polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Атасы Бакен Кыдыкееванын жанына басып келип - "Бакен, бул жерде жазылып жүрөт: Бакен Кыдыкеева «Овечий источник» спектаклында башкы каармандын ролун мыкты аткарды" - деп, бул сенсинби?" Бакен Кыдыкеева корккондугунан башын ийкегенде, атасы чекесинен сүйүп, анын эң биринчи күйөрманы болуп калат.
Аны "алгачкы" деп аташкан, анткени Бакен Кыдыкеева алгачкылардан болуп х шекспирдеги айымдардын ролдорун жана башка дүйнөлүк пьесалардын авторлорунун чыгармаларын биринчилерден болуп кыргыз сахнасына алып чыккан.
Орто мектепти 7-класска чейин окуп, окуусун 1936-жылы Фрунзе шаарындагы Кыргызстан жаш көрүүчүлөр театрында (учурда Б.Кыдыкеева атындагы жаштар жана жаш көрүүчүлөр мимлекеттик театры) уланткан
Султан Абул-Фатх Жалал ад-Дин Мелик шахтын тушунда селжуктар Кичи Азияны, Сирияны, Палестинаны, Грузияны, Орто Азиядагы Караханийлер мамлекетинин бир катар батыш аймактарын каратып алган.
Аламуттагы айтылуу ассасиндердин сектасын биротоло ойрон кылуу үчүн жортуулга баратканда, Султан Санжар бир жолу уктап ойгонсо, жанында тынчтык келишимин түзүү тууралуу сунушка матырылган канжар жаткан экен.
Ошол кезде анын жалпы мамлекеттик даражасы Муизз ад-Дунйа ва-д-Дин ва Адуд ад-Даула ва Таж ал-Милла ва Гийас ал-Умма Абу-л-Харис Санжар ибн Малик-шах деп аталган узун ысымына кошумча “Улуу султан”, “Машрык менен Магрыбдын эгедери ” аттуу титулунда да чагылдырылган.
1118-жылы өзүнүн бир тууган агасы Гийас ад-Дунийа ва-д-Дин Абу Шужа Мухаммад ибн Малик-шах өлгөн соң, Ахмад Санжар бүткүл Селжук дөөлөтүнүн султаны болуп калган.
Муратбек Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу-драма театрында Ч.Айтматовдун “Эрте жаздагы турналар” спектаклинде Мырзагүлдүн образын жараткан эл артисти, учурда бул театрдын жетекчиси Дамира Баратбаева “Азаттык” үчүн курган маегинде кесиптеши Амандын чыгармачылыгына өзгөчө баасын берди:
1979-1983-жылдары Бишкектеги Бүбүсара Бейшеналиева атындагы мамлекеттик көркөм өнөр институтунун режиссура бөлүмүндө окуп, аны аяктагандан кийин жолдомо менен Муратбек Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу-драма театрынан артист жана режиссер болуп чыгармачылык чыйырын баштаган.
1985-жылы Тбилисиде өткөн эл аралык театр фестивалында Аманбек Жапаров ойногон "Эрте жаздагы турналар" спектаклиндеги баш каарман Султанмураттын образы мактоого татыктуу болуп, сынакка катышкан 21 театрдын ичинен Нарын музыкалуу театры экинчи орунду ээлеген.
Ал жерде кыргыздын белгилүү театр артисттери менен иштешип, Ч.Айтматовдун “Эрте жаздагы турналар” спектаклинде Султанмураттын, Ж. Өзүбекованын “Кыял” мелодрамасында Кубандын жана башка ондогон образдарды жараткан.
Программанын алкагында китепти керектөөчүлөр үчүн үйүнө барып китеп берүү, маалыматтык-реабилитациялык борбордогу «Камкор-плюс» иштери, кампьютердик жана Интернеттен пайдалануу сабатына ар бир майып баланы жекече үйрөтүү, ата-энелерине жана ал балдарга психологдун жана юристтин кеңештерин уюштуруу, таймаштарды жана семинарларды өткөрүү.
Маалыматтык Реабилитациялык борбор «Камкор + «ишмердигинде – 100 баланы тейлөө; Программанын ишин улантуу менен балдарды социалдык жактан интеграциялоо («Музыкалык арттерапия», Куурчак театры, саламатты сактоо кызматкерлеринин берген кеңеши жана башка)
Фестивалга бул аталган «Оберег», «Жаңыртуу», «Чоң умтулуу» реабилитациалык борборлордон, Кеминдеги «Ырайым» атайын мектеп - интернаттан, көзү начар көргөн жана көрбөгөн балдар үчүн мектеп-интернаттан, кулагы укпаган балдар үчүн мектеп-интернаттан, кулагы начар уккан жана кийин укпай калган балдар үчүн мектеп-интернаттан балдар катышат.
Китепкана адамдын дүйнөлүк жана улуттук илим менен маданияттын байлыгынан пайдалануу боюнча конституциялык укугун, өзүнүн китеп фондусунун баарыга бирдей түшүнүктүүлүгүн жана алардын курамы жөнүндөгү маалыматтын толуктугуна кепилдикти камсыз кылат;
Балдардын, өспүрүмдөрдүн жана жаштардын ар тараптуу кызыгууларын жана керектөөлөрүн толук канаттандыруу, инсанды профессионалдык, адеп-ахлактык жана интеллектуалдык жактан өстүрүү максатында кошумча билим берүүнү уюштуруу;
Китепкананын китеп фондусуна ар башка китепканалардын китеп фондуларын чагылдырган электрондук жана автоматташтырылган маалымат базасын түзүү, пайдалануучулардын маалымат базасынан жана башка маалыматтык ресурстардан эркин пайдаланууну уюштуруу;
«Америка борбору» бөлүмү -- АКШнын элчилиги каржылайт ( Интернет, АЛА ТВ, Маектешүү клубу, аз камсыз болгон үй-бүлөлөрдүн балдары үчүн англис тилин үйрөнүү курсу жана башка акысыз жүргүзүлөт);
К. Баялинов атындагы Республикалык балдар жана жаштар китепканасы - балдарды, өспүрүмдөрдү, жаштарды, балдар менен иштеген мекемелер менен уюмдардын кызматкерлерин, ата-энелерди китепканалык-библиографиялык жактан камсыз кыла турган адистештирилген, илимий-маалыматтык, маданий, билим берүүчү, бош убакытты көңүлдүү жана пайдалуу өткөрүүчү мекеме болуп эсептелет.
Аңгемелешүүнүн натыйжасында Сократтын маектеши өзүн акылдуу адам деп эсептегени менен, жакшылык, жамандык, сулуулук, ажарсыздык, эр жүрөктүк, коркоктук сыяктуу жалпыга белгилүү нерселер тууралуу үстүртөн гана билээри, же, билбеси анык болгон.
Аны Тазбаймат да, Манас да билбейт, Кытай чегине жеткенде аскер башчы кан Алмамбет элди түгөлдөгөндө Тазбайматтын тобунан бир киши жетпей, ал бул күнөөсү үчүн өлүм жазасын тартмак болот.
«Ала-Тоо», «Жетимен» адабий журналдарынын бөлүм редактору, «Кыргызстан маданияты» гезитинин кабарчысы, «Чалбалекей доор» гезитинин башкы редактору, «Асаба», «Республика», «Агым», «Алас» гезиттеринин башкы редакторунун орун басары, кабарчысы болуп иштеген.
1989-91-жылдары акындын "Кайдыгерлик" жана башка публицистикалык ырлары жүздөгөн нааразылык чаралары, митингдер, саясий ачкачылык жана башка оппозициячыл өнөктүктөр маалында ырчы Сагынбек Момбеков жана башка замандаштары тарабынан аткарылып келген.
Андан кийин акындын "Кайдыгерлик", "Сүйлөшкөнгө чейинки сөз", "Тайгүлүк", "Арабадагы ыр", "Шамал", "Шакен азган", "Алтайдын ошол поюзу", "Шам", "Туз", "Эки дөөнүн күрөшү", "Агындылар", "Кудайдын тоосу кулады" китептери жарык көргөн.
Т.Байзаков 1940-жылы айылдык мектептин 7-классын аяктагандан кийин Сузак районундагы Крупская атындагы жети жылдык мектепте башталгыч класстын мугалими болуп иштеп, ошол эле жылы Жалал-Абад шаарындагы педагогикалык техникумга сырттан окууга өтөт.
«Ала-Тоо» журналынын жооптуу катчысы, Кыргызстан Жазуучулар союзунун башкармасынын адабий консультанты болуп, бир нече жыл Жазуучулар союзунда башталгыч партиялык уюмга катчы болуп шайланат.
Муса Жалилдин, Максим Рыльскийдин, Хамид Алимжандын, Миртемирдин, Зульфиянын, Пулат Толистин, Каю Тангрыкулиевдин, Баки Рахим-Заденин, Мухаамадийдин чыгармаларын которуп, өзүнчө китеп болуп басылып чыккан.
Жоокердик иши жана адабиятта сиңирген эмгеги үчүн Т.Байзаков Улуу Ата Мекендик согуштун даражадагы ордени, бир нече медалдар жана Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президимунун Ардак грамотасы менен сыйланган.
Терминдер тигил же бул түшүнүктү так атоо үчүн тилдик закон ченемдерге, эрежелерге ылайыкталып, лексикалык моделдердин үлгүсүндө атайын иштелип чыгат жана мамлекеттик же илимий мекемелер тарабынан официалдуу түрдө кабыл алынат.
Терминдерде көп маанилүүлүктүн, өтмө маанилүүлүктүн, экспрессивдүүлүктүн жоктугу, тактап айтканда, бир илимдин же техниканын тармагындагы бир термин бир гана түшүнүктү туюндуруп, бир гана маанилүү болушу керек;
в) математика боюнча-синус, косинус, үч бурчтук, квадрат, теңдеме, параллелипипед, дифференциал, интеграл, плюс, минус, тамыр, көптүк, туюнтма, амал, бөлчөк, бөлүү, көбөйтүү жана башка;
Т.Орокчу уулунун кыргыз радиосунун «Казына» чыгармачылык өндүрүштүк бирикмесиндеги эмгек жолунда очерктер, радиоочерктер, радиокомпозициялар, радиоэсселер жана бир, бир жарым саатка созулган радиомаектери 3500гө жакын уктуруулар даярдалган.
Радиожурналистик көп жылдык жана чыгармачылык эмгеги эске алынып, 1997-жылы «Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер», 1998-жылы «УТРКнын отличниги» деген ардак наамдар ыйгарылган.
Зордук-зомбулукка туш болгондор физикалык жактан жабыркап, ачуулуу болуп, ден соолуктун өнөкөт көйгөйлөрүнө кабылышат, психикалык абалы бузулуп, каржылык көйгөйлөр жаралып, башкалар менен мамиле түзүүдөн коркуп калышы мүмкүн.
Зомбулук көп орун алган үй-бүлөлөрдө жашаган балдар жаш кезинен эле психологиялык көйгөйлөргө дуушар болушат: башкалардан качып, бир нерседен бат коркуп, ачуусу бат келет, бул зыяндуу психологиялык травмага алып келиши мүмкүн.
Жаракаттан кийин келип чыгуусу стресстик бузулууну шарттаган нерсени көрсөтүү үчүн, Америкалык психологиялык ассоциациянын психикалык бузулуулардын классификациясында зордукталгандан кийин келип чыккан жаракат синдрому белгиленген.
Дюринг таптардын пайда болушун коомдогу бир бөлүктүн башкаларына зомбулук көрсөтүүсү менен байланыштырган; австралиялык социолог Л. Гумплович , ошондой эле К. Каутский жана башка таптардын жана мамлекеттин пайда болушунун чечүүчү ролу алдуу уруулардын алсыздарын кулдандыруусу болгон деп эсептешет.
Тарыхый материализм коомдук турмуштун өнүгүшүндө зомбулук жөнүндө жобонун чечүүчүлүгүн илимге каршы мүнөзүн ачып, коомдун өнүгүшүнүн аныктоочу негизи материалдуу өндүрүш экендигин далилдейт.
Бул теория боюнча зордуктоо – сексуалдык каалоодон улам эмес, эркектин аялдын үстөмдүк кылуу ниети менен жасалган «жалган сексуалдык аракет», ал эми сексуалдык жакындык жана аялды пайдалануу эркектин үстөмдүк позициясын сактоо аракети катары каралат.
Душмандын кыз-келиндерин мазактоо баскынчынын жеңишин айгинелей тургандыктан, жеңишке ээ болгон тарап ашкере мыкаачылык менен кыз-келиндердин чачтарын өрттөп, дене-боюн кескилеп, колу-буттарын аркан же чынжыр менен байлап, өлтүрүп, үрөй учурган жосундарды жасайт.
Жаракат алгандан кийин келип чыгуучу стресстик бузулууга зордукталган аялдардын дээрлик 80% дуушар болушу мүмкүн деп божомолдонсо, ал эми согуш аракеттеринен улам жарадар болгон адамдардын 24-60% гана дуушар болушу мүмкүн .
Согуш аракеттери жүрүп жаткан мезгилдеги зордуктоодон кийин келип чыккан олуттуу кесепеттердин себептери - жабырлануучунун өч ала албагандыгы, жабырлануучулардын көпчүлүгүнө мүнөздүү болгон сенейүү реакциясы, ошондой эле жаракаттан кийин келип чыгуучу стресстик бузулуу синдромунун өзүн күнөөлүү сезүү жана уялып-кысылуу сезимдери менен коштолушу.
Денебойго зомбулук адамдын организмине түздөнтүз залал келтирүүдөн: уруп-согуудан, денесине жаракат келтирүүдөн, аркыл ыкмалар менен жабыркатуудан (анын ичинде кандайдыр бир заттарды жана нерселерди колдонуу менен) ж. б.
Зомбулук кылмыш кылуунун ишти оорлотуучу (өзгөчө мыкаачылык менен кылмыш жасоодо же жабырлануучуну мазактоо менен) жагдайы, болбосо кылмыш курамынын конститутивдик белгиси болуусу мүмкүн.
Көбүнчө бул цикл мамиледен чыгуу менен гана бузулушу мүмкүн, бирок кыянаттык кылуучунун жүрүм-турумунун түшүнүксүздүгүнө байланыштуу жабырлануучу муну кандайдыр бир тышкы кийлигишүүсүз жасай албайт.
Бирок, адатта, циклдин узактыгы убакыттын өтүшү менен азаят, андыктан “элдешүү” жана “тынчтануу” этаптары толугу менен жоголуп кетиши мүмкүн, ошентип, зомбулук күчөп, циклдер тез-тез болуп калат.
Кээ бир окумуштуулар адамдар зомбулукка жакын болушу мүмкүн деп болжолдошот (шимпанзелер жана башка адам сымал маймылдар тамак-аш сыяктуу ресурстар үчүн атаандаш топтордун мүчөлөрүн өлтүргөнү белгилүү).
Бирок адамдар арасындагы көп масштабдуу, милитаристтик, үзгүлтүксүз зордук-зомбулук адамзат тарыхынын көпчүлүк бөлүгүндө болгон эмес жана биринчи жолу салыштырмалуу жакында, голоценде башталган деп документтештирилген, кыязы, отурукташкан жашоонун натыйжасында калктын санынын жыштыгынан болсо керек.
Жардам сурап кайрылышкан кыз-келиндердин көпчүлүгү этек-жеңи узун көйнөктөрдү кийип, жоолукчан болгондуктан, аларды эркектерди өзүлөрү азгырган жеңил ойлуу аялдар деп айтууга болбойт.
Кибербуллинг - бүгүнкү күндө онлайн чабуулдардын эң кыйратуучу түрлөрүнүн бири, анткени кол салгандар кээде жабырлануучунун өзүно ишенбестигин эң чоң психологиялык травма жана басынтуу максатында колдонушат.
Кибербуллинг, адатта, жабырлануучуга коркунучтуу билдирүүлөрдү жөнөтүүдө же социалдык тармактарга кемсинткен сүрөттөрдү жана видеолорду жарыялоодо, ал тургай, басмырлоочу маалыматы бар жасалма веб-сайттарды түзүүдөн көрүнөт.
Мындай кесепеттердин катарына: зордук-зомбулукка дуушар болгондон кийин адамдын инсандык сапаттарынын өзгөрүшү ; өнөкөт ооруксунуу белгилери сыяктуу ар кандай соматоформдук белгилер; диссоциативдик белгилер; мезгил-мезгили менен албууттануу, эркек менен жакындашуудан коркуу сезимдери кирет.
Эгер зордукталган адамдын дене-боюна жаракат келтирилип, аны бир нече адамдан турган топ зордуктаган болсо, анын жаракат алгандан кийин келип чыгуучу стресстик бузулууга кабылуу мүмкүнчүлүгү жогору.
Ошол мезгилде Бишкек шаарындагы, Ош жана Жалал-Абад дубандарындагы кризистик борборлордун берген статистикалык маалыматы боюнча, Ош окуялары болуп жаткан мезгилде жана аяктагандан кийин кризистик борборлорго жардам сурап кайрылган аялдардын саны 300 ашып кеткен, алардын баары зордук-зомбулуктан жабыр тартышкан.
Гальтунг маданияттын дин жана идеология, тил жана искусство, эмпирикалык жана формалдуу илим тарабынан чагылдырылган биздин жашообуздун символдук чөйрөсүн негиздөө жана мыйзамдаштыруу үчүн колдонула турган аспектилерин кароону сунуш кылат.
Бул теория коомдо жана тарыхта болуп жаткан окуялар жана этаптар адатта циклдик түрдө кайталанып тураарын айтып, коомдук циклдин теориялары деп аталат, мында адамдардын ортосундагы мамилелерде зомбулук аракеттеринин циклдүүлүгү сүрөттөлөт.
Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун аныктамасы боюнча зомбулук – «реалдуу же коркутуу жолу менен физикалык күчтү же бийликти атайылап колдонуу, анын натыйжасы денеге залал келтирүү, өлүм, психологиялык травма, өнүгүүнүн четтөөлөрү же ар кандай зыяндарга алып келиши мүмкүн».
2005- жана 2010-жылдардагы төңкөрүштөр, 2010-жылдын июнь айында Кыргызстандын түштүгүндө болуп өткөн куралданган чыр-чатакта көптөгөн кыз-келиндер зорбук-зомбулукка дуушар болушкан.
Узак мөөнөттөгү зомбулук физикалык жана психикалык көйгөйлөргө алып келиши мүмкүн, мисалы, депрессия, жүрөк оорулары, дем алуу органдарынын оорулары, травмадан кийинки стресс, тынчсыздануу.
Жашыл өң көчөттүн элементтеринин жалбырагы болсо, ачык кызыл анын үстү жагына берилет да, жалбырактын асты көлөкөлөнө түшүп, күүгүм жашыл көрүнгөндүктөн ага кочкул кызыл өңдү берет.
Буюмдун маңдайкы бетине «илме дос» саймасы менен «тикме сайма», «тогуз төбө», «ай кеште», «кайкалак», «тескери кайкалак», «допу талаа» өңдүү көчөттөрү жупташа түшүп, жөнөкөй кездемелер менен тышталып, ичине көбүнчө кебез салынат.
Мисалы, бир жаздыкта үч көчөт түшүп, анын өзөгүн «тогуз дөбө» ээлеп, четтерине «мүйүз оюмдары» берилип, алардын үстүнөн «карга тырмак көчөтү» өзүнчө бутактанып кетээрин көрүп турабыз.
Шамалды-Сай жана Кызыл-Жар шаар тибиндеги посёлоктору , Теңдик, Кашкулак-Сай, Чүйүт-Сай, Кызыл-Алма жана Кудук-Сай айылдары Таш-Көмүр шаарынын курамына кирет.
Эң бийик жери 4900 м , эң жапызы —780 м. Райондун аймагында Фергана тоо тизмегинин чыгыш тармактары , Академик Адышев, Алайкуу кырка тоолору, Алай-Куу, Кара-Кулжа, Кулун, Капчыгай, Ажыке өрөөндөрү жайгашкан.
Уччул үнсүздөрдүн айрымдары тилдин учу тиштерге же таң-дайдын алды жак бөлүгүнө тийишкен учурда жасалса, айрым-дары ушул органдардын бири-бирине тийишип, жакын-дашкан абалында жасалат.
Жанаша айтылган эки сөздүн биринчи сөзү үндүүлөр менен аяктаса, экинчиси сөзүнүн башкы тыбышы үндүүлөр менен башталса, эки сөз арасындагы үндүү тыбыштын бири түшүп айтылат, бирок жазууда ага жол берилбейт.
Тилдин курамдык бөлүктөргө ажырабай турган, сөздөрдү, морфемаларды , сүйлөмдөрдү түзүүгө катышып, аларды бири-биринен айырмалоого жардам берүүчү эң жөнөкөй элементи, тыбыштары.
Мыкты көркөм көчөттөрү бар чыгданда кадимки шырдак оюмдарынын табакчаларындай көчөт үзүл-кесилсиз түшүп, адатта, көк-кызыл өңдөр беттешип, ар бир табакчадан «кайкалак», «кочкор мүйүз» оюмдары көчөт болуп берилип, алардын ортолоруна үч курдай «омуртка» же «чымын канат» көчөттөрүн келтирүү аркылуу буюмдун кооздугу билинет.
Ашкана чийдин ичине түр шырдактай көркөм көчөт берүүдө чырмакчылар эгер буюмдун фонун жашылдан тандаса, чагаракталып түшүүчү көчөтү кызыл болсо, мунун элементтеринин сыртын сөзсүз мала сарыдан жээктеп кетет.
Демек, мында түр чыгданда төрт көлөмдүү көчөттүн ар бири мүйүзчөлөнүп, тегерек төрт элементтен турат да, мунун ичинде «араа тиштенген» ак-карадан «ала мончогу» буюмду жүзүнө чыгарат.
Терини колдон иштетүүдө «жыдытуу», «малмага салуу», «ашатуу», «ийлөө», «жибитүү», «өңдөө» , «боео», «ыштоо», «тилүү» жана башка ушул өңдөнгөн түркүн жолдору бар.
«Тилүү», «каптоо», «каюу», «оюм, наар түшүрүү» жана «өрүү» өңдүү сыналган өнөрү аркылуу тери буюмдарын жүзөгө ашырган элдик чеберлердин эчактан бери келе жаткан жөрөлгөлөрүн жаземдебей улаган усталар жана уздар азыр да бар.
Жалаң гана териден жасалган кийим-кечектердин түрлөрүнө: тон, чыптама , ичик, шым, тебетей, малакай, тумак, көн буюмдары кепич, маасы, кол кап, мөкү, көкжеке, кур , томого, каргы, чыны кап өңдүүлөр кирет.
15-мартта 20 жылга созулган согуштук диктатуранын ордуна граждандык өкмөт бийликке келип, алгач Танкредо де Алмейда Невес президент болуп шайланган, бирок оорунун айынан ал кызматка киришпестен, анын ордуна көп узабай эле Жозе Сарней Коста келген.
Бразилия бөксө тоосунун чыгыш бөлүгү Сан-Франсиску дарыясынын алабына, Түндүк-чыгыш бөлүгү Атлантика океанына куюучу кыска дарыялардын алабына кирет, анын ичинде Парнаиба дарыясы да бар.
Кургакчыл Түндүк-чыгышына жарым чөл сейрек токою , Бразилия бөксө тоосунун түштүк-чыгышына жана Атлантика бою ойдуңуна тропиктик нымдуу токой, Бразилия бөксө тоосунун түштүгүнө дайыма жашыл кызыл карагайлуу жана аралаш токой мүнөздүү.
Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине кирген Борбордук Амазонка резерват комплекси, Пантанал коргоого алынган аймагы, Игуасу Шапада-дус-Веадейрус жана Эмас, Серрада-Капивара улуттук парктары.
Айыл чарбага жарактуу жерин киши башына бөлүштүргөндө дүйнөдө акыркы орунду ээлегени менен пахтага, күрүчкө, жашылчага, сүт продукциясына болгон ички муктаждыгын толук, канттын 80%ин, эттин 75%ин камсыз кылат.
Айыл чарба өндүрүшү өнүккөн негизги райондору: Нилдин дельтасы (айыл калкынын 60% эмгектенет; мында шалы, пахта, буурчак, жемиш, жашылча); Каирдин айланасы ; Ортоңку Мисир ; Файюм оазиси ; Жогорку Е.
Асуандан жогору, Нил өрөөнүндө – нубиялыктар, Кызыл деңиздин жээгиндеги чөлдөрдө көчмөн бедуиндер жана беджалар, Сива оазисинде – берберлер, шаарларда, ошондой эле европалыктар менен азиялыктар (армяндар, сириялыктар, гректер, черкестер, албандар, италяндар, француздар, англистер жана башка) жашайт.
Ливия жана Араб чөлдөрүнүн таштак платолорун Нил дарыясын кесип өтөт; анын Мисирдин аймагындагы узундугу 1200 кмдей, жазылыгы түштүгүндө 1–3 км, түндүгүндө 20–25 кмге чейин.
Маанилүү түздүктөрү деңиз жээктеринде, Нилге чектеш жерлерде, негизинен өлкөнүн Түндүк-батыш бөлүгүндө жайгашкан; анда деңиз деңгээлинен төмөн жаткан ойдуңдар бар.
Синай жарым аралы – Суэц каналы жана Кызыл деңиздин Акаба булуңу менен чектешкен, мезгил-мезгили менен агым пайда болуучу сайлар жана аларды бойлой өскөн суйдаң өсүмдүктөр мүнөздүү жарым чөлдүү аймак.
Платформанын калканында темир, цинк, коргошун, калай, молибден, хром, никель, берилий, тантал, ниобий, алтын, платформанын жабындысын түзгөн чөкмө тектерде фосфорит, темир, таш көмүр, марганец рудалары, ошондой эле гипс, кайнатма туз, курулуш материалдары, Суэц булуңунда нефть, газ кендери бар.
Жер Ортолук деңиз жээги Нилдин дельтасынан 1000 км батышты карай жапыз, таштак, жардуу, дельтадан чыгышты карай кумдуу саяңдар мүнөздүү жантайыңкы өндүрлөр, дельтасынын өзү жапыз лагуналуу.
Нил дарыясынын өрөөнүндөгү жана дельтасындагы топурак кыртышы өтө баалуу, ал байыркы жана азыркы аллювий тектеринде калыптанып, суу ташкындаганда сиңимдүү заттар менен толукталат; бирок дыйканчылыгы сугаруунун алаптык системасына туруктуу өтүүсүнө байланыштуу минералдык жер семирткичке дайыма муктаж.
Мисир – БУУнун , ЮНЕСКОнун, Африка союзунун , Араб өлкөлөр лигасынын , Ислам конференция уюмунун , Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун , ЭВФтин жана башка уюмдардын мүчөсү.
«Ардак белгиси» ордени менен эки жолу, «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата-Мекендик согуштагы каарман эмгеги үчүн», «Эмгектеги артыкчылыгы үчүн» медалдары, Кыргыз ССРинин Жогорку Советинин Президиумунун Ардак грамоталары менен сыйланган.
Ошол замандагы булактардын маалыматы боюнча, ал жетишээрлик билимдүү адам болгон, кишилер менен мамиле түзүүнүн тажрыйбасын өздөштүргөн, жигери жана курч акылы менен айырмаланган, анан эң маанилүүсү, езунун ички мүнөзү жагынан тайманбас аракет жасоого жөндөмдүү болгон.
Атасы Кудаяр хандын мыйзамдуу мурасчысы болуп саналган Насреддинбек 1868 -жылы Кокондун Россия менен түзгөн макулдашуусунан пайдаланып, россиялык аскерлердин коргоосуна качып кеткен.
Өлкөнүн чектери батыштан Гибралтар кысыгы , чыгыштан Каспий деңизи жана Басра булуңуна, түндүгүнөн Австрия, Венгрия жана Украинанын бир бөлүгү жана түштүгүнөн Судан, Эритрея, Сомали жана Йеменге чейин жеткен.
1302-жылы 27-июлда Осмонду токтотууга аттанган Чыгыш Рим империясынын 5000 аскери менен Осмон Бейдин 2000 аскеринин ортосунда болгон согушта Осмон Бей жеңишке ээ болуп, анын артынан Муданя жана анын айланасын караткан.
Мезгил-мезгил менен бир канча көтөрүлүштөр болуп турса да, жалпысынан дин, тил жана раса айырмаларына кийлигишпегендиги үчүн кылымдар бою бир топ мамлекеттерди жана улуттарды өз бийлиги астында кармай алган.
Сулейман шахтын Фырат дарыясындагы чөгүп өлүүсүнөн кийин кайы уруусунун айрым бир бөлүгү Эрзурум жана Эрзинжан айланаларына, айрымдары болсо Сирияга жана кайрадан атажурттарына көчүшкөн.
Фатих Султан Мехметтен кийин Улуу-вазирлер өз пикирлерин айтууда өздөрүн ыңгайлуу сезиши үчүн чогулуш убагында падышалар ары жактан, атайын бөлмөдөн тыңшамай болушуп, кеңешти Улуу-вазирлер жетектешкен.
«Философия — диндин жолдошу жана эмчектеш карындашы. Алар жаратылышы боюнча жолдоштор, маңызы жана тубаса жакындыгы боюнча достор» (Цитата төмөнкү эмгектен келтирилди: Сагадеев А.В. Ибн Рушд. М., 1973. 198-6.).
Ибн Рушдка рационализм мүнөздүү болсо да ал Абелярга окшоп бардык диний догматтарды философиялык жактан негиздөөгө умтулбастан, дүйнөгө жана адамга тиешеси бар жалпы жоболорду гана философиялык негиздөөгө умтулган.
Альморавиддер династияларынын тушунда Марокко күчтүү мамлекетке айланып, маданияты гүлдөп (архитектура өнүгүп, мечит, мунара жана медреселер курулуп, дин мектептери ачылган ж. б.), Европа, Батыш Африка менен экономикалык байланыш түзгөн.
Россиядагы революциядан кийин Мароккодо улуттук-боштондук кыймыл жандатып, 1921-жылы Мухаммед Абд аль-Керим аль Хабаби баштаган риф уруулары көз карандысыз Риф республикасын түзгөн, бирок аны 1926-жылы Франция менен Испаниянын бириккен күчтөрү кулаткан.
1955-жылы Мухаммеддин кайра келиши менен улуттук-боштондук кыймыл күчөп, 1956-жылы 3-мартта Франциянын, 7-июнда Испаниянын протектораттары жоюлуп, Марокконун көз карандысыздыгы таанылган.
Байыркы мезгилдеги жана орто кылымдагы Марокконун искусствосу басып алуунун жана колонизациянын жүрүшүндө өлкөнүн түндүгүндө отурукташкан элдердин тукумдары тарабынан киргизилген жана өнүктүрүлгөн туруктуу тууган-уруулук салттарды жана цивилизация­ларды миң жылдар бою алып жүрүшкөн ливиялыктардын – берберлердин түндүк-африкалык маданияттарынын кагылышынын жана жанаша жашашынын шарттарында өнүккөн.
Аска таштарына чегилген адамдардын, айбанаттардын (пилдердин, керктердин, жирафтардын, антилопалардын, букалардын, төө куштардын), эки дөңгөлөктүү арабалардын орнаменттердин силуэттик сүрөттөрү устаттык менен ишенимдүү чеберчиликте тартылгандыгы менен таң калтырат.
А. М. Бенжеллундун «Кандуу өрөөн» новелла жыйнагы, «Бала чакта» автобиографиялык повести, французча жазган А. Сафриуинин «Анбар теспелер» новелла китеби, «Керемет сандыкча» романы – марокко адабиятынын туу чокусу.
Бурулкан Сарыгулова - , 30-май 1959-жылы, акын, журналист, “Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер”, “Эл агартуунун отличниги”, "Азаттык Медиа" мекемесинин директорунун орун басары - башкы редактору.
2009-жылы 23-августунда Кыргыз Республикасынын Президент шайлоосунда 6 талапкерлерден (Темир Сариев, Алмазбек Атамбаев, Жеңишбек Назаралиев, Курманбек Бакиев, Уметалиева, Мотуев) арасынан 80 % ашык добуштары менен жеңүүчү Курманбек Бакиев чыккан.
2010-жылдын 6-7-апрелиндеги элдик толкундоолор ыңкылапка өсүп чыгып, натыйжада ал оболу 7-апрелде Бишкектеги Ак Үйдөн Ош шаары аркылуу туулуп-өскөн айылы Тейитке кеткен, андан соң ал 15-апрелде Казакстан аркылуу Беларуска кеткен.
Бул ырында Пушкиндин өлүмүнө элдин кайгыруусун көрсөтүп, акындын тегерегинде жашыруун жүргүзүлгөн душмандыкты, өлтүрүүнү уюштурган ак сөөктөрдүн айыбын ачкан.