polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ "ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾರ"ವಂತೂ ಅಪೂರ್ವ ವಚನಗಳುಳ್ಳ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಕೃತಿ. ಈ ಬೃಹತ್ ಗ್ರಂಥ ಹಲವು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೨೩ರಿಂದ ೧೯೩೯ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡು ವಚನಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇವರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ವಚನಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ೧೭೫ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದೈತ್ಯಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಊಹಿಸಬಹುದು. ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆ, ಶಿವಾನುಭವ, ಕೃಷಿವಿಜ್ಞಾನ, ಪ್ರಭುದೇವರ ವಚನಗಳು, ಹರಿಹರನ ರಗಳೆ, ಪ್ರದೀಪಿಕೆ, ಶಬ್ದಕೋಶ, ಆದಿಶೆಟ್ಟಿ ಪುರಾಣ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು.
ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಸಲದ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಳೆಯನಿತ್ತಿರುವ ಉಧ್ದಾಮ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮಅಷ್ಟೇ ಹಾರ್ದಿಕ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸದಿದ್ದರೆ ನಾವು ಕರ್ತವ್ಯಚುತರಾಗುತ್ತೇವ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು ವಚನಶಾಸ್ತ್ರ ಪಿತಾಮಹರೆಂದು ಪ್ರಸಿಧ್ದಿ ಪಡೆದಿರುವ ಪರಮ ಪುರುಷ ಶ್ರೀ ಫ ಗು ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರು. ಇವರೂ ವೀರಶೈವ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೂ ಅಷ್ಟೇ ಸುಪರಿಚಿತರು. ಶರಣರ ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಶ್ರೀಮಾನ್‌ ಫ ಗು ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇಂದು ಅದೊಂದು ಅಜ್ಜಿಯ ಕತೆಯಂತೆ ಅನಾಗರೀಕತೆಯ ಕಟ್ಟುಕತೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತಿತ್ತೆಂದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ
ಇಂದು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಅನೇಕ ಜಗದ್ಗುರುಗಳು, ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ಉದಾರ ದಾನಿಗಳೂ, ಧರ್ಮಾಭಿಮಾನಿಗಳು, ಉಧ್ದಾಮ ಸಾಹಿತಿಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರೆಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಇವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನವಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲು ನಾವು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತೇವೆ.
ಈ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವೀರಶೈವರಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಂತಹ ಸ್ಮಾರಕಾರ್ಹವಾದ ಸೇವೆಯೊಂದಿದೆಯಾದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಾನ್ ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರ ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ,
ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ ಮೆಚ್ಚಿ 1926ರಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 12ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಕನ್ನಡಿಗರು ಅವರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಜನ ವಚನ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರೆದರು. ಭಾರತ ಸರಕಾರ ರಾವ್ ಬಹಾದ್ದೂರ ಪದವಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. 1956ರಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಡಿ.ಲಿಟ್ ಪದವಿ ಇತ್ತು ಸನ್ಮಾನಿಸಿತು.
ಚಿಕ್ಕ ಬೇವನೂರ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ತಂಬೂರಿಯವರು ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತಹ ವೃತ್ತಿಗಾಯಕರು. ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಲೌಕಿಕ ಕತೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವರು. ತಂಬೂರಿ ಹಿಡಿದು ಹಾಡುವುದರಿಂದ ಇವರು ತಂಬೂರಿಯವರೆಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ "ಜೀವನದ ನಶ್ವರ, ಆತ್ಮ ಅಮರ, ಈ ದೇಹ ಇರುವವರೆಗೂ, ಭೌತಿಕ ಭೋಗದಲ್ಲೇ ಕಾಲ ಕಳೆಯದೆ ಭಗವಂತನ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಬೇಕು" ಎಂಬ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು. ದಟ್ಟಿ, ಪಂಚೆ, ಮೇಲೊಂದು ಅಂಗಿ, ತಲೆಗೆ ಅರಿಶಿನ ಅಥವಾ ಕಾವಿ ಬಣ್ಣದ ಪೇಟ, ಕೊರಳಿಗೆ ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಸರ, ಹಣೆಗೆ ನಾಮ, ಹೆಗಲಿಗೆ ಜೋಳಿಗೆ ಇವುಗಳು ತಂಬೂರಿಯವರ ವೇಷಭೂಷಣಗಳಾಗಿರುವುದು. ಇವರು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಇಷ್ಟದೇವರನ್ನು ನೆನೆದು, ತಮ್ಮ ವೇಷಭೂಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಗಲಿಗೆ ತಂಬೂರಿ ಹಾಗೂ ಜೋಳಿಗೆ ತಗುಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಿಟಿಕೆ ಹಿಡಿದು ಊರಾಡಲು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ಹಾಡುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಮನೆಯವರು ಕಾಳು ತಂದು ಜೋಳಿಗೆಗೆ ಹಾಕಿದರೆ, ಕಲಾವಿದ ಆ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರೆಸಿ ಮುಂದಿನ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಹಾಡುತ್ತಾನೆ. 'ಊರಾಡುವುದು' ಮುಗಿಯುವವರೆಗೂ ಅವನ ತಂಬೂರಿ ಸಣ್ಣ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಶೃತಿ ಮಿಡಿಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ವಾರದ ಎಲ್ಲ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಕಾಯಕ ನಡೆಸಿದರೂ ಶನಿವಾರ, ಸೋಮವಾರ, ಮತ್ತು ಶುಕ್ರವಾರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ. ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಊರಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ತತ್ವದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮನೆಯವರು ದವಸ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನೀಲಗಾರರ ತಂಬೂರಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು. ತಂಬೂರಿಯು ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮೊಳ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹಲಸಿನ ಮರದಿಂದ ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಮೇಲು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಹೆಡೆ ಇಲ್ಲವೇ ಸಿಂಹದ ಮುಖವನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀಲಗಾರರು ತಾವು ಪಡೆದ ಪದಕ ಮತ್ತಿತ್ತರ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ನೇತು ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಇವರು ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಗ್ಗರ ಮತ್ತು ಢಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬನೇ ನೀಲಗಾರ ಹಾಡುವಾಗ ಚಕ್ರಾಕಾರದ ಗಗ್ಗರಗಳನ್ನು ಎಡಗೈ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡು ತಂಬೂರಿಯ ಮೇಲೆ ಬಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ತಂತಿಯನ್ನು ಮೀಟುತ್ತಾನೆ. ಮೂವರು ನೀಲಗಾರರು ಹಾಡುವಾಗ ಮುಖ್ಯಗಾಯಕರು ತಂಬೂರಿ ಗಗ್ಗರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯರು ಕುಳಿತು ಅವರಲೊಬ್ಬ ತಾಳ ನುಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಢೆಕ್ಕೆಯನ್ನು ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಇವರು ಹಿಮ್ಮೇಳ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
ತಂಬೂರಿಯು ಒಂದು ಜನಪದ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು ನೀಲಗಾರ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ತಂಬೂರಿ ಅವಶ್ಯಕವಾದುದ್ದು. ದಾಸ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಈ ತಂಬೂರಿ ತಮಗೆ ದೊರೆತದ್ದರ ಕುರಿತು ನೀಲಗಾರರು ಹೇಳುವ ಕಥೆ ಹೀಗಿದೆ. ಇದು ಮುತ್ತತ್ತಿರಾಯರ ದೇವರು ನೀಲಗಾರ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಪುರುಷನಾದ ಸಿದ್ದಪ್ಪಾಜಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಕೊಡುಗೆ. ಮುತ್ತತ್ತಿರಾಯನೆಂದರೆ ಹನುಮಂತ. ಸಿದ್ದಪ್ಪಾಜಿಯು ಹಲಗೂರಿನ ಪಾಂಚಾಳರಲ್ಲಿಗೆ ತಮಗೆಬೇಕಾದ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ತುಂಬ ತಾತ್ಸಾರದಿಂದ ಕಂಡರು. ಆಗ ಈತನು ಹತ್ತಿರದ ಮುತ್ತತ್ತಿರಾಯನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅವರ ನೆರವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಈ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಸಿದ್ದಪ್ಪಾಜಿಯು ಅವನಿಗೆ ತಂಬೂರಿ ನುಡಿಸುತ್ತ ಮುತ್ತತ್ತಿರಾಯನ ಗುರುಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರ ತೊಡಗಿದನು. ಸಿದ್ದಪ್ಪಾಜಿಯ ಪರಂಪರೆಯವರಾದ ನೀಲಗಾರರು ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.
ನೀಲಗಾರರು ಹಾಡುವ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾವ್ಯ ಹಾಗೂ ತಾರ್ಕಿಕ ಕಾವ್ಯಗಳೆಂದು ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ "ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯ" ಸೇರುತ್ತದೆ. ತಾರ್ಕಿಕ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಶ-ಲವರ ಕಥೆ, ಅರ್ಜುನ ಜೋಗಿ ಹಾಡು, ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದ ಕಾಳಗ, ಲಿಂಗಾರಾಜಮ್ಮ, ಚೆನ್ನಿಗರಾಮ, ಸಾರಂಗಧರ, ಗುಂಡುಬ್ರಹ್ಮಯ್ಯ, ಅಕ್ಕನಾಗಮ್ಮ, ಭುಜನಮ್ಮ, ಚೆನ್ನಬಸಣ್ಣ, ಚೆಲುವರಾಯ, ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗ, ನಂಜುಡೇಶ್ವರ, ಕಾರುಗಹಳ್ಳಿ, ಬಾಲನಾಗಮ್ಮ, ಕತ್ತಲರಾಯನ ಕಥೆ, ಮುಡುಕು ತೊರೆಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ, ಮೈದುನರಾಮಣ್ಣ, ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಯ್ಯ, ಬಂಜೆ ಹೊನಮ್ಮ, ಹರಳಯ್ಯನವರು ಕಥೆ, ಮಾತಾಂಗಿಕಾಳಗ, ಬಾಣಾಸುರವಧೆ, ಸತ್ಯವ್ರತ ಮೊದಲಾದ ಕಥೆಗಳು ಸೇರುತ್ತವೆ.
ನೀಲಗಾರರ ಹಾಡಿನ ರೀತಿ ಇತರೆ ವೃತ್ತಿಗಾಯಕರಿಗಿಂತ ತುಂಬ ಭಿನ್ನ. ಅಬ್ಬರವಿಲ್ಲದ ಆದರೆ ಸುಕೋಮಲರಾಗದ ಈ ಹಾಡುಗಳು ಕೇಳುಗರನ್ನು ಬೇರೊಂದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದಿವೆ. ಆರಂಭದ ಪಲ್ಲವಿಗಳು, ಕಥೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸುವ ವಿವಿಧ ರಾಗಗಳು, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಏರಿಳಿತ ಪಡೆಯುವ ಹಲವು ಸಂಗತಿಗಳು ಮಹತ್ವದ ಸುಕೋಮಲ ಕಂಠ ಮತ್ತು ಆ ಕಂಠದ ಸಿರಿಯನ್ನು ಅವರು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ರೀತಿ ಅದ್ಭುತವಾದದ್ದು. ಇದರ ಕಾವ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಾಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ನಡುನಡುವೆ ಮಾತ್ರ ಗದ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತವಿಲ್ಲದ ಇವರ ಮೇಳಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ರಂಗಸ್ಥಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
ಭಾರ್ಗವ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ನಮ್ಮ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಋಷಿಬಾಲಕ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಮಹರ್ಷಿ ಭೃಗು ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತಿ ದೇವಿ ಯರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು. ವಿವಿದ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ಈತ ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣವು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಮತ್ತು ಜೈಮಿನಿ ಎಂಬ ಮುನಿಯ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನ ಹೆಸರು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಆತನ ಹೆಸರು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಪರ್ವತದ ತಪ್ಪಲೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಕುಳಿತು ಶಿವಲಿಂಗದ ಮುಂದೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದ. ಅವನ ತಪಸ್ಸಿನ ಮಹಿಮೆಗೆ ಭೂಮಿ ನಡುಗಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಅವನ ಆಯುಷ್ಯ ತೀರಿದುದರಿಂದ ಯಮದೂತ ಅವನನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಬಂದ. ಅದರೆ ಅವನಿಗೆ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನ ಹತ್ತಿರ ಕೂಡ ಸುಳಿಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಯಮಧರ್ಮರಾಯನ ಬಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಈ ಸಂಗತಿ ತಿಳಿಸಿದ. ಯಮಧರ್ಮನು ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಾನೇ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ. ಆದರೆ ಶಿವಲಿಂಗ ಹಿಡಿದು ಕುಳಿತಿದ್ದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಅವನಿಗೂ ಸಾಧ್ಯ ಆಗಲಿಲ್ಲ.
“ಯಾಕೆ ಅಳುತ್ತೀರಿ?” ಎಂದು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಅವರನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕೇಳಿದ. ಅವನು ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಪೀಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಮೃಕಂಡು ನಿಜಸಂಗತಿಯನ್ನು ಅರುಹಿದ. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಹೆದರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ತಂದೆಯ ಪಾದಕ್ಕೆ ನಮಿಸಿ “ಅಪ್ಪಾ, ಈಶ್ವರನ ವರಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದೆ. ಅದೇ ದೇವರ ಹರಕೆಯಿಂದ ನಾನು ಸಾವನ್ನೂ ಜಯಿಸಿ ಬರುತ್ತೇನೆ. ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಡು” ಎಂದು ಗೊಂಡಾರಣ್ಯದೊಳಗೆ ಹೊರಟು ಹೋದ.
ಶಿವನ ವರಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಮೃಕಂಡು ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮುದ್ದಾದ ಬಾಲಕ ಜನಿಸಿದ. ಅವನಿಗೆ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಎಂದು ಅವರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಅತ್ಯಂತ ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲೇ ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪುರಾಣಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಆದ. ಮಹಾ ಶಿವಭಕ್ತನಾದ. ಅದರೆ ಅವನ ಹದಿನಾರನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ ಹತ್ತಿರ ಬಂದ ಹಾಗೆ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಅಳತೊಡಗಿದರು.
ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೃಕಂಡು ಎಂಬ ಮುನಿವರ್ಯನಿದ್ದ. ಆತನಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದರೂ ಮಕ್ಕಳಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ದುಃಖಗೊಂಡ ಮೃಕಂಡು ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಕುರಿತು ಘೋರವಾದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ.
ಅವನ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಈಶ್ವರ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ, “ಮೃಕಂಡು, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಗೆ ನಾನು ಒಲಿದಿದ್ದೇನೆ. ಹೇಳು, ನಿನಗೆ ಮಂದಬುದ್ಧಿಯ ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕುವ ಮಗ ಬೇಕೋ? ಹದಿನಾರೇ ವರ್ಷಬಾಳುವ ಅಲ್ಪಾಯುವಾದ ಸುಜ್ಞಾನಿ ಮಗ ಬೇಕೋ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಮುನಿಯು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ತೀರ್ಥವು ಉತ್ತರಕಾಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರಕಾಶಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಯಮುನೋತ್ರಿಗೆ ಚಾರಣಿಗರು ಪಯಣಿಸುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಮೃಕಂಡುವು “ದೇವಾ, ಮೂರ್ಖನಾಗಿ ಬದುಕುವ ಸಂತಾನ ಬೇಡ? ಅಲ್ಪಾಯುವಾದರೂ ಸುಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಬಾಳುವ ಮಗನನ್ನೇ ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸು” ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡ.
“ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಶಿವಲಿಂಗ ಬಿಟ್ಟು ಇತ್ತ ಬಾ. ನಿನ್ನ ಆಯುಷ್ಯ ತೀರಿತು” ಎಂದು ಅಬ್ಬರಿಸಿದ ಯಮರಾಯ.
ಚವಡಿಹಾಳ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ, ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಡಾಡಿ ಗುಂಡ ನಾಟಕದ ಗುಂಡ, ಯಾರ ಹೆಂಡ್ತಿ ನಾಟಕದ ಮೂರ್ತಿ, ರಾಮ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಭರತ, ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕ ಶಾಕುಂತಲದಲ್ಲಿ ಸರ್ವದಮನ, ವೇಣಿ ಸಂಹಾರದ ಭೀಮ, ಮಧ್ಯಮ ವ್ಯಾಯೋಗದ ಘಟೋತ್ಕಚನಾಗಿ ಇವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ. ಹಾಗೆಯೇ ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳಮದ್ದಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ, ರಾಮನಾಗಿ, ಕೌರವೇಶ್ವರನಾಗಿ, ಸುಧನ್ವನಾಗಿ, ಕರ್ಣನಾಗಿ, ವಾಲಿಯಾಗಿ, ರಾವಣನಾಗಿ, ಭೀಷ್ಮನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಜಿತುವಾಗಿ, ಅತಿಕಾಯನಾಗಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನಾಗಿ, ಅಂಬೆಯಾಗಿ, ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿಯಾಗಿ, ದ್ರೌಪದಿಯಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿ ವಿಜೃಂಭಿಸಬಲ್ಲವರು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಲೆಗಳ ಆರಾಧಕರಾಗಿ ನಾಡು ನುಡಿಗಳ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದವರು.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿರುವಾಗಲೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು. ನುರಿತ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಿಂದ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡು ವಾಗ್ಮಿ ಎಂದೆನಿಸಿದರು. ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಅವಕಾಶಪಡೆದರು. ಕನ್ನಡ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ತುಳು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿದ್ವಾನ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ನಟರಾಗಿ ನಾಟಕಕಾರರಾಗಿ, ಕಥೆಗಾರರಾಗಿ, ಕವಿಯಾಗಿ, ಪ್ರವಚನಕಾರರಾಗಿ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಅರ್ಥಧಾರಿಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡರು. ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಜೀವ ತುಂಬುವಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತರಾದರು. ಪುರಾಣವಾಚನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲೂ
ಪೆರಡಾಲದ ನೀರ್ಚಾಲು ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾಜನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾಲೇಜು ಹೆಸರಾಂತ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ದಿಗ್ಗಜರೆಂದೆನಿಸಿದ ಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯರಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾನ್ ಸಂಸ್ಥೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರಿಗೆ ಒದಗಿ ಬಂತು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ,ಮಾಧ್ಯಮಿಕ,ಪ್ರೌಢ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆದು ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿದ್ವಾನ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು.
ಕನ್ನಡ, ಆಂಗ್ಲ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಹಿಂದಿ, ತುಳು, ಮಲೆಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಚಯ ಪಡೆದ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಆಗಲೇ ಬಹುಭಾಷಾ ಪಂಡಿತರಾದರು.
ಪತ್ನಿ, ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು, ಅಳಿಯಂದಿರು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಎರಡು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು, ಸೊಸೆ ಇರುವ ತುಂಬು ಸಂಸಾರದ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಭಾಗ್ಯವಂತರಾಗಿ ಸಂತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸರಳ ಸ್ವಭಾವದ ಸ್ನೇಹಜೀವಿಯಾದ, ಉತ್ಸಾಹಿಯಾದ, ಸಹೃದಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದ, ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರಿಗೆ
ಅಪಾರವಾದ ಸ್ನೇಹಿತರ ವರ್ಗವಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಉತ್ಸಾಹಿಯಾಗಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಕರ್ತವ್ಯಶೀಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕಿನ ಪೆರಡಾಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕುಂಟಿಕಾನಮಠವೆಂಬ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲವಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಅನುವಂಶಿಕ ಆಡಳಿತದಾರರು ಹಾಗು ಆರಾಧಕರು ಕುಂಟಿಕಾನಮಠದ ಮನೆಯವರು. ಕುಂಟಿಕಾನ ಮಠದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ೨೭-೦೧-೧೯೪೦ ರಂದು ದಿವಂಗತ ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮಗನಾಗಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಜನಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾಗಿ ಸುಂದರವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣವಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.
ಕನ್ನಡ ವಿದ್ವಾನ್ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ೩ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾಸರಗೋಡಿನಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಆ ಬಳಿಕ ೩೨ ವರ್ಷ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಉತ್ತಮ ಬೋಧಕರಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಾಪಕರೆನಿಸಿದವರು. ಈಗ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿ ಹುಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.
೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಮಗ ಮತ್ತು ಸೊಸೆಯರ ಜೊತೆ ಇರುವ ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ಎರಡುವರೆ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ ಅನೇಕ ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರನ್ನೂ, ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನೂ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಕನ್ನಡ ಸಂಘಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದರು. ಕನ್ನಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.
೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಬೆಹರೈನ್‌ಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿವಸಗಳ ಕಾಲ ಹೋಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದರು.
ದೇಶ ಸುತ್ತು ಕೋಶ ಓದು ಎಂಬಂತೆ ಭಾರತದ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ ವಿಪುಲವಾದ ಜ್ನಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ವ್ಯವಸಾಯದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಾನವ ಪಳಗಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತು ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಹೀಗೆ ಪಳಗಿಸಿದ ಎತ್ತುಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ನಿಯೋಲಿಥಿಕ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆತಿವೆ. 3,500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಈಜಿಪ್ಟ್, ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯ, ಭಾರತ ಇತ್ಯಾದಿ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಎತ್ತನ್ನು ಪಳಗಿಸಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವನೆಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಮಾನವ ಪಳಗಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಎತ್ತು, ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಪಳಗಿಸಿದ ಎತ್ತಿಗಿಂತ ಸಣ್ಣರೂಪಿನದು. ಅದಕ್ಕೆ ಕೊಂಬುಗಳು ತುಂಡವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧಾರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮಾನವ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಎತ್ತನ್ನು ಪಳಗಿಸಿದ್ದು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಲ್ಲ. ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂದು ವಾದಿಸುವುದುಂಟು. ಹಾಗೆ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಳಗಿಸಿದ್ದ ಎತ್ತನ್ನು ನಿಯೋಲಿಥಿಕ್ ಮಾನವ ಯೂರೋಪಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದಾಗ ತನ್ನೊಡನೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಅನಂತರ ಕಂಚು ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಅಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ತಳಿಯ ಕಾಡು ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ತಂದು ಪಳಗಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಎತ್ತು ಯೂರೋಪಿನ ಎತ್ತಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ವನ್ಯಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತೆ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ.
ಎತ್ತು ಒಂದು ಭಾರ ಎಳೆಯುವ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾದ ಒಂದು ಗೋಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿ. ಎತ್ತುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ವೀರ್ಯಗೊಳಿಸಿದ ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷ ದನ; ನಿರ್ವೀರ್ಯಗೊಳಿಸುವುದು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳು ಅಥವಾ ಗೂಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.
ಆರ್ಟಿಯೊಡ್ಯಾಕ್ಟೈಲ ವರ್ಗದ ಬೋವಿಡೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮೆಲುಕುಹಾಕುವ ಸಸ್ತನಿ . ಮೂಲ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಳಗಿಸಿದ ಗಂಡು ದನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೃಗಾಲಯದವರು ಎತ್ತು, ಎಮ್ಮೆ, ಕಾಡೆಮ್ಮೆ, ಕಾಡುದನ ಇವೆಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸುವುದುಂಟು. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತು ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹಿಡ ಬಡಿವ ಹೋರಿ ದನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಹಿಡ ಬಡಿವ ಮುನ್ನ ಅದನ್ನು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಿ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಳಗಿಸಿ ಹದ್ದುಬಸ್ತಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಗ ಮೈಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದೂ ಹಿಡ ಬಡಿಯುವುದರ ಉದ್ದೇಶ.
ಎತ್ತು ಭಾರತದಂಥ ವ್ಯವಸಾಯವೇ ಮುಖ್ಯವಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಬಹುಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಣಿ. ಸಾಧುವೆನಿಸಿರುವ ಈ ಪ್ರಾಣಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪಳಗುವುದರಿಂದ ಅದರಿಂದ ಬಗೆಬಗೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸುವುದು ಸುಲಭ. ಹೊಲದ ಉಳುಮೆ, ಸರಕುಸಾಗಣೆ, ಗಾಡಿಗೆ ಹೂಡುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ವ್ಯವಸಾಯದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಎತ್ತನ್ನು ಬಳಸುವರು. ಎತ್ತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದಷ್ಟೂ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಹಿವಾಟು ಹೆಚ್ಚೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದುಂಟು. ಪ್ರತಿ 12 ಎಕರೆ ಸಾಗುವಳಿ ಭೂಮಿಗೂ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೊತೆ ಎತ್ತುಗಳಿರುವುದೆಂದು ದನಗಣತಿಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಇದು ಸಾಲದು. ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಿ ಆಹಾರೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರತಿ ಎಂಟು ಎಕರೆಗೆ ಒಂದು ಜೊತೆ ಎತ್ತು ಅಗತ್ಯ. ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ 63 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯ ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 31/2 ಲಕ್ಷ ಜೊತೆ ಎತ್ತುಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಲು ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಜಲವಾಡ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಘೊನಸಗಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಜಯಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ರಣಜಿತ್ಸಿನ್ಹಜಿ ಅವರು ೧೮೯೬ರ ವರ್ಷದ ಜುಲೈ ೧೬ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿರುದ್ಧದ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡಿದ ಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯರೆನಿಸಿದರು. ತಾವಾಡಿದ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸಿನಲ್ಲಿ ೬೨ ರನ್ನುಗಳನ್ನೂ, ಎರಡನೇ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಔಟಾಗದೆ ೧೫೪ ರನ್ನುಗಳನ್ನೂ ಗಳಿಸಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದರು. ಅವರ ಬ್ಯಾಟಿಂಗಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಕ್ಷಿಪ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಹೊಡೆತಗಳು ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಮನೆಮಾತಾಗಿಬಿಟ್ಟವು.
ತಮ್ಮ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿದಾರ್ಥಿ ದೆಸೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ರಣಜಿತ್ಸಿನ್ಹಜಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಓದಿನ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್ ತಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರರಾದರು. ಮೇ ೧೮೯೫ರಲ್ಲಿ ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್ ಪರವಾಗಿ ಆಡಿದ ಪ್ರಥಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೇ ಅವರು ಎಂ. ಸಿ. ಸಿ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ೭೭ ಮತ್ತು ೧೫೦ ರನ್ನುಗಳನ್ನು ಪೇರಿಸಿದರು. ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆ, ರಾಜಕೀಯ, ಬೋಧನೆ, ಬರಹಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬರ್ಗೆಸ್ ಫ್ರೈ ಅವರು ರಣಜಿತ್ಸಿನ್ಹಜಿ ಅವರ ಆಪ್ತ ಗೆಳೆಯರಾಗಿದ್ದರು.
‘ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರಿಕೆಟರ್ಸ್’ ಎಂಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದ ರಣಜಿತ್ಸಿನ್ಹಜಿ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೦, ೧೮೭೨ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನ ಕಥಿಯಾವರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸರೋದಾರ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ, ನವಾನಗರ್ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ರಾಜಕೋಟಿನ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಪೂರೈಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ರಣಜಿತ್ಸಿನ್ಹಜಿ ಅವರು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹ್ಯಾರೋ ಅಂಡ್ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು.
ಭಾರತೀಯ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾದ ರಣಜಿತ್ಸಿನ್ಹಜಿ ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಡಿ, ವಿಶ್ವದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ಯಾಟುದಾರರಲ್ಲೊಬ್ಬರೆಂಬ ಅಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಣಜಿತ್ಸಿನ್ಹಜಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರನ್ನುಗಳನ್ನು ಪೇರಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಮಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಹೊಡೆತಗಳಿಗೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು.
ಒಟ್ಟಾರೆ ಹದಿನೈದು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದ ರಣಜಿತ್ಸಿನ್ಹಜಿ ಅವರು ಒಟ್ಟು ೯೮೯ ರನ್ನುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ೨ ಶತಕಗಳು ಹಾಗೂ ೬ ಅರ್ಧ ಶತಕಗಳಿದ್ದವು. ಅವರ ಟೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರಾಸರಿ ೪೪.೯೫ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರನ್ನುಗಳು ೧೭೫ ಆಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ೩೯ರನ್ನುಗಳನ್ನಿತ್ತು ಒಂದು ವಿಕೆಟ್ ಉರುಳಿಸಿದ್ದರು.
ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬಗೆಗೆ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರ್ ಶ್ರೀ ರಣಜಿತಸಿನ್ಹಜಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಅಜರಾಮರವಾದದ್ದು. ಕೆ. ಎಸ್ ರಣಜಿತ್ಸಿನ್ಹಜಿ ಅಥವಾ ರಣಜಿ ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದ ಇವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ನಡೆಯುವ ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫಿ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು.
ಅಪ್ಪಟ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಖಾದಿಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕನಕಗಿರಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಿಜಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ಹೆಸರು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಖ್ಯಾತ ಮದ್ದಲೆ ವಾದಕ ಕಿನ್ನೀರು ನಾರಾಯಣ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರ ಮದ್ದಲೆ ವಾದನ ಇವರನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಅವರ ಬಳಿ ಮದ್ದಲೆ ಅಭ್ಯಾಸ. ನಂತರ ಗುಂಡ್ಮಿ ರಾಮಚಂದ್ರ ನಾವಡರಲ್ಲಿ ಚಂಡೆ ಹಾಗೂ ಮದ್ದಲೆ ವಾದನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ. ಆ ನಂತರ ಅವರ ಕಾರ್ಯ ಏನಿದ್ದರೂ ಕುಣಿಯುವುದಲ್ಲ, ಕುಣಿಸುವುದು.
ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಿಂದ ಚಂಡೆ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಯಾಜಿ ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು. ಚಂಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಕಲಾ ನೈಪುಣ್ಯ ಅವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿದೆ. ನಯ ನಾಜೂಕಿನ ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣ ನುಡಿತಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸಿವೆ. ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರವಾಗಿ ಅಬ್ಬರದ ಭೋರ್ಗರೆತ, ಮರುಕ್ಷಣ ಕಲ್ಪನೆಗೂ ನಿಲುಕದ ನಾದಸುಧೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇವರ ಸಾಧನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ತೆಂಕು ತಿಟ್ಟಿನ ಚಂಡೆ ವಾದನದಲ್ಲೂ ಇವರದು ನುರಿತ ಕೈ.
ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾದ ಚಂಡೆಯನ್ನು ನಾಟಕರಂಗಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಯಾಜಿ ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರವಾದ ಶತಾವಧಾನಿ ಡಾ.ಆರ್. ಗಣೇಶ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಭಾಮಿನಿ ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಚಂಡೆವಾದನದ ವಿಶೇಷ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ ಹಿರಿಮೆ ಕೃಷ್ಣ ಯಾಜಿ ಅವರದು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ ನೇತೃತ್ವದ 'ಲಯಲಾಸ್ಯ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಬಲಾ ಮತ್ತು ಮೃದಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಂಡೆವಾದನದ ವಿಭಿನ್ನ ಆಯಾಮ, ಪಟ್ಟು ಮತ್ತು ಪೆಟ್ಟುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವೆನಿಸಿದೆ.
ಇಡಗುಂಜಿ, ಕರ್ಕಿ ಹಾಸ್ಯಗಾರ, ಕಮಲಶಿಲೆ, ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ, ಅಮೃತೇಶ್ವರಿ, ಮೂಲ್ಕಿ, ಗುಂಡಬಾಳ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಯಾಜಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರಿ ಕಲಾವರ್ಧಕ ಸಂಘದ ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮದ್ದಲೆ ವಾದಕರಾಗಿ, ಶ್ರೀಮಯ ಕಲಾಕೇಂದ್ರ ಗುಣವಂತೆ, ದೇವರು ಹೆಗಡೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಶಾಲೆ ಮುರೂರು ಇಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಗುರುವಾಗಿ ಇವರು ೧೨-೧೩ ವರ್ಷ ಕಾಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಯಕ್ಷ ರಂಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದು ವೇಷಧಾರಿಯಾಗಿ. ಶುರುವಾದದ್ದು ಕೋಡಂಗಿ, ಬಾಲಗೋಪಾಲ, ಪೀಠಿಕಾ ಸ್ತ್ರೀ ವೇಷದಿಂದ. ನಂತರ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಚಂದ್ರಹಾಸ, ಅಭಿಮನ್ಯು, ಅರ್ಜುನ ಮುಂತಾದ ವೇಷಗಳು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ತಿರುವು ಪಡೆದ ಕಲಾಜೀವನ ಅವರನ್ನು ಬಡಗುತಿಟ್ಟಿನ ಖ್ಯಾತ ಚಂಡೆ ವಾದಕರನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿತು.
ಇಡಗುಂಜಿ ಕೃಷ್ಣ ಯಾಜಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚಂಡೆ ವಾದಕರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲೂಕಿನ ಇಡಗುಂಜಿಯ ಕೃಷ್ಣ ಯಾಜಿ ಅವರದು ಐದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾಸೇವೆ. ವೇಷಧಾರಿಯಾಗಿ ಯಕ್ಷ ರಂಗಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಇಡಗುಂಜಿ ಕೃಷ್ಣ ಯಾಜಿ ಅವರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದು ಚಂಡೆ ವಾದಕರಾಗಿ.
ಸಿದ್ದಾಪುರ ಪಿ.ಎನ್. ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಅನಿಲ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಮೊದಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು 1930ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಕತಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮೊದಲು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ನಂತರ ಅವರು ನಟನಾಗಿ, ಗಾಯಕನಾಗಿ, ಮತ್ತು ಸಹ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ, ಕೋಲ್ಕತಾದ ’ರಂಗಮಹಲ್ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ’ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, 1932–34ರ ಅವಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಲವಾರು ವಾಣಿಜ್ಯ ವೇದಿಕಾ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಅವರು, ಖಾಯಲ್, ತುಮ್ರೀ ಮತ್ತು ದಾದ್ರಗಳಂತಹ ಹಾಡುವ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಮ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನಾ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ, ಭಕ್ತಿ ಸಂಗೀತದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಗಾಯಕರಾದರು.
ಅವರು ’ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆ’ ಯೊಂದಿಗೆ ಗಾಯಕ, ಗೀತಕಾರ, ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಸಹ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಕುಂದನ್ ಲಾಲ್ ಸೈಗಲ್ ಮತ್ತು ಸಚಿನ್ ದೇವ್ ಬರ್ಮನ್‌ ಸಹ, ತಾವು ಮುಂಬಯಿಗೆ ವಲಸೆಗೋಗುವ ಮೊದಲು ಇದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಬೆಂಗಾಲಿ ಕವಿ ಕಾಝಿ ನಝ್ರುಲ್ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಅವರಿಂದಲೂ ಕಾರ್ಯನಿಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಹಿರಣ್ ಬೋಸ್ ಇವರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದೇ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೆರೆಗೆ ಅವರು 1934ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ಗೆ ತೆರಳಿದರು.
ಅನಿಲ್ ಮೊದಲು ರಾಮ್ ದಾರ್ಯಾನಿಯವರ ’ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್‌’ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದಾಗ, ಅದು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನವು, ಇದರ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ’ಬಾಲ್ ಹತ್ಯಾ’ ಮತ್ತು ’ಭಾರತ್ ಕಿ ಬೇಟಿ’ ಗಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು, ನಂತರ ಅವರು ಧರಮ್ ಕಿ ದೇವಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತದ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಕುಚ್ ಬೀ ನಹೀ ಭರೋಸಾ. ಹಾಡನ್ನು ಸಹ ಹಾಡಿದ್ದರು 1936ರಲ್ಲಿ ಅವರು 'ಸಾಗರ್ ಮೂವೀಟೋನ್ಸ್'ಗೆ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು, ಮೊದಲು ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಕರಾದ ಅಶೋಕ್ ಘೋಶ್‌ ರೊಂದಿಗೆ, ಮನ್‌ಮೋಹನ್ ಮತ್ತು ಡೆಕ್ಕನ್ ಕ್ವೀನ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಣ್ಸುಖ್ ನಾಯಕ್‌ರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಸಹ-ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಾಗರ್ ಮೂವೀಟೋನ್ಸ್, 1939ರಲ್ಲಿ ಯೂಸಫ್ ಫಝಲ್‌ಬೋಯ್ ಆಫ್ ಆರ್‌ಸಿಎನ ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಟ್ಯೂಡಿಯೋಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದಾಗಲೂ ಸಹ ಅದರೊದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದರು.
ಅವರು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಮುಕೇಶ್ ರವರಿಗೆ, 'ದಿಲ್ ಜಲ್ತಾ ಹೈ ತೊ ಜಲ್ನೆ ದೆ' ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ, ಪೆಹ್ಲಿ ನಝರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಹಾಡಾದ 'ಆಯೆ ದಿಲ್ ಮುಜೆ ಐಸೀ ಜಗಾ ಲೇ ಚಲ್' ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ತಲತ್ ಮಹಮದ್ ರವರಿಗೆ, ಆರ್ಝೂ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸಾ ತಿರುವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅವರು ಸುರೇಂದ್ರನಾತ್, ಪಾರುಲ್ ಗೋಷ್, ಅಮೀರ್ಬಾಯ್ ಕರ್ನಾಟಕಿ, ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್, ಮತ್ತು ರೋಶನ್ ಅರಾ ಬೇಗಮ್ ರಂತಹ ಅನೇಕ ಗಾಯಕರ ಸಾಧನೆಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು. ಸಾಗರ್ ಮೂವೀಟೋನ್ಸ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿಯಾಗಿದ್ದ ಆಶಾ ಲತಾರನ್ನು ಅವರು ಮದುವೆಯಾದರು, ಅವರ ಮೊದಲ ಹೆಸರು ಮೆಹ್ರುನ್ನೀಸಾ ಆಗಿತ್ತು, ನಂತರ ಅವರು ಆಶಾ ಲತಾ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರು ಮೂರು ಜನ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಈ ದಂಪತಿಗಳು ನಂತರ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ 1961ರಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಗ ಪ್ರದೀಪ್ ಮರಣಹೊಂದಿದ ಘಟನೆಯು, ಅವರನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರ ಉದ್ಯಮದಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಹೊರಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.
ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1963 ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ ನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದ ನಿರ್ದೇಶಕಾಗಿದ್ದರು , 1975ರವರೆಗೆ ದೆಹಲಿಯ ಎಐಆರ್ನ ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು . ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ದೂರದರ್ಶನದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ದಾರಾವಾಹಿ ಹಮ್ ಲೋಗ್‌ ಗಾಗಿ ಹಾಗೂ 1991ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು , ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು 2 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜವಾಹರ್ ಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಉಪ ಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು 1996ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.
ಅನಿಲ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅವರು 1935 ರಿಂದ 1965ರ ಅವಧಿಯ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದರು, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಹನ್ನೆರಡು ಜನರ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಜೋರಾದ ಕೋರಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು . ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಿಂಫೋನಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು, ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೌಲ್ ಹಾಗೂ ಭಟಿಯಾಲಿಗಳಂತಹ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೂಡಾ ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು . ಅವರ 90 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಯುಳಿಯುವಂತಹವೆಂದರೆ, ರೋಟಿ , ಕಿಸ್ಮತ್ , ಅನೋಕಾ ಪ್ಯಾರ್ , ತರಾನಾ , ವಾರಿಸ್ , ಪರ್ದೇಸಿ ಹಾಗೂ ಚಾರ್ ದಿಲ್ ಚಾರ್ ರಾಹೇ .
ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಂಟರ್ ಮೆಲೊಡಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಇವರು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಗೀತ ‘ಕ್ಯಾಂಟೆಲಾ’ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ರೋಟಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಗದ್ಯಕಥನದ ಹಾಡುಗಳಂತಹವನ್ನು ಕೂಡಾ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು, ಇವೆಲ್ಲದರ ಜೊತೆಗೆ ರಾಗಮಾಲಾವನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ . ಅವರು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಾದ್ಯಗೀತ ರಚನೆಯು ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ, ಸುಸ್ವರದ ಮಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ರೀತಿಯ ಸಂಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ವಾದ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಸಂಗೀತದ ಶೈಲಿಯು ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ನಡೆದುಕೊಂಡುಬಂದಿದೆ .
ಅವರು ಮೊದಲು ಆಶಾಲತಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, ಆಕೆಯು 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಟಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅವರಿಗೆ ಮೂರು ಜನ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಗಳಿದ್ದಳು. ಮಗಳ ಹೆಸರು ಶಿಖಾ ವೋಹ್ರಾ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಮಗಳಾದ ಪರೊಮಿತಾ ವೊಹ್ರಾ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕಿ, ನೋಡಿ ಮತ್ತು . ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಅನಿಲ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅವರು ನಟ ಬಿಕ್ರಮ್ ಕಪೂರ್ ಅವರ ಮಗಳಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ, ಮೀನಾ ಕಪೂರ್ ಅವರನ್ನು 1959ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ಮೀನಾ ಅವರು 1950ರ ದಶಕದ ಹಾಡುಗಳಾದ ನರ್ಗಿಸ್ ಅಭಿನಯದ ಪರ್ದೇಸಿ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡು ‘ರಸಿಯಾ ರೆ ಮನ್ ಬಸಿಯಾ ರೆ’ ಹಾಗೂ ಮೀನಾ ಕುಮಾರಿ ಅಭಿನಯದ ಚಾರ್ ದಿಲ್ ಚಾರ್ ರಾಹೇನ್ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡು ‘ಕಚ್ಚಿ ಹೈ ಉಮರಿಯಾ’ಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅನಿಲ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅವರು 31 ಮೇ 2003ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು . ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ಪುತ್ರರಾದ ಅಮಿತ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಲ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತವರ ಪುತ್ರಿ ಶಿಖಾ ವೋಹ್ರಾ ಅವರನ್ನು ಅಗಲಿದ್ದಾರೆ. ಶಹಿನ್‌ಶಾ , ಮೈ ಆಝಾದ್ ಹ್ಞೂ ಹಾಗೂ ಆಜಾ ಮೇರಿ ಜಾನ್‌ ನಂತಹ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದಂತಹ ಅಮರ್-ಉತ್ಮಲ್ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಲ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅವರು ಇದ್ದಾರೆ . ಅವರ ನಿಧನರಾದಾಗ, ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು, ಅವರ ಬಗೆಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು, “ಸಂಗೀತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯತೆ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಮಾಡಿ ಸಮ್ಮೋಹನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು”, ಹಾಗೂ, “ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಹಾಡುಗಾರರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಅಪೂರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ” ಎಂದು ಹೊಗಳಿದರು.
ಅನಿಲ್ ಕೃಷ್ಣ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅವರು 7 ಜುಲೈ 1914ರಂದು, ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳದ ಬಾರಿಸಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆ ಸಿ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಅವರು ಬೆಳೆದ ಹಾಗೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಗೀತ ಪ್ರತಿಭೆಯೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಂಡರು, 14 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿ , ವಾದ್ಯ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ನಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದರು, ಆಗಿನ್ನೂ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಓದುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಜೈಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ಓದಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ತೊಂದರೆಯಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ 1930ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿಧನದ ನಂತರ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗದಂತೆ ವೇಷ ಮರೆಸಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ತೆರಳಿದರು.
ಅನಿಲ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್: ಟ್ರೈಬ್ಯೂಟ್ , ಅವರ ಐವತ್ತನೆಯ ವರ್ಷದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಬೆಂಗಳೂರು, 1986.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೊಲ್ಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಂಗಲಿ ಜಿಲ್ಲೆ , ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಿಜಯಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಿವೆ. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 2225 ಚ.ಕಿಮೀ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ 59 ಸೆ.ಮೀ. ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕವು 122 ಹಳ್ಳಿಗಳು, 44 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಗಳು, ಮತ್ತು 3 ಹೊಬಳಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಫೆಬ್ರುವರಿ 8, 2013 ರಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಮುಂಗಡ ಪತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಚಡಚಣ ನಗರವನ್ನು ಹೊಸ ತಾಲ್ಲೂಕನ್ನಾಗಿ ರಚಿಸಿದೆ.
ಅಗರಖೇಡ, ಅಹಿರಸಂಗ, ಆಲೂರ, ಅಂಜುಟಗಿ, ಅಥರ್ಗಾ, ಬಬಲಾದ ಕುಂತಿದೇವಿ, ಬಳ್ಳೊಳ್ಳಿ, ಬರಡೋಲ, ಬಸನಾಳ, ಬೆನಕನಹಳ್ಳಿ, ಭತಗುಣಕಿ, ಚಡಚಣ, ಚಿಕ್ಕಬೇನೂರ, ದೇವರ ನಿಂಬರಗಿ, ಧೂಳಖೇಡ, ಹಡಲಸಂಗ, ಹಲಸಂಗಿ, ಹಂಜಗಿ, ಹತ್ತಳ್ಳಿ, ಹಿಂಗಣಿ, ಹಿರೇಬೇವನೂರ, ಹೊರ್ತಿ, ಇಂಚಗೇರಿ, ಜಿಗಜೇವಣಿ, ಖ್ಯಾಡಗಿ, ಕೊಳುರಗಿ, ಲಚ್ಯಾಣ, ಲಾಳಸಂಗಿ, ಲೋಣಿ ಬಿ.ಕೆ., ಮಸಳಿ ಬಿ.ಕೆ., ಮಿರಗಿ, ನಾದ ಕೆ. ಡಿ., ನಂದರಗಿ, ನಿಂಬಾಳ ಕೆ.ಡಿ., ನಿವರಗಿ, ಪಡನೂರ, ರೇವತಗಾಂವ, ರೂಗಿ, ಸಾಲೋಟಗಿ, ಶಿರಶ್ಯಾಡ, ತಡವಲಗಾ, ತಾಂಬಾ, ತೆನಹಳ್ಳಿ, ಉಮರಾಣಿ, ಝಳಕಿ,ಚವಡಿಹಾಳ
ಬೆಸಿಗೆ-ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ 42 ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ , ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ 9 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
ಅಗರಖೇಡ, ಅಹಿರಸಂಗ, ಅರ್ಜನಾಳ, ಅಂಜುಟಗಿ, ಅಥರ್ಗಾ, ಬರಡೋಲ, ಬಸನಾಳ, ಬೆನಕನಹಳ್ಳಿ, ಭತಗುಣಕಿ, ಚಡಚಣ, ಭೂಯ್ಯಾರ, ಚಿಕ್ಕಬೇನೂರ, ದೇವರ ನಿಂಬರಗಿ, ಧೂಳಖೇಡ, ಗೊರನಾಳ, ಗೋಡಿಹಾಳ, ಗೊಳಸಾರ, ಹಲಗುಣಕಿ, ಹಲಸಂಗಿ, ಹಂಜಗಿ, ಹತ್ತಳ್ಳಿ, ಹಿರೇಬೇವನೂರ, ಹೊರ್ತಿ, ಹಾವಿನಾಳ, ಇಂಚಗೇರಿ, ಇಂಡಿ, ಜಿಗಜೇವಣಿ, ಖ್ಯಾಡಗಿ, ಲಚ್ಯಾಣ, ಲೋಣಿ ಬಿ.ಕೆ., ಮರಸನಹಳ್ಳಿ, ಮಿರಗಿ, ನಾದ ಬಿ.ಕೆ., ನಂದರಗಿ, ನಿಂಬಾಳ ಕೆ.ಡಿ., ನಿವರಗಿ, ಪಡನೂರ, ರೇವತಗಾಂವ, ಸಾಲೋಟಗಿ, ಸಾತಲಗಾಂವ, ಸಾವಳಸಂಗ, ಶಿರಶ್ಯಾಡ, ಶಿರಾಡೋಣ, ಸೋನಕನಹಳ್ಳಿ, ತಡವಲಗಾ, ತಾಂಬಾ, ಉಮರಜ, ಉಮರಾಣಿ, ಝಳಕಿ.
ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 75% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೇವಲ 15% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ 85% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.
ಇಂಡಿ ನಗರ ಹಾಗೂ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಂಡಿ ಪಟ್ಟಣವು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ - 41 ರಲ್ಲಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ವಿಜಯಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು 60 ಕಿ. ಮಿ. ದೂರ ಇದೆ.
ಇಂಡಿ ನಗರದ ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆಯು ಸುತ್ತಲಿನ ಸುಮಾರು 50ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳ ವಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ.