polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Иштеги жетишкен ийгилиги жана КГБда кемтиксиз кылган эмгеги үчүн: «За воинскую доблесть», «В ознаменовании 100-летия со дня рожде-ния В.И.Ленина», «60-лет Вооруженных Сил СССР», «За безупречную службу 3-й степени», «За безупречную службу 2-й степени», «50-летия КГБ Киргизии», «80 лет службе национальной безопасности Кыргызской Республики» деген медалдар, ошондой эле КГБнын жана Кыргыз Республика-сынын Саламаттык сактоо министрлигинин Ардак грамоталары менен сыйланган.
Автордун «Асыл ойлор» рубаилери Кыргыз улуттук университетинин Окуу-усулдук бирикмесинин 2006-жылдын октябрындагы 1-чечиминин негизинде Кыргыз Республикасынын Билим берүү министрлиги тарабынан «Филология» адистиги боюнча окуган жогорку окуу жайларынын студенттери үчүн кошумча окуу куралы катарында уруксат кылынган.
Карамолдонун "Сынган бугу", "Насыйкат", "Абактын Кара кашка аргымак" ж.б күүлөрду ийинине жеткире черткен, өзү "Кыргыз көчү", "Бешик", "Калмак ашуу", "Тилек", "Саамал" сыяктуу ж.б чоң күүлөрдү чыгарган.
Жеке эле А. Кыдырназаровдун чыгармачылыгында эмес, жалпы улуттук театр өнөрүнүн масштабында "Ак боз ат" спектаклиндеги ал жараткан Думананын образы драмалык, трагедиялык өнөрдүн туу чокуларынын бири болуп эсептелет.
1936-1949-жылга чейин тил жана адабият боюнча илим-изилдөө институтунда илимий кызматкер болуп иштеп жүргөндөкөп илимийэмгектерди жаратып,Молдо Кылычтын чыгармаларын изилдеген.1946-жылы "Молдо Кылыч жазгыч акын" деген темада кандидаттык диссертациясын жазып, филология илиминин кандидаты деген илимий даражага жеткен.1949-жылы СССР жазуучулар Союзунун пленумунда "Кыргыз адабиятчысы Тазабек Саманчин "Молдо Кылычтын чыгармалары" аттуу илимий ишинде улутчул ката кетирген" деген жалган жалаа менен 1950-жылдан 1955-жылга чейин түрмөдө болгон.1956-жылы акталып келгенден кийин кесибин өзгөртүп,котормочулукка өткөн.
Партиялык сын жаргылчагынан кийин буга чейин үзүрлүү эмгектенип, мазмундуу чыгармаларды жараткан Т. Саманчиндин ишине бөгөт коюлган жана андан кийин ал изилдөөчүлүк шугулдануусун дээрлик токтоткон.
1929-жылы Жалал-Абаддагы педтехникумга мугалим болуп иштейт.1930-жылы Москвадагы Ленин атындагы мамлекеттик педогогика институтуна кирип,аны 1939-жылы бүтүп келгенден кийин педтехникумда мугалим,окуу бөлүмүнүнбашчысы болуп эмгектенген.
Кыргызстандык сталинчил сынчылар Г. Нуров, П. Балтин, Ж. Самагановдордун «Космополитизм и рецидивы буржуазного национализма в работе Т. Саманчина» деген макаласы Советская Киргизия газетасынын 1949-жылдын 10-апрель күнкү санына жарыяланган.
Алтын Ордонун бийлиги батышта – Дунайдын аягы менен Фин булуңуна чейинки, чыгышта – Ыртыш менен Обь суусунун аягына, түштүктө – Кара деңизи, Каспий деңизи жана Арал деңиздери менен Балхаш көлүнө, түндүктө орустун Новгород жерлерин камтыган.
А.Үсөнбаев Ленин, Эмгек Кызыл Туу, Кызыл жылдыз ордендери, «1941–1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушта каармандык эмгеги үчүн» медалы менен жана Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президиумунун Ардак грамоталары менен сыйланган.
Алымкул Үсөнбаевдин "Ырлар" аттуу биринчи жыйнагы 1938-жылы басмадан чыгып, андан «Олжобай менен Кишимжан», «Саринжи Бөкөй» аттуу поэмалары, «Кожожаш» аттуу жомогу жазылып алынып бир нече ирет китеп болуп басылган.
1990-жылдын аягынан шаардын борбордук бөлүгүндө К. Курокаванын генералдык долбоору б-ча) курулуш иштери жүргүзүлгөн; алар: парламент ж-а өкмөт үйү, президенттин резиденциясы, «Караотель» турак жай комплекси, «ль-Фараби» ж-а «Самал» кичи райондору, Конгресс-холл, «Евразия» соода борбору, Ишим дарыясындагы көпүрө ж-а дарыянын сол жагында бийиктиги 97 м келген «стана-Байтерек» монументи.
Маанилүү өнөр жай тармактары: «Казак айыл чарба машиналары», «Газмашаппарат» АКсы, «Астана Моторс» компаниясы, вагон ремонттоо, машина куруу, металл иштетүү, жеңил, тамак-аш өнөр жайлары, эмерек өндүрүшү бар.
Ал эми философияда генеалогия – бул социалдык- маданий көрүнүштөрдүн өзгөрүлбөстүгүн танган классикалык эмес ыкма Генеалогия Ф. Ницше тарабынан киргизилип, кийин М. Фуко андан ары өнүктүргөн.
Уруулардын тарыхын, санжырасын, үй-бүлөнүн келип чыгышын, жеке адамдардын тек-жайын, тууганчылык байланыштарын иликтеп үйрөтүүчү тарых илиминин көмөкчү тармагы (биологиядажаныбарлардын жана өсүмдүктөрдүн келип чыгышын үйрөтөт).
1867-жылы Йакуб бек Чыгыш Түркстандагы Кашкар, Жаркент, Хотан, Аксу жана башкалар шаарларды биротоло баш ийдирген жана тышкы саясатында Англия менен Россиянын ортосундагы карама-каршылыкты пайдаланган.
Нарын суусунун жогорку агымында топографиялык сүрөткө түшүрүү иштерин жүргүзгөн орус кошуунунун башчысы Полторацкий менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп, Россия менен соода мамилелерин түзүүгө жетишкен.
Орус соодагерлери менен Йакуб бек өзүнүн жээни Шады Мырзаны Түркстан генерал-губернатору Кауфманга туруктуу соода байланыштарын орнотуу жана Россия менен чегараларды тактоо үчүн жөнөткөн.
Ошол эле учурда Йакуб бек теңиртоолук жана ысыккөлдүк кыргыздарды өзүнө тартуу максатында бугу уруусунун манаптары Тилекматка жана Муратаалыга, саяк уруусунун манабы Осмонго, сарыбагыш уруусунун манабы Үмөтаалыга киши жиберип, жашыруун сүйлөшүүлөрдү жүргүзгөн.
Россияга каршы чыгуу үчүн ал Бухара эмиринин жана Кокон хандыгынын агенттери менен тымызын сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп, орустардын оторчул бийлигинин Түндүк Кыргызстанда бекемделишине тоскоолдук кылган.
1863-ж Букар эмиринин кыргыз-кыпчактар менен согушуп жаткан Кудаяр ханга жардамга жиберген 2000 аскерин жетектеп келип, Йакуб бек Маргалаң шаарынын жанында жеңилүүгө учураган.
Петроград, 1921-22-жылдары Петербург университеттеринде окутуучу, 1922–26-жылдары Ташкенттеги Орто Азия университетинин профессору 1926–29-жылдары Россия коомдук илимий институттар ассоциациясынын лингвистикалык бөлүмүн жетектеген, 1929–31-жылдары Самарканддагы Өзбек мамлекеттик илим-изилдөө институтунун, 1934–37-жылдары Фрунзедеги Кыргыз маданий курулуш интунун профессору болгон.
17-кылымдагы классицизм көркөм идеалдардын бир аз абстракттуулугу, жалаң акылэске таянуучулук мүнөзү, адам менен табиятты идеалдаштырууга умтулуу, эстетикалык нормаларга баш ийүү, тактык көркөм формалардын ийкемдүүлүгү мүнөздүү.
Живописте 18-кылымда классицизмдин ири өкүлү живописчи Ж. Л. Давид биринчи кезекте байыркы дүйнөнүн идеалдарына, эркиндик үчүн күрөшүүчүлөрдүн эрдиктерине кайрылган.
Бир жагынан романтизмге жакындоо менен 18-кылымдагы классицизм бир топ деңгээлде дворяндык классицизмдин абстракттуулугун жеңе алган жана көркөм өнөрдө татаал сезим дүйнөсү менен көз караштарын бекемдеген.
Архитектурада классицизмди Францияда Ж. Ардуен-Мансар, А. Ленотр , Ж. А. Габриэль, К. Н. Леду, Англияда К. Рен, Россияда В. И. Баженов, М. В. Казаков, А. Н. Воронихин, А. Д. Захаров, К. И. Росси ж. б.
Музыкада инсандын жашоосунун ички ыргагы, акыл-эси, ой-толгоосу ички мыйзам ченемдүүлүккө, эриш-аркактыкка баш иерине, ушундан улам жашоонун ошого ылайыкталгандыгына ишенген.
Классицизм көркөм өнөрдү адамзат рухунун бийиктигинин далили катары карап, ички ыргактын төп келишин, жанрдык эреженин сакталышын, кейипкерлердин мүнөзүн ачуудагы типтүүлүктү талап кылган ; Л. Бетховен ; Ж. Б. Люлли ].
Театр искусствосу үчүн спектаклдин салтанаттуу, салмактуу түзүлүшү, ырларды жай окуу мүнөздүү (Францияда Мондори, Т. Дюпарк, М. Шанмеле, А. Лекен, Ф. Ж. Тальма, Э. Рашель; Германияда К. Найбер; Россияда Ф. Г. Волков, И. А. Димитриевский) болгон.
Кайтып келгенден кийин адегенде, Карабалтанын түштүгүндөгү Бөксөжолдо, кийин Төөашуунун түндүк жак бетиндеги Жетитөр деген жерде, анан Абладагы Жыгачүй деген жерде жашаган.
Жумгалдагы Чолок-Теректеги кудаларынан келе жатып Кептештин Кара-Кыясына жакын калганда, артынан Чойбектин Сөлпүбаш баштаган 7-8 жигити кууп келип, "Муну карасаң, Чойбекке салам айтпай качып бара жатканын. Бас!"-дешет.
Өз-өзүнчө лейтмотивдер – чакан музыкалык маанилик түйүндөр – Вагнердин музыкасында ырааттуу дайрага тынымсыз кошула берип, бирдиктүү жана улам кубаттанган симфониялык агым угуучуларды чыгарманы башынан аягына чейин толкунданган абалда берилип угууга аргасыз кылат.
Дал ушул бүтүмдөн улам Вагнердин философиясында өтмүштүн жана учурдагы доордун өткөөл, убактылуу экендиги, акыры бул мезгил да (анын ичинде эч маңызсыз жана жарамсыз нерселердин бардыгы тең) артта калаары тууралуу ой камтылганы айрыкча көрүнөт.
Асыресе, Вагнердин «Тристан жана Изолда» операсын аткарууда оркестр бай колориттин тынымсыз оргуштаган кайнар булагы сыяктуу жандуу жана сүрдүү иштеп, композитор жаңы багыттын жарчысы болуп калган.
Батыш Европадагы 1848-жылкы ыңкылаптар жеңилүүгө дуушарланган соң, либералдардын көпчүлүгүнүн ындыны өчүп турган чакта, андан кийинки жылы Вагнер Дрезденде майнапсыз аяктаган көтөрүлүшкө катышат.
Вагнердин оюнча, акыркы жана чыныгы ыңкылап “өнөржайды”, башкача айтканда, Жаңы доордо жалпы адамзатты окшош калыпка бир беткей чектеп салуу жүрүмүн жокко чыгарууга тийиш.
Космостон кайтып келгенден кийин ал мындай деп эскерет: "Ажайып мындай кооздукту мен мурда көргөн жок элем.Эч нерсеге салыштырууга болбойт.Түз менен ыраңдын не бир жумшак түрлөрүн көрдүм. Жомоктогудай кооздукту сүрөттөп айтууга сөз чабалдык кылат.Космостон жер укмуштай көк жашыл болуп,кубулжуп көрүнөт тура".
Жер планетинин биринчи космонавты дайыма:"Восток" кораблинде бир гана мен учкан жокмун,бул менин үлүшүмө гана таандык нерсе эмес, ал биринчи кезекте илимпоздорубуздун,конструкторлорубуздун,инженер-техниктерибиздин,жумушчуларыбыздын,жалпы элибиздин эмгеги" - деген. Бир сааттан ашыгыраак убакыт өткөндөн кийин "Восток" корабли кайрадан Жерди көздөй багыт алып, Волга дарыясынын жээгинде жайгашкан бир колхоздун талаасына келип конгон.Ошентип, 1961-жылдын 12-апрелинде адам баласы үчүн космоско ачылган жол түбөлүк болуп калды. Мурдагы "Восток" кораблинин ордуна улам жаңы өркүндөтүлгөн кораблдер космоско учуусун улантышты.
Юрий Гагарин 1934-жылы 9-мартта Смоленск областынын Гжатск районунун Клушино деген айылында туулган.1951-жылы Люберцы шаарында кесипчилик окуу жайын,1955-жылы Саратов курулуш техникумун жана ошол эле шаардагы аэроклубдун курсун бүткөндөн кийин Чкалов атындагы аскер авиациялык окуу жайынан окуган.
Тарыхчы изилдөөчүлүк сапарга аттануусуна устаттары, тарых илимдеринин докторлору, профессорлор Жумадил Сапалович Бактыгулов, Вера Митрофановна Петровец, Сабыр Аттокуров, Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу, доцент Илья Маркович Склярлар салым кошкон.
1989–1995 - жылдары КМУнун тарых факультетинде жаңы ачылган Жогорку окуу жайлар аралык Кыргызстандын тарыхы кафедрасына чакырылып, алгач улук окутуучу, анан доцент, Европа жана Америка өлкөлөрүнүн тарыхы кафедрасынын башчысы, илимий иштер боюнча декандын орун басары кызматтарды аткарды.
2001-жылдын 9 - сентябрында Кыргызстанда жаңыдан түптөлгөн Эл аралык Кыргыз-Түрк «Манас» университетине чакырылып, 2001 – 2002-жылдары аталган университетте тарых бөлүмүнүн башчылыгына дайындалды.
2017-жылдын 17-октябрынан бери К.Карасаев атындагы Бишкек гуманитардык университетинин чыгыш таануу жана эл аралык мамилелер факультетинде Кыргызстандын жана чыгыш чет өлкөлөрдүн тарыхы кафедрасынын башчысы болуп иштеп келет.
Кашкарлык Махмуддун “ Түрк диалектилеринин сөздүгү “ 1072-1076-жылдардын аралыгында түзүлүп , “түрктөрдүн, түркмен огуз, чигил, ягма жана кыргыздардын лексикасын” чагылдырган 7500 сөз - терминди өзүнө камтып турат.
а) Кашкарлык Махмуддун “Дивани лугат ат-түрк” сөздүгү түрк фолъклорун , ошондой эле адабияттын үлгүлөрүн өзүнө кармап турат: б) Тексттердеин теги исламга чейинки мезгилден чыгат.
“Дивани лугат ат-түрк” поэтикалык тексттеринде жалаң эле дүйнөнү мусулмандык кабыл алуу эмес, андан да терең кетип , Жусуп Баласагындын “Кутадгу билигинин” философиялык контексине чыйыр салган.
Кашкарлык Махмуддун “Дивани лугат ат-түрк “ сөздүгү - эле лингвистикалык эмгек эмес, баарынан мурда, илимий комплекстүү, анын ичинде философиялык – эстетикалык, адабий теориялык мамилени талап кылган энциклопедия.
"Эл арасында буга чейин белгилүү болгон болжолдуу сүрөтүндө ал эки ийнине падышалык администрация ыйгарган капитан чинин билдирген белгини, сол көкүрөгүнө жалгыз орденин, мойнуна лентага байланган чоң алтын медалын тагынган, башына суусар тебетей кийген, аппак сакалы жайкалган, жашы 70тен эчак өткөн арыкчырай абышканы элестетет.
Байтик Канай уулу же Байтик баатыр; 1822-жыл же 1823-жыл, Чүй өрөөнү — 1886-жыл, Чүй өрөөнү, Кашка-Суунун бою, Кыргызстан) — кылымдын кыргыздардын саясий ишмери, кыргыз элинин талаптарын Кокон хандыгынан коргогон ишмер, бирок ошол эле учурда ал оторчул Орусия падышалыгынын Чүй өрөөнүндөгү баскынчыл жортуулдарын колдогон.
Пишпек чеби талкалангандан кийин Байтик 200 жигити м-н баскынчы падышалык Орусиянын аскерлерине кошулуп, Кокон хандыгынын үстөмдүгүндөгү Олуя-Ата, Мерке, Чымкен чептерин каратууга катышкан.
Баскынчы Орусия империясына кылган кызматы үчүн ага аскердик капитан даражасы ыйгарылып, ал Анна тасмасына тагылуучу Чоң алтын медаль, ыйык Станислав ордени ж-а каухар чөгөрүлгөн шакек м-н сыйланган.
«Кыргызстан», «Адабият» басмаларында редактор, Кыргызстан жазуучулар союзунда жаштар секциясынын башчысы, Кыргыз Республикасынын Өкмөт аппаратында референт, өкмөттүк «Эркин Тоо» гезитинде башкы редактордун 1-орунбасары болуп эмгектенген.
1989-жылы Бүткүл союздук жаш акын-жазуучулардын Москвада өткөн семинар-кеңешмесине катышып, ошол семинар-кеңешменин жолдомосу менен 1989-жылы СССР Жазуучулар союзунун мүчөлүгүнө кабыл алынган.
Кожогелди Култегин орус акындары Сергей Есениндин, Арсений Тарковскийдин, Юрий Кузнецовдун, болгар акыны Любомир Левчевдин, балкар акыны Кайсын Кулиевдин, казак акындары Мухтар Шахановдун, Мукагали Макатаевдин ж.б.
Ага 1995-жылы «Дарбаза жолго ачылат» аттуу ыр жыйнагы үчүн Алыкул Осмонов атындагы сыйлык, 2002-жылы «Бал ууртам» китеби үчүн Ош облустук мамлекеттик акимчилиги уюштурган Жолон Мамытов атындагы сыйлык ыйгарылган.
2009-жылы мамлекет алдында сиңирген эмгеги жана Ысык-Көл облусун социалдык-экономикалык жактан өнүктүрүүгө кошкон олуттуу салымы үчүн Ысык-Көл облусунун мамлекеттик администрациясынын медалы менен сыйланган.
2010-жылы Орусиялык Ооганстан ардагерлер Союзунун атынан (Ооганстан ардагерлер Союзунун Орусия Борбордук башкармасынын 2009-жылдын 7-декабрындагы 485чи чечиминин негизинде) “Ата Мекендин жана Ата Журттун алдындагы сиңирген эмгеги үчүн” медалы менен сыйланган.
2010-жылы 7-апрель революциясынан көп өтпөй Ош жана Жалал-Абад шаарларындагы улуттар аралык жаңжалда Садыр Жапаров өзүнүн жакын санаалаштары менен бирдикте башаламандыкты токтотуп, тынчтыкты орнотушат.
2012-жылы депутат катары Ысык-Көлдөгү көйгөйлөрдү жана жалпы эле кыргыз мамлекетинин кызыкчылыгы үчүн “Кумтөр” алтын кениндеги коррупциялык схемалардын айыбын ачуу менен катар экологиялык көйгөйлөрдү, компанияны улутташтыруу демилгесин парламентте байма-бай көтөрүп чыгат.
2012-жылдын күз айында өткөн митинг үчүн Камчыбек Ташиев жана Садыр Жапаровго Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинин 295-статьясы боюнча айыпталышып, иш козголгон соң бир жыл жана алты айга эркинен ажырайт.
2017-жылдын 25-март күнү кыргыз-казак чек арасынан Садыр Жапаров түз эле УКМКнын абагына жеткирилип, “массалык башаламандык уюштурган жана бийлик өкүлдөрүн барымтага алган” - деп 11 жыл 6 айга эркинен ажыратылган.
2020-жылдын 5-октябрь күнү бийлик өз ресурстарын колдонду, парламенттик шайлоо болуп көрбөгөндөй бурмаланып, акыйкатсыз өттү деген калың эл аянтка нааразычылык акциясына чыгышып, 5-октябрдан 6-октябрга оогон түнү жалаң жаштардан турган топ саат 02:30да ак үйдү басып алышат.
Ошол эле учурда көптөгөн элдин колдоосу менен Садыр Жапаров жаза мөөнөтүн өтөп жаткан 1чи колониядан бошотулуп, “Достук” мейманканасында өлкөнүн премьер-министри болуп дайындалат.
2020-жылы 15-октябрда Кыргыз Республикасынын президенти Сооронбай Жээнбеков бийликти өз каалоосу менен өткөрүп бергенден кийин парламенттин колдоосу аркылуу Садыр Жапаров – Кыргыз Республикасынын президентинин жана премьер-министрдин милдетин аткаруучу болуп дайындалат.
Садыр Жапаров – 2020-жылдын 14-ноябрь күнү мамлекеттик жооптуу кызматтарга бир катар кызматкерлерди дайындоолор үчүн буйрукка, анын ичинде Мамлекеттик Чек ара кызматын УКМКнын курамына кошулуусуна буйрукка кол койгон соң, 2021-жылдын 10-январында өтө турган Кыргыз Республикасынын президенттик шайлоосуна талапкерликке аттануу үчүн арыз жазып, президенттин жана премьер-министрдин милдетин аткаруучу кызматын өткөрүп берген.
«Чет элдерде "Манас" эпосунун изилденүү абалы» , «Шинжаң кыргыздарынын "Манас" эпосу жөнүндө баян» , «Чет элдердеги манасчыларды тааныштыруу» , «Кыргыз тил кампасы - "Манас"» , «Кыргыз элинин баатырдык эпосу "Манас" жана анын изилденүү абалы» сыяктуу макалалары түрдүү басма беттеринде жарыяланды.
«Эшмат айтымындагы "Семетей" эпосу жана анын ыргак өзгөчөлүгү» («Борбордук улуттар университети илимий журналы, 1994-жыл, 2-сан), «"Манас" эпосундагы ыргактарды изилдөө» «Мамлекет ичи-сыртындагы ыр түзүлүшү» китебине киргизилген макалаларында «Манас» эпосунун ыргак түзүлүшүн анализге алат.
Ал жазган «"Манас" эпосунун жаралуу доору маселеси жөнүндө» , «"Манас" эпосундагы кытайлар жөнүндө баян» аттуу макалалары менен «Манас» эпосунун жаралуусуна тарых илими жаатынан талдоо жүргүзгөн.
Алып айтсак: «Жүсүп Мамай жана "Манас"» , 1979-жыл, 10-сан), «Кыргыз элинин манасчысы - Жүсүп Мамай» макалалары менен манасчылар жөнүндө алгач изилдөө жүргүзөт.
1953-жылдан баштап Чыгыш Теңир-Тоонун түндүк-түштүгүндөгү кыргыз айылдарын аралап, кытайлык кыргыз тилин үйрөнүп, алардын тили, фольклору, дастандары, тарыхына байланыштуу көптөгөн материалдарды жыйнаган.
1995-жылы августта Кыргызстанда өткөн «Манас - 1000» мааракесиндеги илимий жыйында Ху Чжэнхуа «Жуңголук манасчы Эшматтын варианты» темасындагы макалалары менен талкуу жыйынга катышкан.
1948-жылдан 1953-жылга чейин болгон аралыкта алды-арты Нанжиң чыгыш тилдер мектебинде арап тилин, Шандоң унверситетинде орус тилин, борбордук улуттар институтунда уйгур тилин үйрөнгөн.
2002-жылы кыргыз маданиятын бир бөлүгү болгон акындардын төкмөчүлүк өнөрүн жандандыруу максатында түзүлгөн“Айтыш” коомдук фондунда кыргыз элинин чыгаан төкмө акындары Ашыраалы Айталиев, Тууганбай Абдиевден сабак алып, азыркы муундун көрүнүктүү төкмө акындары Амантай Кутманалиев, Жеңишбек Токтобеков, Элмирбек Иманалиев, Азамат Болгонбаев менен биргеликте акындык өнөрдү улап, кыргыз маданиятында чоң салым кошуп келе жатышат.
Бирок, ага чейин эле чоң манасчы Балыктын, анын уулу Найманбайдын, ошондой эле Акылбек менен Сагынбайдын “Манастан” айткандарын угуп-көрүп жүргөндүгүн Манас изилдөөчүлөр К.А.
Шапактын варянтынын башка айтуучуларынын вариянттарынан кандай өзгөчөлүктөрү болгондугун белгилеп, илимий мүнөздөмө берүү үчүн, ал өзү үйрөнүп таалим алган чоң манасчылардан Сагынбайдын гана вариянтына салыштырып кароого тууру келет.
Изилдөөчү К.Кырбашев Шапактын ваиантындагы бул эпизоддор жөнүндө мындай мүнөздөмө берет: Негизинен бул эпизод ашка элдин келиши, Коңурбайдын Маникерди суратканы , ат чабуу, жамбы атуу, күрөш оюндары, Манас менен Коңурбайдын сайышы, байгеден чыккан чатак, жана эки колдун беттешүүсү сыяктуу окуяларды ичине алат.
Ушул кеңеште жедигердин Батышы, Жетим чалдын Агышы, Эштектин уулу Жамгырчы, Кара жаак эр үрбү, Кандын уулу Жүгөрү, Казактардын Көкчөсү, Элемандын Төштүгү катышат.
Мисалы, жети кандынкеңеши, алардын биринден элчи жбериши, колдун жөнөшү, Каныкейдин кырк чорону кийим-кече менен жабдышы, колдун жолдо жүрүшү Алмамбет менен Сыргактын чалгынга жөнөшү, ат тандоо, Чубактын жаңжалы, Макел дөө менен бетешүү , жылкы тийүү мындан кийинки окуялар да башка вариянттардай эле традициялык эпизоттордон турат: Манастын жеңиши, Коңурбуйдын Манасты алдашы, алардын ортосундагы акыркы беттеши, Манастын өлүмү,Каникейдин Манаска күмбөз салдырышы.
“Семетей” , “Сейтек” бөлүмдөрү да мурунттан өзүнчө айтылып келеаткан традициялык окуялардын саставынан турган сюжеттик мазмуунга ээ, көркөмдүк деңгели да жогорку бөлүмдөр болуп эсептелет.
Ошондуктан , 1956-60-жылдарда басылып чыккан “Семетейдин” бириктирилип кыскартылган варианты башка вариянттар менен сюжеттик жагынан окшоштугу эске алынып, С.Каралаев менен Тоголок Молдонун варианттары негиз кылып алынган.
Үзүктүн сырткы эшме боолору уук-кереге көздөрүнөн арта салынып келинип, бел кырчоо жипке илме тартылып, кайра керегенин түбүнөн ичкери карай өткөрүлүп, керегенин төртүнчү көзчөсүнө илмектүү байланат.
Тегеректеле канат керегелер жайылгандан кийин, кереге чалгыч салынат да, эки жагындагы жел боолорунун башы бакан менен кошо түндүктүн чок ортосундагы чамгарагынан ачасына аштай бир адам кармап, үйдүн чок ортосуна туруп, өйдө көтөрүп берет.
Театрдын негизги максаты болуп, шаардык эмес тургундарды, дүйнөнүн эн мыкты драматургиялык чыгармалар менен тааныштыруу, кооздук сезимдерди өркүндөтүү жана Кыргыз улуттук театрын негиздөөгө көмөктөшүү болгон.
Кыргызстандын эл артисттери Мария Стряпкина, Эммануил Праг, Леонид Ясиновский, Александр Кулешов, Тамара Варнавских, Клавдия Гурьева сыяктуу театрдын мыкты ишмерлерисиз, Орус драма тетарын элестетүү кыйын.
Орус Драма театры түптөлгөндөн бери, анын сахнасында РСФСР искусствосуна эмгек сиңирген ишмер Георгий Иванов, Кыргызстандын искусствосуна эмгек сиңирген ишмер Марк Маламуд, СССРдин эмгек сиңирген артисти В. Панов, артисттер , Н. Беляков, А. Головин, А. Бируля, өнөр көрсөтүп келишкен.
73-театралдык сезондо , театр сахнасында Карло Гальдонинин «Самодуры», Эрик-Эммануэль Шмиттин «Оскар и Розовая Дама», Унгардтын «Аделаида», Эдуардо де Филиппонун «Призраки», Гуркиндин «Кадриль», Лопе де Веганын «Хитроумная Влюбленная», Франсуа Сагандын «Пианино в траве», Островскийдин «Правда-хорошо, а счастье лучше» аттуу спектальдарын көрө аласыздар.
