polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Mety ho momba ny fari-tany izany , na mety ho momba ny foko na ny karazan' asa (andriamanitry ny foko iray na ny sokajin' asa fivelomana iray), na sehatra hafa eo amin' ny tontolo (andriamanitry ny zava-mitranga eo amin' ny natiora, andriamanitra any amin' ny fitoeran' ny maty, andriamanitry ny fanambadiana, sns.).
tamin' ny namoronan' ny Ôlmeka ny soratra maneho sary sy hevitra ary nifarana tamin' ny fiantombohan' ny taonjato faha-16 tamin' ny fahatongavan' ny Eorôpeana voalohany tany Amerika, ka tsy misy ny atao hoe Andro Antenatenany fa tonga dia arakarahin' ny Andro Vaovao ny Andro Taloha.
Milaza fitsarana sy fandrahonana ny Israelita ny faminaniana raha mbola tsy rava ny Fanjakan' i Jodà, fa faminaniana ny fanamelohana ireo firenena mpampahory ny vahoakan' Andriamanitra sy fanantenana ny hiverenan' ny voninahitr' i Israely kosa no votoatin' ny faminanianana nandritra ny Fahababoana tany Babilôna.
Isan' ny atao hoe Mpaminany lehibe ao amin' ny sokajin' ny Bokin' ny mpaminany ao amin' ny Baiboly ny Bokin' i Ezekiela, fa isan' ireo atao hoe Nevi'im aharonim izy ao amin' ny fizaràna faharoan' ny Tanakh atao hoe Nevi'im.
Mpaminanin' i Israely tao amin' ny Fanjakan' i Samaria na Fanjakana Avaratra i Hôsea izay velona tamin' ny andron' ny mpanjaka Jerôbôama II sy fantatra amin' ny alalan' ny faminaniana mikasika azy izay noraiketin' ireo mpianany an-tsoratra tamin' ireo taompolo voalohan' ny taonjato faha-8 tal.
Andriamanitra kosa dia aseho ho ilay vady mahatoky sady tokana izay miteny amin' ny fon' ny vahoaka araka ny Bokin' i Hôsea na Bokin' i Ôsea sady manao izay azo atao hamerenana indray izany vady tsy mahatoky izany amin' ny alalan' ny fisedrana azy sady vonona hamela heloka azy raha vao mibebaka izy.
Mamela ny fampiasana ny runlevel , sy ny rakitra inittab, fa nisy fahasamihafana kely eo runlevel: vondrona manomboka fotsiny ampiasaina mba hilazana ny foibe rakitra fikirakirana, ny /etc/rc.conf, ao kosa ny famolavolana ny Rafitra, V, izay miasa amin'ny alalan'ny an'ohatra ny rohy ao anatiny ny laha-tahiry, samy mifanaraka amin'ny runlevel.
Dia toy izany, ny mpampiasa dia afaka ny alalan ' ny singa manan-danja ny rafitra vaovao tanana. Na izany aza, misy toe-javatra tsy azo atao amin'ny alalan'ny iray ihany ny pacman, toy ny ohatra ny fametrahana ny bootloader na ny famaritana ny teny fanalahidy amin'ny mpitantana.
"2 Ary tamin' ny andro fahafito dia vitan' Andriamanitra ny asa efa nataony; ary dia nitsahatra tamin' ny andro fahafito Izy tamin' ny asany rehetra izay efa nataony. 3 Ary Andriamanitra nitahy ny andro fahafito sy nanamasina azy, satria tamin' izany no nitsaharan' Andriamanitra tamin' ny asany rehetra izay noforoniny tamin' ny nanaovany azy."
Na dia naorin' ny Jiosy ho fanjakana jiosy aza i Israely dia tsy Jiosy daholo ny olom-pireneny — ny sasany dia Mozilmana, ny hafa Kristiana, Bodista na Ateista, eny fa na dia Agnôstika sy Teista aza — ary mandrafitra ny 25 % amin' ny mponina ao amin' ilay firenena.
Tany am-boalohany, ny Zanak' i Israely dia ireo zanaka roa ambin' ny folon' i Jakôba - nantsoina hoe Israely taorian' ny niady tamin' ny "anjely sy ny olona" - io patriarka io izay hiavian' ny foko roa ambin' ny folo: Robena, Simeôna, Levy, Jodà, Dana, Naftaly, Gada, Asera, Isakara, Zebolôna, ​​Jôsefa ary Benjamina.
Taorian' ny naharava ny fanjakà-mpanjaka mitambatra dia nanjary nantsoina hoe Fanjakan' i Jodà ny fanjakana tany atsimo, fa ny fanjakana tany avaratra (izay nahitana ny faritanin' ny foko folo tamin' ny foko roa ambin' ny folo) kosa dia nitahiry ny anarana hoe Fanjakan' i Israely; ny Israelita no mponina tao aminy.
Ny Fiangonana ôrtôdôksa tatsinanana na Fiangonana ôrtôdôksa katôlika na Fiangonan' ny kônsily fito, izay fantatra indrindra amin' ny anarana fohy hoe Fiangonana ôrtôdôksa dia fiangonana faharoa, raha ny hamaron' ny mpino ao aminy no jerena.
Ny finoan' ny Kristiana ny fitsanganana amin' ny maty dia miorina amin' ny voasoratra ao amin' ny Testamenta Vaovao, indrindra ny ao amin' ny Filazantsara araka an' i Matio , ny Epistily ho an' ny Rômana , ny Epistily voalohany ho an' ny Kôrintiana izay maneho ny fasana foan' i Jesoa telo andro taorian' ny nahafatesany, sy ny fisehoan' i Jesoa tamin' ireo mpianany.
"2 Ary maro amin' izay matory ao amin' ny vovoky ny tany no hifoha: ny sasany ho amin' ny fiainana mandrakizay, ary ny sasany ho amin' ny henatra sy ny latsa mandrakizay. 3 Ary izay hendry dia hamirapiratra toy ny famirapiratry ny lanitra; ary izay mamerina ny maro ho amin' ny fahamarinana dia ho tahaka ny kintana mandrakizay doria." .
Tsy izay voasoratra ao amin' ny Testamenta Vaovao ihany no manamafy ny finoan' ny Kristiana ny fitsanganana amin' ny maty fa ny voalaza ao amin' ny Testamenta Taloha koa, araka ny fahazoany azy, indrindra ny ao amin' ny Boky voalohan' ny Mpanjaka sy ny Bokin' i Ezekiela ary ny Bokin' i Daniela.
Ny famoahana izany literatiora tsy namafa ny fahasamihafan' ny safidy teôlôjikan' ny mpanoratra izany, dia midika fametrahana lasitra maneho ny maha-izy ny jodaisma vao misandratra, sady fiatrehana ireo fiovana ara-pôlitika sy ara-toekarena ary ara-pivavahana nifanehatra amin' ny jodaisma.
Hatramin' ny faramparan' ireo taona 1990 sy nandritra ireo taona 2000 dia naroson' ny mpikaroka ny fiheverana fa ny votoatin' ny lahatsoratry ny Pentateoka sy ireo boky izay manaraka azy toy ny Bokin' i Jôsoa na ny Bokin' ny Mpitsara, dia azo antoka fa nangonina tamin' ny vanimpotoana persiana, izany hoe teo anelanelan' ny taonjato faha-5 sy faha-4 tal.
Ny ankamaroan' ny fomba fisainana milenialista kristiana dia mifototra amin' ny Bokin' ny Apôkalipsy, indrindra ny Apôkalipsy 20, izay mitantara ny fahitana anjely iray izay nidina avy any an-danitra niaraka amin' ny rojo vy lehibe sy ny fanalahidin' ny lavaka tsy hita noanoa, ary nisambotra an' i Satana, nanagadra azy nandritra ny arivo taona:
Efa nisy firehana milenarista tamin' ny jodaisma taloha sy ao amin' ny Testamenta Taloha araka ny hita ao amin' ny Bokin' ny Salamo (Sal. 90.4: "Fa eo imasonao ny arivo taona dia toy ny fandalon' ny omaly, Ary tahaka ny fotoam-piambenana iray amin' ny alina.").
Ny Bokin' ny Apôkalipsy avy eo dia milazalaza an' ireo mpitsara maromaro nipetraka eo amin' ny seza fiandrianana, ary koa ny fahitan' i Joany ny fanahin' ireo izay notapahin-doha noho ny fijoroany ho vavolombelon' i Jesoa sy ny fandavany ny mariky ny bibidia:
Ny fivavahana amin' ny razana dia fanao be mpanaraka eto Madagasikara ka hita amin' ny fomba fanaovana fasana izany any afovoan-tany, izay manatanteraka ny famadihana, izay amoahana ny taolan' ny havana maty avy ao am-pasana mba hamonosan-damba azy sy hampidirana azy am-pasana indray.
Ny atao hoe Podom (vato nosokirina anaovana vata miendrika lakana na trano hametrahana ny maty) ao amin' ny vahoaka Batàka Tôba any amin' ny nosy Somatra, ny Varoga ao amin' ny foko Minahasàna ao Solaoesy avaratra ary ny vatam-paty ao amin' ny foko Karo ao Somatra avaratra dia ohatra vitsy amin' ny endrika isehoan' ny fivavahana amin' ny razana.
Araka ny lovantsofina dia ny mpanjaka irery ihany no afaka manao sorona ho an' ireo razany hatramin' ny taranaka fahafito, ny andriandahy hatramin' ny taranaka fahadimy, ny manamboninahitra ambony hatramin' ny taranaka fahatelo, ary ny olon-tsotra hatramin' ny razany iray ihany.
Ny fivoasana ireo tonon-kalo ireo dia sarotra satria tsy tena fantatra amin' ny fomba azo antoka ny amin' ny toe-javara nanodidina ny fanoratana azy, na ny olona nanoratana, na ny mpanoratra, na ny fampiasana azy, sady satria ny endriky ny lahatsoratra dia tsy fahita firy ao amin' ireo soratra apôkrifa hafa.
Io petra-kevitra io dia mahita loharano efatra ao amin' ny Pentateoka, dia ny loharano iahvista sy ny loharano elôhista sy ny loharano deoterônômista ary ny loharanon' ny mpisorona ka ny Bokin' ny Genesisy dia vokatry ny fanambarana indrindra ampahan-dahatsoratra avy amin' ny loharano telo, dia ny J sy ny E ary ny P .
Na dia izany aza dia manohana ny heviny i Cyrus H. Gordon amin'ny filazana fa ny mpitsara dia mety ho avy amin'ny mpitarika nisahana asam-pitarihan-tafika nifandovana amin'ireo saranga ambony teo amin’ny fitondrana, sahala amin'ny mpanjaka tantarain'i Homera.
Ny Bokin'ny Mpitsara dia miresaka ny amin'ny mpitsara roa ambin'ny folo izay nitsara an'i Israely: i Ôtniela, i Ehoda, i Samgara, i Debôrà , i Gideôna, i Tôlà, i Jaira, i Jefta, i Ibtsana , i Elôna, i Abdôna ary i Samsôna.
Izao no toe-javatra miverimberina tantaraina ao amin'ny Bokin'ny Mpitsara izay maneho ny anjara asan'ny mpitsara samihafa nifandimby: fivadiham-pinoan'ny vahoaka israelita, fahasahiranana asetrin'Andriamanitra hanasaziana azy ireo, fitadiavam-pamonjena amin'Andriamanitra.
Hoatry ny manao fanoritsoritana olona tsirairay nifandimby ny tantaran'ny mpitsara, izay nipoitra avy amin'ny fokon'i Israely samihafa, sady voalaza fa nofidin'Andriamanitra mba hamonjy ny vahoakany amin'ny fahavalony sy hamerina indray ny rariny izy ireo.
Ny Tanala dia vondrom-poko any amin' ny faritra atsimo-atsinanana eto Madagasikara, akaikin' i Manakara, ao amin' ny faritra misy ny tendrombohitra Ikongo, voafaritry ny tanin' ny Betsileo ao andrefana, ny Betsimisaraka sy ny Antambahoaka sy ny Antemoro ary ny Antefasy ao atsinanana, ary ny ony Manampatrana ao atsimo.
Iray amin' ireo zana-bondrona roa ny Tanala: ny vondrona Ikongo ao atsimo, izay niaro sy nitahiry ny fahaleovan-tenany teo anatrehan' ny Fanjakan' Imerina izay niitatra tamin' ny taonjato faha-19, na ny vondrona Menabe ao avaratra, izay nanaiky ny fitondran' ny Merina.
Iray amin' ireo zana-bondrona roa ny Tanala: ny vondrona Ikongo ao atsimo, izay niaro sy nitahiry ny fahaleovan-tenany teo anatrehan' ny Fanjakan' Imerina niitatra tamin' ny taonjato faha-19, na ny vondrona Menabe ao avaratra, izay nanaiky ny fitondran' ny Merina.
Eo amin' ny Tanala dia fanao ny mitazona faty ka tsy mbola mandevina azy mandritra ny iray volana na mihoatra; alevina any an' ala ao anaty vatam-paty voasokitra avy amin' ny vatan-kazo lehibe ny maty, ka misy ny sorona anamarihana ny fanapahana ny hazo ary misy marika nosokirina eo amin' ny hazo iray mba hanondroana ny toerana nandevena.
Ny akanjo tsihy ho an' ny vehivavy dia mahitsizoro maromaro nozairina ho lasa fantsona izay atao eo amin' ny soroka na afatotra eo amin' ny andilany, fa ny lehilahy kosa nanao salaka hodi-kazo nokapohina sy akanjobe tsihy na akanjo lava tanana ho an' ny lehilahy lehibe.
Tsy azo atao ny miainga handeha lavitra na manao zavatra tiana hanan-danja lehibe amin' ny andro Alarobia fa tsy ho tafody an-tanindrazana fa ho faty any, nefa ny fanaovana izany amin' ny andro Alarobia mifoha Alakamisy , toy ny Asabotsy mifoha Alahady, dia mety tsara.
Ny lovantsofina kristiana kosa dia mandika sady maneho ny Pentekôsta ho fandraisana ny fanomezam-pahasoavan’ ny fahaizana fiteny maro izay ahafahana mitondra ny hafatry ny famonjena ny olona rehetra any amin’ ny faran’ ny tany araka ny ambaran’ ny fiavian’ ireo vavolombelon’ ilay zava-nitranga, any am-pielezana jiosy .
Mampiasa ny teny hoe / Pentēkostē ny Baiboly jiosy amin' ny teny grika atao hoe Fandikan-tenin' ny Fitopolo hanondroana ny "Fetin' ny Pentekôsta" ka indroa no anaovany izany; ao amin' ny Bokin' i Tôbia sy ny Boky faharoan' ny Makabeo, izay samy anisan' ny boky deoterôkanônika ao amin' ny Baiboly katôlika fa apôkrifa kosa ho an' ny Prôtestanta sy ho an' ny jodaisma.
Ny fankalazana ny Pentekôsta dia avy amin' ny fety jiosy atao hoe Shavuot izay midika hoe "herinandro ", izany hoe fetin' ny herinandro, izay tandreman' ny Jiosy araka ny voasoratra ao amin' ny Bokin' ny Eksôdôsy sy ao amin' ny Bokin' ny Nomery ao amin' ny Baiboly hebreo na ny Testamenta Taloha .
Izany dia mampahatsiahy ny nilatsahan' ny Fanahy Masina tamin' ny Apôstôly sy ny hafa koa tamin' ny andro fahadimampolo taorian' ny nitsanganan' i Jesoa ho velona, araka ny voasoratra ao amin' ny Asan' ny Apôstôly ao amin' ny Baiboly kristiana.
"16 Ary tandremo koa ny andro firavoravoana amin' ny fijinjana ny voaloham-bokatry ny asanao, izay nafafinao tany an-tsaha, sy ny andro firavoravoana amin' ny fanangonana amin' ny faran' ny taona, raha manangona ny vokatry ny asanao avy any an-tsaha ianao. 17 Dia intelo isan-kerintaona no hisehoan' ny lehilahy rehetra aminareo eo anatrehan' i Jehovah Tompo."
Na izany aza, ny fambolena sy ny fiompiana dia mbola mijanona ho sehatra tena ilaina: ny fiompiana , izay fanao eny amin' ny lemaka lehibe, dia miantoka ny ampahany lehibe amin' ny fanondranana mankany ivelany, ka hena sy volonondry (ity firenena ity dia isan' ny mpamokatra volonondry voalohany eran' izao tontolo izao) ary hoditra.
Ny toko roa voalohany dia ahitana taratasy roa nosoratan' ny Jodin' i Jerosalema ho an' ny Jody any Ejipta, izay miantso azy ireo ho any amin' ny Tempoly faharoan' i Jerosalema mba hankalaza ny fetin' ny fanadiovana ny Tempoly atao hoe Hanokà (hebreo: / Hag HaHanukka "Fetin' ny fanorenana" na "Fetin' ny fanokanana") sy hahatsiaro ny fandresena noho ny nahafatesan' i Nikanora.
Kely kokoa noho ny an' ny Boky voalohan' ny Makabeo ny vanim-potoana resahiny: manomboka amin' ny andro faramparany niainan' ny mpanjaka seleokida Antiôkôsy IV Epifanesy ary mifarana amin' ny fandresen' i Jodasy Makabeo ny Jenerany Nikanôra, dimy ambin' ny folo taona taty aoriana .
Tamin' ny taona 2013 ny asa fitrandrahana, izay loharanon-karena anaovana fampiasam-bola vahiny, dia nisedra fahasahiranana noho ny "vidin' ny metaly ambany sy ny ahiahin' ny orinasa", izay azo lazaina fa vokatry ny fanonganam-panjakana tamin' ny taona 2009.
Raha nanadio ny vovo-bato misy volamena amina sahafa vy ny olona tokony ho 3 000 eo tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20, dia nantenaina fa ny fitrandrahana ireo haran-dranomasina dia hisolo ny fomba fiasa nentim-paharazana amin' ny fitrandrahana ny volamena.
Ny taham-pitomboan' ny famokarana voarakitra amin' io seha-pitrandrahana io dia 121 % tamin' ny taona 2010, izay voatazon' ny fitombon' ny famokarana agata, vatokaranana , zirkôna, ilmenita , rotila, labradôrita, sokay, vatovandana , simenitra, manjarano , vatosoa, nikela ary kôbalta.
Ny soràta iray hafa dia olana amin' ny fampianarana momba ny tsy fahaizan' ny anjely manota; izany sorata izany dia miresaka an’ i Harut sy i Marut , izay anjely potraka noho ny fandresen' ny fahafinaretan' ny nofo azy ireo; araka ny fitantarana dia nohidiana tanaty lavaka izy ireo ary nampianatra ody ny olombelona .
Ao amin' ny finoana silamo, ny teny hoe salāt (izay midika hoe "vavaka", avy amin' ny teny arabo hoe ‎ / ṣalāh na / ṣalawāt raha milaza maro) dia fomba fivavahana arahim-pihetsika ara-batana tsy maintsy atao, ka tsy mitovy amin' ny atao hoe dua izay midika hoe "fitalahoana".
Nanomboka tamin' ny taonjato faha-18 tao Eorôpa, izany fahalianana ny amin' ny fiavian' i Kristy izany dia nanjary lehibe dia lehibe ka niteraka ireo toriteny mamohafoha ny finoana, indrindra ny toritenin' i William Miller izay nitory amin' ny fomba mazava ny fototra iorenan' io hetsika io sady nanome azy ny firehany ara-potokevitra.
Fampianarana lehibe koa ny fivoasana ara-paminaniana ny hafatrt ny anjely telo ao amin' ny Apôkalipsy sy ny fifandraisany amin' ny asa fanompoan' i Kristy ao amin' ny Masina Indrindra ao an-danitra ho fanombohan' ny fitsarana izay tsy maintsy hialoha ny fiverenan' i Jesoa sy ny fiafaran' izao tontolo izao.
Taorian' ilay "fahadisoam-panatenana" tamin' ny taona 1844 izay nambaran' i William Miller fa hiavian' i Kristy, dia hitan' i Ellen G. White ny hevitr' io daty io, dia ny fanadiovan' Andriamanitra ny fitoerana masina ao an-danitra sy ny fanombohan' ny fitsarana ny olona efa maty.
Ny adventisma na advantisma dia hetsika ara-pinoana kristiana milenarista nanomboka tamin' ny taonjato faha-19 tamin' ny fotoana nampiroborobo ny Fifohazam-panahy lehibe faharoa tao Etazonia izay mampianatra momba ny Fiavian' i Jesoa Kristy fanindroany izay hiseho tsy ho ela amin' ny andro farany.
Ny tena goavana amin' ireo fiangonana adventista ireo dia ny Fiangonana Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito izay tsy niala tamin' ny rafi-pampianaram-pinoan' i William Miller raha ny amin' ny fomba fivoasana ny Baiboly sy ny amin' ny fototry ny eskatôlôjiany.
Ny Seventh Day Adventist Reform Movement ("Hetsika Fanavaozana ny Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito") dia fikambanan' ny mpivavaka vitsy tsy fantatra isa izay niendaka tamin' ny Seventh-Day Adventist noho ny tsy fankatoavany ny fanompoana miaramila atao amin' ny andro Sabata nandritra ny Ady Lehibe Voalohany.
Niezaka nanao fivoasana ara-tarehimarika ny Bokin' i Daniela sy ny Bokin' ny Apôkalipsy i William Miller ka nanatsoaka hevitra fa i Kristy dia hiverina indray eto an-tany amin' ny taona 1843 sady hanjaka arivo taona miaraka amin' ireo olom-boafidiny.
Sahalahala amin' ny an' ireo Batista mpitana ny mahazatra ny fombany, dia ny batisan' ny olon-dehibe miaraka amin' ny fiekem-pinoana rehefa avy nibebaka na niova finoana, ny finoana ny Trinite, ny fiteraham-birijiny an' i Jesoa Kristy, ny fahalavoan' ny olombelona, ny famonjena sns.
Ny Bokin' i Jeremia dia boky ao amin’ ny Tanakh sy ao amin’ ny Testamenta Taloha ao amin’ ny Baiboly kristiana izay mitantara ny fotoana mahatsiravina taloha kelin' ny hadravan' ny Babilôniana ny Fanjakan' i Jodà sy ny nahatanterahan' izany noho ny tsy fanajan' ireo mpanjakan' i Jodà an' Andriamanitra.
Ny fanambaràna dia fahalalana azo mivantana amin' Andriamanitra ka mety ho amin' ny alalan'ny fisehoan' Andriamanitra izany na ny fahenoana ny teny mivoaka avy ao aminy na ny tsindrimandry azon'ny mpaminany na ny fanomezany lahateny efa voasoratra rahateo avy any aminy na fisehoan-javatra tsy fahita eo amin' ny zavaboary.
Ny fanambaràna ny fitiavan' Andriamanitra ny olona sy ny fanambaràna ny famonjena azy ireo dia tonga nofo ao amin' i tenan' i Jesoa Kristy, araka ny ambaran' ny Testamenta Taloha izay hazavaina amin' ny alalan' ny Testamenta Vaovao (sy ny Lovam-pampianarana ary ny fahefam-piangonana, ao amin' ny katôlisisma sy ny kristianisma ôrtôdôksa).
Izany fiheverana izany dia tena henjana tao amin' ny Fiangonan' i Jesoa Kristy ho an' ny Olomasin' ny Andro Farany tamin' ny nandraisany ho isan' ny boky masiny ny Bokin' i Abrahama, izay mampianatra fa taranak' i Kaina i Kanaana, ary nanorim-ponenana tao Afrika ny taranany izay voaozona.
Izany ihany koa no antony nandavany ny fahazoan' ny Afrikana hanao ny raharaham-pisoronana hatramin' ny taona 1978 nanambaràn' i Spencer W. Kimball, mpaminain' ilay fiangonana, fa efa voaisotra ny Fanozonana an' i Hama ka azon' ny Afrikana mainty hoditra atao amin' izay ny misahana asam-pisoronana.
Ny manampahaizana amin' izao fotoana izao dia tsy mino fa misy ifandraisany amin' ny Kanaanita ny Afrikana mainty hoditra noho ny fahitana ny volon-koditra araka ny anoritsoritan' ny sary eo an-toerana sy ny an' ny Egiptiana tranainy, ary koa noho ny fikarohana jenetika sy antrôpôlôjika fizika izay tsy manaporofo izany.
Ny teôlôjian' ny jodaisma dia apôfatika: tsy miseho manontolo fa amin' ny ampahany Andriamanitra tamin' ny fotoan' ilay roimemy mirehitra raha nanonona ny anarany izay tsy hay tononina ao amin' ilay fehezanteny hoe: ְֶֶֽ֖ ֲֶׁ֣ ְֶֶֽ֑ / Ehieh Asher Ehieh.
Ao amin' io toko io i Platôna dia nizara ny filôzôfia ho zana-taranja telo izay nomeny ny anarana hoe / mathêmatikê sy / phusikê ary / theologike, ka ity farany ity no mitovitovy amin' ny metafizika izay iresahana momba ny fomban' Andriamanitra na ny andriamanitra.
Ao amin' ny teôlôjia silamo koa dia mitana ny anjara toerany ny eskatôlôjia izay miresaka momba ny fiafaran' ny olombelona sy izao rehetra izao ary ny tontolo vaovao handimby azy, ny fitsaran' Andriamanitra farany ny asan' ny olombelona aorian' ny fitsanganana amin' ny maty.
Tsy ny fivavahana rehetra koa tsy akory no manaiky ny fanaovana teôlôjia fa misy ireo izay mitsipaka an' izany ka mihevitra fa tsy mety hifangaro amin' ny zavatra momba ny finoana na hanampy zavatra hafa tsy araka ny fanambaràna tokony hiantefa amin' ny finoana ny teôlôjia.
Ny teôlôjia kristiana dia andinihana ny Andriamanitry ny Kristiana sy ny fifandraisany amin' ny olombelona eo amin' ny tantaran' ny famonjena, ka ny fara tampony dia ny asa sy ny sorom-panavotana nataon' i Jesoa Kristy amin' ny maha Tenin' Andriamanitra azy .
Ny tsy nisian' ny fahefana pôlitika misaraka amin' ny fivavahana dia nahatonga ny fandinihana teôlôjika tsy ho hita afa-tsy tao amin' ny tontolo sy ny fiarahamonina ary ny sinagôga, fa tsy nisy toeram-pampianarana manokana, ka isan' izany ireo ady hevitra ifanaovan' ireo raby momba ny lalàna jiosy sy ny fanaovana heviteny amin' ny Torah.
Ny teôlôjia dia taranja na vondron-taranja atao hianarana sy hahalalana ny amin' Andramanitra, na ny amin' ny hoe "andriamanitra", amin' ny alalan' ny fandraisan' anjaran' ny fisainan' olombelona ho enti-manazava sy handaminana bebe kokoa izay zavatra fantatra tamin' ny alalan' ny fanambaràna ka miantefa amin' ny finoana.
Fomba fiasa voasaina no entina manao ny fanakarana ny momba an' Andriamanitra sy ny manodidina azy ao amin'ny teôlôjia hany ka nisy fotoana tsy niaingan' ny mpanao teôlôjia tamin' ny Soratra Masina, izay vokatry ny fanambaràna, hanakarana ny tontolon' Andriamanitra fa tamin' ny fisainany irery ihany.
Nitantara izy fa herinandro taorian' io, tamin' ny 03 Avrily 1836, dia niseho taminy sy tamin' i Oliver Cowdery i Jesoa Kristy izay niteny hoe: "Nanaiky ity trano ity aho, ary ho eto ny anarako; ary hiseho amim-pamindram-po aho amin' ny vahoakako ato amin' ity trano ity" .
Nitantara koa i Joseph Smith fa i Oliver Cowdery mpitan-tsorany sy izy tenany, izay nanatanteraka ny fandikan-teny ny Bokin' i Môrmôna tamin' ny taona 1829, dia namaky ny tantaran' ny fitsidihan' ny Mesia ireo mponin' i Amerika taloha sy namaky ny fampianarany ny amin' ny batisa.
Ny Olomasin' ny Andro Farany dia manao fikarohana ny tetiarany mba hahalala ny anarana sy ny andro nahaterahan' ireo razambeny amin' izay ireo sakramenta na ôrdônansy (batisa, fanamafisana ny finoana, ny fanokana amin' ny asa, ny fanomezana, ny fanambadiana, ny fanombohan-kase eo amin' ny ray aman-dreny sy ny zanaka) dia hotanterahina ho azy ireo.
Misy fizaràna miavaka tsara izany: ny paradisa izay andraisana ireo nanaiky ny Filazantsara; ary ny fonjan' ny fanahy izay andraisana ireo izay tsy nanoa ny Filazantsara na izay tsy nanaiky azy nandritra ny fiainany tety an-tany na izay tsy mba nandre izany akory.
Hatramin' ny fotoana nanorenana ny Fiangonan' i Jesoa Kristy ho an' ny Olomasin' ny Andro Farany tamin' ny taona 1830 dia maro amin' ny mpikambana ao aminy no niharan' ny fanenjehan' ny mpiray na mpifanila tanàna aminy, indrindra noho ny firaisan-kinany ara-piaraha-monina sy ara-pôlitika sy noho ny fivavahany.
Nisy ny herisetra izay natao tamin' ny Fianagonana sy ny mpivavaka ao ary tamin' i Joseph Smith mpitarika azy, ka anisan' ny nahatonga azy ireo hifindrafindra toeram-ponenana: tany Ohio avy eo tany Missouri ary tany Illinois izay nanorenany ny tanànan' i Nauvoo sy ny tempoliny.
Taorian' ny nandraiketana io fanao io tamin' ny andron' i Brigham Young mandra-pampiatoana azy dia teo amin' ny 20 % hatramin' ny 40 %n' ny lehilahy no nampirafy fa ny isan-jaton' ny vehivavy nampirafy dia 10 % hatramin' ny 15 % ka mety nihoatra ny isan-jaton' ny vehivavy tokam-bady izany tao Utah.
Ireo vitsy anisa izay monina ao Etazonia, izay mbola manao fampirafesana na dia raràn' ny lalàn' io firenena io (toa ny Fiangonana Fôndamentalistan' i Jesoa Kristy ho an' ny Olomasin' ny Andro Farany, izay nipoitra tao Etazonia tamin' ny taona 1951), dia tsy heverin' ny Fiangonan' i Jesoa Kristy ho an' ny Olomasin' ny Andro Farany ho anisan' ny Môrmôna.
Ny olombelona rehetra dia voafidy avy ao amin' ny fiainana talohan' ny feteza-maty mba hotonga ety an-tany sy mba hanandrana ny fiainan' ny vatana ara-nofo sy taolana ary mba hahazo ny hatsaran-toetra kristiana alohan' ny hiverenany eo anatrehan' Andriamanitra.
Amin' izao andro ankehitriny izao, ny fehezan-dalàna ara-pitondran-tena nofarintan' ny Fiangonana môrmôna no mifehy ny fahadiovam-pitondran-tena izay tsy inona fa ny tsy fanaovana firaisana ara-nofo alohan' ny fanambadiana sy ny fanajana tanteraka ny vady tokana ara-dalàna mandritra ny fotoana anambadiana.
Nisy Frantsay atao hoe Louis Auguste Bertrand mpanoratra tao amin' ny gazety Le Populaire sady komonista ikariana nitantara ny fiovam-pinoany ho Môrmôna tamin' ny taona 1850 sy ny zavatra niainany tamin' ny fiampitana ireo tany lemaka ka nosoratany tao amin' ny Memoire d'un Mormon izany.