polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಮಹಿಳಾ ಸಬಲತೆಯು ಬಹು ಆಯಾಮಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು ವ್ಯಕ್ತಿಗತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರುವಂತಹದ್ದು. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದೂದಿಂಗೆ ಮಹಿಳೆಯು ತನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೂಳ್ಳುವುದು, ತನ್ನ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರಹೂಂದುವ ಸ್ಥಿತಿ. ಪುರುಷರಿಗೆ ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಮಾನ, ವ್ಯಕ್ತಿಗೌರವ ಮತ್ತು ಘನತೆ ಹೊಂದುವುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಾಲನೆ,ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ, ಹಕ್ಕುಗಳ್ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು, ಆರೋಗ್ಯಸೆವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಒಡತನ, ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿದ ಸಶಕ್ತಳಾಗಿ ಬಾಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಸಬಲೀಕರಣ
ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ಸಿನಿಮಾ ಗೀಳಿತ್ತು. ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ 'ಆದರ್ಶ ಫಿಲ್ಮ್ ಇನ್ಸ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನಿಂದ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪದವಿಗಳಿಸಿದರು. 'ನಾಂದಿ' ಎಂಬ ಚಿತ್ರದ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರ ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಸಿದ್ಧರಾದರು. ಹಿರಿಯ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಭವಾನಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ್ ರಿಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಪಾತ್ರದ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ 'ಕುರುಬರ ಲಕ್ಕ' ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಇದನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದವರು ಎಚ್. ಎಮ್. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರು. ಇದರ ಬಳಿಕ ಬಾಬು ಅವರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಯಿತು. ರಾಜೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಬಾಬು, ಎಸ್. ಆರ್. ದಾಸ್, ಹಾಗೂ ವಿ. ಸೋಮಶೇಖರ್ ರಿಗೆ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ದುಡಿದರು. ಟೈಗರ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಹಾಗೂ ಜಯಮಾಲ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದ 'ಜಿದ್ದು' ಚಿತ್ರದ ಮುಖಾಂತರ ತಾವೊಬ್ಬ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯ ಚಿತ್ರ 'ಜಿದ್ದು'. ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಸಿಂಗ್ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು. ಪತ್ನಿ ಸುಮಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳೂ ಸಹ ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು ಅವರು ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥಾ ಲೇಖಕ, ಕತೆಗಾರ. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾರಂಗಕ್ಕೆ ಓರ್ವ ನಟನಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿ ಅನಂತರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು. ಅವರು ಒಟ್ಟಾರೆ ೫೦ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೆಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲದೇ ಕೆಲವು ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಹಿಂದಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನೆಮಾಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಿನೆಮಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭರ್ಜರಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿರಂಗದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಗಣ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು ೧೯೫೧ ರ ಮಾರ್ಚ್ ೩೦ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಅನಂತ ತೀರ್ಥಾಚಾರ್, ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಕೀಲರು. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯವರು. ೩ ಸೋದರಿಯರು, ೪ ಜನ ಅಣ್ಣಂದಿರು. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಬಹುಭಾಷಾ ನಟಿ ಸುಮಿತ್ರಾ, ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು: ಉಮಾಶಂಕರಿ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರ. ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರೂ ಕೂಡ ನಟಿಯರು.
ಮತ್ತೋದು ವಿಶೇಷವೇನೆಂದರೆ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ೩ ಕೋಟಿ ೩೬ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳು ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಕಳೆದು ಹೋಗಿರುವುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ತುಂಬಿದ ಹೂಳನ್ನು ಎಸ್.ಬಿ ಐ ನ ಕಟ್ಟಡದ ಅವಶೇಷ ತೆಗೆದಾಗ ಖಜಾನೆ ಯಲ್ಲಿದ್ದ ೧.೪೬ ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ೧.೯೦ಕೋಟಿ ದೊರೆತಿರುವುದಾಗಿ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತದ ಸೇನಾ ಪಡೆ ೧೦ ಸಾವಿರ ಯೋಧರನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ನೌಕಾಪಡೆಯವರು ೪೫ ಜನ ಮುಳಗುತಜ್ಞ ಯೋಧರನ್ನು ಕಳಿಸಿತ್ತು. ೪೩ ವಿಮಾನ , ೩೬ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಗಳುಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವು . ದಿ ೨೫ -೬ ೨೦೧೩ ರ ಭಾರತ ವಿಮಾನ ಪಡೆಯ ಹಿಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಮಡಿದ ೫ ವಿಮಾನ ಪಡೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ೯ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ ಪಡೆಯ ಯೋಧರು ಇತರೆ ೬ಜನ ವಾರ್ತಾವಿಭಾಗದವ ರಿಗೆ ಭಾರತದ ಗೃಹ ಮಂತ್ರಿ ಸುಶೀಲ ಕುಮಾರ ಸಿಂಧೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಮು.ಮ. ಇತರರು ಅವರಿಗೆ ಗಾರ್ಡ ಆಫ್ ಆನರ್ ಮೂಲಕ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವರಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತಕ್ಷಣ ೧೦೦೦ ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿ ಬಿಡುಗಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳೂ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿಗೆ ಕೊಡಿಗೆ ನೀಡಿದವು . ಅಂತರರಾಷ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್.ಎ.ಯು ೧,೫೦,೦೦೦ + ೭೫೦೦೦ ಡಾಲರ್ ಸಹಾಯ ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವರಿಗಾಗಿ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ೩,೩೬,೯೩೦ ಕೆ.ಜಿ ಯಷ್ಟು ಆಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಿ ಆ ಸತತ ಧಾರಾಕಾರ ಮಳೆಯಲ್ಲೇ ಯೋಧ ಪಡೆ ಹಂಚಿತು. ಭಾರತದ ಈ ಅದ್ಭುತ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯದ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಜನರು ಮತ್ತು ಮಾದ್ಯಮದವರು ಮೆಚ್ಚಿ ತಲೆದೂಗಿದರು.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಈಚೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಳೆ ಆಗಿದ್ದು ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೇ ಎಲ್ಲಾ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳೂ ತುಂಬಿ ತುಳಕುತ್ತಿವೆ.
ಇಷ್ಟಾದರೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ೫೪ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಳೆ ಆಗದೆ ಬರಗಾಲದ ಸಂಕಷ್ಟ ಒದಗಿದೆ.
