polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ಸಮಷ್ಟಿಸ್ವಾಮ್ಯವಾದಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದವೂ ಸಹ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಮಾಜವಾದ ಅಥವಾ ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರೂಪದ ಅರಾಜಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಿಕೇಲ್ ಬಕುನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಜೋಹನ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಷ್ಟಿಸ್ವಾಮ್ಯವಾದಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಖಾಸಗೀ ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜತೆಗೆ ಮಾಲಿಕತ್ವವು ಸಮಾಜದ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಘಟನೆಯಿಂದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕಾಯ್ದೆಯಿಂದ ಅಥವಾ "ಪ್ರಚಾರದ ಒಪ್ಪಂದ"ದಿಂದಾದುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ದಂಗೆ ಏಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಒಡೆತನವು ಸಮಷ್ಟಿ ಸ್ವಾಮ್ಯವಾದಿಯಾಗಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.
ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸ್ವ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಂಗಡವನ್ನು ತಯಾರಿಕಾ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ಮೂಲಕ ಉಳಿದ ಪಂಗಡಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಿರುತ್ತದೆ. ಅರಾಜಕತಾವಾದದ ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್ ಸಂಬಂಧಿ ಧೋರಣೆ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲ ರೀತಿಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್ ಅಹಂಕಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಮೂಲಸ್ವರೂಪದ ಏಕತಾನತೆಯಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತಾವಾದದ ಕಮ್ಯೂನಿಸಮ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಕಮ್ಯೂನಿಸಮ್‌ ವಾದದ ಧೋರಣೆಯನ್ನೇ ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ.
೨೦ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ-ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸಂನ ಯೋಚನಾ ಪರಂಪರೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಅರಾಜಕತಾವಾದದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಮನ ಬಂದದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಾಂತಿಕಾರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸಂ ಮೂಲಕ ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಂದ ಸ್ವ-‌ಹತೋಟಿಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಅರಾಜಕತಾವಾದದ ಉಳಿದ ಶಾಖೆಗಳಿಗೂ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ-ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್‌ ಅಥವಾ ಸಮಷ್ಟಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪದ್ಧತಿಯತ್ತ ಒಲವು ತೋರಿದರು. ಈ ಮೊದಲು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕಾರ್ಮಿಕಸ್ವಾಮ್ಯವಾದಿ ಚಿಂತಕ ರುಡಾಲ್ಫ್ ರಾಕರ್‌ನ ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದ ಕಿರುಹೊತ್ತಿದೆ ಅನಾರ್ಕೋಸ್ ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸಮ್ ದಲ್ಲಿ ಚಳವಳಿಯ ಉದ್ದೇಶ, ಗುರಿ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದ.
ಜೊಹಾನ್ ಮೋಸ್ಟ್‌ ನಂತಹ ಕೆಲವು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ-ವಿರೋಧಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸೇಡು ತೀರಿಸೊಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಸಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರಗೊಳಿಸಬೇಕು ಏಕೆಂದರೆ "ನಾವು ಕೇವಲ ಪ್ರತಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಪ್ರಚಾರದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿಯು ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ೧೮೮೦ರಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಾಳಿ, ರಾಜಹಂತಕರು, ಮತ್ತು ಟೈರನಿಸೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಕೆಲಸದ ಪ್ರಚಾರ ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ೧೯೦೫ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ರಷಿಯಾಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಈ ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸ್ಟ್- ವಿರೋಧಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ-ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು ಆರ್ಥಿಕ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ‘ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊ’ಳ್ಳುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು." ಕಾನೂನುಬಾಹಿರತೆ ಆಚರಣೆಯು ಉಗಮವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದರೊಳಗೆ " ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಂತಕರು ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ದರೋಡೆಕೋರರು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಸಹನೀಯ ಸಮಾಜದ ಬಲಾತ್ಕಾರವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದರು. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ, ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾದ ಒಂದು ಬಂಡಾಯದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. . ಕಾನೂನುಬಾಹಿರತೆಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಬೊನೆಟ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಆದರೂ ೧೮೮೭ರಲ್ಲಿ, ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆಲಸದಿಂದಾಗಿ ಅಂತರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡರು ಅದೇ ವರ್ಷ ಪೀಟರ್ ಕ್ರೊಪೊಟ್ಕಿನ್‌ ಜರ್ನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆದರು " ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸದ ತಳಹದಿ ಇದ್ದು ಕೇವಲ ಕೆಲವೆ ಕಿಲೋ ಡೈನಾಮೈಟ್‌ನಿಂದ ನಾಶ ಪಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ". ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕಾರದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿವಿಧ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ ಚಳುವಳಿ ೧೮೯೫ರಲ್ಲಿ ಅನಾರ್ಕೊ-ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸ್ಟ್, ಫೆರ್ನಾಂಡ್ ಪೆಲ್ಲೊಟಿಯರ್, ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕು, ಈ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯು ಅರಾಜಕತೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ."
ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳು ರಾಜ್ಯ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಾಂಬ್ ಹಾಕುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಈ ಕೆಲವು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ರಾಜ್ಯ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ೧೮೭೧ರ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಕಮ್ಯೂನ್ ದಮನವಾಯಿತು,ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಂಚ್‌ನ ಸಮಾಜವಾದಿ ಆಂದೋಲನದ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿ ಹಲವಾರು ಗುಂಪುಗಳಾಯಿತು, ಹಲವಾರು ಕಮ್ಯುನಾರ್ಡ್ಸ್‌ರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ದಂಡನೆ ನೀಡುವ ವಸಾಹತುಗಳಿಗೆ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.
ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಆಂದೋಲನದ ಸದಸ್ಯರು ೧೮೮೧ ಮತ್ತು ೧೯೧೪ರ ನಡುವೆ ಹಲವಾರು ಜನ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಕಗ್ಗೊಲೆ ಮಾಡಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮ್ಯಾಕಿನ್ಲಿಯ ಹಂತಕ ಲಿಯಾನ್ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಎಮ್ಮಾ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್‌ರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದ್ದಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್ ತಾನು ಈತನ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ದಾಖಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬಾಂಬಿಂಗ್ ಕೂಡ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಡೈನಾಮೈಟ್ ಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರಣವು ಇಂದುಗೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ೧೯೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.
ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್‌‍ ಪಕ್ಷದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಫೆಬ್ರುವರಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿ ನಡೆದವರು. ಮತ್ತು ಅವರು ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್ಸ ದಿಢೀರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸದಾ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದರು. ಹೇಗೆಂದರೆ ಅವರು ಅತಿ ಬೇಗನೆ ಸುಧಾರಣಾ ವಾದಿಗಳ ವಿರೋಧಿಗಳಾದರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಎಡಪಕ್ಷಗಳ ವಿರೋಧ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರರವಾದ ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟನ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಯು ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ ಉಗ್ರತೆಯ ಶಿಖರಕ್ಕೇರಿತು. ಮಧ್ಯ ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರು ಜೈಲಿಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಟಟ್ಟರು, ಭೂಗತರಾದರು ಅಥವಾ ಗೆಲುವಿನ ಕುದುರೆಯಾದ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ಸ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಪೆಟ್ರೋಗಾರ್ಡ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರು ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡು ಉಕ್ರೇನ್‌ಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಳಗಡಿ ಇಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಳಿಯರ ವಿರುದ್ಧ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಕೈಗೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಸ್ಟರ್ ಮಾಕ್ನೋ ಅವರು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ರೆವಲ್ಯೂಶನರಿ ಇನ್ಶೂರೆಕ್ಶನರಿ ಆರ್ಮಿ ಆಪ್ ಯುಕ್ರೇನ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು.
ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ಸನ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೋನ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ ನ ಮುಂದಾಳತ್ವವದ ಬಗ್ಗೆ ಬೇಸರಗೊಂಡು ಬರೆದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳಾದ ಎಮ್ಮಾ ಗೋಲ್ಡಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಬರ್ಕ್‌ಮನ್‌ ಇವರು. ತಾವು ರಷ್ಯಾವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತೆರಳುವ ಮುನ್ನ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ಸನ ಗುಂಪಿನವರನ್ನುಹಿಡಿದಿಡುವ ನೀತಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಬಕುನಿಯನ್‌ರವವರ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಕಾರ್ಲ ಮಾಕ್ರ್ಸರವರ ಮುಂದೊದಗಬಹುದಾದ ಸಾಮಾಜಿಕತೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌‍ ವಾದ ಸರಣಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕತೆಯು ಅತೀ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನೆಲಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್ಸಗೆ ಆದ ಮಹಾಜಯವು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಿತು. ಬಹಳಷ್ಟು ಕೆಲಸಗಾರರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್ಸನ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಸಮತಾವಾದವು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ವತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಂತಾಯಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಿ.ಜಿ.ಟಿ.ಮತ್ತು ಐ.ಡಬ್ಲೂ.ಡಬ್ಲೂದ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು.
