polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Жоокерлерге Сопубек Шаменов башчылык кылып, алардын колунда 30 мылтык, бир канча бардаңке жана милте мылтыктар болгон, мындан тышкары узун союлга кийгизилген темир найза, учу күйгүзүлүп учталган жыгач найза, узун союлга сапталган балталар менен куралданышкан.
Анда ооруну басаңдатуучу, температураны төмөндөтүүчү, сезгенүүгө каршы дарылар , сеп алдыруучу дарылар, какырык чыгаруучу, ичеги-карын дарылары; жүрөк ооруга колдонулган валидол таблеткалары; эстен танууда жыттатуу үчүн аммиактын эритмеси ; жараат, жараларды жууганга антисептикалык каражаттар ; оозду, тамакты чайкоочу , жара, кесиктерге сыйпалуучу заттар жана башка болот.
Жеке аптечка ядролук жана химиялык куралдардын жабыркатуучу факторлорунун таасирин жоготуу же азайтуу максатында, ошондой эле жугуштуу оорулардын алдын алуу үчүн өзүнө жана өз ара жардам көрсөтүүдө колдонулат.
Анда упчу, клизма жасоо үчүн резина алмурутча, көзгө дары тамызгыч, суунун жана дене температурасын өлчөөчү термометр, полиэтилен плёнка, даки, балдар самыны, антисептикалык заттар (йоддун спирттеги эритмеси, калий перманганатынын жана бор кислотасынын күкүмү), таңгычтар , вазелин майы, балдар бет майы жана башка болот.
Ал эми 2005-2007-жылдары Бүткүл дүйнөлүк ислам лигасынын Орто Азия боюнча эксперти, 2008-2010-жылдары Кыргызстан мусулмандарынын дин башкармалыгында фатва бөлүмүнүн жетекчиси, ошол эле жылдары Азирети Умар атындагы Кыргызстан Ислам университетинде мугалим болуп эмгектенген.
Андан сырткары диний билим берүү тармагын жана КМДБнын, Уламалар кеңешинин, Муфтийдин, казылардын, Баш имам хатибдердин билимдерин, милдеттерин, жоопкерчиликтерин шариатка жана мыйзамга туура келе тургандай кылып реформалоодо бир топ салым кошкон.
белгиленген Остин, , бир катар эреже баш ийген студенттерге-, , , мугалим алмаштыра жаңы бийиктиктерге ыраазычылык тобокелдиктерди жана жетүү үчүн үйрөнө жана -тобуна төмөнкүлөр, кёлёмъ тилин колдонуп боюнча өз-ийгилик музыкант рок-н-ролл жашыруун группаны куруу үчүн анын классты шыктандырат.
Демек, билим берүүнүн биринчи элементи – жаратылыш, коом, техника, адам жөнүндөгү ж-а эмгектенүүнүн буга чейин белгилүү болгон ыкмалары жөнүндөгү маалыматтарды окуучулар даяр түрдө (мугалим түшүндүрүп баяндашынан, окуу куралдардан ж-а китептерден) кабыл алышат.
а., окуучуларда биринчи иретте өздөштүрүлгөн билимдерди практика жүзүндө пайдалана билүүнүн көндүмдөрүн ж-а ыкмаларын калыптандыруу үчүн мугалим окуучулардын репродукциялоочу иш-аракеттерин (көнүгүүлөрдү аткаруу, окулган текстти кайталап айтып берүү, материалды баяндап айтуу, практикалык иштерди аткаруу ж. у. с.) уюштуруп өткөрөт.
Даяр түрдө кабыл алынып өздөштүрүлгөн маалыматтар да, мугалимдин көрсөткөн үлгүсү б-ча калыптанган көндүмдөр ж-а практикалык ыкмалар да чыг-лык эмгектенүүнүн тажрыйбасын үйрөнүп өздөштүрүүнү камсыз кыла албайт.
Анткени чыг-лык эмгектенүүгө мүнөздүү болгон ар бир белгини (жаңы проблеманы көрө билүү, белгилүү эле объектинин жаңыча колдонулушун – жаңы функциясын көрө билүү, ар бир проблеманы чечүүнүн альтернативдерин көрө билүү ж. б.) мугалим кандай гана жол м-н дааналап түшүндүрбөсүн, баары бир окуучу дал ошол белгилер м-н мүнөздөлүүчү психикалык сапаттарга ээ боло албайт.
Чыг-лык эмгектенүү ж-дөгү, аны ишке ашыруунун оңтойлуу шарттары ж-а ага үйрөнүүнүн ыкмалары ж-дөгү түшүндүрүп айтуулар, албетте, чыг-лык эмгектенүүнүн тажрыйбасын үйрөнүүнү жеңилдетет, бирок анын өзүн толук өздөштүрүүнү камсыз кыла албайт.
Ошондуктан чыгармачылык эмгектенүүнүн сапаттарын ж-а аларды көрсөтө билүүнү өздөштүрүүнүн бирден бир жолу окуучу үчүн жаңылыктуу проблемаларды окуучунун өз бетинче изденип чыгарышы болуп эсептелет Мындай проблемаларды чыгаруу процессинде окуучу чыгармачылык эмгектенүүнүн жогоруда көрсөтүлгөн сапаттарын көрсөтө алат, демек, анда чыгармачылык эмгектенүүнүн негизин түзүүчү психикалык касиеттер калыптанып өркүндөйт.
Мына ошентип, билимдерден ж-а билгичтиктерден айырмалуу чыгармачылык эмгектенүүнүн тажрыйбасын окуучу өзү үчүн жаңылык болгон проблемаларды чечүү жолу м-н гана өздөштүрө алат.
Муну уюштуруп ишке ашыруу үчүн мугалим окуучуларга жеткиликтүү, бирок, аларды жетишерлик даражада тырышып ойлонтуучу проблемаларды түзүп алып, аларды үйрөнүлүүчү билимдердин контекстине киргизип, кыйын проблеманы майда проблемаларга ажыратып, алардын чыгарылышына жалпы жетекчилик кылып багыттап турат.
Окутуунун максатын, демек, үйрөнүлүүчү мазмундун жогоруда көрсөтүлгөн элементтерин , о. эле аларды өздөштүрүүнүн ыкмаларын билүү м-н биз окутуунун ар кандай методундагы мугалимдин да ж-а окуучунун да эмгектенүүсүнүн спецификалык бөтөнчөлүгүн аныктай алабыз.
Сезүү тажрыйбасы өнүккөн сайын ал жаңы сезилгендерди мурункулар м-н салыштырат да аларды белгилүү системага келтирет, алардын арасындагы байланышты баамдап билет, бул билимдердин бардыгы акырындык м-н окуучунун эсинде бекемделип калат.
Мына ошентип, билимдер адам тарабынан ар түрдүү кабыл алуулар аркылуу өздөштүрүлөт: дүйнө ж-дөгү билимдерди баамдап, сезимдүү түшүнүү ж-а бул билимдерди эстеп калуу аркылуу калыптандырылат.
окуп үйрөнүүнүн ыкмаларын эсепке албай туруп О. м-рун анын жалаң максаттары б-ча гана аныктагыбыз келсе, анда ал максаттарга жетишүү үчүн жасалуучу аракеттерге туура келүүчү метод кандай боло турганын аныктоо мүмкүн эмес.
Эгерде биз окуп үйрөнүүнүн законченемдүүлүктөрү м-н гана чектеле турган болсок, анда өздөштүрүп кабылдоо кандай максаттарга багытталгандыгы ж-а эмнени өздөштүрүп кабыл алуу зарыл экендиги түшүнүксүз болуп калат.
Ал эми окуп үйрөнүүнүн максаттарын ж-а законченемдүүлүгүн билбей туруп, мугалимдин окутуунун максаттарына жетишүүнү камсыз кылуучу иш аракеттеринин эффективдүү ыкмаларын табууга болбойт.
Чыгармачылык ишмердүүлүктүн тажрыйбасы (чыгармачылык м-н эмгектенүү атайын интеллектуалдуу иштерде кездешет, аны күн мурунтан алдын ала жөнгө салынуучу аракеттердин системасы катарында көрсөтүү мүмкүн эмес);
Окутуу усулу –окуучуларга билим, билгичтик, көндүмдөрдү берүүгө, аларды тарбиялоого ж-а өстүрүп өнүктүрүп чыгармачыл инсандыкка даярдоого багытталган мугалим м-н окуучулардын арасындагы өз ара максаттуу биргелешип аракеттенүүлөрүнүн ыкмасы.
Ишмердикти таанып-билүү – ишмердиктин бул түрү окуп-үйрөнүү И-ги м-н тыгыз байланышта болуп, андан өнүгүп чыгат: окуп-үйрөнүү И-ги билим алуунун аспабы катарында максатты түшүнүүгө, пландаштырууга, түрдүү иш-аракеттерди жүр-гүзүүгө, жыйынтыктоого багытталып, конкреттүү предметтин материалында жүргүзүлүп, таанып-билүү И-не айланып, окуучуда билим, билгичтик, көндүм-дөрдүн калыптануусун камсыз кылат, б.
И-ни окуп-үйрөнүү мында билим алууга үйрөнүү деген мааниде каралып, балада башталгыч класстарда калыптанышы керек, окуучу конкреттүү билимге эле эмес, аны өз алдынча өздөштүрүү ыгына ээ болуусу тийиш.
Иш-аракеттер 2 топко бөлүнөт: буюмдар м-н болгон иш-аракеттер (мис., сүрөттөр, схемалар же реалдуу буюмдар ж-а алардын моделдери м-н иштөө) ж-а ой жүгүртүү иш-аракеттери.
Ой жүгүртүү иш-аракеттери катары логикалык операцияларды ж-а татаал интеллектуалдык билгичтиктерди (байкоо жүргүзүү, образ түзүү, моделдештирүү, өзгөртүп түзүү ж. б.) алса болот.
Ошондуктан, ал калктын чарбалык турмушун жакшыртуу, өлкөнүн райондору жана коңшу мамлекеттер менен соода-сатык, экономикалык байланыштарды жандандыруу үчүн бир катар маанилүү чараларды көргөн.
Куршаб совхозунун комсомол комитети, жаштар коллективтери менен биргеликте ВЛКСМдын Бүткүл Союздук комсомол комитеттери арасындагы жана жаштар арасындагы социалисттик мелдешке Кыргыз ЛКЖС-нын атынан катышып, жыл жыйынтыгы менен союз боюнча 3-орунду ээлеп, Амат Бердиев ВЛКСМ БКнын Ардак грамотасы менен сыйланды.
Ошондой эле жакшы жетишкендиктери үчүн Ош обком комсомолдун Ардак грамотасы жана ВЛКСМ БКнын «ВЛКСМ 70 жыл» юбилейлик төш белгиси менен сыйланды Амат Бердиев жетектеген жаштар Мамлекетеги комсомолдук жаштар коллективтери арасында жыл жыйынтыгы менен «Улуу Ата Мекендик согуштагы Гвардиялык өтмө желегин», ошндой эле социалистик мелдештин женүүчүсү болуп, райондук «Өтмө кызыл туусун» женип алышкан.
Элдин макулдугу менен экономикасы, инфраструктурасы, социалдык абалы боюнча артта калып кеткен Кызыл Октябрь чарбасынын 3 бөлүмүн колго алышып аны айылдын тургуну Советтер Союзунун баатыры М. Тешебаевтин ысмын берип, М. Тешебаев атындагы чарбалар аралык багбанчылык чарба деп аташып, кыска убакытта бул айылга: комплекстүү автогараж, айыл чарба техникалары сакталуучу жай курулуштары; нефтебаза; дан сакталуучу кампа; мектепке кошумча «Ашар ыкмасы» менен балдар окуучу 6 класстуу мектеп курулуштары курулуп; жаштарга “чектер” берилип, электр зымдар тартылып, мурда болуп көрбөгөндөй элдин социалдык абалынын жакшырышына зор салым кошушкан
Ал өз эмгек жолун Куршабтагы Куршаб орто мектебин аяктагандан кийин, Куршаб савхозунда катардагы жумушчу-слесардан , Ош Мамлекеттик педогогикалык институтунун физика-математика факультетинин студенти болуп окуган.
Өзгөн районуна караштуу «Токтогул Сатылганов» атындагы мектептин мугалими , Куршаб савхозунун комсомол комитетинин секретары , Өзгөн райондук чарбалар аралык багбанчылык чарбасынын профсоюз комитетинин төрагасы, партиялык уюмдун катчысы болуп иштөө менен, сонку 20 жылда Түштүк Батыш бажысында ар кандай кызматтарда кызмат өтүү менен ардактуу эс алууга чыкты.
