polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ರಜಾ ದಿನಗಳನ್ನು ಹೊರಗಡೆ ಕಳೆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಬದಲಿಗೆ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರೋಮಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಾವು ಕಳಿಸಿದ ಗಳಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರವೇ ದರ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದೂ ಸಹಾ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ- ಮೂಲದಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಯನ್ನು 03.40 ಶಿಫಾರಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಷದೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವುದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುವ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ- ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಪ್ರಸರಣ ವನ್ನು 03.41 ವಿಷದೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ರವಾನೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಬಲ್ಲ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದೇಶ ಸೇವಾಕೇಂದ್ರ ಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ವಿಳಾಸದಾರರಿಗೆ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಅಲಭ್ಯರಿದ್ದರೆ, ನಂತರದ ಮರುಯತ್ನಕ್ಕೆ ಸರದಿಯಲ್ಲಿಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಗಳು ರವಾನೆಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ “ರವಾನಿಸಿ ಉಪೇಕ್ಷಿಸು” ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸಹಾ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ , ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಸಂದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಉಪಕ್ರಮಿತ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಗಳಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಸಂದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಿರುತ್ತದೆ. ಸಂದೇಶ ರವಾನೆಯು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು, ಸಂದೇಶವು ವಿಳಾಸದಾರರಿಗೆ ತಲುಪುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಾಲಗಳ ನಡುವೆ ತಲುಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ ಅಥವಾ ಸಂದೇಶಗಳ ನಾಪತ್ತೆ ಮೊದಲಾದವು ಅಪರೂಪವೇನಲ್ಲ. ವಿಳಾಸದಾರರಿಗೆ ಸಂದೇಶ ತಲುಪಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ರವಾನೆಯ ವರದಿಯನ್ನು, ಬಹುತೇಕ ಆಧುನಿಕ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರತಿ ಸಂದೇಶಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ *0# ಅಥವಾ *# ಸೇರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರು ಕೋರಬಹುದು.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆಗಳ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವು ಎಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಅಥವಾ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗೆ, ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರೊಟೋಕಾಲ್ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ "" ಎಂಬ ಪದವು ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅನ್ನು ಮೂಲತಃ ಮಾನಕಗಳ ಸರಣಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಗೆ 160 ಅಕ್ಷರಗಳವರೆಗೆ , ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ನಿಮಿತ್ತಸಾಧನವಾಗಿ 1985ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗಿನಿಂದ, ಈ ಸೇವೆಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಖ್ಯಿಕ , ಅಲ್ಲದೆ ಉಪಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರದೂರವಾಣಿ ಜಾಲಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಮೊಬೈಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಳವಡಿಸುವಂತೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.ಬಹುತೇಕ ಸಂದೇಶಗಳು ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಯಿಂದ-ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಗೆ ಕಳಿಸುವ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ತತ್ಸಂಬಂಧಿ ಮಾನಕವು ಇತರೆ ಪ್ರಸಾರ ಸಂದೇಶವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಸಹಾ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಮತ್ತು ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉಪಗ್ರಹ ದೂರವಾಣಿ ಜಾಲಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಮುಂಚಿನ ಇರಿಡಿಯಮ್‌ ದೂರವಾಣಿ ಸಾಧನಗಳು ಕೇವಲ ಒಳಬರುವ ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಂತರದ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಲೂಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ದರವು ವಿವಿಧ ಜಾಲಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ 25ರಿಂದ 50 ಸೆಂಟ್‌ಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಜಾಲಗಳ ಹಾಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಉಪಗ್ರಹ ದೂರವಾಣಿ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶುಲ್ಕವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕರೆ ಮಾಡಲು ಆಗದೇ ಇರುವಷ್ಟು ಅಲ್ಪಸಂಕೇತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉಪಗ್ರಹ ದೂರವಾಣಿ ಜಾಲಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಾಲಾಧಾರಿತ ಅಥವಾ ವಿ-ಅಂಚೆ ಆಧಾರಿತ ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಆಯಾ ನಿಶ್ಚಿತ ಜಾಲದ ದೂರವಾಣಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಅನ್ನು ಅದರಿಂದ ಕಳಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಅನೇಕ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ಗ್ರಾಹಕ-ಪ್ರೇಷಕ ಸಾಧನಗಳು ಹೇಯಸ್‌ ಆದೇಶ ಮಾಲೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನ ಕಳುಹಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.
ಪ್ರೇಷಕ-ಗ್ರಾಹಕ ಸಾಧನ ಮತ್ತು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ ಉಪಕರಣಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸರಣಿ ಕೇಬಲ್‌ , ಕೊಂಡಿ, ಅವಕೆಂಪು ಕೊಂಡಿ ಮತ್ತಿತರ ಸಾಧನಗಳ ಮೂಲಕ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದೇಶಗಳೆಂದರೆ + , + , + ಮತ್ತು + . ಆದಾಗ್ಯೂ ಸಂದೇಶಗಳ ಶೇಖರಣಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಾಧನದ ಆಂತರಿಕ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಆದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ಸಾಧನಗಳು ಸಂದೇಶ ಪಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದೇನಿಲ್ಲ.
ಅನ್ನು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ನ ಭಾಗವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಅದು ಈಗ 3 ಜಾಲಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹುತೇಕ ಜಾಲಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದೇಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ಅನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತವೆ ಎಂದೇನಿಲ್ಲ, ಜಪಾನ್‌ನ ಎರಡು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾದ -‌ನ ಮತ್ತು ಡೊಕೊಮೊನ ನಂತೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ಇವೆ. ದೂರವಾಣಿಗಳಿಂದ ವಿ-ಅಂಚೆ/ಮಿಂಚಂಚೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಡೊಕೊಮೊನ ಐ-ಮೋಡ್‌ ಮತ್ತು ಗಳೂ ಸಹಾ /ಯ ಮೇಲೆ ನಂತಹಾ ಮಾನಕ ಅಂಚೆ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ ಅಥವಾ ನಿಶ್ಶಬ್ದ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ ಯು , ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಸಾಧನಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಕಿರು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸುವ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ಸಂಪರ್ಕ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ದತ್ತ ಅನ್ವಯವಾಗಿದ್ದು 2.4 ಶತಕೋಟಿ ಸಕ್ರಿಯ ಬಳಕೆದಾರರು ಇದ್ದಾರೆ, ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ 74% ಮಂದಿಯ ದೂರವಾಣಿ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶಗಳ ಕಳುಹಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪಡೆಯುವಿಕೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ 2006ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 81 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದ ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ವೆಚ್ಚರಹಿತವೆನಿಸಿದ್ದರೂ 0.11 ಗಳಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಜಾಗತಿಕ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಜಾಲಗಳು ಅಂತರ್‌ಸಂಪರ್ಕ ಶುಲ್ಕವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕನಿಷ್ಟ £0.03ರಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ವಿವಿಧ ದೂರವಾಣಿ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಾಗ ಪರಸ್ಪರರಿಗೆ ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ
ಶುಂಠಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜಿಂಜೆರೋಲ್‌ಗಳು ನೋವುನಿವಾರಕ, ಉದ್ವೇಗಶಾಮಕ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ವಿರೋಧಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇವು ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಗುಣವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ.
ಶುಂಠಿಯು ಕೆಲ ಬಗೆಯ ಅತಿಸಾರಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧಿಯೆಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಸಮುದ್ರಯಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತಲೆಸುತ್ತುವಿಕೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ತೊಳಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಮನವೆಂದು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಜೇನುತುಪ್ಪ, ತುಳಸಿ ರಸವನ್ನು ಶುಂಠಿರಸದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಕಫ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಕೊಡಗಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದರ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಿತೋಷ್ಣ ತಂಪು ಹವಾಮಾನವಿರುವ ಸ್ಥಳ ಶುಂಠಿ ಕೃಷಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದುದು. ಮೊಳಕೆಗಳಿರುವ ಬೇರು, ಕಾಂಡ ಅಥವಾ ರೈಜೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಮೆದುಮಣ್ಣಿನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಾಟಿಮಾಡಿ ಇದರ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಚಿಗುರೊಡೆದು ಪೂರ್ತಿ ಬೆಳೆದ ಸಸ್ಯದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾದ ದೊಡ್ಡ ಎಲೆಗಳು ಬೇರುಕಾಂಡದಿಂದ ಚಿಗುರಿ ನೆಲದ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಶುಂಠಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಬೇರುಕಾಂಡವೇ ಉಪಯೋಗ ಭಾಗ.
ಶುಂಠಿ ಹಸಿವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ ಮಲಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಬೇನೆ ಸಹ ಹೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಶುಂಠಿಯನ್ನು ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯ ಮೂಲಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶುಂಠಿಯಲ್ಲಿ ವಿಟಮಿನ್ ಎ, ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ, ವಿಟಮಿನ್ ಇ ಮತ್ತು ಬಿ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಇದೆ. ಇದು ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್, ಫಾಸ್ಪರಸ್, ಸಿಲಿಕಾನ್, ಸೋಡಿಯಂ, ಕಬ್ಬಿಣ, ಸತು, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, ಬೀಟಾ-ಕ್ಯಾರೋಟಿನ್ ನಂತಹ ಖನಿಜಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಹದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಶುಂಠಿಯ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಘಾಟು ಮತ್ತು ರುಚಿಗಳು ಅದರಲ್ಲಿನ ಜಿಂಜೆರೋಲ್‌, ಶೊಗಾಲ್‌ ಮತ್ತು ಜಿಂಜೆರೋನ್‌ಗಳೆಂಬ ಸಸ್ಯತೈಲಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತೈಲಗಳು ತಾಜಾ ಶುಂಠಿಯ ಒಟ್ಟು ತೂಕದ ೧ ರಿಂದ ೩ ಶೇಕಡಾದಷ್ಟು ಇರುತ್ತವೆ. ಸುಗಂಧ ಬೀರುವ ಜಿಂಜರಾಲ್ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಎಣ್ಣೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಂಫೀನೆ, ಫೆಲ್ಲಾಂಡ್ರಮ್, ಜಿಂಜಿಬೆನೈನ್, ಸೈನಿಯಾಲ್, ಬೊರ್ನಿಯಾಲ್ ಎಂಬ ಘಟಕಗಳಿವೆ. ವಿವಿಧ ರೆಸಿನ್‌ಗಳು, ಪಿಷ್ಟಪದಾರ್ಥ, ಪೊಟಾಸಿಯಮ್ ಆಕ್ಸಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆವಶ್ಯಕ ತೈಲಗಳೂ ಇರುವುವು.
ಶುಂಠಿ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಸಂಬಾರ ವಸ್ತು. ಶುಂಠಿಯನ್ನು ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಬಳಸುವರು. ಶುಂಠಿಯ ಗಿಡದ ನೆಲದೊಳಗಿನ ಭಾಗದ ಕಾಂಡವು ಶುಂಠಿಯೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶುಂಠಿಯ ಕೃಷಿಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಏಷ್ಯಾ ಮೂಲದ ಶುಂಠಿಯನ್ನು ಭಾರತ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬ್ಬಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸುಮಾರು ೩ ರಿಂದ ೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಶುಂಠಿಯ ಗಿಡವು ತೆಳ್ಳಗೆ ನೇರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಿಡದ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ರೋಜಾ ಬಣ್ಣದ ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹೂವಾಗಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.
ಜಗತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು ಶುಂಠಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ೩೦% ಪಾಲನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಭಾರತ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
ಹಸಿ ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ಒಣಶುಂಠಿಗಳನ್ನು ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥವನ್ನಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಾಗರಪಂಚಮಿ - ಸಾತ್ತ್ವಿಕತೆ ಗ್ರಹಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತ ಕಾಲ. ಪಂಚಪ್ರಾಣಗಳೇ ಪಂಚನಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ನಾಗರಪಂಚಮಿಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾತ್ತ್ವಿಕತೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಈ ಕಾಲವು ಅತ್ಯಂತ ಯೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನದಂದು ಶೇಷನಾಗ ಮತ್ತು ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಮುಂದಿನಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಬೇಕು - ‘ತಮ್ಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಈ ದಿನದಂದು ಶಿವ ಲೋಕದಿಂದ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತವಾಗುವ ಲಹರಿಗಳು ನನ್ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಗ್ರಹಣವಾಗಲಿ. ನನ್ನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಎಲ್ಲ ಅಡಚಣೆಗಳೂ ನಾಶವಾಗಲಿ. ದೇವತೆಗಳ ಶಕ್ತಿಯು ನನ್ನ ಪಂಚಪ್ರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಅದು ಈಶ್ವರ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗಲಿ. ನನ್ನ ಪಂಚಪ್ರಾಣದ ಶುದ್ಧಿಯಾಗಲಿ.’
ನಾಗದೇವತೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಕುಂಡಲಿನಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪಂಚಪ್ರಾಣವೆಂದರೆ ಪಂಚಭೌತಿಕ ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಶರೀರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥೂಲ ದೇಹವು ಪ್ರಾಣಹೀನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥೂಲ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಪ್ರಾಣವಾಯುವು ಪಂಚಪ್ರಾಣದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.
ಈ ದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ತ್ರೀ ಪುರುಷರೂ ಅಭ್ಯಂಜನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಪೂಜಿಸಿದ ನಾಗದೇವರನ್ನೇ ಹರಿವಾಯುಗಳ ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕದಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಪೂಜೆಯ ಈ ಫಲವನ್ನು ಶೇಷಾಂತರ್ಗತ ಸಂಕರ್ಷಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಸರ್ಪಗಳು ಮೊದಲು ತುಂಬಾ ದುಷ್ಟತರವಾಗಿದ್ದು ಜನರಿಗೆ ಪೀಡೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ದೇವತೆಗಳು ಇದನ್ನರಿತು ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಸರ್ಪಗಳು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಕದ್ರುವಿನ ಶಾಪದಿಂದಲೇ ವಿನಾಶ ಹೊಂದುವವೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದನು. ಸರ್ಪಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಸಹೋದರರಿಂದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಶಾಪನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದವು. ಅವರ ಅಪರಾಧೀ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಮನಗಂಡು ಬ್ರಹ್ಮನು ಮುಂದೆ ಆಸ್ತಿಕನೆಂಬುವನು ಸರ್ಪಕುಲ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನುಡಿದನು. ಹಾಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಸರ್ಪಗಳು ಅತಲ, ವಿತಲ, ಪಾತಾಲಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕೆಂದು, ನೋಯದೇ ಕಚ್ಚಬಾರದೆಂದೂ ಆದೇಶಿಸಿದನು.
ಹೀಗಾಗಿ ಸರ್ಪಕುಲಗಳ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ– ರಕ್ಷಣೆ ಇವೆರಡೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿದ್ದು ನಾಗ ಪಂಚಮಿಯ ಈ ಶುಭದಿನದಂದು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಈ ದಿನ ಪರಮಪ್ರೀತಿಕರ. ಇಂದೇ ಅವುಗಳ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಅದು ನಾನಾ ಪಾಪಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪರಿಹರಿಸುವುದು.
‘ಶೇಷನಾಗನು ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಹೆಡೆಯ ಮೇಲೆ ಪೃಥ್ವಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಸಹಸ್ರ ಹೆಡೆಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಡೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಮಾಣಿಕ್ಯವಿದೆ. ಅವನು ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ತಮೋಗುಣದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಪದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಶೇಷಾಸನದ ಮೇಲೆ ಪವಡಿಸಿರುತ್ತಾನೆ.
ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ರಾಮನ ಅವತಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿದಾಗ, ಶೇಷನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಅವತಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿದ್ದನು. ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ಕಲಿಯುಗದ ಸಂಧಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಅವತಾರವಾದಾಗ ಶೇಷನು ಬಲರಾಮನಾಗಿದ್ದನು.
‘ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಆಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲಿಯಾ ನಾಗನನ್ನು ಮರ್ದನ ಮಾಡಿದನು. ಆ ದಿನವು ಶ್ರಾವಣ ಶುಕ್ಲ ಪಂಚಮಿಯಾಗಿತ್ತು.
‘ನಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ‘ಅನಂತ’ನೇ ನಾನು’, ಎಂದು ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ತನ್ನ ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಅನಂತ, ವಾಸುಕೀ, ಶೇಷ, ಪದ್ಮನಾಭ, ಕಂಬಲ, ಶಂಖಪಾಲ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ತಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಕಾಲಿಯಾ ಹೀಗೆ ಒಂಭತ್ತು ಜಾತಿಯ ನಾಗಗಳ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಸರ್ಪಭಯ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಿಷದಿಂದ ತೊಂದರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.’
ನಾಗರಪಂಚಮಿಯಂದು ಮಾಡಿದ ಉಪವಾಸದ ಮಹತ್ವವೆಂದರೆ ೫ ಯುಗಗಳ ಹಿಂದೆ ಸತ್ಯೇಶ್ವರೀ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ದೇವಿಯಿದ್ದಳು. ಸತ್ಯೇಶ್ವರನು ಅವಳ ಸಹೋದರನಾಗಿದ್ದನು. ಸತ್ಯೇಶ್ವರನು ನಾಗರಪಂಚಮಿಯ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಮೃತ್ಯು ಹೊಂದಿದನು. ಆಗ ಸಹೋದರನ ಮೃತ್ಯುವಿನ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯೇಶ್ವರಿಯು ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದುದರಿಂದ ಆ ದಿನ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಸಹೋದರನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ‘ಸಹೋದರನಿಗೆ ಅಖಂಡ ಆಯುಷ್ಯವು ದೊರಕಲಿ, ಅನೇಕ ಆಯುಧಗಳು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಲಿ ಮತ್ತು ಅವನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದುಃಖ ಮತ್ತು ಸಂಕಟ ಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗಲಿ’ ಎನ್ನುವುದು ಸಹ ಈ ಉಪವಾಸದ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ನಾಗರಪಂಚಮಿಯ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಹೋದರಿಯು ದೇವರಲ್ಲಿ ಮೊರೆ ಇಡುವುದರಿಂದ ಅವಳ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯೇಶ್ವರಿಗೆ ಅವಳ ಸಹೋದರನು ನಾಗರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡನು. ಆಗ ಅವಳು ಆ ನಾಗರೂಪವನ್ನು ತನ್ನ ಸಹೋದರನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು. ಆಗ ನಾಗದೇವನು, ನನ್ನನ್ನು ಸಹೋದರನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದ ಸಹೋದರಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಾನು ಮಾಡುವೆನು ಎಂದು ಅವಳಿಗೆ ವಚನ ನೀಡಿದನು. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಆ ದಿನ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಯು ನಾಗನ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ನಾಗರಪಂಚಮಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಊರಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ತಂಗಿ ಮತ್ತು ಅವಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಅಣ್ಣಂದಿರು ಇದ್ದರು. ಮನೆಯವರೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಪೂಜಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಾಗರಹಾವೊಂದು ರಭಸದಿಂದ ಬಂದು ನಾಲ್ಕು ಜನ ಅಣ್ಣಂದಿರನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಆ ತಂಗಿಯು ಅಣ್ಣಂದಿರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನೋವನ್ನು ತಡೆಯಲಾರದೆ ಆ ನಾಗರಹಾವಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು, ನನ್ನ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಅಣ್ಣಂದಿರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನಾದರೂ ಬದುಕಿಸಿಕೊಡು, ನಾನು ಯಾರನ್ನು ಅಣ್ಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಿ ಎಂದು ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟಳು. ತದ ನಂತರ ಆ ನಾಗರ ಹಾವು ಆಕೆಯ ಮಾತಿಗೆ ಕಿವಿಗೊಟ್ಟು ಅಣ್ಣಂದಿರ ಬಳಿ ಬಂದು ಒಬ್ಬ ಅಣ್ಣನನ್ನು ಪ್ರಾಣಾಪಾಯದಿಂದ ಕಾಪಾಡಿತು. ನಂತರ ಅಣ್ಣ - ತಂಗಿ ಇಬ್ಬರು ಸೇರಿ ನಾಗರಪಂಚಮಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಿದರು.
ಜನಮೇಜಯ ರಾಜ ತನ್ನ ತಂದೆ ಪರೀಕ್ಷಿತ ರಾಜನ ಸಾವಿಗೆ ಸರ್ಪವೊಂದು ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸರ್ಪಸಂಕುಲವನ್ನು ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಲು 'ಸರ್ಪಯಜ್ಞ'ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರ್ಪಗಳ ದೂರದ ಬಂಧುವಾದ ಆಸ್ತಿಕ ಋಷಿಯು ಸರ್ಪಯಜ್ಞ ಮಾಡುವ ಜನಮೇಜಯ ರಾಜನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡನು. ಜನಮೇಜಯ ರಾಜನು ‘ವರವನ್ನು ಕೇಳು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಆಸ್ತಿಕನು ಪ್ರಾಣಿಹಿಂಸೆ ಮಹಾಪಾಪ, ನೀನು ಈಗಾಗಲೇ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸರ್ಪಯಜ್ಞವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ವರವನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡನು. ಜನಮೇಜಯನು ಆಸ್ತಿಕನ ಮಾತಿಗೆ ಬೆಲೆಕೊಟ್ಟು ಸರ್ಪಯಜ್ಞವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ದಿನ ಪಂಚಮಿಯಾಗಿತ್ತು.
ನಾಗ ಪಂಚಮಿಯು ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಆಚರಿಸುವ ಒಂದು ಹಬ್ಬ. ಇದನ್ನು ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದಂದು, ನಾಗ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂಜೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಹುತ್ತಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಎಲ್ಲ ಕೆಡುಕುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡು ಜನರು ಹಾಲು ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ಹಬ್ಬವು ಅಣ್ಣ -ತಂಗಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಬ್ಬವೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.
ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯದ ನೆಲೆಯಾದ ಹರಿದ್ವಾರ ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತೆಯ ಪ್ರತೀಕವೆನಿಸಿದೆ. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಿಲಸ್ಥಾನ, ಗಂಗಾದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಮಾಯಾಪುರಿ ಎಂದು ಹರಿದ್ವಾರ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಚತುರ್ಧಾಮಗಳಾದ ಯಮುನೋತ್ರಿ, ಗಂಗೋತ್ರಿ, ಕೇದಾರನಾಥ ಮತ್ತು ಬದರಿನಾಥಗಳಿಗೆ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಹರಿದ್ವಾರದ ಬ್ರಹ್ಮ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಶೈವ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥಗಳೆರಡರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೂ ಪಾವನಧಾಮವಾಗಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ವೈಷ್ಣವರು ಹರಿದ್ವಾರವೆಂದು ಕರೆದರೆ ಶೈವರು ಹರದ್ವಾರವೆಂದು ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹರಿದ್ವಾರದ ಕಂಖಾಲ್ ಪ್ರದೇಶವು ಶಿವನ ಹಿಮಾಲಯದ ಕೆಳಗಿನ ವಾಸಸ್ಥಾನವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ವನಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಧೌಮ್ಯ ಋಷಿಯು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಭಾರತದ ತೀರ್ಥಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವಾಗ ಗಂಗಾದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಕಂಖಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಪಿಲಮುನಿಯ ಆಶ್ರಮವು ಸಹ ಹರಿದ್ವಾರದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಹರ್-ಕಿ-ಪೌಡಿಯ ಶಿಲೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದದ ಗುರುತು ಇದ್ದು ಈ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಗಂಗಾನದಿಯು ಸದಾಕಾಲ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಗಂಗಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಆಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಪೈಕಿ ಭೀಮ್‌ಗೋಡಾ ಆಣೆಕಟ್ಟು ಹರಿದ್ವಾರದಲ್ಲಿದೆ. ೧೮೪೦ರಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲಿನ ಜಮೀನಿಗೆ ನೀರೊದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮೇಲಣ ಗಂಗಾ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ನೀರು ಹಾಯಿಸಲೆಂದು ಈ ಆಣೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಒಳನಾಡ ನೌಕಾಯಾನಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಡಚಣೆಯಾಯಿತು. ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಡಗುಗಳು ಗಂಗಾನದಿಯ ಮೂಲಕ ಹರಿದ್ವಾರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಟಿಹ್ರಿ ಪಟ್ಟಣದವರೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಹರಿದ್ವಾರ ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೇವು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೨೪೯.೭ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಹರಿದ್ವಾರದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಲಿಕ ಪರ್ವತಗಳಿದ್ದರೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯಿದೆ. ಹರಿದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯ ನೀರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಾಗಿದ್ದು ಶೀತಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಸಾಗಿಬರುವ ಮಣ್ಣಿನಿಂದಾಗಿ ನದಿಯ ನೀರು ರಾಡಿಯ ಬಣ್ಣಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ.
ಹರಿದ್ವಾರದ ಮುಖ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಹಿಂದೂ ವಂಶಾವಳಿಗಳು. ಇಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಡಿತರು ತಲತಲಾಂತರಗಳಿಂದ ಹಿಂದೂ ಕುಟುಂಬಗಳ ವಂಶಾವಳಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪಂಡಾಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇವರು ಕುಟುಂಬಗಳ ವಂಶವೃಕ್ಷವನ್ನು ಕೈಬರಹದ ದಾಖಲೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜತನವಾಗಿಟ್ಟು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಕುಟುಂಬಗಳ ವಂಶಾವಳಿಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬ ಪಂಡಾ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವರು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಭಾರತದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗದ ಹಾಗೂ ಇಂದಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಗಳ ಹಿಂದೂ ಕುಟುಂಬಗಳ ವಂಶವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಹರಿದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರ ಬಗ್ಗೆ ಏಳು ತಲೆಮಾರುಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯಾತ್ರಿಗಳು ಹರಿದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಪಂಡಾರನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅವರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜರಗಿದ ವಿವಾಹ, ಜನನ, ಮರಣ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಾಜಾ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ ವಂಶವೃಕ್ಷವು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಹರಿದ್ವಾರದಿಂದ ೪ ಕಿ.ಮೀ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕಂಖಾಲ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷ ಮಹಾದೇವನ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಂದಿರವಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯ ತಂದೆ ದಕ್ಷ ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು. ಆದರೆ ಆ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಅಳಿಯ ಶಿವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಪತ್ನಿ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ಶಿವನು ಅನಾಹೂತನಾಗಿ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ದಕ್ಷನು ಶಿವನನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದನು. ಇದರಿಂದ ನೊಂದ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ಯಜ್ಞಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಪ್ರಾಣ ನೀಗಿಕೊಂಡಳು. ಶಿವನು ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ವೀರಭದ್ರನೆಂಬ ಮಹಾಭೂತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಈ ವೀರಭದ್ರನು ದಕ್ಷನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಮತ್ತೆ ಸೌಮ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ಶಿವನು ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಮಣಿದು ದಕ್ಷನಿಗೆ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಮರಳಿ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿ ಆಡಿನ ತಲೆಯೊಂದನ್ನು ದಕ್ಷನ ಮುಂಡಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಕರುಣಿಸಿದನು. ಕಂಖಾಲ್ ಈ ಘಟನಾವಳಿಗಳೆಲ್ಲ ನಡೆದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದ್ವಾರದ ಉಲ್ಲೇಖ ಬಹಳವಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರಮಥನದ ವೇಳೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಅಮೃತವನ್ನು ಗರುಡನು ಒಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕಲಶದಿಂದ ಅಮೃತದ ಹನಿಗಳು ಉದುರಿದ ೪ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದ್ವಾರ ಸಹ ಒಂದು. ನಾಸಿಕ, ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಗ ಉಳಿದ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕುಂಭ ಮೇಳ ಎಂಬ ಉತ್ಸವ ಪ್ರತಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕುಂಭಮೇಳದ ಅಂತಿಮ ಚರಣ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಕುಂಭ ಮೇಳವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹರಿದ್ವಾರದ ಹರ್-ಕಿ-ಪೌಡಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಮೃತದ ಬಿಂದುವು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ ಕುಂಡವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಸಕಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಂಡು ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧಿಸುವ ಅತಿ ಪವಿತ್ರಕಾಯಕವೆಂದು ಹಿಂದೂ ಶ್ರದ್ಧಾಳುಗಳು ನಂಬುವರು.
ಮಾನ್ಸಾ ದೇವಿಯ ಆಲಯವು ಬಿಲ್ವ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಈ ದೇವಿ ಯಾಚಕರ ಮನೋಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ದೇವತೆ. ಈ ಸ್ಥಾನವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ತಾಣ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕೇಬಲ್ ಕಾರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು. ಮಾನ್ಸಾ ದೇವಿಯ ಆಲಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಎರಡು ಮೂರ್ತಿಗಳಿದ್ದು ಒಂದರಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಮೂರು ಮುಖಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಬಾಹುಗಳಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ದೇವಿಯು ೮ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಳು. ಮಾನ್ಸಾ ದೇವಿಯ ಆಲಯವಿರುವ ಬಿಲ್ವ ಪರ್ವತವು ಹರಿದ್ವಾರ ನಗರಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಹರ್-ಕಿ-ಪೌಡಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಹರಿದ್ವಾರ ನಗರದ ಸುಂದರ ನೋಟ ಲಭ್ಯ.
ಹರಿದ್ವಾರ ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೀಯರಿಗೆ ಪರಮ ಪಾವನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಹರಿದ್ವಾರ ದೇವರೆಡೆಗೆ ಬಾಗಿಲು ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂಗಳು ಅತಿ ಪವಿತ್ರ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ೭ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದ್ವಾರ ಸಹ ಒಂದು. ಹಿಮಾಲಯದ ಗೋಮುಖದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸಿ ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವೆ ೨೫೩ ಕಿ.ಮೀ. ಹರಿದು ಸಾಗಿಬರುವ ಗಂಗಾ ನದಿ ಹರಿದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಹರಿದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಗಂಗಾದ್ವಾರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಸಹ ಇದೆ.
ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಒಂದನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಾ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನು. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಥಾನವು ಬ್ರಹ್ಮ ಕುಂಡ. ಪ್ರತಿದಿನ ಸಂಜೆ ಇಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ಆರತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಅದ್ಭುತ ಸಮಾರಂಭವು ಧಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬೇರೊಂದು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಆರತಿಯ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಾತ್ರಿಕರು ಗಂಗಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ತೇಲಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಸಹಸ್ರಾರು ಹಣತೆಗಳು ಬೆಳಗುತ್ತ ತೇಲಿ ಸಾಗುವುದರ ನೋಟ ಅನಿರ್ವಚನೀಯ.
ಚಂಡಿ ದೇವಿಯ ಆಲಯವು ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಪೂರ್ವದಡದಲ್ಲಿ ನೀಲ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಇಂದು ಕಾಣುವ ದೇವಾಲಯವು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮಹಾರಾಜರಿಂದ ಕಟ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ಚಂಡಿ ದೇವಿಯು ಶುಂಭ ನಿಶುಂಭರೆಂಬ ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಳು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ೮ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆಲಯವನ್ನು ಚಂಡಿಘಾಟ್‌ನಿಂದ ೩ ಕಿ.ಮೀ. ನಡೆದು ಅಥವಾ ರೋಪ್‌ವೇಯ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ.
೧೧ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕಾಲದ ಈ ಮಂದಿರವು ಹರಿದ್ವಾರದ ಅಧಿಷ್ಠಾತ್ರಿ ದೇವತೆ ಮಾಯಾದೇವಿಯನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಒಂದು ಸಿದ್ಧಪೀಠವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸತಿಯ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ನಾಭಿಯ ಭಾಗಗಳು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವೆಂದು ಐತಿಹ್ಯಗಳಿವೆ. ಮಾಯಾ ದೇವಿಯ ಮಂದಿರವು ಹರಿದ್ವಾರದ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಆಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
ಹರಿದ್ವಾರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ತಾಣ. ಇಲ್ಲಿ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಾದ ಕಶ್ಯಪ, ವಸಿಷ್ಠ, ಅತ್ರಿ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ಜಮದಗ್ನಿ, ಭಾರದ್ವಾಜ ಮತ್ತು ಗೌತಮ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಗಂಗೆಯು ಇವರ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಭಂಗನ್ನುಂಟುಮಾಡದಿರಲೋಸುಗ ಈ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಏಳು ಕವಲಾಗಿ ಹರಿದಿರುವಳು.
ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮುಖ್ಯ ಧಾರೆಯಾದ ನೀಲ ಧಾರಾದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಈ ಪಕ್ಷಿವಿಹಾರವು ಪಕ್ಷಿಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಅತಿ ಮೆಚ್ಚಿನ ತಾಣ. ಭೀಮ್‌ಗೋಡಾ ಬ್ಯಾರೇಜ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತಳಿಗಳ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆ ಬರುತ್ತವೆ.
ಇದು ಹರ್-ಕಿ-ಪೌಡಿಯಿಂದ ೧ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪಾಂಡವರು ಹರಿದ್ವಾರದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳುವಾಗ ಈ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಭೀಮನು ತನ್ನ ಮಂಡಿಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಒತ್ತಿ ಗಂಗಾಜಲವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು.
ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಹರಿದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಪಂಚತೀರ್ಥಗಳಿವೆ ಅವೆಂದರೆ - ಗಂಗಾದ್ವಾರ , ಕುಶಾವರ್ತ , ಕಂಖಾಲ್‌, ಬಿಲ್ವ ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ನೀಲ ಪರ್ವತ .
ಕಂಖಾಲ್‌ನ ಹರಿಹರ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಈ ಶಿವಲಿಂಗವಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿರುವ ರುದ್ರಾಕ್ಷದ ವೃಕ್ಷವು ಸಹ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಅನೇಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಡೆದ ಸಮುದ್ರಮಥನದ ಶಿಲ್ಪ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ.
ಎರಡು ಬಿಂದು ಆವೇಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ . ಈ ಎರಡು ಕಣಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರವಿರಲಿ. 1 ಹತ್ತಿರ 2 ಆವೇಶವನ್ನು ತಂದಾಗ, ಅದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಬಲಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ 2 ಈ ರೀತಿಯ ಬಲಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೊ ಆ ಪ್ರದೇಶ 1 ಆವೇಶಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಆವೇಶ ಕಣದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು "ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರ" ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಆಕರ್ಷಣ ಬಲವನ್ನು "ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತೀವ್ರತೆ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಬಲವನ್ನು 'ನ್ಯೂಟನ್' ಎಂಬ ಏಕಮಾನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನ್ಯೂಟನ್/ಕೂಲಂಬ್ ಅಥವಾ ವೋಲ್ಟ್/ಮೀಟರ್ ಇಂದ ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕೆಲವು ಆವೇಶಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ. ವಿಭಿನ್ನ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಬಿಂದು '' ಆಗಿರಲಿ. ಈ ವಿಭಿನ್ನ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ . ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಸಾಲು '' ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತತೆ ಎಂದರೆ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಯಸ್ಕಾಂತಕ್ಕೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಭಾಗ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಪ್ರವಾಹವು ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಬದಲಾಗುವ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿದೆ.
ಆ ಎರಡು ಬಿಂದು ಆವೇಶಗಳ ಒಟ್ಟು ಗುಣಲಬ್ಧಕ್ಕೆ ನೇರ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ
ಅಲ್ಲದೇ, ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ವಿಲೋಮ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ .
ವಿದ್ಯುತ್ ಕಣಗಳ ಚಲನೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಇರುವ ಕಡೆಯಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಹರಿಯುವ ಕಣಗಳು ಯಾವಗಲೂ ಧನಾತ್ಮಕ ಆವೇಶಗಳಿಂದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಆವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ಆವೇಶದ ಮೊತ್ತ '' ಕೂಲಂಬ್ಸ್ ಆಗಿರಲಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಪ್ರವಹಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ '' ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಗೋಳಾಕಾರದ ವಸ್ತುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ, ಅದರ ತ್ರಿಜ್ಯ '' ಆಗಿರಲಿ. ಆವೇಶ ಕಣ ಆಗಿದ್ದು, ಅದು ಗೋಳದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. + ಬಿಂದುವಿಗೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವೂ, + ನಿಂದ ಹೊರಹೋದ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ರೀತಿ ಚಲಿಸುವ ಕಣಗಳನ್ನು ಒಂದು ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಹರಿಸಬೇಕು. ಈ ಮೇಲ್ಮೈ ಹರಿದು ಬಂದ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಣಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ, ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ದಿಕ್ಕು ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶದಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ .
ಕೂಲಂಬ್‍ನ ನಿಯಮ ತಿಳಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಕಣಗಳ ನಡವಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಒಟ್ಟು ಬಲವು
ಎಂದರು.ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಚಕನು "ಸ್ವಾಮೀ,ನೀನು ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೂಜೆಇದೆಯೇ"?
ಎಂದನು.ಅಂದಿನಿಂದ ಸದಾ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿಯು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದನು.ಕೂತಲ್ಲಿ,ಮಲಗಿದಲ್ಲಿ,ಓಡಾಡುತ್ತಾ,ಒಮ್ಮೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ,ಒಮ್ಮೆ ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ,ಒಮ್ಮೆ ಎದುರು,ಒಮ್ಮೆ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರಂಗಪ್ಪನವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ,ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ,ಆಧ್ಯಾತ್ಮಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಎಸ್ಟೇ ಮುಂದುವರೆದರೂ ಮೇಲುನೋಟಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯರಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು.ಆದರೆ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯು ,ನಿರಹಂಕಾರವು,ಆತ್ಮವಿಚಾರವು ಸದಾ ತುಂಬಿ ತುಳುಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು.ಅವರು ಸಗುಣ,ನಿರ್ಗುಣವೆಂಬ ಎರುಡೂ ಉಪಾಸನೆ ಯನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಸದಾ ಜಾಗ್ರತರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು.
ಒಮ್ಮೆ ಲೋಕೀಕೆರೆ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ 'ಕರೇಗೌಡಪ್ಪ' ಎಂಬಾತನಿಗೆ ಸಂಧಿವಾತ ರೋಗವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಅದು ಯಾವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಯಿಂದಲೂ ಗುಣವಾಗದೇ ಬಹಳವಾಗಿ ಉಲ್ಬಣಿಸಿತು. ಆಗ ಅವರು ದಾರಿಗಾಣದೇ ಹತಾಷರಾಗಿ ಆಂಜನೇಯಸ್ವಾಮಿಯ ಮೊರೆ ಹೊಕ್ಕರು. (ಲೋಕೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆಂಜನೇಯನ ಗುಡಿಇದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗ್ರತವಾದ ಸ್ಥಾನ) ಆಗ ಆಂಜನೇಯಸ್ವಾಮಿಯು ನುಲೇನೂರಿನಲ್ಲಿ ರಂಗಪ್ಪನೆಂಬುವರು ಇದ್ದಾರೆ.ಅವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತರಬೇಕು. ಅವರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಟ್ಟನು.ಲೋಕೀಕೆರೆಯ ದೊಡ್ಡ ಜಮೀನ್ದಾರರೂ,ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತರೂ ಆದ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರು ತಮ್ಮ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸದ ನಡುವೆಯೂ ದೇವರಧ್ಯಾನ,ಸತ್ಸಂಗ,ಅಥಿತಿಸೇವೆ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿ ಮುಕ್ತಿಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವ ಸದ್ಗುರುವಿನ ಹಂಬಲ ಬಹಳವಾಗಿತ್ತು.ರಂಗಪ್ಪನವರನ್ನು ಅವರು ಲೋಕೀಕೆರೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದರು.ಅವರ ವಿಷಯ ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಅವರಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ, ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.ರಂಗಪ್ಪನವರು ಕರೇಗೌಡಪ್ಪನ ರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಿದರು. ಲೋಕೀಕೆರೆಗೆ ಬಂದಾಗ ರಂಗಪ್ಪನವರು ಅಖಂಡ ತುರ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು.
ಶಂಕರಲಿಂಗ ಭಗವಾನರು ತಮ್ಮ ಬೊಧೆಯಿಂದ ಭಕ್ತರ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಹಗಲಿರುಳೆನ್ನದೆ ತಮ್ಮ ಭಕ್ತರಿಗೆ ನಿರಂತರ ಬೊಧೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಅವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಹಸಿವುಬಾಯಾರಿಕೆಗಳು ತೋರುತ್ತಲೇಇರಲಿಲ್ಲ.ಭಕ್ತರ ಮನಸ್ಸಿನ ಕೊಳೆಯು ರಭಸದಿಂದ ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಬೊಧಾಮೃತ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು.ಭಕ್ತಕುಟುಂಬಿಗಳಾದ ಅವರು ಸಹಜಪ್ರೇಮದಿಂದ ಭಕ್ತರ ಹೃದಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಅವರನ್ನು ಗುರುಪಂಥದ ದಿವ್ಯಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಐಹಿಕಸುಕಕ್ಕಾಗಿ ಅಳುವವರು ಬಹಳ.ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅಳುವವರು ವಿರಳ.ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುಭಕ್ತಿಯೇ ಸುಲಭ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.ಸಂಸಾರದ ಮೋಹನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಜಾಗೃತರಾಗಿರಿ ,ನೀರಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತು ಬಾಯಾರಿ ಸತ್ತಂತೆ ಆನಂದವೇ ತಾನಾಗಿ ತನಗೆ ಸುಖವಿಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಡಿರಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.ಯಾವ ಧರ್ಮದವರು ಅವರೆಡೆಗೆ ಬರುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಅವರದೇ ಧರ್ಮದ ಸಾರವನ್ನು ಬೊಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ನಮಗೆ ಜಾತಿಯೆಂಬುದಿಲ್ಲ.ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಯಾವುದೋ ಅದೇ ನಮ್ಮ ಜಾತಿ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿಂದೂ, ಮುಸಲ್ಮಾನ, ಕ್ರೈಸ್ತಭಕ್ತರನೇಕರು, ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಬೊಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅವರು ಹೇಳಿದಹಾಗೆ :
ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರು ಷಟ್ಚಕ್ರಭೇಧನೆ ಕುರಿತು ರಂಗಪ್ಪನವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣತಿಳುವಳಿಕೆ ನೀಡಿ "ಸಮರ್ಥನಾದ ಸದ್ಗುರುವಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿಲ್ಲದೇ ಯೋಗಸಾಧನೆ ಮಾಡಬಾರದೆಂದು ಹೇಳಿದರು.ಮುಕ್ತಿಸಾಧನೆಗೆ ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗ,ಙ್ಞಾನಮಾರ್ಗಗಳು ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಿನಂತಿವೆ"ಎಂದರು.ಪುನಃ ಅದನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರನ್ನು ಕುರಿತು ರಂಗಪ್ಪನವರು ಪುನಃ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.ನಿನ್ನ ಕುಂಡಲಿನಿಯು ಈಗ ನನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಮೈದೂಗಲು ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರು. ರಂಗಪ್ಪನವರೇ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಉಪಚರಿಸಿ ಎಬ್ಬಿಸಿದರು. ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರಿಗೆ ಇಂಥಹ ಅಲೌಕಿಕ ಆನಂದವನ್ನು ಸದ್ಗುರುಮಾತ್ರ ಕೊಡಬಲ್ಲನೆಂದು ಮನವರಿಕೆಯಾಗಿ ರಂಗಪ್ಪನವರ ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದು ನನ್ನನ್ನುದ್ಧರಿಸಿರಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡುಬಂದು ಕರ್ಪೂರಗಳನ್ನು ಬರಿಗೈಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿಸಿ ಆರತಿಮಾಡಿ ಭಕ್ತಿಯ ಅವೇಷದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬಾಹ್ಯಪ್ರಙ್ಞೆ ತಪ್ಪಿತು."ಶಂಕರಲಿಂಗಭಗವಾನ್ ಮಹಾರಾಜ್ ಕಿ ಜೈ"ಎಂದು ಪಾದದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರು.ಹೀಗೆ ರಂಗಪ್ಪನವರು ಶಂಕರಲಿಂಗ ಭಗವಾನರಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದರು.ಭಗವಾನರು
ಗೋಂದಾವಲೆಯ ಬ್ರಹ್ಮಚೈತನ್ಯ ಮಹಾರಾಜರ ಶಿಶ್ಯರಾದ ಉದ್ಧವ ಚಿದ್ಘನರೆಂಬುವವರು ನುಲೇನೂರಿಗೆ ಬಂದು ರಂಗಪ್ಪನವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರು.ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಿಂದ ಆಗ್ರಹಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವರ ಟೋಪಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು.ಆಗ ಅವರ ಗುರುಗಳು ಈ ಟೋಪಿಯು ಬೇರೊಬ್ಬರ ಸ್ವತ್ತು.ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮರ ಸಂಗಮವಾಗುವುದು.ಆಗ ಈ ಟೋಪಿಯೋಡನೆ ನಿನ್ನ ಸಕಲ ತಪಸ್ಸನ್ನೂ ಧಾರೆಎರೆಯ ಬೇಕಾಗಿ ಆಙ್ಞಾಪಿಸಿದ್ದರು.ಅವರು ನುಲೇನೂರಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವರ ದೇಹಾರೋಗ್ಯ ಕೆಟ್ಟಿತು.ರಂಗಪ್ಪನವರು ಭಕ್ತಿಶ್ರದ್ಧೆಗಳಿಂದ ಬಹುವಾಗಿ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಹುವಾಗಿ ನಿಂದನೆ,ಆಕ್ಷೇಪನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಎಸ್ಟೇ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದರೂ ಎದುರಾಡದೇ ಅಸ್ಟೇ ಶ್ರದ್ಧೆಭಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸೇವೆಮಾಡಿದ ರಂಗಪ್ಪನವರನ್ನು ಕಂಡು ನೀವೇ ನಮ್ಮ ಗುರುಗಳು ಹೇಳಿದ ಯೋಗ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎಂದು ನುಡಿದು ಅತ್ಯಂತಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವರು ತಂದಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮಚೈತನ್ಯರ ಟೋಪಿಯನ್ನೂ ಹಾಗು ಅವರ ಸಕಲ ತಪಸ್ಸನ್ನೂ ರಂಗಪ್ಪನವರಿಗೆ ಧಾರೆಎರೆದರು.
ರಂಗಪ್ಪನವರಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಣಜಿಯ ಶಂಕರಪ್ಪನವರ ಮಗಳಾದ ಪಾರ್ವತಮ್ಮನವರೊಡನೆ ವಿವಾಹವಾಯಿತು. ವಿವಾಹವಾದಮೇಲೆ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಮನೆಮಾಡಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಜನರು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಆಗ ರಂಗಪ್ಪನವರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆ ಒನ್ದು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗು ಇದಕ್ಕೆ ಗಮನ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟರು.ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಭರಮಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಸನ್ನಿವೇಶ ಇದೆಯೆಂದು ಅಲ್ಲೇ ಮನೆಮಾಡಿ ಸಂಸಾರ ಹೂಡಬೇಕೆಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ತಾಯಿ ಸುಬ್ಬಮ್ಮನವರು ತಾನಿದ್ದ ಊರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರು.ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರವು ಇವರಿಗೆ ನುಲೇನೂರಿನ ಶ್ಯಾನುಭೋಗಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿತು.ತಾಯಿಯ ಇಚ್ಚೆಯಂತೆ ,ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶದಂತೆ ಭರಮಸಾಗರದಲ್ಲಿ ತಾನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಧನದೊಂದಿಗೆ ನುಲೇನೂರಿಗೆ ಬಂದರು.