polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಇವರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಸಬುಹುಳ್ಳವರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಗಂಡಸರು ಡೋಲು,ಚಂಡೆ ಬಡಿದು ಕೊಳಲೂದಿದರೆ ಹೆಂಗಸರು ತಾಳ್ ಹಾಕುತ್ತರೆ, ಭೂತಾರಾದನೆ ಕೋಲ,ನೇಮ,ಡಕ್ಕೆ,ಬಲಿಗಳಂಥ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರಗರ ದೋಲು ಬಡಿತ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಂಬಳ ಜರುಗುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕೋಣ್ಗಳನ್ನುಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಾಗ ಮತ್ತು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ ಕೊರಗದವರು ಡೋಲು,ಚಂಡೆ ಬಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು.ಊರಿನ ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ,ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ,ರಥ ಎಳೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಸಾರದೊಂದಿಗೆ ಮೂಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಡೋಲು ಬಾರಿಸಿ ದೇವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜನಾಂಗದವರು ಕೂಡ ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ವೇಷದರಿಸಿದ ಕೊರಗರು ಜನರಿಂದ ಹಣ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುತ್ತರೆ.ಊರು ಊರುಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪದಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಭತ್ತ,ಕಣಜ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇವರು ತಮ್ಮ ಹೂಟ್ಟೆ ಪಾಡಿಗೆ ಹಸುಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಹೆತ್ತುಗಳನ್ನು ಸಿಂಗರಿಸಿ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಡೋಲು ಬಾರಿಸಿ ಕುಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದು ಭತ್ತ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.ಊರಿನಲ್ಲಿ ಧನ ಅಥವಾ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಊರಿನ ಹೊರಗೆ ತಂದು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ಹದಮಾಡಿ ಮಾರಿ ಹಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಎಮ್ಮೆ ಕರುವಿನ ಹದವಾದ ಚರ್ಮ ಸಿಕ್ಕರೆ ಡೋಲು ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಕೊರಗ ಹೆಂಗಸರು ಬುಟ್ಟಿ ಹೆಣೆಯುವುದು ಕಸುಬಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆದಿವಾಸಿ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಕೊರಗ ಒಂದು. ಇವರು ಈ ಜನಾಂಗವು ಹೊಲೆಯರಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರು ಎನ್ನುವರು ಆದರೆ ಇವರಾರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ. ಆ ದಿನಾಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜನಾಂಗ ಎಂದರೆ ಕೊರಗದವರು ಅಲೆಮಾರಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಇವರು ದಿನಗಳು ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಹಸಿಮಾಂಸ ತಿಂದು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಬುದ್ಧಿ ಬೆಳೆದಂತೆ ಊರು ಸೇರಿದರೂ ಕಾಡಿನ ನಂಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಡಲಿಲ್ಲಿ. ಇವರು ಈಗ ಊರು ಸೇರಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಬಿದಿರಿನಿಂದ ತರತರದ ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಹೆಣಿಯುವ ಇವರು ಅದರಿಂದಲೇ ಬದುಕು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ.ಕೆಲವು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಜೌಡಮಾಲಿಗಳಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯವರು ನೆಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವರು. ಕೊರಗ ಜನಾಂಗದವರು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಹಸು ಮತ್ತು ಎಮ್ಮೆಯ ಚರ್ಮ,ಕೊಂಬು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಸುಲಿದು ಮಾಪಿಳ್ಳೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾರುವರು. ಕೊರಗ ಜನಾಂಗದವರು ಮದುವೆ,ಹಬ್ಬದೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಎಂಜಲಾಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಅನಿಷ್ಟ ಪದ್ದತಿ ಇತ್ತು ಈಗಿಲ್ಲ ಇಂತಹ ಅನಿಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ.
ಈ ಜನಾಂಗದವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನ್ನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆ ಪಾಡಿಗೆ ತೊಟ್ಟಿಲು, ಬುಟ್ಟಿ ಮೊರ, ತೂರುವ ಬುಟ್ಟಿ ತಕ್ಕಡಿ ದನಗಳನ್ನು ಉಜ್ಜಲು ಕುಚ್ಚುಮೊಟ್ಟೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಆವರು ಅದರಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಮಾರುವರು. ಕೊರಗರ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಡೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ತಿರುಗಾಡ ಬೇಕಿತ್ತಂತೆ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಉಗಿದು ಅದು ಬೇರೆಯವರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದರೆ ಅವರು ಬೈಗುಳಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಬೇಕ್ಕಿತ್ತು. ಆದಿವಾಸಿಗಳನಿಸಿಕೊಂಡ ಕೊರಗ ಜನಾಂಗದವರು ತಮ್ಮ ಮಾನ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸೊಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮರದ ತೊಗಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದರು. ಈ ಜನಾಂಗದವರಿಗೆ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳು ಇದವು ಹಾದು ಒಂದೊಂದು ಊರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕೊರಗರಿಗೆ ಒಂದೊಮ್ದು ಹೆಸರಿದೆ. ಉದಾ:ಕುಂದಾಪುರದ ಮೂದುಕೊರಗ, ಹೆಬ್ರಿಯ ತಪ್ಪುಕೊರಗ ಇತ್ಯಾದಿ. ಊರಿ ಬೀದಿಯನ್ನು ಸ್ಛಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲ್ಸವೂ ಕೊರಗರ ಪಾಲಿನದಾಗಿದೆ.
ಕಾನೂನಿನ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯದಿರುವ ಅನೇಕ ಗುಲಾಮ ಜಾತಿಗಳು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ನೆಲಸಿವೆ.೧೮೪೩ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಕಾನೂನಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವರನ್ನು ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿತು.ಆದರೆ ಈಗಲೂ ಅವರು ಪರಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸುಧಾರಿಸಿವೆಯಾದರೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇನೂ ಗುಲಾಮರಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರೆ.ಅವರ ಉಗಮ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ನಂತರ,ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ತಮಗಿಂತಲೂ ಕೆಳವರ್ಗದ ಸ್ತ್ರಿಯರೂಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳಸಿದ ಕಾರಣವಾಗಿ ಆರು ಅನುಲೋಮ ಜಾತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.ಅನುಲೋಮ ಎಂಬ ಪದ ಆರ್ಯ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ನೇರವಾದ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ದವಾದ ಕೂದಲುಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇವರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅಂದರೆ, ಮೇಲುವರ್ಗದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತು ಕೆಳವರ್ಗದ ಪುರುಷ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಾಗಿ ಆರು ಪ್ರತಿಲೋಮ ಜಾತಿಗಳು ಉಗಮಗೊಂಡಿವೆ.
