polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ພາຍຫຼັງໄດ້ມີການຮວມຈັງຫວັດທົນບຸລີແລະຈັງຫວັດພະນະຄອນ ເປັນນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີ ແລະປ່ຽນເປັນນະຄອນຫຼວງບາງກອກໃນເວລາຕໍ່ມາ ເຊິ່ງແບ່ງພື້ນທີ່ອອກເປັນເຂດແລະແຂວງແທນອຳເພີແລະຕຳບົນ ອຳເພີດຸສິດຈຶງໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງຖານະເປັນ ເຂດດຸສິດ ບາງກອກ ມີໜ່ວຍການປົກຄອງຍ່ອຍ 6 ແຂວງ
ຊະນະເລີດ - ເຮດ - ທູ - ເຮດ ຊານເລນ ຊະນະເລີດ - ໂກລໂບ້ວໂຫວດເປີດຕົວການເຕັ້ນຂອງໂລກ: ປະຈໍາທົງ 5 ຄົນສຸດທ້າຍ - ມິສໂວຣ໌ວຊຸດດີໄຊເນີດີເດັ່ນ
ມິສໄທແລນໂວຣ໌ວ , ເປັນຊື່ຂອງເວທີການປະກວດນາງງາມໃນປະເທດໄທ ຈັດຂຶ້ນເປັນຄັ້ງທໍາອິດເມື່ອປີ ຄ.
1985 ໂດຍ ບໍລິສັດ ບາງກອກເອັນເຕີເທນເມັ້ນ ຈໍາກັດ ຜູ້ດໍາເນີນກິດຈະການສະຖົານີວິດທະຍຸໂທລະພາບໄທທີວີສີຊ່ອງ 3 ເພື່ອສົ່ງຜູ້ຊະນະເລີດເປັນຕົວແທນປະເທດໄທເຂົ້າປະກວດມິສໂວຣ໌ວ ຊຶ່ງມີຄໍາຂວັຍປະຈໍາການປະກວດວ່າ ງາມຢ່າງມີຄຸນຄ່າ ແລະຕັ້ງແຕ່ປີ ຄ.
2001 ຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ ບີອີຊີ-ເທໂລ ເອັນເຕີເທນເມັ້ນ ຮັບໂອນສິດທິໃນການເປັນຜູ້ຈັດປະກວດຈາກ ບຈກ.
ບາງກອກເອັນເຕີເທນເມັ້ນ ແຕ່ຜູ້ສະຫນັບສະຫນູນການຖ່າຍທອດໂທລະທັດ ຍັງຄົງເປັນໄທທີວີສີຊ່ອງ 3 ຕາມເດີມ ນອກຈາກ ນີ້ຍັງມີການແຕ່ງ ເພງນີ້ເພື່ອຜອງເລົາ ຂຶ້ນເປັນເພງປະຈໍາການປະກວດອີກດ້ວຍ ການປະກວດມິສໄທແລນໂວຣ໌ວ ຍັງໄດ້ຮັບສິດທິໃນການຄັດເລືອກສາວໄທເຊື້ອສາຍຈີນທີ່ເຂົ້າຮ່ວມປະກວດ ເປັນຕົວແທນສາວໄທໃນການເຂົ້າຮ່ວມປະກວດມິສໄຊນີດອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລອີກດ້ວຍ
ວັດສະດຸຈາກສິ່ງກໍ່ສ້າງທີ່ຖືກທຳລາຍກໍກາຍເປັນວັດສະດຸກໍ່ສ້າງສຳລັບສິ່ງກໍ່ສ້າງໃໝ່ ເຊັ່ນ ວັງຊອມເມີຣ໌ເຊ້ຕ ຂອງລອຣ໌ດຜູ້ພິທັກໂອລິເວີຣ໌ ຄຣອມເວລລ໌ .
ມະຫາວິຫານເຊັ້ນຕ໌ພອລໃນຂະນະນັ້ນແມ່ນມະຫາວິຫານທີ່ເລິກເປັນທີສາມຂອງເອີລົບ ເມື່ອມີການຂຸດຄົ້ນທາງບູຮານຄະດີກໍພົບວ່າມະຫາວິຫານເຊັ້ນຕ໌ພອລເກົ່າເລິກ 585 ຟຸຕ ກວ້າງ 100 ຟຸຕ ຈາກແຂນກາງເຂນເໜືອເຖິງໃຕ້ກວ້າງ 290 ຟຸຕແລະມີມົນດົບທີ່ສູງທີ່ສຸດໃນເອີຣົປ ສູງປະມານ 489 ຟຸຕ.
ສະໄໝໂຣມັງຕອນປາຍ ລອນດອນມີຖານະເປັນສັງຄະມົນທົນ ແຕ່ມະຫາວິຫານແຊກຊອນທີ່ສ້າງເປັນວັດໄມ້ ເຊິ່ງອາດສ້າງໂດຍເມລລິທັສ ຫຼື ນັກບຸນອໍກັສຕິນແຫ່ງແຄນເທີຣ໌ເບີຣີ ຢູ່ໂນນພູລັດເກຕ ຂອງສັງຄະມົນທົນທີ່ກໍ່ຕັ້ງໃໝ່ໃນຄ.
604 ເຊິ່ງຢູ່ທາງຕາເວັນຕົກຂອງລອນດອນແລະທາງຕາເວັນຕົກຂອງລັນເດນວິກ ການສ້າງມະຫາວິຫານພາຍໃນກຳແພງເມືອງໂຣມັງເປັນປະເພນີທີ່ນັກສອນສາສະໜາເຮັດມາຕັ້ງແຕ່ຢູ່ແຜ່ນດິນໃຫຍ່ເອີລົບ.
ມະຫາວິຫານເຊັ້ນຕ໌ພອລທີ 4 ເອີ້ນວ່າ “ມະຫາວິຫານເຊັ້ນຕ໌ພອລເກົ່າ” ຫຼື “ມະຫາວິຫານເຊັ້ນຕ໌ພອລກ່ອນໄຟໄໝ້” (ກ່ອນໄຟໄໝ້ຄັ້ງໃຫຍ່ໃນລອນດອນໃນຄ.
ເຫດການຄັ້ງນີ້ ເຮັດໃຫ້ຜູ້ນັບຖືນິກາຍໂຣມັນຄາທໍລິກແລະໂປຣເຕສແຕນຕ໌ຖືກັນວ່າເປັນສັນຍານຈາກພະເຈົ້າທີ່ສະແດງຄວາມບໍ່ພໍໃຈໃນຄວາມແຕກແຍກຂອງນິກາຍທັງສອງ.
ມະຫາວິຫານເຊັ້ນຕ໌ພອລ ຫຼືມະຫາວິຫານແຊັງຕ໌ໂປລ ແມ່ນມະຫາວິຫານນິກາຍອັງກິກັງ ຕັ້ງຢູ່ລອນດອນ ປະເທດອັງກິດ ມະຫາວິຫານທີ່ເຫັນໃນປັດຈຸບັນສ້າງເມື່ອຄຣິສຕ໌ສະຕະວັດທີ 17 ແລະເຊື່ອກັນວ່າເປັນມະຫາວິຫານແຫ່ງທີ 5 ຕັ້ງແຕ່ມີການສ້າງມະຫາວິຫານກັນມາ.
ສະໄໝກ່ອນນໍຣ໌ມັນ (ໝາຍເຫດ: ສະໄໝກ່ອນນໍຣ໌ມັນ ແມ່ນສະໄໝກ່ອນທີ່ປະເທດອັງກິດຈະຖືກຮຸກຮານໂດຍວິນລຽມດຍຸກແຫ່ງນໍຣ໌ມັນດີເມື່ອຄ.
ທິດເໜືອ ຕິດຕໍ່ກັບລັດສານຂອງປະເທດພະມ້າ ໂດຍມີດອຍຜີປັນນໍ້າຂອງດອຍຄຳ ດອຍປົກກາ ດອຍຫຼັກແຕ່ງ ດອຍຖໍ້າປ່ອງ ດອຍຖ້ວຍ ດອຍຜາວອກ ແລະດອຍອ່າງຂາງອັນເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງທິວເຂົາແດນລາວເປັນເສ້ນກັ້ນອານາເຂດ
ທິດໃຕ້ ຕິດຕໍ່ອຳເພີສາມເງົາ ອຳເພີແມ່ຣະມາດ ແລະອຳເພີທ່າສອງຍາງ ມີລ່ອງນໍ້າແມ່ຕື້ນແລະດອຍຜີປັນນໍ້າ ດອຍລ່ຽມ ດອຍຫຼວງເປັນເສ້ນກັ້ນອານາເຂດ
ທິດຕາເວັນຕົກ ຕິດຕໍ່ກັບອຳເພີປາຍ ອຳເພີເມືອງແມ່ຮ່ອງສອນ ອຳເພີຂຸນຍວມ ອຳເພີແມ່ລາໜ້ອຍ ອຳເພີແມ່ສະລຽງ ແລະອຳເພີສົບເມຍ
ມີດອຍຜີປັນນໍ້າ ດອຍກິ່ວແດງ ດອຍແປເມືອງ ດອຍແມ່ຍະ ດອຍອັງເກດ ດອຍແມ່ສຸລິນ ດອຍຂຸນຍວມ ດອຍຫຼວງ ແລະລ່ອງແມ່ລິດ ແມ່ອອຍ ແລະດອຍຜີປັນນ້ຳດອຍຂຸນແມ່ຕື້ນເປັນເສ້ນກັ້ນອານາເຂດ
ໃນອະດີດ ຊຽງໃໝ່ມີຖານະເປັນນະຄອນຫຼວງ ຂອງລາຊະອານາຈັກນະຄອນລັດອິດສະຫຼະ, ຊື່ວ່າ ອານາຈັກລ້ານນາ.
2101, ຊຽງໃໝ່ໄດ້ເສຍເມືອງ ໃຫ້ແກ່ພະເຈົ້າບຸເລງນອງແຫ່ງພະມ້າ, ແລະ ໄດ້ຢູ່ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງພະມ້າມາດົນກວ່າສອງຮ້ອຍປີ ຈົນຮອດສະໄໝສົມເດັດພະເຈົ້າກຸງທົນບຸລີ, ຈຶ່ງໄດ້ມີການເຮັດສົງຄາມ ເພື່ອຂັບໄລ່ພະມ້າອອກຈາກເມືອງຊຽງໃໝ່ແລະຊຽງແສນໄດ້ສຳເລັດ, ໂດຍການນຳພາຂອງເຈົ້າກາວິລະ ແລະ ພະຍາຈ່າບ້ານ ແລະປ່ຽນຊື່ເປັນ "ເມືອງລັດຕະນະຕິງສາອະພິນວະປຸຣີ" .
ໃນລັດສະໄໝຂອງພະບາດສົມເດັດພະຈຸລະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ໄດ້ມີການປະຕິຮູບການປົກຄອງຫົວເມືອງປະເທສະລາດ ໂດຍມີການຈັດຕັ້ງການປົກຄອງແບບມົນທົນເທສາພິບານ.
ຕໍ່ມາຊຽງໃໝ່ໄດ້ມີການປັບປຸງການປົກຄອງແລະຍົກຖານະຂຶ້ນເປັນ "ຈັງຫວັດ" ຕັ້ງແຕ່ປີ ພ.
ເມືອງຊຽງໃໝ່ນີ້ ເໝືອນໜຶ່ງເປັນເພັດເຊິ່ງປະດັບມຸງກຸດຂອງເມືອງໄທ ຖ້າມຸງກຸດປາດສະຈາກເພັດປະດັບກໍຈະໄມ້ຜ່ອງໃສງົດງາມໄດ້.
ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພະບາດສົມເດັດພະພຸດທະຍອດຟ້າຈຸລາໂລກມະຫາລາດ ຊົງພະກະລຸນາໂຜດເກົ້າຯ ສະຖາປະນາເຈົ້າກາວິລະຂຶ້ນເປັນພະເຈົ້າບໍລົມລາຊາທິບະດີກາວິລະ ໃຫ້ປົກຄອງຫົວເມືອງຝ່າຍເໜືອ ໃນຖານະປະເທສະລາດຂອງກຸງລັດຕະນະໂກສິນ ແລະລາຊະວົງທິບຈັກກະລາທິວົງ .
ອັນເປັນເຊື້ອສາຍຂອງພະເຈົ້າບໍລົມມະລາຊາທິບໍດີກາວິລະ ກໍໄດ້ສືບຕໍ່ປົກຄອງເມືອງຊຽງໃໝ່ແລະຫົວເມືອງຕ່າງ ໆ.
ແຂວງຊຽງໃໝ່ ແມ່ນຈັງຫວັດໜຶ່ງຂອງໄທ ຕັ້ງຢູ່ທາງພາກເໜືອຂອງປະເທດ ຄອບຄຸມພື້ນທີ່ປະມານ 20,107 ຕາລາງກິໂລແມັດ ເຊິ່ງໃຫຍ່ເປັນອັນດັບທີ 2 ຂອງປະເທດ ແລະມີຈຳນວນປະຊາກອນປະມານ 1,728,242 ລ້ານຄົນ, ເຊິ່ງຫຼາຍເປັນອັນດັບທີ 5 ຂອງປະເທດ ໃນຈຳນວນນີ້ ແມ່ນປະຊາກອນທີ່ອາໄສຢູ່ໃນເຂດເມືອງແລະຊານເມືອງປະມານ 960,906 ຄົນ ໂດຍຈັງຫວັດຊຽງໃໝ່ທິດເໜືອຕິດຕໍ່ກັບລັດສານຂອງພະມ້າ.
ຈັງຫວັດຊຽງໃໝ່ຕັ້ງ ນະ ລະຕິຈູດ 16 ອົງສາເໜືອ ລອງຕິຈູດ 99 ອົງສາຕາເວັນອອກ ສູງຈາກລະດັບນ້ຳທະເລປະມານ 310 ແມັດ ສ່ວນກວ້າງຈາກທິດຕາເວັນຕົກຮອດທິດຕາເວັນອອກປະມານ 138 ກິໂລແມັດ ສ່ວນຍາວຈາກທິດເໜືອຮອດທິດໃຕ້ປະມານ 428 ກິໂລແມັດ ຫ່າງຈາກບາງກອກ 696 ກິໂລແມັດ.
ຈັງຫວັດຊຽງໃໝ່ມີຊາຍແດນຕິດຕໍ່ກັບປະເທດພະມ້າ ໃນ 5 ອຳເພີ ໄດ້ແກ່ ອຳເພີແມ່ອາຍ ອຳເພີຝາງ ອຳເພີຊຽງດາວ ອຳເພີວຽງແຫງ ອຳເພີໄຊປາການ ຮວມໄລຍະທາງທັງສິ້ນ 227 ກິໂລແມັດ ພື້ນທີ່ເຂດແດນສ່ວນໃຫຍ່ເປັນປ່າເຂົາຈຶງບໍ່ສາມາດປັກຫຼັກໄດ້ຊັດເຈນ ແລະເກີດປັນຫາເສ້ນເຂດແດນລະຫວ່າງປະເທດ
ແຂວງຊຽງໃໝ່ມີປະຫວັດອັນຍາວນານ ເຄີຍເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງອານາຈັກລ້ານນາແຕ່ບູຮານມີ "ຄຳເມືອງ" ເປັນພາສາທ້ອງຖິ່ນ ມີເອກະລັກສະເພາະໂຕທັງດ້ານປະເພນີວັດທະນະທຳ ແລະມີແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວຈຳນວນຫຼາຍ ໂດຍເລີ່ມວາງໂຕເປັນນະຄອນສ້າງສັນ ແລະພວມພິຈາລະນາສະໝັກເຂົ້າເປັນຂອງຢູເນສະໂກ.
ເມືອງຊຽງໃໝ່ ມີຊື່ປາກົດໃນຕຳນານວ່າ "ນົບບຸລີສີນະຄອນພິງຊຽງໃໝ່" ສ້າງຂຶ້ນໃນປີ ພ.
ເມື່ອດອກກຸຫລາບມີອາຍຸສີ່ປີ ເລີ່ມຮຽນຄັ້ງທຳອິດຢູ່ ໂຮງຮຽນວັດຫົວລຳໂພງ ຈົນຮອດຊັ້ນ ມ4 ທ່ານສຸວັນຊ່ວຍສອນລູກຊາຍຄົນດຽວກ່ອນເຂົ້າໂຮງຮຽນ.
ລາວ​ໄດ້​ລົ້ມ​ປ່ວຍ​ຍ້ອນ​ເປັນ​ໄຂ້​ແລະ​ໄດ້​ເສຍ​ຊີວິດ​ເມື່ອ​ລາວ​ມີ​ອາຍຸ​ພຽງ 35 ປີ, ຕອນ​ທີ່ ກຸຫຼາບ ອາຍຸ​ໄດ້​ພຽງ 6 ປີ.
ແລະໄດ້ສົ່ງນ້ອງສາວໄປຝຶກຊ້ອມ ເຕັ້ນລໍາ ແລະ ຮ້ອງເພງ ເພື່ອຫາເງິນມາຊ່ວຍອຸດໜູນ ແລະ ສົ່ງດອກກຸຫຼາບໄປຮຽນຕໍ່ໂດຍບໍ່ຕິດຂັດ.
​ເວົ້າ​ວ່າ, ຕອນ​ຮຽນ​ຈົບ​ຊັ້ນ​ປະຖົມ​ປີ​ທີ 4, ພໍ່​ແມ່​ໄດ້​ເອົາ​ດອກ​ກຸຫຼາບ​ໄປ​ຝາກ​ຢູ່​ໂຮງຮຽນ​ຕໍ່​ໄປ.
ໂຮງຮຽນການທະຫານຂອງເດັກນ້ອຍ ຂອງ​ເຈົ້າ​ຄອງ​ນະຄອນ​ຣາຊສີ​ມາ ໂຮງຮຽນນີ້ເປັນ ໂຮງຮຽນກິນນອນ ສອນທັງວິຊາທົ່ວໄປ ແລະວິຊາທະຫານ.
ແມ່ຮູ້ສຶກສົງສານ ເພາະ​ເຫັນ​ວ່າ​ລູກ​ຊາຍ​ຕ້ອງ​ເຝົ້າ​ຍາມ​ຄື​ກັບ​ທະຫານ ແລະເຫັນວ່າລາວຕ້ອງການໃຫ້ ກຸຫຼາບ ໄດ້ຮຽນວິຊາທົ່ວໄປຕື່ມອີກ ດັ່ງນັ້ນ, ມັນຖືກໂຍກຍ້າຍອອກຈາກໂຮງຮຽນການທະຫານ.
ມາ​ອາ​ໄສ​ຢູ່ ໂຮງ​ຮຽນ​ເທບ​ສີ​ຣິນ ເລີ່ມ​ແຕ່​ປ.2 ແລະ​ຮຽນ​ຕໍ່​
ສ 2505) ທີ່ບ້ານນາຄູນນ້ອຍ ເມືອງນາຊາຍທອງ ນະຄອນວຽງຈັນ ຈົບການສຶກສາລະດັບປະລິນຍາຕີ ສາຂາພາສາລາວ-ວັນນະຄະດີ ຈາກມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ ດ້ານຊີວິດຄູ່ ແຕ່ງງານກັບ ໄພວັນ ບຸນທະວົງ ມີລູກສາວນຳກັນໜຶ່ງຄົນຊື່ ພອນພິລຸນ ຄຳອິນຊູ.
ເອແດມບວກເປັນນຶ່ງໃນສີ່ມະຫາວິທະຍາໄລເກົ່າແກ່ຂອງເອກົດ ເຊິ່ງປະກອບໄປດ້ວຍ ມະຫາວິທະຍາໄລແຊັງອັງ, ມະຫາວິທະຍາໄລກະລາສະໂກ, ມະຫາວິທະຍາໄລອາເບີດີນ, ແລະ ມະຫາວິທະຍາໄລເອແດມບວກ .
1583 ໃນຊ່ວງແຫ່ງການປ່ຽນແປງຢ່າງໄວວາຂອງເມືອງເອແດມບວກ ແລະນັບເປັນມະຫາວິທະຍາໄລທຳອິດ ທີ່ໄດ້ເງິນທຶນສະໜັບສະໜູນມາຈາກສະພາເມືອງ .
ສາຂາວິຊາທຳອິດທີ່ເປີດສອນແມ່ນ ກາຍະວິພາຄະສາດ ແລະວິຊາເຊິ່ງຕໍ່ມາໄດ້ພັດທະນາກາຍເປັນວິຊາສັນຍະກຳ ຈາກນັ້ນກໍໄດ້ຂະຫຍາຍການຮຽນການສອນໄປສູ່ສາຂາອື່ນໆ.
ຕຶກຂອງມະຫາວິທະຍາໄລຕັ້ງກະຈາຍຢູ່ໂດຍອ້ອມຮອບເມືອງ ໂດຍມີສອງວິທະຍາເຂດໃຫຍ່ແມ່ນ ຈອດສະແຄວ ແມ່ນບ່ອນຕັ້ງຂອງກຸ່ມຄະນະມະນຸສະຍະສາດແລະສັງຄົມມະສາດ ແລະ ຄິງບິນດິ້ງ ເປັນບ່ອນຕັ້ງຂອງກຸ່ມຄະນະວິທະຍາສາດແລະວິສະວະກຳສາດ.
ນອກຈາກນີ້ຍັງມີວິທະຍາເຂດອື່ນໆ ຕື່ມອີກ ໄດ້ແກ່ ຄະນະເທວະວິທະຍາ ຢູ່ , ຄະນະສຶກສາສາດ ທີ່ປາຍຖະໜົນລໍຍັນໄມ, ຄະນະສັດຕະວະແພທະຍະສາດ ຢູ່ ຕິດກັບສວນສາທາລະນະ , ກຸ່ມຄະນະແພທະຍະສາດ ຢູ່ , ແລະ ເຊິ່ງເປັນກຸ່ມຕຶກຫໍພັກນັກສຶກສາ.
ກິລາຂອງນັກສຶກສາຂອງມະຫາວິທະຍາໄລເອແດມບວກປະກອບດ້ວຍສະມາຄົມ 67 ສະມາຄົມ ໂດຍມີຕັ້ງແຕ່ບານແຕະແລະລັກບີ້ຈົນເຖິງຄອບບານ .
ໃນປີ 2006-07 ບັນດາສິດໄດ້ມີການແຂ່ງຂັນກິລາຊະນະເປັນອັນດັບທີ 4 ຂອງສະມາຄົມການກິລາແຫ່ງສະຫະລາຊະອານາຈັກ .
ບັດດຽວນີ້ມະຫາວິທະຍາໄລມີຫຼັກສູດຄອບຄຸມເກືອບທຸກສາຂາວິຊາ ຍົກເວ້ນດ້ານກະສິກຳ (ວິທະຍາໄລກະສິກຳເອກົດ .
ມີຕຶກຕັ້ງຢູ່ໃນບໍລິເວນວິທະຍາເຂດຄິງບິນດິ້ງຂອງມະຫາວິທະຍາໄລ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ເປັນສ່ວນນຶ່ງຂອງມະຫາວິທະຍາໄລ) ແລະມີສຳນັກວິຊາວິທະຍາການສາລະສົນເທດທີ່ໃຫຍ່ຫຼາຍ ໂດຍເປັນນຶ່ງໃນຜູ້ນຳຂອງໂລກໃນສາຂານີ້ ໂດຍສະເພາະແມ່ນດ້ານປັນຍາປະດິດ, ພາສາສາດເຊີງຄຳນວນ, ຊີວະວິທະຍາລະບົບ, ແລະວິທະຍາການຄອມພິວເຕີເຊີງທິສະດີ.
ເອແດມບວກເປັນສະມາຊິກຂອງກຸ່ມລັດເຊນ ເຊິ່ງເປັນກຸ່ມມະຫາວິທະຍາໄລວິໄຈຂອງສະຫະລາຊະອານາຈັກ.
ນອກຈາກນີ້ຍັງເປັນມະຫາວິທະຍາໄລດຽວຂອງເອກົດ (ແລະມະຫາວິທະຍາໄລດຽວໃນສະຫະລາຊະອານາຈັກ ນອກເໜືອຈາກ ແຄມບະລິດ ແລະອົກສະເຟີດ) ເຊິ່ງເປັນສະມາຊິກຂອງ ແລະ ສອງກຸ່ມມະຫາວິທະຍາໄລຊັ້ນນຳຂອງເອີລົບ ແລະຍັງເປັນສະມາຊິກຂອງເຄືອຂ່າຍມະຫາວິທະຍາໄລວິໄຈ 21 ອີກນຳ.
1583 ແມ່ນມະຫາວິທະຍາໄລທີ່ມີຊື່ສຽງໃນດ້ານການສອນແລະການວິໄຈ ຕັ້ງຢູ່ເມືອງເອແດມບວກ ປະເທດເອກົດ ແຫ່ງ ສະຫະລາຊະອານາຈັກ.
ເອແດມບວກແມ່ນນຶ່ງໃນມະຫາວິທະຍາໄລບູຮານຂອງເອກົດ ແລະແມ່ນນຶ່ງໃນມະຫາວິທະຍາໄລທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດແລະມີຊື່ສຽງທີ່ສຸດໃນສະຫະລາຊະອານາຈັກ.
ຕຶກຫຼັງທຳອິດຂອງມະຫາວິທະຍາໄລ ແມ່ນ ໂອນຄໍເລດ ຕັ້ງຢູ່ເທິງຖະໜົນເຊົາບິດ ບໍລິເວນເມືອງເກົ່າ ຂອງເມືອງ (ປັດຈຸບັນແມ່ນບ່ອນຕັ້ງຂອງຄະນະນິຕິສາດ ແລະສຳນັກງານຝ່າຍບໍລິຫານຂອງມະຫາວິທະຍາໄລ).
ໃນຊ່ວງຄິດຕະສະຕະວັດທີ 18 ມະຫາວິທະຍາໄລເອແດມບວກໄດ້ກາຍເປັນສູນກາງຂອງຍຸກຮູ້ແຈ້ງຂອງເອີລົບ ແລະກາຍເປັນນຶ່ງໃນມະຫາວິທະຍາໄລທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງທະວີບເອີລົບ.
ລະຫວ່າງການແຂ່ງຂັນໂອລິມປິກລະດູຮ້ອນ 2008 ໃນນະຄອນຫຼວງປັກກິ່ງ ສິດເກົ່າແລະນັກສຶກສາຂອງມະຫາວິທະຍາໄລເອແດມບວກໄດ້ຫຼຽນຄຳ 3 ຫຼຽນ ແລະ ຫຼຽນເງິນ 1 ຫຼຽນ.
ການຈັດອັນດັບມະຫາວິທະຍາໄລໂດຍ ເດິກາດ້ຽນ ປີ 2008 ໄດ້ຈັດອັນດັບມະຫາວິທະຍາໄລເອແດມບວກໄວ້ດັ່ງນີ້:
ໃນ​ຍຸກ​ປັດ­ຈຸ­ບັນ ຫຼັງ​ຈາກ​ມັດ​ແຂນ​ແລ້ວ ເພິ່ນ​ນິ­ຍົມ​ເຮັດ​ພາ­ເຂົ້າ​ສາ­ມັກ­ຄີ ແລະ ມີ​ການ​ມ່ວນ­ຊື່ນ​ຕາມ​ມາ ແຕ່​ຄາວ​ອະ­ດີດນັ້ນ ສູ່­ຂວັນ​ມັດ​ແຂນ​ແລ້ວ​ກໍ​ຖື​ວ່າ​ສິ້ນ​ພິ­ທີ ຢ່າງ​ດີ​ກໍ​ກິນ​ເຂົ້າ­ໜົມ​ເຂົ້າ​ຕົມ ຫຼື ຕົ້ມ​ໄກ່​ໃນ​ພາ​ຂວັນ​ນັ້ນ​ກໍ​ພໍ.
ແຕ່​ມາ​ຮອດ​ປັດ­ຈຸ­ບັນ ຄຳ​ສັບ​ດັ່ງ­ກ່າວ​ສັບ­ປົນ​ຄົນ​ເລ ຖືກ​ບຸກ­ຄົນ​ຈຳ­ນວນ​ໜຶ່ງ​ໃຊ້​ຄວບ​ກັນ​ໂດຍ​ຮ້ອງ​ວ່າ ພິ­ທີ​ບາ­ສີ­ສູ່­ຂວັນ​ນຳ​ກັນ​ໄປ​ເລີຍ ໂດຍ​ສະ­ເພາະ​ໃນ​ບັດ​ເຊີນ​ກິນ​ດອງ​ຂອງ​ຄົນ​ຍຸກ​ນີ້ ມັກ​ຈະ​ໃຊ້​ຄຳ​ວ່າ “ບາ­ສີ­ສູ່­ຂວັນ ຈະ​ໄດ້​ຈັດ​ຂຶ້ນ.” ໝາຍ​ຄວາມ​ວ່າ ໃຊ້​ພ້ອມ​ກັນ​ທັງ​ສອງ​ໄປ​ເລີຍ ແລະ ກາຍ​ເປັນ­ຄວາມ​ເວົ້າ​ຍາວ​ຕື່ມ​ອີກ​ຄຳ​ໜຶ່ງ.
ໃນ​ຄວາມ​ເປັນ​ຈິງ​ແລ້ວ ການ​ສູ່­ຂວັນ-ບາ­ສີ ແມ່ນ​ການ​ມັດ​ແຂນ​ດ້ວຍ​ຝ້າຍ​ສີ­ຂາວ​ບໍ­ລິ­ສຸດ ເປັນ​ຮີດ­ຄອງ​ປະ­ເພ­ນີ​ແຫ່ງ​ການ​ອວຍ­ພອນ​ທີ່​ບໍ່​ມີ​ຕົວ​ຕົນ ເພື່ອ​ໃຫ້​ຄວາມ​ມີ​ສີ​ລິ​ມົງ​ຄຸນ​ແກ່​ຜູ້​ທີ່​ຖືກ​ອວຍ­ພອນ ໄດ້​ບັນ­ລຸ​ຈຸດ­ປະ­ສົງ​ຕາມ​ທີ່​ປາດ​ຖະ​ໜາ ເຊັ່ນ: ຜູ້​ຈະ​ເດີນ­ທາງ​ໄປ​ຄ້າ ກໍ​ໃຫ້​ຊື້​ໄດ້​ຂາຍ​ໝານ ຜູ້​ເຈັບ​ໄຂ້ ກໍ​ໃຫ້​ສວ່າງ​ຫາຍ ຜູ້​ເປັນ​ນັກ­ຮຽນ-ນັກ​ສຶກ​ສາ ກໍ​ໃຫ້​ເສັງ​ໄດ້ ແລະ ອື່ນໆ.
ມີບາງທ່ານກ່າວວ່າພິທີການບາສີ-ສູ່ຂວັນນີ້ໄດ້ຮັບອິດທິພົນມາຈາກຄະຕິຄວາມເຊື່ອຂອງພຼາມ, ເຊິ່ງຂໍ້ນີ້ບໍ່ເປັນຄວາມຈິງ, ເພາະມີຫຼັກຖານຈາກນັກຊ່ຽວຊານຢັ້ງຢືນວ່າການສູ່ຂັວນ-ບາສີນີ້ເປັນຮິດຄອງອັນ
ໜາພຸດຈະເຂົ້າມາລາວຫຼາຍສັດຕະວັດ ແລະປັດຈຸບັນຍັງກໍມີຫຼາຍຊົນຊາດທີ່ຍັງປະຕິບັດຕາມແບບດັ້ງເດີິມຢູ່ເຊັ່ນເຜົ່າໄຕດໍາໄຕແດງໄຕສຸງແລະອື່ນໆ ເພາະຊົນເຜົ່າເຂົາເຈົ້າຍັງເຊື່ອຜີຟ້າຜີແຖນຢູ່ ເຮົາຈະ
ເຫັນໄດ້ໃນຊົນນະບົດທີ່ມີບັນດາຊົນຊາດເຫຼົ່ານີ້ດໍາລົງຊີວິດຢູ່, ສໍາຫຼັບຊົນເຜົ່າລາວລຸ່ມແມ່ນຊົນຊາດທີ່ຢູ່ໃນເມືອງມີຄວາມຈະເລີນມີການປ່ຽນແປງຕລອດເວລາຈຶ່ງມີການປະຍຸກແລະມີການພັດທະນາມາ
ນັ້ນມີແຕ່ພາເຂົ້າທີ່ໃສ່ຂອງກິນແລະໝາກໄມ້ ດອກໄມ້ແນວທີ່ເຫັນແລ້ວພາໃຫ້ຈະເລິນຕາຈະເລີນໃຈ ພາໃຫ້ເກີດຄວາມຮູ້ສິກທີ່ດີ ເພື່ອເປັນເຄື່ອງເອີ້ນເຄື່ອງອອຍເອົາຂັວນມາສູ່ຄີງ ແລະການມັດແຂນຫຼື
ດັ້ງເດີມຂອງຊົນຊາດໄຕ-ລາວ ທີ່ມີມາຕັ້ງແຕ່ປະຫວັດຂຸນບູຣົມພຸ້ນ ສະໄໝອານາຈັກອ້າຍລາວໜອງແສແລະນິທານນໍ້າເຕົ້າປຸງກໍໄດ້ກ່າວເຖິ່ງການສູ່ຂວັນ-ການຜູກແຂນເຊິ່ງມັນເກີດມາກ່ອນທີ່ສາດສະ
ຕລອດ ໂດຍສະເພາະໃນຍຸກຫ້າຫົກຮ້ອຍປີມານີ້ທີ່ລາວເຮົາໄດ້ຮັບອິດທິພົນທາງສາດສະໜາພຼາມແລະສາດສະໜາພຸດເຂົ້າມາຈຶີງມີການນໍາເອົາຄວາມເຊື່ອໃໝ່ນີ້ມາປະສົມໃສ່, ເຊິ່ງການສູ່ຂວັນແຕ່ກ່ອນ
ວ່າການຜູກແຂນນີ້ກໍແມ່ນເກີດມາແຕ່ກ່ອນພຸ້ນຄືກັນຕໍ່ມາຈຶ່ງມີການພັດທະນາມາສອງຍຸກຄື ຍຸກສະໄໝຂອງເຈົ້າຟ້າງຸມນໍາເອົາພຣະພຸດທະສາດສະໜາເຂົ້າມາລາວຈິ່ງມີຄວາມເຊື່ອທາງພຸດສາດສະ
ວຽງ​ຈັນ ເປັນ​ເມືອງ​ບູ­ຮານ​ເກົ່າ​ແກ່​ມີ​ອາ­ຍຸ​ຫຼາຍ​ກ່ວ​າ 2.000 ກ່ວ​າ​ປີ ການ​ຂະ­ໜານ​ນາມ "ເມືອງ​ວຽງ​ຈັນ" ແມ່ນ​ເອົາ​ຕາມ​ຊື່​ທ້າວ ບູ​ລີ​ຈັນ ຜູ້​ມາ​ສ້າງ­ຕັ້ງ​ເມືອງ​ຄົນ​ທຳ​ອິດ ໃນ​ປີ ພສ 236 ມາ​ເຖິງ​ປີ ຄສ 1560 "ວຽງ​ຈັນ" ໄດ້​ກາຍ​ມາ​ເປັນ​ນະ­ຄອນ­ຫຼວງ​ຂອງ​ປະ­ເທດ​ລາວ​ລ້ານ​ຊ້າງ ສືບ​ເນື່ອງ​ຈົນ​ມາ​ຮອດ​ເທົ້າ​ທຸກ​ວັນ​ນີ້.
ແຈ້ງ​ການ​ຂອງ​ຫ້ອງ​ວ່າ­ການ​ສູນ​ກາງ​ພັກ ສະ­ບັບ​ເລກ​ທີ 352/ຫສພ ລົງ​ວັນ​ທີ 4 ກໍ­ລະ­ກົດ 2007 ກົມ​ການ­ເມືອງ​ສູນ​ກາງ​ພັກ ເຫັນ​ດີ​ໃຫ້​ນະ­ຄອນ­ຫຼວງ​ວຽງ​ຈັນ ຈັດ​ງານ​ສະ­ເຫຼີມ­ສະ­ຫຼອງ​ວຽງ​ຈັນ ເປັນ​ນະ­ຄອນ­ຫຼວງ ຄົບ­ຮອບ 450 ປີ.
16 - ການປຸງແຕ່ງຜະລິດຕະພັນໄມ້ ນອກຈາກ ເຟີນິເຈີ; ການປຸງແຕ່ງຜະລິດຕະພັນຫວາຍ ແລະ ເຄື່ອງສານ
ການຈ້າງງານໂດຍຄົວເຮືອນ; ສິນຄ້າບໍ່ແຕກຕ່າງ ແລະ ການຜະລິດໂດຍຄົວເຮືອນເພື່ອຊົມໃຊ້ເອງ
ໄອຊິກ ຖືກນຳໃຊ້ ຢ່າງແຜ່ຫຼາຍ ທັງໃນລະດັບປະເທດ ແລະ ສາກົນ, ໃນການຈັດປະເພດຂໍ້ມູນ ຕາມການເຄື່ອນໄຫວທາງເສດຖະກິດ ທັງໃນດ້ານ ການຜະລິດ, ການຈ້າງງານ, ມູນຄ່າເພີ່ມ ແລະ ຂໍ້ມູນສະຖິຕິອື່ນໆ.
ໄອຊິກ ແມ່ນ ເຄື່ອງມືພື້ນຖານ ໃນການສຶກສາ ປະກົດການທາງດ້ານເສດຖະກິດ, ​ສ້າງສະຖິຕິທີ່ສ້າງສົມທຽບໄດ້ໃນສາກົນ ແລະ ເປັນສິ່ງອ້າງອີງ ໃນ ການພັດທະນາ ລະບົບສະຖິຕິແຫ່ງຊາດ ທີ່ທັນສະໄໝ.
ໄອຊິກ (ພາສາອັງກິດ: ຫຍໍ້ມາຈາກ ແປວ່າ ມາດຕະຖານສາກົນການຈັດປະເພດອຸດສາຫະກຳ ຂອງ ທຸກໆການເຄື່ອນໄຫວທາງເສດຖະກິດ) ແມ່ນ ລະບົບການຈັດປະເພດຂໍ້ມູນທາງເສດຖະກິດໜຶ່ງ ຂອງ ສະຫະປະຊາຊາດ.
ວັນທີ 26 ມັງກອນ 2016 - ຂໍໂທດສໍາລັບຄ່າບໍລິການກວດກາ 13 ຫຼອກລວງ, ຮັບຜິດຊອບຕໍ່ການກະທໍາຂອງນາງ, ແລະເຮັດການຊົດເຊີຍຄືນໃຫ້ເຕັມທີ່.
ວັນທີ 19 ເດືອນເມສາປີ 2016 - ຜູ້ພິພາກສາ ລົງຈາກຕໍາ ແໜ່ງ ຫຼັງຈາກທີມປ້ອງກັນຂອງ ຍື່ນຄໍາຮ້ອງທຸກໂດຍກ່າວຫາລາວວ່າມີການສົນທະນາທີ່ບໍ່ເາະສົມກັບນັກຂຽນ, , ຜູ້ທີ່ ກ່ຽວກັບຄະດີດັ່ງກ່າວ.
ໄດ້ອະນຸຍາດໃຫ້ມີການເຄື່ອນໄຫວດັ່ງກ່າວເພາະວ່າການກ່າວຫາຈະ "ສ້າງການກ່າວຫາໃ່ກ່ຽວກັບອະຄະຕິ".
ວັນທີ 14 ສິງຫາ 2016 - ປະກົດຕົວເປັນແຂກໃນລາຍການ "ມື້ນີ້" ບ່ອນທີ່ນາງເອີ້ນ ເປັນຜູ້ເຄາະຮ້າຍ, ແລະຍັງອ້າງວ່ານາງບໍ່ມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງກັບສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນກັບຊາກຂອງ .
ວັນທີ 16 ເດືອນສິງຫາປີ 2016 - ທະນາຍຄວາມຂອງ ແລະ , ລົງຈາກຕໍາ ແໜ່ງ ຍ້ອນວ່າລາວໂຕ້ແຍ້ງຕໍ່ກັບການເຄື່ອນໄຫວຂອງ ທີ່ອ້າງວ່າ ໄດ້ຮັບການເຂົ້າເຖິງເອກະສານທີ່ບໍ່ໄດ້ຖືກຈໍາກັດໂດຍ ] ທີ່ລາວບໍ່ໄດ້ ໃຫ້ການເຂົ້າຫາຄືກັນ.
ວັນທີ 24 ເດືອນພະຈິກປີ 2015 - ທະນາຍຄວາມປ້ອງກັນປະເທດໄດ້ກ່າວຫາ ຂອງ ວ່າຕົວະຕໍ່ສານໃນການກ່າວອ້າງຂອງເຂົາເຈົ້າວ່າມີພຽງ 32 ຄົນເທົ່ານັ້ນທີ່ຄົ້ນຫາໃນບໍລິເວນທີ່ພົບເຫັນຊາກສົບຂອງ ໃນທີ່ສຸດແລະວ່າຕົວເລກແມ່ນສູງກວ່າຫຼາຍ.
ວັນທີ 18 ເດືອນທັນວາປີ 2015 - ຜູ້ພິພາກສາ ປະຕິເສດຄໍາຮ້ອງຂໍເອົາໂທດປະຫານຊີວິດອອກຈາກໂຕະໃນການດໍາເນີນຄະດີ .
ເລື່ອນການຕັດສິນກ່ຽວກັບຄໍາຮ້ອງຂໍປ້ອງກັນຫຼາຍກວ່າື່ນຄົນເພື່ອຍົກເວັ້ນຫຼັກຖານຈາກການທົດລອງ.
ໃນຫຼາຍເດືອນຕໍ່ ໜ້າ ກົດລະບຽບຂອງ ສໍາລັບຫຼືຕໍ່ຕ້ານ ການເຄື່ອນໄຫວຕ່າງ ເຫຼົ່ານີ້ເພື່ອຍົກເວັ້ນຫຼັກຖານ.
ອີງຕາມການປ້ອງກັນ, ຈົມນ້ ຳ ຢູ່ໃນສະລອຍນໍ້າເທິງພື້ນດິນຂອງຄອບຄົວບາງຄັ້ງໃນລະຫວ່າງມື້ນີ້ແລະທັງ ແລະ ກໍ່ຕົກໃຈເມື່ອພົບສົບແລະປິດບັງການຕາຍຂອງນາງ.
ວັນທີ 15 ມິຖຸນາ 2008- ຖືກບັນທຶກວິດີໂອໄປຢ້ຽມຢາມສະຖານທີ່ຊ່ວຍເຫຼືອຊີວິດກັບແມ່ຕູ້ ໃນຕອນເຊົ້າມື້ນັ້ນ, ຜູ້ທີ່ໄປຢາມພໍ່ຂອງນາງ.
ໄດ້ລອຍກັບ ຢູ່ໃນສະລອຍນໍ້າຂອງ ໃນມື້ຕໍ່ມາ, ຫຼັງຈາກນັ້ນໄດ້ຖອດຂັ້ນໄດອອກແລະປິດປະຕູ.
ວັນທີ 1 ເດືອນເມສາປີ 2017 - ຫຼັງຈາກການລະເບີດຂອງຈໍານວນຫຼາຍໂດຍທະນາຍຄວາມຢູ່ໃນສານກ່ຽວກັບສິ່ງທີ່ແລະບໍ່ແມ່ນຫຼັກຖານທາງວິທະຍາສາດ, ຜູ້ພິພາກສາ ຕັດສິນພຶດຕິກໍາດັ່ງກ່າວຫຼາຍຂຶ້ນຈະເຮັດໃຫ້ມີການປັບໃ 100 ໂດລາຕໍ່ການລະເບີດ, ດ້ວຍເງິນທີ່ໄດ້ໄປຫາ .
ວັນທີ 23 ມັງກອນ 2015, ຕຳ ຫຼວດຄົ້ນພົບ , ຜູ້ທີ່ເປັນສະມາຊິກໃນຄອບຄົວຂອງລາວ, ົດຫວັງແລະອາດຈະຢູ່ພາຍໃຕ້ອິດທິພົນຂອງເຫຼົ້າແລະການໃຊ້ຢາຢູ່ໃນຫ້ອງໂຮງແຮມ.
ວັນທີ 9 ມິຖຸນາ 2014 - ແລະລູກສາວຂອງນາງ, , ຍ້າຍອອກຈາກພໍ່ແມ່ຂອງ - ແລະ - ຢູ່ເຮືອນ, ແລະຢູ່ກັບແຟນເກົ່າຂອງນາງ, , ແລະເພື່ອນ, .
ວັນທີ 20 ພຶດສະພາ 2017 - ຫຼັງຈາກການຄັດເລືອກຄະນະຕຸລາການ 11 ມື້, ຜູ້ພິພາກສາ ສາບານໃນຄະນະຕຸລາການຂອງຜູ້ຊາຍ 5 ຄົນແລະຜູ້ຍິງ 7 ຄົນ, ບວກກັບຜູ້ຊາຍ 3 ຄົນແລະຜູ້ຍິງ 2 ຄົນເປັນນິຕິບຸກຄົນ ສຳ ຮອງ.
'ໄລຍະເວລາຂອງກໍລະນີ ' 'ບັນທຶກເຫດການທີ່ຢູ່ອ້ອມຮອບ ການຕາຍຂອງ ແລະການທົດລອງຂອງແມ່ຂອງນາງ, .
ວັນທີ 29 ມັງກອນ 2015 - ຜູ້ພິພາກສາ ສັ່ງ ໃຫ້ໄປປາກົດຕົວຢູ່ທຸກການໄຕ່ສວນຂອງສານໃນຄະດີຂອງນາງ.
ຕໍ່ມາມີປະກາດຄະນະປະຕິວັດໃຫ້ຮວມຈັງຫວັດພະນະຄອນກັບຈັງຫວັດທົນບຸລີເຂົ້ານຳກັນເປັນນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີໃນປີ ຄ.
1971 ເຊິ່ງເປັນດຽວກັບທີ່ອຳເພີປ້ອມປາບສັດຕູພ່າຍໄດ້ຍ້າຍທີ່ວ່າການຈາກຖະໜົນຫຼານຫຼວງໄປຕັ້ງຢູ່ທີ່ຖະໜົນສູພະມິດ ຕຳບົນວັດໂສມມະນັດ ແລະໃນປີຕໍ່ມາ (ຄ.
ກໍມີປະກາດຄະນະປະຕິວັດປ່ຽນຮູບແບບການບໍລິຫານນະຄອນຫຼວງໃໝ່ອີກຄັ້ງຈາກນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີເປັນກຸງເທບມະຫານະຄອນ ແບ່ງພື້ນທີ່ອອກເປັນເຂດແລະແຂວງແທນອຳເພີແລະຕຳບົນ ອຳເພີປ້ອມປາບສັດຕູພ່າຍຈຶງໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງຖານະເປັນ ເຂດປ້ອມປາບສັດຕຸພ່າຍ ນັບແຕ່ນັ້ນ
1947 ຄັ້ງນີກຳໜໄດໃຫ້ອຳເພີປ້ອມປາບສັດຕູພ່າຍແບ່ງເຂດການປົກຄອງຍ່ອຍອອກເປັນ 5 ຕຳບົນ
1915 ແມ່ນອຳເພີຊັ້ນໃນອຳເພີໜຶ່ງຂອງບາງກອກ ບ່ອນທີ່ທຳການຢູ່ບໍລິເວນຖະໜົນຫຼວງ ຫຼັງວັດເທບສິລິນທາວາດ ຕຳບົນປ້ອມປາບສັດຕູພ່າຍ ຕໍ່ມາໃນວັນທີ 21 ຕຸລາ ປີດຽວກັນ ໄດ້ມີປະກາດກະຊວງນະຄອນບານກຳໜົດເຂດການປົກຄອງໃນບາງກອກຂຶ້ນໃໝ່ ໂດຍກຳໜົດໃຫ້ອຳເພີປ້ອມປາບສັດຕູພ່າຍຮວມຢູ່ໃນທ້ອງທີ່ຈັງຫວັດພະນະຄອນ
ຕັ້ງຢູ່ບໍລິເວນທາງທິດຕາເວັນຕົກຂອງຝັ່ງພະນະຄອນ ມີອານາບໍລິເວນຕິດຕໍ່ກັບເຂດໄກ້ຄຽງ ດັງນີ້
ທິດໃຕ້ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດສັມພັນທະວົງ ມີຖະໜົນພະຮາມທີ 4 ແລະຖະໜົນຈະເລີນກຸງເປັນເສັ້ນແບ່ງເຂດ
ທິດຕາເວັນຕົກ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດພະນະຄອນ ມີຄອງຮອບກຸງ ແລະຖະໜົນລາຊະດຳເນິນນອກເປັນເສັ້ນແບ່ງເຂດ
ຊື່ເຂດ "ປ້ອມປາບສັດຕູພ່າຍ" ຕັ້ງຂຶ້ນເພື່ອເປັນອະນຸສອນແກ່ປ້ອມປ້ອງກັນຂ້າສຶກທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃຕ້ຕະຫຼາດນາງເລິ້ງບ້ານຍວນ ໄກ້ຂົວນົບພະວົງ ເຊິ່ງເປັນໜຶ່ງໃນເຈັດປ້ອມທີ່ພະບາດສົມເດັດພະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວໂປດເກົ້າໃຫ້ສ້າງຂຶ້ນຕະຫຼອດຝັ່ງຄອງຜະດຸງກຸງກະເສມ ຕໍ່ມາເມື່ອຕົວເມືອງຂະຫຍາຍອອກໄປຫຼາຍຂຶ້ນແລະຄວາມຈຳເປັນໃນການປ້ອງກັນສັດຕູດ້ວຍປ້ອມປາການກໍໝົດໄປ ປ້ອມນີ້ຈຶງຖືກລື້ລົງພ້ອມກັບປ້ອມອື່ນໆ
1926 ທາງການໄດ້ປ່ຽນແປງຖານະເຂດການປົກຄອງຂະໜາດນ້ອຍທີ່ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັນໄກ້ຊິດຈັງຫວັດພະນະຄອນ ເພື່ອເປັນການປະຫຍັດງົບປະມານແຜ່ນດິນ ອຳເພີປ້ອມປາບສັດຕູພ່າຍຈຶງຖືກລົດຖານະເປັນ ກິ່ງອຳເພີປ້ອມປາບສັດຕູພ່າຍ ຂຶ້ນກັບອຳເພີສາມຍອດ ແບ່ງເຂດການປົກຄອງອອກເປັນ 22 ຕຳບົນ
ເຂດປ້ອມປາບສັດຕູພ່າຍ ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດການປົກຄອງຂອງບາງກອກ ຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດບາງກອກກາງ ຖືເປັນເຂດອະນຸລັກເມືອງເກົ່າ ແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວເຊິງປະຫວັດສາດແລະສິລະປະວັດທະນະທຳທາງຝັ່ງພະນະຄອນ
ປ່າສະຫງວນພາຍໃນແຂວງປະກອບມີ: ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດເຊບັ້ງນວນ, ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດດົງພູວຽງ ແລະ ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດພູຊ້າງແຫ່.
ດົງພູວຽງເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນວ່າເປັນປ່າເກົ່າແກ່ທີ່ມີຕົ້ນໄມ້ສູງໃຫຍ່, ບຶງສັກສິດ ແລະ ພະທາດອີງຮັງ, ນອກຈາກນັ້ນຍັງມີສັດທີ່ໃກ້ສູນພັນເຊັ່ນ: ໂອ່ງ, ຄ່າງເງິນ ແລະ ນົກແກງ ເຊິ່ງພົບເຫັນໄດ້ຍາກໃນປ່າສະຫງວນແຫ່ງອື່ນໆ.
ສ 2006 ໄດ້ມີພິທີເປີດຂົວມິດຕະພາບລາວ-ໄທ ແຫ່ງທີ 2 ຢ່າງເປັນທາງການ ເຊິ່ງຂົວນີ້ເປັນຂົວເຊື່ອມແລວທາງເສດຖະກິດຕາເວັກຕົກ - ຕາ
ເວັນອອກ ລະຫວ່າງ ຫວຽດນາມ-ລາວ-ໄທ-ພະມ້າ ເຮັດໃຫ້ແຂວງສະຫວັນນະເຂດເປັນເສັ້ນທາງການຄ້າທີ່ສຳຄັນຂອງລາວ ແລະ ລັດຖະບານລາວຍັງໄດ້ ປະກາດສ້າງຕັ້ງ ເຂດເສດຖະກິດພິເສດ ສະຫວັນ-ເຊໂນ
ສ່ວນເຂດທົ່ງພຽງທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃຈກາງລະຫວ່າງເຂດພູພຽງ ກັບທົ່ງພຽງລຽບນ້ຳຂອງນັ້ນ ກວມເອົາ 06 ເມືອງຄື: ເມືອງອຸທຸມພອນ, ອາດສະພັງທອງ, ພະລານໄຊ, ເມືອງຈຳພອນ,ຊົນນະບູລີ ແລະ ອາດສະພອນ, ເຂດນີ້ເປັນເຂດທີ່ປູກເຂົ້າ, ປູກພືດອຸດສາຫະກຳ ແລະ ລ້ຽງສັດໃຫຍ່ ເຊີ່ງມີຄວາມສູງຈາກລະດັບນ້ຳທະເລແຕ່ 180 ຫາ 200 ແມັດ.
ເຂດທົ່ງພຽງສ່ວນທີ່ລຽບຕາມລຳແມ່ນໍ້າຂອງ ກວມເອົາ 04 ເມືອງຄື: ເມືອງໄຊບູລີ, ເມືອງໄກສອນ ພົມວິຫານ,ເມືອງໄຊພູທອງ ແລະ ສອງຄອນ, ເປັນເຂດທີ່ອຸດົມສົມບູນດ້ວຍເຂົ້າປາອາຫານເປັນແຫລ່ງການຜະລິດເຂົ້າ, ພືດຕະກູນ ຖົ່ວແລະລ້ຽງສັດ ເຊີ່ງມີຄວາມ ສູງຈາກລະດັບນ້ຳທະເລແຕ່ 140 ຫາ 180 ແມັດ.
ລາວ ຕັ້ງຢູ່ທາງພາກກາງ ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບປະເທດຫວຽດນາມ, ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບປະເທດໄທ, ທິດເໜືອຕິດກັບແຂວງຄຳມ່ວນ, ທິດໃຕ້ຕິດກັບແຂວງສາລະວັນ ເປັນແຂວງ
ສະຫວັນນະເຂດ ມີປະຊາກອນອາໄສຫລາຍທີ່ສຸດປະມານ 15% ຂອງປະຊາກອນທົ່ວປະເທດສ່ວນໃຫຍ່ເປັນລາວລຸ່ມ, ໄທດຳ. ເປັນແຂວງທີ່ມີພື້ນທີ່ກວ້າງໃຫຍ່ເປັນອັນດັບໜຶ່ງ ຂອງລາວ ສະຫວັນນະເຂດຫ່າງຈາກແຂວງຄຳມ່ວນມາທາງທິດໃຕ້ປະມານ 80 ກິໂລແມັດ ຢູ່ທາງທິດເຫນືອຂອງແຂວງສາລະວັນ ມີແມ່ນ້ຳຂອງເປັນຊາຍແດນທຳມະຊາດ.
ສ່ວນວ່າເຂດພູພຽງກວມເອົາ 05 ເມືອງປະກອບມີ: ເມືອງນອງ,ເຊໂປນ,ວິລະບູລີ, ພີນ ແລະ ທ່າປາງທອງ ເປັນເຂດລໍ່ລ້ຽງໃຫ້ຄວາມຊຸ່ມຊື່ນໃຫ້ເຂດທົ່ງພຽງ, ເໝາະສົມໃນການປູກ ໄມ້ໃຫ້ໝາກ, ພຶດອຸດສາຫະກຳ ແລະ ລ້ຽງສັດ ໃຫຍ່ທຸກໆປະເພດ, ເຂດນີ້ມີຄວາມສູງຈາກລະດັບໜ້ານ້ຳທະເລແຕ່ 200 ຫາ 1.000 ແມັດ.
ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ໄດ້ແບ່ງອອກເປັນສອງເຂດໃຫຍ່ຄື: ເຂດທົ່ງພຽງກວມ 59% ແລະ ເຂດພູພຽງກວມ 41% .
ສົ່ງເສີມການທ່ອງທ່ຽວ( ໂຄສະນາທ່າແຮງ ແລະ ຄວາມອາດສາມາດການທ່ອງທ່ຽວລາວທາງ ດ້ານວັດທະນາທຳ.
ທຳມະຊາດ ແລະ ປະຫວັດສາດ ເພື່ອປະກອບສ່ວນສ້າງສາ ດຶງດູດ ຄວາມສົນໃຈ ນັກທ່ອງທ່ຽວ ໃຫ້ເຂົ້າມາທ່ອງທ່ຽວລາວ ນັບມື້ນັບຫຼາຍຂື້ນ ນຳຊາວຕ່າງປະ ເທດເຂົ້າລາວ ແລະ ກະຈ່າຍລາຍໄດ້ລົງສູ່ຮາກຖານ ປະຊາຊົນໃຫ້ໄດ້ເປັນຢ່າງດີ
ພ້ອມກັບການປະດິດຄິດແຕ່ງຂັບລຳ ແລະ ບົດເພງດັ່ງກ່າວ ທາງ ສະໂມສອນ ສວຜ ກໍ່ໄດ້ສ້າງຕັ້ງ ວົງສິລະປະດົນຕີພື້ນເມືອງປະສານເຜົ່າ ຂື້ນທີ່ປະກອບນັກດົນຕີ ທີ່ມີສີມືດີ ແລະ ເຄື່ອງດົນຕີຄົບ ສະບັບຕາມແບບພື້ນເມືອງລາວ .
ສະໂມສອນກໍ່ໄດ້ເລີ່ມ ເປີດການເຄື່ອນໄຫວ ເປັນທາງການຂື້ນ ໃນວັນທີ 25/03/2005 ໂດຍມີ ທ່ານ ລັດຖະມົນ ຕີວ່າການ ກະຊວງຖະແຫຼ່ງຂ່າວ ແລະ ວັດທນາທຳ ເປັນປະທານເປີດງານເຊິ່ງໃນການກໍ່ໄດ້ມີການຈັດຕັ້ງ ມະຫາກຳ ສິລະປະວັດທະນະທຳ ຂັບລຳພື້ນເມືອງລາວ ບັນດາເຜົ່າທີ່ຍິ່ງໃຫ່ຍ .
ຈາກແຕ່ນັ້ນມາວົງ ສິລະປະດົນຕີດັ່ງກ່າວ ກໍ່ໄດ້ອອກເຄືອນໄຫວ ຮັບໃຊ້ສັງຄົມສັງຄົມຕະຫຼອດມາ .
ເພື່ອໃຫ້ມີສິ່ງຮອງຮັບໃນການໂຄສະນາເຜີຍແຜ່ ຜະລິດຕະພັນວັດທະນາທຳທີ່ເປັນເອກກະລັກ ແລະ ມູນເຊື້ອອັນດີງາມຂອງລາວບັນດາເຜົ່າ ໃຫ້ກ້ວາງຂວາງທົ່ວທຸກແຫ່ງ ຂອງ ສ ປປລາວ ແລະ ໂລກຮູ້ ແລະ ເຫັນວັດທະນາທຳລາວ ທັງເປັນການປະກອບສ່ວນກັບສື່ໂຄສະນາອື່ນໆ
ໂຄສະນາທ່າແຮງ ແລະ ຄວາມອາດສາມາດ ການທ່ອງທ່ຽວລາວ ສະໂມສອນ ສວຜ ກໍ່ໄດ້ອະນຸມັດສ້າງຕັ້ງ ໂທລະພາບ ລາວສຕາຣ໌ ຂື້ນ ແລະ ກໍ່ຮັບອະນຸມັດເປັນທາງການ ສ້າງຕັ້ງໂທລະພາບ ດັ່ງກ່າວຂື້ນ,ໂດຍມອບໃຫ້ສະໂມສອນ ສົ່ງເສີມ ສ ວ ຜ ເປັນຜູ້ສ້າງຕັ້ງ ແລະ ຄຸ້ມຄອງໂດຍກົງໃນທຸກການເຄື່ອນໄຫວ.
ຢູ່ໃຕ້ການຊີ້ ນຳ ນຳພາດ້ານມະຫາພາກຈາກການນຳ ກະຊວງຖະແຫຼ່ງຂ່າວ ແລະ ວັດທະນາທຳ ແລະ ທາງດ້ານວິຊາການ ຈາກກົມວິຊາການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ.
ສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດແມ່ນຜົນລະເມືອງລາວເປັນຜູ້ເລືອດຕັ້ງ ຕາມລະບຽບການທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ໃນກົດໝາຍ.
ການເລືອກຕັ້ງສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດຊຸດໃໝ່ຕ້ອງໃຫ້ແລ້ວຢ່າງ ຊ້າ 60 ວັນ ກ່ອນສະພາແຫ່ງຊາດຊຸດເກົ່າຈະໝົດອາຍຸການ.
ໃນກໍລະນີທີ່ເກີດສົງຄາມ ຫລື ດ້ວຍສາເຫດອື່ນ ຊື່ງ ກໍ່ຄວາມຍຸ້ງຍາກໃຫ້ແກ່ການເລືອກຕັ້ງນັ້ນ ສະພາແຫ່ງຊາດອາດຈະຕໍ່ອາຍຸການຂອງຕົນກໍ່ໄດ້ ແຕ່ຕ້ອງດຳເນີນການ ເລືອກຕັ້ງສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດຊຸດໃໝ່ ຢ່າງຊ້າບໍ່ໃຫ້ເກີນ 6 ເດືອນ ພາຍຫລັງສະພາບການໄດ້ກັບຄືນສູ່ປົກກະ ຕິ.
ໃນກໍລະນີທີ່ມີຄວາມຈຳເປັນ ສະພາແຫ່ງຊາດຈະດຳເນີນການເລືອກຕັ້ງສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດ ກ່ອນການ ໝົດອາຍຸການຂອງຕົນກໍ່ໄດ້ ແຕ່ຕ້ອງໄດ້ຮັບຄວາມເຫັນດີຢ່າງໜ້ອຍສອງສ່ວນສາມຂອງຈຳນວນສະມາຊິກສະພາ ແຫ່ງຊາດທີ່ເຂົ້າຣ່ວມກອງປະຊູມ.
ສະພາ ແມ່ນ ອົງກອນນິຕິບັນຍັດ ຫຼື ຜູ້ ອົງກອນ ທີ່ພິຈາລະນາ ຜ່ານ ບັນດາ ຮ່າງກົດໝາຍ ເພື່ອ ປະກາດໃຊ້ ເປັນກົດໝາຍ ໃນປະເທດໃດໜຶ່ງ.
ບາງປະເທດ ກໍ່ ໃຊ້ ລະບົບສະພາດຽວ ເຊັ່ນ ສະພາແຫ່ງຊາດ ຂອງ ລາວ ແລະ ບາງ ປະເທດກໍ່ໃຊ້ ລະບົບ 2 ສະພາ ເຊັ່ນ ສະພາຕໍ່າ ແລະ ສະພາສູງຢູ່ ສະຫະລັດອາເມລິກາ.
ສະພາແຫ່ງຊາດແມ່ນອົງການຕົວແທນແຫ່ງສິດອຳນາດ ແລະ ຜົນປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າ, ເປັນອົງການອຳນາດແຫ່ງ ລັດ ແລະ ທັງເປັນອົງການນິຕິບັນຍັດ ທີ່ມີສິດຕົກລົງບັນຫາພື້ນຖານຂອງປະເທດຊາດ, ຕິດຕາມກວດກາການເຄືອນ ໄຫວຂອງອົງການອົງການບໍລິຫານ, ສານປະຊາຊົນ ແລະ ອົງການໄອຍາການປະຊາຊົນ.
ພິຈາລະນາ, ຮັບຮອງເອົາການສະເໜີແຕ່ງຕັ້ງ ຫລື ປົດຕຳແໜ່ງນາຍຍົກລັດຖະມົນຕີ ຕາມການສະເໜີຂອງປະ ທານປະເທດ, ພິຈາລະນາ, ຮັບຮອງເອົາໂຄງປະກອບກົງຈັກຂອງລັດຖະບານ, ການແຕ່ງຕັ້ງ, ການຍົກຍ້າຍ ຫລື ການປົດຕຳແໜ່ງສະມາຊິກລັດຖະບານຕາມການສະເໜີຂອງນາຍຍົກລັດຖະມົນຕີ.
ສະພາແຫ່ງຊາດເລືອກຕັ້ງຄະນະປະຈຳຂອງຕົນ ຊຶ່ງປະກອບດ້ວຍ ປະທານ, ຮອງປະທານ ແລະ ກຳມະການຈຳນວນ ໜື່ງ.
ຄະນະປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ ແມ່ນອົງການປະຈຳການສະພາແຫ່ງຊາດ, ປະຕິບັດໜ້າທີ່ແທນສະພາແຫ່ງຊາດໃນ ເວລາທີ່ສະພາແຫ່ງຊາດບໍ່ໄດ້ເປີດກອງປະຊູມ.
ຕົກລົງສ້າງຕັ້ງ ຫລື ຍູບກະຊວງ, ອົງການທຽບເທົ່າກະຊວງ, ແຂວງ ແລະ ນະຄອນ, ຕົກລົງເຂດແດນຂອງ ແຂວງ ແລະ ນະຄອນຕາມການສະເໜີຂອງນາຍຍົກລັດຖະມົນຕີ.
ຕິດຕາມກວດກາການເຄື່ອນໄຫວຂອງອົງການບໍລິຫານ, ສານປະຊາຊົນ ແລະ ອົງການໄອຍາການປະຊາຊົນໃນ ເວລາທີ່ສະພາແຫ່ງຊາດບໍ່ໄດ້ເປີດກອງປະຊູມ
ເລືອກຕັ້ງ ຫລື ປົດຕຳແໜ່ງປະທານສານປະຊາຊົນສູງສຸດ ແລະ ໄອຍະການປະຊາຊົນສູງສຸດ ຕາມການສະ ເໜີຂອງປະທານປະເທດ.
ແຕ່ງຕັ້ງຍົກຍ້າຍ ຫລື ປົດຕຳແນ່ງຜູ້ພິພາກສາຂອງສານປະຊາຊົນທຸກຂັ້ນ ແລະ ຜູ້ພິພາກສາຂອງສານທະຫານ.
ພິຈາລະນາ, ຮັບຮອງເອົາແຜນຍຸດຖະສາດແຫ່ງການພັດທະນາເສດຸະກິດ-ສັງຄົມ ແລະ ແຜນງົບປະມານແຫ່ງ ລັດ.
ຕົກລົງໃຫ້ສັດຕະຍາບັນ ຫລື ລົບລ້າງສົນທິສັນຍາ, ສັນຍາທີ່ໄດ້ເຊັນກັບຕ່າງປະເທດຕາມກົດໝາຍ.
ສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວທີ່ໜ້າສົນໃຈ ແລະ ໂດ່ງດັງຂອງເມືອງແມ່ນ ອາດີດພະລາຊະວັງຂອງ ສະເດັດບຸນອູ້ມ ນະ ຈໍາປາສັກ , ວັດພະບາດ, ວັດຫຼວງ, ບ້ານແກ້ວສໍາພັນ ແລະ ແຄມຂອງ.
ສ 1965 ແລະ ເປັນພະລາຊາວັງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດຂອງ ປະເທດລາວທີ່ເຄີຍມີມາຈົນຮອດປະຈຸບັນ.
ວັດພະບາດເປັນວັດເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດຂອງ ເມືອງປາກເຊ ເຊິ່ງມີອາຍຸໄດ້ 110 ປີແລ້ວ ແລະ ມີຮ່ອງຮອຍປະພາດຂອງພະພຸດທະເຈົ້າ.
ວັດຫຼວງເປັນວັດທີ່ເກົ່າແກ່ເປັນອັນດັບສອງ ແຕ່ວ່າມີສະຖາປັດຕະຍາກໍາອັນສວຍງາມ ແລະ ເປັນສະຖານທີ່ຕັ້ງຂອງວິທະຍາໄລສົງແຂວງຈໍາປາສັກ.
ບ້ານແກ້ວສໍາພັນເປັນບ້ານທີ່ຕັ້ງຂອງ ຕະຫຼາດທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດຂອງເມືອງປາກເຊທີ່ຍັງຫຼົງເຫືອຢູ່ນັ້ນຄື ຕະຫຼາດແລງຫຼັກ 2 ແລະ ເຄີຍເປັນທີ່ຕັ້ງຄ້າຍທະຫານຂອງຈັກກະພັດຝຣັ່ງໃນສະໄໝລາວເປັນເມືອງຂຶ້ນ ພ້ອມທັງມີທິວທັດທົ່ງນາທີ່ສວຍງາມ.
ແຄມຂອງເມືອງປາກເຊເປັນສະຖານທີ່ຍອດນິຍົມທີ່ສຸດຂອງຄົນເມືອງປາກເຊ ແລະ ໃນຕອນແລງຂອງທຸກໆມື້ ຄົນປາກເຊຈະພາກັນຫຼັ່ງໄຫຼໄປຫຼິ້ນນັ່ງຕາກລົມ, ຍ່າງໂອ້ລົມ, ເປັນຈຸດນັດພົບອັນສໍາຄັນ, ຊົມທິວທັດຂອງຟາກຂອງເມືອງໂພນທອງ , ພູສະເຫຼົ້າ ແລະ ຊົມຕາເວັນຕົກລັບຂອບຟ້າປົນກັບສາຍນໍ້າຂອງອັນສວຍງາມ.
ສ 1909 ໂດຍຈັກກະພັດຝຣັ່ງ ແລະ ໄດ້ຖືກແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ເປັນເມືອງເອກຂອງແຂວງຈໍາປາສັກໃນປີຕໍ່ມາ ໂດຍປ່ຽນແທນເມືອງໂພນທອງ ແລະ ເມືອງຈໍາປາສັກ.
ເມືອງປາກເຊ ຫຼື ນະຄອນປາກເຊ ເປັນເມືອງເອກຂອງ ແຂວງຈໍາປາສັກ ຕັ້ງກວມເອົາປາກເຊໂດນທີ່ປ່ອງໃສ່ແມ່ນໍ້າຂອງ ມີເນື້ອທີ່ທັງໝົດປະມານ 180 ກມ2, ມີຄວາມຍາວແຕ່ທິດເໜືອຫາໃຕ້ປະມານ 15 ກມ ແລະ ທິດຕາເວັນອອກຫາຕາເວັນຕົກປະມານ 15 ກມ, ແລະ ມີປະຊາກອນທັງໝົດ 87,000 ຄົນ .
ທິດເໜືອຕິດກັບເມືອງຊະນະສົມບູນ, ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບເມືອງບາຈຽງຈະເລີນສຸກ, ທິດໃຕ້ຕິດກັບເມືອງປະທຸມພອນ ແລະ ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບແມ່ນໍ້າຂອງເຊິ່ງກົງກັນຂ້າມກັບເມືອງໂພນທອງ.
ນີ້ແມ່ນບັນຊີລາຍຊື່ຂອງ ແມ່ນ້ ຳ ຕ່າງໆທີ່ຢ່າງ ໜ້ອຍ ສ່ວນ ໜຶ່ງ ຢູ່ປະ ເທດອີຕາລີ .
ພວກມັນຖືກຈັດລຽງຕາມແຫລ່ງນ້ຳ ທີ່ພວກມັນໄຫຼລົງສູ່, ຍົກເວັ້ນຊີຊິລີ ແລະ ຊາດິເນຍ, ເຊິ່ງຖືກລະບຸແຍກຕ່າງຫາກ.
ຫລັງຈາກເຂົ້າປະເທດສະວິດເຊີແລນ, ແມ່ນໍ້າ ໄດ້ໄຫຼລົງສູ່ , ເຊິ່ງໄຫລປະກົບກັນກັບ ໃນປະເທດເຢຍລະມັນ.
ແມ່ນ້ຳ (ມີພາກສ່ວນສັ້ນໆໃນປະເທດອີຕາລີ, ສືບຕໍ່ເຂົ້າໄປໃນອອສເຕີຍ, ສະໂລເວເນຍ, ໂຄຣເອເຊຍແລະຮັງກາຣີ)
ລາຍຊື່ຂອງມິສໄທແລນໃນການເປັນຕົວແທນເຂົ້າປະກວດ ມິສໂວຣ໌ວ, ມິສຢູນີເວີຣສ, ມິສອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ, ມິສຊຸປຣາເນຊັນແນລ, ມິສແກຣນອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ, ມີສອິນເຕີຣ໌ຄອນຕິເນໂຕ້, ມີສເອີຣ໌ທ, ມີສທົວລິຊຶມຄວີນອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ, ມີສທົວລິຊຶມອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ ແລະເວທີນານາຊາດອື່ນໆ
ຈາກນັ້ນທາງລາຊະການໄດ້ປ່ຽນແປງພື້ນທີ່ປົກຄອງຂອງເຂດພະຍາໄທຫຼາຍເທື່ອ ເພື່ອຈັດຂະໜາດພື້ນທີ່ແລະຈຳນວນປະຊາກອນຂອງແຕ່ລະເຂດໃຫ້ມີຄວາມສົມດຸນ ເລິ່ມຕັ້ງແຕ່ໃນປີ ຄ.
1978 ແຂວງດິນແດງແລະບາງສ່ວນຂອງແຂວງສາມເສນໃນຖືກໂອນໄປຂຶ້ນກັບເຂດຫ້ວຍຂວາງ ໃນຂະນະທີ່ພື້ນທີ່ບາງສ່ວນຂອງແຂວງຫ້ວຍຂວາງແລະແຂວງບາງກະປິກໍຖືກໂອນມາຮວມກັບແຂວງສາມເສນໃນແລະແຂວງມັກກະສັນໃນປີ ຄ.
1989 ພື້ນທີ່ 4 ແຂວງທາງທິດໃຕ້ຂອງເຂດໄດ້ແຍກອອກໄປຕັ້ງເປັນເຂດລາຊະເທວີການປັບປຸງເຂດການປົກຄອງຄັ້ງນີ້ສົ່ງຜົນໃຫ້ເຂດພະຍາໄທເຫຼືອແຂວງສາມເສນໃນຢູ່ພຽງແຂວງດຽວ ສ່ວນພະລາຊະວັງພະຍາໄທເຊິ່ງແມ່ນທີ່ມາຂອງຊື່ເຂດ ຮວມທັງຖະໜົນພະຍາໄທກໍບໍ້ໄດ້ຢູ່ໃນພື້ນທີ່ຂອງເຂດອີກຕໍ່ໄປ ແຕ່ໄປຢູ່ໃນເຂດລາຊະເທວີແທນ ແລະສຸດທ້າຍໃນປີ ຄ.
1994 ພື້ນທີ່ທາງທິດຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ຂອງເຂດກໍຖືກແບ່ງແຍກໄປຮວມກັບເຂດດິນແດງທີ່ເພິ່ງຕັ້ງຂຶ້ນໃໝ່
1971 ຈັງຫວັດພະນະຄອນຖືກຮວມເຂົ້າກັບຈັງຫວັດທົນບຸລີ ປ່ຽນຖານະເປັນນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີ ແລະໃນປີ ຄ.
1972 ຈຶງປ່ຽນແປງຖານະເປັນກຸງເທບມະຫານະຄອນ ເຊິ່ງປ່ຽນຄຳເອິ້ນເຂດການປົກຄອງໃໝ່ນຳ ອຳເພີພະຍາໄທໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງຖານະເປັນ ເຂດພະຍາໄທ ສ່ວນຕຳບົນຕ່າງໆ ກໍປ່ຽນຖານະເປັນແຂວງ
ເຂດພະຍາໄທຕັ້ງຢູ່ທາງຝັ່ງພະນະຄອນ ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບພື້ນທີ່ການປົກຄອງຕ່າງ ໆ ຮຽງຕາມເຂັມໂມງດັງນີ້
ທິດຕາເວັນອອກ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດດິນແດງ ມີຖະໜົນວິພາວະດີຮັງສິດຟາກຕາເວັນອອກເປັນເສັ້ນແບ່ງເຂດ