polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
1779-1780 согушу — Абылай хан чоң күч менен кыргыздарга каршы аттанып, колунун бир бөлүгүн Олуя Атага, экинчисин ТаласТаластын Капкасындагы Садыр баатырга жана үчүнчүсүн Чүйгө жөнөткөн.
Негизинен палеозойдун тоо тектеринен жана неогендин кызгылт түстүү чополорунан түзүлгөн суунун оң өйүзү Ойнок-Жар аталып, шиберлүү, суу бойлой өскөн карагай, арчалуу токою өзгөчө кооз ландшафтты түзөт.
Ал эми КРнын Президенти А. Акаев БУУга кайрылып, Кыргызстандын эгемендикке жана демократиялык багытка умтулган өлкө экендигин тастыктап, коммунисттик төңкөрүшчүлөргө каршы туруу үчүн эл аралык коомчулукка кайрылуу менен чыккан.
Азимов Айзек (, 2-январь, 1920, Петровичи, Климович уезди, Гомель губерниясы, ОССФР — 6-апрель, 1992, Нью-Йорк, АКШ) — америкалык жазуучу-фантаст, биохимик, илимди жайылтуучу.
Лимон – өлкөнүн сырткы соодасын жүргүзүүчү башкы порточо Сыртка негизинен банан, кофе, жыгач жана электроника өнөр жайынын продукциясын чыгарып, сырттан нефть , машина жана анын жабдууларын, химиялык продукция алат.
Абдул-Хамид мамлекеттин бирдиктүүлүгүн сактоого күч жумшап, мамлекеттин ички иштерине чет өлкөлөрдүн кийлигишүүсүн чектөөгө аракеттенген, ошол доордогу өтө күчтүү жана чебер саясатчы катары белгилүү.
Айыл чарбаны коллективдештирүү - СССР деги — Совет бийлигинин СССРде социализмди куруу планынын бир бөлүгү айыл чарбаны коллективдештирүү жеке чарбаларды жоюу менен дыйкандарды кооперативдерге, айыл чарба артелдерине бириктирүүнүн негизинде ири чарбалардын товар өндүрүмдүүлүгүн жогорулатуу, айыл чарбада мамлекеттик көзөмөлдү орнотуу жана оокаттуу дыйкандардын арасындагы «айылдык буржуазия - кулактарды» эзүүчү тап катары жоюу максатын көздөгөн жана биринчи беш жылдык планды аткаруу жылдарында репрессиялоо, күч колдонуу ыкмалары аркылуу ылдамдатылган темп менен жүргүзүлгөн.
Айыл чарба толугу менен мамлекеттик көзөмөлгө алынып, колхоздордун өндүргөн эгини эң төмөнкү баада сатып алынган жана өлкөнү индустриялаштыруу максатында өнөр жай жабдууларын алууга Батыш өлкөлөрүнө экспорттолгон.
Лазер - оптикалык кванттык генератор ( – аргасыз нурлануунун натыйжасында жарыктын күчөшү деген сүйлөмдүн кыскартылып жазылышы) – индукцияланган аргасыз нурлануунун натыйжасында оптикалык диапазондогу когеренттүү, монохром электр-магнит толкундарды пайда кылуучу курал.
Метатуруктуу деңгээлде жашоо убактысы чоң болгондуктан, анда дүүлүккөн бөлүкчөлөрдүн саны негизги деңгээлге караганда көбөйөт, башкача айтканда инверсиялык жайгашуу пайда болот.
Буга чейин Ватсон жубайы менен балалуу болгондугун, бирок баласы да, Ватсон ханым да каза болгондугун (Мэри менен Ватсондо баласы болгондугу жөнүндөгү маалымат китептерде жок, ал англис сайтында ://.//_ пайда болгон. Ал жерде фанаттар Ватсондун жубайы эмнеден өлгөндүгү жөнүндөгү өзүнүн божомолдорун чыгарышкан) айткан.
Шерлок Холмс эң биринчи чыгармада:«Грегсон - Скотленд - Ярдтагы эң жөндөмдүү сыщик. Ал жана Лестрейд башка жалкоолордон айырмаланып турушат. Экөө тең шамдагай, активдүү, бирок экөө тең жинге тийчүдөй баналдуу. Бири-бирине кас. Ийгиликке кыздар сулууланганга шашкандай тартышышат. » - деп Грексон жөнүндө айткан.
Полицейский сыщиктердин ичинен Холмс тууралуу чыармалардн көбүндө, негизгиси төрт повесттин экисинде («Коркунуч өрөөнү» чыгармасында Алек Макдональд жана «Төртөөнүн белгиси» чыгармасында Этелни Джонс кездешкендерден тышкаркыларында) кездешет.
Ирэн Адлер «Богемия жанжалы» аңгемесинен тышкары төрт : «Ким экендигин аныктоо», «Көк карбункул», «Апельсиндин беш даана уругу» жана «Анын акыркы саламы» аңгемелеринде эскерилет.
Маанаев жана башка кээ бир окумуштуулар кыргыздар Енисейден Тенир-Тоого биздин заманга чейинки биринчи кылымда эле гунндар менен бирдикте кочуп келишти деген пикирди жактоо менен, андан кийин 9-кылымда жана кийинчерээк моӊгол доорунда да кыргыз көчүнүн жаны толкундары келишкендигин далилдөөгө аракет кылышкан.
Худяков, Т.Чороев сыяктуу окумуштуулар болсо азыркы кыргыздардын ата-бабалары Енисейден 9-кылымда кыргыздардын Улуу мамлекетинин доорунда Теӊир-Тоого келишип, ошондон бери ушул чөлкөмдө жашап келе жатышат деген бүтүмгө келишти.
Грумм-Грижимайло жана башка кай бир изилдөөчүлөр болсо кыргыздардын азганакай тобунун 9-кылымда эле Теӊир-Тоого көчүп келгенин моюнга алуу менен бирге, азыркы кыргыз элинин өзөгүн түзгөн кыргыз уруулары Алтай тараптан азыркы мекенине 15-кылымдын ортосунан эрте көчүп келишкен эмес деген пикирди этият сунуш кылышкан.
Петров болсо азыркы кыргыздар 13-кылымдан кийин монгол доорунда Алтай чөлкөмүндө жашаган кыргыз урууларын өз ичине сиӊирип алган Или-Иртыш дарыяларынын аймагында жашаган кимак-кыпчак урууларынын Теӊир-Тоого келип, мындагы жергиликтүү уйгур жана карлук тектүү уруулар, ошондой эле, түрктөшүп кеткен моӊгол уруулары менен жалгашуусунун натыйжасында калыптанган деген жыйынтык чыгарган.
Левшин сыяктуу окумуштуулар болсо 1703-жылы джунгарлар Енисейден көчүрүп кеткен кыргыздар Теӊир-Тоого барып жайгашып, азыркы кыргыздардын ата-бабалары болуп калышкан деген пикирди сунуш кылышкан.
Абрамзон этнографиялык материалдарга таянып, азыркы кыргыз эли Теӊир-Тоо, Чыгыш-Түркстан жана Памир-Алай тоолорунун этектеринде жашаган байыркы түрк тектүү уруулардын жана моӊгол доорунда көчүп келишкен ногой урууларынын жалгашуусунун натыйжасында пайда болгон деп эсептеген.
Изилдөөчүлөрдүн бир даарысы кыргыздар Энисейден Теӊир-Тоого көчүп келген десе, экинчилери жок, алар атам замандан бери эле азыркы мекенинде башкача ат менен жашап келишкен деген кайчы пикирлерди жаратышкан.
Белгилүү тарыхчы, социолог, философ, саясатчы жана мамлекет кызматчысы Ибн Халдун аты менен таанымал болгон Абдуррахман Абу Зайд Валийуддин Ибн Халдун Малики Хадрами 27-май 1332-ж.
Ассоциация адамдын мурдагы тажрыйбаларынын негизинде пайда болуп, заттар менен кубулуштардын мейкиндик-убакыт катнаштарына (мейкиндик менен убакыт ичиндеги байланыш ассоциациясы, мисалы, жаздын келиши жана чөптүн чыгышы) алардын окшоштугун (окшоштук ассоциациясы, мисалы, жалбырактын шуудурашы жана адамдын шыбыры) же карама-каршылыгын чагылдырышы мүмкүн (карама-каршылык ассоциациясы, мисалы, күн менен түн, карылык жана жаштык);
Бирок илимий жана философиялык түшүндүрүүнүн атайын түрлөрү пайда болуп, алар өз алдынча бөлүнүп чыкканда, айрыкча жаңы доордо дидактикалык адабият үчүн көркөм түрү «олуттуу жана кургак акыл-насаатка ажарлуу мүнөз берчү сырткы боёкко» айланып калган.
Алар: антикалык адабиятта Гесиоддун моралдык-дыйканчылык темасына арналган «Эмгек жана күндөр», Лукрецийдин «Заттардын табияты жөнүндө» деген философиялык поэмалары, Горацийдин «Поэзия илими» аттуу каты, Иранда Зороастрдын трактаттары, Руста «Владимир Мономахтын акыл-насааты».
Жаңы доордо да айрым акындар жана илимпоздор дидактикалык адабиятка кайрылышкан (Н. Буало, «Поэтика өнөрү»; А. Поп, «Адам жөнүндө тажрыйба»; И. В. Гёте, «Өсүмдүктөрдүн метаморфозасы»; М. В. Ломоносов, «Айнектин пайдасы жөнүндө кат»).
Кыргыз адабиятынын тарыхында дидактикалык адабият айрыкча акындар поэзиясында адеп-ахлак, жүрүм-турум, өмүр, жашоо, үй-бүлө, сүйүү, жек көрүү, адилеттик, арамзалык, жаман-жакшы, ак-кара жөнүндө түздөн-түз айтылган акыл-насаат ырлары катары кеңири өнүккөн.
Белгилүү фильмдери: «Чапаев» , «Балтика депутаты» , «Пётр Биринчи» , «Мылтыкчан киши» , «Өкмөт мүчөсү» , «Гамлет» , «Король Лир» «Тоңкулдактын башы оорубайт» , жана башкалар.
Мында советтик кино искусствосунун өнүгүшүнө салым кошкон режиссёрлор: Г. Н. жана С. Д. Васильевдер, С. А. Герасимов, А. Г. Зархи, Г. М. Козинцев, С. И. Юткевич жана башка; операторлор: С. А. Беляев, А. Н. Москвин; сүрөтчүлөр: Е.
Дандын түсү, жыты, кургактыгы, жаңылыгы, илдет менен зыянкечтен тазалыгы анын абалын билдирет, ал эми биологиялык, физика-химиялык, технологиялык жана керектөө касиеттери менен белгилеринин жыйындысы данды кандай максатта - үрөнгө, азык-түлүккө, тоютка жана башка пайдалануу керек экендигин көрсөтөт.
АДФ душмандын жердеги негизги объектилерин талкалоо, анын флотунун деңиздеги жана базалардагы күчтөрүн жок кылуу, кургакта согушкан аскерлерди колдоо, деңиз десанттарын түшүрүү жана душмандын деңиз десанттарын түшүрүшүнө каршы аракеттенүү, океан, деңиздеги душмандын коммуникацияларын бузуу, өзүнүн деңиздик коммуникацияларын сактоо милдеттерин аткарат.
АДФнын төмөндөгүдөй түрлөрү бар: суу астында жүрүүчү кайыктар, аскер-деңиз флотунун авиациясы, суу үстүндө жүрүүчү кемелер, жээктеги ракета-артиллериялык аскерлер жана деңиз жөө аскерлери.
Суу үстүндөгү кемелер душмандын суу астындагы кайыктарын издеп табуу жана кыйратуу, суу үстүндөгү кемелери менен согушуу, жээктерге деңиз десанттарын түшүртпөө, миналарды издөө, аларды зыянсыздандыруу дагы ушул сыяктуу милдеттерди аткарат да, суу астында жүрүүчү кайыктарга каршы аракеттенүүчү ракеталык, артиллериялык, торпедалык, десанттык жана башка класстарга бөлүнөт.
Кыргыз акушердик жана педиатрия илим изилдөө институтунун перинатология бөлүмүндө кенже илимий кызматкер, улук илимий кызматкер, башчы болуп иштеген, Кыргыз-Орус Славян Университетинин профессору, 1997-жылдан бери КАПИИИнин илим боюнча директорунун орун басары.
Алардын арасында: “Кош бойлуулук учурунда дарыларды эффективдүү жана коопсуз колдонуунун фармакокинетикалык принциптери” , “Плацентардык өнөкөт жетишсиздик: алдын алууда жана дарылоодо аспирин”.
Алардын арасында профессорлор, доценттер, медицина илимдеринин докторлору жана кандидаттары; акушер-гинекологдор, неонатологдор, педиатрлар, анестезиологдор, терапевттер, жанаша адистиктеги дарыгерлер, акушерлер жана жогорку категориядагы медайымдар бар.
Узун-Агач съездинин уюштуруучуларынын бири Н. Дөөлөтбаков көп узабай каза болгондуктан, 1911-жылы июнда Кордой жеринде ага аш берилип, келген казак, кыргыздардын өкүлдөрү кайрадан жыйын өткөрүп, колониялык бийликтин тушунда жергиликтүү элдин укугун коргоо жолдорун талкуулап, биргелешкен аракеттерди жүргүзүүгө убадалашкан.
Жыйынга Пишпек уездинин Тынай болуштугунан Д. Сооромбаев, Шабдан Жантаевдин уулу Мөкүш, Верный уездинин Чымалган болуштугунан М. Измаилов, Чоң Алматы болуштугунан Б.
Жыйынга катышкандар падыша өкмөтүнүн саясатынын казак менен кыргыздарга тийгизип жаткан кесепетин айыптап, биринчи кезекте орус дыйкандарынын бул жакка конуш оодарып келишин токтотуунун жолун караштыруу керек деген тыянакка келишкен.
Негизинен, кыргыз жана казак жерлерин колониялаштырууну чектөө, Түркстанда мусулман диний башкармалыгын негиздөө, Мамлекеттик думада кыргыз жана казак башкалар менен бирдей өкүлчүлүктөрүн ачуу ж. б.
Жети-Суу облусунда орустарга конуш берүүнү токтотуу үчүн падышага өтүнүч киргизүү керек жана ал үчүн Петербургга атайын делегация жиберилсин, ага кете турган чыгым үчүн ар болуштуктардан акча жыйналсын, Бухара эмиринен көмөк суроо жана Петербургга бара турган делегациянын курамына Б.
Ошондой эле делегацияга бардык инстанцияларга, а. и. Мамлекеттик Думага же император Николай нин өзүнө кирип, кыргыздарга менчик жер берүү жана Көчүрүү башкармалыгы тарабынан отурукташууга ыңгайлуу жерлерди тартып алууну токтотууну талап кылуу тапшырылган.
Бийлик органдарында тилмечтик кызмат аткарып жүргөн интеллигенция өкүлдөрү (мисалы, Тымбай Серикпаев, Найзабек Тулин, Дүр Сооронбаев, Мамбетаалы Мураталин, Ибрагим Жайнаков, Эшмухаммед Абылайханов ж. б.) Узун-Агач съездинин чечимдеринин маанисин түшүндүрүүдө чоң роль ойногон.
Сыртанов Жети-Суу казак, кыргыздарынын талабы менен Узун-Агач съездинин чечимдерин элге жеткирүү максатында Лепси, Капал, Пржевальск, Пишпек уезддерин кыдырып чыккан соң, Пишпектен Петербургга сапар тарткан.
Съездди казак элинин саясий ишмери Барлыбек Сыртанов, Верный уездине караштуу Калы-Куту болуштугунун мурдагы болушу, прапорщик Ногойбай Дөөлөтбаков жана кыргыздын белгилүү манаптары Шабдан Жантаев, Дүр Сооронбаев ж. б.
Көркөм адабият объективдүү дүйнөнү өз алдынча аңдап билет: тигил же бул коомдук жана турмуштук көрүнүштөрдүн негизги өнүгүш багыттарын элестүү формада чагылтат, аларды тарыхый келечеги менен кошо карайт; адамдардын эстетикалык, рухий жана идеялык-тарбиялык жактан текши өнүгүшүн шарттайт; коомдук жана турмуштук көрүнүштөргө өз доорунун, саясий-идеологиялык, философиялык-нравалык, эстетика-этикалык принциптери менен идеалдарынын бийиктигинен туруп өкүм чыгарат, башкача айтканда прогрессчил көрүнүштөрдү жактайт, терс көрүнүштөрдү ашкерелейт.
Ал коомдук аң-сезимдин бир формасы болгондуктан, анын өсүп-өнүгүшү, бир формадан экинчи формага өтүшү коомдук-экономикалык формациялардын алмашуу мыйзамченемдүүлүктөрү менен байланышта жүрөт.
Дүйнөлүк көркөм өнүгүштө реализм У. Шекспирдин трагедияларында, 19-кылымдагы француз адабиятында Бальзактын, Стендалдын, орус адабиятында А. С. Пушкиндин, Ф. М. Достоевскийдин, Л. Толстойдун чыгармаларында өзүнүн классикалык бийиктигине көтөрүлгөн.
Улуу жазуучулар М. Горький менен В. В. Маяковский, М. Шолохов, К. Федин, Л. Леонов, А. Твардовский, А. Фадеев, М. Ауэзов, А. Упит, М. Рыльский жана башкалардын классикалык чыгармалары анын өсүш этабын белгиледи.
2010-жылдын соңунда Талас облусуна келгендер: Алтай Республикасынын экономика жана инвестиция министринин милдетин аткаруучу, экономика илиминин кандидаты Сырга Буйдышева , аны коштоп Алтай Республикасынын өкмөт башчысынын тышкы иштер боюнча орунбасары Дмитрий Шепель, Маданият министринин орунбасары Наталья Саймина, Россия Федерациясынын жазуучулар союзунун секретары, Алтай Республикасынын жазуучулар союзунун төрагасы, белгилүү акын Боронтой Бедюров болду.
2010-жылы Алтай элинин көрүнүктүү акыны Бронтой Бедюров Бишкекке жана Таласка келгенде “Алтай-Кай” аттуу белгилүү фольклордук тобунун ырлары жазылган дискти кыргыз боордошторго берип жатып, Ала-Тоодогу кыргыздар көмөкөй менен ырдаганды унутуп калышканын белгиледи.
Эң жогорку маневрдүүлүгү бар ААК душмандын авиациялык, ракеталык, кургактагы жана деңиздеги күчтөрүнө зыян келтирүүгө, анын тылдагы маанилүү согуш объектилерин кыйратууга жөндөмдүү, кургактагы аскерлердин жана аскер-деңиз флотунун операцияларына жардамдаша алат, куралдуу күчтөрдүн бардык түрлөрүнүн таламдарына жараша абадан чалгындоо жүргүзөт, чоң-чоң аба десанттарын курал жарактары менен кошо ташып жеткирет.
Кийинки кезде көпчүлүк өнүккөн өлкөлөрдүн ААКы стратегиялык, тактикалык жана аскер-транспорттук авиациядан туруп, мындан сырткары континент аралык баллистикалык ракеталар бирикмелери жана аскердик космос куралдары менен куралданган.
Реактивдүү самолёттор, канаттуу ракеталар жана массалык кырып-жоюучу куралдар менен жабдылган азыркы учурдагы ААК согуш аракеттерин жүргүзүүгө, душманга сокку берүүдө зор мүмкүнчүлүктөргө ээ.
1999-жылы башталган Баткен согуш компаниясында Коргоо Министрлигинин ААБнын учкучтары, алты Ми-8МТВ вертолету, эки Л-39 бомбалоочу самолёту, АН-26 жана АН-12 транспорттук самолеттору зор роль ойношту.
Атмосфералык электр атмосферадагы электр талаасын, молекулалардын иондошуусун, өткөргүчтүгүн, андагы электр тогун, көлөмдүк заряддарды, булуттар менен жаан-чачын заряддарын, чагылганды жана башка кубулуштарды изилдейт.
Ак-Учук айылынын тургундары Кочкор өрөөнүндөгү Туздун төрү, Корумду, Баба-Ата, Май-Төр, Кыз-Арт, Чаар-Арча жайлоолоруна, андан тышкары Нарын облусунун төрт районуна караган Соң-Көлдүн түндүк-чыгыш өңүрүндөгү Жаман-Эчки, Ак-Таш ж.б.
Учурда Ош шаарында Кыргыз Республикасынын Улуттук Илимдер Академиясынын Түштүк бөлүмүнүн Коомдук илимдер институтунун (кийин Аймактык илимий билим берүү борбору жана Гуманитардык изилдөөлөр институту болуп өзгөртүлдү) илимий кызматкери болуп иштеп келет.
Ошол эле учурда, 1993-жылдан тартып Ош шаарында Кыргыз Республикасынын Улуттук Илимдер Академиясынын Түштүк бөлүмүнүн Коомдук илимдер институтунун (кийин Аймактык илимий билим берүү борбору жана Гуманитардык изилдөөлөр институту болуп өзгөртүлдү) илимий кызматкери болуп иштеп келет.
Ал 1977-1979-жылдары Фрунзе шаарындагы СССРдин 50 жылдыгы атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинин (азыркы Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинин) Механикалык-математика факультетинде окуган.
1999-жылдан КМУнун алдындагы Коммуникациялык лингвистика борбордун директору, 2001-жылдан Кыргыз-Түрк «Манас» университетинин азыркы тилдер жогорку мектебинин директору, 2004-жылдан Кыргыз – Түрк «Манас» университетинин профессору, Түрк цивилизациясын изилдөө борборунун орун басары.
Чидер, кишен м-н аттын алдыңкы эки бутуна мүйүз, жыгач тогоо илине турган кайыш өрүмдү топчулай коёт же үч буттап тушайт; чөп чалдыруу - атчан баратып ара жолдо түшүп, аттын ооздугун чыгара коюп, ээр-токумчан, кыска мөөнөткө оттотот.
суутуунун да түрлөрү бар: Суутуу алдында атка бир аз чөп чалдырат; алыс сапардан келген атты аса байлап, таң ашырат; атайын жашыруун максат м-н белгилүү убакытка чейин «аттын тилин бууп» суутат; «аттын көкүрөгүн бастыруу» да суутуунун түрүнө кирет.
А. Зуевди халаж этнониминин этимологиясын байыркы кытай тарыхый даректериндеги кыргыздар менен ар дайым кошуна турган «ала-ат» (орусча «саврасый», «пёстрый»; кыт. «бюньма», «йелочжи», «хелань») уруусуна байланыштырууга түрткү берген.
А. Зуев араб тилинен которулган адабияттарда «халажи ан халачи» деген сөздө диакритикалык белги 3-тамганын алдына эмес, үстүнө коюлуп калгандыктан, ал «халухи ан карлуки» болуп окулуп калганын белгилеген.
Көпчүлүк араб-фарси маалыматтары боюнча хазлаждар огуздардын бир уруусу болгон жана алар жөнүндө алгачкы азынолок кабарлар Махмуд Кашгаринин «Дивану лугат ит-түрк», Абу-л-газинин «Шажарай-и-түрк», ал-Истахринин «Китаб ал-масалик ва-л-мамалик», Рашид ад-диндин «Жами ат-Таварих» сыяктуу ж. б.
Балыкооздун санжырасында 12 уруулуу огуздар жалпысынан кыргыз, казак, кыпчак, курама, ак маңгыт жана кара маңгыт, 12 уруулуу тайчык, 7 уруулуу жедигер, ногой, кытай, катаган, 19 уруулуу коңурат жана калчалардан турганы айтылат.
Халаждар тууралуу маалыматтар 10-кылымдан кийин Орто Азиядан кезикпей калат жана Истахри аларды азыркы Афганстандын түштүгү, Сиестан менен Индиянын орто чени, башкача айтканда башка түрк урууларына салыштырмалуу алыскы түштүккө жайгаштырып, бул жакка «байыркы мезгилде» эле көчүп келгенин белгилеген.
Бул маалыматтарга таянуу менен кээ бир изилдөөчүлөр Тарнак, Аргендаб, Аргасан сууларынын жогорку агымындагы гилъзай жана Индиядагы хилъдж уруулары байыркы халаждарга байланышы бар болушу мүмкүн деген тыянак чыгарышкан.
Махмуд Кашгари боюнча Зу-л-Карнайн адегенде Самарканд шаары, андан кийин Кожент өзөнүнөн өтүп, түрктөрдүн өлкөсүнө кирип келгенде, ал жерде жашаган калктын баары качып, акырында алардын артынан үй-бүлөсүн коштоп, аркасына жүгүн көтөргөн эки киши келет.
эмгектеринде Россиянын Түркстандагы оторчул саясатына талдоо жүргүзүп, «Алашордо» өкмөтүнүн ички-тышкы саясаты, өкмөт мүчөлөрүнүн иш-аракеттери тууралуу далилдүү маалыматтар берилген.
«Түркстан кылымда» аттуу эмгегинде басмачылар кыймылына улуттук кыймыл катары баа берип, Совет мамлекетинин курамындагы түрк элдеринин тарыхын жаңыча көзкараш менен чагылдырууга аракеттенген.
Заттын белгисин кандай нормада экендигин билгизип, атайын мүчөлөрдүн жардамысыз, уңгу түрүндөгү сапаттык сын атоочтор аркылуу жасалат: кызыл, сары, ак, көк, кара, жашыл, ачуу, кен, сүйрү жана башка.
б) сын атоочтун толук кайталанып же кыскарып айтылышы аркылуу жасалат: кыпкызыл, упузун, капкара, сапсары, бийик- бийик тоолор, кооз-кооз үйлөр, сонун-сонункөчөлөр ж.б.
Мисалы: ичке, сулуу, ак, жашыл, тунук, ачуу, тегерек, тоголок, шайыр, түнт, жакшы, жаман, кызылыраак, өтө чоң, абдан сонун, саргыч, бозомук, чоң-кичине, жакшы-жаман, ак-кара жана башка.
Азыркы убакта ал табылгалар Санкт-Петербург шаарындагы Эрмитажда, Хельсинки шаарында, Манастын күмбөзүнүн жанында, Бишкек шаарындагы мамлекеттик тарых музейинде, КУУда сакталып турат.
Айыл чарба машиналары - айыл чарба өсүмдүгүн өстүрүүдө, мал асыроодо, өсүмдүк ж-а мал азык-түлүгүн алууда, даярдоодо, ошондой эле суу ж-а мелиорациялык курулуш, токой чарба жумуштарын аткарууда колдонулуучу техникалык каражаттар.
Айыл чарба машиналары арналышы боюнча топурак иштетүүчү, үрөн себүүчү жана көчөт отургузуучу, жер семирткич чачуучу, өсүмдүктү илдет менен зыянкечтен коргоочу, тоют даярдоочу, дан эгинин оруп-жыйноочу жана иштетүүчү, жүгөрү, жашылча, азык тамырлуу өсүмдүктөрдү өстүрүп, жыйноочу, сугат жана мелиорация тармагында, токойчулукта, мал чарбасында колдонулуучу машиналар болуп айырмаланат.
Аларга өзү жүрүүчү эгин чабуучу комбайндар, чөп чапкычтар, пахта жыйноочу машиналар, канткызылчасы менен жүгөрү жыйноочу комбайндар, мал чарбасын механикалаштыруучу машиналар жана жабдуулар кирет.
Айыл чарба машиналары - энергетикалык (тракторлор, өзү жүрүүчү шассилер жана жылуулук берүүчү кыймылдаткычтар) жана технологиялык комбайндар, жер иштетүүчү машиналар жана механизмдер болуп эки багытта иштейт.
Деңиз флорасы – деңиз өсүмдүктөр дүйнөсү – деңиз же океанда өсүүчү өсүмдүктөр (балырлар, чөптөр, мангр дарактары жана бадалдар, бактериялар жана бир аз козу карындар) жыйындысы.
Деңиз же океандын жээкке жакын жеринде деңиз флорасы климаттык жана локалдык факторлорго, биогендүү элементтердин санына, суу температурасына, туздуулугуна жана тунуктугуна, топурактын түзүлүшүнө, жээктин корголушуна, тереңдикке жараша таралат.
Ири деңиз балырлары – макрофиттер деңиздин салыштырмалуу жээкке жакын ичке тилкесинен орун алып, деңиздин ташкындоо, тартылуу аймагындагысы литоралдар, ал эми суу жайпаган жердегиси супралиторалдар деп аталат.
Бир жагынан жалган жалаадан камыккан Казыбек ыр менен арыз жазып, Сталиндин өзүнө кайрылыптыр, ал арызды өзү менен кошо камакта отурган, мурда райкомдо идеология боюнча катчы болуп иштеген Карабеков деген орусчаны суудай билген жигит которуп, эптеп жолун таап жөнөтүп жиберишкен экен.
Бирден өтүп бирөөгө, кала келген дүнүйө деп ырчы өзү айткандай, бул жарыкчылыктын жалгандыгы ушунда белем.Айтмакчы, Казыбектин өлүмү тууралуу эл арасында эки ача пикир айтылат.
Казыбек Мамбетимин уулу 1901-жылы Кыргызстандын азыркы Нарын облусуна караштуу Ат-Башы районундагы Казыбек айылына караштуу Келтебек деген бөксө жайлоодо жарык дүйнөгө келиптир.
4-6 айынан баштап башка кошумча тамак-ашка үйрөтүп, түрдүү жемиш ширелерин 1-2 тамчыдан баштап, 8-10 чай кашыкка жеткирилет; алманы эзип бир чай кашыктан, жумуртканын сарысын сүткө аралаштырып берсе болот, 6-7 айында түрдүү жашылча сорпосун, ботко, эт сорпосун бере баштоо сунуш кылынат.
20-кылымдын 30-жылдарындагы Кыргызстанда курулуп жаткан социалдык коомдун өзгөчө артыкчылыгын даңазалоо максаты менен К. Тыныстанов баш болгон авторлор тобу тарабынан 1931-32-жылдары жазылган.
К. Тыныстанов өзүнүн 1933-жылы 3-июнда «Советская Киргизия» гезитине жарыялаган «Мой путь, мое творчество, мое лицо» деген макаласында « Академия кечелери » кыргыз элинин узак тарыхын - илгерки аскердик-феодалдык заманын, кечээги колониялдык-капиталисттик доорун, пролетардык социализмдин курулуш мезгилин искусство тили менен көрсөтүүнү максат кылгандыгын, үч доорду чагылдырган мындай зор драмалык-театрдык панорама аркылуу негизги үч максатты көздөгөндүгүн маалымдайт.
Бирок сынчылар бул драмалык чыгарманын идеялык мазмуну ошол кездеги буржуазиялык улутчулдардын Орто Азия элдеринин революцияга чейинки турмушу кой үстүнө торгой жумурткалаган бейпилдик катары даңазаланган деп айыпталат;
бул бөлүктө кыргыз коомундагы тап күрөштөр тарыхынын негизги учурлары менен эмгекчилерди тааныштырууну көздөгөн болсо , кыргыздын бий-манаптарынын жүрүм-турумун, кылыктарын сынга алууга аракет кылышканы менен бүтүндөй алганда « Академия кечелери » табияттын кучагында бейкапар уктап жаткан кыргыздардын өткөндөгү төгөрөгү төп турмушу, тапсыз идеалдуу патриархалдык бейпилчилдикке суктануу, кайрылгыс болуп кеткен «алтын мезгил» жөнүндөгү сагыныч күчтүү деген айып коюлган.
сынчылар социализм үчүн күрөштө пролетариаттын маанилүү куралы болгон пролетардык искусствонун жардамы менен эмгекчилерди уюштуруу, баш коштуруу экендиги баса белгиленбестен, кыргыз элинин жаңы турмушка карата кыймылы совет бийлиги, колхоз түзүлүшү үчүн болгон күрөшү примитивдүү түрдө бурмаланып көрсөтүлгөн деп катуу сындалган.
Композитор-симфониячылардын балет өнөрүнө кайрылуусу маанилүү көрүнүш болгон, мисалы, П. И. Чайковскийдин «Уйкудагы сулуу» , «Щелкунчик» , А. Глазуновдун «Раймонда» балеттеринде музыкадагы ойлор менен сезимдер бий аркылуу туюнтулган.
Бий мугалимдерин жана балетмейстерлерди Москвадагы А. Луначарский атындагы мамлекеттик театр институту, Ленинграддагы Н. Римский-Корсаков атындагы консерватория, Кыргызстанда Ч. Базарбаев атындагы Бишкек хореография окуу жайы даярдайт.
Ал эл чарбасын көтөрүүдө, Кант-Балыкчы темир жолунун, Чоң Чүй каналынын курулушуна, Улуу Ата Мекендик согуш жалдарында СССРдин европалык бөлүгүнөн эвакуацияланган өнөр жай ишканаларын жана калкты жайгаштырууда өзгөчө эмгек сиңирген.