'ಪ್ರೊ. ಮೈಸೂರು ವಿ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ' ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾತಾಗಿರುವ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯರವರು, ಮೈಸೂರ್ ಆಸ್ಥಾನವಿದ್ವಾನ್ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಹಾನ್ ವೀಣಾವಾದಕ, 'ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣ,ನವರು ಇವರ ಮುತ್ತಾತ, ಹಾಗೂ 'ಸ್ವರಮೂರ್ತಿ ವಿ.ಎನ್.ರಾವ್' ಇವರ ಪಿತಾಶ್ರೀಯವರು. ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ವೀಣಾವಾದ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದದ್ದು ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ, ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆಯ ವಲಯ. ಈ ಕಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆ, ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಆಯೋಜಿಸಿ ಅವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೃಪ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.
ಸುಬ್ಯಹ್ಮಣ್ಯರವರು, ಉತ್ತಮ ಕಲಾವಿದರು, ಸಮರ್ಥಗುರುಗಳು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಘಟಕರು, ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬ ನಿಷ್ಣಾತ ಸಂಗೀತ ವಿಮರ್ಶಕರು. ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ಯಾವುದೇ ಸಂಗೀತ ಸಮಾರಂಭದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಗರದ ಹೆಸರಾಂತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ 'ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ' ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. 'ಕರ್ನಾಟಕ ಗಾನಕಲಾ ಪರಿಷತ್' ನಲ್ಲಿ ಇವರ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು. ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಹೊರತರುವಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಗಾನ ಪರಿಷದ್ ಬಹಳ ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯರವರು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಬಹಳ ಉಪಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 'ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಅನೇಕ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಂದೆಯವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯ ಗಾಯಕನಿಗೆಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನೂ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯ ಕಾರನಿಗೆ 'ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನೂ ಪ್ರದಾನಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಹೆಸರಾಂತ ಸಂಗೀತಕಲಾವಿದರ ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಗೀಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯರು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಗಳನ್ನೂ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವುದು ಇವರ ವಿಶೇಷತೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಸನ್. ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ವಿದುಷಿ ಡಾ. ಸುಕನ್ಯಾ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಜೊತೆ ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಮುಂಬಯಿ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟ 'ಹರಿದಾಸ ನಾದಂಜಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ' ಬಹಳ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. 'ದೂರದರ್ಶನ,' 'ಆಕಾಶವಾಣಿ', ಮೊದಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಕೊಟ್ಟು ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಸಹಿತ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿ ವಿಶೇಷ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಕಾಶವಾಣಿ, ದೂರದರ್ಶನ ಆಡಿಶನ್ ಸಮಿತಿ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಗಳು, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ಸಮಿತಿಗಳು, 'ಮೈಸೂರ್ ಅರಮನೆಯ ಟ್ರಸ್ಟ್,', ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
'ಬೆಂಗಳೂರು ಗಾಯನ ಸಮಾಜದ ೩೮ ನೆಯ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಟಿ'ಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪ್ರೊ.ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯರವರದು. 'ಕರ್ನಾಟಕ ವಾಗ್ಗೆಯ ವೈಭವ,' ಎನ್ನುವ ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ತಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿ ಸಮಾರಂಭ ಸನ್ ೨೦೦೬ ಆಗಸ್ಟ್, ೧೪ ರ, ಸೋಮವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಯೆ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಸನ್. ೨೦೦೬ ರ, ೧೯ ರ ಶನಿವಾರ, ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಆಗ ಅವರು ಎಲ್ಲ ಕಕ್ಷಗಳಲ್ಲೂ ತಪ್ಪದೆ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದು, ವಿಶೇಷಜ್ಞರಾಗಿ ಸಂಗೀತಾಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಗಾಯನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿ, ಕೆಲವು ತೃಟಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಉತ್ತಮಪಡಿಸಬಹುದೆಂಬ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಅವಲೋಕಿಸಿ, ತಿದ್ದಿ, ಸಭೆಯನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು.
ತುಮಕೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ 'ಗೌರವಾರ್ಥ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಪದವಿ' ಕೊಟ್ಟು ಸನ್ಮಾನಿಸಿದೆ.
ಕಲಾವಲೋಕನ’-ಇವರ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಸದ್ಯದಲ್ಲೇ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಯಾಗಲಿದೆ.
'ಕರ್ನಾಟಕ ಗಾನ ಕಲಾ ಪರಿಷದ್, ಬೆಂಗಳೂರು, ಮತ್ತು ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಮುಂಬಯಿ ಜೊತೆಗೂಡಿ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟ 'ಯುವ ಸಮ್ಮೇಳನ', ಮತ್ತು ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ'ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಶೃಂಗಾರ'ವೆಂಬ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನ ಬಹಳ ಮಂದಿ ಸಂಗೀತಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ-ನೃತ್ಯಪಟುಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯೋಗಕಾರಿಯಾಯಿತು.
ಪತ್ರಿಕಾರಂಗ ವಿಜಯಾ ಅವರ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಬದುಕನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದರೆ ರಂಗಭೂಮಿ ಅವರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ಬದಕನ್ನು ಅರಿಯುವ, ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಸೋದರಮಾವ ಚಿಕ್ಕಜಾಜೂರು ನಾಗರಾಜ್ ಅವರಿಂದ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವನ್ನು ವಿಜಯಾ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆಗ ಕಲಿತ ರಂಗಗೀತೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಮರೆತಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿಯೇ ನಾಟಕಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾದರೂ ಹೋಗಿ ನೋಡಿಯೇತೀರುವ ಅದಮ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ ಅವರದು. ಇಂಥ ರಂಗಾಸಕ್ತಿಯೇ ಅವರನ್ನು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾದ ರಂಗಸೇವೆಗೂ ಸೆಳೆದಿರುತ್ತದೆ. ವಿಜಯಾ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಲು ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ತೊಡುಗುವಿಕೆಗೇ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆ. ಅದರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ದಾಖಾಲಾತಿಗೆ ಅಂಥ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ.
ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ, ವಿಚಾರವಂತ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ವಿಜಯಾ ಭಾಗವಹಿಸಿರಬಹುದಾದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳು, ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಂಡಿಸಿದಂಥ ಪ್ರಬಂಧಗಳು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗಾಗಿ ಬರೆದಂಥ ವೈಚಾರಿಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ’ಸಂಕುಲ’ ಹಾಗೂ ’ನಿಜಧ್ಯಾನ’ ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬರಹದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಅಂಕಣ ಬರಹಗಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸುವ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಯೋಗವೊಂದನ್ನೂ ವಿಜಯಾ ತಮ್ಮ ಆರಂಭ ಕಾಲದ ಕೃತಿ ’ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಸೊಗಸು’ ವಿನಲ್ಲೇ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದ ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ದೇಸಿಗುಣಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡೇ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಈ ರಚನಾ ಪ್ರಕಾರದ ಸ್ವರೂಪ, ಲಕ್ಷಣ, ಅದರ ರಚನೆಯ ಕ್ರಮ, ವಸ್ತು, ನಿರೂಪಣಾತಂತ್ರ ಮುಂತಾದ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಸರಳವೂ, ಲಲಿತವೂ, ನೇರವೂ ಆದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾ, ಹಲವಾರು ಲೇಖಕ-ಲೇಖಕಿಯರ ಕತೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನೂ ಸಾಧಿಸುವ ಯತ್ನ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಿನಿಮಾ ಪತ್ರಕರ್ತರ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಭಿನ್ನಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತ ಮೂಡಿಸಿದ ವಿಜಯಾ ಅವರ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಫಲವೇ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಸಹಕಾರ ಭಾವದಿಂದ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಜಾಗ ಒದಗಿಸಿತು. ಲಾಭಪರತೆ, ವಾಣಿಜ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮಾನದಂಡ ಎನ್ನುವ ಜನರಂಜನೆಕೇಂದ್ರಿತ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಜನತೆಯನ್ನು ವೈಚಾರಿಕವಾಗಿಯೂ ಕಲಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಬೆಳೆಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದುದೇ ಒಂದು ವಿರೋಧ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ನಿರ್ದೇಶಕರ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಿದ ಡಾ. ವಿಜಯಾ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಸಂಬಂಧ ಏರ್ಪಡುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.
ಇಳಾ ಮುದ್ರಣಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿದ್ದು ವಿಜಯಾ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಕಿರೀಟದ ಇನ್ನೊಂದು ಗರಿ, ಸಂಖ್ಯಾತ ಹಿರಿಯ ಹಾಗೂ ಕಿರಿಯರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿರುವ ಹಾಗೂ ತರತ್ತಲೂ ಇರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಬರಿಯ ಲಾಭದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಗುಣಾಭಿರುಚಿಯನ್ನೇ ತಳಹದಿಯನ್ನಾಗಿಸಿದವರು ವಿಜಯಾ.
ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ ಅನ್ಯಾಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸದಾ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತುತ್ತಲೇ ಬಂದಿರುವ ವಿಜಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅನ್ಯಾಯ, ದೌರ್ಜನ್ಯ, ಸಂಕಟಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾದದ್ದು ಕಂಡಾಗ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರಗಿ ಹೋಗುವವರು.ಸಾಮೂಹಿಕ ಚಳವಳಿಗಳಲ್ಲಿ - ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಲಿತ-ಬಂಡಾಯ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಚಳವಳಿಗಳಲ್ಲಿ—ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಒತ್ತಾಸೆ ನೀಡಿ ಚಳವಳಿಗಾರ ಯುವಜನರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವರು. ನೊಂದವರೊಂದಿಗೆ ಹೀಗೆ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವ ವೇಳೆಗೆ ಆಗಲೇ ವಿಜಯಾ ಈ ನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕೆನೆಪದರದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಮರಿಗೆ ಸಮಾನಸ್ಕಂದರಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯಳಂತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳು ತನ್ನೊಳಗಿನ ಪ್ರತಿಭೆ, ದಿಟ್ಟತನ, ಕಲಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು, ಲೋಕವ್ಯವಹಾರ ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ಜನಸಂಪರ್ಕಗಳ ಮೂಲಕ ಹೀಗೆ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಾಕಾರದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಅಪರೂಪ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬೆರಗು ಪಡಿಸುವಂಥದ್ದು. ಈ ಎತ್ತರದ ನಿಲುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ತುಂಬಾ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಆಯಾಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ಆಗಿರುವ ವಿಜಯಾ ಅವರ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದು ಯಾವುದೇ ಬಿಡಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮೀರಿದ ಸಾಹಸವಾದೀತು. ಅದ ಕಾರಣ ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಡಾ.ವಿಜಯಾ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಆಂತರಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ನಮ್ರ ಯತ್ನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಕೈ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ.
ರಂಗಭೂಮಿಯೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿಜಯಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿ ’ರಂಗ ಸಾಂಗತ್ಯ’ ದಲ್ಲಿ ಸೊಗಸಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಟೋಕೋತ್ಸವ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು, ಮಂಡಿಸಿದ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಹವ್ಯಾಸಿ ರಂಗಭೂಮಿಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮಹಾನ ಆಚಾರ್ಯರಾದ ಶ್ರೀರಂಗರು, ಹೊಸ ಅಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಪುನಾರಚಿಸಿದ ಬಿ.ವಿ. ಕಾರಂತರು, ಪ್ರಗತಿಪರ ’ಸಮುದಾಯ’ ನಾಟಕ ಚಳವಳಿಯ ಅಧ್ವರ್ಯು ಪ್ರಸನ್ನ ಮೊದಲಾದ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೂ ಅವರ ರಂಗ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿರುವ ಮೂಲಕ ವಿಜಯಾ ಗಳಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ರಂಗಾನುಭವದ ದರ್ಶನ ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
"ಹವ್ಯಾಸಿ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆ", "ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ: ಅಸ್ತಿತ್ವ-ಅನನ್ಯತೆ"ಯಂಥ ರಂಗಚಿಂತನಾ ಲೇಖನಗಳು ರಂಗಭೂಮೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ, ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನಗಳಾದರೆ, ಮಾಸ್ತಿಯವರ ’ಶಾಂತಾ ಮತ್ತು ಉಷಾ’, ರೆಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುವಿರಾ?
’, ’ಕಾಮನ ಬಿಲ್ಲಿಗೆ’ ಎಂಬಂಥ ಲೇಖನಗಳು ರಂಗಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡ ನಾಟಕಗಳ ಬಹುಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ರಂಗದಲ್ಲಿ ನಾಟಕದ ಪ್ರಯೋಗದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಭಿನಯ ಕಲೆಯ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮವೂ ನವುರಾದದ್ದೂ ಆದ ಅಂಗಗಳ ಇಷ್ಟು ಆಳವಾದ ಅರಿವು ವಿಜಯಾಗೆ ಇದ್ದರೂ ಈ ಅರಿವನ್ನು ಬಳಸಿ ಉತ್ತಮ ರಂಗನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವರೇಕೆ ಮುಂದಾಗಲಿಲ್ಲ?
ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದ ನಡುಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಜಾತಂತ್ರದ ಕೊರಳು ಹಿಸುಕಿದ ಆ ಹೇಯ ಆಡಳಿತ ಕ್ರಮದ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಬಲವಾದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಹುಟ್ಟಿ, ನಾನಾ ವಲಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಹೊರಟ ಸಂದರ್ಭವಿತ್ತು. ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ನಾಟಕಕಾರರೂ, ಕಲಾವಿದರೂ ಈ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಎಚ್ಚರ ಜನರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬೀದಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲೇ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಚಳವಳಿಯೊಂದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲೂ ನಡೆಯಿತು. ಇಂಥ ’ಬೀದಿನಾಟಕ’ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾದ ಜನಜಾಗೃತಿಯ ಸಾಧನವಾಗುವಂತೆ ರೂಪಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದವರಲ್ಲಿ ಡಾ.ವಿಜಯಾ ಅವರಿಗೆ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಎ.ಎಸ್. ಮೂರ್ತಿಯವರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ’ಚಿತ್ರಾ’ ರಂಗತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಆ ತಂಡದವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿಯೇ ವಿಜಯಾ ಅವರು ’ಬಂದರೋ ಬಂದರು’, ಕೇಳ್ರಪ್ಪೋ ಕೇಳಿ’, ’ಮುಖವಿಲ್ಲದವರು’, ’ಕಸಿದವರು’, ’ಎಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ನಾವು ಎಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ?
’, ’ಮಿಲೇ ಸುರ್ ಮೇರಾ ತುಮ್ಹಾರ’ ಮುಂತಾದ ಏಳು ಬೀದಿನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲು ಅಭಿನಯಗೊಂಡು ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಜಯಭೇರಿ ಬಾರಿಸಿದ್ದು ’ಬಂದರೋ ಬಂದರು’ ಎಂಬುದು. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಬರೆದದ್ದು ಇದು. ತುಂಬ ಸರಳವಿದ್ದು, ಯಾವ ರಂಗಸಜ್ಜಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬೇದಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒಗ್ಗುವಂತಿದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವೂ ಆಯಿತು. ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ತಂಡಗಳು ಈ ನಾಟಕವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದವು. ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದ ಈ ನಾಟಕವನ್ನು ಜನರು ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.
’ತುಷಾರ’ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ’ಮಾತಿನಿಂದ ಲೇಖನಿಗೆ’ ಎಂಬ ಅಂಕಣ 43 ಲೇಖನಗಳೂ ಅದೇ ಅಂಕಣದ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1981ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನವಾಗಿ ಹೊರಬಂದಿತು. ’ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ಸಿನಿಮಾದವರು, ಕೊನೆಗೆ ಡಕಾಯಿತರೂ ಸಹ ನಿಂತದ್ದು ಕೂತದ್ದು ಸುದ್ದಿಯಾಗುವಾಗ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಂಥ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಸಾಹಿತಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆಮರೆಯಲ್ಲೇ ಏಕೆ?
’ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ವಿಜಯಾ ಅವರು ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸುದ್ದಿಗಳಂತೆ ತಮ್ಮ ಅನ್ನಿಸಿಕೆಯೊಡನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗವೇ ಈ ಅಂಕಣ. ಬರಲಿರುವ, ಬಂದಿರುವ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು, ಆ ಕ್ಷಣದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಈ ಸಾಹಿತಿಗಳು, ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೇಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸುದ್ದಿಯಾಗಿಸುವ ಯತ್ನ ಅದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಆಗುವ ಹಾಗೆ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಸ್ವಹಿತದ ಹಪಾಹಪಿಗಳು, ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ರಾಜಕೀಯಗಳು ಒಳಗೊಂದು ಹೊರಗೊಂದಾದ ವರ್ತನೆಗಳು ವಿಜಯಾಗೆ ಬೇಸರ ಬರಿಸಿದವು ಹೀಗಾಗಿ ತುಂಬ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಓದುಗರಿಂದ ದೊರೆತ್ತಿದ್ದಂಥ ಈ ಅಂಕಣದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಅವರು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈಗ ನೋಡುವಾಗ ಸಾಹಿತಿಗಳನ್ನು, ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತ ಸುದ್ದಿಗಳ ಭಾಗವು ಆ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯರಂಗದ ಚರಿತೆಯ ನಾಟ್ಯೀಕರಣದ ಹಾಗೆ ಕಂಡರೆ, ನೊಂದವರ ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರಗಳು ಭಾವ ಮಿಡಿವ ಕಿರುಗತೆಗಳಂತೆ, ಬದುಕಿನ ಕಿರುನಾಟಕಗಳಂತೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ರಚಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದು ಅಂಕಣ ಬರಹವಾದರೂ ಇದರೊಳಗಿರುವ ಜೀವನಚಿತ್ರಣ ಸೃಜನಶೀಲ ರಚನೆಯಷ್ಟೇ ಆಸಕ್ತಿಯದಾಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ.
ಡಾ. ವಿಜಯಾ ಅವರ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಬೀದಿನಾಟಕಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಎಂಬುದು ರೂಢಿಯಾಗಿದೆ. ಈಗ ಮತ್ತೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ ಅವರ ಒಂದೊಂದು ಬೀದಿನಾಟಕವೂ ನಿಸ್ಚಿತವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ಜನತೆಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕೆಂದೇ ರಚಿತವಾದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಟ್ಟಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ಬಡವರು, ಸಿರಿವಂತರು ಎಂಬ ಭೇದವಿರದೆ ಜನತೆಯಿಂದ ಕಾಣಿಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾ, ಶೋಷಿಸುತ್ತಾ, ಲೂಟಿಮಾಡುತ್ತಾ ಮೆರೆಯುವ ಭ್ರಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರ ಸಮಾಜಸೇವೆಯ ವಿಡಂಬನೆ ’ಬಂದರೋ ಬಂದರು’ ನಾಟಕದ ವಸ್ತುವಾದರೆ, ’ಕೇಳ್ರಪ್ಪೋ ಕೇಳ್ರಿ’ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲ್ ಮುಖಂಡರ ಆಷಾಢಭೂತಿತನದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ತಾವೇ ಹೋರಾಡಲು ಪ್ರೇರಿಪಿಸುತ್ತದೆ. ’ಮುಖವಿಲ್ಲದವರು’ ತೋಳ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕುರಿಗಳಂತಿರುವ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ನಾಟಕವಾದರೆ, ’ಕಸಿದವರು’ ಭೂಸುಧಾರಣೆಯ ಕಾನೂನಿನ ದುರುಪಯೋಗದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಹೀನರಾದವರ ದುರವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ’ಎಲ್ಲೆದ್ದೇವೆ ನಾವು ಎಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ?
ಅವರು ಕಾಲಿಟ್ಟಲ್ಲಿ ಆಯಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಹೊರ ಆಕೃತಿಗೂ ಒಳಗಿನ ತಿರುಳಿಗೂ ವಿಶೇಷವಾದ ಅರ್ಥವಂತಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸೌಂದರ್ಯಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ’ಇದು ನನ್ನದು ಇದು ಪರರದು’ ಎಂಬ ಭೇದವೆಣಿಸದೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ತುಂಬ ಕಾಳಜಿವಹಿಸುವುದನ್ನು ’ನಮ್ಮ ಮಾನಸ’ ತಿಂಗಳ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ವತಃ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇಂಥ ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿರುಚಿ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಕಲೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಅವರು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ಅಭಿಜಾತ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ನೈಜವಾಗಿ ಪೂರ್ಣರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದ್ದು ಅವರೇ ಸಂಪಾದಿಸಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ’ಸಂಕುಲ’ ಎಂಬ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕಲೆಗಳಿಗೇ ಮೀಸಲಾದ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ್ದಾದ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅಪಾರ ಜನರ ಪ್ರೀತ್ಯಾದರಗಳು ಸಿಕ್ಕಿದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಧನಸಹಾಯ ಒದಗಿ ಬರದಿದ್ದುದೇ ಕೊರತೆಯಾಯಿತು. ಆದರೂ ಆ ಪತ್ರಿಕೆ ವಿವಿಧ ಕಲೆಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚರಿತ್ರೆಯ ಉಜ್ವಲ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದ್ದು ಇಂದಿಗೂ ಕಲಾವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪರಾಮರ್ಶೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ವಿಜಯಾ ಅವರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಅನುಭವ ಸಂಪನ್ನತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಇದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ’ಸೂತ್ರದ ಬೊಂಬೆಯಾಟ’ದಂಥ ಜನಪದ ಕಲೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪುನಾರಚಿಸಿ, ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಲಾಮಾಧ್ಯಮವನ್ನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಬಳಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟದ್ದು ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಹಸ. ರಂಗಭೂಮಿ ಚಳವಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಬಲ್ಲ ರೀತಿಯ ರಂಗಶಾಲೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ನೆರವಾದರು. ಈ ರೆಪರ್ಟಿರಿಯ ಮೂಲಕ ಅಸಂಖ್ಯ ಕಲಾವಿದರು, ಹೊಸ ನಾಟಕಕಾರರು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರಲು ಅವರು ಕಾರಣವಾದರು.
ಚಲನಚಿತ್ರ, ನಟನಟಿಯರು, ತಂತ್ರಜ್ಞರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ತುಂಬ ಕೀಳು ಭಾವನೆಗಳಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ’ರೂಪತಾರಾ’ದಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿದ ವಿಜಯಾ ಅವರು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಟನಟಿಯರಿಗೂ, ತಂತ್ರಜ್ಞರಿಗೂ ಜನರ ಗೌರವವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡಲು ಶ್ರಮಿಸಿ ಗಾಂಧಿನಗರ ವಲಯದಲ್ಲೂ ಸುಂಸ್ಕೃತ, ಮಾನವೀಯ ವಾತಾವರಣ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ವಿಜಯಾ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯೇ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಎಷ್ಟೋ ಜನರಿಗೆ ಮನಃಪರಿವರ್ತನೆಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದಿತು, ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನೂ ತುಂಬಿದ್ದಿತು.
‘ ಉದ್ಯೋಕ್ಕಾಗಿ ಐಟಿಐ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು, ಸಂಪಾದಕರಾದ ಹಾದಿ ಸರಳವೇನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೇ ಒಂದು ಗುಂಪೆನ್ನುವಷ್ಟಿವೆ. ’ಪ್ರಜಾಮತ’ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ , ’ಮಲ್ಲಿಗೆ’ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಸಹ ಸಂಪಾದಕಿಯಾಗಿ , 'ತುಷಾರ’ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕಿಯಾಗಿ , 'ರೂಪತಾರಾ’ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಸಹ ಸಂಪಾದಕಿಯಾಗಿ , 'ಉದಯವಾಣಿ’ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಅಂಕಣಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ , ’ಅರಗಿಣೆ’ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯ ಗೌರವ ಸಂಪಾದಕಿಯಾಗಿ , ’ಬೆಳ್ಳಿಚುಕ್ಕಿ’ ವಿಡಿಯೋ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಸಂಪಾದಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ , ’ನಕ್ಷತ್ರಲೋಕ’ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕದಲ್ಲಿ , ’ಕರ್ಮವೀರ’ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕಕ್ಕೆ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ , 'ನಮ್ಮ ಮಾನಸ’ ಮಹಿಳಾ ಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ’ಹೊಸತು’ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಒಬ್ಬ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾಗಿ ಸಮಾಜದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬದುಕಿನ ಸ್ತರಗಳ ಬಗೆಬಗೆಯ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು ವಿಜಯಾ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಿಂತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಯತ್ನಗಳು ಅಂಕಣ ಬರಹಗಳಾಗಿ ರೂಪುತಳೆದಿರುತ್ತವೆ. ಇಂದಿನಂತೆ, ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೂತಲ್ಲೇ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಮುದ್ರಿಸಬಲ್ಲ ಕಾಲ ಅದಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ಜನಗಳ ಬಳಿಗೇ ಹೋಗಿ ಸನ್ನಿವೇಶ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಖುದ್ದಾಗಿ ವಿಷಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನುಭವ ವೈವಿಧ್ಯದಗಳಿಕೆಗೂ ಹೇರಳ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ವಿಜಯಾ ಅವರ ಅಂಕಣ ಬರಹಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ವಸ್ತು ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅವೆಲ್ಲ ಅವರ ಅನುಭವ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಮನಗಾಣಬಹುದು. ’ಮಾತಿನಿಂದ ಲೇಖನಿಗೆ’ ಹಾಗೂ ’ಸುದ್ದಿ-ಕನ್ನಡಿ’ ಇವು ವಿಜಯಾ ಅವರ ಎರಡು ಅಂಕಣ-ಲೇಖನಗಳ ಸಂಕಲನಗಳು. ಒಂದೊಂದರ ಹಿಂದೆಯೂ ಒಂದು ಚರಿತ್ರೆ ಅಡಗಿದೆ.
ಉನ್ನತ ರಂಗಾವಕಾಶಗಳುಳ್ಳ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ವಿಜಯಾ ರಚಿಸದೆ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾನ ನಾಟಕಕಾರ ಶ್ರೀರಂಗರ ರಂಗಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ವಿಜಯಾ ಅವರ ರಂಗಾಭಿಮಾನದ್ದೇ ಒಂದು ಫಲ. ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀರಂಗರ ಸಮಗ್ರ ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಘನವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ-ವಿಮರ್ಶೆಯೊಂದನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಒದಗಿಸಿರುವ ವಿಜಯಾ ಅವರ ಕೃತಿ "ಶ್ರೀರಂಗ : ರಂಗಸಾಹಿತ್ಯ"ವನ್ನು ಕೂಡ ಅವರ ಮಕ್ಕಳೇ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಹೊರತರಬೇಕಾಯಿತು. ಹಾಗೆ ತಂದದ್ದರಿಂದ ರಂಗಭೂಮಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಾಕ್ತರಿಗೂ ಒಮ್ಮೆಗೇ ದೊಡ್ಡ ಆಕರವೊಂದು ದೊರೆತಂತಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯ ಮೂಲಕ ರಂಗಭೂಮಿ-ಸಾಹಿತ್ಯರಂಗಳಿಗೆ ವಿಜಯಾ ಸ್ವತಃ ಒಂದು ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ನಿಲ್ಲುವ ಬಗೆ ಕುತೂಹಲಕರವಾದದ್ದು. ಶ್ರೀರಂಗರ ಬಗ್ಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗೌರವವು ಲೇಖಕಿಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ,
ವಿಜಯಾರವರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ೧೯೪೨ರ ಮಾರ್ಚ ೧೦ರಂದು, ತಂದೆ ಶಾಮಣ್ಣ, ತಾಯಿ ಸರೋಜ. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ದಾವಣಗೆರೆ, ಹೊಸ ಪೇಟೆಯ ಅಮರಾವತಿ ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ.ಪದವಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಂಗರ ನಾಟಕಗಳು: ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಕುರಿತು ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡಿಸಿ ಪಡೆದ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿ
ಡಾ. ವಿಜಯಾ ನಾಡಿನ ಬಹುಜನರ ಪಾಲಿಗೆ "ವಿಜಯಮ್ಮ". ಆ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದವರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಚಿತ್ರ ಯಾವತ್ತೂ ಒಪ್ಪವಾಗಿ, ಅಭಿರುಚಿಯಿಂದ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸುವ, ನೀಳಕಾಯದ, ದೊಡ್ಡ ಹಣೆಬೊಟ್ಟಿನ, ನಿತ್ಯ ವರ್ಚಸ್ಸಿನ ಮಹಿಳೆಯದು, ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಣ್ ನೆಲೆಯ ಆಚೆಗೆ ಬಹುಮುಖವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸಾಧನೆಗಳುಳ್ಳ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅವರು ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುವಂಥದು.
ಸ್ವಾತಂತ್ರೋತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ(ಪ್ರ.ಸಂ. ಪ್ರೊ. ಎಲ್. ಎಸ್. ಶೇಷಗಿರಿರಾವ್ ಸಂ.: ಪ್ರೊ. ಎಂ.ಎಚ್. ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ, ಡಾ. ವಿಜಯಾ. ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು - 1993)
ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸ : 2 ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ (ಸಂ. ಡಾ. ವಿಜಯಾ, ಶ್ರೀ ಎಂ.ಬಿ.ಸಿಂಗ್, ಶ್ರೀ ವಿ.ಎನ್. ಸುಬ್ಬರಾವ್, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ, ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಂಡಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರು, 2001)
ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲಾದರ್ಶನ : 2 ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ (ಸಂ. ಪ್ರೊ. ಎಮ್.ಎಚ್. ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ, ಡಾ. ವಿಜಯಾ, ಶ್ರೀ ಸಿ. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣರಾವ್, ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಬೆಂಗಳೂರು, 2010)
ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮುಖಾಂತರವೂ, ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿಯೂ ಲೆಕ್ಕವಿರದಷ್ಟು ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ವಿಜಯಾ ಅವರ ಬರಹವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ನೆರವಾದರು. ಆದರೆ ತಮ್ಮದೇ ವಿಚಾರ, ಭಾಷಣ, ಚಿಂತನೆ, ಉಪನ್ಯಾಸ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಕಾಯ್ದಿಡುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅನಾಸಕ್ತರು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರು ಭಾಷಣ-ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಮಾತೆಲ್ಲವೂ ಬರಹಕ್ಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಬರೆದದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು ಕೂಡ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ರಕ್ಷಿತವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಪ್ತೇಷ್ಟರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಆಗೀಗ ಹೊರಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿರುವ ಕೆಲವೇ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಾವು ವಿಜಯಾ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾರವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕಿದೆ.
ಹಳೆಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗಳಿಸಿದ್ದ ಅನುಭವಗಳು ಅದರ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ನಷ್ಟವಾಗದೆ ಉಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ’ನಾಸ್ಟಾಲ್ಜಿಯಾ’ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವವೊಂದು ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ದುಡಿದದ್ದರಲ್ಲಿ ವಿಜಯಾ ಅವರ ಶ್ರಮವೂ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದು. ಮೂಕಿ ಚಿತ್ರಗಳ ನಾಯಕಿ ದೇವಿಕಾರಾಣಿಯಂಥವರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅತ್ಯಂತ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕಲಾವಿದರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಭಾರಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಅಂಥಾದ್ದು ಹಿಂದೆಂದೂ ಬೆಂಗಳೂರನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದ ಆದ ಪರಿಣಾಮ ಇನ್ನೂ ಮಹತ್ವದ್ದು. ಆ ವರೆಗೆ ದೆಹಲಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
1980ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ರಚಿತವಾದ ಈ ನಾಟಕ ಲಿಂಗತಾರತಮ್ಯದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಆಶಯವುಳ್ಳದ್ದು. ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಚಿಂತನೆಯ ವಸ್ತುವುಳ್ಳ ಈ ನಾಟಕವು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರ ಮೂಡಿಸುವ ಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಡಾ. ವಿಜಯಾ ದಬ್ಬೆ ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದ ಮೂಲಕ, ’ಅಚಲಾ’, ’ಮಾನಸ’ ಮಹಿಳಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಹೋರಾಟದ ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಎಚ್ಚರ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದವೋ ಅಂಥದ್ದೇ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಡಾ. ವಿಜಯಾ ಈ ಬೀದಿನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ವಿಜಯಾ ಬರೆದ ಬೀದಿನಾಟಗಳು ಪುರುಷರು ಪರೆದಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಏನೂ ಭಿನ್ನವಲ್ಲ ಎನ್ನುವವರು ಈ ನಾಟಕವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕೆಂಬ ಪುಟ್ಟ ಜಾಗದಿಂದು ಹೊರಟು ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಬಗೆಯೇ ಅಚ್ಚರಿ ತರಬಲ್ಲದು. ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎಂಬ ಮುಗ್ಧ, ಅಮಾಯಕ ಯುವ ಗೃಹಿಣಿ ವೈವಾಹಿಕ ಬದುಕೆನ್ನುವ ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ಕಾದು ಕಾದು ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ತನ್ನೆರಡು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಸಂಕೋಲೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದದ್ದು, ತನ್ನನ್ನೂ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸಂಭಾಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಹೊಸ ಬದಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದ್ದು ಒಂದು ಘಟ್ಟ. ಆಮೇಲೆ ಪತ್ರಿಕಾರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿರಿಸಿ, ಹಲವಾರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿದು, ಸಹ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದದ್ದು ಇನ್ನೊಂದು ಘಟ್ಟ.
ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿದಿಗ್ಗಜ ಮಿತ್ರರು ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಅಂಥ ಮಿತ್ರರು ಸಹ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿರುವ ತುಂಬ ಮಹತ್ವದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೋಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಜಯಾ ದುಡಿಯುವ ರೀತಿಯೇ ಅಪರೂಪದ್ದು. ಬಹಳ ನಿಸ್ವಾರ್ಥತೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಯುಸುವ ಈ ಬೃಹತ್ ಸಂಪುಟಗಳು ತುಂಬಾ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ, ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟೂ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ, ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಲೋಪದೋಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಊಟ, ನಿದ್ದೆ, ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಳನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ವಿಜಯಾ ಕ್ರಿಯಾನಿರತರಾಗಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಸಾಧಾರಣ ಗೌರವಾರ್ಹವಾದ ಸಂಗತಿ. ಹಾಗೆ ಅವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವ ಕೆಲವು ಮಹಾಸಂಪುಟಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
ವಿಜಯಾ ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ಸಂಕೋಚ, ಕೀಳರಿಮೆಗಳನ್ನು ತಾವು ಮೀರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲೇ ಅನೇಕ ಪ್ರೀಳಿಗೆಗಳ ಯುವ ಬರಹಗಾರರು, ಕಲಾವಿದರು, ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೂ ಕೀಳರಿಮೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವುದಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮನೋಬಲಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತಾವು ಬೆಳೆದು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡ ಸ್ಥೈರ್ಯ, ಸ್ಥಾನಬಲದ ಪ್ರಭಾವ, ಪತ್ರಿಷ್ಠೆಗಳನ್ನು, ಜನಸಂಪರ್ಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಳಸುತ್ತಾ ಅದೆಷ್ಟು ಬರಹಗಾರರಿಗೆ, ಕಲಾಪರಿಶ್ರಮಿಗಳಿಗೆ, ದುಡಿಮೆಗಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ, ಬೆಂಬಲ, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಗಳನ್ನು ವಿಜಯಾ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ನೀಡುತ್ತಲೂ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಯಾರ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೂ ಬರಲಾರದು.
ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ವಿಕಾಸದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಾ ಮೊದಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳು ಮುಂದೆ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಸಣ್ಣ ಕತೆಗಾರರ ದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯವನ್ನೇ ಅವರು ಬೆಳೆಸಿದ್ದು. ’ಅಂಕಣ’ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಧ್ಯೇಯ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಬರೆಯತೊಡಗಿದ್ದು ಅಂಥ ಮೊದಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ’ಅಂಕಣ’ಕ್ಕಾಗಿ ’ಸಣ್ಣ ಕತೆಯ ಸೊಗಸು’ ಎಂಬ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಲೇಖನಮಾಲೆಯನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಲಲಿತವಾದ ಭಾಷಾಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆದದ್ದು ಮುಂದೆ ಅನೇಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಪತ್ರಿಕಾಬರಹಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು ಎಂಬಂತೆ ಇಂದೂ ಬಹುಮಂದಿ ಲೇಖಕಿಯರ ಬರಹದ ಭಾಷೆ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಬೀದಿನಾಟಕಗಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಬರುವದಾದರೆ, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಒತ್ತಡ ಇಲ್ಲವಾಗಿ ಜನತಂತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮರುಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿ ಜನಜೀವನ ಸಹಜಗತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ಬೀದಿನಾಟಕ ಚಳವಳಿ ಕೂಡ ತನ್ನ ಕಾವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಕಾಲಗತಿಯ ಅನಿವಾರ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ವಿಜಯಾ ತಮ್ಮ ’ಬೀದಿನಾಟಕಗಳು' ಸಂಕಲನದ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ತಾವೇ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ: "ಎಲ್ಲ ಚಳವಳಿಗಳ ಹಾಗೆ ಬೀದಿನಾಟಕ ಚಳವಳಿಯೂ ಸಹ ಅವಸ್ಥಾಂತರಗಳ ನಡುವೆ ಜನಪರ/ವಿರೋಧಿ ಧೋರಣೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿದೆ. ಅದಕ್ಕಿರುವ ಸರಳತೆ ಒಮ್ಮೆ ಗುಣವಾದರೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಾರಕವೂ ಆಗಿದೆ."
ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಆಪತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಜಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಎಚ್ಚರವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದ್ದಾಗ, ವಿಜಯಾ, ಎ.ಎಸ್. ಮೂರ್ತಿಯವರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿ ’ಚಿತ್ರಾ’ ಎಂಬ ನಾಟಕ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಈ ತಂಡದವರು ಅಭಿನಯಸಲೆಂದೇ ಬೀದಿನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿದ್ದ ಬೀದಿನಾಟಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಬಹುಬೇಗ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಅದೇ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಇತಿಹಾಸ.
ಹೀಗೆ ಪತ್ರಿಕಾರಂಗ, ರಂಗಭೂಮಿ, ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗ-ಇವು ಡಾ. ವಿಜಯಾ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಭಾವದ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಾವತಾರದ ವಿಕಸನದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಎನ್ನಬಹುದು. ನಾಡು, ನುಡಿ, ಕಲಾವೈವಿಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಡುವ ಯೋಜನಾಬದ್ಧ ತನ್ಮಯತೆ ಹಾಗೂ ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವದಿಂದ ಡಾ. ವಿಜಯಾ ದುಡಿದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸದಿದ್ದರೆ ಈ ಲೇಖನದ ಉದ್ದೇಶವು ಪೂರ್ಣವಾಗದು.
ಇದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ’ಬಂದರೋ ಬಂದರು’ ಎಂಬ ಅವರ ಮೊದಲ ನಾಟಕ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬೀದಿನಾಟಕ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವೆಂದು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿತು. ಆಗ ವರ್ಷದ ಉತ್ತಮ ಕೃತಿಯ ಬಹುಮಾನ ಆ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ವಿಜಯಾ ಅವರ ಕೃತಿಗೇ ದೊರೆತಿತ್ತು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರು ದುಡಿದ ಬಗೆಗೆ ಜನತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಗೌರವದ್ದೇ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪ ಅದು.
ಇಂದಿಗೂ ವಿಜಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಆಂತರಿಕ ಕಾಣಿಕೆಯೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಇಂದಿಗೂ ’ಸುಚಿತ್ರಾ’ದಂಥ ಕಲಾ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿ ಕನ್ನಡಕೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೂ ದುಡಿಮೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
ಇಂಥ ಮೇರು ಸ್ವರೂಪದ ಗ್ರಂಥಗಳು ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಜನತೆಯಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗೌರವಗಳನ್ನು ತಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಲ ಅಸಹನೆ, ಅಸೂಯೆ, ಕ್ಷುದ್ರ ರಾಜಕೀಯದ ಜನರ ಆಕ್ಷೇಪ, ನಿಂದನೆಗಳನ್ನೂ ಎದುರಿಸುವಂತೆ ಆಗುವುದುಂಟು. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಧೃತಿಗೆಡದೆ, ಸಹಸಂಪಾಕರೊಂದಿಗೆ ಧೃಡವಾಗಿ ನಿಂತು ಗೆದ್ದವರು ಡಾ.ವಿಜಯಾ.
’ಉಳ್ಳವರ ನೆರಳಲ್ಲಿ’, ’ಧನ್ವಂತರಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ’ ಎಂಬ ರಂಗನಾಟಕಗಳೂ ವಿಜಯಾ ಅವರಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಯಶಸ್ವಿ ರಂಗ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನೂ ಕಂಡವು. ಆದರೂ ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಏಕೋ ಮುಂದುವರಿಯದೆ ಉಳಿದರು.
ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಕಾರ ಈತ ಕುತ್ಸ ಮಹರ್ಷಿಯ ವಂಶದವನೆಂದೂ ಋಗ್ವೇದಾಧ್ಯಾಯಿ ಪೈಲಮುನಿ. ಯಜರ್ವೇದಾಧ್ಯಾಯಿ ವೈಶಂಪಾಯನ, ಅಥರ್ವವೇದಪಾರಂಗತ ಸುಮಂತು ಇವರುಗಳ ಸಹಪಾಠಿಯೆಂದೂ ಪಾಂಡವರ ಮರಿಮಗ ಜನಮೇಜಯ ಮಾಡಿದ ಸರ್ಪಯಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಮಮಂತ್ರ ಪಠಿಸುವ ಉದ್ಗಾತೃವಾಗಿದ್ದನೆಂದೂ ಸರ್ಪಯಾಗದಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗವನ್ನು ಜನಮೇಜಯ ಭಾರತ ಶ್ರವಣದಿಂದ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಂಡನಾದರೂ ಉಳಿದ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಕುಷ್ಠವನ್ನು ಜೈಮಿನಿಯಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಅಶ್ವಮೇಧಿಕ ಪರ್ವಶ್ರವಣದಿಂದ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಂಡನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಜೈಮಿನಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ಕುರಿತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಜೈಮಿನಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಬಾದರಾಯಣರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಾದರಾಯಣರೂ ಕೂಡ ಜೈಮಿನಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಸಮಕಾಲೀನರು ಎಂಬುದು ಅನೇಕರ ಮತ. ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ. ಶ. ೮೦೦ ಜೈಮಿನಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಕಾಲವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಜೈಮಿನಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಜೈಮಿನಿಯು ಭಾರತೀಯ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವ. ಈತ ವ್ಯಾಸ ಮಹರ್ಷಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಾದ್ದು ಎನ್ನಲಾದ ವೇದಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮವೇದವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ "ವ್ಯಾಸರು ವೇದಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಸಾಮವೇದವನ್ನು ಜೈಮಿನಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದರು" ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಕುಪಕಡ್ಡಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.