polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಅನಂತರ ಲೆ ಕಂಬರೆಲ್ಲೆಸ್ ಮತ್ತು ಪಾಂಟ್ ಡಿ. ಗಾಮೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇವಿರುವುದು ವರದಿಯಾಯಿತು. ಭೂವಿಜ್ಞಾನ, ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದುದರ ಫಲವಾಗಿ ಈ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಆದಿಮಾನವನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ವುಗಳೆಂದು ನಿರ್ವಿವಾದವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದರ ಕೀರ್ತಿ ಇ. ಪಿ. ಬ್ರೆಯುಲ್ ಎಂಬಾತನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧನೆ ಸತತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಲಾಸೆಕ್ಸ್‌ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಭಂಡಾರವನ್ನೇ ಶೋಧಿಸಿದ್ದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. *ಈ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದು ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಜನ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕಾಲದ ಜನಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲ. ಇವು ಆರಿಗ್ನೇಸಿಯನ್, ಸಲ್ಯೂಟ್ರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೇನಿಯನ್ ಕಾಲದವು. ಹಳೆ ಶಿಲಾಯುಗದ ಆದಿಮಾನವ ರಚಿತ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ರಷ್ಯದ ಉಜ್ಜೆಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಲೇನಾ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಗುಹೆಗಳು ಸಮರ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಬೀಡುಗಳೂ ಆಗಿದ್ದುದುಂಟು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗಳು ಸನ್ಯಾಸಿಮಠಗಳಾಗಿದ್ದುವು.
ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪಿನ ಆಲ್ಪ್ಸ್ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗುಹೆಗಳಿವೆ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಗ್ರೆನೊಬಲ್ ಹತ್ತಿರದ ಜಿ. ಬರ್ಜರ್ ಗುಹೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದದ್ದು . ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡಿನ ಹಾಲೊಜ್ ಗುಹೆ ಅತಿ ಉದ್ದವಾದದ್ದು . ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಗುಹೆಯ ಉದ್ದ 1300'. ಅಗಲ 5,000' ಮತ್ತು ಎತ್ತರ 150'. ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲೂ ಗುಹೆಗಳಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಬಸ್ತಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗುಹೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು 300' ಉದ್ದ 40' ಎತ್ತರ ಇವೆ.
ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಕಡಿದಾದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗುಹೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವುವು. ಈ ಗುಹೆಗಳ ನೆಲ ಮಟ್ಟವಾಗಿದ್ದು ಮರಳು ಅಥವಾ ನೊರಜುಗಲ್ಲುಗಳ ಹೊದಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದು. ಇವನ್ನು ಹಲವು ಕಡೆ ಗಳಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳು ತೀರಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುವಾಗ ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ನೊರಜುಗಲ್ಲುಗಳು ತೀರವನ್ನು ಉಜ್ಜುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ತೀರದಾದ್ಯಂತ ಪೊಟರೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೃದು ಶಿಲೆಗಳಿದ್ದರೆ, ಸ್ತರಭಂಗವಾಗಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲವೇ ಚಿಲುಮೆಗಳಿದ್ದರೆ ಪೊಟರೆಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಗುಹೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ.
ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೇಪಲ್ಸ್‌ಕೊಲ್ಲಿಯ ಭ್ಲೂಗ್ರೊಟೊ ಗುಹೆ ಈ ಬಗೆಯ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಇದರ ಉದ್ದ 175' ಅಗಲ 90' ಮತ್ತು ಎತ್ತರ 50' ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೇವಲ 3' ಮಾತ್ರ ಎತ್ತರವಿರುವುದರಿಂದ ವೀಕ್ಷಕರು ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಾದರಿ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತೀರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ಗುಹೆಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಪದರದ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿನ ಪೊಳ್ಳುಭಾಗ . ಗುಹೆಗಳ ವೈಶಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ದ್ವಾರದ ಅಗಲ ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟು. ತೆವಳಿ ಹೋಗುವಷ್ಟು ಕಿರಿದಾದ ದ್ವಾರ ಉಳ್ಳವು ಕೆಲವಾದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಎತ್ತರವಾದ ಆಳು ಸರಾಗವಾಗಿ ನಡೆದು ಹೋಗುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಮಾನವನಿರ್ಮಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿನಿರ್ಮಿತ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಭೌತ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಿಥಿಲೀಕರಣದಿಂದಲೂ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಗಳಿಂದಲೂ ಗುಹೆಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಜಗ್ಗು ದಾದ , ಎಂದು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತ, ಜಗಮೋಹನ್ ದಾಲ್ಮಿಯಾ, ಬಿ.ಸಿ.ಸಿ
'ದಾಲ್ಮಿಯ', ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬದಲಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಹತ್ತಿರದ ಒಡನಾಡಿಗಳು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. 'ಸ್ರೀನಿವಾಸನ್', 'ಶಶಾಂಕ್ ಮನೋಹರ್', 'ಲಲಿತ್ ಮೋದಿ,ಯಂತಹ ಶಿಷ್ಯರು ಹೊರನಡೆದರು. ಬಿ.ಸಿ.ಸಿ.ಐ. ಚಾವಡಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆಹಾಕಲು 'ಶರದ್ ಪವಾರ್' ಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ರಣ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ರವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ದಾಲ್ಮಿಯಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಸೆಣೆಸಬೇಕಾಯಿತು. ಬಿ.ಸಿ.ಸಿ.ಐ. ಗದ್ದುಗೆ 'ಶರದ್ ಪವಾರ್' ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಹೋಗಿತ್ತು. 'ದಾಲ್ಮಿಯಾ' ವಿರುದ್ಧ ಹಣದ ದುರುಪಯೋಗವಾಗಿದೆಯೆಂಬ ಆರೋಪದಮೇಲೆ ಅವರನ್ನು ಹೊರಕ್ಕೆ ದೂಡಲಾಯಿತು. ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ದಾಲ್ಮಿಯಾ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿ, ಕೇಸ್ ಗೆದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ೮ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮೌನವಾಗಿ ಶರದ್ ಪವಾರ್, ಶಶಾಂಕ್ ಮನೋಹರ್, ಸ್ರೀನಿವಾಸನ್ ರ ನಾಟಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ತತ್ಪರತೆಯಿಂದ ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. '೨೦೧೩ ರ, ಐಪಿಎಲ್ ಸ್ಪಾಟ್ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಕರಣ', ಸ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಗೆ ಕಂಟಕ ಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದಿನ ಕಟು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಎಲ್ಲಾ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಒಂದಾದರು.
೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ ಭಾರತತಂಡ ಚೆಂಡು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆಗ ಟೀಮ್ ಇಂಡಿದ ಕಾವಲಿಗೆ ಬಂದವರು ದಾಲ್ಮಿಯ. ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಪ್ರಯೋಗಮಾಡಿ ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್, ವಿರೇಂದ್ರ ಸೆಹವಾಗ್ ಸೇರಿದಂತ ಐವರು ಆರೋಪಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ಐಸಿಸಿಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ವಾಹಕ,'ಮಲ್ಕಂ ಸ್ಪೀಡ್' ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. 'ಮೈಕ್ ಡೆನ್ನಿಸ್' ಪರ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಮೈಕ್ ಡೆನ್ನಿಸ್ ರನ್ನು ಐಸಿಸಿ ಅಂಪೈರ್ ತಂಡದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.ಜಗಮೋಹನ್ ದಾಲ್ಮಿಯಾ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಚುಟುಕು ಕ್ರಿಕೆತ್ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನುವಿಶ್ವಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮನಸ್ಸಿತ್ತು. ಲಲಿತ್ ಮೋದಿ, ಚುಟುಕು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನ್ನು ತಂದು ದೇಸೀಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. ದಾಲ್ಮಿಯ, ರಣಜಿ ಆಟಗಾರರ ವೇತನ, ಮಾಜೀ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಧನ, ಆಟಗಾರರ ಸಂಭಾವನೆಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು.
೭೪ ವರ್ಷ ಹರೆಯದ, ಮಾಜಿ ಬಿ.ಸಿ.ಸಿ.ಐ, ಮತ್ತು ಐ.ಸಿ.ಸಿ. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ, ಜಗಮೋಹನ್ ದಾಲ್ಮಿಯಾ, ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಫಾರ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯ ಸಮಿತಿಗೆ ಅವಿರೋಧವಾಗಿ 'ವಾರ್ಷಿಕ ಜನರಲ್ ಬಾಡಿ ಸಭೆ'ಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಎನ್. ಸ್ರೀನಿವಾಸನ್, ದಾಲ್ಮಿಯಾರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು.
ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಐಪಿಎಲ್ ಟೂರ್ನಿಗೆ ರಂಗು ತುಂಬುವ ಕೆಲಸದ ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ಪಾಟ್ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್, ಮ್ಯಾಚ್ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್, ಮೊದಲಾದ ರಗಳೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಗುರುತರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿತ್ತು. ದೇಸೀ ಕಾಯಕಲ್ಪ ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಬೇಕು. ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮುಂದಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಐದು ವಲಯಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಧೀನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ದಾಲ್ಮಿಯಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಂಗ್ರಹ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗಲ್ಲೇ ಇತ್ತ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಚಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು, ಅದಕ್ಕೆ ಅನುದಾನ ಮುಂದುವರೆಯಬೇಕೇ?
ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಅಥವಾ ಎರಡು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುವಂತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಯೋಗ ಸಲಹೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ ಈಗ ಜಾರಿಯಾಗಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಇಷ್ಟು ಹಣ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿವರವನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಹಾಗೂ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಲದ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಹಣ ಬೇಕು ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳಿಂದ ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಬಜೆಟಗಳ ಅಂದಾಜು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಂಡನೆಯಾಗುವ ಬಜೆಟಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಆದಾಯ, ಮತ್ತೊಂದು ವೆಚ್ಚ. ವಿವಿಧ ಕೇಂದ್ರಿಯ ತೆರಿಗೆಗಳಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದು ಆದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸ. ಈ ವರ್ಷ ಹಾಗೂ ಬರುವ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕಿರುವ ವಿವಿಧ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕಿರುವುದು ವೆಚ್ಚ ಇಲಾಖೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಇದೇ ಇಲಾಖೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಣ್ಣಾಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣಕಾಸು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಬಜೆಟ್ ತಯಾರಿಸಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮನ್ವಯಕಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತದೆ. ಅವರಿಂದ ಸಲಹೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತವೆ. ಬಜೆಟ್ ತಯಾರಿ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹಗಾರರು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳ ಗಳಿಕೆ ಅಂದಾಜು ಹಾಕಲು ಸರ್ಕಾರ ಆ ಕಂಪನಿಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ನಿರ್ದೇಶಕರು ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ದಿಲ್ಲಿಯ ಉತ್ತರ ಬ್ಲಾಕ್ ಅಲ್ಲಿರುವ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಛೇರಿಗೆ ಕರೆಸಿಕೋಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮಟ್ಟದ ಹಣಕಾಸು ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಜೊತೆಗೂ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ, ಆದಾಯದ ಅಂದಾಜು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ವಿವರವನ್ನು ವೆಚ್ಚ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗೆ ರವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಣಕಾಸು ಇಲಾಖೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇಲಾಖೆಯದಲ್ಲೂ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಹಣಕಾಸು ಸಲಹೆಗಾರರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ ಕರೆದು ನಿಮ್ಮ ಇಲಾಖೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದ ಅನುದಾನದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬ ವಿವರ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಅನುದಾನವನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವಿವರ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಅಂದಾಜು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಯಾವ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಿರುವ ಹಣ ಎಷ್ಟು ಎಂಬ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಗಿಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಎಷ್ಟು ಹಣ ಸಿಗಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಮುಂಬರುವ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಖರ್ಚು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂದಾಜು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜತೆಗೆ ವಿತ್ತೀಯ ಕೊರತೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಹೊಣೆ ಕೂಡ ಇರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನು ಅಳೆದು ತೂಗಿ, ಹೊಸ ತೆರಿಗೆ ಹೇರಬೇಕೋ ಅಥವಾ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆದಾಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಲ ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕೋ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರ ತಂಡ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹ ಹೊರೆತುಪಡಿಸಿದರೆ ಬಜೆಟಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಿಗುವುದು ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳು ಪಾವತಿಸುವ ಡಿವಿಡೆಂಡ್, ಸರ್ಕಾರಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಶೇರು ವಿಕ್ರಯದಿಂದ ಸಿಗುವ ಹಣದಿಂದ. ಇದರ ಜತೆಗೆ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್, ಎಡಿಬಿ ಮತ್ತಿತ್ತರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಬರುವ ಸಾಲದ ಲೆಕ್ಕವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣ, ಅವುಗಳ ಸಾಲವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಜೆಟಿನ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲೇ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಬಜೆಟ್ ಪ್ರತಿಗಳು ಸೋರಿಕೆಯಾದವು ನಂತರ ಬಜೆಟ್ ಪ್ರತಿಗಳ ಮುದ್ರಣ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮಿಂಟೋ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಸದ್ಯ ನಾರ್ತ್ ಬ್ಲಾಕಿನ ಮುದ್ರಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ತ್ ಬ್ಲಾಕಿನಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಗಳು ಸೋರಿಕೆಯಾದ್ದವು.
ಬಜೆಟ್ ಭಾಷಣ ಸಂಜೆ ೫ ಕ್ಕೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದವರು ಸರ್ ಬೇಸಿಲ್ ಬ್ಲಾಕೆಟ್. ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯಿಡಿದುಡಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೊಡಲು ಹಾಗೂ ದಿನದ ವ್ಯವಹಾರ ಮುಗಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಬಜೆಟ್ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ಈ ಸಮಯ ನಿಗದಿ ಮಾಡಿದರು. ಈಗ ಬೆಳಗ್ಗೆ ೧೧ ಗಂಟೆಗೆ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಶುರುವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದೇಶದ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಯವ್ಯಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೇ ಬಜೆಟ್. ಭಾರತದಂತಹ ಬೃಹತ್ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ-ವ್ಯಯ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು ಸವಾಲಿನ ಕೆಲಸವೇ ಸರಿ. ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಬಜೆಟನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ.
ಬಜೆಟ್ ದಾಖಲೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಸಿದ್ಧವಾದ ಬಳಿಕ ಬಜೆಟ್ ಭಾಷಣ ರಚಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಗೆ ಇನ್ನು ೧೦ ರಿಂದ ೧೨ ದಿನ ಇವೆ ಅನ್ನುವಾಗ ಬಜೆಟ್ ಪ್ರತಿಗಳ ಮುದ್ರಣ ಕಾರ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ ಇರುವ ನಾರ್ತ್ ಬ್ಲಾಕಿನಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳು ಸ್ವಂತ ಸಂಪನ್ಮೂಲದಿಂದಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ಬಯಕೆ. ಆದರೆ, ಕೆಲವು ರಕ್ಷಣಾ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಿರುವ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸ್ಸಿನನ್ವಯ ವಿತ್ತಿಯ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಯಾಗುವ ವಾರ ಮುನ್ನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಬಜೆಟ್ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮನೆಗೂ ಹೋಗುವಂತಿಲ್ಲ. ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತಿನ ಜತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನೂ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಅವರೆಲ್ಲ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು.
ಆದಾಯ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಂಡಳಿಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಕೇಂದ್ರೀಯ ನೇರ ತೆರಿಗೆ ಮಂಡಳಿ. ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಇವೆರಡೂ ಇಲಾಖೆಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಮುಂದೆ ಆಗಬಹುದಾದ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹದ ಅಂದಾಜನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತವೆ.
೧೯೯೧-೯೨ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಂತರ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಎರಡು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಮಂಡಿಸಿದರು.ಯಶ್ವಂತ ಸಿನ್ಹಾ ಮಧ್ಯಂತರ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮನಮೋಹನ ಸಿಂಗ್ ಪೂರ್ಣ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆ ಮಾಡಿದರು.
ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಜತೆ ಜತೆಗೇ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಇಲಾಖೆ ಗುಂಪುಗಳ ಜತೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿದವರು ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ , ನೆಹರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ದೇಸಾಯಿ ೩ ವರ್ಷ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು.
ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಬಜೆಟಿನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿ ಮಾಡುವ ಅನುದಾನವೇ ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚ.
ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿದ ಬಳಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆರ್.ವೆಂಕಟರಾಮನ್.
ಪಂಡಿತ್ ನರಸಿಂಹಲು ವಡವಾಟಿಯವರು ಜನಿಸಿದ್ದು 1942ರ ಜನವರಿ 21ರಂದು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಿಸಿಲನಾಡೆಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ರಾಯಚೂರಿನಿಂದ, ಸುಮಾರು ಐದು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ವಡವಾಟಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ. ಅವರ ತಂದೆ ಬುಡ್ಡಪ್ಪ, ತಾಯಿ ರಂಗಮ್ಮ. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಕಣ್ಣು ಬಿಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ತಂದೆಯ ಮುಖವೇ ನೋಡಿಲ್ಲ. ಹಾವು ಕಚ್ಚಿ ತಾಯಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದಾಗ ವಡವಾಟಿಯವರಿಗೆ ಆಗಿದ್ದ ವಯಸ್ಸು ಕೇವಲ ಏಳು ವರ್ಷ. ಅಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ತಬ್ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಅಜ್ಜ ಚಿಕ್ಕ ಓಬಳಪ್ಪ ಶಹನಾಯಿವಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ತಂದೆ ಬುಡ್ಡಪ್ಪ, ಅಲ್ಲಿನ ಹೆಸರಾಂತ ತಬಲ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ತಾಯಿ ರಂಗಮ್ಮ ಭಕ್ತಿ ಸಂಗೀತ ಸುಮಧುರವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಇವರೆಲ್ಲರ ಪರಿಚವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಂಗೀತ ಅವರ ರಕ್ತಗತವಾಗಿ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ನರನಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡುತಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಸಿದ ನೋವು, ಛಲದಿಂದ ಸಾಧಿಸಿದ ಸಾಧನೆ, ಮುಂದೆ ಸಾಧನೆಯ ಗುರಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವವರಿಗೆ; ಇವರು ಚೇತನದ ಚಿಲುಮೆ, ದಾರಿ ದೀಪ.
ಇಂತಹ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ನರಸಿಂಹಲುಗೆ ಒಂದು ದಿನ ನಡೆದ ಅವಮಾನದ ಪ್ರಸಂಗದ ಘಟನೆ ಇಡೀ ಬದುಕಿನ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿತು. ಅಂದೇ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಟ್ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಬಂದ ವಡವಾಟಿಯವರು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅಸ್ನಿಹಾಳ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ ನುಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕೇಳಿದಾಗ ನಾಟಕದ ಮಾಸ್ತರರಿಗೆ ‘ಕರಿ ಕೊಳವಿ ಸಂಗೀತ’ದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿ ನಗು ಬಂದಿತ್ತು. ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ‘ಎಷ್ಟೇ ಆಗಲಿ ಪುಕ್ಕಟ್ಟೆಯಾಗಿ ತಾನೆ ವಾದ್ಯ ನುಡಿಸುತ್ತಾನೆ ಏಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಬಾರದು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರಿಂದ ಅವಕಾಶವೂ ದೊರೆಯಿತು. ಹಾಡನ್ನು ವಾದ್ಯದಲ್ಲಿ ನುಡಿಸುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಮಾಸ್ತರರೇ ದಂಗಾಗಿ ಹೋದರು. ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ ಸೈಕಲ್ ಏರಿ ವಾದ್ಯಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಟಕ ನಡೆದಾಗಲೆಲ್ಲ ಇವರು ನಾಟಕಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಹಿನ್ನಲೆ ಸಂಗೀತ ಕೇಳಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ರೋಮಾಂಚನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಬೇಡಿಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆದರು. ಜನಪ್ರಿಯರೂ ಆದರು. ಎಲ್ಲರ ಗೌರವಕ್ಕೂ ಪಾತ್ರರಾದರು. ವಡವಾಟಿಯವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಸೋದರ ಮಾವನ ಕಿವಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ತಂಗಿ ರಂಗಮ್ಮನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡಲು ಇವರ ಸೋದರ ಮಾವ ತನ್ನ ಮಗಳಾದ ಶಿವಮ್ಮನೊಂದಿಗೆ ವಡವಾಟಿಯವರ ಮದುವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದರು.
ರಾಯಚೂರಿಗೆ ಬಂದವರೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಕಂಪನಿಯ ವೆಂಕಟಪ್ಪನವರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ ವಾದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ನರಸಿಂಹಲು ಅವರ ಶರೀರ ದಷ್ಟಪುಷ್ಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕರಿಕೊಳವೆ ಊದುವುದಕ್ಕ ಸಾಕಷ್ಟು ಉಸಿರಿನ ಶಕ್ತಿ ಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅವರ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ ಊದುವುದು ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸಲಿಲ್ಲ. ವೆಂಕಟಪ್ಪನವರ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಟ್ ಬೇಕೆನ್ನುವವರು ಬಾಲಕ ನರಸಿಂಹಲು ಇರಲೇಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಒತ್ತಾಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಟ್ಟಿನ ಆಕರ್ಷಣೆ ‘ನರಸಿಂಹಲು’ ಆಗಿದ್ದರು. ಬಾಲಕನಿದ್ದಾಗಲೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಈಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಟ್ ಬಾರಿಸುವವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವಗಳೇನಿಲ್ಲ. ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆಯಲು ಇದೊಂದು ಕಾಯಕವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ವಡವಾಟಿಯವರಿಗೆ ಈ ಕರಿಕೊಳವೆಯನ್ನು ಊದಿಯೇ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆಯಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ ಅವರ ತಾತ ದೊಡ್ಡ ಓಬಾಳಪ್ಪನವರು ದೊಡ್ಡ ಜಮೀನ್ದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಆಯುರ್ವೇದ ಪಂಡಿತರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಸಾಕಷ್ಟು ಜಮೀನು ಇತ್ತು. ನರಸಿಂಹಲು ತಾನು ದುಡಿದು ಗಳಿಸಿದ್ದರಲ್ಲಿಯೇ ಬದುಕಬೇಕೆಂಬ ಛಲವಾದಿಯಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ.
ವಡವಾಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಇವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಬಂಧೀಕರ ಮನೆಗೆ ಇವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿನೆಮಾಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಟಾಂಗಾಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ ನುಡಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರತಿದಿನ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿ ದಿನ ಆ ಟಾಂಗಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ ಧ್ವನಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಅವರಿಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಟಾಂಗಾ ಹಿಂದೆ, ಅಂಗಡಿಯ ಯಜಮಾನರು ಬೇಡವೆಂದರೂ ಆ ಹಿಂದಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಹಿಂದೆಯೇ ಹೋಗಿಬಿಡುತ್ತಾ ಕಿಂದರಿ ಜೋಗಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನರಸಿಂಗಪ್ಪ ಗಾಡಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಏಕೆ ಈ ಬಾಲಕ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಹೀಗೆ ಹಿಂದೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವನಲ್ಲ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಿದನು. ಬಾಲಕ ನರಸಿಂಹಲುವಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ ಎಡೆಗಿನ ಒಲವನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಿದ ನರಸಿಂಗಪ್ಪ, ತಾನೂ ಸಹ ವಡವಾಟಿ ಬಳಿಯ ಮತ್ತಕಲ್ಲದವನೆಂದೂ, ವಡವಾಟಿ ಗ್ರಾಮದ ಓಬಾಳಪ್ಪನ ಸಹಾಯದಿಂದಲೇ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿ ಬದುಕನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡೆ ಎಂದು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ನೆನಪಿಕೊಂಡನು.
ಪಂ.ನರಸಿಂಹಲು ವಡವಾಟಿಯವರು ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ನ ಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೋ ಏನೋ ಅನ್ನುವ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಯಕೀಯ ಶೈಲಿಯ ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ ವಾದಕರೆಂದೇ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದವರು. “ವಡವಾಟಿಯವರು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಗುರು ಸಿದ್ಧರಾಮ ಜಂಬಲದಿನ್ನಿಯವರು ಹಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಧ್ವನಿಯು ಗುರುಗಳದ್ದೇ ಎಂಬಂತಹ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಅವರ ಗಾಯನ ಕೇಳಿದವರು ಉದ್ಘರಿಸುವುದುಂಟು. ಈ ಮೂಲಕ ಗುರುಗಳ ಪರಕಾಯ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿದೆ.
ಇವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವಗಳು ನಡೆದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಎಂದರೆ ಪಂ.ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರರ ಜನ್ಮಶತಮಾನೋತ್ಸವ. ಮರೆತುಹೋಗಿದ್ದ ಪಂ.ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರರ ಗುರುಗಳಾದ ಪಂ.ನೀಲಕಂಠ ಬುವ ಮೀರಜ್ ಕರ್ ರವರ ಜನ್ಮಶತಮಾನೋತ್ಸವವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ದೇಶದ ಅನೇಕ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂಬಂತೆ ಪಂ.ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರರ ಜನ್ಮಶತಮಾನೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕರಾದ ಪಂ.ಅಸ್ಲಾಂ ಖಾನ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಂ.ರಾಜನ್ ಮಿಶ್ರ ಹಾಗೂ ಪಂ.ಸಾಜನ್ ಮಿಶ್ರ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪಂ.ನೀಲ ಕಂಠ ಬುವಾ ಅವರ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದದ್ದೇ ಸಾಕ್ಷಿ.
ವಡವಾಟಿಯವರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ “ಸ್ವರ ಸಂಗಮ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ಯಾಲಯ”ವನ್ನು ರಾಯಚೂರಿನಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶೇಷವಾದ ವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಗುರುಕುಲ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ಶನಿವಾರದಂದು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರತೀವರ್ಷ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟದ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲದೆ, ವಿದೇಶೀ ಕಲಾವಿದರೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದೊಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 2013ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 28ರಂದು ನಡೆದ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 25ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಪಂ.ನರಸಿಂಹಲು ವಡವಾಟಿಯವರ “ಬದುಕು-ಸಾಧನೆಯ ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ ಮಾಂತ್ರಿಕ” ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಕುಂ.ವಿ. ಅವರು ರಚಿಸಿರುವ ಕಥಾ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ “ವಡವಾಟಿಯೋ-ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ಟೋ” ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ದ್ವಿತೀಯ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಮೊದಲ ಪಾಠವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 2012 ರಿಂದ 2015ರವರೆ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೊದಲ ಬಿ.ಕಾಂ.ನ ಮೊದಲ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ‘ಕಲಾವಿದರ ಬದುಕು’ ಎನ್ನುವ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ “ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ ವಾದ್ಯಸಾಧಕ ನರಸಿಂಹಲು ವಡವಾಟಿ” ಪಠ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ವಿದೇಶಿಯರು ಇವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸಂಗೀತ ಕಲಿತು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ.
ವಡವಾಟಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನವನ್ನು ಅದರ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಕೊಂಡಾಡಿದೆ.
ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುದ್ದಾರೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಡವಾಟಿಯವರನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ “ಔಟ್ ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಟ್ವೆಂಟಿಯತ್ ಸೆಂಚುರಿ” ಎಂದು ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಿನೆಮಾ “ಹಾತಿ”ಗೆ ನೀಡಿರುವ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆತಿದೆ. ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಇವರನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಇವರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಅನೇಕ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರೀತಿ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸನ್ಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಿಸಿವೆ.
ವಿದೇಶಿ ನೋಟ್ಗುಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ, ಸರಿಯಾಗಿ ಹಿಂದುಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತದ ಮೀಂಡ್ಗಲಳೇ ಹೊರಳದ ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ನ ಲ್ಲಿ, ಬೆಳಗ್ಗೆ ಗುರುಗಳಿಂದ ಕಲಿತ ಗಾಯನವನ್ನು, ರಾತ್ರಿಪೂರ್ತಿ ಯಾವ ಕೀ ಅದುಮಿದರೆ, ಯಾವ ಸ್ವರ ಮೂಡುತ್ತದೆ ಎಂದು, ತಮ್ಮದೇ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು. ಹೀಗಾಗಿ, “ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ಟೇ ವಡವಾಟಿಯವರಿಗೆ ಗುರುವಾಗಿ”, “ವಡವಾಟಿಯವರೇ ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ಟಿಗೆ ಗುರುವಾಗಿ”, ತುಂಬು ಗರ್ಭಿಣಿ ಪತ್ನಿ ಶಿವಮ್ಮ ತಾನ್ಪುಗರದ ಸಾಥ್ ನೀಡುತ್ತಾ ಅಭ್ಯಾಸ ನಿರತರಾಗಿ ಸಾಧನೆ ಗೈಯುತ್ತ ಇವರು ಏಕಲವ್ಯರಾದವರು. ವಿದೇಶಿ ವಾದ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವದೇಶಿ ಹಿಂದುಸ್ಥಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.
ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ನಯಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯುವ ಆಸಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಹೆಮ್ಮರವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಆದರೆ, ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ ಕಲಿಯುವ ಹಂಬಲಕ್ಕೆ ಗುರುಗಳಾರು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಗುರುವಾಗಿ ದೊರೆತದ್ದು ಖ್ಯಾತ ಹಿಂದುಸ್ಥಾನಿ ಹಾಗೂ ವಚನ ಗಾಯಕರಾದ ಜೇನ್ದನಿಯ ಪಂ.ಸಿದ್ಧರಾಮ ಜಂಬಲದಿನ್ನಿಯವರು. ‘ನನಗೆ ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ ನುಡಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಒಬ್ಬ ಗಾಯಕ, ಎಂದು ಸಿದ್ಧರಾಮ ಜಂಬಲದಿನ್ನಿಯವರು ಅಂದಾಗ, ‘ಗುರುಗಳೇ ನೀವು ಗಾಯನ ಕಲಿಸಿ, ವಾದನ ನಾನು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಇವರು ಶಿಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.
ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಹವಾಮಾನ ನರಸಿಂಹಲುಗೆ ಒಗ್ಗದೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ ರಾಯಚೂರಿಗೆ ಮರಳುವಂತೆ ವೈದ್ಯರು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಅದರಂತೆ ನರಸಿಂಹಲು ಮರಳಿ ವಡವಾಟಿಗೆ ಬಂದರು. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಒಂಟಿತನ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ಮಣ್ಣೆತ್ತಿನ ಅಮವಾಸ್ಯೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಾರದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ದಿನ. ನಾನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಾಧಿಸಬೇಕು. ಆ ಮಣ್ಣೆತ್ತಿನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ನನ್ನನ್ನೇನು ಮಾಡೀತು?
ಏನಾದರೂ ಸಾಧಿಸುವುದಾದರೆ, ಈ ದಿನವೇ ನಾಂದಿಯಾಗಲಿ, ಎಂದು ವಡವಾಟಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದರು.
ಪಂ.ನರಸಿಂಹಲು ವಡವಾಟಿಯವರು ಜೈಪುರ್ ಹಾಗೂ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಘರಾನೆಗೆ ಸೇರಿದ ಇವರು, ಗಾನಯೋಗಿ ಪಂ.ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಗವಾಯಿ, ಪಂ.ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರ್ ಇವರ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದವರು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಾಯಕರಾದ ಪಂ.ಸಿದ್ಧರಾಮ ಜಂಬಲ ದಿನ್ನಿಯವರ ಶಿಷ್ಯರು. ಶ್ರೀಮತಿ ರಂಗಮ್ಮ ಹಾಗೂ ಬುಡ್ಡಪ್ಪನವರ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಗನಾಗಿ ನರಸಿಂಹಲು ವಡವಾಟಿಯವರು ಜನಿಸಿದ್ದು 1942ರ ಜನವರಿ 21. ರಾಯಚೂರಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇರುವ ವಡವಾಟಿ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ.
ಪಂ.ನರಸಿಂಹಲು ವಡವಾಟಿಯವರನ್ನು ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದೆ. ಅಷ್ಟೇಅಲ್ಲದೆ, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್ನರಲ್ಲಿ ನಡೆದ “ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ ಫೆಸ್ಟ್-2011”ರ ವಿಶ್ವ ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರು. ಇವರು ನುಡಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ಕೇಳಿ, ವಿಶ್ವದ ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ನರ ಸಂಗೀತ ಪಂಡಿತರು ಹಾಗೂ ಇಡೀ ಸಭೆಯೇ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು, ವಿವೇಕಾನಂದರ ಚಿಕಾಗೋ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಇವರ ಮಕ್ಕಳಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಈರಮ್ಮ, ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ ರಾಯ ವಡವಾಟಿ, ಶ್ರೀಮತಿ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಶ್ರೀಮತಿ ವಡವಾಟಿ ಶಾರದಾ ಭರತ್, ಶ್ರೀಮತಿ ಭಾರತಿ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಇವರೆಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತಗಾಯಕರೇ ಆಗಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿ ವಡವಾಟಿ ಶಾರದಾ ಭರತ್ ಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಕಾಶವಾಣಿಯ “ಎ” ಗ್ರೇಡ್ ಕಲಾವಿದರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ವೆಂಕಟೇಶರಾಯ ವಡವಾಟಿ ತಂದೆಯಂತೆ ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ನಿಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿರುವವರೆ. ಇವರೂ ಸಹ ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ಗ್ರೇಡೆಡ್ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಹಂಪಿ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಜನಾರ್ಧನ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಬೇರೆಡೆಯೂ ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುವಂತೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಚಾಮರಾಜನಗರ, ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗನ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆದಿವಾಸಿ ಜನಾಂಗದವರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಇಡೀ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ತುಂಬಾ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.
ವಡವಾಟಿ ಗ್ರಾಮದ ವೆಂಕಟರಮಣ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಭಜನೆಯಲ್ಲಿ ಏರುದನಿಯಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಗುರುತಿಸುವ ಧ್ವನಿ, ಮಧುರವಾಗಿ ಯಾವುದೋ ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನ ಧ್ವನಿ ಮೂಡಿಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ಮತ್ತಾರದೂ ಅಲ್ಲ. ಬಾಲಕ ನರಸಿಂಹಲು ವಡವಾಟಿಯವರದು. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆ ಬಾಲಕ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕೇಳಲು ಎಲ್ಲರೂ ಕಾತುರರಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. 'ಬೆಳೆಯುವ ಪೈರು ಮೊಳಕೆಯಲ್ಲಿ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇವರು ಅನ್ವರ್ಥ ನಾಮವಾಗಿದ್ದರು.
ಕಾರೈಕುಡಿ ಮಣಿ ಅಯ್ಯರ್, ಇತ್ಯಾದಿ. ಅನೇಕ ದಿಗ್ಗಜರೊಂದಿಗಿನ ಇವರ ಜುಗಲ್ ಬಂದಿಗಳು ಎಲ್ಲರ ಮನಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
ವಡವಾಟಿಯವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಅನುದಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ನೀಡುವ ಗೌರವ ಧನದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಸದಸ್ಯರು ಸೇರಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಗೌರವ ಧನ ಹಾಗೂ ಅನುದಾನವೂ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.
ಪಂ.ನರಸಿಂಹಲು ವಡವಾಟಿಯವರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ 2008-2011ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಇವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆದಿವೆ.
ಕ್ಲಾರಿಯೋನೇಟ್ ವಾದ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾದ ಪಂಡಿತ್ ನರಸಿಂಹಲು ವಡವಾಟಿ ಅವರು ಅಮೇರಿಕದ ಲಾಸೋನಿಲಿಸ್ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ ೨೦೧೧ ಅಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಂತಾರಾಷ್ಷ್ರೀಯ ಕ್ಲಾರಿಯೋನೇಟ್ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೀರ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಈ ಸಾಧನೆ ಯುವ ಸಂಗೀತಗಾರರ ವೃಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೀಯವಾದದು.
ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಹಾಗೂ ಪಂಗಡದವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಯಾವ ಸಂಗೀತ ಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಹಾಡುವ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕನಿಷ್ಠ ಅವರು ಕಲಿತು ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಹೊಳಪನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಇವರು ರೂಪಿಸಿದರು.
ರಾಯಚೂರಿನ ನೆಲೆಹಾಳ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕೇವಲ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ಬರುವುದಲ್ಲದೆ, ಆಗಾಗ ತಾನೇ ಖುದ್ದು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೊ ತಾವೇ ಹೇಳಿ ಕೊಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಬದುಕನ್ನು ತಿಳಿಹೇಳಿ, ಕುಡಿತದ ದುಶ್ಚಟಗಳಿಗೆ ದಾಸರಾಗಿದ್ದವರ ಮನಃ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ವಡವಾಟಿಯವರು ಒಂದು ದಿನ ‘ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಿಲ್ಲವೆಂದರೆ, ಜ್ವರ ಬಂದ ಹಾಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ದಿನ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಿಲ್ಲವಾದರೆ ‘ಇಂದು ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ’ವೆಂದು, ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತಾದರೂ ಸರಿಯೇ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡದೆ ಮಲಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸವೇ ದೇವರ ಆರಾಧನೆ.
ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಾದ ಹಿರಿಯ ಸಾಧಕ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದು ವಿಶೇಷ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಅಭಿನಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಚಿವರಾದ ಕೆ. ಸುರೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಅತಿಥಿಗಳು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
ತಮ್ಮ ಗಂಡಂದಿರು ಕುಡಿತ ಬಿಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಂತಸ ಗೊಂಡಿರುವ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕಾಲಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ವಡವಾಟಿಯವರ ಭಾವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು “ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಭಾವಚಿತ್ರ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಗಿದ್ದರ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಪಂ.ನರಸಿಂಹಲು ವಡವಾಟಿಯವರ ಜನುಮ ದಿನವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾ ಜನವರಿ 21ನ್ನು “ಕಲಾವಿದರ ದಿನ” ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಿಗೆ ಮರುಚಾಲನೆಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತಂದು, ಆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ.
ಮಟಮಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸೋದರ ಮಾವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಓದಿದ್ದು ಕೇವಲ ಮೂರನೇ ತರಗತಿ ಮಾತ್ರ. ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ನರಸಿಂಹಲುಗೆ ಸೋದರ ಮಾವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿರಲು ಮುಜುಗರವೆನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮಟಮಾರಿ ಬಿಟ್ಟು ವಡವಾಟಿಗೆ ವಾಪಾಸಾದರು.
ವಡವಾಟಿಯವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಾದಂತೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಏನೂ ಸಾಧಿಸದ ಅತೃಪ್ತಿ ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಸಂಗೀತದ ದಾಹ ಹೆಚ್ಚತೊಡಗಿತ್ತು. ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಲೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಗುರುವಿನ ಶೋಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು.
ಪಂ.ನರಸಿಂಹಲು ವಡವಾಟಿಯವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸರಕಾರದ ಅಭಿನಂದನೆಗೂ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಗಳ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಹೀಗೆ ನೆರೆದಿದ್ದವರ ಪ್ರಶಂಸೆಯ ಮಹಾಪೂರವೇ ಹರಿಯಿತು.
ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ವಿಭಾಗದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಬರೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರು.
ಮರುದಿನ ಅಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿದ್ದವರು ರಾಯಚೂರನ್ನು ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುತೇಕರು ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾಣಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು.
ವಡವಾಟಿ ಹಾಗೂ ಪಂ.ಸಿದ್ಧರಾಮ ಜಂಬಲದಿನ್ನಿಯವರ ಸ್ಥಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು ರಾಯಚೂರಿನಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದವು.
ಕಮ್ಮಟ, ಶಿಬಿರ, ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ವಿಶೇಷವಾದ ಆಕರ್ಷಣಿಯವಾದ ದೃಪದ್, ಧಮಾರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಂತೂ ಎಲ್ಲರ ಮನಸೆಳೆಯಿತು.
ವಡವಾಟಿಯವರು ಇದ್ದ ಸಂಪನ್ಮೂಲದಲ್ಲೇ ಕಲಾವಿದರ ಸಂಭಾವನೆಯನ್ನು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಕ್ಲಾರಿಯೋನೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು
ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರೋರವರು ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಕಸಿಯಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಟಾನಗರದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಪಟಿಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಅಮೀರ್ ಸೈಫುದ್ದೀನ್ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಬಲ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದವರು ಹಾಗು ಅವರ ತಾಯಿ ದೆಹಲಿಯವರಾಗಿದ್ದರು.
೧೨೭೨ ರಾಜ ಬಲಬಾನರ ಸೋದರ ಅಳಿಯ ಮಲಿಕ್ ಚಜ್ಜು ರವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಾನ ಕವಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.
೧೨೭೬ ಬಲಬಾನರ ಮಗ ಭುಘ್ರ ಖಾನ್ ರವರ ಜೊತೆ ಕವಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಶುರುಮಾಡಿದರು.
೧೨೭೯ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ದಿವಾನ ವಾಸ್ತುಲ್-ಹಾಯತ್ ರವರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವಾಗ ಬಂಗಾಳಕ್ಕೆ ಬೇಟಿ ನೀಡಿದರು.
೧೨೮೧ ಬಲಬಾನರ ಎರಡನೇ ಮಗ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರವರ ಬಳಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನಂತರ ಅವರ ಜೊತೆ ಮುಲ್ತಾನಿಗೆ ಹೋದರು.
೧೨೮೫ ಮೊಂಗಲರ ವಿರುದ್ಧ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕನಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು ಆದರೆ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು.
೧೨೮೭ ಅವರ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಅಮೀರ್ ಅಲಿ ಹಾತಿಮ್ ರವರ ಜೊತೆ ಹಾಥಿಮ್ ಎಂಬ ಊರಿಗೆ ಹೋದರು.
೧೨೯೦ ಜಲಾಲ್-ಉದ್-ದ್ದೀನ್ ಫಿರೂಜ್ ಖಿಲ್ಜಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಖುಸ್ರೋ ರವರ ಎರಡನೇ ಮಸ್ನಾವಿ "ಮಿಫ್ತಾಹುಲ್-ಫಿಥಾ" ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.
೧೨೯೫ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದು ದೇವಗಿರಿ ಹಾಗೂ ಗುಜರಾತ್ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು.
೧೩೦೧ ಖಿಲ್ಜಿರವರು ರಣಥಂಬೂರು, ಚಿತ್ತೂರ್, ಮಲ್ವ ಹಾಗೂ ಮತ್ತಿತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು.ಖುಸ್ರೋರವರು ಘಟನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆ ರಾಜನ ಬಳಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು.
೧೩೧೦ ಖುಸ್ರೋರವರು ನಿಜಾಮುದ್ದೀನ್ ಆಲಿಯಾ ರವರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದರು ಹಾಗೂ "ಖುಜೈನ್-ಉಲ್-ಫುತಹ"ವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.
೧೩೧೫ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ಖುಸ್ರೋರವರ ಪ್ರಣಯಮಯವಾದ ಮಸ್ನಾವಿ "ಧುವಲ್ ರಾಣಿ-ಖಿಜ್ರ್ ಖಾನ್" ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.
೧೩೧೬ ಖುತುಬ್ ಉದ್ ದ್ದೀನ್ ಮುಬಾರಕ್ ಶಾ ಅರಸನಾದನು. ಅವರ ನಾಲ್ಕನೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ನಾವಿ "ನುಹ್ ಸುಫಿಹಿರ್" ಪೂರ್ಣಗೊಂಡತು.
೧೩೨೧ ಮುಬಾರಕ್ ಖಿಲ್ಜಿರವರನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈಯಲಾಹಿತು ಹಾಗೂ ಘಿಯಾತ್ ಆಲ್ ದಿನ್ ತುಗಲಕ್ ರವರು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಖುಸ್ರೋ ರವರು ತುಗಲಕ್ ನಾಮವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
೧೩೨೫ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಕುಗಲಕ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ನಿಜಾಮುದ್ದೀನ್ ಆಲಿಯಾ ತೀರಿಕೊಂಡರು, ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರೋರವರು ಸಹ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಗುರು ನಿಜಾಮುದ್ದೀನರ ದರ್ಗಾದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಖುಸ್ರೋ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ನಿಜಾಮಿ ಗಾಂಜವಿಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿ ಖಾಂಸಿ ಎಂಬ ಪುರಾಣವನ್ನು ಖುಸ್ರೋರವರು ಹೊರಹಾಕಿದರು. ಆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕಾವ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೇಖಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.ಮೊದಲಿಗೆ ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕುರಿತು ಜನಪದ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಹಾಗೂ ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲರು. ಅವರ ಸೂಫಿ ಕಾವ್ಯಗಳು ಈಗಲು ಸಹ ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅವರ ಅನೇಕ ಒಗಟುಗಳು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿವೆ. ಕಾವ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಒಗಟುಗಳು ನವಿರಾದ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ .