polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಕವನನ ಸಂಗ್ರಹ-ಅಂತರಂಗದ ಹಾಡು, ವಿಕ್ಷಕ, ಕಲಬೆರಕೆ, ಭಗ್ನ ಪ್ರತಿಮೆ, ಮಹಾತ್ಮಗಾಂಜಿ, ವಚನ ರಚನ, ಚುಟುಕಾಂಜಲಿ, ವಚನ ದವನ, ಚೇತನ ಚಿಲುಮೆ, ಗಂಧವತಿ.
ನಾಟಕ-ದಡ್ಡಡ ಶಿಖಾಮಣಿ, ಬಡತನದ ಬಾಳು, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಬ್ರಹ್ಮ ಬರಹ. ವಿಮರ್ಶೆ-ಕಾವ್ಯಾಸ್ವಾದನ, ಕಾವ್ಯಚಿಂತನ, ಕಾವ್ಯಾನುಭವ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ-ಕನ್ನಡ ರಥಿಕರು, ದೊಡ್ಡವರು. ಪ್ರಬಂಧ-ಶಿಲಾಪದ್ಮ, ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ, ಚಿಂತನ ಸಿಂಧು, ಕಣ್ಣಳತೆ. ಜಾನಪದ-ಕೊಂತಿ ಪೂಜೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಡಿತ, ಪಡಿನೆರಳು, ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ೬೫ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾಗಿವೆ.
ಅವರ ಕಾಣಿಕೆ ಬರಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಜನಪರ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡಪರ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರದು ಸದಾ ಎದ್ದು ಕಾಣುತಿದ್ದರು. ಅವರು ಬರಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಕಾಗದದ ಹುಲಿಯಲ್ಲ. ೧೯೬೭ ರಿಂದ ೨೦೦೭ ರ ವರೆಗೆನ ಹಲವಾರು ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗಿಗಳು.೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಗೋಕಾಕ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸರಕಾರದ ವಿಳಂಬ ನೀತಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಗೌ. ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜಿನಾಮೆನೀಡಿದ್ದರು. ಜನಪರ ನಿಲುವಿನಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯರೂ ಆಗಿದ್ದರು ಹಾಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೊನೆಯುಸಿರು ಇರುವವರೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದರು.
ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಪ್ರಾಂಭವಾದುದು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ. ಮೊದಲು ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಮೇಲೇರಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ನಂತರ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ. ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿಯಾದುದೂ ಅಲ್ಲಿಯೆ. ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೆಚ್ಚಿನ ಕನ್ನಡ ಮೇಷ್ಟ್ರು. ನೂರಾರು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯ ಒಡನಾಡಿ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವಾ ಯೋಜನಾಕಾರಿಯಾಗಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಕೆಡಮಿಕ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ಸ್ನಾತಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಗೌರವ ಕಾರ‍್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿ, ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಕಾರ‍್ಯದರ್ಶಿ, ಕೋಶಾಕಾರಿಯಾಗಿ, ಪರಿಷತ್ತಿನ ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಕಟನಾ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಹಲವಾರು ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
ಅನೇಕ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಡನೆ ಒಡನಾಟ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಓದುಗರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮನದಲ್ಲಿ ನೆಚ್ಚಿನ ಸಾಹಿತಿ. ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾದ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಅವರದು. ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನಿಂದ ಬಂದ ಅವರಿಗೆ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ರಕ್ತಗತ. ಹಳ್ಳಿಯ ಜನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ. ಅಂತೆಯೆ ತಮ್ಮ ಸಮಯವನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸೊಗಡಿನ ಅನಾವರಣಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿರಿಸಿದರು. ಅವಿರತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿ, ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು, ಜನಪದ ಕಾವ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿ ಕಥೆಗಳು ಹೀಗೆ ಸುಮಾರು ೨೧ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಹಿರಿಮೆ ಇವರದು. ಲಿಂಗಯ್ಯನವರು ಕೃಷಿ ಮಾಡದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುವುದು ಕಷ್ಟ, ಎನ್ನುವುದು ಕ್ಲೀಷೆಯಲ್ಲ. ನಾಟಕ, ಕಥೆ, ಕವನ, ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ,ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ಪ್ರಬಂಧ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥ ಸಂಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು ಮೂಡಿಸಿರುವರು.
ಪ್ರೊ.ಡಿ.ಲಿಂಗಯ್ಯನವರು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ತಾಲೂಕಿನ ಪೀ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ರೈತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ದೇವೆಗೌಡ ಚಿಕ್ಕ ರೈತರು. ತಾಯಿ ಸಿದ್ದಮ್ಮ. ಅವರದು ಬಡ ಕೃಷಿಕುಟುಂಬ. ಪ್ರೊ.ಡಿ.ಲಿಂಗಯ್ಯನವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಾನಪದ ತಜ್ಞರು, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಕವಿಗಳು, ಸಾಹಿತಿಗಳು.
ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊತ್ತತ್ತಿ, ಮೈ ಷುಗರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಆಯಿತು. ೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಎಂ ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕವಿತಾರೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆ. ಅವರದು ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಗಂಡು ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಚಿಕ್ಕ ಸಂಸಾರ.
ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶನ, ವಿದೇಶ ಯಾತ್ರೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಥಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು ಕೆರೆಮನೆ ಮೇಳ. ಮೇಳ ಜನ್ಮವೆತ್ತಲು ಶಿವರಾಮರ ಹಠದ ಸ್ವಭಾವವೇ ಪ್ರೇರಣೆ. ಅವರು ವೇಷಧಾರಿಯಾಗಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಂರಚನೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಮುರ್ಡೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಆಟ ಆಡಲು ಹೋಗಿದ್ದರಂತೆ. ಅವರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀವೇಷಧಾರಿ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇತನದ ಆಸೆಗೆ ಬಿದ್ದು, ಗುಂಡಬಾಳಕ್ಕೆ ಹೊರಟರಂತೆ. ಇದನ್ನೊಂದು ಆಭಾಸ, ಅಪಮಾನವೆಂದೇ ಭಾವಿಸಿದ ಹೆಗಡೆ ಅಂದೇ ಸ್ವಂತ ಮೇಳಕ್ಕೆ ಅಡಿಗಲ್ಲು ಹಾಕಿದರು. ಆ ಕಾಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಾಗವತ ವೆಂಕಟರಮಣ ಯಾಜಿ ಜೀವದ ಗೆಳೆಯನಂತೆ ಬೆನ್ನಿಗೆ ನಿಂತರು.
ಆದರ್ಶ, ಮೌಲ್ಯ, ಕಲಾತ್ಮಕ ಧೋರಣೆ, ಸುಧಾರಣೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕೆರೆಮನೆ ಮೇಳವೇ ಮಾದರಿ. ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ ಶಿವರಾಮ ಹೆಗಡೆ ಹಾಕಿದ ಅಡಿಪಾಯ, ಶಂಭು ಹೆಗಡೆಯವರ ಶ್ರಮವೇ ಕಾರಣ. ‘ಕೆರೆಮನೆ ಮೇಳದ ಚೌಕಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಯಾವ ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಲಗಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು’ ಎನ್ನುವ ಮಾತೊಂದಿದೆ. ಇದು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯದ್ದೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಮೇಳ ಮರ್ಯಾದಸ್ಥರದ್ದು ಎನ್ನಲು ಅನುಭವಿಗಳು ಕೊಟ್ಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇದೆನ್ನಲಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಆಟಕ್ಕೆ ಹೋದ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಂದಿರು ಹಾಲುಣಿಸಲು, ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದವರು ಚೌಕಿಗೆ ಹೋಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮಾಡಿದ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ.
ಶಿವರಾಮ ಹೆಗಡೆ ಹೆಗಡೆಯವರು ಯಕ್ಷಗಾನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಲಶಪ್ರಾಯವೆನಿಸಿರುವ ‘ಶ್ರೀ ಇಡಗುಂಜಿ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿ’ಯನ್ನು ೧೯೩೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದು ಇಂದೂ ದೃಢವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಮೇಳವನ್ನು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಸಿದವರು ಶಿವರಾಮರ ಪುತ್ರ ಕೆರೆಮನೆ ಶಂಭು ಹೆಗಡೆ. ಈ ಮಂಡಳಿಯ ವರಬಲದಂತಿದ್ದವರು ಮಹಾಬಲ ಹೆಗಡೆಯವರು.
ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿಂತಿಸಲಿಲ್ಲ. ನೇರ ದುರ್ಗಾಕೇರಿಯ ಕಾಸಿಂ ಸಾಹೇಬನ ಬೀಡಿ ಅಂಗಡಿಗೆ ತೆರಳಿ ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟಿದ. ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿದಾಗ ಕಾಸಿಂ ದುಡ್ಡು ತೆಗೆದಿಟ್ಟ. ಸಾಮಾನ್ಯರಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಯಕ್ಷಗಾನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಹೆಸರು ಕೆರೆಮನೆ ಶಿವರಾಮ ಹೆಗಡೆ ಕೆರೆಮನೆ ಶಿವರಾಮ ಹೆಗಡೆಯವರು ಜೂನ್ ೨೧, ೧೯೦೮ರಂದು ಉತ್ತರಕನ್ನಡದ ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಅದು ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸಮಯ. ಶರಾವತಿ ನದಿ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕಿಸೆಗೆಕೈಹಾಕಿದರೆ ಒಂದು ಪಾವಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆ ದಾಟಲುದೋಣಿಯವನಿಗೆ ಒಂದಾಣೆ ಕೊಡಬೇಕಿತ್ತು.
ಕಾಲದೇವನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಪ್ರಕಟನೆಯನ್ನು ಡೇನಿಯಲ್ ಡೀಫೊ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದ . ಅಷ್ಟೇ ಅವನಿಗೆ ಸಲ್ಲತಕ್ಕ ಗೌರವ. ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಗಣನೀಯನಾಗಿಸಿದಾತ ರಿಚರ್ಡ್ ಸ್ಟೀಲ್. ಆತ 1709ರಿಂದ 1711ರ ವರೆಗೆ ಟ್ಯಾಟ್ಲರ್ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅನಂತರ ಜೋಸೆಫ್ ಅಡಿಸನ್ನನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟೆಕ್ಟೇಟರ್ ಎಂಬುದನ್ನೂ ನಡೆಸಿದ. ಎರಡನೆಯದು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದ ಪತ್ರಿಕೆ; ಅಡಿಸನ್ನನ ಕೈವಾಡ ಅದರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ. ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಬಿಗಿ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಲಲಿತ ವಿಡಂಬನ ಪರಿಹಾಸ ವಿಚಿತ್ರಕಲ್ಪನೆ ಊಹಾಪೋಹ ಮೊದಲಾದ ಹಗುರವೂ ಸಾಮಯಿಕವೂ ಆದ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ಪತ್ರಿಕೆ ಬಹುವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಬೆಳಗಿನ ಊಟ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತೆ ಎಂದು ಕೇಳುವ ಬದಲು ಯಜಮಾನ ಸ್ಟೆಕ್ಟೇಟರ್ ಬಂತೆ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲದೆ ಯೂರೋಪಿನ ದೇಶದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.
19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ತಿಂಗಳುತಿಂಗಳಿಗೂ ಮೂರುನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಮ್ಮೆಯೊ ವರ್ಷಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿಯೋ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತ ವಾರ್ತಾ ಪ್ರಪಂಚದ ಮುಖಾಂಗವಾಯಿತು. ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದಾದರೆ, ಗಂಭೀರ ಪ್ರಬಂಧ, ಹಗುರ ಲೇಖ ಎಂಬ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಬರೆವಣಿಗೆ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಪ್ರೇರಕವಾಯಿತು. ಆಶ್ರಯ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಪ್ರಗತಿಕಾರಕವೂ ಆಯಿತು. ಮೊದಲನೆಯದು ವಿಷಯ ನಿಷ್ಠ, ಎರಡನೆಯದು ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ. ಜರ್ಮನಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಬಂಧ ಉಚ್ಚಮಟ್ಟಕ್ಕೇರಿ ವಿದ್ವತ್ತುಪೌಡಿಮೆಗಳ ಕುರುಹಾಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠವಾದ ಲೇಖನ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಅತ್ಯಾದರದಿಂದ ಕೈಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ, ಆಹ್ಲಾದ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲೂ ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಕುಗ್ಗಿಲ್ಲ.
ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಶಾಯಿಯಿಂದ ಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಯಮಿತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು. ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತು, ಖರೀದಿ ದರ, ಪೂರ್ವ ಪಾವತಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಚಂದಾಗಳ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ಹಣ ಹೊಂದಿಸುತ್ತವೆ. ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಲಿಖಿತ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ.
ಕೆಂದಲೆ ಗಿಳಿಗಳು ಅಪರೂಪದ ಪಕ್ಷಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಸುತ್ತ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿ ಇರುತ್ತದೆ. ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಮಚ್ಚೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪುಕ್ಕಗಳು ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಬಾಲದ ಮದ್ಯದ ಉದ್ದ ಗರಿಗಳು ನೀಲಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಲದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಅಂಚು ಇರುತ್ತದೆ.
ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕ ಹಕ್ಕಿಗಳು ನಸುಕಂದು ಬಣ್ಣದ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಬುಜದ ಕೆಂಪು ಮಚ್ಚೆಯಾಗಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯುವ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಸಿರು ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಸುತ್ತ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ಕೆಂದಲೆ ಗಿಳಿಗಳು ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಮರದ ಪೊಟರೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡು ಮಾಡಿ 4 ರಿಂದ 6 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಪಕ್ಷಿಗಳೆರಡೂ ಸುಮಾರು 22 ರಿಂದ 24 ದಿನಗಳ ವರೆಗೆ ಕಾವು ಕೊಟ್ಟು ಮರಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮರಿಗಳು 7 ರಿಂದ 8 ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಗೂಡಿನಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ನಂತರದ 2 ರಿಂದ 3 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆದು ನಂತರ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುತ್ತವೆ.
ಕೆಂದಲೆ ಗಿಳಿಗಳು ಸುಮಾರು 30ಸೆಂ.ಮೀ ಉದ್ದ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಾಲದ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 18ಸೆಂ.ಮೀ ಇರುತ್ತದೆ. ಇವು ಸುಮಾರು 75 ರಿಂದ 85ಗ್ರಾಂ ವರೆಗೆ ತೂಗುತ್ತವೆ. ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳು ವಯಸ್ಕ ಗರಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು 15 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು 30 ತಿಂಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಕೆಂದಲೆ ಗಿಳಿ ಇವು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದೆಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿವೆ. ಇವು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು .
ಇವು ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭೂತಾನ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, ಚೀನಾ, ಮಯನ್ಮಾರ್, ನೇಪಾಳ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂಗಳ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಮಲೆನಾಡು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಇವು ಹಣ್ಣುಗಳು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವು ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎಳೆಯ ಹುಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತಿನ್ನುವುದುಂಟು.
ಹಾಸನದಲ್ಲಿ, ೧೨-೪-೧೯೪೦ ರಂದು ಜನನ. ಸಂಗೀತಗಾರರ ಮನೆತನ. ತಂದೆ ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯನವರು ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ತಾಯಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂಗೀತವನ್ನು ತಂದೆ ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯನವರಲ್ಲೇ ಕಲಿತು ಸೀನಿಯರ್ ಗ್ರೇಡ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ತಾಯಿ, ಸೋಮನಾಯಕಮ್ಮನವರಿಂದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯ ಗಮಕಿಗಳಾದ ಅಶ್ವತ್ಥನಾರಾಯಣ ಅವರ ಬಳಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಮುಂದೆ ಬಿ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಕೌಶಿಕ್, ಎಂ. ರಾಘವೇಂದ್ರರಾವ್ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವತಿ ಕೇಶವಮೂರ್ತಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದರು. ಹರಿಹರದ ಪೇಟೆ ರಾಮಚಂದ್ರಾಚಾರ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಾಭ್ಯಾಸವಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಹತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಹಾಡುತ್ತಾ ಬಂದರಿ, ಇವರು ನೀಡಿರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಎರಡು ಸಾವಿರವನ್ನು ಮೀರಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಹಾಗೂ ಹೊರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಾಹವಾಗಿ ಹರಿಹರದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ ಮೇಲೆ, ಅಲ್ಲಿ ಗಮಕ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಿ ಗಮಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ವಾಚನ – ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಗಳಿಸಿರುವ ಗಂಗಮ್ಮನವರು, ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರನ್ನೂ ಅದೆ ಗರಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿರುವುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ.
ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಹೊಸಹಳ್ಳಿಯ ಗಮಕ ಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತಿನಿಂದ ’ಕಾವ್ಯಗಾಯನ ಕಲಾಧರೆ’ಪ್ರಶಸ್ತಿ,
ವೆಂಕಟೇಶ ನಾಟ್ಯ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭ್ಯುದಯ ಸಂಘದಿಂದ ’ಶ್ರೇಷ್ಟಗಮಕಿ’ ಸನ್ಮಾನ.
ಶ್ರೀಮದಾನಂದ ತೀರ್ಥ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ವತಿಯಿಂದ ಹಿರಿಯ ಗಮಕಿ ಮೈ. ಶೇ. ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭರಾಯ ಜನ್ಮ ಶತಾಬ್ಧಿ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ’ಗಮಕ ವಾಚನ ಕಲಾವತಂಸೆ’ ಬಿರುದಿನೊಂದಿಗ ಸನ್ಮಾನ.
ಹರಿಹರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ, ಗಮಕ ಕಲೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಕನಕಗಿರಿ ಲಲಿತಕಲಾ ಸಂಘದವತಿಯಿಂದ ಸನ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಲಿಯಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು.ಆದರೆ,ಟೀವಿ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಬಂದಂದಿನಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಗಮಕ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ.ಇಂದಿನ ಜನಾಂಗ ಪುಸ್ತಕ ಓದಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಪ ತೃಪ್ತರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಗಮಕದಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಮೂರು ಪಾತ್ರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆ ಮೂರು ಪಾತ್ರಗಳೇ ನಾವಾಗಬೇಕು. ಯಾವುದನ್ನೇ ಆಗಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು. ನಾವೇ ಆ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೋದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಓದಬೇಕು. ಓದಿ ಅಥವಾ ಅನುಭವದಿಂದ ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲಸಿದ ನಂತರ ’ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ ಗಮಕ ಪಾಠಶಾಲೆ’ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನೂರಾರು ಗಮಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ, ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿ ಸೋಮವಾರ ಸಮಗ್ರ ಕಾವ್ಯ ವಾಚನ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಾವ್ಯಗಳ ವಾಚನ – ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಗಮಕಿಗಳಿಂದ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಷತ್ತು ನಡೆಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಪರೀಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಗಮಕ ಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಪರಿಸ್ಕರಣಾ ಸಮಿತಿಯ ಸಂಚಾಲಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗಂಗಮ್ಮನವರ ಕಂಠಶ್ರೀಯನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡ ಗಮಕಿ ರಾಘವೇಂದ್ರರಾಯರು,
ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಮಕಿಗಳಾದ ಎಂ.ರಾಘವೇಂದ್ರರಾವ್, ನಂ.ಅಶ್ವತ್ಥನಾರಾಯಣ, ಪೇಟೆ ರಾಮಚಂದ್ರಾಚಾರ್, ಬಿಎಸ್‌ಎಸ್ ಕೌಶಿಕ್ ಗಂಗಮ್ಮನವರಿಗೆ ಕಲಿಸಿದ ಗುರುಗಳು. ಗಮಕ ಕಲೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯನದ ಅಭ್ಯಾಸದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, ಹಲವು ಜನರು ನಿಮ್ಮ ಧ್ವನಿ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ನೀವು ಗಮಕವನ್ನೇ ಹಾಡಿ. ಗಮಕವನ್ನು ಹಾಡಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನೇಕರು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಗಮಕವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಕಲಿತು ಹಾಡುತ್ತಾ ಬಂದರು.
ಸನ್. ೧೯೬೦ ರಿಂದ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ವಾಚನ ದೇವರನಾಮ, ಭಾವಗೀತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಮಲಗಲದಿನ್ನಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಅರೇಶಂಕರ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಖಾನ್ ಅವರ 30 ವರ್ಷಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಏಷ್ಯನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸಂದಿವೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಲಾಮ್ ಬಾಂಬೆ ಚಿತ್ರದ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವದರ ಜೊತೆಗೆ ಖಾನ್ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ 1988 ರಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ದಿ ವಾರಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಬಂದವು.
ನಂತರ ಹಸಿಲ್ ಮತ್ತು ಮಕ್ಬೂಲ್ ಅದ್ಭುತ ಅಭಿನಯದಿಂದ ನಂತರ ದಿ ನೇಮ್‌ಸೇಕ್ , ಲೈಫ್ ಇನ್ ಎ ಮೇಟ್ರೋ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದರು. ಪಾನ್ ಸಿಂಗ್ ತೋಮರ್ . ದಿ ಲಂಚ್‌ಬಾಕ್ಸ್ , ಪಿಕು , ಮತ್ತು ತಲ್ವಾರ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನಟಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ದಿ ಅಮೇಜಿಂಗ್ ಸ್ಪೈಡರ್ ಮ್ಯಾನ್ , ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಪೈ , ಜುರಾಸಿಕ್ ವರ್ಲ್ಡ್ , ಮತ್ತು ಇನ್ಫರ್ನೊ ಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಟೆಲಿವಿಶನ್, ಹಾಗೂ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ .
೧೯೯೫ ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೩ ರಂದು, ಮುಸಲ್ಮಾನ ಪರಿವಾರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಾಯಿ,ಬೇಗಂ, 'ಟೊಂಕ್ ಹಕೀಮ್' ಪರಿವಾರದಿಂದ ಬಂದವರು. ತಂದೆ, ಒಬ್ಬ ಜಾಗೀರ್ದಾರ್. 'ಟೊಂಕ್' ಜಿಲ್ಲೆಯ 'ಖಜೂರಿ' ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 'ಟೈರ್ ಬಿಸಿನೆಸ್' ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಖಾನ್ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಓದಿನ ನಂತರ , 1984 ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮಾ ದಲ್ಲಿ ನಟನೆಯ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಇರ್ಫಾನ್ ಖಾನ್ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟರಾಗಿದ್ದರು, ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅವರು , ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ . ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ,
ಕವಯಿತ್ರಿ, 'ಸುತಾಪ ಸಿಕ್ದಾರ್' ಜೊತೆ ಮದುವೆಯಾದರು. ಆಕೆ,'ಎನ್.ಎಸ್.ಡಿ'.ಪದವೀಧರೆ. ಮಕ್ಕಳು 'ಬಾಬಿಲ್', ಮತ್ತು 'ಆರ್ಯನ್', ಇಬ್ಬರು ಸೊದರರು.
ಗಡಿಸೋಮನಾಳ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಅಗಸನಾಳ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ನರಸಿಂಗರಾಯರು ಬರೆದ ಹಲವಾರು ಕವನಗಳು ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮಂದಿರದಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ‘ಶ್ರೀಕಾರ’ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ‘ಮಾನ್ವಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಇವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ವಿ.ಸೀ.ಯವರ ಪಂಪಯಾತ್ರೆಯಂತೆಯೇ ‘ಕನ್ನಡಯಾತ್ರೆ’. ‘ಕನ್ನಡದ ಪರಿಚಯ’ ಎಂಬ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಕೃತಿ. ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಸಿದ ಕೃತಿ ‘ನಡುಗನ್ನಡ.’ ಈ ನಡುಗನ್ನಡ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆದು “ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಪುಷ್ಟವಾಗಿಯೂ, ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿಯೂ ಮಾನ್ವಿಯವರು ಮಾಡಿರುವರು” ಎಂದು ಎ.ಆರ್.ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಿಂದ ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಂಡ ಗ್ರಂಥವಿದು. ‘ಸರಸ್ವತಿ ತತ್ತ್ವ’ ಎಂಬದು ೯ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಉಗಮ, ರಸಸಿದ್ಧಾಂತ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ನೀತಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆ, ಹೊಸಗನ್ನಡ ವಿಮರ್ಶೆ, ನಾಟಕ ಮೊದಲಾದುವುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗುರುರಾಜ ಎಂಬ ಅಂಕಿತದಿಂದ ಹಲವಾರು ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಭಾಗದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ನವ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾದ ‘’ಮಾನ್ವಿ ನರಸಿಂಗರಾವ್’’’ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨, ೧೯೧೧ರಂದು ರಾಯಚೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ರಾಘವೇಂದ್ರರಾವ್ ಅವರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಚಂದ್ರಮ್ಮನವರು. ತಂದೆ ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಅವರು ರಾಯಚೂರಿನ ತಹಸೀಲ್‌ದಾರರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಗಿರ್ದಾವರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕದಿಂದ ಹೈಸ್ಕೂಲುವರೆಗೆ ರಾಯಚೂರಿನ ಹಮ್‌ದರ್ದ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಓದಿದ ನರಸಿಂಗರಾಯರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಮೆಟ್ರಿಕ್ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಉಸ್ಮಾನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದು, ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಪದಕದೊಂದಿಗೆ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ. ಟಿ.ಎಸ್. ವೆಂಕಣ್ಣಯ್ಯ, ತೀನಂಶ್ರೀ ಮೊದಲಾದವರ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.
ಮಾನ್ವಿ ನರಸಿಂಗರಾಯರಿಗೆ ಸಂದ ಗೌರವಗಳೆಂದರೆ-ಹೈದರಾಬಾದು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಭಾಗದ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ. ೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ಬಿದರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾಗೋಷ್ಠಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸಂಚಾಲಕರಾಗಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿಯ ಕಾರ್ಯಶಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿಯೂ ಸಂದ ಗೌರವ.
ಮಾನ್ವಿ ನರಸಿಂಗರಾವ್ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನವ್ಯ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಕಣ್ಮುಂದೆ ಮೂಡಿದ್ದ ಆರ್.ಎಸ್.ಎಸ್ ಭವ್ಯ ಚಿತ್ರಣ!
ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯರಾದ ಪ್ರೊ.ಗಾರ್ಡಿನರ್ ಬೈಬಲ್ ಪಾಠಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಾಧವ ಎದ್ದು ನಿಂತ “ ಸರ್ ನೀವು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ತಪ್ಪು. “ಅದು ಹೀಗಿರಬೇಕು” ಎಂದಾಗ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯ!
ಬೈಬಲ್ ತರಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾಧವ ಹೇಳಿದ್ದು ಸರಿ ಇತ್ತು. ಪ್ರೊ.ಗಾರ್ಡಿನರ್ ಮಾಧವನ ಬೆನ್ನು ತಟ್ಟಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಮಾಧವನ ನಿರ್ಭಯತೆ , ನೆನಪಿನಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ವಿಶ್ವಾಸವು ಎಲ್ಲರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂತು.
ಮಾಧವ ಸದಾಶಿವ ಗೋಲ್ವಾಲ್ಕರ್ ,ಗುರೂಜಿ ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ ಸರಸಂಘಚಾಲಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಮಾಘ ಬಹುಳ ಏಕಾದಶಿ.ಶ್ರೀ ಗುರೂಜಿ ಗೊಲ್ವಾಲ್ಕರ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನ. ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರ ನಂತರ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಲಕ್ಷಲಕ್ಷ ಯುವಕರನ್ನು ದೇಶಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಕೀರ್ತಿ ಶ್ರೀ ಗುರೂಜಿ ಗೋಲ್ವಾಲ್ಕರ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಡಾ.ಹೆಡಗೇವಾರ್ ಆರಂಭಿಸಿದ ಆರ್.ಎಸ್.ಎಸ್. ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಮಾಡಿದ, ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಆರ್.ಎಸ್.ಎಸ್. ವಿಚಾರವನ್ನು ಅರ್ಥಾತ್ ಹಿಂದು ವಿಚಾರವನ್ನು ಹರಡಿದ ಕೀರ್ತಿಯೂ ಗುರೂಜಿಯವರಿಗೇ ಸಲ್ಲಬೇಕು.ಶ್ರೀ ಗುರೂಜಿಯವರ ಭವ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಏನು ಹೇಳಿವೆ?
ರಾಂಚೀ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ :- “ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ನಂತರ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವರು ಶ್ರೀ ಗುರೂಜಿ ಗೊಲ್ವಾಲ್ಕರ್”
ಪ್ರಜಾವಾಣಿ:- “ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ “ಹಿಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ” ಮತೀಯವಾಗಿರದೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತವನ್ನು ತನ್ನ ಮಾತೃಭೂಮಿ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಅದರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯರೂ ಹಿಂದೂಗಳೇ ಎಂಬುದು ಗುರೂಜಿಯವರ ವಿಚಾರವಾಗಿತ್ತು.
ಮದರ್ ಇಂಡಿಯಾ,ಮುಂಬಯಿ:- “ ವ್ಯಾಸ, ವಾಲ್ಮೀಕಿ, ಸಂತತುಕಾರಾಮ, ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರು, ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಗುರೂಜಿಯವರು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ
ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ , ಮುಂಬಯಿ:- “ ತನ್ನ ಉಜ್ವಲ ಭೂತಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ಹೊಂದಿರುವ, ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೇ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲ ಸಶಕ್ತ ಸಂಘಟಿತ ಭಾರತವನ್ನು ಕಾಣಬಯಸಿದ್ದ ಶಕ್ತಿದೂತರಾಗಿದ್ದರು ಶ್ರೀ ಗುರೂಜಿ.
ಮಾತೃ ಭೂಮಿ ಮಲೆಯಾಳಮ್ ದೈನಿಕ, ತಿರುವನಂತ ಪುರ:- “ ಅವರ ವಿಚಾರವನ್ನು ಒಪ್ಪದವರೂ ಮತ್ತುಅವರನ್ನು ಠೀಕಿಸುವವರೂ ಸಹ ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ಶುದ್ಧತೆ,ಸಮರ್ಪಣಾಭಾವ, ಆಸಕ್ತಿ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ಮುಂದೆ ನತಮಸ್ತಕರಾಗಲೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ
ಆಜ್ ದೈನಿಕ, ವಾರಣಾಸಿ:- “ ಶ್ರೀ ಗುರೂಜಿಯವರು ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತ: ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಋಷಿ ಸದೃಶರಾಗಿದ್ದರು.
ಪ್ರಬುದ್ಧ ಭಾರತ:- “ ಶ್ರೀ ಗುರೂಜಿಯವರದು ನಿ:ಸ್ವಾರ್ಥ, ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಭಯ ಜೀವನ.ಅವರು ಸ್ವಂತಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕಲೇ ಇಲ್ಲ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬದುಕಿದರು.
ಗುರೂಜಿಯವರು ಇಹಲೋಕ ಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಸಿದಾಗ ಹೀಗೆಯೇ ದೇಶದ ನೂರಾರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಅವುಗಳ ಸಂಪಾದಕೀಯದಲ್ಲಿ ಗುರೂಜಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದವು.
ಏಕೆಂದರೆ….ಅವರ ನಡೆ-ನುಡಿ ಯಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯತೆ ಇತ್ತು. ಅವರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸಮರ್ಪಣಾ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ವಿರೋಧಿಗಳೂ ಮೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಶ್ರೀ ಗುರೂಜಿಯವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಾನ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ, ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮ ಹಂಸರು,ಅರವಿಂದ ಘೋಷ್ ಅಂತಹ ಕೆಲವೇ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಇಂತಹಾ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು.
ರಾಜಕಾರಣ,ವರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಹಾಗೂ ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರಾಂತ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗ್ತೆ ಗುರೂಜಿಯವರ ನಿಲುವೇನಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ತಿಳಿಯೋಣ. ಆರ್.ಎಸ್.ಎಸ್. ನ ಸರಕಾರ್ಯವಾಹರಾಗಿದ್ದ ಮಾನ್ಯಶ್ರೀ ಹೊ.ವೆ.ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ಮೇಲಿನ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ “ಶ್ರೀ ಗುರೂಜಿ” ಎಂಬ ಕಿರುಹೊತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಗುರೂಜಿಯವರ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಂತೆ….
ರಾಜಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘವನ್ನು ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಬಾರದು.ಅದು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯಪಕ್ಷದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.ಅದರ ನಿಜವಾದ ಕೆಲಸ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಅರಳಿಸುವುದು.
ಎನಿಸದೆ ಇರದು. ನಿಜ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗಲ್ಲ. ಆರ್.ಎಸ್.ಎಸ್ ನ ಹಿಂದು ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಆರ್.ಎಸ್.ಎಸ್. ತನ್ನ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ. ಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಬೇರೆ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಘದ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರು ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಈ ವಿಚಾರ ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆಂಬ ಅರಿವು ಈ ಲೇಖಕನಿಗೆ ಇದೆ. ಈ ಬರಹದ ಉದ್ಧೇಶ ಗುರೂಜಿಯವರ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಓದುಗರು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಬಯಸುವವರು ಬೇರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಚರ್ಚೆ ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತವೆಂಬುದು ಲೇಖಕನ ಭಾವನೆ
ವರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಮರವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದರ ಒಣಗಿದ ಕೊಂಬೆಗಳು ಉದುರಿ ಅದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕೊಂಬೆಗಳು ಹುಟ್ಟುವಂತೆಯೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಂದುಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ವರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಸಮಾಜವು ತನಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಹೊಸವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಇದು ಸಮಾಜದ ವಿಕಾಸಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ರೀತಿ.
ಟಿಪ್ಪಣಿ: ವರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಿಂತನ-ಮಂಥನ ನಡೆಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಈ ಲೇಖಕನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ “ ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯನ ಮಗ ವೈದ್ಯನಾಗಬೇಕಾದರೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿ ಪಡೆಯಬೇಕಲ್ಲವೇ?
ಹಾಗೆಯೇ ಈ ನಾಲ್ಕೂ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಜಾತಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸದೆ ಅವರವರ ಮನೋಭಾವ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಗುಣ, ಸ್ವಭಾವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಡೆಯುವುದಾಗಿದೆ. ಡಾ. ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಮ್ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಣಾಶ್ರಮದ ಚಿಂತನೆಯಂತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರು ಅಷ್ಟೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಬೇರೆಡೆ ಚರ್ಚಿಸೋಣ.
ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರಾಂತ ರಚನೆ ಬಗ್ಗೆ: ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರಾಂತ ರಚನೆಯಿಂದ ಮುಂದೆ ಭಾಷಾ ದುರಭಿಮಾನ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವಿವಾದ ಬೆಳೆದು ಪರಸ್ಪರರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧವು ತಲೆ ಎತ್ತುತ್ತದೆ.
ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಗುರೂಜಿಯವರ ಅಂದಿನ ಚಿಂತನೆ ಎಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾದ ಆಲೋಚನೆ ಅಲ್ಲವೇ?
ಈಗ ಕರ್ನಾಟಕ-ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ-ತಮಿಳ್ನಾಡು ಮಧ್ಯೆ ಕಿತ್ತಾಟ ನೋಡಿದಾಗ ಗುರೂಜಿಯವರ ಚಿಂತನೆಯ ಮಹತ್ವ ಅರ್ಥವಾದೀತು
ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ಮಾಧವರಾಯರು ಕಾಶೀ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.ತಮ್ಮ ವಿಷಯವೇ ಅಲ್ಲದೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಯಾವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದು ಗುರೂಜಿಯವರ ಸಹಜ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿತ್ತು. ಇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ವಿಷಯ ವಿದ್ದರೆ ಆ ವಿಷಯದ ಪುಸ್ತಕ ಕೊಂದು ಓದಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂದೇಹವನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಇವರ ಸಂಬಳದ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕಾಲೇಜು ಶುಲ್ಕವನ್ನೂ ತಾವೇ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೆಲ್ಲರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಇವರು ಇಡೀ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ “ ಗುರೂಜಿ” ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು.
೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ಸಂಘದ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ಗುರೂಜಿಯವರು ೧೯೩೫-೩೬ ರಲ್ಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣಾಶ್ರಮದ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು ನಂತರ ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ ಸಂಘಕಾರ್ಯವನ್ನು ಜೀವನ ವ್ರತವಾಗಿಸ್ವೀಕರಿಸಿ ೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿ ಡಾ.ಹೆಡಗೇ ವಾರರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಸಂಘದ ಪರಮೋಚ್ಛ ಸ್ಥಾನವಾದ ಸರಸಂಘಚಾಲಕರ ಹೊಣೆ ಹೊರುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗುರೂಜಿಯವರಿಗಿಂತ ಹಿರಿಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಸಂಘದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಗುರೂಜಿಯವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅರಿವಿದ್ದ ಡಾ. ಹೆಡಗೇವಾರ್ ತಮ್ಮ ನಂತರ ಗುರೂಜಿಯವರು ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ಹೊರಬೇಕೆಂದು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಸಹಕಾರ್ಯಕರ್ತರೊಡನೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಕಡೆಯದಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಜೂನ್ 5ರಂದು ಅಂತಿಮ ಯಾತ್ರೆ ಗೈಯ್ಯುತ್ತಾರೆ.
ಹೌದು ಗುರೂಜಿಯವರೆಂದರೆ ಅವರೊಂದು ಅದ್ಭುತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಗುರೂಜಿಯವರಿಗೆ ಗುರೂಜಿಯವರೇ ಸಾಟಿ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನು ತಾನೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಛಾಪನ್ನು ಒತ್ತಬಲ್ಲ. ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಿಗೆ ಅಂತಹ ದೇಶಭಕ್ತ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಅಗತ್ಯ ಬಹಳವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಜಾವಾಣಿ,ಪತ್ರಿಕೆಯು ಬರೆಯುವಂತೆ “ ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ “ಹಿಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ” ಮತೀಯವಾಗಿರದೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತವನ್ನು ತನ್ನ ಮಾತೃಭೂಮಿ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಅದರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯರೂ ಹಿಂದೂಗಳೇ ಎಂಬುದು ಗುರೂಜಿಯವರ ವಿಚಾರವಾಗಿತ್ತು.
ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಹಿಂದು ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಗುರೂಜಿಯವರ ಚಿಂತನೆಯ ಆಳವನ್ನು ಇಂದು ಸಂಘದ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರೂ ಕೂಡ ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ.
ಒಂದು ಭರತ ನಾಟ್ಯಂ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಎರಡು ತಾಸುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕೆಳಗಿನ ಆರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:
ಅಲರಿಪು - ನರ್ತಕಿ ಸರಳ ಅಕ್ಷರಗಳ ಉಚ್ಚಾರದ ಮೂಲಕ ಮಾಡುವ ತಾಳದ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತುತಿ. ಈ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ದೇವರ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಕೋರುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.
ಕೌತುವಂ - ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯ ನೃತ್ಯ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತುತಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜತಿಗೆ ಲಯಬದ್ಧ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಾದನವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಗಣಪತಿ ವಂದನ - ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸಲು ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಗಣೇಶ, ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.
0ಜತಿಸ್ವರಂ - ಇದರಲ್ಲಿ ಮೃದಂಗದ ತಾಳಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನರ್ತಕಿಯು ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಪದ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ದೇಹ ಚಲನೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ವರ್ಣಂ - ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ ಚಲನೆಯ ದೀರ್ಘವಾದ ನೃತ್ಯ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಕೈ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಸ್ಥಾನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಪದಮ್-ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಂಶಗಳ ಭಾಗ ಇದರಲ್ಲಿ ನರ್ತಕಿ ಪ್ರಿತಿಯ ಹಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ, ತಾಯಿಗೆ ಮಗುವಿನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಬೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಪುನಹ ಒಂದಾಗುವಿಕೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಜಾವಳಿ -ಜಾವಳಿಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗು ಹೊಸ ಸರಳ ಅಭಿನಯ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಸ್ತುತಿ. ಪದಂ ನಂತೆ ಜಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೃಂಗಾರ ರಸವನ್ನು ನಾಯಕ ನಾಯಕಿ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತಿಲ್ಲಾನ - ಈ ಕೊನೆಯ ಭಾಗವು ಶುದ್ಧ ನೃತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಸಂಗೀತದ ಕುಶಲತೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ನರ್ತಕಿಯು ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಾಲ್ಚಳಕಯ ಮೂಲಕ ಅಪೂರ್ವ ಭಾವ ಭಂಗಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಶ್ಲೋಕಂ, ಸ್ವರಜತಿ, ಕೃತಿ ಮುಂತಾದ ಅಂಶಗಳೂ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇರುವುದುಂಟು. ಆಶೀರ್ವಾದದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಯಗಳ ಪಠಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಶೈಲಿಗಳು ಸುದಾರಿತ ತರಂಗ ನೃತ್ಯಂ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ನೃತ್ಯಂ ನಂತಹ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಭ ನರ್ತಕಿಯು ನೃತ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾದ ಮೇಲೆ ರಂಗ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಅರಂಗೇಟ್ರಮ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಂಘಿಕಂ - ಇದು ಶಿವನ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿಯ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳ ಭರತನಾಟ್ಯಂ ನ ಒಂದು ಭಾಗ ಆಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಭರತನಾಟ್ಯಂ ಒಂಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತಂಜಾವೂರು ನಾಲ್ವರು ಸೂಚಿಸಿದ ಮಾರ್ಗ ಅಥವಾ ದೇವದಾಸಿ ಮಾರ್ಗ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಂಜಾವೂರು ನಾಲ್ವರ ಮೊದಲು, ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭರತ ನಾಟ್ಯಂ ಪ್ರದರ್ಶನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಇ ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್ ರವರು ಭರತ ನಾಟ್ಯಂನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಬೆಳೆಸಿದ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಮಹನೀಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ ಅರುಂಡೇಲ್ ಇದನ್ನು ಪಾಶ್ಯಾತ್ಯರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದವರು.
ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಪಂದನಲ್ಲೂರ್ ಶೈಲಿಯ ಅಧ್ಯಯನ ನಂತರ, ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ ಅರುಂಡೇಲ್ ಭರತ ನಾಟ್ಯಂನ್ನು ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮದ್ರಾಸ್ ನಗರದ ಹೊರಗೆ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಅವರು ಪುರುಷರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸಿದ ಮೊದಲ ಶಿಕ್ಷಕಿ . ಅವರು ಸಮೂಹ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಭರತ ನಾಟ್ಯಂ ಆಧರಿತ ಬ್ಯಾಲೆಯನ್ನುಕೂಡಾ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಮೆನನ್ ಪ್ರಕಾರ, ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ ಭರತನಾಟ್ಯವನ್ನು ಶುದ್ಧ ಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೆಲವು ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎಂದರೆ ಶ್ರಿಂಗಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕುತ್ತಿಗೆ,ತುಟಿ,ಸೊಂಟದ ಕೆಲವು ಚಲನೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದರು.
ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಪಂದನಲ್ಲೂರ್ ಶೈಲಿಯ ಬಾಲಸರಸ್ವತಿ ಮುಂತಾದವರಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಬಾಲಸರಸ್ವತಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ ನವೀನ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಭರತ ನಾಟ್ಯಂ ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನವು" ಹೊಳಪುಕೊಟ್ಟ ಚಿನ್ನದ ಮೇಲೆ ಗ್ಲಾಸ್ ಹಾಕುವ ಅಥವಾ ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಿದಂತೆ " ಇ ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರು ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತ "ಅವರು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು, ಕಲೆ ಸತ್ತು ಹೋಗಿತ್ತು.
ಅವರ ನಂತರ ಆದು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಕಂಡಿತು" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಭರತನಾಟ್ಯ ನೃತ್ಯ ಮಾದರಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿವಾದಗಳಿದ್ದರೂ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಆಶೀಶ್ ಕೋಕರ್ ಗುರುತಿಸಿದಂತೆ ಹಲವು ಮಹಿಳೆಯರು ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ದತಿಯ ಕೆಲವು ಅಚರಣೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೂ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭರತ ನಾಟ್ಯಂ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಪುರುಷರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರಷ್ಟೇ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಮಕಾಲೀನ ಭರತ ನಾಟ್ಯಂ ನೃತ್ಯಗಾರರು ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ವೃತ್ತಿಪರ ನರ್ತಕಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ನಿಯಮದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಭರತ ನಾಟ್ಯಂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳದೆ ಅದರ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಅತ್ಯಂತ ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಸಭಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ನೇರ ಮೇಳದೊಂದಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ," ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ", ಅಥವಾ "ಅರೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ",ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಭರತ ನಾಟ್ಯಂ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿನೆಮಾ ಹಾಗೂ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ.
ಭರತ ನಾಟ್ಯಂ ಕಲಿಕೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಟನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಆರಂಗೇಟ್ರಮ್ ಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ನೃತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವೆ. ಅನೇಕ ಜನರು ಭರತ ನಾಟ್ಯಂ ಜೊತೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತವನ್ನೂ ಕಲಿಯಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ .
ಆದುದರಿಂದ ಭರತನಾಟ್ಯಂ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಬೇರುಗಳು ಭಕ್ತಿ ರಸದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿವೆ ಭರತ ನಾಟ್ಯಂನ್ನು ಸಂಗೀತದ ದೃಶ್ಯ ರೂಪಕ,ಭಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭರತನಾಟ್ಯಂನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಸಂಗೀತದ ಅನುಭೂತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಲು ಸಾದ್ಯ.
ಈ ನಾಲ್ವರು ಭರತನಾಟ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಅಳರಿಪು, ಜಥಿಸ್ವರಂ, ವರ್ಣಂ, ಶಬ್ದಂ, ಪದಂ ಮತ್ತು ತಿಲ್ಲಾನ ವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಈ ನಾಲ್ಕು ಸಹೋದರರ ವಂಶಸ್ಥರು ತಂಜಾವೂರಿನಲ್ಲಿ ಭರತ ನಾಟ್ಯಂ ನೃತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕರ ಮೂಲ ಪರಂಪರೆ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಮೂಲತಃ, ಅವರು ಸ್ವತಃ ಒಂದು ಸಮುದಾಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಶೈವ ಪಂಥವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದರು.