polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ದಕ್ಷಿಣ ಸೇತುವೆಯ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾದ ನಂತರ ವಸತಿಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಾ ಹೋದ, ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್ಸ್‌‌‌, ಮಾರ್ಚ್‌ಮಾಂಟ್‌‌‌, ನ್ಯೂಯಿಂಗ್‌ಟನ್‌‌‌, ಸಿಯೆನ್ನೆಸ್‌‌, ದ ಗ್ರೇಂಜ್‌‌‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ "ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವು" ಬರ್ಗ್‌‌ ಮುಯ್ರ್‌‌‌ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಸದೃಶವಾಗಿದ್ದು, ಮಹಾನಗರದ ಜನಪ್ರಿಯ ವಸತಿಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ ಅದರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವೆಂಬಂತಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕುಟುಂಬಗಳು , ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು (ಸೆಂಟ್ರಲ್‌/ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ಆವರಣ/ಪ್ರಾಂಗಣವು ಮಾರ್ಚ್‌ಮಾಂಟ್‌‌‌‌ ಮತ್ತು ದ ಮೀಡೋಸ್‌‌ಗಳ ತುಸುವೇ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಜಾರ್ಜ್‌‌‌ ಚೌಕವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ನೇಪಿಯರ್‌‌‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಆವರಣ/ಪ್ರಾಂಗಣಗಳನ್ನು ಮರ್ಚಿಸ್ಟನ್‌‌ & ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌‌ಸೈಡ್‌‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹೊಂದಿದೆ), ಮತ್ತು ಉತ್ಸವ-ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಹಾಗೂ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದೆ.
ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿವೆ : ಇಯಾನ್‌‌ ರಾಂಕಿನ್‌‌‌'ರ ಇನ್ಸ್‌‌ಪೆಕ್ಟರ್‌ ರೇಬಸ್‌‌ ಮಾರ್ಚ್‌ಮಾಂಟ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನಲ್ಲದೇ ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್ಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೂ ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌‌ಸೈಡ್‌‌ ಪ್ರದೇಶವು ಮ್ಯೂರಿಯೆಲ್‌ ಸ್ಪಾರ್ಕ್‌‌‌'ರ ಕುಮಾರಿ ಜೀನ್‌ ಬ್ರಾಡೀಳ ತವರುನೆಲೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಲೇಖಕರುಗಳಾದ . . ರೌಲಿಂಗ್‌‌, ಇಯಾನ್‌‌ ರಾಂಕಿನ್‌‌ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌‌ ಮೆಕ್‌ಕಾಲ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌‌ರವರುಗಳ ವಾಸಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಇಂದಿಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂಪರ್ಕ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.
ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಜ್ಞಾನೋದಯ ದಾರ್ಶನಿಕ ಚಳುವಳಿಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೇ ಸಾಹಿತ್ಯದೆಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದ್ದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌'ನ ಜ್ಞಾನೋದಯ ದಾರ್ಶನಿಕ ಚಳುವಳಿಯು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಡೇವಿಡ್‌‌ ಹ್ಯೂಮ್‌‌ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರವರ್ತಕರಾದ ಆಡಮ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌‌ರವರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು. ಜೇಮ್ಸ್‌‌ ಬಾಸ್ವೆಲ್‌‌, ರಾಬರ್ಟ್‌‌ ಲೂಯಿಸ್‌ ಸ್ಟೀವನ್‌ಸನ್‌‌, ಸರ್‌ ಆರ್ಥರ್‌‌ ಕಾನನ್‌‌ ಡಾಯ್ಲ್‌‌, ಮತ್ತು ಸರ್‌ ವಾಲ್ಟರ್‌‌ ಸ್ಕಾಟ್‌‌ನಂತಹಾ ಸಾಕಷ್ಟು ಲೇಖಕರೆಲ್ಲರೂ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟ್ಟರ್‌‌‌‌ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಲೇಖಕಿ ರೋಲಿಂಗ್‌‌‌ರು ಕೂಡಾ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಇಯಾನ್‌‌ ರಾಂಕಿನ್‌‌‌ರ ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನೇ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸ್ಕಾಟ್‌‌ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಯ್ತ್‌‌ ನಿವಾಸಿ ಇರ್ವಿನ್‌‌ ವೆಲ್ಷ್‌‌ರ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಾ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌‌ ಮೆಕ್‌ಕಾಲ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌‌ರ ತವರುನೆಲೆಯೂ ಆಗಿರುವ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಅವರ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿಗಳಿಗೆ ವಿಷಯವೂ ಆಗಿದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಸೂಚಿತ ಪ್ರಥಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮಹಾನಗರವೂ ಆಗಿದೆ.
ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಹಾರ್ಟ್‌‌ ಆಫ್‌‌ ಮಿಡ್‌ಲೋಥಿಯನ್‌‌ ಮತ್ತು ಹೈಬರ್ನಿಯನ್‌‌‌ ಎಂಬ ಎರಡು ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು‌ ಹಿಬ್ಸ್‌‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿವೆ. ಗಾರ್ಜೀ/ರ್ಗೀಯಲ್ಲಿನ ಟೈನ್‌‌ಕ್ಯಾಸಲ್‌‌‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌‌ ತಂಡದವರು ಆಡಿದರೆ, ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಮತ್ತು ಲೇಯ್ತ್‌‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಈಸ್ಟರ್‌ ರಸ್ತೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹಿಬ್ಸ್‌‌‌ ತಂಡದವರು ಆಡುತ್ತಾರೆ.
ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಬರ್ನಾರ್ಡ್ಸ್‌‌‌‌‌‌ ಮತ್ತು ಲೇಯ್ತ್‌‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್‌‌‌ನಂತಹಾ ಹಿರಿಯ ತಂಡಗಳಿಗೂ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ತೀರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್‌‌‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್‌‌‌ . ತಂಡವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ 1995ರವರೆಗೆ ಮೀಡೋಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಥಿಸಲ್‌‌‌ ತಂಡವು ಮೀಡೋಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಹಿಂದೆ, ಮೀಡೋಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಥಿಸಲ್‌‌‌ ತಂಡವನ್ನು ಫೆರ್ರಾಂಟಿ ಥಿಸಲ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವು ಈಸ್ಟರ್‌ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಟೈನ್‌‌ಕ್ಯಾಸಲ್‌‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರವೇ ಆಡಿದೆ.
ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಕಾರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಫೈನ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲಾಭಾಂಶ-ರಹಿತವಾದ ಮೃಗಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯವು ಕಾರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಫೈನ್‌ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿದ್ದು ಮಹಾನಗರದ ವಿಸ್ತೃತ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ರಾಯಲ್‌ ಝೂವಾಲಾಜಿಕಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್‌‌‌ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಇದನ್ನು 1913ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ವರ್ಷಕ್ಕೆ 600,000ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲದ ನಂತರ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌'ನ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಪಾವತಿ-ಅಗತ್ಯದ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಸೇವೆ ನೀಡುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಂಧನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಿಕೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡವಳಿಕೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ/ಸಂಗೋಪನಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಂತಹಾ ಅನೇಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಪೋಲಾರ್‌ ಮತ್ತು ಕೋಲಾ ಕರಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ರಿಟನ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಮೃಗಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳ ಸಾಕಣೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ಮೃಗಾಲಯವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲ, ಹಾಲಿರುಡ್‌‌ಹೌಸ್‌ನ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜಿಯನ್‌ ಕಾಲದ ನ್ಯೂ‌ ಟೌನ್‌ಗಳಂತಹಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ‌. ಹೀಗೆ ಆಗಮಿಸುವಿಕೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ 4.4 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಉತ್ಸವಗಳಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ £100ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌'ನ ಸರಕಾರದ ಹಾಗೂ ಅದರ ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಳವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಸರಕಾರದ ಅನೇಕ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮಹಾನಗರದಲ್ಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯವು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಪ್ರಧಾನ ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರದ ಆಡಳಿತವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಾಗೆ, ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಲೋಥಿಯನ್ಸ್‌ ಚುನಾವಣಾ ವಲಯದ ಒಂಬತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಆರರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತೆ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರವು ಓರ್ವ ಮೆಂಬರ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಚುನಾವಣೆಯ ಪ್ರಥಮ ಹಂತವಾದ ಅಂಚೆ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರೆ, ವಲಯವು ಏಳು ಮಂದಿ ಅನುಪಾತ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿತ್ವ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಹಾಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನ ಕೆಳಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಸಂಸತ್ತಿನ ಬಹುಮತ ಗಣನೆಯ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಏಕ ಸದಸ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ 5 ಸಂಸತ್‌‌ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನೈಋತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಯ ಮಾಜಿ ಅರ್ಥಮಂತ್ರಿ ಅಲಿಸ್ಟೇಯ್ರ್‌‌‌ ಡಾರ್ಲಿಂಗ್‌‌ರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಪೆಂಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಗುಡ್ಡ/ಬೆಟ್ಟಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಹಾರ್ಪೆರಿಗ್ಗ್‌‌‌‌ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರದ ಕೊಳಚೆ ನೀರು ವಾಟರ್‌ ಆಫ್‌‌‌ ಲೇಯ್ತ್‌‌ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ಮಹಾನಗರದುದ್ದಕ್ಕೂ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಪೂರ್ವದೆಡೆಗೆ 29 ಹರಿದು ಲೇಯ್ತ್‌‌ನ ಬಳಿ ಇರುವ ಫೋರ್ತ್‌‌‌ ನದೀಮುಖಜ ಭೂಮಿಯ ಬಳಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂ‌ ಟೌನ್‌‌ನ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಡೀನ್‌‌‌ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ, ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಫೆರ್ರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಥಾಮಸ್‌‌ ಟೆಲ್‌ಫರ್ಡ್‌ರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡು 1832ರಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಕಮರಿಗೆ ತುದಿಯಿಂದ ತುದಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಡೀನ್‌‌‌ ಸೇತುವೆ ಯಿಂದ ಬಳಿ ಮಹಾನಗರ ಕೇಂದ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ನದಿಯು ಹತ್ತಿರವಾಗುವುದು. ವಾಟರ್‌ ಆಫ್‌‌ ಲೇಯ್ತ್‌‌ ವಾಕ್‌‌ವೇ/ನಡೆದಾರಿ ಎಂಬುದು ಬಲೆರ್ನೋನಿಂದ ಲೇಯ್ತ್‌‌ವರೆಗಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ 19.6 ಗಳಷ್ಟು ದೂರ ನದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಮಿಶ್ರಿತ ಬಳಕೆಯ ಪಥವಾಗಿದೆ.
ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್/ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮುರ್ರೆಫೀಲ್ಡ್‌‌‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್/ಒಕ್ಕೂಟ ತಂಡವು ಆಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನಿತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೂ ಕೂಡಾ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌'ನ ವೃತ್ತಿಪರ ರಗ್ಬಿ ತಂಡವಾದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ರಗ್ಬಿ ತಂಡವು ಮುರ್ರೆಫೀಲ್ಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೆ/ಕೆಲ್ಟಿಕ್‌ ಮ್ಯಾಗ್ನರ್ಸ್‌ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ ಇದು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬೃಹತ್‌‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ. ರೇಬರ್ನ್‌‌ ಪ್ಲೇಸ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಲಾಗಿತ್ತು. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಬಾರೋಮುಯಿರ್‌, ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಅಕಾಡೆಮಿಕಲ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಕರ್ರೀಗಳಂತಹಾ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ರಗ್ಬಿ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಕೂಡಾ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಲೇಯ್ತ್‌‌ ಎಂಬುದು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ಬಂದರಾಗಿದೆ/ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಇದು ಈಗಲೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆಯಲ್ಲದೇ, 1920ರಲ್ಲಿ ಲೇಯ್ತ್‌‌ ನಗರವನ್ನು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ತೀವ್ರ ಮಟ್ಟದ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಸದೀಯ ಪೀಠವನ್ನು 'ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಲೇಯ್ತ್‌‌' ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ನಾರ್ವೆ, ಸ್ವೀಡನ್‌‌, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌‌, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ನೆದರ್‌ಲೆಂಡ್ಸ್‌‌ಗಳಿಗೆ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಅನೇಕ ವಿಹಾರ ನೌಕಾ ಕಂಪೆನಿಗಳ ವಹಿವಾಟಿನ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಲೇಯ್ತ್‌‌ನ ಪುನರಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಲೇಯ್ತ್‌‌ ಪ್ರದೇಶವು ಓಷನ್‌ ಟರ್ಮಿನಲ್‌‌/ಸಾಗರದ ಎಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟರ್‌ ರಸ್ತೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಲಂಗರು ಹಾಕಲಾದ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ವೈಭವದ ಕ್ರೀಡಾನೌಕೆ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ಸ್‌ ತಂಡವು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಐಸ್‌/ಹಿಮ ಹಾಕಿ ಕ್ಲಬ್‌‌ಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನದು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳದ್ದು. ಹಿಂದೆ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವನ್ನು ಮುರ್ರೆಫೀಲ್ಡ್‌‌‌ ರೇಸರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ರೇಸರ್ಸ್‌‌ ತಂಡಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕ್ಲಬ್‌ ತಂಡವು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಮುರ್ರೆಫೀಲ್ಡ್‌‌‌ ಹಿಮಗಲ್ಲು ಹರವಿನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಹತ್ತು ತಂಡಗಳಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರ ವರಿಷ್ಠ ವರ್ಗದ ಐಸ್‌/ಹಿಮ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತರ ಎರಡು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ತಂಡಗಳಾದ ಬ್ರೇಹೆಡ್‌ ಕ್ಲಾನ್‌ ಮತ್ತು ಡುಂಡೀ ಸ್ಟಾರ್ಸ್‌ಗಳೊಡನೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಯಾವುದೇ ಲೀಗ್‌ಗೆ ಸೇರದ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾರ್ಟನ್ಸ್‌‌ ತಂಡ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಸಿಟಿ ತಂಡಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಪೂರ್ವ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ ಸ್ಟ್ರಾಲರ್ಸ್‌‌ ., ಲೋಥಿಯನ್‌‌ ಥಿಸಲ್‌‌‌ ., ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ., ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್‌‌‌ ., ಟೈನ್‌‌ಕ್ಯಾಸಲ್‌‌‌ ., ಕ್ರೈಗ್‌‌ರಾಯ್‌ಸ್ಟನ್‌‌ . ಮತ್ತು ಹೆರಿಯಟ್‌-ವಾಟ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ . ತಂಡಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಆಡುತ್ತವೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ . ತಂಡವು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಕಿರಿಯರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೂರ್ವ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ.
ಬಹು ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ರಾಯಲ್‌/ರಾಜಕುಟುಂಬದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮರ/ಯುದ್ಧ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್‌‌ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌, ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್‌‌ ಚೈಲ್ಡ್‌ಹುಡ್‌ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್‌ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
ಪೂರ್ವ ಲೋಥಿಯನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮ/ಮುಸ್ಸೆಲ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ಅನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ನಗರಪ್ರದೇಶವು ಬಹುತೇಕ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಮಹಾನಗರ ಪೌರಸಮಿತಿಯ ಪರಿಮಿತಿಯೊಳಗೇ ಇದೆ. ಮಹಾನಗರದ ಎಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಡನ್‌ಫರ್ಮ್‌‌ಲೈನ್‌‌, ಬಾನ್ನಿರಿಗ್‌‌‌‌, ಡಾಲ್‌ಕೀತ್‌‌, ಡಾಂಡರ್‌‌ಹಾಲ್‌‌, ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಕ್ಸ್‌ಬರ್ನ್‌‌‌ ಸೇರಿವೆ. ಬಹುತೇಕ 800,000ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬೃಹತ್‌ ನಗರ ವಲಯ ಎಂದು ಒಕ್ಕೂಟವು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ.
ಇನ್ನಿತರ ಅನೇಕ ಮಹಾನಗರಗಳಂತೆ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕೈಗಾರೀಕರಣಗೊಂಡರೂ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಔನ್ನತ್ಯದಿಂದ ಬಹುವಾಗಿ ಲಾಭಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಬೃಹತ್‌‌ ಮಹಾನಗರವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಎರಡನೇ ಮಹಾನಗರವಾದ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಿಲ್ಲ.
ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ಅನ್ನು ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌‌‌‌‌‌ ಪ್ರಾವಿಡೆಂಟ್‌ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡವು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ದ ಗ್ರೇಂಜ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ.
ಜಂಗಮ ಲಿಂಗ, ವಿಭೂತಿ, ಜೋಳಿಗೆ, ಬೆತ್ತ , ಜೋಳದ ಹಿಟ್ಟು ಭಿಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಕಂತೆ ಭಿಕ್ಷೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕೇವಲ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವದಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವ ಪುರೋಹಿತನಾಗಿ, ಅವರು ನೀಡುವ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಅವರಿಗೆ ಶುಭವನ್ನೇ ಆಶೀರ್ವದಿಸುವ ಗುರುವಾಗಿ, ಗ್ರಾಮದ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿ ಶಿವನ ಪ್ರತಿರೂಪವೇ ಜಂಗಮ. ಅವನು ಸನ್ಯಾಸಿಯಲ್ಲ: ಸಂಸಾರಿಕನು ಈ ಜಂಗಮ. ಸಂಸಾರದ ಜಂಜಡ ಬಿಟ್ಟವನು ಸನ್ಯಾಸಿಯು ಜಂಗಮನಲ್ಲ. ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟವನು ಜಂಗಮ ಹೇಗೆ ಆದಾನು?
ಜಂಗಮ ಪದಗಳು ನಾನಾ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತ ಶರಣರ ಚಳವಳಿಯ ವಿರಾಟ್ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತವೆ.
ಜಂಗಮ ಎಂದರೆ ಅನಂತವಾದ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾದ ಚೈತನ್ಯ. ಜಂಗಮ ಎಂದರೆ ಚೈತನ್ಯರೂಪಿ ದೇವರು, ಜಂಗಮ ಎಂದರೆ ಚೈತನ್ಯರೂಪಿ ಅರಿವು, ಜಂಗಮ ಎಂದರೆ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಇಡೀ ವಿಶ್ವ. ಜಂಗಮ ಎಂದರೆ ಜೀವಜಗತ್ತು, ಜಂಗಮ ಎಂದರೆ ಮಾನವ ಸಮಾಜ. ಜಂಗಮ ಎಂದರೆ, ಮಾನವಕುಲ ಬದುಕಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗುವಂಥ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಶರಣಸಂಕುಲ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಣಾಭಾವದಿಂದ ಸಾರುತ್ತ ಸಾಗುವ ಶರಣ.
ಜಂಗಮ ಅಥವಾ ಜಂಗಮರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಲೆದಾಡುವ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವೀರಶೈವದ ಪುರೋಹಿತರು ಅಥವಾ ಗುರುಗಳು. ಜಂಗಮರನ್ನು 'ಲಿಂಗಾಯತ' ಎಂದು ಕರೆಯುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಪುರಾತನ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಪುರಾಣವಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ.ಜಂಗಮರು ಶಿವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು. ಹನ್ನೆರಡು ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪುರೋಹಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇ.2 ರಷ್ಟು ಜಂಗಮರಿದ್ದರು ಕೂಡ ಆರ್ಥಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂದೆ ಬರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಕರೆ ನೀಡಿದರು.
ಕಾಲಜ್ಞಾನ ಹೇಳುತ್ತಾ ಊರೂರು ತಿರುಗುತ್ತ ಇರುವ "ಸಾರುವ ಜಂಗಮ ಅಥವಾ ಸಾರುವ ಅಯ್ಯನವರು".
ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಕಂತಿ ಮಾಡುವ "ಕಂತಿ ಜಂಗಮ" ಊರಿನಲ್ಲಿ ಪೌರೋಹಿತ್ಯ ಮಾಡುವ ಹಿರೇಮಠದಯ್ಯ. ಇವರಿಗೆ ಸಹಾಯಕನಾಗಿರುವ ಜಂಗಮನೇ "ಮಠಪತ್ತಿ" ಪತ್ರಿ ಹಂಚುವವರು "ಪತ್ರಿ ಮಠದವರು"
ಜಂಗಮರು ಜೋಳದ ಹಿಟ್ಟು ಭಿಕ್ಷೆ, ಕೋರಣ್ಯ ಭಕ್ಷೆ ಕಂತೆ ಭಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೆಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದವರು.ಸ್ವಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಹಿಟ್ಟನ್ನು , ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಹೋದರೆ ಕಾಳು ಅಥವಾ ಕಂತಿ ಬಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಕಾಯಕ.
ಅಕ್ಟೋಬರ ೨೫, ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅರಮನೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಜಂಗಮ ಸಮಾಜದ ಬೃಹತ್ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತ್ತು.
'ಅಸ್ಥಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಘಾತ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಒಕ್ಕೂಟ' ಎಂಬ ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಜ್ಞರ ಒಕ್ಕೂಟವು ಮುಲ್ಲರ್‌ ಮತ್ತು ಎಓ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ನಂತರ ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.
ಗಾಯವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಎಂಬ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವರ್ಗೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಭಾಗಗಳಿವೆ:
ಮೂಳೆ: ಸಂಬಂಧಿತ ಮೂಳೆಯ ಸಂಕೇತೀಕರಣದಿಂದ ಮೂಳೆ ಮುರಿತದ ವಿವರಣವು ಆರಂಭವಾಗುವುದು:
ಹೆಗಲಮೂಳೆ‌ , ಮುಂದೋಳಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ದದ ದಪ್ಪ ಮೂಳೆ‌ /ಮುಂದೋಳಿನ ಒಳಪಾರ್ಶ್ವದ ಎಲುಬು , ತೊಡೆಯೆಲುಬು , ಮೊಳಕಾಲು ಮೂಳೆ /ಮೊಳಕಾಲಿನ ಕೆಳಗಿರುವ ಎರಡು ಮೂಳೆಗಳಲ್ಲಿ ತೆಳುವಾದ ಮೂಳೆ , ಬೆನ್ನೆಲುಬು , ಶ್ರೋಣಿ ಕುಹರ , ಮಣಿಕಟ್ಟು , ಹಸ್ತಮಧ್ಯದ ಮೂಳೆಗಳು , ಕೈಬೆರಳೆಲುಬು , ಮೊಣಕಾಲು ಮೂಳೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಕಾಲಿನ ಹರಡೆಲುಬು , ಕ್ಯಾಕೆನಿಯಸ್‌ , ಅಂಗೈ ಅಥವಾ ಅಂಗಾಲಿನ ದೋಣಿಯಾಕಾರದ ಮೂಳೆ , ಬೆಣೆಯಾಕಾರದ ಮೂಳೆ , ಘನಾಭ ಮೂಳೆ , ಲಿಸ್‌ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್‌ , ಪಾದಪಂಚಾಸ್ಥಿಗಳು , ಕಾಲ್ಬೆರಳೆಲುಬು , ಮಂಡಿಚಿಪ್ಪು , ಕೊರಳೆಲುಬು , ಸ್ಕಂಧಾಸ್ಥಿ
ಗುಂಪು: ಮೂಳೆ ಮುರಿತದ ರೇಖಾಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅಡ್ಡಲಾದ, ಓರೆಯಾದ, ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಅಥವಾ ತುಂಡುಗಳಾದ ಮುರಿತವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಪಗುಂಪು: ಮುರಿತದ ಇತರೆ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಣ, ಬಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕುಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಳೆಯು ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಸ್ಥಿರ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುರಿದುಹೋದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಯು ಬಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಕುಗ್ಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಿರುಚಿಹೋಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ದೀರ್ಘಾವ ಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಳಪೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿದರೆ ಇದನ್ನು 'ಅಸ್ಥಿರ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೂಳೆ ಮುರಿತ ಸರಿಪಡಿಸಲು ನಡೆಸಲಾಗುವ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ವಿಫಲವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಿಫಲವಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಸ್ಥಿರಂಧ್ರತೆಗಳು ಅಥವಾ ಅಪೂರ್ಣ ಅಸ್ಥಿಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸುವ ಸೊಂಟದ ಮೂಳೆ ಮುರಿತದಂತಹ ಮೂಳೆ ಮುರಿತಗಳಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆರಹಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಸಿರೆಯ ತೀವ್ರ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಧಮನಿಬಂಧದಂತಹ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತೊಡಕುಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಇವು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಿಂಗಲೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಮೂಳೆ ಮುರಿತದಿಂದ ಕೀಲೊಂದರ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹಾನಿಯಾದಲ್ಲಿ, ನಿಖರವಾದ ಅಂಗರಚನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ರೀತ್ಯಾ ಜೋಡಣೆಗೆ ಹಾಗೂ ಕೀಲಿನ ನುಣುಪನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮೂಳೆಗಳಿಗೆ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದ್ದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗುವುದು. ಮೂಳೆಯ ಅಂಗಾಂಶವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೀವಿತ ಕೋಶಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜೀವಕೋಶೇತರ ದ್ರವಗಳಾಗಿವೆ. ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೆಲವು ರಕ್ತ ನಾಳಗಳು, ಸೋಂಕನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಗಾಯದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತರಲು ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ತೆರೆದ ಮೂಳೆ ಮುರಿತಗಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಭೇದನಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಕೂಲಂಕಷವಾದ ನಂಜುನಿರೋಧಕ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಒಳಭಾಗದ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ ) ಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮವು ಶಿಥಿಲವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ತೆರೆದ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ ) ಗಳಲ್ಲಿ ಮುರಿದ ಮೂಳೆಯನ್ನು ಶ್ರುತಪಡಿಸುವ ಗಾಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಮೂಳೆಮುರಿತದ ಹೆಮಾಟೊಮಾ
ಗಾಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿ, ಮೂಳೆಯು ಸೋಂಕಿಗೀಡಾಗಬಹುದು. ತೆರೆದ ಗಾಯಗಳು ಸೋಂಕಿಗೀಡಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಮೂಳೆ ಮುರಿತದ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಳೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಣ ಹಾಗೂ ಮೂಳೆ ಮುರಿತದ ಕೋನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮೂಳೆ ಮುರಿತದ ಕೋನೀಯ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳಾಂತರಣದ ಪ್ರಮಾಣ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಮೂಳೆಯ ಸರಿಜೋಡಣೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಸ್ಥಳಾಂತರಣ ಅಥವಾ ಕೋನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೂಳೆಮುರಿತಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಈ ಗಾಯಗಳು ಗುಣವಾಗಲು ಬಹಳ ಸಮಯ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.
ಪೆಟ್ಟಾದ ಮೂಳೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗಿ, ಮೂಳೆ ಮುರಿತದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ತುಂಬಿದ ಊತ ವುಂಟಾದಾಗ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ ಗುಣವಾಗುವ ಸಹಜ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ರಕ್ತವು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿ, ಮೂಳೆ ಮುರಿದ ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ಗೆಡ್ಡೆ ಕಟ್ಟುವುದು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳೊಳಗೆ, ಆ ರಕ್ತ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಲೋಳೆಯಂತಹ ಜೈವಿಕ ಪದಾರ್ಥದೊಳಗೆ ರಕ್ತ ನಾಳಗಳು ಬೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹೊಸ ರಕ್ತ ನಾಳಗಳು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭಕ್ಷಕ ಕೋಶಗಳನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಇವು ಅನಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ತೆಗೆದುಬಿಡುತ್ತವೆ. ರಕ್ತ ನಾಳಗಳು ನಾಳಗಳ ಒಳಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಫೈಬ್ರೊಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಗ‌ಳನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಇವು ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಲಜನ್ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ನಾರುಗಳು ರಚನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ, ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಲಾಜನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ನಿಂದ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲಾಜನ್‌ ರಬ್ಬರಿನಂತಿರುವ ಸ್ಥಾಯಿತ್ವದಿಂದಾಗಿ, ಬಲ ಪ್ರಯೋಗಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಮೂಳೆಯ ಭಾಗಗಳು ಸ್ಚಲ್ಪಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಕದಲಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊ ಫೈಬ್ರೊಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ಗಳು ಕರಗಿಸಲಾಗದ ಹರಳುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಯ ದ್ರವ್ಯ ಅಳವಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕಲಾಜನ್ ದ್ರವ್ಯದ ಖನಿಜೀಕರಣವು ಇದನ್ನು ದೃಢಗೊಳಿಸಿ, ಮೂಳೆಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಮೂಳೆಯು ನಿಜಕ್ಕೂ ಖನಿಜೀಕರಿಸಲಾದ ಕಲಾಜನ್ ದ್ರವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮೂಳೆಯಿಂದ ಖನಿಜವನ್ನು ಕರಗಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದು ರಬ್ಬರಿನಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಮೂಳೆಯ ಗಂಟುಮೂಳೆಯು ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತಾಗಲು, ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಆರು ವಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಖನಿಜೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಆರಂಭಿಕ 'ಹೆಣೆಯಲಾದ' ಮೂಳೆಯು, ಪರಿಪಕ್ವಮೂಳೆಯ ದೃಢ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಸರೂಪ ನೀಡುವ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಹೆಣೆಯಲಾದ ಮೂಳೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ತೆಳುಪೊರೆಗಳಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದ ಮೂಳೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ: ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಯ ಭಾಗಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಅಪೂರ್ಣ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ: ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂಳೆ ಭಾಗಗಳು ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.
ರೇಖೀಯ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ: ಇದು ಮೂಳೆಯ ಉದ್ದನೆಯ ಅಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ.
ಅಡ್ಡವಾದ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ: ಇದು ಮೂಳೆಯ ಉದ್ದನೆಯ ಅಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ.
ಓರೆಯಾದ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ: ಇದು ಮೂಳೆಯ ಉದ್ದನೆಯ ಅಕ್ಷಕ್ಕೆ ಓರೆಯಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ.
ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ: ಇಲ್ಲಿ ಮುರಿದ ಮೂಳೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಿರುಚಿಹೋಗಿರುತ್ತದೆ.
ತ್ರುಟಿತ ಅಸ್ಥಿಭಂಗ: ಇದು ಮೂಳೆಯು ಹಲವು ಚೂರುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದುಹೋಗುವ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ.
ಪರಸ್ಪರ ಒತ್ತಿದ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ: ಇದು ಮೂಳೆಗಳ ಭಾಗಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಒತ್ತಿಕೊಂಡಾಗ ಸಂಭವಿಸುವ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ.
ಹಲವು ಕಾರಣಗಳು ಮೂಳೆ ಗುಣವಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ನೆರವಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಿಕೊಟಿನ್‌ನ ಯಾವುದೇ ರೂಪವು ಮೂಳೆ ಗುಣವಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್‌ ಹಾಗೂ ತಕ್ಕಮಟ್ಟದ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಮೂಳೆ ಗುಣವಾಗುವುದನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಮೂಳೆಯು ಬಾರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗುಣವಾದ ನಂತರ ಅದರ ಮೇಲೆ ಭಾರ ಬಿಡುವಂತಹ ಒತ್ತಡಗಳು ಸಹ ಮೂಳೆಯ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೂಳೆಯ ಚೂರುಗಳು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಕೊಂಡು ಬಹಳಷ್ಟು ನೋವು ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
ಉರಿಯೂತ ರೋಧಕ ಔಷಧಗಳು ಮೂಳೆ ಗುಣವಾಗುವ ವೇಗವನ್ನು ನಿಧಾನಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ತಳಮಳ ವ್ಯಕ್ತವಾದರೂ, ಸರಳ ಮೂಳೆ ಮುರಿತಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ನೋವಳಿಕೆಯ ಮದ್ದುಗಳನ್ನು ಬಳಸದಿರಲು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ.
ಮೂಳೆ ಮುರಿತ ಎಂಬುದು, 'ಮೂಳೆಯ ಸತತ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮುರಿತ ಎನ್ನಲಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿ. ಬಹಳ ಬಲವಾದ ಏಟು ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಮೂಳೆ ಮುರಿಯಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಸ್ಥಿರಂಧ್ರತೆ , ಮೂಳೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಥವಾ ಅಪೂರ್ಣ ಅಸ್ಥಿಸೃಷ್ಟಿ ಮುಂತಾದ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಗಾಯದಿಂದ ಮೂಳೆ ಮುರಿಯಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ ಎಂದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು.
ಪರ್ಯಸ್ಥಿ ನಿರಂತರತೆಯಲ್ಲಿ ಸೀಳಿಕೊಂಡು, ಒಳ-ಅಸ್ಥಿಯು ಮುರಿದಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಮುರಿಯದೆ ಇರಬಹುದು; ಇವೆರಡೂ ಸಹ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂವೇದನಾ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಪರ್ಯಸ್ಥಿ ರಕ್ತ ನಾಳಗಳು ಹರಿದು ರಕ್ತ ಸ್ರಾವದಿಂದ, ಉಂಟಾಗುವ ಮೃದುವಾದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರವಶೋಥ ಸಂಭವಿಸಿ ಒತ್ತಡದ ನೋವುಂಟಾಗಬಹುದು.
ಮೂಳೆ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಸ್ನಾಯು ಸೆಳೆತ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.
ಆಗಾಗ್ಗೆ, ಕಾಲ್ಬೆರಳು ಮತ್ತು ಕೈಬೆರಳುಗಳ ಸಣ್ಣ ಮೂಳೆಗಳಿಗೆ ಬಂಧನಿಯಿಲ್ಲದೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆನ್ನಾಗಿರುವ ಪಕ್ಕದ ಬೆರಳಿನೊಂದಿಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದೃಢ ಬಂಧಿಯಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಸೀಮಿತ ಚಲನವಲನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣವು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ, ಗಂಟುಮೂಳೆ ರಚನೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ, ಮೂಳೆ ಜೋಡಣೆಯಾಗಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಕೋಚನ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ ವು ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧದ ಮೂಳೆ ಮುರಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆನ್ನು ಮೂಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೆನ್ನುಹುರಿಯ ಮೂಳೆಯ ಮುಂಭಾಗವು ಅಸ್ಥಿರಂಧ್ರತೆಯ ಕಾರಣ ಕುಸಿದಾಗ ಸಂಕೋಚನ ಮೂಳೆ ಮುರಿತ ಸಂಭವಿಸುವುದು (ಅಸ್ಥಿರಂಧ್ರತೆಯೆಂದರೆ ಮೂಳೆಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡು, ನೋವು ಸಹಿತ ಅಥವಾ ನೋವಿಲ್ಲದೆ ಮುರಿತಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿ).
ಅಸ್ಥಿಚಿಕಿತ್ಸೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಮೂಳೆ ಮುರಿತಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಮೂಳೆ ಮುರಿತ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ವೈದ್ಯರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಇಂದು ಇನ್ನಷ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಿವೆ.
ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಸಹ ಮೂಳೆ ಮುರಿತಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಆಡುಮಾತಾಗಿದ್ದರೂ, 'ಮುರಿತ ' ಎಂಬುದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಅಸ್ಥಿಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಉಕ್ತಿಯಲ್ಲ.
ಮೂಳೆಯಲ್ಲಿನ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಂವೇದನಾ ಗ್ರಾಹಕ ‌ ಹೊಂದಿರದಿದ್ದರೂ, ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಮೂಳೆ ಮುರಿತವು ಯಾತನಾಮಯವಾಗಿದೆ:
ಈ ಇಡೀ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸುಮಾರು 18 ತಿಂಗಳುಗಳಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ, ಮೂಳೆ ಮುರಿತದ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಗುಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಮೂಳೆಯ ಬಲವು ಸಹಜ ಮಟ್ಟದ 80%ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.
ಮಕ್ಕಳ ತೋಳು ಮೂಳೆ ಮುರಿತಗಳಲ್ಲಿ, ಅಸಿಟಮಿನೊಫೆನ್‌ ಮತ್ತು ಕೊಡೀನ್‌ ಸಂಯುಕ್ತದಷ್ಟೇ, ಐಬ್ಯುಪ್ರೊಫೆನ್‌ ಸಹ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.
"ಲೆಟೂರ್ನೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಜುಡೆಟ್ ವರ್ಗೀಕರಣ": ಅಸಿಟ್ಯಾಬುಲರ್‌ ಮೂಳೆ ಮುರಿತಗಳು
ಮೂಳೆಮುರಿತದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮೂಳೆ ಮುರಿದಿರುವ ಭಾಗದ ದೈಹಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೂಳೆಮುರಿತವನ್ನು ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಬಹುದು.
ಕ್ಷ-ಕಿರಣವೊಂದೇ ಸಾಲದು ಎಂಬ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟೆಡ್‌‌ ತಲಲೇಖನ ನಡೆಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಮೂಳೆ ಮುರಿತಗಳ ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಇತರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿವೆ:
ಹಣದ ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ಮೊಬಲಗನ್ನು ಒಬ್ಬ ನಿಶ್ಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗೋ ಅಥವಾ ಅವನ ಆದೇಶ ಪಡೆದವನಿಗೋ, ಇಲ್ಲವೇ ವಾಹಕನಿಗೋ ಪಾವತಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಗ್ರಾಹಕನೋ ಅಥವಾ ಅವನ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದವನೋ ಆ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಲಿಖಿತವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಆದೇಶ . ಅದನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸಿ ಹಣ ಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿರುವಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಅದರ ಧಾರಕನಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕು ಪಾವತಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕನ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ಇರುವ ಸಿಲ್ಕಿನ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕು ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿಯೋ ವಾಚ್ಯವಾಗಿಯೋ ಕೊಡಲೊಪ್ಪಿದ ಓವರ್ ಡ್ರಾಫ್ಟಿನ ಮೊಬಲಗಿನ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಮೇಲೆ ಗ್ರಾಹಕ ಅಥವಾ ಅವನಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದವನು ನೀಡುವ ಚೆಕ್ಕುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಆದರಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕು ಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದೊಂದು ಪರಕ್ರಾಮ್ಯಸಂಲೇಖ . ಹುಂಡಿ ಅಥವಾ ವಚನಪತ್ರದಂತೆ ಚೆಕ್ಕೂ ಬಂದು ಪರಕ್ರಾಮ್ಯ ಸಂಲೇಖ . ಹುಂಡಿಯಂತೆ ಇದೂ ಒಂದು ಆದೇಶ-ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ನೀಡಿದ ಆದೇಶ. ಒಬ್ಬ ನಿಶ್ಚಿತ ಬ್ಯಾಂಕರನ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾದ, ಕೇಳಿದಾಗ ಅಲ್ಲದೆ ಅನ್ಯಥಾ ಪಾವತಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲದ ಹುಂಡಿಯೇ ಚೆಕ್ಕು-ಎಂಬುದು ಚೆಕ್ಕಿಗೆ ಭಾರತದ ಪರಕ್ರಾಮ್ಯ ಸುಲೇಖಗಳ ಅಧಿನಿಯಮ ನೀಡಿರುವ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ.
ಚೆಕ್ಕಿನ ರೇಖಣದಿಂದ ಅದರ ಮೊಬಲಗು ಅನ್ಯರಿಗೆ ಪಾವತಿಯಾಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ರೇಖಣ ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಪಾವತಿದಾರ ಬ್ಯಾಂಕು ಇನ್ನೊಂದು ಬ್ಯಾಂಕಿಗಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಹಣ ಕೊಡದು. ವಿಶೇಷ ರೇಖಣ ಮಾಡಿದ್ದರಂತೂ ಪಾವತಿ ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಬ್ಯಾಂಕೂ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪರಕ್ರಾಮ್ಯವಲ್ಲ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದರೆ, ಪರಹಸ್ತಗತವಾದ ಚೆಕ್ಕು ಅನಧಿಕೃತರಿಗೆ ಪಾವತಿಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಪ್ತಿಕರ್ತನ ಲೆಕ್ಕ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದರೆ ಪ್ರಾಪ್ತಿಕರ್ತನ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೇ ಆ ಹಣ ಸೇರುವುದೆಂಬ ಭರವಸೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಚೆಕ್ಕನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಚೆಯ ಮೂಲಕ ಕಳಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ವೇಳೆ ಚೆಕ್ಕು ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋದರೂ ನಷ್ಟದ ಭಯವಿಲ್ಲ. ರೇಖಣದ ಸೂಚನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಯಲ್ಲದೆ ಅನ್ಯಥಾ ಪಾವತಿದಾರ ಬ್ಯಾಂಕು ಮೊಬಲಗನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಹಕ್ಕಿಲ್ಲದವನು ಪಾವತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಆಗ ಪಾವತಿದಾರ ಬ್ಯಾಂಕು ಚೆಕ್ಕಿನ ಒಡೆಯನಿಗೆ ಈ ಮೊಬಲಗನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡಲು ಬಾಧ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತನಗೂ ಅವನಿಗೂ ಕರಾರಿನ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲವೆಂದು ಅದು ವಾದಿಸಲಾರದು. ವಸೂಲಿದಾರ ಬ್ಯಾಂಕು ಕೂಡ ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕನ ಪರವಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ ಅನ್ಯನ ಪರವಾಗಿ ಚೆಕ್ಕಿನ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲಾಗದು.
೭ ಚೆಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಹಣ ಅದರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುವ ಒಬ್ಬ ನಿಶ್ಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಾಗಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆದೇಶಕ್ಕಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಅದರ ವಾಹಕನಿಗಾಗಲಿ ಪಾವತಿಯಾಗಿತಕ್ಕದ್ದೆಂದು ಅದರಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರಬೇಕು. ಚೆಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನೆಗೋಷಿಯಬಲ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರಮೆಂಟ್ ಕಾಯಿದೆಯ ಅಧಿನಿಯಮಗಳಾದ 85, 131, ಮತ್ತು 138 ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಅಧಿನಿಯಮ ಸಂಖ್ಯೆ 85 ಹಣವನ್ನು ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕನ ಲೆಕ್ಕದಿಂದ ತೆಗೆದು ಯಾವ ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಚೆಕ್ಕು ತನಗೆ ಬಂದಿದೆಯೋ ಅವರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧಿನಿಯಮ 131 ಹಣವನ್ನು ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಬೇರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ತರಿಸಿ ಅವನ ಖಾತೆಗೆ ಜಮಾ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಹೊಣಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧಿನಿಯಮ 138 ಯಾವುದೇ ಗ್ರಾಹಕನು ತನ್ನ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಇಡದೆ ಚೆಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಆಗುವ ನಷ್ಟವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ದಾವೆ ಹುಡುವ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಅದು ಒಂದು ಲಿಖಿತ ಸುಲೇಖ : ಮೌಖಿಕ ಆದೇಶವಲ್ಲ. ಚೆಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರತಕ್ಕವನು ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಪಡೆದ ಅಚ್ಚಾದ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅದನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕು. ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಚೆಕ್ಕನ್ನು ಯಾವ ಕಾಗದದ ಮೇಲಾದರೂ ಬರೆಯಬಹುದು. ಕೈಯಲ್ಲೇ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಬರೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕು ಕೆಲವು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕು ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸಿದ ಅಚ್ಚಾದ ನಮೂನೆಗಳಲ್ಲೇ ಅವರು ಚೆಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕೆಂದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬ್ಯಾಂಕೂ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಚೆಕ್ಕನ್ನು ಯಾವುದರಿಂದ ಬರೆಯಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಮಸಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು. ಸೀಸದ ಕಡ್ಡಿಯಿಂದ ಬರೆದ ಚೆಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಚೆಕ್ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಖಾತೆಯಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ಚೆಕ್ ವಿತರಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪಾವತಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಹಣದ ಪಾವತಿಯನ್ನು ಆದೇಶಿಸುವ ಕಾಗದದ ಒಂದು ಚೂರು ಅಥವಾ ರಶೀದಿ. ಚೆಕ್ ಬರೆಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಅಂದರೆ ಪಾವತಿಸುವವನು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಹಣವನ್ನು ಠೇವಣಿ ಇಟ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಪಾವತಿಸುವವನು ಚೆಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಹಣದ ಮೊತ್ತ, ದಿನಾಂಕ, ಮತ್ತು ಹಣಗ್ರಾಹಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಾನಾ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬರೆದು, ಅದನ್ನು ಸಹಿಮಾಡಿ, ಹಣ ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಕಂಪನಿಗೆ, ನಮೂದಿಸಲಾದ ಹಣದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸಂದಾಯಮಾಡುವಂತೆ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಚೆಕ್ಕಿನ ರೇಖಣದ ಅಂಗವಾಗಿ ಬರೆಯುವ 'ಪರಾಕ್ರಾಮ್ಯವಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಅರ್ಥವುಂಟು. ಹಾಗೆಂದು ಬರೆದರೆ ಚೆಕ್ಕನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಕಳೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ ಪರಕ್ರಾಮ್ಯ ಗುಣವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದಂತೆ. ಅದನ್ನು ಕೊಡುವವನ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ದೋಷವಿದ್ದರೆ, ಆ ಚೆಕ್ಕನ್ನು ಯಥಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಸದ್ಭಾವನೆಯಿಂದ, ಪ್ರತಿಫಲಕ್ಕೆ ಪಡೆದವನಿಗೂ ಅದರ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವರ್ಗದಾರನ ಹಕ್ಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಖಾತರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆಯೇ ವರ್ಗಸ್ವೀಕರ್ತ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಅವನ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸೂಕ್ತ. ಇಂಥ ಚೆಕ್ಕು ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಳವಾದರೂ ಅದನ್ನು ಪಡೆದವನಿಗೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಒಂದು ಚೆಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದರೆ ಆಗ ಚೆಕ್ಕನ್ನು ವಿಶೇಷ ರೇಖಣ ಮಾಡಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಹೆಸರಿನ ಜೊತೆಗೆ ಎರಡು ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಎಳೆಯಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ಬಿಡಬಹುದು. 'ಪರಾಕ್ರಾಮ್ಯವಲ್ಲ ಎಂದು ಬರೆಯಬಹುದು. ಬರೆಯದೆಯೂ ಇರಬಹುದು. 'ಪ್ರಾಪ್ತಿಕರ್ತನ ಲೆಕ್ಕ ಎಂದು ಬರೆಯುವುದೂ ಬಿಡುವುದೂ ರೇಖಣಕಾರನ ಇಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಚೆಕ್ಕನ್ನು ವಿಶೇಷ ರೇಖಣ ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಆಗ ಪಾವತಿದಾರ ಬ್ಯಾಂಕು ಚೆಕ್ಕಿನ ಮೊಬಲಗನ್ನು ವಿಶೇಷ ರೇಖಣದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೇ, ಅಥವಾ ಅದು ಮತ್ತೆ ರೇಖಣ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಸೂಚಿಸುವ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೇ, ಕೊಡಬೇಕು.
'ಅಥವಾ ವಾಹಕನಿಗೆ ಎಂಬ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ 'ವಾಹಕನಿಗೆ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೊಡೆದು ಹಾಕಿ 'ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಎಂದು ಬರೆದರೆ ಅದರು ಆದಿಷ್ಟ ಚೆಕ್ಕು ಆಗುತ್ತದೆ. ನಿಶ್ಚಿತ ಪ್ರಾಪ್ತಿಕರ್ತನಿಗೆ ಅಥವಾ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಪಾವತಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಚೆಕ್ಕು ಅದು. ಅದನ್ನು ಪರಾಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಚೆಕ್ಕಿನ ಧಾರಕ ಅದರ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕು. ಪಾವತಿ ಪಡೆಯುವವನು ಕೂಡ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸುವಾಗ ತನ್ನ ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕು. 'ಅಥವಾ ವಾಹಕನಿಗೆ ಎಂಬ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುಹಾಕಿ 'ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಬರೆದರೆ ಚೆಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಕರ್ತನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅದರ ಮೊಬಲಗು ಪಾವತಿಯಾಗತಕ್ಕದ್ದು.