polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಥೋರಿಯಮ್ ಲೋಹ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಧನವೈದ್ಯುತ ಧಾತುವಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದು ಬೆರೀಲಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಲೋಹಗಳ ನಡುವೆ ಉಂಟು. ಆದರೆ ಜ಼ಿರ್ಕೋನಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಸೀಲಿಯಮ್ಮಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಧನವೈದ್ಯುತ ನಡತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಲೋಹದ ಶಿಷ್ಟ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ವಿಭವ +1.77 ವೋಲ್ಟ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ. ಥೋರಿಯಮ್ ಅಯಾನಿಗೆ +4 ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ ಇರುವುದರಿಂದ ಅದು ದ್ರಾವಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಜಲವಿಭಜನೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬೇರೆ +4 ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವಿರುವ ಅಯಾನುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಈ ಜಲ ವಿಭಜನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಎಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಇಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ ಇರುವುದರಿಂದಲೇ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಅಯಾನು ವಿನಿಮಯ ರಾಳವಿರುವ ನಾಳದ ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸಿದರೆ ಥೋರಿಯಮ್ ಅಯಾನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಧಿಶೋಷಣೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಜಟಿಲ ಅಯಾನು ಎಲ್ಲ ಋಣ ಅಯಾನುಗಳ ಕೂಡ ಸುಲಭವಾಗಿ ಜಟಿಲ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಥೋರಿಯಮ್ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಅತಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ನೀರು, ಆಲ್ಕೊಹಾಲುಗಳು, ಕೀಟೋನುಗಳು ಮತ್ತು ಈಥರುಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಣಗಳು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ತಂತ್ರ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಥೋರಿಯಮ್ಮನ್ನು ಯುರೇನಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿದಳನ ಫಲಿತಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಶುದ್ಧಿ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.
ಥೋರಿಯಮ್ಮನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಖನಿಜವೆಂದರೆ ಮೋನಜ಼ೈಟ್. ಇದು ಫಾಸ್ಫೇಟುಗಳ ಮಿಶ್ರಣ. ಇದರಲ್ಲಿ ಥೋರಿಯಮ್ ಜೊತೆಗೆ ವಿರಳ ಭಸ್ಮಧಾತುಗಳಾದ ಸೀರಿಯಮ್, ಲ್ಯಾಂತನಮ್, ನಿಯೋಡೈಮಿಯಮ್ ಕೂಡ ಇರುವವು. ಮೊನಜ಼ೈಟ್ ಖನಿಜ ಮರಳಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೇ ಬ್ರಜ಼ಿಲ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಹ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕ, ಟಾಸ್ಮೇನಿಯ , ಯೂರಲ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ , ಗುಡ್ ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರ , ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇಡಾಹೋ, ಕ್ಯಾಲರಾಡೋ, ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾರಲೈನಾ, ವರ್ಜೀನಿಯ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾರಿಡಾ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಮೋನಜ಼ೈಟ್ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 2% ರಿಂದ 10%ವರೆಗೂ ಥೋರಿಯಮ್ ಇರುತ್ತದೆ.
ಥೋರಿಯಮ್ ಒಂದು ಮೂಲಧಾತು ಲೋಹ. ಇದು ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಮೂಲವಸ್ತು. ಇದು ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ ಬಿಳಿಬಣ್ಣದ ಮೆದುವಾದ ಲೋಹ. ಇದಕ್ಕೆ ಹನ್ನೆರಡು ಐಸೋಟೋಪ್‍ಗಳು ಇವೆ. ಥೋರಿಯಮ್‍ನ್ನು ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‍ಗಳಿಂದ ತಾಡಿಸಿ ದಾಗ ಅಣುಬಾಂಬುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಅಣುವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಯುರೇನಿಯಮ್ -೨೩೩ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೆಲವು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
232 ಸಮಸ್ಥಾನಿ ಮಂದ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‌ಗಳ ಸಂಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿದಳಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಇಂಧನವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಂದ ನ್ಯೂಟ್ರಾನುಗಳು 232 ಅನ್ನು ವಿದಳನಕಾರಿ 233 ಸಮಸ್ಥಾನಿಯಾಗಿ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಲ್ಲವು.
ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಥೋರಿಯಮ್ ಸಿಲಿಕೇಟ್ , ಥೋರಿಯಮ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಥೋರಿಯನೈಟ್ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಖನಿಜಗಳಲ್ಲಿ ಥೋರಿಯಮ್ ಇದ್ದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಧಾತುವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳಿಗೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಇಲ್ಲ.
ಮೇಲಿನ ಯಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿರುವ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳ ಪೈಕಿ 232 ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇತರ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳನ್ನು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಬೇಕು.
ತಮ್ಮ ೧೫ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೆ ಶೃಂಗೇರಿ ಜಗದ್ಗುರುಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲು ತಮ್ಮ ಬಾಲಾವ್ಯಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೆ ಬಂದವರು. ಆಚಾರ್ಯರು ಆಗ ಉಜ್ಜಯನಿಯಲ್ಲಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸವ್ರತವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಜದ್ಗುರುಗಳು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಶಿಪ್ರಾನದಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸೀತಾರಾಮ ಆಂಜನೇಯಲು, ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮಮಾಡಿ ಅವರ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬೇಡಿದಾಗ,ಗುರುಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿ ನೀಡಿದರು. ಅತ್ಯಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿದ್ವನ್ಮಣಿಯೂ, ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಶಿಷ್ಯರೂ ಆದರು. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮುಗಿದಿತ್ತು. ೮ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಅವರು ಕೃಷ್ಣಯಜುರ್ವೇದ, ಪೂರ್ವೋತ್ತರ ಮೀಮಾಂಸಗಳು, ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತಿತರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಟೀಕಾಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ, ಓದಿಮುಗಿಸಿದರು. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಅವರೊಬ್ಬ ಕವಿಯಾದರು. ಈಗ ಭಾರತಿ ತೀರ್ಥರು, ಜನವರಿ ೨೦೧೫ ರಂದು ಆರಿಸಿರುವ ಹೊಸ ಯತಿವರ್ಯರ ಹೆಸರು, ವಿಧುಶೇಖರ ಭಾರತಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಅವರಿಗೆ ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾ ಮಠದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರು, 'ಕುಪ್ಪಾ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಪ್ರಸಾದ ಶರ್ಮ'ರೆಂದು. ಶೃಂಗೇರಿಯ ಭವ್ಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಗುರುತರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.
ತಮ್ಮ ೯ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದರು. ಆಕಾಶವಾಣಿ ವಿಜಯವಾಡಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಲವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಗುಂಟೂರುಜಿಲ್ಲೆಯ, ವೇದಪ್ರವರ್ಧಕ ಸಂಘದ ವಿದ್ವತ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಮಾತೃ ಭಾಷೆ,ತೆಲುಗು. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತ, ಅವರ ಅತಿಪ್ರೀತಿಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ವ್ಯಾಕರಣ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ತರ್ಕ, ವೇದಾಂತಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮುಗಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಆಟವಾಡುವಾಗಲೂ ಶ್ಲೋಕಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗಲೂ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರು. ಪ್ರಶ್ನೆ, ಲಯ, ವ್ಯಂಗ್ಯ, ಧಾವನಿ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕಾವ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಸಹಜವಾಗಿಬಂದಿದ್ದು, ಜೀವನದ ಅತಿ ಸಾಧಾರಣ ಸಂಗತಿಗಳೂ, ಕಾವ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು.
೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂನ್ಯಾಸ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗೌರವಾರ್ಥ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀಗಳವರು, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅನುಗ್ರಹ ಭಾಷಣಮಾಡಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಚಕಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರುಗಳು, ಶಾಸಕರು, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ಮಂತ್ರಿಮಹೋದಯರು ಇದ್ದರು. ಅಭಿನವ ವಿದ್ಯಾತೀರ್ಥರು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಭಾರತೀತೀರ್ಥರನ್ನು, ಕರೆದುಕೊಂಡು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಯಾತ್ರೆಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು. ಶೃಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು, ಪಾಠಶಾಲೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳುವುದಲ್ಲದೆ, ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಾಠಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮಠದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಶ್ರೀಮಠದಲ್ಲಿ ಯಾರುಬೇಕಾದರೂ ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸಬಹುದು.
ಶೃಂಗೇರಿಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪರಂಪರೆಯ ತರಹವೇ ಭಾರತೀ ತೀರ್ಥರೂ, ಅನೇಕ ಹೊಸ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಭಾಗೃಹಗಳನ್ನು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನೂ, ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರಗಳನ್ನೂ, ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪಗಳನ್ನೂ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಜನಹಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು, ದೇಶದಾದ್ಯಂತ, ತಪ್ಪದೆ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.ಮುಂಬಯಿ ನ ಚೆಂಬೂರಿನಲ್ಲಿ, "ಶಾರದಾ ವಿದ್ಯಾ ಕೇಂದ್ರ ," ಅಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇಲ್ಲಿ, ಮುಂಬಯಿನ ಭಕ್ತಗಣಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಕಲ್ಯಾಣಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು, ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠದಲ್ಲೂ, ಹಾಗೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಠದ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲೂ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನಮ್ಮ ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನದ ಬಗ್ಗೆ,ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ.
'ಸೀತಾರಾಮ ಆಂಜನೇಯಲು'ರವರ ತಂದೆ,ವೆಂಕಟೇಶ ಅವಧಾನಿಗಳು. ತಾಯಿ, ಶ್ರೀಮತಿ ಅನಂತ ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳಮಗನಾಗಿ ೧-೦೪-೧೯೫೧ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ಅಕ್ಕಂದಿರು ೪ ಜನ. ಮಗುವಿನ ತೊಟ್ಟಿಲ ಹೆಸರು, ಸೀತಾರಾಮ ಆಂಜನೇಯಲು. ತಂದೆಯವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ಪೂಜೆಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಶಿವಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನಸಮಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಮುಡುಪಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದರು.
೧೯-೧೦-೧೯೮೯ ರಂದು, ಪರಂಪರೆಯ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪರಮಪೂಜ್ಯ ಜಗದ್ಗುರುಗಳಾದ, ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಭಾರತಿ ತೀರ್ಥ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವೈದಿಕ ಪೀಠದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಅಭಿಷಿಕ್ತರಾದರು. ಜಗದ್ಗುರುಗಳಾಗಿ ಅಭಿಷಿಕ್ತರಾದರು.
ತಂಗಿರಾಲ ಸೀತಾರಾಮ ಆಂಜನೇಯುಲು, ಭಕ್ತವೃಂದಕ್ಕೆ 'ಭಾರತೀ ತೀರ್ಥ ಸ್ವಾಮಿ'ಗಳೆಂದು ಪರಿಚಿತರಾದರು.
ಜಾಲ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೂ ಮೊದಲು ಎಲ್ಲಾ ಜಾಲ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಸವಿವರ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿತ್ತು. ಟಿಮ್ ಬರ್ನರ್ಸ್-ಲೀ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಿಇಆರೆನ್ ಜಾಲಮಧ್ಯವರ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಈ ರೀತಿಯ 1992ರ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದರ ಐತಿಹಾಸಿಕವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವೊಂದು ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಲಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು ಅಂತರಜಾಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಯಿತು.ಎನ್.ಸಿ.ಎಸ್.ಎ ಯ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜಾಲ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳನ್ನು "ಹೊಸತೇನಿದೆ!" ಅನ್ನುವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ ಮುಂದೆಂದೂ ತಯಾರಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಹುಡುಕಲು ಎಂಬ ಸಾಧನವನ್ನು ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.
ಈ ಹೆಸರು ’ಆರ್ಕೈವ್’ ಪದದಿಂದ ’’ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ತೆಗೆದರೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಮೂಡಿಬಂತು. ಈ ಪದವನ್ನು 1990ರಲ್ಲಿ ಮೊಂಟ್ರಿಯಾಲ್ ನ ಮಕ್ ಗಿಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಅಲನ್ ಎಂಟೇಜ್ ಎಂಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ರೂಪಿಸಿ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದ. ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿಯು ಬಹಿರಂಗ ಅಜ್ಞಾತ ಗಳ ಕಡತಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ನಕಲು ತೆಗೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಹುಡುಕಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಡತಗಳ ದತ್ತಸಂಚಯವೊಂದನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ತಾಣಗಳ ಪರಿವಿಡಿಯ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
1991 ರಲ್ಲಿ ಮಿನೆಸೋಟಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮಾರ್ಕ್ ಮಕ್ ಕಾಹಿಲ್ ರಚಿಸಿದ್ದು) ತಲೆಯೆತ್ತುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೇ ಮತ್ತು ಎಂಬ ಎರಡು ಹೊಸ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಯಂತೆಯೆ ಇವು ಕೂಡ ಪರಿವಿಡಿ ಸೂಚಿಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಕಡತಗಳು ಮತ್ತು ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದವು. ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಪದವೊಂದನ್ನು ಹುಡುಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಎಂಬುದು ನಿಯಮಿತ ಜಾಲಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಿಂದ ಪಟ್ಟಿರೂಪದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು. ’’ ಅನ್ನುವ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರದ ಹೆಸರು ಅದೇ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ’ ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿ’ ಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದಲ್ಲವಾಗಿತ್ತಾದರು ಆರ್ಚೀಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗಗಳಾದ ’’ ಮತ್ತು ”’ ತಮ್ಮ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅದೇ ಸರಣಿಯ ಇನ್ನೆರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳ ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.
1993ರ ಜೂನಿನಲ್ಲಿ ಯ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಗ್ರೇ ಎಂಬಾತ ಆಧಾರಿತ ಆದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಜಾಲ ಯಾಂತ್ರಿಕ ರಚನೆಯ ಮೂಲಕ ’’ ಎಂಬ ಅನುಕ್ರಮಣಾ ಸೂಚಿಯನ್ನ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ. 1995ರ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಈ ಸಂಚಾರಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಅಂತರಜಾಲದ ಉದ್ದಗಲವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದಾಗಿತ್ತು. ಜಾಲದ ಮೊದಲ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರವಾದ 1993ರ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಜಾಲಯಾಂತ್ರಿಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಳಸದ ಆಯಾ ತಾಣದ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿರುವ ಸೂಚಿಕಡತಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಇತ್ತು.
ಬಿಡುಗಡೆ: 1993 ಡಿಸೆಂಬರ್ ಜಾಲಪುಟಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಜಾಲಯಾಂತ್ರಿಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ, ತನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಾಗಿ ಜಾಲ ಪತ್ರನಮೂನೆಯೊಂದನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಒಂದು ಅಂತರಜಾಲ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರದ ಮೂರೂ ಅವಶ್ಯಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮೇಳೈಸಿದ ನ ಪ್ರಥಮ ಸಂಪನ್ಮೂಲ-ಸಂಶೋಧಕ ಸಾಧನವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಅದರ ವೇದಿಕೆಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅದರ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ ಹಾಗೂ ಹುಡುಕಾಟವು ಜಾಲಸಂಚಾರಿಗೆ ಎದುರಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಜಾಲಪುಟಗಳ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಿರೋನಾಮೆಗಳಿಗಷ್ಟೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು.1994ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ’’ ’ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೂಲಪಾಠ’ವನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಡುವ ಸಂಚಾರೀ ಮೂಲದ ಪ್ರಥಮ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರಂತಿಲ್ಲದ ಇದು ಬಳಕೆದಾರರು ಯಾವುದೇ ಜಾಲಪುಟದ ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ನಂತರದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು. ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜನಜನಿತವಾಯಿತು ಕೂಡ. ಇದಲ್ಲದೆ 1994ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ಕೂಡಾ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು.
ನಂತರ ಬೇಗದಲ್ಲೇ ಹಲವಾರು ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವಲ್ಲದೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲು ಹವಣಿಸಿದವು. , , , , ಮತ್ತು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾದವು. ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ! ಮೂಲಕ ಜನರು ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಜಾಲಪುಟಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದರ ಹುಡುಕಾಟ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯು ಮೂಲಪಾಠದ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಜಾಲಪುಟಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಅದರದೇ ಜಾಲ ಸೂಚಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಮಾಹಿತಿ ಅರಸುವವರು ಒಂದು ಪ್ರಧಾನಪದವನ್ನು ಬಳಸಿ ಹುಡುಕುವುದರ ಬದಲು ವಿಷಯಸೂಚಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಶೋಧಿಸಲೂ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು.
ಒಂದು ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಗ್ರಾಹಕನೊಬ್ಬ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಹಾಕಿದಾಗ ಯಂತ್ರವು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಹೆಚ್ಚು ಸರಿಹೊಂದುವ ಜಾಲಪುಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲಸಾರಿ ಮೂಲಪಾಠದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪುಟ್ಟ ಸಾರಾಂಶದೊಡನೆ ಪಟ್ಟಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರಗಳು ಹುಡುಕಾಟದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಸಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕಗಳಾದ , ಮತ್ತು ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.ಕೆಲವು ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರಗಳು ಸುಧಾರಿತ ಅನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಧಾನಪದಗಳ ನಡುವಣ ದೂರವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಲು ಕೂಡ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಒಂದು ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರದ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯು ಅದು ಮರಳಿ ನೀಡುವ ಫಲಿತಾಂಶ ಗುಚ್ಛ ವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮೂಲಪದ ಅಥವಾ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮಿಲಿಯಗಟ್ಟಲೆ ಜಾಲಪುಟಗಳಿರಬಹುದಾದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪುಟಗಳು ಮಾತ್ರ ಇತರೆ ಪುಟಗಳಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವೂ, ಜನಪ್ರಿಯವೂ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತವೂ ಆಗಿರಬಹುದು.ಹೆಚ್ಚಿನ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರಗಳು 'ಉತ್ತಮ' ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಮೊತ್ತಮೊದಲು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಶ್ರೇಣೀಕೃತಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುಟಗಳು ಯಾವುವು ಮತ್ತ್ತು ಯಾವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕೆನ್ನುವ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯಂತ್ರದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತವೆ. ಅಂತರಜಾಲದ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಕಸಿತವಾಗುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಈ ವಿಧಾನಗಳೂ ಕೂಡ ಬದಲಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಅಂತರಜಾಲದ ಮೇಲೆ ಹಣಹೂಡಲು ತೊಂಭತ್ತರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನೂಕುನುಗ್ಗಲು ಆರಂಭವಾದಾಗ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಕ ಮಿನುಗುತಾರೆಗಳೆಂದು ಪರಿಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸ್ತಾವಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅರ್ಪಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಮೊತ್ತದ ಲಾಭಗಳಿಸುವುದರೊಡನೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ರೋಚಕವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದವು. ಈಗ ಸುಮಾರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರಗಳು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ನಂತೆ ಉದ್ಯಮ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಲಿವೆ. ಬರೆ ಊಹೆಗಳನ್ನೆ ಆಧರಿಸಿದ ಏರಿಕೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಡಾಟ್ ಕಾಂ ಗುಳ್ಳೆಯು 1999ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ 2001ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.
ಸುಮಾರು 2000ದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿ ನಿಂತಿತು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಎಂಬ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ದೊರಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಪುನರ್ಗಣನ ಪದ್ಢತಿಯು ಉತ್ತಮ ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕ ಜಾಲಪುಟಗಳ ಮತ್ತು ಜಾಲತಾಣಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪುಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಲ್ಪವಾದ ನಿರ್ಬಂಧ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಆದೇಶಗಳಿರುವಂತೆ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಅದರ ಹಲವಾರು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಜಾಲದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದವು.
1998ರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಯ ಶೋಧನಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. 1999ರ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ತಾಣವು ಕೆಲಕಾಲದವರೆಗೆ ದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜಾಲಸಂಚಾರಿಯಾದ ನಿಂದ ಬಲಗೊಂಡ ಶೋಧನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೆಡೆ ಸ್ತಿತ್ಯಂತರಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು.
ಅಂತರಜಾಲ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರ ಎಂದರೆ ನಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಹುಡುಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಒಂದು ಸಾಧನ. ಹುಡುಕಾಟದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇವನ್ನು ’ಹಿಟ್ಸ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ಅನೇಕ ಜಾಲ ಪುಟಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು, ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಕಡತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಕೆಲವು ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರಗಳು ಬೇರೆ ದತ್ತಸಂಚಯಗಳು ಅಥವಾ ಮುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿ ಸೂಚಿಗಳಿಂದ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಿ ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತವೆ. ಜಾಲ ಮಾಹಿತಿಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಪಾದಕರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರಗಳು ಗಣನಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಗಣನಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹೂಡುವಳಿಯ ಮಿಶ್ರಣದ ಮುಖಾಂತರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ನ ಪ್ರಕಾರ ನ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತಿಯು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 82.7ರ ಎತ್ತ್ಸರ ತಲುಪಿತು. ಜುಲೈ 2009ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗೆ ದೊರಕುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಚಾರವು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದ ಮತ್ತು ಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ! ಮತ್ತು ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಶೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಕುಸಿತ ಕಾಣಿಸಿತು.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರಗಳು ಜಾಹೀರಾತು ಆದಾಯದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಯೋಜನೆಗಳಾದ ಕಾರಣ ಕೆಲವು ಯಂತ್ರಗಳು ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಹಣಪಾವತಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಸ್ಥಾನವು ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ತಮ್ಮ ಹುಡುಕಾಟ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗಾಗಿ ಹಣಪಾವತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ನಿಯಮಿತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಬಾರಿ ಯಾರಾದರೂ ಇಂತಹ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಹಣಪಾವತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
1996ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರುವ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರವೊಂದರೊಡನೆ ಅನನ್ಯವಾದ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಲು ಶೋಧ ಮಾಡತೊಡಗಿತು. ಇದು ಎಷ್ಟೊಂದು ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿತೆಂದರೆ ಒಂದರ ಬದಲಾಗಿ ಐದು ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರಗಳು ನೊಡನೆ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ವರುಷಕ್ಕೆ 5 ಮಿಲಿಯ ಡಾಲರುಗಳಂತೆ ವರುಷಕ್ಕೊಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರದ ಮುಖಗಳಾಗುವಂತೆ ಒಪ್ಪಂದ ಕುದುರಿಸಲಾಯಿತು. !, , , ಮತ್ತು ಆ ಐದು ಯಂತ್ರಗಳು.
ರೀತಿಯ 30ದಿನಗಳ ಶಿಕ್ಷೆಯ ವರದಿ, ಉದಾ. ಕಾರ್ ಉತ್ಪಾದಕ ಬಿಎಮ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ನಿಂದ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಜರ್ಮನ್ ಜಾಲತಾಣ . ಅನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿಸಿತು.
ಐಎನ್ ಎಸ್ ಐ ಜೆಡ್ : // ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿತವಾಗಿರುವ ಜಾಲಪುಟಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಗಾತ್ರ.
ಕಲ್ಪಿತ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು "ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು" ಬಳಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಭ್ರಮೆಗಳ ಬೇರೂರುವಿಕೆ ಅಥವಾ ನಿರಂತರತೆಯು ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮಾನಸಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣ ಮೇಲಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.
ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು : ಈ ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಒಂದು-ತಿಂಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಲಕ್ಷಣವೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದವರೆಗೆ (ಅಥವಾ ಒಂದುವೇಳೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಇಳಿದಿದ್ದರೆ ಆಗ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ) ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದು.
ಔಪಚಾರಿಕ ಆಲೋಚನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಒಂದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಾದ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದ ಮಾತು.
ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದ ನಡವಳಿಕೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಅಳುತ್ತಲೇ ಇರುವುದು) ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಟಟೋನಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ನಡವಳಿಕೆ
ಋಣಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು—ಭಾವಸಂಬಂಧಿ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ , ಅತಾರ್ಕಿಕತೆ , ಅಥವಾ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ
ಒಂದು ವೇಳೆ ಭ್ರಮೆಗಳನ್ನು ವಿಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದಾದರೆ, ಅಥವಾ ರೋಗಿಯ ನಡೆಗಳ ಒಂದು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಧ್ವನಿಯು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದರ ಕೇಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಧ್ವನಿಗಳು ಪರಸ್ಪರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೇಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಭ್ರಾಂತಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ಅಂಥ ರೋಗಲಕ್ಷಣವು ಮೇಲಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಹವನೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಮಾತಿನ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆಯ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಸಾಮಾಜಿಕ/ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆ : ವ್ಯಾಕುಲತೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದ ಸಮಯದ ಒಂದು ಪ್ರಭಾವಪೂರ್ಣ ಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ, ಕೆಲಸ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ-ಕಾಳಜಿಯಂಥ ಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ವ್ಯಾಕುಲತೆಯ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಸಾಧಿಸಲಾದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೆಳಗಿರುತ್ತವೆ.
ಅವಧಿ : ವ್ಯಾಕುಲತೆಯ ನಿರಂತರ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಕಡೇಪಕ್ಷ ಆರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತವೆ. ಆರು ತಿಂಗಳ ಈ ಅವಧಿಯು ಕಡೇಪಕ್ಷ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿನಷ್ಟು ಅವಧಿಯ (ಅಥವಾ ಒಂದು ವೇಳೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನೆರವಿನಿಂದ ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಆಗ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ) ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಕರ್ತ್‌ ಸ್ಕ್ನೀಡರ‍್ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಮನೋವೈದ್ಯ, ಒಂದಷ್ಟು ಮನೋವಿಕೃತ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದ್ದು, ಇತರ ಮನೋವಿಕೃತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಿಂದ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವನ್ನು ಇವು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿವೆ ಎಂಬುದು ಆತನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಇವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲ-ಶ್ರೇಣಿಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಕ್ನೀಡರ್‌ನ ಮೊದಲ-ಶ್ರೇಣಿಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಬಲದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಭ್ರಮೆಗಳನ್ನು ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ; ಓರ್ವರ ಜಾಗೃತ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಒಳಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ; ಓರ್ವರ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಇತರ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ; ಮತ್ತು ಓರ್ವರ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ನಡೆಗಳ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಭ್ರಾಂತಿಸ್ವರೂಪದ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಅಥವಾ ಮಿಥ್ಯಾಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇತರ ಧ್ವನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಭ್ರಾಂತಿಸ್ವರೂಪದ ಧ್ವನಿಗಳು ಸಂಭಾಷಿಸುತ್ತಿರುವುದು- ಇಂಥ ಭ್ರಮೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಸಕ್ತ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅವು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆಯಾದರೂ, ಮೊದಲ-ಶ್ರೇಣಿಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಯು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ, ಸ್ಕ್ನೀಡರ್‌ನ ಸಮರ್ಥನೆಗಳ ಒಂದು ಮರುದೃಢೀಕರಣವನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಒಂದು ನಿರಾಕರಣವನ್ನಾಗಲೀ ಮಾಡಲು ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು 1970 ಮತ್ತು 2005ರ ನಡುವೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಒಂದು ಪುನರವಲೋಕನವು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಪರಿಷ್ಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ-ಶ್ರೇಣಿಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಬೇಕು ಎಂದೂ ಅದು ಸೂಚಿಸಿತು.
ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಯು ಭಿನ್ನಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ಕಡೇಪಕ್ಷ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುವಲ್ಲಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ವಿಫಲಗೊಂಡರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ-ನಿರೋಧಕ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕ್ಲೋಝಪೈನ್‌ ಎಂಬ ಔಷಧವಸ್ತುವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಪರಿಣಾಮಶೀಲತೆಯ ಒಂದು ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಏಗ್ರಾನ್ಯುಲೋಸೈಟೋಸಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಮಯೋಕಾರ್ಡೈಟಿಸ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾದ ಹಲವಾರು ಪಾರ್ಶ-ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಇದು ತಂದೊಡ್ಡಬಹುದು.
ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಘನತೆಯ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಕ್ಲೋಝಪೈನ್‌ ಹೊಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪದ ಅಥವಾ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಇತರ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು, ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳ ಸುದೀರ್ಘ-ಪ್ರಭಾವದ ಉಗ್ರಾಣದ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಬಹುದು. ಔಷಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸುವವರಿಗೆ ಈ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಂಥ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಗಳು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೀವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಸಂಶಯಗ್ರಸ್ತ ಬಗೆ: ಇದರಲ್ಲಿ ಭ್ರಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿಗಳಿದ್ದರೂ, ಆಲೋಚನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ, ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದ ನಡವಳಿಕೆ, ಮತ್ತು ಭಾವಸಂಬಂಧಿ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದ ಬಗೆ: ಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಬೆಫ್ರೆನಿಕ್ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಲೋಚನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಒಟ್ಟಿಗಿರುತ್ತವೆ.
ಕ್ಯಾಟಟೋನಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಬಗೆ: ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ನಿಶ್ಚಲನಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಕ್ಷೋಭೆಗೊಳಗಾದ, ಉದ್ದೇಶರಹಿತ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಕ್ಯಾಟಟೋನಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಸಂವೇದನಾಶೂನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮೇಣದಂಥ ಬಗ್ಗುವಿಕೆಗಳನ್ನು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸದ ಬಗೆ : ಮನೋವಿಕೃತ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಜರಿರುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಸಂಶಯಗ್ರಸ್ತ, ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದ, ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಟಟೋನಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಬಗೆಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಮಾನದಂಡಗಳು ಈಡೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಶೇಷಾತ್ಮಕ ಬಗೆ : ಇದರಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ತೀವ್ರತೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿರುತ್ತವೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬಾರದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಎಂಬ ಪದವು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಭ್ರಮೆಗಳು, ಶ್ರವಣೀಯ ಭ್ರಾಂತಿಗಳು, ಮತ್ತು ಆಲೋಚನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗಳು ಎಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಋಣಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಎಂದಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ನಷ್ಟ ಅಥವಾ ಗೈರುಹಾಜರಿಯನ್ನು ಅವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕೆಲವೊಂದು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅವು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅವೆಂದರೆ: ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾದ ಅಥವಾ ಮೊಂಡಾಗಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ದುಗುಡ, ಮಾತಿನ ಕೊರತೆ , ಮನಸ್ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಇರುವ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ , ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಬಯಕೆಯ ಕೊರತೆ , ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ . ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜೀವನಕ್ಕೆ, ಕಾರ್ಯಾನುರೂಪದ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ, ಮತ್ತು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಹೊರೆಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಧನಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗಿಂತ ಋಣಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಯುರೋಪ್‌ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಾ-ಬಳಕೆದಾರ ನೇತೃತ್ವದ ಆಂದೋಲನಗಳು ಆರೋಗ್ಯಲಾಭ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿವೆ; ಹಿಯರಿಂಗ್ ವಾಯ್ಸಸ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ಪರೋನಿಯಾ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಂಥ ಸಮೂಹಗಳು ಒಂದು ಸ್ವಯಂ-ಸೇವಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಮನೋವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಸ್ವೀಕೃತಗೊಂಡಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಾದರಿಯ ಆಚೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ನೆರವನ್ನು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿರುವ ಮಾನದಂಡಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅನುಭವವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ ಸ್ವಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಅವು ಹೊಂದಿವೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಸಮೂಹಗಳ ನಡುವಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿಂದೆಗೆತದ ನಿವಾರಣೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಕಡೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಚಲನಶೀಲತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಪಾರ್ಶ್ವ-ಪರಿಣಾಮಗಳ ಅಪಾಯವು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಮಾದರಿಯಲ್ಲದ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಿರುಸಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಮುಂಚೂಣಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಾಗಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಹದಿಹರೆಯದವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧವಸ್ತು ಕಾರ್ಯಭಾರ ಇಲಾಖೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಚಯಾಪಚಯ ರೋಗದ ಸಹಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸ್ಥೂಲತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಅಪಾಯದ ಫಲವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಯೋಜನವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ತುಂಬಾ ಮುಂಚಿನ ವಯೋಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಸುದೀರ್ಘ-ಅವಧಿಯ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಇದೊಂದು ಕಾಳಜಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಸಮಸ್ಯೆಯಿರುವ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹಾಗೂ ಕೌಟುಂಬಿಕ-ಆಧಾರಿತ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಯಾಪಚಯ ವ್ಯಾಕುಲತೆ, ಇಡೀ ದೇಹದ ಸೋಂಕು, ಮೇಹರೋಗ, ಸೋಂಕು, ಅಪಸ್ಮಾರ, ಮತ್ತು ಮಿದುಳಿನ ಅಂಗಹಾನಿಗಳಂಥ ಮನೋವಿಕೃತ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ-ರೀತಿಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಬಹುದಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಾಗೂ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಪಾಸಣೆಯು ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಜಾಗೃತಾವಸ್ಥೆಯ ಮಟ್ಟದ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಹೊಯ್ದಾಟ, ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಭ್ರಾಂತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದಾದ, ಹಾಗೂ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಒಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು ಸನ್ನಿಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಯಿಂದುಂಟಾದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೂಚನೆ ಅಥವಾ ಸಂಭವನೀಯ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕಂಡುಬರದ ಹೊರತು ಮರುಕಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಎಂಬ ಪದದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯು ಏನೇ ಇದ್ದರೂ, "ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ" ಎಂದರೆ ದ್ವಂದ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೆಂದು ಅರ್ಥ ಅಲ್ಲ .
ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯು ಜೀನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅಳೆಯುವಲ್ಲಿನ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದಾದ್ದರಿಂದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಂದುಹಂತಕ್ಕೆ ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದ ಎರಡು ಧ್ರುವೀಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದ ಖಿನ್ನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅತಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ), ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಲ್ಲಿ ತಳೀಯವಾದ ಮತ್ತು ಪರಿಸರೀಯವಾದ ಅಂಶಗಳು ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲವು ಎಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಆನುವಂಶಿಕ ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯಾದರೂ, ಆ ಬಿರುಸಾದ ಆರಂಭದ ಮೇಲೆ ಪರಿಸರೀಯ ಅಂಶಗಳು ಅಥವಾ ಒತ್ತಡಕಾರಕಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ ಎಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಜೈವಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಅಥವಾ ಪರಿಸರೀಯ ಒತ್ತಡಕಾರಕಗಳಿಂದ ನಿಜಸ್ವರೂಪವು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಅಂತರ್ಗತ ಈಡಾಗುವಿಕೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಒತ್ತಡದ-ದೇಹಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಮಾದರಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಜೈವಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು "ಜೀವಮನಸ್ಸಾಮಾಜಿಕ" ಮಾದರಿ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
ಮೆದುಳಿನ ಮೀಸೋಲಿಂಬಿಕ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಡೋಪಮೈನ್‌ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕ ಔಷಧೀಕರಣವು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ; ಈ ಬಗೆಯ ಔಷಧವು ಮೂಲತಃ ಡೋಪಮೈನ್‌ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕ ಔಷಧಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಆರಂಭಿಕ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವುದು ಸಹ ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ವತಃ ತನಗೆ ಹಾಗೂ ಇತರರಿಗೆ ಅಪಾಯವಿರುವಂಥ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಗಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಗಿ ಬರುವ ಅವಧಿಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ, ಈ ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಅವಧಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯದ್ದಾಗಿದ್ದು ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ, ಬಹುವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮಾಣಾನುಸಾರಿಯಾಗಿಸಿದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಡಯಾಗ್ನಸ್ಟಿಕ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಯಯಲ್ ಆಫ್ ಮೆಂಟಲ್‌ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್‌ , ಆವೃತ್ತಿ --, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇಷನ್ ಆಫ್ ಡಿಸೀಸಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಿಲೇಟೆಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ಸ್‌, -10ನಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಐರೋಪ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದ್ಧತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವು ಉನ್ನತವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, -10 ಮಾನದಂಡಗಳು ಸ್ಕ್ನೀಡರಿಯನ್‌ನ ಮೊದಲ-ಶ್ರೇಣಿಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮಿದುಳಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗಗಳ ಗಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಂರಚನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುವುದರ ಕುರಿತು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಕಂಡುಕೊಂಡಂತೆ, ಇಡೀ ಮಿದುಳು ಹಾಗೂ ಹಿಪೋಕ್ಯಾಂಪಲ್ ಭಾಗಗಳು ಅಪಕರ್ಷಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮನೋವಿಕೃತ ಅಧ್ಯಾಯಗಳೊಂದಿಗಿನ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಷೀಯ ಭಾಗವು ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ಗಾತ್ರೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಬಿರುಸಾದ ಆರಂಭವಾಗುವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ನರ ಅವನತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ, ಅಥವಾ ಆರಂಭಿಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮಿದುಳಿನ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವ ನರಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಜವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಉತ್ತಮವೇ ಎಂಬುದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.