polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಬಿದರಿಕಲೆ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಬೀದರ ಕುಸುರಿ ಕಲೆ. ಈ ಕಲೆಯು ಪರ್ಶಿಯಾ ದೇಶದಿಂದ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ತದನಂತರ ಹೊಸ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕುಶಲ ಕೆಲಸಗಾರರು ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಸತುವಿನ ಧಾತುಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಮಾಡಿ ಹೂಜಿ ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕೊರೆದು ಅದರಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ತಂತಿಯನ್ನು ಕೂರಿಸಿ ಹೊಳಪು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಿದರಿ ಕಲೆಗೆ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಬಲು ಬೇಡಿಕೆಯಿದೆ.
ಶ್ರೀ ಮೈಲಾರ್ ಮಲ್ಲಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನ : ಬೀದರ-ಉದ್ಗಿರ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೫ ಕಿ ಮಿ ಬೀದರ್ ನಿಂದ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮೈಲಾರ್ ಅಥವಾ ಖಾನಪುರ್ ಎಂಬ ಚಿಕ್ಕ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮೈಲಾರ್ ಮಲ್ಲಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದೆ.
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇಡಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಲಕ್ಷ ಲಕ್ಷ ಭಕ್ತದಿಗಳೇ ಬಂದು ಮಲ್ಲಣ್ಣ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಬೀದರ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಗಳಪೇಟೆಯು ಒಂದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಜಾತ್ರೆ ನೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಅದೇರೀತಿ ಭಾಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬಾಲಯೇಸುಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುವುದುಂಟು. ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಔರಾದ, ಸಂತಪುರ, ಹಲಬರ್ಗಾ, ಜಲಸಂಗ್ವಿ, ತಾಳಮರಗಿ, ಹುಲಸೂರ, ಕವಡಿಯಾಳ, ಹುಮನಾಬಾದ ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಬೀದರ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ನಗರ. ಬೀದರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಈಶ್ಯಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಬೀದರ ತನ್ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಯನ್ನು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಬೀದರ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮುಕುಟ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಬೀದರ ಬಹಮನಿ ಕಾಲದ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಹುಮನಿ ಕಾಲದ ಶ್ರೀಮಂತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ನಿಂತಿದೆ ಮಹಾನ್ ಮಹಮೂದ್ ಗವಾನ್ ಅರೇಬಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರಚನೆ. ನಗರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಬೀದರ ಕೋಟೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಕಾರಂಜಾ ನದಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ನದಿ. ಭಾಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮಾಂಜರಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಮುಲ್ಲಾಮಾರಿ ನದಿಯು ಗುಲ್ಬರ್ಗಾವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಚುಳಕಿ, ಗಂಡೋರಿ, ನಗರವಾಲಾ, ಹುಡಗಿ ಹಾಗೂ ಹಳ್ಳಿಖೇಡ ನಾಲಾ ಇವುಗಳು ಸಣ್ಣ ಹೊಳೆಗಳು.
ದಿಬ್ಬದಿಂದ ಇಳಿದುಬಂದು ಅದೇ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಅಷ್ಟೂರು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರು ಮುಂದೆ ಹೋದರೆ ನಾಲ್ಕೈದು ದರ್ಗಾಗಳ ಸಮೂಹ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದರ್ಗಾದಲ್ಲಿ ವಜ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರಗಳು ಇರುವ ಗೋರಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಬೀದರದಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಝರಿಯೊಂದು ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದು ನಾನಕ್ ಝಿರಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಸಿಕ್ಕರಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥವೆನಿಸಿದೆ. ಇದು ಸಿಖ್ಖರ ಧರ್ಮಗುರುಗಳಾದ ಗುರುನಾನಕರು ತಮ್ಮ ಆಗಮನದಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳ.
ಬೀದರ ನಗರ ತನ್ನ ’ಬಿದ್ರಿ’ ಕರಕುಶಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಮಂಜೀರಾ ನದಿ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬೀದರ ಭಾರತದ 22 ನೇ ಸ್ವಚ್ಛನಗರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ೫ನೇ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರವೆಂಬ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.
ನರಸಿಂಹ ಜರನಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗವಿಯಲ್ಲಿ ನಡುಮಟ್ಟದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಮೀಟರ್ ನಡೆದು ಬಂದರೆ, ನರಸಿಂಹನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ, ಕ್ರೈಸ್ತ, ಮುಸಲ್ಮಾನ, ಜೈನ್ ಮತ್ತು ನಾನಕ ಎಂಬ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮಗಳಿವೆ.
ಹಿಂದಿನ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರು ವೆಂಕಟಪತಿ. ೧೯೩೪ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸಿನ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಠದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಸುಮಾರು ೬ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಕಟನಾ ಕೇಂದ್ರದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಶ್ರೀರಾಮಕೃಷ್ಣರ ನೇರ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಸ್ವಾಮಿ ವಿಜ್ಞಾನಾನಂದರಿಂದ ಮಂತ್ರದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಇವರು, ೧೯೪೨ರಲ್ಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಸಂಘದ ೬ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಸ್ವಾಮಿ ವಿರಜಾನಂದರಿಂದ ಸಂನ್ಯಾಸ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ವಾರಣಾಸಿಯ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಸೇವಾಶ್ರಮ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ೭ ವರುಷ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ ೧೯೪೭ ರಿಂದ ನವಂಬರ ೧೯೪೮ರವರೆಗೆ ವಿಶಾಖಾಪಟ್ಟಣದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮದ್ರಾಸಿನ ಮಠದ ಮ್ಯಾನೇಜರ ಆಗಿ ನಿಯುಕ್ತಗೊಂಡರು. ನಂತರ ಮಂಗಳೂರು ಕೇಂದ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತಗೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿಯ ಅನಾಥಾಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದವು.
ಡಿಸೆಂಬರ ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಇವರು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಠದ ಧರ್ಮದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಿಷನ್ನಿನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸಂಘದ ಖಜಾಂಚಿಯಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಬೇಲೂರು ಮಠದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಬಿಡುವು ಪಡೆದು ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಸವನಗುಡಿಯ ಮಠದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತಗೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸೇವಾನಿರತರಾಗಿ ತಮ್ಮ ೭೧ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ೧೪ನೇ ಜೂನ ೧೯೮೩ರಂದು ಬ್ರಹ್ಮಲೀನರಾದರು.
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪಾಂಡಿತ್ಯಪಡೆದಿದ್ದ ಅವರು ವೇದಾಂತದ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಗಳು ನಾನಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಿವೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿಳಿದು ಸಾಗರದ ವನಸ್ಪತಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಬಹುದು. ಗತವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಸಾಗರದ ತಳಗಳನ್ನು ಸೇರಿದ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಶೋಧಿಸಬಹುದು. ಸಾಗರ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸಮುದ್ರಪ್ರವಾಹದ ವೇಗ, ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರತಳವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಿ ನಕ್ಷೆ ಬರೆಯಬಹುದು. ಸಮುದ್ರದ ಕೆಳಗಿರುವ ಎಣ್ಣೆಬಾವಿಗಳ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕಾರೆಗಾರರನ್ನೂ ಸರಕುಗಳನ್ನೂ ಒಯ್ಯುವುದು; ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಮದ್ದುಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದು; ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿನಿಂದ ಸಾಗಿಸುವುದು ಇವಕ್ಕೆಲ್ಲ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ. ಜರ್ಮನರು ಮಾಲನ್ನು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದೊಳಗಿನಿಂದ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರಿಗೆ ಕಳಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಮಾಲ್ಟಾಕ್ಕೂ ಇಟಲಿಯವರು ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಕ್ಕೂ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಸಾಗಿಸಿದ್ದರು.
ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ಆಳದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅದು ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಚಾಲಕ ನೋಡಲಾರ. ಅಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಅವನ ಕಣ್ಣಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಹಡಗು ಹೋಗಬೇಕಾದ ಹಾದಿಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ಯಂತ್ರವ್ಯೂಹಕ್ಕೆ ಉಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಡಗಿನ ಪಥದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಾಗಿದ್ದರೆ ಅವನ್ನು ಶೀಘ್ರವೇದಿಗಳಾದ ಭ್ರಮಣದರ್ಶಕ ಎಂಬ ಯಂತ್ರಗಳು ಪತ್ತೆಮಾಡಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಗಣಕಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಚಾಲಕನಿಗೆ ಹಡಗಿನ ಪಥವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕ್ರಮಪಡಿಸಬೇಕೆಂಬುದರ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಹಡಗು, ಸಿಡಿಮದ್ದು ಮುಂತಾದ ಅಡ್ಡಿ ಅಡಚಣೆಗಳಿದ್ದರೆ ಸೋನಾರ್ ಎಂಬ ಸಲಕರಣೆ ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರ, ಆಕಾರ, ದೂರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪರಮಾಣುಶಕ್ತಿಚಾಲಿತ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಅವನ್ನು ನಡೆಸಲು ವಾಯು ಬೇಕಿಲ್ಲ; ತೂಕವಾದ ಇಂಧನವನ್ನು ತುಂಬಿಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಹಡಗು ನೀರಿನೊಳಗೆ ಬಲು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಅದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ನಾವಿಕರ ಶ್ವಸನಕ್ಕೆ ಶುದ್ಧ ಆಮ್ಲಜನಕ ವಾಯು ದೊರೆಯುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಂಟು. ಸಮುದ್ರದ ನೀರನ್ನು ವಿದ್ಯುದ್ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಮದಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದಿಸಿ ಆಕ್ಸಿಜನ್ನನ್ನು ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಗೆ ರೇಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಡಗು ನೀರಿನೊಳಗೆ ಬಲು ವೇಗವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ರಿಯಾಕ್ಟರಿನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಶಾಖವು ತಿರುಬಾನಿಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸಲು ಹಬೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ - ನೀರಿನ ಮೇಲೂ ನೀರಿನೊಳಗೂ ಓಡಾಡುವ ಯುದ್ಧ ಹಡಗು . ಇದು ನೀರಿನೊಳಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲದು; ಆಳ ವಿಪರೀತವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಮುದ್ರತಳದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲದು. ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನರ-ದೋಣಿಗಳೆಂಬ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಗಳೂ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಗಳೂ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮತ್ತು ದವಸ, ಧಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಹಡಗುಗಳನ್ನೂ ದಾಳಿಮಾಡಿ ಮುಳುಗಿಸಿದವು.
ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಗಳು ಪರಮಾಣುಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದೂಡಲ್ಪಡುವ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಬಲ್ಲವು. ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಅಸ್ತ್ವ್ರವೊಂದು 1,400 ಮೈಲುಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯಬಲ್ಲದು.
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಮ್ಮದೇಶದ ಜನರು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನಾದರ,ಮತ್ತು ಅವರ ಉದ್ಯಮದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮೆರೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ, ತಾರತಮ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಈ ಹತ್ತಿ-ಗಿರಣಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಆಗ ನಮ್ಮದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತು, ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ 'ಲಂಕಾಶೈರ್ ಟೆಕ್ಸ್ ಟೈಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ'ಗಳಿಗೆ, ರಫ್ತುಮಾಡಿ , ಅದರ ಬದಲು ಸಿದ್ಧ ವಸ್ತು-ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಮದುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ದೇಶ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆ ತೆರ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಕವಾಸ್ ಜಿ ಯವರು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿಗಿರಣಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಬ್ರಿಟನ್ ನ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬೇಡಿಕೆಬರುವಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರ, ಪ್ರತಿರೋಧವಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ,ಅವರು ತಯಾರಿಸಿದ ಹತ್ತಿಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಿಸುವ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಗಿರಾಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದೇಶವೂ ಇದ್ದದ್ದರಿಂದ ಆ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧದ ಅಭಿಯಾನ ತಣ್ಣಗಾಯಿತು.
೧೮೭೦ ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೩ ಟೆಕ್ಸ್ ಟೈಲ್ ಮಿಲ್ ಗಳಿದ್ದವು. ಆದರೆ ೧೮೯೫ ರ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ೭೦ ಗಿರಣಿಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಬೆಳೆದು,೧೯೧೫ ರಲ್ಲಿ ೮೩ ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ ದ ನಂತರ, ಜಪಾನ್ ದೇಶ, ಯಂತ್ರೋದ್ಯಮ ಕ್ಶೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಸಾಧಿಸಿ ಔದ್ಯೋಗೀಕರಣದ ಎಲ್ಲಾ ವಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಕೃತಕ ನೂಲಿನ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಹಾಗೂ,ಹತ್ತಿವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಇದು ಮುಂಬಯಿನ ಹತ್ತಿಗಿರಣಿಗಳಿಗೆ ಸವಾಲನ್ನು ಒಡ್ಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಕ್ರಮೇಣ ಗಿರಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗತೊಡಗಿತು. ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೫೩ ಮಿಲ್ ಗಳು ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.
ಪಾರ್ಸಿ-ಉದ್ಯಮಿಗಳು, ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಮುಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಸರುಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅವರ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿದ್ದವು. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಜನರಿಗೆ ಸರಿಸಮಾನರಾಗಿ, ಸವಾಲನ್ನು ಹಾಕುವ ವೃತ್ತಿಪರ ಜನಾಂಗವೆಂದರೆ ಮೊದಲಿಗೆ, 'ಪಾರ್ಸಿ ಜನಸಮುದಾಯ,' ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ಹೀಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು. 'ಲಾಯರ್,ಡಾಕ್ಟರ್,' 'ಪೇಮಾಸ್ಟರ್,ಇಂಜಿನಿಯರ್', 'ಕಾನ್ಫೆಕ್ಶನರ್,' 'ರೆಡಿಮನಿ,'ರೆಡಿಮನಿ ಯವರು, ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನರಿಗೇ ಹಣವನ್ನು ಸಾಲಕೊಟ್ಟವರು]
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಸಿಗಳು,ವಿದ್ಯಾವಂತರು, ಪ್ರಗತಿಪರ-ಉದ್ಯಮಿಗಳು, ಮತ್ತು ಉದಾರಿ-ಜನಗಳೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ೧೮೦೦, ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪಾರ್ಸಿ ವರ್ತಕರು,ಉದ್ಯಮವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಸಾಧಿಸಿ, ಮುಂಬಯಿನ ಬಹಳಶ್ಟು ಜಮೀನಿನ ಭೂಮಾಲೀಕರಾದರು. ಅಂದಿನ, ಮುಂಬಯಿನ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸ್ಥಿರ-ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಅನೇಕ ಭಾರಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರಿಗೆ ಬಾಡಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು.
೧೮೫೪ ರಲ್ಲಿ ಕವಾಸ್ ಜಿ ನಾನಾಭಾಯ್ ದಾವರ್, ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಪಾರ್ಸಿ-ಉದ್ಯಮಿ, ಯವರ ನೆರವಿನಿಂದ 'ತಾರ್ ದೇವ್ ,' ಎಂಬ ಮುಂಬಯಿನ-ಉಪನಗರದಲ್ಲಿ," , ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಹತ್ತಿಗಿರಣಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಮುಂಬಯಿ ನಗರದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಹತ್ತಿಗಿರಣಿಯೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪೆನಿ ಸರ್ಕಾರ', ಮೊದಲು, 'ಕವಾಸ್ ಜಿ ಯವರು', ತಮ್ಮಜೊತೆ ಪೈಪೋಟಿಗಿಳಿದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಭಾವನೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು
"ನೋಟ ಪಲ್ಲಟ", ಸಮಕಾಲೀನ ದೃಶ್ಯಕಲೆ ಯನ್ನು ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ.
"ಶಂಕರೇಗೊಡ ಬೆಟ್ಟದೂರು" , ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯನಯ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲಾವಿದನನ್ನು ಕುರಿತ ಮೊನೊಗ್ರಾಫ್.
" " , ಸ್ವೆಟಸ್ಲಾವ್ ಮತ್ತು ನಿಕೊಲಸ್ ರೋರಿಕ್ ಕಲಾವಿದರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಸಹಲ್ತ್ದೇಖಕತ್ವದ ಪುಸ್ತಕ,ಕಲಾವಿಮರ್ಶಕ ಎಸ್.ಎನ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಸಂಪಾದಿಸಿರುವ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಕರ್ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತಿನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
"ಕಿಟಕಿಯಾಚೆಗೊಂದು ಉತ್ತರ ಧೃವ--ಫಿನ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ" , ೨೦೦೧ ಹಾಗೂ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೊ-ಆಶ್‍ಬರ್ಗ್ ಕಲಾವೇತನದಡಿ ಅಲ್ಲಿನ ಕಲಾರಂಗವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕೈಗೊಂಡ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಲಾನುಭವದ ಪ್ರವಾಸಕಥನವಿದು.
"ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬನದಲ್ಲದ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ" , ೧೯೯೦ರಿಂದ ೨೦೧೦ರವರೆಗೆ ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದ ಕಲಾಇತಿಹಾಸದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ, ತದನಂತರ ಕಲಾಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕನಾಗಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಕಲೆಗಳ ತವರಾದ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿನ ಕಲಾವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು, ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ಕಲಾಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆದ ಅನುಭವ, ಅನಿಸಿಕೆ, ವಿಮರ್ಶೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಈ ಪುಸ್ತಕ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹಾಸ್ಯಮಿಶ್ರಿತ ಕುತೂಹಲ ಬೆರೆತ ಶೈಲಿಯೊಂದನ್ನು ಕಲಾರಸಸ್ವಾಧನೆಗೆ ಅಳವಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗದ ಪರಿಣಾಮವೇ ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಎಂದು ಲೇಖಕರು ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಪರೂಪವಾಗುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡ ದೃಶ್ಯಕಲಾಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಅಪರೂಪದ ಸೇರ್ಪಡೆ. ಕಲಾವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳಿವು.
""'ನೋಡುವ ಬಗೆ'"", : ದೃಶ್ಯಕಲೆಯನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಬಿ.ಬಿ.ಸಿ ಕಲಾ ರಸಗ್ರಹಣ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ‘ವೇಸ್ ಆಫ್ ಸೀಯಿಂಗ್’ ಪುಸ್ತಕವನ್ನಾಗಿ ಜಾನ್ ಬರ್ಜರನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ವರ್ಷವೇ ಆತನಿಗೆ ‘ಬುಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ಯೂ ದೊರಕಿತು. ಎಡಪಂಥೀಯ, ಮಾರ್ಕ್ಸ್-ವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ದೃಶ್ಯಕಲೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಭಾರತೀಯ ಕಲಾಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೌಪಕಾರಿಕ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವು ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾಯಶಃ ಮೊದಲ ಭಾರಿಗೆ, ನಾಲ್ಕು ದಶಕದ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರವಾಗಿರುವ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವುದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೇ, ‘ನೋಡುವ ಬಗೆ’ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ. ಅಸಲಿ ಪುಸ್ತಕದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮೂರೂ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಅಕ್ಷರಗಳಿಲ್ಲದ ದೃಶ್ಯಾಧ್ಯಾಯಗಳಾಗಿರುವುದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಈ ತರ್ಜುಮೆಗೊಂಡಿರುವ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲಾಶಾಲೆಗಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೇ ಜಗತ್ತಿನ ಕಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಎಚ್. ಎ. ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತೀಯ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ದೃಶ್ಯಕಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳೆದೆರೆಡು ದಶಕಗಳಿಂದ ಚಿಂತಿಸಿ,ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶಿಸ್ತನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಲಾವಿಮರ್ಶಕ, ಕಲಾಇತಿಹಾಸಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಕ್ಯುರೇಟರ್. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಲೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಆಧಾರದ ಕೊರತೆ ಇದ್ದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಆಸರೆಯಾದ ಗ್ಯಾಲರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಗಾಂಭೀರ್ಯರಹಿತತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ಕಲಾವಿದರು ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾದ ಅರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಾವೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿ, ಅದರಂತೆ ಇತರರನ್ನು, ಒಂದು ತಲೆಮಾರು, ಪೀಳಿಗೆಯ 'ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಿ' ಕಲಾಸಮೂಹವನ್ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಆ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಒಬ್ಬರು.
ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಂತನಾಧಾರೆಯು ಮೊದಲಿಗೆ ಕಲಾಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ 'ರೂಪನಿಷ್ಠತೆ'ಯನ್ನು ಪುನರ್‍‍ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಚಿಂತನಾಧಾರೆಯಲ್ಲಿ ಜಾತೀಯತೆಯ ಅಂಶವನ್ನು ವರ್ಗಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಸಂವರ್ಧನೆಗೆ ಒಡ್ಡಿದಂತೆ, ಅದೇ ಜಾತೀಯತೆಯನ್ನು ರೂಪಕವನ್ನಾಗಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಿಂತನೆಗೂ ಹಚ್ಚಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಗ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಣೀತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಸಡ್ಡೆಗೊಳಗಾದ, ನಿಕೃಷ್ಠತೆಯ ಹೊದಿಕೆ ತೊಟ್ಟಂತಹ ದೃಶ್ಯಕಲೆಯಂತಹ ಅಧ್ಯಯನಾಂಗಗಳ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕಾಂಗಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೇನು?
ಎಂಬಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಬರಹ, ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೃಶ್ಯಕಲೆಯ ಕೇವಲ ಸಾಮೂಹಿಕ ರಂಜನೆಗಾಗಲ್ಲದೆ, ದೃಶ್ಯತತ್ವ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯ ಆಯಾಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇವರ ಚಿಂತನೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯಕಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಕೆಡೆಮಿಕ್ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಬರೆದ ಮೊದಲಿಗರು ಇವರು. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಬರೆವ ಮೂಲಕ 'ಭಾಷಾಂತರ'ವೆಂಬ ದೃಶ್ಯಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿರುವ ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾಶಾಲೆಗಳ ಕಲಾಇತಿಹಾಸದ ಸಿಲೆಬಸ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು . ಇಂದಿಗೂ ಇದು ಅತ್ಯಂತ್ಯ ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ಸಿಲಬಸ್.
ಕಲಾ ಪತ್ರಿಕಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ದೃಶ್ಯಶೈಕ್ಷಣಿಕತೆಗೆ ಇವರ ಕೊಡುಗೆಯು ಹಲವು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿವೆ. ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಿಂದ ನಿರಂತರ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಗ್ಗೋಡಿನ ನೀನಾಸಂ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಶಿಬಿರದಿಂದ ಹಿಡಿದಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾಶಾಲೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇವರು 'ಕಲಾರಸಗ್ರಹಣ ಶಿಬಿರ'ಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೃಶ್ಯವಿಫುಲತೆ ಇರುವೆಡೆ ದೃಶ್ಯಜ್ನಾನ, ದೃಶ್ಯಗ್ರಹಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಇವರ ಕೊಡುಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಕೆಟಲಾಗ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ.
ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಲಕ್ಕೆ ಕೆಗ್ಡಾಲ್ ಮತ್ತು ಎಡಕ್ಕೆ ಬೊಮ್ಮನಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮಗಳ ನಡುವೆ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಬೊಮ್ಮನಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ನಂತರ ಕಾಳಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ ಎಡದಿಂದ ತಟ್ಟಿಹಳ್ಳ ನದಿಯಿಂದ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನಿಯಂತ್ರಕ ಮತ್ತು ಸುರಂಗ ಭಗವತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಕೆಳಗೆ ಸಾಥೋಡಿ ಜಲಪಾತದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಕಮರಿಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಕಾಳಿ ನಂತರ ಬಲದಿಂದ ಕನೇರಿ ನದಿಯಿಂದ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡಸಳ್ಳಿ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಆ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಕಾಳಿ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ವುಕಿ ಹಳ್ಳದಿಂದ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಇದು ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಕದ್ರಾ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕದ್ರಾದಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಕೆಳಗೆ ಥಾನಾ ಹಳ್ಳದಿಂದ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಕದ್ರಾದಿಂದ, ಕಾಳಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಜವುಗು ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಕಾರವಾರ ಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
ಕಾಳಿ ನದಿಯು ಜೋಯಿಡಾ ತಾಲೂಕಿನ ಕುಶಾವಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.2011 ಜನಗಣತಿ ಗ್ರಾಮ ಕೋಡ್ 602664.,ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಸುಪಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ, ಇದು ಎಡದಿಂದ ಪಾಂಡ್ರಿ ನದಿಯಿಂದ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಕುರಂಡಿ ಬಳಿಯ ಸುಪಾ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾಳಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿ ನಂತರ ದಾಂಡೇಲಿಯ ಕಡೆಗೆ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ದಾಂಡೇಲಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಕಾಳಿ ನದಿಯು ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ಬೊಮ್ಮನಳ್ಳಿ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
ಕಾಳಿ ನದಿಯು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾರವಾರದ ಮೂಲಕ ನದಿ. ಈ ನದಿಯು ದಿಗ್ಗಿ ನದಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ, ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳು. ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು 'ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿ'ಯನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವಾಗಲಿ ಯಾವುದೇ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಆಯ್ಕೆಗಾಗಿ, ಅಥವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಂತಿಲ್ಲ. ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ನೂರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಎರಡೂ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದಾಖಲೆಯನ್ನು, 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಿಯಮಗಳು' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು ಹಲವಾರು ನಿಬಂಧನೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ನೇರವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದು, ನಿರ್ದೇಶಕ ಭಾರತೀಯನಾಗಿರಬೇಕು. ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ಚಲನಚಿತ್ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ವಿದೇಶಿ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆರು ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಗೆ ಬರುವ ಚಲನಚಿತ್ರ 'ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಷನ್'ನಿಂದ ಜನವರಿ ೧ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೧ರ ಒಳಗೆ ಧ್ರಡೀಕರಣಗೊಂಡಿರಬೇಕು. ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಯಾಗದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಇದು ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿಯೊಂದು ವಿಜೇತರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಉತ್ಸವ' ತೆರೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ವಿಜೇತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಪ್ರ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದರಿಂದ 'ಅಮೇರಿಕಾ ಅಕಾದೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಗೆ ಸಮೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ; ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಕಿರುಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಬರವಣಿಗೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅದರದ್ದೇ ಆದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿ, ದೇಶದಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಭಾರತದ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಂತಿರಬೇಕು.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ತಯಾರಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ. ೧೯೭೩ರಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಗಣ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭ, ಮತ್ತು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ೧೯೭೩ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ನಡೆಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ.
ಸಿ.ಎನ್. ಮಂಜಪ್ಪನವರು ತಮ್ಮ ಎಲ್.ಎಲ್.ಎಂ. ಪದವಿಯ ನಂತರ ೧೫ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮೈಸೂರಿನ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಾನೂನು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸದಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇವರು ಕಾನೂನು ಶಿಕ್ಷಣ ಹೇಗಿರಬೇಕು, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಕಾನೂನು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಉಂಟಾಗಲು ಏನೇನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತವೊಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಕನ್ನಡವನ್ನೇ ಬಳಸಬೇಕು. ಆಗ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಬಂದೀತು. ಆದರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳೆಲ್ಲಿವೆ?
ವೈದ್ಯಕೀಯ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗಿರಲಿ, ಕಾನೂನು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಸಹ ಉತ್ತಮ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಗಳು ಬಹು ಕಡಿಮೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯ ಮಂಜಪ್ಪನವರ ಕಾನೂನು ಕುರಿತಾದ ಕನ್ನಡಪುಸ್ತಕಗಳು ಶ್ಲಾಘನೀಯವೆನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪಂಚಾಯತಿಗಳು, ಕರ್ನಾಟಕ ಪಂಚಾಯತ್ ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೯೩ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಸುಲಭ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕಾನೂನು ಸೇವಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಇಲಾಖೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ.
"ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ" ಈ ಕೂಗು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ತಯಾರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಧೋರಣೆ ಬೇರೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೇಕೇ ಬೇಕು ಅಂತಲೂ ಅನ್ನುವವರು ನಾವೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಬುನಾದಿಯ ಮೇಲೆ ಕನ್ನಡದರಮನೆ ಕಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?
೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಪಿ.ವಿ. ನರಸಿಂಹರಾವ್ ಅವರ ಕನಸಿನ ಕೂಸಾಗಿ ಶುರುವಾದ ಈ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೊಡಮಾಡುವುದು. ಶುರುವಾದಾಗ ಬರೀ ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಾಗಿದ್ದ ಈ ಶಾಲೆಗಳು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಪಂಡಿತ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರುರವರ ಜನ್ಮಶತಾಬ್ದಿಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 'ಜವಾಹರ ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ'ಗಳೆಂದು ಪುನಃನಾಮಕರಣಗೊಂಡವು. ಈಗ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ 557 ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯವನ್ನುಳಿದು ಭಾರತದೆಲ್ಲೆಡೆ ಇವೆ. ಈ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಊಟ ಮತ್ತು ವಸತಿಯನ್ನೊದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ.
ಆಖಿಲ ಭಾರತ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತೀ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ೫ನೆ ತರಗತಿಯ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಜವಾಹರ್ ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶ ಕೊಡಲಾಗುವುದು. ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಆಯ್ಕೆ ಆಧಾರಿತ ಹಾಗೂ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೯ನೇ ಮತ್ತು ೧೧ನೇ ತರಗತಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ೯ನೇ ಮತ್ತು ೧೧ನೇ ತರಗತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಆಂಗ್ಲ, ಗಣಿತ, ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗು ಸಮಾಜಜ್ಞಾನ ಆಧರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶಾಲೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋದುದರಿಂದ ತೆರವಾದ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ೯ನೇ ಮತ್ತು ೧೧ನೇ ತರಗತಿಯ ಪ್ರವೇಶ ಅವಕಾಶಗಳು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ೫ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿರಬೇಕು.
೩, ೪ ಮತ್ತು ೫ನೇ ತರಗತಿಯನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮೀಸಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಜವಾಹರ ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಉಚಿತ ವಸತಿ ಶಾಲೆಗಳು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಬುದ್ಡಿವಂತ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಊಟ ಮತ್ತು ವಸತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡುವ ಈ ಶಾಲೆಗಳು ಭಾರತದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಇವೆ.
ಸುಮಾರು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ೧೧೬೧ ಅಡಿಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ’ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್ ಬೀಚು,’, ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ’ಕಾಸ್ಟಾ-ಮೆಸಾನಗರ, ಹಾಗೂ ’ಜಾನ್ ವ್ಹೇನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ’, ಗಳಿವೆ. ’ಕರೋನ,’ ’ಡೆಲ್ಮಾರ್,’ ಕೂಡ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ತೀರಕ್ಕೆ ’ಬಲ್ಬೋವ ದ್ವೀಪ,’ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ’ಸ್ಯಾನ್ ಜ್ಯಾಕ್ವಿನ್ ಬೆಟ್ಟಗಳೂ,’ ಸೇರಿವೆ. ’ಸಾಂಟ ಅನ್ನಾ ನದಿ,’ ’ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್,’ ಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಹವಾಮಾನ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲೂ ಅಷ್ಟೇನೂ ಚಳಿಯಿರದೆ, ಹಿತಕರವಾಗಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಶೇಷತೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯದವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಬೀಚ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
'ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಸಿಟಿ'ಯಲ್ಲಿ, ಸರಕಾರದ ಒಂದು 'ಕೌನ್ಸಿಲ್' ಘಟನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಇದರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ೭ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯರು, ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಗರಿಕರಿಂದ, ಚುನಾಯಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ೪ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ ಜೊತೆ, ೬ ಜನ ಇತರ ಸದಸ್ಯರಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಿತಿ, ಪೋಲೀಸ್ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು, ಲೆಕ್ಖ ಪತ್ರಗಳ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು, ಹಲವು ಸಮಿತಿಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. 'ಸಿಟಿ ಮ್ಯಾನೇಜರ್', 'ಸಿಟಿ ಅಟಾರ್ನಿ', 'ಸಿಟಿ ಕಾರಕೂನರ' ನೇಮಕಾತಿಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಬುದ್ಧಿಭ್ರಮಣೆ ಮತ್ತು ಮನೋವಿಕಾರಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಾನ್ಗೋನನ್ನು ಇವನ ಇಷ್ಟದಂತೆ ಸೇಂಟ್ ರೆಮಿಯಲ್ಲಿನ ಮಾನಸಿಕರೋಗಿಗಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಈತ ರವೀನ್ ಎಂಬ ಚಿತ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಈತ ರೂಪಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪರಿಣಾಮ ವಿಧಾನೋತ್ತರ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಶೈಲಿಗೆ ಸೇರಿದವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವನದೇ ಆದ ಶೈಲಿಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. 1890ರಲ್ಲಿ ರವೀನ್ ನಿಂದ ಈತ ಪ್ಯಾರಿಸಿಗೆ ಮರಳಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ಗೋಗ್ಯಾನನ ಮಿತ್ರನಾದ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನ ಆಶ್ರಯ ಲಭಿಸಿತು. ಆ ವೈದ್ಯನ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಈತ ಬಿಡಿಸಿದ. ಆ ವರ್ಷ ಒರಿಯರ್ ಎಂಬಾತ ಈತನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈತನಿಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಯಿತು. ಮನೋವಿಕಲ್ಪದಿಂದಾಗಿ 1890 ರ ಜುಲೈ 27ರಂದು ತಾನೇ ಗುಂಡಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಪ್ರಾಣಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದು ತಾನೇ ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಯೊಂದರ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ. ಇವನ ಸಾವಿನ ವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಇವನ ತಮ್ಮ ಬಹಳ ದುಃಖಪಟ್ಟು ಅಣ್ಣ ಸತ್ತ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ತಾನೂ ಅಸುನೀಗಿದ.
ನೂತನ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ವ್ಯಾನ್ಗೋ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪರಿಣಾಮ ವಿಧಾನದ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಬಳಸುವ ವರ್ಣಗಳನ್ನು, ರೂಪಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಇವನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನಾದರೂ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನವೀನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಕಲಾವಂತಿಕೆಯನ್ನೂ ಬಳಸಿದ. ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿವಾದದ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲಿ ಈತ ಒಬ್ಬ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರ ಮೇಲೆ ಈತ ಬೀರಿದ ಪ್ರಭಾವ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯದು. ಇವನ ಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಹಲವಾರು ಸಂಪಾದಿತ, ಸಂಗ್ರಹಿತ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಲೆಟರ್ಸ್ , ಪರ್ಸನಲ್ ರಿಕಲೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಎಂಬವೂ ಇವನ ಜೀವನವನ್ನಾಧರಿಸಿ ರಚಿತವಾದ ಕಾದಂಬರಿ ಲಸ್ಟ್‌ ಫಾರ್ ಲೈಫ್ ಎಂಬುದೂ ಮುಖ್ಯವಾದವು.
ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ವಿಲ್ಲೆಮ್ ವಾನ್ ಗೋ ಒಬ್ಬ ಡಚ್ ಸಮಷ್ಟಿ ಪರಿಣಾಮೋತ್ತರ ಪದ್ಧತಿಯ ಕಲಾವಿದ.
ಆಧುನಿಕ ಚಿತ್ರಕಲೆಗೆ ಗಾಢ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಇಂಪ್ರೆಷನಿಸ್ಟ್ ಕಲಾಮಾದರಿಗೆ ದೊಡ್ದ ಕೊಡುಗೆಯಿತ್ತ ಹಾಲೆಂಡ್‌ನ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದ ವಾನ್ ಗೋ.
ಚೆನ್ನು ಕುಣಿತ ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಟ್ಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ಚೆನ್ನು ಕುಣಿತ'-ವನ್ನು 'ಕೋಪಾಲ' ಜನಾಂಗದವರು ನಡೆಸಿಕೊಡುವರು. 'ಚೆನ್ನು' ಎಂಬಾಕೆಯ ಕುರಿತು ಹಾಡುವರು. ಈ ಜನಾಂಗದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೂಲ ಸ್ತ್ರೀ 'ಚೆನ್ನು' ಎಂಬುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಿರುವರು. ಮಾಯಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ದಿವಸ ನಲಿಕೆ ಅಥವಾ ಕೋಪಾಳ ಜನಾಂಗದವರು ಆರಾಧಿಸುವರು. ಕೋಪಾಳ ಜನವರ್ಗದ ಹೆಂಗಸರು ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿ ಎಕ್ಕ ಮಲೆ ಹೂಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿಕೊಂಡು ತೆಂಬರೆ ವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುವರು, ಆ ಬಳಿಕ ಭತ್ತ, ಅಕ್ಕಿ-ಪಡಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ ದಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವರು. ಈ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಂದು ವಿರಳವಾಗಿದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೇರ ಜನವರ್ಗದವರು 'ಚೆನ್ನು' ಕುಣಿತವನ್ನು ದುಡಿ ವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನುಡಿಸುವರು. ವೇಷದ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿಯು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಡಕೆ ಹಾಳೆ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾಳೆ, ಈ ಹಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಸಿಂಬೆಯನ್ನು ಮಗುವಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕುಣಿಯುವಳು, ಚೆನ್ನು -ವಿನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವೇಷ ಭೂಷಣವಿಲ್ಲದೆ ಕುಣಿಯುವ ಹೆಂಗಸರು, ಗಂಡಸರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ನಡುವೆ ಚೆನ್ನು ವೇಷದಾರಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾನೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಐದಾರು ಮಂದಿ 'ದುಡಿ' ಬಾರಿಸುತ್ತಾ ಹಾಡು ಹೇಳುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುವರು. ಕೆಲವೆಡೆ ಚೆನ್ನು ವೇಷದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರಗ ವೇಷವೂ ಇರುತ್ತದೆ.
ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ದಾಸ್ತಾನು ಮಳಿಗೆಗಳ ವಿಭಾಗ. ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು: ಗಾಂಧೀನಗರ ರಾಜಧಾನಿಯ ಸಮಗ್ರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತ್ವದ ವಿಭಾಗ. ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಚೇರಿಗಳು, ವಿಧಾನಸಭಾ ಗೃಹ, ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ರಾಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳ ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳ ಕಚೇರಿಗಳು ಇವೆ. ಒಟ್ಟು 150 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಜಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಸಾಬರ್ಮತಿಯ ದಂಡೆಗುಂಟ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ವಿಭಾಗದ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿಯ ಆಕರ್ಷಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೊಂದು.
ಗಾಂಧಿನಗರ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ೩ ಯೋಜಿತ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಸಾಬರ್ಮತಿ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಈ ಊರು ಗಾಂಧಿನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.
ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂಬುದು ಗಾಂಧೀನಗರದ ರಚನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾದರೂ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಎಡೆಯುಂಟು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆದರೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಹೊಗೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯ ಬದುಕಿನ ಬಗೆ ಕೆಡದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. 100 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಜಮೀನನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 9,000 ಕೆಲಸಗಾರರ ದುಡಿಮೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಪುರೈಸುವ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿಂದ ಬರುವ ಸರಕುಗಳ ದಾಸ್ತಾನಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಈ ವಿಭಾಗ ನಗರ ವಿಭಾಗದೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕವಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಇಲ್ಲಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಬಹು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ.
50 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಜಮೀನನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದೆನಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಶಾಲೆ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗನಿರತರಾದವರ ಮನೆಗಳು ಇವೆ.
75 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಜಮೀನನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಗರ ವಿಭಾಗ ಜನಕ್ಕೆ ನಾಗರಿಕ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನೂ ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿಭಾಗ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 170 ನೇ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲು ಇರುವ ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಇವೆರಡರ ನಡುವಿನ ಅನುಪಾತವು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಆಗಿರಬೇಕು. ಹಿಂದಿನ ಜನಗಣತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಇಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಜನಗಣತಿಯು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಮೇಲೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯದ ವಿಧಾನ­ಸಭೆಯಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಸತ್ತು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.
ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು ವಿಧಾನಸಭೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹದಿನೆಂಟು ವಯಸ್ಸು ಮೀರಿದ ಮತದಾರರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರ ಬಲವನ್ನು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ೬೦ಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಹಾಗು ೫೦೦ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಇರಬಾರದು ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲ ಚಿಕ್ಕ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ೬೦ಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. ಗೋವಾ, ಸಿಕ್ಕಿಂ, ಮಿಝೋರಾಂ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಪುದುಚ್ಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ೬೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು ಆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯಾ ಬಲದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸಡಿಲಿಕೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆ ಕೆಳಮನೆಯಾದರೆ, ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ ಮೇಲ್ಮನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಾನ ಸಭೆ ಕೆಳಮನೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತು ಮೇಲ್ಮನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತು ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ೭ ರಾಜ್ಯಗಳು ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತು ಹೊಂದಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನ ಮಾನವಿಲ್ಲದ ಎರಡು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿ.