polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಇಂದು ಕಾಜಾಣ ಅಪರಿಚಿತ ಹಕ್ಕಿಯೇನಲ್ಲ. ಕುವೆಂಪು ಸಾಹಿತ್ಯ ಓದಿದವರಿಗೂ, ಉದಯರವಿ ಪ್ರಕಾಶನದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ನೋಡಿದವರಿಗೂ ಈ ಪಕ್ಷಿ ಚಿರಪರಿಚಿತ. ಕಾಜಾಣ ಪಕ್ಷಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ತಿಳಿಯೋಣ. ಆಗ ಅದೊಂದು ಅಜ್ಞಾತ ಪಕ್ಷಿ. ಹಳ್ಳಿಗರು ಅದನ್ನು ಏಕೆ ’ಕಾಜಾಣ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಆ ಹೆಸರಿಲ್ಲ. ನಾನೊಮ್ಮೆ ಭಾಸನ ಒಂದು ನಾಟಕ ಓದುತ್ತಿರುವಾಗ ’ಖಂಜನ ಪಕ್ಷ್ಮ ಕವಾಟ’ ಎಂಬ ಸಮಾಸ ಪದವನ್ನು ಎದುರುಗೊಂಡೆ. ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ’ಖಂಜನ’ಕ್ಕೆ ’ಕಾಡಿಗೆ ಬಣ್ಣದ ಹಕ್ಕಿ’ ಎಂದು ಅರ್ಥವಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಕಾಡಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದ ಹೆಣ್ಣಿನ ಕಣ್ಣಿನ ರೆಪ್ಪೆಗಳ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಾಗಿಲುಗಳಾಗಿ ಅವು ಮುಚ್ಚಿ ತೆರೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಭಾವ. ಆಗ ನನಗೆ ಬಹುಶಃ "ಖಂಜನ"ವೇ ಕಾಜಾಣವಾಗಿರಬಹುದೆ ಎಂದೆನ್ನಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಜಾಣದ ಬಣ್ಣ ಅಚ್ಚ ಮಿರುಗುಗಪ್ಪು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಖಂಜನಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಎದುರು ಗೊಂಡೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಹುಶಃ ಖಂಜನದಿಂದಲೆ ಕಾಜಾಣ ಬಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಿದೆ. ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಕನ್ನಡ ಹೆಮ್ಮೆ ಎಚ್ಚತ್ತು ಕಾಜಾಣದಿಂದಲೆ ಏಕೆ ಬಂದಿರಬಾರದು ’ಖಂಜನ’ ಎಂದು ತರ್ಕ್ಕಿಸಿದ್ದುಂಟು. ಇರಲಿ, ಹೆಸರು ಎಲ್ಲಿಂದಲೆ ಬರಲಿ, ಈಗಂತೂ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಜಾಣಕ್ಕೆ ಭದ್ರಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿದೆ!
ಕಾಜಾಣಕ್ಕೆ "ಕಾಕಳಿ ಚಿಟ್ಟೆ" ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಕವಿತೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕವಿತೆಯ ಸ್ವಾರಸ್ಯವನ್ನಂತೂ ನೋಡಿಯಾಯಿತು. ಇನ್ನು ಆ ಕವನದ ಚರಿತ್ರೆಯ ಸ್ವಾರಸ್ಯವನ್ನು ನೋಡದೆ ಇರಲಾದೀತೆ?
ಈ ಕವಿತೆ ಮೊದಲು ’ಪ್ರಬುದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕ’ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಸ್ವತಃ ಕವಿಯೇ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ವಾಚನ ಮಾಡಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಅದು ಹೈಸ್ಕೂಲಿನ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಬಿಟ್ಟಿತು. ಆಗ ಶುರುವಾಯಿತು ಅದಕ್ಕೆ ಜಾತಿಭ್ರಾಂತರ ಕೀಟಲೆ. ಅದನ್ನು ಕವಿ ’ಶ್ರಾದ್ಧ’ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆಗ ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಮಡಿವಂತರಾದ ಪಂಡಿತರು. ಅವರಿಗೆ ಹೊಸ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೊಸ ಶೈಲಿಯ ಆಧುನಿಕ ಕವಿತೆಗಳೆಂದರೆ ಅಲರ್ಜಿ. ಅವುಗಳನ್ನು ಪಾಠ ಮಾಡುವಾಗಲೇ ಬರೆದವನನ್ನು ಹೀಯಾಳಿಸಿ ತೆಗಳುವ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದವನು ಶೂದ್ರನೆಂದು ಗೊತ್ತಾದರಂತೂ ಕೇಳುವಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ಹೊರಗಡೆ ಆ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕುರಿತು ಮೂದಲಿಸಿ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಹುಯಿಲೆದ್ದಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಕುರಿತು ಕವಿ ಹೇಳುವುದು ಹೀಗೆ. ’ಆ ವಿಚಾರವಾಗಿ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಗ್ಧನಾಗಿದ್ದೆ. ನನಗೆ ಆಗಿನ್ನೂ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಪಿಡುಗು ಇದೆ ಎಂಬುದೇ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದು ನನಗೆ ಜಾತೀಯತೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವೆ ಪ್ರಜ್ಞಾಗೋಚರವಾಗುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಏನಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಆಲೋಚನೆಗಳೂ ಭಾವನೆಗಳೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕದತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದುವೆ ಹೊರತು ಈ ಲೌಕಿಕದ ಕಚ್ಚಾಟದ ಅರ್ಥವೂ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಮುಂಗಾರು ಕವಿತೆ ರಚಿತವಾದ ಕಾಲದಲ್ಲೇ, ಕುಪ್ಪಳಿಯ ಉಪ್ಪರಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಲಾಂದ್ರದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಕವಿತೆ ’ಕಾಜಾಣ’. ಕವಿತೆಗಿರುವ ಅಡಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ ’ಕುಪ್ಪಳಿಯ ಉಪ್ಪರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯ ಕಗ್ಗತ್ತಲೆ ಕವಿದು ಮುಂಗಾರುಮಳೆ ಭೋರ್ಗರೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಈ ಕವನ ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ. ೧೮ನೆಯ ಪಂಕ್ತಿ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ಕೋಗಿಲೆ ದನಿ ಏರುಲಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿತು. ಆ ಹೊತ್ತಲ್ಲದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಮುಸಲಧಾರೆಯಾಗಿ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಅವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾಗೆಗಳ ವಿರಳತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೋಗಿಲೆಗಳೆ ಅಪೂರ್ವವಾಗಿದ್ದ ಅಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಗಿಲೆಯ ದನಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿತೋ ಅಚ್ಚರಿ!
ಮುಂದೆ ಕಂಸದೊಳಗಿರುವ ೨೮ ಪಂಕ್ತಿಗಳು ಆ ಕೋಗಿಲೆಯನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿ ಬರೆದ ಪಂಕ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ.’ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಪಂಕ್ತಿ ಮುಗಿದಾಗ ರಾತ್ರಿ ೮ ಗಂಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ನನ್ನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ’ರಾತ್ರಿ ೮ ಗಂಟೆ. ಕೋಗಿಲೆ ಕೂಗಿತು!’ ಎಂದು ಬರೆದಿದೆ. ರಾತ್ರಿ, ಘನಘೋರ ಮುಂಗಾರಿನ ಕತ್ತಲೆ. ಮಳೆ ಭೋರೆಂದು ಸುರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಆ ಸದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಮೀರಿ ಮುಳುಗಿಸುವಂತೆ ಒಂದು ಕೋಗಿಲೆ, ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತೋ ಎಲ್ಲಿತೋ ದೇವರೇ ಬಲ್ಲ, ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂಗತೊಡಗಿತು! ’ನಾನು ದಿಗಿಲುಗೊಂಡಂತೆ ಎಚ್ಚೆತ್ತೆ, ನನ್ನ ಕಾವ್ಯ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ! ಕೂಗು ನಿಂತಿತು. ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕೋಗಿಲೆ ಕೂಗಿತೋ ಅಥವಾ ನನ್ನ ಕಲ್ಪನಾರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಕೂಗಿದಂತಾಯಿತೋ ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮತ್ತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ನೀಳಿಂಚರದಿಂದ ಕೂಗಿ ಕೂಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತು!]
ಕೋಗಿಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಹೂ ಕುಹೂ ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತದೆ. ಕಾಜಾಣದ ಆಲಾಪನೆ ತರ ತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ’ಉದಯಗಗನದಲಿ ಅರುಣನ ಛಾಯೆ’ ಎಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ನನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ದಿವ್ಯತೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ’ಚದುರಂಗ’ರಿಂದ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿರುವ ’ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು’ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಜಾಣದ ಉಲಿಹವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಫಲವಾಗಿದೆ)
ಅದಂತೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ವಿಷಯ. ಕಾಗೆಯ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಿಂದು ಹಾಕಿಯೋ ಹೊರಗೆ ಎಸೆದೋ ಕೋಗಿಲೆ ತನ್ನ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತದೆ. ಬೆಪ್ಪುಕಾಗೆ ಕಾವು ಕೂತು ಮರಿ ಮಾಡಿ ತುತ್ತು ಕೊಟ್ಟು ಸಾಕುತ್ತದೆ. ಆ ತುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಲಿ ಹೆಗ್ಗಣ ಹಲ್ಲಿ ಹಾವು ಮಾಂಸ ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಇರಬಹುದು. ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಕೆ ಇಲ್ಲ!)
ಅಂದು ರಾತ್ರಿ ಮುಂಗಾರು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಜಾಣಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತು ’ಮರೆಯೆನು ನಾನಿನ್ನೆಂದೆಂದೂ!
’ ಎಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ’ಉದಯ ರವಿ’ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಗ ಅದರ ಮುದ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಕಾಜಾಣಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಜೋಡಿ ಕಾಜಾಣದ ಮುದ್ರೆಯೇ ಉದಯರವಿ ಪ್ರಕಾಶನಕ್ಕೆ ಇದೆ!
ಮುಂದಿನ ೨೮ ಸಾಲುಗಳು, ಕವಿ ಕೋಗಿಲೆಯ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುತ್ತಿರುವಂತೆಯೂ, ಪರರ ಹೊಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಹಿದ ಅದರ ಮಾತ್ಸರ್ಯ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದಲ್ಲವೆಂಬಂತೆಯೂ ರಚಿತವಾದುಗಳಾಗಿವೆ.
ರಾಮಕೃಷ್ಣರ ತಂದೆ, ಕಾಟುಕುಕ್ಕೆ ನಾರಾಯಣ ರಾವ್, ತಾಯಿ ರತ್ನಾವತಿ ರಾವ್ ಪತ್ನಿ,ಉಮಾರಾವ್ ಆದಿತ್ಯ, ಕವನ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು. ಭಜನೆ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಸಕ್ತಿ. ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಪಾಠವನ್ನು ವಿದ್ವಾನ್ ಬಳ್ಳಪದವು ಯೋಗೀಶ್ ಶರ್ಮ ರಿಂದ ಕಲಿತರು. ಯೋಗೀಶ್ ಶರ್ಮರವರು, ಮಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ’ಬಿ ಗ್ರೇಡ್’ ಕಲಾವಿದ. ರಾಜ್ಯ ಹೊರರಾಜ್ಯ, ಮುಂಬಯಿಮಹಾನಗರದಲ್ಲೂ ದಾಸ ಸಂಕೀರ್ತನೆ, ಭಕ್ತಿಗಾನ ರಸಮಂಜರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟು ಕಲಾರಸಿಕರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೫೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದಾಸರ ಪದಗಳಿಗೆ ಸ್ವರಸಂಯೋಜಿಸಿ ಹಾಡಿ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ದಾಸರ ಪದಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳ ಧ್ವನಿ ಸುರುಳಿಗಳು ಬಿಡುಗದೆಗೊಂದು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಮನೆಮತಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಹಾಡಿದ ’ತಿರುಪತಿ ವೆಂಕಟರಮಣ’ ಮತ್ತು ’ಕಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ನೋಡು’ ಸಿಡಿ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಗಳು ತಲಾ ೨ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಮಾರಾಟವಾಗಿ ದಾಖಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ.
ಎಂಬ ನುಡಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಗಡಿನಾಡು-ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಾನಾ ಊರುಗಳ ಮನೆ, ಮಠ, ಮಂದಿರಗಳ ೧೫೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ’ದಾಸ ಸಂಕೀರ್ತನಾಯಾತ್ರೆ’ ಯ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ನಡೆಸಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಜನೆ ಹಾಘೂ ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಚಾರ ಪಡಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
'ತಿರುಪತಿ ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್' ನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ೧೦ ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ೬೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಭಜನಾತರಪೇತಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಮನೆ-ಮನಕೆ ಹರಿಭಜನಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
'ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಕಾಟುಕುಕ್ಕೆ', 'ಕಾಟುಕುಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಾಯ ದೇವಾಲಯ'ದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಇದು ಕೇರಳದ ಮುಜರಾಯಿ ಇಲಾಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. 'ಶ್ರೀ ತಿರುಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿತ ಗಾಯಕ'ರಾಗಿ , 'ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಭಜನಾ ಕಮ್ಮಟದ ಭಜನಾ ತರಪೇತಿ ನೀಡುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿ'ಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ 'ಶ್ರೀಪುರುಂದರದಾಸ ಆರಾಧನಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಸಮಿತಿ' ರಚಿಸಿ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಆರಾಧನೋತ್ಸವ ನಡೆಸಿ ಸತತ ಭಜನೆ, ಕೀರ್ತನೆ, ಸತ್ಸಂಗಗಳ ಮೂಲಕ ನಾಡಿನ ಜನರ ದೈವಿಕ ಚೈತನ್ಯವೃದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರೇರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಯುವ ದಾಸಸಂಕೀರ್ತನಕಾರ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಕಾಟುಕುಕ್ಕೆ, ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಸರುಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಟುಕುಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಮನಿವಾಸಿ. ಗಡಿನಾಡು ಕನ್ನಡಿಗ. ಸರಳ ಸಜ್ಜನಿಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ 'ಕಾಟುಕುಕ್ಕೆ'ಯವರು, ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಭಜನೆ, ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಯಂಬತ್ನಾಳ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಗಾಳಿಪೂಜಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಹೆಗಡಿಹಾಳ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಜಯಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಗಿಯೊವನ್ನಿ ವಿರ್ಗಿನಿಯೊ ಶಿಯಾಪರೆಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಟಲಿಯ ಖಗೋಳಜ್ಞ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ಟುರಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದರು.1859-1860ರಲ್ಲಿ ಪುಲ್ಕೊವೊ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ಮತ್ತು ಬ್ರೆರಾ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇಟಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲದೆ ಅಕಾಡೆಮಿಯಾ ಡೇ ಲಿನ್ಸೇಯ್, ಅಕಾಡೆಮಿಯಾ ದಿ ಟೊರಿನೊ ಮತ್ತು ಲೊಂಬೊರ್ಡೊ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರೂ ಹೌದು, ಮತ್ತು ಮಂಗಳ ಗ್ರಹ ಕುರಿತು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅವರ ಸೋದರ ಸೊಸೆ, ಎಲ್ಸಾ ಶಿಯಾಪರೆಲ್ಲಿ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಸೌರಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ವೀಕ್ಷಕರಾಗಿ ಶಿಯಾಪರೆಲ್ಲಿ ಅವರು ಅವಳಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು 26 ಎಪ್ರಿಲ್‌ 1861ರಂದು ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ 69 ಹೆಸ್ಪೆರಿಯಾವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲದೆ ಪೆರ್ಸೈಡ್ಸ್‌, ಸಿಂಹೋಲ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಲ್ಕಾಪಾತಗಳು {/{7}ಧೂಮಕೇತುಗಳ /7} ಜೊತೆಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಿದರು.ಅವರು ನಿರೂಪಿಸಿದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಧೂಮಕೇತು ಟೆಂಪಲ್‌-ಟಟಲ್‌ನಂತಹವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಸಿಂಹೋಲ್ಕೆಗಳ ಉಲ್ಕಾಪಾತದ ಪಥ.ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲು ಖಗೋಳಜ್ಞರಿಗೆ ಈ ಅವಲೋಕನಗಳು ಸಹಕಾರಿಯಾದವು. ಆಮೇಲೆ ಉಲ್ಕಾಪಾತಗಳು ಧೂಮಕೇತುಗಳ ಬಾಲವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು.
ಶಿಯಾಪರೆಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ ಲೈಫ್‌ ಆನ್‌ ಮಾರ್ಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: "ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ನೈಜ ಕಾಲುವೆಗಳಿಗಿಂತ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಳ್ಳಗಳು ಅಷ್ಟೊಂದು ಆಳವಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ನಾವು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಈ ಕಾಲುವೆಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಮೈಲುಗಳುದ್ದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 100, 200 ಕಿ.ಮೀ‌ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಗಲಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಮಂಗಳನಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗದೇ ಇದ್ದರೂ, ಈ ಕಾಲುವೆಗಳಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಬಹುಶಃ ಗ್ರಹದ ಒಣ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ನೀರು ಹರಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. "
ಶಿಯಾಪರೆಲ್ಲಿ ಅವರು ಶಾಸ್ತ್ರಿಯ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಇತಿಹಾಸದ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ನೈಡಸ್‌ ಎಡೊಕ್ಸಸ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಪಸ್‌ನ ಏಕಕೇಂದ್ರಕ ಮಂಡಲಗಳನ್ನು ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮನಗಂಡರು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಖಗೋಳಜ್ಞರು ಬಳಸಿದ್ದನ್ನು ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವುಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಫೌರಿಯರ್‌ ಸರಣಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕರವಿನಾಳ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಸಿಂದಗೇರಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಟೈಟಾನ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ‌ ಭಾರತದ ಒಂದು ಉದ್ದಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಐದನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೈಗಡಿಯಾರ ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಕೈಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಟೈಟಾನ್‌, ಫಾಸ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌, ಸೊನಾಟಾ, ನೆಬ್ಯೂಲಾ, ರಾಗಾ, ರೆಗಾಲಿಯಾ, ಝೂಪ್, ಹೀಲಿಯೋಸ್, ಆಕ್ಟೇನ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಸೈಲಿಸ್‌ ಮುದ್ರೆಯಡಿ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಟಾಟಾ ಸಮೂಹ ಹಾಗೂ ತಮಿಳುನಾಡು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಜಂಟಿ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಸಾಹಸವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ, ಸಮಕಾಲೀನ ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು, ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಟೈಟಾನ್ ವಿಶ್ವದ ಸುಮಾರು ೩೨ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ತಾಯಾರಿಕೆಯ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೊಸೂರು, ಡೆಹರಾಡೂನ್‌ ಹಾಗೂ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳಿವೆ. ತಾನಿಷ್ಕ್‌ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಹೆಸರಿನಡಿ ಚಿನ್ನ ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ವಜ್ರದ ಅಭರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಭರಣ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಆಗಿದೆ.
ಟೈಟಾನ್‌ ಕೈಗಡಿಯಾರ ಘಟಕವು 1987ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಎಚ್‌ಎಂಟಿ ಮತ್ತು ಆಲ್ವಿನ್‌ ನಂತರ ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮೂರನೆಯ ಕೈಗಡಿಯಾರ ಉದ್ದಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಟೈಟನ್ ಟೈಮೆಕ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಾಹಸ ನಡೆಸಿತು. ಆಗ 1998ರ ತನಕ ಮುಂದುವರೆದ ಈ ಒಪ್ಪಂದದಡಿ, ಭಾರತದೆಲ್ಲೆಡೆ ದೃಢ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಕ ವಿತರಣಾ ಜಾಲ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಟೈಟಾನ್‌ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಂತೆ 2010ರ ಸುಮಾರಿಗೆ 60%ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಲಂಡನ್‌, ಅಡೆನ್‌, ದುಬೈ ಹಾಗೂ ಸಿಂಗಪುರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ, ಸುಮಾರು 40 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಟೈಟಾನ್‌ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಟೈಟಾನ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಟೈಟಾನ್‌ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ.
ತಾನಿಷ್ಕ್‌ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಭರಣ ಕೈಕುಸರಿ ಕಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಲಂಕಷ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ, ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳಿವೆ. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಹೊಸೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕವು ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರಮಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕಾರಿಗಾರರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಆಭರಣಕಾರರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ, ಶೋಷಣೆಗೊಳಗಾಗುವ ಕಾರಿಗಾರರು, ತಾನಿಷ್ಕ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಮಟ್ಟದ ವೇತನ ಹಾಗೂ ಅನುಕೂಲಕರ ವಾತಾವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವರು.
ಟೈಟನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌, ತಾನು ತಯಾರಿಸಿದ ಟೈಟಾನ್‌ ಎಡ್ಜ್‌ ಕೈಗಡಿಯಾರವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿ-ತೆಳ್ಳನೆಯ ಕೈಗಡಿಯಾರ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳು ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಫಲವಾಗಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿರುವ 'ಟೈಟಾನ್‌ ಎಡ್ಜ್'‌ ಕೇವಲ 3.5 ಮಿಮೀಗಳಷ್ಟು ತೆಳ್ಳಗಿನ ಗಾತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ವಿಷೇಷವೆಂದರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ತೆಳ್ಳಗಿನ - ಅಂದರೆ 1.15 ಮಿಮೀಗಳಷ್ಟು ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರ ಚಲನೆಯ ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಟೈಟಾನ್‌ ಎಡ್ಜ್‌ ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ಟೀಲ್‌, ರೆಗಾಲಿಯಾ, ರಾಗಾ, ಫಾಸ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌, ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ನೆಬ್ಯೂಲಾ, ಬಂಧನ್‌, ಸೊನಾಟಾ, ಆಕ್ಟೇನ್‌ ಮತ್ತು ಆರ್ ಹೊಸುರ್ ನ ತಮಿಳುನಾಡು ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಟೈಟಾನ್‌ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಯಿಂಟರ್‌ಗಳು, ಇಂಧನ ಮಾಪಕಗಳು , ಉಷ್ಣಾಂಶ ಮಾಪಕ, ಗಿಯರ್‌ ಬದಲಾವಣಾ ಸೂಚಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಡ್ಯಾಷ್ಬೋರ್ಡ್‌ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಪುಟ, ವಾಹನಗಳಿಗಾಗಿ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಇನ್ಜೆಕ್ಷನ್‌-ಮೌಲ್ಡೆಡ್‌ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಹನಗಳಿಗಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್‌-ಯಾಂತ್ರಿಕ ಜೋಡಣೆಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಹೊಂದಿಸುವಿಕೆಯ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು ಸಹ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಘಟಕದ ಸಲಕರಣೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಪ್ರೆಸ್‌ ಟೂಲ್ಸ್‌ಗಳು, ಮೌಲ್ಡ್‌ಗಳು,ಬಿಗಿತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನಗಳು, ನೆಲೆವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಟೈಟಾನ್‌ ಆಟೋಮೇಷನ್‌ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ ‌, ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲನಾ ತಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಟಾಟಾ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಟಾಟಾ ಸ್ವಾಚ್‌ ಎಂಬ ಅಗ್ಗ-ಬೆಲೆಯ ನೀರು ಶುದ್ಧಿಕಾರಿ ತಯಾರಿಕೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯ ಸೇರಿಸಲು ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಟಾಟಾ ಸ್ವಾಚ್‌ ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ವಿಶೇಷ ಜೋಡಣಾ ಯಂತ್ರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲನಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಆಟೊಮೇಷನ್‌ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್‌ ತನ್ನ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ.
ಟೈಟಾನ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌ ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಟೈಟಾನ್‌ ಪ್ರಮುಖ ಮಳಿಗೆಯ ಉದ್ಘಾಟನೆಯನ್ನು 2010ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದು ಭಾರತ ದೇಶದ ಮುಂಬಯಿ ನಗರದ ಬಾಂದ್ರಾ ಲಿಂಕಿಂಗ್‌ ರೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಷಾಪರ್ಸ್‌ ಸ್ಟಾಪ್‌ ನ ಎದುರಿಗಿದೆ. ಈ ಮಳಿಗೆಯು ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಶಾಲ ಹಾಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವುಳ್ಳ ಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ, ಪರ್ಪಲ್‌, ಆಟೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌, ಒರಿಯಾನ್‌, ರಾಗಾ, ಎಡ್ಜ್‌, ನೆಬ್ಯೂಲಾ ಸೇರಿದಂತೆ, ಟೈಟಾನ್‌ನ ಸುಮಾರು 1500ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲಾಗಿದೆ.
ತಾನಿಷ್ಕ್‌ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಭರಣ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಹೆಸರುಳ್ಳ ಆಭರಣಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಹರಿಕಾರವಾಯಿತು. ತಾನಿಷ್ಕ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರು, ಮತ್ತು ಅಥವಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಜೋಡಣೆಯಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.
ಪಿಇಡಬ್ಲ್ಯೂ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಟೈಟಾನ್‌ನ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಮಾರಾಟ ವಲಯದ ಸಾಹಸದ ಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಈ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ "ಟೈಟಾನ್‌ ಐ+" ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನಡಿ 48 ಮಳಿಗೆಗಳಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದಿಮೆಯು 250 ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ವಿಸ್ತೃತ ಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ಟೈಟಾನ್‌ನ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಘಟಕ ವನ್ನು 2002ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೋಟಾರು ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ ಟೈಟಾನ್‌ ಸಹ ಒಂದು.
ಫಾಸ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ ಭಾರತದ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೈಗಡಿಯಾರವಾಗಿದೆ. ಫಾಸ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು ವಿವಿಧ ಶೈಲಿ, ಆಕಾರ ಮತ್ತು ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ.
೯ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ೧೫ ವಿಭಾಗಗಳಷ್ಟಿರುವ ಅಳತೆಯವರೆಗೆ ಇದರ ಉದ್ದದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಿದೆಯಾದರೂ, ಕೆಲವೊಂದು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಗಳು ೬ ವಿಭಾಗಗಳಷ್ಟಿರುವ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಾರ ದು. ಏಕೆಂದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಮಹಾನ್‌ ಮಾನವ ಶಕ್ತಿ, ಮಹಾನ್‌ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ನೈಪುಣ್ಯಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಗಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದದ ದೇಹದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರವು ೧೧೨ ಅಡಿಗಳಷ್ಟಿದ್ದು , ಇದನ್ನು ೯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕಿರು ವಿಭಾಗದ ಅಂತರವು ೧೪ ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಹವು ೮೧ ಉಂಗುರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ನೃತ್ಯವನ್ನು ನಾನಾಬಗೆಯ ವಿಧಾನಗಳು, ಬಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಇತಿಹಾಸವು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವು ಒಂದು ಮಹಾನ್‌ ಸುಗ್ಗಿಕಾಲವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ: ಧೀರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ, ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಬಂಗಾರದ ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಬಣ್ಣಗಳು, ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದರ ಶಲ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲವು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಸುಂದರವಾದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. *ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಆನಂದದಾಯಕ ವಾತಾವರಣದ ಒಂದು ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ನೃತ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅತಿ-ಬಣ್ಣದ ಒಂದು ಹೊಸ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನೃತ್ಯವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬೇಕೆಂದರೆ, ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಗಗಳ ಸರಿಯಾದ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತವಾದ ಕಾಲಯೋಜನೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲಾವಿದರ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವರು ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಸಹ, ಅದು ಇಡೀ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವುತ್ತದೆ. ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಾಣಬೇಕೆಂದರೆ, ನಗಾರಿಯ ಕಾಲಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಳಿತಗೊಂಡಿರುವ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ ತಲೆಯು ಸಹಕಾರ ನೀಡುವಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಸವಾಚರಣೆಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಶೈಲಿಯ ದೊಡ್ಡ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಗಳಿಗಾದರೆ ತಲೆಯು ೧೨ ಕಾಟಿಸ್‌‌ನಷ್ಟು ತೂಗಬಲ್ಲದಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ತಲೆಯ ಚಲನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ಬಾಲವೂ ಸಹ ಸರಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬೇಕಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಾಲವೂ ಸಹ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಐದನೇ ವಿಭಾಗವು ಮಧ್ಯದ ಭಾಗ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಚಲನೆಗಳು ಕಾಲಾನುಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲಾವಿದರು ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ದೇಹದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುವ ವಾಡಿಕೆಯ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿಸುವ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ ಶಾಲಿ ರಂಗ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುವ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಗಳನ್ನು ವೇಗ ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರಗತಿಯ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗರಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಹನವಾಗಿರುವ ಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರದರ್ಶನ ತಂಡಗಳು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.
ಈ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ತಲೆಯು ಸಣ್ಣದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲೂ ಥಟಕ್ಕನೆ ಚಲಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥವಾಗುವಷ್ಟು ಹಗುರವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಹಾಗೂ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ೩ ಕೆ.ಜಿ.ಯಷ್ಟು ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಹ ತುಣುಕುಗಳು ಒಂದು ಹಗುರ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂನಿಂದ ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಪಟ್ಟಿಯ ಬಳೆಗಳ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವು ಅತ್ಯಂತ ತೆಳುವಾದ ಕೊಳವೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ೮-೧೦ ನಿಮಿಷ ಅವಧಿಯ ವಾಡಿಕೆಯ ಅನುಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಜತೆಗೂಡುವ ತಾಳವಾದ್ಯದ ವೃಂದವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಜೋಡಿ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ನೃತ್ಯವು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುವ ನರ್ತಕರ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಪರೂಪವಾಗಿರುವ ನೃತ್ಯಗಳೆಂದರೆ, ಒಂಬತ್ತು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನೃತ್ಯಗಳು. ಏಕೆಂದರೆ ಒಂಬತ್ತು ಎಂಬುದು ಒಂದು "ಪರಿಪೂರ್ಣ" ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾಬಗೆಯ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಹಭಾಗಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹತ್ತರವಾದ ಸಮುದಾಯದ ಆಶ್ರಯಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಇಂಥ ನೃತ್ಯಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುತ್ತವೆ.
ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲಾವಿದರು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನೈಪುಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ನೃತ್ಯದ ಮಾದರಿಗಳ ನೃತ್ಯ-ಸಂಯೋಜನೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ನೃತ್ಯದ ಅಂಥ ಒಂದಷ್ಟು ಮಾದರಿಗಳೆಂದರೆ: "ಮೋಡದ ಗವಿ" , "ನೀರಿನ ಸುಳಿ" , ತಾಯ್‌-ಚಿ ಮಾದರಿ, "ಕೋತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವಿಕೆ" , "ಮುತ್ತಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವಿಕೆ" , ಹಾಗೂ "ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆಯುವ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌" . ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ಜೀವಿಯು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಅರಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು "ಮುತ್ತನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುವ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌" ಚಲನೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಲೆಯ-ರೀತಿಯ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ ಇಡೀ ದೇಹದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಭಾಗವೂ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸುಸಂಘಟಿತವಾದ ತೊನೆದಾಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ಚಲನೆಯು ಸಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ತೊನೆದಾಡುವಿಕೆಯು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ ಮೂಲಭೂತ ಚಲನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಸಂಕೀರ್ಣ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವಂಥ ಸಾಧನೆಯು ಒಂದು ತಂಡದ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನಬಹುದು.
ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ದೇಹವು ಸ್ವತಃ ತಿರುಗುವಂತೆ ಮತ್ತು ಬಳುಕುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸುರುಳಿಯಾಗಿಸಿದ ರಚನೆಗಳ ಒಳಗೆ ಓಡುವುದುನ್ನು, ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ಚಾತುರ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲಾವಿದರು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ ದೇಹದ ವಿಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಮೂಲಕ ಜಿಗಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದೃಶ್ಯಗೋಚರ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಬಿರಡೆ ತಿರುಪಿನ-ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗುವಂಥ ನಾನಾಬಗೆಯ ಚಾತುರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದೊಂಬರಾಟದಂಥ ಚಲನೆಗಳು, ಇತರ ಮುಂದುವರಿದ ಕುಶಲ ಚಲನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲಾವಿದರು ಪರಸ್ಪರರ ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಭುಜಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತುಕೊಂಡು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ ಚಲನೆಗಳ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ನೃತ್ಯ ತಂಡವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಬೇಕೆಂದರೆ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ನೈಪುಣ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಅಡ್ಡ-ಹಾಯುವ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡದ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ನಟವರ್ಗದ ರಂಗಕೌಶಲ ಮತ್ತು ಸಹಜಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೂಲಭೂತ ನೈಪುಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸರಳವಾಗಿವೆ.
ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಓರ್ವ ಸಮರ್ಥ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲಾವಿದನಾಗಬೇಕೆಂದರೆ ಚಲನೆಗಳು ಎರಡನೇ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ರಚನೆಗಳು ಸಾಧಿಸಲ್ಪಡುವವರೆಗೆ ಆತ ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವದ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ - ಇವು ಏಕೋದ್ದಿಷ್ಟ ಸದಸ್ಯನ ನೈಪುಣ್ಯ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುವಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತಂಡವು ಹೊಮ್ಮಿಸುವ ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಮೇಲೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
ಬೌದ್ಧ ಮತೀಯ ವಿದ್ವತ್ತು ಮತ್ತು ಮತಕ್ರಿಯಾ ವಿಧಿ ಅಥವಾ ಆಚರಣೆಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಸಿಂಹ ನೃತ್ಯಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಇಂದಿನ ಚೀನಿಯರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಿಂಹ ನರ್ತನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರಕಾರವು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತಾದರೂ, ಜಪಾನ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಏಷ್ಯಾದ ವಲಯದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಇರುವ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳು ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಿಂಹ ನೃತ್ಯದ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿವೆ.
ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ನೃತ್ಯವು ಸ್ವತಃ ಹಾನ್‌ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನೆಡೆಗೆ ಮಹಾನ್‌ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಚೀನಿಯರಿಂದ ಇದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸುಗ್ಗಿಕಾಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಇದು ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿಯೂ ಇದು ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸಾಂಗ್‌ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದಾಗಲೇ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಜಾನಪದ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತ್ತು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಿಂಹ ನೃತ್ಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇದೂ ಸಹ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು.
ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ಮಹಾನ್‌ ಗೌರವದ ಒಂದು ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ಜನರಿಗೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಪವಿತ್ರ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾದ ಸಾಮ್ರಾಟರು ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮನ್ನು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ಎಂಬುದು ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಅಧಿಕಾರ-ವರ್ಚಸ್ಸಿನ ಲಾಂಛನವೂ ಆಗಿದೆ. ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿ, ಒಳ್ಳೆಯತನ, ಫಲವಂತಿಕೆ, ಜಾಗರೂಕತೆ ಮತ್ತು ಘನತೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಇದು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಿಂಗ್‌ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಫೂಚೌ ಪ್ರಾಂತದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ನೃತ್ಯ ತಂಡವನ್ನು ಪೀಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ತಂಡವು ಕಿಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಟನಿಂದ ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಹೊಗಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು; ಇದು ತಂಡಕ್ಕೆ ಮಹಾನ್‌ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.
ಈ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಜನರ ಒಂದು ತಂಡವು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ್ನು ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸದರಿ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ಎಂಬುದು ಚೀನಿಯರ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌‌‌ನ ಒಂದು ಬಿಂಬವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ೫೦ರವರೆಗಿನ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲು ಸಾದ್ಯವಿದೆ. ಈ ನದಿಯ ಚೇತನದ ಹಾಗಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ನೃತ್ಯ ತಂಡವು ಅನುಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಚಲನೆಯು ಹಾವಿನಂತೆ ವಕ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ, ತರಂಗವಾಗಿಸುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಚಲನೆಗಳು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಘನತೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಚೀನಿಪಾಳೆಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುವ ಚೀನಿಯರ ಹೊಸವರ್ಷದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ನೃತ್ಯವು ಒಂದು ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ರಸನಿಮಿಷವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಗಳು ಜನರಿಗೆ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಹಾನ್‌ ಶಕ್ತಿ, ಘನತೆ, ಫಲವಂತಿಕೆ , ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಳವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅವುಗಳ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ಒಂದರ ಚಹರೆಯು ಭಯಹುಟ್ಟಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ದಿಟ್ಟವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಇದು ಒಂದು ಉಪಕಾರ ಬುದ್ಧಿಯ ಮನೋವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಅಧಿಕಾರ-ವರ್ಚಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಒಂದು ಲಾಂಛನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ.
ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಫರ್ಲಿಂಘೆಟಿ ಎಂಬಾತನ "ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಚೈನೀಸ್‌ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌" ಎಂಬ ಕವಿತೆಯು ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಅವನ ಸ್ಟಾರ್ಟಿಂಗ್‌ ಫ್ರಂ ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಎಂಬ ಕವನಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ನೃತ್ಯದಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಗ್ರೆಗರಿ ಸ್ಟೀಫನ್‌ಸನ್‌ ಎಂಬಾತ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ "… ಇದು 'ಜೀವನದ ಬಲ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢತೆಯನ್ನು' ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಐಹಿಕ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ನೋಡುವ ನಿಜವಾದ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಅರ್ಲ್‌ ಲವ್‌ಲೇಸ್‌ ಎಂಬಾತನ "ದಿ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ಕೆನಾಟ್‌ ಡಾನ್ಸ್‌" ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯು ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡೀಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಜಾತ್ರೆ ನೃತ್ಯದ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ನೃತ್ಯ ಎಂಬುದು ಚೀನಿಯರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ಸಿಂಹ ನೃತ್ಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದನ್ನು ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಗ ಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಚೀನಿ ಜನರು "ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ವಂಶಸ್ಥರು " ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಜನಾಂಗೀಯ ಗುರುತಿನ ಒಂದು ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ; ಇದು ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಒಂದು ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯು ಎಂಬುದರಿಂದ, ಅಂದರೆ ಷೆನ್ನಾಂಗ್‌‌‌‌ನ ವಂಶಸ್ಥರು ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂದಿದೆ; ಷೆನ್ನಾಂಗ್ ಎಂಬಾತ ಚೀನಿ ಜನರ ಮೊದಲ ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜನಾಗಿದ್ದು, ನಾಗರಿಕತೆಯ ತಳಹದಿಗಳಾದ ವ್ಯವಸಾಯ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಔಷಧಿ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಕಲಿಸಿದ.
ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರರ ಹುಟ್ಟು ಹೆಸರು ಮಹಮ್ಮದ್ ಯೂಸುಫ್ ಖಾನ್. ಈಗ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿರುವ ಪೇಶಾವರದ ಕಿಸ್ಸಾ ಖ್ವಾನಿ ಬಜಾರಿನ ಮೊಹಲ್ಲಾ ಖುದಾದಾದದಲ್ಲಿ ಇವರು ೧೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೨೨ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಆರು ಮಂದಿ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳ ಹಾಗೂ ಆರು ಮಂದಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ದೊಡ್ಡ ಕುಟುಂಬ ಇವರದಾಗಿತ್ತು. ತಂದೆ ಲಾಲಾ ಘುಲಾಮ್ ಸರ್ವಾರ್ ಹಣ್ಣಿನ ಬೆಳೆಗಾರರೂ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಪೇಶಾವರದಲ್ಲೂ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಶಿಕದ ಬಳಿಯ ದೇವಲಾಲಿ ಎಂಬಲ್ಲೂ ಹಣ್ಣಿನ ತೋಟಗಳಿದ್ದವು. ೧೯೩೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿತು. ಹದಿಹರೆಯದ ಯುವಕ ಯೂಸುಫ್ ಖಾನ್ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟೀನ್ ಉದ್ಯವದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ಜತೆಯಲ್ಲೇ ಒಣಹಣ್ಣುಗಳ ಸರಬರಾಜಿನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಅಂದಿನ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಖ್ಯಾತ ನಿರ್ಮಾಪಕರೂ ಬಾಂಬೇ ಟಾಕೀಸ್ ಸ್ಟೂಡಿಯೊ ಮಾಲಿಕರೂ ಆಗಿದ್ದ ಹಿಮಾಂಶು ರಾಯ್ ಅವರ ಪತ್ನಿ ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿಯವರು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರ ರಂಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಯೂಸುಫ್ ಖಾನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೪೪ರಲ್ಲಿ ಭಗವತೀ ಚರಣ ವರ್ಮಾರವರು ತಮ್ಮ ಜ್ವಾರ್ ಭಾಟಾ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನಿತ್ತು ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಅಮಿಯಾ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಈ ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೃದುಲಾ, ಶಮೀಮ್, ಆಗಾ, ಕೆ ಎನ್ ಸಿಂಘ್, ಮುಮ್ತಾಜ್ ಅಲಿ, ಮೊದಲಾದವರಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಅನಿಲ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಚಿತ್ರ ಅಷ್ಟೇನೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಜುಗ್ನು ಚಿತ್ರ ಜಯಪ್ರದವಾಯಿತು. ಬಳಿಕ ಅಂದಾಜ್ , ದೀದಾರ್ , ಆನ್ , ಅಮರ್ , ಆಜಾದ್ , ದೇವದಾಸ್ , ಮುಸಾಫಿರ್ , ಮಧುಮತಿ ಮತ್ತು ಮುಘಲ್ ಎ ಆಜಮ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವನ್ನು ಪಡೆಯಿತಲ್ಲದೆ, ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರರೂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಮೋಘ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಂದಾಜ್ , ದೀದಾರ್ , ಅಮರ್ , ದೇವದಾಸ್, ಮಧುಮತಿ, ಇತ್ಯಾದಿ ಚಿತ್ರಗಳು ಶೋಕರಸಭರಿತ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು, ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರರು ದುರಂತ ನಾಯಕನೆಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದರು.
ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗದ ಅಭಿನೇತೃ. ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಅವರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೪೪ರಿಂದ ೧೯೯೬ರವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ೬೨ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶೋಕರಸ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಮಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ದುರಂತ ನಾಯಕನೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಂದ ಮಾನಿತರಾದ ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಸನ್ಮಾನವಾದ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಿದ್ದರು.
ಭಾರತದ ಮುಘಲ್ ಇತಿಹಾಸದಿಂದಾಯ್ದ ಕತೆಯಿರುವ ಮುಘಲ್ ಎ ಆಜಮ್ ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಶ್ರೀಮಂತ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರೀ ಜಯಗಳಿಸಿತ್ತು. ಉತ್ತರಾರ್ಧ ವರ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪಿನ ಈ ಚಿತ್ರ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ವರ್ಣರಂಜಿತಗೊಂಡು ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಾಗ ಮತ್ತೆ ಆಗಿನಷ್ಟೇ ಜನಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಗಂಗಾ ಜಮುನಾ ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರರ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರ. ಇದು ಅವರ ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಮಾಣದ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರ ನಿಜ ಜೀವನದ ತಮ್ಮ ನಾಸಿರ್ ಖಾನ್ ತಮ್ಮನಾಗಿಯೇ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸುಂದರಿ ಸಾಯಿರಾ ಬಾನುವನ್ನು ಮದುವೆಯಾದಾಗ ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರರ ವಯಸ್ಸು ೪೪ ಹಾಗೂ ಸಾಯಿರಾ ಬಾನುವಿನ ವಯಸ್ಸು ೨೨. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಮಾ ಜತೆ ಎರಡನೆ ಮದುವೆಯಾದರೂ ಅದು ಬಹು ಬೇಗನೇ ವಿಚ್ಛೇದನಗೊಂಡಿತು. ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಉರ್ದುವಿನಲ್ಲಿ ಮೆದುವಾಗಿ ಮಾತಾಡುವ ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಎಲ್ಲರೊಡನೆಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪೋಷಾಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಾಗರಿಕ.