polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ເຂົ້າໜົມຂິງຕົ້ນຕຳລັບເມືອງທອນຫຼືທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່ ທອນເນີ ຟາສເຕີສະຕາຍເນີ ກໍມີຊື່ສຽງເຊັ່ນກັນ ເຂົ້າໜົມຂິງຕຳລັບນີ້ມາຈາກອານາເຂດ ປັດເຊຍຕາເວັນຕົກທີ່ຊື່ ທອນ ເຊິ່ງປັດຈຸບັນກາຍເປັນເມືອງໂຕລັນ ຂອງໂປແລນມາຕັ້ງແຕ່ປີຄ.
ເຊິ່ງມີທີ່ມາຈາກຊື່ໂບດຂອງນັກບຸນຄາທາລິນາແຫ່ງອາເລັກຊານເດຍ ແລະສາຍາວ່າ ໄນເຊີ ຄອນເຟັກ ເຊິ່ງມີທີ່ມາຈາກຊື່ເມືອງໄນເຊ ໃນເຂດຊິເລເຊຍທີ່ຖືກເຢຍລະມັນຍຶດຄອງມາຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ່ 16
ໃນສະໄໝກ່ອນເຂົ້າໜົມຂິງເຊິ່ງເອິ້ນວ່າ ເລບຄົວເຄ ໃນພາສາເຢຍລະມັນຍຸກກາງຈະອົບໂດຍວາງບົນແປ້ນພິມໃນໂຮງອົບເຂົ້າໜົມປັງຂອງໂບດ ເຊິ່ງເປັນບ່ອນອົບເຂົ້າໜົມປັງກົມທີ່ເອິ້ນວ່າ ແຜ່ນສີນ ຢູ່ແລ້ວ ໃນຕອນໃຕ້ຂອງເຢຍລະມັນແລະປະເທດໂອຕະລິດຈະເອິ້ນເຂົ້າໜົມປັງນີ້ວ່າ ເລບເຊລເທີ ເຊິ່ງບໍ່ວ່າຈະເປັນຄົນເຮັດເຂົ້າໜົມຂິງ ຫຼື ເລບເຊລເທີ ກໍຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມສາຍອາຊີບດຽວກັນນັ້ນເອງ
ສູດເຂົ້າໜົມຂິງສ່ວນໃຫຍ່ຈະມີປະລິມານແປ້ງໜ້ອຍຫຼາຍປະມານຮ້ອຍລະ 10 ເຖິງ 50 ຂອງສ່ວນຜະສົມເທົ່ານັ້ນ ຕຳລັບອາຫານເຢຍລະມັນສ່ວນຫຼາຍມັກປະກອບດ້ວຍແປ້ງສາລີ ໃນຂະນະທີ່ຕຳລັບອາຫານຝະລັ່ງແລະຫຼາຍປະເທດໃນເອີລົບຕາເວັນອອກກັບໃຊ້ເຂົ້າໄຣຍ໌ແທນ ໃນປັດຈຸບັນມີການນຳເຄື່ອງເທດຫຼັກທີ່ໃຊ້ໃນການອົບເຂົ້າໜົມຂິງມາຜະສົມສຳເລັດຮູບໂດຍເອິ້ນວ່າ ເຄື່ອງເທດເຂົ້າໜົມຂິງ
ການຄິດຄົ້ນຜົງຟູໃນຊ່ວງປາຍສະຕະວັດທີ່ 19 ມີບົດບາດຕໍ່ວິວັດທະນາການຂອງເຂົ້າໜົມຂິງ ຜົງຟູເຮັດໃຫ້ສ່ວນຖານທີ່ເປັນແປ້ງນັ້ນພອງຟູຂຶ້ນ ດ້ວຍເຫດນີ້ຈຶງເຮັດໃຫ້ເກີດເຂົ້າໜົມອົບຂຶ້ນຫຼາຍຊະນິດທີ່ມີລົດຊາດແລະຄວາມໜຽວທັ້ງເໝືອນແລະບໍ່ເໝືອນກັບເຂົ້າໜົມຂິງຕົ້ນແບບ ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ເຂົ້າໜົມຂິງນ້ຳເຜິ່ງແລະເຂົ້າໜົມຂິງເຄື່ອງເທດໃນຮູບແບບຕ່າງໆ ຫຼາຍຊະນິດ
ເຂົ້າໜົມຂິງໃນຮູບແບບທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນປັດຈຸບັນມີຕົ້ນກຳເໜີດຈາກເມືອງດີແນນໃນແບນຊິກ ຈາກນັ້ນຊາວເມືອງອາກເຄນໄດ້ຮັບມາດັດແປງ ແລະທ້າຍທີ່ສຸດຄະນະນັກບວດໃນຝະລັ່ງກໍຮັບເຂົ້າໜົມຊະນິດນີ້ມາ ແລະດັດແປງອີກເລັກໜ້ອຍ ຄະນະແມ່ຊີໃນສະໄໝນັ້ນຈະອົບເຂົ້າໜົມຂິງເພື່ອໃຊ້ເປັນຂອງຫວານ
ທຸກວັນນີ້ເຂົ້າໜົມຂິງຈັດເປັນເຂົ້າໜົມອົບຍອດນິຍົມສຳລັບຊ່ວງເທດສະການຄຣິສມາສໂດຍມີຊື່ເອິ້ນແລະຮູບແບບທີ່ແຕກຕ່າງກັນອອກໄປຕາມແຕ່ລະພູມິພາກ ມີເຂົ້າໜົມຂິງທັງແບບທີ່ເຄືອບແລະບໍ່ເຄືອບຊັອກໂກແລັດ ທັງແບບທີ່ມີຖົ່ວຕ່າງໆ ແລະຖົ່ວອາມັງ ຫຼາຍຫຼືໜ້ອຍແຕກຕ່າງກັນໄປຫຼືແບບທີ່ສອດໄສ້ແຍມ ເປັນຕົ້ນ
ເຂົ້າໜົມປັງຂິງ ຫຼື ເຂົ້າໜົມຂິງ ຫຼື ເຂົ້າໜົມຂິງພິກໄທ ເຂົ້າໜົມຂິງເຄື່ອງເທດ ຫຼື ເຂົ້າໜົມຂິງນ້ຳເຜິ່ງ ແມ່ນເຂົ້າໜົມອົບຊະນິດໜຶ່ງທີ່ມີຫຼາກຫຼາຍຮູບແບບ ແລະມັກອົບຮັບປະທານກັນໂດຍສະເພາະໃນຊ່ວງໜຶ່ງເດືອນກ່ອນເທດສະການຄຣິສມາສຕ໌ແລະໃນເທດສະການຄຣິສມາສຕ໌
ໃນ​ບົດ​ລາຍ​ງານ​ທ່ານ​ໄດ້ ຂຽນ​ບັນ­ທຶກ​ໄວ້​ວ່າ “ເມັດ​ແກ້ວຖືກ​ຄົ້ນ​ພົບ​ໃນ​ແຜ່ນ​ຜະ­ຫນັງ​ຂອງຫີນ​ບາ​ຊານ​ທີ່​ເປັນ​ລັກ­ສະ­ນະ​ເປັນແຜ່ນ​ທີ່​ພົ້ນ​ຂຶ້ນ​ໃຫ້​ເຫັນ​ຕາມ​ພື້ນແມ່­ນ້ຳ​ໂງ ເຊິ່ງ​ເປັນ​ສາ­ຂາ​ແມ່­ນ້ຳ​ໃຫຍ່​ສາຍຫນຶ່ງ​ທີ່​ໄຫລ​ມາ​ຈາກ​ທິດ­ເຫນືອ.
ຊັ້ນ​ຫີນ​ທີ່​ປົດ​ຢອງ​ເທິງ​ເປັນດິນ­ດາກ​ສີ­ແດງ ເຊິ່ງ​ມີ​ຄວາມຫນາ​ສະ­ເລ່ຍ​ປະ­ມານ 3 ແມັດ​ອັນ ເປັນ​ບ່ອນ​ທີ່​ພວກ​ຄົນ​ພະ­ມ້າ​ພາກັນ​ຂຸດ ແລະ ພົບ​ເມັດ​ແຮ່​ທີ່​ເປັນແກ້ວ​ດັ່ງ­ກ່າວ.
ຂຸມ​ສ້າງ​ທີ່​ຂຸດ​ມີຄວາມ​ກວ້າງ​ຂະ­ຫນາດ 3 ແມັດ ການ​ພົບ­ພໍ້​ແຮ່​ແກ້ວ​ປະ­ເສີດ​ທີ່ຫ້ວຍ​ຊາຍ​ຮູ້​ກັນ​ມາ​ຕັ້ງ­ແຕ່​ປີ 1890, ຍ້ອນ​ການ​ພົບ­ພໍ້​ໃນ​ປະ­ລິມານ​ທີ່​ຫນ້ອຍ, ຈິ່ງ​ບໍ່​ຄ່ອຍ​ຮູ້­ຈັກ​ຄວາມ​ແທ້​ຈິງ​ຂອງ​ມັນ​ສ່ຳ​ໃດ.
ມີ​ການ​ຂຸດ​ຄົ້ນ​ແຮ່​ແກ້ວ​ໄພ­ລິນ ໂດຍ​ບໍ­ລິ­ສັດ​ນ້ອຍໆ​ຢ່າງ​ຫລວງຫລາຍ​ມີ​ທັງ​ການ​ຂຸດ​ຮ່ອນ​ເອົາ​ແບບ​ທັນ​ສະ­ໄຫມ​ປົນ​ເປ​ໄປ​ນຳ.
ແຕ່​ວ່າ ນັບ​ແຕ່​ປີ 1960 ເປັນ ຕົ້ນ​ມາ​ໄດ້​ມີ​ຫລາຍ​ບໍ­ລິ­ສັດ​ນ້ອຍໆ ເຂົ້າ​ມາ​ສ່ຽງ​ໂຊກ​ທຳ​ການ​ຂຸດຄົ້ນ, ຮວມ​ທັງ​ບໍ­ລິ­ສັດ​ຂອງ​ປະ ເທດ​ເຊັກ​ໂກ­ສະ​ໂລ​ວາ​ກີ, ເກົາຫລີ ແລະ ໄທເຂົ້າ​ມາ.
ສຳ­ ລັບ​ແກ້ວໄພ­ລິນ​ຂອງ​ລາວ​ສ່ວນ​ຫລາຍເປັນ​ເມັດ​ນ້ອຍ ເມື່ອ​ທຽບ­ໃສ່ກັບ​ແກ້ວ​ໄພ­ລິນ​ຂອງ​ປະ­ເທດ​ສີ ລັງ­ກາ ເຊິ່ງ​ເປັນ​ເມັດ​ໃຫຍ່ ແລະ ຕີ​ຕະ­ຫລາດ​ໄດ້​ດີ​ກວ່າ.
ໄດ້​ມາ​ທຳການ​ລົງ­ທຶນ​ຂຸດ​ຄົ້ນ​ໃນ​ເຂດ​ຫ້ວຍນ້ຳ​ຮໍ , ຫ້ວຍ​ສາລາ , ຫ້ວຍ​ມອນ , ແລະ ຫ້ວຍຕາບ .
ແລະ ພື້ນທີ່​ຕໍ່​ໄປ​ທີ່​ຈະ​ທຳ​ການ​ສຳ​ຫລວດແມ່ນ​ໄປ​ສັນ­ພູ​ຂອງ​ຫ້ວຍ​ຫົງ​ແຍງ .
ບໍ­ ລິ­ສັດ​ດັ່ງ­ກ່າວນີ້ ຄາດ​ວ່າຈະ​ຜະ­ລິດ​ແກ້ວ​ໄພ­ລິນທີ່​ບໍ່​ທັນ​ເຈັຍ­ລະ­ໄນ​ໃຫ້​ໄດ້ 200 ກິ​ໂລ​ຕໍ່​ເດືອນ.
ແກ້ວ​ໄພ­ລິນ​ຂອງລາວ​ໂດຍ​ທົ່ວ​ໄປ​ມີ​ຂະ­ຫນາດ​ສອງກາ​ຣັດ ຫລັງ​ຈາກ​ຕັດ ຫລື ເຈັຍ­ລະ­ໄນ​ສຳ­ເລັດ​ແລ້ວ, ເຊິ່ງ​ສ່ວນ​ໃຫຍ່​ຈະ​ມີ​ຂະ­ຫນາດໃຫຍ່ 3 ມິນ​ລີ​ແມັດ ແລະ ນ້ອຍລົງ​ໄປ​ສີ​ຂອງ​ມັນ​ເປັນ​ສີ​ທີ່​ຂ້ອນ ຂ້າງ​ງົດ​ງາມ ແຕກ​ຕ່າງ​ກັນ​ໄປ.
ແຂວງບໍ່ແກ້ວ ເປ້ນແຂວງໜຶ່ງຂອງປະເທດລາວ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕະເວັນຕົກສຽງເໜືອຂອງລາວ
​ເຂດ​ນີ້ ​ເຄີຍ​ມີ​ບົດບາດອັນ​ສຳຄັນ​ອັນ​ຍິ່ງ​​ໃຫຍ່ ທາງ​ດ້ານປະຫວັດສາດ ​ໃນ​ສະ​ໄຫມ​ສັດຕະວັດ ທີ 20.
ມີຮ່ອງຮອຍ​ຄວາມ​ຈະ​ເລີ​ນຮຸ່ງ​ເຮືອງ ທາງ​ດ້ານ​ສາດສະຫນາ​, ການ​ປົກຄອງ, ກະສັດ, ປະຫວັດ​ດ້ານ​ສົງຄາມ ​ແລະ ການ​ຄ້າ ໃນ​ສະ​ໄຫມ​ກ່ອນ, ພ້ອມ​ທັງ​ປູຊະນີຍະສະຖານ, ອະຣິຍະ​ທຳ​ອັນ​ລ້ຳ​ຄ່າ​, ສະຖາປັດຕະຍະກຳ​ອັນ​ເປັນ​ເອກະລັກ ​ແລະ ວັດວາອາ​ຮາມ​ທີ່​ເກົ່າ​ແກ່ ທີ່​ຫນ້າ​ສົນ​ໃຈຫລາຍ​ແຫ່ງ.
ແຂວງບໍ່ແກ້ວ ປະກອບ ດ້ວຍຫຼາຍຊົນເຜົ່າຄື: ໄຕ, ມົ້ງ, ລາວ, ລື້, ຍວນ, ກໍ່, ກຸ່ຍ, ຢ້າວ, ແລນແຕນ, ມູເຊີຂາວ ,ມູເຊີດຳ, ກຶມມຸ ຯລຯ
ແຂວງບໍ່ແກ້ວໄດ້ແຍກມາຈາກແຂວງຫົວຂອງ ແມ່ນພື້ນທີ່ແຂວງຫຼວງນ້ຳທາແລະບໍ່ແກ້ວໃນປັດຈຸບັນ ມາຕັ້ງເປັນແຂວງໃໝ່ ແລ້ວຕັ້ງເມືອງຫ້ວຍຊາຍ ເຊິ່ງເປັນເມືອງເອກຂອງແຂວງຫົວຂອງເດີມເປັນເມືອງເອກຂອງແຂວງບໍ່ແກ້ວ ຕໍ່ມາໃນປີ 1991 ໄດ້ມີການໂອນ ເມືອງປາກທາ ແລະ ເມືອງຜາອຸດົມຈາກ ແຂວງອຸດົມໄຊມາຂຶ້ນກັບແຂວງບໍ່ແກ້ວ.
ຫລັງ​ຈາກສົງ​ຄາມ​ອິນດູຈີນ ​ໃນ​ຊ່ວງ​ປີ 1960 ​ແລະ 1970, ບໍ່​ແກ້ວ​ໄດ້​ກາຍ​ເປັນ​ຖານ​ທີ່​ຫມັ້ນ ຂອງ​ກອງທັບ​ຕ່າງ​ຊາດ, ​ໂດ​ຍສະ​ເພາະ​ ແມ່ນ​ເຂດ​ນ້ຳ​ຍູ້ ​ເມືອງ ເມິງເຊິ່ງຢູ່​ທາງ​ເຫນືອ ຂອງ​ເມືອງ ຫ້ວຍ​ຊາຍ ​ແມ່ນ​ຖານ​ທີ່​ຫມັ້ນ ຂອງກອງທັບ​ສະຫະລັດ ອະ​ເມ​ລິ​ກາ​ໃນ​ສະ​ໄຫມ​ນັ້ນ, ​ເຊິ່ງປັດຈຸບັນ​ຮ່ອງຮອຍ​ທີ່​ພົບ​ເຫັນ​ມີ ຄ້າຍ ທີ​ປະກອບ​ດ້ວຍ ຫ້ອງ​ຄຸມ​ຂັງ​ນັກ​ໂທດ.
ແຂວງ​ບໍ່​ແກ້ວ ​ມີ​ເສັ້ນທາງ ຫຼວງເຊື່ອມຕໍ່ ລະຫວ່າງ ທິດເຫ​ນືອ-ທິດຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ ທີ່​ສຳຄັນ ລະຫວ່າງ ປະ​ເທດ ​ໄທ ​ແລະ ສປ ຈີນ.
ທ່ານ​ສະ​ມິດ ເປັນ​ຄົນ​ທີ່​ຖືກ​ທາງ​ກົມ​ບໍ່​ແຮ່​ຂອງສະ­ຫຍາມ​ຈ້າງ​ໃຫ້​ມາ​ສຶກ​ສາຕາມ​ຄຳ​ສັ່ງ​ຂອງ​ເຈົ້າ​ຊີ­ວິດ​ໄທ ເພື່ອ​ລາຍ​ງານ​ກ່ຽວ​ກັບ​ການ​ຄົ້ນພົບ​ບໍ່​ແກ້ວ​ທີ່​ເຂດ​ຊຽງ​ຂອງ, ທ່ານ​ໄດ້​ມາ​ເຖິງ​ເຂດ​ບໍ່​ຂຸດ​ຄົ້ນ​ໃນເດືອນ​ມັງ­ກອນ​ປີ 1893.
ໃນອະດີດ ຊາວງ້ຽວກຸ່ມໜຶ່ງຈາກເມືອງໝອກໃໝ່ ໄດ້ມາຄົ້ນຫາເພັດພອຍ ທີ່ມີຄ່າ ຕາມສອງຝັ່ງແມ່ນ້ຳຂອງ ຈາກປາກນ້ຳເກິ່ງຈົນເຖິງຫ້ວຍຊາຍໃຫຍ່, ຫ້ວຍຊາຍນ້ອຍ ແລະ ປາກຫ້ວຍຫ່າຍ ເມື່ອພົບແລ້ວໄດ້ກັບໄປລາຍງານເຈົ້າຟ້າຂຸນຈິ່ງ ທີ່ເມືອງໝອກໃໝ່ ໃນເວລາຕໍ່ມາ ເຈົ້າຟ້າຂຸນຈິ່ງ ຈຶ່ງຍ້າຍຜູ້ຄົນ 46 ຄອບຄົວ ມາຕັ້ງຖິ່ນຖານທີ່ເມືອງຫ້ວຍຊາຍ ເພື່ອຂຸດຄົ້ນ ຫີນມີຄ່າ ແລະ ຂາຍເປັນສິນຄ້າ ບໍລິເວນ ດັ່ງກ່າວຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ບໍ່ແກ້ວ.
ໃນ​ປີ 1890 ມີ​ຄົນ​ຈາກ​ລັດສານ​ຈາກ​ພະ­ມ້າ ເຊິ່ງ​ເປັນ​ນັກ​ຂຸດຊອກ​ແຮ່​ໄດ້​ພົບ​ເມັດ​ຫີນ​ສີ­ດຳ​ທີ່ເອີ້ນ ວ່າ​ນິນ ທີ່​ເຂດ​ຊຽງ​ຂອງຫ້ວຍ​ຊາຍ, ເຊິ່ງ​ເປັນ​ເຂດ​ທີ່​ນ້ຳຂອງ​ໄຫລ​ຜ່ານ​ໄທ ແລະ ລາວ.
ດ້ວຍ​ຄວາມ​ອົດ­ທົນ​ພວກ​ເຂົາ​ສືບຕໍ່​ຊອກ​ຄົ້ນ​ດ້ວຍ​ຄວາມ​ເອົາ­ໃຈ­ໃສ່​ໃນ​ເຂດ​ພື້ນ​ທີ່​ດັ່ງ­ກ່າວ ແລະ ກໍ​ໄດ້​ພົບ​ແກ້ວ​ໄພ­ລິນ.
ຫມາຍ­ເຫດ: ອັດ­ຕາ​ແລກປ່ຽນ​ເງິນ​ບາດ​ສະ­ຫຍາມ ແລະ ເງິນ​ຣູ​ປີ ຂອງ​ອິນ​ເດຍ​ໃນ​ປີ ຄ.
ນັບຕັ້ງແຕ່ພຸດທະສະຕະວັດທີ 19 ປັດຕານີໄດ້ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກເປັນຫົວເມືອງໃຕ້ຂອງແຫຼມມາລາຍູ ມີສະຖານະພາບເປັນປະເທດສະລາດເມືອງລາຊະອານາຈັກອະຍຸດທະຍານັບຕັ້ງແຕ່ການປົກຄອງຂອງກະສັດພະບໍລົມໄຕໂລກະນາດ (ພ.
1991-2031) ແລະພາຍໃຕ້ອໍານາດການປົກຄອງຂອງກະສັດອະຍຸດທະຍາ ໃນປີ 2054 ປອກຕຸຍການສາມາດເອົາຊະນະມະລະກາໄດ້ສຳເລັດ ແລະມີຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຈະຂະຫຍາຍອິດທິພົນທາງການຄ້າໃນພາກເໜືອຂອງແຫຼມມາລາຍູ ແລະດ້ວຍກັບກະສັດພະລາຊາທິບໍດີທີສອງ (ພ.
2325-2352) ໄດ້ໃຫ້ສົມເດັດກົມພະລາດຊະວັງບໍວອນມະຫາສຸລະສິງຫະນາດ ຍົກກອງທັບຫຼວງລົງໄປປາບປາມກຸ່ມມຽນມາທີ່ໄດ້ເຂົ້າໄປຕີບັນດາເມືອງໃນແຫຼມມາລາຍູໃຫ້ແລ້ວເສັດ ແລະໃນປີ ພ.
2328 ສົມເດັດກົມພະລາດຊະວັງບໍວອນມະຫາສຸລະສິງຫະນາດໄດ້ຮັບຄຳສັ່ງລົງໃຫ້ໄປພັກຢູ່ໃນເມືອງສົງຂຼາ ແລະໄດ້ໃຫ້ບັນດາເຈົ້າແຂວງໄດ້ເຊື້ອເຊີນຄໍາສັ່ງໄປຍັງເມືອງທີ່ເຫຼືອຄື ປັດຕານີ ໄຊບຸລີ ແລະເຕຣງການູ ໃຫ້ກັບມາເປັນເມືອງຂຶ້ນຄືແຕ່ກ່ອນ ແຕ່ສຸລະຕ່ານມູຮຳໝັດພະຍາປັດຕານີບໍ່ຍິນຍອມ ສົມເດັດກົມພະລາດຊະວັງບໍວອນມະຫາສຸລະສິງຫະນາດໄດ້ສັ່ງໃຫ້ພະຍາກະລາໂຮມຍົກກອງທັບໄປເມືອງປັດຕານີໃນປີ ພ.
2329 ກວດຕ້ອນຄອບຄົວແລະອາວຸດຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ ລວມທັງປືນໃຫຍ່ 2 ກະບອກ ແຕ່ສາມາດນຳມາໄດ້ພຽງແຕ່ໜຶ່ງກະບອກ ແລະຫຼັງຈາກນັ້ນໄດ້ນຳເອົາມາຖະຫວາຍສົມເດັດພະພຸດທະຍອດຟ້າຈຸລາໂລກມະຫາລາດ ແລະໄດ້ກະລຸນາໃຫ້ຂຽນຊື່ວ່າ "ພະຍາຕານີ" ເຊິ່ງຖືວ່າເປັນປືນໃຫຍ່ທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນປະເທດໄທ ປະຈຸບັນຕັ້ງຢູ່ຕໍ່ໜ້າ ກະຊວງກະລາໂຮມ ໃນກຸງເທບມະຫານະຄອນ
ຫຼືຕຳນານ ຂອງ ເປັນຕົ້ນ ເຖິງແມ່ນວ່າບໍ່ສາມາດກຳໜົດເວລາທີ່ແນ່ນອນຂອງການສ້າງຕັ້ງເມືອງປັດຕານີ ແຕ່ວ່າປັດຕານີໄດ້ມີຊື່ສຽງແລະມີການຂະຫຍາຍຕົວຕາມລຳດັບ
2231-2245) ປັດຕານີບໍ່ພໍໃຈກັບການປະກາດຕັ້ງກະສັດອົງໃໝ່ຂອງອະຍຸດທະຍາ ໄດ້ປະກາດບໍ່ຕົກລົງທີ່ຈະຂື້ນກັບກຸງສີອະນຸດທະຍາອີກຄັ້ງໜຶ່ງ ເຮັດໃຫ້ປັດຕານີເປັນເອກະລາດຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງສືບມາ ຈົນອະຍຸດທະຍາໄດ້ສູນເສຍເອກະລາດໃຫ້ກັບມຽນມາອິກຄັ້ງໃນປີ ພ.
2146 ສົມເດັດພະນະເຣສວນໄດ້ສັ່ງໃຫ້ກຳລັງທະຫານອອກຍາເດໂຊໂຈມຕີເມືອງປັດຕານີເພື່ອຍຶດອຳນາດ ແຕ່ບໍ່ປະສົບຜົນສຳເລັດເພາະວ່າປັດຕານີໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫລືອຈາກພໍ່ຄ້າຊາວເອີຣົບ ທັງອາວຸດປືນໃຫຍ່ແລະທຶນ
ຫຼັກຖານທີ່ມາຈາກເອກະສານເກົ່າແກ່ບູຮານຂອງແຜ່ນຈາລຶກຈີນ ອາຣັບ ຈາວາ ມາເລເຊຍ ແລະອິນເດຍ ທີ່ປະກົດວຊື່ເມືອງສຳຄັນບ່ອນໜຶ່ງໃນໃນແຫຼມມາລາຍູ ເຊິ່ງອອກສຽງຕາມສຳນຽງໃນແຕ່ລະພາສາເຊັ່ນ: ຫຼັງຍາຊູ, ຫຼັງຍາຊີຈຽງ ,ລັງກາໂສກະ ,ອິລັງກາໂສກະ (ພາສາຈີນໃນພຸດທະສະຕະວັດທີສັນສະກິດ ພາສາທະມິນ ໃນພຸດທະສະຕະວັດທີ 9 ແລະ 16) ,ເລັງກະສຸກະ (ພາສາຈາວາ ພຸດທະສະຕະວັດທີ
ຄຳຂວັນປະຈຳແຂວງ: ເມືອງງາມສາມວັດຖະນະທຳ ສູນຮາລານເລີດລ້ຳ ຊົນນ້ອມນຳສັດທາ ຖິ່ນທຳມະຊາດງາມຕາ ປັດຕານີສັນຕິສຸກແດນໃຕ້
ແດນເລິ່ມເຂົ້າສູ່ວົງການບັນເທິງ ພາຍຫຼັງຈາກການປະກວດຮ້ອງເພງໃນໂຄງການ "ພານາໂຊນິກ ສະຕາຣ໌ຊາເລນຈ໌" ໃນປີ ຄ.
2000 ໄດ້ຕຳແໜ່ງຮອງຊະນະເລີດອັນດັບ 2 ໃນການແຂ່ງລະດັບປະເທດ ແລະໄດ້ເຊັນເປັນສິລະປິນໃນສັງກັດ ອາຣ໌ເອສ ໂປຣໂມຊັ່ນ ຕໍ່ມາບໍ່ດົນ ແດນກໍຖືກຊວນໃຫ້ມາຮ້ອງເພງປະກອບໂຄສະນາເປັບຊີ່ ເຊິ່ງໃນຊ່ວງເວລານັ້ນ ຄ່າຍອາຣ໌ເອສກຳລັງຫາເດັກໜຸ່ມມາເສີມທີມບອຍແບນກຸ່ມໃໝ່ ແລະໃນທີ່ສຸດ ແດນກໍຖືກຮຽກມາເທສສຽງ ຈົນໄດ້ມາເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງດີທູບີ ຕໍ່ມາໃນປີ ຄ.
2001 ໄດ້ອອກອາລະບ້ຳເພງຮ່ວມກັບ ບິ໊ກ-ອະພິເຊດ ກິດຕິກອນຈະເລີນ ແລະ ບີມ-ກະວີ ຕັນຈະລາລັກ ໃນນາມວົງ ດີທູບີ ໂດຍມີຜົນງານອອກມສຫຼາຍອາລະບ້ຳ ຈົນກະທັ່ງໃນຊ່ວງກາງປີ ຄ.
2003 "ບິ໊ກ" ໜຶ່ງໃນສະມາຊິກວົງດີທູບີ ປະສົບອຸບັດຕິເຫດທາງລົດຍົນຈົນເປັນເຈົ້າຊາຍນິດທາ ວົງດີທູບີຈຶງໄດ້ຖືກຍຸບລົງ ຕໍ່ມາ ໃນປີ ຄ.
2005 ແດນ ແລະ ບີມ ໄດ້ອອກຜົນງານເພງໃນນາມນັກຮ້ອງດູໂອ້ "ແດນ-ບີມ" ໂດຍມີຜົນງານອາລະບ້ຳເພງອອກມາ 4 ຊຸດ ໂດຍອາລະບ້ຳສຸດທ້າຍກ່ອນທີ່ຈະແຍກກັນຄື ອາລະບ້ຳພິເສດ 2 ເຊິ່ງລາຍໄດ້ຈາກການຈຳໜ່າຍໃນອາລະບ້ຳນີ້ ນຳໄປມອບໃຫ້ຄອບຄົວ "ກິດຕິກອນຈະເລີນ"
2013 ເມື່ອໄກ້ຄົບກຳໜົດສັນຍາ ແດນໄດ້ເລືອກທີ່ຈະພັກງານໃນວົງການບັນເທິງ ໂດຍເດິນທາງໄປຮຽນພາສາອັງກິດແລະດົນຕີ ທີ່ເມືອງ ສະຫະລາຊະອານາຈັກ ເປັນເວລາ 6 ເດືອນ ເພື່ອພັກຜ່ອນແລະດູແລສຸຂະພາບ
ອາລະບ້ຳພິເສດ 2 2 (ໝາຍເຫດ: ອາລະບ້ຳນີ້ແມ່ນອາລະບ້ຳທີ່ແດນ-ບີມແລະທີມງານຕັ້ງໃຈເຮັດ ເພື່ອມອບລາຍໄດ້ຫຼັງຫັກຄ່າໃຊ້ຈ່າຍແລ້ວໃຫ້ກັບບິ໊ກ ເຊິ່ງຖືເປັນຄັ້ງທຳອິດທີ່ແດນແຕ່ງເພງທັ້ງເນື້ອຮ້ອງແລະທຳນອງ ໃນເພງ "ນາຍເຈັບ ສັນເຈັບ" ແລະຄັ້ງທຳອິດທີ່ແດນແລະບີມຮ່ວມກັນແຕ່ງເພງເພື່ອມອບໃຫ້ບິ໊ກ ໂດຍບີມຈະແຕ່ງຄຳຮ້ອງແລະແດນແຕ່ງທຳນອງ ໃນເພງ "ສັນຈະຈັບມືອເທີເອົາໄວ້")
ລະດັບມັດຖະຍົມສຶກສາຕອນຕົ້ນ: ຈົບການສຶກສາຈາກໂຮງຮຽນກັນນະສູດສຶກສາໄລ ຈັງຫວັດສຸພັນບຸລີ
ລະດັບອຸດົມສຶກສາ: ເຄີຍສຶກສາທີ່ວິທະຍາໄລດົນຕີ ມະຫາວິທະຍາໄລຮັງສິດ ຈັງຫວັດປະທຸມທານີ ແລະຈົບການສຶກສາຫຼັກສູດ ຈາກສະຖາບັນ ປະເທດໄທ ບາງກອກ
ລາຍການ "ແດນບີມ ເດີຊີຣີ່ຍ໌" ມີຄວາມຍາວ 13 ຕອນ ອອກອາກາດຄັ້ງທຳອິດເມື່ອວັນທີ 7 ກັນຍາ 2007 ທາງໂມເດິຣ໌ນໄນນ໌ທີວີ
ລາຍການພິເສດ "ເຊີລັອກ ໂຮມ ດັບແຜນພິຄາດໂລກ ທີວີ ສະເປຊ່ຽວ" ອອກອາກາດເມື່ອວັນທີ 20 ທັນວາ 2009 ທາງຊ່ອງ 7
2014 ແດນໄດ້ເດິນທາງກັບຈາກອັງກິດຫຼັງຈົບຄອດຮຽນ ແລະຜົນງານເພງ ໃໝ່ຄື ເພງ "ເລື່ອງເລົ່າເຫງົາໆ" ໂດຍທາງ ບີອີຊີ-ເທໂຣ ມິວສິກ ເປັນຜູ້ຈັດຈຳໜ່າຍເຊັ່ນເດີມ ແມ້ຈະພົ້ນລະຍະສັນຍາໄປແລ້ວແລະບໍ່ໄດ້ເຊັນສັນຍາໃໝ່ກໍຕາມ
" " ແມ່ນຜົນງານການຂຽນໜັງສືຄັ້ງທຳອິດຂອງລາວທີ່ບອກເລົ່າເລື່ອງລາວການເດີນທາງແລະການໃຊ້ຊີວິດໃນເມືອງຊ່ຽງໄຮ້ ປະເທດຈີນ ໃນຊ່ວງສັ້ນໆ ໂດຍຖ່າຍທອດມຸມມອງຄວາມຄິດຜ່ານຕົວໜັງສືແລະຮູບພາບ ໃນລັກສະນະຂອງບັນທຶກການເດີນທາງ
1982 ທີ່ຈັງຫວັດສຸພັນບຸລີ ເປັນລູກຄົນນ້ອຍຂອງຄອບຄົວ ໂດຍມີອ້າຍ 1 ຄົນ ຊື່ວ່າ ວະຣຸດ ດານຸວົງ
ຜົນງານໃນຖານະນັກຮ້ອງຄູ່ດູໂອ້ ແດນ-ບີມ ພາຍໃຕ້ສັງກັດ ອະບໍລິຈິ້ນ ໃນເຄືອ ອາຣ໌ເອສ ຕັ້ງແຕ່ປີ ຄ.
ວໍຣະເວດ ດານຸວົງ ແມ່ນນັກຮ້ອງ , ນັກສະແດງແລະ ຜູ້ກຳກັບຮູບເງົາຊາວໄທ ຊາວໄທ ແລະເປັນອະດີດສະມາຊິກນັກຮ້ອງກຸ່ມດີທູບີ
ໃນ ປະເທດກໍາລັງພັດທະນາ, ການເຂົ້າເຖິງນ້ໍາແລະ ສຸຂາພິບານແມ່ນເປັນບາດກ້າວສໍາຄັນໃນການຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການຕິດເຊື້ອພະຍາດ, ແຕ່ວ່າໃນປັດຈຸບັນ, ມັນແມ່ນສິ່ງທີ່ດີທີ່ສຸດດ້ວຍໂຄງການຕ່າງໆທີ່ມີການສົ່ງເສີມສຸຂະອະນາໄມດ້ວຍການປັບປຸງພັດທະນາຄຸນະພາບຂອງນຳ້ ແລະ ການສ້າງສຸຂາພິບານ.
ວິທີການນີ້ໄດ້ນຳເຂົ້າຮ່ວມກັບເປົ້າໝາຍການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ ໝາຍເລກ 6 ເຊິ່ງລະບຸເປົ້າຫມາຍທີ່ສອງວ່າ: "ກ່ອນປີ 2030, ບັນລຸການເຂົ້າເຖິງສຸຂາພິບານ ແລະ ສຸຂະອະນາໄມທີ່ພຽງພໍ ແລະ ສົມດຸນ ສໍາລັບທຸກຄົນ ແລະ ສິ້ນສຸດການຖ່າຍຊະຊາຍ, ເອົາໃຈໃສ່ເປັນພິເສດຕໍ່ຄວາມຕ້ອງການຂອງແມ່ຍິງແລະເດັກຍິງ ແລະຜູ້ທີ່ຢູ່ໃນສະຖານະພາບທີ່ສ່ຽງອັນຕະລາຍ ".
ເນື່ອງຈາກການຕິດຕໍ່ທີ່ໃກ້ຊິດຂອງພວກເຂົາ, ນ້ໍາ, ສຸຂາພິບານ, ສຸຂະອະນາໄມ ແມ່ນໄດ້ຮວມຮວມໃສ່ນຳກັນ ແລະ ໄດ້ຮັບທຶນຈາກ ໃນ ການຮ່ວມມືພັດທະນາ .
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນຕົ້ນຕໍຂອງພະຍາດຊຶມເຊື້ອໃນເຮືອນຊານຂອງ ປະຊາຊົນ ອາຫານ ແລະນ້ໍາ, ສັດລ້ຽງພາຍໃນບ້ານເຊັ່ນ: (ຢູ່ໃນສະຫະລັດອາເມລິກາຫຼາຍກ່ວາ 50% ຂອງບ້ານມີຫນຶ່ງສັດລ້ຽງໜຶ່ງຕົວ ຫຼື ຫຼາຍກວ່າໜຶ່ງຕົວ ) ສະຖານທີ່ທີ່ສະສົມນ້ໍາເປື້ອນເຊັ່ນ: ອ່າງລ້າງຫນ້າ ຫຼື ອ່າງລ້າງຖ້ວຍ, ຫ້ອງນຳ້, ທໍ່ເສດເຫຼືອ, ເຄື່ອງມືທຳຄວາມສະອາດ, ຜ້າເຊັດຫນ້າ ແລະອື່ນໆ.
ເຊິ່ງພ້ອມທີ່ຈະສົ່ງເສີມການເຕີບໂຕຂອງຈຸລິນຊີ ແລະ ກາຍເປັນບໍ່ສຳຮອງຂອງການຕິດເຊື້ອ.
ເຊື້ອພະຍາດ ແມ່ນຖືກກຳຈັດ ຫຼື ຫຼັ່ງອອກມາຈາກແຫຼ່ງເຫຼົ່ານີ້ໂດຍຜ່ານທາງ ເຍື່ອເມືອກ, ອາຈົມ, ຮາກ, ເກັດຜິວ, ແລະອື່ນໆ.
ດັ່ງນັ້ນ, ໃນເວລາທີ່ລວມຕົວກັນຂອງສະຖານະການຕ່າງໆ, ປະຊາຊົນຈະໄດ້ພົບເຈີໂດຍທາງກົງຫຼື ຜ່ານອາຫານ ແລະ ນ້ໍາ, ເຊິ່ງສາມາດພັດທະນາການຕິດເຊື້ອໜຶ່ງໆໄດ້.
ໃນປັດຈຸບັນ, ອົງປະກອບເຫຼົ່ານີ້ຂອງສຸຂະອະນາໄມ ມັກຖືວ່າເປັນບັນຫາທີ່ແຍກອອກມາຕ່າງຫາກ, ເຖິງແມ່ນວ່າໄດ້ອີງຕາມຫຼັກການພື້ນຖານຂອງຈຸລະຊີວະພາບ.
ເຂົ້າໃຈງ່າຍໆຄື, ຖ້າຫາກວ່າລະບົບຕ່ອງໂສ້ຂອງການຕິດເຊື້ອແມ່ນແຕກຫັກ, ການຕິດເຊື້ອຈະບໍ່ສາມາດແຜ່ລາມໄດ້.
"ຊ່ອງທາງໃຫຍ່ໆ" ຕົ້ນຕໍສໍາລັບການແຜ່ກະຈາຍຂອງເຊື້ອພະຍາດຢູ່ໃນບ້ານແມ່ນມື, ມື ແລະ ພື້ນຜິວຕ່າງໆຂອງການຕິດຕໍ່ຂອງອາຫານ ແລະ ມື, ການທຳຄວາມສະອາດເຄື່ອງນຸ່ມຫົ່ມ ແລະ ເຄື່ອງໃຊ້ .
ເຊື້ອພະຍາດຍັງສາມາດແຜ່ເຊື້ອໄດ້ໂດຍຜ່ານເສື້ອຜ້າ ແລະ ຜ້າແພໃນຄົວເຮືອນ, ເຊັ່ນ: ຜ້າເຊັດຕົວ .
ສິ່ງອຳນວຍຄວາມສະດວກຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ຫ້ອງນ້ໍາ ແລະ ອ່າງລ້າງໜ້າ ອັນໄດ້ຖືກສ້າງຂື້ນເພື່ອຈັດການກັບສິ່ງເສດເຫຼືອຂອງຄົນຢ່າງປອດໄພ ແຕ່ຍັງມີຄວາມສ່ຽງອັນຕະລາຍຕໍ່ພວກເຂົາຢູ່.
ການກໍາຈັດສິ່ງເສດເຫຼືອຂອງມະນຸດທີ່ປອດໄພແມ່ນເປັນສິ່ງຈໍາເປັນພື້ນຖານ; ສຸຂະອະນາໄມທີ່ບໍ່ດີເປັນສາເຫດຕົ້ນຕໍຂອງພະຍາດຖອກທ້ອງໃນຊຸມຊົນທີ່ມີລາຍຮັບຕ່ໍາ.
ການທຳຄວາມສະອາດສະຖານທີ່ ແລະ ຫນ້າຜິວຕ່າງໆ (ເຊັ່ນ: ບ່ອນນັ່ງຖ່າຍ ແລະ ປຸ່ມກົດລ້າງສ້ວມ, ປະຕູ ແລະ ກ໋ອກນຳ້, ພື້ນທີ່ເຮັດທຸລະ, ພື້ນຜິວອ່າງອາບນຳ້ ແລະ ອ່າງນ້ໍາ) ໃນເຮືອນຄົວ, ຫ້ອງອາບນ້ໍາ ແລະ ຫ້ອງສ້ວມ ສາມາດຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການແພ່ກະຈາຍຂອງເຊື້ອພະຍາດ.
ຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການຕິດເຊື້ອຈາກ ສ້ວມ ແມ່ນບໍ່ສູງ ຖ້າຖືກຮັກສາຢ່າງຖືກຕ້ອງ, ແຕ່ວ່າການສີດນຳ້ ແລະ ການລອຍຕົວຂອງຟອງສາມາດເກີດຂຶ້ນໄດ້ໃນລະຫວ່າງການກົດປຸ່ມລ້າງສ້ວມ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນຍາມທີ່ມີຜູ້ຖອກທ້ອງ.
ເຊື້ອພະຍາດຍັງມີຢູ່ໃນຝາ, ຕາຊັ່ງທີ່ຢູ່ໃນຫ້ອງນຳ້, ຝັກບົວ ແລະ ອ່າງລ້າງຫນ້າ ຫຼັງຈາກອາບນຳ້
ການແຍກ ຫຼື ການກັກກັນ ຂອງຜູ້ຕິດເຊື້ອ ຫລື ວັດຖຸອຸປະກອນສຳລັບການປ້ອງກັນການແຜ່ກະຈາຍຂອງການຕິດເຊື້ອ.
ການນໍາໃຊ້ເຄື່ອງນຸ່ງປ້ອງກັນແລະສິ່ງກີດຂວາງຕ່າງໆເຊັ່ນ: ຫນ້າກາກ, ເສື້ອຜ້າ, ຫມວກ, ແວ່ນຕາ ແລະ ຖົງມື .
ການຖູມື, ການລ້າງມື, ໂດຍສະເພາະຢູ່ໃນຫ້ອງປະຕິບັດງານ, ແຕ່ໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດງານຂອງການຮັກສາສຸຂະພາບທົ່ວໄປໃນບ່ອນທີ່ພະຍາດຕ່າງໆສາມາດແຜ່ລາມ ກໍ່ໄດ້ເຮັດເຊັ່ນດຽວກັນ .
ການອະນາໄມບ້ານທີ່ດີກໍ່ຫມາຍຄວາມວ່າເປັນການປະຕິບັດສຸຂະອະນາໄມໃນຈຸດສຳຄັນທີ່ຈະທໍາລາຍລະບົບຕ່ອງໂສ້ຂອງການຕິດເຊື້ອ.
ເນື່ອງຈາກວ່າ "ການຕິດເຊື້ອ" ສໍາລັບເຊື້ອພະຍາດບາງຢ່າງ ສາມາດເປັນຂະຫນາດນ້ອຍໆ ແລະ ການຕິດເຊື້ອລາອາດເປັນຜົນມາຈາກການຖ່າຍໂອນໂດຍກົງຂອງເຊື້ອພະຍາດຈາກພື້ນຜິວ ຜ່ານມື ຫຼື ອາຫານໄປຫາປາກ, ເນື້ອເຍື່ອດັງ ຫຼື ຕາ, ຂະບວນການ 'ທໍາຄວາມສະອາດສຸຂະນາໄມ' ຄວນພຽງພໍທີ່ຈະກຳຈັດເຊື້ອພະຍາດຈາກພື້ນຜິວທີ່ສຳຄັນຕ່າງໆ.
ໄດ້ພິສູດຄັ້ງທໍາອິດໃນອັງກິດ ຊ່ວງຊຸມປີ 1676, ຄຳວ່າ ສຸຂະອະນະໄມ ນັ້ນມາຈາກ ພາສາຝຣັ່ງ , , ພາສາລາຕິນ ຂອງ ກເຣັກ , ຊຶ່ງຫມາຍຄວາມວ່າ " ຂອງສຸຂະພາບ", ຈາກ , "ດີຕໍ່ສຸຂະພາບ, ສຸຂະພາບດີ", ແລະຈາກ , "ສຸຂະພາບ, ສຽງ, ມີປະໂຫຍດ, ເໝາະແກ່ສຸຂະພາບ".
ມັນປະກອບດ້ວຍຂັ້ນຕອນຕ່າງໆ ທີ່ນໍາໃຊ້ໃນສະຖານະການພາຍໃນເຊັ່ນ: ການລ້າງມື, ສຸຂະນາໄມທາງອາກາດ, ສຸຂະອະນາໄມຂອງອາຫານ ແລະ ນ້ໍາ, ສຸຂະອະນາໄມທົ່ວໄປພາຍໃນບ້ານ , ການດູແລສັດລ້ຽງໃນບ້ານ ແລະການດູແລສະພາບຂອງບ້ານ .
ຜູ້ຄົນຈໍານວນຫຼາຍເຂົ້າໃຈວ່າ ສຸຂະອະນາໄມແມ່ນໝາຍເຖິງຄວາມສະອາດ, ແຕ່ວ່າ ສຸຂະອະນາໄມແມ່ນມີຄວາມໝາຍກວ້າງກວ່ານັ້ນ.
ເຊິ່ງລວມເຖິງວິທີຕ່າງໆຂອງນິໄສສ່ວນບຸກຄົນ ເຊັ່ນ: ຄວນມີການອາບນຳ້, ການລ້າງມື, ການຕັດເລັບ, ການປ່ຽນ ແລະ ຊັກເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມດຸປານໃດ.
ມັນຍັງລວມເຖິງຄວາມໃສ່ໃຈໃນການຮັກສາບ້ານເຮືອນ ແລະ ສະຖານທີ່ເຮັດວຽກໃຫ້ສະອາດ ພ້ອມທັງສິ່ງອຳນວຍຄວາມສະດວກຕ່າງໆໃນຫ້ອງນຳ້ທີ່ສະອາດ ແລະ ປາສະຈາກເຊື້ອໂຣກ.
ການນໍາໃຊ້ອື່ນໆຂອງຄໍາສັບແມ່ນມີຢູ່ໃນປະໂຫຍກຕ່າງໆເຫຼົ່ານີ້ເຊັ່ນ: ການອະນາໄມຂອງຮ່າງກາຍ, ການອະນາໄມສ່ວນບຸກຄົນ, ການອະນາໄມຂອງທີ່ນອນ, ການອະນາໄມຂອງແຂ້ວ , ສຸຂະອະນາໄມທາງຈິດ, ແລະ ສຸຂະອະນາໄມຂອງການເຮັດວຽກ ເຊິ່ງໃຊ້ໃນການເຊື່ອມໂຍງຂອງສາທາລະນະສຸກ.
ສຸຂະອະນາໄມ ແມ່ນຍັງເປັນຊື່ຂອງສາຂາວິທະຍາສາດຫນຶ່ງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການສົ່ງເສີມ ແລະ ການປ້ອງກັນສຸຂະພາບ.
ຄໍາວ່າ ຄວາມສະອາດ ແລະ ສຸຂະອະນາໄມແມ່ນຖືກນໍາໃຊ້ແທນກັນຢູ່ເລື້ອຍໆ, ເຊິ່ງສາມາດເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມສັບສົນໄດ້.
ຂະບວນການທໍາຄວາມສະອາດ ກຳຈັດເຊື້ອນ້ອຍໆ ເຊັ່ນດຽວກັນກັບຂີ້ດິນຕ່າງໆ,ແລະນັ້ນມັກຈະແມ່ນວິຖີຕ່າງໆໃນການຮັກສາສຸຂະອະນາໄມ.
ປຸງແຕ່ງອາຫານສໍາລັບໄລຍະເວລາທີ່ເຫມາະສົມແລະຢູ່ໃນອຸນຫະພູມທີ່ເຫມາະສົມເພື່ອຂ້າເຊື້ອພະຍາດ.
ການປະຕິບັດສ່ວນໃຫຍ່ເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຖືກພັດທະນາໃນສະຕະວັດທີ 19 ແລະໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂື້ນມາຕັ້ງແຕ່ກາງສະຕະວັດທີ 20.
ບາງຂະບວນການຕ່າງໆ ໄດ້ຖືກປັບປຸງເພື່ອຕອບສະຫນອງຕໍ່ການລະບາດຂອງພະຍາດໄຂ້ຫວັດໃຫຍ່ໃນທ້າຍສະຕະວັດທີ 20, ໂດຍສະເພາະແມ່ນ ເອດສ ແລະ ອີໂບລາ .
ການອະນາໄມບ້ານເຮືອນແມ່ນກ່ຽວກັບການປະຕິສຸຂະອະນາໄມທີ່ປ້ອງກັນ ຫຼື ຫຼຸດຜ່ອນການແຜ່ກະຈາຍຂອງພະຍາດຢູ່ໃນເຮືອນ ແລະ ການສະຖານທີ່ປະຈໍາວັນອື່ນໆເຊັ່ນ: ສະຖານທີ່ສັງຄົມ, ຍານພາຫານະຂົນສົ່ງສາທາລະນະ, ບ່ອນເຮັດວຽກ, ສະຖານທີ່ສາທາລະນະ, ແລະອື່ນໆ.
ໃນຢາປົວພະຍາດແລະຊີວິດປະຈໍາວັນ, ການປະຕິບັດສຸຂະອະນາໄມແມ່ນໃຊ້ເປັນມາດຕະການປ້ອງກັນ ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນການເກີດ ແລະ ການແຜ່ເຊື້ອຂອງພະຍາດ.
ອີງຕາມອົງການສຸຂະພາບໂລກ , "ສຸຂະອະນາໄມຫມາຍເຖິງສະພາບ ແລະ ການປະຕິບັດທີ່ຊ່ວຍຮັກສາສຸຂະພາບ ແລະ ປ້ອງກັນການແພ່ລາມຂອງພະຍາດ.
ລ້າງທຳຄວາມສະອາດມືຂອງທ່ານໂດຍຜະລິດຕະພັນທຳຄວາມສະອາດມື ຫຼື ການນໍາໃຊ້ເຈວຂ້າເຊື້ອສຳລັບມື .
ສຸຂະອະນາໄມຂອງມືແມ່ນໄດ້ຖືກກໍານົດວ່າເປັນ ການລ້າງມື ຫຼື ເລັບດ້ວຍ ສະບູ ແລະ ນ້ໍາ ຫຼື ໃຊ້ເຈວລ້າງມືແບບແຫ້ງ .
ສຸຂະອະນາໄມມືແມ່ນສໍາຄັນຫຼາຍໃນການປ້ອງກັນການແຜ່ກະຈາຍຂອງພະຍາດຕິດຕໍ່ໃນບ້ານແລະຊີວິດປະຈໍາວັນ.
ແກ້ໄຂລະບົບຫາຍໃຈ ແລະ ສຸຂະນາໄມມື ໃຫ້ຖືກຕ້ອງໃນຍາມທີ່ໄອແລະຈາມເຊິ່ງສາມາດຫຼຸດຜ່ອນການແຜ່ກະຈາຍຂອງເຊື້ອພະຍາດໄດ້ໂດຍສະເພາະໃນຊ່ວງໄລຍະທີ່ ເປັນຫວັດ ແລະ ໄຂ້ຫວັດໃຫຍ່ .
ການປະຕິບັດສຸຂະນາໄມປົກກະຕິບາງຢ່າງ ແມ່ນຖືວ່າເປັນ ລັກສະນະນິໄສທີ່ດີຂອງສັງຄົມ, ໃນຂະນະທີ່ການເມີນເສຍທີ່ຈະປະຕິບັດສຸຂະນາໄມນັ້ນແມ່ນຖືວ່າເປັນສິ່ງທີ່ຫນ້າລັງກຽດ, ບໍ່ເຄົາລົບຕໍ່ສັງຄົມ
ສຸຂະອະນະໄມອາຫານແມ່ນກ່ຽວຂ້ອງກັບການປະຕິບັດດ້ານສຸຂະອະນາໄມທີ່ປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ອາຫານເປັນພິດ.
ສຸຂະອະນາໄມທາງການແພດແມ່ນການປະຕິບັດດ້ານສຸຂະອະນາໄມທີ່ກ່ຽວກັບການບໍລິຫານການຢາແລະການປິ່ນປົວທາງການແພດເພື່ອປ້ອງກັນ ຫຼື ຫຼຸດຜ່ອນການແຜ່ເຊື້ອຂອງພະຍາດ.
ການປະຕິບັດດ້ານສຸຂະອະນາໄມນັ້ນແຕກຕ່າງກັນໄປ, ສິ່ງໃດທີ່ຖືວ່າຍອມຮັບໄດ້ໃນວັດທະນະທໍາຫນຶ່ງ ອາດຈະບໍ່ສາມາດຍອມຮັບໄດ້ໃນອີກວັດທະນະທຳອື່ນ.
ໃນການຜະລິດອາຫານ, ຢາ, ເຄື່ອງສໍາອາງແລະຜະລິດຕະພັນອື່ນໆ, ສຸຂະອະນາໄມທີ່ດີແມ່ນຕ້ອງມີສ່ວນປະກອບສໍາຄັນຂອງການຮັບປະກັນຄຸນນະພາບ .
ຈັງຫວັດຊັນບຸລີນັ້ນເຄີຍແມ່ນຊຸມຊົນບູຮານທີເຄີຍມີມະນຸດຍຸກຫິນໃໝ່ອາໄສຢູ່ມາແຕ່ສະໄໝກ່ອນປະຫວັດສາດແລ້ວ ເພາະວ່າເຄີຍມີການຂຸດຄົ້ນດ້ານບູຮານຄະດີແລ້ວພໍ້ລ່ອງລອຍຂອງຊຸມຊົນບູຮານກ່ອນປະຫວັດສາດກົງແຖວບ່ອນລາບລຸ່ມແມ່ນ້ຳພານທອງຊຶ່ງຢູ່ໃນບໍລິເວນວັດໂຄກພະນົມດີ ຕຳບົນທ່າຂ້າມ ອຳເພີພະນັດນິຄົມ
ນອກຈາກນີ້ ນັກບູຮານຄະດີຍັງສຳລວດພໍ້ວ່າ ເມືອງພະລົດແມ່ນເມືອງຍຸກບູຮານດຽວນຳເມືອງສີພະໂລ ຫຼືເກົ່າກວ່າເລັກໜ້ອຍ ເນື່ອງຈາກປາກົດວ່າ ມີທາງຍ່າງບູລານເຊື່ອມຕໍ່ສອງເມືອງນີ້ໃນໄລຍະທາງປະມານ ໒໐ ກິໂລແມັດ
໑໓໗໖ ມີຖານະແມ່ນເມືອງຈັດຕະວາ ຜູ້ຮັກສາເມືອງຄື “ອອກເມືອງຊົນບຸລີສີມະຫາສະໝຸດ” ສັກດິນາ ໒,໔໐໐ ໄຮ່ ສົ່ງສ່ວຍໄມ້ແດງໃນລັດຊະການສົມເດັດພະບະລົມມະລາຊາທິລາດ ໃນປີ ຄ.
໑໗໖໗ ຊາວຊົນບຸລີໄດ້ໃຫ້ຄວາມຮ່ວມມືນຳສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດໃນການກອບກູ້ອິດສະລະພາບຢ່າງໃກ້ຊິດ ຈົນສາມາດກອບກູ້ເອກກະລາດເມື່ອຄືນມາໄດ້ສຳເລັດ
ເມືອງພະຍາເລ່ ຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດບໍ່ທອງ ຕຳບົນບໍ່ທອງ ແມ່ນເມືອງຍຸກທະວາລະວະດີເຊັ່ນດຽວນຳເມືອງພະລົດ ເມືອງນີ້ຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດທີ່ສູງ ຫ່າງແຕ່ເມືອງພະລົດປະມານ ໓໒ ກິໂລແມັດ ລັກສະໜະຜັງເມືອງແມ່ນຮູບວົງລີ ໒ ຊັ້ນ ຊັ້ນຕົ້ນມີເສັ່ນຜ່າສູນກາງ ໑,໑໐໐ ແມັດ ສ່ວນຊັ້ນໃນປະມານ ໖໐໐ ແມັດ ໂດຍຄູເມືອງແລະຄັນດິນຂອງຕົວເມືອງຊັ້ນນອກດ້ານເໜືອຍັງຄົງປາກົດເຫັນໄດ້ຄັກໃນປັດຈຸບັນ
ເມືອງພະຍາເລ່ມີຕິດຕໍ່ນຳເມືອງພະລົດເນືອງໆ ໂດຍໃຊ້ຄອງຫຼວງເປັນເສັ້ນທາງສັນຈອນ ປັດຈຸບັນລຳຄອງນີ້ຍັງຄົງຢູ່ ໂດຍແມ່ນຄອງສາຍສຳຄັນແລະມີຄວາມຍາວກວ່າໝູ່ຂອງຈັງຫວັດຊົນບຸລີ ທຸກເວັນນີ້ການເຮັດນາໃນອຳເພີພະນັດນິຄົມແລະອຳເພີພານທອງ ຍັງຄົງອາໄສນ້ຳແຕ່ຄອງນີ້ ເນືອງຈາກມີແຄວຫຼາຍສາຍແຕກສາຂາອອກໄປ ແຄວໃຫຍ່ກວ່າໝູ່ຄື ແຄວທີ່ເກີດແຕ່ທິວເຂົາປ່າແດງ
໑໙໒໕ ໃນສະໄໝລັດຊະການທີ່ ໗ ໂດຍເມື່ອໄປໃຊ້ໃນລັກສະໜແມ່ນມົນທົນຢ່າງເດີມ ໃນລັກສະໜທີ່ມີຈຳນວນຫຼາຍຮອດ ໒໐ ມົນທົນ ແລພາຍໃນ ໑໐ ປີຕໍ່ມາ ຄືກ່ອນ ຄ.
ຈັງຫວັດຊົນບຸລີມີທ່າອາກາດຍານ ໒ ແຫ່ງຄື ທ່າອາກາດຍານບາງພະ ນຳ ທ່າອາກາດຍານນານາຊາດອູ່ຕະເພົາ ໂດຍທ່າອາກາດຍານບາງພະຕັ້ງຢູ່ໃນ ອຳເພີສິລາຊາ ແມ່ນສະໜາມເຝິກຝົນສຳຫຼັບເຮືອບິນລຳໜ້ອຍ ຈຶງບໍ່ໄດ້ເປີດໃຫ້ບໍລິການພານິດທົ່ວໄປ
ມໍລະດົກທາງພາສາບໍ່ໄດ້ເຊື່ອມໂຍງຢ່າງໄກ້ຊິດກັບມໍລະດົກທາງພັນທຸກຳເນື່ອງຈາກການປ່ຽນພາສາ ເມື່ອປະຊາກອນຕ່າງຮຽນຮູ້ພາສາໃໝ່ໆ ຊາວໄທມີແນວໂນ້ມທີ່ຈະມີອັດຕາການປາກົດຂອງ - 2 ສູງຫຼາຍແລະອັດຕາການປາກົດຂອງ 21 ແລະ 1 ປານກາງ ຢ່າງໃດກໍຕາມເຊື່ອກັນວ່າ
ທິດສະດີທີ່ 4 ກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດ ອາໄສຢູ່ບໍລິເວນຈີນຕອນໃຕ້ແລະເຂດວັດທະນະທຳໄທ-ກະໄດ
ໝາຍເຖິງກຸ່ມຊົນທີ່ໃຊ້ພາສາໄທ ເຊັ່ນ ໄທດຳ ໄທຍວນ ໄທຂາວ ໄທສະຫຍາມ ໄທຮ່າງຕົງ ໄທແດງ ໄທພວນ ຕູລາວ ໄທລາວ ໄທຫຍໍ້ ຜູ້ໄທ ໄທອີສານ ອາຫົມ ອ່າຍຕົນ ຄຳຕີ່ ຄຳຍັງ ພ່າເກ ໄທຂຶນ ໄທໃຫຍ່ ໄທລື້ ໄທເໜືອ ປາຍີ ໄທຖານ ໄທຍອງ ໄທຫຍ້າ ຈ້ວງ ນຸງ ຕ່າຍ ຕຸລຸງ ນາງ ແລະ ປູຍີ ເປັນຕົ້ນ
ໝາຍເຖິງຜູ້ທີ່ໃຊ້ພາສາອື່ນໆ ໃນກຸ່ມພາສາກຳ-ໄທ ຍົກເວັ້ນພາສາໄທ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍ ເບ ແສກ ລັກເກຍ ອ້າຍຈາມ ຕົ້ງ ຄັງ ມູ່ຫຼາມ ເໝາໜານ ແລະ ສຸຍ ເປັນຕົ້ນ
ການແບ່ງຕາມວັດທະນະທຳເປັນການແບ່ງຕາມຫຼັກມານຸດວິທະຢາ ໂດຍໃຊ້ຫຼັກເກນດ້ານວັດທະນະທຳແລະປະເພນີ ເຊິ່ງສາມາດແບ່ງອອກໄດ້ເປັນ 3 ກຸ່ມ ຄື ໄທໜ້ອຍ ໄທໃຫຍ່ແລະໄທສະຫຍາມ
ໝາຍເຖິງຜູ້ທີ່ໃຊ້ພາສາໃນກຸ່ມພາສາໄຫຼແລະກຸ່ມພາສາເກຍັນ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍ ຫຼີ ເຈຍມາວ ເກລາວ ລາຕິ ລາຕິຂາວ ຈາບຽວ ລາຄົວ ແລະ ລາຮາ ເປັນຕົ້ນ
ການແບ່ງກຸ່ມຊາດພັນໄທ-ກະໄດ ເຮັດໄດ້ຫຼາຍວິທີ ເຊັ່ນ ແບ່ງຕາມວັດທະນະທຳ ແບ່ງຕາມພາສາທີ່ໃຊ້
ການປົດກະສຽນທີ່ໄວເກີນໄປອາດເຮັດໃຫ້ຂາດແຄນແຮງງານ,ມັນຈະສົ່ງຜົນສະທ້ອນທີ່ສຳຄັນໃນອານາຄົດຕໍ່ຄວາມສົມດູນຂອງຊ່ວງອາຍຸການເຮັດວຽກຂອງປະຊາກອນໃນອາຊີທີ່ມີທ່າອ່ຽງບໍ່ປ່ຽນແປງ.
ໃນການຂາດແຄນຄັ້ງໃຫຍ່ລະດັບຊາດສຳຫຼັບການຍ້າຍຖິ່ນຖານ ທາງໜຶ່ງກໍ່ຄືສະໜອງແຮງງານຈະກໍ່ໃຫ້ ເກີດແຮງງານສູງ ອາຍຸແລະມີກຳລັງແຮງງານຜູ້ຍິງຫຼາຍ.
ການສຶກສາໃນຫຼາຍໆປະເທດໄດ້ອະທິບາຍໃຫ້ເຫັນເຖິງການປ້ອງກັນເບ້ຍບຳນານແລ້ວມີແຜນການບຳລຸງນ້ຳໃຈ ແຮງງານທີ່ຖຶກປົດກະສຽນ.
ຫຼາຍໆບໍລິສັດໃນເຂດອາຊີໄດ້ມີແຜນການຊົດເຊີຍເພື່ອທີ່ຈະບຳລຸງຮັກສານ້ຳໃຈຂອງຜູ້ທີ່ກະສຽນ.
ເພາະແຮງງານໃນເບື້ອງຕົ້ນໃນອາຊີເປັນຜູ້ອາວຸໂສ ບໍ່ໜ້າເຊື່ອວ່າເຂົາເຈົ້າຈະເຮັດວຽກຕ້ອນຮັບ ແລະ ເຮັດໃຫ້ເກີດຜົນຢ່າງສູງ, ຫຸ້ນສ່ວນມີການຮ່ວມມືກັນ ຫຼື ບໍ່ເປັນໄປໄດ້ໂດຍລັດຖະບານ, ບາງທີອາດຈະສົ່ງຜົນຕໍ່ ແຮງານສູງອາຍຸເຊິ່ງສາມາດແກ້ໄຂ້ໄດ້ໂດຍເຝິກຝົນ.
ສ່ວນໃຫຍ່ລັດຖະບານໄດ້ຕັ້ງກົດການປົດກະສຽນອາຍຸໃນໂລກໄວ້ຢ່າງເດັດຂາດ,ມີການແກ້ໄຂກົດເກນກ່ຽວ ກັບຊົວໂມງການເຮັດວຽກແມ່ນເປັນໄປບໍ່ໄດ້ສຳລັບແຮງງານຜູ້ສູງອາຍຸເຖີງການປົດກະສຽນໂດຍແຮງງານຊົ່ວ ຄາວ, ບໍ່ມີການເຂັ້ມງວດຜູ້ສູງອາຍຸຫຼາຍເຮັດໃຫ້ອຳນາດການຜະລິດຫຼຸດລົງ.
ກ່ຽວກັບຄຳສັ່ງການໃຊ້ຄ່າລ້ຽງດູແກ່ຜູ້ກະສຽນອາຍຸທີ່ຕ່ຳລົງໃນບັນດາປະເທດທີ່ພັດທະນາຫຼາຍກວ່າໃນ ປະເທດທີ່ມີການຂະຫຍາຍຕົວຂອງເສດຖະກິດສູງໃນອາຊີມີການຄວບຄຸມໂຄງການ, ການກະສຽນອາຍຸ 50 ເຖິງ 65 ປີ.
ການປົດກະສຽນຕ່ຳໃນຄັ້ງທຳອິດໄດ້ສະທ້ອນມີຄວາມຄາດຫວັງໃນຊີວິດຕ່ຳ ແລະ ສຸຂະພາບທີ່ບໍ່ແຂງແຮງໃນປະເທດກຳລັງພັດທະນາ,ແຕ່ວ່າຫຼາຍປະເທດຈະເລີນເຕີບໂຕການປົດກະສຽນຊ້າຄືກັບສຸຂະພາບແລະ ແກ້ໄຂຄວາມຄາດຫວັງໃນຊິວິດ.
ຈີນ, ຫວຽດນາມ, ປາກຣິດສະຖານ ແລະ ສີລັງກາ ໄດ້ກຳນົດໃຫ້ມີການປົດກະສຽນອາຍຸຊ້າທີ່ສຸດ, ສຳລັບຜູ້ຍິງຫຼາຍ ກວ່າຜູ້ຊາຍ, ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມຄວາມເປັນຈີງແລ້ວໂດຍທົ່ວໄປຜູ້ຍິງຈະອາໃສຍູ່ໄດ້ດົນຫຼາຍ ກ່ວາຜູ້ຊາຍ ແລະ ໃຊ້ເວລາຫຼາຍໃນຕອນເຖົ້າແກ່ປາສະຈາກການຈ້າງງານ ຫຼືຄູ່ຊີວິດເພື່ືອຈັດຫາຫົນທາງ ໃນການອຸດໜູນການເງິນ.
ທາງເລຶອກໜຶ່ງ ທີ່ຊັດເຈນໃນການໃຊ້ນະໂຍບາຍກ່ຽວກັບຂໍ້ບັງຄັບການປົດກະສຽນອາຍຸໄດ້ຂັດອອກເພີ່ມຂື້ນຢ່າງ ສີ້ນເຊີງ.
ທາງເລືອກທີ່2 ແມ່ນລະບົບການເລືອກໃຫ້ເງິນຊ່ວຍເຫຼືອໂດຍອາຍຸ ແລະ ທາງເລືອກສ່ວນບຸກຄົນເຖິງກາຍຖອກ ອອກ.
ບັນດາປະຊາກອນທົ່ວໂລກ ແມ່ນກຳລັງມີອາຍຸເພີ່ມຂື້ນ, ແບບທີ່ບໍ່ເຄີຍເຫັນມາກ່ອນໃນປະຫວັດສາດ ຂອງມວນມະນຸດ
ໃນຂະນະທີ່ຜູ້ວາງນະໂຍບາຍທາງພາກພື້ນຕາເວັນຕົກ ໄດ້ຕີລາຄາຄຶນກ່ຽວກັບແຜ່ນງົບປະມານຊ່ວຍ ເຫຼືອ , ເພື່ອບັນລຸຈຸດປະສົງໃນການຄວມຄຸມລາຍຈ່າຍ, ບັນດາປະເທດໃນເຂດເອເຊຍ ເກືອບຈະ ບໍ່ມີການລິເລີ່ມແຜ່ນປະຕິບັດງານເພື່ອສົ່ງເສີມຜູ້ສູງອາຍຸເລີຍ.
ບາງປະເທດເຫຼົ່ານີ້ຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ມີການປັບປຸງ ໂຄງຮ່າງກົດໝາຍໃຫ້ດີກ່ວາເກົ່າ ຕະຫຼວດເຖິງການເງິນ ແລະ ກົນໄກການບໍລິການ, ຖ້າພວກເຂົາສ້າງ ແລະ ບຳລຸງ-ຮັກສາ ຮັຍປະກັນແຜ່ນການໃຫ້ປະກົດຜົນຢ່າງເປັນຈີງ ເພື່ອສົ່ງເສີມຜູ້ສູງອາຍຸ.
ການສ້າງອັດຕາຂອງ ການເພີ່ມຂື້ນອາຍຸຂອງປະຊາກອນເອເຊຍ, ຜູ້ສ້າງນະໂຍບາຍຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ເລັ່ງມືປະຕິບັດໂດຍໄວ.
ໃນປະເດັນຂອງນະໂຍບາຍ ແລະ ປາຊາກອນໃນພາກພື້ນເອເຊຍປາຊີຟິກນີ້ ໄດ້ວິເຄາະເຖິງ 4 ປັດໄຈ ກ່ຽວກັບທິດທາງນະໂຍບາຍທີ່ເປັນປະໂຫຍດໃນການປັບປຸງກາຍສົ່ງເສີມທາງດ້ານການເງິນແກ່ຜູ້ສູງອາຍຸ ເຊິ່ງ ລວມມີດັ່ງນີ້:
 ຂໍ້ມູນແມ່ນພື້ນຖານໃນການຮຽນຮູ້ກ່ຽວກັບແຮງກະຕຸ້ນ ແລະ ການເຕີບໂຕຂອງປະຊາກອນໃນທິດທາງ
ໂຄງການນີ້ໄດຮັບການວາງໃຈ ຈາກອົງສະຫະປະຊາຊາດ ກ່ຽວກັບການກະກຽມການສຶກສາກ່ຽວກັບສະຖິຕິຂອງປະຊາກອນສຳລັຍ 32 ປະເທດ ຕາເວັນອອກ, ຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ແລະ ອາຊີໃຕ້ ກັບປະຊາກອນ 150000 ຄົນ ຫຼື ຫຼາຍກ່ວານັ້ນ.
ກັບການພັດທະນາເສດຖະກິດ, ເມື່ອໄວຍັງໜຸ່ມກຳມະກອນທຸກໆແຫ່ງໄດ້ມີການຫາລ້ຽງຕົວເອງກ່ອນທີ່ຈະຖືກປົດກະສຽນໃນອາຊີ, ຕາມການຄາດຄະເນໄດ້ມີການຢຸດປົດກະສຽນໄວກາງຄົນ.
ໃນປີ 2010 ມີພຽງ 22% ສຳລັບ ຊາຍ ແລະ ຍິງໃນກຸ່ມອາຍຸນີ້ ທີ່ມີກຳລັງການເຮັດວຽກ ໄດ້ມີແນວໂນມອ່ຽງທີ່ສຳຄັນສຳລັບກຳມະກອນ, ຄອບຄົວຂອງເຂົາ ແລະ ເສດຖະກິດລະຫວ່າງຊາດຄືກັນ.
ຖ້າວ່າແຮງງານມີການປົດກະສຽນໄວ ແລະ ມີຫຼາຍກວ່າໃນອາດີດ, ຈະມີການສະໜັບສະໜູນທີ່ຂະ ຫຍາຍເວລາໃນການປົດກະສຽນກັບຄວາມຕ້ອງການກຳລັງເງິນທີ່ສູງ.
ອີງຕາມການສຶກສາຄົ້ນຄວ້າຫນຶ່ງ, ພາຍຸ ເຮີຣີເຄນ ແຄທຣິນາ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ມີຄວາມເຂົ້າໃຈວ່າ ການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດແມ່ນໄດ້ໃຫ້ຜົນກະທົບຕໍ່ປະຊາຊົນ ຫລື ຊຸມຊົນທີ່ແຕກຕ່າງກັນ, ເນື່ອງຈາກວ່າ ຜົນກະທົບທີ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ກັບກຸ່ມທີ່ມີລາຍໄດ້ຕ່ໍາ ແລະ ຊົນເຜົ່າກຸ່ມນ້ອຍ ແມ່ນຮ້າຍແຮງກວ່າໝູ່.
ການສຶກສາກ່ຽວກັບເນື້ອໃນຂໍ້ມູນຂອງ ເຊື້ອຊາດ ແລະ ຊົນຊັ້ນຕ່າງໆໃນການເກີດພາຍຸ ເຮີຣີເຄນ ແຄທຣິນາຄັ້ງນີ້ ໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າຜູ້ທີ່ມີຄວາມສ່ຽງທີ່ສຸດແມ່ນ ປະຊາຊົນຜູ້ທຸກຍາກ, ຊຸມຊົນທີ່ບໍ່ແມ່ນຄົນຜິວຂາວ , ຜູ້ສູງອາຍຸ, ຄົນເຈັບ ແລະ ຄົນທີ່ບໍ່ມີບ່ອນຢູ່ອາໄສ.
ຊຸມຊົນທີ່ມີລາຍໄດ້ຕໍ່າ ແລະ ຊຸມຊົນຄົນຜິວດໍາແມ່ນມີຊັບພະຍາກອນຫນ້ອຍ ແລະ ມີຄວາມຈຳກັດໃນການເຄື່ອນຍ້າຍເພື່ອຫຼີກລ້ຽງກ່ອນພາຍຸຈະເກີດ.
ນອກຈາກນີ້, ຫຼັງຈາກພະຍຸເຮີລິເຄນ, ຊຸມຊົນທີ່ມີລາຍໄດ້ຕໍ່າແມ່ນໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຫຼາຍທີ່ສຸດຈາກການປົນເປື້ອນ, ແລະ ນີ້ຍິ່ງເຮັດໃຫ້ຮ້າຍແຮງໄປກວ່າເກົ່າ ຍ້ອນວ່າມາດຕະການການແກ້ໄຂ ແລະ ການຊ່ວຍເຫຼືອຂອງລັດຖະບານ ບໍ່ສາມາດຊ່ວຍບັນດາຜູ້ທີ່ຢູ່ໃນສະຖານະພາບທີ່ສ່ຽງອັນຕະລາຍໄດ້ຢ່າງພຽງພໍ.
ຄວາມຍຸດຕິທຳດ້ານສະພາບດິນຟ້າອາກາດ ຫຼື ສິ່ງແວດລ້ອມ ແມ່ນຄໍາສັບທີ່ໃຊ້ຕີກອບຄວາມໝາຍຂອງ ພາວະໂລກຮ້ອນ ທີ່ເປັນບັນຫາທາງດ້ານຈັນຍາບັນ ແລະ ທາງດ້ານການເມືອງ, ເຊິ່ງມັນແມ່ນຫຼາຍກວ່າສິ່ງທີ່ເປັນສິ່ງແວດລ້ອມທຳມະຊາດທົ່ວໄປ.
ຂໍ້ສະເຫນີຂັ້ນພື້ນຖານກ່ຽວກັບຄວາມຍຸດຕິທໍາໃນສະພາບດິນຟ້າອາກາດມີຄື ຜູ້ທີ່ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບຕໍ່ການປ່ຽນແປງຂອງສະພາບອາກາດໜ້ອຍທີ່ສຸດ ແມ່ນຈະໄດ້ຮັບຜົນກະທົບອັນຮ້າຍແຮງທີ່ສຸດ
ຄວາມສາມາດຂອງປະຊາຊົນເພື່ອການຫຼຸດຜ່ອນ ແລະ ປັບຕົວເຂົ້າກັບຜົນກະທົບທາງລົບຂອງການປ່ຽນແປງສະພາບອາກາດແມ່ນຂຶ້ນກັບປັດໄຈຕ່າງໆເຫຼົ່ານີ້ເຊັ່ນ: ລາຍຮັບ, ເຊື້ອຊາດ, ຊົນຊັ້ນ, ເພດ, ເງິນທຶນ ແລະ ການນຳສະເໜີວຽກງານທາງດ້ານການເມືອງ.
ໃນຂະນະທີ່ຊຸມຊົນທີ່ມີລາຍຮັບຕ່ໍາ ແລະ ຊຸມຊົນທີ່ບໍ່ແມ່ນຄົນຜິວຂາວ ທີ່ມີຊັບພະຍາກອນໃນການປັບຕົວຫນ້ອຍ, ພວກເຂົານັ້ນມີຄວາມສ່ຽງຕໍ່ຜົນກະທົບຂອງການປ່ຽນແປງສະພາບອາກາດໄດ້ງ່າຍ.
ປະຊາຊົນທີ່ຢູ່ໃນຄວາມທຸກຍາກ ຫຼື ຢູ່ໃນສະຖານະພາບທີ່ເປັນອັນຕະລາຍ ມີແນວໂນ້ມທີ່ຈະບໍ່ມີຊັບພະຍາກອນ ຫຼື ແນວຮັບປະກັນທີ່ຈໍາເປັນ ສຳລັບການຟື້ນຕົວຈາກໄພພິບັດທາງທຳມະຊາດ.