polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲೂ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚಗಳಂತೆ ಎರಡು ಗೋಡೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಹೊದಿಕೆಗಳಿವೆ. ಹೊರಭಾಗದ ಗೋಡೆಯು ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಮೂಲಕ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಪ್ರಾಕಾರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿಯೇ ದೊಡ್ಡದಾದ ಗೋಪುರ ಅಥವಾ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಿದೆ. ಇದರೊಳಗೇ ಒಂದು ಮೊಗಸಾಲೆಯಿದ್ದು ಬ್ಯಾರೆಲ್ ನಂತಹ ಕಮಾನಿರುವ ಗೋಪುರವು ಸುಮಾರು೪೦೦ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದದ್ದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.ಅದರ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಯಿಂದಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಗೋಪುರ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.ಪ್ರಧಾನ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ದ್ವಾರ ಮಂಟಪವೂ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ.
ಒಳಗಿನ ಮಂಡಪವು ಹೊರಭಾಗದ ಆಯತಾಕಾರದ ಮಂಡಪಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಕಾಲಮ್ ನ ಒಂದು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ಮಂಟಪದ ಆವರಣವು ಮೂರು ಮೆಟ್ಟಲು ಹತ್ತುವ ರಚನೆಯ ಜಾಗೆಯು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕೊಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕಂಬದ ಆಧಾರದ ಮೇಲ್ಮುಖ ಭಾಗವು ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು ಈ ಅಮಂಡಪವನ್ನು ನಂದಿಗಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದು ಶಿವನ ಪವಿತ್ರ ಎತ್ತು ಅಥವಾ ಗೂಳಿ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ಸುತ್ತುವರೆದು ಬರುವ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಗಾಳಿಯು ಬೃಹತ ಲಿಂಗಂವನ್ನು ಆವರಿಸಿ-ನೇವರಿಸುವಂತಿರುತ್ತದೆ.ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿನ ಇದು ಅರಸರ ನಿವಾಸದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.ಆಗಿನ ಚೋಳ ಅರಸರು ಹೇಗೆ ದೈವಭಕ್ತಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ಇದರಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಇಂತಹ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ದೇವಾಲಯವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದು ರಾಜಾ ರಾಜಾ ಅರಸು ಆಗ ಈಳಮ್ ದ ಸಾಮ್ರಾಟನಾಗಿದ್ದಾಗ ಈ ವಿಚಾರದ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಿತು.
ಎಬಿ ಡಿ ವಿಲಿಯರ್ಸ್ ಬಲಗೈ ಮಧ್ಯಮ ಕ್ರಮಾಂಕದ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಗ್ರಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲೂ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಎಬಿ ಡೀ ವಿಲಿಯರ್ಸ್ ರವರು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ೭ನೇ ಅತಿ ವೇಗದ ಶತಕವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅವರು ಭಾರತದ ವಿರುದ್ದ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ, ೫೮ ಎಸೆತದಲ್ಲಿ ಇವರು ಈ ಶ್ರೇಯವನ್ನು ದಾಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ೫೯ ಎಸೆತದಲ್ಲಿ ೧೦೨ ರನ್ನು ಗಳ್ಳನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನ ಎರಡು ಮಾದರಿಯಾದಂತ ಟೆಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಏಕದಿನ, ಈ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಐಸಿಸಿ ರಾಂಕಿಂಗ್‍ನ ನಿಯಮದಂತೆ ಪ್ರಥಮ ಸ್ತಾನ ಗಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಜಗತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸಾದನೆ ಮಾಡಿದಂಥ ೯ನೇ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ಮೆನ್ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಎಬಿ ಡಿ ವಿಲಿಯರ್ಸ್ ರವರು ೧೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ದ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಇವರು ಗ್ರೆಮ್ ಪೊಲಾಕ್ ನಂತರ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾವಿರ ರನ್ ಗಡಿ ದಾಟಿದರು. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಎರಡನೆಯ ಆಟಗಾರ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು . ಹೀಗೆ ಅವರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಯಣ ಪ್ರಾರಂಬವಾಯಿತು . ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನೇಕ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡಿ ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೇಯ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇವರಿಗೆ ಏಕದಿನ ಹಾಗೂ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಪಟ್ಟ ದೊರೆತಿದೆ. ಇವರು ನಾಯಕನಾಗಿಯು ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ತಂಡವು ಇವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸದೆ. ಇವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾವು ಅನೇಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಯಸಿದೆ.
ಅಬ್ರಹಮ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಡಿ ವಿಲಿಯರ್ಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮಾಜಿ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ . ಎಬಿ ಡೀ ವಿಲಿಯರ್ಸ್ ಏಕದಿನ ಹಾಗೂ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದರು. ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‍ನ ಮೊದಲ ಮೂರು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ಲಿ ಡೇರ್ಡೆವಿಲ್ಸ್ ಪರವಾಗಿ ಆಡಿದ್ದರು ಆದರೆ ನಂತರ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಈತ ಬಲಗೈ ಮಧ್ಯಮ ಕ್ರಮಾಂಕದ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಗ್ರಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲೂ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಮೊದಲು ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಈತ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಕೆಟ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ಕೂಡ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈತ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.
ಅರಳದಿನ್ನಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಬರಡೋಲ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಯಕ್ಕುಂಡಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಜಯಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ರಕ್ಕಸಗಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಮುಳಸಾವಳಗಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಬಸವೇಶ್ವರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಾಗಲಕೋಟ ನಗರದ ವಿದ್ಯಾಗಿರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಳಗಾವಿ ದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಹೊಂದಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪರಿಷತ್ ಕೂಡ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ. ಅದರಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಕೊಡ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ 10 ಪದವಿ ಹಾಗೂ 10 ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನೂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾಲೇಜು ವಾಲಿಬಾಲ್, ಫೂಟ್‍ಬಾಲ್, ಟೆನ್ನಿಸ್, ಬಾಸ್ಕೆಟ್‍ಬಾಲ್, ಕಬಡ್ಡಿ, ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಮುಂತಾದ ಹೊರಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಈಗಾಗಲೆ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ.
ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚು, ಹೆಚ್ಚು ಗಮನವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇಚ್ಚೆಯುಳ್ಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪಿ.ಹೆಚ್.ಡಿ ಕೋರ್ಸಿಗೆ ಕೆಳಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಬಯಸಬಹುದು.
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯಿಂದ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ - ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಹಾಗು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಯಿಂದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ದಿಗಾಗಿ ಅನುದಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಬಸವೇಶ್ವರ ವೀರಶೈವ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘವು 1906ದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಬಿಳ್ಳೂರು ಗುರುಬಸವ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸಂಘವು 2006ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶತಮಾನೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು.
ಬಸವೇಶ್ವರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು ಬಸವೇಶ್ವರ ವೀರಶೈವ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘದಿಂದ 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿ ಹಳೆ ಬಾಗಲಕೋಟ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.
ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಣಕೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮತ್ತು ಭೋದಕರ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.
ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು 150 ಎಕರೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಆವರಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಟೆನ್ನಿಸ್, ಕಾಲ್ಚಂಡು, ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಸಭಾಂಗಣ ಇದೆ.
ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ 4 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪದವಿಗೆ ಸೀಟುಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ.
ಶ್ರೀ ವೀರಣ್ಣ ಚರಂತಿಮಠರು ಬಸವೇಶ್ವರ ವೀರಶೈವ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಬಸವೇಶ್ವರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು 2013ರಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು.
ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಣಾವರ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ವಿಜಯನಗರದ ಪತನದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಜಗದೇವರಾಯ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಆನಂತರ ಕೆಲಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ಇಕ್ಕೇರಿ ಯ ನಾಯಕರ ಆಳ್ವಿಕೆಯೂ ಇತ್ತು. ಬಾಣಾವರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಯ ಒಡೆಯರು ಮರಾಠರು ಹಾಗೂ ಕೆಳದಿಯ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೈಸೂರಿನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಠರೊಡನೆ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೂ ಬಾಣಾವರ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹುದೇ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಸೇನಾನಿ ಹೈದರ್ ಆಲಿ ಬಾಣಾವರದ ಜನರನ್ನು ಅರಸೀಕೆರೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಹಿರೇಕಲ್ಲು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ನಾಗಪುರಿ ಎಂಬ ಹೊಸ ಊರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ್ದ (ಈ ಬೆಟ್ಟ ಮಾಲೇಕಲ್ಲು ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇರುವ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆಯೇ ಇದೆ). ಆದರೆ ಈ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಬಹುಬೇಗ ವಿಫಲವಾಗಿ ಜನರು ಮತ್ತೆ ಬಾಣಾವರಕ್ಕೇ ಮರಳಿದರು.
ಜಯರಾಂಪುರ: ಇದು ಅರಸೀಕೆರೆ ಇಂದ ೨೫ ಕೀ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ನಮ್ಮ ಊರು ನೋಡಲು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಊರಿನ ಜನರಿಗೆ ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ದೇವರ ಮೇಲೆ ಅಪಾರವಾದ ನಂಬಿಕೆ. ನಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿಯ ತೋಟವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಅದು ನೋಡಲು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಬೆಳೆಗಳು ರಾಗಿ, ಎಳ್ಳು, ತೊಗರಿ, ಅವರೆ, ಇತ್ಯಾದಿ.ನಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷಕೊಮ್ಮೆ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಯ ಜಾತ್ರೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಕನಕ ಜಯಂತಿ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯನ್ನು.ತುಂಬ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ‌. ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯಂದು ಮಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದು ಹಿಂದಿನಿಂದ ರೂಢಿ. ಮತ್ತು ಶಿವನ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಇ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಮ್ಮ ಊರಿನ ವಿಶೇಷತೆ ಇದೆ.
ಟಿಪ್ಪೂ ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ೧೮೮೨ರವರೆಗೂ ಕಡೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಾಣಾವರ ತನ್ನದೇ ಹೆಸರಿನ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಬಾಣಾವರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕುರುಹಾಗಿ ಮೇಜರ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಲೆಮೆನ್ಸ್ ಎಂಬಾತನ ಸಮಾಧಿ ಈಗಲೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ವರ್ಷ ಈ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದಲೂ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದುದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿದವರಿದ್ದಾರೆ. ೧೮೬೫ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಇಲ್ಲೊಂದು ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದ ಬಗೆಗೆ ಅಂದಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯ ಕಡತಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯಿದೆ.
ಟಿಪ್ಪೂ ಸುಲ್ತಾನನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಾಣಾವರದಿಂದ ಗರುಡನಗಿರಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಬಾಣಾವರ ಸಾಕಷ್ಟು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸಮೀಪದ ಗುಹಾಂತರ ದರ್ಗಾಕ್ಕೆ ಟಿಪ್ಪೂ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದನಂತೆ. ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಠರ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಾಣಾವರದ ಮೇಲೂ ದಾಳಿ ನಡೆದಿತ್ತು ಎಂದು ದಾಖಲೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಪೇಶ್ವಾ ಮಾಧವರಾವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ೧೭೬೯ರಲ್ಲಿ ಬಾಣಾವರದ ಮೇಲೆ ಮರಾಠರು ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೊಂದು ಸೇನಾ ತುಕಡಿಯನ್ನೂ ಇರಿಸಿದ್ದರು.
ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಊರು ಹರಿಹರ ಸೋಮೇಶ್ವರ ರಾಯನೆಂಬ ಅರಸನ ರಾಜಧಾನಿಯಗಿತ್ತು. ಈ ಸಂಸ್ಥಾನ ಹಾರ್‍ನಹಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತಂತೆ.
ಬಾಣಾವರ - ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ, ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಬಹು ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವುಳ್ಳ ಕೇಂದ್ರ.
ಬೊಳವಾಡ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಉತ್ತರಾಣಿ ಎಲೆಯ ಕಷಾಯ, ಇಲ್ಲವೇ ರಸಸೇವನೆಯಿಂದ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆಯ ಕ್ಲೇಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಭೇದಿಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಎಲೆಯ ರಸವನ್ನು ಮೊಸರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿಕೊಂಡು ಸೇವಿಸಿದರೆ,ತಕ್ಷಣ ಭೇದಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
ಉತ್ತರಾಣಿ ರಸ, ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ, ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವು, ಸುಟ್ಟ ಗಾಯಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಚರ್ಮವ್ಯಾಧಿಗಳಿಗೆ ದಿವ್ಯೌಷಧ.
ಉತ್ತರಾಣಿ ಬೇರನ್ನು ಕುಟ್ಟಿ ರಸತೆಗೆದು, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಣಗಿದ ಉತ್ತರಾಣಿ ಕಡ್ಡಿಯ ಕಾಂಡವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಭಸ್ಮಮಾಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಕಾಳುಮೆಣಸಿನ ಪುಡಿ, ಜೇನುತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ೩-೪ ಚಿಟಿಕೆಹಾಕಿಕೊಂಡು ಸೇವಿಸಿದರೆ,ನೆಗಡಿ ಕೆಮ್ಮು,ರಕ್ತಹೀನತೆ, ಅಸ್ತಮಾ, ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧೀ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಚೇಳು, ಜೇನುಹುಳ,ಮತ್ತಿತರ ಕೀಟಗಳುಕಡಿದಾಗ ಉತ್ತರಾಣಿ ಎಲೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರೆದು ಲೇಪವನ್ನು ಗಾಯದಮೆಲೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಉಪಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.
ಬೆಲ್ಲಕ್ಕೆ ಒಂದು ಚಮಚೆ ಉತ್ತರಾಣಿ ರಸವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಬೆಳಿಗ್ಯೆ ಎದ್ದಕೂಡಲೇ ಖಾಲಿಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ರಕ್ತಹೀನತೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಉಪಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಉತ್ತರಾಣಿಯ ಭಸ್ಮ, ಕ್ಷಾರದ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಬಟ್ಟೆ ತೊಳೆಯಲು ಮಾರ್ಜಕವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಉತ್ತರಾಣಿಯ ಭಸ್ಮ, ಉಪ್ಪು ಹಾಗೂ ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಲೇಹ್ಯದಿಂದ ಹಲ್ಲುಜ್ಜಿದರೆ, ಹಲ್ಲುನೋವು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಉತ್ತರಾಣಿಯ ಒಣಗಿದ ಕಡ್ಡಿಯಿಂದ ಹಲ್ಲುಜ್ಜುತ್ತಾರೆ.
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ, ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಗಣಿ-ಸುಣ್ಣ-ಕೆಮ್ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವ-ಕೌರವರನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಾಣಿ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಸಿ ಮನೆಯ ಮುಂಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಪಮಾರ್ಗ ಒಂದು ಔಷಧೀ ಸಸ್ಯ. ಇದನ್ನು ಉತ್ತರಾಣಿಗಿಡ ಎಂದು ಕೂಡಾ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಪಮಾರ್ಗ ಅಮರಾಂತಸಿಯ ಎಂದ ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ’ಅಪಮಾರ್ಗ’ವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೂ ಚಾಫ್-ಹೂವು , ಮುಳ್ಳುಗಟ್ಟಿಹೂ ಎಂದು ಕೂಡಾ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು, ' ' ಯೆಂದು. ಹಾಗೆಯೇ, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ, ನಾಯುವ್ರಿ, ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಸಿರುಕಡಲಡಿ, ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ, ಕಡಲರಿ ಕಾಟಲೇಟಿ, ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂತಿಶ, ಚಿರ್ಚಿತಾ, ಅಪಂಗ, ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ-ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ, ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ರಸ್ತೆಯಂಚಿನಲ್ಲಿ ಖಾಲಿ ನಿವೇಶನಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳ ಬದುವಿನಲ್ಲಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಇವು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ, ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಉತ್ತರಾಣಿ, ಗಿಡ, ಸುಮಾರು 30೦ ಸೆಂ. ಮೀ ನಿಂದ 9೦ ಸೆಂ.ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುವ ಗಿಡ. ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಹೂವೂಗಳು ಬಿಡುತ್ತವೆ.ಇದರ ಬೀಜ, ಬೇರು, ಕಾಂಡ,ಎಲೆ ಎಲ್ಲವೂ ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ವಣಕಿಹಾಳ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಪ್ರೊ. ಕೆ. ಎಸ್. ಭಗವಾನ್ ಅವರು ಒಬ್ಬ ವಿಮರ್ಶಕ, ಅನುವಾದಕ ಹಾಗೂ ಚಿಂತಕ. ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಬಂಡಾಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರು. ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ ಶಿಸ್ತೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು. ಸರಳ ಮದುವೆ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಲಗ್ನಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ಕುವೆಂಪು ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಭಗವಾನ್ ಅವರು ಬಂಡಾಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರು. ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ ಶಿಸ್ತೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು. ಷೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರ್ ನ ಒಂಬತ್ತು ಮಹತ್ವದ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ವಿವಾದಿತ ಕೃತಿ 'ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಗಾಮಿತನ' ೧೫ ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದು ಅನ್ಯಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿದೆ.
ಭಗವಾನ್ ಅವರು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನೂ, ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಡಿ.ಲಿಟ್. ಪದವಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರೊ. ಕೆ.ಎಸ್. ಭಗವಾನ್ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.
ಉಡುಗೊರೆಯು ಪಾವತಿಯ ಅಥವಾ ಆದಾಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಯಾರಿಗಾದರೂ ನೀಡಲಾದ ವಸ್ತು ಆಗಿದೆ.ಒಂದು ವಸ್ತು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿಲ್ಲ, ಆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಈಗಾಗಲೇ ಯಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೋ ಅವರ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವಿಕೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು, ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು. ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹಣ, ಸರಕುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟುಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದು. ಉಡುಗೊರೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ಇತರ ಸಂತೋಷದ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ದುಃಖ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ದಯೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಪರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕೆಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಾಗದದಿಂದ ಸುತ್ತಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಡುಗೊರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಸಂದರ್ಭ, ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕೊಡುವವರ ಹೆಸರನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಚೀನೀ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ಕೆಂಪು ಕಾಗದದಿಂದ ಸುತ್ತುವುದು ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು, ಸಹವರ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಅಗ್ಗದ ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪ್ರಣಯಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿಕರಲ್ಲಿ ದುಬಾರಿ ಅಥವಾ ಕಾಮುಕ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಜನ್ಮದಿನಗಳು ಮತ್ತು, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಹಬ್ಬದಂದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟವು .
ಗುಬ್ಬೇವಾಡ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ದೇಶದ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಅದರ ನಂತರ ನಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ವೇದನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, "ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಷಾದ ಸಂಗತಿ ನಡೆದಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇತಿಹಾಸವಾಗಿ,
೧೯೪೭ರಿಂದ ಹಿಡಿದು ೧೯೪೮ರವರೆಗಿನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವರ್ಷಗಳು ವಿಷಾದ ಹಾಗು ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿವೆ. ಜುಲೈ ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ತಾಯಿ ನಿಧನರಾದರು; ಅದರ ಮರುವರ್ಷ ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಮಾಂಡ್ಲಾದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ದಂಗೆಗಳು ಹಾಗು ಹತ್ಯೆಗಳು ಹಾಗು ವೈಮನಸ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಅವಧಿಯೊಂದಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿದರೆ ನನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗು ನನಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗಿದೆ."(ಗೀತಿ ಸೇನ್ ರ ಬಿಂದು, ಸ್ಪೇಸ್ ಅಂಡ್ ಟೈಮ್ ಇನ್ ರಾಝಾ'ಸ್ ವಿಷನ್ ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ). ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು "ಬ್ಲಾಕ್ ಸನ್" , "ಹೌಟ್ ಡೆ ಕಾಜ್ಞೆಸ್" ಮನೆಗಳು ಹಾಗು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳು ತೀರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಶಾಖದಿಂದ, ಅಸೌಕರ್ಯದಿಂದ ಹಾಗು ಏಕಾಂತದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಇವರಿಗೆ ಕುಶಲತೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನೂ ನೀಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಛಾಪು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದು ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಭಾರತೀಯವಾಗೇ ಉಳಿಯಲಿದೆ.
ವರ್ಷಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೊಸ ಕೃತಿಗಳು, ಅಮೂರ್ತ ಜೀವಿಯ ಲೂನಾರ್ ಹಾಗು ಸೋಲಾರ್ ಸ್ಕೇಪ್, ಅಪರಿವರ್ತನೀಯ ವರ್ತುಲ, ಚುಕ್ಕೆಗಳು, ತ್ರಿಕೋಣಗಳು ಹಾಗು ಪರಿಭಾವನೆ, ಪ್ರಶಾಂತತೆ, ಜ್ವಾಲೆಯ ಕೆನ್ನಾಲಿಗೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಯಾವಾಗಲೂ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಬಹುಶಃ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿನ ದಿನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. .
ಹಿಂದೂಗಳು ಏಕಾಗ್ರತೆಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಬಿಂದುವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಶಾಲಾ ಬಾಲಕರಾಗಿದ್ದಾಗ ರಾಝಾರಿಗೆ ಸಹ, ಅವರ ಗುರುಗಳು ಭಿತ್ತಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಬಿಂದುವನ್ನು ತದೇಕಚಿತ್ತದಿಂದ ನೋಡಲು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಇದು ಬಾಲಕನ ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ನೆರವಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಅವರು ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ವಿವೇಚಿಸುವ ಉತ್ಕೃಷ್ಠ ಆಲೋಚನೆ ಹಾಗು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಸಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತರಾತ್ಮದ ಯಾನವನ್ನು ಸುಖಿಸಿ ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗು ಆ ಆತ್ಮಗತ ಚೇತನವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಮೆದು ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಈ ಚೇತನಗಳು, ನಾನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ, ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ಬಂದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವು ತಮ್ಮ ಅರಿವಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವ ದಿನ ಬಂದೇ ಬರುತ್ತದೆಯೇ?
ಭಾರತೀಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಲೋಚನಾ ಮಗ್ನರಾಗುತ್ತಾರೆ: ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಯಾರೊಬ್ಬರಿಗಾದರೂ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆ, ರಸವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ತಿಳಿದಿದೆಯೇ?
ಸಯದ್ ಹೈದರ್ ರಾಝಾರ ಕಲೆ ಇಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿತು, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನವು ವಸಾಹತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡು ಜನರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸಿದರು. ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಮಾರ್ಗ ಹಾಗು ಸ್ಲೇಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನ ವಿಧಾನದಿಂದ ಬೇಸತ್ತಿದ್ದರು. ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಸಂಕೇತಗಳು, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ ಕನಸುಗಳು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗು ಬಣ್ಣಗಳ ಬಗೆಗಿನ ತತ್ತ್ವಗಳು, ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಝಾ ಹಾಗು ಇತರರು ವಸಾಹತು ನೆಲೆಯ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಂಡು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಯ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಉಪೇಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಪುರಾತನ ಕಲಾತಂತ್ರಗಳು ಹಾಗು ಸಂಕೇತಗಳು, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾವಿದರ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದವು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಕಲಾತಂತ್ರದ ಗುರುವೆಂದು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶವನ್ನು ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಅವರು ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಲಾವಿದೆ ಜನೈನ್ ಮೊಂಗಿಲ್ಲೆಟ್ ರನ್ನು, ೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು, ಹಾಗು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ, ೧೯೬೨ರಲ್ಲಿ, ನ ಬರ್ಕ್ಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು.
ರಾಝಾ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು. ಎಗ್ಲಿಸೆ , ಈ ಸರಣಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಲದ ಜೊತೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿರುವ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ರಣದ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕಣ್ಸೆಳೆಯುವ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಕಗ್ಗತ್ತಲ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮಸಿ ಬಣ್ಣದ ನೀಲಿ ಆಕಾಶದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಸದ್ದುಗದ್ದಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚರ್ಚ್ ನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು, ರಾಝಾ ಭಾವಪೂರಿತ ಕುಂಚದ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಣ್ಣದ ಗಾಢ ಲೇಪನವನ್ನು, ಭಾವೋತ್ತೇಜಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನಂತರ ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಅಮೂರ್ತಿಕರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಂತರ, ಮುಂದಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಾಗ್ಪುರದ ನಾಗ್ಪುರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ತರುವಾಯ ಬಾಂಬೆಯ ಸರ್ . . ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು.ನಂತರ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ೧೯೫೦-೧೯೫೩ರ ನಡುವಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಧಿಗೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ನೆರವಿನಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ ಎಕೊಲೇ ನ್ಯಾಷಿಯೋನೆಲ್ ಸುಪೆರಿಯಯುರೆ ಡೆಸ್ ಬ್ಯೂಕ್ಸ್-ಆರ್ಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಲು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಗೆ ತೆರಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನದ ನಂತರ, ಅವರು ಯುರೋಪ್ ನುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು ತಮ್ಮ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರಿಗೆ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಡೆ ಲಾ ಕ್ರಿಟೀಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ, ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಗೌರವ ಪಡೆದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಯೇತರ ಮೊದಲ ಕಲಾವಿದ ಇವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಈ ೧೯೪೭ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ವರ್ಷವಾಯಿತು.ವಿಷಾದಗಳು ಮತ್ತು ವಿವೇಚನೆಗಳಿಗೆ ಮೊದಲಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಅವರ ತಾಯಿ ಇದೇ ವರ್ಷ ನಿಧನರಾದಾಗಿನ ವಿಷಾದ ಅವರ ಎದುರಿಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಅದೇ ವರ್ಷ ಅವರು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ನು . ಆರಾ ಹಾಗು . ಸೋಜ ರೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಯ ಮೇಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯಥಾರ್ಥತೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅದನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಈ ಕಲೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತರುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇದು ಸ್ಥಾಪನೆ ಕಂಡಿತು. ಇದರ ನಿರ್ಮಾತೃ ತಂಡವು ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತು, ಅದೇ ವರ್ಷ ಇವರ ತಂದೆ ಮಾಂಡ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು, ಅದರೊಂದಿಗೇ ನಾಲ್ವರು ಸಹೋದರರು ಹಾಗು ಒಬ್ಬ ಸಹೋದರಿ, ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು.
ಅವರ ಭಾರತೀಯ ತೈಲಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗು ಆರಂಭಿಕ ಫ್ರೆಂಚ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಜಗತ್ತಿನ ಮಾದರಿ, ದಿನನಿತ್ಯವೂ ನಾವು ಕಾಣುವ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಿಂದುವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವೈಟ್ ಪೀರಿಯಡ್ ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬಣ್ಣಗಳಾದ ಬೆಂಕಿ ಹಾಗು ಸಮುದ್ರದ ಬಣ್ಣವು ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತಿನ ಬಣ್ಣವಾಗಿದೆ, ಬೆಳಕು; ನಿರೂಪಣಾ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಗಾಢ ನೀಲಿ ಹಾಗು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಮಾದರಿ, ರಾಝಾ ಪೂರ್ವ ಹಾಗು ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ನಡುವೆ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ಹಾಗು ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ನಾವು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ನಮ್ಮ ಮನೆ ಹಾಗು ನಮ್ಮದೇ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆ.ಕಲಾವಿದ ಹಾಗಾಗಲಾರನು.
ರಾಝಾರ "ಸಿಟಿಸ್ಕೇಪ್" ಹಾಗು "ಬಾರಾಮುಲ್ಲ ಇನ್ ರುಯಿನ್ಸ್" ಹಿಂದೂಸ್ತಾನದ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಅವರಿಗುಂಟಾದ ನೋವು ಹಾಗು ದುಖಃವನ್ನು ಹಾಗು ದಂಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ವೇದನೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿ ಜನಿಸುವುದು, ಖಂಡನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದು ಹಾಗು ಅದನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ರಾಝಾರ ವರ್ಣಚಿತ್ರವು ಜನರಿಂದ ದೋಚಲ್ಪಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣಗಳು, ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಭರಿತವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗು ಕೇಳಿಬರದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕಾಂಗಿಯಾದ ನಗರದೃಶ್ಯಗಳು, ಬಹುಶಃ ದೆವ್ವಗಳಿಂದ ನಿಬಿಡವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ನಿಶಬ್ದವಾಗಿ ಸತ್ತ ಅಸ್ತಿಪಂಜರಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತವೆ: ಈಗ ಹೇಳಿ, ಈಗಲೂ ಕೂಡ ನೀವೊಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಮ್ಮೆ?
ಎಸ್ ಎಚ್ ರಾಝಾ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಭಾರತವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿನ ಬದುಕು, ಇಲ್ಲಿರುವ ಹಲವರ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಹಾರೈಸುತ್ತಾರೆ. ಹಲವು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಹಾಗು ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ವಿಶ್ವಾಸ ಹಾಗು ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ, ಒಬ್ಬರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಪರಕೀಯರಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾಝಾ, ಹುಸೈನ್, ಗುಲಾಂ ರಸೂಲ್ ಸಂತೋಷ್ ರಂತಹ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಹಿಂದೂ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಹಾಗು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನೇ ಅವರು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಅಪರಿಚಿತರಲ್ಲ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶಿ ವಿವಾದಗಳಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಾನವನು ಮಾಡುವ ವೀರೋಚಿತ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಅವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ: ನಾನು ಇಲ್ಲೇಕೆ ಇದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಏಕೆ, ಅರಿವು, ಜಾಗೃತಿ ಎಂಬ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸಂಗತಿಗಳೆಂದರೆ ಏನು. ನಾವು ಹೀಗೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ಓಡಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಹೇಗಾದರೂ ತಿಳಿಯಬಹುದೇ?
ರಾಝಾ ಬಿಂದುವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿ ಹಾಗು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಹುಟ್ಟುವಿನಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆಕಾರಗಳು, ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಹಾಗು ಬಣ್ಣದೆಡೆಗೆ ಚಲಿಸಿ, ಅಂತರ, ಶಬ್ದ ಹಾಗು ಕಾಲದ ಬಗೆಗಿನ ಎರಡು ಆಯಾಮಗಳುಳ್ಳ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಅವರ ಮುಂಚಿನ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ಬಣ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯು ಇದೀಗ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಸಮಾನವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತವಾಯಿತು. ರಾಝಾ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿವಾದದ ಭೂದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರರಚನೆಯನ್ನು ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಅಮೂರ್ತಿಕರಣ ಹಾಗು 'ಬಿಂದು'ವಿನ ರಚನೆಗಾಗಿ ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿದರು. ರಾಝಾ, ಬಿಂದುವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ಈ ಅಸ್ತಿತ್ವವು, ಶೈಲಿ ಹಾಗು ಬಣ್ಣಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ, ಶಬ್ದ, ಅಂತರ ಹಾಗು ಕಾಲದೆಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ನಂತರ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಪ್ರವಾಹದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಂಥೀ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದಿಂದ ಅಮೂರ್ತಿಕರಣದೆಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ತಂತ್ರ-ಮಂತ್ರಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನರು ರೂಪಾಕೃತಿಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರೆ, ರಾಝಾ ೧೯೪೦ರ ಹಾಗು ೫೦ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು, ಇದು ಭಾಗಶಃ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಗೆ ಅವರ ಸ್ಥಳಾಂತರದಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದಂತಿದೆ.
ಸೈಯದ್ ಹೈದರ್ ರಾಝಾ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮಾಂಡ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಬರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಪ ಅರಣ್ಯರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿ ಸಯದ್ ಮೊಹಮದ್ ರಾಜ್ಹಿ ಹಾಗು ತಾಹಿರಾ ಬೇಗಂ ದಂಪತಿಗಳ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ೧೨ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಿತ್ರಬರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು; ತಮ್ಮ ೧೩ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ದಮೊಹ್ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು, ದಮೊಹ್ ನ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರೈಸಿದರು.
'ಬಿಂದು'ವಿನ ಅನಾವರಣದ ನಂತರ , ಅವರು ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ತ್ರಿಭುಜ ವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಚನೆಗಳು, ಕಾಲ ಹಾಗು ಅಂತರಗಳ ಬಗೆಗಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದವು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ 'ಪ್ರಕೃತಿ'-'ಪುರುಷ' , ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಪಂಥದಿಂದ ಅಮೂರ್ತಿಕರಣ ಹಾಗು ಗಂಭೀರತೆಯೆಡೆಗೆ ಅವರ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.
ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಭಾವಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಂಥಿ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಮೂರ್ತ ಚಿತ್ರರಚನೆಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಸೆಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ. ಆಗ ೪೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಹಾಗು ನಗರದೃಶ್ಯಗಳ ರಚನೆಗೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದರು.ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದ ಜಲವರ್ಣದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳ ಚಿತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಭಾವಾವೇಶದ ರೂಪ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತೈಲವರ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಕ್ರಿಲಿಕ್ ನಿಂದ ಅಮೂರ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ವರ್ಣಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ಬಳಕೆ, ಭಾರತೀಯ ಕಲ್ಪನೆಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಹಾಗು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರತಿಮಾರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾದೃಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವರಿಗೆ ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಹಾಗು ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿಯ ಫೆಲೋಶಿಪ್, ಅದಲ್ಲದೇ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸೈಯದ್ ಹೈದರ್ ರಾಝಾ ಅಲಿಯಾಸ್ ಎಸ್.ಎಚ್. ರಾಝಾ , ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಕಲಾವಿದರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ೧೯೫೦ರಿಂದಲೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಬಲವಾದ ನಂಟನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧಕ ವಸ್ತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಭಯದಿಂದ ಹಾಗು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿ ಹಾಗು ಚಿಂತನಾಶೀಲತೆಯಿಂದ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಮಾಗಿಯ ಮಾದರಿಯೇ, ಎಸ್ ಎಚ್ ರಾಝಾರ ಮಾದರಿ
ರಾಝಾ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಂದು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ಮಾಡುವಾಗ;ಪೊಲಾಕ್ ನ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹಾಗು ರೋಥ್ಕೋನ ರಹಸ್ಯಮಯ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿನಾಕರಣ ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ.
ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ೨೦೦೦ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದಿಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ ಕಂಡವು. ಭಾರತೀಯ ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹಾಗು ಚಿಂತನೆಗಳು ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದವು.ಜೊತೆಗೆ ಕುಂಡಲಿನಿ, ನಾಗಾಗಳು ಹಾಗು ಮಹಾಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.
"ಬರಹಗಾರರು ಅಥವಾ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ನನಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿವೆ, ಹಾಗು ಉಸ್ತಾದ್ ರಂತಹ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಸಹ, 'ನಿಮ್ಮ ಕಿವಿಗಳಿಂದ ನೋಡಿ, ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಆಲಿಸಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. - ಸಯದ್ ಹೈದರ್ ರಾಝಾ
ಸಯದ್ ಹೈದರ್ ರಾಝಾ, ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಬಾಂಬೆ ಆರ್ಟ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸಾಲೊನ್ ನಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅದರಿಂದಾಗಿ ಸೊಸೈಟಿಯ ರಜತ ಪದಕಕ್ಕೆ ಭಾಜನರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಡಿಬರಹಗಳ ಸಹಿತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ನೋಡಲು ಸಣ್ಣ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ).
'ಹೋಮಿ ವ್ಯಾರವಾಲ', ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಫೋಟೋ, ಅವರ 'ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಜೀವನದ ಪ್ರಥಮ ಫೋಟೊ'ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅವರು 'ಇನ್ ಆಲ್ ವಿಮೆನ್ ಪಿಕ್ನಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ 'ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಅಂದಿನ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ಬಾಂಬೆ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ ಪತ್ರಿಕೆ' ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾದವು. 'ವ್ಯಾರವಾಲ'ರ ಪ್ರತಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ದೆಹಲಿಗೆ ಅವರು ಹೋದನಂತರ ಅವರ ಅದೃಷ್ಟರೇಖೆ ಮೇಲೇರತೊಡಗಿತು. 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇನ್ ಫರ್ಮೇಶನ್ ಸರ್ವಿಸ್' ನಲ್ಲಿ ನೌಕರಿಗೆ ಸೇರಿದಾಗ, 'ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ'ದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಪ್ರಸಂಗ ಒದಗಿತು. ಆಗ 'ಹೋಮಿ ವ್ಯಾರವಾಲ'ರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಪ್ರಚಾರ, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ 'ಹೆಸರಾಂತ ಮಹಿಳಾ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್' ನ್ನಾಗಿಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿತು. ಅವರ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳು ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ
ಪಾಕೀಸ್ಥಾನ-ಭಾರತ ಬೇರೆಯಾಗುವ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಅಂದಿನ ನಾಯಕರು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಸಭೆ ಸೇರಿದ ಸಮಯದ ಚಿತ್ರಗಳು,
ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಲಾಲ್ ಬಹಾದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ಮಹತ್ವದ ಚಿತ್ರಗಳು
'ಜವಾಹರ್ ಲಾಲ್ ನೆಹರೂ' ರವರ ಬಗ್ಗೆ 'ವ್ಯಾರವಾಲ'ರಿಗೆ, ಅತೀವ ಆಸಕ್ತಿ, ಶ್ರಧ್ಹೆ, ಮತ್ತು ಗೌರವವಿತ್ತು. ಪಂ. ನೆಹರೂರವರು ಸಹಿತ, ಪ್ರತಿಬಾರಿ 'ವ್ಯಾರವಾಲ'ರನ್ನು ಕಂಡಾಗಲು 'ಓಹ್ ನೀನು ಮತ್ತೆ ಬಂದಿರುವೆಯಾ' ಎಂದು ನಗೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ವ್ಯಾರವಾಲ'ರು, ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿದ ಚಿತ್ರ, ಅವರ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. 'ಮಾಸ್ಕೊನಿಂದ ತಮ್ಮ ಸೋದರಿ, ವಿಜಯಲಕ್ಶ್ಮೀ ಪಂಡಿತ್ ರವರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ, ಪಂ.ನೆಹ್ರೂರವರ ಚಿತ್ರ, ಅವರಿಗೆ ಬಲುಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. 'ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿರುವ ತಮ್ಮ ಸೋದರಿ'ಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಲಂಗಿಸಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ನೆಹರು ಅತ್ಯಂತ ಆಸ್ತೆಯಿಂದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಸಲಿಗೆಯಿಂದ ನೆಹ್ರೂರವರು, ನಗುತ್ತಾ, 'ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಇಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪಲಕ'ದ ಕೆಳಗೆ ನಿಂತು. ಹೋಮಿ ವ್ಯಾರವಾಲರನ್ನು ಚಿತ್ರತೆಗೆಯಲು ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ನಗೆ ಬೀರುತ್ತಾ ನಿಂತ ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದ, ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪಂಡಿತ್ ರ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿತ್ರ' ವ್ಯಾರವಾಲರಿಗೆ ಮುದಕೊಟ್ಟ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಹೋಮಿಯವರು ತೆಗೆದ, 'ಎಲಿಝಬೆತ್ ರಾಣಿ' ಮತ್ತು 'ಡ್ವೈಟ್ ಐಸೆನ್ ಹೋವರ್' ಚಿತ್ರಗಳು, ಅವರಿಗೆ ಅತಿ ಪ್ರಿಯವಾದ ಚಿತ್ರಗಳು.
ದಕ್ಷಿಣ ಗುಜರಾತಿನ ನವಸಾರಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ೧೯೧೩ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಬೊಂಬಾಯಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧೀನದ ಜೆ.ಜೆ.ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಗಳಿಸಿದರು. ಮದುವೆಯಾದದ್ದು ೧೩ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾರ್ಸಿ ಕುಟುಂಬದ ಹೋಮಿ ವ್ಯಾರವಾಲ ಪಾರ್ಸಿ ಶೈಲಿಯ ಸೀರೆಯನ್ನುಟ್ಟು ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕ್ಯಾಮರವನ್ನು ಭುಜಕ್ಕೆ ಒರಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಭೆ-ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಿರುಸಿನಿಂದ, ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ನಡೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಪತಿ, ಮಾನೆಕ್ ಶಾ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಪತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ 'ವ್ಯಾರವಾಲ'ರು ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳಾ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್ ಆಗಿ ಹೆಸರಾದರು.