polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
2011 ರಲ್ಲಿ, ಯುವರಾಜ್ ಎಡ ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ಯುಕ್ತ ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 2012 ಬೋಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು . ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸೈಕಲ್ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಅವರು 2012 ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ 20 ಮುನ್ನ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಟ್ವೆಂಟಿ 20 ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.
ಯುವರಾಜ್ ಪೋಷಕರು ಯೋಗರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಶಬ್ನಮ್ ಸಿಂಗ್. ಅವರ ಪೋಷಕರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಂತರ, ಯುವರಾಜ್ ತನ್ನ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಉಳಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಟೆನಿಸ್ ಮತ್ತು ರೋಲರ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುವರಾಜ್ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇವರು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯು-14 ರೋಲರ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಗೆದ್ದಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಪದಕ ದೂರ ಎಸೆದರು ಮತ್ತು ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಮರೆತು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನ ತರಬೇತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಚಂಡೀಗಡ ದಲ್ಲಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಮೆಹಂದಿ ಸಾಜ್ಡಾ ಡಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ ಸರ್ದಾರಾ ರಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಯುವರಾಜ್ ಮೂಲತಃ ಎಡಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‍ಮನ್. ಆಗಾಗ ಅಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೌಲಿಂಗ್ ಕೂಡ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲಿಂಗ್‍ಗಿಂತ ವೇಗದ ಬೌಲಿಂಗ್‍ಗೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇದೆ. ಇವರು ಭಾರತ ತಂಡದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಕರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಯುವರಾಜ್ ಅವರು ಒಂದೇ ಒವರಲ್ಲಿ ೬ ಸಿಕ್ಸರ್ ಬಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ
ಯುವರಾಜ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಣವ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ 2012 ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2014 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ರಾಜ ಎಂಬ ಯುವಕ ನಾಯಕಿ ಗೀತಾಳನ್ನು ಕಂಡಾಗಲೆಲ್ಲ ನೀನು ನನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ ಪ್ರೇಯಸಿ ಗಂಗಾ ಅಲ್ಲವೆ, ನೆನಪಿಸಿಕೋ ಎಂದು ಆಗಾಗ ಬಂದು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಆಕೆಗೆ ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ಇವನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಬರದೇ ತಲೆ ಕೆಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕಿದ್ದ ವರ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಸಹ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಟ್ಟಿಗೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಜ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಸಾಬೀತು ಮಾಡಲು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಅರಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಆಗ ತಾನು ಮತ್ತು ಗಂಗಾ , ಈಗಿನ ಗೀತ - ಪ್ರೇಮಿಗಳಾಗಿದ್ದನ್ನು ಸಹಿಸದೇ ಯಾರೋ ಕೊಲೆ ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದೂ, ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ರಾಜ ನನ್ನ ರಾಜ 1976 ರ ಕನ್ನಡ-ಭಾಷೆಯ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಲೀಂ–ಜಾವೇದ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು ಚಿ. ಉದಯಶಂಕರ್. ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಎ. ವಿ. ಶೇಷಗಿರಿ ರಾವ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ಮತ್ತು ಎ.ಎಲ್. ಅಬ್ಬಯ್ಯ ನಾಯ್ಡು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್, ಆರತಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಶೇಖರ್_ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಈ ಗೀತೆಗಳು ಎವರ್-ಗ್ರೀನ್ ಹಿಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಚಲನಚಿತ್ರವು ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ನಾಯಕ ನಟ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮದ ನಾಟಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು. ---ಒಂದು ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು: ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್ ರವರ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದರೆಂದು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಆಂಟಿಹೀರೋ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು.
ಚಲನಚಿತ್ರವು 27 ಮೇ 1976 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು 25 ವಾರಗಳ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡಿತ್ತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಕಥಾವಸ್ತು ಮತ್ತು ಮಗಧೀರ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ಕಥೆ ಅಷ್ಟು ಸರಳವಲ್ಲ, ಎಲ್ಲಿಯೋ ಏನೋ ಖಳನಾಯಕರ ಪಾತ್ರವಿದೆ, ಪಿತೂರಿಯಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ರಾಜ ಒಳ್ಳೆಯವನೆ, ಕೆಟ್ಟವನೆ ಎಂಬುದೇ ಮಿಕ್ಕ ಕಥೆ
ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ನಡೆದಾಗ ಯೆಹೂದಿ ಮೆನುಹಿನ್ ಇವರು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೈನಿಕರ ರಂಜನೆಗಾಗಿ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಗೆನ್-ಬೆಲ್ಸನ್ ಯಾತನಾ ಶಿಬಿರದ ವಿಮೋಚನೆಯ ನಂತರ, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಶಿಬಿರವಾಸಿಗಳ ಎದುರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ ನೀಡಿದರು. ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೆಟ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿ 'ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಫುರ್ಟ್ವ್ಯಾಂಗ್ಲರ್ ಎನ್ನುವ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಜೊತೆಗೆ ಕಚೇರಿ ನಡೆಯಿಸಿದರು. ಯಹೂದಿಗಳ ಯಾತನಾಕಾಂಡದ ಬಳಿಕ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೆಟ್ಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಥಮ ಯಹೂದಿ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಎರಡನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಮೆನುಹಿನ್ ತ್ರಸ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೆನುಹಿನ್‍ರವರಿಗೆ ಯೋಗಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿದವರು ಬಿ.ಕೆ.ಎಸ್.ಅಯ್ಯಂಗಾರ್. ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಧ್ಯಾನಗಳ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಮೆನುಹಿನ್ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ದೊರೆಯಿತು. ಈ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿಯ ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ರಮಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಧಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಯೋಗಸಾಧನೆ ಹಾಗು ಧ್ಯಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಂಗೀತದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡುವದರಿಂದ ಮೆನುಹಿನ್ ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಹೊಸದೊಂದು ಗುಣ ಲಭಿಸಿತು.
ಯೆಹೂದಿ ಮೆನುಹಿನ್ ಇವರು ೧೯೧೬ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೨ರಂದು ಅಮೇರಿಕದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಕೇವಲ ಮೂರು ವರ್ಷದವರಿರುವಾಗಲೆ ಇವರು ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಎ೦ಕರ್ ಎನ್ನುವವರ ಬಳಿ ಪಿಟೀಲು ಕಲಿಯತೊಡಗಿದರು. ಏಳು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗಲೆ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಆ ಬಳಿಕ ರೊಮಾನಿಯಾದ ಸಂಗೀತಗಾರ ಹಾಗು ಪಿಟೀಲುವಾದಕ ಜಾರ್ಜ ಎನೆಸ್ಕು ಇವರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು.
ತನ್ನಂತರ ತಮ್ಮ ಸೋದರಿ, ಪಿಯಾನೊ ವಾದಕಿ ಹೆಪ್ಝಿಬಾ ಜೊತೆಗೆ ಅನೇಕ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜರುಗಿಸಿದರು.
೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಮೆನುಹಿನ್‍ರ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಗ್ಲೆನ್ ಸ್ವರ್ಣ ಪದಕ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.
ಬ್ರುಸ್ಸೆಲ್‍ದಲ್ಲಿರುವ ವ್ರಿಜೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಯೆಹುದಿ ಮೆನುಹಿನ್ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಿದೆ.
೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿಫಾನ್ ಗ್ರ್ಯಾಪೆಲ್ಲಿ ಯವರ ಜೊತೆಗೆ ಮೆನುಹಿನ್ ಜಾಝ್ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಖ್ಯಾತ ಸಿತಾರವಾದಕ ರವಿಶಂಕರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರು. ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಏಶಿಯನ್ ಯೂಥ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದ ಜೊತೆಗೆ ಇವರು ಜಪಾನ್, ತೈವಾನ್, ಸಿಂಗಾಪುರ ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಗಳಿಗೆ ಭೆಟ್ಟಿ ನೀಡಿ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಿದರು.
೧೯೬೨ರಲ್ಲಿ ಮೆನುಹಿನ್ ಅವರು ಸರ್ರೆಯ ಸ್ಟೋಕ್ ಡಿ’ ಅಂಬರನಾನ್ ದಲ್ಲಿ ಯೆಹೂದಿ ಮೆನುಹಿನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ದ ಹಿಲ್ಸ್ಬರೋದಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯೂವಾ ಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು.
ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣ ಅವರ ಜನ್ಮಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ನಿಮಿತ್ತ ಅವರ ಮಕ್ಕಳಾದ ಪ್ರೊ. ವೀರೇಂದ್ರ ಸಿಂಪಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರರು ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದತ್ತಿನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಒಟ್ಟು ₹60,000 ಮೊಬಲಗನ್ನು ನೀಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ₹5,000ದಷ್ಟನ್ನು ಬಹುಮಾನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉಳಿದ ₹55,000ದಷ್ಟನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಠೇವಣಿಯಾಗಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಹಣವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಠೇವಣಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಅದರಿಂದ ಬರುವ ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ
₹5,000ದಷ್ಟು ಮೊಬಲಗನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ ಯೋಜನೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸಾರ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಲೇಖಕರ ಮೊದಲ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೃತಿಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಹುಮಾನವಾಗಿರದೆ, ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ 17ನೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಲೇಖಕರ ಮೊದಲನೆ ಕೃತಿಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ಹಣವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಠೇವಣಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಅದರಿಂದ ಬರುವ ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ₹5,000 ಮೊಬಲಗನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ ಯೋಜನೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸಾರ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೃತಿಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಹುಮಾನವಾಗಿರದೆ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿಯ 8ನೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಇದರಿಂದ ಬರುವ ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ₹5,000ದಷ್ಟು ಮೊಬಲಗನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ ಯೋಜನೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸಾರ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ/ಅತ್ಮಕಥನ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೃತಿಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಹುಮಾನವಾಗಿರದೆ, ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ 7ನೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ/ಆತ್ಮಕಥನವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕವನ, ಕಾದಂಬರಿ, ಸಣ್ಣ ಕಥೆ, ವಿಮರ್ಶೆ, ಪ್ರವಾಸ ಬರವಣಿಗೆ, ಅನುವಾದ, ಮಕ್ಕಳ ಬರವಣಿಗೆ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ 1965ರಿಂದ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ 21 ವಿಭಿನ್ನ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಗುವ 21 ವಿಭಾಗಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
ಡಾ. ಉಮಾ ಬಿದರಿ ಹಾಗೂ ಮಧುರಚೆನ್ನರ ಶಿಷ್ಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮಧುರಚೆನ್ನರ ಜನ್ಮಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿಗೆ ₹50,000 ಮೌಲ್ಯದ ದತ್ತಿನಿಧಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಡಾ. ಸುಮತೀಂದ್ರ ನಾಡಿಗ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಮಾಲತಿ ನಾಡಿಗ ಅವರು ದಿ. ಪಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿಗೆ ₹50,000 ಮೊಬಲಗನ್ನು ದತ್ತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
1965ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ದತ್ತಿನಿಧಿ ಬಹುಮಾನಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ.
ಈ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಪಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಸ್ಮಾರಕ ಬಹುಮಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು.
ಈ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣ ದತ್ತಿನಿಧಿ ಬಹುಮಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಪ್ರದಾನ-ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳಾದ, ಡಾ. ಸಂಜೀವಶೆಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಡಾ.ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಕಾರ್ನಾಡರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ, ಈ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. 'ತಾಳ್ತಜೆ ವಸಂತಕುಮಾರ್' ರಿಗೆ, ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತೆ, ಹಾಗೂ ಅಭಿರುಚಿ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಬಂದದ್ದು. ’ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ’ ದಿಂದ ಎಂ. ಎ. ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿ, 'ಬಂಗಾರದ ಪದಕ'ವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ’ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ’ದಿಂದ ’ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿ,’ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಶೋಧನೆನಡೆಸಿ, ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ’ಪಿ. ಎಚ್. ಡಿ’ ಪದವಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ’ಪುತ್ತೂರಿನ ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜ್’ ನಲ್ಲಿ ೧೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿ, ಮುಂಬಯಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆಮಾಡಿದರು. ಮುಂದೆ, ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ, ೧೯೮೬-೨೦೦೮, ನಿವೃತ್ತರಾಗುವವರೆಗೆ, ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ, ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ,ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ತಾಳ್ತಜೆಯವರಿಗೆ ಮುದಕೊಟ್ಟ ಒಲವಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಾಕಾರಗಳು, ಸಂಶೋಧನೆ, ಕಾವ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆ, ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಧ್ಯಯನ, ವಿಮರ್ಶೆ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಹಳೆಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಓದಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪಿ. ಎಚ್. ಡಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
’ಕಲಾಸೌರಭ ತಂಡ’ದಿಂದ, ’ರಸಮಂಜರಿ’, ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ವಿಭಾಗದಿಂದ ನೃತ್ಯ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಜರುಗಿದವು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೌ.ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಜ್ಯೋತಿ. ಕೆ. ಸುವರ್ಣ, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ನಿತ್ಯಾನಂದ ಡಿ. ಕೋಟ್ಯಾನ್, ಭಾರತ್ ಕೋ. ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ ಕಾರ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷ, ವಾಸುದೇವ ಆರ್. ಕೋಟ್ಯಾನ್, ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನ ಗೌ. ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ವೈ. ನಾಗೇಶ್, ಮಹಿಳಾ ವಿಭಾದ ಕಾರ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷೆ, ಜಯಂತಿ ಉಳ್ಳಾಲ್, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಎಲ್.ವಿ. ಅಮೀನ್, ಸಿಟಿ. ಸಾಲ್ಯಾನ್ ಹಾಗೂ ಮತ್ತಿತರ ಗಣ್ಯರು, ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು
ಸನ್, ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಕನ್ನಡ-ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಷಯವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಡಾ. ವಸಂತಕುಮಾರರು, ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ, ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳು, ಹಾಗೂ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಚಾರಸಂಕಿರಣಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿ, ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತುಗಾರರು, ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುನ್ನತ ವಿಮರ್ಶಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು.
ತಾಳ್ತಜೆ ವಸಂತಕುಮಾರ ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯವರು. ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ, ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ, ನಿವೃತ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂಬಯಿಯ ಕನ್ನಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಾಳ್ತಜೆಯವರು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಸಾಹಿತಿಗಳು, ವಿಮರ್ಶಕರು ಹಾಗು ಸಂಶೋಧಕರೂ ಸಹ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ.
೧೯೪೬ ಸಪ್ಟಂಬರ ೧ ರಂದು ಎನ್.ಕೆ.ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರು ಮುಂಬಯಿಯ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೊ ದಲ್ಲಿ ಅನೌನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಫ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಎಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.
ಉದ್ರಿಕ್ತ ಭಾವನೆಗಳ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಾವ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಗಿಂತ ಅನ್ವೇಷಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಅವರಿಗೆ ಆವಶ್ಯಕವೆನಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯವೂ ಆಯಿತು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪೈ ಎಂದರೆ ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಂಶೋಧನೆ ಎಂದರೆ ಪೈ ಎನ್ನುವಂತಾ ಯಿತು. ಸಂಶೋಧನೆಯು ಅವರ ಪ್ರಧಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿಯಾಯಿತು. ಬಹುಭಾಷಾ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನವು ಅವರ ಜ್ಞಾನದ ಆಳ ಅಗಲಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು.
ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಾದರೂ ಅನುವಾದವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸದೆ ಮೂಲ ಕೃತಿಯನ್ನೇ ಓದಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದಲಾಗಿ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆ ತಳಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿರುತಿತ್ತು. ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲ ಪರಿಕರಗಳೆಂದರೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಡಿಪಾಯ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ. ಯಾವುದೇ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕಿರುವಂತೆ ನಿಗದಿತ ಚೌಕಟ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಪರಿಗಣನೆ ತುಲನೆಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ಅನ್ವಯತೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮೌಲ್ಯವು ಸಿದ್ಧವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಂಶೋಧನೆ ಸಫಲವಾಗು ತ್ತದೆ. ಅವರು ಹಚ್ಚಿದ ಜ್ಞಾನ ದೀವಿಗೆಯು ಸದಾ ಬೆಳಕು ಬೀರುವಂತೆ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಈಗಲೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಸಂಶೋಧಕ ಪೈ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಗುಣ ಸತ್ಯ ಪ್ರಿಯತೆ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತು ನಿಷ್ಠತೆ. ಸತ್ಯದ ಎಳೆ ಹಿಡಿದು ಎಷ್ಟೇ ವಾದ ಮಾಡಿದರೂ, ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರ ಸರಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಮನವರಿಕೆಯಾದಾಗ ಪ್ರಾಂಜಲ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣ ಅವರದಾಗಿತ್ತು. ಸಂಶೋಧನಾ ಫಲಿತವು ಎಂದೂ ನಿತ್ಯ ಸತ್ಯವಲ್ಲ, ಹೊಸ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ದೊರೆತಾಗ ಹಳೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯದ ಆಶಯ ಅವರದ್ದಾಗಿತ್ತು.
ಅವರ ಅನೇಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲದೆ ಇರಬಹುದು ಆದರೆ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನದ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಅಧಿಕೃತತೆಯು ಮಾತ್ರ ಸುಸ್ಥಿರ ಕವಿ ಕಾವ್ಯಗಳ ಕಾಲ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿದೇಶಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.
ಕ್ರೈಸ್ತ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿ ಶಾಸನಗಳ ಕಾಲ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.
ಅದರ ಬದಲಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಪಂಚಾಂಗಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಅದೇ ವಿಧಾನದಿಂದ ಗೌತಮ ಬುದ್ದ, ಮಹಾವೀರ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ, ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಮೊದಲಾದವರ ಕಾಲನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಿದರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳಾದ ಪಂಪ, ರನ್ನ, ನಾಗಚಂದ್ರ, ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ, ರತ್ನಾಕರ ವರ್ಣಿ ಮತ್ತು ಪಾರ್ತಿಸುಬ್ಬ ಇವರ ಕಾಲದೇಶಗಳ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿರುವರು. ಅದರಿಂದ ಅವರ ಕಾಲ ಅಂದಿನವರೆಗೆ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಬಹು ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿರುವುದು ಗಣನೀಯ.
ಅವರು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಆರಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳು ಅನೇಕ. ಧರ್ಮಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ರಾಜವಂಶಗಳು, ಶಾಸನಗಳು ಪುರಾತನ ಕವಿಗಳು ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಅವರ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಕೊಡುಗೆ ಇದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ಪದಗಳ ಸೃಷ್ಠಿಗೂ ಅವರು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಭಾಷೆ ಬೆಳೆಯಬೇಕಾದರೆ ಶಬ್ದಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.
“ ಹೊಸ ಭಾವನೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತಿದ್ದಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಳೆಯ ಶಬ್ದಸಂಗ್ರಹ ಸಾಲದು" ಎಂಬ ಅವರ ಮಾತು ಆಧುನಿಕ ಮನೋಭಾವದ ಸಂಕೇತ. ತಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತೋರಿಸಿದರು. ” ಇಸು” ಪ್ರತ್ಯಯ ಬಳಸಿ ಪಾನಿಸು, ಕೋಲಾಹಲಿಸು’ ಪದಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್‌ ಪ್ರಹಸನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ ಪದ ಗಳು ಇರುವುದನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅವರು. *ಅದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಬ್ಬ ತೆರಿಗೆ, ಸಂರಕ್ಷಿಸು, ಎತ್ತು ಒಸೆ ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳು ಕನ್ನಡ ಮೂಲದ ಪದಗಳೆಂಬುದು ಅವರ ಊಹೆ. ಈ ಗ್ರೀಕ್‌ ಪ್ರಹಸನವು ಕ್ರಿ. ಪೂರ್ವ ಆವಧಿಯದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಕ್ರಿ. ಪೂರ್ವ ಒಂದನೆಯ ಶತಮಾದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದಿತು ಎಂಬುದ ಅವರ ವಾದ. ಇಂದಿಗೆ ಅವರ ಈ ವಾದವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್‌ ಪಟ್ಟ ದೊರಕುವಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಆಧಾರ ಎನ್ನಬಹುದು.
ಆದರೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಗೋವಿಂದ ಪೈಗಳ ಬರೆವಣಿಗೆಯ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ. ತುಳುನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸ, ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತರ ಮೂಲ, ಬಸವೇಶ್ವರ ವಂಶಾವಳಿ, ಹಾಗು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಜಮನೆತನಗಳು, ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸ, ಜೈನ, ಬೌದ್ಧ ಹಾಗು ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮಗಳ ಬಗೆಗೆ ಮೌಲಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿ, ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರ ಚರಿತೆ, ಬಾಹುಬಲಿ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಚರಿತೆ, ಭಗವಾನ್ ಬುದ್ಧ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದು.
ಯೇಸುವಿನ ಕಡೆಯ ದಿನವನ್ನು ಕುರಿತು ‘ಗೊಲ್ಗೊಥಾ’ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧನ ಕಡೆಯ ದಿನವನ್ನು ಕುರಿತ ‘ವೈಶಾಖಿ’ ಎಂಬ ನೀಳ್ಗವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅಗಾಧತೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ‘ಗೊಲ್ಗೊಥಾ’ದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಆಕರಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ನಿಷ್ಠೆ ಯಿಂದ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿರುವರೆನ್ನುವುದನ್ನು, ‘’ವೈಶಾಖಿ’ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾಳಿಭಾಷೆಯ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವರೆಂಬುದನ್ನೂ ಅವರು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದು.ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಪುಟ 1995ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಗೋವಿಂದ ಪೈಗಳ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಜಿ.ಪಿ.ರಾಜರತ್ನಂರವರು ‘ ಮಂಜೇಶ್ವರ ಗೋವಿಂದ ಪೈಗಳ ಪತ್ರಗಳು’ ಎನ್ನುವ ಪುಸ್ತಕರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆ.
ತಂದೆಯವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಇವರ ಮೇಲೆ ಮನೆತನದ ಎಲ್ಲ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಬಿತ್ತು. ಬಿ.ಎ ಪದವಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಮೂಲ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ತರಿಸಿ ಓದಿದರು. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಲ್ಯಾಟಿನ್ , ಫ್ರೆಂಚ್, ಸಂಸ್ಕ್ಕತ, ಪಾಳಿ, ಬಂಗಾಲಿ, ಭಾಷೆಗಳ ನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ್ದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿ ಬಹುಭಾಷಾ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ೪೩ ಭಾಷೆಗಳ ಸಾವಿರಾರು ಗ್ರಂಥ ಸಂಗ್ರಹವಿತ್ತು. ಇವರ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಕೊಂಕಣಿ, ಪರಿಸರದ ಭಾಷೆ ತುಳು, ರಕ್ತಗತವಾದ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ.
ಕಲಿತದ್ದು ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ. ಮಲೆಯಾಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಆಜು ಬಾಜು ಭಾಷೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಮರಾಠಿ ಗುಜರಾತಿ ಜರ್ಮನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಮೊದಲಾದವು ಆಸಕ್ತ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಮರಾಠಿ, ಜರ್ಮನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಮೊದಲಾದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತು ಒಟ್ಟು ೨೫ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವಿಣ್ಯತೆ ಪಡೆದು ಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಗೋವಿಂದ ಪೈಯವರು ನಂತರ ಮಂಜೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ್ದರಿಂದ ಮಂಜೇಶ್ವರ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಎಂದೇ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದರು.
ಗೋವಿಂದ ಪೈಗಳು 'ಗಿಳಿವಿಂಡು', 'ನಂದಾದೀಪ' ಎಂಬ ಕಾವ್ಯ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಹೊರ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ‘ವೈಶಾಖಿ’ ಹಾಗು ‘ಗೊಲ್ಗೊಥಾ’ ಎನ್ನುವ ಎರಡು ಖಂಡಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ‘ಹೆಬ್ಬೆರೆಳು’ ಎನ್ನುವ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಏಕಾಂಕ ನಾಟಕವನ್ನೂ, ‘ಚಿತ್ರಭಾನು’ ಎನ್ನುವ ಗದ್ಯನಾಟಕವನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 'ತಾಯಿ‘, 'ಕಾಯಾಯ್ ಕೊಮಾಜಿ' ಎಂಬ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದದ್ದಲ್ಲದೆ, ಜಪಾನಿನ ನೋ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರ ‘ಕನ್ನಡದ ಮೊರೆ’ ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆದ ಹಲವು ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರಗಳು, ಆತ್ಮಕಥನಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಣಗಳು ಅಡಕವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಬಂಧರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವರ 'ಆತ್ಮಕಥನ' ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಲೇಖಕನ ಕಷ್ಟನಿಷ್ಟುರಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ‘ಬರಹಗಾರನ ಹಣೆಬರಹ’.
ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾದ ಪಂಜೆಯವರಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂಜ್ಯಭಾವದ ಪ್ರತೀಕದಂತಿರುವ 'ಕನಸಾದ ನನಸು', ಒಡನಾಡಿಗಳಾದ ಎಂ.ಎನ್. ಕಾಮತ್, ಕಿಲ್ಲೆ ಅವರ ಸ್ನೇಹದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿರುವ ಅವರ ಬರಹಗಳು, ಎಂ.ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ನೆನಪು, ಬೇಂದ್ರೆಯವರಿಗೆ ಐವತ್ತು ದಾಟಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಹರಕೆ ಇವು ಅವರ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಬಂಧಗಳಾಗಿವೆ.
ಅವರು ಮೂಲತಃ ಕವಿ. ಇನ್ನೂ ಎಂಟನೆಯ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಬರೆದ ಮೂರು ಕವನಗಳು ಬಹುಮಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದವು, ಮತ್ತು “ಸುವಾಸಿನಿ” ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಯಾತ್ರೆಯ ಪೂರ್ವಾರ್ಧವು ಬಹಳ ಸಮೃದ್ಧ ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖಿ. ಕಾವ್ಯ, ನಾಟಕ, ಅನುವಾದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳ ಬೆಳಸು ಬಹು ಹುಲುಸಾಗಿದ್ದವು. ಇನ್ನು ಛಂದಸ್ಸಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಅವರು ಪ್ರಗತಿಪರರು. ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೆಯೇ ಕವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸವನ್ನು ಕೈ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು.
ಅನುಕೂಲೆಯಾದ ಮಡದಿ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಸಂಸಾರ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಆದಾಯದಿಂದ ಗೃಹಸೌಖ್ಯವಿದ್ದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಿಳಿವಿಂಡು, ನಂದಾದೀಪ, ಹೃದಯರಂಗ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ಏಸುವಿನ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೊಲ್ಗೋಥಾ ಬುದ್ಧನ, ಕೃಷ್ಣನ ಹಾಗೂ ಗಾಂಧೀಜಿ ಯವರ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳ ಕುರಿತು ಬರೆದ ವೈಶಾಖಿ, ಪ್ರಭಾಸ ಹಾಗೂ ದೆಹಲಿ ಖಂಡಕಾವ್ಯಗಳು ನಂತರ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.
ವೈಶಾಖಿ, ಪ್ರಾಕೃತದ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲ ಗೋಲ್ಗೋಥಾ ಖಂಡ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಗ್ರೀಕ್ ಮೂಲ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಅವಲೋಕನ ಕಾರಣ, ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಚಿತ್ರಭಾನು ನಾಟಕಗಳು, ಅಲ್ಲದೆ ‘ ನೋ’ ಎಂಬ ಜಪಾನಿ ನಾಟಕಕಾರನ ಎಂಟು ಕೃತಿಗಳ ಅನುವಾದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆ ಮೊದಲಾದವು ಬೆಳಕು ಕಂಡವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಜನಶೀಲ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಅಧಿಕ. ಇವರ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಜೀವನ ಸುಖದ ಅವಧಿ ಬಹು ಕಡಿಮೆ. ಹುಟ್ಟಿದ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಮಗು ಬೇಗನೆ ತೀರಿ ಹೋಯಿತು. 1927 ರಲ್ಲಿ ಇವರ ಹೆಂಡತಿ ಕೃಷ್ಣಾಬಾಯಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.
ಆಗ ಪೈಯವರಿಗೆ 44 ವಯಸ್ಸು. ಅವರು ಮರು ಮದುವೆಯಾಗದೆ ವಾನ ಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೊಸ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ತಮಗಾದ ಅನಾನುಕೂಲವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿಸಿ ಕೊಂಡರು. ಅವರ ಬಹುತೇಕ ಸಂಶೋಧನ ಕೃತಿಗಳು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರ ಬಂದವು. ಕಾಲಮಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸೃಜನ, ಅವರ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ ಜೀವನದ ಕೃಷಿ, ಸಂಶೋಧನ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಜೀವನದ ಕೃಷಿ.
ಇನ್ನು ನುಡಿಯಮೆಲಿನ ಅವರ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ಒಂದೆರಡು ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸಬಹುದು. ಅವರ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಕೊಂಕಣಿಯಾದರೂ ಅವರ ಕೈಂಕರ್ಯವೆಲ್ಲ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅವರೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಾತುಗಳು ಮನನೀಯವಾಗಿದೆ. “ನಾನು ಎರಡು ತಾಯಂದಿರ ಕೂಸು. ಕೊಂಕಣಿ ನನ್ನ ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಕು ತಾಯಿ…. ಆದರೆ ತಾಯಿಯ ಮೊಲೆಯಲ್ಲಿಹಾಲಿಲ್ಲ. ಕೊಂಕಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆಕೆ ಆ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಮೊರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದಳು. ಈ ದಾಯಿಯಾದರೆ ಪಯಸ್ವಿನಿ. ಅಷ್ಟು ಕಾಲದಿಂದ ಎಷ್ಟೋ ಕವಿಗಳನ್ನು ಊಡಿಸಿಯೂ ಮತ್ತೂ ಬತ್ತದ, ದೇವರ ದ್ಯೆಯಿಂದ ಸರ್ವದಾ ಬತ್ತಬಾರದ ಸದಾಸ್ನುಹಿ. ತನ್ನ ಮೊಲೆಯನ್ನು ಆಕೆ ತಾಯಿಗೂ ಮಿಕ್ಕ ಅಳ್ತಿಯಿಂದ ನನಗೆ ಉಣಿಸಿದಳು. ಆಕೆಯ ಅಕ್ಕರೆಯ ಸಾಲವನ್ನೂ ಏಳೇಳು ಜನ್ಮಕ್ಕೂ ತೆತ್ತು ತೀರಿಸಲಾರೆ”. ಆಯಾ ಜನರ ಮಾತೃಭಾಷೆಯೇ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಬೇಕೆಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿದ್ದ ಪೈ ಅವರು “ತನ್ನ ತಾಯ್ನುಡಿಯಿಂದ ದುಡಿದ ಬಿಜ್ಜೆಯೇ ಬಿಜ್ಜೆ! ಹೆರರ ನಾಲಗೆಯೆಂಜಲೆನ್ನಗಂ ಸವಿಯೋ?” ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿರುವರು. ಎಮ್. ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಯಾವ ಪಂಥ ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೂ ಒತ್ತೆ ಇಟ್ಟವರಲ್ಲ.
ಬಿ.ಎ ತರಗತಿ ಕೊನೇ ವರ್ಷದ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆದಾಗಲೇ ತಂದೆಯ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದು,ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದರು. ಅವರ ತಂದೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಪದವಿ ಪಡೆಯುವ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಬರೆದಿದ್ದ ಒಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು ಬಂಗಾರದ ಪದಕ ಪಡೆದರು. ಆದರೂ ಕೂತಿದ್ದ ಪ್ರಥಮ ಭಾಗ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸುವರ್ಣ ಪದಕ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆಯಿತು. ಆದರೆ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನ ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.
ಇವರಿಗೆ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಗೌರವ ಡಿಲಿಟ್ ಪದವಿ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿತ್ತು ಅದನ್ನು ಪೈಗಳು ನಯವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.
ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಅವರ ದೇಶಭಕ್ತಿ ತಮ್ಮ ತವರುನಾಡಾದ ತುಳುನಾಡಿನಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು, ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಬಳ್ಳಿಯಂತೆ ಹಬ್ಬಿ, ಕಡೆಗೆ ಭಾರತಾಂಬೆಯ ಅಡಿದಾವರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಣೆಗೊಂಡಿದೆ. “ಜಯ ಜಯ ತುಳುವ ತಾಯೆ ಮಣಿವೆ, ತಂದೆ ತಾಯಂದಿರ ತಾಯೆ, ಭುವನದಿ ತ್ರಿದಿವಚ್ಛಾಯೆ” ಎಂಬುದು ಅವರ ತುಳುನಾಡಿನ ಕುರಿತ ಮೊದಲ ಸಾಲುಗಳು.
“ತಾಯೆ ಬಾರ, ಮೊಗವ ತೋರ, ಕನ್ನಡಿಗರ ಮಾತೆಯೆ, ಹರಸು ತಾಯೆ, ಸುತರ ಕಾಯೆ. ನಮ್ಮ ಜನ್ಮದಾತೆಯೆ” ಎಂಬ ಅವರ ಹಾಡು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕನ್ನಡಿಗರ ತನುಮನ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ದನಿಸುತ್ತಿದೆ. "ಭಾರತವನಳಿಯುತ್ತ ನನಗೆ ಜೀವನವೆತ್ತ?
ಭಾರತವೇ ನನ್ನುಸಿರು, ನನ್ನೊಗೆದ ‘ಬಸಿರು’ ಎಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಿಸುತ್ತಾ ‘ಭಾರತ ಯಶೋಗಾನವೆನ್ನೆದೆಯ ತಾನ’ “ಭಾರತಾಂಬೆಯ ಭಕ್ತಿ ನನಗಾತ್ಮಶಕ್ತಿ” ಎಂದು ತಾಯಿ ಭಾರತಾಂಬೆಗೆ ಧನ್ಯತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಮದರಾಸು ಸರಕಾರವು (೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಆಗಿನ ಮದರಾಸು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಈಗಿನ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದಿತು.) ಗೋವಿಂದ ಪೈಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕವಿ ಎಂದು ಸನ್ಮಾನ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ- ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ೩೪ನೆಯ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಗೋವಿಂದ ಪೈಗಳು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.
ಎಂ.ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ "ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ"ಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೇರಳದ ಮಂಜೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಕ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟವರು ಗೋವಿಂದ ಪೈ. ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣೆಯಾದಾಗ ಕಾಸರಗೊಡು ಕೇರಳದ ಪಾಲಾಯಿತು. ಆಗ ಅವರು ಬಹಳ ಹಳಹಳಿಸಿದರು. ಗೋವಿಂದ ಪೈಗಳು ಕೊನೆಯ ತನಕ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಮಂಜೇಶ್ವರ ವನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಗೋವಿಂದ ಪೈಗಳು ಕೊಂಕಣಿ, ತುಳು, ಕನ್ನಡ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಮಲಯಾಳಂ, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಮರಾಠಿ, ಒರಿಯಾ, ಬಂಗಾಳಿ, ಪಾಲಿ, ಅರ್ಧಮಾಗಧಿ, ಉರ್ದು, ಪರ್ಷಿಯನ್, ಗ್ರೀಕ್, ಲ್ಯಾಟಿನ್, ಜಪಾನಿ, ಇಟಾಲಿಯನ್ ,ಸ್ಪಾ ನಿಷ್ ,ಪ್ರಾಕೃತ, ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಗುಜರಾತಿ, ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು.
ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆ : ಪತ್ರದಳಗಳ ಹೊರಗಿನ ಸುರುಳಿ; ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇವು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪದಳಗಳ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಮುಕುಟದಳ : ಪುಷ್ಪದಳಗಳ ಹೊರ ಸುರುಳಿ; ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೆಳುವಾಗಿ ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಬಣ್ಣಯುಕ್ತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನೇರಳಾತೀತ ಬಣ್ಣಗಳೂ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಅವು ಕೀಟಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಕೇಸರಗುಚ್ಛ (ಗ್ರೀಕ್‌ನ ಆಂಡ್ರೋಸ್ ಒಯ್ಕಿಯಾ : ಗಂಡಸಿನ ಮನೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು): ಕೇಸರಗಳ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತೀ ತಂತುವಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಪರಾಗವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಪರಾಗ ಕೋಶವಿರುತ್ತದೆ. ಪರಾಗವು ಗಂಡು ಲಿಂಗಾಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಅಂಡಾಶಯ (ಗ್ರೀಕ್‌ನ ಗೈನೈಕೋಸ್ ಒಯ್ಕಿಯಾ : ಹೆಂಗಸಿನ ಮನೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು): ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಶಲಾಕೆಗಳು. ಹೆಣ್ಣು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಅಂಗ ಶಲಾಕ. ಇದು ಅಂಡಾಣುಗಳಿರುವ ಅಂಡಾಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ . ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಶಲಾಕೆಯು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿದ ಅನೇಕ ಶಲಾಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ಹೂವಿಗೆ ಒಂದೇ ಶಲಾಕೆ ಇರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಏಕ ಶಲಾಕ ಇರುತ್ತದೆ (ಇಂಥಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಲಾಕಾಕೋಶ ದ ಹೂವುಗಳೆನ್ನುತ್ತಾರೆ). ಶಲಾಕೆಯ ಅಂಟಂಟಾದ ತುದಿಯಾದ ಶಲಾಕಾಗ್ರವು ಪರಾಗದ ಗ್ರಾಹಕ. ಶಲಾಕಾಗ್ರಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಅಂಡಾಶಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾದ ಶಲಾಕಾನಳಿಕೆಯು, ಶಲಾಕಾಗ್ರಕ್ಕೆ ಅಂಟಿ ಕೊಂಡಿರುವ ಪರಾಗರೇಣುಗಳಿಂದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಧಾತುವನ್ನೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವ ಅಂಡಾಣುಗಳವರೆಗೆ ಪರಾಗ ಕೊಳವೆಗಳು ಬೆಳೆಯಲು ಮಾರ್ಗದಂತೆ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ.
ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದ ಹೂವಿನ ರಚನೆಯನ್ನು "ವಿಶಿಷ್ಟ" ರಚನಾ ಕ್ರಮ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೂ, ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳು ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳ ವಿಕಸನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲು ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಎರಡು ಉಪವರ್ಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತೀ ಸುರುಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೂವಿನ ಅಂಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ: ದ್ವಿದಳ ಸಸ್ಯಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತೀ ಸುರುಳಿಯಲ್ಲಿ 4 ಅಥವಾ 5 ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಏಕದಳ ಸಸ್ಯಗಳು ಮೂರು ಅಥವಾ ಮೂರರ ಕೆಲವು ಅಪವರ್ತ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಶಲಾಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶಲಾಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎರಡಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ ಏಕದಳ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸದಿರಬಹುದು.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಪ್ರತೀ ಹೂವುಗಳು ಶಲಾಕೆ ಮತ್ತು ಕೇಸರಗಳೆರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪರಿಪೂರ್ಣ , ದ್ವಿಲಿಂಗೀಯ , ಅಥವಾ ಉಭಯಲಿಂಗಿ ಗಳೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ, ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಹೂವುಗಳು ಅಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಒಂದಾ ಗಂಡು ಅಥವಾ ಹೆಣ್ಣು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಏಕಲಿಂಗಿ ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಏಕಲಿಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಸ್ಯವು ಹೆಣ್ಣು ಅಥವಾ ಗಂಡಾಗಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನಲಿಂಗಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಏಕಲಿಂಗಿ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹೂವುಗಳು ಒಂದೇ ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅಂತಹ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ದ್ವಿಲಿಂಗಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಆಗಿರುವ ಹೂವಿನ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಹೂವಿನ ಪ್ರತೀ ಮೂಲ ಭಾಗಗಳ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ಪುಷ್ಪಗುಚ್ಛದ ಮೇಲೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಹೂವುಗಳ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂವುಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೂಗೊಂಚಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಕಾಂಡವೊಂದರ ಮೇಲಿನ ಹೂವುಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೋಡಣೆಗೂ ಸಹ ಈ ಪದವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ, "ಹೂವು" ಎಂದರೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನದ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಏಕ ಡೈಸಿ ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿಯು ಒಂದು ಹೂವಲ್ಲ; ಅದು ಹೂವಿನ ಗೊಂಡೆ ಅಂದರೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಹೂವುಗಳು ಸೇರಿ ಆಗಿರುವ ಹೂಗೊಂಚಲು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತೀ ಹೂವೂ ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಲಾದ ರಚನಾ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೂವುಗಳು ಸಮಪಾರ್ಶ್ವತೆ ಅಥವಾ ಸಮಾಂಗತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಯಾವುದೇ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ದಳಪತ್ರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅಕ್ಷದ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಭಾಗಮಾಡಿದರೆ, ಸಮಪಾರ್ಶ್ವದ ಅರ್ಧರ್ಧ ಭಾಗಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಹೂವುಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತ ಅಥವಾ ಸಮಾನ ವಿಭಾಜ್ಯ ಹೂವುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಉದಾ. ಗುಲಾಬಿ ಅಥವಾ ಟ್ರಿಲ್ಲಿಯಮ್. ಹೂವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗ ಮಾಡಿದಾಗ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಮಪಾರ್ಶ್ವದ ಅರ್ಧವಾದರೆ ಅಂತಹ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅನಿಯಮಿತ ಅಥವಾ ಯುಗ್ಮರೂಪಿ ಹೂವುಗಳು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾ. ಸ್ನ್ಯಾಪ್‌ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು.
ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳು ಅವುಗಳ ಪರಾಗದ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನೇಕ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಹೂವುಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪರಾಗವು ಅಸಂಖ್ಯಾತ 'ವಾಹಕಗಳ' ಮೂಲಕ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳು ಅಜೈವಿಕ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ - ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಗಾಳಿ ಅಥವಾ ವಿರಳವಾಗಿ ನೀರು .
ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳು ಜೈವಿಕ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ - ಕೀಟಗಳು , ಪಕ್ಷಿಗಳು , ಬಾವಲಿಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳು ಬಹುವಾಹಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನುಳ್ಳವಾಗಿವೆ.
ಅರಳದೇ ಫಲಿಸುವ ಹೂವುಗಳು ಸ್ವ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಅವುಗಳು ಅರಳಬಹುದು ಅಥವಾ ಅರಳದೇ ಇರಬಹುದು. ವೈಯೋಲ ಜಾತಿಯ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಲ್ವಿಯ ಜಾತಿಯ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳು ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಜೈವಿಕ ಪರಾಗ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಹೂವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಕರಂದ ಗ್ರಂಥಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗ್ರಂಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಅವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹೂವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಹೂವುಗಳು ಮಕರಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳು ಎನ್ನುವ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕಗಳು ಮಕರಂದಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳು ಪರಿಮಳ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದಿಂದಲೂ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಹೂವುಗಳು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ರೂಪಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆರ್ಕಿಡ್‌ನ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳು ಬಣ್ಣ, ಆಕಾರ, ಮತ್ತು ಪರಿಮಳದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಜೇನ್ನೊಣವನ್ನು ಹೋಲುವ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳು ಆಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಕೇಸರಗಳ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕವು ತನ್ನನ್ನು ಸೆಳೆದ ಆಕರ್ಷಕದ ಶೋಧಕ್ಕಾಗಿ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಾಗ, ಅದರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಪರಾಗರೇಣುಗಳನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೇಸರಗಳು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಈ ಆಕರ್ಷಕ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಜೀವಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಒಂದೇ ಜಾತಿಯ ಹಲವಾರು ಹೂವುಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕವು, ಪರಾಗವನ್ನು ಅದು ಸಂಧಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಹೂವುಗಳ ಶಲಾಕಾಗ್ರಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಶಲಾಕಾಗ್ರಗಳ ತುದಿಗಳು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ವಾಯುಫಲಿತ ಹೂವುಗಳು ಪರಾಗವನ್ನು ಗಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಹೂವಿಂದ ಹೂವಿಗೆ ಹರಡುತ್ತವೆ.
ಇವುಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಹುಲ್ಲುಗಳು, ಬರ್ಚ್ ಮರಗಳು, ರ್ಯಾಗ್‌ವೀಡ್ ಮತ್ತು ಮೇಪಲ್‌ಗಳು. ಅವು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅವು "ಆಕರ್ಷಿಸುವ" ಹೂವುಗಳಂತಿರುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಂಗಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.