polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Жер жандыктарга мүнөздүү болгон мүнөздөмөлөр(өсүмдүктөр, жаныбарлар козу карындар, жөнөкөйлөр, архейлер жана бактериялар) төмөнкүлөр: алар кычкылтек-суу негиздүү,татаал уюшулган метаболизми бар, өнүгүүгө жөндөмдүү, дүүлүктүрүүчүлөргө реакциясы бар клеткалардан турушат.
"Каада-салт"– кандайдыр бир элдин турмуш тиричиликтеги, үй-бүлөдөгү жүрүм-турум нормалары, эрежелери, ырым-жырым, адеп-ахлак, каада-жөрөлгө, жол-жоболордун жыйындысы.
Каада-салт улут менен кошо пайда болуп, узак мөөнөт жашап келген, белгилүү географиялык чөйрөгө жана тарыхый шарттарга байланыштуу калыптанган, ар бир элдин, этностук топтун, улуттун ичинде гана салыштырмалуу туруктуулукка ээ жана бир муундан экинчи муунга тынымсыз өтүп, коомдук пикирдин күчү менен аткарылып жана сакталып турат.
Каада-салт адегенде диний түшүнүктө, андан кийин социалдык жана күндөлүк жашоо-турмушка ыңгайлашып, байыркы замандан бери оңдолуп-түздөлүп, өзүнө мүнөздүү туруктуу жөрөлгөлөр менен коштолуп, андан сон адамдын руханий байлыгына, интеллектуалдык байлыгына, физикалык байлыгына, материалдык байлыгына жана убактысына зыян болбогондо гана акырындап элдин салтына айланат.
Кыргыз элинин Каада-салттары көчмөндүк шартта тектеш этностук-маданий чөйрөнүн өз ара байланышында жана таасиринде түзүлүп, олуттуу өзгөрүүлөр (диний түшүнүктөрдө, сөөк коюу каадасында, социалдык мамилелерде ж. б.) менен жаңыланып жана өркүндөтүлгөн.
Үрп-адат менен Каада-салттарды идеогиялык чагылдыруу синкреттик мүнөздө болгон: алардан ислам салт-санаалары менен бирге исламга чейинки ишенимдердин, сыйынуулардын жана үрп-адаттардын бүтүндөй катмарын көрүүгө болот.
Элдин улупук салттары динден мурда эле түптөлүп, эл- журтка сиңип, укумдан тукумга уланып келе жатса да, элдин тарыхый жашоо-турмушуна, жашаган жерине, алака түзгөн элине, кабьш алган динине байланыштуу өзгөрүүлөргө, алымча- кошумчаларга учурагандары да бир кыйла.
Алсак, ислам дининин эли-жериңди, ата-эненди, улууларды, аялзатын сыйла, кайрымдуу бол, дүйнөгө таза келип, таза кет деген сыяктуу насааттары, элдик салттар менен өзөктөшүп турганын тана албайбыз.
Кыргыздар ошондой эле маркумга арнап куран окууну тек гана көзү өткөн жакын адамына болгон сагынычын, кусалыгын басуу, же таанып-билген адамды ызааттап эскерүү, курман айт, орозо айтгарды диний майрам болсо да, негизинен маркумдарды эскерүү күнү катары кабыл алышат.
Бирок, анын кандайдыр бир жөрөлгөлөр менен коштолгону, мисалы, кол алышып учурашуу, өбүшүп учурашуу, ийиндерин тийгизип учурашуу, кичүүнүн улууга озунуп салам айтышы ж.б.
Деги эле салттардын негизги милдеттеринин бири - жаштарды ыймандуулукка, адептүүлүккө, жоопкерчиликтүү болууга, ата-эне, эл-журт алдында милдетти сезе билүүгө, улууларды сыйлоого ж.б.
Дагы кайталасам каада-салт, үрп-адат элдин жаштарды ыймандуу, абийирдүү, адилет, акыл-эстүү, адамгерчиликтүү, топуктуу, кең пейил, эл алдында жоопкерчиликтүү болууга чакырыгы, эли-жерин коргоого үндөө, адамдар менен алака түзүп, маданияттуу болууга, тил табыша билүүгө үйрөтүү, улуулардан бата алып, аларды сыйлоо, өз кезегинде аларды дагы жаштарга таалим берүүгө үйрөтүү, башкача айтканда элдин жаштарга жол көрсөткүчү.
Элдин турмуш-мүнөзүнүн өзгөчөлүгүнө, чарбалык иш- аракетине байланыштуу жаралып, тарыхый узак жолду басып, муундан муунга өтүп, коомдук пикирдин күчү менен корголуучу үрп-адаттар, адамдардын жүрүм-турум эрежелери, улуттун рухий жүзү - элдик каада-салтгар деп аталат.
Элдик каада-салттар этностун, улуттун тубаса өзгөчөлүгүн, башка элден айырмачылыгын көргөзөт жана ошол өзгөчөлүктү сактап калууга жөндөмдүү жаңы муунду тарбиялоо анын негизги милдети болуп эсептелет.
Ата-теги боюнча төмөндөн жогору карай; Назардын атасы Эсенгул баатыр, анын атасы Болот бий, Анын атасы Маматкул бий, анын атасы Үчүкө баатыр, анын атасы Сарысейит бий, анын атасы Сүтөй, анын атасы Манап бий, анын атасы Дөөлөсбакты, анын атасы Кылжыр , анын атасы Тагай бий болуп эсептелет.
Алардын ичинен өзгөчө бугу уруусунун манабы Боромбай Меңмурат уулу бул урууну бөлүп кетүүгө аракет кылып, орус өкмөтүнүн кол алдына өтүүгө ниеттенип, 1844-жылдан өз атынан кат жолдой баштаган.
январда, Омск шаарында Боромбайдын өкүлдөрү Качыбек Шераалы уулу менен Жакыпбек Ниязбек уулунун орус букаралыгына өткөндүгү тууралуу ант беришине байланыштуу кыргыздардын ичиндеги саясий кырдаал өтө курчуп кеткен.
Ботаалы баатыр жанына Базаркул уулунан Сатылган менен Мамедил жана саяктан Чоткараны алып, Алыбектин сыртынан аңдып жүрүп, ал айылы менен журт которуп, жаңы конуштан орун алып жаткан кезде колго түшүргөн.
Материя менен адам психикасынын айкалышы тууралуу маселени материалисттик маанайда чечүү менен Кабинис аталган проблеманы чечүүдөгү бир катар механикалык жөнөкөйлөштүрүүлөргө жол берген жана ой жүгүртүү материянын физиологиялык продуктысы болуп эсептелет деген пикирде болгон.
18-кылымдын аягындагы илим дагы да болсо физикалык менен психикалык биримдиги тууралуу маселени диалектикалык мүнөздө чечүүгө мүмкүндүгү жок болгондуктан, Кабанисти вульгардуу материализмге киргизүүгө каршы экендиктерин билдиришет.
“ ”” деп аталган чыгармасында Кабанис кыймылды материянын ажырагыс касиети катары караган (кара: «Отношение между физическою и нравственною природою человека», т. 1, СПБ, 1865, с. 219) Ал асман телолору менен жаныбарлар дүйнөсүнүн эволюциясы тууралуу идея менен жакшы тааныш болгон; ошондой эле Кабанис адам баласы өз башынан өткөргөн « сансыз түр өзгөртүүлөр» жана «өтө маанилүү өзгөрүүлөр» тууралуу пикирдин автору болгон («Отношение между физическою и нравственною приодою человека», СПБ, 1866, с. 245).
Кабанестин материализмден четтеген айрым учурлары (кандайдыр бир ички сезимталдыктын болушу жана агностикалык идеялар) кийин буржуазиялык тарых илими тарабынан Канестин материализмин жана атеизм философиясын жаңылыш четке кагууга түрткү Берген Дестоют де Траси менен бирдикте Кабенестин ишмердүүлүгү медицина менен физиологиянын өнүгүшүнө зор таасир берген.
Эски түрдүн популяциясынын ичинен мерчемдүү убакытта аралыгында, мейкиндикте, мурунку учурда бир түргө кирүүчү бир нече популяциялардын ичинен, ылайыктуу шартта географиялык же аллопатриялык түр пайда болот.
Кийин Жер жүзүндө климат өзгөрүп, кургакчылык болуп жылкынын жашаган чөйрөсү өзгөрүүп, экологиялык шарттардын кысымына чыдабай, өлүп, калгандары көптөгөн жылдын ичинде жылкынын тулку бою, бут манжалары өзгөрүп, туякка айланып, эволюциялык өнүгүүнүн негизинде азыркы жылкы тукумдары келип чыккан.
Анын пикири б-ча, бир түргө кирүүчүлөрдүн сырткы көрүнүшүнүн бири бирине окшоштуктары мүнөздөлгөн жана аргындашууда өзүнө окшош тукумдар берет, түрлөр алгачкы учурда кандай жаралышса, так ошо бойдон өзгөрбөй калат деген.
Түр ичиндеги популяцияда жашоо үчүн күрөшүүдө күчтүүсү жеңип үстөмдүк кылат, бул учурда генофонддору аралашып тукуму көбөйүүп аргындын жашоо тиричилиги демилгелүү болот, начар, аз сандуу популяциялардын өкүлдөрү табыгый тандалууго туруштук бере алышпай өлүп жок болот.
Бир түрдүү мейкиндикти ээлешкен түрлөрдүн араларындагы жашоо үчүн күрөшүүдө, кайсы бир түрдүн популяцияларынын өкүлдөрү жеңип чыгышып жашоо үчүн азык түлүктүү, көбөйүүгө ылайыктуу жерлерди ээлешет.
Ар бир түрдүн популяциялары кагышпай, тынч жашоо, өзүнүн жашаган мейкиндиктерин сактоо үчүн ар түрдүү белгилер менен белгилешет, коргошот, ал үчүн ар түрдү добуш, үн чыгарышат жана башка коркутуучу кылык - жоруктарын көрсөтүп, жашаган мейкиндигин бош эместигин баяндайт.
лилия уруусуна кирүүчү өсүмдүкдөн алынган уулуу зат колхицин метафазалык бөлүнүү баскычында организмге киргизилсе жаныбардын клеткасында бөлүнүүсү токтойт, өсүмдүкдө болсо бул зат полиплоиддик абалда болот, бирок ал эч убакта организмди коргобойт.
Кокусунан табыгый радиацияда жана жер титирегенде, жердин төмөнкү катмарынан чыккан, электромагниттик нурлардын таасиринин натыйжасында жаныбарда анеуплоиддик, полиплоиддик жана гетероплоиддик мутациялар пайда болот.
Дизруптивдик табыгый тандалуу, жашоо үчүн күрөштө организмдерде генотиптик белгилеринин жалпы тобу артыкча өзгөрүүгө ээ болбойт, анткени-жашаган чөйрөсүнүн ар түрдүү шарттарынын жалпы таасирине байланыштуу, ошондуктан кайсы бир шартта сапаттуу бир белгиси башка шарттарда башка белгилери тандалат, б.
Ажыратуучу табыгый тандалуудо бир нече популяциянын өкүлдөрүнүн фенотиптик өзгөрүүлөрүнө ырайымдуу таасир этет, дизруптивтик табыгый тандалуу болор болбос өзгөрүүлөргө каршы таасир этет.
Популяциянын эволюциялык бирдигин изилдөөдө төмөнкүдөй талаптар коюлат: биринчиден популяциянын өкүлү саны жашаган чөйрөсүндө көп болуш керек; экинчиден популяцияга тиешелүү мейкиндик кенен болуш керек; үчүнчүдөн популяция өкүлдөрү жашаган чөйрөнүн физилалык химиялык шарттарында жашоого жана тукум куума касиеттерин берүүгө жөндөмдүү болушу керек.
Популяциялардын өлчөмдөрү өсүп-өнүгүүлөрү дайыма эле бир калыпта болбойт, себеби, аларга абиотикалык, биотикалык жана анторпогендик шарттар (темп-ранын кескин өзгөрүүсү, азык-түлүктүн начарлашы, оору сыркоонун, жыркычтардын болушу жана чөйрөнүн булгануулары) жана жашаган мейкиндиктеринин өзгөрүүсү ж.б.
Эгер ушул эле популяциялар мындан кийинки жаратылыш кысымында болгон организмдердин ген жыйындысы да өзгөрөт, ошондуктан популяциялык толкундун, популяциянын эволюциялык өнүгүүсүндө мааниси өтө чоң.
Тажрыйба жүзүндө дрозофиллдердин табыгый шамалдуу шартта канатынын 2,5 %ке өскөндөрү байкалган, ал эми дрозофилдерди шамалсыз жерде өстүргөндө канатынын өсүшү 67 % жеткен.
жаныбардын сырткы түсүнүн өзгөрүүсү коргонууга, өсүмдүкдүн гүлүнүн таажычасынын өңүнүн өзгөрүүсү чаңдаштырууда курт кумурскалардын көңүлүн бурууга ылайыкташкан.
Ал эми организмдердин сан, өлчөмдөрү жагынан өзгөрүүсү же болбосо өсүмдүкүнүн жалбырактарынын өлчөмдөрүнүн өзгөрүүлөрү алардын жашоо тиричиликтерине ар түрдүү экологиялык шарттардын таасир этүүсүнө байланыштуу.
Жаратылышта организмдер жалаң эле бирин бири басындыруу менен чектелбейт, көп учурда организмдердин ичинде бири бирине жардам кылып жашагандары бар, мисалы, өсүмдүк менен азыктанууда көптөгөн чымын-чиркейлер аларды чаңдаштырышат.
Бул үчүн алгачкы "организмдердин каада болуп калган сырткы жана ички таасирлерге берген жооптору", "модификациялык өзгөрүүлөр" жана "тукум куугучтуктун кантип өзгөрөт" деген түшүктөргө көңүлдү буруу керек.
Мисалы, организмдин көбөйүүсү (жашоосунун узактыгы, көбөйүү учурунда жетишүүсү, көп же аз тукумдуулугу ж.б.), жашоого ылайык жердин тандоосу, жашоо мейкиндигин үнөмдүү пайдалануусу, жакын симпатрикалык түрдүн пайда болуусу.
Окумуштуулар Телесность «феноменалдык дене», «потенциалдык дене», «мүчөсүз дене», «мүмкүн болуучу аракеттердин системасы», «либидиндик каалоо», «ойдун фигурасы», «тканы» же «аң-сезимдин интенционалдык актысынан мурда аны жараткан структура», «текст-өзгөчө түрдөгү дене» жашка башка аташкан.
Телесность боюнча алганда субъект-странсценденталдык түшүнүк, субъекттин ою – бул мейкиндик жана убакытка байланыштуу мүнөздөмөлөрдөн ажыраган, бирок өзүнө-өзү айкын жана «мен» деген түшүнүктү элестетет.
Натыйжада, аң-сезимден ырааттуу түрдө сезимдүүлүктүн бардык элементтери «туулган», аны менен кошо аң-сезимдин дүйнө менен сеологиялык абс байланышкан учурлары да токтогон, субъекттин аң-сезимин рефлексиялык контролго алууга болбойт.
Телесность-традициялык метафизикалык багыттагы ойлорду – субъект-объект, репрезантациянын бирдиктүү борбору, гносеологизмди имплицисттик жол менен көтөрүп мактоо жана башка обочолонтуп сүрүп чыгууга кызмат кылган түшүнүк.
Бирок, мында Телесность объект да, дене мүчөсүнүн суммасы да эмес, ал өзгөчө түзүлүш, уюшулуш тактап айтканда, Адам тажрыйбасында белгилүү ар кандай ойлорго чейин туруктуу жашаган, бирок, баамдалбаган, ынандырылбаган горизонт болуп эсептелет.
Анаксимандрдын көз карашынын өзгөчөлүгү дал мына ушундан көрүнөт, бул көз караш апейрондон пайда болуучу сансыз дүйнөлөрдүн жаралышы жана өлүшү жөнүндөгү окууда алда канча ачык-айкын айтылган.
Феофраст мындай деп жазат: «Фалестин досу Анаксимандр жалпы нерселердин пайда болушунун жана кайрадан жок болуп турушунун ар кандай себеби чексиздиктин өзүндө. Дал ошол чексиздиктен, дейт ал, асман дүйнөсү жана жалпы эле сан жеткис бардык дүйнөлөр бөлүнүп чыккан. Алардын баардыгы пайда болгондон кийин бир кыйла узак мезгил өткөндө өлүп жок болот, анын үстүнө ошол бардык нерселердин мындай айланып турушу учу-кыйыры жок мезгилдер бою болуп келе жатат» .
Анткени, тарыхый жагдайдын өзгөрүшү менен Калыктын көркөм-эстетикалык сезимин кайсы бир учурдагы, кайсы бир жердеги жомоктук каармандын мифологиялык терс күчтөргө ашкере апыртмалуу күрөшү толук канааттандыра бербейт.
Карач алптын күчкө толуп, элдин өткөндөгү өчүн, кеткендеги кегин кууп, аларды өлтүрүп, олжолонгон кыз-келиндерди, туткундалып кулдукка кеткен эр-азаматтарды, таланган мал-мүлктү кайтарып элине кайтат.
К. Акиев жогоркудай жөө жомоктук мазмунду ырга түшүрүп, эпикалык чыгарма жаратууда качанкы бир мезгилде өткөн баатырлыкты жана белгисиздикти элдик баатырдын дөө, желмогуз кемпир менен болгон күрөшүн баяндаган кыялданууну кадимки реалдуулукка, эпикалык тарыхыйлуулукка жакындатат.
“Кайдасың?”, – “Кайдасың?.” дайынсыз жоголгон жарандарыбызды издеп иликтеген, замандаштарыбызды боорукердикке, ыйманга жана ынтымакка үндөгөн, түрдүү жагдайда бири биринен кол үзгөн үй-бүлө мүчөлөрүн бириктирүүгө багытталган, социалдык теледолбоор.
Ар жолку чыгарылыштын жыйынтыктоочу бөлүгү: күн менен түн алмашкан сыяктуу кайгынын артында кубаныч бар экенине ынандыруу, күтүүнүн аягы кучак жая көрүшүү же өмүрдөгү эң жакын адамы менен баарлашуу, кубанычтан аккан көз жаштар. “Ийгилик сырлары”- Ар кандай багытта иш алып барып кантип ийгиликке жетүүгө болот, ийгиликти кантип багындырууга болот?
Алып баруучулар жети дубанды түрө кыдырып, карапайым калктын арасында көмүскөдө көрүнбөй жаткан демилгелүү, ойлоп тапкыч,эмгекчил жана таланттуу адамдарды таап, алар менен бир күн бою бирге жашап, турмушун баяндап беришет.
Коомдук телеканалдын «Дөөлөт» котормо студиясы Кыргыз Республикасында телеканалдын алдында биринчилерден болуп 2005-жылы башкы редактор Мусакеев Орозбек Молдевичтин жеке демилгеси менен уюштурулган.
Негизги максаты чет тилдердеги мультипликациялык, көркөм, илимий таанып-билүүчүлүк, даректүү жана расмий тасмаларды кыргыз тилине которуп жана үндөрүн толук коштоп, көрүүчүлөргө тартуулайт.
КТРК дагы бул редакцияда маанилүү делген автордук долбоорлор, түз эфирлер, мамлекеттин ичиндеги актуалдуу жана масштабдуу делген жаңылыктарды түз алып көрсөтүү, онлайн режиминин негизинде жакынкы жана алыскы чет өлкөлөр менен (Турция, АКШ, Азербайжан ж.б.
1937-жылдын 1-январында республикабызда, он экисинин өзүлөрүнүн программалары бар 43 радиотүйүн иштей баштаганын эске алганыбызда, Кыргызстандын көпчүлүк бөлүгү радиоберүүлөр менен камсыз болуп калганын айтууга болот.
Алсак, Турсун Уралиев, Тенти Орокчиев, Курманбек Өгөбаев, Эркин Тазабеков, Аман Нааматов, Жумакадыр Эгембердиев, Жакып Медетов, Сатыбалды Абдымомунов, Мамыр Иминжанов, Бекболот Абдраимов, Саткын Абдрахманова, Диляра Пиваварова, Бегайым Жайчиева жана башкалар.
УТРКнын курамына “Коомдук биринчи канал”, “Музыка”, “Баластан”, “Маданият Тарых Тил”, “КТРК Спорт”, “Ала-Тоо 24” каналдары жана “Кыргыз радиосу”, “Биринчи Радио”, “Миң Кыял ”, “Балдар ”, “Достук” радиостанциялары кирет.
2010-жылы Апрель элдик революциясынан кийин, Улуттук телеканал элдин талабы менен Кыргыз Республикасынын Коомдук телерадиоберүү корпорациясы болуп өзгөртүлүп, Кыргыз Республикасынын президенти бул жарлыкка кол койгон.
Коомдук телерадио корпорациянын курамы 15 кишиден турган Байкоочу кеңеши түзүлүп, анын төрагалыгына Эльвира Сариеваны шайлаган.1958-жылы Кыргыз ССР министрлер Советинин алдында Радио жана теле берүү комитети уюштурулуп, Фрунзе телестудиясы 30-декабрда ишин баштайт.
Ошентип, 1995-жылдан баштап Олжобай Токтосунов, Динара Кодуранова, Алмаз Абдраев жана Кадыр Кошалиев окшогон таланттуу журналисттердин чыгармачылык изденүүсү жана Улуттук каналдын ошол учурдагы президенти Абдиламит Матисаковдун колдоосу менен “Замана” программасы эфирге чыга баштаган.
1953-жылдын май айынан тарта өлкөнүн министрликтери жана мекемелери кайрадан түзүлгөндүгүнө байланыштуу, Радиомаалымат Комитети Кыргыз ССРинин Маданият министрлигине караштуу Радиомаалымат боюнча Башкы Башкармачылык деп өзгөрөт.
Бирок жашоо шарты радио иштериндеги ири өзгөрүүлөрдү талап кылгандыктан, Кыргыз ССРинин Министрлер Советинин 1957-жылдын 5-июлдагы 240 -Токтому менен кайрадан Радиоберүү Комитети деп аталат.
Социалдык-экономикалык жана инновациялык программалардын башкы редакциясы түзүлгөндөн баштап эле телевидениедеги эң бир орчундуу жана маанилүү редакциялардын бири болуп, калкты ар түрдүү форматтагы, жаңыча жанрдагы анын ичинен түз эфир жана башка актуалдуу делген маалыматтар менен камсыздап, коомдук аң-сезимдин өнүгүшүндө чоң роль ойноп келет.
1995-жылы түзүлүп дээрлик 10 жылдан бери үзгүлтүксүз эфирге чыгып келген “Замана” студиясынын аталышын 2005-жылдын 24-мартынан кийин келген жетекчилер өзгөртүп көрүшкөнү менен, мезгил жана көрүүчүлөр ар дайым “Замана” катары таанып келгендиктен, 2008-жылдын 11-февралынан кийин кыска тыныгуудан соң, алгачкы аталышы кайра ыйгарылган.
СЭИП редакциясында ушул мезгилге иштеп келген белгилүү журналисттер: Александра Черемушкина, Рыскул Айталиев, Октябрь Эмилов, Арзыгул Караев, Рысбек Мамытов, Мырзакул Мамбеталиев, Байма Сутенова, Нышанбек Кочкоров, Болот Макетаев, Макен Чекиров, Дүйшөналы Мамбетөмүров, Каныбек Абдыкадыров, Нуркамал Асканова, Алмаз Касымалиев.
Аталган тармакта аз эмгектенишкенине карабай, радиодогу иштерди жөнгө салуудагы алгачкы зор кыйынчылыктарды баштарынан кечиришип, радио аркылуу үгүт-насаат иштерин жайылтуудагы алгачкы уюштуруучулардан, баштоочулардан болушкан.
Коомдук биринчи каналдын буга чейин көрүүчүлөрдү жаңылыктар менен камсыздап келген "Ала-Тоо" студиясы эми өз алдынча канал болуп, өлкө ичинде жана дүйнө жүзүндө болуп жаткан саясий, маданий, спорт жаңылыктарын кыргыз жана орус тилинде 24 саат бою ыкчам көрсөтүп турат.
1950-жылдын март айынан тарта шаар, айыл, кыштактарды радиолоштуруу Кыргыз ССРинин Байланыш министрлигинин карамагына өткөндүгүнө байланыштуу Радиомаалымат Комитети Кыргыз ССРинин Министрлер Советинин алдына өтөт.
1965-жылдын 10 – апрелинен тарта Кыргыз ССРинин Жогорку Советинин Президиумунун 539-Жарлыгы менен Комитет Мамлекеттик деген маккамга жетип, Радио жана телеберүү боюнча Кыргыз ССРинин Министрлер Советинин Мамлекеттик Комитети деп аталат.
Эртең менен көрүүчүгө жеңил, жарык маанай керек, ошондуктан таңкы программаны көңүл ачуу жаңылыктары, таанып билүү максатында даярдалган рубрикалар, анан көрүүчүлөрдүн калың катмары ар дайым күткөн музыкалар менен коштолуп турат.
Борбордук аткаруу комитетинин токтомунун негизинде республикалык радиоуктуруу комитетинин төрагасы болуп Бектурсунов Сүйүнтбек 1931-жылдын 20-декабрында, номери биринчи буйрук боюнча дайындалып, 1932-жылдын июлуна чейин иштейт.
1962-жылдын май айынан тарта Кыргыз ССРинин Министрлер Советинин алдындагы Радио жана телеберүү Комитети – Радио жана телеберүү боюнча Кыргыз ССРинин Министрлер Советинин Комитетине алмаштырылат.
1927-жылы бул ой ишке ашып, Кыргыз АССРинин борбордук аткаруу комитетинин курултайы өтүп, аткаруу комитетинин төрагасы Абдыкадыр Орозбековдун доклады радио түйүндөр аркылуу элге угузулган.
2016-жылдын 1-мартында Кыргыз Республикасынын санариптик социалдык пакетиндеги КТРКнын “Маданият-Тарых-Тил” жаңы телеканалынын расмий ишке кирүүсү жана салтанаттуу ачылышы болгон.
Ошентип 80 жылдын ичинде Кыргыз Радиосунун техникалык жана чыгармачылык мүмкүнчүлүктөрү кеңейип, улам жаңы бийиктиктерди багынтып олтуруп, бүгүнкү күндөгү деңгээлине келип жетти.
Бүгүнкү күндө Музыка-бул жалаң кыргыз аткаруучуларынын хит ырларын, эң мыкты клиптерин жана концерттерин, ошондой эле музыкалык Хит-Парад жана кызыктуу көрсөтүүлөрдү сунуштайт.
Хорезмден кайтып келе жаткан Шер датка, кыргыз-кыпчак Мусулманкул бий жана найман Мусабек бий бир кездеги Алымкул аталыктын үзөңгүлөшү, Ташкенде жашап жаткан курамалык Абдымомундун үйүндө конуп калышат.
Искактын колу тез эле көбөйө баштап, көтөрүлүшчүлөр Чартактын беги Кедейбай датка менен Жаңыкоргондун беги Алимдин жазалоочу кошуунун Сафедбулон менен Алабуканын ортосунда талкалап, Көкүмбай, Тоголокшайык, Актам, Найман, Көкжар кыштактарын ээлешкен.
Бирок Намангандан, Төрөкоргондон, Жаңыкоргондон алынып келинген сыпайлар менен күчтөндүрүлгөн жазалоочу кошуун Молдо Жолдош паңсаттын башчылыгында Искакты 2-жолу чегиндирген, көтөрүлүшчүлөр тоо аралап кирип кетишкен.
Кутлук-сейит, багыш, саруу, кытай урууларынан жыйналган Искактын көтөрүлүшчүлөрүнө жолдон өзбек, тажик тургундары кошулуп, 1874-жылдын 1-августуна чейин Сафедбулон, Чартак, Жаңыкоргон чептери алынган, Касан шаары согушсуз ээленген.
Аксы көтөрүлүшүнөн катуу чочулаган Кудаяр хан, аларга каршы Абдрахман аптабачы, Иса Олуя, Науман паңсат баштаган жакшы куралданган 7000 сыпай жана 1000 сарбаз жиберген.
А. бул улуу эстеликти жараткан, өстүрүп-өнүктүргөн, укумдан-тукумга өткөрүп сактап келген манасчыларга тиешелүү жалпы маалыматтарды ошол көркөм сөз өнөрчүлөрдүн чыгармалык өзгөчүлүктөрүн талдоого алат, Келдибектен баштап, Балык, Найманбай, Акылбек, Тыныбек, Сагымбай, Саякбай ж. б.
Эмгектин “Поэманын мазмунуна кыскача талдоо” деген темадагы экинчи бөлүгүндө чыгарманын негизин түзгөн окуяларга токтолот, сюжеттик нукту 6 чоң темага бөлүп, ар бирин талдоого алып, мүнөздөмө берет.
Ауэзовдун пикири боюнча эл тарыхы менен тыгыз байланышта жаралган жана өсүп-өнүккөн “Манас” эпосу өз мазмунунда кыргыздардын тарыхы жолундагы көптөгөн урунттуу учурларын сактоо менен негизги өзөгү 840-жылдан кийинки окуяларга таандык, б.
Ауэзовдун кыргыз элине, анын маданиятына, “Манас” эпосуна кандай зор урматтоо менен мамиле кылганынын таасын далилин “Манастын” бар же жок болуу маселеси күн тартибине коюлганда жалпы союздук илимий конференцияга москвалык окумуштуулардын делегациясынын курамында келип катышып, сөз сүйлөп, ага арачы болуу далалатынан да көрүүгө болот.
Конференцияда сүйлөгөн сөзүндө Ауэзов өзү “Манасты” изилдеп үйрөнүү ишине 30-жылдын башынан киришкенин, кийин ал иши бир нече жолу толукталганын айтып, ал кезде колдогу жалгыз вариант С. Орозбаковдон жазылган тексттер болгондуктан ошого таянып жыйынтык чыгарганын, изилдөөлөрүндө мурда айрым туура эмес корутундулар да орун алганын, эпосту изилдөө боюнча жүргүзүлгөн көп жылдык тажрыйбасына негизденип, эпос элдик чыгарма деген ишенимге келгенин айтат жана “Манас” кыргыз элине керек, элдикин элдин өзүнө берүү зарыл деген кеңеш берет.
Ауэзов Муктар Омархан уулу . 9. 1897, Семей облусу, Абай району, Аркат айылы - 27. 6. 1961, Москва шаары, сөөгү Алматыга коюлган] – казак элинин жазуучусу, илимпоз, көрүнүктүү окумуштуу, коомдук ишмери.
Ауэзовдун алгачкы эле аңгеме, повесттеринен анын орус жана европа адабияты менен казак элинин көркөм адабий салттарын айкалыштыра билгени, бийик жазуучулук маданият, социалдык баамчылдык, эпикалык чабыты таасын көрүнгөн.
Бул роман-эпопеяда улуу акын Абай Кунанбаевдин татаал өмүр жолу казак элинин Октябрь революциясына чейинки коомдук турмушунун социалдык-саясий жана нравалык конфликттери менен элдин аң-сезиминде болгон өзгөрүү процесстери менен тыгыз байланышта сүрөттөлөт.
Өз чоң атасы - Ауэздин досу Абай тууралуу айтып бергендери, Абайдын «Абай жолу» тарыхый роман-эпопеясы Ч. Айтматовдун сөзү менен айтканда биздин көркөм жана социалдык энциклопедиябыз, жалпы «мандатыбыз».
Ауэзовдун адамдардын эмгегин, күрөшүн, жаңы рухий дүйнөсүн, улуттар арасындагы достук мамилелерди кеңири көрсөтүүнү максат кылган жаңы эпопеясынын 1-китеби - «Өскөн өркөн» романы өзү дүйнөдөн кайткандан кийин жарыкка чыккан.
Ал орто кылымдагы Күн чыгыш классикасы, казак фольклору жана профессионал адабияты, 19-кылымдагы орус классикасы, Батыш адабияты, көркөм котормо маселелери боюнча өзүнүн баалуу ойлорун ортого салып келген.
Өсүү жолунда анын айланасына ар кандай уламыштар, аңыз-аңгемелер, айтуучунун ой жүгүртүүсү, кошумчасы топтолуу менен айрым деталдык жаңылануулар, өзгөрүүлөр кирип, толук кандуу поэма түзүлүп, вариантуулукка көтөрүлгөн.
Бирок Ак Мөөр тууралуу профессионалдык деңгээлде поэмалар жазылып, телетасма тартылып, драма сахналаштырылгандыгына карабастан, Совет бийлиги мезгилинде чыгарманын тарыхый чындыгы кадимки өз деңгээлинде ачылбай келген.
Иш-аракеттер 2 топко бөлүнөт: буюмдар менен болгон иш-аракеттер (мис., сүрөттөр, схемалар же реалдуу буюмдар жана алардын моделдери менен иштөө) жана ой жүгүртүү иш-аракеттери.