polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
«Кушбакали закону» деп катталган экинчи маанилүү илимий ачылышында уюлдашып, туурасынан таралган ультраүн толкундарынын ылдамдыгынын салыштырма чоңдугу механикалык чыңалууга жараша өзгөрө турган закон ченемдүүлүгү тастыкталган [Илимий ачылыштар менен ойлоп табуулардын авторлорунун эл аралык Академиясынын диплому, 453; Россия табигый илимдер академиясында 2013-жылы катталган, 571].
«Кушбакали законунун» негизинде механикалык чыңалууну, анын ичинде өтө кооптуу калдыктуу чыңалууну катуу материалдардан жасалган техникалык курамдарда, конструкцияларда, тетиктерде, тоо тектеринде аныктоону жана көзөмөлдөөнү камсыз кыла турган жаңы методдор, приборлор, жабдуулар ишке киргизилүүдө.
Парижде Түрк таануу борборунда “Осмон имераторлугунун курулушу” аттуу китеби жарыяланып, коомчулукта кызыгууну жараткан, Гейдельберг, Сорбонна, Афины университеттеринин доктору даражасына ээ болгон.
Жеке турмушу жөнүндөгү эскерүүлөрүндө Наталья жолдошу тууралуу мындай дейт: «Владимир мени аябай сүйгөн, мага жетүү үчүн 4 жыл бою эртең менен жумушка баратканымды көрөм деп мен жашаган көп кабаттуу үйдүн чатырында Түнөп жүрдү. Үйлөнгөндөн кийин ал мени ар бир дарактан кызганып айламды кетирчү».
Орус империясынын азиялык бөлүгү жана Чыгыш өлкөлөрү боюнча стратегиялык пландоо башкармалыгынын башчысы, Семипалатинский обласиынын губернатору, Тянь-Шань жана Заилий аймактарынын изилдөөчүсү .
Ошол эле жылы Верныйдан –Кастекке, Шамшыдан – Кочкорго, Соң-Көл, Нарын өрөөнү аркылуу Таш-Рабатка, андан Чатыр-Көлгө, Торугарт, андан Кытай чек арасына аскердик-чалгындоо иштерин аткарган.
Ал Кызыл-Суу Кыргыз автоном облусунун баш калаасы Артышка келип, Жуңго адабият-көркөм өнөрчүлөр бирикмеси элдик адабият-көркөм өнөр изилдөө коомундагы алгачкы кызматтык кадамын Жуңго элдик адабият-көркөм өнөр изилдөө коому, Шинжаң уйгур автоном райондук адабият-көркөм өнөрчүлөр бирикмеси, Кызыл-Суу Кыргыз автоном облусу биргелешип жүргүзүп жаткан «Манас» эпосун жазмага алуу жана которуу кызматынан баштаган.
1966-жылы, 9 айдан кийин, «маданият ыңкылабы» маалында, Лаң Йиң айым Бээжинге кайтып келет, бирок жалган жалаа менен айыпталып, бир кыйла убакыт Жыңхай ооданында сүргүндө болот.
1976-жылы «маданият ыңкылабы» соңуна чыкканда ал жапон тилин үйрөнүп, «Ислам музыкалары», «Жапон музыка тарыхы», «Тайван тургундарынын улуттук музыкалары» котормо китептерин чыгаргандыгы үчүн маданият министирлигинин көркөм өнөр изилдөө институтуна караштуу Музыка изилдөө ордунун чет эл музыкаларын изилдөө ишканасына жиберилет.
Ал орток түрк акыны Жусуп Баласагындын мурасы жаатында «"Кут даарытар илим" жана чыгыш-батыш маданияты» китебин чыгарып, батыш-түндүк адабиятын изилдөө ишканасынын жетекчиси болуп дайындалат.
Лаң Йиңдин «"Манас" эпосунун баян курулмасы» аттуу макаласында батылдык менен батыштын бүгүнкү баян илими изилдөө негизин колдонуп, эпостун баян курулмасын изилдөө жактарындагы кемтикти толуктады.
«"Манас" эпосунун варианттары жана изилденүү абалы» аттуу макаласында «Манас» эпосунун үч вариантын салыштырып, эпос мурасталып айтылуу барышында окшобогон варианттарга бөлүнүп өзгөрсө да, эпостогу башкы линиянын өзгөрбөгөндүгүн көрсөтүп берет (Ваң Бавлоң: «Кыргыздардын баатырдык эпосу "Манасты" изилдөө» (ханзу тилиндеги «Шинжаң көркөм өнөр институту илимий журналы», 2010-жыл, 2-саны, 17-бет).
Профессор Лаң Йиң «Манас» эпосунун эстетикалык өзгөчөлүгүн анализдеп, элдин «Манас» эпосунун трагедиялык өзгөчөлүгү менен таанымын зор даражада тереңдештирди жана «Манастын» чыгыш-батыштын баатырдык эпостору менен салмактанып турган маңыздуу өзгөчөлүктөрүн айгинелеп берди.
Ал эпостун техникалык идеясы, доор арткы көрүнүшү, персонаждарга анализ жүргүзүү, жөрөлгөлүү изилдөө аргасынан арылып, эпостун эстетикалык өзгөчөлүгүнө анализ жүргүзүүгө өтүп, эстетикалык өӊүттөн жандуу формадагы оозеки эпостун улануу, өнүгүү мыйзамдарына ой жүгүрттү .
Лаң Йиң айым өзү айтканындай, «Манас» эпосу жандуу формада байыркыдан бүгүнгө дейре айтылып келгендиги жана «бүгүнкүнүн Гомери» атыккан Жүсүп Мамайдын толук варианты болгондугу үчүн китеп дөбөсүнө бекинип Бээжинде жатып албастан, кыргыз оодандарына үзбөй саякат кылып турду.
Бул сапарлары маалында ал калың элдин турмушун көрүп, манасчыларды зыяраттап, алардын айткан «Манасын» угуп, манасчы менен угармандарын күзөтүп, бир канча жолу талаа текшерүүсүндө болуп, көптөгөн материалдарды түп нуска катары жыйнап, «Манас» эпосун терең изилдөөгө алат.
Китеп «"Манас" жана кыргыздар», «"Манастын" түптөлүүсү жана өнүгүүсү», «Манасчылар - эпостун улантуучулары жана жаратуучулары», «Баатыр Манастын төрөлүшү», «"Манастагы" кейипкерлер образы», «"Манастын" көркөмдүк өзгөчөлүгү», «"Манас" жана кыргыздардын эл ооз адабияты», «"Манас" жана дин», «"Манас" жана чыгыш-батыш эпостору» сыяктуу тогуз баптан куралган.
Кытайдагы коомдук илим түрү боюнча «8-беш жылдык» долбоорундагы түйүндүү темасы боюнча жазган «"Манаска" жоромол» арналуу эмгеги Лаң Йиң айымдын изилдөө эмгегине жемиштүү натыйжаларын берди. Аталган китеп «Манас» эпосун алгач жолу тарыхый жаралышы, дин, тарых, көркөм адабият менен болгон байланышы жаатында «Жаңгыр», «Гэсэр» эпостору менен салыштырууга алат жана бул дастандардын окшоштук, айырмачылыктары илимий талдоого алынат.
Алып айтсак, автор кабылдоо эстетикасы илиминин назарыясынан пайдаланып угармандардын эпосту таратуу, сактап калуу, өнүктүрүү, вариантташтыруудагы ролун тереңдей түшүнүп, жандуу формадагы эпосту изилдөөнү кеңири назарыя жайыты менен камдаган.
Аталган чыгарма мамлекетибиздин атактуу фольклор таануучусу Лыйу Куйлы түзгөн «Жуңгонун эл маданияты желелеш жыйнагына» киргизилип, Жыйе Жаң агартуу басмасынан жарык көргөн.
Лаң Йиң айымдын «"Манастын" трагедиялык кунары» , «Эпостун таралып, өнүгүүсүндөгү угармандардын орду жана ролу» макаласында эстетика илими өңүтүнөн эпостогу эстетик категориялар камтылган эстетикалык идеялар, манасчы менен угарман ортосундагы эстетикалык кабыл алуу барышы жөнүндө талкуу жүргүзөт.
Лаң Йиң айым 1995-жылы баш оона айында Кыргызстанда өткөн «Манас - 1000» эл аралык илимий жыйынында «Кытайдагы манас таануу» темасындагы макаласы менен атайын барып катышып, «Манас» эпосунун кезиндеги эң жаңы изилдөө учурларынан кабардар болуп, эпоско байланышкан көп багыттуу ылымдык темалар боюнча ыстыроолук изилдөөгө катышып, кундуу макалаларын арты-артынан жарыялайт.
«"Манас" жана шаман маданияты» , «Алтай тилдер системасындагы улуттардын баян адабияты жана шаман маданияты» , «"Манас" эпосу жана кыргыз элдик адабияты» макалаларында «Манас» эпосун маданияттык курам, катмарлар боюнча изилдөөгө алат.
Лаң Йиң айым 1993-жылдан 2003-жылга чейин улуттук адабият изилдөө ордунун орунбасар башчылык милдетин аркалап, Кытайдын мамлекеттик коомдук илимдер фондунун «Жуңгодогу ар кайсы улуттардын байланышын изилдөө» түрүнө моңгул изилдөөчү менен бирге жооптуу болуп 1 миллион 200 миң каттуу «Жуңгодогу ар кайсы улуттардын байланышын изилдөө» китебин түзүп, басмадан чыгарат.
Мындан автордун «Манас» эпосундагы улуттук маданият арткы көрүнүшүнөн өңүт жүргүзүп, анын жалпылыкка келүүдөгү нугу, мазмуну, көркөмдүк өзгөчөлүктөрүн иликтеп, кыргыз эл ооз адабиятындагы орду, байланышы, ошондой эле бүткүл дүйнө эпосчулук илиминдеги орду сыяктуу ар кайсы жактардан орундуу талкууларды алып барган.
1986-жылы Лаң Йиң айым Кытай аз сандуу улуттарынын эпосторун изилдөө мамлекеттик коомдук илим изилдөө түрүнө кирип, үч эпосту изилдөө кызматы жүргөндө өз кезиндеги «Манасты» которуу иштерине катышкандык тажрыйбасы эске алынып, жетекчиликтин тапшыруусу менен «Манас» эпосун изилдөөгө баш-оту менен киришип кетет.
Ал өзү жыйнаган мол материалдардын негизинде системалуу изилдөө жүргүзүүнүн аркасында 1990-жылы «Жуңго аз сандуу улуттардын баатырдык эпосу "Манас"» аттуу атайын эмгегин басмадан чыгарып, Кытайда манас таануу илиминин заманбап түптөлүүсүнө негиз салган.
Лаң Йиң айымдын «"Манас" жөнүндө изденүү» эмгеги Жуңго адабият-көркөм өнөрчүлөр бирикмеси менен Жуңго элдик адабият-көркөм өнөрчүлөр коому ыйгарган «Тоо гүлү» сыйлыгынын биринчи даражадагы «арналуу китеп» сыйлыгын алат.
Лаң Йиң айым 24 жашында «Манас» эпосун которуу кызматына киришип, 69 жашында Каражүл айыл аймагынын Кызылой айылына коомдук текшерүүгө барганга чейин 40 жылдай «Манас» баштаган элдик эпосторду изилдеп келди.
Бул КЭРдин илимпоздору «Манас» эпосун изилдөө боюнча атайын жазып басмадан чыгарган чыгарма, ошондой эле автордун «Манасты» көп жылдар бою изилдеген, бир кыйла толук системалуу чыгарган эмгеги болуп саналат.
Ушул китеби жарыялангандан кийин мамлекет ичи-сыртында жарыяланган «Манаска» байланыштуу макала, материалдарга терең үңүлүп, өзүнүн изилдөө багытын ансайын кеңиртип, «Манас» дүйнөсүнө тереӊдей кирет.
Ал мындай көп багыттуу илимий тажрыйбаларынын негизинде уландуу изилдөөсүн тереңдештирип, 1999-жылы 430 миң катты камтыган көлөмдүү изилдөө эмгеги «"Манас" жөнүндө изденүү» аттуу эмгегин жарыялайт.
Фиельструп Феодор Артурович, россиялык, советтик саякатчы, таанымал этнограф, кыргыздардын этнографиясын жазган эн таанымал изилдөөчүлөрдөн, кыргыздар тууралу фундаменталдуу эмгек жазган, 1889-ж.
Тилекке каршы, ал фундаменталдуу эмгек кийнчерээк гана жарык көргөн (Из обрядовой жизни киргизов начала ХХ в. / В.А. Фиельструп; Отв. ред. Б.Х. Кармышева, С.С.Губаева ; Ин-т этнологии и антропологии им. Н.Н. Миклухо-Маклая. — М. : Наука, 2002. -300 с. : ил.).
Агаджанов огуздар, огуз-түркмөндөр, селжуктар жана алар негиздеген мамлекет, мамлекеттик-саясий түзүлүшү, социалдык-экономикалык абалы, огуз-түркмөндөрдүн коомунун чарбалык уклады боюнча эмгектери бар.
Вадецкая Эльга Борисовна, тарых илимдеринин доктору, археолог, Түштүк Сибирдин жана Борбордук Азиянын археологиясы боюнча ири адис, энеолит, коло жана темир доорлору, аймактын байыркы жашоочуларынын искусствосу, палеэтнографиясы жана тарыхнаамасын изилдеп келет.
Телекоммуникация системасында байланыштын була-оптикалык магистралдык тармагын куруу жана санариптик телерадио берүүгө өтүү долбоорлору аяктайт, бул Кыргызстанга дүйнөлүк электрондук маалыматтык мейкиндикке интеграцияланууга мүмкүндүк берет.
Коюлган максаттарга жетүү үчүн төмөнкү милдеттерди чечүү зарыл: эл аралык транспорттук коридорду түзгөн автомобиль жолдорунун беш маршрутун реабилитациялоо; асфальт төшөлгөн автомобиль жолдорунун ички тармагын сактап калуу жана жакшыртуу; өлкөнүн транспорттук көз карандысыздыгын камсыз кылуу; техникалык-экономикалык негиздемени иштеп чыгуу жана Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолун жана өлкөнүн түндүк-түштүгүн бириктирген темир жол тарамын курууну баштоо; аба-транспорттук түйүн борборун; электрондук өкмөт системасын ишке киргизүү жана сан ариптик телерадиоберүүгө өтүү.
Кыргыз Республикасында колдонулуучу транспорттун негизги түрү автомобиль транспорту болуп саналаарын көңүлгө алып, орто мөөнөттү келечекте негизги артыкчылык болуп калктын жүргүнчүлөрдү жана транспорттук жүк ташууларга керектөөлөрүн канааттандыруу, автотранспорт каражаттарынын паркын жаңыртуу жана толуктоо, ошондой эле жол тармагын сактоо жана өнүктүрүү болуп саналат.
Транспорттук кызмат көрсөтүүлөрдү өнүктүрүү чөйрөсүндө саясат жана чаралар жалпысынан жол-транспорттук комплексте мамлекеттик-жеке өнөктүк механизмдерин киргизүүгө багытталат.
Экономиканын бул секторуна жеке инвестицияларды, анын ичинде тикелей чет өлкөлүк инвестицияларды тартуу үчүн максималдуу жагымдуу шарттарды түзүүгө туура келет, ошондой эле инфраструктуралык долбоорлорду өнүктүрүүгө бардык керектөөчүлөрдүн катышуусунун андан ары кеңейүүсүнө көмөк көрсөтүү керек.
Кубаттуулукту өнүктүрүү чөйрөсүндө Камбар-Ата ГЭСи – 1, Жогорку Нарын каскадын ГЭС курулушун баштоону, Камбар-Ата – 2 ГЭСинин экинчи гидроагрегатын ишке киргизүү боюнча курулушту улантууну жана Сары-Жаз дарыясында ГЭС каскадын куруу маселесин иштеп чыгууну камсыз кылуу керек.
Республиканы электр менен жабдуунун коңшу мамлекеттердин тармактарынан көз карандысыздыгын камсыз кылуу үчүн республиканын түштүгүндө 500/220 кВ «Датка» көмөкчү чордону жана жалпы узундугу 410 км «Датка-Кемин» ЖЧ курууну аяктоо зарыл.
Экспорттук потенциалды камсыз кылуу үчүн техникалык-экономикалык негиздемени даярдап жана «Кемин-Алма-Ата» 500 кВ ЖЧ өткөрүүчү чубалгыларын жана «Кыргызстан-КЭР» 500 кВ ЖЧ жана «Датка-Худжент» 500 кВ ЖЧ өткөрүүчү чубалгыларын курууну баштоо зарыл.
Электр энергетика секторун финансылык жактан жакшыртууга багытталган саясат чаралары өзгөртүүсүз болот, бул үчүн электр энергиясынын жоготууларынын 12%дан ашык эмес көрсөткүчүнө, коюлган эсептер боюнча 100%дык чогултууларга жетишүү зарыл, дебитордук карыздын мөөнөттөрү үч айдан ашпоосу керек, бул энергия компанияларынын техникалык абалын жакшыртууга финансылык каражаттардын көлөмүн жогорулатууга мүмкүнчүлүк берет.
Кыргыз Республикасы аталган программанын активдүү катышуусу болуп саналат жана жөнгө салуучу реформаларды демилгелөөгө ниеттенүүдө, аны менен катар эле региондук жол инфраструктурасынын участкаларын жакшыртмакчы.
Автомобиль жолдорунун ички тармактарын сактоо жана жакшыртуу боюнча милдетти чечүү үчүн жыл сайын төмөнкүлөрдү ишке ашыруу зарыл: 300 км ашык узундукта асфальт бетон төшөлгөн автожолдорунун эскирген катмарын калыбына келтирүү; 150 км кем эмес авто жолун асфальт бетон төшөө менен капиталдык оңдоо жүргүзүү;
Сурьма кен чыгуучу жана «Кадамжай», «Терек», «Хайдаркан», «Новое», «Кассан», «Түндүк Акташ» жана «Абшир» комплекстүү кен чыккан жерлерде сурьманын чалгындалган запасы 265 миң тоннаны түзөт.
Айыл тургундары үчүн 2017-жылга карата 50 миң гектар жаңы сугат жерлер ишке киргизилет жана жүгүртүүгө кайтарылат, ал эми 80 миңге жакын дыйкан чарбалары же 200 миң киши сугат жана ичүүчү суу менен кошумча камсыз болот.
Кен казып алуу тармагы өлкөнүн экономикасынын стратегиялык маанилүү тармагы болуп саналат, ал бийликтен Кыргызстандын жаратылыш байлыктарын иштетүүгө инвестициялык кызыктыруу үчүн шарттарды түзүүнү талап кылат.
Жергиликтүү калк инвестор өз каражатын жумшап жана жаңы жумушчу орундарды түзүп, регионду өнүктүрүүгө жана жашоо деңгээлин жогорулатууга көмөк көрсөтүп жаткандыгын түшүнүшүнө жетишүү керек, ошондуктан аларга карата мамиле жакшы санаалуу жана конструктивдүү болууга тийиш.
Айыл чарба тармагын башкаруу системасын өркүндөтүү, жөнгө салуунун жыйынтык берүүсүн жана натыйжалуулугун жогорулатуу; айыл чарбасы үчүн сервистик жана техникалык кызмат көрсөтүүлөрдүн сапатын жана курамын жакшыртуу, айыл чарба өндүрүшүн техникалык жана технологиялык жактан жаңыртуу үчүн өбөлгө түзүү; кооперацияны өнүктүрүү үчүн шарттарды түзүү, продукциянын сапатын жакшыртуу; агроөнөр жай комплекси үчүн заманбап рынок инфраструктурасын түзүү; агроөнөр жай комплексинин өндүрүшүн жана экспортун өстүрүү, экспортко багытталган кластерлерди өнүктүрүү; жыл сайын жаңы жерлерди колдонууга киргизүү; кайра иштетүү өнөр жайын өнүктүрүү; жерди пайдалануунун натыйжалуулугун башкаруунун жакшыртуу.
Лицензиялык шарттарды жана КР мыйзамдарынын сакталышына контролдукту жана көзөмөлдү күчөтүү зарыл, лицензиялык тиркемелердин шарттарын сактабагандык үчүн кайра чакыртып алууга чейин жоопкерчилик чараларын күчөтүү керек.
Алтындын запастары 2012-жылдын 1-ноябрына карата 60 негизги алтын чыккан жерлер боюнча, алтындын чалгындалган жана тастыкталган запастары 448 тонна жана алтын аралашмалары 24 кен чыккан жер боюнча – 5 тонна көлөмү эске алынган.
Өнөр жайлык өздөштүрүүгө 6 кен чыккан жер даярдалган («Жерүй», «Талдыбулактын сол жээги», «Андаш», «Бозымчак», «Иштамберды», «Куру-Тегерек»), алар боюнча иштеп чыгууга долбоорлор түзүлгөн же долбоорлоо аяктап жатат.
Бирок, жүргүзүлгөн реформалар күтүүлөрдү актаган жок: мамлекеттин ойлонуштурулбаган саясаты бул стратегиялык тармактын чарба жүргүзүүнүн накталай жана майда товардык формага айлануусуна алып келди.
Алсак, тармактын жылдык орточо өсүш арымы 2001-2011-жылдарда 2,2%ды түзгөн, бул ошол эле мезгил үчүн ИДПнын өсүшүнүн тиешелүү көрсөткүчүнөн кыйла аз – 4,3%.
Айыл чарбасында орточо эмгек акы экономиканын башка тармактары менен салыштырмалуу өтө төмөн болуп саналат: 2011-жылы эмгек акы өлкө боюнча тиешелүү көрсөткүчтөн 4784 сомду же 51,4%ды түзгөн.
Аталган стратегия Кыргыз Республикасын туруктуу өнүктүрүү боюнча Улуттук кеңештин талкуусунан соң кабыл алынып, Кыргыз Республикасынын Президенти Алмазбек Атамбаев 2013-жылы 21-январда кол койгон атайын жарлыктын негизинде бекитилген.
Өзгөчө көңүл кен казуу өнөр жайын, энергетиканы, туризмди, айыл чарбасын, транспортту, финансы секторун өнүктүрүүгө, ошондой эле жаңы экологияга багытталган технологияларга негизделген бизнес чөйрөгө топтолот.
Арзан электр энергиясын кошумча иштеп чыгуу ишканалардын санын кеңейтүүгө, өндүрүштүн көлөмүн жогорулатууга жана чакан жана орто ишканаларда жаңы жумушчу орундарды түзүүгө, региондордун экономикасын жандандырууга алып келет.
Стратегияны жүзөгө ашыруу Кыргызстанга 2017-жыл аяктаганга чейин энергетикалык көз карандысыздыкка жетишүү жолунда олуттуу илгерилөөгө, ошондой эле жакынкы келечекте электр энергиясын ири экспорттоочунун статусун алууга олуттуу билдирүү жасоого мүмкүндүк бериши керек.
ИДПда айыл чарбасынын салыштырма салмагы жана тармакта иш менен камсыз болгондордун үлүшү акыркы 5 жылда өтө төмөндөгөн, 2011-жылы бул көрсөткүчтөр тиешелүүлүгүнө жараша 18% жана 30,7% түздү.
Айыл чарба өндүрүшүнүн натыйжалуулугун жогорулатуу, кайра иштетүү өнөр жайынын дараметин арттыруу жана бардык агроөнөр жай комплексинин продукциясынын атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулатуу.
Дьяконова Вера Павловна , тарых илимдеринин кандидаты, көрүнүктүү этнограф-тарыхчы, фольклорчу, Сибирь элдеринин этногенези, салттуу маданияты, философиялык-диний түшүнүктөрү, өзгөчө тувалар жана алардын шамандык түшүнүктөрү, лама дининин таралуусу, тувалардагы салттуу маданияты, балдардын төрөлүшү ж.б.
«Цам у тувинцев» , «Материалы по шаманству южных тувинцев» (Итоги полевых исследований Института этнографии АН СССР за 1971 год. М., 1972), «Об одной категории в социальной иерархии шаманов» (Ученые записки Тувинского научно-исследовательского института истории, языка и литературы. Кызыл, Вып. , 1972), «Природа и человек в религиозных представлениях народов Сибири и Севера» , «Христианство и ламаизм у коренного населения Сибири и Севера» , «Материальная культура народов Сибири и Севера» , «Культурные традиции народов Сибири» , «Традиционное воспитание детей у народов Сибири» , «Традиционное мировоззрение народов Сибири» ж.б.
Анткен менен кыска убакыт аралыгында ал дүйнөнүн 29 шаарына барып, Манас темасында илимий докладдарды жасап, ал өлкөлөргө жалаң эле дастанды эмес кыргыз элинин тарыхы, эпикалык казынасы, маданий баалулуктары боюнча түшүнүк жаралышына негиз салып келди.
Анын кандидаттык диссертациясы “Жаныш, Байыш” эпосу - тарыхый-этнографиялык булак катары” деген темага арналып, ыраматылык Имел Бакиевич өмүрүнүн акырына чейин илимий ишке жетекчилик эле эмес, ага аталык камкордук көрсөткөн насаатчысы Кушбек Үсөнбаевди айрыкча жылуу сезим менен эскерип, ал адам туурасында узун учук кеп кураар эле.
Енисей кыргыздары жана алардын мамлекети, анын курулушу, өнүгүшү, Кыргыз каганатынын ээлеген чектери, орто кылымдардагы кыргыздардын Минусин ойдуңу, Тува жана Монголия аймактарына таралуу арелын изилдеген ири окумуштуу.
Өндүрүштү автоматташтырууда адам эмгеги такыр жокко чыгарылат дегендикке жатпайт, тескерисинче, адам эмгеги жаны, татаал сапатка ээ болуп, адам машина-автоматтарды башкарып, аларды техникалык жактан тейлейт.
Автоматташтыруунун эң алгачкы түрүнүн бири орус механиги И. И. Ползуновдун буу казанынын автомат жөндөгүчү жана англиялык ойлоп табуучу Ж. Уаттын буу машинасынын ылдамдыгын жөндөгүчүнөн баштап, адамдын кара күчүнүн ордуна колдонулуучу механизмдер менен түзүлүштөрдү жаратуу боюнча зор иштер иштелген.
Дин нормаларында бай деп эсептелген мусулмандардын кедей-кембагал, жардыларга садага берүүлөрү парз катары көрсөтүлүп, зекет садага орозо айынын акыркы күндөрүндө колунда бар мусулмандардын өзүнүн жана багууга милдеттүү жакындарынын атынан башкаларга берген жардамы важып катары бааланып, битир садага, ошондой эле Алланын ыраазычылыгын табуу ниетинде башкаларга ар түрдүү жардам көрсөтүү мандуп садага деп аталат.
Мандуп С. тууралуу пайгамбар төмөндөгүлөрдү осуят кылган: «адам күн сайын ар бир дене мүчөлөрү үчүн садага берүүсү керек. Эки адамдын ортосунда адилеттүү болууң, жандыгына жүк жүктөп жаткан адамга жардам кылуун, жакшы сөз жана намазга жөнөп жатканда ар бир кадамың, жолдо тоскоолдук жараткан бир нерсени алып таштооң С. болуп эсептелет» .
1963-75-жылдары Кыргыз ССР ИАнын Тил жана адабият институтунда кенже илимий кызматкер, 1975-2000-жылдары Кыргыз совет энциклопедиясынын Башкы редакциясында илимий редактор, жетектөөчү редактор болуп иштеген.
Султановдун кудасы Ош өзбек театрын биринчи негиздөөчүсү, директору жана көркөм жетекчиси Рахмонберди Мадазимов мындай айтып жүргөн: Корбашы Мадаминбек Андижанга жакын жерлерде талоончулук кылып, тургундарга куралдуу кол салып журду.
Анткени труппанын репертуарында спектакль коюудан тышкары, көптөгөн концерттик программалар коюлду, ошондой эле спектаклдерди коштоогон элдик обондор үчүн музыкалык иштеп чыгуу жүргүзүлгөндүктан музыкант-профессионалдардын калыптанышы жолундо өзгөчө этабы болду.
Рахмонберди Мухаммадазимович Мадазимов , Өзгөн шаары, Ош облусу, Кыргыз ССР - Кыргызстанда театралдык кыймылдын негиздөөчүсү жана уюштуруучусу, Борбордук Азияда экинчи байыркы профессионал театры болуп эсептелген Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театрын негиздөөчүсү, биринчи директору, көркөм жетекчиси жана башкы режиссёру, кыргызстандык артист, жазуучу жана музыкант.
Уринбой жана Журахон Рахмоновдор Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театрынын негиздөөчүлөрүнөн бири болушкон жана Кыргызстандын искусство жана маданиятын өнүгүшүнө чоң салым кошушкон, көп жаш актёрлорго тарбия беришти.
1918 жылы Рахмонберди Мадазимов жетекчилигинде Ош уездинын башка агартуу ишмерлери жана мугалимдери Бекназар Назаров, Иброхим Мусабоев, Журахон Зайнобиддинов, Назирхон Камолов, Абдурашид Эшонхонов, А. Саидовдор менен бирге Түркстан фронти Реввоенсоветине караштуу концерт бригадасын базасында Кыргызстанда биринчи жолу жергиликтүү мусулман элдерден түзүлгөн өз демилгеси менен иштөөчү театралдык кружок негизделген.
Рахмонберди Мадазимов, Балтыходжи Султанов жана Журахон Зайнобиддиновдун түздөн-түз катышуусу менен 1918-жылы август айында 95 орундуу биринчи бала бакча, 1918-жылы Ош уездинде 13 мектеп ачылып, анда 939 бала жана өспүрүмдөр билим алышкан.
Ош өзбек драма театрын биринчи негиздөөчүсү, директору, көркөм жетекчиси жана режиссёру Рахмонберди ажы Мадазимов Өзгөн шаарына көчүп кеткенине байланыштуу 1932 жылы театрдан жумуштан кетти жана 1933 жылы май айынын аягында Өзгөн шаарында каза болду.
Рахмонберди Мадазимов жазуучу эле, анын "Оштун мүнөздөмөсү" жана "Аттардын сөздүгү" китептери 1914-1915 жылдары Ташкент шаарындагы Түркстан өлкөсү генерал-губернаторунун кеңсесине караштуу басмаканасында басылып чыккан.
Бул мезгилде Ош шаарында курулушу жүргүзүлгөн жана пайдаланууга Ош пединститути тапшырылган, Ак-Буура дарыясы үстүндө жайгашкан чоң темир бетон көпүрө (шаардын оң жээги жана сол жээги менен биринчи жолу бириктирген), автоматтык жана шаар аралык телефон станциясы курулду.
3 январь 1944 жылы Тажик ССР айыл чарба, мал чарба, тамак-аш, жергиликтүү өнөр жай жана аңчылык кооперациясын өнүктүрүү боюнча Өкмөттүн тапшырмаларын ийгиликтүү аткарганы үчүн экинчи жолу Ленин ордени менен сыйланган.
Анын жетекчилиги астында бул жылдары Тажикстандын борбору - Дүйшөмбү шаары курулган, Памирге кеткен "Ош-Хорог" жолу курулушу жүргүзүлгөн, Тажикстандын биринчи ГЭСи - Варзоб ГЭСи курулган.
Алсак, кенчи Төрөбай Кулатов Кыргыз ССР Совнарком төрагасы болду, андан кийин Кыргыз ССР Жогорку Советинин төрагасы, ошондой эле Мамадали Курбанов 1937 жылдан 1946 жылгача Тажик ССР Совнарком төрагасы болгон.
Мамадали Курбанович Курбанов (1905, Үч-Коргон кыштагы, Ош уезди, Түркстан — 1976, Ош, Кыргыз ССРи) — Кыргызстандын, Өзбекстандын, Тажикстандын мамлекеттик, саясый жана коомдук ишмери, Тажикстан Премьер-министри , 1 жана 2 чакырылыштагы ССРС Жогорку Совети депутаты.
Мектепти буткөндөн кийин райком ВЛКСМ сунушу боюнча НКВД органдарына жөнөтүлгөн, анда өзүнүн кызматтык ишин Андижан облусунун ИИБ бандитизмге каршы күрөшүү бөлүмүнүн оперкызматкеринин жардамчысы болуп баштады.
Мухтар Насруллаевич Султанов , Ош шаары, Ош облусу, Кыргыз ССР - Өзбекстандын зор мамлекеттик жана коомдук ишмери, Өзбекстандын Ички иштер министринин орун басары , милициянын генерал-майору.