Анткени атасы Бердиев Сулайман аванын аскер адамы болгондуктан, Амат да, атамды тартып аскер адамы болсом деп аскер тартибиндеги фиксалдык структурадагы бажы кызматына жумушка жайгашып, бажы формасын кийип, офицер погонун тагып, СССРдин тушунда таалим-тарбия алып, комсомолдук-коммунисттик духта тарбияланып, өзүнүн бүткүл өмүрүн, билимин, чыгармачыл иш билгичтигин, энергиясын келечекке багыттап, элибиздин токчулукта, тынчтыкта, тенчиликте, саламатчылыкта жашосун самап кызмат өтөй баштады.
Айрыкча өсүп келе жаткан жаш кадырларга офицерлерге, туура жол көрсөтүү менен бирге, өзүнө, жүктөлгөн милдеттерди, терен иш тажрыйбасы, жогорку жоопкерчилик жана ак ниеттүүлүгү менен аткарып келди.
Ошондой эле студентик күндөрдө Амат өз «Педагог» студенттик курулуш отряды менен Ташкентеги Бүткүл Союздук 3 айлык «Достук» курулуш отрядына, Кыргызстан студент-жаштарынын атынан катышып, ал жердеги Ташкент шаарынын курулушуна активдүү катышкандыгы жана эл аралык студент-жаштар арасындагы кароолорго катышышып, ар тараптан жогорку социалисттик мелдештик, конкурстук денгээлдеги көрсөткүчтөрү үчүн Өзбек мамлекетинин курулуш Министрлигинин Ардак грамотасы менен сыйланган.
Эл жүгүн артынып, жоопкерчиликтүү иштери башталып натыйжада бир топ алгылыктуу иштер жаралып, райондун, Куршаб айылынын, совхозунун экономикасын, маданиятын өнүктрүүдө, жаштарды патриоттуулука тарбиялоодо талыкпай эмгек өтөп, күнү-түнү үй бетин көрбөй, жаштар менен жолугушуп, маданий иш чараларды уюштуруп, канчалаган көйгөйлүү күндөрдү баштан кечирип эмгектенип бир топ ийгиликтердин ээси болуп, эл алкоосуна алынып, «Атанын уулу» деп аталды.
Район боюнча жер жерлердеги профсоюздук топтордун иштерин жакшыртуу менен жумушчулардын өндүрүштүк тартиптеринин бекем сакталышын камсыз кылуу менен, социалисттик мелдештерди кенен жайылтып, иштөө шарттарын түзүп, натыйжада чарбанын рентабелдүүлүгү менен район боюнча алдыга чыкты.
Амат Бердиевтин жетекчилиги менен 1999 – жылы Лейлек районундагы Тажик Республикасы менен Кыргыз Республикасынын чекарасындагы «Кайрагач» бажы күзътүү жана бажы аймак мамлекеттик бажы инспекциясынан эч кандай финансалык жана материалдык жардамысыз эле, «Ашар ыкмасы» менен курган, ошондой эле, эл аралык «Достук» бажы күзөтүн курууда да салымы өтө зор.
Атасы, Бердиев Сулайман ава курч мүнөздүү, сөзмөр, патриот, аскер андан кийин Советтик, чарбалык кызматкер болгондугунанбы, же апасы акыл карачачтан Салия эненин жумшак-мээримдүү, намыскөй, алысты көрөбилген аялзатынын тарбиясынанбы, Амат мүнөзү курч, бир сөздүү, айтканынан кайтпаган, чындыкты бетке айткан жана чындыгы үчүн чыркыраган сапаттары менен өз тендүү жаштардан өзгөчүлүнүп турчу.
Бүгүнкү күндө ардактуу эс алууда өзүнүн курч мүнөзү, бирок жан дүйнөсү жумшак, айлана–чөйрөгө сезимталдык менен карап, жаратылыштын сулуулугуна да сарасеп сала коздукту, тазалыкты, тыкандыкты баалаган инсан.
Студетчилик күндөрдө группанын старостасы катары, өз группасын алдыга тартып институттун окуу-тарбия иштери боюнча өз ара социалистик мелдешине катышышып, институт боюнча 1-орунду женип алышып, ардак грамота менен сыйланып, натыйжада Самарканд шаарына группасы менен 3 күндүк туристик эс алуу менен саякатка барып келишине анын өзгөчө салымы зор.
Областык денгээлде алгылыктуу иш аракеттери менен элдик мүлктү сактоо, жемкорлукка жол бербөө, тартиб кармоо боюнча бир топ жумуштарды аткарып, областык элдик контролдоо комитетинин Ардак грамотасы жана кол сааттары менен сыйланган.
Амат Бердиевтин бажы тармагына жасаган ак эмгектери Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн алдындагы Мамлекеттик бажы кызматы жогору баалап, бир канча Ардак грамоталар жана төш белги медалдары менен сыйлаган.
1985-1987 жылдары Өзгөн райондук коммунистик партиянын жолдомосу менен Ош областык обком партиясынын алдындагы Марксизм-Ленинизм Университетинин «Идеологиялык кадрлар» адистиги бөлүмүн бүтүргөн.
акыл эмгегине, адеп-ахлактуулукка, предметти сүйүүгө, жаратылышка сарамжалдуу мамиле кылууга, кайра өзгөртүүгө илимдин мүмкүнчүлүктөрүнө сый мамиленин жалпы адамзаттык баалуулуктардын приоритетин түшүнүүгө тарбиялайт;
Химиянын мектептин окуу планына киргизилишинин себеби өндүрүштүн талаптарынын жана Х кылымдын аягында жана ХХ к. башындагы өндүрүштүн өзгөрүш шарттарында табият таануунун дүркүрөп өрчүшүнө байланыштуу болгон.
Эларалык эмгек уюмунун 189 Конвенциясынын «Үй кызматчыларынын татыктуу эмгеги жөнүндө" 4-беренесинде ЭЭУнун эң төмөнкү курак жөнүндө 138 конвенциясына жана ЭЭУнун балдар эмгегинин эң начар формалары жөнүндө 182 конвенциясына ылайык үй кызматкерлери үчүн эң төмөнкү курактык чекти белгилөө милдеттенмеси тууралуу айтылат.
Мындай экспертиза институтташтырылган эмес, бирок КРнын Үй-бүлө жана Жазык кодексинин, Административдик жоопкерчилик жөнүндө кодекстин, "Коррупцияга каршы күрөшүү жөнүндө", "Жарандардын репродуктивдик укуктары жөнүндө", "Адамдарды сатууга жол бербөө жана ага каршы күрөшүү жөнүндө" КРнын мыйзамдарынын үстүнөн жүргүзүлгөн.
мамлекеттик башкаруу органдарынын жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын кызматкерлери КРнын Президентинин алдындагы Башкаруу академиясынын негизинде ПРООНдун бир катар долбоорлорунун алкагында мыйзам чыгаруу жана мыйзам алдындагы акттардын, ведомстволордун ченемдик-укуктук актыларынын үстүнөн гендердик экспертиза жүргүзүү ыкмаларын үйрөнүштү;
2006-жылы 30-январда КРнын Өкмөтүнүн 46 токтому менен бекитилген Мамлекеттик кепилдиктер программасына ылайык, кош бойлуу жана жаңы төрөгөн аялдар жеңилдетилген категорияга кирип, кошумча төлөмдөрдөн бошотулушат, кош бойлуу мезгилде кыйынчылыктар келип чыгып стационарда болушканда, ошондой кош бойлуулар үчүн баштапкы деңгээлде кызматтар топтомун пайдаланып жаткан кезде;
Ушундай планды түзүү зарылчылыгы Кыргыз Республикасы 1995-жылы Пекинде болуп өткөн БУУнун аялдардын абалы боюнча Бүткүл дүйнөлүк конференциясында кабыл алынган Пекин иш-аракеттер планына кошулганда келип чыккан.
гендердик маселелерди төмөнкүдөй улуттук өнүгүү программаларына киргизүү тажрыйбасы бекитилген; Өнүгүүнүн ар тараптуу негиздери, Жакырчылыкты кыскартуу боюнча улуттук стратегия жана Өлкөнү өнүктүрүү стратегиясы.
мамлекеттик мекемелерде улуту, билим деңгээли, курагы, жынысы, иш стажы жана эмгек акысынын өлчөмү сыяктуу көрсөткүчтөргө негизделген мамлекеттик кызматкерлердин курамы жөнүндө гендердик жактан бөлүштүрүлгөн дайындарды топтоо механизми жөнгө салынган ;
2003-жылы КРнын Жогорку Кеңеши тарабынан аялдардын укуктарына байланыштуу төмөнкүдөй эки мыйзам кабыл алынган: "Гендердик теңчиликти камсыз кылган мамлекеттик кепилдиктердин негиздери жөнүндө", "Үй-бүлөдөгү зомбулуктан социалдык-укуктук жактан коргоо жөнүндө";
министрликтердин, ведомстволордун, мамлекеттик администрациялардын жетекчилери, ошондой эле жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын башчылары үчүн гендердик тематикада мезгил-мезгили менен окуу семинарлары жана тегерек столдор өткөрүлүп турган;
2005-жылы КРнын Президенти тарабынан КРнын Жогорку Кеңешинде гендердик өнүгүү маселелери боюнча КРнын Президентинин атайын өкүлү деген кызмат оруну негизделип, гендердик экспертизаны илгерилетүү жана институтташтырууда олуттуу роль ойногон;
карата УИПда саясат менен иш-чараларды мурунку УИПдагы алты стратегиялык багытта жүзөгө ашыруу каралып, гендердик теңчилик маселелери боюнча калктын кабардарлыгын жогорулатуу деген жаңы стратегиялык багыт киргизилген.
«Менин уулум алты айлык кезинде биринчи жолу тасмага тартылды. Ал менин каарманымдын баласынын ролун ойноду. Тартуу аянтчасында кичинекей актёр бардыгы менен достошуп, баарына жылмайып, бир жолу да чырдаган жок. Эми аны чоӊ кинотеатрларда көрүп суктана алабыз. Баламдын кинодогу дебюту анын келечектеги кесиби экенинен кабар бербейт. Уулум өзүнө жаккан кесипти тандайт».
«Мен биринчи бөлүгүндө оор жаракат алып, кансырап жатып калганыма байланыштуу тасманын уландысында арабага отургузуп коюуну каалашкан. Режиссёр менен талкуулагандан кийин Саянды ден соолугу чыӊ бойдон калтыруу чечими чыкты. Ошентип уландысында каарманым салмак кошуп алып аткарат, бирок режиссёр менден арыктоону суранган эле».
Ал: «Апам мени кеңседе, ак көйнөк кийип, колума дипломат көтөрүп жүргөн жумушта көргүсү келчү. Ал эми атам дарыгер болосуң дээр эле. Атам каза болгондон кийин анын тилегин аткарып медициналык институтка тапшырдым. Бирок апамдын сунушу менен медицина тармагындагы окуумду таштап, инженердин окуусун бүтүргөм. Ошентсе да өз кесибим менен бир күн да иштеген жокмун. Кийин «Интернлар» сериалында дарыгердин ролун аткарып, өзүмдүн, атамдын кыялын орундаттым»,- дейт.
1860-жылдагы өлкөнүн кылмыш-жаза кодекси, адегенде коомдук адеп-ахлакты жана тартипти коргоо шылтоосу менен британ колониялык администрациясы тарабынан иштелип чыккан, анда "содомия" үчүн түрмө түрүндөгү жаза жана ЛГБТ адамдардын укуктарына таасир этүүчү бир катар башка чектөөлөр каралган.
Ушул учурда жаратылыштагы дабыштар, музыкалык добуштар, сүйлөшүүдөгү үндүүлөрдү туура угуу, айтуу, тегерек же чарчылар м-н белгилөө аркылуу машыктырылып, үндүү тыбыштар үйрөтүлөт.
Алиппеден кийинки мезгилде окуучулар окуунун техникасына (шар, сезимдүү, көркөм үн кубултуп, түшүнүп, купуя же жарыя окууга) калыптанып, жазуунун билгичтик-терине машыгып кеп маданиятына багытталып калат.
Алиппеге чейинки даярдоо мезгилинде сүрөттөр аркылуу баланын сөзү-кеби өстүрүлүп, айлана-чөйрөсү, таанып-билүү каражаттары аркылуу адам-дардын сүйлөшүүлөрүн, кебин сүй-лөмдөргө, сүйлөмдөрдү сөздөргө, сөздөрдү муундарга, муундарды тыбыштарга ажыратып, ал тыбыш-тарды туура угуп, айта билүүгө машыктырылат.
Сабат ачуу –баланы окууга, жазууга, эсептөөгө өз алдынча мамиле кылууга, чөйрөнү таанып-билүүгө, сөз байлыгын өстүрүүгө, өз сөзүн оозеки ж-а жазуу жүзүндө түзө билүүгө үйрөтүү.
Предмет б-ча топтом төмөндөгүдөй окуу куралдарынын типтүү тутумунан турат ж-а окуучулардын окуу мотивациясын, кызыкчылыктарын тереңдетип, окуу маалыматтардын мол ж-а терең болушуна шарт түзөт, алардын өз алдынча иштөөгө болгон машыгууларын ар тараптуу өнүктүрөт.
окуу китеби ; жумушчу дептери ; таратып берүүчү материалдар (окуучунун билгичтиктерин ж-а машыгууларын калыптандыруучу, жеке иштөөсүнө багыт берүүчү); кошумча материалдардын жыйнагы (окуу ишкердүүлүктөрүн арттыруу, окууну турмуш м-н бай ланыштыруу); маалымат бергичтер (окуу материалдарын ар тараптан байытуучу ж-а кайталап үйрөтүүгө багыттоочу); текшерүү жумуштарынын топтомдору ; таблицалар (билимдерин, билгичтиктерин конкреттештирүүчү аудиовидео материалдар ; окуу сөздүктөрү; көнүгүү топтомдору; маселелер жыйнактары ж. б.
Предмет б-ча окуу топтому окуучуга арналып түзүлгөндүктөн, алар ар бир окуучуга жеткиликтүү санда чыгарылышы максатка ылайыктуу ж-а алар класс каанасында же мектеп китепканасында сакталышы мүмкүн.
Топтомдун максаты окуучуну жалгыз окуу китеп м-н чектебөө, анын окуу ишкердүүлүктөрүнүн ар тарабынан өсүүсүн, калыптануусун камсыз кылуу, өз алдынча ишкер аракеттенүүлөрүн уюштуруу.
Предмет б-ча окуу-усулдук топтомдун типтери, түрлөрү ж-дө окумуштуулардын (Д. Д. Зуев, И. А. Ерофеев, В. П. Мак-саковский, С. Г. Шапавалененко, Н. М. Шахмаев, Я. А. Микк, К. Я. Сакс ж. б.) пикирлери бирин бири толуктап турат.
Мүмкүн бул дагы тагдырдын белегиби, айтор, көчө кыдырып өз кардарларынын товарын жеткирүү үчүн чыккан Митхун Пуна шаарчасындагы Кино институтунун актёрдук факультетине таланттуу жаштардын кабыл алынып жатканынан кабар алат.
Тапшыруу сынагынан жылдыздуу жүзү жана аткаруучулук талантынын күчтүүлүгү үчүн кароо комиссиясын жеңген болсо, тилекке каршы, кедей-кембагалдардын катарынан чыккандыгы бир топ тоскоолдуктарды жаратат.
Өкүнүчтүүсү, фильмдин күйөрмандары жер жүзүн­дө өтө эле көп болгондуктан, кинотеатрлардын кассаларында билет үчүн болгон талаш-тартыштардын айынан өлүмгө дуушар балгондор да бар.
Митхун Чакраборти - ( , ; 1950-жылы 16-июнда Бенгалиянын түндүгүндө жайгашкан Калькутта шаарында төрөлгөн.) - Индия киносунун көрүнүктүү жылдыздарынын бири «Диско бийчиси» , «Бийле, бийле» тасмаларынан соң эл оозуна алынып, дүйнөгө таанылган.
Телерадиокомпаниялар, гезит, журналдар тарабынан өткөрүлгөн жыл жыйынтыгы боюнча "Жылдын мыкты ырчысы", "Жылдын ыры", "Сахна жылдызы", "Сахна ажары", "Жылдын алтын үнү", "Жыл адамы" жана башка 100дөн ашуун сыйлыктардын ээси ;
Жолдошу Асан Мансуровдун Самара менен таанышкандыгы тууралуу минтип айтканы бар:«Ош драма театрынын жетекчиси болуп иштеп турган кезим. Курманжан датканын 200 жылдыгына карата Бишкекке фестивалга келгенбиз. Ошол фестивалды көргөнү Самара да келиптир. Жаныма келип "Асан аке сиз болосузбу, мен Самарамын. Аяш атаңыздын кызымын" деп өзүн тааныштырган. Алгач таанышканда, албетте, жубайым болуп каларын билген эмесмин. Баары буйруктан экен, минтип чыгармачылыктын артынан экөөбүз түтүн булатып калдык.»
Эгер эркибизче алынган толкун таралуучу кандайдыр бетте анын амплитудасы жана фазасы белгилүү болсо, анда Гюйгенс-Френель принциби боюнча мейкиндиктин берилген чекитинде толкун амплитудасын эсептөөгө болот.
Билим берүү — инсанды, коомду жана мамлекетти ар тараптан өнүктүрүү максатында үзгүлтүксүз, тутумдук тарбиялоо жана окутуу процесси, ал билим алуучулардын жетишкендиктерин мамлекет белгилеген билим берүү деңгээлдери менен баалоо менен коштолот.
Билим алуу укугу — адамдын азыркы мезгилдин шарттарында кадыресе жашоо жүргүзүшү үчүн талап кылынган, мамлекет камсыз кылган билимдин, жөндөмдөрдүн жана шыктардын көлөмүнө ээ болуу укугу.
Бул укук Адам укуктарынын жалпы декларациясында жарыяланып, Экономикалык, социалдык жана маданий укуктар жөнүндө эл аралык пакттын 13- жана 14-беренелеринде, ошондой эле Баланын укуктары жөнүндө конвенциянын 28- жана 29-беренелеринде бекитилген.
Билим алуу укугу - Адам укуктарын жана негизги эркиндиктерин коргоо жөнүндө Европалык конвенциянын 1-протоколунда камтылган социалдык укуктардын бири, жалгыз гана ушул укукка карата бир катар укук коргоо чараларынын тутуму колдонулуп, мамлекет аны жүзөгө ашыруу үчүн керектүү шарттарды түзүп берүүгө милдеттенет.
Билим берүү жаатындагы Негизги мыйзамдын ченемдик жоболору башка атайын улуттук мыйзамдары, ошондой эле башка ченемдик укуктук актылары менен толукталат: Төмөнкү КРнын мыйзамдары: 1999-жылдын 26-ноябрындагы 129 "Кесиптик башталгыч билим берүү жөнүндө", 1997-жылдын 3-мартындагы 12 "Уруксаттамалоо жөнүндө"; Төмөнкү КРнын Өкмөтүнүн токтомдору: 2014-жылдын 21-июлундагы 403 "КРда мектепте билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандартын бекитүү жөнүндө"; 2011-жылдын 16-мартындагы 174 КРнын Өкмөтүнүн токтому менен бекитилген "Билим берүү уюмдарын уруксаттамалоо, аттестациялоо жана аккредитациялоо жөнүндө жобо" ж.б.
Учурда "Кесиптик жогорку жана жогорку окуу жайдан кийинки кесиптик билим берүү жөнүндө", "Негизги орто билим берүү жөнүндө", "Мектепке чейинки билим берүү жөнүндө" мыйзамдардын долбоорлору иштелип чыкты.
Өлкөдө мамлекеттик билим берүү уюмдарында милдеттүү түрдөгү жалпы негизги, жалпы жарандар үчүн акысыз, жалпы орто билим берүү, акысыз башталгыч, кесиптик жана, сынактын негизинде, кесиптик орто билим берүү, жогорку кесиптик билим берүү жана жогорку окуу жайдан кийинки кесиптик билим берүү үчүн билим берүү тутуму жана бардык керектүү социалдык-экономикалык жана укуктук шарттар түзүлгөн.
Андыктан Аялдарды басмырлоонун бардык формаларын жоюу жөнүндө конвенция билим берүү жаатында аялдар менен эркектерди тең укуктар менен камсыз кылуу үчүн басмырлоо көрүнүштөрүн жоюу керек деген маселени көтөрөт.