polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Экономикалык ааламдашуунун орношунун башкы агенттери өкмөттөр, өзгөчө Чоң жетилик өлкөлөрүнүн өкмөттөрү жана Эл аралык валюттук фонд, Бүткүл дүйнөлүк банк, Бүткүл дүйнөлүк соода уюму сыяктуу эл аралык институттар болуп келишкен.
Саясий ааламдашуу - үч негизги түрдө көрүнөт: улуттук өкмөттөр ортосундагы өз ара иш-аракеттерди интенсификациялоодо, улуттар үстүнөн институттарды түзүүдө жана аймактар ортосундагы өз ара иш-аракеттерди күчөтүүдө.
Булардан тышкары ойноо иш-аракеттери башкалар сыяктуу эле оюнду чектеп турган кандайдыр бир мейкиндиги (оюн талаасы, спорттук аянтча, шахмат доскасы, манёвр жасоо үчүн талаа ж.б.), убакытты катуу тартипте сактаган эреже-жобого баш ийет.
утуштар жана утулуулар коштоп; утунггар менен пайданын артынан түшүү; күчтүүлөр менен чабалдардын иргелиши; чемпионат ; ыктымалдуулук жана кокустукка байланыштуу тең салмактуулук; эмгек чыгымы менен анын жыйынтыгындагы тең салмактуулуктун бузулушу; утуп алуу максатында көбөйтүү , кумарга кирүү; же ошол эле ийгиликке жетүү ишенимине негизделген процесстин маанисиздиги ; динамизм, импровизация, тобокелчилик; блеф маданияты, жалган манёврлар; чыныгы максатын жашыруу мүмкүндүгү аркылуу каршылашын адаштыруу; акырында белгилүү жана
Кандайдыр бир денгээлде анча катуу тартипте колдонулбаса, бул сөздөргө каяша маанисинде каршылык көрсөтүлбөгөнү менен мындай метафоранын чегин көрсөтүү үчүн кандайдыр бир түшүндүрмө керек.
Мындай оюндардын милдети - көнүгүү, машыгуу, эмоциялык сезимди сыноо, ырахат апуу, эс алууда пайдалуу эффект менен иш-аракет кылуу ; булардын максатында бир гана жалпылык - аны алуу үчүн даярданууда жатат.
Ал алгач кумар оюнунда уттуруу жана уттурбоо үчүн иштелип чыккан математикалык теория, кийинчерээк ыктымалдуулук процессинин ар кандай тибиндеги, анын ичинде саясий атаандашуулардын кызыкчылыгы жана эки тарапка тең эмес шартты моделдөө үчүн пайдаланыла баштаган.
Публистика, көркөм чыгармачылыгы, философиялык айрым эмгектерде жана күндөлүк турмуштагы сөздөрдө Саясий оюн түшүнүгүнө Караганда көбүнэсе кенен мааниде саясатты кандайдыр бир оюн катары түшүндүрүшөт.
Индустриялык жумушчу таптын ролун мессиандык түшүнүүдөн улам Коммунисттик партиялар дүйнөлүк коммунисттик революцияны өткөрүүгө, кечирээк дүйнөлүк революциялык проццести жайылтууга багытталган.
Коммунизмдин биринчи фазасы болгон социализмге өтүүнүн негизги принциптери деп алар пролетариаттын диктатурасын (кийинчерээк - башка эмгекчилер менен союздагы жумушчу таптын бийлигин) орнотууну, өндүрүштүн негизги каражаттарын мамлекет-
Алар үчүн революцияны эволюциянын жетишээрлик бааланбагандыгынан улам башка нукка бурулган коомдун жаңы сапатына жетишүүнүн каражаты катары жана мамлекетти тоталитаризмге айланган коомдук кайра түзүүлөрдүн каражаты катары абсолютташтыруу мүнөздүү.
Коммунисттик партияларынын маанилүү сапаты болуп: сталиндик жана Сталинден кийинки РКП - ВКП - КПСС багыттарын, СССРдин өнүгүш тажрыйбасын, бардыгы үчүн үлгү, социализмге карай «түркүктүк жол» болгон «реалдуу социализмди» идеалдаштыруу эсептелет.
Коммунисттик партиялар «жаңы түрдөгү партиялар», «лениндик типтеги» деп аталышкан жана чындыкка монополиялык ээлик кылууну жана жетекчилик орунду көздөө менен өздөрүн бардык башка партияларга каршы коюшкан.
Дилденин бир өзгөчөлүгү - көпчүлүк өрүмчүлөрдөн айырмаланып, өрмөктө көркөмдүк түшүрүү ыкмасында көчөттүн ортосунан бир кызыл жипти чалып терүүдөн баштайт.
Анткени кандай гана Улуттук тил болбосун анын жаралышы үчүн маңыз-мааниси ар дайым туруктуу болуп, бирок эволюциялык мүнөздө өнүгүп-өзгөрүп келген, маңыз-мааниси өркүндөөнүн натыйжасында жогорку деңгээлге жеткен, Улуттук тил болгонго чейин эле муун менен муунду байланыштырып, ошол тилде жаралган маданий-тарыхый дөөлөттөрдү, баалуулуктарды сактап келген жалпы элдик тил жашайт.
Бул жалпы философиялык негизде өзгөрүлмөлүүлүк менен туруктуулуктун, жаңынын жаралуусу менен айрым -эскинин жоголуусунун, бирок мурункунун сакталуусу, улануусу сыяктуу категориялар аркылуу шартталган.
Улуттук тил улут калыптанганда кошо жаралат, ошол эле учурда Улуттук тил улуттун калыптанышы үчүн өбөлгө жана шарт катары да кызмат өтөйт, бир жагынан, ал эми экинчи жагынан, ошол процесстин, б.
Улуттук тил сыяктуу эле улуттук адабий тил да өзгөчө, өзүнчө тил эмес, уруу тилинин, жалпы элдик тилдин нормалаштырылган, иштетилген, өркүндөтүлгөн, кодификацияланган гана жогорку формасы, сапаттык өнүгүүгө учурап, колдонулуу алкагы кеңип, стилдик жиктелүүсү артып, ийкемдүүлүктө колдонулган формасы.
Тагыраак айтканда, эн тамга белгилерин коомдо жогорудагыдай максаттуу пайдалануу түрк тилдеринин генеалогиялык жиктешүүсүндөгү кыргыз-кыпчак, кыпчак, огуз , тукюй-уйгур бутактарында сүйлөгөн элдерге (кыргыздар, кара калпактар, хакастар, алтайлыктар, тувалар, башкырлар, ногойлор, казактар) мүнөздүү көрүнүш.
Мисалы, кош тамга , жагалмай тамга , ача тамга , кайчы тамга , кош бычак , жогору тамга , төмөн тамга , кылыч тамга , керки тамга , жаа тамга , ай тамга , жогору чекти , төмөн чекти , үчек , үч ок тамга , жогор тон , төмөн тон , кырк тамга ж.б.
Эн тамгалар этногенезисти, этностук тарыхты, этностук маданиятты иликтеп үйрөнүүдө тарыхый жазма булактар, жер-суу, уруу-урук, эл аталыштары, элдик оозеки чыгармалардын маалыматтары менен катар негизги булактардын бири болуп эсептелет.
К. Саматов Өзгөн районундагы О. Якубов атындагы орто мектепте кыргыз тили жана адабият мугалими , «Кыргыз Совет Энциклопедиясынын» башкы редакциясында ага редактор , Бишкек шаарындагы «Мектеп» басмасында ага редактор болуп иштеген.
1989-жылы ушул күнгө чейин Ж. Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинин Кыргыз филология факультетинин мамлекеттик тилдин теориясы жана практикасы кафедрасында ага окутуучулук жана доценттик орундарда иштеп келе жатат.
Жогоруда аталган кафедраларда эмгектенүү менен кыргыз тилинин практикалык курсу факультеттердин өзгөчөлүгүнө ылайыкташтырып, социология, эстетика, этика, философия, экономика, статистика боюнча 25 басма табак көлөмүндөгү орусча кыргызча сөздүк-минимумдары жана «Кыргыз адабияты» аттуу хрестоматияны басмадан чыгарды.
Кубатбек Саматов кыргыз филология факультетинде 1989-1996-жылдары факультет аралык Кыргыз тили кафедрасында, ал эми 1996-жылы октябрь айынан бери мамлекеттик тилдин теориясы жана практикасы кафедрасында окутуучулук кесипте эмгектенет.
Оору жөнүндө ойлогон адам ага чалдыгышы мүмкүн. Бул мыйзам ченемдүүлүктөрдү билип туруп, Манипуляциялоого кызыкдар күчтөр (аскердик-өндүрүштүк комплекс, идеалдаштырылган саясатчы, кардары көп дарыгер) тийиштүү механизмдерди иштетип коё алышат.
Муну саясий активдүүлүктүн , экономикалык жакшылыктын , үй-бүлөлүк, топтук байланыштардын тереңдеши, баалоодогу тандай билүүчүлүк, пикир айтуудагы ачыктык, коомдун ачыктыгы, социалдык турмушту уюштурууда көп түрдүүлүктү көрө билүү сыяктуу эле маданий өнүгүүнүн деңгээлинин жогорулашы жөндөмдөштүрөт.
Ал перифериялык аңдалбаган кабылдоолорго таянат, диний, саясий жана экономикалык пландагы божомолдорду эксплуатациялайт, социалдык идеяларды жарнамалайт, «ыңгайлуу» саясий образдар менен баалоолорду түзөт, массалык саясий маданияты таңуулайт.
Манипуляциялоонун биринчи кезекте телекөрсөтүү аркылуу жүзөгө ашырылган азыркы техникасынын өзгөчөлүктөрүнүн бири - объективдүү маалымат эгерде популярдуу стереотиптерге карты келсе, өчүү тенденциясына ээ болоорлугу, ал эми чын эле жаман жаңылыктар
саясий индоктринация, социалдык-психологиялык таасир, белгилүү бир мобилдешкен тил түзүлүшүн жана жүрүм-турум формаларын колдонуу, активдүү «мен» жана массалык маалымат каражаттарын комплекстүү пайдалануу.
Келишимдеги мындан башка маанилүү өкүмдөр: мамлекеттин ыңгайлуу шарттарда эркин шайлоо өткөрүү ишин мойнуна алуусу, кыйноо, эзүү, адамды бөлүү же болбосо адамдын намысына тийген жаза колдонууга жана мамиле кылууга тыюу салуу, кулчулук же зордоп иштетүүгө тыюу салуу, адамдын абийирин шылдыңдаган жаза жобосун чыгарууга жана сыноого тыюу салуу, келишимде белгиленген укук жана эркиндиктерди колдонууда кандайдыр бир себептерден улам адамдарга бөлүп мамиле түзүүгө тыюу.
Санкция колдонулбастан түзүлгөн эч кандай укуктун баалуу болбогондугуна ишенген бул келишимдин авторлору негизги адам укуктары менен эркиндиктерин эл аралык аренада кепилдикке алуу үчүн укуктук механизм курушкан.
Бул келишим демократиялык системадагы шериктештердин негизи катары кабыл алынган жана ошол эле убакта кандайдыр бир мамлекеттеги демократиялык уюмдарды коруу жана өнүктүрүүгө багытталган укуктарды коргоого алат.
Келишимдин 19-беренеси боюнча, Европа Адам Укуктары комиссиясынын жана сотунун функциялары: «Жогорку Доктринага кол койгон тараптардын милдеттендирилген темаларга моюн сунуусун камсыз кылуу», «комиссия доктрина тарапкерлеринин санына жараша алардын өкүлдөрүнөн түзүлгөн.
Мазмундук жагы сүйлөшүү концепциясын иштеп чыгуу менен байланышкан маселелердин комплекси: Сүйлөшүүлөрдүн предметин түзүүчү көйгөйлөрдү анализдөө, аларды чечүүнүн варианттарын жана аларды ишке ашыруунун шарттарын аныктоо жана баалоо, Сүйлөшүүлөргө конкреттүү позицияны даярдоо тиешелүү.
Өнүгүп келе жаткан өлкөлөр - өнөр жайы өнүккөн өлкөлөрдүн алдында колониялык же жарым колониялык абалда болуп келген, бүгүнкү күндө өз алдынчалыкка жана көз карандысыздыкка жетишкен Азия, Африка, Латын Америкасы жана Океаниядагы өлкөлөрдүн тобу.
Акыркы жылдарда айрыкча АКШнын дүйнөлүк соодага дагы да тереңирээк кириши үчүн жана мындан сырткары да АКШ-Европа Экономикалык Коому соода мамилелеринин дагы да жакшыртуусу үчүн 1964-1967 жылдар аралыгында Кеннеди кеңешмелери деген жолугушуулар ГАТТ алкагында болуп өткөн.
Дүйнөлүк согуштан кийин, 1947-жылдын аягы, 1948-жылдын баш чендеринде Кубанын борбору Гаванада өткөрүлгөн бул конференцияда кабыл алынган принциптердин арасында негизделиши күтүлгөн бул уюм ишке ашпай калган.
Ошондон улам Америка Конгресси түрдүү себеп жана зордук-зомбулуктар менен дүйнөлүк сооданы өнүктүрүүчү жана соода-сатыктагы тоскоолдуктарды жоюучу өкүлдөрдү камтыган жана «Гавана Чартер» делген бул конференция чечимдерин бекиткен эмес.
Бул келишимдин тегерегинде бир канча өлкө өз ара дүйнөлүк сооданын либералдаштыруусун, ошону менен бирге бажы, бөгөт жана чара көрүү кызматтары аркылуу соода мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү иш-аракеттерин алдын алууга аракеттенишет.
Синтаксистик принцип сөздөрдүн башка сөздөр менен айкашуу мүмкүнчүлүгүн, андай айкашуунун формаларын , сөздөрдүн сүйлөмдөгү ордун, алардын синтаксистик функцияларын негиз кылып алат.
Саясат ырааттуу өнүгүүнүн маанилүү максаттарын тастыктайт жана индивидге социалдык керектөөлөрдү канааттандыруунун натыйжалуу мүмкүндүктөрүн берип, өнүккөн механизмди түзүү, социалдык макамды бийликтин жардамы менен өзгөртүү аркылуу алардын ишке ашырьшышын камсыз кылуу.
Саясат коомдун ар кыл топторунун өкүмчүл маанидеги таламдарын жана керектөөлөрүн билдирүү менен, алардын өз ара аракеттеништерин камсыз кылат жана саясий чечимдерди кабыл алуу жолу аркылуу аларга таасир көрсөтөт.
Саясат топтук жана индивидуалдык тапамдардын ишке ашырылышына кеңири мүмкүндүк ачуу менен, инсанды социалдык мамилелерге кошот, ошондой эле аны кайра түзүүчү ишмердиктин, саясий ролдорду жана функцияларды натыйжалуу аткаруунун тажрыйбалары менен камсыздайт.
Социалдык тутумдун кээ бир типтери үчүн аткарылуучу саясаттын үстөмдүгүн колдоо; негизги адам укуктарын коргоо; жарандарды мамлекеттик жана коомдук иштерди башкарууга тартуу; социалдык адилеттүүлүктү жана жалпы жыргалды камсыз кылуу ж.б.
Окшошуктар өндүрүштө илимдештирүү, социалдык башкаруунун рационалдаштыруу жана бюрократташтыруунун күч алышы, тейлөө сферасынын өсүшү жана социалдык-таптык структурадагы сапаттык өзгөрүүлөр процесстеринде көрүнөт.
Конвергенция кубулушу ар түрлүү индустриалдык коомдордогу чыгармачылыктын өнүгүшүнүн, ар кыл социалдык катмарлардын кирешелерин теңдөөдөн, көпчүлүктүн кызыкчылыгын материалдык керектөөлөрдүн кийинки бөлүккө алыс чыгуудан, элге билим берүүдө жаңы парадигмага өтүүдөн байкалууда.
орто ченинен баштап бардык өнүккөн өлкөлөрдү камтыган индустриалдык цивилизациянын кризисине байланыштуу жана күн тартибине постиндустриалдык же маалымат коомуна өтүү жөнүндөгү маселенин коюлушу менен Конвергенция концепциясы өзгөчө мааниге ээ болду.
Индустриалдык цивилизациянын чегине кирген өлкөлөрдүн эң башкы экономикалык жана саясий параметрлер боюнча объективдүү жакындашуусун, конвергенцияны негиздөөчүлөрдөн жана жактоочулардан болуп төмөнкүлөр эсептелет: Р.Арон, Ж.Фурастье , Ж.Гэлбрейт, У.Ростоу , П.Сорокин , Я.
бүгүнкү күндө улуттун кызыкчылыгы үчүн эмне маанилүү; кайсыл жана канча ресурстарды талап кылат, алар канчалык убакытта натыйжасын берет; жасалган иш-аракеттер кандай нуктагы социалдык, экологиялык, дүйнелүк чарбалык натыйжаларды бериши мүмкүн.
Бул принциптерди ишке ашыруу дайыма өзгөрүлүп, жаңыланып туруучу технологиялык негизде товарлардын жана тейлөөлөрдүн улам көбөйүүчү санын өндүрүүдө шарт түзүүнү көздөйт.
Чектелген өндүрүштүк ресурстарды иштетүүдө чыгымдарды кыйла азайтуу дүйнөлүк базарда өз позицияларын бекемдөө, каалагандардын бардыгына жана ишке жарактууларга жумушчу орундарын түзүүгө умтулат.
Экономиканы мамлекеттик жөнгө салуу — мамлекеттин иш-аракеттеринде маселелерди максатка ылайык коюуну, тагыраак айтканда натыйжалуу принциптерин, коомдун социалдык-экономикалык өнүгүшүнүн туруктуулугун ишке ашырууну туюнтат.
Ага болыыевиктердин улуттардын өз тагдырын өзү чечүү принцибин колдоо убадасына ылайык Түркстан КПнын жана коммунист-мусулмандардын крайлык конф-ялары сунуш кылган крайдагы партиялык уюмдардын ордуна бирдиктүү «Түрк компартиясын» түзүү, РСФСРдин карамагында Түрк Советтик Республикан уюштуруу маселесинин күчөп чыгышы себеп болгон.
Алар крайда саясий реформа жүргүзүү, үч бийликтин (Түркстан АССРи, Түрккомиссия, Түркфронтунун Революциялык Аскердик совети) жоюлушун талап кылып, финансы, байланыш , коргонуу, тышкы иштер жана тышкы сооданы Түркстан БАКтын кол алдына өткөрүү маселесин коюшкан.
Делегаттардын сунушу жана В. И. Лениндин кошумча сын-пикирлерин эске алуу менен Түркбюронун мурунку «Түркстандагы биздин милдеттер », «Түркстандагы бийликтин уюшулушу», «Түркстандагы партиялык курулуштар» жөнүндөгү токтомдорун негиз кылып, РКП БКнын Саясий бюросу 29-июнда жаңы токтом кабыл алган.
Бирок негизги маселенин бири болгон «Түрк компартиясы», Түрк Советтик Республикан түзүү сунуштары кабыл алынбай, тескерисинче Түркстан БАКтын мурунку Президиуму, ЭКС, Түркстан крайкомунун кээ бир мүчөлөрү кызматынан бошотулган (к.
27-октябрда ОртоАзиянын улуттук мамлекеттик бөлүнүшүнө байланыштуу ТССРи жоюлуп, анын аймагында Өзбек ССРи, Түркмөн ССРи, Тажик АССРи , КыргызАОсу , Каракалпак автономиялуу обл.
мурдагы союздук республикалардын ортосундагы мамилелердеги чечилбеген маселелер, кээ бирлеринин ортосундагы карама-каршьшыктар Азербайжан менен Армениянын ортосундагыдай куралдуу кагылышууга өсүп жеткен.
Эки түрдүү бөлүнүүлөр болгон: мурдагы СССРден мамлекеттик чек арасы менен (мис., Тажикстан менен Афганстандагы тажиктер, Азербайжан менен Ирандагы азербайжандар) жана Закавказье, Орто Азия суверендик мамлекеттериндеги, Орусия Федерациясында - айрыкча түндүк Кавказ жана Урал - Волга бою райондорундагы - республиканын ичиндеги чек аралар менен.
Улуттар аралык конфликттин келип чыгуусунун түздөн-түз себеби, улуттар аралык мамилелердин субъекттеринин (улуттук-мамлекеттик биримдиктер, улуттар, элдер, улуттук топтор) кызыкчылыктарынын келишпөөсү жана кагылышуусу сыяктуу карама-каршылыкта жатат.
Маданийулуттук автономиянын авторлорунун бири Карл Реннер айткан: «Улут менен мамлекеттин постулаттары бирине-бири квадрат айланага жасагандай мамиледе болот», айлананын квадраты табылбагандай эле, мамлекет менен улуттардын ортосундагы талаш-тартышты жок
Саясий Компромисстин натыйжасында келип чыккан абалдын стабилдүүлүгүнүн даражасы карама-каршылыктардын тереңдиги жана келишкен тараптардын бири же бир нечеси үчүн пайда болгон залалдын кабыл алуу мүмкүндүгү менен аныкталат.
Басым көрсөтүү, күч колдонуу, алдоо, шантаж жолу менен жетишилген саясий Компромисс кийин мажбур болгон тараптан юридикалык негизде жетишилген макулдуктун, келишимдин чын эмес деп таанылышына алып келет.
Ал топтун курамында психикалык оорулуу, гимнаст кыз Харли Квинн, буйрутма адам өлтүргүч Дэдшот, гангстер, от адам Эль Диабло, каракчы капитан Бумеранг, каннибал Крок жана атайын адам өлтүрүү боюнча окууну өткөн Слипкнот болот.
Ал эми тасмада тартылгандар: Уилл Смит, Жаред Лето, Марго Робби, Жоэл Киннамен, Виола Дэвис, Жэй Куртни, Жэй Эрнандез, Адевале Акиннуйе-Агбаже, Ике Баринхолц, Скотт Иствуд жана Кара Делевин.
Мисалы, 1967-жылы Жакынкы Чыгыш өлкөлөрүндө араптар менен Израилдин ортосундагы Алты күндүк согуш башталардан мурда Египет Израилдин түштүгүндөгү Елиат портуна кеткен жолду жабуу үчүн Акаба кысыгынын оозун блокадага алып, кысыкка кирип-чыгууга тыюу салган болчу.
Соңку жылдардагы экономикалык блокада мисал боло турган окуялардын бири АКШнын Түндүк Вьетнамга жардам иретинде азык-түлүктөрүн ташып келген кемелерди жергиликтүү вьетнамдыктарга жеткирбөө максатында Хайфонк портуна мина коюу аркылуу эң маанилүү деңиз портун жабуусу болуп эсептелет.
Экономикалык блокада - Өзгөчө согуш учурунда, кээде согуш болбогон кезде деле бир өлкөнүн башка өлкөлөрдөн алып жаткан материалдык жардамдарын жеткирбөө максатында жолдорду жабуу үчүн жасалган аракет экономикалык блокада деп аталат.
Кыргыз каганаты түрк элдеринин орто кылымдардагы мамлекеттүүлүгүнүн жана маданиятынын алкагында» аттуу Борбордук Азиядагы Улуу Кыргыз каганатынын түзүлгөндүгүнүн 1170 жылдыгына арналган эл аралык илимий жыйындагы баяндамалардын тезистери.
Жүйөлүү экономика: Жеке жана улуттук бакыбаттык жаатында ар ким билүүгө тийиш маселелер (Авторлор: Жеймс Д. Гвартни, Ричард Л. Строуп, Дуайт Р. Ли, Тауни Х. Феррарини, Жозеф П. Кэлхун жана Рэндалл К. Файлер).
жарандардын демократтык саясий маданиятын калыптандырууга, саясий аң-сезиминин өсүшүнө, саясий жүрүм-турумдун жалпы кабыл алынган эрежелери менен стандарттарынын негизинде жарандардын саясий уюмга биригүүсүнө жардам берет.
Саясий рефлекс функциясы — социалдык процесстерди рационалдуу, сынчыл көз караш менен баа берүү жөндөмдүүлүгүн калыптандырууга, саясий турмушта өз ордун, өз ролун, өз тагдырын өзү эркин тандап алууга багытталат.
Мамлекеттин аскердик күчтөрдүн иш жүргүзүүсүнүн негизги формалары болуп: тикеден-тике материалдык, физикалык таасир этүү жана жабык түрдө опузалоо иретинде колдонула турган аскердик зомбулук эсептелет.
Мамлекеттин аскердик күчтөрдүн башка тармактык элементтери болуп илимий-техникалык ой, анын аскердик милдеттерди чечүүгө тартылуу деңгээли, ошондой эле аскердик теория, анын өнүгүү деңгээли эсептелет.
Азыркы мезгилде Мамлекеттин аскердик күчтөрүнүн чоңдугу, анын мүнөзү жана багыты чечүүчү деңгээлде аскердик-өнөр-жайлык комплекс, анын мүмкүнчүлүктөрү менен шартталган.
Мамлекеттин аскердик күчтөрү - саясаттын каражаты; аскердик кубаттуулуктун белгилүү бир бөлүгү болуп саналат, башка мамлекеттерге же эл аралык мамилелер тутумуна бул кубаттуулуктун тигил же бул максаттарда реалдуу таасир этүүсүнүн деңгээли менен интенсивдүүлүгүн камтыйт.
Уздун өрмөк аркылуу аткарылган шалча, куржун, кийиз буюмдары сатылууда, «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин кооз экспонаттарына кошулуп Сирия, Багдад, Португалия, Непал, Аргентина, Япония өңдүү өлкөлөрдө уюшулган көргөзмөлөргө коюлган.
Кемчик-Хая Бажы аскасындагы жазуусунда Анныт аттуу тамгачы кыргыз: «.Сиздин улуу даражаңыз, Бул менин каганымдын жана Өлкөмдүн Кара Сеңир тоосундагы түбөлүк калган эстелиги. Ынанчы Күлүк Чигши бек өлкөнүн алты баг элине, кыштымдарына ээлик кылдым» - деп жазган.
Беш негиздөөчү өлкөлөр болгон Иран, Ирак, Кувейт, Сауд Аравиясы жана Венесуэла өлкөлөрүнүн түзгөн бул кызматташтыгына ошол эле жылы Катар, 1962-жылы Ливия жана Индонезия, 1967-жылы Абу-Даби, 1969-жылы Алжир, 1971-жылы Нигерия, 1973-жылы болсо Эквадор кошулган.
Мүчө өлкөлөрдүн өкүлдөрү жылына эки жолу жыйналышып, жалпы саясатын аныктайт, жыйынтыктарды талкуулап, сунуштарды киргизсе, күнүмдүк маселелерди чечүү Венадагы Баш Катчылык тарабынан жүргүзүлөт.
Мунай чыккан аймактарга ээлик кылган мамлекеттер бара-бара ойгонуп, соода-сатыктан алуучу үлүшүн жогорулатуу жана бааларды ал ири фирмалардын саясаттарын көзгө илбей туруп өз улуттук кирешесинин пайдалуулугун арттыруу үчүн макулдашууларды жүргүзгөн.
ОПЕКке төмөнкү мамлекеттер мүчө болушкан: Ангола Ливия Нигерия Алжир Жакынкы Чыгыш Иран Ирак Кувейт Катар Сауд Аравиясы Бириккен Арап Эмираттары Венесуэла , Индонезия мүчөлүк себеби Индонезияны ОПЕК таза мунай экспорттогон өлкө катары кабыл албайт.
Мунай экспорттогон өлкөлөрдүн уюму : Дүйнөлүк экономикада жылдан жылга маанилүүлүгү күчөгөн, олуттуу мааниси бар мунай булактарынын көп бөлүгү өнүгүп келе жаткан мамлекеттерде экендиги баарыбызга белгилүү.
Ошону менен бирге Совет өкмөтү аялдардын көз карандысыз эмес кыймылынын болушун жактырбай, аялдарды саясий жана экономикалык жактан мобилизациялоого багытталган өзүнүн эмансипация долбоорун ишке ашырган.
Кыймыл аялдардын тандоо укугу, мамлекеттик кызматта иштөөгө, жеке менчикке, билим алууга, өз денесине өзү ээ болууга жана төрөт боюнча өргүүгө, эмгекке жана тең маяна алууга күрөшүп келген.
Феминисттер ошондой эле контрацепцияга, мыйзамдуу абортко жетүүнү камсыз кылуу, аялдарды жана кыздарды зордуктоодон, сексуалдык асылуулардан жана үй-бүлөлүк зомбулуктан коргоо үчүн күрөшүп келишкен.
Бирок 1791-жылкы Франциянын Конституциясы аялдарды шайлоо укугунан ажыраткан; ошол эле жылы Улуттук ассамблеяга Олимпия де Гуж тарабынан «Аялдын жана жарандын укуктарынын декларациясы» сунушталган, анда аялдардын толук социалдык жана саясий тең укуктуулугун таануу талап коюлган.
Ошол эле учурда аялдардын биринчи саясий уюму түзүлөт, бирок 1793-жылы коомдун ишмердүүлүгүнө Конвенция тарабынан тыюу салынып, көп өтпөй декларациянын автору Олимпия де Гуж, гильотинага жиберилди.
Совет бийлиги 1924-жылы “Калың төлөөнү жоюу тууралуу” тууралуу декретти күчүнө киргизген, ушундан кийин биринчилерден болуп өзбек жумушчуларынын аялдары массалык түрдө паранжа ташташкан.
1848-жылы АКШнын Сенека Фолз шаарында Аялдардын укуктары боюнча биринчи конференциясында аялдардын жарандык, социалдык, саясий жана диний укуктары үчүн кыймылдын негизи болгон “Сезимдер декларациясына” кол коюлган.
Либералдык феминизм коомдун түзүлүшүн түп тамырынан бери өзгөртпөстөн, либералдык демократиялык алкакта саясий жана укуктук реформа аркылуу эркектер менен аялдардын тең укуктуулугун көздөйт; либералдык феминизм "мейнстрим коомдук структуранын ичинде иштеп аялдарды ошол коомдун структурасына интеграциялайт".
Либералдык феминисттер үчүн абортко болгон укук, сексуалдык асылуу маселеси, добуш берүү укугу, билим берүүдөгү теңдик, бирдей жумушка бирдей акы төлөө, бала багуу жеткиликтүүлүгү, медициналык жардамдын болушу, аялдарга карата сексуалдык жана үй-бүлөлүк зомбулук көйгөйүн чечүү маселелери маанилүү.
Биринчи толкун феминизм негизинен шайлоо укугуна жана гендердик теңчиликке мыйзамдуу тоскоолдуктарды жоюуга багытталган болсо, экинчи толкун феминизм талкууга: сексуалдык, үй-бүлө, үй чарбасы, жумуш орду, репродуктивдүү укуктар, де-факто теңсиздик жана расмий укуктук теңсиздиктерди кошкон.
Үчүнчү толкун 1991-жылы Анита Хилл, африкалык-америкалык укук профессору, Жогорку Соттун талапкери Кларенс Томас тарабынан сексуалдык асылууга туш болгондугу жөнүндө көрсөтмө берип, жумуш ордунда асылуу боюнча эң алгачкы коомдук талкуулардын биринен башталды.
Ушул жолдор менен дайындалган адамдын кылган кызматын дипломатияда жана мамлекеттик укукта «ортомчулук» деп аташат жана түшүнбөстүктөрдүн тынчтык жолу менен чечилишинде бул ыкманын маанилүү орду бар.
Жыйынтыктап айтканда, 1973-жылы Жакынкы Чыгыштагы Алтынчы октябрь урушунан кийин ок атууну токтотуу боюнча жасалган келишимдин жыйынтыгында, бул уруштагы курч маселелердин азаюусунда жана өзгөчө Суэц каналындагы аймак менен Синай жарым аралындагы курч абалдын тартипке келтирилишинде АКШ тышкы иштер министри Х.
Мисалы, 1967-жылы ноябрь айында Түркия менен Грециянын ортосунда Кипр аралын алуу боюнча кооптуу чыр-чатак жаралган учурда АКШ өкмөт башчысы тарабынан жөнөтүлгөн ортомчу С.Ванс эки мамлекеттин борборлоруна ары- бери тынымсыз каттап жатып бийлик башчыларынын элдешүүсүнө себепкер болгон эле.
Бул келишимдердин иш жүзүнө ашуусу эки тараптуу сүйлөшүүлөр аркылуу түзүлгөн башкаруу уюму тарабынан, кээде эл аралык уюмдардын байкоочу тобу тарабынан көзөмөлдөнөт.
Ортомчу - Эки өлкөнүн ортосундагы дипломатиялык карым-катнаштарда түшүнбөстүктөр жана келишпөөчүлүктөр болгон учурда бул түшүнбөстүктөрдү чечүү үчүн колунан келген бардык аракетти жумшоого бел байлаган адам ортомчу деп аталат.