polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು . ಪಾಟೀಲ್‌ ಆಯೋಗದಿಂದ ವಿಚಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆಯೋಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ . ಪಾಟೀಲ್‌, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಗುರುತುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೇ, ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು 'ಕಲೆ, ಉದ್ಯಮ, ಹಾಗೂ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಯ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ' ನೋಡಿದ. ಪಾಟೀಲ್‌ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿದು, ಹಣಕಾಸು ಖಾತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಣಕಾಸು ನಿಗಮವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ. ಈ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನಂತರ 1960ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. 1949ರ ವೇಳೆಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ವಿಭಾಗವೊಂದನ್ನು ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಿರು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿತು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಿರು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವೂ 18 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 9000 ಪ್ರತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಕಾಯಂ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಭುಬನೇಶ್ವರ್‌ ಮತ್ತು ಕಟಕ್‌‌ ಮೂಲದ ಒರಿಯಾ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಒರಿಯಾ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ ಎಂಬ ಪದವು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಒರಿಯಾ ಮತ್ತು ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಎಂಬ ಪದಗಳ ಒಂದು ಬೆರಕೆಪದವಾಗಿರುವ ಓಲಿವುಡ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಈ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಸದರಿ ಹೆಸರಿನ ವ್ಯತ್ಪತ್ತಿಗಳು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ.
ಸೀತಾ ಬಿಬಾಹ ಎಂಬ ಒರಿಯಾ ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ವಾಕ್ಚಿತ್ರವನ್ನು 1936ರಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ ಸುಂದರ್‌ ದೇಬ್‌ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಎಂಬಾತ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಒರಿಯಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಾರವನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಒರಿಯಾ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೊಸತನವನ್ನು ತರುವುದರ ಮೂಲಕವೂ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಮೊಹ್ಸಿನ್‌ ಎಂಬಾತ ಒರಿಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಒರಿಯಾ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ತಾಜಾತನವನ್ನು ತರುವ ಮೂಲಕ ಒರಿಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಆಗಮನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದವು.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ "ಎ ಬನಾರಾ ಛಾಯಿ" ಎಂಬ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಣ್ಣದ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಶ್ರೀ.ಸುರೇಂದ್ರ ಸಾಹು ಎಂಬ ಓರ್ವ ದಂತಕಥೆಯೆನಿಸಿದ್ದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಭಾರತದ ಜನಸಮೂಹದಾದ್ಯಂತ ಹಾಗೂ ಅದರ ಅನೇಕ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಗಗಳಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯನ ಕೈಗೂ ಎಟುಕುವಂತಿರಲು ಟಿಕೆಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೆಲೆಯ ಪ್ರವೇಶದ ಟಿಕೆಟ್‌ನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸೂಚಕವಾಗಿತ್ತು. ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಣೆ ಯಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ಪ್ರವೇಶಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ ಈ ಮನರಂಜನಾ ಮಾಧ್ಯಮವು ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವೃಂದವು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ಗುಂಪಾಗಿ ನುಗ್ಗಿತು. ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ಜನರ ಮನವನ್ನು ತಟ್ಟುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ವಿಷಯವು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೂಲಾಂಶಗಳನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದೊಳಗೆ ಅಳವಡಿಸಲು ಯುವ ಭಾರತೀಯ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಇತರರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುತಂದರು. ಇದು ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಕುರಿತು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲವೂ ಆಗಿತ್ತು.
ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ. "ಬಾಲಿವುಡ್‌" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತಪ್ಪಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಆಚೆಗೆ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯನ್ನರ ಚದುರಿಹೋದ ಜನರಗುಂಪಿನ ಆಚೆಗೆ ಈ ರೀತಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯಿದೆ. ಅಚ್ಚುತ್‌ ಕನ್ಯಾ ಮತ್ತು ಸುಜಾತಾ ದಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಿತ್ರಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಳಹೊಕ್ಕು ವಿಚಾರಮಾಡಿವೆ. ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌‌ರ ಆವಾರಾ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೋಚರತ್ವ ದಕ್ಕಿತು. 1991ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 215 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ತೆರೆಕಾಣುವುದರೊಂದಿಗೆ 1990ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಬೆಳೆಯಿತು. ದಿಲ್‌ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೆಂಗೇ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚಲ್ಲೂ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.
ಹಾಡು, ನೃತ್ಯ, ಪ್ರಣಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಪರಿಭಾಷೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಸಾಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ವು ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ನಂತರ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. . ವಾಸನ್‌ರ ಚಂದ್ರಲೇಖಾ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. 1940ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಪರಿಪಾಠವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಕಂಡುಬಂದ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನೂ ಸಹ ವಿಭಜಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದವು. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ನಡೆದ ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಭಜನೆಯ ಘರ್ಷಣೆಯು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಿರಲೇ ಬೇಕಾದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು.
