polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Козлов мындай деп жазат: «Этностук жалпылыктын биринчи тиби болгон алгачкы коомдогу урууларда - аймак «ата мекен», «ата-журт» маанисинде эмес, жашоонун негизги өбөлгөсү болгон табигат менен байланышкан жашоо шартын аныктаган.
Түбөлүк кыймылдаткычты жүзөгө ашыруунун көп кылымдык жемишсиз аракеттеринин натыйжасында 18-к-дын аягында окумуштуулардын арасында аны куруу мүмкүн эместиги жөнүндө ишеним чыңдалып, 1775-ж.
Мындай механизмдер аларга алгач ишке киргизилген кезде берилген кинетикалык энергиянын баштапкы запасынын эсебинен гана жумуш аткара алышат, качан бул энергия сарпталып бүткөндөн кийин Түбөлүк кыймылдаткыч токтойт.
1-типтеги Түбөлүк кыймылдаткыч менен катар, 2-типтеги Түбөлүк кыймылдаткычтар да каралган, алар курчап турган нерселерден алынган жылуулукту толугу менен жумушка айландыра алуучу, мезгилдүү иштөөчү машина катары элестетилген.
аяк чендеринде негизделген тарыхый-этнографиялык музейде байыркы жана орто кылымдардагы кыргыздарга таандык, алдыңкы жашоо укладын, материалдык, руханий маданиятын чагылдырган өтө бай экспонаттар, крайтаануучулардын жыйнаган баалуу кол жазмалары сакталып турат.
Кыргыз тилинин тыбыштык түзүлүшүн, тыбыштардын жасалышына катышкан тыбыштык органдардын физиологиясын, тыбыштардын физикалык касиетин, лингвистикалык өзгөчөлүгүнүн атайын аппараттардын жардамы менен изилдөө аркылуу сыпаттоону кыргыз тил илимине биринчиден болуп киргизген.
Ал жогорку билим берүү министирлигинин кыргыз тилин жана адабияты илимий методикалык кеңешинин, ошол эле министирликтин басма иштеринин илимий-методикалык кеңешинин, Кыргыз ССРинин «Билим» коомунун тил, адабият жана искусство боюнча илимий кеңешинин төрагасы болгон.
Кыргыз Республикаснын Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча Улутту комиссиясынын мүчөсү жана терминологиялык комиссиясынын төрагасы; Республиканын ар түрдү мекемелерине, окуу жайларына, ишканаларына «улуттук» деген наам ыйгаруу комиссиясынын, жергиликтүү административдик өзгөртүүлөр комиссиясынын мүчөсү болгон.
Кыргыз Республикасынын Эл агартуу министирлигинин жолдомосу менен Талас облусунун Бакай-Ата районундагы Чалдывар орто мектебинде химия жана биологиядан сабак берип, райондун элге билим берүү бөлүмүндө мектептер боюнча инспектору болуп иштейт.
Ахматов Токтосун Керимбаевич - Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын корреспондент - мүчөсү, филология илимдеринин доктору, профессор, Кыргыз Республикасынын илимге эмгек сиңирген ишмери.
Атап айтсак " 2"деген француз каналынын спорттук программасынын катышуучулары, ошондой эле группасынын клибинин баш каармандарына айланышкан.1997-жылдын 31-майында алар Которулуу Искусствосунун Ассоциациясын түзгөн.
Ыйгарым чарбасы менен жашаган алгачкы коомдун эрте мезгилинде негизинен общинада жашоого зарыл болгон гана азык-түлүк табышкан, ошондуктан общинада жалпы менчик жана теңдеп бөлүштүрүү үстөмдүк кылган.
Общинанын мүчөлөрү коомдук продуктыны бөлүштүрүүдө тең укукка ээ болушкан Өндүргүч чарбага же жогору адистешкен ыйгарым чарбасына өткөн алгачкы коомдун кечки мезгилиндеги общинада салыштырмалуу регулярдуу артыкбаш азык-түлүк жаралат, ошондуктан коллективдүү менчиктин шартында жекече жана эмгекке жараша бөлүштүрүү пайда болот.
Апгачкы коомдогу общинанын пайда болуу мезгили жана структурасы жөнүндө көз караштар көп жана ар түрдүү, ал көбүнчө община менен уруктун жана түгөйлүү үй-бүлөнүн кандай даражада катыштыгы бар деген маселеге байланыштуу болот.
Изилдөөчүлөр общинанын табиятына мүнөздүү дуализмди көрсөтүшкөн: общинаны түзгөн обочолонгон үй-чарбалардын өз менчигинде короосу, эмгек шаймандары, малы бар, бөлүнгөн чарба жүргүзүлөт, бирок тигил же бул деңгээлде жерге жалпы менчик сакталып турат.
Тарыхый типтештирүүлөрдөн башка общинаны чарбалык-маданий типтерге байланыштуу да классификациялашат: отурукташкан дыйкандардан же дыйкан-магнаттардын жер иштетүүчү общинасы, көчмөн жана жарым-көчмөн малчылардын көчмөн общинасы, жогору адистешкен аңчылар менен балыкчылардын промыселдик общинасы жана башкалар.
М. Байгабылованын театрдагы дебюту 1997-жылы драмаиург жана режиссер Ж.Кулмамбетов тарабынан сахналаштырылган "Каргыш тийсин сага, Жаңыл Мырза!" спектаклиндеги Кара кийимчен аялдын ролунан башталат.
Кыдыкеева атындагы жаштар театрында "Чыңгыз менен Бүбүсара" драмасы коюлганда, андан соң 2008-жылы ушул эле аталыштагы көркөм фильм тартылганда башкы ролду - Бүбүсара Бейшеналиеванын ролун ойногон.
Бүбүсара Бейшеналиеванын кинодогу ролунан кийин М.Байгабылова "Кандуу сүйүү -2", "Мен сага ишенем", "Возвращение блудной дочери" кинофильмдеринде чоң-чоң ролдорду аткарган.
2006-жылдан тартып актриса болуп эмгектенүү менен бирге ЮНИСЕФ менен Кыргыз мамлекеттик телерадиокомпаниясынын биргелешкен эларалык "Керемет көч" долбоорунда эмгектенип, ушул мезгилге чейин ийгиликтүү иштеп келүүдө.
Башка спорттук кыймылдардан спорт түрлөрүнөн айырмаланып трикингде так иштелип чыккан нормативдик база жана эрежелер жок, ар ким өз мүмкүнчүлүгүнө,жаш өзгөчөлүгүнө ылайыктап жана фантазиясына карата машыгат.
Ал көркөм котормого да аралашып, суфистик-мистикалык поэзиянын ири өкүлдөрү Мевлана Желаледдин Руми менен Юнус Эмренин ырларын түркчөдөн кыргызчага которуп, өзүнчө китеп кылып чыгарган.
2005-жылы Крымда өткөн «Түрк калктарынын эл аралык поэзия фестивалынын», 2006-жылы Астана шаарындагы чыгармачыл жаштардын эл аралык «Шабыт» поэзия фестивалынын, 2007-жылы Түркияда өткөн Эл аралык поэзия фестивалынын дипломанты болгон.
2007-жылы Мевлана Желаледдин Руминин 800 жылдык мааракесине арналган Республикалык мелдештин баш байге ээси, 2008-жылы Республикалык жаштардын Жолдошбай Абдыкалыков атындагы адабий сыйлыгынын лауреаты, 2011-жылы Кыргыз Радиосунун 80 жылдыгына карата өткөрүлгөн Акындык өнөр боюнча «Таланттар таймашы» уктуруусунун жеңүүчүсү деп табылган.
2015-жылы Эл аралык ТҮРКСОЙ уюму уюштурган “Беш акын” теледолбоорунун баш байгесине татып, 2016-жылы Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын “Кыргыз тили” төш белгиси менен сыйланган.
2021-жылы Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун “Алтын калем” жана Республикалык Жолон Мамытов атындагы адабий сыйлы, ал эми 2022-жылы Түркия Жазуучулар союзунун Сезайи Каракоч атындагы адабий сыйлыгы ыйгарылган.
Изилдөөлөрдүн натыйжалары орус тилинде «Байыркы түрк жазма эстеликтери», «Кыргызстандагы жана Монголиядагы байыркы түрк жазма эстеликтери», «Түрктөрдүн Енисейдеги жазуулары» жана башка эмгектерде чагылдырылган.
Алматы шаарынан жарык көргөн орус тилиндеги «Сары уйгурлардын тили» , «Лобнорлуктардын тили» аттуу эмгектеринде автор сары уйгур жана лобнорлуктардын тилдери орто кылымдардагы кыргыз тили же кыргыз тилинин өнүгүүсүнүн ортоңку этабы деген тыянакты айткан.
Атак- туу окумуштуунун илимге кошкон эң маанилүү эмгеги - бүгүнкү Хакасия, Тува, Тоолуу Алтай, Краснояр , Кыргызстан жана ага чектеш аймактардагы рун сымал жазууларды кыргыздарга таандык экендигин илимий негизде далилдегендигинде.
мурдагы Фрунзе шаарыңдагы Илимдер Академиясынын кызматкерлерине Саян-Алтайдагы жазуу эстеликтери кыргыздарга таандык экендигин илим дагы бир ирет далилдегенин билдиргенде, жергиликтүү илимпоздор тарабынан каршы тосулуп алынгандыгын өкүнүч менен эскерген.
Борбордук жана Ички Азиянын чөлкөмдөрүн кыдырып чыгып, байыркы жана соңку түрк тилдери жана элдери боюнча эбегейсиз зор маалыматтарды жыйнап, илим чөйрөсүнө сунуш эткен.
Жейрен 5,5-6 айга жакын көтөрүп апрелдин аягынан тартып июлдун башталышына чейин тууй баштайт, бирок негизинен майдын экинчи жарымынан тартып ургаачысы 1-2 же чанда эле 3-4 тууйт .
«Худуд ал-Алам» деген фарс тилдүү булакта Рас дарыясынын кимак жана хырхыздар жашаган жерлерден башталып, гуздардын жери аркылуу Хазар деңизине куят. Ааламдагы 51 мамлекет. - Хиарган, Гуз, Кимак, Чигил, Тухси, Халлух, Йагма, Тогузгуз жана Хырхыз.
Атактуу энциклопедист-аалым Махмуд Кашгари да кыргыздар жөнүндө баалуу маалымттарды берет: «.Румдан күн чыгышка чейин мусулман жана башка элдерди зикир чалдым . Румга жакын биринчи эл беченек, андан соң кыфчак , огуз, йемек, башкурт, басмыл, андан соң кайлар, йабаку, андан соң татар, андан соң кыргыздар жайгашышкан. Кыргыздар Чинге жакын турушат. Автор андан соң: «кыркыз, кыфчак, огуз, тухси, йагма, чигил, игрек, чаруктардын тили - таза, түрк тилдери», - деп жазат.
Андан ары Махмуд Кашгари кыргыздардын каада-салты жөнүндө да маанилүү маалымат жазат: «.Кыркыз , йабаку, кыпчак жана башкалар кишиге касам ичиргенде же аткарылчу иш үчүн убада бергенде, кылычын кынынан сууруп, ошол кишинин алдына коюп, «көк кирип, кызыл чыксын», - дешет.
«.Чжи-Чжи алга жылып, усундарды талкалады. Түндүктө Уцзелерди моюн сундурду Андан соң, ал цзегуларды жеңип, алардан түндүктө жайгашкан динлиндерди баш ийдирди. Чжи-Чжи үч ээликти өлкөгө бириктирди. Динлиндер, уцзелер, кыргыздар түзгөн көз каранды эмес мамлекеттерди ошол доордогу кытай тарыхчысы Бань Гу «Үч падышачылык» деп бекер жерден жазган эмес.
Пэй Сун Чжи берген маалыматтарында: «. батыштан Иу, Янциден түндүктө, Байшян тараптарда циби, боло, чжи, де, субо, уху, хэгу , ниху жана башкалар жайгашкан. «Хэгу этноними Суй династиясынын Борбордук жана Орто Азия аймактары боюнча түзүлгөн карталарында да чагылдырылат. Хэгулар жогоруда аталган элдер менен кайрадан биргеликте эскерилет. Кыргыздар «Вэй шуда» сяньбилерге баш ийип турушкан уруу экендиги баяндалган.
648-ж Телестер тан империясын баш ийдиришкен соң, кыргыз каганы «Эл аксакалы, Силифа Шибокюй Ачжан өзү император Тайцзундун кабыл алуусуна келген. Бул дипломатиялык алакалардын түзүлүшү, эки өлкөнүн бирин-бири мамлекет катары суверендүүлүгүн таануусу болгон. Кыргыз өлкөсү кытай документтеринде Тан мамлекетиндеги расмий тилдик өзгөчөлүктөргө байланыштуу «гян-гун» деп атала баштаган.
Күлтегиндин эстелигинде : «.Тибет, табгач, апар, курум, кыркыз, үч курыкан, отуз татар, кытай, татабы - мынча журт келишти, ыйлашты, сыкташты., Күлтегин жыйырма алты жашында кыргызга карай жортуулдады.» - деп жазылган.
«Тарыхый баяндарда» цзяньгунь деп аталса, Хань династиясынын жыл баяндарында бул эл гегунь катары белгилүү болушкан. Алардын падышалыгында башкы аскер жетекчисин Хэси-бей, андан соңку Ацзюй- шэбей, андан кийинки башкаруучусу Ами-бей деп аталышат.
«Кыргыз» - элдин, мамлекеттин аталышы катары кытай жыл баяндарында, байыркы түрк, уйгур, кыргыз руникалык жазма эстеликтеринде, Византия, араб-фарси, монгол жазма булактарында чагылдырылат.
«Кыргыз» аты Орхон-Энесайдагы рун сымал жазма эстеликтерде - «кыргыз», «кыркыз», грек тилинде «херкис»; монголчо - «хиргис», «хэргис», латынча - «керкис», араб жана фарси булактарында - «хырхыз», «хырхыр» формаларында чагылдырылган.
Аристовдун изилдөөлөрүнүн бирден-бир кемчилиги болуп этнонимдердин маанисине иликтөөлөр жүргүзүүдө кыргыз тилинин жана лексикасынын, башка түрк тилдеринин системасындагы мүмкүнчүлүктөрү толук эмес пайдалангандыгында болгон.
Бул династиялардагы мамлекеттик тил жана иш кагаздарын алып баруу бири-биринен таптакыр айырмалангандыктан, «кыргыз» этнониминин аталышы жана жазылыш формасы да бир топ өзгөчөлүктөргө ээ.
Хань династиясынын жыл баяндарында : «.Кийинчерээк Маодун түндүктөгү хунюй, щойщел динлин, гегунь жана синьми ээликтерин. Кытай булактарында кыргыз этноними Хань доорундагы иероглифте «е - кип», хан тилинде ап-кп деп жазылганын, андан соңку китептерде і- , е-, -, - формаларында чагылдырылат.
Атылган чүкө чийинден чыгып, чийиндин ичине эки кадам томпою чүкөгө жакын жатып калса, бир бутун тамандап чүкөнү олтуруп чертет, мисалы, аты өлүп, жоо менен жөө согушуу, жаа менен эмес, колмо-кол согушуу.
"Манас" энциклопедиясынын көздөгөн максаты кыргыздын баатырдык эпосу «Манастын» өз-өз алдынча атайын бөлүмдөрдөн турган көркөм текстин, ошондой эле бул улуу эстеликтин кагаз бетине түшүрүлүш тарыхын, айтуучуларын, мазмунун, сюжетин, варианттарын, поэтикасын, мотивдерин, образдык түзүлүшүн, көркөм каражаттарын, топонимикасын, этностук аталыштарын, антропонимдерин, философиялык жана диний түшүнүктөрүнүн катмарларын, жалпы эле анын кыргыз элинин рухий турмушуна тийгизген таасирлеринин кеңири чөйрөсүн чечмелеп берүү, маңызын сыгып, ток этер жерин айтып түшүндүрүү болуп саналат.
Кыргыз ССРинин МинСоветинин 1964-жылдын 4-марттагы 121 токтомуна ылайык Кыргыз ССРинин мамлекеттик архивдеринин түйүнү бекитилген жана алардын филиалдары менен тейлөө аймактары белгиленген.
1968-жылдын 4-апрелинде Минсоветтин 121-токтомуна ылайык мамархивдерди күчөтүү боюнча, 1-августта болсо ийрилештирилген филиалдардын алдында ведомстволук документалдык материалдарды кайра иштетүү боюнча атайын топтор түзүлгөн.
Бул жылдын 30-августунда архивдик ишти уюштуруу боюнча токтом кабыл алынса, 26-сентябрь күнү бардык архивдик маалыматтарды чогултуп,бирдиктүү фонд түзүү максатында КАО аткаруу комитетинин алдында архивдик бюро түзүлгөн.
Гезиттер макалалар менен бүткүл дүйнөдө толуп атат, ошентип жылдын аягында Ф. Г. Ротом менен чегилген айкел "Чыдамдуулук, кыйбастык, акыл-эс" аттуу оюп түшүрүлгөн жазуусу менен Борбордук паркка орнотулат.
Азыркы учурда да Алясканын мектептеринде Балтонун тарыхы өтүлөт, анын иши өлгөн жок, ал ар дайым кайраттуулуктун, намыстын, татыктуулуктун жана жеңиш үчүн эч сынбаган эрктин символу болуп калды.
Ошол эле ызгаардуу шарттар, ошол эле маршрут, баардык эле катышуучулардын колунан келген эмес, жарыш учурундагы температура да 1925 жылы койулгандан да бир топ бийик болгонуна карабай жыл сайындык иттер чегүүсүн жарышы 1973 жылга чейин уланган.
Бул кеңешке кыргыз коомуна жана мамлекеттин алдында өзгөчө аткарган кызматы бар коомдук-саясий, аскер ишмерлери, уруу жана уруулук бирикмелердин жетекчилери, кагандын кеңешчилери, жакын жардамчылары катыша алышкан.
Арийне, борборлошкон Кыргыз каганаттары түзүлүп, өнүгүп-өсүп жаткан доорлордо мамлекет башчылары болгон кагандар өлкөдөгү өтө маанилүү маселелерди жеке өздөрү да чече алышкан.
Аксакалдар кеңеши - алгачкы общиналык коомдо коллективдик-жамааттык, уруктук, уруунун ичиндеги жашы боюнча башкаларга салыштырмалуу улуу мүчөлөрү, ошол коллективдин бийлик жана башкаруу органы болгон.
Алгачкы общиналык коомдун өсүп-өнүгүшү менен бирге, аксакалдар менен катар башка да бийлик жүргүзүүчүлөр, мисалы жол башчылар (жол башчы деп көбүнчө мураска калчу башкаруу бийлигин түшүнүшөт) пайда боло баштайт.
Ошого карабастан, алгачкы жамааттык коом ыдырап, бузулуп бара жатканда аксакалдар коллективдин жаш мүчөлөрүнө салыштырмалуу көбүрөөк артыкчылыктарды алууга мүмкүндүк алышкан.
Тарыхый өнүгүүнүн соңку этаптарында кангюилар алан-сармат, хазар, согду, эфталиттерге, Батыш Түрк каганатына, арабдарга, караханийлер дөөлөтүнө каршы күрөшүшкөн, айрым учурларда көз каранды абалда да калып турушкан.
Учурда каңды уруусунун өкүлдөрү Кадамжай, Ноокат, Сузак, Өзгөн, Карасуу, Ноокен, Базаркоргон, Өзбекстандын Фергана, Анжиян аймактарын эзелтеден мекендеп келишет.
Садыбакасовдун “Ак боз ат”, Ж.Садыковдун “Манастын уулу-Семетей”, “Сейтек”, “Айкөл Манас”, Ж.Кулмамбетовдун “Кагылайын, Манасым!”, “Манас, Манас болгону.” драмаларына жана алардын негизинде коюлган спектаклдерге, “Сахна” театрынын “Жаңыл-Мырза”, “Курманбек” оюндарына өтө кеңири талдоо жүргүзүп илимий баа берген.
Кыргыз сахнасынын улуу артисттери Бакен Кыдыкеева, Даркүл Күйүковадан тартып, Асанбек Кыдырназаров, Гүлшара Дулатова, Сабира Күмүшалиева, Күнболот Досумбаев, Жамал Сейдакматова, Мираида Далбаева, ал түгүл Замирбек Сооронбаев, Калыйча Сейдалиевалардын эпикалык спектаклдерде жараткан образдарына олуттуу илимий баа берилген.
Бул эмгекте А.Тажыбаева кыргыз элинин улуу жазуучусу Чыңгыз Айтматовдун чыгармачылыгынын Орто Азиянын, анын ичинде кыргыз театрынын өсүп-өнүгүүсүнө тийгизген таасирин да өзүнчө бөлүктө, өтө терең иликтеп чыккан.
Телевидениеде иштеп жүргөн учурда эле ал Өзүбекстан Академиясынын көркөм өнөр таануу илимий изилдөө институтунун аспирантурасын бүтүрүп, диссертациясын жактап, 1997-жылы искусство таануу илимдеринин кандидаты деген илимий даражага ээ болгон.
1952-жылы Фрунзе шаарындагы Кыргыз мамлекеттик драма театрына өткөнгө чейин, А.Көбөгөнов Нарын, Жалал-Абад, Ысык-Көл театрларында көркөм жетекчи, режиссер жана актер болуп эмгектенген.
Кийин Кыргыз драма театрына актер болуп өткөндөн кийин да, режиссерлук кесибинен кол үзгөн эмес, тескерсинче бул сахнада да “Жыгылган оогонго күлөт”, “Күйөө жолдош” сыяктуу элдин эсинен кеткис спектаклдерди койгон.
Чындыгында эле,Ник эч нерсе кыла алган эмес-топ тебүү,тозуу,кубалап,чуркай да алган эмес,бирок ага карабастан бала бардык күч менен аракет кылган,ошентип ал мектепке барган,жакшы окуган,жазганды билген,7-классында класска башчы болгон,кичинекей болгонуна карабастан кайрымдуулук акцияларына катышкан,бир гана булар менен чектелбестен сүзгөндү,скейт тепкенди,компьютерди колдонгонду билген.
Ал бекем бир чечимге келген,төрт тарабын карап орута бербей жана бир жерде отурбастан, аны келечекте дүйнөдөгү элдер өзүнүн башына түшкөн оор түйшүктөрү менен күтүп турганын жана Ник ошол ар бир элге кандай багыт берүү керектигин сезген.
Никке ата-энеси электрондуу кол сатып беришкен,бирок тилекке каршы кичинекей балага абдан оор болуп,эч кандай натыйжа берген эмес,андан кийин ал өзүнүн төрөлгөндө берген сол бутунун ордуна эки манжасын колдонуп,жеке өзү тиш жууганды,телефонго жооп бергенди,жада калса компьютерди иштетип жазганды үйрөнгөн.
Ортодон убакыт өтө берет,кийин кайгыга батып,депрессия Никке келген.8жашында өзүнүн дене боюндагы кемчиликтерин көрүп, кайгырып,кыйналган,өзүн-өзү ваннага барып чөккүсү келген,бирок ата-энесинин ыйлап жатканын,кантип жерге коюп жатканын элестетет.
Ошондо гана кудайдан күнү-түнү кол,бут берүүсүн тилегени ишке-ашпай,эч кандай майнап чыкпаарына көзү жетип,түшүнгөн,ошондон баштап өзүнүн кемчиликтери жөнүндө көп ойлонууну токтоткон.
Мекептин өкүлдөрүнүн ою боюнча, ар түрдүү элдердин маданий типтерин салыштырууга болбойт, аларды бирдиктүү масштаб менен өлчөөгө мүмкүн эмес, анткени ар бир маданият бири-бирине салыштырууга болбой турган баалуулуктардын уникалдуу системасы болуп саналат.
Маданият ал үчүн адам түзгөн жашоо чөйрөсү, ар бир маданият кайталангыс, уникалдуу модель, ал башка элдердин баалуулуктары менен салыштырууга мүмкүн болбогон баалуулуктары бар салттар менен аныкталат.
Ал эми өз кезегинде жаап-жашырылып келген тарыхтын кандуу барактарынан баяндалган "Кайраты жанбас калаада", "Эки дөөнүн эрөөлү", "Үрөй учурган үч жыл", "Самурайлар санаты", "Пол Поттун каар заманы", "Тагдыр туткундары", "Берлиндеги бейбаштык", "Теңир жалгаган шамал", "Азезилдер ашканасы", "Эстен кеткис эшелон", "Түн жамынган арбактар" сыяктуу публицистикалык көлөмдүү макалаларында бир катар чет элдик булактардан алып, аны кыргыз тилинде кенен-кесири таржымалдап берген.
Айрыкча, Д.Исанов - фашисттик Германияда өз учурунда колго түшкөн туткундардан куралган "Түркстан легиону", "Араб легиончулары" туурасында кыргыз басма сөз беттерине алгачкылардан болуп жарыялагандардын бири.
Мындан тышкары, Д.Исанов - "Менин атам Саякбай" , "Чокморов көтөргөн жүк" , "Туурунан учкан шумкар же шерлердин ааламына саякат" , "Чалгынчы Бек" , "Өксүк ыры. Отузунчу күз же кайрыгым калбады деген Калмурат" , "Жарк эткен өмүр же 36 жашты кыйган олуя" сыяктуу макалаларында өзүнүн өлбөс-өчпөс издерин калтырышкан чыгармачыл инсандардын жан дүйнөсүн таасын ачканга далалат жасаган.
Ошондой эле Акира Куросава, Чарли Чаплин, Тосиро Мифунэ, Морихэй Уэсиба, Хиро Онода, Леонард Пэлтиер, Джидду Кришнамурти, Бхагаван Ошо Раджниш, Брюс Ли, Василий Шукшин, Владимир Высоцкий өңдүү дүйнөлүк улуу инсандардын баскан жолунан баян эткен эмгектери "Шоокум", "Замандаш" журналдарында, "Көк Асаба", "Де факто", "Фабула", "Жаңы Агым" ж.б.
Кыргыз-Түрк «Манас» университетинде кызматкер, 2005-жылдан 2012-жылга чейин «НТС» телеканалында «Жаңылыктар» чыгарылышынын диктору, 2012-жылдан тартып 2016-жылга чейинки аралыкта "ЭлТР" телерадиокомпаниясында кабарчы, "Замандаш" журналында шеф-редактор, "Жаңы Агым" гезитинде корреспондент, "Пирамида" телерадиокомпаниясында "Жаңылыктар" чыгарылышынын диктору кызматтарында иштеген.
"5-Каналда" дүйнөлүк улуу инсандардын бейнесине арналган жана тарыхый окуяларды баяндаган "Закымга айланган замандар", кыргыз кинематографиясынын түптөлүү доорун чагылдырган "Кино Доор" көрсөтүүлөрүнүн автору жана алып баруучусу.
Илгери кыргызда эркектики да, аялдыкы да, баланыкы да жалпы жонунан көйнөк (Түштүк кыргыздардын айрым топторунда эркектердин көйнөгү «жегде» деп аталат) деп аталып, көчмөн турмуш шартына ылайык кең тигилген жана көбүнчө жылаңач этке эле кийилген.
Кыз-келиндер жакасы кыйгачынан оюлуп, саймалуу сызма менен жээктелген көйнөк, ал эми жашамал аялдар жакасы тигинен, кээде кыйгачынан оюлган жана саймалуу сызма менен жээктелген, көкүрөгү бүчүлүк, топчу, төөнөгүч менен бүчүлөнүп, капталына чабуу салынып тигилген көйнөк кийишкен.
Клинтон үй-бүлөсү менен 2001 жылы Ак үйдөн кеткенде, алар башка үйгө көчүп келишкен, бирок Соксту Клинтондун секретаршасы Бэтти Кэрринин колуна калтырышкан, ошентип эки жаныбардын маселесин чечели дешкен.
Сокс Клинтондордун үй бүлөсүнө 1991 жылы кабыл алынган, ал Челси Клинтондун колуна ал өзүнүн музыка мугалиминин үйүнөн чыгып келе атканда секирген, Литл-Рок, Арканзас штатында, Сокс болсо өзүнүн кандык «М» аттуу байкеси менен ойноп жаткан эле.
Ал биринчи жолу “Сенин тилиң- Манастын тили” кыска метраждуу фильмине ийгийликтүү тартылган соң, “Жараланган турналар -2” фильминде, борбордук ролдордун бирин адистердин жана көрүүчүлөрдүн пикири боюнча жогорку чеберчиликте ойноду.
Абу Хатим аль-Варрах Аль-Бухариден: «Сен хадистерди кантип үйрөнүп баштадың?» деп сураганда, ал минтип жооп берди: «Хадистерди жаттоо керектиги жөнүндөгү ой мага жаңы окуп баштаганымда эле келген, анда мен 10 жашта же андан да кичирээк жашта элем» дейт.
Аль –Бухарий өтө уят-сыйыттуулугу, эр жүрөктүүлүгү, марттыгы, такыбалыгы, бул жалган дүйнөгө көңүл коштугу, акырет дүйнөсүнө умтуулусу менен айырмаланат.
Абу-Бакр аль-Багдадинин айтуусунда Масих бин Саид мындай деген: «Рамазандын 1-түнү башталары менен аль-Бухаринин үйүндө анын жоро-жолдоштору менен чогуулар эле жана алар менен ар ракааты 20аяттан турган намазды Куранды толугу менен аягына чыкканга чейин окуй турган».
Намазын окуп бүтүп ал: Намаз убагында мени эмне кыжаалат кылды экен, карап койгулачы»-дегенде адамдар карашса, анын денесинде аары чаккан он жети из калган экен, бирок ошого карабастан намазын токтоткон эмес экен.
Хашид бин Исмаил мындай дейт: «Ал убакта Бухарий жаш бала эле, биз менен хадис билермандары делген ар түрдүү шейхтердикине барып, бирок алардын айткандарын эч жазып алчу эмес. Бир күнү биз ага: Сен эч нерсе жазбайсың, мунуң эмне? - деп жаалай баштадык. Арадан 16 күн өткөндөн кийин ал бизге «Чынын айтсам, силер көп сүйлөй берип, көкөйгө тийип бүттүңөр!» дегенде биз 15 миңден ашуундан хадис жазылган барактарыбызды алып чыктык, ал алардын баарын жатка айта баштады, биз болсо анын айткандарына карап жазууда кетирген каталарыбызды оңдой баштадык, дейт.
«Кыргыз» этноними бүгүнкү башкырлардын курамында «танкей» жана «кадыкей» аттуу уруктарды бириктирген өз алдынча уруунун аталышы, табын, кудей, миң урууларынын ичиндеги эң ири уруктардын энчилүү аттары катары кездешет.
Санжыра боюнча башкырлардагы «кыргыз» уруктары кирген кадыкей, танкейлер өздөрүнүн баштапкы мекени катары Сибирь аймагын, теги жагынан Чыңгыз-хан, түпкү бабаларынан Төнөк-бий жана Кыдык-бийди аташат.
Монгол жапырыгына чейин башкырлар 12 уруудан турган бирикмени түзүшүп, алардын жетөө мурдагы Өфө провинциясында, Ика дарыясынан батышка карай болярлар, Ика жана Деме дарыяларынын жогорку агымдарында кыргыздар турушкан.
Никола Тесла (серб. Никола Тесла; 1856 Теке 10, Смилян, Австрия империясы, азыркы Хорватия — 1943 Үчтүн айы 7, Нью-Йорк, АКШ) — Электротехникалар жана радиотехникалар чөйрөсүнүн физик, инженер, ойлоп табуучу.
«Бо-ма» уруусу «Цзю-Таншуда» «ту- цзюэден» түндүккө карай 14 000 ли аралыкта көчүп- конуп жүрүшөт, 30 000 аскер коюуга чамалары жетет, алар турган аймакта кар көп жаайт, жерди соколуу ат менен иштетишет.
Цзе-гу менен согуш абалында болуп турушат. Болжолу, бул маалыматтардан кыргыздар өлкөсүнүн ээлигинин кура- мына кирген алакчындар уруусу айрым учурларда көз каранды эместикке ээ болуп турушкандыгын байкоого болот.
Абул Гази Бахадур хан төмөндөгүдөй маалыматты жазат: «.бул дарыянын боюнда ири шаар жайгашкан, анын айланасында курчалган сандаган айыл-конуштарда көп сандуу уруулар жашашат. Алардын минген аттары абдан зор, түстөрү өңчөй ала келет. Алакчын деп аталган шаардан алыс эмес жерде күмүш кендери жайгашкан, ошондуктан алардын казан-табак, карапа идиштери бир өңчөй күмүштөн жасалат».
Изилдөөчүлөр бомаларды эки аймакка жайгаштырышат: бир бөлүгү бүгүнкү Саян-Алтайдан түндүгүрөөктө, калган бөлүгү «ди» бутагы деп аталып, Түндүк Кытайда жашашкан.