polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರು ಕೇಸರಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದ ಒಂದು ಲೇಖನ ರಾಜದ್ರೋಹವೆಂದು ಅವರನ್ನು ನ್ಯಾಯಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಆರು ವರ್ಷ ಕಾರಾಗೃಹ ಶಿಕ್ಷೆವಿಧಿಸಿಧಾಗ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳೂ ಸಭೆಗಳು ದೇಶದ ನಾನಾಕಡೆ ಜರುಗಿದವು. ಇವುಗಳನ್ನಡಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಲಾಠಿ ಪ್ರಯೋಗವೇ ಮುಂತಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೂ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಪೈ, ಸುಬ್ಬರಾಯ ಬಾಳಿಗ ಮುಂತಾದವರು. ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಕಡೆ ಕೋಲಾಚಲಂ ವೆಂಕಟರಾವ್ ಮತ್ತು ಸಭಾಪತಿ ಮೊದಲಿಯಾರ್ ಮುಂತಾದವರು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದಲ್ಲದೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಲೆ-ಮಿಂಟೋ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಬಂದಾಗ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು.
ಅಲ್ಲಿನ ಜನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೇಡರು. ಅವರು ಶೂರರು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರಿಯರು. ೧೪ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ನಂಜುಂಡಕವಿ ಬರೆದ ಕಂಪಿಲರಾಮನಾಥಚರಿತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ವಭಾವ ಸಂಪನ್ನತೆಗಳ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಉತ್ತರದ ಗಡಿಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಮರ ದಾಳಿಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ ಅವರು ಸುರಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲಸಿದರು. ಔರಂಗಜೇಬ್ ಕಾಲವಾದ ಮೇಲೆ ಮರಾಠರು ಪ್ರಬಲರಾಗಿ ಸುರಪುರದ ನಾಯಕರಿಂದ ಕಪ್ಪ ವಸೂಲು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ನಿಜಾಮನೂ ಮರಾಠರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅವರಿಂದ ೫೦,೦೦೦ ರೂ. ಕಸಿದುಕೊಂಡ. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಬ್ರಿಟಿಷರೂ ಈ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಹಾಕಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸಿದರು. ಈ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸುರಪುರದ ಖಜಾನೆ ಬರಿದಾಯಿತು.
೧೮೪೧ರಲ್ಲಿ ಬಾದಾಮಿಯಲ್ಲೂ ಹೀಗೆಯೇ ಒಂದು ಬಂಡಾಯ ಜರುಗಿತು. ಇದರ ನಾಯಕ ನರಸಿಂಗ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಪೇಟ್ಕರ್ ಅಥವಾ ನರಸಿಂಗರಾವ್. ಈತ ಒಂದು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಳವೊಂದನ್ನು ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೇರಿಸಿ ಆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಸಾತಾರದ ದೊರೆಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೇರಿಸಿ ತಾನು ಆ ದೊರೆಗೆ ಅಧೀನನೆಂದು ಸಾರಿಕೊಂಡ. ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾಂವಿಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ಬಂದು ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನರಸಿಂಗರಾಯನನ್ನು ಬೆಳಗಾಂವಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ಅವನಿಗೂ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಆತ ಕುರುಡನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಜೈಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.
೧೯೪೨ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ಉಚ್ಚಾಟಿಸುವ ಚಳವಳಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಗಾಂಧೀಜಿ ಆದಿಯಾಗಿ ಅನೇಕ ಮುಖಂಡರು ದಸ್ತಗಿರಿಯಾದಾಗ ರಂಗನಾಥ ದಿವಾಕರ, ಹುಕ್ಕೇರಿಕರ, ಡಿ.ಪಿ.ಕರಮರಕರ, ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ ಅಂಬಲಿ ಮುಂತಾದವರು ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಗತರಾಗಿ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಗಂಗಾಧರರಾವ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ, ಎನ್.ಎಸ್. ಹರ್ಡೀಕರ, ಕಬ್ಬೂರ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕರು ಬಂಧಿತರಾದರು. ಮೊದಲು ನಗರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಸಂಪು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೂ ಹರಡಿತು. ಚಳವಳಿ ಉಗ್ರವಾಯಿತು. ೧೯೪೨ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೯ರಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮುಂದೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ:
೧೯೧೪ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಈ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತೆಂಬುದಾಗಿ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸೂಚನೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಭಾರತ ಬ್ರಿಟನ್ಗೆ ನೀಡಿದ ನೆರವು ಅಪಾರ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ೧೯೧೯ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಬಂದವು. ಆದರೆ ಇವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗೆ ತೖಪ್ತಿಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರಾಗಲೇ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ ಭಾರತದ ಹೋರಾಟ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.
ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಕ್ರಮಣ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ, ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಡುಗಾಲದಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ತೀವ್ರವಾಗಿ, ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿ, ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರ್ಯವಸಾನ ಹೊಂದಿನ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡ ಕರ್ನಾಟಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಮೂರು ಕಾಲಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಬಲಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷನ್ನು ದೇಶದಿಂದೋಡಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಖಚಿತವಾಯಿತು. ಇನ್ನು ಉಳಿದಿದದ್ದ ಮಾರ್ಗವೊಂದೇ: ಅವರು ದೇಶವನ್ನಾಳುವುದೇ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿ, ತಾವಾಗಿಯೇ ದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆದಳಿತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದಂತೆಲ್ಲಾ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಜನರ ಸಂಘಟನೆ ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು.
ಕೊಂಚಕೊಂಚವಾಗಿ ಪ್ರಬಲಿಸಿ ಇಡೀ ಭಾರತವನ್ನೇ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ನಿರತರಾಗಿದ್ದವರೆಂದರೆ ಮೈಸೂರಿನ ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್.
ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಯಾದಗಿರಿಯಿಂದ ಮೂವತ್ತು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸುರಪುರ ಈಗ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಊರು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಾಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವೆನ್ನಬಹುದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟಗಳದು ಮೊದಲನೆಯ ಘಟ್ಟ.
ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಬಂಡಾಯಗಳದು ಎರಡನೆಯ ಘಟ್ಟ.
ಮುಂದೆ, ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲು ಶತಮಾನದ ಅನಂತರ, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಉಚ್ಚಾಟನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಮರದ್ದು ಮೂರನೆಯ ಘಟ್ಟ.
ಗೋಲಿಬಾರು ನಡೆದ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳ ಹೆಸರು, ಸತ್ತವರ ಮತ್ತು ಗಾಯಗೊಂಡವರ ಸಂಖ್ಯೆ-ಇವನ್ನು ಮುಂದೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ:
ಜೈನೂರ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಗಾಂಧೀಗ್ರಾಮದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ತರಬೇತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಸಮಾಜಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಂತೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಡವರಿಗೆ ಮನೆಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಮಾಡುವುದು, ಉಚಿತವಾಗಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ವಿದ್ಯಾದಾನ ಮಾಡುವುದು, ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ನೀರಿನ ಸೌಕರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಚಾರ ತಿಳಿಸುವುದು, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಿಡುಬು ಮತ್ತು ಕಾಲರ ನಿರೋಧಕ ಸೂಜಿಮದ್ದನ್ನು ಹಾಕುವುದು ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಕೈಗೊಂಡು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸುತ್ತಣ 25 ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ದಿಂಡಿಗಲ್ ಮತ್ತು ರೆಡ್ಡಿಯಾರ್ ಚತ್ರಂ ಪಂಚಾಯತಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ 13 ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಸಾಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಜರ್ಮನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿದೆ.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದುವು. ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಮತ್ತು ನೂರಕ್ಕೂ ಕಡಮೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿದ್ದರು. ಮೂಲಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆ, ಮೂಲ ಶಿಕ್ಷಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆ, ಸಣ್ಣ ವೈದ್ಯಶಾಲೆ ಇವು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದ ಈ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಅನೇಕ ಶಾಲೆಗಳೂ ಉತ್ಪಾದನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಸಂಶೋಧನಾಲಯಗಳೂ ಇವೆ. ಶಿಶುಮಂದಿರ, ಮೂಲಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆ, ಕಸ್ತೂರಬಾ ಸೇವಿಕಾಶ್ರಮ, ಗ್ರಾಮ ಪ್ರೌಢವಿದ್ಯಾ ಶಾಲೆ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾಲೇಜ್, ಗಾಂಧೀ ಶತಾಬ್ದಿ ಕುಶಲಕಲಾ ಶಾಲೆ, ಕುಮಾರಪ್ಪ ಗ್ರಾಮ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರ, ಕಸ್ತೂರಬಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಗ್ರಾಮ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ತರಬೇತು ಕೇಂದ್ರ, ಖಾದಿ ಭವನ, ಕಲಾ ಭವನ, ಸತ್ಯಮಿತ್ರರ ಸಹಯೋಗ ಸಂಸ್ಥೆ, ಶಾಂತಿಸೇನೆ ಮುಂತಾದ 30 ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. 2,500 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೂ 500 ಮಂದಿ ಶಿಕ್ಷಕರೂ ಇದ್ದಾರೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಇಲ್ಲುಂಟು. ಗ್ರಾಮಸೇವಾ ಕಾಲೇಜು, ಗ್ರಾಮಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಡಿಪ್ಲೊಮ ನೀಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾಲೇಜು, ಕೃಷಿವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು ಇವು ಇಂಥವು. ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಗಾಂಧೀಗ್ರಾಮದ ಸುತ್ತಣ ಹಳ್ಳಿಗಳೇ ಜೀವಂತ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಸುತ್ತಣ ಗ್ರಾಮದ ರೈತರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಗ್ರಾಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲು ಆ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮ ಸೇವಕರೊಡನೆ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಇದ್ದು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಯಾವುದಾದರೂ ವಿಷಯವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿ ಪರಿಣತಿಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಕೇಂದ್ರದ ಹೆಸರು ಸೌಭಾಗ್ಯಂ. ಇದು ಅನಾಥ ಶಿಶುಗಳ ಗೃಹ, ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಾವು ಅನಾಥರೆಂಬ ಭಾವನೆಯೇ ಬೆಳೆಯದಂತೆ ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಮಕ್ಕಳ ಮನವರಿತು, ಅವರ ಸಾಮಥರ್್ಯಕ್ಕೂ, ಇಚ್ಛೆಗೂ ತಕ್ಕಂತೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಗೆ ಕೈಕಸುಬನ್ನು ಕಲಿಸಲಾಗುವುದು. ಕಸ್ತೂರಬಾ ಸೇವಿಕಾಶ್ರಮ ವಿಧವೆಯರ, ಪರಿತ್ಯಕ್ತೆಯರ, ಸಮಾಜದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ನತದೃಷ್ಟ ಅನಾಥಸ್ತ್ರೀಯರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ವರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿ ಅನಂತರ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಶಿಕ್ಷಕಿಯರೋ ದಾದಿಯರೋ ಕುಶಲ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಕಿಯರೋ ಆಗಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ತರಬೇತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶಿರುಮಲೈ ಬೆಟ್ಟವೂ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕೊಡೈ ಬೆಟ್ಟವೂ ಹಬ್ಬಿವೆ. ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಸು. 400 ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಗಾಂಧೀಗ್ರಾಮ 1947ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಗಾಂಧೀ ತತ್ತ್ವಗಳ ಪ್ರಚಾರ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೀವನಮಾರ್ಗದ ಅನುಷ್ಠಾನ-ಈ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಶ್ರೀಮತಿ ಸೌಂದರಂ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಜಿ. ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಇದರ ನಿರ್ದೇಶಕರು.
ಗಾಂಧೀಗ್ರಾಮ : ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮಧುರೈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ಆಶ್ರಮ, ವಸತಿ.
ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯ ವಸ್ತುವು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಐದು ಅಂಶಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು.
ಬೇಡಿಕೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಮುನ್ ಅಂದಾಜು : ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಉದ್ಯಮಿಯೂ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿ ಅಧಿಕ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ಭವಿಷ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಪೂರೈಸಬಹುದು. ಈ ಮೂಲಕ ಉದ್ಯಮಿಯು ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮಿತಿಮೀರಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ನಷ್ಟ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಭವಿಷ್ಯದ ಮಾರಟಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ, ಲಾಭಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಅಂದಾಜು ಉದ್ಯಮ ನಿರ್ಣಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ : ಎಂತಹ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಉದ್ಯಮಿಯು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಅಂತೆಯೇ ವೆಚ್ಚದ ಬಗ್ಗೆಯು ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪಾದನ ವೆಚ್ಚವು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುವಾಗ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಗರಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ. ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ವಿವಿಧ ಉತ್ಪಾದನಾಂಗಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವಿಕೆ, ವೆಚ್ಚದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಆಧುನಿಕ ಉದ್ಯಮ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳವು ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪಾದನಾಂಗವಾಗಿದೆ. ಅದು ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಕೊರತೆಯಿಂದಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಅದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕತೆ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ತ ಯೋಜನೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳವು ದೊರೆಯುವ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಪಡೆದು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಫಲ ನೀಡುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತೊಡಗಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ತರಹದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿಡಬೇಕು, ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವಿಕೆಯು ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರ : ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರವು ಉದ್ಯಮ ನಿರ್ಣಯದ ಒಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ. ಸರಕಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಯಾಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಮದ ಮೂಲ ಗುರಿಯೇ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬುದು. ಆದರೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ವಿಪರೀತವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರಿಸಿದರೆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ದೊರೆಯದೆ ಉದ್ಯಮವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೆ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ನಷ್ಟವುಂಟಾಗಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಡಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವಂತೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಲಾಭದ ನಿರ್ವಹಣೆ : ಲಾಭವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉದ್ಯಮದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ, ತನ್ನ ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಗರಿಷ್ಠ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಿ ಉದ್ಯಮವು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಾದಿಯ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಾಗ ಉದ್ಯಮದ ಆದಾಯವು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿ ಲಾಭವು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಕ್ಕೇರುತ್ತದೆ, ಬೇಡಿಕೆಯ ಏರಿಳಿತ, ಉತ್ಪಾದನಾಂಗಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿ,ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ, ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಂಶಗಳು ಲಾಭದ ಪ್ರಯಾಣದ ಏರಿಳಿತ್ತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ ಲಾಭದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಿಕೆ ಲಾಭ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಎರಡು ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆ ಅಗತ್ಯ.
ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಇಡೀ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕುರಿತದ್ದಲ್ಲ.
ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಅಂದರೆ ಅದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಭಾವನಾರೂಪದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದುದಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದು ಅದರ ವಸ್ತು ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಆದರ್ಶ ವಿಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಉದ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳ್ಳಿಸುವ ಬಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಇದು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾವಿ ಯೋಜನೆಯು ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ.
ಉದ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಆಯ್ಕೆಯು ಸಹ ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಆರ್ಥಿಕವಲ್ಲದ ಅಂಶಗಳೂ ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿವೆ. ಅನುಭೋಗಿಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಉದ್ಯಮ ಚಟವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳ ಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಾನವನ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾನವಿಕ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ಅಂಶಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಸಹ ಸಮಗ್ರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ನೆರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟೀಯ ಆದಾಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು, ಅಂತರರಾಷ್ಟೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ, ಉದ್ಯಮ ಚಕ್ರಗಳು ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸರಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳು ಸಮಗ್ರ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು ಉದ್ಯಮ ನಿರ್ಣಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದ್ಯಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಜ್ಞಾನದ ಶಾಖೆಯೇ ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ. ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ಇತರ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಅನುಭೋಗ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು. ಅನುಭೋಗಿಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಅಂಶವನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಉದ್ಯಮಿಯು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ಅವನು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಎಷ್ಟು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ವಸ್ತುವಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಎಂತಹುದಿರಬೇಕು, ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆ ಎಷ್ಟಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗೆಗೆ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದ್ಯಮ ಪ್ರಪಂಚವು ತುಂಬಾ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಉದ್ಯಮಿಯು ಹಲವು ರೀತಿಗಳ ಆನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಪ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಮಂ‍‍ಜಸವಾದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಕೈಕೊಂಡು, ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಉದ್ಯಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯಮ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿ, ಉದ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮೇರೆಗೆ, ಉದ್ಯಮ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ.
ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲಿರುವ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಅದರ ಸ್ವರೂಪವು ಮನದಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲ್ಬರ್ಗ್, ಫಾರ್ಬಷ್ ಮತ್ತು ವ್ಹಿಟೀಕರ್ ರವರ ಪ್ರಕಾರ, "ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಉದ್ಯಮಗಳು ಕೈಗೊಂಡ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಾಗಿದೆ". ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಸೆಲಿಗ್‌ಮನ್ ರವರು ಹೇಳುವಂತೆ, "ಉದ್ಯಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯ ಕೈಗೊಳ್ಳವಿಕೆ ಮತ್ತು ಭಾವಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಉದ್ಯಮ ಪ್ರಯೋಗದೊಡನೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಂಯೋಜನೆಯೇ ಉದ್ಯಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ".
ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉತ್ಪಾದಕರು ಉತ್ಪಾದನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಟ್ಟು, ಉಳಿದವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಾಗ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಈ ನಿಯಮಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.
ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉತ್ಪಾದಕನು ಇತರ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೆ ಏರಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ಸಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕವಾಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಇನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು.
ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನಾಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಟ್ಟು, ಇತರ ಉತ್ಪಾದನಾಂಗಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ, ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತ ಹೋದರು, ಅಧಿಕವಾಗುವ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಅಂದರೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವು ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿಫಲವು ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಇಳಿಮುಖ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ನಿಯಮಕ್ಕೆ, "ಇಳಿಮುಖ ಪ್ರತಿಫಲದ ನಿಯಮ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನಾಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಟ್ಟು, ಇತರ ಉತ್ಪಾದನಾಂಗಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಾಗ, ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಏರಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಈ ನಿಯಮಕ್ಕೆ "ಏರಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಫಲದ ನಿಯಮ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನಾಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಟ್ಟು, ಇತರ ಉತ್ಪಾದನಾಂಗಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಾಗ, ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಹೆಚ್ಚಳವು ಸಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಈ ನಿಯಮಕ್ಕೆ, "ಸ್ಥಿರ ಪ್ರತಿಫಲ ನಿಯಮ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪ್ರದಾಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ವಸ್ತುವಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಯಾವುದೊಂದು ಪ್ರತಿಫಲದ ನಿಯಮವನ್ನವಲಂಭಿಸುತ್ತದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದರು. ಈ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ "ಇಳಿಮುಖ ಪ್ರತಿಫಲದ ನಿಯಮ"ವು ಬಹಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.
ಡಾ. ಮಾರ್ಷಲ್‌ರಿಗಿಂತ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದರ ಬಗೆಗೆ ಒಮ್ಮತವಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಬೆಲೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಕೆಲವು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಡಾ.ಮಾರ್ಷಲ್ ಅವರು ಮಾತ್ರ ಬೆಲೆನಿರ್ಧಾರದ ಬಗೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಬೆಲೆಯು ಕೇವಲ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಲಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕೇವಲ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದಾಗಲಿ ನಿರ್ಧಾರವಾಗದು. ಅದು ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಲೆಯ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಗಳು ಸಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆಯೆಂದು ಡಾ.ಮಾರ್ಷಲ್‌ರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಗಳು ಒಂದು ಕತ್ತರಿಯ ಎರಡು ಅಲಗುಗಳಿದ್ದಂತೆ.
ಒಂದು ಕಾಗದವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬೇಕಾದರೆ ಕತ್ತರಿಯ ಎರಡು ಆಲಗುಗಳು ಎಷ್ಟು ಅವಶ್ಯಕವೋ, ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅದರ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿವೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಲ ಬೇಡಿಕೆಯು ಪೂರೈಕೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಲ ಪೂರೈಕೆಯು ಬೇಡಿಕೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಬೆಲೆಯು ಕೇವಲ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲವೆ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುವದು ತಪ್ಪು. ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡುವುದು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲದ ಪಾತ್ರವೂ ಮಹತ್ವದಾಗಿದೆ.ಒಂದು ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಅರ್ಥ. ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಅಂಚಿನ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಅಂಚಿನ ಆದಾಯ ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಾವುದೊಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಕೆಲವೊಂದು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ 'ಪ್ರತಿಫಲದ ನಿಯಮಗಳು' ಇಲ್ಲವೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ತತ್ವಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವೆಚ್ಚದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳಿಗೆ 'ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚದ ನಿಯಮ'ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಒಂದನೆಯದು, ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಉತ್ಪಾದನಾಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಟ್ಟು, ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಉತ್ಪಾದನಾಂಗಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಎಲ್ಲ ಉತ್ಪಾದನಾಂಗಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಾಗ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ 'ಪ್ರತಿಫಲದ ನಿಯಮ'ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನನುಸರಿಸಿದಾಗ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಹೇಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ನಿಯಮಕ್ಕೆ 'ಉದ್ಯಮ ಗಾತ್ರಾನುಸಾರ ಪ್ರತಿಫಲದ ನಿಯಮ'ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಫಲದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು, ಇವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ರಚಿಸಿದವರು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪಂಥದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ, ಅವುಗಳಿಗೆ "ಬದಲಾಗುವ ಪರಿಮಾಣಗಳ ನಿಯಮ" ಎಂದು ಕರೆದವರು ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನರು. ಮೊದಲು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪಂಥದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನರು ನಿರೂಪಿಸಿದ ಪ್ರತಿಫಲದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡೋಣ. ಆನಂತರ, ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನರು ನಿರೂಪಿಸಿದ ಪ್ರತಿಫಲದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡೋಣ.
ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಉತ್ಪಾದಕ ಅಥವಾ ಒಂದು ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮಾರಾಟಗಾರನಾಗಿದ್ದು ವಸ್ತುವಿನ ಪೂರ್ಣ ನೀಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ, ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮಾರುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಮಾರುವವನಿರುತ್ತಾನೆ.
ತನಗಿಷ್ಟಬಂದಂತೆ ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನೀಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಅವನಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರವಿರುತ್ತದೆ.ರಾಬರ್ಟ್ ಟ್ರಪಿನ್ ಎಂಬ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನ ಪ್ರಕಾರ, "ಯಾವ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತಾನು ಮಾರುವ ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ".
ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿಯೇ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ವಾಮ್ಯವ್ಯಕ್ತಿಯು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಸ್ತುವಿಗೆ ತೀರಾ,ಸಮೀಪದ ಬದಲಿ ವಸ್ತುಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಡೀ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅವನೊಬ್ಬನೇ
ಉತ್ಪಾದಕನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಉತ್ಪಾದಕ ಅಥವಾ ಒಂದು ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಲವು ಉದ್ಯಮಗಳು ಸೇರಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನ, ನೀಡಿಕೆ, ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಯಂತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
ವಸ್ತುವಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಹತೋಟಿ ಸ್ವಾಮ್ಯವ್ಯಕ್ತಿ ಯೊಬ್ಬನಿಗೇ ಇರುತ್ತದೆ.ಅವನು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಹೆಚ್ಚು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಬಹುದು,ಇಲ್ಲವೇ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.
ಸ್ವಾಮ್ಯವ್ಯಕ್ತಿಯು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅಥವಾ ಮಾರುವ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಸಮೀಪದ ಬದಲಿ ವಸ್ತುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರು ಯಾವ ಬೆಲೆಗಾರರು ಅವನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೇ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ತಾನು ಮಾರುವು ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಮಾಡುವ ಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ.
ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದು ಅದು ಸ್ವಾಮ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.
ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಇಲ್ಲವೆ ಮೌಲ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆಯು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂಬುದನ್ನು ಅದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆಯು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆ-ಪೂರೈಕೆಗಳನ್ನವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಬೇಡಿಕೆಯ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಗಳು ಅದರ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಗದಿ ಮಾಡುತ್ತವೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಈಗ ನಾವು ಅಭ್ಯಸಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅವನ್ನು ಆಭ್ಯಸಿಸುವ ಮೊದಲು, ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ಪರಿಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಸಾಧಾರಣ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲದೆ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕರ್ಮಗಳಿವೆ. ಇವು ಮೂರು ಬಗೆಯಾಗಿವೆ-ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಕರ್ಮಗಳು, ನಿತ್ಯ ಕರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಐಚ್ಛಿಕ ಕರ್ಮಗಳು-ಎಂದು.
ಸಂಸಾರಿಮಾನವನ ಜೀವನವೇ ವಿಶ್ವದ ಸಾಹಿತ್ಯ. ಕಲೆಗಳು, ಕಸಬುಗಳು, ಧರ್ಮ, ನ್ಯಾಯ, ನೀತಿ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲದರ ವಿಷಯ. ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಈ ಎಲ್ಲದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ತೀರ ಸಂಕುಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಅವು ಹುರುಳಿಲ್ಲದೆ ಬಡಕಲಾಗುತ್ತವೆ.
ಹೀಗೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿರುವ ಗೃಹಸ್ಥನ ಜೀವನಾವಸ್ಥೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವವೂ ಮತವೂ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಕಲೆಗಳೂ ತುಂಬ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ತಾತ್ತ್ವಿಕರು ಜೀವನವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಗಾರ್ಹಸ್ಥ್ಯ, ವಾನಪ್ರಸ್ಥ ಮತ್ತು ಸಂನ್ಯಾಸ ಎಂದು ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೂ ಅದು ತಳಹದಿ. ಗೃಹಸ್ಥನ ಮಕ್ಕಳು ಗುರು ಮತ್ತು ಗುರುಪತ್ನಿಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಗೃಹಸ್ಥನಾಗಿ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಂಗವಾಗಿ ನಡೆಸಿದವನೇ ಮುಂದೆ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮಿಯಾಗುವನು. ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ಪರಿವ್ರಾಜಕನಾದವನೂ ಮೊದಲಿಗೆ ಗೃಹಸ್ಥನೇ. ಪರಿವ್ರಾಜಕನಾದಾಗ ಅವನು ಭಿಕ್ಷೆ ಪಡೆಯುವುದು ಗೃಹಸ್ಥರ ಕುಟುಂಬದಿಂದ. ಹೀಗೆ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ಮೇಲೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಆಶ್ರಮಗಳೂ ನಿಂತಿವೆ.
ಗೃಹಸ್ಥ ಯಾವುದೊಂದು ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಿತ್ಯವೂ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ಮಗಳೇ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳು-ತ್ರಿಕಾಲ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ, ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ, ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಗೃಹಾಗ್ನಿ ಆರದಂತೆ ಅದನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದು ಅವನ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಗೃಹಸ್ಥ ನಿತ್ಯವೂ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪಂಚಮಹಾಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ವೇದಾಧ್ಯಯನ, ಅತಿಥಿಸತ್ಕಾರ, ಪಿತೃತರ್ಪಣ, ಮೃಗಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಕೊಡುವುದು -ಈ ನಾಲ್ಕು ಇತರ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳು. ಈ ಪಂಚಮಹಾ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಸಾಂಗವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಲು ಗೃಹಸ್ಥ ದಿನದ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವನ್ನು ಮೀಸಲಾಗಿಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
ಗೃಹಸ್ಥನ ಸಾಧಾರಣ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಸ್ಮೃತಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ.
ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯವಚನ, ಪರಿಶುದ್ಧತೆ, ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸುಗಳ ಶುಚಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಹತೋಟಿ, ದಾನ, ಸಂಯಮ, ದಯೆ, ಶಾಂತಿವರ್ತನೆ-ಇವು ಎಲ್ಲರ ಧರ್ಮ ಸಾಧನೆಗೂ ಅಗತ್ಯವಾದುವು. ಕಾಲ, ದೇಶ ಜಾತಿ, ಕುಲ, ಗೋತ್ರ, ಬುಡಕಟ್ಟು, ಜನಾಂಗ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಗೃಹಸ್ಥ, ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಮುಂತಾದ ಭೇದಗಳ ಉಪಾಧಿಗೆ ಒಳಪಡದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾನವ ಧರ್ಮವೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಧಾರಣವಾದ ಧರ್ಮ.
ಕುಣಿತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕುಣಿತ ಬೆಳೆದ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಒಕ್ಕುವ ಅಥವಾ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಮನೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರೈತಾಪಿವರ್ಗ ಮಾಡುವ ಸಂತೋಷದ ನೃತ್ಯ ಅಥವಾ ಕುಣಿತ. ಜಗತಿನಾದ್ಯಂತ ಇಂಥ ಆಚರಣೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿಯ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಸವಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುಣಿತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕುಣಿತವನ್ನು ಕೆರ್ನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬೆಳೆದ ದವಸ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಮನೆಗೆ ತರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿಯರಾಣಿ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಗೊಂಬೆಯನ್ನು ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಂದಿರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಜನರು ನೀರು ಹಾಗೂ ಸೇಬುಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಡುಪಿನೊಂದಿಗೆ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗೊಂಬೆಯನ್ನು ಶಕ್ತಿದೇವತೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಂಬರುವ ಚಳಿಗಾಲದ ಕೃಷಿಯ ಕೆಲಸಗಳು ಜರಗುವವರೆಗೂ ಈ ಗೊಂಬೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಇಡುವುದ ಲ್ಲದೆ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗೊಂಬೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕುದುರೆ ಹಾಗೂ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಬಿತ್ತುವ ಬೀಜದೊಂದಿಗೆ ಬೆರಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ಸುಗ್ಗಿಯ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಯುರೋಪಿನ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ನೃತ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರದಿದ್ದರೂ, ಸಂಗೀತದ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಸಂಗೀತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ನೃತ್ಯಗಳು ಸಂಗೀತದ ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಶ್ರವ್ಯ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಅನೇಕ ಆರಂಭಿಕ ರೂಪಗಳು ಪರಸ್ಪರ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ / ಸಂಗೀತದ ಜೋಡಣೆಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಗ್, ವಾಲ್ಟ್ಜ್, ಟ್ಯಾಂಗೋ, ಡಿಸ್ಕೋ ಮತ್ತು ಸಾಲ್ಸಾ ಸೇರಿವೆ . ಕೆಲವು ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಬರೊಕ್ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಬರೊಕ್ ನೃತ್ಯದಂತಹ ಸಮಾನಾಂತರ ನೃತ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಇತರ ಪ್ರಭೇದಗಳು ನಾಮಕರಣವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಲೆಗಳಂತಹ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು.
ಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಂದು ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವೀರನೃತ್ಯ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ರಂಗದ ಕುಣಿತ ಜನಪದ ಕುಣಿತ. ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ನಡುವೆ, ಭರತನಾಟ್ಯ ಮೈಸೂರು ಶೈಲಿಯ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ .
ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಮೂತ್ರದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು. ರೋಗಾಣುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿದ್ದಾಗ ಜೀವಾಣುರೋಧಕಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಬೆನ್ನಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲನ್ನು, ಕಲ್ಲಿನ ಸಮೇತ ಮೂತ್ರಜನಕಾಂಗದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ಇಡೀ ಮೂತ್ರಜನಕಾಂಗವನ್ನು ಅದು ಕೆಟ್ಟಿದ್ದರೆ ತೆಗೆಯಬೇಕು. ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕರಗಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಸಾಧ್ಯ. ಹೆಚ್ಚು ನೀರನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ, ಮೂತ್ರವನ್ನು ಕ್ಷಾರಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸೋಡಿಯಂ ಸಿಟ್ರೇಟ್ ಮಿಶ್ರಣದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಕೆಲವುಬಾರಿ ಇವನ್ನು ಕರಗಿಸಬಹುದು.
ಈ ರೀತಿಯ ಕಲ್ಲುಗಳ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಗುದದ್ವಾರದೊಳಕ್ಕೆ ಬೆರಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಎಕ್ಸ್‌ಕಿರಣ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಕೋಶದರ್ಶಕದ ಮೂಲಕ ಅವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕಲ್ಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಸಾಧನದ ಮೂಲಕ ಇವುಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಕಿರಿದುಗೊಳಿಸಿ ಅದರ ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೆ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯಬಹುದು.
ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಆಕ್ಸಲೇಟ್ ಕಲ್ಲುಗಳು ಒರಟಾಗಿ, ಮೊನಚಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಉಪ್ಪುನೇರಳೆಯಂತೆ ತೋರಿಬರುತ್ತವೆ. ಅದರಿಂದಾಗಿ ರಕ್ತನಾಳಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯುಂಟಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಕ್ತೋದ್ರೇಕ ಉಂಟಾಗುವುದು. ರಕ್ತದ ಅಂಶಗಳು ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಎಕ್ಸ್‌ಕಿರಣ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದರ ನೆರಳು ಕಾಣಿಸುವುದು. ಈ ಕಲ್ಲು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು ಕತ್ತರಿಸಿದಾಗ ಪದರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು.