polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ចេះមែនហើយតែនៅឡើយមិនទាន់ចេះ ព្រោះចំពោះច្រើនលើសលុបគ្រប់បែបយ៉ាង និងគុណនារាប់មិនបានមានជាតាង កុំអាលអាងថាចេះចប់សព្វអស់ហើយ ។
ឆ្កែចចកកុំត្រាប់រាជសីហ៍ សត្វបក្សីកុំត្រាប់រាជហង្សា អ្នកល្ងង់ខ្លៅកុំត្រាប់អ្នកប្រាជ្ញាបាគូភ្លៀវក្លាកុំត្រាប់សត្វសសេះ ។
នាយស្មូនឆ្នាំដំឆ្នាំងតាំងឲ្យល្អ គ្រូនឹងតតាំងវាយសិស្សឲ្យសិក្សា នឹងឲ្យធ្លាក់អបាយនោះកាលណា វាយប្រាថ្នាជាហេតុចម្រើនសិស្ស ។
បុគ្គលល្អបរិសុទ្ធស្អាតឥតហ្មង ឆ្គងតាមគន្លងពុទ្ធដំណើរប្រសើរគ្រប់ ព្រមទាំងការចរិយាល្អលើសលុប កម្រឃើញមានក្នុងភពលោកយើងនេះ ។
បើមានចិត្តគិតសំអប់ស្អប់ជនណា ត្រូវមានការចង់ដឹងខុសកំហុសផង បើមិនឃើញមានកំហុសខុសអ្វីម្ដង គួរកុំចងចិត្តសំអប់ស្អប់គ្នាថ្វី ។
ការដែលយើងធើ្វ នាំឲ្យយើងដុះដាលចិត្តគំនិតកាន់តែធំ កាន់តែខ្ពស់ កាន់តែរីកធំឡើង យើងធើ្វការជួយបង្កើតលោកទាំងមូល ។
គេទុកវិធីពេទ្យវិទ្យាសាស្រ្តជាអាវុធមានមុខពីរ អាចធើ្វឲ្យមនុស្សជារោគក៏បាន ស្លាប់ក៏បាន បើអ្នកកាន់អាវុធនោះគ្មានសមត្ថភាព ។
ជនដែលធើ្វអំពើល្អបរិសុទ្ធស្អាត មិនប្រមាទធ្វេសប្រហែសការគ្រប់យ៉ាង ជននោះឯងតែងសត្រូវនឹងពួកម្ខាង ដែលកសាងតែកម្មពៀរជាអកុសល ។
ឈ្នះអ្នកក្រោធដោយក្រឹត្យមិនក្រោធតប ឈ្នះអសប្បុរសប្រកបដោយសប្បុរសឈ្នះកំណាញ់ដោយឲ្យទ្រព្យរបស់ ឈ្នះបុរសឡេះឡោះដោយពាក្យសត្យ ។
នំណាមានរសជាតិល្អឆ្ងាញ់ពិសា គេត្រូវការរកនំនោះគ្រប់ៗគ្នា រដ្ឋបុរសស្មោះជួយជាតិឥតរួញរា ជាតិសាមគ្គានាំគ្នាតាមទាំងប្រទេស ។
បុគ្គលបានស្ដាប់បានរៀនចេះច្រើន សីល្បៈចម្រើនឆ្លៀវឈ្លាសវាងវៃ វិន័យសិក្ខាវាចាប្រពៃ ទាំងបួននេះនៃមង្គលឧត្តម ។
ទាហានថ្កើងដ្បិតសឹក ធើ្វស្រែកដ្បិតទឹក ត្រេកពលដ្បិតបាយ សិស្សប្រាជ្ញាដ្បិតគ្រូជេរពោលដំវាយ ពលជាដ្បិតនាយ ព្រិលប្រើខះខំ ។
ពាក្យសរសើរពាក្យនិន្ទារបស់មនុស្សយើង នោះមិនទើងយកប្រមាណបានតាមមាត់បើជាពាក្យទេវតារក្សារដ្ឋ ទើបទៀងទាត់តាមគំនូសគូសទុកឲ្យ ។
ឃុបឃិតបណ្ឌិត សុខមួយជីវិតឥតទុក្ខា ឃើញខ្លាដេកថាខ្លាស្លាប់ ឃើញខ្លាក្រាបថាខ្លាសំពះ ឃើញគេទៅកុំឲ្យខាន ឃើញគេបានកុំឲ្យទៅ ។
ទានជាទីញ៉ាំងជនដំរឹងអង្គ ឲ្យលះបង់ពុតព្យសន៍កំណាចប្រាណ ទានអាចនាំប្រយោជន៍ទាំងពួងបាន បង្អោនប្រាណពាក្យពីរោះព្រោះទាននាំ ។
បុគ្គលណាមានគតិដ៏បរិសុទ្ធ បុគ្គលនោះប្រសើរផុតលើសអ្នកចេះ លើសអ្នកចេះគិតអាងខាងចំណេះ ច្រើនតែមិនផែះរបេះក្បាច់ដាច់ដួលតូង ។
ឃើញពីនាយកុំអាលទាយអាក្រក់ល្អ លុះឃើញជាក់ជាខ្មៅសទើបថាបាន បើបណ្ដោយតាមគំនិតដែលគិតស្មាន នឹងរំខានព្រោះការខុសកំហុសខ្លួន ។
ចង់ឲ្យគេកោតស្ងប់ស្ងែងក្រែងអំណាច ឲ្យគេខ្លាចគេសរសើរថាក្លាហាន តែតម្លៃខ្លួនមិនដល់ដូចស្មាន នោះនឹងបានតែវិនាសខ្លួនទេតើ ។
ជនណាអេះដែលចេះគិតប្រព្រឹត្តត្រូវ ទៀងតាមផ្លូវសុភាសិតពិតប្រាកដមិនលំអៀងឃ្លៀងឃ្លាតទីពីអត្ថបទ យើងសន្មត់ថារកបានដោយកម្រ ។
ជនណាកើតក្នុងត្រកូលខ្សត់ អ្នកខ្សត់សម្បត្តិហើយប្រាថ្នាធំ ចង់បានជាស្ដេចសោយរាជ្យស្ដុកស្ដម្ភ ហេតុនេះនឹងនាំឲ្យអន្តរាយ ។
ជាតិជាអ្នកជា ស្ងាត់ស្ងៀមកិរិយា មិនចេញក្អេងក្អាង ឯសន្ដានពាល ចេញឫកអាងយ៉ាង ) ភ្លាត់ស្នៀតស្រទាង ព្រោះព្រុសមិនឈប់ ។
ឈ្នះក៏ដោយចាញ់ក៏ដោយឲ្យតែត្រូវ ទៅតាមផ្លូវដែលសុចរិតឥតចៀសវាង តាមគន្លងយុត្តិធម៌ល្អឥតល្អៀង កុំបញ្ឆៀងកុំបញ្ឆិតគិតលោភយស ។
ផ្ទះឯណាឥតក្មេងផ្ទះនោះស្ងាត់ ដែនដែលឥតក្សត្រសូន្យអាជ្ញា មាត់អ្នកគិតសិល្បសាស្រ្តសូន្យចរចា ទុគ៌តទ្រព្យាសូន្យទាំងអស់ ។
ការចេះសន្ទនាជាមួយភ្ញៀវ ទុកជាវិជ្ជាដ៏កម្រមួយ ត្រូវប្រើរបៀបមួយរយជំពូក ដើម្បីឲ្យភ្ញៀវរីករាយជានិច្ច ។
វាអើយឡើងកាលណាក៏ឲ្យភ្លាម ស៊ូព្យាយាមអង្អែលទន្លាប់ស្រស់ ស៊ីពុំបានក៏ស៊ូហិតតែរស ការទាំងអស់ជាហេតុបរាមុខ ។
បុគ្គលណាគប់សេពដោយសប្បុរស សោមនស្សសម្ភពគប់ប្រាជ្ញ ប្រាណអាចដឹងរសធម៌របស់សប្បុរសផងទាំងឡាយ បុគ្គលនោះឆើតឆាយផុតបាបកម្ម ។
បើប្រកបដោយគំនិតស្មោះស្មាន ត្រូវឲ្យបានប្រកបដោយបញ្ញាផង ទើបធើ្វការម្នាក់ឯងកើតឆើតឥតហ្មង សមតាមប៉ងបំណងការប្រាថ្នាហើយ ។
ប្រាជ្ញលិចលង់ព្រោះរួមដោយសិស្សពាល ឬប្រពន្ធចណ្ឌាលពាលសាមាន្យ ឬកបដោយអសប្បុរសជាសន្ដាន នាំឲ្យអន្ដរធានប្រាជ្ញព្រើលអីយ ។
ចោរព្រៃហ៊ានដោយសារស្រុក ខ្មោចក្រៅលុបខ្មោចក្នុងញ៉ាំង ប្រទេសក្រៅមិនហ៊ានចូលមកច្បាំង បើមិនមានខ្មាំងក្នុងស្រុកក្បត់ ។
ជនឯណាមាត់ក្រអូបដូចបទុម ពាក្យភិរម្យដូចជាតិចន្ទន៍ត្រជាក់ តែក្នុងពោះដូចពិសមុតដូចចក្រជននោះ គួរកុំស្ម័គ្រស្មាគមឡើយ ។
ជាតិអំពៅរសផ្អែមវិសេសខ្លាំង ក្នុងមួយថ្នាំងកង់ៗដោយលំដាប់ តាំងពីចុងដល់គល់រសផ្អែមជាប់ លោកិយជាប់ចាប់ចិត្តចង់ភោក្ដា ។
ធើ្វការអ្វីតែចម្លែកប្លែកពីគេ បើមិនបានប្រសើរទេមុខជានឹងខុស អាប់យសឈ្មោះអប្រិយល្បីសាយសុស គេបន្ដុះគេបន្ទាបរាបដល់ដី ។
នាបីហៅគ្រូ ដូចអ្នកនាំផ្លូវ ដើរដោយគន្លង ទោះនឹងឆ្ពោះទៅ ស្រុកតូចធំផង សឹងដូចបំណង នៃចិត្តប្រាថ្នា ឬ ។
បណ្ដាបុណ្យទ្រព្យ ជាបុណ្យគួរគាប់ មិនមានអន្តរាយ សម្បត្តិទ្រព្យប្រាក់ ចោលខ្ចាត់ខ្ចាយ មិនបានវែងឆ្ងាយ បានតែមួយជាតិ ។
បើគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ ឧបាយដោះកុន ត្រូវឲ្យប៉ុនគ្នា កិច្ចការរាក់ជ្រៅ ខុសត្រូវម្ដេចម្ដាដូចជម្ងឺរោគា ប្រើថ្នាំបំបាត់ ។
បើអ្នកថានឹងធើ្វការនៅពេលនេះ ហើយអ្នករិះគិតពន្យាទៅគ្រាក្រោយ មុខជាគ្មានពេលនឹងបើកឱកាសឲ្យ តែបណ្ដោយការនោះណាមេម៉ាយហើយ ។
ឃ្មុំកន្លង់វៀរបងឈើគ្មានផ្កា សត្វម្រឹគាវៀរបងព្រៃភ្លើងឆេះ សត្វបក្សីវៀរឈើគ្មានផ្លែបេះ ចោរតែងវេះវៀរចាកចោរ៍បុព្វេ ។
ចិត្តចង់ធើ្វមាត់ថាធើ្វដៃមិនធើ្វ តើអំពើនោះកើតការយ៉ាងណា បានតែខំអាងសំណាងព្រេងជាប្រមាណ មុនជាខានបានឃើញផលដល់តិចឡើយ ។
ចំណែកជនមានចំណេះចេះវិជ្ជា គួរនាំគ្នាស្ងើចសរសើរគេទៅចុះ ចំណែកជនគ្មានវិជ្ជាគ្នាធើ្វខុស កុំបន្ដុះគួរមេត្តាករុណាផង ។
ជនធើ្វការប្រញាប់ដោយខ្លួនឯង ឬចាត់ចែងប្រើគេឲ្យធើ្វផងញ៉ាំង ខ្លៅឲ្យក្ដៅចិត្តមួរហ្មង ដោយគន្លងការរហ័សក្នុងកាលក្រោយ ។
ជនណាបញ្ឆោតព្រាហ្មណ៍ឬពួកសមណៈ ពួកស្មូមឬអ្នកដទៃៗ ដោយមុសាវាទឃ្លាតពាក្យប្រពៃ នោះប្រធាននៃសេចក្ដីវិនាស ។
ជាតិបណ្ឌិតពិតពេញប្រាជ្ញត្យក្ស គ្មានគេស្ម័គ្រសាកសួរការនានា ដូចស្គរធំឥតគេដំគោះវាយវា បើគេសួរកាលណាដូចភ្លៀងធ្លាក់ ។
ជាតិពាលពិតឥតគេសួរឬសាសង ក៏លាន់កងរំពងពោលឥតអាក់ និយាយច្រើនកើនហួសជ្រួសដំណាក់ ចុះក្នុងក្បួនហិនលក្ខណ៍ធ្លាក់សព្វកាល ។
ប្រាជ្ញពុំស្មើពុត បម្រើលំអុត ពុំស្មើក្ដីគាប់ មានគុណពុំស្មើ អ្នកមានបុណ្យភ័ព្ធ ស្វែងរករៀនច្បាប់ ពុំស្មើចិត្តជា ។
ប្រាជ្ញច្បាស់មិនប្រកាសទ្រព្យរាយ នឹងស្ដេចក្ដៅក្រហាយក្នុងចិន្ដា ទាំងការទុច្ចរិតក្នុងគ្រីហា ឬមាយាបញ្ឆោតមើលងាយផង ។
ប្រាជ្ញមែនហើយតែនៅឡើយអំពើពាល ចេះវាល់វាលនៅតែលង់ល្ងង់ខ្លះដែរ កុំអាងប្រាជ្ញអាងចំណេះចេះពូកែ ក៏គង់មានកំហុសខុសនៅឡើយ ។
ស្រឡាញ់នារីច្រើនមិនបានការ ចំណីអាហារច្រើនមុខលំបាកលូកចិត្ត សង្ស័យច្នៃមិនជាក់ក្ដាន់ឬជ្រូក រកកលលូកចុះជ្រុះសោះទទេ ។
ព្រលិតខ្មៅក្រហមគ្រោតក្រៅ បកសម្បកទៅប្រែជាស ផ្លែត្នោតស្រអាប់សាច់ក្នុងល្អមានទឹកក្នុងក៏ជាតិផ្អែមរស ឬ ។
ការកើតបានមកជារូបអង្គ ត្រូវផ្ចង់គំនិតនឹងប្រាជ្ញា ព្រមទាំងសេចក្ដីខ្មីឧស្សាហ៍រៀនវិជ្ជាការឲ្យចេះស្ដាប់ ។
ខន្ធទាំងឡាយប្រាំជាភាវៈធ្ងន់ កូនប្រពន្ធក៏មានខន្ធប្រាំ បុគ្គលអ្នកនាំភាវៈរងកម្មដោយសារខន្ធប្រាំត្រួតហើយត្រួតទៀត ។
ឈ្នះអ្នកស័ក្ដិខ្ពស់ដោយលុតក្រាប ឈ្នះអ្នកទន់ទាបដោយឲ្យទាន បំបែកសាមគ្គីឈ្នះអ្នកក្លាហាន ឈ្នះអ្នកស្មើប្រាណដោយតស៊ូ ។
ប្រុសប្រាជ្ញត្រេកត្រិះ បើបានស្រីនេះ ព្រះស្ដែងកុំស្ដាយ ក្រហល់ស៊ូនៅ យូរទៅក្រហាយ ទោះកូនរយប្លាយ គួរផ្លាស់ជាថ្មី ។
ពស់កាចអាចទ្រុស្ដទោះវាខាំ ពេទ្យកែដោយថ្នាំអាចស្ងប់បាន មនុស្សកាចលើសពិសពស់សាមាន្យ កុំមានអ្វីកែបានស្ងប់ស្ងាត់ឡើយ ។
ពាលដោយពាលពិត បណ្ឌិតដោយបណ្ឌិត មិនដែលរួមគ្នាដូចសត្វចចក មូលចិត្តគ្នាវា មិនចង់មិត្រគ្នា នឹងសត្វដទៃ ឬ ។
ចាប់ត្រីដៃពីរតម្រាហាម ចាក់អង្ករយកអង្កាមហាមមិនឈ្នះ អុំទូកឡើងភ្នំខំមានះ បង់ព្រះទៅសំពះឯបាយាប ខ្លះថា ។
ចាស់ចើកបានចួននួនក្រមុំ ដោះក្បំពកប៉ុនផ្លែទន្លាប់ សែនស្រឡាញ់ពេញចិត្តប្រព្រឹត្តជាប់ របស់អ្វីក៏ផ្គាប់វាទាំងអស់ ។
ជនឯណាដឹងពាក្យពោលគួរសម និងពាក្យប្រិយភិរម្យពីរោះពិត ដឹងក្ដីក្រោធសភាពប្រាណប្រព្រឹត្ត ជននោះហៅបណ្ឌិតពិតក្នុងលោក ។
ជនខ្សត់ចង់ស៊ីរស់ខ្ពស់ខ្ពង់ ជនអ្នកឥតកម្លាំងអង្គចង់ចំណាប់ ជនអ្នកឥតបញ្ញាចង់ថ្លែងស័ព្ទ ជនបីនេះរាប់ទុកស្មើឆ្កួត ។
ក្ដីស្និទ្ធស្នាលក្នុងឯជនណាពិត ជននោះហៅថាមិត្រស្និទ្ធស្នេហា ក្ដីស្ងប់ទុក្ខមាននៅស្រីឯណា ស្រីនោះហៅថាប្រពន្ធពិត ។
ផ្លែម្នាស់គេគោះស្គាល់ទុំខ្ចី ជាតិមនុស្សប្រុសស្រីត្រូវសាកសួរ លលូកចាប់ទាញពោលគាប់គួរ ទើបយល់ខួរក្បាលល្អអាក្រក់ ។
ចងជនលោភដោយឲ្យធនធាន ចងប្រាជ្ញកល្យាណដោយពាក្យសត្យ ចងអ្នកឆ្មើងឆ្មៃដោយប្រណិប័តន៍ ចងអ្នកល្ងង់ក្ដាត់ដោយបណ្ដោយតាម ។
ជនឯណាវេចរុំនូវក្រឹស្នា ដោយស្លឹកឈើធម្មតាឬក្រដាស ក្លិនក្រឹស្នាក៏ផ្សព្វផ្សាយពេញពាស ក្រអូបដាស់ដល់ជនអ្នកវេចនោះ ។
ខ្សែពួរដែលបុគ្គលវេញដោយស្មៅ នាំយកទៅព័ទ្ធចងដំរីបាន រូបតូចពិតតែចិត្តស្ម័ត្រស្មើប្រាណ គង់ផ្ទាញ់បានរូបធំរលំអឺយ ។
ធើ្វអ្វីឲ្យស្បាន់ ធើ្វអ្វីឲ្យបាន ធើ្វអ្វីផ្ចង់ធើ្វឲ្យស្រូវ ធើ្វអ្វីឲ្យត្រង់ ធើ្វអ្វីឲ្យគង់ ធើ្វអ្វីឲ្យគាប់។
បើខ្លៅកុំខ្លៅឲ្យដល់ក្លាក់ បើស្លាក់កុំស្លាក់ឲ្យដល់ស្លឹង បើស្រេកកុំស្រេកដល់ស្រវឹងបើប្រឹងកុំប្រឹងឲ្យដល់ព្រួយ ។
បើមិនធើ្វគុណគេក៏ហើយចុះ កុំឲ្យតែឲ្យទោសកំហុសទៅគេថ្វី បើមិនព្រួយជួយចូកចែវក៏វាហី កុំតែស្ដីបន្ទោសទៀតឆ្លៀតរករឿង ។
ប្រញាប់ហួសពេកច្រើនខូចការ ចង់សម្រេចប្រាថ្នាត្រូវសន្សឹម កុំចង់បំបោលឲ្យហួសនឹង បាត់ខ្លឹមបានស្រាយនឹងស្ដាយក្រោយ ។
ប្រើស្រែចេះស្រែ រករៀនកែប្រែ ចាំស្ទាត់ចំណេះ ហាត់ចិត្តស្គាល់ចិត្ត ហាត់សេះស្គាល់សេះ ដំដែកយកច្រែះ ចង់ចេះខំដាំ ។
ចងអ្វីមិនជាប់ស្មើសង្សារ ការអ្វីមិនស្មើការប្រតិបត្តិ ស្ងាត់អ្វីមិនស្មើចិត្តអរហត្ត កាចអ្វីមិនស្មើចិត្តពាលា ។
ចេះមួយចេះពីរឲ្យតែស្ទាត់ ប្រកបប្រាកដអ្នកចំណាន ជាហេតុចិញ្ចឹមជីវិតបាន សន្ដានជួយពឹងពំនឹងអឺយ ឬ ។
ជាតិអំពៅទោះនៅក្នុងយន្តគាប មិនលះបង់សភាពរសផ្អែមសាយ ជាតិបណ្ឌិតទោះមានទុក្ខក្នុងកាយ មិនជិនណាយលះបង់ព្រះធម៌ថ្លៃ ។
ឈ្នះអ្នកខ្ពស់ដោយបន្ទន់ប្រាណ ឈ្នះអ្នកក្លាហានដោយទំលាយ ឈ្នះអ្នកខ្សោយដោយឲ្យសម្លបាយ ឈ្នះអ្នកស្មើកាយដោយព្យាយាម ។
ធើ្វការបានប្រាក់ ធើ្វការបានស័ក្ដិ ធើ្វការបានយស ធើ្វការបានទ្រព្យ បានវិជ្ជាស្មោះចម្រើនឥតថ្លស់ ដោយសារការងារ ។
នៅជិតមនុស្សពាល ដូចភ្លើងឆេះវាល ឆេះព្រៃព្រឹក្សា ដូចសត្វមានពិស ក្លាខ្លាំងពាលា ដូចយក្សមនុស្សា តែងមានទោសទុក្ខ ។
ចង់ស្ដាប់សំឡេងដែលពីរោះ ចំពោះជាចង់គ្មានស្រាកស្រន់ ចង់ស្រូបរសក្លិនមិនឆ្អែតឆ្អន់ ព័ន្ធជោដ្ឋព្វាធម្មារម្មណ៍ ។
ឈើល្អផ្កាក្រអូបសូម្បីមួយដើម អាចស្រង់ក្លិនផ្សើមឈ្ងុយសព្វព្រៃដូចត្រកូលដែលកូនល្អប្រពៃ បានជាសិរីនៃវង្សញាតិផៅ។
ដឹងឆ្លើយត្បិតដង កូនសោតរែងឆ្គង ដ្បិតតែឪពុក ទ្រព្យគង់ដ្បិតតែស្រី ចេះរៀបដាក់ទុក ប្រះដេកឆាប់លក់ដ្បិតឥតបើគិត ។
តណ្ហាជាមេខ្វះ ចេះតែកន្លះ មិនដែលគ្រប់គ្រាន់ អ្នកមានសន្ដោស ចិត្តលុះជាក់ស្បាន់ ក្រដេញមិនទាន់ ជាន់កែងមិនបាន ។
ធើ្វឆ្កួតដើម្បីស្ដាប់កិច្ចការ ធើ្វភមរាដើម្បីក្រេបរសជាតិ ព្យាយាមមុតមាំកុំបីឃ្លាត ខ្មីឃ្មាតសង្កេតគង់ឃើញកល ។
ជេរវាយនោះនឹងឲ្យសិស្សអន្តរាយ ធ្លាក់ទៅក្នុងអបាយក៏ទេណា ជេរវាយនោះជាហេតុឲ្យវឌ្ឍនា មានវិជ្ជាចម្រើនដល់កូនសិស្ស ។
បណ្ឌិតស្ងៀមស្ងាត់ ចាំស្ដាប់គ្រប់មាត់ អ្នកពោលប្រាស្រ័យ ប្រើស្មារតីគិត គំនិតខៃ ឲ្យបានជោគជ័យ ជាងពោលប៉ប៉ាច់ ។
បានហើយមិនល្មមចង់លោ្មតទៀត មិនឆ្លៀតដោះកាយឆ្ងាយពីជ្រាំចិត្ត ផ្ដេកត្រេកផ្ដិតផ្ដួលបង្ខំ ទៅចំទូលកាមតាមនិស្ស័យ ។
បើឮគេឈ្លោះកុំចង់ស្ដាប់ ក្រែងគេប្រចាប់ធើ្វសាក្សី ស័ក្ដិសិទ្ធិប្រាកដស្បថមិនថ្វីអ្នកម្ខាងចាញ់ក្ដីគេកើតក្ដៅ ។
បើម៉ែឪឧត្តមទាំងពីរវង្ស កូននោះប្រកបទ្រង់អ្នកសុចរិត ទាំងភាសាកិរិយាភាពជាបណ្ឌិត បានជាមិត្រសប្បុរសក្នុងលោកិយ ។
ប្រុសរើសភរិយា រូបខ្មៅភ្លឺថ្លា ចិន្តាមិនត្រូវ មួយសល្អដែរ ទាស់តែល្ងង់ខ្លៅ ចង់ដើរច្រើនផ្លូវ ជួបភ្នែកស្រលៀង ។
ពាលឯណាឥតបញ្ញាក្លាហានខ្លាំង បានទ្រព្យដោយកម្លាំងក្លាហានគេ ពាលជននោះលុះទម្លាយកាយក៏រេ ទៅកើតក្នុងនិរយេនរកជ្រៅ ។
កុំរៀននៅទំនេរខាតការកម្ម កុំរៀនបណ្ដាក់ចាំជាពេលក្រោយ កុំរៀនប្រហែលមើលងាយនាំធ្លោយ កុំរៀនមិនឲ្យទានស្មូមយាចក ។
ជាតិមនុស្សពាលពោលពាក្យមិនពិត កុំយកធើ្វមិត្តខាតរបស់ មនុស្សសុចរិតចិត្តសម្បុរស ស្រឡាញ់ឲ្យស្មោះចិត្តឲ្យស្មើ ។
សប្បុរសជាតិជាមិត្រប្រពៃ មានឧបមេយ្យដូចអំពៅផ្អែមពិសារ ជាតិជនទ្រុស្ដមិត្រមានឧបមា ដូចអំពៅត្រូវផ្កាវិបរិតរស ។
ត្រូវកំចាត់សត្រូវដោយសត្រូវ ដោយឲ្យទ្រព្យត្រូវដល់ចិត្តវាដូច បន្លាដែលមុតក្នុងបាទា យកបន្លាដូចគ្នាជួសទើបបាន ។
ទុក្ខខ្សោយជាងចិត្ត សព្វខ្សោយកម្មពិត លោកខ្សោយជាងធម៌ ជាតិខ្សោយសាស-នា លាមកខ្សោយល្អ អាត្មាខ្សោយភរ ជនសក្រឃើញ។
ទ្រព្យសម្បត្តិដែលប្ដីឲ្យកើតមាន ស្រ្ដីជាពានទទួលគ្រងរក្សា បុរសជាប្រធាននៃភរិយា ស្រ្ដីដូចចេសម្ជុលផុលជាប់នៅ ។
ធម្មតាវែកមិនស្គាល់រសសំឡ មេអំបៅមិនស្គាល់រសបុប្ផា ពួកល្ងង់ខ្លៅមិនស្គាល់រសសេធម្មា បាបពាលាមិនស្គាល់រសបុណ្យ ។
បើដើររកគ្នា ភ្លាត់ដូចផ្កាប់ផ្ងា ត្រូវក្រោកខ្មីឃ្មាត ប្រឹងដើររត់ទៅ លុះដល់ជាអាទិ ទីដែលសង្វាត ទើបសម្រេចផល ។
ផ្ទះជាគ្រូផ្ទះ ជាងមានមានះ ធើ្វដោយសង្វាត ធើ្វផ្ទះច្រើនដង ផ្ទះប្រាប់ទបបាទ ធើ្វផ្ទះក្រោយស្អាត សមល្អជាងមុន ។
ពួកជឿខ្មាសបាបខ្លាចបាបស្ដាប់ច្រើន សង្វាតចម្រើនសតិបញ្ញា ប្រកបដោយធម៌ប្រាំពីរប្រការ នេះលោកហៅថាបណ្ឌិតពិតមែន ។
ពោលក៏ល្អធើ្វក៏ល្អគិតក៏ត្រូវ សំដៅផ្លូវសន្ដិសុខសង្ខារ ឯវិថីកាឡីមិច្ឆាចារ សាងតែការបុណ្យទានគ្មានខ្មោះខ្មូរ ។
គួរគិតជីវិតពុំទៀងទាត់ តែងតែបែរបត់កាន់ក្ដីស្លាប់ ពុំដែលបានស្រួលប្រែប្រួលឆាប់ក្រឡាប់ស្ងាត់សូន្យចាកកូនចៅ ។
ចូលជិតព្រះអាទិត្យដោយខ្នង ចូលជិតកងអគ្គីដោយខាងពោះ ចូលជិតម្ចាស់ដោយភោគភាគចន្លោះ ចូលជិតឆ្ពោះបរលោកដោយឥតមោហ៍ ។
ជនណាពោលភាសាដទៃស្និទ្ធ យូរទៅជាប់ចិត្តភ្លេចពាក្យខ្លួន ភ្លេចជាតិសាសនានិងច្បាស់ក្បួន ដូចក្រពើចួនវង្វេងបឹង ។
ជាតិប្រាជ្ញនៅជិតបណ្ឌិតប្រាជ្ញ មួយរំពេចក៏អាចចេះធម៌អាថ៌ ដូចអណ្ដាតដឹងរសនៃអាហារ ជូរចត់ខារហីរប្រៃអាចដឹងបាន ។
ញញួរប្រើកើតព្រោះមានដង អ្នកផងបានខ្ពស់ព្រោះអ្នកធំ ដូចពេជ្រមានមាសប្រាក់ស្រោបរុំ ទើបបានឧត្តមស្គាល់ថាពេជ្រ ។
ថ្ងៃជាគ្រូថ្ងៃ ពាក្យនេះជាន័យ បំភ្លឺឲ្យយល់ អ្វីមានខាងក្នុង ជាគ្រូសាកល កុំគិតខ្វាយខ្វល់ រកគ្រូផ្សេងជាតិ ។
ទឹកខ្លាចគេដងដាក់តម្កល់ ជាតិដែលដុលខ្លាចគេដាំឆៅ ក្រញូងខ្លាចធើ្វខ្នួចកួចដូចស្មៅ ទូកខ្លាចគេទៅជាន់គែមផ្អៀង ។
ធម្មជាតិក្នុងលោក មានប្រាជ្ញមានព្រោក មានឆោតល្ងង់ឆ្ងល់ ជាគូនឹងគ្នាទប់ទល់តាមកល ឲ្យកើតវិលវល់ ក្នុងនាលោកិយ ។
នំដែលបង្កប់ថ្នាំពិសពុល ឃើញល្អសោតសល់ដូចនំទិព្វ ដល់ដាក់ក្នុងមាត់បរិភោគគ្រឹប ប្រកាច់វឹបដួលតូងស្លាប់តែហោង ។
បើឮថាមានអ្នកប្រាជ្ញច្បាស់ កបសូត្រសិល្បសាស្រ្តក្នុងទីណា អ្នកស្វែងរៀនសូត្រខំឧស្សាហ៍ យាត្រាចូលទៅទីនោះហោង ។
ប្រហែលបាត់ប្រយ័ត្នគង់ គួរយើងទ្រទ្រង់ដោយប្រាជ្ញាចាំ ហើយត្រូវនាំគ្នាឧស្សាហ៍ប្រយ័ត្នកិរិយាកុំភ្លាត់ភ្លេច ។
ផ្លែខ្នុរណាំងទុំ សម្បកក្រៅរុំ ច្រូងច្រាងបន្លា ខាងក្នុងសឹងក្លែប ក្រអែបពិសា ដូចអ្នកសទ្ធា ចិត្តជាសប្បុរស ។
ពួកកូនគ្មានវិជ្ជានិងច្បាប់ កូននោះដូចស្លាប់ឥតប្រយោជន៍ ដូចភ្នែកដែលខ្វាក់គួរអសោច៍ នាំឲ្យហិនហោចឈឺតែម្យ៉ាង ។
ពោលច្រើនស្រេចស្រី ខុសច្រើនស្រដី អ្នកខំធើ្វការ គិតច្រើនៗពាស ប្រាជ្ញចាញ់ពាលា កូនច្រើនមេបា ប្រាជ្ញាសោភ័ណ ។
ព្រៃគ្មានសត្វជិត ប្រទេសឥតបណ្ឌិត ទ្វីបឥតសាសនា គ្រឹហាឥតបុត្រ ស្រុកគ្មានជាតិជា មេឃឥតចន្រ្ទា សូន្យចក្រវាឡ ។
ព្រះធម៌ថ្លៃថ្លាគ្មានស្អប់សត្វ អ្នកគំនិតកាត់មិនដឹងគួរ លោកតែងដឹកដៃអ្នកទៅសួគ៌ពុំគិតចិត្តជូគួរខ្លាចស្លាប់ ។
ច្បាប់ក្បួនតម្រា មែនមានខ្លឹមសារ គួរខំរៀនសូត្រ ឲ្យបានចេះដឹង គ្រាន់ជាចង្កូត នៃប្រាណរបូត ដល់ត្រើយជោគជ័យ ។
ព្រះបន្ទូលព្រះពុទ្ធវិសេសលន់ ធ្ងន់ក្រៃលែងធ្ងន់ផុតនិស្ស័យ ព្រោះជាកំពូលលើភពត្រៃ រកអ្វីមកថ្លៃថ្លឹងពុំបាន ។
ជាប់ជ្រួលច្រវាភ័ក្រ្តស្រស់ស្រាយ គួរខ្លាចខ្លួនក្លាយជាក្លៀវក្លា វង្វេងផ្លូវមិនសួរនរណា តនឹងបច្ចាឥតអាវុធ ។
ត្រូវដឹងប្រមាណ អាហារដែលបាន បរិភោគរាល់ថ្ងៃ ទោះមានតិចច្រើនចេះគិតសំចៃគ្រប់គ្រាន់សព្វថ្ងៃ ទើបបានសុខសាន្ត ។
ធើ្វស្រែលើទូល សាកសួរទំនួល មនុស្សល្ងង់ងងឹតយប់ ទីពឹងអសប្បុរស បានទុក្ខទោសសព្វ បណ្ឌិតសេពគប់ បានសុខសួស្ដី ។
បុគ្គលអ្នកស្រែ ដង្ខៅជួយប្រែ អាមាត្យមន្រ្តី សមណព្រាហ្មណ៍ព្រឹឌ្ឍ បណ្ឌិតកវី មានសូត្រសិល្បក្ដី កើតវិបុលា ។
ផល្លារុក្ខាខ្ចីចង់ទុំ ឥតបុណ្យសន្សំចង់បានស័ក្ដិ ឥតនិស្ស័យអប់រំចង់ស្ដេចចក្រ ឥតទ្រព្យមាសប្រាក់ចង់សេដ្ឋី ។
ពួកអ្នកជាងស្មិត កុំយកសំរិទ្ធ ទៅផ្ញើបញ្ចាំ ប្រមឹកស្រាសោត កុំយកស្រាផ្ដាំ អ្នកលោភស៊ីថ្នាំ កុំយកថ្នាំផ្ញើ។
កុំជិះចង្អេរលើកខ្លួនឯង ក្បាលទូលកញ្ច្រែងកុំក្អេងក្អាង កុំដេកទទូរចាំសំណាង កុំអាងព្រះប្រោសត្រូវតែប្រឹង ។
កុំឲ្យប្រព្រឹត្តទុច្ចរិត ដោយការគប់មិត្រលបចងពន្ធ លួចលាក់មានស្រី សហាយស្មន់ក្បត់ចិត្តប្រពន្ធឲ្យមួរហ្មង ។
ចិត្តឧបាទានគ្មានស្គាល់ទុក្ខ ភ្លេចមុខភ្លេចក្រោយឲ្យតែជួន ខំឱបបាច់ឆ្អឹងមិនដឹងខ្លួនចំនួនបីរយកំណាត់ប្លាយ ។
ជនឯណាកំចាត់ក្ដៅក្រោធបាន ជននោះគ្មានសោកសាន្តក្នុងលោកិយ ព្រះឥសីសរសើរអ្នកគប្បី លះបង់ក្ដីលុបគុណគាប់សត្យា ។
ដាវមុតៗមែនក្នុងស្រោម វិជ្ជាចេះព្រមនៅក្នុងក្បួន ប្រពន្ធគាប់ចិត្តនៅឆ្ងាយខ្លួន ដល់ចួនត្រូវការរអារចិត្ត ។
ដើមឈើអាស្រ័យដីជីល្អជា តែងនឹងផ្កាផ្លែចម្រើនឡើង អ្នកដែលអាស្រ័យសប្បុរសថ្កុំថ្កើង ចម្រើនបុណ្យឡើងទៅធំបាន ។
ទឹកទិព្វទោះនៅ ក្នុងថ្នាំពិសក្ដៅ គួរយកកុំខាន មានទោះនៅក្នុង ទីស្មោកគ្រោកស្ថាន គួរយកឲ្យបាន កុំខានឡើយណា ។
ធ្នូស្នាបង់បាញ់ ធម៌បង់ទន្ទេញ ស្រីបង់ភស្ដា របាំបង់លេង វង្វេងតម្រា ចុះក្នុងមាលាមន្ទិលសៅហ្មង ។
ធើ្វការជាមួយប្រុសពាលព្រួយល្មម លំបាកណាស់ព្រមស្រីពាលា ធើ្វការរបៀបរែងខ្លោចផ្សា ពួកសប្បុរិសារួមស្រួលងាយ ។
ធើ្វស្មូមយាចក ថោកទាបអាក្រក់ ក្នុងនាលោកិយ ក្រទ្រព្យសម្បត្តិ មារយាទសោភីទុកជាប្រុសស្រី រាប់មុខទុកចិត្ត ។
នរូអ្នកណា ទោះយកអាត្មា ចូលសាសន៍ពុទ្ធរតន៍ ចូរធើ្វឲ្យត្រង់ ដោយនូវបន្ទាត់ហៅស្វែងសម្បត្តិ យកផ្លូវនិព្វាន ។
នាកាលកិច្ចការគឺខ្លួនធើ្វហើយ គ្មាននរណាមួយឡើយមើលនរណាហេតុនោះឯងសព្វអំពើកិច្ចការ ទោះជាធើ្វការនោះដោយសល់នៅ ។
បើម្ង៉ៃនឹងកាចឲ្យពេញវង់ បើម្ង៉ៃនឹងល្ងង់ឲ្យផុតថា បើម្ង៉ៃនឹងប្រាជ្ញឲ្យបានការ បើម្ង៉ៃឲ្យគេថាឲ្យបានខ្នាត ។
ប្រទេសមួយស្ដេចពីរមិនភិរម្យ វត្តមិនឧត្តមសង្ឃរាជពីរ ព្រះពុទ្ធទ្វេអង្គហោចសាមគ្គីអាទិត្យពីរក្ដៅនៅមិនបាន ។
ឯល្បែងនានា គឺជាពូជធារ នៃទុក្ខសោកសៅ មិនដែលអ្នកលេង ធើ្វជាដង្ខៅ បានឈ្នះច្រើនទៅ ស្លៀកពាងក្រឡ ។
ពាក្យបូរាណខ្មែរ អ្នកប្រាជ្ញាលោកកែ ឲ្យគិតប្រយោល ចោលសាច់យកឆ្អឹង ប្រឹងតែខំថ្កោល ទោសពិតឥតពោល អំពើពុតកាល ។
ពូជទាមិនដែលឡើងទ្រនំ ពូជសត្វព្រៃភ្នំនៅស្រុក ពូជបណ្ឌិតមិនខ្វល់ក្នុងផ្លូវទុក្ខពូជសត្វកុកមិនដែលបោះបង់បឹង។
ពូជសត្វពានដែលជាប់តើ សើរើមិនរួចស្ដួចជើងដៃ ជាប់ត្រឹងស្លឹងភ្នែកស្រែករាល់ថ្ងៃចិត្តចង្រៃជាប់កាមក៏ដូចគ្នា ។
ពួកខ្ជិលមិនរៀន គំនិតអៀនប្រៀន មិនខំសង្វាត ដួចសត្វពារនរ មិនស្គាល់មណីជាតិ ខិលខូចដល់ខ្នាត បោះលេងជាល្បែង ។
ព្រះពុទ្ធសាសន៍ជាប្រទីបធំ ភ្លឺសាយត្រសុំក្នុងភារា ធើ្វសត្វឲ្យខ្ចាត់ពីអវិជ្ជា លោកអ្នករាល់គ្នាគប្បីកាន់ ។
ឃាត់កំហឹងដោយប្រឹងអត់ឲ្យបាន ឃាត់ពាលសាមាន្យដោយអាជ្ញា បុគ្គលឃាត់ចិត្តចាកទោសា ប្រសើរថ្លៃថ្លាក្នុងលោកិយ ។
ចិត្តជាមេទ័ព ត្រូវច្បាំងប្រារព្ធ ទប់ទល់អន្ធការ បើចិត្តក្លាហាន មិនបានរួញរា ដល់ពេលទុក្ខា ភក្រា្តញញឹម ។
ចិត្តល្អតាមកាល ភារៈធ្ងន់ស្រាលត្រូវបើកកិរិយា ធើ្វភាពប្រើសព្រៃនៅជិតមាត់ខ្លាធើ្វឫកហានក្លា អង់អាចតាមកាល។
ជាតិជាកូនប្រុស ធើ្វទាហានស្មោះ និន្រ្ទាលើពូក ឆីបាយក្រហម ជួយជាតិគោកធ្លកលីបាវសាងលោក ស្លាប់ក្រោមទង់ជ័យ ។
ដើរជិតផ្ទះគេពេលគេដេក កុំក្អេងក្អាងពេលគេផ្អើលភ្ញាក់ និយាយឲ្យល្មមគេស្ដាប់ជាក់ កុំខ្សឹមលបលាក់គេសង្ស័យ ។
ធម្មសត្យា មន្រ្តីប្រជា ត្រូវកាន់ហ្មត់ចត់ ទើបប្រទេសជាតិ ចម្រើនប្រាកដ ពាក្យសត្យសន្មត់ ជាមូលយុត្តិធម៌ ។
នរណាឡើយដាក់ថ្នាំក្នុងបង្កផល សភាពនៃក្លិនឧប្បលក្រអូបឯង កុលបុត្រកបរូបបច្ច័ក្ខចែង សភាពរូបល្អឯងតាមវាសនា ។
បុណ្យបាបតាក់តែង សង្ខារចាត់ចែង តាមភាពកិរិយា កើតមកខ្វាក់ខ្វិន ឈឺជាធម្មតា គឺគូរសង្ខារ តាក់តែងបុណ្យបាប ។
បុប្ផាកុលាប តែងមានបែបភាព បន្លាស្រួចមុត សត្វមនុស្សភូមិភព មិនបានសុខសុទ្ធ ចៀសទុក្ខមិនផុត កុំឲ្យប្រមាថ ។
បើស្ទាត់កុំស្ទាត់ឲ្យស្ទើស្ទាក់ បើលាក់កុំលង់ឲ្យរលួយ បើចេះកុំចាំបាច់គេជួយ បើស្ទួយកុំស្ទង់ឲ្យផុងខ្លួន ។
បើមាគ៌ាហីនជាតិកើតបុត្រា បុត្រនោះមានវាចាភាសាទាប បើបិតាហីនជាតិមាត្រទុរភាព បុត្រនោះទាបកិរិយាអាក្រក់នៅ ។
ប្រាជ្ញឯណានៅរួមដោយសិស្សកាច ឬប្រពន្ធកំណាចចោរមាយា ឬយោគដោយអសប្បុរសជាតិពាលា ទោះប្រាជ្ញជាក៏គង់លង់មិនខាន ។
ចិត្តជនអ្នកលោភដូចសាគរធំ ទន្លេប្រជុំពុំមានស្កប់ស្កល់ ទោះបីមានទ្រព្យនៅសេសសល់ គង់តែកិច្ចកលនៅពោលថាក្រ ។
បុរសអ្នកមានធនធានច្រើន មានប្រាក់ចម្រើននឹងគ្រឿងអាហារ លបលាក់របស់ដ៏ឆ្ងាញ់ពិសា តែម្នាក់ឯងជាប្រធានវិនាស ។
បើប្រាជ្ញកុំប្រាជ្ញដល់ព្រើល បើមើលកុំមើលឲ្យដល់ងាប់ បើធ្លោយកុំធ្លោយឲ្យដល់ធ្លាប់ បើជាប់កុំជាប់ឥតគេចង ។
បើកត់ហើយមិនពិនិត្យគិតសិក្សា នោះគេថាមិនផេះចេះដឹងដែរ បើចេះហើយបើដឹងហើយក៏នៅតែ មិនគិតកែធើ្វតាមចេះក៏កើត ។
ប្រាក់ចាយគង់អស់ ពោលពាក្យសប្បុរស ចាយក្រពន់ពេក បើចាយខាងល្បែង ក្រមានអនេក វិទ្យាចេះប្លែក ចាយចែករឹតពេញ ។
ពាក្យលេងជន្លមើលប្រាជ្ញ ពាក្យព្រេងមុសាការគេដេញ អួតខ្លួនតោងឃ្លាតពីខ្លៅចេញ ស្រឡាញ់តោងថ្នមលោមមើលចិត្ត ។
ពាលឯណាដឹងខ្លួនជាពាលពិត ពាលនោះហៅបណ្ឌិតដោយនុយោគ ពាលឯណាកាន់ខ្លួនថាជាប្រាជ្ញព្រោក ពាលនោះឯងលោកហៅថាពាលោ ។
ពួកជនណារៀនចិត្តសើៗ ដល់ដប់មិនស្មើប្រសប់មួយ អ្នកចេះគួររកប្រសប់ជួយលើកស្ទួយចំណេះឲ្យគ្រាន់បើ ឬ ។
ពួកមនុស្សអ្នកតូចល្ងង់ខ្លៅ តែងទៅក្អេងក្អាងគិតវាទអាទិ៍ ចង់បានយសស័ក្ដិធំហួសមាឌ និងខាតកម្លាំងនាំរំខាន ។
ពួកចាស់ឯងធ្លោយគំនិត ប្រព្រឹត្តការល្បែងទាស់ចំណាប់ ជាមួយក្មេងៗរមែងអាប់យកស័ក្ដិខ្ពស់ផ្កាប់ក្រឡាប់ថោក ។
ចង់បានវាបង់ ចង់មានទ្រទ្រង់ ចង់ត្រូវបានខុស ចង់ខ្ពស់បានទាប ដោយហេតុកំហុស ដែលខ្លួនបណ្ដុះ បណ្ដោយឲ្យផល ។
ជនអ្នកដេកចង់ក្រោកថាយប់យូរ អ្នកដើរគិតគូរថាយោជន៍ឆ្ងាយ ពាលាពុំចេះធម៌ទាំងឡាយ សង្សារវែងឆ្ងាយពីនិព្វាន ។
ជនណាទ្រុស្ដមិត្រអស់កាលម្ដង ហើយគិតប៉ងសេពតថ្មីទៀតរ៉ា ជននោះជិតមច្ចុរាជគឺមរណា ដូចមេលាកើតគ៌តកូនអស្សតរ ។
ជនណាមានជាតិព្រមភាសា ភ្លេចជាតិអាត្មាភាសាខ្លួន ដូចមេអំបៅភ្លេចដង្កូវក្បួនគាប់ចួនចូលវង្សតិរច្ឆានសត្វ ។
ទិវារាត្រី យប់ថ្ងៃប្រក្រតី តែងរត់ទៅមក កាត់អាយុសត្វ ជនបន្សល់ទុក ផ្ដាច់ក្ដីសាន្តសុខ ទុកតែងរាងឆ្អឹង ។
ទ្រព្យពាលប្រយោជន៍រួមគ្នា ទ្រព្យសប្បុរិសាសាសនាជាតិ ដូចទឹកអណ្ដូងភ្លៀងកើតអាទ៌ អ្នកផងសង្វាតដងអាស្រ័យ ។
នៅស្ងៀមព្រងើយ គ្មានអ្នកណាឡើយ ជាមិត្រអ្នកណា អ្នកជាសត្រូវ ក៏គ្មានដូចគ្នាដឹងមិនបានថា អ្នកណាដូចម្ដេច ។
បុរាណថាមនុស្សភ្នែកស្រលៀង គឺមនុស្សលំអៀងចាកការពិត ចិត្តកៀចវៀចវេរធើ្វទុច្ចរិត ហាមកុំដើរជិតកុំដើរចូល ។
ប៉ុយគរសំឡីជាជាតិស្រាយ មនុស្សពាលក្លៀវក្លាស្រាលលើសក្រៃ មនុស្សបង់ឱវាទចាស់ប៉ូប៉ៃ ស្រាលលើសដទៃក្រៃនានា ។
ប៉ះកល់សត្វគោដំបៅខ្នង ក្អែកហើររំលងច្រើនស្ងប់ស្ញែញ បោលត្រង់កន្ទុយដោយគិតក្រែង រអែងក្អែកចោះដំបៅខ្លួន ។
ប្រមាណអ្នកឈ្លាសវៃប្រាជ្ញប្រាយ មើលកាលនិយាយពោលមកមិញ ប្រមាណប្រថពីជីដីដេញ មើលស្មៅខៀវចេញអាក្រក់ល្អ ។
ពាក្យលើកបញ្ជោរឬបង្គាប់ នាំឲ្យអ្នកស្ដាប់ភ័ន្ដស្មារតី ជោរចើចតាមធម៌ជាលោកិយនេះជនប្រុសស្រីគួរប្រយ័ត្ន ។
ចង់ធំឲ្យតូច ចង់ខ្ពស់ឲ្យទាប ចង់បានឲ្យបង់ ចង់ចេះឲ្យរៀន ចង់ទៀងឲ្យត្រង់ ចង់ស្រួលឲ្យស្រង់ ខ្លួនពិបាក ។
ចាស់ថានៅស្រុកស្រាស់បន្លា អារសាច់ជូនខ្លាកុំខ្លាចស្ដាយ វិជ្ជានឹងកើតមកបីកាយកុំណាយខ្លាចនឿយគិតឲ្យយូរ ។
ជនណាទ្រាំអត់ ខន្តីសង្កត់ រក្សាមារយាទ មិនខឹងផ្ដេសផ្ដាស ពួកបណ្ឌិតជាតិ សរសើរជាអាទ៍ ថាអ្នកធ្ងន់ធ្ងរ ។
ជីងចក់ផ្លាស់ពណ៌តាមកន្លែង ពួកជនពាលតែងផ្លាស់មារយាទ ដោយការចូលជិតបណ្ឌិតជាតិ គង់ប្រែបទបានយល់ខុសត្រូវ ។
ត្រូវយកដើមត្រែងជាច្បាប់ប្រាណ វាយោរបកច្រានមិនរលំ រុក្ខជាតិដូចយ៉ាងផ្ទឹមសុក្រំ ខ្យល់ធំបក់ចំគង់រលើង ។
ទុច្ចរិតសុចរិត ដែលជនប្រព្រឹត្ត ក្នុងជាតិនេះណា គាប់ជានិស្ស័យ បច្ច័យវាសនាដិតជាប់អាត្មា ទៅបរលោកនាយ ។
ទោះមុខមន្រ្តី សេនាបតី ពុំដោយគន្លង រលាភោចង់បាន បំពានរាស្រ្តផង រាស្រ្តនឹងក្ដៅក្រហាយ អង្គឥតអាស្រ័យ ។
ទ្រាំអត់សង្កត់ចិន្ដា ប្រសើរថ្លៃថ្លាក្នុងលោកិយ លែងជាតិពីរនេះទៅក្ដី សម្ដេចជិតស្រីទ្រង់ត្រាស់សរសើរ ។
ធម្មជាតិជំហានដែលឈានដើរ ដំណើរទៅកាន់គ្រប់ទីស្ថាន តែងយោលទៅមុខតាមលំអាន ទើបជ្រែងជួយច្រានប្រាណជ្រុលទៅ ។
នៅជិតសប្បុរស សុខស្រួលទាំងអស់ ឥតមានភិតភ័យ នៅជិតជនពាល មានតែចង្រៃ ព្រួយចិត្តរាល់ថ្ងៃ មិនបានក្ដីសុខ ។
បុណ្យត្រជាក់ចិត្ត ម្លប់ឈើតាមពិត ត្រជាក់អ្នកជ្រក បាបឲ្យក្ដៅមនោ ចេះគួរលៃលក កុំឲ្យបាបមក ពកក្នុងហទ័យ។
បើហ៊ានកុំហ៊ានឲ្យហួស បើជ្រួសកុំជ្រុលដល់ជ្រែងខ្នង បើស៊ីកុំសាញឲ្យគេសង បើត្រេកកុំត្រង់ឲ្យចិត្តត្រាំ ។
ប្រក្រតីស្រីៗចិត្តមិនដឹង ច្រើនឆាប់ខេរខឹងតែឆាប់ជា ប្រុសណាឆាប់ខឹងនឹងប៉ះពាឈ្លោះទាស់ទែងគ្នាជាមិនខាន ។
ប្រយ័ត្នជនណាគេមានល្បិច កែគេចលើកទោសទម្លាក់លើ ខ្លួនគេស្អាតបានល្អប្រសើរ អាក្រក់ធ្លាក់ទើរលើរូបខ្លួន ។
ប្រយ័ត្នពោលពាក្យ ក្រែងព្រួយលំបាក ដោយសារសម្ដី គិតរួចសឹមថ្លែង សម្ដែងវចីឥតរឿងអប្រិយ ពិភាល់ដល់ប្រាណ ។
ចង់ច្រើនបានតិច ក្រោកដើររឹលរេច បានខាតទទេ ខំចេញជួញឆ្ងាយ ពុំបានទំនេរប្រែខាតបង់កេរ្តិ៍ ដើមទុនចេញទៅ ។
ច្រើនមកពីតិច ដោយចម្រើនកិច្ច ខាងការសន្សំ ដូចប្រឡាយតូច ក្លាយជាស្ទឹងធំហូរច្រាសច្រោះចំ យូររឹតធំសាយ ។
ជាតិពាលមិនដឹងគួរ គ្មានគេសួរសាកចង់ជាក់ ឆ្លើយឆ្លងផងរាក់ទាក់ ក្បួនហីនលក្ខណ៍ឆ្លាក់លើខ្លួន ។
ដេកកុំដំងើច គេក្រកុំសើច គេភ័យកុំព្យូរហ៍ ទោះខឹងប៉ុន្មាន ធើ្វជាឲ្យគួរ តឹងគិតឲ្យធូរ យូរគិតឲ្យឆាប់ ។
ធើ្វស្រែចំការឲ្យមើលស្មៅ ទុកដាក់កូនចៅឲ្យមើលផៅសន្ដាន ធើ្វទីលំនៅមើលភូមិស្ថាន បរិភោគប្រមាណមើលអាហារ ។
បរិភោគចំណី ចំណូលស្វាមី មិនទុកសំណល់ រួចបាយចុះក្រេស សំណេះទៅដល់ផ្ទះគេថ្លែងកល ថ្លែងកិច្ចក្អាកក្អាយ ។
បើធើ្វអ្វីខុស ព្យាយាមទំលុះ ឧបសគ្គគ្រប់យ៉ាង កែខ្លួនជាថ្មី កុំបីចៀសវាង ខំគិតកសាង ជាតិសាសន៍អាត្មា ។
បើការស្លាប់រស់កុំប្រាប់ស្រី បើបានជាខ្ចីៗប្រាក់ទិញ ការស្ងាត់កំបាំងកុំបញ្ចេញ បើបានជាវេញឲ្យមូលមួយ ។
បើលោភព័ន្ធព័ទ្ធមាត់មិនលេច មិនល្មមនឹងគេចគួរអង់នៅ បើមុខជាមុជមិនបានជ្រៅ កុំគិតឲ្យព្រៅវាព្រួយចិត្ត ។
ប៉ះបានការស្អាតខូចខាតទៅ នោះត្រូវគិតកែលៃគ្នាន់គ្នេរ មិនដឹងកលកិច្ចល្បិចជើងភេល រកពេលបំពេញឡើងវិញពិត ។
ផ្សារកំពង់ទឹកមិនដែលស្ងាត់ ខាងការប្រាសព្រាត់ស្រេចសង្ខារ ជនទាបចម្រើនដល់មេឃា ស្រីមានភសា្ដទើបសោភ័ណ ។
ពួកចេកអំពៅ កុំយកទៅផ្ញើ លើសត្វដំរី អស់ស្រូវពូជផង កុំផ្ញើកុដុម្ដិក៏ កំព្រយឆ្កែញីកុំយកព្រ័ក្រផ្ញើ ។
ពេលទ្រព្យបុណ្យស័ក្តិនឹងស្រី ប្រែខុសប្រក្រតីដូចសុរិយា មិនដែលនៅទៀងទិសបូព៌ា នេះជាធម្មតាតាក់តែងឡើង ។
ព្រះចន្ទជាទីលម្អពួកផ្កាយ ស្វាមីឆើតឆាយនៃពួកនារី ស្ដេចជាលម្អរបស់ប្រឹថពី វិជ្ជាជាទីលម្អសព្វមនុស្ស ។
ឆ្អិនឆ្ងាញ់យ៉ាងណាកុំសាវ៉ាភ្លេចកាលឆៅ ធម្មតាឆ្អិនទើបកើតក្រោយដោយសារក្ដៅបើគ្មានឆៅតើបានឆ្អិនមកពីណា ។
ទ្រព្យមានលើកឲ្យគេខ្ចីទៅ ចំណេះចេះនៅតែក្នុងក្បួន ប្រពន្ធនៅឆ្ងាយអំពីខ្លួន ដល់ចួនត្រូវការរអាចិត្ត ។
នរណាឡើយសម្រួចបន្លាភ្នំ សភាពស្រួចៗសមកំណើតវា នរណាឡើយដាក់ថ្នាំភ្នែកម្រឹគា សភាពខ្មៅៗថ្លាធម្មតាតែង ។
បើម៉្ងៃនឹងចេះឲ្យគេកោត បើម្ង៉ៃនឹងឆោតឲ្យគេអាណិត បើម្ង៉ៃនឹងហ៊ានឲ្យមានចិត្តបើម្ង៉ៃនឹងគិតឲ្យបានការ ។
បើធើ្វកិច្ចការ ចូរគិតពិចារ ឲ្យបានមាំមួន បើបរាជ័យ ចាញ់ដៃថ្លស់ខ្លួន ត្រូវខំថែធួនផ្ទួនធើ្វឡើងទៀត ។
បុប្ផាវិសជ្ជនា ដេញដោលកាន់គ្នា នាំកើតគំនិត បង្កើតពន្លឺ បំភ្លឺផ្លូវចិត្ត ចម្រើនចរិត ដោយសាបុប្ផា ។
ពាក្យចាស់លោកថា រីអ្នកចម្ការ ចិត្តរែងសើរ៉ើ រីគ្រាប់ត្រសក់ កុំយកទៅផ្ញើ តែទាល់ឥតបើ ស្រេចហើយយកដាំ ។
ពេលណាដែលធើ្វការប៉ុនភ្នំ ត្រូវគិតខិតខំដោយមធ្យ័ត កុំគិតឯស្គរកំបែកមាត់ បំភ្លាត់ចោលការមានប្រយោជន៍ ។
ដំណាំអ្វីៗ សាបព្រោះលើដី គេតែងបានផល ដំណាំដែលគេដាំបុណ្យ បាបសល់វ៉ល់ ធ្ងន់ស្រាលដូចកល ដំណាំនោះដែរ ។
ទ្រព្យដែលគេបាន ដោយនៅលំអាន មិនសូវឮល្បី ដល់ខ្ចាត់បាត់ទៅ បាកលំនៅថ្មីឮសព្ទស្រដី ល្បីពេញទាំងស្រុក ។
ធម៌ចង់ជាហេតុឲ្យកើតទុក្ខ ធម៌ចង់ជាគ្មានសុខមួយវេលា តែចង់ទុក្ខជួយឲ្យវេទនាចង់រាទុក្ខរត់ផុតប្រកាន់ ។
នារីណាប្រាថ្នាបុរសគាប់ ចង់ឲ្យជាប់រឿយៗសព្វជាតិណា គួរគោរពស្វាមីនៃអាត្មាដូចអច្ឆរាបម្រើព្រះកោសីយ ។
បុគ្គលកើតក្នុងត្រកូលកាច អង់អាចយល់ទោសគេប៉ុនល្ង មិនយល់ទោសខ្លួនដែលធើ្វមក គរប៉ុនទាំងដូងឈោងមិនដល់ ។
បុរាណចាយចែង សម្ដីសម្ដែង ទុកតវែងឆ្ងាយ សម្រាប់កូនចៅ ញាតិផៅទាំងឡាយតែងប្រែអធិប្បាយ តាមចិត្តចំណង់ ។
បើមិនរៀនសូត្រមិនសិក្សា ប្រាជ្ញាក៏អាប់ចាប់មិនស្អិត បើខ្លួនមិនអាចពាលមិនស្បិតហៅមិនអាណិតអាសូរកាយ ។
ផ្ទះភ្លើងមានបី អំពើពុតស្រី ខឹងឥតប្រមាណ កូនកាចចចេស កុំយកទូន្មាន ខ្ញុំកាចជាប្រាណ ភៀសពុំឲ្យប្រើ ។
ព្រះធម៌ស្ថិតនៅមនោស្អាត ព្យាយាមសង្វាតនៅបណ្ឌិត ការជួយធុរៈជាក់ជាមិត្រ ការវិបរិតស្ថិតក្នុងសង្ខារ ។
ឆ័ត្រថ្មថ្មដាជាជាតិធ្ងន់ ចិត្តទេពអត់ធន់មហិមា អ្នកតាមឱវាទចាស់ព្រឹទ្ធា ហៅធ្ងន់មួយសាលើសលែងក្រៃ ។
ជនឯណានៅរួមប្រពន្ធកាច ឬទាសាកំណាចចិត្តឫស្យា ឬនៅផ្ទះមានពស់ពិសហានក្លា ជននោះថាជិតស្លាប់កុំសង្ស័យ ។
ជនប្រាសចាកគុណកបគ្នាច្រើន តែចម្រើនដោយក្ដីសាមគ្គីអាចផ្ទាញ់បាន នៅពួកពៃរីដោយឫទ្ធីសាមគ្គីដ៏ហៅហាន ។
ជនពាលដល់ពេលកើតកលិយុត ទេវតាឲ្យទុក្ខចាំផ្ដន្ទា ពួកប្រាជ្ញសប្បុរសកាន់ធម្មាដល់ពេលទុក្ខាទេវតាជួយ ។
ជ្រៃមិនលាការរួមរឹត បណ្ឌិតមិនដែលរាចាកធម្មា ខ្លាមិនដែលរាខ្លាចម្រឹគាជនពាលាមិនដែលរាខ្លាចអាក្រក់ ។
ត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ យសហេតុផលស្មោះ ហិរិឱតប្បា ប្រព្រឹត្តសោភ័ណ ទើបបានថ្លៃថ្លាគេលើកទុកជា អភិជនពិត ។
បើច្បាំងត្រូវតែយកឈ្នះចាញ់ បើឆ្លងអរាញ្ញឲ្យដល់វាល បើរៀនវិជ្ជាឲ្យផុតពាល ទើបអាចបណ្ដាលឲ្យគុណគាប់ ។
ប្រាជ្ញអាងប្រាជ្ញា រមាសអាងបន្លា ខ្លាអាងព្រៃ ដំរីអាងរនាម ត្រីអាងទឹក ទាហានអាងសឹក ប្រមឹកអាងពែង ។
ឆ្លៀតកេងកិបចំពោះអ្នកឲ្យផល ដោយប្រើកលគិតគំនិតថោកថាគេ មិនដឹងប្រឹងឆបោក នេះហៅចាប់បោកឆ្នាំងបាយឯង ។
បុគ្គលយល់ទោសអ្នកដទៃ តូចប៉ុនគ្រាប់ស្ពៃ ឬល្ងសក ទោសខ្លួនប៉ុន ដូចទាំងសម្បក បែររករិះគយគន់មិនយល់ ។
កុំគិតរៀនចង់ធើ្វមន្រ្តី ស្អប់ខ្ពើមដឹកនាំឲ្យក្រ ត្រូវរៀនធើ្វជាកសិករទើបមានទ្រព្យតទៅខាងក្រោយ ។
ចង់ដឹងភាពមនុស្សដោយសេពគប់ ចង់ដឹងភូមិភពដោយទស្សនា ដឹងពាលបណ្ឌិតដោយវាចា ចង់ដឹងអាត្មាត្រូវអប់រំ ។
ជនពាលសាមាន្យ ឃោរឃៅឈ្លានពានមិនមានមេត្តា ជននោះតែជួបនឹងទុក្ខទោសា ឈឺចាប់ខ្លោចផ្សាមិនដែលចៀសបាន ។
ជោគបោកអ្នកផង ឲ្យនឹកប៉ុនប៉ង ចង់ពឹងតែជោគ មិនខំរកស៊ី ឲ្យកើតមានភោគ ទាល់ក្ររកជោគ ជោគផាយចោលបាត់ ។
ជ្រៅទឹកជ្រៅដីមិនជាជ្រៅអ្វីគង់មានទោដល់ ឯគំនិតជ្រៅ ជ្រៅឆ្ងាយសែនសល់ ជ្រៅទៅមិនដល់គ្មានទីបំផុត ។
ឈ្លោះគ្នាក្នុងគ្រួសារ ដូចស្រាតកាយាបង្ហាញញាតិ ឈ្លោះគ្នាក្នុងសង្គមជាតិ ដូចលាតកំណប់បង្ហាញចោរ ។