polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Бул методдун мааниси төмөн-дөгүчө: окуучулар көйгөйдү чечүүнүн планын өздөрү түзүшөт, өздөрү гипотеза коюшуп, анын тууралыгын өздөрү текшеришет, зарыл болгон байкоолорду, эсептөөлөрдү, тажрыйбаларды, фактыларды, топтоону, салыштырууларды, классификациялоону, жалпылоону, тиешелүү корутундулоолорду өздөрү жасашат, башкача айтканда, мында көйгөйдү чыгаруунун бардык этабын окуучулар өздөрү иштешет.
изилдөө методунун функциясы жана андан пайдалануунун чеги азыр так аныкталган; бул метод, биринчиден, илимий туюнуп-билүүнүн методдоруна ээ болууну камсыз кылат; экинчиден, чыгармачылык эмгектенүүнүн белгилерин калыптандырат; үчүнчүдөн, чыгармачылык менен эмгектенүүгө кызыктырат жана муктаж кылат; төртүнчүдөн, терең сезимдүүлүк менен кабылданган, эң керектүү жана билгичтик менен пайдаланылуучу билимдерди берет.
Көйгөйлүү окутууну чечүү (гипотезаларды көрсөтүү жана аларды текшерип көрүү: чындыгын же жалган экенин далилдөө), негизги көйгөйдү окуучулардын бардыгына тең жеткиликтүү болсун үчүн айрым майда көйгөйлөрдөн ажыратуу;
Изилдөө методу менен аткарылуучу тапшырмаларды иштөөдө окуучулар бир эле эмес, бир нече сабактар боюнча алган билимдеринин комплексин пайдаланууга аргасыз болушат, демек, билимдерди пайдалана билүүнүн тажрыйбалык ыкмаларына машыгышат.
Көйгөйлүү окутуу – мектеп программасынын чегиндеги негизги законченемдүүлүктөрдү окуп-үйрөнүүнүн базасында теориялык же практикалык мүнөздөгү көйгөйлүү маселелерди чыгаруу процессине окуучуларды системалуу түрдө катыштырып туруу.
2004-жылы 20-майда - «Манасчылык» деген темадагы илимий эмгеги менен филология илимдер боюнча докторлук дипломун алды, макаласы жогору бааланды.2006-2009 Бээжин Борбордук улуттар университетинде пост-докторлук изилдөө жумушун уланткан
Адыл Жуматурдунун башкалар менен биригип жазган « тын улуу устаты залкар манасчы Жусуп Мамай» аттуу илимий эмгеги 2004-жыл автономдуу райондук тунгуч кезектүү «Теңир тоо адабият көркөм өнөр сыйлыгы» боюнча чыгарма сыйлыгын алды, ошол жылы октябрында дагы эле ушул чыгармасы Жуңго эл ооз адабият - көркөм өнөрчүлөр коомунун 3-кезектүү «Эл адабият көркөм өнөрчүлөр тоо гүлү сыйлыгы» боюнча 1-даражага арзыган.
Анын «Жуңго улуттары кылым аттаган белгилүү үй-бүлөлөр жазмасы залкар манасчы Жусуп Мамайдын үй-бүлөсү» , Юннан университети басмасы, 2003-жылы 12-ай,«Кыргыздардын этнографиялык тезкиреси» аттуу китеби , Борбордук улуттар университети басмасы «Орто Азия улуттарынын Эл адабиятынан жалпы баян» Коенлун басмасы, 2006-жылы 3-ай Ж.Б.
Ал Кытайдагы “Манас” эпосун изилдөө коомунун орунбасар баш катчысы, Жуңго улуттар адабият изилдөө коомунун туруктуу мүчөсү, Жуңго фолклорчулар коому, шинжаң жазуучулар коому, Бейжин жазуучулар коому, бүткүл дүйнөлүк фолклорчулар коому , дүйнөлүк«Кэрвала» эпосунун изидөө коому , сыяктуу дүнөлүк жана мамлекетик илимий коомдорго мүчө.
2006-2009 Бээжин Борбордук улуттар университетинде пост-докторлук изилдөө жумушун улантып «Түрк элдеринин баатырлык эпосторунун курулмасы жана мотифтерин салыштырип изилдөө» деген диссертация темасын коргоду жана Жуңго Кыргыздарынан көрүнгөн пост-докторлук илимий дипломун алган мамлекеттик ардагер болуп, ушул салаадакы боштукту толтурду.
Ошону менен 2004-жылы кызмат орду Үрүмчүдөн борбор Бээжинге которулуп, Жуңго коомдук илимдер акадимясы, улуттар адабият изилдөө инистуту, түндүк улуттар адабият изилдөө сэкторун жетектейт.
сыяактуу бир топ Энцклопедия, Чоң колдонмолорго түзүүчү катарында катышкан, жана Кыргыз адабияты, маданыяты, каада-салты боюнча 1000ге жуук термин-мүнөөздөмө, макаласын жазып жарыялаган.
1990-жылы атайын “Манас”эпосун которуу жумушуна ылайык тандалып, Шинжаң Адабият-Көркөм өнөчүлөр Союзу, фолклор изилдөө коому “Манас” эпосун изилдөө секторунда кызматка дайындалган.
Адамзаттын «эң жакшы жашоо» маселеси жөнүндө тынчсызданып, Платон аны акыл-эс ишке ашыра турган (бул мезгилдин ойчулдары үчүн акыл-эс каражат эмес, максат болгон) мамлекеттердин моделин түзүүнүн жардамы менен чечүүгө аракет кылган.
Ал тарбиялоо жана билим берүү системаларын катуу көзөмөлдөөгө алган катмарлардын бекем иерархиясын киргизген: ойчулдар – башкаруучулар, жоокерлер жана күзөтчүлөр, кол өнөрчүлөр жана дыйкандар.
Бул миссия биринчи космостук чукул кырдаалдагы токтоп калган кыймылдаткыч менен шартталган кооптуу бурулуштун алдын алыш үчүн күйүүчү майынын бир бөлүгүн Армстронг колдонуп койгон соң токтоп калган.
Калыс шайланып, ал отурган оюнчулардын алдынан “балык, жаныбар, куш.” деген сөздөрдү кайталап айтып өтөт да, күтүлбөгөн жерден бир оюнчунун алдына “куш!” - деп үнүн бийик чыгарып токтой калат.
Жан - тирүүлүктүн реалдуулугунун белгиси катары колдонулуп келаткан түшүнүк; жалпысынан адамдын, жаныбарлардын психикалык жашоосуна жана ички дүйнөсүнө карата тарыхый жактан өзгөрүлүп туруучу көз караштарды туюндурган атама катары мүнөздөлөт; кайсы бир учурда «психика» термининин синоними катары да колдонулатемир жол түшүнүгү көп маанилүү жана мазмуну жагынан да ар түрдүү чечмеленет.
Денеге эч кандай көз каранды болбогон, материалдуу эмес өзгөчө бир түпбашат ; адамдын жана жаныбарлардын денесинде жашап, алар өлгөндө ошол денени таштап , өз алдынча жашай берүүчү өзгөчө бир рухий нерсе.
Орто кылымдагы христиан жана мусулман философиясынын ортодоксалдуу теисттик концепцияларында адамдын Жан – Кудай жараткан өлбөс – өчпөс кайталангыс руханий башталма дешсе, пантеисттик авероизм аны бирдиктүү рухий субстанциянын жекече көрүнүшү деп эсептейт.
Сѳз, кызылтилдүүлүк чеберчилиги сүйлѳп жаткандын жекелик сапаттары менен байланыштуу, алар аркылуу акыл баяндалат, оратордун эрудициясы, анын билими, тажрыйбасы, анан дагы эрки, угуучуларга кеп аркылуу аракет кылынат.
Сѳзгѳ бакыбаттуулук жана тозок сыяктуу мамиле кылган философиялык жалгашуу, чынчыл жана чынчыл эмес адамдардын курал катары Цицерондун теориялык изденүүлѳрүнѳ риторикалык искусствонун гуманитардык багыты жагынан кароого мүмкүндүк берет, анын жогорку милдети катары, жалпы гуманитардык идеаларды басып кѳрсѳтүүгѳ болгон.
Кокусунан эле Цицерон сѳздүн күчүн акылмандуулук менен байланыштырбайт, бул илимди ойлонот жана айтат, бул сѳздүн күчүн бекеринен байыркы адамдар акылмандуулук деп аташпаганын баса белгилейт.
«Илгери илим кѳрүнүп тургандай, укук ишин дагы, кызылтилдүүлүктү дагы бирдей үйрѳткѳн; мугалимдер ѳзгѳчѳ эмес, баягы эле устаттар адамдарга кантип жашаш керектигин, кантип сүйлѳш керектигин үйрѳтүшкѳн» - дейт.
«Жаман, качан тыбыштар аябай басым жасалып айтылса; жаман, качан аны керексиз этият алмаштырса; дагы жаман, качан сѳздѳр акырын, ѳлүп бараткан тон менен айтылса; жаман, качан аларды энтигип айтса /…/, бир жагынан, баары андан качууга аракет кылган кээ бир жетишпестиктер да ѳкүм сүрѳт, мисалга алсак, ичке үн, назик же музыкалдуу эмес, уккулуктуу эмес же үнү жок. Башка жагынан, кээ бирлери атайын билип туруп үйрѳнүшкѳн дагы бир жетишпестик бар: кээ бирлерге олдоксон эркектик сүйлѳѳ жагат, балким аларга бул илгеркинин бир элесин бергендей сезилет. Тилдин тазалык түшүнүгүнѳ кептин нормативдүүлүгү кирчү (“ Мунун үчүн таза латын тилинде сүйлѳѳ керектиги ачык кѳрүнүп турат…”»), башкача айтканда нормативдик сүйлѳѳ менен нормативдүү морфологиялык формалар жана конструкциялар.
Цицерон белгилегендей «Латын тилинде туура сүйлѳйт экен деп эч ким эч качан оратор менен сыймыктанган эмес да. Эгер ал тилди билбесе, аны жѳн гана оратор болгондугу үчүн эмес, адам катары да санабай күлүшѳт» - дейт.
Цицерон «Оратор жѳнүндѳ» чыгармасынын биринчи бѳлүмүндѳ, оратор-саясат тануучу, ошол мезгилде бир эле убакта филосов, тарыхчы, жана укукту да билген билимдүү оратордун идеалын жасоого аракет жасайт.
«Эгер, кеп чындыгында эӊ жакшы нерсе жѳнүндѳ болуп жатса, анда таймашуунун мѳѳрѳйү билимдүү жана кызылтилдүү адамга таандык болот. Эгер биз аны философ дагы, оратор дагы деп атоого макул болсок, анда тартуушунун да кажети жок болуп калат, анткени, эгерде бул эки түшүнүктү бѳлүп карасак анда философтор ораторлордон ылдый болуп кѳрүнүп калышы мүмкүн, ошондуктан эӊ мыкты оратор философтордун бардык билимине ээ болот, а бардык эле философтор дайыма оратордун кызылтилдүүлүгү менен сүйлѳй алышпайт; абдан аянычтуусу философтор муну колдоно алышпай, эгер мындай болсо, бул алардын билим алуусунун бүтүп калышы дегендей ойлонушат» - деп жазат Цицерон.
Билимдүү жана күнүмдүк ой-толгоолордон, кѳпчүлүктѳн жогору кѳтѳрүлѳ билген, ѳзүнүн артынан эрчитүүгѳ жѳндѳмдүү идеалдуу оратордун образыушундан келип чыгат.
Бул талкуулоолордо оратордук кептин излдѳѳлѳрүнүн психологиялык багыты жѳнүндѳ айтылат: «Мисалы, кимге белгилүү, оратордун жогорку деӊгээлдеги жетишкендиги, анын элдердин жүрѳгүндѳ ачуулукту же жек кѳрүүнү жандандырып, анан ушул сезимдерден кайра бору оругандыкка же аёо сезимдерге айлантарын? Бирок кызылтилдүүлүк менен мындайга жетишүү үчүн, адам баласынын жаратылышын,адам баласынын жан дүйнѳсүн жана шылтоолорун тереӊ изилдеп билген, анан аны жалындап күйгүзүгѳ жана тынчтандурууга мажбур кыла алган адам гана жасай алат».
Философ кептин кѳркѳмдүгү жѳнүндѳ кенен айтат, кептин кѳркѳмдүгү барынан биринчи анын кандайдыр бир жалпы жаӊылыгынан жана татымынан турат: анын назиктиги, анын билимдүүлүгү, анын жакшылыгы, анын мыктылыгы, анын сезимталдыгы же жалындуулугу, эгер керек болсо – мунун баары ѳзүнчѳ бѳлүктѳргѳ эмес, анын бардык бүтүндүүлүгүнѳ тиешелүү.
Андан ары Цицерон оратордун кебинине сунуш кылынган талаптарын кошот, эгерде анын кеби аларды канааттандырса, анда ал идеалдуу оратордукка жакындап келе жатат - деп ойлоп, аудиторияга болуп жаткан керектүү багыттагы: «Ким менен сыймыктанышат? Кимди адамдар арасындагы кудай деп санашат? Кимди, ким түз, шарттуу, кѳркѳмдүү сѳздѳр, кѳркѳмдүү образдар менен жаркыраган, жада калса прозанын ѳзүн, ырдык ыргагын кошкон – бир сѳз менен, сулуу сүйлѳгѳндү. Кимде ким кепти, предметтердин жана каармандардын маанилүүгү кандай талап кылсаошондай колдоно алса, ошол мактоого татыктуу,анткени предмет менен орундуу жана туура ылайык келет деп атоого болот».
Оратордун жоопкерчилиги тѳмѳнкүдѳй шарттардан турат: эмне айтуу керектигин табу; тапкадарын тыкандык менен жайгаштыруу; ага сѳздүк маани берүү; ушунун баары эсиӊде экенин баса белгилеп; айтуу.
Андан сырткары, оратордун тапшырмасына угучууларды ѳзүнѳ тартуу; иштин маӊызын баяндоо;тартышуу суроосун коюу; ѳзүӊдүн шартыӊды кошуу; каршыӊдагынын оюн жокко чыгаруу; аягында ѳзүӊдүн шартыӊа кѳркѳмдүк кошуу менен аяккы жолу теӊтайлашыӊдын шартын тѳмѳндѳтүү.
Бирок диологдун каарманы Антоний кызылтилдүүлүктүн түрлѳрү боюнча айтып жатып, соттук жана саясий кызылтилдүүлүктү аз практикалык башкача айтканда, аз колдолулган мактоо кызылтилдүүлүгү менен салыштыруу туура эмес экенлигин белгилейт.
Биринчиден, жаратылыш касиеттери, акылдын жана сезимдин жандуулугу, ѳнүгүү жана эске тутуу; экинчиден, оратордук искусствосун окуп үйрѳнүү ; үчүнчүдѳн, кѳнүгүү .
Цицерон белгилеп кеткендей, башка бардык илимдер ар бири ѳз ѳзүнчѳ бѳлүнгѳн, кызылтилдүүлүк болсо мамани-маӊыздуу сүйлѳшүү чеберчилигинин ѳзү , ыраттуу жана кѳркүмдүү, эч кандай аны чектеген белгилүү чѳйрѳнү, чекти ѳзүнѳ камтыбайт.
Оратордук искусствону колуна алып, берилген адам, кишилер арасындагы тартышууда эмне кезигүүгѳ мүмкүн болсо бардыгы жѳнүндѳ чечкиндүү айта билиши керек, антпесе оратор деген наамга татыктуу эмес.
Бул трактаттар – “Оратор жѳнүндѳ”, “Брут, же белгилуу ораторлор жѳнүндѳ”, “Оратор” – бүткүл европа маданиятына таасирин тийгизген антикалык гуманизмдин, антикалык сѳз чеберчилик теориясынын калтырган эстелиги, мурасы.
Цицерон боюнча оратордун кабыптанышы мындай жүрѳт: «Эми, колдоо менен жардамга татыктуу касиеттүү адамга тажрыйбабыз үйрѳткѳндү гана беребиз, башкаруусуз эле ѳзүбүз жетишкенге, ал биздин башкаруучулугубуз астында бардыгына жетишсе; анда аны мындан да жакшы үйрѳтүүгѳ биздин шартыбыз жок».
Цицерондун оюу боюнча оратордук чеберчиликтин негизин барынан мурда - предметти тереӊ билүү болуп саналат; эгер кептин маӊызында тереӊ маанини камтыбаса, оратор тарабынан үйрѳнүлгѳн жана таанып билинген сѳз менен баяндоо – бош, мааниси жок сүйлѳшүүлѳр болуп калат.
Болуп жаткан ѳзүнүн диологунун каармандары, алардын арасында Цицерон авторитет катары ѳзүнүн кѳз карашын таӊуулаган жаш кезиндеги мугалимдери, ошол учурдун кѳрүнүктүү ораторлору Лициний Красе жана Марк Антоний, жана алардын шакирттери Сульпиций менен Котт, алардан кем калышпаган белгилүү инсандар болгон.
Цицерон кѳп жолу кѳрсѳткѳндѳй, кеп кѳбүрѳѳк ѳзүнѳ тартып тургандай болушу керек, угуучуга канчалык кѳп таасир калтыруу жана кѳп сандагы мисалдарды келтирүү керек, же мисалдар ушунчалык чоӊ жана маанилүү материал блушу керек.
Цицерон, биз коргоп жаткандын тууралыгын аныктоодо; алдында чыгып сүйлѳп жаткандарды ѳзүӊѳ тартып, алардын ойлорун иш үчүн керек болгон жакка багыттоодо соттук кептин түзүлүшүн анализдейт.
Курандын тесеттүр буйругу болсо, табигый болуусу менен бирге, ошол мээрим казынасы болгон жана кымбаттуу, түбөлүктүү жары болгон аялдарды тесеттүр аркылуу бузулуудан, кордуктан жана руханий эзилүү менен руханий жакырчылыктан куткарат.
Анткени, сегиз тогуз мүнөттүк ырахатты ачууга айландыра турган сегиз тогуз ай ымыркайдын оор жүгүн кыйналып көтөрүп жүрүү менен бирге, атасыз наристени тарбиялоо менен сегиз тогуз жыл ошол сегиз тогуз мүнөттүк шариятка туура келбеген ырахаттын азабын чегүү ыктымалы бар.
Угушума караганда: Борбор шаарыбыздын так ортосунда, базар ичинде, күп күндүзү, элдердин көз алдында, бут кийим майлоочу жөнөкөй бир кишинин, дүйнөгө таанымал улуу мартабалуу бир адамдын балтыр-сандарын көрсөтүп жүргөн аялына тийишип кыжаалат кылуусу, тесеттүргө каршы болгондордун уятсыз жүздөрүнө ачуу шапалак уруп жатат!
Терең сырдуу Курандын бул өкүмү аялзатынын табиятына абдан жарашыктуу экенине жана анын карама - каршысы болсо, табиятка терс экенине далил болуучу көптөгөн сырларынан «Төрт сырды» төмөндөгүчө:
Айылдын атагын чыгаргандардын арасында Социалисттик Эмгектин Баатыры Мукамбет Кожоканов, учурунда Кыргызстандын мамлекеттик жана ички иштер тармагында иштеп, генерал даражасына жеткен, Жогорку Кеңештин мурдагы депутаты, мурдагы "Алтын" комиссиясынын мүчөсү Бейше Молдогазиев, Жогорку Кеңештин мурдагы депутаты, маркум Мукаш Эсеналиев, белгилүү журналист Сулайман Мамбеталиев , КДКнын Нарын облустук уюмунун жетекчиси Жумамүдүн Кадырмамбетов, журналист жана ишкер Кубанычбек Чороев , ар кыл жооптуу кызматтарда иштеген Эрмек Кудайбергенов, Токон Жусаев, Курманбек Нурмукамбетов, кооперация тармагында иштеп, ардагер болгон Нурия Кадыркулова жана башкалар бар.
Ушул айылдан чыккан башка таанымал инсандардын арасында Кыргыз маданиятына эмгек сиңирген ишмерлер композитор Сайыргазы Түркмөнов менен Султан Мамбетбаев, тарых илимдеринин кандидаты, этнограф Какен Мамбеталиева, тилчи окумуштуу, филология илимдеринин кандидаты, Анкара университетинин окутуучусу Гүлзуура Жумакунова, филология илимдеринин доктору Нуржан Осмон кызы Нарынбаева ж.б.
Айылда таалим берген чыгаан педагог агартуучулардын арасында Өмүр Абдыкадыров, Самүдүн Шайкыев, Нурмукамбет Токтобеков, Кочкорбай Жумаев, Күлүйпа Жамантаева, Исмаил Оморов, Мукаш Акунов, Шакен Мамбеталиева, Батый эже, Жумакан эже, Батыйна эже, ошондой эле кийинки педагог муундун ар кыл өкүлдөрү бар.
Айылды ийгиликтүү жетектегендердин арасында мурдагы колхоз башкармалары Кудаш Саралаев, "Ленин" ордендүү Жусай Байсабаев, айымдардын ичинен чыккан коомдук ишмер Күмүш Суран кызы, Садык Усупбеков жана башкалар болду.
Эчки-Башыдан акын айым Жумакан Тынымсейитова, Кыргыз эл жазуучусу, Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыктын ээси Кеңеш Жусупов сыяктуу белгилүү зыялылар туулуп өскөн.
Ошондо шалча 34 см эндүүлүктө болсо «такта», эки см, «чычкан изине» — жарым см, «седепчи көчөтүнө» эки см, кайра «чычкан изине» жарым см «такта» жети см, «тул кеште көчөтүнө» жети жарым см, дагы «чычкан изи» менен «такта» жети см, «кайкалак көчөтүнө» алты см, кайра «тактага» үч жарым см берүү зарыл.
Шалча буюмун кармоодогу негизги каражат «тай туяк» менен «ит таман» көчөттөрүнүн араларын эндей калтырып, айрым жерлерине «чычкан изи» (өрмөчүлүктөгү «ала мончок», «аламыч» ал негизги көчөттөрдүн араларын айырмалап, «суу» катары жүрүп турган кооздук).
Мындай шалчалардын четине «ит тамандан» «жээк» түшүрүп алат да, анан «башайы көчөттү» табакчалантып берип, алардын четинен «кайкалакты» жарымдап түшүрүп, көчөттүн четине «чычкан изин» берүү зарыл.
Ал эми 1990-жылы Тажикистандын борбору Дүйшөмбү шаарында өткөрүлгөн “Нооруз” эларалык театр фестивалында “Аялдын ролун эң мыкты аткаргандыгы үчүн” номинациясын жеңип алган.
Академик В.Бартольд, этнограф С.Абрамзон, археолог Юлий Худяков, хакас окумуштуусу Астай Бутанаев жазган эмгектердин орчун бөлүктөрүнүн кыргызча котормосу, чыгыш таануучу Өмүркул Караев, манас таануучу Имел Молдобаев, ошондой эле Мурат Кожобеков, Кыяс Молдокасымов, Арслан Койчиев сыяктуу жаш тарыхчылар жазган нечендеген макалалар “Ала-Тоого” ырааттуу жарыяланды.
“Байыркынын издери” аттуу көп тарамдуу, бир чети публицистикалык, экинчи чети илимий иликтөөчүлүк усул колдонулган, үчүнчү жагынан улуу тарыхтын чоң жомокчусу катары фольклордук мурастын ширендисин жуурулткан чыгармасында Кеңеш Жусупов Кыргыз баласынын эзелтеден ХХ кылымдын башына чейинки тарыхынын урунттуу учурларын саймедирлеп жазып берет.
Ал жазган согуш ардагери, көзү көрбөй калган Аянкул, өмүрүн жаңы төрөлүп жаткан бала үчүн багыштаган Акылбек жана анын аты менен аталып калган кыя, тагдыр ириминен туура нук табууга умтулган карапайым карагайчылар тууралуу чыгармалар 1960-80-жылдардагы Теңир-Тоо турмушун чагылдырат.
Андан тышкары, Жусупов түзүп, жарыялаган кыргыз тарыхына, этнографиясына, маданиятына жана жалпы эле ой мурасына арналган кыргыз жана орус тилдериндеги баалуу жыйнактар пост-советтик Кыргызстандын орто мектептеринде жана жогорку окуу жайларында хрестоматия милдетин аткарып келет.
Жазуучунун 1975-жылы жарык көргөн “Ыр сабындагы өмүр” китеби залкар акын Алыкулдун улуу сүйүүсүн, инсандык терең кайгысын, калемгердик эрдигин чагылдырган тарыхый-биографиялык жана ой-таанымдык чыгарма болуп калды.
Кеңеш Жусупов көп жылдык мээнет терин төгүп, кашыктап чогултуп жарыялаган, эки-үч томдуктан он томдук жана он төрт томдук басылмаларга чейин жеткирилген “Кыргыздар” жыйнагы эгемен Кыргызстандын маданий турмушундагы өзгөчө бурулуш учурлардан болуп калды.
"Устатыбыз чындыкты жалтанбай бетке айткан киши эле. Борбордогу шовинисттик саясатты, партиянын кемчилигин жана жергиликтүү өкмөт жетекчилерин катуу сынга алды. Кыргыз жазуучуларынан мындай эрдикке эч ким баралбады".
Кеңеш Жусуповдун совет доорундагы публицисттик чыгармалары, асыресе, тээ Италиядан Жапонияга чейин кыдырган сапарын чагылдырган китептери кыргызстандыктарды алардын көзү жеткен теребелдин ары жагындагы турмушка, бейтааныш маданиятка үңүлүүгө чакырып турду.
Кайра КМУга (азыркы Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетине) келип, укук факультетине дагы өтпөй калып, анан 1956-жылы мыкты жат жазуу жазганынын аркасы менен КМУнун кыргыз тил жана адабият факультетине кабыл алынган.
1980-жылдары Кыргызстандын расмий бийлиги улуттун карт тарыхынын Эне-Сай доорун жерип турган чакта, Кеңеш Жусупов жетектеген “Ала-Тоо” журналы көөнө тарыхты көшөрө иликтеген басылмага айланды.
Ал эми анын мыкты досторунун арасында Салижан Жигитов, Мурза Гапаров, Кубатбек Жусубалиев, Ашым Жакыпбеков, Саадабай Сырдыбаев, Өскөн Даникеев, Дайырбек Казакбаев, ж.б.
Курман-Гали Каракеев (07.11.1913-жылы туулган, Жети-Суу облусу Пржевальск уезди, Күрмөнтү кыштагы – тарыхчы, мамлекеттик ишмер, тарых илиминин доктору , профессор , Кыргыз ССР Илимдер академиясынын академиги жана президенти , СССР Илимдер академиясынын корреспондент мүчөсү , Кыргыз ССРинин илим жана техника боюнча мамлекеттик сыйлыктын лауреаты , Кыргыз ССРинин илимге эмгек сиңирген ишмери .
Тарбагатай тоосунун батышындагы Кара-Гучур жана Кийас деген жерлерде Анка-төрө Аксак Темирдин жана анын уулу Өмөр-шейхтин аскери менен беттешкен, Анка-төрө бул беттешүүдө жеңилип, аскерлеринин калган бөлүктөрү менен чегинген.
14-кылымдын 80-жылдарынын аягында Аксак Темирдин жортуулдарынан кийин Моголстандагы могол элине кирген уруулары (баарын, баргы, бостон, каңды, коңурат, кушчу, кыпчак, найман, нойгут, черик ж.б.) өз алдынча элдерге бөлүнө баштаган.
Кыргыздын тарыхын жана калыптанышын кеңири изилдеген Саул Абрамзон: «Кыргыздын ичиндеги Моңолдор уруусун моголдор менен, атап айтканда, Анка-төрөнүн улусу менен салыштыруу өтө кызыгууну туудурат» деп белгилеп кеткен.
Сайф ад-Дин Аксыкендинин 16 кылымга таандык Мажму ат-Таварихинде Анка-төрөнүн санжырасындагы ысымдар Моңолдордун уруктарынын түпкү аталарынын ысымдары жана бөлүкчөлөрүнүн аталышы менен толук дал келет.
Ушул мезгилдин аралыгында Зеравшан өрөөнүнө, Самарканддын айланасына, тоолуу Тажикстанга, Искандеркөлгө, Жизакка, Жогорку Зеравшанга, андан соң Кар-Кум чөлүнө саякат жасашкан эле.
Азыркы чөлдөр менен түнт токойлордо көптөгөн палеолит тургун жайларынын изи бар; байыркы адамдардын дыйканчылыгынан улам кыртышы бузулуп, узакка пайдаланылбай калган жерлерде Амазонканын чытырман токою шуулдайт; а түгүл Анд менен Гималай тоолорунун зоокаларында да бизге белгисиз курулуштардын изи табылып отурат.
Адам өзүнө тиешелүү жашоо мыйзамын техниканын жана маданияттын спецификалык көрүнүштөрү менен айкалыштыра пайдаланууда, алар адамды байытты, бирок аны анын өзүн жараткан табияттан ажыратып жибере алган жок.
Акын ураан, саясий, сүйүү ырлары менен катар эпикалык жанрды да кошо ала жүргөн "Турмуш жолу", "Сыргажан", "Достук каналы", "Жаштык" деген поэмалары негизинен публицистикалык ыкма менен баяндалса, махабат ырларында соолубас махабаттын аруулугун, пакизалыгын даңазалайт.
1942-1947-жылдары Кыргыз ССР Министрлер Советинин алдындагы радиокомитетинин адабий-драма бөлүмүнүн башкы редактору, бир эле мезгилде Фрунзедеги хроникалык-документалдуу киностудиясында башкы редактор, андан кийин "Ала-Тоо" журналынын жооптуу катчысы, "Кыргызстан" басмасынын көркөм адабият редакциясынын жетекчиси болуп эмгектенген.
2005-2007-жылдары Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Отун-энергетика комплекси жана суу ресурстары боюнча комитетинин төрагасы болуп дайындалган.
Камчыбек Кыдыршаевич Ташиев (27-сентябрь, 1968 : Барпы, Сузак району, Жалал-Абад облу, Кыргыз ССРи, СССР) — Кыргызстандык саясатчы жана мамлекеттик ишмер, Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетинин башчысы .
Ошол эле учурда КИТЧти өзүнчө бир жаңы агым, же жаңы тендецияларды алып келген агым катары эмес, болгону буга чейинки стиль жана баалуулуктарды өнүктүрүп, башкача ыкма менен гана көрсөткөн стиль катары кабыл алгандар бар.
Эгемен республикабыз менен бирге жаралган бул гезит 20 жыл катары менен жалпы элибизге мамлекеттик чечимдерди жеткирип, ошол эле мезгилде элдин талабын, үмүтүн, тилегин бийликке жеткирип турган алтын көпүрө болду.
«Өнөр алды кызыл тил» деп элибиз айткандай, сөз чеберлери азыркы кыйын кырдаалда таамай айтылган сөз менен, ынтымак-ырашкерликтин, сабырдуулуктун, жаратман эмгектин идеяларын калкыбызга жеткирүү менен өлкөбүздүн өркүндөп-өсүшүнө чоң салым кошот деп үмүт артабыз.
"Бир нече журналисттер 87 жылдык тарыхы бар, республикадагы бардык гезиттердин аксакал атасына айланган "Кыргыз Туусунан" которулуп келдик. Таалайбек Темиров, Жаныбек Казыболотов, Абдиламит Жумашев, Асан Жунусов, Бактыбек Имамадиев, Сымбат Максутова, Жыпара Жусуева, маркум Асанбек Абыкеев болуп, В.Белинский: "Баарыбыз "Гоголдун шинелинен" чыкканбыз" дегендей, "Кыргыз Туусунда" калемибиз курчуп, кабыргабыз катып, тажрыйба топтогондо мында келдик. Республика боюнча жүздөгөн калемгерлер "Кыргыз Туусунун" мектебинен канат күүлөп учуп чыгышты", - дейт жети жылдан бери "Эркин тоонун" маркетинг жаатында эмгектенип, казынасынын каржысын арттырууга зор эмгеги бар, калемгер Абдимуктар Абилов.
"Эркин Тоонун" алгачкы редактору Мелис Айдаркулов 1991-1996-жылдары гезитти түптөп, окурмандарга кеёири таанытып кеткенден кийин, башкы редактору болуп Таалайбек Темиров кыйла жылдар иштеген.
Каада-салт ырларынын багытына, мазмунуна карата аткарыла турган орду жана жанрдык мүмкүнчүлүгүнө ылайык көтөрө турган социалдык-турмуштук, көркөм эстетикалык жүгү болуп, салт-санаалык жөрөлгөлөр менен коштолуп аткарылат.
Саламдашуу, коштошуу, жар чакыруу, каргыш, алкоо-бата сыяктуу түрлөрү “Манаска” да кирип, эпостун жанрдык табиятына ылайык баатырдык темага баш ийдирилип, чыгарманын идеялык-мазмундук өзөгүнө сиңип кеткен.
Айрыкча керээз, угузуу, көңүл айтуу сыяктуу жоктоо ырларынын эпоско киришин чыгарманын мазмундук өзөгүндө орчундуу орунду ээлеп, чыгарманын идеясын тереңдетип угуучуларга жеткирүүдө, көркөм, эстетикалык таасирин арттырууда л зор.