polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ການນໍາໃຊ້ທີ່ດິນປູກຝັງເພື່ອການຂະຫຍາຍຕົວຂອງນໍ້າມັນເຊື້ອໄຟສາມາດເຮັດໃຫ້ມີເນື້ອທີ່ຫນ້ອຍລົງສໍາລັບການປູກພັນພືດ .
ເນື່ອງຈາກ ການສັງເຄາະແສງ ແມ່ນບໍ່ມີປະສິດທິພາບ ແລະ ຜົນຜະລິດຍັງຕ້ອງໃຊ້ຈຳນວນຂອງພະລລັງງານທີ່ສໍາຄັນໃນການເກັບກ່ຽວ, ການຕາກແຫ້ງ ແລະ ການຂົນສົ່ງ, ຈໍານວນພະລັງງານທີ່ຜະລິດໃນແຕ່ລະພື້ນທີ່ແມ່ນຫນ້ອຍຫຼາຍ, ຢູ່ໃນລະດັບ 0.25 / 2 ຫາ 1.2 / 2 .
ໃນປະເທດສະຫະລັດອາເມລິກາ, ເອທານອນຈາກສາລີ ໄດ້ທົດແທນການໃຊ້ອາຍແກັສມໍເຕີຫນ້ອຍກວ່າ 10% ນັບຕັ້ງແຕ່ປີ 2011, ແຕ່ໄດ້ໃຊ້ປະມານ 40% ຂອງການເກັບກ່ຽວສາລີປະຈຳປີພາຍໃນປະເທດ.
ໃນປຶ້ມນັ້ນ, ຄະນະກໍາມະການໄດ້ອະທິບາຍເຖິງ ສີ່ ອົງປະກອບທີ່ສໍາຄັນຂອງຄວາມຍືນຍົງກ່ຽວກັບພະລັງງານຄື : ຄວາມສາມາດໃນການເພີ່ມການຈັດຫາພະລັງງານເພື່ອຕອບສະຫນອງຄວາມຕ້ອງການຂອງມະນຸດທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນເລື້ອຍໆ, ປະສິດທິພາບແລະການອະນຸລັກພະລັງງານ, ສຸຂະພາບແລະຄວາມປອດໄພຂອງປະຊາຊົນ ແລະ " ການປົກປ້ອງຂອງຊີວະນາໆພັນ ແລະ ການປ້ອງກັນຕໍໍໍ່ຮູບແບບຕ່າງໆທີ່ສ້າງມົນລະພິດ.
" ຄໍານິຍາມຕ່າງໆຂອງພະລັງງານແບບຍືນຍົງໄດ້ຖືກສະເຫນີຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ, ຊຶ່ງໄດ້ອີງໃສ່ສາມເສົາຫຼັກ ຂອງການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ຄື: ສະພາບແວດລ້ອມ, ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ.
ເງື່ອນໄຂ ດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ລວມມີ: ການປ່ອຍອາຍພິດເຮືອນແກ້ວ, ຜົນກະທົບຕໍ່ ຊີວະນາໆພັນ , ການຜະລິດສິ່ງເສດເຫຼືອທີ່ອັນຕະລາຍ ແລະ ການປ່ອຍອາຍພິດຕ່າງໆ.
ເງື່ອນໄຂ ເສດຖະກິດ ປະກອບມີຄ່າໃຊ້ຈ່າຍຂອງພະລັງງານ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນພະລັງງານທີ່ມີຄວາມໜ້າເຊື່ອຖືສູງ ສົ່ງໃຫ້ແກ່ຜູ້ຊົມໃຊ້, ແລະ ຜົນກະທົບຕໍ່ວຽກງານອັນກ່ຽວຂ້ອງກັບການຜະລິດພະລັງງານ.
ເງື່ອນໄຂ ດ້ານສັງຄົມ - ວັດທະນະທໍາ ປະກອບມີ: ການປ້ອງກັນຂອງສົງຄາມຕໍ່ການສະຫນອງ ພະລັງງານ ແລະຄວາມສາມາດໃຊ້ພະລັງງານໄດ້ໃນໄລຍະຍາວ.
ໃນບັນດາແຫລ່ງພະລັງງານທົດແທນ, ໂຮງພະລັງງານໄຟ້ານຳ້ມີຂໍ້ໄດ້ປຽບຂອງການມີອາຍຸຍືນ - ໂຮງພະລລັງງານໄຟ້ານຳ້ທີ່ມີຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍແມ່ນໄດ້ດຳເນີນການມາແລ້ວ ຫຼາຍກວ່າ 100 ປີ.
ມະຫາກາບການວິພາກວິຈານຕ່າງໆ ຕໍ່ໂຮງງານພະລັງງານໄຟ້ານ້ໍາປະກອບມີ: ການເຄື່ອນຍ້າຍຂອງປະຊາຊົນທີ່ອາໃສຢູ່ບ່ອນທີ່ມີການວາງແຜນສ້າງອ່າງເກັບນ້ໍາ ແລະ ການປ່ອຍອາຍພິດຄາບອນໄດອອກໄຊໃນຊ່ວງການກໍ່ສ້າງແລະ ໄພນຳ້ຖ້ວມຈາກອ່າງເກັບນຳ້.
ຕົ້ນທຶນຂອງແຫຼ່ງພະລັງງານແບບຍືນຍົງແມ່ນໄດ້ຫຼຸດລົງຢ່າງຮ້າຍແຮງໃນປີທີ່ຜ່ານໆມາ, ແລະກໍຈະຫຼຸດລົງເລື້ອຍໆ.
ນະໂຍບາຍລັດຖະບານທີ່ມີປະສິທິພາບໄດ້ເພີ່ມການສະໜັບສະໜູນຄວາມເຊື່ອໝັ້ນຂອງນັກລົງທຶນຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ແລະ ຕະຫຼາດເຫຼົ່ານີ້ກໍ່ກຳລັງເຕີບໃຫຍ່ຂະຫຍາຍຕົວ.
ຄວາມກ້າວຫນ້າທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ແມ່ນກຳລັງໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນການປ່ຽນແປງພະລັງງານ ຈາກ ພະລັງງານເຊື້ອໄຟຟອດຊິລ ສູ່ ລະບົບນິເວດທີ່ຍືນຍົງ ໃນຈຸດທີ່ວ່າຫຼາກຫຼາຍນັກວິຊາການແມ່ນສະໜັບສະໜູນ ພະລັງງານທົດແທນແບບ 100 ເປີເຊັນ
ພະລັງງານແສງຕາເວັນ ແລະ ພະລັງງານລົມແມ່ນ ແຫຼ່ງພະລັງງານທີ່ບໍ່ສະໝໍ່າສະເໝີ ເຊິ່ງສະຫນອງໄຟຟ້າປະມານ 10-40% ໃນຊ່ວງເວລາໃດໜຶ່ງ.
ເພື່ອຊົດເຊີຍໃນອາການລັກສະນະນີ້, ຕາມທຳມະດາແມ່ນຈະຕ້ອງຈັບຄູ່ກັບພະລັງງານໄຟ້ານຳ້ທີ່ມີຢູ່ແລ້ວ ຫຼື ການຜະລິດແກັສທໍາມະຊາດ .
ໃນຂົງເຂດບ່ອນທີ່ບໍ່ສາມາດງານໃຊ້ໄດ້, ພະລັງງານລົມແລະພະລັງງານແສງຕາເວັນສາມາດຈັບຄູ່ກັບພະລັງງານນຳ້ທີ່ເກັບຮັກສາແບບປຳ້ທີ່ມີລາຄາແພງ
ແນວຄິດການພັດທະນາແບບຍືນຍົງໄດ້ຖືກອະທິບາຍໂດຍ ຄະນະກໍາມະການກ່ຽວກັບສິ່ງແວດລ້ອມແລະການພັດທະນາຂອງໂລກ ໃນປື້ມ ອະນາຄົດຂອງພວກເຮົາ ປີ 1987 .
ຄໍານິຍາມຂອງ "ຄວາມຍືນຍົງ", ໃນປັດຈຸບັນຖືກນໍາໃຊ້ກັນຢ່າງກວ້າງຂວາງ, ຄື: "ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງຄວນຕອບສະຫນອງຄວາມຕ້ອງການໃນປະຈຸບັນໂດຍປາສະຈາກການຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສາມາດຂອງການສ້າງພະລັງງານໃນອະນາຄົດອັນສາມາດຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຂອງພວກເຂົາໄດ້'.
ໂຮງໄຟຟ້າພະລັງງານແສງຕາເວັນໄດ້ດຳເນີນການຢູ່ ຢ່າງເປັນທາງການນັບຕັ້ງແຕ່ທ້າຍຊຸມປີ 1980, ລວມທັງໂຮງໄຟຟ້າພະລັງງານແສງຕາເວັນທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດ, 350 .
ໂຮງໄຟ້າພາຣາໂບລິກ ອື່ນໆທີ່ຖືກສະເຫນີແມ່ນ ສອງໂຮງງານໄຟ້າຄື: ໂຮງ 50 ໃນ ສະເປນ ແລະ ໂຮງ 100 ໃນ ອິດສະຣາເອນ .
ບາງຮູບແບບຂອງ ພະລັງງານນິວເຄຼຍ (ສິ່ງທີ່ສາມາດ "ເຜົາ" ສິ່ງເສດເຫຼືອຂອງນິວເຄຼຍໂດຍຜ່ານຂະບວນການທີ່ເອີ້ນວ່າ , ເຊັ່ນ: [.
ຊີວະມວນ ແມ່ນວັດຖຸທາງຊີວະພາບທີ່ມາຈາກການດໍາລົງຊີວິດ, ຫຼື ສິ່ງທີ່ມີຊີວິດຢູ່ໃນປະຈຸບັນ.
ໃນຖານະທີ່ເປັນແຫຼ່ງພະລັງງານ, ຊີວະມວນສາມາດຖືກເຜົາໄຫມ້ເພື່ອຜະລິດຄວາມຮ້ອນແລະຜະລິດໄຟຟ້າ, ຫຼືຖືກປ່ຽນແປງໄປໃນຮູບແບບຕ່າງໆຂອງ ເຊື້ອເພີງຊີວະພາບ.
ນ້ໍາມັນເຊື້ອໄຟເຊັ່ນ: ອາຍແກັສກາຊວນ ແລະ ເອທານອນ ແມ່ນມີຄຸນຄ່າສູງສຳລັບແຫລ່ງພະລັງງານຂອງລົດໃຫຍ່.
ຖ້າຊີວະມວນຖືກເກັບກ່ຽວຈາກການປູກພືດເຊັ່ນ: ການປູກຕົ້ນໄມ້, ການປູກພືດເຫຼົ່ານີ້ສາມາດທຳລາຍລະບົບນິເວດທໍາມະຊາດ, ທໍາລາຍດິນ ແລະເປືອງແຫຼ່ງນ້ໍາ ແລະ ປຸ໋ຍສັງເຄາະ.
ໃນບາງກໍລະນີ, ຜົນກະທົບເຫຼົ່ານີ້ ແມ່ນສາມາດເຮັດໃຫ້ເກີດການປ່ອຍອາຍຄາບອນໂດຍລວມທີ່ສູງຂຶ້ນ ເມື່ອທຽບກັບການນໍາໃຊ້ນໍ້າມັນຈາກນໍ້າມັນເຊື້ອໄຟຕ່າງໆ.
ພະລັງງານແບບຍືນຍົງ ແມ່ນຫຼັກການທີ່ກ່ຽວກັບ ການທີ່ມະນຸດໃຊ້ພະລັງງານນັ້ນສາມາດຕອບສະຫນອງຄວາມຕ້ອງການໃນປະຈຸບັນ ໂດຍປາສະຈາກການລົດທອນຄວາມສາມາດໃນການຜະລິດພະລັງງານໃນອະນາຄົດອັນສາມາດຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຂອງພວກເຂົາໄດ້.
" ຍຸດທະສາດຂອງພະລັງງານແບບຍືນຍົງ ໂດຍທົ່ວໄປມີຢູ່ສອງເສົາຫລັກຄື: ມີວິທີການໃນການຜະລິດພະລັງງານທີ່ສະອາດຂຶ້ນ ແລະ ການອະນຸລັກຮັກສາພະລັງງານ .
ເນື່ອງຈາກບໍ່ມີແຫຼ່ງພະລັງງານທີ່ຕອບສະຫນອງເງື່ອນໄຂເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງສົມບູນ, ແຫຼ່ງພະລັງງານແບບຍືນຍົງຕ່າງໆ ແມ່ນມີຄວາມຍືນຍົງ ຖ້າທຽບໃສ່ກັບແຕ່ແຫຼ່ງອື່ນໆ.
ການທີ່ບໍ່ມີແຫລ່ງພະລັງງານທີ່ສົມບູນແບບ ນັ້ນຫມາຍຄວາມວ່າ ການສະໜັບສະໜູນການນໍາໃຊ້ພະລັງງານທີ່ມີປະສິດທິພາບ ແມ່ນເປັນສິ່ງຈໍາເປັນສໍາລັບຍຸດທະສາດພະລັງງານທີ່ຍືນຍົງ.
ໃນທະວີບເອີຣົບ ສະຕະວັດທີ່ 19, ມີປະມານ 200,000 ກັງຫັນລົມ ທີ່ຫຼາຍກ່ວາເຕັກໂນໂລຍີພະລັງງານລົມທີ່ທັນສະໄຫມຂອງສະຕະວັດ 21 ໜ້ອຍໜຶ່ງ ແມ່ນໄດ້ຖືກນຳໃຊ້ເພື່ອຂູດເມັດພືດ ແລະ ສູບນ້ໍາ.
ໃນຍຸກຂອງເຄື່ອງຈັກອາຍນຳ້ພະລັງງານຖ່ານຫີນ ມັນໄດ້ແທນທີ່ການນຳໃຊ້ຂອງພະລັງງານລົມລັກສະນະນີ້ໄປແລ້ວ.
ໂມດູນ ສາມາດຮວມເຂົ້າໃນອາຄານຫຼື ນໍາໃຊ້ໃນ ໂຮງພະລັງງານໄຟຟ້າທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ກັບຕາຂ່າຍໄຟຟ້າ.
ວິຖີການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ເພື່ອຄວາມຍືນຍົງແມ່ນ ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ເຊິ່ງລວມມີ ສີ່ ຂອບເຂດທີ່ເຊື່ອມໂຍງເຊັ່ນ: ນິເວດສາດ, ເສດຖະສາດ, ການເມືອງແລະວັດທະນະທໍາ.
ສ່ວນຫຼາຍຂອງ ພູມິພາກ ພີຊ ຣິເວີ ຍົກເວັ້ນ ຟອດແວ ບິດຕັນ ຣີເວີ ພິງ ເມົາເທັນ ຊິການນີ ຊິບ ບັກກິງຮອດ ຣີເວີ ແລະ ທຣັດຊ໌
ພູມີພາກເຊັນທຣັນ ກູເທີເນ ທາງຕາເວັນອອກຂອງແມ່ນ້ຳກູເທີເນ ແລະສ່ວນທາງຕາເວັນອອກທະເລສາບນ້ຳກູເທີເນ ທີ່ຢູ່ທ່າງໃຕ້ຂອງຣິອອນເດວ ລວມເຖິງຣິອອນເດວດ້ວຍ ບໍ່ມີ ) ແລະ
ທາງໃຕ້ຂອງແມ່ນ້ຳແຊວມອນ (ລະຫວ່າງພົມແດນກັບລັດອໍຣິກອນ ແລະພົມແດນລະຫວ່າງລັດໄອດາໂອ ແລະ ມົນທົນເລມຮີ) ແລະ
ລະຫວ່າງເສັ້ນແວງ 85 ຕາເວັນຕົກ ແລະເສັ້ນແວງ 102 ຕາເວັນຕັກ (ຍົກເວັ້ນທາງຕາເວັນອອກຂອງພູມີພາກຄະຕິດຄະເມີອົດ ແລະທາງຕາເວັນອອກຂອງເກາະເຊົາແຮມຕັນ) *,
ອອນເທຣິໂອທາງຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ ທາງຕາເວັນຕົກຂອງ 90 ຕາເວັນຕົກ (ຍົກເວັ້ນພື້ນທີ່ ອາຕິໂຄຄັນ ນິວ ອອກນາເບີກ ພິກເກີນ ເລກ ຊາບັນໂດວັນ ແລະອັບຊາລາ) ແລະພື້ນທີ່ບິກ ເທຣົາ ເລກ ທາງຕາເວັນອອກຂອງ 90 ຕາເວັນຕົກ,
ຣັດເຊຍ* ເຊັນປີເຕີສະເບີກ ຣອດສະຕອບ ໂນວາຍາເຊມເລຍ ຟຣັນໂຈເຊບແລນ ແລະທາງລົດໄຟທົ່ວຣັດເຊຍ)
ທາງເໜືອຂອງແມ່ນ້ຳແຊວມອນ ລະຫວ່າງພົມແດນກັບລັດອໍຣີກອນ ແລະພົມແດນລະຫວ່າງມົນທົນໄອດາໂຮ ແລະມົນທົນເລມຮີ ແລະ
ອໍຣີກອນ (ພື້ນທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງລັດ, ລວມເຖິງພື້ນທີ່ທາງໃຕ້ 1/5 ຂອງ ມົນທົນແມເຮຍ ) *,
ທຸກໆ ເຂດເວລາມີຄວາມສຳພັນກັບ ເວລາພິກັດສາກົນ ຈຸດອ້າງອີງຂອງເຂດເວລາແມ່ນ ເສັ້ນເມຣິດຽນແຮກ ເຊິ່ງພາດຜ່ານ ກຣີນິດ ນະຄອນລອນດອນແຫ່ງສະຫະຣາຊະອານາຈັກ ດ້ວຍເຫດນີ້ຈຶ່ງມັກພົບການໃຊ້ຄຳວ່າ ເວລາມາດຕະຖານກຣີນິດ
ເພື່ອສະແດງເວລາພື້ນຖານເຊ່ິງມີຄວາມສຳພັນກັບເຂດເວລາຕ່າງໆ ຢ່າງໃດກໍຕາມທຸກມື້ນີ້ໃຊ້ ເປັນໜ່ວຍເວລາຢ່າງເປັນທາງການ ເຊິ່ງມີຄວາມແຕກຕ່າງຈາກວິທີການດັ້ງເດີມຂອງກຣີນິດທີ່ໃຊ້ອ້າງອີງເວລາຕາມຫຼັກ ດາລາສາດ.
ທັ້ງນີ້ເວລາ ຈະເປັນເວລາປະຈຳກຣີນິດສະເພາະໃນຊ່ວງ​ 01:00 ຂອງວັນອາທິດສຸດທ້າຍຂອງເດືອນ ຕຸລາ ເຖິງເວລາ 01:00 ຂອງ ວັນອາທິດ ສຸດທ້າຍຂອງ ເດືອນມີນາ ສ່ວນເວລາ ໃນຊ່ວງເວລາທີ່ເຫຼືອຂອງປີເວລາຂອງກຣີນິດຈະເປັນ ​+1 ເຊ່ິງໃນປະເທດອັງກິດຈະເອີ້ນເວລານີ້ວ່າ
ພື້ນທີ່່ໆມີສັນຍະລັກ * ຫຼື ** ກຳກັບ ແມ່ນບໍລິເວນທີ່ໃຊ້ ເວລາອອມແສງ ເຊິ່ງແມ່ນ ລະດູຮ້ອນຈະມີການປັບເວລາໄປທາງໜ້າໃຫ້ໄວຂື້ນ 1 ຊົ່ວໂມງ
ເຂດເວລາ ແມ່ນ ພື້ນທີ່ເທິງຜິວໂລກ ທີ່ໃຊ້ເວລາມາດຕະຖານດຽວກັນ ໂດຍປົກກະຕິໝາຍ ເວລາທ້ອງຖິ່ນ
ບຸຄຄົນບາງຄົນໃນກໍລະນີນີ້ ກ່າວຕິຕຽນ ບຸຄຄົນທີ່ຄວນຕິຕຽນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ໂດຍກາລອັນຄວນ ແຕ່ບໍ່ກ່າວສັນລະເສີນ ບຸຄຄົນທີ່ຄວນສັນລະເສີນຕາມທີ່ເປັນຈິງໂດຍກາລອັນຄວນ.
ບຸຄຄົນບາງຄົນໃນກໍລະນີນີ້ ກ່າວສັນລະເສີນ ບຸຄຄົນທີ່ຄວນສັນລະເສີນ ຕາມທີ່ເປັນຈີງ ໂດຍກາລອັນຄວນ ແຕ່ບໍ່ກ່າວຕິຕຽນ ບຸຄຄົນທີ່ຄວນຕິຕຽນ ຕາມທີ່ເປັນຈິງໂດຍກາລອັນຄວນ.
ບຸຄຄົນບາງຄົນໃນກໍລະນີນີ້ ບໍ່ກ່າວຕິຕຽນ ບຸຄຄົນທີ່ຄວນຕິຕຽນ ຕາມທີ່ເປັນຈີງ ໂດຍກາລອັນຄວນ ແລະ ບໍ່ກ່າວສັນລະເສີນ ບຸກຄົນທີ່ຄວນສັນລະເສີນ ຕາມທີ່ເປັນຈີງໂດຍກາລອັນຄວນ.
ບຸຄຄົນບາງຄົນໃນກໍລະນີນີ້ ກ່າວຕິຕຽນ ບຸຄຄົນທີ່ຄວນຕິຕຽນ ຕາມທີ່ເປັນຈິງ ໂດຍກາລອັນຄວນ ແລະ ກ່າວສັນລະເສີນ ບຸຄຄົນທີ່ຄວນສັນລະເສີນ ຕາມທີ່ເປັນຈິງໂດຍກາລອັນຄວນ.
ໃນບັນດາບຸຄຄົນສີ່ຈໍາພວກນີ້ ບຸຄຄົນຈໍາພວກໃດ ຄວນຈະເປັນບຸຄຄົນທີ່ງົດງາມກວ່າ ປານີຕກວ່າ
ໃນບັນດາບຸຄຄົນສີ່ຈໍາພວກເຫຼົ່ານັ້ນ ບຸຄຄົນຈໍາພວກທີ່ບໍ່ກ່າວຕິຕຽນບຸຄຄົນທີ່ຄວນຕິຕຽນ ຕາມເປັນຈິງ ໂດຍກາລອັນຄວນ ແລະ ບໍ່ກ່າວສັນລະເສີນ ບຸຄຄົນທີ່ຄວນສັນລະເສີນ ຕາມທີ່ເປັນຈິງ ໂດຍກາລອັນຄວນ, ບຸຄຄົນຈໍາພວກນີ້ແລ ຄວນຈະເປັນບຸຄຄົນທີ່ງົດງາມກວ່າ ທີ່ປະນີຕກວ່າ ສໍາຫຼັບຂ້ານ້ອຍ.
ໃນບັນດາບຸຄຄົນສີ່ຈໍາພວກເຫຼົ່ານັ້ນ ບຸຄຄົນຈໍາພວກໃດ ກ່າວຕິຕຽນບຸຄຄົນທີ່ຄວນຕິຕຽນ ຕາມເປັນຈິງ ໂດຍກາລອັນຄວນ ແລະ ກ່າວສັນລະເສີນ ບຸຄຄົນທີ່ຄວນສັນລະເສີນ ຕາມເປັນເປັນຈິງ ໂດຍກາລອັນຄວນ ; ບຸຄຄົນຈໍາພວກນີ້ເປັນບຸຄຄົນພວກທີ່ງົດງາມກວ່າ ປະນີຕກວ່າ ໃນບັນດາບຸຄຄົນສີ່ຈໍາພວກເຫຼົ່ານັ້ນ ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫຕໃດໜໍ ?
ອະສັຕຕະບຸຣຸສໃນກໍລະນີນີ້ ເຖີງບໍ່ມີໃຜຖາມເຖີງຄວາມບໍ່ດີຂອງບຸຄຄົນອື່ນ ກໍນໍາເອົາມາເປີດເຜີຍໃຫ້ປາກົດ ບໍ່ຕ້ອງກ່າວ ເຖີງເມື່ອຖືກຄົນຖາມ ; ກໍເມື່ອຖືກຄົນຖາມ ເຖິງຄວາມບໍ່ດີ ຂອງບຸຄຄົນອື່ນ ກໍນໍາ
ນໍາເອົາບັນຫາ ໄປເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີທາງຫຼີກລ່ຽງ ຫຼຸດໜ້ອຍ ແລ້ວກ່າວ ຄວາມບໍ່ດີຂອງຜູ້ອື່ນ ຢ່າງເຕັມທີ່ໂດຍພິສະດານ.
ອະສັຕຕະບຸຣຸສຢ່າງອື່ນຍັງມີອີກຄື : ແມ່ນວ່າຖືກຄົນຖາມຢູ່ເຖີງຄວາມດີຂອງບຸຄຄົນອື່ນ ກໍ່ບໍ່ເປີດ
ເຜີຍໃຫ້ປາກົດ ບໍ່ຕ້ອງກ່າວເຖີງເມື່ອບໍ່ຖືກໃຜຖາມ; ກໍເມື່ອຖືກຄົນຖາມເຖີງຄວາມດີຂອງຜູ້ອື່ນ ກໍນໍາເອົາບັນ
ຫາໄປເຮັດໃຫ້ຫຼຸດໜ້ອຍໄຂວ່ເຂວ ແລ້ວກ່າວຄວາມດີຂອງຜູ້ອື່ນ ຢ່າງບໍ່ພິສະດານເຕັມທີ່.
ອະສັຕຕະບຸຣຸສຢ່າງອື່ນຍັງມີອີກຄື : ແມ່ນວ່າຖືກຄົນຖາມເຖີງຄວາມບໍ່ດີຂອງຕົນ ກໍປົກປິດບໍ່ເປີດ
ເຜີຍໃຫ້ປາກົດ ບໍ່ຕ້ອງກ່າວເຖີງເມື່ອບໍ່ຖືກໃຜຖາມ ; ກໍເມື່ອ ຖືກຄົນຖາມ ເຖີງຄວາມບໍ່ດີຂອງຕົນ ກໍນໍາເອົາບັນຫາໄປເຮັດໃຫ້ຫຼຸດໜ້ອຍໄຂວ່ເຂວ ແລ້ວກ່າວຄວາມບໍ່ດີຂອງຕົນ ຢ່າງບໍ່ພິສະດານເຕັມທີ່.
ອະສັຕຕະບຸຣຸສຢ່າງອື່ນຍັງມີອີກຄື : ແມ່ນວ່າບໍ່ຖືກໃຜຖາມເຖີງ ຄວາມດີຂອງຕົນ ກໍເອົາມາໂອ້ອວດເປີດເຜີຍ ຈະຕ້ອງກ່າວເຖີງຫຍັງເມື່ອຖືກຄົນຖາມ ; ກໍເມື່ອຖືກຄົນຖາມເຖີງຄວາມດີຂອງຕົນ ກໍນໍາເອົາບັນຫາໄປເຮັດໃຫ້ບໍ່ຫຼຸດໜ້ອຍຫຼີກລ້ຽງ, ກ່າວຄວາມດີຂອງຕົນ ຢ່າງເຕັມທີ່ໂດຍພິສະດານ.
ບຸຄຄົນຜູ່ປະກອບດ້ວຍທັມ ໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ເປັນທີ່ຮູ້ກັນວ່າເປັນ ອະສັຕຕບຸຣຸສ.
ສັຕຕະບຸຣຸສໃນກໍລະນີນີ້ ເຖີງມີຄົນຖາມເຖີງຄວາມບໍ່ດີ ຂອງບຸຄຄົນອື່ນ ກໍບໍ່ເປີດເຜີຍໃຫ້ປາກົດ ຈະຕ້ອງກ່າວເຖີງຫຍັງເມື່ອບໍ່ຖືກຄົນຖາມ ; ກໍເມື່ອຖືກຄົນຖາມເຖິງຄວາມບໍ່ດີຂອງບຸຄຄົນອື່ນ ກໍນໍາເອົາບັນຫາໄປເຮັດໃຫ້ຫຼີກລ້ຽງຫຼຸດໜ້ອຍ ແລ້ວກ່າວຄວາມບໍ່ດີຂອງຜູ້ອື່ນຢ່າງບໍ່ພິສະດານເຕັມທີ່.
ສັຕຕະບຸຣຸສຢ່າງອື່ນຍັງມີອີກຄື : ແມ່ນບໍ່ມີໃຜຖາມເຖີງຄວາມດີ ຂອງບຸຄຄົນອື່ນ ກໍ່ຍັງນໍາມາເປີດເຜີຍໃຫ້ປາກົດ ຈະຕ້ອງກ່າວເຖີງຫຍັງເມື່ອຖືກຄົນຖາມ
ກໍເມື່ອຖືກຄົນຖາມເຖີງຄວາມດີ ຂອງຜູ້ອື່ນ ກໍນໍາເອົາບັນຫາ ໄປເຮັດໃຫ້ບໍ່ຫຼີກລ້ຽງ ຫຼຸດໜ້ອຍ ແລ້ວກ່າວຄວາມດີຂອງຜູ້ອື່ນ ຢ່າງພິສະດານເຕັມທີ່.
ສັຕຕະບຸຣຸສຢ່າງອື່ນຍັງມີອີກຄື : ແມ່ນວ່າບໍ່ມີໃຜຖາມເຖີງຄວາມບໍ່ດີຂອງຕົນ ກໍຍັງນໍາມາເປີດ
ເຜີຍໃຫ້ປາກົດ ຈະຕ້ອງກ່າວເຖີງເຮັດຫຍັງເມື່ອຖືກຄົນຖາມ ; ກໍເມື່ອຖືກຄົນຖາມເຖີງຄວາມບໍ່ດີຂອງຕົນ ກໍນໍາເອົາບັນຫາ ໄປເຮັດໃຫ້ຫຼຸດໜ້ອຍບິດບ້ຽວ ແລ້ວກ່າວຄວາມບໍ່ດີຂອງຕົນ ຢ່າງພິສະດານເຕັມທີ່.
ສັຕຕະບຸຣຸສຢ່າງອື່ນຍັງມີອີກຄື : ແມ່ນວ່າມີຄົນຖາມເຖີງຄວາມດີຂອງຕົນ ກໍບໍ່ນໍາມາເປີດເຜີຍໃຫ້ປາກົດ ຈະຕ້ອງກ່າວເຖີງຫຍັງເມື່ອບໍ່ຖືກໃຜຖາມ ; ກໍເມື່ອຖືກຄົນຖາມເຖີງ ຄວາມດີຂອງຕົນ ກໍນໍາເອົາບັນຫາໄປເຮັດໃຫ້ຫຼຸດໜ້ອຍຫຼີກລ້ຽງ, ກ່າວຄວາມດີຂອງຕົນ ຢ່າງບໍ່ພິສະດານເຕັມທີ່.
ບຸຄຄົນຜູ່ປະກອບດ້ວຍທັມ ໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ເປັນທີ່ຮູ້ກັນວ່າເປັນ ສັຕຕບຸຣຸສ.
ວາຈາອັນປະກອບດ້ວຍອົງຄ໌ ໕ ປະການ ເປັນວາຈາສຸພາສິຕ ບໍ່ເປັນວາຈາທຸບພາສິຕ ເປັນວາຈາບໍ່ມີໂທດ ແລະ ວິນຍູຊົນບໍ່ຕິຕຽນ.
ວາຈາ ອັນປະກອບດ້ວຍອົງຄ໌ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ເປັນວາຈາສຸພາສິຕ ບໍ່ເປັນວາຈາທຸບພາສິຕ ເປັນວາຈາບໍ່ມີໂທດ ແລະ ວິນຍູຊົນບໍ່ຕິຕຽນ.
ວາຈາອັນປະກອບດ້ວຍອົງຄ໌ ໔ ປະການ ເປັນວາຈາສຸພາສິຕ ບໍ່ເປັນວາຈາທຸບພາສິຕ ເປັນວາຈາບໍ່ມີໂທດ ແລະ ວິນຍູຊົນບໍ່ຕິຕຽນ.
ວາຈາອັນປະກອບດ້ວຍອົງ ໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ເປັນວາຈາສຸພາສິຕ ບໍ່ເປັນວາຈາທຸບພາສິຕ ເປັນວາຈາບໍ່ມີໂທດ ແລະ ວິນຍູຊົນບໍ່ຕິຕຽນ.
ປຽບເໝືອນຍິງສະໃພ້ໃຫມ່ ອັນເຂົາຫາກໍເອົາມາດ້າມຄືນດ້າມວັນ ຕະຫຼອດເວລາທໍ່ນັ້ນກໍຍັງມີຄວາມລະອາຍ ແລະ ຄວາມຢ້ານ ທີ່ດໍາຣົງໄວ້ຢ່າງເຂັ້ມແຂງ ໃນແມ່ຜົວແດ່ ໃນພໍ່ຜົວແດ່ ແມ່ນທີ່ສຸດແຕ່ໃນທາສ ກັມມະກອນ ຄົນໃຊ້.
ເມື່ອຜ່ານໄປໂດຍສະໄຫມອື່ນ ເພາະອາໄສຄວາມຄຸ້ນເຄີຍກັນ ຍິງສະໃພ້ນັ້ນ ກໍຮ້ອງໃສ່ທັງແມ່ຜົວແດ່ ພໍ່ຜົວແດ່ ແມ່ນແຕ່ສາມີວ່າ “ຫຼີກໄປໆ ພວກສູຈະຮູ້ຫຍັງ” ດັ່ງນີ້, ນີ້ເຊັ່ນໃດ ;
ຂໍ້ນີ້ກໍເຊັ່ນນັ້ນ ; ພິກຂຸບາງອົງຄ໌ໃນທັມວິນັຍນີ້ ອອກບວດຈາກເຮືອນ ເປັນຜູ່ບໍ່ມີເຮືອນໃນດ້າມນີ້ດ້າມຄືນ ຕະຫຼອດເວລາພຽງທໍ່ນັ້ນ ຫິຣິ ແລະ ໂອຕຕັປປະ ຂອງເຂົານັ້ນຍັງດໍາຣົງຢູ່ຢ່າງເຂັ້ມແຂງໃນ ພິກຂຸ ພິກຂຸນີ ໃນອຸປາສົກ ໃນອຸປາສິກາ ແມ່ນທີ່ສຸດແຕ່ໃນຄົນວັດ ແລະ ສາມະເນຣ.
ເມື່ອຜ່ານໄປ ໂດຍສະໄໝອື່ນ ເພາະອາໄສຄວາມຄຸ້ນເຄີຍກັນ ເຂົາກໍກ່າວທັ່ງໃສ່ອາຈາຣຍ໌ແດ່ ອຸປັຊຊາແດ່ ວ່າ “ຫຼີກໄປໆ ພວກທ່ານຈະຮູ້ຫຍັງ” ດັ່ງນີ້.
ເພາະເຫຕນັ້ນໃນເລື່ອງນີ້ ເຈົ້າທັງຫຼາຍຈົ່ງເຮັດການສຶກສາ ສໍານຶກ ເຊັ່ນນີ້ວ່າ : “ເຮົາຈະຢູ່ຢ່າງມີຈິຕສະເໝີກັນກັບ ຍິງສະໃພ້ໃໝ່ ຜູ່ມາແລ້ວບໍ່ດົນ” ດັ່ງນີ້.
ເຂົານັ້ນ ລະການກ່າວຄໍາຫຍາບເສຍ ເວັ້ນຂາດຈາກການກ່າວຄໍາຫຍາບ ກ່າວແຕ່ວາຈາທີ່ບໍ່ມີໂທດ ມ່ວນໂສຕະ ໃຫ້ເກີດຄວາມຮັກ ເປັນຄໍາຟູໃຈເປັນຄໍາສຸພາບ ທີ່ຊາວເມືອງເຂົາເວົ້າກັນ ເປັນທີ່ຮັກໄຄ່ທີ່ພໍໃຈ
ເຂົານັ້ນ ລະຄໍາເວົ້າໂລເລ ເວັ້ນຂາດຈາກຄໍາເວົ້າໂລເລ ກ່າວແຕ່ໃນເວລາອັນສົມຄວນ ກ່າວແຕ່ຄວາມຈິງ ເປັນປະໂຍຊນ໌ ເປັນທັມເປັນວິນັຍ ກ່າວແຕ່ວາຈາມີທີ່ຕັ້ງ ມີຫຼັກຖານທີ່ອ້າງອີກ ມີເວລາຈົບ ປະກອບດ້ວຍປະໂຍຊນ໌ ສົມຄວນແກ່ເວລາ.
ຕະຖາຄົດຮູ້ແຈ້ງຊື່ໆ ວາຈາໃດ ອັນບໍ່ຈິງ ບໍ່ແທ້ ບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຍຊນ໌ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈຂອງຜູ່ອື່ນ ຕະຖາຄົຕຍ່ອມ ບໍ່ກ່າວວາຈານັ້ນ.
ຕະຖາຄົຕຮູ້ແຈ້ງຊື່ໆ ວາຈາໃດ ອັນຈິງ ອັນແທ້ ແຕ່ບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຍຊນ໌ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈຂອງຜູ່ອື່ນ ຕະຖາຄົຕຍ່ອມ ບໍ່ກ່າວວາຈານັ້ນ.
ຕະຖາຄົຕຮູ້ແຈ້ງຊື່ໆ ວາຈາໃດ ອັນຈິງ ອັນແທ້ ປະກອບດ້ວຍປະໂຍຊນ໌ ແຕ່ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈຂອງຜູ່ອື່ນ ຕະຖາຄົຕຍ່ອມ ເລືອກໃຫ້ເຫມາະກາລ ເພື່ອກ່າວວາຈານັ້ນ.
ຕະຖາຄົຕຮູ້ແຈ້ງຊື່ໆ ວາຈາໃດອັນບໍ່ຈິງ ບໍ່ແທ້ ບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຍຊນ໌ ແຕ່ເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈຂອງຜູ່ອື່ນ ຕະຖາຄົຕ ຍ່ອມບໍ່ກ່າວວາຈານັ້ນ.
ຕະຖາຄົຕຮູ້ແຈ້ງຊື່ໆ ວາຈາໃດ ອັນຈິງ ອັນແທ້ ແຕ່ບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຍຊນ໌ ແຕ່ກໍ່ເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈຂອງຜູ່ອື່ນ ຕະຖາຄົຕ ຍ່ອມບໍ່ກ່າວວາຈານັ້ນ.
ຕະຖາຄົຕຮູ້ແຈ້ງຊື່ໆ ວາຈາໃດ ອັນຈິງ ອັນແທ້ ປະກອບດ້ວຍປະໂຍຊນ໌ ເເລະ ເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈຂອງຜູ່ອື່ນ ຕະຖາຄົຕ ຍ່ອມເປັນຜູ່ ຮູ້ຈັກກາລະທີ່ເໝາະ ເພື່ອກ່າວວາຈານັ້ນ.
ທັນທະປານີສັກກະ ໄດ້ທູນຖາມພຣະຜູ່ມີພຣະພາຄເຈົ້າວ່າ “ພຣະສະມະນະ ມີຖ້ອຍຄໍາແນວໃດ ມີການກ່າວແນວໃດ ຢູ່ເປັນປະຈໍາ ?
ດວງຈັນປາສະຈາກມົນທິນ ລອຍໄປໃນອາກາສຍ່ອມສະຫວ່າງກວ່າໝູ່ດາວທັງປວງໃນໂລກ ດ້ວຍລັດສະໝີ ເຊັ່ນໃດ ບຸກຄົນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລ ມີສັດທາ ກໍເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມສູງເດັ່ນກວ່າຜູ້ຂີ້ຖີ່ທັງປວງໃນໂລກດ້ວຍຈາຄະ
ເມຄທີ່ລອຍ ໄປຕາມອາກາສ ມີແສງຟ້າມາບແມບ ມີສາຍຕັ້ງຮ້ອຍຕົກ ຫົດແຜ່ນດີນເຕັມທີ່ໂນນ ແລະ ທີ່ຫຼຸບເຊັ່ນໃດ ສາວົກຂອງພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າຜູ້ສົມບູນດ້ວຍທັສສະນະ ເປັນບັນດິຕກໍເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມຂົ່ມຜູ້ຂີ້ຖີ່ໄດ້ດ້ວຍຖານະ ๕ ປະການຄື ອາຍຸ ວັນະ ສຸຂ ຍົສ ແລະ ປ່ຽມດ້ວຍໂພຄະ ລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ຍ່ອມບັນເທີງໃນໃນສະຫວັນ ດັ່ງນີ້.
ເຈຕະນາເປັນເຄື່ອງເວັ້ນຈາກການເວົ້າບໍ່ຈິງ ເຈຕະນາເປັນເຄື່ອງເວັ້ນຈາກການເວົ້າສັບສໍ່ ເຈຕະນາເປັນເຄື່ອງເວັ້ນຈາກການເວົ້າຄໍາຫຍາບ ເຈຕະນາເປັນເຄື່ອງເວັ້ນຈາກການເວົ້າໂລເລ.
ຄົນເຮົາຄວນເບິ່ງຜູ້ມີປັນຍາໃດໆ ທີ່ຄອຍຊີ້ໂທດ ຄອຍກ່າວຄຳຄະນາບ ຢູ່ສະເໝີໄປ ວ່າຄົນນັ້ນແຫຼະ ຄືຜູ້ຊີ້ຂຸມຊັບ ຄວນຄົບບັນດິດທີ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ເມື່ອຄົບຫາກັບບັນດິດຊະນິດນັ້ນຢູ່ ຍ່ອມມີແຕ່ດີທ່າດຽວ ບໍ່ມີຊົ່ວເລີຍ.
ການເຄື່ອນໄຫວຂອງນິເວດວິທະຍາການເມືອງ ເຊິ່ງເປັນຂະແໜງການວິຊາຫນຶ່ງ ທີ່ກຳເນີດຂຶ້ນຕັ້ງແຕ່ ຊຸມປີ 1970 ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຂອບເຂດ ແລະ ເປົ້າຫມາຍຕ່າງໆຂອງມັນເບິ່ງຊັບຊ້ອນ.
ຜ່ານປະຫວັດສາດ ຫຼື ຄວາມເປັນມາຂອງວິຊາການດັ່ງກ່າວ, ອິດທິພົນບາງອິດທິພົນກໍໄດ້ມີການເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນ ແລະ ບາງ ກໍມີອິດທິພົນໜ້ອຍ ຕໍ່ການກໍານົດຈຸດສຸມຂອງການສຶກສາ.
ປີເຕີ້ ວອກເກີ້ ໄດ້ຮວບຮວມຄວາມສໍາຄັນຂອງວິທະຍາສາດນິເວດວິທະຍາ ເຂົ້າໃນ ນິເວດວິທະຍາການເມືອງ.
ລາວໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງການປ່ຽນແປງສໍາລັບການວິພາກວິຈານຫຼາຍຢ່າງ ຈາກວິຖີ "ໂຄງສ້າງນິຍົມ " ໃນຊຸມປີ 1970 ແລະ 1980 ທີ່ນິເວດວິທະຍາ ໄດ້ຮັກສາບົດບາດທີ່ສໍາຄັນໃນຂະແໜງວິຊາດັ່ງກ່າວ ຕໍ່ວິຖີການ " ໂຄງສ້າງນິຍົມທີ່ມີການສືບຕໍ່ " ໂດຍເນັ້ນໃສ່ "ການເມືອງ" ໃນນິເວດວິທະຢາການເມືອງ.
ການຫັນປ່ຽນນີ້ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເກີດມີຫຼາກຫຼາຍຄຳຖາມຂຶ້ນມາ ກ່ຽວກັບຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງ ການເມືອງທາງດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ຄຳຂອງຂະແໜງວິຊາການດັ່ງກ່າວ ທີ່ເອີ້ນວ່າ 'ນິເວດວິທະຍາ'.
ການຄົ້ນຄວ້າທາງດ້ານນິເວດວິທະຍາການເມືອງ ໄດ້ປ່ຽນຈາກການສອບສວນອິດທິພົນທາງດ້ານການເມືອງຢູ່ເທິງໜ້າໂລກ ສູ່ການຫັນມາເນັ້ນໃສ່ອິດທິພົນທາງດ້ານນິເວດສາດ ແລະ ທາງດ້ານນິເວດວິທະຍາ ຕໍ່ກັບການເມືອງ ແລະ ອໍານາດ - ເຊິ່ງເປັນຂອບເຂດທີ່ຄຳນຶງເຖິງການເມືອງທາງດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ .
ນັກອະນຸລັກວິທະຍາໄດ້ສ້າງຕັ້ງ ເຂດປ່າສະຫງວນຂຶ້ນ ເພື່ອຮັກສາ ຄວາມຫຼາກຫຼາຍຂອງຊີວະນາໆພັນ, "ນັກວິທະຍາສາດດ້ານນິເວດວິທະຍາການເມືອງ ໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ໃນການສຶກສາເຂດປ່າສະຫງວນ, ເຊິ່ງບໍ່ເປັນທີ່ຫນ້າແປກໃຈ ເນື່ອງຈາກຄວາມສົນໃຈໂດຍລວມຂອງນິເວດວິທະຍາການເມືອງແມ່ນກ່ຽວກັບຮູບແບບຕ່າງໆຂອງການເຂົ້າເຖິງ ແລະ ຄວບຄຸມຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ".
ການຂັດແຍ່ງຕ່າງໆ ຕໍ່ການສະຫງວນທີ່ດິນເພື່ອການອະນຸລັກແມ່ນວ່າ ມັນເປັນອັນຕະລາຍຕໍ່ປະຊາຊົນທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ລະບົບການດໍາລົງຊີວິດຂອງພວກເຂົາ, ໂດຍການຫ້າມໃຫ້ພວກເຂົານັ້ນເຂົ້າໄປຫຍຸ້ງກ່ຽວກັບບໍລິເວນທີ່ຖືກສະຫງວນຕ່າງໆ.
ອີງຕາມຄຳກ່າວຂອງ ດັອຟ ແລະ ຄາເພນເຕີ້ : "ຊາວບ້ານ ຫຼື ປະຊາຊົນທ້ອງຖິ່ນ ແມ່ນມີຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບສິ່ງແວດລ້ອມທີ່ຈຳເປັນ ອັນສາມາດປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການອະນຸລັກໄດ້".
ຈຸດປະສົງຂອງນັກນິເວດວິທະຍາການເມືອງຄື ກົດລະບຽບການນໍາໃຊ້ທີ່ດິນແມ່ນຖືກວາງໂດຍ ແລະ ລັດຖະບານ, ປະຕິເສດການເຂົ້າເຖິງ, ປະຕິເສດການອະນຸລັກເຂດປ່າສະຫງວນ ແລະ ສັດພັນນາໆຊະນິດໂດຍປະຊາຊົນທ້ອງຖິ່ນເອງ.
ໄດ້ກຳເນີດຂຶ້ນໃນລະຫວ່າງ ສະຕະວັດທີ 18 ແລະ 19 ເຊິ່ງມີນັກວິທະຍາສາດເຊັ່ນ: ອາດາມສະມິດ , ກາກມາກ , ແລະ ໂທມາສ໌ ມໍຕັສ , ເສດຖະກິດທາງດ້ານການເມືອງ ໄດ້ພະຍາຍາມອະທິບາຍເຖິງການພົວພັນລະຫວ່າງ ຂະບວນການຜະລິດຂອງເສດຖະກິດ ແລະ ຂະບວນການທາງດ້ານການເມືອງ.
ມັນຄ່ອນຂ້າງກ່ຽວຂ້ອງກັບຄໍາອະທິບາຍຂອງ ໂຄງສ້າງນິຍົມ ຫຼາຍເກີນໄປ, ໂດຍສຸມໃສ່ບົດບາດຂອງການພົວພັນດ້ານເສດຖະກິດຂອງນິຕິບຸກຄົນ ໃນການຮັກສາລະບົບສັງຄົມ.
ເອຣິກ ໂວຟ໌ ໄດ້ນໍາໃຊ້ເສດຖະກິດທາງດ້ານການເມືອງເຂົ້າໃນຮູບແບບວຽກງານຂອງ ລະບອບມາກຊິດນິຍົມໃຫມ່ ເຊິ່ງໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນແກ້ໄຂພາລະບົດບາດຂອງວັດທະນະທໍາທ້ອງຖິ່ນ, ອັນເປັນສ່ວນຫນຶ່ງຂອງລະບົບທຶນນິຍົມຂອງໂລກ, ເຊິ່ງປະຕິເສດທີ່ຈະເຫັນວັດທະນະທໍາເຫຼົ່ານັ້ນເປັນ "ກຸ່ມທີ່ແຍກຕົວອອກຈາກສັງຄົມ".
ແຕ່ໄດ້ເນັ້ນໜັກໃສ່ເລື່ອງຜົນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມໃນຂະບວນການທາງດ້ານການເມືອງແລະເສດຖະກິດ.
ຄໍາວ່າ "ນິເວດວິທະຍາທາງດ້ານການເມືອງ" ຖືກສ້າງຂື້ນໂດຍ ແຟຣງຄ໌ ທອນ ໃນບົດຄວາມທີ່ຈັດພິມຂຶ້ນໃນປີ 1935.
ນັບຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ, ມັນໄດ້ຖືກນໍາໃຊ້ຢ່າງກວ້າງຂວາງຢູ່ໃນຂົງເຂດ ພູມສັນຖານມະນຸດ ແລະ ລະບົບນິເວດຂອງມະນຸດ ແຕ່ບໍ່ມີຄວາມຫມາຍທີ່ເປັນລະບົບຄັກແນ່.
ຕໍ່ມາ, ນັກມະນຸດວິທະຍາ ເອຣິກ ໂວລຟ໌ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຄຳນີ້ປາກົດຂຶ້ນມາອີກຄັ້ງຫນຶ່ງ ໃນປີ 1972, ໃນບົດຄວາມທີ່ມີຊື່ວ່າ " ສິດທິການເປັນເຈົ້າຂອງ ແລະ ນິເວດວິທະຍາທາງດ້ານການເມືອງ " ສົນທະນາກ່ຽວກັບ ກົດລະບຽບທ້ອງຖິ່ນຂອງສິດທິການເປັນເຈົ້າຂອງ ແລະ ການສືບທອດມໍລະດົກ.
"ເປັນສື່ກາງເຈລະຈາ ລະຫວ່າງຄວາມກົດດັນຈາກທາງສັງຄົມທີ່ໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການຂອງລະບົບນິເວດທ້ອງຖິ່ນ ", ແຕ່ຫລັງຈາກນັ້ນກໍ່ບໍ່ໄດ້ພັດທະນາແນວຄິດນີ້ຕື່ມອີກ.
ໃນຈຸດສຳຄັນຂອງມັນ, ໄດ້ຕີກອບເນື້ອໃນຄວາມໝາຍຂອງການເມືອງແລະນິເວດວິທະຍາກ່ຽວກັບພຶດຕິກໍາຂອງມະນຸດ.
ແຕ່ວ່າ ວອກເກີ້ ໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ມັນບໍ່ສາມາດນຳສະເໜີ "ການບັນລະຍາຍທີ່ຫນ້າສົນໃຈ ແລະ ປະທັບໃຈ" ໃຫ້ກັບ "ບົດຄວາມການບັນລະຍາຍທີ່ເກີນຄວາມເປັນຈິງທີ່ມີອິດທິພົນ ແລະ ມີຊື່ສຽງຢ່າງກວ້າງຂວາງ ແຕ່ພັດມີຂໍ້ບົກພ່ອງ ແລະ ບໍ່ມີຄວາມຮູ້ສຶກຜິດໃດໆຂອງ ຄະຕິນິຍົມມັນທູຊຽນໃຫມ່ ເຊັ່ນ: ' 'ລະບອບການປົກຄອງແບບອະທິປະໄຕທີ່ກຳລັງຈະເກີດຂຶ້ນ' ແລະ ' 'ການລົ້ມລະລາຍ' .
ໃນທີ່ສຸດ, ການນໍາໃຊ້ນິເວດວິທະຍາການເມືອງໃນການຕັດສິນໃຈຕ່າງໆຕໍ່ນະໂຍບາຍ, ໂດຍສະເພາະໃນສະຫະລັດອາເມລິກາ ແລະ ເອີຣົບຕາເວັນຕົກນັ້ນ ຈະຍັງຄົງມີບັນຫາຢູ່ ດັ່ງທີ່ຍັງຄົງມີການຕໍ່ຕ້ານກັບທິດສະດີ ມາກຊິດ ແລະ ທິດສະດີມາກຊິດໃໝ່ .
ນັກນິເວດວິທະຍາການເມືອງ ມັກໃຊ້ຮູບແບບການເຮັດວຽກຂອງ ເສດຖະກິດທາງດ້ານການເມືອງ ເພື່ອວິເຄາະບັນຫາຕ່າງໆທາງດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ.
ຕົວຢ່າງຕົ້ນໆທີ່ພົ້ນເດັ່ນໃນກໍລະນີນີ້ແມ່ນ: ຕົວຢ່າງບົດຄວາມ 'ເສດຖະກິດທາງດ້ານການເມືອງຂອງການເຊາະເຈື່ອນຂອງດິນໃນປະເທດທີ່ກຳລັງພັດທະນາ ໂດຍ ' ໃນປີ 1985, ເຊິ່ງໄດ້ທຳການຕິດຕາມສືບສວນຂໍ້ມູນຂອງ ການເຊາະເຈື່ອນຂອງທີ່ດິນ ໃນອາຟຣິກາ ເພື່ອນະໂຍບາຍອານານິຄົມຂອງ ການຈັດສັນທີ່ດິນ, ແທນທີ່ຈະ ເປັນການຂູດຮີດ ໂດຍຊາວກະສິກອນໃນອາຟຣິກາ.
ແລະ ຕົວຢ່າງບົດຄວາມ ' : ອາຫານ, ຄວາມອຶດຢາກ ແລະ ຊາວກະສິກອນ ໃນພາກເຫນືອຂອງໄນຈີເຣັຽ ໂດຍ ໃນປີ 1983' ເຊິ່ງໄດ້ທຳການສືບສວນຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບຄວາມອຶດຢາກໃນພາກເຫນືອຂອງໄນຈີເຣຍໃນຊ່ວງຊຸມປີ 1970 ເພື່ອສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ລະບອບອານານິຄົມ, ແທນທີ່ຈະເຮັດກ່ຽວກັບ ຜົນຮັບທີ່ຫຼີກລ້ຽງບໍ່ໄດ້ຂອງໄພແຫ້ງແລ້ງ ໃນ .
ແອນດຣິວ ເວດ້າ ແລະ ບຼັດເລ້ ວໍເຕີ້ສ໌ ໄດ້ວິພາກວິຈານເຖິງ ນັກນິເວດວິທະຍາການເມືອງສໍາລັບການຄາດຄະເນເຖິງ "ຄວາມສໍາຄັນ . ບາງປະເພດຂອງປັດໃຈທາງການເມືອງໃນການອະທິບາຍການປ່ຽນແປງຂອງສິ່ງແວດລ້ອມ" .
ການຕອບສະຫນອງຂອງ ເວດ້າ ແລະ ວໍເຕີ້ ຕໍ່ກັບວິຖີການຕ່າງໆ ທາງດ້ານການເມືອງ ໃນດ້ານນິເວດວິທະຍາການເມືອງ ແມ່ນເພື່ອຊຸກຍູ້ສິ່ງທີ່ພວກເຂົານັ້ນເອີ້ນວ່າ "ນິເວດວິທະຍາ", ສຸມໃສ່ການຕອບສະຫນອງຂອງມະນຸດກ່ຽວກັບເຫດການສິ່ງແວດລ້ອມຕ່າງໆ ໂດຍປາສະຈາກການຄາດເດົາຜົນກະທົບຕໍ່ດ້ານຂະບວນການທາງການເມືອງຕໍ່ເຫດການສິ່ງແວດລ້ອມຕ່າງໆ.
ຕົ້ນກໍາເນີດຂອງຂະແຫນງຄວາມຮູ້ດັ່ງກ່າວ ໃນຊຸມປີ 1970 ແລະ 1980 ແມ່ນຜົນຈາກການພັດທະນາ ພູມສາດພັດທະນາ ແລະ ນິເວດວິທະຍາທາງດ້ານວັດທະນະທໍາ .
ໃນປະຫວັດສາດ, ນິເວດວິທະຍາການເມືອງ ໄດ້ສຸມໃສ່ປະກົດການ ແລະ ຜົນກະທົບທີ່ມີຕໍ່ໂລກທີ່ກຳລັງພັດທະນານີ້; ນັບຕັ້ງແຕ່ການລິເລີ່ມຂອງຂະແໜງຄວາມຮູ້ດັ່ງກ່າວ, "ການຄົ້ນຄວ້າໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງ ຂອບເຂດດ້ານການເມືອງທີ່ອ້ອມຮອບໄປດ້ວຍວັດຖຸ ແລະ ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຊັບຊ້ອນໃນສະພາບແວດລ້ອມຂອງໂລກທີສາມ ".
ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນໄດ້ຖືກຊັກຈູງຈາກນິເວດວິທະຍາດ້ານວັດທະນະທຳ, ເປັນຮູບແບບການວິເຄາະທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ວັດທະນະທຳນັ້ນແມ່ນໄດ້ຂຶ້ນກັບ ແລະ ໄດ້ຖືກຊັກຈູງແນວໃດ, ສະພາບການເນື້ອໃນຂອງສັງຄົມ (ນິເວດວິທະຍາການເມືອງໄດ້ກວມເອົາ ນິເວດວິທະຍາວັດທະນະທຳເກືອບທັງໝົດ ໃນຖານະເປັນຮູບແບບການວິເຄາະ, ອີງຕາມ ປີເຕີ້ ວອກເກີ້).
ອີງຕາມຄຳກ່າວຂອງ ເປີເຕີ້ ວອກເກີ້ ໃນຂະນະທີ່ ທິດສະດີຂອງ ນິເວດວິທະຍາວັດທະນະທຳ ແລະ ລະບົບນັ້ນແມ່ນເນັ້ນໃສ່ການປັບຕົວ ແລະ ພາວະຄວາມສົມດຸນ, ແຕ່ ນິເວດວິທະຍາການເມືອງນັ້ນສຸມໃສ່ບາດບາດຂອງເສດຖະກິດການເມືອງ ໂດຍເປັນແຮງກຳລັງຫນຶ່ງໃນການປັບຕົວ ແລະ ຄວາມບໍ່ສະຖຽນລະພາບ.
ການນໍາໃຊ້ນິເວດວິທະຍາທາງດ້ານການເມືອງເຂົ້າໃນວຽກງານຂອງ ນັກມະນຸດວິທະຍາ ແລະ ນັກພູມສາດນັ້ນແຕກຕ່າງກັນ.
ໃນຂະນະທີ່ວິທີການອື່ນໆແມ່ນຈະຄຳນຶງເຖິງຄວາມສຳຄັນຂອງທັງເສດຖະກິດການເມືອງ ແລະອສິ່ງແວດລ້ອມ, ແຕ່ການເນັ້ນໜັກອາດບໍ່ເທົ່າທຽມກັນ.
ບາງນັກວິທະຍາສາດ ເຊັ່ນ: ນັດພູມສາດ ໄມເຄີ້ນ ວັດສ໌ , ໄດ້ສຸມໃສ່ເຖິງ ການອ້າງສິດໃນອຳນາດ ໄດ້ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ການເຂົ້າເຖິງຊັບພະຍາກອນສິ່ງແວດລ້ອມແນວໃດ.
ວິທີການຂອງລາວມັກຈະສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມອັນຕະລາຍຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ ທີ່ລວມເຖິງສາເຫດແລະຜົນກະທົບຂອງ " ການຖືກແບ່ງແຍກຈາກສັງຄົມ ".
ໜຶ່ງຄື, ການປ່ຽນແປງຕ່າງໆຂອງສິ່ງແວດລ້ອມແມ່ນຈະບໍ່ກະທົບຕໍ່ສັງຄົມໃນແບບດຽວກັນ: ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງການເມືອງ, ສັງຄົມ ແລະ ເສດຖະກິດແມ່ນມີຜົນແກ່ການກະຈາຍທີ່ບໍ່ສະໝຳ່ສະເໝີຂອງ ຄວາມເສຍຫາຍ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດຕ່າງໆ.
ສອງຄື, ການປ່ຽນແປງຂອງສະພາບແວດລ້ອມທຳມະຊາດຕ່າງໆແມ່ນມີຜົນກະທົບຕໍ່ສະພາບທາງການເມືອງ ແລະ ເສດຖະກິດ.
ສາມຄື, ການແຈກຢາຍທີ່ບໍ່ເທົ່າທຽມກັນຂອງຄວາມຄວາມເສຍຫາຍ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດຕ່າງໆ ພ້ອມດ້ວຍ ການສົ່ງເສີມ ຫຼື ການຫລຸດຜ່ອນ ຄວາມບໍ່ສະເຫມີພາບທີ່ມີຢູ່ກ່ອນຫນ້ານີ້ນັ້ນ ມີຜົນກະທົບຕໍ່ການເມືອງໃນແງ່ຂອງຄວາມສຳພັນເຊີງອຳນາດທີ່ປ່ຽນແປງໄປ.
ແຈ້ງໃຫ້ຜູ້ນໍານະໂຍບາຍແລະອົງການຕ່າງໆກ່ຽວກັບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກສັບສົນຂອງສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ການພັດທະນາ, ໂດຍສະເພາະ ການປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການຄຸ້ມຄອງສິ່ງແວດລ້ອມທີ່ດີຂຶ້ນ.
ເຂົ້າໃຈການຕັດສິນໃຈຕ່າງໆຂອງຊຸມຊົນ ກ່ຽວກັບສິ່ງແວດລ້ອມທໍາມະຊາດ ໃນສະພາບການທາງດ້ານການເມືອງ, ຄວາມກົດດັນທາງເສດຖະກິດ ແລະ ກົດລະບຽບຂອງສັງຄົມ.
ສຶກສາເບິ່ງເຖິງຄວາມສໍາພັນທີ່ບໍ່ເທົ່າທຽມກັນທ່າມກາງສັງຄົມຕ່າງໆ ທີ່ມີຜົນກະທົບຕໍ່ສະພາບແວດລ້ອມທໍາມະຊາດ, ໂດຍສະເພາະໃນນະໂຍບາຍຂອງລັດຖະບານ.
ພາບລວມຂອງ ນິເວດວິທະຍາການເມືອງ ແລະ ວິຊາຄວາມຮູ້ຕ່າງໆທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັນນັ້ນ ແມ່ນເປັນໄດ້ຫຼາກຫຼາຍຄວາມໝາຍ ແລະ ຫຼາກຫຼາຍຄວາມເຂົ້າໃຈ.
ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ການສັນນິຖານໂດຍທົ່ວໄປຕ່າງໆຂອງຂະແໜງຄວາມຮູ້ນີ້ ແມ່ນມີຄວາມໝາຍທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັນ.
ແລະ ຊິເນດ ໄບເລ້ ໄດ້ພັດທະນາ 3 ຂໍ້ສັນນິຖານພື້ນຖານ ເຂົ້າໃນການປະຕິບັດຕົວຈິງຂອງນິເວດວິທະຍາການເມືອງຄື:
ໃນບາງກໍລະນີ, ອາດເປັນໄປໄດ້,ໂດຍສະເພາະ ຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນທີ່ໜ້າເຫັນໃຈຕ່າງໆໄດ້ຖືກເຄື່ອນຍ້າຍອອກໄປ ເພື່ອການສ້າງສວນສາທາລະນະຕ່າງໆ ແລະ ເພື່ອເປັນການອະນຸລັກເຂດປ່າໄມ້ນັ້ນ.
ແຕ່ໂຊກດີທີ່ປະຈຸບັນຫລາກຫລາຍກົດລະບຽບຂອງການອະນຸລັກ ໄດ້ຄຳນຶງເຖິງບັນຫາທີ່ໄດ້ກ່າວມາກ່ອນໜ້ານີ້, ຖ້າຊຸມຊົນນັ້ນໆໄດ້ສືບທອດການບໍລິຫານການນຳໃຊ້ປ່າໄມ້ແຫ່ງນັ້ນເປັນເວລາຫລາຍພັນປີມາແລ້ວ, ການລະເວັ້ນເຂດດັ່ງກ່າວແມ່ນຈະເໝາະສົມກວ່າ.
ນັກພູມສາດ ແລະ ນັກມະນຸດວິທະຍາ ໄດ້ພັດທະນາຈຸດແຂງຂອງ ພູມສາດ ແລະ ມະນຸດວິທະຍາ ເພື່ອສ້າງພື້ນຖານໃຫ້ກັບ ນິເວດວິທະຍາການເມືອງ.
ນິເວດວິທະຍາການເມືອງ ຫຼື ໄດ້ມຸ່ງເນັ້ນໃສ່ບັນຫາຂອງອຳນາດ, ຮັບຮູ້ຄວາມສໍາຄັນຂອງການອະທິບາຍເຖິງຜົນກະທົບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມໃນຂະບວນການທາງວັດທະນະທໍາຕ່າງໆ ໂດຍບໍ່ແຍກອອກຈາກສະພາບການທາງດ້ານການເມືອງແລະເສດຖະກິດ.
ນອກຈາກນັ້ນ, ນິເວດວິທະຍາການເມືອງຍັງພະຍາຍາມສະແດງຄວາມຄິດເຫັນ ແລະ ທາງເລືອກຕ່າງໆ ໃນການພົວພັນຂອງສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ປັດໃຈດ້ານການເມືອງ, ເສດຖະກິດແລະສັງຄົມ.
ພອລ ຣອບບິ້ນສ໌ ຢືນຢັນວ່າວິຊານີ້ມີ "ຄວາມເຂົ້າໃຈໃນທາງກົດເກນທີ່ດີກວ່າ, ມີຄວາມຕຶງຄຽດໜ້ອຍກວ່າ,ສະແຫວງຫາຜົນປະໂຫຍດໜ້ອຍກວ່າ ແລະ ມີວິຖີທາງທີ່ຍືນຍົງກວ່າ ສຳລັບການເຮັດສິ່ງຕ່າງໆ".
ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ທິດສະດີຂອງລະບົບນິເວດວິທະຍາຂອງ ແລະ ແມ່ນບາງຄັ້ງກໍໍຂຶ້ນກັບ ການປ່ຽນແປງຂອງມະນຸດວິທະຍາໃນເຊີງຂອງ ກຸ່ມຫນ້າທີ່ນິຍົມ ໃນຊຸມປີ 1950 & 1960 ແລະ ການລວມເອົານິເວດວິທະຍາ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມເຂົ້າໃນການສຶກສາເລື່ອງເຜົ່າພັນວິທະຍາ .
ນິເວດວິທະຍາການເມືອງ ແມ່ນການສຶກສາກ່ຽວກັບການພົວພັນລະຫວ່າງປັດໃຈດ້ານການເມືອງ, ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມຕໍ່ກັບ ບັນຫາດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ການປ່ຽນແປງ.
ນິເວດວິທະຍາທາງດ້ານການເມືອງນີ້ ແຕກຕ່າງຈາກ ການສຶກສາດ້ານນິເວດວິທະຍາໂດຍທົ່ວໄປຄື ມັນມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັບການເມືອງ ຕໍ່ບັນຫາດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ປາກົດການຕ່າງໆ.
ວິຊານີ້ເປັນວິຊາທີ່ມີການສຶກສາຢ່າງກວ້າງຂວາງ, ປະສົມປະສານກັນລະຫວ່າງ ວິທະຍາສາດສັງຄົມນິເວດວິທະຍາ ແລະ ເສດຖະກິດທາງດ້ານການເມືອງ ໃນຫົວຂໍ້ຕ່າງໆເຊັ່ນ: ການທຳຮ້າຍແລະການກີດກັນທາງສັງຄົມ, ການຂັດແຍ່ງທາງດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ, ການອະນຸລັກແລະຄວບຄຸມ, ອົງກອນດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ການເຄື່ອນໄຫວຕ່າງໆທາງສັງຄົມ
ນັກວິຊາການດ້ານນິເວດວິທະຍາການເມືອງ ໄດ້ສຶກສາລົງເລິກເຖິງວິຊາຕ່າງໆ,ເຊິ່ງລວມທັງພູມສາດ, ມະນຸດວິທະຍາ, ການສຶກສາການພັດທະນາ, ວິທະຍາສາດການເມືອງ ແລະ ສັງຄົມ, ພູຜາປ່າໄມ້ ແລະ ປະຫວັດສາດສິ່ງແວດລ້ອມ.
ແມ່ນຫນຶ່ງໃນຜູ້ກໍ່ຕັ້ງຂອງ ຝ່າຍນິເວດວິທະຍາທາງດ້ານການເມືອງໃນປະເທດເຢຍລະມັນ ແລະ ເອີຣົບ .
ໃນປີ 1950 ນັກເຄມີສາດ ໄດ້ ສ້າງຕັ້ງບໍລິສັດ ໜຶ່ງ, ບໍລິສັດ , ເພື່ອສົ່ງເສີມການປະດິດຄິດແຕ່ງຂອງນາງ ສຳ ລັບລິບສະຕິກທີ່ຍິ້ມຍາວແລະບໍ່ທາສີ , ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຢ່າງໄວວາ.
ໃນທ້າຍຊຸມປີ 1950, ບໍລິສັດເຄື່ອງ ສຳ ອາງທີ່ມີຊື່ວ່າກາລາໄດ້ແນະ ນຳ ລິບສະຕິກທີ່ມີສີຂີ້ເຖົ່າຈືດໆ.
ຜູ້ຜະລິດລິບສະຕິກໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນສ້າງລິບສະຕິກໃນດອກ ລາເວດ , ສີບົວຈືດ , ສີຂາວ , ແລະ ເປືອກໄມ້ .
ນັບຕັ້ງແຕ່ພໍ່ແມ່ໂດຍທົ່ວໄປມັກໃຈສາວໆທີ່ໃສ່ຊຸດສີແດງ, ເດັກຍິງໄວລຸ້ນບາງຄົນເລີ່ມນຸ່ງເສື້ອສີບົວແລະລິບສະຕິກ, ເຊິ່ງກາຍເປັນແນວໂນ້ມ.
ຕະຫຼອດເກືອບສະຕະວັດທີ 19, ການໃຊ້ເຄື່ອງ ສຳ ອາງຢ່າງຈະແຈ້ງບໍ່ໄດ້ຖືກຖືວ່າເປັນທີ່ຍອມຮັບໃນປະເທດອັງກິດ ສຳ ລັບແມ່ຍິງທີ່ ໜ້າ ນັບຖື, ແລະມັນໄດ້ພົວພັນກັບກຸ່ມທີ່ດ້ອຍໂອກາດເຊັ່ນ: ນັກສະແດງແລະໂສເພນີ.
ໃນຊຸມປີ 1850, ໄດ້ມີການເຜີຍແຜ່ລາຍງານເຕືອນແມ່ຍິງກ່ຽວກັບອັນຕະລາຍຂອງການ ນຳ ໃຊ້ສານເຄມີແລະສານເຄມີໃນເຄື່ອງ ສຳ ອາງທີ່ໃຊ້ກັບໃບ ໜ້າ.
ລິບສະຕິກການຄ້າ ທຳ ອິດໄດ້ຖືກປະດິດຂຶ້ນໃນປີ 1884, ໂດຍນໍ້າຫອມໃນ ປາຣີ, ປະເທດຝຣັ່ງ .
ການຍອມຮັບຢ່າງສົມບູນຂອງການໃຊ້ເຄື່ອງ ສຳ ອາງທີ່ບໍ່ໄດ້ຮັບການຊີ້ແຈງໃນປະເທດອັງກິດປະກົດວ່າໄດ້ມາຮອດ ສຳ ລັບຄົນອັບເດດ: ລອນດອນຢ່າງ ໜ້ອຍ ໃນປີ 1921.
ວັດຖຸບູຮານ ຜູ້ຊາຍແລະແມ່ຍິງໄດ້ເປັນໄປໄດ້ຄົນທໍາອິດທີ່ຄິດຄົ້ນແລະ ພັຍ, ກ່ຽວກັບ 5,000 ປີກ່ອນຫນ້ານີ້.
ພວກເຂົາ ແກ້ງແກ້ວປະເສີດ ແລະໃຊ້ພວກມັນເພື່ອປະດັບ ໜ້າ ຂອງພວກເຂົາ, ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນຢູ່ໃນຮີມສົບແລະຮອບດວງຕາ.
ແມ່ຍິງໃນວັດທະນະ ທຳ ຮ່ອມພູ ບູຮານ ອາດຈະໄດ້ໃຊ້ຊິ້ນສ່ວນຮູບສີ່ຫລ່ຽມມົນ ໂອກ ມີສິ້ນເປັນຮູບຊົງເປັນລິບສະຕິກ.
ພວກເຂົາໄດ້ສະກັດເອົາສີຍ້ອມສີແດງຈາກ ຟິວຊິວ - , 0.01%ທາດໄອໂອດິນ , ແລະບາງ ໂບລະມີນ , ແຕ່ສີຍ້ອມຜ້ານີ້ສົ່ງຜົນໃຫ້ການເປັນພະຍາດທີ່ຮ້າຍແຮງ.
ລິບສະຕິກທີ່ມີຜົນກະທົບເຫລື້ອມໄດ້ຖືກສ້າງຂື້ນໃນເບື້ອງຕົ້ນໂດຍໃຊ້ ສານ ທີ່ພົບໃນເກັດປາ.