polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಭಾರತವು ವಿಭಜನೆಯಾದ ನಂತರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಗ ತಾನೆ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ, ಅನನುಭವಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಗಡಿಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುವ ಎಲ್ಲಾ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರಬೇಕಾಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿಯಿತ್ತ ವೈಸರಾಯ್‌ ಮೌಂಟ್ಬಾಟನ್‌, ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾಪಾಡಲೆಂದು ಪಂಜಾಬ್‌ ಗಡಿ ದಳವನ್ನು ಆತುರದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೭೭%ರಷ್ಟು ಕೊಲೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಸಾವಿರಾರು ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ೫೦,೦೦೦ ಜನರ ದಂಡು ಏನೇನೂ ಸಾಲದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ ಪಡೆಯ ಒಬ್ಬ ಸೈನಿಕನ ಹಾಜರಿ ಆಗ ಏನೇನೂ ಸಾಲದಾಗಿತ್ತು. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ನಿಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ನಗರಗಳನ್ನು ಕೊಲೆಗಡುಕರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವಾಗಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
ರೀಡ್‌ ಪ್ರಕಾರ, ಮೌಂಟ್ಬಾಟನ್‌ ಅಥವಾ ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ರ ಭಾರತೀಯ ಸಹಾಯಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯೊಬ್ಬರ ಮೂಲಕ, ಪಂಜಾಬ್‌ ಗಡಿನಿರ್ಣಯದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಗಸ್ಟ್‌‌ ೯ ಅಥವಾ ೧೦ರಂದು ನೆಹರು ಮತ್ತು ಪಟೇಲರಿಗೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು, ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ-ಸನ್ನಿವೇಶ-ಆಧಾರದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿವೆ. ಅದು ಯಾವ ರೀತಿ ರವಾನೆಯಾಯಿತೋ, ಏನೇ ಇರಲಿ, ಸಟ್ಲಜ್‌ ನಾಲೆಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬದಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿರಿಸುವಂತೆ ಈ ನಿರ್ಣಯ ಬದಲಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ, ಮುಸ್ಲಿಮರು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಎರಡು ತಹಶೀಲುಗಳಿದ್ದವು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಎರಡು ಕಾರಣಗಳು ಗೋಚರವಾಗಿದ್ದವು: ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೂಸೇನೆಯ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಉಗ್ರಾಣವಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಮುಂದೆ ಭಾರತದ ಪಾಲಾಗುವ ಬಿಕಾನೆರ್‌ ರಾಜಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುವ ನಾಲೆಯೊಂದರ ಮುನ್ನೀರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿತ್ತು.
ಎಂದುಕೊಂಡಂತೆ, ಇಡೀ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ೧೪ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ವಿಮಾನ, ರೈಲು, ರಸ್ತೆಗಳ ಮೂಲಕ, ಕಾರು, ಲಾರಿ, ಬಸ್, ಎತ್ತಿನಗಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ - ಇನ್ನೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು, ಹೊಸ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಎದುರು ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದವರೊಂದಿಗೆ ಜಗಳವಾಡಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಕೊಚ್ಚಿ ಕೊಲ್ಲಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕೆಲವರು ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ಹಾಗೂ ತೀವ್ರ ಆಯಾಸದಿಂದ ಸತ್ತರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು, ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲಡೆ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ತಗಲುವ ಕಾಲರಾ, ಅತಿಸಾರದಂತಹ ಮಾರಕ ರೋಗಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಸತ್ತರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಸತ್ತವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೦,೦೦೦ರಿಂದ ಎರಡು ದಶಲಕ್ಷದ ತನಕವಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಸಾವು-ನೋವುಗಳು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಂಚಿಕೆ ಹೇಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ಹಿಂದೂ, ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವಂತಹ ಸ್ಪಷ್ಟ ರೇಖೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಮಹಮ್ಮದ್‌ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ ನಾಯಕತ್ವದ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಲೀಗ್‌, ಜವಾಹರ್‌ಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ ಹಾಗೂ ಸರ್ದಾರ್‌ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್‌ ನಾಯಕತ್ವದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಯಾವ ರೇಖೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಇನ್ನೂ ಯಾವುದಾದರೂ ವಿಭಜನೆಯಾದಲ್ಲಿ, 'ರಸ್ತೆ-ರೈಲು ಸಂವಹನ, ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಜಮೀನು-ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಯನ್ನೂ ವಿಭಜಿಸಬೇಕಾದೀತು' ಎಂಬ ಮಾತು ಕೇಳಿಬಂದಿತು. ಆದರೂ, ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಳೆದ ರೇಖೆಯ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿಕರು ತಮ್ಮ ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗುವುದು ಹಾಗೂ ದಶಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಜನರು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಲಿತ್ತು.
ಗಡಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಮಗಳ ಬಂಡಾಯಗಳಿಗೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡಿ, ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಿದ್ಧವಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖಭಂಗವಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದವುಂಟಾದೀತು. ಆದರೆ, ಅಂದಿನ ರಾಜಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ ಒಪ್ಪಂದವು ಅನ್ವಯಿಸದ ಕಾರಣ, ಈ ದಿನದ ತನಕ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಜಗಳವಾಡುತ್ತಿವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಈ ಗಡಿ ತಕರಾರು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳ ನಡುವೆ ಮೂರು ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ, ೧೯೯೮ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಎರಡು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ ಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸಿದವು.
ಈ ಆಯೋಗವು ಬಹಳ ಜತನವಾಗಿ ಈ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಿದ್ದಲ್ಲಿ, ವಿಭಜನೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಎಡವಟ್ಟುಗಳು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗಡಿರೇಖೆಯೊಂದನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದು ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ತಿಂಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿಬಳಸಿ ಗಡಿರೇಖೆ ನಮೂದಿಸಲು ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯಾವಕಾಶವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಗುರುತಿಸಿದ ರೇಖೆಯು ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಗುವ ಬದಲಿಗೆ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಇಬ್ಭಾಗಿಸುವ ರೇಖೆಯು ಒಂದೇ ಮನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದ್ದು, ಮನೆಯ ಕೆಲವು ಕೋಣೆಗಳು ಒಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕೋಣೆಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದವು.
ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯು, ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದೊಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಪಂಜಾಬ್‌ ಗಡಿ ಆಯೋಗವು, ಸಿಖ್‌ ಸಮುದಾಯವು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶದ ನಡುವೆಯೇ ಹಾದುಹೋಗುವ ಗಡಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಿತ್ತು. ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಗಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಒದಗಿಸಿ, ಭಾರೀ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಿಖ್‌ ಸಮುದಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಏನೂ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಲಾರ್ಡ್‌ ಇಸ್ಲೇ ಬೇಸರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೂ, ಸಿಖ್‌ ಸಮುದಾಯದವರು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರದಡಿ ಬರುವುದನ್ನು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಸಹಿಸಲಾರರು ಎಂದು ಗಲಾಟೆ ಮಾಡಿದರು. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಹಲವು ಸಿಖ್ಖರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯ ಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಯಾರೂ ಸಹ ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್‌ ಹಿಲ್‌ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ೯೭%ರಷ್ಟು ಜನರು ಮುಸ್ಲಿಮೇತರರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹಂಚಲಾಯಿತು. 'ಸಿಎಚ್‌ಟಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಮುಸ್ಲಿಮೇತರರಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಬೇಕು' ಎಂದು ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಹಿಲ್‌ ಕಣಿವೆ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಘ ಬಂಗಾಳ ಗಡಿರೇಖಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿತ್ವವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅದಿಕೃತ ಚರ್ಚೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಿಎಚ್‌ಟಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಂಚಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವರು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.
ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಲೀಗ್‌ನಿಂದ ತಲಾ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿದ್ದರು. ಸಮತೋಲನ ಒದಗಿಸುವಂತಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಗಿತತೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಯಿತು. ಅಂತರಸಂಬಂಧಗಳು ಅದೆಷ್ಟು ಬಿರುಕುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದವು ಎಂದರೆ, ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಒಬ್ಬರೊಂದಿಗಿನ್ನೊಬ್ಬರು ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯಾವುದೇ ಹುರುಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲವೂ ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿಯೆಂಬಂತೆ ಗೋಚರಿಸಿತ್ತು. ಅದೂ ಸಾಲದ್ದಕ್ಕೆ, 'ಕೆಲ ವಾರಗಳ ಮುಂಚೆ, ರಾವಲಪಿಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಿಖ್‌ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರೊಬ್ಬರ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಕೊಲೆ ಮಾಡಿದ್ದರು.'
ಇದೇ ರೀತಿ, ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್‌ ಹಿಲ್‌ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹಂಚಿದರೆಂದು ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಅಜ್ಞಾತ. ಇದು ನೆಹರು ಮತ್ತು ಪಟೇಲರಿಗೆ ಆಘಾತ ತಂದಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೯೮%ರಷ್ಟು ಮುಸ್ಲಿಮೇತರರಿದ್ದು, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಬಹುದೆಂದು ಖಚಿತವಾಗಿಯೂ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಇದೇ ರೀತಿ, ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಮುಸ್ಲಿಮರುಳ್ಳ ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್‌ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ಡಾ ನಗರಗಳನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಂಚುವುದು ಸಹ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಯೇ ಇಡಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದಂದು ಅಲ್ಲಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಿಯೇಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ ನಿರ್ಣಯವು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು.
ಅವರ ನೇಮಕಾತಿಯ ಮುಂಚೆ,ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎಂದಿಗೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ಯಾರೂ ಸಹ ಪರಿಚಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಬಲಾಢ್ಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಈ ಬಾಧ್ಯತೆಯು ಸ್ವತ್ತೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷದತ್ತ ಪಕ್ಷಪಾತಿ ಧೋರಣೆ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಅವರ ಆಪ್ತ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್‌ ಬ್ಯೋಮೊಂಟ್‌ರಿಗೆ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವೈಖರಿ ಮತ್ತು ಜನಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿತ್ತು. ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಉಳಿಸಕೊಳ್ಳಲು, ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ ವೈಸರಾಯ್‌ ಮೌಂಟ್ಬಾಟನ್‌ರೊಂದಿಗೆ ತೀವ್ರ ನಿಕಟತನ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
ಆಗ ೧೯೪೭ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೧೫ರಂದು, ತಾವು ಗಡಿಯ ಯಾವ ಬದಿಗೆ ಸೇರಿರುವರು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಪಂಗಡದವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸುಳಿವಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಆಗಸ್ಟ್‌ ೧೭ರಂದು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲಾದ ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ ಗಡಿರೇಖಾ ನಿರ್ಣಯವು ಸಿಎಚ್‌ಟಿಗಳನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹಂಚಿತ್ತು. ಆ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲ, ಇಂದಿನ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು ನಗರ ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್‌ಗೆ ನಡುಕಾಪು ಪ್ರದೇಶ ಒದಗಿಸಬೇಕಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಸಿಎಚ್‌ಟಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್‌ ಬಂದರೂ ಒಂದೇ ಮಾರ್ಗವಿದ್ದದ್ದು, ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್‌ ಹಿಲ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲು ಕಾರಣಗಳಾಗಿದ್ದವು.
ತಾವೇನೇ ಮಾಡಿದರೂ ಸಹ ಜನರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುವುದು ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯೋಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ ಇಂತಹ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು. ತಾವು ಭಾರತದಿಂದ ಹೊರಡುವ ಮುಂಚೆ ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ ವಿಭಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೂ ನಾಶಗೊಳಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಅವರ ಈ ಸಮರ್ಥನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣಗಳು ತಿಳಿಯದೇ ಹೋಗಬಹುದು. ಗಡಿರೇಖೆಯ ಘೋಷಣೆ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮುಂಚೆಯೇ, ಅಂದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದಂದೇ ಅವರು ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರು. ಭಾರತೀಯ ಹವಾಗುಣ ಮತ್ತು ತಾವು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಭಾರತದಿಂದ ಕಾಲುಕಿತ್ತರೆ ಸಾಕು ಎಂಬ ಧೋರಣೆಯಿತ್ತು ಎಂದು ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ೧೯೪೭ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೧೫ರಂದು ಕೊನೆಯಾಗುವುದೆಂದು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ, ಅಂದರೆ ೧೯೪೭ರ ಜುಲೈ ೧೫ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯಿದೆ ೧೯೪೭ ಅನ್ವಯ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಭಾರತವನ್ನು ಇಬ್ಭಾಗಿಸಿ, ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಚನೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು: ಭಾರತ ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟ ಹಾಗೂ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರ ಎಂಬ ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಎಂತಹ ಅರಿವು/ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವೂ ಸಹ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವಂತಹ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗಲೇ, ಪಂಜಾಬ್‌ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಗಲಭೆಗಳು, ವೇಗ ಮತ್ತು ಘನವಾಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ತಲೆಕಳಗು ಮಾಡಿತು. 'ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದ ನೇರ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು-ನಂತರ ಹಂತದ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.'
ಲಾರ್ಡ್‌ ಲೂಯಿ ಮೌಂಟ್ಬಾಟೆನ್‌ಗೆ ಮುಂಚೆ ಭಾರತದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್‌ ವಾವೆಲ್‌, ೧೯೪೭ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲ ಗಡಿ ರೇಖೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸಿದ್ದರು. ಯಾವ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಯಾವ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು, ಬ್ರಿಟನ್‌ ಎರಡು ಗಡಿರೇಖಾ ಆಯೋಗಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸರ್‌ ಸಿರಿಲ್‌ ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ರನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಮುದಾಯಗಳಿದ್ದವು. ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ ಯಾವ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರತಕ್ಕದ್ದು ಎಂಬುದು ಬಂಗಾಳ ಗಡಿ ಆಯೋಗದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರವಾಗಿತ್ತು. ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ತಗಂಗ್‌ ಹಿಲ್‌ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಬೌದ್ಧ ಪಂಗಡಗಳಿವೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಸೂಚನೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತ ಇಬ್ಭಾಗವಾಗಿ ಎರಡು ದಿನಗಳಾಗುವ ವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿಸುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯೇ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ.
ಗಡಿರೇಖೆ ಗುರುತಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಷ್ಟೇ ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನವು ಸಹ ತ್ವರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ೧೯೪೭ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೧೬ರಂದು, ಸಂಜೆ ೫ ಗಂಟೆಗೆ,ಈ ಗಡಿರೇಖಾ ನಿರ್ಣಯಗಳ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಾಂಬರಿಸಲು ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಅಂದರೆ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೧೭ರಂದು ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ ಗಡಿನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.
ಆದಷ್ಟು ಬೇಗನೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ವಿಚಾರ ಎಂದು ಮನಗಂಡ ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌, ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಎನ್ನಲಾದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಅವರೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಇದು ಅಸಾಧ್ಯ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ದೂರು ಅಥವಾ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನೂ ಮುಂದಿಡಲಿಲ್ಲ.
ಭಾರತ ಇಬ್ಭಾಗವಾದಾಗ, ೧೯೪೭ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೧೭ರಂದು, ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ ರೇಖೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವಣ ರೇಖೆಯಾಯಿತು. ಸರ್‌ ಸಿರಿಲ್‌ ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಸಭೆಸೇರಿದ ಗಡಿ ಆಯೋಗ ೮೮ ದಶಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶ ವನ್ನು ಸಮಪಾಲಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲು ಈ ರೇಖೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್‌ ಹಿಲ್‌ ಕಣಿವೆಗಳು ಹಾಗೂ ಗುರುದಾಸಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳಿದ್ದವು. ಬಂಗಾಳದ ಮಾಲ್ಡಾ, ಖುಲ್ನಾ ಮತ್ತು ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್‌ ಹಾಗೂ ಅಸಮ್‌ನ ಕರೀಂಗಂಜ್‌ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳುಂಟಾದವು.
ವ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಳಂಬಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮ ಗಡಿನಿರ್ಣಯಗಳು ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳ ೯ ಹಾಗೂ ೧೨ನೆಯ ದಿನಾಂಕದಂದು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಿಭಜನೆಯಾದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರವೇ ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.
ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ ತಮ್ಮ ದಾಖಲೆಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾಶಗೊಳಿಸಿದ ಹಾಗೂ ತಮಗೇನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ತಾವು ಪಕ್ಷಪಾತಿ ಧೋರಣೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ ಕಾರಣ, ಈ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸತ್ಯಾಂಶ ಗೊತ್ತಾಗದಿರಬಹುದು.
ಹರಿಂದ್ರಾಳ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಸುಂಕಮಾಫಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಇನ್ನು ಆರಂಭವಾದ ಹೊಸತರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಅಮೆರಿಕನ್ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳಾದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಫೀನಿ ಹಾಗು ರಾಬರ್ಟ್ ಮಿಲ್ಲರ್, ಇಂದು ಡ್ಯೂಟಿ ಫ್ರೀ ಶಾಪರ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು 7 ನವೆಂಬರ್ 1960ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಯುರೋಪ್ ಹಾಗು ವಿಶ್ವದ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹರಡಿತು. 1960ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂಕಮಾಫಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ರಿಯಾಯಿತಿಯನ್ನು ಖಾತರಿ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಗೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಹಾಗು ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಜಪಾನೀಸ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು. ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಇದು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಎದುರಿಗೆ ಹಾಗು ದೊಡ್ಡ ಡೌನ್ ಟೌನ್ ಗ್ಯಾಲೆರಿಯ ಸುಂಕ ಮಾಫಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಹಾಗು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಯಿತು. 1996ರಲ್ಲಿ, ಮೊಯೆಟ್ ಹೆನ್ನೆಸ್ಸಿ ಲೂಯಿಸ್ ವುಯಿಟ್ಟನ್, ಶ್ರೀ. ಫೀನಿ ಹಾಗು ಮತ್ತಿಬ್ಬರು ಇತರ ಪಾಲುದಾರರ ಭಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಹಾಗು ಇಂದು ನ ಒಡೆತನವನ್ನು ಶ್ರೀ. ಮಿಲ್ಲರ್ ರೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಯ ನಂತರ ಎಲ್ಲ ಸುಂಕಮಾಫಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿವೆ. ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಸುಂಕಮಾಫಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದೊಳಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ನಿವಾಸಿಗಳು ಹಾಗು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅವರು ನಿರ್ಗಮಿಸುವ 30 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ವಸ್ತುತಃ ಯಾವುದೇ ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಶೋಧನೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಟೂರಿಸ್ಟ್ ರೀಫಂಡ್ ಸ್ಕೀಮ್ ಮೂಲಕ ಅಂಶವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಗ್ರಾಹಕರು ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಮೊದಲ ತಮ್ಮ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಅಂದು ಖರೀದಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸುಂಕಮಾಫಿ ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕ ಪ್ಲ್ಯಾಸಿಕ್ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿ ಮೊಹರು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನ ಮೊದಲು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದು ನೋಡಬಹುದಿತ್ತು.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸುಂಕ ಮಾಫಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾದವು. ಇವುಗಳು ಸೈಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಹಾಗು ಕೆರೆಬಿಯನ್ ನಲ್ಲಿರುವ . ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಹಾಗು ಸಿಂಗಾಪುರ್ ನಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇತರರು ಸುಂಕಮಾಫಿಗೆ ಬೆಲೆಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿವೆಯೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ವಸ್ತುಗಳು ತೆರಿಗೆ ರಹಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗು ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ತಾಣದಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವಂತಹ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹೇರಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ದಾಸ್ತಾನು/ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ಇತರ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವರ ಗ್ರಾಹಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ನೇರವಾಗಿ ಪಾವತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಖರೀದಿಸುವವರು, ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹೇರುವ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಖರೀದಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು .
ಸುಂಕ-ಮಾಫಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಬಿಡಿಮಾರಾಟದ ಅಂಗಡಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೆರಿಗೆಗಳು ಹಾಗು ಸುಂಕಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸುಂಕ-ಮಾಫಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಎಂಬುದು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಪಪ್ರಯೋಗವೆನಿಸುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಇರುವ ತೆರಿಗೆ-ರಹಿತ ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಮಳಿಗೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಬಂದರುಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಹಡಗುಗಳಂತಹ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಮಳಿಗೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಸ್ತೆ ಅಥವಾ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸುವವರಿಗೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಹಾಗು ಕೆನಡಾದ ನಡುವೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಗಡಿ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸುಂಕಮಾಫಿ ಮಳಿಗೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಪ್ರದೇಶದ ಆಚೆಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯಾಣಿಕನು ನ ಸುಂಕಮಾಫಿ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ರಹಿತವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಬಹುದು. ಪ್ರಯಾಣಿಕನು ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗು ಆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ರಫ್ತಾಗುವಾಗ ವೆಚ್ಚದ ಮರುಪಾವತಿಗೆ ಕೋರಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ರೀತಿ ಅರ್ಹನಾಗಲು, ಒಬ್ಬ ಪ್ರಯಾಣಿಕನು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು:
ರಫ್ತಾಗುವ ಮುನ್ನ ಆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಮೂರು ತಿಂಗಳಾಗಿರಬೇಕು
ಕೆಲವೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಾಗ ಆ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕು, ಅಲ್ಲಿ ಈ ಅರ್ಜಿಗೆ ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ
ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಭಾರತ, ಕೀನ್ಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ನಾರ್ವೆ, ಶ್ರೀಲಂಕ ಹಾಗು ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ದೇಶಗಳು, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸುಂಕಮಾಫಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ತಪಾಸಣೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಮುನ್ನ ತಕ್ಷಣವೇ ಸುಂಕಮಾಫಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ಇದು ಸುತ್ತಾಡುವಲ್ಲೆಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಅನನುಕೂಲವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಭದ್ರತಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಸ್ರೇಲ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಏರುವ ಮುನ್ನ ಖರೀದಿಸಲಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಇಳಿಯುವಾಗ ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಮಾರಾಟವಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ಇತರ ತೆರಿಗೆಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಅವುಗಳು ಅಗ್ಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ತೆರಿಗೆ-ರಹಿತ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಬಹುದು. ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬನೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ., ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಫ್ರಿಯಂತಹ ಏಕೈಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ). ಅಲ್ಲದೆ, ಬೆಲೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕನ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ., ವಿಮಾನಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಮಾನದೊಳಗಿನ ಮಾರಾಟಗಳು.
ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಸುಂಕಮಾಫಿ ಅಂಗಡಿಯು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಶಾನ್ನೊನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು, ಇದನ್ನು 1947ರಲ್ಲಿ ಡಾ ಬ್ರೆಂಡನ್ ಓ' ರೇಗನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಹಾಗು ಇಂದಿಗೂ ಇದು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಯುರೋಪ್ ಹಾಗು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ನಡುವೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಏರ್ ಲೈನ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಹಾಗು ಆಗಮಿಸುವ ವಿಮಾನಗಳು ತಮ್ಮ ಹಾರಾಟದ ನಡುವೆ ಇಂಧನವನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಇದು ತಕ್ಷಣವೇ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು ಹಾಗು ಈ ಮಾದರಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ನಕಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು.
1999ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದೊಳಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರು ಈ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡಿರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಈ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಮಳಿಗೆಯವರು ಅಂತರ್- ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರಾದರೂ ಸೂಕ್ತವಾದ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಅಲ್ಯಾಂಡ್, ಲಿವಿಂಗೋ ಹಾಗು ಕ್ಯಾನರಿ ದ್ವೀಪಗಳಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಗೆ ಸೇರಿದ್ದರೂ ಸಹ ತೆರಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಹೊರಗುಳಿದಿವೆ, ಹಾಗು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ವಸ್ತುಗಳ ತೆರಿಗೆ-ರಹಿತ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಕೆಲವು ಸುಂಕಮಾಫಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಬಂದರುಗಳಿಂದ ದೂರವಾದ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್, ಆತನ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೂ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾದರೆ, ಅಂತಹವರು ಸುಂಕಮಾಫಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಖರೀದಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಸುಂಕಮಾಫಿ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಟೋಕಿಯೋದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳ ಶಾಪಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಅಕಿಹಬಾರದ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ.
ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ, ರಫ್ತಾಗಬೇಕಿರುವ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹೇರಿದರೆ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ರಫ್ತಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳು ಬಾರಿ ನಷ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತೆರಿಗೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಸ್ತುಗಳು ರಫ್ತಾಗಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ (ಕರಾರುಬದ್ಧ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ರಫ್ತಾಗುವ ಮುನ್ನ ಶೇಖರಣೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ), ಅಥವಾ ರಫ್ತಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆ ಇಡಬಹುದು .
ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ, ಕಿಂಗ್ ಪವರ್ ಸರಣಿ ಮಳಿಗೆಗಳು ಸುಂಕಮಾಫಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ಖರೀದಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಗಳು ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಕೆಲವು ಖರೀದಿಗಳಿಗಾಗಿ, ಮರುವೆಚ್ಚ ಪಾವತಿಗೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಗಳು ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆ ಇಡಬಹುದು.
ಹಲವು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕನಿಷ್ಠ ಖರೀದಿಯೂ ಸಹ ಸುಂಕಮಾಫಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಯೋಜನೆಯ ಬಳಕೆಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನ ವೆಚ್ಚ ಮರುಪಾವತಿಯ ವಾಸ್ತವ ಮೊತ್ತವು, ವಸ್ತುವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ನ ಮೊತ್ತದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ, ಹಾಗು ಇದು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಶುಲ್ಕದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯವಕಲನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಬಹುದು.
ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳು ಮಾತ್ರ ವೆಚ್ಚದ ಮರುಪಾವತಿಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತಲಾದ ಅರ್ಜಿಗಳು ಹಾಗು ರಶೀದಿಗಳನ್ನು ಮಳಿಗೆದಾರರಿಗೆ, ಅಥವಾ ಅವರ ದಳ್ಳಾಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ವೆಚ್ಚದ ಮರುಪಾವತಿಗಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೆನಡಾ, ಸ್ವೀಡನ್ ಹಾಗು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಂತಹ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸುಂಕಮಾಫಿ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.
ಓಸ್ಲೋ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಗಾರ್ಡೆರ್ಮೋಯೆನ್ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸುಂಕಮಾಫಿ ಮಳಿಗೆಯ ತವರೆನಿಸಿದೆ.
ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯ ಇದು ಕಟಬು ಸಮುದಾಯದವರು ಪೂಜಿಸುವ ಪ್ರಸಿಧ್ಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಛೀನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ,ಈ ಸಮುದಾಯವು ಸುಮಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿ೦ದೇ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬ೦ದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇವರ ಮೂಲ ವೃತ್ತಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ಮತ್ತು ತೊಗಲು ಗೊ೦ಬೆ ಆಡಿಸುವ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬ೦ದಿಧ್ಧಾರೆ,ಇವರನ್ನು ಕಿಳ್ಳಿಕೇತರ ,ಸಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತಸ್ ಅ೦ತಾ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತೆ.
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು. ಡಾ ಬಿ ಆರ್ ಅಂಬೆಡ್ಕರ ಜಯಂತಿ. ಹಾಗೂ ಮೊಹರಮ್ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಗರಖೇಡ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಹಿರಿಯ ಮಗ ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್, ಅಂಗವಿಕಲ. ಕಲಾಮಂಟಪಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈತ ಟೆಲಿಫೋನ್‌ ಬೂತ್‌ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಎರಡನೆಯ ಮಗ, ಅರುಣ್ ಕುಮಾರ್, ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್. ವ್ಯಾಸಂಗದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಪಡೆದು ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿದ್ದ. ಅರುಣ್‌ಕುಮಾರ್‌, ದಿಲ್ಲಿಯ ಅಕ್ಷರಧಾಮ ಮಂದಿರದ ಪ್ರಧಾನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬ. ಅಮೆರಿಕ, ಅಫ್ರಿಕಾ ಎಂದು ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಪುಣೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ 'ಲಾವಾಸಾ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್' ಕೂಡಾ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಈತ ವಯಲಿನ್‌, ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ನುಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಮೂರನೆಯ ಮಗ ಕವಿರಾಜ ಸುವರ್ಣ, ಮೃದಂಗಾ, ಕೊಳಲು ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಗೀತ ಸೇವೆಗಾಗಿ 'ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೂರ್‌' ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಈತನ ಹೆಂಡತಿ ವೈಶಾಲಿ ಸಂಗೀತ ವಿಶಾರದೆ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕಿ, ಹಾರ್ಮೋನಿಯಮ್‌ ನುಡಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಗ ಮಹೇಶ ಕುಮಾರ್,ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದನು. 'ಕನ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಉದ್ಯಮ' ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಈಗ ಕಟಪಾಡಿ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪೂಜಾರಾಧಾನೆಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಕಲಿತು 'ಶಾಂತಿ' ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಕೊನೆಯ ಮಗ ರವಿಕಿರಣ್‌, 'ಫೈಜರ್‌ ಕಂಪೆನಿ'ಯಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಷಣ್ಮುಖಾನಂದ ಸಭಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಒಳ್ಳೆಯ ಪುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಆಟಗಾರ. ವಯಲಿನ್‌ ನುಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಮೂಲತಃ ಅವಿಭಾಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಲ್ಕಿ ಒಡೆಯರ ಬೆಟ್ಟುವಿನ ನಾರಾಯಣ ಸಿ. ಕುಂದರ್ ಮತ್ತು ಪಲಿಮಾರಿನ ಸೇಸಿ ನಾರಾಯಣ ಕುಂದರ್ ರ ಪುತ್ರರಾಗಿ, ಮಹಾಬಲ ಸುವರ್ಣ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು 'ಹೆಜಮಾಡಿ'ಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿ, ಬಳಿಕ ಬೊಂಬಾಯಿಗೆ ಬಂದ ಅವರು, 'ಮೊಗವೀರರಾತ್ರಿ ಶಾಲೆ'ಯಲ್ಲಿ ಎಸ್.ಎಸ್.ಸಿ. 'ಜೈಹಿಂದ್ ಕಾಲೇಜ್' ನಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ೫ ದಶಕಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಭರತನಾಟ್ಯ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಾಬಲಸುವರ್ಣ, ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಿಳ್ಳೆ, ಮೊದಲಾದವರುಗಳಿಂದ 'ಭರತನಾಟ್ಯ' ಕಲಿತು, ನೃತ್ಯ ವಿಶಾರದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಮುಂದೆ ಮಾರ್ಷಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್, ಕತ್ತೀವರಸೆ, ತಾಲೀಮ್, ಬೆಂಕಿ ಆಟ, ಸಾರಿಗೆ ನಡಿಗೆ, ಪಾಟಿ ಆಟ, ಜ್ಯೂಡೋದಲ್ಲಿ ನೈಪುಣ್ಯತೆಗಳಿಸಿದರು. ಗೋವ, ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಗುಜರಾತ್, ಕೆನಡಾ, ಲಂಡನ್, ದುಬೈ, ಜರ್ಮನಿ, ಸಿಂಗಪುರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನೃತ್ಯಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸುವರ್ಣರು, ಮೂಕಾಂಬಿಕೆ ದೇವಿಯ ಪರಮ ಭಕ್ತರು. ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಕರುಣಿಸಲು ದೇವಿಯಲ್ಲಿ ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದರು. ಅದರ ಫಲವೋ ಎಂಬಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳು ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಳು. ಈಕೆ ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲಾಪ್ರವೀಣೆ, ನೃತ್ಯವಿಶಾರದೆ. ಈಕೆ ದೇಶ ವಿದೇಶ ಗಳಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಜತೆಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಭರತನಾಟ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಸುವರ್ಣರು ತಮ್ಮ ಭರತನಾಟ್ಯ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಕೆಗೆ ಧಾರೆಎರೆದು, ನೃತ್ಯ ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಹಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.ಕೋಟಕ್‌ ಮಹೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಧಿಕಾರಿ, ಸಂಘಟಕ ರಾಜು, ಆಕೆಯ ಪತಿ. ಮೀನಾಕ್ಷಿಗೆ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳು.
ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡದ ತುಳುಕನ್ನಡಿಗರು ಬೇರೆ ಎಲ್ಲರಂತೆ ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದವರು. ಹೀಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಹೋಟೆಲ್ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತಿತರ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದರು. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಈ ಕಾರ್ಯಗಳ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ಪರಿಶ್ರಮ, ಸಾಹಸ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ, ಕಲೆ, ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕ, ಸಂಗೀತ, ಮೊದಲಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಂಗಗಳಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಹ ಪ್ರಮುಖರಲ್ಲಿ' ಗುರು, ಶ್ರೀ. ಮಹಾಬಲ ಎನ್. ಸುವರ್ಣ'ರೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
'ತಮಿಳಿನ ಅಯ್ಯಪ್ಪವತಾರಂ', ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡು ಸಭಿಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿವೆ.
ಸನ್ ಅವರು ೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ, 'ಅರುಣೋದಯ ಕಲಾನಿಕೇತನ'ವೆಂಬ ನೃತ್ಯ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ, ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ ನೊಂದಣಿಗೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಜನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನೃತ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ, ಉಚಿತವಾಗಿ ಭರತನಾಟ್ಯವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಧಾರೆಯೆರೆದು, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸನ್. ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಸುಶೀಲಾ,ರವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರೊಬ್ಬ ಸಿತಾರ್ ವಾದಕಿ. ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ೫ ಜನ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಗಳು.
ಮಾದಿನಾಳ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಕಕ್ಕಳಮೇಲಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಜಿತೇಂದ್ರ, ಅವರ ಪುತ್ರಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕುಚ್ ತೋ ಹೈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪುತ್ರ ತುಷಾರ್ ರೊಂದಿಗೆ ತುಸು ಹೊತ್ತು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಮ್ ರವರು ನವರಂಗ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿ ಸಂಧ್ಯಾ ರ ಯುಗಳ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದಾಗ, ಜಿತೇಂದ್ರ ಬಾಲಿವುಡ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು 1950 ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಶಾಂತಾರಾಮ್ 1963 ರಲ್ಲಿ ಸೆಹ್ರಾ ಮತ್ತು ಗೀತ್ ಗಾಯಾ ಪತ್ಥರೋನೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ನಾಯಕರನ್ನಾಗಿಸಿದಾಗ ಇವರ ಮೊದಲ ಅದೃಷ್ಟ ಖುಲಾಯಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರು ಸುಮಾರು 200 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಜಿತೇಂದ್ರ, 1967 ರಲ್ಲಿ ರವಿಕಾಂತ್ ನಾಗೈಚ್ ರ ಫರ್ಜ್ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೊಲ್ಡನ್ ಜುಬ್ಲೀ ಆಚರಣೆ ಕಂಡಿತು. ಫರ್ಜ್ ನ "ಮಸ್ತ್ ಬಹಾರೊಂಕಾ ಮೈ ಆಶಿಕ್" ಎಂಬ ಹಾಡಿಗಾಗಿ ಕಿರುಕುಳ ಮಳಿಗೆಯೊಂದರಿಂದ ಅವರು ಕೊಂಡುಕೊಂಡ ಟೀ ಶರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಶೂಗಳು ಅವರ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತೆನಿಸಿದವು. ಫರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಬನ್ ಫೂಲ್ ನಂತಹ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿನ ಇವರ ಉತ್ಸಾಹದ ನೃತ್ಯ ಇವರಿಗೆ ಜಂಪಿಂಗ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಎಂಬ ಉಪನಾಮವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.
1980ರಲ್ಲಿ ಜಿತೇಂದ್ರ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ರಾಮ ರಾವ್ ತಾತಿನೆನಿ, ಕೆ. ಬಪ್ಪಯ್ಯ ಮತ್ತು ಕೆ. ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್ ರವರ ರೀಮೇಕ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಕೃಪೆಯಿಂದಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟಿಯರಾದ ಶ್ರೀದೇವಿ ಅಥವಾ ಜಯಪ್ರದಾರವರ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪದ್ಮಾಲಯ ಪ್ರೋಡಕ್ಷನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ವರ್ಣರಂಜಿತ ಮಣ್ಣಿನ ಬಿಂದಿಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು, ಬಪ್ಪಿ ಲಹರಿಯವರ ರಭಸದ ಎಲೆಕ್ಟಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲದೇಇಂದೀವರ್ ರವರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಇವರ ಜಸ್ಟೀಸ್ ಚೌಧರಿ , ಮವಾಲಿ , ಹಿಮ್ಮತ್ ವಾಲಾ , ಜಾನಿ ದುಷ್ಮನ್,ಮತ್ತು ತೋಫಾ ದಂತಹ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವಿಮರ್ಶಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಬಾರಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡವು.
2002 – ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
2004 - ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ "ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದ ದಂತಕಥೆ"ಯಾದ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪರಂಪರೆಯ ಐತಿಹ್ಯ ನಿರ್ಮಿಸಲು ನೀಡುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ಜಿತೇಂದ್ರ, 1942 ರಲ್ಲಿ ರವಿ ಕಪೂರ್ ಎಂಬ ಜನ್ಮನಾಮದೊಂದಿಗೆ ಪಂಜಾಬ್ ನ ಅಮೃತ್ ಸರ ದಲ್ಲಿ ಅಮರ್ ನಾಥ್ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾ ಕಪೂರ್ ರವರ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ರವಿ ಕಪೂರ್, ಕೃತಕ ಆಭರಣಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಜಾಬೀ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಮ್/0} ರವರಿಗೆ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವಾಗ, ನಟಿ ಸಂಧ್ಯಾ ರವರ 'ಬದಲಿ'ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ನಟಿ 1959 ರ "ನವರಂಗ್" ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಇವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಧಾರಾವಾಹಿಯಾದ ಕ್ಯೂ ಕಿ ಸಾಸ್ ಭಿ ಕಭಿ ಬಹೂ ಥಿ ಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಯಸ್ಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸೋನಿ ಎಂಟರ್ ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಜಲಕ್ ದಿಖಲಾ ಜಾ ಎಂಬ ನೃತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.
ಜಿತೇಂದ್ರ, ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಲಿವುಡ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಸಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದಾಗಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ,ಇತರ ಯಾವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಗಳಿಸಿಲ್ಲ.
ನಾಗವಾಡ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಮನೆಯ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು, ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಹುದೇ ವಸ್ತುಗಳು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಪತ್ರದ ಲಕೋಟೆಗಳಂತಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ತುಂಬಾ ಸಣ್ಣ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯ ವೇಗವಾದ ಅಥವಾ ತುರ್ತು ಪತ್ರಗಳ ಸಾಗಣೆ ಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಗಣೆಗಳು ವಿರಳವಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಅಥವಾ ಪೌಂಡುಗಳಷ್ಟು ತೂಕವಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಯಾವಾಗಲೂ ವಾಹಕಗಳ ಸ್ವಂತ ಪ್ಯಾಕಿಂಗುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ವೇಗದ ಸಾಗಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರವನ್ನು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಪತ್ರದ ಲಕೋಟೆಯೊಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಕೆಲವು ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಇದು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಯಾ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಆರಿಸುವ ಸೇವೆಯ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ.