polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Асаналы Толубаев (1896-ж., Орусия империясы, Жети-Суу облусу, Пишпек уезди, Чала-Казак айылы — 31-август 1962-ж., Фрунзе шаары) – мамлекеттик жана коомдук-саясий ишмер, ВКП нын съездинин делегаты , Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президиумунун төрагасы , Кыргыз ССРнин республикалык маанидеги персоналдык пенсионери .
Балтабаев 100дөн ашык илимий эмгектин [анын ичинде "Кыргыз ССРинде « жалпы орто билим берүүнүн өнүгүүсү” , "Кыргыз ССРинде элге билим 60 жыл ичинде" жана башка моногрфиялардын автору. Ал "Кыргыз ССРинде педагогикалык ойдун антологиясы” атту ири эмгекти тузүп чыгарууну жетектеген,"Педагогиканын негизи" окуу китебин илимий редакциялаган.
М Мавритания ын эң маанилүү кен байлыгы – темир кен ташы; Ошондой эле жез, алтын, шельфте – нефть, нефть-газ, өлкөнүн батыш бөлүгүндө цемент гипси, фосфорит, таш туз, күкүрт кендери бар.
Мавритания – БУУнун , Африка союзунун , Ислам конференция уюмунун , Араб өлкөлөрү лигасынын , ЭВФтин , Эл аралык реконструкция жана өнүктүрүү банкынын , Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун мүчөсү.
Башкаруучу саясий партия­лары: Демократиялык күчтөрдүн союзу, Прогрессивдүү күчтөрдүн союзу, Кайра жаралуу жана демократия үчүн республикалык партиясы, Улуттук прогрессивдик альянс ж. б.
Артерия кан басымынын көтөрүлүшү, ички секреция бездеринин бузулушу, коомдук-социалдык факторлор, илим м-н техниканын өнүгүшү, кайгыруу, капа болуу, стресс абал, о. эле тукум куума, улуттук өзгөчөлүктөр да анын өөрчүшүнө түрткү берет.
Батыш түрк каганы Чурын телелердин жүздөгөн уруу башчыларын кыргандан кийин, алар экиге бөлүнүп, бири Чыгыш Түркстан жана Алтайда «бага каган» аталып, анын экинчи бөлүгү уйгурлар болсо Түндук Моңголияда орун алып, кытай даректери боюнча «тогуз-уруу», руникалык эстеликтерде тогуз-огуз деп жазылып калат.
Кытайдын «Вэй шу» жазмасында «Гаоцюйлар, кыязы, байыркы чигилердин бир бутагы болсо керек, адегенде алар дили аталып, түндук жактагылар аларды чилэ дешсе, Кытайда болсо гаоцюй динлин деген ат менен маалым»,деп кабарланат.
7-кылымдын башталышында Ли Янь Шоу тарабынан жазылган «Бэй ши» жана Вэй Чжен жазган «Суй шу» тарыхындагы маалыматтар боюнча кыргыздар теле уруу конфедерациясынын курамында Чыгыш Теңиртоо аймагында кездешет.
Анда «телелердин бабалары сюннулар. Уруулар аябай көп. Иунун батышында, Яньцинин түндук тарабында, Байшандын айланасында циби, боло, чжи, де, субо, хэгу, едеу, жиху ж. б. жашашат» деп кабарланат.
1850-жылдары адегенде Ормон хан менен бирдикте, кийин түндүк кыргыздарды бийлеген төбөлдөрдүн арасына Ногоев, Хабибулин сыяктуу орус тыңчылары жүр­гүзгөн тымызын үгүткө байланыштуу орус бийлигине жакындашуу саясатын колдогон.
Кокон мамлекетинин жаңы кожоюну Алымкул аталыктын атынан түндүк кыргыз манаптарын өз жагына тартуу үчүн келген Койчу парваначынын аракетин четке кагып, сарыбагыш уруусунун манаптары Төрөгелди баатыр, Менде, Кудаярлар менен орус букаралыгын кабыл алуу максатында М. Г. Черняевге жолугууга барган.
Палестинада Англиянын бийлиги жоюлган соң БУУнун Генералдык Ассамблеясынын чечими боюнча 1947-жылдын 29-ноябрынан БУУнун башкаруусу менен өз алдынча административдик бирдик болууга тийиш эле, бирок 194849-ж-дагы араб-израил согушунан кийин Иерусалимдин чыгышы Иорданияга, батышы Израилге тийген.
Анда Кудайдын табыты ротондасы, Ый дубалы , Куббат ас-Сахра , Эл-Акса мечиттери, 11-12-кылымдын чиркөөлөрү, цитадель , Ыйык Иаков монастыры , падыша Давиддин табыты ж. б.
1971-жылы 28-июнда ал англичандар менен сүйлөшүүлөр жүргүзүп, Улуу Британия менен 1916-жылдагы макулдашуу Достук жөнүндө келишимге алмаштырылып, 1971-жылы 3-сентябрда Катар көз карандысыз мамлекетке айланган.
Ири кендери: табигый газ (чалгындалган запасы боюнча дүйнөдө Россия, Ирандан кийинки 3-орунду ээлейт; 2005), нефть, ошондой эле цемент, курулуш акиташ теги, күкүрт, гипс жана башка Газ менен нефть негизинен шельфтерден казылып алынат.
19-кылымда Катарда аль-Бида форту, азыр Амири-Диван өкмөт үйү, Эз-Зубар, Эль-Хаурдагы жана Эль-Вакра шаарчасындагы форттор, 20-кылымдагы Умм-Салаль-Мухаммад форту, Абдалла бен Касем Аль Тани шейх үчүн курулган сарай жана башка белгилүү.
Дохада Улуттук театр, Маалымат жана маданият министрлиги , Ан-Насер мечити , Аль-Кубиб мечити 1975-жылы Катар университет комплекси , 2000-жылдары Ислам маданий борбору, Барзан мунарасы, Ислам искусство музейи, Улуттук китепкана, Сүрөт музейи, Улуттук костюм жана текстиль музейи жана башка курулган.
20-кылымдын аягындагы белгилүү сүрөтчүлөр: Эркин устакананын негиздөөчүсү – Жасем Зайни, Султан Алсилайты жана башка мектептерде көркөм кол өнөрчүлүк, сүрөт тартуу чеберчилиги жана башка үйрөтүлөт.
Өлкө боюнча өндүрүлгөн нефтинин жарымына жакыны Духан кенине туура келет; анда нефть менен кошо газ жана газ конденсаты да алынат; нефть кууру аркылуу нефть экспорттоочу Умм-Саид порту менен туташат.
ИДПнин көлөмү 68,9 млрд доллар; аны киши башына бөлүштүргөндө 74,2 миң доллардан туура келет ; ИДПнин көлөмүнүн динамикасы толугу менен дүйнөлүк рынокто энергия сырьёсу боюнча түзүлгөн кырдаалга байланыштуу.
Катарга келген туристтердин саны жылдан жылга өсүүдө ; заманбап мейманкана структурасы түзүлүүдө; мамлекеттик, эл аралык жана коммерциялык банктар, улуттук жана чет өлкөлүк камсыздандыруу компаниялары иштейт.
Катардын айыл чарбасынын өнүгүүсүнө анын катаал климаттык шарты, чөл жана жарым чөлдүү аймактардын басымдуулук кылышы тоскоолдук кылат (өлкөнүн аймагынын 3%ке жакын жери гана айыл чарбасында пайдаланылат).
Катар – БУУнун , Нефть экспорттоочу өлкөлөр уюмунун , Араб өлкөлөр лигасынын , ЭВФтин , Ислам конференция уюмунун , Перс булуңу араб өлкөлөрүнүн кызматташтык кеңешинин , Бүткүл дүйнөлүк соодо уюмунун мүчөсү.
Африка таануу, африканистика - Африка элдеринин экономикасын, социалдык-саясий проблемаларын, тарыхын, укугун, коомдук ой-пикиринин өнүгүшүн, этнографиясын, тилин, адабиятын, искусствосун изилдөөчү илимдердин жыйындысы.
Африкадагы элдер, алардын үрп-адаттары, кесипчилиги жана табигый байлыгы жөнүндөгү маалыматтар Орто Азиялык энциклопедист-окумуштуулар Ахмад Фаргоний, Абу Рейхан Бируни, Махмуд Кашгарилердин эмгектеринде да учурайт.
Дифференциал геометриясы математикалык анализ менен тыгыз байланышта өнүккөн, бирок көп геометриялык түшүнүктөр математикалык анализдин тиешелүү түшүнүктөрүнөн мурда пайда болуп, алардын ачылышына түрткү болгон.
евклиддик эмес, жалпысынан айтканда көп өлчөмдүү мейкиндиктердеги геометриялык түспөлдүн дифференциалдык касиетин жана евклиддик эмес мейкиндиктин өздөрүнүн дифференциалдык касиетин изилдөө теориясы.
Асуан плотинасын куруу учурунда анын аймагында жайгашкан тарыхый эстеликтерди сактап калуу максатында ЮНЕСКОго караштуу атайын эл аралык комитет түзүлүп, Египетке жана Суданга бир катар өлкөлөрдөн археологиялык экспедициялар уюштурулган.
Дүйнөдөгү Египет таануунун ири борборлору болуп – Берлин, Бонн, Париж, Лондон, Москва, Санкт-Петербург, Оксфорд, Чикаго, Бостон, Милан, Женева, Вена, Прага, Каир шаарлары саналат.
Египетте өкмөттүн уруксаты менен бир катар өлкөлөрдүн (АКШ, Улуу Британия, Бельгия, Италия, Германия, Нидерланд, Польша, Франция) туруктуу ИИИлери, мекемелери иш жүр­гүзүп келет.
Алардын көбү мөмө-жемишке, айыл чарба, токой өсүмдүктөрүнө (карадрина, гозо үкүчөсү, күздүкчү үкүчө, буудай үкүчөсү, капуста үкүчөсү, жалбырак жегичтер ж. б.) зыяндуу.
Ооганстандагы согуштук аракеттерге катышкан жана эрдик көрсөткөн 200 миңден ашык аскер кызматчылары орден, медалдар менен сыйланышкан; 66 аскер кызматкерине Советтер Союзунун Баатыры наамы ыйгарылган.
Кыргызстандан САЧКнын катарында 7330 жоокер кызмат өтөп, 259 киши курман болгон, төртөө дайынсыз жоголгон (Кудайбергенов Нурбек Шамшидинович, Харитонов Евгений Иванович, Зимонтовский Петр Алексеевич, Кочкоров Орозали Токтоназарович).
Ооганстанда кызмат өтөгөн ардагерлер, майыптар, курман болгондордун үй-бүлөлөрүн бириктирип, алардын ар кыл маселелерин чечүүгө жардам берип келген «Ооган согушунун ардагерлеринин республикалык Кеңеши» коомдук уюму 1996-жылдан иш жүргүзүүдө.
1999-жылы өлкөбүзгө террорчулар кол салган учурда Ооган согушунун ардагерлеринин Кеңешинин демилгеси менен ардагер-афганчылардан ыктыярдуу «Ооган» батальону уюшулуп, Мекенибизге коркунуч туулуп турган кырдаалда өзүлөрүн чыныгы патриоттор экендигин көрсөтүштү.
1938, Алматы) казак элинин 20-кылымдын башындагы улуттук-боштондук кыймылын жетектегендердин бири, мамлекеттик ишмер, акын, публицист, казак тили жана адабият таануу илимдерине негиз салуучусу, алгачкы агартуучулардан.
Казак Республикасынын Эл агартуу комиссары, илимдер адабий комиссиясынын, өлкөнү изилдөө коомунун төрагасы, Оренбургда, Ташкендеги эл агартуу институтунда, Казак Мамлекеттик университетинде иштеген .
Казак элинин 20-кылымдын башындагы азаттык үчүн күрөшүн, ой-мүдөөсүн чагылдырган «Кырк мисал» , «Маса» аттуу чыгармалары жарык көргөн, ошондой эле орус классик-акындарынын чыгармаларын да которгон.
Ибн-Хордадбехтин «Китаб ал-масалик ва-л-мамалик» , Кудама Ибн Жафардын «Китаб ал-харадж» деген эмгектеринде Атбаш шаар экендигин, анын географиялык ордун, жеринин түзүлүшүн жазышкан, шаардын Тибет, Фергана ж-а Барскандын ортосунда жайгашкандыгын белгилешкен.
Мааракени салтанаттык менен белгилеп, Кыргыз Республикасынын туңгуч президенти Аскар Акаев мааракени уюштурууга катышкан мамлекет башчыларын сыйлоо үчүн юбилейлик сыйлык комплектин түзүү тууралуу указын берет.
Арткы бетинин борбордук бөлүгүндө мамлекеттик желектин элементи: алтын түстөгү бирдей өлчөмдө кырк нур болуп чачыраган күнгө окшош тегерек диск, дисктин ичинде кызыл түстөгү кыргыз боз үйүнүн түндүгү сүрөттөлгөн.
Африканын чыгыш жээгин экватордон түштүктү карай чулгап турган Мозамбик жана Ийне тумшук жылуу агымдары материктин жээгинин темпрасын көтөрүп, бир калыпта кармап турат; Канар жана Бенгал муздак агымдары температураны төмөндөтүп, Африканын тропик алкактарындагы батыш жээктеринде кургактыкты күчөтөт.
Атмосфералык циркуляциянын, температуранын жана жааган жаан-чачындын сезондук өзгөчөлүктөрүнө байланыштуу Гвинея булуңунун жээктеринде жана Конго ойдуңунда дайыма нымдуу, ысык экватордук климат түзүлөт.
кеңдиктен түндүктү, 18 түштүк кендиктен түштүктү карай тропиктик климат өкүм сүрөт; Түндүк жарым шарда чөлдүү, өтө кургакчыл; Сахарада жылдык жаан-чачындын өлчөмү 100 мм жана андан аз; Чыгыш Сахара Африканын эң кургакчыл жери, мында жылына 10-20 мм гана жаан-чачын жаайт.
Түштүк жарым шардын тропиктик алкагында климаттын 3 сектору түзүлөт: батышы - океандык чөлдүү; борбордук бөлүгүндө - мелүүн континенттик кургакчыл жана кургакчыл, чыгышында деңиздик пассаттык, жайы жаанчыл.
Африканын түндүгүндө Жер Ортолук деңиздик - Атлас тоолорунун айдарым капталдарына накта, анын ички аймактарына, Ливиянын жана Египеттин жээктерине жарым чөлдүү жана чөлдүү Жер Ортолук деңиз климаты мүнөздүү.
Түштүк жарым шарда накта Жер Ортолук деңиздик климат Кап тоолорунун түштүк-батыш айдарым капталдарында байкалат; жаан-чачын максимуму жайында болгон муссондук субтропик климаты - түштүк-чыгыш чет жакасына, жарым чөлдүү жана чөлдүү климат - ички аймактарына мүнөздүү.
Тропиктик нымдуу токой Африканын чыгыш жээги менен Мадагаскардын чыгышында, жазы ийне жалбырактуу аралаш токой Африканын түштүк-чыгыш муссондуу чет жакасында, дайыма жашыл катуу жалбырактуу токой Атлас тоолорунун айдарым капталдарында өсөт.
Гилеянын астында кызыл-сары ферралит, латериттик глей, тропиктик саз, жалбырагын түшүрүүчү - дайыма жашыл токоюнун астында кызыл, Чыгыш Африканын түштүгүндөгү жана Түштүк Африкадагы сейрек токойдун астында кызыл-күрөң топурактары өөрчүйт.
Өскүлөң саванна жаан-чачын мол жааган жерлерди ээлеп, жыш жана бийик өскөн кылкандуу өсүмдүктөр аралаш же жалбырагын күбүүчү, дайыма жашыл галерея токой массивдери менен айкалышып жатат.
Деңиз деңгээлинен орточо бийиктиги боюнча Антарктидадан жана Евразиядан кийинки 3-материк; эң бийик жери Чыгыш Африка бөксө тоосундагы Килиманжаро жанар тоосу, 5895 м. Африканы экватордон түндүктү карай дээрлик бүт Сахара, Судан түздүктөрү жана платолору ээлейт.
Чыгышындагы Эфиопия тайпактоосу Афар ойдуңун карай тик түшөт; Афар ойдуңунда Африканын эң чуңкур жери орун алган (андагы Ассаль көлүнүн бети деңиз деңгээлинен 150 м төмөн жайгашкан).
Азанденин түшгүгүндө жайгашкан Конго ойдуңу батышынан Түштүк Гвинея дөңсөөсү, түштүгүнөн Луанда-Катанга бөксө тоосу, чыгышынан Чыгыш Африка бөксөтоосу менен чектешет.
Африканын түндүк-батышында платформанын фундаменти терең жатып, үстүн чөкмө тектер калың жаап, басымдуу бийиктиги 1000 мге чейин болгондуктан Жапыз Африка, ал эми түштүк-батышында байыркы фундамент айрым жерлеринде жер бетине чыгып, бийиктиги 1000 мден ашкандыктан ал Бийик Африка деп аталат.
Африканын чыгыш чет жакасы платформанын эң активдүү кыймылдуу бөлүгү болгондуктан көтөрүңкү (бийик Эфипопия тайпак тоосу, Чыгыш Африка бөксө тоосу жайгашкан) жана өтө тилмеленген; анда Чыгыш Африка тектоникалык жаракаларынын татаал системасы созулуп жатат.
Африканын эң түндүк учу - Эль-Абьяд тумшугу, түштүк чети - Ийне тумшугу, батышы - Жашыл Тумшук жарым аралындагы Альмади тумшугу, чыгышы - Сомали жарым аралындагы Рас-Хафун тумшугу.
Африкага таандык аралдар: чыгышында - Мадагаскар, Комор, Маскарен, Амирант, Сейшель, Пемба, Мафия, Занзибар, Сокотра; батышында Мадейра, Канария, Жашыл Тумшук, Аннобан, Пагалу, Сан-Томе, Принсипи, Фернандо, По, Биоко, алыскы аралдары - Вознесение, Ыйык Елена, Тристан-да-Кунья.
аварлар Византия, лангобард жана лепид урууларынын ортосундагы карамакаршылыктардан пайдаланып жергиликтүү славян, герман жана роман урууларын багындырган жана Карпат ойдуңунун чоң бөлүгүн ээлөө менен Паннонияда борбор азиялык көчмөн уруулардын мамлекетин Авар кагандыгы негиздеген.
Байзак Жаркынбай уулу, Байзак баатыр, Байзак ажы - (1833, Жумгал өрөөнү 7.9. 1914, Жумгал өрөөнү, Көк-Ой деген жер) чекир саяк уруусунун кулжыгач уругунан чыккан манап.
Эл арасында оозеки айтылып жүргөн баяндарда Байзак Шабдандын өмүрүнө кол салуу уюшулгандыгынан кабардар болору менен чечкиндүү чараларды колдонуп, аны өлүмдөн алып калгандыгы, ошондой эле Шабдан менен бирге Ош ,Алай тарапка барышып, Курманжан даткага атайы жолугушуп, анын күйөөсү Алымбек датканын.
Ал эми “Даңк” орденинде жана “Германияны жеңгендик үчүн” медалында георгий тасмасына окшогон, бирок андан түсү боюнча кыйла айырмаланган “гвардиялык тасманын” үлгүсү орден жана медал илинчү илгичтин ичинде жайгаштырылган.
15-кылымдын 40-жылынан гана ал мурдагы Ордо Ежендин улусу болгон талаалуу аймактардан тартып, Иртыш жана түндүк-батыш Балхаш бойлоруна чейинки чөлкөмдөрдү баш ийдирүү менен ээликтерин кеңейткен.
Аталган аймактарда анын ээлик кылышы Шейбани менен Ордо улусунун ортосундагы касташууларды тереңдеткен, тагыраак айтканда, Сырдарыянын бойлорунда ж-а Каратоо аймактарында көчүп-конгон Жаныбек менен Гирейдин кызыкчылыгына анын жүргүзгөн саясаты карама-каршы келген.
Бул маалыматтарга караганда кыргыздар 15-кылымдын ортосунда Чыгыш Теңир-Тоонун аймактарында, тагыраак айтканда Бешбалык жана Алмалык шаарынын аралыгында жайгашып, кез-кезде алардын жерлери калмактардын колуна өтүп турган.
Капиталисттик рынок мамилелеринин киргизилиши менен Кыргызстандын айрым жерлеринде кыргыз дыйкандары өз муктаждыктары үчүн гана эмес,базарга сатуу үчүн да дан эгиндерин, жашылча-жемиштерди, мөмө дарактарды өстүрүп,бал аарыларын бага баштаган.
19-к-дын экинчи жарымынан өзгөчө Фергана облусунда кыргыздар толук же жарым-жартылай отурукташа баштаган.1917-; карата Фергана облусундагы 362 миң кыргыздын, 206 миңи отурактышкан же жарым отурукташкан турмушка өтүшкөн.
Боттун 19-кылымдын орто ченинде Иракта жүргүзгөн изилдөөлөрү, Г. Роулинсондун Ирандагы ачкан жаңылыгы (Персия падышасы Дарий 1нин биздин заманга чейинки 521-жылга жакын, Бехустун аскасындагы байыркы фарс элам-вавилон тилиндеги шынаа сымал жазуулары) база болгон.
де Сарзек байыркы Лагаш шаарынын урандыларынан чыныгы шумер жазууларын жана чарбалык документтерин таап, аларды 1884-1905-жылдары Ассирия таануу Амьо менен Ф. Тюро-Данжен чечмелеп, окуп чыгышкан жана Ассирия таануунун бир тармагы катарында шумер таануу илимине негиз салынган; вавилон-ассириялык шынаа сымал жазуусу жана Вавилониянын бардык маданияты шумерден чыккандыгы далилденген.
Ассирия таануу жөнүндөгү макалалар россиялык «Вестник древней истории» , «Кавказско-ближневосточный сборник», ошондой эле чет өлкөлүк бир нече атайын Ассирия таануу маселелерине арналган журналдарда жарыяланып турат.
Ассирия таануунун чет мамлекеттердеги негизги борборлору Чикаго , Москва , Санкт-Петербург , Багдад , Рим , Стамбул , Анкара, Берлин, Мюнхен, Гейделберг, Прага жана башкалар шаарларда жайгашкан.
Австралияда бөрсө , баштыкчан кумурскачылар, баштыкчан суусарлар, баштыкчан кашкулактар, баштыкчан жарганаттар, баштыкчан көрчычкандар, вомбаттар, баштыкчан аюу , баштыкчан ибилис жана башкалар жашайт.
Балдар китепканалары - балдарга өз аң сезимин рухий жактан байытууга, илим негиздерин терең өздөштүрүүгө, китеп окуу маданиятын үйрөнүүгө көмөк көрсөтүүчү өспүрүмдөр үчүн адистештирилген китептер топтомуна ээ мектептен тышкаркы мекеме.
Андан кийинки жылдары балдарды атуулдукка, эмгекке жана чыгармачылык ой жүгүртүүгө тарбиялап өстүрүүдө китепкананын таасирдүүлүгү эске алынып, райондордо, шаарларда атайын балдар китепканасы уюштурулган.
Финансылык жагдайга байланыштуу 130 балдар китепканасынын 45% жабылып, учурда 72 балдар китепканасы мезгил талабына жараша балдарды эли-жерин сүйүүгө, эне тилин, тарыхын, маданиятын, искусствосун жана адабиятын кеңири үйрөнүп билүүгө багытталган иш-пландарды жүргүзүшүүдө.
Евклид аксиомасы тегиздиктеги берилген түз сызыкта жатпаган чекит аркылуу берилген түз сызыкка параллель, башкача айтканда ал түз сызык менен кесилишпөөчү бир гана түз сызык жүргүзүүгө болот деп далилдейт.
Ал эми Лобачевский геометриясы боюнча тегиздиктеги берилген түз сызыкта жатпаган чекит аркылуу берилген түз сызык менен кесилишпөөчү бирден көп түз сызык жүргүзүүгө болот деген аксиома айтылат.
Лобачевский геометриясында көп теоремалар Евклид геометриясынын окшош теоремаларынан айырмаланат, мисалы, үч бурчтуктун бурчтарынын суммасы эки тик бурчтан кичине, эки окшош үч бурчтуктар ар дайым өз ара барабар.
Эгерде үч бурчтуктун ички бурчтарынын суммасы 180ᵒка барабар десек, анда Евклиддин параллелдер жөнүндөгү аксиомасын кабыл алабыз, бирок Лобачевский геометриясында ал аксиома кабыл алынбайт.
Лобачевский аксиомасы математиканын түрдүү бөлүмдөрүндө, ошондой эле Эйнштейндин салыштырмалуулук теориясында, кванттык механикада, өтө чоң ылдамдыкка ээ болуучу кыймылдарды үйрөнүүдө, заманбап атомдук физикада, космос илиминде жана башкаларда колдонулууда.
сезондордо толугу менен кулап калган.2018-жылы Түштүк Кореянын Инчхон шаарында болуп өткөн Мьянма менен болгон беттеште 5:1 эсебинде жеңишке жетишип курама команда 2019-жылы Бириккен Араб Эмираттарында өтө турган Азия биринчилигинин финалына тарыхында биринчи ирээт жолдомо ала алды.
Бул триумфтуу жеңиштен соң,курама өзүнүн группасындагы биринчилик үчүн "Спартак" стадионунда болуп өткөн беттеште, Индия курама командасын 2:1 эсебинде талкалап,ФИФАнын жаңыланган рейтингинде "Эң көрүнүктүү курама" аталып,74-позицияга көтөрүлүп,мурунку позициядан 40 орун жогорулаган.
Төмөнкү термелүү жыштыгынан эң жогорку термелүү жыштыгына чейинки серпилгич термелүүлөрдүн, толкундардын дүүлүгүшүн , таралуу процессин, зат менен өз ара аракеттешүүлөрүн жана алардын түрдүү тармакта колдонулушун изилдейт.
Механикалык термелүүнүн, үн чыгаруунун жана үн толкунунун чөйрөдө таралуусунун жалпы теориясы түзүлгөн, үн басымын, энергиясын ж-а таралуу ылдамдыгын өлчөө ыкмалары иштелип чыккан.
Акустиканын тармактарына электр акустикасы, архитектура акустикасы, курулуш акустикасы, атмосфералык акустикасы, геоакустика, гидроакустика, ультраүн физикасы жана техникасы, психологиялык акустика, физиологиялык акустика жана музыкалык акустика кирет.
Орто кылымдагы көрүнүктүү эстеликтери: Лашкаргах аксарайы , мемориал мунаралары , Жам кыштагына жакын жердеги мунара , Гераттагы соборлуу мечит (13-кылымдын башы - 14-кылым, Гераттагы Мусалла ансамблиндеги Гаухаршад күмбөзү жана мунарасы , Балхадагы Хожа Абу Наср Парсанын мечит күмбөзү менен жана башка.
Музыкалаштырылган театр, шаардык стилдеги ырлар (белгилүү ырчылары Сараханг, Я. Косими, Нашенас, А. Зоир, Хафизул-ла Хьяль) өнүккөн жана ар түрдүү аткаруучу коллективдер - улуттук аспаптар жана эстрада оркестри , «Наргис» ыр-бий ансамбли түзүлгөн.
Афганстан кино өндүрүшүн талапка ылайык өнүктүрүү 1978-жылы Апрель революциясынан кийин (1983, өзбек режиссёру А. И. Хамраев, «Мосфильм» киностудиясы менен бирдикте «Кабулдагы жайкы аптап») башталган.
АКШ, Франция, Орусыя, Украйна, Улуу Британия, Аргентина, Канада, Бразилия, Беларуссия, Венгрия, Бельгия, Италия, Нидерланд, Германия, Молдавия, Иран, Мексика, Австралия, Швейцария, Румыния, Индия, Түркия, Уругвай, Чи­ли, ТАРда да жашашат.
Биздин заманга чейин 1-миң жылдыкта байыркы жөөт мамлекеттери – Асрайыл жана Иудея падышалыктарын Ассирия жана Вавилония багындырган соң, жөөттөр дүйнө жүзүнө жер которуп, тарап кеткен.
Бул Ислам кыймылы болгондуктан болгондуктан алардын ишенимдери Исламдагындай, айрыкча алардын ишенимдери көбүрөөк Суний рабаяттар катарында турат, мисалга, Исламдын беш негизи же тиреги жана ыймандын алты негизи.
Ошондой эле Ахмадийлер Куранды өзүнүн ыйык китеби катары кабыл алышат, намаз аткарганда Каабага жүздөнүшөт, Хадистердин өкүмүн кабыл алышат жана Мухаммаддын Сүннөтүн ээрчишет.
Ахмадия Мусулман Жамаатынын ишенимдеринин маанилүү өзгөчөлүгү – бул Ислам дининин Пайгамбары Мухаммад айткан алдын ала кабарына ылайык Мырза Гулам Ахмадга Убада кылынган Мессия жана Махдий катары ишенишкендиги.
Алар Алла тааланын буйругунун негизинде вахий-аянды пайгамбарларга алып келишет, пайгамбарлардын душмандарына жаза беришет, Алла тааланы улуктап, Ага мактоо-алкоо айтышат, жана адамдар жасаган иштеринин эсеп-кысабын жазып турушат.
Ахмадий мусулмандар чечмелеп жаткан Ислам дини боюнча, алар үчүн белгилеп коюлган жумуштар же ишмердүүлүктөн же Алла таала нерселер үчүн түзгөн жалпы эрежелерден четке чыга алышпайт.
Ахмадий мусулмандардын ишенимдери боюнча «жихад» үчкө бөлүнөт: Жихадул-Акбар – бул өзүнө каршы күрөшүү жана ачуулануу, кызуу кандуулук, жек көрүү өңдүү төмөн каалоолорго каршы катуу аракеттенүү; Жихадул-Кабийр – бул тынчтык жолу менен Ислам динине чакыруу, калем аркылуу Исламдын чыныгы кабарын жайылтууга өзгөчө басым жасоо; Жихадул-Асгар – бул кимдир бирөө өзүнүн негизги диний ишенимдерин иш жүзүндө аткара албай, катуу кысымдарга дуушар болуп, өтө оор ахвалда болгондо коргонуу.
Ахмадий мусулмандар төмөндөгүдөй баса белгилешет: Ислам дининде алдын ала айтылгандай, Мырза Гулам Ахмад жихаддын куралдуу көрүнүшүн Исламдын бул доорунда ишке ашыруу мүмкүн эмес деп тыюу салган, дин катары ага аскердик чабуулдар жасалбайт, тескерисинче китептер жана башка медиалар аркылуу чабуулдар жасалат, ошон үчүн жооп дагы дал ошондой ыкмада кайтарылуу керек.
«Ислам дининин таалимдери боюнча, ал кескиндүү түрдө терроризмдин бардык көрүнүштөрүн жокко чыгарат жана сынга алат, ал эч бир чыр-чатакта жана баш аламандыкты, мейли ал жеке адам тарабынан жасалсын же кандайдыр бир топ тарабынан же өкмөт тарабынан жасалсын, колдобойт же аны орундуу деп айтпайт.
Мына ошондон улам аталган Жамаат «миллиондогон» санда экенин айтат, ошентсе да, көпчүлүк көз карандысыз булактар ар кандай божомолдорду айтып, бүткүл дүйнөдө 10 миллиондон 20 миллионго чейин деп божомолдошуп, дүйнөдөгү мусулмандардын бир пайызын түзөт деп айтышат.
Ислам дининин пайда болушунан мурун диндин тарыхы кандайдыр бир диний курамдарга бөлүнгөн деп түшүнүлөт, анда ар бир пайгамбар атайын бир мезгилге жана жайга ылайыктуу таалимдерди алып келчү.
Диндин өсүп-өнүгүүсү Мухаммаддын келүүсү менен толукталып жеткилеңди; Мухаммаддын пайгамбарчылыгынын «программасы» Махдийдин келүүсү менен толукталып, анын кабары жайылышы керек болчу.
Мына ошондон улам Ахмадия Мусулман Жамааты Мырза Гулам Ахмадды Ибрахиймге таандык диндердин китептеринде кезигүүчү алдын ала кабарларды, ошондой эле Зороастризм дининде, Индия диндеринде, америкалык руханий рабаяттарда ж.б.
Ахмадий мусулмандар Алланын жалгыздыгын орнотуу жана адамдарды Аллага таандык жана Алланын жаратылышына таандык милдеттерин кайрадан эскертүү үчүн Ахмад Мухаммаддын пайгамбарчылыгынын чыныгы күзгүсү катары Алла таала тарабынан дайындалган деп ишенишет.
Ахмадий мусулмандары мындай деп басым жасашат: Куран аяттары жана бир топ хадистер боюнча, Халифалык бир гана Алла таала тарабынан орнотулат жана ал ыйман келтирип, такыба амалдарды жасап, Алланын жалгыздыгын жактагандарга Алла таала тарабынан берилген белек.