polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದನ್ನೊಂದು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ನಾವು ಬರೆಯುವ ಯಾವದೇ ವಿಷಯಗಳ ವಾಸ್ತವವನ್ನರಿಯಲು ವಿಜ್ಞಾನ ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.ಜನಜೀವನವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತಾ, ಬದುಕಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕಥನಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಶೋಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಕೃತಿರಚನೆಯ ಬಗೆಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸುಮಂಗಲಾ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಕತೆ, ಕಾವ್ಯ, ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಕುರಿತ,ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯ ಲೇಖನಗಳು, ವೈಚಾರಿಕ ಬರೆಹಗಳು, ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಬರೆಹಗಾರ್ತಿ.
ಆರ್ಥ್ರೈಟಿಸ್ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಿಲ್ಲಿ ಬೌಡೆನ್ ರಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೀತಿ ಯಾದ ತರ್ಜನಿಯನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಿ ತೋರಿಸುವ 'ಔಟ್' ನೀಡುವ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು ಬಹಳ ನೋವು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು "ವಿನಾಶಕರ ವಕ್ರ ಬೆರಳಿನ" ಸೂಚನೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇತರ ಸೂಚನೆಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ 'ವಕ್ರತೆಯ ಛಾಪು' ಮೂಡಿಸಿರುವ ಬೌಡೆನ್ ನಾಲ್ಕು ರನ್ನುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು "ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಗುಡಿಸುವ" ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೋಳನ್ನು ಆಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಿಕ್ಸರ್ ಸೂಚಿಸಲು "ಜೋಡಿ ವಕ್ರ ಬೆರಳುಗಳ ಷಣ್ಮುಖ ನೆಗೆತ"ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಸೂಚನೆಗಳು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಓಡಿಐಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ಟ್ವೆಂಟಿ-೨೦ ಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಯು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನೂ, ಟೀಕಾಕಾರರನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ. ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕ್ರೋವ್ ಅವರನ್ನು ಬೋಝೋ ದ ಕ್ಲೌನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಬ್ಬ ವೀಕ್ಷಕವಿವರಣಕಾರನಾದರೂ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇರುವುದು ಆಟಗಾರರಿಗೇ ಹೊರತು ಅಂಪೈರ್ ಗಳಿಗಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಬೌಡೆನ್ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರ ಆರ್ಥ್ರೈಟಿಸ್ ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರು ಶರೀರವನ್ನು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರಲೇಬೇಕಾದುದರಿಂದ ಅವರು ಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು/ನೀಡುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ.
ಬ್ರೆಂಟ್ ಫ್ರೇಸರ್ "ಬಿಲ್ಲಿ' ಬೌಡೆನ್ ಮೂಲತಃ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್ ನವರಾದ ಒಬ್ಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಂಪೈರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ರ್ಯೂಮೆಟಾಯ್ಡ್ ಆರ್ಥ್ರೈಟಿಸ್ ನಿಂದ ಬಳಲಲು ಆರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ ಅವರು ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು, ಬೇನೆ ಬಾಧಿಸತೊಡಗಿದ ನಂತರ ಅವರು ಅಂಪೈರ್ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. "ವಿನಾಶಸೂಚಕ ವಕ್ರ ಬೆರಳು" ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಇವರ ಹಲವಾರು ನಾಟಕೀಯವಾದ ಸೂಚನಾಶೈಲಿಗಳು ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ.
ಬೌಡೆನ್ ಐಸಿಸಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಂಪೈರ್ ಗಳ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದೂ ಪೆಪ್ಸಿ ಟಿವಿ ಜಾಹಿರಾತು - ಟೇಡಿ ಉಂಗಲಿ ಜಾಹಿರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಅಂಪೈರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ - ಈ ಜಾಹಿರಾತು ೨೦೧೧ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರವಾಯಿತು.
ನೂರು ಓಡಿಐಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಐಸಿಸಿ ಬ್ರಾನ್ಝ್ ಬೇಲ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್.
'ಪಂಚ್ ಗಣಿ,' ಪುಣೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿಕೊಡಲು ಅತಿ ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ ವರೆಗೆ, ಹಾಗೂ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ. ಯಾವ ಸದ್ದುಗದ್ದಲ, ಕಲುಶಿತ ವಾತಾವರಣ, ದೊಂಬಿ, ದಾಂಧಲೆ ಸದ್ದುಗದ್ದಲಕ್ಕೆ ಅಪವಾದ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಗ್ರಾಮದಂತಿರುವ 'ಪಂಚ್ ಗಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಜಾರಾದ ಮತ್ತು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ಕಾಲುದಾರಿಗಳು, ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ರಸ್ತೆಗಳಿವೆ. 'ಪಂಚ್ ಗಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಹೀಗಿದೆ.
ಹಾಗೇ ನಡೆದುಹೋದರೆ ನಮಗೆ ಸಿಗುವ ಹಲವು ಸುಂದರ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ 'ಕೃಷ್ಣಾವ್ಯಾಲಿ ಪರಿಸರ'ವೂ ಒಂದು. ಇದು 'ಪಾರ್ಸಿ ಪಾಂಟ್' ಗೆ ಹೋಗವದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. 'ಧೋಮ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿ'ನಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಬರುವ ಅತಿ ತಿಳಿಯಾದಮತ್ತು ಶುದ್ಧವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಪಟಿಕದಂತೆ ನೀರೊಳಗಿನ ಜಲಚರಗಳನ್ನೂ, ರಮಣೀಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸವಿಯಲು, 'ಸಿಡ್ನಿ ಪಾಯಿಂಟ್' ಗೆಧಾವಿಸಬಹುದು. ಮಂಧರ್ ದೇವ್, ಮತ್ತು ಪಾಂಡವ್ ಘಡ್ ನ ಬಳಿ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ದೃಶ್ಯಒಮ್ಮೆಲೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಚಕಿತಗೊಳಿಸುವ ದೃಷ್ಯವೊಂದು ಜನರ ಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಅದೇ 'ಒಂಟಿಮರದ ದೃಶ್ಯ'. ಬೃಹತ್ ಬಂಡೆಗಳಮೇಲೆ ನೆಲದ ಕೊನೆಯೆಂದು ಸಾರುವ ಫಲಕದ ಬಳಿ ಇದು ಎಲ್ಲರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೪.೫ ಕಿ.ಮೀ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪರಿಸರ, 'ಏಶ್ಯಾಖಂಡದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ' ಪಂಚ್ ಗಣಿ' ಯೆನ್ನುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. 'ಡೆವಿಲ್ಸ್ ಕಿಚನ್, ಪಾಂಡವರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆಮನೆ'ಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಅಲ್ಲಿ ಆಡುಗೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಊಟಮಾಡಿದರೆಂಬ ವದಂತಿಯಿದೆ.
ಹತ್ತಿರದ ಜಾಗಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ಪರ್ಯಟಕರಿಗೆ 'ವೈ' ಯೆಂಬ ೧೪ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಚಾರಿತ್ರ್ಯಿಕ ಸ್ಥಳ. ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು, ’ಕಲಲ್ ಘಾಟ್', ಕೋಟೆಗಳು, 'ದೋಲ್ಯ ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯ', ಕಾಶಿವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವಲಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ೨೧ ಕಿ. ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ 'ಧೋಮ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನದಿಪ್ರದೇಶ'ದಲ್ಲಿ ದೋಣಿಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. 'ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ್ ಗಿರಿಧಾಮ', ೨೩ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. 'ವೆನ್ನಾ ಸರೋವರ', 'ಲಿಂಗ್ ಮಾಲ ಜಲಪಾತ', ಮತ್ತು ಭವ್ಯ ಮನಮೋಹಕ 'ಮಾಲ್ಕಂ ಪಾಯಿಂಟ್', 'ಮಾರ್ಜೊರಿ ಪಾಯಿಂಟ್,'ಗಳು ಮುದಕೊಡುವ ಜಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ಖರೀದಿಸಲು ಅತಿ ಮುದಕೊದುವ ಶಾಪಿಂಗ್ ಗೆ ಹಲವಾರು ಅಂಗಡಿಗಳಿವೆ.
ಹಣ್ಣು, ಫಲಪುಷ್ಪಗಳ ಉದ್ಯಾನ, 'ತರಹಾವರಿಯ ಕ್ಯಾಕ್ಟಸ್ ಗಿಡ'ಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ 'ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್' ಇದೆ. ಡಬ್ಬಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಮಾರಲ್ಪಡುವ ಆಹಾರಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳ ಮನರಂಜನೆಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ದೂರದಲ್ಲಿ 'ಪಂಚ್ ಗಣಿ-ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ್ 'ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ, ಹಾದಿಯಲ್ಲೇ ಸಿಗುವ, 'ಭಿಲಾರ್ ಜಲಪಾತ' ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ.
ಶಾಪಿಂಗ್ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಹೇಳಿಮಾಡಿಸಿದ ತಾಣ. 'ಚೌಕಾಶಿವ್ಯಾಪಾರ'ಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ. 'ಮಾಪ್ರೊ' ಯೆಂಬ ಅತಿರುಚಿಯಾದ ಜಾಮ್, ಮರ್ಮಲೆದೆಸ್. 'ರೋಚ್ ಅಂಡ್ ಸನ್ಸ್', ಅತಿ ಹಳೆಯ ಬೇಕರಿ, 'ಕೇರಳಬೇಕರಿ', 'ವೈ'ನಲ್ಲಿ, 'ಯಮ್ಮಿ ಕೇಕ್ಸ್' ಗಳಿಗೆ, 'ಪೇಸ್ಟ್ರಿ', 'ಸ್ಟ್ರಾಬೆರ್ರಿಸ್' ಸಿಗುವ ತಾಣ. ಅಲ್ಲಿ 'ಸ್ಟ್ರಾಬೆರ್ರಿ ಹಣ್ಣು'ಗಳನ್ನು ಸವಿಯುವುದೇ ಒಂಎದು ಅಪೂರ್ವ ಅನುಭವ.
ವಾಸಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. 'ಹೋಟೆಲ್,' 'ಕಾಟೇಜ್' ಗಳಲ್ಲಿ ರಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ.
'ಶಿವನ ಪುತ್ರ,ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ಸ್ವಾಮಿಯ ದೇವಾಲಯ,' 'ರಾಜ್ಪುರಿ ಗುಹೆ'ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ತತ್ಸಮ ತದ್ಭವ: ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೂಲ ಪದ, ಅದೇ ಪದದ ಅಪಭ್ರಂಶವಾದ ಕನ್ನಡ ಪದ - ಇವುಗಳನ್ನು ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು: 'ಪ್ರತ್ಯಯ' ಎಂದರೆ ಕಾರ್ಯಕಾರಣ ಸಂಭಂಧಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದಗಳು. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದದ ಕೊನೆಗೆ ಸೇರುವ ಕೆಲವು 'ಅಕ್ಷರಗಳ ಗುಂಪು'ಗಳು. ಇವು ಆ ಪದದ ಕೊನೆಗೆ ಸೇರಿ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುವು. ಇವು ಬರಿ ಒಂದು ಪದದ ಭಾಗಗಳು ಹೊರತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪದಗಳಲ್ಲ.
ದ್ವಿರುಕ್ತಿ : ಒಂದು ಪದವು ಎರಡು ಬಾರಿ ಬರುವುದನ್ನು ದ್ವಿರುಕ್ತಿ ಎನ್ನುವರು.ಒಂದು ವಿಶೇಷಾರ್ಥವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಪದವನ್ನ್ನೋ, ಒಂದು ವಾಕ್ಯವನ್ನೋ ಎರಡೆರಡು ಸಲ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ದ್ವಿರುಕ್ತಿ ಎನ್ನುವರು. ಉದಾ: ಬೇಗಬೇಗ, ಮನೆಮನೆಗೂ
ಕಾಲ-ವ್ಯಾಕರಣ: ಕೇಶಿರಾಜನ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥವಾದ ಶಬ್ದಮಣಿ ದರ್ಪಣ ವೇ ನಮಗೆ ಸಿಗುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥ.ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಗ್ರಂಥಗಳು ಇರಬಹುದು ಆದರೆ ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ.]
ಜೋಡು ನುಡಿಗಟ್ಟು: ದ್ವಿರುಕ್ತಿಯ ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ನಾವು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವುದುಂಟು. ಅವು ದ್ವಿರುಕ್ತಿಗಳ ಹಾಗೆ ಕಂಡರೂ, ದ್ವಿರುಕ್ತಿಗಳಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ಜೋಡು ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡನೆಯ ಪದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿರುವುದಿಲ್ಲ.ಉದಾ: ಮಕ್ಕಳುಗಿಕ್ಕಳು
ಸಂಧಿ: ಸಂಧಿ/ಕೂಡಿಕೆ ಸಂಧಿಯೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಕೆ/ಕಲೆತ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಒರೆ ಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ/ಸೇರಿಸಿ/ಕಲೆಸಿ ಒಂದು ಒರೆ ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಸಂಧಿ/ಕೂಡಿಕೆ ಯಾಗುವುದು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು "ಒರೆಗೂಡಿಕೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು.
ಸಮಾಸ: ಸಮಾಸವೆಂದರೆ ಸಮಸ್ತ ಪದವೆಂದರ್ಥ. ಅರ್ಥವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪದಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಸಮಾಸ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಛಂದಸ್ಸು: ಛಂದಸ್ಸು - ಪದ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ರಚಿತವಾದ ಪದ್ಯವನ್ನು ಛಂದೋಬದ್ಧ ಪದ್ಯ ಎನ್ನುವರು.
ಅಲಂಕಾರ: ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯದ ರಮಣೀಯತೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ 'ಶಬ್ದ' ಮತ್ತು 'ಅರ್ಥ'ಗಳ ವೈಚಿತ್ರವನ್ನು "ಅಲಂಕಾರ" ಎನ್ನಬಹುದು.
ತ್ರಿಪದಿ: ತ್ರಿಎಂದರೆ ಮೂರು. ಪದಿ ಎಂದರೆ ಸಾಲು. ಮೂರು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ತ್ರಿಪದಿ ಎಂದು ಕರೆವರು.
ಷಟ್ಪದಿ: ಷಟ್ ಎಂದರೆ ಆರು. ಪದಿ ಎಂದರೆ ಸಾಲು. ಆರು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ಷಟ್ಪದಿ ಎಂದು ಕರೆವರು.
ಸಾಂಗತ್ಯ: "ಸಾಂಗತ್ಯ " ಇದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಒಂದು ಅಂಶಚ್ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಾರ.
ಪ್ರಾಸಗಳು: ಪದ್ಯದ ಪ್ರತಿಪಾದದ ೨ನೇ ಅಕ್ಷರವು ಪ್ರಾಸವೆಂದು ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಎರಡನೆ ಅಕ್ಷರವು ಎಲ್ಲಾ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ಆಗಿರಬೇಕು.
ಪರಿಮಾಣ ವಾಚಕಗಳು: ವಸ್ತುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಳತೆ, ಪರಿಮಾಣ, ಗಾತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದಗಳಿಗೆ ಪರಿಮಾಣ ವಾಚಕಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರು.
ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣವು ಕೇಶೀರಾಜನ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥವು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸವಿವರವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ ಹಾಗೂ ೨ನೇ ನಾಗವರ್ಮನ ಕಾವ್ಯಲೋಕನ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕಭಾಷಾಭೂಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.
೨೫+೯ ವ್ಯಂಜನಗಳು - ಕ ಖ ಗ ಘ ಙ ಚ ಛ ಜ ಝ ಞ ಟ ಠ ಡ ಢ ಣ ತ ಥ ದ ಧ ನ ಪ ಫ ಬ ಭ ಮ ಯ ರ ಲ ವ ಶ ಷ ಸ ಹ ಳ.
ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೂಪಗಳಿವೆ.ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಶ್ರಾವಣ ಮತ್ತು ಚಾಕ್ಷುಷ.
ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಲಿಪಿರೂಪದ ವರ್ಣಮಾಲೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ನಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯುವ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಹೆಸರು.
ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಾಷೆಗಳಿವೆ.ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಮಾತಾನಾಡುವ ಕನ್ನಡವೂ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು ತನ್ನದೇ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶೇಷ ಭಾಷೆ ಇದಾಗಿದೆ.
ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವತ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಇರುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಕರಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ದ್ವಯಗಳು; ತ್ರಯ ; ಚತುಷ್ಟಯಗಳು ; ಪಂಚ ಗಳು; ಇತ್ಯಾದಿ, ಷಷ್ಠಿ ಸಂವತ್ಸರಗಳ ವರೆಗೆ
ಪಂಚಕುಲ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಮುಂಗಾರಿನ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿಯಾದ ಬೇಸಿಗೆ, ತಂಪಾದ ಚಳಿಗಾಲ, ಉತ್ತಮ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಗಾಲವಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. . ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿಯ ಚಳಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಬ್ಬನಿಯು ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ವೈಪರಿತ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲೂ ಮಳೆಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಳೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮುಂಗಾರಿನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಮೋರ್ನಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿವೆ. ಘಗ್ಗರ್‌ ನದಿಯು ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಹರಿಯುವ ಏಕೈಕ ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಳದ ನೀರಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಘಗ್ಗರ್‌ ನದಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಈಗ ಮೂಲ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಈಗ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬತ್ತಿಹೋಗಿ, ಸಮುದ್ರದ ವರೆಗೆ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಭೌಗೋಳಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು. ಇವು ಸಟ್ಲೆಜ್‌ಅನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಲುವೆಯಾಗಿ ರೊಪಾರ್‌ನಿಂದ ದಿಕ್ಕುಬದಲಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು/ಹೊಳೆಗಳೆಂದರೆ ಘಗ್ಗರ್‌, ಸಿರ್ಸಾ, ಕೌಶಲ್ಯ.
ರಾಮಗಢ ಕೋಟೆಯು ಅದ್ಭುತ 360-ವರ್ಷದ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಅನುರಣಿಸುತ್ತದೆ. ಚಾಂದೆಲ್ ರಜಪೂತರು ಇದರ ರಾಜರಾಗಿದ್ದರು, ಇವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬಿಲಾಸ್‌ಪುರದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಚಾಂದೆಲ್ ರಾಜವಂಶದ ಸಂತತಿಯವರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕ್ರಿ.ಶ. 800ರಿಂದ 1182ರವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೇಂದ್ರ ಭಾರತವನ್ನು ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ "ಲಿಮ್ಕ ದಾಖಲೆ ಪುಸ್ತಕ"ದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಮರದ ಬಾಗಿಲೆಂದು ಹೇಳಲಾದ 37 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬಾಗಿಲಿನ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಈ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಇಂದಿನದರೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಗೊಂಡ ಹಿಂದಿನದರ ಹಿತವಾದ ಲವಲವಿಕೆಯುಳ್ಳ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿನ ಸನ್ನಿವೇಶವು ನಮ್ಮನ್ನು ಆಕರ್ಷಕ ಭವ್ಯ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ರಜಪೂತ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. “ರಾಮಗಢ ಕೋಟೆ”ಯಲ್ಲಿರುವುದು ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ. ರಾಮಗಢ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೋಟೆಲ್ ರಾಜೋಚಿತ ಆತಿಥ್ಯ, ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರುಚಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದವಾಗಿದೆ.
ಪಂಚಕುಲ ಭಾರತದ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಪಂಚಕುಲ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಯೋಜಿತ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಚಂಡಿಗಢ ಯೂನಿಯನ್ ಟೆರಿಟರಿಯ ಒಂದು ಉಪನಗರವಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಚಂಡಿಗಢ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ರೀಜನ್‌‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಂಜಾಬ್‌‌ನ ಮೊಹಾಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡುಗೆರೆಯಿಲ್ಲದ ಸೀಮೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಂಡಿಯನ್ ಆರ್ಮಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಕಮಾಂಡ್‌ನ ಘನತೆಯುಳ್ಳ ಚಂಡಿಮಂದಿರ್ ಕಾಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ‌ ಪ್ರಧಾನಕಛೇರಿಯೂ ಸಹ ಪಂಚಕುಲ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. ಪಂಚಕುಲ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ನಗರಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ - ಪಿಂಜೋರ್‌, ಕಾಲ್ಕ, ಬರ್ವಾಲ, ಮೋರ್ನಿ ಮತ್ತು ರೈಪುರ್ ರಾಣಿ. ಮೋರ್ನಿಯು ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಗಿರಿಧಾಮವಾಗಿದೆ. ಪಂಚಕುಲ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2006ರಲ್ಲಿ 2,00,000ರಷ್ಟಿತ್ತೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಂಚಕುಲ ಮತ್ತು ಮೊಹಾಲಿ ಚಂಡಿಗಢದ ಎರಡು ಉಪನಗರಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಮೂರು ನಗರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಚಂಡಿಗಢ ಟ್ರೈಸಿಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಟರ್ಮಿನಲ್ ಬಲ್ಲಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ ಯು ಡಿಫೆನ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆಂಡ್ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ನ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಪಂಚಕುಲ ದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅನ್ನು ನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಡಾ. ಸತಿಶ್ ಕುಮಾರ್. ಭಾರಿ ಸ್ಫೋಟಕಗಳು, ಆಸ್ಫೋಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಆಘಾತ ತರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೊಸ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳ ಅಂತಿಮ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸೇನೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾದ ಸೈನ್ಯದ ಮತ್ತು ಪೋಲೀಸ್‌ರ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾರಕವಲ್ಲದ ದಂಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಗುಂಡುಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದ ರಸಭರಿತ ಸಸ್ಯಗಳ ಈ ಭಾರೀ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನದ ಮುಖ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಡಾ. . ಸರ್ಕಾರಿಯ. ಆತನು ಈ ಉದ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಾಪಾಸುಕಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ರಸಭರಿತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದನು. ಈ ಉದ್ಯಾನ ರಚನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯೆಂದರೆ ಈ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆಲವು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜಾತಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಜೀನಸ್ ಕ್ಯಾರಲುಮದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 2500 ಜಾತಿಯ ಪಾಪಾಸುಕಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ರಸಭರಿತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಅಪೂರ್ವ ಉದ್ಯಾನವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾಪಾಸುಕಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ರಸಭರಿತ ಸಸ್ಯಗಳು ಅವುಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಂಶಗಳಿಗೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ.
ಪಂಚಕುಲ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವು ಐದು ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಈ ಕಾಲುವೆಗಳು ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಘಗ್ಗರ್ ನದಿಯಿಂದ ನೀರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ನಾಡ ಸಾಹಿಬ್‌ನಿಂದ ಮಾನಸ ದೇವಿಯವರೆಗೆ ಹಂಚುತ್ತವೆ. ನಾಡ ಕಾಲುವೆಯು ಈಗ ನದಿಯಿಂದ ಸವೆದುಹೋಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುಲಗಳು ಚಂಡಿಮಂದಿರ್‌‌ನ ಸಿಪಾಯಿಬೀಡಿನ ಮೂಲಕ ಮಾನಸ ದೇವಿಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾಲುವೆಗಳು ಸಮುದಾಯ ಆಸ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಸುಂದರ,ಮಾದರಿ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿವೆ.ಅವುಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಆಯಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದನು. ನದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಮೇಲ್ಮೈ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮಾನಸ ದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮಣಿಮಾಜ್ರದ ಅರಸನಾದ ಮಹಾರಾಜ ಗೋಪಲ್ ಸಿಂಗ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 1815ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಮಾನಸ ದೇವಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ದೇವಿಯು ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಆಶ್ರಯದಾತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿಯ ಪವಿತ್ರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಭಕ್ತರು ದೇವಿಗೆ ಭಕ್ತಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನೆರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಪಟಿಯಾಲದ ಮಹಾರಾಜನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಹರಿಯಾಣ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಟಾಯು ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಒಂದು ಯಾತ್ರಿಕ ರೆಸ್ಟಾರೆಂಟ್ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶವು ಈಶಾನ್ಯದಿಂದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದವರೆಗೆ ಇದೆ. ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನದಿಗಳು/ಹೊಳೆಗಳು ರಭಸವಾಗಿ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ತಳದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರ್ಯಾವೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಉರುಟುಗಲ್ಲುಗಳು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಿರ್ಸಾ ನದಿಯು ಮಾತ್ರ ಕಾಲ್ಕಾ ಟೆಹ್ಸಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಹರವಿನ ಯು ಬಾಣದ ರೀತಿಯ ನಿಲುಗಡೆಯ ಮೂಲಕ ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ವಿಧಗಳೆಂದರೆ - ತಿಳಿಯಾದ ಕಲಸುಮಣ್ಣು , ಪಿಯೆಡ್ಮಂಟ್ , ಸ್ವಾಲಿಕ್ , ಸಿಲ್ಟಿಕ್ಲೇ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಪೂರ್ವದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ರಾಮಗಢದ ಗಡಿರೇಖೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ರಸ್ತೆಯೊಂದು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಪಂಜಾಬ್‌‌ನ ದೇರ ಬಸ್ಸಿಗೆ ಮುಬಾರಕ್‌ಪುರ್ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಾಮಗಢದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನರೈನ್‌ಗಢಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರ್ವಾಲವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಸ್ಟೇಟ್ಅನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ರೈಪುರ್ ರಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಬೀರ್ ಭಾಟಿಯಾ ಒಂದು ನ್ಯಾನೊ ನಗರವನ್ನು ಯೋಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ನಹಾನ್-ಪಯೋಂಟ-ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯು ಈ ನಗರಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ರೈಪುರ್ ರಾಣಿಯ ಕಿರುದಾರಿಯು ಒಂದು ತಿರುವು ಆಗಿದೆ, ಇದು ಅಂಬಾಲ ಮತ್ತು ಯಮುನಗರದ ಮಧ್ಯೆ ದೊಸಾರ್ಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಘಗ್ಗರ್‌ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿವೆ. ಶಿಮ್ಲಾ ಹೆದ್ದಾರಿಯು ಘಗ್ಗರ್‌ ನದಿಗೆ ಸಮಾನಂತರವಾಗಿ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಘಗ್ಗರ್‌ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದಲ್ಲಿವೆ. ಇವು ಚಂಡಿಗಢದ ಹೊರವಲದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮತ್ತು ಘಗ್ಗರ್‌ ನದಿಯ ಚಿತ್ರಸದೃಶ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ನಗರವು ವಾಸಗೃಹಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮನರಂಜನಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಸರ್ಕಾರಿ ಕಛೇರಿಗಳಾಗಿ ಉಪವಿಭಾಗಗೊಂಡಿದೆ.
ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲವು ಬಲಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಬಲಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಗೃಹ ಮತ್ತು ನಿರಾವರಿ ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಭೂಕಂಪನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಭೂಕಂಪನಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು. ಹಿಮಾಲಯ ಗಡಿಯ ದೋಷ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಇದು ಭೂಕಂಪನಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗುವ ಸಂಭವಗಳು ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.
ಗುರುದ್ವಾರ ನಾಡ ಸಾಹಿಬ್ ಪಂಚಕುಲದಲ್ಲಿ ಘಗ್ಗರ್ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸೈನ್ಯವು ಭಂಗಾನಿ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ಗೆಲುವನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಹಿಂತಿರುವಾಗ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು. ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್‌ನ ಅನುಯಾಯಿ ನಾಡು ಶಾ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಉಪಚರಿಸಿದನು. ಗುರು ಜಿ ನಾಡು ಶಾನನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ, ಆತನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಳವು ನಾಡ ಸಾಹಿಬ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಈ ಗುರುದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಚಂಡಿಮಂದಿರ್‌ನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಪಿಂಜೋರ್‌ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಕ ಇದೆ. ಪಿಂಜೋರ್‌ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ ಬಡ್ಡಿ ಇದೆ. ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಪಿಂಜೋರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಿತ ಶೆಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಯ ಒಂದು ಸಹಾಯಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಸ್ಟೇಟ್ಅನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಪಂಚಕುಲ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 58 ಎಕರೆ ಜಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಇಂದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಪಂಚಕುಲದ ಹೊಸ ಅರ್ಬನ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಚಂಡಿಗಢದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿದೆ. ಚಂಡಿಗಢ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಚಂಡಿಗಢ-ಪಂಚಕುಲ ಗಡಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಪಂಚಕುಲದ ಕಡೆಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಿವಾಲಿಕ್ ಎಂಕ್ಲೇವ್ ಮತ್ತು ಮಣಿಮಾಜ್ರ ಪಂಚಕುಲದ ಅರ್ಬನ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕಿದೆ. ಚಂಡಿಮಂದಿರ್‌‌ನ ಸೈನ್ಯಾವಾಸವು ಪಂಚಕುಲದ ಅರ್ಬನ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನ ಉತ್ತರಕ್ಕಿದೆ. ಅರ್ಬನ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಜಿರಾಕ್ಪುರ್‌ ಇದೆ.
ಅಂಬಾಲ-ಕಾಲ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಘಗ್ಗರ್‌ ನದಿಯ ನಡುವಿನ ಹಳೆಯ ಪಂಚಕುಲದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಒಂದು ಗಾಲ್ಫ್ ಮೈದಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಟಾ ದೇವಿ ಲಾಲ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಟಾ ದೇವಿ ಲಾಲ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ನಡೆಯುವುದರಿಂದ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ವಲಯ 5 ಕೆಲವು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಭಾಂಗಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವನಿಕ ಎಂಬ ಒಂದು ವರ್ತುಲ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಹಾಗೂ ವಾಟಿಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನೀರಿನ ಕಾರಂಜಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಹೋಟೆಲ್‌ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಉದ್ಯಾನವೊಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಒಂದು ಸಂಗೀತಮಯ ಕಾರಂಜಿ ಉದ್ಯಾನವಿದೆ. ಇದನ್ನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ದೀಪಗಳಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಚಕುಲದ ಮುಖ್ಯ ಆರಕ್ಷಕ ಠಾಣೆಯೂ ಸಹ ವಲಯ ಐದರಲ್ಲಿದೆ.
1ರಿಂದ 19ರವರೆಗಿನ ವಲಯಗಳಿರುವ ಈ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶವು ದೊಡ್ಡ ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ, ಈ ತ್ರಿಕೋನದ ಒಂದು ಬಾಹು ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತೊಂದು ಜಿರಾಕ್‌ಪುರ್ ಕಾಲ್ಕ ರಸ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದುದ್ದಕ್ಕೂ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಈ ತ್ರಿಕೋನವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ.
ಪಿಂಜೋರ್‌ ಸಹ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಪೇಲಿಯೊಲಿಥಿಕ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ವಾರ್ಟ್ಸೈಟ್‌ನಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಗೋಪುರದ ಸಾಧನಗಳು ಪಿಂಜೋರ್‌‌ನಿಂದ ನಲಗಢದವರೆಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷಗಳು ಕ್ರಿ.ಶ. 9ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 12ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಂಚಕುಲವು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್‌ ಮತ್ತು ಚಂಡಿಗಢದ ಯೂನಿಯನ್ ಟೆರಿಟರಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಂಬಾಲ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪಂಚಕುಲವು ಅದರ ಸೀಮೆಗಳನ್ನು ಚಂಡಿಗಢ, ಮೊಹಾಲಿ, ಸೊಲಾನ್ ಮತ್ತು ಅಂಬಾಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಇದು ಜಿರಾಕ್ಪುರ್-ಕಾಲ್ಕ ಮಾರ್ಗದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಘಗ್ಗರ್ ನದಿಯ ಎರಡೂ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಪಂಚಕುಲವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಾಪಾಸುಕಳ್ಳಿ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಪಾಪಾಸುಕಳ್ಳಿ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಜನರು ಬರುತ್ತಾರೆ.
ಟಿಂಬೆಲ್ ರೈಲು ನಮ್ಮನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಂಚಕುಲ ಮತ್ತು ಚಂಡಿಗಢವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಈ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮನಮೋಹಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಕ್ಟಸ್ ಆಂಡ್ ಸಕ್ಯುಲೆಂಟ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಆಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹೊರಾಂಗಣ ದೃಶ್ಯದ ಪಾಪಾಸುಕಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ರಸಭರಿತ ಸಸ್ಯಗಳ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ.
ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿ ಪಂಚಕುಲದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಹ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ.
ಇವು ರಾಮಗಢದ ಆಚೆಗೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಲಯಗಳ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಹೊಸದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾದ ವಲಯಗಳಾಗಿವೆ.
ಪಂಚಕುಲ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಿರಿಧಾಮ ಕಸೌಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಛಾಕಿ ಮಾಡ್ ಒಂದು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಲುಮೆಯಿಂದ ಜಳಕಮಾಡಬಹುದು.
ಟಿಕ್ಕರ್ ತಾಲ್ ಎಂಬುದು ಅಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಕರ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.
ಒಂಟೆ ಉತ್ಸವ: ಪ್ರತಿ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂಟೆಗಳ ಓಟದ ಪಂದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂಟೆ ಉತ್ಸವ,ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ ಜನರು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬೆಂಕಿ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಕ್ಷಯ ತೃತೀಯ ಅಥವಾ "ಅಕ್ಕ ತೇಜ್": ಬಿಕಾನೆರ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ದಿನ. ಇದು ರಾವ್ ಬಿಕಾ ಹೊಸ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ಜನರು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಈ ದಿನದಂದು ಗಾಳಿಪಟಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ""ವನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂತೋಷ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರು "ಕಿಚ್ರವನ್ನು ಮತ್ತು ಇಮ್ ಲಾನಿ"ಯಂತಹ ವಿಶೇಷ ಭೋಜನವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪರ್ಯುಷಣ್:ಇದು ಜೈನ ಸಮುದಾಯದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಸವವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗದ ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪವಾಸಗಳು ನಗರದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಕಾರ್ತಿಕ ಪೌರ್ಣಿಮೆ: ಜೈನ ಸಮುದಾಯವು ಈ ದಿನದಂದು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು,ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪಲಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮೆರವಣಿಗೆ ಜೈನ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೂ ತೆರಳುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಭಜನೆ ಮಂಡಳಿಗಳು ಅಥವಾ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮಾನವಾದ ಹಬ್ಬಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಜರುಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಬಿಕಾನೆರ್ ಉತ್ತರಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರವು ಬಿಕಾನೆರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮತ್ತು ಬಿಕಾನೆರ್ ವಿಭಾಗದ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದೆ ಬಿಕಾನೆರ್ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಾಡಳಿತದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಗರವನ್ನು ರಾವ್ ಬಿಕ ಮತ್ತು ಜಾಟರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ರಾವ್ ಬಿಕ ರಾಜಧಾನಿಗೆಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳವು ನೆಹ್ರಾ ಜಾಟ್ ನ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಹಕ್ಕಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಹೆಸರು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತಳಕುಹಾಕಿಕೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ಅವನು ತಯಾರಿದ್ದ. ಮಾಲೀಕನ ಹೆಸರಾದ ನೈರ ಅಥವಾನೆರ ವನ್ನು ಬಿಕ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡನು,ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಬಿಕಾನೆರ್ ರಚಿಸಿದನು. 1486 ರಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ನಗರ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ನಾಲ್ಕನೇ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿತು. 1928 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಗಂಗಾ ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು 1987 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಕಾಲುವೆ , ಸಾಸಿವೆ, ಹತ್ತಿ, ಶೇಂಗಾ, ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳಂತಹ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿವೆ. ಇತರ ಉದ್ಯಮಗಳು ಉಣ್ಣೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಜಿಪ್ಸಮ್, ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮತ್ತು ಬೆನ್ಟನೈಟ್ ಗಳ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ಬಿಕಾನೆರ್‌ನ ಆಂತರಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಗರದ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ರೈಲ್ವೆಯ ಮೂಲಕ ಬಿಕಾನೆರ್ ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರವು, ದೆಹಲಿ, ಮುಂಬಯಿ, ಕಾನ್ ಪುರ್, ಆಗ್ರ, ಜಲಂಧರ್, ಬರೋಡ, ಹೈದ್ರಾಬಾದ್, ಕೋಲ್ಕತ್ತ, ಗೌಹಾಟಿ, ಜೈಪುರ್, ಸೂರತ್, ಜಲಂಧರ್, ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ಚಂಡಿಗಡ್, ಜಮ್ಮು, ಮತ್ತು ಅಹಮದಾಬಾದ್ ನಗರಗಳೊಡನೆ ನೇರ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೂ, ಭಾರತದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ ಇಂದೋರ್, ಭೋಪಾಲ್, ಗ್ವಾಲಿಯರ್, ಜಬಲ್ ಪುರ್, ಗೋರಕ್ ಪುರ್ ಮತ್ತು ಪುರಿ ಯಂತಹ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
ಬಿಕಾನೆರ್ ಉತ್ತಮ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ, ಜೈಪುರ್, ಆಗ್ರ, ಲೂಧಿಯಾನ, ಬಟಿಂಡಾ, ಅಮ್ ಬಾಲ, ಅಹಮದಾಬಾದ್, ಹರಿದ್ವಾರ್, ಜೋಧ್ ಪುರ್, ಇಂದೋರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು 11, 15, ಮತ್ತು 8 ಬಿಕಾನೆರ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಬಿಕಾನೆರ್ ನಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಮಿಲಿಟರಿ ವಾಯುನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಬಿಕಾನ 100 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಬಿಕಾನೆರ್‌ನ ಸಂಪತ್ತು 1571 ರಿಂದ 1611 ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಬಿಕಾನೆರ್‌ನ ಆರನೆಯ ರಾಜನಾದ ರಾಜಾ ರಾಯ್ ಸಿಂಗ್‌ಜಿ‌ಯ ನೇತತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ಮೊಗಲರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮೊಗಲರ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಅಲ್ಲದೇ ಅಕ್ಬರ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಪುತ್ರನಾದಜಹಂಗೀರ್ ಸಾಮ್ರಾಟನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದನು. ಮೇವಾರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅವನ ಯಶಸ್ವಿ ಯುದ್ದದ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಮೊಗಲ್ ಸಾಮ್ರಾಟರಿಂದ ಬಿರುದುಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಅವನಿಗೆ ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಬುರನ್ ಪುರ್ ನ ಜಾಗೀರ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಜಾಗೀರ್‌ಗಳಿಂದ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಕಂದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವನು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜುನಾಗಢ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದನು.ಈ ಕೋಟೆ ಸರಾಸರಿ ರಷ್ಟು ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವನು ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನಾಗಿದ್ದ.ಅಲ್ಲದೇ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಅವನು ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರವಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಜ್ಞಾನವು ಜುನಾಗಢ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
ಲಾಲ್ ಗಢ್ ಅರಮನೆಯನ್ನು ರಜಪೂತ್ ಮೊಗಲ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ 1902 ಮತ್ತು 1926 ರ ನಡುವೆ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಮಹರಾಜ ಗಂಗಾ ಸಿಂಗ್ ಅವನ ತಂದೆಯಾದ ಮಹರಾಜ ಲಾಲ್ ಸಿಂಗ್ ರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಸ್ವಿಂಟನ್ ಜಾಕೋಬ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೆಂಪು ಮರಳಶಿಲೆಗಳ ಹೊದಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಅನೇಕ ಭವ್ಯವಾದ ಸಭಾಂಗಣಗಳು,ಮೊಗಸಾಲೆ , ಗುಮ್ಮಟಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನಗೃಹ ಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾದ ಕಂಬಗಳು,ವ್ಯಾಪಕ ಬೆಂಕಿಗೂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕಂಬಸಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಜಾಲರಿ ಜೋಡಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಿಗೆಲಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅರಮನೆಯು ಶ್ರೀ ಸದುಲ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಾಹಲಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಬಿಕಾನೆರ್ ರಾಜಮನೆತನ ಇನ್ನೂ ಆ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಬಿಕಾನೆರ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಕುಟುಂಬ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿ ಈ ಕಟ್ಟಡದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.
1571 ರಿಂದ 1612 ರ ವರೆಗೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಬಿಕಾನೆರ್ ನ ಆರನೆಯ ರಾಜನಾದ ರಾಜಾ ರಾಯ್‌ಸಿಂಗ್ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ರಾಯ್ ಸಿಂಗ್ ಮಾರ್ವಾರ್ ನ ಭಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಹಾಗು ಅವನು ಮಿಲಿಟರಿ ದಂಡಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಮೊಗಲ್ ಸಾಮ್ರಾಟ ಅಕ್ಬರ್ ನಿಂದ ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಬುರಾನ್ಪುರ್ ನಲ್ಲಿ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದ. ಇದು ಮತ್ತು ಜೋಧಪುರದಿಂದ ಬಂದ ಹಣ ಅವನನ್ನು ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಲು ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸಿತು. ಅಕ್ಬರ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಜಹಾಂಗೀರ್‌ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಯ್ ಸಿಂಗ್ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದನು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸೇವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದನಲ್ಲದೇ, ಇದರಿಂದ ಅವನು ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಜುನಾಗಢ್ ಕೋಟೆಯ ವಾಸ್ತು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿದ.
ಬಿಕಾನೆರ್ ಹಿಂದೆ ಮತ್ತು ಈಗಲೂ ಉಸ್ಟ ಕಲೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಉಸ್ಟ ಕಲೆಯು ಬಿಕಾನೆರ್ನ ಉಸ್ಟ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲೆಗಾರರಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಮನೋಟಿ-ನಕಾಷಿ (ಉಬ್ಬಿದ ಅಥವಾ ಉಬ್ಬಿಲ್ಲದ ಹೂವಿನಾಕೃತಿಗಳು ಹಾಗು ಚಿನ್ನದ ಹೊದಿಕೆಯಿರುವ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯಾಕಾರದ ವಸ್ತುಗಳು)ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಜಾತಿವಿಶಿಷ್ಠ ಪದವಾಗಿದೆ. ಉಸ್ಟ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಕಲೆಗಾರರು 16 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದವರೆಗೂ ಅರೆಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಅಪಾರದರ್ಶಕ ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಜಲವರ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಿಕಾನೆರ್ ಶಾಲೆಯ ಎಲ್ಲಾ "ಸೂಕ್ಷ್ಮ" ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕೂಡ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಿಕಾನೆರ್ ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಚಿತ್ರಕಾರರು, ಹಮಿದ್ ರುಕ್ನುದ್ದಿನ್, ಅಹಮದ್, ನಥು ಜಿ, ನುರೆ, ರಹೀಮ್, ಇಸ, ಇಸೊ, ಸಹಾಬುದ್ದಿನ್ , ರಹೀಮ್ ಜಿ ಮತ್ತು ಮುರಾದ್.
ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶವು ಆರು ಅಥವಾ ಏಳು ಜಾಟ್ ಗೋತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಸಿಹಾಗ್, ಪುನಿಯ, ಗೋದಾರ, ಸಾರನ್, ಬೆನಿವಾಲ್, ಜೋಹಿಯ ಮತ್ತು ಕಸವಾನ್. ಈ ಗೋತ್ರಗಳಲ್ಲದೇ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಜಪೂತ ಒಡೆಯರಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಜಾಟರ ಅನೇಕ ಉಪಜಾತಿಗಳಿದ್ದವು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಾಗೂರ್, ಕಾರಿಪತ್ತ, ಮೋಹಿಲ ಅಥವಾ ಮೆಹಿಲ, ಬುಕರ್, ಬದು, ಚಾಚರ್. ಬಿಕಾನೆರ್ ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಜಾಟರು ಅವರ ಏಳು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಟ್ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆಸಾತ್ ಪತ್ತಿ ಸತ್ತವಾನ್ ಮಜಾ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. .
ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಿವಾಸ್ ಪ್ಯಾಲೆಸ್, ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿನ ಬಿಕಾನೆರ್ ರಾಜ್ಯದ ಅರಸ ಬಿಕಾನೆರ್‌ನ ಮಹಾರಾಜ ಗಂಗಾ ಸಿಂಗ್ ಮುಂಚೆ ವಾಸವಿದ್ದ ಅರಮನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಸರ್ ಸ್ಯಾಮುಲ್ ಸ್ವಿಂಟನ್ ಜಾಕೋಬ್ 1902 ರಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಇಂಡೋ-ಸ್ಯಾರಸೆನಿಕ್‌ಶೈಲಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈಗ ಇದು ಐಶಾರಾಮಿ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ ಹೋಟೆಲ್ ಅಂಡ್ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ ಖಾಸಗಿ ನಿಯಮಿತದ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಕೆಂಪು ಮರಳಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿರುವ ಭವ್ಯವಾದ ರಚನೆಯು ಬಿಕಾನೆರ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.