polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Византия тарыхында Силзибул, Дизабул, Стембис, арабдарда Синжибу, кытай хроникаларында Шедеми, «он уруунун каганы», Батыш түрк кагандыгынын династиясына тиешелүү эң жогорку титул жабгу каган деп да аталган.
6-кылымдын орто ченинде түрк тилдүү уруулар менен жергиликтүү көчмөндөр бир согуштук-администрациялык системага өтсө, айрымдары авар урууларына кошулуп, Европанын Түштүк-Чыгыш бөлүгүнө сүрүлүп кетүүгө мажбур болушкан.
Ошондон кийин түрктөр Кытайдан Жер Ортолук деңиз тараптагы мамлекеттерге кетүүчү Жибек жолуна кожоюн болуп, анын ичинде Кытайдан Пайкендге чейинки бөлүгү кыргыздардын көзөмөлүндө калган.
Аймагынын 90%тен ашыгын нымдуу жыш дайыма жашыл тропик токою (түндүгүндө жана борбордук бөлүгүндө бийик чөптүү саванна жана 500дөн ашык дарак өсүмдүктөрүнүн түрү жана башка) ээлейт.
Өнүгүп келе жаткан ар бир өлкөнүн алдында, андан алгач Кыргызстандын алдында да өз ара байланыштуу эки милдет: бирдиктүү ички рынокту түзүү үчүн зарыл өсүү баскычы катары импорт алмаштыруучу саясатты аны жаңыча түшүнүү көз карашында жүргүзүү жана бир эле мезгилде эмгекти эл аралык бөлүштүрүүгө катышуунун экспорттук өнөр жай вариантын жүзөгө ашыруу турат.
Жогорку өндүрүмдүү жана энергия үнөмдөгүч технологияларды иштеп чыгуу; алардын негизинде жогорку технологиялык товарларды өндүрүү жана кызмат көрсөтүүлөр, алар менен дүйнөлүк рынокко чыгуу, ушул тармакта эл аралык интеграцияны кеңейтүү Батыш Европанын өнөр жай өнүккөн көптөгөн өлкөлөрү үчүн, АКШ, Япония жана Түштүк-Чыгыш Азия өлкөлөрү үчүн экономикалык өнүгүүнүн стратегиясы болуп калды жана алар иш жүзүндө жаңы экономикалык үлгүнү калыптандырышты.
эмгекти эл аралык бөлүштүрүүнүн жана товар өндүрүүчүлөр менен кызмат көрсөтүүчүлөрдүн жана технологиянын ээлеринин ортосунда кошумча наркты кайрадан бөлүштүрүүнүн натыйжасы катары дүйнөлүк экономиканын илимийөндүрүштүк секторун глобалдаштыруу.
КМШ өлкөлөрүнүн рыногун чет өлкөлүк товарлар үчүн ачуу илим сыйымдуу улуттук продукцияга карата суроо-талаптын төмөндөп кетүүсүнө, анын ички рыноктон сүрүлүп чыгышына алып келди.
Бир катар тармактарда артта калуулар калыбына келбес мүнөзгө айланууда, ал эми заманбап технологиялык деңгээлди өздөштүрүүгө жана колдоого зарыл чыгымдар ушунчалык көп болгондуктан, анын ордуна чет өлкөдөн даяр продукцияны импорттоо көп учурда пайдалуу боло баштады.
Инновациялык продукцияга суроо-талаптын төмөндөй баштаган шартында өндүрүштө техникалык жактан кыйла жөнөкөй, арзан продукция артыкчылыкка ээ болуп, илим сыйымдуу продукцияны өндүрүүнүн көлөмүн кескин кыскартууда.
ата мекендик банк капиталы, чет өлкөлүк инвесторлор тар, ошондой эле пайдаланылбай жаткан каражаты бар калк үчүн тобокелчилиги өтө жогору узак мөөнөттүү салымдарга жагымдуулуктун жетишсиздиги;
КМШ мамлекеттери 3-4 жылдан кийин өз өлкөлөрүнүн экономикасынын муктаждыктарын өз күчү менен улуттук илимий-техникалык потенциалдын жардамы менен камсыз кылууга жөндөмсүздүк маселесине туш келүү кырдаалы келип чыга тургандыгы улам чындыкка айланып баратат.
Бул КМШ мамлекеттерин өздөрүнүн ички көйгөйлөрүн техниканы жана технологияны учуру менен сатып алып туруунун эсебинен чечүүгө кириптер кылат жана муну менен бирге алар сырткы булактарга көпкө чейин технологиялык көз карандылыкка кабылышат, бул болсо акыр аягында өлкөнүн улуттук коопсуздугунун начарлоосуна алып келет.
3-ноябрда КМШ өлкөлөрүнүн катытуучуларынын жалпы илимий-техникалык мейкиндикти түзүү жөнүндөгү макулдашуусуна кол коюшуп, КМШ өкмөттөрүяүн башчылары экономикалык кызматташуунун эң маанилүү артыкчылыгы катары илим жана технологиялар тармагындагы интеграцияны өнүктүрүүнү белгилешкен.
Макулдашууну жүзөгө ашыруу Өнөр жай менчигин коргоо маселелери боюнча мамлекеттер аралык координациялык кеңеш, Стандартташтыруу, метрология жана сертификация боюнча мамлекеттер аралык кеңеш жана башкалар тармактык кызматташуунун башка органдары менен тыгыз байланышта төмөнкү багыттарда жүргүзүлүүдө:
Глоттохронология - – салыштырма-тарыхый тил илиминин тилдик өзгөрүүлөрдүн ылдамдыгын жана анын негизинде тектеш тилдердин бөлүнүшү менен жакындык даражасын аныктап-изилдөөчү тармагы.
Лексика-статистикалык глоттохронология пикирлешүүдө жыш колдонулган негизги сөздөрдүн өзгөрүү ылдамдыгынын бирдейлиги жөнүндөгү божомолдун негизинде тектеш тилдердин бөлүнүү мезгилин аныктайт.
Табигый тилдердин сөздүктөрүндөгү мындай негизги сөздөрдүн катарына жактама жана сурама ат атоочтор, кыймылды, физиологиялык функцияны же туюмду билгизген этиштер, өлчөм-көлөмдү, түстү көрсөтүүчү сөздөр, космос көрүнүштөрүнүн, жаныбарлардын аталыштары сыяктуу сөздөр кирет.
Бир топко кирген эки тилдин негизги сөздүк тизмектеринде сакталып калган тектеш сөздөрдүн проценттик көрсөткүчтөрүн салыштыруу менен, ал тилдердин бири-биринен бөлүнгөн убактысын аныктоого болот.
Бирок лингвистикалык сөздүктөрдө же сөздөрдүн негизги тизмелеринде байкаларлык айырмачылыкка ээ болбогону менен, фонологиялык жана морфологиялык критерийлери боюнча айырмаланган тилдер ар башка тилдер катары каралышы мүмкүн.
Бул тоо системаларга түндүгүнөн Кыргыз Ала-Тоосу, андан түштүгүрөөктө Тескей Ала-Тоонун батыш уландысы Үкөк, Карагатты, Баба-Ата тоолору, Жумгал, Суусамыр кырка тоолору, андан түштүгүрөөктө Жетим-Бел, Капка-Таш, Байдулу, Соңкөл, Кабак кырка тоолору, Суусамыр кырка тоосунун түштүк-чыгыш айрыгына барып такалат.
Алардан түштүктө Нарын дарыясынын оң жээгин бойлой Жетим-Тоо, Нура, Молдо-Тоо, Көк-Ирим тоо кыркалары чыгыштан батышка созулуп, батышта Фергана тоо тизмегине барып такалат.
Аларга байыркы денудациялык тегиздиктер бөксө тоолор, өрөөн менен чуңкурчактардын тамандары (Балгарт, Кара-Каман, Орто Сырт, Солтон-Сары, Соң-Көл, Суусамыр, Ак-Сай, Арпа сырттары) кирет.
Региондун эң батышындагы (Ат-Ойнок, Узун-Акмат тоолору, Суусамыр кырка тоосунун түштүк капталы) токой шалбаалуу талаа алкагы (теңир-тоо карагайы, семёнов көк карагайы, арча, жаңгак, алма ж. б.) Түштүк-Батыш Теңир-Тоонун ландшафтына окшош.
Кар чегинен төмөнкү катаал климаттык шарттарда альп көк өтөктөрү, сулу бетеге-эңилчектүү жана доңуз сырты-мамык чөп эңилчектүү тундра участкалары, суукка байымдуу жаздык сымал өсүмдүктөр өскөн субнивалдык тилке кездешет.
Аймак геологиялык түзүлүшүнүн өзгөчөлүктөрү боюнча тектоникалык эки облуска Түндүк Теңир-Тоого (Түндүк бөлүгү төмөнкү палеозойдо каледон тектоникалык циклинде калыптанган) жана Ортоңку Теңир-Тоого (түштүк бөлүгү палеозойдун аягында герцин тектоникалык циклинин натыйжасында калыптанган) кирет.
Ортоңку Теңир-Тоонун тоолору негизинен ортоңку палеозойдогу деңиз чөгүндүлөрүнөн, ал эми аймактын өрөөндөрү палеоген-неогендин начар камдашкан континенттик, континенттик-деңиздик калың катмарынан жана төртүнчүлүк мезгилдин түрдүү генезистик типтеги борпоң тектеринен турат.
Ички Теңир-Тоо – түндүгүнөн Кыргыз Ала-Тоосу, түштүгүнөн Какшаал тоо тизмеги, чыгышынан Сары-Жаз, Нарын дарыясынын суу бөлгүчү, батышынан Фергана тоо тизмеги менен чектелген кеңири аймак ; татаал орографиялык түзүлүштө тизмектешкен кырка тоолор, тоо аралык узата созулган ойдуңдар, өрөөндөр менен алмашып жайгашат.
Кыргызстанда Интегралдык-дифференциалдык теңдемени изилдөөгө көп көңүл бурулуп, Интегралдык-дифференциалдык теңдеме теориясынын төмөнкү маселелери боюнча изилдөөлөр жүргүзүлүп келет:
ареалы Иран, Афганистан, Орто Азия жана Түштүк Казакстанды (түндүккө карай Үстюрткө чейин, чыгышка карай Фергана тоо кыркаларына чейин) камтыйт, ал эми Аравия жарым аралында, Түндүк Африка, Пакистан жана Батыш Индияда – башка түрчөлөрү.
Акыркы убакта балким жашоочу жерлери бир топ азайып кеткен ; 1985 жылы Ош шаарына жакын издери табылган, 1992 жылы Көк – Жаңгак шаарына жакын, 2005 жылы Кыргызкыштак айылына жакын бирин – серин особдор байкалган.
Учурда негизги фактор – жашоого жарактуу жерлердин кыскарышы: адырларды жана жарым чөлдөрдү өздөштүрүү , ошондой эле конуштардын кеңейиши жана тоо Кен иштетүүчү өнөр – жайдын өнүгүүсү.
Цитоплазмасында бардык клеткалардагыдай органоиддер болуп, алар өзүнө тиешелүү кызмат аткарат, андан тышкары атайын кызмат аткаруучу органоиддер да кездешет, мисалы, жалган буттар, шапалактар, кирпикчелер.
Эгер иондолуучу бөлүкчө дүүлүккөн абалда өзүн салыштырмалуу узакка кармаса, анда мындай бөлүкчөгө ар бир урунууда дан аз энергия берилсе да, бир нече жолу урунгандан кийин иондолсо, тепкичтүү иондошуу деп аталат.
Байыртадан элибизде сагызганды ар кандай коркунучтардан кабар берген кабарчы катары пайдалангандан тышкары, үйрөтүлгөн сагызганды ууга чыкканда алдын ала учуруп, анын шакылдаган үнү аркылуу жакын арада аңчылык кыла турган жаныбардын бар экендигин билишкен.
Калыгул Бай уулу (1785, азыркы Ысык-Көл району, Кара-Ой айылы — 1855, Чолпон-Ата) — кыргыз элине кеңири белгилүү ойчул, нускоочу акын; «Замана» агымынын өкүлдөрүнүн бири.
Ал коом, турмуш, жашоо, каада-салт, тиричиликтин түрдүү учурлары жөнүндө ой-пикирлерин, корутундуларын, кеп-кеңештерин «маселдер» деп атап, накыл сөз түрүндө, уйкаштыкка келтирип баяндаган.
Калыгулдун маселдери бир бүтүн чыгарма эмес, ар бир ыр түрмөгү кыска-кыска жыйынтыктуу, корутунду түрүндө кыска айтылып, ар башка мазмундагы, багыттагы бир канча ойду өзүнө камтыйт.
Ал жамандык-жакшылык, марттык-сараңдык, өмүр-өлүм, айкөлдүк-пастык, жүрүм-турум адеби, үй-бүлөлүк жана тууганчылык мамиле, турмуш мыйзамы, сулуулук жана көркөмдүк, кооздук жана башка темада, ар башка башытта терең ойлорду айткан.
Калыгул салттуу поэзиянын нугунда түзүлгөн санат ырларында элдик көз караштын айрым жактарын өз байкоолору, ой тизмеги менен толуктап, кеңейткен, калк тарабынан калыпка түшкөн ойлор менен катар акындын өз жекечелигин көрсөткөн жагдайлар арбын;
Калыгул нускоочу акын болгондуктан, анын ойлору турмуш-тиричилик жагдайдын тегерегинде гана болбостон, коом, замана, анын келечеги, өлкөнү башкаруу иштери, рухий дүйнөгө кире турган өзгөрүүлөр сыяктуу социалдык курч маселелерге багытталган.
«Акыр заман» — маселдердин, накыл сөздөрдүн жыйындысын түзүп, бир мазмунга, бир бүтүн композициялык түзүлүшкө ээ эмес, уйкаштыгына караганда накыл сөзгө көбүрөөк жакын.
Калыгул өз учурундагы көчмөн кыргыз коомунда үстөмдүк кылган патриархалдык нарк-насил, адат-салттын ыдыроо алдында тургандыгын билген, келечекте анын социалдык маңызында, адамдардын кулк-мүнөзүндө, жүрүм-турумунда өзгөрүүлөр болорун туура баамдаган.
Белгилүү маалыматтарга караганда, Калыгулдун чыгармаларынын айрым үлгүлөрү 1922-жылы Нарын уездинде К. Мифтаков тарабынан белгилүү манасчы С. Орозбаковдун айтуусунда биринчи жолу кагаз бетине түшүрүлгөн.
Каледониддерге Европа (Ирландия, Шотландия, Уэльс, Түндүк Англия, Скандинавия жарым аралынын түндүк-батыш тарабы, Шпицберген аралы), Азия (Борбордук Казакстандын батыш бөлүгү, Түндүк Теңир-Тоо, Батыш Саян, Тоолуу Алтай, Моңгол Алтайы, Кытайдын түштүк-чыгышы), ошондой эле Чыгыш Австралия , Түндүк жана чыгыш Гренландия, Түндүк Аппалач тоолору кирет.
Какеев Аскар Чукутаевич - (1935-жылы 10-декабрда төрөлгөн, Чүй облусу, Чүй району, Кегети айылы - 2021-жылы 25-апрелде Бишкекте каза болгон) – коомдук жана мамлекеттик ишмер, философия илимдеринин доктору , профессор .
Алар иштемчилдигине жараша төрт типке бөлүнөт: оор жүкчүл жылкылар, минги, минги жүк артылуучулар, арабага чегилүүчүлөр (орус, владимир, советтик оор жүкчүл жылкылар, арденна, першерон, суффолк, шайыр, бельгия оор жүкчүл жылкылары жана башка); чегилме жылкылар ; минги-чегилме жылкылар ; минги жылкылар ;
Иштемчилдиги боюнча белгилүү өлчөмдө бирдей , бирок биологиялык сапаттары боюнча айырмалангандыктан, зоналык топторго бөлүнөт: талаа жылкылары , тоолук жылкылар , түштүк чөл жана оазис жылкылары .
Кыйынчылыктарга карабастан, университетти түзүүчү – Камила Шаршекеева, Кыргызстандагы Америка университетинин биринчи президенти – Жон Кларк жана вице-президенти Марта Мерил бул иштерди абдан мыкты аткарышкан.
Шаарда таш көмүр шахтасы, кийим тигүү фабрикасы , Жетиген» , «Коргонташ», «Тулпар» акционердик коомдору, «Гүлазык» нан заводу, банк, байланыш бөлүмү, турмуш-тиричилик комбинатынын бөлүмдөрү, басмакана, дүкөн, ашкана, чайкана, ресторан жана башкалар иштейт.
Шаарда кесиптик-техникалык лицей, 5 орто мектеп, музыкалык мектеп, спорт мектеби, шаардык китепкана, 5 бала бакча, оорукана , дарыкана, тез жардам берүү бөлүмү , музей , маданият үйү, кинотеатр жана башка мекемелери бар.
Башкы өнөр-жай тармактары: түстүү металлургия, машина куруу жана металл иштетүү, электр-энергетика (Красноярск, Саян-Шуша ГЭСтери, Назаровск, Красноярск жана Берёзовск ГРЭСтери), тамак-аш, токой, жыгаччылык, целлюлоза-кагаз.
Курчатов Игорь Васильевич , Уфа губерниясы, Сим Заводу посёлкасы — 7.1960, Москва] — советтик орус физиги, атом жана өнөр жайын түзүүчү, СССР Илимдер академиясынын академиги , үч жолку Социалисттик Эмгектин Баатыры .
1933-жылдан атом ядросунун физикасы боюнча иштеп, 1934-жылы нейтрон менен бомбалоонун натыйжасында ядролук реакциянын тармактануу кубулушун ачкан жана бир нече элементтердин жасалма радиоактивдүүлүгүн изилдеген.
Курчатовдун жетекчилиги менен Москвада биринчи циклотрон , Европада биринчи атом реактору курулду; биринчи советтик атом бомбасы , дүйнөдө биринчи термоядролук бомба жасалды, дүйнөдө биринчи өнөр жай атом электр станциясы жана термоядролук реакцияларды жөнгө салуу боюнча изилдөөлөрдү жүргүзүүгө арналган эң ири орнотмо курулду .
Ал англис тилдүү адабиятка ирээтсиз, эркин ыр жазып, баш тамгаларды коюудан качып, тыныш белгилерди текстте күтүлбөгөн жерлерге коюп же таптакыр койбой жазып, жаңы тажрыйба сунуштаган акындардан болгон.
Ошондой эле бугу аталышы менен сарыбагыш этнонимдеринин бири бирине байланыштырылгандыгы жана уруунун ичиндеги айрым уруктук аталыштардын өзгөчөлүктөрү, бул уруунун о. кылымдагы Түштүк Сибирь аймагын мекендеген уруулар менен этногенездик байланышта тургандыгын көрсөтөрүн билдиришкен.
Белек: Тогузбай, Элчибай, Кожош, Теңизбай, Алдаяр, Токой, Токоч, Саты, Толубай, Аалыбай, Мураталы, Данияр, Тилекмат, Бүрбүжал, Кудайменде, Түкөк, Тазабек, Шапак, Мүкө, Сокур, Шералы, Чурум, Асан, Кара Мырза.
Желдең: Ак Күп, Күрүчбек, Тойчу, Итий Бас, Кедей, Койке, Темир, Кубул, Муратчан, Шүкүр, Маркаш, Назарбек, Куттуккожо, Манжы, Кара Күчүк, Бапа, Сарткалмак.
Гляциология муздардын режимин жана өнүгүү динамикасын, айлана-чөйрө менен болгон катнашын, жер бетинин өзгөрүүсүндөгү ролун, ошону менен бирге кар-муз ресурсун, кар-муз системасынын айлана-чөйрө менен зат алмашуусун, өзгөрүү кыймылын, азайып-көбөйүшүн, тоо мөңгүлөрү менен уюлдук муздуктардын өзгөчөлүктөрүн, планетанын геологиялык тарыхында муздуктардын ордун изилдейт.
Изилдөөчүлөрдүн бир тобу Гляциологиянын милдети мөңгүлөрдү гана изилдөө десе, экинчи тобу аны жаратылышта кезигүүчү бардык муздар, башкача айтканда атмосферадагы жана литосферадагы муздар жөнүндөгү илим деп эсептейт.
Кыргызстандын аймагында ири гляциологиялык изилдөөлөр С. В. Калесниктин жетекчилиги менен 2Эл аралык уюлдук жыл мезгилинде башталып, Кыргыз ССР Илимдер академиясынын Теңир-Тоо бийик тоолуу станциясы уюштурулган жана ал Эл аралык геофизикалык жылдын станцияларынын катарына кирген учурдан өнүктү.
а. 2002-жылдан тартып Ош Мамлекеттик университетинин медицина факультетинин табигый илимдер дисциплиндер кафедрасынын башчысы, Ош Мамлекеттик университетинин медицина факультетинин окуу методикалык борборунун директору кызматын аркалоодо.
"Күнөөсүз күнөөлүүлөр" драмасында Кручининаны Зоя Молдобаева менен Гүлсайра Ажыбекова, Незнамовду Сатыбалды Далбаев менен Жумабек Козукеев, Чоробек Думанаевдер, Коренкинаны Гүлсайра Ажыбекова, Галчиханы Сабира Күмүшалиева ойношкон.
Адамга жуккан вирус кан лимфоцитине кирип, алардын генетикалык аппаратында көбөйөт, акыры ал клеткалар «желип» бүткөндө, вирус жаңы лимфоцит клеткаларына кирип, анда көбөйүүсүн улантат.
Натыйжада кандагы лимфоциттин саны азайып, жоголо баштагандыктан, организмдин иммунитетин камсыз кыла албай калат, башкача айтканда лимфоциттердин иммунитетти камсыз кылуучу антителолорду бөлүп чыгаруу жөндөмдүүлүгү жоголот.
АИЖВ сыртка кан, эркектин спермасы, аялдын жыныс кынынан бөлүнүүчү былжыр аркылуу чыгып тургандыктан, ал жыныстык катнашуу жана кан аркылуу гана, балага баланын тону, эмчек сүтү аркылуу жугат.
Республикада ИЖОС боюнча улуттук жана Эл аралык эксперттер иштеп, ИЖОС менен күрөшүү программаларын ишке ашырууга бир топ Эл аралык уюмдар [БУУнун өнүктүрүү программасы, Бүткүл дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму , «Сорос-Кыргызстан», ЮСАИД ж. б.] чоң жардам көрсөтүп жатышат.
Морфологиялык түзүлүшү боюнча Көк-Ойрок өрөөнүн экиге бөлүүгө болот: жогорку бөлүгү Жинди-Суудан Кемин-Челек тоо тоомуна чейин 35 кмге созулат; жазылыгы 200—300 мден 1 кмге чейин .
Таманы ичке тилкелүү жогорку төртүнчүлүк доордун түздүктөрүнө, капталдары тик, тепши сымал өрөөндөн (Чет-Кой-Суу, Чолпон-Ата, Туюк-Алматы, Көл-Алматы, Ашуулуу-Алматы ж. б.) турат.
Өрөөндүн Тору-Айгыр, Жашыл-Көл, Куу-Карагайдын талаасы, Жая туштагы бөлүктөрү салыштырмалуу кененирээк , анткени төртүнчүлүк мезгилдин 1-жарымындагы катуу жер титирөөлөрдөн Шыгай, Бөлөкбай, Жашыл-Көл, Көл-Төр, Батыш Кара-Корум, Жая өңдүү зор жер көчкүлөр жүргөн.
20-кылымдын ортосунан баштап жылдыздарды изилдөө үчүн спектроскоп менен фотографиялык ыкма колдонулган, 20-кылымдын 20-жылдарынан баштап атом физикасынын ыкмасы, андан кийин ЭЭМди колдонуу жылдыздар жөнүндөгү илимди түп-тамырынан бери өзгөрттү.
Азыркы учурда кош жылдыздар, өзгөрмө жылдыздар, жаңы жылдыздар, өтө жаңы жылдыздар, пульсарлар, кара көңдөй, жылдыз ассоциациялары жөнүндөгү түшүнүктөр өнүгүүдө.
Жашоо шартка байланыштуу көчмөнчүлүк турмушта өтө тактык талап кылынган эмес, ошентсе да жаратылыштын кубулушуна , жер-суунун өзгөчөлүгү, маданий турмушка ылайык чен бирдиктер колдонулуп келген.
салмак бирдиктерине: бут, пуд , батман (4,095 кг, Таласта 12 пудга, Ош, Жалал-Абад, Алайда 8—10 пудга барабар оордук чени), жың , чексе, чакса , мыскал , сер, зер , чейрек кадак , жеткис, көп), эсепсиз (өтө эле көп, болжолсуз, дирхем , арпа , пайса , челек , кап , токту кап , кой кап , торпок кап , тай кап , аш кашык, чай кашык, чөмүч ж. б.
Анд тоолору алты климаттык алкакта (экватордук, түндүк жана түштүк субэкватордук, түштүк тропиктпк, субтропиктик жана мелүүн) жатып, чыгыш жана батыш капталдарындагы жаан-чачындын өлчөмү кескин түрдө айырмаланып турат.
Бийик платолорго - түндүгүнө экватордук тоолуу парамос шалбаасы, Перу Анд тоолоруна жана Пунанын чыгышына бийик тоолуу тропиктик кургак халка талаасы, Пунанын батышына жана 5-28 түштүк кеңдиктердин аралыгындагы Тынч океандык батыш жээкке чөл өсүмдүктөрү мүнөздүү.
Инвестициялоонун уюштуруу-укуктук шарттары - Инвестициялардын перспективалык максаттарына жетүүдө инвестиция ишинин мыйзам чыгаруучу жана нормативдик базасын түзүү жана өркүндөтүү, зарыл уюштуруу иш чараларын жүргүзүү маанилүү орунду ээлейт, алардын негизгилери инвестицияларды финансылык, валюталык, салыктык, тарифтик жана тарифтик эмес жөнгө салуу жөнүндөгү мыйзамдардын туруктуулугу; укук нормаларында болгон өзгөрүүлөр жөнүндө ишкерлерге өз убагында билдирип туруу; инвесторлорду башкаруу органдарынын мыйзамсыз иш-аракеттеринен коргоочу процедураларды жана механизмдерди иштеп чыгуу болуп эсептелет.
Инвестициялык мыйзамды иштеп чыгууда жол берилген жаңылыштыктар мамлекет узак мөөнөткө потенциалдуу инвесторлордун ишениминен ажырап кала турган жагдайга алып келери дүйнөлүк практикадан белгилүү.
Кыргызстанда чет өлкөлүк инвестиция ишин турмушка ашыруу менен байланышкан мамилелерди жөнгө салуучу негизги нормативдик-укуктук акт КРдин 1998-жылдын 14-майындагы толуктоолор менен 1997-жылдын 24-сентябрындагы «Кыргыз Республикасында чет өлкөлүк инвестициялар жөнүндө» мыйзамы болуп эсептелет.
Бул мыйзам Кыргызстандагы чет өлкөлүк инвесторлор үчүн улуттук режимди белгилейт, башкача айтканда кайсы формадагы болбосун инвестицияларды жана КРдин мыйзамдарына кайчы келбеген ишмердикти Кыргызстандын жарандарынын жана юридикалык жактарынын инвестицияларына берилгенден да кыйла жагымдуу шартта жүзөгө ашыруу укугун берет.
«Кыргыз Республикасында чет өлкөлүк инвестициялар жөнүндө» мыйзам менен катар КРде чет өлкөлүк инвестицияларды тартуу жана республикадагы чет өлкөлүк инвесторлордун иштөөсүнө жагымдуу шарт түзүүгө багытталган бир катар нормативдик актылар иштейт.
Чет өлкөлүк жигердүүлүктү кайра жаратуу үчүн орто мөөнөттүү перспективада төмөнкүдөй чаралар жүргүзүлөт: биринчиден, материалдык өндүрүш жана кызмат көрсөтүү чөйрөсүнө соодаортомчулук жана кызыл кулактык чөйрөдөн капиталдын келүү процессин мамлекеттик колдоону камсыз кылуу зарыл.
Прогрессивдүү структуралык-технологиялык кайра түзүүлөргө жана социалдык мүнөздөгү милдеттерди да, жеке инвестицияларды да мамлекеттик стимулдаштырууга багытталган мамлекеттик инвестициялык саясат зарыл.
Бул милдеттерди аткаруу үчүн сервис борборун түзүү эң маанилүү, ал кызмат көрсөтүүлөрдүн толук топтому менен потенциалдуу инвесторлорду камсыз кылып, инвестициялардын дүйнөлүк рыногунда Кыргызстанды жарнамалайт, чет өлкөлүк да, жергиликтүү инвесторлорго республикада бизнес уюштуруу боюнча кызмат көрсөтүүнүн толук маалыматын берет.
Жыныссыз Көбөйүү татаал түзүлүштүү өсүмдүктөрдө споралардын жардамы менен, жөнөкөйлөрдө жыныстык жактан жетилбеген клеткалардын ортосунан бөлүнүшү менен өөрчүйт.
Көбөйүү организмдердин жашоосунда бир гана же көп жолу болушу мүмкүндүк Бөлүнүү жолу менен Көбөйүүчү бир клеткалуу организмдер, бир, эки жылдык гүлдүү өсүмдүктөр — монокарптар, кээ бир балыктар өмүрүндө бир гана жолу көбөйүп, тукум берет.
Араб халифаты 7-кылымдын башында Мухаммед Батыш Аравияда түзгөн мусулман жамаатынын негизинде түзүлүп, алгачкы халифтер Абу Бекр , Омар , Осмон жана Али ибн Абу Талиб мусулман жамаатынын эрки менен шайланышкан.
Мамлекеттин аймагынын чоңдугунан халифаттын курамына кирген облустар халиф тарабынан дайындалган атайын өкүлдөр тарабынан башкарылган жана халифтерге мыкты кызмат өтөгөн айрым провинциялардын башкаруучулары да бийликти мурастоого укук алышкан.
Кээ бир аймактарда диний жана этникалык карама-каршылыктар сепаратизмдин башталышына шарт түзүп, бийлик жергиликтүү эмирлер менен султандардын колуна өткөн жана Тунисте, Египетте, Чыгыш Африкада жана Орто Азияда жергиликтүү династиялардын түзүлүшүнө алып келген (Сасаниддер, Тулуниддер, Тахириддер, Аглабиддер, Саманиддер, Буиддер жана башка).
Омеяддардын бийлиги ич ара чатактардын натыйжасында кулатылып, 750-жылы Абу Муслим жетектеген козголоңдун натыйжасында Омеяддардын акыркы башкаруучусу Мерва өлтүрүлүп, принц Абд ар-Рахман Андалуска качып кетип, ал жакта Кордова эмиратын негиздеген.
Аббасиддер халифаттын борборун Багдадга көчүрүп , алардын тушунда араб халифаты Чыгыштагы борборлоштурулган ири державага айланып, Аббасиддердин доору мусулман мамлекеттүүлүгүнүн жана маданиятынын гүлдөгөн мезгили болгон.
Крепостной укук мамлекетти борборлоштуруп башкаруу шартында феодалдын айыл-чарба азык-түлүктөрүн сатуу үчүн өндүрүүгө багытталган чарбасы менен барщинаны кеңейтүүнүн негизинде келип чыккан.
Помещик менен дыйкандардын өз ара мамилеси мыйзам аркылуу чектелбегендиктен, көпчүлүк учурда дыйкандар помещиктердин зордук-зомбулугуна дуушар болуп, акырында Крепостной укук кулчулуктун бир түрүнө айлана баштаган.
Суунун көлгө жана деңизге куйган жеринде, Түштүк-Чыгыш Азиянын деңиз жээктеринде, Малайя архипелагынын аралдарында, ошондой эле Түндүк Австралия жана Жаңы Гвинеяда узундугу 6 мге жеткен кыр жондуу крокодил кездешет.
Чет өлкөдөгү эң ири калай кендерине Малайзия , Боливия , Бирма , Индонезия , Кытай , Австралия , Япония , Россия (Забайкал-Окон, Этыкин, Ы. Чыгыш, Чукотка, Колыма, Приамурье, Приморье, Якутия, Депутат, Илинтас, Бургочан) ж. б.
Оң канат урууларынын негиздөөчүлөрүнүн бири Ак уулдун, Отуз огул жана Салус-бек Булгачи деген эки уулу болуп, Отуз огулга азыркы Оң канат уруулары, ал эми Салус-бек Булгачыга: Бостон, Тейит, Жоокесек, Дөөлөс, Кыдыршаа, Каңды уруулары таандык болуп көрсөтүлөт.
Петровдун пикиринде ичкилик тобун түзгөн уруулардын «уюткусу» 13-кылымда Енисей боюндагы Баргужин Токум аймагында жашаган Моңгол тилдүү Булагачин жана Кэрэмучин уруулары менен этногенетикалык байланышта турган.
Моголстандагы булгачы жана калучи урууларынын көп бөлүгү 15-кылымдын орто ченинде өлкөдөгү саясий башаламандыктардан улам Дашт-и Кыпчактагы Абулкайыр-ханга жер которуп көчкөндүгүн Хайдар Мырза баяндаган.
Алардын айрым бөлүктөрү өз мекенинде калган жана алар ошол мезгилде Моголстанга көчүп киришкен кыргыз уруулары менен этникалык алакаларда тургандыгына, кыргыздардын Булгачы уруулук бирикмесинин аталышы далил болот.
Кыргызстан коммунисттик партиясы — Советтер Союзунун Коммунисттик партиясынын курамдык бөлүгү, Кыргызстанда КПССтин жетекчилиги менен анын көрсөтмөлөрүн кыйшаюусуз аткаруучу жалгыз саясий партия болгон.