polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆಯೆ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲ ಕಳೆಯುವ ಬಹುತೇಕ ಆಮೆಗಳು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿರುತ್ತವೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಕಡಿಯುವಂಥ ಆಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೃದು-ಚಿಪ್ಪಿನ ಆಮೆಗಳು ತಲೆಯ ತುದಿಭಾಗದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ತಳಿಯ ಆಮೆಗಳು ತುಂಬಿದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವವರಿಂದ ಬಚಾವಾಗಲು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮೂಗಿನ ಹೊರಳೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀರಿನ ಹೊರಗಿಟ್ಟು ಇಡೀ ಶರೀರವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಮುದ್ರದ ಆಮೆಗಳು ಕಣ್ಣುಗಳ ಬಳಿ ಗ್ರಂಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇವು ಉಪ್ಪಿನಂಶ ಇರುವ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ತಾವು ಕುಡಿದ ನೀರಿನಲ್ಲಿಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಪ್ಪಿನಂಶವನ್ನು ಶರೀರದಿಂದ ಈ ರೀತಿ ಹೊರ ಹಾಕುತ್ತವೆ.
ಆಮೆಗಳಿಗೆ ಅಪರೂಪದ ರಾತ್ರಿ ದೃಷ್ಟಿ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅವುಗಳ ಅಕ್ಷಿಪಟದಲ್ಲಿರುವ ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಡ್ ಸೆಲ್ ಗಳು. ಆಮೆಗಳು ಶಂಕು ಉಪಾಕೃತಿಯ ಸಂಪುಷ್ಟ ಬಣ್ಣದ ದೃಷ್ಟಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಇದರ ಸಂವೇದನ ಶ್ರೇಣಿ ಅಲ್ಟ್ರಾವೈಯೋಲೆಟ್ ನಿಂದ ಕೆಂಪಿನ ವರೆಗೆ ಇದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಕೆಲವು ಆಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬತ್ತುವ ಚಲನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವು ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಬಲಿಪಶುವನ್ನು ಭಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಇತರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಆಮೆಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಕತ್ತನ್ನು ಗಭಕ್ಕನೆ ಚಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ.
ಆಮೆಗಳು ಒರಟಾದ ಬಾಗಿದ ನೀಳ್ಮೂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆಮೆಗಳು ತಮ್ಮ ದವಡೆಯನ್ನು ಆಹಾರವನ್ನು ತುಂಡರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಗಿಯಲು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಆಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ದವಡೆಗಳು ಮೊನಚಾದ ಅಂಚುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಆಮೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬಲಿಯನ್ನು ಹೋಳುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡುವ ಚಾಕುವಿನಂತೆ ಹರಿತವಾದ ಅಂಚುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಮೆಗಳು ಬಾಚಿಯಂಥ ಅಂಚುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇವು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಬಲ್ಲವು. ಆಮೆಗಳು ತಮ್ಮ ಆಹಾರವನ್ನು ನುಂಗುವುದಕ್ಕೆ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಬಹುತೇಕ ಸರೀಸೃಪಗಳಂತೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಹೊರಗೆ ಚಾಚಲಾರವು.
ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚಿಪ್ಪಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ ಚರ್ಮದ ಬೆನ್ನಿನ ಸಮುದ್ರ ಆಮೆ ಚಿಪ್ಪಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಬೆಳೆದು ಭಾರೀ ತೂಕವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸಿಹಿ ನೀರಿನ ಆಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವುದು ಏಶಿಯದ ಮೃದು ಚಿಪ್ಪಿನ ಆಮೆ ಪೆಲೋಚೆಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಟೋರಿ , ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇವು ಕುಬ್ಜವಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿಗೇಟರ್ ಸ್ನ್ಯಾಪ್ಪಿಂಗ್ ಟರ್ಟಲ್ ಎಂದೇ ಇವು ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲೋನಿಯನ್ ದೊಡ್ಡ ಚಿಪ್ಪನ್ನು೨೦೦ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಸುಮಾರು ಹೊಂದಿವೆ. ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೯೦೦ ಕಿಲೋ ಗ್ರಾಂ ತೂಕವನ್ನೂ ಹೊಂದಿವೆ.
ಭಾರೀ ಗಾತ್ರದ ಜಿಯೋಕೆಲೋನ್ , ಮಿಯೋಲಾನಿಯಾ ಮತ್ತಿತರ ಆಮೆಗಳ ತಳಿಗಳು ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವು ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವು. ಮಾನವನು ಇವುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಿದ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬದುಕುಳಿದಿರುವ ದೈತ್ಯ ಗಾತ್ರದ ಆಮೆಗಳು ಸಿಚೆಲ್ಲೆಸ್ ಮತ್ತು ಗಾಲಾಪಾಗೋಸ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಮತ್ತು ಇವು ೮೦ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೬೦ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ (೧೩೦ ಪೌಂಡ್್ ತೂಕದವು.
ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲೋನಿಯನ್ ಆರ್ಚೆಲೋನ್ ಇಸ್ಚಿರೋಸ್ ,ಮಧ್ಯಜೀವಿಕಲ್ಪದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ಇದು ೪.೬ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಇತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.
ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಆಮೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದ ಮಚ್ಚೆಗಳಿರುವ ಮೃದು ಪಾದದ ಆಮೆಗಳು. ಇದು ೮ ಸೆ.ಮೀ. ಅಂಗುಲ)ಕ್ಕಿಂತ ಉದ್ದವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತೂಕ ಸುಮಾರು ೧೪೦ ಗ್ರಾಂ. ನಷ್ಟಿದೆ. ಇತರ ಎರಡು ಚಿಕ್ಕ ಆಮೆಗಳ ತಳಿಗಳು ಅಮೆರಿಕದ ಮಡ್ ಟರ್ಟಲ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಮಸ್ಕ್ ಟರ್ಟಲ್ ಗಳು . ಇವು ಕೆನಡಾದಿಂದದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ವರೆಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಗುಂಪಿನ ಅನೇಕ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ಪಿನ ಉದ್ದ ೧೩ ಸೆ.ಮೀ. ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇವೆ.
ಚಿಪ್ಪಿನ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಆಮೆಗಳು ಸರೀಸೃಪ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವು. (ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲು ವರ್ಗದ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಚಿಪ್ಪಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ -ಕೆಲೋನಿಯಾ-) ವಿಶೇಷ ಎಲುಬು ಅಥವಾ ಮೃದುವಾದ ಎಲುಬಿನ ಚಿಪ್ಪು ಅವುಗಳ ಪಕ್ಕೆಲಬುಗಳಿಂದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿ ಅವು ಕವಚದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. "ಆಮೆ"ಗಳನ್ನು ಇಡಿಯಾಗಿ ಚಿಪ್ಪಿರುವ ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಸ್ವಭಾವ ಇರುವ ಚಿಪ್ಪಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಸೇರಿಸಬಹುದು - ಸಮುದ್ರ ಆಮೆ, ಸಿಹಿ ನೀರಿನ ಆಮೆ, ಕೂರ್ಮ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಚರ್ಚೆಯನ್ನೂ ನೋಡಿ.
ಚಿಪ್ಪಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಇರುವ ಮತ್ತು ನಶಿಸಿ ಹೋಗಿರುವ ತಳಿಗಳಿವೆ. ಆಮೆಗಳ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಂಡು ಬಂದದ್ದು ೨೧೫ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ. ಇದು ಆಮೆಗಳನ್ನು ಅತಿ ಹಳೆಯ ಸರೀಸೃಪ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹಾವುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಇವು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿವೆ. ಇಂದು ಜೀವಂತವಿರುವ ಅನೇಕತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ.
ಇತರ ಸರೀಸೃಪಗಳಂತೆ ಆಮೆಗಳು ಶೀತರಕ್ತದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ತಾವು ವಾಸಿಸುವ ಪರಿಸರದ ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ತಾಪವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಇವನ್ನು ಶೀತರಕ್ತದ ಪ್ರಾಣಿ ಎನ್ನುವರು. ಆದರೆ ಚರ್ಮದ ಬೆನ್ನಿನ ಸಮುದ್ರ ಆಮೆಗಳು ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ನೀರಿಗಿಂತಲೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶರೀರ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅವುಗಳ ಅತ್ಯಧಿಕ ಉಪಾಪಚಯಿ ಪ್ರಮಾಣ.
ಇತರ ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುವ ಪ್ರಾಣಿ ಗಳಂತೆ ಅವು ಗಾಳಿಯನ್ನು ಉಸಿರಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ತಳಿಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸುತ್ತಲೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಮೆಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವು.
ವಂಶ ಜಿಯೋಮಿಡಿಡೆ (ಏಶಿಯದ ನೀರಿನ ಆಮೆಗಳು, ಏಶಿಯದ ಎಲೆ ಆಮೆಗಳು, ಏಶಿಯದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಆಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾವಣಿ ಆಮೆಗಳು)
ಆಮೆಗಳನ್ನು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಆಮೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಿಹಿ ನೀರಿನ ಆಮೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ಇಡುವರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವವು ರಶಿಯನ್ ಟರ್ಟೈಸ್ ಗಳು, ಮೊನಚು ತೊಡೆಯ ಆಮೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಕಿವಿಯ ಜಾರಿಹೋಗುವ ಆಮೆ
ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಮೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಬರುವ ಆಹಾರ ವಿಷವಾಗುವ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಯು.ಎಸ್. ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಆಡಳಿತವು ೪ ಅಂಗುಲಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಆಮೆಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಕಾನೂನನ್ನು ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ತಂದಿತು. ಯು.ಎಸ್.ನ ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೂ ೪ ಅಂಗುಲ ಉದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಆಮೆಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ. ಎಫ್್ಡಿಎದಲ್ಲಿಯ ಲೋಪದೋಷದಿಂದಾಗಿ ಅನೆಕ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹುಳಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಆಮೆಗಳನ್ನು ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಹೇಗೆಂದರೆ ಕಾನೂನು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ೪ ಅಂಗುಲಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ದದ ಆಮೆಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ರೆಡ್ ಇಯರ್ಡ್ ಸ್ಲೈಡರ್ ಗಳನ್ನು ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ಬಳಸದಿರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಜಾತಿಯವು. ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣ ಈ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಯಾದವು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನ್ನು ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೭ರ ಪ್ರಕಾರ ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜಾತಿಯ ರೆಡ್ ಇಯರ್ಡ್ ಸ್ಲೈಡರ್ಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ. ಮೊಟ್ಟೆ ಒಡೆದು ಹೊರಬರುವ ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಬಣ್ಣಗಳ ವೈವಿಧ್ಯವಿರುವ ಅಲ್ಬಿನೋ ಮತ್ತು ಪಾಸ್ಟಲ್ ರೆಡ್-ಇಯರ್ಡ್ ಸ್ಲೈಡರ್ಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಚಿಪ್ಪಿನ ಹೊರ ಪದರ ಚರ್ಮದ ಅಂಗ; ಚಿಪ್ಪಿನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರತಿ ಸ್ಕ್ಯೂಟ್ ಒಂದೇ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಪೊರೆಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಚರ್ಮದ ಉಳಿದ ಭಾಗ ಇತರ ಸರೀಸೃಪಗಳ ಚರ್ಮದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಪೊರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಾವುಗಳು ಮಾಡುವಂತೆ ಆಮೆಗಳು ಒಂದೇ ಸಲಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಚರ್ಮವನ್ನು ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸತತವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕಚಿಕ್ಕ ತುಣುಕುಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳುವವು. ಜಲಚಲ ತೊಟ್ಟಿ ಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಾಗ ಉದುರಿದ ಚರ್ಮದ ಚಿಕ್ಕಚಿಕ್ಕ ಚೂರುಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆಮೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಕಟ್ಟಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿಗೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಉಜ್ಜಿಕೊಂಡಾಗ ಈ ಚಿಪ್ಪು ಚೂರಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಕೂರ್ಮಗಳೂ ತಮ್ಮ ಚರ್ಮವನ್ನು ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸತ್ತ ಚರ್ಮವು ದಪ್ಪಗಿರುವ ಬುಗಟೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಟ್್ಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಗೊಳ್ಳಲು ಇವು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಚಿಪ್ಪಿನ ಹೊರಗಿನ ಶರೀರದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಿಕ್ಕದಾದ ಪದರಗಳು, ದೊಡ್ಡದರ ಮೇಲೆ ಹಳೆದಾದ ಸ್ಕ್ಯೂಟ್ ಗಳು, ಹೊಸದಾದವು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ವರ್ತುಲಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸ್ಕ್ಯೂಟ್ ಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಇದ್ದವರು ಆಮೆಯ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಪದ್ಧತಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದುದಲ್ಲ, ಭಾಗಶಃ ಸರಿಯಾದುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು ಸ್ಕ್ಯೂಟ್ ಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚಿಪ್ಪಿನಿಂದ ದೂರವೇ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಆಮೆಗಳ ಮಾಂಸವನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಮತ್ತು ಈಗಲೂ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾದಿಷ್ಟ ಭಕ್ಷ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಂಗ್ಲೋ-ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಟರ್ಟಲ್ ಸೂಪ್ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಭಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಮತ್ತು ದೂರಪ್ರಾಚ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಹೀಗೆಯೇ ಇದೆ. ಕುದಿಸಿದ ಗೋಫರ್ ಟರ್ಟೈಸ್ ಪ್ಲೋರಿಡಾದ ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
ಗ್ರಾಂಡ್ ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಆಮೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಕಾಡಿನ ಸಂಗ್ರಹ ತೀರುತ್ತ ಬಂದ ಕಾರಣ ಒಂದು ಆಮೆಯ ಫಾರ್ಮ್ಅನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸಮುದ್ರ ಆಮೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಆಮೆಯ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಅಂಗವಾಗಿ ಈ ಫಾರ್ಮ್ ಕಾಡಿಗೆ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.
ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋಗಳಲ್ಲಿ ಆಮೆಯ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಗ್ರಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇವನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಹೆಸರು ಕ್ರೀಮ್ ಡೆ ಟೋರ್ಟುಗಾ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ತಮ್ಮ ಚಿಪ್ಪಿನೊಳಗೆ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡವು ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಆಮೆಗಳನ್ನು ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಪ್ಟೋಡಿರಾ ತನ್ನ ಬೆನ್ನು ಮೂಳೆಯ ಕೆಳಗೆ ಕುಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಒಳಗೆ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪ್ಲ್ಯುರೋಡಿರಾ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಕತ್ತನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ವಂಶ ಪೋಡೋಕ್ನೆಮಿಡಿಡೆ (ಮಡಗಾಸ್ಕನ್ ಬಿಗ್-ಹೆಡೆಡ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಡ್ ನೆಕ್ ರಿವರ್ ಟರ್ಟಲ್್ ಗಳು)
ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಕಡಲಾಮೆಗಳ ಏಳು ಜಾತಿಗಳಿವೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಐದನ್ನು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಅನೇಕ ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಕಂಡವು ಸೇರಿವೆ:
ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಕಾಯಿರ್‌ ಎಂಬ ಗಾಯನವೃಂದವು 140-ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರದ ಮುಂಚೂಣಿ ಗಾಯಕ ಸಂಗೀತ ವೃಂದಗಳ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸದರನ್‌ ಕನ್ಸಾರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ವಾಯ್ಸಸ್‌ ಎಂಬುದು ನಿಯತವಾಗಿ ಗಾಯನ ವೃಂದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ಸಣ್ಣ ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದವಾಗಿದೆ.
ರಿಚರ್ಡ್‌ ಮ್ಯಾಡನ್‌ರಿಂದ ನಡೆಸಿಕೊಡಲ್ಪಡುವ ರಾಯಲ್‌ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮೇಲ್‌ ಕಾಯಿರ್‌ ವೃಂದಗಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಕಾಯಿರ್‌ ಕೂಡಾ ನಿಯತವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ತ್ರೀಯರೇ ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಹಾರ್ಮನಿ ಸಿಂಗರ್ಸ್‌ ವೃಂದವು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಹು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮರಾಮ ಹಾಲ್‌ಅನ್ನು ತನ್ನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸದರನ್‌ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್‌ ಕಾಯಿರ್‌ ವೃಂದವು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಗೀತ ವೃಂದವಾಗಿದೆ. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಶಾಲೆಗಳು ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವಲ್ಲದೇ, ಕೆಲವು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಗಮನಾರ್ಹ ಶಾಲಾ ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದಗಳಲ್ಲಿ ಸೇಕ್ರೆಡ್‌ ಹಾರ್ಟ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಕಾಯಿರ್‌, ಬಾಲ್ಮಾಸೆವೆನ್‌ ಇಂಟರ್‌ಮೀಡಿಯೆಟ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ಕಾಯಿರ್‌, ಒಟಾಗೋ ಬಾಲಕರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಒಟಾಗೋ ಬಾಲಕಿಯರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳ ಬ್ಯಾರಕ್‌ ಕಾಯಿರ್‌‌ . ಹಿಲ್ಡಾಸ್‌ ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್‌ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಗಲ್‌ ಕಾಯಿರ್‌ ಕೂಡಾ ಸೇರಿವೆ.
ಸದರನ್‌ ಯುತ್‌ ಕಾಯಿರ್‌ ಎಂಬುದು ಗಾಯನಕಛೇರಿ-ಆಧಾರಿತ ಯುವ ಗಾಯನ ಸಂಗೀತವೃಂದವಾಗಿದೆ, ಅದೇ ರೀತಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ದತ್ತಿನಿಧಿಯ/ಧರ್ಮಾರ್ಥದ ಕೋಥ್ರಮ್‌ ಫಾಯ್ರ್‌ಫೆ ಆಗಿದೆ.
ಒಟಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಮೂರು ಅಧಿಕೃತ ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ: ಎರಡು ಚಾಪೆಲ್‌ ಗಾಯಕರ ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದಗಳು , ಹಾಗೂ ಸಂಚಾರಿ ವೃಂದ ಕ್ಯಾಂಟೋರೆಸ್‌ ಕಾಯಿರ್.
ಅನೇಕ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಚರ್ಚು/ಇಗರ್ಜಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಧಾನ ಚರ್ಚು/ಇಗರ್ಜಿಗಳು ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. . ಜೋಸೆಫ್‌ಸ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ ಇಗರ್ಜಿಯು ಎರಡು ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ: ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ ಕಾಯಿರ್‌ ಮತ್ತು ಗೇಬ್ರಿಯೆಲಿ ಸಿಂಗರ್ಸ್‌ ; ನಾಕ್ಸ್‌ ಚರ್ಚ್‌/ಇಗರ್ಜಿಯ ಬೃಹತ್‌ ಪುರುಷರು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ದೊಡ್ಡವರಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ನಾಕ್ಸ್‌ ಚರ್ಚ್‌ ಕಾಯಿರ್‌; . ಜಾನ್ಸ್‌ ಚರ್ಚ್‌/ಇಗರ್ಜಿ, ರೋಸ್ಲಿನ್‌'ನ ಪುರುಷರು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಸಣ್ಣ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ ಕಾಯಿರ್‌ ; ಮತ್ತು . ಪಾಲ್ಸ್‌ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್‌ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ ಚರ್ಚ್‌/ಇಗರ್ಜಿಯ ಪುರುಷರು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರ ಸಂಗೀತ ವೃಂದ ಹಾಗೂ ಪುರುಷರು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಗೀತ ವೃಂದಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುರಾವೆಗಳು ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಥಮ ಮಾನವ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡುವಿಕೆಯು 1250–1300ರ, ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು ಜನಸಮೂಹವು ಆಗ್ನೇಯ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಒಟಾಗೋ ಹೆಡ್ಸ್‌‌ ಭೂಚಾಚುವಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೈಕೈ'ನ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಕ್ತನ ನಿವೇಶನವು, ಸರಿಸುಮಾರು ಆ ಕಾಲಾವಧಿಯದ್ದೇ ಎಂದು ಕಾಲನಿರ್ದೇಶ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಾಚೀನ ನಿವೇಶನಗಳು ಈಗಿನ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ವಿಶಾಲವಾಗಿವೆಯಲ್ಲದೇ ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸಗಳಾಗಿ ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ತದನಂತರ ಜನಸಮೂಹವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ನಡೆದರೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಮಾರು 1650ರ ಕಾಲದ ಅವಧಿಯ ಪುಕೆ/ಫ್ಯೂಕೆಕುರಾ ದಂತಹಾ ಹಲವು ಮಯೋರಿ ಹಳ್ಳಿಗಳು, ಕೋಟೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆವ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತಹಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ವಿಕಸನವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆಯೇ ಮತ್ತೆ ವಿಸ್ತರಿಸತೊಡಗಿತು. ಈಗಿನ ಪ್ರಧಾನ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲೆಯೊಂದು ಸುಮಾರು 1785ರಷ್ಟು ತಡವಾಗಿಯೇ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾದರೂ 1826ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
1848ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಮುಕ್ತ ಚರ್ಚ್‌/ಕ್ರೈಸ್ತಸಂಘದ ಲೇ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌/ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆಯದವರ ಸಂಘವು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವನ್ನು ಒಟಾಗೋ ಬಂದರುವಿನ ಭೂಚಾಚುವಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಪಟ್ಟಣವನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ಡುನ್‌ ಐಡೆಯಾನ್ನ್ ಎಂಬ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಗೇಲಿಕ್‌ ರೂಪದಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಗರದ ಸಮೀಕ್ಷಕ/ಮೋಜಣಿದಾರನಾಗಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಕೆಟಲ್‌ ಎಂಬಾತ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಆದೇಶವಿತ್ತಾಗ, ಕಣ್ಸೆಳೆಯುವ 'ರಮ್ಯ/ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್‌' ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸಿದನು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರರು ಸವಾಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆತನ ಸ್ಥೂಲ ಕಲ್ಪನೆಯ ಕಟ್ಟೋಣಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಹೆಣಗಿದರು ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರೂ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಭವ್ಯವಾದ ಹಾಗೂ ವೈಚಿತ್ರ್ಯ ತುಂಬಿದ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ ವಿಲಿಯಂ ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ ಎಂಬ ನೆಪೋಲಿಯನ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಯಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇಲ್ಲಿನ ಲೌಕಿಕ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ. ಕವಿ ರಾಬರ್ಟ್‌‌ ಬರ್ನ್ಸ್‌ರ ಸೋದರಳಿಯ/ಸಹೋದರ/ರಿಯ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದ ರೆವರೆಂಡ್‌ ಥಾಮಸ್‌ ಬರ್ನ್ಸ್‌ರು, ಅಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಕ್ಯಾರಿಸ್‌ಬ್ರೂಕ್‌‌ನ ಹೊನಲುಬೆಳಕಿನ ರಗ್ಬಿ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ ಆಟಗಳಾಡುವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ನವೀನ ಕ್ಯಾಲೆಡೊನಿಯನ್‌ ಗ್ರೌಂಡ್‌ಸಾಕ್ಕರ್‌/ನೆಲ ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ ಹಾಗೂ ಲೋಗನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌/ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಳಿ ಇರುವ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಬೃಹತ್ತಾದ ಎಡ್ಗರ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾ ಕೇಂದ್ರ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಂಡಾಕೃತಿಯ/ಓವಲ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಮೈದಾನ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಐಸ್‌/ಹಿಮ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಗಾಲ್ಫ್‌ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಫೋರ್‌ಬರಿ ಪಾರ್ಕ್‌ ಕುದುರೆರೇಸಿನ ಮೈದಾನಗಳು ಮಹಾನಗರದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದ್ದು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವು ಕೆಲವೇ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಇವೆ. ಕ್ಲೇರ್‌‌‌ ಸಮುದ್ರತೀರವು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಡಲಲೆ ಸವಾರಿ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿನ ಬಂದರು ನೆಲಸುತ್ತು ರೇವು ಹಾಯಿಹಲಗೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ತುದಿಹಾಯಿಪಟಗಳ ಮೇಲೆ ಜಲಸವಾರಿ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ನಾಲ್ಕು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಈಜುಕೊಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಮೊವಾನಾ ಈಜುಕೊಳ, ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್‌ ರೇವುಪಟ್ಟಣ ಈಜುಕೊಳ, ಮೊಸ್‌ಜಿಯೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಲೇರ್‌ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಈಜುಕೊಳ.
ವಿಶ್ವ ಸಮರ ರ ನಂತರ, 'ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ' ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಿಳಿದರೂ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಉಚ್ಛ್ರಾಯದ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೆರಡೂ ಸುಧಾರಿಸಿದವು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಕಾಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವ ತಲೆಮಾರೊಂದು ಆ ಮಾದರಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಾಶವಾದವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದೆಂದರೆ 1969ರಲ್ಲಿ ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸಲಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮೇಸನ್‌ರ ಸ್ಟಾಕ್‌/ಷೇರುವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದ ಕಟ್ಟಡ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರೂ, ಮಹಾನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಏರಿಕೆಯು ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತಾ ಬಂದು ನಂತರ 1976ರಿಂದ 1981ರವರೆಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಈ ಅವಧಿಯು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅನುರಣಿಸುವ ಅವಧಿಯಾಗಿದ್ದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯವರು ದತ್ತಿಕೊಟ್ಟ ಕಲಾ ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು ಜೇಮ್ಸ್‌‌ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಟರ್‌‌, ರಾಲ್ಫ್‌‌ ಹೊಟೆರೆ, ಜ್ಯಾನೆಟ್‌‌ ಫ್ರೇಮ್‌, ಮತ್ತು ಹೋನ್‌ ಟುವ್ಹಾರೆಯಂತಹಾ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿಗಳನ್ನು ಮಹಾನಗರದೆಡೆಗೆ ಕರೆತಂದಿತ್ತು.
ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದ ಹವಾಮಾನವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಬಹುತೇಕ ಮಹಾನಗರದ ಸ್ಥಳಸ್ವರೂಪ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಉಪನಗರಗಳ ನಡುವಿನ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮಹಾನಗರವು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಲ್ಪಾವರಣದ ವಾಯುಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನವು ಮಹಾಸಾಗರದ ಸಾಮೀಪ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೂಡಾ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಬೇಸಿಗೆ ಹಾಗೂ ತಂಪಾದ ಚಳಿಗಾಲಗಳುಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಚಳಿಗಾಲವು ಹಿಮದಿಂದ ಕೊರೆಯುವಂತೆ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದರೂ , ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಿಮಪಾತವಾಗುವ ಹಾಫ್‌ವೇ ಬುಷ್‌ ಮತ್ತು ವಕಾರಿಯಂತಹಾ ಒಳನಾಡಿನ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಟ್ಟದ ಹಿಮಪಾತವಾಗುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ. ವಸಂತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ "ದಿನಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಋತುಗಳು" ರೀತಿಯ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದರೂ, ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್‌ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನವು ಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟುತ್ತಿರುತ್ತದೆ
ಸದರನ್‌ ಸಿನ್‌ಫೋನಿಯಾ/ಸಿಂಫೋನಿಯಾ ಎಂಬುದು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರ ಮೂಲದ ಒಂದು ಅರೆ-ವೃತ್ತಿಪರ ವಾದ್ಯವೃಂದವಾಗಿದೆ. ಇತರೆ ವಾದ್ಯಸಂಗೀತ ವೃಂದತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ರೇರ್‌ ಬೈರ್ಡ್ಸ್‌ ಆದಿ ಸಂಗೀತ ಮೇಳ, ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್‌ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ/ವಾದ್ಯವೃಂದ, ಮತ್ತು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಯುತ್‌ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ/ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಲವು ಶಾಲೆಗಳು ಕೂಡಾ ಶಾಲಾ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಂಡ್‌‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಿತ್ತಾಳೆ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಮೂರು ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಕೂಡಾ ಇವೆ: ಅವುಗಳೇ . ಕಿಲ್ಡಾ ಬ್ರಾಸ್‌‌, ಕೈಕೊರಾಯ್‌ ಬ್ರಾಸ್‌‌, ಮತ್ತು ಮೊಸ್‌ಜಿಯೆಲ್‌‌ ಬ್ರಾಸ್‌‌ ತಂಡಗಳು. ಒಟಾಗೋ ಸಿಂಫೋನಿಕ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಪೈಪ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಕೂಡಾ ಪ್ರಮುಖ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸಂಗೀತ ಮೇಳತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಜಾಜ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಜಾಜ್‌ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ/ವಾದ್ಯವೃಂದ, ಮತ್ತು ತ್ರಿಶತಮಾನೀಯ ಝಿಂಬೆ!
ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿಯೇ 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಇಂಡೀ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ರೂಪವಾದ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸೌಂಡ್‌ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಅನ್ವರ್ಥವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಸಂಗೀತ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಫಲವತ್ತಾದ/ಫಲದಾಯಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌ ಮೂಲದ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್‌ ನನ್‌‌ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಕಂಪೆನಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದ ಚಿಲ್ಸ್‌, ದ ಕ್ಲೀನ್‌, ದ ವರ್ಲೈನ್ಸ್‌, ದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌, ಸ್ನೀಕಿ ಫೀಲಿಂಗ್ಸ್‌, ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೈಟ್‌ಜ್ಯಾಕೆಟ್‌‌ ಫಿಟ್ಸ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ, ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌‌ ಕಾಲೇಜು/ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ರೇಡಿಯೋ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಶ್ರೋತೃವರ್ಗವನ್ನು ಇವೆಲ್ಲಾ ಹೊಂದಿವೆ.
ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರ ಹಾಗೂ ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಸಂಘಟಿತವಾಯಿತು ಪ್ರಧಾನ ದಕ್ಷಿಣ ಹೆದ್ದಾರಿಯು/ಮೇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಲೈನ್‌ ಮಹಾನಗರವನ್ನು 1878ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ 1879ರಲ್ಲಿ ಇನ್ವರ್‌ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು. ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾದ ಒಟಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ 1869ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಒಟಾಗೋ ಬಾಲಕಿಯರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು 1871ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1881ರಿಂದ 1957ರ ಅವಧಿಯ ನಡುವೆ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರವು ಕಂಬಿ ಟ್ರ್ಯಾಮ್‌/ಕೇಬಲ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಮ್‌ಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅಂತಹ ಮೊದಲನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯದಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. 1880ರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಶೈತ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಮಾಂಸದ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ 1882ರಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್‌ ರೇವುಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಅದರ ಸರಕು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟಾಗ, ನಂತರದ ಬೃಹತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಮವು ಆರಂಭವನ್ನು ಕಂಡಿತು.
ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರವು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಹೊರಸುತ್ತಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ದೀರ್ಘವಾದ ಭೂಮಿಯಾದ ಅಖಂಡ ಒಟಾಗೋ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ/ದ್ವೀಪಕಲ್ಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ/ದ್ವೀಪಕಲ್ಪ ಪ್ರದೇಶವು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನವಸತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಇಡೀ ಬಂದರು ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಆವರಿಸಿದೆ, ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಒಟಾಗೋ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ/ದ್ವೀಪಕಲ್ಪ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ನ್ಯಾಸದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ/ದ್ವೀಪಕಲ್ಪವು ಅನೇಕ ಉತ್ತಮ ತೀರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು, ಸೀಲ್‌ ಮೀನುಗಳು, ಮತ್ತು ನೀರುಕಾಗೆಗಳಂತಹಾ ಅಪರೂಪದ ತಳಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶ್ವದ ಏಕೈಕ ರಾಯಲ್‌ ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್‌ಗಳ ಪ್ರಧಾನನಾಡಿನ ತಳಿ ಉತ್ಪಾದಕ ವಸಾಹತುವನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ/ದ್ವೀಪಕಲ್ಪದ ಈಶಾನ್ಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿನ ತಯಾರೊವಾ ಭೂಚಾಚು/ಭೂಶಿರವಿನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ.
1990ರ ವೇಳೆಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಸಿತವು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು ಹಾಗೂ ಪ್ರಧಾನ ಬೀದಿ/ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಗೂ ಆಕ್ಟಾಗನ್‌ನಲ್ಲಿನ . ಲಾಸನ್‌'ರ ಮುನಿಸಿಪಲ್‌ ಚೇಂಬರ್ಸ್‌/ಪೌರಸಮಿತಿಯ ಸಭಾಭವನವನ್ನು ಉತ್ತಮರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನನ್ನು 'ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಹಾನಗರ'ವೆಂದು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ತನ್ನನ್ನು ಮರು-ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮಹಾನಗರವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಹಾಗೂ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ತ್ವರಿತಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಶಾಲೆ, ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಹಾಗೂ ಒಟಾಗೋ ಸೆಟ್ಲರ್ಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ/ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ಮರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಿಕೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ತನ್ನನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು.
ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು 1852ರಲ್ಲಿ ವೈಟಾಕಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಇಡಿಯ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಟಾಗೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. 1861ರಲ್ಲಿ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್‌ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನವು ಪತ್ತೆಯಾದುದು, ಜನಸಮೂಹದ ತ್ವರಿತ ಒಳಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು 1865ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌'ನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ನಗರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹಾಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐರಿಷ್‌‌ ಜನರು ಹಾಗೂ ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು, ಫ್ರೆಂಚರು, ಜರ್ಮನ್ನರು, ಯಹೂದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಚೀನೀಯರು ಸೇರಿದ್ದರು. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸದರನ್‌/ದಕ್ಷಿಣದ ಸಿಮೆಟ್ರಿ/ರುದ್ರಭೂಮಿಯನ್ನು 1858ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದರೆ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಉತ್ತರದ/ನಾರ್ಥರ್ನ್‌ ಸಿಮೆಟ್ರಿ/ರುದ್ರಭೂಮಿಯನ್ನು 1872ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ವುಡ್‌ಹಾಘ್‌‌ ; ಗ್ಲೆನ್‌ಲೇಯ್ತ್‌‌‌ ; ಲೇಯ್ತ್‌‌‌ ಕಣಿವೆ ; ಡಾಲ್ಮೋರ್‌ ; ಲಿಬರ್ಟನ್‌ ; ಪೈನ್‌‌ ಹಿಲ್‌ ; ನಾರ್ಮನ್‌ಬೈ ; ಮೆರಾ ; ಈಶಾನ್ಯ/ನಾರ್ಥ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಕಣಿವೆ ; ಒಪೋಹೋ ; ಉತ್ತರ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌; ರಾವೆನ್ಸ್‌ಬೌರ್ನ್/ರ್ನೆ ; ಹೈಕ್ಲಿಫ್‌ ; ಷೀಲ್‌ ಹಿಲ್‌ ; ಛಾಲ್ಲಿಸ್‌ ; ವೇವರ್ಲೆ ; ವಾಕ್ಸ್‌‌ಹಾಲ್‌‌ ; ಓಷನ್‌ ಗ್ರೋವ್‌‌ ; ಟೈನುಯಿ; ಆಂಡರ್ಸನ್ಸ್‌‌ ಬೇ ; ಮಸ್ಸೆಲ್‌ಬರ್ಗ್‌ ; ದಕ್ಷಿಣ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ; ಕಿಲ್ಡಾ ; ಕ್ಲೇರ್‌‌ ; ಕಾಸ್ಟೋರ್‌ಫೈನ್‌‌ ; ಕ್ಯೂ ; ಫಾರ್ಬರಿ ; ಕ್ಯಾವರ್‌ಶ್ಯಾಮ್‌ ; ಕನ್‌ಕಾರ್ಡ್‌‌ ; ಮೇರಿಹಿಲ್‌ ; ಕೆನ್‌ಮ್ಯೂರ್‌‌ ; ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ; ಕೈಕೊರಾಯ್‌ ಕಣಿವೆ ; ಸಿಟಿ ರೈಸ್‌ ; ಬೆಲ್ಲೆನೋವೆಸ್‌ ; ರೋಸ್ಲಿನ್‌, ಒಟಾಗೋ ; ಕೈಕೊರಾಯ್‌ ; ವಕಾರಿ; ಮಾವೊರಿ ಹಿಲ್‌‌.
ಮಹಾನಗರದ ಸುವರ್ಣ-ಬೇಟೆಯ ವೈಭವದ ಪರಂಪರೆಯ ಮಹಾನಗರದೃಶ್ಯವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್‌ ವಾಸ್ತುಕಲೆಗಳ ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಝಗಮಗಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಫಸ್ಟ್‌ ಚರ್ಚ್‌ ಇಗರ್ಜಿ, ಒಟಾಗೋ ಬಾಲಕರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಲಾರ್ನಾಚ್‌ ದುರ್ಗ/ಕ್ಯಾಸಲ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಲಾಸನ್‌ರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಓಲ್ವೆಸ್ಟನ್‌ ಮತ್ತು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇತರೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಸ್ಮರಣೀಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅಥವಾ ಕಟ್ಟೋಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿದಾದ ಬಾಲ್ಡ್‌ವಿನ್‌ ಬೀದಿ/ರಸ್ತೆ ; ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ ಕುಕ್‌ ಪ್ರವಾಸಿಗೃಹ ; ಕ್ಯಾಡ್‌ಬರಿ ಚಾಕೋಲೇಟ್‌ ಕಾರ್ಖಾನೆ ; ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಪೇಟ್‌‌‌ರ ಬಟ್ಟಿಕೇಂದ್ರಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರವು ರಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದು ರ್ಹೋಡ್‌‌ ದ್ವೀಪ/ಐಲೆಂಡ್‌ವೆಂಬ ಅಮೇರಿಕದ ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಷೈರ್‌ ಆಂಗ್ಲ ಕೌಂಟಿಗಳಿಗಿಂತ ತೀರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದರೆ, ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್‌ಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಣ್ಣಗಿದೆ.
1 ನವೆಂಬರ್‌ 2010ರಂದು ಆಕ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ಪೌರಸಮಿತಿಯ ರಚನೆಯಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಈ ನಗರವು ಭೂವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅನುಸಾರ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರದ ಪೌರಸಮಿತಿಯ ಸರಹದ್ದನ್ನು 1989ರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮಿಡಲ್‌ಮಾರ್ಚ್‌ನವರೆಗೆ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ವೈಕೌಐಟಿ/ತಿವರೆಗೆ‌, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌‌/ಶಾಂತ ಮಹಾಸಾಗರದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ವೈಪೊರಿ/ತೈಯೆರಿ ನದಿಯವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೆನ್ಲೆ ಪಟ್ಟಣದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದ ಜನಸಮೂಹವು ಮಹಾನಗರದ ಭಾರೀ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜನಸಮೂಹದ ಕಾರಣವಾಗಿ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪುರುಷರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹಿಳಾ ಜನಸಮೂಹ, ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸಿನವರಿರುವುದು, 25 ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವುದು, ಐರೋಪ್ಯ ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯಾ ಜನಾಂಗೀಯರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಮಾವೊರಿ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ದ್ವೀಪನಿವಾಸಿ/ಐಲೆಂಡ್‌ ಜನಾಂಗೀಯರು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವುದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಕಡಿಮೆ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯ, ಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ಶಾಲಾನಂತರದ ಉದ್ಯೋಗಾರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವುದು ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
2008ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಉತ್ತರ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಎರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾದ ಲೇಬರ್‌ ಪಕ್ಷದ ಗಳು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಉತ್ತರ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪೀಟ್‌ ಹಾಡ್ಜ್‌ಸನ್‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕ್ಲೇರ್‌ ಕರ್ರನ್‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಡೀ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವೀಪಭಾಗ/ಸೌತ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌‌ ಹಾಗೂ ನಾರ್ಥ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌‌ನ ಕೆಲಭಾಗವನ್ನು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಮಾವೊರಿ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಟೆ ತೈ ತೊ/ಟೊಂಗಾದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾವೊರಿ ಪಾರ್ಟಿ ಪಕ್ಷದ ಪಾಲಾಗಿದ್ದು ರಾಹುಯಿ ಕಟೆನೆಯವರು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರ ವು ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವೀಪಭಾಗ/ಸೌತ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌/ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡನೇ ಬೃಹತ್‌ ಮಹಾನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಒಟಾಗೋ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾನಗರವಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ನಗರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಆಕ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ಪೌರಸಮಿತಿಯ ರಚನೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನವೆಂಬರ್‌ 2010ರಲ್ಲಿ ಆಕ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭೂಮಿಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಬೃಹತ್‌ ಮಹಾನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು 1900ನೇ ಇಸವಿಯವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿತ್ತು.
ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಆಕ್ಟಾಗನ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರ/ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿ ಎಂಬ ಬಹುಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡದ ಒಂದು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಹಾನಗರವು ಡಜನ್ನಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿತರಕ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಇತರೆ ಅನೇಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಪ್ರಿನ್ಸಸ್‌‌‌‌ ರಸ್ತೆ, ಮೋರೆ ಪ್ಲೇಸ್‌‌ ಮತ್ತು ರಾಟ್ಟ್‌‌ರೇ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌/ರಸ್ತೆಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಆಕ್ಟಾಗನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕೂಡಾ ಇದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದೆಂದರೆ ಮೋರೆ ಪ್ಲೇಸ್‌‌ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಲೂ ಆಯ್‌ಸ್ಟರ್‌ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರ.
ಮಾವೊರಿ ಪರಂಪರೆಯ ಐತಿಹ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದ ಕಹುಯಿ ಟಿಪುವಾ ಎಂಬ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ, ನಂತರದ ಟೆ ರಪುವಾಯ್‌‌ ಜನಾಂಗವು ಭಾಗಶಃ ದಂತಕಥೆಯೆಂಬಂತಹಾ ಆದರೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವೆನ್ನುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿತವಾಗುವ ಜನಾಂಗ. ಮುಂದೆ ಹಾಗೆ ಬಂದವರೆಂದರೆ ವೈತಹಾಗಳು, ಅವರ ನಂತರ 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಟಿ ಮಾಮೋಗಳು ಹಾಗೂ ನಂತರ 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೈ ತಹು ಜನಾಂಗದವರು ಬಂದರು. ಈ ತರಹದ ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಐರೋಪ್ಯ ಕಥನಗಳಲ್ಲಿ 'ಆಕ್ರಮಣಗಳೆಂದು' ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಆಧುನಿಕ ಪಂಡಿತಗಣವು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನೆತ್ತಿದೆ. ಈ ವಲಸೆಗಳು ಬಹುಶಃ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಲಸೆಗಳಂತಹವೇ ಆದರೆ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ರಕ್ತಪಾತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದಷ್ಟೇ.
1980ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದ ಚಿಲ್ಸ್‌‌, ದ ಕ್ಲೀನ್‌, ದ ವರ್ಲೇಯ್ನ್‌ಸ್‌, ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೇಯ್ಟ್‌ಜ್ಯಾಕೆಟ್‌ ಫಿಟ್ಸ್‌ಗಳಂತಹಾ ಅನೇಕ ನಾಟಕಾಂಕಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆಗಳು ದೊರಕುವಂತೆ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ರಂಗವು ವಿಕಸಿಸಿತು. "ದ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸೌಂಡ್‌" ಎಂಬ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದವನ್ನು 1960ರ ದಶಕದಿಂದ - ಪ್ರೇರೇಪಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದ, ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಗಿಟಾರ್‌‌-ಪ್ರಾಧಾನ್ಯದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಟಂಕಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಈಗಲೂ ಹಲವು ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವಿಕೆ, ನುಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾರೆ.