polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ತೀವ್ರತರವಾದ ಗೊರಕೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸ್ಯೂಡೋಎಪೆಡ್ರಿನ್ ಹಾಗು ಡೊಮ್ಪೆರಿಡೋನ್ ನ ಮಿಶ್ರಣವು ಉತ್ತಮವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ . ಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ಔಷಧವು ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಬೈಪೋಲಾರ್ ರೇಡಿಯೋಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ ಅಬ್ಲೇಶನ್, ಇದು ಕೋಬ್ಲೆಶನ್ ಗಲಗ್ರಂಥಿ ಛೇಧನಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ವಿಧಾನ, ಇದನ್ನು ಗೊರಕೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿಯೂ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು.
ಅಂಗಾತನಾಗಿ ಮಲಗುವುದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಾಯಿಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಲಗೆಯು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಂತರ ನಾಸಾ ಗಗನಯತ್ರಿಗಳು ೨೦ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾಸಾದ ನ್ಯೂಟ್ರಲ್ ಬೈಯೊಸಿ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಯ ಸೌಕರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಗಗನನೌಕೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ತರಬೇತಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವುಕಡೆ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿನ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಕೆಲಕಾಲದ ವಿಮಿಟ್ ಕೊಮೆಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿನ ಭಾರವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತರಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಕೆಸಿ-೧೩೫ರ ಆಧುನಿಕ ಜೋಡಿಗೆ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು (ಇವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ೨೦೦೦ ಮತ್ತು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು, ಮತ್ತು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ -೯ದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು) ಇದು ಪ್ಯಾರಾಬೋಲಿಕ್ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಜೆಟ್ ವಿಮಾನದ ಗಂಟೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಬೇಕಾಗುತಿತ್ತು. ಜಾನ್ಸನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಸೆಂಟರ್‍ಗೆ ಸಾಮೀಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲಿಂಗ್ಟನ್ ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ ಟಿ-೩೮ ಜೆಟ್ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾನದ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಾದರೂ, ಎಲಿಂಗ್ಟನ್ ಮೈದಾನದವನ್ನು ಶಟಲ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌, ಕೆನಡಾ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು-ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಬ್ದವು ಗ್ರೀಕ್ ಶಬ್ದ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟ್ರೋನ್ ದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದರರ್ಥ "ನಕ್ಷತ್ರ", ಮತ್ತು ನಾಟ್ಸ್ , ಇದರರ್ಥ "ನಾವಿಕ". ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ನೇಲ್ ಆರ್. ನೋನ್ಸ್ ತನ್ನ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ "ದಿ ಡೆತ್ಸ್ ಹೆಡ್ ಮೀಟೀಯರ್"ನಲ್ಲಿ "ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟ್‌" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮೊದಲು ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದಂಥ ಶಬ್ದವಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪೆರ್ಸಿ ಗೆಗ್'ನ ೧೮೮೦ರ ಪುಸ್ತಕ ಎಕ್ರಾಸ್ ದ ಜೊಡಿಯಾಕ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಗೆ "ಗಗನಯಾತ್ರಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ' ರಲ್ಲಿ ಜೆ.-ಎಚ್. ರೋಸ್ನಿ ಎಯ್ನ್, ಎಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕ್ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಶಬ್ದವು "ಏರೋನಾಟ್" ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿರಬದುಹು, ಹಳೆಯ ಶಬ್ದ ಮೊದಲು ವಾಯುಯಾನಿ ಬಲೂನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್, ಇದು ಇಂಟರ್‌ಕಾಸ್ಮೋಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದರೂ ಇತರ "ಸೊಶಿಯಲಿಸ್ಟ್" ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನರಿಗೂ ಇದರಲ್ಲಿ ತೆರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೊಟ್ಟರು . ಉದಾಹರಣೆಗೆ ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಜೆಕೊಸ್ಲಾವಾಕ್‌ನವನಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ರೆಮೆಕ್ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿನ ಸೋವಿಯತ್‌ ಅಲ್ಲದ ರಷ್ಯಾದ ಸೊಯುಜ್-ಯು ರಾಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರಳಿದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
೧೯೮೦ರಲ್ಲೂ ಸಹ, ಕ್ಯೂಬನ್ ಅರ್ನಾಲ್ಡೊ ಟಮಯೊ ಮೆಂಡೆಜ್ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜನಾಂಗದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಗ್ಯೂಯಾನ್ ಬ್ಲ್ಯೂಫೊರ್ಡ್ ಮೊದಲ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪಾಟ್ರಿಕ್ ಬೌಂಡ್ರಿ ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಗಗನ ಯಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ, ಅಬ್ದುಲ್ ಅಹಾದ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಮೊದಲ ಆಫ್ಗನ್, ಮಿರ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ದಿನ ಕಳೆದು ಬಂದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಯು.ಎಸ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ೪೯೬ ಜನರು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಎಂಟು -೧೫ ಚಾಲಕರು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ೫೦ ಮೈಲಿ ದಾಟಿದ್ದಾರೆ. ಏಳು ಜನ ಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಆದರೆ ೧೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ.
ಪೆಗ್ಗಿ ಎ. ವಿಟ್ಸನ್೩೭೭ ದಿನಗಳ ಕಾಲ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಚೈನಾದಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಆಂಗ್ಲ್-ಭಾಷಾ ಸುದ್ಧಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಟೈಕೊನಟ್ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಬ್ದವು ಲಾಂಗ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌‍ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದೆ. ನಂತರ ಇದನ್ನು " ಚೈನಾದ ಮಿಶ್ರ ಶಬ್ದ ಟೈಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕನ ನಟ್ "ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಚೈನಾ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಯಾಂಗ್ ಲೆವೆಯ್‌ನನ್ನು ೫ ಗಗನನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಶಬ್ದವು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಶಬ್ದವು ಚೈನಾದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯೋಜನೆ ಆರಂಭದಿಂದ ಕ್ಸಿನ್‌ಹುವಾರಿಂದ ಚೈನೀಸ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಡೈಲಿಯ ಆಂಗ್ಲ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಶಬ್ದದ ಉಗಮವು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ; ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮೇ ೧೯೯೮, ಮಲೇಶಿಯಾದ ಚೀವ್ ಲೀ ಯೀರಿಂದ ಇದನ್ನು ನ್ಯೂಸ್‌ಗ್ರೂಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.
ರಷಿಯಾ , ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಮತ್ತು ಚೀನಾಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಮಾನವ ಸಹಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ಬೇರಾವ ದೇಶವೂ ಹಾರಿಸಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಉಳಿದ ದೇಶಗಳು ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲೊಂದರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಮಾನವನನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಗಗನ ಯಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಉಳಿದ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಶಬ್ದಗಳು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಪೇಷನಟ್ ಶಬ್ದವು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಶಬ್ದ ಸ್ಪ್ಯಾಟಿಯಮ್ ಅಥವಾ ಸ್ಪೇಸ್, ಮತ್ತು ಮಲಯ ಶಬ್ದ ಅಂಗ್ಕಸವನ್‌ ಗಳು ಅಂಗ್ಕಸವನ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗಿದಾರರನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
’ನಾಗರಿಕ’ ಎಂಬ ಪದದ ನಿಖರವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ, ವಾಸ್ಟಾಕ್ ೬ನಲ್ಲಿ ವಾಲೆಂಟಿನಾ ಟೆರೆಶ್ಕೋವಾ ಅಥವಾ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರದ -೧೫ ಪ್ಲೈಟ್ ೯೦ನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿದ ಜೋಸೆಫ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ವಾಕರ್ ಮೊದಲ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಹಿಳಾ ಪೈಲಟ್‌ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಟೆರೆಶ್ಕೋವಾಳನ್ನು ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ನ ಗೌರವಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶವನ್ನೊದಗಿಸಲಾಯಿತು. ಜೋ ವಾಕರ್ ಯುಎಸ್ ಆರ್ಮಿ ಎರ್ ಫೋರ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಸೇರಿದನು. ಆದರೆ ಅವನ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸದಸ್ಯನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ವೊಸ್ಕೋಡ್ ೧ ಗಗನಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನ್ ಫಿಯೋಕ್ಟಿಸ್ಟೋವ್‌‍ ಮತ್ತು ಬೊರಿಸ್ ಯೆಗಿರೋವ್‌ರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ದೇಶದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ಸ್ಪೇಸ್ ಶಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸೀಟ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಯುಎಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.
೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಉಲ್ಫ್ ಮೆ‌ರ್‌ಬೊಲ್ಡ್ ಯುಎಸ್ ಸ್ಪೇಸ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿದ ಮೊದಲ ಯುಎಸ್‌ ಪ್ರಜೆಯಲ್ಲದ ಗಗನ ಯಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.
೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಕ್ ಶಟಲ್‌ವರ್ಥ್ ಮೊದಲ ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಶದ ಗಗನನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಣಕೊಟ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ನಾಗರಿಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ, ಇಲಾನ್ ರುಮೌನ್ ಮೊದಲ ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಗಗನಯತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಭೂಮಿಗೆ ಮರಳುವಾಗ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾದನು.
೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನಾಸಾ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ತರಬೇತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಮೊದಲ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಜೆಟ್ ಪೈಲೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾಸಾ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಲು ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಜಾನ್ ಗ್ಲೆನ್ ಅವಾ ಸ್ಕಾಟ್ ಕಾರ್ಪೆಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಬೋಧನ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಯ್ಕೆಯು ಮೊದಲಿಗೆ ಸೈನ್ಯದ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸ್ಪೈನ್‌ಗಳೆರಡರ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಜೆಟ್ ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಾಗಿರುತಿದ್ದರು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಟೆಸ್ಟ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು.
೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಟಿಎಸ್‌-೯ ಗಗನನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಮೊದಲ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯೆಂದರೆ ಬೈರಾನ್ ಕೆ ಲಿಚೆನ್‌ಬರ್ಗ್, ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ಸಂಶೋಧಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ೧೯೯೦ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಟೊಯೊಹಿರೊ ಅಕಿಯಮ ಟೋಕಿಯೊ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂನ ಮೊದಲ ಹಣಕೊಟ್ಟು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅಕಿಯಾಮ "ರಿಸರ್ಚ್ ಕಾಸ್ಮೋನಟ್" ಆಗಿ ಅಂದಾಜು $೧೨ ಮಿಲಿಯನ್ ನ ಜಪಾನೀ ಟಿವಿಸ್ಟೇಶನ್‌ನ ಒಪ್ಪಂದದ ಮಿರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು. ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಕಿಯಾಮ ತೀವ್ರತರವಾದ ಸ್ಪೇಸ್-ಸಿಕ್‌ನೆಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲಿದನು, ಇದು ಅವನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೇರಿತು.
ರೂಢಿಯಿಂದ, ರಶಿಯನ್‌ ಫೆಡರಲ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಏಜನ್ಸಿ ಯಿಂದ ನೇಮಿಸಲಾದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗೆ ಕಾಸ್ಮೊನಾಟ್ ಎಂದು ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಷಿಯಾ ಶಬ್ದ ಕಾಸ್ಮೊನಾಟ್‌ ನ ಆಂಗ್ಲೀಕರಣ ದಿಂದ ಈ ಶಬ್ದ ಬಂದಿದೆ. ,ಗ್ರೀಕ ಶಬ್ದ ಕಾಸ್ಮೊಸ್ ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಪರಿವರ್ತನಾ ರೂಪ, ಇದರರ್ಥ " ವಿಶ್ವ", ಮತ್ತು ನಾಟ್ಸ್ , ಇದರರ್ಥ "ನಾವಿಕ". "ಕಾಸ್ಮೊನಾಟ್" ಮತ್ತು "ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟ್ರೋನಾಟ್" ಎಲ್ಲಾ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳಾಗಿವೆ. ಉಪಯೋಗದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತವೆ.
ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅಧಿಕೃತ ಆಂಗ್ಲ-ಭಾಷಾ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟ್ರೋನಾಟ್ ಹಾಗೂ ರಶಿಯನ್‌ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ, ಗಗನಯಾತ್ರಿಗೆ "" ಶಬ್ದವು ಅಥವಾ "" ಎಂದು ಧೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. " " ತೈವಾನ್ ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೨, ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಾನವ ರಷ್ಯಾದ ಯೂರಿ ಗ್ಯಾಗರಿನ್, ಇದು ೧೦೮ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಿತು. ಗಗಾರಿನ್‌ ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಂತರಿಕ್ಷ ವಾಹನದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಪ್ಯಾರ‍ಾಚೂಟ್‌ನ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗಿಳಿದ ಎಂಬ ಆಪಾದನೆ ಇದೆ. ೧೯೬೩ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ವಲೆಂಟಿನಾ ತೆರೆಷ್ಕೋವಾ ವಾಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮಹಿಳೆ.
ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಮಾನವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹಾರಾಟ ಯೋಜನೆಗೆ ಗಗನನೌಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು, ಚಾಲನೆ ಮಾಡಲು, ಅಥವಾ ಚಾಲಕ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿದ ಮಾನವ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಈ ಶಬ್ಧವು ಮೀಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದೊಳಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ವರದಿಗಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ರಷಿಯಾದ ವಾಯುದಳದ ಚಾಲಕ ಯೂರಿ ಗಗಾರಿನ್ ಮೊದಲ ಗಗನಯಾತ್ರಿ. ರಷಿಯಾದ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಕೆಲಸಗಾರ ವ್ಯಾಲೆಂಟಿನಾ ತೆರೆಶ್ಕೊವಾ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಗಗನಯಾತ್ರಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಬಹುಶಃ ಮೊದಲ ನಾಗರಿಕ ಗಗನಯಾತ್ರಿ . ಮಾರ್ಚ್ ೧೪, ೧೯೯೫ರಂದು, ನೋರ್ಮನ್ ಥಗಾರ್ಡ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ರಷಿಯಾದ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಮೊದಲ ಅಮೇರಿಕಾದವನು. ಇವನು ಬಹುಶಃ ಮೊದಲ "ಅಮೇರಿಕಾದ ಗಗನಯಾತ್ರಿ".
ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂದರೆ ೪೩೮ ದಿನಗಳಕಾಲ ರಷ್ಯಾದ ವಲೆರಿ ಪೊಲ್ಯಕೊವ್ ಗಗನಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
೨೦೦೬ರ ವರೆಗೆ, ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂದರೆ ಏಳು ಬಾರಿ ಜೆರ್ರಿ ಎಲ್. ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಚಾಂಗ್ ಡಯಾಜ್ ಗಗನಯಾನ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ದೂರ ಚಲಿಸಿದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳೆಂದರೆ ಜಿಮ್ ಲೊವೆಲ್, ಜಾಕ್ ಸ್ವಿಗೆರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್ ಹೈಸ್, ಅವರು ಅಪೋಲೊ ೧೩ರ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ವೇಳೆ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಸುತ್ತು ಹಾಕಿದರು.
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರನ ಅಥವಾ ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಲೂನಾರ್ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಅಥವಾ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ೨೪ ಜನರು ಕೆಳಗಿನ ಭೂ ಕಕ್ಷೆಗಿಂದಾಚೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದಾರೆ; ೨೪ರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಜಿಮ್ ಲೊವೆಲ್, ಜಾನ್ ಯಂಗ್ ಮತ್ತು ಯುಜಿನ್ ಸೆರ್ನನ್.
