polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಇತರರಿಗೆ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದು, ಷರ್ಲಾಕ್‌ ಹೋಮ್ಸ್‌ಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯ ಭಂಡಾರ.ಕಥೆಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ, ಷರ್ಲಾಕ್‌ ಹೋಮ್ಸ್‌ ತಾನು ತನಿಖೆಗಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರ-ವಸ್ತುಗಳ ಗೊಂದಲದ ಗೂಡಲ್ಲಿ ಹೊಕ್ಕು ತನಗೆ ಬೇಕಿದ್ದ ಪತ್ರವನ್ನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಲಿ ಹೊರತೆಗೆಯುವನಂತೆ.
ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ನ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳು ಹಲವು ಸಮಾನಾಂತರದ ಕುಯ್ತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುವ ಅಂಶ "ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ನ ಕೆಲಸದಾಕೆ ಬಹಳ ಒಡ್ಡು ಮತ್ತು ಅಸಡ್ಡೆ"ಯವಳೆಂದೂ; ಮತ್ತು "ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಹಳ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ತೊಯ್ದುತೊಪ್ಪೆಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೋಮ್ಸ್‌ ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಷರ್ಲಾಕ್‌ ಹೋಮ್ಸ್‌ನ ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ಆಗಾಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಗಾಢವಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೇದಾರಿಯು ಹಸಿವಿನಿಂದಿದ್ದದ್ದುಂಟು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ದಿ ಅಡ್ವೆಂಚರ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ನಾರ್ವುಡ್‌ ಬಿಲ್ಡರ್" ಕಥೆಯಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ:
ಸರ್‌ ಆರ್ಥರ್‌ ಕಾನನ್‌ ಡಾಯ್ಲ್‌ ಬರೆದ ಐವತ್ತಾರು ಕಿರುಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಹೋಮ್ಸಿಯನ್ನರು 'ಕಾನೋನ್' ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೃತಿಚಕ್ರದ ಆರಂಭಿಕ ಪಂಡಿತರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ನಾಕ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಕ್ರಿಸ್ಟಫರ್‌ ಮೊರ್ಲೆ ಸಹ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
1951ರ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಉತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಷರ್ಲಾಕ್‌ ಹೋಮ್ಸ್‌ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಕೊಠಡಿ ಷರ್ಲಾಕ್‌ ಹೋಮ್ಸ್ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೇರು ಕೃತಿಯಂತೆ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೋಮ್ಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲಾಯಿತು.
70ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಟರು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಷರ್ಲಾಕ್‌ ಹೋಮ್ಸ್‌ "ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಿಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರ" ಎಂದು ಗಿನ್ನೆಸ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಸ್ಷಷ್ಟವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ.
1951ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಲಂಡನ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಷರ್ಲಾಕ್‌ ಹೋಮ್ಸ್‌ ಪಬ್‌ಗೂ ಮತ್ತು ಲ್ಯೂಸೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಾನನ್‌ ಡಾಯ್ಲ್‌ ಅವರ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.
ಇಂತಹ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಷರ್ಲಾಕ್‌ ಹೋಮ್ಸ್‌ ಈ ರೀತಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು:'
"ಹಿಸ್‌ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಬೋ" ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಷರ್ಲಾಕ್‌ ಹೋಮ್ಸ್‌ನ ಹುಟ್ಟಿದ ಇಸವಿಯನ್ನು 1854ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಜನವರಿ 6 ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಎರಡೂ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ವಂತ ಬೇಕರ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಕೊಠಡಿಗಳ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇಂದಿಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿವೆ.
ಹೋಮ್ಸ್‌ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ಮೂರು ವರ್ಷ ಕಾರ್ಯನಿರತನಾಗಿದ್ದ; ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ ಹದಿನೇಳು ತನಿಖಾ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ದಾಖಲು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಷರ್ಲಾಕ್‌ ಹೋಮ್ಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕಾನನ್‌ ಡಾಯ್ಲ್‌ ಬರಹಕ್ಕೆ ಹಲವು ಹಂತಗಳ ರೂಪಾಂತರ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮೀಯ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಷರ್ಲಾಕ್‌ ಹೋಮ್ಸ್‌ ಹಲವು ಸಂಬಂಧಿತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದನು:
1828ರಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿಯೋಗ, ಸಿಕ್ಕಿಂಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಗಿತು. ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಕಂಡ ನಿಯೋಗ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯಧಾಮ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಇದು ಪ್ರಶಸ್ತ ಸ್ಥಳ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಧರ್ಮರಾಜರಿಂದ ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆಯಲು ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು 1835ರಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಅರ್ಥರ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌ ಹಾಗೂ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ನೇಪಿಯರ್ ರವರುಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಿರಿಧಾಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಲಾಯಿತು.
1841ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಹಾ ತೋಟಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು.
ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಹಾ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿದ್ದರಿಂದ, 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ವೇಳೆಗೆ ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಚಹಾ ತೋಟಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದವು. 1849ರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಮ್‌ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಘರ್ಷಣೆಯ ಘಟನೆಯೊಂದರ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಲಸಿಗರನ್ನು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನೇಪಾಳದಿಂದ ಬಂದ ವಲಸಿಗರನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಚಹಾ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕೃಷಿ ಷಂಬಂಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗಾಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಲು ಅಡಿಗಲ್ಲು ಹಾಕಿದಂತಾಯಿತು.
ಸಿಲಿಗುರಿಯಿಂದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಹಿಮಾಲಯನ್‌ ರೈಲ್ವೆ ಯಲ್ಲಿ 50 ಮೈಲಿಗಳ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ರೈಲ್ವೆ ಹಳಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುವ ಹಿಲ್‌ ಕಾರ್ಟ್‌ ರಸ್ತೆ ಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರೆ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ತಲುಪಬಹುದು. ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಹಿಮಾಲಯನ್‌ ರೈಲ್ವೆಯು 60 ಸೆಂ.ಮೀ. ಗಳ ನ್ಯಾರೋ-ಗೇಜ್‌ ರೈಲ್ವೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು 1999ರಲ್ಲಿ ದಿಂದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಈ ಗೌರವ ಪಡೆದ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ರೈಲ್ವೆಯಾಗಿದೆ. ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಬಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆ ವಾಹನಗಳು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌‌ನ್ನು ಸಿಲಿಗುರಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಕುರ್ಸೆಯಾಂಗ್, ಕಾಲಿಂಪಾಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಂಗ್ಟಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ.
ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರೋವರ್‌ಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕ್ರಮಿಸುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಚಕ್ರದ ವಾಹನಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾರಿಗೆ ವಾಹನಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೂ, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಭೂಕುಸಿತಗಳಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.
ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಇಲ್ಲಿಗೆ 93 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಸಿಲಿಗುರಿಗೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಬಾಗ್ದೋಗ್ರದಲ್ಲಿದೆ.
ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳೆಂದರೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಚಹಾ ಉದ್ಯಮ. ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಚಹಾ ಕಪ್ಪು ಚಹಾಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಠವಾದದ್ದು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಚಹಾ ಉದ್ಯಮವು, ದೇಶದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳ ಚಹಾ ಬೆಳೆಗಾರರಿಂದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ನೇಪಾಳದಂತಹ ಇತರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೊಂಡ ಚಹಾದಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಾರ್ಮಿಕರ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಂಗಾಮಿ ವಜಾ, ಚಹಾ ತೋಟಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಬಹುವ್ಯಾಪಕವಾದ ಆತಂಕಗಳು ಚಹಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ. ಹಲವು ಚಹಾ ತೋಟಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಹಕಾರಿ ತತ್ವದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರವಾಸಿ ಧಾಮ‌ಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಕುರಿತು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿವೆ.
ಚಹಾ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲಿ 60%ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಮಹಿಳೆಯರು. ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಭಾವನೆಯ ಒಂದರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಹಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರೆ, ಉಳಿದ ಇನ್ನರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ವಸತಿ, ಅನುದಾನಿತ ಆಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಉಚಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯ ಮುಂತಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಚಹಾ ತೋಟಗಳಿವೆ. ಸೌದೆ ಹಾಗೂ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅರಣ್ಯನಾಶದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದಾಗಿ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯವೂ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಸಸ್ಯವೈವಿಧ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾಪ್ಲರ್‌ ಅರಣ್ಯ, ಭೂರ್ಜ ಮರ, ಓಕ್‌, ಎಲ್ಮ್‌ ಮರಗಳ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ, ಪತನಶೀಲ ಕಾಡುಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ತೇವಭರಿತ ಆಲ್ಪೈನ್‌ ಪರ್ವತದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣದ, ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಹಚ್ಚಹಸಿರಾದ ತೇವಭರಿತ ಆಲ್ಪೈನ್‌ ಮರ ಮುಂತಾದವು. ದಟ್ಟವಾದ ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಕಾಡುಗಳು ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತಲೂ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಪರೂಪದ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮರಬಾಳೆ ಗಿಡಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಲಾಯ್ಡ್ಸ್‌ ಬಟಾನಿಕಲ್‌ ಗಾರ್ಡನ್‌ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಬಹಳ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ಪದ್ಮಜ ನಾಯ್ಡು ಹಿಮಾಲಯನ್‌ ಜೂವಾಲಜಿಕಲ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌, ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮಾಲಯದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ತಜ್ಞ ಮೃಗಾಲಯವಾಗಿದೆ.
ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣು ಪೂರ್ಣ ಘನೀಕೃತವಾಗಿಲ್ಲ (ಮಳೆ ನೀರನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣು ಹರಿದುಬಿಡುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಹಿಡಿದಿಡುವುದಿಲ್ಲ.) ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಕೃಷಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಡಿಲವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಪದರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಮಳೆಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿದಾಂಗ್ಗೆ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಭಾರತೀಯ ಮಾನಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಭೂಕಂಪಗಳ ವಲಯ- ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ವಲಯವು ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಯುರೇಷಿಯಾದ ವಿರೂಪ ಭೂಪದರದ ಒಮ್ಮುಖವಾಗಿರುವ ಸರಹದ್ದಿನ ಸಮೀಪ ಬರುವಂಥಾದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆಗಾಗ ಭೂಕಂಪಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ಉನ್ನತ ಶಿಖರಗಳೊಳಗೆ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಕುಳಿತಿದ್ದು, ಹಿಮಚ್ಛಾದಿತ ಹಿಮಾಲಯದ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ದೂರದಿಂದ ಆವರಿಸುತ್ತವೆ.
ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿರುವ ಕಾಂಚನಜುಂಗ ಶಿಖರ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂಥ ಮನಮೋಹಕ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ. ಮೋಡಗಳಿಲ್ಲದ ಶುಭ್ರ ವಾತಾವರಣವಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳದ ಮೌಂಟ್‌ ಎವರೆಸ್ಟ್‌‌ ಶಿಖರವನ್ನು ಕೂಡ ನೊಡಬಹುದು.
ಬೇಸಗೆ ಮತ್ತು ವಸಂತಕಾಲಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾಲಗಳು. ಈ ಕಾಲಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ ಬಹಳಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವರು ಹೊಟೇಲು ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟುಗಳನ್ನು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕಂಪನಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ತನ್ನ ಮನಮೋಹಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ಸಿನೆಮಾಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಆರಾಧನಾ , ಮೇ ಹೂ ನಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಚನಜುಂಗ - ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು.
ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು ಹಲವರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿವೆ. ಬಂಗಾಳ, ಸಿಕ್ಕಿಂ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟ್‌‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೊಡುಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ.
ಗೂರ್ಖಾ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಷನ್ ಫ್ರಂಟ್‌‌ನ ಕರೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನಡೆದ 40 ದಿನಗಳ ಮುಷ್ಕರದ ನಂತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಹಿಂಸೆಯು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಸುವ್ಯವಸ್ತೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ನೆರವು ಕೋರಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಸುಭಾಷ್‌ ಗಿಷಿಂಗ್‌ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಗೂರ್ಖಾ ಹಿಲ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ರಚನೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಗೆ ಅರೆ-ಸ್ವಾಯತ್ತತಾ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೆಸರು "ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಗೂರ್ಖಾ ಅಟಾನಮಸ್‌‌ ಹಿಲ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. ಈಗ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಗೂರ್ಖಾ ಜನಮುಕ್ತಿ ಮೋರ್ಚಾದಂತಹ ಕೆಲವು ಅಹಿಂಸಾ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಾದವು ಇನ್ನೂ ಸುಳಿದಾಡುತ್ತಲೇ ಇದೆ.
ಇಲ್ಲಿರುವ ಚಹಾ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣವಾಗಿರುವ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಹಿಮಾಲಯನ್‌ ರೈಲ್ವೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಚಹಾ ತೋಟಗಳು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಚಹಾ ತೋಟಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಚಹಾ ಬೆಳೆಗಾರರು ಕಪ್ಪು ಚಹಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹುದುಗಿಸುವ ಕೌಶಲವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕ ಹದವಾದ ಮಿಶ್ರಣಗಳು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಗೂ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಹಿಮಾಲಯನ್‌ ರೈಲ್ವೆಯನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಹಬೆ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಗೂರ್ಖಾ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಲಿಬರೇಷನ್‌ ಫ್ರಂಟ್‌ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪುರಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿದಿದೆ. ಸಮಗ್ರ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೂರ್ಖಾ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಿರುವ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಗೂರ್ಖಾ ಅಟಾನಮಸ್‌ ಹಿಲ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ 1988ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದಲೂ ಅದರ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಕೆಲವೊಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಯ ಚುನಾಯಿತ ಪುರಸಭಾ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪಟ್ಟಣವು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಭಾರತ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕೆಳಮನೆಯಾದ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಕಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಸಭೆಯಾದ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿನ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರು ಮನೆಯ ದುಡಿಮೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯೂಗಿ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅತಿಯಾದ ವಲಸೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.
ಇಂಡಿಯನ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್, ಜೆಟ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ ಮತ್ತು ಏರ್‌ ಡೆಕ್ಕನ್‌ - ಇವು ಇಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದೆಹಲಿ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮತ್ತು ಗುವಾಹಟಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವು ಹೊಸ ಜಲ್‌‌ಪೈಗುರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಪಟ್ಟಣದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಜನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಡಿಮೆ ದೂರದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಬೈಸಿಕಲ್, ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಹಗ್ಗದ‌ಮಾರ್ಗ 1968 ರಿಂದ 2003ರವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮೃತರಾದ ದುರ್ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಇದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪಟ್ಟಣ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಶೈಲಿಯ ಹಲವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ‌ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯ ದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗೂರ್ಖಾಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಕಾಲಿಂಪಾಂಗ್‌ಕೂಡಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಣವು ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯದ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಆಂದೋಲನವು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಬಾರಿ ಈ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಿಂಸೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ದಟ್ಟಣೆ ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ನಗರೀಕರಣ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪರಿಸರದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣದ ನಾಜೂಕಾದ ಪರಿಸರವು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದೆ.
1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ನಂತರ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌, ಕುರ್ಸಿಯಾಂಗ್‌, ಕಾಲಿಂಪಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಟೆರಾಯ್‌ ಟೆರಾಯ್‌‌ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ ರಚನೆಯಾಯಿತು. 1950ರಲ್ಲಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನ, ಟಿಬೆಟ್‌ನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಸಾವಿರಾರು ನಿರಾಶ್ರಿತ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ಯಂತ ನೆಲೆಗೊಂಡರು. ಇಲ್ಲಿನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜನಾಂಗಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಜೋ-ಆರ್ಥಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು ತಲೆದೋರಿದವು ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯತೆಯ ತತ್ವದ ಅನುಸಾರ ಗೂರ್ಖಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಕಮ್ಟಾಪುರ್‌ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಚನೆಯ ಕುರಿತಾದ ಬೇಡಿಕೆಯು 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.
ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್, ಆಧುನಿಕ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ರಂಗ್‌ಪುರ್‌ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದರೆ, 1919ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು "ಹಿಂದುಳಿದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ ಗಣ್ಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಆ ಕಾಲದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಪ್ರತಿ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಭಾರತೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು, ರಾಜಾರ್ಹ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಶ್ರೀಮಂತ ಮಹಾರಾಜರುಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಜಮೀನುದಾರರೂ ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
1850ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪುರಸಭೆ, 10.57 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣದ ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪುರಸಭೆಯು, ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರಿರುವ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ 32 ನಗರ ವಿಭಾಗ‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಗರ ವಿಭಾಗ‌ದಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿ ಬಂದ ಸದಸ್ಯರೂ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡ ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರೂ ಸೇರಿರುತ್ತಾರೆ. ಪುರಸಭಾ ಸದಸ್ಯರ ಮಂಡಳಿಯು ತನ್ನ ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷನನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಪುರಸಭೆಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಘುಮ್‌ನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌-ಜಲಪಹಾರ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೇಲಿನ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಇದೆ. ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಶ್ರೇಣಿಯ ತಳಹದಿ ಕಟಪಹಾರ್‌ ಮತ್ತು ಜಲಪಹಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದರ ಎರಡು ಪಾರ್ಶ್ವಗಳು ವೀಕ್ಷಣಾ ಬೆಟ್ಟದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕವಲುಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇದರ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗ ಹಟಾತ್ತನೆ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಮತ್ತೆ ಲೆಬಾಂಗ್‌ ಚಾಚುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಉತ್ತರ ಬಿಂದುವಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಇದರ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗ ಟುಕ್ವೆರ್‌ ಚಹಾ ತೋಟದ ಸಮೀಪದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಬಂಗಾಳ, ನೇಪಾಳ, ಭೂತಾನ್‌ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂಗಳ ಜನಾಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜನರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಬಂಗಾಳಿ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ: ತಮಂಗ್‌ಗಳು, ಲೆಪ್ಚಾಗಳು,ಭುಟಿಯಾಗಳು, ಷೆರ್ಪಾಗಳು, ರಾಯಿಸ್‌‌ಗಳು, ಯಮ್ಲೂಗಳು, ದಮಾಯ್‌ಗಳು, ಕಮಾಯ್‌ಗಳು, ನೆವಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಂಬುಗಳು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಇತರೆ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾರವಾಡಿಗಳು‌, ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಂಡಿಯನ್ನರು, ಚೀನಿಯರು, ಬಿಹಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪ್ರದೇಶವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ "ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ಜಿಲ್ಲೆ" (ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆ ಯಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಆಡಳಿತದ ಒಂದು ಯೋಜನೆ ) ಯಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು ನಿಬಂಧನೆಗಳು ದೇಶದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದಂತೆ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. 1905ರ ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮವೆಂಬಂತೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಜ್‌ಷಾಹಿ ವಿಭಾಗದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ರಚನೆಯಾದ ಪೂರ್ವಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು.
2004ರ ಸಂಸತ್‌ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರೆ, 2006ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಣವು ಜಿಲ್ಲಾ ಆರಕ್ಷಣಾ‌ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ . ಉಪ ಪೊಲೀಸ್‌ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿ ಪಟ್ಟಣದ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪುರಸಭಾ ಪ್ರದೇಶವು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಜೋರ್‌ಬಂಗಲೋ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆರಕ್ಷಕ ಠಾಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಇದು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಹಿಮಾಲಯದ ಕೆಳಗಿನ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿವಾಲಿಕ್‌ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಮಾನವು ಇದನ್ನೊಂದು ಗಿರಿಧಾಮವನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಬೇಸಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದ ಸೆಕೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆಂದೇ ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇದು ಬೇಸಗೆ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಮಂಡಳಿಯು ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿದರೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಸೇವೆಯು ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ತುರ್ತುಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪಟ್ಟಣ ಆಗಿದಾಂಗ್ಗೆ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕಡಿತದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜಿನ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ ಸ್ಟೇಬಿಲೈಸರ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
ಜೂನ್‌ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ವರೆಗಿನ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಧಾರಾಕಾರವಾಗಿ ಸುರಿಯುವ ಮಳೆಯಿಂದ ಆಗಿದಾಂಗ್ಗೆ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ್ನು ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶ 10–-7 ಗಳ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಮೈ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲದೆ ಹಿಮಸುರಿತ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌, ಸಾದರ್‌ ಉಪವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣವೂ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವೂ ಆಗಿದೆ.
ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಿಮಾಲಯದ ಕೆಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಆದರೂ ಇವು ಶಿವಾಲಿಕ್‌ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿಲ್ಲ.
ಇಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮರಳುಶಿಲೆ ಹಾಗೂ ಮುದ್ದೆಯಾದ ಶಿಲಾಸ್ತರಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವು ಹಿಮಾಲಯದ ಮಹೋನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಘನೀಕೃತ ಹಾಗೂ ಪುಡಿಪುಡಿಯಾದ ಮಿಶ್ರಣದ ಉಬ್ಬಿದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.
ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ವರ್ಷಗಳು ಶಿಕ್ಣಣ, ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದು, ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಏಲಕ್ಕಿ, ಶುಂಠಿ, ಕಿತ್ತಳೆ ಮುಂತಾದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸೇರಿದೆ.
1881ರಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಹಿಮಾಲಯನ್‌ ರೈಲ್ವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು. 1898ರಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪ್ರಬಲವಾದ ಭೂಕಂಪದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಿತು.
ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ ಬಂಗಾಳ‌, ಭೂತಾನ್‌, ಸಿಕ್ಕಿಂ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳಗಳ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಲೆಪ್ಚಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ವಾಸಿಸುವ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಿದ್ದ ವಸಾಹತುವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಬಂಗಾಳ‌, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜಮನೆತನಗಳು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಆಳಿದವು.
ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ "ಬೆಟ್ಟಗಳ ರಾಣಿ" ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗತೊಡಗಿತು. ಈ ಪಟ್ಟಣವು ದೂರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಗುಣ ಐದು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಕಾಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ವಸಂತಕಾಲ, ಬೇಸಗೆಕಾಲ, ಶರತ್ಕಾಲ, ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲ.ಬೇಸಗೆಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಗರಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣಾಂಷವು ಅಪರೂಪಕ್ಕೆಂಬಂತೆ 15 ಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ.
ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವಾಸಿಸುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಪಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಕೃಷಿಯೇ ಮುಖ್ಯ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಮಾರ್ಗ. ಇದೇ ಕೃಷಿಯಿಂದ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೂ, 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿದ್ದ ಸರ್‌ ಜಾನ್‌ ಆಂಡರ್ಸನ್‌ ಅವರನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಘಟನೆ ಜರುಗಿತು. ಆದರೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಯಿತು.
ಇಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಿಮಸುರಿತ 281.8 ಸೆಂ.ಮೀ. ಆಗಿರುತ್ತದೆ; ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಮಸುರಿತ ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ. .
ಪುರಸಭಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುದಾರಿ ಅಥವಾ ಕಾಲುದಾರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲ ತೆರನಾದ ರಸ್ತೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 90 ಕಿ.ಮೀ ; ಇವುಗಳನ್ನು ಪುರಸಭೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ (ನೇಪಾಳಿ: ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣವಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಈಗ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಗೂರ್ಖಾ ಅಟಾನಮಸ್‌ ಹಿಲ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪಟ್ಟಣ ಒಕ್ಕೂಟವು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪುರಸಭೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಬೊಂಗ್‌ ಚಹಾ ತೋಟವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮೀಯರು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಗಣನೆಗೆ ಸಿಗಬಹುದಾದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ.
ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶತಕಗಳು: ೨೨ - ವ್ಯಾಲಿ ಹ್ಯಾಮಂಡ್, ಕಾಲಿನ್ ಕಾಡ್ರೇ ಮತ್ತು ಜೆಫರಿ ಬಾಯ್ಕಾಟ್
ಬಾಲಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿ ಸ ರೆ ಗ ಮ ಪ ದ ತೀರ್ಪುಗಾರಾಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ 'ಕಲ್ಯಾಣ್ಜಿ ಆನಂದ್ಜಿ'. ಬಾಲಕಿ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲರ ತಂದೆತಾಯಿಯರಿಗೆ ಮನಒಲಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ಮುಂಬೈನಗರಕ್ಕೆ ಬರಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆಇತ್ತರು. ಅವರೇ ೧೮ ತಿಂಗಳು ತರೆಬೇತಿ ನೀಡಿದರು. 'ಮುಕ್ತಾ ಭಿಡೆ'ಯವರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಅಭ್ಯಾಸ. ಓದಿನಲ್ಲೂ ಹಿಂದೆ ಬೀಳದೆ, 'ಆಟೋಮಿಕ್ ಎನರ್ಜಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವ'ರ್ಗದ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು.
ಬಾಲಕಿ ಸರೆಗಮಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದ ಶ್ರೇಯಾ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರೌಢ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಸರೆಗಮಪ ವೇದಿಕೆಗೆ ಸ್ಪರ್ದಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಬಂದಾಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸಂಜಯ್ ಲೀಲಾ ಬನ್ಸಾಲ್ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಮಾರುಹೋದರು. ಅವರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟರು. ಐಶ್ವರ್ಯ ರಾಯ್ ರಿಗೆ ೫ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಎ. ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್, ಇಳಯರಾಜ, ಮತ್ತಿತರ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಆಕರ್ಶಿಸಿದರು. ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿರುವ ಘೋಷಾಲ್,ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳು ಹೀಗಿವೆ.
ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನಕ್ಕಾಗಿ ಘೋಶಾಲ್ ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ: ದೇವದಾಸ್ ಗಾಗಿ "ಬೈರಿ ಪಿಯಾ", ಪಹೇಲಿ ಗಾಗಿ "ಧೀರ ಜಲ್ನಾ", ಜಬ್ ವಿ ಗಾಗಿ "ಯೆ ಇಶ್ಕ್ ಹಾಯೆ" ಮೆಟ್ , ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಆಂಟಾಹೀನ್ ಗಾಗಿ "ಫೆರಾರಿ ಸೋಮ" ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರ ಜೊಗ್ವಾ ಗಾಗಿ "ಜೀವ್ ರಂಗ್ಲಾ" ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಅವರು ಏಳು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ: ಹೊಸ ಸಂಗೀತ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಒಂದು ಆರ್‌ಡಿ ಬರ್ಮನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,
ಮತ್ತು ದೇವದಾಸ್ ಗಾಗಿ "ಡೋಲಾ ರೆ ಡೋಲಾ" ಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಸಿಂಗರ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, "ಜಾದು ಹೈ ನಾಶಾ ಹೈ" ಜಿಸ್ಮ್ , ಗುರು ಗಾಗಿ "ಬಾರ್ಸೊ ರೆ", ಸಿಂಗ್ ಈಸ್ ಕಿಂಗ್ ಗಾಗಿ "ಟೆರಿ ಓರೆ", ಬಾಜಿರಾವ್ ಮಸ್ತಾನಿ ಮತ್ತು "ಘೂಮರ್" ಗಾಗಿ "ದಿವಾನಿ ಮಸ್ತಾನಿ" ಪದ್ಮಾವತ್ ಗಾಗಿ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಾಗಿ ಘೋಶಾಲ್ ಹತ್ತು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.
ಅಮೆರಿಕದ 'ಒಹೈ ರಾಜ್ಯ'ದ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ನಗರದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲ, 'ಟೆಡ್ ಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ 'ಜೂನ್ ೨೬ ರ ದಿನವನ್ನು 'ಶ್ರೇಯಾಘೋಷಾಲ್ ದಿನ'ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ೨೯ ರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ. ಘೋಷಾಲ್ ಹಾಡಿದ ಸುಶ್ರಾವ್ಯ ಹಾಡುಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದ ಸರ್ವಭಾಷೀಯರೂ ತಮ್ಮ ಏಕಾಂತದ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಗುನುಗಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಅಪರೂಪದ ಹಾಡುಗಾತಿಯಾಗಿ ಮೆರೆದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಶ್ರೇಯಾರವರದು.ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ,ವಿವಿಧ ಪ್ರತಿಭಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಾಂಭೀರ್ಯದಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಸೌಜನ್ಯವತಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್ , ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯಕಿ. ಹಿಂದಿ, ಕನ್ನಡ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹುಪಾಲು ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡಿಗೇ ‛ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರ’ ಪಡೆದ ಶ್ರೇಯ, ಈತನಕ ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೋಟಾದ 'ಮಹೇಶ್ಚಂದ್ರ ಶರ್ಮಾ'ರ ಬಳಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಶ್ರೇಯಾ ತನ್ನ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಹಾಡಿದ ಪ್ರಥಮ ಗೀತೆ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ 'ದೇವದಾಸ್ ಚಿತ್ರ'ದಲ್ಲಿ. ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಗೆ 'ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ', ಹಾಗೂ 'ಫಿಲಂ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ದೊರೆಯಿತು.
ವಾರಾಣಸಿ)ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಮದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಧ್ಯಕ್ಷರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ದೇಶದ ೩೧೨ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವನವಾಸಿಗಳ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಢಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದೆ. ೧೨೦೩ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಹತ್ತರ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೆಂದೂ ಸಹ ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಕೃಷಿ, ಆರೋಗ್ಯ, ಔಪಚಾರಿಕ ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಢಿಯೇ ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ವನವಾಸಿಗಳು ವಾಸವಾಗಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ವಸತಿ ಸಹಿತ ಶಾಲೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯ, ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಮವು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಹಲವಾರು ಆಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಬಿರ, ಪಾರಂಪರಿಕ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸ್ಪರ್ದಾಕೂಟ, ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ೨೦೧೫ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ವನವಾಸಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಆಶ್ರಮ ರಾಜ್ಯದ ೧೦ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ೨೧ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ವನವಾಸಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಆಶ್ರಮವು ಹಾಡಿಗಳ ಮಕ್ಕಳಿಗೋಸ್ಕರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವದರ ಮೂಲಕ ಅವರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂತಹ ೬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ದಾಂಡೇಲಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಚಿಪಗೇರಿ, ಅಂಬಿಕಾನಗರ, ಕುಮಟಾ ಹಾಗೂ ಮಂಗಲಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಮಂಗಳೂರಿನ ಸುಳ್ಯದ ಅಡ್ಕಾರ್ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ೬ನೇ ನಿಲಯ ಶುರುವಾಯಿತು. ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾದ ಆಟಗಳು, ಯೋಗಾಸನ, ಶಾರೀರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಕಾರಪೂರಕವಾದ ಭಜನೆ, ದೇಶಭಕ್ತಿಗೀತೆ, ವೀರಪುರುಷರ ಕಥೆಗಳು, ಶ್ಲೋಕಗಳು, ನೃತ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಗಾಗಿ ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರದ ವ್ಯವಸ್ತೆಯೂ ಇದೆ.
ಶಿಶುಮಂದಿರ: ೩ ರಿಂದ ೬ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ೩ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಗೀತೆ, ನೃತ್ಯ, ಶ್ಲೋಕ, ಆಟ, ಬಾಯಿಪಾಟ, ಕಥೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ಹೋಲಿಕೆಯಂತಿದ್ದು, ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಕರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ವನವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಟ್ಟ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಮನಗಂಡು ಆಶ್ರಮವು ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.
ಇದರಲ್ಲಿ ವನವಾಸಿ ಹಾಡಿಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಗಳಿಗೂ ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮನೆ ಪಾಠ: ಬಾಲ ಸಂಸ್ಕಾರ ಕೇಂದ್ರದ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ ಶಾಲೆ ಬಿಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸುವುದು. ಹಾಗೂ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪಾಠ ಪ್ರವಚನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವದು.
ಬಾಲ ಸಂಸ್ಕಾರ ಕೇಂದ್ರ: ೬ ರಿಂದ ೧೪ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಆಟ, ಭಜನೆ, ದೇಶಭಕ್ತಿ ಗೀತೆ ಮತ್ತು ಕಥೆ ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಕೇಂದ್ರ.
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವನವಾಸಿ ಹಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಮಾಡುವ ಆಶ್ರಮದ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಮಹಿಳಾ ಸೇವಾವ್ರತಿಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.
ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಿರುದ್ಧದ ಸರಣಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ-ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ 7-ಪಂದ್ಯಗಳ ಸರಣಿಗೆ ಧೋನಿಯನ್ನು ಉಪನಾಯಕನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಧೋನಿಯು 2005ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ 'ಬಿ' ವರ್ಗದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ 2007ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಎ' ವರ್ಗದ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. 2007ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಭಾರತ ಟ್ವೆಂಟಿ-20 ತಂಡದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಧೋನಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು. 2007ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 5 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ ಮಾಡಿ, ತಮ್ಮ ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಡಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಾಖಲೆಯಾದ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಔಟ್ ಮಾಡಿದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಿದರು.
ಧೋನಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ 20 ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. 2007ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 24ರ ಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ದದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ತಂಡ ಗೆದ್ದಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಧೋನಿ, ಕಪಿಲ್‌ ದೇವ್‌ ನಂತರ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ನ್ನು ಗೆದ್ದ ಎರಡನೇ ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕ. 2009ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಧೋನಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಿಕೆಟ್‌ ಮತ್ತು ವಿಕೆಟ್‌ನ್ನು ಪಡೆದರು. ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌ನ ಬೌಲರ್ ಟ್ರಾವಿಸ್‌ ಡೌಲಿವ್‌ ಎಸೆತಕ್ಕೆ ಔಟ್ ಆದರು. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ನಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ಕೇವಲ 107 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 124 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸಿದ್ದು, ಮೂರನೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುವರಾಜ್‌ ಸಿಂಗ್‌ 95 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 71 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಭಾರತ ತಾಯ್ನೆಲದಲ್ಲಿ 6 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ವಿಜಯ ದಾಖಲಿಸಿತು.