polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಲೇಖಕರಿಬ್ಬರನ್ನು ವೀರಪ್ಪನ್ ಅಪಹರಿಸಿದ ನಂತರದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ವರೆಗಿನ ವಿಚಾರಗಳು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿವೆ.ಕೃಪಾಕರ-ಸೇನಾನಿ ಬಂಡೀಪುರ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಮನೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ದಿನ ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಯಾರೋ ಬಾಗಿಲು ಬಡಿದ ಸದ್ದು. ಯಾರೆಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಆ ಕಡೆಯಿಂದ ‘ವೀರಪ್ಪನ್’! ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಾಗ ತನ್ನ ಸಹಚರರೊಂದಿಗೆ ವೀರಪ್ಪನ್ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಆ ನಂತರದ ಸಂಧರ್ಭವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ ರೀತಿ ಮಜಾ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಚಹಾ ಮಾಡಲು ಗ್ಯಾಸ್ ಉರಿಸಿದಾಗ, ಚಮತ್ಕಾರವೆಂಬಂತೆ ವೀರಪ್ಪನ್ ಸಹಚರರು ‘ಅರೆ ಅರೆ.’ ಅನ್ನುವುದು, ಕ್ಯಾಮರಾ,ಜಿಯೋಗ್ರಫಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತದೇಕಚಿತ್ತದಿಂದ ನೋಡುವುದು ಕಾಡಿನೊಳಗಿನ ಜೀವದ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಲ್ಲಿ ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ವೀರಪ್ಪನ್ ತಂಡ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ್ವಲ್ಪ ನಡೆದ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಡಿನ ಮಧ್ಯೆ ತಂಗುತ್ತಾರೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ತಡೆದು ‘ಜಂಗಲ್ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂವ್’ ಮಾಡುವ ವೀರಪ್ಪನ್ ನ ಮಾತುಗಳು ನಗೆ ತರಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ನಿವಾಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಾ ಮೈಥಿ,ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಪಾಷ-ರಾಜುವನ್ನು ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡಿಸಿ ತಂಡ ಕಾಡು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಆ ದಿನಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ ಈ ಕೃತಿ ಕಾಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಓದುಗನಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಸಕ್ತಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೃತಿಯ ಮಧ್ಯಾರ್ಧಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅದು ‘ವೀರಪ್ಪನ್ ಭಯಾಗ್ರಫಿ’ ಎಂದೆನಿಸಿದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ವೀರಪ್ಪನ್ ಬಗೆಗಿನ ನಮ್ಮ ‘ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ’ಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಹೋಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ವೀರಪ್ಪನ್ ನ ಮಾನವೀಯ ಮುಖಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಆತ ಹೇಳುವಂತೆ ಆತ ಕೊಂದಿದ್ಡು 15 ಆನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆತನ ಊರಿನ ಜನರಿಗೆ ತನಿಖೆಯ ನೆಪದಲ್ಲ್ಲಿ ಕಿರುಕುಳಕೊಟ್ಟು ಊರನ್ನೇ ಹಾಳು ಮಾಡಿದ ಭೃಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು !
ಉಳಿದದ್ದೆಲ್ಲಾ ‘ವೀರಪ್ಪನ್’ ಹೆಸರಿನವರು ಮಾಡಿದ್ದು. ಹೌದು, ನಮ್ಮ ಜನ ಯಾರದ್ದೋ ಹೆಸರನ್ನು ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಲಾಭ ಪಡೆಯುವವರು.ಅದೇ ರೀತಿ ‘ತಮಗಾಗಿ’ ವೀರಪ್ಪನ್ ಹೆಸರು ಬಳಸಿದರು. ವೀರಪ್ಪನ್ ಆನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವ ಕಾಳಜಿಯ ಮಾತುಗಳು ಕಸಿವಿಸಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ದಿನ ಕಳೆದಂತೆ ಲೇಖಕರಿಗೆ ವೀರಪ್ಪನ್ ಆತ್ಮೀಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕಿ, ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೆಂಡತಿ-ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೆನೆದು ಭಾವುಕನಾಗುತ್ತಾನೆ. ತಾನು ಕೂಡ ಎಲ್ಲರಂತಾಗಬೇಕೆಂದು ಹವಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಾನು ಸಮಾಜದ ಕೇಂದ್ರ ವಾಹಿನಿಗೆ ಬಂದರೆ ತನ್ನ ಒಡನಾಡಿಗಳಿಗೆ ಗತಿಯಿಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಾಗಲೇ ಎಸ್ ಟಿ ಎಫ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಿ, ಇದ್ದ ಸಂಪತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸರ್ವನಾಶ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರಿಗೊಂದು ನೆಲೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಲು ತಾನು ಐದು ಕೋಟಿ ಕೇಳುವುದು ಎಂದು ತನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ವೀರಪ್ಪನ್ ಗೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಏಕೈಕ ಮಾಧ್ಯಮ ರೇಡಿಯೋ. ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಾರ್ತೆಗಳನ್ನು ಆತ ತಪ್ಪದೇ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.ಸಂಧಾನ ಬಿಟ್ಟು,ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಉದ್ದಟತನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಆತ ಕುದಿಯುತ್ತಿದ್ದ.
“ಏನ್ ಮಾಡ್ಕೋತಾರೋ ಮಾಡ್ಕೊಳ್ಳಿ. ನಾನೂ ನೋಡುತ್ತೇನೆ” ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದ. ಅದಾದ ಕೆಲಹೊತ್ತು ಕ್ಯಾಂಪ್ ತುಂಬಾ ನೀರವ ಮೌನ ಆವರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವೀರಪ್ಪನ್ ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯ ಕೂಡ !
ಲೇಖಕರಿಗೆ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಂದಾಗ ಆತ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಕೊಡಲು ಬರುತ್ತಾನೆ.ಇವರು ಹೆದರಿದಾಗ ಸುಮ್ಮನಾಗುತ್ತಾನೆ.ನಂತರ ಆತನ ಸಹಚರ ವೀರಪ್ಪನ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.ವೀರಪ್ಪನ್ ಸಹಚರ ಸೇತುಕುಳಿ ಗೋವಿಂದನ್ ನ ಗ್ರಹಿಕೆ ಅಚ್ಚರಿ ತರುವಂತಹದ್ದು.ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಶಬ್ದವಾದರೂ ಅದೇನೆಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಹೇಳಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಆತನ ಕಿವಿಗಿತ್ತು !
ವೀರಪ್ಪನ್ ಕ್ಯಾಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊಟ ದೊರಕುತ್ತಿದ್ದುದ್ಡು ಎರಡು ಹೊತ್ತು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸಕ್ಕರೆಯ ಜೊತೆ ಏನೋ ಹುಡಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ಕುದಿಸಿದ, ಬಾಯಿಗಿಟ್ಟರೆ ‘ಫೆವಿಕ್ವಿಕ್’ನಂತೆ ಅಂಟುತ್ತಿದ್ದ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಗ್ಲಾಸಿನಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಯಿಯ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅದರ ವಾಸನೆ ಬಡಿದು, ಅದು ಚಹಾವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ರಾತ್ರಿ ಅನ್ನ-ಸಾರು. ಅದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, ಒಣ ಮಾಂಸ ಇತ್ಯಾದಿ ಊಟದ ಮೆನುವಾಗಿತ್ತು.
ಊಟ ಮಾಡುವಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ಜೊತೆಯಾಗಿಯೇ ಕೂರುತ್ತಿದ್ದರು. ಊಟಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ವೀರಪ್ಪನ್ ‘ಒತ್ತೆಯಾಳು’ ಆಗಿದ್ದವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರೆದು ಕೂರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಸಮಾಜದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಆತ ಕ್ರೂರಿಯಾದರೂ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆತ ಮಾನವೀಯತೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದನು. ವೀರಪ್ಪನ್ ಆತಿಥ್ಯ ಸವಿದ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಕಾಡು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಬರಲು ಮನಸ್ಸೇ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ!
ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವೀರಪ್ಪನ್ ಆಡಿದ ಮಾತುಗಳು,ಎಂತಹವರನ್ನೂ ಒಮ್ಮೆ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಬಾಬರಿ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಕೆಡವಿದ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ ಆತ, ಕೆಡವಲು ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದಿದ್ದರೆ ನಾನು ‘ನೀವು ಬೇಕಾದರೆ ಕೆಡವಿಕೊಳ್ಳಿ. ನನ್ನ ದೇವರು ನನ್ನ ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ !
ಕೃಪಾಕರ-ಸೇನಾನಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ವೀರಪ್ಪನ್ ನನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರಲು ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೀರಪ್ಪನ್ ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ.
ತನ್ನನ್ನು ಪೊಲೀಸಿನವರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಕೂಡದು, ಕೊಯಮುತ್ತೂರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧದ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು,ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧದ ವಿಚಾರಣೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಇತ್ಯರ್ಥವಾದ ಬಳಿಕ ಲೈಸನ್ಸ್ ಮಾಡಿ ತನಗೊಂದು ಬಂದೂಕು ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ.ಲೇಖಕರು ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದರಂತೆ ಆತ ತನ್ನದೇ ಆದ ‘ಶೈಲಿ’ಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಆಗ ಇವರು ಹಾಗೆ ಮಾತನಾಡಬಾರದು ಎಂದು ‘ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವ’ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾರಣ ‘ರಾಜಕಾರಣಿ’ಗಳಿಗೆ ಕರುಣೆ ಬಂದು ಕ್ಷಮಾಧಾನ ನೀಡಲಿ ಎಂದು. ಆದರೆ ಅವರು ಆ ಕ್ಯಾಸೆಟನ್ನು ತಂದು ನಮ್ಮ ‘ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ’ಗಳ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಾಗ ಅವರ ಬಳಿ ಇದ್ದ ಕಮಿಷನರೊಬ್ಬ “ಸಾರ್.ವೀರಪ್ಪನ್ ಈಗ ದುರ್ಬಲನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಮಾತುಗಳೇ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.ನಾವು ಅವನನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಬಹುದು.” ಎಂದು ಉಸುರುತ್ತಾನೆ!
ಚಂಬಲ್ ಕಣಿವೆಯ ನರಹಂತಕಿ ಪೂಲನ್ ದೇವಿಗೆ ಕ್ಷಮಾಧನ ನೀಡಿ ‘ಸಂಪತ್ ಸದಸ್ಯೆ’ ಎಂಬ ಪಟ್ಟ ನೀಡಿದ ನಮ್ಮ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ,ಅದೇ ರೀತಿಯ ಒಬ್ಬ ದಂತಚೋರನಿಗೆ ಕ್ಷಮಾಧಾನ ನೀಡಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ,ಮತ್ತೊಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸುಣ್ಣ.ಎಂಥಾ ಕೊಳಕು ಜನ ನಮ್ಮವರು !
ಹೀಗೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ದಿನ ಕಳೆದ ನಂತರ ವೀರಪ್ಪನ್ ‘ಕೃಪಾಕರ-ಸೇನಾನಿ-ಡಾ ಮೈಥಿ’ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಬೀಳ್ಕೊಡುಗೆಯ ಸಂಧರ್ಭ ಬಂದಾಗ ವೀರಪ್ಪನ್-ಸಹಚರರೆಲ್ಲರೂ ಭಾವುಕರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಕಣ್ಣು ತೇವವಾಗುತ್ತದೆ. ವೀರಪ್ಪನ್ ಕೃಪಾಕರ-ಸೇನಾನಿಗೆ “ನಾನು ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಲು ಬರುತ್ತಿಯಾ ಅಲ್ವಾ?
ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ನಿನ್ನ ಮನೆ ಮಾರಬೇಡ” ಎಂದು ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ಅಪಾದನೆಗಳು ಅಂತ್ಯವಾಗುವ ‘ಆಶಾವಾದ’ದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹಾಗಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆತನಿಗೆ ದಯೆ ಪಾಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಪಾಪಿಗಳು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದರು. ಎಲ್ಲಾ ಮುಚ್ಚಿದರು. ಎಲ್ಲರಂತಾಗಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡವನೊಬ್ಬ ಈಗ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಲ್ಲ!
ಎ ವಾಕ್ ಆನ್ ದಿ ವೈಲ್ಡ್ ಸೈಡ್ : ಅನ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ಗೈಡ್ ಟು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವೈಲ್ಡ್ ಲೈಫ್ ಸ್ಯಾಂಕ್ಚುಯರೀಸ್ ಆಫ್ ಕರ್ನಾಟಕ, ಕರ್ನಾಟಕ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ - 2000.
ವ್ಯಾಲಿ ಅಫ್ ಬ್ಯಾಂಬೂಸ್ ಅಂಡ್ ಫರ್ಗಟನ್ ವಿಲೇಜಸ್: ಎ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಆಫ್ ಭದ್ರಾ ಟೈಗರ್ ರಿಸರ್ವ್ ಅಂಡ್ ದ ರಿಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ವಿಲೇಜಸ್ - 2002.
ಕೃಪಾಕರ ಮತ್ತು ಸೇನಾನಿ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಣದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತು ಬಂದಾಗ ಕೇಳಿಬರುವ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ಜೋಡಿ ಹೆಸರು. ಇವರು ಕನ್ನಡಿಗರೆನ್ನುವುದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯ.ಕೃಪಾಕರ-ಸೇನಾನಿ ಖ್ಯಾತ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು.ಕಾಡು ಮೇಡು ಎಂದು ಕ್ಯಾಮರಾ-ಪುಸ್ತಕ ಹಿಡಿದು ಸುತ್ತುವುದು,ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸ.
‘ಸೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 14 ದಿನಗಳು’ - 1999 ಕೃಪಾಕರ-ಸೇನಾನಿ ವೀರಪ್ಪನ್ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳಾಗಿದ್ದಾಗಿನ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಸೊಗಸಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ, ಅಪರೂಪದ ಪುಸ್ತಕ.
ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆಗಳು ತಮ್ಮ ಏಕಪ್ರಕಾರತೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸಂಗತಿ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪಕ್ಷಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ವಿಧದ ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆಗಳು ಕಚೇರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಅನುಮತಿಯ ಹೊರತಾಗಿ, ವಿರಳವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಥವಾ ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ ಒಂದು ಏಕಪ್ರಕಾರದ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾದ ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಉದ್ದಿಮೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಒಂದು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಹಾರ್ಬರ್‌ನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಪರಿಮಿತಿಗೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಿವಾದದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಷರತ್ತು ಅಥವಾ ದಾಖಲೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಶಬ್ದಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಉತ್ಪನ್ನದ ಭಾದ್ಯತೆ, ವಿಷತ್ವದ ಷರತ್ತು, ನಿರಂತತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ತತ್ವ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಿಗಾರೆಟ್ ಸೇದುವಿಕೆಯ ಶಾಸನ ).
ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ, ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣ ಹೇಳಿಕೆಗಳೂ ಕೂಡ ಒಂದು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರವಾನಗಿ ಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳಂತೆ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಕಟ್ಟಡದೊಳಗೆ ಬರುವ ಜನರ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಸುರಕ್ಷೆಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. "ಸಂದರ್ಶಕರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಹೊಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು" ಎಂಬ ಒಂದು ಸಂಕೇತವನ್ನು ಕಟ್ಟಡದ ಹೊರಗೆ ತೂಗುಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಟ್ಟಡದ ಮಾಲಿಕನು ಕಟ್ಟಡದ ಅಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಕರು ಹಾನಿಗಾಗಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ದಾವಾ ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ಸಂಕೇತದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆಗಳು, ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಮೂಲಕ, ಅನುಮೋದನೆಯ ಸುರಕ್ಷೆಯ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆ ಹೇಳಿಕೆಯು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ದಾವೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಣ ಒಪ್ಪಂದದ ಒಂದು ಶಬ್ದವಾಗಿ ತನ್ನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಜರಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ವಿಧದ ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆ ಹೇಳಿಕೆಯು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಬಳಕೆದಾರನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡುವಾಗ ಕಂಡುಬರುವ ’ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಗಳು" ಇದರಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಇತರ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯ ಭಾದ್ಯತೆಯನ್ನು ವಿನಾಯಿತಿ ಮಾಡುವ ಶಬ್ದದ ಬಳಕೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಡೈಲಾಗ್ ಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ "ಐ ಅಗ್ರಿ" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ, ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವಣ ಒಪ್ಪಂದದ ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿ ಈ ಡಿಸ್ಕ್ಲೇಮರ್ ಅನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅಥವಾ ಲೋಪಗಳಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಿವಿಲ್ ಭಾದ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯತನದ ವೈಯುಕ್ತಿತ ಅಪರಾಧಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರ ಕಡೆಗೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ಭಾದ್ಯತೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಭಾದ್ಯತೆಯ ಬಹಿಷ್ಕರಣವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತವೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಳಗಿನ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕಾರ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಲೋಪಗಳ ಬಹಿಷ್ಕರಣವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತವೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಕೊಡದೇ ಇರಬಹುದು.
ಒಂದು ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣಾ ದಾಖಲೆಯು ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ-ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ-ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿಸಬಹುದು; ಅಥವಾ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಒಂದು ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿ ಅಸಂಗತವಾದ ಹಾನಿ ಅಥವಾ ಕೇಡಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ನಿರೀಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆಗಳು ಒಂದು ಹಾನಿ ಅಥವಾ ಕೇಡಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಈ ಮುಂಚೆಯೇ ಅನುಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಕೆಲವು ವಿಧದ ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣಾ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣಾದಾರನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಒಂದು ಹಕ್ಕಿನ ಅಥವಾ ಭಾದ್ಯತೆಯ ಐಚ್ಛಿಕ ತ್ಯಜಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.
ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆ ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾದ್ಯತೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುವ ಅಥವಾ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಉದ್ದೇಶಿತವಾದ ಯಾವುದೇ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಅದು ಒಂದು ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಆಚರಣೆಗೆ ತರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಶೀಲವಾದ ಭಾಷೆಗಳ ಇತರ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆ ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ಹಂತಗಳ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ, ತ್ಯಜಿಸುವಿಕೆ, ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆ ಹೇಳಿಕೆಯು ಒಂದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಗುಣವನ್ನು ಆಚರಣೆಗೆ ತರುವುದರ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅನ್ವಯಿಕೆಯ ಒಂದು ಹಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾಗಿದೆ. ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಅನುಮೋದನೆಯು ಒಂದು ದೇಶದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆಯ ಹೇಳಿಕೆಯು, ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆ ಷರತ್ತುಗಳು ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾನೂನಿನ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆಗೆ ತರಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಖಾತರಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ಅನೂರ್ಜಿತ ಎಂಬುದಾಗಿ ಭಾವಿಸುವ ಹಲವಾರು ಇತರ ಪರಿಗಣನೆಗಳಿವೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಯಶಸ್ವಿ ಭಾರತೀಯ ಬಹು-ಕೈಗಾರಿಕಾಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ,'ಆರ್.ಪಿ.ಜ಼ಿ.ಸಮೂಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪಕ ಚೇರ್ಮನ್ ಎಮಿರಿಟಸ್,' ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಆರ್.ಪಿ.ಗೋಯೆಂಕಾ', 'ಕೇಶವ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಗೋಯೆಂಕಾ'ರವರ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾಗಿ 'ಸನ್.೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿಜನಿಸಿದರು.ಗೋಯೆಂಕಾರವರ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ, ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು. ಈ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಜನ, 'ಉದ್ಯಮ ಖರೀದಿ ನಿಪುಣ' ಎಂದು ಕರೆದರು. 'ಆರ್.ಪಿ.ಗೋಯೆಂಕಾ', ಕೊಲ್ಕೊತ್ತಾ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸುಮಾರು ೩೦೦ ವರ್ಷ ಹಿಂದಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು.ಅವರ ಅಜ್ಜ,'ಸರ್.ಬದರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಗೋಯೆಂಕಾ', ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ 'ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದ, 'ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಛೇರ್ಮನ್' ಆಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ತಮ್ಮಂದಿರು, 'ಜಗದೀಶ್ ಪ್ರಸಾದ್' ಮತ್ತು 'ಗೌರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಗೋಯೆಂಕಾ','ಕೇಶವ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಗೋಯೆಂಕಾ' ರವರ ಮರಣಾನಂತರ ಅವರ ಕಂಪೆನಿಗಳ 'ಕಾರೋಭಾರ್' ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.'ಆರ್.ಪಿ.ಗೋಯೆಂಕಾ 'ಎಂದು ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದ 'ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಗೋಯೆಂಕಾ',ಸನ್.೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ 'ಆರ್.ಪಿ.ಜ಼ಿ.ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸೆಸ್' ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದ ಅತಿ ಪುರಾತನ 'ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜ್' ನಲ್ಲಿ 'ಇತಿಹಾಸ ವಿಷಯ' ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಪದವಿಗಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಅಮೇರಿಕಾದ 'ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿ.ವಿ' ಯಲ್ಲಿ 'ಮ್ಯಾನೆಜ್ಮೆಂಟ್ ಪದವಿ' ಗಳಿಸಿದರು. 'ಫಿಕ್ಕಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಆರ್.ಪಿ.ಗೋಯೆಂಕಾರವರು, ಹಿಂದಿನ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ, 'ಜ್ಯೋತಿ ಬಸು'ರವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಸನ್. ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ 'ಆರ್.ಪಿ.ಜಿ.ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸೆಸ್' ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್, ಏಶಿಯನ್ ಕೇಬಲ್ಸ್ 'ಅಗರ್ ಪಾರಾ ಜ್ಯೂಟ್ ಮಿಲ್ಸ್', ಮತ್ತು 'ಮರ್ಫಿ-ಇಂಡಿಯಾ' ಸೇರಿವೆ. ಈ ಉದ್ಯಮಗಳ ವ್ಯವಹಾರ ಧನ, ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆ ಇರುವ ಮತ್ತಿತರ ಕಂಪೆನಿಗಳು, 'ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳ ಸಿ.ಇ.ಎಸ್.ಸಿ', 'ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ-ಸಾರೆಗಮ', ಮತ್ತು 'ಸಿಯೆಟ್ ಟೈರ್ಸ್' ಮೊದಲಾದವುಗಳು.
ಏಕಲವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ಕಾಶೀನಾಥ್‌ ನಾಯಕ್‌ ಓಣಿಕೇರಿ, ಕಾರವಾರ , ಕೃತಿಕಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್‌, ಮೈಸೂರು , ಸ್ಟಾನಿ ಜಿ.ಎ., ಶಿವಮೊಗ್ಗ , ವಿನಯ್‌ ಕುಮಾರ್‌, ಬೆಂಗಳೂರು ಆಲೆಮಾಡ ಬಿ.ಚೀಯಣ್ಣ, ಕೊಡಗು , ಮಮತಾ ಪೂಜಾರಿ, ಕಾರ್ಕಳ-ಉಡುಪಿ , ನೇಹಾ ಎಚ್‌. ಕುಂಬ್ರ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ , ರಾಕೇಶ್‌ ಮನ್‌ಪಟ್‌, ಬೆಂಗಳೂರು , ಪ್ರತೀಕ್‌ ರಾಜ್‌, ಮೈಸೂರು , ಎ.ಪಿ. ಗಗನ್‌ ಉಲ್ಲಾಳ್‌ಮ…, ಬೆಂಗಳೂರು , ಎಚ್‌.ಎಸ್‌. ಚಂದ್ರಶೌರಿದೇವಿ, ಭದ್ರಾವತಿ , ನಾಡಿಯಾ ಹರಿದಾಸ್‌, ಬೆಂಗಳೂರು , ಸಾಬು ಈಶ್ವರ್‌ ಗಾಣಿಗೇರ್‌, ಬಿಜಾಪುರ , ಶ್ವೇತಾ ಎನ್‌. ಬೆಂಗಳೂರು , ಸಿ.ವಿ. ರಾಜಣ್ಣ ಕೋಲಾರ .
2011 ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಾಲಿನ 15 ಹಾಗೂ 2010ನೇ ಸಾಲಿನ ನಾಲ್ವರು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 19 ಮಂದಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ವಿಜೇತ ಭಾರತೀಯ ವನಿತಾ ಕಬಡ್ಡಿ ತಂಡದ ನಾಯಕಿ, ಕಾರ್ಕಳದ ಮಮತಾ ಪೂಜಾರಿ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ ವಿನಯ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಏಕಲವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಕ್ರೀಡಾಕ್ಷೇತ್ರದ ಗಣನೀಯ ಸಾಧಕರಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಏಕಲವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಾಲಿನ 15 ಹಾಗೂ 2010ನೇ ಸಾಲಿನ ನಾಲ್ವರು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 19 ಮಂದಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ವಿಜೇತ ಭಾರತೀಯ ವನಿತಾ ಕಬಡ್ಡಿ ತಂಡದ ನಾಯಕಿ, ಕಾರ್ಕಳದ ಮಮತಾ ಪೂಜಾರಿ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ ವಿನಯ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಏಕಲವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಶರಣ್ಯ ಮಹೇಶ್‌ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಏಕಲವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ರಾಜ್ಯ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹೂಡಲಾಗಿದ್ದ ರಿಟ್‌ ಅರ್ಜಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನ ಅನ್ವಯ ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಇದೀಗ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಹಾಗೆಯೇ ವಿಕಲಚೇತನ ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಿಗೆ ಸೋಮಶೇಖರ್‌ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ ರಾಜೇಶ್‌ ಶಿಂಧೆಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಇದರೊಂದಿಗೆ 2010ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಏಕಲವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡು ಕಾರಣಾಂತರಗಳಿಂದ ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಮೂರು ಮಂದಿಗೆ ಈ ಬಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ರೋಷನ್‌ ಫೆರಾವೋ, ಮಂಗಳೂರು , ಎಸ್‌. ನವೀನ್‌, ಮಂಡ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಎಚ್‌.ಎ., ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ರಾಜೇಶ್‌ ಶಿಂಧೆ, ಬೆಳಗಾವಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
ಏಕಲವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಿಗೆ ತಲಾ 2 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಹಾಗೂ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದವರಿಗೆ ತಲಾ 1.50 ಲಕ್ಷ ರೂ. ನಗದು ನೀಡಲಾಗುವುದು.
ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಪುರುಷ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಿಗೆ ಸರಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಸೂಟು, ಕೋಟು, ಟೈಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುವುದು; ಮಹಿಳಾ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಿಗೆ ಅಪ್ಪಟ ಮೈಸೂರು ರೇಷ್ಮೆ ಸೀರೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಡೆದ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರದರ್ಶಕ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು 5 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರ ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಪದಕಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಅವರೇ ನೀಡಿರುವ ಅಂಕಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಶ್ಯಾಮಲಾ ಶೆಟ್ಟಿ, ಬೆಂಗಳೂರು , ಚೇಂದಂಡ ಯು.ಅಶ್ವಥ್‌, ಕೊಡಗು , ಪ್ರದೀಪ್‌ ಕುಮಾರ್‌, ಬೆಂಗಳೂರು , ಚಂದ್ರಪ್ಪ ಮಲ್ಲಪ್ಪ ಕುರಣಿ ಬಾಗಲಕೋಟೆ .
ಏಕಲವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ದಿನದಂದು ನೀಡುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
ಸಿದ್ದಾಪುರ ಪಿ.ಟಿ. ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಸೋಮೇಶ್ವರ ಶತಕ ಬರೆದ ಕವಿ ಪುಲಿಕೆರೆ ಸೋಮ ನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ . ಕೆಲವರು ಪಾಲ್ಕುರಕೆ ಸೋಮ ನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ , ಆದರೆ ಕವಿಚರಿತೆ ಬರೆದ ನರಸಿಂಹಾಚಾರ‍್ಯರು ಭಾಷೆ , ವಿದ್ವತ್ತುಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸನಾದ ಪಾಲ್ಕುರಕೆ ಸೋಮ ನ ದಲ್ಲವೆಂದೂ, ಭಾಷೆ ಸಡಿಲತೆ, ತಪ್ಪು ಪ್ರಯೋಗಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಪುಲಿಕೆರೆಯ ಸೋಮನ ಕೃತಿ ಯೆಂದೂ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪುಲಿಕೆರೆಯ ಸೋಮ ಕವಿಯ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರತೆ ಇಲ್ಲ. ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೨೦೦ -೧೩೦೦ ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದನೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶೋಮೇಶ್ವರ ಶತಕವು ನೀತಿ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೇಳುವ ಪದ್ಯಗಳಾಗಿವೆ . ಅವು ಮತ್ತೇ«ಭವಿ ಕ್ರೀಡಿತ ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿವೆ. ಸೋಮೇಶ್ವರ ಶತಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಹಳಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾವ್ಯ. ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಅದು ೧೦೦ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆಳಗ ಕೊಟ್ಟಿದೆ : ಇವನನ್ನು ನಡುಗನ್ನಡ ದ ವೀರಶೈವ ಕವಿಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ .ವೀರಕೇಸರಿ ಎಂದು ಈಗ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮನೆಯಲ್ಲು ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಶಕರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಹಾಗೂ ಇತರರೂ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೇಕಾರಿಕೆ ಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು "ನೇಕಾರಿಕೆಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.
ವಂದಾಲ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ತಮ್ಮ ಹದಿನಾರನೇಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲಖನೌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರಿಂದ ಜೋಗ್ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಸಾಧಿಸಲು ಶಕ್ಯವಾಯಿತು. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಜೋಗ್ ಅವರು ಇಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರೆಂದರೆ ಮುಂದೆ ಅವರ ಬಳಿಯೆ ಜೋಗ್ ಅವರು ಕೆಲ ಕಾಲ ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅವರೇ ಶ್ರೀ ಬಾಬಾ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಾನ್. ಜೋಗರ ಪರಿಶ್ರಮ , ಶ್ರದ್ಧೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನ ನೋಡಿ ಶ್ರೀ ಬಾಬಾ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ಜುಗಲ್ಬಂದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಂದನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ತಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನ ಶ್ರೀ ಬಾಬಾ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಾಯೋಲಿನ್ ಅನ್ನು ಜೋಗ್ ಅವರಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು ಸೂಚಿಸಿದರು.
ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯವಾದ ವಾಯೋಲಿನ್ನಿನ ಭಾರತೀಕರಣ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಯುತರ ಶ್ರಮ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಮರಣೀಯ. ಅವರು ವಾಯೋಲಿನ್ನನ್ನು ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಅದರ ಸರಿಯಾದ ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಅವರು ವಾಯೋಲಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಕಲಾರಾಧಕರಿಗೆ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಯ್ತು ಅಂದರೆ ಅವರನ್ನ ರಸಿಕರು "ವಾಯೋಲಿನ್ ಸಮ್ರಾಟ್" ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಪ್ರಾರ್ಥಮಿಕ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣ ಜೋಗ್ ಅವರಿಗೆ ಶ್ರೀ.ಎಸ್.ಸಿ.ಆಠವಲೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ.ಗಣಪತ್ ರಾವ್ ಪುರೋಹಿತ್ ಅವರಿಂದ ದೊರೆಯಿತು. ಮುಂದೆ ಜೋಗ್ ಅವರಿಗೆ ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀ, ಶ್ರೀ ಎಸ್.ಸಿ.ರತ್ನಾಕರ್ ಹಾಗೂ ಕೆಲ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಶ್ರೀ ಬಾಬಾ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಲಭಸಿತು.
ಗ್ವಾಲಿಯರ್, ಆಗ್ರಾ ಹಾಗೂ ಬಖಲೇ ಘರಾನಾಗಳ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನ ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಶ್ರೀಯುತ ಜೋಗ್ ಅವರು ಈ ಮೂರೂ ಘರಾನಾಗಳ ಶೈಲಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನ ಸಂಗೀತಾರಾಧಕರಿಗೆ ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಉಣಬಡಿಸಿದರು.
ಇವರು ಹಂಪಿ ಉತ್ಸವ, ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ದರ್ಬಾರ್ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿನ ಸಂಕಟ ಮೋರ್ಚಾ ಸಂಗೀತ ಸಮಾರೋಹವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ನ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಸಹ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಶೈಲಿಯು ಕಿರಾಣಾ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಇವರು ಪಡೆದ ನುರಿತ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ, ಇವರು ಬಸಂತಿ ಕೇದಾರ, ಬಸಂತಿ ಕಾನಡ ಮತ್ತು ನಟ ಮಲ್ಹಾರದಂತಹ ಜೈಪುರ-ಅಟ್ರೌಲಿ ವಿಶೇಷತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಅಷ್ಟೇ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ವಚನಗಳನ್ನು, ಹರಿದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಖಯಾಲ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಸೂಕ್ತ ಸಮಕಾಲೀನ ಕವನಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಖಯಾನ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರಲ್ಲಿ ಇವರು ಅಗ್ರಗಣ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂಗೀತ ರಚನಾಕಾರರಾಗಿ, ಡಾ. ಹವಾಲ್ದಾರ್ ಅವರು ಹಲವಾರು ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಲವಿಷನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಅವರ ತಲೆದಂಡ , ರೂಪಾಂತರ ನಾಟಕ ತಂಡವು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಪಿ. ಲಂಕೇಶ್ ಅವರ ಗುಣಮುಖ , ಮಾಸ್ಟರ್ ಹಿರಣ್ಣಯ್ಯ ಅವರ ಲಂಚಾವತಾರ ದ ಟೆಲವಿಷನ್ ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಟಿ.ಎನ್.ಸೀತಾರಾಮ್ ಅವರ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಧಾರಾವಾಹಿ, ಮುಖಾಮುಖಿ ಸೇರಿವೆ. ಇವರು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಸ್ತು ವಿಷಯದ ನಾಟಕದ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇಂಡಿಯಾನಾಪೋಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಾಟಕ ಸಮೂಹದ ಜೊತಗೂ ಸಹ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಆರು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ "ಸಂಗೀತ ರತ್ನ" ಪದವಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹವಾಲ್ದಾರ್ ಅವರು ಪಂಡಿತ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರ್ , ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರುಗಳಾದ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತಿಗಟ್ಟಿ, ಪಂಡಿತ್ ಬಸವರಾಜ ರಾಜಗುರು , ಪಂಡಿತ್ ಸಂಗಮೇಶ್ವರ ಗುರಾವ ಮತ್ತು ಡಾ. ಬಿ.ಡಿ. ಪಾಠಕ್ ಅವರುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.
ಇವರು ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ "ಸಂಗೀತ ರತ್ನ" ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರು ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ದ ಎಂ.ಎ.ಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ ಅನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು, ಇವರ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧವು "ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಇತಿಹಾಸ" ಎನ್ನುವುದಾಗಿತ್ತು.
ಹವಾಲ್ದಾರ್ ಅವರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಕ ಒತ್ತಡದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಮನ್ನಣೆ ಎಂಬಂತಹ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ವಿಪ್ರೋ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್, ಬಿರ್ಲಾ 3ಎಮ್ ಮತ್ತು ಖೋಡೇಸ್ ಅಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸ-ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.
ಡಾ. ಹವಾಲ್ದಾರ್ ಅವರು ಕಿರಾಣಾ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಪಂಡಿತ್ ಭೀಮಸೇನ ಜೋಶಿಯವರ ಮುಖ್ಯ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಪಂಡಿತ್ ಮಾಧವ ಗುಡಿಯವರ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹವಾಲ್ದಾರ್ ಅವರು ಜೈಪುರ-ಅತ್ರೌಲಿ ಘರಾನಾದ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಿರುವ ಪಂಡಿತ್ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತಿಗಟ್ಟಿ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರೂ ಸಹ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಡಾ. ಹವಾಲ್ದಾರ್ ಅವರು ಖಯಾಲ್ ಮತ್ತು ಲಘು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸುನಾದ ಕಲಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನ ಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಡಾ. ನಾಗರಾಜ ರಾವ್ ಹವಾಲ್ದಾರ್ ಅವರು ಭಾರತದ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ
ಹಿಪ್ಪರಗಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಾಗಲಕೋಟ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಮಖಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ದೇವಾಲಯವು ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸೋಮನಾಥಪುರ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಶಿಖರ ೧೫೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ೨೭ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಧ್ವಜ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕೊನೆಯ ಭೂಮಿಯ ಅಂಚಿನ ಬಿಂದುವು ಇರುವ ರೇಖಾಂಶ ವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ -ಆ ರೇಖೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಬಾಣ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಆ ಬಾಣವು ಆ ರೇಖೆಯ ಮೇಲಿದ್ದು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಂದಿರದ ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಯಂತೂ ನಯನ ಮನೋಹರವಗಿದೆ. ಶಿಲ್ಪ ಕಲೆಯ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಮಂದಿರದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಸೋಮನಾಥ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಭವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೭-೮ ಅಡಿಎತ್ತರವಿದೆ. ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ ಅರ್ಚಕರೇ ಪೂಜೆಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಗಳು ತುಂಬ ಇರುವುದರಿಂದ ಬಹಳ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುವುದು. ಶಿವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುವುದು. ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಅಮವಾಸ್ಯೆಯಂದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುವುದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ಸೇರುವರು.
ಈ ಶ್ರೀ ಸೋಮನಾಥ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ ದರ್ಶನದಿಂದ ಸಕಲ ಇಷ್ಠಾರ್ಥಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸುವುದೆಂದು ಭಕ್ತರ ದೃಢವಾದ ನಂಬಿಕೆ.
ಕ್ರಿ.ಶ. ೬೪೯ ರಲ್ಲಿ ಯಾದವ ದೊರೆ ವಲ್ಲಬಿ ಯು ಮೊದಲಿಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಡಾರ ಮಾಡಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದು. ಸಿಂಧದ ಅರಬ್ ದೊರೆ ಅದನ್ನು ಭಗ್ನಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಪುನಹ ಗುಜ೯ರರ ಪ್ರತಿಹಾರ ನಾಗಭಟ ೨ ಇವನು ಪುನಹ ೮೧೫ ರಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದನು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ಪುನಹ ಘಜನಿ ಮಹಮದನಿಂದ ಧಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಪರಮಾರ ದೊರೆ ಭೋಜನು ಅದನ್ನು ಪುನಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದನು. ದೊರೆ ಕಮರ್ ಪಾಲನು ಅದನ್ನು ಮರದ ಬದಲಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿಸಿದನು. ಮತ್ತೆ ೧೨೯೬ ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ ಯು ಧಾಳಿಮಾಡಿ ನಾಶಮಾಡಿದನು. . ಅದನ್ನು ಪುನಹ ಸೌರಾಷ್ತ್ರರ ದೊರೆ ಮಹೀಪಾಲನು ಪುನಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದನು. ಹೀಗೆ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ೧೩೭೫ ರಲ್ಲಿ,ಯವನದೊರೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ೧೭೦೧ ರಲ್ಲಿ ಭಗ್ನಗೊಳಿಸಲಾಗಿತು. . ಅದನ್ನು ಪುನಹ ಪುಣೆಯ ಪೇಶ್ವೆ, ರಾಜಾ ಭೊಸ್ಲೆ , ಛತ್ರಪತಿ ಕೊಲ್ಲಾಪುರ , ಇಂದೂರು ಮಹಾರಾಣಿ ಅಹಲ್ಯಾಬಾಯಿ ಹೋಳ್ಕರ್, ಮೊದಲಾದವರು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಅದು ಜುನಾಗಡದ ನವಾಬರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹೀನಾಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿತು.
ಹೀಗೆ ಶಿಥಿಲವಾಗಿದ್ದ ಬೃಹತ್ ಮಂದಿರವನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರಾ ನಂತರ ಉಪ ಪ್ರಧಾನಿಯಗಿದ್ದ ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭ ಭಾಯಿ ಪಟೇಲರು ಹಾಗೂ ಕೆ.ಎಮ್.ಮುನ್ಶಿಯವರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದು ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರದಿಂದ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಶಿಥಿಲವಾದ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರವನ್ನು ತೆಗೆದು ಅದನ್ನು ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳಾಚೆ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೫೧ ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ತ್ರ ಪತಿಗಳಾದ ಶ್ರೀರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದರಿಂದ ದೇವಾಲಯದ ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ದೇವಾಲಯದ ಪುನರ್ ನಿಮಾಣದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಮತ್ತು ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲರು ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ ಮೇಲೆ, ಕೇಂದ್ರದ ಆಹಾರ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಕೆ.ಎಮ್. ಮುನ್ಶಿಯವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದುವರೆಯಿತು
ಬ್ರಹ್ಮ , ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರ ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರಾರೆಂಬ ಚರ್ಚೆಯಾದಾಗ ಶಿವನು ಮೂರು ಜ್ಯೋತಿಗಳ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸಿದನು . ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರಿಗೆ ಅದರ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ತುದಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ತಿಳಿಸಿದನು. ವಿಷ್ಣುವು ಅದರ ತುದಿಯನ್ನು ಕಾಣದೇ ಹಿಂತುರುಗಿ ಬಂದು ತನಗೆ ಆ ಲಿಂಗದ ತುದಿ ಸಿಗದಿರುವ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ತಾನು ನೋಡಿರುವದಾಗಿ ಹೇಳಿದನು. ಈಶ್ವರನು ಎರಡನೇ ಜ್ಯೋತಿ ಸ್ಥಂಬವಾಗಿದ್ದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದನೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವನಿಗೆ ಪೂಜೆಯಿಲ್ಲದಿರಲಿ ಎಂದು ಶಪಿಸಿದನು .ಅದರೆ ಸತ್ಯ ಹೇಳಿದ ವಿಷ್ಣು ವು ಪೂಜೆಗೆ ಅರ್ಹನೆಂದು ಹೇಳಿದನು ಆ ಜ್ಯೋತಿಯೇ ಈ ಜ್ಯೋತಿರ್ ಲಿಂಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಮಧುರೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಬಂದು ನೆಲಸಿದನು. ದ್ವಾರಕೆ ಮುಳುಗಿದ ನಂತರ ಅದರ ಪಕ್ಕದ ಸ್ಥಳವೇ ಪ್ರಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಹೇಳುವರು
ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ಸೌರಾಷ್ತ್ರ - ಜುನಾಗಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಭಾಸ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸೋಮನಾಥ ಜ್ಯೊತಿರ್ಲಿಂಗ ದ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈದೇವಾಲಯ ಬಹಳ ಪುರಾತನವಾದುದು ಮತ್ತು ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸವುಳ್ಳದ್ದು . ಬಹಳ ಶ್ರೀಮಂತವಾದ ದೇವಾಲಯ. ವಿಶಾಲವಾದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ೫೬ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ದೇವಾಲಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಅದ್ಭುತ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ, ಉತ್ತಮ ಕೆತ್ತನೆಗಳ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅಥವಾ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ ದೇವಾಲಯ. ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯದ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತುರತ್ನಗಳನ್ನು ಕೂರಿಸಿದ್ದರೆಂದೂ ಇಡೀ ಮಂದಿರ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಂಗಾರದಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತೆಂದೂ , ಬಂಗಾರದ ಕಳಸವಿತ್ತೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅನ್ಯ ಮತೀಯರ ಧಾಳಿ ನೆಡೆದು ಆ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆದಿದ್ದಾರೆಂದು ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಶ್ರೀಸೋಮೇಶ್ವರ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ ಪ್ರಭಾಸ ಜುನಾಗಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಗುಜರಾತ್
'ಹಾಲುರಾಮೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರ', ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ದ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೦ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ, ಹೊಸದುರ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಹೊಸದುರ್ಗದಿಂದ ೧೨ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ತೀರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು. ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನ ಕೈಯಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯಾಗಿದೆ, ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ಶಿವಲಿಂಗ, 'ಉದ್ಭವ ಮೂರ್ತಿ'ಎಂದು ಜನ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ 'ನಂದಿ ಮೂರ್ತಿ'ಯನ್ನೂ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. 'ಗಂಗಾ ಕೊಳ' ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಶೇಷ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದ ಭಕ್ತರು ಮೊದಲು ಗಂಗಾಮಾತೆಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೋರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೊಳದ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ವಸ್ತುಗಳು ತೇಲುತ್ತಾ ಬರುತ್ತವೆ. ಅರ್ಚಕರು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಈಡೇರುವ ಬಯಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಸ್ತುಗಳು ಹಲವಾರು ಬಗೆಯವು. ವೀಳೆಯದೆಲೆ, ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ಕಾಯಿ, ಮೊಸರನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿಯ ನಾಣ್ಯ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ , ಮೊದಲಾದವುಗಳು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿನೀಡುವ ಭಕ್ತರ ಬಾಯಿನಿಂದ "ಉದ್ಭವಗಂಗೆ" ಎಂದೇ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತೀದಿನ ನೂರಾರು ಭಕ್ತಾಧಿಗಳು ಭೇಟಿನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದವರು ಇಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಹರಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.