polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Үй бүлөсүнө каяша айтып баштайт, атайылап ата-энесине жакпаган же алар тыюу салган нерселерди жасап баштайт, таптакыр чүнчүп, өзү менен өзү болуп, басмырт болуп кетет, депрессияга кирет, үйдөн качат ж.б.
Окумуштуулар анын “Түрк тилдеринин сөздүгү” аттуу эмгегине жана Караханийлер мамлекетине тиешелүү маалыматтарга таянып, 1029-жылы Ысык-Көл кылаасындагы байыркы Барскан шаарында туулган деп эсептешет.
Кандай болсо да, эки илимпозду окшоштурган нерсе – экөө тең жер кезип, Борбордук жана Ички Азияны байырлаган түрк калктарынын чоң улуттарынан тартып, майда уруктарына чейин кыдырып, алардын диалектилик өзгөчөлүктөрүн, этнографиялык мурасын, санжырасын, макал-лакаптарын, дастандарын терең иликтешкен.
«Касиеттүү, Пайгамбардык, Имамдык, Хашимийлик, Аббасийлик Кожоюнубуз жана Мырзабыз Абулкасым Абдулла ибн Мухаммед ал-Муктади би-Амриллага, – исламга ишенгендердин Эмиринин жана Ааламдын Кожоюнунун халифине, - тартуу кылуу үчүн ушул китебимди Алла-тааланын көмөгүн көксөө менен, түбөлүккө эстелсин да, өчпөс издей чектелсин деп жазып бүттүм».
Махмуд Барскани Кашгари орто кылымдарда айтылуу «мусулмандык кайра жаралуу доорунун» жемишине каныгып, түрк тилдерин гана эмес, араб тилин да терең үйрөнүп, өз элинин маданий казынасын араб окурмандарына бөксөртпөй жеткирүүнү максат койгон илимпоз.
Украин чыгыш таануучусу Омелян Прицактын далилдешинча, Хусейин уулу Мухаммед небереси Махмуд ал-Кашгари хижранын 4-кылымынын 20-жылдарынын ичинде, христиандык жыл эсеби боюнча – 1029-1038-жылдардын ичинде жарык дүйнөгө келген.
М.Байжиевдин сценарийи боюнча «Кыргызфильм» киностудиясында «Ак илбирстин тукуму», «Алтын күз», «Өзбекфильм» студиясында «Бөтөн бакыт», «Нөшөр», «Казактелефильм» студиясында «Жаңы жыл алдындагы түн» аттуу толук метраждуу көркөм фильмдер тартылган.
М.Байжиев тарабынан «Балдар бойго жеткенде», «Эрөөл», «Эр намысы», «Ар бир үйдө майрам», «Кыз-күйөө», «Алтынчы күнү кечинде», «Узак сапардагы поезд» пьесалары жазылган.
«Седеп» фондунун президенти, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин эл депутаты, маданият, эл агартуу, мамлекеттик тил жана туризм боюнча Жогорку Кеңештин комиссиясынын төрагасы болгон.
Драмалары КСРБнин 200дөн ашык театрларында: Москва, Ленинград, Киев, Ташкент, Рига, Тблиси, Баку, Алма-Ата шаарларынын, Польша, Венгрия, Австрия, Канада, Монголия, Румыния, Болгария, Финландия ж.б.
Мар Байжиев (23-март 1935, Жалал-Абад, Кыргыз ССРи — 29-октябрь 2021, Бишкек, Кыргызстан) — Советтик жана Кыргызстандык жазуучу, публицист, драматург, журналист, режиссёр , адабият таануучу жана котормочу.
Интернационалдык нике мамилелери жана анын натыйжасында улуттар арасында тыгыз мамилелер пайда болуп, башка интернационалдык нике курушуп, кыргыз элинин салт-санаа, үрп-адат, тил жана маданиятына аралаша башташкан.
Жыйынтыгында кылымдын башында республикада кана эмес, СНГ өлкөлөрүндө, дүйнө жүзүндө, глобалдык, локалдык, регионалдык проблемалардын жана эл аралык пикир келишпестиктердин күчөшүнө түрткү болду.
Акыркы жылдары социологиялык сурамжылоолор профессор К. И. Исаевдин жетекчилиги астында жүргүзүлүп келүүдө, маселен: менчиктештирүү проблемасы боюнча, базар мамилелеринин калыптанышы, жаштардын арасындагы баалуулуктар, ааламдашуудагы Кыргыз мамлекетининин орду жана көптөгөн изилдөөлөр жана ишмердүүлүктөр жүргүзүлгөн.
1966-жылдан 1975-жылга чейин Кыргыз ССРинде изилдөөлөр жүргүзүлүп, 20 миңден ашуун жумушчулар, колхозчулар, кызматчылар, интелигеттер жана студенттердин арасында иликтөөлөр жүргүзүлгөн.
В. В. Бартольд В. Р. Розендин берген кеңеши боюнча квалификациясын жогорулатыш үчүн 1891—1892-жылдарда өз эсебинен чет өлкөлөрдү кыдырат: Финляндияда, Германияда, Швейцарияда, Түндүк Италияда, Австрияда, Венгрияда жана Краковдо болот.
В. В. Бартольд илимий максаттары менен кол жазма сакталуучу жайларда иштөө үчүн же археологиялык иштерди жүргүзүү үчүн далай жолу Борбордук Азияга келген; алсак, В. В. Бартольд 1893—1894-жылдары Санкт-Петербург университети менен Илимдер академиясынан, 1902-ж.
Биринчи том чыккандан кийин В. В. Бартольд ички иштер министри Макаровдун журналды нагыз илимий, объективдүү органдан падышачылыктын улуттук-колониялык саясатынын жарчысына айландыруу талабын кескин четке каккан, ошондуктан редакторлоодон бошотулган.
Василий Владимирович Бартольд - Орусиянын чыгаан чыгыш таануучу окумуштуусу, академик, тарыхчы, булак таануучу, чыгыш булактарынын котормочусу, Орусияда жана Советтер Биримдигинде чыгыш таануу илимин өркүндөткөн адис, түрколог, кыргыз таануучу.
3 -ноябрда падышалык Орусиянын ордо шаары Санкт-Петербургда орусташкан немистин үй-бүлөсүндө төрөлгөн; чоң аталары Балтика боюнан чыккан, чоң таятасы - лютеран пастору - Орусияга Гамбургдан көчүп келген.
Кыргыз элинин ар түрдүү тарыхый этаптардагы социалдык тагдырына, рухий маданияты менен каада-салтына олуттуу көңүл буруп,тарых үчүн баалуу изилдөөлөрдү, эмгектерди жазып калтырган.
Фольклордук аң-сезимдин стихиясы жазуучунун бүткүл чыгармачылык жолун бирдей эле даражада аралап өтөт десек болот, башкачараак айтсак, К. Жантөшев жаралышынан импровизатор-айтуучу, бирок жазма түрүндөгү импровизатор.
Импровизатордук касиет: сюжеттик чиелеништерде, баяндоонун коюлушунда, макал-лакаптардын, уйкаш сөздөрдүн жамакталышында, атайын кооздукка, сулуулукка, чечендикке басым коюлган сүрөттөөлөрдө, ар бир окуянын акыл-насаатчыл жыйынтыгында, ачык эле сезилген.
Эми бир аз учурга реалдуу картинаны көз алдыга келтиреличи, жаңы гана фольклордон бүчүрлөп, бөлүнүп чоң реалисттик көркөм дүйнөнү тааный элек, тааныса да чала-моңол, “чөп башылап” билген жаш адабияттын өкүлү биринчи жолу роман жазууга киришкен.
Өткөн турмушту, анын татаал социалдык, экономикалык, коомдук кубулуштарын, ошол учурда жашаган адамдардын кулк-мүнөзүн, нравасын, умтулуш ой-тилектерин, келечек үчүн күрөшүн, өз заманынын алдыңкы адамынын образын бардык тараптан шайкеш сүрөттөө үчүн жалгыз табигый таланттын жетишсиздеги түшүнүктүү.
Турмуштук кеңири “багаж”, жалпы эрудиция жөнүндө айтпай эле коёлу, автор ориентация ала турган, өзүнүн издемчил тынымсыз аракетине таяна турган, кандайдыр бир күчтүү эстетикалык өбөлгөлөр да зарыл эмеспи.
