polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Эл аралык эң ири аэропорттору: ФранкФурт-на-Майне (Европада жүк ташуусу боюнча 1-, жүргүнчү ташуусу боюнча Лондондон кийин 2-орунда; жылына 40 млндон ашык авиа жүргүнчү ташылат), Мюнхен, Гамбург, Кёльн-Бонн, Дюссельдорф, Берлин ж. б.
Экспортунда даяр продукциялардын үлүшү 86% , анын 60%ин товардык 5 топ берет: автомобиль куруу, химиялык индустрия, жалпы машина куруу, электр-техникалык жана электроника, так механика жана оптика өнөр-жай продукциялары; ошондой эле азык-түлүк, полуфабрикаттар, отун, сырьё.
Транспорттук машина куруу продукцияларынан жеңил жана жүк ташуучу автомобилдер, авиация техникалары, автомобиль жана авиация кыймылдаткычтары, ошондой эле темиржолдун кыймылдуу бөлүктөрү, деңиз кемелеринин айрым түрлөрү сыртка сатылат.
Импортунун структурасында 71%ти даяр продукциялар (транспорт каражаттары, машина жана жабдуулар, химикаттар, металлдар, текстиль), 9%ти азык-түлүк, 8%ти полуфабрикаттар, 8%ти отун, 4%ти сырьё түзөт.
Германия дүйнөгө товарларды гана экспорттобостон, ошондой эле капиталды жана түрдүү (транспорттук, ишкердик, финансы, камсыздандыруу, соода-далдалчылык, информ., рекреациялык) тейлөөлөрдү да экспорттоочу негизги өлкө болуп саналат.
Түздүктөрдөн түштүктү карай рельефтин тоо-өрөөндүүлүгүнө жараша жаан-чачындын таралышы татаалдашат: тоолордо 1000 ммден ашык, кээде 2000 ммге чейин жаайт, ал эми айрым туюк ойдуңдарда 500 ммден ашпайт.
Түндүк Германия ойдуңунун кумдуу субстраты, айрыкча вереск бадалдарынын жана кызылкарагайлуу токойдун астындагы өтө жуулма, кычкыл, күрсүз топурактары а. ч. өсүмдүктөрүн өстүрүүгө ыңгайсыз.
Эң күрдүү топурактар ойдуңдарда жана дарыя тектирлеринде, айрыкча лёсстуу жерлерде таралган кара топурак; ал Гарцтан чыгышта жана Тюрингия бассейнинде кездешип, бара-бара токойдун коңур топурагына өтөт.
Өлкөдө миңдеген коруктар, Батыш Германияда андан сырткары түрдүү ландшафттык аймактарда айрым улуттук парктар, анын ичинде Бавария Токоюна, Берхтесгаден Альп тоолорунда, Түндүк деңиздин ваттуу жээктеринде уюшулган.
Мисалы, азыркы жылуулук станциялардын бардыгы чаң, күкүрт диоксидин жана азот оксиди таштандыларын чыгарбоо боюнча чараларды көрүп, автомобилдердин бардыгы алардан чыккан газдардагы зыяндуу заттарды тосуучу атайын курулмалар менен жабдылган.
Германиянын аймагы кеңдик багытта созулуп жаткан 3 ири орографиялык объектиден турат, алар түндүк бөлүгүндөгү Түндүк Германия ойдуңу, борбордук бөлүгүндөгү Ортоңку Германия тоолору, түштүгүндөгү Альп тоолору жана Бавария бөксө тоосу.
Рельефинин формасы негизинен плейстоцендеги үч жолку муз каптоодон калыптанган эң кеңири таралган формалар: аяккы мореналардан пайда болгон жал, дөбө-дөңсөөлөр, морена түздүктөрү, көптөгөн булуңдар , лагуналар , кумдуу жерлер , ваттар, марштар.
Башкы өнөр-жай тармактары машина куруу (айрыкча жалпы жана транспорттук, электротехникалык жана электроника өнөр-жайы, так механика жана оптика) жана химия ; эски тармактардан тамак-аш , целлюлоза-кагаз жана жыгач иштетүү, полиграфия өнөр-жайлары өзгөчөлөнөт.
Рур көмүр кенинин базасында континенттик Европадагы ири металлургия, машина куруу, электр-энергетика, химия индустриясы түзүлгөн, « » компаниясы Рур бассейнинде өндүрүлгөн көмүрдүн 95%ин көзөмөлдөйт.
Германия азык-түлүккө болгон муктаждыктын 90%ин өзү камсыз кылат, ал эми жетишпеген айыл-чарба продукциясын (негизинен тропиктик жана субтропиктик мөмө-жемиштерди, жашылчанын айрым түрлөрүн, чай, кофе, какао ж. б.) импорттон толуктайт.
Сүт өндүрүү (27,8 млн т; орто эсеп менен бир уйдан жылына 6 т дай сүт саап алынат) боюнча Европада 1, дүйнөдө 4-орунду ээлейт; сүт продукциясынын бир бөлүгүн экспортко чыгарат.
Германия эт өндүрүү боюнча Европа шериктештигине кирген өлкөлөрдүн ичинен 1-орунда турат (6,6 млн т; анын ичинде чочко эти 4,2 млн т, уй жана музоо эти 1,2 млн т; куш эти 1,0 млн т ж. б.).
Өсүмдүк өстүрүүчүлүк көбүнчө мал чарбасынын муктаждыгына байланыштуу; тоют жана чөп өсүмдүктөрү себилген аянт азык-түлүк өсүмдүктөрүнөн кыйла кенен; алар дан жана дан-буурчак, картошка, тамыры тоют жана чөп өсүмдүктөрү, техникалык өсүмдүктөр ; ошондой эле жашылча, мөмө-жемиш, жүзүм ж. б.
Негизги дан эгини буудай (жыйымы боюнча Европада Россия менен Франциядан кийинки 3-орунда; андан сырткары арпа (11,0 млн т; Россиядан кийин 2-орунда; айрым сорттору пиво жасоого пайдаланылат), кара буудай ; ошондой эле жүгөрү , сулу .
Чоюн (2004-ж. 29,4 млн т өндүрүлгөн; дээрлик өлкөнүн ички муктаждыгы үчүн пайдаланылат) жана болот өндүрүү боюнча Германия Европада 2-, дүйнөдө 6-орунду ээлейт.
Германия станок чыгаруу боюнча дүйнөдө 2-орунда туруп, анын 50%тен ашыгын сыртка сатат; алардын ичинен дүйнөлүк рынокто аспаптык жана текстиль станоктору, жыгач иштетүү жабдуулары, пластмасса өндүрүштөрү өтө жогору бааланат.
Германия электрондук өнөр-жай өндүрүшүнүн көлөмү жана өнүгүү деңгээли боюнча Европа шериктештиги өлкөлөрүнүн ичинен 1-орунду ээлейт, бирок АКШ менен Япониядан кыйла артта.
Түндүгүнөн Дания, түндүк-батышынан Нидерланд, батышынан Бельгия, Люксембург, Франция, түштүгүнөн Швейцария, түштүк-чыгышынан Австрия, чыгышынан Чехия, Польша менен чектешип, түндүгүнөн Түндүк жана Балтика деңиздери курчап турат.
17-кылымдан 18-кылымдын 1-жарымына чейин «Геология» термининин ордуна «минералогия» жана «ориктогнозия» терминдери, 18-кылымдын аяк ченинен 19-кылымдын ортосуна чейин Германияда, Россияда , Англияда «геогнозия» деген термин колдонулуп келген.
18-кылымдын аягы 19-кылымдын башында тоо тек катмарларынан табылуучу ташка айланган байыркы организмдердин калдыктарын изилдөө менен жер кыртышынын салыштырмалуу жашын аныктоо мүмкүндүгү айкын болот.
Бул топко төмөнкүлөр кирет: стратиграфия жердин чөкмө тоо тек катмарларынын ырааттуулугун, салыштырмалуу геологиялык жашын аныктайт, палеогеография геологиялык маалыматтардын негизинде өткөн Геологиялык мезгилдердин физикалык-географиялык шарттарын изилдейт; палеонтология байыркы өсүмдүктөр менен жаныбарлардын ташка айланган калдыктары аркылуу өткөн Геологиялык мезгилдердеги тиричиликти изилдейт.
Геологиянын эл чарба керектөөсүнө түздөн-түз байланыштуу тармагына төмөнкүлөр кирет: кен байлыктар материалдык өндүрүш чөйрөсүндө натыйжалуу пайдаланууга боло турган жер кыртышындагы минералдык заттар жөнүндөгү илим; гидрогеология жер астындагы суулар тууралуу илим; инженердик геология ар түрлүү ири курулуштар менен имараттарды тургузууга байланыштуу кыртыштын физикалык-механикалык касиеттерин аныктайт.
кубулуштарын изилдөөнү вулканология илими жүргүзөт, ал эми сейсмология жер титирөөлөрдү жана ага байланыштуу геологиялык процесстерди изилдейт жана алардан алынган маалыматтар боюнча жер титирөөгө кооптуу аймактарды аныктайт.
Бул сайтты башкаруу тутумунун өзгөчө түрү — түзүлүшү жана фунционалдуулугу жагынан абдан жөнөкөй, анткени аны түзүлүштүрүүнү жана анын мазмунун иштетип чыгууну колдонуучу "кол түрүндө" аткарат.
Сайтты сүрөттөөдө, эң биринчи жолу «уики» термини 1995-жылы, "Портленддик үлгүлөр сактоочусунун" негизи болуп 1995-жылдын 25 мартта түзүлгөн аттуу эң биринчи уики-системинин түзүүчүсү Уорд Каннингем тарабынан колдонулган.
Токтосундун «Эпкиндүү Ажыбек» деген тунгуч ыры 1947-жылы август айында райондук «Коммунизм жолу» гезитине чыгып, ошондон тарта ыр-лары облустук, республикалык гезит-журналдарга үзбөй чыга баштайт.
Т. Тыныбеков «Ардак белгиси» ордени менен, «1941–1945-жж. Улуу Ата Мекендик согуштагы каарман эмгеги үчүн», В. И. Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгынын урматына «Каарман эмгеги үчүн» медалы менен сыйланган.
«Бул интроекция дегенибиз жалпы эле менин көз алдымда турган нерсени менин ички дүйнөмдөгү нерсеге айландырган, чөйрөнүн курамдык бөлүгүн ойломдун курамдык бөлүгүнө айландырган, механикалык энергиясы бар дарактан-түштөр өрүлүп желелене турган материалдан кубулушту пайда кыла турган нерсе» .
Авенариус боюнча, дүйнө экилтиктүү болуп чыгат, мындан улам бизге түздөн түз тажрыйба аркылуу берилген нерселердин дүйнөсүнөн башка да бөлөк адамдын ички жан дүйнөсүндө жашаган элестеги дүйнө да бар деген иллюзия пайда болот.
Ал мындай деп жазган: «Мээ бул үй да эмес, туруучу жай да эмес, курал да эмес, ойломдун ээси же субстраты да эмес. Ойлом туруучу жай да, бийлөөчү да, башка бир жарымы да же тарабы да эмес жана д.у.с., ошондой эле продукт да эмес, физиологиялык функция да эмес, а түгүл жалпы эле мээнин абалы да эмес» .
Бул эмпириокритицизмдин башкы мазмуну болуп саналат, ал өзүнүн милдетин тажрыйбаны тазалоодон жана ар кандай кошумчалардан эркин болгон «таза тажрыйбанын» мазмунун ачуудан көрөт.
Тажрыйбаны тазалоо боюнча мындай операцияны философия ишке ашырат, ал эми конкреттүү илимдер болсо билимдерди дайыма топтой отуруп, муну менен тажрыйбага тиешеси жок элементтерди кошуп жиберишет.
Негизги чыгармалары: «Таза тажрыйбаны сынга алуу» , «Дүйнө жөнүндө адамзат түшүнүгү» , «Философия күчтүн эң аз ченемдүүлүк принцибине ылайык келүүчү дүйнө жөнүндөгү ойлом» .
1953-жылдан Кыргыз мамлекеттик университетинде окутуучу, улук окутуучу, доцент, профессор, орус адабиятынын тарыхы жана теориясы кафедрасынын башчысы, Славян таануу регионалдык ИИИнин директору, адабият тарыхы жана теориясы кафедрасынын башчысы болуп иштеп келет, ыргыз-Россия Славян университетинин профессору, Педагогикалык жана социалдык Илимдер академиясынын Академиги .
Фурмановдун Жети-Суудагы ишмердүүлүгүнө арналган биринчи китеби «Уполномоченный партии» деген ат менен, 1970-жылы адабий-сын макалаларынын жыйнагы «Звенья открытий» деген ат менен чыккан.
Кыргыз жазуучуларынын орус тилинде чыккан «Горные родники. Рассказы киргизских писателей», «Киргизские повести» , «Песни небесных гор» аттуу чыгармалар жыйнактарынын түзүүчүсү жана баш сөздөрүнүн автору.
а. рухий жана көркөм ишмердиктин бөтөнчө формасы болгон адабияттын өзгөчөлүгүн, көркөм тексттин структурасын, адабий процесс менен чыгармачылык методдун факторлорун изилдейт; адабият тарыхы дүйнөлүк адабияттын, улуттук адабияттардын өнүгүп-өсүү процессин , айрым жазуучулардын чыгармачылыгын иликтейт; адабий сын көбүнчө учурдагы чыгармаларды талдайт жана баа берет, адабияттын коомдук турмуштагы эстетикалык маанисин жана ролун аныктайт.
Кыргыз адабият таануу илими элдин адабий, эстетикалык жактан өсүп-өнүгүшүнүн мыйзамченемдери, улуттук адабияттын калыптануу процессинин өзгөчөлүктөрү, фольклордук салттар менен реалисттик тажрыйбанын кандайча айкалышып жаткандыгы, кыргыздын көркөм чыгармачылыгында жашап келген түрлөрдөгү жана жанрлардагы жаңы сапаттык өзгөрүүлөр, мурда болбогон түрлөр менен жанрлардын өсүп-өнүгүшүн шарттаган коомдук-эстетикалык факторлор, социалдык шарттардын, искусствонун милдеттеринин өзгөрүшү менен бирге адабияттын тематикасындагы адабий өзгөрүүлөр, анын турмушун көркөм түрдө көрсөтүү жолдорунун, каражаттарынын байышы ж. у. с. маселелерди кароого жана чечүүгө аракет кылып келе жатат.
Адабият таануу ХХ кылымда өнүгүп, адабиятты коомдук көрүнүш деп, конкреттүү образдар жана сүрөттөр аркылуу чындыкты таануунун өзгөчө түрү катары карашты, тарыхты илимий материалисттик түрдө таанууга таянышып, коомдук аң-сезимдин бардык башка түрлөрү сыяктуу эле адабияттын өсүп-өнүгүшү да коомдук, экономикалык түзүлүштөгү, тап күрөшүндөгү өзгөрүүлөр менен шарттала тургандыгын айтышты, искусствого баа берүүнүн объективдүү чени катары адабий чыгарманын көркөмдүк баасы элдин күрөшүн канчалык даражада чагылткандыгына жараша болорун белгилешти.
Кыргыздын адабият илими элдин адабий, эстетикалык жактан өсүп-өнүгүшүнүн мыйзам ченемдүүлүктөрү, улуттук адабияттын калыптануу процессинин өзгөчөлүктөрү, фольклордук салттар менен реалисттик тажрыйбанын кандайча айкалышып жаткандыгы, кыргыздын көркөм чыгармачылыгында жашап келген түрлөрдөгү жана жанрлардагы жаңы сапаттык өзгөрүүлөр, мурда болбогон түрлөр менен жанрлардын өсүп-өнүгүшүн шарттаган коомдук-эстетикалык факторлор, социалдык шарттардын, искусствонун милдеттеринин өзгөрүшү менен бирге адабияттын тематикасындагы өзгөрүүлөр, анын турмушту көркөм түрдө көрсөтүү жолдорунун, каражаттарынын байышы жана ушул сыяктуу маселелерди кароого жана чечүүгө аракет кылып келе жатат.
з. ч. 56-кылымдарда Байыркы Грецияда адабият менен искусствонун чыгармаларын баалоонун карама-каршы эки принциби пайда болуп, ошол кылымдын алгачкы мезгилинде алыскы жана Орто Чыгыш өлкөлөрүндө адабият өнүгүүнүн дагы бир баскычына көтөрүлөт.
жана эл аралык коомчулук менен байланыштарды, - “Бир компаниянын, уюмдун же өкмөттүн башка өлкөлөрдүн эли менен болгон эки тараптын тең пайдасына таянган мамилелерди куруу үчүн түзгөн пландуу уюштурулган иш-аракеттери” деп айтышкан.
“Бир компаниянын, уюмдун же өкмөттүн башка өлкөлөрдүн эли менен болгон эки тараптын тең пайдасына таянган мамилелерди куруу үчүн түзгөн пландуу жана уюштурулган аракеттери” деген аныктама боюнча, көп улуттуу корпорациялар сымал мамлекеттер да эл аралык коомчулук менен байланыштардын ичинде орун алышкан .
мамлекеттер үчүн коомчулук менен байланыштарды “өлкөнүн чет өлкөлөрдүн көзүндө имиджин өнүктүрүү үчүн көп учурларда мамлекет өз кызыкчылыктарын көздөгөн маалыматты пландуу жана үзгүлтүксүз формада таркатуусу” – деп аныктаган.
Коомчулук менен байланыштардын атасы болуп саналган ’дин ою боюнча “коомчулук менен байланыштар” менен “билим берүү” арасындагы бир гана айырма бар – “билим берүү - ишенген нерселерди, пропаганда болсо – ишенбеген нерселерди жактоо” .
Ошондуктан , эл аралык коомчулук менен байланыштардын аныктамасынын негизинде азыркы маалда пропаганданын ордун коомчулук менен байланыш алган, башкача айтканда коомчулук менен байланыштар пропаганданын тереңирээк жана көркөмдүүрөөк келбетине айланган деп эсептейт.
Эл аралык Бизнес Коммуникаторлор Ассоциациясы , Америка Коомчулук менен Байланыш Ассоциациясы сыяктуу кесиптик уюмдар, уюштурган улуттук конференцияларда “эл аралык коомчулук менен байланыштарды” дайым эскерип башташкан, өз юрисидикациясы алдындагы эл аралык ишмерлер үчүн бөлүмдөрдү ачып беришкен.
Күндөн күнгө көчүп жүргөн адамдардын санынын өсүшү, көчүү кубулушунун мүнөзүнүн алмашуусу, абдан чубалган маалымат технологиялары сыяктуу темалар коомчулук менен байланыш адистерин маданий жактан ар кандай элдер менен байланыш түзүүгө мажбур кылууда.
Көрүнүп тургандай эл аралык коомчулук менен байланыштар, уюмдардын да коомчулук менен байланыштар адистеринин да иш-жүргүзүү аренасынын ар кандай улуттук-географиялык параллельдеринин кесилишкен чекитинде аныкталууда.
Эл аралык коомчулук менен байланыш ар дайым цивилизациялар арасы деңгээлде жүргүзүлгөн иш болуп эсептелет, анткени бул процесс; ар кандай улуттардын өкүлдөрүнүн эл аралык даражада өнүгүүсү биринчиден коомчулуктар, мыйзамдык/саясий жана тарыхый контексттердин түрдүү аралашмалары тарабынан түзүлөт.
Бул процесс өзүбүздүн маданиятыбыз менен бирге түрдүү культураларды үйрөнүү жөнүндөгү жана коомчулук менен байланыштардын эмне болгонуна/эмне боло турганына тиешелүү ой-пикирибизди өнүктүрүүгө мажбур кылган мазмунга ээ.
Эл аралык коомчулук менен байланыш жөнүндө көбүрөөк маалымат алуу үчүн жалгыз АКШдагы жана эл аралык аренадагы коомчулук менен байланыштар практикасынын окшоштуктарын гана эмес айырмачылыктарын да изилдөө керек.
Мисалы, журналистиканы изилдеген илимпоздор ар кайсы өлкөлөрдөгү басма сөз жөнүндө изилдөөлөр жасалганда, журналистика практикасына таасир кылган мыйзамдык, саясий, экономикалык жана билим берүү системалары тегиздиги да изилденет.
Бул пикирге каршы болсо майдан аркасындагы аял аскерлердин да колго өтүүсү болжолдуу табылганы, буларга болсо жетиштүү курал жана куралдар, жана да өзүн коргой турган сыяктуу таалим берилбегени алдыга сунулууда.
Аялдардын активдүү согуш милдетин алуусуна каршы алып келген эң маанилүү далил орточо бир аялдын орточо бир эркектен дагы күчсүз болгону жана маңдайындагы эркек душман менен согушууда мунун бир жетишсиздик боло тургандыгы.
Залкар манасчылардын бири Саякбай Карала уулу «Чоң манасчылардын кимисине жолугуп, таалим алып, бирге болгонсуз?» деген суроого ал «Чоң манасчыдан Акылбекке кезиктим, тогуз баласы, жакшы байбичеси өлүп, өзү сексендин беш-алтысына барып калган кези экен. Ошондо да кебелбей айтып турат кайран киши».
«Мен өзүмдү бактылуумун деп сеземин, - деп эскерген Ыбырайым Абдыракман уулу – ысыккөлдүк атактуу манасчылардын жетөөнү көрүп калдым, жетөөнүн оозунан тең «Манас» уктум.
Мына ушул эскерүүлөрдү эске алганда ысымдары эл арасына уламага айланган атактуу жомокчулардын «баарысынан артык билген Акылбек» манасчынын замандаштары Сагымбай Орозбак уулу менен Ыбырайым Абдыракман уулу тарабынан өтө жогору бааланышы Акылбек сыяктуу «Манасты» толук айткан, абдан таланттуу жомокчулардын чанда чыгарына далил боло алат.
1953-жылы Жалал-Абад мугалимдер институтун бүтүрүп, Жаңы-Жол районунун айылдарындагы мектептерде директор, 1960-жылга чейин Ак-Суу орто мектебинде кыргыз тили жана адабияты мугалими, «Колхоз жолу» аттуу райондук гезиттин редакциясында адабий кызматкер болгон.
Университетти бүтүрүп, «Мугалимдер газетасында» адабий кызматкер, бөлүм башчы болуп 18 жыл бою эмгектенип, 1986-жылдан «Мектеп» басмасынын жаштар редакциясында редактор, «Адабият» басмасында редактордук кызматта иштеп келген.
Суу-саздуу 126,8 миң га жери эл аралык мааниге ээ, коргоого алынган 6 аймак [ал жерде жаныбарлардын сейрек кездешүүчү жана жоголуп бараткан түрү – орангутан , азия пили ] түзүлгөн.
19-кылымдын аягында Малайзиядагы чет элдик капиталдын 70%и англичандарга тиешелүү болуп, каучук иштетүүчү, коргошун эритүүчү ишканалар, темир жол куруучу, камсыздандыруу жана транспорт компаниялары, медициналык мекемелер, мектептер ачылган.
Япония багынгандан ки­йин Малайзия аймагына кайтып келген британдык аскерлер Сингапурдан Малайяны бөлүп, 1946-жылы 1-июнда британ колониясынын статусундагы Малай Союзун түзүп, Саравак менен Сабахты Улуу Британия колонияларынын министерствосунун карамагына берген.
1960-жылдардын 2-жарымынан Малайзия өкмөтү блокторго кошулбоо жана тынчтыкта жанаша жашоо саясатын жүргүзүүгө өтүп, премьер-министр Абдул Разак Түштүк-Чыгыш Азияны бейтараптоо планын көтөргөн.
1981-жылы июлда МФга Махаткир Мохамеддин премьер-министрликке келиши менен өкмөт экономикалык модернизациялоо багытында экспорттолчу товарларды чыгаруу жана кайра иштетүү ишканаларын күчөтүп, инфраструктураны жаңыртууга багыт алган.
1997–98-жылдары азиялык финансы кризисинде Малайзия ЭВФтин жана батыш фондуларынын жардамынан баш тартып, Түштүк-Чыгыш Азияда регионалдык экономикалык интеграцияны күчөтүү идеясын активдүү колдогон.
Электроника, электр-техникалык, машина куруу (жарым өткөргүчтөр, интегралдык микросхемалар, тиричилик кондиционерлери; дүйнөдөгү эң алдынкы өндүрүш), жыгач иштетүү, түстүү металлургия (негизинен калай эритилет; жылына 35 миң тонна, дүйнөдөгү эң ири завод), химия (табигый каучукту өндүрүү боюнча дүйнөдө 3-орунда, Таиланд менен Индонезиядан кийин; жылына 1,27 млн тонна), нефть-химиялык , фармацевтика , парфюмерия-косметика , жыгаччылык, тамак-аш ж. б.
Куала-Лумпурдун шаар агломерациясынын түштүк бөлүгүндө Түштүк-Чыгыш Азиядагы эң ири технополис (административдик борбору – Сайбержая; «мультмедиа супер-коридору» же «малайзия силикон өрөөнү») өнүгүүдө.
Кесиптик коллеждер, мамлекеттик университеттер, илимий мекемелер, китепкана, музейлер Куала-Лумпуре шаарында жайгашкан, анын ичинде Малайя университети , Азия искусствосу музейи , Улуттук китепкана , Улуттук музей ж. б.
Малайзия – БУУнун , Ынтымакташтыктын , ЭВФтин , Эл аралык реконструкция жана өнүктүрүү банкынын , Түштүк-Чыгыш Азия өлкөлөрү ассоциациясынын , Ислам конференциясы уюмунун , Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун , Азия-Тынч океан экономикалык кызматташтыгынын мүчөсү .
«Кыргыз туусу» гезитинде, «Чалкан» журналында баяндамачы, редактордун орунбасары, Кыргыз Республикасынын Эл өкүлдөр Жыйынын басмасөз кызматында консультант жана «Азаттык» радиосунда кабарчы,
республикалык «Эркинтоо» гезитинде жооптуу редактордун орунбасары, жооптуу редактор кызматтарында иштеп, бүгүнкү күндө Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын «Кыргыз тили» илимий-рухий гезитинде редактордун орунбасары болуп иштеп келет.
1989-жылы «Советтик Кыргызстан» гезитине жарыяланган «Жылдыз көппү, кыргыз көппү?!» аттуу публицистикалык жол очерк түрмөктөрү үчүн Кыргызстан Журналисттер союзунун 1-сыйлыгынын лауреаттыгына татыган.
Жердин үстүңкү кыртышынын геологиялык шарттарын кыртыштын сапатын, гидрогеологиялык абалын, рельефин, сейсм кыймылдардын таасирин, тоо тектердин курамын, түзүлүшүн, текстурасын жана физикалык-механикалык касиеттерин изилдөө; курулуш менен табияттын бири-бирине тийгизген таасиринен келип чыккан процесстер менен кубулуштарды болжолдоо жана алардын зыяндуулугуна каршы чараларды иштеп чыгуу.
Инженердик геология курулуш башталардын алдында имарат жана башкалар тургузулуучу жердин табигый геологиялык шарттарын, курулушту тургузуу жана аларды пайдалануу учурунда тоо тектерде болуучу өзгөрүүлөрдү изилдейт.
Инженердик геология бир нече атайын тармактарга бөлүнөт: кыртыш таануу тоо тектери менен кыртышты, инженердик курулуштарды тургузуучу жайды, табигый курулуш материалын чөйрө катары изилдейт; кыртыш механикасы кыртыштын туруктуулугун, бекемдигин изилдейт; геологиялык процесстерди изилдөө инженердик геодинамика, аймактык инженердик геология; атайын курулуш, жол, аскердик инженердик геология; жер астындагы суулардын курулушка тийгизген таасирин инженердик гидрогеология изилдейт.
Жаштардын өздөрүнүн мүнөзүнө, жөндөмдүүлүгүнө төп келген кесипти тандоосу үчүн, кызыккан кесиптерди обьективдүү жана ар тараптуу изилдегенден кийин гана бир чечимге келүүсү абзел.
Кесиптер жөнүндө туура жана так билүү, бир окуучуга төмөнкүдөй таасирин тийгизүүсү мүмкүн экендигин жана ал кесип боюнча төмөнкү суроолорго жооп издөө керектигин түрк психолог - даанышманы Кузгун мындайча көрсөтөт: Мисалы,
Ушул себептен кыз балдардын туура кесип тандоосуна жол көрсөтүп, коомдо эркектер үчүн да, аялдар үчүн да билинген кесиптерди айтып, анда иштеп кете алаарын, ошондо үй бүлө арка планга кала турганын түшүндүрүп бул кесиптин жакшы–жаман, кааланган жана кааланбаган жактарын ачык айтып, таанытуу керек.
Кыздар көбүнчө үйгө тиешелүү же болбосо социалдык тармактарда кишилер менен же компьютер менен иштей турган кесиптерди тандашса, эркек балдар көпчүлүк учурда сыртта, үйдөн алыс, илимий изилдөөлөр менен алышып, техника менен иштей турган, саясатка байланыштуу болгон же күч эмгегин талап кылган кесиптерди тандашат .
Азыр Германияда жана Европанын башка өлкөлөрүндө, Японияда жалан гана "кыздарга ылайык" болгон, үй экономиясы, үй тиричилигин башкаруу токуучулук, тигүүчүлүк, дизайн, ашпоздук, балдар бакчасында тарбиячы, башталгыч класстын мугалими сыяктуу кесиптер берилет.
Орус педагогу Харламов кесипке багыттоодо буларга көңүл буруу керектигин белгилейт: "Мектепти бүтүргөндөн кийин окуучулардын көбү өндүрүшкө киришет. Аларга кесиптик багыт берүү үчүн коомдук пайдалуу эмгектин ар кандай түрлөрүн колдонуп, өндүрүштүн түрдүү тармагында өз күчтөрүн жана жөндөмдүүлүктөрүн сынап көрүүгө мүмкүнчүлүк берүү керек" .
Тигил же бул кесипти тандоодо ал кесип үчүн керек болгон кээ бир өзгөчөлүктөрдү, кесиптин өзгөчөлүгүн, оной жана опурталдуу жактарын коомдогу ордун, кесиптик оорулар, жөнүндө баланын билүүсү зарыл .
Кыргызстанда да акыркы жылдарда бир топ өзгөрүүлөр болуп, бул өзгөрүүгө жараша коомдун жаны адамын – жаны кесиптердин ээлерин даярдай турган көптөгөн университеттер, факультеттер, окуу борборлору ачылды.
Бул жаны типтеги мектептер - жалпы орто мектептер, гимназиялар, лицейлер, автордук мектептер, өзүмдүк, мамлекеттик мектеп, кыргыз – түрк кыз жана эркек лицейлери, экспериметалдык мектептер болуп, бардыгы 28 түрдөгү мектептер бар.
Оѕой үйрөнүлө турган, ойлоо күчүн көп талап кылбаган кесипте иштегендер менен үйрөнүүсү оор жана акыл эмгегин, ойлоо күчүн талап кылган кесиптерде иштегендердин арасында айырма бар .
Кээ бир ата-эне жоопкерчиликтен качып, "өзүң бил", - деп баланы өтө зарыл убакта жалгыз таштап койсо, кээде баласынын эмнеге шыгы бар экенин жакшы билбегени үчүн туура эмес көз караштар пайда болобу деп коркушат.
Башкача айтканда ишке кызыгып кесип тандоо, убакыт өткөн сайын тандаган кесибинин ага төп келбегенин, жөн гана убактысын өткөрүп жатканын ойлоп, өзүн кызыктырган башка кесипти чечиши керек болот.
Музыканттарда манжаларынын узун болушу, балерондордо атайын окуу жайын бүтүргөнү, артисттерде, мугалимдерде, кабарчыларда, кээде саясатчыларда, айрыкча дикторлордо дикциясынын так, үнү жагымдуу болушу талап кылынат.
Өзүнүн көз карашы боюнча баланын каалоосуна жана жөндөмүнө көңүл бөлбөй туруп, өз кесибин баласынын улантуусун каалоосу баладагы личносттук "мен" түшүнүгүнүн калыптанышында терс роль ойнойт.