polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಉಪಲಬ್ಧ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಜಾತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಚರ್ಚೆಗೊಳಗಾಗಿದೆ. ಯಾವ ರುಜುವಾತನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯು 17 ಮತ್ತು 20 ಜೀವಂತ ಜಾತಿಗಳ ನಡುವಣ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಸ್ಫೀನಿಸಿನೇ ಎಂಬ ಉಪಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಮೂಲಗಳು ಬಿಳಿ-ಈಜುಗೈ ಹೊಂದಿರುವ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌‌ನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಯೂಡಿಪ್ಟುಲಾ ಜಾತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಇತರ ಮೂಲಗಳು ಇದನ್ನು ಪುಟ್ಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌‌ನ ಒಂದು ಉಪಜಾತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ; ಹೀಗಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಹೆಚ್ಚು ಜಟಿಲಗೊಂಡಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಜವೈಭವದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಜಾತಿಯು ಠೀವಿಗಾರ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌‌ನ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಣ್ಣದ ಭಿನ್ನರೂಪಿಮೆಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಬಂಡೆಕುಪ್ಪಳಿಗ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನವೂ ಸಹ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ಇತರ ಪಕ್ಷಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ ವೈಮಾನು ವಿನಿಂದ ಆಚೆಗಿನ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಪೀಳಿಗೆಯು ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಆಣ್ವಿಕ ಅಥವಾ ರೂಪರಚನೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಿಂದ ಇದು ಉತ್ತಮವಾಗಿ-ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ರೂಪರಚನೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಸ್ಫೆನಿಸಿಫೋರ್ಮ್ಸ್‌‌ನ ದೃಢವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣದ ಜನ್ಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಹಾಳಾಗಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಬ್‌ ಮುಳುಗುಹಕ್ಕಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ ಎಂದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ಯಥೋಚಿತವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಕಟವಾಗಿರುವ ಸಂಬಂಧವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಒಂದು ತಪ್ಪಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಗುಂಪುಗಳ ಸಮಾನ ಸ್ವರೂಪತೆಗಳಾದ ಬಲವಾದ ಧುಮುಕುವ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಈ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಭಿನ್ನವಾದ ಸರಣಿಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಜೋಡಿಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಜೊತೆಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಸರಿಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ.
ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಜಲಜೀವಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವಶೇಷವಾಗಿರುವ ಅವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಈಜುಗೈಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಲು ಇವು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವಾಗಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಮಯಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಚುರುಕುಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ನ ಈಜುವಿಕೆಯ ನೋಟಗಳು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಪಕ್ಷಿಯ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಅತೀವವಾಗಿ ಹೋಲುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ನವಿರಾದ ಪುಕ್ಕಗಳ ಒಳಗಡೆ ಗಾಳಿಯ ಒಂದು ಪದರವು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ತೇಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ತಂಪಾದ ಜಲರಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ನಿರೋಧಿಸಲೂ ಸಹ ಗಾಳಿಯ ಪದರವು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
ನೆಲದ ಮೇಲಿರುವಾಗ, ತಮ್ಮ ನೆಟ್ಟಗಿನ ನಿಲುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಬಾಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.
ಧುಮುಕುವ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಪ್ರತಿಗಂಟೆಗೆ 6ರಿಂದ 12 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಗಂಟೆಗೆ 27 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಓಡಿರುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಪುಟ್ಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಳವಾಗಿ ಧುಮುಕುವುದಿಲ್ಲ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯ, ಮೇಲ್ಮೈ ಸಮೀಪದ ಧುಮುಕುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ತಮ್ಮ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡದಾದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಅಗತ್ಯ ಬಂದಾಗ ಆಳವಾಗಿ ಧುಮುಕಬಲ್ಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡ ಸಾಮ್ರಾಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ನ ಧುಮುಕುವಿಕೆಗಳು 22 ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ, 565 ಮೀ.ನಷ್ಟು ಆಳದವರೆಗೆ ತಲುಪಿರುವುದು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ ಗೋಳದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವ ಜಲಜೀವಿ, ಹಾರಲಾರದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪಾಗಿದೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು, ವಿರುದ್ಧಛಾಯೆಯ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಪುಕ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಈಜುಗೈಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬಹುಪಾಲು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಪುಟ್ಟ ಕಡಲಕಳೆ ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿಗಳು, ಮೀನು, ಸ್ಕ್ವಿಡ್‌, ಮತ್ತು ನೀರೊಳಗೆ ಈಜುವಾಗ ಹಿಡಿದ ಕಡಲಜೀವದ ಇತರ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಅವು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಕಳೆದರೆ, ಉಳಿದರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಮಹಾಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತವೆ.
ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗಿನ ಬಿಸಿಯಾಗುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಎರಚಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಧಿಯು ಮಧ್ಯ ಮಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ ಹವಾಮಾನ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಇದು 14–12 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಸರಾಸರಿ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತೀವ್ರವಾದ ಕುಸಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನೇ ಹೋಲುವ ಹಠಾತ್‌ ತಂಪಾಗುವಿಕೆಯ ಘಟನೆಗಳು 8 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮತ್ತು 4 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದವು; ಟಾರ್ಟೋನಿಯನ್‌ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಮಂಜಿನ ಹೊದಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಇಂದು ನಾವು ನೋಡುವ ಪ್ರಮಾಣ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಬಹುಪಾಲು ಉಪ-ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಜಾತಿಗಳ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯು, ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ನಿಯೋಜೀನ್‌ ಅವಧಿಯ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳ ಈ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ಖಚಿತವಾಗಿ ಉಂಟಾಯಿತು.
ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಇತಿಹಾಸವು ಉತ್ತಮವಾಗಿ-ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಜೈವಿಕ ಭೂಗೋಳದ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಅದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೂ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ ಮೂಳೆಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಉತ್ತಮ ಮಾದರಿಗಳು ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವದ ಅನೇಕ ನಮೂನೆಗಳ ಆಲ್ಫಾ ವರ್ಗೀಕರಣಶಾಸ್ತ್ರವು ಬಹಳ ಅತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿದೆ. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಪೂರ್ವೇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಮೂಲಭೂತ ಲೇಖನಗಳು 2005ರಿಂದಲೂಬೇಕರ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು. .ಸ್ಲಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು. . ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದು, ಜೀವಂತ ಕುಲಗಳ ವಿಕಸನವು ಈ ವೇಳೆಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಬರ್ಗ್‌ಮನ್‌ನ ನಿಯಮದ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹಲವಾರು ಲೇಖಕರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದು, ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ ದೇಹದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ದೇಹದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು ಉನ್ನತ ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು ಇದರಲ್ಲಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವೊಂದು ಅಸಮ್ಮತಿಗಳೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ಲೇಖಕರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಜಾತಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಅಕ್ಷಾಂಶವೊಂದೇ ಅಲ್ಲದೇ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿಮ್ಮುವಿಕೆಗಳು ಕೂಡಾ ಜಾತಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಮಹಾನ್‌ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.
ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲದ ಅಂತ್ಯ ಹಾಗೂ ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಕಾಲದ ಆರಂಭದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ಕೆಲವು ವಂಶಾವಳಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ನಾರ್ಡೆನ್ಸ್ಕ್‌ಜೋಯೆಲ್ಡ್‌ನ ದೈತ್ಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 1.80 ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ದೈತ್ಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಪ್ರಾಯಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರದ್ದಾಗಿದ್ದು, 80 ಕೆ.ಜಿ. ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಮೊದಲನೆಯದು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ನ ಇನ್ನೂದೂರದ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು.
ಎಲ್ಲಾ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಜಾತಿಗಳೂ ಸಹ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ ಗೋಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದಂಥ ತಂಪಾದ ಹವಾಮಾನಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅವು ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ನ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಜಾತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ತುಂಬಾ ದೂರಕ್ಕೆ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ 10 ಜಾತಿಗಳು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ; ಗ್ಯಾಲಪಗೋಸ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಎಂಬ ಒಂದು ಜಾತಿಯು ಗ್ಯಾಲಪಗೋಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್ಸ್‌ನಂಥ ದೂರದ ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ದ್ವೀಪಗಳ ಸುತ್ತ ಹರಿಯುವ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಹಮ್‌ಬೋಲ್ಡ್ಟ್‌ ಪ್ರವಾಹದ ತಂಪಾದ, ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಜಲರಾಶಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಇದು ಕೈಗೂಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.
ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಕೇಳುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದು, ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಹೆತ್ತಜೀವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮರಿಗಳಿಂದ ಈ ಲಕ್ಷಣವು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನೀರೊಳಗಿನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ನೆರವಾಗುವಂತೆ ಅವುಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಮತ್ತು ಬೇಟೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಈ ಕಣ್ಣುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತವೆ; ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅವು ಸಮೀಪ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯಾದರೂ, ಸಂಶೋಧನೆಯು ಈ ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿಲ್ಲ.
ಆಪ್ಟೆನೋಡೈಟ್ಸ್‌ ಕುಲವು ಜೀವಂತ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ಪೈಕಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಆಧಾರಭೂತವಾದ ಚೆದುರಿಕೆಯಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ. ಈ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಹಳದಿ-ಕಿತ್ತಳೆ ಕುತ್ತಿಗೆ, ಎದೆ, ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕು ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು; ತಮ್ಮ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಾವುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಅವು ಮರಿಮಾಡಿದಾಗ ಮರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಬತ್ತಲೆಯಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಕುಲವು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಕಡಲತೀರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಹರಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇಂದಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಉಪ-ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಅವು ಎಷ್ಟುಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡಿವೆ.
ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ನಿಯೋಏವ್ಸ್‌‌ನ (ಪ್ಯಾಲಿಯೋಗ್ನಾತ್‌‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರೀಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಜೀವಂತ ಪಕ್ಷಿಗಳು) ಒಂದು ಏಕಮೂಲ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಸೇರುತ್ತವೆ. "ಉನ್ನತವಾದ ನೀರು ಪಕ್ಷಿಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸದರಿ ನಿಯೋಏವ್ಸ್‌‌ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ನೀರಿನ ಭಾರೀಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಅದು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಚರಾಡ್ರೈಫೋರ್ಮ್ಸ್‌‌‌‌‌ನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಹೊರತುಪಡಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಗುಂಪು ಬಕಪಕ್ಷಿಗಳು, ರೇಲ್‌ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಮತ್ತು ಕಡಲಹಕ್ಕಿಗಳಂಥ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ನಿಘಂಟು, ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹೆರಿಟೇಜ್‌ ನಿಘಂಟು, ಸೆಂಚುರಿ ನಿಘಂಟು ಮತ್ತು ಮೆರ್ರಿಯಮ್‌-ವೆಬ್‌ಸ್ಟರ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವೊಂದು ನಿಘಂಟುಗಳು ವೆಲ್ಷ್‌‌‌ ಭಾಷೆಯ ಪೆನ್‌ "ತಲೆ" ಹಾಗೂ ಗ್ವಿನ್‌ "ಬಿಳಿ" ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸದರಿ ಹೆಸರನ್ನು ಮೂಲತಃ ದೊಡ್ಡ ಕಡಲಬಾತಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದು ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸದರಿ ನಿಘಂಟುಗಳು ಈ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿವೆ.
ಎಲ್ಲಾ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಮರೆಮಾಡುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿರುದ್ಧಛಾಯೆಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಂದರೆ, ಕಪ್ಪು ಹಿಂಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಮುಂಭಾಗಗಳೊಂದಿಗಿನ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಅವು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಳಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಪರಭಕ್ಷಕದಂತೆ ಕಾಣಿಸುವ ಲಕ್ಷಣವು, ಒಂದು ಬಿಳಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಹೊಟ್ಟೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಫಲಿತ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸುವುದನ್ನು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗಾಢವರ್ಣದ ಪುಕ್ಕಗಳು ಮೇಲಿನಿಂದ ಅವನ್ನು ಮರೆಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡ-ತೂಗಾಡಿಕೊಂಡು ಸಾಗುತ್ತವೆ ಇಲ್ಲವೇ ಹಿಮಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿರಿಸಿ ಜಾರಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿಯ ಚಲನೆಯನ್ನು "ಹಿಮ ಜಾರುಬಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರುವಿಕೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವಾಗ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಚಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವು ಬಯಸಿದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕಡಿದಾದ ಅಥವಾ ಬಂಡೆಯಂಥ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಾಟಬೇಕೆಂದು ಅವು ಬಯಸಿದಲ್ಲಿ, ಎರಡೂ ಪಾದಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅವು ನೆಗೆಯುತ್ತವೆ.
ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಪೆರುವಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪೆರುಡೈಪ್ಟೆಸ್‌ ಜಾತಿಯು 42 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕಾಲನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಒಂದು ಹೆಸರಿಸದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯು ಸಾಬೀತು ಮಾಡುವ ಪ್ರಕಾರ, ಬಾರ್ಟೋನಿಯಾ ಅವಧಿಯ ವೇಳೆಗೆ, ಸುಮಾರು 39–38 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ,
ಆದಿಮ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ಹಬ್ಬಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರದೊಳಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.
ಎಲ್ಲಾ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಜಾತಿಗಳೂ ಸಹ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ ಗೋಳದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದಂಥ ಕೇವಲ ತಂಪಾದ ಹವಾಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ ಜಾತಿಗಳು ತುಂಬಾ ದೂರದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲಪಗೋಸ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಎಂಬ ಒಂದು ಜಾತಿಯು ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದ ಸಮೀಪ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.
"ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌" ಎಂಬ ಪದದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯು ಅತೀವವಾಗಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪದವು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌‌‌‌ನದಾಗಲೀ, ಬ್ರೆಟನ್‌‌‌ನದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌‌‌‌ನದಾಗಲೀ (ಎರಡೂ ಸಹ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪದವಾದ ಪಿಂಗೌಯಿನ್‌ "ಕಡಲಬಾತು" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆನ್ನುತ್ತವೆ) ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಅಥವಾ ಡಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ‌.
ಕೆಲವೊಂದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ನಿಘಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯವಾದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯು ಸದರಿ ಪದವನ್ನು ಅದರ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಹರೆಯಿಂದ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಭಾಷೆಯ ಪಿಂಗ್ವಿಸ್‌ "ಕೊಬ್ಬು" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಮೂಲಗಳು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ದೊಡ್ಡ ಕಡಲಬಾತಿಗೆ "ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌"ನ್ನೂ ಮೂಲತಃ ಅನ್ವಯಿಸಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೆ, ಈ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯು ಅಸಂಭವವಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಮೂರನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸದರಿ ಪದವು ದೊಡ್ಡ ಕಡಲಬಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳೆರಡರ ಅಪೂರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ “ಪೆನ್‌-ವಿಂಗ್‌‌” ಎಂಬ ಪದದ ಒಂದು ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿದೆ. ಪದದ ಮಾರ್ಪಾಡಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ವಿವರಣೆ ನೀಡದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗಿದೆ.
ಉತ್ತರಾರ್ಧಗೋಳದ ಕಡಲಬಾತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿರುತ್ತವೆ: ಅವು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನೇ ಹೊಂದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಹದವರಿತ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಕಸನದ ಒಂದು ಫಲಶ್ರುತಿ ಅಥವಾ ಉತ್ಪನ್ನ ಇವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಕೆಲವರಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಅವುಗಳ ಕಣ್ಣಗುಳಿಯ ಮೇಲಿನ ಗ್ರಂಥಿಯು ರಕ್ತದ ಹರಿವಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲವಣವನ್ನು ಸೋಸುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು ಲವಣಜಲವನ್ನು ಕುಡಿಯಬಲ್ಲವು. ಮೂಗಿನ ಸಾಗುನಾಳದಿಂದ ಸಾಂದ್ರೀಕೃತ ದ್ರವವೊಂದರಲ್ಲಿ ಈ ಲವಣವು ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಮಾರ್ಪಲ್ಸ್‌ , ಅಕೋಸ್ಟಾ ಹಾಸ್ಪಿಟೇಲ್‌ಚೆ , ಮತ್ತು ಕ್ಸೆಪ್ಕಾ ಮತ್ತು ಇತರರ ನಂತರ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. .
ಗಣಿತ: ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಗಣಿತದ ಜ್ಞಾನವು ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನಾಗರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. . ಈ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಜನರು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು, ಅವು 4:2:1 ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಈ ಅನುಪಾತವು ಇಟ್ಟಿಗೆ ರಚನೆಯ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಬಹಳ ಅನುಕೂಲಕರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಉದ್ದದ ಅಳತೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಮಾಡಲೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಒಂದು ರೂಲರ್‌ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದ್ದರು, ಅದನ್ನು ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋ ರೂಲರ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಉದ್ದವನ್ನು ಹತ್ತು ಸಮಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಉದ್ದದ ಏಕಮಾನದ ಪೂರ್ಣಾಂಕ ಅಪವರ್ತ್ಯಗಳಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು.
ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ: ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪುರಾತನ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ವೇದ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸರಿಯಾದ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ವ್ಯಾಕರಣತಜ್ಞ ಎಂದರೆ ಪಾಣಿನಿ . ಆತ ರಚಿಸಿದ ಸುಮಾರು 4000 ವ್ಯಾಕರಣ ಸೂತ್ರಗಳು ಒಟ್ಟುಸೇರಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಉತ್ಪಾದಕ ವ್ಯಾಕರಣ ಆಗಿದೆ. ಆತನ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮಾ, ಆಕೃತಿಮೆ ಅಥವಾ ರೂಪಿಮೆ ಮತ್ತು ಧಾತು ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿ, ಇವುಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿವೆ.
ವೈದ್ಯಕೀಯ: ಇಂದಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ನಿಯೋಲಿಥಿಕ್ ಕಾಲದ ಗೋರಿಗಳ ಶೋಧಗಳು ಪುರಾತನ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆದಿ-ದಂತವೈದ್ಯಕೀಯದ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆಯುರ್ವೇದವು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2500ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಪಾರಂಪರಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. ಈಗ ವಿಶ್ವದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರ್ಯಾಯ ವೈದ್ಯಕೀಯದ ರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಆರ್ಯುವೇದದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗ್ರಂಥ ಎಂದರೆ ಸುಶ್ರುತನ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾ, ಇದು ರಿನೋಪ್ಲಾಸ್ಟಿ , ಹರಿದ ಕಿವಿ ಹಾಲೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ಮೂಲಾಧಾರದ ಅಶ್ಮರೀಛೇದನ , ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಇನ್ನಿತರ ರೋಗಗ್ರಸ್ತ ಅಂಗಗಳ ಛೇದನ ಮತ್ತು ಬೇರೆಬೇರೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ.
ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ: ವೂಟ್ಜ್‌ , ಕ್ರುಸಿಬಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈನ್‌ಲೆಸ್‌ ಉಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. 1000ದ ವೇಳೆಗೆ "ಡಮಸ್ಕಸ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ " ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
"ಹಿಂದೂಗಳು ಕಬ್ಬಿಣದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಘಟಕಾಂಶಗಳ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣದ ಜೊತೆ ಶಾಖದಿಂದ ಕರಗಿಸಿ, ಆ ರೀತಿಯ ಮೃದು ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ . ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಾಗುಕತ್ತಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನೂ ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ". 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಅರಬ್‌ ಇದ್ರಿಜಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಹೆನ್ರಿ ಯೂಲ್‌.
ಚೀನಾ ದೇಶವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕೊಡುಗೆಯ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾದ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾನ್ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳುಎಂದರೆ ದಿಕ್ಸೂಚಿ , ಗನ್‌ಪೌಡರ್, ಕಾಗದ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ. ಈ ನಾಲ್ಕು ಶೋಧಗಳು ಚೀನೀ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಿತು. ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬೇಕನ್ , ತನ್ನ ನೊವುಮ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಮ್‌ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ:
ಮುದ್ರಣ, ಗನ್‌ಪೌಡರ್ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಸೂಚಿ: ಈ ಮೂರು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸಂಗತಿಗಳ ಆಯಾಮ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದವು; ಮೊದಲಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಎರಡನೆಯದು ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದು ನೌಕಾಯಾನದಲ್ಲಿ; ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆದವು. ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಯಾವುದೇ ಮತ, ಯಾವುದೇ ನಕ್ಷತ್ರ ಮನುಷ್ಯರ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶೋಧಗಳು ಉಂಟುಮಾಡಿದಷ್ಟು ಅಗಾಧ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ."
ಆದರೆ ಚೀನೀಯರ ಈ ಸಾಧನೆಗಳು ನಾವಿಂದು ಯಾವುದನ್ನು "ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆಯೋ ಹಾಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗದಂತೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶಗಳು ತಡೆದಿದ್ದವು. ನೀಧಾಮ್ ಪ್ರಕಾರ, ಚೀನೀ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚೌಕಟ್ಟು, ಅವರಿಗೆ ನಿಸರ್ಗದ ನಿಯಮಗಳ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು:
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮರುರಚನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದಿಗಳು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಹುಕ್ ಭೂಕಂಪಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು. ನಿಕೋಲಾಸ್ ಸ್ಟೆನೋ ಸೂಪರ್‌ಪೊಸಿಶನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಒಮ್ಮೆ ಬದುಕಿದ್ದ ಜೀವಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದನು. ಥಾಮಸ್‌ ಬರ್ನೆಟ್‌ನ ಭೂಮಿಯ ಪವಿತ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತ 1681ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದಾಗ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಭೂಮಿಯು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸತೊಡಗಿದರು. ಬರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಮಕಾಲೀನರು ಭೂಮಿಯ ಗತಕಾಲವನ್ನು ಬೈಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಭೂಮಿಯ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ಮತಾತೀತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಬೌದ್ಧಿಕ ತಳಹದಿಗಳಾದವು.
ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ಲೇಟ್‌ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಬಂಡೆಗಲ್ಲುಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಂದು ಗ್ರಹವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೂಪಾಂತರದ ಇನ್ನಿತರ ಅಂಶಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ಭೂಮಿಯ ಒಳಭಾಗದ ಭೂಭೌತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಗಳನ್ನು "ಭೂಮಿ ವಿಜ್ಞಾನ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿರುವುದು ಮತ್ತು ಸೌರಮಂಡಲದ ಬೇರೆ ಬಂಡೆಗಲ್ಲುಗಳ ಗ್ರಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಹೋಲಿಕೆಗಳು.
ಗಣಿತದಲ್ಲಿ, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಣಿತಜ್ಞ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಇಬ್ನ್‌ ಮುಸಾ ಅಲ್‌-ಕ್ವರಿಜ್ಮಿ ಅರಬ್ಬಿ ಅಂಕಗಣಿತ ಪದ್ಧತಿ ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್‌ಜೀಬ್ರಾ ಎಂಬ ಪದವು ಅಲ್‌-ಜಬರ್‌ ಪದದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದು ಆತನ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಆರಂಭದ ಪದವಾಗಿದೆ. ಅರಾಬಿಕ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮೂಲತಃ ಭಾರತದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಆದರೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಗಣಿತಜ್ಞರು ಸಂಖ್ಯಾ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಅನೇಕ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಂಕನಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ದಶಾಂಶ ಬಿಂದು ವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಸೇಬಿಯನ್‌ ಗಣಿತಜ್ಞ ಅಲ್‌-ಬಟ್ಟನಿ ಯು ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪರ್ಷಿಯನ್‌‌ ವಿದ್ವಾಂಸ ಅಲ್‌-ರಾಜಿಯು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.
ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, ಅಲ್‌-ಬಟ್ಟನಿಯು ಟಾಲೆಮಿಯ ಹಿ ಮೆಗಲೇ ಸಿಂಟ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್‌ ನ ಅನುವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಲಾಗಿದ್ದ ಹಿಪ್ಪಾರ್ಕಸ್‌‌‌ ನ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿದನು,ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದು ಅಲ್ಮಾಗೆಸ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆತನು ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷಾಂಶದ ಅಕ್ಷಭ್ರಮಣದ ಅಳತೆಯ ನಿಖರತೆಯನ್ನೂ ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿದನು. ಭೂಕೇಂದ್ರಿತ ಮಾದರಿಗೆ ಅಲ್‌-ಬಟ್ಟನಿ, ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಹೇತಮ್‌, ಅವೆರ್ರೊಸ್ ಮತ್ತು ಮರಘ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ನಾಸಿರ್‌ ಅಲ್‌-ದಿನ್‌ ಅಲ್‌-ತುಲ್ಸಿ, ಮೋಯ್ಯೆದುದ್ದೀನ್ ಉರ್ದಿ ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಶಾತಿರ್ ಮಾಡಿದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಕೋಪರ್ನಿಯನ್ ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರಿತ ಮಾದರಿಯಂತೆಯೇ ಇತ್ತು. ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಬೇರೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಂದರೆ ಜಾಫರ್‌ ಇಬ್ನ್‌ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಅಬು ಅಲ್‌-ಬಾಲ್ಕಿ, ಅಬು-ರೇಹನ್ ಬಿರುನಿ , ಅಬು ಸಯಿದ್ ಅಲ್‌-ಸಿಜ್ಜಿ, ಕುತ್ಬ್‌‌ ಅಲ್‌-ದಿನ್‌ ಅಲ್‌-ಶಿರಾಜಿ, ಮತ್ತು ನಜ್ಮ್‌ ಅಲ್‌-ದೀನ್‌ ಅಲ್‌-ಕಾಜ್ವಾನಿ ಅಲ್‌-ಕಾತಿಬೀ.
ಮುಸ್ಲಿಂ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ರಸವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆಧುನಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲ್‌ ಡ್ಯುರಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಎಚ್‌ ಗ್ಯಾರಿಸನ್‌ ಇನ್ನಿತರ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮುಸ್ಲಿಂ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಾಪಕರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಜಾಬಿರ್ ಇಬ್ನ್‌ ಹಯ್ಯಾನ್ "ಅನೇಕರಿಂದ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ". ಅರಾಬಿಕ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಕೃತಿಗಳು ರೋಜರ್‌ ಬೇಕನ್‌‌ನನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತ್ತು (ಆತ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ವಿಧಾನವನ್ನು ಯೂರೋಪ್‌ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದವನು, ಅರಾಬಿಕ್ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಓದಿಕೊಂಡು ಅವರಿಂದ ಗಾಢವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದನು), ಮತ್ತು ನಂತರ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್‌ ಕೂಡ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು.
ಇಬ್ನ್‌ ಸಿನಾ ಇಸ್ಲಾಂನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವೀ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತ ಪ್ರಯೋಗಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪರೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಮೊದಲ ವೈದ್ಯನಾದ್ದನು. ಆತನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಎರಡು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ಕಿತಾಬ್ ಅಲ್‌-ಶಿಫಾ ಮತ್ತು ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್ , ಎರಡನ್ನೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಶ್ವ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಹಾಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆತನ ಅನೇಕ ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ಸೋಂಕುಹರಡುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದು.
ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿಶ್ವದ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೆಂದರೆ ಅಲ್‌-ಫರಬಿ , ಅಬು ಅಲ್-ಕಾಸಿಮ್ , ಅಬು ರೇಹಾನ್‌ನಗರಬ್‌ ಅಲ್‌-ಬಿರೂನಿ , ನಾಸಿರ್‌ ಅಲ್‌-ದಿನ್ ಅಲ್‌ ತುಲ್ಸಿ , ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್‌ (ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸ, ಇತಿಹಾಸವಿಜ್ಞಾನ, ಇತಿಹಾಸದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಗ್ರಗಾಮಿ) ಇನ್ನಿತರರು ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು.
ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿಜ್ಞಾನವು 12ನೇ ಅಥವಾ 13ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಅವನತಿಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ನವೋದಯ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಅವನತಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣವೆಂದರೆ 11ರಿಂದ- 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್‌ ವಿಜಯಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು, ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ನಾಶವಾದವು. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಚಿನ್ನದ ಕಾಲದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಅಬ್ಬಸಿಡ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೇಟ್‌‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು 1258ರಲ್ಲಿ ನಾಶ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3,500ರಲ್ಲಿ ಸುಮೆರ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆರಂಭದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಮೆಸೊಪೊಟಮಿಯದ ಜನರು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶದವಾದ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ದತ್ತಾಂಶದ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಳತೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪೈಥಾಗೋರಸ್‌ ನಿಯಮದ ಬಲವಾದ ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ.18ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಮೊದಲೇ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು: ಮೆಸೊಪೊಟಮಿಯನ್‌ ಕ್ಯುನಿಫಾರ್ಮ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪ್ಲಿಂಪ್ಟನ್ 322 ಪೈಥಾಗೋರಸ್‌ನ ತ್ರಿಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು . ., ದಾಖಲಿಸಿದ್ದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1900ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಪೈಥಾಗೋರಸ್‌ಗಿಂತ ಒಂದು ಸಹಸ್ರಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದೆ. ಆದರೆ ಪೈಥಾಗೋರಸ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಒಂದು ಅಮೂರ್ತ ಸೂತ್ರೀಕರಣ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ತ್‌ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಗತಿಯು ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ, ಗಣಿತ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವರ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿಯೂ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನೈಲ್ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ವೇ ಮಾಡುವುದರ ಮುಂದುವರಿದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು. 3,4,5 ಲಂಬಕೋನ ತ್ರಿಕೋನ ಮತ್ತು ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳು ಸರಳರೇಖಾಕೃತಿಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ಮರದ ಕಂಬ ಮತ್ತು ಲಿಂಟಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಅಲ್ಕೆಮಿ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಈಜಿಪ್ತ್‌ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದ್ದಿತು.
ಎಡ್ವಿನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್ ಈಗಲೂ ಇರುವ ಒಂದು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವೈದ್ಯಕೀಯ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಮಿದುಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ತೀರಾ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನ: ಅದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ನರವಿಜ್ಞಾನದ ತುಂಬ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತವೆಂದು ನೋಡಬಹುದು. ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ವೈದ್ಯಕೀಯವು ಕೆಲವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅದು ಕೆಲವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಾನಿಕರವೂ ಆದ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ತ್‌ನ ಔಷಧಿವಿಜ್ಞಾನವು ಬಹುವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದು ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು: ಕಾಯಿಲೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ರೋಗನಿದಾನ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಸೂಚನೆ, ಇದು ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಸಾದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಿ. ಎಫ್‌. ಆರ್‌. ಲಾಯ್ಡ್‌ ಪ್ರಕಾರ ಈ ವಿಧಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಎಬೆರ್ಸ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನದ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯದ ಅಧ್ಯಯನವು ಮೊದಲು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಆಗಮನವು ಬಹಳ ತಡವಾಗಿದ್ದಿತು ಎನ್ನಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿದ್ದವು, ಅವೆಂದರೆ ನೈತಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜಕೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜಕೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆದರ್ಶ ಸ್ವರೂಪದ ಸರ್ಕಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳನ್ನು ತರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣಕ ನಿರ್ಣಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ನಿತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು. ಪ್ರತಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ, ಒಂದಿಷ್ಟು ಜನರು ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡುತ್ತೇವೆ.
ರಾಜಕೀಯದ ಬೇರುಗಳು ಪೂರ್ವೇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಆದರೂ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಜಕೀಯದ ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಬೇರುಗಳು ಪ್ಲೇಟೋ ಮತ್ತು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ಗಿಂತಲೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೋಮರ್‌, ಹೆಸಿಯಡ್, ಥಸಿಡೈಡ್ಸ್, ಕ್ಸೆನೋಫಾನ್, ಮತ್ತು ಯುರಿಪಿಡೀಸ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಪ್ಲೇಟೋ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದನು. ಸಾಹಿತ್ಯಕ- ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ-ದ ಒಲವು ಹೊಂದಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆದು, ಅದನ್ನು ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದರು, ಅದನ್ನು ನಾವು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಂತೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ, ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ ಪ್ಲೇಟೋನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದನು, ಆತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದನು.
ರೋಮ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ ಪಾಲಿಬಿಯಸ್, ಲಿವಿ ಮತ್ತು ಪ್ಲುಟಾರ್ಕ್‌ ರೋಮನ್‌ ಗಣತಂತ್ರದ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರಾದ ಜ್ಯುಲಿಯೆಸ್ ಸೀಸರ್‌, ಸಿಸೆರೋ ಮತ್ತು ಇತರರು ನಮಗೆ ಗಣತಂತ್ರ, ರೋಮ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳ ರಾಜಕೀಯದ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯದ ಅಧ್ಯಯನವು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಆಡಳಿತದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದರತ್ತ ಒಲವು ಹೊಂದಿತ್ತು.
ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದೊಂದಿಗೆ, ರಾಜಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಚದುರಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಏಕದೈವವಾದ ವಿಚಾರದ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತಮತವು, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯದ ಅಧ್ಯಯನವು ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದಿತು. ಅಗಸ್ಟಿನ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಪ್ಪೊನ ಕೃತಿ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಗಾಡ್ ಪ್ರಸಕ್ತ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತಮತದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಯಾವುದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಯಾವುದು ರಾಜಕೀಯ ಎಂಬುದರ ನಡುವಣ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು. ಚರ್ಚ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುತ್ವದ ಸುತ್ತಲೂ ಇದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಿ, ವಿರೋಧಿಸಲಾಯಿತು.
ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿತರ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ರುಬಾಯತ್‌ ಆಫ್‌ ಉಮರ್‌ ಖಯ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಫಿರ್ದೋಸಿಯ ಎಪಿಕ್ ಆಪ್‌ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ ಕೃತಿಗಳು ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಅವಿಸೆನ್ನ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೈಮೊನಿಡೆಸ್ ಮತ್ತು ಅವೆರ್ರೊಸ್ ಅವರಂತಹ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತ, ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.
ಇಟಲಿಯ ನವೋದಯ ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ನಿಕೊಲೊ ಮಚಿಯವೆಲ್ಲಿಯು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನೇರ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತ ಆಧುನಿಕ ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದನು. ನಂತರ, ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪಲ್ಲಟವು ಪ್ರಮಾಣಕ ನಿರ್ಣಯಗಳ ಆಚೆಗೂ ರಾಜಕೀಯದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆಸಿತು . ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿಷಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ, ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮತಗಣನೆ ಮತ್ತು ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತು.
14ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಅರ್ಧಭಾಗವು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೆಲಸಗಳು ನಡೆದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಅವು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬರಹಗಳ ಮೇಲೆ ತಾರ್ಕಿಕ ಪಂಡಿತರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೇ ಇದ್ದವು. ಒಕ್ಕಾಮ್‌ನ ವಿಲಿಯಂ ಮಿತವ್ಯಯ/ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಯ ತತ್ವವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದನು: ನೈಸರ್ಗಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅನಗತ್ಯ ಮೂಲಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಬಾರದು, ಚಲನೆ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಭಿನ್ನ ವಿಚಾರವಲ್ಲ, ಅದು ಚಲಿಸುವ ವಸ್ತು ಅಷ್ಟೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು "ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಜೀವಿಗಳ" ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಜೀನ್ ಬರಿಡನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಲ್ ಒರೆಸ್ಮೆ ಅವರಂತಹ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ನ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್‌ನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಬರಿಡನ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟೈಲ್‌‌ಗಳ ಚಲನೆಯ ಕಾರಣ ರಭಸ/ಚಾಲಕಶಕ್ತಿ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು ಅದು ಜಡತ್ವದ ಆಧುನಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯತ್ತ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಯಿತು. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಲೆಕ್ಕಿಗರು ಚಲನೆಯ ಗತಿವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು, ಅವರು ಚಲನೆಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆಯೇ ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
1348ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಡೆತ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಕೋಪಗಳಿಂದಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಅಗಾಧ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹಠಾತ್ ಅಂತ್ಯ ಬಂದೊದಗಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮರುಶೋಧವು 1453ರಲ್ಲಿ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ ಪತನದ ನಂತರ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತು. ಆಗ ಅನೇಕ
ಬೈಜಾಂಟಿನ್ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. ಅದೇವೇಳೆಗೆ ಮುದ್ರಣದ ಪರಿಚಯವು ಐರೋಪ್ಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದ್ದಿತು. ಮುದ್ರಿತ ಪದಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಜನಲಭ್ಯವಾಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳು ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳು ಐರೋಪ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು: ಜೊತೆಗೇ ಬೀಜಗಣಿತದ ಪರಿಚಯವೂ ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು. ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮಾರ್ಗ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದನ್ನು, ಬ್ಲಾಕ್ ಡೆತ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮರುಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಎಂದೂ ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು.