polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಸರೋವರದ ಉತ್ತರದ ದಂಡೆ ಖೋರ್ಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ತೀರ ಗಂಜಾಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಹೂಳು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಆ ತಡೆಯ ಅಗಲವು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಮುಖಜಭೂಮಿಯು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸರೋವರದ ಮುಖದ ನೆಲೆಯೂ ಸಹ ಆಗಾಗ್ಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈಶಾನ್ಯದ ಕಡೆಗೆ, ಬದಲಾಗಿದೆ.
1780 ರಲ್ಲಿ ಮುಖದ ಭೂಮಿಯು ರಷ್ಟು ಅಗಲ ಇದ್ದದ್ದು, 40 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕೇವಲ ರಷ್ಟು ಆಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಸ್ತ ಜನಾಂಗದವರು, ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಛೇದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಣ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ ರಿಂದ ರವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ರಿಂದ ರವರೆಗೆ ಸರೋವರದ ನೀರಿನ ಆಳವು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹಳೆಯ ಕಾಲುವೆಯ ಅಗಲವು ಈಗ ಸುಮಾರು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಅದನ್ನು ಮಗರ್ ಮುಖ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ . ಸರೋವರವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದ, ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ವಿಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಹೊರಭಾಗದ ಕಾಲುವೆ ಪ್ರದೇಶ ಎಂಬ ಹೆಸರುಳ್ಳ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅರಾಖುಡಾ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಜೊತೆ ಒಂದು ಉದ್ದದ ಹೊರ ಕಾಲುವೆಯು ಸರೋವರವನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸರೋವರವು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಒಂದು ಅಂಜೂರದ ಹಣ್ಣಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಗರಿಷ್ಟ ಉದ್ದ ಹಾಗೂ ಸರಾಸರಿ ಅಗಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು 726 ವಿಧದ ಹೂವಿನ ಸಸ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 496 ವರ್ಗಗಳು ಹಾಗೂ 120 ಸಸ್ಯಕುಟುಂಬಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸುಮಾರು 2900 ರಸನಾಳಸಹಿತ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಕಾಲುಭಾಗದಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಫಾಬಾಸಿಯೇ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದ್ದು ಪೋಸಿಯೇ ಮತ್ತು ಸೈಪರಾಸಿಯೇ ವರ್ಗದ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಗಿಡಗಳು ಕೆಲವು ದ್ವೀಪಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದುವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದವು.
ಇಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಬಹು ಅಂಶವು ಜಲದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಜಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಜಾತಿಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು 726 ವಿಧದ ಹೂವಿನ ಸಸ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 496 ವರ್ಗಗಳು ಹಾಗೂ 120 ಸಸ್ಯಕುಟುಂಬಗಳು ಸೇರಿವೆಯೆಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫಾಬಾಸಿಯೇ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದ್ದು ಪೋಸಿಯೇ ಮತ್ತು ಸೈಪರಾಸಿಯೇ ವರ್ಗದ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಸ್ಯಜಾತಿಗಳೆಂದರೆ ಲೆಗ್ಯುಮಿನೋಸೇ, ಪೋಸಿಯೇ ಮತ್ತು ಸೈಪರಾಸಿಯೇ; ಸ್ಥಾನಿಕ ಕ್ಯಾಸಿಪೌರಿಯಾ ಸೀಲಾನಿಕಾ; ಸಾಗರತೃಣದ ಐದು ವರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳು.
ತೋಟಗಾರಿಕೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗುವ ವನ್ಯಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಗಿಡಗಳಂತಹ ಕುತೂಹಲಕರ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳು, ಪರೋಪಜೀವಿಗಳು, ಪರಾವಲಂಬಿಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲೋಪಜೀವಿಸಸ್ಯಗಳು
ಮ್ಯಾನ್ ಗ್ರೂವ್ ಸಂಬಂಧಿತವಾದವುಗಳಾದ ಈಜಿಸೆರಾಸ್ ಕಾರ್ನಿಕ್ಯುಲಾಟಸ್ , ಎಕ್ಸ್ ಕೋಯೆಕಾರಿಯಾ ಅಗಲ್ಲೋಕ್ , ಸಾಲ್ವಡೋರಾ ಪೆರ್ಸಿಕಾ , ಪೊಂಗಾಮಿಯಾ ಪಿನ್ನಾಟಾ , ಕಾಲ್ಯುಬ್ರಿನಾ ಏಷ್ಯಾಟಿಕಾ , ಕ್ಯಾಪ್ಪಾರಿಸ್ ರಾಕ್ಸ್ ಬರ್ಘೀ , ಮ್ಯಾಕ್ರೋಟೈಲೋಮಾ ಸಿಲ್ಲಾಟಂ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಅನೇಕ ವರ್ಗಗಳು.
ಸತಾಪುರದಲ್ಲಿ ತಡೆದಂಡೆಯ ಮುಖಾಂತರ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಮುಖಜ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಯ ತೆರೆಯುವಿಕೆಯ ಜಲಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಧ್ಯಸ್ತಿಕೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸುಧಾರಣೆಯ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರದ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಪರಿಸರದ ಅಪೂರ್ವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಸರೋವರದ ಏರಿಳಿತಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಪ್ರವಾಹದ ಹಾಗೂ ಲೌಕಿಕ ಕ್ಷಾರತ್ವವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಪುಣೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಓಷಿಯಾನೋಗ್ರಫಿ, ಗೋವಾ ದವರು ಒಂದು ಮಾದರಿ ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಜಲಚಲನಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನ, ಮೂರು-ಆಯಾಮಗಳ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾದರಿಯ ರಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಇತ್ಯಾದಿ ಕೂಲಂಕಷವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನಂತರ ಈ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002ರಲ್ಲಿ ಈ ಸರೋವರವನ್ನು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಬೆಸೆಯುವ ಕಾಲುವೆಯ ಹೂಳೆತ್ತುವ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನೀರಿನ ಹರಿವಿಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಾರಮಟ್ಟವನ್ನು ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಿಸಲು ಒಂದು ಹೊಸ ಜಲದ್ವಾರವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ನಂತರ ಹೊಸನೀರಿನ ಜೊಂಡುಗಳ ವೃದ್ಧಿ ಕುಂಠಿತವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸರೋವರದಲ್ಲಿನ ಮೀನುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಮನೀಯವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಸಿತು. ಈ ಹೊಸ ಜಲದ್ವಾರವು ಹೊರನೀರಿನ ಕಾಲುವೆಯ ಉದ್ದವನ್ನು ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿತು. ನೂತನ ಜಲಮುಖವನ್ನು ತೆರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಸರೋವರದಾದ್ಯಂತ ಕ್ಷಾರಗುಣವು ಹೆಚ್ಚಿತು, ಏರುಪೇರುಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವು ಮತ್ತು ನೀರು ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿಯಾಯಿತು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸವಿವರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ಮೂಲಗಳುವಿನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಆಕರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ಬಿಳಿ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಸಮುದ್ರ ಗಿಡುಗಗಳು, ಬೂದುಬಣ್ಣದ ಬಾತುಕೋಳಿಗಳು, ನೇರಳೆ ಕೆಸರ್ಗೋಳಿ, ಜಕಾನಾ, ಬಕಗಳು, ಮತ್ತು ಫ್ಲೆಮಿಂಗೋಗಳು, ಕೊಕ್ಕರೆ ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಬೂದು ಮತ್ತು ನೇರಳೆ ಬಕಗಳು, ಭಾರತೀಯ ರೋಲರ್ ಪಕ್ಷಿ, ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಐಬಿಸ್, ಚಮಚಕೊಕ್ಕಿನ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಿಣಿ ಬಾತುಗಳು, ಶೊವೆಲರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಪಿನ್ ಟೈಲ್ ಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳು.
ವಲಸೆ ಬರುವ ನೀರುಕೋಳಿಗಳು ದೂರದ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ, ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಮೂಲೆಮುಂಗಡಿಗಳು, ಮಂಗೋಲಿಯಾ, ಲಕಾಹ್, ಸೈಬೀರಿಯಾ, ಇರಾನ್, ಇರಾಕ್, ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. 1997-98ರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಪಕ್ಷಿಗಳಿದ್ದವು.
ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಜಲಜ ಗಂಟೆಪುಷ್ಟಸಸ್ಯಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಕ್ಷಾರ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಆಗಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.
ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸರೋವರದ ಪರಿಸರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು:
ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಸರೋವರದ ತಳ್ಳುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ನೀರಿನಿಂದ ಶೇಖರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಹೂಳು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ
ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯ ಸ್ಥಳಾಂತರವೂ ಅಲ್ಲದೆ ಸಮುದ್ರದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಉಸಿರುಕಟ್ಟಿಸುವಿಕೆ
ಅದನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಜನಾಂಗದ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿ ಫಲವತ್ತತೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಯ ಸಹಿತ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ನಷ್ಟಗಳು
ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರರು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರರಲ್ಲದವರ ನಡುವೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಗಳಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ಪರಿಣಾಮದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು
ಪ್ರಾನ್ ಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ತೀವ್ರ ವೇಗದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಸರೋವರದೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲನದ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.
ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿದ ಕಾಪಾಡುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅಗತ್ಯದ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.
ನಳಬನ ದ್ವೀಪವು ಚಿಲಿಕ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಅಧಿಸೂಚಿತವಾದ ರಾಮ್ಸಾರ್ ಕ್ಲಿನ್ನಭೂಮಿಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಒರಿಯಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಳಬನ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಕಳೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ದ್ವೀಪ ಎಂದರ್ಥ. ಇದು ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು . ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ದ್ವೀಪವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಲಾವೃತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ತಗ್ಗಿದಂತೆ, ಸರೋವರದ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ತಗ್ಗಿ ದ್ವೀಪವು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ, ಆ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ವಿಪುಲವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಮಣ್ಣುಚಪ್ಪಟೆ ಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಿಂಡುಹಿಂಡಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ನಳಬನವು 1987ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಸೂಚಿತವಾಯಿತು ಮತ್ತು 1973ರಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಆಶ್ರಯಧಾಮವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.
ಇಲ್ಲಿನ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನ ಎಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ನ ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೋಗಳ ಬೃಹತ್ ಹಿಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ನ ರಾನ್ನ್ ಆಫ್ ಕಚ್ ನ ಖಗಗಳು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ನಳಬನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಇತರ ನೀಳಕಾಲಿನ ಜಲಚರಗಳೆಂದರೆ ಲೆಸ್ಸರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೋಗಳು, ಗೋಲಿಯಾತ್ ಬಕ ಗಳು, ಬೂದುರಂಗಿನ ಬಕ ಗಳು, ಮತ್ತು ನೇರಳೆ ಬಕ ಗಳು, ಎಗ್ರೆಟ್ ಗಳು, ಚಮಚಕೊಕ್ಕಿನ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ತಲೆಯ ಐಬಿಸ್ ಗಳು.
1993 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಚಿಲಿಕ ದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ಸರೋವರವನ್ನು "ಮೋಂಟ್ರೆಕ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್" ನಲ್ಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸ ಬೇಕಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಸರೋವರವನ್ನು "ಮಾನವನ ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಪರಿಸರದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತರಲ್ಪಟ್ಟ, ಅದರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಬದಲಾವಣೆಯು ಒಳಗಾದ, ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಒಳಗಾಗಲು ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆಯೆಂದು" ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಸಾಕಷ್ಟು ಉಸ್ತುವಾರಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಸರೋವರದ ಉಳಿಯುವಿಕೆಗೆ ಪರಿಹಾರದ ಸೂಕ್ತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಹ ಒಂದು ಕೆಲಸವು ರಾಮ್ಸಾರ್ ಅಡ್ವೈಸರಿ ಮಿಷನ್ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಲಾಭವಾಗಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, ಮೇಲಿನಿಂದ ಹರಿದು ಬರುವ ನೀರಿನ ಹೂಳುವಿನಿಂದ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶದ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ, ಕ್ಷಾರತ್ವದ ಇಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸಿಹಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಕಳೆಯು ಫಲಭರಿತವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅರಣ್ಯಜೀವಿಗಳ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದವು.
1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಿಲ್ಕ ಸರೋವರವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳಿಂದ ಅದರ ಸಮೃದ್ಧ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ರಾಮ್ಸಾರ್ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಡಿ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ತೇವಭೂಮಿಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು:
ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಲಸೆ ಬರುವ ನೀರ್ಕೋಳಿ ಮತ್ತು ಕಡಲತೀರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಒಂದು ಕಡಲ ಕೊಲ್ಲಿಯ ನೀರಿನ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ, ಅದು ಕಡಲ ಸಂಬಂಧದ ಅಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳ, ಸ್ವಲ್ಪ ಉಪ್ಪು ನೀರಿನ ಹಾಗೂ ತಾಜಾ ನೀರಿನ ತಳಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
ಅನೇಕ ಅಪರೂಪದ ಹಾಗೂ ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಅಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗದ ಜೀವನಾಧಾರವಾದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಸರೋವರವು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮೂಲದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಈ ಸರೋವರವು ಬಹಳ ಬೆಲಯುಳ್ಳದ್ದು.
ಸಮುದ್ರ ಕಳೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರಕ್ಕೊಸ್ಕರ ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
“ಭಾಗವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜಲಾನಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಸರವ್ಯವಸ್ಥಾ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಭಾಯಿಸುವ" ಹಾಗೆ ಜಲಾನಯನ ನಿಭಾವಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು.
ಪರಿಸರ-ಪ್ರವಾಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳೊಸಲು ಬೇಕಾದ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಂತಹವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯತ್ತ ದಾಪುಗಾಲು.
ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಸೌರಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಬೆಳಗುವ ದಾರಿದೀಪಗಳ ನೀಡುವಿಕೆ.
ಬೆಸ್ತರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತಹ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು.
ಈ ಸರೋವರದ ಪರಿಸರ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯು ಇಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಮಹತ್ತರ ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಈ ತಾಣದ ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣತೆ ಹಾಗೂ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಳ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಆ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ. . ಝೂಆಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ 1985ರಿಂದ 1988ರ ವರೆಗೆ ಈ ಸರೋವರದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು 800 ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಪರೂಪದ, ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ, ಬೇಟೆಗೀಡಾಗಬಲ್ಲಂತಹ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ತುತ್ತಾಗಬಲ್ಲಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಇದ್ದವು; ಆದರೆ ಈ ಭೂವಲಯದ ಕೀಟಗಳು ಈ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ.
ಚಿಲ್ಕ ಸರೋವರವು ಮಣ್ಣಿನ ಸಮತಳಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಹಿತ ಒಂದು ಆಳವಲ್ಲದ ತಡೆ ಕಟ್ಟಿದ ಸಮುದ್ರದ ಕೊಲ್ಲಿಯಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದ ತೀರಗಳು ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳ ಬೆಟ್ಟ ಸಾಲಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹೂಳನ್ನು ತರುವ, ಅನೇಕ ಒಳನಾಡಿನ ನದಿಗಳು, ಸರೋವರದ ಉತ್ತರದ ತುದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರದ ಸೆಳೆತಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ರೆಜಾಂಸ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಉದ್ದನೆಯ ತಡೆ ತೀರವು, ಈ ಆಳವಲ್ಲದ ಸರೋವರದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸಿ, ಅದರ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಒಂದು ನಶ್ವರ ಸರೋವರವಾಗಿ ಅದರ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶ ಬೇಸಿಗೆ-ಮಳೆಗಾಲದ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ ರಿಂದ ಚಳಿಗಾಲದ ಒಣ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ ವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನವೆಂಬರ್ 2002ರಲ್ಲಿ "ಸುಧಾರಣೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಗದ್ದೆಗಳ ವಿವೇಕಯುತ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಗಡಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ"ಗಾಗಿ ಚಿಲ್ಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ರಾಮ್ಸಾರ್ ಗದ್ದೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವ ಇಲಾಖೆಯು ಕೊಡಮಾಡುವ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಪರ್ಯಾವರಣ್ ಪುರಸ್ಕಾರ್ ಎಂಬ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅರ್ಹರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಪರ್ಯಾವರಣ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - 2002 ವನ್ನು ಚಿಲಿಕ ಸರೋವರದ ಪರಿಸರ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಚಿಲಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಸರೋವರದ ವಿವಿಧ ನೆಲೆಗಳಿಂದ ಹೂಳಿನ ಒಟ್ಟು ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ಶೇಖರಿಸಲಾಯಿತು. ಸರೋವರದ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಳು ಕೂಡಿಕೆ ದರದ ಪ್ರಕೃತಿದತ್ತ ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತೋರಿಸಿದವು, ಪ್ರತಿ ವರುಷ , ಪ್ರತಿ ವರುಷ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ವರುಷ . ಹೂಳಿನ ಮೊತ್ತದ ನೀರಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಸಛಿದ್ರತೆಯ ಸಹಿತ ಅಸಮ ಸೆಡಿಮೆಂಟೇಷನ್ ದರವೂ ಸಹ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಇದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೆಡಿಮೆಂಟೇಷನ್ ದರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರೋವರವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೆಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಸರೋವರದಿಂದ ಎದುರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೇವಭೂಮಿಗಳು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಗಳ ಮಂತ್ರಿ ಮಂಡಲದ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಹಾಗೂ ಕೋರಲ್ ರೀಫ್ಸ್ ಕಮಿಟಿಯೂ ಸಹ, ಉಳಿಯುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯದ ತಾಣವೆಂದು ಸರೋವರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲು ಹಾಗೂ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮತ್ತು ಅದರ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಜನಾಂಗದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ಚಿಲಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ದವರ ಈವರೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ , 323 ಜಲಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜಾತಿಗಳಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 261 ಮೀನಿನ ಬಗೆಗಳು, 28 ಸೀಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು 34 ಏಡಿಗಳು ಇರುವುವೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತೈದು ಜಾತಿಗಳು ಸರೋವರದಲ್ಲಿಯೇ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
27 ಜಾತಿಗಳು ಹೊಸನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಜಾತಿಯವು ಸೀಗಡಿಗಳು. ಮಿಕ್ಕವು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಕ್ಲುಪೆಯಿಡಾಯೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ 21 ಜಾತಿಯ ಹೆರ್ರಿಂಗ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ಡೈನ್ ಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಪರೂಪದ ಹಾಗೂ ಅಳಿವಿನ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವರ್ಗಗಳೆಂದರೆ ಹಸಿರು ಸಮುದ್ರ ಕೂರ್ಮ , ಡುಗಾಂಗ್ , ಇರ್ರವಡ್ಡಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ , ಕಪ್ಪುಜಿಂಕೆ , ಚಮಚಕೊಕ್ಕಿನ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಪೈಪರ್ , ಅಂಗಾಂಗರಹಿತ ಸ್ಕಿಂಕ್ ಮತ್ತು ಬೆಸ್ತಮೀನು . 24 ಸಸ್ತನಿಗಳ ವರ್ಗಗಳೂ ಇವೆಯೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. 37 ಸರೀಸೃಪ ಪ್ರಬೇಧಗಳು ಮತ್ತು ನೆಲಜಲೋಭಯಜೀವಿಗಳಿವೆಯೆಂದೂ ವರದಿಯಿದ್ದಿತು.
ಹರಿದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸೇರುವ, ದಯಾ ನದಿಯ ಮುಖ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ, ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ಪುರಿ, ಖುರ್ದಾ ಮತ್ತು ಗಂಜಾಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಚಿಲ್ಕ ಸರೋವರ ಒಂದು ಉಪ್ಪು ನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಅದು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕರಾವಳಿಯ ನೀರಿನ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಜಲಾವೃತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.
ವಲಸೆ ಬರುವ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಚಿಲ್ಕ ಸರೋವರವು ಭಾರತೀಯ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಚಳಿಗಾಲದ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶದಜೈವಿಕವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಮುಖತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಾಣಾಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ/ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವನಚಕ್ರದಲ್ಲಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನಾದರೂ ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಸರೋವರದ ನೀರಿನ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ-ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ತಾಜಾನೀರಿನ ತನಿಖೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಳೆತೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಚಿಲ್ಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
ಇರ್ರವಡ್ಡಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಚಿಲ್ಕ ಸರೋವರದ ಪತಾಕೆನಾವೆ ವರ್ಗವಾಗಿರುವ ಡಾಲ್ಫಿನ್. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವಂತಹ ಏಕೈಕ ಇರ್ರವಡ್ಡಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಚಿಲ್ಕ ತವರಾಗಿದೆ.
ಸರೋವರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಮನಗಂಡು 2002ರಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಕವನ್ನು ಮಾಂಟ್ರಾಕ್ಸ್ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಚಿಲ್ಕ ಸರೋವರವು ಮಾಂಟ್ರಾಕ್ಸ್ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್
ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಅದು ಚಳಿಗಾಲದ ಆಶ್ರಯದಾಣ. ಈ ಸರೋವರವು ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಗಿಡಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತಳಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.
ಕರಗಿಸಿದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮುಖ್ಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯು ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ:
ಈ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬಹುದು; ಕುಲುಮೆಯೊಳಗೆ ಊದಲಾದ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಕಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗಾಳಿಯ ಹರಿವು, ಕರಿಕು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಗಾಲದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಇಂಗಾಲದ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್‌ ಮತ್ತು ಶಾಖವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ಮೊದಲನೆಯ ಹಂತ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ:
ಬಿಸಿಯಾದ ಇಂಗಾಲದ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್‌, ಕಬ್ಬಿಣ ಅದಿರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪಕರ್ಷಿಸುವ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಕಬ್ಬಿಣ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸಿ ಕರಗಿಸಿದ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌‌ನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಕುಲುಮೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಕಬ್ಬಿಣವು ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತಾಪಮಾನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 200 ಮತ್ತು 700 ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೇಲ್ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಕಬ್ಬಿಣ ಕಬ್ಬಿಣ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಆಗಿ, ಅಂದರೆ 34 ಆಗಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಅಪಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 850 ನಷ್ಟಿರುವ ತಾಪಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಆಗಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಕಬ್ಬಿಣವು ಅಪಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ:
ತಾಜಾ ಪೂರೈಕೆಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾ ವಲಯದೊಳಗೆ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಬಿಸಿ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌‌, ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳದ ಇಂಗಾಲದ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್‌, ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಬರುವ ಸಾರಜನಕ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕುಲುಮೆಯ ಮೂಲಕ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಗ್ರಿಯು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದಂತೆ, ಪ್ರತಿ-ಪ್ರವಾಹದ ಅನಿಲಗಳು ಎರಡೂ ತೆರನಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಅಂದರೆ, ಪೂರೈಕೆ ಪೂರಣವನ್ನು ಅವು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಕಾಯಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲನ್ನು ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌‌ ಆಗಿ ವಿಘಟಿಸುತ್ತವೆ:
1200 ಡಿಗ್ರಿಗಳವರೆಗಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ತಾಪಮಾನಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಕೆಳಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಪಕರ್ಷಣಗೊಂಡು ಕಬ್ಬಿಣ ಲೋಹವಾಗುತ್ತದೆ:
ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌‌, ಕರಿಕು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದಾಗಿ ಇಂಗಾಲದ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್‌ ಆಗಿ ಮರು-ಅಪಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ:
ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿನ ಅನಿಲ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬೌಡೌರ್ಡ್‌ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ:
ಕುಲುಮೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲಿನ ವಿಘಟನೆಯು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅನುಸಾರ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ:
ವಿಘಟನೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್‌, ಕಬ್ಬಿಣದಲ್ಲಿರುವ ನಾನಾಬಗೆಯ ಆಮ್ಲೀಯ ಅಶುದ್ಧತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ, ಒಂದು ಫಯಲಿಟಿಕ್‌ ಗಸಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ ಸಿಲಿಕೇಟ್‌, ಅಂದರೆ 3 ಆಗಿರುತ್ತದೆ:
ಊದುಕುಲುಮೆಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ "ಪೆಡಸು ಕಬ್ಬಿಣ"ವು ಸುಮಾರು ೪–೫%ನಷ್ಟಿರುವ, ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉನ್ನತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಇಂಗಾಲದ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸದರಿ ಬೀಡು ಕಬ್ಬಿಣವು ಅತ್ಯಂತ ಭಂಗುರವಾಗಿರುತ್ತದೆ , ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಪೆಡಸು ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಬೀಡು ಕಬ್ಬಿಣದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗಾಲ ಅಂಶವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸನಾನಾಬಗೆಯ ದರ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಊದುಕುಲುಮೆಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪೆಡಸು ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಹುಭಾಗವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.
ಊದುಕುಲುಮೆಗಳ ದಕ್ಷತೆಯು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ, ಊದುಕುಲುಮೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಎಂದಿನಂತೆ ಅದೇ ಆಗಿ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಐರನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಅನುಸಾರ, "ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಕುಲುಮೆಗಳು ಕಬ್ಬಿಣ ತಯಾರಿಸುವ ಇತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವ ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಲೋಹವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಊದುಕುಲುಮೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಸಹಸ್ರಮಾನದವರೆಗೂ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ." ಊದುಕುಲುಮೆಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅನನುಕೂಲತೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆಂದರೆ, ಇಂಗಾಲದಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳು ಅಪಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಕಬ್ಬಿಣವು ರೂಪುಗೊಂಡಾಗ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌‌ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಿತವ್ಯಯದ ಪರ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ - ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿರುವ ೨ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿನ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೊಡುಗೆದಾರರ ಪೈಕಿ ಉಕ್ಕುತಯಾರಿಕಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ .
ಕ್ಯಾಟಲನ್‌ ಕುಲುಮೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಒಂದು ಸುಧಾರಿತ ಸಲಾಕಿ ಕುಲುಮೆಯು ೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಕ್ಯಾಟಲೋನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಗಾಳಿಯ ಹರಿವನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಿಗೆ, ತಿದಿಯಿಂದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಪಂಪ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಇದರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಬ್ಬಿಣವು ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ತಿದಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಗಾಳಿಯ ಹರಿವನ್ನು ಪಂಪ್‌ಮಾಡುವಿಕೆಯು ಕುಲುಮೆಯೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿಸಿದ ತಂಗಾಳಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಸಲಾಕಿ ಕುಲುಮೆಯ ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಟಲನ್‌ ಕುಲುಮೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಗಾಳಿಯ ಹರಿವಿನ ಸಲಾಕಿ ಕುಲುಮೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಟ್ಟಬಹುದು.
ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರಾಕ್ತನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಮರುನಿರ್ವಹಣೆಯು ತೋರಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಯಾಟಲನ್‌ ಕುಲುಮೆಯಿಂದ ನಿಜವಾದ ಊದುಕುಲುಮೆಯವರೆಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಕಿರು-ಹಂತವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಪೆಡಸು ಕಬ್ಬಿಣವಾಗಿ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ದ್ರವ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವಿಕೆಯು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅನಪೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ದ್ರವೀಭವನ ಬಿಂದುವಿಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಘನವಾಗಿರುವ ನಾದಿದ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಯು ಪ್ರಯಾಸಕರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗುವ ಬದಲಿಗೆ ಇದು ತಂಡ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಇದು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಅಪ್ಪಟ ಕಬ್ಬಿಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ತತ್‌ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ಅದನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಪೆಡಸು ಕಬ್ಬಿಣವು ಇಂಗಾಲ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಸುದ್ರವಣ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಉಕ್ಕು ಅಥವಾ ಮೆತು ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಇಂಗಾಲದ ನಿರ್ಮೂಲನವಾಗಬೇಕಿರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮಧ್ಯಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಯಾಸಕರವಾಗಿತ್ತು.
ಸಿಸ್ಟರ್‌ಷಿಯನ್‌ ಪಂಥಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಕ್ತನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಇನ್ನೂ ಆವಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರೀವೌಲ್ಕ್ಸ್‌ ಅಬೆಯ ಒಂದು ಹೊರಶಾಖೆಯಾಗಿರುವ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಏಕೈಕ ಊದುಕುಲುಮೆಯಾದ ಲಸ್ಕಿಲ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗಸಿಯಲ್ಲಿನ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಂಶವು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದ ಇತರ ಕುಲುಮೆಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಗಸಿಯು ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಲಸ್ಕಿಲ್‌ ಘಟಕವು ಬೀಡು ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಕಾಲವು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ, ೧೫೩೦ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿ ಕೈಗೊಂಡ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಮಂದಿರಗಳ ವಿಘಟನೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಪ್ರಾಯಶಃ ಇದು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ೧೫೪೧ರಲ್ಲಿ ರುಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅರ್ಲ್‌ ನಾದಿದ ಕಬ್ಬಿಣಗಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ "ಸ್ಮೈತ್‌ಗಳಿಗೆ" ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಾಗಿ ಇದು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಮಧ್ಯಯುಗದ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಊದುಕುಲುಮೆಯು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು ಎಂಬುದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.
ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಕುಲುಮೆಗಳು ಆಧಾರ ಸ್ವರೂಪದ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಒಂದು ವ್ಯೂಹದೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿವೆ; ಸರಕು ದೋಣಿಗಳಿಂದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಇಳಿಸಲಾಗುವ ಅದಿರು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಆವರಣಗಳು ಇದಕ್ಕೊಂದು ನಿದರ್ಶನ. ಅದಿರು ಸೇತುವೆಗಳಿಂದ, ಅಥವಾ ರೈಲು ಡಬ್ಬಿಗಳು ಮತ್ತು ಅದಿರು ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಕಾರುಗಳಿಂದ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ದಾಸ್ತಾನು ಮಳಿಗೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಬಯಸಿದ ಬಿಸಿ ಲೋಹ ಮತ್ತು ಗಸಿ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಕಂಬಿಯಮೇಲೆ-ಏರಿಸಿದ ಮಾಪಕ ಕಾರುಗಳು ಅಥವಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ನಿಯಂತ್ರಿತ ತೂಕದ ಲಾಳಿಕೆಯ ತೊಟ್ಟಿಗಳು ನಾನಾಬಗೆಯ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತೂಕಹಾಕುತ್ತವೆ. ಅಚ್ಚುರಾಟೆಗಳು ಅಥವಾ ವಾಹಕ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ಚಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಮಂಕರಿ ಗೂಡು ತೂಗುತೊಟ್ಟಿಲಿನ ಮೂಲಕ ಊದುಕುಲುಮೆಯ ಮೇಲ್ತುದಿಗೆ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತರಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕುಲುಮೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ "ಎರಕದ ನೆಲೆ"ಯು ನಡುಚೌಕಟ್ಟಿನ ಕೊಳವೆ, ಗಾಳಿ ಕೊಳವೆಯ ಮೂತಿಗಳು ಹಾಗೂ ದ್ರವ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಗಸಿಗೆ ಆಕಾರ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಲಕರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅಗಡುಸ್ವಭಾವದ ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಬಿರಡೆಯ ಮೂಲಕ "ತಿರುಪು ಬಿರಡೆಯ ರಂಧ್ರ"ವೊಂದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕೊರೆಯಲಾಯಿತೆಂದರೆ, ಒಂದು "ಗೋಚುಸೌಟು" ತೆರಪಿನ ಮೂಲಕ ದ್ರವ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಗಸಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಒಂದು ತೊಟ್ಟಿಯೊಳಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಗಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆಧುನಿಕ, ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ಊದುಕುಲುಮೆಗಳು ನಾಲ್ಕು ತಿರುಪು ಬಿರಡೆಯ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎರಡು ಎರಕದ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಪೆಡಸು ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಗಸಿಯು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ತಿರುಪು ಬಿರಡೆಯ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಗಡುಸ್ವಭಾವದ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಊದುಕುಲುಮೆಯ ದಕ್ಷತೆ ಅಥವಾ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಹರಿವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಗಾಳಿ ಕೊಳವೆಯ ಮೂತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಲುಮೆಯ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಗಾಳಿ ಕೊಳವೆ ಮೂತಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ನೀರಿನಿಂದ-ತಂಪಾಗಿಸಿದ ತಾಮ್ರದ ಕಿರಿಬಾಯಿಯ ನಳಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕುಲುಮೆಯೊಳಗೆ ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಹರಿವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಚ್ಚೊಲೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಹರಿವಿನ ತಾಪಮಾನವು ೯೦೦ ನಿಂದ ೧೩೦೦ ವರೆಗೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಅವು ನಿಭಾಯಿಸುವ ತಾಪಮಾನಗಳು ೨೦೦೦ ನಿಂದ ೨೩೦೦ ವರೆಗೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕರಿಕು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಗಲು, ತೈಲ, ಡಾಂಬರೆಣ್ಣೆ, ನಿಸರ್ಗಾನಿಲ, ಪುಡಿಮಾಡಲಾದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕ ಇವುಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಗಾಳಿ ಕೊಳವೆಯ ಮೂತಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕುಲುಮೆಯೊಳಗೆ ಒಳಹೊಗಿಸಬಹುದು.
ಕುಲುಮೆಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಗಾಳಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಹರಿವಿಗೆ ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಮುಂದಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು; ಈ ಶೈಲಿಗೆ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಬ್ಯೂಮಾಂಟ್‌ ನೀಲ್‌ಸನ್‌ ಎಂಬಾತ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಇದು ೧೮೨೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಿಲ್ಸನ್‌ಟೌನ್‌‌ ಐರನ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ತಗ್ಗಿಸಿತು. ಕೆಲವೇ ದಶಕಗಳ ಒಳಗಾಗಿ, ಕುಲುಮೆಯಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡದಾದ "ಮುಚ್ಚೊಲೆ"ಯೊಂದನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅದರ ಮುಂದಿನ ಒಂದು ಪರಿಪಾಠವಾಯಿತು; ಕುಲುಮೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಅನಿಲವನ್ನು ಈ ಮೊಚ್ಚೊಲೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ದಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮಕ ಶಾಖವನ್ನು ಕುಲುಮೆಯೊಳಗೆ ಊದಲಾಗುವ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಕಾಯಿಸಲೆಂದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಊದುಕುಲುಮೆಗೆ ಕಚ್ಚಾ ಆಂತ್ರಸೈಟ್‌ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಮುಂದಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಜಾರ್ಜ್‌ ಕ್ರೇನ್‌ ಎಂಬಾತ ೧೮೩೭ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಿಸೆಡ್ವಿನ್‌ ಐರನ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಇದನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಟಸೌಕ್ವಾದಲ್ಲಿರುವ ಲೆಹೈ ಕ್ರೇನ್‌ ಐರನ್‌ ಕಂಪನಿಯು ೧೮೩೯ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತು.
ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಇವುಗಳ ನೇರ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯು ನಮುರ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಈಗ ವ್ಯಾಲೋನಿಯಾದಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವು ನಾರ್ಮಂಡಿಯ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಸೀಮಾರೇಖೆಯ ಮೇಲಿನ ಪೇಸ್‌ ಡಿ ಬ್ರೇ ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ಮೊದಲು ಹಬ್ಬಿದವು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವು ಸಸೆಕ್ಸ್‌‌ನ ವೀಲ್ಡ್‌‌ ವನಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹಬ್ಬಿದವು. ಅಲ್ಲಿ ಬಕ್ಸ್‌ಟೆಡ್‌‌ನ ಮೊದಲ ಕುಲುಮೆಯು ೧೪೯೧ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದಾದ ನಂತರ ೧೪೯೬ರಲ್ಲಿ ಆಶ್‌ಡೌನ್‌ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂಬ್ರಿಜ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸುಮಾರು ೧೫೩೦ರವರೆಗೂ ಅವು ಕೈಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟಿದ್ದವಾದರೂ, ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸದರಿ ವೀಲ್ಡ್‌ ವನಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕುಲುಮೆಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ೧೫೯೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶಃ ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಈ ಕುಲುಮೆಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಹುಪಾಲು ಪೆಡಸು ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಸಲಾಕೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಮೆತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಲೋಹದ ಕುಲುಮೆಗಳಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಯಿತು.
ವೀಲ್ಡ್‌ ವನಪ್ರದೇಶದ ಹೊರಗಿನ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕುಲುಮೆಗಳು ೧೫೫೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕ ಕುಲುಮೆಗಳು ಆ ಶತಮಾನದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ೧೬೨೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶಃ ಗರಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೂ ಒಂದು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಕುಸಿತವು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಇದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ, ಮತ್ತಷ್ಟು ದೂರದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಸ್ವೀಡನ್‌‌‌ ಹಾಗೂ ಮತ್ತಾವುದಾದರೂ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಮಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಇದ್ದಿಲು, ಅದು ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಮರವನ್ನು ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೋ ಅದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಯಶಃ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ೧೭೧೧ರಲ್ಲಿ ಕುಂಬ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಕ್‌ಬರೊ ಊದುಕುಲುಮೆಯು, ಮೊದಲ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಊದುಕುಲುಮೆಯು ಟ್ಯೂಲಾ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ೧೬೩೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗೊರೊಡಿಷ್ಕೆ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಊದುಕುಲುಮೆಯು ಇಲ್ಲಿಂದ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ, ಆಮೇಲೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಉರಲ್ಸ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ಹಬ್ಬಿತು.
ಬುನ್ಯೊರೊ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯೊರೊ ಜನರಂಥ ಲೋಹಗೆಲಸದ ಕೆಲವೊಂದು ಬಂಟು ನಾಗರಿಕತೆಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಮಧ್ಯಯುಗದ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಊದುಕುಲುಮೆಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಹಾಗೂ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಚೀನಾವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಊದುಕುಲುಮೆಯನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದರ ಪುರಾವೆಯು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, ಸಲಾಕಿ ಕುಲುಮೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇರ ಅಪಕರ್ಷಣದ ವಿಧಾನದಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣವು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇವುಗಳು ಊದುಕುಲುಮೆಗಳೆಂಬಂತೆ ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅವುಗಳ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ ಈ ಶಬ್ದವು ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಊದುಕುಲುಮೆ ಎಂಬುದು ಲೋಹವಿಜ್ಞಾನದ ಕುಲುಮೆಯ ಒಂದು ಬಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಲೋಹಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅದಿರು ಕರಗಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಊದುಕುಲುಮೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಕುಲುಮೆಯ ಮೇಲ್ತುದಿಯ ಮೂಲಕ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಅದಿರುಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಗಾಳಿಯನ್ನು ಕೋಣೆಯ ತಳಭಾಗದೊಳಗೆ ಊದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಗ್ರಿಯು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕುಲುಮೆಯಾದ್ಯಂತ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ತಳಭಾಗದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕರಗಿಸಿದ ಲೋಹ ಮತ್ತು ಗಸಿಯ ಅವಸ್ಥೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಕುಲುಮೆಯ ಮೇಲ್ತುದಿಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಹೊಗೆ ಕೊಳವೆಯ ಅನಿಲಗಳು ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತಿಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಊದುಕುಲುಮೆಗಳು ಗಾಳಿ ಕುಲುಮೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಮಣಿ ಹೊಗೆಯ ಕೊಳವೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಅನಿಲಗಳ ಸಂವಹನವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ, ಗಾಳಿ ಕುಲುಮೆಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಹೀರಿತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ವಿಸ್ತೃತ ಅರ್ಥ ನಿರೂಪಣೆಯ ಅನುಸಾರ, ಕಬ್ಬಿಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಲಾಕಿ ಕುಲುಮೆಗಳು, ತವರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಊದುವ ಮನೆಗಳು, ಮತ್ತು ಸೀಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅದಿರು ಕರಗಿಸುವ ಗಿರಣಿಗಳನ್ನು ಊದುಕುಲುಮೆಗಳೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಸಾಮಗ್ರಿಯಾದ ಪೆಡಸು ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಕಬ್ಬಿಣ ಅದಿರನ್ನು ಅದಿರು ಕರಗಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ರಚನಾ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.