polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರ್ವತ್ರ ಶಕ್ತಿಯಮ‌ೂಲವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮಾನವನವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಮ‌ೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಳಕೆಯು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಉಸಿರಾಟ, ಆಮ್ಲಜನಕವಿಲ್ಲದ ಉಸಿರಾಟ ಅಥವಾ ಹುದುಗುವಿಕೆ ಯಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಉಸಿರಾಟದ ಮ‌ೂಲಕ ಮಾನವ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಮ‌ೂಲವಾಗಿವೆ. ಇವು ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಂಗೆ ಸುಮಾರು 3.75 ಕಿಲೊಕ್ಯಾಲೊರಿಗಳಷ್ಟು ಆಹಾರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳ ವಿಭಜನೆಯು ಮೋನೊ- ಮತ್ತು ಡೈಸ್ಯಾಕರೈಡ್‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಗ್ಲೈಕೋಲಿಸಿಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಸೈಕಲ್ ನ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ, ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಂಡು ಶಕ್ತಿಯ ಮ‌ೂಲಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2 ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಶರ್ಕರವು ಮಧುಮೇಹ ರೋಗ ಬರುವುದರ ಸೂಚನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌ನಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ಮೋನೊಸ್ಯಾಕರೈಡ್ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದೆ ಏಕೆ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಎಂಬುದರ ಕಾರಣದ ಕುರಿತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿಚಾರ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಹೆಕ್ಸೋಸ್ ಶರ್ಕರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌, ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಅಮೈನೊ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಅನೇಕ ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಗ್ಲೈಕೇಶನ್‌‌ನ ಕಡಿಮೆ ದರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಗ್ಲುಕೋಸ್‌‌ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಚಕ್ರೀಯ ಐಸೋಮರ್‌‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದಾಗಿದೆ. ಮಧುಮೇಹದ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಅಥವಾ ಲಿಪಿಡ್‌ಗಳ ಗ್ಲೈಕೇಶನ್‌‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿಗೆ ಗ್ಲೈಕೊಸಿಲೇಶನ್‌ನ ಮ‌ೂಲಕ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌‌ನ ಎಂಜೈಮ್‌-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸೇರಿಸುವಿಕೆಯು ಅವುಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಅನೇಕ ವಿಧದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಿ-ಬಿಂಬಗಳ ಎರಡು ವಂಶಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು. ಈ ಐಸೋಮರ್‌ಗಳ ಕೇವಲ ಒಂದು ಜೊತೆ ಮಾತ್ರ ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಅದನ್ನು ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ "ಬಲ-ಭಾಗದ ರೂಪ"ದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು, -ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. -ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಹಾರ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಸ್‌ಟ್ರೋಸ್‌ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡೆಕ್ಸ್‌ಟ್ರೋಸ್‌ ಪದವನ್ನು ಡೆಕ್ಸ್‌ಟ್ರೊರೊಟೇಟರಿ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ‌‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಡೆಕ್ಸ್‌ಟ್ರೋಸ್‌ನ ದ್ರಾವಣವು ಧ್ರುವೀಕೃತ ಬೆಳಕನ್ನು ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ . ಈ ವಿಷಯವು -ಗ್ಲುಕೋಸ್‌‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಅಣುವಿನ ಕನ್ನಡಿ-ಬಿಂಬ -ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ಅನ್ನು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಆರು ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುಗಳ ಒಂದು ಸರಪಳಿ ಹೆಕ್ಸನಲ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಐದು ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಆಲ್ಕಹಾಲ್ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ಅನ್ನು ಆಲ್ಡೊ ಹೆಕ್ಸಾಸ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 6-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‌‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಬರುವ ಒಂದು ಹೆಮಿಅಸೆಟಾಲ್‌ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆರು-ಅಂಶಗಳ ಸುರುಳಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಐದು ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಆಮ್ಲಜನಕ ಪರಮಾಣುವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸುರುಳಿಯು ಪೈರನ್‌ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾದುದಾಗಿದೆ. ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಈ ಸುರುಳಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಗ್ಲುಕೊಪೈರನಾಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಐಸೋಮರ್‌ಗಳಿರುತ್ತವೆ.
ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ಅನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಪಿಷ್ಟದ ಎಂಜೈಮಿಕ-ಜಲವಿಚ್ಛೇದನೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಪಿಷ್ಟದ ಮ‌ೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಭತ್ತ, ಗೋಧಿ, ಮರಗೆಣಸು, ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದ ಹೊಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಬ್ಬಕ್ಕಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ವಿವಿಧೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಪಿಷ್ಟವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌, ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಮತ್ತು ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌ನ ಸರಿಸುಮಾರು 1:1 ಮಿಶ್ರಣವಾದ ಇನ್ವರ್ಟ್ ಶರ್ಕರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮ‌ೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್‌ಅನ್ನು ಜಲವಿಚ್ಛೇದನೆಗೊಳಿಸಿ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಇದುವರೆಗೆ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ.
ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಒಂದು ಸರಳ ಶರ್ಕರವಾಗಿದ್ದು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್‌ ವಾಗಿದೆ. ಜೀವಕೋಶಗಳು ಇದನ್ನು ಶಕ್ತಿಯ ಮ‌ೂಲವಾಗಿ ಮತ್ತು ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಗ್ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ಇದು ಜೀವಕೋಶಗಳ ಉಸಿರಾಟ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್‌ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌‌ನ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಪಾಲಿಮರ್‌‌ಗಳಾಗಿವೆ. "ಗ್ಲುಕೋಸ್‌" ಪದವು "ಸಿಹಿ" ಎಂಬರ್ಥವಿರುವ ಗ್ರೀಕ್ ಪದ ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರತ್ಯಯ "-" ಶರ್ಕರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಸೂಚಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪಿಷ್ಟ, ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ಲೈಕೋಜನ್ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳಾಗಿವೆ . ಹಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ಶರ್ಕರ ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಸ್‌ ಒಂದು ಗ್ಲುಕೋಸ್‌-ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸ್‌ ಡೈಸ್ಯಾಕರೈಡ್ ಆಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಡೈಸ್ಯಾಕರೈಡ್ ಸುಕ್ರೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಗ್ಲೈಕೋಲಿಸಿಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಮ‌ೂಲಕ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಫಾಸ್ಫೊರಿಲೇಶನ್ಅನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ.
ಹೆಕ್ಸೊಕಿನೇಸ್‌ನಿಂದ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ತಕ್ಷಣದ ಫಾಸ್ಫೊರಿಲೇಶನ್‌ಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಜೀವಕೋಶದಿಂದ ಅದು ಹೊರಗೆ ಚದುರಿ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯುವುದಾಗಿದೆ. ಫಾಸ್ಫೊರಿಲೇಶನ್‌ ಕ್ರಿಯೆಯು ಚಾರ್ಜ್ ಆದ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಗುಂಪೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ 6-ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಜೀವಕೋಶದ ಪೊರೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಚಯಾಪಚಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಸರಣಿಯ ಬದಲಿಸಲಾಗದ ಮೊದಲ ಹಂತಗಳು ನಿಯಂತ್ರಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌‌ಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಲಿಪಿಡ್ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಜೀವಸತ್ವದ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಪೂರ್ವಸೂಚಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇದು ಗ್ಲೈಕೋಲಿಸಿಸ್‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಸರಣಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಮ‌ೂಲವಾಗಿ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಬಳಕೆಯು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಅಥವಾ ಆಮ್ಲಜನಕವಿಲ್ಲದ ಉಸಿರಾಟದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ ಗ್ಲೈಕೋಲಿಸಿಸ್‌ ಚಯಾಪಚಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಸರಣಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ಅನ್ನು ನಂತರದ ವಿಭಜನೆಗೆ ತಯಾರು ಮಾಡಲು ಹೆಕ್ಸೊಕಿನೇಸ್‌ನಿಂದ ಅದರ ಫಾಸ್ಫೊರಿಲೇಶನ್ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಮೊದಲ ಹಂತವಾಗಿದೆ.
ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರೊಕ್ಯಾರಿಯಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಗ್ಲೈಕೊಜನಲಿಸಿಸ್ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ಲೈಕೋಜನ್‌ನ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆಯ ತಲಾಧಾರವೆಂದರೆ ಪಿಷ್ಟ.
ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಮಿದುಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಪೂರೈಕೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮ‌ೂಲವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಲಭ್ಯತೆಯು ಮಾನಸಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾಗ, ಮಾನಸಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಿದುಳಿನ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ಅನ್ನು "ಸರಳ ಶರ್ಕರ"ವೆಂದರೂ , ಅದು ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅದೊಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಅಣುವಾಗಿದೆ. ಈ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಅಚಕ್ರೀಯ ಐಸೋಮರ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಬಣ್ಣರಹಿತವಾಗಿದ್ದು, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಮ‌ೂರು ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹರಳಾಗಿಸಬಹುದು: -ಗ್ಲುಕೋಸ್‌, -ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೀಕರಿಸಿದ -ಗ್ಲುಕೋಸ್‌.
ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಗ್ಲುಕೊನಿಯೋಜನಸಿಸ್ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪೈರುವೇಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲಿಸರಾಲ್‌ನಂತಹ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್‌-ಅಲ್ಲದ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವು ಕಡಲಾಳದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಎಲ್ಲ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆದು, ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು,ಕೇರಳ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಇಸ್ರೊ ವಿಜ್ಞಾನಿ ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್ ಅವರಿಗೆ 1.3 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು 2019 ಡಿ.27ರಂದು ತಾತ್ವಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿತು. ಆ ಮೂಲಕ ಈ ಶತಮಾನ ಶುರುವಾಗುವ ಮೊದಲು ಆರಂಭವಾದ ಅನ್ಯಾಯದ ಆಪಾದನೆಗೆ ೨೦ ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲು ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿದೆ. ನಾರಯಣನ್ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹಿ, ದೇಶದ್ರೋಹಿ ಎಂಬೆಲ್ಲಾ ಆಪಾದನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗೆ ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತಲೂ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಸಲ್ಲದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿದ ಸರ್ಕಾರ ತಪ್ಪು ಒಪ್ಪಕೊಂಡಿರುವುದು ನೆಮ್ಮದಿ ತಂದಿರಬಹುದು.
ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯ ಹೆಸರು ‘ಓರ್ಮಗಳುಡೆ ಭ್ರಮಣಪಥಂ’ . 23ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನ್ ತಮ್ಮ ಬದುಕು ಸಾಗಿ ಬಂದ ಹಾದಿಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ದೇಶದ ಹಿತ ಬಯಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬ ಎದುರಿಸಿದ ಸಂದಿಗ್ಧ–ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬದುಕನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿದ ಬಯೊಪಿಕ್ ‘ರಾಕೆಟರಿ – ದಿ ನಂಬಿ ಎಫೆಕ್ಟ್’ ತೆರೆಗೆ ಬರುವ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಪ್ರತಿಭೆ–ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವೇಗವರ್ಧಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಸಾಧಕ.
ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾಜಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್‌ ಅವರಿಗೆ ರೂ.1.3 ಕೋಟಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿದೆ.
ಭಾರತದ ಸುಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ. ಅಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಹಿರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ಮೇಲೆರಗಿದ ಆರೋಪವನ್ನು ಕೇವಲ ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ದಳದ ತನಿಖೆಯಿಂದ ಬಗೆಹರಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಸಿಬಿಐಗೆ ಅನಂತರ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ನಂಬಿಯವರ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಪೋಲಕಲ್ಪಿತ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂತು. ಇದಾದಮೇಲೆ ಈ ಪ್ರಕರಣ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲನ್ನೂ ಹತ್ತಿತು. ಆದರೆ 1998 ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನೇ ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ಆ ಬಳಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಆಯೋಗ ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಛೀಮಾರಿ ಹಾಕಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವಂತೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿತು. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ ನಂಬಿಯವರಿಗೆ 10 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಪರಿಹಾರ ಕೊಡುವಂತೆ ಕೇರಳ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿತು. ಐಬಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸುವಂತೆಯೂ ಅದು ಹೇಳಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್ ನಿರ್ದೋಷಿ ಎಂಬುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಬೀತಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಂಬಿಯವರ ಜೀವನ, ಉಳಿದ ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷದ ಇಸ್ರೋ ಸೇವೆ ಹಾಳಾಯಿತು.
ಕ್ರಯೋಜನಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲಿ 'ಅತಿಯಾಗಿ ತಂಪಾಗಿಸಿದ ದ್ರವ ಇಂಧನ' ಬಳಸಲಾಉತ್ತದೆ. ಅದು ಮೈನಸ್ ೧೮೩/183ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ತಂಪಾಗಿಸಿರುವ ಆಮ್ಲ ಜನಕ ಮತ್ತು ಮೈನಸ್ ೨೫೩/253 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ತಂಪಾಗಿಸಿರುವ ಜಲಜನಕದ ಇಂಧನ. ಇದು ಭಾರಿತೂಕದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳದ್ದು. ಘನ ಇಂಧನ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ರಾಕೆಟ್‘ ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಕ್ರಯೋಜನಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಹಳ ಸಂಕೀರ್ಣವುಳ್ಳದ್ದು. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ದಕ್ಕದಂತೆ ಮಾಡಲು ಯು.ಎಸ್.ಎ. ರಷ್ಯಾದ ಮೇಲೆ ವಿಪರೀತ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರತಿಭೆಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್ ಇದನ್ನು -ಜಿಎಸ್,ಎಲ್,ವಿ ಯನ್ನು ರಾಕೆಟ್' ಸಾಧಿಸಲು ಬಿಡಬಾರದೆನ್ನವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಇಸ್ರೋದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ವಿದೇಶದ ಕುತಂತ್ರವೇ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರ ಅನುಮಾನ. ಹಿಂದೆ ಅಣು ಬಾಂಬ್ ತಯಾರಿಕೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ರೂಪಿಸಿದ ಇಸ್ರೋದ ಎರಡು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಜ್ನಾನಿಗಳು ನಿಗೂಢವಾಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ನಂಬಿಯವರು ಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ವದೇಶೀ ನಿರ್ಮಿತ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಎಂಜಿನ್ ಸಿದ್ಧವಾಗಬೇಕೆನ್ನುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ 1994 ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದೊಂದು ಸಂಗತಿ ನಡೆದು ಹೋಯಿತು. ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್ ಆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಶತ್ರು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಷಡ್ಯಂತ್ರ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ಆರೋಪ ಕೇಳಿಬಂತು. ಕೇರಳದ ಪೊಲೀಸರು ಇಸ್ರೋದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್ , ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಶಶಿಕುಮಾರ್ ಮತ್ತೆ ಇಬ್ಬರು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು. 50 ದಿವಸಗಳ ಕಾಲ ನಂಬಿಯವರನ್ನು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿಡಲಾಯಿತು. ವಿಪರೀತ ಹಿಂಸೆನೀಡಲಾಯಿತು. ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಯೋಜನೆ, ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ, ಪಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ ರಾಕೆಟ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಸ್ರೊದ ಹತ್ತಾರು ಯೋಜನೆಗಳೂ ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಇಸ್ರೊ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯವೇ ಉಡುಗಿ ಹೋಯಿತು. ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಯೋಜನೆ ಹಿಂದೆ ಬಿತ್ತು.
ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಭಾರತ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದು ರಷ್ಯಾ, ಅಮೆರಿಕದಂತಹ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳನ್ನು. ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಹಿಂದಿನ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಜೊತೆ ಭಾರತ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪತನದ ನಂತರ ಆ ಒಪ್ಪಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರದಂತೆ ಅಮೆರಿಕ ರಷ್ಯಾದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿತು. ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಭಾರತ ತನ್ನ ಖಂಡಾಂತರ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಿಗೆ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಎಂಜಿನ್ ಬಳಸಬಹುದೆಂಬ ಭೀತಿ ಅಮೆರಿಕೆಗೆ-----. ಹೀಗಾಗಿ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ದೊರಕದೆ ಇಸ್ರೋ ಚಿಂತೆಗೀಡಾಗಿ-ಪರದಾಡಿದ್ದು ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಲ್ಲ. ಆದರೆ 2 ದಶಕಗಳ ಸತತ ಪರಿಶ್ರಮ, ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಭಾರತವೇ ಈಗ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಬಹುಶಃ ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್ ಅವರನ್ನು ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬಂಧಿಸದೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಇಸ್ರೋ ಈಗಿನ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಮುಂಚೆಯೇ ಸಾಧಿಸಬಹುದಿತ್ತು.
೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇಸ್ರೋದಿಂದ ೧೦೦ ದಿನಗಳ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೆಲಸದ ವಿನಿಮಯವಾಗಿ ವೈಕಿಂಗ್ ಎಂಜಿನ್ ತಂತ್ರಜ್ನಾನವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ನಾರಾಯಣನ್ ಅವರು ಐವತ್ತೆರಡು ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನೆಡೆಸಿ ಫ್ರೆಂಚರಿಂದ ಆ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಮತ್ತೆರಡು ತಂಡಗಳು ಅದರ ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್ ಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ತಯಾರಿಸಿ ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಘಟಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು. ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ 'ವಿಕಾಸ್' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ಎಂಜಿನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸಾರಾಭಾಯಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದ ವಿಚಕ್ಷಣಾ ದಳದ ಅಧಿಕಾರಿ ಆರ್. ಬಿ. ಶ್ರೀಕುಮಾರ್ ನಂಬಿಯವರು ಟೆಂಡರೊಂದನ್ನು ತಿದ್ದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿ ತನಿಖೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ನಂತರ ಆರೋಪ ಖುಲಾಸೆಗೊಂಡಿತು. ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಯವರು ಸ್ವಯಂರಾಜೀನಾಮೆಯ ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಸುಳ್ಳು ಪ್ರಕರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಪೋಲಿಸರು ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು.
ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್ ಅವರು ನಾಗರಕೋಯಿಲ್ ಊರಿನಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಹಿಂದೂ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಆಗ ಅದು ತಿರುವಾಂಕೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು ಈಗ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅದೇ ಊರಿನ ಡಿವಿಡಿ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು. ಮಧುರೈನ ತ್ಯಾಗರಾಜ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಯು ನಿಧನರಾದರು. ತಂದೆಯ ಮರಣಾನಂತರ ತಾಯಿಯವರೂ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಈಡಾದರು. ನಂಬಿಯವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಸೋದರಿಯರು. ನಂಬಿಯವರು ಮೀನಾರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಶಂಕರ್ ನಂಬಿ ಹಾಗೂ ಮಗಳು ಗೀತಾ ಅರುಣನ್. ಅಳಿಯ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಅರುಣನ್ ಅವರು ಇಸ್ರೋದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ನಾನಿಯಾಗಿದ್ದು ಮಂಗಳಯಾನ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಹಾಗೂ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪುರಸ್ಕೃತರು.
ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್ ಬಂಧನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದು ಐಬಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ಆರ್.ಬಿ.ಶ್ರೀಕುಮಾರ್. ಈತ ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಗುಜರಾತಿನ ಡಿಜಿಪಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಗೋಧ್ರೋತ್ತರ ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ಪಾತ್ರ ಇತ್ತೆಂದು ಆರೋಪಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಅವರೂ ಒಬ್ಬರು. ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್ ಅವರನ್ನು ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸಲು ಕುಮಾರ್ ಜೊತೆ 'ಶ್ರಮಿಸಿದ’ ಇನ್ನೊಬ್ಬರೆಂದರೆ ಐಬಿಯ ಜಂಟಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಜಾನ್. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವಹಕ್ಕು ಆಯೋಗಕ್ಕೆ 1999 ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪರಿಹಾರ ಕುರಿತ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್ ಇವರಿಬ್ಬರ ಹೆಸರನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಬಿಐ ಕೂಡ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಶಿಫಾರಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ಇಬ್ಬರು ಐಬಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಷರಾ ಬರೆದಿತ್ತು.
ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ 'ತುಂಬಾ ಈಕ್ವೆಟೋರಿಯಲ್ ರಾಕೆಟ್ ಲಾಂಚಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಶನ್ನಿ'ನಲ್ಲಿ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಆಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಶುರುಮಾಡಿದರು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ನಾಸಾ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಸಿಕ್ಕು ಪ್ರಿನ್ನ್‌ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಗೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ.ಲೂಜಿ ಕ್ರೊಕೊ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಕಲ್ ರಾಕೆಟ್ ಪ್ರೊಪಲ್ಶನ್ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದ ರಾಕೆಟ್ ತಂತ್ರಜ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸಾಲಿಡ್ ಪ್ರೊಪೆಲ್ಲೆಂಟುಗಳ ಬಳಕೆಯೊಂದೇ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಪ್ರೊಪೆಲ್ಲೆಂಟುಗಳ ಪರಿಣಿತಿ ಪಡೆದು ಬಂದರು. ನಂಬಿಯವರು ವಿಕ್ರಂ ಸಾರಾಭಾಯಿಯವರಿಗೆ ಈ ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಪ್ರೊಪೆಲ್ಲೆಂಟುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟುದುದಾಗ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಇಸ್ರೊ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆ ವೃದ್ಧರ ದೀರ್ಘ ಪರಿಶ್ರಮ, ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸು ಇತ್ತು. 71 ರ ಆ ವಯೋವೃದ್ಧರೇ ಎಸ್.ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್. ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ --ಇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು . ಆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಯೋಜನೆಯ ರೂವಾರಿಯಾಗಿದ್ದವರು ಇದೇ ನಾರಾಯಣನ್. ರಾಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಇಂಧನ ಹಾಗೂ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಏನು ಲಾಭವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು 70 ರ ದಶಕದಲ್ಲೇ ಅರಿತಿದ್ದರು. ಇಷ್ಟಕ್ಕೂ ಪಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ ರಾಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ :'ವಿಕಾಸ್ ಎಂಜಿನ್’ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದವರೂ ಕೂಡ ಇದೇ ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್. ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ ರಾಕೆಟ್ ನಿಜವಾಗಿ 13 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ನಭಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದು ದಾಖಲೆ ಬರೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಸುಳ್ಳು ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸಿ, ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿಸಿ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಸಿ ಬಿ ಐ ಯಿಂದ ಇದು ಸುಳ್ಳು ಆರೋಪ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತು. ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟಿನ ದೀಪಕ್ ಮಿಶ್ರಾ ನ್ಯಾಯಪೀಠ ನಂಬಿನಾರಾಯಣನ್ ಅವರಿಗೆ ೫೦ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಿತು. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ೧.೩ ಕೋಟಿ ರೂ. ಪರಿಹಾರ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕೊಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಅವರ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ಕಥೆಯುಳ್ಳ, ಮಾಧವನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ನಟಿಸಿದ ರಾಕೆಟ್ರಿ: ದ ನಂಬಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಜುಲೈ ೨೦೨೨ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದ ನಂಬಿಯವರ ಬಾಯಿ ಬಿಡಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ಶಾರೀರಿಕ ಹಿಂಸೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಂಬಿಯವರ ಮೇಲೆ ಕೇರಳ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಅನುಮಾನ ಬರಲು ಕಾರಣ – ಇಸ್ರೊಗೆ ಆಗಾಗ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ವೀಸಾ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಮೇಲೂ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್‌ನ ಮರಿಯಂ ರಷೀದಾ ಮತ್ತು ಫೌಜಿಯಾ ಹಸನ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಬಳಿ ಇದ್ದ ಡೈರಿಯಲ್ಲಿ ನಂಬಿಯವರ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ ನಮೂದಾಗಿದ್ದು. ಬಂಧಿತ ರಷೀದಾ ಮತ್ತು ಫೌಜಿಯಾ ಬಳಿ ಕೇವಲ ನಂಬಿಯವರ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ತು, ಎಂಬ ಏಕೈಕ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇಸ್ರೊಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ರಹಸ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಳೂ ಅವರ ಬಳಿ ಇದ್ದವು, ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸೋರಿಕೆಯಾಗಿವೆ ಎಂದೆಲ್ಲ ಪೊಲೀಸರು ಆರೋಪಿಸಿದರು.
ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್ ಒಬ್ಬರು ಭಾರತೀಯ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್. ಅವರು ಇಸ್ರೋ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ವಿಕಾಸ್ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲ ಪಿ ಎಸ್ ಎಲ್ ವಿ ಉಡಾವಣೆಗೆ ಬಳಸಲಾದ 'ವಿಕಾಸ್ ಎಂಜಿನ್' ತಯಾರು ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ಫ್ರೆಂಚ್ ತಂತ್ರಜ್ನಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಇಸ್ರೋದ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ವಿಭಾಗದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊಟ್ಟು ಸನ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು.
ಭಾರತ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಾರದೆಂದೇ ಅಮೆರಿಕ ರಷ್ಯಾದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿತ್ತು. ಇಸ್ರೊ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಉಡುಗಿಸಲೆಂದೇ ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ನಂಬಿ ನಾರಾಯಣನ್ ದುಃಖದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ವಿಕಾಸ್ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸೇವೆಗಾಗಿ ೨೦೧೯ ಜನವರಿ ೨೬ರಂದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.
ಇವರು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮನೋ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಹಲವು ವೈಚಾರಿಕ ಹಾಗೂ ಸೃಜನಶೀಲ ಕೃತಿ ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾನಸ, ನಿಮ್ಮದು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮಗುವೇ, ಉಷಾಕಿರಣ, ಹಾಸ್ಯರಶ್ಮಿ, ಚಿತ್ತ ವಿಚಿತ್ರ, ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯ ಕಥೆಗಳು, ಆಶಾಕಿರಣ, ಮನೋ ಲೋಕ, ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸು, ಆಘಾತ, ಚಿತ್ತಚೇತನ-ಇವು ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳು. ಮಾನಸ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಕುರಿತಂತೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮ ಸಂದೇಶ ನೀಡುವುದು ಇವರ ಉದ್ದೇಶ. ಇವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾಡಿನ ಬೆಂಕಿ ಮನೋ ಲೈಂಗಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ . ಮಕ್ಕಳ ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಕುರಿತಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಉಷಾಕಿರಣ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಪ್ರತಿಷಿವಿತ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು . ಆಘಾತ ಇವರ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ. ಇವರು ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಳ ಎಂಬ ಧಾರಾವಾಹಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವೈದ್ಯಕೀಯ ರಂಗದಲ್ಲಿನ ಇವರ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಇವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಗೌರವ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು: ಬೀಚೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ , ಎಸ್.ಜಯರಾಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ , ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ , ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ನವರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸಂದೇಶ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ , ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ , ಅತಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪದಕ , ಡಾ. ಎಚ್. ನರಸಿಂಹಯ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ , ದುಬೈ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಹೊರನಾಡು ಕನ್ನಡಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ , ಭಾರತ ಗೌರವ ಸನ್ಮಾನ , ವಿದ್ಯಾರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ , ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ , ಲಂಡನ್ನಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೋಲ್ಡ್‌ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ , ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘದ ಹೃದಯವಂತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ , ಭಾರತೀಯ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಘದ ಸುವರ್ಣಮಹೋತ್ಸವ ಪದಕ, 1999ರಲ್ಲಿ ಡಾ.ಬಿ.ಸಿ.ರಾಯ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು . ಅಶೋಕ ಪೈ ಅವರು ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
ಅಶೋಕ ಪೈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿಕಿತ್ಸಕ, ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ, ಮನೋವೈದ್ಯ, ಲೇಖಕ, ಸಮಾಜಸೇವಕ ಹಾಗೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಾಹಿತಿ, ನಿರ್ಮಾಪಕ. 1946 ಡಿಸೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯರೇ ಇದರ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು ಕ್ರಮೇಣ ಅದರ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲದವರೂ ಇದರ ಸದಸ್ಯರಾಗಲು ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ಕೇವಲ ರಾಷ್ಟ್ರಸರ್ಕಾರಗಳು ಇದರ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಾಗೂ ಉದ್ದಿಮೆಗಾರರ ಸಂಘಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಸಹ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಲವಕಾಶವಿದೆ. ಈ ತ್ರಿಪಕ್ಷ ದೋಷಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದರ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಜಗತ್ತು ಕಂಡುಕೊಂಡದ್ದು ನೂರೈವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ. ಆದಕಾರಣ 1905ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡಿನ ಬಾಸೆಲ್ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿಯೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘವನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಮಾತೃಸಂಸ್ಥೆಯೆನ್ನಬಹುದು.
ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೆಲಸದ ವೇಳೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಸಾಕಾದಷ್ಟು ವೇತನ ನೀಡಿಕೆ, ಕಾರ್ಯನಿಮಿತ್ತ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಬರಬಹುದಾದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಒದಗಬಹುದಾದ ಅಪಘಾತಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ, ನಿವೃತ್ತಿ ವೇತನ, ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಆಂತರಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶಾಂತಿ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ವಿಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಮವನ್ನನುಸರಿಸಿ ಅದರಂತೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು-ಇತ್ಯಾದಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು.
ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಪ್ರಥಮ ಮಹಾಯುದ್ಧವಾದ ಮೇಲೆ 1919ರಲ್ಲಿ ಆದ ವರ್ಸೇಲ್ಸ್ ನ ಶಾಂತಿಕೌಲಿನ ಫಲವಾಗಿ ರಚಿತವಾದ ಸ್ವಯಮಧಿಕಾರವುಳ್ಳ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಇದು. 1945ರವರೆಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದೊಡನೆ ಸಂಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿದ್ದು 1946ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು.
ಸಿರಿ ತಳಿಯ ಗೋವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಬೂದು ಪಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವು. ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಯಾವುದೆ ಪಟ್ಟೆಗಳಿಲ್ಲದ ಪೂರ್ಣ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಬೂದು ಹಸುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರ ಕೊಂಬು, ಅಡ್ಡಚಾಚಿರುವ ಕಿವಿಗಳು, ಉಬ್ಬಿದ ಹಣೆ ಇವುಗಳ ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಎತ್ತರ ಅಜಮಾಸು ೧೨೦ಸೆ.ಮಿ. ಸಿರಿಗಳ ಒಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಇದು - ವಿಧದ ಗೂನು ಹೊಂದಿದ ಭಾರತದ ಏಕಮಾತ್ರ ತಳಿ. ಈ ವಿಧದ ಗೂನು ಹೊಂದಿದ ತಳಿಗಳು ಚೀನಾದ ಸಿಕೊಂಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನೇಯ ಭೂತಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆಯಾದರೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಸಿರಿ ಮಾತ್ರ. ಸಿರಿ ತಳಿಯನ್ನೆ ಹೊಂದುವ ನೇಪಾಳಿ ತಳಿಯ ಜೊತೆ ಸಂಕರ ಮಾಡಿದ ಕಚ್ಚ ಸಿರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ತಳಿ ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ನಿಲುವು, ಮತ್ತು ಗೂನುಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು.
೭೦ರ ದಶಕದವರೆಗೂ ವಿಪುಲವಾಗಿ ದೊರೆಯಿತ್ತಿದ್ದ ತಳಿ ಇದು. ೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀರಕ್ರಾಂತಿ ಬಂದಮೇಲೆ ಈ ತಳಿ ನಾಮಾವಶೇಷಗೊಂಡು ೨೦೦೦ನೆ ಇಸವಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಡೆದ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಹತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು. ಸಂಪರ್ಕದ ಯಾವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ಇಲ್ಲದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ಹಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶುಧ್ಧ ತಳಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. ಕೃತಕ ಗರ್ಭದಾರಣೆಯ ಕೊಳವೆಗಳು ಸರಿಯಾದ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿದ ಕಾರಣ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ತಲುಪದಿರುವುದು ಈ ತಳಿಯ ಉಳಿವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವವರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಮಾಜದ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಅವರವರ ಇಷ್ಟಾನುಸಾರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಲು ಇರುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವತಂತ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ವಿಂಗಡಿಸಿ ವಿಶದಪಡಿಸಲಾಗುವುದು:
ಸಂಘ ಸ್ಥಾಪನೆ ಹಾಗೂ ಸಂಘಬಲದ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವತಂತ್ರತೆ.
ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಉದ್ಯೋಗ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಜನರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ. ಯಾವುದೇ ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಆಗಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಅವರವರ ಇಷ್ಟಾನುಸಾರವಾದ ಉದ್ಯೋಗ ಲಭಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿರುವುದು ಅಸಂಭವ. ಸಂದರ್ಭಗಳ ಆವಶ್ಯಕತೆಗೆ ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದು, ಅವರ ವಾಸ್ತವ ಅಭಿರುಚಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಂಪಾದನೆಗೋಸ್ಕರ ಒಂದು ಉದ್ಯೋಗ ಹಿಡಿಯಬೇಕಾಗಿ ಬರುವುದು ಲೋಕದ ಅನುಭವ. ವೈದ್ಯನಾಗಬಯಸಿದವ ಕೇವಲ ಗುಮಾಸ್ತನಾಗಿಯೂ ಎಂಜಿನಿಯರಾಗಬಯಸಿದವ ಉಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿಯೂ ಜೀವನ ಕಳೆಯುವಂಥ ಅನೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳಿರಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಒತ್ತಡಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಗಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಉದ್ಯೋಗ ಆಯ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮೂಲತಃ ಒಂದು ಮಿತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವುದು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನಾವಕಾಶ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ವಿಕಾಸವಾಗುವ ಸಂಪದ್ಯುಕ್ತ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಒತ್ತಡಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುವು.
ಯೋಜನಾಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಅಥವಾ ಸುಲಭರೂಪದ ಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೇಡಿಕೆ ನೀಡಿಕೆ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಜನಬಲ ತಾನಾಗಿಯೇ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇಂಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಜನರ ಉದ್ಯೋಗ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಕಾನೂನುನಿರ್ಮಿತ ಮಿತಿ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಲೀಕರು ಅವರವರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಪೋಷಣೆಗಾಗಿ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದುದು ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಅಂಶ. ಇಂಥ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಅನೇಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದುದರಿಂದ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಒಂದು ಶಿಸ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಆದುದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದಕರ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಹಾಗೂ ನಡೆವಳಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಧುನಿಕ ಸರ್ಕಾರ ಕಾನೂನುಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಉತ್ಪಾದಕರ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುವ ವಿವಿಧಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಸೌಹಾರ್ದವಿರುವಂತೆ ಮಾಡುವುದೇ ಈ ಕಾನೂನು ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇಂಥ ಮಿತಿಗಳು ಆದರಣೀಯವಾದುವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ವರಮಾನ ಅಸಮಾನತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಕಡಿಮೆ ವರಮಾನ ವರ್ಗದ ಜನ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದಲೂ ಅನುಭೋಗಿಯ ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಹುರುಳಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ವಾದ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಧನಿಕರ ಬಯಕೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ತೃಪ್ತಿಯಾಗ ಬಹುದಾದರೂ ಬಹುಮಂದಿಯ ಬಯಕೆಗಳು ವರಮಾನ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಪರಮಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅನುಭೋಗಿಯ ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾದ ಅರ್ಥ ಸಲ್ಲುವುದು ಮತ್ತು ಇಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವಾದ ಪದ್ಧತಿ ಉಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಭೋಗಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವಾಸ್ತವವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಪದ್ಧತಿ ನೀಡುವ ಅನುಭೋಗಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೂಡಿರುವ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಇಂದಿನ ಸುಧಾರಿತ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾರವು ಎಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಮೆರಿಕದಂಥ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಎಲ್ಲರ ವರಮಾನ ಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು, ವರಮಾನ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು, ಜಾಹೀರಾತು ನಿಯಂತ್ರಣ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇಮಾಭ್ಯುದಯಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದ ತೀವ್ರ ಗಮನ-ಇತ್ಯಾದಿ ಅಂಶಗಳು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅಭಾವವಿರುವ ಇತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹಂಚುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪಡಿತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಇಂಥ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭೋಗಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿದಂತೆ ಆಗುವುದು. ಅಭಾವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕೊನೆಯಾದೊಡನೆಯೇ ಪಡಿತರ ರದ್ದು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅನುಭೋಗಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳಿಸಿದಂತೆ ಆಗುವುದು. ಆದರೆ ಪಡಿತರ ಪದ್ಧತಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರುವ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪದ್ಧತಿಯಂಥ ಸಮಾಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭೋಗಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿಯೇ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿದಂತೆ ಆಗುವುದು. ಇಂಥ ಪಡಿತರ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ಜನರಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಸರಕುಗಳು ದೊರೆಯಬಹುದಾದ ಸಮೃದ್ಧ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುವ ಮಿತಿ ನಿಬಂಧನೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಜನರ ಕ್ಷೇಮಾಭ್ಯುದಯಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿರುವಂತೆ ಅನೇಕ ಮುಖಗಳಿವೆ. ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿರುವುದು ಎಂಬುದು ಆಯಾ ಸಮಾಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
ಉದಯನ : ಸು. ಪ್ರ.ಶ.ಪು. 6ನೆಯ ಶತಮಾನ. ಯಮುನಾ ತೀರದಲ್ಲಿದ್ದ ವತ್ಸದೇಶದ ಅರಸರಾಗಿ ಆಳಿದವರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಕೌಶಾಂಬಿ ಈತನ ರಾಜಧಾನಿ. ಉದಯನನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳು ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಹರ್ಷವರ್ಧನನ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಕಥಾಸರಿತ್ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ಕುರಿತ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಭಾಸನ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಯೌಗಂಧರಾಯಣ ಮತ್ತು ಸ್ವಪ್ನವಾಸವದತ್ತ, ಹರ್ಷನ ರತ್ನಾವಳಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿಕಾ ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ಈತನೇ ನಾಯಕ. ಪ್ರದ್ಯೋತನ ಮಗಳಾದ ವಾಸವದತ್ತೆಯನ್ನು ಉದಯನ ಅಪಹರಿಸಿದ ವಿಷಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಯೌಗಂಧರಾಯಣದಲ್ಲೂ ಪದ್ಮಾವತಿಯನ್ನು ಈತ ಮದುವೆಯಾದ ಕಥೆ ಸ್ವಪ್ನವಾಸದತ್ತದಲ್ಲೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಹರ್ಷನ ಎರಡು ನಾಟಕಗಳ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲೇ ಉದಯನನನ್ನು ವರಿಸಿದ ಇಬ್ಬರು ನಾಯಕಿಯರ ನಾಮಧೇಯಗಳಿವೆ. ನಿಜಕ್ಕೂ ಭಾಸ ಮತ್ತು ಹರ್ಷ ಇವರ ನಾಟಕಗಳು ಉದಯನನ ಹೆಸರನ್ನು ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ.
ಪಾಳೀ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲೂ ಉದಯನನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರಗಳಿವೆ. ಬುದ್ಧ ನಿರ್ವಾಣದ ವೇಳೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಯೌವ್ವನಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಉದಯನ ಬುದ್ಧನನ್ನಾಗಲೀ ಬೌದ್ಧಮತವನ್ನಾಗಲೀ ಪುರಸ್ಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬುದ್ಧನ ಮರಣಾನಂತರ ಉದಯನ ಪ್ರಮುಖ ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷುಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ ಪಿಂಡೋಲ ಭರದ್ವಾಜ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಹಿಂಸೆಗೆ ಗುರಿಮಾಡಿದ. ಕೊನೆಗೆ ಪಿಂಡೋಲನೊಡನೆ ನಡೆದ ಸಂಭಾಷಣೆಯಿಂದ ಸಂಪ್ರೀತನಾಗಿ ಬೌದ್ಧಮತಾವಲಂಬಿ ಯಾದ. ಉದಯನನಿಗೆ ಬೋಧಿ ಎಂಬ ಕುಮಾರನಿದ್ದ.
ಬಳ್ಳಿ ಬಲು ಉದ್ದವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ಬಣ್ಣ ಸದಾ ಹಚ್ಚಹಸಿರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ನೊರೆ ದೊರೆಯುವುದು ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸಂಯೋಗಗೊಂಡ ಎಲೆಗಳಿವೆ. ಆಕಾರ ದೀರ್ಘ ವೃತ್ತದಂತೆ; ನಡು ಅಗಲ, ತಲೆ ಈಟಿಯಂತೆ. ಎಳೆ ಎಲೆಗಳು ಚರ್ಮಿಲವೂ ರೋಮಿಲವೂ ಆಗಿವೆ. ಹೂಗಳಿಗೆ ಬಲು ಸುವಾಸನೆ ಇದೆ. ಬಣ್ಣ ಬಿಳಿಹಸಿರು ಅಥವಾ ಊದಾ. ಎಲೆಯ ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರೆಂಬೆ ಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪುಷ್ಪಗುಚ್ಛಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹಣ್ಣು ಒಡೆಯುವ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದರ ಹೆಸರು ಫಾಲಿಕಲ್. ಇದು ಉರುಳೆ ಯಾಕಾರದ್ದಾಗಿದ್ದು ಬಹು ನಾಜೂಕಾ ಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಹಣ್ಣುಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಲಂಬವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಒಳಗೆ ದುರ್ಬಲವಾದ ಕಪ್ಪು ಬೀಜಗಳಿವೆ. ಉದ್ದ 0.5" - 0.7". ಬೀಜಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೇಷ್ಮೆಯಂಥ ಸೂಕ್ಷ್ಮತಂತುಗಳ ಗುಚ್ಛವಿದೆ.
ಕರೇ ಹಂಬುಇದು ಸುರುಳಿಬಳ್ಳಿಯಂತೆ ಬೆಳೆಯುವ ಪೊದೆಸಸ್ಯ. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 4,000 ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಧಿಕ.
ಅಪೋಸೈನೇಸೀ ಕುಟುಂಬದ ಸಸ್ಯ; ಹಾಲು ಗೆಣಸು, ಗೌರಿ ಬಳ್ಳಿ, ಶ್ಯಾಮಲತೆ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮಗಳು .
ಗೋಪಾಲ್ ಪಿ ಹೊಸೂರು, ಪೊಲೀಸ್, ಹೋಮ್ ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ,;