polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ຜູ້ຜະລິດລາຍການສະແດງໄດ້ລະບຸວ່າເຂົາເຈົ້າບໍ່ແນ່ໃຈວ່າເຂົາເຈົ້າໄດ້ຮູບແນວໃດແລະສະ ເໜີ ຂໍໂທດ.
ຄອບຄົວ ໄດ້ຍື່ນຟ້ອງທາງແພ່ງຕໍ່ກັບ , ເຊິ່ງອອກອາກາດສະແດງລະຄອນ, ຮຽກຮ້ອງການບຸກລຸກຄວາມເປັນສ່ວນຕົວ.
ກົດາຍຂອງລັດຫ້າມຜູ້ກະ ທຳ ຜິດທາງເພດຕັດສິນລົງໂທດບໍ່ໃຫ້ອາໄສຢູ່ພາຍໃນສວນສາທາລະນະ, ສະ ໜາມ ເດັກຫຼິ້ນ, ສະຖານທີ່ເບິ່ງແຍງເດັກນ້ອຍ, ໂຮງຮຽນ, ໂບດ, ສະລອຍນ້ ຳ ແລະປ້າຍລົດເມໂຮງຮຽນ, ໄດ້ຖືກຜ່ານໃນປີ 2004.
ຜູ້ພິພາກສາລັດຖະບານກາງທີ່ຍັງຄ້າງການຕັດສິນຂອງລາວໃນຄະດີທີ່ອ້າງວ່າຂໍ້ບັນຍັດນີ້ບໍ່ຂັດກັບລັດຖະທໍາມະນູນ.
ແລະຄອບຄົວຂອງລາວມີຊີວິດຢູ່ພາຍໃນບໍ່ເທົ່າໃດຕີນຂອງປ້າຍລົດເມໂຮງຮຽນທີ່ ເຄີຍໄປໂຮງຮຽນເປັນປະຈໍາແລະຫຼິ້ນເກມ .
ໄດ້ຖືກຕັດສິນວ່າມີຄວາມຜິດສອງຂໍ້ກ່ຽວກັບການລ່ວງລະເມີດເດັກແລະໄດ້ຮັບການທົດລອງໃນເດືອນພຶດສະພາ 1990.
ໃນເດືອນກັນຍາປີ 2004, ລາວໄດ້ຖືກກ່າວຫາວ່າລະເມີດການທົດລອງຂອງລາວໂດຍການ ດຳ ລົງຊີວິດ ໜ້ອຍ ກວ່າ 1,000 ຟຸດ ຈາກສວນສາທາລະນະໃນເມືອງ , ແລະຖືກສັ່ງໃຫ້ຍ້າຍອອກໄປ.
ກ່ອນເດືອນພະຈິກ 2002, ບໍ່ໄດ້ມີການລາຍງານອາການຂອງການລ່ວງລະເມີດຕໍ່ເຈົ້າ ໜ້າ ທີ່, ທັງບໍ່ໄດ້ສັງເກດເຫັນໂດຍສະມາຊິກໃນຄອບຄົວຫຼືພະນັກງານດູແລມື້ຂອງ .
ໃນວັນທີ 9 ເດືອນສິງຫາປີ 2005, ໄດ້ຖືກຕັດສິນວ່າບໍ່ມີຄວາມສາມາດທາງດ້ານຈິດໃຈທີ່ຈະຢືນຢູ່ໃນການທົດລອງແລະຖືກສັນຍາວ່າຈະໄປໂຮງໍຈິດຂອງລັດເພື່ອປະເມີນຜົນ.
ມັນຈະເປັນການຕັດສິນໃຈຂອງນັກຈິດຕະວິທະຍາແລະຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານສຸຂະພາບຈິດຄົນອື່ນວ່າ ຈະມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ສູງທີ່ຈະກາຍເປັນຜູ້ມີຄວາມສາມາດຫຼືບໍ່.
ທີ່​ໂລກ​ແມ່ນ​ເປັນ​ນິດ​ ໂລກໄດ້ຖືກແບ່ງອອກເປັນ ຕັ້ງແຕ່ທະເລຊາຍໄປຫາປ່າໄມ້ແລະທົ່ງຫິມະ.
ຜູ້ນສາມາດເດີນທາງໄປທົ່ວ ຕ່າງໆ, ເຊິ່ງປະກອບມີທົ່ງພຽງ, ພູເຂົາ, ປ່າໄມ້, ຖ້ໍາ, ແລະຮ່າງກາຍທີ່ແຕກຕ່າງກັນຂອງນ້ໍາ .
ລະບົບເວລາໃນເກມນີ້ປະກອບດ້ວຍຮອບວຽນ 1 ມື້ແລະກາງຄືນ ເຊິ່ງຈະໃຊ້ເວລາປະມານ 20 ນາທີໃນຊີວິດຈິງ.
ຕະຫຼອດເກມ, ຜູ້ຫຼິ້ນຈະພົບກັບຕົວລະຄອນທີ່ບໍ່ແມ່ນຜູ້ຫຼິ້ນ ທີ່ເອີ້ນວ່າ , ປະກອບດ້ວຍສັດ, ຊາວບ້ານ, ແລະສັດທີ່ເປັນສັດຕູ.
ເຊິ່ງພວກມັນຈະວາງໄຂ່ ໃນລະຫວ່າງມື້ ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ຝູງສັດທີ່ເປັນສັດຕູກັນເຊັ່ນ: ແມງມຸມ, ໂຄງກະດູກ ແລະ ວາງໄຂ່ໃນເວລາກາງຄືນ ຫຼືໃນບ່ອນມືດເຊັ່ນ: ຖ້ໍາ.
ການ​ຫຼິ້ນ​ເກມ​ໂດຍ​ເລີ່ມ​ຕົ້ນ​ແມ່ນ​ການ​ເບິ່ງ​ບຸກ​ຄົນ​ທໍາ​ອິດ​.
ໂລກເກມປະກອບດ້ວຍວັດຖຸ 3 ມິຕິ ຈັດຢູ່ໃນຕາຂ່າຍໄຟຟ້າແລະຕັນເປັນຕົວແທນຂອງວັດສະດຸເຊັ່ນດິນ, ໂງ່ນຫີນ, ແຮ່ທາດ, ນ້ໍາ, , ລໍາຕົ້ນ, ແລະອື່ນໆ.
ໃນຂະນະທີ່ຜູ້ນສາມາດເດີນທາງໄປທົ່ວໂລກໄດ້ຢ່າງເສລີ, ວັດຖຸສາມາດມີພຽງແຕ່ ຖືກຈັດໃສ່ໃນຮູບແບບຕາຂ່າຍໄຟຟ້າຄົງທີ່.
ໃນ , ຜູ້ຫຼິ້ນມີອິດສະຫຼະໃນການສຳຫຼວດໂລກ 3 ມິຕິທີ່ສ້າງຂຶ້ນຕາມຂັ້ນຕອນທີ່ມີພູມສັນຖານທີ່ກີດຂວາງກັບພູມສັນຖານເກືອບບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ.
ຄົ້ນ​ພົບ​ແລະ​ເກັບ​ກ່ຽວ​ວັດ​ສະ​ດຸ​ຕ່າງໆ​, ອຸ​ປະ​ກອນ​ຫັດ​ຖະ​ກໍາ​ແລະ​ລາຍ​ການ​.
ໂຫມດເກມຢູ່ທີ່ນີ້ປະກອບມີຮູບແບບການຢູ່ລອດທີ່ຜູ້ຫຼິ້ນຕ້ອງເກັບກ່ຽວຊັບພະຍາກອນເພື່ອສ້າງສິ່ງຕ່າງໆແລະຮັກສາການມີຢູ່ຂອງເຂົາເຈົ້າ.
ແລະອີກອັນຫນຶ່ງແມ່ນໂຫມດສ້າງສັນ, ເຊິ່ງໃຫ້ຜູ້ຫຼິ້ນມີຊັບພະຍາກອນທີ່ບໍ່ຈໍາກັດແລະການເຂົ້າເຖິງການບິນ.
ມັນໄດ້ຖືກປ່ອຍອອກມາໃນຕອນຕົ້ນສໍາລັບຄອມພິວເຕີສ່ວນບຸກຄົນ ໃນເດືອນພຶດສະພາ 2009 ແລະເກມເຕັມໄດ້ຖືກປ່ອຍອອກມາໃນເດືອນພະຈິກ 2011.
ແມ່ນສາມາດຫຼິ້ນໄດ້ທົ່ວຫຼາຍເວທີ ແລະເປັນເກມທີ່ຂາຍດີທີ່ສຸດຕະຫຼອດການ ເຊິ່ງມີຍອດຂາຍຫຼາຍກວ່າ 238 ລ້ານເຄື່ອງ ແລະ ມີຜູ້ຫຼິ້ນເກືອບ 140 ລ້ານຄົນຕໍ່ເດືອນໃນລະຫວ່າງປີ 2018.
ແມ່ນມີຄວາມນິຍົມຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ, ຊະນະລາງວັນຫຼາຍອັນ ແລະເປັນໜຶ່ງໃນວິດີໂອເກມທີ່ດີທີ່ສຸດໃນທຸກເວລາ.
ສື່ມວນຊົນສັງຄົມ, ການເຍາະເຍີ້ຍ, ການດັດແປງ, ສິນຄ້າ, ແລະສົນທິສັນຍາປະຈໍາປີເຊັ່ນ ຍັງມີບົດບາດສໍາຄັນໃນການເຮັດໃຫ້ເກມເປັນທີ່ນິຍົມ.
ໂລກຂອງເກມນີ້ແມ່ນສ້າງຂື້ນຫຼາຍໃນຂະນະທີ່ຜູ້ຫຼິ້ນຄົ້ນຫາມັນ ເຖິງແມ່ນວ່າມັນຈໍາກັດຢູ່ໃນແກນຕັ້ງ.
ເກມນີ້ແບ່ງຂໍ້ມູນໂລກອອກເປັນສ່ວນນ້ອຍໆທີ່ເອີ້ນວ່າ "" ເຊິ່ງຂໍ້ມູນນີ້ຖືກສ້າງຂື້ນ ຫຼື ໂຫຼດເປັນຫນ່ວຍຄວາມຈຳເທົ່ານັ້ນ ເມື່ອມີເຄື່ອງຫຼີ້ນຢູ່ໃກ້ໆ.
ຫຼາຍໆຄົນຍົກຍ້ອງແລະນັບຖືທ່ານເປັນອາຈານ ເປັນຜູ້ຊົງຄຸນວຸດທິ ເປັນນັກປຣາດ ຜູ່ນຶ່ງຂອງລາວ.
ມະຫາສິລາ ວີຣະວີຣະວົງສ໌ ກາຍເປັນບຸກຄົນໃນຕຳນານ ຊຶ່ງປະຊາຊົນຢູ່ຕາມລຽບສອງຝັ່ງແມ່ນ້ຳຂອງເລົ່າຂານກັນມາ ຜົນງານຂອງເພິ່ນແຜ່ຫຼາຍໃນທົ່ວປະເທດ ແລະ ຈຳນວນບໍ່ໜ້ອຍ ກະຈັດກະຈາຍຢູ່ທາງພາກອີສານຂອງປະເທດໄທ.
ດັ່ງນັ້ນເພື່ອເປັນການແລກປ່ຽນຂໍ້ມູນ ແລະ ທັດສະນະຕ່າງໆກ່ຽວກັບທ່ານຜູ້ນີ້ ຈຶ່ງມີການສັມມະນາລະຫວ່າງນັກວິຊາການຈາກສອງຝັ່ງຂອງ ເມື່ອວັນທີ 28 ເມສາ 1990 ທີ່ນະຄອນວຽງຈັນ.
ນັບເປັນການແລກປ່ຽນຄວາມຄິດຄວາມເຫັນ ໃນຫຼາຍແງ່ມຸມ ເພາະ ມະຫາສິລາ ວີຣະວີຣະວົງສ໌ ເປັນທັງນັກອັກສອນສາດ, ນັກພາສາສາດ, ນັກວັນນະຄະດີ, ນັກກະວີ, ນັກປວັດສາດ, ນັກໂຫລາສາດ ແລະ ນັກເຄື່ອນໄຫວຕໍ່ສູ້ເພື່ອເອກະລາດຂອງລາວ ໃນຊຸມປີ 1940.
ມະຫາສິລາ ເກີດເມືອວັນທີ 1 ສຶງຫາ 1905 ທີ່ບ້ານໜອງໝື່ນຖານ ເມືອງອາດສາມາດ ຈັງຫວັດຮ້ອຍເອັດ ປະເທດໄທ ເປັນບຸດຄົນທີສີ່ໃນຈຳນວນເກົ້າຄົນ ຂອງທິດແສນ ແລະ ນາງດາ ຊື່ງເປັນຄອບຄົວຊາວນາ ທີ່ສືບເຊື້ອສາຍມາຈາກພະຍາເມືອງປາກ ຜູ່ເປັນປູ່ທວດ.
ໃນປະຖົມວັຍທ່ານບວດເປັນຈົວ ຈຶ່ງໄດ້ຮຽນໜັງສືຕົວທັມ, ຕົວຂອມ, ຕົວໄທ ແລະ ຕົວລາວ ສລັບດ້ວຍການຮຽນທາງໂລກ ຄື ໂຮງຮຽນປະຖົມ ເມື່ອໃຫຍ່ມາກໍໄປຮຽນຕໍ່ທີ່ກຸງເທບ ໂດຍຢູ່ໃນສະມະນະເພດ ຈົນສຳເລັດມະຫາຫ້າປະໂຫຍກ ໃນປີ 1928.
ປີ 1931 ມະຫາສິລາ ໄດ້ຮັບໜ້າທີ່ເປັນອາຈານສອນພາສາບາລີ ຢູ່ໂຮງຮຽນບາລີ ທີ່ຂື້ນກັບພຸທບັນດິຕສະພາຈັນທະບູຣີ ອັນເປັນສະຖາບັນແຫ່ງທຳອິດຂອງປະເທດລາວ.
ທຳອິດແມ່ນມະຫາແກ້ວເປັນອາຈານສອນບາລີ ຕໍ່ມາແມ່ນມະຫາຮັກ ມີວັນດິດ ເມື່ອທັງສອງທ່ານນີ້ລາອອກແລ້ວ ມະຫາສິລາ ກໍໄດ້ຮັບໜ້າທີ່ແທນ.
ປີ 1930 ທ່ານເດີນທາງມາວຽງຈັນ ໃນຊຸດຜ້າເຫຼືອງ ບໍ່ຮອດປີກໍສິກ ແລ້ວເຂົ້າເຮັດການເປັນສມຽນ ນຳເຈົ້າມະຫາອຸປຣາຊເພັຊຣາດ ຕອນນັ້ນເຈົ້າເພັຊຣາດ ດຳຣົງຕຳແໜ່ງເປັນ ສຣະວັດກວດການແຜ່ນດິນລາວ ທັງເປັນຜູ້ຮັບຜິດຊອບຟື້ນຟູວັທະນະທັມລາວ ໂດຍສະເພາະການສຶກສາພຸທສາສນາ ດ້ວຍການອຸປະຖັມຂອງສະມາຄົມນັກປຣາດຝຣັ່ງ ພາກພູຣະພາ .
ປີ 1940 ເປັນໄລຍະຕົ້ນຂອງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ ເກີດຂະບວນການຕໍ່ສູ້ຂອງປະຊາຊົນລາວ ເພື່ອຍາດເອົາເອກະລາດຈາກຝຣັ່ງ ມະຫາສິລາ ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມເຄື່ອນໄຫວຢ່າງຫ້າວຫັນ ແລະ ມາຮອດປີ 1941 ກໍຕ້ອງຫຼົບໜີໄປປະເທດໄທ ເພາະອຳນາດການປົກຄອງຂອງຝຣັ່ງນຳຈັບຕົວ.
ປະເພດແຕ່ງ, ຮິບໂຮມຂໍ້ມູນຈາກເອກະສານ ບູຮານ ມາຂຽນຂຶ້ນໃຫມ່ ໃຫ້ເປັນຕຳຣາຮຽນອ່ານເຂົ້າໃຈງ່າຍ ຊຶ່ງມີທັງ ຮ້ອຍແກ້ວ ແລະຄໍາກອນ
ປະເພດປະຣິວັດ ຈາກໃບລານ, ປັບປຸງ ແຕ່ງຕື່ມ ບ່ອນຂາດວັກ ຂາດຕອນ ໂດຍໃສ່ວົງເລັບໄວ້, ຈັດລະບຽບຄຳກອນແບບຕ່າງໆ
1933 ໄດ້ມີການຈັດລະບຽບລາຊະການບໍລິຫານສ່ວນພາກພື້ນໃໝ່ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ເປັນຈັງຫວັດບຸລີລຳມາຈົນຮອດປັດຈຸບັນນີ້ຊື່ເມືອງບຸລີລຳບໍ່ປະກົດໃນເອກະສານປະຫວັດສາດສະໄໝອະຍຸທະຍາແລະທົນບຸລີສະເພາະຊື່ເມືອງອື່ນ ເຊິ່ງປັດຈຸບັນເປັນອຳເພີໃນຈັງຫວັດບຸລີລຳ ໄດ້ແກ່ ເມືອງນາງຮອງ ເມືອງພຸດໄທສົງແລະເມືອງປະໂຄນໄຊ ຄ.
2440-2441 ເມືອງບຸລີລຳໄດ້ກັບໄປຂຶ້ນກັບມົນທົນນະຄອນລາຊະສີມາ ເອິ້ນວ່າ "ບໍລິເວນນາງຮອງ" ປະກອບດ້ວຍ ເມືອງບຸລີລຳ ນາງຮອງ ລັດຕະນະບຸລີ ປະໂຄນໄຊ ແລະພຸດໄທສົງ ພ.
2442 ມີປະກາດປ່ຽນຊື່ ໃນຄາວນີ້ປ່ຽນຊື່ ບໍລິເວນນາງຮອງແມ່ນ "ເມືອງນາງຮອງ" ມີຖານະແມ່ນ ເມືອງຈັດຕະວາ ຕັ້ງທີ່ວ່າການຢູ່ເມືອງບຸລີລຳ ແຕ່ກາຕຳແໜ່ງແມ່ນກາຜູ້ວ່າການນາງຮອງ ກະຊວງມະຫາດໄທຈຶງໄດ້ປະກາດປ່ຽນຊື່ເມືອງແມ່ນ "ເມືອງບຸລີລຳ" ແລະປ່ຽນກາຕຳແໜ່ງແມ່ນຜູ້ວ່າການເມືອງບຸລີລຳ ຕັ້ງແຕ່ວັນທີ່ 3 ສິງຫາ ພ.
ຈັງຫວັດບຸລີລຳ ແມ່ນຈັງຫວັດໃນພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຕອນລ່າງ ມີຈຳນວນປະຊາກອນຫຼາຍເປັນອັນດັບ 6 ແລະມີພື້ນທີ່ກວ້າງເປັນອັນດັບທີ່ 17 ຂອງປະເທດໄທ ໃນສະໄໝກ່ອນບຸລີລຳເຄີຍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງອານາຈັກໂຄດຕະບູນແລະອານາຈັກທະວາຣະວະດີເຄີຍເປັນເມືອງຂຶ້ນກັບເມືອງນະຄອນລາຊະສີມາ
1907 ກະຊວງມະຫາດໄທປັບປຸງຫົວເມືອງໃນພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ໃຫ້ມົນທົນນະຄອນລາຊະສີມາປະກອບດ້ວຍ 3 ເມືອງ 17 ອຳເພີ ຄືເມືອງນະຄອນລາຊະສີມາ 10 ອຳເພີ ເມືອງໄຊຍະພູມ 3 ອຳເພີ ແລະເມືອງບຸລີລຳ 4 ອຳເພີ ຄື
1933 ຂຶ້ນ ຍຸບມົນທົນນະຄອນລາຊະສີມາ ຈັດລະບຽບບໍລິຫານລາຊະການສ່ວນພາກພື້ນອອກເປັນຈັງຫວັດແລະອຳເພີ ເມືອງບຸລີລຳຈຶງມີຖານະແມ່ນ ຈັງຫວັດບຸລີລຳ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນເປັນຕົ້ນມາ
ທຸງພື້ນສີມ່ວງ-ແສດ ແບ່ງເຄິ່ງຕາມແນວຕັ້ງ ກາງທຸງມໍລະຕາເທບພະຍະດາຟ້ອນຮຳໜ້າປາສາດຫິນພະນົມຮຸ້ງ
ເຖິງສ່ວນໃຫຍ່ຈະເວົ້າກັນວ່າ ມາກາຣົງເປັນເຂົ້າໜົມສັນຊາດຝະລັ່ງ ກໍຍັງມີຂໍ້ຖົກຖຽງກັນຫຼາຍສາລານຸກົມອາຫານການກິນຊື່ລາຣຸສກັສທໍນໍມິກ ລະບຸວ່າ ມາກາຣົງນັ້ນມີມາຕັ້ງແຕ່ປີ ຄ.
791 ໃນຄອນແວນແຫ່ງໜຶ່ງໄກ້ກັບເມືອງກໍເມີລີ ຈັງຫວັດແອັງເດລົວ ບ້າງກໍສືບຄົ້ນປະຫວັດສາດຊາດຝະລັ່ງຍ້ອນກັບໄປເມື່ອປີ ຄ.
1533 ສະໄໝທີ່ກາເຕລີນາ ເດ ເມດີຊີ ອະພິເສກສົມລົດກັບພະເຈົ້າອັອງລີທີ່ 2 ແຫ່ງຝະລັ່ງ ນາງໄດ້ນຳເຊຟເຮັດເຂົ້າໜົມຊາວອິຕາລີກັບມາດ້ວຍ ໃນປີ ຄ.
1972 ຊ່ວງການປະຕິວັດຊາດຝະລັ່ງ ມີແມ່ຊີນິກາຍຄາທໍລິກສອງທ່ານເຊິ່ງຫຼົບໄພໄປຢູ່ທີ່ເມືອງນັອງຊີໄດ້ອົບເຂົ້າໜົມຄຸກກີ້ມາກາຣົງຂາຍເພື່ອຈະນຳເງິນມາຈ່າຍຄ່າບ້ານ ເຮັດໃຫ້ມາກາຣົງເປັນຮູ້ຈັກໂດຍທົ່ວ ມີຄົນຕັ້ງຊື່ໃຫ້ທັງສອງທ່ານວ່າ "ຊິສເຕີມາກາຣົງ" ເຊິ່ງໃນຊ່ວງທຳອິດນັ້ນ ມາກາຣົງເປັນເຂົ້າໜົມເປົ່າໆ ບໍ່ມີລົດຊາດຫຼືໄສ້ອີຫຍັງທີ່ພິເສດ
ມາກາຣົງ ແມ່ນເຂົ້າໜົມຫວານທີ່ໄດ້ຈາກການຜະສົມມາແຣງກັບໄຂ່ຂາວ, ນ້ຳຕານໄອຊິ້ງ, ນ້ຳຕານຊາຍຂາວ, ຜົງຖົ່ວອາມັງຫຼືຖົ່ວອາມັງປົ່ນ ແລະສີຜະສົມອາຫານ ມາກາຣົງຮູບຮ່າງເໝືອນແຊນວິດ ແມ່ນເຂົ້າຈີ່ສອງຊິ້ນປະກົບກັນ ມີສອດໄສ້ກົງກາງ ສ່ວນມັກຈະເປັນການັດ, ບັດເຕີຄີມ ຫຼືແຍມ ຄຳວ່າ ມາກາຣົງ ແຜງມາຈາກຄຳໃນ ມາແຣງແບບອິຕາລີ
ມາກາຣົງ ມີລັກສະນະຄ້າຍຄຸກກີ້ ລັກສະນະເດັ່ນຂອງມາກາຣົງຄື ຜິວດ້ານບົນຂອງເຂົ້າໜົມຈະຮຽບ ຂອບຮອບໆ ແມ່ນຮອຍຫຍັກ ແລະມີຖານຮຽບແບນ ເຂົ້າໜົມຈະນຸ້ມຊຸ້ມເລັກໜ້ອຍແລະລະລາຍໃນປາກ ມາກາຣົງມີຫຼາກຫຼາຍລົດຊາດ ຕັ້ງແຕ່ລົດດັ້ງເດີມ ໄປຈົນຮອດລົດໃໝ່ໆ
ສ່ວນໃນເມືອງມົງມໍລີຍົງ ມາກາຣົງເລື່ອງຊື່ຫຼາຍຂະໜາດມີການສ້າງພິພິດທະພັນໂດຍສະເພາະ ຍ້ອນກັບໄປໃນປີ ຄ.
1920 ທີ່ເມືອງນີ້ມີຮ້ານເບເກລີມາກາຣົງທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດຕັ້ງຢູ່ ຊື່ວ່າ ແມຊົງຣານູ-ເມຕີວີເຍ ມາກາຣົງຂອງມົງມໍລີຍົງນີ້ເປັນສູດດັ້ງເດີມທີ່ສືບທອດກັນມາກວ່າ 150 ປີແລ້ວ
ໃນຫຼາຍ ໆ ເມືອງຂອງຝະລັ່ງຕ່າງມີປະຫວັດທີ່ຫຼາກຫຼາຍແລະມີຄວາມເປັນມາຍາວນານຫຼາຍ ຢ່າງເຊັ່ນທີ່ແຄວ້ນລໍແລນມີຄວາມໂດດເດັ່ນຫຼາຍ , ພູມິພາກບາສ , ແຊັງເຕມີລີຍົງ, ອາມຽງ, ມົງມໍລີຍົງ, ເລີໂດລາ, ໂຊ , ຊາດ, ກໍເມີລີ, ຊົວເຍີດແລະແຊັງຄົວໃນເບີກັນດີ
ມາກາຣົງດາມຽງ ໃນອາມຽງ ມີຂະໜາດໜ້ອຍ ຮູບຮ່າງກົມແບບມາກາຣົງທົ່ວ ໆ ໄປ ເຮັດມາຈາກອາມັງ ເພສທ໌ , ໝາກໄມ້ແລະນ້ຳເຜິ່ງ ເຊິ່ງຄົ້ນພົບຄັ້ງທຳອິດໃນປີ ຄ.
ເກີດທີ່ແຂວງໄຊຍະບູລີ ປະເທດລາວ ມີຊື່ຫຼິ້ນວ່າ "ບຸນ" ເປັນເປັນນັກຟື້ນຟູແລະອະນຸລັກປ່າ, ນັກທຸລະກິດ, ນັກລົງທຶນ ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງມູນນິທິໂລກສີຂຽວ ທີ່ຟື້ນຟູແລະອະນຸລັກປ່າໄມ້ ໃນ ສປປ.
ນອກຈາກນີ້, ບຸນສົ່ງຍັງເປັນຄົນທີ່ໃຫ້ຄວາມຮູ້ທາງດ້ານການລົງທຶນ, ຂໍ້ຄິດການໃຊ້ຊີວິດ ແລະນານາສາລະ ທາງຊ່ອງຢູທູບ , ຕິກຕ໋ອກ ແລະ ເຟສບຸກ
ໃນປີ 1 ໃນຮົ້ວມະຫາວິທະຍາໄລ ບຸນສົ່ງ ເປັນນັກຮຽນຄົນໜຶ່ງທີ່ຖືວ່າມີການຮຽນດີ ແລະ ເປັນທີ່ຮັກແພງຂອງຄູອາຈານ ແຕ່ເມື່ອຂຶ້ນປີ 2 ລາວໄດ້ໄປອ່ານໜັງສືດ້ານການເງິນ-ການລົງທຶນ ທີ່ຊື່ວ່າ ພໍ່ລວຍສອນລູກ ເລີຍເຮັດໃຫ້ຄວາມຄິດລາວປ່ຽນຈາກໜ້າມືເປັນຫລັງມື ເບິ່ງໂລກບໍ່ເປັນຄືເກົ່າ ເປົ້າໝາຍໃນຊີວິດປ່ຽນ.
ຍ້ອນສະພາບຄອບທຸກຍາກຂາດເຂີນ ເມື່ອຮອດ ປໍ 5 ເຂົາໄດ້ບວດເປັນຈົວ ແລ້ວມາຮຽນຕໍ່ຢູ່ທີ່ໂຮງຮຽນມໍຕົ້ນສົງປາກລາຍ ໂດຍການການພັກອາໄສຢູ່ວັດສີສະຫວ່າງວົງ ເມືອງປາກລາຍ.
ໃນທີ່ນີ້, ລາວເລີ່ມຮູ້ໂລກຫຼາຍຂຶ້ນ, ເຄັ່ງຄັດໃນພຣະທັມວິໄນ ແລະທີ່ສຳຄັນກາຍເປັນນັກຮຽນເກັ່ງຂອງຫ້ອງ ເປັນຕົວແທນໄປສອບເສັງເສັງນັກຮຽນເກັ່ງທຸກປີ.
ຫລັງຈາກຈົບ ມໍ3 ຢູ່ປາກລາຍແລ້ວ, ໄດ້ຂຶ້ນມາຮຽນຕໍ່ຢູ່ວຽງຈັນ ໂດຍບໍ່ຮູ້ຈັກໃຜ?
ມາອາໄສຢູ່ວັດໜອງບົວທອງເໜືອ ໃນທີ່ນີ້, ລາວເລີ່ມຮັກການອ່ານ ຈາກການເປັນຈົວອຸປະຖາກ ພຣະອາຈານ ໄພວັນ ມາລາວົງ ຫຼື ທີ່ຄົນທົ່ວໄປຮູ້ຈັກ ນັກກະວີ ລາງວັນຊີໄຣ ລາງວັນແມ່ນ້ຳຂອງ ທີ່ອາຍຸນ້ອຍທີ່ສຸດໃນ ສປປ.
ບຸນສົ່ງ ເກີດແລະເຕີບໂຕໃນຄອບຄົວຊາວນາ ເປັນລູກກ່ໍ່າພ້າອາໄສຢູ່ນຳພໍ່ເຖົ້າແມ່ເຖົ້າ ພໍ່ແມ່ເຂົາເປັນຄົນຫູໜວກປາກກືກ.
ຊ່ວງທີ່ບຸນສົ່ງເກີດມາ ເຊິ່ງເປັນລູກຄົນທີ 3 ພໍດີພໍ່ແມ່ແຍກທາງກັນໄປເຮັດວຽກເປັນກຳມະກອນຢູ່ປະເທດໄທ ທາງພໍ່ ເອົາລູກຄົນກາງໄປນຳ .
ຫລັງຈາກຈົບຊັ້ນ ມໍ 5 ໄດ້ຕັດສິນໃຈລາສິກຂາອອກມາເປັນຄົນທຳມະດາ ໂດຍໄດ້ອາໄສຢູ່ນຳ ແມ່ປ້າ ດວງເດືອນ ບຸນຍາວົງ ນັກຂຽນລາງວັນຊີໄຣ ເຊິ່ງເປັນພັນລະຍາຂອງມື້ລາງ ອຸທິນ ບຸນຍາວົງ ແລະລູກສາວຂອງທ່ານ ມະຫາສິລາ ວິລະວົງ ນັກອັກສອນສາດຄົນທຳອິດຂອງລາວ.
ໃນປີ 2013 ພາຍຫລັງຮຽນຈົບຊັ້ນມັດທະຍົມ 7 ທ່າງ່ອນແລ້ວ, ຍ້ອນສາເຫດທີ່ໄດ້ໄປສົ່ງບົດຂຽນຢູ່ໜັງສືພິມວຽງຈັນໃໝ່ ໄດ້ຍິນລຸ້ນເອື້ອຍນັກຂ່າວວ່າ ໂຕເອງຮຽນຈົບສາຍພາສາລາວ-ວັນນະຄະດີ ລາວເລີຍຕັດສິນໃຈລົງຮຽນຢູ່ຄະນະອັກສອນສາດ ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ.
ໃນປີ 2011 ໄດ້ເຂົ້າສຶກສາຕໍ່ຊັ້ນ ມໍ 6 ຢູ່ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສົມບູນທ່າງ່ອນ ລາວເປັນນັກຮຽນຄົນໜຶ່ງທີ່ຖືວ່າຮຽນເກັ່ງ ທີ່ສຳຄັນຍັງມີປະຫວັດແສບ ຍ້ອນຕັ້ງຄຳຖາມກັບຄູອາຈານດ້ານຄະນິດສາດ ເລື່ອງການຮໍ່າຮຽນໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໄດ້ໃຊ້.
ເກດສະເລ່ຍການຮຽນເລີ່ມບໍ່ດີ ແລະນິດໄສກໍປ່ຽນໄປ ຍ້ອນເຫັນວ່າ ການຮຽນໃນຮົ້ວມະຫາວິທະຍາໄລ ມັນຄົນລະເລື່ອງກັບຊີວິດຈິງ ເອົາອິຫຍັງອອກໄປນຳໃຊ້ກໍບໍ່ໄດ້ ແລະ ມີແຕ່ທິດສະດີໃນປຶ້ມເທົ່ານັ້ນ.
ໃນສະໄໝທີ່ບຸນສົ່ງຍັງນ້ອຍ, ລາວເປັນຄົນຂີ້ອາຍ ແລະ ຢ້ານກົວໃນການເຂົ້າສັງຄົມ ຍ້ອນຖືກລ້ຽງດູສ່ວນໜຶ່ງມາຈາກລຸງປ້ານ້າອາ ແລະ ຄວາມຮຸນແຮງໃນຄອບຄົວ ແຖມຍັງຖືກເດັກນ້ອຍຄົນອື່ນລັງແກ.
ໃນທີ່ນີ້, ບຸນສົ່ງໄດ້ເປັນໜອນໜັງສື ຍ້ອນວ່າເປັນຄົນດູແລຢູ່ ຫໍສະໝຸດມະຫາສິລາ ວິລະວົງ ເຊິ່ງມີປຶ້ມອ່ານທຸກປະເພດ ພ້ອມນີ້, ຍັງໄດ້ຊ່ວຍວຽກບັນນາທິການ-ການພິມ ຂອງສຳນັກພິມດອກເກດ.
ບາງຊ່ວງເວລາ, ເປັນຕົວແທນຂອງຫ້ອງໄປສອບເສັງຖາມ-ຕອບ ວິທະຍາສາດຄວາມຮູ້ຮອບຕົວ ແລະ ເປັນຕົວແທນຂອງໂຮງຮຽນ ໄປສອບເສັງນັກຮຽນເກັ່ງ ລະດັບເມືອງໄຊທານີ.
ປີ 4 ສຸດທ້າຍ, ໄດ້ສ້າງວິລະກຳທີ່ສັ່ນສະເທືອນໃນຮົ້ວມະຫາວິທະຍາໄລ ດ້ວຍການຕັ້ງຄຳຖາມກັບຄູອາຈານ ແລະວິຈານການສຶກສາຜ່ານການຂຽນຂ່າວ.
ອ້າຍຄົນທີ 1 ຊື່ເປດ ຝາກໄວ້ນຳປູ່ຍ່າທາງບ້ານຫ້ວຍຕ່າງ ປັດຈຸບັນນີ້, ເຮັດວຽກເປັນກຳມະກອນຢູ່ແຂວງອຸດົມໄຊ ສ້າງຄອບຄົວແລ້ວ.
ຫຼັງຈາກສິ້ນສຸດສົງຄາມແລ້ວ ແຂວງຊຽງຂວາງ ຈຶ່ງໄດ້ຍ້າຍເມືອງເອກເກົ່າ ຄືເມືອງຄູນມາຕັ້ງເມືອງໃຫມ່ຂື້ນ ໃສ່ຊື່ວ່າ ເມືອງແປກ ຫຼື ທີ່ຮູ້ຈັກກັນຄືໂພນສະຫວັນ
ແຂວງຊຽງຂວາງຕັ້ງຢູ່ທາງພາກເໜືອຂອງປະເທດລາວ ມີພື້ນທີ່ເປັນລັກສະນະພູພຽງ ຢູ່ສູງກວ່າລະດັບນຳທະເລ ໑໒໐໐ ແມັດ ມີອາກາດໜາວເກືອບຕະຫລອດປີ.
ຍັງມີພູພຽງເມືອງພວນ ທີ່ອຸດົມສົມບູນ ເປັນພູພຽງທີ່ອ້ອມຮອບດ້ວຍພູສູງ ແລະ ຍັງມີພູເບ້ຍ ເຊ່ິງເປັນພູທີ່ສູງທີ່ສຸດໃນປະເທດລາວ ມີຄວາມສູງ 2820 ແມັດ.
ແຂວງຊຽງຂວາງ ເປັນແຂວງທີ່ອຸດົມສົມບູນໄປດ້ວຍ ຊັບໃນດິນສິນໃນນ້ຳແລະປ່າໄມ້ທີ່ອຸດົມສົມບູນ ມີແຫຼ່ງທ້ອງທ່ຽວຫຼາຍແຫ່ງທີ່ໜ້າສົນໃຈ ເຊັ່ນ ທົ່ງໄຫຫີນ ບໍ່ນ້ຳຮ້ອນ ນອກຈາກນັ້ນ ແຂວງຊຽງຂວາງຍັງແມ່ນໜຶ່ງໃນບັນດາແຂວງທີ່ບໍ່ມີພົມແດນຕິດກັບແມ່ນໍ້າຂອງ ແລະ ມີຊາຍແດນຕິດກັບປະເທດຫວຽດນາມທາງທິດຕາເວັນອອກ
ເຊັນເຊີ ແມ່ນ ທຣານສດູເຊີ ທີ່ປ່ຽນແປງສະພາວະທາງໄຟຟ້າຂອງຕົນເອງ ຫຼື ໃຫ້ສັນຍານ ໂດຍການໂຕ້ຕອບກັບ ສະພາວະແວດລ້ອມ
ສ່ວນປະກອບເອເລັກໂຕຣນິກ ແມ່ນ ເຄື່ອງອະໄຫຼ່ເອເລັກໂຕຣນິກ ທີ່ໂດຍທົ່ວໄປ ຈະມີ ສົ້ນຕໍ່ສອງສົ້ນຂຶ້ນໄປ.
ສ່ວນປະກອບເອເລັກໂຕຣນິກເຫຼົ່ານີ້ ມີໄວ້ເພື່ອຕໍ່ໃສ່ກັນ ໂດຍການຈອດ ຫຼື ສຽບ ເພື່ອສ້າງ ວົງຈອນເອເລັກໂຕຣນິກ ທີ່ສາມາດໃຊ້ເຮັດວຽກ ເພື່ອຈຸດປະສົງໃດໜຶ່ງ ເຊັ່ນ ແອັມ, ວິທະຍຸ ເປັນຕົ້ນ.
ສ່ວນປະກອບເອເລັກໂຕຣນິກ ມີທັງອັນທີ່ມີໂຄງສ້າງງ່າຍໆ ເຊັ່ນ ໂຕຕ້ານໄຟຟ້າ , ໂຕທ້ອນໄຟຟ້າ , ຕຣັງຊິສເຕີ , ໄດໂອດ ແລະອື່ນໆ ໄປຈົນຮອດ ທີ່ມີໂຄງສ້າງສັບສົນ ເຊັ່ນ ແອັມ, ແຖວໂຕຕ້ານໄຟຟ້າ.
ສະວິດ ແມ່ນ ອຸປະກອນເອເລັກໂຕຣນິກ ມີໄວ້ ເພື່ອ ຕັດ ແລະ ຕໍ່ ວົງຈອນເອເລັກໂຕຣນິກໃດໜຶ່ງ.
ຟິວ - ປ້ອງກັນການໄຫຼຂອງກະແສໄຟຟ້າເກີນກຳໜົດ ມີ ທັງແບບທີ່ໃຊ້ໄດ້ເທື່ອດຽວ ແລະ ຫຼາຍເທື່ອ
ສາຍຕໍ່ ແມ່ນ ອຸປະກອນເອເລັກໂຕຣນິກ ມີໄວ້ ເພື່ອຕໍ່ ສອງຫຼືຫຼາຍກວ່າ ອຸປະກອນເອເລັກໂຕຣນິກເຂົ້າໃສ່ກັນ.
ທຸກພາກສ່ວນເສດຖະກິດ ລ້ວນແຕ່ມີຄວາມສະເໝີພາບຕໍ່ໜ້າກົດໝາຍ ແລະ ເຄື່ອນໄຫວຕາມກົນໄກເສດຖະກິດຕະຫລາດ, ທັງແຂ່ງຂັນ ແລະ ຮ່ວມມືກັນ ຂະຫຍາຍການຜະລິດ, ທຸລະກິດພາຍ ໃຕ້ການດັດສົມຂອງລັດຕາມທິດສັງຄົມນິຍົມ.
ລັດສົ່ງເສີມການລົງທືນຂອງຕ່າງປະເທດຢູ່ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ, ສ້າງສີ່ງແວດລ້ວມອຳ ນວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ແກ່ການນຳເອົາທືນ, ເຕັກໂນໂລຢີ ແລະ ການຄູ້ມຄອງທີ່ກ້າວໜ້າ ເຂົ້າສູ່ຂະບວນການຜະລິດ, ທຸລະກິດ ແລະ ການບໍລິການ.
ຊັບສົມບັດ ແລະ ທືນທີ່ຖືກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍ ຂອງຜູ້ລົງທືນຢູ່ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວຈະບໍ່ຖຶກເກັບເກນ, ບໍ່ຖຶກຢຶດ ຫລື ໂອນເປັນຂອງລັດ.
ສຳລັບທີ່ດີນແມ່ນເປັນກຳມະສິດຂງວົງຄະນະຍາດແຫ່ງຊາດ, ລັດຮັບປະກັນ ສິດນຳໃຊ້, ສິດໂອນ ແລະ ສິດສຶບທອດຕາມກົດໝາຍ.
ລັດໃຫ້ຄວາມສຳຄັນແກ່ການພັດທນາເສດຖະກິດຕິດພັນກັບການພັດທະນາ ວັດທະນະທຳ - ສັງຄົມ ໂດຍໃຫ້ບູລິມະ ສິດແກ່ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ.
ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕາເວັນອອກຂອງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາ ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບເຂດຕ່າງໆ ຮຽງຕາມເຂັມໂມງ ດັງນີ້
ທິດເໜືອ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດພະຂະໂໜງແລະເຂດປະເວດ ມີຄອງບາງອໍ້ ຊອຍສຸຂຸມວິດ 101/1 ຊອຍວະຊິລະທຳສາທິດ 32 ຊອຍອຸດົມສຸກ 29 ຖະໜົນອຸດົມສຸກ ແລະຄອງເຄັດເປັນເສ້ນແບ່ງເຂດ
ທິດຕາເວັນອອກ ຕິດຕໍ່ກັບອຳເພີບາງພີ ມີຄອງສາຫຼ່າຍ ຄອງບາງນາ ແລະແນວແບ່ງເຂດການປົກຄອງລະຫວ່າງບາງກອກກັບຈັງຫວັດສະໝຸດປາການເປັນເສ້ນແບ່ງເຂດ
ທິດໃຕ້ ຕິດຕໍ່ກັບອຳເພີເມືອງສະໝຸດປາການ ມີແນວແບ່ງເຂດການປົກຄອງລະຫວ່າງບາງກອກກັບຈັງຫວັດສະໝຸດປາການ ແລະຊອຍສຸຂຸມວິດ 107 ເປັນເສ້ນແບ່ງເຂດ
ທິດຕາເວັນຕົກ ຕິດຕໍ່ກັຍອຳເພີພະປະແດງ ມີແນວກຶ່ງກາງແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາເປັນເສ້ນແບ່ງເຂດ
ພາຍຫຼັງໃນເຂດພະຂະໂໜງແລະເຂດອື່ນໆ ຂອງບາງກອກມີຄວາມຈະເລີນແລະມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນຂຶ້ນ ຈຳເປັນຕ້ອງຈັດຂະໜາດພື້ນທີ່ແລະຈຳນວນປະຊາກອນໃນເຂດຕ່າງໆ ໃຫ້ມີຄວາມເໝາະສົມໄກ້ຄຽງກັນ ເພື່ອໃຫ້ການປົກຄອງແລະການອຳນວຍການແກ່ປະຊາຊົນເປັນໄປຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ໃນວັນທີ່ 14 ຕຸລາ ຄ.
ທ້ອງທີ່ເຂດບາງນາໃນອະດີດມີຖານະແມ່ນ ຕຳບົນບາງນາ ແມ່ນເຂດການປົກຄອງຂອງອຳເພີພະຂະໂໜງ ຈັງຫວັດພະປະແດງ (ປ່ຽນຊື່ມາຈາກນະຄອນເຂື່ອນຂັນຕັ້ງແຕ່ປີຄ.
1927 ທາງລາຊະການໄດ້ພິຈາລະນາໂອນຕຳບົນບາງນາໄປຂຶ້ນກັບອຳເພີສະໝຸດປາການ ຈັງຫວັດສະໝຸດປາການແທນ ເພື່ອຄວາມສະດວກໃນການປົກຄອງ ແຕ່ໃນປີ ຄ.
1929 ກໍໂອນກັບມາເປັນເຂດການປົກຄອງຂອງອຳເພີພະຂະໂໜງ ອີກຄັ້ງໜຶ່ງ ເນື່ອງຈາກຕັ້ງຢູ່ໄກ້ກັນຫຼາຍກວ່າແລະປະຊາຊົນໄປຕິດຕໍ່ທຸລະການໄດ້ສະດວກກວ່າ
ຕໍ່ມາໃນທ້ອງທີ່ຕຳບົນບາງນາເລິ່ມສະພາບເປັນຊຸມຊົນ ຍ່ານການຄ້າ ອຸສາຫະກຳ ແລະບ່ອນພັກອາໄສໜາແໜ້ນຂຶ້ນ ໃນການຂະຫຍາຍເຂດເທດສະບານນະຄອນກຸງເທບຄັ້ງທີ 2 ເມື່ອ ຄ.
1955 ທາງລາຊະການຈຶງໂອນພື້ນທີ່ບາງສ່ວນຂອງຕຳບົນບາງນາເຂົ້າໄປໃນທ້ອງທີ່ດ້ວຍສ່ວນພື້ນທີ່ທີ່ຢູ່ນອກເຂດເທດສະບານນັ້ນໄດ້ກາຍເປັນທ້ອງທີ່ໃນເຂດສຸຂາພິບານປະເວດເຊິ່ງຈັດຕັ້ງເມື່ອປີ ຄ.
1971 ຈັງຫວັດພະນະຄອນຖືກເຂົ້າຮວມກັບຈັງຫວັດທົນບຸລີ ປ່ຽນຖານະແມ່ນນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີ ແລະໃນປີ ຄ.
1972 ຈຶງປ່ຽນແປງຖານະແມ່ນ ກຸງເທບມະຫານະຄອນ ເຊິ່ງໄດ້ຍົກເລີກການປົກຄອງແບບສຸຂາພິບານແລະເທດສະບານ ຮວມທັງປ່ຽນຄຳເອິ້ນເຂດການປົກຄອງໃໝ່ຈາກອຳເພີແລະຕຳບົນເປັນເຂດແລະແຂວງ
ຕາມລຳດັບ ຕຳບົນບາງນາຈຶງໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງຖານະແມ່ນ ແຂວງບາງນາ ຂຶ້ນກັບເຂດພະຂະໂໜງ
ເຂດບາງນາ ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດການປົກຄອງຂອງບາງກອກ ຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດບາງກອກໃຕ້ ສະພາບທົ່ວໄປເປັນເຂດຊຸມຊົນເມືອງໜາແໜ້ນປານກາງຜະສົມກັບຊຸມຊົນການກະເສດ
ໃນລາຊະສະໄໝພະບາດສົມເດັດພະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ພະອົງໄດ້ສະເດັດທອດພະເນດບໍລິເວນຄອງແສນແສບ ເຊິ່ງໃນຂະນະນັ້ນຍັງມີສະພາບເປັນທ້ອງນາຊານເມືອງ ມີບົວພັນໄທຂຶ້ນຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຈຶງໂປດໃຫ້ສ້າງສະບົວ 2 ສະ ແລະພະຕຳໜັກສຳລັບເປັນທີ່ປະທັບພັກຜ່ອນເຊິ່ງໃນປັດຈຸບັນເປັນວັງສະປະທຸມ
ແລະຕໍ່ມາໄດ້ໂປດໃຫ້ສ້າງວັດປະທຸມວະນາລາມ ຂຶ້ນເປັນພະອາລາມຫຼວງ ບໍລິເວນດັງກ່າວຈຶງມີຊື່ເອິ້ນວ່າ ປະທຸມວັນ
ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕາເວັນຕົກຂອງຝັ່ງພະນະຄອນມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບເຂດຕ່າງໆ ຮຽງຕາມເຂັມໂມງມີດັງນີ້
ທິດເໜືອ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດດຸສິດແລະເຂດລາຊະເທວີ ມີຄອງທະຫານາກແລະຄອງແສນແສບເປັນເສັ້ນແບ່ງເຂດ
ທິດຕາເວັນອອກ ຕິດຕໍ່ກັບເຂດວັດທະນາແລະເຂດຄອງເຕີຍ ມີແນວທາງລົດໄຟສາຍຊ່ອງນົນຊີເປັນເສັ້ນແບ່ງເຂດ
1914 ໂດຍໃຊ້ທີ່ວ່າການອຳເພີສາມແຍກ ເປັນທີ່ທຳການໃນຂັ້ນທຳອິດ ຈາກນັ້ນຈຶງຍ້າຍມາຕັ້ງຢູ່ທີ່ສີ່ແຍກປະທຸມວັນ ແລະໄດ້ຍ້າຍມາຢູ່ບ່ອນຕັ້ງປັດຈຸບັນໃນຊອຍຈຸລາລົງກອນ 5 ຖະໜົນພະຮາມທີ່ 4 ໃນປີ ຄ.
ເຂດປະທຸມວັນ ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດການປົກຄອງຂອງບາງກອກ ຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດບາງກອກໃຕ້ ເຊິ່ງຖືເປັນເຂດສູນກາງທຸລະກິດການຄ້າ ການບໍລິການ ການພະຍາບານ ວັດທະນະທຳ ການສຶກສາ ແລະການທູດ ເປັນເຂດນຶ່ງທີ່ມີບ່ອນຕັ້ງຢູ່ບໍລິເວນໃຈກາງທີ່ສຸດຂອງບາງກອກແລະທີ່ມີການຄົມມະນາຄົມຫຼາກຫຼາຍຊ່ອງທາງ
1972 ໄດ້ມີປະກາດຄະນະປະຕິວັດຈັດຕັ້ງບາງກອກຂຶ້ນແທນທີ່ນະຄອນຫຼວງກຸງເທບທົນບຸລີເຊິ່ງເກີດຈາກການຮວມກັນຂອງຈັງຫວັດພະນະຄອນແລະຈັງຫວັດທົນບຸລີ ອຳເພີປະທຸມວັນຈຶງໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງສະຖານະເປັນ ເຂດປະທຸມວັນ ບາງກອກ ສ່ວນຕຳບົນຕ່າງໆ ໃນທ້ອງທີ່ກໍມີຖານະເປັນແຂວງ
ຫົວລຳໂພງ ຕັ້ງຢູ່ໃນແຂວງຮອງເມືອງເປັນສະຖານີລົດໄຟກາງຂອງບາງກອກ ລົດໄຟຈະອອກຈາກສະຖານີນີ້ໄປສູ່ຈຸດໝາຍປາຍທາງທົ່ວປະເທດ
ການສັນຈອນທາງນ້ຳກໍຍັງມີຢູ່ ຄື ເຮືອດ່ວນທີ່ບໍລິການໃນຄອງແສນແສບ ເຊິ່ງເປັນຄອງແບ່ງເຂດປົກຄອງແບບແຄບໆ ທາງທິດເໜືອ
ນາງເອກຄູ່ກັບ ກຳທອນ ສຸວັນປິຍະສິຣິເລື່ອງທຳອິດໃນມາໂຄໂປໂລກັບຄຸບໄລຂ່ານ ເມື່ຶອ ຄ.
1964 ໄດ້ແກ່ ນັນທາເທວີ ເຊິ່ງຖືກນຳມາສ້າງໃໝ່ກັບລະຄອນທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມສູງສຸດຂອງສະຖານີຄື ຂຸນສຶກ ຂອງ ໄມ້ເມືອງເດີມ ແລະ ລູກທາດ ຂອງ ລະພີພອນ ເມື່ອຈັດຕັ້ງອາລີວັນກໍໄດ້ຊຸກຍູ້ສະນັບວະໜຸນດາງຮຸ່ງຫຼາຍຄວາມສາມາດຫຼາຍຄົນ ເຊັ່ນ ກະໜົກວັນ ດ່ານອຸດົມ,ສິຣິພອນ ວົງສະຫວັດ,ນັນທະວັນ ເມກໃຫຍ່ ຯລຯ ແລະຍັງສະແດງໃຫ້ຄະນະອື່ນດ້ວຍ
ສ.1974-1976 ຍ້າຍສະຖານີໄປຢູ່ທີ່ບາງລຳພູ) ເຊັ່ນແມ່ມ່າຍ, ເຈົ້າຍິງແສນຫວີ, ສາບສະຫວາດ, ນ້ຳເຊາະຊາຍ, ເມຍຫຼວງ, ຄົມພະຍາບາດ, ບັນໄດເມກ, ພົມພະຍົດ, ອຸບັດຕິເຫດ, ຫຼານສາວຄຸນຍິງ, ອີສາ, ເມືອງແກ້ວ, ທຳໄມ ແລະເຄື່ອງແບບສີຂາວ ເປັນຕົ້ນ
ເຮັດດາລາລຸ້ນໃໝ່ແຈ້ງເກີດອີກຫຼາຍຄົນ ເຊັ່ນ ລັດຊະນູ ບຸນຊູດວງ, ເດືອນເຕັມ ສາລິຕຸນ, ອຸທຸມພອນ ສິລາພັນ, ລິນດາ ຄ້າທັນຈະເລີນ, ນວນປາງ ຕີຊິດ, ການຈະນາ ຈິນດາວັດ, ວຸດ-ສິຣິວັດ ຄົງຄາເຂດ, ອະນຸສອນ ເດຊະປັນຍາ, ປັດຍາ ອັກຄະພົນ ແລະອັດສະວິນ ລັດຕະນະປະຊາ ຜົນງານເດັ່ນຊ່ວງນີ້ໄດ້ແກ່
ຄຸ້ມຜາຄຳ, ສະຫວັນບ່ຽງ, ໃຄກຳໜົດ, ແມ່ມ່າຍ , ຫຼານສາວຄຸນຍິງ , ກຸຫຼາບໄຣ້ໜາມ, ສາມອະນົງ, ຫຼົງ, ຊະລາໄລ, ສາວແກ່, ອີສາ , ປະທີບອະທິດຖານ, ຂະມິ້ນກັບປູນ ຯລຯ
ຜູ້ປະກາດປະຈຳສະຖານີວິທະຍຸ ,ນັກຈັດລາຍການວິທະຍຸເພງໄທສາກົນ ເພງພາຝັນ, ພິທີກອນລາຍການຕອບປັນຫາໃນຫ້ອງສົ່ງ ສະຖານີວິທະຍຸກະຈາຍສຽງ ທ.
ຜູ້ຈັດ ຄອນເສີດ 80 ປີ ອາລີ ນັກດົນຕີ ກັບຕຳນານເພງຮັກ.ວັງບາງຂຸນພົມ ນະ ໂຮງລະຄອນແຫ່ງຊາດ ຄ.
ພິທີກອນຮ່ວມກັບ ສິຣິພອນ ວົງສະຫວັດໃນ ນະ ຫໍປະຊຸມໃຫຍ່ ກົມປະຊາສັມພັນ ປາຍເດືອນກັນຍາ ຄ.
ຜູ້ຈັດການສະແດງບົນເວທີເນື່ອງໃນໂອກາດ 100 ປີຊາດຕະການ ອາຈານ ຈຳນົງ ລັງສິກຸນ ຜູ້ບຸກເບີກໂທລະພາບໄທ ນະ ໂຮງລະຄອນແຫ່ງຊາດ ຄ.
ເລິ່ມຮວມຜົນງານຄູເພງທີເຄີຍອອກອາກາດໂດຍຊາວຄະນະນັກສະແດງຊ່ອງ 4 ບັນທຶກແຜ່ນສຽງລອງຫຼີ້ນ ກາໄທທີວີຊ່ອງ 4 ຮວມ 5 ຊຸດ 60 ເພງ ຮາວ ຄ.
1962 ເຊິ່ງເປັນຄວາມແປກໃໝ່ຄັ້ງທຳອິດໃນວົງການເພງໄທສາກົນ ຮ່ວມກັບນັກຮ້ອງ ສະວະລີ ຜະກາພັນ, ຊະລິນ ນັນທະນາຄອນ, ຈິນຕະນາ ສຸກສະຖິດ, ມ.
ສິມະສະຖຽນ ແລະມະນັດ ຮາມໂຍທິນ ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຈາກນັກຈັດລາຍການເພງແລະຜູ້ຟັງເປັນຢ່າງຍິ່ງ ແລະຍັງມີບໍລິສັດຜະລິດຊີດີເພງພິມຈຳໜ່າຍຈົນທຸກວັນນີ້
ຝຶກຮຳກັບທ່ານຜູ້ຍິງແຜ້ວ ສະໜິດວົງ ເສນີເພື່ອຮັບບົດໃນລະຄອນພັນທາງແລະຍັງເປັນນາງເອກຫຼາກຫຼາຍແນວ ຕັ້ງແຕ່ ຄ.
1956 ເປັນຕົ້ນມາ ເຊັ່ນ ງິ້ວໄທ ສາມກົ໊ກ ຕອນ"ຕັ໋ງໂຕ໊ະຫຼົງກົນຕຽວສ້ຽນ",ກາກີ,ນຸດສະລາ,ນິດ, ສອນອະນົງ, ນັນທາເທວີ ພະເອກລຸ້ນທຳອິດທີ່ສະແດງຄູ່ກັນໄດ້ແກ່ ມ.
ຖະໜັດສີ ສະຫວັດດິວັດ ,ລາຄົບ ໂພທິເວດ,ໂຊດ ສະໂມສອນ,ປະກອບ ໄຊພິພັດ,ສະອາດ ປ່ຽມພົງສານ,ອາຄົມ ມົກກະລານົນ,ອາດຸນ ອາດຸນຍະລັດ ແລະອະດີດດາລາລະຄອນເວທີ ສະຫຼອງ ສິມະສະຖຽນ
1932 ແມ່ນຜູ້ປະກາດຂ່າວ/ຈັດລາຍການວິທະຍຸ-ໂທລະພາບ ພິທີກອນ ນັກສະແດງ ນັກຮ້ອງ ນັກພາກຊາວໄທແລະແມ່ນຜູ້ຈັດລະຄອນຄະນະ "ອາລີວັນ" ຂອງບໍລິສັດໄທໂທລະທັດ ແລະລະຄອນດັງອີກຈຳນວນຫຼາຍໃນນາມທີວີ ຊ່ອງ 9 ອສມທ.
ແມ່ນອະດີດເຈົ້າຂອງຮາງວັນຜູ້ປະກາດຍິງຍອດຍ່ຽມຄົນດຽວຂອງເອເຊຍຈາກສະຖາບັນທີ່ແອສະປາຍ ເມື່ອ ຄ.
ປາກົດຄົນທຳອິດໃນວັນເລິ່ມອອກອາກາດເປີດສະຖານີໄທທີວີຊ່ອງ 4 ບາງຂຸນພົມ ເມື່ອວັນທີ່ 24 ມິຖຸນາ ຄ.
1955 ໃນຊຸດຕົວພະຮຳເພງຕົນບໍລະເພດ ສັບດາຕໍ່ມາ ພິໄຊ ວາດສະໜາສົ່ງ ຄັດເລືອກໃຫ້ປົກນິດຕະຍະສານເສລີພາບ ຂອງສຳນັກຂ່າວສານອາເມລິກັນ ເຊິ່ງຂໍຖ່າຍຮູບດາລາທີວີແຫ່ງທຳອິດຂອງໄທເຜີຍແພ່ທົ່ວໂລກຕາມດ້ວຍ ປົກນິດຕະຍະສານສະຕີສານ
1932 ທີ່ສະໝຸດສົງຄາມ ປະເທດສະຫຍາມ ບິດາເປັນຫົວໜ້າວົງດົນຕີທີ່ມີຊື່ສຽງໃນຍ່ານນັ້ນ ໄດ້ຮັບພະລາຊະທານນາມສະກຸນ "ນັກດົນຕີ" ຈາກກົມມະຫຼວງຊຸມພອນເຂດອຸດົມສັກ ຈົບການສຶກສາຈາກໂຮງຮຽນເຂມະສິຣິອະນຸສອນ ແລ້ວເຂົ້າໂຮງຮຽນການເຮືອນວິສຸດທິຄາມ ກ່ອນສະມັກເຮັດງານໂທລະພາບໄທທີວີຊ່ອງ 4 ບາງຂຸນພົມ
ເດືຶອນຫ້າສັງຂານຂຶ້ນ ຣະດູປີຟ້າໃຫມ່ ເປັນຫຍັງບຸນປີໃໝ່ລາວ ຂອງເຮົາຈິ່ງຈັດຂຶ້ນເດືອນຫ້າ ແທນທີ່ຈະເປັນເດືອນໜຶ່ງຂອງສາກົນ?
ຄຳຖາມຄຳນີ້ຈະໄດ້ຍິນຢູ່ເລື້ອຍ ຈາກປາກຂອງຄົນຕ່າງຊາດທີ່ມີຄວາມສົນໃຈ ໃນປະເພນີວັດທະນະທັມຂອງລາວເຮົາ.
ວັນປີໃໝ່ ຄືສັງຂານຂຶ້ນ ກໍບໍ່ໄດ້ກົງກັບວັນຄ່ຳໜຶ່ງ ອັນເປັນວັນຕັ້ງຕົ້ນ ຂອງເດືອນນັ້ນເລີຍ ແຕ່ຕົກໃສ່ມື້ເດືອນຫ້າ ຂຶ້ນ 6 ຄ່ໍາ ໄປຫາເດືອນຫົກຂຶ້ນ 5 ຄ່ໍາໃນຣະຍະ ໜຶ່ງເດືອນນັ້ນເປັນວັນຂຶ້ນປີໃໝ່ ຈະຖືກວັນໃດກໍແລ້ວແຕ່ ວັນຄຳນວນເລກ ແຕ່ບໍ່ກາຍຫຼືຫຼຸດໜຶ່ງເດືອນນີ້.
ຕາມທີ່ທ່ານ ອາຈານ ມະຫາ ສີລາວິຣະວົງສ໌ ໄດ້ຂຽນໄວ້ໃນຮີດສິບສອງ ສະບັບວິຈານ ວັນຂຶ້ນປີໃໝ່ແທ້ໆ ຂອງລາວເຮົາແຕ່ດັ້ງເດີມນັ້ນ ຕົກຢູ່ໃນເດືອນອ້າຍ ຄືເດືອນທີ 1 ຫຼືຶເດືອນກົກ ຂຶ້ນຄ່ຳໜຶ່ງ ເດືຶອນອ້າຍກໍ່ເປັນເດືອນທີ 1 ຂອງປີ ຊື່ເດືອນຊື່ປີ ຊື່ວັນຂອງລາວແຕ່ກ່ອນບໍ່ຄືດຽວນີ້ ຄືວັນມີຢູ່ 10 ວັນແຕ່ເຮົາຮຽກວ່າ ແມ່ມື້ດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:
ມື້ກາບ, ມື້ຮັບ, ມື້ຮວາຍ, ມື້ເມິ່ງ, ມື້ເປິກ, ມື້ກັດ, ມື້ກົດ, ມື້ຮ້ວງ, ມື້ເຕົ່າ, ມື້ກ່າ.
ຕາມຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ ແຕ່ດຶກດຳບັນແລ້ວ ລາວເຮົາບໍໄດ້ຕັ້ງຖິ່ນຖານ ຢູ່ບ່ອນເມືອງລາວເຮົາປະຈຸບັນນີ້ ເຮົາໄດ້ມີພູມຖິ່ນຖານເດີມ ຢູ່ໃນເຂດແດນຂອງຈີນ ຕໍ່ມາເຮົາໄດ້ອົບພະຍົບ ລົງມາຕັ້ງຖິ່ນຖານໃໝ່ ໃນດິນແດນສຸວັນນະພູມນີ້.
ເມື່ອເຮົາລົງມາຢູ່ໃນດິນແດນ ສຸວັນນະພູມ ເຮົາຈິ່ງໄດ້ນຳເອົາວັດທະນະທຳຂອງພວກມອນ ພະມ້າ ແລະຂະເມນ ມາໃຊ້ ຊື່ຂອງວັນເດືອນປີ ແລະ ສັກກະຣາຊ ກໍເອົາຂອງເຂົາ ຈົນຕະຫຼອດ ເດືອນປີໃໝ່ກໍຄືກັນ ດັ່ງນັ້ນ ວັນປີໃໝ່ຂອງລາວເຮົາ ຈຶ່ງຕົກມາໃນເດືອນ 5 ແຕ່ອອກໃໝ່ 6 ຄ່ຳໄປເຖິງເດືອນ 6 ຂຶ້ນ 5ຄ່ຳ ຕາມແບບພະມ້າ ແລະມອນຊຶ່ງພວກນີ້ກໍໄດ້ມາຈາກ ຊາວອິນເດຍບູຮານ ອີກຕໍ່ໜຶ່ງ.
ໃນເລື່ອງນີ້ມີຄຳອະທິບາຍໄວ້ວ່າ ຣະຍະເວລາກາງເວັນ ກັບກາງຄືນມີທໍ່ກັນນັ້ນ ມີຢູ່ 2 ຣະຍະຄື ຣະຍະເດືອນ5 ກັບເດືອນ 11 ໃນຣະຍະ ສອງເດືອນນີ້ ເວລາກາງຄືນກັບກາງເວັນ ມີ 12 ຊົ່ວໂມງທໍ່ກັນ ນັບແຕ່ເດືອນເມສາໄປ ເວລາກາງເວັນຈະຍາວຂຶ້ນສະເໝີ ຈົນເຖິງເດືອນ 8 ເປັນເວລາກາງເວັນຍາວທີ່ສຸດ ຄືມີ 14 ຊົ່ວໂມງ ກັບອີກ 14 ນາທີ.
ວັນຄົບຮອບ 360 ອົງສານີ້ ແລະ ເປັນວັນສັງຂານຂຶ້ນ ຂີດຂັ້ນເໝືອນຈຸດ ຣະຫວ່າງກາງ ຂອງ 360 ອົງສາ ກັບ 1 ອົງສາ ຈັດໃຫ້ເປັນວັນເນົາ ສະນັ້ນ ໃນປະຕິທິນລາວ ເພິ່ນຈິ່ງບອກວັນທັງສາມ ນີ້ໄວ້ທຸກໆປີວ່າ.
ວັນເນົາ (ຈຸດກາງຣະຫວ່າງ 360 ອົງສາ ກັບ 1 ອົງສາ ຄືວັນຂຶ້ນຣະຫວ່າງປີເກົ່າກັບປີໃໝ່) ກົງກັບວັນທີທໍ່ນັ້ນໆ ສ່ວນຫລາຍຈະແມ່ນວັນທີ 14 ແລະວັນເນົາບາງປີກໍມີສອງມື້ ຍ້ອນວ່າອົງສາຄາບກ່ຽວກັນ ຣະຫວ່າງສອງມື້.
ຜູ້ເຖົ້າເຂົ້າວັດຟັງທັມ ການຫົດສົງຜູ້ເຖົ້າ ຜູ້ແກ່ ແລະພຣະສົງອົງຄະເຈົ້າ ແລະ ພຣະພຸດທະຮູບ.
ກ່ຽວກັບການສູດມຸງຄຸນ ຢູ່ທີ່ວັດບາງບ່ອນ ກໍສູດສາມມື້ນັບຕັ້ງແຕ່ວັນສັງຂານລວ່ງ ວັນເນົາ ແລະວັນຂຶ້ນປີໃໝ່ ແລະມື້ຕໍ່ໄປຫຼືມື້ທີ່ສີ່ເປັນມື້ຕັກບາດກໍມີ.
ໃນພິທີອັນປະເສີດນີ້ ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ທອງສິງ ທຳມະວົງ ໄດ້ໃຫ້ກຽດປະດັບນາມະຍົດສິລະປິນແຫ່ງຊາດ ຈຳນວນ 62 ທ່ານ ແລະ ສິລະປິນດີເດັ່ນໃຫ້ແກ່ 87 ທ່ານ ທີ່ມີຜົນງານໂດດເດັ່ນ ຕະຫຼອດໄລຍະທີ່ຜ່ານມາ ໃນ 3 ສາຂາ ຄື: ສາຂາວັນນະກຳ, ສາຂາວິຈິດສິນ ແລະ ສິລະປະການສະແດງ.
ພິທີປະດັບ ນາມະຍົດສິລະປິນແຫ່ງຊາດ ແລະ ສິລະປິນດີເດັ່ນ ຄັ້ງປະຫວັດສາດ ຂອງລາວ ໄດ້ມີຂຶ້ນໃນຕອນເຊົ້າມື້ນີ້ 25 ພຶດສະພາ 2011 ທີ່ຫໍວັດທະນະທຳແຫ່ງຊາດ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ.
2011 ພະຍາຍຸດທິດຖິລະເຈິ່ງເອົາໃຈອອກຫ່າງຈາກສົມເດັດພະບໍລົມໄຕໂລກະນາດ ໄປຂຶ້ນກັບພະຍາຕິໂລກະລາດ ກະສັດລ້ານນາໃນຂະນະນັ້ນເຫດການນີ້ສົ່ງຜົນໃຫ້ເກີດການສະເຫຼີມພະນາມກະສັດລ້ານນາ ຈາກພະຍາ ເປັນ ພະເຈົ້າ ເພື່ອໃຫ້ສະເໝີສັກນຳກຸງສີອະຍຸທະຍາ ພະນາມພະຍາຕິໂລກະລາດ ເຈິ່ງໄດ້ຮັບການສະເຫຼີມແມ່ນພະເຈົ້າຕິໂລກະລາດ
ອານາຈັກສຸໂຂໄທ ​ ຫຼື ລັດສຸໂຂໄທ ​ ແມ່ນອານາຈັກ ຫຼືລັດໃນອະດີດທີ່ເຄີຍຕັ້ງຢູ່ປະເທດໄທປັດຈຸບັນ.
ຕັ້ງຢູ່ເທິງທີ່ທົ່ງພຽງແມ່ນ້ຳຍົມ ແມ່ນຊຸມຊົນບູຮານມາຕັ້ງແຕ່ຍຸກເຫຼັກຕອນປາຍ ຈົນຮອດສະຖາປະນາຂຶ້ນຮາວພຸດທະສະຕະວັດທີ 18
ອານາຈັກສຸໂຂໄທ ຕັ້ງຢູ່ເທິງເສ້ນທາງການຄ້າຜ່ານແຫຼມລະຫວ່າງອ່າວເມາະຕະມະ ແລະທີ່ຮາບລຸ່ມແມ່ນ້ຳໂຂງຕອນກາງ ມີອານາເຂດດັ່ງນີ້
ດ້ວຍຄວາມທີ່ເປັນຄົນລະປະເທດມາກ່ອນ ແລະສົງຄາມຢູ່ນຳກັນ ຊາວບ້ານລະຫວ່າງສຸໂຂໄທແລະອະຍຸດທະຍາ ເຈິ່ງບໍ່ໄດ້ປອງດອງເປັນນ້ຳໜຶ່ງໃຈດຽວກັນ ເຈິ່ງຕ້ອງແຍກປົກຄອງ ໂດຍພະມະຫາກະສັດອະຍຸທະຍາ ຈະຊົງສະຖາປະນາພະລາຊະໂອລົດຫຼືພະອະນຸຊາ ຫຼືພະຍາດ ອັນມີເຊື້ອສາຍສຸໂຂໄທ ປົກຄອງພິສະນຸໂລກໃນຖານະລາຊະທານີຝ່າຍເໜືອແລະຄວບຄຸມຫົວເມືອງທັງໝົດ
ລາຍຊື່ຂອງມິສເຕີໄທແລນໃນການເປັນຕົວແທນເຂົ້າປະກວດ ມິສເຕີໂວຣ໌ວ, ມິສເຕີອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ, ແມນຮັນອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ, ມິສເຕີໂກລໂບ້ວ, ມິສເຕີຊຸປຣາເນຊັນແນລ, ມິສເຕີໂມເດວອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ, ມິສເຕີຍູນິເວີແຊລແອມບາດຊາເດີ, ແມນຢູນີເວີສໂມເດວ ແລະເວທີນານາຊາດອື່ນໆ
1915 ໄດ້ມີປະກາດກະຊວງນະຄອນບານກຳໜົດເຂດການປົກຄອງໃນກຸງເທບພະມະຫານະຄອນ ຂຶ້ນໃໝ່ ແລະກຳໜົດໃຫ້ອຳເພີບາງຊື່ຮວມຢູ່ໃນທ້ອງທີ່ຈັງຫວັດພະນະຄອນຕະຫຼອດເວລາທີ່ຜ່ານມາ ໃນເຂດຈັງຫວັດພະນະຄອນໄດ້ມີການປັບປຸງເຂດການປົກຄອງໃໝ່ຫຼາຍຄັ້ງ ຕຳບົນໃນອຳເພີບາງຊື່ຫຼາຍຕຳບົນຖືກຍຸບຮວມກັບຕຳບົນອື່ນຫຼືບໍ່ກໍຖືກໂອນຂຶ້ນໄປກັບອຳເພີຂ້າງຄຽງ ເຮັດໃຫ້ອຳເພີນີ້ມີຂະໜາດລົດລົງ ໃນປີ ຄ.
1927 ທ້ອງທີ່ອຳເພີບາງຊື່ເຫຼືອພຽງຕຳບົນບາງຊື່ ບາງຊ້ອນ ລາດຍາວ ສາມເສນຍອກ ສາມເສນໃນ ແລະບາງກະບືເທົ່ານັ້ນໃນທີ່ສຸດເມື່ອປີ ຄ.
1938 (ລາຊະສະໄໝພະບາດສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວອານັນທະມະຫິດົນ ທາງລາຊະການມີຄຳສັ່ງໃຫ້ຮວມອຳເພີທີ່ມີປະຊາກອນແລະປະລິມານວຽກບໍ່ຫຼາຍເຂົ້ານຳກັນ ອຳເພີບາງຊື່ຈຶງຖືກຍຸບເລີກເຫຼືອພຽງຊື່ ຕຳບົນບາງຊື່ ແມ່ນເຂດການປົກຄອງຍ່ອຍຂອງອຳເພີດຸສິດນັບແຕ່ນັ້ນ
ອຳເພີບາງຊື່ ໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງຂຶ້ນເປັນອຳເພີຊັ້ນນອກອຳເພີໜຶ່ງໃນມົນທົນກຸງເທບ ໂດຍຂຶ້ນກົງຕໍ່ກະຊວງນະຄອນບານເມື່ອປີ ຄ.
ຄອບຄຸມໄປເຖິງພື້ນທີ່ບາງສ່ວນຂອງເຂດບາງພັດ ເຂດດຸສິດ ເຂດພະຍາໄທ ເຂດລາຊະເທວີ ເຂດດິນແດງ ເຂດຫ້ວຍຂວາງ ເຂດຈະຕຸຈັກ ແລະອຳເພີນົນທະບຸລີໃນປະຈຸບັນ)
ພາຍຫຼັງເຂດດຸສິດມີຄວາມຈະເລີນແລະມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນຂຶ້ນ ທ້ອງທີ່ບາງແຫ່ງໂດຍສະເພາະແຂວງບາງຊື່ ຍັງຢູ່ໄກຈາກສຳນັກງານເຂດຫຼາຍ ດັງນັ້ນເພື່ອໃຫ້ໜ່ວຍງານລາຊະການສາມາດດູແລໄດ້ຢ່າງທົ່ວເຖິງແລະສະດວກຮວດເຮັວ ໃນຂັ້ນທຳອິດບາງກອກຈຶງໄດ້ຕັ້ງສຳນັກງານເຂດດຸສິດ ສາຂາ 1 ຮັບຜິດຊອບພື້ນທີ່ແຂວງບາງຊື່ເມື່ອປີ ຄ.