polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ແລະເປັນຄົນທີ່ຖານະຢາກຈົນຫຼາຍ ອີກທັງການຮຽນຈົບແຄ່ ປ.1 ແລະໄດ້ເດີນທາງໃນເມືອງກຸງຢູ່ທີ່ສະລັມຄອງເຕີຍ ເຊິ່ງເປັນແຫຼ່ງມົ່ວສຸມຍາເສບຕິດ ແລະໜູກາຍເປັນທາດຂອງຍາເສບຕິດໄປໃນທີ່ສຸດ
ລາວ ໄດ້ປົກຄອງປະເທດໂດຍບໍ່ມີລັດຖະທຳມະນູນ ແລະ ກົດຫມາຍ ໂດຍອາໄສບັນດາຂໍ້ດຳລັດ, ມະຕິຕົກລົງ ແລະ ຄຳສັ່ງຕ່າງໆຂອງລັດ ເປັນບັນທັດຖານໃນການຄູ້ມຄອງສັງຄົມແທນ ເຊິ່ງແກ່ຍາວຈົນມາເຖິງປີ 1988 ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ເຊິ່ງເປັນພັກກຳອຳນາດການປົກຄອງຢູ່ ສ.
ລາວ ຈຶ່ງໄດ້ມີນະໂຍບາຍປະຕິຮູບລະບົບການເມືອງການປົກຄອງຄືນໃຫມ່ ໂດຍສຸມໃສ່ການສ້າງລັດຖະທຳມະນູນ ແລະ ບັນດາລະບົບກົດຫມາຍຂຶ້ນມາ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ ສ.
ລາວ ກາຍມາເປັນລັດທີ່ຄຸ້ມຄອງໂດຍກົດຫມາຍເທື່ອລະກ້າວ; ດວ້ຍເຫດນັ້ນ, ສະພາປະຊາຊົນສູງສຸດ ເຊິ່ງເຮັດຫນ້າທີ່ເປັນອົງການນິຕິບັນຍັດໃນເວລານັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ມີການສ້າງກົດຫມາຍຊຸດທຳອິດຂອງ ສ.
ລາວ ຂຶ້ນມາ ເຊິ່ງແມ່ນກົດຫມາຍອາຍາ ແລະ ບັນດາກົດຫມາຍແພ່ງຈຳນວນຫນຶ່ງພາຍໃນປີດັ່ງກ່າວ; ຫຼັງຈາກນັ້ນອີກ 3 ປີ ສະພາດັ່ງກ່າວຈຶ່ງໄດ້ສ້າງລັດຖະທຳມະນູນສະບັບທຳອິດຂອງ ສ.
ລາວ ຕາມລັດຖະດຳລັດເລກທີ 032/ສປປ ລົງວັນທີ 28 ພຶດສະພາ 2003; ອັນໄດ້ກາຍມາເປັນພື້ນຖານໃຫ້ແກ່ບັນດາກົດຫມາຍຂະແຫນງຕ່າງໆ ໂດຍສະເພາະໃນຂົງເຂດບໍລິຫານ ແລະ ຍຸດຕິທຳ, ລວມເຖິງໃນຂົງເສດເສດຖະກິດ, ວັດທະນະທຳ-ສັງຄົມອີກດວ້ຍ.
ລັດຖະທຳມະນູນ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວແມ່ນກົດໝາຍພື້ນຖານຂອງສປປ ລາວ ເຊິ່ງກຳນົດລະອຽດເຖິງລະບອບການເມືອງ, ລະບອບເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ສິດ ແລະ ພັນທະພື້ນຖານຂອງພົນລະເມືອງລາວ, ຫຼັກການຈັດຕັ້ງ ແລະ ການເຄື່ອນໄຫວຂອງກົງຈັກລັດ ແຫ່ງ ສ.
ພາຍຫຼັງທີ່ກອງປະຊຸ່ມສະໄໝສາມັນເທື່ອທີ 10 ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ ຊຸດທີ ໄດ້ຄົ້ນຄວ້າພິຈາລະນາຢ່າງກ້ວາງຂວາງ ແລະ ເລີກເຊິ່ງ ກ່ຽວກັບເນື້ອໃນການປັບປຸ່ງລັດຖະທຳມະນູນ ສະບັບປັບປຸ່ງ ປີ 2015 ໃນວາລະກອງປະຊຸ່ມຕອນບ່າຍ ຂອງວັນທີ 8 ທັນວາ ປີ 2015
ພະບາດສົມເດັດພະຮາມາທິບະດີ ສີສິນທະລະມະຫາວະຊິລາວຸດ ພະມຸງກຸດເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າ ພະລາຊະທານກຳເໜີດໂຮງຮຽນມະຫາດເລັກຫຼວງຂຶ້ນເມື່ອວັນພະຫັດທີ 29 ທັນວາ ຄ.
ປັດຈຸບັນ ດຳເນິນການສອນໃນລະດັບຊັ້ນປະຖົມສຶກສາປີທີ 4 ເຖິງ ມັດຖະຍົມສຶກສາປີທີ 6 ຕັ້ງຢູ່ທີ່ ຖະໜົນລາຊະວິຖີ ແຂວງດຸສິດ ເຂດດຸສິດ ບາງກອກ
ເປັນເຂດຫນຶ່ງທີ່ອຸດົມສົມບູນມັ່ງຄັ່ງໄປດ້ວຍວັດທະນະທຳຈຸດພິເສດຂອງແຂວງນີ້ ທາງດ້ານວັດທະນະທຳມີບູຮານສະຖານທີ່ເກົ່າແກ່ ປະມານ 7 ສະຕະວັດ ແລະ ໃຫມ່ປະມານ 2 ສະຕະວັດ.
ບູຮານສະຖານທີ່ບັນຈຸສິລະປະລວດລາຍແບບຂອມ ເຊິ່ງເຊື່ອກັນວ່າສ້າງໃນ ສະໄຫມສະຕະວັດທີ 11 ໄດ້ແກ່ຫໍເທວະໄລ, ຜາສາດເຮືອນຫີນເມືອງສອງຄອນ ແລະ ທາດພູບ້ານນາດູ່ ເມືອງ ຈຳພອນ ແລະ ທີ່ເດັ່ນ ໄປກວ່ານັ້ນ ກໍ່ຄືທາດອີງຮັງ ວັດຫນອງລຳຈັນບ້ານຊະຄືນໃຕ້, ວັດທ່າໂສນ, ວັດໄຊະພູມ ແລະ ວັດຈຳພອນ, ວັດດັງກວາງສ້າງຂຶ້ນໃນ ສະຕະວັດທີ 18-19ແລະ ຕົ້ນສະຕະວັດທີ 20ນີ້ເອງ.
ພະທາດອີງຮັງ ເປັນສິລະປະ ແລະ ສະຖາປັດຕະຍະກຳທີ່ສວຍງາມທັງເປັນປູຊະນິຍິສະຖານທີ່ສຳຄັນແຫ່ງຫນຶ່ງຢູ່ ສປປ ລາວ ຕັ້ງ ຢູ່ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ແລະ ປະມານ 15ກິໂລແມັດ ລະຫວ່າງເສັ້ນທາງສະຫວັນເຊໂນ.
ພະທາດກວ້າງດ້ານລະ 9 ແມັດມີລັກສະ ນະເປັນສີ່ລ່ຽມຫຍໍ້ມູມເຫມືອນຫໍຜາສາດເປັນພະທາດແບບປະສົມວິຫານຄືເປັນສະຖານທີ່ປະດິດສະຖານສິ່ງສັກສິດ ເພາະມີປະຕູເຂົ້າອອກ ໄດ້.
ດີແລ້ວ ແມ່ຍິງທີ່ນຸ່ງສົ້ງແອວຕ່ຳແອວສູງແມ່ນບໍ່ສາມາດເຂົ້າໄປກາບໄຫວ້ ແຕ່ສຳລັບແມ່ຍິ່ງທີ່ຈະເຂົ້າໄປກາບໄຫວ້ແມ່ນຕ້ອງໄດ້ນຸ່ງສິ້ນ ແລະ ທາງຜູ້ດູແລພະທາດກໍຈະມີ ບໍລິການເຊົ່າສິ້ນໃຫ້ບໍລິການຢູ່ຂ້າງໃນ.
ຄ່າຜ່ານປະມານ 5.000 ກີບສາວຍຸກໂລກາພິວັດບາງຄົນ ບໍ່ເຄີຍນຸ່ງສິ້ນມາກ່ອນອອກອາການເຂີນໆ ແລະ ຄືມັນຈະຫລຸດຢູ່ເລື້ອຍຕ້ອງຄອຍຈັບໄວ້.
ຂໍ້ຫ້າມບ່ອນນີ້ຄື ຫ້າມແມ່ຍິງເຂົ້າໄປຊັ້ນໃນຂອງຕົວອົງພະທາດ ໄດ້ແຕ່ຂາບໄຫວ້ດ້ານນອກເທົ່ານັ້ນ ແລະ ຈະເຂົ້າບໍລິເວນວັດຈະ ຕ້ອງນຸ່ງສິ້ນເທົ່ານັ້ນ.
ຜູ້ທີ່ຈະໄປຂາບໄຫວ້ພະທາດຫາກຕ້ອງການຊື້ເຄື່ອງບູຊາກໍ່ມີຊາວບ້ານມາວາງຂາຍຢູ່ແຄມທາງກ່ອນເຖິງພະທາດ ສ່ວນຢູ່ບໍລິເວນວັດ ຈະມີແຕ່ທູບທຽນເທົ່ານັ້ນ.
ໃກ້ໆອົງພະທາດຈະມີສາລາຫລັງນ້ອຍໆ ມີພະ ແລະ ແມ່ຊີຫມູນວຽນກັນມາປະຈຳ ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ມີສັດທາເຂົ້າໄປຂໍພອນ ຫລື ຜູ້ແຂນ ຈະບໍລິຈາກ ຫລື ບໍ່ກໍ່ຕາມ.
ອົງພະທາດຈັດເປັນ 3 ຖານຫລຸດຫລັ່ນກັນເປັນລຳດັບຖານລຸ່ມ, ຖານກາງ ເປັນສິລະປະດັ້ງເດີມ, ຖານເທິງ ແລະຍອດພະທາດເປັນ ສິລະປະສະໄຫມລ້ານຊ້າງ.
ກູໂກລ ກໍ່ຕັ້ງໂດຍແລຣ໌ຣີ ເພຈ ແລະ ເຊີຣ໌ເກ ບຣິນ ເລິ່ມການພັດທະນາມາຈາກໂຄງການວິໃຈ ເຊີ່ງເປັນວິທະຍານິພົນ ໃນໄລຍະເວລາທີ່ທັງສອງຮຽນລະດັບປະລີນຍາເອກຢູ່ ມະຫາວິທະຍາໄລ ສະແຕນຟອດ ສະຫະລັດອະເມລິກາ ໃນປີ ຄ.
1996 ໂດຍໃຊ້ຊື່ໂຄງການວ່າ ແບກຮັບ ໂດຍແນໃສ່ເນື້ອໃນໃນການຄົ້ນຫາຂໍ້ມູນໃນອິນເຕິເນັດ ທັງສອງ ເພຈ ແລະ ບຣິນ ໄດ້ຕັດສີນໃຈທົດລອງ ປະສິດທິພາບລະບົບການຄົ້ນຫາຂອງເຂົາເຈົ້າ ເຊີ່ງໄດ້ຈົດທະບຽນຊື່ໂດເມນ ເມື່ອວັນທີ່ 15 ກັນຍາ ຄ.
2004 ໄດ້ປ່ຽນເປັນເປັນບໍລິສັດມະຫາຊົນ ໂດຍການເຂົ້າສູ່ຕະຫລາຫຸ້ນ ແນດສແດກ ໂດຍໃຊ້ດັດຊະນີຊື່ ຫຸ້ນຂອງກູໂກລໃນໄລຍະທີ່ເປີດ ມີມູນຄ່າສູງຂື້ນຫລາກວ່າ 200% ໃນເວລາປິດຕະຫລາດຫຸ່ນຂອງມື້ທຳອິດທີ່ໄດ້ປະກາດ (ປຽບທຽບກັບ ໄປ່ຕູ້ ບໍລິສັດຄົ້ນຫາຂໍ້ມູນໃນອິນເຕິເນັດຂອງຈີນ ມູນຄ່າສູງຂື້ນ 354% ໃນເວລາປິດຕະຫລາດຫຸ່ນຂອງມື້ທຳອິດ ວັນທີ່ 5 ສີງຫາ ຄ.
ກູເກິລໄດ້ລວມຂໍ້ມູນຂອງເວັບໄຊຕ໌ຕ່າງໆ ເຂົ້າໃນຖານຂໍ້ມູນໂດຍໃຊ້ໂປຣແກຣມທີ່ເປີດເວັບໄຊ້ຕ່າງໆດ້ວຍໂຕເອງ ມີຊື່ວ່າສະໄປເດີຣ໌ ຫລື ແມງມູມ ລວມກັບ ອັລກໍຣິທຶມ ສະເພາະ ທີ່ໄດ້ຄິດຄົ້ນໂດຍ ເພຈ ແລະ ບຣິນ ໃນການຈັດລຳດັບຂອງການສະແດງຜົນໃນການຄົ້ນຫາວ່າເວັບໃດຈະມີລຳດັບສູງກວ່າ
ຊື່ "" ມາຈາກຄຳວ່າ "" ມີຄວາມຫມາຍທາງເລກຄະນິດເປັນຈຳນວນມະຫາສານ ເທົ່າກັບ ສິບອຍ ຫລືເລກ 1 ແລ້ວມີເລກ 0 ນຳຫລັງອີກຫນື່ງຮ້ອຍໂຕ 10100 ຊື່ນີ້ເພື່ອສະແດງເຖິງເປົ້າຫມາຍຂອງ ບໍລິສັດ ທີ່ຈະບໍລິຫານຂໍ້ມູນຈຳນວນຫລວງຫລາຍ ແຕ່ອີກແຫລ່ງຂ່າວຫນື່ງບອກວ່າຊື່ ມາຈາກຄວາມຜິດພາດໃນຕອນທີ່ລົງທະບຽນໂດເມັນເນັມ
ໄລຍະຕໍ່ມາບໍລິສັໄດ້ອະນຸຍາໃຫ້ຜູ້ພັດທະນາໂປຣແກຣມອື່ນໆ ສາມາດເອົາຊອສໂຄດຂອງ ກູໂກລໄປໃຊ້ຕໍ່ໄດ້ ໂດຍໃຊ້ຖານຂໍ້ມູນຈາກກູໂກລ ຕົວຢ່າງບໍລິສັຕ່າງໆ ທີ່ໄດ້ນຳໄປໃຊ້ມີດັ່ງນີ້ ອົງການມອຊຊີລ້າ ຜູ້ພັທະນາເວັບເບຣົາວ໌ເຊີຣ໌ ໄຟຟອກ ບໍລິສັດແອບເປີນ ຄອມພິວເຕີຣ໌ ຜູ້ພັທະນາເວັບເບຣົາວ໌ເຊີຣ໌ ຊາຟາຮີ ໃຊ້ໃນແມັກຄອມພິວເຕີຣ໌.
2005 ກູໂກລໄດ້ຊະນະການຟ້ອງໃນສານ ໃນຄະດີທີ່ມີບໍລິສັດຕ່າງໆ ໄດ້ຕັ້ງຊື່ໃກ້ຄຽງ ໄດ້ແກ່ . . ແລະ . ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ໃຊ້ຫລົງເຂົ້າເວັບໄຊຕ໌ ຂອງຕົນ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເສັຍຫາຍຕໍ່ຊື່ສຽງຂອງກູເກີລ
ເວັບໄຊຕ໌ກູເກິລໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຈາກຜູ້ໃຊ້ ເນື່ອງຈາກຄວາມສາມາດໃນການຊອກຫາຂໍ້ມູນໄດ້ຖືກຕ້ອງກັບຄວາມຕ້ອງການຂອງຜູ້ໃຊ້ໄດ້ຫລາຍທີ່ສຸດ ແລະ ມີຂໍ້ມູນຂອງດັດຊະນີການຄົ້ນຫາຫຼາຍກວ່າ 8,000 ລ້ານເວັບໄຊ (ຂໍ້ມູນເມື່ອເດືອນມິຖຸນາ ຄ.
ກູເກິລ ຫຼື ກູໂກລ ເປັນຊື່ຂອງເວັບໄຊທີ່ໂດ່ງດັງຈາກການບໍລິການອິນເຕີເນັດ ຫືຼ ເອີ້ນວ່າເຄື່ອງມືຊອກຫາຢູ່ໃນອິນເຕີເນັດ ແລະ ເປັນຊື່ຂອງບໍລິສັດພັດທະນາເວັບໄຊກູເກິລ
ລະບົບຈັດລຳດັບຄວາມກ່ຽວຂ້ອງຂອງແຕ່ລະເວັບຂອງກູໂກລ ທີ່ເອີ້ນວ່າ ເພຈແລ້ງຄ໌ ຫລືອອັນດັບເວັບ ໄດ້ຈົດສິດທິບັດໃນ ຄ.
ໃນປະຈຸບັນມີບັນດາຜູ້ໃຊ້ອິນເຕີເນັດຈຳນວນຫຼາຍ ຫລົງໄຫລກັບກູເກິລ ເຖີງຂັ້ນໄດ້ແຕ່ງເພງອຸທິດໃຫ້ກັບຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງກູເກິລ
ວັນນະຍຸດ ໝາຍເຖິງ ລະດັບສຽງ ຫຼື ເຄື່ອງໝາຍແທນລະດັບສຽງ ເຊິ່ງກຳກັບພະຍາງຂອງຄຳໃນພາສາ.
ສຽງວັນນະຍຸດນຶ່ງອາດມີລະດັບສຽງຕ່ຳ ສຽງສູງ ພຽງຢ່າງດຽວ ຫຼືແມ່ນການທອດສຽງຈາກລະດັບສຽງນຶ່ງ ໄປຍັງອີກລະດັບສຽງນຶ່ງ ກໍໄດ້.
ຄືກັນກັບພາສາລາວ ທຸກຄຳທີ່ກ່າວຂ້າງເທິງ ລ້ວນແຕ່ປະກອບດ້ວຍສຽງພະຍັນຊະນະ ດຽວກັນ ແລະ ສະຫຼະ ̂ ດຽວກັນ ແຕ່ມີສຽງວັນນະຍຸດເຊິ່ງແຕກຕ່າງກັນ.
ໃນພາສາວັນນະຍຸດ ທຸກພະຍາງມີລະດັບສຽງກຳໜົດໄວ້ແລ້ວ ສະນັ້ນ ພະຍາງສອງພະຍາງສາມາດມີພະຍັດຊະນະ ເຊິ່ງຄືກັນໄດ້ ແລະ ສະຫຼະ ເຊິ່ງຄືກັນໄດ້ ແຕ່ສາມາດມີວັນນະຍຸດເຊິ່ງບໍ່ຄືກັນ.
ທຸກຄຳທີ່ກ່າວຂ້າງເທິງ ຍົກເວ້ນ ກາ ລ້ວນແຕ່ປະກອບດ້ວຍສຽງພະຍັນຊະນະ ດຽວກັນ ແລະ ສະຫຼະ ̂ ດຽວກັນ ແຕ່ມີສຽງວັນນະຍຸດເຊິ່ງແຕກຕ່າງກັນ ອັນປ່ຽນຄວາມໝາຍຂອງຄຳໄດ້.
ອາກາສະ ຮິໂຣຊິ ແລະເພື່ອສືບຫາເບາະແສຮ່ອງຮອຍຂອງຊາຍຊຸດດຳແລະເພື່ອນຳຍາແກ້ພິດກັບມາ ຈຶງໄດ້ໄປຢູ່ກັບໂມຣິ ຣັນໝູ່ຕັ້ງແຕ່ສະໄໝເດັກທີ່ສຳນັກງານນັກສືບໂມຣິ ເຊິ່ງພໍ່ຂອງຣັນ ໂມຣິ ໂຄໂກໂຮ່ແມ່ນນັກສືບເອກະຊົນ ແຕ່ໂຄໂກໂຮ່ແມ່ນນັກສືບທີ່ເພິ່ງພາບໍ່ໄດ້ເລີຍ ໂຄນັນເຊິ່ງແມ່ນຮ່າງເດັກຂອງຊິນອິຈິຈຶງໄດ້ໃຊ້ອຸປະກອນທີ່ປະດິດໂດຍດຮ.
ອາກາສະ ຮິໂຣຊິຊ່ອຍຄີ່ຄາຍຄະດີຕ່າງໆ ແທນໂຄໂກໂຮ່ເພື່ອໃຫ້ໂຄໂກໂຮ່ມີຊື່ສຽງຂຶ້ນມາ ແລະລໍຜູ້ຈ້າງວານທີ່ຈະໄດ້ເບາະແສຂອງຊາຍຊຸດດຳ ຊິນອິຈິເພາະຢູ່ໃນຮ່າງຂອງເດັກຈຶງຕ້ອງກັບໄປຮຽນຊັ້ນປະຖົມສຶກສາປີທີ 1 ທີ່ໂຮງຮຽນປະຖົມເທຕັນໃໝ່ອີກຄັ້ງ ແລະໄດ້ກໍ່ຕັ້ງຂະບວນການນັກສືບເຍົາວະຊົນກັບໝູ່ຮ່ວມຊັ້ນຢ່າງໂຍຊິດະ ອາຍູມິ, ຊຶບຸລາຍະ ມິຊຶຮິໂກະ, ແລະໂຄຈິມະ ເກັນຕະ
ນອກຈາກຍອດນັກສືບຈິ໋ວໂຄນັນຈະຖືກຕີພິມເປັນປື້ມກາຕູນແລ້ວຍັງໄດ້ມີການນຳມາດັດແປງເຮັດເປັນກາຕູນຊີລີ້ໂທລະທັດໂດຍແອນິເມຊັ່ນສະຕູດິໂອໂອໂຕກຽວມູຟວີ່ຊິນຊະ ໂດຍມີຜູ້ກຳກັບຢ່າງໂຄດະມະ ເຄນຈິ ແລະຍາມາໂມະໂຕະ ຍາຊຸຍຈິໂຣ່ເຊິ່ງນຳອອກອາກາດຜ່ານສະຖານີໂທລະພາບນິບປອນ, ສະຖານີໂທລະພາບໂຍມິອຸຣິ ແລະສະຖານີໂທລະພາບແອນິແມກຊ໌ຕັ້ງແຕ່ວັນທີ 8 ມັງກອນ ຄ.
1996 ດ້ວຍກະແສຕອບຮັບທີ່ດີຂອງຍອດນັກສືບຈິ໋ວໂຄນັນຈຶງໄດ້ມີການຈັດເຮັດກາຕູນຮູບເງົາເຊິ່ງອອກສາຍຊ່ວງສັບດາຫຍຸດຍາວຕັ້ງແຕ່ວັນທີ 29 ເມສາ ເຖິງວັນທີ 5 ພຶດສະພາຂອງຍີ່ປຸ່ນ ຂອງທຸກໆ ປີ ອີກທັງຍັງມີການຈັດເຮັດຊີລີ້ຄົນສະແດງອີກດ້ວຍ
ຍອດນັກສືບຈິ໋ວໂຄນັນ ແມ່ນກາຕູນຍີ່ປຸ່ນເລື່ອງຍາວແນວສືບສວນສອບສວນເລື່ອງແລະພາບໂດຍອາໂອຍາມ່າ ໂກໂຊ ເຊິ່ງຕີພິມບົນນິດຕະຍະສານຮາຍສັບດາໂຊເນັງຊັນເດ ຕັ້ງແຕ່ ຄ.
1994 ໂດຍຖືກຕີພິມໃນຫຼາຍພາສາດ້ວຍກັນ ນອກຈາກພາສາຍີ່ປຸ່ນແລ້ວຍັງມີພາສາອັງກິດ, ພາສາຈີນ, ພາສາອິນໂດເນເຊຍ, ພາສາຟິນແລນ, ພາສາຝະລັ່ງ, ພາສາໂຮນລັງ, ພາສາເຢຍລະມັນ, ພາສາອິຕາລີ, ພາສາມາເລເຊຍ, ພາສາເກົາຫຼີ, ພາສາແອສະປາຍ, ພາສາກາຕາລັງ, ພາສາສະວີເດນ, ພາສານໍເວ, ພາສາດານມາກ, ພາສາຫວຽດນາມ, ພາສາຟິລິບປິນແລະພາສາໄທ
ເຊໂດນເປັນລຳນ້ຳໃຫຍ່ທີ່ໄຫລລົງແມ່ນ້ຳຂອງ ຢູ່ເມືອງປາກເຊ, ສ່ວນ "ນ້ຳຊັນ" ຢູ່ແຂວງບໍລິຄຳໄຊນັ້ນ ເປັນລຳນ້ຳທີ່ສ້າງແຮງບັນດານໃຈໃຫ້ກັບສຸລິວັດ ລັດຕະນະສະຫວັນ ກະວີຫນຸ່ມ ຂອງສະຫວັນນະເຂດຈົນ ເຖິງກັບປະພັນເພງ "ກຸຫລາບປາກຊັນ" ໄວ້ເມື່ອເຄິ່ງສະຕະວັດທີ່ແລ້ວ.
ເພງກຸຫລາບປາກຊັນນີ້ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນ ດີສ່ວນ "ເຊຈຳ ພອນ" ເປັນສູນລວມແຫ່ງສິລະປະວິທະຍາການ ແລະ ພູມປັນຍາດັ້ງເດີມອີກແຫ່ງຫນຶ່ງຂອງແຂວງນີ້, ຫມູ່ບ້ານທີ່ຕັ້ງຢູ່ ແຄມຝັ່ງເຊຈຳພອນ ຢູ່ທາງທິດຕາເວັນອອກຂອງເມືອງຄັນທະບູລີ ໄປປະມານ 60 ກິໂລແມັດ ມີຄວາມເປັນມາຍາວນານ ແຕ່ກ່ອນທ້ອງ ຖິ່ນດັ່ງກ່າວປະກອບດ້ວຍຫມູ່ບ້ານໃຫຍ່ໆຄື ບ້ານຫນອງລຳຈັນ, ບ້ານຊະຄືນ ແລະ ເມືອງສອງຄອນດອນດົງ.
ດ້ານນອກຂອງຕົວເມືອງຕາມເສັ້ນທາງຫລວງຫມາຍເລກ 13 ເໜືອ ຫຼື ເລກ 1 ເຊິ່ງເປັນເສັ້ນທາງຫຼັກທາງດ້ານການຂົນສົ່ງສິນຄ້າ, ການໄປມາຫາສູລະຫວ່າງແຂວງຕ່າງໆ ແລະ ເປັນເສັ້ນທາງຜ່ານຂອງການຂົົນສົ່ງສິນຄ້າລະຫວ່າງປະເທດ.
ຫາງຈາກໃຈກາງຂອງຕົວເມືອງ ເມືອງໄຊ ປະມານ 11 ກິໂລແມັດ ພວກເຮົາຈະພົບກັບນ້ຳຕົກຕາດທີສວຍສົດງົດງາມ ແລະ ມີນ້ຳໄຫຼ່ຕະຫອດປີ ເຊິ່ງເປັນສະຖານທີຜັກຜ່ອນຍອນໃຈ ຂອງຊາວເມືອງໄຊ ແລະ ແຂກຕ່າງດ່າວທ້າວຕ່າງເມືອງ ທີເຂົ້າມາທ່ຽວຊົມທັດສະນິຍະພາບທາງພາກເໜືອຂອງລາວ.
ໂດຍສະເພາະແມ່ນນິຍົມກັນທ່ຽວຊົມທິວທັດຂອງທຳມະຊາດ ເຊິ່ງວ່າ ນ້ຳຕົກດັ່ງກ່າວມີຊື່ວ່າ: ນ້ຳຕົກຕາດຫຼັກສິບເອັດ.
ໃນນ້ຳຕົກທີ່ໄຫລ ຜ່ານໂງ່ນຫີນລົງສູ່ແມ່ນ້ຳທາລະຫວ່າງທາງຈະພົບກັບວິວທິວທັດທີ່ສວຍງາມ, ຫມູ່ບ້ານຊົນເຜົ່າເຊັ່ນ: ເຜົ່າອາຄາ, ມົ້ງ, ຢ້າວ, ຂະມຸ.
ໃນປີ1279ໃນຕອນທ້າຍຂອງລາຊະວົງຊົ້ງ ໃນຕອນຕົ້ນຂອງລາຊະວົງຢວນ ຊົນເຜົ່າຈີນຫໍໍ້ກໍ່ໄດ້ຍາ້້້ຍເຂົ້າມາຢູ່ແລ້ວ.
