' ny fifanarahana iraisam-pirenena.
Ny lalàmpanorenana dia sady fanehoan-tsitrapo ara-pôlitika no lalàna fototra mampiray sy mifehy, amin' ny fomba voalamina sy araka ambaratonga, ny fifandraisana rehetra misy eo amin' ny mpitondra sy ny vahoaka entina ao anatin' ny fanjakana na firenena iray, amin' ny maha vondrona ara-pôlitika anaty habaka ara-jeôgrafia sy habaka araka ny maha-olona.
Ohatra asiana lasitra hoe ao anaty lahatsoratra iray, ka io lasitra io dia sady mampiseho kisary sy soratra amin'ny mpitsidika ny fisian'ny fifandirana momba ny votoatiny, no sady manasokajy ny pejy ihany koa mba hahafahana mahita ireo pejy rehetra misy fifandirana rehetra.
Hatramin'ny tao voalohany nataon'i Manske dia maro ny anarana noentin'ny rindrankajy izay maneho ny dingana vita amin'ny famolavolana azy—"the PHP script", "phase II", "phase III", "the new codebase"—fa tsy mbola nanana ny anarany amin'ny maha vokatra azy.
Taorian'ny 20 jiona 2003 nilazana ampahibemaso ny fitsanganan'ny Wikimedia Foundation, dia nosafidian'ilay mpikambana amin'ny Wikipedia atao hoe Daniel Mayer ny anarana hoe "MediaWiki", anarana izay hita misy ifandraisany amin'ny hoe Wikimedia rahateo, ary notovanana ny dingana vita hatramin'ny aogositra 2003.
Misy rindrankajy fanampiny ihany koa ahafahana mandalina ny votoatin'ny pejy, toy ny "Wikistats" nosoratan'i Erik Zachte, na API ahafahana mifandray amin'ny wiki, ary efa misy karazana script maro ahafahana manamboatra rôbô izay manao asa samihafa ihany koa azo ampiasaina.