Андан көрө, автор ошол фольклордук ыгын канчалык терең сактап, канчалык анын байыркы нугун таза кармай алса, анын түзгөн образы ошончолук таасирдүү жана өзүнүн максаттуу чекитине жетип турат, ал эми эстетикалык нуктан чыгып, эпостук нукта жаралып калган көркөмдүк системага кайрадан кайрылып, таза психологиялык, социалдык жышаандарды кошо баштаганда каарман жасалмалуу тарта баштайт деп айтсак ылайыктуу болот.
Анын көргөн күнүн, тарткан азабын, мындай акын караганда, бир адамдын биографиясы сыйдырар беле да ушунчалык кайчы келген тоскоолдуктардын баарын жеңип чыгууга бир күчү жетет беле деп ойлойсуң.
Ушунун баары жазуучунун учкул ой жорутуусунан жаралып, ушунун баары бир гана максатка багытталган: социалдык адилетсиздикке каршы кулдун стихиялык протестинен баштап, аң-сезимдүү күрөшчүлдүк деңгээлине чейинки жолду көрсөткөн.
Мурдагы редакция боюнча романдын экспозициялык бөлүгүндө Каныбек турмуштун аркы-беркисин ойлоно элек, тузагына түшкөн кекилик-чөөгө кубанып, “кулун жалды” созолонтуп ырдап, коюн жайып жүргөн бала эле.
Кудайды аңдап билүүгө, анын чексиз улуу кудуретине терең ынаным менен таанууга алып баруучу бирден бир жол; адамзат түзгөн илим-билим түрлөрүнүн эч бири Кудайды аңдоого, анын кудуретин таанууга жана түшүнүүгө жөндөмсүз делет.
Атайдын таятамдыкында эки жылча жүрүп сабак алганын айыл аксакалдары кийин дагы көпкө чейин айтып жүрүшчү," - деп Сүйүнбай акын 2012-жылы 3-майда "Де Факто " гезитине маек курган.
Андан кийин «Советтик Кыргызстан» журналынын сын жана библиография бөлүмүнүн башчысы жана Кыргызстан Жазуучулар союзунун адабий консультанты, Кыргызстан мамлекеттик окуу-педагогиялык басмасында балдар адабиятынын улук редактору, 1963-жылдан «Советтик Кыргызстан» гезитинин адабият жана искусство бөлүмүнүн башчысы, 1975-жылдан «Советтик Кыргызстан» гезитинин редакторунун орунбасары, 1986-жылдан «Чалкан» журналынын башкы редактору болгон.
приборлорду, комплекттөөчү жана автомобиль тетиктерин, пресстелген жана штампталган буюмдарды, оптика системаларын, казан, вентиляция жана муздаткыч курулмаларын, радиоаппаратураларын, өнөр жай жана тиричилик электр-техникаларын, өлчөгүч жана оптикалык приборлорду чыгарууда.
Шан шаарында жасалма тиш жана тиш протездерин чыгаруучу дүйнөдөгү эң ири жана уникалдуу ишкана бар; ошол эле ишкана түрдүү косметикалык продукция, өздүк гигиена каражаттарын, ошондой эле зер буюмдарын чыгарат.
Капиталга болгон салыктын төмөндүгү, киреше салыгын жоктугу, ишканаларды ачуу жана каттоо процедураларынын жөнөкөйлүгү, ошондой эле банк-кредит мекемелеринин көптүгү Лихтенштейнге чет өлкөлүк компанияларды жана инвестицияларды тартуунун маанилүү фактору болуп саналат.
Бул жерге реторомандыктардын ата-бабалары – рет уруулары отурукташып, римдиктер убагында Реция провинциясына кирип, 5-кылымда Лихтенштейн аймагына алеманндар отурукташкан, 8-кылымда Франк мамлекетине, 10–12-кылымда Брегенц, Монфор тукумундагы графтардын бийлигинде болгон.
Андан соң Лейлек райондук асыл тукум станциясында веттехниги, «Кулунду» колхозунун ветеринардык врачы, колхоздун комсомол комитетинин катчысы, Лейлек райондук агро-өндүрүш комплексинин профсоюз комитетинин жооптуу катчысы болуп иштеген.
Чыгармалары республикалык «Жалын» жана «Учкун» альманахтарында, республикалык «Кыргызстан маданияты», «Эркин Тоо», «Кыргыз Туусу» гезиттеринде, «Ала-Тоо», «Тулпар» журналдарында жарык көргөн.
Жаңы заман жана келечек муун үчүн күрөш жүргүзгөн оптимисттик рухтагы Дүйшөн, Миркамил сыяктуу революционерлердин, тарыхта аты калган хандардын гана образдарын жаратпастан, согуш темасындагы фильмдерде аскер адамдарынын мүнөздөрүн да терең ачып берген.
Ал Венгриянын «Мафильм», Чехословакиянын «Баррандов», Германиянын «ДЕФА», ошондой эле «Беларусфильм», «Довженко», «Молдовафильм», «Ленфильм», «Экран», «Свердловфильм», «Горький», «Одесса» киностудияларында да киного тартылган.
1971-жылдан Кыргыз ССРинин ИАсынын Чыгыш таануу бөлүмүндө кенже илимий кызматкер, улук илимий кызматкер, 1982-жылдан дунган тилинин жана адабиятынын секторунун башчысы, 1993-жылдан ошол эле жерде башкы илимий кызматкер, 1994-жылы доктордук диссертациясын ийгиликтүү жактаган.
1954-жылдан баштап «Кыргызстан пионери» гезитинин редакциясында, кийин «Ленинчил жаш» гезитинде Жалал-Абад облусу боюнча атайын кабарчы, “Жаш Ленинчи” жана “Чалкан” журналдарында иштеген.
Ислам Абдугани уулу Каримов (; Ислом Абдуғаниевич Каримов; 30-январь 1938, Самаркан, ССРС — 2-октябрь 2016, Ташкен, Өзбекстан) — советтик жана өзбекстандык мамлекеттик жана саясий ишмер, Өзбекстан Республикасынын туңгуч Президенти, Өзбекстан Илимдер Академиясынын академиги , Өзбекстан Баатыры .
1990-жылы 24-мартта Жогорку Кеңеште эч кандай альтернативасыз өткөн шайлоодо Өзбекстан президенти болуп шайланган Ислам Каримов пост-советтик өзбек мамлекетинин авторитардык башкаруу принциптерин жакынкы он жылдарга чейин аныктап койгон.
Ислам Каримов 2016-жылы 2-сентябрда саат 20:15те дүйнө салганы тууралуу Өзбекстандын улуттук телеканалынан 2016-жылы 2-сентябрда кечкурун обого чыккан расмий билдирүүдө айтылды.
Мексика эли баатырдык менен каршылык көрсөткөнүнө карабастан жеңилип, 1848-жылдагы келишим боюнча Мексика өз аймагынын 55%инен же Калифорния, СанФранциско жана Лос-Анжелес шаарынан ажыраган.
1853-жылы бийликке кайра келген Санта-Ананын саясатына каршы Мексиканын түштүгүндө 1854-жылы чыккан көтөрүлүш көп узабай революцияга айланып, 1855-жылы Санта-Ананын диктатурасы кулатылган.
1862-жылдын башында Улуу Британия, Франция, Испания мексикалык реакцияга жардам берип, франциялык баскынчылар Мехикону жана өлкөнүн маанилүү шаарларын басып алып, Мексиканы австриялык эрцгерцог Максимилиан башкарган империя деп жарыялаган.
Анын 27-статьясында Мексика өкмөтү чет элдик компаниялар менен түзгөн 1876-жылдан берки концессия жөнүндө келишимдерди жана бардык контракттарды карап чыгып, латифундияга берилген жерлерди дыйкандар менен индейлерге кайра кайтарган, 8 сааттык жумуш күнү, эмгек акы ж. б.
Реакциячыл топтор жана чет элдик компаниялардын кысымына туруштук бере албаган жана жумушчулар менен дыйкандардын кыймылынын өсүшүнөн чочулаган Кальес өкмөтү жана андан кийинки өкмөттөр 20-жылдарда жана 30-жылдардын аягында саясий багытын кескин өзгөртүп, агрардык реформа жүргүзүүнү токтоткон, прогрессчил уюмдарды куугунтуктаган.
Өкмөттүн реакциячыл саясатынан жана эмгекчилердин абалынын начарлашынан улам революциячыл кыймыл жогорулап, Улуттук революциячыл партиянын өкүлү Л. Карденас-и-дель-Рио 1936-жылы президенттикке шайланган.
Экинчи дүйнөлүк согуш башталганда Мексика өкмөтү адегенде бейтараптыкты жактап, кийин гитлерге каршы коалицияга тилектеш болуп, 1942-жылы ноябрда СССР менен дипломатиялык мамилени калыбына келтирген.
1970-жылы бийликке келген Эчеверриа Альварес өкмөтү агрардык реформа , жаңы шайлоо , чет элдик капитал салымдарына чек коюу жөнүндө мыйзамдарды чыгарып, жумушчулар үчүн турак-жай курулуш фондусун түзгөн, мамлекеттик кызматкерлер үчүн 5 күндүк иш жумасы белгиленген.
Лопес Портильонун тушунда Чьяпас, Табаско штаттарында жана Кампече кысыгында ири нефть кендери ачылып, 1976–82-жылдары Мексика нефть өндүрүү боюнча дүйнөдө алдынкы орундардын бирин ээлеген.
Анын өкмөтүнүн негизги милдети – жумушсуздукту (Мексикада ишке жарамдуу калктын үчтөн биринин туруктуу иши жок, мексикалыктардын көбү чет өлкөлөрдө, негизинен АКШда иштейт) жана жакырчылыкты жоюу.
Өнөр жайынын негизги тармагы – машина куруу (анын ичинде америкалык. « », «», « », германиялык «», япониялык «» автомобилдерин чогултуу өзгөчөлөнөт; тетиктер, агрегаттар комплектенет;), ошондой эле электртехникалык , электроника , кара жана түстүү металлургия, нефть ажыратуу, химиялык, нефть-химиялык , жыгаччылык, фармацевтика , жеңил (жогорку сапаттагы жинсы кездемелери, тигилүү кийимдер, бут кийим), тамак-аш өнөр жай ишканалары иштейт.
Аймагынын көпчүлүк бөлүгүн Мексика тайпак тоосу ээлеп, аны айланта Чыгыш Сьерра-Мадре, Батыш Сьерра-Мадре, туурасынан Жанар тоо Сьеррасы (аракеттеги Орисаба жанартоосу, бийиктиги 5610 м; Попокатепетль, 5465) курчайт.
Мексиканын ысык жана нымдуу бөлүгүндө дайыма жашыл тропик токою, Түндүк жана түштүгүндөгү тоолорунда аралаш жана ийне жалбырактуу токой, кургакчыл аймактарында жарым чөл жана чөл өсүмдүктөрү өсөт.
Сиан-Каан биосфера резерваты , Марипоса-Монарка (Жанартоо Сьеррасында сейрек кездешүүчү данаида монарх көпөлөгү кыштайт), Калифорния булуңу (дүйнөдөгү кит сыяктуулардын жана 900дөн ашык балыктын түрү кездешет) жана Эль-Вискаино резерваты Бүткүл дүйнөлүк мурастын, коргоого алынган 36 табигый аймагы ЮНЕСКОнун тизмесине киргизилген; 17си эл аралык маанидеги Рамсар конвенциясынын чегинде коргоого алынган.
Мексика – БУУнун , ЭВФтин , Эл аралык реконструкциялоо жана өнүктүрүү банкынын , Америка өлкөлөрү уюмунун , Латын Америка интеграция ассоциациясынын , Рио тобунун , Азия-Тынч океан экономикалык кызматташтыгынын , Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун мүчөсү.
Өз атасы Мухаммед Хусейн жашынан Султан Махмуд хан м-н чогуу тарбияланып, кийин Орто-Төбөнү башкарган ж-а шейбанилер Ташкентти алганда, Кара-Тегин, андан Кабулга качып, Бабур шахка каршы козголоңго катышууга үлгүргөн.
Мырза Мухаммед Айдар ибн Мухаммед Хусейн-Көрөгөндүн ата-теги Моголстан ж-а Чыгыш Түркстандын тарыхында маанилүү роль ойногон моголдордун дуулат уруусунан чыккан белгилүү эмирлер болгон.
Кийинки атасы Пуладчи өз колу м-н Туглук Тимурду, дагы бир атасы Худайдад Моголстандын тагына алты хан отургузса, М. Х-дын үчүнчү атасы Сайид Али Улугбектин кол башчысын Кашкардан кууп чыгып, аны узак убакыт бою бийлеп турган.
Сөздөрдүн маанилик жагы, башкача айтканда, сөздүн мааниси деген эмне, анын кандай типтери болот, маанилери кандайча өзгөрөт, жеке манилүү жана көп маанилүү сөздөр кайсылар, алардын пайда болуу жолдору, сөздөрдүн маанилик жактан өз ара калыптары, башкача айтканда, омоним, синоним, антонимдер жөнүндөгү маселелер лексикологиянын семасиология бөлүмүндө изилденет.
Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгынын урматына «Каарман эмгеги үчүн» медалы, «1941–1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушта Германияны жеңгендиги үчүн», «1941–1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштагы жеңиштин отуз жылдыгы» медалдары, Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президиумунун Ардак грамоталары менен сыйланган.
Айдын атмосферасы – Айдын бетинин орточо температурасы 130Сге жете ысыйт, жеңил газ молекулалары 2,4 км/сек ылдамдыкка жетет жана Айдын бетиндеги биринчи космостук ылдамдык 1,68 км/секга барабар.
1946-жылдан баштап М.Жакыпов Алай районунда Маданият үйүнүн директору, райондук маданият бөлүмүнүн башчысы, республикалык эл чыгармачылар үйүндө улук усулчу, 1960-жылы Алай районунда уюшулган элдик театрда режиссер 1970-жылдан Кыргыз радиосунда ага редактор болуп иштейт.
Эмгек Кызыл Туу ордени, «1941–1945-жылдардагы Ата Мекендик Улуу согушта Германияны жеңгендиги үчүн» медалы, Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президиумунун Ардак грамотасы, СССР маданият министрлигинин «Маданият тармагындагы эң жакшы иши үчүн» деген төш белги менен сыйланган.
Ошол эле жылы Англия, Франция, Югославия, Италияга таянган А. Зогунун жетекчилиги м-н контрреволюциячыл күчтөр демократиялык өкмөттүн бийлигин кулатып, Албанияда аскердик диктатура режимин орнотот.
Экономикасынын башкы тармагы - айыл чарбанын ички дүң продукциядагы үлүшү 47,6% ; өнөр жайынын ИДПдагы үлүшү 24,6%, туризм тейлөө чөйрөсү м-н кошо 27,8% ти түзөт.
Негизги а. ч. өсүмдүктөрү: буудай ж-а жүгөрү, о. эле арпа, кант кызылча, күнкарама, картөшкө, бакча өсүмдүктөрү, жашылча , тамеки, мөмө-жемиш , май алынчу өсүмдүктөр өстүрүлөт; жүзүмчүлүк өнүккөн.
ад-ттын таасири күчтүү болуп, А-нын ад-тында фашизмге каршы элдик күрөш тууралуу чыгармалар (Ф. Гьятынын «Партизан Бенко жөнүндө ыр» поэмасы, 1950; Д. Шутеричинин «Боштондукка чыгаруучу» романы, 1952-55) жарык көрөт.
Билим берүүнүн негизги регламенттик документи болуп, ЖОЖдогу билим берүү , билим берүү системасы , жеке менчик окуу жайлардагы билим берүү ж-а жалпы билим берүүчү мектептердин нормативдик документтери тууралуу мыйзам эсептелет.
з. ч. 7-к-дагы иллириялыктардын ташчептеринин калдыктары, о. эле колодон жасалган кооз буюмдары, байыркы гректердин ж-а римдиктердин коргондору м-н тосулган турак үйлөр, мозаика түшүрүлгөн имараттары ж. б-дын калдыктары да сакталган.
13-14-к-да Византиялык типтеги чиркөө иск-восу (Ыйык Николай, Месопотамияда; Ыйык Проща, Лавдарда ж. б. соборлор) өнүккөн ж-а роман стилиндеги чиркөөлөр курулган; византиялык типтеги фрескалар 16-к-дан итал.
19-к-дын 3-жарымында аристократтык мүнөздөгү портрет м-н пейзаж живописи пайда болсо, 20-к-дын 1-жарымында импрессионизм ж-а модерн элементтери м-н улуттук романтика тенденциясы басымдуулук кылган.
Жээк ойдуңдарын маквис, шибляк тибиндеги дайыма жашыл бадалдар, тоо этектерин жана капталдарын жазы жана ийне жалбырактуу токойлор , 2000 м бийиктиктен жогору альп шалбаасы ээлейт.
Жалпы улуттук радиостанция «Тирана радиосу», «Топ Албания радиосу», телестанция - «Ти-ви-эс-эйч» , «Ти-ви-клан» , «Ти-ви-Арбериа» ж-а А. телеграф агенттиги бар.
Баку бухтасынын жээктеринде ширваншах капкасынын калдыктары , шаардын байыркы бөлүгүндө Ичери-шехер чеби , чептин ички аймагында Мухаммед мечити жана Сынык-Кала минарети , Кыз-Кала мунарасы , ширваншах сарайлар ансамбли , Жума мечити , Диван-хан, Шемахин дарбазасы, Хажи-хаммали мончосу ж. б.
театрлар, 26 музей (анын ичинде Азербайжандын көзкаранды эместиги, Р. Мустафаев атындагы искусство, Низами атындагы Азербайжан адабияты, Л. Керимов атындагы Азербайжан килеми жана элдик жасалга-колдонмо искусство, Азербайжандын музыкалык маданияты) иштейт.
Ошондой эле П. БюльБюль оглы, М. Магомаев, У. Гажибеков, С. Вургундун үй-музейлери, сүрөт галериясы, филармония (анын курамында У. Гажибеков атындагы симфониялык, камералык, улуттук аспаптар, мамлекеттик эстрада оркестрлери, хор капелласы иштейт), киностудия , цирк, балдардын белгилүү шахмат мектеби ж. б.
Айыл-кыштактардагы ири жеке менчик түрлөрүнө тыйуу салынып, 1928-жылдан тартып айыл тургундары үгүт аркылуу же мажбурлоо жолу менен жаматтык чарбаларга массалык түрдө өткөрүлө баштаган.
1960-жылдары КПССтин жаңы агрардык саясатына ылайык колхоз мүчөлөрүнүн маяналары да совхоз жумушчуларыныкындай кепилденген айлык түрүнө өткөрүлгөн чакта, колхоз менен совхоздун айырмасы аларда иштегендер үчүн дээрлик болбой калган.
Баш аламан жүргөн бул жараян учурунда жалпы менчикти будамайлап өзүнө каттатып алуу, туура эмес үлөштүрүү, жалпы техниканы кооператив катары сактоо аракеттерине тоскоолдук сыяктуу көрүнүштөр арбын болду.
Орноктуу омурдун ээси, кыргыздын туптолушунун пайдубалынын орун-очок алышына, андан сон осуп-онугушуно чон салымын кошкон, улуу инсандардын бири- Торобай Кулат уулу 1908-жылы тумондуу туштуктун Ноокат аймагындагы Жал ороонунун Кызыл-Булак айылында кедей-дыйкандын уй-булосундо жарык дуйного келген.
Кыргыз ССРнин Эл комиссариятынын Кенешинин торагалык кызматына дайындалат.1945-1973-жылдары Торобай Кулат уулу Кыргыз ССР Жогорку Кенешинин Президиумунун торагасы болуп узгултуксуз эмгектенет.
Эмгегинен сый-урматка арзыган журтчулугубуздун суймончуктуу уулу Торобай Кулат уулу бул мамлекеттик жогорку кызматтарда эмгектенген жылдары – СССРДин Жана Кыргыз ССРнин Жогорку Кенештеринин -Х чакырылышынын депутаты болуп шайланган.
кылымга жаңырарга аз калганда француз табышкерлер Шотт менен Фосс 1901-жылы Кызыл-Кыядагы бир нече чакырым жерде жайгашкан Жин-Жиген кенин, кийинчерээк Фосс өз алдынча Жал деген жердеги кенге ээлик кылышкан.
Кызыл-Кыяда шахта башкармасы, "Алай" аскердик техника заводу, бут кийим тигүүчу фаврикасы, сүт заводу, тамеки ферментөө заводу, электр механикалык ишканалар, курулуш метериалдар комбинаты, цемент чыгаруучу завод, консервация заводу ж.б.
2008-жылы Т.Кулатовдун 100 жылдык маарекесине арналып Кызыл-Кыя шаарында Т.Кулатовдун айкели тургузулду жана шаардык тарыхый музейде Т.Кулатовдун иш кабинети ачылып,анын кийген кийимдери,колдонгон буюмдары коюлуп,басып откон тарыхый издерин чагылдырган эмгектери Бишкек шаарынын алынып келип коюлду.
Эшме-Булак деп аталган жерге биринчи жолу геологиялык чалгын жүргүзгөн аймактык инженер Михаиловдун табылгасы, азыркы Кызыл-Кыядагы таш көмүр кенинин ачылганын расмий ырастоо менен шаардын пайдубалы түптөлгөн мезгилдин башаты катары эсептелип калган.
Оз шаарынын откону, тарыхы, маданияты, саясый, экономикалык абалдарын толугураак чагылдырып, Кыргызстандын туштугундо гана эмес, бутундой Фергана ороонундогу эсте каларлык, кайталангыз окуялардын куболорун чогултууга болгон аракет ачык сезилет.
Т.Кулатов, Владимир Егорович Рожков, Анатолий Александрович Епишев, Рамонжон Ташматов, Эрмек Абдуллаев, Мамасали Шакиев, Акмат Сайбидинов, Николай Тихонович Солошенко, Жусуп Садыков Алтымыш Сатывалдиев, Муса Абдувалиев, Можоев Георгий Никитович, А. Сайбединов Осмон Холматов,
Т. - БУУнун , ЮНЕСКОнун , Эл аралык атом энергетика боюнча агенттиктин , ИНТЕРПОЛдун , ЭВФтин , Африка биримдиги уюмунун , Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун ж. б.
Университеттин миссиясы: Кыргыз-түрк жана башка түрк элдеринин жаштарын бирге билим алышын, орток түшүнүк жана ишбиргеликти өрчүтүшүн, университеттин дүйнөлүк илим куржунуна өз салымын кошушун камсыз кылып түрк цивилизациясынын ренессансына колдоо көргөзүү.
Кыргызстандын басмасынын тарыхында биринчи болуп чыккан «Эркин-» гезитинин биринчи номуру 1924-жылы 7-ноябрда жарык көрүп, ага А.Токомбаевдин «Октябрдын келген кези» аттуу ыры басылган.
Кыргызстан Жазуучулар союзунун башкармалыгына төрага, ошол эле жылдары «Советтик Кыргызстан» журналынын башкы редактору, СССР Илимдер академиясынын Кыргызстандагы филиалынын тил, адабият жана тарых институтунун директору, 1955–1956-жж.
Улутчул, СТПнын мүчөсү, Япониянын пайдасына иштеген чыккынчы деген сыяктуу жалаалар менен 1937-жылдын ноябрынан 1939-жылдын июнь айына чейин камакта болуп, ага чейин чыккан бардык китептери жок кылынган.
Ахунбаев Иса Коноевич . 9. 1908, Ысык-Көл облусу , Ысык-Көл району, Тору-Айгыр айылы - 5. 1. 1975, Фрунзе] - хирург, медицина илимдеринин доктору , профессор , СССР МИАнын корреспондент мүчөсү , Кыргыз ССР ИАнын академиги жана туңгуч президенти .
«Этика – бул коомдук кызыкчылыктын бийиктигин моюнга алган, коомдук жана инсандык кызыкчылыктардын гармониялык, же карама-каршы теңдиги. Обьективдүү муктаждыкктан улам моралдык талаптар жалпыдан индивидге карай болот жана ар бир индивид коомдун кызыкчылыгы менен жашайт».
Бул ырдан 1916-жылдагы улуттук боштондук көтөрүлүштө түмөн малынын, падышалык Россиянын сактык банкында сакталган сансыз акчасынын бири буюрбай калаарын сезбей, байлыгына манчыркап турган акынды көрөбүз, башкача айтканда, бул советтик мезгилде ушундай түшүндүрүлүп келген.