ໃນປີ1644 ຫຼັງຈາກການສີ້ນສຸດຂອງລາຊະອານາຈັກມິງ ໃນໄລຍະເບື້ອງຕົ້ນຂອງລາຊະວົງຊິງ ຊົນເຜົ່າຈີນຫໍ້ກໍ່ໄດ້ໝີໄປປະເທດລາວແລະເຂດອ້ອມຂ້າງ ທຸກໆຄັ້ງທີ່ມີການປ່ຽນແປງລາຊະວົງ ຈະມີຊົນເຜົ່າຈີນຫໍ້ໜີເຂົ້າມາປະເທດລາວ ແລະເຂດອ້ອມແອ້ມ.
1991 ຈຶງໄດ້ໂອນເມືອງປາກທາ ແລະ ເມືອງຜາອຸດົມ ໃຫ້ໄປຂຶ້ນກັບການປົກຄອງຂອງແຂວງບໍ່ແກ້ວ.
ມໄຊ ເປັນບ່ອນ ພັກຜ່ອນ, ມາທາງທິດຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ຈະເຫັນຍອດພະທາດສີທອງສຸກ ຕັ້ງຢູ່ເທິງເນີນພູໃຈກາງເມືອງຊື່ວ່າ: ພູພະທາດ, ເຊິ່ງເປັນສາ ສະຫນາສະຖານທີ່ສຳຄັນຂອງຊາວລາວ ແລະ ເປັນຈຸດທີ່ສາມາດຊົມວິວທິວທັດ ໄດ້ຮອບຄອບເມືອງທ່າມກາງການຖືກອ້ອມຮອບດ້ວຍພູ ສະຫລັບສັບຊ້ອນ.
ເມື່ອບໍ່ດົນມານີ້ປະມານປີ1980 ຊົນເຜົ່າຫໍ້ພາກສ່ວນໜຶ່ງແມ່ນຍ້າຍມາຈາກແຂວງຜົ້ງສາລີ ໃນປັດຈຸບັນຊົນເຜົ່າຈີນຫໍ້ສ່ວນຫຼາຍອາໄສຢູ່ໃນຕົວເມືອງແລະສ່ວນຫຼາຍກໍ່ເຮັດທຸລະກິດ.
ແຂວງອຸດົມໄຊເປັນແຂວງທີ່ມີຫຼາຍຊົນເຜົ່າອາໄສຢູ່ມີຊົນເຜົ່າໄທລື້,ໄທດຳ,ຈີນຫໍ່ ,ອາຄາ,ມົ້ງ,ຢາ້ວ,ແລະຊົນເຜົ່າອື່ນໆ.
ແຂວງອຸດົມໄຊ ແມ່ນໜຶ່ງໃນແຂວງຂອງປະເທດລາວທີ່ຕັງຢູ່ທາງທິດຕະເວັນຕົກສຽງເໜືອຂອງປະເທດ
ກາບກອນ ຫຼື ການແຕ່ງກອນ ແມ່ນສີລະປະປະເພດນຶ່ງທີ່ຖືກຈັດເຂົ້າໃນວິຊາທີ່ຄົນບູຮານຖືວ່າເປັນວິຊາທີ່ສຳຄັນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນຜູ້ທີ່ຈະເປັນເຈົ້າຊີວິດ ນອກຈາກວິຊາອື່ນໆ ເພີ່ນຈຳຕ້ອງໄດ້ສຶກສາວິຊານີ້ນຳ, ການແຕ່ງກອນບໍ່ຍາກສຳລັບຜູ້ມີພອນສະຫວັນ ແລະພອນສະແຫວງ ພຽງແຕ່ເຮົາແຕ່ງໃຫ້ຖືກຫຼັກ ແລະແຕ່ງເປັນປະຈຳ ສຶກສານຳຜູ້ທີ່ຂຽນດີ ໂດຍການອ່ານ ພວກເຮົາກໍຈະແຕ່ງໄດ້ສະບາຍ.
ການແຕ່ງກາບກອນ ແມ່ນມີຫຼາຍວິທີ ແຕ່ວິທີທີ່ຊາວລາວນິຍົມໃຊ້ແມ່ນກອນຫົວສາມທ້າຍສີ ຊຶ່ງປະກອບ ສີ່ວັກ ທີ່ມີການຈັກວາງສຽງໄປຕາມ ສຽງສາມັນ ສຽງເອກ ສຽງໂທ
ການຈັດຕັ້ງກາບກອນຂອງລາວໃນສະຕະວັດທີ 21 ນີ້ເກີດຂຶ້ນໃໝ່ໃນເດືອນ ສິງຫາ 2010, ຕົ້ນກຳເນີດຢູ່ທີ່ສະຫະຣັດອະເມຣິກາ ແລະແຜ່ຂຍາຍອອກໄປທົ່ວທຸກມຸມໂລກ.
ຊື່ເປັນທາງການເອີ້ນວ່າ "ວົງການກະວີນິພົນລາວທົ່ວໂລກ" ໃນນີ້ເຮົາສາມາດອ່ານ "ສັງສິນໄຊ" "ສານລຶພສູນ" "ຜຍາລາວລ້ານຊ້າງ" ແລະຄຳກອນຂອງລາວໃນຍຸກສໄມປັດຈຸບັນຫລາຍພັນບົດ ທີ່ສ້າງເປັນ"ອີບຸກກາບກອນ".
ກາບກອນທີ່ດີຕ້ອງມີການສຳພັດທີ່ດີ ແລະມີການແຈກສຽງ ສາມັນ ສຽງເອກ ສຽງໂທ ໃຫ້ຖືກບ່ອນ ຖ້າບໍ່ດັ່ງນັ້ນ ກອນນັ້ນກໍຈະບໍ່ເປັນຕາຟັງ ແລະຜູ້ອ່ານຈະມີຄວາມຮູ້ສຶກຄ້າຄືກັບຕົນແຄ້ນເຂົ້າໃນເວລາອ່ານ.
ຖ້າຫາກມີການສຳພັດ ແລະຈັດວາງສຽງໃຫ້ຖືຕາມຫຼັກກອນນັ້ນກໍຈະອ່ານງ່ານ ແລະເປັນຕາອອນຊອນດັ່ງສາຍນໍ້າໄຫຼ.
ໃຫ້ທ່ານສຶກສາ ແລະແອບຂຽນຕາມນີ້ ຈະຂຽນຍາວ ຂຽນສັ້ນປານໃດກໍໄດ້ ແຕ່ຕ້ອງຈັດວາງສຽງໃຫ້ໄດ້.
ຕະ­ຫຼອດ​ໄລ­ຍະ 5 ປີ­ຜ່ານ­ມາ ອພສ ຂັ້ນ​ຕ່າງໆ ໄດ້​ເຮັດ​ໜ້າ­ທີ່​ຂອງ​ຕົນ ຕາມ​ພາ­ລະ​ບົດ­ບາດ​ໃນ​ການ​ເຕົ້າ­ໂຮມ​ຄວາມ​ສາ­ມັກ­ຄີ​ພຣະ​ສົງ-ສາ­ມະ­ເນນ ພຸດ​ທະ​ສາ​ສະ​ນິ​ກະ​ຊົນ ແລະ ອອກ​ຕົນ​ຍາດ​ໂຍມ​ລາວ​ບັນ­ດາ­ເຜົ່າ ອັນ​ໄດ້​ເຮັດ​ໃຫ້​ພຣະ​ສົງ-ສາ­ມະ­ເນນ ພໍ່​ແມ່​ປະ­ຊາ­ຊົນ​ລາວ​ບັນ­ດາ­ເຜົ່າ ຊັ້ນ​ຄົນ ແລະ ທຸກ​ເພດ​ທຸກ​ໄວ ໃນ​ຂອບ​ເຂດ​ທົ່ວ​ປະ­ເທດ ເປັນ​ເຈົ້າ​ການ​ເສີມ​ຂະ­ຫຍາຍ​ມູນ­ເຊື້ອ​ອັນ​ດີ­ງາມ​ຂອງ​ຊາດ ມີ​ຄວາມ​ສາ­ມັກ­ຄີ.
ບັນ­ດາ ອພສ ຂັ້ນ​ຕ່າງໆ ໄດ້​ເອົາ­ໃຈ­ໃສ່​ເທ­ສະ­ໜາ​ສັ່ງ­ສອນ​ພຣະ​ສົງ-ສາ­ມະ­ເນນ​ທາງ​ດ້ານ​ຫຼັກ​ສິ­ລະ​ທຳ ແລະ ໃຫ້​ນັບ­ຖື​ກົດ​ລະ­ບຽບ​ຂອງ​ບ້ານ​ເມືອງ​ຢ່າງ​ເຄັ່ງ​ຄັດ ຢຶດ​ພຣະ​ທຳ​ມະ​ວິ­ໄນ​ເປັນ​ຫຼັກ ທຸງ­ໄຊ​ໃນ​ການ​ດຳ­ລົງ​ຊີ­ວິດ ຕິດ​ພັນ​ກັບ​ນ້ຳ­ໃຈ​ຮັກ​ຊາດ ພ້ອມ​ດຽວ​ກັນ​ນັ້ນ ກໍ​ເລົ່າ­ຄືນ​ມູນ­ເຊື້ອ​ອັນ​ສະ­ຫງ່າ​ລາ­ສີ​ຂອງ ອພສ ເພື່ອ​ໃຫ້​ພຣະ​ສົງ​ລຸ້ນ​ໃໝ່​ໄດ້​ຮູ້­ຈັກ ແລະ ສືບ​ທອດ​ມູນ­ເຊື້ອ​ອັນ​ດີ­ງາມ​ຂອງ​ຊາດ.
ທ່ານ ສີສະຫວາດ ແກ້ວບຸນພັນ ຫຼື ຊື່ເດີມແມ່ນ ອຳຄາ ເກີດເມື່ອວັນທີ 01 ພຶດສະພາ ປີ 1928 ທີ່ບ້ານ ຫ້ວຍກະລືມ, ຕາແສງເມືອງປົວ, ເມືອງຊຳເໜືອ, ແຂວງຫົວພັນ.
ຕອນເພິ່ນໄດ້ 14 ປີ, ແມ່ຂອງເພິ່ນກໍໄດ້ຈາກໄປ, ສ່ວນພໍ່ກໍເປັນກຸລີຮັບຈ້າງໃຫ້ຝຣັ່ງ.
ນະຕອນນັ້ນກອງຮ້ອຍທີີ່ສັງກັດຢູ່ ເຄື່ອນໄຫວຢູ່ຂອບເຂດບ້ານ ນາຮາມ, ຕາແສງເມືອງພູນ, ເມືອງໂສຍ.
ຫຼັງຈາກນັ້ນເພິ່ນໄດ້ຖືກຄັດເລືອກໃຫ້ໄປພົບທ່ານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ພ້ອມກັບທ່ານຄຳພັນ, ທ່ານແຢ້ວ ແລະ ທ່ານ ມາ ໄຂຄຳພິທູນເຊິ່ງເປັນຜູ້ນຳພາໄປຫາທ່ານໃນຄັ້ງນີ້ ທີີ່ເມືອງແຖ້ງກູ, ປະເທດຫວຽດນາມ ໂດຍໃຊ້ເວລາໃນການເດີນທາງໄປຮອດປະມານ 10 ວັນ.
ໃນຊ່ວງເວລາ 3 ເດືອນທີ່ເພີ່ນໄດ້ຢູ່ກັບທ່ານ, ທ່ານໄດ້ປ່ຽນຊື່ເພິ່ນຈາກ "ຊຽງອາຄຳ"ເປັນ"ສີສະຫວາດ" ຍ້ອນທ່ານເຫັນວ່າ ເພິ່ນຄົນທີ່ສະຫຼາດຫຼັກແຫຼມວ່ອງໄວ.
1941 ຄຳວ່າ "ລາດາ " ໃນພາສາອັງກິດສະກົດດ້ວຍອັກສອນໂຕພິມໃຫຍ່ ແມ່ນ ແລະຫຍໍ້ມາຈາກຄຳວ່າ ຢ່າງໃດກໍດີໃນໄລຍະຫຼັງ ຄຳນີ້ໄດ້ກາຍເປັນຄຳທົ່ວໄປໃນພາສາອັງກິດ ຈຶ່ງພົບພໍ້ເຫັນການສະກົດດ້ວຍໂຕພິມນ້ອຍແທນ.
ລາດາ ຫຼື ເລດາ ແມ່ນລະບົບທີ່ໃຊ້ຄື່ນແມ່ເຫຼັກໄຟຟ້າເປັນເຄື່ອງມືໃນການລະບຸໄລຍະ , ຄວາມສູງ ລວມເຖິງທິດທາງຫຼືຄວາມໄວໃນການເຄື່ອນທີ່ຂອງວັດຖຸ.
ຈາກນັ້ນໄດ້ສະແດງຝີມືອີກຄັ້ງໃນຮູບເງົາເລື່ອງໂຫມໂຮງ ຂອງອິດທິສຸນທອນ ວິໄຊລັກ ຈົນຖືກເຂົ້າສະເໜີຊື່ຊິງຮາງວັນຮູບເງົາແຫ່ງຊາດ ສຸພັນນະຫົງ ປະຈຳປີ ພ.
2522 ປະຈຸບັນແມ່ນນັກສະແດງອິສະລະມີຜົນງານເຂົ້າມາຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ມີຜົນງານລະຄອນທາງຊ່ອງ 3 ຊ່ອງ 5 ແລະ ຊ່ອງ 7
ການປະຕິບັດທັມທຸກຂັ້ນຕອນ ລວມລົງໃນຫມັກອັນປະກອບດ້ວຍອົງ8ນີ້ ເມຶ່ອລວບລວມເຂົ້າກັນແລ້ວເຫຼຶອພຽງ3ຄື: ສິນ-ສະມາຖິ ແລະ ປັນຍາ ສະຫຼຸບສັ້ນໆກໍ່ຄື:
ການມີສື່ການເກັບຮັກສາເອກະສານປະເພດຕ່າງໆເຊັ່ນ ແລະ , , ຮາດດິດຄວາມອາດສາມາດສູງ, , , , ຄວາມລະອຽດສູງ ແລະ - , ແລະເຄື່ອງບັນທຶກວິດີໂອດິຈິຕອລຄລາວ.
ຜູ້ຊົມເພື່ອເບິ່ງເອກະສານທີ່ບັນທຶກໄວ້ລ່ວງໜ້າ, ເຊັ່ນ: ຮູບເງົາ, ຢູ່ເຮືອນຕາມຕາຕະລາງເວລາຂອງຕົນເອງ.
ສໍາລັບເຫດຜົນຫຼາຍຢ່າງ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນຄວາມສະດວກສະບາຍຂອງການດຶງຂໍ້ມູນຈາກໄລຍະໄກ, ການເກັບຮັກສາໂທລະທັດແລະວິດີໂອການຂຽນໂປຼແກຼມໃນປັດຈຸບັນກໍ່ເກີດຂື້ນໃນຄລາວ .
ໃນຕອນທ້າຍຂອງທົດສະວັດທໍາອິດຂອງປີ 2000, ການຖ່າຍທອດໂທລະພາບດິຈິຕອນເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃນຄວາມນິຍົມ.
ການພັດທະນາອີກອັນຫນຶ່ງແມ່ນການເຄື່ອນຍ້າຍຈາກໂທລະພາບມາດຕະຖານ ໄປຫາໂທລະພາບຄວາມລະອຽດສູງ , ເຊິ່ງສະຫນອງຄວາມລະອຽດສູງກວ່າຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.
ນັບຕັ້ງແຕ່ປີ 2010, ດ້ວຍການປະດິດໂທລະພາບອັດສະລິຍະ, ໂທລະພາບອິນເຕີເນັດໄດ້ເພີ່ມຄວາມພ້ອມຂອງລາຍການໂທລະທັດ ແລະຮູບເງົາຜ່ານອິນເຕີເນັດໂດຍຜ່ານການບໍລິການຖ່າຍທອດວິດີໂອເຊັ່ນ , , ແລະ .
ໂທລະພາບໄດ້ກາຍເປັນຮູບແບບການທົດລອງທີ່ຂີ້ຮ້າຍໃນທ້າຍຊຸມປີ 1920, ແຕ່ວ່າພຽງແຕ່ຫຼັງຈາກຫຼາຍປີຂອງການພັດທະນາຕື່ມອີກແມ່ນເຕັກໂນໂລຢີໃຫມ່ທີ່ຕະຫຼາດໃຫ້ກັບຜູ້ບໍລິໂພກ.
ຫຼັງຈາກສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ 2, ການປັບປຸງຮູບແບບການອອກອາກາດທາງໂທລະພາບຂາວດຳໄດ້ກາຍເປັນທີ່ນິຍົມໃນສະຫະລາຊະອານາຈັກ ແລະ ສະຫະລັດ, ແລະເຄື່ອງໂທລະທັດໄດ້ກາຍເປັນເລື່ອງທຳມະດາຢູ່ໃນບ້ານເຮືອນ, ທຸລະກິດ ແລະ ສະຖາບັນຕ່າງໆ.
ໃນ​ຊຸມ​ປີ 1950, ໂທລະ​ພາບ​ເປັນ​ສື່​ກາງ​ຕົ້ນ​ຕໍ​ສໍາ​ລັບ​ການ​ມີ​ອິດ​ທິ​ພົນ​ຄວາມ​ຄິດ​ເຫັນ​ຂອງ​ສາ​ທາ​ລະ​ນະ​.
ໃນກາງຊຸມປີ 1960, ການກະຈາຍສຽງສີໄດ້ຖືກນຳສະເໜີຢູ່ໃນສະຫະລັດ ແລະປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວອື່ນໆ.
ໂທລະພາບ, ບາງຄັ້ງຖືກຫຍໍ້ເປັນໂທລະພາບ, ເປັນສື່ໂທລະຄົມເພື່ອສົ່ງຮູບພາບ ແລະສຽງເຄື່ອນທີ່.
ຖະໜົນສຸກສະຫວັດ ເລິ່ມຕັ້ງແຕ່ຊອຍສຸກສະຫວັດ 1 ໄປຈົນຮອດຊອຍສຸກສະຫວັດ 60 ຮວມທັງໝົດ 44 ຊອຍ
ຖະໜົນລາດບູລະນະ ເລິ່ມຕັ້ງແຕ່ຊອຍລາດບູລະນະ 1 ຮອດຊອຍລາດບູລະນະ 48 ຮວມທັງໝົດ 45 ຊອຍ
ຖະໜົນປະຊາອຸທິດ ເລິ່ມຕັ້ງແຕ່ຊອຍປະຊາອຸທິດ 1 ຮອດຊອຍປະຊາອຸທິດ 37 ຮວມທັງໝົດ 31 ຊອຍ
ແລະພາຍຫຼັງໄດ້ມີການຍຸບຮວມຈັງຫວັດທົນບຸລີແລະຈັງຫວັດພະນະຄອນ ປ່ຽນຖານະເປັນນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີແລະກຸງເທບມະຫານະຄອນ ເຊິ່ງໄດ້ປ່ຽນການຮຽກຕຳບົນແລະອຳເພີໃໝ່ດ້ວຍ ອຳເພີລາດບູລະນະຈຶ່ງໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງຖານະແມ່ນ ເຂດລາດບູລະນະ ຈົນກະທັ່ງໃນປີ ຄ.
1997 ໄດ້ມີປະກາດກະຊວງມະຫາດໄທແບ່ງພື້ນທີ່ທາງທິດໃຕ້ຂອງເຂດລາດບູລະນະອອກໄປຈັດຕັ້ງເປັນເຂດທຸ່ງຄຸ
ທ້ອງທີ່ເຂດລາດບູລະນະເດີມແມ່ນເຂດແດນໜຶ່ງຂອງກຸງທົນບຸລີ ເມື່ອສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດຊົງສະຖາປະນາເມືອງນີ້ເປັນນະຄອນຫຼວງ ຕໍ່ມາໃນຊ່ວງປະຕິຮູບການປົກຄອງ ບໍລິເວນນີ້ໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງແມ່ນ ອຳເພີລາດບູລະນະ ຂຶ້ນຢູ່ກັບຈັງຫວັດທົນບຸລີ
ອຳເພີລາດບູລະນະໄດ້ຖືກໂອນໄປເປັນເຂດປົກຄອງຂອງຈັງຫວັດນະຄອນເຂື່ອນຂັນ ຢູ່ຊ່ວງໜຶ່ງ ຈົນກະທັ່ງຈັງຫວັດນີ້ຖືກຍຸບລົງເປັນອຳເພີໃນຈັງຫວັດສະໝຸດປາການ ອຳເພີລາດບູລະນະຈຶ່ງກັບມາຢູ່ໃນເຂດການປົກຄອງຂອງຈັງຫວັດທົນບຸລີອີກຄັ້ງ
ຕັ້ງຢູ່ທາງຕາເວັນຕົກຂອງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ ແລະຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດຕາກສິນ ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບກັບເຂດຂ້າງຮຽງຕາມເຂັມໂມງດັ່ງນີ້
ທິດໃຕ້ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດທຸ່ງຄຸ ມີລຳລາງສາທາລະນະ ຄອງແຈງຮ້ອນ ລຳລາງສາທາລະນະຄອງຂ້າງໂຮງຮຽນຂະຈອນໂລດ ຄອງລາດບູລະນະ ຄອງຕາທຽບ ແລະລຳລາງສາທາລະນະແມ່ນເສັ້ນແບ່ງເຂດ
ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດປົກຄອງ ຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດຕາກສິນ ເຊິ່ງຖືເປັນແຫຼ່ງຈ້າງງານໃໝ່ ບ່ອນຢູ່ໜາແໜ້ນຫຼາຍ ແລະສູນທາງລາຊະການທາງທິດຕາເວັນຕົກຂອງບາງກອກ
ທິດຕາເວັນອອກ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດຍານນາວາ ແລະອຳເພີພະປະແດງ ມີແນວກຶ່ງກາງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາແລະຄອງບາງເພິ່ງແມ່ນເສັ້ນແບ່ງເຂດ
ທິດຕາເວັນຕົກ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດຈອມທອງ ມີຄອງກໍໄຜ່ຂວດ ຄອງຍາຍຈຳປີ ຄອງບາງປະແກ້ວແລະຖະໜົນສຸກສະຫວັດແມ່ນເສັ້ນແບ່ງເຂດ
ທິດເໜືອ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດທົນບຸລີແລະເຂດບາງຄໍແຫຼມ ມີຄອງດາວຄະນອງແລະແນວກຶ່ງກາງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາແມ່ນເສັ້ນແບ່ງເຂດ
ຖະໜົນສາຍຮອງ ມີທັ້ງໝົດ 3 ສາຍໄດ້ແກ່ ຖະໜົນລາດພັດທະນາ ຊອຍສຸກສະຫວັດ 13 ແລະຖະໜົນຈອມທອງບູລະນະ
ກ້ວຍໄດ້ຫັນມາຫຼີ້ນການເມືອງທ້ອງຖິ່ນທີ່ຈັງຫວັດອຸຕະລະດິດ ບ້ານເກີດ ເຄີຍເປັນທີປຶກສານາຍົກອົງການບໍລິຫານສ່ວນຈັງຫວັດອຸຕະລະດິດ ແລະເປັນໜຶ່ງໃນຄະນະເຮັດວຽກຂອງນາຍໄຕລົງ ສຸວັນຄີລີ ແລະໄດ້ປະກາດໂຕເປັນຜູ້ສະມັກຮັບເລືອກຕັ້ງສະມາຊິກາສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນ ຈັງຫວັດອຸຕະລະດິດ ໃນນາມພັກປະຊາທິປັດ ເມື່ອ ຄ.
2010 ແລະແມ່ນຜູ້ສະມັກໃນເຂດ 3 ຈັງຫວັດອຸຕະລະດິດ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍ ອຳເພີຕຣອນ ອຳເພີລັບແລ ແລະອຳເພີພິໄຊ ໃນການເລືອກຕັ້ງເມື່ອປີ ຄ.
1956 ທີອຳເພີທອງແສນຂັນ ຈັງຫວັດອຸຕະລະດິດ ແມ່ນລູກຊາຍຂອງນາຍບຸນຈັນແລະນາງບຸນທຳ ຄົມຂຳ ພໍ່ເປັນຫົວໜ້າຄະນະລິເກ "ສະຫວັນຖາວອນ" ແລະໄດ້ຍ້າຍໄປຢູ່ກັບພໍ່ທີ່ສຸໂຂໄທຫຼັງຈົບຊັ້ນປະຖົມ 5 ຕັ້ງແຕ່ອາຍຸ 10 ຂວບ ແລະເລິ່ມຫັດຫຼີ້ນລິເກແລະອອກຕະເວນຫຼິ້ນໄປກັບຄະນະ ຈົນເລິ່ມເຂົ້າສູ່ວົງການບັນເທິງເມື່ອອາຍຸ 26 ປີ ຮ່ວມກັບຄະນະເຊີນຍິ້ມ
ກ້ວຍ ເຊີນຍິ້ມ ເລິ່ມສຶກສາຕໍ່ການສຶກສານອກໂຮງຮຽນເມື່ອອາຍຸ 30 ປີ ທີໂຮງຮຽນນົນຊີວິທະຍາ ແລະສຶກສາຕໍ່ປະລິນຍາຕີທີມະຫາວິທະຍາໄລປະທຸມທານີ ແລະມະຫາວິທະຍາໄລເກີກ ແລະຈົບປະລິນຍາໂທ ນິເທດສາດມະຫາບັນດິດ ມະຫາວິທະຍາໄລເກີກ
ກ້ວຍ ເຊີນຍິ້ມ ແມ່ນນັກສະແດງຕະຫຼົກຊາວໄທຊື່ດັງໃນຄະນະເຊີນຍິ້ມ ມີຊື່ຈິງວ່າ ຖານຸພົງ ສັກທະນາວັດ ຫຼືຊື່ເດີມ: ສຸນທອນ ຄົມຂຳ)
ຊື່ບ້ານນໍຣະສິງ ບໍ່ປາກົດຫຼັກຖານແນ່ຊັດວ່າເປັນຊື່ພະລາຊະທານຫຼືເຈົ້າຂອງບ້ານຕັ້ງເອງ ຄາດວ່າ ເນື່ອງຈາກເຈົ້າພະຍາຣາມຣາຄົບເຄຍດຳລົງຕຳແໜ່ງຜູ້ບັນຊາການກົມມະຫໍລະສົບ ຊຶ່ງມີຕາເປັນຮູບນໍລະສິງອັນເປັນປາງໜຶ່ງຂອງພະນາລາຍ ອະວະຕານລົງມາປາບຍັກຫິລັນຍະກະສິປຸ ແຕ່ເດີມເຄຍມີຮູບປັ້ນນໍລະສິງເຕັມຕົວ ຕັ້ງຢູ່ກາງສະໜາມຫຍ້າໜ້າຕຶກໄກສອນ ປັດຈຸບັນບໍ່ປາກົດຫຼັກຖານວ່າເຄື່ອນຍ້າຍໄປທີ່ໃດ
ທຳນຽບລັດຖະບານ ເດີມຊື່ "ບ້ານນໍຣະສິງ" ຊຶ່ງພະບາດສົມເດັດພະມົງກຸດເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ສ້າງຂຶ້ນເພື່ອພະລາຊະທານແກ່ ເຈົ້າພະຍາຣາມຣາຄົບ ຜູ້ເຄຍດຳລົງຕຳແໜ່ງຜູ້ສຳເຫຼັດລາຊະການມະຫາດເລັກ ແລະຜູ້ບັນຊາການກົມມະຫໍລະສົບ ແມ່ນຜູ້ທີ່ຊົງໄວ້ວາງພະລາຊະຫະລຶໄທ
1941 ເຈົ້າພະຍາຣາມຣາຄົບ ເຈົ້າຂອງບ້ານ ໄດ້ມີໜັງສືເຖິງ ທ່ານ ປີດີ ພະນົມຍົງ ລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງການຄັງ ເພື່ອສະເໜີຂາຍບ້ານແກ່ລັດຖະບານ ໃນລາຄາ 2,000,000 ບາດ ເພົາະເຫັນວ່າໃຫຍ່ໂຕເກີນຖານະ ແລະເສຍຄ່າບຳລຸງຮັກສາສູງ ແຕ່ກະຊວງການຄັງປະຕິເສດ
ມະຫາວິທະຍາໄລລາຊະພັດຣຳໄພພັນນີ ປະກາດຈັດຕັ້ງຄັ້ງທຳອິດແມ່ນ "ວິທະຍາໄລຄູຈັນທະບຸລີ" ເມື່ອວັນທີ່ 15 ມິຖຸນາ ຄ.
1972 ນະ ບໍລິເວນວັງສວນບ້ານແກ້ວ ອັນເຄີຍເປັນບ່ອນປະທັບຂອງສົມເດັດພະນາງເຈົ້າຣຳໄພພັນນີ ພະບໍຣົມລາຊິນີ ພະບໍລົມລາຊິນີໃນລາຊະການທີ່ 7 ເຊິ່ງພະລາຊະທານໃຫ້ກະຊວງສຶກສາທິການ ຕັ້ງເປັນວິທະຍາໄລຄູຈັນທະບຸລີ ແລະໄດ້ຮັບພະລາຊະທານຕາສັກດິເດດ ເຊິ່ງເປັນຕາປະຈຳພະອົງພະບາດສົມເດັດພະປົກເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວເປັນຕາປະຈຳວິທະຍາໄລ
ມະຫາວິທະຍາໄລລາຊະພັດຣຳໄພພັນນີ ແມ່ນສະຖາບັນອຸດົມສຶກສາສັງກັດສຳນັກງານຄະນະກຳມະການອຸດົມສຶກສາ ກະຊວງສຶກສາທິການ ຕັ້ງຢູ່ເລກທີ່ 41 ຕຳບົນທ່າຊ້າງ ອຳເພີເມືອງຈັນທະບຸລີ ຈັງຫວັດຈັນທະບຸລີ ຢູ່ຫ່າງຈາກຕົວເມືອງຈັນທະບຸລີ 6 ກິໂລແມັດ ບໍລິເວນສາມແຍກເຂົາໄຮ່ຍາ ດ້ານໜຶ່ງຂອງມະຫາວິທະຍາໄລຕິດກັບຖະໜົນຮັກສັກຊະມູນອີກດ້ານໜຶ່ງຕິດກັບຖະໜົນສຸຂຸມວິດ ມີເນື້ອທີ່ 720 ໄຮ່ 3 ງານ
1990 ສົມເດັດພະຍານນະສັງວອນ ສົມເດັດພະສັງຄະລາດສະກົນ ມະຫາສັງຄະປະລິນາຍົກ ໄດ້ພະລາຊະທານຄະຕິທັມປະຈຳວິທະຍາໄລຣຳໄພພັນນີວ່າ "ປນທິໂຕ ນິປຸນໍ ສໍວິເທຕິ" ແປວ່າ "ບັນດິດຍ່ອມສະຫຼາດຈັດການ"
1985 ໄດ້ຮັບພະບໍລົມລາຊານຸຢາດໃຫ້ອັນເຊີນພະນາມາພິໄທຂອງສົມເດັດພະນາງເຈົ້າຣຳໄພພັນນີ ເປັນນາມຂອງວິທະຍາໄລ ວ່າ "ວິທະຍາໄລຣຳໄພພັນນີ"
2004 ໄດ້ປ່ຽນເປັນ "ມະຫາວິທະຍາໄລລາຊະພັດຣຳໄພພັນນີ" ຕາມປະກາດພະລາຊະບັນຍັດມະຫາວິທະຍາໄລລາຊະພັດ
ຕາຍແລ້ວໄປໃສ…ສະຖານທີ່ໆມະນຸດແລະສັດທັງຫຼາຍຕ້ອງວຽນວາຍຕາຍເກີດມີຢູ່ 31 ພູມ ຖ້າຢາກຮູ້ວ່າ ໃຜຕາຍແລ້ວໄປໃສຫຼືຢາກຮູ້ວ່າຕົວເຮົາເອງເມື່ອຕາຍໄປແລ້ວຈະຕ້ອງໄປຢູ່ທີ່ໃດ ກໍ່ມີວິທີສັງເກດງ່າຍໆ ຄື ເມື່ອຕົນຍັງມີຊີວິດຢູ່ເຮົາມັກເຮັດອິຫຍັງ ພໍເມື່ອຕາຍແລ້ວກໍ່ຕ້ອງໄປຮັບຜົນແຫ່ງການກະທໍາຂອງຕົນເອງຢ່າງນັ້ນ ຮຽກວ່າ “ຕາຍແລ້ວ ກໍ່ໄປສູ່ທີ່ຊອບ…ທີ່ຊອບ” ເຊັ່ນ
ເປັນສະຖານທີ່ສໍາລັບພວກທີ່ມັກຂ້າສັດ ມັກບີບຕີຍຸງເປັນປະຈໍາຫຼືຂ້າມະນຸດດ້ວຍ ກັນ ຮວມທັງຂ້າຕົວ
ຕາຍດ້ວຍ ຕາຍແລ້ວກໍ່ຕ້ອງໄປຕົກນະຣົກຂຸມທີ ໑ ຊື່ວ່າ ສັນຊີວະນະຣົກ ເຊິ່ງນາຣົກຂຸມນີ້ເກີດຂຶ້ນມາເພື່ອຮອງ
ເປັນສະຖານທີ່ສໍາລັບພວກທີ່ມັກເວົ້າຂີ້ຕົວະ ເວົ້າຄໍາຫຍາບ ເວົ້າສຽດສີ…ຕາຍໄປແລ້ວ ກໍ່ຕ້ອງໄປຕົກນະ
ເປັນສະຖານທີ່ສໍາລັບພວກທີ່ມັກດື່ມສຸລາຫຼືເສບສິ່ງມຶນເມົາ ຢາເສບຕິດ ຕາຍແລ້ວກໍ່ຕ້ອງໄປຕົກນະຣົກ
ເປັນສະຖານທີ່ສໍາລັບພວກທີ່ລັກເລັກຂະໂມຍນ້ອຍ ສໍ້ໂກງ ຕາຍແລ້ວກໍ່ຕ້ອງໄປຕົກນະຣົກຂຸມທີ ໒ ຊື່ວ່າ
ເປັນສະຖານທີ່ສໍາລັບພວກທີ່ມັກປະພຶດຜິດໃນກາມ ຕາຍແລ້ວກໍ່ຕ້ອງໄປຕົກນະຣົກຂຸມທີ ໓ ຊື່ວ່າ ສັງຂາ
ຕັ້ງຢູ່ບໍລິເວນທາງຕາເວັນອອກຂອງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາຫຼືຝັ່ງພະນະຄອນ ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບພື້ນທີ່ການປົກຄອງຕ່າງໆ ຮຽງຕາມເຂັມໂມງດັງນີ້
ທິດເໜືອ ຕິດຕໍ່ກັບອຳເພີລຳລູກກາ ມີຖະໜົນພະຫົນໂຍທິນ ແນວຮົ້ວໝູ່ບ້ານກາຣ໌ເດັ້ນໂຮມວິລເລຈ ຄອງສອງ ແລະຄອງຫົກວາສາຍລຸ່ມເປັນເສັ້ນແບ່ງເຂດ
ທິດຕາເວັນອອກ ຕິດຕໍ່ກັບອຳເພີລຳລູກກາ ແລະເຂດຄອງສາມວາ ມີຄອງພະຍາສຸເຣນເປັນເສັ້ນແບ່ງເຂດ
ທິດໃຕ້ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດບາງເຂນ ມີຄອງບຶງພະຍາສຸເຣນ ຄອງໜອງບົວມົນ ຄອງໜອງຕະແຄງ ຄອງໜອງຈອກ ແລະຄອງລຳຜັກຊີເປັນເສັ້ນແບ່ງເຂດ
ພາຍຫຼັງໃນພື້ນທີ່ເຂດບາງເຂນມີຄວາມຈະເລີນຫຼາຍຂຶ້ນທັງທາງດ້ານເສດຖະກິດ ການຄົມມະນາຄົມ ສາທາລະນູປະໂພກ ຮວມທັງມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນຂຶ້ນ ເພື່ອປະໂຍດແກ່ການປົກຄອງ ການໃຫ້ບໍລິການຂອງລັດ ແລະຄວາມສະດວກຂອງປະຊາຊົນ ກະຊວງມະຫາດໄທຈຶງປະກາດປ່ຽນແປງພື້ນທີ່ເຂດບາງເຂນ ແຍກພື້ນທີ່ 3 ແຂວງທາງຕອນເໜືອຂອງເຂດມາຈັດຕັ້ງເປັນ ເຂດສາຍໄໝ ໃນວັນທີ່ 14 ຕຸລາ ຄ.
1997 ແລະບາງກອກໄດ້ປະກາດປ່ຽນແປງພື້ນທີ່ແຂວງຄອງຖະໜົນເພື່ອຄວາມຊັດເຈນໃນການປົກຄອງເມື່ອວັນທີ່ 7 ພະຈິກ ປີດຽວກັນ ໂດຍປະກາດທັງສອງສະບັບໃຫ້ມີຜົນບັງຄັບຕັ້ງແຕ່ວັນທີ່ 21 ພະຈິກເປັນຕົ້ນໄປ
"ສາຍໄໝ" ເດີມເປັນຊື່ຂອງໝູ່ບ້ານໜຶ່ງໃນຕຳບົນຄູຄົດ ອຳເພີລຳລູກກາ ຈັງຫວັດປະທຸມທານີ ຕໍ່ມາໄດ້ຮັບການຍົກຖານະຂຶ້ນເປັນ ຕຳບົນສາຍໄໝ ຈົນກະທັ່ງໃນປີ ຄ.
1941 ທາງການໄດ້ໂອນຕຳບົນສາຍໄໝມາຢູ່ໃນເຂດການປົກຄອງຂອງອຳເພີບາງເຂນ ຈັງຫວັດພະນະຄອນ ເພື່ອປະໂຍດແກ່ການປົກຄອງແລະລາຊະການທະຫານ ຕໍ່ມາກະຊວງມະຫາດໄທໄດ້ມີປະກາດແບ່ງພື້ນທີ່ບາງໝູ່ບ້ານທາງດ້ານຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ຂອງຕຳບົນສາຍໄໝໄປຕັ້ງເປັນຕຳບົນອໍເງິນໃນປີ ຄ.
1971 ຈັງຫວັດພະນະຄອນຖືກຍຸບຮວມກັບຈັງຫວັດທົນບຸລີແລະປ່ຽນຖານະເປັນນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີ ຕໍ່ມາໃນປີ ຄ.
1972 ຈຶງປ່ຽນແປງຖານະເປັນ ກຸງເທບມະຫານະຄອນ ເຊິ່ງໄດ້ປ່ຽນການຮຽກເຂດການປົກຄອງໃໝ່ດ້ວຍ ຕຳບົນສາຍໄໝປ່ຽນແປງຖານະເປັນ ແຂວງສາຍໄໝ ຢູ່ໃນການປົກຄອງຂອງເຂດບາງເຂນ
ເຂດສາຍໄໝ ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດການປົກຄອງຂອງບາງກອກ ຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດກຸງເທບເໜືອ ແລະເປັນເຂດທີ່ມີຈຳນວນປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນບາງກອກຕັ້ງແຕ່ປີ ຄ.
ການດຳເນີນງານຂອງໂຮງຮຽນມີການພັດທະນາຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງເປັນລຳດັບ ຈົນເມື່ອວັນທີ່ ໒໖ ມີນາ ພ.
໒໔໕໙ ພະບາດສົມເດັດພະມຸງກຸດເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວໄດ້ສະຖາປະນາຂຶ້ນເປັນມະຫາວິທະຍາໄລ ແລະພະລາດຊະທານນາມວ່າ "ຈຸລາລົງກອນມະຫາວິທະຍາໄລ" ເພື່ອເປັນພະບຣົມລາຊານຸສາວະລີສະເຫລີມພະກຽດແຫ່ງພະບາດສົມເດັດພະຈຸລຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ສົມເດັດພະບຣົມຊົນກະນາດຂອງພະອົງ ນັບຕັ້ງແຕ່ ພ.
໒໔໖໐ ຮອດປະຈຸບັນ ຈຸລາລົງກອນມະຫາວິທະຍາໄລມີຜູ້ບັນຊາການ ແລະອະທິບໍດີດຳລົງຕຳແຫນ່ງມາແລ້ວ ໑໕ ຄົນ ອະທິການບໍດີຄົນປະຈຸບັນຄື ສາດສະດາຈານ ນາຍແພດ ພິຣົມ ກະມົນຣັດຕະນະກຸນ
ຈຸລາລົງກອນມະຫາວິທະຍາໄລ ເປັນມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງທຳອິດຂອງປະເທດໄທ ຕັ້ງຢູ່ທີ່ເຂດປະທຸມວັນ ກຸງເທບມະຫານະຄອນ ຖືກຳເນີດຈາກ"ໂຮງຮຽນສຳຫລັບເຝິກຫັດຂ້າລາດຊະນານຝ່າຍພົນລະເຮືອນ" ທີ່ພະບາດສົມເດັດພະຈຸລະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນພາຍໃນພະບລົມມະຫາລາຊະວັງ ເມື່ອປີພ.
໒໔໔໒ ພ້ອມທັງພະລາດຊະທານພະບຣົມລາຊາອະນຸຍາດໃຫ້ອັນເຊີນ"ພະກ້ຽວ"ມາເປັນເຄື່ອງຫມາຍປະຈຳໂຮງຮຽນ ຈຸລາລົງກອນມະຫາວິທະຍາໄລຖືກຈັດເປັນມະຫາວິທະຍາໄລອັນດັບທີ່ ໑ ຂອງປະເທດໄທຈາກຫລາຍສຳນັກ
ປະຈຸບັນ ຈຸລາລົງກອນມະຫາວິທະຍາໄລ ເປີດການຮຽນການສອນໃນ ໑໘ ຄະນະ ໑ ສຳນັກວິຊາ ບັນດິດວິທະຍາໄລ ວິທະຍາໄລ ແລະສະຖາບັນຕ່າງ ໆ ຮວມທັງຫມົດ ໔໙໒ ສາຂາວິຊາ ຫລັກສູດນານາຊາດ ແລະພາສາອັງກິດ ຮວມທັງຫມົດ ໘໘ ສາຂາວິຊາ ນອກຈາກນີ້ ຍັງໄດ້ຈັດຕັ້ງສະຖາບັນວິໄຈຂຶ້ນພາຍໃນມະຫາວິທະຍາໄລອີກຫລາຍແຫ່ງເພື່ອດຳເນີນການວິໄຈໃນສາດຕ່າງ ໆ ອີກນຳ
ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີ ວິທະຍາໄລການສາທາລະນະສຸກ, ວິທະຍາໄລປີໂຕຣລຽມແລະປີໂຕຣເຄມີ, ວິທະຍາໄລປະຊາກອນສາດ ແລະອື່ນໆ.
ຜັກແລະໝາກໄມ້ທີ່ໃຫ້ວິຕາມິນເອສ່ວນໃຫຍ່ຈະມີສີເຫຼືອງ,ສົ້ມ,ແດງແລະຂຽວເຂັ້ມເພາະມີເບຕ້າແຄໂລທີນແລະແຄໂລນອຍທີ່ຮ່າງກາຍຈະປ່ຽນເປັນວິຕາມິນເອຕໍ່ໄປເນື່ອງດ້ວຍວິຕາມິນເອໃນຜັກ,ໝາກໄມ້ມີຄວາມໄວຕໍ່ອອກຊິເຈນຫຼາຍດັ່ງນັ້ນວິທີການຕົ້ມທີ່ປ້ອງກັນການສູນເສຍວິຕາມິນໄດ້ດີທີ່ສຸດແມ່ນການປິດຝາພາຊະນະຂະນະຕົ້ມແລະໃສ່ນໍ້າໜ້ອຍໆ.
ໂດຍສະເລ່ຍແລ້ວໃນແຕ່ລະວັນຮ່າງກາຍຈະຕ້ອງການວິຕາມິນເອຢູ່ປະມານສີ່ພັນຫາຫ້າພັນໄອຢູ.
ຊ່ວຍສ້າງຄວາມຕ້ານທານໃຫ້ລະບົບຫາຍໃຈ,ຊ່ວຍສ້າງພູມຄຸ້ມກັນໃຫ້ເພີ່ມຂຶ້ນເຮັດໃຫ້ຫາຍຈາກອາການເຈັບໄຂ້ໄວຂຶ້ນ.
ວິຕາມິນເອຫຼືທີ່ຄົນລາວເຮົາລຶ້ງກັນເອີ້ນວ່າວິຕາມິນອາເປັນສ່ວນປະກອບສໍາຄັນຂອງຄໍເນຍແລະຍັງມີຜົນຕໍ່ການຈະເລີນເຕີບໃຫຍ່,ການສ້າງກະດູກແລະລະບົບສືບພັນນອກຈາກນີ້ຍັງປ້ອງກັນການຕິດເຊື້ອລະບົບທາງເດີນອາຫານ,ລະບົບທາງເດີນຫາຍໃຈແລະລະບົບຂັບປັດສະວະ,ເຮັດໃຫ້ຜິວໜັງແລະເສັ້ນຜົມແຂັງແຮງ.
ວິຕາມິນເອແບ່ງອອກເປັນສອງກຸ່ມຄື:ໜຶ່ງຢູ່ໃນຮູບແບບວິຕາມິນຢູ່ແລ້ວຫຼືເອີ້ນກັນວ່າຣີຕິນໍ່ຊຶ່ງໄດ້ມາຈາກຜະລິດຕະພັນຈາກສັດເຊັ່ນນໍາມັນຕັບປາແລະສອງກໍາລັງຈະເປັນວິຕາມິນເອຫຼືເອີ້ນວ່າແຄ່ລະທີ່ນຈະພົບຫຼາຍໃນຜັກບາງປະເພດ.
ປີຄສ 1957 ເມື່ອພຣະຣາຊອານາຈັກລາວໄດ້ຮັບອິດສະຣະພາບເປັນເອກກະຣາດສົມບູນ ຣັດຖະບານລາວພາຍໃຕ້ພຣະບໍຣົມມະຣາຊອຸປະຖຳຂອງພຣະບາດສົມເດັດພຣະເຈົ້າມະຫາຊີວິດສີສະຫວ່າງວົງໄດ້ນຳພາປະຊາຊົນເຮັດບຸນສະເຫຼີມສະຫຼອງອາຍຸພຣະພຸດທະສາດສະໜາຄົບຮອບ 2500ປີ(ພ.
ໍສ 2500) ຈຶ່ງໄດ້ເຮັດການຟອກຄຳແຕ່ສ່ວນກາງຂຶ້ນໄປແລະໄດ້ປັ້ນພຣະບໍຣົມມະຮູບຂອງພຣະເຈົ້າໄຊຍະເສດຖາທິຣາດປະດິດສະຖານໄວ້ທາງດ້ານຕາເວັນຕົກຊື່ກັບປະຕູເຂົ້າກົມມະລຽນເພື່ອເປັນອະນຸສາວະຣີທີ່ພຣະອົງໄດ້ຊົງສ້າງທາດຫຼວງຂຶ້ນໃຫ້ເປັນທີ່ສັກກະຣະບູຊາຕໍ່ມາ
ປີຄສ 1827 ສະໄໝຂອງພຣະເຈົ້າອະນຸວົງ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນຖືກກອງທັບສຍາມ ທຳລາຍລົງຢ່າງຮາບກ້ຽງ ກຳແພງນະຄອນຖືກມ້າງເພ ຫໍໂຮງແລະວັດວາອາຮາມນັບເປັນຮ້ອຍໆວັດ ຖືກຈູດເຜົາເປັນເທົ່າຖ່ານ ອົງທາດຫຼວງທີ່ສະຫງ່າງາມມາແຕ່ບູຮານນະການຈຶ່ງກາຍເປັນທາດຮ້າງຢູ່ກາງປ່າ