polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೯೨೩ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೯೩೫ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಬಾನುಲಿ ಅಥವಾ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರವು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಈ ಮಾಧ್ಯಮವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಭಾರತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆಯೆನ್ನಬಹುದು. ಸುದ್ದಿ, ಮನರಂಜನೆ, ಜನಪರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನಲ್ಲದೇ ಬಹಳಷ್ಟು ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವಘಡಗಳಲ್ಲಿ ಬಾನುಲಿಯು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ.೧೯೯೦ರ ಈಚೆಗೆ ಖಾಸಗಿ ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಸಾರ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದಂತೆ ಈ ಸೇವೆಯು ತನ್ನ ಹೊಳಪನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮನರಂಜನೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಬಾನುಲಿ ಸೇವೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದರೂ ಅವು ಕೇವಲ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿವೆ. ಕ್ರಿ.ಶ ೧೯೩೫ರಲ್ಲಿಯೇ ಕನ್ನಡ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತರಂಗ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರವಿಲ್ಲ.
ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಷಯ ಪ್ರಧಾನ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ಕೊಡುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪೇ ಇದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಅಥವಾ ವಾರದ ಅಂಕಣ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಲೇಖಕರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇವತ್ತಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖಕರು ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದಲೇ ಜನಮನ ಗೆದ್ದಿದ್ದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ, ಸುಧಾ, ತರಂಗ, ದೀಪಾವಳಿ ವಿಶೇಷಾಂಕ, ಮಯೂರ, ಕಸ್ತೂರಿ, ತುಷಾರ, ಪ್ರಜಾಮತ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ.
ಮಾಧ್ಯಮ ಅಥವಾ ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ" ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆ, ಬಾನುಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕ, ಅಂತರಜಾಲ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಭಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರ-ಪತ್ರ, ಜಾಹೀರಾತು, ಡಂಗುರ, ಸಿನಿಮಾ – ಇವುಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗಗಳಂತೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು “ನಾಲ್ಕನೇ ಅಂಗ” ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಣ/ಲಿಖಿತ ಮಾಧ್ಯಮ ಎನ್ನಬಹುದು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೮೪೩ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ””ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರ”” ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಪತ್ರಿಕೆ. ಈಗ ಕನ್ನಡ ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಗಾಧವಾಗಿ ಬೆಳೆದು, ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಿಂತಿದೆ. ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ.೧)ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಸುದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಪತ್ರಿಕೆ, ೨)ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಪತ್ರಿಕೆ.
ಸಿನಿಮಾ, ಕೃಷಿ, ಆಟೋಟ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮ – ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಪ್ರಧಾನ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಹಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಅಂಕಣಗಳಲ್ಲಿ- ಸಿನಿಮಾರಂಜನೆ, ಕೃಷಿಲೋಕ, ಕ್ರೀಡಾಪುರವಣೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ವಿರಳವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಸುದ್ದಿ-ಸಮಾಚಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಧಾನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೆನ್ನಬಹುದು. ಇವುಗಳು ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ದೈನಿಕ, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮತ್ತು ಪಾಕ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಆಲಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಸಂಸ್ಕತದ ಉದ್ದಾಮ ಪಂಡಿತ. ಸಂಸ್ಕತ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈತನ ಕೀರ್ತಿ ಅಜರಾಮರವಾದುದು. ಹರ್ಷಚರಿತೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈತನ ಆತ್ಮವೃತ್ತ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಆನನ ಶೋಣಾನದಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೀತಿಕೂಟವೆಂಬ ಅಗ್ರಹಾರ . ತಾಯಿ ರಾಜದೇವಿ ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವಳು. ತಂದೆ ಚಿತ್ರಭಾನು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾತೃವಿಯೋಗವಾಗಿ ಈತ ತಂದೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದ. ಆದರೆ 14ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇವನ ತಂದೆಯೂ ತೀರಿಕೊಂಡ. ದುಃಖಿತನಾದ ಬಣ ಕೆಲಕಾಲ ದೇಶಾಟನೆ ಮಾಡಿಬಂದ. ಹೀಗೆ ಬಂದ ಬಾಣನ ಲೋಕಾನುಭವ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಪಾಂಡಿತ್ಯ ಗುರುತಿಸಿದ ಶ್ರೀಹರ್ಷನ ಸಂಬಂಧಿ ಕೃಷ್ಣ ಎಂಬಾತ ಈತನ ಬಗೆಗೆ ಶ್ರೀಹರ್ಷನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ. ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಈತನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಂಡು ಆಸ್ಥಾನ ಪಂಡಿತನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಬಾಣನೇ ತನ್ನ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಹರ್ಷ ಚರಿತದಲ್ಲಿ ಗದ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
ಚಂಡೀಶತಕದ ಕಥಾಭಾಗವನ್ನು ಕವಿ ದೇವಿಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಚಂಡಿ ತನ್ನ ಕಾಲಿನಿಂದ ಕೆಡವಿ ಕೊಂದು ಲೋಕವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದಳೆಂಬುದು ಕಥೆಯ ತಿರುಳು. ಶ್ಲೋಕಗಳೆಲ್ಲವೂ ಚಂಡಿಗೂ ಮಹಿಷಾಸುರನಿಗೂ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು. ದೇವಿಗಿಂತಲೂ ದೇವಿಯ ಪಾದಾಘಾತ ವಿಧವಿಧವಾಗಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿರುವುದು. ಇದು ಗೌಡೀ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿ ಅನುಪ್ರಾಸ ಯಮಕ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬೀಭತ್ಸ, ರೌದ್ರ, ಅದ್ಭುತ, ಭಯಾನಕ, ವೀರರಸ ವರ್ಣನೆಗಳು ಮೂರ್ತಿಮತ್ತಾಗಿ ಎದುರಿಗೆ ನಿಂತಂತೆ ತೋರುವುವು.
ಇದು ಬಾಣನ ಸರ್ವೋತ್ಕಷ್ಟ ರಚನೆ. ಭಾಷೆ ಭಾವ, ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗಳ ಉಚಿತ ಸಮ್ಮಿಳನ ಇದರಲ್ಲಿದೆ. ವರ್ಣನೆಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿವೆ. ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ರಸಗಳ ಮಧುರ ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಭಾವಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ವರ್ಣನೆಯ ಅನುರೂಪ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಾವ್ಯ ಸಂಸ್ಕತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನುಪಮವಾದುದು. ಪಾತ್ರಗಳ ಚಾರಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಾಣನಿಗೆ ಅದ್ಭುತ ಕಲೆಯಿದೆ. ಪಾತ್ರಗಳು ಸಜೀವವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿವೆ. ಇನ್ನು ಬಾಣನ ಶೈಲಿಯಾದರೋ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾದುದು. ಗದ್ಯರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಈತ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರವೀಣ.
ಇದು ಬಾಣನ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಎಂಟು ಸರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಣನ ದೀರ್ಘ ವರ್ಣನೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮುಖ್ಯ ಕಥಾ ಭಾಗವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಅಭಿನಂದನ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಬಾಣಕೃತವಾದ ಸಂಸ್ಕತ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಚಂಪೂರೂಪವಾದ ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾಂತರವನ್ನೂ ನಾಗವರ್ಮ-1 ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕತ ಗ್ರಂಥ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದರೂ ವರ್ಣನಾ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿವೆ.
ಬಾಣಭಟ್ಟನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕಾದಂಬರೀ ಕಥಾಸಾರವೆಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪದ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಭಿನಂದನ ಎಂಬಾತ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದ ಭಟ್ಟ ಜಯಂತನ ಮಗ. ಆದರೆ ಇದರ ಕರ್ತೃ ಕ್ರಿ.ಶ. 8ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿದ್ದು ರಾಮಚರಿತವೆಂಬ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಅಭಿನಂದನನಲ್ಲ.
ಬಾಣಭಟ್ಟ ಅಥವಾ ಬಾಣ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಗದ್ಯ ಕವಿ. ಹರ್ಷಚರಿತೆ ಹಾಗೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಕರ್ತೃ. ಕಾಲ- ಕ್ರಿ.ಶ. 7ನೆಯ ಶತಮಾನ. ಇವನ ತಂದೆ ಚಿತ್ರಭಾನು,ತಾಯಿ ರಾಜಾದೇವಿ.ಇವನು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪ್ರಿತಿಕೂಟ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೬೦೬-೬೪೭ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದ ಹರ್ಷವರ್ಧನನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದನು.
ಮಧಬಾವಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಜಯಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಓದಲು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಹೊಸ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೀವು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಬಹುದು."' ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಸಾಫ್ಟ್‍ವೇರ್ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ತಮ್ಮ ಅಂಕಣ ಬರಹಗಳು, ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿ ದ್ವೀಪವ ಬಯಸಿ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಿಚಯ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನವರು. ಹಲವಾರು ವರ್ಷ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಈಗ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ವಾಪಾಸಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಪ್ರಕಟಿತ ಪುಸ್ತಕಗಳು - ಅಲೆಮಾರಿ ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ . ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ ಕೃತಿಗೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದಿಂದ ೨೦೦೬ನೇ ಸಾಲಿನ ಡಾ. ಹಾ.ಮಾ. ನಾಯಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದಿದೆ. ಇವರ ಪತ್ನಿ ರೂಪ ಮೈಸೂರಿನವರು. ಪುತ್ರರು ಶಶಾಂಕ ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯ.
ಮೂಲತಃ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನವರಾದ ದತ್ತಾತ್ರಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಈಗ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಕಂಪೆನಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ‘ಅಲೆಮಾರಿ ಕನಸು ಗಳು’ ಎಂಬ ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಹಾಮಾ ನಾಯಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ‘ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ’ ಅಂಕಣ ಬರಹಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ‘ಮಥಿಸಿದಷ್ಟೂ ಮಾತು’ ಎಂಬ ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಕಲನವನ್ನು ತ್ರಿವೇಣಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಾವ್ ಜತೆ ಸೇರಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಿಷಯಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪರಿಷ್ಕೃತಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದವು. ಅವರ ಲೇಖನಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪಾಠಕರು ಅವರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಬಹುದು.
ಎಂ.ಆರ್.ದತ್ತಾತ್ರೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೃತಿಸಂಗ್ರಹಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಕಟಿತಗೊಂಡಿವೆ. ಅವರ ಲೇಖನಗಳು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಾಹಿತ್ಯಸಮಿತಿಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.
ಕರಪಾಲದ ಯಶಸ್ಸು ಮುಖ್ಯ ಕಥೆಗಾರನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈತನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಸಹ ನೃತ್ಯಗಾರರಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನು ಕಥೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿರಬೇಕಾದರೆ ಉಳಿದ ಕಲಾವಿದರು ’ಹೂಂ’ ಗುಟ್ಟುತ್ತ ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗೆ ನಿರೂಪಕನು ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.ಕಥೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ಬರುವ ಹಾಡನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಸಹಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮೇಳವಾದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕಾರವಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಕರಪಲ್ಲವೆಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ಶರಣರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಹ ಕಾಲಜ್ಞಾನದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲೂ ನಿಂತಿರುವಂತಹ ಜನರಲ್ಲಿ ಹಣ ಕೊಡಲು ಸಿದ್ದವಿರುವವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳದೆ, ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಕೈ ಸನ್ನೆಯಿಂದಲೇ ಹೇಳುವುದು ಇವರ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಕರಪಲ್ಲದಲ್ಲಿ ಸಂಜ್ಞೆಗಳು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದವು. ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಲಗೈಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವರು.
ಖ - ’ಕ’ದಂತೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಬೆರಳಿನ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೆಬ್ಬೆರಳನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ತೋರಿಸಬೇಕು. ಎರಡನೆಯದು ಮಹಾಪ್ರಾಣದ ಸಂಜ್ಞೆ.
ಕರಪಾಲ ಮೇಳವು ಹವ್ಯಾಸಿ ಕಲೆಯೂ ಹೌದು, ಉದ್ಯೋಗಿ ಕಲೆಯೂ ಹೌದು.ಇದರಲ್ಲಿ ವೀರಶೈವರು ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಜಂಗಮರು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳವರು. ಕರಪಾಲ ಮೇಳವನ್ನು ನಡೆಸುವವರಿಗೆ ’ಕರಪಾಲದವರು’ ಎಂದೂ ಮುಖ್ಯ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ’ಕರಪಾಲದಯ್ಯ’ನೆಂದೂ ಕರೆಯುವರು. ಕರಪಾಲವು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಬಂದುದೆಂದು ಕಲಾವಿದರು ಹೇಳುವರು.ಈ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಎಲ್ಲವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುವುದು.ಮೂರು ಮಂದಿಯಿದ್ದರೆ ಈ ಮೇಳವನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ಪ್ರಧಾನ ನಾಯಕನಾದರೆ, ಮತ್ತಿಬ್ಬರೂ ಸಹಾಯಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರನ್ನು ಶಿಷ್ಯರೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಡಾ.ಎಂ.ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿಯವರು ಕರಪಾಲವು ಕರಪಲ್ಲವ ದಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು ಎನ್ನುವರು. ’ಕರಪಲ್ಲವ’ ಕರಪಲ್ಲವಾಗಿ ಕರಪಾಲ ಎಂದಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ನಡೆದಿರುವುದಾಗಿದೆ. ಕರಪಲ್ಲವ ಎಂದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ’ಕೈಸಂಜ್ಞೆ’ ಎಂದರ್ಥ.
ಒಂದು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಮತ್ಕಾರ, ಜಾಣ್ಮೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾದರೆ, ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ನೃತ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ.ಕರಪಾಲವು ಮೊದಲಿಗೆ ಗಣಪತಿಯ ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕರಪಾಲ ಕಲಾವಿದರು ವೀರಗಚ್ಚೆ ಹಾಕಿ ಬಿಳಿಯ ಜುಬ್ಬ ತಲೆಗೆ ’ಅವಚವಿ’, ಸುನ್ನಾರಿ, ಅಂಬೆಸರ, ಕಿರೀಟ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ, ಹಣೆಗೆ ವಿಭೂತಿ, ಕೊರಳಿಗೆ ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮಾಲೆ, ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕಕಾರರು ಧರಿಸುವಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ. ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಐದು ಜನ ಕಲಾವಿದರಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯ ಕಥೆಗಾರನಿರುತ್ತಾನೆ. ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಸಹ ನೃತ್ಯದವರಿದ್ದು, ಉಳಿದವರು ಹಿಮ್ಮೆಳದವರಿರುವರು.
ಈ ಮೇಳದ ವಾದ್ಯದ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಗುಮ್ಮಟೆ ಮತ್ತು ತಾಳಗಳು. ಗುಮ್ಮಟೆಯನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕುಂಭಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಉಡದ ಚರ್ಮದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಹಾಗೆಯೇ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರಪಾಲ ಮೇಳದ ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಹಿಮ್ಮೇಳವಾಗಿರುವುದು. ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಗುಮ್ಮಟೆ ಮತ್ತು ತಾಳಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾರ್ಮೊನಿಯಂ ಮತ್ತು ಮದ್ದಳೆಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಂಗಸ್ಥಳವು ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾದ ಒಂದು ವೇದಿಕೆ. ರಂಗವು ಪ್ರೇಕ್ಷಕನ ಕಡೆಗೆ ಇದ್ದು, ಉಳಿದ ಮೂರು ಭಾಗವನ್ನು ಸೋಗೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಕೆಲವು ಕಡೆ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹಸಿರು ಚಪ್ಪರವನ್ನು ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ. ರಂಗದ ಎತ್ತರವು ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಅಡಿಯಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕ ಮತ್ತು ಸಹ ನೃತ್ಯದವರಿರುತ್ತಾರೆ.ರಂಗದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮೇಳನದವರಿಬ್ಬರು ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾರೆ.
ಬಾಳದಿನ್ನಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಚಿತ್ರರಂಗವೆಂಬ ಬೂದಿಮುಚ್ಚಿದ ಕೆಂಡದಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ವ್ಯಥಿತವಾದದ್ದು, ಅದೂ ನಟಿಯರಿಗೆ ಎಂಬುದು ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿರುದ್ಧದ ಅಲೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಧನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದ ರೇಖಾ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಹಲವು ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹರು. ಅವರ ಬದುಕು ಸುಗಮವಾಗಿ ಸಾಗಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತಾ ಹುಟ್ಟು ಹಬ್ಬದ ಶುಭ ಹಾರೈಕೆಗಳನ್ನು ಹೇಳೋಣ.
ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿದ ರೇಖಾ ಮುಂದೆ ನಾಯಕ ನಟಿಯಾಗಿದ್ದು ‘ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ 999’ ಎಂಬ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಜೊತೆಗಿನ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ. ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದ ವರೆಗೆ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಮರ್ ಗೊಂಬೆಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ರೇಖಾ, ಮುಂದೆ ಮೂಡಿಬಂದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಜನಮನವನ್ನು ಸೂರೆಗೊಂಡರು.
ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಜೆಮಿನಿ ಗಣೇಶನ್ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪುಷ್ಪವಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ರೇಖಾ, ತನಗೆ ಜನ್ಮ ಕೊಟ್ಟವ ತನ್ನನ್ನು ಮಗಳು ಎಂದು ಒಪ್ಪದ ಮಾನಸಿಕ ಬಳಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದವರು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೂ, ತಮ್ಮೊಳಗೇ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಆಗದೆ ಹೊರಗೆ ಬಿಡಲೂ ಆಗದಂತಹ ಗೊಂದಲದಲ್ಲೇ ಬದುಕನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರಬೇಕಾಯಿತು.
ಸುಮಾರು 180 ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ರೇಖಾ, ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸೀರೆಯುಟ್ಟು ಸುಕೋಮಲವಾದ ಅಂಗ ಸೌಷ್ಟವದಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ‘ಯೋಗ’ದ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸತತ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ರೇಖಾ ಅವರ ‘ಯೋಗ ಮತ್ತು ದೇಹವೆಂಬ ದೇಗುಲ’ ಪುಸ್ತಕ ಸಹಾ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡಿದೆ.
ಹೃಷೀಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿಯವರ ‘ಖೂಬ್ ಸೂರತ್’, ‘ಮುಖ್ಖದ್ದರ್ ಕಾ ಸಿಕಂದರ್’, ‘ಖೂನ್ ಭರಿ ಮಾಂಗ್’, ‘ಖಿಲಾಡಿಯೋಂ ಕಾ ಖಿಲಾಡಿ’ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಫಿಲಂ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟರೆ, ‘ಉಮ್ರಾವ್ ಜಾನ್’ ಚಿತ್ರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಭಿನಯ ಅವರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ತಂದಿತು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಚಿತ್ರಗಳ ಆಚೆಗೆ ಕೂಡಾ ರೇಖಾ ಅವರು ‘ಘರ್’, ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್ ಅವರ ‘ಕಲಿಯುಗ್’, ಗೋವಿಂದ ನಿಹಲಾನಿ ಅವರ ‘ವಿಜೇತಾ’, ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡರ ‘ಉತ್ಸವ್’, ಗುಲ್ಜಾರ್ ಅವರ ‘ಇಜಾಸತ್’ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದರು.
ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ ಕಂಡ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಲ್ಲಿ ರೇಖಾ ಒಬ್ಬರು. ಎಂತಹ ಕನಿಷ್ಠ ಪಾತ್ರವೇ ಇರಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಅಪೂರ್ವ ನಿಷ್ಟೆಯ ಕಲಾವಿದೆ. ಅವರು ಜನಿಸಿದ್ದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 1954ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ರೇವಣಸಿದ್ದಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರ ಅವರು, ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮನಗೂಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಅವರಸಂಗ ಮನೆತನದ ಶಿವಪ್ಪ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ದಂಪತಿ ಪುತ್ರ. ಜನನ- ಮೇ 26, 1889. ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿ ಅಥರ್ಗಾ ಗ್ರಾಮದ ಶಾಲೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ 1910ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಆರಂಭ. ನಿಧನರಾಗುವ ತನಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು.
ರೇವಣಸಿದ್ದಪ್ಪ ಅವರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಪಾಠ ಮಾಡುವ ರೀತಿ, ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೂ ತೆರಳಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರವಚನದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು, ರೇವಣಸಿದ್ದಪ್ಪ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮೂರಿನ ದೇವರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಆದರ್ಶ, ಪ್ರಮಾಣಿಕ ಶಿಕ್ಷಕ 1925 ಫೆಬ್ರುವರಿ 23ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅದೇ ವರ್ಷ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಲೋಕಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬೆಳಕನ್ನು ಹರಡಿ, ಜನ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿ, ಆದರ್ಶ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ಬಾಳಿದ ರೇವಣಸಿದ್ದಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಇಂಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಅಥರ್ಗಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 1925ರಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ರೇವಣಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆಯಂದು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.
ರೇವಣಸಿದ್ದಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಬರುವುದನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ನೋಡಿ ಮನೆ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲುವ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು, ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಮಲಗುತ್ತಾರೆ. ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಹೊತ್ತವರು ಜನರನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಶಿಕ್ಷಕರೊಬ್ಬರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದೇವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದರೆ ಆ ಶಿಕ್ಷಕ ಹೇಗಿದ್ದರು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ!
ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಅಥರ್ಗಾ ಗ್ರಾಮದ ಶಿಕ್ಷಕ ದಿ. ರೇವಣಸಿದ್ದಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರರ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಗೌರವ, ಭಕ್ತಿ ಇದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಸಾಕ್ಷಿ.
ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಶಿಕ್ಷಕನನ್ನು ದೇವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿದ್ದು ನೋಡಿದರೆ, ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕ ಸರಿಯಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ ಜನತೆ ಅವರನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇವರು ಒಂದು ನಿದರ್ಶನ.
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಇಂದಿಗೂ ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ರೇವಣಸಿದ್ದಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರ ಗುಡಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರೇವಣಸಿದ್ದಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರರ ಆಳೆತ್ತರದ ಪಂಚಲೋಹದಿಂದ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಒಬ್ಬ ಪೂಜಾರಿಯನ್ನು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ನೇಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ರೇವಣಸಿದ್ದಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರರ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಬರುತ್ತೆ ಎಂದರೆ ಗ್ರಾಮದ ಚಿಕ್ಕವರು, ದೊಡ್ಡವರು ಎಂಬ ಬೇಧವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಮಲಗುತ್ತಾರೆ. ರಸ್ತೆಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಮಲಗಿದ ಜನರನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಥರ್ಗಾ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಾತ್ರದ ,ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣದ,ತೊಗಲು ಬೀಳು ಕೊಂಬೆಗಳಿರುವ ಚೆಲುವಿನ ಮರ. ಮರ ೧೫ ನಿಂದ ೧೮ ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ೫.೫-೮ ಸೆಂ.ಮೀ,ಉದ್ದ,೨.೫-೩.೦ಸೆಂ.ಮೀ ಗಳ ಅಗಲವಿದ್ದು, ದೀರ್ಘ ವೃತ್ತಾಕಾರ, ನಿಡುನಾಲ್ಮೂಲೆಯಾಗಿ, ಈಟಿ ವೊನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಎಲೆಗಳು ಮುದುರು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಹೂಗಳು ಬೊಜ್ಜಿನ ತರಹ ಇದ್ದು ಕಪ್ಪು /ಪಿಂಕು ಬಣ್ಣದವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳು ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಗೊಂಚಲಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಹಣ್ಣುಗಳು ಗೋಳಾಕಾರ ವಾಗಿ ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹಣ್ಣು ಕಂದು ವರ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಡ್ಡಳತೆ ೨.೫-೩.೦ಸೆಂ.ಮೀ.ಇರುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣಿನ ಒಳಗೆ ೬-೮ವಿತ್ತನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಹಣ್ಣು ರುಚಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ . ವಿತ್ತನವು ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ೨೦-೨೩% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ವಿತ್ತನದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಣ್ಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ೨೩-೨೬%.ಒಂದು ಮರದಿಂದ, ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೬೦-೮೦ಕಿಲೋ ಫಲ ಬರುತ್ತದೆ, ವಿತ್ತನ ಆದರೆ ೧೦-೧೫ ಕಿಲೋಗಳಷ್ಟು ಬರುತ್ತದೆ. ಹೂ ಬಿಡುವ ಸಮಯ ನವಂಬರು-ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳವರೆಗೆ, ಫಸಲು ಬರುವ ಸಮಯ ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ. ವಿತ್ತನದಲ್ಲಿ ಬೀಜ ಪ್ರಮಾಣ ೬೦%.ಬೀಜ ದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ೪೪% ಇರುತ್ತದೆ. ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಪ್ರತಿಶತ ೧೭.೦ಇರುತ್ತದೆ.
ಹಣ್ಣಾದ ಮೇಲೆ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಝಾಡಿಸಿ, ಇಲ್ಲಂದರೆ, ಉದ್ದವಾದ ಕೋಲಿನಿಂದ ಒಡೆದು ಹಣ್ಣು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವರು. ಹಣ್ಣನ್ನು ಬಡಿಗೆಯಿಂದ ಒಡೆದು ವಿತ್ತನವನ್ನು ಬೆರ್ಪಡಿಸುವರು ಮತ್ತು ವಿತ್ತನವನ್ನು ಸುತ್ತಿಗೆಗಳಿಂದ ಒಡೆದು, ವಿತ್ತನ ಮೇಲಿದ್ದ ಹೊಟ್ಟು/ಸಿಪ್ಪೆ ಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೀಜ/ತಿರುಳನ್ನು ನೀರಿನ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಿಸಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ/ಕುದಿಸುವುದರಿಂದ, ಎಣ್ಣೆ ವಿತ್ತನದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲಾಡುತ್ತದೆ. ತೇಲಿದ ಎಣ್ಣೆ/ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂದಿನ ಕಾಲ ಎಣ್ಣೆ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸಾಲ್ವೆಂಟ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ಎಣ್ಣೆ/ಕೊಬ್ಬನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮುರುಗಲ ಮರದ ಹುಟ್ಟು ಸ್ಥಾವರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರ ಪ್ರಾಂತ . ಇದು ಮೈಸೂರಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಕಣಿವೆ ಉಷ್ಣವಲಯ/ಮಲೆನಾಡು ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಕೂರ್ಗ್ , ವೈನೆಡ್ , ಖಾಸಿ , ಜೈನ್ ತಲ ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರಾಂತ , ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ, ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮರ. ಸಮುದ್ರದ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೬ಸಾವಿರ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಇಳಿಜಾರಿನಿಂದ ಸಮುದ್ರತಟದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿವೆ . ಗೋವಾ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ,ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕಗಳು ಮುರುಗಲ ತೋಟಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ತಾಣಗಳು.
ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ೫೮-೬೦% ತನಕ ಇರುವುದರಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯ ದ್ರವೀಭವನ ಉಷ್ಣೋಗ್ರತೆ ೪೧-೪೨೦ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಇದು ಸಾಧಾರಣ ಪರಿಸರ ಉಷ್ಣೊಗ್ರತೆ ಹತ್ತಿರ ಘನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಮುರುಗಲ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಮುರುಗಲ/ಕೊಕುಮ್ ಕೊಬ್ಬು , ಕೊಕುಮ್ ಬೆಣ್ಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಇರುವುದರಿಂದ, ಎಣ್ಣೆ/ಕೊಬ್ಬು ಅಯೋಡಿನ್ ಮೌಲ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಯಾಗಿ ೩೨ ನಿಂದ ೪೦ ಮಧ್ಯೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಮುರುಗಲ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋಧಕವಾದ ವಿಟಮಿನ್ '' ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ಅದರಿಂದ ಎಣ್ಣೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕೆಡುವುದಿಲ್ಲ. ಒಮೇಗಾ-೩ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ ಕೆಲವು ಮುರುಗಲ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ೨.೦% ತನಕ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ದ್ವಿ ಬಂಧವಿರುವ ಒಲಿಕ್ ಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ೪೦-೪೨% ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿಯರಿಕ್ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ ೫೦-೫೬% ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆಮ್ಮೆ ೬೦% ತನಕ ಇರುತ್ತದೆ.
ಮುರುಗಲ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಮುರುಗಲ ಬೀಜದಿಂದ ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮುರುಗಲ ಮರವನ್ನು ಪುನರ್ಪುಳಿ ಮರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮುರುಗಲ ಮರ ಗಟ್ಟಿಫೆರ ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮರ. ಇದರ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಹೆಸರು ಗರ್ಸಿನಿಯ ಇಂಡಿಕಾ .
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ, ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಬದನೆಕಾಯಿ ಎಣ್ಣಿಗಾಯಿ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ 50 ಭಾಗ ಭೂಮಿಗೆ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಗಳಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು , ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ , ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ , ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಬೇಸಿಗೆ-ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ , ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ವರೆಗೆ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
ಕೆಸರಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಹಟ್ಟಿಯಂಗಡಿ ರಾಮಭಟ್ಟರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೃತಿಗಳು - ಡಾ. ಪಾದೇಕಲ್ಲು ವಿಷ್ಣು ಭಟ್ಟ
ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಶಂಕರಭಟ್ಟ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟ - ಪ್ರೊ. ಎಂ. ರಾಮಚಂದ್ರ, ಪ್ರೊ. ಎಚ್. ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ಟ, ಡಾ. ಪಾದೇಕಲ್ಲು ವಿಷ್ಣು ಭಟ್ಟ
ಕನ್ನಡ-ತುಳು ಶಬ್ಧ ಪ್ರಯೋಗ ಕೋಶ - ಸಂ. ಪಾದೇಕಲ್ಲು ವಿಷ್ಣು ಭಟ್ಟ, ಡಾ. ಪದ್ಮನಾಭ ಕೇಕುಣ್ಣಾಯ
ನಾಗಮಂಡಲ - ಮೂಲ:ಡಾ. ಗಿರೀಶ ಕಾರ್ನಾಡ, ತುಳು ಅನುವಾದ: ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ಕುಂಜಿಬೆಟ್ಟು
ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವು ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ ಕಾಲೇಜಿನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು. ಉಡುಪಿಯ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರ, ಕಿರಿಯರಿಗೆ, ಸಂಶೋಧನಕರ್ತರಿಗೆ ಕಾಶಿಯಾಗಿದೆ . ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಕೆ ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮಂಜೇಶ್ವರ ಗೋವಿಂದ ಪೈಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವೂ ಇದೆ.
ಈ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತೈದು ಭಾಷೆಗಳ ಐದು ಸಾವಿರ ಪುಸ್ತಕಗಳಿವೆ. ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹಾಗೂ ಹಳೆಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಅಪೂರ್ವವಾಗಿದೆ. ದೇವತಾ ವಿಗ್ರಹಗಳ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಗಳು, ವೀರಗಲ್ಲು, ಮಾಸ್ತಿಗಲ್ಲುಗಳು, ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ಕಂಚಿನ ಆಕೃತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಂಶೋಧಕ ರಿಗೆ ಈ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ದೊರಕುವ ಲಾಭ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದುದಲ್ಲ.
ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವು ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ ಕಾಲೇಜಿನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು. ಉಡುಪಿಯ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರ, ಕಿರಿಯರಿಗೆ, ಸಂಶೋಧನಕರ್ತರಿಗೆ, ಕಾಶಿಯಾಗಿದೆ . ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮಂಜೇಶ್ವರ ಗೋವಿಂದ ಪೈಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವೂ ಇದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತೈದು ಭಾಷೆಗಳ ಐದು ಸಾವಿರ ಪುಸ್ತಕಗಳಿವೆ. ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹಾಗೂ ಹಳೆಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಅಪೂರ್ವವಾಗಿದೆ. ದೇವತಾ ವಿಗ್ರಹಗಳ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಗಳು, ವೀರಗಲ್ಲು, ಮಾಸ್ತಿಗಲ್ಲುಗಳು, ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ಕಂಚಿನ ಆಕೃತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಈ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ದೊರಕುವ ಲಾಭ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದುದಲ್ಲ.
ಸೋಲವಾಡಗಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಜಮಖಂಡಿಯಿಂದ ೨೫ ಕಿಲೊಮೀಟರ ದೂರ ಹೋದರೆ ಹಳಿಂಗಳಿ ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚಿನ ಕಾಲದ ಜೈನ ಮುನಿಗಳ ೭೦೦ ಮುನಿಗಳ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ.
ಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಸೇಂಗಾ, ಸೂರ್ಯಪಾನ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ . ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ.ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು.ಕಬ್ಬು
ಢವಲಾರ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ವಿತ್ತನದಿಂದ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಸಸ್ಯ ಸೊಲನೇಸಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಗಿಡ. ಇದರ ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಹೆಸರು ಕಾಪ್ಸಿಕಮ್ ಅನ್ನೂಮ್ . ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಗಿಡದ ವೊದಲಿನ ಹುಟ್ಟು/ಸ್ಥಾನ ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕ, ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು, ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾನಿಕ ಇಂಡಿಯನ್ ಜನ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ . ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮೆಣಸಿನ ಗಿಡವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದ ಸ್ಪಾಂಡಿಯನ್ಸು ಮತ್ತು ಪೊರ್ಚುಗೀಸ ರು, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದರು. ಕ್ರಿ.ಪೂ.೭೫೦೦ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಇದು ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ ಅಂತಾ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ.೧೫೦೦ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮೆಣಸಿನ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ದೇಶ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ೨೫ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಕಾಪ್ಸಿಯಮ್ ಫ್ರುಟೆನ್ಸ್ ,ಮತ್ತು ಕಾಪ್ಸಿಕಮ್ ಅನ್ನೂಮ್ ವರ್ ಅನ್ನೂಮ್ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದು ವೋಲಿಕೆಯಂಥಾ ಏಕವಾರ್ಷಿಕ ಗಿಡ. ಒತ್ತುಗೂಡಿರುವ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನೂ,ರೆಂಬೆಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ೦.೫-೧.೫ ಮೀಟರ ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಎಲೆಗಳು ಗುಂಪಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳು ಬೆಳ್ಳಗಿದ್ದು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಎರಡು, ಮೂರು ಗೊಂಚಲುಗಳಾಗಿ ಎಲೆದಂಟಿನೊಂದಿಗೆ ವೊದಲು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಕಾಯಿ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಹಣ್ಣಾದ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ . ಕಾಯಿ ಉದ್ದ ಒಂದು ಅಂಗುಲದಿಂದ ಮೂರು ಅಂಗುಲದವರೆಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆ ದೀರ್ಘಾಂಡಾಕಾರವಾಗಿ, ತೊಡಿಮೆ ಹತ್ತಿರ ದಪ್ಪಾಗಿದ್ದು, ಕೊನೆ ವೊನಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹಣ್ಣಲ್ಲಿ ಬಹುಳ ವಿತ್ತನಗಳು ಚಪ್ಪಟವಾಗಿ, ವರ್ತುಲಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹಣ್ಣಲ್ಲಿ ವಿತ್ತನ ೪೫% ವರೆಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿತ್ತನದ ಮೇಲೆ ಹಲುವಾದ ಹೊಟ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ವಿತ್ತನದಲ್ಲಿ ಬೀಜ ಪ್ರತಿಶತ ೨೩% ತನಕ ಇರುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದೇಶ, ಚೈನಾ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಕೊರಿಯ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಟರ್ಕಿ, ಶ್ರೀಲಂಕ, ಘಾನಾ, ರಷ್ಯಾ,ಈಜಿಫ್ಟ್ , ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕ, ಸ್ಪೈನ್, ರೊಮಾನಿಯ, ಇಟಲಿ, ಹಂಗರಿ, ಪೆರು, ಮತ್ತು ಅರ್ಜೆಂಟೀನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ .
ಭಾರತ ದೇಶ, ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಎರಡನೆ ಸ್ಥಾನ ಚೈನಾ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೧೧ ಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ, ಎರಡನೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಚೈನಾದಲ್ಲಿ ೪ ಲಕ್ಷಟನ್ನುಗಳು, ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ೭-೮ ಮಿಲಿಯನು ಟನ್ನುಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿತ್ತನವನ್ನು ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡುವುದು ತುಸು ಕಷ್ಟವಾದದ್ದು. ಹಸಿ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಯನ್ನು ಪಲ್ಯ ಮತ್ತು ಚಟ್ನಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಒಣಗಿಸಿದ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಂದ ಪುಡಿ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಂದ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ವಿತ್ತನವನ್ನು ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯ ಒಂದು ಸಂವತ್ಸರಕ್ಕೆ ೨.೭ ಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳ ಮೆಣಸಿನ ಕಾಯಿ ವಿತ್ತನವನ್ನು ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇದರಿಂದ ೬೭ ಸಾವಿರಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸ ಬಹುದು . ವಿತ್ತನದಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸಾಲ್ವೆಂಟ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸೆಸ್ ಮಾಡಿ ತೆಗೆಯಬಹುದು.
ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ಕರ್ನಾಟಕ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ, ಪಂಜಾಬ, ತಮಿಳುನಾಡು, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಒಡಿಶಾ, ಪಶ್ಚಿಮಬಂಗಾಲ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ
ಕೆಲವು ಬಲ್ಯಮನೆಗಳು ನಾಲ್ಕಂಕಣದ ಮನೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನಾಲ್ಕಂಕಣದ ಮನೆಯನ್ನು ಕೊಡವತಕ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ನಾಲ್ ಕಟ್ಟ್ ಮನೆ’ ಅಥವಾ ‘ಮುಂದ್ ಮನೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹಜಾರದ ನಡು ಭಾಗವು ಸುಮಾರು ಮೂರು ಮೀಟರ್ ಬದಿಯಿರುವ ಚೌಕಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮಾಡಿಲ್ಲದೆ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ‘ಮುಂದ್’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ನೆಲ ತುಸು ಕೆಳಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಾಲ್ಕೂ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಂಬ ಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಐಮರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ‘ಮುಂದ್’ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ‘ಒಳ ಕಯ್ಯಾಲೆ’ಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾದ ಗೋಡೆಯೆದುರು ತೂಕ್‌೦ಬೊಳಿಚವಿರುತ್ತದೆ. ಒಳ ಕಯ್ಯಾಲೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಮನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಿಗೊಂದು, ಮಕ್ಕಳಿಗೊಂದು, ಅತಿಥಿಗಳಿಗೊಂದು, ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರಿಗೊಂದೊಂದು, ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಹಲವು ಕೋಣೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೊಂದು ‘ಮೀದಿ ಕೋಂಬರೆ’ಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಊಟದ ಮನೆ, ಅಡುಗೆ ಮನೆ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿದ್ದರೆ ಮನೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನೇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮನೆಯಿರುತ್ತದೆ.
ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿದ್ದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆಲ್ಲಾ ಐನ್ ಮನೆಯ ಸುತ್ತಲಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ವಸತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವರು ಅಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅಡುಗೆ, ಊಟ, ಮೊದಲಾದವೂ, ಶುಭಾಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳೂ, ಹಬ್ಬ-ಹುಣ್ಣಿಮೆಗಳೂ ಐನ್ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ-ಪಾಸ್ತಿಗಳು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುತ್ತಿದ್ದವಲ್ಲದೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಲ್ಲ. ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಏನೇ ಸಂಪಾದನೆಯೂ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೇ ಸೇರುತ್ತಿತ್ತು. ಆಂಗ್ಲರ ಆಡಳಿತ ಕೊಡಗಿಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ವ್ಯವಸಾಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಿಕಾಸದ ಸಲುವಾಗಿ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಐನ್ ಮನೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದೂರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಅಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ವಸತಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳು ವಿಭಜನೆಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿದವು. ಈಗ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ.
ಐನ್ ಮನೆಯನ್ನು ಅಂಗಳದಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದು-ಒಂದೂವರೆ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮೆಟ್ಟಲುಗಳ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಡೆದ ವಿವಿಧ ಆಕೃತಿ ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಟ್ಟೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮೆಟ್ಟಲೇರಿ ಹೋದಾಗ ವಿಶಾಲ ಕೈಸಾಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ‘ಕಯ್ಯಾಲೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಮಾಡನ್ನು ಆಧರಿಸುವ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಬೃಹತ್ ಮರದ ಕಾಂಡದಿಂದ ರಚಿಸಿದ್ದು, ದೇವರ ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳ ರೂಪಗಳ ಕೆತ್ತನೆಯಿಂದ ಮಾಡಿರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಟ್ಟಲಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಬಕ್ಕೆ ‘ಕನ್ನಿ ಕಂಬ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಮನೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಂಬವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಬಗಳ ನಡುವೆ ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ದಪ್ಪನೆಯ ಮರದ ಹಲಗೆಯನ್ನು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಸನಕ್ಕೆ ‘ಐಮರ’ ಎಂದು ಹೆಸರು.
ಕಯ್ಯಾಲೆಯಿಂದ ಮನೆಯ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡೆದು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮರದ ದೊಡ್ಡ ಬಾಗಿಲಿರುತ್ತದೆ. ಒಳ ಹೊಕ್ಕರೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಹಜಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ‘ನೆಲ್ಲಕ್ಕಿ ನಡುಬಾಡೆ’ಯೆಂದು ಹೆಸರು. ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಎದುರಿನ ಗೋಡೆಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನೇತಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿನಿಂದ ತೂಗುದೀಪವೊಂದನ್ನು ಇಳಿಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ತೂಕ್೦ಬೊಳಿಚ’ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕೆಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಆಳೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲೆ ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ಗೂಡೊಂದಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಣತೆಯನ್ನಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ.
ಕೊಡವರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬ ಪದ್ಧತಿಯಿತ್ತು. ಮುನ್ನೂರು-ನಾನೂರು ಜನರಿದ್ದ ಮನೆತನಗಳಿದ್ದವು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಮನೆಗೆ ಬಲ್ಯಮನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹಿರಿಯರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಈ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಪುರುಷನೇ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ; ಅಯ್ಯ. ಅಯ್ಯನ ಮನೆ ಐನ್ ಮನೆ. ಕೊಡವರಿಗೆ ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಐನ್ ಮನೆಗಳಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಮನೆತನಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ಐನ್ ಮನೆಯಿರುತ್ತದೆ.
ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರೂ ವಾಸವಿರಲು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ದೊಡ್ಡಮನೆ - ‘ಬಲ್ಯಮನೆ’. ಎತ್ತರವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ರೂಪ-ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಮನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿರುವ ಮನೆತನದವರು ಬಲ್ಯಮನೆಯ ಸುತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವು ಯಾವವೂ ಬಲ್ಯಮನೆಗಿಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ, ದೊಡ್ಡದಾಗಿಯೂ ಇರಬಾರದು.
‘ಐನ್ ಮನೆ’ಯೆಂಬುದು ‘ಅಯ್ಯನ ಮನೆ’ ಎಂಬುದರ ರೂಪಾಂತರ. ಅಯ್ಯ ಎಂದರೆ ಹಿರಿಯ ಎಂದರ್ಥ. ‘ಆರ್ಯ’ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಶಬ್ದ ಅಯ್ಯ. ಹೀಗೆ ‘ಶ್ರೇಷ್ಠ’ ಎಂದೂ ಅರ್ಥ. ಆ ಮನೆತನದ ಕಾರಣ ಪುರುಷ ಇಲ್ಲವೆ ಹಿರಿಯ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಮನೆ. ಆತನ ಬಳಿಕ ಅವನ ಪ್ರತೀಕವಿರುವ ಮನೆ.
ಆದರೂ ಹಬ್ಬ, ಹುಣ್ಣಿಮೆಗಳನ್ನು, ಶುಭಾಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು, ಕಾರಣ ಕೊಡುವ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಮನೆತನದ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರೂ ಬಲ್ಯಮನೆಗೇ ಬಂದು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪುತ್ತರಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣ ಕೊಡುವದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಬಲ್ಯಮನೆಗೆ ಬರಲೇ ಬೇಕು.
ಹಿಂದೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುವೆ, ನಾಮಕರಣ ಮುಂತಾದ ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಾಲ್ ಕಟ್ಟ್ ಮನೆಯ ಮುಂದ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತಿತ್ತು. ನಾಲ್ ಕಟ್ಟ್ ಮನೆಯಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮನೆಯೆದುರಿನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಮಂಟಪ ಕಟ್ಟಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಕಯ್ಯಾಲೆಯ ಎರಡೂ ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಕೋಣೆಯಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕಯ್ಯಾಲೆ ಕೋಂಬರೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಉಗ್ರಾಣದಂತೆ ಬಳಸಬಹುದು.