1995ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಊರ್ಜಿತಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 15%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ವ್ಯಾಪಾರೀ ಆಕರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದರೊಂದಿಗೆ ಶಾರುಖ್‌ ಖಾನ್‌, ಆಮೀರ್‌ ಖಾನ್‌ ಮತ್ತು ಹೃತಿಕ್‌ ರೋಷನ್‌‌ರಂಥ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ತಾರೆಯರ ಗಳಿಕೆಗಳು 2010ರ ವರ್ಷದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 150 ದಶಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗೆ ಮುಟ್ಟಿದವು. ಮಾಧುರಿ ದೀಕ್ಷಿತ್‌‌ಳಂಥ ಮಹಿಳಾ ತಾರೆಯರೂ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ 12.5 ದಶಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ 3–4 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿಹಾಕಿದರು. ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್‌ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾದಂಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡಲು ಮುಂದೆಬಂದವು. ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ,ಸ್ಟಾರ್‌ಡಸ್ಟ್‌ , ಸಿನಿಬ್ಲಿಟ್ಜ್‌ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು.
ಟಾಲಿಗಂಜ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರು "ಹಾಲಿವುಡ್‌"ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಸಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟಾಲಿಗಂಜ್‌ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, 1932ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ "ಟಾಲಿವುಡ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಟಾಲಿಗಂಜ್‌ನ್ನು ಮುಂಬಯಿ-ಮೂಲದ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ನಂತರ "ಬಾಲಿವುಡ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ, ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಹಾಲಿವುಡ್‌-ಪ್ರೇರಿತ ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ 'ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ'ದ ಆಂದೋಲನವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವು ಅಡ್ಡಹಾಯ್ದುಹೋಗಿ, ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ, ಮೃಣಾಲ್‌ ಸೇನ್‌, ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌‌‌ರಂಥ ಕಟ್ಟಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡಲು ಕಾರಣರಾದರು.
ಒಂದು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಕಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾದ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪೀಪಲ್'ಸ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ , 1940ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1950ರ ದಶಕದಾದ್ಯಂತ ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುಲು ಶುರುವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು. 1944ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಬಿಜೋನ್‌ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರ ನಬನ್ನಾ ದಂಥ , ಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಅನೇಕ ನಾಟಕಗಳು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಯಥಾರ್ಥತೆಯ ಘನೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದವು. 1946ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಖ್ವಾಜಾ ಅಹ್ಮದ್‌ ಅಬ್ಬಾಸ್‌‌‌ರ ಧರ್ತಿ ಕೆ ಲಾಲ್‌ ಚಿತ್ರವು ಇದನ್ನು ನಿದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸಿತು. ಯಥಾರ್ಥತೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದನ್ನು ಯ ಆಂದೋಲನ ಅಥವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಮುಂದುವರಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಅಭಿಜ್ಞೇಯ ಸಿನಿಮೀಯ ತಯಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಮದರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಹಾಗೂ ಪ್ಯಾಸಾ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು.
ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌ ಒಂದು ಮಾದರಿ ರೂಪ ಹಾಗೂ ಆರಾಧ್ಯದೈವವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗೀತಸಂಪುಟಗಳಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 3000 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಕೆಲವೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ. ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿ, ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್‌, .ಅಯ್ಯರ್‌, ಗಿರೀಶ್‌ ಕಾರ್ನಾಡ್‌, . ನಾಗಾಭರಣ ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್‌, ಅಂಬರೀಷ್‌, ರವಿಚಂದ್ರನ್‌, ರಮೇಶ್‌, ಅನಂತ್‌ ನಾಗ್‌, ಶಂಕರ್‌ ನಾಗ್‌, ಪ್ರಭಾಕರ್‌, ಉಪೇಂದ್ರ, ಸುದೀಪ್‌, ದರ್ಶನ್‌, ಶಿವರಾಜ್‌ ಕುಮಾರ್‌, ಪುನೀತ್‌ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌, ಕಲ್ಪನಾ, ಭಾರತಿ, ಜಯಂತಿ, ಪಂಡರೀಬಾಯಿ, ಸರೋಜಾದೇವಿ, ಸುಧಾರಾಣಿ, ಮಾಲಾಶ್ರೀ, ತಾರಾ, ಉಮಾಶ್ರೀ ಹಾಗೂ ರಮ್ಯಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
ಗುಜರಾತ್‌ನ ಈ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು 1922ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಯಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಅಗಾಧವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳ ಪೈಕಿ ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಪುರಾಣದಿಂದ ಇತಿಹಾಸದವರೆಗಿನ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯದಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯದವರೆಗಿನ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಳನ್ನು ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಧರಿಸಿದೆ. ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ತಾನು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಗುಜರಾತಿ ಕಲಾವಿದರು ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ತನ್ಮೂಲಕ ಬಾಲಿವುಡ್‌ಗೆ ಗುಜರಾತ್‌ನ ವತಿಯಿಂದ ಸೊಗಸಾದ ಕೊಡುಗೆ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗಿದೆ.
ದಾದಾಸಾಹೇಬ್‌ ಫಾಲ್ಕೆಯವರಂಥ ಭಾರತದ ಕೆಲವೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ತನ್ನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಒಲವುಳ್ಳ ಪಲಾಯನವಾದಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಪೂರೈಸಬಲ್ಲ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಜಬ್ಬಾರ್‌ ಪಟೇಲ್‌, ಅಮೋಲ್‌ ಪಾಲೇಕರ್‌ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಪಾದಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. 1993ರಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು 35 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1994ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 25ಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಇದು 10 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಇಳಿಯಿತು.
ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ ಆಯಾಮದ ಬಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದವು. ಚತುರ್ಭುಜ್‌ ದೋಷಿಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಿಯಾವಾರ್, ರಾಮಚಂದ್ರ ಠಾಕೂರ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಡಿಲೋನಾ ವಾಂಕೆ, ರತಿಭಾಯಿ ಪುನಾತಾರ್‌ಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗದಾನೊ ಬೆಲ್‌ ಹಾಗೂ ವಲ್ಲಭ್‌ ಚೋಸ್ಕಿಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲೀಲುದಿ ಧರ್ತಿ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಗಾಧವಾದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ಆಧುನಿಕೀಕರಣದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಆಧಾರಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುವ ಕಾಳಜಿಗಳಾಗಿವೆ. ಗದಾನೊ ಬೆಲ್‌ನಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದು ಬಲವಾದ ಯಥಾರ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣಾ ವಾದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.
ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳೂ ಸಹ ತಮ್ಮ 'ಸುವರ್ಣ ಯುಗ'ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ತಯಾರಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ವ್ಯವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುವುದನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರೀ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗವು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಆ ಕಾಲದ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ . . ರಾಮಚಂದ್ರನ್‌, ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್‌, . . ನಂಬಿಯಾರ್‌, ಅಶೋಕನ್‌ ಮತ್ತು ನಾಗೇಶ್‌ ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದರು. . ಶಾಂತಾರಾಂರಂಥ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ಕೆಲವೊಂದು ನಿರ್ದೇಶಕರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ 'ಸುವರ್ಣ ಯುಗ'ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಧನಭೂತವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ 'ಸುವರ್ಣ ಯುಗ'ವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರರಂಗವೂ ಸಹ
ಅಸ್ಸಾಮೀ ಭಾಷೆ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ತನ್ನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ರೂಪ್‌ಕೊನ್ವರ್‌ ಜ್ಯೋತಿಪ್ರಸಾದ್‌ ಅಗರ್‌ವಾಲಾ ಎಂಬ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕನಸಿಗನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈತ ಓರ್ವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕವಿ, ನಾಟಕಕಾರ, ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರನೂ ಆಗಿದ್ದ. 1935ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಮೂವಿಟೋನ್ ಎಂಬ ಲಾಂಛನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಜೋಯ್‌ಮತಿ ಎಂಬ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಸ್ಸಾಮೀ ಚಲನಚಿತ್ರದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ಸಾಧನಭೂತನಾಗಿದ್ದ. 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಾಲಿವುಡ್‌-ಶೈಲಿಯ ಅಸ್ಸಾಮೀ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ತೆರೆಕಂಡವಾದರೂ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನೊಡ್ಡುವಷ್ಟು ಈ ಉದ್ಯಮವು ಸಮರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬಾಲಿವುಡ್‌ನಂಥ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಅಸ್ಸಾಮೀ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಮಂಕಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.
ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದವು. ಅನುಪಮಾ, ಉಪೇಂದ್ರ ತ್ರಿವೇದಿ, ಅರವಿಂದ್‌ ತ್ರಿವೇದಿ, ರಮೇಶ್ ಮೆಹ್ತಾ ಮತ್ತು ವೆಲ್‌ಜಿಭಾಯಿ ಗಜ್ಜರ್‌, ದಿಲೀಪ್‌ ಪಟೇಲ್‌, ರಂಜಿತ್‌ರಾಜ್‌, ಸೋಹಿಲ್‌ ವಿರಾನಿ, ನಾರಾಯಣ್‌ ರಾಜ್‌ಗೋರ್‌, ಪ್ರೇಂಶಂಕರ್‌ ಭಟ್‌, ಜಯ್‌ ಪಟೇಲ್‌, ಅಶ್ವಿನ್‌ ಪಟೇಲ್‌, ಗಿರಿಜಾ ಮಿತ್ರಾ, ಅಂಜನಾ, ಮನಮೋಹನ್‌ ದೇಸಾಯಿ, ಸಂಜಯ್‌ ಗಢವಿ, ಕಲ್ಯಾಣ್‌ಜಿ ಆನಂದ್‌ಜಿ, ದೀಪಿಕಾ ಚಿಖಾಲಿಯಾ, ಬಿಂದು ದೇಸಾಯಿ, ರೇಣುಕಾ ಷಹಾನೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿ ಪಾರೇಖ್‌ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದು, ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಗಾಧವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿನ ಟಾಲಿಗಂಜ್‌‌ನ ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ಸಿನಿಮೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೊಳಗಾದ ಜನರ ಪೈಕಿ ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ, ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌ ಮತ್ತು ಮೃಣಾಲ್‌ ಸೇನ್‌‌‌ರಂಥ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾತೃಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರೈ ನಟಿಸಿರುವ ರಿತುಪರ್ಣೋ ಘೋಷ್‌‌‌ರ ಚೋಕರ್‌ ಬಾಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಯು ಬಾಂಗ್ಲಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 1993ರಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಿಂದ 57 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬಿಹಾರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ ಶ್ರೀ. ನಿತಿಶ್‌ ಕುಮಾರ್‌ರವರು ರಾಜ್‌ಗೀರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಗೆ ಸೇರಿದ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಿದೆ. ಅಮಿತಾಬ್‌ ಬಚ್ಚನ್‌, ಅಜಯ್‌ ದೇವ್‌ಗನ್‌, ನಗಮಾ, ಮಿಥುನ್‌ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಕಲಾವಿದರು ಹಲವಾರು ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವನ್ನು ತನ್ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ
ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಭಾರತದ ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಈ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ: ಸಂಸ್ಕಾರ , . . ಕಾರಂತರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚೋಮನ ದುಡಿ , ತಬರನ ಕಥೆ . ಸಂಸ್ಕಾರ, ವಂಶವೃಕ್ಷ, ಫಣಿಯಮ್ಮ, ಕಾಡು ಕುದುರೆ, ಹಂಸಗೀತೆ, ಚೋಮನ ದುಡಿ, ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್‌, ಘಟಶ್ರಾದ್ಧ, ಆಕ್ರಮಣ, ಮೂರು ದಾರಿಗಳು,ತಬರನ ಕಥೆ, ಬಣ್ಣದ ವೇಷ, ಮನೆ, ಕ್ರೌರ್ಯ, ತಾಯಿ ಸಾಹೇಬ, ದ್ವೀಪ ಮೊದಲಾದವು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಇತರ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.
ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ , ಕಯಾಮತ್‌ ಸೆ ಕಯಾಮತ್‌ ತಕ್‌ , ತೇಜಾಬ್‌ , ಚಾಂದನಿ , ಮೈನೆ ಪ್ಯಾರ್‌ ಕಿಯಾ , ಬಾಝಿಗರ್‌ , ಡರ್‌ , ದಿಲ್‌ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೆಂಗೇ ಮತ್ತು ಕುಚ್‌ ಕುಚ್‌ ಹೋತಾ ಹೈ ನಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗವು 1980ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕಗಳಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಳೆಯಿತು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಬಹುತೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು ಆಮೀರ್‌ ಖಾನ್‌, ಸಲ್ಮಾನ್‌ ಖಾನ್‌ ಮತ್ತು ಶಾರುಖ್‌ ಖಾನ್‌‌ರಂಥ ತಾರೆಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು, ಚಿಂತನೆಗೆ-ಹಚ್ಚುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ತುಂಬುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌, ಷಾಜಿ . ಕರುಣ್‌, . ಅರವಿಂದನ್‌, ಪದ್ಮರಾಜನ್‌, ಸತ್ಯನ್‌ ಅಂತಿಕಾಡ್‌, ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್‌ ಮತ್ತು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್‌‌ ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
70ರ ದಶಕವು 'ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗ'ದ ಉದಯವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಸ್ವಯಂವರಂ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶದ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಅವಧಿಯ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, . . ವಾಸುದೇವನ್‌ ನಾಯರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯಂ , . ಅರವಿಂದನ್‌ ನಿರ್ದೇಶನದ ಉತ್ತರಾಯಣಂ , ಜಾನ್‌ ಅಬ್ರಹಾಂ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚೆರಿಯಚಂತೆ ಕ್ರೂರಕೃತ್ಯಂಗಳ್‌ ಹಾಗೂ ಅಮ್ಮಾ ಅರಿಯಾನ್‌ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ.
1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 2000ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಸೂತ್ರಾನುಸಾರಿಯಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಕೋಡಂಗಿ ಆಟದ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಕಡೆಗಿನ ಒಂದು ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಕ್ಕೆ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಉಪಗ್ರಹ ದೂರದರ್ಶನದ ಉಗಮ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಳ್ಳಪ್ರಸಾರದಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವೂ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.
ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್‌ ಎಂದೂ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಹುಭಾಗಕ್ಕೆ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ವೆಂಕಟೇಶ್‌, ವಿಜಯ ಭಾಸ್ಕರ್‌, ಲಿಂಗಪ್ಪ, ರಾಜನ್‌-ನಾಗೇಂದ್ರ, ಹಂಸಲೇಖಾ ಮತ್ತು ಗುರುಕಿರಣ್‌ ಮೊದಲಾದವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ವಯಸ್ಕರಿಗೆ-ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಫ್ಲಾಶ್‌ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಮಾಲಿಕೆ ತಾಣಗಳ ಹರಡಿಕೆಯನ್ನೂ ಅಂತರಜಾಲವು ಕಂಡಿತು. ಆ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಮಾಡಿದವು. ಕ್ವೀರ್‌ ಡಕ್‌, ಗ್ಯಾರಿ ದಿ ರ್ಯಾಟ್‌, ಹ್ಯಾಪಿ ಟ್ರೀ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌, ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ-ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಜಿಬ್‌ಜಾಬ್‌ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ, ಸದರಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ತಿರುವುಮುರುವಾಗಿದೆ: ಮತ್ತು ಫಾಕ್ಸ್‌ಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ರದ್ದುಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಆಟಂ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಂತರಜಾಲಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾದ ದಿ ಕ್ರಿಟಿಕ್‌ ನ ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು 2000-2001ರಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಮತ್ತೊಂದು ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ವಿಶಾಲ ಪರದೆಗೆ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಫ್ಲಾಶ್‌ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು. 2001ರಲ್ಲಿ, ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಫ್ಲಾಶ್‌-ಚಲಿತ ರೂಪಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದ್ದ ದುರ್ವಿಧಿಯ "ಲಿಲ್‌' ಪಿಂಪ್‌" ಚಿತ್ರದ ಕುರಿತಾದ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯವು ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಒಂದು ಅಂತರಜಾಲದ ಸರಣಿಯಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು.
ಅದರ ಅಂತಃಸತ್ವದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ದೊಡ್ಡ ಅಂದಾಜುವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹಲವಾರು ಚಿರಪರಿಚಿತ ನಟರು , ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ತಂಡ, ಹಾಗೂ ಸರಿಸುಮಾರು ನಿಮಿಷಗಳ ನಿರಂತರವಾದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸದರಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಷರ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತಾದರೂ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಲಯನ್‌'ಸ್‌ ಗೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಇದು ಯ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು.
ರೆನ್‌ & ಸ್ಟಿಂಪಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಜಾನ್‌ ಕ್ರಿಕ್‌ಫಲೂಸಿ ಎಂಬಾತ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗಮನಸೆಳೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾಶ್‌ ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸಿದ. 1997ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 15ರಂದು, ಅಂತರಜಾಲಕ್ಕೆಂದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಿ ಗಾಡ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ ಲಿಕ್ಕರ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮ್‌ ಎಂಬ ಮೊದಲ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಮಾಲಿಕೆ‌ ಸರಣಿಯನ್ನು ಆತ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದ. ಜಾರ್ಜ್‌ ಲಿಕ್ಕರ್‌ (ಈ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾತ್ರವು ರೆನ್‌ & ಸ್ಟಿಂಪಿ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಅವನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಿತು ಎಂಬ ಗಾಳಿಸುದ್ದಿಯಿತ್ತು) ಮತ್ತು ಆತನ ಮಂಕು-ಬುದ್ಧಿಯ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಜಿಮ್ಮಿ ಎಂಬ ಅದೃಷ್ಟಹೀನ ದಡ್ಡ ಹುಡುಗ‌ನ ಪಾತ್ರಗಳು ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಕ್‌ಫಲೂಸಿಯು ಫ್ಲಾಶ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಲಿತಚಿತ್ರಗಳ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ‌.ಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಹಲವಾರು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳು, ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೋ ಇವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಅದಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಮತ್ತಷ್ಟು ನಿರಂತರತೆಯೊಂದಿಗೆ ವೆಬ್‌ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಮಾಲಿಕೆಗಳು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.
ಮ್ಯಾಕ್ರೋಮೀಡಿಯಾ ಫ್ಲಾಶ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅನೇಕ ಚಲಿತ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿವೆ. ಸದರಿ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ನಿರ್ಮಾಣವೆಚ್ಚ ಹಾಗೂ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಇರುವ ಅವಕಾಶವು ಇಂಥ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿವೆ. ಇಂಥ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: ಮೆಟಲೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಸ್‌ , ಬೀಯಿಂಗ್‌ ಇಯಾನ್‌ , ಫಾಸ್ಟರ್‌'ಸ್‌ ಹೋಮ್‌ ಫಾರ್‌ ಇಮ್ಯಾಜಿನರಿ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ , ಕಪ್ಪಾ ಮೈಕಿ , ಹೈ ಹೈ ಪಫಿ ಅಮಿಯೂಮಿ , ಹ್ಯಾಪಿ ಟ್ರೀ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ , ಆಡ್‌ ಜಾಬ್‌ ಜ್ಯಾಕ್‌ , ವೋವ್‌!
ಯ ಮೂರು ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ಮಂಕಿ ಡಸ್ಟ್‌ , ಚಾನೆಲ್‌ ಫೋರ್‌‌ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಟಾಸ್‌ , ಯಿನ್‌ ಯಾಂಗ್‌ ಯೋ , ಆಘ್‌!
ಇಟ್ಸ್‌ ದಿ ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಹೆಲ್‌ ಷೋ , ಸಿನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌ನ ಎಲಿ'ಸ್‌ ಡರ್ಟಿ ಜೋಕ್ಸ್‌ , ಷೋಟೈಮ್‌‌‌ನಿಂದ ಬಂದ ಕ್ವೀರ್‌ ಡಕ್‌ , ಹಾಗೂ ಕಾಮಿಡಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಷಾರ್ಟೀಸ್‌ ವಾಚಿಂಗ್‌ ಷಾರ್ಟೀಸ್‌ .
ಒಂದು ಫ್ಲಾಶ್‌ ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಅಥವಾ ಫ್ಲಾಶ್‌ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಮಾಲಿಕೆ ಯು ಒಂದು ಚಲಿತ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅಡೋಬ್‌ ಫ್ಲಾಶ್‌ ಅಥವಾ ಅದೇ ಬಗೆಯ ಅನಿಮೇಷನ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು . ಕಡತ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಇದನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫ್ಲಾಶ್‌ ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಎಂಬ ಪದವು ಕೇವಲ ಕಡತ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಚಲನೆ ಹಾಗೂ ದೃಶ್ಯಗೋಚರ ಶೈಲಿಯ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಗೆಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಚಲನೆ-ಶೈಲಿಯ ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಗೆಯು ಅನೇಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರಳೀಕೃತ ಅಥವಾ ಅಪರಿಷ್ಕೃತ ಅಥವಾ ನಯನಾಜೂಕು ಇಲ್ಲದ ಬಗೆಯಾಗಿ ನೋಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಫ್ಲಾಶ್‌ ಚಲಿತ ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಫ್ಲಾಶ್‌ ಚಲಿತ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಮತ್ತು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ವಿಜೇತ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಫ್ಲಾಶ್‌ ಅನಿಮೇಷನ್‌, ಒಂದು ಪುನರುದಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಫ್ಲಾಶ್‌ ಅನಿಮೇಷನ್‌ಗಳು ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌‌‌‌ನ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಅನೇಕವೇಳೆ ಅಂತರಜಾಲ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಮಾಲಿಕೆಗಳು , ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಮಾಲಿಕೆಗಳು , ಅಥವಾ ವೆಬ್‌ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ವೆಬ್‌ ಫ್ಲಾಶ್‌ ಅನಿಮೇಷನ್‌ಗಳು ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಒಂದು ಸರಣಿ ಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಸಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಫ್ಲಾಶ್‌ ಅನಿಮೇಷನ್‌ ವೆಬ್‌ಕಾಮಿಕ್‌‌‌ ಒಂದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವೆಬ್‌ಕಾಮಿಕ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಚಲಿತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಮಾಲಿಕೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ವೆಬ್‌ನ ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಫ್ಲಾಶ್‌ ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಕೌಶಲವನ್ನು ಈಗ ಯಾದ್ಯಂತದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಒಂದು ಮತ್ತು, ಮಟ್ಟದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಕಳಪೆಯಾಗಿ-ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಫ್ಲಾಶ್‌ ಅನಿಮೇಷನ್‌ನ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮಾಣಕ ಮುದ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಎಳೆತದ ಚಲನೆಗಳು , ಸ್ವತಃ-ಮಧ್ಯಂತರ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ ಪಾತ್ರ ಚಲನೆಗಳು, ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣಾರಹಿತವಾದ ತುಟಿಚಲನೆ-ಮಾತಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ, ಮತ್ತು ಮುಂಭಾಗದಿಂದ ಪಾರ್ಶ್ವದೃಶ್ಯದೆಡೆಗಿನ ಹಠಾತ್ತಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಬಿಟ್‌ನಕಾಶೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರ್ಯಾಸ್ಟರ್‌‌-ಆಧರಿತ ಕಲೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸಂಯೋಜಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಫ್ಲಾಶ್‌ ಹೊಂದಿದೆಯಾದರೂ, ಕೇವಲ ವೆಕ್ಟರ್‌‌-ಆಧರಿತ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಹುಪಾಲು ಫ್ಲಾಶ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ವೆಕ್ಟರ್‌‌ ಆಧರಿತ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದುರೀತಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳ ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬಹುಪಾಲು ಅಂತರಜಾಲ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆವರ್ತನ ಶ್ರೇಣಿಯು ಇನ್ನೂ 56 / ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಇದ್ದಾಗ, ಅನೇಕ ಫ್ಲಾಶ್‌ ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಕಲಾವಿದರು ವೆಬ್‌ ಹಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಾಗ ಸೀಮಿತ ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ಛೇದಕ ಅನಿಮೇಷನ್‌‌ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಎರಡನ್ನೂ ಪ್ರವಹಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 1 ಅವಕಾಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲೇ ಉತ್ತಮವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅವಕಾಶನೀಡಿತು. 1999ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ದಿ ಗಾಡ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ ಲಿಕ್ಕರ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮ್‌‌ ನ ಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆಯು ಕೇವಲ 628ಯಲ್ಲಿ ಸಾದರಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ನವೆಂಬರ್‌ 1999ರಲ್ಲಿ ದಿ ವಾನ್‌ ಘೌಲ್ಸ್‌‌‌ ನ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಮೂಲ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಮಾಲಿಕೆ‌ಯ ಸಂಚಿಕೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮೊದಲ ಸಂಗೀತ ಸಮೂಹವು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. ಇದು 1970ರ ದಶಕದ ಶನಿವಾರದ ಬೆಳಗಿನ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಮಾಲಿಕೆಗಳ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಹಲವಾರು ಜನಪ್ರಿಯ ವೆಬ್‌ ಪ್ರವೇಶತಾಣಗಳು 1990ರ ದಶಕದ ಡಾಟ್‌-ಕಾಮ್‌ ಉತ್ಕರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾಶ್‌ ಅನಿಮೇಷನ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಐಸ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌, ಮಾಂಡೋಮೀಡಿಯಾ, ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಚೊವಾಸ್‌, ಮೀಡಿಯಾಟ್ರಿಪ್‌, ಬಾಗ್‌ಬೀಸ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಆಟಂಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌ ಇಂಥ ಕೆಲವು ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಮಾರ್ವೆಲ್‌ ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌‌‌ನ ಸ್ಟಾನ್‌ ಲೀಯು ಒಂದು ಚಲಿತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ತಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ವೆಬ್‌-ಆಧರಿತ ಫ್ಲಾಶ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ನೆಲೆಗಾಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕೇವಲ "ಅಂತರ್ಜಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ" ಚಿತ್ರಗಳ ವರ್ಗವು ಮಾತ್ರವೇ ಉಳಿಯಲಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಉದ್ದ ಹಾಗೂ ಹಂಚಿಕೆಯ ವಾಹಿನಿಯಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯೇ ಹೊರತು, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬಳಸಲಾದ ಅನಿಮೇಷನ್‌ ತಂತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಧನಗಳ ವರ್ಗಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲ.
ಹಲವಾರು ಜನಪ್ರಿಯ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸರಣಿಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಫ್ಲಾಶ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿವೆ. ಅಂಥ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: ಹಾಗೂ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ವಿಜೇತ ಆಫ್‌-ಮೈಕ್ಸ್‌ ; ವಾರ್ನರ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌‌‌‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೋಥಾಮ್‌ ಗರ್ಲ್ಸ್‌ ; ಫ್ಯೂಚರ್‌ ಥಾಟ್‌ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್‌‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ರೈಮ್‌ ಟೈಮ್‌, ಮತ್ತು ಮೈಕ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಟ್‌ ಚಾಪ್‌ಮನ್‌‌‌ರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೋಮ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ರನ್ನರ್‌.
ಹಲವಾರು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕಾ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಡೋನ್ನಾ, ದಿ ಬೀಸ್ಟೀ ಬಾಯ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಟೆನೇಷಿಯಸ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಕಲಾವಿದರ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಂಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಚಲಿತ ಸಂಗೀತದ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹೊಸತೊಂದು ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಫ್ಲಾಶ್‌ ಚಲಿತ ಸಂಗೀತದ ವಿಡಿಯೋಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಸಹ ಪ್ರಚಂಡ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಉಳಿದವರ ಪೈಕಿ ‌‌ಆಡಂ ಸ್ಯಾಂಡ್ಲರ್ ಹಾಗೂ ಟಿಮ್‌ ಬರ್ಟನ್‌ ಎಂಬಿಬ್ಬರು ಅಂತರಜಾಲಕ್ಕೆ-ಮಾತ್ರವೇ ಮೀಸಲಾದ ಮೂಲ ಚಲಿತಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರಾದರೂ ಸಹ, ಹಣಕಾಸಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯಶಸ್ವೀ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಿರುಪಾವತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಒಂದು ಕೊರತೆಯೂ ಸಹ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಸರಿಸುಮಾರು ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಪ್ರಭಾವದ "ಫ್ರಾಗ್‌ ಇನ್‌ ಎ ಬ್ಲೆಂಡರ್‌" ಎಂಬ ಅನಿಮೇಷನ್‌ನ್ನು ಜೋ ಕಾರ್ಟೂನ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು. "ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಂಡ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹಬ್ಬಿಸಿದ" ಅಂತರಜಾಲ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ನಿಜವಾದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಕೃತಿ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಈ ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಚಿತ್ರವು 1999ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಂದಿನಿಂದಲೂ 90 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.
ಅನೇಕ ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳು "ವೆಬ್‌ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಮಾಲಿಕೆಗಳು" ಅಥವಾ "ಅಂತರ್ಜಾಲ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಮಾಲಿಕೆಗಳ" ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಫ್ಲಾಶ್‌ ಅನಿಮೇಷನ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ.
ಕಾರ್ಟೂನ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌‌‌ನ ಅಡಲ್ಟ್‌ ಸ್ವಿಮ್‌ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡ ಹೋಮ್‌ ಮೂವೀಸ್‌ ಮತ್ತು ಹಾರ್ವೆ ಬರ್ಡ್‌ಮನ್‌, ಅಟಾರ್ನಿ ಅಟ್‌ ಲಾ ನಂಥ ಇತರ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳು ಇತರ ಅನಿಮೇಷನ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಫ್ಲಾಶ್‌ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಮ್ಯಾಕ್ರೋಮೀಡಿಯಾವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಫ್ಲಾಶ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಂತ್ರಾಂಶದ ದೈತ್ಯಕಂಪನಿಯಾದ ಅಡೋಬ್‌ 2005ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.
ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ಶಿಖರ ಪಾಲಂಪುರ್‌ ನಿಂದ 58 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಉತ್ತರ ಅಹಮದಾಬಾದಿಗೆ 110 ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಏಳು ಮೈಲಿ ಅಗಲವಾಗಿರುವ ಒಂದು ನದೀಕಣಿವೆ ಉಳಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿನಿಂದ ಪರ್ವತವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದೆ. ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಾನಸ್ ಎಂಬ ನದಿ ಹರಿಯುವುದು. ಈ ಪರ್ವತ ಮೈದಾನದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕಡಿದಾದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲಾದ್ವೀಪದಂತೆ ತೋರುವುದು. ಎತ್ತರ 4000' ಗಳಿಂದ 5650' ಗಳ ವರೆಗೆ. ಈ ಪರ್ವತ, 22 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್‌ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 9 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್‌ ವಿಸ್ತಾರವಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಗುರು ಶಿಖರ ಅತ್ಯಂತ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ ಶಿಖರವಾಗಿದ್ದು, ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 1722 ಮೀಟರ್‌ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.
ಇದು ಹಲವು ನದಿಗಳು, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಪಾತಗಳ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇದು 'ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಓಯಸಿಸ್‌' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿದೆ.
ಪರ್ವತದ ನೆತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೀಠಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊರೆದಿರುವ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳೂ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ಗೋಪುರಗಳೂ ಇವೆ. ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ 2000 ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿವೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅರ್ಬುದ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿಖರದ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಪೀಠಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲೆಯ ಗುಹೆ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವೆನಿಸಿದ ದಾತ - ಭೃಗುವಿನ ಪಾದಗಳ ಹೆಜ್ಜೆ ಮೂಡಿದೆಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶಿಖರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದಿಲ್‍ವಾರಾ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಎರಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಇವು ಗುಜರಾತಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮಾದರಿಯಾಗಿವೆ. ಜೈನರ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಐದು ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಇಲ್ಲಿ ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲದೆ ಜೈನ ಶಾಸನಗಳೂ ಇವೆ.
ಮೌಂಟ್ ಅಬುವಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. 11 ಮತ್ತು 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವ ದಿಲ್‌ವಾರ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ವಿಮಲ್‌ ವಾಸಾಹಿ ದೇವಾಲಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದ್ದು, 1031ರಲ್ಲಿ ವಿಮಲ್‌ ಷಾ ಎಂಬುವವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮೊದಲ ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರ ವೃಷಭನಾಥನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಲುನ ವಾಸಾಹಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪೋರ್ವಾಲ್‌ ಜೈನ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವಾಸ್ತುಪಾಲ್‌ ಮತ್ತು ತೇಜ್‌ಪಾಲ್‌ ಎಂಬ ಸಹೋದರರು 1231ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಗುಜರಾತ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ದೊರೆ ರಾಜ ವೀರ ಧವಳ್‌ನ ಆಳ್ಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.
ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಅಧರ್‌ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀ ರಘುನಾಥಜಿ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಗುರು ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ದೇವಾಲಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೂ ಈ ಪರ್ವತ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ಕುಮಾರಿ ಪಂಥದ ಮಹಿಳಾ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯರ ವಿಶ್ವ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಇಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಅದೇ ಪಂಥದ ವಿಶ್ವದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೂಡ ಹೌದು. ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ಪರ್ವತದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದದ ಗುರುತುಗಳಿವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಮೌಂಟ್‌ ಅಬುವಿನ ಹೊರಗಡೆ ಜಗತ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡೆಯ ಸೀಳಿನಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾ ದೇವಾಲಯಮತ್ತು ಅಂಬಿಕಾ ಮಾತಾ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.
ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಅರ್ಬುದಾರಣ್ಯ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಅಬು ಎನ್ನುವುದು ಇದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಹೆಸರು. ಋಷಿ ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಋಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ವೈಮನಸ್ಯ ಉಂಟಾಗಿ, ವಸಿಷ್ಠರು ಮೌಂಟ್‌ ಅಬುವಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಪರ್ವತದಂಚಿನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಕುಳಿತರು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಪುಷ್ಠಿ ನೀಡುವಂತೆ ಸಣ್ಣದೊಂದು ಸಾಕ್ಷಿಯೂ ದೊರೆತಿದೆ.