polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಇಂತಹ ವಿಭಿನ್ನ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯ ಎಂದು ಒಪ್ಪಬಹುದಾದರೂ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಅನ್ಯ ಸ್ವಭಾವ ಇರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗದು. ಇಂತಲ್ಲಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ಭಾವನೆಯು ವಿಶಿಷ್ಠವಾಗಿರಬಹುದಾದರೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನ, ಓದಿನ ಅನುಸಂಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿ ಧ್ವನಿತವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಒಡಕಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ತನ್ನ ಸಮುದಾಯದ ಅನುಭವಗಳು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಧೋರಣೆಯು ಸಾಹಿತ್ಯದ ನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಲೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕು ಚಲಾಯಿಸುವ ದಾರಿಗಳು ಕೂಡ ಇಂತಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಸ್ವತಃ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಹಾಗೂ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಈ ಬಗೆಯ ’ನ್ಯಾಯದ ಅವಕಾಶ’ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಇಂತಹ ಬಗೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮುಂದೆ ಕಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೆ ಮಾಡಬಲ್ಲವು. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲ ಆಶಯವು ಹೀಗಾಗಿಯೇ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು ತನ್ನದಲ್ಲದೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ತಾನೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿರುವುದು. ವರ್ತಮಾನದ ವಿಮರ್ಶಕರು ಇಂತಹ ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಲುಕಿಯೇ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಪರಿಭಾವಿಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.
ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನವು ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಜೋಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಮತ್ತು ದೇಶಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ವಿದ್ವತ್ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಸಬೆಳೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರವಾಗದೆ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುತ್ತಿರುವ ಆಹ್ವಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತನ್ನ ಗತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದಿರುವುದು ಗಮನಿಸತಕ್ಕ ಅಂಶ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳು ಆಧುನೀಕರಣದ ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಕಾಲಿಕಗೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನ ಜ್ಞಾನಪ್ರವಾಹವೇ ನಮ್ಮ ಅಂಗೈಯೊಳಗೆ ಚುಳುಕಾಗುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಚಹರೆ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಶೋದಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಭಾಷಾ ಆಧುನೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನದ ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅನುಲಕ್ಷಿಸಿ, ಭಾಷಾನೀತಿ, ಭಾಷಾ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಹಾಗೂ ಅವಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆಗ ಅಧ್ಯಯನದ ಸ್ವರೂಪ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಂತಹ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಎದುರಾಗದೇ ಸುಮ್ಮನಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಒತ್ತಡವಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಒಳಗೆ ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ತಕ್ಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲು ಆಗದು ಎಂಬ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೂಪ, ಪ್ರಕಾರಗಳು ಈ ಬಗೆಯ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾರವು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡುತ್ತಿರುವುದು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗಿರುವ ಮಿತಿಯಿಂದಾಗಿಯು ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು. ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳು ತುಂಬ ಹಳೆಯ ಕಾಲದವು. ವರ್ತಮಾನದ ಸಮಾಜಗಳ ಅನುಭವ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಲು ಆ ಹಳೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳು ಅಡ್ಡ ಬರುತ್ತವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನುಭವವೇ ಮುಖ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಮಕಾಲೀನ ನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಮಹತ್ವವಿಲ್ಲವಾಗುತ್ತಿರುವುದು. ಒಂದೇ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಮೇಳೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.
ದೇವರ ನಾವದಗಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಜಿಲ್ಲೆ ಸೊಲ್ಲಾಪುರ. ಹಿಂದೆ 'ಸೊನ್ನಲಿಗೆ'ಯಾಗಿದ್ದ ಸೊಲ್ಲಾಪುರ ಕರ್ಮಯೋಗಿ ಸಿದ್ಧರಾಮೇಶ್ವರರ ಕರ್ಮಭೂಮಿ.ಸೊಲ್ಲಾಪುರ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಗರ , ಮತ್ತು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ. ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಜಂಕ್ಷನ್. ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಸ್ಥರದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಮಗ್ಗಗಳು ಹಾಗೂ ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದಾಗಿದೆ. ಸೊಲ್ಲಾಪುರದ ಚಾದರಗಳು ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತಾಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಮನೆಮಾತಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಊರದೈವ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ. ಮಕರಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ನಡೆಯುವ ನಂದಿಧ್ವಜದ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನನಗೆಲ್ಲೂ ಗೆಲುವಿಲ್ಲ ಎಂದುಕೊಂಡು ಬದುಕು ಸಾಗಿಸುವ ಮೂರ್ಛೆ ರೋಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ಒಮ್ಮಿಂದೊಮ್ಮೆಲೆ ಬದಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಪತ್ರವೊಂದು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನನಗ್ಯಾರೂ ಸ್ನೇಹಿತರಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಂಕಟಪಡುವವನ ಅತಿಯಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುವಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಪತ್ರ ಬಂದಿದೆ. ಅದರಿಂದ ಅವರ ಬೇಸರ, ದುಗುಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಅವನ ಬದುಕಲ್ಲಿ ಖುಷಿ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ವಿಳಾಸ ಕೊಡದೇ, ಮುಖ ತೋರದೇ ಪತ್ರ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೆಣ್ಣು ಅಂತೂ ಒಂದು ದಿನ ಮನೆಗೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿ.
ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗೂ ನಿಂದನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಗೌರವವನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನೂ ಕೊಡುವಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು. ವಯಸ್ಸಾದ ಸ್ನೇಹಿತರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜೀವನ್ಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೇನು.
ಸಾಲ ಕೊಡಿಸುತ್ತೇನೆಂದು ದಾಖಲೆಗಳು, ಹಣವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದು ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡವನ ಮನೆ ಹುಡುಕಿ ಹೊರಟ ನಿರೂಪಕ ಮತ್ತವನ ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೆ ಸಾಲಗಾರ ಸಿಗುತ್ತಾನೆಯೇ?
ನನ್ನ ನಿನ್ನ ನೆಂಟತನ - ಇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಎಚ್.ಬಿ. ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ. ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಕಥೆಗಳಿವೆ.
ಉಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್ ರುಬಾಯ್ಯತ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ರುಬಾಯಿ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಚೌಪದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಕವಿ. ಪರ್ಷಿಯ ದೇಶದವ. ಖೊರಾಸಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ನೀಷಾಪುರ ಎನ್ನುವ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ತಾಳಿದ. ಈತನ ಕಾಲದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಹಲವರ ಪ್ರಕಾರ ಈತ 1915 ಮತ್ತು 1020ರ ಮಧ್ಯೆ ಜನಿಸಿ 1123ರ ವರೆಗೂ ಜೀವಿಸಿದ್ದನೆಂದೂ ಮತ್ತೆ ಹಲವರ ಪ್ರಕಾರ 1050ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ 1132ರವರೆಗೂ ಇದ್ದನೆಂದೂ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.
ಉಮರ್ ಗುಡಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವ. ಖಯ್ಯಾಮ್ ಎಂದರೆ ಗುಡಾರವೆಂದರ್ಥ. ಉಮರ್ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್ ಎಂದೇ ಆದ. ಈತನ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಹೀಗಿದೆ: ಫಿಯಾತ್ ಉದ್ದೀನ್ ಅಬುಲ್ ಫಾತ್ ಒಮರ್ ಬಿನ್ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅಲ್ ಖಯ್ಯಾಮಿ. ಆದರೆ ಉಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್ ಎಂದೇ ಆತ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೇ ಬುದ್ಧಿ ಸಂಪನ್ನನಾದ ಈತ ಕವಿ ಮಾತ್ರ ಆಗಿರದೆ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ಬೀಜಗಣಿತ, ಕ್ಷೇತ್ರಗಣಿತ, ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತನಾಗಿದ್ದ. ಅಂತಃಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ಅಪಾರವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಈತ ದಾರ್ಶನಿಕನಾಗಿಯೂ ಇದ್ದು ಸೂಫಿಗಳಂತೆ ಅನುಭಾವಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ. ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಈತ ತನ್ನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಈತನ ಜೀವಿತಕಾಲದ ಅನೇಕ ವಿವರಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲದುದು ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂಗತಿ.
ಉಮರ್ ಖಯಾಮ್ ಎಷ್ಟು ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿದ್ದನೋ ತನ್ನ ಜೀವನಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಸರಳವಾಗಿಯೂ ಅನಾಸಕ್ತನಾಗಿಯೂ ಇದ್ದನೆಂಬುದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಾಲ್ಯಸ್ನೇಹಿತ ನಿಜಾಮ್ ಉಲ್ ಮುಲ್ಕ್‌ನ ಮೊದಲು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮಾತಿನ ಪ್ರಕಾರ ಉಮರನಿಗೆ ಪದವಿ, ಬಿರುದು, ಧನ ಇತ್ಯಾದಿ ನೀಡಲು ಬಂದಾಗ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿರಾಕರಿಸಿ ರಾಜ್ಯದ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿಕೊಂಡು ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತನ್ನು ಜನರಲ್ಲಿ ಹರಡಲು ಬೇಕಾದ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡನಂತೆ. ಇದೇ ಆತನಿಗೆ ಇದ್ದ ಆಶಯ; ತನ್ನ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ವಿಚಾರವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪನೆಯೇ ಆತ ಕೋರಿದ ಸಹಾಯ.
ಉಮರನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೀಝ ಮಲ್ಲಿಕ್ಷಾಹಿ ಎನ್ನುವ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳೂ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದ್ದು ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಬೀಜಗಣಿತದ ಮೇಲಿನ ಕೃತಿ ಈತನ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯ ಅಳತೆಗೋಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಇಂದಿಗೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯೂಕ್ಲಿಡನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಣಿತದ ನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ತೊಡಕುಗಳು ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ಉಮರನಿಗೆ ಅಪಾರ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತಂದಿತ್ತು. ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈತನ ಖ್ಯಾತಿ ಉಳಿದಿರುವುದು ಇವನ ಕವನಗುಚ್ಛದಿಂದ.
ಉಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮನನ್ನು ಸಹಿಸದ ಅನೇಕರು ಈತನನ್ನು ತೆಗಳಿದ್ದುಂಟು. ನಿಝಾಮುದ್ದೀನ್ ರಾಸಿ ಎಂಬಾತ ಉಮರನನ್ನು ನಿರ್ಭಾಗ್ಯತಾತ್ತ್ವಿಕ, ನಾಸ್ತಿಕ, ಚಾರ್ವಾಕ ಎಂದು ಜರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಉಮರನ ಧರ್ಮಪ್ರಜ್ಞೆ. ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಿಪುಣತೆ ಎಷ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ ಅಬೂ ಹಮೀದ್ ಘಸಾಲಿ ಎಂಬ ಶಿಷ್ಯ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಮರನನ್ನು ಕುತರ್ಕಿ, ನಾಸ್ತಿಕ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಬತ್ತಿದ್ದರೂ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಉಮರನ ಹತ್ತಿರವೇ ಹೋಗಿ ಧರ್ಮದ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ.
ರುಬಾಯತ್ ಎನ್ನುವುದು ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳುಳ್ಳ ಸಣ್ಣ ಪದ್ಯ. ಮೂರನೆ ಪಾದವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದ ಪಾದಗಳ ಅಂತ್ಯಾಕ್ಷರಗಳು ಪ್ರಾಸಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಕವಿತಾರಚನೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಪರ್ಷಿಯದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದವ ಷೇಕ್ ಅಬುಲ್ ಸೈಯದ್ ಬಿನ್ ಅಬುಲ್ ಖಯಿರ್ ಎನ್ನುವ ಸೂಫಿ. ಈ ರಚನೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೀತಿಯ ಭಾವಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ವೆಂಬುದನ್ನು ಅರಿತ ಉಮರ್ ಅದನ್ನೇ ತನ್ನ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡ, ರಚನೆ ಹೇಗಿದ್ದರೇನು. ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಕಲಕುವ, ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವ ಭಾವಶಕ್ತಿ ಕವಿಗಿದ್ದರಲ್ಲವೇ ತಂತ್ರವೂ ಅಮರವಾಗುವುದು?
ಉಮರ್ ರಚಿಸಿದ ರುಬಾಯತ್ಗಳು ಎಷ್ಟೆಂದು ಖಚಿತವಾಗಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಹಲವರು 1,200 ಎಂದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು 500 ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಫಿಟ್ಸ್‌ಜರಲ್ಡ್‌ನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕವು ಉಮರನವಲ್ಲವೆಂದು ಹಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಎ.ಜೆ. ಆರ್ಬರಿ ಸಂಶೋಧಿಸಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಉಮರನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಂಸ್ಕರಣದಲ್ಲಿ 172 ಪದ್ಯಗಳೂ ಎರಡನೆಯ ಸಂಸ್ಕರಣದಲ್ಲಿ 252 ಪದ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಇವು ಉಮರನ ಬಹು ಹತ್ತಿರ ಕಾಲದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿಗಳಿಂದ ಸಂಪಾದಿತ ವಾದುದರಿಂದ ನಂಬುಗೆಗರ್ಹವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಉಮರನ ರುಬಾಯತ್ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಗಳು ಏಕಸೂತ್ರವಾಗಿ ಹರಿದಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ವಿಚಾರಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಂತೆ ಬಂದಿವೆ. ಹಲವುಸಲ ಒಂದೇ ರುಬಾಯತ್ ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣವೆನಿಸುವುದೂ ಉಂಟು. ಅನೇಕ ಸಲ ಹತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ರುಬಾಯತ್ಗಳಿಂದ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಭಾವಕ್ಕೆ, ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರುಬಾಯತ್ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ದೇವರು, ಜಗತ್ತು, ಸಂಸಾರ, ಬಂಧನ, ಮುಕ್ತಿ, ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯ, ಜಗಳ, ಸ್ನೇಹ, ಪ್ರೇಮ, ಕೋಪ, ಹೆಂಡ, ಹೆಂಡದಂಗಡಿ, ಸೂರ್ಯೋದಯ, ಕತ್ತಲು ಇತ್ಯಾದಿ ಅನೇಕ ವಿಚಾರಗಳು ಕವಿಯ ಭಾವವೆಂಬ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿ ಕರಗಿ ಒಡವೆಗಳಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಎಷ್ಟೋ ವೇಳೆ ಕವನದ ವ್ಯಾಚ್ಯಾರ್ಥ ಇಹಲೋಕದ್ದಾದರೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಾರ್ಥ ಪರಲೋಕದಾಗುತ್ತದಾಗಿ ಉಮರನ ಸ್ಪಷ್ಟೋದ್ದೇಶ ಏನು ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ.
ಇದು ಉಮರನ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಕವಿಯೇ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಕುಡಿ, ಕುಡಿದು ಸತ್ತರೆ, ನೀನಿತ್ತ ಬರಲಾರೆ!
ತಾನಿದ್ದ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ವಿಚಿತ್ರ ಒಗಟಿನಂತೆ ಕಂಡಿದ್ದರೂ ಕಾಲ ಗತಿಸಿದಂತೆಲ್ಲ ಉಮರನ ನಿಜಸ್ವರೂಪ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದೆ ಇಂಥ ಹುಚ್ಚ, ನಾಸ್ತಿಕ, ಗರ್ವಿಯ ರುಬಾಯತ್ಗಳು ನಾನಾ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿವೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಜರ್ಮನ್, ರಷ್ಯ ಮತ್ತಿತರ ಯುರೋಪಿನ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಮರಾಠಿ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಮೊದಲಾದ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಮರನ ಅಮರನ್ ಅಮರವಾಣಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ ನವರ ಉಮರನ ಒಸಗೆಯಂತೂ ಖ್ಯಾತ ಅನುವಾದವೆನಿಸಿದೆ.
ಇದು ಉಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಒಂದು ಕವಿತೆಯ ಕುರಿತು ಡಿ ವಿ ಜಿ ಅವರ ಮಹಾನ್ ಕೃತಿ ‘ಉಮರನ ಒಸಗೆ’ಯಲ್ಲಿನ ಅನುವಾದ.
ಇದು ಉಮರನ ಒಸಗೆಯ ಒಂದು ರುಬೈಯಾತ್. ಹೀಗೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೇ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಮಹಾ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಉಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್ (ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು: ಘಿಯಾತ್ ಅಲ್-ದಿನ್ ಅಬುಲ್ ಫಥಹ್ ಉಮರ್ ಇಬ್ನ್ ಇಬ್ರಾಹಿಮ್ ಅಲ್-ನಿಶಾಪುರಿ ಅಲ್-ಖಯ್ಯಾಮಿ ) ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಣಿತಜ್ಞನೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಉಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್ ಕ್ರಿ. ಶ. 1048ರ ವರ್ಷದ ಮೇ ತಿಂಗಳ 18ರಂದು ಈಗಿನ ಇರಾನಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಂದಿನ ಪರ್ಷಿಯಾ ದೇಶದ ನಿಷಾಪುರ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಪರ್ಷಿಯಾ ದೇಶವೂ ಭಾರತದ ಗಣಿತಜ್ಞರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಅದಾಗಲೇ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಾಲ. ಭಾರತದ ಗಣಿತವನ್ನೂ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಯೂಕ್ಲಿಡನ ಗಣಿತದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನೂ ಅರಗಿಸಿಕೊಂಡು ಉಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್ ಬರೆದ ಗಣಿತದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಗಣಿತ ಗ್ರಂಥಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿವೆ.
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಇದು ನಾವು ಏನೇನನ್ನು ಇಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಮಾತಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೋ ಇದೆಲ್ಲಾ ಮಾನವನ ಅಂತರಚಕ್ಷುವಿಗೆ ಹೊಳೆಯದ ವಿಚಾರವೇನಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ಋಷಿಮುನಿಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ ಉಮರ್ ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದ ಅರಬ್ ಗಣಿತಜ್ಞರು ಅಂಕಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ರೂಟ್, ಕ್ಯೂಬ್‌ರೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಗಣಿತಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಐದು ಮತ್ತು ಆರನೆಯ ರೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಹಾ ರೂಪಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್‌ನ ತ್ರಿಕೋನ ಎಂಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಗಣಿತ ಸಂಗತಿಯನ್ನೂ ಉಮರ್ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಆರ್ಯಭಟರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿದೆ.
ಉಮರ ಖಯ್ಯಾಮರ ಮನೆಯವರು ಗುಡಾರ ನಿರ್ಮಿಸುವ ವೃತ್ತಿಯವರು. ಅಲ್ ಖಯ್ಯಾಮ್ ಎಂದರೆ ಟೆಂಟ್ ಮೇಕರ್ ಎಂದೇ ಅರ್ಥ. ತನ್ನ ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನೇ ಖಯ್ಯಾಮ್ ಒಂದು ರುಬೈಯಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ:
ಯುವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಸಮರಖಂಡಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಖಯ್ಯಾಮ್ ನಂತರ ಬುಖಾರಾಗೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿ ವಿಶ್ವಖ್ಯಾತ ಗಣಿತಜ್ಞ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ ಖಯ್ಯಾಮ್‌ ಅವರ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಳವು ಈಗ ವಿಶ್ವಖ್ಯಾತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತವೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಉಮರರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ 11ನೇ ಶತಮಾನದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗಳು ಭಾರೀ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಅಂದಿನ ಚಿತ್ರ ವಿಚಿತ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಘಟನೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಎದುರಾದ ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನೂ ಉಮರರು ಬೀಜಗಣಿತದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆಡಿದ್ದಾರೆ. 25ರ ಹರೆಯದ ಹೊತ್ತಿಗೇ ಅಂಕಗಣಿತ, ಬೀಜಗಣಿತ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಮೇಲೆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದ ಉಮರ್ 1070ರಲ್ಲಿ ಉಜ್ ಬೆಕಿಸ್ತಾನದ ಸಮರಖಂಡಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಇದು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರ. ಅಲ್ಲೇ ಉಮರರು ಬೀಜಗಣಿತದ ಮಹಾಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು.
ಆ ದೇಶದ ಅಂದಿನ ರಾಜ ಉಮರರಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತನ್ನ ಸಹ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ಉಮರ್ ಒಂದು ವರ್ಷ ಎಂದರೆ ಇಷ್ಟೇ ದಿನಗಳು ಎಂಬ ಕರಾರುವಾಕ್ ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ಹಾಕಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಗಣಿತಜ್ಞನಾಗುವುರ ಜೊತೆಗೆ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದ ಉಮರ್ ಒಂದು ಸೌರ ವರ್ಷ ಎಂದರೆ 365.24219858156 ದಿನಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. 500ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಬಂದ ಗ್ರೆಗೊರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರಿಗಿಂತ ಖಯ್ಯಾಮರ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಹೆಚ್ಚು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಈಗಲೂ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಉಮರ್ ರೂಪಿಸಿದ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರನ್ನೇ ಜಲಾಲಿ ಶಕೆ ಎಂದು ಕರೆದು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಕವಿಯಾಗಿ ಖಯ್ಯಾಮ್ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಸಾವಿರ ರುಬೈಯಾತ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕಾವ್ಯವೇ ಈಗ ಅವರ ಗಣಿತದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧ!
ಖಯ್ಯಾಮ್ ಸಂಗೀತಜ್ಞರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಸಂಗೀತದ ಕುರಿತೂ ಅವರು ಗ್ರಂಥ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ವಿಶ್ವಕಂಡ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಧಿಗೆ ಬರುವ ‘ಜ್ಞಾನದ ಸಮತೋಲನ’ದ ಕುರಿತಾಗಿ ಸಹಾ ಅವರು ಗ್ರಂಥ ರಚಿಸಿದ್ದರು.
'ದಿ ಜೀನಿಯಸ್ ಆಫ್ ಉಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್’ ಎಂಬ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಯನ್ನು ಬಿಬಿಸಿಯು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಉಮರರ ಬದುಕಿನ ಆಳಗಳನ್ನು ಈ ವಾರ್ತಾಚಿತ್ರವು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಉಮರರ ಕಾವ್ಯದಷ್ಟೇ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅವರ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ವಿವರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಫಿಟ್‌ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಅವರು ಉಮರರ ಒಸಗೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ಕಣ್ಣೆತ್ತಿಯೂ ನೋಡಲಿಲ್ಲವಂತೆ.
ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉಮರರ ಒಸಗೆಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಎಷ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ ಅಮೆರಿಕಾ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ನೂರು ವರ್ಷ, ಎಂಬತ್ತು ವರ್ಷ ದಾಟಿದ ಉಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿವೆ. ಈ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಥಾಮಸ್ ಹಾರ್ಡಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಅರ್ ಆರ್ಥರ್ ಕಾನನ್ ಡಾಯಲ್‌ ಅವರವರೆಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. 1957ರಲ್ಲಿ ಉಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್ ಎಂಬ ಹಾಲಿವುಡ್ ಸಿನೆಮಾ ಕೂಡ ಬಂದಿದೆ.
ಕವಿಯಾಗಿ ಬದುಕಿನ ನಶ್ವರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಫಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಉಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ, ಗಣಿತಜ್ಞನಾಗಿ ಮನುಕುಲಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಅತ್ಯಪೂರ್ವ.
ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ: ಆಂಧ್ರ ರಾಜ್ಯ 1956 ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಚಿಸಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ ರಾಜ್ಯದ ತೆಲುಗು ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಬಿಹಾರ: ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮೂಲಕ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆ.
ಮುಂಬಯಿ ರಾಜ್ಯ: ರಾಜ್ಯದ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕಚ್, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮರಾಠವಾಡ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ನಾಗ್ಪುರ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ ಮಾತನಾಡುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು. ಮುಂಬಯಿ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. (1960 ರಲ್ಲಿ, ಮುಂಬಯಿ ರಾಜ್ಯ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.)
ಕೇರಳ: ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದಿಗೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಕಾಸರಗೋಡು ಜೊತೆ ತಿರುವಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿನ್ ರಾಜ್ಯದ ವಿಲೀನವಾಯಿತು. ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ-ಕೊಚ್ಚಿನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ: ಮಧ್ಯ ಭಾರತ, ವಿಂಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಮತ್ತು ಭೋಪಾಲ್ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡವು; ನಾಗ್ಪುರ ವಿಭಾಗದ ಮರಾಠಿ ಮಾತನಾಡುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮುಂಬಯಿ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯ: ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಕೇರಳದ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ ಲಕ್ಯಾಡಿವ್, ಮಿನಿಕೊಯ್ ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ-ಕೊಚ್ಚಿನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ: ಕೊಡಗು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಮುಂಬಯಿ ರಾಜ್ಯ, ಪಶ್ಚಿಮ ಹೈದರಾಬಾದ್ ರಾಜ್ಯದ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.
ಪಂಜಾಬ್: ಪಟಿಯಾಲ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಜೊತೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.
ರಾಜಸ್ಥಾನ: ಅಜ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯ, ಮುಂಬಯಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.
ಇಂದಿನ ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಒಳಗೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಭಾರತದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು.ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ್ಡಿದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ನೇಮಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತಿದ್ದರು.
1947 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15 ರಂದು, ಬ್ರಿಟೀಷರು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ ಅಥವಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತೇಜನ ದೊರಕಿ ಐದು ನೂರು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಭಾರತದ ಭಾಗವಾಗಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿದವು. ಭಾರತದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಭೂತಾನ್ ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆರಿಸಿಕೊಂಡವು.
1953 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. ನಿವೃತ್ತ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಫಸಲ್ ಅಲಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಆಯೋಗಕ್ಕೂ ಕೂಡ ಫಜಲ್ ಅಲಿ ಸಮಿತಿಯೆಂದು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಯೋಗದ ಇತರ ಇಬ್ಬರು ಸದಸ್ಯರೆಂದರೆ ಶ್ರೀ ಹೃದಯನಾಥ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಕೆ.ಎಂ.ಪಣಿಕ್ಕರ್. ಈ ಆಯೋಗ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವರದಿಗಳನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1954 ರಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಗೋವಿಂದ ಪಂಥ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಆಯೋಗದ ವರದಿಯನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 1955 ರಂದು ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮಸೂದೆಯು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತರಬೇಕೆಂದು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಪುನಸ್ಸಂಘಟಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು ಹಾಗೂ ನವೆಂಬರ್ 1,1956 ರಿಂದ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು.
೧೯೫೬ರ ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ ವಿಂಗಡಣಾ ಕಾಯಿದೆ ಭಾಷೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸುಧಾರಣೆ ಆಗಿದೆ.
ಈ ಆಕ್ಟ್ ನಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು .ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ಕಾಯಿದೆಯಗಿ 1956ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
ಬಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳಿದ್ದವು, ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಮಾಜಿ ರಾಜರುಗಳ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸಕಾಂಗದಿಂದ ಚುನಾಯಿತನಾದ ಒಬ್ಬ ರಾಜಪ್ರಮುಖ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.ಈ ರಾಜಪ್ರಮುಖನನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ನೇಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾಗ ಬಿ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ಹೈದರಾಬಾದ್, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಮಧ್ಯ ಭಾರತ, ಮೈಸೂರು, ಪಟಿಯಾಲ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ , ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ತಿರುವಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಇದ್ದವು.
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಗವರ್ನರ್ ಪ್ರಾಂತಗಳಾಗಿ ಎ ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಇವುಗಳನ್ನು ಚುನಾಯಿತ ಗವರ್ನರ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಆಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಎ ಭಾಗದ ಒಂಬತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ, ಬಿಹಾರ, ಮುಂಬಯಿ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ , ಮದ್ರಾಸ್, ಒಡಿಶಾ ಪಂಜಾಬ್ , ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ , ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಇದ್ದವು.
ಭಾಷಾವಾರು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮಧುಸೂದನ್ ದಾಸ್ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ 1936 ರಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯ ಭಾಷಾವಾರು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತವಾಯಿತು. ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಚಳುವಳಿ 1895 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ,ಒಡಿಶಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು.
1947 ಮತ್ತು 1950ರ ನಡುವೆ ಅಧೀನ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಯೂನಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡವು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡವು; ಕೆಲವು ರಾಜರುಗಳ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಂತಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು ಅಂತಹ ಪ್ರಾಂತಗಳೆಂದರೆ ರಾಜಪೂತ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಮಧ್ಯ ಭಾರತ,ವಿಂಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಮೈಸೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಭೋಪಾಲ್, ಮತ್ತು ಬಿಲಾಸ್ಪುರ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು.
ಏಳನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಭಾಗ ಎ ನಡುವೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾಗ ಬಿ, ಭಾಗ ಸಿ, ಮತ್ತು ಭಾಗ ಡಿ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು. ಎ ಮತ್ತು ಭಾಗ ಬಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆಯಿದ್ದ ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಕೇವಲ "ರಾಜ್ಯಗಳು" ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು. ಘಟಕದ, ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರದ ಭಾಗ ಸಿ ಅಥವಾ ಪಾರ್ಟ್ ಡಿ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡಿತು.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಹೊಸ, ಭಾಷಾ ಆಧಾರಿತ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಚಳುವಳಿಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು.ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವು ಔಟ್ ತೆಲುಗು ಮಾತನಾಡುವ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಚಳುವಳಿಯು ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು 1953 ರಲ್ಲಿ, ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯದ 16 ಉತ್ತರ, ತೆಲುಗು ಮಾತನಾಡುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಸೇರಿ ಹೊಸ ಆಂಧ್ರ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು.
ಜನವರಿ 26,1950 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಹೊಸ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ ಭಾರತವನ್ನು ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಂದು "ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಯೂನಿಯನ್" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ರ ಸಂವಿಧಾನವು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿತು.
ಸಿ ಭಾಗದ ಹತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಿಂದ ನಿಯುಕ್ತರಾದ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತ ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಿ ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯಗಳೆಂದರೆ ಅಜ್ಮೀರ, ಭೋಪಾಲ್, ಬಿಲಾಸ್ಪುರ, ಕೊಡಗು, ದೆಹಲಿ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಕಚ್, ಮಣಿಪುರ, ತ್ರಿಪುರ, ಮತ್ತು ವಿಂಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಇದ್ದವು.
ರಾಜ್ಯ ಪುನಸ್ಸಂಘಟನೆ ಕಾಯಿದೆ 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1956 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಮುಖ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು 1 ನವೆಂಬರ್, ಅದೇ ದಿನ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲು ಆದೇಶವನ್ನುನೀಡಿತು.
ಡಿ ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಿಸಿದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಇದು ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಮುಂದಿನ ಆಕ್ಟ್ ನವೆಂಬರ್ 1 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಿಂದ ಬಿಹಾರದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಿತು.
೧೯೬೮ ನವೆಂಬರ್ ೧ ರಂದು ಭೋಪಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಡ ವ್ಯಾಸಂಗವೊಂದು ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ವ್ಯಾಸಂಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೀರ್ಘ ಅನುಭವದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಬಗೆಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ”ಎಂ.ಬಿ.ಬುಚ್” ರವರು ಇದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
”ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗಾಗಿ ಸಿದ್ದ ಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಸಮೂಹವೇ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆ”
ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯು ಅಗತ್ಯ. ಅಂತೆಯೇ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗು ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಿಕ ಯೋಜನೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕೊಂಡು ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾಣವು ನೇರವಾಗಿ ಕೆಳಹಂತದಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಸಾದ್ಯ. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆಯು ಈಗ ರುಢಿಗೆ ಬಂದಿದೆ ಇದೊಂದು ಶಿಕ್ಷಣದ ಆವಿಷ್ಕಾರವೂ ಆಗಿದ್ದು ತನ್ನದೆ ಆದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಾತೆ ಪಡೆದಿದೆ.
ತನಗೆ ಅತಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಎಲ್ಲ ಭೌತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಸದ್ವನಿಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಶಿಕ್ಷಣಿಕ ವಯವಸ್ಥೆಯು ತನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ರಸಕ್ತ ನಿಯತಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಆಗುವಂತಹ ಸರ್ವ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು.
ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವಿಧ ವರ್ಷಗಳ ಯೋಜನೆಯ ಜಯಾ ಪಜಯಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯ ಮಾಪನ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು.
ಶಾಲೆಯ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭೋಧನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರುವಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುವುದು.
ಶಾಲೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಯೋಗ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಯುಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸದಾವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮತ್ತು ಭವಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯ ಬಹುದಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸುತ್ತದೆ.
ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕಾರ್ಯಗತವಾಗಿರದೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀ ಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾ ಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸಂವಹನ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಶಾಲೆಯ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು.
ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆಯು ಸಿದ್ದ ಪಡಿಸಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣವು ಒಂದು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಧಿತಗೊಳಿಸುವುದು.
ಜರ್ಮನಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿತು.ಇಂಗ್ಲಂಡ್,ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್ ಹಾಗು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಪರವಾಗಿ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಸಾರಿತು.ಜಪಾನ್ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ನ ಪಕ್ಷ ಸೇರಿತು. ಈ ಸನ್ದಾನ ಪಕ್ಷಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕೇನ್ದರ ಪಕ್ಷ ರೂಪುಗೊನ್ಡಿತು. ರಷ್ಯ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಸಾರಭುದೆನ್ದು ಭೀತಿಯಿನ್ದ ಟರ್ಕಿ,ಜರ್ಮನಿಯ ಪಕ್ಷ ಸೇರಿತು.ಸರ್ಬಿಯಾದ ಶತ್ರು ಬಲ್ಗೆರಿಯಾ ಜರ್ಮನಿಯ ಮಿತ್ರ ಅಸ್ಟ್ರಿಯಾ-ಹಂಗೇರಿಗಳ ಜೂತೆ ಕೂಡಿಕೊನ್ಡಿತು. ಜರ್ಮನಿಯ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆ ಲೂಸಿಟೆನಿಯ ಹದಡಗನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿದಮೆಲೆ ಅಮೆರಿಕದ ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯ ಫ್ರಾನ್ಸನ್ನು ತಲುಪಿತು .ಕ್ರಿ.ಶ.೧೯೧೭ ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾನ್ತಿಯಾಗಿ ರಷ್ಯ ತಟಸ್ತವಾಯಿತು.ಯುದ್ಧವು ೧೯೧೪ ರಿನ್ದ ೧೯೧೮ ರವರೆಗೆ ನೆಡೆಯಿತು.ಕನ್ದಕ ಯುದ್ಧ, ವೈಮಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ,ವಿಮಾನದಿನ್ದ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಸಮರ ಟ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ಬಳಕೆ ಮುನ್ತಾದ ತನ್ತ್ರ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.
ಅರಬ್ಬರು ಟರ್ಕಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಬನ್ಡೆದ್ದರು. ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ರುಮೆನಿಯ ಹಾಗು ಗ್ರ್ರೀಸ್ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ನ ಪರವಾದವು .ಮಾರ್ನೆ ಎಮ್ಬಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿ ಸೊತಮೆಲೆ ೧೯೧೮ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಬಲ್ಗೆರಿಯ ಟರ್ಕಿಗಳು ಶರಣಾಗಿ ಯುದ್ಧ ವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಜರ್ಮನಿ ಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎರಡನೇ ಕೈಸರ್ ವಿಲಿಯಮ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಬನ್ಡಾಯವಗಲು ಜರ್ಮನಿ ಶಾನ್ತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು.
ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರು ಸೇರಿ ಲಕ್ಷಾನ್ತರ ಜನರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸತ್ತರು. ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಾಯ ಗೊನ್ಡು ಅನ್ಗವಿಕಲರಾದರು. ನಗರಗಳು,ರಸ್ಥೆ-ಸೇತುವೆಗಳು,ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು,ಕರ್ಖಾನೆಗಳು ನಶಾವಾದವು.ಇವುಗಳ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ,ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ,ಆಹಾರ,ಪುನರ್ವಸತಿ ಒದಗಿಸುವುದು ಆಸಾದ್ಯ ಕೆಲಸವಾಗ್ಗಿತ್ತು.ಮುನ್ದೆ ೧೯೨೯ರ ತೀವ್ರ ಅರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೂ ಹಾದಿ ಮಾಡಿತು.
ಮುಂದೆ ಆದ ವರ್ಸೈಲ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೇಲೆ ಅಪಮಾನಕರವಾದ ಶರತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೇರಿದರು. ಟರ್ಕಿಯ ಸಮ್ರಾಜ್ಯ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಅದರ ಭಾಗವಗಿದ್ದ ಅರ್ಮಿನಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಜೆಕೊಸ್ಲವಾಕಿಯ.ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯಾ,ಹಂಗೆರಿ,ಬಾಲ್ಕನ್ ಮತ್ತು ಲಿಥುವೇನಿಯಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದವು ಯುದ್ಧದಿಂದ ಆದ ಅಪಾರ ಪ್ರಾಣಹಾನಿ,ರಕ್ತಪಾತ ಹಾಗೂ ಸಾಂಪತ್ತಿಕ ಹಾನಿಯಿಂದಗಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ಶಂತಿಯನ್ನು ಕಾಪಡುವ ಆಕಾಂಕೆಷ್ ಉಂಟಾಯಿತು.ಇದನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ ಸಾದಿಸಿ,ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ೪೪ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸದಸ್ಯತ್ವವನೂಂದಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘವು ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿ ಜಿನೇವಾ ನಗರದಲ್ಲಿತ್ತು.ಇದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ ಹಾಗು ಒಂದು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕವಾದ ಕಿರಿದಾದ ಮಂಡಲಿ ಇರಬೆಕೇಂದಾಯಿತು. ಮಂಡಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗಣ್ಯ ಕಾಯಂ ಸದಸ್ಯರೌ ಹಾಗು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗುವ ಇತರೆ ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರು ಸಾಮನ್ಯ ಸಭೆಯಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ಸಚಿವಾಲಯ, ಶಾಶ್ವತ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಲಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ಅಂಗಗಳಾಗಿದ್ದವು.
ಅಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ರಜಾಕುಮರ ಬಾಲ್ಕನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಬೋಸ್ನಿಯಾದ ರಜಾಧನಿ ಸರಜಾವೂಗೆ ಭೆಟಿ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಕೊಲೆಯಾದ. .ಕೂಲೆ ಮಾಡಿದವನು ಸರ್ಬಿಯಾದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಜೆ.ಇದರಿಂದ ಸಿಟ್ಟೆದ್ದ ಅಸ್ಟ್ರಿಯಾ
ಸರ್ಬಿಯಾವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಲು ಯದ್ಧ ಸಾರಿತು ಹಾಗು ಜರ್ಮನಿಯ ನೆರವು ಯಾಚಿಸಿತು. ರಷ್ಯ ಸರ್ಬಿಯಾವನ್ನು ಬೆಬ್ಮಲಿಸಿತು. ಮಹಯುದ್ಧ ಹೀಗೆ ಆರಮ್ಭವಾಯಿತು. ಜರ್ಮನಿ,ಅಸ್ಟ್ರಿಯಾ,ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಬಲ್ಗೆರಿಯ ಒನ್ದು ಪಕ್ಷವಾದರೆ ಸರ್ಬಿಯಾ ಇಂಗ್ಲಂಡ್,ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್,ಇಟಲಿ, ರಷ್ಯ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಇನ್ನೊನ್ದು ಪಕ್ಷವಾದವು.ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಎರಡನೆಯ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿತು.
ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧಗಳಾಗುವ ಎಷ್ಟೊ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ ತಡೆಯಿತು.ಇಟಲಿಯ ಕೋರ್ಫು ದ್ವೀಪವನ್ನು ಗ್ರೀಸ್ನಿನಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಆ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಮರಳಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ವರ್ಸೈಲ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಕರಾರುಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಯಶ ಕಂಡಿತು.ಅಪ್ಪರ್ ಸೈಲೀಸಿಯಾ ಬಗ್ಗೆ ಪೋಲೆಂಡ್ ಹಾಗು ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದ ವಾದವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ಮುಖ್ಯ ಸಾದನೆ ಎಂದರೆ ೧೯೧೯-೧೯೩೯ರವರೆಗೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟಿತು.
೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಪಡಲು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು.ಜರ್ಮನಿ,ಅಸ್ಟ್ರಿಯಾ,ಹನ್ಗೇರಿಯ ಮತ್ತು ಇಟಲಿ ಸೇರಿ 'ಕದನ ಬಾಂಧವ್ಯತ್ರಯ' ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇಂಗ್ಲಂಡ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್,ರಷ್ಯ 'ಕದನ ಸೌಹಾರ್ದತ್ರಯ'ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಾಡುವುದು ಒಂದು ಪವಿತ್ರವಾದ ಕೆಲಸವೆಂದು ಜನ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು,ರಾಷ್ಟ್ರದ ಘನತೆಯ ಪ್ರತೀಕ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು.
ಒನ್ದನೆ ಮಹಾ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಮಾನಣ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ ಅತ್ಯದಿಕವಾಗ್ಗಿದರಿನ್ದ ಹಿನ್ದೆನ್ದು ಕನ್ಡರಿಯದ ಭಾರಿ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.
೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಸಮಾನಾಸಕ್ತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾಭಿಮಾನಿಗಳು ಡಾ. ಬಿ.ಬಿ. ಶೆಟ್ಟಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾರಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ರುಚಿಶುದ್ಧಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಯೋಜನೆ ಪ್ರಧಾನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸದಾ ಸಮಾಜಮುಖಿಯಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಈ ಎತ್ತರವನ್ನು ಸಾಡಿಸಿ ಇಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನೋಂದಣಿಗೊಂಡು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ನಡವಳಿಕೆ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ತನ್ನ ಪಾರದರ್ಶಕ ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಮಠಾಡಿಪತಿಗಳ, ಸಮಾಜದ ಆಢ್ಯರ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಸದಸ್ಯರ ಮತ್ತು ದಾನಿಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಈಗ ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು ೬೦ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಅಧಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದೆ. ದಾನಿಗಳು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ನೀಡುವ ದಾನಶುಲ್ಕಕ್ಕೆ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯ ೮೦ಜಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಉಡುಪಿಯ ಹೃದಯ ಭಾಗವಾದ ರಥಬೀದಿಯ ಪಕ್ಕದ ಪೇಜಾವರ ಮಠದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಛೇರಿಯಿದೆ. ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೯.೦೦ ಗಂಟೆಯಿಂದ ರಾತ್ರಿ ೯.೦೦ ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಕಛೇರಿ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಅರೆಕಾಲಿಕ ಉದ್ಯೋಗಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆ ನಿಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಿವೃತ್ತರಾದ ನಾಲ್ಕಾರು ಹಿರಿಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ದಿನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಬೇರೆ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕಾರು ಇತರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಸಂಜೆ ೫.೦೦ ಗಂಟೆಯಿಂದ ೯.೦೦ ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಛೇರಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರತರು.
ಕಲಾ ರಸಿಕರಿಗೆ ರುಚಿಶುದ್ಧಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಳಪಟ್ಟ ಕಾಲಮಿತಿಯ ಹಗಲು ಯ್ಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಯಕ್ಷಗಾನ ಪೌರಾಣಿಕದಿಂದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳತ್ತ ಸಾಗಿದ ೭೦-೮೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿತು. ಇಡೀ ರಾತ್ರಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥ ಪಟ್ಟಣಿಗರಿಗೆ ತೊಡಕಾದಾಗ ಸಭಾಭವನದಲ್ಲಿ ಹಗಲು ಯಕ್ಷಗಾನ ನಡೆಸಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಯಕ್ಷಗಾನಾಸ್ಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲು ಇದು ಅಗತ್ಯವೂ ಆಗಿತ್ತು.ಸಂಸ್ಥೆ ಈಗಲೂ ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಡಗು ಮತ್ತು ಒಂದು ತೆಂಕು ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಾಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸದಸ್ಯರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಉಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಪ್ರಡಾನ ಅವಲೋಕನಕಾರರಿಂದ ಅದನ್ನು ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಗುಣದೋಷಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ, ಕಲಾಸಕ್ತರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.