polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Кудай адамдардын эркине эч кандай таасир көрсөтө албайт, ошондуктан ал баардыгын өзү башкарып, өзү билип тургандай кубаттуу күчкө ээ эмес, ал тек гана адамга анын эрки жакшылыктарга багытталышына жардам берип турат.
Бердяевдин пикири боюнча коомдун өнүгүшүнүн тарыхый процесси — бул жакшылык менен иррационалдуу эркиндиктин күрөшү, бул — «Кудай менен Анын башка Мен — ининин ортосунда болуп жаткан сүйүү менен эркиндиктин драмасы, Кудай аны сүйөт жана Өзү да өзүнө карата ошондой эле сүйүүнүн болушун эңсейт» .
Ошондуктан эркиндикти Кудай жаратпайт, анткени ал эркиндик теңирлик түпнегизде мурда эле бар болучу, ушул себептүү жараткан — Кудай жамандыкты пайда кыла турган эркиндик үчүн жоопкер эмес.
Жоктон бар кылуу — бул эч нерсе жок боштуктан келип бар болуу дегендикке жатпайт, ал Кудайдан да жана дүйнөдөн да мурда бар болуп турган кайсы бир түпкү принцип жана ал эч кандай дифференцивдүүлүктү, алгачкы хаосту билдирбейт.
Импрессионизм 1840-60-жылдары классицизм, романтизм жана академизм шарттуулугунан бошоп, күнүмдүк турмуш чындыгынын, жөнөкөй демократчыл мотивдердин сулуулугун даңазалайт, сүрөттөлгөн көрүнүштүн жандуулугуна жетишет.
Көрүнүштүн жаңылыгын сактоо үчүн татаал тондорду таза түстөргө бөлүп жиберүү ыкмасын иштеп чыгышкан, башкача айтканда таза түстөрдүн сүйкөмү көрүүчүнүн көз алдында аралашып жаткан сыяктанат.
Кадыресе калыптанган импрессионизмдин чыгармалары ачык жана турмушка жакын болгону менен, көркөм каражаттардын баалуулугун өз алдынча кароого, чыгарманын формалдык структурасына көбүрөөк көңүл бөлгөн.
1880-1910-жылдары көп сүрөтчүлөргө (М. Либерман, Л. Коринт Германияда; К. Коровин, В. Серов, И. Грабарь Россияда), скульпторлорго (Э. Дега, О. Роден Францияда; М. Россо Италияда; П. Трубецкой, А. Голубкина Россияда) таасир тийгизген.
Адамдарга белгилүү бир адеп-ахлактык жорук-жосундарды жасоону алдын ала аныктаган моралдык нормалардан айырмаланып, моралдык баа жорук-жосундардын адеп-ахлак талаптарына жооп берүүсүн же бербөөсүн тактайт.
Мисалы, н – эч кимде жок алп күчтүн ээси жана улуу стратег; Бкй – өзгөчө баатыр, Манастын жакын жана акылман кеңешчиси; лммбт – ата-теги кытай болгонуна карабастан кыргыз эли үчүн ак дилден чыныгы кызмат кылган, энгиялуу, табияттын сырын билген адаттан тышкары баатыр; ыгк – күч жагынан лммбтке тең, чыдамкай жана эпчил баатыр.
Үчилтиктин акыркы бөлүгү "йткте" башкы каарман Сейтек – баскынчылардан өз элин коргогон жана адилеттү үлүк үчүн күрөшкө н тайманбас баатыр катары берилсе, Күлчоро белгилүү акылман Бакайды эске салат, б.
Ошондуктан болсо керек, эл арасында көздөн кайым болгон каармандар эмигече жашап, жер кыдырып жүрүшө т, кээ бир адамдарга көрүнү п - Манас менен Семетейдин эрдиктерин эске салышат деген сөз бар.
"мтйде" Манастын апасы, Семетейдин чоң энеси - Чыйырдынын, акылман Бакайдын образдары андан ары өнүгуп өрчүп улантылат жана жаңы каарман – мекенчилдиги жана романтикалуулугу менен айрымаланган Айчүрө ктүн – Семетейдин аялынын образы киргизилет.
Эпосто ар түрдүү фнттикалык пнждар, мисалы, "тоо жылдырган" – дыкн дөө; жалгыз көздүү лгн; адамча сүйлөгөн канаттуу аттар; сыйкырдуу окуялар, мисалы, Айчүрөктүн аккууга айланышы, Алмамбеттин аба-ырайын өзгөртүшү; гиперболизмдер , мисалы, сан жеткис аскерлердин 40 күн бою эс албай тынбай жүрүшү , калыңга деп берилген жүз миңдеген малдын, ага кошуп эсеби жок жапайы айбандардын айдалып келиши, бир эле баатырдын душмандын жүз эле эмес миңдеген жоокерлерин жеңип коюшу ж.б.
Кээ бир манасчылардын Манаска феодалдык башкаруучунун образын берүү аракеттерине карабастан, эпостун негизги тематикалык жана сюжеттик эпизоддорундо ал - мекендин душмандары менен болгон таймаштарда баатырдыгы үчүн атак-даңкка ээ болгон чыныгы элдик баатыр катары кала берет.
Ал - ак көнүл, чынчыл, мекенин чексиз сүйгөн уулду тарбиялаган эне эле эмес, өз эли үчүн ар кандай жоготууларга даяр, күжүрмөн, эмгекчил, колунан көөрү төгүлгөн уз аял.
Жолой (өз аты Елюй, бирок көпчүлүк түрк тилдеринде кыргыздын ”дж” тыбыштарына ”е” тыбышы туура келгендигин эске алсак "Елюй" - Жолой болуп окулат) -кылымдын аягында Түндүк Кытайдан келип, кыргыздарды басып алган монгол уруулары кыдандардын жетекчиси болгон.
Мындай суроолорго толук жооп берүү үчүн эпостогу тарыхый окуяларды, мифологиялык түшүнүктөрдү, эпостун тилин, диний ишенимдери, эпостун айтымдарынын арасындагы айырмачылыктарды, каармандардын сүрөттөлүшүн, сюжетин изилдеп аларды тарыхый окуялар, каармандар, булактар менен байланышытырып изилдеп чыгуу керек жана келечекте көптөгөн изилдөөлөрдү талап кылат.
Үчилтиктин биринчи бөлүгүндө Манас аркылуу аскерий демократия жана көчмөн феодалдык коом мезгилиндеги элдик кошундун кол башчысына тиешелүү бардык касиеттерге ээ болгон идеалдуу баатырдын образы берилет.
Эгер оозеки элдик чыгармачылыкка тиешелүү окуяларда жана аталыштарда апыртмалардын болушун табигый нерсе катары кабыл алсак, анда эпостогу кээде кытайлар, кээде калмактар деп аталып, кыргыздардын негизги душмандары болгон лк, Жлй, Энндар тарыхый булактарда калган чыныгы инсандардын прототиптери болушу мүмкүн.
Байгожоев Сейитказы – филология илимдеринин кандидаты, ырчылар поэзиясын иликтөөдөгү ири адис, эл оозеки чыгармачылыгы боюнча өмүрүнүн аягына чейин үзүрлүү эмгектенип келген окумуштуу.
Анын айрыкча “Эл ырчысы Калык” аттуу монографиялык эмгегинде анын ичкериде чоң окумуштуулардын арасында илимпоздук көз карашынын калыптанышы, илимий маалыматтуулугу, чечкиндүүлүгү ачык сезилип турат.
Калыктын өткөн заманда улам бир “билермандын колуна өтүп, өз “кожоюнунун” кызматын өтөп, уруучулук көз карашты жактап, ырдап жүргөндүгүн белгилөө менен анын чыгармачылыгынын жаңы баскычка көтөрүлүшүн, элдик мотивдин кеңири чагыла башташын реалдуу фактылар менен далилдеген.
“Осмонкул ырчы” аттуу монографиясында акындын чыгармачылыгы алгач иликтөө алкагына алынып, Осмонкулдун чыгармачылык өнөрканасынын калыптанышына өбөлгө түзгөн ички-сырткы жагдайлардын калыптанышы – фактылардын жаңылыгы менен көңүлдү бурат.
Анын авторлугунда “Кыргыз эл жомоктору”, “1916-жылдагы улуттук көтөрүлүш элдик поэзияда”, “Ата Мекендик согуш мезгилиндеги эл оозеки чыгармачылыгы” аттуу орчундуу бөлүмчөлөр жазылып, “Кыргыз элинин оозеки чыгармачылыгынын тарыхынын очерктери” жарык көрөт.
Плотин мындай деп жазат: «Бүтүндүк табияты бардык нерселерди жараткан соң, ал бүтүндүк ошол жаралгандардын бири эмес. Демек, ал сапат да, сан да, жан да, дух да эмес. Ал кыймылдайт жана кыймылдабайт да, ал мейкиндикте же убакытта да жок, ал таптакыр бир тектүү, а түгүл ал тектен тышкары жана ар кандай тектен мурда эле, кыймылдан жана кыймылсыздыктан мурда эле бар болуп турган. Анткени, мындай касиет түпнегизге гана таандык жана аны көптүккө айландырат» .
Плотин мындай деп жазат: «Идея бир эле убакытта Акылдын ою да, же Акылдын өзү жана ойлоочу маңызы, ар бир идея Акылдан айырмаланбайт, бирок Акыл болуп саналат. Акыл — бир бүтүндүктө алынганда бардык идеялардын жыйындысы» .
Жан, Плотиндин окуусуна ылайык, «бардык жандуу нерселерге жан киргизип, — жердеги жана деңиздегилерди да, абадагыларды да, асмандагы ажайып жылдыздарды да» жараткан, ошол эле Жан Күндү, улуу асманды да жаратып, аны тартипке келтирип, жасалгалаган» .
Мисалы, окуучу жазуунун техникасын үйрөнүп алгандан кийин ал калемсаптын жардамы менен керектүү тамгаларды кандайча чийип жазуу керек экендиги жөнүндө ойлонуп олтурбайт, мунун өзү ага жазылуучу тексттин мазмунуна гана көңүл топтоого мүмкүндүк берет, жаттагандан кийин жадыбал ар бир адам үчүн автоматизмге айланат да, натыйжада турмуштук маселелерди чыгарууда адам ал жөнүндө ойлонуп отурбастан эле өзүнүн бүт көңүлүн маселенин мазмунуна жана анын чыгарылыш жолуна гана топтойт.
АКШдагы Түндүк менен Түштүктөн ортосундагы согуш, Түндүктөн жеңиши менен аяктап, экономиканын, индустриянын, экономикалык эффективдүү фермер чарбаларынын тез өсүшү үчүн шарт түзгөн.
Жарандык согуш же атуулдук согуш – социалдык конфликтти чечүүнүн акыркы чегине жеткен курч калыбы, бир мамлекеттин чегиндеги улуттук жааттардын, социалдык топтордун, таптардын ортосундагы бийлик үчүн уюштурулган күрөш.
Реализм жана номинализм бүткүл схоластикалык философия үчүн башкы нерсе болуп саналган маселеде — жалпы түшүнүктөрдүн жаратылышы жөнүндөгү теориялык талаш-тартышта аша чапкан позицияларды тутушат.
Анын эч кандай чыгармасы сакталып калган эмес, анын көз караштары оппоненттери Ансельм Кентерберийскийдин, Абелярдын жана башкалардын Росцелиндин чыгармалары боюнча жазган сын пикирлеринен улам белгилүү.
Жунушалиев Жеңиш (1935-жылы туулган, Ысык-Көл облусу, Түп району, Корумду айылы - 04.05.2016, Бишкек шаары) – тарых илимдеринин доктору , профессор, Кыргыз Республикасынын УИАнын корреспондент-мүчөсү.
Кыргызстан КП БКга караштуу Партия тарыхы институтунун директору, Кыргыз Республикасынын элге билим берүү министрлигинин окуу-усулдук кабинетинин директору, Кыргызстан УИАнын коомдук илимдер боюнча окумуштуу катчысы.
Сарыбаев сценарийин жазып жана режиссер болуп тарткан «Жамин АКИМАЛИЕВ. Жерге арналган өмүр» толук метраждуу даректүү тасма 60 жылдан ашык айыл чарба тармагында талыкпай эмгектенген академиктин тагдыры аркылуу өлкөнүн айыл чарбасынын көйгөйлөрү жана келечеги тууралуу баяндайт.
ал биринчи ири менчик ишкана – «Кыргыз Жер» корпорациясын түзгөн, көп узабай өлкө боюнча анын 40тан ашык бөлүмдөрү ачылып , обого менчик телестудиянын берүүлөрү чыгып, банк, ЖОЖ, кыргыз-кытай «Тянь-Шань» рестораны иштеп, ишкерликтин ар кайсы тармагында атаандаштык, жеке менчиктин негизинде жаңы экономикалык мамилелер түзүлө баштаган.
Котловдун «Адамдар жана тоолор» даректүү серия, кинорежиссер М.Убукеевдин кыргыз элинин байыркы замандан Ч.Айтматовдун чыгармачылыгына чейинки маданияты туралуу «Түбөлүккө таазим» автордук тасма, кинорежиссер Д.Садырбаевдин Ч.Айтматовдун «Кылым карыткан бир күн» романындагы болмуштун негизинде тартылган «Махабат дастаны» аттуу көркөм фильм.
Бийлик “Кыргыз Жер” банкынын негизги акционери банктын уставдык капиталынан алдамчылык жол менен өзүнүн үлүшүн чыгарып кеткен жагдайды пайдаланган (балким бул ишти атайын кызматтар уюштургандыр, алардын өкүлдөрү югославдар менен жолугушкан), андан банктын иши өксүй баштаган, акчаларын банкка салгандар ачууланып, Улуттук Банкка, КГБга даттанууларды жазышкан.
Эртеси эртең менен «Кыргыз Жер» банкынын башкармасы менен Улуттук Банктын башчысы М.Султанов кабатырлануу менен байланышып, эмне үчүн “Кыргыз Жер” банкы Шеримкуловду элге жайылтат, Улуттук Банк болсо каякты карап жүрөт деп Акүйдөн кыжырланышкандыгын айтат.
окумуштуу-физик С.Кадыровдун илимий чөйрөдөн сыртта ка-лып, кыйналып жүргөнүн көрүп, ал үчүн «Кыргыз Жер» Жогорку колледжинде «Уңгуталаа теориясынын жана философиясынын лабораториясын» ачып берип, илимий эмгектерин дүйнөлүк илимий коомчулукка жеткизүү үчүн орус, англис тилдеринде чыгарган.
Санкт-Петербургдагы Эл аралык конференцияда С.Кадыровдун баяндама-сы зор кызыгууну жаратып, конференция анын бул илимий ачылышы тууралуу Акаевке атайын Кайрылуу кабыл алган, ал эми “Слово Кыргызстана” гезити “Эйнштейнди көң-төргөн Кадыров” деген макаланы басып чыгарган.
«Кыргыз Жер» корпорациясынан бүгүнкү күндө элдин оозунан чыкпаган бир топ белгилүү эстрада жана спорт чеберлери езүнүн чыгармачылыгынын башатында зарыл болгон колдоону алышкан, алардын ичинде: Г.Тойгонбаева, А.Турдалиева, Р.Аманова, К.Азыкбаев, Т.Жумалиев, А.Воинов ж.б.
Сарыбаев Мамкинонун улук редактору болуп дайындалган, бир жылдан кийин «Кыргызтелефильм» студиясынын мүдүрү - башкы редактору болуп бекиген жана сценарист-кинотаануучу факультетин сырттан окуп артыкчылык менен бүтүргөн.
Ал 1978-1982-жылдары ВГИКтеги СССР эл артисти, профессор А.Баталовдун өнөрканасында окуган кыргыз улуттук актерлор тобун окууга тандап алуудан баштап дипломду жактаганга чейин Кыргыз Мамкинонун атынан жетектеген.
Окумуштунун теориясын өз оозунан уккан физиктер Ж.Асанбаева, Р.Жапаров, философтор Ч.Өмүралиев, К.Байбосунов, О.Бондаренко бүгүн дагы Уңгуталаа теориясынын негизинде өздөрүнүн илимий изденүүлөрүн улантууда.
Бийлик өзүнүн банкы, телекомпаниясы, каалагандай, анын ичинде эл аралык деңгээлдеги да, илимий изилдөөлөрдү жүргүзө ала турган жогорку окуу жайы бар, көз каранды эмес системаны көтөрө алган эмес.
Алгачкы Караханийлер, өзүлөрүнүн ээликтерин кеңейтүү менен Чыгыш Түркстандын, Борбордук Теңир-Тоонун, Жети-Суунун жана Фергананын чоң бөлүгүн жеңин алышкан.
Саманий Нух түрктөрдүн Ысык Көлдөгү барскан уруусунан чыккан өзүнүн күчтүү аскер башчысы Себук тегинди ага каршы жиберген, бирок ал өз кандаштары менен согушпастан Саманийлердин мамлекетин бөлүштүрүү жөнүндө сүйлөшүүлөрдү баштаган.
Тарыхчы Утби Наср ибн Алинин аскерлеринин курамына киришкен караханийлик түрктөрдүн кебетесин ". беттери жайык, көздөрү кичинекей, сакалдары суюк, темир кылыччан, кара кийимчен" деп сүрөттөгөн.
«Билимдеги философия,— деп жазат Лавров, — бардык маалыматтарды ырааттуу системага салуу, бардык нерселерди бир бүтүндүк катарында түшүнүү жана түшүнүктөгү биримдик болуп саналат. Чыгармачылыктагы философия дүйнө жана жашоо-турмуш түшүнүктөрүн чыгармачылык иш-аракеттерге алып кирүү, бардык нерселердин бирдиктүүлүгү жөнүндөгү түшүнүктү образга, сымбаттуу формага, ой менен форманын биримдигине айландыруу болуп саналат. Турмуштагы философия күндөлүк иш-аракеттердин маанисин аңдап-түшүнүү, бардык нерселердин бирдиктүүлүгү жөнүндөгү түшүнүктү биздин иш-аракеттерибизге киргизүү, бардык нерселердин бирдиктүүлүгү' жөнүндөгү аңдалып-баамдалган түшүнүктү практикалык идеалга, ой менен иш-аракеттин биримдигине айландыруу болуп саналат» .
Лавров мындай деп жазат: «Аң-сезимдүү түрдөбү же аңдалбастанбы, адам адамзаттын бүткүл тарыхына өзү жетишкен адеп-ахлактык жол-жоболорду кошумчалайт. Бардык адамдар тарых жөнүндө, адеп-ахлактык идеалдарына карата болгон өз көз караштары боюнча субьективдүү түрдө баа беришет, мындан башкача баа да бере алышпайт» .
Ошондуктан, Лавровдун пикирине ылайык, тарыхтагы прогресс коомдун турмушунда аң-сезимдүү, рационалдык фактордун өсүп өнүгүшүнө байланыштуу, бул болсо өз кезегинде, «инсандын дене бой, акыл-эс жана адеп-ахлактык жагынан өнүгүшүнө, акыйкат менен адилеттүүлүктүн коомдук формада ишке ашырылышына байланыштуу болот» .
Чынында да ал Конттун, Спенсердин жана башкалардын позитивизминен көп нерселерди кабыл алган, ошол эле убакта ал позитивизмди өз бетинче талдап-түшүндүрүүгө умтулуп, анын турмуштун практикалык маселелерин чечүүдөн качканын сынга алат.
Негизги эмгектери төмөнкүлөр: «Гегелизм» , «Гегелдин практикалык философиясы» , «Антропология дегенибиз эмне?» , «Практикалык философиянын маселелеринин очерктери» , «Философиянын азыркы мааниси жөнүндө үч субхат» .
Демократтык социализм концепциясынын башкы тезиси социализмдин принциптери менен либерализмдин баалуулуктарын бириктирүү жана анын негизинде прогрессивдүү социалдык-экономикалык жана саясий реформаларды жүргүзүү жолу менен адилеттүү коомдук түзүлүшкө жетүү болуп саналат.
Социалдык мамилелердин өнүгүүсүнүн, өзгөрүшүнүн, татаалданышынын объективдүү негизи болуп өндүрүш күчтөрүнүн өнүгүүсүнүн зарылчылыгы, коомдогу, анын руханий турмушундагы түп-тамырынан берки экономикалык жана саясий кайра түзүүлөр саналат.
Анын өнүгүшү социалдык биримдиктердин түрдүү мүмкүнчүлүктөрүн, алардын жашоо ишмердүүлүгүнүн шарттарын, бирдей эмес статустарын чагылдырат да, объективдүү түрдө социалдык карама-каршылыктарды пайда кылат.
Социалдык катмарлар менен топтордун түпкү кызыкчылыктарынын толук же бөлүгү менен дал келишинде алардын ортосундагы карама-каршылыктардын бирден бир кызыкчылыгын эсепке алуу менен чечилиш мүмкүнчүлүктөрү бар.
Социалдык мамилелер – өндүрүштө жана коомдогу башка чөйрөлөрдө ар түрдүү абалга ээ, эмгектин мүнөзү, профессионалдык даярдыгы, улутка таандык болушу, жашоо жол-жобосу, статусу кирешелердин деңгээли жана булактары боюнча айырмаланган түрдүүчө функцияларды аткарган адамдардын социалдык топторунун ортосундагы көп түрдүү өз ара байланыштардын системасы.
Алгачкы жылдары Музооке, Айтыке, Чоңду, Алтай, Нурдинге окшогон аттары айтылганы менен чыгармачылыгы анча белгисиз болуп келген эл ырчыларынын, ошондой эле Куйручук, Сагынбай, Саякбайдын чыгармачылыгын иликтеп, адабий портреттерин жазган.
Ал эми "Ысмайыл деген ким эле?" деген, белгилүү төкмөнүн чыгармачылыгын ар тарабынан изилдеген илимий макаласы Чүй мамлекеттик администрациям тарабынан уюштурулган конкурста жеңүүчү деп табылган, Алыкул Осмонов атындагы Ардак грамотага ээ болгон.
А.Обозканов айрыкча юмор менен пародияга жөндөмдүү экендигин туюндурган жалац пародиялар, юморлуу ошондой эле сүйүү лирикаларынан турган "Көздөр сүйлөйт" аттуу тун жыйнагын 1993-жылы жарыкка чыгарган.
Мындан сырткары эмгекте жалпы эле ырчылык өнөр, анын табияты, калыптануу, жетилүү этаптары, айтыш өнөрүнүн түрлөрү, андагы психикалык ар кыл процесстер, ошондой эле акындык поэтикалык салтта көмөктүү орунду ээлеген айтуучулук, жаратуучулук өнөр жөнүндө сөз болуп, мунун бары калктын чыгармачылыгы аркылуу далилдүү фактылар менен чечмеленет.
Биздин билимдери-биздин жаратылышы жөнүндөгү маселени сенсуалисттик түрдө чечүү менен, Юм биздин билимдерибиздин булагы жөнүндөгү маселеде Локктун позициясынан да, Берклинин позициясынан да айырмаланган позицияны туткан.
Биз, демейде себептүүлүктүн бар экендигин төмөнкүчө жол менен билебиз: адегенде биз эки окуянын жайгашышынын мейкиндик чектерин жана алардын ырааттуу алмашып турушун аныктап белгилейбиз, андан кийин, мунун негизинде себептик байланыштардын бар экендиги жөнүндө жыйынтыкка келебиз.
Мисалы, досубуздун портрети, ал азыркы учурда жаныбызда жок болсо да, бул портрет менен досубуздун образы окшош болгондуктан улам биздин көңүлүбүздө ал досубуз жөнүндө идеяларды жаратууга жөндөмдүү болот.
Негизги философиялык эмгектери төмөнкүлөр: «Адамдын табияты жөнүндө трактат» , «Адам таанымы жөнүндө изилдөө» , «Мораль принциптери жөнүндө изилдөө» , «Эссе» , «Диндин табийгый тарыхы» .
Юмдун пикири боюнча, субстанция жашап турат деген иллюзия биздин аң-сезимибизде бир эле таасир издеринин, алар кабылдоо учурунда үзгүлтүккө учурагандан кийин кайра- кайра кайталана бергендиктен улам пайда болот.
Юм үчүн ассоциациялар — мамилелердин көп түрлөрүнүн бири, мындай мамилелерди ал өтө эле көп санап көрсөтөт, бирок бардык мамилелердин ичинен себептүүлүк мамилелерди негизгиси деп эсептеп, өзүнүн башкы көңүлүн ушул мамилелерге топтоштурат.
Юм өз алдына: обьективдүү жашап туруунун себептүүлүк байланыштары барбы, эмне үчүн адамдар себептик байланыштарды обьективдүү түрдө жашап турат деп эсептешет, себептүү байланыштардын илим үчүн кандай мааниси бар деген суроолорду коёт.
Алар саясий күрөшкө, анын мазмунуна жана формасына, идеологиялык, саясий жана маданий үгүттөөнүн өзгөчөлүктөрүнө бийликтегилердин саясатынын жарыкка чыгып жана бурмаланышына, миллиондогон адамдардын жүрүм-турумуна, жашоосуна көрүнүктүү таасир тийгизишет.
Ушуга жараша журналист, техникалык жана кызмат кылуучу персоналдардан профессионалдык топ болгон маалымат жана үгүт кызматкерине чейинки жогорку квалификациялуу Массалык маалымат каражаттарынын кызматкерлеринин тобу түзүлгөн.
Массалык маалымат каражаттары Массалык маалымат каражаттарынын өнүгүшү жана азыркы коомдун турмушундагы алардын коомдук-саясий ролунун жогорулашы менен маалымдуулук, сөз эркиндиги жөнүндөгү маселелер тыгыз байланышкан.
Массалык маалымат каражаттарын текшерүү ыкмаларына карата аларды шарттуу түрдө төмөндөгүдөй бөлсө болот: мамлекет тарабынан көзөмөлдөнүүчү , жеке коммерциялык , кооперативдүү ; улуттук же эл аралык маалымат агентстволору, газета тресттери, басма борборлору ж. б.
Алардын ичинде предикаттардын кууш эсебинин толуктугу жөнүндө теорема, математиканы арифметизациалоо методу, көпчүлүк теориясынын бир катар маанилүү гипотезаларынын карама-каршы эместигин далилдөө ж. б.
Ошол кезде ал Бертран Расселдин «Математиканын принциптерин» окуйт жана 1911-жылы математик Фрегенин кеңеши боюнча ошол учурда Тринити Коллежде иштеп жүргөн Рассел менен чогуу иштешүүнү чечет.
Бардык мына ушул мезгилдерде Витгенштейн философиялык ойлорун жазып жүрөт, өлөрүнүн алдында алардын көпчүлүгүн жок кылат, бирок калгандарынан «Логикалык-философиялык трактат» түзүлөт.
Мына ошентип, логиканын бардык мүмкүн болуучу фактылар менен иши болот: логикалык сүрөт өзүндө көрүнө турган жана андан кийин реалдуулук менен салыштырганда анын чындыгын жана жалгандыгын аныктай турган кырдаалдын мүмкүндүгүн камтып турат.
Татаал сүйлөмдүн чындыгы анын элементардык компоненттерине байланыштуу, буга тавтология баардык мүмкүн болуучу шарттарда чындык болот, же, «жаан жаап жатат же жааган жок» деген карама-каршы пикир бардык шарттарда жалган болот.
Витгенштейн этиканын, эстетиканын, диндин жана метафизиканын сүйлөмдөрүн «маанисиз» нерсе катарында сүрөттөп жазат, анткени алар тилди анын чегинен чыгуу аракетинде пайдаланышып, «Трактаттын» акыркы жобосу сөз кылбоону сунуш кылган маселелер жөнүндө айтууга аракеттенишет, айтууга боло турган нерселер табият билимдеринин сүйлөмдөрүнөн турат.
Трактаттын аягында Витгенштейн мындай деп жазат: «Философиянын туура усулу чындыгында төмөнкүдөй болуу керек: айтылууга тийиш болгондордон, башкача айткандатабият билимдеринин сүйлөмдөрүнөн башканы, башкача айткандафилософия менен эч кандай жалпылыгы болбогондордон башканы айтпоо керек жана андан кийин кимдир бирөө метафизикалык бирнеме жөнүндө айткысы келсе, анда ага анын сүйлөмдөрүндөгү белгилүү бир белгилерге маани-маңыз берүүгө күчү жетпей тургандыгын көрсөтүп коюу керек» .
Витгенштейн этикалык, эстетикалык жана диний ой жүгүртүүлөрдү «маанисиз» катарында сүрөттөгөндүгүнөн улам ал бул ой жүгуртүүлөрдү маанилүү эмес жана эч нерсеге арзыбаган нерсе катарында карайт деп эсептешет.
Ал, бир жагынан табият билимдеринин тилинин, экинчи жагынан, этиканын, эстетиканын жана диндин тилинин ортосунда фундаменталдуу айырманы белгилөө менен, ал кийинки тилди кандайдыр бир редакциялоодон же аны биринчи көчүрүүдөн коргогон.
Философиянын маани билдире турган категорияларынын ичинен чыгарылып салына турган далилдерине карата ал мындай дейт: «Менин сүйлөмдөрүм төмөнкүчө түрдө түшүндүрмө боло алат: мени түшүнгөн ар ким ал сүйлөмдөрдүн чегинен чыгуу үчүн аларды тепкич катарында пайдаланганда ал акыры келип аларды маанисиз деп табат (Ал тепкич менен жогору чыгып алгандан кийин, мындайча айтканда, аны ыргытып салууга тийиш)» .
«Трактат» каймана жана афористик стилде жазылган болсо, «Философиялык изилдөөлөр» ой жүгүртүүчүлүк менен мүнөздөлөт, ачык структурага да ээ эмес жана тил менен дүйнөнүн ортосундагы мамилелер жөнүндөгү божомолдоолорду камтыбайт.
«Философиялык изилдөөлөрдө» маани биздин сөздөрдү кандай пайдалана тургандыгыбыздын функциясы катарында каралат: адам жашоосун өткөрүп жаткан максаттар жана жашоонун формалары тил аларга кандай маани берсе ошондой түрдө көрүнөт.
Мунун ордуна тил табийгый адамдык көрүнүш катарында каралат жана философиянын милдети тилди биздин актуалдуу пайдаланганыбыз жөнүндө эскертүүлөрдү топтоодо, кээде ал пайда кылган табышмакты жок кылууда турат.
Анын музыкалык чеберчилиги жана интеллектуалдык айжаркын акыл-эси, анын өзгөчө адам экени, чорттугу, жоомарттыгы жана апенди чалыштыгы жөнүндө Витгенштейн менен тааныш болгондордун жазып калтырган эскерүүлөрүндө сакталып турат.
Өзүнүн «Эскерүүлөрүндө» ал мындай деп жазат: «Көп учурда ал аудиториядагы өзүнүн сабагынан кийин дароо эле киного жөнөй турган. Угуучулар бөлмөдөн чыга башташканда эле ал мага жалооруп карап, акырын гана «Мүмкүн киного барарбыз?» деп айтчу.
«Трактаттын» кириш сөзүндө ал мындай деп жазат: «Бул китеп философиянын проблемаларын козгойт жана мен ойлоймун, бул проблемалардын коюлушунун себеби биздин тилибиздин логикасынын туура эмес түшүнүлгөндүгүндө экенин көрсөтүп турат».
Философиянын проблемалары анын пикири боюнча реалдуулуктун структурасы тилдеги маанинин масштабы менен аныктала тургандыгын, логиканын милдети универсумду чагылдырууда турарын көрсөтүү жолу аркылуу чечилиши мүмкүн.
Георг фон Вригт өзүнүн Витгенштейндин өмүрү жөнүндөгү очеркинде мындай деп жазат: «Анын алдында кол жазма да, записка да болгон эмес. Аудиториянын алдында ой жүгүрткөн. Анын көңүлү өтө күчтүү топтолуп тургандай таасир калтырчу. Анын баяндап айтып жаткандары адатта суроо менен аяктап, ал суроого аудиторияга жооп берүүгө сунуш кылынар эле. Жооптор болсо өз кезегинде жаңы суроолорго алып келген жаңы ойлордун башталыш чекити боло турган».
Философия «баардыгын жөн гана биздин алдыбызга коёт жана эч нерсени түшүндүрбөйт да, дедуктирлештирбейт», анын натыйжалары абдан ачык маанисиздиктин тигил же бул үзүндүлөрүнүн ачылып көрүнүшү болуп саналат; философиялык проблемалар «жаңы информациянын берилиши менен да, биз дайыма билген нерселердин кайрадан иштелип чыгып жатканы менен да чечиле койбойт» .