polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Энциклопедиянын мазмунун камтыган 3 миңден ашуун термин сөздөр, түшүнүктөр мурда басылып чыккан, ошондой эле КРУИАнын кол жазмалар фондунда сакталып турган эпостун бардык варианттарынан тандалып алынган.
“Манас” эпосу боюча жазып алган материалдары, “Семетей” эпосунун Тыныбектин айтуусу боюнча басылып чыккан үзүндүсү, 40-жылдарда “Манас” серияларында жарыяланган эпостун айрым бир эпизоддору, эпостун үч бөлүмүн камтыган курама варианты, С. Орозбаковдун 4, С. Каралаевдин 5 китептен турган варианттары кирет.
Окуяларга көп катышып, алардын жүрүшүндө активдүү роль ойногон Манас, Бакай, Кошой, Алмамбет, Семетей, Сейтек, Каныкей, Айчүрөк, Коңурбай, Жолой жана башка башкы каармандардын ар бирин сыпаттаган көлөмдүү макалалар менен бирге эле, окуяларда аты гана эскерилген же бир гана эпизоддо катышкан кейипкерлерге берилген чакан шилтеме маалыматтарга чейинки материалдар менен окурмандар “Манас” үчилтигинде катышкан, сөз болгон, аты эскерилген ар бир кейипкер каарман жөнүндө кабар алуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болот.
Элге кеңири болгон улуу жомокчулардан тартып, аты, атагы бир айылдын чөйрөсү менен чектелген эпос айтуучуларга чейинки ар бир инсан,алардын варианттары, манасчылык өнөрү, жеке табылгалары менен салттык көрүнүштөрдү өздөштүрүү жана пайдалануу чеберчилиги, аткарган вариантындагы сюжеттик нук, салттык өзөк сыяктуу орчундуу маселелер боюнча кыскача маалыматтар, ошондой эле эпостун тексттери качан, ким тарабынан жазылып алынганы, ал материалдардын кийинки тагдыры, кайда сакталганы, көлөмү жана башка маалымат-кабарлар берилген.
Бул топтогу макалалар “Манас” эпосуна кызыккан ар бир окурман үчүн гана эмес, кыргыздардын улуу мурасына тиешелүү көптөгөн илимий проблемалар боюнча пикир айтууга далалаттанган иликтөөчү окумуштууларга да кыйла кызыктуу маалыматтар, фактылар табылат.
Айрыкча баатырдык эпос, вариант, генеологиялык циклдешүү мыйзамы, ошондой эле кыргыз жомогуна тиешелүү өзгө-чөлүктөр жөнүндөгү көлөмдүү, жалпылоочулук мүнөздөгү ойлорду камтыган макалалар эпос күйөрмандары үчүн да, аны үйрөнүүгө далалаттанып кызыккандар үчүн да орчундуу мааниге ээ.
Белгилүү фольклорист Закировдун “Кыргыз элинин макал-лакаптары” деген монографиясында макал-лакаптардын классификациясы, негизги идеясы, тематикасы, көркөмдүк өзгөчөлүгү, поэтикасы кеңири изилдөөгө алынган.
"Кожожаш” эпосунун кээ бир маселелери” , “Эр Төштүк” эпосунун варианттары жана идеялык көркөмдүк өзгөчөлүктөрү” , “Кыргыздын элдик лирикаларынын жанрдык өзгөчөлүктөрү” , “Эл чыгармачылыгы – эл кенчи” , “Кыргыз санжырасы” деген илимий эмгектери жарык көргөн.
Элдик оозеки чыгармачылыктын бардык жанрларынын тарыхы жана акындар чыгармачылыгы боюнча жазылган фундеманталдуу эмгек катары бул очерктер бүгүнкү күнгө чейин окумуштуулар, мугалимдер, студент-аспиранттар пайдаланып келген бирден бир негизги эмгек болуп саналат.
баштап, өмүрүнүн акырына чейин КМУнун кыргыз филология факультетинде иштеп, “Кыргыз элдик оозеки чыгармачылыгы”, “Кыргыз акындар чыгармачылыгынын теориясы” боюнча илимий жана теориялык жактан терең иштеген лекцияларын окуган.
Ошондой эле кыргыз фольклористикасынын түрдүү проблемалары боюнча акындар чыгармачылыгы, лирикалык жанр, эпикалык жанр, тарых, санжыра, элдик баатырлар баяны боюнча 100дөн ашуун илиьий макалалары мезгилдүү басма сөз беттеринде жарыяланган.
Авангардизм көркөмдүк салттардан кол үзүү жана чыгармачылыктын принципиалдуу жаңы формаларын иштеп чыгуу максатында эксперимент жүргүзүүнүн зарылдыгын жарыялаган 20-кылымдын адабияты менен искусствосундагы багыттардын жыйындысы.
Ар кайсы тарыхый этаптарда биринчи жол баштоочулардан болуп, бири-бирине алмашып төмөнкүдөй авангарддык багыттар чыгып турган: кубизм, футуризм, экспрессионизм, абстракционизм; 1920-30-ж.
Көркөм процесстердин кескин тез өнүгүшү менен белгиленген көп факторлордун, анын ичинен батыш өлкөлөрүнө таандык адаттан тыш көркөм турмушту уюштуруудагы жаңы ыкма көркөм рыноктун таасири астында калыптанды.
Адин принциптүү антитрадиционализми , анын сулуулуктун жана көркөм сүрөттөөнүн классикалык нормаларынан баш тартышы болуп көрбөгөндөй формалдуу жаңычылдыкка багыт алуусуна же өздүк көркөм искусствонун эң төмөнкү формаларына, примитивдүүлүгүнө байланышкан.
Муну менен авангардизмдин программалуулугу манифесттерди түзүү жана жарыкка чыгаруу, ар дайым келечекке умтулуу, чыгармачылыктын бардык түрүндөгү «долбоорлуулук», көркөм искусство каражаттары менен ишке ашырылуучу алдын ала айтуу жана турмуш өзөгүн куруу жөндөмү менен шартталган.
Көркөм искусство менен реалдуу турмуштун ортосундагы чектердин жоюлушу же буга чейин көркөм искусство менен сыйышпайт деп эсептелген тармакка кийлигишүү авангардизм үчүн мүнөздүү формалар, коллаж, редимейд, инсталляция, энвайронментте ачык көрүнөт, аларда адамды курчап турган айлана-чөйрөгө тикелей кошулган көркөм искусствонун «ачык» чыгармалар программасы ишке ашырылат.
1960-жылдан баштап авангардизм сүрөтчүлөрү көрүүчүнүн кабыл алуусунда болуп жаткан ой трансформацияларын же чыныгы кыймылды пайдалана башташты , көркөм искусствонун чөйрөгө кирип келиши, аны өз мыйзамына ылайык өзгөртүүсү авангардизм сүрөтчүлөрүнүн чыгармачылыктын аралаш формаларында (монументалдык живопись, монументалдык скульпторлук, дизайн, бакча-парктык көркөм искусство, интерьерди жасалгалоо, сценография, витраж, керамика, килем жана башка) да алардын активдүүлүгүн жөнгө салды.
Авангардизм ыкмалары, анын багыттары көз караштын көркөм чыгармачылыкка болгон максаттарынан (мисалы, практикалык, таанып билүүчү, аң-сезимдүү жасалгалык жана башка) бошотулган аракеттен, ал эми көркөм объектиге көнүп калган функция, байланыш, ассоциациялардан бөлөк турган предметтей кароосу менен түшүндүрүлөт.
Авангардизм 20-кылымдагы аң-сезимдин өз алдынча активдүүлүгүн, адам менен дүйнөнүн (психоанализ, логикалык позитивизм, лингвистикалык философия, гештальтпсихология, структурализм) өз ара мамиле тилинин, априордук ой жүгүртүүчү схемалардын, психикалык структуралардын чечүүчү ролун бекемдеген философиялык жана илимий теориялардын параллелин өз ичине камтыйт.
Демокрит антикалык философияда биринчилерден болуп таанып-билүү процесси тууралуу кеңири түшүнүктөрдү берген да, таануунун сезимдик жана акыл-эстик деп аталган формаларын ажыратып, алардын өз ара айкалышын аныктаган.
Демокриттин окуусунда боштук нерселерди ажыратуучу жана чектөөчү кызмат аткарат, ошондуктан, боштук курамдык элементтерди бөлүп туруучу каражат катары татаал нерселердин ичинде жана аларды камтыган көлөм катары нерселердин сыртында жашайт.
Ошондой эле Талканбай жалпы чыгармачыл ырчы, акындар сыяктуу эле өз чыгармаларында көркөм чеберчилик менен жаңы замандын артыкчылыгын элге жайылтып даңазалап, маанисин жеткирүүгө умтулган.
Акын элдик үгүт, насыят ырларынын үлгүсүндө өткөн замандын терс көрүнүштөрүн ашкерелеп, жаңы замандын салтын, жүргүзгөн саясатын чеберчилик менен көркөмдөп даңазалаган талыкпас агитатор акын катарында көрүнгөн.
Талканбай Октябрь революциянын жеңишин зор кубаныч менен тозуп, аны Ленин, “Ленин жолдош эрк берди”, “Ой агайын, сал кулак!” дегендей ырларында Кеңеш бийлиги жеткизген эл турмушундагы өзгөрүштөрдү, ийгиликтерди ырга салган.
Тескерисинче, жакшылык адамдын өзүнүн жаратылышында жеринен эле бар, сонундук, адилеттүүлүк жана ак ниеттүүлүк жөнүндөгү түшүнүктөр жаратылыштын так өзүнөн гана келип чыгат, андан башка эч нерседен келип чыкпайт дем эсептеген.
Жакшылык жүрүм-турум, Шефтсбериге ылайык, пайда, мүдөө, же кандайдыр бир сыйлык алуу же жаза алуу менен аныкталбайт, анткени адамдагы жакшылык сапаттын бар болушумун өзү эле өзүнөн өзү адамды бактылуу кыла турган адамга ыйгарылган сыйлык.
Адамдын бүткүл ой жүгүртүү образы адамзат тукумунун жыргалчылыгына ылайык келип, ага жардам берүүгө тийиш, ал жакшылык менен бакытты, альтруизм менен эвдемонизмди бириктирип туруусу керек деп жазган ал.
Натыйжада жандын гармониясы пайда болот, мында альтруисттик аффектилер эгоисттик ышкылыктарды көзөмөлгө алар да, адам карама-каршы адаттардан — каардануудан, эки жүздүүлүктөн, кекчилдиктен жапа башка анын жаратылышына ылайык келбеген дагы башка тескери ышкылыктардан кутулат.
Ошентип “Гүлсарат” повестинин идеялык-тематикалык өзөгүн автородун өз сөзү менен айтканда “улуттук турмуштун олуттуу проблемаларын чагылдыруу, социалдык конфликттердин түпкү маңызын иликтөө” түзгөн.
Бул повесть искусстводо соцреализм методу өкүм сүрүп турган учурда авторитардык бийликтин советтик системада орун алган терс жактарын сынга алууга батынган, жаңыча ойлонуунун добулбасын алгачкылардан болуп калып, элди айдамачылыктын, маңкуртчулуктун сазынан бошонууга чакырган чыгарма.
Ошол мезгилдеги саясий-пропагандалык чакырык максатында жазылган көпчүлүк чыгармалардан айырмаланып “Гүлсарат” ачык декларативдүүлүктүн, алдын-ала белгилүү схематизмдин изи көрүнбөйт.
“Өзгөрүүлөрдүн китебинин“ теориясы боюнча бүтүндөй дүйнөлүк процесс жарык жана караңгы, чыңалуу жана бошоо күчтөрүнүн өз ара аракеттенишүүсүнөн пайда болгон кырдаалдардын мыйзам ченемдүү кезектешүүсү болуп саналат. “И цзиндин” негизине 8 триграмма гексограммалардын жарым компоненти болуп эсептелген үч сызыктын айкалышуусу коюлган.
Жашоо , – жашайм) – болмуштун жана анын маани-маңызын, бардык түрдүү нерселердин-буюмдардын, учурлардын, түшүнүктөрдүн өз ара байланыштарын, өзгөрүүлөрүн жана аракеттенишүүлөрүн бириктирип турган онтология түшүнүгү болуп эсептелет.
Маңыз-материалдык, аң-сезимдик системанын өнүгүүсүнүн негизги, фундаменталдуу белгиси, өзгөчөлүгүн жана тенденциясын аныктоочу терең байланыштардын, мамилелердин жана ички мыйзамченемдүүлүктөрдүн топтому.
Муну менен маңыздын деңгээлдеринин диалектикасына конкреттүүлүк киргизилет, ошону менен бирге дайыма өнүгүп, модификацияланып турган маңыздын деңгээлдеринин андан ары да аракетке келип өнүгүшүнө жол ачат.
Аккредитив - келишим боюнча кардардын контрагентинин пайдасына анын тапшыруусу боюнча берилүүчү банктын шарттуу акчалай милдеттенмеси болуп саналат, ал боюнча аккредитив ачкан банк берүүчүгө төлөмдөрдү жүргүзөт, же аккредитивде каралган документтерди тапшырган жана аккредитивдин башка шарттары аткарылган учурда андай төлөмдөрдү жүргүзүүгө башка банкка ыйгарым укук берет.
Ыр түзүлүшүнүн бул түрүндө ыр саптарынын бирдей муун өлчөмдөрдө сөзсүз болушу, басымсыз же басымдуу болушу шарт эмес, мында негизги нерсе интонацияга, ритмге, паузага, эмоцияга, декламациялуулукка маани берилет.
Автордук идеяга кызмат кылуу үчүн бөтөнчө маанидеги сөздөр өзүнчө бир сапты түзүп турушат, ошондой эле ар бир ыр сабы интонациялык жактан бөлүк-бөлүккө ажырабай бүтүн болот, б.
Акын мында салттык ырдын талаптарына ылайык ритмикалык бирдиктин, муун саптарынын бирдейлигин сактабай жатат, кээ бир маанилүү сөздөр өзүнчө бир ритмикалык бүтүндүктөгү сапта турат.
50–60-жылдарда кыргыз поэзиясына С. Эралиев, Р. Рыскулов, М. Абылкасымова, О. Султанов, Ж. Мамытов, С. Тургунбаев, Т. Муканов өңдүү «эркин ырчылардын» зор тобу келип, поэзиянын бул формасы адабиятыбыздан биротоло очок алып калды.
ОРТО АЗИЯНЫН УЛУТТУК-МАМЛЕКЕТТИК БӨЛҮНҮШҮ, этникалык жана экономикалык принцибине карата Орто Азиянын улуттук-терроториялык мамлекеттерге ажыратылышы; СССРде союздук социалисттик мамлекетти куруунун алгачкы этабынын бири.
Орто Азиядагы улут маселеси Февраль жана Октябрь революцияларынын учурунда да көтөрүлгөн, бирок эконономикалык абал (РСФСРдын курамындагы Түркстан АССРи, өз алдынча Бухара жана Хорезм Элдик Советтик республикаларынын түзүлүшү), граждандык согушка байланыштуу улам кийинкиге калтырылып келген.
Совет бийлиги орногондон кийин кабыл алынган декреттерге (эзүүчү тапты жоюу, пролетардык диктатура орнотуу, жумушчу-дыйкандар советин чыңоо, аларды интернационалдык багытта тарбиялоо ж. б.) ылайык, падышалык бийликти жаңы бийликке алмаштырууну аяктоо маселеси турган.
Анын үстүнө падыша өкмөтү тарабынан киргизилген адмминистративдик башкаруу системасы боюнча аймактагы этникалык өзгөчөлүктөр эске алынбагандыктан, бул маселе (жайыт маселеси, айдоо жерлерди пайдалануу, сугат системасы, кээ бир территорияда бир гана улуттун үстөмдүк кылышы, бийлик органынын Ташкент шаарында жайгашы ж. б.) көп кыйынчылыктарды туудуруп келген.
Көптөгөн этникалык топтор тилеп келген мындай маселени ишке ашыруу үчүн Бухара КП БК , Хорезм КП БК пленуму жана Түркстан КП БАК бюросунун чечимине ылайык Орто Азия РКП КП бюросу 1924-ж.
