polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೫ರಂದು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಸಾಧಾರಣ ದುರಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಿಲುಗಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಕಾಗುವ ಸುರಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಥಾವರದ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ತಂಪು ಮಾಡಲು ಹರಿಸುವ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಾಹ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ಛಕ್ತಿಯಿಂದ ಚಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಬಾಹ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಂತರೆ, ಕೆಲವು ಕಾಲ ಸ್ಥಾವರದ ಸ್ವಂತ ತರ್ಬೀನು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದೇ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.
ದುರಂತದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಲು ನೇಮಕಗೊಂಡ ಸರ್ಕಾರಿ ತಂಡವು ಚೆರ್ನೊಬಿಲ್‍ಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೬ರ ರಾತ್ರಿ ತಲುಪಿತು. ಆ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೆ ಇಬ್ಬರು ಮೃತಪಟ್ಟು ೫೨ ಜನರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ದುರಂತದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದ ತಂಡವು ಇಡೀ ಪ್ರಿಪ್ಯಾಟ್ ನಗರವನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡಲು ಜನರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ವಿಕಿರಣ ದೂಷಿತ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಜನರು ಓಯ್ಯದಂತೆ ಮಾಡಲು ಈ ತೆರವು ಕೇವಲ ಮೂರು ದಿನದವರೆಗೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೭ರ ಮಧ್ಯಾನ್ನಕ್ಕೆ ಜನರ ತೆರವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
ಇತ್ತ ಸ್ಥಾವರದೊಳಗೆ ತಾಪ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ತಳದ ಕಾಂಕ್ರೀಟು ಕರಗಿ ಲಾವಾರಸದಂತೆ ಹರಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‍ಗಳಿಂದ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಕುಲುಮೆಗೆ ಉರುವಲನ್ನು ಹಾಕಿದಂತಾಯಿತು. ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಆರಿಸಲು ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಹಾಕಿದ್ದ ನೀರು ಸ್ಥಾವರದ ಕೆಳಗೆ ಸೋರಿ ಸಂಗ್ರಹಿತವಾಗಿತ್ತು. ಕರಗಿದ ಕಾಂಕ್ರೀಟು ಈ ನೀರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ವಿಸ್ಫೋಟವಾಗುವ ಸಂಭವವಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಮೂರುಜನರ ತಂಡವೊಂದು ಸಾಹಸದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಹೊರಬಿಟ್ಟರು.
ಹತ್ತಿದ್ದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಆರಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗ್ನಿಪಡೆಯೂ ಬಂದಿತು. ಅವರಿಗೆ ಬೆಂಕಿಯ ಕಾರಣ ಸ್ಥಾವರದ ಸ್ಫೋಟವೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ ಅವರೂ ಕವಚಗಳನ್ನು ಧರಿಸದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಸುತ್ತಲಿನ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು ಬೆಳಗ್ಗೆ ೫ ಗಂಟೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾವರದ ಒಳಗಿನ ಬೆಂಕಿಯು ಆರದಿದ್ದರಿಂದ ಹೆಲಕಾಪ್ಟರ್‍ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಮರಳು, ಸೀಸ, ಬೋರಾನ್ ಮುಂತಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಚಿಮುಕಿಸಿ ಆರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.
ಪಸರಿತ ವಿಕಿರಣಾತ್ಮಕ ಪದಾರ್ಥದ ಸುಮಾರು ೬೦% ಬೆಲಾರಸ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತು. ವಿಕಿರಣದ ಮಲಿನ ವಾಯುಗುಣದ ಪ್ರಭಾವ ಒಯ್ದಂತೆ ಹರಡಿತು. ಸ್ಫೋಟದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಜನರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ೩೧ ಜನ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಪ್ರಿಪ್ಯಟ್‌ನಲ್ಲಿ ೫೦,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೩೫,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ಪುನರ್ವಸತಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.
೧೯೮೬ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೬ರ ಶನಿವಾರದಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ೧:೨೩:೫೮ಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾವರದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಆವಿಯ ಸ್ಪೋಟವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬೆಂಕಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇತರ ಸ್ಪೋಟಗಳು ಉಂಟಾಗಿ ಸ್ಥಾವರದ ತಿರುಳಿನ ಪರಮಾಣು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹತೋಟಿಯಿಂದ ಕೈತಪ್ಪಿತು . ಪರಮಾಣು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಷದಾಯಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಬೆಂಕಿ ಹಾಗು ಸ್ಪೋಟಗಳಿಂದ ಬಹಳ ದೂರದವರೆಗೆ ಪಸರಿತವಾದವು.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ದುರಂತದ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಸಾವುಗಳು ೫೬. ಆದರೆ ವಿಕಿರಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ತಲೆದೋರುವುದರಿಂದ ದುರಂತದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅಳೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿರುವ ರಷ್ಯಾ, ಯುಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಬೆಲಾರಸ್‍ಗಳು ಇನ್ನೂ ಈ ದುರಂತದ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ತೆರುತ್ತಿವೆ.
