polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಶುಷ್ಕ ವಾಯುಗುಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ೩೦೦ ಮಿ.ಮೀ ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗ ಮಳೆ ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳ ಮಧ್ಯ ಉಂಟಾಗುವ ಮೋಡಗಳ ಸ್ಫೋಟ ದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಮಳೆ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ವರ್ಷ ಮಳೆ ಬಂದರೆ ಮತ್ತೆರೆಡು ವರ್ಷ ಮಳೆ ಕಾಣದಿರಬಹುದು. ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕೆಳಮುಖ ವಾಯು ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕಾರಣಗಳು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ತೇವಾಂಶ ಮಳೆಯಾಗಿ ಸುರಿಯದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಬೇಸಿಗೆಯ ತಿಂಗಳುಗಳಾದ ಮೇ ಮತ್ತು ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಸರಾಸರಿ ಮಾಸಿಕ ಉಷ್ಣತೆ ೩೫ ಆಸುಪಾಸು ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಥ ತಾಪಮಾನ ೫೦ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಬೀಸುವ ಶೀತಲ ಮಾರುತಗಳಿಂದ ಛಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಷ್ಣತೆ ಸೊನ್ನೆ ಡಿಗ್ರಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ಉಷ್ಣತೆಯ ಶ್ರೇಣಿ ೧೪ ಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಛಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಬೀಳುವ ವಾಯುಗುಣದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಿರಂತರ ಬೆಚ್ಚಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ೧೮ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವದಿಲ್ಲ. ಉಷ್ಣವಲಯದ ತೇವಾಂಶಭರಿತ ವಾಯುಗುಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮಲಬಾರ್ ತೀರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು, ದಕ್ಷಿಣ ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಅಂಡಮಾನ್ - ನಿಕೋಬಾರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥಹ ಹವಾಗುಣ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ೨೦೦೦ ಮಿ.ಮೀ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಂಶ ಮಳೆ ಮೇ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳ ಮಧ್ಯ ಉಂಟಾದರೂ ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯ ವರ್ಗ ವರ್ಷವಿಡೀ ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುವಷ್ಟು ತೇವಾಂಶವನ್ನು ವದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸುರಿಯುವ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಉಷ್ಣವಲಯದ ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಣ ಹವೆ ಹೊಂದಿದ್ದು,ಉಷ್ಣವಲಯದ ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ವಾಯುಗುಣವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮಳೆ ನೆರಳು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಭಾರತದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಛಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಣ ಹವೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ೫೦ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಂಭವವಿದ್ದು, ಉಷ್ಣ ಹವೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಜನರ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲವು ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳ ಮಧ್ಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ೭೫೦-೧೫೦೦ ಮಿ.ಮೀ ಮಳೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರತವು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಾಯುಗುಣಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಾಯುಗುಣವಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಾಯುಗುಣ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.ಈ ದೇಶದ ವಾಯುಗುಣವು ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ಹಿಂದೂ ಕುಶ್ ಪರ್ವತಗಳು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಬೀಸುವ ಶೀತಲ ಮಾರುತುಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವದರಿಂದ, ಭಾರತವು ಇದೇ ಅಕ್ಷಾಂಶದಲ್ಲಿರುವ ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿಯು, ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾರತದ ಬಹುಭಾಗ ಮಳೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ತೇವಾಂಶಭರಿತ ನೈಋತ್ಯ ಮಾರುತಗಳನ್ನು ಭಾರತದೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ಉತ್ತರದ ತುದಿಯ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ವತೀಯ ಅಥವಾ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಾಯುಗುಣ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನ ನೇರ ಕಿರಣ ಬೀಳುವ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ನೆರಳಿಗೆ ಒಳಪಡುವ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯದ ತಾಪಮಾನದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ದೈನಿಂದನ ಏರಿಳಿತ, ಮತ್ತು ಪರ್ವತದ ಎತ್ತರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಛು ತಾಪಮಾನದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಹಿಮಾಲಯದ ವಾಯುಗುಣ ವಣ ಹವೆ ಹೊಂದಿರುವ ತಂಪು ಮರುಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹಿಮಪಾತದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಹಿಮಾಲಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳು ಮಾನ್ಸೂನಿನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ ಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ವಾರ್ಷಿಕ ವಾಯುಗುಣವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಅಧಿಕೃತ ಋತುಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಚಳಿಗಾಲ: ಜನವರಿ-ಫೆಬ್ರವರಿ ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ : ಮಾರ್ಚ - ಮೇ ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಅಥವಾ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಗಾಲ ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಅಥವಾ ಹಿಂಗಾರು ಮಳೆಗಾಲ.
ನೇ ನೆಲೆ ಅಥವಾ "ದಿ ರಾಂಚ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನೆಲೆಯೊಂದನ್ನು ಲಾಕ್‌ಹೀಡ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಒಂದಷ್ಟು ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಚಾವಣಿಯಿಲ್ಲದ ಮನೆಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಹೆಚ್ಚೆನ್ನುವಂಥಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಈ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ತಂಡಗಳನ್ನು ಇಡಲು ಅದು ಬಳಸಿತು. ಕೇವಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 5000 ಅಡಿಯಷ್ಟು ಉದ್ದದ, ವಿಮಾನದ ಓಡುಹಾದಿಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ 1955ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಅದು ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. 1955ರ ಜುಲೈ 24ರಂದು -124 ಗ್ಲೋಬ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಎಂಬ ಸರಕು ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ತನ್ನ ಮೊದಲ -2 ಬಟವಾಡೆಯನ್ನು ಸದರಿ ನೆಲೆಯು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಡೊಗ್ಲಾಸ್ -3 ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ಲಾಕ್‌ಹೀಡ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞರೂ ಬಂದಿಳಿದರು. 1955ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 4ರಂದು ಮೊದಲ -2 ವಿಮಾನವು ಗ್ರೂಮ್‌ನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿತು. ನ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ -2 ವಿಮಾನ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದು 1956ರ ಮಧ್ಯ ಅವಧಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.