ಈ ವರ್ಷದ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಳೆ ಆಗಿದ್ದರೂ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಕೋಪ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ; ಅದೂ ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ರೌದ್ರನೃತ್ಯ ನಡೆಸಿದೆ.೨೦೧೩ರ ಜೂನ್ ೧೪ರಿಂದ ೧೭ರ ವರೆಗೆ ಸುರಿದ ಕುಂಭದ್ರೋಣ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ೧೧೦೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಕೇದಾರನಾಥ ಯಾತ್ರಿಕರು ಕೇದಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕೋಪಲ್ಲಿ ಜೀವನ್ಮರಣ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಬೇಕಾಯಿತು ನೂರಾರು ಮನೆಗಳು ಕೊಚ್ಚಿಹೋದವು, ಶ್ರೀ ಶಂಕರರ ದೇವಾಲಯ ಮೂರ್ತಿಯೊಡನೆ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋಯಿತು. ಕೇದಾರ ದೇವಾಲಯ ಉಳಿದರೂ ಶಿಥಿಲವಾಯಿತು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೦೧೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ ಜುಲೈ ಅಂತ್ಯದ ವರೆಗೆ ೧೧೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಸತ್ತಿದ್ದು ೧,೦೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮನೆಗಳು ಹಾನಿಗೀಡಾಗಿವೆ. ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಸರ್ಕಾರದ ಹೇಳಿಕೆ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲಿ ೫೮೦ ಜನ ಸತ್ತಿದ್ದು ೫೪೭೪ ಜನ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಸತ್ಯ ಸಂಗತಿ ಇದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷವನ್ನು - ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಸಮ್ಮರ್, ಆಟಮ್ ವಿಂಟರ್ , ಎಂದು ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮೂರೇ ಕಾಲವನ್ನು ಹೇಳುವುದು ರೂಢಿ ಅವು - ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲ, ಮಳೆಗಾಲ, ಛಳಿಗಾಲ ; ಮಳೆಗಾಲವು ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಸ್ವಾಗತ -ಕಾಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದರಿಂದ ಬೆಳೆ, ಅದು ಸಂಮೃದ್ಧಿ ಗೆ ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಚೀನರು ಬಾರತ ಕಾಲಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ,ವಸಂತ, ಗ್ರೀಷ್ಮ, ವರ್ಷ, ಶರ, ಹೇಮಂತ , ಶಿಶಿರ ಎಂದು ಆರು ಋತು ಅಥವಾ ಕಾಲವನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಅವನ್ನು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದೆ.
ಕೇದಾರನಾಥ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ- (ಮಂದಾಕಿನೀ ನದಿ ಭೋರ್ಗರೆದು , ಉಕ್ಕಿ ಹರಿದು ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಮನೆಗಳನ್ನೂ ಶ್ರೀ ಶಂಕರರ ಸಮಾಧಿಯನ್ನೂ ಕೊಚ್ಚಿ ಹಾಕಿ ನಾಮಾವಶೇಷ ಮಾಡಿತು. ಕೇದಾರ ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೂ ನೀರು ನುಗ್ಗಿ ೮-೧೦ ಅಡಿಯಷ್ಟು ನೀರು ನಿಂತಿತ್ತು.
ಮಸೂರಿಯ ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ೧೯೭೬ರಿಂದ ೧೯೭೭ರವರೆಗೆ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ವಿಯೆನ್ನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷಾ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ೧೯೭೮ ರಿಂದ ೧೯೮೧ರವರೆಗೆ ನವದೆಹಲಿಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ ನಿರುಪಮ ರಾವ್ ಅವರನ್ನು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಭಾರತೀಯ ಹೈಕಮಿಷನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.ದೆಹಲಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ೧೯೮೪ ರಿಂದ ೧೯೯೨ರವರೆಗೆ ಸತತ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ೮ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗದ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದರು.
೧೯೮೮ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೀಜಿಂಗ್‌ಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಪ್ರಧಾನಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ನೇತೃತ್ವದ ನಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.
ನಿರುಪಮಾ ರಾವ್ ಅವರು ಕೇರಳದ ಮಲಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿ ೧೯೫೦ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೬ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಪಿ.ವಿ.ಎನ್ ಮೆನನ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ತಾಯಿ ಮೀಂಪತ್ ನಾರಾಯಣಿಕುಟ್ಟಿ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜು ಪದವೀಧರರಾಗಿದ್ದರು.ತನ್ನ ತಂದೆಯ ವೃತ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ನಿರುಪಮ ರಾವ್ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರು, ಪುಣೆ, ಲಕ್ನೋ, ಮತ್ತು ಕೂನೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು೧೯೭೦ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಂತರ ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮರಾಠವಾಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ನಿರುಪಮ ರಾವ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ನಡೆಸಿದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಿ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರಿದರು.
ನಿರುಪಮ ಮೆನನ್ ರಾವ್ ೧೯೭೩ ಬ್ಯಾಚಿನ ಐ.ಎಫ್.ಎಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಹಾಗೂ ಯು.ಎಸ್.ಎ.ಗೆ ಹೋಗಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರಿ.ಇದರ ಮುನ್ನ ಎರಡು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಇವರು ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳೆ. ಪೆರು, ಚೀನಾ ದೇಶಗಳಿಗೂ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನಿರುಪಮ ರಾವ್ ಅವರು ೨೦೦೯ನೇ ಆಗಸ್ಟ್ ೧ರಂದು ಶಿವಶಂಕರ್ ಮೆನನ್ ನಂತರ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳಾ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದರು.
ಮೂಲ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡವೇ ಆದರೂ ಒಂದಷ್ಟು ಶಬ್ದಗಳು ಬೇರೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಒಂದಷ್ಟು ಶಬ್ದಗಳು ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದಿವೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ವಿಲೀನವಾಗಿದೆ .ಅವೆನಂದರೆ ಸೂಟಿ ,ಹುಕುಂ,ಕೆಲವು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದಿವೆ.ಇನ್ನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ತದಿಯಿಲ್ಲರುವ ಜಿಲ್ಲಯ ಭಾಷೆಗಳು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.ಭಾಷೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಒರಟಾದರು ಜನರು ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ವಭಾ,ಹಾಗು ಗುಣವಂತರು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.ಬೈಗುಳಗಳು ಜಾಸ್ತಿಯಿದ್ದರು,ಬೈದೇ ಮಾತನಾಡಿಸುವ ರೂಡಿ ಅಥವಾ ಹವ್ಯಾಸವಿದೆ'
ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾರೆ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ತೆರೆನಾದ ಊಟೋಪಚಾರದ ಪದ್ದತಿಗಳಿವೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲಯೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಊಟದ ಶೈಲಿಯಿದೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವೆಂದರೆ ಜೋಳದರೊಟ್ಟಿ ಪಲ್ಯ ,ಶೆಂಗಾ ಚಟ್ನಿ , ಸಜ್ಜಿರೋಟ್ಟಿ ಮುಂತಾದವು.ಇದರಲ್ಲಿ ರೊಟ್ಟಿಗಳು ಸುಮಾರು ೨-೩ ತಿಂಗಳು ಗಟ್ಟಲೆ ಮನೆಯಲ್ಲೆ ಶೆಖರಿಸಿಟ್ಟು ತಿನ್ನಬಹುದು .ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಇರುವ ಅನ್ನ ಸಾರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ .ನಂತರ ರಾಗಿಯ ಅಂಬಲಿಯು,ಗಂಜಿಯನ್ನು ವಿಷೇಶವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವುತ್ತಾರೆ.ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ -ಬದನೆಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ ವಿಶೇಷವಾದ ಊಟವಾದರೆ .ಅನ್ನ-ಸಾಂಬಾರು ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.ಹಾಗೆಯೆ ವಿವಿಧ ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಅಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ವಾಡಿಶೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ದರಿಸುವ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಯಾದರು ಕೂಡ ಅಜ್ಜ್ಜ್ಜಿ-ಅಜ್ಜರ ಉಡುಪಿಗೆ ತೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.ಅಜ್ಜರು ದಿನಾಲು ದೋತಿ,ಶರ್ಟು,ತಲೆಮೇಲೆ ಪೇಟ.ಅಥವ ಗಾಂಧಿ ಟೋಪಿ ಧರಿಸುತ್ತ್ತಾರೆ.ಹಾಗೆಯೆ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟೈಲೀಷ್ ಆಗಿರುವ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.
ಕುವೆಂಪುರವರ ಪೊಣ್ ಹೆಸರು ಕುಪ್ಪಳಿ ವೆಂಕಟ್ಟಪ್ಪ . ತಂದೆ ವೆಂಕಟಯ್ಯಗೌಡ ತಾಯಿ ಸೀತಮ್ಮ. ಶಿವಮ್ಮೊಗ್ಗ ಜೆಲ್ಲೆಯ ತೀರ್ಥಹಳ್ಲಿ ತಾಲೂಕಿನ ಕುಪ್ಪಳಿಯಲ್ಲಿ ೨೯-೧೨-೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕುವೆಂಪುರವರು, ಮೈಸೊರಿನ ವೆಸ್ಲಿಯನ್ ಹೆಸ್ಕೂಲ್, ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೆಜಿನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಮತ್ತು ಎಂ.ಎ ಪದವಿ ಪಡೆದು ಅಲ್ಲಿಯೆ ಅದ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೆವೆ ಆರಂಭಿಸಿ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯರಾಗಿ ತಾವು ಒದಿದ ಕಾಲೆಜಿನಲ್ಲಿಯೆ ವ್ರತ್ತಿ ಕೈಗೊಂಡು ನಂತರ ಮೈಸೊರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿ ಸೆವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಬಿಗಿನರ್ ಮ್ಯೂಸ್ ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವನ ಸಂಕಲನದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಕುವೆಂಪುರವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೆವೆ,ಕೊಳಲು, ಪಾಂಚಜನ್ಯ ಹೀಗೆ ಕನ್ನಡದ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೆವೆ 'ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣದರ್ಶನಂ' ನಂತಹ ಮೆರು ಕ್ರುತಿ ಸೆರಿ ೨೫ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು, ೦೧ ಪ್ರಬಂಧ, ೬ ವಿಮರ್ಶಾ ಕ್ರ್ತಿಗಳು,೫ ಭಾಷಣಹ ಲೆಖನ ಕ್ರ್ತಿಗಳು,೯ ಜೀವನ ಚರಿರ್ತ್ರೆಗಳು, ೨ ಅನುವಾದ ಕ್ರುತಿಗಳು, ೩ ಆಯ್ದ ಸಂಕಲನಗಳು, ೨ ಇತರೆ ಕ್ರುತಿಗಳು ಸೆರಿ ಒಟ್ತ್ಟು ೬೯ ಕ್ರುತಿಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಸಾರಸ್ವತ ಲೊಕಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ 'ಅನರ್ಷ್ಯ ರತ್ನ ಶ್ರೀ ಕುವೆಂಪುರವರು
ಕನ್ನಡಮ್ಮನ ಈ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪುತ್ರರತ್ನನಿಗೆ ಪ್ರಶತ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳ ಮಾಲೆಯೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ೧೯೫೮ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ 'ಪದ್ಮ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,೧೯೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ್ಮಭೂಶಣ ಪ್ರಶಸ್ತ್ತಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ನಾಡಿನ ಹಲವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಗೌರದ ಡಾಕ್ಟ್ತರೆಟ್ ಪದವಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ 'ರಾಷ್ತ್ತ್ರಕವಿ' ಪ್ರಶಸ್ತ್ತಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಷಸ್ತ್ತಿ, ರಾಜ್ಯೂತ್ಸವ ಪ್ರಷಸ್ತ್ತಿಗಳು, 'ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ' ಕ್ರುತಿಗೆ ಜ್ಯಾನಪಿಟ ಪ್ರಶಸ್ತ್ತಿ' ಹೀಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತ್ತಿಗಳು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಜೊಡಿಸಿ ಕನ್ನಡದ ದಿಗ್ಗಜನಿಗೆ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮನುಜಮತ- ವಿಶ್ವಪಥ ಸಾರಿದ ಮಹಾಕವಿ, ಮಹಾ ಮಾನವತಾವಾದಿ ಕುವೆಂಪುರವರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಕನ್ನಡತನ, ಕನ್ನಡ ನಾಡಿಗೆ ಹಿರಿಮೆ ಸಂದಿದೆ.ಶ್ರೀಯುತರಿಗೆ ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ 'ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ' ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.
೧೪ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ಶಾಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೧೫ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಚಿತ್ರಗಳಿಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ರಾಜಕುಮಾರ್, ಕನ್ನಡದ ಜನತೆಯಿಂದ, ಸರ್ಕಾರದಿಂದ, ಸಂಪಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ, ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಹಲವು. ೯ ಬಾರಿ ಶ್ರೇಷ್ಟ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಮಂದ ಪದ್ಮಭೊಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತ್ತಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ನಾಡೊಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪದ್ಮಭೊಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ನಾಡೂಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮೈಸೊರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಚಿತ್ರೊದ್ಯಮದಿಂದ ' ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅಮೆರಿಕದ ಕೆಂಟಕಿ ಕರ್ನಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಈ ಮೇರುನಟ ಕನ್ನಡ ನಾಡು,ನುಡಿ, ಜಲ ನೆಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉದ್ಬವಿಸಿದಾಗ ಜನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೀದಿಗಿಳಿಯತ್ತಿದ್ದರು. ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಬಯಸಿದಾಗ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ' ಕನ್ನಡ ಕಣ್ಮಣೆ ' ಎನಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಜ್ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿಗೆ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ, ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ತಂದು ಕನ್ನಡ ಚೇತನ !
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತ ರಾಜಕಾರಣದ ಪ್ರತಿಪಾದಕ, ಗಾಂಧೀತತ್ವಪಾಲಕ, ಕರ್ನಾಟಕ ಅಭಿವ್ರದ್ದಿಯ ಕನಸುಗಾರ, ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಸಂಸದೀಯಪಟು, ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದ,ಬಡವರ ಬಂಧು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೊರಾಟಗಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಹೊರಾಟಗಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಶಿಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ತ್ರನಾಯಕ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದವರು ಶ್ರೀ ಎಸ್. ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪನವರು.
ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆ ಹರಪನಹಳ್ಲಿ ತಾಲೂಕಿನ 'ಹಾಲುವಾಗಿಲು' ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಅಡವಿಯಪ್ಪ ತಾಯಿ ನೀಲಮ್ಮ ಎಂಬ ದಂಪತಿಗಳು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪನವರು, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಕಯೇ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅಜ್ಜಚನ್ನಮಲ್ಲಪ್ಪನವರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಂತರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅಂದರೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ 'ದೊಡ್ದಸಿದ್ದವ್ವನಹಳ್ಲಿ ' ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ರ್ತ್ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಶಣವನ್ನು ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿಯೊ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಶಣವನ್ನು ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೊರಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾನೊನು ಶಿಕ್ಶಣ ಮುಗಿಸಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಕೀಲ ವ್ರುತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿ, ಬಡವರ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತ ಜನ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ
ಭಾರತಾಂಬೆಯ ಮಡಿಲ ತುಂಬಿ ಇಡೀ ದೇಶದ ಜನತೆಗೆ ಹೆಮ್ಮೆತಂದ, ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ "ಭಾರತ ರತ್ನ್ನ" ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸುವುದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕರ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ವಾಡಿಕೆ. ಈ ಗೌರವವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದೆ ರೀತಿ ಭಾರತಾಂಬೆಯ ಪುತ್ರಿ ಕನ್ನಡಾಂಬೆಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ನಾಡಿನ ಜನತೆಗೆ ಹೆಮ್ಮೆತಂದ, ಕನ್ನಡ ನಾಡು, ನುಡಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆತಂದುಕೊಟ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವ್ಯಾತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕರವು "ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ್ನ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸುವುದನ್ನು ೧೯೯೨ ರಿಂದ ಜೌರಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಾಡಿನ ಆರು ಹಿರಿಯ ಜೀವಗಳಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ್ನ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ.ಈ ಹಿರಿಯ ಚೆತನಗಳ ಬದುಕು-ಬರಹ, ಸಾಧನೆಗಳು ನಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಥಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿದೆ. ಬದುಕಿನ ಬಗೆಗೆ ಸೂತಿಋಯ ಸೆಲೆ ಊಕ್ಕಿಸಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿಅಯೆ ಸಿರಿಗನ್ನಡ ಬಳಗವು ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ್ನಗಳು ಪರಿಚಯವನ್ನು ಈ ಕಿರು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಕಿಷ್ಪತ್ತ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನೀಡಿದೆ.
ರಾಜಕುಮಾರರ ಮೊದಲ ಹೆಸರು 'ಮುತ್ತುರಾಜ್'. ರಂಗಭೊಮಿಯಿಂದ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಇಟ್ಟ ಹೆಸರೇ ರಾಜಕುಮಾರ್. ತಂದೆ, ಪುಟ್ಟ ಸ್ವಾ ಮಾಯ್ಯ, ತಾಯಿ ಲಕ್ಕ್ಮಮ್ಮ .ಚಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ'ಗಾಜನೊರಿನಲ್ಲಿ' ಹುಟ್ಟಿದ ರಾಜಕುಮಾರ್ ಕಲಿತದ್ದು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕನೆ ತರಗತಿ. ತಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ದ ರಂಗನಟರಾದ್ದರಿಂದ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೆ ರಂಗಭೊಮಿಯ ಪ್ರವೆಶವಾಗಿ, ಪ್ರಸಿದ್ದನಾಟ್ಟಕ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಗುಬ್ಬಿಮೀರಣ್ಣ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಹೆಸರು ಪಡೆದು ನಂತರ ಚಲನ ಚೆತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಅಡಿ ಇಟ್ಟ್ಟರು.
ರಾಜಕುಮಾರ್ ರವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ "ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣ ". ಪ್ರಥಮ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ 'ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ' ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾದ ನಟನೆ 'ಶಬ್ದವೇದಿ' ಎಂಬ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ನಟನೆಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದರು. ಭಾಗ್ಯದ ಬಾಗಿಲು ಅವರ ೧೦೦ ನೇ ಚೆತ್ರ 'ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ' ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಜನಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರ. ನೈಜ ನಟನೆ, ಸ್ವ ಷ್ಟ ಕನ್ನಡ ಉಚ್ಚಾರ, ಚಲುವಾದ ಮೈಕಟ್ಟು , ಮುಗ್ದ ಮನಸ್ಸು , ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗಾನನಂಧರ್ವ !
ಕನ್ನಡವೇ ಉಸಿರೆಂದು ಬಗೆದು ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಭಕ್ತಿರಸಪ್ರಧಾನ, ಜನಪದ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೀಗೆ ೨೦೮ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ನಟಿಸಿದರು.
" ಕನ್ನಡ ಎನೆ ಕುಣೆದಾಡುವುದೆನ್ನೆದೆ, ಕನ್ನಡ ಎನೆ ಕಿವಿನಿಮಿರುವುದು !" ಎಂಬ ಕನ್ನಡಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಮೈ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ;" ಬಾರಿಸು ಕನ್ನಡ ಡಿಂಡಿಮವನ್ನು ಬಾರಿಸಿದ, ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೆಶ ಸಾರಿದ, ಕನ್ನಡದ ಚೆತನ, ಕನ್ನಡದ ಕಂಪು, ಕವಿಪುಂಗವ, ರಾಷ್ತ್ತ್ರಕವಿ ಅವರೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕುವೆಂಪುರವರು.
ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ, ಭಯದಂತಹ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳು ಉಂಟಾದಾಗ ಹೇಗೆ ನಮ್ಮ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೋ, ಹಾಗೆಯೇ, ಆಯಾಸ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ, ಬೋರ್ ಆದಾಗ ಕೂಡ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆಕಳಿಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮತ್ತು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ನಂಬಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಹಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆಯಾಸವಾದಾಗ ಆಕಳಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ, ಭಯದಂತಹ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳು ಉಂಟಾದಾಗ ಹೇಗೆ ನಮ್ಮ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೋ, ಹಾಗೆಯೇ, ಆಯಾಸ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ, ಬೋರ್ ಆದಾಗ ಕೂಡ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆಕಳಿಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಏರುಪೇರು ಆಕಳಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಏರುಪೇರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಒಂದು ಸಂಶೋಧನೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ, ನಮ್ಮ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸೆರೋತಿನಿನ್, ಡೋಪಮೈನ್, ಗ್ಲುತಮಿಕ್ ಆಸಿಡ್ನಂತಹ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು, ಆಕಳಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು, ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಎಂಡಾರ್ಫಿನ್ಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಆಕಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಕಳಿಕೆಗೂ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿಗೂ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ. ಕೇವಲ ಎಂಡಾರ್ಫಿನ್ಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಏರಿಕೆ ಅಥವಾ ಇಳಿಕೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮೆದುಳಿನ ತಾಪಮಾನಕ್ಕೂ ಆಕಳಿಕೆಗೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಶೋಧನೆ. ನಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಫಲವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನ ತಾಪಮಾನವು ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೆದುಳಿನ ತಾಪಮಾನವು ಏರಿದಾಗ, ಅದನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ತಂಪಾದ ರಕ್ತವು ಮೆದುಳಿನ ಸುತ್ತಲೂ ನುಗ್ಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ರಕ್ತವು ತಂಪಾಗಲು ಹೆಚ್ಚು ಗಾಳಿಯ ಒಳಹರಿವು ಅಗತ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿ ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಸಲ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಆಕಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಒಳಬಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಗಾಳಿಯು, ಮೆದುಳಿನ ತಾಪಮಾನ ತಗ್ಗಿಸಿ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಉಸಿರಾಟವು ಗಾಳಿಯನ್ನು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಅಥವಾ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಕಿವಿರುಗಳಂತಹ ಇತರ ಉಸಿರಾಟದ ಅಂಗಗಳ ಮೂಲಕ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಆಮ್ಲಜನಕ ಬಳಸುವ ಜೀವಿಗಳು—ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಸಸ್ತನಿಗಳು, ಮತ್ತು ಸರೀಸೃಪಗಳಂತಹ—ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಉಸಿರಾಟದ ಮೂಲಕ ಗ್ಲೂಕೋಸ್‍ನಂತಹ ಶಕ್ತಿಪೂರಿತ ಅಣುಗಳ ಚಯಾಪಚಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಉಸಿರಾಟವು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲವನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಮಾಗಿರುವಾಗ ಉಸಿರಾಟದ ಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಧ್ಯವಾಗುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಡಯಪ್ರಮ್ ನಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಸಂಕೋಚನದ ಮತ್ತು ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ.
ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆದಿವಾಸಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ೧೮೮೨ರ ಅರಣ್ಯ ಕಾಯ್ದೆಯ ಕಾನೂನು ಆತನ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆಯಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ತೊರೆದು ಆದಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವರ ಪರ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ರಾಜು ಇಳಿದರು. ಅರಣ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಆದಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪೋಡುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೊಂದೆಡೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಬಾರದು. ಇದು ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಸಹಜ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೇರುವ ಕಾನೂನಾಗಿತ್ತು. ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬೇಟೆ, ಅರಣ್ಯದ ಕಿರು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನಂಬಿ ಬದುಕುತಿದ್ದ ಈ ಜನರು ಬೇಸಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಬೇರೆಡೆ ಹೋಗುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಅವರು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಬೆಳೆ ತೆಗೆದ ನಂತರ ನಂತರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಡುವುದು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗಕ್ಕೆ ಎರವಾಗದ ರೀತಿ ಇದ್ದ ಅವರ ದೇಶಿ ಜ್ಞಾನ ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಬದುಕಿನೊಳಗೆ ಪರಂಪರಾನುಗತವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿತ್ತು. ಅಕ್ಷರ ಲೋಕದಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿ, ನಾಗರೀಕತೆಯಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದ ಚಂಚು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಪರವಾಗಿ ಅಲ್ಲೂರಿ ಸೀತಾರಾಮ ರಾಜು ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟ “ರಂಪ ದಂಗೆ” ಎಂದು ಆಂಧ್ರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
ಅಲ್ಲೂರಿ ಸೀತಾರಾಮ ರಾಜು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕ್ಕಾಗಿ, ಆದಿವಾಸಿ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನಾಂಗಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆತ್ತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೋರಾಟಗಾರ. ಅವರು 'ಮಾನ್ಯಂ ವೀರುಡು - ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಯುತರಾದ ವೀರರು' ಎಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ, ಈ ನೆಲದ ನಿಜ-ವಾರಸುದಾರರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಹಕ್ಕು ಕುರಿತಂತೆ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ್ದು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರ ತೆಲಂಗಾಣದ ಅಲ್ಲೂರಿ ಸೀತಾರಾಮ ರಾಜು ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಅಪ್ರತಿಮ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ದೇಶಭಕ್ತ. ಇಂದಿನ ಬಸ್ತಾರ್ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಕರೆಯುವ ಆಂಧ್ರ ಗಡಿ ಭಾಗದ ಅರಣ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಒಡಿಶಾ, ಆಂಧ್ರದ ಗಡಿಭಾಗದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ ಚೆಂಚು ಎಂಬ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಪರವಾಗಿ ೧೯೨೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿ ಹೋರಾಡಿ ಅವರಿಂದ ಅಮಾನುಷವಾಗಿ ಹತ್ಯೆಯಾದ ಹುತಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಈ ಅಲ್ಲೂರಿ ಸೀತಾರಾಮ ರಾಜು.
ಸೀತಾರಾಮ ರಾಜು ಮನ್ಯಂ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನಾಂಗದ ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿ ಅವರ ಆರಾಧ್ಯ ದ್ಯೆವವೇ ಆದರು. ಈ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಬೇರು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ನರಬಲಿ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಅನಿಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಈ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಮದ್ಯದ ದಾಸ್ಯದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ಆದಿವಾಸಿ ಜನರ ಮೇಲೆ ಆಂಗ್ಲ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸ್ವಾತಂತ್ರವೊಂದೇ ಮಾರ್ಗವೆಂದರಿತು, ಆಳರಸರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಬಳಿ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಲಿದಾನ ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಪಡೆಯೇ ಇತ್ತು. ಈ ಸೇನೆ ಅನೇಕ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತ್ತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇವರ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಂದ ಅನೇಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದು ಹಾಕಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಅಲ್ಲೂರಿ ಸೀತಾರಾಮ ರಾಜು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಿಂಹಸ್ವಪ್ನರಾಗಿದ್ದರು.
ಕೃಷ್ಣರಾಜಾಭ್ಯುದಯ ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಚಂಪೂವಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ ರಾಜಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿ ಆಸ್ಥಾನಕವಿ ಎನಿಸಿದರು. ಅನಂತರ ದಿವಾನ್ ರಂಗಾಚಾರ್ಯರ ಕಾರುಣ್ಯದಿಂದ ಬಾಲಕರಾಗಿದ್ದ ಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಗುರುಗಳಾದರು. ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಅಭ್ಯುದಯದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಿತು. ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಗುರುಗಳು, ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ರಾಜಪುರೋಹಿತರು ಆದರು. ಅಳಿಯ ಲಿಂಗರಾಜರಿಗೂ ದಿವಾನ್ ರಂಗಾಚಾರ್ಯರಿಗೂ ನಾಟಕದ ಗೀಳು ಬಹಳವಿದ್ದುದರಿಂದ, 1882ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಶ್ರೀ ಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಸಭಾ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಗೆ ಹಲವು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟು ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಗೂ ಅಮೂಲ್ಯ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯ ನಾಟಕಗಳೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಕನ್ನಡಿಸಿದ ರತ್ನಾವಳಿ ವಿಕ್ರಮೋರ್ವಶೀಯ, ಉತ್ತರರಾಮಚರಿತ ಮತ್ತು ಚಂಡಕೌಶಿಕ ನಾಟಕಗಳು ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡು ಜನರ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದವು. ಕೇವಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ನಿಂದ ಷೇಕ್ಸ್‍ಪಿಯರ್‍ನ ಒಥೆಲೊ ನಾಟಕವನ್ನು ಶೂರಸೇನ ಚರಿತ್ರೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಯೂ ಇವರದೆ.
'ಶಾಕುಂತಲ , ವಿಕ್ರಮೋರ್ವಶೀಯ' , 'ರತ್ನಾವಳಿ' ಭವಭೂತಿಯ 'ಉತ್ತರ ರಾಮಚರಿತೆ' , 'ಮಾಲತೀ ಮಾಧವ' ಶ್ರೀ ಹರ್ಷನ 'ರತ್ನಾವಳಿ' ಸಂಸ್ಕ್ರತ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾ ಜ್ಞಾನ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಶೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರ್ ಬರೆದಿರುವ ಓಥೆಲೊ ನಾಟಕವನ್ನು ಸಿ.ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಎಂಬುವರಿಂದ ಓದಿಸಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿ 'ಶೂರಸೇನ ಚರಿತ್ರೆ' ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. 'ಶಿವಾಷ್ಟಕಮ್' , 'ತ್ರಿಷಷ್ಠಿ ಪುರಾತನಸ್ತವ' , 'ಶಾರದಾ ದಂಡಕಮ್' , 'ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷ' 'ಪೂಜಾವಿಧಿ' , 'ಆರ್ಯ ಶತಕಮ್' , 'ಶಿವಭಕ್ತಿ ಸುಧಾತರಂಗಿಣಿ' , ಸಂಸ್ಕೃತ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ , 'ದಮಯಂತಿ ಸ್ವಯಂವರ' , 'ವಿಕ್ರಮೋರ್ವಶೀಯ' , 'ನೀತಿಸಾರ ಸಂಗ್ರಹ' , 'ಕೃಷ್ಣರಾಜಾಭ್ಯುದಯ' , 'ಸಾವಿತ್ರೀ ಚರಿತ್ರೆ' ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ಷೇಮೇಂದ್ರನ 'ಚಂಡ ಕೌಶಿಕ' ನಾಟಕದ ಭಾಷಾಂತರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರಾದರೂ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದರೊಳಗಾಗಿ ನಿಧನರಾದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದ ಆ ಕೃತಿಯನ್ನು ದೇವಶಿಖಾಮಣಿ ಅಳಸಿಂಗಾಚಾರ್ಯರು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.
ಬಸವಪ್ಪ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ೨ನೇ ಮೇ ೧೮೪೩ರಲ್ಲಿ ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ ಮಾಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕು 'ನಾರಸಂದ್ರ' ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ನಾರಸಂದ್ರದ ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಮಠದ ಮುರುಡು ಬಸವಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ ಸಮ್ಮುಖ ಪುರೋಹಿತರಾದ ಮಹಾದೇವಶಾಸ್ತ್ರಿ ಮತ್ತು ಬಸವಮ್ಮನವರ ಏಕಮಾತ್ರ ಪುತ್ರರು. ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವೀರಮಾಹೇಶ್ವರ ವಂಶಸ್ಥರು. ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಶುಭಕೃತುನಾಮ ಸಂವತ್ಸರದ ವೈಶಾಖ ಶುದ್ಧ ಬಿದಿಗೆಯಂದು . ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿಯೆ ತಂದೆತಾಯಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಇವರ ಮೇಲೆ ಅರಮನೆಯ ರಾಜಕವಿಗಳಾದ ಅಳಿಯ ಲಿಂಗರಾಜರ ಕೃಪಾದೃಷ್ಟಿ ಬಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಅರಮನೆಯ ಉದಾರಾಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ವಿದ್ಯಾವಂತರಾದರು. ಬಸವಪ್ಪ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಮಹಾದೇವಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಇವರು ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇವರ ತಾಯಿಯವರ ಹೆಸರು ಬಸವಾಂಬಿಕೆ.
ಇವರು ೧೮ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ' ಕೃಷ್ಣರಾಜಾಭ್ಯುದಯ' ಎಂಬ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದರು. ಸಂಗೀತದಲ್ಲೂ ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡ ಇವರು ಕಾಳಿದಾಸನ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಕುಂದಿಲ್ಲದಂತೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲದ ಕಾಳಿದಾಸನ ನಾಟಕ 'ಶಾಕುಂತಲ'ವನ್ನು ೧೮೮೩ರಲ್ಲಿ ಮೂಲದ ಸೌಂದರ್ಯ , ಲಾಲಿತ್ಯ , ಓಜಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಚ್ಯುತಿ ಬಾರದಂತೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದರು. 'ಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಸಭಾ' ಇವರ ಅನೇಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಬಸವಪ್ಪ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿಸಿತು. ಇವರ ವಿದ್ವತ್ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಅಳಿಯ ಲಿಂಗರಾಜು ಅರಸರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಅಪಾರವಾಗಿತ್ತು.
"ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜರಾದ ಹತ್ತನೆ ಶ್ರೀ ಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಜಿ.ಸಿ.ಎಸ್.ಐ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಈ ರಾಜ್ಯ ಗೀತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಕುಲದೇವತೆಯಾದ ಶ್ರೀ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಅಥವಾ ಗೌರಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಈ ರಾಜ್ಯಗೀತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದವರು ಆಸ್ಥಾನ ಸಾಹಿತಿ ವಿದ್ವಾನ್ ಬಸವಪ್ಪ ಶಾಸ್ತ್ರಿ. ಕನ್ನಡ-ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಭುತ್ವ ಪಡೆದ ಪ್ರಕಾಂಡ ಪಂಡಿತರು. ಪ್ರತಿಭಾಸಂಪನ್ನರು. "ಅಭಿನವಕಾಳಿದಾಸ "ಎಂಬ ಬಿರುದು ಧರಿಸಿ ಖ್ಯಾತರಾದವರು. ಕನ್ನಡದ ಉಡುಗೆ ತೊಟ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಈ ಗೀತೆ ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಜಾಕೋಟಿಯ ನಿತ್ಯ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು."
ಕಾಳಿದಾಸನ ಅಭಿಜ್ಞಾನಶಾಕುಂತಲ, ವಿಕ್ರಮೋರ್ವಶೀಯ, ಭವಭೂತಿಯ ಉತ್ತರರಾಮಚರಿತ್ರೆ, ಮಾಲತೀ ಮಾಧವ; ಶ್ರೀ ಹರ್ಷನ ರತ್ನಾವಳಿ; ಕ್ಷೇಮೀಶ್ವರನ ಚಂಡಕೌಶಿಕ, ಭರ್ತೃಹರಿಯ ನೀತಿಶತಕ, ಶೃಂಗಾರಶತಕ, ವೈರಾಗ್ಯ ಶತಕ; ಬಾಣನ ಹರ್ಷಚರಿತ; ಷೇಕ್ಸ್‍ಪಿಯರನ ಒಥೆಲೊ ನಾಟಕದ ಕನ್ನಡ ರೂಪವಾದ ಶೂರಸೇನ ಚರಿತ್ರೆ.
ಬಸವಪ್ಪ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಆಸ್ಥಾನ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದ ಗರಳಪುರಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಬಳಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಹಳೆಗನ್ನಡದಲ್ಲೂ , ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ , ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತ ದರ್ಶನದಲ್ಲೂ ಅಪಾರ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪಡೆದರು.
ಕೃಷ್ಣರಾಜಾಭ್ಯುದಯ ; ಸಾವಿತ್ರೀ ಚರಿತ್ರೆ; ನೀತಿಸಾರಸಂಗ್ರಹ; ಶ್ರೀ ರೇಣುಕ ವಿಜಯ ; ದಮಯಂತೀ ಸ್ವಯಂವರ.
ಮೀಮಾಂಸಾ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ , ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ, ಅನುಮಾನ, ಉಪಮಾನ, ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ತಿಳಯಲಾಗದ್ದನ್ನು 'ಶಬ್ದ ಪ್ರಮಾಣ'ದಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದು . ಕಾರಣ ಧರ್ಮ ಭೌತವಸ್ತುವಲ್ಲ. ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ವೇದ -ಅರ್ಥಾತ್ ಶಬ್ದ ವೊಂದೇ ಸಾಧನ ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣ. ಬೇರೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಅನುಪಯುಕ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕಾಗುವುದು.
ಪೌರುಷೇಯ ಲೌಕಿಕ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಧಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣ. ಅದನ್ನು ಆಪ್ತ ವಾಕ್ಯ ವೆಂದು ಕರೆಯಬಹುದು . ಆದರೆ ಅದು ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸತ್ಯ.
ಅಪೌರುಷೇಯ ವಾಕ್ಯಗಳು ವೇದಗಳು ವೇದಗಳು ಈಶ್ವರನಿಂದ ಬಾರದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸ್ವತಃ ಸಿದ್ಧ ವಾಕ್ಯಗಳು . ;ಮೀಮಾಂಸಕರು ಈಶ್ವರನನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವೇದವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ .
ಋಷಿಗಳು ಸ್ವತಃ-ಸಿದ್ಧ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಕಂಡವರು.; ದೃಷ್ಠಾರರು ಅವರು ಕರ್ತೃಗಳಲ್ಲ .
ಶಬ್ದ- ಅರ್ಥ, ಅದರ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಿತ್ಯ ವಾದದ್ದು . ವರ್ಣ ರೂಪವುಳ್ಳದ್ದು . ವರ್ಣಗಳ ಸಮೂಹವೇ ಪದ. ಧ್ವನಿಯು ಮತ್ತು ರೂಪಗಳು ವರ್ಣದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ರೂಪ. ಧ್ವನಿಯು ಅನಿತ್ಯ ವರ್ಣವು ನಿತ್ಯ.
ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ನಿತ್ಯ, ಅನಿತ್ಯ ಎಂಬ ಎರಡು ರೂಪಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅವ್ಯಕ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದು ನಿತ್ಯವೂ ಸರ್ವಗತವೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ವರ್ಣ. 'ಧ್ವನಿ'ಗೆ ಹುಟ್ಟುಸಾವುಗಳಿವೆ. ವರ್ಣಗಳು ನಿತ್ಯವಾದ್ದರಿಂದ,ಅವುಗಳ ಸಮೂಹವಾದ ಪದವೂ ನಿತ್ಯ.
ಈ ಶಬ್ದಗಳು ತಿಳಿಸುವ ಅರ್ಥವೂ ನಿತ್ಯವೇ. ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗಳ ಸಂಬಂಧವೂ ನಿತ್ಯ. ಕಾರಣ, 'ದನ', ಎಂಬ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಅದೇ ಅರ್ಥಬರಲು ಮಾನವೇಚ್ಛೆ ಅಥವಾ ಈಶ್ವರೇಚ್ಛೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಅದು ಸ್ವತಃಸಿದ್ಧ. ಭಾಷೆ ಸಹಜವಾದದ್ದು. ಶಬ್ಧಾರ್ಥಗಳ ಸಂಬಂಧವು ತನ್ನಿಂದತಾನೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ರೂಢಿ -ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಸಾಧನ ಮಾತ್ರಾ. ವಸ್ತುವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬೆಳಕಿದ್ದಂತೆ. .
ಪರತಃ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯದಂತೆ ಇವರು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರಾ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಒಪ್ಪುವುದು ನ್ಯಾಯದ ನಿಲುವು. ನೋಡಿದರೆ ಸಾಕೆಂದು ಮೀಮಾಂಸಕರು. ; ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅವ್ಯವಹಾರಿಕ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ದೃಢಪಡಿಸುವುದೇ ಬೇರೆ. ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದದ್ದರಿಂದ ತಿಳಿಯಿತೋ ದೃಢಪಟ್ಟಿತೋ ?
ಲೋಕವ್ಯವಹಾರವು ನಡೆಯುವುದು ನಾವು ತಿಳಿದಿದ್ದು ಸತ್ಯವೆಂಬ ನಂಬುಗೆಯಿಂದ . ಅಂದರೆ ಜ್ಞಾನವು ಸ್ವತಃ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಮೀಮಾಂಸಕರ ಈ ವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ.-ಪರತಃ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಪ್ಪಿದರೆ, ವೇದ ವಾಕ್ಯಗಳ , ಸ್ವತಃ ಸಿದ್ಧ ಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಂದೇಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವತಃ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯ ವಾದವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದರೆ ಸಂದೇಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. :ಪೌರುಷೇಯ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಪೌರುಷೇಯ ವೇದ ವಾಕ್ಯಗಳು ಸ್ವತಃ ಸಿದ್ಧವಾದ್ದರಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸದೆ ನಂಬಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಎರಡು ಭಿನ್ನವಾದ ಜ್ಞಾನಗಳ ಬೇಧವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದರಿಂದ , -ತಿಳಿಯಲಾರದ್ದರಿಂದ ತಪ್ಪು ಜ್ಞಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭ್ರಮೆ _ ಇದಕ್ಕೆ ಆಖ್ಯಾತ ವಾದವೆಂದು ಹೆಸರು .
ಬೆಳ್ಳಿಯ ಜ್ಞಾನ - ಕಪ್ಪೆ ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಆರೋಪ. -ಇದರಿಂದ ಭ್ರಮೆ . ಇದು ವಿಪರೀತ ಖ್ಯಾತಿವದ -ಇದು ಕುಮಾರಿಲ ಭಟ್ಟರ ಮತ.
ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಜ್ಞಾನದ ಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದು, ಹೇಗೆಂಬುದು ಜ್ಞಾನ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ . ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಉಪಕರಣಗಳು ದೋಷರಹಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಜ್ಞಾನ ಯತಾರ್ಥ. ಉದಾ : ಕಣ್ಣು -ಬೆಳಕನ್ನೂ , ಕೆಂಪು ಲೇಖನಿಯನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು. ಅಂದರೆ ಜ್ಞಾನವು ಹುಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಯೂ , ಜ್ಞಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯು, ಬಾಹ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ವಸ್ತುಗಳ ಜೊತೆಗೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
ಜ್ಞಾನವು ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ್ಯದ ಜ್ಞಾನವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಇತರ ಪ್ರಮಾಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ; ಇದು ಮೀಮಾಂಸಕರ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವಾದ.
ಜ್ಞಾನವೆಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯವಾದುದು ಎಂಬುದು ಮೀಮಾಂಸಕರ ನಿಲುವು. ಒಮೆ ಅದು ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದರೆ , ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಸತ್ಯ ಜ್ಞಾನ . -ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅದು ಸತ್ಯ. ಇತರೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ.
ಇವರ ಪ್ರಕಾರ ಆರು ಪ್ರಮಾಣಗಳು. ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ, ಅನುಮಾನ*, ಉಪಮಾನ , ಶಬ್ದ, ಅರ್ಥಾಪತ್ತಿ , ಮತು ಅನುಪಲಬ್ಧಿ . : ಇದು ಕುಮಾರಿಲ ಪಂಥ .
ಇವರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಎರಡೇ ಸನ್ನಿಕರ್ಷಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಅವು "ಸಂಯೋಗ" , "ಸಂಯುಕ್ತ" ಈ ಎರಡೇ ತದಾತ್ಮ್ಯಗಳು ಸಾಕೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಪಂಚವಾಕ್ಯಗಳ ಬದಲಿಗೆ' ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ , ಹೇತು , ದೃಷ್ಟಾಂತ; ಅಥವಾ ದೃಷ್ಟಾಂತ ಉಪನಯ, ನಿಗಮ , ಈ ಮೂರೇ ಸಾಕೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಮಾಣ : ಮೀಮಾಂಸಕರು ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣ . ಕೇಳಿದ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಥಾಂತರವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು - ಇದು ಅರ್ಥಾಪತ್ತಿ. ಉದಾಹರಣೆ; 'ದೇವದತ್ತನು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಊಟಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ದಪ್ಪಗಿದ್ದಾನೆ'; -'ಹಾಗಿದ್ದರೆ ರಾತ್ರಿ ಊಟಮಾಡುತ್ತಾನೆ', ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. . ಇದರಲ್ಲಿ, 'ದೃಷ್ಟ' ಕಂಡಿದ್ದು; 'ಶಬ್ದ ' , ಎಂದು ಎರಡು ವಿಧ. ನ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅನುಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಥಾಪತ್ತಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮರಣಾನಂತರ ಆತ್ಮವಿರುತ್ತದೆ, ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಫಲವಿರುವುರಿಂದ - ಇಲ್ಲಿ ಭೋಗಿಸದ ಕರ್ಮ ಫಲವನ್ನು ಭೋಗಿಸಲು ಮರಣಾನಂತರ ಆತ್ಮವಿರುತ್ತದೆ -ಇರಬೇಕು.
ಅನುಪಲಬ್ಧಿ : ಅಭಾವ , ಇಲ್ಲದ್ದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಮಾಣ. ಉದಾ: ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಗಡಿಗೆ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ವಸ್ತು ಇಲ್ಲ. ಅಭಾವವನ್ನು ಶೂನ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿಯಲೂ ಪ್ರಮಾಣ ಬೇಕು.