ವಿಕಿರಣಾತ್ಮಕ ಪದಾರ್ಥವು ಇನ್ನೂ ಸ್ಥಾವರದ ಒಳಗೆ ಹೇರಳವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಮುಂದಿನ ವಾರಗಳಲ್ಲ ಸುಮಾರು ೫೦೦೦ ಟನ್ಗಳಷ್ಟು ಮರಳು, ಸೀಸ ಮತ್ತು ಬೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಅದರ ಮೇಲೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಈ ಸ್ಥಾವರದ ಸುತ್ತಲು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗೋರಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೬ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ಗೋರಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.
ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಅಂದು ಅದೇ ಪ್ರದೇಶದ ಬೇರೆ ವಿದ್ಯುತ್ಛಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರವೊಂದು ವಿಫಲವಾದುದರಿಂದ ದಿನವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ರಾತ್ರಿಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ರಾತ್ರಿ ಪಾಳೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವೇ ಜನರ ಮೇಲೆ ಈ ಹೊಣೆ ಬಿದ್ದಿತು.
ಸ್ಥಾವರದ ನಿರ್ವಾಹಕರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಮುಂಚೆ ಈ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅನುಭವವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಸರಿಯಾದ ತರಬೇತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಪಘಾತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನೇಕ ನಿಯಮಿತ ಸುರಕ್ಷ ಮುಂಜಾಗ್ರತೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅವರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರಲಿಲ್ಲ.
ಟೆಲಿಮಿಟ್ರಿ, ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ ಸಂವಹನವು ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ತನ್ನ ಸೌರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು 2.5 ಮೀಟರ್‌ 1.8 ಮೀಟರ್‌ ಒಟ್ಟು ಅಳತೆಯ ಸೌರ ಫಲಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು 750 ರಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ವಿದ್ಯುತ್‌ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 36 · ಲಿತಿಯಮ್‌-ಅಯಾನ್‌ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಗ್ರಹಣಗಳು ಸಂಭವಿಸುವ ಸಮಯ ಈ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಕಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಎತ್ತರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಧ್ರವೀಕೃತ ಇಂಧನದ ರಾಕೆಟ್ ಸಂಯೋಜಿತ ಮುನ್ನೂಕುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್‌ ಪೂರೈಕೆಯ ಘಟಕವು ಒಂದು 440 ಇಂಜಿನ್‌ ಹಾಗೂ ಎಂಟು 22 ಥ್ರಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಅಕ್ಸಿಡೈಸರ್‌ 390 ಲೀಟರ್‌ಗಳ ಎರಡು ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನೌಕೆಯು ಎರಡು ಸ್ಟಾರ್‌ ಸಂವೇದಿ‌ಗಳು, ಗೈರೊಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು ರಿಯಾಕ್ಷನ್‌ ವೀಲ್‌ಗಳಿಂದ ಮೂರು-ಭಾಗಗಳ ಸ್ಥಿರತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಸಂವೇದಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಆಂಟೆನಾ ಸ್ಥಾನನಿರ್ಣಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಾಗಿ ಚಂದ್ರನೌಕೆಯು ಎರಡು ಅಧಿಕ ಬಸ್‌ ನಿರ್ವಹಣೆ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ದವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಅಥವಾ ಮೂನ್‌ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಪ್ರೋಬ್‌ ವು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿಹೊಡೆಯುವ ಶೋಧಕವಾಗಿದ್ದು, ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಒಂದು -ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ರೆಡಾರ್‌ ಅಲ್ಟಿಮೀಟರ್ ಮಾಪಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ವೀಡಿಯೊ ಇಮೇಜಿಂಗ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರನ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಳತೆ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಮಾಸ್ಸ್ ವರ್ಣಪಟಲ ಮಾಪಕ ಸಹ ಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು 14 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು 20:00 ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹೊರತಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮೂನ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಪ್ರೋಬ್ 14 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು 20:31 ಸಮಯಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ಭಾರತೀಯ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜದ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ಇದು ಒಯ್ದಿತ್ತು. ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಧ್ವಜ ನೆಟ್ಟ ಭಾರತ, ಸೊವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ ದೇಶಗಳ ನಂತರ, ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಧ್ವಜ ನೆಟ್ಟ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಚಂದ್ರಯಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ನಿರ್ವಹಣೆ ದೋಷ ಕಂಡುಬಂದ ಕಾರಣ, ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಿಂದ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ 100 ಕಿ.ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು 200 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು. ದಿನಾಂಕ 19 ಮೇ 2009ರಂದು 09:00 ಸಮಯದಿಂದ 10:00 ಸಮಯದವರೆಗೆ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಏರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿದ ಎತ್ತರದ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನೌಕೆಯಿಂದ ಕಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಗಳು, ಚಂದ್ರನ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣವು ಪ್ರೋಬ್‌ನ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. "ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ 100 ಕಿ.ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಸುಮಾರು 75 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌ನಷ್ಟಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು 75 ಡಿಗ್ರಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉದ್ಭವವಾದವು. ನಾವು ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು 200ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಬೇಕಾಯಿತು."
ಭಾರತದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಉಡ್ಡಯನ ವಾಹನ ಬಳಸಿಕೊಂಡು,ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯೊಂದರ ವಿನ್ಯಾಸ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಉಡ್ಡಯನ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವುದು.
ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಕೆಳ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ:
ಎರಡೂ ಹತ್ತಿರದ ಮತ್ತು ದೂರದ ಚಂದ್ರನ ಬದಿಯ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳ ವಿಸ್ತಾರದ ಸ್ಪುಟತೆಯಲ್ಲಿ, ಇಡೀ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಖನಿಜದ ಮಾಪನ ಮಾಡುವುದು. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮ್ಯಾಗ್ನೀಸಿಯಮ್‌, ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್‌, ಸಿಲಿಕಾನ್‌, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್‌, ಕಬ್ಬಿಣ, ಟೈಟೇನಿಯಮ್‌, ರೆಡಾನ್‌, ಯುರೇನಿಯಮ್‌ ಹಾಗೂ ತೋರಿಯಮ್‌ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಮಾಪನ ನಡೆಸುವುದು.
ಮುಂದಿನ ಚಂದ್ರ ಯಾತ್ರೆಗಳು ಸುಸೂತ್ರವಾಗಿ ಇಳಿಯಲು ಮುನ್ಸೂಚಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಉಪ-ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಡಿಕ್ಕಿಹೊಡೆಸುವುದು
ಉಪಕರಣವನ್ನು ನೌಕಾ ವಾಯು ಸಮರ ಕೇಂದ್ರ ಜಾನ್ಸ್‌ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಅನ್ವಯಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ, ಸ್ಯಾಂಡಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು, ರೇಯ್ಥಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ಥ್ರಾಪ್‌ ಗ್ರುಮ್ಮನ್‌ ಒಳಗೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ತಂಡವು ಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ರಚಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿತು. ಚಂದ್ರನ ಧ್ರುವಗಳಲ್ಲಿ ನೀರ್ಗಲ್ಲನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ಇದು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಅಪರ್ಚರ್ ರೆಡಾರ್ . ಈ ಉಪಕರಣವು 2.5 ತರಂಗಾಂತರದೊಂದಿಗೆ ಬಲ ಧ್ರುವೀಕೃತ ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಿ, ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲಕ್ಕೆ ಚದುರಿದ ಧ್ರುವೀಕೃತ ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು. ಈ ಅಳತೆಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಮಿತಿಗಳಾವುವೆಂದರೆ ಫ್ರೆಸ್ನೆಲ್‌ ಪ್ರತಿಫಲನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಧ್ರುವೀಕರಣದ ಅನುಪಾತ . ನೀರ್ಗಲ್ಲು ಕೊಹೆರೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಕ್‌ಸ್ಕ್ಯಾಟರ್‌ ಅಪೊಸಿಷನ್‌ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿಫಲನಗಳು ಮತ್ತು ನ ವರ್ಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಂಶವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಎಂದರೆ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ, ಅಥವಾ ಚಂದ್ರ ವಾಹನ . ಇದು ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮಾನವರಹಿತ ಚಂದ್ರ ಶೋಧಕ. ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಉಡಾಯಿಸಿದರು. ಇದು ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರ ತನಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತ್ತು. ಈ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಉಪಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಒಂದು ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಸಹ ಸೇರಿದ್ದವು. ಯ ನವೀಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ 11 ಮೂಲಕ ಗಗನನೌಕೆಯನ್ನು 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು 06:22 ಸಮಯದಲ್ಲಿ
ಉಡಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಚೆನ್ನೈನಿಂದ 80 ಕಿಮೀ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾ ಸತೀಶ್‌ ಧವನ್‌ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಈ ಗಗನನೌಕೆಯನ್ನು ಉಡಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಚಂದ್ರನ ನೆಲವನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ಭಾರತವು ತನ್ನದೇ ಆದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಚಂದ್ರಯಾನ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯೋಜನೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಉತ್ತೇಜನ ಲಭಿಸಿತು. 8 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಚಂದ್ರಯಾನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ವಾಹನವನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಸಹಜ ಉಷ್ಣಾಂಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, 50ಗೆ ಏರಿತ್ತು ಎಂದು
ದಿನಾಂಕ 25 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಜಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣಾಂಶವಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದರು. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶನೌಕೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 20 ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು ತಿರುಗಿಸಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಉಪಕರಣಗಳ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಸುಮಾರು 10ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆನಂತರ, ಸಹಜ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆಯೆಂದು 27 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಆನಂತರದ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ, , ಉಪಗ್ರಹವು ಸಹಜ ಉಷ್ಣಾಂಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣಾಂಶ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ,ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಸ್ಥಿರವಾಗುವ ಜನವರಿ 2009ರ ತನಕ ಒಂದೇ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಚಾಲಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು. ಸೂರ್ಯನಿಂದ ವಿಕಿರಣ ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರನಿಂದ ಹೊರಸೂಸುತ್ತಿದ್ದ ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ವಿಕಿರಣಗಳ ಕಾರಣ ಉಪಗ್ರಹವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು.
ಕಾಯಂ ಆಗಿ ಕಪ್ಪು ಛಾಯೆಗೊಳಗಾಗಿರುವ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ ವಲಯಗಳ ಉನ್ನತ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿತ್ರ ‌
ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈ ಅಥವಾ ಉಪ-ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಧ್ರುವಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಜಲನೀರ್ಗಡ್ಡೆಗಾಗಿ ಹುಡುಕುವುದು.
ಚಂದ್ರನ ಮೆಲಿನ ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶಗಳ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ.
ಚಂದ್ರನ ದೊಡ್ಡ ಕುಳಿಗಳ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಒಳಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೂರ ಸಂವೇದನದ ಮೂಲಕ ಚಂದ್ರನ ಹೊರಮೈನ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರುವದ ಐಟ್ಕೆನ್‌ ವಲಯ ದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ತರವಿಜ್ಞಾನ
10 ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್‌ನ ಗಮನ, ಹಾಗೂ 5 ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೊಂದಿಗೆ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗದ ಸ್ಟೀರಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಚಿತ್ರಣ
ದೂರ ಸಂವೇದಿ ಚಂದ್ರ ಉಪಗ್ರಹವು ಉಡ್ಡಯನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 1,380 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ 675 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ತೂಕ ಹೊಂದಿತ್ತು.
ಇದು ಅಧಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ದೂರಸಂವೇದಿ ಉಪಕರಣವನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರತೆಗೆ ಹಾಗೂ ನಿಯರ್ ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ಹಾಗೂ ಮೃದು ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕ್ಷಕಿರಣ ತರಂಗಾಂತರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ ನಡೆಸಿ, ಅದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳು ಹಾಗೂ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು. ಧ್ರುವ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀರ್ಗಲ್ಲು ಇರಬಹುದೆಂಬ ಕಾರಣ ಅವು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯವಂತಹದ್ದಾಗಿತ್ತು.
ಚಂದ್ರ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ದ ಐದು ಉಪಕರಣಗಳು, ಹಾಗೂ, ನಾಸಾ, ಮತ್ತು ಬಲ್ಗಾರಿಯನ್ ಏರೊಸ್ಪೇಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಆರು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಒಯ್ಯಲಾಯಿತು.
ದಿನಾಂಕ 8 ನವೆಂಬರ್‌ 2008 16:51 ಸಮಯಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆ ಪ್ರವೇಶ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರನಿಗಿಂತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು 500 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿದ್ದಾಗ, ಅದರ ದ್ರವ ಇಂಜಿನ್‌ನ್ನು 817 ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ಉರಿಸಲಾಯಿತು. ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಧ್ರುವ ವಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋಗುವ ಅಂಡಾಕಾರಾದ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಪೊಸೆಲೀನ್‌ 7502 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳು ಹಾಗೂ ಪೆರಿಸೆಲೀನ್‌ 504 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಸುತ್ತಲು ಸುಮಾರು 11 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಬೇಕೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು, ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಐದನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು.
ನೌಕೆಯು ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ 3000 ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯ 70,000 ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಿತು. ಇತರೆ ದೇಶಗಳ ಚಂದ್ರ ಯಾನಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಒಂದು ದಾಖಲೆಯೇ ಆಗಿದೆಯೆಂದು ದಲ್ಲಿನ ಹಲವರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಚಂದ್ರಯಾನದ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು 75 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 40,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಿದೆಯೆಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಅದು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ 535 ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದೆ. ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಳಿ ಬ್ಯಾಲಾಳು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ದೂರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಜಾಲ ಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ದ ಟೆಲಿಮೀಟ್ರಿ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ ಜಾಲ ಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು.
ದಿಕ್ಕಿನ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಚಂದ್ರಯಾತ್ರೆ ಒಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ಎರಡು ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸ್ಟಾರ್ ಸಂವೇದಿ 9 ತಿಂಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ನಂತರ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಆನಂತರ, ದ್ವಿ-ಅಕ್ಷೀಯ ಸೂರ್ಯ ಸಂವೇವಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸೂಚನೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಚಂದ್ರಯಾನದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬ್ಯಾಕ್ ಅಪ್ ನಿಯಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂರು ಅಕ್ಷೀಯ ಭ್ರಮಣದರ್ಶಕ ‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಪಗ್ರಹದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಆದರೂ, ಕೆಲವು ವೈಫಲ್ಯಗಳು ನೌಕೆಯ ಜೀವಾವಧಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿರಬಹುದು.
ದಿನಾಂಕ 23 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು 09:00 ಸಮಯಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎತ್ತರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನೌಕೆಯ 440 ನ್ಯೂಟನ್‌ ದ್ರವ ಇಂಜಿನ್‌ನ್ನು ಸುಮಾರು 18 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಉರಿಸಲಾಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪೀಣ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಟೆಲಿಮಿಟ್ರಿ, ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ ನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರ ದೂರದ ಬಿಂದುವನ್ನು 37,900 ಕಿ.ಮಿ.ಗೆ ಎತ್ತರಿಸಿ, 305 ಕಿ.ಮೀಗೆ ತನ್ನ ಹತ್ತಿರದ ಬಿಂದುವನ್ನು ಏರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಯಾನ-೧ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಗೆ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸುತ್ತಲು ಸುಮಾರು 11 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಅವಧಿ ಹಿಡಿಯಿತು.
ದಿನಾಂಕ 12 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಧ್ರುವೀಯ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಗಿಂತಲೂ 100 ಕಿ.ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರ ಅಪೊಸೆಲೀನ್‌ನ್ನು 255 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಂದ 100 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪೆರಿಸೆಲೀನ್‌ನ್ನು 101 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಂದ 100 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ತಗ್ಗಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತ ಒಮ್ಮೆ ಸುತ್ತಲು ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಬೇಕಾಗುವುದು. ಹನ್ನೊಂದು ಉಪಗ್ರಹ ಉಪಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡು - ಮೇಲ್ಮೈಪ್ರದೇಶ ಮಾಪನ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ಡೋಸ್‌ ಮಾನಿಟರ್ ಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.
ದಿನಾಂಕ 21 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರಂದು ಚಂದ್ರ ಸ್ಥಳಾನ್ವೇಷಣೆ ಉಪಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಚಂದ್ರಯಾನ-1ನ್ನು, ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಘನೀಕೃತ ನೀರಿನ ಅಂಶವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಬೈಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್‌ ರೆಡಾರ್‌ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರಯಾನವು ಮಿಡಿತಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸಿತು. ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿದ ನಂತರ ಚಂದ್ರಯಾನ ಮತ್ತು ದ ಗ್ರಾಹಕ ಗಳ ಮೂಲಕ ಇವು ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಚಂದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿರುವ - ಹಾಗೂ ನಲ್ಲಿರುವ - ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಎರ್ಲ್ಯಾಂಗರ್ ಕಂದಕದತ್ತ ಹಾಯಿಸಿ, ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಫಲವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ, ಅರ್ಥೈಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳೆಯುವುದು ಈ ಉಪಕರಣದ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿತ್ತು. ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವರ್ಣಪಟಲದ ಗೋಚರವಾಗುವ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪಿನ ಸ್ಟೀರಿಯೊ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಲುನಾರ್‌ ಲೇಸರ್‌ ರೇಂಜಿಂಗ್‌ ಉಪಕರಣ ದಿಂದ ಬಂದ ದತ್ತಾಂಶದೊಂದಿಗೆ ಇವನ್ನು ಬಳಸಿದಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರನ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ ದವರಿಂದ ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಿಂದ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಆದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಯನ್ನು 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.
ಸ್ಟಾರ್ ಸಂವೇದಕಗಳ ವೈಫಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಬಹಳ ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ಉಷ್ಣತಾ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಈಡಾದ ಚಂದ್ರಯಾನವು, 29 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರಂದು 01:30 ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಫಲಗೊಂಡು ಯಾವುದೇ ರೇಡಿಯೊ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ಕೂಡಲೇ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಈ ಯಾತ್ರೆಯು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಉದ್ದೇಶಿತ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಚಂದ್ರಯಾನ ಕೇವಲ 312 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರೂ ಸಹ, ತನ್ನ ಯೋಜಿತ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ 95%ರಷ್ಟನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಇದರ ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಚಂದ್ರನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕಣಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದ್ದು ಸಹ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಹನ್ನೊಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಜಟಿಲವಾದ/ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.
ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಏರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ, ಭೂಮಿಯ ಸಮೀಪ ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತಲಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವುದು.
ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಚಂದ್ರನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಖನಿಜಾಂಶಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು.
ದೂರದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಜಾಲ ‌ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ದೂರದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುವುದು.
ಸಮಯ 20:36 ಸಮಯ ಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ 100 ಕಿ.ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಯಾನದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಕೆಳಗೆಬೀಳುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಅದು ಬೀಳುವಾಗ, ತನ್ನ ಮಾತೃ ಉಪಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಲಿತ್ತು. ಮಾತೃ ಉಪಗ್ರಹವು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ರವಾನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಉನ್ನತಿಮಾಪಕ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಅಳತೆಗಳ ಮಾಹಿತಿಯು, 2012ರಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಿರುವ ಎರಡನೆಯ ಚಂದ್ರ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋವರ್ ವಾಹನವನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಇಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆಯಾಗಿದೆ.
ಚಂದ್ರವು ಒಮ್ಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಗಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬ ಶಿಲಾದ್ರವ ಸಾಗರ ಆಧಾರಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರಯಾನದ ಮೂನ್ ಮಿನರಾಲಜಿ ಮ್ಯಾಪರ್ ವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ. "ಶಿಲಾದ್ರವ ಸಾಗರ ಆಧಾರಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಈ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಿಲೆಯ ವಿಧವು ರೂಪುಗೊಂಡಿರಲಾರದು" ಎಂದು ನ ಬ್ರೌನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿರುವ -ಬೆಂಬಲಿತ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೊಸ್ಕೊಪಿಕ್‌ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಕಾರ್ಲ್‌ ಪೀಟರ್ಸ್‌ ತಿಳಿಸಿದರು.
ದಿನಾಂಕ 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು 07:38 ಸಮಯಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರಯಾನದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಬಾರಿ ಏರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಯಾನದ ಇಂಜಿನ್‌ನ್ನು ಸುಮಾರು ಮೂರು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಉರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಕ್ಷೆಯ ದೂರದ ಬಿಂದುವನ್ನು 267,000 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳು ಹಾಗೂ ಹತ್ತಿರದ ಬಿಂದುವನ್ನು 465 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು. ಚಂದ್ರಕ್ಕಿರುವ ದೂರದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರಕ್ಕೆ ಇದು ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಈ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರಯಾನವು ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಒಮ್ಮೆ ಸುತ್ತಲು ಸುಮಾರು ಆರು ದಿನಗಳು ಬೇಕಾದವು.
ಚಂದ್ರನತ್ತ ನೇರ ವಿಕ್ಷೇಪ ಪಥದ ಬದಲಿಗೆ ಚಂದ್ರಯಾನ-1ನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಅದರ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸರಣಿ ಮೂಲಕ ಚಂದ್ರನತ್ತ ಉಡ್ಡಯನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಉಡ್ಡಯನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ಭೂಸ್ಥಿರ ವರ್ಗಾವಣಾ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಕ್ಷೆಯು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಅತಿದೂರದ ಬಿಂದು 22,860 ಕಿಲೋಮಿಟರ್‌ ಹಾಗೂ ಸಮೀಪದ ಬಿಂದು 255 ಕಿಲೊಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಉಡ್ಡಯನದ ನಂತರ, 13 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಐದು ದಹನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ,ಅತಿ ದೂರದ ಬಿಂದುವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.
ದವರ -2 - ಇದು ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ಸನಿಹದ ವರ್ಣಪಟಲ ಮಾಪಕ‌. ಇದನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್‌ ಸೌರಮಂಡಲ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ , ಪೋಲಿಷ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡಮಿ ಮತ್ತು ಬರ್ಗೆನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಅವಕೆಂಪು ಗ್ರೇಟಿಂಗ್‌ ವರ್ಣಪಟಲ ಮಾಪಕ‌ ಬಳಸಿ ಖನಿಜಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡಿತು.
14 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು 20:06 ಸಮಯಕ್ಕೆ,ಮೂನ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಪ್ರೋಬ್ ಚಂದ್ರಯಾನ ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ಬಡಿಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ, ಭಾರತವು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಧ್ವಜ ನೆಡುವ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದೇಶವಾಯಿತು. ಸಮಯ 20:31ಕ್ಕೆ ಪ್ರೋಬ್ ಷ್ಯಾಕ್ಲ್‌ಟನ್‌ ಕಂದಕ‌ ಬಳಿ ಬಡಿದು, ಚಂದ್ರನ ನೆಲಗರ್ಭದಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಧೂಳೆಬ್ಬಿಸಿತು. ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಘನೀಕೃತ ನೀರಿನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಇದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
1- 10 ಒಳಗೊಂಡಿರುವ 1 ಅಥವಾ ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿ ವರ್ಣಪಟಲ ಮಾಪಕ , 25 ಕಿ.ಮೀ.ರಷ್ಟು ನೆಲೆಯ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿರುವ , , , , ಮತ್ತು ಅಂಶಗಳ ಮಾಪನ ನಡೆಸಿ, ಸೌರಪ್ರವಹಣದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೂ ಅಳೆಯಿತು. ಈ ಉಪಕರಣವು .ಯ ರುದರ್ಫೋರ್ಡ್‌ ಆಪ್ಲ್‌ಟನ್‌ ಲ್ಯಾಬೊರೆಟರಿ, ಮತ್ತು ದ ಸಹಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 23 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ದ 44.4 ಮೀಟರ್‌ ಎತ್ತರದ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳ ಉಡ್ಡಯನ ರಾಕೆಟ್‌ ಬಳಸಿ, ಚಂದ್ರಯಾನ-1ನ್ನು 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು 06:22 ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸತೀಶ್ ಧವನ್‌ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಉಡಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಚಂದ್ರನ ಅಂತಿಮ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಬರಲು 21 ದಿನಗಳನ್ನು ಅದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಪೀಣ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ದ ದೂರಸ್ಥಮಾಪಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಶೋಧಕ ಮತ್ತು ಆದೇಶ ಜಾಲ ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಜಾಡು ಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು.
ಉಪಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ ಮೂನ್‌ ಮಿನೆರಾಲಜಿ ಮ್ಯಾಪರ್ ಎಂಬ ಉಪಕರಣದ ಮೂಲಕ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಖನಿಜಾಂಶವನ್ನು ಅಳತೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಬ್ಬಿಣ ಅಂಶದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಶಿಲೆ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ಚಂದ್ರನ ಒರಿಯೆಂಟಲ್‌ ಬೇಸಿನ್‌ ವಲಯವನ್ನು ಮಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರಂತೆ, ಪೈರಾಕ್ಸೀನ್‌ನಂತಹ ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶವುಳ್ಳ ಖನಿಜಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಥವಾ ಲುನಾರ್‌ ಲೇಸರ್‌ ರೇಂಜಿಂಗ್‌ ಉಪಕರಣ‌ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯತ್ತ ಇನ್ ಫ್ರಾರೆಡ್ ಲೇಸರ್‌ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಿ, ಆ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರತಿಫಲಿತ ಅಂಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದರ"' ಮೂಲಕ, ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ಥಳದ ಎತ್ತರ ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಸಂಪರ್ಕದ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಾಧವನ್‌ ನಾಯರ್‌, ಮಿತಿಮೀರಿದ ವಿಕಿರಣದ ಕಾರಣ, ಉಪಗ್ರಹದಲ್ಲಿದ್ದ ಎರಡೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸರಬರಾಜು ಘಟಕಗಳು ವಿಫಲವಾದವು, ಹಾಗಾಗಿ ಸಂವಹನಾ ಸಂಪರ್ಕವು ಕಡಿತವಾಯಿತು. ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ಚಂದ್ರಯಾತ್ರೆಯು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಜೀವಜಲದ ಕುರುಹನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿತು.
ಚಂದ್ರಯಾತ್ರೆಯ ಅವಧಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಇನ್ನೊಂದು ಉಪಕರಣವಾದ ಇಮೇಜಿಂಗ್ - ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಮೀಟರ್ ಮಾಪಕ ಎರಡು ಡಜನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದುರ್ಬಲ ಸೌರ ಸ್ಫೋಟಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಬಲ್ಗೇರಿಯಾದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉಪಕರಣ ವಿಕಿರಣ ಡೋಸ್‌ ನಿಗಾ ಘಟಕ ) ಉಡ್ಡಯನದ ದಿನದಂದೇ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಚಂದ್ರಯಾತ್ರೆ ಅಂತ್ಯದ ವರೆಗೂ ಅದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಲಿತ್ತು.
ದಿನಾಂಕ 25 ಮಾರ್ಚ್‌ 2009ರಂದು, ಚಂದ್ರಯಾನವು ಭೂಮಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿದು, ಅದನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಕಳುಹಿಸಿತು. ಬಳಸಿ ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರಣವು ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಚಿತ್ರಿಸಿತ್ತು. ಹೊಸ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡ, ಅಫ್ರಿಕಾದ ಒಂದು ಭಾಗ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಭಾರತವು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ.
ಚಂದ್ರಯಾನ-1ನಲ್ಲಿರುವ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಮಾಪಕ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಸುಮಾರು 70,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ ಅಪೋಲೊ 15 ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಇಳಿದುಕೊಂಡ ಸ್ಥಳದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸಹ ದಾಖಲು ಮಾಡಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಇಳಿದ ಚಂದ್ರಯಾತ್ರೆಯು ಸುಳ್ಳು ಎಂಬ ಒಳಸಂಚಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಅದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದೆ.
1 ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್‌, ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಮ್‌ ಮತ್ತು ಸಿಲಿಕಾನ್‌ನ ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿ ವಿದ್ಯಮಾನ ಸಂಭವಿಸಲು ಕಾರಣವಾದ ಸೌರ ವಾತಾವರಣ ಸ್ಫೋಟ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಮಯ ಈ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಸ್ಫೋಟವು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ 1 ಸಂವೇದನಾ ಶ್ರೇಣಿಯೊಳಗಿತ್ತು.
ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರಲ್ಲಿರುವ ಹನ್ನೊಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ ಸಹ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.
ಅಥವಾ ಟೆರೈನ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಒಂದು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯು 5 ರಷ್ಟಿದೆ. ಪ್ಯಾನ್‌ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 40 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರದ ನಕ್ಷೆ ಪಡೆಯಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು.
ದಿನಾಂಕ 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾದ ದೇಶೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಮಾಪನಾ ಕ್ಯಾಮೆರಾ 26 ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲಿರುವ ಶಿಖರಗಳು ಮತ್ತು ಕಂದಕಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಿತು. ಈ ರೀತಿಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈ ಬಹುತೇಕ ಕಂದಕಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.
3 ಬ್ರೌನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ದ ಮೂನ್ ಮಿನರಾಲಜಿ ಮ್ಯಾಪರ್ ಮತ್ತು , ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ಖನಿಜ ರಚನೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ವರ್ಣಪಟಲ ಮಾಪಕ ಇದನ್ನು 17 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಚಂದ್ರಯಾತ್ರೆಯು ಹತ್ತು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಾಗಿ,ಉದ್ದೇಶಿತ ಜೀವಿತಾವಧಿ, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅರ್ಧಬಾಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 95%ರಷ್ಟು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಯಾನವು ಸಫಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಧಮಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ:
ಉಪಗ್ರಹವು ಬಹಳಷ್ಟು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಅಪೊಲೊ ಚಂದ್ರ ಯಾನಗಳು ಇಳಿದಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಚಂದ್ರ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಮಾನವನನ್ನು ಕರೆತಂದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಾಹನ ಅಪೊಲೊ 11 ಸೇರಿದಂತೆ ಆರು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಲಭ್ಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅವರು ರೂಪಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಲಕ್ಷಣ, ಖನಿಜ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷಿಯಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಯಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತ ದತ್ತಾಂಶದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಬಳಿಕ, ಚಂದ್ರನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಂಶವಿರುವುದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು. ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುದ್ದಿಗೋಷ್ಠಿಯೊಂದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಿ.ಮಾಧವನ್ ನಾಯರ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.
ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉಪಕರಣಗಳಾದ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ 70%ರಷ್ಟು, 3 95%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಹಾಗೂ -2 ಚಂದ್ರನ ಖನಿಜಾಂಶದ ಕುರಿತು ಉನ್ನತ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್‌ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ' ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಚಂದ್ರನ ಧ್ರುವ ವಲಯಗಳಿಂದ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ದತ್ತಾಂಶವು ಲೂನಾರ್‌ ಲೇಸರ್‌ ರೇಂಜಿಂಗ್‌ ಉಪಕರಣ ಹಾಗೂ ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೊಮೀಟರ್‌ , ಜೊತೆಗೆ, ದ ಮಿನಿಯೆಚರ್‌ ಸಿಂತೆಟಿಕ್‌ ಅಪರ್ಚರ್ ರೆಡಾರ್‌ ಮೂಲಕ ದೊರೆತಿದೆ.
ಚಂದ್ರನ ಎರಡೂ ಧ್ರುವಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚಂದ್ರ ವಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಚಂದ್ರನ ಧ್ರುವಗಳ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು 200 ಬಾರಿ ಪರಿಭ್ರಮಿಸಿತು. - ಚಂದ್ರನ ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಗಳೆರಡರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸಿದವು.
ಈ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಐದು ಮೀಟರ್‌ಗಳ ವರೆಗಿನ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯ ನಿಖರ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣ ನೀಡಿವೆ. ಇತರೆ ಚಂದ್ರ ಯಾತ್ರೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತ ಚಿತ್ರಗಳು 100 ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗಿನ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಹೊಂದಿದ್ದವು.
ಬಲ್ಗಾರಿಯನ್‌ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸೆಸ್‌ನ-7 , ರೇಡಿಯೇಷನ್‌ ಡೋಸ್‌ ಮಾನಿಟರ್ ಪ್ರಯೋಗ‌"' ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತ ವಿಕಿರಣ ಪರಿಸರವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 16 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಇದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.
ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ನಿಯೋಗಗಳು ಚಂದ್ರಯಾನ-೧ ಯೋಜನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ಉನ್ನತ ಅಂಕಿಅಂಶ ಮಾಹಿತಿಯ ಕುರಿತು ತೃಪ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
ದವರ ಸಬ್‌- ಆಟಮ್‌ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟಿಂಗ್‌ ಅನಲೈಸರ್ ‌ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವ ಕಡಿಮೆ-ಶಕ್ತಿಯ ತಟಸ್ಥ ಅಣುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಖನಿಜ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಿತು.
ಅದು ಸತತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಚಂದ್ರನ ಹಗಲು ಹಾಗೂ ಇರುಳಿನ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗೆ ಹತ್ತು ಅಳತೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದನ್ನು 16 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.
ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ನೂರು ದಿನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದಾಗ, 29 ಜನವರಿ 2009ರಂದು ಭಾರತ, . ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರ ಬಗ್ಗೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವಿಮರ್ಶೆ ನಡೆಸಿದರು.
ಚಂದ್ರಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಯುರೋಪ್‌ ಹಾಗೂ . ಸಹಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹ ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯ ಯಶಸ್ವೀ ಅಳವಡಿಕೆ ಬಳಿಕ, ಇತರೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಚಂದ್ರಯಾನದ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣದ ತೂಕ 90 ಕಿಲೊಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಐದು ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಆರು ವಿದೇಶಿ ಉಪಕರಣಗಳಿದ್ದವು.
ಉಪಕರಣ ದತ್ತಾಂಶ ರವಾನೆಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಡ್‌, 0.7 ಮೀಟರ್‌ ವ್ಯಾಸದ ಎರಡು‌ ಗಿಂಬಾಲ್ಡ್‌ ಪ್ಯಾರಾಬೊಲಿಕ್‌ ಆಂಟೆನಾ.
ಇದು ದಹ್ಯ ಅನಿಲ. ಗಿರಕಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಎರಡು ಪರಮಾಣುಗಳಿರುವ ಬಲು ಸ್ಥಿರವಾದ ಅಣು ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಈ ಪರಮಾಣುಗಳ ಬೈಜಿಕ ಗಿರಕಿ ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಆರ್ತೊಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಎಂದು, ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಪ್ಯಾರಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಇವೆರಡು ಸಮಾಂಗಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣ. ಅಣುವಿನ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿ ಬೇಕು. ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಪರಮಾಣು ಸಂರಚನೆಯುಳ್ಳ ಹೈಡ್ರೊಜನಿಗೆ ಅನೇಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳಿವೆ. ಇದು ಉತ್ತಮ ಅಪಕರ್ಷಣಕಾರಕ. ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಧಾತು ಇದಲ್ಲವಾದರೂ ಇತರ ಧಾತುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಇದರ ಅಯಾನೀಕರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಉಳಿದವುಗಳದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಬಹುತೇಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಸಹವೇಲೆನ್ಸೀಯ ಬಂಧಗಳಿಂದ ಆಗಿವೆ. ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಅಯಾನಿನ ಆವೇಶ ಮತ್ತು ತ್ರಿಜ್ಯ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಬಲು ಹೆಚ್ಚು. ಎಂದೇ, ಅದು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ. ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಅಣು ಹೈಡ್ರೈಡ್ ಅಯಾನುಗಳನ್ನೂ ಸಹವೇಲೆನ್ಸೀಯ ಹೈಡ್ರೈಡುಗಳನ್ನೂ ರೂಪಿಸಬಲ್ಲದು.