polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ысык-Көл аймагындагы бийик тоолуу Сары-Жаз өрөөнүндөгү Ак-Чуңкур үңкүрүндө 10 миң жыл мурун байыркы сүрөтчүнүн жаныбарларды, адамдардын аң уулоо, бийлөө учурун үңкүрдүн бооруна чагылдырган эмгектери сакталып калган.
Байыркы таш доору палеолиттин биринчи баскычы болгон эрте палеолит учурунда Кыргызстандагы адамдар кадимки эле таштарды бири-бирине ургулап эң жөнөкөй кескичтерди, кыргычтарды, учтуу көзөгүчтөрдү, бычактарды ж.б.
Табигаттын татаал шарттарында, куралдардын жөнокөйлүгүнөн улам адамдар жырткыч жаныбарлардан коргонуу жана ири жаныбарларга аңчылык кылуу үчүн адам үйүрү деп аталган майда топторго биригип жашашкан.
Ушундан кийин төрт чарчыланган бадырайган сайма көчөттөрү бутактанып, «кочкор мүйүз оюму» өңдөнүп, булардын аралары «күн карама» же «байчечек», тынчтыктын символу — ак кептер кейиптенген көчөттөр сайылат.
Он сегиз корголду же корголдой чоңдуктагы таштарды сактоо үчүн оюн тактасынын оюнчулар боюнча сол жагынан эң жогорку капталынын ортосуна узундугу 4 – 5 сантиметр, туурасы 1 сантиметр келген бирден уячалар жасалып, уячаларга жыгачтан пөк жасалат.
Эгер атаандаш оюнчулардын бири корголун бир катарга тизсе, ошол оюнчу атаандашынын катар тизилген корголдорунан бирди алып, өз корголдорунан бирди өзү каалаган бурчка же сызыкчалардын кошулган жерине, ташынын алдында турган бош “үйчөгө” көчөт.
Эгер атаандаш ончу колундагы корголдорун оюн тактасына тизип бүтсө, жүрүү кезеги келген оюнчу атаандашынын сызыкчага тизилген корголун утуп алуу максатында өзү каалаган жакты көздөй жүрүп, бир катарга тизүүгө аракеттенет.
Кыргыз элинин кездемелеринин, түктүү килемдеринин, саймаларынын, чырмалган чийлеринин жана шырдактарынын колорити шаңдуу ыргакты түзүп, өтө мыкты ачык түстөрдөн түзүлүп, кызыл түс басымдуулук кылган.
Көчмөн турмуш көркөм искусствонун өнүгүш мүмкүнчүлүгүн чектегенине карабастан, узакка пайдаланууга ылайыкташтырылган турмуш-тиричилик буюмдары (турак жайынын ички, тышкы жасалгасы, аялдардын кооздук, асем буюмдары, ат жабдыктары) гана эмес, күнүмдүк кийим-кече, үй тиричилигинде дайыма урунула турган буюмдары дагы көркөм чыгармачылыктын деңгээлин көрсөтө алган.
Кыргыз көркөм өнөрүнүн кайталангыс шедеврлери сыймыктанууга татыктуу болсо дагы ал көркөм чеберчиликтин уникалдуу үлгүсү катары бааланбастан, турак жайдын же интерьердин бир бөлүгү, кийим-кече, же ат жабдыгынын ажырагыс элемент катары кабыл алынган да, анын көркөмдүүлүгүнө караганда, пайдаланууга ынгайлуулугу жогору бааланган.
Үйдөгү өндүрүш жана кол өнөрчүлүктүн өнүгүшү жалан эле үй тиричилигине жана турмуштук зарылчылыкка шартталбастан, элдин сулуулукка, кооздукка, өнөргө умтулуусуна да байланыштуу болгон.
Кол өнөрчүлүктүн чыгармалары, оюу-чийүү орнаменти, элдик поэтикалык оозеки жана музыкалык чыгармачылыгы менен органикалык байланыштары өнүгүп, бири-бирине таасирин тийгизгендиги алардын ортосундагы жалпы белгилерден байкалат.
Эл негизги кесиби- малчылык жана дыйканчылык менен катар үй өндүрүшүнүн жана кол өнөрчүлүгүнүн шарттарында өз чарбасынан жана сырттан алынган айрым чийки заттарды колдонуу менен турмушка зарыл материалдык байлыктарды жаратып келген.
Кыргыз элинин сан кылымдык тарыхында көзү өткөндөн кийин элеси көп жылдар бою элдин эсинде сакталып калган бөтөнчө адамдар бар. Элдин сүймөнчулүгүнө ээ болуп, сый – урматына арзыган адамдардын арасында татыктуу орун Кыргызстанда Совет бийлигин орнотуу жана чыңдоо үчүн күрөштүн активдүү катышуучусу, Кыргыз АССРнин Борбордук аткаруу комитетинин биринчи төрагасы Абдыкадыр Орозбековго да таандык.
Абдыкадыр Орозбеков (1889-жыл, Охна айылы, Фергана облусу, Орусия империясы — 1938-жыл, Таш-Дөбө, Чүй облусу, КССР, КСРБ) — Кыргызстандын совет доорундагы ири мамлекеттик ишмери, кыргыз совет мамлекетин негиздөөчүлөрдүн бири.
Ошентип, чыгаан инсан Абдыкадыр Орозбеков 1925-жылдан 1937-жылдын октябрь айыны чейин Кыргызстандын мамлекет башчысы, азыркыча айтканда Президенти болуп абийирдүүлүк менен иштеген.
25-июнундагы Падышанын Түркстандын элдеринен аскердик курактагы эркектерди согуштук коргонуу жумуштарына алуу жөнүндөгү указы, ансыз да падышачылыктын эзүүсүнө, кемсинтүүлөрүнө, жеринен ажырагандыгына аран чыдаган элди биротоло дүрбөткөн.
31-октябрындагы чөлкөмдүн генерал-губернаторунун областтык аскер губернаторлорго: «Жергиликтуу эл бизди келечектеги орус дыйкандарынын ишин жасай турган материал катары кызыктырат, ошондуктан аларга бүт орустарды сыйлоону канына сиңдирүу керек, эгерде кимде-ким баш ийгиси келбесе жеринен ажырап, жакырчылыктан өлөт же Россия алар менен кош айтышат», деген көрсөтмөсү күбө.
Ал 30~40тай барданке, бинтон, кош ооз түтөтмө мылтык, негизинен шыргыйдан жасалган найза, айбалта менен куралданган 2-3 миндей аскери менен август айынын башында Кочкордон Шамшынын бели аркылуу Чүйгө аттанган.
Өтө начар куралданган кыргыз көтөрүшчүлөрү замбирек, мылтык менен куралданган регулярдуу аскер бөлүктөрү менен жан аябай салгылашып эрдиктердин үлгүлөрүн көрсөтүшкөн, алардын көпчүлүгү эркиндик үчүн баатырларча курман болушкан.
9-августта Ыбрайым Төлв уулу жетектеген көтөрүлүпгчүлөрдүн чакан тобу Ысык-Көлгө бара жаткан аскерлердин жолун тороп, 178 мылтык жана 30 минден ашуун ок-дары жүктөлгөн арабаны колго түшүрүп алган.
Падышанын жогорудагы буйругу боюнча Түркстандын Сыр-Дарыя областы 60 мин, Самарканд областы 32,5, Фергана областы 51,3, Жети-Суу областы 43 мин кишини жөнөтүүгө милдеггендирилген.
Түрк кагандыгы мин, жылдыктын экинчи жарымы - Түштүк Сибирде, Казакстанда, Орто жана Борбордук Азиянын чек арасында алгачкы феодалдык Түрк мамлекеттеринин түзүлүшүнө жана өнүгүшүнө таандык.
2500 м бийиктикке чейин шыбак-трага-кант-төө тапандуу шыбак кылкандуу кургак талаа, 2000–3000 мде шыбактуу кылканактуу талаа, бадал аралаш шалбаалуу талаа, сейрек арча токою, 3000–3500 мде кылкандуу , түркүн чөптүү, өлөң-шалбаалуу талаа, субальп шалбаасы, аска-зоока, шагыл таш, кармөңгү жатат.
Тоонун түбүндөгү эки кенен чуңкурчак соолгон көлдөрдүн орду, алардан ылдый Ак-Көл, Сүйрү-Көл, Камышты-Көл, Коголу-Көл, Кечик-Көл, Казандуу-Көл сыяктуу топ көлдөр тизилип жатат.
Анын кинорежиссер Мартин Скорсезе менен көп жылдык кесиптик байланышы жемиштүү болуп, "Кутурган өгүз" тасмасындагы Жейк Ла Моттанын ролу "Эң мыкты актер" номинациясында "Оскар" сыйлыгына татыктуу болгон.
Бир нече жыл жалпы орто билим берүү мектебинде окуган соң ал апасынын айтуусу боюнча Нью-Йорк шаарында жайгашкан Фьорелло Ла Гуардия музыка, искусство жана аткаруучулук өнөр боюнча Жогорку окуу жайга окууга кирет.
Де Ниро "Алтын глобус" сыйлыгынын Көркөм фильмдеги эң мыкты актер" номинациясына "Нү-Йорк, Нү-Йорк" , "Түнгө чейин шашуу" , "Муну талда" жана "Ата-эне менен таанышуу" тасмаларындаги ролдору үчүн төрт жолу көрсөтүлгөн. Башка көрүнүктүү ролдору "Америкада бир кезде" , "Бразилия" , "Миссия-кызмат" , "Кол тийбестер" , "Кыл чайнаш" жана "Казино" тасмаларына таандык. Роберт де Нирло "Бронкс окуясы" жана "Жакшы койчу" тасмаларын тартып жана роль жараткан
Де Ниро кинодогу ири ролдору "Барабанды акырын ойно" спорттук драмасына жана М. Скорсезенин " "Жаман көчөлөр" тасмасыне таандык. Ал М. Скорсезенин "Такси айдоочу" жана "Коркунуч тумшугу" тасмасындагы ролдору "Оскар" сыйлыгынын көптөгөн номинацияларына талапкер болгон. Де Ниро Майкл Чимино тарткан "Бугуларга аңчылык" , Пенни Маршаллдын "Ойгонуу" Дэвид О. Расселлдин “Күмүш мукабалуу китеп” тасмаларына катышкандыгы үчүн дагы кошумча сыйлыктарга көрсөтүлгөн.
Режиссер М. Скорсезенин "Сонун жигиттер" криминалдык тасмасында каракчы Жимми Конвейдин, " Комедия падышасы" тасмасында Руперт Папкиндин ролдору Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын сыйлыгына талапкер болгон.
1877-жылы Кытайдын батышында ири көтөрүлүш жеңилгенде, цин-манчжур жазалоочуларынан качып, Би Янху 5 миң кишиден турган шэньсилик тобу менен Түндүк Кыргызстанга келип байырлаганга аргасыз болгон.
Түндүк-Батыш Кытайдагы дуңгандардын жана Чыгыш Түркстандагы мусулман калктардын цинь-манжур эзүүсүнө каршы чыгарган көтөрүлүштөрүнө жетекчи болгондордун бири, теги дунган .
кылымдын ортосунда Хоңкоң бир калыпта өнүгүүсүнүн себеби: согуштун бүтүшү менен арзан жумушчулардын келиши, батыш капиталдарынын инвестициялары жана Кореядагы согуштун айынан Кытайдын сырткы дүйнө менен байланышынын үзүлүшү.
Ошол жылдан баштап республикалык жана Бүткүл Союздук кароо сынактарда комуз өнөрчүлүгү боюнча байгелүү орундарга татыктуу болуу менен бирге ал учурдагы улуу устаттар Шекербек Шеркулов, Абдыкерим Мокоев, Асаналы Кыштобаев, Абдырахман Кыдырбаев сыяктуу көптөгөн улуу өнөрпоздордун таалимин алат.
Бул күүлөрү кыргыз музыкасында жаңы багыттагы табылгалар катары бааланып, Кыргыз радиосунун алтын казынасына 1983-жылдан баштап кабыл алынып, радио-теле берүүлөрдө өзүнчө жана ар кандай теле-радио берүүлөргө шөкөт катары дайыма уктурулуп, элдин сүйгөн чыгармаларына айланды.
1995-жылы ай сайын эки ирет көрсөтүлгөн «Күүнүн сыры» аттуу теле берүүдөн анын аткаруусундагы көптөгөн күүлөр жыл бою тарых-таржымалы менен кошо көрсөтүлүп турду.
Анын анчалык бийик деңгээлге көтөрүлүүсүнө табият тартуулаган комузчулук дараметинен сырткары, көптөгөн эски комузчулардан муундан-муунга өтүп, сакталып келген түрдүү ыкмаларды үйрөнүп калуусу себеп болгон.
«Камбаркан» ансамбли менен бирдикте жана жеке өз бетинче чакыруулар менен барган эл аралык фестивалдарда дүйнөнүн элдерине көп жылдар бою кыргыз калкынын салттуу музыкасын жогорку деңгээлде даңазалап келди.
Анын аткаруусунда элге белгисиз эң эски элдик күү, ыр-обондордон баштап ХХ кылымдын башында жашап өткөн Боогачы, Сыртпай, Сооронбек, Кашкаары, Атай, Муса, Калмураттардын чыгармалары элдин рух дүйнөсүнө жаңы дем менен тартууланып, сенсация жаратты.
Себеби, 12 жаш курагында айылдык комузчулардын черткен күүлөрүнөн сырткары Карамолдо, Ыбырай, Атай, Токтогул сыяктуу алп комузчулардын патефонго жазылган 40тан ашык күүлөрүн үйрөнүп, ар кандай концерт-салтанаттарда, сахналарда аткара билген.
Ошол жылдарда ал окуткан шакирттери балдар музыкалык мектептеринин республикалык конкурстарында жыл сайын байгелүү орундарды жеңип алуу менен ар кандай областтык, республикалык салтанат-жыйындарга концертке чакырылып турган.
Абдыракманов "Ата мурас", "Соң-Көл", "Улуу тоолор", "Эне жүрөгү", "Жаңырык", "Шаттык", "Өмүр көчү" сыяктуу классикалык үлгүдө чыгарган күүлөрдүн автору.
Жамбыл облусунун элге билим берүү бөлүмүнүн инспектору, элге билим берүүнүн Фрунзе облустук бөлүмүнүн инспектору, мугалим, мектептин директору, 1955-жылы Кыргызмамбастын дунган адабияты боюнча редактору, 1957-жылы «Шый-уеди Чи» дунган гезитинин редакциясында эмгектенген.
Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгынын урматына «Каарман эмгеги үчүн», «1941–1945-жылдагы Улуу Ата Мекендик согуштун жеңишинин 30 жылдыгы» медалдары, Кыргыз ССРинин Жогорку Кеңешинин Грамоталары менен сыйланган.
Адамдын жекече өнүгүшүндө анализ адегенде анын конкреттүү практикалык ишинде аткарылат (мисалы, предметтин формасын адегенде бала ал предметти ар кандай абалда кармалап көрүү менен гана анын касиетин ажыратат).
Окуучунун анализдик ойлоосу предметтерди жана кубулуштарды башталгыч класстарда адегенде жөнөкөй анализдөөдөн башталып, жогорку класстарда улам кеңири, терең жана толук анализдөөгө чейин өсүп өнүгөт.
Китеп окууда текст айрым фразаларга, сөздөргө, тамгаларга бөлүнүп ажыратылат, ошол эле убакта алар бири-бири менен ажырагыс болуп байланыштырылат: тамгалар сөзгө, сөздөр сүйлөмгө, сүйлөмдөр тексттин тигил же бул темасына бириктирилет.
Мисалы, теореманы туура анализдөө ошол теоремадагы фигуранын кандайдыр конкреттүү бир абалына карата айтылуу менен гана аякталбайт, ал анализ фигуранын мүмкүн болгон бардык башка абалдарын сөзсүз өзүнө камтыйт.
Окуучулардын ойлоосун калыптандырууда анализдин мааниси эң зор, алардын математикалык же орфографиялык каталарынын негизги себеби тиешелүү эрежелерди билбегендигинен эмес, эрежелерди алар көп учурда жакшы эле билишет, ошол эрежелерди маселе чыгарууда, сөздөрдү жазууда пайдалана билбегендигинде.
Окуунун натыйжасында өздөштүрүлгөн илимий анализдин жолдору адамдын табылгасына айланат да, ал абстракциялоо, синтездөө жана жалпылоолор менен бирге чындык дүйнөнү туюнуп-билүүнүн эң негизги ишенимдүү куралын түзөт.
Эне-Сайлык кыргыздардын мамлекетинин негизги мезгили башкы тарыхый доорго –алгачкы түрк мезгилине – Түштүк Сибирдин, Алтайдын жана Орто Азиянын кеңири мейкиндеринде азыркы түрк тилинде сүйлөгөн элдердин – кыргыз, казак, тува, алтай.
Алгачкы түрк мезгилиндеги урууларынын этникалык айырмачылыктарына түрлүү территориялык зоналарда жайланышканына, аралыктары эбегейсиз ыраак болгонуна карабастан, комплекстүү жалпы белгилери окшош болгон.
Бул мезгилде кыпчактардын ата-бабалары болгон си уруулары күчөп, алардын каганы Йенчу Билге чыгыш түрктөрдүн жерлерин Алтай, Хинган, Гоби, Керулен жана Эне-Сайды дээрлик ээлеп алган.
к. тартып кыргыздар Саян тоосунун түндүгүндөгү Эне-Сайдын ортоңку агымындагы жерлерди байырлап тургандыгын билебиз к. аягында кыргыз уруулары бирикмесинин ордуна Эне-Сай Кыргыз кагандыгы түзүлгөн.
Кыргыздар андан кийинки жылдардын аралыгында Кытайга бир нече жолу элчилерин жиберип, жылкы айдап барып, аларды ар түрдүү товарларга, негизинен шайы, жибек кездемелерине айырбаштап кетип турушкан.
түрктөрдүн кошууну Энесайдин баш жагынан кечип өтүп, кыргыздарга союздаш чик жана аз урууларын талкалап, Туваны ээлешкен да, аны кыргыздарга чабуул коюу үчүн плацдармага айландырышкан.
Ысык-Көл райондук маданият үйүнүн директору, Ысык-Көл элдик театрынын режиссёру , Каракол мамлекеттик педагогикалык институтунда кафедра башчысы , Кыргыз мамлекеттик телерадио комитетинин редактору, башкы редактору , 1990-ж.
Кыргызстан өнөрпоздор союзунун башкармасынын төрагасы, Кыргыз Республикасынын телерадио корпорациясынын төрагасы , Кыргыз Республикасынын маданият министринин биринчи орун басары , «Алас» гезитинин башкы редактору , Улуттук телерадио корпорациясында «Ибарат» борборунун продюсери , 2009-жылдан ошол эле жерде Атайын долбоорлор башкы редакциясынын Башкы редактору.
ырларга, ошондой эле «Түркүн тагдырлар», «Терек канча жыл жашайт», «Махабат дастаны», «Кайран эл» толук метраждуу көркөм тасмаларга, 30га жакын даректүү фильмдерге, спектаклдерге музыка жазган.
Түкөм мага "Насыйкатты" ырга салалы" деп кайрылганда, мынчалык ийгилик болот деп күткөн эмесмин. Кыргыз жергесинин туш тарабында Насыйкат аттуу кыз балдар кызгалдактай кулпуруп чыга баштады. Менин өз иним дагы кызынын атын Насыйкат койгон. .
Өз эскерүүсүндө: Балалыгым Таластын баш жагындагы Көпүрө-Базар деген айылда өттү.Абасы,суусу да тап-таза.Бизден өйдө кийиктер эле жашайт.Тоолор бийик,жылдыздар жакын.Жылдын жарымы кыш.Ал кезде кар калын түшүп кыш узак болор эле.Кыш чилдесинде,январдын алгачкы түнү кыштоодо,боз үйдө төрөлүпмүн.Жылым койон,жылдызым-Текечер,дарагым-Пихта.)дейт Түгөлбай чоң атам.
Казаков Түгөлбай Токтогулович (28-май 1951, Көпүрө-Базар, Талас району, Талас облусу, Кыргыз ССР) – кыргызстандык обончу, композитор, публицист, коомдук ишмер, Кыргыз Республикасынын маданият, маалымат жана туризм министри .
Өрөөн негизинен палеозой менен кайнозойдун, кумдук, аки таштеги, конгломерат, алевролит, филлит, гипс, чопо тоо тектеринен жана төртүнчүлүк мезгилинин борпоң чөкмөлөрүнөн турат.
Өрөөндү курчап турган тоолорду этектеп 650–1300 м бийикте тоодон агып түшкөн суулардын кум шагыл шилендилеринен түзүлгөн, жазылыгы 3–15 км конустар жайгашкан тилкенин бети таштак келип, Чүй дарыясын карай эң кейиштейт.
Тоо этек теринде жана өрөөндүн баш жагында ачык коңур топурактуу кургак талаа ландшафты өөрчүгөн; анда шыбак, бетеге, кылкан чөп, буудайык, коңурбаш өсүмдүктөрү басымдуу.
Өрөөндө Бишкек, Токмок, Карабалта, Аксуу, Кант, Шопоков шаарлары, Панфилов, Жайыл, Москва, Сокулук, Аламүдүн, Чүй, Ысык-Ата, Кемин райондору жана жүздөгөн айыл кыштак, ондогон шаарча жайгашкан.
Түндүк бөлүгүндө структуралык жактан Кыргыз Ала-Тоосу менен туташып, ага жарыш жаткан Орток-Тоо, Күнгөй, Кара-Жылга, Эчкили-Тоо, Ак-Таш тоолору жайгашкан.
Өрөөн рельефинин түзүлүшү боюнча 3 бөлүктөн турат: Байыркы эрозиялык аккумуляциялык процесс өөрчүгөн жогорку кууш бөлүк (Үч-Кошой менен Кара-Кол сууларынын боюндагы 1400–2200 м бийиктеги тектирлер); Чат-Базар кыштагы.
Жалпы аянты 2,64 км2 болгон 50 көл бар; ирилери: Беш-Таш, Табылгыты, Айдың-Көл, Орказган, Жылкыбай жана башка Өрөөндүн таманында боз, саздуу жерлерде шалбаалуу бозомтук, чыгыш бөлүгүндөгү көтөрүңкү түздүктөрдө жана тоо этектеринде ачык коңур, тоо капталдарында кара коңур, тоолуу кара, тоолуу шалбаа топурагы мүнөздүү.
Өрөөндө 1000 м бийикке чейин жарым чөл, андан жогору талаа (бетеге аксокто, эрмен, эспарцет, каракыяк, жалбыз, суу жээктеринде бадал токою), тоо капталдарында 2700 мге чейин талаа, шалбаалуу талаа, токойлуу талаа , капчыгайларда жана тоолордун түндүк капталдарында арча, карагай, кайың, зараң, четин жана Талас өрөөнүндө эндемик — Семёнов көк карагайы ] өсүмдүктөрү, 2500 – 2700 мден жогору субальп жана альп шалбаасы, шалбаалуу талаа ландшафттары жайгашкан, жапалак арча да кездешет.
1927-жылы "Кыз дүйнөсү",1928-жылы "Адат курманы" поэмалары,1930-жылы "Акыйкат" деген ат менен аңгеме,очерктер жыйнагы басылып чыгып,окурмандар тарабынан жылуу кабыл алынган.
Отузунчу жылдардын аягында жарык көргөн "Чечүүчү кадам" аттуу революциялык тарыхый романында кош эзүү өкүм сүрүп,кара булут каптап турган оор мезгилдеги айыгышкан күрөштү,түркмөн элинин тарыхый тагдырындагы негизги турмуштун маанисин чагылдырган.
Берди Кербабаев Улуу Ата Мекендик согуштун жылдарында Советтер Союзунун Баатыры Курбан Дурдынын эрдигин даңазалаган "Курбан Дурды" повестин,"Айлар" поэмасын жана патриоттук сезимге жык толгон бир нече аңгеме,очерк,ырларды жазган.
Ал эми согуштан кийин түркмөн элинин алдыңкы колхозчу кызынын образын чагылдырган "Ак алтын өлкөсүнүн Айсолтаны" повестин,нефтиде иштеген жумушчулардын тагдырын,республиканын өткөндөгү жана кийинки турмушун,келечегин баяндаган "Небит-Даг" жана көрүнүктүү коомдук ишмер К.Атабаевдин басып өткөн жолу,сиңирген эмгеги жөнүндөгү "Кереметтүү төрөлгөн адам" романдарын жараткан.
1970-жылы Москвадагы М.Горький атындагы адабият институтун ийгиликтүү бүтүрүп келгенден кийин «Советская Киргизия» гезитинде кабарчы, телекөрсөтүүдө, Жаңылык Басылмалар Агенттигинин АПН Кыргыз ССРи боюнча бөлүмүндө өз кабарчы болуп иштеген.
1974-жылдан Кыргызстан ИАнын Тарых институнда улук илимий кызматкер, Кыргыз мамлекетинин дене тарбия институнда кафедра башчысы, Кыргызстан КП БКга караштуу Партия тарыхы институнун директорунун орун басары,
Азыркы учурда факультет Германиянын жогорку окуу жайлары менен алмашуу кызматы, Вайенштефан университети, (Сельское Хозяйство и Экологическое Равновесие с Восточной Европой), - Нинбург, Брауншвайгдагы Тюнен институту Северо-западный университет сельского и лесного хозяйства , Берлин Эркин университети, жана И.Раззаков атындагы техникалык университеттер менен тыгыз байланышта иш алып барууда.
Практикалык жана лабораториялык сабактарды өтүүгө атайын лабораториялар жасалгаланган: Релелик коргоо, Электр энергиясын өндүрүү, Электр машинелери жана аппараттары, Традициялык эмес энергия булактары, Изоляция жана ашык чыңалуу, Электротехника, Ченөө жана информациялык техника, Энергетикалык электроника, Автомобилдердин конструкциясы, Механика, Жол кыймылын уюштуруу үчүн техникалык каражаттар, Жол кыймылынын эрежеси, Автомобиль жолдору, «Молекулярдык физика», «Оптика», «Механика», «Микробиология», «Сүттүн жана эттин биохимиясы», «Суу менен камсыз кылуу», «Агрохимия жана топурак таануу», 2 компьютердик класс, 3 проектор менен жабдылган конференц зал.
«Электроэнергетика», «Жол кыймылын уюштуруу жана коопсуздугу», «Айыл чарба продуктыларын өндүрүү жана кайра иштетүү» жана «Маалыматтарды иштетүүнүн жана башкаруунун автоматташтырылган системалары» адистиктери боюнча студенттер күндүзгү жана сырттан окуу бөлүмдөрүнө кабыл алынып окуу процесси жүргүзүлгөн.
2009-жылы университетке кыргыздын совет доорундагы туңгуч агартуучуларынын бири Сатыбалды Нааматовдун ысымы ыйгарылган (Кыргыз Республикасынын Өкмөүнүн 2009-жылдын 18-декабрындагы 786 токтому).
Индира Орозбаевна Кудайбергенова (1956-жылы 24-мартта туулган, Кыргыз ССРи, Нарын облусу, Кочкор району, Кочкорка айылы) – профессор, медицина илимдеринин доктору, онкология, маммология жана пластикалык хирургия тармагынын адиси.
Кудайбергенова Индира Орозобаевна (1956-жылы 24-мартта туулган, Кыргыз ССРи, Нарын облусу, Кочкор району, Кочкорка айылы) – профессор, медицина илимдеринин доктору, онкология, маммология жана пластикалык хирургия тармагынын адиси.
Акбар « акылжактырганишенимганааныкчындык»«Көпакмактар , салттардынкйөрмандары ,акылгакөрсөтмөкатарындабабалардынсалттарыналатжанаушулжолмененөзлөрнтбөлкуяткакалтырышат » - депайткан.
1955-жылдын мартынан 1975-жылдын январына чейин Кыргыз педагогикалык илим-изилдөө институтунда: кенже илимий кызматкер, улук илимий кызматкер, физика-математика секторунун башчысы, илимий иштер боюнча директордун орун басары;
1975-жылдын январынан 1984-жылдын августуна чейин СССРдин 50 жылдыгы атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинде: орто мектептердин директорлорунун квалификациясын жогорулатуу факультетинин деканы, окуу иштери боюнча проректору;
15 жыл бою ал элдик контролдун республикалык комитетинде штаттан тышкаркы кызматчы болуп иштеген; 1982-жылдан 1985-жылга чейин Фрунзе шаардык советинин депутаты; 1960-1994-жылдары илим жана окуу жайлар кызматкерлеринин республикалык профсоюзунун Президиумунун мүчөсү; 1984-жылдан баштап 12 жыл бою Кыргыз Республикасынын билим берүү, илим жана маданият министрлигинин коллегия мүчөсү, кыргыз энциклопедиясынын редакциялык советинин мүчөсү (педагогика боюнча ред.
Алардын арасында: «Алгебранын мектептик курсу боюнча маселелердин чыгарылыштарын системалаштыруу» , «Планиметриянын мектептик курсу боюнча маселелердин чыгарылыштарын системалаштыруу» , «Стереометриянын мектептик курсу боюнча маселелердин чыгарылыштарын системалаштыруу» , «Физика-математикалык эмес адистиктер үчүн жогорку математиканын жалпы курсу» ж.б.
Бул изилдөөдө баяндалып берилген теориялык корутундулар жана практикалык сунуштар изилдөөчүнүн бир катар төмөнкүдөй монографияларында жана окуу-методикалык колдонмолорунда андан ары өнүктүрүлүп тереңдетилген, алар: «Математиканы турмушка байланыштырып окутуу» , «Практикалык мазмундагы маселелер» , «Элементардык математика боюнча маселелерди чыгаруунун ыкмалары» , «Программалаштырып окутуунун принциптерин математика сабактарында пайдалануу» , «Окуучулардын математикалык билимин тереңдетүү маселелери» .
Мисалы өткөн кылымдын 50-60-жылдарында мектептин турмуш менен байланышын чыңдоо жана өлкөдөгү билим берүүнү андан ары өнүктүрүү деген жалпыга белгилүү программаларды иш жүзүнө ашыруу планына ылайык И.Бекбоев мугалимдерге практикалык жардам көрсөтүүгө арналган китептердин төмөнкүдөй сериясын жазып чыгарган: «Өндүрүштүк мазмундагы арифметикалык маселелер» , «Өндүрүштүк мазмундагы алгебралык маселелер» , «Практикалык мазмундагы геометриялык маселелер» .
Анын «Азыркы сабакка коюлуучу дидактикалык талаптар жөнүндө» , «Окуучулардын сабакты өздөштүрбөй калууларын жана класстан көчпөй экинчи жылы ордунда калууларын алдын ала эскертүүнүн жолдору» , «Инсандын профессионалдуулугун калыптандыруунун илимий негиздери» , «Окуучуларды эмгекке тарбиялоонун теориялык- методологиялык негиздери» ж.б.
Мында ал радикалдуу реформа жасады, анын негизинде республикадагы мурунку Кыргызстан педагогикалык илим-изилдөө институтунун базасында оригиналдуу илимий-билим берүүчү мекеме - Кыргыз билим берүү институту түзүлүп анын составына мурдагы үч структуралык компоненттер: изилдөөчү, квалификацияны жогорулатуу жана педагогикалык кадрларды кайра даярдоо, педагогикалык уюштуруучулук структуралар интеграцияланып камтылды.
И.Бекбоев билим берүүнү башкарууунун илимий негиздерин иштеп чыгуу, окуучулардын окуу-таанып билүү ишмердүүлүгүн активдештирүүнүн оптималдуу методдорун: проблемалык окутууну, программалаштырылган окутууну, дифференциялап окутууларды ишке ашыруу маселелерин конкреттештирип өркүндөттү.
Кыргызстанда гана эмес алыскы жана жакынкы чет өлкөлөрдө И.Бекбоевдин жасаган докладдары, педагогиканын актуалдуу проблемалары боюнча анын мугалимдердин мектеп жетекчилеринин, билим берүү бөлүмдөрүнүн башкармаларынын, ата-энелер коомчулуктарынын алдында окуган лекциялары, берген сунуштары аларга өтө жагымдуулугу менен ошондой эле угуучулардын муктаждыктарын канаатандыруусу менен кызыктуу.
Андан кийинки 1975-жылдан 1984-жылга чейинки он жылдыкта И.Бекбоев СССРдин 50 жылдыгы атындагы Кыргызстан мамлекеттик университетинде (азыркы Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинде) адегенде орто мектептердин директорлорунун квалификациясын жогорулатуу факультетинин деканы, андан соң университеттин биринчи проректору болуп иштеген.