Анын негизинде 13-июнда жер-жерлерди райондорго ажыратуу, админгистративдик-этникалык курамына жараша чек араларды тактоо, коомдук мекеме-мүлктөрдү эсепке алып, бөлүштүрүү үчүн атайын комиссия жана адегенде үч улуттун өкүлүнөн турган ликвидациялык комитет түзүлгөн.
Мисалы, ал боюнча Түркстан АССРинин Фергана, Сыр-Дарыя, Жети-Суу, Самарканд облустпарында 860 миң, булардан тышкары Памир, Бухара жана Батыш Кытайга караган аймактарда 210 миң кыргыз жашаганы аныкталган.
Сентябрда Түркстан БАКы жана Советтердин Бүткүл бухаралык 5-, Бүткүл хорезмдик 5-курултайы мурунку республикалардын жоюлуп, улуттук курамын эске алуу менен анын ордуна жаңы мамлекеттер түзүлгөнү жөнүндө токтом кабыл алган.
жогортон сунуш кылынган экономикалык жагдайга (өзбек улуту мурунтан отурукташып, жер иштетүүгө, ал эми кыргыздар көчмөн турмушка ылайыкташкан деген түшүнүк менен жер-жерлерди дыйканчылык жана мал чарба зоналарына бөлүштүрүү тууралуу көрсөтмө берилген) карап кабыл алынган чечимдер таасир тийгизген.
Анын үстүнө көчмөндөрдүн күнүмдүк турмуш-тиричилиги (райондорго ажыратуу көчмөндөр жайлоого көчүп кеткен мезгилде жүргүзүлгөндүктөн, көбү мурунку жаздоо, күздөө, кыштоолору башка республикага өтүп кеткенин күзүндө гана билишкен) да эске алынбай калган.
10–11-апрелде улуттук белгилерди көрсөтүп, Бакса-Сибирген, Исфана, Чапкулук, Ханабад болуштуктарына толук; ошол эле белгилер менен жарым-жартылай Кыргын-Тепе, Кара-Суу, Чимион, Манак, Булак-Башы, Мархамат болуштуктары; Сүлүктү таш көмүр кени; Уруктай, Бетегелүү Кой-Таш, Аксай, Каланташ, Жалал-Төбө, Улар-Ойнор, Кочкор-Ата, Мук-Суу сыяктуу аймактар; экономикалык абалына карата Үч-Коргон жана Кара-Суу темир жол станциялары; Варзык, Вуадил, Чимион, Заркент кыштактарынн Кыргызстанга берүү талабы менен кайрылган.
Бирок анда Кыргызстан келтирген фактылар эске алынбай, Заркент, Варзык, Вуадил, Чимион, Кемпир-Абад, Жалал-Кудук, Күйүк-Мазар, Мөнөк, Дөң, Кызыл-Рават, Кучи айылдары, Үч-Коргон кыштагыныннын айланасы, Хан-Абад, Кара-Суу , Чимион, Коргон-Төбө, Булак-Башы болуштуктары, Бетегелүү Кой-Таш Өзбекстандын карамагында калган.
Алар коомдун жана инсандын аң-сезимин жана интеллектуалдык потенциалын көз карандылыктан куткарып, куруу жана тарыхый прогресс максатында коомдук энергияны көбөйтүүгө чыныгы мүмкүндүктөрдү түзүшөт.
Саясий эркиндиктер анда көп түрдүү керектөөлөрү жана кызыкчылыктары бар чыгармачыл инсан катары адамдын маңызы гана эмес, ал тарабынан объективдүү зарылчылыктын аңдалышынын даражасы да, канчалык толук чагылдырылса, ошончолук эффективдүүлүгү артат.
Ишмердүүлүк милдеттүү түрдө өзүнө максатка умтулуу жөндөмдүүлүгүн, жалпы эрктин, башка субъекттерден айырмаланган субъекттин ички руханий дүйнөсүнүн биримдигин уюштуруу жана чагылдыруу механизмин жана ошондой эле белгилүү физикалык түр эмес, уюштуруу структурасын камтыйт.
Социалдык саясат – социалдык чөйрөнү жана социалдык мамилелерди теске салуу боюнча мамлекеттин жана коомдук уюмдардын ишмердүүлүгү; калктын турмуштук маанилүү керектөөлөрүн камсыз кылуу боюнча иш-чаралардын жыйындысы.
Бул же тигил өлкөдө Социалдык саясаттын эффективдүүлүгү кандай даражада адамдын жашоосу, анын эмгегинин жана эс алуусунун, тиричилигинин шарттарынын жакшыруусу, ден-соолугунун чыңалуусу, аң-сезими менен маданияттын жогорулоосу, этностор жана инсандар аралык мамилелердин өркүндөөсү, декларациядагы укуктар жана эркиндиктердин сакталуусу менен аныкталат.
Алардын ичинде социалдык акыйкаттык принцибинин практикалык иш жүзөгө ашуусу; адамдардын түрдүү топторунун социалдык кызыкчылыктарын эсепке алып, алардын рационалдуу зарылчылыктарын канааттандыруу; калкты, анын ичинде айрыкча аз мүлктүү катмарларды, балдарды, карыларды, жумушсуздарды, катуу ооруларды коргоо зор мааниге ээ.
Социалдык саясат өзүнүн тескөөчү функциясы шаар менен кыштактын ортосундагы, акыл жана күч эмгегин пайдалангандардын, түрдүү улуттардын, элдер менен этностук топтордун, таптардын жана топтордун ичиндеги катмарлардын ортосунда, кесиптик жана башка бирикмелердин мамлекет менен индивиддин ортосундагы мамилелерди камтыйт.
Социалдык саясат аркылуу социалдык мамилелерди жакшыртуу даражасы бир катар факторлордон, анын ичинде мамлекеттик жана коомдук түзүлүштүн, материалдык-техникалык базанын өнүгүүсүнүн, демократия жана демократтык кыймылдардан, коомдун салт-санаасынан жана маданиятынан, адамдардын калыптанып калган жашоо жолунан көз каранды.
Социалдык саясат мамлекеттик жана коомдук башкаруу жана тескөөнүн айрым механизмдеринин жардамы менен, социалдык мамилелер тармагында мыйзам чыгаруу акцияларын иштеп чыгып аны ишке ашыруу, социалдык программаларды, анын ичинде экологиялык саясаттын чегинде, социалдык абал жана өнүгүү суроолору боюнча айкын чечимдерди кабыл алуу жолу менен иш жүзөгө ашат.
Дагы кара: Бул аталыш санскрит тилиндеги "гуру" даражасына тектеш жана кадырлуу кечилдерге карата алардын жогорку руханий деңгээлин белгилөө максатында колдонулган же алардын диний кызмат даражаларынын билдирген, мисалы: Далай-лама, Панчен-лама .
Гиппократ депрессияга кабылган көптөгөн бейтаптардын абалынын аба-ырайына жана мезгилге көз карандылыгына, көптөгөн пациенттердеги депрессиянын мезгилдүүлүгүнө, кээ бир бейтаптардын уйкусуз түндөн кийин абалы жакшыргандыгына өзгөчө көңүл бурган.
Папирустагы маалыматтар ырым-жырымдарга жана ооруну козгогон жин-перилерди жана башка каардуу рухтарды кууп чыгаруунун татаал рецепттерине толгонуна карабастан, узак эмпирикалык практика жана байкоо жүргүзүү керектигин да ырастап турат.
Дифференциалдык диагностика үчүн жана дарылоонун натыйжалуулугун көзөмөлдөө учун психолог бейтаптын ой жүгүртүүсү, эс тутуму, концентрациясы, эмоционалдык-эрктүү чөйрөсү жөнүндө корутунду берет.
эгер дарыгер адамдагы башка бир оорунун белгилери боюнча шектенсе, анда ал депрессиялык белгилер башка психикалык оорунун симптоматологиясынын бир бөлүгү болушу мүмкүн: шизофрения, биполярдык бузулуу же шизоаффективдик бузулуу.
Атактуу грек дарыгери Гиппократ биздин бүгүнкү депрессия аныктамабызга абдан окшош "меланхолия" шарттарын кеңири сүрөттөп, байыркы медицинанын мүмкүнчүлүктөрүнүн чегинде дарылоону сунуш кылган.
Кишиге дарттын козгогучу негизинен булганган же чийки сүттү ичкенде жана андан даярдалган тамак-ашты , чала бышырылган этти жегенде, ылаңдуу малды бакканда, аларды туудурганда, колдун терисиндеги майда жараат, кесиктер аркылуу, ошондой эле булганган аба менен дем алганда жугушу мүмкүн.
Илдеттин олуттуу таасирине кабылган кызматкерлердин тобокелдигине тиешелүү баалаган соӊ, 6 ай бою экспозициядан кийинки алдын алууну жана серологиялык көзөмөл жүргүзүүнү сунуш кылуу абзел.
Кыска өзөк менен сүйрүчө-тоголоктун ортосундагы морфологиялык чек ара бацилла менен кокктун ортосундагы мурдагы айырмачылыктын жоюлушун түшүндүрдү (башкача айтканда, бул «эки» козгогуч бациллага каршы кокк эмес, тагыраагы, бир эле коккобацилла болчу).
Эки дары менен дарылоонун монотерапияга салыштырмалуу натыйжалуу экендигине эч кандай далил жок болгондуктан, Британия нускамалары боюнча эми доксициклинди 3 жума гана колдонууну жана жеңилирээк байкоо протоколу сунушталат.
Бактериялардын дээрлик бирдей экендиги, мүмкүн толук окшош экендиги жөнүндө ачылыш жасап, Эванс эмне үчүн Кошмо Штаттарда Мальта безгеги кеңири диагноздолгон эмес же катталбаган деген суроо койду.
Адамдарды бруцеллёздон вакциналоо жана башка ветеринардык көзөмөлдөө ыкмалары менен, мисалы, малдарды текшерүү жана оору жуккан болсо аларды союп, илдетти жок кылуу сыяктуу жолдор менен сактандырууга болот.
Жакында жарыяланган тажрыйба узак мөөнөттүү жана тез-тез жүргүзүлүүчү серологиялык байкоо көп маалымат бербей, кыйла ресурстарды сарптай тургандыгын жана анын талаптарын дайым сактабаган кызматкерлер үчүн оор экендигин тастыктады.
Мындай оорулардын диагноз коюлбаган жана дарылана элек ичеги-карын ооруларынан баштап, туура эмес диагноз коюлган, айрымдары өлүмгө алып келген чыйрыктырма жана ооруксунтан варианттарга чейинки түрлөрү бар эле.
Республикадагы басма жаатында иштеп жүрүп, Айым Айтбаевна, очерктерди, публицистикалык макалаларды, мамлекеттин маданий жана коомдук турмушун чагылдырган макалалардын чыгышына көп кучүн жана убактысын жумшаган
Мында оорулуу кубарып, бат чарчайт, башы ооруйт, көзү чыбырчыктап, башы айланат, чачы түшүп, тырмагы сынып, ичи өтүшү ыктымал; андай кишилер бор, аки таш жегиси келет, туздуу, өткүр тамакты жакшы көрөт.
Ага көбүнчө канды көп жоготуу , эритроциттердин бузулушунун күчөшү , кан пайда болуунун бузулушу (организмде темирдин, кээ бир витаминдин жетишсиздигинен, чучуктун жабыркашынан), ошондой эле кээ бир жугуштуу оорулар себеп болот.
“Манас” бөлүмү С. Орозбаковдун варианты боюча 4 томдугу жана С. Каралаевдин вариантындагы 3 томдугу жарыкка чыкты, ага удаалаш эле “Семетей”, “Сейтек” бөлүмдөрү да жарык көрмөкчү.
Кыргыз элинин улуу мурасы, улуттук сыймыгы болгон “Манас” эпосу – мазмунунун кеңдиги, баяндалган ой-түшүнүктөрүнүн тереңдиги, көркөмдүк деңгээлинин кол жеткис бийиктиги менен жалпы адамзаттык рухий казынада ардактуу орундардын бирин ээлеген уникалдуу көркөм дөөлөт.
Сагымбайдын вариантынын мыкты сапат-касиеттери мурдатадан эле “Манас” изилдөөчүлөр тарабынан сөзгө алынып, жогору бааланып келгендигине карабастан, узак жылдар бою түрдүү себептер менен анын тексттерин толук түрдө жарыялоого мүмкүнчүлүк болгон эмес.
Ошондуктан өлкөдөгү саясый кырдаал өзгөрүп “Манаста” мурда кандай айтылса, ошол түрүндө элге жеткирүү мүмкүнчүлүгү туулганда Сагымбайдын вариантын толук, академиялык бастыруу мүнөзүндө чыгаруу идеясы колго алынып, КРУИАсындагы Манастаануу жана көркөм маданияттын улуттук борборунун “Манас” бөлүмүнүн кызматкерлери тексттерди басмага даярдоо ишине киришти.
Андыктан, коллективдин сунушу боюнча С. Мусаев тарабынан фольклор илиминдеги тажрыйбаларга, кеңири белгилүү болгон жыйынтыктарга таянуу менен, “Манас” эпосунун өзгөчөлүгү, көлөмү, көп варианттуулугу, варианттардын мүнөзү, тексттердин качан, кандай жазылгандыгы жана башка эске алынып, “Манас” эпосун академиялык бастырууга даярдоонун негизги принциптери иштелип чыккан.
Ал эми анча көп аткарылбаган же жаздыруу учурунда алгач киргизилген, ошондой эле сырткы себептердин таасири менен чала айтылган, эпизоддор окуясы болсун, көркөмдүгү болсун жогоруда саналгандарга караганда кыйла төмөн.
Ал макалалардын мазмуну эпоско жалпы мүнөздөмө берүү, жыйноо, бастыруу, изилдөөлөр жөнүндө кабарлар, манасчылардын чыгармачылык өзгөчөлүктөрү сыяктуу маалыматтарды камтыйт.
Мында, “Тексттердеги айрым сөздөрдүн катчылар тарабынан жазылышы”, “Айрым сөздөрдүн түшүндүрмөлөрү жана комментарийлери”, “Китепке кирген окуяларда кезиккен адам аттары”, “Окуяларда учураган топонимдер”, “Бул китепке кирген эпизоддордун мурда жарык көргөн үлгүлөрү”, “Айрым белгилүү манасчылар, алардын варианттары жөнүндө” (Тоголок Молдо, Ж. Кожеков, Ш. Рысмендиев, Б. Сазанов, М. Мусулманкулов, Ы. Абдырахманов, С. Каралаев, М. Чокморов) сыяктуу темаларга бөлүштүрүлүп, өз-өзүнө тиешелүү иштер жүргүзүлгөн.
Массалык маалымат акциялар эмгек коллективдери, коомдук уюмдар, граждандардын топтору аркылуу көчөлөрдө, аянттарда, калктуу жерлерде ачык же жабык өз оюн, колдоо же нааразычылыкты билдирүү үчүн өткөрүлгөн иш-аракеттер.
Массалык маалымат акциялардын негизги түрлөрү: митинг – граждандардын массалык чогулушу, тигил же бул уюмдун иш-аракеттерине, коомдук-саясий жашоонун окуяларына жасаган мамилелерин чагылдырышат; көпчүлүк жүрүштө – бул же тигил коомдук маселелерге көңүл буруу максатында уюшулган адамдардын массалык кыймылы; демонстрация – адамдардын тобунун коомдук-саясий көңүлүн ачыкка чыгаруу үчүн жүрүш учурунда ураан, плакат ж. б.
Эгерде акция мамлекет-теги адам укугу жөнүндөгү иш кагаздарына каршы болгон болсо, коомдук адептүүлүктүн кабыл алынган нормаларына туура келбесе; уюштуруучулардын коомдук тартипти камсыз кылуу боюнча милдеттүүлүгү болбосо; мурдатан жарыяланган акцияга формасы окшош болуп, бир мезгил белгиленсе; ишкана, уюм, мекемелердин кадыресе иштешине реалдуу коркунуч туудурса; жүргүнчүлөрдүн же башка транспорттун ишин токтотуу зарылчылыгы болгондо Массалык маалымат акциялары өткөрүү жөнүндөгү билдирүү кабыл алынбоосу мүмкүн.
Абдулла ибни Зубайрдын тушунда Иракта эл-Мухтар ас-Сакафи атту бирөө пайгамбардын небереси Хусейндин өлүмү үчүн өч алууга чакырып, Мухаммад ибни эл-Ханафинин пайдасына үгүт жүргүзүп баштайт.