polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ವ್ಯಕ್ತಿಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಂಪುರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿ ಸುವ ಆರ್ಥಿಕ ಪದ್ಧತಿಯೇ ಸಹಕಾರಿ ಪದ್ಧತಿ. ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೂ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಡಳಿತದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೂ ಅವಕಾಶ ಕೊಡದೆ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೂ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ಬಾಧ್ಯತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ಭೌತಿಕ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ಜೀವನದ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಕಾರ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠಮಾರ್ಗವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಾಯ, ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತ, ಮಿತವ್ಯಯ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮುಂತಾದ ಉನ್ನತ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಸಹಕಾರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದು. ಸಹಕಾರ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯೋಜನ. ಸರ್ಕಾರದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿದ್ದರೂ ಹತೋಟಿಯಿರಬಾರದು. ಸಹಕಾರದ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಪ್ರಗತಿ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ಸಹಕಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಾನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮಾರಾಟ, ಲೇವಾದೇವಿ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದರೂ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಅಧಿಕ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಬೇಕಾದ ಆಧುನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಗತಿ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ರೈತರ ಹಿತಸಾಧನೆಗೆ ಸಹಕಾರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಇಂಚಿಯಾನ್ ನಗರದ ಆತಿಥ್ಯದಲ್ಲಿ ೧೯-೯-೨೦೧೪ ರ ಶುಕ್ರವಾರದಿಂದ ಅ.೪ ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ೧೭ನೇ ಏಷ್ಯಾಡ್ ೨೦೧೪ರ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ, ೨೭ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಜಿತು ಈಗ ಭಾರತದ ಅಗ್ರಮಾನ್ಯ ಶೂಟರ್‌. ಈ ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲೇ ಅವರು ಏಳು ಪದಕ ಜಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಗ್ಲಾಸ್ಗೊ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಜಯಿಸಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಒಂದೇ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಶೂಟರ್‌ ಕೂಡ.
೧೦ ಮೀಟರ್‌ ಏರ್‌ ಪಿಸ್ತೂಲ್‌ ಹಾಗೂ ೫೦ ಮೀಟರ್‌ ಪಿಸ್ತೂಲ್‌ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು. ಏರ್‌ ಪಿಸ್ತೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿದ್ದರು. ಇಂಚೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಪದಕ ಗೆದ್ದು ಕೊಟ್ಟವರು ಜಿತು. ೫೦ ಮೀ. ಪಿಸ್ತೂಲ್‌ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಹಾಗೂ ತಂಡ ವಿಭಾಗದ ೧೦ ಮೀ. ಏರ್‌ ಪಿಸ್ತೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ಜಯಿಸಿದರು. ೫೦ ಮೀ. ಪಿಸ್ತೂಲ್‌ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ೧೯೯೪ ರ ಬಳಿಕ ಈ ಸಾಧನೆ ಮೂಡಿ ಬಂದಿದೆ. ಹಿರೋಷಿಮಾ ಏಷ್ಯನ್‌ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಜಸ್ಪಾಲ್‌ ರಾಣಾ ೨೫ ಮೀ. ಪಿಸ್ತೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದಿದ್ದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಯಾರೂ ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ.
ಜಿತು ಸದ್ಯ ಲಖನೌದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ತಾಯ್ನಾಡು ನೇಪಾಳ. ಈಗಲೂ ಅವರ ತಾಯಿ ನೇಪಾಳದ ಇಟರಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಜಿತು, ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ನಿಧನದ ಬಳಿಕ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಅವರೀಗ ಲಖನೌದಲ್ಲಿ ಗೂರ್ಖಾ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಬೇದಾರ್‌ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
‘ನಾನು ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ನಾನು ಇವತ್ತು ಈ ಹಂತಕ್ಕೇರಲು ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದು ಭಾರತ. ನನ್ನ ಸಾಧನೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಣೆ’ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ ಜಿತುರಾಯ್‌.
ಜಿತು ರಾಯ್ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನವು ನೇಪಾಳದ ಸಂಖುವಾ ಸಭಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿತ್ತಲ್ಪತಿ-೮ ರಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಿತು. ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ೧೧ನೇ ಗೂರ್ಖಾ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ / ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನಾಯಿಬ್ ಸುಬೇದಾರ ಅವರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಗ ಜಿತು. ನೇಪಾಳದ ಸಂಖುವಾ ಸಭಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಜಿತು ರಾಯ್ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು ತನ್ನ ತಾಯಿನಾಡು ನೇಪಾಳವೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಮೂರು ಸಹೋದರರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವನ ತಾಯಿ ಜಿತುವಿನ ತಾಯಿನಾಡಿನ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರು ಸ್ವಂತ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಭತ್ತ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಅವರು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಇತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಡುವಷ್ಟು ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತಮಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ. ಸೇನಾ ತರಬೇತುದಾರ ಗರ್ವರಾಜ್ ರಾಯ್ ಜೀತು ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಈಗ ಭಾರತದ ಪಿಸ್ತೂಲ್ ಕೋಚ್ ಪಾವೆಲ್ ಸ್ಮಿರ್ನೊವ್ ಅವರಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
2014 ಜೀತು ರಾಯ್ ಪಾಲಿಗೆ ವಿಶೇಷ ವರ್ಷ. ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್, ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರೇ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪದಕಗಳನ್ನು ಅವರು ಗಳಿಸಿದರು.
2006ರಲ್ಲಿ ತಂದೆ ನಿಧನರಾದಾಗ, ರಾಯ್ ಎದುರಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದು ಎರಡೇ ಆಯ್ಕೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆ ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರುವುದು. ಗೂರ್ಖಾ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ಗೆ ಆಗ ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಶುರುವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಮನಸ್ಸು ರಾಯ್ ಅವರಿಗೆ ಇತ್ತಾದರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನಾ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ನಿಗದಿತ ದಿನದಂದು ತಲುಪಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮರುದಿನ ಭಾರತ ಸೇನೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದವರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಲಖನೌದಲ್ಲಿನ 11ನೇ ಗೂರ್ಖಾ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ಗೆ ಅವರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು.
ರಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಜಯಿಸಿದ ಶೂಟರ್ ಜಿತು ರಾಯ್ ಅವರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪ್ರಣವ್‌ ಮುಖರ್ಜಿ ದಿ.29
2016 ಸೋಮವಾರ ರಾಜೀವಗಾಂಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಪದಕ, ಪ್ರಮಾನಪತ್ರ ಹಾಗೂ ರೂ. 7.5 ಲಕ್ಷ ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಖೇಲ್‌ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಣವ್‌ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರಿಂದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐಎಸ್‌ಎಸ್ಎಫ್‌ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನ 10 ಮೀಟರ್ ಏರ್ ಪಿಸ್ತೂಲ್ ವಿಭಾಗದ ಅಂತಿಮ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಶೂಟರ್‌ ಜೀತು ರಾಯ್‌ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. ಒಟ್ಟು 216.7 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಶೂಟರ್‌ ಜೀತು ರಾಯ್ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.
ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಜೀತು ರಾಯ್ ಈ ವರ್ಷ ನಡೆಯಲಿರುವ ರಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಅಥ್ಲೀಟ್ ಎನಿಸಿದ್ದಾರೆ. 50 ಮೀಟರ್ ರೈಫಲ್ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ರ್‍್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಆಟಗಾರ ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ಅಗ್ಗಳಿಕೆ.
ಒಂದೇ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಅಗ್ಗಳಿಕೆ ಅವರದ್ದು. ಆ ವರ್ಷ 10 ಮೀಟರ್ ಏರ್ ಪಿಸ್ತೂಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ರ್‍್ಯಾಂಕ್ ಹಾಗೂ 50 ಮೀಟರ್ ಪಿಸ್ತೂಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ರ್‍್ಯಾಂಕ್ ಪಡೆದರು.
ಪರಾಠಾ ಎಂಬ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಪದವು ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಬಂದಿದೆ . ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಆಳಿದ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜ ೩ನೇ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಕೃತಿಯಾದ ಮನಸೊಲ್ಲಾಸದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಗೋಧಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಖಾದ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ರವರ ಪ್ರಕಾರ , ಪರಾಠಾಗಳು ಪಂಜಾಬಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಅಡುಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಪರಾಠಾಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸ್ಟಫಿಂಗ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಂಜಾಬ್ ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ .‌ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಹೇಳುವಂತೆ , ಮೊಘಲರು ಸಹ ಪರಾಠಾಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವು ಹೊಂದಿದ್ದರು , ಇದು ಡಾಕೈ ಪರಾಠಾ ವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು . ಡಾಕೈ ಪರಾಠಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಡಾಕಾದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿದೆ .
ಅಜ್ವೈನ್‌ ಪರಾಠಾ , ಆಲೂ ಪರಾಠಾ , ಆಲೂ ಚೀಸ್‌ ಪರಾಠಾ , ಅಂಡಾ ಪರಾಠಾ , ಬೂಂದಿ ಪರಾಠಾ , ಚನಾ ಪರಾಠಾ , ಚನಾ ದಾಲ್‌ ಪರಾಠಾ , ಚಿಕನ್‌ ಪರಾಠಾ, ದಾಲ್‌ ಪರಾಠಾ ,ಗೋಬಿ ಪರಾಠಾ , ಜೈಪುರಿ ಪರಾಠಾ , ಕೇರಳ ಪರಾಠಾ , ಲಚ್ಚಾ ಪರಾಠಾ ,ಗಾಜರ್‌ ಪರಾಠಾ , ಧನಿಯಾ ಪರಾಠಾ , ಡಾಕೈ ಪರಾಠಾ ,ಚಿಲ್ಲೀ ಪರಾಠಾ ,ಮಟರ್‌ ಪರಾಠಾ , ಮೀಠಾ ಪರಾಠಾ , ಮೇಥಿ ಪರಾಠಾ , ಮಟನ್‌ ಪರಾಠಾ ,ಮಿಕ್ಸ್‌ ಪರಾಠಾ , ಪಾಲಕ್‌ ಪರಾಠಾ , ಪನೀರ್‌ ಪರಾಠಾ , ಪ್ಲೈನ್‌ ಪರಾಠಾ , ಪುದೀನಾ ಪರಾಠಾ ,ಪ್ಯಾಸ್‌ ಕಾ ಪರಾಠಾ ,ತಂದೂರಿ ಪರಾಠಾ , ಟೊಮೇಟೊ ಪರಾಠಾ ,ಖೀಮಾ ಪರಾಠಾ ,ಮಕ್ಕಾ ಪರಾಠಾ ,ಲೌಕಿ ಪರಾಠಾ .
ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರಾಠಾಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಫ್ಲಾಟ್ ಬ್ರೆಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ . ತವಾ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ಲಟ್ಟಿಸಿ ಬೇಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಪರಾಠಾಗಳು ಚಪಾತಿ / ರೋಟಿಗಳಿಂತ ದಪ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ . ಇದಕಕೆ ಕಾರಣ ಪರಾಠಾ ವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸವರುತ್ತಾರೆ .ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕ್ಯಾರೆಟ್ , ಬಟಾಟೆ ಯಂತಹ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಸ್ಟಫಿಂಗ್‌ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ .
ಪರಾಠಾ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಪಹಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ , ಇದನ್ನು ತುಪ್ಪ ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಾಠಾವನ್ನು ಬೆಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮೊಸರು, ಹುರಿದ ಮೊಟ್ಟೆ, ಆಮ್ಲೆಟ್, ಮಟನ್ ಖೀಮಾ ಮಟನ್, ನಿಹಾರಿ , ಜೀರಾ ಆಲೂ , ದಾಲ್ ಅಥವಾ ರೈತದ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಳಗಿನ ಉಪಾಹಾರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ .
ಪರಾಠಾಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಸುಕಿದ , ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ , ದಾಲ್ , ಎಲೆ ತರಕಾರಿಗಳು, ಮೂಲಂಗಿಗಳು, ಹೂಕೋಸು ಅಥವಾ ಪನೀರ್ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಸ್ಟಫಿಂಗ್‌ ಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು .
ಪರಾಠಾಗಳನ್ನು ಉಪಾಹಾರ ಭಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಅಥವಾ ಚಹಾ-ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಘು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬಹುದು.
ಪರಾಠಾ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಚಪಾತಿಯಂಥ ಖಾದ್ಯ. ಇದು ಭಾರತ , ಶ್ರೀಲಂಕಾ , ಪಾಕಿಸ್ತಾನ , ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ . ಪರಾಠಾ ಪದವು ಪರಟ್ ಮತ್ತು ಆಟಾ ಶಬ್ದಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಶಃ ಇದರರ್ಥ ಬೇಯಿಸಿದ ಕಣಕದ ಪದರಗಳು.
ಮರಸನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಇಂಗಳಗೇರಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಜರ್ಝರಿತ ಅಥವಾ ಚೂರುಕಲ್ಲು : ಪ್ರಮಾಣಕಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇಳಿಮುಖವಾದುದರಿಂದ ಜರ್ಝರಿತ ಕಲ್ಲಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮಾಣ ಕಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ. ಇದನ್ನು ಟನ್ ಅಥವಾ ಘನಗಜದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾರುವರು, ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ದೂರ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಭಾಗವಾದರೂ ಜರ್ಝರಿತ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ.
ಅರೆ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲುಗಣಿ ಎಂದರೆ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ನೆಲಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಸ್ಥಳ . ಹೀಗೆ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾಸುಗಲ್ಲು, ಪಾಯಗಲ್ಲು, ಚಪ್ಪಡಿ ಕಲ್ಲು ಮುಂತಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು.
ಪ್ರಮಾಣಕಲ್ಲು : ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಆಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರವಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕಲ್ಲು. ಇದನ್ನು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಹೇರಳವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು .
ಬಯಲು ಅರೆಗಳು : ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆಯೇ ಇರುವುವು. ಇವನ್ನು ಅಂತಸ್ತು ಅರೆಗಳೂ ಎನ್ನಲೂಬಹುದು. ಮೇಲುಹೊದಿಕೆ ಇಲ್ಲದ ಈ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಹೊರಮೈಯಿಂದಲೇ ತೋಡಿ ತೆಗೆಯುವರು.
ನೆಲದಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅರೆಗಳು : ಇಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿರುವ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಸೀಳಿ ಹೊರಕ್ಕೆ ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಈತ ಸ್ಮಾರ್ತಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂಬ ವಿಷಯ ಈತನ ಗ್ರಂಥದ ಆಶ್ವಾಸಾಂತ್ಯ ಗದ್ಯದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈತನಿಗೆ ಶೃಂಗಾರರತ್ನಾಕರ, ಕವಿಮುಖಮುಕುರ ಮೊದಲಾದ ಬಿರುದುಗಳಿದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಅಮರಸಿಂಹ, ಚಂದ್ರದತ್ತ ಮೊದಲಾದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿಗಳನ್ನು ಈತ ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಕವಿಕಾಮ : - ಸು. ೧೨೦೦. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಸಪ್ರಕರಣ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಗ್ರಂಥರಚನೆ ಮಾಡಿದ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಸಂದ ಕವಿ. ಈತನನ್ನು ಪಾರ್ಶ್ವ ಕವಿ ಮತ್ತು ಸಾಳ್ವರು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕೂಡ್ಲಿಗಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪಾಳೆಯಗಾರರು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಹಲವಾರು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವವಾದದ್ದು ಗುಡೇಕೋಟೆ ಪ್ರದೇಶ. ಗುಡೇಕೋಟೆ ತಾಲೂಕಿನ ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೨೮ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದಂತಕಥೆಯಂತೆ ಗುಡೇಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಾಣಾಸುರನೆಂಬ ಅರಸ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ. ಮಹಾನ್ ಶಿವಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಬಾಣಾಸುರನ ಕೋರಿಕೆಯಂತೆ ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯರು ಗುಡೇಕೋಟೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಾಗಿ ಅಭಯ ನೀಡಿದ್ದರಂತೆ. ಅದರಂತೆಯೇ ಇಂದಿಗೂ ಗುಡೇಕೋಟೆ ಗ್ರಾಮದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯರ ಸುಂದರ ದೇಗುಲವಿದೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಶಿವನು ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಪರೂಪದ ವಿಗ್ರಹ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಸಂಶೋಧಕರ ಅಭಿಮತದಂತೆ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿರುವ ಕೋಟೆಯಿರುವ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಗುಡ್ಡದಕೋಟೆ, ಗುಡ್ಡಕೋಟೆ, ಗುಡೇಕೋಟೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವಿರಬಹುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಗುಡೇಕೋಟೆಯನ್ನು ಆಳಿದ ಪಾಳೆಯಗಾರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರೆಂದರೆ ಗಂಡಳನಾಯಕ, ಬೊಮ್ಮಂತರಾಜ, ಚಿನ್ನಯರಾಜ, ಇಮ್ಮಡಿ ರಾಜಪ್ಪನಾಯಕ, ಜಟಿಂಗರಾಯ, ರಾಮಪ್ಪನಾಯಕ, ಇನ್ನಿತರರು. ಗುಡೇಕೋಟೆ ಪಾಳೆಯಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಪಾಳೆಯಗಾರರು ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕ ಡಾ.ವಿರುಪಾಕ್ಷಿ ಪೂಜಾರಹಳ್ಳಿಯವರಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಮಹತ್ವದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ವೀರ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾಗಿರುವ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಒನಕೆ ಓಬವ್ವನ ತವರೂರು ಗುಡೇಕೋಟೆ. ಗುಡೇಕೋಟೆಯ ಛಲವಾದಿ ಚಿನ್ನಪ್ಪನ ಮಗಳು ಓಬವ್ವ ಎಂದು ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.
ಗುಡೇಕೋಟೆ ಸುತ್ತಲೂ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶ. ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿಲುಕಲಾಗದ ಬೃಹತ್ ಹೆಬ್ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಸುಂದರವಾದ, ಅಭೇದ್ಯವಾದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಟೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಶಿಥಿಲವಾಗಿದ್ದು, ಗತವೈಭವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಗುಡೇಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಆಕರ್ಶಿಸುವುದು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಉಪ್ಪರಿಗೆಯ ಸ್ಮಾರಕ. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಂಗಾಳಿ ಮಹಲ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಂದರ ಉಪ್ಪರಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಇಲಾಖೆಯವರು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ , ಪ್ರತಿ ಉಪಸಂಸ್ಥೆ ಬಿಸಿಸಿಐ ಪಾವತಿಸಬೇಕು ಶುಲ್ಕ ಆವರಿಸುವ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಹೊಂದಿದೆ . 2010 ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ತಂಡದ 1.550 ಕೋಟಿ ಖರೀದಿಸಿದ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟವು 2020 ತನಕ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 156 ಕೋಟಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತರಿ ಪಾವತಿಸಲು ಹೊಂದಿದೆ . ಕೊಚ್ಚಿ ಹೊಂದಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಎಂದು 156 ಕೋಟಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಪಾವತಿ ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪಕ್ಕೆ ವರದಿಯಾಗಿದೆ . ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 ರಲ್ಲಿ, ಬಿಸಿಸಿಐಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯು ತಮ್ಮ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಶುಲ್ಕ ಕಡಿತ ಕೊಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ಪುಣೆ ವಾರಿಯರ್ಸ್ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. 2011 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಮಾಡಿದ ಎರಡು ಹೊಸ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳು , ಬಿಸಿಸಿಐ ಪ್ರತಿ ತಂಡವು ಋತುವಿನಲ್ಲಿ 18 ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಎಂದು ಹರಾಜು ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಹೇಳಿಕೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 25% ಮನ್ನಾ ಬಯಸಿದ್ದರು . ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ನಂತರ ಪ್ರತಿ ತಂಡದಲ್ಲಿ 14 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.
19 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011 ರಂದು , ಹೊಸದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬಿಸಿಸಿಐ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎನ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ , ಮುಂಬಯಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ ನಂತರ , ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ ಐಪಿಎಲ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ತನ್ನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಬಿಸಿಸಿಐ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಘೋಷಿಸಿತು ಒಪ್ಪಂದದ . " ಏಕೆಂದರೆ ಕೊಚ್ಚಿ ತಂಡದ ಎಸಗುವ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ , ಬಿಸಿಸಿಐ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಮುರಿಸು ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ , " ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಹೇಳಿದರು . ಕೊಚ್ಚಿ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು: " ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ , ನಾವು ಉಪಸಂಸ್ಥೆ ಕೊನೆಗೊಂಡ . "
ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಕೊಚ್ಚಿ, ಕೇರಳ ನಗರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಆಡಿದ ಉಪಸಂಸ್ಥೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಆಗಿತ್ತು. ತಂಡದ ಎರಡು ಹೊಸ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸೀಗಳ ಒಂದು ಪುಣೆ ವಾರಿಯರ್ಸ್ ಭಾರತ ಜೊತೆಗೆ, 2011 ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ತಂಡದ ಉಪಸಂಸ್ಥೆ ಅನೇಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಇದು ಕೊಚ್ಚಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಸೇರಿತ್ತು. ಅವರ ಮೊದಲ ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು 9 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಜಯ ಮೇಲೆ 15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 ರಂದು ಮುಂಬಯಿ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ವಿರುದ್ಧ. ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮೊದಲು, ಚೆನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ 2011 ಮೇ 18 ರಂದು.
ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷ , ಮುಕೇಶ್ ಪಟೇಲ್ , ಆದಾಗ್ಯೂ, ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಬೋರ್ಡ್ ಯಾವುದೇ ಹಣ ನೀಡಬೇಕಿದ್ದ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯ ವಿವಾದ 74 ಗೆ 94 ರಿಂದ ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಬಿಸಿಸಿಐ ನಿರ್ಧಾರ ಕುರಿತು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಗುತ್ತಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯದಲ್ಲಿ ನಂತರ , ಕೊಚ್ಚಿ ಮಾಲೀಕರು ಬಿಸಿಸಿಐ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮದ ಬೆದರಿಕೆ . ಮುಕೇಶ್ ಪಟೇಲ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಪಾವತಿ ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಸಿಐ ಕೇಂದ್ರ ಆದಾಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು 12-15 ಕೋಟಿ ಪಾವತಿಸುವ ಎಂದು ಎಂದಿಗೂ ಹೇಳಿದ್ದರು .
14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 ರಂದು , ಐಪಿಎಲ್ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಕೊಚ್ಚಿ ತಂಡದ ಲೀಗ್ ಗಡಿಪಾರು ನಂತರ 2012 ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು ತಂಡಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು . ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಆಟಗಾರರನ್ನು 2012 ಐಪಿಎಲ್ ಆಟಗಾರರ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಇತರ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳು ಹರಾಜು ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಕೊಚ್ಚಿ ಆಟಗಾರರ ಯಾವುದೇ ಬಿಡ್ ಆಕರ್ಷಿಸಲು ವಿಫಲಗೊಂಡರೆ, ತಮ್ಮ ಸಂಬಳ ಬಿಸಿಸಿಐನಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು 156 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಮೂಲಕ ಐಪಿಎಲ್ ಆವರಿಸಿದೆ .
21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011 ರಂದು , ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಮಾಲೀಕರು ತಂಡದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಬಿಸಿಸಿಐ ನಿರ್ಧಾರ ಸವಾಲು ಮುಂಬಯಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೊರೆ . ಆದರೆ, 156 ಕೋಟಿ ಅದರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ರಿಂದ ಬಿಸಿಸಿಐ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯ ಮನವಿ ಜಸ್ಟೀಸ್ ಎಸ್ಎಫ್ ಒಂದು ಬೆಂಚ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.
ಇದರ ಹೆಸರು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಶದಲ್ಲಿದೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ರೆಂಡೆಜ್ವಸ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ನಡೆದ 26%, ಮಾತ್ರ ಉಚಿತ ಜೊತೆಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತೀರಿ ಹಣ, ಸುನಂದಾ ಪುಷ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಮೀಸಲಾಗಿತ್ತು ತಂಡದ ಬ್ರಾಂಡ್ ರಾಯಭಾರಿಯಾದ.
13 ಜನವರಿ 2012 ರಂದು , ಬಿಸಿಸಿಐ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಬಿಸಿಸಿಐ ಜೊತೆ , ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ' ಮಾಲೀಕರು ಮೊಕದ್ದಮೆ ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕರಾರಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿರುವುದಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಟಗಾರರು ಕೇಳಿದರು .
ಒಕ್ಕೂಟವು ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಯೂನಿಯನ್ ಬಾಕಿಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ನಂತರ ತಂಡದ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.
ಒಂದು ದಿನ ಜೂಲ್, ನೀರಿನ ಧಾರಕದಲ್ಲಿ ಗಾಲಿಯನ್ನ ತಿರುಗಿಸಿದಾಗ, ಆ ನೀರು ಬೆಚ್ಚಗಾಯಿತು. ಗಾಲಿಯನ್ನ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿದಾಗ ನೀರು ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿಯಾಯಿತು. ಗಾಲಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆವ ಕಾರ್ಯವು ಚಲನ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ತರುವಾಯ ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಈ ಪ್ರಯೋಗದ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.
ಜಲಪಾತದ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನೀರು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ನೀರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನೂ ಇವರು ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಇದರಿಂದ ಧುಮುಕುವ ನೀರಿನ ಶಕ್ತಿಯು ಉಷ್ಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯು ದೃಢಪಟ್ಟಿತು.
ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವ ಅನಿಲವೂ, ಒಂದು ರಂಧ್ರದ ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದರ ಉಷ್ಣತೆ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಜೂಲ್ ಥಾಮನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಜೂಲ್ ಕೆಲ್ವಿನ್ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಕಾಟ್ ಜೂಲ್ ಒಬ್ಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಗಣಿತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಬ್ರೂವರ್ . ಇವರು ಸಾಲ್ಫೋರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಜೂಲ್ ಶಾಖದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅದರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು . ಇದು ಲಾ ಆಫ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಷನ್ ಆಫ್ ಎನರ್ಜಿ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಥರ್ಮೋಡೈನಮಿಕ್ಸ್ ನ ಮೊದಲ ನಿಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು .ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಜೌಲ್‌ ಎಂಬ ಏಕಮಾನವು ಇವರ ನಂತರ ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಿದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಥರ್ಮೋಡೈನಮಿಕ್ ತಾಪಮಾನದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಜೌಲ್ ಲಾರ್ಡ್ ಕೆಲ್ವಿನ್ ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು , ಇದನ್ನು ಕೆಲ್ವಿನ್ ಸ್ಕೇಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಮೊದಲು ೧೮೪೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು.
ಚಲನಶಾಸ್ತ್ರವು ಚಲನೆಯ ವಿಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ. ಜೂಲ್ ಡಾಲ್ಟನ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾಲದ ಅನೇಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಂಶಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅವರು ಪರಮಾಣು ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ದೃಡವಾದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ಕಲಿತಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಿಲ್ಲ. ಅನಿಲಗಳ ಚಲನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕುರಿತು ಜಾನ್ ಹೆರಾಪಾತ್ ಅವರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಕೃತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಕೆಲವೇ ಜನರಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಚಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯ ಅಳತೆಯ ಮೇಲೆ ಪೀಟರ್ ಎವಾರ್ಟ್ ಅವರ ೧೮೧೩ ರ ಸಂಶೂಧನಾ ಕಾಗದದಿಂದ ಅವರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು.
೧೮೪೭ ರಲ್ಲಿ, ಜೂಲ್ ಅಮೆಲಿಯಾ ಗ್ರಿಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು . ಇವರಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳು : ಒಬ್ಬ ಮಗ , ಬೆಂಜಮಿನ್ ಆರ್ಥರ್ ಜೌಲ್ , ಮಗಳು, ಅಲೈಸ್‌ ಅಮೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಮಗ ಹೆನ್ರಿ .
ಇವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ . ಇವರು ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್, ೧೮೧೮ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯ ಉಷ್ಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಉಷ್ಣ ,ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ರೂಪ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.
ಸಂಗೀತ ಕಲಾನಿಧಿ ಎಮ್.ಎಸ್. ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮೂಲಕ ಸಂಗೀತಾ ಬಾಲ ಭಾಸ್ಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಳಕೋಲ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 1969,ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ತನ್ನ ಆರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು. ತನ್ನ ಮಗನ ಪ್ರತಿಭೆ ಮನಗಂಡ ತಂದೆ ಅವನನ್ನು ಕಲಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಗುರು ರುದ್ರರಾಜು ಸುಬ್ಬರಾಜುರವರು, ಯು ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅರಿತುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಕಲಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ರುದ್ರರಾಜು ಸುಬ್ಬರಾಜುರವರಿಗೆ ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನ್ ನುಡಿಸುವುದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲವಾದುದರಿಂದ ಅವರು ಕೇವಲ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅದನ್ನು ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಮುಂದೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಚೆನ್ನೈಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಯಿತು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಯು ರಾಜೇಶ್ ಒಬ್ಬ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ವಾದಕ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ 1994 ರಲ್ಲಿ, ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಮಗಳು ಶ್ರೀ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಓರ್ವ ಮಗ. ದಂಪತಿಗಳು 2012 ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಹೊಂದಿದರು.
ಯು ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಆರಾಧನಾ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗುಡಿವಾಡ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, 1978 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಲಲಿತಕಲಾ ಸೊಸೈಟಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಸಂಗೀತ ಸೀಸನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಂದರು. 1983ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಾಜ್ ಫೆಸ್ಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು ಇದನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ನಂತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ, ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.
ಉಪ್ಪಲಪು ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಒಬ್ಬ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ವಾದಕ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತರಾದ ಜಾನ್ ಮೆಕ್ಲಾಗ್ಲಿನ್, ಮೈಕೆಲ್ ನೈಮನ್ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ರೂಕ್ ಜತೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ 1998 ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಮತ್ತು 2010ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು . ಅವರು ಶ್ರೀ ಸತ್ಯಸಾಯಿಬಾಬಾ ಅನುಯಾಯಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಮ್ಮುಖ ಕಛೇರಿ ನೀಡಿದ್ದರು
1983 ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಜಾಝ್ ಉತ್ಸವ, ಅವರು ಮೈಲ್ಸ್ ಡೇವಿಸ್ ಮತ್ತು ಆವರ ಆಲ್ ಸ್ಟಾರ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದರು.
1987 ರಲ್ಲಿ, ಯು ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ದಲ್ಲಿ ಕೆವೆಂಟಿನೋ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಮೊದಲ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದ .
ಯು ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಎಂಬ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ೧೬-೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗಿನ ನಾಡಿನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಸ್ರಾರು ಶಾಸನಗಳು ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿವೆ. ಕದಂಬ, ಬಾದಾಮಿ ಚಾಳುಕ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ, ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಳುಕ್ಯ, ಕಳಚುರ್ಯ, ಸೇವುಣ, ಹೊಯ್ಸಳ, ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರು ಮುಂತಾದ ಅರಸುಮನೆತನಗಳ ಮತ್ತು ಅಧೀನ ಅರಸುಮನೆತನಗಳ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಶಾಸನಗಳು ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಅರಸುಮನೆತನಗಳ ವಂಶಾವಳಿ-ಚರಿತ್ರೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲೂ ಶಾಸನಗಳು ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ. ಆಯಾ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಭೌಗೋಲಿಕ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನಗಳು ವಿಪುಲವಾದ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದುಷ್ಟವಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆಡಳಿತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ಆದಾಯ, ತೆರಿಗೆ, ಸುಂಕ-ಸಾರಿಗೆ, ಸ್ವಾಯತ್ತೆ ಪಡೆದಿರುವ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ನ್ಯಾಯವಿತರಣೆ, ಭೂಮಿಯ ಸಾಗುವಳಿ, ಒಕ್ಕಲತನ, ನೀರಾವರಿ, ಬೆಳೆ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ವಿವರಗಳು ದೊರಕುತ್ತವೆ.
ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬರೆದ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ಗ್ರಂಥವಾದ ನೃಪತುಂಗ ಕೃತಿ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗಕ್ಕೂ ಮೊದಲಿನ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಶಾಸನಗಳೇ ಆಧಾರ. ೫ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ೯ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ದೊರೆತ ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ಆ ಭಾಷೆಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅನಂತರವೂ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳು ಸಹಸ್ರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದತ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಯುವ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇವು ಮಹತ್ತ್ವದ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ.
ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು ಕದಂಬರು. ಈ ವಂಶದ ಮೂಲಪುರಷ ಮಯೂರಶರ್ಮನ ಶಾಸನವೊಂದು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯ ಬಳಿ ಬಂಡೆಗಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿದೆ. ಇದು ಸು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಶೋಕನ ಕಾಲದಿಂದ ಮಯೂರಶರ್ಮನ ಕಾಲದವರೆಗೆ ದೊರೆತ ಎಲ್ಲ ಶಾಸನಗಳೂ ಬಾಹ್ಮೀಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡವಾದರೂ ಸುಶಿಕ್ಷಿತರಿಗೆ ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
ಕಲಹರಿ ಮರುಭೂಮಿ ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೯ಲಕ್ಷ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ವಿಸ್ತ್ರೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಮರುಭೂಮಿ.ಬೋಟ್ಸ್ವಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶ,ನಮೀಬಿಯ,ದಕ್ಷ್ಣಿಣ ಆಫ್ರಿಕದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಈ ಮರುಭೂಮಿ ಇದು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.
ಡೇವಿಡ್ ಲಿವಿಂಗ್ಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಸಿ. ಆಸ್ಟೆಲ್-ಇವರೇ ಕಲಹರಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಗಾಮಿ ಸರೋವರವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿನ ಬಿಳಿಯರು. ರಲ್ಲಿ ಬೋಯರ್ಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪೊಂದು ಕಲಹರಿ ದಾಟಿತಾದರೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೫೦ ಮಂದಿಯೂ ೯,೦೦೦ ಜಾನುವಾರುಗಳೂ ನಾಶವಾದವು. ಈಗ ಮೋಟಾರ್ ವಾಹನ ಸೌಕರ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಸಂಚಾರ ಸುಲಭವಾಗಿದೆ. ಗಾನ್ಜಿ಼ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜಮೀನುಗಳಿಂದ ಕೇಪ್ಟೌನಿಗೆ ಹಾಲಿನ ಕೆನೆ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಾನಪದ ಸಿರಿಯಜ್ಜಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಚಳ್ಳಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಯಲಗಟ್ಟೆ ಗೊಲ್ಲರಹಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಈರಪ್ಪ-ಕಾಡಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗಳು ಈಕೆ. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದಿಂದ ವಂಚಿತಳಾದರೂ ವಿದ್ವತ್ತಿನ ಗಣಿಯಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಪದಗಳ ಒಡತಿಯಾಗಿ ಜನಮನ ಗೆದ್ದವರು. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರ ಜನಾಂಗವು ಈ ನಾಡಿನ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೀವಂತ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ. ಈ ಜನಾಂಗವು ಸಂಪ್ರದಾಯ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ವೈಶಿಷ್ಟವನ್ನು ಮೆರೆದಿತ್ತು.
ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳ ಆಚರಣೆ, ಮದುವೆಯಂತಹ ಶುಭ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ -ಹೀಗೆ ವೇದಿಕೆ ಅಥವಾ ಕೇಳುಗರು ಸಿಕ್ಕ ಹಾಗೆಲ್ಲಾ ಸಿರಿಯಜ್ಜಿಯ ಹಾಡು ಗಂಗೆಯಂತೆ ಅಲೆ ಅಲೆಯಾಗಿ ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಸಿ ನಾಟಿ ಮಾಡುವಾಗ, ದಿನ ನಿತ್ಯದ ಕೆಲಸಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವಾಗ, ಕಳೆ ಕೀಳುವಾಗ, ಧಾನ್ಯ ಕುಟ್ಟುವಾಗ, ಬೀಸುವಾಗ ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನ ಹಾಗೂ ಮದುವೆ- ಮುಂಜಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅಜ್ಜಿ ತಮ್ಮ 'ಸಿರಿಕಂಠ'ದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯೆಂಬಂತೆ ಜೋಪಾನವಾಗಿಟ್ಟು ಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಮದುವೆ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಜುಂಜಪ್ಪ, ಕ್ಯಾತಪ್ಪ, ಎತ್ತಪ್ಪ, ಚಿತ್ತಯ್ಯ, ಕಾಟಯ್ಯ, ಈರಣ್ಣ, ಕದರಿ ನರಸಿಂಹ, ಗೌರಸಮುದ್ರದ ಮಾರಮ್ಮ, ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ, ಕೊಂಡದ ಚಿತ್ತವ್ವ, ಕಾಟವ್ವ, ನಾಗಮ್ಮ ಮುಂತಾದ ಇಷ್ಟದೈವಗಳ ಮೇಲೆ ಪದ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಡುವ ಕಲೆ, ಜ್ಞಾನ ಭಂಡಾರ ಸಿರಿಯಜ್ಜಿಗೆ ದೈವದತ್ತ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಬೆಳಗೆರೆ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹದಿಂದಾಗಿ, ಸಿರಿಯಜ್ಜಿಯ ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳ ಭಂಡಾರವೇ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು.
‘ಮಹಾಸತಿ ಕಾಟವ್ವ’, ‘ಕತ್ತಲೆ ದಾರಿ ದೂರ’ ಎನ್ನುವ ಇವರ ಕಥನಗೀತೆಗಳು ಜನಮನ ಗೆದ್ದವು.
ಡಾ. ಎ.ಕೆ.ರಾಮಾನುಜಮ್, ಜೀಶಂಪ, ಡಾ.ಎಚ್.ಎಲ್.ನಾಗೇಗೌಡ, ಬೆಳಗೆರೆ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರೀ, ಡಾ.ತೀ.ನಂ. ಶಂಕರನಾರಾಯಣ, ಡಾ.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಹನೂರು, ಡಾ.ಎಂ.ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿ, ಡಾ.ಮಲ್ಲೇಪುರಂ ಜಿ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಮಹಾನ್ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈಕೆಯನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿ ಆಕೆಯ ಅಗಾಧ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ತಲೆದೂಗಿದ್ದರು.
ಜನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ ಡಾ.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಹನೂರು ಅವರು ಸಿರಿಯಜ್ಜಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದ ಜಾನಪದ ಕಥನ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 'ಸಾವಿರ ಸಿರಿ ಬೆಳಗು' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು.
ಸಿರಿಯಜ್ಜಿಯ 'ಬದುಕು ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯ' ಕುರಿತ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗಾಂಧಿ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು.
ನಾಡಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದಂತಹ‘ ನಾಡೋಜ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.
ಸಿರಿಯಜ್ಜಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿರಿಸಿ, ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರಿಗಿರುವ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದಿರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಕೆಯ ಸ್ಮೃತಿ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸರಿಸಾಟಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಆಕೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿಯಿಂದ 'ಜನಪದಸಿರಿ ಸಿರಿಯಜ್ಜಿ' ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದವರು.
ಕವಾಯತು : ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಧರು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿಯೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿಯೂ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ವಿಧಿಬದ್ಧ ಅಭ್ಯಾಸ . ಆಜ್ಞಾಪದಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅಂಗ ಅಥವಾ ಆಯುಧಚಲನೆ ಮಾಡುವುದು ತನ್ಮೂಲಕ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಉದ್ದೇಶ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಯಾವುದೇ ಇರಲಿ, ಕವಾಯತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಜ್ಞೆಗೆ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆ ಅಪ್ರಯತ್ನಿತವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು. ಕವಾಯತಿಯ ಉಪಯೋಗಗಳಿಷ್ಟು _ ಯೋಧರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ದಳದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನ ಮೂಡುತ್ತದೆ; ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳ ಗಾಢ ಪರಿಚಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಣ ಗುಣ ಪೋಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಧೃತಿವರ್ಧನೆ ಆಗುತ್ತದೆ; ವರಿಷ್ಠ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಗೌರವಿಸುವ ಶಿಸ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ಧುರೀಣತ್ವದ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯಾವಕಾಶ ಒದಗುತ್ತದೆ.
ಕವಾಯತಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸ್ಥೂಲ ವಿಧಿಗಳಿವು. ಒಬ್ಬ ನಾಯಕ ಒಂದು ದಳವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಆಜ್ಞಾನುಸಾರ ಆ ದಳದ ಯೋಧರು ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇರಲೇಬೇಕು_ಅನಾವಶ್ಯಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗಾಗಲೀ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸೂಚನೆಗಳಿಗಾಗಲೀ ಎಡೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಯೋಧರು ಕ್ರಿಯೆ ಎಸಗುವಾಗ ಅವರಲ್ಲಿನ ಸುಪ್ತ ಧುರೀಣತ್ವಗುಣ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಬರಲು ಯೋಗ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶ ತಲೆದೋರುತ್ತದೆ. ಸಮರ್ಥನಾದವ ಧುರೀಣನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮುಂದೆ ಈ ಪರಂಪರೆ ಹೀಗೆಯೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಬಂದಿದೆ ಈ ಜನಪ್ರಿಯ ಹೇಳಿಕೆ_ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಕಲಿಯದ ವಿನಾ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಲುಬಾರದು.
ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಇತರ ೬ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ವರ್ಗ ಆರ್ಕಿಕ್ಲ್ಯಾಮಿಡೀ ಉಪತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹು ವಿಶಾಲವಾದ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾದ ವರ್ಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ರ್ಯಾನನ್ಕ್ಯುಲೇಸೀ, ನಿಂಫಿಯೇಸೀ, ಅನೋನೇಸೀ, ಮ್ಯಾಗ್ನೋಲಿಯೇಸೀ ಮುಂತಾದ ಕುಲಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಪುಷ್ಪಗಳು, ಪುಷ್ಪಪತ್ರ ಮತ್ತು ದಳಸಮೂಹಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪುಷ್ಪಾಂಗಗಳು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಕೀಳ್ತೆರದ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಸುರುಳಿ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಮೇಲ್ತರದ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ವೃತ್ತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅಂಡಕೋಶ ಅಧಿಕ ಶಲಾಕಾಗ್ರಗಳನ್ನೂ ವಿಭಕ್ತ ಆಂಡಕೋಶವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂಡಾಶಯ ಉಚ್ಚಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಗೀಕರಣಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಈ ರ್ಯಾನೇಲೀಸ್ ವರ್ಗವನ್ನು ಆರ್ಕಿಕ್ಲ್ಯಾಮಿಡೀಯಲ್ಲಿ ಆದಿರೂಪದ ಜೀವಂತ ವರ್ಗ ಎಂದೂ ಈ ವರ್ಗದಿಂದ ಏಕದಳ ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳ ಸಸ್ಯಪಂಗಡಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿವೆಯೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ವರ್ಗಗಳು ೧ ರಿಂದ ೧೪ (ವರ್ಟಿಸಿಲೇಟಿ, ಪೈಪರೇಲೀಸ್, ಹೈಡ್ರೊಸ್ಟಾಕಿಯೇಲೀಸ್, ಸ್ಯಾಲಿಕೇಲೀಸ್, ಗ್ಯಾರಿಯೇಲೀಸ್, ಬೆಲನಾಪ್ಸಿಡೇಲೀಸ್, ಮಿರಿಕೇಲೀಸ್, ಲೈಟ್ನೆರಿಯೇಲೀಸ್, ಜೂಗ್ಲಾಂಡೇಲೀಸ್, ಜೂಲಿಯನೇಲೀಸ್, ಬ್ಯಾಟಿಡೇಲೀಸ್, ಫ್ಯಾಗೇಲೀಸ್, ಆರ್ಟಿಕೇಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಪೋಡಾಸ್ಟಿಮೇಲೀಸ್-೨೦ ಕುಟುಂಬಗಳು). ಈ ಸಮೂಹದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಆದಿರೂಪದ ಅಥವಾ ಕೀಳ್ತೆರದ ವರ್ಗಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. . ಹಿಂದೆ ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು ಅಮೆಂಟಿಫೆರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪುಷ್ಪಗಳ ನಗ್ನ ಪುಷ್ಪಾವರಣ ಕ್ಷೀಣಪತ್ರದ ತರಹದ್ದು. ಪುಷ್ಪಾಂಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ. ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಗಾಳಿಯಿಂದ ನಡೆಯುವುದು. ಈ ವರ್ಗಗಳಿಗೂ ಇತರ ವರ್ಗಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.
ವರ್ಗಗಳು ೧೫ ರಿಂದ ೨೦ (ಪ್ರೋಟಿಯೇಲೀಸ್, ಸ್ಯಾಂಟಲೇಲೀಸ್, ಅರಿಸ್ಟೊಲೋಕಿಯೇಲೀಸ್, ಬೆಲೆನೋಫೋರೇಲೀಸ್, ಪಾಲಿಗೊನೇಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ರೋಸ್ಪರ್ಮಿ-೨೩ ಕುಟುಂಬಗಳು). ಈ ವರ್ಗಸಮೂಹ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಗಂಧದ ಮರದ ಕುಟುಂಬ, ದಂಟು ಕುಟುಂಬ, , ಚಕ್ಕೋತ ಸೊಪ್ಪು ಕುಟುಂಬ ಮುಂತಾದುವು ಅಡಕವಾಗಿವೆ. ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು ಒಂದೇ ತರಹದ್ದಾಗಿ ದಳಕಲ್ಪವಾಗಿವೆ. ಮುಂದುವರಿದ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಪತ್ರಕ್ಕೂ ದಳಸಮೂಹಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡಿದೆ. ಪುಷ್ಪವಲಯಗಳು ವೃತ್ತಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಪ್ರತಿ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲೂ ೩ ರಿಂದ ೫ ರವರೆಗೆ ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟದಿಂದ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ವರ್ಗ ೨೪ . ಈ ವರ್ಗ ಆರ್ಕಿಕ್ಲ್ಯಾಮಿಡೀಯ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ಪಂಗಡ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿರಿದಾದ ೧೨,೦೦೦ ಪ್ರಭೇದಗಳಿರುವ ಲೆಗ್ಯುಮಿನೋಸೀ ಕುಟುಂಬವೂ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕುಟುಂಬವೂ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಎರಡು ಕುಟುಂಬಗಳೂ ರ್ಯಾನೇಲೀಸ್ ರೊಸೇಸಿವರ್ಗದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಪುಷ್ಪಾಂಗಗಳು ವೃತ್ತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಪಂಚಾಪವರ್ತ್ಯವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಅಂಡಾಶಯ ಉಚ್ಚ, ಮಧ್ಯ ಅಥವಾ ಅಧೋಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಲೆಗ್ಯುಮಿನೋಸೀ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಗಳು ದ್ವಿಪಾಸರ್ಶ್ವ ಸಮಾಂಗತೆ ಪಡೆದು ಕೀಟಪರಾಗ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕಿರುವ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.