polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಕೆಂಪು ರಾಟವಾಳಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಎತ್ತರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ನೀರಿನ ಬಳಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕೃಷಿ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಜಾತಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳಿದ್ದು. ಅದರ ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಬಾಂಗ್ಲದೇಶ, ಭಾರತ, ಶ್ರೀಲಂಕ, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಪಾಕೀಸ್ತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಬರ್ಮಾಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಗೆ "ಫ್ಲಾವಿಡಿವೆಂಟ್ರಿಸ್" ಎಂತಲೂ. ಹಾಗೆಯೇ ಚೀನಾದ ಕೆಲ ಭಾಗ, ಇಂಡೋನೆಷಿಯ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ವಿಯಾಟ್ನಂ)ನಲ್ಲು ಕರೆಯುವರು;ಜಾವದ ಪೂರ್ವದ ಜನಗಳು ಎಂತಲೂ ಮತ್ತು ಕಾಂಬೊಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಜೀನ್ ಡೆಲಕೋರ್ ರವರ ಪ್ರಕಾರ ಮೊದಲು ಕೆಂಪು ಅವಡವಟ್ ಗಳು ಕೂಡ "ಎಸ್ಟ್ರಿಲ್ಡ" ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಒಳರಚನೆ, ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೀವರಾಸಯನ ಮತ್ತು ಡಿ ಎನ್ ಎ ಅಧ್ಯಾಯನದಿಂದ ಈಗ "ಅಮಾಂಡವ" ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎಸ್ಟ್ರಿಲ್ಡಿನೆ ಪ್ರಭೇದ ಭಾರತ ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಅಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. 9 ಹಿಂದೆ ಕೆಂಪು ಮುನಿಯಗಳು ಹಸಿರು ಮುನಿಯಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿ ಕಪ್ಪಾಗಿರುವ ಕೊಕ್ಕು, ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ, ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊಕ್ಕಿನ ಬಣ್ಣ ಕಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಣ್ಣೆಯಂತಹ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಕ್ನೋಸಿರ. “ಬ್ರೂಲಿಯ ಅಮಂಡವ" ಮತ್ತು ಅಂಬ್ಲೈಸಿರ, “ಮೈರ್ಸಿಡೇ ಅಮಂಡವ " ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹುಲ್ಲಿನ ಗರಿಗಳಿಂದ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ತನ್ನ ಗೂಡನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸುಮಾರು 5 ರಿಂದ 6 ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತವೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ಪೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ , , ಈಜಿಪ್ಟ್ಮಲೇಶಿಯಾ,ಪೋರ್ಚ್ ಗಲ್, ಪೂರ್ಟೋ ರಿಕೋ,ಸಿಂಗಪೂರ್ ಮತ್ತು ಹವೈ
ಮತ್ತು ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ ಪರಮೈಕ್ಸೋ ವೈರಸ್ ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
ಇದು ಮಧ್ಯಸ್ತ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮರ. ಇದರ ತೊಗಟೆ ಬೂದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ೮-೧೨ ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದ, ೩-೪ ಸೆಂ,ಮೀ ಅಗಲವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಉದ್ದವಾದ ಈಟಿ ತಲೆಯಾಕಾರವನ್ನು ಎಲೆಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣು ಪರಿಮಾಣ ೨.೫-೩.೦ಸೆ.ಮೀ,ಗೋಲಾಕಾರವಾಗಿ, ಇಲ್ಲಂದರೆ ಅಂಡಾಕಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ .ಹಣ್ಣು ೫೦-೫೫ ಗ್ರಾಂ.ಗಳಷ್ಟು
ತೂಕ/ಭಾರ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿ ಮೇಲೆ ದೃಢವಾದ ಸಿಪ್ಪೆ/ಹೊಟ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ . ಒಂದು ಹಣ್ಣಿಗೆ ೧-೪ ಬೀಜಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಬೀಜಗಳು ತಿತ್ತಿನ ತರಹ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಹೂವು ಬಿಡುವ ಸಮಯ ಒಂದೊಂದು ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ .ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚಿ ಇಲ್ಲಂದರೆ, ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವು ಬರುವುದು ಮೊದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೂಗಳು ಬೆಳ್ಳಗೆ ಇದ್ದು ೬-೭ ಸೆಂ.ಮೀ ಉದ್ದ ಇರುತ್ತವೆ. ಹೂವು ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದು, ಒಳ್ಳೇ ಸುವಾಸನೆ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಹೂವು ಹಣ್ಣಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಎರಡು-ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕಾಲ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಮರದ ಉಗಮಸ್ಥಾನ ಏಷಿಯಾಖಂಡ. ಕಂಬೋಡಿಯ, ಭಾರತ, ಮಲೇಶಿಯ, ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್, ಸಿಂಗಾಪುರ್. ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಥಾಯ್ಲಂಡ್,ಮತ್ತು ವಿಯತ್ನಾಂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮರ . ಈ ಮರ ಹಿಂದೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಹಿಮಾಲಯ, ಪಶ್ಚಿಮಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ಮಲೆನಾಡಿನ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮರಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ, ಬಂಗಾಲ, ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನೋಡಬಹುದು. ದಕ್ಷಿಣಭಾರತ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮರಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಿರುವನ್ ಮಳೈ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಮರ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲಘಾಟ್ ವನಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮರಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಮರಗಳು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ದಿಂದ ೨೦೦ಮೀಟರುಗಳ ಎತ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
ವಿತ್ತನದಲ್ಲಿ ಸಿಪ್ಪೆ ೨೫-೩೦% ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಿಪ್ಪೆ ತೆಗೆದ ಬೀಜ/ತಿರುಳು ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅರಿಶಿನ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಪ್ಪೆ ತೆಗೆದ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ೬೫-೭೫% ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಿತ್ತಿನ ಎಲೆಗಳಿರುತ್ತವೆ . ಬೀಜದಲ್ಲಿ ೨೦% ವರಗೆ ಪ್ರೋಟಿನ್ ಇದ್ದರೂ ಆಹಾರ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಬೀಜದ ತೇವ ೫-೧೫% ತನಕ ಇರುವ ಸಂಭವವಿದೆ. ಬೀಜವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒಣಗಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಬೀಜದಲ್ಲಿ ತೇವ ೧೦.೦% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾಗ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಬೇಕು.
ನಾಗಸಂಪಿಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಆಹಾರಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಇದು ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಎಣ್ಣೆಯ ಸ್ನಿಗ್ದತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ವಾಸನೆಯು ಹಿತವಾದುದು ಅಲ್ಲ. ಘಾಟಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೆಮಿ ಡ್ರಯಿಂಗ್ ಎಣ್ಣೆ . ಡ್ರಯಿಂಗ್ ಎಣ್ಣೆಗಳನ್ನು ವಾರ್ನಿಷ್, ಪೇಯಿಂಟ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನಾಗಸಂಪಿಗೆ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ನಾಗಸಂಪಿಗೆ ಬೀಜ/ವಿತ್ತನದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಸಂಪಿಗೆ ಮರ ಗಟ್ಟಿಫೆರ ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮರ. ಇದರ ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೆಸರು"ಮೆಸುಯ ಫೆರ್ರೆಯೆ . ಈ ಮರವನ್ನು ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಐರನ್ ವುಡ್ ಆಫ್ ಅಸ್ಸಾಂ , ಮತ್ತು ಸಿಲೊನ್ ಐರನ್ ವುಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೂರ್ವ ರಾಜನೊಣಹಿಡುಕಗಳು, ಬಟ್ಟಲಾಕಾರದ ಆಳವಾದ ದೃಢ ಗೂಡನ್ನು ದಟ್ಟ ಮರಗಳಲ್ಲಿ, ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕುರಚಲು ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ, ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಹೀಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂತಾನಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆನಡಾದ, ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವು ತೆರೆದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ, ನೀರಿನ ನಡುವಿನ ಕುರಚಲು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲೂ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ.
ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೊಕ್ಕ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿ ಅಥವ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಆಪತ್ತಿನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಂಡಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಆಪತ್ತನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಅಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳೆರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಾಲನೆಯ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ನಿಭಾಯಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಕಾಗೆಗಳು ಇವುಗಳ ಸಂತಾನ ಪಾಲನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡನ್ನು ಹೂಡುವುದಿಲ್ಲ/ಹುಡುಕುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಜ ನೊಣಹಿಡುಕ ತನ್ನ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಅನ್ಯ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಿ ಹೊರಹಾಕುತ್ತವೆ.
ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ-ತಂಪು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿ ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ಆಪತ್ತಿನಿಂದ ಕಾಯಲು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಅನ್ಯ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮೈಥುನವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಕಡ್ಡಿ, ಬೇರು, ನಾರು, ಮರದ ತೊಗಟೆಯ ನಾರು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಿಗರೇಟಿನ ಫಿಲ್ಟರ್ ಗಳು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ನೂಲು ಹೀಗೆ ಹಲವು ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ದೃಢವಾಗಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಪೂರ್ವ ರಾಜನೊಣಹಿಡುಕದ ಗೂಡಿನ ಅಗಲ 7’’ ಮತ್ತು ಆಳ 6’’ ಇರುತ್ತದೆ. ಗೂಡಿನ ಒಳಭಾಗದ ತಳದಲ್ಲಿ ಮೃಧುವಾದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬೇರುಗಳು, ಹತ್ತಿನಾರು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೂದಲು ಹಾಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಪೂರ್ವ ರಾಜನೊಣಹಿಡುಕಗಳು ನಿಪುಣ ವಾಯುಗಾಮಿ, ಇವು ಹಾರುವಾಗ ತೇಲುವುದಿಲ್ಲ. ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಪೀಠವಾವುದೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲಿನಲ್ಲಿನ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಾಗ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಏಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರೆಕ್ಕೆಬಡಿಯುತ್ತ ಇದ್ದು ಕೀಟವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು.
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇವು, ಅನ್ಯ ರಾಜನೊಣಹಿಡುಕಗಳ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ಸಂತಾನ ಪಾಲನೆಯ ಹೊಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಪೂರ್ವ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿಳತಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ವಲಸೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ದಕ್ಕೆ ಕಂಡಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಇವುಗಳು ಸಂತತಿ ದೃಢವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕಾಡುಗಳು ಮಾಯವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಗರಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಆಶ್ರಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ರಾಜನೊಣಹಿಡುಕಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಾಗ ವಾಹನಗಳ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಸಾಯುತ್ತವೆ.
ಮಾನವ ತಿರಸ್ಕೃತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಗೂಡುಕಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಮರಿಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ಪಾಲಕರಿಗೂ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು - ಗೂಡಿಗೆ ತಂದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೂಲಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಯೊಂದು ಸತ್ತಿರುವುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪೂರ್ವ ರಾಜನೊಣಹಿಡುಕ , ] ಉತ್ತರ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿನ ಮೈನಾ ಗಾತ್ರದ, ಟೈರೆಂಟ್ ಫ್ಲೈ - ಕ್ಯಾಚರ್ ವಂಶದ, ಕೀಟಭಕ್ಷಕ ಪಕ್ಷಿ. ಮೈಯ್ಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಬಣ್ಣ ಘಾಡ ಬೂದಿ ಮತ್ತು ಕೆಳ ಮೈಯ್ಯ ಬಣ್ಣ ಉಜ್ವಲ ಬಿಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಬಾಲ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಕರಿ ಬಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು ಅದರ ತುದಿ ಬಿಳಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಸಿಂಧೂರದಂತೆ ಕೆಂಪು ಕಿರು ಪಟ್ಟೆ , ಮತ್ತು ಒಮ್ಮುಖದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಇದರ ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ವರೂಪ. ದೊಡ್ಡ ತಲೆ, ವಿಶಾಲ ಭುಜದ ಈ ಹಕ್ಕಿ ಹೆಸರಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ತನಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷಿಗಳಾದ ಕೆಂಪು-ಬಾಲದ ಗಿಡುಗ, ಕಾಗೆ, ದೊಡ್ಡ ನೀಲಿ ಬಕ, ಅಳಿಲು ಮತ್ತು ಅನ್ಯ ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ದರ್ಪದಿಂದ ಹಿಯಾಳಿಸಿ, ಅಟ್ಟುತವೆ.
ತಂತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂತಿದ್ದು, ಸುಳಿವೀಯದೇ ಹಾರಿ ಕೇಟಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಂದು ತಿನ್ನುವ ಇವು ಚಳಿ ಗಾಲದಲ್ಲಿ ಖಂಡದ ನಿತ್ಯ-ಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದಾಗ ಫಲಾಹಾರಿಗಳಾಗುತ್ತವೆ.
ಪೂರ್ವ ರಾಜನೊಣಹಿಡುಕ ಸಹಜವಾಗಿ ಕೀಟ ಭಕ್ಷಕ. ಹಾರುತ್ತಲೇ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಂದು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಕೀಟಗಳ ಗುಂಪು ಇಲ್ಲವೇ ಸಂತಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಒಗ್ಗೂಡಿ ಹಾರುತ್ತಿರುವ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಯಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದು ತರುತ್ತವೆ. ಹುಲ್ಲು ಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ - ಬೇಲಿ, ತಂತಿ, ಕುರಚಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದು ಹಾರಿಬರುವ ಕೀಟಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾದಿದ್ದು ಹಾರಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲೆ ಹಿಡುದು ತಂದು ಕೂತು, ತಂದ ಕೀಟ ಇಲ್ಲವೇ ಕಪ್ಪೆಗಳನ್ನು ಕುಳಿತ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದು ಒಮ್ಮೆಲೆ ನುಂಗುತ್ತವೆ . ಹಿಡಿದ ಕೀಟ ಚಿಕ್ಕದಾದರೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಲೇ ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಕೀಟಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆಲೇ ನುಂಗುವುದರಿಂದ ಕೀಟಗಳ ಕವಚ ದೃಢವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಕವಚವನ್ನು ಕಕ್ಕುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ.
ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಫಲಾಹಾರಿಗಳಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಫಲಗಳಾದ, ಚರ್ರಿ, ರಾಸ್ಬೆರಿ ಯಂತಹ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಚಳಿಗಾಲದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.
ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳು ತನಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದು ಹಾಗು ಬಲಶಾಲಿಯಾದರೂ ಆಪತ್ತನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಲೇ ಪೂರ್ವ-ರಾಜನೊಣಹಿಡುಕ ಕೊಕ್ಕನ್ನು ತೆರೆದು ಒಳಬಾಯಿಯ ಕೆಂಬಣ್ಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇಲಿಂದ ಬಂದು ಕುಕ್ಕಿ ಆಪತ್ತನ್ನು ಅಟ್ಟುವ ಛಲ ಇವುಗಳದ್ದು. ಇವು ಕಪ್ಪೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಹಸಿರು ಮಿಡತೆಯಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲು ಇಲ್ಲವೇ ರೆಂಬೆಗಳಿಗೆ ಹೊಡೆಹೊಡೆದು ಅವುಗಳ ಮೂಳೆ ಇಲ್ಲವೇ ಮೈ ಕವಚವನ್ನು ಮುರಿದು ನುಂಗುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ನೀರನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೀಟ ಮತ್ತು ಫಲಾಹಾರದಿಂದಲೇ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ನೀರುಕುಡಿಯುವುದು ಅತಿ ವಿರಳ.
ರಾಜ ಪಕ್ಷಿ “ಪಸೆರಿನೆಸ್” ಅಂದರೆ ರೆಂಬೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕೂರುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವ ಕಾಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡು ಹೊಂದಿರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕರೆ ಸುಲಲಿತವಾದದ್ದಲ್ಲ. ಮರಿಗಳು 2 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕ ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಕರೆಯತೊಡಗುತ್ತವೆ.
ಇವುಗಳ ಕರೆ ಉಚ್ಚ ಕಂಠದ ಚಿಲಿಪಿಲಿ, ಗೂಂಗುಟ್ಟುವಿಕೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಲಿ-ತಂತಿಯ ಕಂಪನಕ್ಕೆ ಹೋಲುವ ಕೂಗು ಗಾನರಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಗಾವೋ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಮಾತರಃ – ಎಂಬ ಮಾತಿನಂತೆ ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವಿದೆ. ದೇಶದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧದ ತಳಿಗಳ ಗೋವುಗಳು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಪ್ರತಿ ತಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳಿದ್ದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಲೆನಾಡು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಮಲೆನಾಡುಗಿಡ್ಡ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದುಡಿಮೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ, ಹಳ್ಳಿಕಾರ ತಳಿಯು ಗಾಡಿಯ ದುಡಿಮೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ, ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಕಾಸರಗೋಡುತಳಿಯು ಔಷಧೀಯ ಗುಣದ ಹಾಲಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಗೀರ್ ತಳಿಯು ಹೈನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ಭಾರತದ ಹವಾಗುಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂಲತಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಾಸಕ್ತಿ ತುಂಬಿ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೀತಿಯುಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಳಿಸಂಕರ ಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ರೈತರ ಮೇಲೆ ಕಸಾಯಿ ಖಾನೆಗಳ ಹಿಡಿತವೂ ಬಲವಾಗಿದ್ದು, ಹೋರಿಗಳನ್ನು ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಗಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಇವೆಲ್ಲ ದೇಶೀ ತಳಿಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.
ಭಾರತೀಯ ದೇಶೀಯ ಗೋವುಗಳ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರುವಂತಹ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ], ಧಾರ್ಮಿಕ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾಮದುಘಾ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ದೇಶೀಯ ದನಗಳ ಹಾಲಿಗೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದನಗಳ ಅಥವಾ ತಳಿಸಂಕರಗೊಂಡ ದನಗಳ ಹಾಲಿನದ್ದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶೇಷ ಸತ್ವಗಳು ಹೆಚ್ಚಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ, ಗೋಮೂತ್ರ, ಗೋಮಯ, ಗೋ ಅರ್ಕಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಉಪಕಾರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ವಿಭಾಗವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಕಾಮದುಘಾವು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಗೋ ಗಂಗಾ ಎಂಬ ಮಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗವ್ಯೋತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೋತಳಿಗಳು ಇದ್ದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಈಗ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವೂ ನಿರ್ನಾಮಗೊಂಡಿವೆ. ಮೂಲ ತಳಿಗಳ ನಿರ್ನಾಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣ - ತಳಿಸಂಕರ, ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ, ಬರ-ನೆರೆ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಕೋಪಗಳು, ರೈತರ ಮೇಲೆ ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗಳ ಹಿಡಿತ - ಇತ್ಯಾದಿ. ಈಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಒಟ್ಟು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಪ್ರಭೇದದ ದೇಶೀ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡುವುದು, ಹಾಗೂ ಆ ದನಕರುಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಭಾಗದ ಉದ್ದೇಶ.
ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಮದುಘಾ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ಗೋಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭನ ಮೂಲಸ್ಥಾನ - ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಅನಂತಪುರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿ ತಿರುವನಂತಪುರದ ಅನಂತ ಸ್ವಾಮಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕಾಸರಗೋಡು ತಳಿಯ ಸಮರ್ಪಣೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಯಾತ್ರೆ. ಕೇರಳದ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಿಂದ ಉತ್ತರದ ತುದಿಯ ವರೆಗೆ ಈ ಯಾತ್ರೆಯು ಸಾಗಿತು.
ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡು ತಳಿಯ ದನ-ಕರುವನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರದ ಅರಸರಿಗೆ ಶ್ರೀರಾಘವೇಶ್ವರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು.
ಭಾರತೀಯ ಗೋವಂಶ, ಗೋತಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರಚಾರ - ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಸಂಬೋಧನೆ ವಿಭಾಗ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರೈತರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಗೋವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಅವುಗಳ ಬಹುಪಯೋಗಿ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೋವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಸಂಬೋಧನೆಯು ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಗೋವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಗೋ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಎಂಬ ಸಮಗ್ರ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಹೊರತರಲಾಗಿದೆ.
ಕಾಮದುಘಾ - ಭಾರತೀಯ ಗೋವು ತಳಿಗಳ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಹೊಸನಗರದ ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠವು ಕೈಗೊಂಡ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆ. ೨೦೦೪ ನವೆಂಬರ್ ೬ ರಂದು ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರಮಠದ ಶೀಗಳಾದ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಶ್ವರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆಯನ್ನಿತ್ತರು. ಕಾಮ-ದುಘಾ ಎಂದರೆ ಬಯಸಿದ್ದನ್ನು ಕೊಡುವ ಎಂದರ್ಥ. ಗೋಮಾತೆಗೆ ಅನ್ವರ್ಥನಾಮವಾಗಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಆ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠ, ಹೊಸನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಹದಿನೆಂಟು ದೇಶಗಳಿಂದ, ಒಟ್ಟು ಎಪ್ಪತ್ತು ಲಕ್ಷ ಗೋಭಕ್ತರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಗೋಮಾತೆಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಪಸರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶ್ವ ಗೋ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.
ಶ್ರೀರಾಘವೇಶ್ವರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಮಕಥಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ರೂಪದಲ್ಲೇ, ಗೋವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರವಚನ, ಸಂಗೀತ, ರೂಪಕ, ಚಿತ್ರ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.
ಹಲವಾರು ಕಡೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆದಿದ್ದು ಜನಮನ ಸೂರೆಗೊಂಡಿದೆ. ಜನನಿಗಾಗಿ ಜನರು – ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಹೆಸರು ಜನಜನನೀ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೋವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿ, ರಥಯಾತ್ರೆಯು ಸಾಗಿ, ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ರ್ಯಾಬಲಿಗಳು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಎಲ್ಲ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆದಿತ್ತು, ಈ ಯಾತ್ರೆಯು ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೈತರನ್ನು ತಲುಪಿದೆ.
ಗೋವಿನ ತೂಕದ ಫಲವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿ ಗೋವನ್ನೂ ದೇವರೆಂದು ಕಾಣುವ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ವಿಶ್ವ ಗೋ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ನಡೆಯಿತು.
ಅದಾಗಿ, ಬಾರಿ ಹಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೋ ತುಲಾಭಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ತರುವಂತೆ ಕೋರಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸಹಿ ಸಂಗ್ರಹ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಕೋಟಿ ಸಹಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಗೋಭಕ್ತ ಮಂಡಳಿಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಘನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.
ನೀರಾಜನ ಎಂದರೆ ಆರತಿ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ದೇಶೀಯ ಗೋವಿಗೆ ಕೋಟಿ ಆರತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅರಮನೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.
ಈ ನಾಶಗಳಿಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ದೇಶೀ ದನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿನ ಆಂದೋಲನ ನಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಾಮದುಘಾ ಯೋಜನೆಯು ಈ ಅರಿವಿನ ಆಂದೋಲನೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ.
ರೈತಜನರಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಗೋವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜನಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಹೊಸಾಡದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜನೆಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಕಾಮಧೇನುವಿನ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಗಳ ದರ್ಶನವನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೊಡುವುದು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.
ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರೈತರ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಗೋವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಜನಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.
ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ –ಧಾರವಾಡ ಅವಳಿ ನಗರದ ಎಲ್ಲಾ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ.
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹನ್ನೊಂದು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜನಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನ – ರಥಯಾತ್ರೆ – ಸಭಾಸಮಾರಂಭ.
ಗೋವಿಗೆ ನಾವಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.
ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕೇರಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ – ರಥಯಾತ್ರೆ.
ಗೋವಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇಡಿಯ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸಾರುವ ಮಹತ್ತರ ಯೋಜನೆ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹಂತಗಳಿದ್ದವು:
ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲಾ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗೋವಿನ ಆರ್ಥಿಕ-ಆರೋಗ್ಯ-ಆಹಾರ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸಂವಾದ-ಕಾರ್ಯಾಗಾರ.
ಇಡಿಯ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಶ್ವರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಸಂಚರಿಸಿ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ, ಗೋ ಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ಯಾತ್ರೆ.
ಉತ್ತರದ ಪಥಮೇಡಾ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠಕ್ಕೆ ಗೋವುಗಳನ್ನು ತರುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಂಬಂಧ ಸೃಷ್ಟಿ.
ಭಾರತೀಯ ದೇಶೀ ಗೋ ತಳಿಗಳ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ರೈತರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಉಂಟುಮಾಡುವುದೇ ಕಾಮದುಘಾ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲ.
ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸಂವರ್ಧನೆ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಂಬೋಧನೆ – ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಕಾಮದುಘಾ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪುರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ರೈಲುಹಳಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಬೆಂಗಳೂರು ಉಪನಗರ ರೈಲು ಸೇವೆ. ಉಪನಗರ ರೈಲಿನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಹಳ ದಿನಗಳಿಂದ ಬೇಡಿಕೆಯಿದೆ.
೨೦೦೭ – ರೈಟ್ಸ್ ಸರ್ವೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಿಟಿಟಿಪಿ೨೦೦೭ರ ಭಾಗವಾಗಿ, ಪ್ರಯಾಣಿಕ ರೈಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
೧೪ ಡಿಸೆಂಬರ ೨೦೦೯ – ನೈಋತ್ಯ ರೈಲ್ವೆಯು ಆನೇಕಲ್/ದೇವನಹಳ್ಳಿ, ಕೆಂಗೇರಿಗೆ ಉಪನಗರ ರೈಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಭೂಸಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಡಿಸೆಂಬರ ೨೦೦೯ – ರಾಜ್ಯದ ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವರಾದ ಕೆ ಹೆಚ್ ಮುನಿಯಪ್ಪನವರು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಉಪನಗರ ರೈಲಿನಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
೨ ಜನವರಿ ೨೦೧೦ – ರಾಜ್ಯದ ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವರಾದ ಕೆ ಹೆಚ್ ಮುನಿಯಪ್ಪನವರು ಯಶವಂತಪುರದಿಂದ ಆನೇಕಲ್ ಮತ್ತು ದೇವನಹಳ್ಳಿಗೆ ಉಪನಗರ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಘೋಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
೧೯೬೩ - ಹಿಂದುಸ್ತಾನ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ನಿಯಮಿತದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ನಗರದಿಂದ ವಿಮಾನಪುರ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ರೈಲು ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದ್ದಿತು.
ಜನವರಿ ೨೦೦೮ – ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ ಎರಡು ಡೀಸಲ್ ಯಂತ್ರ ಬಹು ಘಟಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡಲು ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ.
ಈ ರೈಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಯು ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿತವಾಗಿ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಉಪನಗರ ರೈಲು ನಿಗಮ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ನವೆಂಬರ ೨೦೦೯ – ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಭೂಸಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲಿನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯಕ್ಕೆ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
೪೦೫ ಕಿಲೋಮೀಟರನಷ್ಟು ಹಳಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು:
೧೯೯೮ – ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ರೈಲು ಸೇವೆಗೆ ರೈಟ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಸರ್ವೇ ಕಾರಯ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
೧೯೮೮ – ಪ್ರಯಾಣಿಕ ರೈಲು ಹಳಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಬೇಕೆಂಬ ವರದಿಯನ್ನು ರೈಟ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ನೀಡಿತು.
ಹೆಣ್ಣು ನೊಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳಾದ ಆಹಾರ ತ್ಯಾಜ್ಯ, ಕೊಳೆತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಳೇಬರಗಳು ಅಥವಾ ಮಲಗಳ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು 100 ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಬ್ಯಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ಈ ಹೆಣ್ಣು ನೊಣ ಇಡುತ್ತದೆ. ಇವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಕಾಲುಗಳಿಲ್ಲದ ಬಿಳಿ ಲಾರ್ವಾಗಳಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಮ್ಯಾಗ್‌ಗೋಟ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 2 ರಿಂದ 5 ದಿನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಂತರ, ಸುಮಾರು ಉದ್ದದ, ಕೆಂಪು-ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಪ್ಯೂಪೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ವಯಸ್ಕರ ನೊಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 2 ರಿಂದ 4 ವಾರಗಳವರೆಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿಶಿರ ಸುಪ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದು. ವಯಸ್ಕ ನೊಣಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ದ್ರವ ಅಥವಾ ಅರೆ-ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಲಾಲಾರಸದಿಂದ ಮೃದುವಾದ ಘನ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಮಲದಲ್ಲಿ ರೋಗಕಾರಕಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಬಹುದು, ಆಹಾರವನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಆಹಾರದಿಂದ ಹರಡುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಸಹಕರಿಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಕಿರಿಕಿರಿ ಸಹ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಹಾನಿಕಾರಕ ಕೀಟಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನೊಣಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರ ಹಾರಬಲ್ಲವು. ಆಗ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೂದಲು, ಬಾಯಿ, ವಾಂತಿ ಮತ್ತು ಮಲಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಒಯ್ಯುವ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೊಜೋವಾದ ಚೀಲಗಳು ಇರುತ್ತವೆ, ಉದಾ ಹಿಸ್ಟೋಲೆಟಿಕ ಮತ್ತು ಗಿಯಾರ್ಡಿಯ ಲ್ಯಾಮ್ಲಿಯ ಮತ್ತು ಹೆಲ್ಮಿಂಥ್ಸ್ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು. ನೊಣಗಳು ೧೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭೌತಿಕ ಅಥವಾ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಹಕಗಳಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟೈಫಾಯಿಡ್, ಕಾಲರಾ, ಸ್ಯಾಲ್ಮನೆಲ್ ಕುಲದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಿಂದ ಬರುವ ಸೋಂಕು, ಭೇದಿ, ಕ್ಷಯ, ಆಂಥ್ರಾಕ್ಸ್, ಅಲ್ಲದೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರೋಗಗಳ ಉಲ್ಬಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ನೊಣದ ಹೊರ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ರೋಗ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಜೀವಿಗಳು ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕುಳಿಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಾಣುಗಳು ಹಲವಾರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಬದುಕಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸೋಂಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ನೊಣಗಳ ಬಾಹ್ಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಇರುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾನವನ ಸೋಂಕಿನ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳು ನೊಣಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮತ್ತು ಮಲವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮೂಲಕ.
ನೊಣಗಳು ಒಂದು ಉಪದ್ರವವಾಗಿದ್ದು, ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಅವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಮಾನವನ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೊಳಕು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ನಡುವೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಹಾರವನ್ನು ಲಾಲಾರಸದಿಂದ ಮೃದುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮಲವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಲಾರ್ವಾಗಳು ಮೀನು ಊಟದಷ್ಟು ಪೌಷ್ಟಿಕವಾಗಿದ್ದು , ಮೀನು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮಿಂಗ್ ಅವಧಿಯಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಲಾರ್ವಾಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋಧಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಟೊಸಾನ್‌ನ ಉಪಯುಕ್ತ ಮೂಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೌಲ್ಯದ ಇತರ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುಶರ್ಕರಗಳ ಮೂಲವೂ ಆಗಿರಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜಪಾನಿಯರು ಶಿರೆ ಇಶಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೀಟಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಪಿಂಗ್‌ಫ್ಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಜಪಾನೀಸ್ ಯಾಗಿ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಒಂದು ಮನೆನೊಣ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸ್ಲರಿಯೊಂದಿಗೆ ಲೇಪಿಸಿದ ನೊಣಗಳು. ವಿಬ್ರಿಯೊ ಕಾಲರಾೆ ಕಾಲರಾ ಕಾರಣವಾಗುವ, ಆಯ್ಕೆಯ ಏಕಾಣುಜೀವಿಯಾಗಿತ್ತು.1942 ರಲ್ಲಿ, ಚೀನಾದ ಬಾ-ಒಶೊನ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1943 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಷಾನ್ಡಾಂಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟವು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಷಾನ್ ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಇದು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ 60,000 ಜನರನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು 200ಕಿಮೀ ತ್ರಿಜ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 200,000 ಬಲಿಪಶುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಶಾಂಡೊಂಗ್ ದಾಳಿಯು 210,000 ಜನರನ್ನು ಕೊಂದಿತು; ಆಕ್ರಮಿತ ಜಪಾನಿನ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು.
20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಕ್ಷಯರೋಗದ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ನೊಣಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. 1912 ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ "ಸ್ವಾಟ್ ದಟ್ ಫ್ಲೈ" ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಯೊ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ 1916 ರಲ್ಲಿ ನೊಣಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ನೊಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಕೀಟನಾಶಕ ಸಿಂಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ, 1950 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ, ಸಾಲ್ಕ್‌ನ ಲಸಿಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ, 1958 ಮತ್ತು 1962 ರ ನಡುವಿನ ಮಾವೋ ಝೆಡಾಂಗ್ ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಕೀಟಗಳ ಅಭಿಯಾನವು ಇಲಿಗಳು, ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನೊಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಲು ಜನರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿತು.
ಇಂಪರ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕೀಟವು ಐದು ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈಸೋಪನಿಗೆ, ಕೀಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೊಣ, ಇದು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ತೋರುವಂತೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಉಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಬೈಬಲ್ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ಲೇಗ್ನಲ್ಲಿ, ನೊಣಗಳು ಸಾವು ಮತ್ತು ಕೊಳೆತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಫಿಲಿಸ್ಟಿನ್ ದೇವರು ಬೀಲ್ಜೆಬೂಬ್ನ ಹೆಸರು "ನೊಣಗಳ ಅಧಿಪತಿ" ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು. ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ, ಮಿಯಾಗ್ರೋಸ್ ಒಬ್ಬ ದೇವರು, ಜೀಯಸ್ ಮತ್ತು ಅಥೇನಾಗೆ ಮಾಡಿದ ತ್ಯಾಗದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೊಣಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಿದನು; ಪೆಗಾಸಸ್ ಅನ್ನು ಕಚ್ಚಲು ಜೀಯಸ್ ಒಂದು ನೊಣವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು, ಬೆಲ್ಲೆರೊಫೊನ್ ರೆಕ್ಕೆಯ ಸ್ಟೀಡ್ ಅನ್ನು ಮೌಂಟ್ ಒಲಿಂಪಸ್ಗೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಭೂಮಿಗೆ ಮರಳಿದನು . ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನವಾಜೋ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಬಿಗ್ ಫ್ಲೈ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಚೇತನವಾಗಿದೆ.
ಮನೆ ನೊಣ ಸೈಕ್ಲೋರಫಾ ಗುಂಪಿನ ನೊಣ. ಬಹುಶಃ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ೬೬ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಮನುಷ್ಯರು ಹಬ್ಬಿದಂತೆ ಸಹಜೀವಿಗಳಾದ ಈ ನೊಣಗಳೂ ಹಬ್ಬಿವೆ. ಇದು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೊಣ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ವಯಸ್ಕ ನೊಣ ಬೂದು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಎದೆಗೂಡಿನ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಗಾಢವಾದ ಉದ್ದದ ರೇಖೆಗಳು, ಸ್ವಲ್ಪ ಕೂದಲುಳ್ಳ ದೇಹ, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಜೋಡಿ ಪೊರೆಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣು ನೊಣಗಳಲ್ಲಿ, ಕಣ್ಣುಗಳ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೂರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಲಾರ್ವಾಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಲಾರ್ವಾಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಣಿ ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪಾಲನೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಲೇವಾರಿಯ ಪರಿಸರ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿದ ಮ್ಯಾಗ್‌ಗೋಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪೋಷಣೆಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.
ವಿಲಿಯಂ ಬ್ಲೇಕ್ ಅವರ 1794 ರ ಕವಿತೆ "ದಿ ಫ್ಲೈ", ಅವರ ಸಾಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್ ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಕೀಟಗಳ ಮರಣದ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಮಾನವರಂತೆಯೇ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಎಮಿಲಿ ಡಿಕಿನ್ಸನ್ ಅವರ 1855 ರ ಕವಿತೆ "ಐ ಹರ್ಡ್ ಎ ಫ್ಲೈ ಬಝ್ ವೆನ್ ಐ ಡೈಡ್" ಸಾವಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೊಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ವಿಲಿಯಂ ಗೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಅವರ 1954 ರ ಕಾದಂಬರಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಫ್ಲೈಸ್ನಲ್ಲಿ, ನೊಣವು ಮಕ್ಕಳ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ನಿರ್ಣಯದ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಈಸೋಪನ ದಿ ಇಂಪರ್ಟೆಂಟ್ ಕೀಟದಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೊಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಿಲಿಯಂ ಬ್ಲೇಕ್‌ನ 1794 ರ " ದಿ ಫ್ಲೈ " ಕವಿತೆಯಂತೆ, ಲೇಖಕರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜೀವನದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ನೊಣವನ್ನು ಆರಿಸುತ್ತಾರೆ. (ಈ ಕವಿತೆಯು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಾಗುವ ಮರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಕವಿತೆಯಾಗಿದೆ)
ನೊಣಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. 16 ಮತ್ತು 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ನೊಣಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೆಮೆಂಟೋ ಮೋರಿಯಂತೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಫ್ಲೆಮಿಶ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರ, ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಇತರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು. ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೊಣಗಳ ತಾಯತಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು.
ಈ ನೊಣಗಳು ಬಹುಶಃ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅತೀಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಕೀಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಉಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಹೇರಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಯುರೋಪ್, ಏಷ್ಯಾ, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಎಲ್ಲಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದೆ.
ಆಗ್ಡೆನ್ ನ್ಯಾಶ್ ಅವರ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಎರಡು ಸಾಲಿನ 1942 ರ ಕವಿತೆ "ದೇವರು ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ನೊಣವನ್ನು ಮಾಡಿದನು / ತದನಂತರ ಏಕೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಮರೆತಿದ್ದಾನೆ." ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಮೌಲ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮಾನವರು ಹಾನಿಕಾರಕ ಕೀಟಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವವ ಜೀವಿಗಳೂ ಸಹ ವಿಶ್ವದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಉನ್ನೈಪೋಲ್ ಒರುವನ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ತಮಿಳು ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರ.ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್‌ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು.ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಈನಾಡು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಡಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿ ದಗ್ಗುಬಾಟಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ ಮೋಹನ್ಲಾಲ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.ಇವೆರಡು ಚಿತ್ರಗಳು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರ ಎ ವೆಡ್ನಸ್ಡೇ ಚಿತ್ರದ ರೀಮೇಕ್ ಆಗಿದೆ.ಆ ಚಿತ್ರದ ನಾಸೀರುದ್ದಿನ್ ಶಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಹಾಗು ಅನುಪಮ್ ಖೇರ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ನಿಭಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಮಾಡಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಚೆನ್ನೈಯಲ್ಲಿ ಐದು ಬಾಂಬ್ಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸುವನೆಂದು ಹೇಳುವನು.
ಚೆನ್ನೈನ ಪೊಲೀಸ್ ಕಮೀಷನರ್ ಐ. ಜಿ. ರಾಘವನ್ ಮರಾರ್ ರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬ ಕರೆಮಾಡಿ ನಗರದ ಆರು ಕಡೆ ಬಾಂಬ್ಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ, ತನ್ನ ಮಾತಿನಂತೆ ನಡೆಯದಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಜೆ 6 ಗಂಟೆಗೆ ಸ್ಫೋಟಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಹುಸಿಕರೆ ಎಂದು ರಾಘವನ್ ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತಾರೆ.ಆ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತೆ ಕರೆಮಾಡಿ ನನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಯಾರಾದರೂ ಬಂದಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ರಾಘವನ್ ವಿಧಿಯಿಲ್ಲದೇ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಯವರನ್ನು ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಬಂದ ಮೇಲೆ ಅಸಲಿ ಕಥೆ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ದೇವೂರ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ವಿಷ್ಣು ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಅದರ ಅವತಾರ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹತ್ತು ಅವತಾರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ, ವಾಸುದೇವ, ನಾರಾಯಣ, ಹರಿ, ವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ ಕೇಶವ, ಮಾಧವ, ಗೋವಿಂದ, ಜಗನ್ನಾಥ ಅದೇ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ವೆಂದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಸರುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯ ಕೂಡ ಕೃಷ್ಣ ಎಂಬ, 1 ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನ ಬಿ ಸಿ ಇ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಮಾನಂದ ನೇತೃತ್ವದ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಏಷ್ಯಾದ ಒಂದು ರಾಮ ಆಧಾರಿತ ಚಳುವಳಿ, ಈಗ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುಂಪು ದಾಖಲಿಸಿದವರು. ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ದ್ವೈತ ಶಾಲೆಯಿಂದ ರಾಮಾನುಜರ ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ಶಾಲೆಗೆ ಹಿಡಿದು ಅನೇಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೊಸ ವೈಷ್ಣವ ಚಳವಳಿಗಳು, ಉದಾ: ಪ್ರಭುಪಾದರ ಇಸ್ಕಾನ್ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥವು ಶೈವ ಪಂಥ, ಸ್ಮಾರ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಮತ್ತು ಶಾಕ್ತ ಪಂಥ ದ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಖೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು. ಅದು ಪರಮಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಗವಂತ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪೂಜ್ಯ ಭಾವನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ವೈಷ್ಣವರು, ಅಥವಾ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಭಗವಂತ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಅವನ ದಶಾವತಾರ ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕೊಡುವ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಏಕದೇವತಾವಾದವನ್ನು ಏಕದೇವನಿಷ್ಠೆ ಎಂದು ಪ್ರಚಾರಮಾಡುವ ಜೀವನದ ಒಂದು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪ್ರದಾಯ ವಿಷ್ಣು ಒಂದು ಅವತಾರ ತೋರುವ ಪ್ರೀತಿಪೂರ್ವಕ ಭಕ್ತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು 2 ನೇ ಸಹಸ್ರವರ್ಷದ ಸಿಇ ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿಯ ಹರಡುವಿಕೆಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ವೇದಗಳು, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ಪಂಚತಂತ್ರದ ಗ್ರಂಥಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ ಸೇರಿವೆ.