ಮಾನವ ಗಗನನೌಕೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಬೇರೆಯ ವಿಧವಾಗಿವೆ. ಫೆಡರೇಷನ್ ಏರೊನಾಟಿಕ್‌ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಒಂದು ಎತ್ತರವನ್ನು ಮೀರಬಲ್ಲ ನೌಕೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾನ್ಯಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎತ್ತರ ದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ವೃತ್ತಿಪರ, ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಗಗನ ಯಾತ್ರಿಗಳ ತಂಡ ಸೇರುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದವನೆಂದರೆ ಮೈಕ್ ಮೆಲ್ವಿಲ್, ಸ್ಪೇಸ್ ಶಿಫ್ಟ್‌ಒನ್ ಫ್ಲೈಟ್ ೧೫ಪಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಲಕನಾಗಿ ಒಳಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈತ ಸ್ಕೇಲ್ಡ್ ಕಾಂಪೋಸಿಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಟೆಸ್ಟ್ ಪೈಲಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ನಿಜವಾಗಿ ಹಣಕೊಟ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಅಲ್ಲ. ಇನ್ನಿತರ ಏಳು ಜನ ಹಣಕೊಟ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳೆಂದರೆ
ನಾಸಾ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಭೂ ಕಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಅದರಾಚೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾದ ನಾಸಾ ಗಗನನೌಕೆಯ ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ಈ ಶಬ್ದವು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಸಾ ಇದರ ಏರೋನಾಟ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇರಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದವರಿಗೆ ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಏಜನ್ಸಿ ಕೂಡ ಅದರ ಏರೋನಾಟ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
೨೦೦೩ವರೆಗೂ, ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಇದಲ್ಲದೇ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಏಜನ್ಸಿಗಳ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇಸ್‌‍ಶಿಪ್‌ ಒನ್‌ ಎಂಬ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಉಪ-ಕಕ್ಷೆಯ ನೌಕೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಗಗನಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊಸ ರೂಪ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಗಗನಯಾನವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು.
ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದ ವಾರ್ಷಿಕ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಆಮೇಲಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಹೆಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ, ನಾಸಾ ಮತ್ತು ರಶಿಯನ್‌ ಫೆಢರಲ್ ಏಜನ್ಸಿಗಳು ಯಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಈ ಎರಡು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿಯೋಗದಲ್ಲಿನ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು "ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹಾರಾಟ ಭಾಗಿದಾರ" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಿದವು.
ಗೆರ‍್ಮನ್‌‌ ಟೊಟೊವ್ ವಾಸ್ಟಾಕ್ ೨ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಆತನ ಮಯಸ್ಸು ೨೫ ವರ್ಷ. .
ಜಾನ್ ಗ್ಲೆನ್,ತನ್ನ ೭೭ನೇ ವಯಸಿನಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಟಿಎಸ್‌-೯೫ನಲ್ಲಿ ಗಗನಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದ ಹಿರಿಯವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಈಗಲೂ ಇರುವ ಜೀವಿಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಗಾತ್ರದಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ದೈತ್ಯಗಾತ್ರದವರೆಗೆ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಗಾತ್ರವು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಏಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಜೀವಕೋಶಗಳು
ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ('ಫಾಸಿಲ್ಸ್‌‌' ಎಂಬ ಪದವು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌‌ ಭಾಷೆಯ ಫಾಸಸ್‌ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಅಕ್ಷರಶಃ ಇದು "ಅಗೆಯುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ) ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ತೀರಾ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಶೇಷಗಳು ಅಥವಾ ಕುರುಹುಗಳು ಆಗಿವೆ. ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಡದ ಎರಡೂ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಪೂರ್ಣತೆ, ಮತ್ತು ಜೀವ್ಯವಶೇಷಗಳುಳ್ಳ ಬಂಡೆಯ ಸ್ತರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಚಿತ ಪದರಗಳಲ್ಲಿನ ಅವುಗಳ ಇರಿಸುವಿಕೆಯು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ದಾಖಲೆ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಇದ್ದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ಅವು ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಕಸನೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸ್ವರೂಪವೆಂಥದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳು, ಪ್ರಾಗ್ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕೆಲವೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಇಂಥದೊಂದು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾದರಿಯು ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಂದಷ್ಟು ಕನಿಷ್ಟ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತಲೂ ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದು ಒಂದು "ಪಳೆಯುಳಿಕೆ" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಈ ಕನಿಷ್ಟ ವಯಸ್ಸು ಬಹುತೇಕ ವೇಳೆ 10,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿರುವ ಇಚ್ಛಾನುಸಾರವಾದ ದಿನಾಂಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಅಂತರ್‌‌ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಣವು ಹೂಳುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಜೀವಿಯೊಂದರ ಒಳಗಿನ ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳು ಖನಿಜ-ಸಮೃದ್ಧ ಅಂತರ್ಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲದಿಂದ ಖನಿಜಗಳು ಅವಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತವೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸಸ್ಯ ಜೀವಕೋಶವೊಂದರ ಕೋಶಭಿತ್ತಿಯೊಳಗಿನ ಜಾಗದಂಥ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಂಭವಿಸಬಲ್ಲದು. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂತರ್‌‌ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಣವು ಅತ್ಯಂತ ವಿವರವಾದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಅಂತರ್‌‌ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಣವು ಸಂಭವಿಸಬೇಕೆಂದರೆ, ಜೀವಿಯೊಂದರ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅಥವಾ ಅದರ ಆರಂಭಿಕ ಕೊಳೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಅದನ್ನು ಸಂಚಯವು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವಶೇಷಗಳು ಯಾವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೊಳೆಯುತ್ತವೆಯೋ, ಅದು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ನಂತರದ ವಿವರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ಅಸ್ತಿಪಂಜರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಅಥವಾ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ; ಇತರ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಚರ್ಮ, ಗರಿಗಳು ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೃದು ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಡಯಾಜೆನೆಸಿಸ್‌‌‌ನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ.
ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ತುಲನಾತ್ಮಕ ವಯಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ ವಯಸ್ಸುಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ರೇಡಿಯೋಮಾಪನದ ಕಾಲನಿರ್ಣಯದಂಥ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಾಲನಿರ್ಣಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ರೇಡಿಯೋಮಾಪನದ ಕಾಲನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಪೊಟಾಷಿಯಂ/ಆರ್ಗಾನ್‌‌, ಆರ್ಗಾನ್‌‌/ಆರ್ಗಾನ್‌‌, ಯುರೇನಿಯಂ ಸರಣಿ, ಮತ್ತು, ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇಂಗಾಲ-14 ಕಾಲನಿರ್ಣಯ ವಿಧಾನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದಿನದೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವ ಸ್ಟ್ರೊಮ್ಯಾಟೊಲೈಟ್‌‌ಗಳು 3.4 ಶತಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯವು ಎಂಬುದನ್ನು ರೇಡಿಯೋಮಾಪನದ ಕಾಲನಿರ್ಣಯವು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹಲವಾರು ಕಾಲನಿರ್ಣಯ ವಿಧಾನಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ; ಈ ಕಾಲನಿರ್ಣಯ ವಿಧಾನಗಳು ಒದಗಿಸುವ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದಷ್ಟು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದೆನಿಸಿದ ಭೂಮಿಯ ವಯಸ್ಸು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 4.6 ಶತಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳೆಂಬ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರು ಎಲ್ಲ ವಿಧಾನಗಳೂ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಬಯೋಇಮ್ಯುರೇಷನ್‌‌ ಎಂಬುದು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಒಂದು ಬಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿಪಂಜರದ ಜೀವಿಯೊಂದು ಮಿತಿಮೀರಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಂದು ಜೀವಿಯನ್ನು ಅನ್ಯಥಾ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಅಥವಾ ಅದರ ಒಂದು ಗುರುತನ್ನು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದೊಳಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು, ಒಂದು ಶೈವಲಜೀವಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ಸಿಂಪಿಯಂಥ ಒಂದು ಆಸನ್ನ ಅಸ್ತಿಪಂಜರದ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ತಲಾಧಾರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅದು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಚಲವಾಗಿರುವ ಇತರ ಹೆಕ್ಕಳಿಗೆಗಟ್ಟುಗಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಯೋಇಮ್ಯುರೇಷನ್‌ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಜೀವಿಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೃದು-ದೇಹವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಅಚ್ಚಿನ ಒಂದು ಬಗೆಯಾಗಿ ಅದು ಆಗ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಮೇಲುಮೇಲಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ, ಸಜೀವಾಗಿರುವ ಅಸ್ತಿಪಂಜರದ ಜೀವಿಯೊಂದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಯೊಂದು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವ ನಿದರ್ಶನಗಳೂ ಸಹ ಇದ್ದು, ಸದರಿ ನೆಲಸಿಗ ಜೀವಿಯು ಅದರ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಬಯೋಇಮ್ಯುರೇಷನ್‌‌ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಿಧಾನವು ಆರ್ಡವಿಷಿಯನ್‌ ಅವಧಿ ಯಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅವಧಿಯವರೆಗೂ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
ಆನ್‌ ದಿ ಆರಿಜನ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಪೀಷೀಸ್‌ ಬೈ ಮೀನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ನ್ಯಾಚುರಲ್‌ ಸೆಲೆಕ್ಷನ್‌, ಆರ್‌‌ ದಿ ಪ್ರಿಸರ್ವೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಫೇವರ್ಡ್‌ ರೇಸಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಸ್ಟ್ರಗಲ್‌ ಫಾರ್‌ ಲೈಫ್‌ ಎಂಬ ಸುದೀರ್ಘ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯುಳ್ಳ ಕೃತಿಯನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಡಾರ್ವಿನ್‌ ಬರೆದಾಗ, ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪ್ರಾಣಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್‌‌ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿದವಾಗಿದ್ದವು; ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್‌‌ ಅವಧಿ ಎಂಬುದು ಸುಮಾರು 540 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಕಾಲ ಎಂಬುದು ಈಗ ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯದಾದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಗೈರುಹಾಜರಿಯಿಂದಾಗಿ, ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಸಿಂಧುತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥಗಳ ಕುರಿತು ಡಾರ್ವಿನ್‌‌ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡಿದ್ದನಾದರೂ, ಇಂಥ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಅವನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ: "ಪ್ರಪಂಚದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವಷ್ಟೇ ನಿಖರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ" ಎಂದು ಅವನು ಬರೆದಿದ್ದ ಟಿಪ್ಪಣಿಯು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್‌ ಅವಧಿಯ ಜೀವ್ಯವಶೇಷಗಳುಳ್ಳ ಸ್ತರಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಸಮೂಹಗಳ ಹಠಾತ್‌‌ ಗೋಚರಿಸುವಿಕೆಯ ಕುರಿತೂ ಡಾರ್ವಿನ್‌‌ ಆಲೋಚಿಸಿದ.
ಸ್ಟ್ರೊಮ್ಯಾಟೊಲೈಟ್‌‌ಗಳು ಭೂಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಸಂಚಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಅವಕ್ಷೇಪಕಗಳು ಪದರದ ಮೇಲೆ ಪದರದಂತೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯನ್ನು ಇವು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಈಗ-ಅಪರೂಪದ್ದಾಗಿರುವ ಸ್ಟ್ರೊಮ್ಯಾಟೊಲೈಟ್‌ಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೆಲವೊಂದು ನೀಲಿ-ಹಸಿರು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು) ಆಧರಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಂಚಯಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯಬಲ್ಲ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ದಪ್ಪ ಪದರಗಳು ಸ್ಟ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಲೈಟಿಕ್‌‌ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ರಚನೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಜೀವಜನ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಟ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಲೈಟಿಕ್‌‌ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಅಜೀವಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳೂ ಸಹ ತಿಳಿದುಬಂದಿದ್ದು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ತರಗಳ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ, ದಶಕಗಳಷ್ಟು ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ-ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಅವು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ; ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಮಹಾಕಲ್ಪದಿಂದ ಮಧ್ಯದ ಆರ್ಕಿಯನ್‌ ಯುಗದ ಮಹಾಕಲ್ಪದವರೆಗಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ತರಗಳಿಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೃದು ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ತಾಣಗಳನ್ನು, ಲಾಗರ್‌ಸ್ಟಾಟೆ ತಾಣಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಟತಮ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ವಿಘಟನೆಯು ವಿಳಂಬಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿರುವ, ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯ ಒಂದು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಸತ್ತದೇಹದ ಹೂಳುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಸ್ತರಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್‌‌ ಅವಧಿಯಿಂದ ವರ್ತಮಾನದ ಕಾಲದವರೆಗಿನ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಾಗರ್‌ಸ್ಟಾಟೆ ತಾಣಗಳು ಹಬ್ಬುತ್ತವೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ನಿಖರತೆಗೆ-ಸಮೀಪದ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಾಗುವಿಕೆಯ ಕೆಲವೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಹೀಗಿವೆ: ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್‌‌ ಅವಧಿಯ ಮಾವೋಟಿಯಾನ್‌ಷಾನ್‌‌ ಜೇಡಿ ಪದರಗಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ಗೆಸ್‌ ಜೇಡಿ ಪದರಗಲ್ಲು, ಡಿವೋನಿಯನ್‌ ಭೂಸ್ತರದ ಹನ್ಸ್‌ರುಕ್‌ ಸ್ಲೇಟುಕಲ್ಲುಗಳು, ಜುರಾಸಿಕ್‌‌ ಅವಧಿಯ ಸೊಲ್ನ್‌ಹೋಫೆನ್‌‌ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು, ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಬನಿಫರಸ್‌ ಕಾಲದ ಮೆಝಾನ್‌‌ ಕೊಲ್ಲಿ ತಾಣಗಳು.
ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ 3.4 ಗಿಗಾ ವರ್ಷದ ವ್ಯಾರವೂನಾ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಸಯನೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಜೀವಕೋಶಗಳು ವಿವಾದದಲ್ಲಿವೆ; ಅಜೀವಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ಆಗದಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ವ್ಯಾರವೂನಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮರಚನೆಗಳು ಸಯನೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಆಗಿವೆ ಎಂಬುದರ ದೃಢೀಕರಣವು, ನಮ್ಮ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಗಾಢವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ; ಅಂದರೆ, ಪ್ರಮುಖ ವಿಕಸನೀಯ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಲದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಆರಂಭಿಕ ಜೀವವು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬ ಅಂಶದ ಮೇಲೆ ಇದು ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಈ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಮುಂದುವರಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, ಪೂರಕವಾಗುವ ಜಾತಿವಿಕಾಸದ ಆಣ್ವಿಕ ಮಾದರಿಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಾಗುವಿಕೆ ಎಂಬುದು ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸಂಭವಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ, ಹಿಂದೆ-ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜೀವಿಗಳ ಬಹುಪಾಲು ಅಂಗಭಾಗಗಳು ಸಾವಿನ ನಂತರ ಸಾಕಷ್ಟು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕೊಳೆಯುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಜೀವಿಯೊಂದು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಾಗಬೇಕೆಂದರೆ, ಅದರ ಅವಶೇಷಗಳು ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಬೇಗ ಸಂಚಯದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದಷ್ಟು ವಿನಾಯಿತಿಗಳೂ ಇವೆ; ಒಂದು ವೇಳೆ ಜೀವಿಯೊಂದು ಶೀತಾವರಣದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಒಣಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಅಥವಾ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯ ಪರಿಸರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅದು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಾದರೆ ಅದು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಬಗೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಾಗುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ, ಹಾಲಸೀನ್‌ ಕಲ್ಪದ ಕಾಲದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು, ಹಲವಾರು ಶತಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಆರ್ಕಿಯನ್‌ ಯುಗದ ಮಹಾಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯವರೆಗೆ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಬಂಡೆಯ ಸ್ತರಶ್ರೇಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂಬ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು, 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಒಂದು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ರೇಡಿಯೋಮಾಪನದ ಕಾಲನಿರ್ಣಯ ಕೌಶಲಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು, ಹಲವಾರು ಸ್ತರಶ್ರೇಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ "ಪರಿಪೂರ್ಣ" ವಯಸ್ಸನ್ನು ಮತ್ತು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ತನ್ಮೂಲಕ ನಿರ್ಣಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.
ಜೀವಂತ ಜಾತಿಗಳ ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಇಂದಿಗೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವರ್ಗೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದನ್ನು ಲಿನ್ನಿಯಸ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಜೀವನದ ಮಹಾವೃಕ್ಷದ ಶ್ರೇಣಿ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನೆಯನ್ನು, ಅಂದು ಅತ್ಯಂತ ವಿರಳವಾಗಿದ್ದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಾಖಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ, ಡಾರ್ವಿನ್‌‌ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಮಕಾಲೀನರು ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ, ಅಥವಾ ವಿಕಸನದೊಂದಿಗಿನ ಸಂತತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದನ್ನು ಡಾರ್ವಿನ್‌‌ ಸ್ಫುಟವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ; ಇದರ ಅನುಸಾರ, ಜೀವಿಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗುವ ಪರಿಸರೀಯ ಒತ್ತಡಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಅವು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.
ಫ್ಯಾಕಾಪ್ಸ್‌ ಟ್ರೈಲೊಬೈಟ್‌ ಕುಲದ ಕುರಿತಾದ ನೈಲ್ಸ್‌ ಎಲ್‌ಡ್ರೆಡ್ಜ್‌‌‌ನ ಅಧ್ಯಯನವು ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತವೊಂದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು; ಟ್ರೈಲೊಬೈಟ್‌ನ ಕಣ್ಣು ಮಸೂರಗಳ ಜೋಡಣೆಗೆ ಆದ ಮಾರ್ಪಡುಗಳು ಡಿವೋನಿಯನ್‌ ಭೂಸ್ತರದ ರಚನೆಯ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟು ಮುಂದುವರಿದವು ಎಂಬುದು ಸದರಿ ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿತ್ತು. ಮಸೂರ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವೇ ಹೊರತು, ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ವಿಕಸನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಫ್ಯಾಕಾಪ್ಸ್‌ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಾಖಲೆಯ ಕುರಿತಾದ ಎಲ್‌ಡ್ರೆಡ್ಜ್‌‌ನ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಟೀಫನ್‌‌ ಜೇ ಗೌಲ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ನೈಲ್ಸ್‌ ಎಲ್‌ಡ್ರೆಡ್ಜ್‌‌ ಎಂಬಿಬ್ಬರು 1971ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದ ಸಮತೋಲನದ ಮೇಲೆ ಮೂಲ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವಲ್ಲಿ, ಇದು ಮತ್ತು ಇತರ ದತ್ತಾಂಶವು ಕಾರಣವಾದವು.
ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಅವಕಾಶದ ಸಂಯೋಜಿತ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ, ಗಡುಸಾದ ಶರೀರಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಮಾಡಿಕೊಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಾಗುವಿಕೆಯು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಇವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ, ಮತ್ತು ನಶಿಸಿಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಜೀವಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಸಣ್ಣದಾಗಿರುವ, ಮೃದು ದೇಹವನ್ನೊಳಗೊಂಡ, ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕವಾಗಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಡಾರ್ವಿನ್‌‌ನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ, ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ 2.3 ಮತ್ತು 3.5 ಶತಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಗೆ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಾಖಲೆಯು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಪೂರ್ವಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್‌‌ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಪೈಕಿ ಬಹುಭಾಗವು ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈಗ ತಿಳಿದಿರುವ ಸ್ಥೂಲದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಜೀವ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವಾಗಿವೆ. 575 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಎಡಿಯಾಕಾರನ್‌‌ ಜೀವಿಸಮೂಹವು , ಆರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಹುಕೋಶೀಯ ಯೂಕ್ಯಾರಿಯೋಟ್‌‌‌‌ಗಳ, ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಎಂದರೇನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಎಲ್ಲಿ, ಹೇಗೆ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಇತಿಹಾಸದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ವಿವರಣೆಗಳು ಮಂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಅನೇಕ ವಿವರಣೆಗಳು, ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದವು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ, ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್‌‌ ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು “ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌‌ ಮೂಳೆಗಳು” ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಔಷಧಿ ಹಾಗೂ ಕಾಮೋತ್ತೇಜಕಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು, ಬೈಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಜಲಪ್ರಳಯದ ಪುರಾವೆಯೆಂಬಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.
ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕಾಲುವೆಯ ಓರ್ವ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌‌ ಆಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಎಂಬಾತ, ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಲಾವಧಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬಂಡೆಗಳು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿರುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಒಂದು ನಿಯತವಾದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವುದನ್ನೂ ಅವನು ಗಮನಿಸಿದ. ಅವನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, ದೂರದ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬಂಡೆಗಳ ನಡುವೆ, ಅವು ಹೊಂದಿರುವ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಆತ ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನುಕ್ರಮದ ತತ್ತ್ವ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿದ.
ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಡಾರ್ವಿನ್‌‌‌‌ಗೂ ಮೊದಲಿಗನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಸ್ಮಿತ್‌‌ಗೆ ಜೀವಿವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಕಸನದ ಅರಿವಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನುಕ್ರಮವು ಏಕೆ ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂಬುದೂ ಅವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನುಕ್ರಮವು ಏಕೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಜೀವಿವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಕಸನವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ವಿಭಿನ್ನ ಜೀವಿಗಳು ವಿಕಸನ ಹೊಂದಿ, ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿ, ನಶಿಸಿದಂತೆ, ತಮ್ಮ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಜೀವಿವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಕಸನವು ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡಾರ್ವಿನ್‌ನಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಪುರಾವೆಯ ಪ್ರಧಾನ ತುಣುಕುಗಳ ಪೈಕಿ, ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿಯ ಅನುಕ್ರಮವು ಒಂದಾಗಿತ್ತು.
ಚಿಪ್ಪು, ಮೂಳೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಅಂಗಾಂಶವು ಮತ್ತೊಂದು ಖನಿಜದಿಂದ ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಬದಲಿಸುವಿಕೆ ಯು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂಲ ಚಿಪ್ಪಿನ ಖನಿಜದ ಬದಲಿಸುವಿಕೆಯು ಎಷ್ಟು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟೊಂದು ನವಿರಾದ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆಯೆಂದರೆ, ಮೂಲ ದ್ರವ್ಯದ ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮರಚನೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅರಗೊನೈಟ್‌‌‌‌ನಿಂದ ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟಿನ ಕಡೆಗಿರುವಂಥ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಸ್ಫಟಿಕದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಅಸ್ತಿಪಂಜರದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಇನ್ನೂ ಇರುವಾಗ, ಒಂದು ಚಿಪ್ಪು ಪುನರ್‌ ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿಯ ಅನುಕ್ರಮವು ಜೈವಿಕ ಶ್ರೇಣಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಬಂಡೆಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿ ಅವುಗಳ ವಯಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಮೊದಲ 150 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬಂಡೆಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ವಯಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಜೈವಿಕ ಶ್ರೇಣಿವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅಧಿನಿವೇಶನಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಏಕೈಕ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಾಗ್ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಡಪದರಗಳ ಲೇಖಕರಿಂದ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಬಂಡೆ ಸ್ತರಶ್ರೇಣಿಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ವಯಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಕಾಲಮಾಪಕವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಕೆಲವೊಂದು ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಜೀವಿಯ ಮೂಲ ಅವಶೇಷಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಗಿಹೋಗಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅನ್ಯಥಾ ನಾಶವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಯೊಂದರ-ಆಕಾರದ ರಂಧ್ರವಷ್ಟೇ ಉಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ ಅಚ್ಚು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದುವೇಳೆ ಈ ರಂಧ್ರವು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇತರ ಖನಿಜಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಅದನ್ನು ಒಂದು ಎರಕದ ಅಚ್ಚು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಚಿಪ್ಪುಗಳ ಮೃದ್ವಂಗಿಯೊಂದರ ಅಥವಾ ಒಂದು ಬಸವನ ಹುಳುವಿನ ಒಳಭಾಗದಂಥ, ಜೀವಿಯೊಂದರ ಆಂತರಿಕ ಕುಹರವನ್ನು ಸಂಚಯಗಳು ಅಥವಾ ಖನಿಜಗಳು ತುಂಬಿಕೊಂಡಾಗ, ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ಅಚ್ಚು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಆರ್ಕಿಯನ್‌ ಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಮಧ್ಯದ ಜೀವ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಮಹಾಕಲ್ಪದವರೆಗಿನ ಸ್ಟ್ರೊಮ್ಯಾಟೊಲೈಟ್‌ಗಳು ಸಯನೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಭಾರೀ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡವು ಎಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವುಗಳ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಕ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಆಮ್ಲಜನಕ ಉಪೋತ್ಪನ್ನವು, ಮೊದಲಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಭಾರೀ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟಿಯ ಕಬ್ಬಿಣ ಸ್ತರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಎಂಬುದೂ ಸಹ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಜರೀಗಿಡಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಂಥ ಅಡಕಗೊಳಿಸಿದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು, ಜೀವಿಯ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಾವಯವ ಕಣಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಪಕರ್ಷಣದ ಫಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯು ಮೂಲದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಅದು ಭೂರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಗಾಲಯುಕ್ತ ಪೊರೆ ಅಥವಾ ಇಂಗಾಲಯುಕ್ತ ಹೊದಿಕೆಯೊಂದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯು ಡಯಾಜೆನೆಸಿಸ್‌‌‌ನ ಒಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.