polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದೇ ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸುವ ಮರಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಂದೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕೂಡ ಇದೆ. ಅಂದರೆ ಹೆಣ್ಣಿನ ಗರ್ಭಾಶಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಡಾಣುಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗಂಡಿನ ವೀರ್ಯಾಣುಗಳಿಂದ ನಿಷೇಚನಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬೆಕ್ಕಿನ ಗರ್ಭದ ಅವಧಿ 59 ರಿಂದ 69 ದಿನಗಳು. ಮರಿ ಜನಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಬೆಕ್ಕು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಯಜಮಾನನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಮರಿಗಳು ಗರ್ಭದಿಂದ ಹೊರಬರುವಾಗ ಚೀಲವೊಂದರಲ್ಲಿದ್ದು ತಾಯಿ ಅದನ್ನು ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸಿ ಮರಿಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಸ್ವಚ್ಛಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮರಿಗಳು ಜನಿಸಲು 2 ರಿಂದ 4 ಗಂಟೆ ಬೇಕು. ತಾಯಿ ಬೆಕ್ಕು ತನ್ನ ಜರಾಯು ತಿಂದಾಗ ಅದರ ಮೊಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮರಿಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಎರಡು ದಿನಗಳ ತನಕ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸೂಲಿನಲ್ಲಿ ಐದರಿಂದ ಆರು ಮರಿಗಳವರೆಗೆ ಜನಿಸಬಹುದು.
ಬೆಕ್ಕು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಬಂಧ ಮಾನವನ ಸಾಂಘಿಕ ಜೀವನದ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಳೆದಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಇದು ಬೆಕ್ಕಿನಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗಿರಬೇಕು. ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ ಶಿಬಿರಾಗ್ನಿಗಳು ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ವಾತಾವರಣ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಶಿಬಿರಾಗ್ನಿಗಳ ಎದುರು ಕುಳಿತು ಆತ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಆಹಾರ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದು ಆ ಕಾರಣ ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು.
ಮಾನವ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸ ತಿಂದು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೆಕ್ಕು ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದು ಮಾನವನಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಂಗಾತಿ ಆಗಿರಬೇಕು. ಆತ ಅದನ್ನು ದೂರ ಮಾಡದೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಬೆಕ್ಕು ಮಾನವ ಸಂಬಂಧ ಕುದುರಿರಬೇಕು. ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಬೆಕ್ಕು ಮಾನವನಿಗೆ ಸರಿ ಸಮಾನವಾದುದು.
ಇದರ ಕುಟುಂಬದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಸುಮಾರು 35 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಪುರಾತನ ಮಾಂಸಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯಿಂದ ವಿಕಾಸಗೊಂಡ ಬೆಕ್ಕಿನಿಂದ ಎರಡು ಕವಲೊಡೆದು ಒಂದು ಕವಲಿನಿಂದ ಇಂದಿನ ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಸಾಕುಬೆಕ್ಕು ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಇನ್ನೊಂದು ಕವಲಿನಿಂದ ಇಂದು ಕೇವಲ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಾಗಿರುವ ಕತ್ತಿ ಅಲಗಿನಂತೆ ಹಲ್ಲು ಇರುವ ಬೆಕ್ಕುಗಳೂ ಉದಯವಾದುವು.
ಬೆಕ್ಕು, ಪುನುಗಿನ ಬೆಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಮುಂಗುಸಿ ಒಂದೇ ಮೂಲದಿಂದ ವಿಕಾಸಹೊಂದಿವೆ. ಸಾಕುಬೆಕ್ಕು ಯೂರೊಪಿನ ಕಾಡುಬೆಕ್ಕನ್ನು ಹೋಲುವುದಾದರೂ ಆ ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕಿನಿಂದ ಸಾಕುಬೆಕ್ಕು ಉದಯವಾಯಿತೇ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ರೋಮನ್ನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕುಬೆಕ್ಕುಗಳೂ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಡುಬೆಕ್ಕುಗಳು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದುವು. ಕಾಡು ನಾಶವಾಗುತ್ತ ಬಂದಂತೆ ಕಾಡುಬೆಕ್ಕುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಸಾಕುಬೆಕ್ಕುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಜಾಸ್ತಿಯಾಯಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
ಬೆಕ್ಕಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ.ಸು.3000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನತನಕ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬೆಕ್ಕನ್ನು ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹಲವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬೆಕ್ಕು ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿ ಆಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಯೂರೊಪಿನಲ್ಲಿ ಬೆಕ್ಕು ಯಾವಾಗ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿರವಾಯಿತು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖ ಇಲ್ಲವಾದರೂ ಫೀನೀಷಿಯನ್ನರು ಈಜಿಪ್ಟಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಕ್ಕನ್ನು ಯೂರೋಪಿಗೆ ಸಾಗಿಸಿದರು ಎಂಬ ದಾಖಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ರೋಮನ್ನರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬೆಕ್ಕು ಯೂರೋಪ್ ಖಂಡ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇನ್ನು ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತವೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಕ್ಕು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿ. ಬ್ರೆಡ್ಡು ಅಥವಾ ಅನ್ನ ತಿನ್ನಬಲ್ಲುದಾದರೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದರ ದವಡೆ ಹಾಗೂ ಹಲ್ಲು ಮಾಂಸಭಕ್ಷಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿವೆ. ಇಲಿ, ಅಳಿಲು, ಕೀಟ, ಮೀನು, ಪಕ್ಷಿ ಮುಂತಾದವು ಬೆಕ್ಕಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರ. ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಬೆಕ್ಕು ಇಲಿ ಹಿಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ.
ಇಲಿ ಹಿಡಿಯುವುದು ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಬಂದ ಗುಣ. ಬೆಕ್ಕು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಾದರೂ ಇಲಿ ಅಳಿಲು ಅಥವಾ ಮೊಲಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಏಕೆಂದರೆ ಮೀನು ಅಥವಾ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲಾರದು.
ಬೆಕ್ಕು ಚೊಕ್ಕಟ ಪ್ರಾಣಿ. ತನ್ನ ಶರೀರವನ್ನು ತಾನೇ ಚೊಕ್ಕಟಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜನಿಸಿದ ಮರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶರೀರವನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ತಾಯಿಯಿಂದ ಕಲಿಯುತ್ತದೆ. ಬೆಕ್ಕಿನ ತುಪ್ಪಳದಲ್ಲಿ ಕೂದಲುಗಳಿವೆ. ಮೂಗು, ಪಾದ, ಗುದದ್ವಾರ ಹಾಗೂ ಮೊಲೆಯ ತೊಟ್ಟುಗಳ ಹೊರತು ಇನ್ನುಳಿದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳೂ ಕೂದಲಿನಿಂದಾವೃತವಾಗಿವೆ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕಿವಿ ಹಾಗೂ ಮೂತಿಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೂದಲು ಉದ್ದವಿದೆ.
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂತಿಯ ಭಾಗದ ಕೂದಲಿಗೆ ಕುಡಿಮೀಸೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇವು ಜ್ಞಾನವಾಹಿಗಳಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಫೆಲಿಸ್ ಎಂಬ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನೂ ಬೆಕ್ಕುಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜಾತಿಗೆ ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಕಾಡುಬೆಕ್ಕು ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಮುಂಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ಐದು ಹಾಗೂ ಹಿಂಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಬೆರಳುಗಳಿರುವುವು. ಬೆರಳುಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿತ ಪಂಜುಗಳಿವೆ. ಬೆಕ್ಕು ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕುವ ಪ್ರಾಣಿ ಫೆಲಿಸ್ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಇಂದಿನ ಬೆಕ್ಕು ಫೆಲಿಸ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಲ್ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಪಲ್ಲ ಎಂಬ ಬೆಕ್ಕಿನಿಂದ ಉದಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಯಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪಲ್ಲ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದಟ್ಟ ಕೂದಲಿನ ಬಾಲವಿದ್ದು ಅದರ ಶರೀರ ಮತ್ತು ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಬೆಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರದ ಗುರುತುಗಳಿರುವುವು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾಕು ಬೆಕ್ಕು ಪಲ್ಲ ಬೆಕ್ಕಿನಿಂದ ವಿಕಸಿಸಿದವು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.
ಇದೇ ನಿಜವಾದ ಸಾಕು ಬೆಕ್ಕು.ಸಾಕು ಬೆಕ್ಕುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಫೆಲಿಸ್ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವಾದರೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ತಳಿಗಳಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವನ್ನು ಮೂರು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: ನೀಳ ಕೂದಲಿನವು, ಚಿಕ್ಕ ಕೂದಲಿನವು, ವಿದೇಶಿ ಚಿಕ್ಕ ಕೂದಲಿನವು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ನೀಳಕೂದಲಿನ ಬೆಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತ ಬೆಕ್ಕುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದುಂಟು.
ಬೆಕ್ಕು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪರಭಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಸಸ್ತನಿ ಕಾರ್ನಿವೊರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿ. ಇದು ಕ್ರಿಮಿ ಕೀಟಗಳು, ಹಾವುಗಳು, ಚೇಳು, ಇಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವುದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ೯೫೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮಾನವನೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಆಯ್ದ ತಳಿಗಳ ಶ್ವಾನಗಳನ್ನು ಸಾಕಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಅದೇ ತಳಿಯ ಜೊತೆ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಮಿಶ್ರ ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳ ಜೊತೆ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದು, ಹಲವು ವೈವಿಧ್ಯ ತಳಿಗಳು, ಮಿಶ್ರ ತಳಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. "ಚಿಹೋವಾದಿಂದ ಗ್ರೇಟ್‌ ಡೆನ್‌ವರೆಗೆ " ಹಲವು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಏಕಮಾತ್ರ ಪ್ರಾಣಿಯೆಂದರೆ ಶ್ವಾನಗಳು ಮಾತ್ರ. ಶ್ವಾನಗಳ ಯು ಮಾನವನಿಗಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ಣತಂತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಅವುಗಳ ಮೈಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು "ತಳಿ"ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನಿಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಳಿಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಳಿಗಳಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದು, ಇವುಗಳು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ಅಪರೂಪದ ತಳಿಗಳೆಂದು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ತಳಿಗಳಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಳಿಗಳ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಓದಿರಿ. ದೇಶೀಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾದ ತಳಿಗಳನ್ನು ದೇಶೀಯ ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿರಿ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಳಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ತಳಿಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ವಿಧಗಳೆಂದರೆ ಜೊತೆಗಾರ ಶ್ವಾನಜೊತೆಗಾರ ಶ್ವಾನಗಳು, ಕಾವಲು ಶ್ವಾನಗಳು, ಬೇಟೆ ಶ್ವಾನಗಳು, ಹರ್ಡಿಂಗ್ ಶ್ವಾನಗಳು, ಮತ್ತು ಹರ್ಡಿಂಗ್‌ ಶ್ವಾನಸ್ಲೆಡ್ ಶ್ವಾನಗಳು, ಹೀಗೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ಉಪವಿಧಗಳಿವೆ; ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಶ್ವಾನ ವಿಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ತಳಿ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿರಿ.
ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಕೇವಲ ಶ್ವಾನ ತಳಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರ್' ಕನ್ನಡ ನಾಡು ಕಂಡ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಗೀತ ಪ್ರತಿಭೆ. ಇವರು ಹಾಡಿದ್ದು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಖಯಾಲ್ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯ ಜೈಪುರಿ-ಅತ್ರೊಲಿ ಘರಾಣೆಯಯಲ್ಲಿ. ನೀಲಕಂಠ ಬುವಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತಕಾರ ಅಲ್ಲಾದಿಯಾ ಖಾನ್ ಅವರ ಪುತ್ರರಾದ ಮಂಜಿ ಖಾನ್ ಹಾಗೂ ಬುರಜಿ ಖಾನ್ ಇವರ ಸಂಗೀತ ಗುರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು ೬೦ ವರುಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸುಧೆಯನ್ನು ಹರಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರ್. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿ, ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ಧ್ರುವ, ನಾರದ ಮೊದಲಾದ ಪಾತ್ರಗಳ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದರೂ, ಸಂಗೀತದ ಒಲವು ಅವರನ್ನು ಸಂಗೀತದ ಸಾಧನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಿತು.
ಬಡ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರ್, ಸರಳ ಜೀವನ, ವಿನಯತೆ ಮತ್ತು ನೇರನುಡಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಸಂಗೀತವೇ ನನ್ನ ಜೀವನ, ನನ್ನ ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ಪೂಜೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಬಾಳಿದವರು ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರ್. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಮತ್ತು ಧಾರವಾಡದ ಮುರುಘಾ ಮಠದ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳವರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಇವರು, ವಚನ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ.
ಮನ್ಸೂರ್ ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಪರೂಪದ ರಾಗಗಳಾದ ಶುದ್ಧ ನಾಟ, ಅಸಾ ಜೋಜಿಯ, ಹೇಮ್ ನಾಟ್ , ಲಚಚಾಕ್, ಖಾತ್, ಶಿವಮತ್ ಭೈರವ್, ಬಿಹಾರಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಲ್ಕೌಂಸ್, ಲಾಜವಂತಿ, ಅಡಂಬರಿ ಕೇದಾರ್, ಏಕ್ ನಿಶಾದ್ ಬಿಹಾಗ್ಡಾ ಮತ್ತು ಬಹಾದುರಿ ತೋಡಿ ಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಹಾಡಿನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೇ ನಿರಂತರ, ಮಧುರ ಮತ್ತು ಮೀಟರ್ನಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಅವರ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ ಮಂಜಿ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣರಾವ್ ವ್ಯಾಸ್ನಂತೆ ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕ್ರಮೇಣ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಶೈಲಿಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.
ಇವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಚಿತ್ರವನ್ನು "ನನ್ನ ರಸಯಾತ್ರೆ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೇಶದ ಪ್ರತಿಷ್ಠತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕಾಳಿದಾಸ ಸಮ್ಮಾನ್ ಪಡೆದ ಪ್ರಥಮ ಕನ್ನಡಿಗ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಇವರು. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಇವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಿದೆ.ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಇವರಿಗೆ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನಿತ್ತು ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಪ್ರಚಾರ, ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು,ಸನ್ಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾತೊರಯಲಿಲ್ಲ. ಇವರ ಸುಪುತ್ರ ರಾಜಶೇಖರ ಮನ್ಸೂರ್ ತಂದೆಯಂತೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಭೀಮರಾಯಪ್ಪ ಮನ್ಸೂರ್ ಒಬ್ಬ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರ. ಇವರು ಜೈಪುರ-ಅತ್ರೋಲಿ ಘರಾನಾದ 'ಖಯಾಲಿ' ಶೈಲಿಯ ಸಂಗಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಿಗೆ ೩ ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಗೌರವಿಸಿದೆ: ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ, ಮತ್ತು ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ.
ಅವರು ಅವರ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ವಾಯ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸಲಹೆಗಾರಾಗಿದ್ದರು.
ಜಲಪಾತದ ಪೂರ್ವ ಮಗ್ಗುಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನೇರುತ್ತ ಸಾಗಿದರೆ ಮುಂದೆ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಹಾಗೂ ಶಿವ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಎರಡು ಜಲಧಾರೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಶಿವಪಾರ್ವತಿ ಹಾಗೂ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗಡೆ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಏರಿ ಬಂದರೆ ಜಿಂಕೆವನ ಇದೆ. ಜಿಂಕೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಪಾರಿವಾಳ, ನವಿಲುಗಳು, ಮೊಲಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೆಂಗು, ಸಪೋಟ, ಮಾವು, ನಿಂಬೆ, ಕದಳಿ, ಪಪ್ಪಾಳೆ, ಹುಲುಗಲು, ಶ್ರೀಗಂಧ, ಜಾಜಿಮಲ್ಲಿಗೆ ಮುಂತಾದ ನೂರಾರು ವನಸ್ಪತಿ ಸಸ್ಯಸಂಕುಲವಿದೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಿಪುರುಷರ ಗುಹೆಗಳಿದ್ದು ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಗಿಗಳ ವಾಸವಿದೆ. ಕಡಿದಾದ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ನೆಲೆಗಳು, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಅಡ್ಡಾಡಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆಂದೇ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ವಸತಿಗೃಹಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೂಡ ಉಂಟು. ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಕೋಟೆಯೊಂದಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಕದಂಬರಾಯನ ಕೋಟೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೊಗಲ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳ. ಬೆಳಗಾವಿ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೬೦ ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ಬೈಲಹೊಂಗಲ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ೧೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳ ಸವದತ್ತಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದ್ದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೩೫ ಕಿ.ಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ. ಸೊಗಲ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಸೋಮೇಶ್ವರನ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಎತ್ತರದ ಬಂಡೆಗಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ತೊರೆಯೊಂದು ಜಲಪಾತದಂತೆ ಧುಮುಕುವುದರಿಂದ ಇದು ಸೊಗಲ ಜಲಪಾತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿಯೇ ಈ ಜಲಧಾರೆ ಸುಮಾರು ೧೫ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕಿ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಜಲಧಾರೆಯಾಗಿ ೧೨೦ ಅಡಿ ಆಳಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
ಸೊಗಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಸೊಗಲ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ ಸೋಮೇಶ್ವರ. ಇದು ವಿಶಾಲವಾದ ಗರ್ಭಗೃಹ, ಅರ್ಧಮಂಟಪ, ನವರಂಗ ಹಾಗೂ ಮುಖಮಂಟಪ ಹೊಂದಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವ, ಹೋಳಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಹಿಂದಿನ ಸೋಮವಾರದಂದು ಸೋಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ರಥೋತ್ಸವ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ಕದಂಬ ಅರಸರು ಇಲ್ಲಿನ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಆರಾಧಕರಾಗಿದ್ದರು. ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಲ್ಲದೇ ವೀರಭದ್ರ, ಬೋರಮ್ಮ ಅಥವಾ ಭ್ರಮರಾಂಭ, ಕಾಳಮ್ಮ, ಕಣ್ವಋಷಿ, ತಿಮ್ಮಯ್ಯ. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ, ಶಿವಪಾರ್ವತಿ ಮೊದಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪಾರ್ವತಿಯು ಉಗ್ರವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಶಿವನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು ವಿವಾಹವಾದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಶಿವ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಾಲಯ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಕ್ರಿ.ಶ.೯೮೦ರ ಚಾಲುಕ್ಯ ಇಮ್ಮಡಿ ತೈಲಪನ ಕಾಲದ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾವಣನ ಅನುಚರರಾದ ಮಾಲಿ ಮತ್ತು ಸುಮಾಲಿ ಎಂಬ ಶಿವಭಕ್ತರು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರೆಂದು ಮತ್ತು ಆಗ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ’ಸುಮಾಲಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಸುಗೋಲ ಎಂಬ ಮುನಿಯು ಇಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದನೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಈಗ ’ಸೊಗಲ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ರಟ್ಟ ಅರಸರು ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಇಲ್ಲಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೫೦-೯೭೪ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.
ದೊಡ್ಡ ಜಲಪಾತದ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬುಗುರಿಯಾಕಾರದ ಬಂಡೆಗಲ್ಲು ಇದೆ. ಅದು ಸುತ್ತಲೂ ಯಾವುದೇ ಆಸರೆ ಪಡೆಯದೇ ನಿರಾಧಾರವಾಗಿ ಗುರುತ್ವ ಬಿಂದುವಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಸೂಜಿಗಲ್ಲು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಸೊಗಲ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸೊಬಗನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಿತ್ತೂರ ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ವೀರ ಸಿಂಧೂರ ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ರೈತನ ಮಕ್ಕಳು, ನವಿಲೂರ ನೈದಿಲೆ, ಅಮೃತಸಿಂಧು, ನೀಲಾ ಶುಕ್ಲಾಂಬರಧರಂ, ವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೃಶ್ಯಗಳು, ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕಸ ಹಾಗು ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪದ್ದತಿಯು ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪದ್ದತಿ ಒಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗೃಹ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮದವರು ಒದಗಿಸುವರು. ಕೆಲವಡೆ ಅದೂ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕಸ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವದಿಲ್ಲ. ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪದ್ದತಿಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ರೂಪದ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮರುಬಳಕೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ, ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಕಸ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಹಾಗು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಕೈತೋಟದ ಹಸಿರು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು; ಅಗತ್ಯಬಿದ್ದರೆ ಪುರಸಭೆ ಅಥವಾ ನಗರಸಭೆಯವರು ಇವುಗಳನ್ನು ಮನವಿ ಮೇರೆಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮಿಶ್ರಣದ ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. *ಆದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ಟಿಯವರು ಒದಗಿಸುವದಿಲ್ಲ. ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸಲು ನಗರಸಭೆಯವರು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಮಾಮೂಲಿ ಬಳಕೆ ತೊಟ್ಟಿಗಳಿಗಿಂತ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವು ಇರುತ್ತವೆ. ನಗರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ಉರುಳಿಸಿದ ನಂತರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೂಳಲಾಗುವದಲ್ಲದೆ ಕೆಲವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಗಳ ಮೂಲದ ನಿರುಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮರುಬಳಕೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಉಳಿದವುಗಳನ್ನು ಹೂಳಲು ಕಾದಿರಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವರು. ಸಂಸ್ಥೆಯವರ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ ಪ್ರಕಾರ ಮರುಬಳಕೆ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ವೃದ್ಧಿಸಿದೆ. ಕೆಲವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷವೇ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 99%ರಷ್ಟು ಮನೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 1992ನಲ್ಲಿ 85% ಆಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆಸ್ಟೇಲಿಯನ್ನರು ಕಡಿಮೆ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ, ಹೂಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗು ಮರುಬಳಕೆಯ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ 2002-03ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ತ್ಯಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ '30% ಮುನ್ಸಿಪಾಲಟಿ , ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಂದ 45% ಹಾಗು ಕಟ್ಟಡ ಧ್ವಂಸ ಹಾಗು ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಂದ 57%ರಷ್ಟು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಗೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೇ ನೆಲದಡಿಯಲ್ಲಿಯ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಅನಿಲ ರೂಪದ ಇಂಧನ ಹಾಗು ವಿದ್ಯುತ್ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ಮನೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಹೊರಬಿಡುವ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕರ ವಿಧಿಸಲಾಗುವದಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ವದ ಯುರೋಪ್‌ ಹಾಗು ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳು ವಿಲೇವಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ತ್ಯಾಜ್ಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಹಿಸಲು ಒಡೆತನದ ಎನ್ವಾಕ್ ಎಂಬ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿರ್ವಾತ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆನಡಾದ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಸ ವಿಲೇವಾರಿ ಪದ್ದತಿಯು ಸರ್ವೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಮರುಬಳಕೆಯ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಯೋಜಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಿಗದಿಯಂತೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರು ತಮ್ಮ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಮರುಬಳಕೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲವೆ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಾಗಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಉಂಟು. ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹೂಳು ಪ್ರದೇಶ ಇಲ್ಲವೆ ಕಸದ ರಾಶಿ ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಾಗಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೈಪೈನಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಅಲ್ಲಿನ ಮನೆ ಹಾಗು ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕಸ, ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಕರ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ ನೀಡಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅಥವಾ ಪುರಸಭೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ನೀತಿಯಿಂದಾಗಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ತಗ್ಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಮರುಪಯೋಗ ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಸುಡುವಿಕೆ ಕೂಡಾ ಒಂದು ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ವಿಲೇವಾರಿಯ ವಿಧಾನ. ನಿರುಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳ ದಹನ ಮಾಡಿ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದುಂಟು. ದಹನ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರುಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭಸ್ಮಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಉಷ್ಣತೆಯ ಬಳಕೆ ವಿಧಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಡುವಿಕೆಯು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಶಾಖ, ಅನಿಲ, ಆವಿ ಮತ್ತು ಬೂದಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಭಸ್ಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗತವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. *ಘನ, ದ್ರವ ಹಾಗು ಅನಿಲರೂಪದ ವ್ಯರ್ಥ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಇದರ ಮೂಲಕ ವಿಲೆವಾರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪದ್ದತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಾನಿಕಾರಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು, . ಸುಡುವಿಕೆಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಪದ್ದತಿ ಎನಿಸಿದೆ, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಷಾನಿಲಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಧೂಳು ಕಣಗಳು ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಜಪಾನ್‌ನಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ದಹನ ಸಾಮಾನ್ಯವೆನಿಸಿದೆ.
ಇಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹೂತು ಹಾಕುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜಾಗೆ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ-ಇಂಧನದವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಇಂಧನದಿಂದ-ತ್ಯಾಜ್ಯದವರೆಗೆ ಎಂಬುದು ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ತಾಜ್ಯವನ್ನು ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡುವುದರಿಂದ ಇದರ ಮೂಲಕ ಶಾಖ,ಆವಿ ಇಲ್ಲವೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಸ ಸುಡುವುದು ಅಥವಾ ಬೆಂಕಿ ಮೂಲಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೆವಾರಿ ಮಾಡುವುದು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದುದಲ್ಲ.
ಇದರ ಮೂಲಕ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಧೂಳು ಕಣಗಳು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ವಿಷಾಣುವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಸುಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳ ಹೊಗೆ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ತ್ಯಾಜ್ಯ ದಹನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಅರೆಬೆಂದ ವಸ್ತುಗಳ ಮೂಲಕ ಹುಟ್ಟುವ ವಿಷಕಾರಿ ಹೊಗೆ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲರ ಕಳವಳ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಬಹುದು, ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ವಾತಾವರಣದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಪದ್ದತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಶಾಖ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.
ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ 2007ರ ಜೈವಿಕ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮೇಲೆ ಜೀವಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೆವಾರಿ ಸ್ಥಾವರ ಲುಬೆಕ್ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಣೆ.
ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಇಂಧನವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಂದರೆ ಇಡೀಯಾಗಿ ಇಂಧನದಂತೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಬೇರೆ ತರಹದಲ್ಲಿ ಇಂಧನಕ್ಕೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಉಷ್ಣತಾ ವಿಧಾನದಿಂದ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ಕಸದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಧನವನ್ನು ಅಡುಗೆಗೆ ಇಲ್ಲವೆ ಕಾಯಿಸಲು ಅಥವಾ ಬಾಯ್ಲರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಆವಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹಬೆ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣತೆ ಮೂಲಕ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳಿವೆ.
ಮೊದಲನೆಯದ್ದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದಹನ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಅನಿಲಗಳ ರೂಪ ಪಡೆಯಲು ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಸುವುದು. ನಿಯಮಿತ ಆಮ್ಲಜನಿಕದ ಲಭ್ಯತೆ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣ ತೆ ಬಳಸಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಇಂಧನವಾಗಿಸುವುದು ಒಂದು ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮುಚ್ಚಳ ಹಾಕಿ ಬಂದ್ ಮಾಡಿದ ಬೃಹದಾಕಾರದ ತೊಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಇಂಧನ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಘನ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಸುಡುವಿಕೆಯಿಂದ ವಸ್ತುಗಳು ಘನ, ದ್ರವ ಹಾಗು ಅನಿಲ ರೂಪದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ದ್ರವ ಮತ್ತು ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಇಂಧನವಾಗಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರೆ ಶುಧ್ಧೀಕರಿಸಿದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. ದಹನದಿಂದ ದೊರೆತ ಘನ ರೂಪದ ಇದ್ದಿಲು ಇಲ್ಲವೆ ಬೂದಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಶುಧ್ಧೀಕರಿಸಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಇಲ್ಲವೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಇಂಗಾಲದಂತಹ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಅನಿಲ ರೂಪಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಕ್ತವರ್ಣದ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ಕೃತಕ ಅನಿಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಈ ಸಿನೆಗ್ಯಾಸ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಮೊನಾಕ್ಸಾಯಿಡ್ ಮತ್ತು ಜಲಜನಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅನಿಲವನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಮೇಲೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಹಾಗು ಹಬೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ.
ಜೈವಿಕ ಮೂಲದ ಕಸ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮೂಲತಃ ಸಸ್ಯಜನ್ಯ, ಉಳಿದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕಾಗದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವ್ಯರ್ಥ ವಸ್ತುಗಳು ಜೈವಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮೂಲಕ ಮರುಬಳಕೆ ಹಾಗು ಸಮಂಜಸ ರೀತಿಯ ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಜೈವಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸ ಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೈವಿಕ ವ್ಯರ್ಥ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತೆ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಕೊಳೆತ ಹಸಿಹುಲ್ಲು ಅಥವಾ ಕಾಂಪೊಸ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಕೃಷಿಗೆ ಅಥವಾ ಭೂಮಿ ಸಮತಟ್ಟು ಮಾಡಲು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಈ ಸಂಸ್ಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಅನಿಲ ವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಹಿಡಿದು ಜೈವಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಜೈವಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ತ್ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವ ಸಮೂಹಕ್ಕೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಸ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ನಂತರ ಅದನ್ನು ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಕಾಂಪೊಸ್ಟ್ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಹು ಉಪಯೋಗಿ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಜಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯ ಕಸ ಹಾಗು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮಾಡಿದ ವ್ಯರ್ಥ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಕಸ ಸಂಗ್ರಹದ ತೊಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಗೃಹ ಕಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಶಿಯನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ
ಜೈವಿಕ ಕಸ ವಿಂಗಡಣೆಯು ಎರಡು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿಜಿಸಬಹುದು.ಆಮ್ಲಜನಕದಿಂದ ಜೀವಿಸುವ ಅಥವಾ ಆಮ್ಲಜನಕ ರಹಿತ ಜೀವಾಣುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಭಜನಾ ಪದ್ದತಿ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಎರಡೂ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಸ ವಿಲೆವಾರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಹಸಿರು ತೊಟ್ಟಿ ಯೋಜನೆ ಕೆನಡಾ ದೇಶದ ಟೊರೊಂಟೊನಲ್ಲಿ (ಅಡುಗೆ ಮನೆ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹಾಗು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು) ಅದಕ್ಕೇ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ತೊಟ್ಟಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿ ನಂತರ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವ ಪದ್ದತಿ ಇದೆ.
ಳಿಸಿದ ಜಾಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೆವಾರಿ ಮಾಡಬಹುದಾ ಗಿದೆ. ಹಳೆ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿ ಗಲೀಜು ಮಾಡಬಹುದು ಅಲ್ಲದೆ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮಾರಕ ಕ್ರಿಮಿ ಕೀಟಗಳು ನೈರ್ಮಲ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆದೀತು. ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೂತು ಹಾಕುವ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಉಪವಸ್ತು ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆ ಜೈವಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯವಾಗಿರುವ ಇದು ವಿನಾಶಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಅನಿಲವು ದುರ್ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ನಾಶ ಹಾಗು ಹಸಿರು ಮನೆಯ ಅನಿಲಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಧುನಿಕ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಕಸವನ್ನು ಹೂತು ಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಲು ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣು ಹಾಗು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹೊದಿಕೆಗಳ ಬಳಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹರಡದಂತೆ ಅದರ ಪ್ರದೇಶ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು, ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಆ ಕಡೆ ಸುಳಿಯದಂತೆ ನಿಗಾವಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಸ ಹೂಳುವ ನೆಲದಾಳದಲ್ಲಿ ಅನಿಲ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಸ ಹೂತ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಅನಿಲವನ್ನು ಶಕ್ತಿಯುತ ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊರಹಾಕಿ ಮತ್ತು ನೆಲದಾಳದಿಂದ ಪ್ರಸರ್ಣದ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲವೆ ಗ್ಯಾಸ್ ಇಂಜಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಡಳಿತವು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಮಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಂದಗತಿ ತೋರಿದೆ. ಟಾಗ್ಸ್ , ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ಬಳಕೆಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆ ವಿಲೇವಾರಿ,ಸಂಗ್ರಹದ ಬಗ್ಗೆ ಶ್ರಮದಾಯಿಕ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಬಹುದು. ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಂದಾಜನ್ನು ಸಹ ನಾವು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಆಧುನಿಕ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳು ಇಂದು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಕಸ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುವ ವೆಚ್ಚ ಕುರಿತಂತೆ ಸಾಗಾಟದ ಮಾಹಿತಿ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಲಂಕುಷವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಕಸ ಸಾಗಣೆ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಮನವಿಯ ಮೇಲೆ ಕಸವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲಾಗುವುದು(ಕೆಲವು ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲವೆ ಜಾಗೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಹೋಗದಿರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಇವೆ).
ಸಮಗ್ರ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಕಾನದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ.
ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಇಂದು ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ. ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿನವರೆಗಿನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ತ್ಯಾಜ್ಯದ ರಾಶಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾದ ನಿಭಾಯಿಸದಿದ್ದರೆ ಅದು ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ವಾರತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ.
ಮಾನವನು ಬಳಸಿದ ವಸ್ತುಗಳ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಉಗಮ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ವ್ಯರ್ಥ ವಸ್ತುಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಆರೋಗ್ಯ, ಪರಿಸರ ಸೌಂದರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕಸದೊಳಗಿನ ರಸ ತೆಗೆಯಲು ಕೂಡಾ ಇವು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಾಗಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪರಿಣಿತರ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಘನ ತ್ಯಾಜ್ಯ, ದ್ರವರೂಪದ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಅನಿಲ ರೂಪದ ವ್ಯರ್ಥ ವಿಷ-ಕಸ ಅಥವಾ ರೇಡಿಯೊ ಆಕ್ಟಿವ್ ಹೊರಸೂಸುವ ವಸ್ತುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತು ಉಸ್ತುವಾರಿ ಎನ್ನಬಹುದು.
ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಗತಿಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳ, ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹತ್ತಿರದ ಜಾಗೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕಸ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಆರೋಗ್ಯಕರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಸ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಜನರೇಟರ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವೇ ಕಸ ಹಾಗು ನಿರುಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ ವಿಧಾನ. ಇದನ್ನು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಬೀಳದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ತ್ಯಾಜ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಹಳೆ ವಸ್ತುಗಳ ಮರುಬಳಕೆ, ಮುರಿದ ಅಥವಾ ಅರ್ಧಮರ್ಧ ಕೆಟ್ಟು ಹೋದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಿಸುವುದು ಹೊಸದಾಗಿ ಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಾಸಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಮರಳಿ ತುಂಬಿಸಬಲ್ಲ ಇಲ್ಲವೆ ಮರುಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಿನಿಯೋಗಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಜಾಗ್ರತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ (ಉದಾ;ವಿನಿಯೋಗಿಸಿದ ಕತ್ತಿ,ಚಾಕು, ಕ್ಯಾನ್ ಗಳಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು.
ಉಳಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗುವ ಸಾಹಸ ಕೂಡಾ ಕಸದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ನಿರುಪಯುಕ್ತ ವಿನ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಯತ್ನ(ಉದಾ;ದ್ರವಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವ ಕ್ಯಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಗುರ ಖಾಲಿಯಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳು).
ಮತ್ತು ಹಾಗು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಅಪರೂಪದ್ದಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ವಸ್ತುಗಳು ಏಕರೂಪತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಮರುಬಳಕೆಯಿಂದ ಹೊಸ ಉತ್ಪಾದನೆ ಗಳನ್ನು ಸುಲಭ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಂಕೀರ್ಣ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಮರುಬಳಕೆ ತುಂಬಾ ಕಠಿಣವಾದದ್ದು. ಇವುಗಳನ್ನು ಮುರಿದು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅಧಿಕ ಶ್ರಮ ಹಾಗು ವೇಳೆ ತಗಲುತ್ತದೆ.
ಕಸದ ಸಂಗ್ರಹ, ಸಾಗಣೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮರುಬಳಕೆ ಅಥವಾ ವಿಲೆವಾರಿ ಹಾಗು ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ತಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ.
ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾನಸ ಪುತ್ರ. ಕೃತಯುಗದ ಅಂತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೇರುಪರ್ವತದ ತಪ್ಪಲಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ತೃಣಬಿಂದು ಮುನಿಯ ಮಗಳಾದ ಗೋ ಎಂಬಾಕೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ. ವಿಶ್ರವಸ ಇವನ ಹಿರಿಯ ಮಗ (ಒಂದು ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಪುಲಸ್ತ್ಯನ ಅರ್ಧ ಭಾಗವೇ ಸಾಕಾರಗೊಂಡು ವಿಶ್ರವಸನ ರೂಪ ತಳೆಯಿತು). ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಾರ್ಜುನನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿ ಸೆರೆ ಸಿಕ್ಕ ರಾವಣನನ್ನು ಈತ ಬಿಡಿಸಿದ. ಕರ್ದಮ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗಳಾದ ಹವಿರ್ಭುಕ್ ಎಂಬಾಕೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಅಗಸ್ತ್ಯನನ್ನು ಪಡೆದ. ಇಲಬಿಲೆ ಎಂಬಾಕೆಯಲ್ಲಿ ಕುಬೇರನನ್ನು ಕೇಶಿನಿ ಎಂಬಾಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾವಣಾದಿಗಳನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿ ಎಂಬಾಕೆಯಲ್ಲಿ ದಂಭೋಳಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದ. ಸಂಧ್ಯಾ, ಪ್ರತೀಚ್ಯಾ ಎಂಬ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಇವನ ಹೆಂಡತಿಯರು. ಭೂಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಈತ ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ಮಾಡಿದ. ತನ್ನ ತಂದೆಯಾದ ಶಕ್ತಿಮುನಿಯನ್ನು ರಾಕ್ಷಸ ನುಂಗಿದನೆಂದು ಪರಾಶರಮುನಿ ರಾಕ್ಷಸಕುಲ ವಿನಾಶಕ್ಕೆಂದು ಯಜ್ಞ ಮಾಡತೊಡಗಿದಾಗ ಈತ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬೇಡಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ.
ಅತ್ರಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾನಸಪುತ್ರ. ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ಮಂತ್ರದ್ರಷ್ಟನಾದ ಮಹರ್ಷಿ. ಕರ್ದಮ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗಳಾದ ಅನಸೂಯೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಚಂದ್ರ, ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಮತ್ತು ದೂರ್ವಾಸರನ್ನು ಪಡೆದ. ವನವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀರಾಮ, ಈತನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅನೇಕ ಧರ್ಮರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದ. ಕೆಲವು ಕಾಲ ಬ್ರಹ್ಮಪಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ.
ಪುಲಹ ಮಹರ್ಷಿಗಳು. ಮಹರ್ಷಿ ಪುಲಹರು ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಮಾನಸ ಪುತ್ರರು. ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ವ್ಯಾನವಾಯುವಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಇವರಿಗೆ ದಕ್ಷಪ್ರಜಾಪತಿಯು ತನ್ನ ಮಗಳಾದ ಕ್ಷಮಾದೇವಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆ ಮಾಡಿದ್ದನು.
ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗ. ಮೊದಲ ಮನ್ವಂತರದ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಹಾಗೂ ಹತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮರೀಚಿ ಮಹರ್ಷಿ. ಮರೀಚಿ ಮಹರ್ಷಿಯ ಪತ್ನಿ ಕಲಾ. ಇವರ ಪುತ್ರನೇ ಕಶ್ಯಪ. ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಆದಿತಿ ಪುತ್ರನೇ ಸೂರ್ಯ.
ರೂಪಕುಂಡ ಹಿಮಾಲಯದ ಅತಿ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ನಯನ ಮನೋಹರ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಸದಾ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ೭೧೨೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದ ತ್ರಿಶೂಲ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ೬೩೧೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದ ನಂದಘುಂಗ್ಟಿ ಶಿಖರಗಳ ಪಾದದ ಬಳಿ ಇರುವ ರೂಪಕುಂಡ ದವರೆಗೆ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ. ಗ್ವಾಲ್‌ದಮ್ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು ೪ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಸವೆಸಿ ರೂಪಕುಂಡವನ್ನು ತಲುಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಿಮಾವೃತ ಉನ್ನತ ಶಿಖರಸಾಲುಗಳ ನಡುವಿನ ಚಾರಣ ಚೇತೋಹಾರಿ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಬೇದಿನಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್ ಅತಿ ಸುಂದರ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹೂತೋಟ. ಜನವಸತಿ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶವಾದ್ದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ರೂಪಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.
ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪಣಜಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆ ೬೬ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಈ ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಸಮ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹೊನ್ನಾವರ - ತುಮಕೂರು ರಾ. ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೬, ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಯನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಯುವ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಸಾರಿಗೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೊಂಕಣ ರೇಲ್ವೆ ಸಹ ತನ್ನ ಅಳಿಲು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜನರು ಖಾಸಗಿ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ : ಹೊನ್ನಾವರ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ (ಹೊನ್ನಾವರದ ಹೊರಭಾಗದ ಕರ್ಕಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೊನ್ನಾವರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೫ ಕೀ.ಮೀ. ದೊರದಲ್ಲಿದೆ)
ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ: ಬಜ್ಪೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದೆ.