polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೨೪ರಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೨೭ರಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಯ ಜಿಗಿತವು ಒಂದು ಕ್ರೀಡೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಅನೇಕ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಯ ಜಿಗಿತವೆಂಬುದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಜಿಗಿಯುವಿಕೆ ಯಷ್ಟೇ ಆಗಿತ್ತು:
ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಆಸರೆಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ತೇಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸಾಕಷ್ಟಿರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಯ-ನೆರವಿನ ಜಿಗಿತವೊಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿ ಯಾತ್ರಿಯು ತನ್ನ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕಿತ್ತು. ಹೀಲಿಯಂ ಅನಿಲವು ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಂಕಿ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಲಕ್ಷಣದಿಂದಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅನಿಲವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಯ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವ ಅನಿಲವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದು ಮೇಲಕ್ಕೇರಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊಗೆಯೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲೂ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿ ಯಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು; ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳದು ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ.
ಒಂದು ಗಾಳಿ ಚೀಲ ಮತ್ತು ಒಂದು ತೂಗಾಡುವ ತೂಗಾಸರೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೇನನ್ನೂ ಹೊಂದಿರದ ಹಾರುವ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳು ಅಥವಾ ಜಿಗಿತದ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು , ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲ್ಮೈಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಗ್ಗದ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಬೃಹತ್‌ ವಾಯುನೌಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಯಗೋಳದ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳ ನಿರ್ವಾಹಕರು ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಬೃಹತ್‌ ಅತಿ-ಎತ್ತರದ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಉಡಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಅತಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳು ನಿಜವಾದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಲ್ಲದ ದೂರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಈ ಸಾಧನವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೈಗೆಟಕುವಂತಿತ್ತು ಅಥವಾ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವಂತಿತ್ತು.
ಇಂಥದೊಂದು ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜಿ ಪ್ರೊಕೊಫೀವ್‌‌ನ ದುರದೃಷ್ಟದ -೩ನ ಎರಡನೇ ಉಡಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬೃಹತ್‌‌ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಯ ಮೇಲ್ತುದಿಯಲ್ಲಿನ ಗೋಜಲಾಗಿರುವ ಬಲೆಗಳನ್ನು ವಿಮೋಚಿಸಲು ಎರಡು ಹಾರುವ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಬಂತು: ಮೊದಲ ಜಿಗಿತಗಾರನು ತನ್ನ ಪೀಠದಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನಾದರೂ, ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಯ ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಆತ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಮತ್ತು ಉಳಿದುಕೊಂಡ.
ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಎಡ್‌ ಯೋಸ್ಟ್‌ ಎಂಬಾತ ಹಾರಿಸಿದ; ೧೯೬೦ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ ೨೨ರಂದು ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಬ್ರೂನಿಂಗ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಉಡಾವಣೆಯ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವವನ್ನು . ನೌಕಾ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕಚೇರಿಯು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಯೋಸ್ಟ್‌‌ನ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಯು ೩೧,೦೦೦ ಘನ ಅಡಿಯಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅನಿಲಕೋಶವನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಬುಟ್ಟಿಯಂಥ ರಚನೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಚಾಲಕನಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಆಸನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ, ಇದೂ ಸಹ ವಾದಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ೧೯೩೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ವಾಯುನೌಕೆಗಳ ಸುವರ್ಣಯುಗದಿಂದಾರಭ್ಯ ಹಾರಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಹಾರುವ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಒಂದು ಏಕ-ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯ ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮೇಘಲಂಘನ ಬುಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯ ಸಲಕರಣೆ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಚಾಲಕನು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ಬೆನ್ನಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಒಂದು ಪ್ರೊಪೇನ್‌ ತೊಟ್ಟಿಯಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಾಲಕನ ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ದಾಹಕವಿರುತ್ತದೆ.
ದಾಹಕ, ತೊಟ್ಟಿ, ಮತ್ತು ಚಾಲಕನ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಲಕರಣೆ ಇವುಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಯ ಅನಿಲಕೋಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತಿರುಗಬಲ್ಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಚಾಲಕನು ತಾನು ಬಯಸಿದ ಯಾವುದೇ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಿರುಗಲೆಂದು ಅವನಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಅಥವಾ ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಇಳಿಯುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವನ ಅಗತ್ಯದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಲು ಈ ಲಕ್ಷಣವು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಕಾಲಿನ್‌‌ ಪ್ರೆಸ್ಕಾಟ್‌ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿ ಯಾತ್ರಿಯು "ಮೇಘಲಂಘನ ಬುಟ್ಟಿ" ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ರೂಪಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದ. ಕೋಲ್ಟ್‌‌ ಬಲೂನ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರ್‌‌ ಲಿಂಡ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಡ್‌ ಎಂಬಾತ ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಮೇಘಲಂಘನ ಬುಟ್ಟಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ.
ಕೋಲ್ಟ್‌‌ ಬಲೂನ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಥಂಡರ್‌ ಬಲೂನ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡು ಥಂಡರ್‌ & ಕೋಲ್ಟ್‌‌ ಬಲೂನ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು ರೂಪುಗೊಂಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಮೇಘಲಂಘನ ಬುಟ್ಟಿ ಹೆಸರನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಪಡೆಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಥಂಡರ್‌ & ಕೋಲ್ಟ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ತೊರೆದ ಪರ್‌‌ ಲಿಂಡ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಡ್‌, ಲಿಂಡ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಡ್‌ ಬಲೂನ್ಸ್ ಎಂಬ ತನ್ನದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ; ಇದು ವರ್ತಮಾನದ ಮೇಘಲಂಘನ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೋಲ್ಟ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ತಂಡವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮೇಘಲಂಘನ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಹಾರಿಸಿದ ನಂತರ, ಸ್ಕೈಹಾಪರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಬೆನ್ನುಹೊರೆಯ-ಶೈಲಿಯ ತನ್ನ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್‌ ಬಲೂನ್ಸ್‌ ಹೊರತಂದಿತು. ದಾಹಕವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ತೋಳಾಸರೆಯ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಒಂದು ತಿರುಚು-ಹಿಡಿತವು ಇದರ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು.
ಮೂಲ ಕೋಲ್ಟ್‌‌ ಮೇಘಲಂಘನ ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನದ ಮೇಘಲಂಘನ ಬುಟ್ಟಿಯ ಎಲ್ಲಾ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ, ದಾಹಕದ ಕೆಳತುದಿಯಲ್ಲಿ ದಾಹಕ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇದು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು-ಒಯ್ಯುವ ನಿಯತವಾದ ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಮೇಘವನ್ನು ಹಾರುವ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳು" ಅಥವಾ "ಮೇಘಲಂಘನ ಬುಟ್ಟಿಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯೊಂದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ ಲಿಂಡ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಡ್‌ ಬಲೂನ್ಸ್‌‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಈ ಪರಿಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, "ಮೇಘಲಂಘನ ಬುಟ್ಟಿ" ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯು ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯಾಗಿ ಅನೇಕ ಜನರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಈ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಬಗೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಆಕಾಶನೌಕೆಗಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗರೂಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, "ಹಾಪರ್‌ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಯು" ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪರಿಭಾಷೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಬಹುತೇಕ ಹಾರುವ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳು ಅನಿಲಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವರೆಗಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ೧ರಿಂದ ೧.೫ ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟಿರುವ ಹಾರಾಟದ ಒಂದು ಗರಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇಂದು ಹಾರುವ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಯ ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್‌ ಬಲೂನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಲಿಂಡ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಡ್‌ ಬಲೂನ್ಸ್‌‌ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹವ್ಯಾಸಿ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪ ಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳು ಇತರ ಬಹುಪಾಲು ಹಾರುವ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
ಹಾರುವ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ, ಏಕ-ವ್ಯಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯ ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಬುಟ್ಟಿಯೊಂದರ ಒಳಗಡೆ ಜನರು ಸವಾರಿಮಾಡುವಂಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುವ, ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಈ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬುಟ್ಟಿಯಾಕಾರದ ರಚನೆಯು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, ಹಾಪರ್‌ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಚಾಲಕನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಆಸನದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಧುಮುಕುಕೊಡೆ ಸಲಕರಣೆಯಂಥ ಸಲಕರಣೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಪರ್‌ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ವಿನೋದ-ವಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮುಂದೆ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸೊಸೈಟಿಯ ಹೆಸರು ಬೇನ್ ಕೋ. ಆಪರೇಟೀವ್ ಸೊಸೈಟಿಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಯಿತು. ಹೀಗೆಯೇ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಲವಾರು. ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾದ ಸ್ಟುಡಿಯೋನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು ತರಭೇತಿಗೊಂಡರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು 'ಸೆಂಟ್. ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್' ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು. 'ಗ್ರೇಸ್ ಚರ್ಚ್', ೨ ನೆಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ '೩ ಕಾರ್ನಗಿ ಲೈಬ್ರರಿ'ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವು 'ಟೊರಾಂಟೊ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ' ಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ದ ಹೈ ಪಾರ್ಕ್, ವಿಚ್ವುಡ್, ಮತ್ತು ಬೀಚ್ ಬ್ರಾಂಚ್, ಗಳು. 'ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಕಾರ್ನಗಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಸಹಾಯಧನ' ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ದಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ೩ ಲೈಬ್ರರಿಗಳಲ್ಲಿ 'ಹೈಪಾರ್ಕ್ ಶಾಖೆ', ಎರಡನೆಯದು. ಅಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಲೈಬ್ರರಿ ಅಧಿಕಾರಿ, ಮಿ. ಜಾರ್ಜ್ ಲಾಕ್, 'ಈಡನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅಂಡ್ ಸನ್ ಕಂಪೆನಿ'ಯ ಜೊತೆ ಸೇರಿ '೬ನೇ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಕಾಲೆಜಿಯೇಟ್ ಗ್ರಾಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್' ನ ಮಾದರಿಯ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದರು.
ಲೈಬ್ರರಿಯ ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ತರುವ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೦೦-೧೯೧೦ ರ ತನಕ, ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಮತ್ತು ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇತರೆ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ವಲಸೆಗಾರರರು ಬಂದ ಮೇಲೆ ಆವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಅವರ ಭಾಷೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೊಂಡು ತಂದರು. ಪುಸ್ತಗಳ ವಿವರಣೆಯ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ೧೯೧೬ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಹ್ಯಾಮಂಡ್ ಟೈಪ್ ರೈಟರ್ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಟೈಪ್ ಮಾಡಿ 'ಕಾಲೇಜ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್' ನಲ್ಲಿದ್ದ ಶಾಖೆ ಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡರ್ನ್ ಗ್ರೀಕ್, ಯಿಡ್ಡಿಶ್, ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು. ಜೇಮ್ಸ್ ಬೇಐನ್ ಜೂ. ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ 'ಚೀಫ್ ಲೈಬ್ರೆರಿ ಅಧಿಕಾರಿ'ಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಕೆನೇಡಿ ಯನ್ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಲು ಒತ್ತಾಯ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡು ಸೇರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಶುರುವಾಯಿತು. ಜೇಮ್ಸ್ ಬೇನ್ ಲೈಬ್ರರಿಯ ವಿಶೇಷ ಪುಸ್ತಕಗಳ, ಕೈಬರಹಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿದರು.
ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ 'ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್' ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ವಾಪಸ್ ಕೊಡಲು ಎರವಲು ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕಪಾಟಿನಿಂದ ಪಡೆದು, ಟೇಬಲ್ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಓದಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ 'ರೀಡಿಂಗ್ ರೂಂ ಸೌಲಭ್ಯ'೧೮೭೮ ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. 'ಸ್ಕಾರ್ ಬಾರೋ' ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ.ಟೊರೊಂಟೋ ಜಂಕ್ಷನ್ ನಲ್ಲಿ, ೧೮೮೮, ಹಾಗೆಯೇ ೧೮೮೫ ರಲ್ಲಿ 'ವೆಸ್ಟನ್'ನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಶಾಖೆಯೊಂದನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. 'ಆಂಟೇರಿಯೋ ಫ್ರೀ ಲೈಬ್ರೆರಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಬಳಿಕ', ಓದುಗರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗತೊಡಗಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 'ಆಳ್ದರ್ ಮನ್', ಹಾಗೂ, 'ಜಾನ್ ಹಲಂ', ಟೊರಾಂಟೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೈಬ್ರರಿ, ಹೂಡಲು ಮುಂದಾಳತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದರು.
'ಸ್ಮಿತ್' ಟೊರಾಂಟೋನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗೃಹವಸತಿ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. 'ವಿಚ್ವುಡ್ ಪಾರ್ಕ್, ಸೇರಿದಂತೆ, ಒಟ್ಟಾರೆ ೨,೫೦೦ ಗೃಹಗಳನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕಲೆ 'ಅಂದ-ಚೆಂದಭರಿತ ವೈಭವ ಶಿಲ್ಪಗಳು' ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವಂತೂ ಪಕ್ಕಾ 'ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕಾಟೇಜ್ ಶೈಲಿ'ಯಲ್ಲೇ ಇವೆ. ಮೊನಚಾದ ಚಿಮಿನಿಗಳು, ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗಳು, ಚಿಕ್ಕ-ಚಿಕ್ಕ ಪೇನಲ್ ಕಿಟಕಿಗಳು, ಅವುಗಳ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು 'ರಾನ್ಸೆ ವೆಲ್ಸ್' ವಲಯದಲ್ಲಿ, 'ಹೈಪಾರ್ಕ್ ಪಾಳ್ಯ', ಮತ್ತು ೯೪-೯೬, 'ಬೊಸ್ಟೆಡ್ ಅವೆನ್ಯೂ ', ೨೬೭, ೨೭೨, ೨೭೬, ೨೯೫, ಮತ್ತು ೩೦೩ 'ಇಂಡಿಯನ್ ರೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ' ಯಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು.
'ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್' ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಈಡನ್ ಸ್ಮಿತ್, ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತರೆಂದು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದರು. ೧೮೮೮ ರಲ್ಲಿ ಟೊರಾಂಟೋಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಡದಿ, ಆನ್ನಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ೧೮೯೨ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಟೊರಾಂಟೋ ನಗರದ ಅನೇಕ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭವನಗಳು, ಚರ್ಚ್ ಗಳು, ಅವರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರ ಕಾರ್ಯ ವಾಸದ ಮನೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟಿವೆ. ೧೯೧೩ ರಲ್ಲಿ ರಿವರ್ಡೇಲ್ ಕೋರ್ಟ್ಸ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ, ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.
೧೮೪೫ ರಲ್ಲಿ 'ಲೈಬ್ರರಿ' ಹಾಗೂ 'ನ್ಯೂಸ್ ರೂಮ್' ಜಾಗವನ್ನು'ಸೆಂಟ್ರೆಲ್ ಫೈರ್ ಹಾಲ್'ಮೇಲಿನ ಮಹಡಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಅದು ಉತ್ತರದ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ, ಕೋರ್ಟ್ ಹೌಸ್ ನ ಚರ್ಚ್ ನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆ ಅಂದರೆ, ಕಿಂಗ್ಸ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಅಡಿಲೆಯ್ದ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್ ಗಳ ನಡುವೆ. ೧೯೫೮ ವೆಷ್ಟನ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಹಳೆಯ 'ಮೌಂಟ್ ಡೆನ್ನಿಸ್ ಶಾಖೆ' ಹೊಸ ಹೊಸದಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.'ಆಲ್ಬಿಯನ್ ಶಾಖೆ'ಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಆಯೊಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ 'ನಾರ್ದರ್ನ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಬ್ರಾಂಚ್' ನ ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದವು. 'ಬೇ ವ್ಯೂ ಬ್ರಾಂಚ್' ನ್ನು ಮೊದಲಿದ್ದ ಜಾಗದಿಂದ ಬೇರೆಕಡೆ ಸಾಗಿಸಲು ಏರ್ಪಾಡುಗಳು ನಡೆದವು.
'ಈಡನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಆಂಡ್ ಕಂಪೆನಿ'ಯ ರುವಾರಿ, ಸ್ಮಿತ್ ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಮಗ, ರಾಲ್ಫ್ ಈಡನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಟೊರಾಂಟೋನಗರದ ಬಹುಪಾಲು ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದರು. 'ಈಡನ್ ಸ್ಮಿತ್' ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಮರಣಾನಂತರ ಅವರ ಭೂತಪೂರ್ವ ದೇಹವನ್ನು ಗೆಲ್ಫ್, ನ, ವುಡ್ಲಾನ್ ಸ್ಮಶಾನ ದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಲೈಬ್ರರಿ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಯಿತು. ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಅಡಿಲೈಡ್ ಸ್ತ್ರೀಟ್ ನ ಉತ್ತರ ಪೂರ್ವದ ಕೊನೆಗೆ, 'ಎಫ್.ಡಬ್ಲ್ಯು ಕಂಬರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್' ಮತ್ತು ಜಿ ಎಮ್. ಸ್ಟಾರ್ಮ್, ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಲೈಬ್ರರಿ ಮತ್ತು ಓದುವ ಕೋಣೆಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಒಂದು 'ದೊಡ್ದ ಲೆಕ್ಛರ್ ಹಾಲ್,' 'ದೊಡ್ಡ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಹಾಲ್', ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್ , ಡಫರಿನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಲೇರ್), ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ , ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ , ಗೆರಾರ್ಡ್ , ಡೌನ್ ಟೌನ್ , ಮತ್ತು ಡಾನ್ ಫೋರ್ತ್ ಹ್ .
೧೯೦೩ ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪುಸ್ತಕಾಲಯಗಳು ಟೊರಾಂಟೋ ನಗರದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.
'ಕಾಲೇಜ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಬ್ರಾಂಚ್,'ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಒಂದು ಶಾಖೆ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ 'ಬ್ರೂನ್ಸ್ ವಿಕ್ ಅವೆನ್ಯೂ' ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.
೧೮೯೦ ಯಲ್ಲಿ ಟೊರಾಂಟೋ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಶಾಖೆ ಡಂಡಾಸ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ೧೮೯೦ ಯ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭ. ಈಗಿನ ಒಸೆಂಗ್ಟನ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಕ್ವೀನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದಿನ 'ಪಾರ್ಕ್ ಡಲ್ಲೆ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್' ನ ಲೈಬ್ರರಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ೧೮೮೯ ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
ಲೈಬ್ರರಿಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾರ್ ಬರೊ ಸೆಂಟಿನೆರಿ ಲೈಬ್ರರಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಟೊರಾಂಟೊ ನಗರದ ನೂರನೆಯ ವರ್ಷದ ವಿಜೃಂಭಣೆಯ ಮಹೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರನಿಮೇಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭ ಗೊಂಡವು.
ಹೊಸಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾರ್ ಬಾರೋ ಉಪನಗರದಲ್ಲಿ ಲೈಬ್ರರಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಹೋಮಿಯೋಪತಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ತಲೆನೋವು, ನಿದ್ರಾರಾಹಿತ್ಯ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅತಿಸಾರ ಮುಂತಾದ ರೋಗಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಠರಶೂಲೆಗಳಿಗೆ ಬೇರು ಒಳ್ಳೆಯ ಮದ್ದು. ಹಸಿಯ ಎಲೆಗಳ ರಸ ಮೂತ್ರೋತ್ತೇಜಕ ಹಾಗೂ ಭೇದಿಕಾರಕ. ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಕಫಹರ, ಮೂತ್ರೋತ್ತೇಜಕ, ವಾತಹರ ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣಕ ಗುಣಗಳಿವೆ.
ಮೂಲಂಗಿ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ವಿಟಿಮಿನ್ ಸಿ ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಕಣಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ರೋಗ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಇದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬರುವುದನ್ನೂ ತಡೆಯಬಲ್ಲದು.
ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಾಮಾಲೆ ರೋಗದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಹಕಾರಿ. ಮೂಲಂಗಿಯ ಬೇರಿನ ಭಾಗ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದರ ಸೊಪ್ಪಿನ ಬಳಕೆ ಕೂಡ ಉಪಯುಕ್ತ.
ಮೂಲಂಗಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಬೇಗ ಹಸಿವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಅನುಭವವವನ್ನೇ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಅದು ದೇಹದ ತೂಕವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ತೆಳ್ಳಗಾಗಬೇಕು ಎನ್ನುವವರು, ತಮ್ಮ ತಿನ್ನುವ ಚಟವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುವವರಿಗೆ ಮೂಲಂಗಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನು ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುವವರಿಗೆ ಮೂಲಂಗಿ ಬಳಸಲು ವೈದ್ಯರೇ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಮೂತ್ರಕೋಶ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡವನ್ನು ಶುಚೀಕರಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾದ ಮೂಲಂಗಿ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಉರಿಮೂತ್ರ ಮುಂತಾದ ಮೂತ್ರ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಹೊಂದಲು ಅನುವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಸ್ತಮ ಮುಂತಾದ ಉಸಿರಾಟ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುವವರಿಗೆ ಮೂಲಂಗಿ ಸೇವನೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.
ಹಸಿ ಮೂಲಂಗಿಯ ಚೂರುಗಳಿಗೆ ನಿಂಬೆರಸ, ಕಾಳು ಮೆಣಸಿನಪುಡಿ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ಬೆರೆಸಿ ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಕಾಮಾಲೆ ರೋಗ, ಕಣ್ಣಿನ ತೊಂದರೆ, ಅಜೀರ್ಣ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಸಿ ಮೂಲಂಗಿಯನ್ನು ತುರಿದು ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ನಿಂಬೆರಸ ಸೇರಿಸಿ ತಿಂದರೆ ನೆಗಡಿ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಚೇಳು ಕುಟುಕಿದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಮೂಲಂಗಿ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪನ್ನು ಅರೆದು ಹಚ್ಚಿದರೆ ವಿಷ ಏರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಉರಿ ಕಮ್ಮಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಊಟದಲ್ಲಿ ಹಸಿಮೂಲಂಗಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಕಣ್ಣು, ಮೂಗು, ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಗಂಟಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹಸಿಮೂಲಂಗಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.
ಇದೊಂದು ಏಕವಾರ್ಷಿಕ ಅಥವಾ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಮೂಲಿಕೆ ಗಿಡ. ಬಿಳಿಯ ಇಲ್ಲವೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಉರುಳೆಯಾಕಾರದ ಚೂಪು ತುದಿಯ ತಾಯಿಬೇರು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದೇ ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಭಾಗ. ಗಿಡ ಚಿಕ್ಕದಿರುವಾಗ ಬೇರಿನ ಬುಡದಿಂದ ಹತ್ತಾರು ಎಲೆಗಳು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಸುಮಾರು 20 ಸೆಂಮೀ ಉದ್ದವಿರುವ ಇವು ಬುಡಭಾಗದಿಂದ ತುದಿಯೆಡೆಗೆ ಹೋದಂತೆ ಅಗಲವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುವ ಎಲೆಯಲಗನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಎಲೆಯಂಚು ಹಲವಾರು ಹಾಲೆಗಳಾಗಿ ಸೀಳಿದೆ. ಗಿಡ ಬೆಳೆದಂತೆ ಸರಳವಾದ ಇಲ್ಲವೆ ಕೊಂಚ ಕವಲೊಡೆದ ಕಾಂಡ ಮೇಲಕ್ಕೆ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೇಲೂ ಸರಳವಾದ ಮತ್ತು ರೇಖೀಯ ಆಕಾರದ ಎಲೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಹೂಗಳು ಕಾಂಡ ಕವಲುಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಅಸೀಮಾಕ್ಷಿ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಬಣ್ಣ ಬಿಳಿ ಇಲ್ಲವೆ ತಿಳಿಪಾಟಲ. ಫಲಗಳು 25-90 ಸೆಂಮೀ ಉದ್ದ ಇದ್ದು ಚೂಪಾದ ತುದಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಒಳಗೆ 2-8 ಬೀಜಗಳುಂಟು. ಬೀಜಗಳಿರುವ ಭಾಗ ಗುಂಡಗೆ ಉಬ್ಬಿದ್ದು ಉಳಿದಭಾಗ ತೆಳ್ಳಗಿರುವುದರಿಂದ, ಕಾಯಿ ಮಣಿಸರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಮೂಲಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಗೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಬೇರಿನ ಬಣ್ಣ, ಆಕಾರ, ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲೂ, ಬಲಿಯಲು ಹಿಡಿಯುವ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲೂ, ರುಚಿಯಲ್ಲೂ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳುಂಟು. ಅಂತೆಯೇ ಮೂಲತಃ ಯಾವ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಇವು ಬಂದವು ಎನ್ನುವುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್, ಜಪಾನೀ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಧಾನ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ರ‍್ಯಾಫನಿಸ್ಟ್ರಮ್, ರ‍್ಯಾಫನಿಸ್ಟ್ರಾಯ್‌ಡಿಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಕಸ್ ಬಗೆಗಳು ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಕೂಡ ಶುದ್ಧಬಗೆಗಳಾಗಿರದೆ ಹಲವಾರು ಕಾಡುಬಗೆಯ ಮೂಲಂಗಿ ತಳಿಗಳ ವರ್ಣಸಂಕರದಿಂದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ರೂಪಿತವಾದವು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ರ‍್ಯಾ. ಸೇಟಿವಸ್ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಗುಂಪಿನ ವಿಭಿನ್ನ ತಳಿಗಳೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಬಹುತೇಕ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಅಲ್ಲದೆ ಮೂಲಂಗಿಯನ್ನು ಕೋಸು ಮತ್ತು ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್ ಸ್ಟ್ರೌಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತರಜಾತೀಯ ಅಡ್ಡತಳಿ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಪಡೆದಿರುವಂಥ ಸಂಕರ ತಳಿಗಳೂ ಇವೆ. ಆದರೆ ಇವು ವಾಣಿಜ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ.
ಮೂಲಂಗಿಯನ್ನು ಹಸಿತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆ ಬೇಯಿಸಿ ತಿನ್ನುವುದಿದೆ. ಇದರ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹಸಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಬೇಯಿಸಿ ಸೇವಿಸುವುದುಂಟು. ಎಲೆಗಳು ಕಾಲ್ಸಿಯಮ್, ಕಬ್ಬಿಣ, ಆಸ್ಕಾರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಹಾಗೂ ವಿಟಮಿನ್ನಿನ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಕರಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಬೇರಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಹೇರಳ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕಾರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಇದೆ. ಮೂಲಂಗಿಗೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಘಾಟು ರುಚಿಯಿದೆಯಷ್ಟೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇದರೊಳಗೆ ಇರುವ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಐಸೊತಯೊಸಯಸೇಟ್ ಎಂಬ ಚಂಚಲ ತೈಲಗಳು . ಅಲ್ಲದೆ ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22 ಬಗೆಯ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳಿವೆಯೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲಂಗಿಯ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಹ ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವುದಿದೆ. ದನಗಳಿಗೆ ಮೂಲಂಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಮೇವು. ಬೀಜದ ಹಿಂಡಿಯನ್ನು ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಮೂಲಂಗಿ ಯೂರೋಪ್‍ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ-ರೋಮನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಿಸಲಾದ ಬ್ರ್ಯಾಸಿಕೇಸಿಯಿ ಕುಟುಂಬದ ಒಂದು ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಗಡ್ಡೆ ತರಕಾರಿ. ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲಂಗಿ ಗಾತ್ರ, ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಬೇಕಾಗುವ ಬೇಸಾಯ ಸಮಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುವ ಅನೇಕ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಯುರೋಪ್ ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯದ ಮೂಲವಾಸಿ. ಇಂದು ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಮೈದಾನಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಿಮಾಲಯದ 3000 ಮೀ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳವರೆಗೆ ಮೂಲಂಗಿ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಇದು ತಂಪು ಹವೆಯ ಬೆಳೆಯಾದರೂ ವರ್ಷವಿಡೀ ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಮರಳುಮಿಶ್ರಿತ ಗೋಡುಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜಗಳ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಜಮೀನಿನಲ್ಲೊ ಇಲ್ಲವೆ ಒಟ್ಲು ಪಾತಿಗಳಲ್ಲೊ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಬಹುದು.
ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವೆನಿಸಿರುವ ಮೂಲಂಗಿ ಬಗೆಗಳು ಇವು : ಜೋನ್‌ಪುರಿ, ಬಡಾಮಾಸಿ, ಪೂಸಾದೇಸಿ ಬಿಳಿ, ಚೈನಾ ರೋಸ್, ಚೈನಿಸ್ ಪಿಂಕ್, ಜಪಾನೀ ಬಿಳಿ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಬ್ರೆಕ್‌ಫಾಸ್ಟ್, ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಗ್ಲೋಬ್, ಹ್ವೈಟ್ ಐಸಿಕಲ್, ಪರ್ಪಲ್ ಟಾಪ್ ಹ್ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಮಿಯಾಶೀಗೆ.
ಮೂಲಂಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳ ಬಹು ಬಳಕೆಯ ತರಕಾರಿ. ಸಲಾಡ್ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ ಬಗೆ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲಂಗಿಯಲ್ಲಿ ವಿಟಮಿನ್ ಎ, ಬಿ ಮತ್ತು ಸಿ ಅಂಶವಿದೆ. ಮೂಲಂಗಿ ಕೇವಲ ರುಚಿಯೊಂದೇ ಅಲ್ಲ, ಇದರಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ.
ಲಲಿತಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಅವರ ಕಲಾಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಮೈಸೂರು ಶೈಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾಲಿತ್ಯದ ಕಂಪಿದೆ.
ಲಲಿತಾ ಅವರ ಕಲಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ, ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಅಭಿನಯ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ, ವಿನ್ಯಾಸ, ವಸ್ತ್ರ, ಬೆಳಕು, ಬಣ್ಣ, ಆಭರಣಗಳ ಸಮ್ಮೇಳವಿದೆ. ಅವರ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸ್ವಾದ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವರ ನೃತ್ಯನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳ ಅಲೆ ಉಮ್ಮಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಅವರು ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ತುಂಟಾಟಗಳ ಮುಗ್ಧತೆ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ, ರಾಧೆ-ಕೃಷ್ಣರ ಪ್ರೇಮ ಸಲ್ಲಾಪಕ್ಕೆ ಉನ್ಮಾದ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ, ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಭ್ರಾತೃತ್ವ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ, ರಾಕ್ಷಸಿಯ ಚಂಡಿಯವತಾರಕ್ಕೆ ರೋಷ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೇಲೂರು ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆಯರನ್ನು ಕಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಚೆಲುವನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಭರತನಾಟ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಲಲಿತಾ ಅವರು ನೂರಾರು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ, ಕಮ್ಮಟಗಳಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಕಾಗಿ ಅವರೊಬ್ಬ ಅದ್ಭುತ ನೃತ್ಯ ಗುರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂನಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಿದ ‘’ನೂಪುರ ಭರತನಾಟ್ಯ ಶಾಲೆ’’ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದೆ. 'ನೂಪುರ ಭರತನಾಟ್ಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ’ ದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶಿಷ್ಯಂದಿರನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ನೂಪುರ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ 'ನಿತ್ಯ-ನೃತ್ಯ’ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೃತ್ಯೋತ್ಸವ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಥಮ ನೃತ್ಯ ಹಬ್ಬ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.
ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಜನಪದವೂ ಲಲಿತಾರ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರ 'ಗೌಡರ ಮಲ್ಲಿ’ ಕವಿತೆಯನ್ನು ನೃತ್ಯಕ್ಕಿಳಿಸಿರುವುದೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಈ ಕವಿತೆಗೆ ಲಲಿತಾ ಜನಪದ ಸ್ಪರ್ಶ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸುಗ್ಗಿ ಕುಣಿತ, ಪೂಜಾಕುಣಿತ ಶೈಲಿಯ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ನೋಡುಗರ ಮನದಾಳದಲ್ಲಿ ಅಳಿಯದೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಡಿ.ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ ಅವರ ಅಂತಃಪುರ ಗೀತೆಗಳ 'ಲಾಸ್ಯೋತ್ಸವ’ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸೌಂದರ್ಯ ವರ್ಣನೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಬೇಲೂರು ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆಯರೊಂದಿಗೆ ನರ್ತಿಸುವ ಚೆನ್ನಕೇಶವನ ನೃತ್ಯ, ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಮುಂದೆ ಅವರು ಅಮೆರಿಕಾದ ವೆಸ್ಲಿಯನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ್ಲ್ಲಲೂ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಕೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಸಕಲ ಕಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿ ಉಳ್ಳ ಲಲಿತಾ ಅವರು ಶಿಲ್ಪಕಲೆ. ಚಿತ್ರ ಕಲೆ. ಒಳಾಗಂಣ ವಿನ್ಯಾಸ, ಮೇಕಪ್ ಕಲೆ. ಕೇಶ ವಿನ್ಯಾಸ, ಹೊಲಿಗೆ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅನುಭವವೂ ಅವರೊಡನೆ ಇದೆ. ಲಲಿತಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಇವೆಲ್ಲಾ ನೃತ್ಯ ದ ಭಾಗವೇ ಆಗಿದೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಇವು ಅಭಿನಯದ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಲಲಿತ.
ಭರತನಾಟ್ಯವೆಂದರೆ ತಂಜಾವೂರು ಶೈಲಿ ಎನ್ನುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಲಲಿತಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಮೈಸೂರು ಶೈಲಿಗೆ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ನಿಂತವರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭರತನಾಟ್ಯಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲೂ ಅಪಚಾರವಾಗದಂತೆ ನರ್ತನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳಿಸಿರುವ ಅವರು ಪ್ರಬುದ್ಧ ಸಂಶೋಧಕಿ. ಅವರ ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟವಿದೆ, ಸಬಲ ಹೆಣ್ಣಿನ ಛಲವಿದೆ.
ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಲಲಿತಾ ಅವರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರ 'ಚಿತ್ರಾಂಗದ’ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಹೆಜ್ಜೆಗಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅರ್ಜುನ, ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯರ ಪ್ರಣಯ ಪ್ರಸಂಗ, ಬಬ್ರುವಾಹನ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧ ಎಲ್ಲವೂ ಲಲಿತಾ ಅವರ ಹೆಜ್ಜೆ-ಗೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೋಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ.
ಲಲಿತಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೨೪, ೧೯೪೩ರಂದು ಶಿವನಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ, ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಕೋವಿದ, ವಿದ್ವತ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭರತನಾಟದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಾಧನೆ ಮುಂತಾದವು ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆಗಳು.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗುರು ಕೇಶವಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಬಳಿ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿದ ಅವರು ನಂತರ ಡಾ. ವೆಂಕಟಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ ಅವರ ಅಭಿನಯದ ಗರಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಳಗಿದರು. ಮೂಗೂರು ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಜೇಜಮ್ಮ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಲಿತರು. ಜೇಜಮ್ಮ ಅವರಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದಲೇ ತಪ್ಪು ಗುರುತಿಸಿ ತಿದ್ದುತ್ತಿದ್ದರು.
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭರತನಾಟ್ಯವನ್ನು ಕನ್ನಡೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಕಲಾವಿದೆ ಲಲಿತಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್. ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಭರತನಾಟ್ಯಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಅವರು ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದವರು.
ವಿ.ಕೃ. ಗೋಕಾಕರ ಭಾರತ ಸಿಂಧುರಶ್ಮಿ, ಸಮುದ್ರಗೀತೆಗಳನ್ನು ಲಲಿತಾ ಭೂಮಿಕೆಗೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಜಿ.ಪಿ. ರಾಜರತ್ನಂ ಕನ್ನಡೀಕರಿಸಿರುವ 'ದೇವಕನ್ನಿಕಾ’ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಂಗವೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಲಲಿತಾ ಅವರಿಗೆ ನೃತ್ಯವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ನೃತ್ಯವಲ್ಲ, ಅದೇ ಬದುಕು. 1956ರಲ್ಲಿ ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಭೂಮಿಕೆ ಏರಿದಂದಿನಿಂದ ಅವರ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳು ನಿತ್ಯ ನಿರಂತರವಾಗಿವೆ.
ಮೈಸೂರು ಶೈಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಾಟ್ಯವನ್ನು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಗೊಳಿಸಿವೆ. ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿಯಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ನೃತ್ಯ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಲಲಿತಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಭರತನಾಟ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸಿಂದಗಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಶ್ರೀ ಕೆ ಬಿ ಕುಲಕರ್ಣಿ,ಶ್ರೀ ರೇ.ಚ. ರೇವಡಿಗಾರ, ಶಿಕ್ಷಕರಾದ ಶ್ರೀ ಜಂಬಗಿ ಮತ್ತು ರಾಯಚೂರ ಜೊತೆ ಸೇರಿ "ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಂಡಳಿ "ಸಭೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ,ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಕ , ಸಂಗೀತದ ಗೋಷ್ಠಿಗಳಿಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯ್ತು ಎನ್ನಬಹುದು. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಂಡಳಿ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಶ್ರೀ ಎನ್.ಕೆ.ಕುಲಕರ್ಣಿ ಡಾ. ದ ರಾ ಬೇಂದ್ರೆ ಯವರು, ಡಾ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರು, ಶ್ರೀ ಬೀಚಿ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಪುರಾಣಿಕರು , ಶ್ರೀ ರಾವಬಹಾದ್ದೂರ, ಶ್ರ್ರೀ ತವಗ ಭೀಮಸೇನರಾವ, ಅವರುಗಳು ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿರುವುದರಿಂದ ಸಿಂದಗಿಯ ಜನತೆಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ರಸದೌತಣವನ್ನು ಉಣಬಡಿಸಿದರು. ಡಾ.ಬಿ ಆರ್ ನಾಡಗೌಡರು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರೆಂದರೆ ಬಹುಶ‌: ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು.
ಸಂದರ್ಶನ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, " ಆ ಹುಚ್ಚ " ಕರ್ಮವೀರ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಉಪಸಂಪಾದಕ ರು, ಭಾಷಣಕಾರರೂ ಆಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ವ್ಹಿ,ಬಿ,ನಾಯಕರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೇರು ನಟ ಹಂದಿಗನೂರ ಸಿದ್ರಾಮಪ್ಪ ಕುರಿತು "ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ ಹಂದಿಗನೂರು ಸಿದ್ರಾಮಪ್ಪ "ನಟ, ನಾಟಕಕಾರ,ಅಭಿನಯ ಕೇಸರಿ " ಗರೂಡ ಸದಾಶಿವರಾಯರು " ಆಲೂರ್ ವೆಂಕಟರಾಯ ಅವರನ್ನು ಕುರಿತು "ಕನ್ನಡ ಕುಲಪುರೋಹಿತ ದರ್ಶನ "ಈ ಲೇಖನಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಗಬಲ್ಲವು. "ಖೌಚ್ ಪೌಂಚ ","ಬೇಂದ್ರೆ ಮೋಡಿ ಸೋಲಾಪುರಕ್ಕೆ ಓಡಿ", " ಬೀಚಿ ಅತ್ತರು " ಕಸ್ತೂರಿ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಬರಹಗಳು. ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಗುಲಬರ್ಗ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಧಾರ್ಮಿಕ ,ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಿಡುಗು ,ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ , ವಿದ್ಯೆ ,ಅಪರಿಗ್ರಹ, ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಕುರಿತು "ಅಕ್ಷರ ಬಿತ್ತೋಣ " ವೃದ್ದರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಔಚಿತ್ಯವಾದ ಚಿಂತನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಸಮಾಜದ ಶ್ರೇಯೋಭಿವೃಧ್ಧಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಖಾದಿ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರೀಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಡವರ ಉದ್ದಾರಕ್ಕೆ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜ್ಞಾನ ವೃದ್ದರು ಹಾಗೂ ವಯೋವೃದ್ದರೂ ಆದ ಡಾ ಬಿ ಆರ್ ನಾಡಗೌಡರನ್ನು ಕಂಡು ಮಾತನಾಡಿಸಿದಾಗ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪೂರ್ಣ ಪರಿಚಯ ವಾಗದೆ ಇರಲಾರದು.
ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಬರ ಪೀಡಿತ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದೇ ಕರೆಯಬಹುದು. ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪೇಜಾವರ ಸ್ವಾಮಿಜಿಗಳ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತದಿಂದ ಅಲಮೇಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 'ಗಂಜಿ ಕೇಂದ್ರ' ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ತುತ್ತಿನ ಚೀಲಕ್ಕೆ ತುತ್ತು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಬಡವರಿಗೆ ಆಶಾಕಿರಣವಾದರು. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಬೀಚಿಯವರು ಡಾ .ನಾಡಗೌಡ ರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಸಿಂದಗಿಯ ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರಜಾಮತ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ ಯಲ್ಲಿ "ಅನ್ನ ದೇವರು ಬರಲಿಲ್ಲ" ಲೇಖನವನ್ನು ಸಚಿತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಸರಕಾರವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಯುತರ ಪಾತ್ರ ಹಿರಿದಾದುದು.
ಅಸ್ಕಿ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲೂಕಿನ ಕಟ್ಟ ಕಡೆ ಸೌಲಭ್ಯ ವಂಚಿತ ಹಳ್ಳಿ , ಆ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮುಕ್ಕಾಮ ಬಸ್ಸು. ಅಂದರೆ ನೈಟ ಹಾಲ್ಟ . ಅಸ್ಕಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಆಯುರ್ವೇದ ಶಿಕ್ಷಣ ನಂತರ ಅಸ್ಕಿಯಲ್ಲಿ "ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ " ೧೯೬೦ ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮುಗ್ಧ ಹಳ್ಳಿಯ ಹೃದಯವಂತರಾದ ಜನರ ಜತೆ ಬೆರೆತು ನಾಟಕವಾಡಿ ಜನರ ನಾಡಿ ಮಿಡಿತವನ್ನು ಬಲ್ಲವರಾಗಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರಿತರು. ಆ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಕಾರಣೀಭೂತರಾದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನವೀರ ಕಣವಿ ,ಶ್ರೀ ವ್ಹಿ.ಬಿ. ನಾಯಕ , ಗಣಿತದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಜಂಬೂನಾಥನ್ , ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರೊ. ಜಿ.ಆರ್.ಕುಲಕರ್ಣಿ ಮುಂತಾದವರು ಭಾಗವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಹಳ್ಳಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಹಿರಿಯರು ,ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು,ರೈತರು ಉನ್ನತ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವಂತಾದರು. ಶ್ರೀಯುತರು ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ ಚಿ.ಸೌ.ಸಾವಿತ್ರಿ ಅವರ ಜೊತೆ ವಿವಾಹ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ಗಂಡು, ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು. ಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಸಲುವಾಗಿ ತಾಲೂಕ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಸಿಂದಗಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಿದರು.
ಡಾ ಬಿ ಆರ್ ನಾಡಗೌಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಗದವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಡಾ.ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ ಜಯಂತಿಯನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸುವರೊ ಹಾಗೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಬೇಂದ್ರೆ ಜಯಂತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವಂತೆ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ .ಬೇಂದ್ರೆ ಅವರನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ತೂಗಿ ಲಾಲಿಸಿ ,ಪಾಡಿಸಿ, ನಲಿದಾಡಿಸಿ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಗದವರು ಮತ್ತು ಬೇಂದ್ರೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅದರವತಿ ಯಿಂದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಓರ್ವ ಸಾಹಿತಿಗೆ 'ಬೇಂದ್ರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ನಗದು ಪುರಸ್ಕಾರ ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜನ ಸಾಹಿತಿ ಗಳಿಗೆ ಬೇಂದ್ರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾತುಕೋಳಿಗಳು ಈಜುವುದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಮುಳುಗು ಹಾಕುವುದರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪರಿಣತ ಪಕ್ಷಿಗಳೆನಿಸಿವೆ. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಓಲುನಡಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆದಾಡುವುವು. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಹೊರತು ಉಳಿದವೆಲ್ಲವೂ ಹಾರಬಲ್ಲವು. ಹಲವು ಬಗೆಯ ಬಾತುಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಬಾತುಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟು. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣಿಗಿಂತ ಗಂಡು ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಣಮಯ. ಬಾತುಕೋಳಿಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆಯೇ 5 ರಿಂದ 12 ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರಣಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ಗಂಡನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಕೂಡುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಪತ್ನಿತ್ವವನ್ನು ತೋರುವ ಗಂಡು ಪಳಗಿಸಿದಾಗ ಹಲವು ಹೆಣ್ಣುಗಳೊಡನೆ ಕೂಡುವುದೂ ಉಂಟು. ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಕಾವು ಕೊಟ್ಟು ಮರಿಮಾಡುವ ಹೊಣೆ ಪೂರ್ತಿ ಹೆಣ್ಣಿನದು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಗರಿಗಳನ್ನು ಕಳಚಿ ಹೊಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗಂಡು ಅಸಹಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು. ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ಹೊರಬರುವ ಮರಿಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಅರಸಿ ಓಡಾಡುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಉಂಟು. ಬಾತುಕೋಳಿಗಳು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳಾದರೂ ಬಸವನಹುಳು, ಕೀಟಗಳು, ಇವುಗಳ ಡಿಂಬ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.
ಬಾತುಕೋಳಿ ಹಂಸಗಳು ಹಾಗು ಹೆಬ್ಬಾತುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಅನಾಟಿಡೆ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು. ಬಾತುಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಅನಾಟಿಡೆ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಉಪಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅವು ಏಕಜೈವಿಕಕುಲದ ಗುಂಪಿನ ಬದಲಾಗಿ ರೂಪ ವರ್ಗೀಕರಣ ವರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಹಂಸಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಬ್ಬಾತುಗಳನ್ನು ಬಾತುಕೋಳಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಾತುಕೋಳಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ಜಲವಾಸಿ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಂಸಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಬ್ಬಾತುಗಳಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕವು, ಮತ್ತು ಸಿಹಿ ನೀರು ಹಾಗು ಕಡಲ ನೀರು ಎರಡರಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಬಾತುಕೋಳಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲೂನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಡೈವರ್ಸ್, ಗ್ರೆಬ್ಸ್, ಗಾಲ್ಲಿನೂಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೂಟ್ಸ್ ರೀತಿಯ ಸ್ವರೂಪಗಳ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ನೀರು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಅನಾಟಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗಿರುವಂತೆ ಬಾತುಕೋಳಿಗಳಿಗೂ ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕು ಮತ್ತು ಜಾಲಪಾದಗಳಿವೆ. ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕ್ಕಿನ ಆಕಾರ ಹಾಗೂ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಕಾರ ಚಪ್ಪಟೆ. ಎಲ್ಲ ತೆರನ ಕೊಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿರುಸಾದ ಹಲ್ಲಿನಂಥ ಚಕ್ಕೆಗಳು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಗರಗಸದಂಥ ಕಚ್ಚುಗಳು ಉಂಟು. ಇಂಥ ರಚನೆಗಳು ಆಹಾರ ಜಗಿಯುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದು ಹಾರದಂತೆ ಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಬಾತುಗಳಲ್ಲಿ ದಟ್ಟ ಹಾಗೂ ತೈಲಯುಕ್ತ ಗರಿಗಳ ಹೊದಿಕೆ ಉಂಟು. ತಮ್ಮ ಬಾಲದ ಬಳಿ ಇರುವ ತೈಲಗ್ರಂಥಿ ಸ್ರವಿಸುವ ತೈಲದಿಂದ ಗರಿಗಳಿಗೆ ಲೇಪಿಸಿ ಅವು ನೀರಿನಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇವುಗಳ ತೂಕ 0.5-5 ಕೆ.ಜಿ. ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಟೀಮರ್ ಬಾತು ಅತಿಭಾರವಾದ ಬಾತು ಎನಿಸಿದೆ. ಇದರ ತೂಕ ಸುಮಾರು 8 ಕೆ.ಜಿ.