polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Мисалы: окуучунун жыйнактуу болуп чымырканган абалы, анын оюнун бир жерге жыйнакталып топтолушунун өңүнөн байкалышы, сүйлөп жаткан адамга , тактайга, демонстрациялык көрсөтмө куралдарга кадалып карашы – мына ушулардын бардыгы окуучуларда көңүлдүн бар экендигин эң сонун ырастап көрсөтөт.
Алардын бири айлана-чөйрөдөгү абалга такай назар салуусуна, жагдайлардын болоор болбос майда өзгөрүүлөрүн дароо байкай билүүсүнө, өзүнүн жумушун ишмердүүлүктүн максаттарына ылайык уюштуруусуна байланыштуу.
Байыркы грек философиясында алгачкы жолу Жок нерсе өз алдынча категория катары Демокриттин болмуш жана боштук тууралуу окуусунда кездешип, ал көптүктүн, кыймылдын жана өзгөрүүнүн зарыл шарты катары каралган.
Ошого карабастан, 20-кылымдын философиясындагы айрым агымдар Жок нерсе проблемасын реставрациялоого умтулушкан (протестанттык ортодоксалдуу эмес теология, православиелик диний философия, экзистенциализм, өзгөчө Хайдеггер жана Сартр.
Жөнөкөй аралашма тамактарга салыштырганда уютулган сүт аралашмада А, Д жана В тобундагы витаминдер, ошондой эле ичеги микрофлорасында чириндинин пайда болушуна тоскоолдук кылуучу заттар көп болот.
Биздин өлкөдө «Малютка», «Малыш» аттуу кургак сүт аралашмасы; ичеги микрофлорасын нормалдаштырууга түрткү берүүчү эригич белок, өсүмдүк майы, А, С, Д, Е жана В тобундагы витаминге бай «Виталакт» аралашмасы чыгарылат.
1 аралашманын 1 бөлүгү сүт жана 2 бөлүгү суудан, 2 аралашманын 1 бөлүгү сүт жана 1 бөлүгү суудан, 3 аралашманын 2 бөлүгү сүт жана 1 бөлүгү суудан турат.
А — аралашмасынын 1 бөлүгү сүт, 2 бөлүгү акшак кайнатылган суу, Б — аралашмасынын 1 бөлүгү сүт, 1 бөлүгү акшак кайнатылган суу, В — аралашмасынын 2 бөлүгү сүт, 1 бөлүгү акшак кайнатылган суу болот.
Экинчиден, өндүргүч күчтөр, коомдун материалдык-техникалык базасынын деңгээли ар бир конкреттүү формациянын бышып жетилгендигинин, өнүгүү деңгээлинин маанилүү көрсөткүчү болуп эсептелет.
Алгачкы жамааттык коом, кул ээлөөчүлүк , феодалдык, капиталисттик жана коммунисттик деп аталган беш коомдук экономикалык формациялардан сырткары тарыхый материализмдин теориясында төмөнкүдөй үч мегаформациянын болгондугу тууралуу түшүнүктөр кездешет:
Коом формациялык мазмундан сырткары өз кучагына өнүгүүнүн мурдагы же келечектеги тепкичтерине ылайык келген чарбалык укладды, адамдардын жамаатынын ар кандай формаларын, тилди, табиятты, коомдук аң-сезимдин формаларын ж. б.
Идеялар азыркы мезгилдин саясий идеалдары саясий ишмердүүлүккө мамлекетке жана саясий бийликке карата мамилелерин билдирген, ХХ кылымдын аягындагы чындыкка дал келген көз караштардын, теориялардын жана концепциялардын системасы.
Азыркы мезгилдеги саясий өзгөрүүнүн теориялары үчүн материалды коомдук практикадан, социалдык мамилелердин жашоо тажырыйбасынан алышат да, төмөнкүлөр үчүн каражат катары кызмат кылышат; а) белгилүү бир идеологияны калыптандыруу; 6) инсандын социалдык катмардын же топтун, бүтүндөй коомдун тигил же бул саясий кызыкчылыктарын, аракеттерин, багыттарын билдирүү.
Саясий Идеалар тигил же бул идеологиянын элементардык бөлүкчөлөрү катары эсептелип, теориялык түрдө ар кандай деңгээлдерде көрүнүшү мүмкүн жалпы адамзаттык конкреттүү коомдук же социалдык топтук Идеялар Традициалык саясий Идеялар узун тарыхка ээ болсо жаңы саясий Идеялар цивилизациянын өнүгүшүнүн бүгүнкү этабы менен байланышкан.
Алсак, күч колдонбоо идеясындагы алардын өзгөчө көрө билүүсү төмөнкүчө каралган: а) саясий талаштарды чечүүнүн жалгыз каражаты – кызматташтык; б) саясий конфликтке тартылган адамдарды аны чечүүдө массалык жана активдүү катышуусу; в) инсандын жарандык укуктарын урматтоо жана өз ара түшүнүшүүгө жетишүү; г) азыркы мезгилдин регионалдык жана глобалдык проблемаларын чечүүнүн ыкмасы.
Демократия идеясы да азыркы мезгилдеги саясий Идеялардан өткөн тажрыйбаны эске алуу менен каралат, тактап айтканда, эркиндик жана адилеттүүлүк айкалышкан чыныгы социалдык-демократия катары каралат.
Бул азыркы демократия тарабынан эске алынбаган, басмырланган адамдарга карата; жарандык укуктар үчүн түндүк Америкалык кыймылда, латын америкалык жана Африкалык боштондук кыймылдарында жана адам укугу үчүн дүйнөлүк кыймылда көтөрүлүш жакырчылыкка, ачкачылыкка, адилетсиздикке карата; аялдар кыймылы көтөрүп чыккан жыныстык айырмачылыктардын ролун жаңыча кайра баалоого карата; мамлекеттин тышкы саясатына карата жаңы мамиле.
Адамзаттын идеологиялык эволюциялык бүтүшү жана көптөгөн талаш-тартыш жана дискуссияларга алып келген башкаруунун универсалдуу жана бүткөн формасы катары батыштагы либералдык демократиянын жеңиши жөнүндөгү Ф. Фукуяманын идеясы акыркы убактарда кеңири таралууда.
Акыркы жылдардагы мусулмандык фундаментализмдин жанданышы (өзгөчө коммунисттик режим кулап, марксизм-ленинизм мамлекеттик идеология болбой калгандан кийинки мезгилдерде) азыркы саясий Идеяга жана саясий аракеттер менен кыймылдарга өз таасирин тийгизүүдө.
Азыркы мезгилдеги саясий Идеяларда маанилүү орунду төмөнкүлөр ээледи: геосаясат жана глобалистика, дүйнөлүк саясаттын, саясий интеграциянын, чектелген укуттук суверенитеттин субъектилеринин өз ара байланышы жана өз ара көз карандылыгы концепциясы; саясий жана этносаясий конфликтология; жаңы саясий мейкиндик жана саясий убакыт азыркы коомдорду саясий модернизациялоо идеясы; Чыгыш-Батыш жана Түндүк-Түштүк мамилелерине карата жаңы көз караштар жана башка.
Ал программаларда окуу-тарбия иштерин жүргүзүү үчүн сабактын төрт түрү каралган: натурадан сүрөт тартуу, темага карата сүрөт тартуу, декоративдүү сүрөт тартуу, сүрөт искусствосу жөнүндө аңгеме өтүү.
Сабактын мазмунун жана окутуунун ыкмаларын жаңылоо максатында 1997-жылы сабактын аты жаңыча «Көркөм өнөр» болуп аталган, программага ылайык бала бакчалардын тарбиячылары, башталгыч класстардын мугалимдери жана ата-энелер үчүн «Көркөм өнөр булагы» деп аталган усулдук колдонмонун биринчи бөлүмү Д. А. Акматов, С. Бердибаева, Р. А. Маркова тарабынан даярдалып, 2002-жылы басылып чыккан.
Сүрөт тартуу, сүрөт салуу, сүрөт түшүрүү – окуу предмети катары сүрөт тартуунун эң жөнөкөй негиздерин окутуп, жалпы орто билим берүүнүн талаптарына жооп бергидей билим жана ыктарын иштетип чыгуу менен бирге эстетикалык тарбия берүүнүн негизги бөлүгү.
ХХ кылымдын башында илимде жаңы бир аймак түзүлдү, ал материалдык өндүрүштүн сферасында жаңычылыктын мыйзам ченемдүүлүктөрүн үйрөнүүнүн алкагындагы жаңы нерселерди киргизүү илими болуп саналат.
Эгер инновациялык окутуунун масштабы боюнча аныктагыбыз келсе, ал жекече , модулдук (комплекс түрүндө өз ара байланышкан, мис., бир түрдүү предметтер, же бирдей курактагы окуучулардын тобу), системалуу болуусу ыктымал.
Балдардын церебралдык шалына балдардын бир жашка чейин ар түрдүү менингоэнцефалит менен коштолуучу вирус оорулары менен оорушу, эненин кош бойлуу мезгилинде оор жумуш иштеши, кайгыруусу, ичкилик ичүүсү, сүзөк жана көтөн жара оорулары менен оорушу, ошондой эле кыйын төрөттө баланын мээсине кан ауюлуу себеп болот.
Адам Кудайга алып баруучу жолдо жашоонун үч баскычын басып өтөт: эстетикалык баскычта адам минуталарга гана созулган ой-санаалар менен жашайт; этикалык баскычта ал келечек жөнүндөгү камкордук, ой-санаалар менен жашайт, ал эми диний баскычта адам түбөлүктүүлүктү сезүү менен жашайт.
Эстетикалык баскычта адам эмне кыларын билбей үмүтү үзүлгөндө жана канаттанбагандыкка тушукканда өзүнүн жашап бар болуп турушунун түпкү акыйкатын таанып-билүүдөн жана ал акыйкатка ээ болуудан баш тартат да, муну менен ал эмоционалдык ырахаттануунун толук жана күчтүү таасирин башынан өткөрөт.
Гегелдин бул позициясы Кьеркегор тарабынан инсандын өз алдынчалыгын жана эркиндигин жокко чыгарууга, өзүнүн жасаган жорук-жосуну үчүн андан жоопкерчиликти алып салууга умтулгандык катарында аныктаган.
Кьеркегор инсанды ар кандай көз карандылыктан — жаратылыш көрүнүштөрүнө, коомдук таасирлерге жана адамды бөлөк бир адамдар менен байланыштырып турган башка мамилелерге көз каранды болуудан бошотот.
Кандайдыр бир мазмундан ажыратылган бул акт Кьеркегор үчүн метафизикалык мааниге ээ болгон: тандап алып, «жан жеке өзү жалгыз калат да, дүйнөдөгү бардык нерселерден обочолонуп отуруп алып ачык асмандын түпкүрүндөгү Түбөлүк Күчтү байкап-баамдайт».
Анын үйүндө атасы тарабынан орнотулган катуу диний атмосфера үстөмдүк кылып турган, атасы бала чагында Кудайга жакпаган иш кылгандыгы үчүн өзүн күнөөлүү деп эсептеп, кийин бул күнөөсүн актоо үчүн үйүндөгүлөрдөн катуу диний тартипти талап кылчу экен.
Бул жерде Кьеркегордун окуусу диний мүнөзгө ээ болот, анткени «Түбөлүктүү Күчтү» байкап-баамдоо — Кудайга кошулуу, индивидуалдык эркиндик Кудай менен камыр-жумур болуп жуурулушуп кетет.
Чернышевский өзүнүн теорияларында антропологиялык принципти аң-сезимдүү түрдө ишке ашырып, бул критерий теориянын талаптарын адам табиятынын талаптары менен, эч кандай айырмалап бөлбөй, жалпы эле адамдын кызыкчылыгы менен бириктирүү мүмкүнчүлүгүн берет деп эсептейт.
Ошондуктан, Чернышевскийдин оюна ылайык, адам өз кызыкчылык-пайдасын көздөйт, ал максат анын иш-аракетине болгон эркин жаратат: адам «өзүнө жаккан ишти иштейт, көбүрөөк пайда, көбүрөөк ыракат алуу үчүн адам азыраак пайдадан, азыраак ыракаттан баш тартууга мажбурлаган максатты жетекчиликке алат»
«Туюм өзүнүн жаратылышы боюнча бир ойго келип түйүндөшкөн ойдун эки элементинин болушун сөзсүз талап кылат: биринчиден, мында туюм жараткан тышкы предмет бар, экинчиден, өзүндө туюу болуп жатканын сезе алуучу жан бар, ал өзүнүн туюп жатканын баамдоо менен өзүнүн белгилүү абалын да сезип-баамдап турат, ал эми кандайдыр бир предметтин абалын сезгенде, албетте, ал предметтин өзү да сезилет» .
Чернышевский коомдун прогрессин илимдин өнүгүшү менен байланыштырса да, ошентсе да ал эгоизм, атак-даңкка умтулуу, жеке керт баштын мүдөөлөрү, догмалар акыл-эске жана жакшы ниетке караганда тарыхый процесстин жүрүшүнө алда канча көбүрөөк даражада таасир берет деп эсептеген.
Чернышевскийдин кыраакылыгы тарыхый процесстин жыйынтыгын жана анын татаалдыгын — адамдардын иш-аракеттеринин натыйжалары таптакыр теңирден тескери болуп чыгарын, ал эми «тыйынга арзыбаган натыйжа миллиондорду чыгымдоо аркылуу жетишиле турганын» акыл-эстүүлүк менен баалоого мүмкүндүк берген, ал мындан коомдун тарыхый өнүгүшүнүн парадоксун көргөн.
Тарыхый процесстерди талдап-түшүндүрүүгө да Чернышевский антропологиялык позициядан мамиле жасайт, адамдын баардык иш-аракеттеринин кыймылдаткыч күчүнүн негизинде кызыкчылыктар менен атайын максаттардын принциби жатат деп эсептейт.
Чернышевскийдин «тарых жолу — Нева проспектисинин тротуары эмес, ал жол бүт бойдон чаңдуу, ылайлуу талаалар аркылуу, саздар аркылуу, чытырман токойлор аркылуу өтөт» деген сөзү кеңири белгилүү .
Ал жашоо-турмуштун материалдык шарттарына чоң маани берген, анын сөзү боюнча, ал материалдык шарттар «жашоо-турмушта эң биринчи ролду» ойнойт жана «жашоо-турмуштун башка чөйрөлөрүндөгү бүт дээрлик кубулуштардын түпкү себебин» түзөт.
Гегелдин диалектикасы Чернышевский үчүн эрежелердин жыйнагы, бул эрежелердин жардамы аркылуу толук жана ар тараптуу изилдөө жүргүзүлүп, предметтин бардык чыныгы сапаттары жөнүндө толук түшүнүк алууга болот.
Адамдардын иш-аракеттеринин ар түрдүү себептери адамды тар өзүмчүлдүк маанайда иш кылууга мажбурлайт, бирок адам цивилизациялуу жан болуп калуу үчүн, өзүнүн бактылуу болууга табийгый умтулуусу жалпы адамзат бактысына тоскоолдук кылгандардын бардыгына каршы турганда гана ишке ашарын түшүнүүгө тийиш.
Ал мындай деп жазат: «жашоо-турмуштун кандайдыр бир атайын тармагы жөнүндө айткандарыбыздын баардыгына. адамдын ишмердикке болгон умтулуусу жана анын керектөөсү чагылышып турган натурасы жөнүндөгү түшүнүк негиз болууга тийиш» .
Чернышевскийдин философия боюнча негизги чыгармалары төмөнкүлөр: «Искусствонун чындыкка эстетикалык мамилеси» , «Орус адабиятынын гоголдук мезгилиндеги очерктери» , «Общиналык ээликке каршы философиялык жөрөлгөнү сындоо» , «Философиядагы антропологиялык принцип» , «Адамзат билимдеринин мүнөзү» .
Бир Партиялык системада мамлекеттик бийлик жалгыз партиянын колунда калып, мындай системанын жакшы жагы – бардык социалдык топтордун мүдөөсүн тегиз кароого, материалдык байлыктарды тең бөлүштүрүүгө аракет жасалат.
Эки Партиялык системанын өзгөчөлүгү бир нече партиянын ичинен экөө гана таасирдүү болуп, шайлоодо жеңишке жеткен тарап көбүрөөк депутаттык мандатка ээ болгондуктан, өкмөттүн стабилдүү иштешине шарт түзүлөт.
Социалдык мүдөөнүн көп кырдуу болушу көп Партиялык системанын жаралышына шарт түзөт, башкача айтканда ар кандай социалдык катмарлар тигил же бул партияны колдогондуктан, маанилүү ролду эки же андан көп партия ойнойт.
27-июндагы референдум жолу менен КРдин Конституциясы жана «Кыргыз Республикасынын Конституциясын колдонууга киргизүү жөнүндө» мыйзамдын кабыл алынышына байланыштуу Партиялык системанын мындай түрүн КР да колдонуп, 2011-ж.
Тарых бири-бирине карама-каршы турган коомдук топтордогу, таптардагы (кул жана кул ээлөөчү, феодал жана дыйкан, капиталист жана жалданма жумушчу) коомдук мамилелер дайыма тирешүүлөрдү, антагонизмдерди пайда кылгандыгын күбөлөйт.
Бирок, реалдуу жагдайларда алдын ала аныктоочу жана аныкталуучу коомдук мамилелер себеп менен натыйжа ордун алмашкан алакаларга чейин өсүп кетиши мүмкүн (мисалы: саясат экономикадан көз каранды, бирок, өз кезегинде саясат экономикалык процесстерге чечкиндүү таасир тийгизиши мүмкүн).
Ар бир жаңы муун коомдук мамилелердин дүйнөсүндө туулат жана өз максаттарын турмушка ашыруунун жүрүшүндө коомдук мамилелерди мурдагы калыбында өзгөртпөй калтырат же аны түп-тамырынан бери өзгөртөт.
Бир жагынан коомдук мамилелер берилген коомдогу адамдардын эркине жана аң-сезимине баш ийбей пайда болгон ишмердүүлүктүн пландаштырылбаган, бирок, объективдүү детерминацияланган натыйжасы болуп саналат.
Жеке адам өз алдынча эмес, кандайдыр бир иштемин аткарган коомдук топтун же социалдык институттун өкүлү (дыйкан, жумушчу, капиталист. Менеджер же чиновник, дипломат, профсоюздук ишмер, партиянын мүчөсү ж. б.) катары коомдук мамилелердин алып жүрүүчүсү боло алат.
Алар адам ишмердүүлүгүнүн өндүрүштүк , социалдык, саясий чөйрөлөрүндө, маданияттын ар кандай түрлөрүндө пайда болот жана берилген конкреттүү коомдун спецификасын, анын сапаттык мүнөздөмөлөрүн, социалдык түзүлүшүн аныктайт.
Анын көп томдуу «Дарылоо илиминин канону» аттуу эмгегинде күнгө күйүү, абада болуу, убагында тамактануу, гимнастикалык көнүгүүлөрдү жасоо, жөө басуу, эс алуу, ат минүү ж. б.
Ал бүтүндөй организмди чыңдоочу жалпы [жөнөкөй гимнастикалык көнүгүүлөр, жөө жана лыжада жүрүү, теренкур, кыймылдуу оюндар , сууда сүзүү, туризм ж. б.] жана айрым органдардын, системалардын бузулган функциясын калыбына келтирүүгө багытталган атайын машыгууларга бөлүнөт.
Атайын машыгуулар үчүн көнүгүүлөрдүн бул же тигил тобу тандалып алынат, мисалы, курсак булчуңдарын чыңдоо үчүн тик туруп, отуруп жана жатып жасоочу көнүгүүлөр аткарылат.
Врач көнүгүүлөрдү сунуш кылууда оорунун мүнөзүн, өзгөчөлүгүн, органдардын жана системалардын өзгөрүү даражасын, оорунун стадиясын, ошондой эле аны менен бир мезгилде жүргүзүлүүчү дарылоону эске алат.
Айыктыруу дене тарбиясы менен машыгуунун тарбиялык мааниси да бар: оорулуу системалуу түрдө дене көнүгүүлөрүн жасоого көнүп, бул анын күнүмдүк адатына айланып, турмуштук керектөөсүнө өтөт.
Оорулуунун жашын, кесибин жана кыймыл активдүүлүгүн, оорунун өзгөчөлүгүн эске алуу менен акырындап көнүгүүлөрдү татаалдатуу, дайыма узак мезгилге машыгуу сүрөт айыктыруучу дене тарбиянын натыйжалуу болушуна шарт түзөт.
Айыктыруучу дене тарбияны травмаларда, жабыркаган кол-буттун функциясын калыбына келтирүүдө, жарааттардын айыгышын тездетүүдө, сөөк-булчуң аппаратынын жана муундардын ооруларын дарылоодо кеңири колдонулат.
Ички ооруларды дарылоодо олуттуу мааниге ээ, айрыкча жүрөк-кан тамыр системасынын , дем алуу органдарынын ооруларында (катуу кармаган жана өнөкөт пневмония, өпкө эмфиземасы, бронх астмасы ж. б.) колдонулат.
Азыркы илимий-технологиялык прогресстин убагында, күч эмгеги автомат машиналар менен алмашып, кыймыл активдүүлүгү азайып, нерв системасына күч келип жаткан мезгилде айыктыруучу дене тарбия өзгөчө мааниге ээ.
авидья –материалдуулуктун ыплас дүйнөсүн ыйыктык, оомалуу-төкмөлүүлүктү түбөлүктүк, жагымсызды жагымдуу, пастыкты бийиктик катары кабыл алуу менен байланышкан билбестиктен жаралган азап;
Бул азаптардан кутулуу үчүн адам өзүн чыдамкайлыкка тажрыйбалык машыгунун төмөнкүдөй негезги сегиз удаалаш тепкичин басып өтүүсү абзел: Яма : а) тирүү жандыктарга, башка бирөөнүн өмүрүнө зыян келтирип, алардын убалына калбоо ; б) жалган сөз сүйлөбөө; в) уурулук кылбоо; г) сезим рахаттары менен кумарларынан алыс болуу; д) белек албоо.
Нияма : а) жакшы адаттарды көнүмүшкө айландыруу; б) денени суу, жанды кудай тууралуу жакшы ойлор жана оң эмоциялар менен тазалоо (булардын ичинен адамдарга жакшы мамиле кылууга өзгөчө көңүл бурулат); в) дене азаптарына көнүү.
Имидж саясий имидж – субъекттин өзү жөнүндөгү түшүнүк-төрү менен ал жөнүндөгү массалык маалымат каражаттарында калыптанган сүрөттөмөлөрдүн кошундусунан улам пайда болгон образ, саясий мүнөздөмө.
Саясий Имидж жалаң эле лидердин саясий аң-сезиминин жана жүрүм-турумунун чыныгы өзгөчөлүк-төрү жөнүндө эмес, андан тышкары, ал жөнүндөгү элдердин ой-мүдөөсү, элестетүүсү жөнүндө да жалпыланган, жөнөкөйлөтүлгөн маалыматарды берет.
Ыңгайлуу же ыңгайсыз абалдын, шарттын таасири менен саясатчынын артыкчылыктары жана кемчиликтери жөнүндө коомдук аң сезимде белгилүү бир образ пайда болот жана калыптанат, бул образ, белгилүү бир мааниде, өз алдынчалыкка ээ болуп, саясатчыны коомчулуктун пикирине ылайык иш жүргүзүүгө мажбурлайт.
Баткак менен дарылоо баткак кенине жакын жайгашкан курорттордо , атайын баткак менен дарылоочу жайларда, алынып келинген баткак колдонулуучу оорукана, поликлиника, санаторий жана башка дарылоо мекемелеринде жүргүзүлөт.
Уулануунун клиникалык белгилери пестициддердин түрүнө, организмге киришине жана өлчөмүнө жараша болуп, кээде катуу башталып адамды оор абалга жеткирет; айрым учурда өлүмгө дуушар кылат, аз-аздан кирсе өнөкөт ууланууга алып келет.
Ден-соолугу начарлар, 18ге толо электер, аялдар 50дөн, эркектер 55 жаштан ашканда, боюнда бар жана бала эмизген аялдарга, атайы даярдоодон өтпөгөндөргө, алкоголь ичкиликтерин ичкендерге пестициддер менен иштөөгө тыюу салынат.
Ошондуктан малды жана канаттууларды, тамакка колдонулуучу жана техникалык өсүмдүктөрдү, дары өсүмдүктөрүн, мөмө, козу карын тере турган токойду, ошондой эле тамак-аш кампаларын, тегирменди, мал сарайды ж. б.
Дарыгер келгенче жабыркаган кишини таза абага чыгарып, булганган көзүн, терисин жууп тазалап, кийимин алмаштырып, суу же марганец кычкыл калийдин мала кызыл эритмесин ичирип, кайра кустуруп, карынды уудан тазалоо зарыл.
Туура жообун тандап алууга ылайыкталган тапшырмалардын ар бир даяр жоопторун тандап алган сыналуучулардын саны дагы анализденип, начар тапшырманы оңдоо, же болбосо анын ордуна башка тапшырмаларды түзүү керектиги айкындалат.
Изилденүүчү өзгөчөлүктү канчалык деңгээлде так аныктап бере алышы тесттин ишенимдүүлүгү деп айтылат Ишенимдүүлүктү аныктоо үчүн төмөндөгүдөй ыкмалар колдонулат:
Бир эле тест бирдей деңгээлдеги эки группага сыналат, алынган жыйынтыктар бири-бирине жакын болсо, тест ишенимдүү деп эсептелет; тапшырманын айырмалоочу күчү (тапшырманын күчтүү сыналуучуларды начар сыналуучудан айырмалоо сапаты) түзүлгөн тапшырманын сапаттуулугун текшерүүнүн каражаты деп эсептелет.
Эгерде күчтүү сыналуучулардын бир тапшырмадан алган баллдарынын пайызы менен начар сыналуучулардын ошол тапшырмадан алган пайызынын айырмасы 0,3 төн жогору болсо, мындай тапшырмалар сапаттуу тапшырмалар болот.
1915–1917-ж-дары америкалык психолог Р. Йеркестин изилдөөлөрүнүн натыйжасында ар бир тапшырманын «салмагына» жараша балл ыйгаруу сунушталып, сыноонун жыйынтыгын баллдык системанын негизинде чыгаруу кабыл алынган.
тапшырмаларды түзүү этабы менен параллелдүү түрдө окуучу жооп бере турган билим-көндүм критерийлери, тапшырманы аткаруусуна жараша окуучуга ыйгарылуучу баллдар, билим өздөштүрүү коэффициенттери, ар кандай формадагы жолдомо-көрсөтмөлөр пландаштырылат;
Психодиагностикалык тест психологиялык эксперимент катары пайдаланылат, анын жардамы менен так аныкталган шартта стандартташтырылган тапшырмаларды сунуштоонун негизинде сыналуучунун психологиялык өзгөчөлүктөрү, белгилери аныкталып, изилденет.
Тестирлөөгө берилген убакыт аяктагандан кийин, сыналуучулардын аткаруу иштери жыйналып алынат, математика-статистикалык методдун негизинде жыйынтыктары чыгарылат, кийинки учурда аткарылуучу иш-аракеттер белгиленет.
Жарамдуулук - текшерүүнүн максатына тесттин адекваттуу болушу жана текшерилүүчү материалдын мазмунун толук камтый алышы, башкача айтканда эмнени текшерүү максат кылынган болсо , тесттик тапшырмалардын ошого шайкеш түрдө түзүлүшү.
Жалпы акыл жөндөмдүүлүктөрүн аныктоочу тесттер, буга инсандын акыл деңгээлдерин аныктоочу, маалыматтарды акылга сактоо даражасын иликтөөчү, инсандын демөөргө карата реакциясынын ылдамдыгын, деңгээлин изилдөөчү, ой жүгүртүү байлыгы, башкача айтканда жалпы акыл өнүгүшүнүн деңгээлин аныктоочу тесттер кирет;
Инсандын сапаттык өзгөчөлүктөрүн аныктоочу тесттер, мисалы, физиологиялык өнүгүүсүн изилдөө, материалды, же ыкмаларды өздөштүрүү темпи, тактыгы, кызыгуулары, мамилеси, мүнөзү жана башкалар.
Психодиагностикалык тесттин жыйынтыгы менен ар кандай мазмундагы таблицалар, диаграммалар түзүлүп, ар бир окуучуга, инсанга кийинки учурларда кандай жардам көрсөтүү керектиги, инсандын жана окуучунун өзү кандай аракеттерди жасоо керектиги тууралуу түшүндүрмөлөр иштелип чыгат.
Эгерде реализм жалпы нерселер гана чыныгы жана реалдуу болуп саналат, ал эми жекече нерселер жалпы нерселерден алып келип чыгарылат, муну менен бардык илимий жоболор Ыйык жазуунун жана таанымал авторитеттердин жоболорунан алынып чыгарылат деп эсептесе, Оккамдын номинализми буга карама-каршы чыгып, жеке нерселер гана реалдуу нерселер, ал эми жалпы дегенибиз жеке нерселер аркылуу түшүндүрүлө тургандар, адам таанымынан тышкары турган жалпылык жок деп эсептейт.
Ошентип, универсалийлер белгилер катарында чыгат, ал белгилер конкреттүү нерселерге таандык болгон тажрыйбалык түшүнүктөрдү, ошондой эле көп нерселерге таандык болгон шарттуу түшүнүктөрдү да билгизе турган белгилер катарында чыгат.
Орто кылым схоластикасынын негизги маселелеринин бири — философия менен теологиянын өз ара катышы жөнүндөгү маселе боюнча Оккам философия менен теологиянын ортосунда кандайдыр бир байланыштын бар экендигин танган жана философия тигил же бул диний догматты ырастап-далилдеп бере албайт деп ойлогон.
Анын элементардык таалим-тарбия теориясында балдардын акылын, адептик нарк насилин дене-күчүн, иш билгилигин өз өзүнчө эмес, өз ара биримдикте гармониялуу өнүктүрүү идеясы психологиялык педагогикалык жактан ар тараптуу негизделген.
Песталоцци, балдарды эсептөөгө, ченөөгө, сүйлөөгө, сүрөт тартууга, ырдоого, гимнастикага үйрөтүү машыктыруунун өзгөчө эң эле жөнөкөй усулдарын иштеп чыккан.
Песталоцци, өзүнүн «Лингард жана Гертруда» деген эмгегинде балдарга мээрман мамиле кылуу, аларды башкалардын кайгысын, азабын тең бөлүшүү сезимин калыптандыруу маселелерин башкача айтканда тарбиялоонун гумандуу болушу жөнүндөгү ишенимин, идеясын бекемдеген.
Руссо сыяктуу ал да тарбиялоонун табият таламдуу болушун, башкача айтканда балага табият тарабынан берилген ички күчтөрдүн, талаптарды кылдат эске алып тарбия ишин ошого негизденип уюштуруу зарылдыгына өзгөчө басым жасаган.
Демейде аз кыймылдоодон, жөө баспагандыктан, өндүрүштү автоматташтыруу жана механикалаштыруунун натыйжасында булчуңга аз күч келүүдөн, мектеп жашындагы баланын күн тартибин туура эмес уюштуруу, үйгө берилген тапшырмага көп убакыт кетип, эс алууга, ойноого, спортко аз убакыт калтыруудан келип чыгат.
Жүрөк жана кан тамырлар абдан бузулат, жүрөк булчуңунун жыйрылуу күчү азаят, кан тамырлардын абалы начарлайт, бул атеросклероз менен гипертония оорусуна, мезгилсиз картаюуга алып келет.
Булчуңдун атрофиясында зат алмашуу бузулуп, май ткандары көбөйөт, борбордук нерв системасынын абалы өзгөрүлөт, тез чарчайт, эмоциясы туруксуз болуп, бат таарынчаак, урушчаак боло баштайт.
Айрыкча бала бакчада, коомдук тамактануу жайында, сүт өнөр жайында жана башка иштеген оорулуу же бактерия алып жүрүүчүлөр гигиенаны одоно бузганда, бул оору абдан көбөйүп кетүү коркунучу туулат.
Ооруну алдын алууда оорулуу колдонгон буюмдарды өз убагында тазалоо, жугушсуздандыруу ишин жүргүзүү керек, оорулуу колун тамак ичээрде жана даарат ушаткандан кийин самындап жууп туруусу зарыл.