polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬೆಕರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸರ್ವ್ ಮತ್ತು ವಾಲಿ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಬೇಸ್‌ಲೈನ್‌ನಿಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದ ಎದುರಾಳಿಗಳು ಬೇಸ್‌ಲೈನ್ ಬಳಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಿಂದ ಬೆಕರ್ ಅವರು ಶಕ್ತಿಯುತ ಹೊಡೆತಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಈ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ವೀಕ್ಷಕ ವಿವರಣೆಗಾರರು ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಬೆಕರ್ ಅವರು ಸ್ವಿಡ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ನ ಶ್ವೈಜ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಜರ್ಮನಿಯ ಪುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಬೇರೆನ್ ಮ್ಯೂನಿಚ್ ನ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಬವೇರಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಆದ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟೋಯಿಬರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಕರ್ ಅವರು ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಎಫ್‌ಸಿಯ ಅಭಿಮಾನಿಯೂ ಸಹ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
2009 ರ ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಕರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪರವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಕ ವಿವರಣೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಬೆಕರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಕಾರು ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ಟಾಪ್ ಗೇರ್ ನಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು 'ನ್ಯಾಯದರದ ಕಾರಿನ ಎ ಸ್ಟಾರ್' ಆಗಿ ತೇವದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ 1 ನಿಮಿಷ 45.9 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು.
2009 ರ ಮೇ ನಲ್ಲಿ, ಬೆಕರ್ ಅವರು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮಾಧ್ಯಮ ವೇದಿಕೆಯಾದ ಬೋರಿಸ್ ಬೆಕರ್ ಟಿವಿ ಯ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಬೆಕರ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಸಂಪುಟಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
2007 ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬೆಕರ್ ಅವರು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋಕರ್ ಕಾರ್ಡ್‌ರೂಂ ಆದ ಪೋಕರ್‌ಸ್ಟಾರ್ಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ ಪೋಕರ್ ಆಟಗಾರರ ಸಮೂಹವಾದ ಟೀಮ್ ಪೋಕರ್‌ಸ್ಟಾರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿದರು. ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಬೆಕರ್ ಅವರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪೋಕರ್ ಟೂರ್ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಪೋಕರ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿದರು.
1992 ರಲ್ಲಿ ಬೆಕರ್ ಅವರು ಏಳು ಟೂರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಜಿಮ್ ಕುರಿಯರ್ ಅವರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಎಟಿಪಿ ಟೂರ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸಹ ಸೇರಿತ್ತು.
ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣನವರು ತಯಾರಿಸಿದ ‘ಹಿಸ್ ಲವ್ ಅಫೇರ್’ ಮೂಕಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯನಾಯ್ಡುರವರು ‘ಸತಿ ಸುಲೋಚನಾ’ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಜೊತೆಗೆ ಆರೆನ್ನಾರ್ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ-ನಟರಾಗಿ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಂಡೋದರಿಯ ಪಾತ್ರ ನಟಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಬಾಯಿ ಯವಹಿಸಿದವರನ್ನೇ ಮುಂದೆ ನಾಯ್ಡುರವರು ವರಿಸಿದರು. ಅದೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದ ಆಕೆಯ ಸೋದರಿ ಕಮಲಾಬಾಯಿಯವರನ್ನು ಆರೆನ್ನಾರ್ ವಿವಾಹವಾದರು. ನಾಯ್ಡು-ರಾಯರು ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮಂದಿರಂತೆ ಶ್ರೀ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಹದಿನೇಳು ಕಾಲ ಮುನ್ನಡೆಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಬೇರೆಯಾದರು.
ನಾಯ್ಡು-ರಾಯರ ಜೋಡಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ತಮಿಳು ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕರ ಪರಿಚಯವಿದ್ದ ಆರೆನ್ನಾರ್ ಅವರೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಗೆಳೆಯ ನಾಯ್ಡು ಅವರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಿಳಿದರು. ೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ‘ವಸಂತಸೇನಾ’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯ್ಡುರವರು ಚಾರುದತ್ತನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರೆ ಆರೆನ್ನಾರ್ ‘ಶ’ಕಾರನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸದೊಂದು ತಿರುವು ನೀಡಿದರು.
ಬಳಿಕ ಎಂ.ವಿ.ಎಸ್-ಆರೆನ್ನಾರ್ ಜೋಡಿಯು ಎವಿ‌ಎಂ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನೆರವಿನೊಡನೆ ತಯಾರಿಸಿದ ‘ಸತ್ಯ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ’ ಹೊಸದೊಂದು ಇತಿಹಾಸವನ್ನೇ ಬರೆಯಿತು. ಇಲ್ಲೂ ಸುಬ್ಬಯ್ಯನಾಯ್ಡು ಮತ್ತು ರಾಯರ ಅಭಿನಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಮೋಡಿ ಹಾಕಿತ್ತು. ಇದು ರಾಯರು ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಿತ್ರ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ದುಡಿದ ಚಿತ್ರ ‘ಮಹಾತ್ಮ ಕಬೀರ್’ . ರಾಯರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಕಬೀರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯ್ಡು ಅವರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ಎಂ.ವಿ.ಎಸ್-ಆರೆನ್ನಾರ್ ಜೋಡಿ ಬೇರೆಯಾದ ನಂತರ ಶ್ರೀ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿ ಲಾಂಛನದಡಿ ಎಂ.ಎಸ್. ಸುಬ್ಬಯ್ಯನಾಯ್ಡುರವರು ಎಚ್.ಎಸ್. ಕೃಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ‘ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ’ ಚಿತ್ರವು ಅವರ ಅಭಿನಯದ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ. ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಗ ಲೋಕೇಶ್ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅದು ನಿರ್ದೇಶಕ ವಿ. ಸೋಮಶೇಖರ್ ಅವರು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ಚಿತ್ರವೂ ಹೌದು.
ನಾಯ್ಡು ಅವರು ನಾಗೇಂದ್ರರಾಯರು ರಚಿಸಿದ್ದ ‘ಭೂಕೈಲಾಸ’ದ ರಾವಣನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶಿವಾದ ತಿರುವು ನೀಡಿದ್ದರು. ರಾವಣನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅಬ್ಬರದ ಅಭಿನಯವಿರಬೇಕೆಂಬುದು ಅಂದಿನ ಸ್ವೀಕೃತ ನೀತಿ. ಆದರೆ ನಾಯ್ಡು-ರಾಯರ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾವಣ ಒಬ್ಬ ಮಾನವೀಯ ಗುಣದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿ, ತಾಯಿಗಾಗಿ ಆತ್ಮಲಿಂಗವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತರುವ ಭಾವುಕ ಮಗನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿದ್ದ. ಮುಂದೆ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಾದಾಗ ಸುಬ್ಬಯ್ಯನಾಯ್ಡುರವರೇ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ರಾಜ್ ಅಭಿನಯದ ‘ಭೂಕೈಲಾಸ’ದ ರಾವಣನೂ, ನಾಯ್ಡು ಅವರ ಎರಕದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದವನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ರವರ ಅಭಿನಯ ಮನಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ರಾಜ್ರವರು ಸುಬ್ಬಯ್ಯನಾಯ್ಡುರವರ ರಾವಣನ ಪಾತ್ರ ‘ಅಮೋಘ’ ಎಂದು ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ರಾಜ್ರವರಿಗೆ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದವರು ಸುಬಯ್ಯನಾಯ್ಡು ಅವರು.
ಅವರ ಬದುಕು ಅನೇಕ ನಾಟಕೀಯ ತಿರುವುಗಳ ಕಥಾ ಹಂದರದ ಸಿನಿಮಾದಂತಿದೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಪಿತೃವಿಯೋಗ. ಬಳಿಕ ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆಯ ಸೋದರಮಾನವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಮ್ಮೆ ಕಾಯುವ ಕೆಲಸ. ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಕ ತಾಳಲಾರದೆ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದು ವದ ಸಂಬಳದ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಡೆ ದುಡಿಮೆ. ಮಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಲಿ, ಮರಕೊಯ್ಯುವ ಕೆಲಸ. ಇರ ನಡುವೆ ಗರಡಿ ಮನೆ ಸೇರಿ ಅಂಗಸಾಧನೆ. ಅನೇಕ ಕುಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಿತೋಕ ಗಳಿಕೆ. ಮೈಸೂರಿನ ನಟ-ಸಂಗೀತದ ಮೇ ಎಂ.ವಿ. ಮಾದಪ್ಪನವರ ಬಳಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ. ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಕಲಾಸೇವೆಗೆ ಬದುಕು ಮುಡಿಪು. ಮೈಸೂರಿನ ಶಾಕುಂತಲಾ ಕಂಪನಿ, ತುಮಕೂರಿನ ಮನೋಹರ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿ, ಜನಮನೋಲ್ಲಾಸಿನಿ ಕಂಪನಿ, ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಟರಾಗಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಕಂಪನಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿ ಸ್ಥಾಪನೆ. ಪ್ರಯೋಗಶೀಲ ಆರ್. ನಾಗೇಂದ್ರರಾಯರು ನಾಯ್ಡು ಅವರನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಇಬ್ಬರ ಸಂಗಮದಿಂದ ‘ಭೂಕೈಲಾಸ’, ‘ವಸಂತಸೇನಾ’, ‘ನಿರುಪಮಾ’, ‘ಕೀಚಕವಧೆ’ ಮೊದಲಾದ ನಾಟಕಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಜನಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದವು.
ಎಂ.ವಿ. ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ನಾಯ್ಡ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾದಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯನಾಯ್ಡು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ನಾಯಕ ನಟ.‘ಸತಿ ಸುಲೋಚನಾ’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ಇಂದ್ರಜಿತುವಿನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ದಿವಂಗತ ಎಂ.ವಿ. ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ನಾಯ್ಡುರವರು ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗದ ಅಭಿಜಾತ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿದವರು. ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಮರ್ ತಂದವರು. ರಂಗಭೂಮಿಯ ಸೆಳೆತದಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇರುವ ದಿನವೂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯದ ಶೈಲಿಯೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಪುರಾಣ ಪಾತ್ರಗಳ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಶೈಲಿಯು ಮುಂದೆ ಅನೇಕ ನಟರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಂಟನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೂ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲರಾಗಿದ್ದ ನಾಯ್ಡುರವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಹಣ ಹೂಡಿ ‘ಶ್ರೀರಾಮ ಜನನ’ ನಾಟಕಕ್ಕಾಗಿ ‘ಚಲಿಸುವ ರಂಗ ವೇದಿಕೆ’ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮುಗ್ಗರಿಸಿದರು. ಮಂಡ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ಮೊಕ್ಕಾಂ ಮಾಡಿದ್ದಾಗ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಜುಲೈ ೨೧, ೧೯೬೨ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.
ಕಚ್ವಾಹ ಅರಸನನ್ನು ೧೭೧೪ ರಿಂದ ೧೭೩೭ರ ನಡುವೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಮಾಳ್ವ ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಲು ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಾಳ್ವ ಪ್ರಾಂತದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್, ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಈ ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮರಾಠ ಯುದ್ಧ ತಂಡಗಳನ್ನು ಜೈ ಸಿಂಗ್ ಸತತವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿ ಅದನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಹೀಗೆ ೧೭೨೮ರಲ್ಲಿ, ಪೇಶ್ವ ಬಾಜಿ ರಾವ್, ಮುಘಲ್ ಡೆಕ್ಕನ್ ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹೈದರಾಬಾದಿನ ನಿಜಾಮನನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ. . ನಿಜಾಮನ ಸ್ವಂತ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಾಜಿ ರಾವ್ ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಜಾಮನು, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವಾದ ಬೇರಾರ್ ಹಾಗು ಖಂದೇಶ್ ನ ಮೂಲಕ ಮರಾಠರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹಾದುಹೋಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದರಿಂದ ಮರಾಠರು ಮಾಳ್ವದ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯಾಚೆಗೂ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಯೂರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಆಗ ೨೯ ನವೆಂಬರ್ ೧೭೨೮ರಲ್ಲಿ ಮಾಳ್ವದ ಪ್ರಾಂತಾಧಿಪತಿ ಗಿರ್ಧರ್ ಬಹಾದುರ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಪೇಶ್ವನ ಸಹೋದರ, ಚಿಮಾಜಿ ಅಪ್ಪಾ ಗಳಿಸಿದ ವಿಜಯದ ನಂತರ, ಮರಾಠರು ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯಾಚೆಗೂ ಇರುವ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ನಡುಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥರಾದರು.
ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಮಾಳ್ವ ಪ್ರಾಂತದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ದೂರದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಒಬ್ಬ ರಾಜ್ಯನೀತಿಜ್ಞರಾಗಿ ಸವಾಯಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್, ರಾಜ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಿದ್ದವು. ಹೈದರಾಬಾದಿನ ನಿಜಾಮನು ದಂಗೆಯೆದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಪರಮಾಧಿಕಾರವು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮರಾಠರ ಆಂತರಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಭದ್ರಗೊಳಿಸಲು ಪೇಶ್ವ ಬಾಜಿ ರಾವ್ ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ಗುಜರಾತ್ ನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಅವರ ಸೈನ್ಯವು ಬಹುವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ತಮ್ಮ ರಾಜವಂಶಸ್ಥ ಪೂರ್ವೀಕರ ನಡುವಿನ ಸ್ನೇಹದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ಸವಾಯಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್ , ಮಾಂಡುನ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಶಾಹುನ ಮನವೊಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರಾಠರು ಕೆಲ ವಾರಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಮೇ ತಿಂಗಳ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ತುರ್ತು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಜೈ ಸಿಂಗ್ ರನ್ನು ರಜಪುತಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಮತ್ತೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾಳ್ವದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡರು.
ಜೈ ಸಿಂಗ್ ರನ್ನು ಕಡೆ ಬಾರಿಗೆ ಮಾಳ್ವದ ಸುಬಹ್ದಾರರಾಗಿ ೧೭೩೨ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು , ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಶಾಹುವಿನ ಮುಖಂಡತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಮರಾಠರೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಷಾನಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು, ಶಾಹು ದಿವಂಗತ ಮಿರ್ಜಾ ರಾಜ ಹಾಗು ತನ್ನ ಅಜ್ಜ ಶಿವಾಜಿ ನಡುವಿನ ಸ್ನೇಹ ಹಾಗು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಈ ರೀತಿಯಾದ ವಿವೇಚನಾಯುಕ್ತ ಸಲಹೆಯ ಜೊತೆಗೆ ದೆಹಲಿಯ ಮುಘಲ್ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್ ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮನವೊಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ, ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಷಾನ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ, ಜೈ ಸಿಂಗ್ ರನ್ನು ಅವರ ಪದವಿಯಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಈ ನಡುವೆ ಮುಘಲರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಸವಾಯಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯತಃ ಮಾಳ್ವದ ಕಡೆ ಸುಬಹ್ದಾರರು, ಏಕೆಂದರೆ ಇವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ೧೭೩೭ರಲ್ಲಿ ನಿಜಾಮ್-ಉಲ್-ಮುಲ್ಕ್ ಅಸಫ್ ಜಾಹ್ ಆಕ್ರಮಿಸಿದ, ಈತ ಪೇಶ್ವರಿಂದ ನಿರರ್ಥಕ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮರಾಠರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಳ್ವ ವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. .
ದೆಹಲಿ ಆಡಳಿತದ ಅವನತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರ ನಾದಿರ್ ಷಾ ಮುಘಲರನ್ನು ಕರ್ನಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಗಲಭೆ ಉಂಟಾದ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾರಾದರೂ-ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕೂರುವುದಿಲ್ಲ. ಮುಂಬರುವ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಮನಗಂಡು, ಸವಾಯಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್ ಈ, ಜೈಪುರದಡಿಯಲ್ಲಿ ಠಿಕಾಣಗಳೊಳಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ರಕ್ಷಾಣೋಪಾಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ, ಇಂದಿಗೂ ಹಿಂದಿನ ಜೈಪುರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ನಂತರದ ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ಸವಾಯಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸವಾಯಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್ ರ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸೇನೆಗಳು ಹಾಗು ರಜಪುತಾನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಹತ್ತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು
ಜೈ ಸಿಂಗ್ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವೀಕರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಗಾತ್ರವನ್ನು, ಮುಘಲರಿಂದ ಹಾಗು ದಂಗೆಕೋರ ನಾಯಕರುಗಳಿಂದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು-ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಹಣ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಯುದ್ಧದ ಮುಖಾಂತರ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಪಾದನೆಯೆಂದರೆ ಶೇಖಾವತಿ, ಇದು ಜೈ ಸಿಂಗ್ ರಿಗೆ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅವರ ಸೇನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಸೈನಿಕ ರನ್ನೂ ಸಹ ನೀಡಿತು.
ಆದರೆ ೧೭೪೩ರಲ್ಲಿ ಸವಾಯಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್ ರ ನಿಧನದ ನಂತರ(ಅವರ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಜೈಪುರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗೈತೋರ್ ನ ರಾಯಲ್ ದಹನಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು), ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅವರ ಅಷ್ಟೇನೂ ಸಮರ್ಥನಲ್ಲದ ಪುತ್ರ ಈಶ್ವರಿ ಸಿಂಗ್ ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಯಿತು.
ದೆಹಲಿ, ಮಥುರ , ಬನಾರಸ್, ಉಜ್ಜೈನ್ , ಹಾಗು ಜೈಪುರ್ ನ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೆ ಐದು ಬೃಹತ್ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಎಲ್ಲ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿರುವ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮೂಲವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಈ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳು ಗ್ರಹಣಗಳು ಹಾಗು ಇತರ ಖಾಗೋಳಿಕ ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರವಾಗಿ ಮುನ್ನುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಇವರ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೀಕ್ಷಣಾ ವಿಧಾನಗಳು ಹಾಗು ಉಪಕರಣಗಳು, ಅವರ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿತರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಪಕರಣಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಇವುಗಳು ರಾಮ್ ಯಂತ್ರ ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದವು. (ಚಾವಣಿಯಿಲ್ಲದ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಹಾಗು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಧಾರ ಸ್ತಂಬ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಲಿಂಡರಾಕಾರದ ಕಟ್ಟಡ), ಜೈ ಪ್ರಕಾಶ್ , ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಯಂತ್ರ , ದಿಗಾಂಶ ಯಂತ್ರ , ಹಾಗು ನರಿವಾಲಯ ಯಂತ್ರ .
ಜೈ ಸಿಂಗ್ ರ ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ ಜೈಪುರ್ ನಗರದ ನಿರ್ಮಾಣ(ನಗರವನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿ ಜೈನಗರವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.(ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ, 'ವಿಜಯಗಳ ನಗರ' ಎಂಬ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇದನ್ನು 'ಪಿಂಕ್ ಸಿಟಿ' ಎಂದು ಕರೆದರು), ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾದ ನಗರ, ಇದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ೧೭೨೫ರಲ್ಲೇ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತಾದರೂ, ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ೧೭೨೭ರಲ್ಲಿ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಹಾಗು ೧೭೩೩ರಲ್ಲಿ ಅಂಬರ್ ನ ಬದಲಿಗೆ ಜೈಪುರವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕಚ್ವಾಹಗಳ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ನಗರವು ೩೦೦೦ ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುರಾತನ ಹಿಂದೂ ಗ್ರಿಡ್ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ(ಸರಳುಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಡ್ಡಕ್ಕೂ ಉದ್ದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿರುವ ಚೌಕಟ್ಟು) ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ, ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಯೋಜನೆ ಹಾಗು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಪುರಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕೈಪಿಡಿಯ ನೆರವಿನಿಂದ ವಿದ್ಯಾಧರ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರೂಪಿಸಿದ. ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗದ ವರ್ತಕರು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದರು. ನಗರವು ಕೋಟೆಗೋಡೆಗಳು, ದಪ್ಪನಾದ ಭಿತ್ತಿಗಳು, ಹಾಗು ಸಾಕಷ್ಟು ಫಿರಂಗಿದಳದ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ೧೭,೦೦೦ ಕಾವಲು ಪಡೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಅರಸ, ಜಾನ್ ನೇಪಿಯರ್ ನಂತಹ ಲೇಖಕರ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಸಹ ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಹಲವಾರು ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ಸವಾಯಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್ ಈ, ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಕಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬುದ್ಧ ರಾಜನೆಂದು ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಮರಣೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್ ರ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳು ಜೈಪುರ, ವಾರಾಣಸಿ, ಹಾಗು ಉಜ್ಜೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ; ಹಾಗು ಮಥುರಾನಲ್ಲಿದ್ದ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ಬಹಳ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು.
ಸವಾಯಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್ ಅಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಗದ್ದುಗೆಯನ್ನೇರಿದಾಗ, ಕೇವಲ ೧೦೦೦ ಅಶ್ವಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪೋಷಿಸುವಷ್ಟು ಸಂಪತ್ತು ಹೊಂದಿದ್ದರು-ಇಂತಹ ತೀರ ಹದಗೆಟ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು, ಕಳೆದ ೩೨ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಮುಘಲ್ ದೊರೆ ಔರಂಗಜೇಬನ ಆಳ್ವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಸಂಘಟನೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜೈಪುರದ ರಾಜರುಗಳು ಮುಘಲರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಸಂಧಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರುತ್ತಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ರಾಜ್ಯವು ಮುಘಲರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ ದೆಹಲಿ ಹಾಗು ಆಗ್ರಾಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು. ಔರಂಗಜೇಬನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಮಸಿಂಗ್ ಅವಧಿಯ ಯಶಸ್ವೀ ಕಚ್ವಾಹ ರಾಜರುಗಳಿಗೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅವರ ಪದವಿಗಳಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಜೊತೆಗೆ ದೆಹಲಿಯ ಸಾಮ್ರಾಟರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅವರ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರು ಕಂದಾಯ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ನಾಯಕರುಗಳಾದ, ಜೈ ಸಿಂಗ್ ಹಾಗು ಕುವರ್ ಕಿಶನ್ ಸಿಂಗ್, ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಂಡ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ನಿಗೂಢ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.
ಸವಾಯಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್, ಇತ್ತೀಚಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ವೈದಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಾದ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳು ಹಾಗು ವಾಜಪೇಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಮೊದಲ ಹಿಂದೂ ರಾಜ, ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ವೈಷ್ಣವ ಧರ್ಮದ ನಿಮ್ಬರ್ಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷಾ ಕಲಿಕೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸತಿ ರದ್ದತಿಯಂತಹ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ದನಿ ಎತ್ತುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ರಜಪೂತರ ಮದುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅನವಶ್ಯಕ ದುಂದು ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ತಡೆ ಒಡ್ಡಿದರು. ಔರಂಗಜೇಬನು ಹಿಂದೂ ಜನರ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದ್ದ ಒಲ್ಲದ ಜಜಿಯಾ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಜೈ ಸಿಂಗ್ ರ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಮ್ರಾಟ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಷಾ ೧೭೨೦ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜೈ ಸಿಂಗ್, ಗಯಾದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಯಾತ್ರಾ ತೆರಿಗೆಯನ್ನೂ ಸಹ ರದ್ದುಪಡಿಸುವಂತೆ ೧೭೨೮ರಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಟನ ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮುಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಟ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಷಾ ರಂಗೀಲಾನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ೧೭೧೯ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗದ್ದಲ ತುಂಬಿದ ಚರ್ಚೆಗೆ ಇವರು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮ್ರಾಟನು ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸಲು ಶುಭ ದಿನ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾದರೆ ಹೇಗೆ ಖಾಗೋಳಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಆಗ ಕಾವೇರಿದ,ಬಿರುಸಾದ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಚರ್ಚೆಯು, ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ದೇಶದ ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಜೈ ಸಿಂಗ್ ಯೋಚಿಸಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಯುದ್ಧಗಳು, ವಿದೇಶಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳು, ಹಾಗು ನಂತರದ ಗಲಭೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಸವಾಯಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್, ಖಾಗೋಳಿಕ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಮಯ ಹಾಗು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೆಂಬುದು ಅಚ್ಚರಿಯ ವಿಷಯ.
ಔರಂಗಜೇಬನ ಮರಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಜೈ ಸಿಂಗ್ ರಿಗೆ ಆಗಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಕೇವಲ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಅವರ ಪೋಷಕರಾದ ಬೀದರ್ ಬಖ್ತ್ ಹಾಗು ಅವನ ತಂದೆ ಅಜಮ್, ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಸೋತು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ-ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿಯಾದ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾ ರಜಪೂತರ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಔರಂಗಜೇಬನ ವಿರೋಧಿ ಹಾಗು ಧರ್ಮಾಂಧ ನೀತಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸವಾಯಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್, ರಜಪೂತರ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮೇವಾರ್ ಹಾಗು ಮಾರ್ವಾರದೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇದು ರಜಪುತಾನದಿಂದ ಮುಘಲರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಹೊರಗೋಡಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ರಜಪೂತರನ್ನು ಆಡಳಿತದಿಂದ ಹೊರಗಿರಿಸುವ ಔರಂಗಜೇಬನ ನೀತಿಯನ್ನು ನಂತರದ ಮುಘಲರು ಕೈಬಿಡುತ್ತಾರೆ-ಜೈ ಸಿಂಗ್ ರನ್ನು ಆಗ್ರಾ ಹಾಗು ಮಾಳ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಲು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆಗ್ರಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಬಲವಾದ ಜಾಟ್ ರೈತಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಇದು ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಜಯಸಿಂಹನಿಂದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವಿದು . ಇಲ್ಲಿ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿ ಖಗೋಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿ ಜಯಸಿಂಹ ಜಿೀ ಮಹಮ್ಮದ್ ಷಾಹಿ ಎಂಬ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕೋಷ್ಟಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ. ಈ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿವೆ : ಅಕ್ಷಾಂಶ : 280 37 35” ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ರೇಖಾಂಶ : 770 18 5” ಗ್ರೀನಿಚ್‍ನಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಎತ್ತರ : 212 ಮೀಟರುಗಳು ಕಾಂತ ವಿಚಲನೆ : 1919ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 10 45 , ವಾರ್ಷಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ 3 ಸ್ಥಾನಿಕ ಕಾಲ : ಶಿಷ್ಟಕಾಲದ ತರುವಾಯ 21 ಮಿ. 7.7 ಸೆ. ಸಮ್ರಾಟ್ ಯಂತ್ರ, ಜೈಪ್ರಕಾಶ್ ಯಂತ್ರ, ರಾಮಯಂತ್ರ, ಮಿಶ್ರಯಂತ್ರ, ಚಿಕ್ಕಸಮ್ರಾಟ್‍ಯಂತ್ರ, ದಕ್ಷಿಣಾವೃತ್ತಿಯಂತ್ರ, ಕರ್ಕರಾಶಿವಲಯ ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಲೋಹದ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಯಂತ್ರ ಜಯಸಿಂಹನ ಮಗ ಮಧುಸಿಂಗ್‍ನಿಂದ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮಹಾರಾಜ ಸವಾಯಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್ ಅಂಬರ್ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. . ಇವರು ಕಚ್ವಾಹ್ಸು ವಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಅಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ನಂತರ ಇವರು ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೬೯೯ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಮಹಾರಾಜ ಬಿಷನ್ ಸಿಂಗ್ ರ ನಿಧನದ ನಂತರ ೧೧ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಂಬರ್ ನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾದರು. ಆಗ ೨೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೭೨೧ರಲ್ಲಿ, ಮುಘಲ್ ದೊರೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಾ, ಇವರಿಗೆ ಸರಾಮದ್-ಇ-ರಜಹ್-ಇ-ಹಿಂದ್ ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡಿದ. ಅದಲ್ಲದೇ ೨ ಜೂನ್ ೧೭೨೩ರಲ್ಲಿ ಮುಘಲ್ ದೊರೆ, ಇವರಿಗೆ ರಾಜ ರಾಜೇಶ್ವರ , ಶ್ರೀ ರಾಜಾಧಿರಾಜ ಹಾಗು ಮಹಾರಾಜ ಸವಾಯಿ ಎಂಬ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದ. "ಸವಾಯಿ" ಎಂದರೆ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನರಿಗಿಂತ ಒಂದು ಕಾಲು ಪಟ್ಟು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವವನೆಂಬ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರು ಈ ಬಿರುದುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಸಮ್ರಾಟ್‍ಯಂತ್ರ ನಾಡೀವಲಯ ಯಂತ್ರ ಚಕ್ರಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ದಿಗಂಶಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ತಾನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಮಸೀದಿಯನ್ನ ಸಮಾಧಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಅಂತ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ : ದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ.
1906 ರಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಪುನರ್​ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಶೇಕ್​ ಅಮಡು ಮಸೀದಿಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯೊಂದನ್ನ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್​ ಟ್ರೋರೆ ಎಂಬ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಪುನರ್​ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿಸುವಾಗ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು ಅನ್ನೋ ಅಪವಾದವಿದೆ.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಪುನರ್​ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಪುನರ್​ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪುನರ್​ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಮಸೀದಿ ಪ್ರೆಂಚ್​ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಅನ್ನೋ ಚರ್ಚೆಯಿದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಪ್ರೆಂಚ್​ ಪತ್ರಕರ್ತ ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಡುಬೋಯ್ಸ್​, 1910ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದ. ಅಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಪ್ರೆಂಚ್​ ವಸಹಾತು ಆಡಳಿತದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಂಡು ಬೆಚ್ಚಿ ಬಿದಿದ್ದ.
ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ರೆನೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿವ ಹತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಅಂದ್ರೆ 1818ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಪುಲಾನಿ ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕ ಶೇಕ್​ ಅಮಡು ಧರ್ಮ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ ಮಾಲಿ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ.
ಶೇಕ್​ ಅಮಡು ಬೀಳುವ ದುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ದುರಸ್ಥಿ ಮಾಡಿಸಲು ಮುಂದಾದ. ಆ ನಂತರ ರೆನೆ ನೋಡಿದ್ದು ಇದೇ ಪುನರ್​ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಮಸೀದಿಯನ್ನ.
ಇದಲ್ಲದೆ 1834-1836ರ ಮಧ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಣ್ಣ-ಪುಟ್ಟ ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ಶೇಕ್​ ಅಮಡು ಮುಚ್ಚಿಸಿದ. ಅಲ್ಲದೆ ಜೆನ್ನೆ ಮಸೀದಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹೊಸದೊಂದು ಮಸೀದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ.
​ಈ ಹೊಸ ಮಸೀದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಗೋಪುರಗಳಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆ ಅಲಂಕಾರವೂ ಇಲ್ಲದ ಹಿರಿದಾದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು.
ಜೆೆನ್ನೆ ಮಸೀದಿ, ಬರೀ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ವಿಶ್ವದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಮಸೀದಿ. ಇದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್​ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ರೂಪಿತವಾದ ಸೂಡಾನೋ-ಶಹೆಲಿಯನ್​ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಹಾನ್​ ಸಾಧನೆ.
ಹೀಗಂತ ಅನೇಕ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮಸೀದಿ ಮಾಲಿ ನಗರದ ಬನಿ ]ಯ ಪ್ರವಾಹದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮಸೀದಿ ಸುಮಾರು 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ 1907ರ ಚಹರೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಜೆನ್ನೆ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರವೂ ಹೌದು. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದನ್ನ 1988ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ ಅಂತ ಗುರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮಸೀದಿಯ ಪೂರ್ವದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರೆಂಚ್​ ವಸಾಹತು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗ್ಲೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ವಿಶೇಷ ಅಂದ್ರೆ ಮಣ್ಣಿನ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್​ ವೈರಿಂಗ್​ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮಸೀದಿಯ ಮೇಲೆ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆದ್ರೆ ಜೆನ್ನೆಯ ನಾಗರೀಕರು ಆಧುನೀಕತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಬಾರದೆಂದು ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಹೊಡ್ಡುತ್ತಾರೆ.
ಹಾಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ.
ಗ್ರೇಟ್ ಮಸೀದಿಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನ ಸೂರ್ಯನ ಶಾಖದಿಂದ ಒಣಗಿಸಿದ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ನಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್​ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ತಕಟ್ಟಡದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ತಾಳೆ ಮರದ ಕಡ್ಡಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳ ಹೊರಮೈ ಎರಡು ಅಡಿಗಳಷ್ಟಿದೆ. ಈ ಥರದ ತಾಳೆ ಮರದ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನ ತೊರೊನ್​ ಅಂತ್ತಾರೆ. ಈ ತೊರೊನ್​ಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ದುರಸ್ಥಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗ್ತವೆ. ಮಸೀದಿಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿರೋದ್ರಿಂದ ಮಸೀದಿಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳೋ ಮಳೆ ನೀರು ಸರಾಗವಾಗಿ ಕೆಳಗರಿಯುತ್ತದೆ.
1893ರಲ್ಲಿ ಲೂಹಿಸ್​ ಆರ್ಕಿನಾಡ್​ ನೇತೃತ್ವದ ಪ್ರೆಂಚ್​ ಪಡೆಗಳು ಜೆನ್ನೆ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಇದಾದ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪತ್ರಕರ್ತ ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಡುಬೋಯ್ಸ್ ಮಾಲಿ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಮೂಲ ಮಸೀದಿ ಅವಶೇಷಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದ.
1996 ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೋಗ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಸೀದಿ ಒಳಗೆ ಹೆಲ್ಡ್ ಚಿಗುರು. -ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮಹಿಳೆಯರ ವೋಗ್ ತಂದೆಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕ್ರೋಧದ, ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅಲ್ಲದ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಎವರ್ ರಿಂದ ಮಸೀದಿ ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
1828ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಂಚ್​ ಸಂಶೋಧಕ ರೆನೆ ಕೈಲ್ಲೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡೋವರೆಗೂ ಜೆನ್ನೆ ಮಸೀದಿ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತಿನೇನೂ ಲಿಖಿತ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ.
ಎರಡು ಹಿರಿದಾದ ಗೋಪುರಗಳಿಂದ, ಒರಟಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮಹಾನ್​ ಮಸೀದಿ ಅಂತ ಬರೆದಿದ್ದ ಪ್ರೆಂಚ್​ ಸಂಶೋಧಕ ರೆನೆ.
ಒಗ್ಗದ ವಾಸನೆಯಿದ್ದು, ಹೊರಗಿನ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಅಂತಾನೂ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು.
ರಾಗದ ಸ್ವಭಾವ ಎಂದರೆ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಯಾಮ.ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಏಕೆಂದರೆ ಬಹುತೇಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಚಲನಶೀಲ ಹಾಗೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಶೀಲವಾಗಿದೆ.ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳು ನಿಖರ ,ವಾಗಿ ಇರದಿದ್ದರೂ,ಸಂಗೀತದ ಸ್ವಭಾವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ರಾಗದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿರಾಮದಾಯಕ ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂಗೀತಗಾರರು ಶುದ್ಧ ರಿ ಯನ್ನು ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ ವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ವಿಚಲನೆ ರಾಗ ಸಂಭಂದಿಯಾಗಿರದೆ ಹಾಡುಗಾರರ ಪ್ರತಿಭೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ರಾಗ ಭೈರವಿ ಯು ಒಂದು ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗ.ಇದು ಭೈರವಿ ಥಾಟ್ ಗೆ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇದು ಒಂದು ಮುಂಜಾನೆ ರಾಗ.ಈಗಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ,ಕೊನೆಯಪಕ್ಷ ಖಯಾಲ್ ಗಾಯಕಿ ಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಛೇರಿಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅದರದ್ದೇ ಥಾಟ್ ಅದ ಭೈರವಿಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ರಾಗವಾಗಿದೆ.
ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರದ ದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವುದು ಎಂದರೆ ಬಹಳ ಎಡರು ತೊಡರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕೆಲಸ. ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ವರಲಿಪಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು.ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತವು ಗುರುಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳುವಿಕೆ ಯಿಂದ ಕಲಿಸಲ್ಪದುವುದರಿಂದ ಬರೆದು ಕಲಿಯುವುದು ಅಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಲ್ಲ .
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗಿತ ವು ಭೈರವಿ ಹೆಸರಿನ ರಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಅದು ಈ ರಾಗಕ್ಕಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗಿತದ ಹನುಮತೋಡಿ ರಾಗವು ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿಯ ಭೈರವಿ ರಾಗದ ಸಮಾನವಾದ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸಿ ಕೆ ನಾಗರಾಜ ರಾವ್ ರವರು ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರು, ನಾಟಕಕಾರರು, ರಂಗಮಂದಿರದ ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.
ಹಾಗೆಯೇ 2006ರ ಅಂದಾಜುಗಳು ಕ್ಷೀರ ಪಥದ ಸಮೂಹವನ್ನು ದೇವಯಾನಿ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜ ಸಮೂಹದ ~80% ಇರಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತವೆ, ಅದು ಸೌರ ಸಮೂಹಗಳ 7.1 ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, 2009 ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ದೇವಯಾನಿ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜ ಮತ್ತು ಕ್ಷೀರ ಪಥಗಳು ಸಮೂಹದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸರಿಸಮನಾಗಿವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತು. ಒಂದು 3.4 ದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗುವ ಎತ್ತರದಿಂದ, ದೇವಯಾನಿ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಶಮಾನವಾದ ದೊಡ್ದಗಾತ್ರದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ, ಇದು ಮಧ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಳಕಿನ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಬರಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕೂಡ ಗೋಚರವಾಗುವಂಥ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ದೂರದರ್ಶಕದ ಮೂಲಕ ಇದರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಇದು ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರನಿಗಿಂತ ಆರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಕೂಡ, ಕೇವಲ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವು ಮಾತ್ರ ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ.
1920 ರಲ್ಲಿ, ಹಾರ್ಲೋ ಶೇಪ್‌ಲೇ ಮತ್ತು ಕರ್ಟಿಸ್‌ರ ನಡುವೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಯು ನಡೆಯಿತು, ಅದು ಕ್ಷೀರ ಪಥ, ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ನಿಹಾರಿಕೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಆಯಾಮಗಳ ಸ್ವರೂಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಆಂಡ್ರೋಮಿಡಾ ನಿಹಾರಿಕೆಯು ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜ ಎಂಬ ಅವನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ಕರ್ಟಿಸ್‌ನು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜಗಳಲ್ಲಿನ ಧೂಳಿನ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ದಟ್ಟ ಕಿರುದಾರಿಗಳ ಗೋಚರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದನು, ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಡೊಪ್ಲರ್ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಸೂಚಿಸಿದನು. 1922 ರಲ್ಲಿ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಒಪಿಕ್‌ನು ಎಮ್‌31 ದ ಅಂತರವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ತುಂಬಾ ನಾಜೂಕಾದ ಮತ್ತು ಸರಳವಾದ ಖಭೌತಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಅವನ ಫಲಿತಾಂಶವು ಆಂಡ್ರೊಮಿಡಾ ನಿಹಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ತಾರಾಗಣದಿಂದ ಬಹಳ ದೂರ ಸುಮಾರು 450 ಕೆಪಿಸಿ ಗಳಷ್ಟು ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿತು, 450 ಕೆಪಿಸಿ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 1,500 ಕೆ‌ಎಲ್‌ವೈ .
ಎಡ್‌ವಿನ್ ಹಬಲ್‌ನು 1925 ರಲ್ಲಿ ಬಹಿರ್ಗ್ಯಾಲಾಕ್ಸಿಯ ಚರತಾರೆ ಅಸ್ಥಿರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಮ್31 ದ ಖಗೋಳಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಅವನು ಒಂದು ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು. ಇವುಗಳು ಹೂಕರ್ ದೂರದರ್ಶಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಅವು ದೊಡ್ಡ ಆಂಡ್ರೊಮಿಡಾ ನಿಹಾರಿಕೆಯ ಅಂತರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು. ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸಮೂಹವಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜದೊಳಗಿನ ಅನಿಲವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದವು, ಆದರೆ ಒಂದು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜವು ನಮ್ಮ ತಾರಾಗಣದಿಂದ ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿದೆಎಂಬುದನ್ನು ಅವು ತಿಳಿಸಿದವು.
ರೋಮ್‌ನ ಕವಿ ಅವೈನಸ್‌ನು ಎಡಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸರಪಳಿ ತಾರಾಪುಂಜದ ಬಗೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಲೋಭನಾ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಬರೆದನು. ಆಂಡ್ರೊಮಿಡಾದ ಮೊದಲಿನ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಲೋಕನವು ಕ್ರಿ.ಶ. 964 ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅಬ್ದ್ ಆಲ್-ರೆಹ್‌ಮಾನ್ ಆಲ್-ಸಫಿ ಇವನಿಂದ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅವನು ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ಥಿರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಪುಸ್ತಕ ದಲ್ಲಿ ಒಂದು "ಸಣ್ಣ ಮೋಡ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದನು. ಆ ಅವಧಿಯ ಇತರ ನಕ್ಷತ್ರ ನಕ್ಷೆಗಳು ಇದನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮೋಡ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆದವು.
ದೂರದರ್ಶಕದ ಅವಲೋಕನವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ವಸ್ತುವಿನ ಮೊದಲ ವಿವರಣೆಯು ಜರ್ಮನಿಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಸೈಮನ್ ಮೇರಿಯಸ್‌ನಿಂದ 1612 ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮೆಸ್ಸಿಯರ್‌ನು ಇದನ್ನು ದೃಶ್ಯವಸ್ತು ಎಮ್31 ಎಂದು 1764 ರಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಆಲ್ ಸುಫಿಯ ಮುಂಚಿನ ಕೆಲಸಗಳ ಅರಿವಿಲ್ಲದೇ, ದೋಷಯುಕ್ತವಾಗಿ ಮೇರಿಯಸ್‌ನನ್ನು ಸಂಶೋಧಕ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. 1785 ರಲ್ಲಿ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವಿಲಿಯಮ್ ಹರ್ಶೆಲ್‌ನು ಎಮ್31 ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಸುಕಾದ ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು. ಅವನು ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ "ದೊಡ್ಡ ನಿಹಾರಿಕೆ"ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದನು ಮತ್ತು ನಿಹಾರಿಕೆಯ ಬಣ್ಣದ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಇದು ಲುಬ್ಧಕದ ಅಂತರದ 2,000 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇದೆ ಎಂದು ದೋಷಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಿದನು.
2005 ರಲ್ಲಿ, ಇಗ್ನಾಸಿ ರಿಬಾಸ್ ) ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಒಂದು ಗುಂಪು ಆಂಡ್ರೊಮಿಡಾ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಂತಿಗುಂದುತ್ತಿರುವ ದ್ವಿಭಾಗದ ನಕ್ಷತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. 3100443799+4129236 ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ, ದ್ವಿಭಾಗದ ನಕ್ಷತ್ರವು ಎರಡು ದೀಪ್ತ ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒ ಮತ್ತು ಬಿ ವಿಧಗಳ ಬಿಸಿಯಾದ ನೀಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ 3.54969 ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸಂಭವಿಸುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕಾಂತಿಗುಂದುವಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥರಾದರು. ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತಾಪಮಾನಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ನಿಖರವಾದ ಗಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಗೋಚರ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಗಾತ್ರಗಳು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕಿರುವ ಅಂತರವನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡಬಹುದು. ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ರ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ತಿ ಆಂಡ್ರೊಮಿಡಾ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳು ಸುಮಾರು ದೂರದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಹೊಸ ಅಂದಾಜು ಅಂಕಿಯು ಮುಂಚಿನ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಚರತಾರೆ-ಆಧಾರಿತ ಅಂತರದ ಮೌಲ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ವಿಲಿಯಮ್ ಹಗಿನ್ಸ್‌ನು 1864 ರಲ್ಲಿ ಎಮ್31 ದ ವರ್ಣಸಮೂಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಇದು ಒಂದು ಅನಿಲರೂಪದ ನಿಹಾರಿಕೆಯಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು. ಎಮ್31 ದ ವರ್ಣಸಮೂಹವು ಆವರ್ತನಗಳ ಒಂದು ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ದಟ್ಟ ಹೀರಿಕೆಯ ಗೆರೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಂಡ್ರೊಮಿಡಾ ನಿಹಾರಿಕೆಯು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ವರ್ಣಸಮೂಹಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಸಾದೃಶವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಇದು ಎಮ್31 ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತರ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1885 ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸುಪರ್‌ನೋವಾ ಇದು ಎಮ್‌31 ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು, ಇದು ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಆ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಕಂಡುಬಂದಿರದ ಮೊದಲ ಮಹಾನವ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಮ್31 ಇದು ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಿಣಾಮವು ಕಡಿಮೆ ಹೊಳೆಯುವಂತದ್ದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಂದು ನೋವಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಅದು "ನೋವಾ 1885" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.