polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಹರಪ್ಪ ನಾಗರಿಕತೆ ಇದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅಂದಾಜು 1700 ದೊಡ್ಡ ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಮ, ಪಟ್ಟಣಗಳಿದ್ದವು. 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕೆಲವು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಸುಮಾರು 5500 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಈ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತೆ?
ಇಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ನದಿ ಗ್ರಾಮ, ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ನದಿ ಯಾವುದಾಗಿತ್ತು?
ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲು ನಾವು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದೆವು ಎಂದು ವಾಲ್ದಿಯಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಸಬನ್ಸರಿ ನದಿಯು ಟಿಬೆಟ್ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೂಲದ ಬಳಿ, ಹೊಳೆಗಳು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ "ಚು" ಕುಟುಂಬ ಹೊಳೆಗಳು ಮುಖ್ಯ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ "ಚು" ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ‘’ಸಿಕುಂಗ್ ಚು" ಸಬನ್ಸರಿ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಹಗಳ ಮೂಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಬನ್ಸರಿ ನದಿಯ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 442 ಕಿ.ಮೀ. ಅದರಲ್ಲಿ 192 ಕಿಮೀ ಈಗ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಹೊಂದಿದ ನೇಫಾದಲ್ಲಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ 190 ಕಿಮೀ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಭಾಗ ಟಿಬೆಟ್ ನಲ್ಲಿದೆ.
ಕಾಮೆಂಗ್ ನದಿ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಡಿ ಗುರುತಿಸದ ಎ.ಕೆ.ಎ & ಡಿ.ಯು.ಎಪ್'ಎಫ್'ಎ. ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸುವುದು. ಕಾಮೆಂಗ್ ನದಿ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 55 ಕಿ.ಮೀ. ಹರಿದು ಭಾಲುಕ್'ಪಾಂಗ್ ತಲುಪಲು ಅದರ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರಯಾಣ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ನದಿ ಸುಮಾರು 250 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿದೆ.
ಧನಶ್ರೀ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್'ನ ಆಗ್ನೇಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಶಿಯಾಂಗ್' ಶಿಖರದ ತಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ದಿಮಾಪುರ್' ವರೆಗೆ ಅದರ ಆಕರದಿಂದ ಧನಶ್ರೀಯು ಕಚಾರ್, ನಗೊವಾನ್'ಮತ್ತು ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ದಿಮಾಪುರ್' ನಂತರ ನದಿ ಸೇರುವಂತಹ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಕರ್ಬಿಅಲಾಂಗ್' ಮತ್ತು ಗೊಲಘಾಟ್' ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನದಿ ಸುಮಾರು 354 ಕಿಮೀ ಉದ್ದವಿದೆ.
‘ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಹೊಂದಿದ್ದ ನದಿ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲಾಗಿದೆ’ ಎಂದು ಸಮಿತಿ ನೇತೃತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರೊ. ಕೆ.ಎಸ್‌. ವಾಲ್ದಿಯಾ ಅವರು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹರಿಯಾಣ, ರಾಜಸ್ತಾನ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹಿರಿಯ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೂ ಆಗಿರುವ ವಾಲ್ದಿಯಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ನದಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಎಂದು ಎರಡು ಕವಲು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಸಟ್ಲೆಜ್‌ ನದಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಘಗ್ಗರ್‌–ಪಟಿಯಾಲಿವಾಲಿ ಕಾಲುವೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಕವಲಾಗಿತ್ತು. ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ಕವಲು ಮಾರ್ಕಂಡ ಹಾಗೂ ಸರ್ಸುತಿ ನದಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಏಳು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಮಿತಿ ಹೇಳಿದೆ.
ನದಿ ತನ್ನ ಪಥ ಬದಲಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕುರುಹು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಈಗ ಇರುವ ಘಗ್ಗರ್‌, ಸರ್ಸುತಿ , ಹಕ್ರಾ ಹಾಗೂ ನಾರಾ ನದಿಗಳ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಎಂದು ವಾಲ್ದಿಯಾ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕುರಿತು ಸಮಿತಿ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದೆ.
ನವದೆಹಲಿ: ಈವರೆಗೂ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ ಶನಿವಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದ ನದಿಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು.ಸದ್ಯ ಹರಿವ ಪ್ರದೇಶ,ಉಪನದಿಗಳ ಸಮೂಹ,ಹರಿವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಾವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ನದಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.
ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಆರು ಉಪನದಿಗಳು ತೀಸ್ತಾ ಸಂಕೋಶ್, ರಾಯದಕ್-, ರೈಡ್ , ಮುಂಡ ಮತ್ತು ಜಾಲ್ದಕಾ ಸಹ ಬಂಗಾಳದ ವಾಯವ್ಯ ದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಮುಖ್ಯಹರಿವಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.
ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ ಕುರಿತು ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ ನೀಡಿರುವ ವರದಿ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಎಂದು ಉಮಾ ಭಾರತಿ, ಕೇಂದ್ರ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಹೈಡ್ರೊ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು: ಇಂದಿರಾ ಸಾಗರ್, ಸರ್ದಾರ್ ಸರೋವರ್, ಓಂಕಾರೇಶ್ವರ,ಬಾರ್ಗಿ & ಮಹೇಶ್ವರ ಆಗಿವೆ.
ಎಟಿಎಂ ಒಂದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಯಂತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಗೋಡೆಯ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರ ನಗದು ಯಂತ್ರ ಮಾನವ ಕ್ಯಾಷಿಯರ್, ಗುಮಾಸ್ತ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಟೆಲ್ಲರ್ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಒಂದು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗದು ವಾಪಸಾತಿ ಮಾಡಲು ಶಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ.
ಎಟಿಎಂ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ 3 ದಶಲಕ್ಷ ಎಟಿಎಂ ಈಗ ನಿಕಟ ಇವೆ.
ಅತ್ಯಂತ ಆಧುನಿಕ ಎಟಿಎಂ ಗ್ರಾಹಕನು ಒಂದು ಮುಕ್ತಾಯ ದಿನಾಂಕ ಒಂದು ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಸ್ಟ್ರೈಪ್ ಅಥವಾ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಕಾರ್ಡ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಭದ್ರತಾ ಮಾಹಿತಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಚಿಪ್ನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಒಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಎಟಿಎಂ ಕಾರ್ಡ್ ಸೇರಿಸುವ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ದೃಢೀಕರಣ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಗುರುತು ಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ಎಟಿಎಂ ಬಳಸಿ ಗ್ರಾಹಕರು, ಇಂತಹ ಹಣ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ ವ್ಯವಹಾರ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್, ಅಥವಾ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸಲುವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿ ಅಥವಾ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಕರೆನ್ಸಿ ಎಟಿಎಂ ಹಿಂದೆತೆಗಿಯುವ ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಅಧಿಕೃತ ವಿನಿಮಯ ದರದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಹಣ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಎಟಿಎಂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ವಿನಿಮಯ ದರಗಳು ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಈ ಹಲವಾರು ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಎಟಿಎಂ ಲಂಡನ್ನಿನ ಎನ್ ಫೀಲ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ನೆರವು ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಹಣ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು, ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಯಂತ್ರ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ , ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಪ್ ಮೈಸೂರು, ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮುಂತಾದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಎಟಿಎಂ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಗುಲ್ಶನ್ ಬಾವ್ರಾ ಖ್ಯಾತ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳ ರಚನಾಕಾರ. ಗುಲ್ಶನ್ ಬಾವ್ರ ರವರು ಈಗಿನ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ದೇಶವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗುಲ್ಶನ್ ಬಾವ್ರಾರವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆಗ ಅವರು ಭಾರತದ ಜೈಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸ್ವಲ್ಪದಿನ ಇದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ದೆಹಲಿಗೆ, ತೆರಳಿ, ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಕಾಲೇಜಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗುಲ್ಶನ್ ಬಾವ್ರಾ’ ರವರಿಗೆ ಬರೆಯುವ ಹುಚ್ಚು ಅಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೌಕರಿ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬಂದರು. ಗೀತರಚನೆಯಿಂದ ಸಿನಿಮಾರಂಗಕ್ಕೆ ಹೇಗಾದರೂ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೇಇದ್ದರು. ೧೯೫೯ ರಲ್ಲಿ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ’ಸಟ್ಟಾ ಬಝಾರ್,’ ಎಂಬ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶಾಂತಿ ಪಟೇಲ್ ರವರು ಬಾವ್ರಾ, ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಗುಲ್ಶನ್ ಬಾವ್ರಾರ ಬಾಲ್ಯದ ಹೆಸರು, ’ಗುಲ್ಶನ್ ಮೆಹ್ತಾ,’ ಎಂದು, ತಮ್ಮ ೪೨ ವರ್ಷಗಳ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೪೦ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಆರ್. ಡಿ ಬರ್ಮನ್ ದಾ ರವರು, ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು. ಗುಲ್ಶನ್ ಬಾವ್ರಾರವರ ಲೇಖನಿಯಿಂದ ಮೂಡಿದ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳು :
' ಚಂದ್ರಸೇನ,' ಎಂಬ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಕಲ್ಯಾಣ್ಜಿ ಅವರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಗುಲ್ಶನ್ ಬಾವ್ರಾರವರು ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆಮಾಡಿ ಸುಮಾರು , ೪೨ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಬಾವ್ರಾ ರವರ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು, ಆದಿನಗಳ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಯೋಜಕ, 'ಆರ್. ಡಿ. ಬರ್ಮನ್' ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಸುಮಾರು ೨೧ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. 'ಉಪ್ಕಾರ್', 'ಪವಿತ್ರ-ಪಾಪಿ', 'ಬೇಇಮಾನ್,' 'ಝಂಜೀರ್', 'ಇಂದ್ರಜೀತ್ ' ಮತ್ತು 'ಜ್ವಾರ್ ಭಾಟ', ಅವರ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳು ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. 'ಬಾಬು, ದೇಸಿ ಮೇಮ್', ಮತ್ತು, 'ಝುಲ್ಮಿ'.
೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ’ ಹಕೀಕತ್ ಚಿತ್ರದ ಗೀತೆ, " ಲೆ ಪಾಪಿಯಾಂ ಝಪ್ಪಿಯಾಂ ಪಾಲೇ ಹೂಂ ಜನರ ವಿಮರ್ಶಕರ ನಿಂದೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅಶ್ಲೀಲವೆಂಬ ಶಿರೋಪಟ್ಟಿಯೂ ಅವರ ಮುಡಿಗೇರಿತು. ಇದು ಅವರ ಸಿನೆಮಾ ಜೀವನದಲ್ಲಾದ ಒಂದು ದುರಂತ. ಹೇಗೋ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಬಂದ ಗಂಡಾಂತರದಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡರು.
'ಯಾರಿ ಹೈ ಇಮಾನ್ ಮೇರಾ', ಚಿತ್ರದ ಹಾಡಿಗೆ 'ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದರು,' ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ’ಸೂಪರ್ ಹಿಟ್ ಚಲನ-ಚಿತ್ರ,’ ಗಳಿಗೆ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದು, ಚಿತ್ರ ವೀಕ್ಷಕರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಜರ್ಮನಿಯ ಊರ್ಝಬರ್ಗ್‌ನ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮಿಲ್ಲನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಭಾರತೀಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್‍ನಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ, ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ.
ತುರ್ಕಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಫಿನ್ಲೆಂಡ್, ತ್ಯುಬಿಂಗೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಜರ್ಮನಿಯ ಊರ್ಝಬರ್ಗ್‌ನ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮಿಲ್ಲನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ತ್ಸುಬೊಚಿ ಥಿಯೆಟರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್, ವಾಸ್ದಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಟೋಕಿಯೋ ಜಪಾನ್ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಗೆ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಕಂಪೇರಿಟಿವ್ಹ್ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಾಗಿ ಭೇಟಿ
ವಿದೇಶಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.
ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ. ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ,ವಿಭಾಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ.
ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನದ ಬಗೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಜಾನಪದ, ತುಳು ಮೌಖಿಕ ಕಥನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಬಗೆಗೆ ಪರಿಣತರು.
ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಬಿ.ಎ. ವಿವೇಕ ರೈ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ 'ಭೂತಾರಾಧನೆ-ಜಾನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ' ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ.ಪದವಿ
ಡಾ. ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ ಇವರು ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ಎರಡು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಟ್ಲದ ಕೂಡೂರು ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಗಿರಿಜಾ ದೇವಿ ಅವರು ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ರೇಡಿಯೋ ಅಲಹಾಬಾದ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚೊಚ್ಚಲವನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಾಯಿಯ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿಯವರ ವಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಉನ್ನತ ವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಗಿರೀಜಾ ದೇವಿ ಇತರರಿಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾಗುವವರೆಗೂ ಅವರು ಶ್ರೀ ಚಂದ್ ಮಿಶ್ರೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಕತಾದ ಐಟಿಸಿ ಸಂಗೀತ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಹಲವಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು. ಗಿರೀಜಾ ದೇವಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.
ಗಿರಿಯಾಜಾ ದೇವಿಯು ಬನಾರಸ್ ಘರಾನಾದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪಾರಾಬಿ ಆಂಗ್ ಥುಮರಿ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು, ಅವರ ಸ್ಥಿತಿ ಅವರನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವಂತೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಅವರ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಅರೆ-ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಕಾಜ್ರಿ, ಚೈತಿ, ಮತ್ತು ಹೋಳಿ ಮತ್ತು ಅವರು ಕಯಾಲ್, ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಟಪ್ಪಾ ಹಾಡಿದ್ದರು. ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರ ಹೊಸ ಗ್ರೋವ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಒಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಅರೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಹಾಡುಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತರಬೇತಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಹೇಳಿದರು.
ಗಿರಿಜಾ ದೇವಿ ಬನಾರಸ್ ಘರಾಣದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕಿ.ಠುಮ್ರಿ ಗಾಯನವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇವರು,ತಮ್ಮ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ ಠುಮ್ರಿ,ಖಯಾಲ್, ಠಪ್ಪ,ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದರು.
ಕಾಂಗೊ ನದಿ ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಉದ್ದವಾದ ನದಿ, ಆಫ್ರಿಕದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದನೆಯ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದು . ಸುಮಾರು ೪,೭೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಕಾಂಗೊ ನದಿಯು ನೈಲ್ ನದಿಯ ನಂತರ ಆಫ್ರಿಕದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ನದಿ ಮತ್ತದರ ಉಪನದಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮಳೆಕಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ೧೪,೭೬,೩೭೬ ಘನ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಕಾಂಗೊ ನದಿಯು ಅಮೆಜಾನ್ ನದಿಯ ನಂತರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಲರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಷುವದ್ರೇಖೆಯ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಾಂಗೊ ನದಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸರಿಸುಮಾರು ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಏಕಪ್ರಮಾಣದದ ಹರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನದಿಯ ಸಾಗರಮುಖದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಂಗೊ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಂಗೊ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೊ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು ನದಿಯ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ.
ಕಾಂಗೋ ನದಿಯ ಹಿರಿಯ ದ್ವೀಪಗಳಿರುವುದು ಅದರ ಕುದುರೆಲಾಳಾಕೃತಿಯ ಹರಿವಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಬಾಗಿನಲ್ಲಿ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಸುಂಬ ಮತ್ತು ನಸುಂಬ ದ್ವೀಪಗಳೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡವು. ಇವೆರಡು ದ್ವೀಪಗಳ ಉದ್ದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ಮತ್ತು 50 ಮೈ.; ಪರಮಾಧಿ ಅಗಲ 5 ಮೈ. ನಸುಂಬ ದ್ವೀಪದ ಎದುರಿಗೆ ಉತ್ತರದಿಂದ ಮೊಂಗಾಲ ನದಿ ಬಂದು ಕಾಂಗೋವನ್ನು ಕೂಡುತ್ತದೆ. ಸಮಭಾಜಕಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಲುಲಂಬ, ಐಕೆಲೆಂಬ ಮತ್ತು ರುಕಿ-ಈ ಮೂರು ನದಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಹರಿದು ಬಂದು ಕಾಂಗೋವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಸಮಭಾಜಕಕ್ಕೆ ಮೂವತ್ತು ಮೈಲಿಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಾಂಗೋದ ಉತ್ತರದ ಕೂಡುನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಯುಬಾಂಗ್ ಬಂದು ಸಂಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗೋ ನದಿಯ ಅಡ್ಡಳತೆ 8 ಮೈ. ಯುಬಾಂಗ್ ಸಂಗಮದ ಎದುರಿಗೆ ಹತ್ತು ಮೈಲಿ ಉದ್ದವುಳ್ಳ ಕಡಿದಾದ ನಾಲೆಯೊಂದರ ಮುಖವುಂಟು. ಈ ನಾಲೆ ಕಾಂಗೋ ನದಿಗೂ ನಟೊಂಬಾ ಮಹಾ ಸರೋವರಕ್ಕೂ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಾಗಿದ್ದು ಪ್ರವಾಹ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗೋ ನೀರು ಈ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ನಟೊಂಬಾ ಸರೋವರದ ಉದ್ದ 23 ಮೈ.; ಅದರ ಅಗಲ 8ರಿಂದ 12 ಮೈ.
ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಜಲಪಾತದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕಾಂಗೋ ನದಿ 1/2 ಮೈಲಿಯಿಂದ 1 ಮೈಲಿ ಅಗಲ ತಾಳಿ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ 130 ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಆರುವೀಮಿ ನದಿ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ನದಿಯ ಅಗಲ 4-5 ಮೈ. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನದಿಯ ನಡುವೆ ನೆರೆಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅನೇಕ ದ್ವೀಪಗಳುಂಟು. ಆರುವೀಮಿ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೋ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮಸ್ಥಳದಿಂದ ಮತ್ತೆ 100 ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಲೊಯೀಕ ನದಿ ಉತ್ತರದಿಂದ ಬಂದು ಕಾಂಗೋವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಲೊಯೀಕ ನದಿಗೆ ಇಟಿಂಬಿರಿ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು.
ಮಟಾಡಿಯ ಬಳಿಯ ಕಾಂಗೋ ಅಳಿವೆಯ ಭಾಗ ೯೦೦ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿದ್ದು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಮೈ. ಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವುಂಟು. ಇದರ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು ೮೫ ಮೈ. ದೂರದ ವರೆಗೆ ಸಾಗರಗಾಮಿ ಹಡಗುಗಳು ಸಂಚಾರ ಮಾಡಬಹುದು. ನದಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕೂಡುವ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದ ಬನಾನಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಷಾರ್ಕ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ವರೆಗೆ ೭ ಮೈಲಿ ಅಗಲವುಂಟು. ಸಮುದ್ರದೊಳಕ್ಕೆ ನದಿಯ ಓಟ ಮೂವತ್ತು ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ದೂರಕ್ಕೆ ಸಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಂಗೋ ನದಿಯ ಕಂದು ನೀರಿನ ಹಾಗೂ ಸಾಗರದ ನೀಲಜಲದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಕಾಣಬಹುದು.
ಝಾಂಬೀಸಿ ತನ್ನ ಪಥದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನದಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುವ ವರೆಗೆ ನಾನಾ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತಾಳಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ ಸಮಭಾಜಕವನ್ನು ಎರಡು ಸಾರಿ ದಾಟುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಕಾಮನ ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ ಬಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಈ ನದಿಯ ವಿಶಾಲ ಕಣಿವೆ ಕಾಂಗೋ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಭಾಗವನ್ನೂ ಕಾಂಗೋ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂಝಾಂಬಿಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವನ್ನೂ ಆಂಗೋಲದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಜಲಪಾತದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ, 980 ಮೈಲಿಗಳ ದೂರ, ನದಿಯಾವ ಅಡಚಣೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಹರಿದು, ಇಡೀ ವರ್ಷ ನೌಕಾಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ಜಲಪಾತದ ಬಳಿಯಿಂದ ನದಿ ವಾಯವ್ಯಕ್ಕೆ 630 ಮೈಲಿಗಳ ದೂರ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಮತ್ತೆ ಸಮಭಾಜಕವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ನದಿ ತನ್ನ ಉತ್ತರದ ಗರಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಬಾಗುವುದು ಈ ಅರ್ಧವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹರಿವಿನಲ್ಲೇ. ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಜಲಪಾತಗಳಿಗೂ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸಮಭಾಜಕವನ್ನು ನದಿ ಮುಟ್ಟುವ ಎಡೆಗೂ ಇರುವ ಅಡ್ಡದೂರ 472 ಮೈ.
ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪರ್ವತಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವು ಕಾಂಗೊ ನದಿಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನ. ಹೊರತಾಗಿ ನದಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀರು ಟಾಂಗನ್ಯೀಕಾ ಮತ್ತು ಎಮ್ವೇರು ಸರೋವರಗಳಿಂದ ಸಹ ಹರಿದು ಬರುವುದು. ಈ ಸರೋವರಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊರಟ ನೀರಿನ ತೊರೆ ಲುವಾಲಾಬಾ ನದಿಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬೊಯೋಮಾ ಜಲಪಾತದ ತಳದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕಾಂಗೊ ನದಿಯೆಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಜಾಂಬಿಯದ ಚಾಂಬೇಶಿ ನದಿಯು ಕೂಡ ಕಾಂಗೊ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದು.
ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಮಡುವಿನ ಅಂಚಿನ ಬಳಿ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇರುವುದೇ ಬ್ರ್ಯಾಜುವಿಲ್ ನಗರ. ಇದು ಕಾಂಗೋ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ. ಮಡುವಿನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟಸಾಲುಗಳ ಮುಂದೆ ೪ ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗೋ ನದಿಯನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ತಡೆಯುವ ಸುಮಾರು ೩೦ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಪಾತಗಳುಂಟು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಗಜಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವುದೇ ಕೀನ್ಷಾಸ: ಕಾಂಗೋ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ. ಕೊನೆಯ ಜಲಪಾತ ಇರುವುದು ಮಟಾಡಿಯಲ್ಲಿ.
ಬೊಯೋಮಾ ತಡಸಲಿನ ತಳದಿಂದ ಕಾಂಗೊ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಕಾಂಗೊ ನದಿಯು ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಉಬಾಂಗಿ ನದಿಯನ್ನು ಕೂಡುವುದು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಮಲೇಬೋ ಸರಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಿರಿದಾಗಿ ತೀವ್ರ ಆಳವಾದ ಕೊಳ್ಳಕ್ಕೆ ಧುಮುಕುವುದು. ಈ ಸ್ಥಾನಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಲಿವಿಂಗ್‍‍ಸ್ಟನ್ ಜಲಪಾತವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುವು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮುವಾಂಡಾ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುವುದು.
ಸಮಭಾಜಕಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳ ಕೆಳಕ್ಕೆ ನದಿ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಜಲಪಾತವಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ, ಮುಂದಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖ ಪಥವನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ಸಮಭಾಜಕದ ಮಹಾಕಣಿವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಜಲಪಾತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನದಿ ಸುಮಾರು 60 ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ದೂರ ರಭಸದ ಹಲವಾರು ಜಾರುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಹಡಗಿನ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಿಲ್ಲ.
ಯುಬಾಂಗ್ ಸಂಗಮದ ತರುವಾಯ ೧೨೫ ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ದೂರ ನದಿಯ ಅಗಲ ೧-೨ ಮೈ. ನದಿಯ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ನಾಲೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗೋವನ್ನು ಸೇರುವ ನದಿ ಕಾಸೈ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ೨೦ ಮೈ. ಉದ್ದ ೧೪ ಮೈ. ಅಗಲವಿರುವ ಸರೋವರಾಕೃತಿಯ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಮಡುವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ನದಿಯ ಒಳನಾಡಿನ ಸೌಕಾಸಂಚಾರದ ಹಂತ ಮುಗಿದಂತೆ.
ಕಾಂಗೋ ನದಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇಗಣ ಕಾಂಗೋ, ನಡುವಣ ಕಾಂಗೋ ಮತ್ತು ತಳಗಣ ಕಾಂಗೋ ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಬಹುದು. ನಡುವಣ ಕಾಂಗೋ ಅರ್ಧ ವರ್ತುಲಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
ನಡುವಣ ಕಾಂಗೋ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹಕಾಲ ಮೇ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳು. ನದಿಯ ತಳಗಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ವಿಳಂಬವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ನದಿಯ ಮೂಲ ಆಫ್ರಿಕದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಟಾಂಗನ್ಯೀಕ ಸರೋವರಗಳ ನಡುವೆ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಝಾಂಬೀಸಿ ನದಿಯೆಂದು ಗುರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ಯೆಹೂದಿ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರಿಗೆ ಅಮೇರಿಕದ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯದ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯದ ಈಸ್ಟ್ ಓಕ್ ಲೇನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ವಿಲಿಯಮ್ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ಯೂಕ್ರೇನ್ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದ ಹೀಬ್ರೂ ಭಾಷೆಯ ಪಂಡಿತ ಹಾಗೂ ಇಂಡುಸ್ತ್ರಿಯಲ್ ವರ್ಕರ್ಸ್ ಫ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಎಲ್ಸೀ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ಇವತ್ತಿನ ಬೆಲಾರೂಸ್ ದೇಶದ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದು ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಬೆಳದಿದ್ದರು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಕೆ "ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ"ಯನ್ನು ಮಾತನಾದುತ್ತಿದರು. ಅವರ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಯಿಡ್ಡಿಶ್ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಅವರ ಪರಿವಾರದಲ್ಲಿ ಆ ಭಾಷೆಯು ಮಾತಾಡಲು ನಿಷೇದವಾಗಿತ್ತು. ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ಅವರ ಪರಿವಾರವನ್ನು ಯಿಡ್ಡಿಶ್ ಹಾಗೂ ಹೀಬ್ರೂ ವಿಭಾಗಗಳಿದ್ದ ಯೆಹೂದಿ "ಘೆಟ್ಟೋ"ವಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಾಗೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪರಿವಾರವು ಹೀಬ್ರೂ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿಸಿ ಹೀಬ್ರೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿತ್ತು. ಚಾಮ್ಸ್ಕೀಯವರು ೧೯೩೦ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಕೋಮುಗಳವರ ಜೊತೆ ಯೆಹೂದೀ ವಿರೋಧವನ್ನೂ ಹಾಗು ಬಿಗುವುಗಳನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾಝೀಗಳ ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿನ ಗೆಲುವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುವ ಜರ್ಮನ್ ಸಮುದಾಯದ "ಬಿಯರ್-ಪಾರ್ಟಿ"ಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢ ಜೀವನವಿಡಿ ರಾಜನೀತಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರುವರು ಹಾಗು ಚಾಮ್ಸ್ಕೀರವರ ರಾಜನೀತಿಕ ಹಾಗು ಜಾಗತಿಕ ನಡುವಳಿಕೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹಲವಾರು ಕಡೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಹಾಗು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವರು ಕೇಳಲು ತಯಾರಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀಯವರನ್ನು ಅಮೇರಿಕೀಯ ರಾಜನೀತಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಾಮ್ಸ್ಕೀಯವರ ರಾಜನೀತಿಕ ನಿಲುವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಕೆಳಗಿರುವವು:
ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗದ ರಾಜನೀತಿಕ ಅಧಿಕಾರವು ಸಹಜವಾಗಿ ಅನ್ಯಾಯವಾದದು. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವರ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊಣೆಯಿದೆ. ಈ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಅವರು ಉತ್ತರಿಸಲಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಳಿಸ ತಕ್ಕದ್ದು. ಸಮರ್ಥಿಸ ಬಹುದಾದ ಅಧಿಕಾರದ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಒಬ್ಬ ಪ್ರೌಢನು ಮಗುವನ್ನು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಓಡುವುದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸುವುದು.
ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀಯವರು "ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ರೆವ್ಯೂ ಆಫ್ ಬುಕ್ಸ್ನ"ಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ ಆಫ್ ದ ಇನ್ಟೆಲ್ಲೆಚುಅಲ್ಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧದ ಪ್ರಕಟಣೆಯಿಂದ ವಿಯಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ವಿರೋಧಿಯದರು. ಇದಾದಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ೧೯೬೯ ಲೇಖನೆ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪವರ್ ಆಯ್ಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ನ್ಯೂ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ಸ್ಇಂದ ಅಮೇರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಭಟನವಾದಿಯಾದರು. ತಮ್ಮ ಅಮೇರಿಕದ ವಿದೇಶಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಹಾಗು ಅಮೇರಿಕದ ಅಧಿಕಾರದ ನ್ಯಾಯತೆಯ ವಿಮರ್ಷೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಮೇರಿಕೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾಮ್ಸ್ಕೀಯವರನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟಿದೆ ಆದರೆ ವಿಶ್ವದ ಇತರೆ ದೇಶಗಳ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರ ಸಂದರ್ಶಗಳನ್ನು ಹಾಗು ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವರು. ಎಮ್. ಐ. ಟಿ.ಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀಯವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮುಫ್ತಿ ಪೋಲೀಸ್ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆಯಾದರು ಅವರು ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.
ಅವ್ರಮ್ ನೋಅಮ್ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ಅಮೇರಿಕದ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞ್ನಾನಿ, ತತ್ವಜ್ಞ್ನಾನಿ, ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ವಿಜ್ಞ್ನಾನಿ, ರಾಜನೀತಿಕ ಚಳುವಳಿಗಾರ, ಲೇಖಕ, ಹಾಗೂ ಉಪನ್ಯಾಸಕ. ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯ ಆಗಿ ಇರುವರು. ವಿಜ್ಞ್ನಾನದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞ್ನಾನದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿರುವರು. ೧೯೬೦ ದಶಕದಿಂದ ಅವರು ರಾಜನೀತಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಿ, ಅನಾಯಕತ್ವದ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತ ಸಮಾಜವಾದಿ ಬುದ್ಧಿವಾದಿಯಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿರುವರು.
೧೯೫೦ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞ್ನಾನದ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿರುವ ಜೆನೆರೇಟಿವ್ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಕುದುರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಔಪಚಾರಿಕ ಭಾಷೆಗಳ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತಿಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ೧೯೫೯ಅಲ್ಲಿ, ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ಬಿ. ಎಫ್. ಸ್ಕಿನ್ನರ್-ಅವರ ವರ್ಬಲ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ನಿರ್ಬಂಧ ರೀತಿಯ ವಿಮರ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರವೃತ್ತಿವಾದವನ್ನು ಈ ವಿಮರ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಭಾಷೆಯ ವಿಜ್ಞ್ನಾನಕ್ಕೆ ಅವರ ವಾಸ್ತವವಾದ ವಿಚಾರಸರಣ ಭಾಷೆ ತತ್ವಜ್ಞ್ನಾನ ಹಾಗೂ ಮನಸ್ಸಿನ ತತ್ವಜ್ಞ್ನಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿವೆ.
ಅಮೇರಿಕೀಯ ವಿದೇಶಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಬಹಳ ಕಟ್ಟು ಟೀಕೆ. ಎಲ್ಲ್ರಿಗೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಹಾಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಭೋಧನೆ ಮಾಡುತ್ತ ತಾನೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಲ್ಲದ ಹಾಗು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ದೇಶಗಳ (ಉದಾಹರಣೆಹೆ ಆಗಸ್ಟೋ ಪಿನೋಶೆಯ ಚಿಲೆ ಜೊತೆ ಸಾಲಾಗಿಸುವ ವಿದೆಶಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಎರಡು ವರ್ಗದ ಗುಣವನ್ನು ಹಾಗು ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಹಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ತರಾಟೆಗೆ ತೊಗೋತಾರೆ. ನಿಕರಾಗುವಾದಲ್ಲಿ ಕಾಂಟ್ರಗಳಿಗೆ ಗುಪ್ತ ಸಹಾಯದಂತೆ ಅಮೇರಿಕದ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಆತಂಕವಾದದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಎಂದು ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ತಮ್ಮ ವಯಕ್ತಿಕ ನಿಲುವುಗಳು "ಎನ್ಲೈಟನ್ಮೆನ್ಟ್ ಹಾಗು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಲಿಬರಲಿಸಮಿನಲ್ಲಿ ಬೇರುಗಳಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ರಾಜ್ಯವಾದಿಕ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿ ಸಮಾಜವಾದವನ್ನು ಹೊಗಳಿದ್ದರೆ. ಅನಾರ್ಕೋ-ಸಿನ್ಡಿಕಲಿಸಮ್-ನ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿರುವರು ಹಾಗು ಐ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಎಂಬ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವರು. ಅರಾಜ್ಯವಾದದ ಮೇಲೆ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ಆನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸಮ್ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಏ.ಕೆ. ಪ್ರೆಸ್-ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವರು.
ಆರ್ಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೀಸ್ ಸೈಟೇಶನ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ ೧೯೯೨ಅಲ್ಲಿ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ೧೯೮೦-೯೨ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿರುವ ಪ್ರಾಜ್ಞ್ನರಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಆಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಲ್ಲೇಖನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಚಾಮ್ಸ್ಕೀಯವರು ಓರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗೂ ನೋಡಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀಯವರ ಅಮೇರಿಕದ ವಿದೇಶಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಟೀಕೆಯಿಂದಾಗಿ ವಾದ-ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿದಿರುವರು.
ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಹೈಸ್ಕೊಒಲ್ ಆಫ್ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಿಂದ ಸ್ನಾತಕಗೊಂಡು ಚಾಮ್ಕ್ಸ್ಕೀ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ೧೯೪೫ಅಲ್ಲಿ ತತ್ವವಾದ ಹಾಗು ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಸಿ. ವೆಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ಮ್ಯಾನ್ ಹಾಗು ನೆಲ್ಸನ್ ಗೋಲ್ಡ್ಮ್ಯಾನ್ ಹಾಗು ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಝೆಲ್ಲಿಗ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ರವರ ಕೆಳಗೆ ಅಧ್ಯಯಿಸಿದರು. ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಹಾಗು ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ಪಡೆದರು.
೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಪಿ. ಎಚ್. ಡಿ.ಯನ್ನು ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ಪಡೆದರು. ಈ ಪದವಿಯ ಸಂಶೋದನೆಯನ್ನು ಹಾರ್ವಾರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಮಾಡಿದರು. ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯನ್ನು ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ೫೪ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀರವರು ಅಮ್. ಐ. ಟಿ.ಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪನೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವರು.
ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಗಮಗಳ ಪ್ರಚಾರದ ಅಂಗ ಹಾಗು ಗುಲಾಮ ಪೌರೋಹಿತ್ಯವೆಂದು ವಾದಿದುತ್ತ ಈ ಮೂವರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕೂದಿವೆಯೆಂದು ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ವಾದಿಸುವರು. ವಾಲ್ಟರ್ ಲಿಪ್ಮ್ಯಾನ್-ನನ್ನು ಆಧಾರಿಸಿ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ಅಮೇರಿಕೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಮ್ಯನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಕಂಸೆಂಟ್ ಎಂಬ ಲೇಖನೆಯನ್ನು ಬರೆದಿರುವರು.
ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ ಆಫ್ ದ ಇನ್ಟೆಲ್ಲೆಕ್ಚುಅಲ್ಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧದಿಂದ ಶುರು ಮಾಡಿ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀಯವರು ಅಮೇರಿಕದ ವಿದೇಶಿ ಹಾಗೂ ದೇಶೀಯ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿ ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮುಕ್ತ ಸಮಾಜವಾದದ ಸ್ವಯಂ-ಘೋಷಿತ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿ, ಮುಕ್ತ ಸಮಾಜವಾದವನ್ನು ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕಲ್ ಲಿಬರಲಿಸಮಿನ ಆಧುನಿಕ ಹಾಗೂ ಔದ್ಯಮಿಕ ಯುಗದ ಸರಿಯಾದ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತವಿಕ ಪ್ರಸರಣವೆಂದು ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ವರ್ಣಿಸಿರುವರು.
ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಹಾಗು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೆ ಒಬ್ಬ ಎಂಪ್ಲಾಯರಿಗೆ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಅಥವ "ಸಂಬಳ ಗುಲಾಮಗಿರಿ"ಯ ಮಧ್ಯೆ ಜಾಸ್ತಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ಹೇಳುವರು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಬಳ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ವಯ್ಯಕ್ತಿಕ ಋಜುತೆಯ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ ಹಾಗು ನಮ್ಮ ಸ್ವತಂತ್ರವನ್ನು ಒಳಸಂಚಿನಿಂದ ಕೆಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಜಾಗಗಳನ್ನು ತಾವೆ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುವರು.
ಚಾಮ್ಸ್ಕೀಯವರು ಓಕ್ ಲೇನ್ ಡೇ ಸ್ಕೂಲ್ನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿರುವಾಗ ೧೦ನೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನಿಶ್ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್ನಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಸೆಲೋನವಿನ ಸೋಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ನ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು.
೧೨ ಅಥವ ೧೩ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾಗಲಿಂದಲೂ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀಯವಾರು ಅರಾಜ್ಯವಾದ ಅಥವ ಅನಾಯಕವಾದದ ರಾಜ್ಯನೀತಿಯ ಅನುಯಾಯಿಯದರು.
ಅಮೇರಿಕದ ಡ್ರಗ್ಸ್ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ್ವನ್ನು ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಭಾಷೆ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವದಾಗಿದೆಯೆಂದು ಅದು ಕೆಲವು ಡ್ರಗ್ಸ್ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿರುವರು. ಡ್ರಗ್ಸ್ಗಳ ಪ್ರಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪೋಲೀಸ್ ಅಥವ ಸೈನಿಕ ಆಕ್ರಮ್ಣಕ್ಕಿಂತ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗು ನಿವಾರಣೆಯನ್ನು ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.
೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಸ್ಕಾಟ್ಙ್ ರವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ದಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಮರಣದವರೆಗೆ ೫೯ ವರ್ಷ ಮದುವೆಯಗಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು, ಅವೀವ ಹಾಗು ಡಯಾನ್ , ಹಾಗು ಹ್ಯಾರಿ ಎಂಬ ಗಂಡು ಮಗ ಇರುವರು.
ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್, ಮ್ಯಾಸಚ್ಯೂಸೆಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀಯವರು ನೆಲಸಿರುವರು ಹಾಗು ಆಗಾಗ ರಾಜನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಪಯಣಿಸುತ್ತಾರೆ
ರಾಜ್ಯ ಉಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ 240 ಸೆ. ನಿಂದ 300 ಸೆ. ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಬೀಸುವ ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್‍ಸೂನ್ ಮಾರುತಗಳಿಂದ ಬಹುಪಾಲು ಮಳೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಬೀಸುವ ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್‍ಸೂನ್ ಮಾರುತಗಳು ಒಣಹವೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಅನೇಕ ಕಡೆ ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಅಸಾಧ್ಯವೆನಿಸುವಷ್ಟು ದಟ್ಟವಾಗಿವೆ. ಈ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಚೌಬೀನೆ ಮರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಸಮುದ್ರತೀರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮರಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸರಿನಾ ಅಥವಾ ಸರ್ವೆಮರಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬ್ರೂನೈನಲ್ಲಿರುವ ಮುವಾರಾ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಗೂ ಬೆಲಾಯಿಟ್ ಮತ್ತು ಟುಟೋಂಗ್ ನದಿಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಾಂಗಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜೌಗುಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿ, ಕೋತಿ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಇವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶೇಕಡಾ 20ರಷ್ಟು ಕಾಡನ್ನು ಕಡಿದು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಬತ್ತ, ಮೆಣಸು, ಸೀಮೆ ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್. ತೀರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯದ ಉತ್ಪನ್ನ ಕಡಿಮೆ.
ಸಮೃದ್ಧ ತೈಲನಿಕ್ಷೇಪವೇ ಬ್ರೂನೈದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಆದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳು ತೈಲ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆಗಳು, ತೈಲದ ಮೇಲಿನ ರಾಜಾದಾಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ತೊಡಗಿಸುವಿಕೆ. 1929ರಲ್ಲಿ ತೈಲನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದ್ದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿಯ ತೈಲಬಾವಿಗಳಲ್ಲಿ 1971ರಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಎರಡುಲಕ್ಷ ಬ್ಯಾರಲ್ಲುಗಳಷ್ಟು ತೈಲ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಚ್ಚಾತೈಲವನ್ನು ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾರವಾಕ್‍ನಲ್ಲಿಯ ಲಟೋಂಗ್ ತೈಲ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೈಲನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಶೋಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತಲಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ತೈಲನಿಕ್ಷೇಪವೆಷ್ಟೆಂಬುದು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ. ತೈಲದ ರಫ್ತಿನಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ರಫ್ತಿನ ಆದಾಯದ ಶೇಕಡಾ 99ರಷ್ಟಿದೆ. ಇನ್ನುಳಿದುದು ಶೇಕಡಾ 1ರಷ್ಟು ರಫ್ತಾಗುವ ರಬ್ಬರ್, ಮೆಣಸು, ಮರ, ಕಾರ್ಕ್, ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಲಭ್ಯ. ಇತರ ಬೇಸಾಯದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾದ ಬತ್ತ, ಸೀಮೆಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು ಬಹಳ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದು ಸ್ಥಳೀಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನೇ ಪೂರೈಸಲಾರವು.
ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗ ಸೆರಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕುವಾಲಾ ಜಿಲಾಯಿಟ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ತೈಲಬಾವಿಗಳ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಟ್ಟಣವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಜನ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನ ಎತ್ತರಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಹುಲ್ಲು ಚಾವಣಿಯಿರುವ ಮರ ಅಥವಾ ಬೊಂಬಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಅಪಾರ್ಟ್‍ಮೆಂಟ್‍ಗಳೂ ಹೋಟೆಲುಗಳೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ನಗರದ ಆಧುನಿಕ ಭಾಗದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಂಪೋಂಗ್ ಆಯೆರ್ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಎತ್ತರಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ 10,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ರೂನೈ ಮಲಯನ್ನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮನೆಗಳು ಕಾಲ್ನಡೆಯ ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದಿವೆ.
ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಅನೇಕ ಜನಾಂಗಗಳ ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ಸುಮಾರು 50ರಷ್ಟು ಮಲಯನ್ನರು, 28ರಷ್ಟು ಚೀನೀಯರು. 16ರಷ್ಟು ಇಬಾನ್ ಅಥವಾ ಕಡಾಜನ್ ಮತ್ತು 5ರಷ್ಟು ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಅಥವಾ ಯೂರೊಪಿಯನ್ನರು ಇದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಮುಸ್ಲಿಮರಿದ್ದು ಒಳಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಭೂತಾರಾಧಕರು ಇದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರೈಸ್ತರಿದ್ದಾರೆ. ಚೀನೀಯರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೌದ್ಧರು ಅಥವಾ ಟಾವೊ ಮತಸ್ಥರಿದ್ದಾರೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಹೆಚ್ಚಳ ಶೇಕಡಾ 16ರಷ್ಟಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗ ಹೊರಗಿನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಲಸೆ ಬರುವವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಚೀನೀಯರು, ಮಲಯನ್ನರು, ಡಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಸಿಂಗಪುರ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಿಂದ ಬರುವ ಜನರು.
ಸಾರವಾಕಿಗೆ ಸೇರಿದ ಲಿಂಬಾನ್ ನದಿ ಕಣಿವೆ ಬ್ರೂನೈದರುಸ್ಸಲ್ ಇಂದಿನ ಅಧಿಕೃತನಾಮ. ಇದನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಎರಡೂ ಭಾಗಗಳ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನ ಸಮುದ್ರವಿದ್ದು ಮಿಕ್ಕ ಮೂರು ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಸಾರವಾಕ್ ರಾಜ್ಯ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಬ್ರೂನೈ ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ದೊಡ್ಡದು. ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 5.765 ಚಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,15,000 . ರಾಜಧಾನಿ ಬಂದರ್ ಸೆರೀ ಬಗವನ್ ಬ್ರೂನೈ ನದಿಯ ಮುಖದಿಂದ ಸುಮಾರು 14 ಮೀ ದೂರಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರು ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬ್ರೂನೈ ಎಂದಿತ್ತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 80,000 .
ಬ್ರೂನೈ 121 ಕಿಮೀ ಸಮುದ್ರತೀರ ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ನದಿಗಳಿಂದ ತಂದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಮೆಕ್ಕಲುಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಾಂಗಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಸಮತಲವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇವು ಕೆಂಪು ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣಿನಿಂದಾದುವು. ರಾಜ್ಯದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 914 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಲಾಯಿಟ್, ಟುಟೋಂಗ್, ಬ್ರೂನೈ ಮತ್ತು ಟೆಬುರಾಂಗ್ ನದಿಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹರಿದು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಬ್ರುನೈ ದಾರುಸ್ಸಲಾಮ್ ಅಥವಾ ಬ್ರೂನೈ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಬೋರ್ನಿಯೋ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ. ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರದ ತೀರವಪ್ರದೇಶವನ್ನುಳಿದಂತೆ ಬ್ರುನೈ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಸಾರವಾಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬ್ರುನೈ ಯು.ಕೆ.ಯಿಂದ ಜನವರಿ ೧, ೧೯೮೪ರಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆರನೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.