polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ក្នុងការចូល​ប្រឡូក​ជា​អ្នកនយោបាយ ដំបូងឡើយ​ លោក​ចូល​ជា​សមាជិក​របស់​គណបក្ស​សមរង្ស៊ី ឈរឈ្មោះ​ជា​តំណាងរាស្ដ្រ​តាំងពី​ឆ្នាំ​១៩៩៨ ប៉ុន្ដែ​មិនជា​ប់ឆ្នោត​ទេ ។ ក្រោយមក​បាន​ជាប់ឆ្នោត តំណាងរាស្ដ្រ​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៣ កាលនោះ លោក​មាន​អាយុ​៣៨​ឆ្នាំ ។ បន្ទាប់មក ឆ្នាំ​២០០៦ ក៏​ចេញមក​បង្កើត​គណបក្សខ្លួនឯង ដែលមានឈ្មោះថា​គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ​មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ។​
ចំពោះគណបក្សផ្សេងគេផ្ដោត មើលទីផ្សារថា ត្រូវធ្វើម៉េចដើម្បីអូស យកសន្លឹកឆ្នោតឱ្យបាន តែគណបក្ស លោកផ្ដោតលើភាពត្រឹមត្រូវរឿងសន្លឹក ឆ្នោតមិនគិតទេ ។ លោកគិតថា បើភាពត្រឹមត្រូវមិនត្រូវបានស្រូបទាញ ការគាំទ្រ ពីប្រជាពលរដ្ឋទេមិនដឹងជាមានផ្លូវ ណាអាចទាញយកបានមានតែការបោកប្រាស់ ។ ប៉ុន្ដែវាអត់ចេះបោកប្រាស់ ព្រោះវាមិនស្របតាមសម្បជញ្ញៈរបស់ខ្លួនឯង អ៊‌ីចឹងធ្វើទៅអត់កើតក៏ចេញមកបង្កើតគណបក្សខ្លួនឯងតែម្ដងទៅ។
ចម្លើយសម្រាប់ថាតើការិយាល័យធ្វើការងារនៅទីណានោះ គឺនៅក្នុងកាប៊ីនឡាណរបស់គាត់។ ចំពោះផ្ទះសំបែងរបស់គាត់វិញ ថាតើគាត់ស្នាក់នៅឯណានោះ?
សម្រាប់គាត់មិនដែលមានអារម្មណ៍នឹកគិតថា ត្រូវទិញផ្ទះសំបែង ស្នាក់នៅដើម្បីខ្លួនឯងម្តងសោះឡើយ ក៏សូម្បីតែពេលដែលរូបគាត់ផ្ទាល់មានលទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ក៏ដោយ។
ដោយសារជាតិជាមនុស្ស ចេះឈឺឆ្អាលរឿងគេ និងស្រឡាញ់យុត្ដិធម៌ ភាពត្រឹមត្រូវ ដល់ពេលចូលជាមួយ គណបក្សសមរង្ស៊ី បានយូរៗទៅ មិនឃើញមានភាពត្រឹមត្រូវពុករលួយ និយមបក្ខពួក នយោបាយគ្មានទស្សនៈវិស័យ ហើយប្រជាពលរដ្ឋនៅខាងក្រៅអត់បានដឹងរឿងខាងក្នុងរបស់បក្ស ដោយខាងក្រៅបក្សគេនិយាយផ្សេង ខាងក្នុងបក្សគេនិយាយផ្សឹង។ ហើយដល់អ៊‌ីចឹងក៏ចេះតែកើតមានទំនាស់ជាច្រើនហូរហែលដែលឮរហូតដល់ប្រធានបក្ស លោក សម រង្ស៊ី។
អង្គការនេះដំណើរការដោយចុះទៅធ្វើវេទិការតាមខេត្តមួយចំនួនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដោយមានវាគ្មិន លោក ខឹម វាសនា ហើយយកមកចាក់ផ្សាយតាមវិទ្យុ ៩០ ភ្នំពេញ ម៉ោង ៧ ដល់ ៨ ល្ងាចរៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយមានការផ្សាយផ្ទាល់រៀងរាល់ថ្ងៃអាទិត្យរយ:ពេល២ម៉ោង។ ហើយដំណើរការនៃអង្គការនេះទៅបាន ដោយសារការចំណាយថវិការផ្ទាល់ដោយលោក ខឹម វាសនា។ ហើយអង្គការនេះដំណើរបានរយៈពេល០៤ឆ្នាំ គឺពីឆ្នាំ២០០៥ រហូតដល់ ២០០៩។
ការដែលចេញមកបង្កើតគណ បក្សផ្ទាល់ខ្លួន គឺវាលំបាកកាយជារឿង ធម្មតាទេតែទោះយ៉ាងណាក៏វាមិនដូចលំបាកចិត្ដដែរ ព្រោះអ្វីដែលយើងចង់ និងពេញចិត្ដចំពោះការងារដែលលំបាក ហ្នឹងហើយឥឡូវយើងមានការទទួលខុសត្រូវរួមមិនមែនដូចមុនយើងទទួល ខុសត្រូវជាផ្នែកនោះទេ ។ បើពិតជាអ្នក នយោបាយមែនគេត្រូវមានទស្សនវិស័យមួយភ្ជាប់នឹងសកម្មភាពការងារ របស់គេហើយបើទស្សនៈវិស័យខុសគ្នាហើយ គឺមិនអាចនៅជាមួយគ្នាបានទេ។
បន្ទាប់មកទៀត លោកក៏បន្តទៅប្រកបរបរកសិកម្ម ធ្វើការដាំដុះស្រូវនៅខេត្តកំពង់ធំ និងភ្ជួរដីចំការដាំដំលូងនៅខេត្តសៀមរាប។ ដោយអូសបន្លាយពេលអស់មួយរយៈក្រោយមក ងាកចេញមិនផុតពីវិស័យកសិកម្ម លោកក៏បន្តមុខរបរលក់ជីកសិកម្មបន្តទៀត។ ហើយក្រោយៗមក លោកនៅតែចិញ្ចឹមក្នុងចិត្ត រកដាំដុះរបរកសិកម្មណា ដែលអាចហុចផលបានសមប្រកប
ដោយគូសបញ្ជាក់ពីអារម្មណ៍ចេញពីបេះដូងរបស់លោកប្រាប់គេថា វាហាក់បីដូចជាខ្លួនលោកផ្ទាល់ កំពុងតែដើរអុចទៀនបំភ្លឺ ហើយកាន់វាដើរកាត់នៅលើវាលខ្សាច់សាហ្សារ៉ាដ៏ធំលាតសន្ធឹងល្លឹង ល្លើយ សែនងងឹតសូន្យឈឹងអញ្ជឹង។ ហើយដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់យល់ពេញដើមទ្រូងតែម្នាក់ឯងគត់ តែមិនដឹងថាទៅថ្លឹងរាយរ៉ាបប្រាប់អ្នកណា ថាតើប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ អាចយល់បានពីទំហំទឹកចិត្ត និងទស្សនវិស័យរបស់លោក ដែរ ឬទេ?
ហើយបក្សក៏ចោទក្រោមលេសថា គាត់និយាយប៉ះពាល់ដល់ស្ថាប័នអង្គព្រះមហាក្សត្រ រំលោភបំពារច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ ដោយហេតុថាលោកជាមនុស្សមានទស្សនៈខុសប្លែកពីគេ អត្ថចរិតមិនដូចគេ និងមានមនោសញ្ចេតនាជ្រៀជ្រៅនឹងពូជសាសន៍ខ្លួនខុសពីគេ ហាក់បីដូចជា ទឹក និងប្រេង ទើបលោកនៅជាមួយគណបក្ស សម រង្ស៊ី មិនកើត។ នៅចុងក្រោយមក លោកក៏ដកខ្លួន ដើរចេញពីបក្ស ហើយដើរចេញពីរដ្ឋសភាជាតិ។
នៅឆ្នាំ ២០០៥ វាជាឆ្នាំមួយដែល អង្កការបណ្តុះបណ្តាល និងអភិវឌ្ឍន៍ បង្កើតចេញជារូបរាងឡើងដោយ លោក ខឹម វាសនា។ ហើយអង្គការនេះមានទិសដៅ ទាញយកប្រយោជន៍ឲ្យបាន ពីកិច្ចប្រតិបត្តិព្រះធម៌ ដាំបណ្តុះ ចរិកសីលធម៌សង្គមឡើងវិញ និងដាំបណ្តុះ គ្រាប់ពូជប្រជាធិតេយ្យ។
លោក ខឹម វាសនា កើតថ្ងៃទី ១១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៦៥ ត្រូវនឹងឆ្នាំខ្មែរគឺ ឆ្នាំម្សាញ់ ស្ថិតនៅក្នុងភូមិពានា ឃុំក្ដឿងរាយ ស្រុក កញ្ច្រៀច ខេត្តព្រៃវែង។ នៅក្នុងត្រកូលគ្រួសារធ្វើស្រែចំការមួយ ដែលមានបងប្អូនបង្កើតពីរនាក់ ប្រុសមួយ ស្រីមួយ ហើយរូបលោកជាកូនទី១ និងប្អូនស្រីរបស់លោកឈ្មោះ ខឹម ស្រីមុំ។
ប៉ុន្តែគាត់ប្រាប់ទៅបងប្អូនគាត់ថា វ៉ែនតាតម្លៃប៉ុន្មានក៏ដោយ ប៉ុន្តែពាក់វាមិនត្រូវភ្នែក នេះវ៉ែនតាបេនឡានតម្លៃ១រៀលៗ តែពាក់ទៅត្រូវភ្នែក។ពីរមុនស្អាតកូនអ្នកមាន តែវាអត់ត្រូវការយល់ឃើញរបស់ខ្ញុំ។
បន្ទាប់គាត់ បានឈរឈ្មោះជាបេក្ខភាពតំណាងរាស្រ្តមណ្ឌលខេត្តសៀមរាប លំដាប់លេខរៀងទី១ នៃការបោះឆ្នោតជាតិជ្រើសរើសតាំងតំណាងរាស្រ្ត អាណត្ដិទី៥ ឆ្នាំ២០១៣ដែលមានចំនួន ០៦អាសនៈ។
“អ្នកក្លាហានពិតប្រាដកគឺជាមនុស្សដែលហ៊ានធ្វើការងារប្រឆាំងជាមួយនឹងប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន” -ខឹម វាសនា
ឯ ប្រទេសនេះក៏ជាសមាជិកនៃអង្គការសំខាន់ៗមួយចំនួនផងដែរដូចជា៖ សហភាពសេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុបអាស៊ី អង្គការសន្ធិសញ្ញាសន្តិសុខរួម ចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ និងអង្គការដើម្បីសន្តិសុខ​និងសហ​ប្រតិបត្តិការ​នៅអឺរ៉ុប។ល។ ប្រទេសបេឡារុសត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងគោលនយោបាយសង្កាត់អឺរ៉ុប របស់សហភាពអឺរ៉ុបដោយគោលដៅនៃគោលនយោបាយនេះគឺបង្រួមប្រជាជាតិអឺរ៉ុបទាំងឡាយឱ្យកាន់តែជិតស្និទ្ធលើវិស័យសេដ្ឋកិច្ចនិងភូមិសាស្រ្តនយោបាយ។
ឯ) មួយដែរ។ បេឡារុសគឺនូវតែរក្សាទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មជាមួយបណ្តាប្រទេសជាសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុប (ទោះជាជម្លោះរវាងមេដឹកនាំបេឡារុសនិងមេដឹកនាំប្រទេសសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុបខ្លះកំពុងតែកើនឡើងក្តៅគគុកក្តី) មានដូចជា ឡេតូនី លីទុយអានី និងប៉ូឡូញ។ល។ សហភាពអឺរ៉ុបបានលើកការហាមឃាត់នៃការធ្វើដំណើរលើរដ្ឋាភិបាលលោកលូកាសិនកូចេញវិញដើម្បីឱ្យលោកលូកាសិនកូអាចចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំការទូតឬក្នុងកិច្ចពិភាក្សាផ្សេងៗរវាងរដ្ឋាភិបាលលោកនិងបក្សពួកប្រឆាំង។
នៅក្នុងការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ២០០៦ លូកាសិនកូត្រូវបានតវ៉ាប្រឆាំងដោយលោកអាឡិចសាន់ដឺ មីលីនកេវិចដែលជាអ្នកតំណាងក្រុមសម្ព័ន្ធនៃបក្សប្រឆាំង និងលោកអាឡិចសាន់ដឺ កាស៊ូលីននៃបក្សសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ។ លោកកាស៊ូលីនត្រូវបានកងកម្លាំងនគរបាលវាយដំនិងចាប់ខ្លួននៅអំឡុងព្រឹត្តិការណ៍បាតុកម្មនៅជុំវិញសភាប្រជាជនបេឡារុសរួម។ លោកលូកាសិនកូក៏បានជាប់ឆ្នោតនាឆ្នាំនោះដែរដោយទទួលបានសម្លេងគាំទ្រប្រមាណ ៨០%, សហព័ន្ធរុស្ស៊ីនិងបណ្តាប្រទេស ស.
