polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ew jibo gotarên xwe jî binavûdeng bû, nemaze jibo anînezimana jîrane û zelala “piştî-totalîteryanîzm”ê (binihêre Hêza Bêhêzan, zaraveyek ko jibo wesfandina rewşa civakî û sîyasî ya nûdem dikit ko çawa karekê weha dikit xelk bikarin “di direwekê da bijîn”.
Piştî Sargon re, ku bû keyekî mezin neviyê wê Naram-Sîn, wê xwe weke "keyê çar herêmên cihanê" bidenezêne û weke Sargon ku xwûdayê di wê demê de û yê hemû deman yê herê mezin a ji Şamaş re bawerîya xwe têne û dibe key.
Ji ber amajekirina bi Tuxmkujiya Ermeniyan di romana xwe ya înglîzî a duyê da, The Bastard of Istanbul , li 27ê hezîrana 2006ê, li goreyê Benda 301ê ji Qanûna Cezayê a Tirkan Elîf li Tirkiyê bi tawana "Biçûkxistina Tirkîtiyê" hat tawanbarkirin.
Ew bi Serkomarê Şerî dihêt binavkirin û ji roja dubare hatin hilbijartina xwe heta niha ji ber arîşeyên mîna Şerê dijberî Tirskariyê , Şerê Azadiya Îraqê, Şerê Efxanistanê, Zîndana Guantanamoyê, Bahoza Katrînayê, Zîndana Ebûxirêbê, û gelek arîşeyên navxweyî û derveyî li ber rexneyan e.
PIştre ku bi demekê re ku wî pirtûkcikaka biçûk li ser şraşgariyê nivîsand, ku hinek bi bandûra wê ji perçebûn di vê partiyê de çûbû û lenîn ji koma ku derkete hole û ji xwe re got Bolşevîk ji wan re seroktî kir, li hevberê Menşivîkan.
Yek ji wan, ku di 1886 de bavê wî ji xwûn çûna ser mejiyê wî mirine û ya din ji di 1887 de ku birayê wî Aleksandr Ilyiç Ulyanov ji aliyê Çarê Rus yê Sêyemên Aleksandr, ji ber ku di qestkiirna kuştina wî de di nav yên ku bomba bikar anîna de tê girtin û piştre tê bidar ve kirin.
"pêşasaziya modern û teknolojiya pêşketî, di ser wê de xwe bi rêxistin kirin û elektirîke ku wê girêdanê di naqabina bajêr û çolê çêke, ku hata zêdekirin wê farqê ji hole rake, wê li çolê asta çandê ji wê bilind kê, û di welat de hata her koncukê wê li şûn mayîne ji hole rake, ne zanî û xizaniyê ji hole rakê, nexweşiyê û hovitiyê wê çawa ji hole rake, emê şanî gundiyan ji bidin".
Hemû ev serûbinîbûn û guherînan li beranberê xwe da civakan jî guherand û zor da ku zimanên hevpar î neteweyî çêbe, supayên netewî bête sazkirin, wekî îradeya siyasiya gel meclîsên mîllî avabin, qanûna esasî bête nivîsîn û fehma hevwelatîbûn bicih be û hwd.
Bo tarîfeke hevpar mirov dikar e hin pîvanan eşkere bike ku herçî rêxistinên civakî yên sivîl in, ew ji alî hevwelatiyên rêxistinbûyî bo çareserkirina kêşeyeke civakî yê derûdorê û bo pêşdebirina bîreweriya dîmokrasiyê, bo geşkirina bêşdarbûniya civakî hatine damezrandinê.
Rêxistinên parastina maf û azadiyên mirovan, neteweyên bindest, kêmneteweyan, karkeran, xwendevanan, jinan, ciwanan, zarokan, gay, hevcinsî, odeyên pîşekarî, komelên hemşehrîtî, parastina xweza û sirûştî, dijraberiya çekdarîbûnê û şer û hwd.
Herêm û bajarên girêdayê bi wê mîrgehê re ewe ne: Şikeftan, Şîwelan, Masero, Siwartan, Kemerburc, Şîno , Çal,Sindî,Ertoşî, Teyara Jêr û Teyara Jor, Hemîdiye , Gever , Oramar, Şemsdînan, Elkê , Şatax, Mikis, Wan, Karçîkan, Norduz, Ebaxa, Mehmûdiye , Xavasor, Arçak, Tîmar û Esporkan Erdîş, Bergîrî, Duzespî, Eleşgirt, Menapert, Selmas û Surmelî.
Ji Şingalê bigre ta beşek ji Rojavayê Kurdistan li serxetê jî ji derdora Dêrika Ciyayê Mazî bi giştî Beriya Mêrdîn, Torê û herêmek ji Xerzan digire ber xwe tak u digihîje Colemêrgê û dadikeve Rojhilatê welêt û beşek ji Behdinan.
Di piştî serdema post-klasîk de, zanist û nijdarîya Rojhilata Navîn li cîhanê ya herî pêşkeftî bû lewra têgînên ji Yewnanistana Kevnar, Roma, Mezopotamya û Iran û her weha kevneşopîya kevnar a Hindî ya Ayurveda, di heman demê de gelek pêşkeftin û nûbûn pêk anî.
Her çiqas têgîna ajalnasîyê wekî beşek yekane pir pişt re derketibê jî, zanistê zoolojî ji "dîroka xwezayî" derketîye holê û digihîje xebatên jîyannasîyî ên Arîstotelês û Galen di heyna antîk ê Greko-Romen de.
Çem, di navçeya Şikakan re, tê heya ber bajarê Efrîn û di Deşta Cûmê re derbas dibe û diçe Deşta Hemqê, ku ew tevî Çemê Asê û Çemê Reş dibe; û gişt bi hevre, li nêziya Entekê dikevin Derya Sipî.
Pir dengbêjên navdar yên vê herêmê, ku navê wan hatiye naskirin, hene; wek: Hemûş Korik, Ibramê Bêsnî Cemîlê Kerê, Cemîl Horo, Omerê Cemlo, Evdê Şehrê, Hesnazî, Reşîdê Memcûcanê, Adîk Necar, Beytaz, Eliyê Kabê, Elî Tico û hwd.
Topal Osman an jî Yarbay Topal Osman Ağa (jdb. sala 1883 li Giresunê, Împeratoriya Osmanî - m. 2'ê avrêlê 1923, Enqere, Rêvebirina Enqere) yek ji xwînrêjên mezin ên di dawiya osmanî û damezrandina Komara Tirkiyê de xwedî erkên mezin e.
Zivistana sala 1979an befreka stûr barî û her roj ew û çend xurtekên dî yên Kurd ji Ordîgeha Zêweyê ji bo xwîndinê diçûn gudên derdorê, ji ber ko hijmar penaberên kurd li Ordîgehê ewqas zêde bûbû ko dibistanên wê têra hemî zaroan nedikir.
Li heyama Revîna Tevane ya Kurdên Kurdistana Başûr li piştî Serhildana Bihara 1991ê, tevî hindek hevalan û bi arîkariya Koma Heyvika Sor ya Îranê û hindek aliyên mîna Mizgefta El-Heseneyn bi pêşnivêjî ya rehmetî Dr. Elî Muzefferiyan arîkarî ji bo kurdên ko ji Îraqê revîbûn kom dikirin.
Ji sala 2003ê heta 2007ê, bi alîkariya rêkxistiyeka ne-hukumî ya Amerîkayî bi navê WiRED International dest bi zengînkirina pirtûkxaneyên nexweşxaneyan û bingehên saxlemiyê û kolêjên pizişkiyê li her 3 parêzgehên Başûrê Kurdistanê kir.
Bajêr mazûvaniya artêşên Xaçperestiya Yekem û Duyemîn dike lê dema ku di dema Sefera Xaçperestiya Sêyemîn de derbas dibûn, Frederîk Barbarosa û 190.000 xaçperestên wî Belgradê di rewşeke wêranbûyî de dibînin.
Bi taybetî li xaleke Belgradê yek eşîra Trako-Dakya ku wekê Singî têne naskirin jiyan kirine ku d sala 279 ê berî zayînê de piştî dagirkirina Keltiyan, Skordîskî bajar ji destên wan hatiye sitandin û bajêr wekê Singidūn hatiye binavkirin.
Yekem padîşahê xiristiyanî ya Romayê, Konstantîn I ku wekî Konstantînê Mezin jî tê zanîn li herêma Nayisusê li başûrê bajêr ji dayik bûye ku wekî kesayetiyek xirîstiyaniya romayî tê zanîn li Singidunumê tê dinê.
Berî ku bajêr di sala 1284an de bibe warê padîşahê serb Stefan Dragutin, di salên 520an de Slav li bajêr bicih dibin û rêvebiriya bajêr çend caran di navbera Împeratoriya Bîzansê, Împaratoriya Frankiyê, Împeratoriya Bulgaristanê û Padîşahiya Mecarîstanê de hatiye guheztin.
Di heman demê de bi çanda Vinça re jî fîgurên antropomorfîk ên wekî Xatûna Vinča ku kevntirîn metalurjiya sifir a naskirî ya li Ewropayê ye û formeke proto-nivîsîna beriya Sumerî û Mînoyan e ku wekê bi tîpên ewropî yên kevin tê zanîn ku di derdora 5300 de ye.
Bajêr hêla Habsburgan ve sê caran , bi serokatiya Prensên Romaya Pîroz Maksîmîliyan a Bavariya û Eugenê ê Savoyî û marşalê qada Baron Ernst Gideon von Laudon, bi rêzê ve hat ji destê osmaniyan hatiye rizgarkirin û her piştî rizgarkirinê bajêr carek din disa bi lez û bez ji aliyê osmaniyan ve hate dagirkirin û her carê bi giranî hate hilweşandin.
Di vê serdemê de, bajar di bin bandora du Koçberên Serbên Mezin de bû ku tê de bi sed hezaran Sirb, bi pêşengiya du Patrîarkên Sirbî, ligel leşkerên awistriyayî vekişiyane nav Împeratoriya Habsburgê û li Vojvodîna û Slavonya ya îro bi cih dibin.
Navenda Klînîkî ya Zanîngehê ya Serbistanê ye li bajêr e ku yek ji kompleksên nexweşxaneyê yên bi kapasîteya herî mezin a cîhanê ye, Dêra Saint Sava ku yek ji mezintirîn avahiyên dêra Ortodoks e û Štark Arena ku yek ji mezintirîn kapasîteya hindurîn a li Ewropayê ye, li Belgradê ne.
Dema ku ew bi bajar ve hat girêdan, ji ber ku deverên berê yên Awistrî-Mecar piştî Şerê Cîhanê yê Yekem beşek ji padîşahiya nû ya Sirb, Kroat û Slovenyan bûn, Bakurê Belgradê heta sala 1918an posta herî başûr a Habsburgê ma.
Di havîn û payîza sala 1941ê de ji bo tolhildana êrîşên gerîllayan, almanan çend qetlîaman li hemberî welatiyên belgradî pêk anîn; bi taybetî, endamên civaka Cihû bi fermana General Franz Böhme, Waliyê Leşkerî yê Alman a Sirbistanê bi awayekî komkî rastî gulebaranan hatin.
Mîna Rotterdamê ku du caran ji ber bombebarana Alman û Hevalbendan wêran bû, Belgrad jî di dema Şerê Cîhanê yê Duyem de careke din dîsa hat bombebaran kirin, vê carê jî di 16ê avrêla sala 1944an de ji aliyê hevalbendan ve hate bombe kirin û herî kêm 1.100 kes hatin kuştin.
Ew beriya nefesa xwe ya dawî van hevokan bilêv dike: 'Li pişt min negrîn, tilîliyê bikşînin. Dema ku li ber çavê min bedena ewqas qehremanan perçe perçe dibe, mirina li min li ber wan ne tiştek e.! Di vê oxirê de ne yekemîn im, ezê nebim yê dawî jî. Çawa ku helbestvan Nazim gotiye, li dijmin înad ezê rojekî din jî bijîm.'
Warên dîrokî yên herî zêde li wî bajêrê jî hene, mînak: Şikefta Şaneder, Kelê Hewlêrê, Girê Qalînç Axa, Kilik Mişik, Kelê Xanzada Mîrê Soran, Kela Dwîn, Tumqesre û gelek navçe û cihên din yên dîrokî û kevnare jî li wî bajêrî bi dîrokê re melovanî kirine.
Li gorî rîvayetké 4-5 lawé Xélid hebun û li gorî rîvayetek din ji yekî bi navé Sofî mervé Xélîd ji Péreye, duri ew koçerén tén dora gund, ji nav wan koçeran jî, malbatek ji gundé Tarîn li Alûca bi cîh dibi, Paşé ji gundé Badîna bi ser Qoser giré dayî malbatek ji bicîh dibi û ji gundé Kurimade malbatek bi navé mala Ehmo ji tén gund.
Lê belê Neteweyên Yekbûyî û çend dewletan qebûl nekirin ku dewleta nû wek cîgirê Yûgoslavyayê nas bikin û piştî guhertina rejîmê di çiriya pêşîn a wê salê de heta 1ê çiriya paşîn a 2000an ew dewleta nû nebû endamê Neteweyên Yekbûyî.
Biraziyê Seyîd Riza yê ku bûbû sîxurê dewleta tirk û bi navê Zeynel kesekê ji Dersîmê teklîfa Topal Osman dipejirînin û biheryek ji wan 40 zêrî, bi planekê xwe digihînin Elîşêrê ku di şikeftekê de bû û wî dikujin.
Alîşêr Efendî an jî Elîşêr (jdb. sala 1882 li gundê Azgêr a Macîran, Sêwas – m. 9'ê tîrmehê, 1937 li Dêrsim) serokê federasyona hozên Kurd ên ku tevlî yekemîn serîhildana kurdan a ku li dijî komara Tirkiyeyê pêkhatiye ye.
‘Esil û bineta ra vê ‘eşîreta Biradosta eva ku li başûrê welatî dijîn, hema ji kevin da ew xwecihî û akinciyêt wêrê ne, nihe bahra pitir ji wa yê li bajerokê Sîdekan ewê ku ser bi qeza Diyana ve girêdayî parêzgeha Heblêrê yêt akincî û xwecih bîn.
Belê çeq û tayêt vê ‘eşîreta Biradosta li gelek herêm û welatêt dî jî yêt belav bîn; eve li îranê ,‘îraqê , tirkiye û li ezirbêcanê jî gelek qebîle û babkêt dî jî ji vê ‘eşîreta Biradosta yêt heyîn.
Eve berî şeşsed sala pitire Şêx Hesinê Pîrhesinî li gel sê kurêt xwe: Elî, Muhemmed ‘û ‘Emerî ewê neqilnav digotê yê ji nav herêma ‘eşîreta Biradosta ji devera Sîdekan yêt rabîn û mişext bîn.
Şêx ‘Eliyê Pîrhesinî mirovekî gelekî aqildar û zanabû, carekê li demê ew bi ‘êlatê xwe ve hatîn da ku biçne zozana wekî hercar çavê wî bi gundê Stêroyê File dikevît, ew baş berê xwe didetê ku ew gundekî gelekî berfireh û hindî bêjî yî xweşe, eve dimînîte li bîra wî.
Piştî ew li zozana bine cih dibin, carekê ew li gel herdu birayêt xwe: Mihemmed û ‘Emerî ewê neqilnav digotê radibin diçine bajêrê Colemêrgê nik mîrê Hekarê, xwe baş bi mîrî didene niyasîn û ji serî heta binî ya hatiye serê wa hemiyê bo mîrî dibêjin, piştî mîrî bixêrhatinî li wa kirî, gote wa kerem biken ka daxwaza hewe çî ye û hewe çî divêt?
Şêx ‘Eliyê Pîrhesinî gotê: Mîrê min, em hezdikeyîn tu ji kerema xwe rê bideye me ku em bi destûra te biçîne ser gundê Stêroyê File li ser gundî li gel wî akincî û xwecihbîn, keyfa mîrî gelek bi wa têt û bo hindê destûra wa didet.
Paşê herdu birayêt Şêx ‘Eliyê Pîrhesinî: şêx Muhemmed û ‘Emer ewê ku neqilnav digotê radibin malêt xwe ji gundê Pîrosa bardiken diçine başûrê welatî, şêx Muhemmed li gundê Kêste cihwar û akincî dibît.
Hejî gotinêye bêjîn: Seydayê navdar Salih Yusifî ji dûndeha vî ‘Emeriye ewê ku neqilnav digotê , ev ‘Emere birayê şêx ‘Eliyê Pîrhesinî ye, ewê ku gora wî dinav goristana gundê Pîrosa da.
Nihe li gundê Boselê ji kinête û dûndeha vî ‘Emerê birayê şêx ‘Eliyê Pîrhesinî ewê neqilnav digotê qebîle û ucaxeka geleka boş ya hey, heta gelek mirovêt maqûl û navdar yê ji wa rabîn, dibêjine vê qebîla wa qebîle û ucaxa Serkura.
Piştî çûna herdu birayêt şêx ‘Eliyê Pîrhesinî anku şêx Mihemmed û ‘Emerî ewê ku neqilnav digotê , Şêx ‘Eliyê Pîrhesinî û kurêt xwe li gel Stêroyê File û ‘eyalê wî pêkve dimine li ser gundê Pîrosa.
Li dûmahîkê Stêroyê File necar dibît, radibît mala xwe û ‘eyalê xwe ji wê derê bardiket diçîte başûrî welatî li wêrê xwecih dibît, gundê Pîrosa yan jî Pîroza hemî bitimamî bo Şêx ‘eliyê Pîrhesinî û ‘eyalê wî di mînît.
Heta va sala jî gelek lulî, qed û parçêt tifengêt kevin û ‘intîke, devêt şîr û xencera, parçêt amûreta û asina, gelek amanêt sifrî; bigre ji mencel û menceloka, alxewîk, tirar, sênî û sênîka ewêt ku ‘ecêb ji sin’et/pîşê kevin û berê, gelek tişt û miştêt dî jî di nav hewş û şurha minasibê Şêx ‘Elî Pîrhesina yî da hebin.
Nêzîkî goristana şêx ‘Eliyê Pîrhesinî Mizgefta wî jî ya hey, ev Mizgefte wî bixwe jirêve ya avakirî, ev Mizgefta wî li zemanê bapîrêt me da ya berze bû ankun di bin axê da, heta hîngê cihê wê xûrêza pezê gundiya bû. Belê di hîngê da wa ji mela Ye’qubê Bateyî guhlêbû bû; ku cihê wê xûrîzê Mizgefte!
Hesenê Ûnisê mala Xêveyî xalê babê min carekê gote min: Zivistanekê li demê em diçûyne başûrî welatî ber îdarê li bajêrê Duhokê şevekê du sê cara min di xewna xwe da dît, êk dihat: Cihê wê xûrîzê nîşa min dida û digote min evdere Mizgefte avabike.
Gora Mela Ehmedê bapîrê Mela Hisênê Bateyî û ya kurê wî anku ya babê Mela Hisênê Bateyî ; Sofî Mustefayî yê li nav meqbera Şêx ‘Eliyê Pîrhesinî di gundê Pîrosa li taxê Berkevrê.
Mela Hisên li gel hersê birayêt xwe anku li gel Ehmed, ‘Usman û Mihemed li ser daxwaza xelkê gundê Bate, bi malekînî ve radibîn ji gundê Pîrosa diçine gundê Bate û li wêrê Mela Hisên dibîte melayê wa, ji berhindê dibêjinê Mela Hisênê Bateyî û ertoşî, belê ya rast her ewe ya me gotî ku ew ji ‘eslê xwe yî Pîrosî ye ….
Hejî gotiniye bêjîn ev qebîla dibêjinê Pîrosî yan Pîrozî, evêt ku nihe li ser gundê Pîrosa, ewê ku bi tirkî dibêjinê di jîn, ev ûcax û qebîle di ‘eslê xwe da digehine qebîla Pîrhesiniya anku ‘eşîreta Biradosta ewêt ku li başûrî welatî.
Divêt bizanîn navê durust yê xwecihiyêt vî gundê Pîrosa yan Pîroza: Ne Pîrosî û ne jî Pîrozî ne, navê wa yê durust Pîrhesna ye çînkî navê kalkakê wa şêx ‘Elîpîrhesna ye, ya dî jî çunku ev qebîle di ‘eslê xwe da digehîte Pîrhesiniyêt herêma Sîdekan li başurê welatî.
Dibît ku Pîrhesinî di ‘eslê xwe yê kevn da bigehne êzidiya. Heta ev hinde gelek cara me ji rêhspî û dan’emrêt xwe jî ya bihîstî anku wa jî digot: Pîrhesinî di ‘eslê xwe yê kevn da digehine êzidîya, heta heke hûn baş guhê xwe bidenê hûn dê zanîn ku lehce û devoka êzidî û Pîrhesiniya tam ya bi serêkve ye û wekî êk taxivin.
Hejî gotinêye bêjîn: Me ji bab û babîrêt xwe, ji mezun û pîremêrêt xwe yê bihîstî û zanî: Ku eve berî şeşsed sala pitire babkalkêt me bi mişxetî yê ji başûrê welatî ji nav herêma ‘eşîreta Biradosta ji devera Sîdekan yêt rabîn û hatîn li vê herêma parêzgeha Hekarê li qeza Beytuşşebabê li ser gundê Pîrosa yan jî Pîroza yêt akincî û xwecih bîn.
Hej berê da beg û axayêt eşîreta Biradota li gundê Micîser ewê ku birex bajerokê Sîdekan ve diman, eve herwekî malbat û binemala Mehmud begê xelîfe ku nihe kurê wî Kerîmxan li şûna wî axayê ‘eşîreta anku Pîrhesiniya ye, dibêjine vê ‘eşîra Pîrhesiniya jî.
Du kur yê bidûv Şêx ‘Eliyê Pîrhesinî ketîn, ji vaherdu kura êkî kurek bitinê yê bidûv ketî navê wî Malxwê ye, kurêdî kur yê bidûv ketîn navêt wa eve ne: Tajdo, Ehmed, Rendo û Xemuşîn, neqilnav digotê: Şîno.
Ji gundê Kêste kurekî vî şêx Muhemmedî: ‘Elî bi malve diçîte ser gundê Hirorê ew jî li wêrê xwecih dibît, heta gor û gumbeta vî şêx ‘Eliyê kurê şêx Muhemmedê birayê şêx ‘Eliyê Pîrhesinî di nav gundê Hirorê da hêj heta nihe jî ya diyar û berçave.
Pîrhesinî hindî hind didîndar, xêrwaz û mirovşirîn bîn, nexasima ser xatira bapîrkalkê xwe: şêx ‘Eliyê Pîrhesinî xelkê rex û doranêt wa digotê gundê wa gundê: Pîroziya, heta hîngê gava biyaniya ew li rêk û rêbara didîtin digot: Înşaallah em dê gehîne mirada xwe çunku eve di pîrozin; dîtina wa ‘elametê xêr û bereketê ye înşaallah.
Hejî gotinêye bêjîn: Salihê Rîhsipî li dem û çaxê xwe da gelek sala mezunatî û rêberiya Pîrosetiyê hemiya ya kirî, di hîngê da gava di got: Pîrosetî anku re’iyeta mîrê Hekarê: Pîrosa, Bate, Hemka, Melêsê, Zevya, Elkî, Bilbês û Gelejêr, ev gunde hemî gundêt Pîrosetiyê dihatine hejmartîn û hisab kirin.
Hisênê Guharê ji destê xwe birîndar dibît û anku ‘Ebdullahê mala Xêveyî di gundê fila Deravê da li ber deryê qesra melik Çikoyî bi dûrbînê berê xwe dida wa çiyayêt rex û doranêt gundî, fila ji wa çeperêt hindavî gundî tifengek berdabê çavekî dûrbînê di gel çavekî wî û bi rexekî difna wî ve pêkve bi timamî rakir bin.
Ev bine male ji nav Pîrosêt Boselê yêt hatîne nav Goyan, çend saleka li gundê Bêjohê yêt mayîn, heta li gundê Bêjohê zeviyek û binekî gûzê jî bi navê bine mala wa hebin, paşê ew ji wêrê yêt rabîn û hatîne nav mirovêt xwe, li ser gundê Pîrosa yêt mayîn û akincî bîn.
Tîtan babê Geve ye, Geve babê wî Mihemediye ewê neqilnav digotê , wî Mihemedî du jin înadibin êk kiça Musayê Ehmoyê Mala Xêvey bû û yadî dîjî navê wê Guhar bû, evî Mihemedî du kur hebin : ‘Emer û Sadiq, ‘Emer bê dûndeh yê mirî.
Ji ber hindê ev navê Xêveyî yê ketiye ser vê binemalê, berî vî Îbrahîmî navê mala Xêveyî mala Malxuyê bû, çunku ew jî ji babkalêt xwe da digehine Malxwê kurê şêx ‘Eliyê Pîrhesinî yê mezun.
Mala Xêveyî, Mala Keleş, Mala Nezoyî, Mala Teyîb û Mala Tahir eve hemî mala Malxuyê ne psmamêt êkin ji babkalkêt xwe yêt kevin da digehine êk, çunku ev herpênç binemale digehine Malxwê kurê şêx ‘Eliyê Pîrhesinî yê mezun.
Cangîrê kurê Şêxoyî û ‘Usman pismamêt êkin, ‘Usman kurê Rendo yê neviyê ‘Elîpîrhesna ye, ‘Usman babê ‘Ebdurehmane, ‘Ebdurehman babê Xalide, Xalid babê Mîrxane, Mîrxan babê ‘Ebdurehmane, ‘Ebdurehman babê Mihê û Heciye, Mihê babê Şekir û Ehmede.
Li demê ‘Ebdurehmanê babê Mihê dimirît Keleşê kevin piştî mirna wî Gulanê li xwe mehir diket, hîngê Mihê yî biçûk bû Keleşê kevin ew yê xudankirî, heta Mihê û Îsifê kurê Keleşê kevin biramakêt êkin.
Mala Mihê Gulanî û mala Salihê Beybûnê anku mala Mistê li ‘Usmanê kurê Rendo yê neviyê ‘Elîpîrhesna digehine êk, ‘Eliyê babê Şêxoyî yan kure yan jî neviyê ‘Usmanê babê ‘Ebdurhmane.
Li gundê Kêste ew binemala bi navê binemala Sofî hatiye navkirin, ew digehne Sofî Mehmud, ev Sofî Mehmudê kurê Ehmedê Şêx ‘Elîpîrhesna gelekî teqwa û dîndar bû, heta dibêjin wî gelek sala mezunatî û rêberiya xelkê gundê Kêste û wa gundêt rex û doranêt Kêste jî ya kirî.
Herdîsa ‘eynî di wê kitêba xwe da ew pê da diçît û dibêjît: (Mela ‘Huseynê Bateyî li cem birayê xwe yê mezin, Mela E’hmed dest bi xwendina xwe kiriye, ku Mela E’hmedi wê demê melayê gundê Pîrûsiyan bûye).
Hun dizanin ev mewlud, Melayê Bateyî nivîsiye. Navê wî Mela Huseynê Bateyî ye. Navê bavê wî Mela Mustefa, navê bapîrê wî Mela Ahmed e. Mela Ahmed bi eslê xwe ji ‘eşîra Mizuriyan ,ji Kurdên Iraqê ye. Tirba wî û lawê wî Mela Mustefa , li navçeya Beytuşşebap, li gundê Piruşan e. Mela Huseyn jî ,li ser xwestina gudiyên Batê,bi tevî malbata xwe çûye vî gundî û li wir melatî kiriye….).
‘Ebdullahî kurekî bitinê hebû navê wî ‘Ebdullah bû, ‘Ebdullahî du kur hebin: ‘Elî û ‘Ebdullah, ‘Elî kiçek bitinê hebû navê wê Zelo bû, ‘Ebdullah babê Reşîde, Reşîd babê Weysî ye.
Nebî babê mela Se’diye, mela Se’dî babê Îsma’île, Îsma’îl babê Hisêne, Hisên babê Sincoye, Sinco babê Hisêne, Hisên babê: Hecî Se’îd, Me’ruf, ‘Etem, Hecî û Hesenê babê Sinco ye .
Hemomelek, babê Hemoavdelaye, Hemoavdel babê Hemoye, Hemo babê mela Hemede, mela Hemed babê Hemede, Hemed babê Se’doye, Se’do babê Baraniye, Baranî babê: Mela Hesen, Ehmed, ‘Îbrahîm, Hisên, ‘Umer, Heyder û Se’dulahî ye.
Mala Xêveyî mala Malxwê ne, Mala Xêveyî ji va hersê binemala pêktêt: Mala ‘Ebdullahê mala Xêveyî, Mala Hesenê Unisê mala Xêveyî û Mala Mûsayê Ehmoyê mala Xêveyî
Çend herêmên gund yên bi nav û deng jî ev in: Zinara Kêste ku çiyayekî asê û ciwan e û li herêmê baş tê nasîn kaniyên avê yên dikevin bakûrê gund û li nêzî sinorê Bakurê Kurdistanê weke kaniya Bêlimbîrê, Ava Sîrtê, Kaniya Berxşoyê li Geliyê Zendorey û Kaniya Hirçînkî.
Dema ku destdanîna herêmên beravên Pasîfîkê ev di Şerê Pasîfîkê piştî erdgirêdayîna ji alîyê Şîleyê ve hatiye dîtin, di heman demê de peymanên bi bigiştina welatên cîran nerasterast ji Okyanûsên Pasîfîkê û Atlantîk de jî hatine.
Di sala 1996an de satelîtê ya dîmenê ber nexşa berfirehiya ji ranehêjeya kollus suka li seranserê sê geliyên seretayî yên Tiwanaku, ku gihîştin texmînên kapasîteya şêniyên hilgirtiyên her derê di navbera 285.000 û 1.482.000 kesan hate bikaranîn.
Di sala 2009an de, destûra bingehîn ya nû bi navê fermî ya welat bi "Dewleta Pirneteweyî yên Bolîvyayê" di naskirina xwezayê de pir-etnîkî yên welatî û rewşa pêşkeftiya Gelên Xwecihên Bolîvyayê di bin destûra bingehîn ya nû de guhertin.
Serokê Venezuela, Antonio José de Sucre vebijêrka ji aliyê Bolívar ji bo yekîneyên Charcasê bi Parêzgehên Yekbûyî yên Rio de la Plata ya Komara Perûyê nû damezrandin, ku bibin yek an jî ji bo awayekî fermî serxwebûna xwe ji Spanyayê îlan bikin hatibû dayîn.
Bolîvya wek Zorbûna jiyanî di asta bilind de yek ji mezintirîn di cîhanê de ye û herwiha di çend ekolojîkan de bi ekolojîka bine-yekîneyên xwe yên wekî Altiplano, Xîzanên tropîkal geliyên zûha û hovekî tropîkî yên Chiquitania.
Înan, di nava THKO de, di gelek çalakiyên weke gulebarandina Qereqola Polêsan ya Kavaklıdere, Şêlandina Îşbankasi şaxê Emekê ya di 1 Çileya 1971ê de, serdegirtina tesîsên Emerîkan û revandina Emerîkiyan, de cîh girt.
Mînak di strana d-12 a 'How Come' de, ew li ser têkiliya xwe bi hevalekî xwe ya kevn re diaxive, û ew li ser xalê xwe wilo dibêje : 'Dema Ronnie mirîye, tu li kêleka min bû, bi milekî ji bona ku ez li ser wî bigrîm û desmalek ji bo çavên min zuha bike, û satilek ji bo têde bigre her hêstir min girîye'.
Ji ber ko malbata wî nedikarîn diravê xwîndina wî li zanîngehê bidin û wî jî bûrsa zanîngehê bi dest nexist, çû Burmayê û li vir di navbera salên 1922-1927'ê wekî polîsekî xizmeta Polîsê Şahane yê Hindistanê kir.
Bersîv nastîne lê tên jêra dibêjin careke din karê wehara mijûl nebe, Babayêv li mala xwe de Gênêralê kurd M.M.Barzanî re soz dide ku yê heya dawîya emrê xwe ji bo mafê gelê xwe, ji bo rastîyê yê berxwdanê bike.
Berxedaneka weha ne hêsabû gelek cara mala wî digerin, tu zext, zor, astengî, bandor, xeberdartî, dijwarî nikarin wî bidin rawestandin, gellek cara rayedarên dewletê jêra radigihînin ku dest ji kurdayetîyê berde, lê ew vî karê pîroz bi bawerî heya dawîya emrê xwe berdewam dike.
Ev gotin di nav tekoşîna kurdan de ku hê nû ve dest pê dikir û hemû tişt hatibû jibîrkirin, pêşengekî kurd bi navê Mazlum Dogan ku di zîndanê de girtî, bedena xwe bi sê darikên kibrîtê, ku weke sembola agirê Newrozê pêxistin û dawi li jiyana xwe anî.
Di 31ê Adar 1947 de, li meydana Çarçira di navbera gundên Cunyan û Turcan de, bi biryara saziyên Xanedana Pehlewiyan, serok Kad Muhammed û wezîrê parastinê Muhammed Hüseyin Han Seyfi Kadı û serokwezîr Hac H Baba wereêx bi dardakirinê hate bidarvekirin, lê ew ji ber aliyê xwe yê olî ve hate efû kirin.
Di dema çalakiya zayendî de gelek bersivên fîzyolojîkî hene, di nav de rewşek rehet ku ji hêla prolaktîn ve hatî afirandin, û her weha guhertinên di pergala nerva navendî de mîna kêmbûna demkî ya çalakiya metabolê ya beşên mezin ên korteksa mejî, digel ku di nav deverên lîmbîk yên mejî de guherîn an zêde çalakiya metabolîk tune.
Van bandorê li dîtinên çandî yên orgazmê dikin, wek baweriyên ku orgazm û pirbûn an berdewamiya wê ji bo têrbûna di têkiliyek zayendî de girîng in an ne girîng in, û teoriyên li ser fonksiyonên biyolojîkî û pêşkeftinî yên orgazmê.
Ji vana, asîda amînî ya bi navê seleonosîstîn di sala 1986ê de hat keşfkirin, ev aa di xaneyên mirov de cih digire, lê asîda amînî ya bi navê pîrolîzîn a ko di sala 2002 de hat kefşkirin di pêkhateya proteînên mirov de cih nagire.
Di vê navbêrê de di encama xebatên ronakbîrên kurd ên bi rêxistinkirinê yên ku di rêxistinên kurdan de xebatkirine, li beldeya Bihamdum ya Libnanê Kongreya Serbixwe ya Xoybûnê hate lidarxistin û vê Kongreyê li gel hemu rêxistinên kurd, serekeşîrên mûxalîf ên li Kurdistanê jî anîbû cem hev.
Lêbelê, bajar xwediyê şert û mercên xaniyan ên nebaş û karên gelemperî yên teng bû ku dibe sedem ku bibe yekem bajar di netewe de ku di destpêka sedsala 20an de wekî beşek ji tevgera City Beautiful di nav projeyên nûvekirina bajarî de derbas dibe.
Gotara Yekem, Beşa Heştê ya Destûra Bingehîn a DYA destûr dide ku damezrandina "Navçeyek wekî ku bi veqetandina parêzgeha taybetî û bi pejirandina Kongreyê ku bibe cihê hikûmeta Dewletên Yekbûyî, lê belê di makezagonê de cihek ji bo paytextê nehatiye diyarkirin.