polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಮಂದಗಾಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಮೂಲಭೂತ ಗುರಿಯೆಂದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾರತದ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು, ಇದು 1931ರ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿಂಸ್ಟರ್‌ನ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದಂತೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯುವುದು ಎಂಬರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ;
ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯ, ಭಾರತೀಯ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ;
ಜಿನ್ನಾರ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ;
ರಾಜರಿಗೆ ಸಮನಾಗಿಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸೇರುವಂತೆ ರಾಜರ ಮನವೊಪ್ಪಿಸುವುದು ಒಕ್ಕೂಟದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಷ್ಟು ಮಂದಿ ಸೇರಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ರಾಜರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅವಕಾಶಗಳೆಂದರೆ:
ರಾಜರು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಫೆಡರಲ್ ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಬಹುದು. ಅವರಿಗೆ ಫೆಡರಲ್ ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅಥವಾ ಅವರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಕರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಒತ್ತಡವಿರಲಿಲ್ಲ;
ರಾಜರು ಭಾರೀ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಿತ್ತು. ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೊಳಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳು ಭಾರತದ ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಪತ್ತಿನ ಕಾಲುಭಾಗದಷ್ಟನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ:
ಫೆಡರಲ್ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಮೇಲ್ಮನೆಯಾದ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯು 260 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮಂದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಭಾರತದಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು 104 ಸದಸ್ಯರು ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೊಳಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು).
ಕೆಳಮನೆ ಫೆಡರಲ್ ಶಾಸನ ಸಭೆಯು 375 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮಂದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಶಾಸನ ಸಭೆಗಳಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು; 125 ಮಂದಿ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೊಳಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು).
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‍‌ಗೆ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಆಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವುದು
ರಾಜರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ-ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಅವರ ಅನುಕ್ರಮ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗವನ್ನು ಶಾಸಕಾಂಗದಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಲ್ಲದೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.
"ಕಾನೂನು ಅದರ ಉದಾತ್ತ ಸಮಾತೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ಬಡವರು ಸೇತುವೆಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುವುದನ್ನು, ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಕದಿಯುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ."
ಈ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನು ಅನ್ಯೋನ್ಯ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸದಿದ್ದರೆ ಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಂಪನಿಗಳಂತೆಯೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧುನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆ, ಯುಕ್ತವಲ್ಲದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಯ ನೌಕಾ ಸಮೂಹದ ಮೇಲೆ ಯ ಹಡುಗು-ರವಾನೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪೂರ್ತಿ ನಿಕೃಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಗೆ ಹಡಗು-ರವಾನೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ಭಾಗವಹಿಸದಿರುವುದು ಮೊದಲಾವುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ನಿಯಮವು ಮೂಲದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ -ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಡಗು-ರವಾನೆ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಾಗುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬಾ ವಿವಾರಾತ್ಮಕ ಷರತ್ತುಗಳಿವೆ.
“ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯೇ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಜಂಟಿ ಸಮಿತಿಯು ಭಾವಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅದು ವಿದೇಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಾಂಗ ಖಾತೆ ಅಥವಾ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವಿಭಾಗವು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮಾಡಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ. ಈ ರೀತಿಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸುವಾಗ ವಿದೇಶಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯು ಯಾವಾಗಲೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಭಾರತದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ನಿಜವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದರ ಹೋಲಿಕೆಯು ತಪ್ಪಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ, ಎರಡೂ ವಿಭಾಗಗಳು ಒಂದೇ ಶಾಸಕಾಂಗದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಭಾಗವು ಫೆಡರಲ್ ಶಾಸಕಾಂಗಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಪರಮಾಧಿಕಾರವುಳ್ಳ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.”
ಪೀಠಿಕಾಭಾಗವಿಲ್ಲ - ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಟ್ಟುಬೀಳುವಿಕೆಯ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆ
ಸಂಸತ್ತಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಪೀಠಿಕೆಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಅಸಾಧಾರಣವಾದುದರಿಂದ, 1935ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ಪೀಠಿಕೆಭಾಗವು ಇರದಿದ್ದುದು 1919ರ ಕಾಯಿದೆಯೊಂದಿಗೆ ವೈಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತೋರಿಸಿತು, ಇದು ಆ ಕಾಯಿದೆಯ ಗುರಿಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿತು.
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವೆಂದು ಪ್ರಗತಿಪರವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತದ ಸಂಘಟನೆಗಳ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.
ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಬಾರತವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಪರಮಾಧಿಕಾರಗಳಾದ ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಮಾನತೆ ಸಾಧಿಸುವುದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದವು, ಅವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಮಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವೊಂದು ಭಾರತೀಯರು ಇದರ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಸಂಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಸ್ಥಿತಿಯು ಬಹುಶಃ ಸಾಕಷ್ಟು "ಸೇಫ್‌ಗಾರ್ಡ್‌"ಗಳೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಂವಿಧಾನದ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿತು.
ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು 1935ರ ಕಾಯಿದೆಯು ಅದರ ಸ್ವಂತ ಪೀಠಿಕೆಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದದಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದರೆ ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 1919ರ ಕಾಯಿದೆಯ ಪೀಠಿಕೆಬಾಗವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆ ಕಾಯಿದೆಯ ಉಳಿದಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದಾಗಲೂ ಈ ಪೀಠಿಗೆಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಸಕ್ತಿರಹಿತ ಭಾವ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವಲ್ಲಿನ ಒಂದು "ಕನಿಷ್ಠ ಅಗತ್ಯತೆ"ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಮಿಶ್ರ ಸಂದೇಶಗಳಾಗಿ ಕಾಣಲಾಯಿತು.
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ವಯಮಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವುದು (1919ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆಯು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ತಂದ ದ್ವಿಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದು).
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ "ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೊಳಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ" ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ "ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ"‌ದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು.
ನೇರ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ತರುವುದು, ಆ ಮೂಲಕ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಏಳು ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ ಮೂವತ್ತೈದು ದಶಲಕ್ಷ ಮಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು
ಆಡೆನ್ಅನ್ನೂ ಭಾರತದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸಾಹತುವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು
ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಶಾಸನಸಭೆಗಳ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇವರು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಹುಮತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ನೇಮಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು
ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ವಯಮಾಧಿಪತ್ಯವು ಪ್ರಮುಖ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು: ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಗವರ್ನರ್‌ಗಳು ಮುಖ್ಯ ಮೀಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಉಳಿದರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಸಹ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೊಳಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಡಳಿತಗಾರರ ವಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ಕಾಯಿದೆಯ ಭಾಗಗಳು ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳ್ಳದಂತೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಕಾಯಿದೆಯ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳು 1937ರಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದವು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
ಕಾಯಿದೆಯ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಗವು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ದರ್ಬಾರನ್ನು ತೋರಿಸುವವರೆಗೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ನೀಡಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರ್‌ನ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದ ಸದುದ್ದೇಶದ ಕಾನೂನುಗಳಿಂದ ಆಳಬೇಕೆನ್ನುವ ಬೆದರಿಕೆಯು ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು.
ಆ ಕಾಯಿದೆಯು ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ 'ಸೇಫ್‌ಗಾರ್ಡ್'ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಘಟನೆಗಳ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಕರಣದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಗವರ್ನರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ನೇಮಕದ ವೈಸ್‍‌ರಾಯ್‌ರ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಸೇಫ್‌ಗಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು.
‘ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಆತನ ನಿರ್ಧಾರ-ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆತನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ತೀರ್ಮಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಆತನು ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆತನು ಜಾಣತನ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಕೌಶಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಕಷ್ಟುಪಟ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು. “ನಾವು ಈ ಮಸೂದೆಗೆ ಅನೇಕ ಸೇಫ್‌ಗಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದೇವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸರ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಹಾರ್ನೆ ಹೀಗೆಂದು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ - “ಆದರೆ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಸೇಫ್‌ಗಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಏಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ವೈಸ್‌ರಾಯ್. ಆತನು ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರ-ಬಿಂದುವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ವಿಫಲವಾದರೆ, ಯೋಜಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಉಳಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.” ಈ ಮಾತು, ಒಂದು ದಿನ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಗಾಬರಿಗೊಳ್ಳುವ ಹಠಮಾರಿ ಟೋರಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.’
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಕೀಯ ಕೊರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಕೊರತೆಗಳು - ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆ
1917ರ ಮೋಂಟಗು ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸುಧಾರಣೆ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂತು. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾದಿ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತೆಯ ಕೊರತೆಯು ಇದನ್ನು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ 1919 ಮತ್ತು 1935ರ ಕಾಯಿದೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರದ ಅಧೀನ ಅನುದಾನಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿ ನೀಡದಿರುವಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೀರ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಭಾವಿ ಗುಂಪುಗಳ ಆಧಾರವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು. 1919ರಲ್ಲಿ 1935ರ ಕಾಯಿದೆ ಅಥವಾ ಸೈಮನ್ ಆಯೋಗದ ಯೋಜನೆಯು ಉತ್ತಮ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತು. ಮೋಂಟಗು ಈ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸಿರಬಹುದೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸದಸ್ಯರು ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ. 1935ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗದಿದ್ದರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಭಾರತದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನವೊಂದನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, 1935ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಾಗಿಸಿದ ಮಸೂದೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದಾರವಾಗಿ ಮಸೂದೆಯೊಂದನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡುವುದು ಊಹನಾತೀತವಾಗಿದೆ.’
ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ . ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರದ ಘಟಕಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮೋಸದ ಕೈವಾಡದ ಒಕ್ಕೂಟ, ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೊಳಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳುವುದು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದೆಂದು ಆಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದು ನಿಜವಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ (ಗಮನಿಸಿ - ಉದಾ. ಗಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಪೇಪರ್ ಫೆಡರೇಶನ್, 1927-35 ಇನ್ ಮೂರ್ 1988). ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಿದ ಒಕ್ಕೂಟವು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಮುರಿದುಬಿತ್ತು, ಅಲ್ಲದೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಪರ್ಯಾಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.
ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ದೀರ್ಘ-ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಆಸಕ್ತಿಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು - ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಆಶಯವು ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಲು ಯಾವುದೇ ಗುಂಪು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದೆ ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿ ಒಂದು ಏಕೀಕೃತ ಗುಂಪನ್ನು ರಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ರಾಜರು ಒಂದುಗೂಡದೆ ಕಾಯಿದೆಯು ಒದಗಿಸಿದ ನಿರಾಕರಣಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದರು, ಇದು ಒಕ್ಕೂಟವು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿತು. ರಾಜರು ಹೊರಗುಳಿಯಲು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ:
ಈ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಮೊದಲು 1935ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಯಿದೆಯಾಗಿಸಿದುದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘತೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು 1935ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಪೂರ್ವಾನ್ವಯ ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾಯಿದೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು :
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಕಾಯಿದೆಯ ವಿಷಯವಸ್ತುವಿನ ಬದಲಿಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪಗೊಳಿಸಿದ 1935ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆಗೆ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಇತಿಹಾಸದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಕಾಯಿದೆಯು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ – ಭಾರತದ ವೈಸ್‌ರಾಯ್‌ನ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದ ಹಣಕಾಸಿನ ಕರಾರುಗಳು, ರಕ್ಷಣಾ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವಿದೇಶಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ನೇಮಕಾತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್‌ನ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೇಂದ್ರ ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಣಕಾಸು ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಬಾರದೆಂದು ಷರತ್ತು ಹಾಕಿತು. ಕನಿಷ್ಠ 80 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಫೆಡರಲ್ ಖರ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಕರಾರುಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಬಾರದು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕೋರಿಕೆಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಅವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು. ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ವೈಸ್‌ರಾಯ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದು ಅವನಿಗೆ ನಿರಂಕುಶಪ್ರಭುವಿಂತೆ ಆಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧುನಿಕ ಸಂವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಆದರೆ ಆ ಸಂದರ್ಭದ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಶಾಸಕಾಂಗಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ರಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ "ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆ"ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜಟಿಲತೆ ಇತ್ತು ಏಕೆಂದರೆ ಹೊಸ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ನಾಮಮಾತ್ರ ಪರಮಾಧಿಕಾರವುಳ್ಳ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೊಳಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಕೆಲವರು ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ನೀಡಿದರು ಏಕೆಂದರೆ ನೆಹರು ವರದಿಯಲ್ಲಿನ ಕರಡು ಸಂವಿಧಾನವು ಅಂತಹ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಕಾಯಿದೆಯ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಫೆಡರಲ್ ಭಾಗವು ರಾಜ್ಯಗಳ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗವು ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಪರಿಣಾಕಾರಿಯಾಗಬಹುದಿತ್ತು. ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರದ ಆಸ್ಫೋಟನದಿಂದಾಗಿ ಅನಿಯತವಾಗಿ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
1947ರಲ್ಲಿ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಇದನ್ನು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತ ಹಂಗಾಮಿ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾಡಿದವು.
ಅವರು ಇದು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಏಕೈಕ ಅವಕಾಶವೆಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯುವ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ;
ಟಕ್ಕಳಕಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
'ಟಿ. ಎನ್. ಸೀತಾರಾಂ' ನಿರ್ದೇಶಿತ, ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಪ್ರಸಾರಿತ 'ಮುಕ್ತಾ ಮುಕ್ತಾ' ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ 'ದೇವಯಾನಿ' ಅಭಿನಯಿಸಿ 'ನಂದಿನಿ ವಿಠಲ್' ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲನೆಯ ದೇವಯಾನಿಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದಮೇಲೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಂದು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 'ಶಾಂತಲಾ ಕಾಮತ್' ಆ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೇಳಿಮಾಡಿಸಿದಂತ್ತಿದ್ದರು. ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಬಹುದಾದ ನಂದಿನಿ ವಿಠಲ್ ರ ಮುಖ ಭಾವ, ಕೆಟ್ಟ ಹೆಂಗಸಿನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸರಿಹೋಗುವ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ವೀಕ್ಷಕರು ಬೇಗ ಹೊಸ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಮೊದಲು ಮುಕ್ತಾ ಮುಕ್ತಾ ಧಾರಾವಾಹಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸೀತಾರಾಂರವರಿಂದ ಹೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮೇಯ ಒದಗಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ನಟನೆಯಲ್ಲಿ ನಂದಿನಿ ವಿಠಲ್ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡು ನಿರ್ದೇಶಕರ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.
'ಅಮ್ಮ ನಿನಗಾಗಿ', ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಜ್ಞಾ' ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪಾತ್ರ ದೊರೆತಿದೆ ಸಂಜೆ ೬-೩೦ಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ೯-೩೦ ರ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ವರ್ಗದ ವೀಕ್ಷರೂ ನೋಡಲು ಅವಕಾಸವಿತ್ತು. ಅದೊಂದು 'ಮಾಸ್ ಧಾರವಾಹಿ' ಎನ್ನುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಬಂದಿತ್ತು. ಅದರ ಮರುಪ್ರಸಾರ ರಾತ್ರಿ ೧೧ ರ ಬಳಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. 'ಚಿತ್ರಲೇಖ' ವೆನ್ನುವ ಮತ್ತೊಂದು ಧಾರಾವಾಹಿ ಕೆಲವೇ ದಿನ ಪ್ರಸಾರವಾದರೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು.
ತಂದೆ, 'ವಿಠಲ್', ಉಡುಪು ತಯಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿ. ತಾಯಿ. 'ಇಂದ್ರಾಣಿ', ನಟಿ, ಹಾಗೂ ಲೇಖಕಿ. 'ನಂದಿನಿ ವಿಠಲ್', ಹೆಸರಾಂತ ಸಾಹಿತಿ, 'ವಿಜಯ ನಾರಸಿಂಹ'ರ ಮೊಮ್ಮಗಳು. ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲನಟಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿ ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ನಾಟಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರೂ ತೆರೆಯಮೇಲೆ ಬಂದಾಗ ಕಲಿತದ್ದು ಹೆಚ್ಚು. ಪತಿ 'ವಲ್ಲಿಶ್', ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವವುಳ್ಳ ವರು. ಅವರ ಸಹಕಾರದಿಂದನಂದಿನಿಯವರ ಅಭಿನಯ ಕೃಷಿ, ಮುಂದುವರೆದಿದೆ
'ದೇವಯಾನಿಯ ಪಾತ್ರ'ವನ್ನು ನೋಡಿದ ಗುಂಗಿನಲ್ಲಿರುವ ಜನ ಬೇರೆ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಂದಿನಿ, ಹೆಚ್ಚು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿಲ್ಲ. ಪ್ರಭಾವೀ ಪಾತ್ರಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತರೂ ಸರಿ. 'ನಂದಿನಿ ವಿಠಲ್' ಈಗ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆ, ಕುಟುಂಬದ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಕೊಡುವುದು.
ಹಿಕ್ಕನಗುತ್ತಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಇವು ಇಲಿಗಳಂತಿರುವ ಕೀಟಭಕ್ಷಕಗಳು. ಇನ್‍ಸೆಕ್ಟಿವೋರ ಎಂಬ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸೋರಿಕೊ ಇಡಿಯಾ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನೆಲ ಜೀವಿಗಳು. ಉಳಿದವು ಜಲವಾಸಿಗಳು. ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಉಷ್ಣವಲಯ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರತು ಪ್ರಪಂಚದ ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಇವು ನೆಲೆಸಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇವು ಉತ್ತರಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಗಾತ್ರದಲ್ಲೂ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಮೂಗಿಲಿಗಳು ಸಣ್ಣಿಲಿಗಳಂತೆ. ಆದರೆ ಇವಕ್ಕೆ ಉದ್ದವಾಗಿಯೂ ಮೊನಚಾಗಿಯೂ ಇರುವ ಮೂತಿಯುಂಟು. ಕಣ್ಣು ಚಿಕ್ಕದು, ಮೈಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿರುವ ತುಪ್ಪಳ ವೃದುವಾಗಿಯೂ ರೇಷ್ಮೆಯಂತೆಯೂ ಇದೆ. ಪುನುಗಿನಂಥ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತವೆ. ಹುಳು, ಗೊಂಡಿಹುಳು, ಕೀಟ, ಕೀಟಗಳ ತತ್ತಿ ಮುಂತಾದವು ಇವಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳ ಕೆಳಗೊ ಮರದ ಪೊಟರೆಗಳಲ್ಲೊ ಅಥವಾ ನೆಲದಲ್ಲೊ ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಆಕಾರ ಬಟ್ಟಲಿನಂತೆ ಒಣಹುಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟುವ ಸಾಧನ. ಗೂಡಿಗೆ ಬಿಗಿಯಿಲ್ಲದ ಮುಚ್ಚಳಗಳಿರುತ್ತವೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆರಡು ಸಲ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಲವೂ 5-7 ಮರಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವವರೆಗೂ ಅವು ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರೊಂದಿಗೆ ಗೂಡಿನಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಅವು ಬಾಳುವ ಕಾಲ ತುಂಬ ಕಿರಿದು. ಸುಮಾರು ಹದಿನೆಂಟು ತಿಂಗಳುಗಳಷ್ಟು ಮಾತ್ರ.
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೂಗಿಲಿಗಳು ಯಾವುವೆಂದರೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಮೋಟುಬಾಲದ ಮೂಗಿಲಿ-ಬ್ಲಾರಿನ ಬ್ರೆವಿಕಾವುಡ, ಯೂರೋಪು, ಆಫ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿನ ಎರಡು ಬಣ್ಣಗಳ ಬಿಳಿ ಹಲ್ಲಿನ ಮೂಗಿಲಿಗಳು-ಕ್ರೊಸಿಡ್ಯೂರ ಲ್ಯೂಕೋಡಾನ್, ಯೂರೋಪಿನ ನೀರು ಮೂಗಿಲಿ-ನಿಯೋಮಿಸ್ ಫೋಡಿಯನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯೂರೋಷಿಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಗಿಲಿ-ಸೋರೆಕ್ಸ್ ಆರಾನಿಯಸ್. ಇಂಡಿಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಗಿಲಿ-ಸೆನ್ ಕಸ್ ಕೊ ಇರೂಲಿಯಸ್ ಎಂಬುದು ಕೀಟಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯೊಳಕ್ಕೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಕಂಕುಳಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಂದ ದ್ರವಿಸುವ ದ್ರವಕ್ಕೆ ಪುನುಗಿನ ವಾಸನೆ ಇದೆ.
ಯೂರೋಪಿನ ನೀರು ಮೂಗಿಲಿಗಳಿಗೆ ಹೊಳೆಯುವ ತುಪ್ಪಳ ಇದೆ. ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಅಧಿಕ ಅಂಶವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಚುಕ್ಕಾಣಿಯಂತೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಮೀನುಗಳಂತೆ ತಮ್ಮ ಮೈಯನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಿ ಈಜುತ್ತವೆ. ಉಸಿರಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಪದೇ ಪದೇ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಇವು ನೀರಿನೊಳಗಿರುವ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತಿರುವಿಹಾಕಿ ಮೀನಿನ ತತ್ತಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಇವು ಆಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ನೆಲದ ಮೇಲಕ್ಕೂ ಬರುವುದುಂಟು. ಹೊಳೆಯ ದಡಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಹುಲ್ಲು, ಬೇರು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳಿಂದ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ.
ಇಲಿಯ ಗಾತ್ರ ಪ್ರಭೇದಾನುಸಾರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಯೀಮಿಸ್ ಎಂಬವು ಉದ್ದದಲ್ಲಿ 100 ಮಿ. ಮೀ. ಗಿಂತಲೂ ಚಿಕ್ಕವು. ಮುಸ್ಕ್ರಟ್ ಎಂಬುವು 800 ಮಿ. ಮೀ. ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದದವು.
ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಂದು ಇಲಿಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕುವುದಿದೆ. ಕೋಗಿಲೆಯಂತೆ ಹಾಡುವ ಇಲಿಗಳು, ವರ್ತುಲಾಕಾರವಾಗಿ ಓಡುವ, ಕುಣಿಯುವ ಇಲಿಗಳು ರೋಗಗ್ರಸ್ತ ಇಲಿಗಳೇ ವಿನಾ ಬೇರೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲ. ಉದ್ದ ಬಾಲದ ಕಾಡಿಲಿಗಳು ಮನೆಯ ಇಲಿಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡವು. ಎಲ್ಲ ಸಸ್ತನಿಗಳಿಗಿಂತ ಇಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು.
ಇಲಿಯು ದಂಶಕಗಳ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವೆಂಬಂತೆ ಚೂಪಾದ ಮೂತಿ, ಸಣ್ಣ ದುಂಡನೆಯ ಕಿವಿಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಉದ್ದ ಬೆತ್ತಲೆ ಅಥವಾ ಬಹುತೇಕ ಬೋಳು ಬಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಸಸ್ತನಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಮನೆ ಇಲಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಇಲಿ ಪ್ರಜಾತಿ. ಅದು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿ ಕೂಡ.
ಇಲಿಯು ದಂಶಕವರ್ಗದ ಮಧ್ಯಮಗಾತ್ರದ ಉದ್ದಬಾಲದ ಪ್ರಾಣಿ . ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಪಂಗಡದ ಇನ್ನೊಂದು ಸದಸ್ಯ ಹೆಗ್ಗಣ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಇವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಲೇಮಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೋಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ. ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಬೋಳಾದ ಹುರುಪೆಗಳು, ಉದ್ದ ಬಾಲ, ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಮೊನಚು ಮುಸುಡು, ಇವು ಬಲು ಚಟುವಟಿಕೆಯವು. ಈ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ನೂರರಷ್ಟು ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ವಿತರಣೆ ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ ಇಲಿಯ ಉಗಮ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗಿರಬಹುದು. ಕಾಲ-ಆಲಿಗೋಸೀನ್ ಕಲ್ಪದಿಂದೀಚೆಗೆ.
ಟ್ಯಾಟೀರಾ ಕುವಿಯೇರಿ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಬಿಳಿ ಇಲಿ ಎನ್ನುವರು. ತಲೆ-ಮೈ ಉದ್ದ 6 1/2"-8". ಹಿಂದಿನ ಪದದ ಉದ್ದ 1 1/2". ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ ಕಿರಿದು, ಮೊಂಡಾದ ಮುಸುಡಿ. ಸಣ್ಣ ಬಾಲ. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಮಾಸಲು ಕಂದು ತಳದಲ್ಲಿ ಬೂದಿಮಿಶ್ರಿತ ಬಿಳುಪು. ಇವು ಉತ್ತ ಹೊಲಗಳ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬಿಲಮಾಡಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಹೊರಗೆ ಬರಲೂ ಒಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಲೂ ಹಲವಾರು ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಶಯ ಹುಟ್ಟಿದೊಡನೆ ಅಪಾಯ ಕಂಡು ಬಂದ ಮಾರ್ಗವನ್ನುಳಿದು ಮಿಕ್ಕ ಯಾವುದಾದರೂ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ನುಸುಳಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುವು. ಮರಿಗಳಿಗೆ ಗರಿಕೆ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮೆತ್ತನೆಯ ಗೂಡನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.
ಬಿಳಿಯ ಇಲಿ ರಾಗಿ, ಜೋಳ, ನವಣೆ, ಅವರೆ, ತೊಗರಿ, ಉದ್ದು, ಹೆಸರು, ಅಲಸಂದಿ, ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳು, ಕಡಲೆಕಾಯಿ, ಹರಳು ಮಂತಾದವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಹುಲ್ಲು ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನೂ ತಿನ್ನುವುದುಂಟು. ಕೊಡತಿ ಹುಳುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ನೋಡಲಾಗಿದೆ. ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯೊಡ್ಡುವ ಹುಲ್ಲುಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನೂ ಕೊಡತಿ ಹುಳುಗಳನ್ನೂ ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ರೈತನಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ಬಿಳಿಯ ಇಲಿ ಸಹಾಯಕ; ಆದರೆ ಅದು ದವಸಧಾನ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾಡುವ ನಷ್ಟದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಈ ಸಹಾಯ ಅಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದೆನಿಸದು.
ಇಲ್ಲಿ ಹೆಗ್ಗಣಗಳ ಹತೋಟಿಗೆ ಬಳಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಆಗಿರಬಾರದು. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಆಯಾ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹತೋಟಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಇರಬೇಕಾದುದು ಅಗತ್ಯ. ಹೊಲ ಗದ್ದೆ ಬಯಲುಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಹತೋಟಿ ಕ್ರಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗದು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಶತ್ರುವಿನ ವಾಸದ ಸ್ಥಳ, ಅದರ ಆಹಾರವೆಂಥದು, ಈಯುವ ಕಾಲ ಯಾವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮಿನಿಸಬೇಕು. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಅನುಸರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗಬಾರದು. ಎಂದರೆ ಅವನ ಮಕ್ಕಳು ಮರಿಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಬಾರದು. ಪರಿಸರ ಕಲುಷಿತವಾಗಬಾರದು; ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಬಳಸುವ ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಕಲುಷಿತಗೊಳ್ಳಬಾರದು; ವಾಸದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವಾಗಬಾರದು. ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಅದಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚ, ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಶ್ರಮ- ಇವೆಲ್ಲ ಅತಿಯಾಗಬಾರದು. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುವಾಗ ಉಪಕರಣಗಳು, ವಸ್ತುಗಳು, ಜನಸಹಾಯ, ಧನಸಹಾಯ, ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡೇ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಮಾಡಬೇಕು.
ಮೂಸ್ ಮಸ್ಕ್ಯುಲಿಸ್, ಮೂಸ್ ಡೂಬಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಲೆಗ್ಗದ ಜಾತಿಯ ಕೆಲವು; ಪ್ರಭೇದಗಳ ಒಟ್ಟು ಹೆಸರು. ಮೂಸ್ ಮಸ್ಕುಲ್ಸ ಪ್ರಭೇದದ ಉದರ ಹೊಸಲು ಕಂಡು ಛಾಯೆಯ ಹಳದಿ. ಮೂಸ್ ಡೂಬಿಯಸ್ ಪ್ರಭೇದ ಕಡು ಇಲಿ; ಇದರ ಮೂತಿ ಬಲು ಉದ್ದ. ಲೆಗ್ಗಡ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದವು. ಮೊದಲಿಗೆ ಯೂರೋಪು ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಮೂಸ್ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಿಗೂ ಹರಡಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇವು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಲುಸಣ್ಣ. ತೆಲ-ಮೈ ಉದ್ದ 2 1/2 "-3". ಬಾಲದ ಉದ್ದ 2 1/2" — 3 1/2". ಬಾಲದಲ್ಲಿ ಕೂದಲು ಕಡಿಮೆ. ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ; ವಿರಳವಾಗಿ ತೋಟ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಕಂಬ, ಮರ, ಒರಟು, ಗೋಡೆ ಇವನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಹತ್ತುತ್ತವೆ. ದೂರಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಿ ನಗೆಯುವುದೂ ಉಂಟು. ದವಸ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಂದುಹಾಕಿ ಮಾನವನಿಗೆ ನಷ್ಟವುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ಸಲಕ್ಕೂ 7-8 ಮರಿಗಳಂತೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಈಯುತ್ತವೆ.
ಮಿಲ್ಲರ್ಡಿಯ ಎಂಬ ಜಾತಿಯವನ್ನೂ ಮೂಸ್ ಎಂಬ ಜಾತಿಯವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಮಿಲ್ಲಾರ್ಡಿಯ ವಿಲ್ಟಾಡ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದವೇ ಮನೆಯ ಸುಂಡಿಲಿ. ಇದರ ಮೂತಿ ಕಿರಿದು, ಮೊನಚು. ಮೂಸ್ ಜಾತಿಯ ಇಲಿಗಳ ಉದರ ನೀಲಿಮಿಶ್ರಿತ ಬೂದುಬಣ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವು ತೀರ ಸಣ್ಣ ಜಾತಿಗಳು. ತೆಲೆ, ಮೈ ಉದ್ದ 5". ಕೂದಲು ಬಲು ನುಣುಪು. ಕುಷ್ಕಿ ಜಮೀನಿನ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲೊ ಅವುಗಳ ಹತ್ತಿರದ ಬಿಲಗಳಲ್ಲೊ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಕಲ್ಲುಗುಡ್ಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಮಣ್ಣಿನ ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲೂ ಇತರ ಜಾತಿ ಇಲಿಗಳ ಬಿಲದಲ್ಲೂ ವಾಸಿಸುವುದುಂಟು. ಬಿಲ ಕೊರೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ. ಒಂದೇ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಇಲಿಗಳು ವಾಸಿಸುವುದುಂಟು. ಬತ್ತ, ಹತ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಇವುಗಳಿಂದ ತುಂಬ ಹಾನಿಯುಂಟು. ಇವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇಳಿಯಲಾರವು. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಮಳೆಯನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹ ಬಿಲಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿ ಇವುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಗೋಲುಂಡ ಎಲಿಯಟಿ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರುಂಟು. ಗುಗ್ಹಂದಿಯೆಂದೂ ಇದನ್ನು ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ತುಪ್ಪಳ ಒರಟು. ಮುಳ್ಳುಗಳಿಲ್ಲ. ಮೇಲಿನ ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದು ; ಕಪ್ಪು ನಸುಗೆಂಪು ಚುಕ್ಕೆಗಳುಂಟು; ಕೆಳಗೆ ಕಂದು ಮಿಶ್ರಿತ ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಬೂಲದು. ತೆಲೆ-ಮೈ ಉದ್ದ 4 ಳಿ" ಬಾಲದ ಉದ್ದ 4". ದಟ್ಟವಾದ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾರು ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಹೆಣೆದು ಅಗಲವಾದ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಇತರ ಜಾತಿಯ ಇಲಿಗಳಂತೆ ಚುರುಕಾಗಿಲ್ಲ. ನೆಗೆಯುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಕಂದ ಮೂಲಿಕೆಗಳು ಇದರ ಆಹಾರ. ಒಂಟೊಂಟಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುವುದುಂಟು. ಸಿಲೋನಿನಲ್ಲಿ ಇವು ಕಾಫಿ ತೋಟದ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುತ್ತ ಗಿಡದ ಎಲೆ, ಹೂ ಮೊಗ್ಗುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಹಾಕುತ್ತವೆ.
ವ್ಯಾಂಡಲೂರಿಯ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವು ಚಿಕ್ಕವು. ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಗುರುತುಗಳಿಲ್ಲ. ಮೈಬಣ್ಣ ಕಂದು. ಪಾದಗಳು ಬಿಳಿ. ತಲೆ-ಮೈ ಉದ್ದ 2 ಳಿ"- 3"; ಬಾಲದ ಉದ್ದವೂ ಅಷ್ಟೇ. ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಆದರೆ ತೀರ ಉದ್ದವಿಲ್ಲದ ಬಿಲಗಳಲ್ಲೂ ಕಲ್ಲು ರಾಶಿಗಳಲ್ಲೂ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಗಿ, ಹತ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಷ್ಟವುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
ವ್ಯಾಂಡಲೂರಿಯ ಓಲಿರೋನಿಯ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು. ಇದರ ತುಪ್ಪಟ ಒರಟು. ಬಣ್ಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 6. ತಲೆ-ಮೈ ಉದ್ದ 2"-3", ಬಾಲದ ಉದ್ದ 3 1/2"-4 1/2". ಸ್ತನ ನಸುಗೆಂಪು, ತಳದಲ್ಲಿ ಬಿಳುಪು. ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಹುಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳಲ್ಲೂ ಬಿದಿರು ಮೆಳೆಗಳಲ್ಲೂ ಗುಡಿಸಲ ಸೂರುಗಳಲ್ಲೂ ವಾಸಿಸುವುದುಂಟು.
ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೂ ಅದರ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲೂ ಇರತಕ್ಕ ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಇಲಿಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನೂ ಕೆಳಗೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ಭೂಯ್ಯಾರ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಜೀರಲಭಾವಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ವಿಭೂತಿಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಪಿಟೀಲು ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರೆನಿಸಿದ್ದ ಆರ್ ಆರ್ ಕೇಶವಮೂರ್ತಿಗಳು ಸಂಗೀತದ ಕಾಶಿ ಎನಿಸಿರುವ ರುದ್ರಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮೇ ೨೭, ೧೯೧೪ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ರಾಮಸ್ವಾಮಯ್ಯನವರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸುಬ್ಬಮ್ಮನವರು. ಇವರ ತಾತ ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯನವರು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಕಾರರು. ಅವರದ್ದು ಸಂಗೀತದ ಮನೆತನ. ಹೀಗೆ ತಂದೆಯಿಂದಲೇ ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಮೊದಲ ಕಲಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
1923ರ ವೇಳೆಗೆ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದ ಕೇಶವಮೂರ್ತಿಗಳು ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರಲ್ಲಿ ಪಿಟೀಲು ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಚಿಕ್ಕರಾಮ ರಾಯರಲ್ಲಿ ಗಾಯನ ಕಲಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು. ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪಾಠ, ಹಠದ ಸಾಧನೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಸತತ ಅಭ್ಯಾಸ ಅಂದಿನ ದಿನದ ಅವರ ಕಲಿಕೆಯ ವಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು.
ಟಿ. ಚೌಡಯ್ಯನವರಂತೆ ಅವರು ಪಿಟೀಲು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಏಳುತಂತಿಗಳಲ್ಲಿ. ವಿದ್ವಾಂಸರ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಾರರ ಮರ್ಜಿಯಂತೆ ನಾಲ್ಕು ತಂತಿ ಇಲ್ಲವೇ ಏಳುತಂತಿ ಪಿಟೀಲಿನ ಜೊತೆಗಾರಿಕೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.
‘’’ಆರ್. ಆರ್. ಕೇಶವಮೂರ್ತಿ’’’ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಪಿಟೀಲು ವಿದ್ವಾಂಸರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕೋಳ್ಯೂರು ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ದೇವರ ಅನುಗ್ರಹ,ಆಶಯದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಕುಂಟಿಕಾನಮಠದಲ್ಲಿ ಆ ದೇವರ ಮಧುರ ಸ್ಮರಣೆಗಾಗಿ ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ ಧನುರ್ಮಾಸದ ೧೮ಕ್ಕೆ ಕೋಳ್ಯೂರಿನ ಮಂಡಲಪೂಜೆಯ ದಿನವೇ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಶತರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ಸಹಿತ ವಿಶೇಷ ಅರ್ಚನೆಗಳು ಮಠದ ಮನೆಯವರಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ.ವೃಶ್ಚಿಕ ಮಾಸದ ಎಲ್ಲಾ ಸೋಮವಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆಯತಕ್ಕ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ೧-ಮಠದ ವರ್ಗ,೨-ಕೈಲಂಕಜೆ ವರ್ಗ,೩-ಕುಂಟಿಕಾನ ವರ್ಗ,೪-ಅಂಬಟೆಗಯ ವರ್ಗ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗದವರೂ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನು ಪ್ರತೀವರ್ಷ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು ಅಯನೋತ್ಸವ,ಹರಕೆಸೇವೆ,ಭೂತಕೋಲ,ಯಕ್ಷಗಾನ ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೂ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ.
ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ಸಾಗುವ ಕಡಲತೀರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ೪೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪಯಣಿಸಿದರೆ ಕುಂಬಳೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲಿ ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಬದಿಯಡ್ಕ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ೧೪ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಸಾಗಿದರೆ ಕನ್ಯಪ್ಪಾಡಿ ಎಂಬ ಒಂದು ಊರು ಸಿಗುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಎಡರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ೪ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಚಲಿಸಬೇಕು.ಪುಟ್ಟಪುಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳ ನಡುವೆ ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಂಕುಡೊಂಕಾದ ದಾರಿ.ಹಸಿರ ತೇರಿನಲ್ಲಿ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿ. ವಿಹಂಗಮನೋಟದೋಕುಳಿಯ ಸವಾರಿ.ವನರಾಶಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ವರದಾನದಿಯತೀರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಕಡೆಯದಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಕುಂಟಿಕಾನಮಠ.
ಇದು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯ.೦೯-೨.೦ಮೀಟರುಗಳ ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕೊಂಬೆಗಳಿವೆ. ಪತ್ರ/ಎಲೆಗಳು ಹಸ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಹಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .ಎಲೆಗಳು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಪತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ, ಕಾಂಡದ ಮೇಲೆ, ಕಾಯಿ ಮೇಲೆ ಕೇಶಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಎಳೆಯ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೂವುಗಳು ಹಳದಿಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಬೆಂಡೆಕಾಯಿ ೧೦-೨೫ ಸೆಂ. ಮೀ ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕಾಯಿ ಮೇಲೆ ಕೇಶದಂತನುನುಪಾದ ಪದಾರ್ಥೈಗಳಿರುತ್ತದೆ . ಕಾಯಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗ ದಪ್ಪಗಿದ್ದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿಯ ಒಳಗೆ ಅಂಡಾಕಾರದಲ್ಲಿ, ಕೋಚುಗಿದ್ದ ಕಪ್ಪುವರ್ಣದ ಬೀಜಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೀಜವನ್ನು ಕಾಫಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಒಣಗಿಸಿದ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ೧೬-೧೭% ಎಣ್ಣೆ, ೧೮-೧೯% ಪ್ರೋಟೀನ್,೨೧% ನಾರು ಪದಾರ್ಥಗಳಿರುತ್ತವೆ.
ಬೆಂಡೆ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ೨೦% ಪ್ರತಿ ಶತಕ್ಕಿಂತ ಎಣ್ಣೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಎಕ್ಸುಪೆಲ್ಲರು ಎಣ್ಣೆ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುವದಿಲ್ಲ. ಬೆಂಡೆ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಸಾಲ್ವೆಂಟ್ ಎಕ್ಸುಟ್ರಾಕ್ಷನು ಪ್ಲಾಂಟ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಣ್ಣೆ ಅರಿಸಿನ ಮತ್ತು ಹಸುರು ವರ್ಣಗಳ ಮೇಳವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ .ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಫೆನೋಫೈಟಿನ್ ಎಣ್ಣೆಗೆ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಎಣ್ಣೆ ಆಲ್ಫಾ,ಗಾಮಾ ಟೊಕೋಫೆರೊಲುಗಳನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಬೆಂಡೆ ಮ್ಯಾಲೊ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹೂ ಬಿಡುವ ಸಸ್ಯ. ಅದನ್ನು ಅದರ ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಹಸಿರು ಬೀಜ ಕೋಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮಹತ್ವ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. . ಬೆಂಡೆಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮೂಲ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ, ಈಥಿಯೋಪಿಯಾ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮೂಲಗಳದ್ದೆನ್ನುವ ಬೆಂಬಲಿಗರಿದ್ದಾರೆ.
ಬೆಂಡೆ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಇದ್ದುದನ್ನು ೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ಜಮೈಸನ್ ಮತ್ತು ಬಾಗ್ ಮಾನ್ ಕಂಡು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.