polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ດັ່ງນັ້ນຊາວຄຣິດສະຕຽນຈຶ່ງເອີ້ນພຣະເຢຊູ "ພຣະຄຣິດ" ຫຼື "ພຣະເມຊີອາ" ປະຈຸບັນ, ສາດສະໜາຄຣິສຕຽນຖືກແບ່ງອອກເປັນ 3 ນິກາຍໃຫຍ່ຄື: ໂຣມັນກາໂຕລິກ, ອໍໂທດັອກ ແລະ ໂປເຕສະແຕນ, ເຊິ່ງຍັງແບ່ງອອກເປັນຫຼາຍສາຂາ.
ສາສະໜາຄິດມີຄວາມເຊື່ອວ່າແມ່ນສາສະໜາແຫ່ງຄວາມຮັກ ຍ້ອນພະເຈົ້າຊົງຮັກມະນຸດ ຊົງຮັກປະຊາກອນຂອງພະອົງຊົງສ້າງສັດຕ່າງໆ ຂຶ້ນມາເພື່ອຮັບໃຊ້ ເປັນອາຫານແກ່ມະນຸດ ແລະຊົງໃຫ້ມະນຸດລົງສູ່ນແຮ່ເມື່ອບໍ່ສັດທາໃນພະເຈົ້າ.
ສາສະໜາຄິດແມ່ນສາສະໜາທີ່ນັບຖືສັດທາໃນພະເຈົ້າອົງດຽວ ເຊື່ອວ່າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ສ້າງໂລກ ແລະ ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງລວມເຖິງມະນຸດໂດຍໃຊ້ເວລາພຽງ 6 ມື້ ແລະ ຢຸດພັກໃນວັນທີ 7 ເມື່ອບໍ່ເຖິງ 6000 ປີກ່ອນ.
ສາສະໜາຄິດ ຫຼືຊື່ອື່ນວ່າ ສາສະໜາຄຣິດ, ສາສະໜາຄະລິດ, ແລະ ຄິດຕະສາສະໜາ ເປັນສາດສະໜາປະເພດ ໂດຍອີງໃສ່ຊີວິດ ແລະຄຳສອນຂອງ ພຣະເຢຊູ ດັ່ງທີ່ປາກົດຢູ່ໃນ ພຣະກິດຕິຄຸນ ແລະການຂຽນພຣະສັນຍາໃໝ່ອື່ນໆ ຄຣິສຕຽນເອີ້ນວ່າ ຄຣິສຕຽນ ຫຼື 'ຄຣິສຕຽນ'.
ພະເຈົ້າ ແມ່ນ ພະເຊໂຮວາ ມີພະເຢຊູຄິດເປັນສາສະດາ ສາສະໜາຄິດເຊື່ອໃນພະເຈົ້າໜຶ່ງດຽວເຊິ່ງດຳລົງໃນສາມພະບຸກຄົນ ໃນພະລັກສະນະ "ຕີເອກະພາບ" ຫຼີ "ຕີເອການຸພາບ" ແມ່ນ ພະພໍ່, ພະບຸດ ແລະພະຈິດ .
ຫຼັງຈາກປາບຫໍ້ໄດ້ສະຫງົບແລ້ວ ສະຫຍາມໄດ້ມີກໍລະນີຍາດແຍ່ງກັບຝະລັ່ງ ເພາະຝະລັ່ງຕ້ອງການລາວ ກຳພູເຈຍ ແລະຫວໜດນາມມາເປັນອານານິຄົມ ປີ ພ.
ກອງທັບສະຫຍາມສາມາດເອົາຊະນະພວກຫໍ້ ແຕ່ພວກຫໍ້ຍັງມີການປຸ້ນສະດົມແລະລົບກວນຊາວບ້ານຢູ່ຕະຫຼອດເວລາ ຈົນຮອດປີ ພ.
2436 ໂດນພົນຕີພະເຈົ້າບໍລົມວົງເທີ ກົມຫຼວງປະຈັກສີລະປາຄົມ ເປັນຂ້າຫຼວງໃຫຍ່ຫຼືຜູ້ປົກຄອງແທນກະສັດ ມົນທົນອຸດອນ ໃນສະໄໝທີ່ມີການປົກຄອງໃນຮູບແບບມົນທົນເທສາພິບານ ເມືອງອຸດອນໄດ້ມິບັນດາເມືອງທີ່ຢູ່ໃນການປົກຄອງ ໄດ້ແກ່ ເມືອງກຸມພະວາປີ ເມືອງໜອງຫານ ເມືອງນະຄອນເຂື່ອນຂັນກາບແກ້ວບົວບານ ເມືອງໜອງບົວລຳພູ ແລະບ້ານເດື່ອໝາກແຂ້ງ
ຫຼັກຖານໜຶ່ງທີ່ນ່າສົນໃຈແມ່ນ ບູຮານວັດຖຸທີ່ຂຸດພໍ້ຢູ່ບ້ານຊຽງ ໄດ້ມີການນຳໄປສຶກສາແລະທົດສອບອາຍຸຂອງພາຊະນະດິນເຜົາບູຮານດ້ວຍລະບົບເຣດິໂອຄາຣ໌ບ້ອນ ຫຼື ຄາຣ໌ບ້ອນ 14 ໄດ້ຜົນວ່າພາຊະນະດິນເຜົາເຫຼົ່ານີ້ມີອາຍູເກົ່າແກ່ປະມານ 2,000-5,600 ປີ ເຊີ່ງນັດບູຮານຄະດີໄດ້ແບ່ງອາຍຸຂອງວັດຖະນະທຳບ້ານຊຽງອອກເປັນ 3 ຊ່ວງຕາມລັກສະນະເດັ່ນຂອງພາຊະນະດິນເຜົາ ໄດ້ແກ່
ສະໄໝກາງ ພາຊະນະດິນເຜົາມີຮູບຊົງເປັນເສັ້ນຫັກມຸມ ຖານຂອງພາຊະນະມີຊົງແບນແລະກົມ ພາຊະນະພື້ນສີຂາວ ມີອາຍຸຕັ້ງແຕ່ 2,300-3,000 ປີ
ສະໄໝຕອນຕົ້ນ ພາຊະນະມີສີດຳ ລັກສະນະຖານເຕ້ຍ ເຄີ່ງເທີງແຕ່ງດ້ວຍເສັ້ນຂີດລາຍຂົດ ເຄີ່ງລຸ່ມພາຊະນະແຕ່ງດ້ວຍລາຍເຊືອກທາບ ມີອາຍຸປະມານ 3,000-5,600 ປີ
2391-2395 ພວກຫໍ້ ຫຼືໄຕ້ເຜງ ຖືກກອງທັບຈີນຕີໄດ້ອົບພະຍົບມາອາໄສຢູ່ຕາມຊາຍແດນໄທ ລາວ ຫວຽດນາມ ໄລຍະນັ້ນດິນແດນລາວ ແມ່ນ ລ້ານຊ້າງ ບໍລິເວນ ຫົວພັນ ເມືອງແຖນ ດຽນບຽນຟູ ພວດຫໍ້ໄດ້ປຸ້ນສະດົມແລະກໍ່ຄວາມບໍ່ສະງົບຫຼາຍຂຶ້ນ ຈົນຮອດປີ ພ.
2411 ໄດ້ຍົກທັບເຂ້າໄປຕີເມືອງລາວກາຍ ເມືອງພວນ ເມືອງຊຽງຂວາງ ແລະຕໍ່ມາໄດ້ຍົກມາຕີເມືອງຫຼວງພະບາງ ເມືອງວຽງຈັນ ແລະເມືອງໜອງຄາຍ ພະບາດສົມເດັດຈຸນລະຈອມເຫຼົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ກະສັດອົງທີ່ 5 ໄດ້ໃຫ້ພະຍາສຸໂຂໄທກັບພະຍາພິໄຊຍົກທັບໄປຊ່ວຍເມືອງຫຼວງພະບາງ ແລະໃຫ້ພະຍາມະຫາອຳໝາດຍົກທັບໄປຊ່ວງເມືອງໜອງຄາຍ ແລະໃຫ້ເຈົ້າພະຍາພູທະລາໄພຍົກທັບຕື່ມຫຼັງໄປຊ່ວຍເມືອງໜອງຄາຍ
ຕໍ່ມາໃນສະໄໝກຸງສີອະຍຸດທະຍາເປັນເມືອງຫຼວງ ໃນຂົງເຂດຂອງອຸດອນທານີໄດ້ປາກົດໃນປະຫວັດສາດ ປຮະມານປີຈໍ ພ.
2325 ແລ້ວ ໄດ້ມີການບຳລຸງຮັກສາບ້ານເມືອງໃຫ້ມີຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງມາຕະລອດ ໃນຊ່ວງໄລຍະເວລານັ້ນແມ່ນຍັງບໍ່ໄດ້ມີການສ້າງຕັ້ງເມືອງອຸດອນທານີທີ່ປາກັດໃນປະຫວັດສາດ ແລະພົງສາວະດານໃນເວລານັ້ນ ແຕ່ໄດ້ມີການກ່າວເຖີງເມືອງໜອງບົວລຳພູໃນສະໄໝກະສັດອົງທີ່ 3 ພະບາດສົມເດັພະນັ່ງເກຼ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ດັງນີ້
ຈາກຫຼັກຖານທີ່ພົບຄື ໃບເສມາສະໄໝທະວານລະວະດີ ແລະພາບຂຽນປູນເທີງຜະໜັງສິມທີ່ຮ່າງພັງບໍລິເວນເທືອກເຂົາພູພານໃກ້ກັບວັດພະພຸດທະບາດບົວບົກ ເມືອງບ້ານຜື ແຕ່ຍັງບໍ່ປາກົດໃນປະຫວັດສາດໃນຕອນນັ້ນ ສ່ວນຫຼັກຖານທາງພຸດທະສາດສະໜາດັງກ່າວ ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນວ່າດິນແດນທີ່ລາບສູງແຫ່ງນີ້ ໄດ້ມີວັດຖະນະທຳອິນເດຍແພ່ເຂົ້າມາ ເໍື່ອໄດ້ວ່າມາຈາກແອ່ງໂຄລາດ ແລ້ວຂະຫຍາຍຮອດລຸ່ມນ້ຳຂອງ
ຄຳຂວັນປະຈຳແຂວງ: ກົມຫຼວງປະຈັກ ສ້າງເມືອງລືເລື່ອງ ອາລະຍະທຳຫ້າພັນປີ ທານີຜ້າໝີ່ຂິດ ທຳມະຊາດເນລະມິດທະເລບົວແດງ ແຮງສັດທາສີສຸດໂທປະທຸມມາຄຳຊະໂນດ
ຈາກການສືບຄົ້ນແລະສຶກສາທາງບູຮານຄະດີ ໄດ້ເປັນທີ່ຍອມຮັບໃນວົງການສຶກສາທາງປະຫວັດສາດແລະບູຮານຄະດີລະຫວ່າງປະເທດວ່າ ຊຸມຊົນເກົ່າແກ່ເຫຼົ່ານີ້ມີອາລະຍະທຳຄວາມຈະເລີນລະດັບສູງ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາສີລາຍເສັ້ນທີ່ຢູ່ບ້ານຊຽງ ສັນນິຖານວ່າອາດເປັນເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາທີ່ມີຄວາມເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດໃນໂລກ
ຫຼັງຈາຍຸກຄວາມຈະເລີນທີ່ບ້ານຊຽງແລະທີ່ລາບສູງບ້ານຜື ຍັງຄົງເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງມະນຸດສືບຕໍ່ມາອີກ ຈົນກະທັ່ງສະໄໝປະຫວັດສາດຂອງປະເທດໄທນັບແຕ່ສະໄໝທະວານລະວະດີ (ພ.
ໂດຍໃນພິພິທະພັນເມືອງອຸດດອນທານີໃນສ່ວນຊອງປະຫວັດສາດແລະບູຮານຄະດີໃນຊຸດວັດທະນະທຳບ້ານຊຽງອອກມາເປັນຂຸດທຳອິດ ແລະຍຸກອຸທະຍານປະຫວັດສາດພູພະບາດເປັນຍຸກທີ່ສອງ ເຊີ່ງມີຊ່ວງອາລະຍະທຳມະນຸດບູຮານສະໄໝ 1,200-1,800 ีປີທີ່ຜ່ານມາ
ໃນເວລານັ້ນເມືອງອຸດອນຍັງບ່ໄດ້ປາກົດຊື່ ມີພຽງແຕ່ບ້ານໝາກແຂ້ງຫຼືບ້ານເດື່ອໝາກແຂ້ງ ເມືອງໜອງຄາຍ ຂຶ້ນກັບມົນທົນລາວພວນ ມີກົມໝື່ນຫຼວງປະຈັກສີລະປາຄົມເປັນແມ່ທັບໃຫຍ່ຝ່າຍໃຕ້ ໄດ້ຍົກທັບຜ່ານບ້ານໝາກແຂ້ງໄປປາບພວກຫໍ້
1875 ພະບາດສົມເດັດພະຈຸລະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ມີພະຊົນມາຍຸຄົບເບນຈະເພດ ຈຶງມີພະລາຊະດຳລິທີ່ຈະສ້າງພະອາຮາມເພື່ອຊົງອຸທິດພະລາຊະກຸສົນຖະຫວາຍສະໜອງພະເດດພະຄຸນແດ່ອົງພະລາຊະຊົນນະນີ ຄື ສົມເດັດພະເທບສິລິນທາບໍລົມລາຊິນີ ຈຶງຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າ ໃຫ້ສະຖາປະນາວັດເທບສິລາທາວາດຂຶ້ນ
ໂຮງຮຽນເທບສິລິນ ໄດ້ຮັບການສະຖາປະນາຈາກອົງພະບາດສົມເດັກພະຈຸລະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ເມື່ອວັນທີ່ 15 ມີນາ ຄ.
1902 ຕຶກຮຽນຫຼັງທຳອິດຂອງໂຮງຮຽນໄດ້ສ້າງເສັດແລະໄດ້ເຮັດພິທີເປີດການຮຽນການສອນໃນວັນທີ່ 9 ມິຖຸນາ ຄ.
1902 ດ້ວຍພະມະຫາກະລຸນາທິຄຸນແຫ່ງອົງພະບາດສົມເດັດພະບາດສົມເດັດພະຈຸລະຈອມເກົ້າເຈົ້າໄດ້ພະລາຊະທານນາມຕຶກຮຽນຫຼັງນີ້ວ່າ ຕຶກແມ້ນນະລຶມິດ ແລະ ໄດ້ພະລາຊະທານນາມໂຮງຮຽນ "ເທບສິລິນ" ອີກທັ້ງຍັງມີພະລາຊະດຳລິໃຫ້ຍ້າຍໂຮງຮຽນສວນກຸຫຼາບວິທະຍາໄລ ມາຍັງຕຶກແມ້ນນະລຶມິດອີກດ້ວຍ ເພື່ອລໍການກໍ່ສ້າງຕຶກອາຄານຮຽນທີ່ໂຮງຮຽນນັ້ນ
ໂຮງຮຽນເທບສິລິນແມ່ນໂຮງຮຽນລັດຖະບານແຫ່ງດຽວໃນປະເທດໄທທີ່ມີພະມະຫາກະສັດຊົງເຂົ້າຮັບການສຶກສາຄື ພະບາດສົມເດັດພະປໍຣະເມນມະຫາອານັນທະມະຫິດົນ ລັດຊະການທີ່ 8 ນອກຈາກນີ້ຍັງມີນັກຮຽນເກົ່າທີ່ດຳລົງຕຳແໜ່ງສຳຄັນທາງການເມືອງ ອາທິ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີໄທ 4 ຄົນ ລວມເຖິງນາຍົກລັດຖະມົນຕີຄົນທຳອິດແຫ່ງມາເລເຊຍ
ແມ່ນໂຮງຮຽນລັດຖະບານຊາຍລ້ວນຂະໜາດໃຫຍ່ໃນກຸ່ມຈະຕຸລະມິດ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍໂຮງຮຽນສວນກຸຫຼາບວິທະຍາໄລ ໂຮງຮຽນເທບສິລິນ ໂຮງຮຽນອັດສັມຊັນ ແລະໂຮງຮຽນກຸງເທບຄຣິສຕຽນວິທະຍາໄລ ຕັ້ງຢູ່ເລກທີ່ 1466 ຖະໜົນກຸງກະເສມ ແຂວງວັດເທບສິລິນ ເຂດປ້ອມປາບສັດຕູພ່າຍ ບາງກອກ
ໂຮງຮຽນເທບສິລິນ ຢູ່ພາຍໃຕ້ສັງກັດສຳນັກງານຄະນະກຳມະການການສຶກສາຂັ້ນພື້ນຖານ ກະຊວງສຶກສາທິການ ແມ່ນໂຮງຮຽນປະຈຳວັດເທບສິລິນທະລາວາດລາຊະວໍລະວິຫານ ກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນໃນວັນທີ່ 15 ມີນາ ຄ.
ປັດຈຸບັນໂຮງຮຽນເທບສິລິນມີອາຍຸ 133 ປີ ນອກຈາກນີ້ໂຮງຮຽນເທບສິລິນຍັງປະກອບໄປດ້ວຍ ໂຮງຮຽນເຄືອຂ່າຍທີ່ມີຄຳໜ້າວ່າ "ເທບສິລິນ" ອີກ 10 ແຫ່ງ
ພາຍຫຼັງ ທີ່ ໄປຄອງ ນຄອນ ຊຽງໃໝ່ ເມື່ອ ອາຍຸ ໄດ້ 9 ປີ ຈົນເຖີງ 12 ປີ ແລ້ວ ເຈົ້້າ ຊັຍເສຖາທິລາຊ ກໍກັບມາ ຫຼວງພະບາງ ຍ້ອນ ພໍ່ ຂອງເພີ່ນ ເຖີງແກ່ກັມ ເພື່ອ ສືບຕໍ່ ຄອງ ຫຼວງພະບາງ ຈົນຮອດ ອາຍຸ 16ປີ ຈື່ງ ຍ້າຍເມືອງຫຼວງລົງມາ ທີ່ ວຽງຈັນ ຕາມນິມິຕເກນເມືອງ ຂອງຍານ ໂພທິສັຕ ແລະ ສ້າງສາ ບູລະນະ ພະທາຕຫຼວງ ດັ່ງຮູບ ປຈຸບັນ ຕາມ ກະແສ ພະໂພທິຍານຈິຕ ນິມິດ, ພ້ອມທັງສ້າງ ພະອົງຕື້ ພະສຸຂ ພະໃສ ພະເສີມ.
ແຕ່ ພໍຮອດ ປມານ ພສ 2115 ເຈົ້າ ຊັຍເສຖາທິຣາຊ ໂພທິສັຕ ເຫັນວ່າ ຕົນມີກັມ ທີ່ຈະມາເຖີງ ຈື່ງຕ້ອງ ໄດ້ລົງໄປໄຊ້ກັມ ຊົ່ວຄາວ ຄື ທ້າວພຍານະຄອນ ຫຼອກລົງມາຂ້າຖີ້ມ ແຕ່ ຂ້າພະອົງບໍ່ຕາຍ.
