polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Гималайдын геологиялык структурасына бири-бирине жарыш жаткан айрым тектоникалык зоналар мүнөздүү; алар: Гималайдын Түштүк этеги аркылуу созулуп жаткан Инд-Ганг тектоникалык ийилүүсү; Кичи жана Чоң Гималайды камтыган метаморфизмге дуушарланган кембрийге чейинки комплекс; Башкы Гималайдын түндүк капталын, Кашмир ойдуңунун бир бөлүгүн, Инд жана Брахмапутра дарыясынын башатын камтыган кембрийге чейинки, палеозой, мезозой комплекстери ; жаракаларды жээктей жаткан ийилүүлөрдү камтыган бор-палеоген комплекси ; альп геосинклиналдык комплекси .
Алар денеге вирустун дал ушул түрүн, инфекциянын тибинин өзүнүн кодун чечүүгө, анын алсыз жерлерин, иммундук системге аны өлтүрө турган ферментти иштеп чыгууга жардам берүү үчүн түшүнүүгө жардамдашат.
Токсиндер жана дары-дармектер ар кандай жолдор менен, анын ичинде клеткалардын түздөн-түз жабыркашына, клетка метаболизминин бузулушуна жана түзүмдүк өзгөрүүлөр аркылуу боордун жабыркашына алып келиши ыктымал.
Улуттук ден соолук институттары боордун жабыркашы менен байланышкан баардык белгилүү рецепттүү жана рецептсиз кошулмаларга көзөмөл жүргүзүү үчүн керектөөчүлөрдүн маалымат базасын колдоп келет.
Дары-дармектердин көпчүлүк түрлөрү боорго зыян келтириши мүмкүн, анын ичинде анальгетик парацетамол; изониазид, нитрофурантоин, амоксициллин-клавуланат, эритромицин жана триметоприм-сульфаметоксазол сыяктуу антибиотиктер; вальпроат жана фенитоин сыяктуу тарамыш тартышууга каршы дары-дармектер; холестериндин деңгээлин төмөндөтүүчү статиндер; ичме контрацептивдер сыяктуу стероиддер жана анаболикалык стероиддер; жана КИВ/СПИДди дарылоодо колдонулуучу өтө активдүү антиретровирустук терапия.
1992-жылы кан азыктарындагы С гепатитин кеңири текшерүү башталгандыктан, кан куюуда С гепатитин жуктуруп алуу коркунучу болжол менен 1970-жылдардагы 10%дан азыркы учурдагы 2 миллиондон 1 катышына чейин төмөндөгөн.
Парацетамол сыяктуу кээ бир дары-дармектер боордун болжолдуу, дозага жараша жабыркашын көрсөтөт, ал эми башкалары, мисалы, изониазид, ар кыл адамдарда ар башкача, күтүүсүз реакцияларды жаратат.
Ушундай кырдаалда үч славян өлкөлөрүнүн башчылары Беловежа токоюнда өткөргөн сүйлөшүүлөрүнүн жүрүшүндө СССРди мындан ары сактап туруу мүмкүн эместигин жана жаңы шарттарга ылайык келген союзду куруу керектигин белгилешкен.
12-декабрда Ашгабад шаарында Орто Азия республикасынын президенттеринин (Казакстандан Н. Назарбаев, Кыргызстандан А. Акаев, Өзбекстандан И. Каримов, Тажикстандан Т. Махкамов, Түркмөнстандан С. Ниязов) жолугушуусу болуп өткөн.
21-декабрда Алматы шаарында мурдагы СССРдин курамындагы 11 республикасынын (Армения, Азербайжан, Беларусь, Казакстан, Кыргызстан, Молдова, Өзбекстан, Россия, Тажикистан, Түркмөнстан, Украина) мамлекет башчылары жаңы союздук келишимге кол коюу менен Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигине негиз салышкан.
18-кылымдын аягы 19-кылымдын башына чейин «индейлер» деп аталып келген, бирок бул термин жаңылыштыктан улам америкалык жергиликтүү элге карата колдонулуп кеткендиктен, Индияда жашоочулар англис сөзү менен «индустар» деп айтылып калган.
Индия калкынын этностук негизи биздин заманга чейинки 2-миң жылдыктын ортосунда Индиянын борбордук жана түндүк аймагына көчүп келген байыркы арий урууларынын жергиликтүү элдер менен ассимиляцияланышынан пайда болгон.
Индиялыктар дыйканчылык (чай, бал камыш, гозо, жут, тамеки, банан, буудай, жер жаңгак, кунжут, пальма жана башкалар), мал чарбачылык (буйвол, кой, эчки жана канаттуулар, уй ыйык жаныбар катары саналат) менен кесиптенишип, дубалы кыш же жыгачтан салынып, үстү пальма жалбырактары же черепица менен жабылган 1 кабаттуу, айрым жерлерде 2 же 3 кабаттуу, жаанчыл аймактарда түркүктөрдүн үстүнө салынган үйлөрдө жашашкан.
Түндүк-батышына нымдуу дайыма жашыл жана жалбырагы күбүлмө дайыма жашыл токой, борбордук бөлүгүнө бадалдуу кампос серрадос саваннасы, Түндүк-чыгышына ксероморф-суккуленттүү каатинга сейрек токою, чыгышына нымдуу тропиктик дайыма жашыл жана жайында жашыл, түштүгүнө аралаш токой жана дараксыз кампос лимпос саваннасы мүнөздүү.
Инди океанынын түштүк бөлүгүндө суунун циркуляциясы антициклондук айлампаны пайда кылып, ал жылуу (түндүктөгү Түштүк Пассат, батыштагы Мадагаскар жана Ийне тумшук агымдары) жана муздак агымдардан (түштүктөгү Батыш шамалдар жана чыгыштагы Батыш Австралия агымдары) түзүлөт.
Инди океанынын тереңдиктеги циркуляциясы жана вертикалдык структурасы субтропиктик жана антарктикалык кошулуу зоналарынын, Антарктиданын материктик капталы боюнча кеткен , ошондой эле Кызыл деңизден жана Атлантика океанынан агып келген суулардан тузулөт.
Ири порттору : Аден , Мумбаи, Калькутта , Карачи , Читтагонг , Коломбо , Янгон , Рангун , Рас-Таннура , Харк, Бендер-Аббас , Фао , Эль-Кувейт , Дар-эс-Салам , Могадишо Фримантл, Аделаида, , Дурбан .
Түндүк жана түндүк-чыгыш жактарында гана Инди океанынын деңиздери жана ири булуңдары ; түштүк бөлүгүндө Карпентария, Чоң Австралия, Спенсер, Сент-Винсент жана башкалар булуңдар, эң түштүгүндө антарктикалык деңиздер жайгашкан.
Геохимия – жердин химиялык курамы, андагы химиялык элементтердин жана алардын туруктуу изотопторунун таралышы ар түрдүү геосфераларда химиялык элементтердин табигый процесстерде кошулуу, топтолуу же орун которуу закон ченеми жөнүндөгү илим.
аймактык Геохимия айрым аймактарда химиялык элементтердин таркалуу өзгөчөлүгүн, ошол жердин геологиясына байланышын жана анын металлогениясына жараша кендердин кээ бир гана түрлөрүнүн пайда болуп калуу шарттарын изилдейт;
айрым элементтердин Геохимиясы ар бир химиялык элементтин жер кыртышында таралуу, топтолуу закон ченемин, физикалык-химиялык жана кристалл химиялык касиетин, кларкын, геохимиялык цикл менен процесстердеги өзгөчөлүктөрүн, башка элементтер менен өз ара байланышын, минералдарын, кендерин жана алардын өнөр-жайда колдонулушун изилдейт.
Геохимиянын өзүнүн ыкмалары элементтердин геохимиялык таблицаларын, диаграммаларды, профилдерди, карталарды түзүү; кларк концентрациясын, чачыроо ореолдорун аныктоо; термобарогеохимиялык жана геохимиялык кен издөө ыкмалары.
Башкаруу социологиясы - социология билимдин уюмдарда жана коомдо орун алган социалдык түзүлүштөргө жана процесстерге максаттуу таасир тийгизе турган мыйзамченемдүүлүктөрдү, формаларды жана ыкмаларды изилдеген өзгөчө тармагы.
Башкаруу социологиясына коомдун башка подсистемасынын социалдык критерийлерине, кызыкчылыгына, умтулушуна, үмүтүнө карата кабыл алынган чечимдер, алардын социалдык натыйжаларын изилдөө, башкарылуучу подсистемалардын ишин өнүктүрүү максатында аткаруучулардын мамилелери кирет.
Бирок, ден-соолугуна байланыштуу пианист болом деген үмүтүнө жеткен эмесОшол аралыкта ал коомдук маселелерге, социалдык проблемаларга, айрыкча аны эки өлкөнүн Италия менен Россия мамлекеттеринин тагдыры тынчсыздандырган.
Эки элдин боштондук кыймылы, эркиндикти эңсеген күрөштөрү тууралуу көп окуп, алардын жашоо турмушу, мүнөзү алдыларына койгон максаттары менен кеңири таанышуу үчүн Англияда эммиграцияда жүргөн орус революционери С. М. Степняк менен таанышып, орус тилин үйрөнөт.
Гидрофизика океан жана кургактыктагы сууларда болуучу физикалык процесстерди изилдейт; океан физикасы суулардын акустикасы, оптикасы, радиоактивлүүлүгү, толкуну ташкындоочу, көтөрүлүүсү, агым динамикасы тууралуу илим; кургактыктагы суунун физикасы жер астындагы жана кыртыштагы суулардын динамикасын, дарыяда ж. б.
Азыркы учурда Геофизика илими табият кубулуштарын, айрыкча аба ырайын маалымдоо, табигый процесстерди пайдалануу, жер кыртышындагы кендерди өздөштүрүү сыяктуу маанилүү маселелер менен байланышта өнүгүүдө.
КРнын төмөнкүдөй ардак наамдар белгиленген: КРнын - эл жазуучусу; эл акыны; эл сүрөтчүсү; эл артисти; эл мугалими (Жобо боюнча мындай наамдарды тиешелүү тармакта «эмгек сиңирген» ардак наамдар бар адамдарга, ошол наамды алгандан кеминде беш жылдын кийин гана татыктууларга ыйгарылат).
КРнын - эмгек сиңирген мугалими; билим берүүгө эмгек сиңирген кызматкер; эмгек сиңирген врачы; саламаттык сактоосуна эмгек сиңирген кызматкер; эмгек сиңирген артисти; маданиятына эмгек сиңирген ишмер; илимине эмгек сиңирген ишмер; өнөржайына эмгек сиңирген кызматкер; айыл чарбасына эмгек сиңирген кызматкер; эмгек сиңирген куруучусу; транспортуна эмгек сиңирген кызматкер; байланышына эмгек сиңирген кызматкер; геология кызматына эмгек сиңирген кызматкер; калкты тейлөө тармагына эмгек сиңирген кызматкер; эмгек сиңирген юристи; эмгек сиңирген экономисти; жаратылышты коргоосуна эмгек сиңирген кызматкер.
«Эмгек сиңирген» ардак наамдар жарандардын эмгектеги жетишкендиктери, жогорку кесиптик чеберчилиги, ошондой эле ошол тармакта кеминде 15 жыл үзүрлүү иштегендерге ыйгарылат (мында бир гана «эмгек сиңирген артист» наамы үчүн 10 жыл белгиленген, ал эми «илимге эмгек сиңирген ишмер» наамы үчүн мөөнөт коюлган эмес).
Гаспринский өз демилгеси мененкылымдар бою келе жаткан конфессиялык мусулман дин мектептеринин ордуна (5-6 жыл бою араб же перс тилиндеги куран, хаптияк, софи ал лаяр, чаар китеб сыяктуу ыйык китептерди окутуп, бирок көпчүлүк учурда чала сабат бүтүрүүчүлөр чыккан) жаңы методдогу мектептерди ачкан.
1883-жылдан Россиядагы алгачкы «Тержиман» мусулман гезитин чыгарууну колго алып, 30 жылдан ашуун убакыт бул гезит илим-билим, маданиятты мусулман калкынын арасына жайылтууда зор роль ойногон жана Крым, Кавказ, Татарстан, Башкыртстанда эле эмес, Индия, Египет, Иран, Ирак, Чыгыш Кытай жана башка өлкөлөргө да тараган.
Россиянын четжакасындагы түрдүү элдердин каада-салты, жашоосу, ошондой эле Индия, Египет, Түркия, Франция, Англия жана башка өлкөлөрдүн турмушу, экономикасы, мад-ты тууралуу маалыматтар үзгүлтүксүз жарыяланып турган.
300дөй түрдүү окуу куралдары жана методикалык китептер жарык көргөн, Памирде, Ошто, Чыгыш Кытайда жана башка жерлерде сегиз «Жемиет Харилие», башкача айтканда кайрымдуулук коомдору уюшулган.
Анын таасири менен Кыргызстандын аймагында да төрт мектеп: Пишпекте «мадрасаи-иштидат», Токмоктогу «мадрасаиикбалия», Чоңкеминде «мадрасаи-шабдания» жана Караколдо Гаспринскийдин мектеби ачылган.
Гаспринскийдин мусулман элдеринин дүйнөлүк конгрессин уюштуруу аракети жана анын жалпы мусулман калктарынын ичинде агартуучулук иштери эл-аралык кайрымдуулук актысы катары бааланып, француз илимий коомунун сунушу Англия жана Россиянын окумуштуулары тарабынан колдоого алынып, 1910-ж.
Гаспринский Исмаил, Исмаил-бей Гаспралы .3.1851, Украина, азыркы Крым Автономия Республикасы, Ялта, Гаспра шаары 16 .7.1914, Бакчысарай шаары] коомдук ишмер, ойчул, жадидизмдин негиздөөчүсү, Чыгыш элдеринин көрүнүктүү агартуучусу, публицист.
Балык өнөр жайынын муктаждыгын канааттандырууга багытталган кеме куруу жана аны ремонттоо өнөр жай , деңиз продуктуларын кармоо жана кайра иштетүүчү, жогорку технологиядагы жабдуу чыгаруучу заводдор бар.
20–23-майда өткөрүлгөн референдумда Исландия калкы унияны бузуу жанар республикасынын жарыяланышы үчүн добуш берип, 16-июнда альтинг жаңы конституция кабыл алган жана 17-июнда Исландияны республика деп жарыялаган.
О. Йоуханнесондун солчул центристтик өкмөтү (Прогрессчил партия, Элдик союз, Эркин ойлоочулар жана солчулдар союзу) улуттук экономиканы өнүктүрүү, калктын турмушун жакшыртуу багытында бир топ чараларды жүзөгө ашырган.
Экономикалык активдүү калктын 71,8%и тейлөө чөйрөсүндө, 18,7%и өнөр жайында, курулушта, электр жана жылуулук менен камсыз кылууда, 6,1%и балык кармоодо жана аны иштеп чыгарууда, 3,4%и айыл чарбасында эмгектенет.
Мамлекеттик Жогорку окуу жайлары, Хоулардагы университеттик колледж , Боргарнес шаарындагы Айыл чарба университети , Рейкьявиктеги Изилдөө университети ири билим берүү жана илим борбору 20дан ашуун ИИИлерди, анын ичинде Арни Магнуссон институтун (1972; байыркы Исландия адабиятын изилдейт, курамында Манускрипт музейи бар) камтыйт, Акюрейри шаарындагы университет ж. б.
Экспортко негизинен деңиз продуктулары (тоңдурулган балык филеси, жаңы кармалган, туздалган жана кургатылган, тоңдурулган балык, балык уну жана майы, тоңдурулган креветка ж. б.), өнөр жай товарлары , кеме, айыл чарба продукциялары ж. б.
Исландия – БУУнун , НАТОнун , Европа Советинин , Түндүк Советтин ЕККУнун , Экономикалык кызматташуу жана өнүгүү уюмунун , Европа эркин соода ассоциациясынын , ЭВФтин , Эл аралык реконструкция жана өнүгүү банкынын , Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун мүчөсү.
Глобалдашуу, ааламдашуу – «кансыз согуштан» кийинки, улуттук экономикалардын дүйнөлүк өндүрүш менен жуурулушунан келип чыккан маалыматтык ачыктыкка, технологиялык жаңыланууга, товарлардын жүгүртүлүү мейкинин кеңейишине, капиталдарды либералдаштырууга, илимий-техникалык революциянын жетишкендиктери менен жалпы адамзаттык билим арсеналына таянган бирдиктүү дүйнө системасын түзүү жөнүндөгү саясий түшүнүк.
Эл аралык мамилелерде мамлекеттер бири-бири менен өз ара жалгыздап катнашуучу дипломатиялык каналдар мурдагыдай данакердик күчүн жоготуп бараткандыгы, ички жана тышкы экономиканын, саясаттын ортосундагы чектин улам барган сайын жоюлуп жатканы, бардык катышуучуларга тийиштүү бирдей эреже аракеттене баштаганы, экономикалык, саясий, маданий мамилелер бир кылка мейкинди көздөй «аалам айылына» чогуу бет алышы глобалдашуунун учурдагы тенденциясын сүрөттөйт.
Дүйнөлүк цивилизациянын, дүйнөлүк бүтүндүктүн, биримдиктин келип чыгышы глобалдашуунун оң таасири катары, ал эми ошол бүтүндүктүн бөлүктөрүнүн ортосунда орун алган кагылышуулар, ар кандай тирешүүлөр глобалдашуунун терс таасири катары, тагыраак айтканда конфликттер булагы катары чечмеленүүгө тийиш.
Бирок, ЖАКтан айырмаланып, Геосистема түшүнүгүндө жаратылыш компоненттеринин өз ара айкалыштарына эле эмес, алардын ортосундагы зат жана энергия алмашуу процесстеринин жүрүшүн талдоого басым жасалат, компоненттердин ортосундагы өз ара аракеттен алардын бири-биринен ажырагыс чырмалышы жана жаңы касиети пайда болот, ошол касиетти изилдөө – Геосистема түшүнүгүндөгү башкы милдет.
Сочава Геосистемалардын үч деңгээлин айырмалайт: биринчи планеталык деңгээл – географиялык катмардан, экинчи аймактык деңгээл – жер бетиндеги ири Геосистемалардан , үчүнчүсү локалдык жергиликтүү деңгээл – чакан Геосистемалардан турат.
Айрым окумуштуулар «Геосистема» терминин жаратылыштык эле эмес, жаратылыштык-социалдык -экономикалык биригүүлөргө, ал эми геологдор жер бетиндеги бардык эле объектилерге карата колдонууну сунуш кылган.
Геосистемаларды анализдөөдө үч түрдүү модель колдонулат: моносистемалык, мында Геосистеманын бөлүктөрү жаратылыш компоненттери же чарба тармактары; полисистемалык, мында Геосистеманын элементтери андан төмөн деңгээлдеги Геосистемалар; динамикалык, мында Геосистеманын мезгил ичиндеги ар түрдүү абалдары каралат.
Географиялык конгресс болор алдында анда жасалчу докладдардын тезистери, өлкөнүн географиялык өнүгүү деңгээлин чагылдырган олуттуу монографиялар жана макалалар жыйнагы жарыкка чыгып, конгресстин календары, экскурсия жолдомолору, конгресске катышкандардын тизмеси чыгарылат.
Алгачкы географиялык конгресс Антверпенде , ал эми калгандары төмөнкү шаарлар менен өлкөлөрдө өткөн: Париж , Венеция , Берн , Лондон , Берлин , АКШ , Женева , Рим , Каир , Кембриж , Варшава , Амстердам , Лиссабон , Вашингтон , Рио-де-Жанейро , Стокгольм , Дели , Монреал , Москва , Токио жана башка.
Россиянын Иран жана Түркия менен жүргүзгөн согуштары, Крым согушу , Тоолуу Дагстан, Түндүк-Батыш Кавказ жана Чеченетан аймактарындагы тоолук кавказдыктарга каршы жүргүзгөн басып алуучулук согуштары , Кавказ элдеринин феодалдык эзүүгө каршы кыймылын басууга падышалыктын согуштук кийлигишүүсү Кавказ согуштарынын өзөгүнтүзгөн.
Географиялык ландшафт геосистемалар иерархиясынын бир деңгээли; ал региондук жана локалдык геосистемалар бири-бирине жанашкан жерде болот, башкача айтканда ал — региондук геосистемалардын эң төмөнкүсү, ошол эле учурда эң ири локалдык геосистема.
Бир жагынан географиялык ландшафтты жер бетинин региондук бөлүнүшүнүн натыйжасы катары түшүнүлсө, ошол эле учурда аны жергиликтүү чакан геосистемалардын өзара аракеттеринин натыйжасында биригүүсү катары кароого болот.
Ошондуктан географиялык ландшафт физикалык-географиялык аймактык изилдөөлөрдүн негизги бирдиги, башкача айтканда аймактарды физикалык-географиялык жактан изилдөө алардын ландшафттарын үйрөнүү болуп саналат.
Ал географиялык ландшафтты географиялык изилдөөнүн негизги объектиси, жер бетинин түзүлүшү, климат, топурак, өсүмдүктөр жана башка сыяктуу кубулуштардын гармониялык айкалышын көрсөтүүчү өзүячө табигый чеги бар географиялык бирдик катары караган.
Тилак башында турган «аша чабуучулар» бийликке улуттук-боштондук күрөштүн натыйжасында жетүүнү көздөшсө, «ортозаарлар» ага колониялык бийлик менен жакындашуу аркылуу акырындап ээ болуу керек деген пикирди жетекчиликке алышкан.
ВОЗ жугуштуу жана жугуштуу эмес оорулар (туберкулёз, венера жана мите оорулары, жүрөк-кан тамыр оорулары, зыяндуу шишиктер жана башка) менен күрөшөт, өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө саламаттык сактоо кызматын түзүүгө жана кайра уюштурууга, медициналык кадрларды даярдоого жана билимин өркүндөтүүгө жардам берет.
ВОЗ бактериялык жана химиялык куралдарды колдонбоо, кишини атом радиациясынан коргоо, онкологиялык изилдөөлөр боюнча узак убакыт кызматташуу, ИЖОСко каршы күрөшүү боюнча иш жүргүзөт.
ВОЗдун милдеттерине дары каражаттарынын Эл аралык стандартын белгилөө, дарылардын сапатын, кошумча таасирлерин көзөмөлдөө, баңгиликке Эл аралык көзөмөл жүргүзүү, оорулардын Эл аралык классификациясын кайрадан карап чыгуу; мед.
ВОЗ Кыргызстанда саламаттыкты сактоо, дары-дармек саясатын, АПЖВ/ИЖОС, туберкулёз, безгекке каршы жана башка программаларды каржылайт Ошондой эле ВОЗ улуттук адистерди даярдоого да чоң көңүл буруп, кыска жана узак мөөнөттүү Эл аралык курстарды уюштурат.
Жалпы Гербициддер өсүмдүктүн бардык түрүнө таасир этип, өнөр-ай имаратынын тегерегиндеги, аэродромдо, темир жана автожолдордун жээгин ар кандай чөптөрдөн тазалоо үчүн колдонулат.
Герцин бүктөлүшү, варис бүктөлүшү – геосинклиналь облусундагы тоо тек катмарларынын каледон бүктөлүшүнөн кийин, палеозой заманынын 2-жарымында болуп өткөн ургаалдуу бүктөлүү.
«Герцин бүктөлүшү» деген аталышты Ортоңку Европадагы тоо системасы боюнча француз геологу М. Бертран берген, «варис бүктөлүшү» деген атты азыркы Саксония, Тюрингия, Бавария облусунун байыркы аты боюнча австралиялык геолог Э.
Кудаяр хандын буйругу менен өлтүрүлгөндүгүнө, көз алдында кыпчак туугандарын кырдыргандыгына карабай, баарына чыдап, акырындык менен жөнөкөй «аптабачылык» кызматтан ордодогу негизги бийлик миңбашылыкка чейин жеткен.
Абдурахман аптабачы Кудаяр ханга каршы көтөрүлгөн Полот хандын, Мамыр Мерген уулунун, Абдылдабектин жана башка кыргыз бийлеринин көтөрүлүшүн басууда кокондук жазалоочу аскерлерине башчылык кылып, бул кызматы үчүн 1874-ж.
Өзгөндө башталган көтөрүлүштү басууга Кудаяр хан тарабынан жиберилген Абдурахман аптабачы, Калназар жана Сарымсак эшик ага 4000 аскери менен 17-июлда көтөрүлүшчүлөр тарапка өтүп кеткен.
январдын акырында Анжияндан 8 чакырым аралыкта жайгашкан Индукыштакта Абдурахман аптабачы жана аны менен кошо кыймылдын белгилүү жетекчилеринен болгон 26 бий жана бектер, 400 жигит багынып берип, көтөрүлүшчүлөргө чыккынчылык кылган.
Жер жүзүндөгү элдердин бактысы үчүн жана бекем тынчтыкты орнотууда идеологиялык күрөштүн алдыңкы чегинде болуп, күчтүү дем менен жазылган ырлары аркылуу күрөшкөн патриоттун мизин эч нерсе майтара албады.
“835 сап ыр”, “Варан-3”, “Үнү бүткөн шаар”, “Түндө келген телеграмма”, “Портреттер” сыяктуу ыр жыйнактары, “Бенержи эмнеге өз жанын кыйды?”, “Таранта Бабуга кат” аттуу поэмалары жарык көргөн.
1949-жылы Парижде “Назым Хикметти сактап калуу” комитети түзүлүп, акынды бошотуу жөнүндө үндөө кабыл алышат, ага бүткүл дүйнөдөгү акын-жазуучулар, сүрөтчүлөр, журналисттер катышкан.
Хорезмден кайтып келе жатып, Шер датка, кыргыз-кыпчак Мусулманкул бий жана найман Мусабек бийлер бир кездеги Алымкул аталыктын үзөңгүлөшү, Ташкентте жашап жаткан курамалык Абдымомундун үйүнө конушат.
жайында 29 жаштагы Искак «Полот хан» деген ат менен Сафед-Буланда , миңдеген саруу, багыш, кутлук-сейит, найман кытай урууларынын өкүлдөрүнүн катышуусунда ак кийизге салынып, хан көтөрүлгөн.
Искактын колу тез эле көбөйө баштап, көтөрүлүшчүлөр Чартактын беги Кедейбай датка менен Жаңы-Коргондун беги Алимдин жазалоочу кошуунун Сафед-Булан менен Ала-Буканын ортосунда талкалап, Көкүмбай, Тоголок-Шайык, Ак-Там, Найман, Көк-Жар кыштагын ээлешкен.
Кутлук-сейит, багыш, саруу, кытай урууларынан жыйналган Искактын көтөрүлүшүнө өзбек, тажик туугандар кошулуп, 1874-жылдын 1-августуна чейин Сафед-Булан, Чартак, Жаңы-Коргон чептери алынган, Касан шаары согушсуз ээленген.
Казак Сары-Аркасы, Борбордук Казакстан Сары Аркасы, Сары-Арка — Казакстандын борбордук жана чыгыш бөлүктөрүндөгү түздүк-дөңсөөлүү зор аймак; айрым жерлеринде жапыз тоо массивдери, кырка тоолор бар.
Батыш бөлүгү — өтө түзөңдөлгөн пенеплен, деңиз деңгээлинен орточо бийиктиги 300 – 500 м. Мында эки жапыз тоо массиви батыш жагында Улуу-Тоо , түндүгүндө Көкчө-Тоо көтөрүлүп жатат.
Түштүк аймактарда испандар байыркы мезгилде жер төлөлөрдө, Түндүк-батышында үстү саман менен жабылган, тегерек сымал үйлөрдө , кийинчерээк Түндүк бөлүгүндө дубалы топурактан согулуп же кыш жана таштан тургузулган эки кабат үйлөрдө жашашкан.
Инвестициялык банктар – акча каражаттарын тартуу, узак мөөнөткө насыя берүү жана экономиканын ар түрдүү тармактарын финансылоо максатында баалуу кагаздар менен иш жүргүзүүгө адистешкен атайын насыя-финансы институту.
Банктардын тарыхый депозиттик-ссудалык эсеп жана эмиссиялык-уюштуруу иштери, башкача айтканда коммерциялык жана инвестициялык банктардын иштеринин айкалышы алардын универсалдатуусунун маанилүү түрү болгон.
Инвестициялык банктар коммерциялык банктардан айырмаланып, депозиттерди кабыл албайт, эмиссиялык-уюштуруу ишмердигин жүргүзөт, башкача айтканда баалуу кагаздарды чыгарат жана жайгаштырат.
Эл аралык Инвестициялык банктар өзгөчө орунду ээлейт, андан ичкери Эл аралык реконструкция жана өнүктүрүү банкы, Америка аралык өнүгүү банкы, Азия өнүктүрүү банкы, Африка өнүгүү банкы бар.
Чүй мамлекеттик университетинин чет элдик байланыштар боюнча проректору кызматын аркалоо менен бирге, Түркия Республикасынын Вн шаарындагы Жүзүнчү Жыл университетинин Гуманитардык жана табигый илимдер факультетинин Түрк тили жана адабияты бөлүмүндө профессор болуп иштеп, “Түрк элдик оозеки чыгармачылыгы”, “Жаңы түрк жазуу тилдери”, “Түрк баатырдык жомоктору”, “Жомок поэтикасы”, “Текстология негиздери”, “Түрк тилдеринин салыштырма грамматикасы”, “Кыргыз тили”, “Казак тили” жана “Өзбек тили” сабактарын окуткан.
Кайыпов Сулайман Турдуевич - , Сузак району, Ак-Тоок айылы] – адабиятчы, фольклорист, филология илимдеринин кандидаты , тарых илимдеринин доктору, профессор, Кыргыз Республикасынын илим жана техникалык жаатындагы мамлекеттик сыйл.
Бул ыкмалар аркылуу адегенде белгилүү бир жердеги тоо тектеги, топурактагы, жаратылыш сууларындагы, жерге чектеш атмосферадагы жана өсүмдүктөрдөгү химиялык элементтердин өлчөмү, б.
Алар ысык эриндилер аркылуу кен пайда болгон кезде жана андан кийин экзоген процесстеринин таасиринен кен-таш түзүүчү негизги жана кошумча элементтер айланадагы тоо тектерге өтүп, чачырап которулушунан келип чыккан.
Өнөр-жайынын башкы тармактары: машина куруу, химиялык, нефтини кайра иштетүү, тамак-аш - татымал, жеңил өнөр-жай ишканалары, айрыкча авиация жана ракета-космостук техникалык, электрондук жабдуулар , приборлор, жаңы конструкциялык материалдар, өнөр-жай тармактары жакшы өнүккөн.
Өлкөнүн негизги өнөр-жайлуу аймагы, башкача айтканда «Өнөр-жайлуу алкак» - Түндүк Атлантика жээги менен Миссисипи дарыясынын аралыгы, анда АКШнын иштеп чыгаруучу өнөржайынын 1/2нен ашыгы, анын ичинде машина куруу жана металлургиянын 3/4нө жакыны, тамак-аш жана химиялык өнөр-жайынын 1/2нен ашыгы топтолгон.
«Өнөр-жайлуу алкактан» тышкары өнөр-жай ишканаларынын чордондору, ошондой эле Тынч океан жээктеринде (авиаракета-космостук, радиоэлектроника, нефть иштетүү, тамак-аш, жыгач иштетүү), Техас, Луизиана, Флорида штаттарында , ТүштүкЧыгыш АКШда (Флоридасыз; текстиль, химиялык, электр-металлургия, жыгач иштетүү өнөр-жайлары) жайгашкан.
Негизги өнөр-жай борборлору: Нью-Йорк, Чикаго, Лос-Анжелес, Филадельфия, Детройт, Кливленд, Хьюстон, Бостон, Сент-Луис, Милуоки, Даллас-Форт-Уэрт, Сан-Франциско.
Казып алуу өнөр-жайында алдыңкы орунду Техас, Калифорния, Луизиана , Кентукки, Батыш Виргиния, Пенсильвания , Миннесота , Аризона, Юта, Монтана, Айдахо, Колорадо, Миссури штаттары ээлейт.
Буудай бардык жеринде өстүрүлөт, бирок негизги аймагы - «буудайлуу алкак» (Канаданын чегинен баштап Улуу түздүктөр аркылуу Техас штатынын борб. бөлүгүнө чейин камтыйт), жүгөрү - «жүгөрүлүү алкакта» (Айова, Иллинойс, Индиана штаттарында жана аларга чектеш жерлерде) өстүрүлөт.