polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ನಿಗಮಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿದ ಶಾಸನದ ಅನುಮತಿ, ಅಧಿಕಾರಪತ್ರದಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದು, ನಿಗಮಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ, ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇವುಗಳನ್ನು ಆ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿದ ಕಾನೂನುಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೊಂದಣಿಯು, ಸೀಮಿತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿಗಮಕ್ಕೆ ಇರಲೇ ಬೇಕಾದ ಪ್ರಧಾನ ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿಗಮ, ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮಂಡಿಸುವ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ.(ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಕಾನೂನು ಸೇವೆ ಪಡೆಯಲು ಉದ್ದೇಶಿತ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕಂಪನಿ). ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಅಥವಾ ನಿಗಮದ ಇತರ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನು ಕೂಡ ನೇಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ.
ನಿಗಮಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಕೆಲವು ನಿಗಮಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಸೂಚಿತ ಹೆಸರಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಫೆಲೋ ." ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಬಹುಪಾಲು ನ್ಯಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ನಿಗಮಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಹೆಸರುಗಳು ಅವರ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಸೂಚಿಸಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಈ ಸಾಧ್ಯತೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತದ ತಾರ್ಕಿಕತೆ ದಾಟಿತು: ಕೆನಡಾದ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ನಿಗಮಗಳು ಯಾವ ಹೆಸರನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಪ್ರಾವಿನ್ಷಲ್ ಸೇಲ್ಸ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ನೋಂದಣಿ ಗುರುತಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿವೆ. .
ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ನಿಗಮಗಳಿವೆ. , ಆದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಎರಡು ನಿಗಮಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ:
"ಸೊಸೈಡೆಡ್ ಲಿಮಿಟೆಡಾ", ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರಿಗೆ ಸಮನಾದ ನಂತರ ಇದನ್ನು "."ವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು
"ಸೊಸೈಡೆಡ್ ಅನಾನಿಮ" ಅಥವಾ "ಕಾಂಪ್ಯಾನಿಯಾ",ಇದನ್ನು "" ಅಥವಾ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರಾದ "ಕಾಂಪ್ಯಾನಿಯಾ"ದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆ. "." ಯನ್ನು 2002 ರಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾದ ನ್ಯೂ ಸಿವಿಲ್ ಕೋಡ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. "" ಯನ್ನು 1976 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 15 ರಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾದ 6.404 ಕಾನೂನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ನಿಗಮಗಳ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳು ನಡೆಸುವ ನಿಗಮಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಅನೇಕ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿವೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ನಿಗಮಗಳು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಅಧಿಕ ಭದ್ರತಾ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಹೊಣೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಬಹುಪಾಲು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. , ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಮಾಣಕಗಳು, ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. .
ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ಹೆಸರುಗಳು "ನಿಗಮ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಆ ಘಟಕದ ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಸೂಚಿಸುವ ಸಂಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ. "ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇನ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್" ಅಥವಾ "."), ಅಥವಾ ಅದರ ಸದಸ್ಯರ ಸೀಮಿತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. . ಈ ಪದಗಳು ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿ ನ್ಯಾಯಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ನ್ಯಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನುಳಿದವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳ ಬಳಕೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಅವರು ಸೀಮಿತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಇರುವಂತಹ ಒಂದು ಘಟಕದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಾನೂನಿನ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಕುರಿತು 1855 ರಲ್ಲಿ ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ "ಬಹುಶಃ ಎಂದಿಗೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಕಟವಾಗಿ ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಮಿತಿಮೀರಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆದಿದೆ. ಇದೇ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ 75 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ " ಭವಿಷ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು . . . ಬಹುಶಃ ಸೀಮಿತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುವಂತೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗುವುದು. ವಾಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫೆನ್ ರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಇತರ ಪ್ರವರ್ತಕರೊಂದಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಿಗಮಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುವುದು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಾಗ ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಇದು ಗುರುತಿಸಿತು.
ನಿಗಮದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಕಾನೂನು ಕಾರ್ಯಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ನಿಗಮಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ , ಕಾನೂನು ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ನೀತಿ ಬದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುವ ಕಾನೂನಿನ ಅಂಗದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ಕಾನೂನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನಿಗಮಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳದೇ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲು, ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಷೇರುದಾರರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಲಾರ್ಡ್ ಚಾನ್ಸಲರ್ ಆದ ಹ್ಯಾಲ್ಡೇನ್ ರವರ ಪ್ರಕಾರ,
ಇಟಲಿಯನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್, ಸೀಮಿತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ವಿಧದ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ: ".", ಅಥವಾ "ಸೊಸೈಟಾ ಅ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಲಿಟಾ ಲಿಮಿಟೆಟಾ" , ". " ಅಥವಾ "ಸೊಸೈಟಾ ಪರ್ ಅಜಾಯ್ನಿ" (ಜಾಯಿಂಟ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ), ಮತ್ತು "." . ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಬಂದದ್ದು ಮಿಶ್ರ ರೀತಿಯ ನಿಗಮವಾಗಿದ್ದು, ಷೇರುದಾರರ ಎರಡು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಸೀಮಿತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ವಿರಳವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿಗಮಗಳು ಭವಿಷ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಗತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯಿಂದಾಗಿ, 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ನ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಸರ್ಕಾರಿ ನೀತಿಗಳು ಬದಲಾಗತೊಡಗಿದವು. 1819 ರಲ್ಲಿ . ನ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನಿಗಮಗಳಿಗೆ ಅವು ಹಿಂದೆಂದೂ ಅನುಭವಿಸದ ಮತ್ತು ಪರಿಗಣಿಸದಂತಹ ಅತ್ಯಧಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು "ಅನುಲ್ಲಂಘನೀಯ"ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ಇಚ್ಛಾನುಸಾರವಾಗಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೊಳಪಡಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಇದನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಯಿತು. ನಿಗಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ "ಕೃತಕ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.
ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಎರಡು ಆರ್ಥಿಕ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು, ದಿವಾಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಲದಾತರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದು, ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ಸೊತ್ತನ್ನು ಅದರ ಷೇರುದಾರರು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸೊತ್ತನ್ನು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಷೇರುದಾರರ ವೈಯಕ್ತಿಕ, ಸಾಲದಾತರೂ ಕೂಡ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆ ಮಾನದಂಡ ದರ್ಜೆ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ನಕಲು ಮಾಡಬಾರದೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಎರಡನೆಯ ಸೂಚನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಕಾನೂನು ಕಾರ್ಯಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ನಿಗಮಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಗಳೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇವುಗಳನ್ನು 2006 ರ ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. . ಖಾಸಗಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕಂಪನಿ ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಸೀಮಿತ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಷೇರುಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಗ್ಯಾರಂಟಿಯ ಮೂಲಕ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಇತರ ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ರಚನೆಗಳು ಕೆಳಕಂಡವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಅನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕಂಪನಿ, ಹಾಗು ಗ್ಯಾರಂಟಿಯ ಮೂಲಕ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಕಂಪನಿಗಳು.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಗಮ, ಅದರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಸ್ಟಾಕ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಅಧಿಕಾರವಿದೆ ಎಂಬುದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗು ನಿರ್ದೇಶಕರ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಳಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಇನ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಅನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಈ ಅನುಚ್ಛೇದನಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರೆತ ನಂತರ ನಿಗಮದ ನಿರ್ದೇಶಕರು ನಿಗಮದ ಆಂತರಿಕ ಆಡಳಿತ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಗತ್ಯ ಉಪ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ , ಸಭೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸ್ಥಾನ.
ನಿಗಮ ಯಾವ ನ್ಯಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ನ್ಯಾಯಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಾನೂನು, ನಿಗಮದ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಗಮವನ್ನು ಅದರ ತವರು ರಾಜ್ಯದ ಬದಲು ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆಗ ಅದು ಇತರ ಸರ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಫಾರೀನ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಎಂದು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೇ ಉದ್ಯೋಗ, ಅಪರಾಧಗಳು, ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳು ಅದರ ಆತಿಥೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಾನೂನಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ.
19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ ಯ ಶೆರ್ಮನ್ ಕಾಯ್ದೆ, ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ, ಹೊಲ್ಡಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಗಳು, ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಹಂಚಿಹೋಗಿದ್ದ ಷೇರುದಾರರೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡು ವಿಸ್ತೃತ ನಿಗಮ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. (ದಿ ಮಾಡರ್ನ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರೈವೆಟ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ. ಸ್ಯಾಂಟ ಕ್ಲಾರಾ ಕೌಂಟಿ . ಸದರನ್ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ರೇಲ್ ರೋಡ್ ಪ್ರಕರಣದ ಹೆಸರಾಂತ ತೀರ್ಪು, ಕಾರ್ಯನೀತಿ ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸಿದ್ದ ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ಯುಗದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.
ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಗಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಬುಷಿಕಿ ಕೈಷಾ ಎಂಬುದು ಪ್ರಧಾನ ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಗಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಉದ್ಯಮಗಳು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಮೊಚಿಬುನ್ ಕೈಷಾ , ಇದು ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಉದ್ಯಮಗಳ ವಿಧವಾಗಿದ್ದು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತ ಸರ್ವತ್ರವಾಯಿತು. 2002 ಮತ್ತು 2008ರ ನಡುವೆ ವು, ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾಭದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಮತ್ತು ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಕಂದರಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಲು ಅದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು.
ಕೆಲವೊಂದು ನ್ಯಾಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಲು "ಕಂಪನಿ " ಎಂಬ ಪದ ಒಂದನ್ನೇ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. "ಕಂಪನಿ" ಎಂಬ ಪದವು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಏಕಮಾತ್ರ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವವನ್ನು (ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿಲ್ಲ), ಅಥವಾ ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿ, ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಜನರ ಗುಂಪನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. .
ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ಆಡಳಿತದ ರೀತಿನೀತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾನ್ ಪ್ರಾಫಿಟ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕಾಯ್ದೆಯ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾನೂನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಕಾನೂನಿನ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು, ನಾನ್ ಪ್ರಾಫಿಟ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಾಗಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. .
ನಿಗಮ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ನಿಯಮಾವಳಿಯ ಆಧಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನಿನ ಘಟಕವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅದರದೇ ಆದ ಸವಲತ್ತು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರ ಸದಸ್ಯರ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ನಿಗಮಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ, ವಿಭಿನ್ನ ರಚನೆಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ಟಾಕ್ ನಿಗಮವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ನಾನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ನಿಗಮವಾಗಿರಬಹುದು ಬಹುತೇಕ ನಿಗಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಟಾಕ್ ನಿಗಮಗಳು ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸ್ಟಾಕ್ ಅನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸ್ಟಾಕ್ ನಿಗಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಾಭದ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ನಿಗಮವಾಗಿದೆ. ನಾನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ನಿಗಮ ಸ್ಟಾಕ್ ದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಿಗಮದಲ್ಲಿ ಮತಚಲಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕುಳ್ಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಜರ್ಮನಿ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯ, ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಲಿಚ್ ಟೆನ್ಸ್ಟೀನ್ ಎರಡು ರೀತಿಯ ನಿಗಮಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ: ಅಕ್ಟಿನ್ಗೆಸೆಲ್ ಸ್ಚಾಫ್ಟ್ , ಇದು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಗಮಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಗೆಸೆಲ್ ಸ್ಚಾಫ್ಟ್ ಮಿಟ್ ಬೇಸ್ ಚಾಂಕ್ಟರ್ ಹ್ಯಾಫ್ ಟಂಗ್ , ಇದು ಆಧುನಿಕ ಸೀಮಿತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಲ್ಲಿ 'ನಿಗಮ'ವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಅನುಮತಿ, ರಾಯಲ್ ಸನ್ನದು ಅಥವಾ ಈಗ ಉಳಿದಿರುವ ಕೆಲವು ಕಾನೂನುಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಕಾನೂನು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಯು ಯಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಿಗಮವಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ನಂತಹ ಇತರ ನಿಗಮಗಳು, 1980 ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಂಡವು.
ಇನ್ನೂ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಲಾಭ-ಉದ್ದೇಶಿತ ನಿಗಮವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕೆಂಬ ಮಂಡಳಿಯ ನಿರ್ಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಉಳಿದ ಭಾಗಾಂಶವನ್ನು ಷೇರುದಾರರು ಸಾಲದಾತರು ಹಾಗು ನಿಗಮದೆಡೆಗಿನ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಇತರರು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಷೇರುದಾರರು ಸೀಮಿತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಲಾಭ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ತಾವು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಾಧ್ಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಅನೇಕ ರಾ ಷ್ಟ್ರಗಳು ವೃತ್ತಿನಿರತರ ಸೇವೆಯ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ನಿಗಮದ ಅಗತ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವೃತ್ತಿಪರರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಆಯಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲೈಸನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿರುತ್ತದೆ). ಜಾರ್ಜಿಯ ದಂತಹ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಿಗಮಗಳನ್ನು "ವೃತ್ತಿಪರ ನಿಗಮಗಳೆಂದು" ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಶ್ವಸಿಯಾದ ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅನೇಕ ನಿಗಮಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಡಿಗಳಿಂದಾಚೆ ವಿಸ್ತೃತಗೊಂಡು ಅಥವಾ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಗಮಗಳಾದವು: ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವೀ ಎನಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳಿಂದಾಚೆ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು.
ಸೀಮಿತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯು ನಿಗಮದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಗಮ ವಿಫಲವಾದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಷೇರುದಾರರು ಕೇವಲ ಅವರ ಪಾಲಿನ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ನೌಕರರು ಅವರ ಕೆಲಸ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಿಗಮದ ಸಾಲದಾತರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಇವರು ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ನಿಗಮಗಳು,ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ಕಾನೂನಿನ ಉತ್ಪನ್ನವೆಂಬಂತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳ ನಿಯಮಗಳು,ನಿಗಮ,ಸಾಲದಾತರು, ಷೇರುದಾರರು, ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಶ್ರಮಿಕ ನೌಕರರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಡುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ನಿಗಮಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಬದುಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಕೆಲವು ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗಮಗಳನ್ನು ಸದ್ಯ ಲಾಭದ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಲಾಭರಹಿತ ನಿಗಮಗಳೆಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ಟಾಕ್ ಮತ್ತು ನಾನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಿದೆ.
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಿಗಮಗಳನ್ನು ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಸರ್ಕಾರವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ ಅಂಡ್ ಇನ್ ವೆಸ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಮಿಷನ್ ಮೂಲಕ ನೋಂದಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಗಮಗಳ ಕಾನೂನನ್ನು 2001ರ ನಿಗಮಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ,ಲೋಕಲ್ ಅಟಾನಮಿ ಲಾ ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ನಿಗಮಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ಸಿವಿಲ್ ಕೋಡ್ ನಡಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭೂಖಂಡಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿಗಮಗಳು ಹರಡಿದ್ದರಿಂದ ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವವು ಐಕ್ಯತೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಳೀಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವಂತೆ ಬೆಳೆಯಿತು.
ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು, 1922 ರಿಂದ ಅದರದೇ ಆದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಂಪನಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಾನೂನನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನುಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕಾರಣ ಇವು ಬ್ರಿಟನ್ ಕಾನೂನನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ.
ಸಣ್ಣ ಗುಂಪು ನಡೆಸುವ ನಿಗಮವು ಮತ್ತೊಂದು ನಿಗಮದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರಬಹುದು. , ಅದು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಗಮವಾಗಿರಬಹುದು.
ಆದರೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾನೂನು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ನಿಯಮಾವಳಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಗಮದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಲ್ಕು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ:
ನಿಗಮದ ವಿಧಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಇತರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾದರಿಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಘಟಕದ ವಿಧಗಳನ್ನು ನೋಡಿ.
ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೆಲವು ಶೇರುದಾರರ ಗುಂಪುಗಳು ನಡೆಸುವ ನಿಗಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ನಿಗಮಗಳು
ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುವ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಟ್ಟಳೆಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ:
ಕೋರಸ್‌ನ 18.2 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ನ್ಯಾಟ್‌ಸ್ಟೀಲ್‌ನ ಎರಡು ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ಮಿಲ್ಲೆನಿಯಮ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ನ 1.2 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸುವಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಈಗಾಗಲೇ 21.4 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳ ಏರಿಕೆ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಟಾಟಾ ಮತ್ತೂ 29 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೇ ಸೇರಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಭಾರತದ ಒಳಗೆ ಹಾಗೂ ಹೊರಗೆ ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿಂದಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನೇ ಪೂರೈಸಿದೆ
ಜಮ್‌ಷೆಡ್‌ಪುರದಲ್ಲಿನ 5 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ
ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್‌ಅನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪಾರ್ಸೀ ಉದ್ಯಮಿ ಜಮ್‌ಷೇಟ್‌ಜಿ ನಸ್ಸೆರ್‌ವಾನ್‌ಜಿ ಟಾಟಾರವರು 1907ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ದಿನಕ್ಕೆ 12-ಗಂಟೆಗಳ ಕೆಲಸ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದಾಗ 1912ರಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ ದಿನಕ್ಕೆ 8-ಗಂಟೆಗಳ ಕೆಲಸದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತ್ತು. ಇದು 1920ರಲ್ಲಿ ಸಂಬಳ-ಸಹಿತ-ರಜೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತ್ತಾದರೂ, ಭಾರತದ ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಗೆ ಇದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದು 1945ರಲ್ಲಿಯಷ್ಟೇ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್‌ ತನ್ನ ನೌಕರರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾವಿಡೆಂಟ್‌ ಫಂಡ್‌/ಕ್ಷೇಮನಿಧಿ 1920ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಆರಂಭಿಸಿತ್ತು, 1952ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪ್ರಾವಿಡೆಂಟ್‌ ಫಂಡ್‌/ಕ್ಷೇಮನಿಧಿ ಕಾಯಿದೆ ಯಿಂದಾಗಿ ಕಾನೂನಾಗಿದ್ದು. ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್‌'ನ ಕುಲುಮೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಎಂದಿಗೂ ನೌಕರರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿಲುಗಡೆಗೊಂಡಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಒಂದು ಅಸೂಯಾಜನಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.
11 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2006ರಂದು, ಟಾಟಾ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿಯೇ 500 ಪೆನ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಿತು, ನಂತರದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ £4.9 ಶತಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ವ್ಯವಹಾರವೆನಿಸಿದ ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ 515 ಪೆನ್ಸ್‌ಗಳ 'ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ತುರುಫೆಬ್ಬಿಸಿತು. ಕೋರಸ್‌ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಒಡನೆಯೇ ಎರಡೂ ಪರಿಷ್ಕರಿತ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಷೇರುದಾರರ ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು.
ಹಾಗೂ ಟಾಟಾ ಐರನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಕಂಪೆನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ‌ ಎಂದೂ ಈ ಹಿಂದೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್ ‌ , 31 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಚ್ಚಾ ಉಕ್ಕು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಆರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉಕ್ಕು ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದೆ. ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬೃಹತ್‌ ಉಕ್ಕು/ಉಕ್ಕಿನ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದೆ. ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ 500 ಸೂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ 258ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತವಾಗಿರುವ ಇದು, ಭಾರತದ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಜಮ್‌ಷೆಡ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಟಾಟಾ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್‌ 1,32,110 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಸಂಘಟಿತ ಆದಾಯವನ್ನು ಹಾಗೂ 12,350 ಕೋಟಿಗೂ ಮೀರಿದ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2008ರಂದು ಕೊನೆಗೊಂಡ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ-ಬೃಹತ್ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಲಾಭದಾಯಕ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾವರ/ಘಟಕವು ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಜಮ್‌ಷೆಡ್‌ಪುರದಲ್ಲಿದ್ದು, ತನ್ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸುವಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಂಪೆನಿಯು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ನಿಂದ ಪೂರೈಕೆಯಾದ ಅನ್ನು ಜಮ್‌ಷೆಡ್‌ಪುರ ಸ್ಥಾವರ/ಘಟಕವು ಹೊಂದಿದೆ.ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್‌ನ ನೊಂದಾಯಿತ ಕಚೇರಿಯು ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿದೆ. ಕಂಪೆನಿಯು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉಕ್ಕು/ಉಕ್ಕಿನ ತಯಾರಕರೆಂದೂ ಕೂಡಾ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ 2005ರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕಂಪೆನಿಯು ಬಾಂಬೆ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌/ಮುಂಬಯಿ ಸ್ಟಾಕ್‌ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ/ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಟಾಕ್‌ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 82,700 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .
ಆಗಸ್ಟ್‌ 2004ರಲ್ಲಿ, ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಸಿಂಗಪೂರ್‌ ಮೂಲದ ನ್ಯಾಟ್‌ಸ್ಟೀಲ್‌ ನೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಉಕ್ಕು ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ಸಿಂಗಪೂರ್‌ $486.4 ದಶಲಕ್ಷ ಗಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಗದು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.
2007ರಲ್ಲಿ ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್‌ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ, ನ್ಯಾಟ್‌ಸ್ಟೀಲ್‌ ಏಷ್ಯಾ ಮೂಲಕ ವಿಯೆಟ್ನಾಮಿನಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಉತ್ತಮ ವಹಿವಾಟಿನ: ಸ್ಟೀಲ್‌ , ವಿನೌಸ್ಟೀಲ್‌ ಕಂಪೆನಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್‌ 2015ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 100 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ . ಮುತ್ತುರಾಮನ್ 100 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳ ಗಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಹಸಿರುಕ್ಷೇತ್ರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು/ಹಿಂದಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ 50-50ರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
31 ಜನವರಿ 2007ರಂದು ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಕೋರಸ್‌ನ ತಮ್ಮ ಏಲಂ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ 608 ಪೆನ್ಸ್‌ಗಳಂತೆ ಏರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಕೋರಸ್‌ £6.7 ಶತಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಹಾರ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮುಕ್ತಾಯದ ನಂತರ ಎರಡೂ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಸೇರ್ಪಡಿಕೆಯು ವಿಶ್ವದ ಐದನೇ ಬೃಹತ್‌ ಉಕ್ಕು/ಉಕ್ಕಿನ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿದೆ.
ಮುಕೇಶ್ ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ಸರಳಾ ತ್ರಿವೇದಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಸರಳಾರವರನ್ನು ಬಚೀ ಬೆನ್ ಎಂದು ಬಳಗದವರು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರದು ಪ್ರೇಮ ವಿವಾಹ. ಆಗರ್ಭ ಶ್ರೀಮಂತ ಗುಜರಾತೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಬ್ಬರ ಮಗಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ಮುಕೇಶ್‌ರವರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಮನೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ನಿಶ್ಚಿತ ವರಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನು ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ನೀತಿಯಿಲ್ಲದವರ ಉದ್ಯೋಗ’ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ಇಂಥ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ತಮ್ಮ-ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಮುಂಬೈಯ ಕಾಂದಿವಲಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದಾಗ, ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಆಸರೆ ನೀಡಿದವರು ಆರ್ ಡಿ ಮಾಥುರ್ ಎಂಬವರು. ಅವರ ಬಂಧು-ಬಳಗವೆಲ್ಲಾ ಈ ದಾಂಪತ್ಯ ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಮರಸ್ಯ ತಪ್ಪಿ ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುವದೆಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಕಷ್ಟ-ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿ, ಜಯಶೀಲರಾಗಿ ೧೯೭೬ರ ಜುಲೈ ೨೨ರಂದು ವಿವಾಹದ ಮೂವತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಿದರು. ಐದು ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ೨೭ನೇ ಜುಲೈ ೧೯೭೬ರಂದು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಜತೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೊರಟರು.
ಆದರೆ ಈ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮುಕೇಶ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದುಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶಗಳು ದೊರೆಯದೆ ಆರ್ಥಿಕಸ್ಥಿತಿ ತುಂಬಾ ಹದಗೆಟ್ಟಿತ್ತು. ೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್ ಅಭಿನಯದ ಯಹೂದಿ ಚಿತ್ರದ ‘ಯೆಹ್ ಮೇರಾ ದೀವಾನಾಪನ್ ಹೈ.’ ಹಾಡು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಮುಕೇಶ್ ಮತ್ತೆ ಚಲನಚಿತ್ರಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ತಾರೆಯಾದರು. ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರನ ಆ ವರ್ಷದ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರ ಬಿಮಲ್ ರಾಯ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮಧುಮತಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಲಿಲ್ ಚೌಧುರಿ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ಅಲ್ಲದೆ ಪರ್ವರಿಶ್ ಹಾಗೂ ಮರುವರ್ಷದ ಫಿರ್ ಸುಬಾಹ್ ಹೋಗೀ ಚಿತ್ರಗಳ ಹಾಡುಗಳ ಜತೆಗೆ ೧೯೬೦ರಿಂದ ೧೯೭೬ರ ವರೆಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೃದಯಂಗಮ ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಮುಕೇಶ್ ರಸಿಕರನ್ನು ರಂಜಿಸಿದರು. ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನಕ್ಕಾಗಿ ಪಡೆದರು.
ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕರೊಬ್ಬರು ಮುಕೇಶರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಅವರ ಸೋದರಿ ಸುಂದರ್ ಪ್ಯಾರೀಗೆ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮುಕೇಶ್ ಪಕ್ಕದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿಕೊಂಡು, ನಂತರ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಆ ಶಿಕ್ಷಕರು ಅವರಲ್ಲಿರುವ ಗಾಯಕನನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಸೋದರ ಪರಮೇಶ್ವರೀದಾಸನಿಂದ ಸಂಗೀತದ ಆರಂಭಿಕ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಬಳಿಕ ದಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮುಕೇಶ್ ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರೇತರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಮುಂಬೈಗೆ ಹೋಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟನಾಗುವ ಕನಸನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಕೇಶರು ತಮ್ಮ ಸೋದರಿಯ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದದನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದ ಅವರ ದೂರದ ಬಂಧು ಮೋತೀಲಾಲರು ಗಮನಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜತೆ ಮುಂಬೈಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಮುಕೇಶರನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಮೋತೀಲಾಲರು ಅವರಿಗೆ ಸಂಗೀತಪಾಠಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು.
ಆದರೆ ಶೋಕಭರಿತ ಹಾಡುಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಛೇಡಿಸುವ ಪ್ರೇಮನಿವೇದನೆಯ ಹಾಡುಗಳೂ ಬಹಳಷ್ಟಿವೆ. ಮನ್‌ಚಲೀ ಚಿತ್ರದ ‘ತನ್ ಮನ್ ಧನ್ ಸಬ್ ಹೈ ತೇರಾ.’ ದೇವರ ಭಜನೆಯಂತೆ ತೋರುವ ತುಂಟತನದ ಹಾಡು. ಅಂತೆಯೇ ಶಾರದಾ ಚಿತ್ರದ ‘ಜಪ್ ಜಪ್ ಜಪ್ ರೇ ಮನ್‌ವಾ ಜಪ್ ರೇ ಪ್ರೀತ್ ಕೀ ಮಾಲಾ.’ ಎಂಬ ಹಾಡೂ ಕೂಡಾ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳಿರಲಾರದ ಹಾಡುಗಳು, ಸಸುರಾಲ್ ಚಿತ್ರದ ‘ಅಪ್ನೆ ಉಲ್ಫತ್ ಪೆ ಜಮಾನೇ ಕಾ ಪೆಹ್‌ರಾ ಹೋತಾ.’ ; ಮುಹಬ್ಬತ್ ಇಸ್ಕೋ ಕಹತೇ ಹೈಂ ಚಿತ್ರದ ‘ಇತ್ನಾ ಹುಸ್ನ್ ಪೆ ಹುಜೂರ್ ನ ಗುರೂರ್ ಕೀಜಿಎ.’; ಎಕ್ ಬಾರ್ ಮುಸ್ಕುರಾ ದೋ ಚಿತ್ರ ದ ‘ಚೆಹೆರೇ ಪೆ ಜರಾ ಆಂಚಲ್.’ ; ಇತ್ಯಾದಿ. ೧೯೫೯ರ ಫಿರ್ ಸುಬ್‌ಹಾ ಹೋಗೀ ಚಿತ್ರದ ‘ಚೀನೋ ಅರಬ್ ಹಮಾರ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಹಮಾರಾ, ರಹನೇ ಕೋ ಘರ್ ನಹೀಂ ಹೈ, ಸಾರಾ ಜಹಾಂ ಹಮಾರಾ.’ ಎಂಬ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಡಂಬನೆಯ ಹಾಡನ್ನು ಕಳಕಳಿಯ ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮುಕೇಶರದು!
ಮುಕೇಶ್ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಜಗತ್ತಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೃದಯ ತಟ್ಟುವಂತೆ, ಮನ ಮಿಡಿಯುವಂತೆ ಶೋಕ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುವದರಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವರು. ಭಾರತದ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸದ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಯುಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ೫೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದ ತೊಡಗಿ ೭೦ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ಮನ್ನಾ ಡೇ, ಮಹಮ್ಮದ್ ರಫಿ, ತಲತ್ , ಮತ್ತಿತರ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಮುಕೇಶ್ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಅಂದಾಜು ೨೦೦ರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನವನ್ನು ನೀಡಿರುವರಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಹಿಂದಿ ಭಾವಗೀತೆ, ಶೇರ್, ಮುಂತಾದವುಗಳ ಜತೆಗೆ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳನ್ನೂ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದಿಯ ಮಹಾಕವಿ ತುಳಸೀದಾಸರ ರಾಮಾಯಣವನ್ನೂ ಹಾಡಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ ಸೈಗಲರ ಗೆಳೆಯರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ತಾರಾಹರೀಶರು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಟೂಡಿಯೊ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೋಷ್‌ ಗೆ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಾರಾಹರೀಶರು ವಹಿಸಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಗಾಯಕ-ನಟನ ನಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸೈಗಲರು ಶಿಫಾರಿಸ್ ಮೇರೆಗೆ ಮುಕೇಶರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರು. ‘ಸಿಂಡರೆಲ್ಲಾ’ ಕತೆಯಂತೆ ತನ್ನ ಮಲತಾಯಿ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಮಲಸೋದರಿಯರಿಂದ ಹಿಂಸೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದ ನಾಯಕಿಗೆ ಹೊಸಜೀವನವನ್ನು ಕೊಡಿಸುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಯುವಕನ ಪಾತ್ರವಿರುವ ನಳಿನಿ ಜಯವಂತ್ ನಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಮುಕೇಶರ ಮೊದಲ ಹಾಡು, ‘ದಿಲ್ ಹೀ ಬುಝಾ ಹುಆ ಹೋ ತೋ.’ ಜನರ ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಕರಣಗೊಂಡಿತು. ಅವರಿಗೆ ರಣಜೀತ್ ಮೂವಿಟೋನ್ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್ ದೊರೆಯಿತು.
ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೀಗೊಂದು ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಒಮ್ಮೆ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕ-ನಟರಾಗಿದ್ದ ಕುಂದನ್ ಲಾಲ್ ಸೈಗಲ್ ಮೋತೀಲಾಲರ ಮನೆಯೆದುರು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆ ಮನೆಯೊಳಗಿಂದ ಬರುತಿದ್ದ ಸುಶ್ರಾವ್ಯ ಹಾಡಿನಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ಮನೆಯೊಳಹೊಕ್ಕರು. ಮೊದಲ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಮುಕೇಶರ ಹಾಡನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಮೋತೀಲಾಲರು ಸೈಗಲರಿಗೆ ಮುಕೇಶರನ್ನು ದಿಲ್ಲಿಯಿಂದ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಬಂದವರೆಂದು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಸೈಗಲರು, ‘ಇವನಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯಕನ ಕೆಲಸ ಕೊಡಿಸಿರಿ. ಒಂದು ದಿನ ಇವನು ನನ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರುತ್ತಾನೆ’ ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದರಂತೆ.
೧೯೪೮ರ ಚಿತ್ರ ಮೇಲಾ ಹಾಗೂ ೧೯೪೯ರ ಅಂದಾಜ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನೌಶಾದರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಮುಕೇಶ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದರಲ್ಲೂ ಅಂದಾಜ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ‘ತೂ ಕಹೇ ಅಗರ್.’,‘ಝೂಮ್ ಝೂಮ್ ಕೇ ನಾಚೇ ಆಜ್.’ ‘ಹಮ್ ಆಜ್ ಕಹೀಂ ದಿಲ್ ಖೋ ಬೈಠೇ.’ ಮತ್ತು ‘ಟೂಟೇ ನ ದಿಲ್ ಟೂಟೇ ನ.’ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕೇಶರ ಸ್ವಂತಿಕೆ ಎದ್ದು ತೋರುತ್ತವೆ. ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್, ರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ನರ್ಗಿಸ್ ಇರುವ ಈ ಚಿತ್ರದ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಈ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದರೆ, ರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ಗೆ ಮಹಮ್ಮದ್ ರಫಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ!
ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಮುಕೇಶ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವೀಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೪೩ ಮತ್ತು ೧೯೪೪ರಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿ, ಉಸ್ ಪಾರ್, ಮೊದಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಯುಗಲ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ ಬಳಿಕ ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ಪಹಲೀ ನಜರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ‘ದಿಲ್ ಜಲ್‌ತಾ ಹೈ ತೋ ಜಲ್‌ನೇ ದೇ’ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಅನಿಲ್ ಬಿಸ್ವಾಸರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ದರ್ಬಾರೀ ರಾಗವನ್ನಾಧರಿಸಿ ರಚಿಸಿದ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಮುಕೇಶರ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಮೋತೀಲಾಲರ ಮೇಲೆ ಧರ್ಮ-ಕರ್ಮ ಸಂಯೋಗವೆಂಬಂತೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಹಾಡೂ ಚಿತ್ರವೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.
೧೯೨೩ರ ಜುಲೈ ೨೨ರಂದು ಮುಕೇಶ್ ಪಂಜಾಬಿನ ಒಂದು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಸಣ್ಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ದಿಲ್ಲಿಯ ಎಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದ ಲಾಲಾ ಜೊರಾವರ್ ಚಂದ್ ಮಾಥುರ್ ಮತ್ತು ಚಾಂದ್ ರಾಣಿಯವರ ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಆರನೇಯವರಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಇವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಮುಕೇಶ್ ಚಂದ್ರ ಮಾಥುರ್. ದಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಓದಿದ ಮುಕೇಶ್ ಅಲ್ಲಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಕರಾಗಿ ಏಳು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ದುಡಿದರು.
ರಾಜ್ ಕಪೂರರ ಸಂಗೀತಸ್ವರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮುಕೇಶ್ ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರನಿಗೇ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡಿದರಲ್ಲದೆ, ಶಂಕರ್-ಜೈಕಿಶನರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣ್‌ಜೀ-ಆನಂದ್‌ಜೀಯವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು. ರಾಜ್ ಕಪೂರರ ಸತ್ಯಮ್ ಶಿವಮ್ ಸುಂದರಮ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾಂತ್-ಪ್ಯಾರೇಲಾಲರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ‘ಚಂಚಲ್, ಶೀತಲ್, ನಿರ್ಮಲ್, ಕೋಮಲ್ ಸಂಗೀತ್ ಕೀ ದೇವೀ ಸ್ವರ್ ಸಜ್‌ನೀ’ ಹಾಡು ಕೊನೆಯದಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಲತಾ ಜತೆಗೂಡಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಪರ್ಯಟನೆಗೆ ಹೋದರು.
೫೩ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು ಮತ್ತು ವಿವಾಹದ ಮೂವತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ೨೭ನೇ ಜುಲೈ ೧೯೭೬ರಂದು ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರರೊಡನೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೋದ ಮುಕೇಶ್ ಸರೀ ಒಂದು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಆ ದೇಶದ ಹಲವೆಡೆ ತಮ್ಮ ಸ್ವರ ಮಾಧುರ್ಯದಿಂದ ರಸಿಕರನ್ನು ರಂಜಿಸಿ ಮಿಶಿಗನ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಹೃದಯಸ್ತಂಭನದಿಂದ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಿಧನಿಸಿದರು. ಬಳಿಕ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಮುಂಬೈಗೆ ತಂದು ಅಂತಿಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
‘ರಾಜ್ ಕಪೂರನ ಗಾಯನ ಸ್ವರ ಮುಕೇಶ್’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಾತು ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ ನಟಿಸಿದ ಆಗ್ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮರು ವರ್ಷ ಶಂಕರ್ ಮತ್ತು ಜೈಕಿಶನರನ್ನು ತನ್ನ ಬಳಗಕ್ಕೆ ರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಬಹಳ ಕಾಲ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ರಾಜ್ ಕಪೂರರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ ಆವಾರಾ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ೪೨೦ ರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ರಶಿಯಾದಲ್ಲೂ ಚೀನಾದಲ್ಲೂ ಜನ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದವು.
ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕೇಶ್ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರೂ ಕೆಲವು ಮಾತ್ರ ತೆರೆ ಕಂಡವು. ಅವೂ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಜಯ ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆಗಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕಿ-ನಟಿ ಸಿತಾರಾದೇವಿಯ ಜತೆ ಖಳ-ಪ್ರೇಮಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಸುಖ್-ದುಃಖ್ ಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಕರಣ್ ದೀವಾನ್ ಮತ್ತು ನಳಿನಿ ಜಯವಂತ್ ನಾಯಕ-ನಾಯಕಿಯರಾಗಿದ್ದು, ಮುಕೇಶ್ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಆದಾಬ್ ಅರ್ಜ್ ಚಿತ್ರ ಈ ಸಮಯದ ಗಮನಾರ್ಹ ಚಿತ್ರಗಳು.
ಅದರ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಮುಕೇಶರ ಹಾಡುಗಳಿರುವ ಧರಮ್ ವೀರ್, ಅಮರ್ ಅಕ್ಬರ್ ಆಂಟನಿ, ಖೇಲ್ ಖಿಲಾಡೀಕಾ, ದರಿಂದಾ, ಚಾಂದೀ ಸೋನಾ, ಮೊದಲಾದ
ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಆಹುತಿ, ತುಮ್ಹಾರೀ ಕಸಮ್ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಮ್ ಶಿವಮ್ ಸುಂದರಮ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ನಂತರವೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದೆರಡು ಚಿತ್ರಗಳಂತೆ ೧೯೯೭ರವರೆಗೂ ಅವರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನವಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ಹೀಗೆ ತೆರೆ ಕಂಡ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ಚಾಂದ್ ಗ್ರಹಣ್.
ಮುಕೇಶರಿಗೆ ಹಾಡಿನ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದಂತೆಯೇ ತಾನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನವನ್ನು ನೀಡುವ ಪಾತ್ರದ ಒಳಹೊಕ್ಕು ಅದರ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ತಕ್ಕಂತೆ ಹಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈ ಮುಂದಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.
ಅಲ್ಲದೆ, ಆನಂದ್ ಚಿತ್ರದ ‘ಕಹಿಂ ದೂರ್ ಜಬ್ ದಿನ್ ಡಲ್ ಜಾಏ.’ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಾಧುರ್ಯದ ಜತೆ ದುಃಖದ ಒಳತೋಟಿಯೊಂದು ಹರಿಯುವದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. ಆ ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರ ಆನಂದ್ ಹೇಳುವಂತೆ ದುಃಖದಲ್ಲೂ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಮುಕೇಶ್ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಐವರು ಮಕ್ಕಳು: ರೀಟಾ, ನಿತಿನ್, ನಳಿನಿ , ಮೊಹ್ನೀಶ್ ಮತ್ತು ನಮ್ರತಾ . ನೀಲ್ ನಿತಿನ್ ಮುಕೇಶ್ ಇವರ ಮೊಮ್ಮಗ.