ឯ បានចាត់ទុកការបោះឆ្នោតនោះជាការបោះឆ្នោតត្រឹមត្រូវនិងយុត្តិធម៌ ខណៈដែល និងអង្គការមួយចំនួនទៀតបានគិតផ្ទុយទៅវិញដោយរួមគ្នាហៅការបោះឆ្នោតនោះថាអយុត្តិធម៌និងមិនស្មើភាព។
ចំណុចខ្ពស់បំផុតក្នុងប្រទេសនេះគឺភ្នំឌីស៊ែរជីនស្គី រីឯចំណុចទាបបំផុតគឺស្ថិតនៅលើទន្លេណេម៉ាន់ ។ កម្ពស់មធ្យមរបស់បេឡារុសគឺ ១៦០ ម៉ែត្រលើនីវ៉ូទឹក។ អាកាសធាតុក្នុងប្រទេសនេះមានលក្ខណៈជាអាកាសធាតុត្រជាក់មធ្យមនិងត្រជាក់ខ្លាំងដោយនៅខែមករាមានសីតុណ្ហភាពអប្បបរមាចាប់ពី -៤ នៅតំបន់និរតីទៅ -៨ នៅតំបន់ពាយព្យ។ ប្រទេសនេះក៏មានរដូវក្តៅសើមផងដែរដោយមានសីតុណ្ហភាពជាមធ្យម ១៨។ ប្រទេសបេឡារុសទទួលទឹកភ្លៀងជាមធ្យមពី ៥៥០ ទៅ ៧០០ មីល្លីម៉ែត្រ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។
អ្នកនយោបាយកុម្មុយនីស្តសូវៀតបេឡារុសម្នាក់ឈ្មោះអានឌ្រី ក្រូម៉ៃកាបានចូលបម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសសូវៀត និងជាប្រធាននៃគណៈប្រធានសូវៀតកំពូល ដោយលោកជាអ្នកនយោបាយសញ្ជាតិបេឡារុសដ៏សំខាន់បំផុតនាសម័យនោះនិងជាអ្នកទទួលខុសត្រូវលើគោលនយោបាយការបរទេសសូវៀតស្ទើរទាំងស្រុង។ នៅឆ្នាំ១៩៨៦ បរិយាកាសនៃរដ្ឋបេឡារុសបានទទួលនូវការធ្លាក់វិទ្យុសកម្មនុយក្លេអ៊ែរច្រើនបំផុត ពីបន្ទុះរោងចក្រថាមពលនៅឈើណូប៊ីលដែលមានចម្ងាយ ១៦ គីឡូម៉ែត្រពីទឹកដីអ៊ុយក្រែន។
នៅក្រោមរជ្ជកាលព្រះចៅនីកូឡាសទី១ និងព្រះចៅអាឡិចសាន់ដឺទី៣, វប្បធម៌ជាតិបេឡារុសត្រូវបានហាមឃាត់លែងមិនឱ្យអនុវត្តនិងអភិរក្សទៀតឡើយ។ ប៉ូឡូញវូបនីយកម្មពីមុនត្រូវបានលុបបំបាត់ចោលហើយត្រូវជំនួសមកវិញនូវរុស្ស៊ីវូបនីយកម្មវិញដូចជា ការប្រែពីកាន់សាសនាកាតូលិកមកអូស្សូដក់វិញជាដើម.។ ភាសាបេឡារុសត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យប្រើប្រាស់នៅតាមសាលារៀននិងស្ថាប័នអប់រំផ្សេងៗហើយនិស្សិតនិងយុវវ័យបេឡារុសត្រូវបានបង្គាប់ឱ្យនិយាយនិងប្រើប្រាស់ភាសារុស្ស៊ីជានិច្ច។
នៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩០ ការបោះឆ្នោតដើម្បីអាសនៈនៅក្នុងសភាកំពូលសូវៀតនៃ សសស បេឡារុសត្រូវបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។ ទោះបីជារណសិរ្សប្រជាជនបេឡារុសបានដណ្តើមអាសនៈបានតែ ១០% ក៏ដោយតែប្រជាជនភាគច្រើនបានចូលរួមគាំទ្រដល់ចលនាមួយនេះ ជាពិសេសគឺសមាជិកដែលបានជ្រើសតាំងនៅក្នុងសភា។ រដ្ឋបេឡារុសបានប្រកាសពីអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួននៅថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៣ តាមរយៈការចេញប្រកាសនូវសេចក្តីប្រកាសស្តីពីអធិបតេយ្យភាពរដ្ឋនៃសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតបេឡារុស។
ប្រទេសបេឡារុសគឺស្ថិតនៅរយៈទទឹង ជ ៥១ និង ៥៧ និងរយៈបណ្តោយ ក ២៣ និង ៣៣។ ទឹកដីបេឡារុសពីជើងទៅត្បូងគឺមានចម្ងាយ ៥៦០ គម រីឯពីលិចទៅកើតគឺមានចម្ងាយ ៦៥០ គម។ ប្រទេសនេះមិនមានព្រំដែនជាប់នឹងសមុទ្រអ្វីនោះទេហើយសណ្ឋានដីគឺមានលក្ខណៈជាខ្ពង់រាបដែលសម្បូរទៅដោយដីភក់ច្រើន។ ផ្ទៃដីបេឡារុសប្រមាណ ៤០% គឺគ្របដណ្តប់ទៅដោយព្រៃឈើ។ ប្រទេសបេឡារុសគឺស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អេកូឡូស៊ីចំនួន ២ គឺ៖ ព្រៃចម្រុះសាម៉ាទិចនិងព្រៃចម្រុះអឺរ៉ុបកណ្តាល។
សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតបេឡារុសគឺជារដ្ឋមួយក្នុងចំណោមសាធារណរដ្ឋសូវៀតចំនួនពីរ ដែលបានចុះចូលជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥។ ចាប់តាំងពីពេលបែកបាក់ពីសហភាពសូវៀតមក បេឡារុសនិងប្រទេសរុស្ស៊ីបានរក្សាទំនាក់ទំនងជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មនិងជាសម្ព័ន្ធមិត្តការទូតដ៏ជិតស្និទ្ធ។ បេឡារុសច្រើនពឹងផ្អែកលើប្រទេសរុស្ស៊ីសម្រាប់ការនាំចូលវត្ថុធាតុដើមនិងសម្រាប់ទីផ្សារនាំចេញរបស់ខ្លួន។
ដោយមានការគាំទ្រពីបក្សកុម្មុយនិស្ត ឈ្មោះផ្លូវការរបស់ប្រទេសនេះត្រូវបានប្តូរមក សាធារណរដ្ឋបេឡារុស នៅថ្ងៃទី២៥ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៩១។ នៅថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩១ ប្រធាននៃសភាកំពូលសូវៀតបេឡារុសលោកស្តានីស្លាវ ស៊ូសកេវិចបានជួបជាមួយនឹងមេដឹកនាំរុស្ស៊ីលោកបូរីស យែលស៊ីននិងមេដឹកនាំអ៊ុយក្រែនលោកឡេអូនីត ក្រាវឈូកដណ្តើមចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងរំលាយសហភាពសូវៀតចោលជាផ្លូវការនិងការបង្កើតសហគមន៍នៃរដ្ឋឯករាជ្យឡើង។
នៅអំឡុងពេលចរចាក្នុងសន្ធិសញ្ញាប្រេស្ត-លីតូវស្ក ប្រទេសបេឡារុសបានប្រកាសឯករាជ្យខណៈដែលកំពុងនូវក្រោមការត្រួតត្រារបស់អាល្លឺម៉ង់នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩១៨ ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតបេឡារុស។ បន្ទាប់ពីប្រកាសបង្កើតរួច សង្គ្រាមប៉ូឡូញ–សូវៀតក៏បានផ្ទុះឡើងភ្លាមៗហើយជាលទ្ធផល ទឹកដីបេឡារុសត្រូវបានបែងចែកជាពីរផ្នែកដោយមួយផ្នែកស្ថិតនៅក្រោមប៉ូឡូញនិងមួយផ្នែកទៀតស្ថិតនៅក្រោមសហភាពសូវៀត។
មេដឹកនាំសូវៀតលោកហ្សូសែហ្វ ស្តាលីនបានអនុវត្តសូវៀតវូបនីយកម្មដើម្បីផ្តាច់បេឡារុសចេញពីឥទ្ធិពលលោកខាងលិច។ គោលនយោបាយនេះបានប្រព្រឹត្តិទៅតាមរយៈការបញ្ជូនអ្នកនយោបាយរុស្ស៊ីពីគ្រប់ផ្នែកនៃសហភាពសូវៀតទៅកាន់កាប់តំណែងសំខាន់ៗនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលបេឡារុស។ បន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់ស្តាលីននៅឆ្នាំ១៩៥៣ លោកនីគីតា គ្រូឆេវបានឡើងកាន់តំណែងជាមេដឹកនាំបន្តដោយលោកបានអនុវត្តនូវគោលនយោបាយរបស់ស្តាលីនដដែរ។
សហភាពរវាងប៉ូឡូញនិងលីទុយអានីបានបញ្ចប់ជាផ្លូវការនៅក្នុងឆ្នាំ១៧៩៥ បន្ទាប់ពីទឹកដីរបស់រដ្ឋសហភាពមួយនេះត្រូវបានបំបែកបែងចែកគ្នាដោយចក្រភពរុស្ស៊ី ព្រុស និងអូទ្រីស។ ទឹកដីបេឡារុសបានធ្លាក់ក្រោមការកាន់កាប់របស់រុស្ស៊ីនៅអំឡុងរជ្ជកាលព្រះអធិរាជានីកាតឺរីនទី២ ដោយវាបានក្លាយជាតំបន់រដ្ឋបាលមួយរបស់រុស្ស៊ីរហូតដល់សម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី១ គឺនៅពេលដែលអាល្លឺម៉ង់បានចូលឈ្លានពាន។
បច្ចុប្បន្ន លោកឧត្តមសេនីយ៍ឯកវីចទ័រ ក្រេនីនគឺជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិខណៈដែលលោកអាឡិចសាន់ដឺ លូកាសិនកូ មានងារជាអង្គមេបញ្ជាការ។ កងកម្លាំងជាតិបេឡារុសត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៩២ បន្ទាប់ពីផ្តាច់ខ្លួនចេញពីកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធសូវៀត។ នៅឆ្នាំ១៩៩៧ កងកម្លាំងនេះបានឆ្លងកាត់កំណែទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើនដោយមានទាហានសរុបចំនួន ៣០,០០០ នាក់។
នៅក្នុងការបោះឆ្នោតសភាឆ្នាំ២០០៤ គ្មានគណបក្សប្រឆាំងនិងគណបក្សគាំទ្រលូកាសិនកូណាដណ្តើមបានអាសនៈសម្បីតែមួយ។ អង្គការដើម្បីសន្តិសុខនិងសហប្រតិបត្ដិការអឺរ៉ុប បានសម្រេចថាការបោះឆ្នោតនោះមិនមានភាពយុត្តិធម៌នោះទេពីព្រោះបេក្ខជនខាងបក្សប្រឆាំងត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលបដិសេដមិនឱ្យចូលរួមហើយដំណើរនៃការបោះឆ្នោតត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីតែគាំទ្រអ្នកកាន់អំណាចប៉ុណ្ណោះ។
បឹងធំតូចចំនួន ១១,០០០ និងអូរជាច្រើនត្រូវបានរកឃើញក្នុងប្រទេសបេឡារុស។ ទន្លេធំៗចំនួនបីបានហូរឆ្លងកាត់ប្រទេសនេះមាន៖ ទន្លេណេម៉ាន់ ព្រីបយ៉ាត់ និងទន្លេឌីណេព័រ។ ទន្លេណាម៉ាន់គឺហូរទៅកាន់ទិសខាងលិចឆ្ពោះទៅសមុទ្របាល់ទិករីឯទន្លេព្រីបយ៉ាត់គឺហូរសម្តៅទៅឌីណេព័រហើយទន្លេឌីណេព័របន្តហូរឆ្ពោះទៅទិសខាងត្បូងចូលទៅក្នុងសមុទ្រខ្មៅ។
ដោយសារតែសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌នេះហើយបានជាមានការបះបោរមួយផ្ទុះឡើងនៅអំឡុងឆ្នាំ១៨៦៣។ បន្ទាប់ពីការបះបោរបានប្រព្រឹត្តិទៅដោយបរាជ័យ រាជរដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីបានណែនាំនូវតួអក្សរស៊ីលីរីកមកប្រជាជនបេឡារុសនៅឆ្នាំ១៨៦៤ ហើយឯកសារមួយណាដែលសរសេរចេញជាភាសាបេឡារុសនឹងមិនត្រូវទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីឡើយរហូតដល់ឆ្នាំ១៩០៥។
ពាក្យថា បេឡារុស្ស៊ីយ៉ា គឺតែងនិយមប្រើប្រាស់ដោយជនជាតិរុស្ស៊ីតាំងពីសម័យចក្រភពរុស្ស៊ីរហូតមកដល់អំឡុងឆ្នាំ១៩៩១។ ឈ្មោះផ្លូវការរបស់ប្រទេសនេះគឺ សាធារណរដ្ឋបេឡារុស ។ នៅឯប្រទេសរុស្ស៊ីវិញ ពាក្យថាបេឡារុស្ស៊ីយ៉ាគឺនូវតែមានអ្នកប្រើប្រាស់ជារឿយៗ។
នៅក្រោយសង្គ្រាម បេឡារុសបានក្លាយជារដ្ឋសមាជិកស្ថាបនិកទាំង ៥១ នៃធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយដូចនេះទើបបេឡារុសមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតលើអ្វីៗនៅលើឆាកអង្គការសហប្រជាជាតិ។ ព្រំដែនរវាងប្រទេសប៉ូឡូញនិងបេឡារុសត្រូវបានរៀបចំសារជាថ្មីដោយផ្អែកលើខ្សែបន្ទាត់កាហ្សុនដែលបានស្នើកាលពីឆ្នាំ១៩១៩។
ប្រព័ន្ធតុលាការនៅប្រទេសនេះគឺនូវមានកង្វះឯករាជ្យភាពហើយច្រើនទាក់ទងទៅនឹងរឿងនយោបាយ។ អំពើពុករលួយមានដូចជាការសូកប៉ាន់ជាដើមដែលច្រើនប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងនៅអំឡុងពេលដំណើរការដេញថ្លៃ ការការពារអ្នកស៊ើបអង្កេតជាតិ និងកង្វះមន្ត្រីស៊ើបការណ៍នៅក្នុងប្រព័ន្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយរបស់ប្រទេស។
ប្រទេសបេឡារុសមានទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មជាមួយប្រទេសជាង ១៨០ នៅទូទាំងពិភពលោក។ ដៃគូពាណិជ្ជកម្មចម្បងរបស់បេឡារុសគឺប្រទេសរុស្ស៊ីដោយការនាំចេញនិងការនាំចូលភាគច្រើនគឺប្រព្រឹត្តិទៅរវាងប្រទេសទាំងពីរនេះខណៈពេលដែលសហភាពអឺរ៉ុបទទួលបានការនាំចេញ ២៥% និងការនាំចូល ២០%។
នៅថ្ងៃទី២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៣៨៦ មហាពញារដ្ឋលីទុយអានីនិងរាជាណាចក្រប៉ូឡូញបានបង្រួមចូលគ្នាជាសហភាពបុគ្គលតាមរយៈការរៀបអភិសេយរវាងមេដឹកនាំរដ្ឋទាំងពីរ។ ទីបំផុតនៅឆ្នាំ១៥៦៩ រដ្ឋទាំងពីរក៏យល់ព្រមចុះហត្ថលេខាលើសហភាពលូព្លីនដែលបង្កើតបានជាសហធនរដ្ឋប៉ូឡូញ–លីទុយអានី។
ក្នុងពេលដំណើរគ្នានេះដែរ មហាពញារដ្ឋម៉ូស្គូក៏ចាប់និម្មិតឡើងហើយនៅឆ្នាំ១៤៨៦ នៅក្រោមរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទអ៊ីវ៉ានទី៣ ម៉ូស្គូបានផ្តើមយុទ្ធនាការយោធាដ៏ធំមួយដោយមានគោលដៅចង់ដណ្តើមយកអតីតទឹកដីនៃរូសកៀវមកវិញ ជាពិសេសគឺទឹកដីបេឡារុសនិងអ៊ុយក្រែន។
នៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ សេរីភាវូបនីយកម្មនយោបាយបាននាំឱ្យឥទ្ធិពលជាតិនិយមងើបឡើងវិញ ដោយមានរណសិរ្សប្រជាជនបេឡារុសជាកម្លាំងគាំទ្រឯករាជ្យដ៏សំខាន់មួយ។
ភាសាណាវ៉ាថ្លះតូល្លិ គឺជាភាសាយូតូអាហ្សតិក មួយដែលត្រូវបាននិយាយជាពិសេសដោយជនជាតិណាវ៉ាក្នុងម៉ិចស៊ិក និង អាមេរិកកណ្ដាល.
កើតនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៧យ៉ាងយឺត។ តាងពីវិត្ថាកម្មនៃវប្បធម៌តូលតិកនៅទីបញ្ចប់សត្តវត្សរ៍ទី១០នៅមេសូអាមេរិក, ភាសាណាវ៉ាថ្ល៍ចាប់ផ្ដើមសាយឡើងលើភាសាផ្សេងៗនៃមេសូអាមេរិកដល់ធ្វើជាភាសាអន្ដរជាតិក្នុងភាគធំនៅតំបន់មេសូអាមេរិក ជាពិសេសក្នុងផែនដីដែលត្រូវបានធ្វើសញ្ជ័យដោយចក្រភពអាហ្សតិក ពីសតវត្សរ៍ទី១៣ដល់កាលធ្លាក់ ដោយជនជាតិអេស្ប៉ាញ ហេតុដូច្នេះ ភាសាណាវ៉ាថ្ល៍ក៏ត្រូវបានស្គាល់តាម ‹‹ភាសាម៉ិចស៊ិក››។
តាមពិត មនុស្សដែលនិយាយភាសាណាវ៉ាថ្ល៍ហៅវាថា ម៉ិស៊្យីកាថ្លះតូល្លិ ជាភាសាខ្មែរ៖ ភាសាម៉ិចស៊ិក។ ប្រភពផ្សេងទៀតប្រាប់យើងថា ភាសាណាវ៉ាថ្ល៍ ជាដើម ត្រូវបានស្គាល់តាមឈ្មោះ សិម៉័ណាវ៉ាកាថ្លះតូល្លិ ជាភាសាខ្មែរ៖ ភាសាពិភពលោក ហើយព្រោះពិបាក់និយាយ ឈ្មោះនេះត្រូវបានខ្លីជា ណាវ៉ាថ្ល៍។
ភាសាណាវ៉ាថ្ល៍ចាប់ផ្ដើមខាតអ្នកនិយាយតាមជនជាតិអេស្ប៉ាញមកទ្វីប ហើយតាមភាសាអេស្ប៉ាញបានធ្វើជាភាសាខ្ពស់ជាងគេថ្មីក្នុងមេសូអាមេរិក។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ជនជាតិអឺរ៉ុបតប្រើភាសាណាវ៉ាថ្ល៍ដោយអ្នកផ្សាយសាសនាសម្រាប់ធ្វើសញ្ជ័យ យកភាសានេះទៅតំបន់ដែលមិនទាន់មានឥទ្ធិពលនៃភាសាណាវ៉ាថ្ល៍ជាមុនទេ។
ភាសាណាវ៉ាថ្ល៍គឺជាភាសាអន្ដោគ្រាមម៉ិចស៊ិកដែលមានអ្នកនិយាយច្រើនជាងគេ មានប្រមាណមួយលានកន្លះ ហើយភាគច្រើនក៏ចេះភាសាអេស្ប៉ាញដែរ។ តំបន់ប្រើគឺពីខាងជើងប្រទេសម៉ិចស៊ិកដល់អាមេរិកកណ្ដាល។
តាមពិត គេគួរតែចោទសួរក្នុងទីនេះថា តើតួនាទីរបស់គ្រូ ឬអាចារ្យតាមដូចដែលព្រះពុទ្ធបានគិតនោះ គឺជាតួនាទីអសកម្ម ឬយ៉ាងណា ?
នៅក្នុងមជ្ឈិមនិកាយនេះទៀត, វិធីរបស់ព្រះពុទ្ធស្ដីពីការចាប់ផ្ដើមតាមលំដាប់ថ្នាក់, ដំណើររីចំរើនបន្តិចម្ដង ៗ និងការឡើងពីមួយថ្នាក់ទៅមួយថ្នាក់ទៀតចាប់ជំហានទាបឡើងទៅ ត្រូវបានគេប្រៀបប្រដូចទៅនិងដំណើរសិក្សាក្នុងសិល្បៈបាញ់ធ្នូ និងការរាប់លេខដែរ ។ កាលណាយើងបង្រៀនសិស្សដំបូង យើងនាំឲ្យសិស្សរាប់ មួយ, ពីរ, បី, បួន,.
ហើយចេះតែរាប់បន្តរហូតដល់រយពាន់ ។ នៅក្នុងឧទានគាថា ព្រះពុទ្ធបានពន្យល់វិធីបែបនេះ វែងឆ្ងាយទៀតថា បីដូចជាមហាសាគរក្លាយទៅជាជ្រៅនោះ គឺជ្រៅបន្តិចម្ដងៗ ដល់ជ្រៅបំផុត រួចក្លាយទៅជារាក់ជាលំដា
ប់ ហើយពុំមានជង្ហុកភ្លាមៗ នោះទេ តាមគន្លងនវដូចគ្នានៅក្នុងព្រះធម៌ និងវិន័យនេះ, ការហ្វឹកហាត់ ត្រូវប្រព្រឹត្តទៅតាមលំដាប់ថ្នាក់ ការរៀនសូធ្យក៏ប្រព្រឹត្តទៅមួយថ្នាក់ម្ដង ៗ ហើយមិនអាចឈានទៅមុខភ្លាម ចាប់យកចំណេះដឹងបានទាំងស្រុងនោះទេ ។
ភិក្ខុមួយរូប ស័ក្ដិសមនិងបំពេញបេសកកម្មមួយបាន កាលណាភិក្ខុនោះ មានគុណធម៌ប្រាំបី)យ៉ាង ។ តើគុណធម៌ទាំងប្រាំបីយ៉ាងនោះ គឺអ្វីខ្លះ ?
ដូចគ្នានេះដែរ ធម្មសាកច្ឆា ក៏ជាមធ្យោបាយមួយជួយបំភ្លឺ ជួយវាយតម្លៃ និងជួយវិភាគឱវាទប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធ ។ ធម្មសាកច្ឆានេះ ក៏ត្រូវបានចាត់ទុកជាសម្មភាពខាងបញ្ញា ដ៏សំខាន់មួយរបស់សង្ឃដែរ ។ ប្រហែលយើងអាចក្រឡេកមើលដំណើរប្រព្រឹត្តទៅនៃធម្មសាកច្ឆា អំពីការពិភាក្សាដេញដោលរវាងព្រះនាគសេន និងព្រះរាជាមេនន្ទេរ ដូចដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងមិលិន្ទប្បញ្ហា ។ ប្រសិទ្ធភាពនៃដំណើរប្រព្រឹត្តទៅនៃធម្មសាកច្ឆា ដែលទុកជាវិធីសាស្ត្ររៀនសូធ្យនោះ គឺល្អប្រសើរណាស់ ។
មនុស្សក្បាលទទេ ជាមនុស្សលេលា ដែលមិនអាចមើលឃើញ, ទោះបីសេពគប់ញឹកញាប់ជាមួយមិត្តភ័ក្ដិ ស្ដាប់គេនិយាយឮទាំងខាងដើម កណ្ដាល ចុង ក៏មិនអាចក្ដាប់ការនិយាយនោះបានសោះ ។
គ្រាន់បើជាងមនុស្សនេះ គឺមនុស្សមានខួរក្បាលរាយមាយ ជាអ្នកសេពគប់ជាមួយមិត្តភ័ក្ដិជាញឹកញយ ឮគេទាំងអស់គ្នានិយាយតាំងពីខាងដើម កណ្ដាល ចុង ហើយអង្គុយនៅទីនោះ អាចក្ដាប់បានគ្រប់ពាក្យ ប៉ុន្តែក្រោកឡើង គ្មានចងចាំអ្វីសោះ ។ ខួរក្បាលរបស់គេទទេស្អាត ។
ខ្លឹមសារនៃការប្រៀនប្រដៅ របស់ភិក្ខុទាំងហុកសិបរូបនោះ បានមកពីព្រះពុទ្ធ ដោយរួមទាំងវិធីសាស្ត្របង្រៀនផង ។ ភិក្ខុទាំងនោះបានត្រាប់តាមព្រះពុទ្ធ ក្នុងការប្រើវិធីសាស្ត្របង្រៀននោះ ។ ព្រះពុទ្ធអង្គឯង បានពន្យល់ជាញឹកញយនូវវិធីសាស្ត្រ ព្រមទាំងទស្សនៈ ឬគំនិតនៃការរៀន និងការបង្រៀនរបស់ព្រះអង្គ ។ គម្ពីរ អង្គុត្តរនិកាយ មាននិយាយពីការសង្កេតពិនិត្យសម្រាប់ការអប់រំយ៉ាងទូលំទូលាយជាពិសេស ។
ក្នុងទីនេះ ព្រះពុទ្ធបានទទួលស្គាល់អត្ថន័យនៃភាពផ្សេងគ្នា រហូតដល់រវាងបុគ្គលម្នាក់ ៗ ហើយបានធ្វើឲ្យរីកចំរើន នូវវគ្គរៀនសូត្រសមាធិសម្រាប់បុគ្គលម្នាក់ ៗ ដើម្បីជាគុណប្រយោជន៍ដល់សាវ័កទាំងឡាយរបស់ព្រះអង្គ ដោយអនុលោមទៅតាមក្របខ័ណ្ឌចិត្តសាស្ត្ររបស់បុគ្គលម្នាក់ ៗ ។ ការប្រមូលផ្ដុំចិត្តដែលជាគោលដៅនៃការហ្វឹកហ្វឺន គឺជាមធ្យោបាយតែមួយគត់ ដើម្បីទៅដល់គោលដៅនៃទីបញ្ចប់ ។
គ្រូត្រូវជំរុញសិស្សរបស់ខ្លួនឲ្យជជែក និងឲ្យពិភាក្សាដេញដោលហើយជាញឹកញយ លោកគ្រាន់តែតាំងខ្លួនជាអាជ្ញាកណ្ដាលប៉ុណ្ណោះ ។ លោករៀបចំសិស្សាពូកែលេចធ្លោជាងគេ ឲ្យធ្វើជាគ្៩រូសម្រាប់អ្នកឯទៀត ។ គ្រូវាយតម្លៃសមត្ថភាពបង្រៀនរបស់គរុសិស្ស ហើយចាត់ថ្នាក់គរុសិស្សទាំងនោះ ទៅតាមសមត្ថភាពបង្រៀនរបស់គរុសិស្ស ហើយចាត់ថ្នាក់គរុសិស្សទាំងនោះ ទៅតាមជំនាញ និងវិធីសាស្ត្ររបស់គេ ។
ធម្មទេសនា គឺការពន្យល់ផ្សព្វផ្សាយធម៌ ត្រូវបានព្រះអង្គធ្វើឲ្យរីកចំរើនទៅជាការបង្រៀន ឯធម្មសវនា គឺការស្ដាប់ធម៌ ត្រូវបានគេធ្វើជាទ្រង់ទ្រាយមួយនៃការរៀន ។ នៅក្នុងការកត់សម្គាល់រកភិក្ខុទាំងឡាយមានសមត្ថភាព ដើម្បីបំពេញបេសកកម្មផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌ ព្រះពុទ្ធបានចេញសេចក្ដី ណែនាំដូចតទៅដែលគេឃើញមានទាំងនៅក្នុង វិន័យបិដក ទាំងនៅក្នុង អង្គុត្តរនិកាយ ។
ទីអវសាននៃដំណើរសិក្សានេះ គឺបញ្ញា ។ ដោយសារបញ្ញានេះ សាវ័ក ឬសិស្ស បានទៅដល់គោលដៅដ៏ខ្ពស់បំផុត គឺអាណាចក្រអមតៈ ។ នៅក្នុងទីនេះសាវ័ក ឬសិស្ស ទម្លាក់ចោលនូវអ្វី ៗ ទាំងអស់នៅឯក្រោយ រួមទាំងពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធផង ។ ពុទ្ធឱវាទ ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ជាក្បួនឆ្លងកាត់ទឹកប៉ុណ្ណោះ ពុំមែនជាកម្មសិទ្ធិ ដែលគេត្រូវតែរក្សានោះទេ ។
ប្រសិនបើមានការនិយាយទាក់ទងដល់ពេលថ្មីៗ វិញ ក៏គេឃើញមានតែការនិយាយយោងទៅរកប្រព័ន្ធអប់រំពុទ្ធសាសនា និងសាលាវត្ត ដែលគេទុកនៅជួរក្រោយ សោះតែនឹងបំភ្លេចចោល បើប្រៀបផ្ទឹមទៅនិងការចាប់ផ្ដើមនៃការអប់រំបច្ចុប្បន្ន ។ គេបានប៉ុនប៉ងរកដំណោះស្រាយទស្សនវិជ្ជាពុទ្ធសាសនា ស្ដីពីការអប់រំកន្លងមក ប៉ុន្តែ គេបានទទួលលទ្ធផលតិចតួចតែប៉ុណ្ណោះ ។
វាក៏មានសារសំខាន់ធំធេងដែរ ដូចជាការអនុវត្តន៍ជាក់ស្ដែង នូវការប្រើឧបករណ៍អប់រំមួយចំនួន នោះគឺទស្សនៈមួយចំនួនរបស់ព្រះពុទ្ធ ស្ដីពីការបង្រៀននិងការរៀន ហើយនិងមុខវិជ្ជាទាក់ទងទៅនិងការរៀន និងការបង្រៀននោះ ។ អត្ថបទដ៏មានប្រយោជន៍មួយ នៅក្នុងសិង្គាលោវាទសូត្រ បានរៀបរាប់ពីករណីយកិច្ចរបស់គ្រូ និងសិស្ស ដូចខាងក្រោមៈ
ក្នុងអំឡុងកាលព្រះពុទ្ធគង់ធរមាននៅឡើយ ក៏មានអដ្ឋកថា ស្ដីពីឱវាទប្រៀនប្រដៅមួយចំនួន បានចាប់ផ្ដើមកើតមានរួចស្រេចទៅហើយ ។ សេចក្ដីសង្ខេបសម្រាប់សូធ្យឲ្យចាំមាត់ ក៏ត្រូវបានគេធ្វើឲ្យកើតមានឡើង ដើម្បីសម្រួលការរំលឹកយកមករៀបរាប់ ។ ប្រព័ន្ធធ្វើតារាងរៀបរៀងតាមលំដាប់អក្សរ ក៏បង្កើតឲ្យមានឡើងហើយដែរ ។
នៅក្នុងទីផ្សេងទៀតនៃគម្ពីរ មជ្ឈិមនិកាយ ព្រះពុទ្ធប្រៀបព្រះអង្គឯងទៅនិងទ្រមាក់ដំរី ។ តាមរយៈដំរីផ្សាំងហើយ ទ្រមាក់ខិតខំអូសទាញដំរីព្រៃឲ្យចេញមកក្នុងព្រៃរបោះ រួចទាក់វាយកចេញពីព្រៃ តាមរយៈការផ្សាំងបន្តិចម្ដងៗ រហូតដល់ធ្វើឲ្យដំរីព្រៃនោះ ផ្សាំនិងបរិដ្ឋាននៃភូមិ ហើយអាចរស់នៅធម្មតាជាមួយមនុស្សបាន ។
គឺមានតែក្រោយពេលនៃចំណុចយល់ព្រមដូច្នេះបានកើតឡើងទេ ទើបព្រះពុទ្ធចាប់ផ្ដើមអធិប្បាយអំពីទស្សនៈផ្ទាល់របស់ព្រះអង្គ, ស្ដីអំពីចំណុចពិភាក្សាគ្នានោះ ទោះបីជាប្រធានបទពិភាក្សាគ្នាជាអ្វីក៏ដោយ, ក៏ព្រះពុទ្ធតែងអូសទាញដៃគូពិភាក្សាបន្តិចម្ដងៗ មកកាន់ការទេសនាអំពីមាគ៌ានៃការរំដោះឲ្យផុតទុក្ខដែរ ។
លោកមិនរន្ធត់ញាប់ញ័រ កាលណាលោកឋិតនៅចំពោះមុខអង្គប្រជុំធំលោកមិនបាត់ខ្សែគំនិតនៃការនិយាយ ឬស្រពេចស្រពិលលើសេចក្ដីអធិប្បាយ ។ លោកនិយាយចេញច្បាស់លាស់ ដោយឥតញញើតញញើម គ្មានបញ្ហាចោទសួរ ណាមួយធ្វើឲ្យលោកតក់ស្លុតបានទេ ភិក្ខុដូចនេះ ស័ក្ដិសមបំពេញបេសកកម្មបាន ។
គេសេពគប់ជាមួយមិត្តភ័ក្ដិជាញឹកញយ ឮគេទាំងអស់គ្នាជជែក តាំងតែពីខាងដើម កណ្ដាល ចុង ហើយពេលអង្គុយនៅទីនោះ អាចក្ដាប់បានគ្រប់ពាក្យ ចងចាំទាំងអស់ក្នុងខួរក្បាល ម៉ឺងម៉ាត់ ដាច់ខាត ស្ទាត់ជំនាញក្នុងព្រះធម៌ និងក្នុងអ្វីសមស្របទៅនិងព្រះធម៌ ។
ព្រះពុទ្ធអង្គឯង ក៏ត្រូវបានគេពោលសរសើរថា ព្រះអង្គបានប្រើចង្កោមរូបភាពចក្ខុទស្សន៍ បង្កើតឡើងដោយបាដិហារ្យ៨ ដើម្បីផ្ចាញ់យុវក្សត្រីកោងកាចមួយអង្គ ប្រកបដោយចរិតល្ហិចល្ហើរ និងមានរូបសម្ផស្សឆើតឆាយ ។
ព្រះអង្គបានធ្វើការវិភាគទស្សនៈនីមួយ ៗ ទៅដល់ធាត់ផ្គុំផ្សំ ហើយទ្រង់បានបង្ហាញធាតុផ្សំទាំងនោះទៅតាមលំដាប់លេខរៀង សម្រាប់ធ្វើជាក្របខ័ណ្ឌជួយឲ្យមើលឃើញគំនិតទាំងឡាយតាមលំដាប់លំដោយ និងសម្រាប់ជាជំនួយដល់ការចងចាំ ។
ឃ- សេរីនិយមខាងបញ្ញារបស់ពុទ្ធសាសនា ទុកជាការជំរុញលើកទឹកចិត្តទៅរកការអភិវឌ្ឍន៍ខាងការសិក្សាអប់រំ ។
ប្រព័ន្ធអប់រំដ៏ច្បាស់លាស់មួយ បានចាប់ផ្ដើមវិវត្តក្នុងកំឡុងពេលព្រះពុទ្ធគង់ធរមាននៅ ។ មានកត្តាបួនយ៉ាងទាក់ទងនឹងការខិតខំខាងផ្នែកអប់រំរបស់ព្រះអង្គ ។ កត្តាទាំងបួននោះ គឺជាគ្រឹះនៃការអប់រំ ហើយមានរៀបរាប់ដូចតទៅៈ
គុណសម្បត្តិរបស់អ្នកស្ដាប់ ក៏បានទាក់ទាញអារម្មណ៍របស់គ្រូ ឬសាស្ត្រាចារ្យវិញដែរ ។ ពេលនោះ ព្រះពុទ្ធទ្រង់មាន ពុទ្ធដីកាថា មានមនុស្សបែបនេះឃើញមាននៅក្នុងលោកៈ
ចរិតលក្ខណៈដែលលើកឡើងបំភ្លឺហើយនេះ គឺជាចរិតលក្ខណៈរបស់គ្រូឬសាស្ត្រាចារ្យដ៏មានសមត្ថភាពម្នាក់ ។
បរិយាកាសរបស់ភពណិបទូនត្រូវបានបែងចែកទៅជាតំបន់សំខាន់ៗចំនួនពីរ៖ តំបន់ ត្រូពិច ខាងក្រោម ដែលសីតុណ្ហភាពថយចុះតាមរយៈកម្ពស់ និង ដែលសីតុណ្ហភាពកើនឡើងតាមរយៈកម្ពស់។ ព្រំដែនរវាងទាំងពីរ ត្រូប៉ូប៉ូ ស ស្ថិតនៅសម្ពាធ 0.1 បារ ។ បន្ទាប់មក ផ្តល់ផ្លូវទៅកាន់ នៅសម្ពាធទាបជាង 10 5 ទៅ 10 4 ។ ទែម៉ូស្វ៊ែរផ្លាស់ប្តូរបន្តិចម្តង ៗ ទៅកាន់ផ្នែក ខាងក្រៅ ។
ដ្យាក្រាមដែលបង្ហាញពីការអនុលោមតាមគន្លងសំខាន់ៗនៅក្នុង ខ្សែក្រវាត់ ដែល បង្កឡើងដោយភពណិបទូន៖ តំបន់ដែលបានបន្លិចគឺ 2:3 ដែលជា "ខ្សែក្រវាត់បុរាណ" ដែលមិនមានសំឡេង និង 1:2 ។
ការក្លែងធ្វើដែលបង្ហាញពីភពខាងក្រៅ និងខ្សែក្រវាត់ ៖ ក) មុនពេលភពព្រហស្បតិ៍ និងសៅរ៍បានឈានដល់កម្រិតសំឡេង 2:1; ខ) បន្ទាប់ពីការខ្ចាត់ខ្ចាយខាងក្នុងនៃវត្ថុខ្សែក្រវ៉ាត់ បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរគន្លងនៃភពណិបទូន។ គ) បន្ទាប់ពីការច្រានចោលសាកសពខ្សែក្រវាត់ ដែលនៅរាយប៉ាយដោយភពព្រហស្បតិ៍
អាវធំនេះស្មើនឹងម៉ាស់ផែនដីពី 10 ទៅ 15 ហើយសម្បូរដោយទឹក អាម៉ូញាក់ និងមេតាន។ ដូចទម្លាប់ក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រភព ល្បាយនេះត្រូវបានគេហៅថា ទឹកកក ទោះបីជាវាជាវត្ថុរាវក្តៅ និងក្រាស់ក៏ដោយ។ វត្ថុរាវនេះដែលមានចរន្តអគ្គិសនីខ្ពស់ ជួនកាលគេហៅថា ទឹក-អាម៉ូញាក់ មហាសមុទ្រ។ អាវទ្រនាប់អាចមានស្រទាប់នៃទឹកអ៊ីយ៉ុងដែលម៉ូលេគុលទឹកបំបែកទៅជាស៊ុបនៃអ៊ីដ្រូសែន និង អ៊ីយ៉ុងអុកស៊ីហ៊្សែ ន ហើយកាន់តែជ្រៅទៅ ក្នុង ទឹក ដែលអុកស៊ីហ៊្សែនគ្រីស្តាល់ ប៉ុន្តែ អ៊ីយ៉ុងអ៊ីដ្រូសែន អណ្តែតជុំវិញដោយសេរីនៅក្នុងបន្ទះអុកស៊ីដ .
នៅជម្រៅ 7,000 គីឡូម៉ែត្រ លក្ខខណ្ឌអាចមានលក្ខណៈដូចថា មេតានរលាយទៅជាគ្រីស្តាល់ពេជ្រ ដែលភ្លៀងធ្លាក់ចុះមកដូចភ្លៀងធ្លាក់។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រក៏ជឿថា ភ្លៀងពេជ្រប្រភេទនេះកើតឡើងនៅលើ ភព ព្រហស្បតិ៍ សៅរ៍ និង អ៊ុយរ៉ានុស ។ ការពិសោធន៍ដែលមានសម្ពាធខ្ពស់នៅ មន្ទីរពិសោធន៍ជាតិ បានបង្ហាញថាផ្នែកខាងលើនៃអាវធំអាចជាមហាសមុទ្រនៃកាបូនរាវដែលមាន 'ពេជ្រ' រឹងអណ្តែត។
មាន វត្ថុ ដែលគេស្គាល់ជាច្រើន ដែលកាន់កាប់ទាំង ព្រះអាទិត្យ - 4 និង 5 ចំណុច - តំបន់ទំនាញទំនាញដែលនាំមុខនិងតាមពីក្រោយ ក្នុងគន្លងរបស់វារៀងគ្នា។ អាចត្រូវបានគេមើលឃើញថានៅក្នុង 1: 1 ជាមួយ ។ តេរ៉ូនណិបទូនខ្លះមានស្ថេរភាពគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុងគន្លងរបស់វា ហើយទំនងជាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅជាប់នឹងភពណិបទូន ជាជាងការចាប់យក។ វត្ថុទីមួយដែលត្រូវបានគេកំណត់ថាមានទំនាក់ទំនងជាមួយនឹង ចំណុច 5 របស់ណេបទូនគឺ ឆ្នាំ 2008 18 ។ នេបតិន ក៏មាន បច្ច័យដែរ។- , 2007 10 .
ដោយទាមទារសិទ្ធិក្នុងការដាក់ឈ្មោះការរកឃើញរបស់គាត់ បានស្នើយ៉ាងឆាប់រហ័សនូវឈ្មោះ សម្រាប់ភពថ្មីនេះ ទោះបីជាមានការអះអាងមិនពិតថា នេះត្រូវបានអនុម័តជាផ្លូវការដោយ ការិយាល័យបារាំង ក៏ដោយ។ នៅក្នុងខែតុលា គាត់បានស្វែងរកឈ្មោះភពផែនដី បន្ទាប់ពីខ្លួនគាត់ ហើយគាត់មានការគាំទ្រដ៏ស្មោះត្រង់ក្នុងរឿងនេះពីនាយកអង្កេតគឺ ។ ការ​ស្នើ​នេះ​បាន​ជួប​នឹង​ការ​តស៊ូ​យ៉ាង​តឹងរ៉ឹង​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​បារាំង។ អាល់ម៉ាណាក បារាំងបានណែនាំឈ្មោះ ឡើងវិញភ្លាមៗ សម្រាប់ភព បន្ទាប់ពីអ្នករកឃើញភពនោះ និង សម្រាប់ភពថ្មី។
នៅថ្ងៃទី 11 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2011 ភពណិបទូនបានបញ្ចប់ គន្លង ធរណីមាត្រ ពេញលេញជាលើកដំបូង ចាប់តាំងពីការរកឃើញរបស់វានៅឆ្នាំ 1846 ទោះបីជាវាមិនបានបង្ហាញនៅទីតាំងនៃការរកឃើញពិតប្រាកដរបស់វានៅលើមេឃក៏ដោយ ដោយសារតែផែនដីស្ថិតនៅទីតាំងផ្សេងគ្នានៅក្នុងគន្លងរបស់វា 365.26 ថ្ងៃ .
ដោយសារតែចលនារបស់ព្រះអាទិត្យទាក់ទងទៅនឹង នៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ នៅថ្ងៃទី 11 ខែកក្កដា ក៏មិនមែនជាទីតាំងនៃការរកឃើញពិតប្រាកដរបស់វាទាក់ទងនឹងព្រះអាទិត្យដែរ។ ប្រសិនបើប្រព័ន្ធកូអរដោនេ ទូទៅ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ នោះរយៈបណ្តោយនៃការរកឃើញត្រូវបានឈានដល់នៅថ្ងៃទី 12 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2011។
បន្ទាប់ពីការរកឃើញនេះ មានការប្រកួតប្រជែងជាតិនិយមដ៏ក្តៅគគុករវាងជនជាតិបារាំង និងជនជាតិអង់គ្លេស លើអ្នកដែលសមនឹងទទួលបានកិត្តិយសសម្រាប់ការរកឃើញនេះ។ នៅទីបំផុត ការយល់ស្របជាអន្តរជាតិបានលេចចេញមកថា និង សមនឹងទទួលបានឥណទានរួម។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1966 លោក បានចោទសួរអំពីភាពជឿជាក់នៃការអះអាងរបស់ ចំពោះការរកឃើញរួមគ្នា ហើយបញ្ហានេះត្រូវបានវាយតម្លៃឡើងវិញដោយអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តជាមួយនឹងការត្រឡប់មកវិញក្នុងឆ្នាំ 1998 នៃ " " ទៅកាន់ , ។
ភពណិបទូន គឺជាភពព្រះអាទិត្យទីប្រាំបី និងឆ្ងាយបំផុត ពី ព្រះអាទិត្យ ។ នៅក្នុង ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ វាគឺជាភពធំជាងគេទីបួនដែលមានអង្កត់ផ្ចិត ជាភពដ៏ធំបំផុតទីបី និងជា ភពយក្ស ដែលក្រាស់ជាងគេ ។ វាមានទំហំធំជាង ផែនដី ១៧ ដង ហើយធំជាង អ៊ុយរ៉ានុស ជិតភ្លោះរបស់វាបន្តិច ។ ណេបទូនគឺក្រាស់ និងតូចជាងភពអ៊ុយរ៉ានុស ដោយសារម៉ាស់របស់វាកាន់តែធំ បណ្តាលឱ្យមានការបង្រួមទំនាញកាន់តែច្រើននៃបរិយាកាសរបស់វា។ វាត្រូវបានគេសំដៅថាជា ភពមួយក្នុងចំណោមភព យក្សទឹកកក ពីរនៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ។
នៅឆ្នាំ 1989 ចំណុចងងឹតដ៏អស្ចារ្យ ដែលជា ប្រព័ន្ធព្យុះ ប្រឆាំងស៊ីក្លូន ដែលលាតសន្ធឹងលើផ្ទៃ 13,000 គីឡូម៉ែត្រ 6,600 គីឡូម៉ែត្រ ត្រូវបានរកឃើញដោយ យានអវកាស 2 របស់ ។ ព្យុះនេះស្រដៀងនឹង ចំណុចក្រហមដ៏អស្ចារ្យ នៃភពព្រហស្បតិ៍។ ប្រាំឆ្នាំក្រោយមក នៅថ្ងៃទី 2 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 1994 កែវយឺតអវកាស មិនបានឃើញចំណុចងងឹតដ៏អស្ចារ្យនៅលើភពផែនដីទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ព្យុះថ្មីមួយដែលស្រដៀងនឹង ត្រូវបានរកឃើញនៅអឌ្ឍគោលខាងជើងរបស់ណេបទូន។
បានចេញមុខដើម្បីដាក់ឈ្មោះ នៅថ្ងៃទី 29 ខែធ្នូឆ្នាំ 1846 ទៅកាន់ ។ មិនយូរប៉ុន្មាន បានក្លាយជាឈ្មោះដែលទទួលយកជាអន្តរជាតិ។ នៅក្នុង ទេវកថារ៉ូម៉ាំង គឺជា ព្រះនៃសមុទ្រ ដែលត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណដោយក្រិក ។ តម្រូវការសម្រាប់ឈ្មោះទេវកថាហាក់ដូចជាស្របនឹងនាមត្រកូលនៃភពផ្សេងទៀត ដែលទាំងអស់នោះត្រូវបានដាក់ឈ្មោះសម្រាប់អាទិទេពនៅក្នុង ទេវកថា ក្រិក និងរ៉ូម៉ាំង។
បញ្ចប់គន្លងមួយជុំវិញព្រះអាទិត្យ សម្រាប់គ្រប់គន្លង 164.79 នៃផែនដី។ វត្ថុពណ៌ខៀវស្រាលតំណាងឱ្យភពអ៊ុយរ៉ានុស។