polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
«Манас" жүздөгөн жылдар бою кыргыздар үчүн таалим алуучу роман китептин, таасирдүү сахнанын жана экрандын, өткөндү эске салуучу тарых китебинин ролун аткарган» . "Манас" дастанын эл оозунан жазып алуу иши 19-кылымдын 2-жарымынан башталса да, бул улуу эпостун үчилтигин ырааттуу жазып алуу жана элдик оозеки чыгармачылыктын үлгүлөрүн эл арасынан жыйноо иши Совет мезгилинде, тагыраак айтканда, 1922-жылдан колго алынган. Бүгүнкү күндө КР УИАнын Ч. Айтматов атындагы Тил жана адабият институт Кол жазмалар фондусунда "Манас" дастанынын 80ден ашуун варианттарынын кол жазмасы сакталып турат.
Бардык учурда, бардык адамдар тарабынан колдоого алынуучу акыйкаттарга негизденген фольклордук чыгармачылыктан айырмаланып, акындар поэзиясында, өзгөчө жазгыч акындардын чыгармаларында субъективдүү жеке сезимдер, индивидуал көркөм ойлом элементтери орун ала баштаган.
Элдин дүйнө таанымын, ой-тилегин, максат-мүдөөлөрүн, асылдык, көркөмдүк жөнүндөгү түшүнүктөрүн чагылдырган көркөм сөз үлгүлөрү муундан муунга, ооздон оозго өтүп жашап келген.
Бабалардан калган баалуу сөз мурастарыбыздын ичинде эмгек ырлары , ырым-дарым айтымдары (Дамбыр таш, Козу телүү, Аштык сепкендеги айтым, Ашуу-келме, аластоо, бадик айтымдары жана башка), каада-салт, арман, сүйүү, бешик ырлары сыяктуу чакан лирикалык жанрлардан тартып, Манас дастаны башында турган не бир керемет эпостор (Эр Төштүк, Кожожаш, Эр Табылды, Курманбек, Жаныш-Байыш, Жаңыл Мырза жана башка), жөө жомоктор, миф, легенда, уламыштар, дастандар, дидактикалык жанрдагы макал-лакап, табышмак, жаңылмачтарга чейин бар.
30-жылдардын поэзиясында А. Токомбаев, М. Элебаев, Т. Үмөталиев, Ж. Турусбеков, Ж. Бөкөнбаев, К. Маликовдордун чыгармачылыгы өзгөчө бөлүнүп көрүнөт.
Кыргыз адабиятында көркөм прозанын жаралышы жана өнүгүшү жаңы турмушту, жаңы социалдык-маданий өзгөрүштөрдү ар тараптан кеңири жана реалдуу сүрөттөө муктаждыктары менен шартталды.
Кыргыз көркөм прозасын калыптандырууда А. Токомбаев («Жапардын каны», «Биз балапан кездерде», «Днестр терең деңизге куят», «Мезгил учат»), М. Элебаев , К. Маликов , К. Жантөшев , Т. Сыдыкбеков сыяктуу жазуучуларыбыз зор салым кошту.
Согуш мезгилинде адабиятыбызда К. Жантөшевдин «Курманбек», К. Маликов менен А. Куттубаевдин «Жаңыл», Т. Сыдыкбеков менен К. Рахматуллиндин «Манас менен Алмамбет» драмалары, А. Токомбаев менен К. Маликовдун «Сейтек» либреттолору сыяктуу чыгармалар жаралды.
Айрым чыгармалардагы эң негизги кемчилик — бул драма же либретто ак санатай жана кара санатай күчтөрдүн, жамандык менен жакшылыктын кескин карама-каршылыгына негизделип курулса да, сюжет чыныгы драмалык конфликттик деңгээлге көтөрүлө албагандыгында, образдардын статикалуулугунда.
Дал ушундай кырдаалда Т. Абдумомуновдун «Тар капчыгай», «Атабектин кызы», «Ашырбай» пьесаларынын жарыкка келиши улуттук драматургияда жаңы көркөмдүк жылыштардын, маанилүү өзгөрүүлөрдүн башталгандыгын айгинеледи.
аралыгында казак, татар тилдеринде чыгуучу «Көмек», «Тилши», «Ушкын», «Өрис», «Ак жол», «Шуро» гезиттеринде «Шолпан», «Жас кайрат», «Аел теңдиги» журналдарында С. Карачев, К. Тыныстанов, Ж. Түлөгабылов, О. Лепесов, 3.
Бул сөз айрым тилдердегидей деген латын сөзүнөн келип чыккан) түздөн-түз «тамга», «жазуу» түшүнүктөрүнө байланышпагандыктан, азербайжан, казак, кыргыз, өзбек, татар, түркмөндөрдө элдик оозеки чыгармачылыктын үлгүлөрүн да көп учурларда эл адабияты, калк адабияты, оозеки адабият деп аташат.
Бул эмгекти жазууда автор мурда белгилүү болгон жана жаңы табылган чыгыш кол жазмаларын, ошондой эле араб-фарсы тилиндеги жазма булактардан маалыматтарды пайдаланып, байыркы кол жазмаларда эскерилген «кыргыз» этноними төгүн жерден жаралбагандыгын белгилеген.
1-бөлүмүнө эң байыркы маалыматтар берилип, анда кытай тарыхындагы кыргыздар жана алардын байыркы замандан биздин замандын 6-кылымына чейинки тарыхы камтылып, Орто Азия элдеринин ичинен тарыхта аты ушунча эрте кезиккен бир да эл болбогондугун далилдеген.
3-бөлүмүндө кытай тарыхы жана араб, фарсы авторлорунун маалыматтарында 9-10-кылымдагы кыргыздар , кыргыздардын Улуу державасы, жайгашкан аймагы, бөлөк уруулар менен болгон мамилелери, кыргыздар менен мусулмандардын ортосундагы карымкатнаштар, соода байланыштары жана башка баяндалган.
Жакында ушул 4-бөлүмдөгү кыргыздарга таандык маалыматтарды тастыктаган дагы бир тарыхый жазма дарек жарык көрдү: Сайшиялдын эски моңголчодон которулган «Чынгызхан жөнүндө баян» аттуу эмгеги, анда түштүк Сибирди мекендеген ойроттор менен кыргыздарды Жучинин аскерлери кандайча караткандыгы жөнүндө кеңири маалымат берилет.
Аны жазууда В. Бартольд негизинен Мухаммед Хайдар, Махмуд ибн-Вали жана башкалардын эмгектериндеги тарыхый кабарларды пайдаланып, кыргыздардын могол хандары менен болгон мамилеси, аларга каршы кыргыз-казак биримдиги жана Теңир-Тоо кыргыздарынын этногенезине байланышкан айрым маалыматтарга токтолгон.
Эмгектин 6бөлүмүндө 17-кылымдагы Енисей кыргыздарынын Алтанхан, Жуңгар хандыгы жана Сибирдеги орус воеводалары менен мамилеси, ал эми 7-бөлүмүндө 18-19-кылымдагы Теңир-Тоо кыргыздарынын калмак, Кокон хандыгы жана Россия менен болгон мамилелери тууралуу маалыматтар берилген.
Эмгегинде В. Бартольд кыргыздардын бир бөлүгү 9-кылымда Енисейден Теңир-Тоого келип, белгилүү бир мезгил өткөндөн кийин кайра кайтып кетишкен, азыркы кыргыздар Теңир-Тоого 15кылымдын башында ойроткалмактар менен кошо келген деген илимий божомолдоону сунуштаган .
Бул эмгек жарык көргөндөн кийин жаңы тарыхый маалыматтардын жана археологиялык материалдардын негизинде Борбордук Азиянын тарыхындагы кыргыздардын орду, алардын калыптанышы жөнүндө ар кандай көз караштагы эмгектер пайда болгон.
Карбон мезгилинин көмүрдүү катмарларынын калыңдыгы 4,5 кмге жетип, негизинен кумдук, алевролит, аргиллит, кээде акиташ, конгломерат, көмүр катмарлары жана туфтардын аралашма катмарларынан турат.
Конев Иван Степанович . 12. 1897, Россия империясы, Вологда губерниясы, Лодейно кыштагы – 21. 5. 1973, СССР, Москва шаары] – Советтер Союзунун маршалы , эки жолку Советтер Союзунун Баатыры , 1-дүйнөлүк жана Жарандык согуштун катышуучусу.
1945–46-жылдары советтик аскерлердин Германиядагы борбордук тобунун башкы командачысы жана Австрия боюнча жогорку комиссар, 1946–50-жылдары кургактагы аскерлердин башкы командачысы, СССР Куралдуу Күчтөр министринин орун басары, 1950–51-жылдары Советтик Армиянын башкы инспекторуаскер министринин орун басары, 1955–60-жылдары Коргоо министринин 1-орун басары, Варшава келишимине кирген өлкөлөрдүн бириккен куралдуу күчтөрүнүн Башкы командачысы, 1961–62жылдары Германиядагы советтик аскерлер тобунун Башкы командачысы, кийин СССР Коргоо министрлигинде генералдык инспекторлор тобунда ж. б.
Жети Ленин, Октябрь Революциясы, «Жеңиш», үч Кызыл Туу, 1-даражадагы эки Суворов жана эки Кутузов, Кызыл Жылдыз ордендери жана чет өлкөлүк он үч орден жана медалдар менен сыйланган.
Магма жер түпкүрүнүн кийин бир бөлүгүндө тектоникалык кыймылдардын тийгизген таасиринен, радиоактивдүү элементтердин ажырап бөлүнүшүнөн, ар кандай химиялык реакциялардан, тереңдикте температуранын көтөрүлүшүнөн, басымдын төмөндөшүнөн, физикалык-химиялык тең салмактуулуктун өзгөрүшүнөн, заттардын эриши менен суюлушунан пайда болот.
Ошол эле жылы, Хомейни өлгөндөн кийин өлкөнүн башына аятолла Сейед Али Хаменеи, президент аралы А. Хашема-Рафсанжаникке 1997-, 2001-жылдардагы президенттик шайлоодо Сейед Мохаммед Хатами жеңген.
Ирандын көп бөлүгү Иран тайпак тоосунун аймагында жайгашкан; анын ички бөлүгүн бөксө тоолор жана Деште-Кевир, Деште-Лут жана башкалар чөлдөр жайгашкан бийик түздүктөр ээлейт.
Түндүгүндө Каспий деңизинен ойдуңдуу кууш тилке аркылуу бөлүнгөн Эльбурс кырка тоосу (бийиктиги 5671 мге чейин, Демавенд жанартоосу Ирандын эң бийик жери), түндүк-батышында Армян тайпак тоосунун чыгыш бөлүгү, түштүк-батышы менен түштүгүндө Ирандын ички аймактарын Месопотамия ойдуңунан жана Араб деңизинен бөлүп турган Загрос тоо системасы жана Түштүк Иран тоолору, Перс жана Оман булуңдарын бойлой Гермсир чөлү жайгашкан.
Ири улуттук парктары: Баму, Кевир, Урмия, Борбордук Эльбурс жана башкалар ЮНЕСКОнун биосфералык резерваттар тармагына 9 объект киргизилген: Арасбаран, Эржан, Гено, Гүлстан, Хара, Кевир, Урмия көлү, Мианкале жарым аралы, Туран.
Түндүк-батышынан Армения, Азербайжан, түндүк-чыгышынан Түркмөнстан, чыгышынан Афганстан, Пакистан, батышынан Ирак , Түркия менен чектешип, түндүгүнөн Каспий деңизи, түштүгүнөн Оман жана Перс булуңдары менен чулганат.
Иран БУУнун , ЭВФтин , Эл аралык реконструкция жана өнүгүү банкынын , Нефть экспорттоочу өлкөлөр уюмунун , Ислам конференциясы уюмунун мүчөсү; СААРКта жана Шанхай кызматташтык уюмунда байкоочу статусуна ээ.
Космос аппараты – космос мейкиндигине учуп чыгуучу же мейкиндикте учуп жүрүүчү жабдуулардын (ракета алып жүргүч, космос ракетасы жана кемеси, автоматтык жана экипаждуу станциялар – Жер орбиталык жана планета аралык жасалма жандоочтор ж. б.) жалпы аталышы.
Жердин жасалма жандоочусунун ылдамдыгы биринчи космос ылдамдыгына барабар же ашыгыраак; планета аралык Космос аппараты экинчи космос ылдамдыгына ээ болот; ал эми үчүнчү космос ылдамдыгына ээ болсо – Күн системасынан чыгып кетет.
Космос аппаратынын борт жабдуу комплексине: энергия булагы, жылуулук жөнгө салгыч, радиобайланыш жана радиотелеметрия, кыймылды багыттоо жана башкаруу, тиричилик камсыздоо, кондуруучу ж. б.
Муканбет Кожоканов Кыргызстан падышалык Орусиянын оторчулук заманында Он-Арча болуштугунда (азыркы Кыргызстандын Нарын облусуна караштуу Нарын районундагы Он-Арчва айыл аймагына караштуу Эчки-Башы кыштагында) 1906-жылы туулган.
Милдеттери: билим берүүнүн натыйжалуулугун арттыруу, сапатын жогорулатуу, дүйнөлүк билим берүү мейкиндигине киришүүсү, илимийпедагогикалык уюмдарды бириктирип, билим берүүнүн теор.
жана практикалык маселелерин чечүү; мектепке чейинки, мектептик, орто жана жогорку кесиптик билим берүүнүн фундаменталдык жана колдонмо изилдөө багыттарын аныктоо жана изилдөө; окуу-тарбия процессин илимий-теор.
илимийметодикалык жактан камсыздоо; педагогикалык кадрлардын квалификациясын жогорулатуу, даярдоо жана кайра даярдоо; билим берүүнү информациялаштыруу жана башка КББАда 4 борбор жана 1 бөлүм иштейт:
Андан тышкары ал «Эпосчулук илими жана кыргыз эпосу» , «"Манас" эпосунун кыргыз тарыхы менен болгон байланышы» , «"Манастын" беш түрдүү вариантындагы "Көкөтөйдүн ашы" бөлүгүн салыштырып изилдөө» , «"Манас" эпосунун түрдүү варианттарындагы баатыр Манастын аты-жөнүнүн өзгөчө маанисин чечмелөө» , «Памирде жоголгон "Манас"» сыяктуу кыргыз тил, тарых, маданияты менен байланышкан көп багыттуу текстологиялык, варианттык изилдөөлөрдү жарыялаган.
Кыргыз элдик адабиятынын «үч топтом» кызматына катышып, оодан, өлкө даражалуу жыйнактарын тандап, бекитип, басмадан чыгаруу кызматтарына катышып, «Жуңго кыргыз элдик ырлар жыйнагы» (кыргыз тилинде, биргелешкен авторлукта - Кызыл-Суу кыргыз басмасы, 2004-жыл), «Кыргыз эл жөө жомоктор жыйнагынын» 4-китеби (кыргыз тилинде, биргелешкен авторлукта - Шинжаң эл басмасы, 1998-жыл), «Манас» эпосун үгүттөп, жайылдыруу боюнча бөлөк калемгерлер менен авторлошуп «Манас эпосунун окуяларынан кыскача баян» (Шинжаң эл басмасы, кыргыз тилинде, биргелешкен авторлукта - 1995-жыл) китептерин чыгарган.
Токон Ысак кызы «Жуңго кыргыздарында "Семетей" эпосунун мазмун курулмалык өзгөчөлүгү» темасында диссертациясын ийгиликтүү коргоп, 2011-жылы Кыргызстан улуттук илимдер академиясына караштуу Ч.Айтматов атындагы тил жана адабият институту менен Жусуп Баласагун атындагы мамлекеттик улуттук университетинин тең төрагалыгында филология илимдеринин кандидаты окумуштуулук даражасын алган .
Токон Ысак кызы «Манас» эпосун изилдөө боюнча алгач эпостук кейипкерлер образын изилдөөдөн баштап, «"Манас" эпосундагы аялдар образы жөнүндө» (1986-жылы Үрүмчү шаарында ачылган тунгуч кезектик «Манас» талкуу жыйынында окулган), «Каныкейдин көркөм образына алгачкы чалгын» , «Мифтик образдардын тиби - Айчүрөк» (1994-жылы «Манас» эл аралык талкуу жыйынына сунушталган макала) макалалары менен изилдөөгө тереңдеп кирген.
1988-жылы Үрүмчү шаарында Шинжаң университетиндеги Кытай тил-адабият факультетин бүтүрүп, автоном райондук адабият-көркөм өнөрчүлөр бирикмеси фольклор изилдөө коомунда атайын курулган «Манас» эпосун изилдөө секторунда кызмат жолун баштап, Жуңго кыргыздарынын «Манас» эпосун изилдөө, эл ооз адабият чыгармаларын чогултуу, басмага даярдоо, үгүттөө жана изилдөө кызматтарын белсене иштеген.
«Залкар манасчы Жүсүп Мамайдын өмүр баяны» эмгеги үчүн Токтобүбү Ысак кызы жубайы, профессор Адыл Жуматурду менен бирге 2004-жылы 2-айда Шинжаң Уйгур автоном району бойунча «Теңир-Тоо адабият-көркөм өнөр сыйлыгына», 9-айда Жуңго эл ооз адабият-көркөм өнөрчүлөр коомунун экинчи кезектик «элдик өнөрпоздор Тоо гүлү сыйлыгына» татыйт.
Токон Ысак кызы күйөөсү Адыл Жуматурду уулу менен авторлошуп жазган «Залкар манасчы Жүсүп Мамайдын өмүр баяны» аттуу эмгек 2002-жылы Ички Моңгул унверситети басмасынан ханзу тилинде, 2007-жылы 12-айда борбордук улуттар басмасынан кирилл жазуусунда, 2014-жылы Кыргызстандын Бишкек шаарында «Принт-экспресс» басмасынан жарык көргөн.
2011-жылы Бээжиндеги Борбордук улуттар унверситетинин аз сандуу улуттар институту жагынан “кыргыз тил-адабияты магистр жетекчиси” болуп шайланып, Жуңгодогу жалгыз кыргыз тил жана адабияты боюнча магистр, аспирант тарбиялоо укугун алган биринчи жетекчи мугалим болду.
Т.Ысак кызы 2014-жылы Бээжиндеги Борбордук улуттар университетинин алдыңкыы катардагы университет куруу долбоорунун алкагындагы Жуңго азчылык улуттар тил-адабият институтунун атайын каржылык түрүнө - « эпосу энциклопедиялык сөздүгүн» түзүү түрүнө ээ болду.
2005-жылы кызмат орду Бээжин шаарындагы Борбордук улуттар университетинин аз сандуу улуттар институту, казак тил-адабият факультетине которулуп, окутуу кызматтарын башкаруу бөлүмүнүн жетекчиси болуп эмгектенип келет.
Көп жолу алыскы тоолуу райондорду кыдырып текшерүүдө болуп, биринчи кол элдик адабият, фольклордук материалдарды жыйнап, толумдуу болгон коомдук текшерүү баяндамаларын, ары изилдөө макалаларын жарыялаган.
«Манас» эпосун үгүттөп, жайылдыруу максатында уйгур тилиндеги кара сөз котормосун иштеп чыгып, уйгур тилиндеги «Мурас» журналынын 2000-, 2001-жылдарындагы жалпы сегиз санында уландуу жарыяланган.
Шаардын эски бөлүгүндө Гольштейн-Готторп герцогдорунун ак сарайлары (1280-ж. чен, бул жерде 1728-ж. Россия императору Пётр туулган), ратуша , Ыйык Николай чиркөөсүнүн алдында Э.
Машина, кеме куруу жана ремонттоо, тамак-аш , химиялык жана жеңил өнөр-жай иштеп, атайын танкерлер , сүзүп жүрүүчү балык заводдору, аскер кемелери , локомотивдер, темир жол үчүн жабдуулар ж. б.
Радиоэлектроника, электр-техникалык, жогорку тактыктагы оптикалык жана мехникалык приборлор, телекоммуникация, радиоаппаратура жана кемелер үчүн жабдуулар, аквалангдар, деңиз миналары, тереңдикте колдонулуучу бомбалар жана курал-жарактарды чыгаруу өнүккөн.
Кристиан Альбрехт атындагы университет [1665, Германиядагы эң ири университеттердин бири; курамында 165 илимий-изилдөө бөлүмчөлөрү, анын ичинде институттар; музейлер ], Мутезиус искусство жана дизайн , Киль жогорку мектеби , илимий мекемелер, музейлер (анын ичинде искусство жана шаар галереялары, кемечилик, медицина жана фармацевтика тарыхы ж. б.), театрлар , ири концерт залдары, филармониялар бар.
Ипотекалык насыя ― кыймылсыз мүлктү жерди, өндүрүштүк курулманы жана турак жайды күрөөгө коюу менен берилүүчү узак мөөнөттүү ссудандан ичкери к. Байыркы Грекияда биздин заманга чейинки кылымда пайда болгон жана кылымдын ортосунан адистештирилген институттар ипотека банктары, айрым өлкөлөрдө коммерциялык, айыл чарба жана башка банктар тарабынан берилүүчү банк ипотекалык насыясы тараган.
Ошол менен бирге, АКШда ипотекалык насыялоого мүнөздүү өзгөчөлүк, ипотекалык секторго субсидиялар жана өзүнчө ипотекалык программаларды кошумча каржылоо аркылуу мамлекет тарабынан олуттуу колдоо көрсөтүү болуп саналат.
Улуттук ИА, университеттер , мамлекеттик илимий-изилдөө департаменти жана институттары , медициналык институт, коллеждер , Улуттук музей (анын астында китепкана ачылган; анда тарыхый баалуу китеп, журналдар жана кол жазмалар сакталган), улуттук архив, обсерватория , китепканалар, сүрөт галлереясы, театрлар жана башкалар бар.
Ноговицынск жана Чижевск шаар чалдыбарлары, Ыйык-Успенье Трифон эркектер монастырь ансамбли беш башкы Успенье собору менен , Благовещенье, Троица чиркөөлөрү, классицизм стилиндеги турак жайлар сакталган.
Өнөр жайынын негизги тармактары: машина куруу , электр-техникалык, металл иштетүү, микробиология, жыгаччылык, булгаары—бут-кийим , кебез-кездеме , «Новая Вятка» жыгач такталар комбинаты, тамак-аш .
Жети ИИИ , ЖОЖдордун филиалдары , калк китепканалары, музейлер (сүрөт, край таануу, вяткалык көркөм кол өнөрчүлөрдүн, К. Э. Циолковский атындагы авиа жана космонавтика), А. С. Гриндин, М. Е.
Бир аз шыбак, бетеге, шор өсүмдүктөр, жазында эфемерлер; ойдуңчаларында төө куйрук, буудайык, кум дөбөлөрдө ак сөксөөл, жылгын, шыбак, Сыр-Дарыянын жайылмасында шалбаа өсүмдүктөрү, кээде токой жана бадалдар , дельтасында жана суу жээктеринде калың камыш өсөт.
Глоссематиканын тилди абстракттуулукка айландыруу, тилдердин тектештигин, тил илиминде тарыхый көз карашты тануу, эскирген грамматиканын теориясын кубаттоо, тилди ойлоодон, коомдон бөлүп кароо, тил илимин математика, логика, философия илимдерине көз каранды кылуу, тилдин теориялык жагына көңүл буруу, тилди символдук логика жана семиотика менен байланыштыруу сыяктуу жоболору бар.
Алар Ф. де Соссюрдун тил менен сөздү айырмалаган оюн бир аз өзгөртө улантып, тилди белгилердин системасы, белгини туюндуруучу менен туюнтулуучунун бирдиги, тил форма, ал субстанция эмес, ошондуктан тилде айырмачылыктардан башка эч нерсе жок, тил лингвистикалык көз караштан алганда өзүнчө жана өзүнө гана тиешелүү каралышы керек дешкен.
Ошондой болсо да тилдин табиятын үйрөнүүдө глоссематиканын теориясында карама-каршылыктардын болушу, мисалы, теория тажрыйбага көз каранды болбойт деген көз карашы менен теория эксперименттердин маалыматына таянуу аркылуу жыйынтык берет деген сыяктуу жагдайлар бар.
Объект (соңку лат. о – предмет, зат, лат. о – алга ыргытам, карама-каршы коём дегенден) – 1) предметтик-практикалык жана таанымдык иш-аракеттеги субъектиге каршы турган нерселерди билдирүүчү философиялык категория; адамга жана анын аң-сезимине көз карандысыз жашоочу обьективдүү реалдуулук, коомдун тарыхый өнүгүүсүндө иштелип чыккан ишкердүүлүк, таанып-билүүчү аң-сезимде тил жана билим формаларында кабылданган табигый жана тарыхый кубулуштар.
Магниттик кубулуштарды изилдөө П. Кюриге парамагниттик заттардын магниттик кабылдоосунун абсолюттук температурага көз карандылыгын аныктаган жана ферромагниттик материалдар парамагниттикке айлануучу өзгөчө температураны аныктоого мүмкүндүк түздү.
Саясий партиялары: Иордания араб улуттук демократиялык уюму, Иордания Эл биримдиги демократиялык партиясы, Ислам кыймылы фронту, Араб социалдык кайра жаралуу партиясы, Иордания профсоюздарынын конфедерациясы.
Калкынын 95%тейи арабдар (иорданиялыктар, палестиналыктар, ирактар, сириялыктар, сауд арабдары жана башкалар); калгандары «черкестер», друздар, армяндар, цыгандар, азербайжандар, күрддөр, англистер жана башкалар Төрөлүү өлүм-житимге караганда алда канча жогору.
Түндүгүнөн Сирия, чыгышынан жана түндүк-чыгышынан Ирак, түштүгүнөн жана түштүк-чыгышынан Сауд Арабиясы, батышынан жана түндүк-батышынан Израиль менен чектешип, түштүк-батышынан Кызыл деңиздин Акаба булуңу менен чулганат.
Администрациялык-аймактык бөлүнүшү , Иордания БУУнун , ЭВФтин , Эл аралык реконструкция жана өнүгүү банкынын , Араб өлкөлөрү лигасынын , Ислам конференциясы уюмунун , Бүгкүл дүйнөлүк соода уюмунун жана башкалар мүчөсү.
Контраце́пция (латын тилинен которгондо «каршы» дегенди билдирет жана эски француз сөзү «бойго бүтуу» дегенди билдирет — башкача айтканда: «бойгобүтүүгө каршы».) – кош бойлуулукту механикалык , химиялык жана башка бойго бүтүрбөөчү каражаттар жана ыкмалар менен алдын алуу.
Кишинин жаш курагы, балдарынын саны, контрацепциянын белгилүү бир түрүнө чыдамдуулугу, тукум улоо ниети жана белгилүү бир ыкманы колдонгондо күчөп кетиши мүмкүн болгон өнөкөт оорулары сыяктуу жеке факторлорду эске алуу керек.
Учурда презерватив менен фемидом жыныстык жол менен жугуучу оорулардан, анын ичинде КИВ инфекциясынан сактай турган бирден бир контрацепция каражаты болуп саналат, ошондуктан аларды контрацепциянын башка ыкмаларына кошумча колдонсо болот.
Мындай контрацептивдерди узакка колдонуу бир катар ооруларды көбөйтөт , инфаркт, инсульт, анын ичинде онкологиялык оорулар (сүт безинин рагы, жатын моюнчасынын аденокарциномалары, боордун рагы).
Контрацепция ыкмасынын таасирдүүлүгүн баалоо үчүн тигил же бул ыкманы бир жыл ичинде колдонуу менен 100 аялдын канчасынын боюнда болгонун көрсөтүүчү Перль индекси кызмат кылат.
Оозеки адабиятта балдарды адамгерчиликтүү сапаттарга, патриоттук сезимге үндөгөн жаш муунга таалим-тарбия берүүчү элдик чыгармалар ар кыл темадагы жомоктор («Асан жана Үсөн», «Акылдуу бала», «Элчи бала», «Күч бирдикте» жана башка), бешик ырлары, оюн ырлары, санат, насыят чыгармалар, табышмактар, жаңылмачтар көп жаралган.
20-30-жылдары А. Токомбаевдин «Жетим» , «Эшим жетим» поэмалары, С. Сасыкбаевдин «Кичинекей жумушчу» , «Чабандын баласы жана көк музоо» , К. Маликовдун «Сарала козу», «Бактылуу кыз» , «Сулайманов Керимбек» , К. Жантөшевдин «Мендирман» , Ж. Бөкөнбаевдин «Балдар үчүн ырлар» , Т. Үмөталиевдин «Күч бирдикте» , Н. Байтемировдун «Жомоктор» , К. Эсенкожоевдин «Шарше», «Саякатчы бала» , «Родинанын уулу», «Үчүнчү шар», «Канаттуулардын сыры» жана башка чыгармалар жаралган.
К. Баялиновдун «Ал эми жетим эмес», Т. Сыдыкбековдун «Кичинекей патриоттор», «Сагынбадымбы», С. Сасыкбаевдин «Партизандын уулу» аңгемелери, А. Токомбаевдин «Бүркүт менен үкү», Ж. Бөкөнбаевдин «Сагызган сактыгынан өлбөй, суктугунан өлөт», «Чептен эрдин күчү бек», А. Токтомушевдин «Бала» аттуу поэмалары, тамсилдери — 1940-жылдардагы Кыргыз балдар адабиятынын андан аркы сапаттык өнүгүшүн далилдеген баалуу чыгармалар.
К. башкача айтканда айрыкча согуштан кийинки мезгилдерде тез темп менен өнүгүп, А. Токомбаевдин «Биздин китеп» , А. Осмоновдун «Балдар үчүн» , Т. Үмөталиевдин «Тартуу» , «Кичинекейлерге ыр» , К. Маликовдун «Жеткинчектер» , А. Токтомушевдин «Жаштын тилеги» , «Жакып уулу» , Р. Шүкүрбековдун «Эки бөжөк» деген китептери басмадан чыккан.
Колхоздорду түзүүнүн максаты айыл чарба продукциясын өндүрүү жана бөлүштүрүү процессин мамлекеттик көзөмөлгө алып, натуралдык жана майда товардык укладды коомдоштурулган айыл чарба продукцияларынын ири товардык өндүрүшү менен алмаштыруу болгон.
Колхоздордо эмгекти уюштуруунун негизги формасы узак мөөнөткө бекитилип берилген жер участкасына жана эң керектүү өндүрүш каражаттарына ээ болгон колхозчулар коллективи – туруктуу өндүрүштүк бригада болгон.
И. В. Сталин дүйнөдөн кайткан соң, айыл чарба өндүрүшүндө колхозчуларды эмгекке кызыктыруу, экономикалык өз алдынчалыкты күчөтүү, көмөкчү чарбаларды колдоо ж. б.
Кыргызстанда массалык коллективдештирүү дыйканчылык зоналардагы 6 райондо (Араван, Базар-Коргон, Беловодск, Кемин, Ысык-Көл жээги, Талас) жүргүзүлүп, 108 колхозго 36630 чарбаны тартуу каралган.
Тоолордо жаан-чачындын өлчөмү каптал экспозициясына байланыштуу, батыш ылымта капталдарына жана тоо аралык өрөөндөргө аз жаайт); абанын температурасы бийиктеген сайын төмөндөйт; 1000 м бийиктикте орточо температура 21–23С , бийик тоолордо абанын орточо температурасы 10Сден ашпайт.
Дарыя тармагы жыш; Кариб деңизинин алабына кирген дарыялардын суусу жыл бою мол, ал эми Тынч океандын алабындагы дарыяларга агымынын сезон боюнча өзгөрүүсү жана жайында суунун кирүүсү мүнөздүү.
Кариб бою түздүгүнүн басымдуу бөлүгүнө жана тоолордун айдарым капталдарына кызыл-сары ферралит, өлкөнүн түндүк-батышына кызыл ферралит, айрым жерлерине күңүрт-кызыл ферралит топурактары мүнөздүү.
1990-жылдардын ортосуна чейин Коста-Рика токойсуздануу боюнча Латын Америкасында өтө жогору, дүйнөдө эң жогору өлкөлөрдүн бири болгон; 2000-жылдардын башталышынан токойсуздануу кыйла басаңдаган, сакталып калган токой массивдери коргоого алынган.
Кариб бою ойдуңунда жана тоолордун чыгыш капталдарында нымдуу дайыма жашыл тропик токою таралган, ал бийик жана көп ярустуу келип, баалуу дарактарга бай, токой астында түрдүү пальма, эпифиттер жыш өсөт.
Коста-Риканын түндүк-батыш бөлүгүнө жана батыш ылымта капталдарына сезондук нымдуу жана кургакчыл тропиктик токой мүнөздүү; азыр алардын басымдуу бөлүгү экинчи жолку саванна, айыл-чарба жерлери менен алмашкан.