ຢູ່ນຳ ພຍາ ໂສມາຣິທິ ເຈົ້າເມືອງ ແລ້ວ ພ້ອມກັນ ໄລ່ຕີກອງທັບ ຂອງ ພຍາ ຊຽງໄຕ້ ພຍາ ຊຽງເໜືອ ແລະ ພຍາ ນຄອນ ຄຸງຮອດ ວຽງຈັນ, ຢູ່ ວຽງຈັນ 5 ເດືອນ ພມ້າ ກໍ່ມາອ້ອມ ວຽງຈັນ ແລ້ວ ເຈົ້າ ຊັຍເສຖາທິຣາຊ ກັບ ພຍາ ໂສມາຣິທທິ ຈື່ງ ພ້ອມກັນ ເຊີນ ພມ້າ ມາຮ່ວມເຮັດບຸນ ຫຼໍ່ ພອົງຕື້ ແຕ່ ທ້າວ ພຍາ ບູເລັງນອງ ຜູ້ຊະນະ 10 ທິສ ບໍ່ກ້າ ຢ້ານມືເປື່ອຍ.
ແລ້ວ ກາງຄືນ ທ່ານ ຈື່ງເຂົ້າໄປ ແຕ້ມຄໍ ພວກພມ້າ ດ້ວຍປູນຂາວ ຖືວ່າ ຂ້າ ດ້ວຍ ຈິຕສໍານຶກ ຂ້າກິເລດຕັນຫາ ອອກຈາກໃຈ, ແລ້ວ ເຊົ້າຮຸ່ງມາ ພມ້າ ທ້ວງກັນ ວ່າເປັນຫຍັງມີປູນແຕ້ມຄໍ ແຕ່ລະຄົນ, ແລ້ວ ພມ້າ ຢ້ານ ຈື່ງ ນໍາມາ ຂໍຜູກມິຕໄມຕີ ແລ້ວ ແກະສະຫຼັກຫີນ ຮູບເມັຍ ຂອງ ທັງສອງທ່ານໄວ້ ເປັນ ສັນຍາລັກ ໄມຕີຈິຕ ທີ່ວັດ ອິນແປງ ເຖິງປະຈຸບັນ.
ຫຼາຍປີມາ ເຮືອສເພົາ ຈື່ງຄ່ອຍກາຍເປັນພູ ເອີ້ນວ່າ ພູສເພົາ ຕໍ່ມາ ສຽງເອີ້ນ ປ່ຽນເປັນ ພູສະພອງ ດັ່ງຄູ່ມື້ນີ້ ຊື່ງ ຕັ້ງຢູ່ ກາງແຂວງ ອັຕາປື.
ສນັ້ນ ຊາວ ອັຕປືເດີມ ຈຶ່ງ ສນິດສນົມກັບສັດ ຮູ້ນິດໃສສັດ ຮູ້ຝຶກສັດ ດັ່ງ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ໄປເອົາພົລຊ້າງພົລມ້າ ຈາກ ອັຕປື ເທົ່ານັ້ນ
ຊາວອັຕປື ເປັນ ຄົນຈາກພົມໂລກເມືອງແຖນ ຈື່ງ ບໍລິສຸດ ບໍ່ທໍລຍົດ ທ່ານໄກສອນພົມວິຫານ ຈື່ງ ເອົາເປັນ ທຫານເອກ ຂອງ ການປຕິວັດ …
ອັນສຳຄັນນີ້ ຄັນວ່າ ຍາມເມື່ອ ອັຕາປື ປື້ງ ຊິ ຂາຍຄຳ ແລກຂີ້ໄກ່ ໄດ໋ເນີ , ສາລະວັນ ຂີ້ໄຮ້ ຊິ ຂາຍຊ້າງ ແລກ ກະບອງ ໄດ໋ເນີ . ໃຫ້ ພວກສູເຈົ້າ ລະວັງແທ້ ໃຫ້ດີ ແນ່ເນີ ຊັບໃນດິນ ສິນໃນນໍ້າ ເຮົານີ້ ພວກໝູ່ຊາວຕ່າງຊາຕ ຊິມາລໍ້ຫຼອກເອົາ ຍ້ອນຟູງເຈົ້າ ປັນຍາປູ້ ບໍ່ທັນເຂົາ ພໍ່ຄ້າໃຫຍ່ ລູກເອີຍ ພໍ່ນີ້ຮູ້ແຈ່ມແຈ້ງ ພາຍໜ້າ ຈື່ງຈາເວົ້າບອກເຕືອນ ລູກພໍ່ເອີຍ.
ອັດຕະປື ຕາມສຳນຽງເວົ້າ, ຖ້າຂຽນຕາມຄວາມໝາຍແມ່ນ ອິດກະປື ແປວ່າຂີ້ຄວາຍ ຕາມພາສາຊົນເຜົ່າລະແວ.
ເປັນແຂວງຫນຶ່ງ ຂອງປະເທດລາວ ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕະເວັນອອກສຽງໃຕ້ ຂອງ ປະເທດລາວ ໄປທາງເໜືອຕິດກັບ ແຂວງ ເຊກອງ ມີ ເສັ້ນທາງ ເຊື່ອມຕໍ່ ເຊກອງ-ອັດຕະປື.
ທາງຕະເວັນຕົກ ຕິດກັບ ຈຳປາສັກ ມີເສັ້ນທາງເຊື່ອມຕໍ່ 2 ສາຍ ຄື ເສັ້ນທາງ ປະທຸມພອນ-ສະໜາມໄຊ ແລະ ທາງ ຜ່ານ ເຄື່ອນໄຟຟ້າ ຫ້ວຍເຮາະ-ອັດຕະປື .
ໃຫ້ ພວກຂ້າ ສານ ກວຍຕາຮ່າງ ເຮັດໄຊ ໄປໃສ່ປາ ແລ້ວ ມາ ປີ້ງ ໃຫ້ ພວກຂ້າ ກິນແກ້ມເຫຼົ້າ ກິນເທົ່າໄດ ກໍ່ບໍ່ໝົດ.
ເອົາ ກວຍຕາຮ່າງ ໂຕ່ງນໍ້າລິນ ໃສ່ ເຫຼົ້າໃຫ ໃຫ້ ພວກຂ້າກິນ ກິນບໍ່ເໝິດ ຈັກເທື່ອ ເປັນ ອັສຈັນ.
ສ້າງວ້ຕ ແຂ່ງກັນ ໃຫ້ແລ້ວມື້ດຽວ, ພະອົງ ຜູ້ດຽວ ສ້າງວັຕທາຕ, ຝູງທ້າວພຍາ ກັບ ຊາວເມືອງ ສ້າງວັດຫຼວງ ແລ້ວມື້ດຽວ.
ອັຕຕາປີ ມີຂອບເຂດ: -ດ້ານໄຕ້ ພຽງ ປາກ ນໍ້າເຊກອງ ຕົກ ໃສ່ນໍ້າຂອງ ກວມເອົານໍ້າສາຂາ ຄື ນໍ້າເຊຊານ ເຂດພູແກ້ວ ແມ່ທວດ ບ້ານດອນ ລັຕະນະຄີລີ.
ດ້ານຕາເວັນອອກ ພຽງ ໄມ້ລົ້ມແບ່ງ ສາຍພູແດນແກວ ແຕ່ຕໍ່ມາ ພວກແກວ ລັກຫຍັບເຂົ້າມາຮອດ ໜອງໄກ່ໂອກ ຍອດນໍ້າອາງ ແລະ ຕໍ່ມາ ຫຍັບມາອີກ ຕັ້ງເສົາຫີນ ໄວ້ ໜອງຟ້າ, -ທິດເໜືອ ພຽງ ເມືອງ ພຍາ ຕຸ້ມວາງ ຕະໂປນ ໂພນສິມ ຄື ແຕ່ ນໍ້າຂອງ ຮອດ ໄມ້ລົ້ມແບ່ງ ສາຍພູ ແດນແກວ, -ທິດຕາວັນຕົກ ແມ່ນ ນໍ້າຂອງ ເປັນແດນ.
ປັດຈຸບັນ ອັດຕະປືເປັນເຂດສາມຫລ່ຽມພັດທະນາເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດ ລະຫວ່າງລາວ-ຫວຽດນາມ-ກຳປູເຈຍ ຈະກາຍເປັນເຂດພັດທະນາສົ່ງເສີມ ການຄ້າ ແລະ ການທ່ອງທ່ຽວ ໃນອະນຸພາກພື້ນທີ່ຕິດພັນກັບທຳມະຊາດ ແລະວັດທະນະທຳ ສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວ ບ່ອນໜຶ່ງ ທີ່ສວຍງາມໂດຍສະເພາະກໍແມ່ນໜອງຟ້າ ແລະ ໜອງໄກ່ໂອກ ເປັນສິ່ງມະຫັດສະຈັນທາງທຳມະຊາດ.
ໂລກນີ້ ເອີ້ນວ່າ ເມືອງລຸ່ມ, ຜູ້ປົກຄອງ ເອີ້ນວ່າ ພຍາ ເມືອງລຸ່ມ, ຄົນເມືອງລຸ່ມ ໄປມາຫາສູ່ ກັບ ເມືອງ ແຖນ ຢ່າງ ປກຕິ , ເມື່ອ ມີ ເລື່ອງໄດ໋ ກໍ່ ຂື້ນໄປຫາ ຂໍ ຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອ ຈາກ ພຍາ ແຖນຫຼວງ ຈົນວ່າ ພຍາແຖນ ລຳຄານ,ຈື່ງ ຄິດຈະຂ້າ ຄົນເມືອງລຸ່ມ ໃຫ້ ຕາຍໝົດ ໂດຍ ຈະໃຫ້ຝົນຕົກລົງມາ ເກີດເປັນ ນໍ້າຖ້ວມໂລກ .
ພສ 1844 ຣາມລັກ ອົງການ ເປັນ ເມືອງຮ້າງ ຍ້ອນ ພັຍພຍຸພິບັດ ຊາຕຂອມ ຈື່ງ ເຂົ້າ ຢຶດຄອງ ເອົາ ຈົນຮອດ ພສ 1892 ແລ້ວ ພຍາ ນຄອນຫຼວງ ຂອມ ຈື່ງມອບ ໃຫ້ ເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ.
ແລ້ວ ຕໍ່ມາກໍ່ລົງມາ ສ້າງ ເມືອງ ຣາມະລັກອົງການ ຮ່ວມກັບ ພຍາ ໂສມມະຣິທ ຕັ້ງເມືອງໃໝ່ ຢູ່ທີ່ ບ້ານ ຫາດຂີ້ຄວາຍ ສາຍນໍ້າ ເຊກະໝານ ຝັ່ງຊ້າຍ, ໂດຍຕັ້ງຊື່ ອັນເປັນມຸງຄຸນ ໃຫ້ວ່າ "ເມືອງ ອັຕາປື "
ຊື່ງ ເປັນ ສັນຍາລັກ ກ່ອນອຳລາ ແລ້ວ ມື້ລຸນມາ ທ່ານ ກໍ່ ອອກຈາກເມືອງ ຫາຍຕົວໄປ ເຂົ້າປ່າ ຈາກໄປ ທາງດ້ານຕາເວັນອອກ ເຂຕ ຫນອງໄກ່ໂອກຂີ້ຄໍາ ຖໍ້າພະອໍຣະຫັນ ເພື່ອ ບໍາເພັນ ປາຣະມີ ໂພທິສັຕ ຕໍ່ໄປ.
ແລ້ວ ປົກຄອງກັນ ມາຮອດ 5 ເຊັ່ນ ພຍາ ໄດ້ ປມານ 25 ປີ ອານາຈັກຕ່າງ ໆ ກໍ່ປົດປ່ອຍໄດ້.
ເມື່ອ ພຍາ ຜູ້ເປັນ ພໍ່ ຕາຍແລ້ວ , ຈື່ງອະພິເສກ ທ້າວແຖນຫຼ້າ ເປັນ ພຍາ ເອີ້ນວ່າ ພຍາ ລາວຫຼົງ ແລະ ເອີ້ນຊື່ ເມືອງວ່າ ນຄອນ ລາວຫຼົງ.
ມີ ບາງຄົນ ສົງໃສ ວ່າ ທ່ານ ຖືກ ພວກກະບົດ ທີ່ ອັຕປື ຂ້າຖີ້ມ ໂດຍ ມີທາຕ ຂອງເພີ່ນ ຢູ່ວັດທາຕ
ປະເທດໄທມີເສດຖະກິດແບບປະສົມ ມີລາຍໄດ້ຫຼັກຈາກອຸດສາຫະກຳ ການສົ່ງອອກສິນຄ້າແລະການບໍລິການ ການທ່ອງທ່ຽວ ການບໍລິການ ກະເສຕະກຳແລະຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ.
ປະເທດໄທແມ່ນປະເທດທີ່ມີມູນຄ່າການສົ່ງອອກເປັນອັນດັບທີ 24 ຂອງໂລກ ແລະມີມູນຄ່າການນຳເຂົ້າເປັນອັນດັບທີ 23 ຂອງໂລກ.
ຕະຫຼາດນຳເຂົ້າສິນຄ້າໄທທີ່ສຳຄັນ ໄດ້ແກ່ ຍີ່ປຸ່ນ ຈີນ ສະຫະລັດອາເມລິກາ ມາເລເຊຍ ສະຫະລັດອາຫຼັບເອມິເລດ ສິງກະໂປ ໄຕ້ຫວັນ ເກົາຫຼີໃຕ້ ຊາອຸດິອາລະເບຍ ແລະອິນໂດເນເຊຍ.
ພາຍຫຼັງການລົ່ມສະຫຼາຍຂອງຈັກກະວັດຂະເໝນ ເມື່ອຕົ້ນຄຣິສຕະສະຕະວັດທີ່ 13 ເຮັດໃຫ້ເກີດຣັດໃໝ່ຂຶ້ນເປັນຈຳນວນຫຼາຍໃນເວລາໄລ່ເລ່ຍກັນ ອາທິ ຊາວໄທ ມອນ ຂະເໜນແລະມະລາຢູ ນັກປະຫວັດສາດໄທເລີ່ມຖືເອົາສະໄໝອານາຈັກສຸໂຂໄທ ນັບຕັ້ງແຕ່ ພ.
ຢ່າງໃດກໍດີ ແຮງງານສ່ວນໃຫຍ່ຂອງໄທຢູ່ໃນພາກກະເສຕະກຳ ໂດຍມີເຂົ້າເປັນພືດເສດຖະກິດຫຼັກທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງປະເທດ ແລະຖືໄດ້ວ່າເປັນປະເທດເຊິ່ງສົ່ງອອກເຂົ້າເປັນອັນດັບ 1 ຂອງໂລກດ້ວຍສັດສ່ວນການສົ່ງອອກຄິດເປັນຮ້ອຍລະ 36 ຂອງໂລກ.
ປະເທດໄທມີພື້ນທີ່ເຊິ່ງເໝາະຕໍ່ການເພາະປູກກວ່າ 27.25% ເຊິ່ງໃນຈຳນວນນີ້ກວ່າ 55% ໃຊ້ສຳລັບການປູກເຂົ້າ.
ສ່ວນພືດຜົນທາງການກະເສດອື່ນ ໆ ໄດ້ແກ່ ຢາງພາລາ ຜັກແລະໝາກໄມ້ຕ່າງ ໆ ລວມໄປເຖິງມີການເພາະລ້ຽງປະສຸສັດ ເຊ່ນ ງົວ ໝູ ເປັດ ໄກ່ ສັດນ້ຳທັງປານ້ຳຈືດ ປານ້ຳເຄັມໃນກະຊັງ ການເຮັດນາກຸ້ງ ການລ້ຽງຫອຍ ລວມໄປເຖິງການປະມົງທາງທະເລ.
ເນື່ອງຈາກປະເທດໄທມີຄວາມອຸດົມສົມບູນດ້ານພືດພັນທັນຍາຫານຕະຫຼອດປີ ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າເປັນແຫຼ່ງຜະລິດອາຫານທີ່ສຳຄັນຂອງໂລກ ແລະເປັນຜູ້ສົ່ງອອກອາຫານລາຍໃຫຍ່ຂອງໂລກເປັນອັນດັບທີ 5.
ພິບູນສົງຄາມ ອອກປະກາດສຳນັກນາຍົກຣັດຖະມົນຕຣີວ່າດ້ວຍຣັດນິຍົມ ສະບັບທີ 1 ປ່ຽນຊື່ປະເທດ ພ້ອມກັບຮຽກປະຊາຊົນແລະສັນຊາດ ຈາກ "ສະຫຍາມ" ມາເປັນ "ໄທ" ເຊິ່ງຈອມພົນປ.
ຕ້ອງການບອກວ່າດິນແດນແມ່ນຂອງຊາວໄທ ບໍ່ແມ່ນເຊື້ອຊາດອື່ນ ຕາມລັດທິຊາດນິຍົມໃນເວລານັ້ນ ໂດຍໃນຣະຍະຕໍ່ມາໄດ້ປ່ຽນກັບເປັນສະຫຍາມເມື່ອປີ ພ.
ແມ່ນນາຍຍົກການປ່ຽນຊື່ໃນຄັ້ງນີ້ຍັງປ່ຽນຈາກ "" ໃນພາສາອັງກິດແລະພາສາຝະຣັ່ງ ແມ່ນ "" ໃນພາສາຝະຣັ່ງແລະ
"" ໃນພາສາອັງກິດຢ່າງໃນປັດຈຸບັນ ແບບໃດກໍ່ຕາມ ຊື່ ສະຫຍາມ ຍັງຄົງເປັນທີຮູ້ຈັກທັງໃນແລະຕ່າງປະເທດ ຊື່ປະເທດໄທໃນພາສາອັງກິດ
1457 ເດີມປະເທດໄທກໍ່ເຄີຍໃຊ້ຊື່ວ່າ ສະຫຍາມ ມາແຕ່ຣັດຊະການພຣະບາດສົມເດັດພຣະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ໂດຍຜາກົດໃຊ້ເປັນຊື່ປະເທດຊັດເຈນໃນ ຄ.
1856 ແຕ່ຄົນໄທບໍ່ເຄີຍຕົນເອງວ່າ "ສະຫຍາມ" ຫຼື "ຊາວສະຫຍາມຢ່າງຊາວຕ່າງຊາດຫຼືຊື່ປະເທດຢ່າງເປັນທາງການໃນສະໄໝນັ້ນເລີຍ ສ່ວນຄຳວ່າ "ຄົນໄທ" ນັ້ນ ຈົດໝາຍລາລູແບຣ໌ໄດ້ບັນທຶກຊັດເຈນວ່າ ຊາວອະຍຸດທະຍາຮຽກຕົນເອງເຊັ່ນນັ້ນມາດົນແລ້ວ
ໃນອະດີດ ພື້ນທີ່ເຊິ່ງປັດຈຸບັນເປັນປະເທດໄທນັ້ນມີມະນຸດເຂົ້າມາຢູ່ອາໄສຕັ້ງແຕ່ຍຸກຫິນເກົ່າ ຄື20,000 ປີທີ່ແລ້ວ ພາກພື້ນດັ່ງກ່າວໄດ້ຮັບອິດທິພົນທາງວັດທະນະທຳແລະທາງສາດສະໜາຈາກອິນເດຍ ນັບຕັ້ງແຕ່ອານາຈັກຟູນັນ ເມື່ອສະຕະວັດທີ່ 1 ແຕ່ສຳລັບຂອງຄົນໄທແລ້ວ ຕາມຕຳນານໂຍນົກໄດ້ບັນທຶກວ່າ ການກໍ່ຕັ້ງອານາຈັກຂອງຄົນໄທຄັ້ງທຳອິດເກີດຂຶ້ນເມື່ອຮາວ ພ.
ປະເທດໄທຕັ້ງຢູ່ກາງຄາບສະໝຸດອິນໂດຈີນໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ແລະຍັງຢູ່ບົນຄາບສະໝຸດມະລາຍູນຳ ຢູ່ລະຫວ່າງລະຕິຈູດ 5 ເຖິງ 21 ເໜືອ ແລະລອງຕິຈູດ 97 ເຖິງ 106 ຕາເວັນອອກ ປະເທດໄທມີພື້ນທີ່ 512,115 ຕາລາງກິໂລແມັດ ເປັນອັນດັບທີ່ 51 ຂອງໂລກແລະອັນດັບທີ່ 3 ຂອງອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ຮອງຈາກປະເທດອິນໂດເນເຊຍແລະມຽນມາ
ຄຳວ່າໄພໄຣ ແມ່ນໄດ້ຮັບມາຈາກພາສາເກຣັກ ຄຳວ່າ , ເຊິ່ງແປວ່າ "ແຫ່ງໄຟ" ຫຼື "ໃນໄຟ", ເຊິ່ງຄຳເຄົ້າແມ່ນ , ແປວ່າ "ໄຟ".
ໃນສະໄໝໂຣມັນບູຮານ, ຊື່ນີ້ໄດ້ໃຊ້ເອີ້ນຫີນຫຼາຍຊະນິດທີ່ສ້າງໝັດໄຟເມື່ອນຳໄປສຽດສີກັບເຫຼັກ; ໄດ້ອະທິບາຍເຖິງລັກສະນະຂອງແຮ່ຊະນິດນີ້ວ່າມີສີຄ້າຍຄືກັບທອງເຫຼືອງ , ເຊິ່ງເປັນສິ່ງອ້າງອີງເຖິງສິ່ງທີ່ເຮົາເອີ້ນວ່າໄພໄຣ ໃນປັດຈຸບັນ.
ໂດຍທົ່ວໄປຈະພົບວ່າແຮ່ໄພໄຣມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັບທາດຊຸນຟິດ ຫຼື ອົດຊິດອື່ນໆໃນສາຍແຮ່ຄວອດສ໌ , ຫີນຕະກອນ, ແລະ ຫີນແປ , ເຊັ່ນດຽວກັບໃນຊັ້ນຫີນຂອງຖ່ານຫີນ ແລະ ໃນແຮ່ທາດທີ່ເຂົ້າແທນທີ່ກະດູກໃນຟອສຊິວ.
ເຖິງວ່າຈະຖືກເອີ້ນວ່າຄຳຂອງຄົນໂງ່, ບາງຄັ້ງກໍພົບວ່າມີແຮ່ຄຳປະລິມານເລັກໜ້ອຍປະສົມຢູ່ໃນແຮ່ໄພໄຣ.
ໃນແຫຼ່ງແຮ່ຄຳທີ່ເກີດໃນຫີນຕະກອນລະດັບຕື້ນ, ແຮ່ໄພໄຣທີ່ມີສ່ວນປະກອບຂອງອາເຊນິກຈະມີຄຳປະສົມຢູ່ໃນປະລິມານສູງເຖິງ 0.37% ຂອງນ້ຳໜັກທັງໝົດ.
ແຮ່ໄພໄຣໄດ້ຖືກນຳໃຊ້ມາຕັ້ງແຕ່ຍຸກໂຣມັນບູຮານເພື່ອຜະລິດ , ເຊິ່ງກໍຄື ເຫຼັກ ຊຸນຟັດ.
ຫຼັງຈາກນັ້ນຂອງແຫຼວທີ່ເປັນອາຊິດທີ່ໄຫຼອອກມາຈາກກອງແຮ່ຈະຖືກນຳໄປຕົ້ມລວມກັບເຫຼັກເພື່ອຜະລິດເຫຼັກຊຸນຟັດ.
ໃນສະຕະວັດທີ 15, ວິທີການແຍກແຮ່ແບບດັ່ງກ່າວເລີ່ມໄດ້ເຂົ້າມາແທນທີ່ການເຜົາຊຸນເຟີເພື່ອໃຊ້ເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດອາຊິດຊຸນຟູຣິກ.
ແຮ່ ໄພໄຣ , ຫຼື ແຮ່ເຫຼັກໄພໄຣ, ຮູ້ກັນໃນອີກຊື່ໜຶ່ງວ່າ ຄຳຄົນໂງ່ , ແມ່ນທາດ ເຫຼັກຊຸນຟິດ ທີ່ມີ ສູດທາງເຄມີ ວ່າ 2.
ຄວາມມັນເງົາ ແລະ ສີເຫຼືອງເສົ້າຂອງແຮ່ທາດຊະນິດນີ້ ເຮັດໃຫ້ມັນມີລັກສະນະພາຍນອກຄ້າຍຄືກັບຄຳ, ດັ່ງນັ້ນມັນຈຶ່ງມີຊື່ເອີ້ນອີກຊື່ໜຶ່ງວ່າ ຄຳຄົນໂງ່.
ສີຂອງມັນຍັງນຳໄປສູ່ຊື່ເອີ້ນແບບອື່ນໆເຊັ່ນ: , ແລະ , ໂດຍໃນເບື້ອງຕົ້ນຖືກໃຊ້ເພື່ອກ່າວເຖິງແຮ່ໄພໄຣທີ່ພົບໃນ ຖ່ານຫີນ.
ແຮ່ໄພໄຣຍັງຄົງຖືກນຳໃຊ້ໃນທາງການຄ້າສຳລັບການຜະລິດຊຸນເຟີດີອົກຊິດ ເພື່ອໃຊ້ເຂົ້າໃນອຸດສາຫະກຳການຜະລິດເຈ້ຍ ແລະ ໃນການຜະລິດອາຊິດຊຸນຟູຣິກ.
ການສະຫຼາຍຄວາມຮ້ອນຂອງແຮ່ໄພໄຣກາຍເປັນ ຊຸນຟິດ) ແລະ ທາດຊຸນເຟີເລີ່ມຕົ້ນທີ່ ; ແລະ ທີ່ປະມານ 2 ແມ່ນມີປະມານ .
ແຮ່ໄພໄຣເປັນທີ່ນິຍົມໃນໄລຍະສັ້ນໆ ໃນສະຕະວັດທີ 16 ແລະ 17 ເຊິ່ງໃຊ້ເປັນຕົວກຳເນີດການຈູດໄຟ ໃນອາວຸດປືນໃນໄລຍະຕົ້ນ, ເຊິ່ງໃຊ້ເປັນຫົວສັບຂອງປືນ ໂດຍມີກ້ອນແຮ່ໄພໄຣເພື່ອກໍໃຫ້ເກີດປະກາຍໄຟໃນຂະນະທີ່ຍິງປືນ.
ການນຳໃຊ້ແຮ່ໄພໄຣໃນທາງການຄ້າສະໄໝໃໝ່ແມ່ນໃຊ້ເປັນວັດຖຸກາໂຕດ ໃນແບັດເຕີຣີລິທຽມແບບສາກໄຟບໍ່ໄດ້ຂອງຍີ່ຫໍ້.
ພຽງສະຖານີການຄ້າຂະໜາດນ້ອຍຢູ່ທີ່ປາກແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ ຕໍ່ມາມີຂະໜາດເພິ່ມຂຶ້ນ
ບາງກອກແມ່ນຫົວໃຈຂອງການເຮັດໃຫ້ປະເທດສະຫຍາມທັນສະໄໝແລະແມ່ນເວທີກາງຂອງການຕໍ່ສູ້ທາງການເມືອງຂອງປະເທດຕະຫຼອດຄິດສະຕະວັດທີ 20 ນະຄອນເຕີບໂຕຢ່າງ
ນະຄອຣຫຼວງບາງກອກ ຫຼື ກຣຸງເທພມະຫານະຄອຣ ແມ່ນນະຄອນຫຼວງແລະນະຄອນທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດຂອງປະເທດໄທ.
ຕາຮາງກິໂລແມັດ ມີປະຊາກອນຕາມຕາມທະບຽນລາສະດອນກວ່າຫ້າລ້ານຄົນເຮັດໃຫ້ບາງກອກເປັນເອກນະຄອນ ຈັດແລະສູນຊຸມຊົນອື່ນຂອງປະເທດໄທດ້ອຍຄວາມສຳຄັນລົງ ມີຜູ້ກ່າວວ່າ ບາງກອກເປັນ "ເອກນະຄອນທີ່ສຸດໃນໂລກ" ເພາະມີປະຊາກອນຫຼາຍກວ່ານະຄອນທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍເປັນອັນດັບສອງເຖິງສີ່ຊາວເທົ່າ
1767 ຫຼັງການກອບກູ້ອິສະຫຼະພາບຈາກພະມ້າ ສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີຊົງສະຖາປະນາເມືອງທົນບຸລີສີມະຫາສະໝຸດໃຫ້ເປັນລາຊະທານີແຫ່ງໃໝ່ ເມື່ອວັນທີ່ 3 ຕຸລາ ຄ.
ຕາລາງກິໂລແມັດ ແມ່ນຈັງຫວັດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດແມ່ນອັນດັບທີ 68 ຂອງໄທ ແມ່ນເມືອງກວ້າງທີ່ສຸດຂອງໂລກ ແມ່ນເມືອງທີ່ໃຫຍ່ເປັນອັນດັບທີ 73 ຂອງໂລກ ແລະແມ່ນນະຄອນຫຼວງທີ່ມີພື້ນທີ່ກວ້າງແມ່ນອັນດັບ 4 ຂອງພູມິພາກອາຊຽນ
ຊື່ເຕັມຂອງບາງກອກ ເມື່ອຖອດເປັນອັກສອນໂລມັງ ຄື " " ເຊິ່ງເປັນຊື່ສະຖານທີ່ທີ່ຍາວທີ່ສຸດໃນໂລກແລະຈົດບັນທຶກໄວ້ໃນກິນເນສບຸກ ຍາວກວ່າຊື່ພູເຂົາ "ຕາມາອູມາຕາວາກາຕັງກີຮັງກາໂກອາອູອາອູໂອຕາມາທີອາໂປກາອີເວນູອາກີຕານາຕາຮູ" ໃນນິວຊີແລນ ແລະຊື່ທະເລສາບ "ຊາກັອກກາກັອກມານຊາອັອກກາກັອກເຊົາບູນາກຸນກາມາອັກ" ໃນລັດແມສຊາຊູເຊສ ສະຫະລັດອາເມລິກາ
ມະຫາວິທະຍາໄລລຳບວກ ຈັດວ່າບາງກອກວ່າເປັນນະຄອນລະດັບແອລຟາລົບ ບາງກອກຍັງເປັນທີ່ມີຕຶກລະຟ້າຫຼາຍທີ່ສຸດເປັນອັນດັບທີ 12 ຂອງໂລກ ມີສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວຫຼາຍແຫ່ງ ເຊັ່ນ ພະບໍລົມມະຫາລາຊະວັງ ພະທີ່ນັ່ງວິມານເມກ ແລະວັດຕ່າງໆ ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີແຫຼ່ງຊອບປິ້ງແລະຄ້າຂາຍທີ່ສຳຄັນ ເຊິ່ງດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວຊາວຕ່າງຊາດ ໂດຍໃນປີ ຄ.
2012 ອົງກອນການທ່ອງທ່ຽວໂລກ ໄດ້ຈັດອັບບາງກອກເປັນເມືອງທີ່ມີຄົນເຂົ້າ ເປັນອັນດັບ 10 ຂອງໂລກ ແລະອັນດັບ 2 ຊອງເອເຊຍ ໂດຍມີຄົນເດີນທາງຫຼາຍ 26.5 ລ້ານຄົນ ນອກຈາກນີ້ຈາກການຈັດອັນດັບການໃຊ້ຈ່າຍບັດເຄດິດມາສເຕີ້ກາດ ປະຈຳປີ ຄ.
2014 ບາງກອກມີການໃຊ້ຈ່າຍຜ່ານບັດເຄດິດຂອງນັກທ່ອງທ່ຽວເຖິງ 16.42 ລ້ານດອລລ່າ ເປັນອັນດັບສອງຂອງໂລກ ຮອງແຕ່ພຽງ ສະຫະລາຊະອານາຈັກ
ໃນລາຊະສະໄໝພະບາດສົມເດັດພະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ໂປດເກົ້າໃຫ້ຕັດຖະໜົນໃໝ່ຂຶ້ນ ຊົງດຳລິໃຫ້ຕັດຖະໜົນຈະເລີນກຸງເປັນຖະໜົນເສັ້ນທຳອິດໃນບາງກອກ ກໍ່ສ້າງເມື່ອວັນທີ່ 5 ກຸມພາ ຄ.
1861 ແລະປ່ຽນຮູບແບບຜັງເມືອງບາງກອກເສກເຊັ່ນອາລະຍະປະເທດເນື່ອງຈາກສະໄໝນັ້ນສະຫຍາມປະເທດຖືກຄຸກຄາມຈາກມະຫາອຳນາດເອີລົບ ແລະກົງຈຸດນີ້ແມ່ນນຶ່ງໃນຂໍ້ອ້າງທີ່ມະຫາອຳນາດນຳມາໃຊ້ເພື່ອແຊກແຊງແລະຄຸກຄາມສະຫຍາມປະເທດ ພາຍຫຼັງ ຕ່າງຊາດເອີລົບເອງໄດ້ຍອມຮັບນະຄອນຫຼວງບາງກອກວ່າເປັນນຶ່ງໃນເມືອງທີ່ມີຜັງເມືອງງົດງາມທີ່ສຸດໃນໂລກໃນສະໄໝນັ້ນ
ທາງ​ພິ​ເສດ ຫຼື ທາງດ່ວນ ມີຢູ່ທົ່ວໄປ ເຊ່ນ ທາງ​ພິ​ເສດ​ສະ​ເຫຼິມ​ມະ​ຫາ​ນະ​ຄອນ, ທາງ​​ພິ​ເສດ​ສີ​ຣັດ ຯ​ລຯ.
ລົດໄຟຟ້າ ມີຫຼາຍ​ສາຍ ເຊ່ນ ລົດ​ໄຟເທິງຟ້າບີ​ທີ​ເອ​ສ, ລົດ​ໄຟ​ຟ້າ​ສາຍ​ສີ​ນ້ຳ​ເງິນ, ລົດ​ໄຟ​ຟ້າ​ສາຍ​ສີ​ມ່ວງ, ລົດ​ໄຟ​ຟ້າ​ແອ​ປອດ​ລິ້ງ ຯ​ລຯ.
ມີ ຜູ້ວ່າລາຊະການບາງກອກ ມາແຕ່ ການເລືອກຕັ້ງ ແລະເປັນຜູ້ຮັບຜິດຊອບໃນການບໍລິຫານວຽກ ຢູ່ໃນຕຳແໜ່ງຕາມວາລະເທື່ອລະ 4 ປີ ນັບແຕ່ມື້ເລືອກຕັ້ງ.
ຕາຂອງບາງກອກ ແມ່ນຮູບພະອິນຊົງຊ້າງເອລາວັນພະຫັດຊົງສາຍຟ້າ ຕານີ້ກົມສິລະປາກອນອອກແບບໂດຍອາໄສພາບຂຽນຝີພະຫັດຂອງສົມເດັດກົມພະຍານະລິດສະລານຸວັດຕິວົງເປັນຕົ້ນແບບ ເລິ່ມໃຊ້ໃນປີ ຄ.
1973 (ສະໄໝເມື່ອຍັງເປັນຈັງຫວັດພະນະຄອນນັ້ນໃຊ້ຕາພະທີ່ນັ່ງຈັກກີມະຫາປາສາດເປັນຕາປະຈຳຈັງຫວັດ)
ພະອົງມີພະບໍລົມລາຊະໂອງການໃຫ້ພະຍາທຳມາທິກອນກັບພະຍາວິຈິດນາວີ ເປັນແມ່ກອງຄຸມຊ່າງແລະໄພ່ໄປວັດກະທີ່ດິນເພື່ອສ້າງພະນະຄອນໃໝ່ໃນວັນທີ່ 8 ເມສາ ຄ.
ທີ່ມາຂອງຄຳວ່າ "ບາງກອກ" ນັ້ນ ມີຂໍ້ສັນນິດຖານວ່າອາດມາຈາກການທີ່ແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາຄົດຄ້ຽວໄປມາ ບາງແຫ່ງມີສະພາບເປັນ
ເກາະເປັນໂຄກ ຈຶງເອິ້ນກັນວ່າ "ບາງເກາະ" ຫຼື "ບາງໂຄກ" ຫຼືບໍ່ກໍເປັນເພາະມີຕົ້ນໝາກ
ກອກຢູ່ຫຼາຍ ຈຶງເອິ້ນວ່າ "ບາງມະກອກ" ມາຈາກວັດອາລຸນ ເຊິ່ງແມ່ນຊື່ເດີມດັງກ່າວແລະຕໍ່ມາກ່ອນຄຳລົງຈຶງເຫຼືອແຕ່ຄຳວ່າ "ບາງກອກ"
ບາງກອກມີອານາເຂດທາງບົກຕິດຕໍ່ກັບຈັງຫວັດສະໝຸດສາຄອນ ຈັງຫວັດນະຄອນປະຖົມ ຈັງຫວັດນົນທະບຸລີ ຈັງຫວັດປະທຸມທານີ ຈັງຫວັດສະເຊິງເຊົາ ແລະ ຈັງຫວັດສະໝຸດປາການ ສ່ວນອານາເຂດທາງທະເລອ່າວໄທຕອນໃນ ຕິດຕໍ່ກັບຈັງຫວັດເພັດຊະບຸລີ ຈັງຫວັດສະໝຸດສາຄອນ ຈັງຫວັດສະໝຸດປາການ ແລະຈັງຫວັດຊົນບຸລີ ໂດຍມີລາຍລະອຽດດັ່ງນີ້
ນະຄອນຫຼວງບາງກອກໄດ້ຊື່ວ່າເມືອງທີ່ຍາວທີ່ສຸດໃນໂລກບັນທຶກໄວ້ໃນກິນເນສບຸ໊ກ ແປຄວາມເປັນພາສາອັງກິດວ່າ " , , , , , , ' .
1971 ລັດຖະບານຈອມພົນຖະໜອມ ກິດຕິຂະຈອນໄດ້ຮວມ ຈັງຫວັດພະນະຄອນ ແລະ ຈັງຫວັດທົນບຸລີເຂົ້ານຳກັນເປັນ ນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີ ແລະພາຍຫຼັງການປັບປຸງການປົກຄອງໃໝ່ເມື່ອວັນທີ່ 14 ທັນວາ ຄ.
2011 ນະຄອນຫຼວງບາງກອກໄດ້ຮັບການປະກາດຈາກອົງການການສຶກສາວິທະຍາສາດ ແລະວັດທະນະທຳແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ ໃຫ້ເປັນເມືອງໜັງສືໂລກ ຫຼື ປະຈຳປີ ຄ.
ໂດຍບໍ່ໄດ້ມີສະຖານະເປັນຈັງຫວັດ, ເຊິ່ງຄຳວ່າ ບາງກອກ ນັ້ນ ຍັງໃຊ້ເປັນຄຳເອິ້ນສຳນັກງານປົກຄອງສ່ວນທ້ອງຖິ່ນຂອງບາງກອກອີກຕື່ມນຳ.
ປັດຈຸບັນບາງກອກໃຊ້ວິທີການເລືອກຕັ້ງຜູ້ບໍລິຫານແບບການເລືອກຕັ້ງຜູ້ບໍລິຫານທ້ອງຖິ່ນໂດຍກົງ
ຊື່ທາງການຂອງກຸງເທບມະຫານະຄອນເມື່ອຖອດເປັນອັກສອນໂລມັງ ຄື " " ແຕ່ຄົນທົ່ວໄປນິຍົມທັບສັບຕາມຊື່ທີ່ຜູ້ເວົ້າພາສາອັງກິດເອິ້ນເມືອງນີ້ວ່າ "" ເຊິ່ງມາຈາກຊື່ເດີມຂອງກຸງເທບມະຫານະຄອນ ຄື "ບາງກອກ"
ຄຳຂວັນຂອງນະຄອນຫຼວງບາງກອກ ເມືອງສູນກາງການປົກຄອງ ວັດ ວັງ ງາມເຮືອງຮອງ ເມືອງຫຼວງຂອງປະເທດໄທ" ຫຼັງບາງກອກສະຫຼຸບຍອດຄະແນນໂຫວດຄຳຂວັນນະຄອນຫຼວງບາງກອກ ເມື່ອວັນທີ 14 ພຶດສະພາ ຄ.
ຕໍ່ມາໃນລາຊະສະໄໝຂອງພະບາດສົມເດັດພະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ຊົງປ່ຽນຊື່ພະນະຄອນຈາກ ບໍວອນລັດຕະນະໂກສິນ ເປັນ ອະມອນລັດຕະນະໂກສິນ ແລະມີຖານະໃນການປົກຄອງສ່ວນທ້ອງຖິ່ນເປັນ ຈັງຫວັດພະນະຄອນ
ຈັງຫວັດຊົນບຸລີ ແມ່ນເຄີຍເປັນຊຸມຊົນບູຮານ ທີ່ເຄີຍມີມະນຸດຍຸກຫີນໃໝ່ ອາໄສຢູ່ມາແຕ່ສະໄໝກ່ອນປະຫວັດສາດແລ້ວ ຍ້ອນວ່າເຄີຍມີການຂຸດຄົ້ນທາງດ້ານບູຮານຄະດີ ແລ້ວພົບພໍ້ຮ່ອງຮອຍຂອງຊຸມຊົນບູຮານກ່ອນປະຫວັດສາດ ກົງແຖວບ່ອນຮາບລຸ່ມແມ່ນ້ຳພານທອງ ເຊິ່ງຢູ່ໃນບໍລິເວນວັດໂຄກພະນົມດີ ຕຳບົນທ່າຂ້າມ ອຳເພີພະນັດນິຄົມ.
ແຫຼ່ງບູຮານຄະດີທີ່ຄົ້ນພົບໃນເທື່ອຫັ້ນ ໄດ້ມີການພົບສິ່ງມີຄຸນຄ່າທາງບູຮານຄະດີຫຼາຍຢ່າງ ຄື ຂວານຫີນຂັດ ເຄື່ອງປະດັບຈຳພວກກຳໄລ ລູກປັດ ເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາ ແນວໃຊ້ເຊືອກທາບ ແລະໄດ້ພົບຊາກຂອງອາຫານທະເລຕື່ມນຳ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ຊາບວ່າບໍລິເວນນີ້ຢູ່ໃກ້ຊາຍຝັ່ງທະເລຫຼາຍກວ່າປັດຈຸບັນຫຼາຍ.
ແຫຼ່ງບູຮານຄະດີທີ່ກ່າວອ້າງທັງໝົດທາງຕົ້ນຫັ້ນ ຈຶ່ງແມ່ນຫຼັກຖານຢືນຢັນສ່ວນໜຶ່ງ ທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມເປັນມາ ອັນແສນດົນຂອງຈັງຫວັດຊົນບຸລີ.
ອະດີດເຄີຍເປັນບ່ອນທີ່ຕັ້ງເມືອງບູຮານ ທີ່ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງເຖີງ ໓ ເມືອງຄື ເມືອງພະລົດ ເມືອງສີພະໂລ ແລະເມືອງພະຍາເລ່ ໂດຍອານາເຂດຂອງ ໓ ເມືອງ ແມ່ນລວມກັນເປັນຈັງຫວັດຊົນບຸລີໃນປັດຈຸບັນ.
ໃນສະໄໝທະວາລະວະດີ ກັບລົບບຸລີ ປະມານ ໑,໔໐໐-໗໐໐ ປີກ່ອນ ບໍລິເວນຕຳບົນໜ້າພະທາດ ອຳເພີພະນັດນິຄົມໃນປັດຈຸບັນ ມີຮ່ອງຮອຍເມືອງໃຫຍ່ຊື່ "ເມືອງພະລົດ" ຕັ້ງຢູ່ໃນຮາບລຸ່ມ ເຊິ່ງແມ່ນ້ຳຫຼາຍສາຍ ໄຫຼມາບັນຈົບກັນ ເປັນແມ່ນ້ຳພານທອງ ໂດຍສາມາດໃຊ້ແມ່ນ້ຳສາຍນີ້ ເປັນທາງຄະມະນາຄົມຕິດຕໍ່ນຳ.
ເມືອງສີມະໂຫສົດໃນຈັງຫວັດປາຈີນບຸລີ (ປັດຈຸບັນແມ່ນບໍລິເວນສະມະເຂືອ ບ້ານໂຄກວັດ ແລະບ້ານໜອງສະແກ ອຳເພີສີມະໂຫສົດ) ຈົນໄປຮອດອຳອະລັນຍະປະເທດໄດ້ ອີກທັງຍັງມີເສັ້ນທາງເດີນທາງ ເຊື່ອມຈອດໄປຮອດຈັງຫວັດລະຍອງແລະຈັນທະບຸລີ ກາຍເປັນເມືອງພະຍາເລ່ ອັນແມ່ນເມືອງສຳຄັນອີກບ່ອນໜຶ່ງຂອງຊົນບຸລີ.
ນອກຈາກນີ້ ນັກບູຮານຄະດີຍັງສຳລວດຄົ້ນພົບວ່າ ເມືອງພະລົດແມ່ນເມືອງຍຸກບູຮານດຽວກັນກັບເມືອງສີພະໂລ ຫຼືເກົ່າກວ່າເລັກນ້ອຍ ຍ້ອນວ່າປາກົດວ່າ ມີທາງເດີນບູລານເຊື່ອມຈອດສອງເມືອງນີ້ ໃນໄລຍະທາງປະມານ ໒໐ ກິໂລແມັດ.
໑໘໙໔ ລັດສະໄໝພະບາດສົມເດັດພະຈຸນລະຈອມເກ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ລັດຊະການທີ ໕ ໄດ້ຊົງປ່ຽນແປງລະບົບການປົກຄອງລາຊະອານາຈັກ ທີ່ແມ່ນຫົວເມືອງນ້ອຍ ໆ ແບບບູຮານ ຍຸບລວມເຂົ້າດ້ວຍກັນ ໃຫ້ຢູ່ພາຍໃຕ້ບັງຄັບບັນຊາຂອງກະຊວງມະຫາດໄທ ໜ່ວຍງານດຽວ.
໑໓໗໖ ມີຖານະເປັນເມືອງຈັດຕະວາ ຜູ້ດູແລຮັກສາເມືອງແມ່ນ “ອອກເມືອງຊົນບຸລີສີມະຫາສະໝຸດ” ສັກດິນາ ໒,໔໐໐ ໄຮ່ ສົ່ງສ່ວຍໄມ້ແດງໃນລັດຊະການສົມເດັດພະບະລົມມະລາຊາທິລາດ .
໑໗໖໖ ຂະນະທີ່ກຸງສີອະຍຸທະຍາ ຖືກທັບພະມ້າລ້ອມຢູ່ ກົມໝື່ນພິພິດຜູ້ເປັນພະເຈົ້າລູກຍາເທີອົງໜຶ່ງ ໃນພະບາດສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວບະລົມມະໂກດ ແຕ່ຖືກເນລະເທດໄປລັງກາ ໄດ້ເມືອມາເກ້ຍກ່ອມຮວບໂຮມຊາຍສະກັນ ທາງຫົວເມືອງພາກຕາເວັນອອກ ຄື ຈັນທະບຸລີ ລະຍອງ ບາງລະມຸງ ຊົນບຸລີ ແລະປາຈີນບຸລີ ເຂົ້າຮ່ວມກອງທັບ ອ້າງວ່າຈະຍົກໄປຊ່ອຍເຫຼືກຸງສີອະຍຸທະຍາຮົບພະມ້າ.
ໃນເທື່ອນັ້ນ ຊາວຊົນບຸລີໄດ້ໃຫ້ການສະໜັບສະໜຸນເຂົ້າຮ່ວມທັບເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຈົນເມືອງຊົນບຸລີແທບຈະກາຍເປັນເມືອງຮ້າງ.
ຈາກນັ້ນ ພະມ້າຍັງໄດ້ສົ່ງກອງທັບເຂົ້າໂຈມຕີກອງທັບກົມໝື່ນພິພິດຈົນແຕກພ່າຍ ຈົນກຸງສີອະຍຸທະຍາເສຍແກ່ພະມ້າເມື່ອ ຄ.
ຊາວຊົນບຸລີໄດ້ໃຫ້ຄວາມຮ່ວມມືນຳສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດໃນການກອບກູ້ອິດສະລະພາບຢ່າງໃກ້ຊິດຕິດແທດ ຈົນສາມາດກອບກູ້ເອກະລາດເມືອຄືນມາໄດ້ສຳເລັດ.
ເມືອງພະຍາເລ່ ຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດບໍ່ທອງ ຕຳບົນບໍ່ທອງ ແມ່ນເມືອງຍຸກທະວາລະວະດີ ເຊັ່ນດຽວກັບເມືອງພະລົດ.
ໂດຍຄູເມືອງແລະຄັນດິນຂອງຕົວເມືອງຊັ້ນນອກດ້ານເໜືອ ຍັງຄືຈະປາກົດເຫັນໄດ້ຊັດເຈນໃນປັດຈຸບັນ.
ປະຈຸບັນລຳຄອງນີ້ ຍັງຄືຈະຢູ່ ໂດຍແມ່ນຄອງສາຍສຳຄັນ ແລະ ມີຄວາມຍາວຫຼາຍທີ່ສຸດຂອງຈັງຫວັດຊົນບຸລີ ທຸກມື້ນີ້ ການເຮັດນາໃນອຳເພີພະນັດນິຄົມແລະອຳເພີພານທອງ ຍັງຄືຈະອາໄສນ້ຳຈາກຄອງນີ້ ຍ້ອນວ່າມີແຄວຫຼາຍສາຍແຕກສາຂາອອກໄປ ແຄວໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ແມ່ນ ແຄວທີ່ເກີດຈາກທິວເຂົາປ່າແດງ.
ຈັງຫວັດຊົນບຸລີ ຫຼື ເມືອງຊົນ ແມ່ນຊື່ແຂວງໃນພາກຕາເວັນອອກທີ່ຕິດອ່າວໄທແຫ່ງໜຶ່ງຂອງປະເທດໄທ.
໑໙໑໕ ໃນສະໄໝລັດຊະການທີ ໖ ໄດ້ຊົງໂຮມມົນທົນຈັດຕັ້ງຂຶ້ນແມ່ນ “ພາກ” ໂດຍມີອຸປະລາດເປັນຜູ້ປົກຄອງດູແລ ມີອຳນາດເໜືອສະໝຸຫະເທສາພິບານ ມີນຳກັນ ໔ ພາກ ແມ່ນ ພາກພາຍັບ ພາກປັກໃຕ້ ພາກອີສານ ແລະພາກຕາເວັນຕົກ ສຳລັບພາກກາງໃຫ້ເປັນມົນທົນຢູ່ຄືເກົ່າ ເອີ້ນວ່າມົນທົນອະຍຸທະຍາ ມີອຸປະລາດປົກຄອງແທນສະໝຸຫະເທສາພິບານ.
ການປົກຄອງຫົວເມືອງແບບແບ່ງຍ່ອຍເປັນພາກ ແລະ ມີຕຳແໜ່ງອຸປະລາດເຊັ່ນນີ້ ແມ່ນຍົກເລີກເມື່ອວັນທີ ໓໑ ມີນາ ຄ.
ໃນສະໄໝລັດຊະການທີ ໗ ໂດຍເມື່ອໄປໃຊ້ໃນລັກສະນະເປັນມົນທົນຄືເກົ່າ ໃນລັກສະນະທີ່ມີຈຳນວນຫຼາຍເຖິງ ໒໐ ມົນທົນ ແລະພາຍໃນ ໑໐ ປີຕໍ່ມາ ຄືກ່ອນ ຄ.
ສະໄໝພະບາດສົມເດັດພະນັ່ງເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ລັດຊະການທີ ໓ ພະອິນທະອາສາຊາວເມືອງວຽງຈັນ ໄດ້ພາຊາວລາວຈຳນວນໜຶ່ງອົບພະຍົບ ເຂົ້າມາຂໍເພິ່ງພະບໍລົມມະໂພທິສົມມະພານ ພະອົງຈຶ່ງຊົງໂປດເກົ້າຯ ໃຫ້ໄປຕັ້ງຖິ່ນອາໄສຢູ່ລະຫວ່າງເມືອງຊົນບຸລີແລະສະເຊີງເຊົາ .
ເມື່ອຕໍ່ມາ ສະໄໝລັດຊະການທີ ໔-໖ ພະມະຫາກະສັດ ແລະ ພະບໍລົມມະວົງສານຸວົງຂອງສະຫຍາມ ໄດ້ສະເດັດປະພາດຊົນບຸລີຫຼາຍເທື່ອ ຍ້ອນຊົນບຸລີ ແມ່ນເມືອງຊາຍທະເລ ທີ່ມີທັດສະນີຍະພາບອັນຈົບງາມ ເໝາະແກ່ການພັກເຊົາ ອີກທັງບໍ່ໄກຈາກບາງກອກຫຼາຍໂພດ.
ໜ້າເມືອງມີອານາເຂດຈົດຕຳບົນບາງຊາຍໃນປັດຈຸບັນ ເຄີຍມີຜູ້ຂຸດພົບບູຮານວັດຖຸຫຼາຍແນວ ແມ່ນ ພະພຸດທະຮູບທອງຄຳ ສຳລິດ ແກ້ວຜະຫຼຶກ ຂັນທອງຄຳ ຈອກຊາມສັງຄະໂຫຼກຄ້າຍຄືຂອງສຸໂຂໄທ ຈະເຂ້ປູນ ແລະກ້ອນສິລາມີລອຍຕີນໜາ ເປັນຕົ້ນ.
ນັກບູຮານຄະດີສັນນິຖານວ່າ ເມືອງສີພະໂລແມ່ນເນືອງສະໄໝຂອມເຮືອງອຳນາດແຫ່ງພາກອຸສາຄະເນ ແລະອາດຈະມີອາຍຸລວມສະໄໝນຳລົບບຸລີ ອັນຢູ່ຫຼັງອູ່ທອງ ແລະກ່ອນຍຸກອະຍຸທະຍາຄືປະມານປີ ຄ.
໑໘໐໗ ພະສຸນທອນໂວຫານ ລັດຕະນະກະວີຂອງໄທ ໄດ້ເດີນທາງຈາກບາງກອກ ໄປຢ້ຽມຢາມບິດາຢູ່ເມືອງແກງ ຈັງຫວັດລະຍອງ ໄດ້ຂຽນໄວ້ໃນນິລາດເມືອງແກງກ່າວເຖິງເມືອງຕ່າງໆ.
ເມື່ອຮອດຂົງເຂດຈັງຫວັດຊົນບຸລີ ຕາມລຳດັບຈາກເໜືອຫາໃຕ້ ຄື ບາງປາສ້ອຍ ໜອງມົນ ບ້ານໄຮ່ ບາງພະ ບາງລະມຸງ ນາເກືອ ພັດທະຍາ ນາຈອມທຽນ ຫ້ວຍຂວາງ ແລະໜອງຊະແງ້ວ (ປັດຈຸບັນເອີ້ນບ້ານຊາກແງ້ວ ຢູ່ໃນເຂຕອຳເພີບາງລະມຸງ ເຊິ່ງແມ່ນທາງທີ່ຈະໄປອຳເພີແກງ ຈັງຫວັດລະຍອງໄດ້).
ຈັງຫວັດຊົນບຸລີມີເດີ່ນຍົນ ໒ ແຫ່ງຄື ເດີ່ນຍົນບາງພະ ນຳ ເດີ່ນຍົນນານາຊາດອູ່ຕະເພົາ ໂດຍທ່າອາກາດຍານບາງພະຕັ້ງຢູ່ໃນ ອຳເພີສິລາຊາ ແມ່ນສະໜາມເຝິກຝົນສຳລັບເຮືອບິນລຳໜ້ອຍ ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ເປີດໃຫ້ບໍລິການພານິດທົ່ວໄປ
ເນື່ອງຈາກການອົບເຂົ້າໜົມຂິງຈຳເປັນຕ້ອງໃຊ້ເຄື່ອງເທດຫາຢາກຈາກແດນໄກ ເມືອງຕ່າງໆທີ່ເປັນສູນກາງການຄ້າສຳຄັນຈຶງມີປະເພນີການເຮັດເຂົ້າໜົມຂິງທີ່ມີປະຫວັດອັນຍາວນານ ນອກຈາກເມືອງນູແລມເບີກແລະພຸນສະນິດແລ້ວ ຍັງຮວມໄປເຖິງເມືອງເອົາສະບູກ ໂຄໂລນແລະບາເຊລດ້ວຍ ທີ່ເມືອງມິວນິກມີລາຍຊື່ອາຊີບ "ເລບເຊລເທີ "ໃນທະບຽນພາສີມາຕັ້ງແຕ່ປີ ຄ.
1370 ເຊິ່ງກໍຄືຄົນເຮັດເຂົ້າໜົມຂິງນັ້ນເອງ ທີ່ເມືອງນີ້ຈະມີການເຮັດເຂົ້າໜົມຂິງໃຫ້ເປັນຮູບຮ່າງຕ່າງໆກັນ ແລະແຕ່ງໜ້າດ້ວຍນ້ຳຕານຫຼາກສີໃນຂະນະທີ່ເຂົ້າໜົມຂິງຕຳລັບເມືອງນູແລມເບີກຈະຕົກແຕ່ງດ້ວຍຖົ່ວອາມັງແລະຜົງເປືອກໝາກນາວ