ಪ್ಯಾರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್ಸನ ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ಕಾಗಿ ರಷ್ಯಾದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ನೆಸ್ಟರ್ ಮಾಕ್ನೋರವರ ಗುಂಪಾದ ದೈಲೋ ತ್ರುಡಾ ಗುಂಪನ್ನು ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ೧೯೨೬ರ ಪ್ರನಾಳಿಕೆಯು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಭಾಗೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಡಿಪಾಯ ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. ಇಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಂದು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಒಕ್ಕೂಟ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಮತಾವಾದಿಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮಿಶ್ರ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ವೇದಿಕೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ತರಹದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖರಾದ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. ೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ವೋಲಿನ್ ಮತ್ತು ಸೆಬಾಸ್ಟಿನ್ ಫೌರ್ ಇವರು ಮಿಶ್ರ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವ ಪ್ರತಿಪಾಧಕರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದೇ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳ ಸಮಕಾಲೀನ ಜಾಗತಿಕ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟ ದ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಯಿತು.
೧೭೯೩ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಗಾಡ್ವಿನ್‌ರು ಮೊದಲ ಕ್ರಾಂತಿವಾದಿಯೆಂದು ಪ್ರಮಾಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರು ರಾಜಕೀಯ ನ್ಯಾಯ ವನ್ನು ಬರೆದರು. ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಅದು ಮೊದಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಗಾಡ್ವಿನ್, ತಾರ್ಕಿಕತೆ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತವಾದವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಧ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಚನೆಯ ವಿವೇಚನೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ರಹಿತ ಹಾಗೂ ಅಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಗಾಡ್ವಿ‍ನ್‌ರವರು ಅತಿಯಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವ್ಯಾತಂತ್ರ್ಯ ವಾದವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಹಿತವಾಗಬೇಕೆಂದರೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ನಡುವಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಮನೋಭಾವನೆಯನ್ನು ತೊಲಗಿಸಬೇಕು.
ಗಾಡ್ವಿನ್‌ರವರು ಉಪಯೋಗವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಸಮನಾದ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಾರ, ಆತ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆತನ ಮೌಲ್ಯವು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಸಹಕಾರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಗಾಡ್ವಿನ್‌ರವರು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದು ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುವುದೋ ಅಂತಹ ವಯಕ್ತಿಕ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೀಡದೇ ಇರುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ವರ್ಗದವರು ವಯಕ್ತಿಕ ಹಿತವನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸಿದವು. ಗಾಡ್ವಿನ್‌ರವರ ಈ ವಾದದಿಂದಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತತಾ ವಾದದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವು ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮತ್ತು ಸ್ಟಿನ್ನರ್‌ರವರಿಂದ ನಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು.
ಅತಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವ್ಯಾತಂತ್ರ ವಾದದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ವಿಧವನ್ನು ಅಹಂಕಾರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಅಥವಾ ಅಹಂಕಾರ ಅರಾಜಕತೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವ್ಯಾತಂತ್ರ ವಾದವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾದ ಮ್ಯಾಕ್ಸ ಸ್ಟಿರ್ನರ್ ಇವರಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೮೪೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿರ್ನರ್‌ರವರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಿ ಎಗೋ ಎಂಡ್ ಇಟ್ಸ ಓನ್ ಪುಸ್ತಕವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಸ್ಟಿರ್ನರ್‌ರವರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಮೇಲೂ ಹೇರಬಹುದಾದ ಮಿತಿಯೆಂದರೆ ಕೇವರ ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪಡೆಯ ಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದೇವರನ್ನೋ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೋ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಂಬದೇ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಸ್ಟಿರ್ನರ್‌ರವರ ಪ್ರಕಾರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುವ ಪಿಶಾಚಿ ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಸಮಾಜ ಎಂಬುದಿಲ್ಲ ವೈಯಕ್ತಿಕತೆಯೆ ಸತ್ಯ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.
ಸ್ಟಿರ್ನರ್‌ರವರ ಅಹಂಕಾರ ವಾದದ ಸ್ವ- ಸಮರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಮುಂಗಾಣಬಹುದಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಬೋದಿಸಿದರು. ಅಹಂಕಾರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ ಅವರ ಸಂಘಟನೆಯು ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಒಂದು ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಟಿರ್ನರ್‌ರವರ ತತ್ವಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅಹಂಕಾರವಾದವು ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಪೂರ್ತಿಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಜರ್ಮನ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರಾದ ಎಲ್.ಜಿ.ಬಿ.ಟಿ. ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾದ ಜೋನ್ ಹನ್ರಿಮಕಾಯ್ ಇವರಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು. ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದವು ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕೆಸದ ಯುರೋಪಿನ ಬೋಹೆಮಿಯಾದ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತರಿಂದ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟಿರ್ನರ್‌ರವರಿಂದ ಪ್ರೇರೆಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಯುವ ಅರಾಜತಾವಾದವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ, ೧೮೪೮ರ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಉಗ್ರವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಿತು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ದೇಶಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು ನಡೆಸಿದ ದಂಗೆಯು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ವಿಪ್ಲವವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು. ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಬದಲಾವಣೆ ನಡೆಸುವ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವೈಫಲ್ಯ ಹೊಂದಿದವು. ಗುಂಪುಗಳು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು, ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು, ಪ್ರಗತಿಪರರು, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು ಎಂದು ಒಡೆದು ಹೋಗಿದ್ದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ದಂಗೆಗಳು ನಡೆಯುವರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಗುಂಪುಗಳು ಲಾಭ ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ೧೮೬೪ರಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ವರ್ಕಿಂಗ್‌ಮೆನ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾದ ಪ್ರೊಡೊನ್ , ಬ್ಲಾಂಕ್ವಿಸ್ಟ್ಸ್, ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಸ್, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳು ಎಂಬ ಭಿನ್ನವಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿತು.
ಕಾರ್ಮಿಕರ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿಡುವಲ್ಲಿ ದಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸಂಘಟನೆಯಾಯಿತು. ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಇದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ. ಪ್ರೊಡೊನ್‌ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾದ ಮ್ಯುಚುವಲಿಸ್ಟ್ಸ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನ ರಾಜ್ಯ ಸಮಾಜವಾದವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ರಾಜಕೀಯ ಎಬ್‌ಸ್ಟೇನ್ಶಿಯನಿಸಂ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವುದರ ಪರ ವಾದಿಸಿದರು.
೧೮೬೮ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮಿಕೇಲ್ ಬಕುನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಕಲೆಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಲೀಗ್ ಆಫ್ ಪೀಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಫ್ರಿಡಂ ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ, ದಿ ಫಸ್ಟ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್‌ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡನು (ಅದು ತಾನು ಎಲ್‌ಪಿಎಫ್ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರಬಾರದು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತ್ತು.). ಇವರು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್‍ನ ಸಂಯುಕ್ತರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ ಸಾಮಾಜವಾದಿ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ದಮನ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ವಾದಿಸಿದನು.
ಮೊದಲಿಗೆ ಕಲೆಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ವಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಫಸ್ಟ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್‌ನ್ನು ವಿವಿಧ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಾಮಾಜವಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿಸಿದರು. ಆನಂತರದಲ್ಲಿ, ದಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಧ್ರುವೀಕರಣ ಹೊಂದಿ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬಕುನಿಯನ್ ಅವುಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು. ಬಕುನಿಯನ್, ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನ ವಿಚಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರಿಕರಣವಾದಿ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಅದರ ಮುಖಂಡರು ಆಳುವ ವರ್ಗವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಎನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರೋ ಅದನ್ನೆ ಅವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು.
೧೮೭೨ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವು ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ ಹೇಗ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಒಡೆಯಿತು, ಬಕುನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗೀಯಾಮ್‌ರನ್ನು ದಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್‌ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಯು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಸಂಯುಕ್ತರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ ದಳವು ಸೇಂಟ್ ಎಮಿಯರ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೆ ಆದ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ರೂಪಿಸಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.
ತಾವೊಯಿಸಂನ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಲಾವೋತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಚಾಂಗ್‌ತ್ಸು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾಂಗ್‌ತ್ಸು ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ: "ಮಾನವಕುಲ ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೇ ತಾವು ಯಾವತ್ತೂ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದೆ; ಯಾವತ್ತೂ ಯಾವುದೇ ಶಕ್ತಿಯು ಮನುಕುಲವನ್ನು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಲಿಲ್ಲ " ಮತ್ತು "ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಳ್ಳನನ್ನು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ದೊಡ್ಡ ಡಕಾಯಿತ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಆಳುತ್ತಾನೆ." ಸಿನೋಪ್‌ನ ಡಯಾಜೊನಸ್ ಮತ್ತು ಸಿನಿಕರ ಸಮಕಾಲೀನರಾದ ಸ್ಟೋಯಿಸಿಜಂನ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಸಿಟಿಯಂನ ಜೆನೊ ಕೂಡ ಇದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೋಲುವ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದ.
೧೬೪೨ರಲ್ಲಿನ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ "ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ" ಶಬ್ಧವು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, ರಾಯಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ತಮಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ರೌಂಡ್‌ಹೆಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬೈಯ್ಯಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಸರ್ಕಾರ"ವನ್ನು ವಿರೋಧಾಭಾಸವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎನ್‌ರೇಜಸ್‌ ಗಳು ಜಾಕೊಬಿಯನ್ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಈ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ "ಅರಾಜಕತೆ" ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಶಬ್ಧವು ತನ್ನ ಮೊದಲಿನ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.
ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನೈತಿಕ ಕೇಂದ್ರಿಕರಣಕ್ಕೆ ಜೀನ್ ಜಾಕ್ವೇಸ್ ರೂಸೋ ಮಾಡಿದ ವಾದದಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಅರಾಜಕತೆಯು ಜಾತ್ಯಾತೀತ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಧಾರೆಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ವಿಲಿಯಂ ಗಾಡ್ವಿನ್ ಯಾವ ವಿಷಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದನೊ ಅದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ವಿಚಾರದ ಮೊದಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೀಟರ್ ಕ್ರೊಪೊಟ್ಕಿನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಗಾಡ್ವಿನ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರಾಜಕತೆ ಕಲ್ಪನೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಇತನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಲಿಲ್ಲ, ಗಾಡ್ವಿನ್ ತನ್ನ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ವಿಚಾರವನ್ನು ಎಡ್ಮಂಡ್ ಬುರ್ಕ್ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದನು. ರಾಜ್ಯರಹಿತ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದೂ ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಈಗ "ಅರಾಜಕತೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಮೊದಲಿಗ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಯು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಟಕರ್ ಬದಲಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಜೊಸಿಯಾಹ್ ವಾರೆನ್‌‌ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಪಿಯರ್-ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರೊಡೊನ್ ತನ್ನನ್ನು ಮೊದಲ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಕೆಲವರು ಈತನನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸ್ಥಾಪಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅನಾರ್ಕೊ-ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಫಸ್ಟ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್‌ನ ನಿರಂಕುಶಾಧಿಕಾರಿ-ವಿರೋಧಿ ದಳದ ಅಗ್ರಗಾಮಿಗಳು, "ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು" ಅವಕಾಶ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೮೮೬ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಫೆಡರೆಶನ್ ಆಫ್ ಆರ್ಗನೈಸ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲೇಬರ್ ಯೂನಿಯನ್ಸ್ ದಿನದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಗಂಘೆಕಾಲ ಕೆಲಸ ಎಂದು ಮೇ ೧ ೧೮೮೬ರಂದು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು, ಇದೇ ಕೆಲಸದ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ವೇಳೆಯಾಯಿತು.
೧೯೨೦ ಮತ್ತು ೧೯೩೦ನೇ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಬಾರಿಗೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳ ನಡುವೆ ವೈಮನಸ್ಸು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇಟಲಿಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೊಂದಿದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ವಿರೋಧಿ ಸಂಘಟನೆಯಾದ ಆರ್ದಿತಿ ಡೆಲ್ ಪೋಪೊಲೊ ಪರವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಯವನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದರು, ಫಾರ್ಮಾದಲ್ಲಿನ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳ ಪ್ರಾಭಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಗಸ್ಟ್ ೧೯೨೨ರಲ್ಲಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶರ್ಟ ಪಡೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸರಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಫ್ರಾನ್ಸನಲ್ಲಿ ಫಾರ್ ರೈಟ್ ಲೀಗ್ಸ ದಂಗೆಯು ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೯೩೪ರಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ರೈತ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಮುನ್ನಡೆಯುವಿಕೆಯ ನೀತಿಗೆ ಬದಲಾದರು.
ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿ.ಎನ್.ಟಿ.ಯು ಮೂಲತಃ ಚುನಾವಣಾ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದವು. ಸಿ.ಎನ್.ಟಿ.ಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಯಿಂದ ದೂರವಿರುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿತು. ಆದರೆ ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಸಿ.ಎನ್.ಟಿಯು ತನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಪೊಪ್ಯೂಲರ್ ಪ್ರಂಟ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪುನಃ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ತರಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಮೊದಲು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪೇನಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದಿಢೀರನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು ಸೈನಿಕ ದಂಗೆಕೋರರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಶಸ್ತ್ರ ಸಜ್ಜಿತ ಸೈನ್ಯದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬಾರ್ಸಿಲೋನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಫೇನ್ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ೧೯೩೯ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಗಳ ವಿಜಯದ ಮೊದಲು ಸೋವಿಯತ್ ಯುನಿಯನ್‌ನ ಸೈನಿಕ ಗಣತಂತ್ರವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಂದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ರವರು ಮುಂದಾಳತ್ವವಹಿಸಿದ ಗುಂಪು ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ಗಳಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು. ಪ್ರಾನ್ಸ ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಏರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.
ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ವಿರುದ್ಧ ಸಕ್ರೀಯವಾಗಿದ್ದರು.
ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ವಿಚಾರವಾದಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಯುಕ್ತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು ಏಕೆಂದತೆ ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಕಸನದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೊಂದಿವೆ. ವಯಕ್ತಿಕ ಶಾಖೆಯು ಋಣಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರುತ್ತದೆ.ಉ.ದಾ: ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಧಿಕಾರವು ಖಾಸಗಿ ತನದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು. ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶಾಖೆಯು ಧನಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇವು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದ ಮತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದವು. ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕ್ರಾಂತಿ ವಿಚಾರವಾದದ ಶಾಲೆಗಳು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು.
ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಒಳಪಕ್ಷವನ್ನು ಮೀರಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೇ ಕಿತ್ತೊಗೆಯುವ ಬದಲಾಗಿ ಅದರಲ್ಲೂ ವಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾದ ವಿಚಾರವಾದವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡವು. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ವಿಚಾರವಾದವು ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಅಭಾಗ್ಯವಂತಿಕೆ ಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಅಪರಾಧವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಾದವೇನೆಂದರೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಯಾವುದೇ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ೧೮೮೯ರಲ್ಲಿ ಫರ್ನಾಡೋ ತಾರಿದಾ ಡೆಲ್ ಮಾರ್ಮೋಲ್‌ರವರು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಚರ್ಚಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಯಾದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ವಿಚಾರವಾದದಲ್ಲಿ ಅಂಧಾಭಿಮಾನದ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಒಂದು ವಾದವೆಂದರೆ ಇದೊಂದು ಉದ್ದೇಶವೇ ಇಲ್ಲದ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಾಂತಿವಾದವು ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದೆ.(ಸಮಷ್ಠಿಸಾಮ್ಯವಾದಿ, ಸಮುದಾಯ ಸ್ವಾಮ್ಯವಾದಿ, ಸಹಜೀವನವಾದಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯವಾದಿ ಅರಾಜಕತಾ ವಾದ) ಅಧಿಕಾರ ವಿರೋಧಿ ನೀತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಥ ಎಲ್ಲ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳಿಗೆ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು ೧೯೪೧ರ ನಂತರ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್‌ ಫೆಡರೇಷನ್ ಅಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ೧೯೪೦ರ ದಶಕದ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಎಂಟಿಫೆಸಿಸ್ಟ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೊಲಿಡೆಟರಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಾದ ಫೆಡರೇಶನ್ ಗ್ರುಪ್‌ಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಕ್ಯೂಬನ್ ಲಿಬೇರಿಯನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಂದ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸನಲ್ಲಿ ಫೆಡರೇಶನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 'ಸಿಂತೆಸಿಸ್ಟ್ ಫೆಡರೆಶನ್ ಅನಾರ್ಚಿಕಾ ಇಟಾಲಿನಾ ಸಂಘಟನೆಯು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ 'ಉರುಗ್ವಾಯನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ ಫೆಡರೇಶನ್' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ 'ಅನಾರ್ಕೋ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಪ್‌ ಅರ್ಜೆಟೈನಾ' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು 'ಅಜೆಂಟೈನ್ ಲಿಬರ್ಟಿರಿಯನ್ ಫೆಡರೇಶನ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ 'ಜಪಾನಿಸ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಫೇಡರೇಶನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.
ಅಲ್ಬರ್ಟ ಕಾಮೂ, ಹರ್ಬರ್ಟ ರೀಡ್, ಪಾಲ್ ಗುಡ್ಮ್ಯಾನ್, ಅಲ್ಲೆನ್ ಗಿನ್ಸಬರ್ಗದ ಮತ್ತು ಪ್ರೆಂಚ್‌ ಸರ್ರಿಯಲಿಸ್ಟ್‌ ಅಂಡ್ರೆ ಬಿಟೋನ್ ಇವರಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸದ್ಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ 'ಫೆಡರೇಶನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್' ಗಳು ಈಗಲೂ ಸಹ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿನ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿವೆ.
'ಅನಾರ್ಕೋ-ಪ್ಯಾಸಿಫಿಸಮ್' ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವಿರೋಧಿ ಹೊರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಮಾಣು ನಿಷೇಧ ನೀತಿಯ ಅಲೆಕ್ಸ್ ಕಂಫರ್ಟ್‌‍ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಂಘಟನೆಯ ಸದಸ್ಯರಾದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ ಅಮ್ಮನ್ ಹೆನ್ಸಿಯವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನವಾದವು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಗಳನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೈರ್ರೆ-ಜೊಸೆಫ್ ಪ್ರೌಡನ್‌ರವರಿಂದ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಇತರರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಫ್ರೌಡನ್‌ನವರು ಒಂದು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ನಿಯಮಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು ಎಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹೆರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆಯೋ ಅಂತಹ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಅನೊನ್ಯತಾವಾದವು ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಎಲ್ಲಿ ಉದ್ಬವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಯಾವಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ಇಷ್ಟದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಇಷ್ಟದಂತೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ ಆವಾಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ತನ್ನಿಂದ ತಾನೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಮ ಬದ್ಧತೆಯು ಭದ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನವಾದವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧತೆ, ಮುಕ್ತ ಸಂಘಟನೆ,ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಿತ ಕರಾರು, ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಮತ್ತು ಸಾಲ ಅಥವಾ ಹಣದ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ವಿಲಿಯಂ ಬ್ಯಾಚಲ್ಡರ್ ಗ್ರೀನಿಯವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನವಾದದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಅವನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಸಂಬಳವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.ಸೇವೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸೇವೆಯಿಂದಲೇ ಲಾಭ ಅಥವಾ ನಷ್ಟವಾಗದಂತೆ ಅಳೆಯಲಾಗುವುದು. ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನವಾದವು ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಒಂದುಗುಡುವಿಕೆಯ ಪೂರ್ವಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಅವುಗಳೆರಡರ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಥಳ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಫ್ರೌಡನ್ನನು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಸಮತಾವಾದ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿವಾದದ ಸಂಯೋಜನೆಯಾದ ಸಮಾಜದ ಮೂರನೇ ವಿಧವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದನು.
ಅರಾಜಕತೆ ಎಂಬ ಶಬ್ಧವು ಗ್ರೀಕ್‌ನ , ಅನಾರ್ಚೋಸ್ , ಇದರರ್ಥ "ಆಳುವವನು ಇಲ್ಲದೆ", ಉಪಸರ್ಗ - + + - ಬಂದಿದೆ. ಅರಾಜಕತೆ ಕುರಿತು ಬರೆಯುವಾಗ "ಮಾನವನಿಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆಯೆಂಬ ಸಿದ್ದಾಂತ" ಮತ್ತು "ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದಿ" ಶಬ್ಧದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇದೆ. ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೮೯೦ರಿಂದ "ಮಾನವನಿಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆಯೆಂಬ ಸಿದ್ದಾಂತ" ಎಂಬ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಅರಾಜಕತೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ೧೯೫೦ರ ವರೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು,ಈಗಲೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರ "ವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿ ಮಾನವನಿಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆಯೆಂಬ ಸಿದ್ದಾಂತ" ದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಮಾಜವಾದಿ ಅರಾಜಕತೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದವಾಗಿ "ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದಿ ಸಮಾಜವಾದ" ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಾಗಿ, "ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದಿ"ಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅರಾಜಕತೆಯು "ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದಿ ಅರಾಜಕತೆ"ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅರಾಜಕತಾವಾದ ವು ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ರಾಜ್ಯವು ಅನಪೇಕ್ಷಣಿಯ, ಅನಾವಶ್ಯಕ, ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ರಹಿತ ಸಮಾಜ, ಅಥವಾ ಅರಾಜಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅರಾಜಕತೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎಡ ಪಂಥೀಯ ಧೋರಣೆಯಿಂದ ಬಂದದ್ದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸಮತಾವಾದ, ಸಮುದಾಯವಾದ, ಸಿಂಡಿಕಾಲಿಸಂ ಅಥವಾ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ರಾಜ್ಯತ್ವ ವಿರೋಧಿ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಗಳು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೂ, ಅರಾಜಕತೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿ, ಅಥವಾ ನೈತಿಕವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸದ ಅಹಂಭಾವವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿವಾದಿ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಕೂಡಾ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಾಜಕತೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರವಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಬಲವಂತದ ಅಧಿಕಾರವಾಗಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಅರಾಜಕತೆಯ ದೊಡ್ಡ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದವು ಖಾಸಗೀ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರ ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಿಕೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
ಅರಾಜಕತೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಂದೋಲನವಾಗಿ ಬಹುಕಾಲ ನಿರಂತರವಾದ ಏರಿಳಿತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ಪಂಡಿತರು ೧೮೬೦ ರಿಂದ ೧೯೩೯ರವರೆಗಿನ ಕಾಲವನ್ನು ಇದರ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಅವಧಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದವರು ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಜೊತೆಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.
ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅರಾಜಕವಾದವು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಅರಾಜಕತಾವಾದ ವಿಚಾರವಾದಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಒಕ್ಕೂಟಗಳು, ಸಮಾಜ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ,ಆದರ್ಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದವು ಕೇವಲ ಏಕೈಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನವಾಗಿರದೇ ಅವು ಖಾಸಗಿ ವಾದಿಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಅವು ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದ ಸಂಧರ್ಬಗಳು ಇವೆ.
ಟಾಗೋರ್‌ರವರು ಎಂಟು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನೂ, ನಾಲ್ಕು ಕಥೆಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೀಗಿವೆ -
ಚತುರಂಗ , ಶೇಶರ್ ಕೋಬಿತ , ಚಾರ್ ಓಧಯ್ , ಮತ್ತು ನೌಕದುಬಿ . ಘರೆ ಬೈರೆ —ಆದರ್ಶಾತ್ಮಕ ಜಮೀನ್ದಾರ್ ನಾಯಕ ನಿಖಿಲ್‌ನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ—ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ, ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹುರುಪನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದೆ; ಇದು ಟಾಗೋರ್‌ರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಘರ್ಷದ ನೇರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ, ಅದು ೧೯೧೪ರ ಕುಸಿತದ ಶಕ್ತಿಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.
ಕಾದಂಬರಿಯು ಹಿಂದು-ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ನಿಖಿಲ್‌ಗೆ ಗಾಯವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಗೋರ ಭಾರತೀಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಘೋರೆ ಬೈರೆ ಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಸ್ವಂತ ಅಸ್ತಿತ್ವ , ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಮತ್ತು ಧರ್ಮವು ಸಂಗತಿಗಳು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಥೆ ಮತ್ತು ತ್ರಿಕೋನ ಪ್ರೇಮ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
ಜೋಗಾಜೋಗ್ ‌ನಲ್ಲಿ , ರವರು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಶಿವ-ಸತಿ ಆದರ್ಶರೂಪಗಳಿಂದ ಪರಿಮಿತಿಗೊಳಪಟ್ಟ ನಾಯಕಿ ಕುಮುದಿನಿಯು ಅವಳ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯುಳ್ಳ ಅಣ್ಣನ ಕಳೆಗುಂದುತ್ತಿದ್ದ ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವನ ಸೋಲಿಗಾಗಿ ಮರುಕಪಡುವುದರಲ್ಲೇ ಹಾಗೂ ಅವಳನ್ನು ಶೋಷಿಸುವ, ಲಂಪಟ ಸ್ವಭಾವದ, ವಯಸ್ಸಾದ ಪತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವಳು ಛಿದ್ರಛಿದ್ರವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗುವುದು, ದುಡಿಯುವುದು, ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಗೌರವ ಕಾಪಾಡುವುದು ಎಂಬ ಪಾಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಬಂಗಾಳಿ ಮಹಿಳೆಯ ಅವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಾವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಕರುಣಾರಸ ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಟಾಗೋರ್‌ ತಮ್ಮ ಸ್ತ್ರೀ ಪರ ನಿಲುವನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ತೋರಿದ್ದಾರೆ; ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಂಗಾಳಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಮಿತಜನಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಾಧನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬಂಗಾಳ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕತೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಸಂಕಟಸ್ಥಿತಿಗೆ ಟಾಗೋರ್‌ ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು. ಅಂತಹ ಬರಹಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ - ಆಫ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮಲಿಯ , ಇವು ನಂತರದ ಅವರ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು.ಅವರು ಅಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಶಾಧು ಭಾಷಾ ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು ಚೋಲ್ತಿ ಭಾಷಾ ವನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.ಮಾನಸಿ , ಸೋನಾರ್ ತೋರಿ , ಬಲಕ , ಮತ್ತು ಪುರೊಬಿ ಇವು ರವೀಂದ್ರರ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಬರಹಗಳು. ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಯ ಕ್ಷಣಿಕ ಗುಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸೋನಾರ್ ತೋರಿಯು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪದ್ಯ. ಅದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯ ಸೂಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ "ূ্ ী ীে িু ়ি / াা ি ়ে ে োা ী" ("ಶುನ್ನೊ ನೊಡಿರ್ ಟೈರ್ ರೊಹಿನು ಪೊರಿ / ಜಹ ಚಿಲೊ ಲೊಯ್ ಗೆಲೊ ಶೊನಾರ್ ತೋರಿ"—"ನಾನು ಸಾಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಬಂಗಾರದ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ-ನಾನು ಉಳಿದಿದ್ದೇನೆ."). ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ, ಗೀತಾಂಜಲಿ ಯು ಟಾಗೋರ್‌ರವರ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅದು ಅವರಿಗೆ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಗೀತಾಂಜಲಿಯ ಹಾಡು :