polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಆಗಿನ ಕಾಲದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ವಿಲಿಯಮ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಲಿವರ್ ಲಾಡ್ಜ್‌ರಂತೆಯೇ ಕೊನೆಕೊನೆಗೆ ಈತ ಕೂಡ ಮಾನಸಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದ. 1919 ಜೂನ್ 30ರಂದು ಎಸೆಕ್ಸ್‌ನ ವಿಧಾಮ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ನಿಧನಹೊಂದಿದ.
ಈ ನಾಗಸಂಪಿಗೆ ಮರವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಮರವು 30 ಮೀ ಎತ್ತರವನ್ನು ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲದು, 200-500 ಸೆ.ಮೀ. ಮಳೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪನೆ. ಈ ಮರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 50ರಿಂದ 60 ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.ಹಣ್ಣು ಒಂದರಿಂದ ಎರಡು ಬೀಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೋಳಾಕಾರದ ಕ್ಯಾಪ್ಸುಲ್ಗೆ ಅಂಡಾಕಾರವಾಗಿದೆ. ಮರದ ತೊಗಟೆಯು ತೆಳುವಾಗಿದ್ದು ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಂಡದ ಮೇಲೆ ಉದ್ದವಾದ ಎಲೆಗಳು ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ.ಈ ಮರವು ಬಿಳಿಯ ದಟ್ಟವಾದ, ಶಂಕುವಿನಾ ಕೃತಿಯ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ, ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಮರವಾಗಿದೆ. ಬಣ್ಣದ ಹೂಗಳು ಎಲೆಗಳ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕಾಂಡದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ, ಈ ಮರವು ತುಂಬಾ ಭಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಭಾರತದ ಅಸ್ಸಾಂನ ಪೂರ್ವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮುಂಚೆ ಇದರ ಬೀಜಗಳನ್ನು ದಿನನಿತ್ಯದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ (ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಕಶಾಲೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆ) ಬೆಳಗುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮರವಾಗಿದೆ.
ಸುಂದರ ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಮರ.ದಟ್ಟವಾದ ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ಹಂದರ.ಹೊಳೆಯುವ ಹಸಿರೆಲೆಗಳು.ತಳಭಾಗ ಮಾಸಲು ಬೂದಿಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.ತೊಗಟೆ ತೆಳು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟಗಳ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದು.ದಾರುವು ಕರಿಗೆಂಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು,ಅತಿ ಗಡಸಾಗಿದೆ.ತುಂಬಾ ಬಲಯುತ ಹಾಗೂ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಮರ.ಸಸ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಇದು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ,ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಲೀಪರ್,ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಬೀಜದಿಂದ ಸಿಗುವ ಎಣ್ಣೆ ಚರ್ಮರೋಗಗಳಿಗೆ,ಎಲೆಯಿಂದ ಶೀತ ಪ್ರಕೋಪಕ್ಕೆ ಔಷಧ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ.ಬೇರಿನಿಂದ ಹಾವಿನ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿವಿಷ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನಾಗಸಂಪಿಗೆ ಯು 'ಸಿಲೋನ್ ಐರನ್ ವುಡ್'ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.ಇದು ಮದ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಮರ.ಪರಿಮಳದ ಹೂವಿನಿಂದ ಕೂಡಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ದಾರುವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಇದು ಮೆಸುವ ಫೆರ್ರಿಯ ಎಂಬ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು ಹೊಂದಿದ್ದು,ಗುಟ್ಟಿಫೆರಸಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿದೆ.
ಈ ಮರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ದಕ್ಷಿಣ ನೇಪಾಳ, ಬರ್ಮಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಮಲೇಷಿಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಸ್ಯವು 15 ರಿಂದ 20 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.
ಅತಿಯಾದ ನೆಗಡಿಯಾದಾಗ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಅರೆದು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪಟ್ಟು ಹಾಕಿದರೆ ನೆಗಡಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
'ತಾಳೆಗರಿ ಲಿಖಿತ ಸಂಗ್ರಹ', ಹಾಗೂ 'ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಬಂದ' ವಿವರಗಳು
ಮಸ್ಲಿನ್, ಅಂದರೇನು ಅನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಅದರ ಸರಿಯಾದ ವಿವರಣೆ. ಇದು ',' ಎಂಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ಶಬ್ದದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿದೆ. ಅಂದಿನ, 'ಮೆಸಪೊಟೋಮಿಯ' ದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಇಂದಿನ ಇರಾಕ್ ನ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಇದನ್ನು 'ಮುಸಲ್ 'ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ನವಿರಾದ ಶುಭ್ರವಾದ, ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಹೆಸರು. ಈ ಪದ, ಹತ್ತಿಬಟ್ಟೆಗಳ ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾ : ಬಾಟಿಸ್ಟ್, ನೈನ್ ಸುಖ್, ಬಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಲಾಂಗ್ ಕ್ಲಾತ್, ಪರ್ಕೇಲ್ ವರೆಗೂ. ೧ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, 'ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ' ದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹತ್ತಿಬಟ್ಟೆಗಳು, 'ನೆಬ್ಯುಲಾ', 'ಗಂಗೆಟಿಕ','ವೆಂಟಿ' ಹೆಸರಿನ,'ಇಂಡಿಗೋ', ಬಣ್ಣ ಹಾಕಿದ, ಕೆಲವು ನಮೂನೆಗಳು ಮಾರಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳ ಕೆಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನಾವು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಔರಂಗಾಬಾದಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಅಜಂತಗುಹೆ', ಯ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿರುವ, ೬ ನೆ ಶತಮಾನದ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ, ನೋಡಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಮಸ್ಲಿನ್ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಹೊಗಳಿ, ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲಾ ಬಲ್ಲೆವು. ಅವು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಜ, ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾವು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಿಕೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅರಿವಿದ್ದರೆ, ಅರ್ಥವಾಗುವುದು ಬಹಳ ಸುಲಭ.
ಮಸ್ಲಿನ್ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಎಷ್ಟು ಮಹೀನವಾಗಿದ್ದವೆಂದರೆ, ಅವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಮೇಲೂ ದೇಹದ ಒಳಭಾಗಗಳು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿದ್ದುವಂತೆ. ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸೀರೆಯನ್ನು 'ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ' ದಲ್ಲಿ ಮಡಿಸಿಟ್ಟಿರುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಈ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಬಾರಿ, ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಕೇಳಿಬಲ್ಲೆವು. ಇಂತಹ ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ಕಲೆ ನಶಿಸಿ ಹೋದ ರೀತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಆವಶ್ಯಕ. ಅದನ್ನು ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಇಂದು ಅದೇ ತರಹೆಯ ವಸ್ತ್ರವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಕಾರಿಗರ್ ಗಳು ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದಿನವರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಹತ್ತಿ. 'ಇಜಿಪ್ಷಿಯನ್', ಅಥವಾ 'ಅಮೆರಿಕನ್' ಬಗೆಯಲ್ಲ. ಇವೆಲ್ಲಾ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಗೃಹ ಕಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಆಸ್ತೆಯಿರುವವರೆಲ್ಲಾ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪರಿ. ಅದರೆ, ಅವರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾಧಾನಕರವಾದ ಉತ್ತರಗಳು ಸಿಗುವುದು ಅಪರೂಪ. ನೈಜಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಬಹು ಮುಖ್ಯ. ಇಂದಿಗೂ ಹಲವರು ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮೇಲೆ ದಾಖಲಿಸಿದ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ, 'ಮಲ್ ಮಲ್ ಖಾಸ್ ಬಟ್ಟೆ', ಅತ್ಯಂತ ನವಿರಾದದ್ದು ಹಾಗೂ ತುಟ್ಟಿ. ಇದನ್ನು ರಾಜರು, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಹತ್ತಿರದ ಪರಿವಾರದವರು ಮಾತ್ರ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
'ಢಾಕಮಸ್ಲಿನ್,' ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ನವಿರಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರ, ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಗೄಹ ಕೈಗಾರಿಕೆ. ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಂಗಾಳದ ಢಾಕ, ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲೇ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೇಯ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ಅಥವ ರಾಜರಿಗೆ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಾಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಂತರು, ಪಾಳೆಯಗಾರರು, ರಾಜಾಸ್ಥಾನದ ಅಂತಃಪುರದ ನೃತ್ಯಾಂಗನೆಯರು, ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಸರದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಸ್ಲಿನ್ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೊಡಲು ಕಾತುರರಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು. ಭಾರತದ ಮದ್ರಾಸ್, ಕೋರಮಂಡಲ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಒರಿಸ್ಸ, ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದಾಗ್ಯೂ, ಗುಣಮಟ್ಟ' ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಘಲರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ, ಈ 'ಗೃಹೋದ್ಯೋಗ' ಮುಂದೆ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ವಲಸೆಗಾರರು ನಮ್ಮದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ವಿಶ್ವಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರಿಗೆಲ್ಲ ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿತ್ತು.
ಉದ್ದದ ಹತ್ತಿ ತಂತುಗಳಿಲ್ಲದೆ ದಾರಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಸಾಧ್ಯ. ಇದನ್ನು ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಯಂತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕರು, ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೩೦೦ ಸ್ ವರೆಗೂ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ರೈಟರ್ ಎಂಬ ಕಂಪೆನಿ ಕಂಪೆನಿ, ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಬಂದಿದೆ. ಗಿನ್ನೀಸ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲೂ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಕೈಮಗ್ಗದ ಪ್ರವೀಣರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮೂಲ ತತ್ವವನ್ನಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, 'ಮ್ಯೂಲ್', ಎಂಬ ಯಂತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು, ತಕಲಿ, ಅಥವಾ ಚರಕವನ್ನು ಆಧಾರಿಸಿದ್ದವು. ಇಲ್ಲಿ ದಾರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ನವಿರಾದ ೩೫೦ ಅಂಕಗಳ ದಾರದ ನಮೂನೆಗಳು. ಈಗಲೂ ೮೦೦ಸ್ ಅಂಕದ ಮ್ಯೂಲ್ ಮೆಶಿನ್ ಮೂಲಕ ತಯಾರಾದ ದಾರದ ಒಂದು ನಮೂನೆ, 'ಲಂಡನ್ ನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ' ದಲ್ಲಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲಾ ಕೇವಲ ಕೌತುಕಕ್ಕಾಗಿ, ಗಾಜಿನ ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿಟ್ಟು ಅವಲೋಕನಕ್ಕಾಗಿ ಅಷ್ಟೆ. ಅವುಗಳ ಉಪಯೋಗ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ದಾರ ಎಷ್ಟು ನವಿರಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಮಹೀನತೆಯನ್ನು ಮಾಪಿಸಲು, 'ಬ್ರಿಟಿಷ್' ಹಾಗೂ 'ಫ್ರೆಂಚ್ ಪದ್ಧತಿಗಳು' ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ : ದಾರದ ಫೈನ್ ನೆಸ್, 'ಕೌಂಟ್' ಅಥವಾ ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಕಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಅದರ ಗರಿಮೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿಯಿಂದ ತಯಾರಾದ ದಾರಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ, ೦.೫ ನಿಂದ ಹಿಡಿದು, ೧೨೦ ವರೆಗೂ ಇವೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮದಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಬಹಳ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದು ಬಟ್ಟೆಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ , ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಬಟ್ಟೆಯೂ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ೧ ಪೌಂಡ್ ಹತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ೮೪೦ ಗಜ ದಾರವನ್ನು ನೂಲಬಹುದಾದರೆ, ಅದರ ಅಂಕ ೧ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ೮೪೦ ಗಜ, ಹತ್ತಿದಾರದ ೧೨೦ ಲಡಿಗಳು , ೧ ಪೌಂಡ್ ಹತ್ತಿಯಿಂದ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಅದು ೧೨೦ ಕೌಂಟ್ ದಾರ. ಅದನ್ನು ಹೀಗೂ ಹೇಳಬಹುದು. ೧ ಪೌಂಡ್ ಹತ್ತಿಯಿಂದ ೮೪೦ ಗಜ ದಾರದ ಲಡಿಗಳ, ಒಟ್ಟು, ೧,೦೦೮೦೦ , ಗಜದಾರವನ್ನು ನೂಲಬಹುದು.
ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ನಮ್ಮದೇಶದ ಬಹುಪಾಲು ಜನ, ಮಸ್ಲಿನ್ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ಇಲ್ಲ ; ಅದು ದಂತಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಯಾರೂ ಹೊಂದದಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾನ್ ಪದವನ್ನು ಬಳಸುವವರೆ. ಆದರೆ ಮಹಾನ್ ಅರ್ಥ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು. ಈಗಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಾಗಲೀ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನವರು ಯಾರೂ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಸ್ಲಿನ್ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ನಮೂನೆಗಳು,'ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್, ಲಂಡನ್ 'ಮತ್ತು 'ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ', ಅಥವಾ 'ಹಾಲೆಂಡ್ ದೇಶದ ,ಮ್ಯೂಸಿಯಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 'ಅಹ್ಮದಾಬಾದಿನ ವಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ' ದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು, ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ನೂಲುತ್ತಿದ್ದ ದಾರದ ಅಂಕ, ೨೦-ರಿಂದ ೨೨ ಸ್ ಇತ್ತೆಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್, ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದವರು. ಅವರಿಗೆ ಭಾರತದ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು , ಬಹಳ ಪ್ರಿಯವಾದವು.
ಔರಂಗಝೇಬ್ ನ ಮಗಳು, 'ಜಬರುನ್ನೀಸ' ಉಟ್ಟಿದ್ದ ಉಡುಪು ಎಷ್ಟು ಮಹೀನವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ೭ ಸುತ್ತು ಸುತ್ತಿ ಆಕೆ ಉಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಒಳಮೈ ಭಾಗ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಿತಂತೆ. ಹೀಗೆ ಮಸ್ಲಿನ್ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿಯಲು ಆಸಕ್ತರು ಅನೇಕರು. ದಾರ ಇಲ್ಲವೇ ವಸ್ತ್ರದ ಮಹೀನತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸಾಧನಗಳಿರಲಿಲ್ಲ, ಒಮ್ಮೆ ಅವರಿಗೂ ಸಂದೇಹ ಬಂತು. ನಿಜಸ್ಥಿತಿ ತಿಳಿಯಲು ಅವರು, ೧೯೩೫ ನೆ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, 'ಇಂಡಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಟನ್ ಕಮಿಟಿ', ಯ ಆಗಿನ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ, 'ಸರ್. ಬ್ರೈಸ್ ಬರ್ಟ್' ರವರು ಎರಡು ಬಟ್ಟೆಯ ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಿಂದ ತರಿಸಿ, ತಮ್ಮ 'ಬೊಂಬಾಯಿನ ಟೆಕ್ನೊಲಾಜಿಕಲ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟೊರಿ', ಈಗಿನ ಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಸಿದ ಪರೀಕ್ಷಣದಿಂದ ಕಂಡುಬಂದ ತಥ್ಯಗಳು ಹೀಗಿವೆ :
'ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್' ರವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು 'ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಕುಶಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಿವೆ.
ಮುಂಬಯಿ ನ, 'ಲಾಡ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ' ದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. ಏಶಿಯಾಟಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಯಲ್ಲೂ ಅದರ ಗ್ರಂಥದ ಪ್ರತಿಗಳು, ಇವೆಯೆಂದು ದಿನ-ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ದಾಖಲುಮಾಡಿದ್ದವು.
ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಕ್ಕೂ ಮೇಲಾದ ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಗಳನ್ನು ಅವರ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವಾಗಿವೆ.
ನಮ್ಮ ಭಾರತೀಯ ಕುಶಲ ನೂಲುಗಾರರ ಕೈನಲ್ಲಿ ನೂಲುವ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಉಗುರಿನ ಅಂಚಿನಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ತಿರುವು ಕೊಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಮೇಲಾಗಿ ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಆಷ್ಟೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಹತ್ತಿ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ದವಾದಾಗ್ಯೂ, ಅದನ್ನು ಹಿಂಜಿ ಉದ್ದವಾಗಿ ಎಳೆಯಬಹುದಾದ ಕ್ರಿಯೆಯಗುಟ್ಟು, ಕುಶಲ ಕಾರಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಗೊತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂತಹದೇ ಗುಣ ಮಟ್ಟದ ದಾರ, ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಬೇಕಾದ, ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಹೊಂದಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಕರಗಳು ಬೇರೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿದ್ದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯವಾದ, 'ಸೀ ಐಲೆಂಡ್ ಹತ್ತಿ' ಯನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಹೊಸ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ವಸ್ತ್ರ. ದಾರವನ್ನೂ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದು.
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಟ್ಟೆ ನಮೂನೆ, 'ದೇಸಿಹತ್ತಿಬಟ್ಟೆ'-ನಮ್ಮ ಕಾರೀಗರ್ಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದದ್ದು. ನಮ್ಮ ಭಾರತದ, ದೇಸಿಹತ್ತಿ, 'ಹರ್ಬೇಷಿಯಮ್' ನಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದು. ೩೫೦ ಸ್ ಕೌಂಟ್, ೦.೯೪, ಮತ್ತು, ೦.೭೪ ಕ್ರಮವಾಗಿ. 'ಫೂಟಿ' ಮತ್ತು 'ಬೈರಟ್ಟ' ಹತ್ತಿ ಜಾತಿ.
'ಢಾಕ ಮಸ್ಲಿನ್' ಬಟ್ಟೆಗಳ ಸುಮಾರು ೧೫ ಪ್ರಕಾರ ಗಳನ್ನು, ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳ ವಿವರಗಳು ಕೆಳಗೆ ಕಂಡಂತಿವೆ
ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆಥ್(ಎಲಿಜಬೆಥ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರ ಮೇರಿ ; ೨೧,ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೨೬-೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨) ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ಮಹಾರಾಣಿಯಾಗಿ ೬, ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೫೨ ರಿಂದ ೮, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸುವವರೆಗೂ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್ ಮತ್ತು ೧೫ ಇತರ ದೇಶಗಳ ರಾಣಿ. ಈಕೆ ತಂದೆ ಆರನೇ ಜಾರ್ಜ್‍ನ ನಿಧನದ ನಂತರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದು ಜೂನ್ ೨, ೧೯೫೩ರಂದು ಪಟ್ಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಅಲ್ಲದೆ ಕೆನಡ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್, ಜಮೈಕ, ಬಾರ್ಬಡೋಸ್, ಬಹಾಮಾಸ್, ಗ್ರೆನಾಡ, ಪಾಪುಅ ನ್ಯೂ ಗಿನಿ, ಸಾಲೊಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ತುವಾಲು, ಸೇಂಟ್ ಲೂಷಿಯ, ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೀನ್ಸ್, ಬೆಲೀಜ್, ಆಂಟಿಗುವ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೆವಿಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಣಿ ಕೂಡ. ೫೪ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮುಖಂಡಳು ಈಕೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಚರ್ಚಿನ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಗವರ್ನರ್ ಕೂಡ ಆಗಿರುವರು.
ಎಲಿಜಬೆತ್‌ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯಿತು. ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಆರನೆಯ ಜಾರ್ಜ್ ಆಗಿ ಪಟ್ಟವನ್ನೇರಿದರು. ಎಲಿಜಬೆತ್ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆಕ್ಸಿಲರಿ ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್ ಸರ್ವೀಸ್‌ ನಲ್ಲಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ತಂದೆ ತೀರಿಹೋದ ನಂತರ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನ ಮುಖಂಡಳಾಗಿಯೂ, ಎಂಟು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ - ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಕೆನಡ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಹಾಗೂ ಸಿಲೋನ್- ಗಳ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟವೇರಿದರು. ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಈಕೆಯ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರವೇ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೆಯದು.
೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಈಕೆ ಎಡಿನ್ ಬರೋದ ಡ್ಯೂಕ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್‌ರನ್ನು ವರಿಸಿದರು. ಇವರಿಗೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್, ಅನ್ನೆ, ಆಂಡ್ರ್ಯು ಹಾಗೂ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜನಿಸಿದರು. ದಾರುಣ ವರ್ಷ ಎಂದು ಈಕೆ ಕರೆದ ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಆಂಡ್ರ್ಯು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಿದರು, ಅನ್ನೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು, ಭೀಕರವಾದ ಬೆಂಕಿಗೆ ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆ ಭಾಗಶಃ ಆಹುತಿಯಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುವರಿ ಡಯಾನ ಮದುವೆಯಲ್ಲೂ ಈ ಸರಣಿ ಮುಂದುವರೆದು ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೇರೆಯಾದರು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷವೇ ಪ್ಯಾರಿಸಿನ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನ ಮೃತರಾದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಟುಂಬ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ವರ್ತಿಸಿದ ರೀತಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಆದರೆ ಎಲಿಜಬೆತ್‌ರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಆಕೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಮರುಕಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಅದು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ.
ರಾಜಕುಟುಂಬದ ಪುರುಷರ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿನ ಅರಸರ ಮೊಮ್ಮಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪಟ್ಟದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ತಂದೆ, ದೊಡ್ಡಪ್ಪ- ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುವರ, ಎಡ್ವರ್ಡ್- ನಂತರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಎಲಿಜಬೆತ್‌ರ ಹುಟ್ಟು ಜನರಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸಿತ್ತಾದರೂ ಪಟ್ಟದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ಪರಿಗಣಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗಿನ್ನೂ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಯುವಕರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಮದುವೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವರು ಎಂದೇ ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ರಾಜರಾಗಿದ್ದ ಆಕೆಯ ತಾತ ನಿಧನರಾದರು. ಅನಂತರ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ರಾಜರಾಗಿ ಪಟ್ಟವನ್ನೇರಿದರು. ಆಗ ಪಟ್ಟದ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ತಂದೆಯ ನಂತರದ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿಚ್ಛೇದಿತೆ ವ್ಯಾಲಿಸ್ ಸಿಂಪ್ಸನ್ ರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಮುಂದಾದಾಗ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟದಿಂದ ಇಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಇದಾದ ತರುವಾಯ ಎಲಿಜಬೆತ್ ತಂದೆ ಪಟ್ಟವನ್ನೇರಿದರು. ಆಗ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಪಟ್ಟದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದರು ಆಗ ಅವರ ಸಂಬೋಧನೆ ಎಂದಾಗಿತ್ತು.
ಎಟನ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಹೆನ್ರಿ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ರಿಂದ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷಿಕ ಗವರ್ನೆಸಸ್‌‍ಗಳಿಂದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಲಿತರು. ಎಲಿಜಬೆತ್ ತನ್ನದೇ ವಯಸ್ಸಿನ ಬಾಲೆಯರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯಬೇಕು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆಂದೇ ಒಂದನೆಯ ಬಕ್ಕಿಂಗಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಕಂಪೆನಿ ಎನ್ನುವ ಗರ್ಲ್ ಗೈಡ್ ಘಟಕವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಆಕೆ ಸೀ ರೇಂಜರ್ ಆಗಿ ದಾಖಲಾದರು.
೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ ಎಲಿಜಬೆತ್‌ರ ರಲ್ಲಿ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಕೆನಡ ಹಾಗೂ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ಎಲಿಜಬೆತ್‌‍ರನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಹೋದಾಗಲೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕವಳಾದ ಎಲಿಜಬೆತ್‌ರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದು ಉಚಿತವಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದರು.ಆಕೆಯ ತಂದೆ ತಾಯಿ ತೆರಳುವಾಗ ಎಲಿಜಬೆತ್ “ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಂಡಿದ್ದಳು”. ತಾಯಿ ತಂದೆ ಆಕೆಯನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೇ ೧೮ರಂದು ಆಕೆ ತನ್ನ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಆಚೆಗಿನ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕರೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ತಂಗಿ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ೧೯೩೯ರ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ವರೆಗೆ ತಂಗಿದ್ದರು ಅನಂತರ ನೊರ್ಫೋಕ್‌ನ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಗಾಮ್ ಹೌಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ೧೯೪೦ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ಇಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಅವರು ವಿಂಡ್ಸರ್‌ನ ರಾಯಲ್ ಲಾಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು ಅನಂತರ ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾಸವಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಲಾರ್ಡ್ ಹೆಲ್‌ಶಾಮ್ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರಿಯರನ್ನು ಕೆನಡಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಎಲಿಜಬೆತ್‌ರ ತಾಯಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ ಹೀಗೆಂದಿದ್ದರು, “ನಾನಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ತೆರಳುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಪತಿಯಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಹೊರಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ರಾಜನು ಎಂದಿಗೂ ಹೊರಡುವುದಿಲ್ಲ.” ವಿಡ್ಸರ್‌ನಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮಿಲಿಟರಿ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಲಿಯುವುದಕ್ಕೆಂದು ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವೂಲ್ ಫಂಡ್‌ನ ನೆರವಿಗಾಗಿ ರಾಜಕುಮಾರಿಯರು ಪೆಂಟಾಮೈಮ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕರ ಪ್ರಾಯದ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಬಿಬಿಸಿಯ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಅವರ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲನೆಯ ರೇಡಿಯೋ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ನಗರಗಳಿಂದ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಆಕೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು. :
ಎಲಿಜಬೆತ್ ಯಾರ್ಕ್‌ನ ಡ್ಯುಕ್ ಆಗಿದ್ದ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ದಂಪತಿಗಳ ಮೊದಲ ಮಗು. ಈಕೆಯ ತಂದೆ ಐದನೆಯ ಜಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಮೇರಿಯರ ಎರಡನೆಯ ಮಗ, ತಾಯಿ ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ರಾಜ ಮನೆತನದ ಕ್ಲಾಡ್ ಬೊವೆ ಲಿಯೊನ್‌ರ ಕೊನೆಯ ಮಗಳು. ಲಂಡನ್ನಿನ ೧೭ ಬ್ರಟನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ಮೇಫೇರ್ ವಿಳಾಸದ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಅಪ್ಪನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೧, ೧೯೨೬ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ೨.೪೦ ಕ್ಕೆ ಸಿಸೇರಿಯನ್ ಮೂಲಕ ಎಲಿಜಿಜಬೆತ್ ಜನಿಸಿದರು. ಅನಂತರ ಬಕ್ಕಿಂಗಾಮ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕಿನ ಆರ್ಚ್ ಬಿಷಪ್ ಕಾಸ್ಮೊ ಲ್ಯಾಂಗ್ ರಿಂದ ಮೇ ೨೯ರಂದು ಧರ್ಮದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದರು. ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ನೆನಪಿಗೆ ಈಕೆಗೆ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಎಂದೂ, ಐದನೆಯ ಜಾರ್ಜ್ ದೊರೆಯ ತಾಯಿಯ ನೆನಪಿಗೆ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರ ಎಂದೂ, ತನ್ನ ಅಜ್ಜಿಯ ನೆನಪಿಗೆ ಮೇರಿ ಎಂದೂ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬದ ಆಪ್ತರು ಆಕೆಯನ್ನು “ಲಿಲಿಬೆತ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಐದನೆಯ ಜಾರ್ಜ್ ದೊರೆ ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗಳನ್ನು ತುಂಬಾ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ೧೯೨೯ರಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತರಾದಾಗ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಭೇಟಿ ಅವರನ್ನು ಉಲ್ಲಸಿತವಾಗಿಡುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರು ಗುಣಮುಖರಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮೊಮ್ಮಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಕ್ಕರೆಯೂ ಕಾರಣ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಎಲಿಜಬೆತ್‌ರ ಏಕೈಕ ಒಡಹುಟ್ಟು ಎಂದರೆ ಆಕೆಗಿಂತ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕವಳಾದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್. ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುವರಿಯರಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಹಾಗೂ ಗವರ್ನೆಸ್, ಮೆರಿಯನ್ ಕ್ರಾಫೊರ್ಡ್ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪೂರ್ಣವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಕ್ರಾಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ದಿ ಲಿಟಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸಸ್ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಬಾಲ್ಯದ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ರಾಜಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತು. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಇರಲು ಬಯಸುವ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತಳಾಗಿ, ಕುದುರೆ ಹಾಗೂ ನಾಯಿಗಳೆಂದರೆ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು ಎನ್ನುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತರರೂ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಕುರಿತು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ: ಆಕೆಯನ್ನು ಎರಡನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ವಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಚರ್ಚಿಲ್ ಆಕೆಯ ಕುರಿತು “ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಎಳೆಯ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಧಿಕಾರಯುತ ನಡವಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪರ್ಯಾಲೋಚನ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂಥದ್ದು.” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆಯ ಕಸಿನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ರೋಡ್ಸ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳಿದ್ದು ಹೀಗೆ : “ಲವಲವಿಕೆಯ ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗಿ, ಆದರೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ನಡಾವಳಿ ಹೊಂದಿರುವವಳು.”
ಹಿಂದೆ ವಸಿಷ್ಠ ಕುಲದ ಸೋಮದತ್ತನೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿದ್ದನು. ಅವನು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಜಿಗುಪ್ಸೆಹೊಂದಿ ವಾರಣಾಸಿಗೆ ಹೋಗಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನನ್ನು ಕುರಿತು ತಪಸ್ಸನ್ನಾಚರಿಸಿದನು. ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನು ಅವನ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ತಮಗೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಸಶರೀರ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೋಮದತ್ತನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.
ಆದರೆ ಆ ಸ್ವಾಮಿಯು ಸೋಮದತ್ತನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯಲಾರದೆಂದೂ, ಆತನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರೊಡನೆ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ ದಕ್ಷಿಣ ಗಂಗೆ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಕಾವೇರಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿನ ಗಜಾರಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಕಪಿಲ ಸಂಗಮದಿಂದ ಕೆಲವೇ ಹರಿದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾನು ವೈಧ್ಯೇಶ್ವರನೆಂದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.
ಅಲ್ಲಿನ ಋಚೀಕ ಋಷಿಯ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ನೀನು ತಪಸ್ಸನ್ನಾಚರಿಸು, ಕಾಶಿಗಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸಾಯುಜ್ಯ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದನು. ಸೋಮದತ್ತನು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ನುಡಿಯಂತೆ ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯ ಪರಿವಾರದೊಡನೆ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು. ಅವರು ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತದ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದರು.
ಆಗ ಇದ್ದಕಿದ್ದ ಹಾಗೆಯೇ ದೊಡ್ಡ ಆನೆಗಳ ಹಿಂಡೊಂದು ಅವರ ಮೇಲೆ ಎರಗಿ ಬಂತು. ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ಸೋಮದತ್ತ ಮತ್ತು ಅವನ ಶಿಷ್ಯರು ಆನೆ ಆನೆ ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಲೇ ಆ ಮದ್ದಾನೆಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾಣ ನೀಗಿದರು. ಅವರು ಸಾಯವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೆದರಿದ್ದರಿಂದ ಮುಂದೆ ಅವರಿಗೆ ಆನೆಯ ಜನ್ಮವೇ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನು ತಿಳಿಸಿದ್ದ ಪವಿತ್ರ ಗಜಾರಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆನೆಯಾಗಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಗಜಾರಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೊಂಪಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಬೂರುಗದ ಮರ, ಆ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಕವಿದ ಪೊದೆಗಳು, ಆನೆಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಗೋಕರ್ಣ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮಿಂದು, ಸೊಂಡಿಲಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಕಮಲವನ್ನು ಕಚ್ಚಿ ಆ ಮರದ ಬುಡದ ಪೊದೆಯ ಕಡೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಬಂದು ಸೊಂಡಿಲ ನೀರನ್ನು ಚುಮುಕಿಸಿ ಆ ಪೊದೆಯ ಮೇಲೆ ಹೂವಿಟ್ಟು ನಮಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು 'ತಲ' 'ಕಾಡ' ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಬೇಡರು ನಿತ್ಯವೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡ ಅವರು ಅದೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಎರಡು ಕೊಡಲಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಪೊದೆಗಳನ್ನು ಕಡಿದರು. ಕಡಿಯುವಾಗ ಅವರ ಕೊಡಲಿ ಯಾವುದೋ ವಸ್ತುವಿಗೆ ತಾಕಿದಂತಾಯಿತು. ರಕ್ತ ಚಿಮ್ಮಿತು. ಅದೇನೆಂದು ನೋಡುವಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಶಿವಲಿಂಗ. ಅದರ ನೆತ್ತಿಯಿಂದ ರಕ್ತ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ ಅವರು ಹೆದರಿ ನಡುಗತೊಡಗಿದರು. ಆಗ ಅಶರೀರವಾಣಿಯೊಂದಾಯಿತು.
"ಎಲೈ ಕಿರಾತಕರೆ, ನಿಮಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಾನಿಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಬೂರುಗದ ಮರದ ಎಲೆಯನ್ನು ಹಣ್ಣನ್ನೂ ಅರೆದು ಗಾಯವಾದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಬಳಿಯಿರಿ, ಸುರಿಯುವ ರಕ್ತ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ರಕ್ತ ಹಾಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆ ಹಾಲನ್ನು ನೀವು ಸೇವಿಸಿದರೆ ನಿಮಗೆ ಗಣಪದವಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ".
ದೇವವಾಣಿಗೆ ಬೇಡರು ತಲೆಬಾಗಿದರು. ಕೂಡಲೇ ಬೂರುಗದ ಮರದ ಎಲೆಯನ್ನು ಹಣ್ಣನ್ನು ತೇದು ಗಾಯಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಿದರು. ರಕ್ತ ಹರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಹಾಲು ಹರಿಯಿತು. ಅದನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ಬೇಡರಿಗೆ ಗಣಪದವಿ ದೊರೆಯಿತು. ಆ ತಲ ಕಾಡ ಎನ್ನುವ ಬೇಡರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ್ದರಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ "ತಲಕಾಡು" ಎನ್ನುವ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊತ್ತಿತ್ತು. ಅದೇ ಈಗಿನ ತಲಕಾಡು.
ಆನೆಯ ರೂಪಿನ ಸೋಮದತ್ತನೂ ಹಾಲನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಶರೀರವನ್ನು ಪಡೆದು ಸಶರೀರಿಯಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದನು. ತನ್ನ ಗಾಯಕ್ಕೆ ತಾನೇ ವೈದ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದವನಲ್ಲವೆ?
ಆದುದರಿಂದಲೇ ವೈದ್ಯನಾಥ ಅಥವಾ ವೈಧ್ಯೇಶ್ವರನೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಸಿದ್ಧಾರಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದ ಈ ನೆಲೆ ಅನೆಗಳು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಗಜಾರಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಯಿತು.
ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರೀರಂಗರಾಯನಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಬೇನೆಯಾಗಲು ಅವನು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ಹೆಂಡತಿ ರಂಗಮ್ಮನಿಗೆ ವಹಿಸಿ, ತಲಕಾಡಿನ ವೈದ್ಯೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದ. ಗಂಡನಿಗೆ ಮರಣ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದ ರಂಗಮ್ಮ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಧೀನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ರಿಗೆ ವಹಿಸಿ, ತಾನೂ ತಲಕಾಡಿಗೆ ಹೋದಳು. ಅವಳು ಧರಿಸಿದ್ದ ಮೂಗುತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ದುರಾಸೆಯಿಂದ ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ತಲಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ತಲಕಾಡನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು, ರಂಗಮ್ಮ ಕಾವೇರಿಯ ದಡಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಮೂಗುತಿಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಎಸೆದು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಶಾಪಕೊಟ್ಟು ತಾನೂ ಹೊಳೆಗೆ ಹಾರಿಕೊಂಡಳು. ತಲಕಾಡಿನ ಹಳೆಯ ಊರಿನ ಬಹುಭಾಗ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಹೂತುಹೋಗಿದೆ. ಹೊಳೆಯ ಮೇಲಿನಿಂದ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೂರಿಬರುವ ಮರಳಿನಿಂದ ಊರಿಗೆ ಆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿದೆ. ಮಾಧವಮಂತ್ರಿ ಆಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಶೇಖರವಾದ ಮರಳಿನಿಂದ ಈ ಅನಾಹುತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏರಿಬರುತ್ತಿರುವ ಮರಳಿನ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸರ್ಕಾರದವರು ಗೇರುಮರಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದೇ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರು ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಇಬ್ಬರು ಬೇಡರ ಅವಳಿ ಸಹೋದರರ ಹೆಸರು ತಲಾ ಮತ್ತು ಕಾಡು. ಒಂದು ಮರವನ್ನು ಕಡಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರು ಒಂದು ಆನೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರು, ಆನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಕಂಡರು. ಆ ಮರವು ಪುನಃ ಮರು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆ ಆಯಿತು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಆ ಜಾಗಕ್ಕೆ ತಲಕಾಡು ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂತು. ಎರಡು ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳಿ ಜವಳಿಯ ಚಿತ್ರವೂ ಬಂತು. ಆ ಕಲ್ಲುಗಳು ವೀರಭದ್ರಸ್ವಾಮಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಕೆಲವು ವರ್ಷ ನಂತರ ಶ್ರೀರಾಮ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಮೊದಲಿನ ಅಧಿಕೃತದಲ್ಲಿ ತಲಕಾಡು ಗಂಗರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು. ಹರಿವರ್ಮ ಜಾಗವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಹಾಯ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಕಾಲಕ್ರಮದ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಸ್ಕಂಧ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅವರು ದಲವಂತ್ ಪುರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ತಲಕಾಡು ರಾಜಧಾನಿ ಆಯಿತು. ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾರಾಜರಿಂದ ಚೋಳರಾಜರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಅಂದಿನಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ರಾಜರಾಜಪುರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಸುಮಾರು ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಮುಂದೆ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ವಿಷ್ಣು ವರ್ಧನ ಚೋಳ ರಾಜ ವಂಶವನ್ನು ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದರು. ಆಗ ತಲಕಾಡುವಿನಲ್ಲಿ ೭ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ೫ ಮತಾಸ್‍ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮಾಲಂಗಿಯ ಪಟ್ಟಣವು ನದಿಯ ಎದರು ಇತ್ತು. ಅದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಹೆಸರು ಜನಾರ್ಧನಪುರ. ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಧಿನಕ್ಕೆ ಬಂತು. ವಿಜಯ ನಗರ ಸೋಮರಾಜರಿಗೆ ಸೇರಿತ್ತು.
೧೬೧೦ರಲ್ಲಿ ತಿರುಮಲರಾಜ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದ. ಆಗ ಮೈಸೂರಿನ ಬೆಟ್ಟದ ಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯನ ತಮ್ಮ ರಾಜ ಒಡೆಯನಿಗೂ ತಿರುಮಲ ರಾಜನಿಗೂ ವೈರವಿತ್ತೆಂದು ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ವಂಶಾವಳಿಯಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪೆನುಕೊಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ವಿಜಯನಗರ ದೊರೆ ವೆಂಕಟಪತಿರಾಯನ ಬೆಂಬಲ ರಾಜಒಡೆಯನಿಗಿತ್ತು. ರಾಜಒಡೆಯರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ತಿರುಮಲರಾಜನು ಭೀತನಾದ. ಗುಣಪಡಿಸಲಸಾಧ್ಯವಾದ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ತಿರುಮಲರಾಜ ತಾನು ಜೀವಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಸ್ವಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ರಾಜ ಒಡೆಯನನ್ನು ಕರೆಸಿ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವನ್ನೂ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೂ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟು ಅಲಮೇಲಮ್ಮ, ರಂಗಮ್ಮ ಎಂಬ ಪತ್ನಿಯರ ಸಹಿತ ತಲಕಾಡಿನ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಮಾಲಿಂಗಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿದ್ದು ಮರಣ ಹೊಂದಿದನೆಂದು ಮೈಸೂರು ರಾಜವಂಶದ ಚರಿತ್ರೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಇದು ಅಸಂಭವವೆಂದೂ ತಿರುಮಲರಾಯ ರಾಜ ಒಡೆಯನಿಗೆ ಹೆದರಿ ಅಥವಾ ಅವನ ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಹಾಗೆ ಓಡಿಹೋಗಿರಬಹುದೆಂದೂ ತೋರುತ್ತದೆ.
೧೧೧೬ ರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ದಂಡನಾಯಕನಾದ ಗಂಗರಾಜನು, ಚೋಳರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ತಲಕಾಡನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಈ ಗೆಲುವಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ತಲಕಾಡುಗೊಂಡ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನಿಗೆ ಲಭಿಸಿತು. ಅವನೂ, ಅವನ ನಂತರ ಬಂದ ರಾಜರುಗಳು ತಲಕಾಡನ್ನು ೧೪ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತಲಕಾಡು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದು,ಏಳು ಪುರಗಳನ್ನೂ ಐದು ಮಠಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಹೊಯ್ಸಳರ ಉಪರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮೆರೆಯಿತು. ೧೩ನೆಯ ಬಲ್ಲಾಳನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ ಪೆರುಮಾಳ್ ಡಣಾಯಕ ತಲಕಾಡಿನ ಆಚೆಯ ದಡದ ಮೇಲಿರುವ ಒಂದು ಪಾಠಶಾಲೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಜಹಗೀರುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟ. ಹೊಯ್ಸಳ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಸಹಾಯ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೧೧೭ರಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ತಲಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಅನಂತರ ಬಂದ ರಾಜರು ಅದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.
೧೪ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ತಲಕಾಡು ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಿಗೆ ಸೇರಿತು. ೧೩೮೪ರಲ್ಲಿ ಸಾಳ್ವ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ರಾಮದೇವ ತಲಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನೆಂದೂ ಅವನು ಮುಸ್ಲಿಮರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿ ತೋತಕೊಂಡ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸತ್ತನೆಂದೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ೨ನೆಯ ದೇವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಪೆರುಮಾಳ ದೇವರಸ ಕೀರ್ತಿನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಂತೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ವರೆಗೆ ತಲಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆಳಿದರು. ಅವರು ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಹಗೀರುಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದದು ಆ ಕಾಲದ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಮಂತ್ರಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ ಮಾಧವಮಂತ್ರಿ ತಲಕಾಡಿನವನಾಗಿದ್ದ. ಆತ ತಲಕಾಡಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಣೆಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನಲ್ಲದೆ, ಪೂರ್ವದ ಚೋಳಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಬಹುಶಃ ಈಗಿನ ವೈದ್ಯೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ.
ಹಳೆಯ ನಗರ ತಲಕಾಡು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರಳುಗಾಡಾಯಿತು, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ೧ ಮೈಲಿನಷ್ಟು. ಕೇವಲ ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಪಗೋಡಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನೈಋತ್ಯ ಮುಂಗಾರು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕಾರಣ ಅಲ್ಲಿ ೯ ರಿಂದ ೧೦ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಮರಳು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ ಮಾಧನಮಂತ್ರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಚಾನಲ್ ಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತ ತೇವ ಕೃಷಿಯಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.
೩೦ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ, ಆದರೆ ಕೀರ್ತಿ ನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ,ಉತ್ಖನನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ. ಮರಳು ಮೂಲಕ ತೆರೆದ ಅತ್ಯಂತ ಭವ್ಯವಾದ ದೇವಾಲಯ ವೈಧ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ಲಿಂಗದ್ದು.ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳು ಆನಂದೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಗೌರಿ ಶಂಕರ, ಇವನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು.
ನಾಲ್ಕು ತುಣುಕು ದಾಖಲೆಗಳು ಪಟಾಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ತಲಕಾಡು, ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಸುಂದರವಾದ ಕಾವೇರಿ ನದಿ, ಮರಳು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಪುರಾತನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವೀಯಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳು ಗಂಗರ ಕಾಲದ ದೇವಾಲಯಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪಂಚಲಿಂಗ ದರ್ಶನ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದು. ಪಂಚಲಿಂಗ ದರ್ಶನವು ೧೨ ಅಥವಾ ೧೩ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ತಲಕಾಡು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ೩೦ ದೇವಾಲಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭವ್ಯ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳೆಲ್ಲವು ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿ ಹೋದವು. ಪವಿತ್ರವಾದ ತಲಕಾಡು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಂಚಲಿಂಗ ಸ್ವರೂಪಿಯಾಗಿ ಈಶ್ವರನು ನೆಲಸಿದ್ದಾನೆ. ತಲಕಾಡು ದಕ್ಷಿಣಕಾಶಿ ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.
ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ ಶ್ರೀರಂಗರಾಯ ಎಂಬಾತ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವನ್ನಾಳುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನಿಗೆ ಬೆನ್ನುಪಣಿರೋಗ ಬಂದು ಯಾವ ಔಷಧದಿಂದಲೂ ಗುಣವಾಗದಿದ್ದಾಗ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ರೋಗದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಪಡೆಯಲು ತಲಕಾಡಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ. ಪತಿ ಮರಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವನೆಂದು ತಿಳಿದ ರಾಣಿ ತಾನೂ ಜೊತೆಗೆ ಬಂದಳು. ರಾಜ ತಲಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದ. ಆತನ ಪತ್ನಿ ಅಲಮೇಲಮ್ಮ ತಲಕಾಡಿನ ಸನಿಹದ ಮಾಲಂಗಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದಳು.
ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಾಗದೆ ಹೋಗಲಿ -ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಅಲುಮೇಲಮ್ಮನ ಶಾಪ ಎಂದೇ ಜನಜಿನತವಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿವರಣಾತ್ಮಕ, ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟ , ಸ್ಮರಣೆಯು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ನೆನಪಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಎಪಿಸೋಡಿಕ್ ಮೆಮೊರಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಸೆಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಮೆಮೊರಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡಲಾದ ಮೆಮೊರಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಎಪಿಸೋಡಿಕ್ ಮೆಮೊರಿಯು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಮತಲದಲ್ಲಿ ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಡಿಕ್ಲೇರೇಟಿವ್ ಮೆಮೊರಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೆಮೊರಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ ಯೋಚಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಅವಿವರಣಾತ್ಮಕ, ಅಥವಾ ಸೂಚ್ಯ , ಸ್ಮರಣೆಯು ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ಸ್ಮರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಕಲಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಸ್ಮರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವುದು, ಅಥವಾ ಒಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನ. ಪ್ರೈಮಿಂಗ್ ಎನ್ನುವುದು ಮೆಮೊರಿಯಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಮೆಮೊರಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಮೆಮೊರಿಯು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಕಲಿಕೆಯ ಕೌಶಲ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಕಲಿಯುವ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಕಲಿಕೆಯಾಗಿದೆ.