polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Автомобиль кыймылдаткычы цилиндрлеринин саны жана жайланышы , клапандарынын орун алышы , цилиндрлеринин жумуш аткарылуучу көлөмү , муздатылышынын түрү , аткарган кызматы жана ушундай сыяктуу боюнча айырмаланат.
Азыркы кездеги төрт тактылуу автомобиль кыймылдаткычы цилиндрлердин блогунан жана бөркүнөн, поршендерден, шатундардан, муунактуу валдан, күүлөндүрүүчү дөңгөлөктөн, бөлүштүргүч валдан жана башкалар турат.
Руль механизми дөңгөлөктү буруу үчун аз күч жумшоого, кыймылга келтиргич болсо руль механизминен штурвалдан , ага бириктирилген руль валынан , валдын учуна бекитилген червяктан , ага илинишкен червяк дөцгөлөгүнөн жана анын валына кпйгизилген руль сошкасынан , ал эми руль кыймылга келтиргичи узунунан жана туурасынан орнотулган тарткычтардан , рычагдардан турат.
Алар окко орнотулган күпчөккө бекитилген дискадан, камералуу же камерасыз пневматикалык шиналуу алкактан турат; жүк ташуучу оор автомобилдердин, автобустардын көпчүлүгүндө түздөн-түз күпчөккө бекитилүүчү алкагы бар дискасыз дөңгөлөктөр орнотулат.
Ошпурдукунан баласын алып кеткени келген Жакып Манасты ээрчитип үйүнө бара жаткан жолдо жер коруган калмактар жолугуп, жылкыларың корук жерге кирип кетиптир дешип чыр чыгарып, чатакта атасын тегеректеп алып сабап жатышкан калмактардын бирин Манас укурук м-н чапса ал өлүп калат.
Жакыпка ошол чөйрөдөгү кыргыздар, казактар жана башка уруу, эл өкүлдөрү жардамга келишип, согушта калмактар жеңилет, жоого жеке кирип кол салган жаш Манас биринчи жолу эрдик көрсөтүп, оозго алынат.
Манастан жеңилген алтайлык калмактар кытайлардын башкы каны Эсенкандан тартып туш-туштагы өз тарапкерлерине буруттардын арасынан Манас аттуу тың бала чыгыптыр, тез жоготуу керек деп кабар жиберишет.
Манастын даңкын угуп көп колу менен келген Нескара, тың чыккан баланы байлап келгиле деп он бир дуу-ду атанышкан уйгур кандары жиберишкен он бир чыгаан балбан жаш баатыр жана анын тарапкерлеринен жеңилишет.
Жакып менен коңшу жашаган, уулу Манастын жакшылыгын көрүп, ымаласын кошкон ошол аймактагы кең Алтайдын ою-тоосун байырлаган кыргыз, казак, калмак, манжу элдеринин көптөгөн уруу өкүлдөрү чогулушуп, жообуз көбөйүп, айланабыздагы кытайлардын далайы менен касташып калдык, эндекей жатыш болбойт, биримдешип, кандуу журт бололу дешип, жаштардын сунушу б-ча Манасты кан көтөрүшөт.
Таятасы Эштек менен учурашып келгени бараткан Манас кыргыз элин кылычтап кырып, баатырынын башын канжыгага байлап кетиш үчүн атайын камданып, жүз он миң кол менен келе жаткан он бир дуу-дунун көп колуна жолугуп калат.
Көп кол кыргыз жерине жетип, Текес, Орго, Чүйдөгү Акунбешим шаа, Ташкендин каны Панусту жана башка жеңип Алтайга кайтат, жыл өткөрүп кеңеш куруп, көпчүлүктүн каалоосу менен Ала-Тоого көчүп келишет.
Мурдагы алган аялдары Карабөрк м-н Акылай өзүнө тете жар болбой жөнсүз чыгып калганына нааразы болгон Манас атасы Жакыпка элден тандап жакшы кыз таап алып берип аталык милдеттен кутул деп доомат айтат.
Уулуна ылайык кыз таппай, көп жерлерди кыдырган Жакып акыры Кыйба шаарынын каны Атемирдин кызы Санирабиганы жактырып, куда түшүп, көп калың төлөп, Манасты салтка ылайык үйлөнтөт.
Манаска айтпай аң уулап, жер чардап, жоо жолукса чаап олжо алып келебиз дешип аттанган кырк чоро батыш тарапка барып, аарылар деген элге жолугуп, арттан жете барган Манас менен кошулуп аарыларды жеңип олжо алып кайтышат.
Алтайга айдалып барып, эгин айдап, алтын-күмүштүн кенин казып, калмактарга малай жүрүп жан сакташкан кыргыздардын арасындагы Ногойдун кенже уулу Жакып Бөйөн, Чаян дегендерге малай жүрүп, иши жаккандыктан, Чаян кызы Бакдөөлөттү токолдукка берет.
Жашы элүүгө чукулдап, бирок эки аялынан бир да перзент көрбөй, көзүм өтсө мынча көп мал-мүлк кимге калат деп, убайым тартып, бала тилеп, кудайга зар айтып, мазар тайып, жер кыдырып жүрөт.
Акыры Жакып жана анын аялдары жышааналуу түш көрүшүп, ошондон кийин өлгөн күйөөсүнүн аты менен Чыйырды аталып кеткен Шакандын боюна бүтүп, ал жолборстун жүрөгүн күсөйт.
Оогандыктардын каны Түлкү деген өзү үйүндө жокто Кошойдун эли катагандарды чаап алып, Кошой баатырдын жалгыз баласын өлтүрүп кетиптир деген кабар угуп Манас шашылыш камданып, Түлкүгө каршы аттанат.
Памустун ордуна кан болуп Ташкенди бийлеп турган Көкөтөй кандын уулу Бокмурун Түлкүнүн кызы Канышайды жактырып калгандыктан Манастын акылы боюнча Бакай баш болуп барып, калың төлөп Канышайга куда түшүшөт.
Сагымбайдын варианты боюча эпостун кыскача мазмуну бул түрдө: бийлиги көп жерлерге жетип, акылмандыгы, баатырдыгы менен атагы алыска кеткен, достору сыйлап, душмандары жалтанган элинин туткасы Ногой кан (С. Каралаевдин варианты боюча Каракан. Түрдүү варианттарда айрым каармандардын ысымдары башка-башка аталуу эпостогу салттык белгилердин биринен) кайтыш болгондо анын ордун баскан мураскорлорунун жөнсүздүгүнөн пайдаланып, мурдатан аңдышкан душманы кытайлар кыргыздарды басып алып, жерин ээлеп, баш көтөргөндөрдү кул-күңгө айлантып, Ногойдун тукумдарын таратып туш-тушка сүргүнгө айдайт.
"Алай" клубу учурда Кыргызстандын эӊ эски жана тарыхы бай клубу катары белгилүү, учурда өлкөнүн 4 жолку чемпиону, 2 жолку Кубоктун жана 2 жолку Суперкубоктун ээси болуп эсептелинет
1991-жылы Кыргызстандын тарыхында эң маанилүү окуя болду, 31-август күнү «Мамлекеттин көз карандысыздыгы жөнундө» Декларация кабыл алынып Кыргыз Республикасы коз карандысыз, эгемендуу демократиялык мамлекет катары салтанаттуу жарыяланган.
Бул жыл "Кансыз согуштун" бүткөн жылы деп эсептелинет, СССРдин таркашы жана анын негизинде 15 жаңы көз каранды мамлекеттердин пайда болушу, Югославиянын бөлүнүшү жана анын ичиндеги мурунку өлкөлөр ортосундагы согуштук иш-аракеттер, АКШ башында турган 34 өлкөдөн түзүлгөн эл аралык коалиция БУУнун көмөгү астында 1990-жылы Кувейтти баып алган Иракка каршы согушу менен тарыхта калды.
Көрүүчүлөрдүн арасында киножурналдын аталышын таңдоо үчүн конкурс жарыяланып, Ералаш атын, келип түшкөң каттардын арасынан Москвадагы мектептердин биринин окуучу кыздын катынан алынган,бирок кыздын атың эстебей калышкан.
Кайра куруу мезгиланде Ералаш акырындап телевиденияга өтө баштап, 4:3 сүрөт форматына, ал эми 1991-жылы СССР тарап жатканда киножурнал толук телевиденияга өтүп, РТВ каналында көрсөтүлө баштады.
Бул мезгилдерде теңиртоолук кыргыздар географиялык шарттан улам 4 бирикмеге бөлүнүп тураары; Чыгыш кыргыздары , Батыш кыргыздары , Каратегин кыргыздары жана Кашкар атрабындагы кыргыздар болгондугу кытай булактарында катталып калган.
Бирок саясий кырдаал татаалдашып, кытай аскери Түркстан тарапка баскынчылык чабуулга өтөт экен деген имиштен улам жана кыргыздар биримдикке келе башташкандыктан, Ирдана бий Ош менен Өзгөндөн өз ыктыяры менен чыгып кеткен.
Батыш-Кыргыз конфедерациясы же Бурут конфедерациясы — кылымдын орто чени - кылымдын биринчи чейрегине чейинки мезгилде жашаган, Кыргызстандын түштүк-батыш аймактарын жердеген кыргыз урууларынын бирикмеси.
Жуңгар хандыгынын кулашынан кийин Алай, Анжиян жана Ош аймактарында ичкилик, адигине жана муңгуш тектүү кыргыз уруулары биригип, Кокон хандыгына киргенге чейин дээрлик 70-90 жылча, Арка кыргыздары менен удаа эле көзкарандысыз бирикмени түзүп турушкан.
сентябрь айында Ажы бийдиндин конуштарына Кытай императорунун элчиси Доктан келип, ага Кытай империясы менен саясий-дипломатиялык жана соода-сатык келишим түзүү жөнүндөдө чакырык-жарнама жана кытай мөөрүн тапшырган.
жазында Ирдана бийдин Оротөбөдөгү чатактарга алагды болгонунан пайдаланып, Ажы бийдин Коконго уюштурган жортуулу ийгиликсиз аяктап, кармашта жараат алган жана Ирдана бийге туткунга түшкөн, бир маалымат боюнча коё берилген, экинчиси боюнча даргага асылган.
Кант районунун Ысык-Ата совхозунун директору (1985-жылы совхоз товардык чарбадан асыл тукум кой чарбасына айланган), 1988-жылдан Кыргыз ССРнин а/ч экономикасы боюнча илим-изилдөө институтунун жетектөөчү илимий кызматкери , 1988–1992-жж.
1967-1969-жылдары Кыргызстан ЛКЖС Бкнын, 1975-жылы Кыргыз айыл чарба илимий-изилдөө институтунун, 1977-жылы Кыргыз ССРинин «Билим» коомунун жана 1979-жылы Бүткүл Союздук «Билим» коомдорунун, 2001-жылы Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын Ардак грамоталары менен, ошондой эле 1970-жылы «В.И.Лениндин туулгандыгынын 100 жылдыгынын урматына каарман эмгеги үчүн» юбилейлик медалы, 2004-жылы Кыргыз Республикасынын Даңк медалы, КРнын билим берүү отлтчниги , КРнын Саламаттык сактоонун ардактуу кызматкери , КРнын маданияттын мыкты кызматкери , КРнын айыл чарбасынын отличниги төш белгилери.
2002-жылы ушул мектепте 3 класстык кошумча имарат куруу үчүн долбоор түзүп, «Сорос-Кыргызстан» фондусунан 2 миң Америка долларын, 2004-жылы айылдык клубдун оңдоо үчүн ПРООНдон 3 миң Америка долларын, айылга суу түтүгүн куруу үчүн долбоор жазып, Бүткүл Дүйнөлүк Банктан 2,4 млн сом алып, бул курулуштарды ишке киргизген.
Ак-Чий айылына тогуз жылдык мектеп (АРИСтен 1 млн 54 миң сом, өбөлгөлөөчү грант 2 млн сом, элдин салымы акча түрүндө 40 миң сом), медпункт (Азия Өнүктүрүү Банкынан гранты 385 миң сом, элдин салымы 38 миң 500 сом) курдурган.
1896-жылы Куприн жумушчулардын жагдайы тууралуу очерктердин циклын жазып жаткан, ошол эле учурда Куприндин чыгармачылыгындагы биринчи чоң эмгегинин, «Молох» повестинин негизги идеялары пайда болот.
Эки төңкөрүш учурунда Куприндин чыгармачылыгы ошол учурдагы кыйынчылыктарга каршы тура алды: «Листрогондор» очерктердин циклы, жаныбарлар жөнүндөгү аңгемелери, «Суламифь» , «Анар билерик» аңгемелери.
Ысык-Көл өрөөнүнүн түндүк-чыгышында, Түп суусунун ортоңку агымынын оң жээгинде, Түп – Каркыра автоунаа жолунун боюнда, деңиз деңгээлинен 1760 м бийикте жайгашкан.
Буга себеб москва патриархы Иоаким «латиндештирүү» жана башка өлкөнүн тассирлери менен күрөшүү максатында, Пётрдун байкелерин окуткан Симеон Полоцкийдин окуучуларын окуудан четтетип, Пётрдун сабаттуулугу менен аз сабаттуу дьяктар Н. М. Зотов жана А. Нестеров алектенишсин деген.
29 июньда ыйык апостолдор Петр менен Павл күнүндө царевич Чудовом монастырында (башка маалыматтарда Дербицидеги Григорий Неокесарийский храмында) протопоп Андрей Савинов чокундуруп, Пётр деп жарыялаган.
Падыша Алесей Михайловичтин каза болушу жана улуу баласы Фёдордун (падыша аялы Мария Ильичнадан, кыз кезиндеги фамилиясы Милославская) бийликке келиши, падыша аялы Наталья Кириловнанын жана анын туугандары Нарышкиндердин экинчи планга чыгышынын себеби болгон.
Кээ бир тарыхчылар Пётр Кремлдин Түрмө сарайында төрөлгөн деп айтышкан, ал эми элдин байыркы аңгемелери боюнча Пётрдун төрөлгөн жери катары Коломенск айылы, ошондой эле Измайлово болуп эсептелет.
2005 жылы Кочкор райондук соту тарабынан Бейшенбек Болотбеков менен Акылбек Жапаровдун шайлоо өнөктүгүнөн четтетилишине нааразы болгон он миң чамалуу адам Кочкор-Бишкек жолун тосушкан.
647-жылы Кипрди арабдар, 965-жылы кайрадан Византия, 1191-жылы Кресттүүлөр басып алып, 1192-жылы аралда француз Лузиньяндар династиясынын өкүлдөрү башкарган Кипр королдугу түзүлгөн.
Бийлик британиялык министрлердин колуна өтүп, соттук-административдик реформалар жүргүзүлүп, жогорку сот жана жергиликтүү өзүн өзү башкаруу органдары — Мыйзам чыгаруучу жана Аткаруучу кеңештери шайланып, 1882-жылы конституция кабыл алынган.
Күрдүү топурактуу өрөөндөрүнүн жана тоо этектерининин басымдуу бөлүгүн дан эгиндери, цитрус жана зайтун дарактарынын плантациялары, дөбөлөрдүн атайын тектирленген капталдарын, Троодос тоосунун этектерин жүзүм, зайтун жа мүйүз дарак плантациялары ээлейт.
Гелиоэнергетика тез өнүгүүдө ; күн батереясынын ар бир адамга туура келген аянты боюнча Кипр дүйнөдө алдыңкы орундардын бирин ээлейт: турак жайдын 96%ке жакыны, отелдердин 53%и күн батереясы менен жабдылган.
Машина куруу өнөр жай ички рынокко багытталган; негизги продукциялары: электр жана күн суу жылыткычтары, ошондой эле электр-техникалык жабдуулар (трансформатор, электр мотору, генератор, электр өткөргүч жана кабель, телевизор антеннасы ж. б.), желдеткич техникасы, тоо кен өнөр жайы, айыл чарба, соода, полиграфия өнөр жай үчүн жабдуулар ж. б.
Химия өнөр жай негизинен жер семирткич, пестицид, лак, боёк, ошондой эле мал багуу үчүн атайын каражаттарды, өнөр жай химикаттарын, тазалоочу жана кир жуучу, парфюмерия-косметика каражаттарын чыгарат.
Анда эт жана сүт продукцияларын, жашылча жана мөмө-жемиш консерваларын, ун жана нан-булочка азыктарын, өсүмдүк майын, туз, балык жана деңиз продукцияларын, мал чарбасы үчүн тоют чыгаруу басымдуулук кылат.
ТКТРдин ИДПсинин көлөмү 1,9 млрд доллар, аны киши башына бөлүштүргөндө 11,8 миң доллардан туура келет; Түркия жыл сайын ТКТРге берген жардамы орто эсеп менен 400 млн долларды түзөт .
21-кылымдын башында макроэкономикалыксаясатынын, монополиясыздаштыруунун, энергетикалык секторду модернизациялоонун, адистерди даярдоонун жогорку деңгээлинин (25—29 жаштагы калктын 44,4%и жогорку билимдүү; Европа союзуна кирген өлкөлөрдүн орточо деңгээли 28%) ж. б.
Башкаруу формасы — президенттик республикалык мамлекет жана өкмөт башчысы — президент (35 жаштан жогору Кипр жараны президенттикке кандидатурасын коюуга укуктуу, конституция боюнча президенти — кипрлик грек, вице-президенти — кипрлик түрк болуу керек, жалпы жашыруун добуш менен 5 жылга шайланат).
Кипр — БУУнун , Шериктештиктин , ЭВФтин , Эл аралык реконструкция жана өнүгүү банкынын , Европа Советинин , Европа коопсуздугу жана кызматташтык уюмдун , Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун , Европа союзунун мүчөсү.
«Өзбекстан Республикасынын баатыры» наамын жанан «Олтин Юлдуз» медалын белгилөө тууралуу мыйзам 1994-жылдын 5-мартта Өзбекстан Республикасынын куралдуу күчтөрүнүн токтому менен бекитилген, , 1996-жылдын 30-августунда РУзтун мыйзамы жана 2004-жылдын 3-декабрындагы РУзтун мыйзамы менен ага өзгөртүүлөр киргизилген.
11-апрелде «Кыргызстандын Убактылуу өкмөтүнүн 1 декрети» жарыяланып, анда «Өзүнүн Кыргыз Республикасынын мамлекеттик эгемендүүлүгүнүн алып жүрүүчүсүнүн жана мамлекеттик бийлигинин бирден бир булагынын ыйык укугунан пайдаланып, 2010-жылдын 6-7-апрелинде Кыргызстандын эли К. С. Бакиевдин элге каршы режимин кулатты. Элдин эркин билдирүүсүнүн натыйжасында мамлекеттик бийлик Кыргыз Республикасынын Убактылуу Өкмөтүнө өткөнүн» эскертип, учурдагы оор кырдаалга таянуу менен: «1) Кыргыз Республикасындагы мамлекеттик бийлик элдин эркин билдирүүсүнө ылайык Кыргыз Республикасынын Убактылуу Өкмөтүнө өтөт.
Кыргыз Республикасынын Конституциясынын жаңы редакциясы кабыл алынганга чейин Кыргыз Республикасында 2007-жылдын 21-октябрында Кыргыз Республикасынын референдуму менен кабыл алынган Кыргыз Республикасынын Конституциясы өзүнүн юридикалык күчүн сактап калат.
Мамлекеттик бийликтин Кыргызстандын элине тиешелүү экени жөнүндөгү конституциялык принципке жана ушул Декретке ылайык Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Мыйзам чыгаруу ыйгарым укуктары менен милдеттерин Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин жаңы курамы шайланганга чейинки мезгилде Кыргыз Республикасынын Убактылуу Өкмөтү жүзөгө ашыра» турганы белгиленген.
«Өнүктүрүү, инвестиция жана инновация боюнча борбордук агенттиги», 4-жолу шайланган КРдин Жогорку Кеңеши таратылары, ошол эле учурда КР референдумунда кабыл алынган КР Конституциясынын юридикалык күчү сакталып, анын негизинде КР Президенти, Жогорку Кеңеш, КР Өкмөтүнө берилген ыйгарым укуктар менен милдеттер КРдин Убактылуу Өкмөтүнө жүктөлөрү белгиленген.
Борбордук бөлүгүндө классицизм стилиндеги Нараянхити-Дарбар король ак сарайы , Катх-Мандир жыгач пагодасы , Бхимсен мунарасы жана башка ак сарайлар жана «Хануман Дхока» , Пашупатинатх храмдар комплекси, неоклассика стилиндеги ак сарайлар жана башка бар.
Король академиясы, университеттер, колледждер, китепканалар (анын ичинде ири «Бир лайбрери», 14-кылым; байыркы миниатюралуу кол жазмалар топтому, китеп сакталуучу жайында непал, невари, санскрит жана башка тилдердеги 15 миңден ашык кол жазмалар сакталып турат , музейлер , театр бар.
Борбору Сараево шаары Администрация-аймагы жактан 79 общинага [анын ичинде 62 си Серб Республиканын курамында; Брчко общинасы эл аралык арбитраждын чечими менен өзгөчө дистрик деп жарыяланган] жана 10 кантонго бөлүнөт.
1991-жылы Политехникалык институтунун студенттик тобу белгилүү тележурналист Бакыт Букаевдин "Жаштык ыры" теледолбоорунун алгачкы катышуучуларынан болушуп, көрүүчүлөрдүн арзуусуна татып байге жеңип алышкан.
1992-жылдын 4-5-июнь күндөрү борборубуздагы улуттук филармонияга эки күнгө уюштурулган "Биз" тобунун "Ак жол сага, периштем" аттуу концерти аншлаг менен өтүп, биринчи ийгилиги жүз берет.
Белгилүү обончу Марат Алыбаев жетектеген улуттук филармония астындагы "Таазим" эстрадалык тобунун чоң жардамы менен бир айдан ашык даярданышып, КТРдин үн жазуу студиясында "Биз" тобунун биринчи музыкалык альбому жаралат.
Альбом "Периштем" деп аталып, "Периштем", "Сагынам", "Жоогазын", "Айперим", "Себелеп", "Таң чолпон жылдызы", "Студентка кыз", "Алия" жана "Айнура" деген аталыштардагы тогуз ырдан турган.
1680 — Падышалык бийлик кыргыздарга каршы жортуул планын иштеп чыгып, Р. Старков менен И. Гречанин баштаган 1018 адамдык кол кыргыздарга каршы чапкын жасаш үчүн Томск шаарынан аттанышкан.
Ага каршы жергиликтүү уруулар бир нече жолу көтөрүлүшкө чыккан, 1-дүйнөлүк согуштан кийин Намибиянын Түштүк Африка союзунун көзөмөлүнө өтүшү менен Овамболенде колониялык бийлик биротоло орногон.
1966-жылы Намибияда түзүлгөн Түштүк-Батыш Африканын элдик уюмунун СВАПО куралдуу отряддарынын боштондук күрөшүнүн натыйжасында 1990-жылы21-мартта Н. өзүнүн көз карандысыздыгын алган.
Негизги партиялары: Намибия Түштүк-Батыш Африка элдик уюму, Демократия жана прогресс үчүн чогулуш, Демократиялык альянс, Бириккен демократиялык фронт, Мониторинг тобу жана башка Намибиянын саясаты өлкөдө стабилдүүлүктү сактоого багытталып жана дүйнөнүн бардык өлкөлөрү менен достук мамилени өнүктүрүүгө умтулат.
Похлёбкин Вильям Васильевич (1923-жылдын 20-августу, Москва – 2000-жылдын 30-марты же 31-марты, Подольск) – советтик жана орусиялык окумуштуу, тарыхчы, скандинавист, геральдика адиси, жана кулинар .
Илимий иштеринин темасын байыркы түрк жазма эстеликтери, анын ичинен, өзгөчө, кыргыз элине таандык болгон Енисей жазма эстеликтери, кыргыз тилинин диалектилери жана кыргыз элдик оозеки чыгармаларынын тили түзөт.
2010-жылы жарык көргөн “Сөз сырлары: тарыхый лексикологияга кириш” аттуу илимий-популярдуу китептин, 2011-жылы жарыяланган “Енисей жазма эстеликтери : лексикасы жана тексттер” деген илимий монографиянын автору.
“Орто Азиядагы байыркы түрк жазма эстеликтеринин изилдениши”, “Түштүк Сибирдеги байыркы түрк жазма эстеликтеринин изилдениши” аттуу илимий долбоорлордун алкагында Кыргызстан , Казакстан , Россия жана Монголияда жүргүзүлгөн эпиграфикалык илимий экспедицияларга катышкан.
Мисалы, Барс Бек кагандын толук ысымы болгон Элиг Бөрт Опа Барс адам атындагы бөрт сөзүнүн орто жаш деген мааниге келе турганын Чүй боюнда жазылып алынган Манастын бир вариантында учураган "Катагандын карт Манас, Бөкөй хандын бөрт Манас, Жакып хандын жаш Манас" деген саптардын жардамы менен аныктап, Элиг Бөрт Опа Барс адам атынын "элүү орто жаштагы күчтүү барс" деген маани бере турганын тактап чыккан.
Ошол эле жылы тил багытындагы докторантура программасына кабыл алынып, бир жылдык сабак программасын аяктагандан кийин, “Енисей жазма эстеликтеринин тилинин синтаксиси” деген темада доктордук диссертациясын жаза баштаган.
Илимий иштеринин темасын байыркы кыргыз-түрк жазма эстеликтери, “Манас” эпосу, Орхон-Энесай жазма эстеликтери менен “Манас” эпосунун ортосундагы окшоштуктар жана кыргыз элдик оозеки чыгармаларынын тили түзөт.
Кыргызстан, Казакстан жана Түркияда чыккан бир канча илимий журналдардын редакциялык кеңештерине кирген Нурдин Усеев 2020-жылы Түркиядагы Түрк тили уюмунун корреспондент-мүчөсү болуп шайланган.
Жаңы Зеландия БУУнун , Бүткүл дүйнөлүк банктын, ЭВФтин, Экономикалык кызматташуу жана өнүгүү уюмунун, АНЗЮСтун , СЕАТОнун , АНЗЮКтун жана башка уюмдардын мүчөсү.
2006-2007-окуу жылдарында тарых жана философия кафедрасынын кафедра башчысы, 2007-2009-окуу жылдары маалыматтык технологиялар, экономика жана башкаруу факультетинин окуу иштери боюнча декандын орун басары болуп иштеген.
2009-жылы 07.00.02 – «Ата-Мекендин тарых», «07.00.09. Булактаануу, тарыхнааме жана тарыхты изилдөөнүн методдору» адистиги боюнча «Кыргыздардын жана Кыргызстандын орто кылымдардагы тарыхын изилдөөдө Өмүркул Караевдин кошкон салымы» темасында кандидаттык диссертациясын ийгиликтүү коргогон.
Ал кыргыздын чыгаан чыгыш таануучусу, булак таануучусу жана тарыхчысы Өмүркул Караевдин өмүрүн жана илимий салымын терең иликтеп жаткан тарыхчы адис, педагог жана википедиячы катары маалым.
Шекспирдин жеке турмушунан бир нече жазмалар сакталып калып, алар акындын сырткы көрүнүшү, жыныстык өзгөчөлүгү, диний ишенимдери жана ага таандык делген чыгармалардын башка адамдар тарабынан жазылып-жазылбаганы сыяктуу суроолорго жем таштап, бир топ божомолдорду жараткан.
Анын биздин күндөргө чейин сакталып калган эмгектерине, анын ичинде биргелешип аткарган иштери менен бирге 38 пьеса, 154 сонет, эки узун баяндоо ырлары жана башка автордугу такталбаган бир нече ыр саптары кирет.
Жергиликтүү грамматикалык мектепте билим алган соң, Стратфордду таштап, Лондондогу лорд Стрэндждин театр труппасына кирип, адегенде аткана тазалагыч, андан соң театр жумушчусу, кийин ушул театрдын драматургу, режиссеру жана артисти болуп эмгектенген.
Экинчи мезгилдеги "Ричард " , "Ромео жана Джульетта" , "Виндзордогу ойсокелер" , "Он экинчи түн" драмаларында турмуштун карама-каршылыктарын терең сүрөттөп, алардын гармониялуу чечилишине ишеним көрсөтөт.
Шаршеев Кыргыз мамлекттик академиялык драма театрынын Москвадага, андан соң республиканын ичиндеги гастролун ийгиликтүү өткөргөндөн кийин, Кыргызстан коммунисттик партиясынын Фрунзе шаарынын Биринчи май райондук комитети, театрдын ичиндеги интригандардын, көрө албастардын шыбыроосу менен аны ээлеген ордунан бошотууну Кыргыз ССРинин маданият министрлигинен катуу талап этет.
Шаршеев Театр фондун ийгиликтүү уюштуруп, нукка салгандан кийин 1988-жылдын жай мезгили аяктап калган учурда Ысык-Көл театрынын коллективи аны кайрадан директорлук кызматка чакырып туруп алышкандыктан, ал экинчи ирээт көл кылаасындагы театрга жетекчи болуп кетет.
Анын уюштуруучулук жөндөмүнүн өтө жогору экени бааланып, бир жагынан КПССтин үстөмдүгү СССРдин Конституциясынан алынып, коммунисттердин диктаты биротоло жоюлган соң, 1991-жылы Ш.
Шаршеевдин уюштуруучулук жөндөмү айрыкча көрүнөт: “Манас” эпосунун 1000 жылдыгын майрамдоо” эларалык аземи өтө жогорку деңгээлде ишке ашырылганына бүтүндөй Кыргызстандын коомчулугу күбө болгон.
Аталган окуу жайын 1972-жылы курдаштары Мукамбет Токтобаев, Дүйшөнбек Байдөбөтов, Акылбек Абдыкалыков, Назира Мамбетова, Гүлайым Каниметова, Гүлсайра Ажыбекова, Марат Алышпаев, Жамийла Сыдыкбаева, Шайырбүбү Супатаева, Шаршен Дүйшөнкулов, Шайымбек Кыдырмаев, Токтобек Сатаров, Рашбек Асанов, Мария Курманалиева, Жандат Жаманбаева, Анара Назаркулова, Турганбүбү Бообекова ж.б.
Тиркемелер, алар ошол эле же туура келген лиссиэнсийэ усулуобуйатынан да жеткиликтүү болсо колдонмолор, коомдук доменде, дагы астында уюшулган жаткан системасындагы (булак коду пайдалануу үчүн жарактуу жана башка долбоорлордо пайдаланылышы мүмкүн болгон эмес коду, анткени жакында ордуна өнөр жайлык пайдаланууга жеткиликтүү кылыш үчүн, баштапкы укугуна чейин) көчүп баштады.
Алардын карманган пикири боюнча, эгер кайсы-бир Хадис укуктук көзкараш жагынан далил катары колдонулса, анда анын тактыгын — Сахихтигин — билдирген бир шарты жетишсиз делген, ал кеңири таанымал — Машхур — болушу да керек болгон.
Ижма сахаба — Мухаммед пайгамбардын жолдошторунун бир ооздуу пикири; табиундардын ырастоолору сахабалардын айткандарына тең эмес, себеби алар Мухаммед пайгамбар менен бетме-бет сүйлөшүп көрбөгөн.
Пайгамбардын сахабаларынын индивидуалдык пикирлери — эгер Сахабалар айкын бир укуктук маселе боюнча ар түрдүү пикирлерде болушса, Ижманын натыйжасында да ал боюнча табылбаса, Абуханифа берилген учур үчүн ылайыктуурак көрүнгөн пикирди тандаган.
Кыяс (Куранда бар болгон нерселердин окшошу боюнча ой жүгүртүү; укуктук маселени ага чейинки чечилгени менен салыштыруу); Абуханифа Сахабалардын окуучуларынын так далили жогорку эскерилген булактарда жок болгон тыянактары менен макулдашууга өзүн милдеттүү деп сезбеген.
Истихсан аталмасы бир далилдин башкасына караганда жогоруу бааланышын түшүндүрөт, эгер биринчиси айкын бир жагдай үчүн ылайыктуурак көрүнсө, эгер бааланган далил ошол баага караганда техникалык алсызыраак болсо дагы.
Мүмкүндүү мисалдардын бири — айкын бир маңызы бар кайсы-бир Хадисти жалпы бир маңызы бар башкасына караганда жогору баалоо, же болбосо, алтургай айкын бир жагдайга ылайыктуурак норманы Кыяс усулу менен киргизилгенге караганда жогоруу баалоо.