polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ರೋಮನ್ನರು ಪಶ್ಚಿಮದಾಚೆಗೂ ಸಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿದೆ. ಅವರು ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಾಯೇರ್ಲೆಯೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾದ ವರ್ತುಲ ರಂಗಸ್ಥಳ ವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವೆಲ್ಷ್ ಹಾಗು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎರಡನ್ನು ಸಮಾನಾಂತರ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ವೆಲ್ಷ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಆಕ್ಟ್ 1993 ಹಾಗು ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ 1998 ರ ಕಾಯ್ದೆಗಳು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿವೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಒಂದೇ ಡಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟೋ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗು ಇದು ಪ್ಲಾಯಿಡ್ ಸಿಮ್ರು ನಂತಹ ರಾಜಕೀಯ ಗುಂಪುಗಳು, ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷೆಯ ಉಳಿವಿಗೆ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಇಂತಹ ಶಾಸನಗಳು ಸಾಕೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲು ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡೈಕ್ ನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉದ್ದೇಶ ಹಾಗು ಅದರ ಉದ್ದ ಎರಡರ ಕುರಿತು ಫಾಕ್ಸ್‌ರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿವೆ. ಆಫಾ'ಸ್ ಡೈಕ್ ವೆಲ್ಷ್ ಹಾಗು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರ ನಡುವೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗಡಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಪರ್ಫೆಡ್‌ಲ್ಯಾಡ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಡೀ ಹಾಗು ಕಾನ್ವಿ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವೆಲ್ಷ್ 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ರು ಒಳಗೊಂಡ ಪೂರ್ವದ ಗಡಿಭಾಗವನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
ವೆಲ್ಷ್ ಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಬ್ರೈತೋನಿಏಡ್ ಮಧ್ಯಯುಗ ದ ವರೆಗೂ ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗೂ ಸಿಮ್ರು ಹಾಗು ವೈ ಸಿಮ್ರಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿನ ಬಳಕೆಯು ಗೊಡೋಡಿನ್ ಆಫ್ ಅನೆಯಿರಿನ್ ನಲ್ಲಿ 633ರಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಸುಮಾರು 930ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಅರ್ಮೆಸ್ ಪ್ರೈಡೈನ್ ನಲ್ಲಿ, ಸಿಮ್ರಿ ಹಾಗು ಸಿಮ್ರೋ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ 15 ಬಾರಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸುಮಾರು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ, ಬರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರೈತೋನಿಯೇಡ್ ನ ಬದಲಾಗಿ ಸಿಮ್ರಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿತು.
60ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 26ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿಯು ಕಾರ್ವಿನ್ ಜೋನ್ಸ್ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಮೊದಲ ಸಚಿವ . ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಫಾರ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚುನಾವಣೆ, 2007ರ ನಂತರ, ವೆಲ್ಷ್ ಲೇಬರ್ ಹಾಗು ಪ್ಲಾಯಿಡ್ ಸಿಮ್ರು; ದಿ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವೆಲ್ಷ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರವನ್ನು ಬಯಸುವ ಈ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಸರಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ "ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ" ಒನ್ ವೇಲ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಮೈತ್ರಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು.
ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ವೇಲ್ಸ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ , ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಗು ವೇಲ್ಸ್ ನ ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಆಕ್ಟ್ 1946 ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿತು. ಆದರೆ 1969ರಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ನ ಅಧಿಕಾರವು ವೇಲ್ಸ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ, ವೇಲ್ಸ್ ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವೆಲ್ಷ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಗೆ ಹಾಗು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ 1999ರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಅನುಸಾರ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.
ರೋಮನ್ನರು ಉತ್ತರ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯೋದ್ಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗು ಮಧ್ಯಯುಗದ ವೆಲ್ಷ್ ಕಥೆ ಬ್ರಯುಡ್ವಿಡ್ ಮಕ್ಸೇನ್ ವ್ಲೆಡಿಗ್ ನಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್ ಮಾಕ್ಸಿಮಸ್ , ಕಡೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ, ಸೇಗೊಂಟಿಯಂ ನ ವೆಲ್ಷ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಮಗಳಾದ ಎಲೆನ್ ಅಥವಾ ಹೆಲೆನ್‌ಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ. ಇದೇ ಇಂದಿನ ಕಾಯೇರ್ನರ್ಫಾನ್. ರೋಮನ್ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ 4ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ವನ್ನು ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಪಶ್ಚಿಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರೋಮನ್-ಬ್ರಿಟನ್ಸ್ ಹಾಗು ಅವರ ವಂಶಜರ ಈ ರೀತಿಯಾದ ಸ್ಥಿರ ಉಳಿವು, ವೇಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈಗಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿತು. ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮರ್ಸಿಯ ಹಾಗು ನಾರ್ತ್ಉಂಬ್ರಿಯಾ, ಹಾಗು ನಂತರದಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಸೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪೌಯಿಸ್, ಗ್ವೆಂಟ್, ಹಾಗು ಗ್ವಯ್ನೆಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜೊತೆ ಸೆಣೆಸಾಟ ನಡೆಸಿದವು.
3000ಸ್ ಗಳ ಹೊರಗೆ ಸ್ನೌಡೋನಿಯದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಆರನ್ ಪಾವ್‌ಡ್ವಿ 905ಮೀಟರ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತವಾಗಿದೆ. ಬ್ರೆಕಾನ್ ಬೆಅಕಾನ್ಸ್ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ (ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಶೃಂಗ ಪೆನ್-ವೈ-ಫ್ಯಾನ್, ಹಾಗು ಇವುಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ ಪರ್ವತ ಗಳು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಎರಡನೇಯದನ್ನು ಪಾಲೆಯೋಜೊಯಿಕ್ ಶಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕಾಲಾವಧಿ, ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ ನ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರಾದ ವೇಲ್ಸ್ ಎಂಬುದು ಜರ್ಮನಿಯ ಪದಗಳಾದ ವಲ್ಹ್ ಹಾಗು ವಾಲ್ಹ ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು "ವಿದೇಶಿ" ಅಥವಾ "ಅಪರಿಚಿತ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. -ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಜನರು ವಯೆಲಿಸ್ಕ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಬ್ರಿಟನ್ಸ್ ರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ವೀಲಾಸ್ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕರೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ವರ್ಷ 800ರ ತರುವಾಯ, ಸಾಲಾಗಿ ನಡೆದ ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಮದುವೆಗಳು, ರೋದ್ರಿ ಮಾವ್ರ್ ಗೆ ಗ್ವಯ್ನೆಡ್ ಹಾಗು ಪೌಯಿಸ್ ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿತು. ಅವನ ಮಕ್ಕಳು, ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಮನೆತನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.( ಗ್ವಯ್ನೆಡ್ ಗೆ ಅಬೇರ್‌ಫ್ರಾ ನನ್ನು, ದೆಹೆಯುಬರ್ಥ್ ಗೆ ದಿನೇಫವ್ರ್, ಹಾಗು ಪೌಯಿಸ್ ಗೆ ಮಾತ್ರಫಾಲ್). ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಆಧಿಪತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇತರರ ವಿರುದ್ಧ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಿದರು.
ವೇಲ್ಸ್, ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗು 90,000 ಜನರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ವೇಲ್ಸ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ವೆಲ್ಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಶಾಸನಸಭೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಮಂತ್ರಿ, ವೇಲ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಸಂಪುಟ ದರ್ಜೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇದನ್ನು ಗತಕಾಲದ ಇತಿಹಾಸದ ಆಧಾರಗಳು ಹಾಗು ಕೆಲವು ನವೀನ ಬರಹಗಾರರು ಇಬ್ಬರೂ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಸಿಮ್ರಿ 2ನೇ ಶತಮಾನ ಯ ಸಿಂಬ್ರಿ ಅಥವಾ 7ನೇ ಶತಮಾನ ಯ ಸಿಮ್ಮೆರಿಯನ್ಸ್ ಗೆ, ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸದೃಶವಿರುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಪಂಡಿತರು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಾಗು ಇತರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.
ತನ್ನ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಭಾರಿ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕೋಟೆಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಬೆಯುಮರಿಸ್, ಕಾಯೇರ್ನರ್ಫಾನ್ ಹಾಗು ಕಾನ್ವಿ ಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೆಲ್ಷ್ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಹಾಗು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿದ್ದ ಗರ್ಥ್ ಸೆಲಿನ್, ಗ್ವೈನೆಡ್‌ನ ಉತ್ತರ ಕಡಲ ತೀರಕ್ಕಿದ್ದ ಅಬೇರ್ ಗರ್ಥ್ ಸೆಲಿನ್ ನ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು.
ಆದಾಗ್ಯೂ, 1284ರಲ್ಲಿ ರುಡ್ಲಾನ್ ಶಾಸನದ ಅನುಸಾರ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ವಿರುದ್ಧದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆಕ್ರಮಣವು ನಡೆಯಿತಾದರೂ, 1536ರ ತನಕ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸಂಘಟನೆಯು ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ,. ಇದಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ರೂಪುಗೊಂಡ ವೆಲ್ಷ್ ಕಾನೂನು ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಲಾಸ್ ಇನ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ಸ್ 1535-1542ರ ಅನುಸಾರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನು ಇದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ 1980ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೂ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಹಾಗು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ರಫ್ತು ವೆಲ್ಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದವು. ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗು, ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ ಗೆ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆ, ಇದು ಲಂಡನ್ ಅಥವಾ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್‌ಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾದ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ವೆಲ್ಷ್ ಏಶಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ ನ ನಂತರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಲಸೆಯ ಮುಖಾಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾದವು. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಲಂಡ್ ನಂತಹ ಅಂಗೀಕಾರ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಲಸಿಗರು ನೆಲೆಯೂರುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ - ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಪೋಲಂಡ್ ಜನರು ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ ನ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದರು.
48ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆಗ್ನೇಯ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಸಿಲ್ಯೂರೆಸ್‌ಗಳ ದಾಳಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, 47 ಹಾಗು 48ರಲ್ಲಿ, ರೋಮನ್ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ ಟಾಸಿಟಸ್, ಬ್ರಿಟಾನಿಯ ದ ಹೊಸ ರೋಮನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗವರ್ನರ್ ಈಶಾನ್ಯ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ "ಡೆಸೆಆಂಗ್ಲಿಯ ಅಧೀನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾಗಿ" ದಾಖಲು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಕಳೆದ 722ರ ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್ ಹಾಗು 865ರ ಬ್ರಿಟಾನಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ಜೊತೆ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ವೇಲ್ಸ್ ನ್ನು ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮರ್ಸಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟನ್ಸ್‌ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ನೋರ್ಸೆಮ್ಯಾನ್‌ಗೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು.
ಅವರಿಗಿರುವ ನೂತನ ವೆಲ್ಷ್ ಹೆಸರು ಸಿಮ್ರಿ, ಹಾಗು ಸಿಮ್ರು ಎಂಬುದು ವೆಲ್ಷ್ ನ "ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಮ್ರಿ" ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದೆ. ಸಿಮ್ರಿ ಎಂಬ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯು ಬ್ರಯ್ತೊನಿಕ್ ಪದ ಕಂಬ್ರೋಗಿ ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂದಿದೆ . ಇದು "ದೇಶಬಾಂಧವ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ "ಸಹ ಸ್ವದೇಶಿಗಳು" ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಳೆದ 2001ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 96%ನಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಶ್ವೇತವರ್ಣೀಯ ಬ್ರಿಟೀಷ ರಾಗಿದ್ದರು, ಹಾಗು 2.1% ಶ್ವೇತ ವರ್ಣೀಯರಲ್ಲದವರಾಗಿದ್ದರು . ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶ್ವೇತ ವರ್ಣೀಯರಲ್ಲದ ಗುಂಪುಗಳು ದಕ್ಷಿಣದ ಬಂದರು ನಗರಗಳಾದ ಕಾರ್ಡಿಫ್, ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಹಾಗು ಸ್ವಾನ್ಸೀ ಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿದ್ದವು.
ಇದೇ ಶಬ್ದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯು ವಾಲ್ನಟ್ ಬೀಜ") ಹಾಗು ಕಾರ್ನ್ ವಾಲ್ ಹಾಗು ವಾಲ್ಲೋನಿಯ ಎಂಬ ಪದಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ ಎಂಬುದಕ್ಕೂ ಸಹ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಓಲ್ಡ್ ಚರ್ಚ್ ಸ್ಲಾವೋನಿಕ್ ಸಹ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪದವನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವಾಲ್ಲಚಿಯ ಹಾಗು ಅದರ ಜನರು ವ್ಲಚ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ರಾಜ ಆಫಾ ಆಫ್ ಮರ್ಸಿಯಾ ಆಫಾ'ಸ್ ಡೈಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಲು ಮುಂದಾದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ . ಆಫಾ'ಸ್ ಡೈಕ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಿರಿಲ್ ಫಾಕ್ಸ್ ರ ಅಧ್ಯಯನದ ಬಗ್ಗೆ ಡೇವಿಸ್ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ:
ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ್ನು 1996ರಲ್ಲಿ 22 ಮಂಡಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ "ಏಕೀಕೃತ ಅಧಿಕೃತ ಮಂಡಳಿ"ಯು ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಐದು ನಗರಗಳಿವೆ: ಕಾರ್ಡಿಫ್, ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಹಾಗು ಸ್ವಾನ್ಸೀ ನಗರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಬಂಗೊರ್ ಹಾಗು ಡೇವಿಡ್'ಸ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೂ ನಗರಗಳೆಂದು ಮನ್ನಣೆನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಕಳೆದ 1955ರಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಡಿಫ್ ನ್ನು ರಾಜಧಾನಿ ಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ 1999ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಫಾರ್ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಹಸ್ತಾಂತರಗೊಂಡ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ವೇಲ್ಸ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಚುನಾಯಿತರ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮೆಂಬರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ 4 ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಗುರುತುಪಡಿಸದ ವಿನಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕೌಂಟಿ ಎಂದು ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ † .
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷಾ ರೂಪಗಳನ್ನು ಆವರಣ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. .
'ಹಾರ್ನ್ ಬೈ ವೆಲ್ಲಾರ್ಡ್', ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಿಂದಾಗಿ, 'ಹಾರ್ನ್ ಬೈ ,' ರವರು, " ಆಧುನಿಕ 'ಮುಂಬಯಿ ನಿರ್ಮಾಣ," ದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ' ಅಮರರಾದರು
ಅಂದಿನ ಮುಂಬಯಿ ಪ್ರದೇಶದ "ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ," ಮತ್ತು " ಕಮಾಟಿಪುರ," ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯ ಶ್ಲಾಘನೀಯ :
'ಹಾರ್ನ್ ಬೈ ವೆಲ್ಲಾರ್ಡ್', ಅಂದಿನ ದಿನಗಳ, 'ಮೊದಲ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್,' ಆಗಿತ್ತು.
೧೭೮೨ ರ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಲಿಯಮ್ ಹಾರ್ನ್ ಬೈ ಯವರು, ಗವರ್ನರ ಮುಂಬಯಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ, ದ್ವೀಪಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೂಡಿಸಲು ಕಾರ್ಯಗತಮಾಡಿದ ಯೋಜನೆ. 'ಹಾರ್ನ್ ಬೈ ವೆಲ್ಲಾರ್ಡ್' ಮೊದಲ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಆಗಿತ್ತು. ೧೭೮೪ ರಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪೆನಿಯ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಗಳ ವಿರೋಧವಿತ್ತು. ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಖರ್ಚು. ೧೮೧೭ ರಲ್ಲಿ ಜೋರಾಗಿ ಕೆಲಸ. ೧೮೪೫ ಕ್ಕೆ ಮುಗಿಯಿತು. ೭ ದಕ್ಷಿಣದ ದ್ವೀಪಗಳು ಸೇರಿದವು. ಈದನ್ನು , ಹಳೆಯ ಮುಂಬಯಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಕಡಲಿನಜಲಾವೃತ, ಭೂಭಾಗಳನ್ನು ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. - ೪೩೫ ಚದರ ಕಿ. ಮೀ. ನಾಲೆ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ, ಸೇತುವೆಗಳು, ಸಿದ್ಧವಾದವು.
ಕುಮುದೇಂದುಮುನಿಯು ತನ್ನ ಸಿರಿಭೂವಲಯದಲ್ಲಿ ಅಣುವಿಜ್ಞಾನದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸರಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಎಂಬ ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಸೂತ್ರದ ಕನ್ನಡ ಅವತರಣಿಕೆಯನ್ನು ನಾವು ಸಿರಿಭೂವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು!
ತನುವನು ಆಕಾಶಕೆ ಹಾರಿಸಿ ನಿಲಿಸುವ ಘನವೈಮಾನಿಕ ಕಾವ್ಯ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕವಾದ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಮೊಬೈಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೂ ಕುಮುದೇಂದುವಿಗೆ ಕರತಲಾಮಲಕವಾಗಿದ್ದ ವಿಚಾರ. ಯವೆಯಕಾಳಿನ ಕ್ಷೇತ್ರದಳತೆಯೊಳಡಗಿಸಿ. ; ಜೋಡಿಯಂಕದ ಕೂಟದಂಗ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರವು ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ.
ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಭೂಮಾಪನ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವರಗಳು ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿವೆಎಂದು ಸಿರಿಭೂವಲಯಸಾರದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರ್ಥಿ ಪರಿಚಯಿಸಿರುವುದಿದೆ. ಪ್ರಕೃತ ಸಿರಿಭೂವಲಯ ಸಾಗರರತ್ನಮಂಜೂಷದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆದು ದೂರವಾಣಿ, ಆಕಾಶವಾಣಿ, ದೂರದರ್ಶನ, ಮುಂತಾದ ಸಮೂಹಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಾಧನೆಗಳು ಎಂಬ ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದೆ!
ಆದರೆ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ನೈಪುಣ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕುಮುದಚಂದ್ರನ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ತಲಕಾಡಿನ ಗಂಗರಸ ಸೈಗೊಟ್ಟ ಶಿವಮಾರನೂ, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಅಮೋಘವರ್ಷ ನೃಪತುಂಗನೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದ ಸಂಗತಿ. ಈ ರೀತಿಯ ಯಶಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದೆಯುವ ಮುನಿವಂಶದವರ ಭೂವಲಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಿರಿಭೂವಲಯವು ಸೂಚಿಸಿದೆ!
೩೬ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ಪೂರ್ಣಪದ್ಯಗಳ ಅಶ್ವಗತಿಯ ಅಂತರ್ಸಾಹಿತ್ಯ ಪದ್ಯಸಂಖ್ಯೆ ೫೨-೫೪. ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕವಾಗಿ ನಿರುಪಯೋಗಿಯಾದ ಇಂಥ ಲೌಕಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕುಮುದೆಂದುಮುನಿಯು ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದ್ದು, ಪರಮಾರ್ಥದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನೂ, ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನವು ವ್ಯಾಸೆಕ್ಟಮಿ ಟ್ಯೂಬೆಕ್ಟಮಿ ಎಂಬ ಸಂತಾನಹರಣ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೂತನವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರವು ಲೋಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ.
ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಆರು ಲಕ್ಷ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಅಂದರೆ ಭಾರತದ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರ ಆರು ಪಟ್ಟು!
ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೬ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿಸಂಕೇತೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಚನಕಾರನು ಹೇಳುವಂತೆ ಜೈನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕನ್ನಡವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮರಾಠಿ, ತೆಲುಗು, ಮಲಯಾಳಂ, ಪ್ರಾಕೃತ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಸೇರಿ ದಂತೆ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಂಕಿಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಬೇರೆಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಂತಹ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿದ್ದು ಗೂಢಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಇತಿಹಾಸ, ಆಕಾಶಯಾನ, ಮುಂತಾದ ವಿಜ್ಙಾನಗಳ ಮಹತ್ವದ ಮಾಹಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸಂಪಾದಕರಾದ ಕರ್ಲಮಂಗಲಂ ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯನವರು ಇದರಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಸುವುದರ ಬಗೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು ಇವೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಮಾಹಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳ ಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿ ರುವುದಾದರೂ ಅಂಕಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯ ಜನರೂ ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲರು. ಒಟ್ಟು ೭೧೮ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು ವೈಜ್ಙಾನಿಕವಾಗಿ ಗಣಿತ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಮಹೋನ್ನತವಾಗಿಯೂ ಮಹಾನ್ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿಯೂ ಮಾಡಿವೆ.
ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಜೈನಮುನಿಯಾದ ಕುಮುದೇಂದುಮುನಿಯು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕುಮುದೇಂದುಮುನಿಯು ತಾನು ಮಾನ್ಯಖೇಟ ದ ಅಮೋಘವರ್ಷನ ಗುರು, ವೀರಸೇನ ಮತ್ತು ಜಿನಸೇನರ ಶಿಷ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಮುನಿಯ ಬಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಜೀವಿಸಿದ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಬಗೆಗೆ ವಿದ್ವಾಸರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
ವೆಂಕಟಾಚಲ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ಆತನ ಹಾಗೂ ಕೃತಿಯ ಕಾಲವನ್ನು ೧೫ನೇ ಶತಮಾನ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕುಮುದೇಂದು ಮುನಿಯು ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂದಿದುರ್ಗದ ಬಳಿಯ ಯಲವಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯವನು ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಈ ಕೃತಿಯು ೧೫೫೦ -೧೬೦೦ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯದು ಎನ್ನುವುದಲ್ಲದೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಈಚಿನದೂ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಟಿ.ವಿ.ವೆಂಕಟಾಚಲಶಾಸ್ತ್ರಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಪ್ಪಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಮಗ ಧರ್ಮಪಾಲರು.
೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಪ್ಪಶಾಸ್ತ್ರಿ ಎಂಬ ಆಯುರ್ವೇದಪಂಡಿತರಿಗೆ ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂದಿಬೆಟ್ಟದ ಸಮೀಪ ಯಲವಳಿ ಎಂಬ ಊರಿನ ಧರಣೇಂದ್ರಪಂಡಿತ ಎಂಬ ಜೈನ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಬಳಿ ಇರುವ ಪುರಾತನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಆ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಧರಣೇಂದ್ರಪಂಡಿತರ ಸೋದರ ಸೊಸೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು.
ಪಂಡಿತನ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಅವರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಿದರು. ಎಲ್ಲಪ್ಪಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ಕೂಡಲೇ ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯ ಬಂಗಾರದ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತೆ ಇಟ್ಟು ಆ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ೧೨೦೦ ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಬರವಣಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಕಂಗೆಡಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಮೂವತ್ತು ವರುಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಶ್ರಮದಾಯಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ನಂತರ ಅವನು ಅದನ್ನು ಅಂಶಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿ ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಆ ಪುಸ್ತಕದ ಮೊದಲ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಹೊರತಂದರು.
ಕುಮುದೇಂದು ಮುನಿಯ ಸ್ಥಳ ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂದಿ ಬೆಟ್ಟ ಬಳಿಯ ಯಲವಳಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬಳಸದೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಅಂಕಿಗಳ ನ್ನು ಬಳಸಿ ರಚಿಸಿರುವುದು ಈ ಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ "ಸಾಂಗತ್ಯ" ಛಂದಸ್ಸು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ.
೭೨೯ ಚೌಕ ಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ೧೮ ಲಿಪಿಗಳು ಮತ್ತು ೭೦೦ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತೆ ಒಂದರಿಂದ ಅರವತ್ನಾಲ್ಕರವರೆಗಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ "ಬಂಧ"ಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಬಂಧ', ಹಂಸಬಂಧ', ವರಪದ್ಮಬಂಧ, ಸಾ ಗರಬಂಧ, ಸಾ ರಸಬಂಧ, ಕ್ರೌಂಚಬಂಧ, ಮಯೂರಬಂಧ, ರಾಮಪ ದಬಂಧ, ನಕ್ಷಾಬಂಧ ಮುಂತಾದವು ಸೇರಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಾಗ ಅಡಕವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಓದಬಹುದು.
ಸಿರಿಭೂವಲಯವು ಕುಮುದೇಂದು ಮುನಿ ಎಂಬ ಜೈನ ಮುನಿಯು ರಚಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಹುಭಾಷಾಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. " ಸಿರಿಭೂವಲಯ " ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತವಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿವೆ. 24ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಹಾವೀರರು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಉಪದೇಶಗಳ ಸಾರವೇ ಈ ಗ್ರಂಥದ ಮೂಲವೆಂದು ಕವಿ ಕುಮದೇಯಮುನಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯು 2300 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಿ ತೀರ್ಥಂಕರ ವೃಷಭ ದೇವನು ತನ್ನ ಕುಮಾರಿಯಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಸೌಂದರಿಯರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಆಂಕಾಕ್ಷರ ಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಅಕ್ಷರ ಲಿಪಿಗೆ "ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿ "ಎಂದೂ , ಅಂಕ ಲಿಪಿಗೆ "ಸೌಂದರಿ ಲಿಪಿ "ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದೆ . ಈ ಖಚಿತವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು "ಸಿರಿಭೂವಲಯ"ವು ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ .
ಶ್ರೀಕಂಠಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಈ ಗ್ರಂಥವು ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ತುಂಬ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿದ್ದರು.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ ರಂದು ಸರ್ವ ಭಾಷಾಮಯೀಭಾಷಾ ಸಿರಿಭೂವಲಯ ಗ್ರಂಥ ಸಾರ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾಶಕರು : ಶ್ರೀ ಕಾಶಿ ಶೇಷ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಬೆಂಗಳೂರು . ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರ್ಥಿ ಹಾಸನ ಅವರು ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕರ್ಲಮಂಗಲಂ ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯನವರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದೂರ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಪ್ಯಾಸರೀನ್‌ ವಲಸಿಗ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಉತ್ತರ ಗೋಲಾರ್ಧದ, ವಿಕಸನೀಯ ಮೂಲಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮೂಲದ್ದಾಗಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಗೋಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದು, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದು, ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿಗೆ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿವೆ.
ಅಲೆರಸ್ಟಾಮ್‌ 2001ರಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು, ಹಾರುವ ದೂರವನ್ನು ಸುಮಾರು 20%ರಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಸುವ ಬಳಸುದಾರಿಗಳು ವಾಯುಬಲವೈಜ್ಞಾನಿಕಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ - ಇದರಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಯೊಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಹಾರವನ್ನು ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡು ವಿಶಾಲವಾದ ಅಡೆತಡೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಹಾರಲು ಯತ್ನಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅದು ಅಷ್ಟು ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಹಾರದು. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸುತ್ತಿಬಳಸುವ ವಲಸೆ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶ್ರೇಣಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಅವು ಪರಿಸರೀಯ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ದೂರವಾಗಿದೆ. ಸ್ವೇನ್ಸನ್ಸ್‌ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷಿಯ ಖಂಡೀಯ ಗುಂಪಿನ ವಲಸೆಯು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಗಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಫ್ಲಾರಿಡಾ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ತಿರುವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 10,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಶ್ರೇಣಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಸುತ್ತಿಬಳಸಿ ಹೋಗುವ ದಾರಿಗಳಿಗೆ, ಗಾಳಿ ಬೀಸುವಿಕೆಯ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಬೇಟೆಯಾಗುವ ಅಪಾಯ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.
ಮಾರ್ಗ-ನಿರ್ಣಯವು ಹಲವು ಸಂವೇದನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಹಲವು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸೂರ್ಯನ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಲು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸಮಯವನ್ನಾಧರಿಸಿ ಪ್ರಯಾಣದ ವೇಳೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ದೃಶ್ಯ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಘ್ರಾಣ-ಸಂಬಂಧಿ ಕುರುಹುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಇತರೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಗವನ್ನೂ ಸಹ ಮಾರ್ಗ-ನಿರ್ಣಯವು ಆಧರಿಸಿದೆಯೆಂದು ತೋರಿಸಿದೆ. ಬಹಳ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕಿರಿವಯಸ್ಸಿನ ಹಕ್ಕಿಗಳಾಗಿ ಚೆದುರಿಹೋಗಿ, ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ ಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗೂ ನೆಚ್ಚಿನ ಚಳಿಗಾಲದ ವಲಸೆಯ ಸ್ಥಳಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಆ ಸ್ಥಳಗಳ ಜತೆ ನಂಟು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಅಧಿಕ ಸ್ಥಳನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಚಳಿಗಾಲದ ವಲಸೆಯ ತಾಣಗಳನ್ನು ವರ್ಷಾನುವರ್ಷ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ.
ವಲಸೆ ಹೋಗುವಾಗ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಮಾರ್ಗನಿರ್ಣಯದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಂತರ್ವರ್ಧಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.ಪರಿಸರ ಸೂಚನೆಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೂಡ ವಿವರಣೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ಸೂಕ್ತ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವ ಮೂಲಕ, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಬಹಳ ದೂರದ ವಲಸೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಹುಶಃ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಹಗಲ ವೇಳೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಮೀನು ಡೇಗೆ, ಜೇನು ಕಡಲ ಡೇಗೆ ಮುಂತಾದ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಉಪಗ್ರಹ ಜಾಡು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಗಾಳಿ ಬೀಸಿ ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿದಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳು ತಪ್ಪುತಿದ್ದಿಕೊಂಡು, ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಪುನಃ ಮರಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರುತ್ತವೆ.
ವಾರ್ಷಿಕ ನಮೂನೆಗಳು ತೋರಿಸುವಂತೆ, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ವಲಸೆಗೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ವಂಶವಾಹಿ ಅಂಶವೂ ಸಹ ಇದೆ. ಆದರೆ, ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಮೂಲಕ ಇವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಭೌಗೋಳಿಕ ಅಡೆತಡೆಯ ಕಾರಣ ವಲಸೆಯ ಮಾರ್ಗ ಬದಲಾವಣೆಗೆ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಕೃಷ್ಣಶಿಖೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ದಾಟುವ ಬದಲಿಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಉಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿ, ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಗಲಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಹವಾಗುಣವು ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಲಭಿಸುವಷ್ಟು ಬೆಚ್ಚಗೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಗೋಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲದ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಹಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸೀ ಹಕ್ಕಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮಳೆಯಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಹಲವು ಹಕ್ಕಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ದೂರಗಳ ವರೆಗೆ ವಲಸೆಯಾಗುತ್ತವೆ.ಹಲವು ಉಷ್ಣವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ದ್ರತೆಯ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಋತುಗಳುಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಭಾರತ ದೇಶದ ಮುಂಗಾರು ಋತುಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿವೆ. ಮಳೆಯ ಹವಾಗುಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವುಡ್ಲೆಂಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಫಿಷರ್‌ ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆ.
ಕೋಗಿಲೆಯಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಉಷ್ಣವಲಯಗಳೊಳಗೇ ಬಹು-ದೂರದ ತನಕ ವಲಸೆ ಹೋಗಬಲ್ಲ ಹಕ್ಕಿಗಳಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಲೆಸರ್‌ ಕುಕೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿ ಉಳಿದ ಋತುಗಳ ಕಾಲ ಆಫ್ರಿಕಾಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮಾಲಯ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಆಂಡೆಸ್ನಂತಹ ಎತ್ತರ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹಲವು ಹಕ್ಕಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳ ನಡುವೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ದೂರದ ವರೆಗೆ ವಲಸೆ ಪ್ರಯಾಣ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕಾಶ್ಮೀರ ನೊಣಹಿಡುಕ ಹಕ್ಕಿ ಹಾಗೂ ಪೈಡ್‌ ಥ್ರಷ್‌ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಷ್ಟು ದೂರದವರೆಗೂ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಸಮರ್ಪಕ ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ ಋತುವಿನ ನಂತರ, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಆಹಾರ ಮೂಲಗಳ ಅಭಾವದಿಂದಾಗಿ, ಹಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ, ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಬೊಹೆಮಿಯನ್‌ ಅರಗುರೆಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡ್ಡಕೊಕ್ಕಿನ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಇಂತಹ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾದಂತಹ ದಕ್ಷಿಣ ಖಂಡಗಳ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹವಾಗುಣದಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿತ ವಲಸೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅವನ್ನು ಮುಂಗಾಣಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಣ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಭಾರಿ ಮಳೆಯಾದ ಕೂಡಲೆ ಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಅಕಷೇರುಕಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ವರ್ಷದ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇದು ಪುನಃ ದಶಕದವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭವಿಸದೇ ಇರಬಹುದು.
ಹಗಲ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ವಲಸೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಬಾಹ್ಯಲಕ್ಷಣದ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.ವಲಸೆಯ ಮುಂಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹಲವು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಅಥವಾ ಝುಗುನ್ರುಹ್‌ , ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಕೊಬ್ಬು ಶೇಖರಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಶಾರೀರಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಯಾವುದೇ ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಿದ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಕುರುಹುಗಳು ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಝುಗುನ್ರೂಹ್‌ ಸಂಭವಿಸುವುದು ಇವು ಹಕ್ಕಿಗಳ ವಲಸೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಅಂತರ್ವರ್ಧಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪಾತ್ರಗಳತ್ತ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದೆ. ಪಂಜರದಲ್ಲಿನ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ತಾವು ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಲಸೆಗಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿ ಆದ್ಯತೆಯ ಹಾರುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಸಮಾನಜಾತಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮಾರ್ಗ ಬದಲಿಸಿದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ಆದ್ಯತಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತವೆ.ಹಲವು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಹಾಗೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ದ್ವಿರೂಪತೆ ಇರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಬೇಗನೆ ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವಾಪಸಾಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ತೋರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರೊಟಾಂಡ್ರಿ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಇಂಚರಹಕ್ಕಿಗಳು, ಝೇಂಕರಿಸುವ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ನೊಣಹಿಡುಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ, ಕೀಟಭಕ್ಷಕ ಹಕ್ಕಿಗಳು ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಬಹಳ ದೂರದ ತನಕ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಬೆಳಕಾದಾಗ ಅವು ಒಂದೆಡೆ ನೆಲೆಗೆ ಬಂದು ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ, ಪುನಃ ತಮ್ಮ ವಲಸೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಸ್ಥಳದಿಂದ ಗುರಿಯ ಮಧ್ಯೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ನೆಲೆನಿಲ್ಲುವ ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು "'ಹಾದುಹೊಗುವ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದರ ಮೂಲಕ, ರಾತ್ರಿಯ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ತಾವು ಬೇಟೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಹಗಲಿನ ಹೊತ್ತು ಬಹು-ದೂರದ ವರೆಗೆ ಹಾರುವುದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಉಡುಗಿಹೋಗುವ ಫಲವಾಗಿ ಶರೀರದ ಅತ್ಯುಷ್ಣ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹಗಲಿನ ವೇಳೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ ರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ. ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದರಿಂದ ಹಕ್ಕಿಗಳು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯ ಬೆಲೆ ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಿದ್ದೆಯ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು, ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಿದ್ರಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ವಲಸೆಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹಕ್ಕಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಕೊಬ್ಬು ಶೇಖರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಶಕ್ತಿಮೂಲದ ಶೇಖರಣೆ, ಹಾಗೂ, ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿದ್ದೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಹ ವಿಶೇಷ ಶಾರೀರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗರಿಗಳು ಸವೆದು, ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಉದುರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಗರಿ ಉದುರುವಿಕೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಯುದುರುವಿಕೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಹಕ್ಕಿಗಳು ತಮ್ಮ ಚಳಿಗಾಲ ವಾಸಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಮುನ್ನ ಗರಿ ಉದುರಿಸುತ್ತವೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ತಮ್ಮ ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಾಪಸಾಗುವ ಮುಂಚೆ ಗರಿ ಉದುರಿಸುತ್ತವೆ. ಶಾರೀರಿಕ ರೂಪಾಂತರವಲ್ಲದೆ, ವಲಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳು ವಲಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಬೇಟೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಪಾರಾಗಲು, ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಿಂದ ಹೊರಹೋಗಬಹುದು.
ಹಕ್ಕಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ "ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಓವರ್‌ಶೂಟ್‌" ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮರಳುವಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕಿರಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ತಳಿಯ ರಚನೆಯು ಸೂಕ್ತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ವಿಫಲವಾದಲ್ಲಿ, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಅಪರೂಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ದಾರಿತಪ್ಪಿ ಅಲೆಮಾರಿಗಳಂತೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ದೂರ ಹೋಗಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಹಿಮ್ಮೊಗ ವಲಸೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳಗಳ ಕಾರಣ, ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವಲಸಿಗ ಹಕ್ಕಿಗಳ ವಾಚ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಕೆನಡಾದ ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಪಿಲೀ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸ್ಪರ್ನ್‌ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪಥಚ್ಯುತಿ ವಲಸೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಜೋರಾಗಿ ಬೀಸಿದ ಕಾರಣ ಹಲವು ವಲಸಿಗ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಲ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳುವುದರಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಬಹುದು.
ಹಕ್ಕಿಗಳು ವಿಸ್ತಾರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಹಾರಲಾರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಹುತೇಕ ವಲಸೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ವಲಸೆಯು ಕಿರಿದಾದ ವಲಸಾ ವಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳು ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 'ವಲಸೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಗಳು' ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ವತ-ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರತೀರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮೇಲೇರುವ ಒತ್ತಡದ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಗಾಳಿ ನಮೂನೆಗಳ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ತೆರೆದ ನೀರಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಜಲಪ್ರದೇಶ ಮುಂತಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ತಮ್ಮ ವಲಸೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಯೋಜಿತ ಅಥವಾ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮಟ್ಟದ ಕುಶಲತೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತಿರುತ್ತವೆ. ಹಕ್ಕಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಲಸೆಯ ಸ್ಥಳದತ್ತ ಸಾಗುವ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ವಾಪಸಾಗುವ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಹಕ್ಕಿಗಳ ವಲಸೆಯು, ಉಣ್ಣಿ ಹುಳು, ಹೇನಿನಂತಹ ಇತರೆ ಬಾಹ್ಯಪರೋಪಜೀವಿಗಳು ಇತರೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ವಲಸೆಗೂ ಸಹ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೀಟಗಳು ಮಾನವ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯಬಹುದು. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿದ್ದ ಹಕ್ಕಿ ಜ್ವರದ ಕಾರಣ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ವಲಸಿಗ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಇಂತಹ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಆಮದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವೊಡ್ಡಬಹುದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಪರಿಣಾಮವಿಲ್ಲದ ಕೆಲವು ವೈರಸ್‌ಗಳು ಹಕ್ಕಿಯ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ನೈಲ್‌ ವೈರಸ್‌ಮುಂತಾದ ವೈರಸ್ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಮೂಲಕ ಇತರೆಡೆ ಹರಡಬಹುದು. ಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲವಕಗಳ ಪ್ರಪಗ್ಯೂಲ್ಸ್‌ಗಳ ಪ್ರಸರಣದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಪಾತ್ರವೂ ಉಂಟು.
ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಅನೇಕ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತವೆ. ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹಾರುವುದರಿಂದ, ಹಾರಲು ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವು ದೊಡ್ಡ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಕ್ಕಿಯೂ ತಾನು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಹಾರಲು ಬೇಕಾದ 12-20% ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ರೆಡಾರ್‌ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರೆಡ್‌ ನಾಟ್ ಹಕ್ಕಿಗಳು‌ ಕ್ಯಾಲಿಡ್ರಿಸ್‌ ಕ್ಯಾನುಟಸ್‌ ಹಾಗು ಡನ್ಲಿನ್‌ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕ್ಯಾಲಿಡ್ರಿಸ್‌ ಅಲ್ಪಿನಾ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹಾರಿದಾಗ, ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಹಾರುವ ವೇಗಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಗಂಟೆಗೆ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.