polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
байыркы Эрши шаарын азыркы Араван суусунун боюндагы Мархамат шаар калдыгы деп эсептешсе, Л. А. Боровкова аны Кокон шаарыныннын чет жакасына жайгаштырат, ал эми өзбек синологу А. Ходжаевдин пикиринде ал байыркы Ош шаары болгон.
Музей шаар куруу онөрүнүн түйунү болгон Кыргыз опера жана балет театрынын, «Кыргызстан» мейманканасынын, Орус драма театрынын жана Н. Г. Чернышевский атнындагы республикалык китепкананын имараттары менен шайкеш орун алып, археологиялык формасы аягынан алардан айырмаланат.
Кыргыз мамлекеттик сүрөт өнөр музейинде төмөнкү бөлүмдөрү бар: живопись, графика, скульптура сактоочу, эсеп-кысап сактоочу, искусствону пропагандалоо, жасалга-колдонмо өнөр бөлүмдөрү, китепкана, фотолаборатория, кинолекторий, методикалык кабинет жана музейди пайдалануу боюнча инженер-техникалык бөлүм.
О. М. Мануйлова, Л. И. Ильина А. Н. Михалёв, Л. Ф. Деймант, Ф. М Стукошин, К. Керимбеков, Ж. Кожахметов, А. Усубалиев, Д. Н. Флекмаг Т. Садыков, Ж. Уметов жана башкалардын чыгармалары түзөт.
Кыргыз мамлекеттик сүрөт өнөр музейи — республикабызда болгон коллекцияларды кеңири пропагандалоочу (илимий конференция, экскурсия, лекция, туруктуу жана көчмө көргөзмөлөр: башка музейлер менен экспонат алмашуу жана сүрөт өнөрүнүн жалпы проблемаларына, кыргыз сүрөт өнөрүнүн өнүгүшүнө байланыштуу маселелерди иштеп чыгуучу илимий-көркөм мекеме.
Кыргыздардын элдик сүрөт искусствосунун бул бардык түрлөрү кыргыздардын байыркы жана орто кылымдардагы маданиятына негизделип монголдор менен казактардын өзбектердин Орто Азиянын Түштүк Сибирдин Алтайдын башка элдери менен карым-катнаштыкта өнүккөн.
Сүрөтчүлөрдүн профессионалдык жана теориялык деңгээлин көтөрүү бонча иш жүргүзөт: чыгармачыл талкуу, командировка, түрлүү сүрөт көргөзмөлөрүн, конференция жана башкаларды уюштурат, мыкты сүрөт үлгүлөрүн элге пропагандалоого көмөктөшөт.
кылымдын аягында кыргыздарда темир устатчылык, зергерчилик, тоокуучулук, саймачылык, жыгач кармоочулук, чий соогу сыяктуу үй өндүрүшүнүн түрлөрү бир кыйла өнүүгүгө жетишти.
арх. Д. Ырыскулов, В. И. Назаров жана . Жекшенбаев, инж. А. Юсупов Кыргыз ССРинин Токтогул атн. мамл. сыйлыгына татыктуу болушкан] Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Коммунисттик партиясынын түзүлүшүнун 50 жылдык юбилейине арналып курулган.
Кыргыз орнаменттеринин ар түркүн формалары менен мотивдеринде кыргыз элинин эзелки көркөмдүк традициялары, ошондой эле алардын Орто Азиянын, Казахстандын, Түштүк Сибирдин жана Алтай элдери менен тыгыз байланышы байкалат.
Күндүзү атайын таңгакталган тал, чычырканактарды атка сүйрөтүп, адыр аралай, кыр ылдый өйдө-төмөн чапкылаган жигиттер уюлгуган коюу чаң чыгарып, түмөндөгөн кол топтолгондой түр көрсөтүп, жоонун жүрөгүнүн үшүн алган.
Натыйжада бөлүнгөн 15 орун үчүн 9 саясий партия ат салышып, шайлоонун жыйынтыгында 1-орунду Кыргызстан коммунисттер партиясы, андан соң Демократиялык күчтөр биримдиги союзу (Адилет, Социал-демократия, Биримдик партияларынын түзүлгөн союз), Кыргызстан аялдарынын демократиялык партиясы, Ооганстан жана башка жергиликтүү согуштарга катышкан жоо-керлердин партиясы, Ата Мекен социалисттик партиясы, Менин өлкөм партиясы 5%тен ашык добушту топтоого жетишип, 15 орунду ичара бөлүп алышты.
Башка коомдук-саясий, улуттук-маданий жана коомдук уюмдардын ичинен өзгөчө жигердүүлүгү менен Кыргызстан элинин ассамблеясы, Кыргызстан эли коому, Кыргызстан укук коргоо кыймылы, Кыргызстан укук коргоо комитети, Кыргыз-америкалык адам укуктарын коргоо жана мыйзамдуулук бюросу, Кыргызстан аялдар конгресси, немис, орус, украин, беларус, дуңган, корей, өзбек, уйгур, месхет түрк, ферганалык түрк, казак жана башка аз сандагы элдердин улуттук-маданий коомдору, Кыргызстан тарыхчылар коому сыяктуу уюмдар айырмаланышты.
"Кыргызстан" демократиялык кыймылынын курамында 1991-жылы октябрда – Асаба улуттук кайра жаралуу партиясы, 1992-жылы февралда – Эркин Кыргызстан демократиялык партиясы, 1992-жылы ноябрда – Ата Мекен партиясы түзүлдү.
Ушул эле жылы – Элдик Республикачыл партия, Кыргызстан коммунисттер партиясы, Агрардык партия, 1993-жылы – Кыргызстандын демократиялык кыймылы партиясы, 1991-жылы Биримдик партиясы жана башка коомдук-саясий уюмдар жана партиялар түзүлдү.
июнда бийлик өкүлдөрү менен коомдук уюмдардын, саясий партия-лардын өкүлдөрүнүн катышуусу менен ал-гачкы «тегерек үстөл», 2001-жылы февралда «тегерек үстөлдүн» 2-баскычы болуп өттү.
Анда облустун аскердик жана жарандык иштерин башкаруу Оренбург генерал-губернаторуна тапшырылып, ага бул аймакта жашаган калктын жер жана аны пайдалануу укуктарына кийлигишүү, аларды көзөмөлдөп туруу милдети жүктөлгөн.
Түркстан облусунун аймагы үчкө бөлүнгөн: оң тарабы же Сырдарыя району ; Борбордук бөлүгү жана сол тарабы (Олуяата – азыркы Тараз, Мерке, Пишпек, Токмок шаары жайгашкан жерлер).
Илгери бир бай өзүнүн дүйнөсүн батыра албай кыйналгандан бирөөнөн: “Малым короого, зерим сандыкка батпай айлам кетти. Эмне кылсам болот?”, - деп кеңеш сураса, ал: “Кийимиңди чечпей туруп тиккин” деп үйрөтүптүр.
Дагы бир маалымат боюнча, уктап жаткан адамдын башына бут кийимин коюп болбойт, себеби , учуп келген жан (адам уктаганда жан мурдунан учуп чыгып, бүт дүйнөнү кыдырат экен, ошол жандын көргөндөрү түш болуп кирет деген ишеним бар) адамдын мурдуна эмес, башка жаздалган өтүктүн, маасынын кончуна адашып кирип кетип, өлүмгө учурайт дейт.
Биздин эн чон колдоочубуз, арка жологубуз, апкаарып турганда шам чырак болуп алдыга жетелеген бир адам- Кыргыз Республикасынын Биринчи Коргоо Министри, генерал майор Уметалиев Жаныбек Асанбекович, Эрмектин таякеси эле.
Ошол кездеги «Браво» теледолбоорунун алып баруучусу, КВН чемпиону Эрмек Нурбаев жана атактуу оюнчу, редактор Арслан Ибрагимовдун ою бир жерден чыгып, лиганы ачууга белсенип киришет.
Тамашоудо ар-түрдүү чөйрөнүн командалары ар кандай темага импровизациялоо, берилген суроолорго күлкүлүү жооп берүү, атайын даярдалган интермедиаларды коюу жана башкаларды аткаруу менен жарышышат.
19-кылымдын 60–70-жылдарында жаңыдан каратылган жерлерде падыша өкмөтүнүн кызыкчылыгын коргоо, орусташтыруу жана жергиликтүү элдин толкундоолорун басып туруу үчүн оокаттуу орус дыйкандарын Түркстанга «оторлоштуруу» менен башталган бул процесс кийин 90-жылдардагы Россия империясынын борбордук губернияларындагы агрардык кризиске байланыштуу орус дыйкандарынын чет-жакаларга массалык түрдө жер которуусу менен коштолгон.
19-кылымдын 90-жылдарынын башында Россиянын европалык бөлүгүндө түшүмсүздүк, ачкачылык болгонуна байланыштуу империянын чыгыш жактарына, анын ичинде Кыргызстанга да өз бетинче жер которуп келгендердин мурда болуп көрбөгөндөй толкуну каптап кеткен.
Кыргызстандын түштүгүндөгү отор саясатынын экинчи толкуну 1898-жылы Анжиян көтөрүлүшүнө байланыштуу Көгарт өрөөнүнө орус дыйкандарын олтурукташтыруу демилгесинен башталат.
1912-жылга карата Жалал-Абад облусунун аймагында Көгартта: Благовещенский, Спасский, Көкжаңгак, Жергетал, Таранбазар; Базаркоргондо – Николаевский; Аксыда – Успенский; Кетментөбөдө – Кетментөбө кыштактары болуп, аларда үч миңге жакын орус дыйкандары олтурукташкан.
Аларды жайгаштыруу үчүн бош жер издөө, жер үлүшүн чектөө маселелерин чечүү падышачылыктын саясатынын реакциялык маңызын, элге каршы мүнөзүн ачып көрсөткөн иш-чаралар менен коштолгон.
Отор кыймылынын учурунда жергиликтүү бийликтер борбордук губерниялардан жаңы келген дыйкандарды жерге орноштурууга үлгүрө албай калган, бул жагдай келгиндердин да, түпкү элдин да нааразылыгын туудурган.
Тескерисинче, жаңы аймакта жаңы агрардык кризистин пайда болуусуна алып келип, алардын баары Түркстан калктарынын, анын ичинде кыргыздардын Россиянын колониялык саясатына күчтүү нааразылыктарды жаратып, 1916-жылы көтөрүлүштүн өбөлгөлөрүн калыптандырган.
Вамбери Арминий, Герман – мажарстандык көрүнүктүү түрколог, саякатчы, этнограф, полиглот, Түркияны , Иранды Орто Азияны изилдеген, анда жашаган калктардын маданияты, үрп-адаты, тилдери, динин иликтеген.
А.Вамбери өзүнүн жана айрым европалык илимпоздордун гипотезасын бекемдөө үчүн, венгр тили түрк тилдери менен тамырлаш деген пикирин тактоо максатында Орто Азияга келген алгачкы илимпоз-чыгыш таануучу.
Андан кийинки аткарган негизги ролдору: Гулгаакы, Көк Шалкы , Шалтаке , Кемпир , Ирисоолат , Кемпир Галфа , Айгүмүш, Ажар , Текле , Басыттын эжеси , Парчагүл , Дүлөй аял , Райкан , Келин , Хумери жана башка.
А. Маргуландын “Манас” эпосун изилдөөгө айрыкча сиңирген эмгеги катары Ч. Валиханов жаздырып алган “Көкөтөй хандын жомогун” СССР ИАнын Азия элдеринин институтунун архивинен таап, 1965-ж.
Анын эң алгачкы калыптанышына түрк каганаты кезиндеги кытай башчыларынын баскынчылыгына каршы жүргүзүлгөн баатырдык күрөштөр, Бээжиндин тегерегиндеги нечен ирет кайталанган кандуу согуштар зор өбөлгө болгон.
Ошентип, Маргуландын пикири боюнча “Манас” эпосу байыркы мифтен орто кылымдан баштап, ногойлу-кыпчак мезгилинин уламыштарын, баатырдык ырларын, жунгар чабуулунун даректерин, 19-кылымдагы Кокон хандыгы менен байланыштуу карым-катнашты Кашкардын Жангир кожосун Россиянын ак падышасы баарын ичине сиңирип келген көп катмарлуу көркөм чыгарма болуп жетилет.
7-кылымдын 40-жылдары Чыгыш Түркстанда кытай аскер гарнизондору уюштурулуп, 658-жылдан Беш-Балык чөлкөмүндөгү Кытайдын коргонуу борборуна айланган, аны башкаруу кытай акимдерине, кээде түрк акимдерине тапшырылган.
Депутат кезинде коррупцияга каршы иликтөөлөр, асыресе, Кум-Төр кени жана алтын чатагы, жемкордукту иликтөө менен байланыштуу иликтөөлөр камтылган парламенттик "Алтын комиссиясынын" мүчөсү болгон.
"Репин искусстводогу реалисттик чындыкка менин умтулгандыгымды биротоло чыңдады жана жипопистеги бурмалоолорду,жалган нерселерди жек көргөндүгүмдү бекемдеди"- деп сүрөттү оз эскерүүсүндө жазган.
1930-жылы тартылган "В.И.Ленин Смольныйда", "В.И.Ленин Кремлдин жанында", "В.И.Ленин Путилов заводунда" деген сүрөттөрдү,живописи,графикасы сүрөт искусствосуна бирден-бир салым кошкон классикалык чыгармалардан болуп саналат.
Винсент Виллем Ван Гог (нидерланд тилинде , 30 март 1853, Түндүк Брабант, Грот-Зюндерт, Нидерланддар — 29 июль 1890, Парижге жакын Овер-сюр-Уаз, Франция) — бүткүл дүйнөгө атагы чыккан нидерланддык сүрөтчү.
1981-жылы Өзбекстандын ордосу Ташкент шаарындагы Өзбекстан ИАсынын Абу Райхан Бериуни атындагы Чыгыш таануу институтуна эки жылдык илимий стажировкага жиберилип, анда фарсы тилин үйрөнгөн жана фарсы булактарын изилдей баштаган.
Бири жылкысын минип алып малын жайлоого айдап бараткан, экинчиси болсо кетменди колго алып суу-нанын желкесине аскан бойдон талааны көздөй жөнөгөн, дагы бирөө кара курсактын айынан акча тыйын таап келейин деген ой менен базарды карай сапар тарткан.
Коло доорунда (биздин заманга чейин 3- миң жылдык- биздин заманга чейин 1-миң жылдыктын башы) техника менен маданияттын ѳнүгүшү бир топ ылдамдап, мунун негизинде Жакынкы чыгыштагы кул ээлѳѳчүлүк мамлекеттерге жерди суугаруу, айдоо, кол ѳнѳрчүлүк, жазуу иштери ѳнүккѳн.
Борбор Теңиртоодо , Ысыккѳлдѳ , Чуй жана Талас ѳрѳѳндѳрүндѳ кѳчмѳн мал чарбачылыгы аздыр- кѳптүр дыйканчылык, аңчылык менен айкалышып ѳнүккѳн.
Коло дорунун биздин заманга чейин 18- 15-кылымга таандык тургун жайы Чүй ѳрѳѳнундѳгү Беловодскиден, биздин заманга чейин 12-9 кылымга таандык эстеликтерди , аска бетине тартылган сүрѳттѳрдү Аламүдүн, Александровка, Жайылма жана Кайыңдыдан табышкан.
Кошумчалай кетчү нерсе, келин касиеттүү, ыйык деп эсептелген жерге зыярат кылган соң, боюна бүтүп төрөсө, кийин баланын карын чачы алынган убакта төбөсүнө бир тутам чач калтырып коюлган да, кийин аны ошол ыйык жерге барып алдырып келишкен.
2005-жылдын сентябрынан бери иштеп жаткан Коомдук саясат институту коомдогу саясат тажрыйбасын калыптандырууга көмөк көрсөтүүгө жана мамлекеттик институттардын, жарандык коомдун, ЖМК жана бизнес-түзүмдөрдүн конструктивдүү өз ара аракеттенүү механизмдерин камсыз кылууга чакырылган көз карандысыз талдоо жана изилдөө борбору болуп саналат.
Ал коомдук саясат практикасын калыптандырууга жана мамлекеттик институттар, жарандык коомдор, ЖМКтары жана бизнес-түзүмдөрдүн өз ара байланыштарынын, аракеттеринин конструктивдүү механизмдерин иштеп чыгууга көмөк көрсөтүүчү көз карандысыз уюм болуп саналат.
Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы — жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүк органынын чечимдерин даярдоо жана аткаруу, белгилүү бир аймакта аткаруу бийлигин жүргүзүүчү мамлекеттик ыйгарым укукту камсыз кылуу үчүн түзүлгөн орган.
20-кылымдын 30-40-жылдарында мурдагы СССР мамлекетинде авторитаризм жеке адамга сыйынуу, булар менен өзөктөш тоталитаризм (бийликтин бүткүл өлкөнү, ар адамды толук, бекем, катуу көзөмөлгө алышы) административдик буйрукчул система өкүм сүргөн.
Д. Г. Кукеевдин оюу боюнча, Гүйлүчү, Менкэ-Тимур жана Угэчи-Кашка — Ойроттордун курамындагы, жана моңголдук жазуучулар атаган «КЕРГУТТАРДЫН», ага чейинки башында турган бир адам деп жазышат.
Биринчиси — Теңир-Тоодогу коргошун, цинк, жез, вольфрам, күмүш, алтын, пирит, барит, флюорит кендеринин геологиясын изилдөөгө, экинчиси — түстүү, сейрек жана баалуу металлдардын, ошондой эле колчедан, барит, флюорит жана целестиндин стратиформ кендеринин жер кыртышында пайда болуу жана жайгашуусунун жалпы закон ченемин аныктоого арналган.
Ал стратиформ кендеринин издөө критерийлери менен алдын ала айтуу методикасын иштеп чыгып, түстүү, сейрек жанаб аалуу металлдардын стратиформ кендеринин пайда болушуна негизделген жалпы классификациясын алгач сунуш кылган.
Асаналиев Үсөнгазы айылы] — геолог, геология-минералогия илимдеринин доктору , профессор , Кыргыз Республикасынын УИАнын академиги , Кыргыз Республикасынын Инженердик академиясынын академиги , Кыргыз Республикасынын илимге эмгек сиңирген ишмери .
1970-80-жылдары ар бир оюнчунун орун алмаштырып ойношуна жана көбүнчө жеке бир адамдын мүмкүнчүлүгүнө таянса, азыркы футбол болсо оюнчулардын өзүнүн ордунда калып бир эле паска таянган команда оюну менен ойнолот.
«Барселона» — Испаниянын эң көп официалдуу олжо чогулткан клуб, баардыгы болуп — 66 трофей бар (23 — Испания чемпиону наамы, 27 — Испания кубогу, 11 — Испаниянын Суперкубогу, 2 — Эва Дуарте кубогу , 1 — Копа де Оро Аргентина , 2 — Испан лигасынын кубогу).
2012-жылдын 11-февралынан тартып Кыргыз Тарых Коомунун вице-президенти (бул уюмдун президенти - Тынчтыкбек Чоротегин, башка вице-президенттери - Кубат Табалдиев жана Арслан Капай уулу Койчиев.
«Эки корифей бирин-бири урматтап, сыйлап, барктап, колдоп турушчу. Муратбек агайдын сырдуу касиети - терс каарманды жаратып жатканда да, анын адамдык жан дүйнөсүнүн жакшы жагын да жарата билчү. Анын Ата Журт үчүн болгон сый-урматы, сүйүүсү өзгөчө эле. Жерин, элин эч нерсеге теўечү эмес», - дешет жакындары.
Муратбек атанын адамдын талантын, эмгегин сыйлай, баалай билгендигин мындан билиңиз, «Бечара Сакиш, мен деп жүрүп, менин көлөкөмдө калдыңго…» - деп кейигени азырга чейин эл арасында айтылып келет.
Ал «Даңк» медалынын ээси, Муратбек Рыскулов атындагы эл аралык жана Казак Республикасынын «Алтын Көпүрө», Төлөгөн Айбергенов жана Ленин комсомол сыйлыктарынын лауреаты, эгемендүүлүк жылдарында «Кыргыз Эл Баатыры» наамынын ээси болгон.
Ошол кечеде да Сабира апа сахнага чыгып, апанын талантына таазим кылып келген элдин баарын бир сыйра сыдыра карап күтүүсүздөн «Бул жерде менин элим отурат, күйөрмандарым отурасыңар, силерге бир эркелеп алсам болобу?», - деп калат.
«Муратбек Рыскулов сыяктуу залкар адамдар иштеген театрдын атынан, театрдын жамаатынын, өзүмдүн атымдан, ушул кыргыз драма театрына «улуттук» деген наам ыйгарып берүүңүздөрдү сурансам болобу, менимче «улуттук» деген атка татыктуу эле болсок керек», - деп суранганда, элдин баары туруп кол чаап жиберишкен экен.
Ушундан кийин Сабира Күмүшалиеванын өнөрү өркүндөп, актрисалык чеберчилиги артып, театрга болгон кызыгуусу күч алып бүтүндөй жан дүйнөсү менен искусствого сүңгүп кирип, өзүнүн 75 жылдык жашоосун театр, киного арнап, кыргыз жана казак фильмдеринде, элдин эсинен кеткис не бир сонун спектаклдерде жүздөн ашык ролдорду жаратып, өзүнө түбөлүк урагыс эстелик тургуза алды.
Кыргыз театрынын Умай энеси атыккан актриса атайын актерлук билим албаса да табигый жөндөмү, тубаса таланты менен кичинекей эпизоддук образдарды жаркыратып ачып бергендиктен “кичинекей ролдордун чоң актрисасы” деген ары жөнөкөй, ары таамай баага татыган.
Борбордогу мектепти аяктагандан кийин, Фрунзе техникумуна тапшырып, аны ийгиликтүү бүтүргөн соң, 1932-1934-жылдары башталгыч мектепте мугалим, 1934-жылдан тартып Кыргыз драма театрында актриса болуп эмгектенген.
коомдук өзгөчөлүктөрү ачык-айкын сүрөттөлөт, жашоо турмуштагы карама-каршылыктар, конфликттүү кырдаалдар жаап-жашырылбай ачык түрдө баяндалат, ушунун баары акыл-насаат, агартуучул үгүт-насыят менен коштолуп отурат.
Булардын чыгармачылыгы көбүнчө күндөлүк жашоо-турмушка, маселен, аш-тойдо, ар түркүн окуяларга багытталгандыктан, алардын поэзиясында социалдык-коомдук проблемалар нускоочу акындардыкына караганда тайызыраак сүрөттөлөт.
Т. Саманчин булар жөнүндө төмөнкүдөй жазат: «Булар да негизинен жамак сөздүн устат чеберлерине жатат. Жомокчулардын акындыгы нускоочу, жамакчы акындардан кем түшпөйт. Бирок булар «Манас», «Семетей» өңдүү баатырдык чоң жомокторду айтууну кесип кылып, бул жомоктордон четке чыгышпайт.
Акындын чыгармалык өзгөчөлүгү, ал ырды эч кандай даярдыксыз, дароо, оозеки түрдө жаратат, ырга ылайыктуу обону болот, обон ошол Акынга гана тиешелүү, традициялуу, мурдатан бери колдонулуп жүргөн обон болушу да мүмкүн, ырды, обонду акын өзү ойногон комуз күүсүнүн коштоосунда аткарат.
Бул салттын эки жагы бар, биринчиси, байыртан келаткан көркөм форманы сактоо болсо, экинчиси ар бир акындын өз алдынчалыгын, жеке бөтөнчөлүгүн улам бийик көтөрүү, натыйжада өткөндү, өзүнөн мурунку көркөмдүк асыл наркты карандай эле сактоо менен чектелбестен, аны өзүнүн жеке чыгармачылыгы аркылуу андан ары улантуу, тереңдетүү, жаңы сапаттык даражага чыгаруу болуп эсептелет.
Кыргыз акындарынын чыгармачылыгын, өмүр жолун, коомдук социалдык абалын эң биринчи болуп кеңири масштабда изилдеген Тазабек Саманчин акындардын чыгармачылык өзгөчөлүктөрүнө карай төрт түргө бөлөт:
Кыргыз ССРинин Жогорку Совети тарабынан 1989-жылы 23-сентябрда “Кыргыз ССРинин мамлекеттик тили жөнүндө” мыйзам кабыл алынып, андан сон кыргыз тилине мамлекеттик тил макамы берилген.
Кыргызстандын мамлекеттик тили — Кыргыз ССРнин жана Кыргыз Республикасынын мамлекетте иш кагаздарын жана сот иштерин алып барууда, жалпы билим берүүчү орто мектептерде, атайын орто жана жогорку окуу жайларында окутууну жүргүзүүдө бир өлкөдө милдеттүү колдонулуучу тил.
Түлөберди Аблайдын уруксаты жок өлтүргөн эмес, андан кийин бардык элчилер ким күнөлүү, эмес деп талашып-тартышып атканда Түлөберди Аблай хандын дагы уруксааты жок бир дагы үн каткач эмес, ал ошол элчилик сапарында мактоого, Аблай хандын алкышына татыган.
Садырдын эрдиги жөнүндө көп малыматтар бар, анын кыргыз элин, кыргыз жерин, өзгөчө Талас өрөөнүн сактап калганга көп аракетин жумшагандыгы жөнүндө тарыхчылар белгилеп келишет.
Драмада турмуштук окуялар менен адам тагдырлары шарттуу бир туюк чөйрөгө камалып, бир маанилүү конфликтке байланып, мерчемине жеткирилип, чокмороктоштурулуп, чектелген убакыт жана мейкин аралыгында көбүнчө каармандардын өз ара сүйлөшүүлөрү аркылуу гана сүрөттөлүп берилиши керек.
Ошон үчүн Улуттук драма музыкалык мектептин көркөм жетекчиси И. Н. Еленин «Молдо Насреддин», музыкалык жетекчиси Д. Д. Мацуцин «Жаңы турмушка», сүрөт мугалими Г. П. Петров «Москва коногу» деген пьесаларды жазып беришкен.
Анда негизинен революциядан мурунку кыргыз турмушунун үй-бүлө чойрөсүно, тактап айтканда, эзүүчү тап окүлдөрүнүн зордук-зомбулук менен үйлөнү- шүно, жаш кыздардын мал катары сатылышына байланыштуу окуялар сүрөттолөт.
Кедей үй-бүлодөн чыккан бул кыз-жигит бирин бири каалашып жүрот, атүгүл Карачач Акматка кайындалып койгон болот; карапайым калктын кактабай канын соргон залым Болуш капыстан Карачачка коз артып, калыңсыз үйлонүш ниетинде кыздын атасын жана жигитин дайны жок айыптарга жыга берет, кысмагы менен амалынан акыбет чыкпаган сон Болуш Карачачты зордук-зом- булук менен токолдукка ала качып, Акматты жалган жалаа менен каматмак болот; Акмат тоодо жашынып жүрүп, акыры Болушту оз үйүнон тындым кылат, бирок Карачачты коштой кеткенге буямасы келбей, озү араңдан зорго качып кутулат; кийин Акмат жолдошторунун жардамы менен Карачачты туткундан бошотот, бирок озү куугунчулар менен кармашта ажал табат.
1920-жылдардын экинчи жарымында Фрунзеде жаңы ачылган борбордук педагогика техникумунун студенттери драма жана ыр-хор ийримин уюштуруп, сахнада ойноого арналган адабий тексттердин эне тилибизде жогунан улам ийримге кагышуучулар андай тексттерди өздөрү жаза баштаган.
Тек гана К. Жантөшевдин педтехникум ийрими үчүн «Койчулар», «Айылда», «Лениндин уулу», «Түштө», «Биз комсомол», «Жоголсун байлар» деген бир жана көп көшөгөлүү пьесаларынын аттары мемуардык материалдарда эскерилет.
Анвар Мокеев 2010-жылы 18-июнда “ кылымдын экинчи жарымынан кылымдын биринчи жарымына чейинки доордогу кыргыз элинин этностук тарыхынын баскычтары” (Этапы этнической истории кыргызского народа во второй половине -первой половине вв.) деген темада доктордук диссертациясын ийгиликтүү коргоду.
Тарых илиминде, айрыкча, жаш адистерди жетиштирүүдө залкар эмгек сиңирген Салмоорбек Табышалиев менен таанымал тарыхчы, профессор Өмүркул Караевдин жолдомосуна ылайык, ал 1974-жылы СССР Илимдер академиясынын Чыгыш таануу институтунун Ленинград бөлүмүнө аспирантурага тапшырды.
Анварбек Мокеевдин жетекчилигинде боордош Түркиянын эки атуулу Мустафа Калкан менен Мехмет Кылдыроглы Борбордук Азия элдеринин орто кылым мезгилиндеги өтө кызыктуу жана татаал проблемалар боюнча кандидаттык диссертацияларды жазышып, ийгиликтүү коргошту.
Ал 2001-жылы Кыргыз-Түрк "Манас" университетине которулуп, 2005-жылга чейин тарбиялык жана илимий иштер боюнча проректор жана андан соң тарых бөлүмүнүн профессору болуп иштеп, топтогон тажрыйбасын, эбегейсиз билим казынасын жаш муундар менен бөлүшүп келди.
Билимге шыктуу студенттин аракети калыс бааланып, ал 1971-жылы окуусун бүтүргөндөн кийин дароо Кыргыз мамлекеттик университетинин тарых факультетиндеги СССР тарыхынын кафедрасына окутуучулук кызматка алынды.
Аспирантуралык окуу убагында мындагы илим чөйрөсү, окумуштуулардын илим изилдөө ыкмасы, адамдарынын турмуш, тиричилиги жана жашоого жасаган мамилеси Анварбек Мокеевичтин кыраакы көз жаздымынын тышында калбаганы таасын байкалат.
Ал 1991-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинде Чыгыш таануу бөлүмүн, 1992-жылы Бишкек гуманитардык университетинин Чыгыш таануу факультетин куруп, жаңыдан эгемендик алган өлкөдө чыгыш таануу илиминин пайдубалын түптөдү.
Ал 1983-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин тарых факультетиндеги "Байыркы дүйнөнүн жана орто кылымдардын тарыхы" кафедрасынын башчысы кызматына которулуп, аны 1990-жылга чейин жетектеди.
Кыргызстанда эё биринчилерден болуп жогорку окуу жайында «Кыргыздардын тарыхый инсандары», «Эгемендүү Кыргызстандын саясий партиялары» - аттуу атайын курстарды окуу процессине киргизип, тиешел окуу-усулдук иштелмелер менен камсыз кылган.
Ош: фактылар, окуялар жана инсандар» ; «Кыргызстан тарыхынын кээ бир проблемалары» ; «Тоо ханышасы Курманжан жана анын мезгили» (авторлор менен бирдикте, орус, ангилис жана кытай тилинде. –Бишкек, 2002, 22,5 б.т.; -Үрүмчү, 2005, 22,2 б.т.); «Кыргыздардын мамлекеттүүлүгүнүн: проблемалары, белгилери жана этаптары».
Мустье доорунда өлгөн адамга өзгөчө мамиленин, көмүүнүн атайын жөрөлгөлөрүнүн калыптанышы келечекте жалпы адамзат маданиятынын өнүгүшүнө жаңы сапаттуу баскыч болгон.
Ал жерде аскердик горнизондун кир жуучу жеринде башкы бухгалтер, Кыргызстанга келгенден кийин 1982-жылы Октябрь ПМК курулуш мекемесинде пландоо бөлүмүнүн башчысы, 1989-жылдан 1994-жылга чейин Жалал-Абад шаарындагы сүт комбинатында пландоо бөлүмүнүн башчысы, башкы бухгалтер болуп иштейт.
Мындан тышкары, көрүнүктүү полиглотторго Антоний Грабовскийди, чыгыш таануучу Армин Вамберини, эсперанто тилин негиздөөчү Людовик Л. Заменгофту, археолог Генрих Шлиманды жана Рим Папасы Иоанн Павел ни кошууга болот.
Көрүү алгач ирет адам көзүнөн чыккан нурлар менен эмес, көзгө келип түшкөн нурлар аркылуу болот деген теориясын ортого салган Ибни Хейсем Батламус менен Оклиддин пикирлерин бул ачылышы менен жокко чыгарган.
Ибни Хейсем жарык нурунун суу жана аба өңдүү тунук заттардан өтүүдө сынгандыгына изилдөө жүргүзүп, көрүнүштү чоңойтууга ыңгайлаштырылган аспаптардын ачылышына кадам таштаган.
Өзүнөн мурда жашап кеткен Эль Кинди, Рази, Хунейн, Фергани, Баттани, Бозжани өңдүү белгилүү аалымдардын математика, астрономия, медицина жана философия чыгармалары менен оозанып, чоңойгон.