polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಲೋಕಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ೨೦೬ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಅದಿಕಾರದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿಯಿತು.ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಜವಹಾರ್ ಲಾಲ್ ನೆಹರುರವರ ನಂತರ ಏರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಸತತವಾಗಿ ದೇಶವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಜನಾದೇಶಾ ಪಡೆದ ಏರಡನೇ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಯೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೊಳಪಟ್ಟರು. ೨೦೦೪ ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮೈತ್ರಿತ್ವ ಬೇರೆ ಪಕ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು ಹಾಗೂ ಎಡಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ ಪದಚ್ಯುತವಾಯಿತು. ಇದರ ನಂತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ೧೯ ರಾಜಕೀಯಪಕ್ಷಗಳ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಿತು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯ ತಂದ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಗಣ್ಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ವಿತ್ತ ಸಚಿವರಾದ ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸಮಾರಂಭ ಮೇ ೨೨, ೨೦೦೪ ರಂದು ನಡೆಯಿತು.}
ಆಡಳಿತದ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರ ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಇವು ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಮಸೂದೆ, ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಹೊರಗಿನ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಎನ್ಎಸಿ ಮತ್ತು ಎಡಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಅಂತಹ ಶಾಸನಗಳ ಹಿಂದೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಚಾಲನಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಯು.ಎಸ್. ಎ -ಭಾರತ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಡಪಂಥೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ 62 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ, ಸರ್ಕಾರವು ನಂಬಿಕೆಯ ಮತವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಡೆದ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 207 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು, 1991 ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ದೊರಕಿದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಯುಪಿಎ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 262 ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು, ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಸರಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಮೊದಲ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿಯ ವಿಭಜನೆಯುನೀತಿಯ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
2014 ರ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯ ವೇಳೆಗೆ, ದೇಶದ ಹಲವು ಕಠಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ, ಅದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಬೆಂಬಲದಲ್ಲೂ ಪಕ್ಷವು ಕಳೆಗುಂದಿತು ಮತ್ತು 2 ಜಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಂ ಪ್ರಕರಣ, ಭಾರತೀಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಹಂಚಿಕೆ ಹಗರಣ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಆರೋಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನ ತಲೆದೋರಿತು. 2014ರ ಸಾರ್ತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕೇವಲ 44 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು, ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಪಕ್ಷವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. 2017 ಡಿಸೆಂಬರ್'ನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ನಿವೃತ್ತರಾದರು, ಇದು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ದಾಖಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 131 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಪಕ್ಷದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.ನಂತರ ಅವರ ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರಸ್ಸಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.
ಸೋನಿಯಾ-ಗಾಂಧಿಯವರ 19 ವರ್ಷ- ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ: ಮಗ-ರಾಹುಲ್-ಉನ್ನತಿ /ಇತಿಹಾಸ
ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಯ್ ಬರೇಲಿಯಿಂದ ಎಂದೂ ಚುನಾವಣೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. 1971 ರಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಅವರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಅಲ್ಲಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ರಾಜ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಬಹಳ ದುರ್ಬಲ ಸ್ಪರ್ಧಿ. ಆದರೂ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ರಾಜ್ ನಾರಾಯಣ್ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋತರು, ಒಟ್ಟು ಮತಗಳ ಪೈಕಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಇಂದಿರಾ ವಿರುದ್ಧ ಮತ ಪಡೆದರು. ಗಾಂಧಿಯವರು ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಡೆದರು.
ಆಗ ರಾಜ್ ನಾರಾಯಣ್ ಸೋಲಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು, ಅವರು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಚುನಾವಣಾ ಅಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 1971 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸೋಲಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಪಲ್ಲಟದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು.
12 ಜೂನ್ 1975 ರಂದು, ಅಲಹಾಬಾದ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಗ್ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ಸಿನ್ಹಾ ಅವರು ರಾಯ್ ಬರೇಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಅಕ್ರಮಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂದಿಯವರ ಚುನಾವಣೆ "ರದ್ದು ಮತ್ತು ನಿರರ್ಥಕ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಚುನಾಯಿತ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಬದಲಿ ಪ್ರಧಾನಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ 20 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಅಪೀಲಿನ ನಂತರ ಅದು ಕೇಸಿನ ಅಪರಾದದ ಕುರಿತು ಮನವಿ ಕೇಳುವವರೆಗೂ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅವರ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿತು. ನಂತರ 1975 ರ ನವೆಂಬರ್ 7 ರಂದು, ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಅಲಹಾಬಾದ್ ತೀರ್ಪಿನ ಅಪರಾಧ ತೀರ್ಪನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.
1907 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ "ತೀವ್ರವಾದಿ" ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ ಅವರು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಪಕ್ಷವು ಮಧ್ಯಮಮಾರ್ಗಿಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದಿಗಳು ಎಂದು ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅರೋಬಿಂದೋ ಘೋಷ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಬಲಕ್ಕೆ ತಿಲಕರ ಮಿತ್ರರಾದ ಜಿ.ಎಸ್.ಖಾಪರ್ಡೆ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಕಾಂಗ್ರಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತಿಲಕರ ಮುಂದಾಳತ್ವದ ತೀವ್ರ ವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆಯವರ ಮಂದವಾದಿಗಳು ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮಮಾರ್ಗಿಗಳು ಎಂದು ಡರಡು ಭಾಗವಾಯಿತು.
ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕರು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಯಾದ ಗೋಪಾಲ್ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ ಅವರು 1905 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್'ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್'ನ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿರೋಧಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರಗಾಮಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬಾಕಾಗಿ ಬಂದಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅವಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಇದು ಒಂದು ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. 1905 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಂದು ವಿಭಾಗವು ಗೋಖಲೆ ನೇತೃತ್ವದ ಮಾಡರೇಟ್'ಗಳು / ಮಂದಗಾಮಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ತೋರಿದರು. ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ಹೊಸ ತೀವ್ರವಾದಿಗಳು ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ದೂರಸರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಈ ಎರಡುಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ಕಂದಕ ತೆರೆಯಿತು.
ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್, ತೀವ್ರವಾದಿಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಮುಖರು. ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಹಿಂದೂ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಯ ಗುರುತಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣಪತಿ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಈಗಲೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣಪತಿ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ನೆಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ದಾದಾಭಾಯಿ ನವರೊಜಿ- ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಸದಸ್ಯ, 1886 ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್'ನ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಗಿದ್ದವರು. ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್, ಬಿಪಿನ್ ಚಂದ್ರ ಪಾಲ್, ಲಾಲಾ ಲಜಪತ್ ರಾಯ್, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ, ಮತ್ತು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ ಅವರನ್ನೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಜಿನ್ನಾ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್'ನ ಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ/ಮಂದಗಾಮಿ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಆಡಳಿತ-ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಿಂದು-ಮುಸ್ಲಿಂ ಏಕತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್'ನ ನಾಯಕರಾದರು ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. 1905 ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ವಿಭಜನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್'ನ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಯವರಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಒಂದು ಸಮೂಹ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ನಂತರದ ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿಯಾಯಿತು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಸಮಿತಿಯ ಕಾಮರಾಜ್, ಅತುಲ್ಯ ಘೋಷ್ ಮತ್ತು ಎಸ್. ಕೆ. ಪಾಟೀಲ್ ಮುಂತಾದ ಉನ್ನತ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ನಾಯಕರು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೊಸ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ನಾಯಕತ್ವದ ಬಲವು ಕೃವಲ ಸಂಜೀವ ರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪರಿಗೆ ಇಳಿದಿತ್ತು. ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರು ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಸಿ. ಬಿ ಗುಪ್ತಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತಿದ್ದರು.
ಮೋರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯವರನ್ನು ಉಪಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲು ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಮನವೊಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಕ್ಷದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಶ್ರೀ ಕಾಮರಾಜ್ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಮಂತ್ರಿ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಉಪಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅವರಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಖಾತೆ ನೀಡಿದರು. 1967 ರ ಚುನಾವಣೆಯು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದರೂ, ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸೋತಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್'ನ ಬಲಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು, ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಶೀಲ ನಾಯಕತ್ವವು ಅತ್ಯಂತ ಅಸಹ್ಯ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿತು ಎಂದು ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಂಧಿ ಗುರುತಿಸಿದರು. ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ “ಸಿಂಡಿಕೇಟ್” ಸ್ವತಃ ಮುರಿದಿತ್ತು. ಅವರಿಗೆ ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಶಕ್ತಿಯ ಗೋಚರವಾಯಿತು. ದೇಸಾಯಿ ಅಥವಾ ಕಾಮರಾಜನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸದೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅವರು ತಮ್ಮು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತು ಮೈತ್ರಿಕೂಟಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ವೈ.ಚವಾಣ್ , ಜಗಜೀವನ ರಾಮ್ , ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ಅಲಿ ಅಹ್ಮದ್ ಮತ್ತು ದಿನೇಶ್ ಸಿಂಗ್ . ಸಿಂಡಿಕೇಟ್'ನ ಮೆಚ್ಚಿನಖಾತೆಗಳು ಕೈಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಅಜೇಯನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಶ್ರೀ.ಕಾಮರಾಜ್ ತಮ್ಮ ತವರು ಮದ್ರಾಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿದರು. ಸಮಾಜವಾದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಫೋರಂ ಸದಸ್ಯರು, ಕೆ.ಡಿ ಮಾಲವಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ಧರಿಯಾ ಅವರು ಮೂಲಭೂತ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.
ಭಾರತದ ನೆರೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಉಗ್ರರ ಉಪಟಳ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಸಹಾಯ ಯಾಚಿಸಿದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಬಾರದೆಂದು ಭಾರತ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯ ತಮಿಳು ಟೈಗರ್ ುಗ್ರಗಾಮಿ ಬಂಡಾಯಕೋರರನ್ನು ತಹಬಂದಿಗೆ ತಂದರು. ಅದರಿಂದ ಅವರ ದ್ವೇಶಕ್ಕೆ ಓಲಗಾದರು. ಮೇ 21, 1991 ರಂದು, ತಮಿಳು ಟೈಗರ್ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮಹಿಳೆ ಯಸೊಂಟದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮರೆಯಾಗಿರುವ ಒಂದು ಬಾಂಬ್'ನಿಂದ ಗಾಂಧಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. 1998 ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬರುವ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು., ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವ ಪಿತೂರಿಯಲ್ಲಿ 26 ಜನರ ಮೇಲೆ ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಮಾಡಿದೆ. ತಮಿಳ್ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಭಾರತೀಯ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಸಂಚುಕಾರರು ಗಾಂಧಿಯವರ ವಿರುದ್ಧ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾಕ್ಕೆ ತಮಿಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಗೆರಿಲ್ಲಾಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸೈನ್ಯ ಕಳುಹಿಸಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.
ಜೂನ್ 1991 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪಿ.ವಿ.ನರಸಿಂಹ ರಾವ್ ಅವರು ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಂತರ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅವರು ಬಂದಿದ್ದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ. ಅವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ದೇಶ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ ಹಲವಾರು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಕೈಗಾರಿಕೆ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾವ್, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ “ಪರವಾನಗಿ ರಾಜ್” ಅನ್ನು ವಿಘಟಿಸುವಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು "ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ತಂದೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಮತ್ತು ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ರಾವ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸಮಾಜವಾದಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾವ್ "ಪರವಾನಗಿ ರಾಜ್" ಅನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದ್ದರು. ರಾವ್ ಅವರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ತಮ್ಮ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದರು. ಸಿಂಗ್ ರಾವ್ ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ತರಲು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪತನವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾನಿಟರಿ ಫಂಡ್ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿ, ಭಾರತದ ಜಾಗತೀಕರಣ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತವಾಗಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಕಠಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಶಾಸನವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ ಮಂಜೂರುಮಾಡಿಸುವ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ರಾವ್‍ವರನ್ನು ಚಾಣಕ್ಯ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
1996 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪಕ್ಷದ ಇಮೇಜ್ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 140 ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಕುಸಿಯಿತು, ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ರಾವ್ ನಂತರ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಪಕ್ಷದ ಮೊದಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ನಾಯಕ ಸೀತಾರಾಮ್ ಕೇಸರಿಯವರಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದರು.
'ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್' ನಿವೃತ್ತ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಲನ್ ಆಕ್ಟೇವಿಯನ್ ಹ್ಯೂಮ್'ನ ಉಪಕ್ರಮ ಮತ್ತು ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು 1885 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 28 ರಿಂದ 31 ರವರೆಗೆ ನಡೆಸಿತು. 1883 ರಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪದವೀಧರರಿಗೆ ಬಹಿರಂಗ ಪತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹ್ಯೂಮ್ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ನಡುವೆ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಮಾತುಕತೆಯ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹ್ಯೂಮ್ ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ನಂತರ ಮಾರ್ಚ್ 1885 ರಲ್ಲಿ ಪೂನಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೊದಲ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ‘ಸೂಚನೆ ಪತ್ರ’ ನೀಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಡಿಸೆಂಬರ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಏಕಾಏಕಿ ಕಾಲರಾ ರೋಗ ಹರಡಿದ ಕಾರಣ, ಅದು ಬಾಂಬೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು.
ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರದ ಈ ಪಕ್ಷದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‍ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಂಗಾಳಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಬೆಂಬಲ ಬಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ನಂತರ, ಅದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ 1975 ರಲ್ಲಿ ಸರಕಾರ ಇದನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿತು.
ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಎರಡೂ ಆರೋಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿತು.
ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಆಯ್ಕೆಯಾಗದ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಅವನ ನಿಕಟ ಸಹಯೋಗಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂತನ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪ್ರಚಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತಾನ ಹರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿದ ಕೆಲವರು ಶೋಷಣೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು. 1977 ರ ಜನವರಿ 23 ರಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಮಾರ್ಚ'ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದ್ದ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಹೊಸ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 23 ಮಾರ್ಚ್ 1977 ರಂದು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಆ ತಿಂಗಳ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಾರ್ಟಿಯು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ 154 ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಜನತಾ ಒಕ್ಕೂಟ 295 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ದೊಡ್ಡ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು, ಗಾಂಧಿಯವರು ಅವರ ವಿರೋಧಿ ಜನತಾಪಕ್ಷದ ರಾಜ್ ನಾರಾಯಣ್ ವಿರುದ್ಧ ರಾಯ್ ಬರೇಲಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. 1978 ರ ಜನವರಿ 2 ರಂದು ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಅಧಿಕೃತ ಹೊಸ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಇಂದಿರಾ ಅವರು ರಚಿಸಿದರು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಪಕ್ಷವು ಅಧಿಕೃತ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾಗಲು ಲೋಕಸಭೆಯ ಸಾಕಷ್ಟು ಸದಸ್ಯರು ಸೇರಿದರು.
ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಅವಧಿಯು ಪಂಜಾಬ್‍ನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಜರ್ನೈಲ್ ಸಿಂಗ್ ಭಿಂದ್ರಾನ್ವಾಲೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಬೆಂಬಲಿಗರಿಂದ ಸಿಖ್ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳು. 1983 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮೃತಸರದ ಸ್ವರ್ಣಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ನಿರರ್ಥಕ ಮಾತುಕತೆಗಳ ನಂತರ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಬಿಂದ್ರಾನ್ವಾಲೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು "ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31, 1984 ರಂದು, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯ ಅಂಗರಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು, ಸತ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬೀಂತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್ ನ ಮೇಲೆ ಅವರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ನಿವಾಸದ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೇವಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಗುಂಡುಹಾರಿಸಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಟ ಪೀಟರ್ ಉಸ್ಟಿನೋವ್ ಅವರು ಐರಿಶ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ಗಾಗಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಕೆಯ ಹತ್ಯೆ 1984 ರ ಸಿಖ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 3,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಸತ್ತರು.
೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಬಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಯಿತು; ೨೦೧೫ ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ೧೫ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ೪೯ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿತು. ಏಳು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು, ಮೊದಲು ಜವಾಹರ‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನವರು ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ . ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೊನೆಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ತೋರಿಬರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಬಲಪಂಥೀಯ, ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಯಾದ, ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ, ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ೨೦೧೪ ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನ ಹೊಂದಿತ್ತು, 543 ಸದಸ್ಯರುಳ್ಳ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೪೪ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ.
ನವೆಂಬರ್ 1978 ರಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಚಿಕಮಗಳೂರು ಉಪಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದು ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಡ.ಬಿ.ಚಂದ್ರೇಗೌಡರು ಅವರಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. 1980 ರ ಜನವರಿ ಲೋಕಸಬೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ದೊಡ್ಡ ವಿಜಯದ ನಂತರ, ಅವರು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 1984 ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಿಜವಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಘೋಷಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1996 ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ “ ಐ “ ಪದನಾಮವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.
ಗಾಂಧಿಯವರ ಹೊಸ ಅವಧಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಸಂಜಯ್ ಜೂನ್ 1980 ರಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಇದು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಮಗ ರಾಜೀವ್ ಅವರನ್ನು ಪೈಲಟ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅವರು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕ್ರಮೇಣ, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಎದುರಾಳಿ ನಾಯಕರು ಇಲ್ಲದ ಹೆಚ್ಚು ನಿರಂಕುಶವಾದಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದೊಳಗೆ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟರು. ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಕಾಠಿಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದರು.
ಹೊಸ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಜನಪ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲವು 1970 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. 1975 ರಿಂದ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಸರ್ಕಾರವು ವಿರೋಧಗಳ ಬಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಮನೋಭಾವ ತೊರಿತು; ಅದರಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಶಾಂತಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ದಿ. 12 ಜೂನ್ 1975 ರಂದು, ಅಲಹಾಬಾದಿನ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕೆಳಮನೆಗೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಆಯ್ಕೆಯು ಚುನಾವಣಾ ಅಕ್ರಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರರ್ಥಕವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ರದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಆದರೆ, ಗಾಂಧಿಯವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಕರೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸರವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಲಯಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು; ಶಾಂತಿಭಂಗದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಅವರು ಆದೇಶಿಸಿದರು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಭಂಗದ ಅನ್ಯಾಯದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಸರಕಾರವು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ಅಲಿ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರಿಗೆ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು, ಸಂವಿಧಾನದ ಆರ್ಟಿಕಲ್ 352 ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ ಅವರು 25 ಜೂನ್ 1975 ರಂದು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು.
ವೈಸ್ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಡಫ್ಫೆರಿನ್‍ರ ಅನುಮೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಭೆಯನ್ನು ಹ್ಯೂಮ್ ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು. ಉಮೇಶ್ ಚಂದ್ರ ಬಾನೀರ್ಜಿ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್'ನ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು; ಮೊದಲ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ 72 ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾರತದ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಐಸಿಎಸ್ ಆಫೀಸರ್ ವಿಲಿಯಂ ವೆಡ್ಡರ್ಬರ್ನ್ರ, ದಾದಾಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ, ಫಿರೋಜ್ ಷಾ ಮೆಹ್ತಾ, ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಗಣೇಶ್ ವಾಸುದೇವ ಜೋಶಿ ಪೂನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭಾದಿಂದ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಹಾಗೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕ ಗೋಪಾಲ್ ಗಣೇಶ್ ಅಗರ್ಕರ್, ಜಸ್ಟೀಸ್ ಕೆಟಿ ತೆಲಂಗ, ಎನ್.ಜಿ. ಚಂದಾವರ್ಕರ್, ದಿನ್ಶಾ ವಾಛಾ, ಬೆಹರಾಮ್ ಜಿ ಮಲಬಾರಿ, ಇವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ , ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಗೂಟಿ ಕೇಶವ ಪಿಳ್ಳೆ ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ಮಹಾಜನ ಸಭಾದ ಪಿ. ರಂಗಯ್ಯ ನಾಯ್ಡು ಇವರೆಲ್ಲ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಸಣ್ಣ ವಿವೇಕಶೀಲ ವಿದ್ಯಾವಂತರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಇದು ಅದರ ಅಸ್ಥ್ತಿತ್ವದ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗಣ್ಯ ಭಾರತೀಯರ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಲಲು ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ನೇತೃತ್ವದ ವಿಭಜಿತ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ "ಐ" ಇಂದಿರಾಗೆ ನಿಂತಿದೆ. ಇದು ಐಎನ್‍ಸಿ-ಆರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ . ಇದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ 705 ಸದಸ್ಯರ 446 ಸದಸ್ಯರು ಇಂದಿರಾಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಇಂದಿರಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಿಜವಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಂದು ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತು. ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ನಂತರ, ಪಕ್ಷದ ಲಾಂಛನದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿವಾದವೂ ಉಂಟಾಯಿತು. "ಓಲ್ಡ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್" ಒಂದು ನೊಗವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಒಂದು ಜೋಡಿ ಎತ್ತುಗಳ ಪಕ್ಷದ ಮೊದಲ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಇಂದಿರಾ ಅವರ ವಿಭಜನೆಯಾದ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಪಕ್ಷದ ಚುನಾವಣಾ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ "ಹಾಲು ಹೀರುವ ಕರುವಿನೊಂದಿಗಿನ ಹಸು"ವಿನ ಹೊಸಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಆ ನಂತರ, ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಧಾಯಕ್ ದಲಳದ ದಳದ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ವಿರೋಧವು ರಚನೆಯಾಗಿ ಹಿಂದಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.
ಅವರು ಸಿಂಡಿಕೇಟಿನ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಡಾ. ರಾಧಾಕರಷ್ಣರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಒಪ್ಪದೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡಾ.ಜಕೀರ್ ಹುಸೇನ್‍ರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದರು. ಅನುಕೂಲಕರ ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಹುಸೇನ್ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅಸ್ಸಾಂನ ಬೆಟ್ಟದ ಜನರ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಮೇಘಾಲಯ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಆಸೆ ಪೂರೈಸಿದರು. ನಂತರ ರಚನೆಯಾದ ಅರುಣಾಚಲ ಮತ್ತು ನಾಗಾಲ್ಯಂಡ್ ನಿಂದ ನಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೌಹಾರ್ದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಬಂದವು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಿಂಡಿಕೇಟಿನ ವಿರೋಧವು ಅಥವಾ ಸಂಘರ್ಷದ ಕಣಗಳು ಕೆಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾಗಿದೆ - ಸಿಂಡಿಕೇಟಿಗೆ ಕೇಳದೆ ಮಾಡಿದ ನಿರ್ಣಯಗಳು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ರಾಜರ "ರಾಜಧನ" ಕೊಡಿಗೆಯನ್ನು ರದ್ದು ಮಾರಿದ್ದು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‍ನ ಆಡಳತ ಮಂಡಳಿ ಪ್ರಧಾನಿಯವರನ್ನು ತನ್ನ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಒಂದು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನೀತಿಯು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ವೇದಿಕೆಯುಲ್ಲಿ “ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ನೀತಿಯಲ್ಲ“ ಮಧ್ಯಮಮಾರ್ಗದ-ಎಡಪಕ್ಷದ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್'ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಸರ್ವೋದಯದ ತತ್ವವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ-ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವುದು-ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜನರ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಹೊಂದಿದೆ. ಪಕ್ಷವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ- ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತತೆಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ-ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರವ ಹಕ್ಕು ನೀಡುತ್ತದೆ.
೨೦೦೪ ರಿಂದ ೨೦೧೪ ರವರೆಗೂ, ಹಲವಾರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್' “ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಒಕ್ಕೂಟ” ಎಂಬ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುವ ಪ್ರಧಾನಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕಿ, ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರ ವೇಳೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕವು ಸೇರಿ ಆರು ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದೆ: , ಅದು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪಂಜಾಬ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ, ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿಯ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ "ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯ" ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕೃಷಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಪಾವತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಇದನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ಕಾರದ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಬೀಜಗಳೊಂದಿಗೆ, ರಾಜ್ಯ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ, ನೀರು, ರಸಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ರೈತರಿಗೆ ಸಾಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು. ಭಾರತ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣವಾಯಿತು. 74 ರಿಂದ 95 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ಗಳಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ಧಾನ್ಯಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಅರ್ಥ ತಜ್ಞ ಅಶೋಕ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರು ಈ ಅವಧಿಯ ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ದಿಟ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಕೀರ್ತಿ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಬರೆದರು.
ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣದ ನಂತರ ಪಕ್ಷದ ರಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯು ಕಾಂಗ್ರಸ್ ಆಡಳಿತವಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸದರು ಅದರಂತೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತುತು. . ಜನವರಿ 19, 1966 ರಂದು ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ ಹೋರಾಟವಿಲ್ಲದೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪರವಾಗಿ ಮತ 355 ರಿಂದ 169 ರವರೆಗೆ. ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಯಾದರು. ರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜ್ಯದ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದಾಗ, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಮೇಡೆಮ್ ಸಿರಿಮಾವೊ ಬಂಡಾರನಾಯಿಕೆ ನಂತರ ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳೆ ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರು.
ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂದಿಯವರು ಬಹುಮತ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ 1971 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅವಧಿಗೂ ಮೊದಲು - ಮಧ್ಯಾಂತರ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಬಡತನವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಪ್ರಗತಿಪರ ನೀತಿಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಭರ್ಜರಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು . 1971 ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೊದಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ –ಐ- ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಾಜಿ ರಾಜರಿಗೆ ಪ್ರಿವಿ ಪರ್ಸ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು 1969 ರ ಭಾರತದ 14 ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು.
ಚಳುವಳಿಯಾಗಿತ್ತು. ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ೧೯೨೦ರ ನಂತರ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ನಾಯಕತ್ವ ಪಡೆಯಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್'ನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ- ವಿರೋಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು.
ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ೧೮೮೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಮೊದಲ ಸಭೆ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಅಲನ್ ಆಕ್ಟೇವಿಯನ್ ಹ್ಯೂಮ್ ಎಂಬವರಿಂದ ಆಗಿನ ವೈಸ್‍ರಾಯ್ ಆದ ಲಾರ್ಡ್ ಡಫರಿನ್ ಅವರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದದ್ದು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಒಕ್ಕೂಟ -ಯು ಪಿ ಯೆ. ಸರ್ಕಾರ ಸೇರಿದ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು
ಭಾರತೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ಬಿಜೆಪಿ
ಆದರೆ ಈ ೩ನೇ ಗರ್ಭಗುಡಿ, ವಿಷ್ಣು ಇರುವ ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುವುದರ ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ತಾಗಿಕೊಂಡೇ ಇದೆ ಮತ್ತು ನಂದಿ ಇರುವ ದಿಕ್ಕಿಗೇ ಮುಖಮಾಡಿಕೊಂಡು ಇದೆ! ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಈ ೩ನೇ ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ಬೇರೇನೆ ಆದ ನವರಂಗ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ೨ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳಿಗೆ ಬೇರೇನೇ ನವರಂಗ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ೨ ನವರಂಗಗಳು!
ಪ್ರಮುಖ ಶಿವಲಿಂಗ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಇರುವ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳ ನವರಂಗವನ್ನು ನಾಟ್ಯರಂಗವೆಂದೂ, ೩ನೇ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಮುಂದಿರುವ ನವರಂಗವನ್ನು ಸಭಾರಂಗವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ನಾಟ್ಯರಂಗಕ್ಕೆ. ನಾಟ್ಯರಂಗದಿಂದ ಸಭಾರಂಗಕ್ಕೆ ಬರಲು ದ್ವಾರವಿದೆ. ಈ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿರುವ 'ದ್ವಾರಪಾಲಕಿ'ಯರಿದ್ದಾರೆ. ದ್ವಾರಪಾಲಕಿಯರ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಿಟಕಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತನೆ ಅದ್ಭುತ. ನಾಟ್ಯರಂಗದಿಂದ ೨ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಭಾರಂಗಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ದ್ವಾರಗಳು ೫ ತೋಳಿನವು. ಪ್ರತಿ ತೋಳಿನಲ್ಲೂ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕೆತ್ತನೆ ಕೆಲಸ.
ಇದೊಂದು ಮೂಲತ: ದ್ವಿಕೂಟ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು, ೩ನೇ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ನಂತರ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಮಾತೂ ಇದೆ. ದೇವಾಲಯದ ವಿಚಿತ್ರ ತ್ರಿಕೂಟ ರಚನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಈ ವಾದವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿಕೂಟ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ನವರಂಗವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೩ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳು ಈ ನವರಂಗಕ್ಕೇ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ೨ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳು ಮಾತ್ರ ನವರಂಗಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಂತರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ೩ನೇ ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ಬೇರ್‍ಏನೆ ನವರಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವಂತೆ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದ್ವಿಕೂಟ ದೇವಾಲಯದ ಎರಡನೇ ದ್ವಾರವನ್ನು ಈ ನವರಂಗಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಈ ವಾದವೇ ಸರಿ ಎಂದು ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಏನೇ ಇರಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವವರಿಗೆ ಬಳ್ಳಿಗಾವೆಯ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಒಂದು ಸೋಜಿಗ.
ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವುದೇ ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು ದೇವಾಲಯ. ಬಳ್ಳಿಗಾವೆ ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು ಜನಿಸಿದ ಸ್ಥಳ. ಈ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವಚನಕಾರ ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಇದೇ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಆತನ ಹೆಸರಿಂದಲೇ ಈ ಗುಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮೊದಲು, ಗೋಪುರರಹಿತ ತ್ರಿಕೂಟಾಚಲ ರಚನೆಯುಳ್ಳ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಗರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಿಗಾವೆಯ ಮೂಲ ದೇವಸ್ಥಾನವೂ ಇದೇ. ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಮುದಾಯದವರಾದ ವೀರ ಬಣಂಜರು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಗರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಎಂದು ಶಾಸನಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಪುಟ್ಟದಾಗಿರುವ ಈ ದೇಗುಲ ಮುಖಮಂಟಪ, ನವರಂಗ ಮತ್ತು ೩ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಶಿರಾಳಕೊಪ್ಪದಿಂದ ಕೆರೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲೇ ಬರುವಾಗ ಮೊದಲಿಗೆ ಗೋಚರಿಸುವುದು ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಲಿಂಗವನ್ನು ಚಾಲುಕ್ಯರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರೆ, ನಂತರ ಇಸವಿ ೧೦೫೯ರಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತ್ರಿಕೂಟಾಚಲ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರು ಹೊಯ್ಸಳರು. ಸಳ ಮಹಾರಾಜ ಹುಲಿ ಕೊಲ್ಲುವ ದೃಶ್ಯದ ಕೆತ್ತನೆ ಪ್ರಮುಖ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಗೋಪುರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಖಮಂಟಪ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ತಾಗಿಕೊಂಡು ಇಲ್ಲ. ಮುಖಮಂಟಪ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೧೫ ಅಡಿಗಳ ಅಂತರವಿದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿರುವ ೧೬ ಕಂಬಗಳ ಮುಖಮಂಟಪವನ್ನು ದಾಟಿ ಬಂದರೆ ದೇವಾಲಯದ ಸುಖನಾಸಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶ. ಸುಖನಾಸಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ನಂದಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಂದಿ ಮುಖಮಂಟಪದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದಾದರೂ, ಈ ದೇವಾಲಯ ಒಂದು ಅಪವಾದ.