1983ರಲ್ಲಿ -117 ವಿಮಾನಗಳು ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಂದಿನಿಂದ, ಗ್ರೂಮ್‌ ಸರೋವರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿವೆ. ಈ ವಾಯುನೆಲೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಮಾನದ ಓಡುಹಾದಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ."ಇಮೇಜಸ್ ಆಫ್ ಟಾಪ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ . ಏರ್ ಬೇಸ್ ಷೋ ಗ್ರೋತ್", ಮೇರಿ ಮೊಟ್ಟಾ, ., 23 ಎಪ್ರಿಲ್‌ 2000, "ಸುಮಾರು 30 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೆ ಈ ಕುಖ್ಯಾತ ಸ್ಥಳದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದಂದಿನಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ." 1995ರಲ್ಲಿ, ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರವು ವಾಯುನೆಲೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಇದ್ದ ಬಹಿಷ್ಕರಣ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅದುವರೆಗೂ ಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯ ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹತ್ತಿರದ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಮುಂಚೆ ಭೂ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ 3,972 ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ಭೂಮಿಗೆ ಇದ್ದ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶಕ್ಕೆ ತಡೆಯಾದಂತಾಯಿತು.
1977ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ರೂಮ್ ಸರೋವರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಾಕ್‌ಹೀಡ್‌ ಹ್ಯಾವ್ ಬ್ಲೂ ಮೂಲಮಾದರಿಯ ರಹಸ್ಯ ಕದನ ವಿಮಾನವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹಾರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಿತು. -117 ರಹಸ್ಯ ಕದನ ವಿಮಾನಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕಾರ್ಯವು ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡ 1981ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೂ ಅತಿ-ರಹಸ್ಯದ ಮೂಲಮಾದರಿಗಳ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸರಣಿಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು. ಹಾರಾಟದ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ರೆಡಾರ್ ಚಿತ್ರಿಸುವಿಕೆ, -117 ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಗ್ರೂಮ್‌ ಪ್ರದೇಶವು ನಡೆಸಿತಲ್ಲದೇ, -117ನ ಸೇನಾಮುಖಿ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರುಗಳ ಮೊದಲ ಗುಂಪಿನ ತರಬೇತಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿಯೂ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಇದಾದ ನಂತರ, ಇನ್ನೂ ಉನ್ನತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಣಗೊಂಡ ಯುದ್ಧ ಸೇವೆಯ -117 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಹತ್ತಿರದ ಟೋನೊಪಾ ಪರೀಕ್ಷಾ ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ, ಕೊನೆಗೆ ಹೊಲೊಮನ್‌ ವಾಯುಪಡೆಯ ನೆಲೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡವು.
ವಿಮಾನಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ತಮ್ಮ ವಿನೂತನ ಜೆಪ್ಪೆಸೆನ್ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಸಂಕೇತದದೊಂದಿಗೆ ಈ ವಾಯುನೆಲೆಯು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರುಗಳು 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದ್ದು, ಅದನ್ನು "ಹೋಮಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ" ಎಂಬುದಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ, ಪ್ರಮಾದವಶಾತ್ತಾಗಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ದತ್ತಾಂಶವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಓನರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ಪೈಲಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ನಿಂದ ಬುದ್ಧಿಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಕುರಿತಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಯಾನದ ದತ್ತಾಂಶದಲ್ಲಿ ಈಗ ಒಂದು ಪಕ್ಷ ಅದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಸಹ ಇದನ್ನೊಂದು ಮಾರ್ಗಬಿಂದುವಾಗಿ ಅಥವಾ ಗಮ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಅದು ನೀಡಿತು.
ಗೇಲ್‌ ಪೆಕ್‌ನ 4477ನೇ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಧಾರಕ ವಿಮಾನ ಪಡೆಯಾದ "ರೆಡ್ ಈಗಲ್ಸ್"‌ಗಳ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಗ್ರೂಮ್‌ ಸರೋವರ ಪ್ರದೇಶವು ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಂಟ್ ಪೆಗ್ ಅಭ್ಯಾಸದ ಅಂಗವಾಗಿ, ಮತ್ತು ಗೆ ಸೇರಿದ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಾರಿಸುವುದರ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದ ಸೋವಿಯೆಟ್‌-ವಿನ್ಯಾಸಿತ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಆತ ಹಾರಿಸಿದ್ದ. ಶೀತಲ ಯುದ್ಧವು ಅಂತ್ಯವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಗರಿಕ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಟ್ಯಾಕ್-ಏರ್, ಉಕ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೋವಾದಿಂದ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಖರೀದಿಸಿದ ವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ರಹಸ್ಯ ವಿಮಾನಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸಿಕೊಂಡು, ರೈಟ್‌ ಪ್ಯಾಟರ್‌ಸನ್ ವಾಯುಪಡೆಯ ನೆಲೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿತು.
ಡ್ವಾಯ್ನ್‌ ಎ. ಡೇ ಎಂಬ ಓರ್ವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಚರಿತ್ರಕಾರ 2006ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಿ ಸ್ಪೇಸ್‌ ರಿವ್ಯೂ ಎಂಬ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ "ಅಸ್ಟ್ರೋನಾಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಏರಿಯಾ 51: ದಿ ಸ್ಕೈಲ್ಯಾಬ್ ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನುಳ್ಳ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. 1974ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ವಿಲಿಯಂ ಕಾಲ್ಬಿಯವರಿಗೆ ಓರ್ವ ಅನಾಮಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಬರೆದ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಈ ಲೇಖನವು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಸ್ಕೈಲ್ಯಾಬ್‌ 4ನ್ನು ಏರಿರುವ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯೊಂದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಳವೊಂದರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಮಾದವಶಾತ್ ತೆಗೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರವು ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಆ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾದ ವಿಷಯಗಳು ಇಂತಿದ್ದವು:
ಗ್ರೂಮ್ ಸರೋವರದಾದ್ಯಂತದ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಸ್‌ನ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರಹದ್ದಿನ ಆಚೆಯಿರುವ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ ಒಂದಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ನೌಕರರುಗಳಿಗೆ (ಈ ಕೆಲಸಗಾರರು ಗ್ರೂಮ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೌಕರಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ನಲ್ಲಿನ ಇತರ ಸೌಕರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೌಕರಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರದಿದ್ದರೂ ಸಹ) ಇದು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಗ್ರೂಮ್‌ ಸರೋವರದ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಬಸ್ಸು ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌, ಆಷ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಲಾಮೋ ಎಂಬ ನಿಲುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದಲ್ಲದೇ, ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲಾ ಅಲಾಮೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಕಚೇರಿಯ ಕಟ್ಟಡದ ತಂಗುದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ.
ಸಂಯಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಯುಪಡೆಯ ವಿಶಾಲವಾದ ನೆವಡಾ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಶ್ರೇಣಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ನೆಲೆಯು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ನೆಲ್ಲಿಸ್‌ ವಾಯುಪಡೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವ 99ನೇ ವಾಯುನೆಲೆ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಈ ಶ್ರೇಣಿಪ್ರದೇಶದ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆಯಾದರೂ, ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್‌ ವಾಯುಪಡೆ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿನ ಏರ್‌ಫೋರ್ಸ್‌ ಫ್ಲೈಟ್‌ ಟೆಸ್ಟ್ ಸೆಂಟರ್ ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಗ್ರೂಮ್‌ ಸರೋವರದ ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಮೊಜಾವೆ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ನೆಲೆಯು ವಾಯುಪಡೆಯ ವಿಮಾನ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೆಲ್ಲಿಸ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬಹುಪಾಲಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಸರೋವರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವು ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೇನಾ ವಿಮಾನ ದಟ್ಟಣೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಖಾಯಮ್ಮಾಗಿ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದೆ. ರೆಡಾರ್ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಅನಧಿಕೃತ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಅತಿಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೊರಗಟ್ಟಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರೂ ಸಹ ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಗ್ರೂಮ್‌ ಸರೋವರದ ವಾಯುಪ್ರೆದೇಶವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ನಿರ್ಬಂಧಿತ "ಬಾಕ್ಸ್" ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ದಾರಿತಪ್ಪಿ ನುಗ್ಗಿದರೆ ಶಿಸ್ತುಕ್ರಮವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತಾರೆ.
ಈ ವಾಯುನೆಲೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ತೆರಿಗೆಗಳಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆಯಾದರೂ, ಖಾಸಗಿ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಈ ವಿನಾಯಿತಿ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. 1994ರಲ್ಲಿ ಗ್ಲೆನ್‌ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌ ಎಂಬ ಏರಿಯಾ 51ರ ಸಂಶೋಧಕನು ಸಮರ್ಥನೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ತೆರಿಗೆಗೆ ಅರ್ಹವಾದ 2 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಲಿಂಕನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕರ ನಿರ್ಧಾರಕರಿಗೆ ಈ ವಾಯುನೆಲೆಯು ಘೋಷಿಸಿದ್ದು, ಕರನಿರ್ಧರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಆ ಕರ ನಿರ್ಧಾರಕರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.
ನೆವಡಾ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಸೈಟ್‌ನ ಯಕ್ಕ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶ ವಲಯದೊಂದಿಗೆ ಏರಿಯಾ 51 ನೆಲೆಯು ತನ್ನ ಗಡಿಯೊಂದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯು ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ 928 ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಪೈಕಿ 729 ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ನಡೆದ ಸ್ಥಳವಿದು.ನ ಇಂಧನ ಇಲಾಖೆ. ನೆವಡಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಲ ಕಚೇರಿ. "ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು: ಜುಲೈ 1945ರಿಂದ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1992 ] ಯಕ್ಕ ಪರ್ವತದ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಉಗ್ರಾಣವು ಗ್ರೂಮ್‌ ಸರೋವರದ ಸರಿಸುಮಾರು ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಏರಿಯಾ 51 ಎಂಬುದು ಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ನೆವಡಾ ಪ್ರದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ (ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಲಾಸ್‌ ವೇಗಾಸ್‌ ನಗರದ ಉತ್ತರ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ 83 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿರುವುದು) ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸೇನಾ ನೆಲೆಗೆ ಇಡಲಾಗಿರುವ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಅಥವಾ ಉಪನಾಮ. ಗ್ರೂಮ್ ಸರೋವರದ ದಕ್ಷಿಣ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಇದರ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ತಾದ ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ಸೇನಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಿದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದು ಈ ನೆಲೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶ.
ಗ್ರೂಮ್‌ ಸರೋವರದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅದೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಯುನೆಲೆಯಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಹೊಸ ವಿಮಾನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಪರೀಕ್ಷಾ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಹಂತಗಳಿಗಾಗಿ ಇದು ಬಳಕೆಯಾಗುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಮಾನಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಯುಪಡೆ ಅಥವಾ ಯಂತಹ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ನೆಲೆಯಿಂದ ಆ ವಿಮಾನದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ತರಬೇತಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಡ್ರೀಮ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ , ಪ್ಯಾರಡೈಸ್ ರಾಂಚ್ , ಹೋಮ್ ಬೇಸ್ , ವಾಟರ್‌ಟೌನ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ , ಗ್ರೂಮ್ ಲೇಕ್ . ಹೋಮ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಎನ್ನುವುದು ಇದರ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೆಸರು. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೆಲ್ಲಿಸ್ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಪ್ರದೇಶದ ಅಂಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ವಾಯುಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಸೇನಾ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರು‌ಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು "ದಿ ಬಾಕ್ಸ್ ‌" ಎಂದೇ ಜನಜನಿತವಾಗಿದೆ.
ಈ ಸಮಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಾಯುಮಂಡಲದ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಸ್ಫೋಟ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. 1957ರಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ -2 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಅಣುಬಾಂಬ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಪ್ಲಮ್ಬ್‌ಬಾಬ್ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದಾಗಿ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಅಡೆತಡೆಗೆ ಒಳಗಾದವು. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ಸರಣಿಯು ನಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಡಜನ್‌ಗೂ ಮೀರಿದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಆಸ್ಫೋಟಿಸಿದವು. ಜುಲೈ 5ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿದ ಪ್ಲಮ್ಬ್‌ಬಾಬ್-ಹುಡ್ ಆಸ್ಫೋಟವು ಗ್ರೂಮ್‌ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ವಿಕಿರಣ ಕಣಗಳನ್ನು ಚೆಲ್ಲಾಡಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಆ ಜಾಗವನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿತು.
ಈ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬೇಕೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಸದರಿ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರೆ, ನಾಸಾ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇಲಾಖೆಯು ವರ್ಗೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವಾದಿಸಿರುವ ವಿವರಗಳು ಅದರಲ್ಲಿವೆ. ರಹಸ್ಯವೆಂದು ಬೇರ್ಪಡಿಸದ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರವೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದು, ಅದು ಪ್ರತಿವರ್ತನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಗ್ರೂಮ್‌ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುವ ವಿನಾಯಿತಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ನಿರ್ಣಯವೊಂದನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ನೀಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.2002 ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ನಿರ್ಣಯ ಗ್ರೂಮ್‌ ಸರೋವರ ಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ ನೆಲ್ಲಿಸ್‌ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಕೇವಲ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗವಷ್ಟೇ ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದದ್ದು ಎಂದು . ಸರ್ಕಾರವು ಎಂದಾದರೂ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕಿರುವ ಏಕೈಕ ಔಪಚಾರಿಕ ಗುರುತು ಎಂದರೆ ಇದು ಮತ್ತು ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂವಹನ ಅಥವಾ ಆದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಇದೇ ತರಹದ ಮೌನಸಮ್ಮತಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಾತ್ರ.
117 ನೈಟ್‌ಹಾಕ್‌ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಒಂದು ರಹಸ್ಯವಲ್ಲದ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರವನ್ನು ವಾಯುಪಡೆಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಪಾದಕರು ಅಥವಾ ಫಿರ್ಯಾದುದಾರರು ಯಾವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೋರಿದ್ದರೋ ಅದೇ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಈ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಇದರ ಕುರಿತು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡ ನಂತರದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.
ಈ ವಾಯುನೆಲೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಪರಂಪರಾನುಗತ ನಂಬಿಕೆಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಒಂದಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಡಬಲ್ಲವು ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ನೆವಡಾದ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರವು ಏರಿಯಾ 51ರ ಸಮೀಪವಿರುವ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಾರ್ಗ 375ರ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ "ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾ ಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಹೆದ್ದಾರಿ" ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪುನರ್‌ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಅದು ಸಾಗುವಷ್ಟು ದೂರದುದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಲಕ್ಷಣ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.
ಶೀತಲ ಸಮರವು ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ನ ಗೂಢಾಚಾರ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಗ್ರೂಮ್ ಸರೋವರ ಪ್ರದೇಶದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಈ ವಾಯುಪಡೆ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದವು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಅಪೂರ್ಣ ನೆಲೆ, ಉದ್ದವಾದ ವಿಮಾನ-ಹಾದಿ, ವಿಮಾನಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಾಯುನೆಲೆಯ ಕುರಿತಾದ ತೀರಾ ಸಾಧಾರಣವಾದ ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ನಿಂತವು.
ಸ್ಕೈಲ್ಯಾಬ್ ಚಿತ್ರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚರ್ಚೆಗಳ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ವಿವರ್ಗೀಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳು ಹೊರಗೆಡಹುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಕೈಲ್ಯಾಬ್‌ 4ರ ಉಳಿದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರದ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು 2007ರಲ್ಲಿ ಡೇಯವರು ಗುರುತಿಸುವವರೆಗೆ ಯಾರೂ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡಿರುವ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಯಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದಾಗಿ ತೆರೆಮರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು.
ಈ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ತೀವ್ರ ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು . ಸರ್ಕಾರವು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾದರೂ, ಸದರಿ ಗೌಪ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದೊಂದು ಪಿತೂರಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರಂತರ ಚರ್ಚಾವಸ್ತುವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪರಂಪರಾನುಗತ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಸರೋವರದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು (ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿವಿಧ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸೂಚನೆಗಳಲ್ಲಿ) ಮೌನವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರವು ಅದನ್ನು ಮೀರಿದ ಮತ್ತಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಆ ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಅದರಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದಾಗಿ ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಗ್ರೂಮ್‌ ಸರೋವರ ಪ್ರದೇಶವೇ ಎಂದು ಡ್ವಾಯ್ನ್‌ ಡೇಯವರು ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಡೇಯವರು ಗಮನಿಸಿದಂತೆ:
ನೆವಡಾ ಪರೀಕ್ಷಾ ತಾಣದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಇದೇ "ಏರಿಯಾ " ನಾಮಕರಣ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಸಹಿತದ ಭೂಪಟ
ಸ್ವತಃ ಕಾಲ್ಬಿಯವರಿಂದ ಕೈಬರಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರದ ಮೇಲಿನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ:
ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬಿಯನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪದೇಪದೇ ಬಾರ್ಬಿ ವಿಡಂಬನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳೆಂದರೆ:
1997ರಲ್ಲಿ ಡೇನಿಶ್-ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಾಪ್-ನೃತ್ಯತಂಡವಾದ ಅಕ್ವಾ "ಬಾರ್ಬೀ ಗರ್ಲ್" ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಅದು " / " ಎಂಬಂತಹ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಈ ಹಾಡಿನ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಪಿಂಕ್ ಬಾರ್ಬಿಯ ಲೋಗೋನ ರೀತಿಯದೇ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ವಾದಿಸಿದ ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್, 1997ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರಂದು ವಿರುದ್ಧ ಮಾನಹಾನಿ ದಾವೆ ಹೂಡಿತು, . 2002ರ ಜುಲೈಯಲ್ಲಿ ಜಡ್ಜ್ ಅಲೆಕ್ಸ್ ಕೊಜಿನ್ಸ್‍ಕಿ ಈ ಹಾಡು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ವಿಡಂಬನೆಯೆನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರು.
ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪನಿಯಾದ ನಿಸ್ಸಾನ್ನ ಜಾಹೀರಾತೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬೀ ಮತ್ತು ಕೆನ್‌ರನ್ನು ಹೋಲಿವ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು 1997ರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಅನ್ನು ಹೋಲುವ ಗೊಂಬೆಯೊಂದು ಒಂದು ಹೆಣ್ಣುಗೊಂಬೆಯನ್ನು ಕಾರ್‌ನೊಳಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುವುದನ್ನು ಕೆನ್‌ ಅನ್ನು ಹೋಲುವ ಗೊಂಬೆಯೊಂದು ಬೇಸರದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಹೇಲೆನ್‌ನ ಯನ್ನು ನುಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾಹೀರಾತಿನ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಗೊಂಬೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ರಾಕ್ಸಾನ್, ನಿಕ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಡ್ ಎಂದಾಗಿದ್ದವು. ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್ ಈ ಜಾಹೀರಾತಿನಿಂದ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದ ಘಾಸಿಯುಂತಾಗಿದೆಯೆಂದು ವಾದಿಸಿದರೂ, ನಂತರ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.
ಕಾಲ್ಪನಿಕ "ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಸ್ಟಾ ಬಿಚ್ ಬಾರ್ಬೀ" ಗೊಂಬೆ ಮತ್ತು ಒಂದು "ಟೂಪಾಕ್ ಕೆನ್" ಗೊಂಬೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬಾರ್ಬೀ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಒಂದು ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು.
ದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ "ಬಾರ್ಬೀ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಮೆಥ್ ಲ್ಯಾಬ್" ನ ಮೂಲಕ ಬಾರ್ಬೀ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು "ಇಂದಿನ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಅದೂ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಿಡುಗುಗಳ ಬಗ್ಗೆ" ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆನ್ನುವುದನ್ನು ಲೇವಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಮಾಲಿಬು ಸ್ಟೇಸೀ ಎಂಬುದು ದ ಸಿಂಪ್ಸನ್ಸ್ ಕಾರ್ಟೂನ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬೀಯನ್ನು ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುವ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. 1994ರ ಸರಣಿಯ "ಲಿಸಾ ವರ್ಸಸ್ ಮಾಲಿಬು ಸ್ಟೇಸೀ" ಟೀನ್ ಟಾಕ್ ಬಾರ್ಬೀ ವಿವಾದವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಸ್ಟೇಸೀ ಗೊಂಬೆಯು "' - " ಎಂಬಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಾಲಿಬು ಸ್ಟೇಸಿಯ "ಲೈಂಗಿಕ ಭಾಷಾ ಕೊರೆತದಿಂದ" ರೋಸಿಹೋದ ಲಿಸಾ ತನ್ನದೇ ಆದ "ಲಿಸಾ ಲಯನ್‌ಹಾರ್ಟ್" ಎಂಬ ಗೊಂಬೆಯನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುತ್ತಾಳೆ.
1993ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ " " ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಗುಂಪೊಂದು ಬಾರ್ಬೀ ಗೊಂಬೆಗಳಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ . ಗೊಂಬೆಯ ಧ್ವನಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿ ಈ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ವಾಪಾಸು ಗೊಂಬೆ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಮರಳಿಸಿತು. ಈ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡ ತಂದೆತಾಯಂದಿರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಈ ಗೊಂಬೆಗಳು " ,
1999ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್ ಟಾಮ್ ಫಾರ್‌ಸೈದ್ ಎಂಬ ಯುಟಾದ ಕಲಾವಿದನ ವಿರುದ್ಧ ಫುಡ್ ಚೈನ್ ಬಾರ್ಬೀ ಎಂಬ ಚಿತ್ರಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬೀ ಗೊಂಬೆಯೊಂದು ಬ್ಲೆಂಡರ್ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿತು. ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತುಹೋದ ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್ ಶ್ರೀ ಫಾರ್‌ಸೈದ್‌ಗೆ $1.8 ಮಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತೆರಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತು.
2002ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರೊಬ್ಬರು ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಮೂಲದ ಕಲಾವಿದೆ ಸುಸಾನ್ ಪಿಟ್‌ಳ ವಿರುದ್ಧ ಡಂಜನ್ ಬಾರ್ಬೀ ಎಂಬ ಬಾಂಡೇಜ್ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೊಂಬೆಯೊಂದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಜಂಕ್ಷನ್ ವಿಧಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಜಡ್ಜ್ ಲಾರಾ ಟೇಲರ್ ಸ್ವೇನ್ ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ: "ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಮ್ಯಾಟೆಲ್‍ ಯಾವುದೇ & ಬಾರ್ಬೀ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ."
2004ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್ ಕೆನಡಾದ ಕ್ಯಾಲಗರಿಯ ಬಾರ್ಬರಾ ಆಂಡರ್ಸನ್-ವಾಲಿಯ ಫೆಟಿಶ್ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಜಾಲತಾಣವಾದ . ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿತು. ಮಿಸ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ವಾಲಿ ತಾನು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ "ಬಾರ್ಬೀ" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಪರಿಚಿತಳಾಗಿದ್ದುದಾಗಿಯೂ ಗೊಂಬೆಯ ಟ್ರೇಡ್‍ಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಯಾವ ಉದ್ದೇಶವೂ ತನಗಿಲ್ಲವೆಂದೂ ವಾದಿಸಿದಳು. ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ನ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೂಡಲಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಕೋರ್ಟು ತನಗೆ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದಿಲ್ಲವೆಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಕೇಸು ಖುಲಾಸೆಗೊಂಡಿತು.
1967ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ "ಕಲರ್ಡ್ ಫ್ರಾನ್ಸೀ"ಯನ್ನು ಕೆಲಬಾರಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬಾರ್ಬೀ ಗೊಂಬೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಗೊಂಬೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಿಳಿಯ ಫ್ರಾನ್ಸೀ ಗೊಂಬೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅಚ್ಚನ್ನೇ ಬಳಸಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪುಚರ್ಮವೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಯಾವುದೇ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. 1968ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ಕ್ರಿಸ್ಟೀಯನ್ನು ಬಾರ್ಬೀ ಸರಣಿಯ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ಗೊಂಬೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. 1980ರಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಾರ್ಬಿಯನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೊರತರಲಾಯಿತಾದರೂ ಅದೂ ಬಿಳಿಯ ಬಾರ್ಬಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿತ್ತು. 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ತಾಟ್ಟೆಲ್ ಹೊರತಂದ ಸರಣಿಯು ಕಪ್ಪು ಜನರನ್ನು ಹಳೆಯ ಗೊಂಬೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೈಜವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
1997ರಲ್ಲಿ ಜತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್, ಬಾರ್ಬಿ ಮತ್ತು ಕುಕೀಗಳ ಜಂಟಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಓರಿಯೋ ಫನ್ ಬಾರ್ಬೀ ಯನ್ನು ಶಾಲೆಯ ನಂತರ ಪುಟ್ಟ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಆಡಬಹುದಾದ ಮತ್ತು "ಅಮೆರಿಕಾದ ನೆಚ್ಚಿನ ಕುಕೀ"ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಗೊಂಬೆಯಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಮ್ತಾಟ್ಟೆಲ್ ಬಿಳಿಯ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಗೊಂಬೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ತಯಾರು ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಟೀಕಾಕಾರರು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಂದನಾತ್ಮಕ ಪದವಾಗಿರುವುದೆಂದೂ ಅದು ಈ ಚಾಕೊಲೆಟ್ ಕುಕಿಯಂತೆಯೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು "ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಕಪ್ಪಗಿದ್ದು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಬಿಳಿಯನಾಗಿರುವುದನ್ನು" ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆಯೆಂದೂ ವಾದಿಸಿದರು. ಈ ಗೊಂಬೆಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತು ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್ ಮಾರಲಾಗದೆ ಉಳಿದವನ್ನು ವಾಪಾಸು ತೆಗೆದುಕೊಂಡದ್ದರಿಂದ ಇವು ಸಂಗ್ರಹಕಾರರಿಗೆ ಬಹಳ ಬೇಕಾದವಾದವು.
1997ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ವೀಲ್‍ಚೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಶೇರ್ ಎ ಸ್ಮೈಲ್ ಬೆಕೀ ಎಂಬ ಗೊಂಬೆಯನ್ನು ಹೊರತಂದಿತು. ಟಕೋಮಾ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ನ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸೀ ಇದ್ದ 17 ವಯಸ್ಸಿನ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಕೆರ್ಸ್ಟೀ ಜಾನ್ಸನ್ ಈ ಗೊಂಬೆಯು ಬಾರ್ಬಿಯ $100 ಡ್ರೀಮ್‌ಹೌಸ್‌ನ ಎಲಿವೇಟರ್ನೊಳಗೆ ಸೇರುವುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ತೋರಿಸಿದಳು. ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್ ತಾನು ಮುಂದೆ ತಯಾರಿಸುವ ಮನೆಗಳು ಈ ಗೊಂಬೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಇರುವುವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
2000ದ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಂಟೇಜ್ ಬಾರ್ಬೀ ಗೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಗಟ್ಟಿ ವಿನೈಲ್ ಪದಾರ್ಥವು ವಿಷಯುಕ್ತ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಹೊರಬಿಡುವುದೆಂದೂ, ಇದರ ಜತೆ ಆಡುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಪಾಯವಿದೆಯೆಂದೂ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಗಳು ಓಡಾಡತೊಡಗಿದವು. ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣಿತರು ಸುಳ್ಳೆಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆಧುನಿಕ ಬಾರ್ಬೀ ಗೊಂಬೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದಲೂ, ತಲೆಯನ್ನು ಮೆದುವಾದ ಯಿಂದಲೂ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2003ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪೂರ್ವದೇಶವಾದ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬೀ ಗೊಂಬೆಗಳು ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನ ಆದರ್ಶಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕುನಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಅವುಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ "ಈ ಯಹೂದೀ ಬಾರ್ಬೀ ಗೊಂಬೆಗಳು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಕೆಟ್ಟ ನಿಲುವು, ಆಕ್ಸೆಸರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕರಗಳೊಂದಿಗೆ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕಗಳಾಗಿವೆ. ಅವಳು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ." ಮಧ್ಯಪೂರ್ವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬೀಯಂತೆಯೇ ಇರುವ ಆದರೆ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆದರ್ಶಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕನಾಗಿರುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳೆಸಲಾಗಿರುವ ಫುಲ್ಲಾ ಎಂಬ ಗೊಂಬೆಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಫುಲ್ಲಾಳನ್ನು ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಮಧ್ಯಪೂರ್ವ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಬಾರ್ಬೀ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬೀ ಗೊಂಬೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ದಾರಾ ಗೊಂಬೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.
ಬಾರ್ಬಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ತೆರೆಸಾ , ಮಿಡ್ಜ್, ಅಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೀ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀವನ್ ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಮಾಟೆಲ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಬಾರ್ಬಿಯ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು ಮತ್ತು ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ಸ್ಕಿಪ್ಪರ್, ಟುಟ್ಟಿ , ಟೋಡ್ , ಸ್ಟೇಸಿ , ಕೆಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಸ್ಸಿ, ಫ್ರಾನ್ಸಿ, ಮತ್ತು ಜಾಝೀಯ ಗೊಂಬೆಗಳೂ ಸಹ ಸೃಷ್ಠಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಜುಲೈ 1992ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್ ಹೊರತಂದ ಟೀನ್ ಟಾಕ್ ಬಾರ್ಬಿ ಹಲವಾರು ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಆಡುತ್ತಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ - " ?", "
ಮತ್ತು " ?" ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೊಂಬೆಯೂ ಆಯ್ದ 270 ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಹೇಳುವಂತೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೊಂಬೆಯೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ 270 ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ " !" ಎಂಬುದೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. . ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟ ಗೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 1.5% ಮಾತ್ರ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುವಾದರೂ ಇದು ನಿಂದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು. 1992ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್ ಟೀನ್ ಟಾಕ್ ಬಾರ್ಬಿ ಯು ಇನ್ನುಮುಂದೆ ಆ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ, ಯಾರ ಬಳಿಯಾದರೂ ಆ ಗೊಂಬೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾದಲಾಗುವುದೆಂದೂ ಘೋಷಿಸಿತು.
2009ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ "ಟೋಟಲೀ ಟ್ಯಾಟೂಸ್" ಬಾರ್ಬೀಯನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ಬಾರ್ಬಿಯ ಜತೆ ಅದಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಬಹುದಾದ ಕೆಳಬೆನ್ನಿನ ಟ್ಯಾಟೂವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ಟ್ಯಾಟೂಗಳು ಇದ್ದಿದ್ದು ವಿವಾದಕ್ಕೆಡೆಮಾಡಿತು. ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್‌ನ ಪ್ರಚಾರಸಾಮಗ್ರಿಯಲ್ಲಿ "ಫ್ಯಾಶನ್ ಅನ್ನು ನಿಮ್ಮಿಚ್ಚೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರೂಪುಗೊಳಿಸಿ, ಈ ತತ್ಕಾಲೀನ ಫನ್ ಟ್ಯಾಟೂಗಳನ್ನು ನೀವೂ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದಿದ್ದರೂ, ನ ಪ್ರಧಾನ ನಿರ್ವಾಹಕನಾದ ಎಡ್ ಮೇಯೋ ಇದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ತಾವೂ ಟ್ಯಾಟೂಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ.
2005ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬಾಥ್ನ ಡಾ. ಆಗ್ನೆಸ್ ನೇರ್ನ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಬಾರ್ಬೀ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವ ಹಂತವೊಂದಿದೆಯೆಂದೂ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಅಂಗವಿಚ್ಛೇದನ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಅವನ್ನೊಳಗೆ ಇಡುವುದೇ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಶಿಕ್ಷೆಗಳಿಗೊಳಪಡಿಸುತ್ತಾರೆಂದೂ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಡಾ. ನೇರ್ನ್ ಹೇಳಿದಂತೆ: "ಬಾರ್ಬೀಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ದೂರೀಕರಿಸುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಭೂತಕಾಲದ ನಿರಾಕರಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ."
ಅಮೆರಿಕಾದ ಗೊಂಬೆ-ತಯಾರಿಕಾ ಕಂಪೆನಿ ಮಾಟೆಲ್ ಇಂಕ್. 1959ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಫ್ಯಾಷನ್ ಬೊಂಬೆಯೇ ಬಾರ್ಬಿ . ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿ ರುತ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಲರ್ ಬಿಲ್ಡ್ ಲಿಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್‌ ಗೊಂಬೆಯಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ಬಾರ್ಬಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂಬೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿವಾದ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತಲೇ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಲೇ ಬೆಳೆಯಿತು ಬಾರ್ಬಿ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಜೀವನ ಶೈಲಿ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಬ್ರಾಜ್ಸರಣಿಯ ಗೊಂಬೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಬಾರ್ಬಿಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಮೇಲೆ ಆಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಬಾರ್ಬಿಯನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಆದರ್ಶವನ್ನಾಗಿ ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡು ಆಕೆಯನ್ನೇ ಅನುಕರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವರೆಂಬ ಊಹೆಗಳು ಟೀಕೆಗಳಿಗೆಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.
'ದೇರಾ' ಎಂದರೆ ಶಿಬಿರ; 'ದೂನ್‌' ಶಿವಾಲಿಕ್‌ ಸಣ್ಣ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ನಡುವಿನ ನದಿಯ ಕಣಿವೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ದೆಹರಾದೂನ್‌ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸಿಖ್ಖರ ಏಳನೆಯ ಗುರು ಶ್ರೀ ಗುರು ಹರ್‌ ರಾಯ್‌ ಜಿ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಮ್‌ ರಾಯ್‌ ಜಿ ಅವರು ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಶ್ರೀ ಗುರು ಹರ್‌ ರಾಯ್‌ ಜಿ ಅವರು ಉದಾಸಿನ್‌ ಸಾಧುಗಳ ಪಂಥವನ್ನು ಸ್ಧಾಪಿಸಿದರು. ಗಡೀಪಾರಾಗಿದ್ದ ಇವರು 1675ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಧಮಾವಾಲಾ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಹ, ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥಕವಾಗಿ, ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಬಳಿಕ ಐದನೆಯ ದಿನದಂದು ವಾರ್ಷಿಕ 'ಝಂಡಾ ಜಾತ್ರೆ'ಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಹೆಸರು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಡೇರಾ ಅಥವಾ ನೆಲಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, 1699ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ "ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಮ್‌ ರಾಯ್‌ ದರ್ಬಾರ್‌" ಎಂಬ ಒಂದು ದರ್ಬಾರ್‌ ಸಹ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊಗಲ್‌ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ನ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ
ಗುಣಮಟ್ಟ ಖಾತ್ರಿ ನಿಯಂತ್ರಣಾಲಯ, ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಾಲಯ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಠಾಕುಠೀಕಾದ ದೆಹರಾದೂನ್‌ ಸಡಗರದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ನಗರ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹಲವು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಮನೆ ಮಾಡಿವೆ. ಐದು ಸಕ್ರಿಯ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್‌ ಒಂದು ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರವಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗರದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದು. ಇಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ವಿವಿಧ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಸಮವಸ್ತ್ರಧಾರಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ನೋಟವು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.
ದೆಹರಾದೂನ್‌ ಮೂಲವಾದ "ದೆಹರಾದೂನಿ ಬಾಸಮತಿ ಅಕ್ಕಿ" ಮತ್ತು ಲಿಚಿ ಹಣ್ಣು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಈ ನಗರದ ಹೆಸರು ಪರಿಚಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ, ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಹೆಸರಾಂತ ಶಿಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಕಾಲೇಜ್‌, ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಅಕಾಡೆಮಿ, ದಿ ದೂನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌, ಸೇಂಟ್‌ ಜೋಸೆಫ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬ್ರೈಟ್‌ಲ್ಯಾಮಡ್ಸ್‌ ಶಾಲೆ, ಸೇಂಟ್‌ ಥಾಮಸ್ ಕಾಲೇಜ್‌, ವೆಲ್ಹಮ್‌ ಬಾಲಕರ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಹಮ್‌ ಬಾಲಿಕೆಯರ ಶಾಲೆ ದೆಹರಾದೂನಿನಲ್ಲಿವೆ.