polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
б) конституциянын долбоору, конституциялык реформа, конституцияга толуктоо боюнча жүргүзүлгөн – конституциялык жана мыйзамдуу долбоору жана күчүнө кирген мыйзамдар боюнча жүргүзүлгөн – мыйзам чыгаруучу;
Мисалы, милдеттүү референдумдун чечимдери тез аранын ичинде юридикалык натыйжалары менен күчүнө кирсе, консультативдик референдумдун чечимдери мамлекеттик органдар тарабынан чечим чыгарууда гана эске алынат.
Референдум жүргүзүү демилгеси жалпы улуттук суроону чечүүдө парламенттен же мамлекет башчысынан, жер-жерлердеги суроолорду чечүүдө жергиликтүү бийликтерден, референдум макул болгондордун саны мыйзамга ылайык болгондо шайлоочулардан чыгат.
ХХ к. жалпы улуттук референдум жүргүзүлгөн өлкөлөр: Европада 100дөн ашуун, Африка жана Ортоңку Чыгышта – 50дөн ашуун, Азияда – жыйырмага жакын, Америкада – отузга жакын, Австралияда жана Океанияда – элүүгө жакын.
Референдумда коюлган маселелер ар түрдүү монархияны сактап калуу же башкаруунун республикалык формасын орнотуу , президентти парламент аркылуу же түз шайлоочулардын добуш берүүсү аркылуу шайлоо ; саясий система бир партиялуу же көп партиялуу болушу керек , Пиночетти мамлекет башчысына 9 жылга бекитүү милдеттүү , өлкөнүн НАТОдо катышуу шарттары жөнүндө .
Экинчи түштү Тон; районунда Саякбай Карала уулунун 100 жылдык мааракесине жөнөй берээрдин алдында көрөт, анда: «Бир боз үйдүн ичинде манасчылар күпүлдөп, биринен сала экинчиси «Манас» айтып жаткан экен.
Дагы бир түшүндө: «Адырлуу жерде жүргөн болот. Бирөө келип, Алмамбет менен Чубак таарынып жатат деп кабарлайт. Курманбек алар турган чоң боз үйдүн эшигин ачып, босогодо үн-сөзсүз туруп калат. Эки Баатыр таарынып, бирин-бири жактырышпай кыр көсөтүшүп, капталдарын салып отурган экен. Үстүлөрүндө боз чепкен, сыягы, төөнүн чуудасынан жасалган окшойт. Ошону көрөрү менен ойгонуп кетет».
1994-жылы төрт жаштагы уулу Чьңгыз мектеп окуучулары арасында «Кичинекей манасчы» деген байгени жеңип алып, ал себептүү жана «Манас» эпосунун 1 ООО жылдык мааракесине карата Курманбек Жумалиев уулу менен «Кичинекей манасчы» аттуу 22 минуталык даректүү телетасмага тартылган.
Гидрогеологдор минералдык жана кайнар булак суулар чыккан жерлерди суулардын түрлөрү жана сапаты боюнча ажыратып, алардын пайда болуу дооруна ылайык ар кандай геологияык жана экономикалык райондорго бөлүшөт.
Алар: Жалал-Абад, Гүлчө, Уу-Саз, Кочкор-Ата, Кара-Шоро, Сузак, Шор Булак, Чангырташ, Көк-Таш, Майлы-Сай, Төө-Моюн, Эски Ноокат, Кызыл-Кайрагач, Ак-Таш, Кадамжай, Шуран, Яркутан, Чоң Кара, Риштан, Ак Сарай, Кайрагач, Тузлук, Таш-Рабат ж.б.
Ысык-Көл аймагында жайгашкан минералдык жана арашан суулар Улакол, Туура-Суу, Ара-Бел , Жети-Өгүз, Ак-Суу, Жуукучук, Бозучук, Чоң-Кызыл-Суу, Кереге-Таш, Алтын-Арашан, Үч-Кайнар, Күрмөнтү, Уй-Тал, Кутургу, Айтөр, Рыбачы, Жыргалаң өңдүү жерлерден чыгат.
Кара-Балта жана Чүй сууларынын ортосуна жайгашкан минералдык жана арашан суулар: бул райондо, жайгашкан дарылык касиети бар минералдык жана арашан суулар эзелтеден эле кыргыз элине белгилүү болуп, ар кандай ооруларды дарылоо максатында пайдаланылып келген.
Борбордук Тянь-Шандагы минералдык жана арашан суулар: бул райондогу минералдык жана арашан суулар төмөнкүлөр: Байбиче, Кызыл-Белес, Шилбили, Чаавай, Сурташ, Күлүк, Каракол, Терек, Сөөк, Түз-Ашуу, Келүүбек, Аркар-Шору, Коңур-Дөбө, Кара-Кулжа, Пчан, Кара-Дөбө, Чатыр-Көл, Үсөлөк, Шор-Суу жана Бешбелчир-Арашан ичиш үчүн пайдаланылып жатат.
Декарт жемишсиз абстрактуу мектептик философияны четке кагып, ага практикалык философияны карама-каршы коёт: практикалык философиянын жардамы менен оттун, суунун, абанын, жылдыздардын, асмандын жана бизди курчап турган башка телолордун күчүн жана аракеттерин биле отуруп, аларды биз ар түрдүү максаттар үчүн так ыктар менен пайдалана алат элек жана өзүбүздү жаратылыштын кожоюндарына жана таксырларына айланта алат элек.
Бэкон үчүн алгачкы аныктык дегенибиз сезимдик таанымга, тажрыйбага таянуу дегенди билдирсе, рационалист Декарт буга канаттанбайт, анткени ал сезим алдап кетиши мүмкүн экенин жана ага таянууга эч мүмкүн эместигин түшүнөт.
Эгерде, деп жазат ал, бардык шек туудурган нерселерди жалган деп ыргытып сала турган болсок, анда Кудай, асман, тело да жок деп болжоого болор эле, бирок биз ой жүгүртүп турабыз, демек бизди жок деп айтууга болбойт, ой жүгүртө алгандарды жашабайт, жок деп айтуу натуура.
Өзүнүн бир чыгармасында Декарт кабинеттик окумуштуулук ага жакпай тургандыгын жана бардык нерсени «дүйнөнүн улуу китебинен жана өзүңдөн» табууга боло тургандыгын жазган экен, ал бүткүл өмүр бою бул принцибинен жазган эмес.
Декарт экспериментатор жана изилдөөчү болгон, Галилейге окшошкон, ошондуктан ал практикада колдонула турган нерселерди бере ала тургандардын баарын иликтөөгө умтулган, бул жагынан ал философ гана болбостон, эң ири окумуштуу да болгон.
«Философиянын башатында» ал мындай деп жазат: «Бүткүл философия даракка окшош, анын тамыры — метафизика, сөңгөгү — физика, ал эми бул сөңгөктөн тараган бутактар болсо — калган баардык башка илимдер, булар үч башка илимден: медицина, механика жана этика илимдеринен турат. Мөмө-жемиштерди тамырынан эмес, дарактын сөңгөгүнөн эмес, анын бутактарынын учтарынан жыйнап алган сыяктуу, философиянын өзгөчө пайдалуулугу анын эң акырында барып иликтеп-үйрөнүлө турган бөлүктөрү бере турган натыйжаларга байланыштуу болот» .
Декарттын космогоникалык гипотезасында Кудайдын ролу бар болгону материяны жаратканында жана ага алгачкы түрткү бергендигинде гана турат, бул алгачкы түрткүнүп натыйжасында баш-аламан кыймыл келип пайда болгон.
Коллежде алган жана ошол кездеги философиянын абалын чагылтып турган бардык билимдерге таптакыр канаттанбагандыктан бардык өткөндөгү традицияларды кайрадан карап чыгууга умтулган, бирок, Бэкондон айырмаланып, тажрыйбага эмес, акыл-эске кайрылган.
Дал ушул мезгилде Ульмада ызгаардуу кыштын күндөрүндө өзүнүн философияга болгон мамилеси жөнүндө ой жүгүртүп, аныктап алуу үчүн от күчтүү жагылган ысык бөлмөдө бир топ убакыт жашоого мүмкүнчүлүк болот.
Декарт, материалдык нерселерди, аларды дап-даяр түрдөгү нерселер катарында карабай, алардын акырындык менен жүрө-жүрө калыптанып түзүлүшүн көрүп-байкоо аркылуу таанын-билүү жеңил деп жазат.
Эгерде берилиштер файлга чыгарылса, анда иштеп кетүү убактысы секунддан аз, ал эми өзүнчө файлдагы сорттолуп жаткан берилиштерди көрсөтүү талабынын иштеп кетүү убактысы минутаны түзүшү мүмкүн.
Аларга катуу жана флоппи дисктерин калыптоо, системде файлдар тизмесин сактоо, дисктен файлдарды өчүрүү, файлдарды бир сактагыч түзүлүштөн экинчисине көчүрүү, сакталган файлдарды кайра атоо, файлдарды уюштуруш үчүн папкаларды жана каталогдорду түзүү ж.б.
Биздин Аалам түшүнүгү жалпы Ааламдан айырмаланып азыркы мезгилдеги пайда болгон өтө кубаттуу телескоптор аркылуу байкоого мүмкүн болгон Ааламдын бир бөлүгү болуп эсептелет.
Философиянын негизги маселеси материалистче чечип, дүйнөнү чексиз таанып билүү мүмкүнчүлүгүн жактаган жана тарбия маселесине көңүл буруп, орус революциячыл педагогикасына, этикасына жана эстетикасына негиз салган.
Ошондой эле ал адабиятка, чечендик өнөргө да бир кыйла салым кошуп, «Дүйнөнүн жаралышы» , «Ломоносов жөнүндө сөз» , «Тобольскидеги досума кат» , «Эркиндик одасы» сыяктуу чыгармаларды жараткан.
Элге кеңири белгилүү «Петербургдан Москвага саякат» деген китебиндеги досуна карата айткан башкы сөзүндө ал китепти жазуудагы себепти жана максатын мындай деп түшүндүргөн: «Айланамды карасам-жүрөгүм адамзаттын тарткан жабыры менен жараланды».
Сүргүндө жүргөндө «Адам, анын өлүмү жана өлбөстүгү жөнүндө» деген философиялык трактат жана «Филарет ырайым'кер» аттуу автобиографиялык повестин жазган.1301-жылы Александр А. Н. Радищевге Петербургга кайтып келүүгө уруксат берип, ага мурдагы чини жана орденин кайтарткан.
фабула, сюжетти түзүүнүн ыкмасы; персонаждардын кызыкчылыктарынын айкалышуусу жана кагылышуусунун, абалдын өзгөчөлүгүнөн жана аракеттин динамикалык өнүгүүсүн камсыз кылуучу алардын катышынын жардамы менен окуялардын өнүгүү схемасы.
Ички механизмдердин көз карашынан интрига максатка багытталган аракеттердин, окуялардын жүрүшүн өзүлөрүнө зарыл натыйжаларга багытталган саясий күчтөрдүн же айрым саясий ишмерлердин оюнунун жемиши болуп саналат.
шайлоо алдындагы компаниянын апофеозунун учурундагы интриганын натыйжасы катары премьер-министр Раджив Гандини өлтүрүү сыяктуу эле моралдык нормаларды жана тыюу салууларды бузгандыгы жөнүндөгү күнөөлүүнүн, мисалы, америкалык сенатор Г. Хартка каршы, анын өздүк турмушунун айрым деталдарын жарыялоо менен байланышкан, президенттик кызматка талапкер катары анын дискредитацияланышы үчүн багытталган интрига таасири күбөлөндүрөт.
Биринчи учурда айрым алынган мамлекеттин ичиндеги саясий таасирлердин балансын өзгөртүү жөнүндө сөз жүрсө, экинчиси регионалдык, континенталдык же жалпы дүйнөлүк масштабды өзүнө камтыйт.
Интриганын белгилүү чеберлери: кардинал жана премьер-министр де Ришелье ; британ жашыруун кызматынын ата-негиздөөчүлөрүнүн бири, жазуучу Д. Дефо; Француз сарайынын өзгөчө жумуштарын аткаруучу Бомарше; бирин-бири тез алмаштырган өкмөттүрдүн министри Талейран ж. б.
Бакиров 150дөн ашык илимий эмгектин (анын ичинде 8 монография, Теөңир-Тоону, Памирди, Казакстандын, Өзбекстандын жана Тажикстандын аймактарын камтыган 10дон ашык ар түрдүү геологиялык карталардын) автору.
«Философиялык каттар» деген трактат Чаадаевдин негизги философиялык чыгармасы болуп саналат, ал француз тилинде жазылган жана кайсы бир айымга жиберилген сегиз каттан турат, ал каттарында автор ал айымга — руханий турмушун уюштуруу боюнча айрым бир кеңештерин берет.
Ал катты Чаадаев өзүнүн айымына бардык чиркөөлүк ырым-жырымдарды тутууга, баш ийүүгө үйрөнүү жөнүндө кеңештерин айтат, анын айтканына караганда булар «духту бекемдейт» экен.
Россия жөнүндө ал катуу сын пикир айтат, анын оюнча «дүйнөдө жалгыз калып, биз дүйнөгө эч нерсе бере алган жокпуз, аны эч нерсеге үйрөтө алган жокпуз, адамзаттын толгон-токой идеяларына бир да идея кошо алган жокпуз».
Ошол эле убакта ал Батыш Европаны бардык күчү менен көкөлөтүп мактап, ал жакта «парыз, адилеттүүлүк, укук, тартип идеялары коомду пайда кылган окуялардын өзүнөн келип жаралган жана алар социалдык салымга зарыл элемент катарында кирет» деп санайт.
Бул каты үчүн Чаадаев Николай тарабынан жинди деп жарыяланат, «Телескоп» журналы жабылып, анын редактору профессор Надеждин сүргүнгө айдалат, бул катты жарыялоого уруксат берген цензор кызматтан бошотулат.
Алсак, ал мындай деп жазат: «Жандардын. бүткүл жыйындысынын абсолюттук биримдиги бар, бул шексиз. Бул өтө зор маанилүү факт, бул улуу Баардыгына өзүнүн ажайып шооласын чачат: ал себептер менен натыйжалардын логикасын жаратат, бирок анын азыркы философтордун көпчүлүгү үгүттөп жүрүшкөн пантеизм менен эч кандай жалпылыгы жок. Бирбүтүн жаратылыш жана Паскалдын элестүү айтканы боюнча адамдардын бүткүл ырааттуулук менен алмашылып турушу да түбөлүк бар болуп тура берүүчү бир эле адам болуп саналат.» .
1837-жылы жазылып, ал өлгөндөн кийин, 1862-жылы Парижде князь Гагарин тарабынан жарыяланган «Жиндинин апологиясы» деген башка бир чыгармасында Чаадаев Россияга тескери мамиле жасабай, анын тарыхына көбүрөөк акыл-эстүүлүк менен караган.
Россиянын өткөндөгү тарыхый өнүгүшүнүн жемишсиздиги, деп жазат ал, кандайдыр бир мааниде алганда оңдой берсин болгон экен, анткени орус эли турмуштун катып калган формалары менен тушалган эмес, ошондуктан ал өзүнүн алдында турган келечектеги улуу милдетин аткаруу үчүн эркин духка ээ болуп отурат.
Ал, келечекте Россия, эгерде ага Кудай тапшырган миссияны ишке ашырып, Европадагы баардык эң баалуу нерселерди өзүнө сиңирип ала турган болсо, Европанын интеллектуалдык турмушунун борборуна айланат деп үмүттөнгөн.
Баарынан мурда «биз көп учурда жан дүйнөбүз диний сезимдин тийгизген таасирине баарынан көбүрөөк кабылып, жеке өзүбүзгө таандык болгон күчтөн ажырап калгансып көрүнгөн учурга, жана өз эркибизге баш ийгизбей эле бизди жерден көтөрүп, асманды карай алып жөнөгөн кандайдыр бир жогорку күчтүн жардамы менен жакшылыкка карай багыт алган учурга толук бойдон тобокел кылуубуз керек. Дал ошол учурда өзүнүн алсыздыгын сезип турса да, биздин духубуз асман жөнүндөгү ойлорго өтө зор күч менен ачылып, эң жогорку акыйкаттар өзүнөн өзү эле биздин жүрөгүбүзгө келип куюла баштайт» .
Алдын ала көрүү – берилген моментте белгисиз, бирок, келечекте пайда болуучу жана изилденүүчү жаратылыш кубулуштарын жана коомдук процесстерди илимий мыйзамдардын негизинде аныктоо жана сүрөттөп жазуу (Мисалы: пайдалуу кен-байлыктардын жаткан жерин, запасын, касиеттерин ж. б. у. с. алдын ала баалоо жана изилдөө).
Жыл эсебин алайын, Эми жылды катка салайын, Ал эле чычкан, ал эле уй, Ал эле жылкы, а да барс Ал эле коён, ал жылан, Ал эле тоок, ал улуу, Ал эле мечин, а да кой, Ал эле доңуз, ал эле ит, Айкөлдөн калган кулунум, Өлбөй жүрсө Семетей Быйыл он экиге толгон кез .
Учурдагы шарттарга байланыштуу, дүйнөлүк экологиялык кырдаалдын кескин начарлашынан улам Экологиялык саясат алдынкы орунга чыкты; экологиялык коркунучту жоюу эң башкы жана курч, учурдагы глобалдык проблемалардын бирине айланды.
Экологиялык саясат экологиялык коркунучту азайтууга жана жоюуга, жаратылышты коргоо шарттарын турукташтырууга багытталган саясий, экономикалык, финансылык, илимий-техникалык, юридикалык мүнөздөгү чаралардын жыйындысын камтыйт.
Жаратылышты коргоо функциялары менен катар Экологиялык саясат бир катар башка багыттар менен аспектерди камтыйт: жаратылышты кайра түзүү, биосоциалдык, демографиялык, социоэкомаданий; анда прогресстин адамдык ченеми, коомдук ыйман, баалуулук ыкмалары чагылдырылат.
Түрдүү өлкөлөрдө Экологиялык саясатта конкреттүү иш-чараларды жүзөгө ашыруу үчүн министрлер, комитеттер жана мекемелер түзүлүүдө; жер, атмосфералык абаны коргоо, жаныбарлар дүйнөсүн, токой байлыктарын, суу ресурстарын коргоо жана колдонуу жөнүндө мыйзамдар кабыл алынууда.
Байыркы Грециянын жана Түштүк Италиянын шаарларын кыдырып, көп саякаттаган, өмүрүнүн акырында Түштүк Италия менен Сицилиянын территориясында пайда болгон гректердин италиялык колониясы — Улуу Грециянын шаары Элейге келип жашайт.
Ошол эле жылы эмир титулун алган жана аялы Чыңгызхандын тукумунан болгондуктан, Мавераннахрга «Көрөгөн» (моңгол тилинде «күрүгэн» же «хүргэн» – «күйөө бала», б. а. «хандын күйөө баласы») деген ат менен бийлик жүргүзгөн.
Талас өрөөнүндөгү Таш-Башат көрүстөнүндө сөөк менен бирге көмүлүүчү буюмдар – колодон жасалган билерик, алтындан жасалган түстүү таштар менен кооздолгон кемердин тогоосу, тегерек тумар табылган.
Челпек коргонунда адамдардын сөөгүнүн калдыктары менен бирге үй жаныбарларынын сөөктөрү, карапа идиштер, темир буюмдар, жыгач табак, коло күзгү, төөнөгүч, сөөктөн жасалган жаанын учтары жана тегирмендин ташы табылган.
Адамдар жашы, терисинин түсү, соттолгондугу, расасы, сырткы келбети, бою, салмагы, ден соолугу, психикалык оорулары, баңгизатын колдонгондугу, майыптыгы, улуту, үй-бүлөлүк абалы, генетикалык өзгөчөлүктөрү, дини, социалдык классы, билими, сексуалдык ориентациясы, гендердик өзгөчөлүгү, жумушу жана жашаган жери боюнча дискриминацияга кабылышы мүмкүн.
СССРде жарыяланган интернационализмге карабастан, коомдун этникалык бөлүнүшүнө үй чарбалык деңгээлинде гана эмес, интеллектуалдык чөйрөнүн арасында да, мамлекеттик саясатта да туруштук берүү мүмкүн болгон эмес.
Орус тилдүү жарандар кыргыз тилин билүү талабы өсүп жатканын белгилеп жатышса, кыргыз тилдүү жарандар жумушка орношууда, маалыматка же маданий иш-чараларга жетүү жагынан кыйынчылыктарга туш болушат.
Президентке караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын жетекчиси Назаркул Ишекеев 2019-жылы мамлекеттик иш кагаздарынын 40%га жакыны гана кыргыз тилинде жүргүзүлөрүн билдирген.
Эйджизм маселесин көп көтөргөн саясатчылар адатта адамдардын эмгекке жарамдуу курагын көп этибарга алышпайт жана жаш куракка байланыштуу иш берүүчүлөрдүн кызыкчылыгын четке кагып келишет.
Буга карабастан дискриминациялык салттар, саясаттар, идеялар, практикалар жана мыйзамдар дүйнөнүн бардык бөлүктөрүндөгү көптөгөн өлкөлөрдө жана мекемелерде, анын ичинде дискриминация жалпысынан жек көрүндү болгон жерлерде бар.
Америкалык жарандык согуштан бери "дискриминация" термини жалпысынан америкалык англис тилинде инсандын расасына негизделген калыстыксыз мамилени түшүнүү катары колдонулуп, кийинчерээк кандайдыр бир социалдык жагымсыз топко же социалдык категорияга мүчөлүк катары жалпыланган.
"Расалык гигиена" түшүнүгү расаларды аралаштыруу жагымсыз кесепеттерге алып келет деп ырастады, ошондуктан адамдарды жогорку расанын өкүлдөрүнө жана төмөнкү элементтерге бөлүү керек жана тийиштүү тандоо зарыл.
Адамзаттын тарыхында ар кандай көрүнүштөргө ээ болгон жана гендердик дискриминация менен бирге бүгүнкү күнгө чейин курч турган расизм европалыктардын географиялык улуу ачылыштар доорунда өнүгө баштаган.
Анын натыйжасында европалыктар башка элдер жашаган өлкөлөрдү колониялаштырып башка элдерге салыштырмалуу технологиялык артыкчылыгын табигый артыкчылыгы катары карай башташкан, бул колониализм саясатынын негизи болуп калган жана кулчулукту идеологиялык жактан актаган.
Мисалы, Колумбияда жашаган миңдеген вайуу элинин жарандыгын тастыктоочу документтерине жергиликтүү мамлекеттик кызматкерлер шылдыңдап түрдүү күлкүлүү аттарды жазып жана баарынын төрөлгөн күнүнүн датасын бир күнгө жазып коюшкан.
Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдардын укуктары жана кепилдиктери жөнүндө мыйзам 2008-жылы кабыл алынган, Кыргызстан Майыптардын укуктары жөнүндө БУУнун Конвенциясына 2011-жылы кошулган, бирок ратификациялай элек.
Аялдардын шайлоо укугу БУУ тарабынан 1952 жана 1979-жылдары кабыл алынган Аялдардын саясий укуктары жөнүндөгү конвенцияда жана Аялдарга карата дискриминациянын бардык түрлөрүн жок кылуу жөнүндө конвенцияда ачык бекитилген.
Жунгар хандыгынын аймагы алгач чыгышта Хан-гай тоолорунун батыш кыркаларын, түштүктө Гоби чөлүн, батышта Моголстанды, түндүктө Иртыш, Енисей дарыялары башталган жерлерди камтыган.
Ойрот союзу В. Бартольддун пикири боюнча 14-кылымда түзүлүп, ага чорос, хошоут, торгоут жана хойт, Т. Бейшеналиевдин пикири боюнча ошондой эле элут, бахатутэ, хойт, кыргыз уруулары да кирген.
Жунгар хандыгынын бийлик ээлери: Эрдени Баатыр хонтайжы , Сенге хонтайжы ; Галдан Бошокту хан ; Цеван Рабдан ; Галдан Церен ; Цебен Доржи Намжил ; Эрдени Лама баатыр хонтайжы ; Даваци ; Амурсана .
18-кылымдын ортосунда түрк тилдүү калктар: казактар, кыргыздар, каракалпактар, өзбектер, уйгурлар биргелешкен боштондук кыймылдын натыйжасында калмактарды өз жерлеринен сүрүп чыгышкан.
2011- жылдын 13- февралында өткөн 53 - “Грэмми” аземинде, Бруно Марс 7 номинацияга көрсөтүлүп, " " аттуу ырына “вокалдуу поп аткаруунун эң мыкты ырчы мырзазы” сыйлыгынын ээси болгон.
13-кылымда бул аймак моңголдордун карамагына өтүп, Жучу хандын бай тактысы Иртышта жайгашып, 14-кылымдын 2-жарымынан Моголстан мамлекетинин карамагына кирген жана Иртыш анын Түндүк чек арасы катары эсептелген.
Катуу кармаган гайморит сасык тумоо, жогорку дем алуу органдарынын жана моюн бездеринин сезгенүү ооруларынан кийин, ошондой эле үстүңкү азуу тиштердин чирип, кабылдашынан пайда болушу мүмкүн.
Бүтөштүн биринчи аялынан жалгыз калган Жакып 3 аял алып, Жакыптан 11 уул Асан, Үсөн, Көккөз, Саткын, Бекназар, Коеш, Дайырбек, Кашкар, Бердике, Нооруз , Жээнбек.
Булардын ичинде кыргыздын башка урууларынын («кытай», «адигине», «саруу», «сарыбагыш», «моңолдор», «азык», «жетиген», «жедигер» ж. б.) айрым өкүлдөрү дагы туруп калган жана Солто уруусунун чакан топтору башка уруулардын арасынан (мис., Ак-Талаанын Байгөнчөк айлы, Таластын башы Үч-Кошой ж. б. Казакстандын аймагында) кездешет.
Анын түпкү теги, келип чыгышы жөнүндө ар кандай пикирлер айтылып, изилдөөчүлөрдүн көпчүлүгү Солто уруусунун башатын орто кылымда кыргыздар мекендеген Түштүк Сибирь аймагы менен байланыштырат жана аны кыргыз этносунун компонентиндеги байыркы катмардагы уруулар тобуна киргизишет.
Бирок алардын саны жетиден ашык экенине карабай («беш көөрүк», «мааке», «көгөй», «төлөк», «жоочалыш», «шалта», «ак буура» же «кара сакал», «сөөк мурун», «кайдоол», «накай» ж. б.), Солтонун ичиндеги «жети кул» деп атап коюшкан.
Күрөшкө кийип түшөргө ага чак шым табылбайт, жадесе Каныкей Манаска тиккен кандагай тарлык кылат (бул жерде эпос боюнча кыргыздардын башкы баатыры болгондон кийин Манас бардык жагынан кол жеткис бийик үлгү катары караларын эске алганыбыз жөн).
К-дун образын жалаң сырткы турпатынын көрүнүшү жагынан гана эмес таптык коомго чейинки фольклордун, синкреттик мифологиянын каарманы — түпкү баба — маданий каарманга мүнөздүү кээ бир функцияларга ээ экендиги менен байыркылык кылат.
Бул жерде Сагымбайдын жана ага жакын турган варианттарда К-дун Кашкарда жана анын айланасындагы жерлерди аярлык өнөргө салып каратканын баяндаган өзүнчө сюжетке ээ көлөмдүү эпизодду эсепке албаганда да, ага туруктуу колдонулган салттык мүнөздөмөлөрдөгү: «Бекип жаткан бейиштин, Эшигин ачкан эр Кошой» — деген ыр саптардын өзү эле анын кандайдыр жөн гана кадыресе адам эмес, адаттан тышкары касиеттерге ээ адам экенин кабарлап турат.
Ушуга байланыштуу В. М. Жирмунский: «Мүмкүн бул жерде мусулмандашкан формада «каармандын өлүктөр дүйнөсүнө барып келгендиги жөнүндөгүгө» окшош баян сакталган» — деген ой айтат.
«Төштүк» эпосунун сюжетинин негизин башкы каармандардын жер астына түшүп, нечен укмуштуу тоскоолдуктарды, кыйынчылыктарды жеңип, жер астынын каны Көкдөөнүн кызына үйлөнүп, жер үстүнө алы чыгышы түзөт.
Мындай сюжет түпкүлүгүндө адамдардын жашоосуна зарыл дөөлөттөрдүн булагын анын ээси же сактоочусу Улуу Энеден жеңип алууга такалары фольклористикада аныкталган көз караш болуп саналат (кыргыз эпосторунун ичинен «Кожожаштагы» Молдожаш кайберендердин энеси Сурэчкини жеңип, анын кызы Ашайранга үйлөнүшүндө бул мотив ачыгыраак сакталган).
Демек «бекип жаткан бейиштин эшигин ачкан» эр К-дун поэтикалык образы жана анын айланасындагы баян түпкүлүгүндө таптык коомго чейин пайда болгон маданий каарман жөнүндөгү мифтик-фантастикалык эпикага барып такалат.
А. А. Валитова «Манастагы» Жангаркожо жана анын баласы Билерик жөнүндөгү эпизодду 1822—28-жылдардагы Жангаркожонун кытайларга каршы көтөрүлүшүнө байланыштуу Чыгыш Түркстандагы тарыхый окуя менен байланыштуу караган.
В. М. Жирмунский бул пикирди негизинен колдоп келип, төмөндөгүдөй туура жыйынтык чыгарган: «Бирок 19-кылымдын орто ченинде белгилүү болгон Кошойдун Кашкарга жортуулу жөнүндөгү эпикалык салттын байыркылыгы жана С. Орозбаковдун вариантында бул каармандын эрдигинин жомоктук мүнөзү көрсөтүп тургандай жаңы аттар жана аларга байланыштуу сүйүү мотивдери бир кыйла байыркы, мурда эле түзүлгөн баянга кирген деп айтууга негиз берет» .
Ушул кейипкердин К. менен генетикалык типологиялык жакындыгы бар экендигин төмөндөгүдөй айрым фактылар ачык далилдейт (орустар Өлбөс Кощейдин образын жана ага байланышкан баянды маданий таасир катары 5-кылымдан тартып байыркы кыргызддар менен тектеш түрк уруулары гунндардан, болгарлардан, хазарлардан, печенегдерден, кыпчактардан кабыл алышкан).
Кошой менен Кощейдин ысымдарынын аталыштары окшош жана бул сөздөрдүн келип чыгыш төркүнү тектеш, -маанилеш келип, байыркы түрк тилдериндеги «кошуу», «ыр жаратуу» деген сөздөрдөн тараган.
Кыргыздар али магиялык ишенимден чыга элек байыркы уруулук коомдун тушунда пайда болгон, элдик чыгармачылыктын эң алгачкы үлгүлөрүнүн бири «Бекбекейдеги» пирлердин аттары менен «Кошой» аттуу ысымдын жаралуу жолунун типтештиги — анын байыркылыгынын дагы бир белгиси.
Кошой менен Кощейдин образдарынын да окшоштугу Кощейдин «өлбөс» деген эпитети көрсөтүп тургандай чексиз узак жашаган кары, К. да өз элиндеги өтө узак жашаган адам, ошондой эле экөөнүн тең сыйкырчылык, кубулуучулук өнөрү алардын ысымдарына шайкеш келет.
Буга байыркы түрк элдеринин «Огузнамесиндеги» 550 жыл жашаган, өз элинин акылман таалимчиси, кандарынын башкы кеңешчиси, келечекти алдынала көрө билген олуя Коркут ата; карельфиндердин «Калеваласындагы» өз уруусунун аксакалы, жол башчысы жана насаатчысы, даанышман аяр Вейнемейнендердин сыйкырдуу ырчылары болушканы ачык мисал боло алат.
Келтирилген аргументтердин негизинде Кошой менен Кощейдин образдары жана алардын айланасындагы окуялардын сюжетинин генетикалаш экенин белгилеп, К-дун образы 5-кылымдан алда канча мурун пайда болгонун болжоого болот.
Анткени, бул образды, сюжетти түпкү мекени Борбордук Азиядан өздөрү менен ала келип орус элинин чыгармачылыгына маданий таасир катары өткөргөн түрк урууларынын кыргыздардан ажырашып батышка оой башташы ошол доорлорго туура келет.
Мамбет Чокмор уулунун вариантында К. Манастын тагдырынын урунттуу учурларында катышат; Саякбай Каралаевдин варианты ндагыдай көп жардамынан кийин Манасты кан шайлоо менен бирге, Каныкейге куда түшүп, калың төлөп үйлөндүрөт.