polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Ferzkirina qanûnên Îslamî ya ji aliyê Kadyrov ve li dijî qanûnên berfirehtir ên Federasyona Rûsyayê û her wiha xaleke destûra Çeçenistanê ne, û Kadyrov bi eşkere dibêje ku Çeçenistan laîk e û tu ol nikare bibe fermî û mecbûrî, lê ew dîsa jî vê yekê bi piştgirîya diravî û siyasî ya Pûtîn dike.
IELTS ji aliyê piraniya saziyên akademîkî yên Awistralyayî, Brîtanî, Kanadayî, Ewropî, Îrlendî û Nû Zelendî, ji aliyê zêdetirî 3,000 saziyên akademîkî yên Dewletên Yekbûyî û ji aliyê rêxistinên pîşeyên cihêrengên seranserê cîhanê ve tê pejirandin.
Yek ji navdartirîn ramanwerên laîk ên cîhana îslamî Elî Ebderrezaq bû, yê ku di sala 1925an de pirtûka xwe Îslam û Bingehên Hikûmetê weşand û tê de got ku divê Misilman di hilbijartina pergala xwe ya desthilatdariyê de azad bin, ji ber ku Muhemmed pergalek wiha ava nekiribû û Quran û sinetê jî di vî warî de diyar nekiribû.
Sekulerîzm pêvajoya ji hev veqetandina dewlet û olê ye û di hiqûqê de wek “prensîba veqetandina dewleta civaka sîvîl û civaka olî” û “bêalîbûna dewletê ya di derbarê mezhebên olî de" tê famkirin. Armanca sekulerîzmê fxurtkirina "saziyên giştî an taybet e, yên ku ji dêr û kesayetiyên dînî serbixwe ne".
Piştî derbeya têkçûyî ya tebaxê ya li Moskowê di sala 1991 de, ku hilweşîna Yekîtiya Sovyetê bileztir kir, çalakiyên partiyê bi Biryarnameya Serokatiya Rûsyayê ya 6ê çiriya paşîn a 1991an hate qedexe kirin.
Kurdên Awistiryayê (bi almanî; Kurden in Österreich, Österreichische Kurden an jî Österreich-Kurden, zaraveyê awistirî; Kurd‘n in Östareich) kurdên etnîkî ne ku xwedî welatînameya Awistiryayê ne yan jî li welatê Awistiryayê dijîn.
Piraniya kurdan ji Bakurê Kurdistanê ji herêmên wekî Dîlok, Riha, Amed, Mêrdîn, Şirnex, Qerekose, Semsûr, Dêrsim, Ezirgan, Bazarcix, Xarpêt, Mûş, Erzîrom an Sêwasê tên.
Çîna navîn çîneke civakî ya kapîtalîzma modern ye ku ji bo kesên xwedî serxwebûna aborî, xwegihandina çavkaniyên pêwîst bi temamî pêdiviyên xwe yên bingehîn bi cih bînin û kêfa keyfxweşiyê bikin, lê bi temamî standarta jiyanê ya çînên bilind bi cih naynin.
Kroat bi qismî li welatên cîran û li welatên din ên Ewropaya Navendî û başûrê rojhilatê Ewropayê ku li welatên wekî Awistirya, Slovakya, Slovenya, Mecaristan, Serbîstan , Romanya, Montenegro , Makedonyaya Bakur, Kosova, Îtalya û welatên din ên cîhanê belav bûne.
Lêbelê, ev ji hêla tezên protokronîst ve têne pirs kirin ku koka eşîra yekem a Kroatî vedigere bi qasî 10.000 salan li bakurê Asyaya Navîn, heya zincîre çiyayên Uralê ku li gorî van tezên heyî yên li Kroatya, dibe wargeha eslî ya Slavan.
Şaristanî niştecihên bi niştecihbûyî ya birêxistinkirî ne ku di çînên civakî yên hiyerarşîk de bi elîtek serdest û nifûsa bajarî û gundî ya bindest ku bi çandiniya zexm, maden, hilberîna piçûk û bazirganiyê re mijûl dibin, hatine dabeş kirin.
Bi vî yekê re, li hinek deveran nêçîrvan-berhevkar gihîştine zêdehiyên xwarinê, wek mînak di nav hinek gelên xwecî yên bakurê rojavayê Pasîfîkê de û dibe ku di dema çanda Natufiyan a Mezolîtîk de ev bi nêçîrvan-berhevkar gihiştin e xwarina zêde.
Her çiqas di dîrokê têgeha şaristaniyê ji bo civakên ku ekosîstemên bajarî avakirin e hatibe bikaranîn jî, di serdema nûjen de ev têgeh hinek hatiye guhertin û zêdetirî jibo civakên ku di warê rêzdariya ji bo jiyanê, di warê bajarî bûne û di warê civakî bûne de pêşketine de, tê bikaranîn.
Şaristanî; ji aliyê xwarina jiyanê, cureyên xwarinê, awayên niştecihbûnê, awayên rêveberiyê, pêşveketina civakî, sîstemên aborî, xwendin-nivîsandin û bi taybetmendiyên din ên çandî ve ji hev hatine dabeşkirin.
Li Bakurê Kurdistanê herî kêm 40 hezar avahî hilweşiyan û gelek avahiyên dîrokî yên ku di nav wan de Keleha Dîlokê, Mizgefta Şîrvan, Mizgefta Nû ya Meletiyê û Dêra Katolîk a Latînî ya Îskenderûnê jî di nav de ne, zirareke mezin dîtine û bi qismî hilweşiyane.
Di çarçoveya lêkolînên ku hatin kirin de hatiye diyarkirin ku li Bakurê Kurdistanê û li deverên din ên Tirkiyeyê hewcedarî hilweşandina acele ya 33 hezar û 143 avahiyan heye ku di erdhejê de zirareke mezin dîtine û hatine hilweşandin.
Daxuyaniyek ku ji hêla USGSê ve hatiye parvekirin, destnîşan dike ku erdheja bi mezinahiya 7,8 pîleya pêk hatiye û di 2 beşên şikestekê de bi dirêjahiya hevgirtî ya ku dirêjahiya wê nêzîkê 50 km û firehiya 30 kîlomêtreyê derbas bûye şikandiye.
Şikesteka rojhilatê Anatolyayê derçûna Lewheya Anatolyayê ya ber bi rojavayê Behra Egeyê vedihewîne lê Qelşa Deryaya Mirî li gorî lewheyên Afrîka û Ewrasyayê bi tevgera bakurê Nîvgirava Erebîstanê re cih digire.
Ji ber bandora erdhejê herî kêm 12 hezar avahî hilweşiyan û gelek avahiyên dîrokî yên ku di nav wan de Keleha Dîlokê, Mizgefta Şîrvan, Mizgefta Nû ya Meletiyê, Sûra Amedê û Dêra Katolîk a Latînî ya Îskenderûnê jî di nav de ne, zirarên mezin dîtine û bi qismî hilweşiyane.
Rêvebirê Tora Erdhejê ya Bakurê rojavayê Pasîfîkê û profesorê Zanîngeha Washingtonê, Harold Tobin diyar kir ku Şikesteka rojhilatê Anatolyayê xwedî qeydeke dirêj a erdhejê ye û wekî herêmeke bi xetereya erdhejê hatiye naskirin.
Erdheja Gurgum û Dîlokê yan jî Erdheja bakur û rojavayê Kurdistanê, du erdhejên wêrankarin ku bi mezinahiyên 7,8 û 7,5 di 6ê sibata 2023an de bi saetên Bakurê Kurdistanê, saet di 04:17e û 13:26an de li Bakurê Kurdistanê û li Rojavayê Kurdistanê pêk hatiye.
Li gorî daneyên Lêkolîna Jeolojîk ya Dewletên Yekbûyî erdhej bi mezinahiya 7,8, li gorî AFAD a Tirkiyeyê 7,4 û li gorî Enstîtuya Lêkolîna Erdhejê û Rasatxaneya Kandîllî ya Tirkiyeyê bi mezinahiya 7,5 pîvanek pêk hatiye.
Li gorî daneyên Lêkolîna Jeolojîk ya Dewletên Yekbûyî deverê ku jiber erdhejê bi bandor bûne ev in: Bakurê Kurdistanê, Başûr Kurdistanê, Rojavayê Kurdistanê, Surî, Qibrîs, Yewnanistan, Urdun, Libnan Keyaniya Yekbûyî, Gurcistan, Iraq, Ermenistan û Tirkiyeyê.
Li Gurgumê piştî erdhejê lêkolînerê Enstîtuya Teknolojiyê ya Karlsruherê Dr. Andreas Schäfer wêneyên satelaytê yên berî û piştî erdhejê yên ku bi rêya Google Earthê hatine bidestxistin berhev kir ku guheztina erdê piştî erdheja dijwar qewimiye nîşan bide.
Li gorî daneyên Lêkolîna Jeolojîk ya Dewletên Yekbûyî erdhej bi mezinahiya 7,8 pêk hatiye û li Bakurê Kurdistanê, Başûrê Kurdistanê, Rojavayê Kurdistanê, Surî, Qibrîs, Yewnanistan, Urdun, Libnan Keyaniya Yekbûyî, Gurcistan, Iraq, Ermenistan û li Tirkiyeyê erd hejiya ye.
Piştre di 14ê adara sala 2023an de, Selahattin Demirtaş ragihand, eger HDPê bê girtin, dê di hilbijartinên giştî yên sala 2023an de, berbijarê parlamenteriyê yên HDPê bikevin nav lîsteyên YSPê û bi vî havî beşdarê hilbijartinê bibin.
Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan, ), yan jî bi navê berê Partiya Çep a Kesk, Partiya Keskan û Pêşerojê ya Çep, bi kurtasî YSP, partiyeke siyasî ye ku li ser esasê siyaseta kesk û xwedî ramanên “lîbertariya çep” e ku di 29ê tîrmeha sala 2010an de li Enqereyê hate damezrandin.
Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan, di destpêkê de wekî Partiya Çep a Kesk di 29ê tîrmeha sala 2010an de bi yekbûna Partiya Wekhevî û Demokrasiyê û Partiya Keskan û bi beşdariya kesên din ên serbixwe yên di nava tevgerê de li Enqereyê hatiye avakirin.
Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan di 15e cotmeha sala 2023an di çarem kongreya xwe ya asayî de navê xwe ji Partiya Çep û Pêşerojê ya Keskan veguhêze Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan û di heman kongreyê de Tülay Hatimoğulları Oruç û Tuncer Bakırhan wekê hevserokên partiyê hatine hilbijartin.
Li gorî texmînên nûjen, li dora 150,000 kes ji ber sûcên cûrbecûr di dema sê sedsalên engîzîsyona spanî de hatin darizandin, ku ji wan di navbera 3.000 û 5.000 de hatin îdamkirin Lêbelê engîzîsyon, ji damezrandina dadgehên amerîkî ve, tu carî li ser xwecihên amerîkî ne xwedî hiqûq bû.
Pocahontas (bi navê xwe yê resen Amonute, herwiha wek Matoaka jî dihat nasîn, jdb. 1596 - adar 1617) xwecihek Amerîkayê ya ji gelê Powhatan bû û ji bo têkiliya wê ya bi rûniştvanên kolonyal a Jamestown, Vîrjînya rennavdar bû.
Berî ku wek rojnamevanekî serbixwe di çend rojnameyên Îranî de wek Heftenameya Kasbokar, Qanoon û Etemaad a Tehranê û Ajansa Werzişî ya Îranê kar bike, dest bi nivîsandina karê rojnamevaniyê li rojnameya xwendekarî li Zanîngeha Terbiat Modares kiriye.
Di sibata 2013an de, ofîsên Werya ji aliyê Feyleqê Pasdarên Înqilaba Îslamî ve hatin girtin ku piştî şoreşa 1979an ji bo parastina sîstema Komara Îslamî ya welat û ji bo şikandina serhildanên “tevgerên dûrketinê” hatibû damezrandin û berê jî Boçanî bi binçavkirinê tehdîd kiribûn.
Roja Înê, 3 Mordad 1399 a Farisî, di dawiyê de, piştî şeş sal zîndanîkirina li girava Manus li Australya, hevdem digel jidayikbûna 37 saliya wê, Zelanda Nû daxwaza mafê penaberiyê kir B. Buchanan, razî bû.
Şah Ebasê Yekê fermana komkujiyek giştî li Bradost û Mukriyanê da (wek ku dîroknasê sefewî Îskender Begê Tirkmên di pirtûka xwe ya bi navê Alam Aray-e Abbasî de radigihîne) û hoza Efşar li herêmê bi cih kir û gelek hozên Kurdan jî li herêma Xorasanê bi cih kir.
Her çend dîroknasên sefewî şerê yekem ê Dimdimê di encama serhildan û xiniztiya kurdan de nîşan bidin jî, lê di kevneşopiyên kurdî yên devkî , berhemên wêjeyî û di dîrokê de, ev şerê dimdimê weke tekoşîna gelê kurd a li dijî serdestiya biyanî hatiye dîtin.
Francisco Franco Bahamonde generalekî spanî bû ku di dema Şerê Navxweyî yê Spanyayê de di hilweşandina Komara Duyemîn a Spanyayê de pêşengiya hêzên Neteweperest kir û dûv re ji sala 1939an heya sala 1975an wekî dîktator li ser Spanyayê hukum kir.
Wekî mînak, ji bo çavderîkirina çawaniya guhaztina sîfetên rengê tovê û rûyê tovê di riwekên polkeyê de, Mendel polkeya yekreg a tovê wê zer û rûyê tovê wê lûs , bi polkeya yekreg a tovê wê kesk û rûyê tovê wê qurmiçî ve lêk da.
Atênê ji wê ra zineatên hûr nîşan da û cilekî ji zîvê diyarî kir, Afrodîtê ji wê re afirandina daxwaz û şehwetên bi şewat nîşan da, Hermes jî ji wê ra kesayîtekî diz û eqlê kuçikê nîşan da û derew û peyvên qurnazî tije kire singa wê.
Veli Ağbaba di sala 1993an de tevlî Partiya Sosyal Demokrat a Populîst bû û di hilbijartinên herêmî yên Tirkiyeyê ya sala 1994an de wekê endamê meclîsa Şaredariya Meletiyê hatiye hilbijartin û dibe Serokê Koma Meclisa Şaredariyan a Tirkiyeyê ya herî ciwan.
"Mîrek nayê vî miqamî, ji ber ku merivan ev miqamê herî mezin da wî, ku ew di rehetiyê de bijî, ji bo ku ew bi mal û mulkê gel xwe qelew bike, ji bo ew pê şa bibe, dema hemû kes binahlin. Mîr xizmetkarê ewilîn yê dewletê ye." Û ew Makyavelî red dike.
Tê de tê gotin: "Mîrek xizmetkarê ewilîn ê dewletê ye û ji bo ku ew şerefa ciyê xwe bide, karê wî bi buhayekî mezin tê kirîn. Lê ji wî tê xwestin ew bi hêz ji bo şahiya dewletê bixebite û li ser tiştên girîng bi esa bixebite."
Bersîva Friedrichê Mezin li ser vê pirsê wisa ye: "Ji ber ku sûcdar li Xwedê heqaret kiriye nîşan dibe ku ew Xwedê nasnake, heqaret li min kiriye ez wî effû dikim, lê wî li meclîsa we ya ezîz heqaret kiriye, gere were cezakirin. Gere ew ji bona nîv saetê were Spandaûyê."
"Meriv hindik dixwînin, kêyfa wan ji elimandinê re tune. Gava meriv dixwaze tiştekî din bike kû ji bo berjewendiya gişan e, hemû vediciniqin û ditirsin. Û ezê ku tim ji bo wan çêyî yê dikim, li ser min difikirin wekî ku min kêr daye ser qirika wan. Di demên ûsa de min tim li niyet û ucdanê xwe û li zanîna xwe ya ku min ji xwe re peyda kir mêzekir. Ez tim bi bawerî di riya xwe de çûm."
Di sala 1768an de ûsa dinivisand: "Ew netewa gelekî giran û teral e. Li dijî du xeletiyan gere meriv timî şer bikin. Meriv xwe dileqînin ger meriv wana tahm bide û bêdeng û bêlivîn disekinin ger ku meriv gavekê wana tahm nede. Her kes diramîne ku edetên bavê wî rast in."
Heta çûna ser text, ew endamê Komîteya Olîmpîk a Navneteweyî , Serokê Komîteya Şêwirmendiya Avê ya Wezareta Binesaziyê û Jîngehê ya Hollandayê û lî Desteya Sekreteriya Giştî ya Neteweyên Yekbûyî, Serokê Şêwirmendiya Av û Paqijiyê bû.
Bikaranîna zû ya tomarkirî ya têgîna "malbata keskesor" vedigere Josephine Baker, ku di salên 1950-an de beşdarî tevgera mafên sivîl ên Dewletên Yekbûyî bû û dûv re diwanzdeh sêwî yên ji rengên çerm û neteweyên cihêreng qebûl kir.
Wî dest bi kariyera xwe wek stranbêj zewacê yê nîv-demî li parêzgeha Hisiça ya welatê xwe kir, û dema ku ew Sunnî ye, wî tekezî li ser bandora cihêrengiya wê ya çandî li ser stîla wî dike: "Muzika min ji civaka ku ez têm ê, wekî ji kurd, suryanî, erebî, hemû di vê civatê de ne.
1989 Grand Prix Finland - IFBB, rêza 3em; Grand Prix France - IFBB, rêza 4em; Grand Prix Germany - IFBB, rêza 3em; Grand Prix Holland - IFBB, rêza 2em; Grand Prix Spain - IFBB, rêza 4em; Grand Prix Sweden - IFBB, rêza 5em; Mr. Olympia - IFBB, rêza 5em.
1990 Grand Prix England - IFBB, rêza 1em; Grand Prix Finland - IFBB, rêza 1em; Grand Prix France - IFBB, rêza 1em; Grand Prix Germany - IFBB, rêza 1em; Grand Prix Holland - IFBB, rêza 2em; Grand Prix Italy - IFBB, rêza 1em; Night of Champions - IFBB, rêza 1em.
1992 Arnold Classic - IFBB, rêza 2em; Grand Prix England - IFBB, rêza 4em; Grand Prix Germany - IFBB, rêza 2em; Grand Prix Holland - IFBB, rêza 1em; Grand Prix Italy - IFBB, rêza 1em; Pittsburgh Pro Invitational - IFBB, rêza 7em; Mr, Olympia - IFBB, rêza 5em.
Wî di hevpeyvînekê de diyar kiriye ku ew di wê baweriyê de ye ku erkê îslamî ne tenê lênihêrîna feqîran e lê hilweşandina "sîstema şeytanî ya kapîtalîst" e ku ew difikire mirovan feqîr dike "wek ku pêxemberên îslamî pergalên şeytan ên serdema xwe hilweşandiniye." pergala kapîtalîzmê bê hilweşandin.
Jinên Amazon (bi yewnaniya kevn: Amazónes, yekjimar Amazōn, bi latînî Amāzon, -ŏnis) di mîtolojiya yewnanî de û di gelek destan û efsaneyên kevnar de derbas dibin, wekî Peywirên Hêraklês, Argonautica û Îlyada têne xuyang kirin.
Ew piştre ji aliyê hikûmeta Iraqê ya Baas ve hat sirgûnkirin Enbar, Fellûce, Ziqar û Bexdayê ji ber ku di serhildanên 1983-1986 de di dema serhildanên kurdan de li Iraqê li aliyê serhildêrên kurd rêberiya Micahîdên Kurdistanê dikir.
Di 8ê Tebaxa 2003ê de, ew û birayê xwe Mela Omer Ebdulezîz û çend pasewan ji aliyê hêzeke mezin a amerîkî li mala wî li Helebceyê hatin girtin û çend meh di zindanê de man ji ber beşdarbûna wan di avakirina Mîrnişîna Îslamî ya Biyare de.
Dema ku xwendekarê Beşa Perwerdehiya Zarokxaneyê ya Fakulteya Zanistên Perwerdehiyê ya Zanîngeha Selçûkê li Qonyayê bu, ji ber ku li zanîngehê bi hinceta birêxistinkirina zanîngehê ji aliyê dewleta tirk ve hatiye girtin.
Saleke şûnda, di sala 1880an de, hat ragihandin ku ji Şêx Ubeydullah re hatiye gotin ku "Ermenî dê li Wanê bibin xwedî dewleteke serbixwe û nestûrî dê ala Brîtanyayê bilind bikin û xwe bindestên Brîtanyayê bidin nasîn." Şêx Ubeydullah bersiv da û got ku ew ê tu carî destûrê nede ku "jinan çekdar bike".
Piştî reformên Tenzîmatê, ku reformên herî xurt ên osmaniyan bûn, Bedirxan Beg, hevalbendê osmaniyan ê berê yê ku di şerê Nezîbê de li kêleka osmaniyan bû, piştre serî hilda da ku xweseriya xwe vegerîne û li dijî daxwaza zêde ya navendîbûnê şer bike.
Şoreşa Tirkên Ciwan a tîrmeha 1908an ji aliyê rêxistina neteweperest a Tirkên Ciwan û KYP ve, Ebdulhemîd II neçar kir ku parlamena osmanî û destûra bingehîn a osmanî vegerîne, ku desthilatdariya mutleq a Ebdulhemîd II li ser împeratoriya Osmanî ya perçebûyî bi dawî kir.
Ev her du zarokên delal, ku li gundê ku lê dijîn, gelekî tên ecibandin, di bin siya darên li quntara çiyayan de, di nav bedewiya deştên ku şîn û kesk e, heta ku rojekê dayika wan ji nişkeve nexweş ket û dimire, bi jiyaneke pir kêfxweşî mezin dibin.
Mîtolojiya Teyrê pepûkê, yek ji mîtolojiyên kurdî ye ku hatiye bawerkirin ku keçekê sêwî ji tirsa dêmariya xwe birayê xwe yê ji xwe biçûktir kuştiye û ji ber vê yekê li xwe nifir û ji Xwedê xwestiye ku bibe teyr heta dewra dinyayê jibo şîna birayê biqîre.
Wî di pêşkêşkirina modelên mekanîkî û ravekirinên sedemî de hişyariyek pejirand ku li ser sînor sînordar bû, di pêşkêşkirina modelên mekanîkî û ravekirinên sedemî de, nemaze ji celebê ku tenê tiştê ku meriv ji ezmûnê dizanibû bêyî ku tiştek li rastiyan zêde bike piştrast kir.
Ya herî girîng ev bû ku wî guh da fermana Planck ku tu carî ti formek teoriyê wekî dawî nehesibîne û "teoriya baş" tenê wekî şêwaza dermankirina diyardeyên ku bi rewşa rastîn a zanistê ya wî gavê re têkildar e - û qet bi ya xwe re nafikire daxwazên ji bo wî.
Di dema jiyana xwe de ew di serî de bi destkeftiyên xwe yên di meteorolojiyê de û wekî pêşengek lêkolînên polar dihate naskirin lê îro ew herî zêde wekî afirînerê hîpoteza hilkişîna parzemînê tê bibîranîn ku di sala 1912an de aniye ziman ku parzemîn hêdî hêdî li dora dinyayê dizivirin.
Hîpoteza wî heta salên 1950an dema ku gelek vedîtinên mîna palaeomagnetîzmê bi piştgirîyek xurt peyda kir û bi vî rengî bingehek girîng ji bo modela îro ya tektonîkên plakaya bi nakok bû û bi berfirehî ji hêla jeolojiya sereke ve hatiye red kirin.
Celal Talebanî ji reftarên Tehsîn nîgeran bû û wî pêşniyarî jê re kir ku eger were Silêmaniyê mal, zevî, pere û otombîl jê re were dabînkirin û hemû pere ji aliyê Celal Talebanî ve were dayîn, lê Tehsîn ew pêşniyar red kir.
Cûdahiya Kurên Selahedîn û Lîwayên Kurdistanê di pêwendiya wan ligel El-Qaîde ew bû ku pêwendiyên Kurên Selahedîn rasterast bi El-Qaîde re hebûn, lê Tugayên Kurdistanê tenê bi riya rêxistinên ser bi El-Qaîde ve li Iraqê pêwendiya wan bi El-Qaîde re hebû.
Hinek îddîa dikin ku navê wî li ser navê esilzadeyekî çerkez e ku li ser wê jiyaye, îdîa din jî ew e ku navê esilzadeyê herêmê Dimitri Chopikashvili ye ku navê "Kazgeb" ji padîşahê Gurcistanê Erekle II wergirtiye.
Wek prenseseke şervan ya hindû-misilman, ew bû jina duyem a Bajirao I. Têkiliya wê ya di malbata Maratha Brahmin de hem bûye mijara heyran û nîqaşan û hem jî di roman û sînemaya Hindistanê de pir caran hatiye adaptekirin, wek di fîlma Bajirao Mastani de.
Piştî qedandina dibistana lîstikvaniyê ya navdar li Berlînê, wê dest bi kariyera xwe ya lîstikvaniyê kir bi lîstina di gelek şanoname û kurtefîlman de berî ku rola "Lamia" di fîlma dirêj a Eva Husson " Keçên rojê " de girt, ku di Festîvala Fîlman a Cannesê ya sala 2018 de hate pêşandan û wek fîlmê herî baş berbijar bû.
Daneyên ku ji bo hesabkirina xalên ÎBGyê têne bikar anîn ji çavkaniyên Neteweyên Yekbûyî yên ku hatine weşandin (Rêxistina Xwarin û Çandiniyê ya Neteweyên Yekbûyî, Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê, UNICEF û Koma Nav-ajansê ji bo Texmîna Miriniya Zarokan), Banka Cîhanê û Demografîk û Lêkolînên Tenduristî hatine wergirtin.
Piştre re welat ji hêla xala îndeksê ve têne rêz kirin û li gorî pîvanên berê yên ji sê salan mînak têne berhev kirin (mînak, xalên ÎBG ya 2022an rasterast dikarin bi xalên ÎBG yên 2000, 2007 û 2014 re bêne berhev kirin) ku bi demê re nirxandinek maqûl bêne peyda kirin.
Rapora sala 2022an balê dikişîne ser çalakiya civakê ku serokên herêmî û hemwelatiyan di başkirina rêvebirin û berpirsiyariya pergalên xwarinê de vedihewîne û pêşnîyarên polîtîkayê dide ka mirov çawa bersivê dide rewşên awarte yên heyî û di heman demê de pergalên xwarinê jî diguhezîne ku ew wekhevtir, berfirehtir, domdarî û zexm bin.
Îndexsa birçîbûna gerdûnî, yan jî pîvana rewşa birçîbûna mirovan li cîhanê, amûrek e ku hewl dide ku li gorî raporên ku hêla saziyên civakiyên sivîl ên ewropî yên Concern Worldwide û Welthungerhilfe ve li herêm û li welatan hatiye amadekirin, birçîbûnê li seranserê cîhanê bipîve û bişopîne.
Pîşesazîbûn bi fermî ji bo lezkirina pêşkeftina ber bi komunîzmê ve dihate sêwirandin, û hewcedariya pîşesaziyê li Yekîtiya Sovyetê dihate destnîşan kirin ji ber ku Yekîtiya Sovyetê berê ji hêla aborî ve li gorî welatên rojavayî paşde mabû.
Wî bi awayekî pragmatîk bi pargîdaniyên sereke yên taybet ên Amerîkî yên wekî Pargîdaniya Ford Motor re, ku di binê çavdêriya dewletê, di pêşxistina bingeha pîşesaziya aboriya Sovyetê de ji dawiya 1920-an heya 1930-an de bû alîkar.
Ji sala 2019an û vir ve serokê şaredariya Stembolê Ekrem Îmamoglû rikberê cidî yê Erdogan bû, heta ku di kanûna 2022an de bi îdiaya ku heqaret li komîsyona hilbijartinê kiriye du sal cezayê girtîgehê û qedexeya siyasetê lê hat birîn.
Li gorî qanûnên ku di referandûma 16ê nîsana 2017an de ji bo guhertina destûra bingehîn a Tirkiyeyê hatin qebûlkirin, namzetê serokkomariyê ku di gera yekem de neyê hilbijartin bi pergalek du geran de tê hilbijartin ku divê piraniya dengên derbasdar bê bidestxistin.
Wî Hellespont derbas kir, û li Troyayê qurbanî ji Minervayê re kir, û bîranîna lehengên ku li wir hatibûn veşartin, pê meyan rûmetyarkir , bi taybetî jî Axîlês, ku kevirê gora wî rûnkirî bû, û bi hevalên xwe re, li gorî adetên kevnar, tazî bazda.
Di sala 2006an de, di xelatên ku li Festîvala Fîlmên Erotîkî ya Navneteweyî ya Barselonayê hatin lidarxistin de, Julie Silver xelata Ninfayê ya Lîstikvana Piştgiriyê ya herî baş ji bo xebata xwe ya di hilberîna Privateê Kill Thril wergirt.
Erdheja ku bi lerza 7.2 ya ku di sala 1988an de li bajarê Ermenîstanê ya Êrîvanê pêk hatiye, bûye sedema mirina 25 hezar mirovên li herêmê û di pey re jî bû sedema koçkirina nêzî 500 hezar kesî ber bi Rûsya û herêmên bakurê Ermenîstanê ve.
Di nîvê sala 1990an de, hawirdorparêzê Brîtanî, Norman Myers, bû parêzvanê herî girîng ê vê dibistana 'maksimalîst' û destnîşan kir ku "penaberên jîngehê dê di demek nêzîk de bibin koma herî mezin a penaberên neçar".
Her wiha wî hîpotez kir ku jiber sedema jicîhûwariya ekolojîkê li Çînê bibe 30 mîlyon, li Hindistanê 30 mîlyon, li Bangladeşê 15 mîlyon, li Misirê 14 mîlyon, li deverên din ên delta û deverên peravê 10 mîlyon, li dewletên giravê mîlyonek û bi kesên din ên ku jiber sedemên çandiniyê ku jicîhûwarê xwe dibin, ev hêjmar heta sala 2050an digihîje 50 mîlyon kesê.
Koçberiya ekolojîk yan jî penaberiya ekolojîk, cûreyekî koçberiyê ye ku kesên ji ber guhertinên ji nişke ve yan jî guhertinên demdirêj ên hawîrdora xwe yên herêmî yan jî navendî neçar dibin ku ji herêmên xwe koçber bibin.
Her çend pênaseyek yekgirtiyê zelal a koçberiya ekolojîk tine be jî, dema ku siyasetmedar, zanyarên jîngeh û zanyarên civakê hewl didin ku bandorên civakê yên potansiyel a li ser guherîna avhewayê û xirabûna din en hawîrdorê wekî kêmbûna daristanan yan jî îstismarkirinên zêdeyê bi vî rengî dinirxînin, ev fikir balê dikşîne ser xwe.
Ji aliyê qanûnî ve penaberên ekolojîk ên ku ji ber rêziknameyên heyî yên li welatê ku lê dijîn nikarin nasnameyeke qanûnî û qada jiyanê ya zelal bibînin, di derbarê cihên jiyanê yên nû de ku ew ê li welatê ku lê koçber bûne bidest bixin de gelek vebijarkên wan hene.
Di sala 1989an de, Mustafa Tolba, Rêvebirê Bernameya Jîngehê ya Neteweyên Yekbûyî, îddîa dikir, ger cîhan ji bo piştgirîkirina pêşveçûna domdar tevnegere, ku 'bi qasî 50 mîlyon mirov dikarin bibin penaberên ekolojîkê.
Her çend pênaseya ku penaber e ji destpêka pênaseya wê ya navneteweyî û yasayî ve ku di sala 1951an de hatiye berfireh kirin jî kesên ku ji ber guhertina hawirdorê neçar dimînin birevin, hêj jî heman parastina qanûnî ya penaberan jibo penaberên ku jiber guhertinên hawîrdorê koç dibin nayê pejirandin.
Her çiqas Robert Stojanov bûyerên xwezayî yên wekî erdhej, teqînên volkanîk û bahozên giran ên li ser peravan, di nav sedemên penaberiya ekolojîk de binav bike jî lê dibe ku bandora mirovan di bûyerên xwezayî yên wekî lehî û erozyon de jî li ber çav e.
Mînaka herî berbiçav a di vê mijarê de şêniyên herêmê yên wek Bengladeş û Hindistanê ne ku ji ber germa zêde ya ku jiber sedema guherîna avhewayê pêk hatiye, bi adaptekirin a herêmê re bi hewcedariya terikandina cihên xwe re rû bi rû ne ku bav û kalên wan bi sedsalan e lê dijîn.
Di 16ê Cotmeha 2017an de, lîstikvana amerîkî Alyssa Milano li ser Twitterê nivîsandibû, "Eger hemû jinên ku rastî tacîz û destdirêjiya seksî hatine, 'Ez jî' wek statûyekê binivîsînin, dibe ku em mezinahiya pirsgirêkê bidin mirovan." ku wê fikir ji hevalekî xwe girt.
Armanca "Me Too", wekî ku di destpêkê de ji hêla Burke ve û hem jî yên ku paşê taktîk pejirandibûn, ew e ku mirovên destdirêjiya seksî bi riya empatî, hevgirtin û hêza di hejmar de, bi eşkere nîşan bide ku çawa gelekan rastî destdirêjî û tacîzên seksî hatine, nemaze li cihê kar.
Ji bilî Almanya, DYA, Brîtanya Mezin û Fransa, Îtalya, Japon , Belçîka, Bolîvya, Brezîl, Kûba, Ekuador, Yewnanistan, Guatemala, Haîtî, Hecaz, Hondûras, Lîberya, Nîkaragûa, Panama, Perû, Polonya , Portûgal, Romanya, Keyaniya Yugoslavyayê, Siyam, Çekoslovakya û Ûrûgûay jî peymanê navîşandin.
Peymana Versayê di 28'ê hezîrana 1919'an de di navbera Împeratoriya Almanî de ji aliyekî ve û Fransa, Keyaniya Yekbûyî, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û hevalbendên wan ji aliyê din ve hate navîşandin û di asta dadweriya navneteweyî de Şerê Cîhanî yê Yekem bi dawî bû.