polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Бир катар монографиялардын, адабият таануу жана адабий-сын мүнөзүндөгү брошюралардын, илимий жана публицистикалык макалалардын автору, кыргыз мектептеринин 10-класстары үчүн орус совет адабияты боюнча окуу китебинин авторлошу.
«Кызыл Жылдыз», “ даражадагы Даңк” ордендери, «Каармандыгы үчүн», «1941–1945-жылдары Улуу Ата Мекендик согушта Германияны жеңгендиги үчүн», «Эмгектеги артыкчылыгы үчүн», «Эмгек ветераны» ж.б.
Кыргызстан Демократиялык Кыймылы, "Кыргызстан" Демократиялык кыймылы - Советтик Кыргызстандын акыркы жылында түзүлүп, өлкөдөгү демократиячыл жараянды тездетүүгө үлүш кошкон алгачкы ири анти-коммунисттик бирикме.
1984-жылы Кыргызстанга көчүп келип, республикалык «Советтик Кыргызстан» , андан кийин Кыргызстан профсоюздар Федерациясынын «Эл жарчысы» ге-зиттеринде кабарчы, бөлүм башчы, Иран Ислам Республикасынын Эларалык «Альхудо» басмасынын Бишкектеги өкүлчүлүгүндө котормочу, «Азаттык» радиосунда штаттан тышкаркы кабарчы, «Жаңы кылым» гезитинде редактордун орунбасары болуп иштеген.
Мындан тышкары, өкмөттүн ак ниет жана коррупцияга батпаган деген даңкы бар; ар кандай изилдөөчүлөр Сингапурду коррупцияга азыраак баткан өлкөлөрдүн 1-ондугуна, ал эми Азия боюнча - эң жогорку орунга коюп жүрүшөт .
Артыкчылыктары : ыңгайлуу инвестициялык климат, жогорку конкуренттик чөйрө, экономикалык эркиндик рейтингиндеги жогорку орун, билими жогору, эмгекчил жана тартиптүү калк, калктын турмуш деңгээлинин жогорулугу.
Ли Куан Юнун өкмөтү экономикалык өнүгүш Стратегиясы боюнча Сингапурду Түштүк-Чыгыш Азиянын финансылык жана соода борборуна айландырууну, ошондой эле, четтен инвесторлорду тартууну көздөгөн.
Натыйжада «америкалык транснационалдык корпорациялар Сингапурда жогорку технологиялуу масштабы чоң өндүрүштүн байдубалын тургузушту», ошентип бул шаар-мамлекет, мисалга, электрониканын ири өндүргүчү болуп калды.
Коррупция менен күрөш «чечимдерди кабыл алуу процедурасын жөнөкөйлөтүүдөн, мыйзамдарды ачык жана жөнөкөй эрежелерди кабыл алуу менен кош маанилүүлүктөн арылтуудан - керек болсо, ар кандай ишмердикке уруксат берүүлөрдү жана лицензиялоону алып таштоодон - башталды».
1819-жылдын 6-февралында сэр Томас Стамфорд Раффлз, - Британдык Ост-Индия компаниясынын өкүлү, - Жохордун султаны менен Сингапурда ар түрдүү этникалык топтордун көчүп келишине уруксат берүү менен соода аймагын уюштуруу тууралуу келишим түзөт.
Экинчи дүйнөлүк согуш убагында Япония Малайяны ээлейт, анан Сингапур үчүн урушта англистердин аскерлери көп болгонуна карабастан аларды жеңип алат (бул стратегиялык калпыс чечимдин натыйжасы эле — англистер япондордун кол салышын деңиз жактан күтүшкөн, алар болсо бүткүл Малайяны басып өтүп, Сингапурга анча корголбогон кургактан сокку урушат), 1942-жылдын 15-февралында Сингапур Япониянын колуна өтүп, бул абалда Япониянын 1945-жылдын сентябрында жеңилишине чейин турат.
1963-жылы референдумдун жыйынтыгы менен Сингапур Малайзия Федерациясына - Малайя, Сабах жана Саравак мамлекеттери менен бирге - кирет, бирок 1965-жылы 7-августта чырдашуудан кийин Сингапур Малайзиядан чыгып кетип, 1965-жылдын 9-августунда эгемендигин жарыялайт.
1960-жылдарда ипотекалык кредиттөө системасы түзүлдү, турак-жай курулушу кескин өстү, ошентип 1996-жылга карата шаардагы квартиралардын 9 %ы гана ижарага берилип калды, калгандары менчиктештирилди.
1959-жылдан 1990-жылга чейин Ли Куан Ю башкарып турганда, эч бир байлыгы жок Сингапур , толуп жаткан ички-сырткы проблемаларын өзү чечип, 3-дүйнөнүн кедей өлкөсүнөн жашоо деңгээли жогору турган эң өнүккөн өлкөнүн даражасына чейинки секирикти жасайт.
2004-жылы 10-августта Сингапурдун 63 жаштагы премьер-министри Го Чок Тонг, бул постту кийинки 14 жыл ээлеп тургандан кийин кызматтан чегинип, бул тууралуу расмий өтүнүчүн өлкө президенти С. Р. Натанга тапшырат.
Малайзиянын Жохор султанатына эки жасалма жол катнашы алып барат түндүгүндө Сингапур-Жохор дамбасы жана батышындагы «Экинчи туташтырма» (Сингапурдагы Туса менен Жохордогу Танджунг Купангдын арасында).
Жуудуруп топурак төгүү долбоорун жүзөгө ашыруу менен Сингапурдун аянты 581,5 км2ден азыркы 704 км2ка чейин чоңойду; эми бул аянт дагы 100 км2ка чоңойушу мүмкүн .
Кыргыз тилинде жарык көргөн «Көркөм дөөлөттөр дүйнөсүндө» , «Адам, адабият жана аалам» , «Мифологиялык архаика жана азыркы адабияттагы адам менен табият концепциясы» китептери кезинде кыргыз адабият таануу илиминин кыйырын кыйла кеңейтип, теориялык деңгээлин нагыз философиялык бийиктиктерге жеткире көтөрүп койгон.
Ага "Кириш сөз" жазган сынчы Кеңешбек Асаналиев: «К. Ибраимовдун китебин кол жазма вариантында окуганым мен үчүн жагымдуу күтүүсүздүк болду, айрыкча жетик каныктырылган мазмуну жана концепциялык оригиналдуулугу жакты», - деп жазган.
Жолдош Турдубаев: "«Кассандранын эн тамгасы» жана «Тоолор кулаганда» романдары жөнүндө окумуштуунун эсселери окурманга Айтматовдун акыркы чыгармаларын улуттук жана дүйнөлүк мифологиянын алкагында абдан терең түшүнүү мүмкүнчүлүгүн берет. Бирок жазуучунун эң карама-каршылыктуу романы болгон «Кыямат» романын талдаганда, Калык Ибраимов адамзат болмушун философиялык нуктан аңдап билүү жагынан эң жогорку бийиктикке жете алган деп эсептейм".
Эгинчиевдин «Алымкан», «Күлгүн жаш», Р. Абдыкадыровдун «Эсиңдеби», «Тууган жерди сагынуу», К. Тагаевдин «Өмүр кайрыктары», А. Жайнаковдун «Кыргыз жери» ж.б.
Чыгармачылыктагы ийгиликтери жана таланты бааланып, кыргыздын улуттук музыкалык искусствосун өнүктүрүүгө кошкон зор салымы үчүн 1995-жылы Кыргыз Республикасынын Эл артисти наамын алган.
Ар кыл тарыхый доорлордогу 400дөн ашык архитектура эстеликтери, анын ичиндеРим , Византия мезгилинин эстеликтери, Ибн-Тулун , аль-Азхар (10-кылым; анын астында дүйнөдөгү эң мурдагы университет иштейт, ал куранды үйрөтүүнүн башкы борбору) мечиттери, дарбаза , цитадель , көптөгөн медреселер, мамлюктардын мавзолейлери сакталган.
Кыргыз Республикасынын президентинин кеңешчиси , Кыргызстандын Өзбекстандагы атайын жана толук ыйгарымдуу элчиси , "Азаттык үналгысынын" Бишкектеги бюросинин жетекчиси , Кыргыз мамлекеттик университетинин профессору, Кыргыз-Түрк "Манас" университетинин Гуманитардык билимдер институтунун директору ж.б.
Голландия үстөмдүгүнө каршы чыккан Бельгия реввлюциясы жеңишке жетишип, Улуттук конгресс тарабынан Бельгия королдугунун көзкаранды эместиги жарыяланган, ошол эле жылы беш улуу держава Лондондо өткөн конференцияда Бельгиянын көзкаранды эместигин таанып, аны 1831-ж.
Өнөр жайынын негизги тармактары: тамак-аш, химия , кара металлургия, металл иштетүү жана машина куруу , текстиль, айнек (айнек менен күзгүнү экспортко чыгаруу боюнча дүйнөдө 1-орунда), кыймылдаткыч, жүк жүктөөчү транспорт жабдуулары, текстиль машиналарын куруу.
Биринчи баскычы 3 бөлүмдөн классикалык, азыркы жана орто билим алганга чейинки, 2-баскыч классикалык бөлүм латын-грек, латын-математика, латын-табигый, учурдагы окуу бөлүмү табигый-илимий, коммерциялык болуп бөлүнөт.
Музейлери: Король азем өнөр искусство (Антверпенде, 1890; анын ичинен байыркы жана заманбап искусство), Король азем өнөр жана тарых , Тервюрендеги Борбордук Америкалык королдор , Муниципалдык сүрөт галереясы .
Эларалык конкурстар: Брюсселде королева Елизавета атындагы музыкант-аткаруучулардын , Гентте И. С. Бах атындагы органчылардын , Льежде кылдуу аспапчылар квартеттеринин конкурстары өткөрүлүп турат.
Ботаника көп тармакты: өсүмдүктүн сырткы, ички түзүлүштөрүн, систематикасын, геологиялык убакыт ичинде өнүгүшүн , тектештик байланыштарын ; өткөн жана азыркы замандагы таралуу законченемин , чөйрө менен өз ара байланышын, өсүмдүктөр жамаатынын түзүлүшүн , эл чарбасында пайдалануу мүмкүнчүлүктөрүн жана жолун , казып алынган өсүмдүктөрдү , тиричилигин жана функциясын , химиялык курамын жана биохимиялык процесстерди , чөйрө жана башка организмдер менен өзара байланышын , өсүмдүк илдетин жана башка изилдөөнү камтыйт.
Анын өнүгүшүнө 18-кылымдын орто ченинде швед окумуштуусу К. Линнейдин ботаниканын өнүгүшүн жыйынтыктоосу, 19-кылымда физика менен химиянын жетишкендиктери, клетка теориясы жана Ч. Дарвиндин эволюциялык окуусу, 20-кылымда генетика менен молекулалык биологиянын өнүгүшү чоң таасирин тийгизген.
Кыргызстандын аймагында өсүүчү татаал түзүлүштүү өсүмдүктөрдүн 400 миңге жакын түрүн камтыган 11 томдон жана беш кошумча томдон турган «Кыргыз ССРинин флорасы» жарыкка чыккан .
Өз ишмердүүлүгүнүн алкагында уюм юридикалык маселелер боюнча акысыз консультацияларды берет, мамлекеттик органдардын чечимдери жаатында талдоо, мониторинг, изилдөөлөрдү жүргүзөт, адам укуктарын коргоого, бул багыттагы ченемдик укуктук актылардын долбоорлорун даярдоого катышат.
2000-жылы ал өзүнүн жарандык позициясын жигердүү түрдө көрсөтө баштаган: Кыргызстандын коомчулугу Жогорку Кеңешке шайлоонун жыйынтыгын бурмалоого каршылыгын көрсөтүп чыкканда “ ” гезитинин кабарчысы катары тынч акцияларга катышкан.
Германия, Франция, Улуу Британия жана башка өлкөлөрдүн автомобиль заводдору жана Бельгия, Нидерланддын автомобиль кураштыруучу ишканалары үчүн түрдүү комплектөөчү тетиктерди, түйүндөрдү, агрегаттарды чыгарат.
Россиядагы революциянын таасиринен демократиялык кыймылдардын натыйжасында Люксембург конституциялык монархиясы жарыяланып, Люксембург эмгекчилери жалпыга бирдей шайлоо укугуна, 8 сааттык жумуш күнүнө ээ болгон.
Климаты мелүүн, континенттик климаттан деңиздик климатка өтмө; январдын орточо температурасы 0–2ᵒС, июлдуку 17ᵒС; жылдык орточо жаан-чачыны түштүгүндө 700 ммден түндүгүндө 1000 ммге чейин.
Люксембург – БУУга , ЭВФке , Эл аралык реконструкциялоо жана өнүктүрүү банкына , Европа советине , НАТОго , Европа коопсуздугу жана кызматташтыгы уюмуна , Европа союзуна (1993; 1958–67-ж. Европа экономикалык коомуна, 1967–92-ж. Европа коому), Евратомго , Бүткүл дүйнөлүк соода уюмуна мүчө.
Ак таңдай акын, Алымкул төкмө эч токтолбой эргип, ырды жамгырдай төгүп үстөккө - босток чууртуп, асыл ойлорду уйкашка салып, буйдалбай таскактаткан акындык талант гана эмес, керемет обон, комузчулук жөндөм, жакшына келбет.
Тынчтыктын бекем тиреги болгон совет элинин күчүн туюндуруп, балдарды терең билим алууга, ар кыл өнөр, кесипке ээ болууга үгүттөп, ырдоо боюнча А. Үсөнбаевдин чыгармаларынын көркөм тарбиялык мааниси зор.
Жазуучу, кинодраматург Кадыркул Өмүркулов Сокулук районундагы Жыламыш айылында 1941-жылы 16-февралда Өмүркул Жетикашкаев менен актриса Нуркамал Жетикашкаеванын үй-бүлөсүндө туулган.
1966-жылдан Мамкино, 1971-жылдан Кыргыз ССРинин Мамлекеттик телерадио тармагында, 1976-жылдан он жылдан ашуун Жаңылык Басылмалар Агентствосунун кыргыз бөлүмүнүн өз кабарчысы жана башчысы, 1995-жылдан КУУнун профессору, азыркы мезгилде Кыргыз-Түрк “Манас” университетинин “радио, телекөрсөтүү жана кино” кафедрасынын башчысы болуп иштеп келет.
Мьянма – БУУнун , ЭВФтин , Азия өнүктүрүү банкынын , Эл аралык реконструкциялоо жана өнүктүрүү банкынын , Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун , АСЕАНдын мүчөсү.
Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгынын урматына «Каарман эмгеги үчүн» медалы, Кыргыз ССР Жогорку Совети-нин Президиумунун грамотасы, Кыргызстан ЛКЖС БКнын Ардак грамота-сы менен сыйланган.
Кытайдын түндүк-чыгышындагы жана Орусиянын Ыраакы Чыгышындагы Амур дарыясынын аймагына жакын байырлаган көчмөн манчжур элинин хандары Түндүк Кытайды басып алып, өздөрүнүн жеке бийлигин орнотушкан.
В. Гумбольдттун жолун улантуучулардын бири А. Потебнянын минтип жазган: “Баланын жигит болгон мезгилин баланча сааттан башталды деп айтыш кыйын болгондой эле прозанын башталышын да так көрсөтө коюу өтө татаал. Прозанын эң алгачкы ирет кагаз бетине түшүрүлүшүн анын пайда болуп, жаралган учуру деп эсептөөгө болбойт, ал алда канча мурда эле оозеки түрүндө жашап келген”.
Чыгыш жана Батыш адабияттарына таандык көптөгөн материалдарынын негизинде кара сөздүн жаралышына уютку болуп бере ала турган прозалык жанрлар элдик оозеки чыгармачылыкта өтө эле көп жашап келгендигин кылымдын экинчи жарымында ондогон фольклорчу жана адабиятчылар тарыхый-теориялык пландагы эмгектеринде аныкташтылар.
Бул прозалык жанрлар кыргыз фольклорунда мифтер, кереметтүү жомоктор, байлоо, дарымдар жана башка ушундай сыяктуу Кыргыз эл оозеки чыгармачылыгында дарымдардын бир нече түрлөрү сакталып калган.
Ал эми кыргыз фольклорунда мифологиялык катмардын кенендигин кылымдын орто чениндеги белгилүү изилдөөчүлөр Ч. Валиханов, В. Радлов, Ф. Поярковдордун алгачкы изилдөө, жыйноолорунан эле билебиз.
Кыргыздын мифтерине мисал келтире турган болсок, ата-бабалардын тотемдери (Мүйүздүү Бугу Эне, Кайып же Кайберен, Жагалмай, Бөрү, Кызыл ит, Сары ит жана башка), табият культу , космогониялык (Күн, Ай, Үркөрдүн кызы, Үч аркар, Жетиген, Алтын казык, Саманчынын жолу жана башка) жана календарлык (элдик календарь боюнча жылдын он эки айы тең жан-жаныбарлардын аттары тууралуу) мифтер.
Аларга биринчи кезекте жомоктор жана башатында таздарга, Апенди, Алдар көсө, Жеренчечеченге байланыштуу пайда болуп, кийин соңунда Жоошбай, Куйручук, Бекназар, Көкөтөй сыяктуу таланттардын аракети менен өзүнчө чоң өнөрдүн деңгээлине өсүп жеткен күлкүлүү аңгемелер жана чечен сөздөр кирет.
Бул кырка тоолордун кырлары деңиз деңгээлинен 4000—5000 м бийиктиктен ашык көтөрүлөт; дубандын эң бийик жерлери Түркстан кырка тоосунда 5580 м, Алай кырка тоосунда 5880 м. Дубандын аймагында, Кулунду өрөөнүндө Кыргзжердин эң жапыз жери жайгашкан; ал деңиз деңгээлинен 401 м бийиктикте.
Жеринин бетинин түзүлүшү бойунча дубандын аймагы төмөнкү геоморпологиалык зоналарга бөлүнөт: тоо этектериндеги түздүктөр зонасы, тоо арасындагы ойдуңдар зонасы, орто бийиктиктеги тоолор зонасы, бийик тоо зонасы.
Адырлар Түркстан жана Алай кырка тоолорунун этектеринде — Шаймерден-ох суу бөлгүчтүрүндө, Кожобакырган-Ак суу бөлгүчүнүн батыш бөлүгүндө, Ак Суунун алабында зор айанттарды ээлейт.
Белисынык жана Чимион адырлуу жалдары жайпак-ийилген, кургак колоттор-сайлар менен тилмеленген чөлдүү жалдар болуп саналат; алар шагыл-таш басымдуулук кылган борпоң чөкмө тектерден турат.
Неоген конгломераттуу катмарларынын айрым жерлерин андан мурдараак пайда болгон түрдүү түстөгү мергел, кумдук жана чопо тектери жиреп чыгып, ал аймактарда өтө тилмеленген, жыбыттуу, чөлдүү жерлерди — чаптарды пайда кылат.
Бийик тоолуу бөлүгү өтө тилмеленгендиги, капталдары тик, терең жана кууш өрөөндөрдүн жыштыгы, аскалардын, корум таштардын, куюлма шагылдардын көптүгү менен өзгөчөлөнөт.
Тепши сымал өрөөндөрдү курчап турган тоолордун чокуларынын бийиктиги ал өрөөндөрдүн таманынан 1000 мге чейин гана көтөрүлүп, өрөөндөрдөн төмөн капчыгайлар кууштап, тепши сымал өрөөндөрдүн, капчыгайлардын капталдарында корум шагыл-таштардын зор айанттары кездешет.
Түркстан кырка тоосунун чыгыш бөлүгүнүн түндүк капталдарында, Испара суусунун алабында жылдык жаан-чачындын өлчөмү 200—600 ммден Кожобакырган жана Ак сууларынын алаптарында 300—800 ммге чейин көбөйөт.
Алай кырка тоосунун түндүк капталдарында, орто бийик жана бийик тоолуу зоналарда жылдык жаан-чачындын өлчөмү 600— 800 ммге, чанда 900 ммге чейин жетет, ал эми жаан-чачындан ыктоо жайгашкан жерлерде тоолор менен курчалган туйук чуңкурчактарда жаан-чачындын өлчөмү 300—400 ммге чейин төмөндөйт.
Алай кырка тоосунун эң батыш бөлүгүндө, ох суусунун алабында, тоо кыры 5000 мден ашык көтөрүлүп, түштүктү карай бир аз ийилген жеринде гана жогорку зонада жаан-чачын жылына 1000—1200 ммге чейин жаайт.
Эмгекке жарамдуу калктын санынын азайышы республикадагы базар экономикасына өтүүдөгү өткөөл мезгилдеги сосиал-экономикалык репормага байланыштуу өндүрүштүн деңгээлинин төмөндөшү жана өнөр жай ишканаларынын иштебей калышы себеп болууда.
Шаарлары: Кызыл Кыйа , үлүктү , Испана , Баткен ; шаарчалары: Айдаркен , Кадамжай , Чыгыш , Чабай , Кеңеш ; ири айылдары: Үч Коргон , Орозбек , Кулунду , Бужум , Кербен , Кара Бак , амаркандык , Меркез , Андарак ж. б.
Орто бийиктиктеги ж-а бийик тоонун төмөнкү бөлүгүндөгү күрөң, куба күрөң, тоо-шалбаалуу талаа топурактуу жерлерде арча токою, сейрек токой, талаа ж-а шалбаа-луу талаанын ар кандай типтери басымдуу.
Византиянын курамына Балкан жарым аралы, Кичи Азия, Сирия, Палестина, Египет, Киренаика, Месопотамия, Армениянын бир бөлүгү, Эгей деңизиндеги аралдар , Крым жарым аралынын түндүгү кирген.
Мамлекеттин Түндүк-чыгыш аймактарын кеңейтүү үчүн, Батыш менен Чыгышты байланыштырып келген Улуу жибек жолуна көзөмөл орнотуу максатында Иранга каршы Түрк кагандыгы менен аскердик союз түзөт.
Балкан жарым аралына славян уруулары 6-кылымдын аягынан тартып отурукташа баштап, алар 7-кылымда Византиянын бир кыйла жерине: Фракия, Македония, Далмация, Грекиянын бир бөлүгүнө, ал эмес Кичи Азияга чейин жайгашкан.
Ошону менен бирге константинополдук ак сөөктөр менен байланышта бийлик жүргүзгөн динчилерге каршы эл массасынын нааразылыгын туюнткан диний-саясий кыймыл башталып, аны провинция аксөөктөрү өз мүдөөлөрү үчүн пайдаланууга умтулган.
12-кылымдын акырында Византия менен Батыштын ортосунда карама-каршылык күчөйт; папачылык Византия чиркөөлөрүн рим курияларына баш ийдирүүгө, Венеция Византиядан өз атаандаштарын Генуя менен Пизаны сүрүп чыгарууга, «Ыйык Рим империясынын» императорлору Византияны багынтууга умтулган.
Ушул маанайдагы анын ар кыл тема, ар кыл мезгил, түркүн окуяны камтыган жети романы бар: «Бороондуу күндөр» , “Телегей» , «Көк жайык» , «Өзгөргөн өрөөн» , «Өрттүү кечүү» , «Жер эне» , «Кер өзөн» . Көпчүлүк романдары орус ж. б. тилдерге которулган. Ал К. Чуковский, С. Михалков, Гамзат Цадаса, Г. Гулям, И. Попов ж. б. чыгармаларды кыргыз тилине которгон. Өндүрүштүк тема согуштан кийинки совет адабиятындагы магистралдык темалардан болгон. Соц Эмгектин Баатыры, чабан аял Телегей Сагымбаеванын турмушунан алып жазылган Ө-дин “Телегей” романы ушул темада жазылган кыргыз прозаларынын катарында алдыңкы, көрүнүктүү орундардын биринде турат.
Эркектердин баары майданга кетип, айылда карыган чал-кемпирлер, аялдар, жаш балдар калган кезде согушка барбай жашырынып жүргөн Карач, Дербиш, Чомор, Даки, Тынай өздөрүнчө уюшуп алышып, коомдук мүлккө кол салып, бир айыл элди, кала берсе районду бушайман кылышат.
Романда катышкан каармандардын образдары типтүүлүк даражасына көтөрүлүп, мүнөздөрү ачылган “Өзгөргөн өрөөн” романында жазуучу башкы каарманы Адыл Акбаевдин прототиби катары Социалисттик Эмгектин Баатыры К. Акназаровду алган.
Жазуучу буга жооп кылып жогоруда аты аталган китебинде: “Уруксатсыз бирөөнүн жандүйнөсүнө үңүлүү жакшы адеп эмес. Мейли, өзүнө ылайык көрсө, жаза берсин. Кайсы жазмакердин каламына тоскоол болмок элек”– дейт да, кебин улай: “Керез – алгачкы жубайым. Жаштык, студенттик кездин алоолонгон кыйын ашууларын бирге аштык. Апам Нагима маркум экөө эне-кыздай сыйлашып, көп жыл турмуштун ачуу-таттуусун бирге татышты. Керезден Санжар, Аскар аттуу эки уул көрдүм. Өмүрүмдүн кайталангыс күлгүн курагын кайра жаралгыс таланттуу, акылдуу, ажарлуу айымдар коштоду”.
“Аскада калган аңчынын ыйы” аттуу китебинде Чыңгыз Айтматов: “Жашырганда не? Студент кезде, жаштык чакта бий аянтында, той-тамашада далай кыз менен таанышкан учурларыбыз болгон. Ошолордун ичинен өзүнүн жан сезими менен да, келбети менен да бүт эркимди бийлеген махабат өмүр бою эсимден кетпей калды. Ал – кыргыз искусствосунун маңдайына бүткөн чолпон жылдызы, атактуу бийчи Бүбүсара Бейшеналиева болчу.”- деп жазат.
«Манас» эпосун айтуу учурунда кунт коюп «манасчыдан угуп отуруп, ар бир сүрөттөө өз ордунда экенин көрүп, ар бир сүрөттөөнүн өзүнчө көркөмдүк системасы, көркөмдүк максаты бар экенин сезип, элдин көркөмдүк фантазиясына таң калбай койбойсуң» дейт Айтматов эпос жөнүндө ("Манас" энциклопедиясы. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т.)
Чыңгыз Төрөкулович Айтматов 1928-жылы 12-декабрда азыркы Кыргыз Республикасынын Талас облусунун Кара-Буура районундагы Шекер айылында мамлекеттик кызматкердин үй-бүлөсүндө туулган.
Ч. Айтматов менен Бүбүсара Бейшеналиеванын махабаты тууралуу драматург жана режиссер Ж. Кулмамбетов "Чыңгыз менен Бүбүсайра" аттуу драма жазып, 2005-жылы Кыргыз мамлекеттик Б.
Анын ачылыш аземине Кыргызстандын президенти Роза Отунбаева, премьер-министр Алмазбек Атамбаев, Жогорку Кеңештин төрагасы Ахматбек Келдибеков баштаган өлкө жетекчилери, Орусиянын президентининин администрациясынын класс жетекчиси Сергей Сарышкин, элчилер, коомчулук өкүлдөрү катышты.
Айтматов Чыңгыз Төрөкулович — кыргыз жана орус тилдеринде жазган советтик жана пост-советтик жазуучусу, Кыргыз ССРнин эл жазуучусу , Социалисттик Эмгектин Баатыры , Кыргыз Республикасынын Баатыры.
Эл депутаттарынын Нарын шаардык Советинин депутаттыгына, Кыргызстан Компартиясынын Нарын шаардык жана облустук комитеттеринин мүчөлүгүнө, агартуу кызматкерлеринин профсоюзунун Нарын шаардык комитетинин төрагалыгына шайланган.
Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик гимни расмий аткарылганда катышып жаткандар аны турган бойдон угат (улуттук баш кийимди жана диний ынанымдары жылаңбаш туруу сыйлабоо актысы катары каралган адамдардын атайын баш кийимин албаганда - эркектер баш кийимсиз), мында Кыргыз Республикасынын жарандары Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик гимнин ырдайт жана оң колун төшүнүн сол ыптасына коюп турат.
чет өлкөлүк мамлекет башчылары, чет өлкө мамлекеттеринин өкмөт башчылары, чет өлкө мамлекеттеринин расмий өкүлчүлүктөрү, ошондой эле мамлекеттер аралык жана өкмөттөр аралык уюмдардын башчылары расмий визит менен Кыргыз Республикасына келгенде элчилик протоколго ылайык аларды тосуп алуу жана узатуу каадасы учурунда;
Кыргыз гимни вокалдык жана вокалдык-аспаптык аткаруу учурунда толук аткарылат, ал эми аспаптык аткаруу учурунда Гимн жарым-жартылай - биринчи куплети жана кайрымасы гана аткарылууга жол берилет.
Эгерде Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик гимни Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик туусун көтөрүү менен коштолуп аткарылса катышкандар туу көтөрүлгөн тарапка жүзүн буруп турушат.
Ал парламенттин сунушу боюнча өкмөт башчыны дайындайт жана өкмөт башчынын сунушу менен өкмөт мүчөлөрүн, Жогорку соттун төрагасы менен мүчөлөрүн дайындайт же кызмат ордунан чечет.
Япониянын ичкерирек аймактарында, тоолуу аймактары менен автоунаа магистралдары боюнан будда ибадатканаларын, ошондой эле көлмөлөрү менен кооз таш кондургулары бар чакан саябактарды, чарбалардын саман менен жабылган чочогой төбө эски үйлөрүн көрүүгө болот.
Эмтрицитабинге тенофовирду жана эмтрицитабинге тенофовир алафенамидди кошуп айкалыштырып пайдалануу өтө чоң тобокелдиктеги адамдарда жыныстык жол менен жугуучу инфекцияны жуктуруп алуу коркунучун азайтышы мүмкүн.
Ооруларды көзөмөлдөө жана алдын алуу борборунун маалыматы боюнча, БчА жыныстык катнаштан улам КИВдин жугуу коркунучун 90%дан ашыкка, ал эми баңги заттарды ийне аркылуу колдонуудан 70%дан ашыгыраак төмөндөшү мүмкүн.
Географиялык атластын төмөнкүдөй түрлөрү бар: камтыган аймагына карата дүйнө жүзүнүн, айрым өлкөлөрдүн жана облустардын атластары; мазмуну боюнча жалпы географиялык карталардын атласы, тематикалык карталардын тармактык атластары ; көптөгөн өзара байланышкан кубулуштардын же көрсөтүлгөн аймакка толук мүнөздөмө берүүчү комплекстүү атластар; арналган максатына карай илимий-маалымат наама, крайтаануу, окуу, туристтик, жол катнашы жана башка атластар.
географиялык атласы ; Деңиз атласы ; Дүйнө элдеринин атласы ; Антарктика атласы жана башка Башка өлкөлөрдө түзүлгөн атластардан Дүйнө жүзүнүн оксфорд экономикалык атласы көрүнүктүү орунда.
Өсүмдүктөрдүн физиологиясы — кылымдарда италиялык биолог жана врач М. Мальпигинин «Өсүмдүктөр анатомиясы» жана англиялык ботаник жана врач С. Гейлстин «Өсүмдүктөр статикасы» классикалык эмгектеринде белгиленген.
кылымдын экинчи жарымында төмөндөгү илимдерди бириктирүү тенденциясы башталат, булар: биохимия жана молекулярдык биология, биофизика жана биологиялык моделдештирүү, цитология, өсүмдүктөр анатомиясы жана өсүмдүктөрдүн генетикасы.
Өсүмдүктөрдүн физиологиясы грек сөзүнөн — жаратылыш, — окуу) — бул өсүмдүктөрдүн организминде өтүп жаткан баардык процессткерди (фотосинтез, дем алуу, гуттация, транспирация, өсүмдүктөрдүн кыймылы, минералдык азыктануу, суу режими) окуп үйрөтүүчү илим.
кылымда өсүмдүктөрдүн физиологиясына тиешелүү болгон баардык бөлүмдөрү такталган: фотосинтез, дем алуу, гуттация, транспирация, өсүмдүктөрдүн кыймылы, минералдык азыктануу, суу режими, өсүү жана өнүгүү, дүүлүгүү, өсүмдүктөрдүн туруктуулугу ж.б.
Үч ыр жыйнагын чыгарган соң, ал биротоло кара сөз жазууга өтүп, согуштан кайткан жоокердин жекече трагедиясын баяндаган «Бекиш, сага эмне болду?» , «Күтүү» повесть, аңгемелерин жарыялаган.
«Менин күндөлүгүм» , «Келе, колуңду» , «Чагылган» , «Нан» , «Турмуш» , «Эне» , «Мен жана айылдаштарым» сыяктуу аңгеме, повесттеринде адамдын ички ой-туюмун таамай көркөм деталдар менен ачып берген.