Жалаң мал чарбачылыгын аркалаган эл каалаган жерге: мейли тоодо, мейли түздө жашоого бирдей оңтойлуу шарт түзгөн үйдү жаратып алуусуна жашоо-тиричилиги өзү мүмкүндүк берген.
көчмөн элдердин биргелешкен акыл-оюнан жаралган, жеңил десең жеңил, чечкенге, тиккенге оңой, жайында салкын, кышында жылуу, жөнөкөй, улуу эстелиги, ыйык куту жана кол өнөрчүлүгүнүн туу чокусу.
Ак өргөөнү көтөрүүдө көөрү төгүлгөн зергердин, жыгаччынын, кайкач бармак оймочунун, саймачынын, өрмөкчүнүн, токуучунун, эшмечинин, түймөчүнүн, чырмакчынын, бычмачы-тикмечинин колдору катышат.
Боз үйдү жасоодо, тигүүдө, чечүүдө, жүктөөдө, сактоодо көркөм кол өнөрчүлүктүн ар бир түрү табы менен кармалат да, тери - жүн, сайма, таар, жыгач, таш буюмдары боз үйдүн ички колдонмо-жасалгаларына катыш жасайт.
Узчулук: оймочулук, саймачылык, чыгармачылык,өрмөкчүлүк, килемчилик, түймөчүлүк, бычмачылык, зергерчилик, кайышчылык, жыгаччылык, мүйүзчүлүк, таш чегүүчүлүк боз үйдөн көрүнүп, элдик буюм катары таанып-туюлат.
Кыргыздын боз үйүндөгү ырым-жырымы күчтүү болгон: керегеге бутту артпаган, түндүктүн жибине артылбаган, босогону баспаган, түндүктү, баканды аттабаган, отко суу куюп өчүрбөгөн, чөмүч менен итке аш куйбаган, тулганы, сүттү теппеген, шамалды сөкпөгөн, дасторконду тетири салбаган, күйгөн отко түкүрбөгөн, жылдыз санабаган, эшикти тээп ачпаган, босогого туруп бой кербеген, үйдө ышкырбаган, үй айланып чуркабаган жана башка.
Жайып тиксе, тең салмакты сактап, кыз такыясындай келишимдүү, бүктөп койсо, бир төөлүк жүк, көчүп-конууга ылайык, тоолуктардын сыймыктуу бул мүлкүнүн көлөмү, албетте, ар кандай болот.
Кыргыздар жакшылык айтканда «түндүгүңдөн түтүн үзүлбөсүн», «чамгарагың көтөрүлсүн, очогуң өчпөсүн», «отуң өчпөсүн», «түндүгуң бийик, керегең бек болсун», «коломтоң сапырылбасын», суук кабарды билгизгенде «келе бакан, куу союл», «чаначтай көөп», «карды чанач», «чылгый чаначтай ийле», каргыш айтканда «түндүгүң түшсүн», «чыгдандын ары жагында кал» деген сөздөрдү айтышкан.
Көчүүгө жеңил, каалаган жайга кондурууга ылайыкталган, жаан суусун тез агызган, табияттын ар кандай таасири-күчүнө туруктуулук кылган боз үйдүн ичине от жагууга жана жылуулукту сактоого да оңтойлоткон.
1954—60-жылдары Ысык-Көл облустук драмтеатрында башкы режиссёр, 1960-61-жылдары Кыргыз драма театрында режиссёр-коюучу, 1961—73-жылдары Кыргыз академиялык драма театрында башкы режиссёр, 1973—77-жылдары Кыргыз ССРинин телекөрсөтүү жана радиоуктуруу мамлекеттик комитетинин адабий-драмалык редакциясынын башкы редактору, 1977—80-жылдары Нарын музыкалуу драмтеатрынын режиссёр- коюучусу, 1980-жылдан Б.
Бейшеналиева атындагы Кыргыз мамлекеттик искусство институтунда доцент, 1982-жылдан Кыргыз академиялык драма театрында режиссёр-коюучу, 1983-84-жылдары ушул эле театрда башкы режиссёрдун милдетин аткаруучу болуп иштеген.
Абдыкадыров, Жалил — кыргыз театр режиссёру, драматург, котормочу, жазуучу, Кыргыз ССРинин искусствого эмгек сиңирген ишмери , республиканын Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты .