polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಏಷ್ಯದ ಮಹಾನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹುಟ್ಟುವುದು ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಪರ್ವತಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ. ಯಾಂಗ್ಟ್‍ಸೀ ನದಿ ಉಲಾನ್ ಲೂಲದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ನದಿಗಳು ಡಾಂಗ್-ಲಾ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಲ್ವೀನ್ ನದಿಯ ಹುಟ್ಟು ಲಾಸದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನ್ಗಾಚುಕದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ. ಇರವಾಡೀ ನದಿ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದ ಪೂರ್ವ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಸಿಂಧು, ಸಟ್ಲೆಜ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಗಳು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಸರೋವರದ ಬಳಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದದ ನದಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿ ಮೈ. ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅನೇಕ ಉಪನದಿಗಳ ಪೈಕಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಕ್ಯೀ-ಚೂ ಅಥವಾ ಲಾ ಸಾ, ಷಾಮ್‍ಡ, ನ್ಯಾಂಗ್ ಚೂ, ಯಿಗ್ರಾಂಗ್ ಮತ್ತು ನಾಗಾಂಗ್.
ವಾಮನಾವತಾರವನ್ನು ತಾಳಿದ್ದ ಅವಲೋಕಿತೇಶ್ವರನ ಸಂತತಿಗೆ ತಾವು ಸೇರಿದವರೆಂಬಯದು ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಜನರ ಹಳೆಯ ನಂಬಿಕೆ. ಪುರಾಕೃತ ಫಲದಿಂದ ದೈತ್ಯಳಾಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬಾಕೆ, ತನ್ನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಅವಲೋಕಿತೇಶ್ವರನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಳು. ದಯಾಮಯನಾದ ಆತ ತನ್ನ ಗುರುವಿನ ಸಲಹೆ ಪಡೆದು ಆಕೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ. ಅವರಿಗೆ ಆರು ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಪವಿತ್ರವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಣಬಡಿಸಿದ. ಅದರಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಆ ಮಕ್ಕಳು ವಾನರರೂಪವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡುವು-ಎಂಬುದು ಸಾಂಪ್ರಕಾಯಿಕ ಕತೆ. ಟಿಬೆಟ್ಟಿನವರು ಮೂಲತಃ ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಜನಾಂಗದವರು. ಇವರು ಅಸ್ಸಾಂ, ಬರ್ಮ ದೇಶಗಳಿಂದ ಟಿಬಟ್ಟಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲಸಿದವರು. ಇವರ ಭಾಷೆ ಬರ್ಮೀ ಭಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟಬಾಂಧವ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.
ಟಿಬೆಟನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಚೀನ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆದಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದವರು. ಟಿಬೆಟನ್ ಭಾಷೆಗೂ ಉತ್ತರ ಬರ್ಮದ ಕೂಕಿ ಮತ್ತು ಷಾನ್ ಜನ ಆಡುವ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಹೋಲಿಕೆಗಳಿವೆ. ಟಿಬೆಟನರ ಪ್ರಧಾನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಪ್ಪು ಕೂದಲು, ಕಂದು ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಕಂದುಕಣ್ಣು. ಲಡಖ್ ಭಾಗದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಚೀನದ ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರಾಂತದವರೆಗೆ ಈ ಜನ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಬಣಗಳಿವೆ : ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ಬೋದ್‍ಪೋ. ಪೂರ್ವ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಖಂಪ, ವಾಯವ್ಯ ಚೀನದ ಅಮ್‍ದೊ. ಎಲ್ಲರು ಬೌದ್ದ ಧರ್ಮೀಯರು. ಅವರ ಭಾಷೆ ಒಂದೇ, ಪೂರ್ವ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಎತ್ತರವಾಗಿರಬಹುದು.
ಭಾರತದ ಸ್ತೂಪದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮಹಾಯಾನ ಬೌದ್ಧಮತ ಟಿಬೆಟಿನಲ್ಲಿ ಹರಡಿದಾಗ ಕಟ್ಟಿದುವು. ಬೃಹದಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಇವು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಉನ್ನತವಾದ ಜಗತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಈ ಜಗತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಗುಡಿಯಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡಾದ ಗೊಮ್ಮಟ, ಆದರ ಮೇಲೆ ಛತ್ರಿಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಚೌಕಾಕಾರದ ತಳವಿನ್ಯಾಸದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಗೋಡೆಗೂ ಒಳಗುಡಿಗೂ ನಡುವೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಪಥವೂ ಇರುವುದುಂಟು. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಿಲೀಟುಮಾಡಿದ ತಾಮ್ರದ ಹೊದಿಕೆಯಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ದುರ್ಗ ಹಾಗೂ ಅರಮನೆಗಳ ಬೃಹತ್ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯ ತರಲು ಗಚ್ಚಿನ ಅಚ್ಚ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿರುವುದುಂಟು.
ಲಾಸದಲ್ಲಿರುವ ರೋಮಾಚ ಮತ್ತಿತರ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ರಾಂಸ್ಟಾನ್ ಪೊ ಎಂಬ ಬೌದ್ಧ ದೊರೆ ಮತ್ತು ಅವನ ರಾಣಿಯರು ಕಟ್ಟಿಸಿದರೆಂಬ ಐತಿಹ್ಯ ಇದೆ. ಮಂಡಲಾಕಾರದ ತಲವಿನ್ಯಾಸವಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯಗಳ ಭಾರತದ ಓದಂತಿ ಪುರದ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕೆಲವು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ಕಾಲದ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಲಾಖಾನ್ ದೇವಾಲಯಗಳು ದೀರ್ಘ ಚತುರಸ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು ಬುದ್ಧನ ಅವಶೇಷಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದವು. ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಮಠಗಳುಂಟು. ಬೃಹತ್ ಆಕಾರದ ಲೋಹಮೂರ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕಟ್ಟಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳು ಹಲವು ಅಂತಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿದ್ದು ಆ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ದರ್ಶನಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿವೆ.
ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಬಹುಭಾಗ ಬಂಜರು ಮತ್ತು ಮಂಜುಗಟ್ಟಿದ ನೆಲ. ನದಿಗಳ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಆಗ್ನೇಯದ ಫಲವತ್ತಾದ ತಗ್ಗು ನೆಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಬಾರ್ಲಿ, ಟರ್ನಿಪ್, ಗೋದಿ, ಇತರ ಧಾನ್ಯಗಳು. ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಬತ್ತವನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಕಣಿವೆ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಕಣಜ. ಅಲ್ಲಿಯ ವ್ಯವಸಾಯೋತ್ಪನ್ನ ಶೇಕಡ ರಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ರಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ವಿಜ್ಞಾನಸಂಸ್ಥೆ ಪರಿಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ವಾಯುಗುಣಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಬೆಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿತು.
ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಜನ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪೋಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಭಾಷೆ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಿತಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಏಷ್ಯದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳೆಲ್ಲವುಗಳ ಪ್ರಚಲಿತಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ದಿವಸದಲ್ಲಿ ಆಮ್‍ಡೋ ಮತ್ತು ಖಾಮ್‍ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಜೊತೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಂ, ಭೂತಾನ, ಭಾರತದೇಶದ ಹಿಮಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಮಂಗೋಲಿಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಜನರಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಟಿಬೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗ್ರಂಥಗಳ ಚಿತ್ರಿತಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳೀ ಮಾದರಿಗಳನ್ನನುಸರಿಸಿವೆ. ಮೇಲ್ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪುಟಪುಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣಾಕವಚಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿರುವ ಮರದ ಹಲಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ತೆಳುವಾಗಿ ನವುರಾಗಿ ಮೂಡಿರುವ ಉಬ್ಬು ಕಂಡರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಪರಿಕರ್ಮಕೌಶಲವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇವುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತ ನೇಪಾಳಗಳಿಂದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ತರಿಸಿಕೊಂಡುದೂ ಉಂಟು.
ಹಿಂದೆ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆಸೌಲಭ್ಯಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಜನರು ಕಾಲುನಡಿಗೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾರಿ ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮೋಟಾರು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಿಂಗ್‍ಹೈ ಮತ್ತು ಷೀಕಾಂಗ್ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ರಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಸಂಚಾರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಲಾಸ ಮತ್ತು ಜೆಂಜೋ ನಡುವೆ ವಿಮಾನಗಳು ಹಾರುತ್ತವೆ. ಚಾಮ್‍ಡೊ, ಷಿಗಾಟ್ಸೆ ಮತ್ತು ಗಾರ್ಟೋಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ.
ರ ಅನಂತರ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆ ನಡೆದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೈಲ, ಕಲ್ಲರಗು, ಕಬ್ಬಿಣ, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್, ಉಪ್ಪು, ಸೋಡ, ಟಿಂಕಣ, ಗಂಧಕ, ಸ್ಪಟಿಕ, ಅಭ್ರಕ, ಗ್ರಾಫೈಟ್, ಜಿಪ್ಸಂ, ಜೇಡ್ ಶಿಲೆ, ಪಿಂಗಾಣಿ ಮಣ್ಣು ಮುಂತಾದ ಖನಿಜಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆ. ಮೇಕಾಂಗ್ ನದಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮೈ. ದೂರದಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಎನ್ಗಚೂಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಹಾಗೂ ಕಬ್ಬಿಣ ಅದಿರು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್ 1904ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಯಂಗ್ ಹಸ್ಬೆಂಡ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯವೊಂದನ್ನು ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಕಳಿಸಿದ. 13ನೆಯ ದಲೈ ಲಾಮ ಆಗ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನಿಂದ ಬೀನಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋದ. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಕರ್ಜನ್ನನ ಈ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಮೊಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ದೀನ ದೇಶಕ್ಕೆ ಟಿಬಟ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭುತ್ವವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿತು. ಆಂತರಿಕ ಆಡಳಿತಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಟಿಬೆಟ್ ಸ್ವತಂತ್ರವೆಂದು ಬ್ರಿಟನ್ ಭಾವಿಸಿತು.
755-797ರಲ್ಲಿ ಆಳಿದವನು ಖ್ರಿಸೋಂಗ್ ಡೆ-ತ್ಸೆನ್. ಈತ ಭಾರತದಿಂದ ಪದ್ಮಸಂಭವನೆಂಬ ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷುವನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಲ್-ಪಾ-ಚಾನ್ ಬೌದ್ಧ ಸಂಘಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ. ಭಿಕ್ಷುಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಅನೇಕ ಬೌದ್ಧಾಲಯಗಳು ಮಿರ್ವಿತವಾದುವು. ಭಾರತದಿಂದ ಅನೇಕ ಬೌದ್ಧಪಂಡಿತರು ಟಿಬೆಟ್ಟಿಗೆ ಬಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದರು; ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು.
ಈ ಟಿಬೆಟೋ-ಬರ್ಮೀ ಭಾಷೆಗಳೂ ಸಹ ಚೀನೀ ಮತ್ತು ತೈ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಭಾವಿತವಾಗಿವೆ. ಇವೆರಡು ಗುಂಪುಗಳನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಚೀನೀ-ಟಿಬೆಟನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉಚ್ಚಾರಣೆ, ಶಬ್ದಸಮೂಹ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರತೋರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯ ಕಂಡುಬಂದರೂ ವಾಕ್ಯ ರಚನಾ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.
ಪೋಕೆಯ ಮೂಲಗಳೂ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳೂ ಇನ್ನೂ ಖಚಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ. ತಿಬೆಟನ್ ಭಾಷೆ ಟಿಬೆಟೋ-ಬರ್ಮೀ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆಯೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಟಿಬೆಟನ್ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ಹಿಮಾಲಯದ ಉಪಭಾಷೆಗಳೂ ಉತ್ತರ ಅಸ್ಸಾಂ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯದ ಗಡಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉಪಭಾಷೆಗಳೂ ಕಾಚಿನ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಮೀ ಭಾಷೆಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.
ಟಿಬೆಟ್ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಜನರ ಮೂಲವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ. ಸರಾಸರಿ ೪,೯೦೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ಭೂಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಧಾನಿ ಲ್ಹಾಸ. ಇದು ಚೀನಾ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಚೀನೀ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಕೈಲಾಸ ಮತ್ತು ಕೂನ್ ಲೂನ್ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಚಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸರೋವರಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವೆಗಳ ಪೈಕಿ ಮೂರು-ಚಿಂಗ್‍ಹೈ , ಮಾನಸಸರೋವರ ಮತ್ತು ಯಾಮ್‍ಡ್ರಾಕ್ ಟ್ಸಾ - ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊರಗಡೆ ಇವೆ.
ಟಿಬೆಟ್ ಜನರ ಅಲಂಕಾರಪ್ರಿಯತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಕುಶಲಕಲೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿವೆ. ತಾಮ್ರದ ಕೂಜಗಳು ಕತ್ತಿಯ ಹಿಡಿಗಳು ತಾಮ್ರದ ಚಹಪಾತ್ರೆಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳು ಮೇಲೆಲ್ಲ ನವುರಾಗಿ ನಾಜೂಕಾಗಿ ಅಲಂಕರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡರಿಸಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.
ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕಾಗಿ ಹರಡಿದ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡ ಕಲೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಸುಮಾರು 7ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ರಾಂಗ್ ಬೀನ್ ಸ್ಗಾಮ್ ಪೋ ಎಂಬುವನೇ ಟಿಬೆಟ್‍ನ ಮೊದಲ ಬೌದ್ಧ ದೊರೆಯೆಂಬ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ.
ಜನರ ಆಹಾರ ಯಾಕ್ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮಾಂಸ, ಬಾರ್ಲಿ, ಬೆಣ್ಣೆ, ಚಹ, ಇವರು ಮೀನು ಮತ್ತು ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊಟ್ಟೆಗೆ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ. ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಜನರ ಆಹಾರ ಅಕ್ಕಿ, ಹಣ್ಣು, ತರಕಾರಿ, ಗೋದಿ, ಬಾರ್ಲಿಯಿಂದ ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಟಿಬೆಟ್‍ನಲ್ಲಿ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳಿಲ್ಲ. ಷೀನಿಂಗ್-ನಾಗ್ ಚೂಡ್ಷಾಂಗ್ ನಡುವೆ ಮೈ. ಉದ್ದದ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ಹಾಕಲು ಸರ್ವೆಕ್ಷಣ ನಡೆದಿದೆ. ಈ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ಶ್ರೀಮಂತರ ಭವನಗಳು ಕಲಾಕೃತಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನೆಗಳ ಚಾವಣಿ ಮಣ್ಣಿನದು. ಗೋವಳರು ಯಾಕ್ ಪ್ರಾಣಿಯ ಕೂದಲಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಉಣ್ಣೆಯ ಡೇರೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಟಿಬೆಟ್ ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕುಶಲಕಲೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. ಈಚೆಗೆ ಜವಳಿ, ಕಬ್ಬಿಣ, ಉಕ್ಕು, ವಿದ್ಯುತ್ತು ಮುಂತಾದ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಗಳು ಟಿಬೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.
ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಯಾತ ವಸ್ತುಗಳು ಉಣ್ಣೆ, ಬೋರಾಕ್ಸ್, ಉಪ್ಪು, ಮೂಲಿಕೆಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಮೂಲವಸ್ತುಗಳು. ಚಹ, ರೇಷ್ಮೆ, ಯಂತ್ರಸರಕು ಅಮದಾಗುತ್ತವೆ.
ಹಿಂದೂಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಪರಶಿವನು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಹಿಮವಂತನ ಪುತ್ರಿ ಪಾರ್ವತಿಯೊಂದಿಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವನು. ಶಿವನು ಇಲ್ಲಿ ಸದಾ ಧ್ಯಾನಮಗ್ನನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಧನಾಧಿಪತಿ ಕುಬೇರನ ನೆಲೆಯು ಸಹ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದ ಸನಿಹದಲ್ಲಿಯೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂಧರ್ಮದ ಅನೇಕ ಶಾಖೆಗಳು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವನ್ನು ಸ್ವರ್ಗ, ಆತ್ಮದ ಅಂತಿಮ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಪರಮೋನ್ನತ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ.
ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವು ಜಗತ್ತಿನ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳು ಸ್ಪಟಿಕ, ಪದ್ಮರಾಗ, ಸ್ವರ್ಣ ಮತ್ತು ನೀಲವೈಢೂರ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವು ಜಗತ್ತಿನ ಆಧಾರಸ್ಥಂಭ. ಅದರ ಎತ್ತರ ೮೪೦೦೦ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು. ಅದು ವಿಶ್ವಮಂಡಲದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಪದ್ಮಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ಆರು ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದಿಂದ ಹೊರಹರಿಯುವ ನಾಲ್ಕು ನದಿಗಳು ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿವೆ.
ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರೆದು ಮಾಡಿರುವ ದೇವಾಲಯವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲೋರಾದ ಕೈಲಾಸ ದೇಗುಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅನೇಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟನಾವಳಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ರಾವಣನು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವನ್ನು ಬುಡಸಮೇತ ಕೀಳಲು ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಒಂದು.
ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೌದ್ಧರು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವು ಪರಮೋನ್ನತ ಆತ್ಮಾನಂದವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಡೆಮ್ ಚೋಕ್ ಬುದ್ಧನ ನೆಲೆಯೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಮುಂದಾಳಾಗಿದ್ದ ಮಿಲರೇಪನು ಬಾನ್ ಧರ್ಮದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ನಾರೋ-ಬೊಂಚುಂಗ್ ನಿಗೆ ಸವಾಲೆಸೆಯಲು ಟಿಬೆಟ್ ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದನು. ಈರ್ವರ ಮಧ್ಯೆ ಮಾಯಮಂತ್ರಗಳ ತೀವ್ರ ಕದನ ನಡೆದು ಯಾರೂ ಜಯ ಸಾಧಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದ ಶಿಖರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ತಲುಪುವರೋ ಅವರೇ ವಿಜಯಿಯಾಗುವರೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ನಾರೋ-ಬೊಂಚುಂಗ್ ಮಾಯಾಪಾತ್ರೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಶಿಖರದತ್ತ ಧಾವಿಸತೊಡಗಿದರೆ ಮಿಲರೇಪನು ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಧ್ಯಾನಮಗ್ನನಾದನು. ಆದರೆ ನಾರೋ-ಬೊಂಚುಂಗ್ ಇನ್ನೇನು ಶಿಖರವನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಕೆನ್ನುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮಿಲರೇಪನು ಎದ್ದು ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳ ಮೇಲೇರಿ ಶಿಖರವನ್ನು ಮೊದಲು ತಲುಪಿ ಸ್ಫರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿಯಾದನು. ಈತನಿಂದ ಟಿಬೆಟ್ ಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಆಗಮಿಸಿತೆಂದು ನಂಬಿಕೆ. ( ಸೂಚನೆ : ಟಿಬೆಟ್ ಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವನ್ನು ತಂದವನು ಮಲಿರೇಪನೋ ಅಥವಾ ಪದ್ಮಸಂಭವನೋ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗೊಂದಲವಿರುವುದು.)
ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತವು ಟಿಬೆಟ್ ನ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಗಾಂಗ್ ಡೈಸ್ ಸರಣಿಯ ಒಂದು ಶಿಖರ. ಈ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾದ ಹಲವು ಮಹಾನದಿಗಳಿಗೆ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಸಿಂಧೂ ನದಿ, ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಈ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಉಗಮಿಸುತ್ತವೆ. ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವು ಹಿಂದೂ, ಬೌದ್ಧ, ಜೈನ ಮತ್ತು ಬಾನ್ ಧರ್ಮೀಯರಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವು ಪರಶಿವನ ನೆಲೆ. ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವು ಟಿಬೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾನಸಸರೋವರ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸ್ ತಾಲ್ ಗಳ ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿದೆ.
ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದ ಆರೋಹಣವನ್ನು ಮಾಡಿದುದರ ಬಗೆಗೆ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೀಯರು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವನ್ನು ಅತಿ ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಲು ಯಾರಿಗೂ ಅನುಮತಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಖರಗಳ ಪೈಕಿ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವೊಂದು ಮಾತ್ರ ಆರೋಹಿಸಲ್ಪಡದೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಶಿಖರವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೨೧,೭೭೮ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಕೈಲಾಸ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಫಟಿಕ ಎಂಬ ಅರ್ಥವು ಇದೆ. ಟಿಬೆಟನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪರ್ವತದ ಹೆಸರು ಗಾಂಗ್ಸ್ ರಿನ್-ಪೋ-ಚೆ. ಇದರ ಅರ್ಥವು "ಹಿಮದ ರತ್ನ" ವೆಂದಾಗುವುದು. ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರು ಟಿಸೆ. ಜೈನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವನ್ನು ಅಷ್ಟಪಾದ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಟಿಬೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನದಾದ ಬಾನ್ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು ಅಂತಸ್ತಿನ ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಪರ್ವತವು ವಿಶ್ವದ ಸರ್ವ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ನೆಲೆ.
ಕೈಲಾಸಪರ್ವತವನ್ನು ಅಷ್ಟಪಾದವೆಂದು ಕರೆಯುವ ಜೈನರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮದ ಮೂಲಪುರುಷ ಋಷಭದೇವನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಣ ಹೊಂದಿದನೆಂದು ನಂಬುವರು.
೧೫ ೨೦ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ರೂಮ್ ನಲ್ಲಿ, ಗ್ರೆ ಬಣ್ಣದ ಸೋಫವನ್ನು ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿಪರಿವರ್ತಿಸಿದ್ದರು. ರೂಮ್ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರದಿದ್ದರೂ ಸಹಿತ, ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ, ಚೊಕ್ಕವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜೆ ರವರಿಗೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಕೈಗೆ ಎಟುಕುವಂತೆ ಇರಬೇಕು. ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡ ಬಾತ್ ರೂಂ , ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವ ಸಾಧನಗಳು, ಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿ, ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬೆಡ್ರೂಂ ಕೂಡ ದೊಡ್ಡದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಬಾಗವನ್ನು ಜೆ ವರ್ಕ್ ಶಾಪ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವರ್ಕ್ ಶಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ದುರಸ್ತಿಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಅವರೇ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಸೋಫದ ಮುಂದೆ ಎರಡು ಸುತ್ತುವ ಚೇರ್ ಗಳು. ೨, ಟೆಲೆಫೋನ್ಗಳು, ಟೇಬಲ್ ಮೇಲೆ, ಒಂದು ಗ್ಲೋಬ್ ಗೋಳ. ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾಗಿ ೨ ಫ್ರೇಮ್ ಹಾಕಿರುವ ಥೆಲ್ಲಿಯವರ ಸುಂದರವಾದ ಭಾವಚಿತ್ರ. ಆಗತಾನೆ ಉದ್ಯಾನದಿಂದ ಕಿತ್ತು ತಂದ ತಾಜಾ-ಹೂಗಳು, ಹೊಸ ೨ ಗ್ಲಾಸ್ ಲೋಟದತುಂಬ ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ ಪೆನ್ ಗಳು, ಹೊಸ- ಬ್ಲಾಟಿಂಗ್ ಪ್ಯಾಡ್, ಗೋಡೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಅಲಮೀರದ ತುಂಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕಾದಂಬರಿಪುಸ್ತಕಗಳು, ೨೪ ಸಂಪುಟಗಳ ವಿಶ್ವಕೊಶಗಳು, " . ,", " ಪುಸ್ತಕ, , ', ' ಮತ್ತು, - . . ಪುಸ್ತಕಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕುವಂತೆ, ಇಟ್ಟಿದ್ದರು. ಮತ್ತೆ ಹಲವಾರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಥ್ರಿಲರ್ ಬುಕ್ ಗಳು.
'ಜೆ',ಪತ್ನಿ ಥೆಲ್ಮರ ಹಾಸಿಗೆ ದಿಂಬಿನ ಬಳಿ ಕುಳಿತು ಕಥೆ-ಪುಸ್ತಕ ಓದುತ್ತಿದ್ದರು
'ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ.' ಒಬ್ಬ 'ಹೃದಯವಂತ', 'ಶ್ರೇಷ್ಠಮಾನವತಾವಾದಿ', ಮತ್ತು 'ಥೆಲ್ಮ' ರವರ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ, 'ಪ್ರೀತಿಯ ಪತಿ' ಜೆ, ರವರ ೭೬ ನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಥೆಲ್ಲಿಯವರಿಗೆ ೨ ಅಟ್ಟ್ಯಾಕ್ ಆಯಿತು. ಆಕೆಯನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಜೆ ಅವರು ಥೆಲ್ಲಿಯವರ ತಲೆ ದಿಂಬಿನ ಹತ್ತಿರವೇ ಯಾವಾಗಲೂ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ 'ಗೋಲ್ಫ್ ಅಟ'ದ ನೆನಪೂ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಥೆಲ್ಮಾರವರನ್ನು ಕರೆತಂದಮೇಲೂ, 'ಜೆ', ಮತ್ತೆ ಗೊಲ್ಫ್ ಆಟದ ಕಡೆ ತಿರುಗಿನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಥೆಲ್ಲಿಯವರನ್ನು ದಿನ, ರಾತ್ರಿಯೂ ನರ್ಸ್ ಬಂದು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಜೆ ಆಕೆಗೆ ಒ ಹೆನ್ರಿಯವರ ಕಥೆಯನ್ನು ಓದಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಊಟದ ನಂತರ, ಟೀವಿ ಅಥವ ಆಡಿಯೊ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮೂವಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಥೆಲ್ಲಿಯವರನ್ನು ಜೆ ಎಷ್ಟು ಗಾಢವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದರೆ, ಒಮ್ಮೆ ಅವರು ದೆಹಲಿಗೆ ತಮ್ಮ "ಕಿ ನೋಟ್ ಪುಸ್ತಕ" ದ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ದೆಹಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ೨೯, ಜುಲೈ, ೧೯೮೬ ನಲ್ಲಿ, ಜೆ ಯೂರೋಪ್ ಗೆ ಹೋಗಿದ್ದವರು, ದೆಹಲಿಗೆ ಬಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಾಯಂಕಾಲ ೬ ಗಂಟೆಗೆ ಮುಗಿದಾಗ, ತಕ್ಷಣ ೭ ಗಂಟೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೊಂಬಾಯಿಗೆ ವಾಪಸ್ಸಾದರು. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಒಳಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದಿನವೇ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ.
ಥೆಲ್ಮ ಟಾಟಾರವರ ರೂಮ್ ದೊಡ್ಡದು, ಅಲ್ಲಿ ಟಿವಿ ಮತ್ತು ಡೈನಿಂಗ್ ಟೇಬಲ್ ನ್ನು ಹಾಕಿ ಸಜಾವಟ್ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಥೆಲ್ಮಾರವರಿಗೆ ೧೯೮೦, ಹಾಗೂ ೧೯೮೨ ರ ಹೃದಯಾಘಾತದ ನಂತರ ಅವರು,ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ವ್ಹೀಲ್ ಛೇರ್, ಅಥವಾ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ೪೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಥೆಲ್ಮಾಟಾಟಾರವರು ಮನೆಯ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಹಾಗೂ ವಸ್ತುಗಳ ಸಜಾವಟ್ ನಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿದ ಕೈ. ಎಲ್ಲರ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಪಾದರಸದಂತೆ ಚುರುಕು, ಬಿರುಸಿನ ಓಡಾಟ. ಮನೆಯವರಿಗೆ, ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು. ವಿಧಿವಶಾತ್ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಕನಸುಗಳು ನನಸಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ದಂಪತಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ವಿಚಲಿತರಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ದೀನ-ದಲಿತರ, ಆರ್ತರ ಸಹಾಯಮಾಡಿ, ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕುಮೂಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಸದಾಕಾಲ ಮಾಡಿತೋರಿಸಿದರು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಕರಣನೀಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜೆ ರವರ ಬಾಳಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಸಕಲರಿಗೂ ಅದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾಗಿವೆ. ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನವನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮತ್ತು ಜೆ. ನ್ ಟಾಟಾರವರ ಕನಸನ್ನು ನನಸುಮಾಡುವ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು.
"ಕೇನ್" ಎಂಬ ಬಾಡಿಗೆ ಬಂಗಲೆಯಲ್ಲಿ 'ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ. ಟಾಟಾ' ಹಾಗೂ 'ಥೆಲ್ಮಟಾಟ' ತಮ್ಮ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವಾಸ್ಯವ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಈ ಚಾರಿತ್ರ್ಯಿಕ ಮಹತ್ವದ ಬಂಗಲೆ ಮುಂಬಯಿನ 'ಅಲ್ಟಾಮೌಂಟ್ ರೋಡ್ 'ನಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದ ಬೃಹತ್ ಟಾಟ ಮಹಾಸಂಸ್ಥೆಯ, ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ, ಡಾ.ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ ಟಾಟ, ರವರು ಬಹಳ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ವಾಸ್ತ್ಯವ್ಯಮಾಡಿದ, ದಕ್ಷಿಣ ಮುಂಬಯಿನ ಪುರಾತನ ಬಂಗಲೆ, ಕೇನ್. ಈ ಬಂಗಲೆಯ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ನ ಬದಿಯಲ್ಲೆ, ನೌಕರರ ಮನೆಗಳು.ಮತ್ತು ಇತರ ಸದಸ್ಯರ ನಿವಾಸಗಳಿವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಪರಿಸರವಿರುರುವ, 'ಕೇನ್ ಬಂಗಲೆ' ಯ ಗೇಟ್ ನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ನಡೆದು ಮೇಲೇರಿ, ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ೫೩ ಮೆಟ್ಟಿಲನ್ನು ಹತ್ತಿ ಸಾಗಿದರೆ,'ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ' ಮತ್ತು 'ಥೆಲ್ಮ' ರವರ ಕೊಠಡಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬಹುದು.
ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಕಾರ್ಯತತ್ವಕ್ಕೆ ಬದಲಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಇನ್ನೊಂದು ತಂತ್ರವು ಡಾಪ್ಲರ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಿತ್ತರಿಸಿದ ಅಲೆಯು ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ ಅದರ ತರಂಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲೆಯು ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಿದಂತೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಅಲೆಯ ಮೂಲ ತರಂಗ ಹಾಗೂ ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಿದ ಅಲೆಯ ತರಂಗದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದರಿಂದ ಅಲೆಯು ಕ್ರಮಿಸಿದ ದೂರವನ್ನು ಅರಿಯಬಹುದು. ಈ ಕಾರ್ಯತತ್ವವನ್ನು ಬಳಸುವ ರೇಡಿಯೋ ಎತ್ತರ ಮಾಪಕಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರತೆಯುಳ್ಳವವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಾಂಗವಾಗಿದೆ. ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಪ್ರೇಷಕ ಮತ್ತು ಅಭಿಗ್ರಾಹಕ ಎಂದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರೇಷಕವು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಬೇಕಾದ ತರಂಗ, ರೂಪ ಹಾಗೂ ಬಲಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಏರಿಯಲ್ ಮೂಲಕ ಅಲೆಯನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಹಿಂತಿರುಗುವ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಅಭಿಗ್ರಾಹಕವು ಏರಿಯಲ್ ಮೂಲಕ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ನಡೆಯುವ ಸಂಸ್ಕರಣ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ವಿಮಾನವು ನೆಲದಿಂದ ಹಾರಾಡುತ್ತಿರುವ ಎತ್ತರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದರ್ಶಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಶ್ಯವಿದ್ದಾಗ ರೇಡಿಯೋ ಎತ್ತರ ಮಾಪಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ”’ಸ್ವಪರೀಕ್ಷೆ”’ಯ ಮೂಲಕ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಕಾರ್ಯಶೀಲತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚಾಲಕನಿಗೆ ದರ್ಶಕದ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಜಿಪಿಡಬ್ಲ್ಯುಎಸ್ ಮುಂತಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ.
ರೇಡಿಯೋ ಎತ್ತರ ಮಾಪಕ ಅಥವಾ ರಾಡಾರ್ ಎತ್ತರ ಮಾಪಕ ಎಂಬುದು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಉಪಕರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಉಪಕರಣವು ವಿಮಾನವು ಹಾರಾಡುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಳೆದು ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಎತ್ತರ ಸೂಚಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಉಪಕರಣವೆಂದರೆ ವಾಯುಭಾರ ಮಾಪಕ. ಇದು ವಿಮಾನದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಸುತ್ತಲಿನ ವಾಯು ಒತ್ತಡದಿಂದ ಅಳೆದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖ ಅಳೆತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ . ರೇಡಿಯೋ ಎತ್ತರ ಮಾಪಕಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಮಾನವು ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುವಾಗ ಅತಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದೇ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ರೇಡಿಯೋ ಎತ್ತರ ಮಾಪಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಉಪಕರಣವನ್ನು ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ೪೨೦೦ ರಿಂದ ೪೪೦೦ ಮೆಗಾಹರ್ಟ್ಸ್ ಕಂಪನಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವೆಸಗುತ್ತದೆ.
ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ವೈಮಾನಿಕ ಸಂಘಟನೆಯ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಗಳು ರೇಡಿಯೋ ಎತ್ತರ ಮಾಪಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ವಿಮಾನಗಳು ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅಂತಹ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹಾರಾಡಿಸುವುದು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ದರ್ಶಕವು ಮಾನವ-ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿ ಉಪಕರಣವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ತೋರುವಂತೆ ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರೇಷಕ - ಅಭಿಗ್ರಾಹಕವು ಕಳುಹಿಸಿದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ದರ್ಶಕವು ಚಾಲಕರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ರೂಪಾಂತರಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಒತ್ತುಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ರೇಡಿಯೋ ಎತ್ತರ ಮಾಪಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಏರಿಯಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಏರಿಯಲ್ ಪ್ರೇಷಕವು ಕಳುಹಿಸುವ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಅಲೆಗಳನ್ನು ನೆಲದತ್ತ ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂತಿರುಗುವ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಏರಿಯಲ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಭಿಗ್ರಾಹಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಏರಿಯಲ್‌ಗಳು ತಂತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ವಿಚ್ಚುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರೇಷಕ-ಅಭಿಗ್ರಾಹಕಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ.
ರೇಡಿಯೋ ಎತ್ತರ ಮಾಪಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಪೇಕ್ಷಕ-ನಿಷ್ಪೇಕ್ಷಕ, ದರ್ಶಕ ಹಾಗೂ ಏರಿಯಲ್ಗಳು ಎಂಬ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಉಪಾಂಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಈ ಉಪಾಂಗಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಬಳಸುವ ತಂತಿಗಳು, ಸ್ವಿಚ್ಚುಗಳು ಮುಂತಾದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಭಾಗಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ.
ಒಮ್ಮೆ ಗಂಗಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಶಂತನು ಒಬ್ಬಳು ಅನನ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯವತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಅವಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಿತನಾದನೆಂದರೆ ಅವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡನು. ಆ ಸುಂದರಿ ಮದುವೆಗೆ ಒಪ್ಪಲು ಒಂದು ಷರತ್ತನ್ನು ವಿಧಿಸಿದಳು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಕ್ಷಣ ರಾಜನು ಅವಳು ಏನೇ ಮಾಡಿದರೂ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಬಾರದು; ಮಾಡಿದರೆ ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. ರಾಜನು ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿ ವಿವಾಹ ನೆರವೇರಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಕಳೆಯಲು ರಾಜನಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಡು ಮಗುವನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಆದರೆ ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣ ಮಗುವನ್ನು ಗಂಗಾ ನದಿಗೆ ಎಸೆದುಬಿಟ್ಟಳು. ರಾಜನಿಗೆ ಇದರಿಂದ ಸಖೇದಾಶ್ಚರ್ಯವಾದರೂ, ಪತ್ನಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವುದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೇ ಅವಳಿಗೆ ಏನೂ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಪರಿಪಾಟ ಮುಂದಿನ ಆರು ಹಸುಗೂಸುಗಳಿಗೂ ಆಯಿತು.
ಆದರೆ ಎಂಟನೆಯ ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ಈ ಕೂಸನ್ನೂ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ನದಿಗೆ ಎಸೆಯುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ರಾಜನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟು ತಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವಳನ್ನು ತಡೆದು ಕೂಸುಗಳನ್ನು ನದಿಗೆ ಎಸೆಯಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ಸುಂದರಿ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಗುರುತನ್ನು ತೋರಿ, ತಾನು ಗಂಗೆಯೆಂದು ಹೇಳಿ, ತಾನು ಈ ಮಗುವನ್ನು ಕರೆದು ಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು.
ಶಂತನು ಅವಳ ಈ ನಿರ್ಗಮನದಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ನೊಂದು, ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ತನ್ನ ಮಗನ ವಾಪಸಾತಿಗೆ ಕಾದನು. ತನ್ನ ಮಾತಿನಂತೆ ಗಂಗೆ ರಾಜನ ಮಗನನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದಳು. ಆ ಮಗು, ಆಗ ಯುವಕನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದ. ಈ ಯುವಕನೇ ದೇವವ್ರತ/ಗಾಂಗೇಯ. ಇವನು ಭೀಷ್ಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪರಿಚಿತ. ಮಹಾಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ.
ದೇವವ್ರಥನು ಒಬ್ಬ ಆಕರ್ಷಕ ಯುವಕನಾಗಿ ಬೆಳೆದಾಗ ಶಂತನು ಮೀನುಗಾರನ ಮಗಳಾದ ಸತ್ಯವತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಮೋಹಿತನಾದನು. ಅವಳ ತಂದೆಯು ಮದುವೆಗೆ ಒಪ್ಪಲು ಷರತ್ತನ್ನು ವಿಧಿಸಿದನು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರಸತ್ಯವತಿ ಜನ್ಮ ನೀಡುವ ಯಾವುದೇ ಸಂತಾನ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು.
ದೇವವ್ರಥನಿಗೆ ಇದರಿಂದ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುವುದೆಂದು ಅರಿತ ಶಂತನು ಈ ಷರತ್ತಿಗೆ ಒಪ್ಪಲಾರದೇ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ಆದರೆ ದೇವವ್ರಥನು ಇದನ್ನರಿತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಆಸೆಯನ್ನು ತೊರೆದು ಸತ್ಯವತಿಯ ಸಂತಾನವೇ ಸಿಂಹಾಸನವೇರುವುದಾಗಿ ಸತ್ಯವತಿಯ ತಂದೆಗೆ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟನು. ಇನ್ನೂ ಸಂದೇಹದಿಂದಿದ್ದ ಮೀನುಗಾರನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಸತ್ಯವತಿಯ ಸಂತಾನದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳು ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಜೀವನ ಪರ್ಯಂತ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು.
ಈ ಘಟನೆ ಅವನ ಹೆಸರು 'ಭೀಷ್ಮ' ಎಂದಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಶಂತನು ಮತ್ತು ಸತ್ಯವತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಾದರು, ಇವರು ಚಿತ್ರಾಂಗದ ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯ. ಶಂತನುವಿನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಸತ್ಯವತಿಯು ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮುಂದುವರಿಸಿದಳು. ಇದಕ್ಕೆ ಭೀಷ್ಮರ ಸಹಕಾರ, ಸಹಾಯವಿದ್ದಿತು.
ಶಂತನು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ರಾಜ. ಇವನು ಚಂದ್ರ ವಂಶದ ಭರತ ಕುಲದವನು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಕೌರವರ ಪೂರ್ವಜ.
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ವಾರ್ಧಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿಂಗಣಘಾಟ್ ಎಂಬಲ್ಲಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜಮೀನುದಾರರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಜನನ. ಹೊರ ಜಗತ್ತಿನ ಪರಿಚಯವೇ ಆಗದಂತಹ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯ ಕಳೆಯಿತು. ೧೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನದೇ ಬಂದೂಕಿನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುಹಂದಿ, ಜಿಂಕೆ ಹೊಡೆಯುವಂತಹ ಶ್ರೀಮಂತ ಜೀವನಮಟ್ಟ. ಮುಂದೆ ನಾಗಪುರದಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೀಟುಗಳಿಗೆ ಚಿರತೆಯ ಚರ್ಮ ಹೊಚ್ಚಿದ್ದ ಸಿಂಗರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಓಡಾಟ. ಸಿನೆಮಾ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಹುಚ್ಚು. ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ವಿಮರ್ಶೆ ಬರೆಯುವ ಹವ್ಯಾಸ. ಸಿನೆಮಾ ನೋಡಲಿಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಎರಡು ಟಿಕೀಟು ಕೊಳ್ಳುವುದು- ಒಂದು ಕೂರಲಿಕ್ಕೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಾಲು ನೀಡಲಿಕ್ಕೆ !
ಅಂದಿನ ಖ್ಯಾತ ಹಾಲಿವುಡ್ ತಾರೆಗಳು ಗ್ರೇಟಾ ಗಾರ್ಬೋ ಮತ್ತು ನೋರ್ಮಾ ಶಿಯರರ್ ರೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ.
ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದ ಭೇಟಿ. ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರರ ಕಾವ್ಯ , ಸಂಗೀತಗಳ ಪ್ರಪಂಚದ ಪರಿಚಯ. ಮುಂದೆ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಸಂಪರ್ಕ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ಮನಃಪರಿವರ್ತನೆ. ಠಾಕೂರರ ಕವಿಜಗತ್ತು ಬಾಬಾರನ್ನು ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಗಾಂಧೀಜಿ ಸತ್ಯ , ಪ್ರೀತಿ, ನೀತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಭಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ದೈವೀ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಪರಿಯಿಂದ ತೀವ್ರ ಪ್ರಭಾವ. ತನ್ನ ಸುಭದ್ರ ಜೀವನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ , ದೀನದಲಿತರ ಸೇವೆಗೆ ಮುಡಿಪಾಗಿಸಲು ಸಂಕಲ್ಪ.
೧೯೪೦ರ ದಶಕದ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ವರೋರಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಆನಂದವನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಕುಷ್ಟ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗವಿಕಲರ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ೧೭೬ ಹೆಕ್ಟೇರಿನಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ಆನಂದ ವನದಲ್ಲಿ ೩೦೦೦ ನಿವಾಸಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಬಾಬಾ ಅಂಗವಿಕಲರೂ , ಕುಷ್ಟ ರೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾಲಮೇಲೆ ನಿಂತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಬದುಕನ್ನು ಬಾಳಬಲ್ಲರು ಎಂದು ಸಿದ್ಧ ಮಾಡಿದರು.
ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಹರಿಜನರೊಂದಿಗೆ, ತಮ್ಮದೇ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದರು. ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ ಪಾಪದ ಫಲ ಎಂದೇ ನಂಬಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕುಷ್ಟ ರೋಗದಿಂದ , ಪೀಡಿತರಾದವರನ್ನು ಸಮಾಜ ತಾತ್ಸಾರ ಮಾಡಿ ದೂರವಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬಾಬಾ ಆರು ಜನ ಕುಷ್ಟ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಹಾರೋಗಿ ಸೇವಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ ಅವರಲ್ಲಿದ್ದು ೧೪ ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕುಂಟ ಗೋವು ಮಾತ್ರಾ ಇತ್ತು.
ಅವರೊಂದಿಗೆ ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಗಲು ಕೊಟ್ಟ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಸಾಧನಾತಾಯಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಬಾಬಾ ಸೋಮನಾಥ, ನಾಗೇಪಲ್ಲಿ, ಹೇಮಲ್ಕಾಸ ಮತ್ತು ಅಶೋಕವನ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಢಾಚಿರೋಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ದೂರ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಆದಿವಾಸಿಗಳು, ಬಡಬಗ್ಗರ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಇವುಗಳ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.
ನಿವಾಸಿಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಸದಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಬಾ, ಆಶ್ರಮದ ಕುರುಡರು ಗುಲಾಬಿ ಹೂವು ಕೊಯ್ಯುವಾಗ ಮುಳ್ಳು ಚುಚ್ಚಬಾರದು ಎಂದು ಮುಳ್ಳಿಲ್ಲದ ಗುಲಾಬಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಬಾಬಾ ಕಟ್ಟಿದ ಕುರುಡ, ಹೆಳವ, ಮೂಕ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಂಗವಿಕಲ ೧೫೦ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಗೀತ ತಂಡವು, ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭಾ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ನೋಡುಗರನ್ನು ದಂಗುಬಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಲಾಯರ್ ಆಗಿ ಉದ್ಯೋಗ ಪ್ರಾರಂಭ. ಶ್ರೀಮಂತ ಕಕ್ಷೀದಾರರ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗ. ಅವರ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಹಾಕಲು ಸುಳ್ಳು ವಾದ ಮಾಡುವಂತೆ ಒತ್ತಡ. ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಬಾಬಾರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೋಷಿಯೆಂದು ವಾದ ಮಾಡಿ ಗೆಲ್ಲಿಸಲು ಒತ್ತಡ.
ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಬಾ ಪಡೆದ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಅನೇಕ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮುರಳೀಧರ ದೇವಿದಾಸ ಆಮ್ಟೆ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಅನುಯಾಯಿ. ಕುಷ್ಟ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲರಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನೇ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸಮಾಜಸೇವಕ.
ಅವರ ವೈದ್ಯ ಮಕ್ಕಳು ವಿಕಾಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶ್ , ತಮ್ಮಂತೆ ವೈದ್ಯರಾದ ಪತ್ನಿ, ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಬಾಬಾರ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಕನ್ನಡಕ್ಕಾಗಿ ಮೊಗ್ಲಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಳಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದದ್ದು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೮೪೮ರಲ್ಲಿ ಸರ್ವಜ್ಞನ ವಚನಗಳಂತಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಕವಿತಾ ಸಂಗ್ರಹ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಬಂದಿತ್ತು. ಮೊಗ್ಲಿಂಗನದು ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಅಂಥ ಹಸ್ತ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸುವುದು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಆ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿ ಅಂತಿಮ ಶುದ್ಧ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಇನ್ನು ಅದರ ಶಿಲಾ ಮುದ್ರಣವಾಗಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆಂದು ಕಲ್ಲಿನಮೇಲೆ ದುಂಡಾಗಿ ಬರೆಯುವವರನ್ನು ಗೊತ್ತುಮಾಡುವುದು. ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಳ ಕೊಡಬೇಕು.ಉತ್ತಮ ಶಿಲೆಯೇ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ತರಿಸಿದ್ದ.ಹಾಗೆ ಬರೆಯುವಾಗ , ಅಕ್ಷರಗಳ ಗಾತ್ರ , ಮಧ್ಯೆ ಬಿಡಬೇಕಾದ ಜಾಗ, ದ್ವಿತೀಯ ಪ್ರಾಸವು ತಪ್ಪದೇ ಬರುವ ಹಾಗೆ ಪದ್ಯದ ಸಾಲುಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ. ಏನೆಲ್ಲ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಟ್ಟು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದನು. ಲಕ್ಷ್ಮೀಶಕವಿಯ ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ, ಕನಕದಾಸರ ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ, ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಪರ್ವಗಳು,ತೊರವೆ ರಾಮಾಯಣ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ೬೪೦ ಪುಟಗಳ ಬಸವಪುರಾಣಹಾಗೂ‘ರಾವಣ ದಿಗ್ವಿಜಯ’ ಎಂಬ ಯಕ್ಷಗಾನವೂ ಇವೆ.
ಇವಿಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಹರ್ಮನ್ ಮೊಗ್ಲಿಂಗ್ ೪೦೨ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದನು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಂದರದಾಸರ ೧೬೦ ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ತಿಮ್ಮಪ್ಪದಾಸರ ೯೮ ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ಕನಕದಾಸರ ೪೩ ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ವಿಠಲದಾಸರ ೨೦ ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ವೆಂಕಟದಾಸರ ೧೩ ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ವಿಜಯದಾಸರ ೯ ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ಮಾಧವದಾಸರ ೭ ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ಉಡುಪಿಕೃಷ್ಣದಾಸರ ೫ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈಕುಂಠದಾಸರ ೫ ಕೀರ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ೧೦೦ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಮೊಗ್ಲಿಂಗ್ ೧೮47ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಚ್ಚಿನ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿಸಿದ. ಅವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಓರ್ವ ಹರಿದಾಸರನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದನು. ಏನಿದ್ದರೂ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಸಂಪಾದಿಸಿದವನು ಮೊಗ್ಲಿಂಗನೇ.
ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸಿದವನು - ಮದರಾಸಿನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನಾಗಿ ನಿವೃತ್ತನಾಗಿ ನೀಲಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ , ಕನ್ನಡದ ಒಂದಕ್ಷರವೂ ತಿಳಿಯದ ಕೆಸಮಜೋರ್‍ ಎಂಬ ಸದ್ಗೃಹಸ್ಥ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಆತ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಕರಾರು ಹಾಕಿದ್ದು. ೧೧ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದ ಮೇಲೆ, ಕೆಸಮಜೋರನ ನಿಧನ ಮತ್ತು ಮೊಗ್ಲಿಂಗನ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಮರಳುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ , ಈ ಕೆಲಸ ಹಠಾತ್ತನೆ ನಿಂತುಹೋಯಿತು.
ಪತ್ರಿಕೆಯು ಬಲು ಬೇಗ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿತು. ಪತ್ರಿಕೆಯು ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಹೊರಗಿನವರಿಗೂ ತಲುಪಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ‘ಕನ್ನಡ ಸಮಾಚಾರ’ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದನು. ಮೊಳೆಗಳಿಂದ ಮುದ್ರಿಸಿ ಹೆಚ್ಚು ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರಲೆಂದು ಬಳ್ಳಾರಿಗೆ ಬೇರೊಬ್ಬ ಮಿಶನರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು.ಆದರೆ ಮೂರು ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೊರಬಂದು ನಂತರ ನಿಂತು ಹೋಯಿತು. ಮುಂದೆ ೧೮೫೮ರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದನು. ಹೆಸರು ಕನ್ನಡ ವಾರ್ತಿಕ. ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ವಾರ್ತೆಗಳು ಇವೆರಡೇ ಅವನಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದವು.
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪತ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಮೊದಲಿಗ. ೧೮೪೨ರಲ್ಲಿ ಆನಂದರಾವ್ ಕೌಂಡಿನ್ಯ ಎಂಬಾತ ಇವನ ವಾಗ್ಝರಿಗೆ ಮನಸೋತು ಕ್ರೈಸ್ತಮತಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರ ಹೊಂದಿದನು.ಯಾರಾದರು ಹೀಗೆ ಮತಾಂತರ ಹೊಂದಿದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬ ವಿಷಯವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ೧೨ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಣೆದನು. ಅದು ‘ಈದಾರು ಪತ್ರಗಳು’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
ಆನಂದರಾಯರ ಹೆಂಡತಿ ಮತಾಂತರ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅವಳನ್ನೂ ತಮ್ಮತ್ತ ಸೆಳೆಯುವುದು ಕಷ್ಟವೇನಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಉದಾರ ಬುದ್ಧಿಯ ಮೊಗ್ಲಿಂಗನು ಆಕೆಯ ಇಚ್ಛೆಯ ಪ್ರಕಾರವೇ ಮಿಶನ್ ಹೌಸಿನಲ್ಲಿ ಗಂಡನೊಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದೂ , ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಾವಲಂಬಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು , ತನ್ನ ಅಡಿಗೆ ತಾನೇ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಉಣ್ಣುವುದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿದ. ಇಂಥ ವಿಚಾರ ಸಾಧಾರಣ ಮಿಷನರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಾರದ್ದು.