polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Дал ушул принциптин практикалык колдонулушунун арты менен Ислам дүйнөсүнүн ичиндеги маданияттардын артүрдүүлүктөрүнүн бардыгында жолуккан ар кандай салттар ар кайсы өлкөлөрдүн укуктук системаларына кирген жана каталык менен Исламий деп эсептелинип калган.
Мухаммад ибни ал-Хасан дагы халиф Харунуррашиддин башкаруу мезгилинде Казы кызматына дайындалууну кабыл алган, көп өтпөй бул кызмат көптөгөн компромисстерди талап кылгандыктан мындан баш тарткан, жана Багдаддагы мугалимдик кызматына кайткан.
Зуфар ибни ал-Хузайл Абуханифанын көрсөтүүлөрүн жолдогондордун бири болгон жана ага жасалган көптөгөн жагымдуу жана кызыктыруучу сунуштарга карабай казы кызматына дайындалууну кабыл алуудан баш тарткан.
Абуюсуф халиф Харунуррашид тарабынан Багдаддын башкы казылыгына коюлган жана вилайеттердеги казыларды ал дайындоочу эле, мында ал өзүнүн мазхабынын өкүлдөрүнө артыкчылык берип, анын жайылышына мүмкүндүк берген.
19-кылымдын орто ченинде бул жерде кербен сарай болуп, Фергана өрөөнүнүн жана Көгарт, Тогуз-Торонун калкынын ортосунда мал чарба продуктуларын алмашуучу дүң соода түйүнүнө айланган.
1927-28-жылдарда Жалал-Абад кантону уюшулуп, Айым, Жалал-Абад, Көгарт, Базар-Коргон, Майкен, Кетмен-Төбө, Кызыл-Жар, Чоң Алай, Чаткал болуштуктарын бириктирип, борбору Жалал-Абад шаары болгон.
Шаардык турмуш-тиричилик комбинаты, жер казуучу техникаларды даярдоочу, насос, курулуш материал чыгаруучу ишканалар, шаарды жана облусту суюлтулган газ менен камсыз кылуучу база, мебель фабрикасы жана башка бар.
Ошондой эле пахта тазалоочу завод, кондитердик бирикме, мебель жана кийим тигүү фабрикалары, жыгаччылык, курулуш материалдар комбинаттары, жер казуучу техникаларды ремонттоо жана тамеки ферменттөө заводдору бар экономикалык борбор болуп саналат.
Шаар Фергана өрөөнүнүн бир бөлүгүн түзгөн Көгарт өрөөнүнүн түзөң түштүк-чыгыш чет-жакасында, Фергана тоо тизмегинин түштүк-батыш тармагы болгон Айып-Тоонун этегинде, деңиз деңгээлинен 755 мден 800 мге чейинки бийиктикте жайгашкан.
Шаардагы ири өнөр жай ишканалары: «Кыргыз Петролеум Компани» биргелешкен ишканасы, «Кыргыз пахтасы» ААК, «Айып булак» з-ду АК, «Арак заводу» ЖАК, «Азрет айып» дан продуктулар комбинаты АК, «Ак алтын» биргелешкен ишканасы, «Нур» АК, «Азиз тамеки», «Мата» АК жана башка Бул ишканалар пахта буласын , ферменттелген тамеки , ун , суу жана ликёр-алкоголь ичимдиктери , токулбаган кездеме , туташтыргычтар , жеңил машиналар үчүн тетиктер , бензин , дизель майы , мазут өндүргөн.
Шаардын өнөр жайишканалары консоль насосторун , электррадиаторлорун , курама-бетон , эмерек , шпон , минералдуу суу , о. эле элге кеңири керектелүүчү тигилүү кийим жана трикотаж буюмдарын, эмерек, азык-түлүк товарларын, өсүмдүк майын, кондитер жана макарон азыктарын, суусундуктарды, самын жана башка чыгарат .
Ири магистралдары: Жалал-Абад-Бишкек, Жалал-Абад -Ош, Жалал-Абад-Анжиян , Жалал-Абад-Токтогул, Жалал-Абад-Кербен, Жалал-Абад-Каныш-Кыя, Жалал-Абад-Арстанбап жана башка.
19-кылымдын аягында шаарда 8 мечит, 2 мектеп болсо, азыр жалпы билим берүүчү 20 мектеп иштеп, анда 20 миңден ашуун окуучу билим алат; 20 бала бакчада 3 миңден ашык бала тарбияланууда.
чыгармачылык жана балдарга билим берүү борборлору, балдардын чыгармачылык үйү, кыргыз-түрк лицейи, менчик жана музыкалык , сүрөт мектептери, маданият техникуму, медициналык окуу жайы , педагогикалык коллеж бар; ошондой эле 2 кесиптик-техниктик лицей (1938-жылдан айылдык, 1957-75-жылы шаардык кесиптик-техниктик окуу жайы болгон) бар.
ЖОЖдор , Жалал-Абад коммерциялык институту, Кыргыз-өзбек эл достугу университети, ошондой эле Кыргыз мамлекеттик дене тарбия жана спорт академиясынын, КЭУнун, Ош ТУнун филиалдары] жана Жалал-Абад мамлекеттик технология институту иштейт.
Бул ысык жана минералдык суулардын кендери Орто Азиядагы эң белгилүү Жалал-Абад курортунун (ал шаардан 5 км аралыкта, деңиз деңгээлинен 984 м бийиктикте жайгашкан) дарылоочу базасы болуп саналат.
Курорттон 2,5 км аралыктагы 27 РЭ көзөнөгүнүн суусу Жалал-Абад пиво заводу тарабынан «Жалал-Абад» 27 деген ат менен бөтөлкөгө куюлуп, дары-суусундук суу катары соода тармактарына жөнөтүлөт.
Театр ачылгандан бери Расул Усмановтун “Эне түшү”, Айгүмүш Аксынын "Тактынын тагдыры", Султан Раевтин "Дубал", Мурза Гапаровтун "Киотого кеткен жол", жана башка драмаларды, "Жолборс кантип алданды" кыргыз эл жомогун, Курманбек баатырдын 500 жылдык мааракесине карата Ооганбек Станбековтун "Курманбек баатыр" спектаклин жана башкаларды койгон.
Облустук өндүрүшүнүн жалпы көлөмүнүн 26,7%ын Жалал-Абад шаарынын өнөр жай ишканалары чыгарган товардык продукция түзөт, ал эми электр энергия өндүрүшүн кошпой эсептегенде ал 42,0%га жетет.
Шаарда чет өлкөлүк (АКШ, Канада, Түштүк Корея, Кытай, Түркия, Швейцария, Италия өлкөлөрүнүн) ири компаниялар жана фирмалар менен биргелешкен 13 ишкана иштеп, чыгарган продукцияларын Борб.
Ошондой эле Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын облустук филиалы, «Кыргыз өнөр жай курулуш банк», Ачык типтеги АК «Эсептешүү-аманат компаниясы», «Кыргызстан», «Дос-Кредобанк», «Автобанк», «Курулуш банк» жана башка банктардын филиалдары иштейт.
Шаарда облустук бириккен оорукана, облустук балдар ооруканасы , кургак учук оорусун дарылоо диспансери , «Бакыт» балдар реабилитациялоо борбору, 5 бейтапкана, 11 үй-бүлөлүк врачтар тобу, «Дени сак үй-бүлө» борбору, облустук төрөт үйү иштейт.
Борбордук базар , Шабдалызар , «Мадумар ата» фирмасынын , «Адилет» жана башка жеке менчик базарлар, ошондой эле 6 чакан базар, 4 ресторан , «Мөлмөл» мейманкана комплекси иштөөдө.
1989-жылы аталган окуу жайын ийгиликтүү аяктап келип, Кыргызстандын борбору Фрунзе шаарында кайрадан жаңы ачылган Кыргыз мамлекеттик жаштар жана жекткинчектер театрына кабыл алынат.
Гүлмиранын театрдагы бир кыйлалаган ролдорунун ичинен эң көрүнүктүү чыгармачылык ийгилиги катары “Талант жана тагдыр” драмасындагы кыргыздын улуу актрисасы Бакен Кыдыкееванын ролун көрсөтүүгө болот.
Арап жазмасы же Араб жазуусу - Батыш Азияда, Түндүк Африкада жана калкы ислам дининин кайсы бир агымына табынган элдер өздөрү үчүн реформалап алган, дүйнөдө кеңири таралган жазуунун бир түрү.
Аткарган негизги ролдору: Чокон Валиханов , Омор, Самат, Мурат, Иван , Шамен (Т. Абдумомунов, "Абийир кечирбейт", "Жыгылган оогонго күлөт", "Жарыктык карыларым", "Ашырбай", "Малика"), Дүйшөн, Кашкатаев , Игорь, Кошой, Ысмайыл, Бакай, Семетей (Ж. Садыков, "Жукеев-Пудовкин", "Айкөл Манас", "Манастын уулу Семетей", "Сейтек"), Сүйүнбай, Калык , Дайыр Мусаевич , Рыскул , Шах , Кудаярхан , Шырдакбек , Ниязалы , Орунтай (С.
Искендер Зулкарнайндын ошол Орто Азияга болгон жортуулдарынын биринде азыркы Авлетим айылы жайгашкан аймакка туш болуп, айлана-тегерегине көз чаптырып, мындай кооз жерди эч жерден жолуктурбаганын айтып, асман тиреген тоолордун чокуларын тиктеп туруп, «бул жер мындан ары Платон деп аталсын» дептир.
2009 жылдын тогуздун айынын 3-дө Азербайжан Республикасынын Нахчиван шаарында өткөн Түрк тилдеш мамлекеттер башчыларынын саммитинде Казакстан Республикасынын президенти Нурсултан Назарбаев түрк дүйнөсүн изилдөөчү эл аралык илимий борбор куруу тууралуу сунуш жасаган.
Бирден-бир илимий изилдөөчу борбордун тушоо кесерине Казакстан Президенти Нурсултан Назарбаев менен Түркия Президенти Абдулла Гүл, жана ошондой эле Казакстан, Түркия, АКШ, Орусия , Өзбекстан, Кыргызстан, Украина мамлекеттеринин көрүнүктүү түрколог-илимпоздору катышты.
Кыргыз Республикасынын борбору Бишкекте 2012-жылдын баш оона айынын 22-23 күндөрүндө өткөн Түрк Кеңешинин саммитинде Казакстан Республикасынын Президенти Нурсултан Назарбаев, Түркия Республикасынын Президенти Абдулла Гүл, Кыргыз Республикасынын Президенти Алмазбек Атамбаев менен Азербайжан Республикасынын Премьер-министри Артур Расизде Түрк академиясына эл аралык мертебе берү жөнүндө келишимге кол коюшкан.
Алардын катарында Мажарстан Улуттук Илимдер Академиясы менен илимий изилдөө борборлору, Кыргыз Республикасынын Улуттук Илимдер Академиясы, Азербайжан Улуттук Илимдер Академиясы, Монголия Улуттук Академиясы менен изилдөө институттары, ошондой эле Россия Федерациясынын Илимдер Академиясынын изилдөө институттары бар.
Ал бул кызматка 2014 жылдын кулжа айынын 4-5 күндөрү Түркиянын Бодрум шаарында өткөн Түрк Кеңешинин саммитинде Кеңешке мүчө төрт элдин мамлекет башчыларынын чечими менен дайындалды.
Байыркы доордон ушу кезеңге чеинки түрк ааламынын тарыхын, тилин, адабиятын жана маданиятын изилдеп, түрк мамлекеттеринин дүйнөлүк дэңгээлдеги орду менен өзгөчө үлүшүн түпкү даректердин негизине таянып, жалпы түрк дүнүйөсүнө катыштуу илимий изилдөөлөрдү ылайыкташтыруучу бирден-бир борборго айлануу.
Нуридин Тажибаевич Ниязов – Кыргызстандагы так илимдер боюнча изилдөө жүргүзгөн окумуштуулардын бири, техникалык илимдердин кандидаты, И.Раззаков атындагы Кыргыз техникалык университетинин профессору, А.Эйнштейн атындагы энергетика боюнча эл аралык академиянын академиги, электр кубаты жаатында адис.
1973-1978-жылдары Фрунзе политехникалык институтунда (азыркы Исхак Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинде, КТУ) отун-кубат факультетинде таалим алып, “Электр ишканалары жана бекеттери” адистигине ээ болгон.
Эл аралык ишкерлер кеңеши, ЭИК – Кыргызстандын экономикасындагы инвестициялары жалпысынан миллиарддан ашык АКШ долларын түзгөн ата мекендик жана эл аралык бизнес өкүлдөрүнүн кеңири чөйрөсүн камтыган бизнес-ассоциация.
ЭИК адам укуктарын, эмгек стандарттарын, айлана-чөйрөнү коргоо жана коррупцияга каршы күрөшүү жаатындагы негизги баалуулуктарды аныктоочу БУУнун Глобалдык макулдашуусунун он принцибин колдойт, ошондой эле алардын таасир кылуу чөйрөлөрүнүн чектеринде бул принциптерди кабыл алууда жана жүзөгө ашырууда өздөрүнүн мүчөлөрүнө көмөк көрсөтөт.
ЭИК коррупцияга каршы күрөшүүдө, социалдык-экономикалык адилеттүүлүккө бөгөт койгон мыйзамдар менен тажрыйбаларды өзгөртүүдө өкмөт менен, жергиликтүү жана эл аралык уюмдар менен кызматташат.
Өзүнүн катарын кеңейтүү жана ишмердүүлүгүн мыктылоо менен ЭИК туруктуу беделдүү уюмга чейин өстү, ал чет өлкөлүк жана жергиликтүү капиталдын катышуусу менен экономиканын ар кайсы тармактарында иш-аракеттерин жүргүзүшкөн 150гө жакын алдыңкы компанияларды бириктирет.
ЭИКте минералдык ресурстар боюнча, инвестициялар боюнча, салык, бажы жана Социалдык фонд боюнча, интеллектуалдык менчик боюнча, туруктуу өнүктүрүү жана корпоративдик социалдык жоопкерчилик боюнча, адам ресурстарын башкаруу боюнча 6 комитет иштейт.
Улуттар үйү , отеллдер, 20дан ашык илим коомдук ассоциациялар, илим-изилөө институттар , улуттук китепкана, музейлер, 19-кылымдын турак-жайлары, сүрөт галереясы, улуттук театр, планетарий, зоопарк, парк бар.
Арджунанын көрсөткөн ийгиликтерине пандавалар катуу сыймыктанышса, ал эми кауравалар өзүлөрүнүн бир ата өткөн тууганын көрө алышкан жок жана аларга каршы жашыруун түрдө кара ниет ойлор менен чыгышат.
Бирок бир топ мезгил өткөдөн кийин, Дүрөтхан Юдхшитхираны кайрадан оюнга тартты, ал эми бул жолу да кайрадан утулуп, Юдхиштхира 12 жылга өзүнүн туугандары менен бирге куугунтукта жүрөт.
13-жылы алар матселиктердин падышасы Виратада кызмат өтөштү жана кауравалардын жана анын өлкөсүнө каршы жасаган салгылашуусунда кауравалар Арджунанын жеңишке жеткендигин билишти, бирок куугунтуктоонун мөөнөтү бүтүп калгандыктан, пандавалар өзүлөрүнүн ысымдарын жашырышкан жок.
Дүрөтхандын өзүнөн башка кауравалардын аскерлеринде акылман жана адилеттүү Бхишма падышанын уулдарын согуш өнөрүнө үйрөткөн насаатчы Дрона, пандавалардын өгөй энеси Күнтуу шадралардын падышасы Жаядратха жана башка көптөгөн күч-кубаттуу аскерлер топтолушкан.
Ал эми пандавалардын аскерлерине өзүлөрүнүн өлбөс-өчпөс эрдиктери менен даңкталган беш бир туугандын бардыгы, Арджунанын уулу Абхимана, панчалардын падышасы Друпада, матселердин падышасы Вирата катышты.
Айрыкча булардын арасында Вишна кудайынын жердеги кишиси, ядавалардын жол башчысы Кришна салгылашууда түздөн-түз катышпаса да, ал өтө баалуу кеңештери менен жардам берип, пандаваларга иш жүзүндө жетекчилик кылды.
Ал болжол менен эки жүз миң саптан турат, тактап айтканда "Илиада" менен "Одиссеяны" кошкондо да, андан сегиз эсе чоңдук кылат, ал эми биздин кыргыз элинин улуу эпосу "Манастан" эки жарым эсе кичинелик кылат жана 18 китепке бөлүнгөн.
Эпостун өзүнүн аталышы жана анын мазмуну билдиргендей, "Махабхарата" бул баарыдан мурда бхарата уруусуна таандык падышалык эки уруктун – каурава менен пандаванын ортосундагы бийлик үчүн күрөш жөнүндөгү көркөм баяны.
Алардын ортосундагы кан төгүлгөн бул майданга түндүк Индия мамлекети жана калган дээрлик бардык уруулар катышкан жана андагы баатырдык сүрөттөөлөр улуттук улуу эпостун жаралышына түрткү берип, кийинки муундардын эсинде көпкө сакталып калды.
ВКонтактенин пайдалануучулары үчүн көптөгөн социалдык тармактарда болгон : өзүн жөнүндөгү маалымат менен профиль түзүү, контент жаратуу жана аны жайылтуу, жөндөө мүмкүнчүлүктөрүн кеңиреек пайдалануу, башка пайдалануучулар менен купуя жана ачык баарлашуу, жаңылыктар бөлмөсүнүн жардамы менен достордун жана группалардын жаңылыктарын билип туруу мүмкүнчүлүктөрү жетиштүү.
Кубанычбек Чороевдин пикирдештеринин, курсташтарынын жана досторунун арасында Эсенбай Нурушев, Шайлообек Дүйшеев, Тынчтыкбек Нурманбетов, Жумабек Медералиев, Абдиламит Матисаков, Тойчубай Субанбеков, Нуралы Капаров, Жаныбек Өмүралиев, ж.б.
Кубанычбек Кадырмамбетович Чороев ( ; 1954-жылы 10-ноябрда Чүй облусундагы Кант районуна караштуу Люксембург кыштагында туулган -- 2019-жылы 6-декабрда Нарын облусуна караштуу Нарын районундагы Эчки-Башы кыштагында каза болгон) - кыргызстандык журналист, жазуучу, агартуучу, ишкер.
Консулдук округ Новосибирск, Иркутск, Омск, Томск облустарын,Красноярск, Алтай крайларын, Алтай Республикасын, Бурятия Республикасын, Хакасия Республикасын, Тыва Республикасын жана Орусиянын Сибирь округундагы башка субъекттерин камтыйт.
1990-жылдардын башында кыргыз окумуштууларынан алгачкылардан болуп, бир нече жолу Кытайга илимий сапарга чыгып, Синьцзянь аймагындагы кыргыздардын тарыхы, Кызыл-Суу Кыргыз автоном аймагынын 1950-1990-жылдардагы социалдык-экономикалык өнүгүү тарыхы жана Чыгыш Теңир-Тоо калктарынын этнографиясы боюнча иликтөөлөр жүргүздү.
Азиза Турдуева Кытайдагы кыргыздардын тарыхы жана этнографиясы, КЭРдеги кыргыз дастанчылары жана манасчылары, ошондой эле Кызыл-Суу Кыргыз автоном аймагынын 1950-1990-жылдардагы социалдык-экономикалык өнүгүү тарыхы тууралуу бай маалымат топтогон окумуштуу.
Ушул эле жылдары КУУнун Мамлекеттик башкаруу жана укук факультетинде “Мамлекеттик башкаруу жана укук” адистиги боюнча кошумча окуп, ЖОЖдун экинчи адистигин кызыл диплом менен аяктаган.
А, Турдуева 1997-жылы кытайлык кыргыздардын тарыхы, асыресе, Кызыл-Суу Кыргыз автоном аймагынын 1950-1990-жылдардагы социалдык-экономикалык өнүгүү тарыхы боюнча кандидаттык диссертациясын коргогон.
1870-жылдары Жапонияда узакка созулган феодалдык өзүн-өзү изоляциялоо мезгили аяктаган соң жаш ишкер Ятаро Ивасаки « » аттуу буу кемелерин иштеп чыгаруучу компаниясын негиздейт.
Экинчи дүйнөлүк согуштун алдында кеме чыгаруудан башка банк ишмердиги, транспорт кызматы, кен байлыктарды казуу, кыймылсыз мүлк агенттиги, химия өндүрүшү жана башка көптөгөн иштер менен алектенип калган.
Сейрек кездешүүчү сапаттары, таланты, мамлекетти жөндүү башкара билүүсү Халифаттын улуу ийгиликтерине алып келген, Халифаттын аскерлери Византия жана Иран сыяктуу айбаттуу атаандаштарды талкалай алышкан.
Мындан тышкары КР ИИМ 28.02.2008 жылдын 162 «Кыргыз Республикасында укук бузууларды алдын алуу» Мыйзамын ишке ашыруу боюнча» Буйруктун негизинде, жер-жерлердеги айыл башкармалыктарда, айыл өкмөттөрдө ачылган Коомдук алдын алуу борборлору демилгеси күч алган жана иш тажрыйбасы кенири таратылган.
Кыргыз Респуликасында милиция реформасы — бул Кыргыз Республикасынын ички иштер органдарынын иштерин жакшыртууга багытталган, милицияга болгон ишеним денгээлин жогорулатууга, жарандык институттар менен кызматташтуулукту күчөтүүгө жана башка чараларды камтыган топтому.
“Өлүп калганын” мындайча эскерээр эле, таенем” дейт Жаныш Кулмамбетов: “Эчак каза болгон туугандарыбыздын бирөө эле мени төөгө мингизип алып кайдадыр алып жөнөдү. Кетип эле баратабыз, кетип эле баратабыз. Бир убакта алдыбыздан каза болгон жакын аталарыбыздын бири атчан чыгып, “Ай, Сейилман, эмне келатасың, биякка, кайт артыңа” деди ачууланып.
Эрте жаздык дан өсүмдүктөрү – арпа, буудай, кара буудай, сулу эрте себилип, эрте бышкандыктан, ушундайча аталат (Түндүк Казакстан менен Батыш жана Чыгыш Сибирде май айында себилсе да, эрте бышат).
Тамак-аш деген сөздүн мааниси түшүнүктүү, бул адамдын организмине биологиялык, пластикалык жана энергетикалык жактан керектүү болуп, жаратылыштан алынып, чийки же кайра иштетилип ооз көңдөйү аркылуу кабыл алынган заттарды айтабыз.
Бул жердеги биологиялык, пластикалык жана энергетикалык жактан керектүү дегенди түшүндүрө кетели: биологиялык жактан керектүү заттар булар – тамак-аштын курамындагы адам биологиялык жактан тирүү болуп өз функциясын аткарышына керектүү заттарды айтабыз, аларга витаминдер, керектүү минералдар, алмаштырылгыс аминокислоталар , поликаныкпаган майлуу кислоталар , кээ бир углеводдор жана суу киришет.
Экинчиси, пластикалык жактан керектүү заттар адамдын органдарындагы клеткалардагы заттарды алмаштыруучу заттар, булар көбүнчө белоктор, азыраак майлар, минералдар жана эң аз углеводдор, биологиялык активдүү заттар сууда эриген же эмульсияланган абалда болушат.
Демек тамак-аш инженерлиги деген тамак азыктарын чийкизаттардан алуу үчүн техника, машина жана ыкмаларды колдонуу, ойлоп табуу жана инженердик эсептөөлөрдүн негизинде машиналарды, жабдыктарды, аппараттарды конструкциялоо.
Бул район жоюлган соң, 1955-жылдан 1992-жылга чейин Ак-Талаа районуна караштуу Пионер комплекстүү бригадасы болуп, “Ак-Тал” колхозуна, кийин Тоголок Молдо колхозуна караштуу болуп келген.
1969-70-жылдары – Бишкек шаарындагы Фрунзе политехникалык институтунун (азыркы Исхак Раззаков атындагы Кыргыз тенхникалык университетинин) теориялык математика кафедрасынын ага окутуучусу, доценти болуп иштеген.
2-дүйнөлүк согушта япон аскерлери Ошен, Тарава, Бутаритари жана Абемама аралын басып алып , Ошен анын жергиликтүү калкын Науру жана Кусаие аралына көчүрүп, калгандарын 1945-жылы кырган.
Жаан-чачындын жылдык орточо өлчөмү Гилберт, Лайн аралынын түштүк бөлүктөрүндө жана Феникс аралында 1000 мм жана андан аз, Гилберт аралынын түндүк бөлүгүндө 3000 ммге чейин жаайт.
Административдик жактан 6 районго (Банаба аралы, Гилберттин Түндүк аралы, Гилберттин Борбордук аралы, Гилберттин Түштүк аралы, Лайн аралы, Тарава аралы) жана 21 арал кеңешине бөлүнөт.
Мидил Бегималиевич Жамгырчинов (1938-жылы 17-июнда Кыргызстандын борбору Бишкек шаарында туулган) – кыргыздын белгилүү тарыхчысы, тарых илимдеринин кандидаты, Орусиянын 15-18-кылымдардагы архивдик маалыматтары боюнча адис, Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинин Европа жана Америка өлкөлөрүнүн тарыхы кафедрасынын профессору, педагог.
Ал Энесай Кыргыз каганатынын тарыхын кыргыз тарыхынан ажыратып салууга умтулган 1982-84-жылдардагы идеологдорго жана цензурачыларга ачык каршы чыккан, бул жааттагы өзүнүн нааразылык катын Кыргыз ССР Илимдер академиясынын ошол учурдагы жетекчилигине жазган .
Мидил Жамгырчиновдун кандидаттык диссертациясынын илимий жетекчиси – – кылымдардагы Энесай жана Сибирдеги кыргыздардын тарыхын орус булактарынын маалыматы боюнча иликтеген окумуштуу, тарых илимдеринин кандидаты, доцент Атыгай Арзыматов болгон.
Ал – кылымдарда Жунгар хандыгынын баскынчылыгы күчөп турган чакта бир катар кыргыз топтору Памирге чейин ооп кеткенин, бирок ар дайым Түндүк Кыргызстанда кыргыз урууларынын өкүлдөрү кала бергендигин тастыктаган илимий макалалар жарылаган.
Аспирантурада окуп жүргөн чагында, – кылымдардагы Теңир-Тоо, Энесай жана Сибирдеги кыргыздардын тарыхына байланыштуу орус булактарынын маалыматын изилдеп, кандидаттык диссертациясын жазган.
Археологиялык изилдөөлөрдүн жыйынтыгына караганда Чуст турак-жайлары анча чоң эмес кыштак болгон отурукташып, жер иштетип күн көргөн элдин бекемделген материалдык маданияты Дальверзин эстелиги менен бирдей.
Жиптей саптарынан эки эсе кыска, түксүз, ичке, бүтүн кырдуу, билинээр-билинбес тишчелүү; Сабактагы жалбырактары сызгычтай-ланцеттүү, кезектешип жайгашкан, жалбырак сапсыз.
кылымдан 1828-жылдагы орус падышачылыгынын аскерлеринин кол салуусуна чейин Анатолиядан бул аймакка жайгаштырылган жана анатолиялык түрктөрдөн ажыратылбас бөлүгү болгон ахыска түрктөрүнүн мекени, азыркы Грузия Республикасынын аймагында калган жана Түркия Республикасы менен чек аралаш болгон жердин аты Ахыска деп аталат.
Бир жагынан караганда, “Коркут Ата Китебиндеги” “Ак-Сыка” жер аты, 481-жылга таандык жазууларда “Акесга” катары эскерилген байыркы огуздардын Ахыска шаары, грузин тилинде “Жаңы чеп” деген түшүнүккө ээ болгон “Акхал-Цикхе” деген аталыштын түркчө жана фарсча формасы деп да түшүндүрүлөт.
Улуу Ата-Мекендик Согуш жылдарында Сталин ахыска түрктөрүн “коркунуч туудурган элдер” деп атап, 1944-жылы Сталиндин Өкмөтү бул элдин чоң бөлүгүн Орто Азияга айдап жиберген, бул жылдары көчүрүлгөн түрктөр мекенине кайра эч кайткан эмес.
1930-жылдарда башталган эзүү жана зордук-зомбулук мезгилинде миңдеген билимдүү кишилер жана дин адамдары, “пантюркист” күнөөсү менен үйлөрүнөн кармалып репрессияга дуушар болгон, бул адамдардан башка эч бир кабар келген эмес.
Бул жагдай орус бийлигинин максатына жана саясатына пайда алып келбегендиги билингенден кийин, бийлик мындай тажрыйбадан баш тартат, 1940-жылы болсо ахыска түрктөрүнүн расмий тили грузин тили болуп көрсөтүлөт.
Бирок, бүткүл кыйынчылыктарга карабастан ахыска түрктөрү өз элинин каада-салтын, үрп-адатын, мүнөзүн, эч нерсесин жоготпой, бул дүйнөдө өз турмуш көчүн улантып келе жатышат.
Бир жолу: «Райондун борбору Чат-Базарга артисттер келиптир. Айыл жерлерине келбей, оюндарын райондун борборуна коюшуп, ошодон ары кетип калышат экен. Ал оюнда Айчүрөк ак куу болуп учат экен» деген сөз угулуп калды.
Кийин көргөндөрдөн аныктап уксам, Айчүрөк ак куу болуп учпай эле, анын ролун аткарган Гүлчехра Валиулина чоң ак жибек жоолукту эки колу менен арт жагына кармап, желпилдетип, көшөгөнүн бир жагынан чыгып, экинчи жагына жүгүрүп өтүптүр.
Гүлчехра Валиулина – Кыргызстандагы 20-кылымдагы көрүнүктүү өнөрпоз, ырчы, филармонияда ырааттуу ырчы болгон ишмерлердин бири, Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти .
Айрыкча Ж. Шералиевдин «Түшүмдө», «Белегиң», «Сулуу кыз», А. Малдыбаевдин «Эмне үчүн», «Фрунзем», К. Молдобасановдун «Өрттөнсүн бозой жалынга», «Селкиге», Н. Давлесовдун «Жылкычы бозой», «Саанчы жеңе» жана башка ондогон ырлары В-нын аткаруусунда кыргыз ырларынын классикасына айланган.
А.Бектемирова кандидаттык диссертациясын 2009-жылдын 9-июлунда Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын Тарых жана маданий мурас институнун жана Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинин алдында тарых илимдеринин доктору даражасын алуу үчүн диссертацияларды коргоочу Д 07.09.390 диссертациялык кенешинин жыйынында коргогон.
Ахмед Рашид (урду тилинде: ; туулган жылы: 1948-жыл; туулган жери: Равалпинди) – мурдагы пакистандык коомдук кыймыл мүчөсү; журналист, Ооганстан, Борбордук Азия жана талиптер жөнүндөгү китептердин автору.
Аталган фонддон кабарлашкандай, жазуучу долбоорунун алкагында 29-марттан тарта Бишкекте Борбор Азия, Ооганстан аймагындагы коопсуздук маселелери боюнча дарс окуп, жолугушууларды өткөрдү.
Түндүк-батышынан жана түндүгүнөн Мали, Түндүк-чыгышынан Нигер, түштүк-чыгышынан Бенин, түштүгүнөн Того, Гана, түштүк-батышынан Кот-д, Ивуар мамлекеттери менен чектешет.
Хусайн ибни Али менен бирге ал халиф Йазидге, Муавия ибни Абусуфяндын уулуна, итаат кылуудан баш тарткан, анткени, алгачкы халифтердин башкаруу принциптерин бузууну жана Халифатта падышалык сулаленин бийлигинин орношун каалаган эмес.
Качан Абдуллага Хусейндин Кербаладагы кайгылуу өлүмү жөнүндөгү кабар жеткенде, ал халиф Йазидге ачыктан каршы чыккан, анткени, Мухаммед пайгамбардын небересинин өлүмүнө күнөөлүү болгон бийликтин өкүлдөрүнө баш ийүүнү каалабаган.
Абдулла ибни Зубайр өзүнүн кайраты, тайманбастыгы, такыбалыгы, адилеттүүлүгү, жогорку адеби, сейрек учуроочу акылы жана көптөгөн башка изгиликтери менен өзгөчөлөнгөн.
Кайып Оторбаев 1922-жылдын 22-апрелинде Чүй облусунун Кемин районундагы Тегирменти айылында (башка маалыматка караганда, Казакстандын мурдагы борбор шаары Алматыда) дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган.
Атасы Оторбай 1916-жылкы улуттук боштондук көтөрүлүш падышалык Орусиянын жазалоочу аскерлери тарабынан кандуу жазаланганда, Улуу Үркүндө калайык менен кошо Кытайга чейин качып барып келген.