polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಕೋಬ್ರಾಗಳು, ಕ್ರೈಟ್‌ಗಳು, ಮಂಬಾಗಳು, ಸಮುದ್ರ ಹಾವುಗಳು, ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಎಲಾಪಿಡ್‌ಗಳಿಂದ ಉಗುಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಂಜುಗಳು ವಿಷವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಅವು ನರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಆ ಮೂಲಕ ನರವಿಷತ್ವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಸುಕುತನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪೂರ್ತಿ ದೇಹದುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ಯಾರಾಸ್ಥೀಷಿಯಾ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾತನಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಯೂ ಕೂಡ ವರದಿ ಮಾಡಲ್ಪಡಬಹುದು. ನರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತೊಂದರೆಗಳು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯೂಹಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಮಗ್ರ ತನಿಖೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲ. ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ತಕ್ಷಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗದಿದ್ದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಉಸಿರಾಟದ ವೈಫಲ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಬಹುದು.
ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ 50 ಮೂಲಕ ಮಾಪನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ವಿಷದ ಬಲವು ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂತತಿಗಳ ನಡುವೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲಾಪಿಡ್‌ಗಳ ಒಳಗೆ ಚರ್ಮದ ಕೆಳಗಿನ 50 140-ಫೋಲ್ಡ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬದಲಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಂಡಲ ಹಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು 100-ಫೋಲ್ಡ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳ ನಡುವೆ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಷದ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಕೂಡ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಗ್ಯಾಬೂನ್ ಮಂಡಲ ಹಾವು ಉಳಿದ ಹಾವುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಏಕೈಕ ಕಡಿತದಲ್ಲಿ 5 ರಿಂದ 7 ಎಮ್‌ಎಲ್ ವಿಷವನ್ನು ಉಗುಳುತ್ತದೆ. ಒಪಿಸ್ತೋಗ್ಲೈಫಸ್ ಕೊಲುಬ್ರಿಡ್ಸ್‌ಗಳು ಜೀವಕ್ಕೆ-ಆತಂಕಕಾರಿಯಾಗುವಂತಹ ವಿಷಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗದಂತಹ ವಿಷಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ವಿಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಥವಾ ಹಾವುಗಳ ಮಾಲಿಕರು ಹಾವು ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೂಡ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂಬುದು ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ಹಾವುಗಳ ಜೊತೆ ಒಡನಾಡುವಾಗ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾವಿನಿಂದ ಕಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡ 40% ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾಯಾಳುಗಳು ಕಡಿನ ಹಾವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಹಾನಿಯ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಅಜಾಗರೂಕರಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ- ಅವರಲ್ಲಿ 40% ಜನರು ಪ್ರತಿಶತ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಕ್ತ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
ಸತ್ತಂತೆ ಕಂಡುಬರುವ ಹಾವುಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಹಾವುಗಳು ತಮ್ಮ ಬೆನ್ನು ಅಡಿಗೆ ಹಾಕಿ ಮಲಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯ ಭೀತಿಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆದರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ನಾಲಗೆಯನ್ನು ಹೊರಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಹಾವಿನ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ತಲೆಯು ಪ್ರತಿಫಲನದ ಮೂಲಕ ತತ್‌ಕ್ಷಣ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಕಚ್ಚುವುದರ ಸಂಭವನೀಯತೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಿತ ಕಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವು ಒಂದು ಜೀವಂತ ಹಾವಿನ ಕಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮದಷ್ಟೇ ತೀವ್ರತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸತ್ತ ಹಾವುಗಳೂ ಕೂಡ ತಾವು ಶಿಕಾರಿಗಳ ದೇಹದೊಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ವಿಷದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ತ ಹಾವಿನ ಕಚ್ಚುವಿಕೆಯು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಷವನ್ನು ದೇಹದೊಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ.
ಕಾಡುಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಆತುರ ಆತುರವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವುದು ಭೂಮಿಯ ಕಂಪನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ದೂರಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಹಾವುಗಳು, ಅಂದರೆ ಕಿಂಗ್ ಕೋಬ್ರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮಂಬಾಗಳಂತಹ ಹಾವುಗಳು ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾವುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೊಡೆದುಹಾಕುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾವು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೂ ಹೊರಬರದಿದ್ದರೆ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮತ್ತು ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುವುದು ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಹಾವುಗಳು ದಂಶಕಗಳಂತಹ ತಮ್ಮ ಶಿಕಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜನವಾಸದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ನಿಯಮಿತವಾದ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಜೀವಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಹಾವುಗಳ ಭಯವನ್ನು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹಿಂಕಿಂಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಹಾವುಗಳ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಉಪಯೋಗಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನೆಟ್ರೊಪಿಕ್ಸ್, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾಗಳಂತ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರವಾದ ಹಾವುಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿವೆ. ಹಾವುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಾವಿನ ವಿಷವು ಸುಧಾರಿತ ಕರ್ಣಸಮೀಪಿ ಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಾಲಾರಸವನ್ನು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅಲ್ವೋಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಟೋಳ್ಳಾದ ವಿಷದ ಹಲ್ಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ. ವಿಷವು ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಿಣ್ವಗಳಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಕೂಡ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಶಿಕಾರಿಯ ಹೃದಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಅಂಗಾಂಶ ಅಂತಃಪ್ರವೇಶ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಅದರಿಂದಾಗಿ ವಿಷವು ತುಂಬಾ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಒತ್ತಡದ ಸ್ಥಂಭನವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂಡಲದ ಹಾವುಗಳ ಸೈಟೋಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲ, ಆದರೆ, ಎಲಾಪಿಡ್‌ಗಳಂತಹ ನ್ಯೂರೋಟಾಕ್ಸಿಕ್ ವಿಷಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಮಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. 1978ರಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧಕ ಸ್ಟ್ರಾನ್ ಸುದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅವರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒತ್ತಡ ಸ್ಥಂಭನ ಪದ್ಧತಿಯು ಕಡಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಷವು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಲು ಮತ್ತು ದುಗ್ಧನಾಳ-ವ್ಯೂಹದ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ಅಂಗಾಂಶಗಳಿಗೆ ಜಡವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಸಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಜಡವಸ್ತುವು ಹರಿಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಒತ್ತಡ ಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಕಡಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಜಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಂಭನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎಲುಬಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳಿಗೆ ದೂಡಲ್ಪಡದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು.
ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಾವುಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಿಷವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣ ಹಾವು ಕಡಿತಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹಾವಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಹಾವುಗಳಿಂದ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಜೀವನ ಪೂರ್ತಿ ಪರಿಣಾಮ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾವು ಕಡಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ವಿಷವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇತರ ವಿಷಗಳು ಕಡಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಜಾಗದ ಸುತ್ತಲೂ ತೆಳುವಾಗಿ ತೊಂದರೆಗೀಡು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಂಭನಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಕಡಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಘಾತವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಠಿಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕೂಡ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ ಹರಡುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಎಲಾಪಿಡ್‌ಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲ ಮಂಡಲ ಹಾವುಗಳು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಮುದ್ರ ಹಾವುಗಳಿಂದ ಉಗುಳಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಷಗಳು ಸ್ನಾಯುಗಳ ಅಂಗಾಂಶದ ನೆಕ್ರೋಸಿಸ್ ಅನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ದೇಹದೆಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಸ್ನಾಯು ಅಂಗಾಂಶವು ಸಾಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ರಬ್ಡೋಮೈಲೋಸಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸತ್ತ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಕೋಶಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಿ ಹೊರಬಿಡುವ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮಾಡದೇ ಬಿಟ್ಟಲ್ಲಿ, ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಮೂರು ವಿಧದ ವಿಷಯುಕ್ತ ಹಾವುಗಳು ಯಾವುವೆಂದರೆ ಮಂಡಲ ಹಾವುಗಳು, ಕ್ರೈಟ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಕೋಬ್ರಾಗಳು. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಯಾವ ಜಾತಿಯ ಹಾವುಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಞಾನವು ನಿಷ್ಕರ್ಷಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿ ವಿಧದ ಹಾವುಗಳ ಎನ್ವೆನೋಮೆಷನ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಞಾನ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಕಚ್ಚುವ ಹಾವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಈ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಭೂಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಹಾವಿನ ವಿಷಕ್ಕೆ ಔಷಧ ಬರುವುದರೊಳಗೆ ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಹಾವುಗಳ ವಿಷವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೇ ಮಾರಕವಾಗಬಹುದು. ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಮುಂದುವರಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ನಂಜು ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಆಂಟಿವೆನಮ್ ಉತ್ತಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಆಂಟಿವೆನಮ್ ಔಷಧವು 1895 ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ನ ವೈದ್ಯ ಅಲ್ಬಟ್೯ ಕಾಲ್‌ಮಟೆ ಎಂಬವರು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರ ಹಾವಿನ ಕಡಿತದ ಔಷಧಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪತು. ಆಂಟಿವೆನಮ್ ಎಂದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಷವನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಯ ದೇಹಕ್ಕೆ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಗೊಳಿಸಲು ಚುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರತಿವಿಷವನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಾಣಿಯ ರಕ್ತದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಮೇರಿಕದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಾಗೂ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸಂಘಟನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಡಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೋಪು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆಯುವಂತೆ ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿವೆ. ಏನೇ ಆದರೂ ಕಡಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ರಾಸಾಯನಿಕದಿಂದ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಬೇಡಿ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಶಿಫಾರಸ್ಸುದಾರರು ಹಾವು ಕಡಿತದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೊಳೆಯಬಾರದು ಎಂದು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿವೆ. ಚರ್ಮ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ವಿಷದ ಗುರುತು ಇದ್ದರೆ ಹಾವಿನ ಕಡಿತದ ವಿಧದಿಂದ ಹಾವಿನ ಜಾತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇದು ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಔಷಧ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.
ಹಾವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯು ಜಗತ್ತಿನ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಆದರ್ಶವಾದ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಸತ್ತ ಹಾವು ರೋಗಿಯ ಜೊತೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂದು ಬರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹಾವಿನ ಕಡಿತವು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳಿಯ ಜ್ಞಾನವು ಹಾವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಹುವೇಲೆನ್ಸೀಯ ಪ್ರತಿ ವಿಷಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯು ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಂಶವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಕೆಲವು ಆಸ್ಟೇಲಿಯಾದ ಎಲಾಪಿಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂಡಲ ಹಾವು ಎನ್ವೆನೊಮೇಷನ್‌ಗಳು ಕೊಗುಲೊಪಥಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಅವು ಎಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಬಾಯಿಯಿಂದ, ಮೂಗಿನಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ರಕ್ರಸ್ರಾವವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಹಳೆಯದಾದ, ವಾಸಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬರುವ ಗಾಯಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಮೆದುಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ಆಂತರಿಕ ಅವಯವಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ರಕ್ತಸ್ರಾವವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಎಕಿಮೊಯ್ಸಿಸ್ ಅನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಎಲ್ಲಾ ಹಾವುಗಳ ಕಡಿತಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಭಯ, ಭೀತಿ, ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ಇವುಗಳು ಪಿತ್ತೋದ್ರೇಕ ಮತ್ತು ವಾಂತಿಯಾಗುವಿಕೆ, ಅತಿಸಾರ, ತಲೆಸುತ್ತು, ಮೂರ್ಛೆ ಹೋಗುವಿಕೆ, ಹೃದಯಾತಿಸ್ಪಂದನ, ಮತ್ತು ಶೀತ, ತೇವ ಚರ್ಮ ಮುಂತಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ದೂರದರ್ಶನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು ಹಾವಿನ ಕಡಿತವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಹೈಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾದ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮರಣವು ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಸಮಪರ್ಕವಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
ಹಾವುಗಳು ತಮಗೆ ಭಯವುಂಟಾದಾಗ, ಅವುಗಳು ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದಾಗ, ಕೆರಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅಥವಾ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದಾರಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಹಾವನ್ನು ಹೊಡೆದು ಸಾಯಿಸುವುದು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಅಪಾಯಕರ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತತ್‌ಕ್ಷಣ ಬಿಡುವುದು ಸೂಕ್ತ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾವುಗಳ ಗೋಚರಿಕೆಯು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಹಾವುಗಳ ಜಾತಿಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ.
ಕೆಲವು ವಿಪರೀತವಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ರೋಗಿಯು ದೂರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಎಲ್ಲ ತಪ್ಪಾದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು ಹಾವಿನ ಕಡಿತದಿಂದ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಹಾನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಿರಿದಾಗಿಸಿ ರಕ್ತ ತಡೆಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟುವ ಮೂಲಕ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಗಿಯು ಸರಿಯಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಾಗ ಆ ಅಂಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಏಕೆಂದರೆ ಹಾವುಗಳು ಒಂದು ದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೂಡ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಲೇಖನವು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಹೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾದ ಕಾನೂನು ಬದ್ಧ ಉಪಾಯವೂ ಅಲ್ಲ. ಓದುಗರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಹಾಗೂ ಉಪಾಖ್ಯಾನ ರೂಪದ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆದುಬಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಕುರಿತು ಕೂಡ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಸಲಹೆಯನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾವುಗಳು ಕಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ತಮ್ಮ ಬಾಯನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತವೆ, ಅಟ್ರಾಕ್ಟಾಸ್ಪಿಡೈಡೀ ಸಂತತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯದ ಹಾವುಗಳು ತಮ್ಮ ಬಾಯನ್ನು ತೆರೆಯದೆಯೇ ತಮ್ಮ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತಲೆಯ ಬದಿಗೆ ಮಡಚಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಶಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಚುಚ್ಚುತ್ತವೆ.
ಈ ಕೆಳಗಿನ ಎಲ್ಲ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಆದರೆ, ಇಂದು ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದ ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಡಿತಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಏನೇ ಆದರೂ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳವಾಗಿದೆ:
ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಹೊರಗಿನ ಪ್ರತಿಜನಕ ಒಂದನ್ನು ಇಮ್ಯೂನ್‌ ಸಿಸ್ಟಂ ಒಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಸುದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌ಗಳು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಾನಗಳು:
ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಲಸಿಕೆಯು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಂತಹ ವೈರಸ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ನಂತರ ಶಾಖ ಹಾಗು ಫಾರ್ಮಿಲ್ಡಿಹೈಡ್‌ ಅನಿಲವನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೈರಸ್‌ ಅಂಶಗಳು ನಾಶವಾಗಿದ್ದು,ನಕಲು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ವೈರಸ್‌ನ ಕಾಪ್ಸಿಡ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ನಾಶವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಗುರುತಿಸಿ ಇದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಈ ಲಸಿಕೆ ಸೋಂಕುಕಾರಕವಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗದಿದ್ದಾಗ ಇದು ಸೋಂಕು ತಗಲಲು ಶಕ್ತವಾದ ಪಾದರ್ಥಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲಸಿಕೆ‌ಗಳು ಪುನರುತ್ಪಾನೆಯಾಗದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾದ ಬಲವರ್ಧಕ ಡೋಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯತಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿರುವ ಲಸಿಕೆ‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯಿರುವ ಜೀವಂತ ವೈರಸ್‌ನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಹಳ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಪುನರುತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಹಾಗು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಜನಕವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ,ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಲವರ್ಧಕಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ವಾಕ್ಸೀನ್‌ಗಳನ್ನು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೋಶದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವೈರಸ್ ಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವುದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಹಿತಕರ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ವಿಷಮತೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ , ಅಥವಾ ವಿಕೃತಿ ಜನಕದ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ವಿಷಮತೆಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಜೀನ್ ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕವೂ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಮತೆಯು/ತೀವ್ರತೆಯು ವಿರುದ್ಧವಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ, ಜೀನ್ ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ತಯಾರಾದ ಲಸಿಕೆ‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಅಟೆನ್ಯುಏಟೆಡ್ ಲಸಿಕೆ‌ಗಳನ್ನು ಇಮ್ಯುನೊಕಾಂಪ್ರಮೈಸಡ್‌‌ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ವೈರಸ್‌-ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳಿರುವ ಲಸಿಕೆ‌ಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಸ್‌ನ ರಾಚನಿಕ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ವೈರಲ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವೆ ಒಪ್ಪವಾಗಿ ಕೂಡಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ವೈರಸ್‌ ಮಾದರಿಯ ಕಾರಕಗಳಾಗಿ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಸ್‌ನ ನ್ಯುಕ್ಲಿಯಕ್‌ ಆಸಿಡ್‌ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಸೋಂಕುಕಾರಕವಲ್ಲ. ಇವುಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಉತ್ಪಾದನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಮಲ್ಟಿವೇಲೆಂಟ್‌ ರಚನೆಯು ಈ ವೈರಸ್‌ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಬ್‌ಯುನಿಟ್‌ ಲಸಿಕೆ‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇಮ್ಯುನೊಜೆನಿಕ್‌ ಆಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ವೈರಸ್‌ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಎರಡು ಲಸಿಕೆ‌ಗಳು: ಮನುಷ್ಯರ ಪಾಪಿಲೊಮವೈರಸ್‌ ಮತ್ತು ಹೆಪಟೈಟಿಸ್‌ 'ಬಿ' ವೈರಸ್‌ಲಸಿಕೆ‌.
ಸಬ್‌ಯುನಿಟ್‌ ಲಸಿಕೆ‌ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ವೈರಸ್‌ ಅಂಶವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಆಥವಾ ಭಾಗಶ: ಸೇರಿಸದೆ ಪ್ರತಿಜನಕವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಒಂದು ವಿಧಾನದ ಪೈಕಿ ವೈರಸ್‌ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯದಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಅನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಅದನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನದ ಕೊರತೆಯೆಂದರೆ, ಹೀಗೆ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರೋಟೀನ್‌, ಸಹಜವಾಗಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಿಂತ ವ್ಯತಾಸವಾದ ಮೂರು ಆಯಾಮದ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹದು; ಇದು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಸೋಂಕುಕಾರಕಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸದೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಬ್‌ಯುನಿಟ್‌ ಲಸಿಕೆ‌ಗಳು ಇತರ ಲಸಿಕೆ‌ಗಳ ವಿಧಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.
ದನದ ಸಿಡುಬಿನಿಂದ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಸಿಡುಬು ಅನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಅಥವಾ ವೇರಿಯೊಲೇಷನ್‌ ಪದ್ಧತಿ ಮಾತ್ರವಿತ್ತು; ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಡುಬು ವೈರಸ್‌ ಅನ್ನು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳು ಸಾಯಬಹುದಾದ ಅಥವಾ ಹುಷಾರು ತಪ್ಪುವ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯವಿತ್ತು. ವೈರಸ್‌ನಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗಗಕ್ಕಿಂತ ವೇರಿಯೊಲೇಷನ್‌ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹತ್ತನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟಿತ್ತು; ಇದಲ್ಲದೆ ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗುವುದು ಸಾಕಷ್ಟು ಖಾತರಿಯಾಗಿತ್ತು. ವೇರಿಯೊಲೇಷನ್‌ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಅವು-ಬಳಕೆಯಾಗುವ ವೇರಿಯೊಲ ಮೈನರ್ ಸ್ಟ್ರೇನ್‌ನ ವಿಧದ ಮೇಲೆ, ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಸೋಂಕು ಉಂಟಾದಾಗ ಮೊದಲ ವರ್ಧಿಸುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತು ಸೋಂಕು ಹೇಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ, ಅಥವಾ ಸಣ್ಣತೊಟ್ಟುಗಳ ಮೂಲಕ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಚರ್ಮ ಅಥವಾ ನೇಸಲ್ ಲೈನಿಂಗ್‌ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ- ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆಂಶವು ಪರಿಣಾಮದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಮನುಷ್ಯರು ಇತರೆ ಸೋಂಕುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಚುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ತಡೆಯಲೆತ್ನಿಸಿದ ಮೊದಲ ರೋಗವೇ ಸಿಡುಬು . ಸಿಡುಬನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವ ಪದ್ಧತಿಯು ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 200 ಗೂ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇಸವಿ 1718ರಲ್ಲಿ ಲೇಡಿ ಮೇರಿ ವೊರ್ಟ್ಲೆ ಮಾಂಟಗು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕಾರ, ತುರ್ಕರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಿಡುಬನ್ನು ಕ್ಷೀಣಿಸುವ ಅಂಶಗಳುಳ್ಳ ದ್ರವವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿಕಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ಆಕೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಸಹ ಚುಚ್ಚಿದ್ದರಂತೆ. 1796ರ ಮೊದಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವೈದ್ಯ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಜೆನರ್‌, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದನದ ಸಿಡುಬಿನ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಸಿಡುಬಿಗೆ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಆರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಒಬ್ಬ ಅಜ್ಞಾತ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ , ಶ್ರೀಮತಿ ಸೆವೆಲ್, ಜರ್ಮನಿ , ಶ್ರೀ. ಜೆನ್‌ಸೆನ್‌, ಜರ್ಮನಿ ; ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ಜೆಸ್ಟಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, 1774, ಶ್ರೀಮತಿ ರೆಂಡಾಲ್‌, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ , ಹಾಗೂ ಪೀಟರ್‌ ಪ್ಲೆಟ್‌, ಜರ್ಮನಿ, 1791.
'ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌' ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಜೆನ್ನರ್ 1796ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದರು. ಲೂಯಿಸ್‌ ಪಾಶ್ಚರ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರವರ್ತನಕಾರಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿತು. ಇದನ್ನು 'ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್ ' ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಹಸುಗಳಿಗೆ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿಸಿದ 'ದನದ ಸಿಡುಬು' ಎಂಬ ಸೌಮ್ಯ ವೈರಸ್‌ನಿಂದ ಮೊದಲ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಹೊಸ ಲಸಿಕೆಯು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾರಕ ಸಿಡುಬಿನ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿತು. ರೂಢಿ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ 'ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌' ಮತ್ತು 'ಇಮ್ಯುನೈಸೇಷನ್' ಎರಡೂ ಪದಗಳಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದೇ ಅರ್ಥದ ಪದಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಷೀಣವಾಗಿಸಿರದ ಜೀವಂತ ರೋಗಕಾರಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ರೋಗಾಣು ಚುಚ್ಚಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಿಂತಲೂ ಇದು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಇವೆರಡನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವಿಕೆ' ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಿಡುಬು ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಹತ್ತೊಂಬತನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯು ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ವಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಲಸಿಕೆ‌ಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಈ ಗುಂಪಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಆಂಟಿ-ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನಿಸ್ಟ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಂಪು ನೈತಿಕತೆ, ರಾಜಕೀಯ, ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತಿತ್ತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌ ಅನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಸ್ವಂತ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರದ ಅನಗತ್ಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಈ ಲಸಿಕೆ‌ಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೂಡ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಆಧುನಿಕ ಲಸಿಕೆ‌ ಹಾಕಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಇಮ್ಯೂನ್‌ ಸಿಸ್ಟಂ ಬಹಳ ಕ್ಷೀಣಗೊಂಡಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ, ಅಥವಾ ಲಸಿಕೆ‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಅಲರ್ಜಿಯಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ, ಅಥವಾ ಲಸಿಕೆ‌ ವಿರುದ್ಧ ದೃಢವಾದ ಆಕ್ಷೇಪಗಳಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಲಸಿಕೆ‌ ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳವುದರಿಂದ ರಿಯಾಯತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಯಾವುದೇ ಒಂದು ರೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರತಿಜನಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಸಿಕೆಗಳು ಅನೇಕ ರೋಗಕಾರಕು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಹ ಸೋಂಕುಗಳಿಂದಾಗುವ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಲಸಿಕೆಗಳ ಪೈಕಿ ವೈರಸ್ ರೋಗದ ಲಸಿಕೆ‌ , ಲಸಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೀತಾಳೆ ಸಿಡುಬು ಲಸಿಕೆಗಳು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿವೆ. ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ,ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟ ಬಹುದಾದ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿ ನೀಡಲಾದ ಲಸಿಕೆಯು ಜೀವಂತ ಆದರೆರೋಗಕಾರಕದ ಕ್ಷೀಣ ರೂಪವಾಗಿರಬಹುದು , ಈ ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಸತ್ತ ಅಥವಾ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ರೂಪಗಳಾಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಮಾದರಿಯ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿರಬಹುದು.
ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ . ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಇಂದು ಸಿಡುಬು ಅಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಬೇರೆ ರೋಗಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಕೂಡ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೂಯಿಸ್‌ ಪಾಶ್ಚರ್, 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಆಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದಾಗ, ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಂಥ್ರಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ವೈರಸ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೇಬಿಸ್ ಅನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ವಿಸ್ತೃತಗೊಂಡಿತು. ಈ ರೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸೋಂಕುಕಾರಕಗಳು ತಮ್ಮ ಗಂಭೀರವಾದ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದಕೊಳ್ಳವು ಹಾಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಕೊಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪಾಶ್ಚರ್ ಆಳವಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಪಾಶ್ಚರ್ ಜೆನ್ನರ್ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಕ್ಸೀನ್‌ ಎನ್ನುವ ಜಾತಿಯ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟ.
ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ರೋಗ ಅಂಟಿದ ನಂತರವೇ ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. , ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹಾಗೂ ಆಲ್ಝೈಮರ್ಸ್‌ ರೋಗಗಳ ಲಸಿಕೆ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಡುಬಿಗೆ ಈಡಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳೊಳಗೆ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನಿಯಾ ನೀಡಲಾದಲ್ಲಿ, ರೋಗವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ರೋಗ ತಗುಲಿ ಒಂದು ವಾರದೊಳಗೆ ಲಸಿಕೆ ನೀಡಿದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಹುಚ್ಚು ನಾಯಿ ಕಚ್ಚಿದ ಒಂದು ಮಗುವಿಗೆ ಲೂಯಿಸ್ ಪಾಶ್ಚರ್ ಮೊದಲ ರೇಬೀಸ್‌ ಲಸಿಕೆ ಕೊಟ್ಟರು. ತರುವಾಯ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೇಬೀಸ್‌ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಂದೇಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಇದರ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ವಿಧಾನ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅಗತ್ಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನವೇನೆಂದರೆ, ಲಸಿಕೆಯು ಸಹಜ ಸೋಂಕಿಗಿಂತಲೂ ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ.
ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ಪದಗಳನ್ನು ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳಂತೆ ಅದಲುಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಎರಡೂ ಬೇರೆಬೇರೆ. ಡಾಕ್ಟರ್ ಬೈರಾನ್‌ ಪ್ಲಾಂಟ್‌ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: "ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವಂತಹ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ದನದ ಸಿಡುಬಿ ನಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವ ದನದಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗಿರುವ "ಸುರಕ್ಷಿ"ತವಾದ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್‌, ಈ ಪದ್ಥತಿಯು ರೋಗದಷ್ಟೆ ಹಳೆಯದಿರಬಹುದು, ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸಿಡುಬು ಬಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುಳ್ಳೆ ಅಥವಾ ಹಕ್ಕಳೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ವೇರಿಯೊಲ ವೈರಸ್‌‌ನ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚರ್ಮದ ಮೇಲ್ಪದರಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೋಳಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗಲು ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಅನ್ನು ತೋಳಿನಿಂದ ತೋಳಿಗೆ" ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ "ಹಕ್ಕಳೆಯಿಂದ ತೋಳಿಗೆ" ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು .
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಸಿಕೆ‌ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿಯೆಂದು ಹಾಗು ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಕೊಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಯು.ಎಸ್‌ನ ನ್ಯಾಯಲಯದಲ್ಲಿ ದಾವೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೈದ್ಯ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಈ ಹಾನಿಯಾದದುರ ಬಗ್ಗೆಗಿನ ವಾದವು ಅಧಾರರಹಿತವಾದದ್ದು ಎಂದು ನಂಬಿದರೂ ಕೂಡ, ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿರುವ ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿ ಮಂಡಲಿಗಳು ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಲಸಿಕೆ‌ ತಯಾರಕರು ಲಸಿಕೆ‌ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು; ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲಕರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಲಸಿಕೆ‌ಗಳಿಂದಾದ ಹಾನಿಯೆಂದು ವಾದಗಳಿಂದ ಒದಗುವ ಪ್ರಸಂಗಗಳಿಂದ ಲಸಿಕೆ‌ ತಯಾರಕರನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ತರಲಾಯಿತು.
ಕೆಲವು ರೋಗಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ರಾಮಿಕವಾಗಿ ಹರಡುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತಿತ್ತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಅನುಸರಿಸಿವೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ 1853 ರಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಸಿಡುಬನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು; ಇದಕ್ಕೆ ತಪ್ಪಿದಲ್ಲಿ ದಂಡವನ್ನು ತೆರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಸಮಕಾಲೀನ . ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌ ನೀತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆ ಸೇರಬೇಕಾದರೆ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ನಿಯಮಿವಿದೆ. ಇತರ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಕೂಡ ಕೆಲವೊಂದು ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿವೆ.
ಲಸಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹೌಷಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟೆಟಾನಸ್‌ ಟಾಕ್ಸಾಯಿಡ್‌ನ್ನು ಆಲಮ್‌ಗೆ ಅಡ್ಸಾರ್ಬ್‌ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ . ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಸರಳ ಟೆಟಾನಸ್‌ ಟಾಕ್ಸಯಿಡ್‌‌ನ ದ್ರವ್ಯ ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹಾಗೆ ಈ ಆಂಟಿಜನ್‌ ಅನ್ನು ರೂಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಡ್ಸಾರ್ಬ್‌ಯಾದ ಟೆಟಾನಸ್ ಟಾಕ್ಸಯಿಡ್‌ಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ಬೂಸ್ಟರ್ ಕೊಡಬೇಕಾದಾಗ ಸರಳ ಲಸಿಕೆ‌ ಅನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯನ್ನು 'ಇಮ್ಯೂನೋಜೆನ್' ಬಳಸಿ ವೇಗವರ್ಧಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕೃತಕ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರೋಗಕಾರಕವೊಂದನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ 'ಸೋಂಕಾಗದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸುವಿಕೆ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಲಸಿಕೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಕಿಯೆಯು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಇಮ್ಯೂನೋಜೆನ್‌ ನೀಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡಬಹುದು.
ನೈತಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತಿತ್ತರ ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ, ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವ ಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ವಿವಾದ ಎದುರಾಗುತ್ತಲಿದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ವಿರಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿದ್ದರಿಂದ‌ ಜನರಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿರಬಹುದು; ಈ ಹಾನಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರವನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಲಸಿಕೆಯ ಕಡ್ಡಾಯ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಸ್ವೀಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಸಾಮೂಹಿಕ ಲಸಿಕಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದ ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಹಾಯವಾಯಿತು.
ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಅಲೈಯನ್ಸ್‌‌ ಫಾರ್ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನ್ಸ್ ಅಂಡ್‌ ಇಮ್ಯೂನೈಸೇಷನ್‌ ಎನ್ನುವ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 2000ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಹಾಗು ತಲಾವಾರು $1000 ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳವುದು. ಹಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಎರಡನೇ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದು, ಇದು 2014ರ ತನಕ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.
ಇಸವಿ 1988ರಲ್ಲಿ, ವಿನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಪೋಲಿಯೊ ರೋಗವನ್ನು 2010ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ನಾಮಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಗುರಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲವಾದರು, ಪೋಲಿಯೋ ನಿರ್ನಾಮ ಬಹಳ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ನಾಮಕ್ಕೆ ಗುರಿಮಾಡಬಹುದಾದ ರೋಗವೆಂದರೆ-ದಡಾರ ‌; ದಡಾರದ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು 1963ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸದ ಮೇಲೆ ದಡಾರದ ಪ್ರಮಾಣ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಅಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವಾಕ್ಸೀನ್‌ನಿಂದ ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದಾದ ರೋಗವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಲು ಗುರಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ರೋಗ-ಸಿಡುಬು . ಈ ರೋಗವನ್ನು ವಿಶ್ವದ್ಯಾದಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಲು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಂಘಟಿಸಿತು. ಸ್ವಭಾವಿಕವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸಿಡುಬಿನ ಪ್ರಕರಣ ಸೋಮಾಲಿಯದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದಾಗಿ 1977ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ಅನೇಕರಲ್ಲಿ ಮಾರೈಸ್‌ ಹಿಲ್ಲೆಮನ್‌ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖರು. ಈತ ದಡಾರ ‌, ಗದ್ದಕಟ್ಟು , ಹೆಪಾಟೈಟಿಸ್ 'ಎ', ಹೆಪಾಟೈಟಿಸ್ 'ಬಿ', ಸಿತಾಳೆ ಸಿಡುಬು ‌, ಮೆನಿಂಜೈಟಿಸ್, ನ್ಯುಮೊನಿಯ ಮತ್ತು ಹಿಮೊಫಿಲಸ್‌ ಇನ್‌ಫ್ಲೂಯೆಂಜೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು.
ಈ ಹಿಂದೆ 1990ರಲ್ಲಿ ಗಲ್ಫ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುವಾಗ, ಪೆರ್ಟುಸಿಸ್‌ ಲಸಿಕೆ‌ ಯನ್ನು ಅಂಥ್ರಾಕ್ಸ್‌ ಲಸಿಕೆ‌ಗೆ ಸಹೌಷಧವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಕೇವಲ ಅಂಥ್ರಾಕ್ಸ್‌ ಕೊಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇದು ಶೀಘ್ರ ಗತಿಯ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ; ರೋಗ ಬರುವ ಸಂಭವಗಳು ಜಾಸ್ತಿಯಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಯಿತು.
ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಂದ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು ಹಾಗು ಇದ್ದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಜೆನ್ನರ್‌ರ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌ ಪದ್ಧತಿ ಬೇಗನೆ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವ ಹಾಗೆ ಆಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ವೇರಿಯೊಲೇಷನ್‌ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಇದ್ದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಕೂಡ ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದವು.
ಕರುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲಾರದ ಕಾರಣ, ಹಲವು ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಮದ ಕೆಳಗೆ ಚುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರುಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷಮತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಜೀವಿತ, ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲಾದ ಪೋಲಿಯೊ, ಕೆಲ ಟೈಫಾಯಿಡ್‌ ಹಾಗು ಕಾಲರ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ನಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇತರ ಅನೇಕ ಲಸಿಕೆ‌ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಅವಗಳು ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌ ಮತ್ತು ರಿಕಾಂಬಿನೆಂನ್ಟ್‌ ವೈರಲ್‌ ವೆಕ್ಟ್‌ರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌ ಕೇವಲ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಜೆನ್ನರ್ ನ ಆಧ್ಯಯನಗಳ ನಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
೨೦೦೮, ೧೩ನೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಶನಿವಾರದ ಸಂಜೆ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ರಸ್ತೆಯ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಕುರಿತು ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಚಳುವಳಿಯ ನೇತಾರರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಎಬೆನ್ ಮೊಗ್ಲೆನ್ ರವರು ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದ ತುಣುಕುಗಳು)