polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
'ದೇವೇಂದ್ರ', ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ 'ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮನೆತನ'ದಲ್ಲಿ ೨೨, ಜುಲೈ,೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ 'ಗಂಗಾಧರ್ ಫಡ್ನವಿಸ್'. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಗಪುರ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟೀವ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಗೆ ೨ ಬಾರಿ ಆರಿಸಿಬಂದಿದ್ದರು. ತಾಯಿ, 'ಸರಿತ ಫಡ್ನವಿಸ್', ಗೃಹಸ್ತೆ. 'ವಿಧರ್ಭ ಹೌಸಿಂಗ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕಿ'. ಅಣ್ಣ, 'ಅಶಿಶ್ ಫಡ್ನವಿಸ್', ಅಖಿಲಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಶದ್ ನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಫಡ್ನವಿಸ್ ಬೆಳೆದರು. ದೇವೇಂದ್ರನ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ, 'ಶೋಭಾತಾಯಿ ಫಡ್ನವಿಸ್' ಈಗಿನ 'ಸ್ಟೇಟ್ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟೀವ್ ಸದಸ್ಯೆ' ; ಹಿಂದೆ ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಶಿವಸೇನೆ-ಬಿಜೆಪಿ ಸಹಯೋಗದ ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ನಾಗಪುರದಿಂದ ೧೪೩ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದ ಚಂದ್ರಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ 'ಮೂಲ್ ಟೌನ್' ನಲ್ಲಿ ಫಡ್ನಿವಿಸ್ ಮನೆತನದ ಪೂರ್ವಜರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲಾ ಮೂಲತಃ ಜಮೀನುದಾರರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಕರು. ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿವಹಿಸಿದರು. ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಪೂರ್ವಜರು 'ಸತಾರ ಜಿಲ್ಲೆ'ಯ 'ವೈ'ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪೇಷ್ವೆಗಳ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರಪುರದ 'ಸಾವಲಿ'ಯಲ್ಲಿ ಜಹಗೀರು ದೊರೆಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರೆದ ಅವರ ವಂಶಜರಿಗೆ 'ಮೂಲ್ ಗ್ರಾಮ'ದಲ್ಲಿ 'ವಾತಂದರಿ' ದೊರೆತಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಬಾಲಕ, ದೇವೇಂದ್ರ, ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹೆಸರಿನ ’ಇಂದಿರಾ ಕಾನ್ವೆಂಟ್’ ಗೆ ಕಲಿಯಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಜನಸಂಘದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದ ದೇವೇಂದ್ರನ ತಂದೆ, ಗಂಗಾಧರ ಫಡ್ನವಿಸ್ ರನ್ನು, ’ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರಕಾರ ಜೈಲಿಗೆ ಕಳಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೇವೇಂದ್ರನನ್ನು 'ಸರಸ್ವತಿ ವಿದ್ಯಾಲಯ'ಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ, ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.೧೯೮೬-೮೭ ರಲ್ಲಿ 'ಧರಮ್ ಪೆಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜ್', ಗೆ ಸೇರಿ, ಮುಂದೆ 'ಲಾ ಕಾಲೇಜ್ ನಾಗ್ಪುರ್' ನಿಂದ 'ಕಾನೂನು ಪದವಿ' ಗಳಿಸಿದರು. ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಯ, ಸಕ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನಾಗಿ ದುಡಿದಿದ್ದರು. ಪರಿಷತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೋಡೆಗೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವುದು, ರಾಜಕೀಯಪಟುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುದ್ರಿಸಲಾದ ಭಿತ್ತಿಪತ್ರಗಳನ್ನು ನಗರದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಂಟಿಸುವ ಕೆಲಸ, ಇತ್ಯಾದಿ.
'ಬರ್ಲಿನ್ ಜರ್ಮನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡೆವೆಲೊಪ್ಮೆಂಟ್' ನ ವತಿಯಿಂದ, 'ಬಿಜಿನೆಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್' ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ, ಹಾಗೂ 'ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಇನ್ ಮೆಥಡ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್' ಗಳಿಸಿದರು. ದೇವೇಂದ್ರ ಫಡ್ನವಿಸ್ ತಮ್ಮ ಸರಕಾರದ ಕಾನ್ಫಿಡೆನ್ಸ್ ಮತಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ೨೦೧೪ ರ, ನವೆಂಬರ್ ೧೨ ರಂದು 'ವಾಯ್ಸ್ ಓಟಿನ ಮೂಲಕ' ಗಳಿಸಿದರು.
ದೇವೇಂದ್ರ ಗಂಗಾಧರ್ ರಾವ್ ಫಡ್ನವಿಸ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ೧೭ ನೆಯ ಉಪ ಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ 2022 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೪೪ ವರ್ಷದ 'ಫಡ್ನವಿಸ್', ೩೧, ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೨೦೧೪ ರಂದು ಮುಂಬಯಿನ, ವಾಂಖಡೆ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ವಾನಿತ ಸಭಿಕರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಪದಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದರು. ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ. ಪಕ್ಷದ ಹಿರಿಯ ಗಣ್ಯರು, ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಅಮಿತ್ ಶಾ, ಹಾಗೂ ಪ್ರಧಾನಿ, 'ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ'ಯವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಫಡ್ನವಿಸ್, ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ. ನಾಗಪುರದ ಎಮ್.ಎಲ್.ಎ ಆಗಿದ್ದರು. . ನಾಗಪುರದ ಮೇಯರ್ ಆಗಿಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೯೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜಕೀಯ ರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆಮಾಡಿದರು.
'ದೇವೇಂದ್ರ,' ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ 'ಅಮೃತ ರಾನಡೆ'ಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. 'ಅಮೃತ', 'ನಾಗ್ಪುರ್ ಶಾಖೆಯ ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಉಪ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ'ಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೃತ ಫಡ್ನವಿಸ್, ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ವೈದ್ಯರು. ಅಮೃತಾರವರ ತವರು ಮನೆಯ ಯಾವ ಸದಸ್ಯರೂ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ದೇವೇಂದ್ರ, ಅಮೃತ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ 'ದಿವಿಜ' ಎಂಬ ೫ ವರ್ಷದ ಮಗಳಿದ್ದಾಳೆ. ದಿವಿಜ 'ಭವನ್ಸ್ ನ ಭಗವಾನ್ ದಾಸ್ ಪುರೋಹಿತ್ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರ್' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. 'ದೇವೇಂದ್ರ ಫಡ್ನವಿಸ್', ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಿಯ, ಎನರ್ಜಿ, ಟ್ಯಾಕ್ಸ್, ಎಕೊನೊಮಿಕ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ವಿಶಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ. 'ಐ ಫೋನ್' ಮತ್ತ್ 'ಐ ಪ್ಯಾಡ್' ಹೋದೆಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಒಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಹಳೆಯ ಹಿಂದಿ ಸಿನೆಮಾದ ಹಾಡುಗಳು, ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಅವರಿಗೆ ಬಲು ಪ್ರಿಯ.
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ.ಶಾಖಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ೨೧ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ನಾಗ್ಪುರದ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟರ್, ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು, ೧೯೯೨-ಮತ್ತು ೯೭ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೯೭ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ, ೨೭ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 'ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಯದ ಮೇಯರ್' ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸ್ಟೇಟ್ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟೀವ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಮರು ಚುನಾಯಿತರಾದ ಪ್ರಥಮ ವ್ಯಕ್ತಿ. ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಮೆಂಬರ್ ಆಫ್ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟೀವ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ೧೯೯೯ ರಿಂದ ಸತತವಾಗಿ ನಾಗಪುರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟೀವ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಕಾರ್ಯರಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ 'ಫಡ್ನವಿಸ್' ನಾಗ್ಪುರದ 'ಅಂಬಿಕ ಪುರುಷರ ಉಡುಪಿನ ಜಾಹಿರಾತಿಗೆ ಮಾಡೆಲ್' ಆಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದರು. ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್ ಗೆಳೆಯ, 'ವಿವೇಕ್ ರಾನಡೆ'ಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ನಾಗ್ಪುರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಲಯದಲ್ಲಿ ೫ ಭಾರಿ ಹೋರ್ಡಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿದರು.
ಶುಚಿಯಾದ ಮತ್ತು ನಯವಾದ ಮೈಉಳ್ಳ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರವಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದುವಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆಗೆ ಕಾಯಿಸಬಹುದು. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದ್ರವಕ್ಕೆ ಅತಿತಪ್ತ ದ್ರವವೆಂದು ಹೆಸರು. ಅತಿತಪ್ತ ದ್ರವಗಳು ಅಸ್ಥಿರ. ಯಾವುದಾದರೂ ಒರಟಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ದ್ರವದೊಳಗೆ ಹಾಕಿದರಾಗಲೀ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಉಷ್ಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರಾಗಲೀ ದ್ರವ ರಭಸದಿಂದ ಕುದಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅತಿತಪ್ತ ದ್ರವಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವಿರುವ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಕಣಗಳು ಸಾಗಿದರೆ ಅವು ಹೋದ ಜಾಡಿ ನಲ್ಲಿ ಕಣಗಳು ದ್ರವದ ಪರಮಾಣುಗಳೊಡನೆ ಸಂಘಟಿಸಿ ಆಗುವ ಅಂತರ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ ಅಣುಗಳನ್ನು ಅಯಾನುಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ ಕಿಡಿಮಂದಿರ. ಇಂಥ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಕುದಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಕಣಗಳು ಹೋದ ಹಿಂಜಾಡಿನಲ್ಲೇ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಕಣಗಳ ಪಥಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಗುಳ್ಳೆಮಂದಿರ ವಿದ್ಯುದಾವಿಷ್ಟ ಉಪ ಪರಮಾಣು ಕಣಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಾಧನ ಅಥವಾ ಉಪಕರಣ . 1952 ರಲ್ಲಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಎ. ಗ್ಲೇಸರ್ ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮಿಷಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗುಳ್ಳೆಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಈ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವಿದ್ಯುದಾವಿಷ್ಟ ಕಣಗಳ ಪಥಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಪಥಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪರೀಕ್ಷೆಮಾಡಿ ಕಣಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕೆಲವು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಗುಳ್ಳೆ ಮಂದಿರ ಸಿ.ಟಿ. ಆರ್. ವಿಲ್ಸನ್ ರಚಿಸಿದ ಮೇಘಮಂದಿರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಈ ಮೇಘಮಂದಿರ.
"ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಡ್, ನಾವು ಸಹಾಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ಈ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶಾಲ ಪ್ರಯತ್ನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ - ನಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಎರಡೂ," ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಗಿಟಾರ್ ಬ್ರಾಡ್ ಡೆಲ್ಸನ್ ಹೇಳಿದರು. "ನಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಒಂದು ದಾನ ಮಾಡಬಹುದು $ ೧೦, ಆ ಸಹಾಯ ವಿಶೇಷವೇನು, ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ನಾವು ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಉತ್ತಮ.
"ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ನಾವು ನೇರವಾಗಿ ಈ ಪರಿಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ನಾವು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು. ಮತ್ತು ನಾವು ಹೆಚ್ಚಿನ, ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ನಾವು ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಹೆಚ್ಚು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಉಳಿಸಬಹುದು," ಡೆಲ್ಸನ್ ಮುಂದುವರೆಯಿತು . "ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ, ಜೀವನದ ಒಂದು ಭಯಾನಕ, ಸರಿಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ನಷ್ಟ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬಹಳ ಜನರು ನಿರಾಶ್ರಿತರಾದರು ಮತ್ತು ನೀರು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎಂಬ ಸಾಯುತ್ತೀರಿ."
ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ರಿಂದ ಸೊಮಾಲಿಯಾ ಕರಾವಳಿ ಒಳಗೆ ಅಮಲೇರಿದ ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ, ಒಂದು ೯.೦-ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಕಂಪ ಬೃಹತ್ ಅಲೆಗಳು ಸ್ಫೂರ್ತಿದಾಯಕ ಮಹಾಸಾಗರದ ನೆಲದ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರ ನ್ಯೂಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚು ೫೨,೦೦೦ ಗೆ ಹತ್ತಿ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸತ್ತ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರನೇ ಮಕ್ಕಳು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹೆಚ್ಚು ನಿರಾಶ್ರಿತ ಉಳಿದಿವೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ಅಲೆಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ ಆದರೂ, ಕೆಟ್ಟ ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಸುಳ್ಳು ವಿಳಾಸ: ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸುನಾಮಿಗಳು 'ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು ರೋಗಗಳು ಚಿಂತೆ - ಕಾಲರಾ, ಮಲೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳನ್ನು ಕೊರತೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶುದ್ಧ ನೀರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ - ಇನ್ನಷ್ಟು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿತು.
ವಿನೀತ ಮತ್ತು ಈ ವಾರದ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಬಡಿದು ಎಂದು ಸುನಾಮಿಗಳು ಉಂಟಾದ ಆಘಾತಕ್ಕೆ, ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ರಿಲೀಫ್, ದುರಂತ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಚಾರಿಟಿ ಸಂಗೀತ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಜತೆಗೂಡಿದಳು. ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೋಗುವ ಪಡೆಯಲು $ ೧೦೦,೦೦೦ ದಾನ, ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸಹೋದರರು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.
ವಿಶ್ವನಾಥರು, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ಸಣ್ಣ ಕತೆ, ಕವಿತೆ, ವಿಮರ್ಶೆ, ನಾಟಕ, ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 'ಪ್ರಯೋಗ ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಕತೆಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಚಿಕೆ'ಯನ್ನು ಮುಂಬಯಿನ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಟ್ಟು ಸಹಕರಿಸಿದರು. ವಿಶ್ವನಾಥರು ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ಅನುವಾದಕ, ಸಂಶೋಧಕ,ಸಂಘಟಕ, ನಾಟಕಕಾರ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಎಮ್.ಡಿ. ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ೩೦ ವರ್ಷ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ವಿದ್ಯಾವಿಹಾರ್ ನ ಸೋಮಯ್ಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ ಬಹುಕಾಲ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಪತ್ನಿ, ನಳಿನ ಕಾರ್ನಾಡ್, ೨೦೧೦ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯ ರಂದು ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಮರಣಿಸಿದರು. ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ, ಡಾ ಪಲ್ಲವಿ,ಸತೀಶ್, ಸನಿಲ್, ಶರತ್, ರೋಹಿತ್ ಮಕ್ಕಳು.
ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಕವಿ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಸನ್ಮಾನಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಡಾ.ವಿಶ್ವನಾಥ ಕಾರ್ನಾಡ್,ಅವರು ಒಬ್ಬ ಹೆಸರಾಂತ ಸಾಹಿತಿ, ಸಂಶೋಧಕ, ಅನುವಾದಕ, ಸಂಘಟಕ, ಶಿಕ್ಷಕ, ನಾಟಕಕಾರ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಯಾಗಿ ಮುಂಬಯಿನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಹರ್ಷಿ ದಯಾನಂದ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು ೫ ದಶಕಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡಮ್ಮನ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲೊಬ್ಬರು.
೭೪ ವರ್ಷದ ವಿಶ್ವನಾಥರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು 'ಅವರ ಅಬಿನಂದನಾ ಗ್ರಂಥ, 'ಸಮಾಲೋಕ ಗ್ರಂಥ' ದ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭ' ನಂತರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಗೋಷ್ಟಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ೨೦೧೩ ರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೨ ರ ರವಿವಾರದ ಸಂಜೆ, ಮುಂಬಯಿನ ಡಾ.ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಸಭಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
’ಯಾಜ್ಞ ಸೇನಿ’ ಕೃತಿ,'ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಡಾ.ವಿಶ್ವನಾಥ ಕಾರ್ನಾಡರ ಬಗ್ಗೆ, ಡಾ.ಭರತ್ ಕುಮಾರ್ ಪೊಲಿಪು ರವರು ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು, ೨೮,ಜನವರಿ, ೨೦೧೭ ರಂದು, ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಮುಂಬಯಿ ನ ಸಭಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಚೋಮನ ದುಡಿ, ಸತ್ಯವತಿ, ಅಪರಾಧಿ ಯಾರು, ಮೊದಲಾದ ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
'ತುಳುವರ ಮುಂಬಯಿ ವಲಸೆ -ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಪ್ರಬಂಧ ಪ್ರಗತಿಪರ ಧೋರಣೆಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಮುಕ್ತ ಚಿಂತನ ಮಂಥನ ಮನೋಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಆದಿವಾಸಿಗಳ ವಿವರಣಾಪಟ್ಟಿಯು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ನಂಬಲಸಾದ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಆಸ್ಟೊಲಾಯ್ದ್ ಮತ್ತು ನಿಗ್ರಿಟೊ ಪಂಗಡಗಳು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಆದಿವಾಸಿಗಳೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಸ್ವಯಂ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದ ಮಂಗೊಲಾಯ್ದ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ ಉತ್ತರಭಾರತದ ಖಾಸೀಸ್, ಅಪಾಟನಿ ಮತ್ತು ನಾಗಾಸ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಆಸ್ತ್ರೊ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್ಗಲಾಗಿದ್ದರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನು ಆದಿವಾಸಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಜಾಗವು ೭.೫% ಭಾರತದ ಭೂ ಭಾಗವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ೨೦%ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪಂಗಡಗಳನ್ನು ಆದಿವಾಸಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್ ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಮಣಿಪುರದ ಮಿಹಿಟಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಅವರು ಆದಿವಾಸಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಹಿಂದು ಮತವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳೇಬೇಕಾಯಿತು.
ಒಂದು ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಕೊಡುವುದು ತುಂಬಾ ಜಟಿಲವಾದ ಸಮಸ್ಯೆ. ಇದು ಒಂದು ಜಾತಿಯೋ ಅಥವಾ ಒಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗವೋ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹು ಕಷ್ಟ.
ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆ, ಬೇರೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ವರ್ಗೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗದಿಂದ ವಿದ್ಯೆ ಸಂಪಾದಿಸುವುದು ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಾವು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಈ ವಿಂಗಡಣೆ ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೊ ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡಿತ್ತು.ಜೊತೆಗೆ ಹಳೆಯ ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಬಗೆಗಿನ ಪಕ್ಷಪಾತಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಹ ಪರಿಶುದ್ದ ವಿಂಗಡಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿಲ್ಲ.
ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗವನ್ನು ವಿಂಗಡಣೆ ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭವಾದ ವಿಚಾರವಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ಜನಾಂಗ ಆದಿವಾಸಿಗಳಾಗುವ ಮಾನದಂಡ ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದ ಉಪಯೊಗಕ್ಕೊಸ್ಕರ ಕಾನೂನುಗಳು ಸೃಸ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ಉದ್ಯೊಗ ಮತ್ತು ಮೀಸಲಾತಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಮಿಯಿಟಿ ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೋಷದಿಂದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಸ್ತಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಅನಾನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ ಮತ್ತು ಮಿಯಟಿಗಳು ಬೇರೆ ಪಂಗಡಗಳ ವಿರುದ್ದ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ ಭೊಂಗ್ ಷಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗವು ಅವರ ಸ್ತಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ರಾಜಾಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಗುಜ್ಜಾರ್ ಜನಾಂಗವು ಎಸ್.ಟಿ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಜೊತೆಗೆ ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯ ದರದ ಬಗ್ಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ತನ್ನ ಸವಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ರಾಜಾಸ್ತಾನದ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಗುಜ್ಜಾರ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗವನ್ನು ಮೇಲ್ಜಾತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟುತನದ ಹಕ್ಕು ಬಾದ್ಯತೆಗಳು ಖಂಡನೆಗೊಳಗಾಗಿವೆ.
ಸಂತ ಎಂದರೆ ಭಾರತದ ಪವಿತ್ರ ಮನುಷ್ಯ. ಅದು ಭಕ್ತ ಅಥವಾ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗೆ ಇರುವ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಶಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪವಿತ್ರ ಅಥವಾ ಸಂತನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಪರಮಹಂಸ, ಸ್ವಾಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಮುಂದೆ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಎಂದು ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂತ ಎಂಬ ಪದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಲ್ಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿ 'ಹಿಂದೂ ಸೈಂಟ್' ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸಂತ ಎಂಬುದು ಮತ್ತು ಸೈಂಟ್ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ್ದಾಗಿದೆ.
ಸಂತ ಬುದ್ದು ಭಗರ್ ರು, ಕೊಲ್ ದಂಗೆಯ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಮುಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಿದ್ದ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.
ಸಂತ ಧೀರ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ನಯನಾರ್.ಇವರು ೬೩ನಯನಾರ್ ಶೈವ ಸಂತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಈ ಬಿಲ್ಲುಗಾರರಿಂದ 'ಶಿವ' ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಹಾರದ ಕಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದನು. ಇವರು ಹೆಳುವಂತೆ ಅವನು ಬಾಯಿಂದ ನೀರನ್ನು ಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಹರಿಸಿದ್ದನು ಮತ್ತು ದೇವರು ಹಂದಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಇವರಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದನು.
ಸಂತ ಗಂಗ ನರೈನ್ ಭೂಮಿ ಯಜ್ಞದಂಗೆಯ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಮಿಷನರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ವಿರೋದಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.
ಸಂತ ಗಿರಾಣಿ ವೆಲ್ನಾಥ್ ಜಿ,ಕೋಲಿ,ಜುನಾಗಡದ ಗುಜರಾತಿ,೧೭ ಮತ್ತು೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತ.
ಸಂತ ಗುರುದೇವ ಕಲಿಚರಣ ಬ್ರಹ್ಮ ಅಥವಾ ಗುರು ಬ್ರಹ್ಮ, ಒಬ್ಬ ಬೋಡೋ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವ. ಇವನು ಮಿಷನರಿ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮ ಧರ್ಮ ಚಳುವಳಿ ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಸಂತ ಕಲ್ಲು ದೇವ್,ಪಂಜಾಬ್, ಇವರು ಮಿನುಗಾರ ನಿಶದ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು.
ಸಂತ ಜಾಟ್ರಾ ಒರಾಯನ್, ಒರಾಯನ್, ಠಾಣಾ ಭಾರತ್ ಚಳುವಳಿ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದನು.
ಸಂತ ತಾಂತ್ಯಾಮಮ , ಒಬ್ಬ ಬಿಲ್ಲುಗಾರ, ಇವರಿಂದ ಇವರ ನಂತರ ಒಂದು ಚಳುವಳಿಗೆ "ಜನನಾಯಕ ತಾಂತ್ಯಾ ಬಿಲ್ಲುಗಾರ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು.
ಸಂತ ತಿರುಮಣೈ ಅಲ್ವಾರ್, ಕಲ್ಲಾರ, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ೬ ವೇದಾಂತಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಗುರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ೧೦೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೮.೬% ರಷ್ಟು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವರು ಹಿಮಾಲಯದ ವಿಸ್ತಾರ ಪ್ರದೇಶಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅಸ್ಸಾಂ, ಮೇಘಾಲಯ, ತ್ರಿಪುರ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಮಣಿಪುರ, ಮಿಜೋರಾಂ, ನಾಗಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಅರುಣಾಚಲ್ ಪ್ರದೇಶ, ಮೇಘಾಲಯ, ಮತ್ತು ನಾಗಲ್ಯಾಂಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ೯೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿದ್ದಾರೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಗುಡ್ದಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನರ್ಮದಾ ನದಿಯಿಂದ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯವರೆಗೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗವೆಂದರೆ ಸಂತಾಲ್ಸ್ ಅವರು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದ ಮದ್ಯಭಾಗದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. ೭೫% ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೧೦% ರಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಮತ್ತು ಕೇರಳಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ, ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ತಾನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ೧% ರಷ್ಟು ಬಡಕಟ್ಟು ಜನರಿದ್ದಾರೆ.ಅಲ್ಲದೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೬% ರಷ್ಟು ಜನರಿದ್ದಾರೆ.
ಆದಿವಾಸಿ ಶಬ್ದವು ಅಬಾವಿಕ ವನವಾಸಿ ಅಥವಾ ಗಿರಿಜನ ಎಂದೂ ಕೂಡ ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಆದಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರದೇಶ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಬ್ದವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಶಬ್ದವು ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಒಳಾರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.
ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಎಂಬ ಪದವು ಕೊಡೆ ಶಬ್ಧದಿಂದ ಬಂದಿದೆ.ಇದು ಒಂದು ವಿದವಾದ ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪು ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವರು ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶಿಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದೆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರೆಂದು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವೆಡ್ಡ ಜನರಿಗೆ ಆದಿವಾಸಿ ಎಂದು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೂಡ ಅದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪದ ಜನಜತಿ ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಶೌಹ್ ಮತ್ತು ಶಾನಾ ಎಂಬ ಪದಗಳು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಿವಾಸಿ ಸಮಾಜಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಬಿಹಾರ, ಚತ್ತೀಸಘಡ, ಗುಜರಾತ್, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಡಿಶಾ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದು ಕಾಣಬಹುದು. ಕೆಲವು ಚಿಕ್ಕ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪುಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಜನರ ‍ಅವನತಿಗೆ ಅಧುನೀಕರಣ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯದ ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕೃಷಿ ಎರಡೂ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಅನುಭವಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸ್ವೀಡನ್ ಕೃಷಿಯಕಾಡನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತದ ಸಂವಿದಾನ,ಕಲಮು ೩೬೬ ವಿವರ ಪಟ್ಟಿ ಅರ್ಥೈಸುತ್ತದೆ. ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಥವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ,ಗುಂಪು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ಕಲಮು ೩೪೨ ರ ಕೆಳಗೆ ಬುಡಕಟ್ಟುವಿವರ ಪಟ್ಟಿಯು ಸಂವಿದಾನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕಲಮು ೩೪೨ರಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕೆಂದು ಈ ವಿವರ ಪಟ್ಟಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಆದಾಗ್ಯೂ ಯಾವುದೇ ಸಮುದಾಯ ನಿರ್ಧಿಷ್ವವಾದ ಅಳತೆಗೋಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಅಳತೆಗೋಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
೧*ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ:-ಅವರು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ,ವಿಹಾರ,ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಹುದೂರದ ಮತ್ತು ಸತ್ಕರಿಸದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
೨*ಹಿಂದುಳಿದಿರುವಿಕೆ:-ಅವರು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೃಷಿಯನ್ನ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅವರ ಬಡತನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಅವರು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
೩*ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ:- ಅವರು ತಮ್ಮದೇಯಾದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಭಾಷೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ದಂಗೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ದಂಗೆಗಳು ಬ್ರಿಟೀಷರ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ದ ನಡೆದ ದಂಗೆಗಳೇ ಆಗಿವೆ.
ಬಿಸ್ರಾ ಭಗವಾನ್ ಅಥ್ವಾ ಬಿಸ್ರಾ ಮುಂಡಾ, ಖಸ್ರಾ ಕೋರಾನ ಒಂದು ಅವತಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಜನರು ಇವರನ್ನು ಸಿಂಗ್ ಬೊಂಗ, ಸೂರ್ಯದೇವನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವನ ಪಂಥ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಾಂತರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಡಿದೆ. ಅವನು ಮತ್ತು ಅವನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಮುಂಡಾಗಳು, ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊದ್ದಿದ್ದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ಶ್ರೀಚೈತನ್ಯರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಬಿಸ್ರಾಗಳು ಪಾರ್ನೆ ಸಹೋದರ ವೈಷ್ಣವರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಕಿರಾತ, ಬಿಲ್ಲುಗಾರನಾಗಿ ಶಿವನ ಒಂದು ಅವತಾರ. ಇದನ್ನು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಕರ್ಪ್ಪಿಲ್ಲಿಕ್ಕಾವು ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಈ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದೇವಸ್ಥಾನ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿದೆ.
ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪುಗಳ ವಿವರದಿಂದ ಯಾರು ಗುರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಯಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಗುರ್ತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ವವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೊ ಅವರೇ ನಿರ್ಧಿಷ್ವವಾಗಿ ಖಂಡನೆಗೊಳಗಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪುಗಳೆಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ ಹಾಗಾಗಿ ೭೫ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು ಖಂಡನೆಗೊಳಗಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪುಗಳೆಂದು ಭಾರತದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇವುಗಳು ಬೇಟೆ, ಆಹಾರ ಹುಡುಕುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕೃಷಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ಅಸಂಸ್ಕೃತಿ ಗುಂಪುಗಳೆಂದು ಗುರ್ತಿಸಿ ಕೊಂಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಭಿವೃಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. ಇಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಮೀಸಲಾತಿ ಪಾಲುಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಮೂಲ ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದಂತೆ ಇಂದಿನ ಜಾನಪದ ಹಿಂದೂಧರ್ಮ ಎಂದು ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಅದು ಭಾರತೀಯ ಅರ್ಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃಂತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಿವಾಸಿಗಳ ನಂಬಿಕೆ ಆಚರಿಸಿಕೊಂದು ಬಂದಿರುವ ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪಗಳ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಆರಾಧನೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದು ಅವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಕೋತಿ, ಹಸು, ನವಿಲು, ನಾಗರಹಾವು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಗಿಡಗಳು ಅರಳಿ, ತುಳಸಿ, ಬೇವುಗಳಿಗೂ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅವುಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೆಲವು ಬುದಕಟ್ಟು ಆದಿವಾಸಿ ಜನಾಂಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಭಕ್ತ ಶಬರಿ, ಒಬ್ಬ ನಿಶದ ಜನಾಂಗದ ಹೆಂಗಸು, ಇವಳು ಶ್ರೀರಾಮ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಕ್ಷಣರಿಗೆ ಅವರು ಸೀತಾದೇವಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಕಾಡಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗೆ ತಿನ್ನಲು ಬೇರ್ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಳು. ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು.
ಮಹರ್ಷಿ ಮಾತಂಗ, ಮಾತಂಗ ಬಿಲ್ಲುಗಾರ, ಭಕ್ತೆ ಶಬರಿಯ ಗುರು. ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಚಂಡಾಳ ಜನಾಂಗದವರು ವರಹ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಂತಗರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಡಿದ್ದಾರೆ. ೧.೧೩೯.೯೧ ಮಹರ್ಷಿ ವಾಲ್ಮಿಕಿ, ಕಿರಾತ ಬಿಲ್ಲುಗಾರ, ಇವರು ರಾಮಾಯಣ ರಚಿಸಿದರು. ಇವರು ವಾಲ್ಮಿಕಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಅವತಾರ ಪುರುಷ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಕೂಡಲ ಸಂಗಮವು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಐಕ್ಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಲಿಂಗಾಯತ ಪಂಗಡದವರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಈಶಾನ್ಯ ಗುರುಗಳೆಂದು ಖ್ಯಾತರಾಗಿರುವ ಪರಮಪೂಜ್ಯ ಜಾತವೇದ ಮುನಿಗಳಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗ ದರ್ಶನ್ ಪಡೆದರು. ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ನದಿ ಮತ್ತು ಘಟಪ್ರಭ ನದಿ ವಿಲೀನವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಶ್ರೀಶೈಲದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರವು ಇದನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಕೂಡಲಸಂಗಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಈ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
'ಡೇವಿಡ್ ಸಸೂನ'ರು 'ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ' ನಿರ್ಮಾಣಮಾಡಿದರು. ೧೮೬೨ ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ ಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿ, ೧೮೭೧ ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಹಲವು ದಶಕಗಳ ನಂತರ, ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನೇ ಸ್ವಲ್ಪ ದುರಸ್ತಿಮಾಡಿಸಿ, 'ಡಾ. ಲಾಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯೆಂ' ಎಂದು ನಾಮಕರಣಮಾಡಲಾಯಿತು. ೨೦೦೩-೦೭ ರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು. ಈ ಮ್ಯೂಸಿಯೆಂನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಳೆಯ ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಲಾವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಬೊಂಬಾಯಿನ ಹತ್ತಿರದ 'ಎಲಿಫೆಂಟಾ ಗುಹೆ'ಯಿಂದ ತಂದಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನ ಆನೆಯ ಮಾದರಿಯ
ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ೧೮೬೪ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಅದನ್ನು ಮುಂಬಯಿನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲೇ ಇರಿಸಲು ಸಲಹೆ ಕೊಟ್ಟಮೇಲೆ, ವಾಪಸ್ ತರಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಇರಿಸಲಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಬಹಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ
೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ 'ಯುನೆಸ್ಕೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ನೀಡಲಾಯಿತು. '೭ ನೆಯ, ಕಿಂಗ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ', ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅವರ ಭವ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಡೇವಿಡ್ ಸಸೂನ್ ಲೈಬ್ರೆರಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದ ಮೇಲೆ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಯಾವ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡಬಾರದೆಂಬ ಸರಕಾರದ ನೀತಿಯಿಂದಾಗಿ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದೊಂದೇ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾನಾಂತರಿಸಿ, 'ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಾರ್ಕ್' ಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕಪ್ಪು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಮಾಡುತ್ತಿರುವ, '೭ನೆಯ ಜಾರ್ಜ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯವರ ಪುತ್ಥಳಿ'ಯನ್ನು 'ವೀರಮಾತಾ ಜೀಜಾಬಾಯ್ ಉದ್ಯಾನವನ'ದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.
'ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್' ಎಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರದ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಈಗ 'ವೀರಮಾತಾ ಜೀಜಾಬಾಯ್ ಉದ್ಯಾನ್', ी ीााा ्ा ಎಂದು, 'ಮುಂಬಯಿಯ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿ' ಘೋಶಿಸಿದಮೇಲೆ, ಸ್ಥಾನೀಯರು ಹಾಗೂ ಮುಂಬಯಿಕರ್ ಗಳೆಲ್ಲಾ ಅದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟು ೪೨ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಈ ಉದ್ಯಾನವನ, ಮಧ್ಯ ರೈಲ್ವೆಯ 'ಭೈಕಲ್ಲ ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಷನ್' ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲೇ ಇದೆ. 'ಡೇವಿಡ್ ಸಸೂನ್' ಎಂಬ ಶ್ರೀಮಂತ ಯಹೂದಿ ವರ್ತಕನಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸೇರಿತ್ತು. ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆತನು 'ಬೊಂಬಾಯಿನ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್' ಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟನು. ೧೮೬೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಈ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಶೇಷ ಜಾತಿಯ ಫಲ,ಪುಷ್ಪಗಳ ಗಿಡಮರಗಳಿವೆ. ವಿಶ್ವದ ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಸ್ಯಗಳು ಈ ತೋಟದಲ್ಲಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಮರಗಳು ಅತಿಪ್ರಾಚೀನವಾದದ್ದು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. 'ಭಾವು ದಾಜಿ ಲಾಡ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ', ಹಾಗೂ 'ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯ,' ಕಾಂಪೌಡ್ ನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ.
'ಮಡಗಾಸ್ಕರ್ ದ್ವೀಪ'ದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ 'ಬೆಬೋಬ್' ಎಂಬ ಬೃಹದ್ ಗಾತ್ರದ ಮರ ಈ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರಿ ಗಾತ್ರದ ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮರದ ಭಾರಿ ಗಾತ್ರದ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಕೊಂಬೆಗಳು ಭೂಮಿಯಿಂದ ನೀರನ್ನು ಹಿರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಬಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಸಸ್ಯ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ. 'ಝೂ'ನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪಾರ್ಕ್ ನ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಯಾವ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಬಹಳ ದುರ್ದಶೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ನೈರ್ಮಲ್ಯಕ್ಕೂ ಗಮನ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ. 'ರೈನೋ' ಗಳ ಅವಸ್ಥೆ ಬಹಳ ಹಿನಾಯವಾಗಿದೆ. 'ಕೋತಿಗಳು' ಮತ್ತು 'ಹೈನಾ,' 'ಜಿಂಕೆ'ಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಉದ್ಯಾನದ, 'ಝೂ' ಉತ್ತಮಪಡಿಸಬೇಕೆಂಬ ಯೋಜನೆ ಬಹಳದಿನಗಳಿಂದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿತ್ತು. 'ಸೆಂಟ್ರೆಲ್ ಝೂ ಪ್ರಾಧಿಕರಣ' ಹಣವನ್ನು ಮಂಜೂರಿಮಾಡಿದೆ. ಉದ್ಯಾನದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಬಳಿಕ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೊಟ್ಟ ಹೇಳಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ಒಟ್ಟು ೧೮ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು :
ಚಾನಲ್ ಸುರಂಗವು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಸಾಂಗೇಟ್ ಬಳಿ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಕಡಲ ತೀರದಲ್ಲಿ ೪೦ ಕಿಮೀ. ಆಳದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಡಲ್ಗಾಲುವೆಯ ತಳದ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಏರುತ್ತಾ ಎಡಕ್ಕೆ ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತಾ, ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ತೀರದಲ್ಲಿ ೪೦ ಮೀ. ಆಳದಲ್ಲಿಳಿದು, ನಂತರ ೮ ಕಿಮೀ. ಏರುತ್ತಾ ಒಟ್ಟು ೫೧ ಕಿಮೀ. ಕ್ರಮಿಸಿ, ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ಕ್ಲಿಫ್ನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಬರುವುದು. ಸುರಂಗಗಳು ಕಡಲ ತಳದಿಂದ ೪೦ ಕಿಮೀ. ಆಳದಲ್ಲಿವೆ.
ಈ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ತೋಡುವ ಕಾರ್ಯವು ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ಬೃಹತ್ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ರೈಲು ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯಲು ಒಂದೊಂದೂ ೧೩೫೦ ಟನ್ ತೂಗುವ ೮.೩೬ ಮೀ. ವ್ಯಾಸದ, ಹಾಗೂ ಸೇವಾ ಸುರಂಗವನ್ನು ಕೊರೆಯಲು ೬೨೫ ಟನ್ ತೂಗುವ ೫.೭೬ ಮೀ. ವ್ಯಾಸದ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ಎರಡು ತುದಿಗಳ ಕಡೆಯಿಂದ ಕೊರೆದರು. ಅವು ಮಧ್ಯೆ ಸಂಧಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳ ಅಲೈನ್ಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕೇವಲ ೩೫.೮ ಸೆಂಮೀ. ಇಷ್ಟು ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದುದು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪೊಸಿಷನಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ, ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಥಿಯೋರೋ ಲೈಟುಗಳು ನಿಖರವಾದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ದೂರಮಾಪಿಗಳು, ಲೇಸರು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮುಂತಾದ ಆಧುನಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನಗಳಿಂದ.
ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ: ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿನ ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಒಂದು - ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ನ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು. ಎರಡು- ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ರಸ್ತೆ ವಾಹನಗಳ ಸುಗಮ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಓಡುವ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಯೂರೋಸ್ಟಾರ್ ಎನ್ನುವರು. ಇವು ಯುರೋಪಿಗೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೂ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುವು. ರಸ್ತೆಯ ವಾಹನಗಳ ಸಂಚಾರ ಬಹಳ ವಿಚಿತ್ರವಾದುದು. ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿನ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರು, ಬಸ್ಸು, ಸರಕು ವಾಹನಗಳನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ರೈಲು ಬೋಗಿಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಿ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು. ವಾಹನ ಚಾಲಕರೂ ಪಯಣಿಗರೂ ತಮ್ಮ ವಾಹನಗಳಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿರಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ಬೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಾಡಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ಕ್ರಮಿಸುವ ಅವಧಿ ೩೫ ನಿಮಿಷಗಳು. ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಈ ಯೋಜನೆಯು ೧೯೮೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೩ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ೧೯೯೪ ಮೇ ೬ ರಂದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ವಾಹನ ಸಂಚಾರವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ೭.೬೦ ಮೀ. ವ್ಯಾಸದ ಎರಡು ಸುರಂಗಗಳ ನಡುವೆ ೪.೮೦ ಮೀ ವ್ಯಾಸದ ಒಂದು ಸುರಂಗವಿದೆ. ಅಗಲ ಸುರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಳು ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಕಡೆಗೂ, ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಕಡೆಗೂ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಸುರಂಗಗಳ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಗೇಜು ೧.೪೩೫ ಮೀ. ಇದನ್ನು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಗೇಜು ಎನ್ನುವರು. ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗೆ ೨೦೦ ಕಿಮೀ ವೇಗದಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಳು ಚಲಿಸುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕಿರು ಸುರಂಗದ ಹೆಸರು ಸೇವಾ ಸುರಂಗ. ಇದರ ಮೂಲಕ ರೈಲು ಸುರಂಗಗಳಿಗೆ ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವರು. ಸುರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರವಾಗಬಹುದಾದ ನೀರನ್ನು ಹೊರ ಹಾಕಲು ಪೈಪು ಮಾರ್ಗಗಳು ಇದರ ಮೂಲಕ ಹಾಯುತ್ತವೆ. ಈ ಸುರಂಗದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಎರಡು ಬದಿಗಳಲ್ಲೂ ಗವಿಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫಾರ್ಮರುಗಳನ್ನೂ, ಸ್ವಿಚ್ಗೇರ್ಗಳನ್ನೂ ಸಿಗ್ನಲ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನೂ ನೀರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಬೃಹತ್ ಪಂಪುಗಳನ್ನೂ ವಾತಾಯನ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೂ ಫ್ರಾನ್ಸಿಗೂ ನಡುವೆ ಇರುವ ಉತ್ತರಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಡೋವರಿಗೂ ಕೆಲೆಗೂ ಮಧ್ಯೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಡಲ್ಗಾಲುವೆ ಇದೆ. ಅದರ ಅಗಲ ೩೪ ಕಿ.ಮೀ. ಆಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲ. ಸಮುದ್ರದ ತಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುರಂಗವನ್ನು ಕೊರೆದು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಭೂಸಂಚಾರವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಮಾಥ್ಯೂ ಫೆವಿಯರ್ ೧೮೦೨ ರಲ್ಲಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್ನನಿಗೆ ಒಪ್ಪಸಿದ. ಅದಾದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೂ ಫ್ರಾನ್ಸಿಗೂ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ್ದರಿಂದ ಆ ಯೋಜನೆ ಮೂಲೆಗೆ ಬಿತ್ತು.
ಸೇವಾ ಸುರಂಗದಿಂದ ರೈಲು ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು, ಪ್ರತಿ ೩೭೫ ಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡ ಸುರಂಗಗಳಿವೆ. ಈ ಅಡ್ಡ ಸುರಂಗಗಳ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿನಿರೋಧಕ ಬಾಗಿಲುಗಳಿವೆ. ಎಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಅವು ತೆರದು ಮುಚ್ಚುವಂತಿವೆ. ರೈಲು ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹೋದರೆ, ಅಥವಾ ಅಪಾಯಕ್ಕೀಡಾದರೆ, ಸೇವಾ ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ೯೦ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಗರನ್ನು ಪಾರು ಮಾಡಬಹುದು. ಸೇವಾ ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ ವೈರು ಗಾಲಿಗಳಿರುವ ದೂರ ನಿರ್ದೇಶಿತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ.