polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಮ್ಯೂಜಿಯಂನಿಂದ ಕೊಂಚ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದರೆ ಕಾಣುವುದು ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಭತ್ತೇರಿ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೊಂಚ ದೂರ ಸಾಗಿದರೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಲಾಢ್ಯ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆಯ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಸರ್ಕಾರ ಈ ಅಳಿದುಳಿದ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲು ಹಾಸು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಅರಮನೆಯ ಮುಖ್ಯದ್ವಾರ ಹಾಳಾಗಿದ್ದು ಅಲ್ಲೇ ಸನಿಹದಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಅಡಿ ಅಗಲ, ೩೦೦ ಅಡಿ ಉದ್ದದ ದ್ವಾರ ಮಂಟಪವಿದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದ ಅತಿಥಿಗಳ ಕೋಣೆಗಳು, ಸಭಾಗೃಹ, ಭೋಜನಾಲಯ, ಪೂಜಾ ಕೊಠಡಿ, ಸ್ನಾನದ ಮನೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಕಿತ್ತೂರು ಕೋಟೆ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮ್ಯೂಜಿಯಂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತೂರಿನ ಅರಮನೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು, ಕಿತ್ತೂರಿನ ಇತಿಹಾಸ ಸಾರುವ ತೈಲವರ್ಣ ಚಿತ್ರಗಳು, ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ವಸ್ತುಗಳು, ಕತ್ತಿ-ಗುರಾಣಿಗಳು, ಪೋಷಾಕುಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಲಭ್ಯವಾದ ಶಿಲಾಲೇಖ ಗಳು, ಬೀಸುವ ಕಲ್ಲುಗಳು, ಕಿತ್ತೂರಿನ ವಂಶಾವಳಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಬೆಳಗ್ಗೆ ೯ರಿಂದ ಸಂಜೆ ೫ ರವರೆಗೂ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಉಚಿತ ಪ್ರವೇಶ. ಸರಕಾರಿ ರಜೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ವಾರದ ರಜೆ ಸೋಮವಾರ. ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುವಾಗ ಮೂರೂ ದಿನ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.
ಕಿತ್ತೂರು ಕೊನೆಯ ಕಾಳಗ ಘಟಿಸಿ ೧೮೯ ವರ್ಷ ಗತಿಸಿವೆ. ಇಂದಿಗೂ ಕಿತ್ತೂರು ಕೋಟೆ, ಅಲ್ಲಿನ ವೀರ ಸಮಾಧಿಗಳು, ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮಾಜಿಯ ಬೆನ್ನಿಗೆ ನಿಂತ ವೀರ ಕಲಿಗಳಾದ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನಂಥ ವೀರರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ಯಂತ ಈಗಲೂ ಉಳಿದಿವೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಬ್ರಿಟಿಷರು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು, ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಥ್ಯಾಕರೆಯ ಹತ್ಯೆ. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೆಲವು ಕುತಂತ್ರಿಗಳು ಮಾಡಿದ ದ್ರೋಹದಿಂದ ರಾಣಿ ಸೆರೆ ಆಗಬೇಕಾಯಿತು. ದೆಹಲಿಯ ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಆವರಣದಲ್ಲೂ ಚೆನ್ನಮ್ಮಾಜಿ ಪ್ರತಿಮೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕೇಶೀ-ಮರಕುಟಗದ ಕೊಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಾಲದ ಅಳತೆ 18–26 , ಹರಡಿದ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಅಳತೆ 33–43 ಮತ್ತು ತೂಕ 40-95 . ತೋರಿಕೆಗೆ ಕೇಶೀ-ಮರಕುಟಗಗಳು ತಮಗಿಂತಲೂ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಡೌನಿ-ಮರಕುಟಗ ಗಳಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಡೌನಿ-ಮರಕುಟಗಳ ಕೊಕ್ಕು ಮೊಟಕು , ಇವುಗಳ ಬಿಳಿ ಬಾಲದ ಕಪ್ಪು ತುದಿ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಯಲ್ಲಿ ಕೇಶಿ ಮತ್ತು ಡೌನಿಗಳಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ತೋರಿಕೆಗೆ ಇವೆರಡೂ ಹೋಲುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ನೆಂಟಸ್ತಿಕೆ ಇಲ್ಲ. ಇವುಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣದಂತೆ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆ ಇದೆ.
ಕೇಶಿ ಮತ್ತು ಡೌನಿ ಮರಕುಟಗಗಳ ಬಾಹ್ಯ ತೋರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಅಂತರ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲದೇ ಇವುಗಳ ಜೀವ ವಿಕಾಸದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರವಿರುವುದು ಒಮ್ಮುಖ-ಜೀವವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಉನ್ನತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಒಮ್ಮುಖ-ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿನ ಗಾತ್ರದ ಅಂತರದಿಂದಾಗಿ ಪರಿಸರ ಪೈಪೋಟಿ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ.
ವಯಸ್ಕ ಕೇಶೀ-ಮರಕುಟಗಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ಕಪ್ಪು, ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಮಂದ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕಿಗಳಿದ್ದು, ಕಂಠ, ಎದೆ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆ ಭಾಗಗಳು ಕುಲದಿಂದ ಕುಲಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು - ಬಿಳಿ ಯಿಂದ ಮಂದ ಕಂದು ಬಣ್ಣಗಳವರೆಗಿನ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ತೋರಬಹುದು. ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಹಾಗು ಕಣ್ಣಿನ ಕೆಳಗೆ ಬಿಳಿಯ ಪಟ್ಟಿಗಳಿದ್ದು, ಬಾಲ ಕಪ್ಪಾದರೂ ಬಾಹ್ಯ ಪುಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ಕುರುಹು ಇರುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಕ ಗಂಡುಗಳ ಬುರುಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇಲ್ಲವೇ ಎರಡು ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಗಳಿರಬಹುದು. ಎಳೆ ಗಂಡುಗಳು ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೇಸರ ನೆತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇವು ಸ್ಥಾನವಾಸಿಗಳು ಆದರೆ ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಕೇಶೀ-ಮರಕುಟಗಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿನ ವಾಸಿಗಳು, ತಪ್ಪಲಿಗೆ ವಲಸೆ ಬರಬಹುದು.
ಕೀಟಗಳೇ ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರವಾದರೂ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಕಿರಿ-ಕಾಯಿಗಳು, ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮರದ ಒಳ-ರಸಾತ್ಮಕಗಳನ್ನೂ ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಗೂಡು ಕಟ್ಟಲು ಮರಗಳನ್ನು ಕುಟುಕುವ ಇವು ಕೀಟಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮರದ ಕಿಟಕಿ ಹಾಗು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕುಟುಕುವುದು ಕಾಣಲಾಗಿದೆ.
ಕೇಶೀ-ಮರಕುಟಗದ , ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: ಪಿಕೊಯ್ಡೆಸ್ ವಿಲ್ಲೋಸಸ್ . ಇದು, 250 ಉದ್ದದ, 380 ರೆಕ್ಕೆ ಅಳತೆಯ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಮರಕುಟಗ . 2003ರ ಅಂದಾಜು ಗಣನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಷ್ಟು - ಹಾಗಾಗಿ ಇವುಗಳ ಸಂತತಿ ಅಲಕ್ಷಣೀಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ
ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ದೇಶಗಳಾದ ಅಮೇರಿಕ , ಬಹಾಮಾಸ್, ಕೆನಡ, ಕೋಸ್ಟರಿಕ, ಎಲ್-ಸಾಲ್ವಡೋರ್, ಗ್ವಾತಮಾಲ, ಹೊಂಡೂರಸ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ನಿಕರಗೋವ, ಪನಾಮ, ಪೂರ್ಟೋರಿಕೊ ಗಳಲ್ಲಿನ ಪರ್ಣಪಾಟಿ ಕಾಡುಗಳು ಕೇಶೀ-ಮರಕುಟಗದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಜೋಡಿ ಕೇಶೀ-ಮರಕುಟಗಗಳು ಮರದಲ್ಲಿ ಬಿಲ ಕುಟಕಿ, ಸುಮಾರು 4 ಬಿಳಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತವೆ.
ಡೌನಿ ಮರಕುಟಗ - ಘಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇಶಿ-ಮರಕುಟುಗಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ, ತೋರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ತೋರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಜೀವವಿಕಾಸದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಂತರವಿದೆ.
ಸಮ ಲಿಂಗದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಲೈಂಗಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಮ ಲಿಂಗದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು 'ಸಮಲೈಂಗಿ' ಅಥವಾ 'ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಲೈಂಗಿಯು ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಿರಬಹುದು ಆದರೆ ಪುರುಷ ಸಮಲೈಂಗಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಗೇ' ಎಂತಲೂ ಹಾಗು ಸ್ತ್ರೀ ಸಮಲೈಂಗಿಯನ್ನು 'ಲೆಸ಼್^ಬಿಅನ್' ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ 'ಗೇ' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪುರುಷ ಸಮಲೈಂಗಿ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀ ಸಮಲೈಂಗಿ ಇಬ್ಬರಿಗು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಮೆರಿಕಗಳು, ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಸ್ವೀಕಾರದ ಮನೋಭಾವವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ, ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯು ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗತೀಕವಾಗಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದು ಅದರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ.
ಸಮಲೈಂಗಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸಲಿಂಗಕಾಮ ಎನ್ನುವುದು ಸಮ ಲಿಂಗದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿದಂತ ಲೈಂಗಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಅಥವಾ ಸಮ ಲಿಂಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
'ನಂದಿನಿ ಈಶ್ವರ್', ಕಲಾವಂತ ಪರಿವಾರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಕಲಾವಿದರೆ. ಅಂತಹ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ನಂದಿನಿ, ನೃತ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಕಾರಗಳಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುರುಗಳ ಬಳಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಮಾಡಿ ನಿಷ್ಣಾತರಾದರು. ವೀಣಾವಾದನದಲ್ಲೂ ಹೆಸರಾದರು. ಮಗ, 'ವಿದ್ವಾನ್ ರೋಹಿತ್ ಈಶ್ವರ್' ಜೊತೆ ಹಲವಾರು ನೃತ್ಯ ರೂಪಕಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. 'ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಾನ್ಸ್ ; ಎಸ್ಸೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ತ್ಯಾಗರಾಜಾಸ್ ಪಂಚರತ್ನ ಕೃತೀಸ್' ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಮ್ಮಟವನ್ನು ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಇದು ಅಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಬಹಳ ಮುದಕೊಟ್ಟ ನಾಟ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಗಾರವೆಂದು ಇಂದಿಗೂ ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 'ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ'ಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋದನ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ದೇಶವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಂದಿನಿಯವರು, ಭರತ ನಾಟ್ಯ, ಒಡಿಸ್ಸಿ, ಕಥಕ್, ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ರಾಸವೃಂದ ನಾಟ್ಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಒಡಿಸ್ಸಿ, ಮಣಿಪುರಿ ಕಥಕ್, ಮೋಹಿನಿ ಅಟ್ಟಂ, ರಬೀಂದ್ರ ನಾಟ್ಯ, ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ ನಾಟ್ಯಕಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ವರ್ಷವಿಡೀ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ನಂದಿನಿ, ೧೯೪೭ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೭ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಅಜ್ಜಿ, ಅಜ್ಜ, ತಂದೆ, ಎಮ್. ಎಸ್. ಶ್ರಿಕಂಥಯ್ಯ, ತಾಯಿ, ಎಮ್. ಎಸ್. ಶಾಂತಮ್ಮ ರವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಬಾಲಕಿಗೆ ಸದಾ ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿ. ಎಸ್. ಸಿ. ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ, ಎಮ್. ಎ. ಪದವಿ ಹೊಂದಿದರು. ಡಾ.ಕೆ. ವೆಂಕಟಲಕ್ಷಮ್ಮ, ಲಲಿತ ದೊರೈ, ಮೈಸೂರಿನ ವೈ ಎನ್. ಸಿಂಹ, ಮೊದಲಾದ ದಿಗ್ಗಜರಿಂದ 'ಭರತನಾಟ್ಯ ನೃತ್ಯವಿದ್ಯೆ 'ಕಲಿತರು. ತದನಂತರ 'ದೆಹಲಿಯ ಗಂಧರ್ವ ಮಹಾ ವಿದ್ಯಾಲಯ'ದ 'ತೀರ್ಥರಾಮ್ ಆಜಾದ್' ರಿಂದ ಕಥಕ್ ನಾಟ್ಯವನ್ನೂ, ದೆಹಲಿ ಬ್ಯಾಲೆ ಗ್ರೂಪ್ ನಿರ್ದೇಶಕ 'ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ'ಯವರಿಂದ ಮಣಿಪುರಿ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ, ಶೈಲಿಯನ್ನೂ 'ವೇದಾಂತಮ್ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಶರ್ಮ' ಮತ್ತು 'ವಸುಮತಿ ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣಾ ಶರ್ಮ'ರಿಂದ ಕುಚಿಪುಡಿ ನಾಟ್ಯ ವನ್ನು ಕಲಿತರು. 'ಗುಜರಾತಿನ, ಹಿಮ್ಮತ್ ಸಿಂಹ ಚೌಹಾನ್ 'ರವರ ಸಾಭಿನಯವನ್ನು, ಮತ್ತು, ಎಮ್. ಜೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸಯ್ಯಂಗಾರ್ ರಿಂದ, ಎ. ಎಸ್. ಪದ್ಮರವರಿಂದ ವೀಣಾವಾದನವನ್ನೂ ಕಲಿತರು.
ಫಿಜಿ ದ್ವೀಪದ ಕಲಾವಂತರಿಗೆ ೩ ವರ್ಷ ಭರತನಾಟ್ಯ ತರಪೇತಿ ಕೊಟ್ಟುಬಂದರು. 'ಫಿಜಿ ದ್ವೀಪದ ತಂಬುವ ಸ್ವೀಕಾರ' ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.
'ರಾಸವೃಂದ ನಾಟ್ಯ ಶಾಲೆ'ಯನ್ನು ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಮಾಡಿ, ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾವಿದರನ್ನು ತರಪೇತಿಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಶಿಶ್ಯ-ಶಿಷ್ಯೆಯರು, 'ನೃತ್ಯ ನಾಟಕ'ಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಹೆಸರುಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಿದುಷಿ ನಂದನಿ ಈಶ್ವರ್, ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಅತ್ತೆ, ಕೆ. ಸರಸ್ವತಮ್ಮನವರ ಸ್ಮರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಸುಂದರ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ದಾಖಲೆಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.
ಇದು ಟ್ರಸ್ಟ್ ಹೊರತರುತ್ತಿರುವ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋದಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ 'ಮಾಸಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ'.
'ಮಹಾತ್ಮಗಂಧೀಜಿ'ಯವರ ತತ್ವಗಳಾದ ಸರ್ವೋದಯ, ಹಿಂಸಾರಹಿತ ಮತ್ತು ಸರ್ವಧರ್ಮದಜನರ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ವಿದ್ಯಾಪ್ರಸಾರ, ಕಲ್ಯಾಣಯೋಜನೆ, ಗ್ರಾಂಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಗೃಹೋದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಬಢಾವ ಕೊಡುವ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಬೇಸಾಯ, ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮೇಲುಕೋಟೆ, ೧೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಗ್ರಾಮ. ಚೆಲುವರಾಯ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಾನರಸಿಂಹ ದೇವರುಗಳು ಸ್ಥಳದ ಅಧಿದೇವತೆಗಳು. ೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಇಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೆ, ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಪುಷ್ಟಿಕೊಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಜನರ ಪುರಾತನ ಮನೆ ಕಸುಬುಗಳಾದ, ರೇಷ್ಮೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿ, ಅವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ ಜನರಿಗೆ ಆಥಿಕವಾಗಿ ನೇರವಾಗಲು ಮುಂದೆಬಂದ ಮಹನೀಯರಲ್ಲಿ 'ಸುರೇಂದ್ರ ಕೌಲಗಿ' ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ 'ಗಿರಿಜಾ ಕೌಲಗಿ' ಪ್ರಮುಖರು. ಈ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಈ ದಂಪತಿಗಳು ಮೇಲುಕೋಟೆಯಲ್ಲೇ ನೆಲಸಿದರು.
ಅಂಗವಿಕಲ ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣ : ಸತತವಾಗಿ ೩೭ ವರ್ಷ ಈ ಅಬಿಯಾನ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕರುಣಗೃಹ, ಹಲವಾರು ನಿರ್ಗತಿಕ ಪರಿವಾರದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಮತ್ತು ಪೋಲಿಯೋ ಪೀಡಿತ ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ೩೦೦ ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಆ ತರಹದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅನ್ನ-ಬಟ್ಟೆ-ವಸತಿ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಮತ್ತು ಔಷಧಿ ಸೌಲಭ್ಯ,ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಿ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕುಶಲಕಲೆಗಾರಿಕೆಯ ತರಬೇತಿ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಊಟ ವಸತಿ ೨ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಸಿದ್ಧತೆಗೆ ನೆರವಾಯಿತು. ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೨೦ ಮಹಿಳೆಯರ ೫ ಬ್ಯಾಚ್ ಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರ ಜೀವನವನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಯಿತು.
ಜನಪದ ಸೇವಾ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಒಂದು 'ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ', ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾದ ಮೇಲುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸರ್ವೋದಯ ಆಂದೋಲನದ ಧುರೀಣ ಶ್ರೀ ಸುರೇಂದ್ರ ಕೌಲಗಿ, ಯವರು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ಗ್ರಾಮ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಹಾಗು ಕೃಷಿ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಪದವಿಯನ್ನು ಕೊಡಿಸಲು ಆರ್ಥಿಕ ಸೌಕರಯವಿಲ್ಲದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಯುವಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಇದು ವರದಾನವಾಯಿತು. ನಂತರದದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.
ಅನಾಥ ಮಹಿಳಿಯರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು, ಮತ್ತು ಯಾರ ನೆರವಿಲ್ಲದೆ ಅವರೇ ತಮ್ಮಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಮರ್ಯಾದೆಯ ಜೀವನಸಾಗಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ೧೮ ವರ್ಷ ಜನಪದ ಮುದ್ರಣಾಲಯ ಕೆಲಸಮಾಡಿತು.
ಒಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಡಗಿಗೆ ಸುಭಾಷಚಂದ್ರ ಬೋಸರು ಬಂದಾಗ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಅವರ ಭಾಷಣ ಕೇಳಿ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಬಲಿದಾನದ ದೀಕ್ಷೆತೊಟ್ಟು, ಓದಿಗೆ ಶರಣುಹೊಡೆದು, ತನ್ನ 21ರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಕಾನೂನು ಭಂಗ ಚಳುವಳಿಗೆ ಧುಮುಕಿದರು.1932ರ ಜನೆವರಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರೇಕೆರೂರು ತಾಲೂಕಿನ ನಾಗವಂದ ಬಳಿಯ ಹಾರಿಕಟ್ಟಿ ಜಂಗಲ್ ನಾಶ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ 300 ಚಳುವಳಿಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಬಂದಿಯಾದ ತಿಮ್ಮನಗೌಡ, ಎರಡು ವರ್ಷಕಾಲ ಯರವಡಾ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಚರಖಾದಿಂದ ನೂಲು ತೆಗೆಯುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಚಳುವಳಿಗಾರರಿಂದ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು. ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಬಂದ ತಿಮ್ಮನಗೌಡರಿಗೆ, ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಭಾವ್ಯ ಸ್ವಾಗತವೇ ದೊರೆಯಿತು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಹೋರಾಟದ ಜತೆಗೆ ವಿಧಾಯಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ವಿಚಾರನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ತರುಣ ತಿಮ್ಮನಗೌಡ, ತಮ್ಮ ಊರಿನ ಭಾವಿಯಿಂದ ನೀರು ಪಡೆಯಲು ಹರಿಜನರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ದೇವಸ್ಥಾನ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೂ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಅವರ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಊರೇ ಸೈ ಎಂದಿತು.
ಮೆಣಸಿನಹಾಳು ತಿಮ್ಮನಗೌಡನವರು ೧೯೧೧ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮ರಂದು ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಇಂದಿನ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಮೆಣಸಿನಹಾಳದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಪಾಟೀಲ ಕುಟುಂಬ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಹನುಮಗೌಡ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ
ನೀಲಮ್ಮರ ಪ್ರೀತಿಯ ಆಸರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ತರುಣ ತಿಮ್ಮನಗೌಡರನ್ನು ಹಾಲಪ್ಪಗೌಡ ಎಂಬ ಶ್ರೀಮಂತರು ದತ್ತುಪುತ್ರನನ್ನಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು.
1932ರಲ್ಲಿ ತರುಣ ತಿಮ್ಮನಗೌಡರನ್ನು ಹಾಲಪ್ಪಗೌಡ ಎಂಬ ಶ್ರೀಮಂತರು ದತ್ತುಪುತ್ರನನ್ನಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು. ಕೆಲದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಅವರ ವಿವಾಹವೂ ನೆರವೇರಿತು. ತಿಮ್ಮನಗೌಡರು ಎರಡು ಮಕ್ಕಳ ತಂದೆಯೂ ಆದರು.
ರಟ್ಟೀಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಿಂದ ಐದು ಐದು ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಅಪಹರಣ.
7ನೇ ತರಗತಿವರೆಗೆ ಓದಿದ. ಗರಡಿಮನೆ, ಮಲ್ಲಕಂಭದನಂಟು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈತ ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಪಳಗಿ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ದೇಹ ಬೆಳೆಸಿದ್ದರು.
ಸಿಡಲಭಾವಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಅವನು ಒಂಭತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕೆಲಸದ ನಂತರ, ಜಾನ್ಸನ್ "ಎ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಪ್ ದಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಲಾಂಗ್ವೆಜ್ "ಎಂಬ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ೧೭೫೫ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.ಈ ಶಬ್ದಕೋಶವು ಆಧುನಿಕ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆ ವೇಗವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು " ಒಂದು ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಸಾಧನವೆಂದು" ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು .ಈ ಶಬ್ದಕೋಶವು ಜಾನ್ಸನ್‍ನಿಗೆ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಆಕ್ಸ್ ಪರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಡಿಕ್ಷನರಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು,೧೫೦ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನ್ಸನ್ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಟಮಟ್ಟದ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಶಬ್ದಕೋಶ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.ವಿಲಿಯಂ ಷೆಕ್ಸ್‍ಪಿಯರ್ ನಾಟಕಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡ ಆವೃತ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನು ಜನಪ್ರಿಯ " ರೆಸ್ಲಿಯಾಸ್ " ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.೧೭೬೩ ರಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ವೆಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಗೆಳತನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದನು.ತದನಂತರ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು. ಜಾನ್ಸನ್ ಅವರ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು "ಎ ಜರ್ನಿ ಟು ದಿ ವೆಸ್ಟ್ ರ್ನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಪ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಂಡ್ "ನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.ಇವನು ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ " ಲೈವ್ಸ್ ಆಪ್ ದಿ ಮೋಸ್ಟ್ ಎಮಿನಿಯಂಟ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪೋಯಟ್ಸ್ " ಎಂಬ ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಆತ್ಮಕಥನಗಳು ಸಂಕಲವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು, ಇದು ೧೭ನೇ ಮತ್ತು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನ ಕವಿಗಳು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವಾಗಿತ್ತು.
ಏನೇ ಆದರೂ,ಜಾನ್ಸನ್ ಪ್ರಬಂಧದ ಧ್ವನಿಯ ಮೆಚ್ಚಿಗೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ,ಮತ್ತು ಚೆಸ್ಟರ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಆಶ್ರಯದಾತನಾಗಿ ತನ್ನ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದನು.ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾನ್ಸನ್ ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದಾನೆ:
" ನನ್ನ ಒಡೆಯನೇ ಇಂದಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಿವೆ.ನಾನು ನಿಮ್ಮ್ಮ ಹೊರಗಿನ ಕೊಟ್ಟಡಿ ಯಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೆ ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲಹಿತು,ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅನುಪಯುಕ್ತ ದೂರು ನನ್ನ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ತೊಂದರೆಗಲಳು ತಳುತ್ತಿದ್ದವು,ಮತ್ತು ಯಾರ ಏಕಾಂಕ ನೆರವು ಇಲ್ಲದೆ ಕೊನೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಪದ,ಅಥವಾ ಒಂದು ನಗು ಪರವಾಗಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕಟಣೆ ತಂದೆ.ಎಂದಿಗೂ ನಾನು ಈ ತರಹದ ಉಪಚಾರ ಮೊದಲೇ ನಾನು ಆಶ್ರಯದಾತನನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ .ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಾವು ಬದುಕಿನ ನಡುವೆ ಹೋರಾಡು ಬೇಕಾದರೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡದೆ ಅವನು ದಡ ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರೆ ಎಷ್ಟು ಉಪಯುಕ್ತ? ಮೊದಲು ನೀವು ಮಾಡಿದ ಮನವಿ ಏಕೆಂದರೆ ನನ್ನ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಈಡೆರಿಸಲು ನೀವು ಮಾಡಿದ ಮನವಿ ಮುಗ್ದವಾಗಿತ್ತು,ಆದರೆ ನೀವು ತುಂಬಾ ಕಾಲಹರಣ ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಎಂದರೆ ನಾನು ಸಾಧರಣ ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡಲಿಲ್ಲ,ಈಗಲೂ ನಾನು ಏಕಾಂಗಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ,ಈಗಲೂ ನಾನು ಗೊತ್ತು ಮತ್ತು ನನಗೆ ಅದು ಬೇಡ ".
ಚೆಸ್ಟರ್ ನ ಪತ್ರದಿದಂದ ಮನನೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ,ಆದರೆ ಬದಲಾಗಿ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು.ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ,ಅದನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಬದಲು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶನಕಿಟ್ಟರು,ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಡಾಡ್ಸ್ಲೇರ ಪ್ರಕಾರ "ಈ ಮನುಷ್ಯ ಮಹಾನ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ" ಮತ್ತು ನಂತರ,ಅವನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ ಏನೆಂದರೆ ಹೇಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಗದ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸಂಗತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ.ಜಾನ್ಸನ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಹೇಳಿದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೇ ಏನು ನೀಡಿದ್ದನೆಂದರೆ,"ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಸ್ಟ್ ರ್ ಅಲ್ಲ;ಅವರು ಈ ದಿನದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮನುಷ್ಯ;ಇದಕ್ಕೆ ಆಡಮ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ,"ಇಲ್ಲ,ಕನಿಷ್ಟ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರು ಹೆಮ್ಮೆಯಾಗಿರಲ್ಲಿ;ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಯ ಸ್ವಂತ,ನೀವುಗಳು ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸ್ವಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ".ಜಾನ್ಸನ್ ಕೊನೆಗಳಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು,"ಆದರೆ ನನ್ನ,ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಹೆಮ್ಮೆ".ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ,ಇಬ್ಬರು ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಚೆಸ್ಟರ್ ನ ಪತ್ರವೊಂದು "ಪಿಲಿಪಿಕ್ ಬರಹಗಾರನ ಹೃದಯ ಮುಟ್ಟಿ ಕರಗುವಂತಿದೆ".
ಜಾನ್ಸನ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.ಇವನು ಕವಿ, ಪ್ರಬಂಧಕಾರ, ನೀತಿಭೋಧಕ, ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕ, ಆತ್ಮಕಥೆಗಾರ, ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ನಿಘಂಟುಗಾರರಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲ ಲೇಖಕರಾಗಿ, ಆಂಗ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.ಜಾನ್ಸನ್ ಒಬ್ಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಚಾರಕ ಮತ್ತು ಬದ್ದ ಸಂಪ್ರದಾಯಯಾವಾದಿ,ಮತ್ತ್ತು ಇವನನ್ನು "ಆಂಗ್ಲ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ತರ್ಕ ಪತ್ರಬರಹಗಾರ "ಎಂದು ಬಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಕಥನ ಕಲೆಯು ಒಂದು ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಗ್ರಂಥ " ಎಂದು ಕೂಡ ಇವನು ವಸ್ತು ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದನು : ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಸ್ವೆಲ್ ರವರ "ಲೈಪ್ ಆಪ್ ಸ್ಯಾಮುಯಲ್ ಜಾನ್ಸನ್ .
ಜಾನ್ಸನ್‍ನು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವಾದ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು.ಇವನು ವಕ್ರ ಭಾವಾಭಿನಯ ಮತ್ತು ಮುಖದ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಆಕುಂಚ ಅವನನ್ನು ಮೊದಲು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.ಬಾಸ್ವೆಲ್‍ನ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆತ್ಮಕಥನಗಳು ಜಾನ್ಸನ್ ನಡತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವಗಳ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.ಸರಣಿ ಖಾಯಿಲೆಗಳ ನಂತರ ೧೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೭೮೪ ರ ಸಂಜೆ ಮರಣ ಹೊಂದಿದನು,ಮತ್ತು ಇವನನ್ನು ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟ್‍ರ್ ಅಬೆಯಲ್ಲಿ ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಅವನು ತೀರಿದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ,ಜಾನ್ಸನ್ ಕೊಡುಗೆ ಆಂಗ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಗೆ ಅಚಾರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು,ಮತ್ತು ಇವನು ಆಂಗ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಫಟ್ಟನು.
ಚೆಸ್ಟರ್ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮುಯುಲ್ ನು ,ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಸ್ಟರ್ ಫೀಲ್ಡ್ ನ ಅವಕಾಶವಾದಿ ಜಾಹಿರಾತನ್ನು ತನ್ನ "ಎ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಪ್ ದಿ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್" ಗೆ ನಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಸಿದ್ದಾನೆ.ಚೆಸ್ಟರ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪದಲ್ಲಿ ತಾನು ಆಶ್ರಯದಾತ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ,ಜಾನ್ಸನ್ ನ್ನು ತನ್ನ ಡಿಕ್ಷನರಿಗೆ ತಾನೇ ಮೂಲ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಏಳು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು,ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಚೆಸ್ಟರ್ ಅಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಸಹಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ,ಚೆಸ್ಟರ್ ಎರಡು "ಪಪ್" ತುಣಕುಗಳನ್ನು ಡಿಕ್ಷನರಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಬರೆದನು.ಅದಕ್ಕೆ ಜಾನ್ಸನ್ ಕನಿಷ್ಟ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಚೆಸ್ಟರ್ ಫೀಲ್ಡ್‍ನು ಯಾವುದೇ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀವ್ರವಾದ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಜಾನ್ಸನ್ ನ ಆ ಪತ್ರವು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕೋಲಾಹಲವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿತು. ಯಾವಾಗೆಂದರೆ ಜಾನ್ಸನ್ ಆ ಪತ್ರವನ್ನು ಯಾವಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಣಾಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿತ್ತು;ಇದು ಸಾಹಿತ್ಯ " ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆಯ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಓದಿದ ಚೆಸ್ಟರ್ ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನಿಶ್ಚಲತೆಯಂತೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಜಾನ್ಸನ್ನ ನ ಬುದ್ದಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಗಳಿದ್ದಾನೆ.ಚೆಸ್ಟರ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಎಂದಿಗೂ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಶುಭಕರವಾಗಲಿ ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಜಾನ್ಸನ್ ನಂಬಿರಲಿಲ್ಲ,ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಜಾನ್ಸನ್ ಹಾಗೂ ಚೆಸ್ಟರ್ ರಾಜಿಮಾಡಿಕೊಂಡರು.
ಸ್ಟಾಪೋರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿರುವ ,ಲಿಚ್ಪಿಲ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು.ಇವನು ಆಕ್ಸ್‍ಪರ್ಡ್ ಪೆಂಬ್ರೋಕ್ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮಾತ್ರ ಹಾಜರಾದನು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಣದ ಅಭಾವ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಬಿಡಲು ಪ್ರೇರೆಪಿಸಿತು.ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಲಂಡನ್‍ಗೆ ತೆರಳಿದನು.ಅಲ್ಲಿ ಇವನು " ದಿ ಜಂಟಲ್ ಮ್ಯಾನ್ " ಎಂಬ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‍ಗೆ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.ಇವನ ಆತ್ಮಕಥನ." ದಿ ಲೈಪ್ ಆಪ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಸ್ಯಾವೇಜ್ ",ಕವನಗಳು "ಲಂಡನ್" ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾನಿಟಿ ಆಪ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ವಿಷ್ಸ್ " ಮತ್ತು ನಾಟಕ "ಐರಿನ್ ",ಇವುಗಳೆಲ್ಲವು ಅವನ ಮೊದಲ ರಚನೆಗಳಾಗಿದ್ದವು.
ಜಾನ್ಸನ್ನ ನ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಡಿಕ್ಷನರಿಯ ಕೆಲಸ ಪೂರ್ತಿಯಾದ ಬಳಿಕ, ಚೆಸ್ಟರ್ ನು ಮೊದಲ ಗೋಷ್ಟಿಯ ನಂತರ ಎರಡು ಅನಾಮಧೇಯ ಪ್ರಂಬಂಧಗಳನ್ನು " ದ ರ್ವಲ್ಡ್ " ಎಂಬ ಮಾಗ್ಯಾಜ್ಜಿನಿನಲ್ಲಿ ಡಿಕ್ಷನರಿಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದನು.ಅದರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯ ರಚನೆ ಕೊರತೆ ಎಂದು ದೂರಿದರು,ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ವಾದಿಸಿದರು : "ಹಳೆಯ ರೋಮನ್ ಸುಮಯೋಚಿತ ಗೊಂದಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾವು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತೇವೆ.ಈ ತತ್ವದ ಮೇಲೆ,ಆ ಮಹಾನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಸಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತುಂಬಲು ಶ್ರೀ ಜಾನ್ಸನ್ ರವರಿಗೆ ನನ್ನ ಮತವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ."
ದಿನಾಂಕ : ೦೩-೦೭-೧೮೮೬ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ರಾನಡೆಯವರು ನಿಂಬಾಳದಲ್ಲಿ ಬಾಹು ಮಹಾರಾಜರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನಿರಿಸಿ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಿಂಬರಗಿ, ಉಮದಿ, ಇಂಚಗೇರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾನಡೆಯವರು ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಉಪನಿಷದ್ರಹಷ್ಯ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ಹಾಗೆಯೇ ನಿತ್ಯಸೀಮಾವಲಿ, ಬೋಧಸುದೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂತರ ಅನುಭಾವ, ಹಿಂದು ಸಂತರ ಪಾರಮಾರ್ಥ ಪಥ, ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ದರ್ಶನ, ಧ್ಯಾನಗೀತೆ, ಕನ್ನಡ ಸಂತರಫಾ ಪಾರಮಾರ್ಥ ಪಥ ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು.
ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು; ಗರ್ಭಗೃಹ, ಅರ್ಧಮಂಟಪ, ನವರಂಗ, ಮುಖ ಮಂಟಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಪಾಣಿಪೀಠದ ಕೆಳಗೆ ಆಳವಾದ ‘ಗವಿ’ ಇರುವುದೆಂದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಗುಪ್ತಮಾರ್ಗವಿದ್ದು ಅದು ಅಲ್ಲಿಂದ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಮನೆಯವರೆಗೆ ಇದೆಯೆಂದು, ದೇಸಾಯಿಯವರ ಮನೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಗುಪ್ತಮಾರ್ಗ ಊರ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವದು. ಆದರೆ ಇವರಡೂ ಮಾರ್ಗಗಳು ಈಗ ಮುಚ್ಚಿವೆಯೆಂದು ಸ್ಥಳೀಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಗುರುದೇವ ರಾನಡೆಯವರು ದಿನಾಂಕ : ೦೬-೦೬-೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ನಿಂಬಾಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಣ ಹೊಂದಿದರೂ ಅವರ ದಿವ್ಯ ಚೈತನ್ಯ ಇನ್ನೂ ಮುಮುಷುಗಳಿಗೆ ದಾರಿತೋರುತ್ತಿದೆ. ಅವರ ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳ ಶಿಷ್ಯರು ಈಗಲೂ ನಿಂಬಾಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಕೆಲದಿನವಿದ್ದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಧ್ಯಾನ, ದೇವರ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ, ದಾರ್ಶನಿಕರ ಗ್ರಂಥ ಪಾರಾಯಣ ನಿಂಬಾಳದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಇಂಡಿಯಿಂದ ೨೨ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ನಿಂಬರ ಎಂಬ ಜನಾಂಗದಿಂದಾಗಿ ನಿಂಬರಪುರ-ನಿಂಬಹಳ್ಳಿ- ನಿಂಬಾಳ ಎಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ತರ್ದವಾಡಿ ನಾಡಿನ ಅಂಕಲಿಗೆ ಐವತ್ತೂರಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈಗ ಉಳಿದಿರುವ ಕೆಲವೇ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಶಂಕರಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಕೋಟಿ ಶಂಕರಲಿಂಗ ದೇವಾಲಯ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದುದು.
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸದ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು ಇದೇ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಲಿಂಗಗಳು, ಎತ್ತರವಾದ ಬಾಣಲಿಂಗ ಹೊಂದಿದ ಪಾಣಿಪೀಠಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಬೇರೆಕಡೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.
ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ, ದಾನ-ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ನಿಂಬಾಳ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗುರುದೇವ ಆರ್. ಡಿ. ರಾನಡೆಯವರ ಆಧಾತ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿದೆ.
ನಿಂಬಾಳದ ಹೆಸರನ್ನು ಭಾರತದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಹೊರಗೂ ಪಸರಿಸಿದವರು ಗುರುದೇವ ರಾಮಚಂದ್ರ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ರಾನಡೆಯವರು.
ನಿಂಬಾಳ ಬಿ.ಕೆ. ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಜಯವಂತಿ ದೇವಿಯವರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ನೀಡಿದರು. ಬೇಂದ್ರೆಯವರೇ ತಮ್ಮ ಒಂದೆರಡು ಕವನಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಹಾಡಲು ಹೇಳಿದ್ದರು. “ಯಾಕೊ ಕಾಣೆ ರುದ್ರವೀಣೆ”, “ವಾರಿನಓಟವಾಡತಿತ್ತ ಹೊಳೀಮ್ಯಾಗ” ಇವೆರಡು ಗೀತೆಗಳೂ ಧ್ವನಿ ತಟ್ಟೆಗಳಾಗಿ ಜನಮನದ ಅಂತರಂಗಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿ ನಿಂತುಬಿಟ್ಟವು. ಹಾಡುವ ಕಲಾವಿದರು ಯಾರು ಬಂದರೂ ಸರಿಯೇ ಅವರಿಂದ ಹೊಸ ಹೊಸ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ತವಕ ಜಯವಂತಿ ದೇವಿಯವರಿಗೆ. ಹಾಗೇ ಒಮ್ಮೆ ಗುಡಿಬಂಡೆ ರಾಮಾಚಾರ್ಯರು ಪೂನಾಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಂದ ಕುವೆಂಪುರವರ ಹಾಡನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವರು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿರುವ ಕೆ.ಎಸ್‌. ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯವರ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀತೆ “ಹತ್ತು ವರುಷದ ಹಿಂದೆ, ಮುತ್ತೂರ ತೇರಿನಲಿ, ಅತ್ತಿತ್ತ ಸುಳಿದವರು ನೀವಲ್ಲವೆ” ಸುಮಾರು ೧೯೫೨ರ ವೇಳೆಗೆ ಎಚ್‌.ಎಮ್‌.ವಿ. ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಮುಂಬಯಿ, ಪೂನಾದ ಸಂಗೀತ ಜೀವನ ಜಯವಂತಿ ದೇವಿಯವರ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯವಾದ ದಿನಗಳು. ಪೂನಾ ಬಿಟ್ಟು ಜಮ್‌ಶೆಡ್‌ಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಳಿಕ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಜಯವಂತಿಯವರು ವಿಷಾದದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿ, ಆಗೊಮ್ಮೆ, ಈಗೊಮ್ಮೆ, ಗುರುಗಳು, ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಜಯವಂತಿ ದೇವಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದಾಕ್ಷಣ ಕನ್ನಡಿಗರೆಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವುದು “ಹತ್ತು ವರುಷದ ಹಿಂದೆ ಮುತ್ತೂರ ತೇರಿನಲಿ ಅತ್ತಿತ್ತ ಸುಳಿದವರು ನೀವಲ್ಲವೆ?” ಎಂಬ ಕೆ.ಎಸ್‌. ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯವರ ಕವನ. ಆ ಕವನವನ್ನು ಅಜರಾಮರಗೊಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಜಯವಂತಿ ದೇವಿಯರಿಗೇ ಸಲ್ಲಬೇಕು. ಅವರು ಹಾಡಿರುವ 'ಹೂವ ತರುವರ ಮನೆಗೆ ಹುಲ್ಲ ತರುವ', 'ತಲ್ಲಣಿಸದಿರು ಕಂಡ್ಯ ತಾಳು ಮನವೆ' ಹಾಡುಗಳು ಕನ್ನಡ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಕಲಾಕುಸುಮಗಳು. ಅವರು 'ಭಾಗ್ಯದ ಲಕ್ಷ್ಮೀಭಾರಮ್ಮ' ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡಿರುವ ರೀತಿ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಯಾರೋ ಹೃದಯತಟ್ಟಿ ಆ ಮಹಾತಾಯಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತ ಆಪ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಡಾ. ಭೀಮಸೇನ ಜೋಷಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ 'ಇಂದು ಎನಗೆ ಗೋವಿಂದ' ಕೂಡಾ ಅಷ್ಟೇ ಆಪ್ತವಾದದ್ದು. ಅವರು ವಿವಾಹವಾಗಿ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಕಾರಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ಕನ್ನಡದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿರಳವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಆಗಾಗ ಕಂಡರು. ತಾವು ಹಾಡಿದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮುದ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ಜನಮನದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ವಿರಾಜಮಾನೆಯಾದರು
೧೯೪೭ರ ಕೊನೆಗೆ ಜಯವಂತಿಯವರಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಅವರು ಮದ್ರಾಸಿನಿಂದ ಪೂನಾಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಆದರೆ ಆಗ ಪೂನಾದಲ್ಲಿ ‘ಆಕಾಶವಾಣಿ’ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳೂ ಮುಂಬಯಿ ‘ಆಕಾಶವಾಣಿ’ಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಂಬಯಿ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ದೆಹಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಮುಂಬಯಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಹ್ವಾನಿತ ಶ್ರೋತೃಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಪೂನಾದಲ್ಲಿ ‘ಆಕಾಶವಾಣಿ’ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಸಂದರ್ಭ ಒದಗಿ ಬಂತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪೂನಾದಲ್ಲಿದ್ದ ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ’ ಹಾಗೂ ‘ಮೈಸೂರು ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌’ನವರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ನಾಡಹಬ್ಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಂತೂ ಜಯವಂತಿಯವರ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ಕವಿಗಳು, ಕಲಾವಿದರು ಪೂನಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂತಹ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು.
ಈ ಮಧ್ಯೆ ಜಯವಂತಿಯವರ ತಂದೆ ರಮಾನಂದರಾಯರಿಗೆ ಮದ್ರಾಸಿಗೆ ವರ್ಗವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲೊಂದು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದರು. ಇವರ ಮನೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಪಟು, ಸಂಗೀತಗಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಶ್ರೀ ವಿ. ನಾಗಯ್ಯನವರ ಕಚೇರಿಯಿತ್ತು. ಅದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಜಯವಂತಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಡುಗಳೆಲ್ಲ ವಿ. ನಾಗಯ್ಯನವರ ಕಿವಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ವಿ.ನಾಗಯ್ಯನವರು ರಮಾನಂದರಾಯರನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಂಡರಂತೆ. “ನಿಮ್ಮ ಮಗಳು ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಆ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಎಚ್‌.ಎಂ.ವಿ.ಕಂಪನಿಗಾಗಿ ಹಾಡಿಸಬಾರದೇಕೆ? ನಾನೇ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರಂತೆ. ೧೯೪೫-೪೬ರ ವೇಳೆಗೆ ವಿ.ನಾಗಯ್ಯನವರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಜಯವಂತಿ ದೇವಿಯವರು ಹಾಡಿದ ಎರಡು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ‘ಭಾಗ್ಯದಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾರಮ್ಮಾ’ ಹಾಗೂ ‘ಹೂವ ತರುವರ ಮನೆಗೆ ಹುಲ್ಲತರುವ’ ಎರಡು ಧ್ವನಿ ತಟ್ಟೆಗಳು ಜಯವಂತಿ ದೇವಿಯವರ ಗಾಯನಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಂಭ್ರಮದ ಘಳಿಗೆಗಳು.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಎಲೆಮರೆಯ ಹೂವಾಗಿ ಉಳಿದರೂ ಜಯವಂತಿ ದೇವಿಯವರನ್ನು ಕನ್ನಡ ನಾಡು ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೋ ಇದ್ದ ಇವರನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಕರೆಸಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಗಂಗಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಗೌರವಿಸಿತು. ಆಗಲೇ ಯುವ ಬರಹಗಾರರ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರ ಬಳಗದವರು ಆಮಂತ್ರಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದ್ದರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದ್ದು ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ಹಿರಿದಾದದ್ದು. ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆರಂಭವಾದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ವರ್ಷವೇ ಅದು ಜಯವಂತಿ ದೇವಿಯವರಿಗೆ ಸಂದಿತು.
ಕಲಾಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದ ವಿ. ನಾಗಯ್ಯನವರು ಜಯವಂತಿಯವರನ್ನು ಮದ್ರಾಸಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಲ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ ಶಾಖೆಗೂ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಆವರು ಹಿಂದಿ ಭಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ವಿ. ನಾಗಯ್ಯನವರು ತಯಾರಿಸಿದ ‘ತ್ಯಾಗಯ್ಯ’ ಮತ್ತು ಉದಯಶಂಕರ್ ರವರು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ‘ಕಲ್ಪನಾ’ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲೂ ಒಂದೆರಡು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜಯವಂತಿ ದೇವಿಯವರು ಹಾಡಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ ಮಹಾತ್ಮಗಾಂಧಿಜಿಯವರ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯಲ್ಲೂ ಹಿಂದಿ ಭಜನೆ ಹಾಗೂ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರದು.
ಜಯವಂತಿ ದೇವಿ ಹಿರೇಬೆಟ್ ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಸರು. ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಶಿಶುನಾಳ ಷರೀಫ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದ ಕೀರ್ತಿ ಜಯವಂತಿದೇವಿ ಹಿರೇಬೆಟ್ ಅವರದು.
ಮೋದಿಯವರು ರಾಷ್ತ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನಾಗ್ ಅವರು ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮೋದಿಯವರು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೆ ಸಂಘದ ಪುತ್ರನಂತೆ ಬೆಳೆದವರು. ಮೋದಿಯವರು ಗುಜರಾತಿನ ವಾದ್ನಗರದಿಂದ ಹದಿನೇಳನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದ ಮೋದಿಯವರು ತಮ್ಮ ವಿವಾಹವನ್ನೊಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೆ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಮೋದಿಯವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಚಹಾ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಗ್ ಅವರು ಮೋದಿಯವರ ಈ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ವಿಶೇಷವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಎಂಟನೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೋದಿಯವರು ಸಂಘವನ್ನು ಸೇರಿದರು. ಬಾಲ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಮೋದಿಯವರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಶೈಲಿ ಸಂಘದ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಡಿಸಿತು. ರಾಷ್ತ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘವನ್ನು ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರಿಗೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಯಿತು ಎಂದು ನಾಗ್ ಅವರು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೭೫ರ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಘವು ಶ್ರೀಮತಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿತ್ತು. ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆ ಭಯದ ವಾತಾವರಣವುಂಟಾಗಿತ್ತು. ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿಯ ವಿರುದ್ಧ
ಸಂಘವು ವಿಶೇಷವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿತ್ತು. ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮೋದಿಯವರು ದೊಡ್ದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನಿಂದ ದೊಡ್ದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮೋದಿಯವರು ತಲುಪಿದರು. ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಮೋದಿಯವರು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಘದ ಮೂಲಕ ಸೇರಿದರು. ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ಮೋದಿಯವರ ಜೀವನ ಹೊಸ ತಿರುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.
ಜನರು ಮೋದಿಯವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದರೂ, ದ್ವೇಶಿಸಿದರೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾಗ್ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಮೋದಿಯವರಿಂದಾಗಿ ಭಾರತೀಯರು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಬಯಸುವಂತಾಗಿದೆಯೆಂದು ನಾಗ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ದೆಹೆಲಿಯ ಕಡೆಗೆ ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಮೋದಿಯವರು ಸಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ಲೇಖಕರು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಯುವ ಜನತೆಯು ಮೋದಿಯವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಮೋದಿಯವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರತೀಕ. ಲೆಖಕರು ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಮೋದಿಯವರ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯ ರಾಜಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ನಾಗ್ ಅವರು ಪ್ರಶಂಸೆ ತೋರಿದ್ದಾರೆ. ಈಗಿನ ರಾಜಕಾರಣದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮೋದಿಯವರದ್ದು ಎಂದು ನಾಗ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ನಮೋ ಕಥೆಯು ಕಿಂಗ್ಶುಕ್ ನಾಗ್ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಪುಸ್ತಕ. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ನಾವು ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಓದಬಹುದು. ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ಜೀವನದ ಹಲವಾರು ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದು. ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕದ ಮೊದಲನೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಗ್ ಅವರು ಮೋದಿಯವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಂದ ಭರವಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ಆಡಳಿತದಿಂದಾಗಿ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ನಾಗ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಕಮರಾಕ್ಷಿಯು ಮೊಲುಕ್ಕಾ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇಂಡೋ ಚೈನಾಗಳ ನಿವಾಸಿ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಕಾಣಬಹುದಾದರೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಬರ್ಮಾ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಸಿಂಗಪುರ, ಜಪಾನ್‌, ಚೀನ, ತೈವಾನ್, ಅಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಹವಾಯ್‌, ಕಮರಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಒಂದು ಹಣ್ಣಿನ ಗಿಡಗಳ ನರ್ಸರಿಯವರು ಇದನ್ನು ೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಪಡಿಸಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಇದು ೧೦೦ ವರ್ಷ‌ಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜು.