polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
សន្និសីទក្រុងហ្សឺណេវនៃថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៥៤ បានទទួលស្គាល់ខ្សែស្របទី១៧ ថាជា"ខ្សែកំណត់ព្រំដែនយោធាបណ្តោះអាសន្ន"ដោយបានបែកចែកប្រទេសវៀតណាមជាពីរ ៖ ភាគខាងជើង គឺរដ្ឋកុម្មុយនិស្តវៀតណាមខាងជើង និងភាគខាងត្បូង គឺវៀតណាមខាងត្បូងដែលគាំទ្រដោយលោកខាងលិច។
កងកម្លាំងជប៉ុនបានអនុញ្ញាតឱ្យវៀតមិញនិងក្រុមជាតិនិយមផ្សេងទៀតកាន់កាប់អាគារសាធារណៈនិងអាវុធយ៉ាងស្រួល នេះគឺជាការចាប់ផ្តើមនៃបដិវត្តន៍ខែសីហា។ នៅថ្ងៃទី២៥ ខែសីហា ហូ ជីមិញក៏បានបង្ខំឱ្យអធិរាជបាវ-ដាយដាក់រាជ្យ។ រួចហើយ បាវ-ដាយក៏ត្រូវបានតែងតាំងជាទីប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់នៃរដ្ឋាភិបាលថ្មីដែលដឹកនាំដោយវៀតមិញនៅហាណូយ។
នៅឆ្នាំ១៩៤៨ បារាំងបានចាប់ផ្តើមស្វែងរកមធ្យោបាយដើម្បីប្រឆាំងនឹងវៀតមិញតាមរយៈកិច្ចការនយោបាយ ដោយបានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលផ្សេងមួយទៀតនៅសៃហ្គន។ ពួកបារាំងបានចាប់ផ្តើមការចរចាជាមួយអតីតព្រះចៅអធិរាជបាវ-ដាយដើម្បីឱ្យទ្រង់ចូលដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល"ស្វយ័ត"មួយនៅក្នុងសហភាពប្រជាជាតិបារាំងគឺរដ្ឋវៀតណាម។
នៅឆ្នាំ១៩៥៤ ទោះបីមានការផ្សព្វផ្សាយជាផ្លូវការថាវាគឺជា"សង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងលទ្ធិកុម្មុយនិស្ត"ក្តី តែនៅឯបារាំង សាធារណជនគ្រប់គ្នាបានប្រឆាំងនិងមិនគាំទ្រសង្គ្រាមនេះជាដាច់ខាត។ ការជាប់គាំងខាងផ្នែកនយោបាយរបស់សាធារណរដ្ឋបារាំងទី៤ គឺមានន័យថាខ្លួននឹងមិនអាចដកខ្លួនចេញពីជម្លោះនេះបានទេ។
ស្ថានភាណយោធារបស់បារាំងក៏មានភាពធូរស្រាលបន្ទាប់ពីមេបញ្ជាការថ្មីគឺលោកហ្សង់ ដេ ឡាដ្រេ ដេ តាស៊ីងីបានកសាងខ្សែការពារពីក្រុងហាណូយរហូតទៅដល់ឈូងសមុទ្រតុងកឹងដោយឆ្លងកាត់តាមដែនដីសណ្តទន្លេក្រហម។ ការសាងខ្សែការពារនេះគឺដើម្បីទប់ការពារក្រុមវៀតមិញ និងដើម្បីឱ្យងាយបំបែកទ័ពរបស់ពួកគេ។
នៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ ជប៉ុនបានចាប់ផ្តើមនូវយុទ្ធនាការបារាំងឥណ្ឌូចិនលើកទី២ ដើម្បីទម្លាក់វិឈីបារាំងចេញពីអំណាចហើយតម្លើងអធិរាជបាវ ដាយជាប្រមុខដឹកនាំនៃចក្រភពវៀតណាមថ្មី។ ពួកជប៉ុនបានចាប់ខ្លួនរាល់មន្រ្តីនិងមន្រ្តីយោធាបារាំងទាំងប៉ុន្មានដែលនៅសេសសល់ក្នុងប្រទេស។
កិច្ចព្រមព្រៀងក្រុងហ្សឺណេវបានសន្យាថានឹងធ្វើការបោះឆ្នោតនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៦ ដើម្បីកំណត់រដ្ឋាភិបាលជាតិតែមួយសម្រាប់ប្រទេសវៀតណាម។ រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកនិងរដ្ឋវៀតណាមទាំងពីរគឺមិនបានចុះហត្ថលេខាលើអ្វីនោះទេនៅក្នុងសន្និសីទក្រុងហ្សឺណេវនោះ។
បទឈប់បាញ់ត្រូវបានចុះរវាងប្រទេសជប៉ុននិងសហរដ្ឋអាមេរិកនៅថ្ងៃទី២០ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៥។ រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋបារាំងចង់ស្តារការគ្រប់គ្រងអាណានិគមរបស់ខ្លួនវិញនៅឥណ្ឌូចិនសម្រាប់ជំហានចុងក្រោយនៃការរំដោះបារាំង។
នៅខែមករា ឆ្នាំ១៩៥០ រដ្ឋាភិបាលរបស់ហូ-ជីមិញក៏ត្រូវបានប្រទេសចិននិងសហភាពសូវៀតទទួលស្គាល់។ ហើយក្នុងឆ្នាំដដែលនោះ រដ្ឋាភិបាលបាវ-ដាយក៏ត្រូវមានការទទួលស្គាល់ពីសំណាក់រដ្ឋមហាអំណាចដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិកនិងចក្រភពអង់គ្លេសផងដែរ។
ប្រតិបត្តិការកាស្ទ័រក៏ចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី២០ ខែវិឆ្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៣ ដោយទាហានបារាំងប្រមាណ ១,៨០០ នាក់បានចុះឆត្រយោងមកលើជ្រលងភ្នំក្បែរក្រុងឌៀនបៀនភូ ហើយក៏ចាប់ផ្តើមតាមកម្ចាត់យោធភូមិវៀតមិញតូចៗនៅក្បែរនិងនៅក្នុងក្រុង។
ពួកបារាំងមានឆន្ទៈក្នុងការប្រគល់តំណែងមួយនោះទៅឱ្យបាវ-ដាយ ព្រោះទ្រង់ធ្លាប់បានសហការជាមួយការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងនៅវៀតណាមដោយសេរីកាលពីអតីតកាលហើយគ្មានគោលជំហរក្នុងការចរចាឬដាក់ការទាមទារយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់អ្វីនោះទេ។
លោកណាវ៉ារ៉េបានតបទៅនឹងការលុកលុយប្រទេសឡាវរបស់វៀតមិញ ដោយចូលទៅកាន់កាប់ក្រុងតូចមួយឈ្មោះថាឌៀបបៀនភូ ដែលមានចម្ងាយ ១៦ គីឡូម៉ែត្រពីព្រំដែនភាគខាងជើងប្រទេសឡាវ។
យើងប្រកាន់ការពិតថាមនុស្សកើតមកគឺមានភាពស្មើៗគ្នាទាំងអស់, ម្នាក់ៗកើតមកត្រូវតែមានសឹទ្ធិពេញលេញនៅក្នុងជីវិតរបស់គេ សឹទ្ធិសេរីភាព និងការស្វែងរកសុភមង្គល។
ឧត្តមសេនីយ៍ទោវៀតមិញគឺលោកតៃបានវាយលុកមកលើតំបន់ដុងឃេ ហើយតំបន់នោះក៏ត្រូវធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់វៀតមិញនៅថ្ងៃទី១៨ ខែកញ្ញា។
ចូលដល់ជំហាននេះ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏ចាប់ផ្តើមប្រលូកដៃផ្តល់ជំនួយយោធាដល់បារាំងក្នុងទម្រង់ជាគ្រឿងសព្វាវុធនិងអ្នកសង្កេតការណ៍យោធា។
បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏​ចម្រើន​ ចុះអរិយសមាធិក្ខន្ធ ដែលព្រះគោតមដ៏​ចម្រើន​ ទ្រង់បានពោលសរសើរហើយ ទាំងបានណែនាំប្រជុំជននេះ ឲ្យតាំងនៅ ឲ្យប្រតិស្ឋាននោះ តើដូចម្តេច ?
ព្រះអានន្ទតបថា ម្នាលមាណព ព្រះមានព្រះភាគនោះ ព្រះអង្គបានពោលសរសើរខន្ធ ៣ យ៉ាង ទាំងបានណែនាំប្រជុំជននេះ ឲ្យតាំងនៅ ឲ្យប្រតិស្ឋាន ក្នុងខន្ធទាំង ៣ យ៉ាងនុ៎ះ ខន្ធទាំង ៣ យ៉ាងនោះ តើដូចម្តេចខ្លះ ?
គឺអរិយសីលក្ខន្ធ១ អរិយសមាធិក្ខន្ធ១ អរិយបញ្ញាខន្ធ១ ម្នាលមាណព ព្រះមានព្រះភាគនោះ ព្រះអង្គបានពោលសរសើរ​ខន្ធទាំង ៣ យ៉ាងនេះឯង ទាំងបានណែនាំប្រជុំជននេះ ឲ្យតាំងនៅ ឲ្យប្រតិស្ឋាន ក្នុងខន្ធទាំង ៣ យ៉ាងនេះ ។
ម្នាលមាណព នេះឯងជាអរិយសីលក្ខន្ធ ដែលព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់បានពោលសរសើរហើយ ទាំងបានណែនាំប្រជុំជននេះ ឲ្យតាំងនៅ ឲ្យប្រតិស្ឋាន កិច្ចដែលគួរធ្វើតទៅ ក្នុងសាសនានេះ នៅមានទៀត ។ សុភមាណព ពោលសរសើរថា បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏​ចម្រើន​ ហេតុនេះជាអស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏​ចម្រើន​ ហេតុនេះមិនធ្លាប់មាន បែរជាមានបាន បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏​ចម្រើន​ ក៏អរិយសីលក្ខន្ធនោះ បរិបូណ៌ហើយ មិនមែនជាមិនបរិបូណ៌ទេ ។
លុះកន្លងរាត្រីនោះហើយ ព្រះអានន្ទមានអាយុ​ទ្រង់ស្បង់ និងបាត្រ ចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ មានភិក្ខុ​មួយ​រូប​ឈ្មោះចេតកៈ ជាបច្ឆាសមណៈ ក៏ចូលសំដៅទៅត្រង់ទីលំនៅ​របស់សុភមាណព ជាកូនតោទេយ្យព្រាហ្មណ៍ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈ ដែលគេក្រាលបម្រុងទុក ។
ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ លះបង់បាណាតិបាត វៀរស្រឡះចាកបាណាតិបាត ជាអ្នកមានគ្រឿងវាយសំពង ដាក់ចុះហើយ មានគ្រឿងសស្ត្រាដាក់ចុះហើយ មានសេចក្តីខ្មាសបាប មានចិត្តអាណិតអាសូរ ជាអ្នកមានសេចក្តីអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួង ។ នេះ​ជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ ។ សម័យមួយ កាលព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់បរិនិព្វានទៅហើយ មិនទាន់យូរប៉ុន្មានព្រះអានន្ទមានអាយុ គង់នៅក្នុងជេតវនារាម របស់អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ជិតក្រុងសាវត្ថី ។
ភិក្ខុវៀរស្រឡះ​ចាក​ការធ្វើ​ពីជគាម និងភូតគាម [វត្ថុដែល​មានពូជដុះឡើងបាន តែមិនដុះ​ជាប់នឹង​ផែនដី មានគ្រាប់ឈើជាដើម ហៅថាពីជគាម, ឈើ ស្មៅជាដើម ដែលដុះ​ជាប់នឹងផែនដី ហៅថា ភូតគាម ។] ឲ្យវិនាស ។
វៀរចាកការ​ប្រកបនូវអំពើ​វៀច គឺបង្ខុសបំភាន់ [បានខាង​ចៅក្រមស៊ីសំណូក​គេ ហើយកាត់ក្តីវៀច ធ្វើអ្នកចាញ់ឲ្យទៅជាឈ្នះ អ្នកឈ្នះឲ្យទៅជាចាញ់​វិញ ។] និងបញ្ឆោត​បោកប្រាស និងបន្លំដោយរបស់ក្លែង ។
សុភមាណពទូលសួរថា បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏​ចម្រើន​ ចុះអរិយសីលក្ខន្ធ ដែលព្រះគោតមដ៏​ចម្រើន​នោះ ទ្រង់បានពោលសរសើរហើយ ទាំងបានណែនាំប្រជុំជននេះ ឲ្យតាំងនៅ ឲ្យប្រតិស្ឋាននោះ តើដូចម្តេច ?
ភិក្ខុលះបង់អទិន្នាទាន ជាអ្នកវៀរស្រឡះ​ចាកអទិន្នាទាន កាន់​យកតែ​វត្ថុ​ដែលគេឲ្យ ចង់បានតែវត្ថុដែលគេឲ្យ មានខ្លួន​ដ៏ស្អាត មិនមែនជា​មនុស្ស​ល្មួច ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ភិក្ខុលះបង់អព្រហ្មចរិយៈ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏​ប្រសើរ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តឆ្ងាយ ជាអ្នកវៀរចាកមេថុនធម្ម ដែលជាធម៌​របស់អ្នកស្រុក ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
វៀរចាកការ​កាត់ ការសម្លាប់ ការចង ការលាក់ខ្លួន ពួនចាំ​ធ្វើអំពើអាក្រក់ និងការប្លន់​ការកំហែងយកទ្រព្យ ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
វៀរចាកការប្រកប​នូវទូតកម្ម គឺនាំសំបុត្រ ឬពាក្យបណ្តាំរបស់គ្រហស្ថ និងទៅ​ដោយ​គេប្រើអំពី​ផ្ទះមួយ ទៅផ្ទះមួយ ។
វៀរចាកការបញ្ឆោត ឬបន្លំដោយជញ្ជីង និងបញ្ឆោត ដោយភាជន៍កាឡៃមាស និងបញ្ឆោត​ដោយ​រង្វាល់រង្វាស់ ។
វៀរចាកការទ្រទ្រង់​និងការប្រដាប់​ស្អិតស្អាងរាងកាយ ដោយផ្កាកម្រង គ្រឿង​ក្រអូប និងគ្រឿង​លាបផ្សេងៗ ។
ប្រការទី​១:​ ​បើ​ដើម​ជ្រៃ​មាន​ស្លឹក​ដុះ​ល្អ​ត្រសុំត្រសាយ​ ​នោះ​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ឬ​អ្នក​នាំ​ប្រទេស​ជាតិ​ ​នឹង​បាន​ទទួល​នូវ​សេចក្ដី​សុខក្សេមក្សាន្ដ​ ​ហើយ​ប្រទេស​ជាតិ​ក៏​បាន​ចម្រើន​សម្បូណ៌​ហូរហៀរ​ដែរ
ប្រការទី​២:​ ​បើ​ដើម​ជ្រៃ​មាន​ស្លឹក​រេចរឹល​រុះ​មិនល្អ ​នោះ​ប្រទេស​ជាតិ​មិនសូវ​មាន​ភោគផល​ចំណូល​បាន​ច្រើន​ល្អ​ទេ។​ ​ប្រជានុរាស្ដ្រ​ ​នឹង​មាន​ទុក្ខ​ព្រួយ
ប្រការ​ទី​៣:​ ​បើ​ដើម​ជ្រៃ​ត្រូវ​បក្សាបក្សី​ទាំង​ហ្វូង​មក​រុករាន​ទន្ទ្រានទី​ទំ​លើ​ ​នោះ​ប្រទេស​ជាតិ​ ​នឹង​ត្រូវ​បរទេស​នាំ​គ្នា​មក​ឡោម​ព័ទ្ធព័ន្ធ​ ​ប្រវ័ញ្ច​គៃបន្លំ​ ​ឆក់​លួច​ប្លន់​យក​ទឹកដី​ ​និង​ភោគផល​ខ្មែរ​ជា​មិន​ខាន
ប្រការទី​៤:​ ​បើ​មែក​ជ្រៃ​ធំ​ល្មម​បាក់​ ​នោះ​សមាជិក​ក្នុង​រាជវង្ស​ស្ដេច​ ​ឬ​សម្ដេច​ចៅហ្វាទឡ្ហៈ​ ​ត្រូវ​អស់បុណ្យ​ ​ឬ​អស់​ជីវិត
ប្រការ​ទី​៥​: ​បើ​មែក​ជ្រៃ​ធំ​បាក់​ ​នោះ​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ឬ​ប្រមុខរដ្ឋ​ ​ត្រូវ​អស់​ជីវិត ​
ប្រការទី​៦​: ​បើ​មាន​ពស់​ចូល​ក្នុង​ព្រះវិហារ​ ​ហើយ​វារ​កាត់​លើ​ព្រះ​ភ្នែន​ព្រះ​បដិមា​ ​ឬ​លើ​ធ្នឹម​ដំបូល​ព្រះវិហារ​នោះ​ពួក​ជនជាតិ​បរទេស​ស្រុក​ក្រៅ​ ​នឹង​ចូល​មក​លុកលុយ​ឈ្លានពាន​លួច​ប្លន់​ប្រទេស​ជាតិខ្មែរ​ជា​មិន​ខាន
ប្រការទី​៧:​ ​បើ​ក្នុង​ស្រះ​មុខ​វិហារ​ ​មាន​ក្រពើ​ ​ឬ​ទន្សង​ ​ហែល​កាត់​ចុះឡើង​ ​នោះ​នឹង​មាន​សមាជិក​ព្រះរាជ​វង្ស​ស្ដេច​ ឬ​មន្ដ្រី​ធំ​ក្បត់ជាតិ​ ​ចង់​បំផ្លាញ​នគរ​ ​ហើយរ​ត់ទៅ​រក​ពឹងពាក់​ពួក​បរទេស​ ​ឲ្យ​ចូល​មក​ជួយ​ដណ្ដើម​អំណាច
ប្រការ​ទី​៨:​ ​បើ​ដើម​ជ្រៃ​ងាប់​មួយ​ចំហៀង​ ​នោះ​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ឬ​អ្នក​កាន់​អំណាច​ដឹកនាំ​ប្រទេស​ជាតិ​ត្រូវ​អស់​អំណាច
ប្រការ​ទី​៩:​ ប្រសិនបើ​ដើម​ជ្រៃ​ងាប់​បាក់​ ​ហើយ​ដុះ​ឡើង​វិញ​ ​នោះ​ពូជ​ត្រកូល​ថ្មី​មួយទៀត​ ​នឹង​ត្រូវ​ឡើង​ធ្វើ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ឬ​អ្នកដឹកនាំ​ប្រទេស​ជាតិ
ប្រការ​ទី​១០:​ ​ប្រសិនបើ​​ដើម​ជ្រៃ​ត្រូវ​អស់​ជីវិត​ ​ងាប់​បាត់​ ​ហើយ​មិន​ដុះ​ឡើង​វិញ​ ​នោះ​ព្រះ​បរមជ្រៃសួគ៌​ ​នឹង​ត្រូវ​ផុត​ពូជ​ដែរ។​ ​គ្រានោះ​ ​អ្នកមាន​បុណ្យ​បាន​ចាប់ជាតិ​កើត​ហើយ។​
ស​ ១០២៨ កាលនោះ​ព្រះ​បាទ​បក្សីចាំក្រុង​មាន​ព្រះ​ជន្ម​២៨​វស្សា ព្រះ​អង្គជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៩។​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​ព្រះ​បរម​នាម ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ គម្ដែង​អញប្រដែង រាជ​បក្សីចាំក្រុង​ បម្រុងរាស្ដ្រ។​ ​រាជធានី​ខ្មែរ​ស្ថិត​នៅ​មហានគរ​ដដែល។​ ព្រះបាទ ​សម្ដេច​​គម្ដែងអញប្រដែង ​ ​រាជបក្សីចាំក្រុង​ ​បម្រុងរាស្ដ្រ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៩​ ​បាន​ចូល​ទិវង្គត​ ​នៅ​ឆ្នាំកុរ​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​៧១ ​វស្សា។​ ​ព្រះ​អង្គ​សោយរាជសម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ ៤៤ ​ឆ្នាំ។​
​កាលណោះ​ ព្រះបាទ​ចក្រព័ត្រ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៦​ ​មាន​មហេសី​មួយ​ឈ្មោះ​អ្នក​ម្នាង​កែវ។​ ​ព្រះ​នាង​ទ្រង់​មានគភ៌​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំជូត​ ​ព.
ស ​១០០០ គឺ​នៅ​ក្នុង​សម័យ​កាលដែល​ដំបងគ្រញូង​បាន​បះបោរ​ ​លើក​កងទ័ព​មក​វាយប្រហារ​ដណ្ដើម​យក​រាជ្យ។​ ​ក្នុង​ឱកាស​នោះ ព្រះ​នាង​បាន​បន្លំ​ធ្វើ​ជា​អ្នកស្រុក​អ្នក​ភូមិ​សាមញ្ញ​ ​លួច​រត់គេច​ភៀសខ្លួន​ ​ចេញ​ផុត​ពី​មហានគរ​ ​ទៅ​រស់នៅ​តាម​ជាយ​ជនបទ​ ​ឆ្ងាយ​ដាច់​ស្រយាល​ពី​គេឯង។​ ​ព្រះ​នាង​បាន​តា​យាយ​ពីរ​នាក់​ប្ដី​ប្រពន្ធ​ ​តា​គហេ​ យាយ​លក្ខណ៍​ ​ទទួលយក​ទៅ​ចិញ្ចឹម​បីបាច់​ថែរក្សា​ ​ជួយ​លាក់​បំពួន​បំបិទ​បំបាំង​ ​ឆ្ងាយ​ពី​ភ្នែក​ច្រមុះ​ ​ពួក​ក្រុម​ស្ដេច​ដំបងគ្រញូង ។​ ​ខែមាឃ​ ​ឆ្នាំឆ្លូវ​ ​ព.
ស ​១០០១​ ​ព្រះ​នាង​ប្រសូត​បាន​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ ​មាន​សម្បុរ​ភ្លឺ​ស្រស់បំព្រង​ ​ហើយ​មាន​សញ្ញា​កងចក្រ​លើ​បាត​ដៃ​ ​និង​បាត​ជើង​ ដែល​បញ្ជាក់​លក្ខណៈ​ជា​អ្នក​មានបុណ្យ។​
ស ​១០២៨ កាលនោះ​ព្រះ​បាទ​បក្សីចាំក្រុង​មាន​ព្រះ​ជន្ម​ ២៨ ​វស្សា ព្រះ​អង្គជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៩។​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ទទួល​ព្រះ​បរម​នាម ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ គម្ដែង​អញប្រដែងរាជ​បក្សីចាំក្រុង​បម្រុងរាស្ដ្រ។​ ​រាជធានី​ខ្មែរ​ស្ថិត​នៅ​មហានគរ​ដដែល។​
តា​គហេ​អៀវ​បក្សីចាំក្រុង​បណ្ដើរ​ ​រត់​បណ្ដើរ​ ​ងាកឆ្វេង​ស្ដាំ​មើល​ក្រោយ​បណ្ដើរ។​ ​គាត់​ភ័យ​តក្កមា​ ​នៅ​ពេល​ដែល​ងាក​មើលទៅ​ឃើញ​ទ័ព​ស្ដេច​ដេញ​តាម​ប្រកិត​ពីក្រោយ។​ ​រត់​ចូល​ទៅ​ដល់​ព្រៃ​មួយ​ ​គាត់​យក​បក្សីចាំក្រុង​ទៅ​ដាក់​លាក់​ហើយ​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ ​«បាពួន​នៅ​ឲ្យ​ស្ងៀម​កុំ​មាត់ក​អ្វី​ទាំងអស់​!
»។ បន្ទាប់​មក​គាត់​ចេញ​ទៅ​ស៊ើប​លប​លួច​មើល​ចលនា​ទ័ព​ស្ដេច។​ ​ហេតុតែ​បក្សីចាំក្រុង​ជា​អ្នកមាន​បុណ្យ​បារមី​ ​ទ័ព​ពញាក្រែក​ដេញ​តាម​មិន​ទាន់​ ​រក​មិនឃើញ​ឡើយ​ ​ហើយ​ចេះ​តែ​ទៅ​ផុត​ ​មក​ផុត​ ​ដើរ​ហួស​ទៅ​ហួស​មក។​ ​កាលបើ​ស្ថានភាព​បាន​ធូរស្រាល​បន្ដិច​ហើយ​ ​តា​គហេ​លើក​បក្សីចាំក្រុង​ដាក់​លើ-​ក​ ​ហើយ​អៀវ​រត់​កាត់​វាល​ចូល​ព្រៃតូច​ ​ចូល​ព្រៃធំ​មាន​ព្រៃ​ក្រាស់​ មានព្រៃ​ស្ដើង​ ​វិល​ត្រលប់​តម្រង់​ទៅ​គេហដ្ឋាន​វិញ។​ ​មក​ដល់​ជិត​ផ្ទះ​ ​តា​គហេ​យក​បក្សីចាំក្រុង​ទៅ​លាក់​ក្នុង​គម្ពោត​ព្រៃ​ដោយ​ពោល​ថា​ ​«បា​រង់ចាំ​នៅ​ទី​នេះ​សិន​ហើយ​!
រីឯ​កងទ័ព​ពល​ រេហ៍​របស់​ស្ដេច​ព្រហ្មកិល​ ​នៅ​តែ​បន្ដ​បេសកកម្ម​រុករក​ដេញ​តាម​ចាប់​បក្សីចាំក្រុង​ឥត​សំចៃ​ដៃ។​ ​បក្សីចាំក្រុង​ ​និង​តា​គហេ​នៅ​តែ​ខំ​រត់គេច​ដដែល​ ​ហើយ​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ចុះ​ទៅ​ទិស​ខាងត្បូង។​ ​ទៅ​ជិត​ដល់​មាត់ទន្លេ​ ​ប្រះ​ទះ​ឃើញ​មាន​ផ្លែ​ល្វា​ល្អល្អះ​គួរ​ឲ្យ​ឆ្ងាញ់​ ​បក្សីចាំក្រុង​ក៏​បេះ​ផ្លែ​ល្វា​យក​មក​សោយ​ចម្អែត​កាយ។​ ​ផ្លែ​ល្វា​មាន​រសជាតិ​ផ្អែម​ឆ្ងាញ់​ពិសា​ ​ធ្វើ​ឲ្យ​បក្សីចាំក្រុង​កើន​កម្លាំង​ខ្លាំងក្លា។​ ​ទឹកដី​ម្ដុំ​ដើម​ល្វា​ ​ក៏​ជាប់​ឈ្មោះ​ថា​ ​ល្វាផ្អែម ហើយ​ក្លាយទៅជា​ល្វាឯមរហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ​ ​គឺ​នៅ​ក្នុងខេត្តកណ្ដាល។​
ព្រះបាទ​បក្សីចាំក្រុង​ ​បាន​សាង​ប្រាសាទ​មួយ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា​ ​ប្រាសាទលលៃ នៅ​កន្លែង​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​ទត​ឃើញ​ទង់ជ័យ​ស្ដេច​ពញាក្រែក​ដេញ​តាម​ចាប់​ព្រះ​អង្គ។​ ​ប្រាសាទ​មួយទៀត​ឈ្មោះ​ ​បាគង់ ត្រូវ​បាន​សាង​ដោយសារ​ព្រះ​អង្គ​នៅ​កន្លែង​ដែល​តា​គហេ​យក​ព្រះ​អង្គ​ទៅ​លាក់ ​ ​ហើយ​ដែល​ពេល​នោះ​គាត់​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ ​បាគង់​នៅ​ទី​នេះ​សិន​ហើយ​!
ឯ​នៅ​ត្រង់​កន្លែង​ក្រោលគោ​របស់​តា​គហេ​វិញ​គឺ​ ​ប្រាសាទ​បាគោ ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​សាង​ ​ហើយ​ដែល​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន​ ​បាន​ក្លាយទៅជា​ ប្រាសាទព្រះគោ។​ ​ប្រាសាទ​ទាំងនេះ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ខេត្ដសៀមរាប។​
ព្រឹក​ឡើង​ទើប​ព្រះបាទ​សេ្រន្ទ្រា​ដឹង​ថា​ ​បុត្រី​បាន​ចុះ​ចាក​ចេញពី​ដំណាក់​ ​រត់​ទៅ​តាម​បក្សីចាំក្រុង។​ ​ខឹង​ខ្ញាល់​ ​អាក់អន់​ស្រពន់ចិត្ដ​ខ្លាំង​ណាស់​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​រៀបចំ​ប្រមូល​កងទ័ព​យ៉ាងច្រើន​ ​ដើម្បី​ដេញ​តាម​ចាប់​កូនស្រី​យក​មក​វិញ។​ ​កន្លែង​ប្រមូល​ប្រជុំ​ពល​រេហ៍​នោះ​បាន​ក្លាយទៅជា​ភូមិ​ហើយ​ជាប់​ឈ្មោះ​រៀង​ រហូត​ថា​ ​ភូមិ​ជុំពល។​ ​ដេញ​តាម​មក​ដល់​ទន្លេសាប​ ​ស្ដេច​ចាម​ក្រឡេក​មើលទៅ​ឆ្ងាយ​ ​ឃើញ​ទូក​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​នៅ​ដាច់​កន្ទុយភ្នែក​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​អស់​សេចក្ដី​សង្ឃឹម​កើតក្ដី​មួហ្មង​ ​អាម៉ាស់មុខ​ ​ឈឺ​ចុកចាប់​រហូត​អស់​ជីវិត។​
ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ ​បាន​សរសេរ​បន្ដ​ទៅ​ទៀត​ថា​ ​ព្រះបាទ​បក្សីចាំក្រុង​ ​បាន​យាង​ព្រះ​មាតា​ ​អ្នក​ម្នាង​កែវ​ឲ្យ​មក​គង់​ក្នុង​បរមរាជវាំង​ជាមួយ។​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ប្រទាន​ដល់​ព្រះ​មាតា​ព្រះ​បរម​នាម​ ​សម្ដេច​ព្រះ​វររាជនី​ទេវី​លក្ខិណា​មហាក្សត្រី។​ ​តា​គហេ​ ​និង​យាយ​លក្ខណ៍​ត្រូវ​បាន​ព្រះ​អង្គ​ទុកដាក់​ ​និង​ប្រទាន​ឋានៈ​ជា​ជីដូន​ជីតា​ចិញ្ចឹម​ ​មិនតែប៉ុណ្ណោះ​ ​តា​គហេ​បាទ​ទទួល​ឋានន្ដរសក្ដិ​ជា​សម្ដេច​ចៅហ្វា​ ​ដោយ​មាន​អំណាច​គ្រប់គ្រាន់​ពេញលេញ​ ​ក្នុង​ការ​ចាត់ចែង​រៀបចំ​សម្រេច​កិច្ចការ​ធំៗ​ក្នុង​នគរ។​
គាត់​បាន​ រៀបរាប់​គ្រប់​ហេតុការណ៍​ពី​ដើម​ដល់​ចប់​ប្រាប់​ប្រពន្ធ​ ​និង​ទូល​ថ្វាយ​អ្នក​ម្នាង​កែវ​ ​ហើយ​គាត់​ក៏​ឲ្យ​ភរិយា​ចាត់ចែង​រៀបចំ​បាយ​ទឹក​ស្បៀងអាហារ​ ​និង​បង្វេច​សម្រាប់​រត់​ភៀសខ្លួន​ចាក​ចេញពី​ទីប្រជុំជន​ ​ទៅ​នៅ​ឲ្យ​ឆ្ងាយ​ដាច់​ស្រយាល​ ​ក្នុង​គោលបំណង​សង្ឃឹមថា​ ​នឹង​បាន​សន្ដិសុខ​ដល់​រូប​បក្សីចាំក្រុង។​ ​រួច​ស្រេច​ហើយ​កាលណា​ ​តា​គហេ​ត្រលប់​ទៅ​យក​បក្សីចាំក្រុង​លើក​អៀវ​ដាក់​លើ​-ក​ ​ហើយ​ធ្វើ​ដំណើរ​ផ្សងព្រេង​ ​កាត់​វាល​ចូល​ព្រៃ​ដោយ​គ្មាន​ទិស​ដៅ​អ្វី​ជា​ពិតប្រាកដ។​
មក​ដល់​រូងភ្នំ​ បក្សីចាំក្រុង​ ​និង​តា​គហេ​បាន​បុណ្យ​គុណ​បារមី​វត្ថុ​ស័ក្ដិ​សិទ្ធ​ ​និង​អ្នក​សច្ចំបំបាំង​បាត់​ ​ជួយ​ថែរក្សា​ទំនុកបម្រុង​ ឧបត្ថម្ភ ​ណែនាំ​ បង្ហាត់បង្រៀន​ អប់រំ​ ប្រដែប្រដៅ​ ​ផ្ដល់​នូវ​មុខ​វិជ្ជា​សិល្ប៍សាស្ដ្រ​គ្រប់​បែបបទ​ ​និង​ជួយ​ចម្លង​ឲ្យ​ផុត​ពី​គ្រោះកាច​ចង្រៃ​គ្រប់​បែប​យ៉ាង។​ ​តាំង​តែ​ពី​ពេល​នោះ​មក​ ​បក្សីចាំក្រុង​ ​និង​តា​គហេ​ ​រស់នៅ​ឯ​ភ្នំ​រូង​ដោយ​សុវត្ថិភាព​សុខ​សប្បាយ​ ​គ្មាន​សៅហ្មង​ ​គ្មាន​ភ័យ​ព្រួយបារម្ភ​ខ្លាច​ស្ដេច​សិន្ធព​អមរិន្ទ​ឡើយ។​
ព្រះបាទបក្សីចាំក្រុង​ ​បាន​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​ជាតិ​ដោយ​ទសពិធរាជធម៌​ ​ជួយ​ទំនុកបម្រុង​ការពារ​ ​សង្គ្រោះ​ប្រជានុរាស្ដ្រ​ វត្ដ​អារាម ​និងព្រះពុទ្ធសាសនា​ ​គ្រប់​ទិសទី​ គ្រប់​ច្រកល្ហក​ក្នុង​ព្រះរាជ​អាណាចក្រ។​ ​កាលនោះ​ស្រុក​ខ្មែរ​មាន​ទឹកដី​ធំ​ទូលាយ​ ប្រទេស​តូច​ធំ​ជិត​ឆ្ងាយ​រាប់អាន​គោរព​កោតខ្លាច​ស្ញប់ស្ញែង​ ​និង​ចំណុះ​ចុះចូល។​ ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទូទៅ​ ​រស់នៅ​ក្នុង​បរិ​យា​ការ​សម្បូណ៌សប្បាយ​ ​រីករាយ​ ​គ្មាន​សង្គ្រាម​ ​ស្គាល់​តែ​សេច​ក្កី​សុខក្សេមក្សាន្ដ​ ​និង​សន្ដិភាព។​
ដើម្បី​រត់​ដោះដៃ ​រក​រួចខ្លួន​ ​ម្ដងនេះ​ដូច​លើក​មុន​ដែរ​ ​តា​គហេ​​នាំ​បក្សីចាំក្រុង​ចុះ​ពួន​ក្នុង​បឹង​ទៀត។​ ​ពួក​ពល​រេហ៍​ស្ដេច​ក៏​នាំ​យក​ដំរី​ គោ ក្របី​ ​ប្រើ​ឲ្យ​ជាន់​ដី​ជាន់ឈ្លី​បញ្ជាន់​បឹង​ដូច​លើក​មុន​ ​តែ​នៅ​តែ​មិន​បាន​សម្រេច។​ ​បក្សីចាំក្រុង​ និង​តា​គហេ​នៅ​តែ​រត់​រួច​ពី​កណ្ដាប់ដៃ​ស្ដេច​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ឬ​សិន្ធព​អមរិន្ទ។​ ​បឹង​នោះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា​ ​បឹងបុកបែន ដែល​ថ្ងៃ​ក្រោយមក​ ​ក្លាយជា​បឹង​ ​បឹង​ក្បែន។
ស្ដេច​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ឬ​ព្រះបាទ​សិន្ធព​អមរិន្ទ​ ​ម្ដងនេះ​ ​បង្គាប់បញ្ជា​ឲ្យ​កេណ្ឌ​ប្រមូល​បង្ខំ​យក​ក្មេងក្មាង​ទាំងអស់​ ​ពី​គ្រប់​ទិស​ទី​ខេត្ដ​ខណ្ឌ​ក្នុង​ព្រះ​នគរ​ ​ដែល​មាន​អាយុ​ ៧ ឆ្នាំ មក​ធ្វើការ​ពិសោធ​ ​សាកល្បង​ដាក់​បាត​ដៃ​ បាត​ជើង​លើ​ម្សៅ​ដែល​គេ​ដាក់​ទុក​ក្នុង​ចង្អេរ។​ ​ក្មេង​ណា​ ​ដែល​គ្មាន​បញ្ចេញ​ស្នាម​កងចក្រ​លើ​ចង្អេរ​ម្សៅ​ទេ​ ​ក្មេង​នោះ​ត្រូវ​រួចខ្លួន​ ​ហើយ​គេ​ដោះ​លែង​ឲ្យ​មាន​សេរីភាព​ត្រលប់​ទៅ​ផ្ទះសម្បែងវិញ។​
នៅ​តាម​ផ្លូវ​ ​ទៅ​ដល់​ទួល​មួយ​ ​តា​ ​និង​ចៅ​ ​ដោយ​ស្រេកឃ្លាន​ខ្លាំង​ពេក​ ​បាន​បេះ​ផ្លែ​ឈើ​ឪជ្រឹង​ ​យក​មក​បរិភោគ​ចម្អែត​កាយ។​ ​ទីនោះ​ជាប់​ឈ្មោះ​ថា​ ​ទ្រនំជ្រឹង ជា​រៀង​រហូត​ត​មក។​ ​ដើរ​ហួស​កន្លែង​នោះ​ឆ្ងាយ​បន្ដិច​ ​ស្រាប់តែ​បក្សីចាំក្រុង​ និង​តា​គហេ​ត្រូវ​កងពល​ទាហាន​ស្ដេច​ឡោម​ចោម​ចាំ​ចាប់។​ ​កន្លែង​ចោមចាប់​ទី​១​ ​បាន​ក្លាយទៅជា​ ​ភូមិ​ចោមចាប់។​ ​កន្លែង​ចោមចាប់​ទី​ពីរ​ ​នៅ​ម្ដុំ​ជិត​គ្នា​នោះ​ដែរ​ ​បាន​ក្លាយទៅជា​ភូមិ​ចោមចៅ។​
ចំពោះ ​ព្រះ​អគ្គមហេសី​របស់​ព្រះបាទ​បក្សីចាំក្រុង​វិញ​ ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​កោកកាក​ ​គ្មាន​នរណា​ក្រៅ​អំពី​នារី​ក្រមុំ​ស្រុកស្រែ​សែន​ស្រស់​ល្អ​បវរ​ ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បានឃើញ​ ​និង​ជួប​ជា​គ្រា​ដំបូង​នៅ​ប្រទះ​នាង​ ​ឬ​ប្រទះឡា​ង​នោះ​ឡើយ។​ ​ព្រះ​នាម​ព្រះ​អគ្គមហេសី​នេះ​ ​គេ​មិន​បាន​ស្គាល់​ទេ។​ ​ព្រះ​នាង​បាន​ប្រទាន​ព្រះរាជបុត្រ​បី​ព្រះ​អង្គ​ដល់​ព្រះ​ស្វាមី​គឺ​ ​ព្រះ​វត្ដិរាជ ​ព្រះ​អឡស្សរាជ​ ​និង​ព្រះ​សេណ្ណ័រាជ។​
គ្រាន់តែ​ បានឮ​ហោរា​ទស្សន៍​ទាយ​ដូច្នេះ​ ​ស្ដេច​ព្រហ្មកិល​ ​ឬ​ព្រះបាទ​សិន្ធព​អមរិន្ទ​ ​កើត​មាន​ក្ដី​ភ័យ​ព្រួយបារម្ភ​ ​រន្ធត់​ក្នុង​ឱរា​ខ្លាច​របូត​បាត់​រាជសម្បត្ដិ​ពី​ដៃ​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ចាត់ចែង​ចេញ​បញ្ជា​ឲ្យ​អស់​នាម៉ឺន​មុខមន្ដ្រី​ ​ពល​សេនា​បរិវារ​ទាំងឡាយ​ ​ធ្វើការ​ស៊ើប​អង្កេត​គ្រប់​ច្រកល្ហក​ ​ដើម្បី​រុករក​អ្នកមាន​បុណ្យ។​ ​តែ​គ្មាន​នរណា​មួយ​អាច​ដឹង​បាន​ថា​ ​តើ​អ្នកមាន​បុណ្យ​នៅ​ទីណា​ឡើយ។​ ​
ដើម្បីលើក​ឧបការគុណ​ទឹកដី​ភ្នំ​អាសន្នទុក្ខ​ ​ភ្នំ​សន្ទុក និង​បុណ្យ​បារមី​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ដែល​ធ្លាប់​ជួយ​ការពារ​ទំនុកបម្រុង​ព្រះ​អង្គ​ ព្រះបាទ​បក្សីចាំក្រុង​បាន​សាង​ព្រះវិហារ​ ​និង​ព្រះបាទព្រះ​មួយ​យ៉ាង​ធំ​នៅ​ទីនោះ​ ​ទុក​ជាទី​សក្ការៈបូជា។​ ​តា​ម៉ឹង​ ​ដែល​ធ្លាប់​ជួយ​យកអាសា​ ​ផ្ដល់​ស្បៀងអាហារ​ ​និង​ជួយ​លាក់​បំពួន​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​ចៅហ្វាយខេត្ដ​ស្រុក​អាសន្នទុក្ខ​ រៀង​រហូត​មក។​
ព្រឹក​ព្រហាម​ ​តា​គហេ​នាំ​បក្សីចាំក្រុង​ធ្វើ​ដំណើរ​រត់​ភៀសខ្លួន​ទៅ​មុខ​ទៀត។​ ​ទៅ​ដល់​ព្រែក​មួយ​ ​គាត់​បាន​ជួប​អ្នក​កំលោះ​ម្នាក់​ឈ្មោះ​ជីក្រែង​ ​ដែល​កំពុង​តែ​អុំទូក​ស្ទូចត្រី​ ​ជីក្រែង​បាន​យកអាសា​ ​ជួយ​ចម្លង​ទូក​យក​ទៅ​ដាក់​ត្រើយម្ខាង​ ​ព្រែក​នោះ​ជាប់​ឈ្មោះ​ថា​ «ព្រែក​ជីក្រែង» រហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ​ ​ដើម្បី​រំលឹក​ប្រវត្ដិ​បក្សីចាំក្រុង​ និង​គុណ​បំណាច់​របស់​ជីក្រែង។​
អ្នកទាំង​ពីរ​ធ្វើ​ដំណើរ​គេចខ្លួន​ ​កាត់​វាល​កាត់​ព្រៃ​តទៅ​មុខ​ទៀត។​ ​ទៅ​ដល់​ក្រោម​ដើម​ល្វា​មួយ​យ៉ាង​ធំ​មាន​ម្លប់​ត្រឈឹងត្រឈៃ​ ​គេ​ឈប់​សម្រាក​ប្រាស​ខ្លួន​លើ​ផែន​ថ្មដា​មួយ​ធំ​ ​ដែល​ជប់​ឡើង​ដោយ​ទេវតា​រក្សា​ដើម​ល្វា​ ​សម្រាប់​ទុក​ថ្វាយ​បក្សីចាំក្រុង។​ ​កន្លែង​នោះ​ក៏​ជាប់​ឈ្មោះ​ថា​ ថ្មដា​ ​ដែល​សព្វថ្ងៃ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ឃុំព្រែកពោធិ ស្រុកស្រីសន្ធរ ​ខេត្តកំពង់ចាម។​
ចេញ ​ផុត​ពី​ស្រុក​អាសន្នទុក្ខ​ទៅ​ដល់​វាល​ផ្សេង​មួយទៀត​ ​បក្សីចាំក្រុង​បាន​ជួបនឹង​សេះ​ពណ៌​ខៀវ​មួយ​មានកម្ពស់​ប្រមាណ​ជា​បី​ហត្ថ។​ ​សេះ​ពណ៌​ខៀវ​ដើរ​ចេញ​មក​លុតជង្គង់​សំពះ​បក្សីចាំក្រុង​បី​ដង។​ ​បក្សីចាំក្រុង​ក៏​បាន​សេះ​នោះ​មក​ធ្វើ​ជា​ជំនិះ​ ​ឯ​តា​គហេ​វិញ​គាត់​ដើរ​ពីមុខ​នាំ​ផ្លូវ។​ ​កន្លែង​ដែល​បក្សីចាំក្រុង​ជួប​សេះ​ ​បាន​មានឈ្មោះ​ជាប់​មក​ថា​ ​គោកសេះ។
បក្សីចាំក្រុង ​ ​និង​តា​គហេ​ ​នាំ​គ្នា​រត់​បន្ដដំណើរ​សំដៅ​ទៅ​ទិស​ខាងលិច។​ ​តាម​ផ្លូវ​បក្សីចាំក្រុង​បាន​ប្រទះ​ជួប​ឃើញ​នារី​ក្រមុំ​ម្នាក់​មាន​រូបរាង ​ ​ដំណើរ​ ​សម្ផស្ស​ ​សាច់​ល្អ​ស្រស់​ស្អាត​គួរ​ឲ្យ​ចាប់ចិត្ដ​ស្នេហា​ ​នាង​កំពុង​តែ​ដងទឹក។​ ​កន្លែង​ជួប​ប្រទះ​ស្រី​ស្រស់​ ​ត្រូវ​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា​ ​ប្រទះនាង ដែល​ក្លាយជា​ ប្រទះឡាង។
​ទៅ​ដល់​ទួល​មួយ​ ​មាន​ដើម​រលួស​ដុះ​ជា​ច្រើន​ ​យល់​ឃើញ​ថា​ ​ជា​កន្លែង​ល្អ​សមរម្យ​តា​គហេ​ ​និង​បក្សីចាំក្រុង​ក៏​នាំ​គ្នា​ឈប់​សម្រាក​និទ្រា។​ ​ទីកន្លែង​ដើម​រលួស​នេះ​ ​ថ្ងៃក្រោយ​ក្លាយជា​ខេត្ដ​រលួស​ ​ហើយ​មាន​វត្ដ​មួយ​ឈ្មោះ​វត្ដ​រលួស ​ ជាប់​រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃ។​
ចំណែក ​នៅ​ក្នុង​ពង្សាវតារ​របស់​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ ​អ្នកនិពន្ធ​លើកយក​ឈ្មោះ​ព្រះ​ម្នាង​ស្វាយ​មក​និយាយ​ ​ដោយ​កំណត់​ថា​ ​ព្រះ​ម្នាង​ជា​ព្រះ​អគ្គមហេសី​របស់​បក្សីចាំក្រុង។​ ​ជាមួយ​​នឹង​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ព្រះ​ម្នាង​បាន​មាន​បុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ ​អឡស្សរាជ​ ​ដែល​ប្រសូត​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំវក។​ ​
ពង្សាវតារ ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ ​បាន​ត្រឹមតែ​បញ្ជាក់​ថា​ស្ដេច​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ឬ​ព្រះបាទ​សិន្ធព​អមរិន្ទ​ ​បាន​កោះហៅ​ហោរា​ឲ្យ​ទស្សន៍​ទាយ។​ ​ព្រះ​អង្គ​ចង់​ដឹង​ថា​ ​តើ​មាន​អ្នកមាន​បុណ្យ​ណាមួយ​អាច​នឹង​មក​ដណ្ដើម​រាជ្យ​ព្រះ​អង្គ​ឬទេ?
តែ​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ​ព្រះ​អគ្គមហេសី​របស់​ព្រះបាទ​បក្សីចាំក្រុង​ ​គឺ​ព្រះ​នាង​ពៅពិសី​ ​ដែល​ជា​បុត្រី​របស់​ស្ដេច​ចាម​នៅ​ស្រុក​ស្ទោង​ ​ព្រះ​នាម​សេ្រន្ទ្រា​ទី​២ ។​
ចាប់តាំងពី​ ថ្ងៃ​នោះ​មក​ ​ព្រះរាជ​វង្សានុវង្ស​ស្ដេច​ចាម​នៅ​ស្រុក​ស្ទោង​ ​ក៏​រលាយ​បាត់​អស់​ទៅ​ដែរ​ ​ហើយ​ស្រុក​ស្ទោង​ក៏​ត្រូវ​បញ្ចូល​ទៅ​ក្នុង​ខេត្ដ​អាសន្នទុក្ខ។
ក្រោយមកបន្តិច នាងក៏មានចិត្តនឿយណាយធុញទ្រាន់ចំពោះមាតាទាំងពីរ ហើយក៏មានគំនិតអាក្រក់កើតឡើង គឺគិតសម្លាប់ម្តាយក្មេកចោល។ លុះនាងបានគិតដូច្នេះហើយក៏ទៅនិយាយញុះញង់ស្វាមី ថា “ឥឡូវនេះ យើងគិតសម្លាប់ម្តាយយើងចោល ព្រោះយាយចាស់ ចង្រៃនេះ ខុសអស់ចាស់ទាំងពួង តែងបន្ទោបង់មូត្រ លាមក ដាក់ពាស ពេញផ្ទះសំបែង ហើយច្របាច់លេង ដូចកូនក្មេងដែលទើបនឹងកើត អ៊ីចឹង។ បើបងមិននៅផ្ទះកាលណា គាត់ធ្វើបាបតែអូន ឱ្យអូនវេទនារាប់ មិនឈ្នះ បើដូច្នេះ យើងគិតសម្លាប់ពួកគាត់ចោលឬ?
”។ បុរសជាស្វាមី បានឮពាក្យ ប្រពន្ធរ៉ាយរ៉ាប់ញឹកញាប់ញយៗ ហើយក៏និយាយថា “ការសម្លាប់កូនមិនមែន ជាការងាយទេ វាជាការលំបាកណាស់”។ ភរិយានោះពោលតបថា “បងសម្លាញ់ការសម្លាប់នោះគឺងាយទេ មើល តែពួកគាត់ដេកលក់ យើងចងគ្រែរបស់គាត់សែង ទៅទម្លាក់ក្នុងស្ទឹង ខាងក្រោយផ្ទះ ហើយក្រពើឆ្លាមនឹងទំពារស៊ីភ្លាម”។ បុរសជាស្វាមី សួរថា “ម្តាយបងដេកខាងណា?
”។ ប្រពន្ធ ប្រាប់ថា “ម្តាយបងសម្រាន្តខាងណេះ ម្តាយអូនសម្រាន្តខាងណោះ”។ ស្វាមីប្រាប់ថា “បើដូច្នេះ ចូរអូនចងគ្រែរបស់ម្តាយបងទុកឱ្យហើយទៅ ដល់យប់ជ្រៅ យើងនឹងសែងទៅទម្លាក់ក្នុងស្ទឹងឱ្យក្រពើស៊ី”។ ភរិយា ត្រេកអរណាស់ ក៏ធ្វើតាមបង្គាប់ស្វាមី ហើយក៏ចូលដេកលក់បាត់ ស្ងាត់ទៅ។ បុរសជាស្វាមីបានដឹងថា ភរិយារបស់ខ្លួនដេក លក់ហើយ ក៏ចូលទៅស្រាយចំណងពីគ្រែម្តាយខ្លួនចេញ ហើយយកខ្សែទៅចង គ្រែម្តាយក្មេកវិញ លុះចងសព្វគ្រប់ហើយ ដើរចូលទៅដាស់ភរិយាថា “នែ៎!
ដោយសារតែស្រឡាញ់កូន ម៉ែសុខចិត្តតស៊ូទ្រាំហូបថ្នាំរក្សាគភ៌ បំប៉នសុខភាព ដើម្បីឱ្យកូនម៉ែនៅក្នុងផ្ទៃបានសុខសប្បាយ មិនមានជំងឺ បៀតបៀន ទោះបីថ្នាំនោះល្វីងជូរចត់សាបភ្លាវលំបាកផឹកយ៉ាងណា ម៉ែនៅតែស៊ូទ្រាំលេបទាំងត្រដរ ដើម្បីការពារកូនឱ្យសុខសប្បាយ។
នៅពេលខ្លះទៀត ការឆ្លងទន្លេធ្វើឱ្យបាត់បង់ជីវិតកូននៅក្នុងផ្ទៃ គេអាចជួយ សង្គ្រោះបានតែម្តាយក៏មាន ជួនកាលស្លាប់ម្តាយនៅរស់តែកូនក៏មាន ជួនណាទៅ ស្លាប់ទាំងម្តាយទាំងកូនក៏មានដែរ។ បើសំណាងល្អ បុណ្យកុសលមានអាចរស់បានទាំងម្តាយទាំងកូន។ នៅពេលឆ្លងទន្លេ ជីវិតម៉ែមិនបានពេញលេញបរិបូណ៌ មួយរយភាគរយទេ គឺផុតមុខផុតក្រោយ ប្រផុតប្រផើយស្ទើរស្លាប់ស្ទើររស់ គឺនៅពេលនោះហើយ ម៉ែយកជីវិតម៉ែទៅប្តូរជាមួយនឹងជីវិតកូន។
លុះខែមួយពីរអ្នកដឹងច្បាស់ អ្នកត្រេកអរណាស់ចិត្តរីករាយ កាលដឹងថាកូនក្នុងផ្ទៃម្តាយ អ្នកតែងខ្វល់ខ្វាយមិនឱ្យហ្មង។
ទោះបរិភោគបាយចំណី អាហារហឹរប្រៃហើយក្តៅផង ពុំហ៊ានបរិភោគឱ្យរំលង ខ្លាចក្រែងកូនរងទុក្ខក្នុងផ្ទៃ។
អ្នកម្តាយមានធម៌ព្រហ្មវិហារ មេត្តានោះជាចិត្តស្មោះសរ ស្រឡាញ់អាណិតចិត្តត្រេកអរ ដួងចិត្តបវរគ្រប់មាសា។
ជិតថ្ងៃប្រសូតស្រងូតមុខ កើតទុក្ខចម្បែងក្នុងឱរ៉ា ការក្រែងមានគ្រោះកាចឫស្យា បន់ស្រន់ទេវតាឱ្យជួយផង។
លុះថ្ងៃគម្រប់គ្រប់មាសា ប្រសូតបុត្រភ្ងាចេញចាកផ្ទៃ ទោះខ្មៅឬសប្រុសឬស្រី អ្នកថ្នាក់ថ្នមបីរាល់វេលា។
ស្រឡាញ់រូបកូនស្មើជីវិត គ្មានគិតនឿយហត់ថាយប់ថ្ងៃ ពេលបរិភោគបាយចំណី ដៃម្ខាងម្ចាស់ថ្លៃអ្នកបីកូន។
ដៃមួយអ្នកហូបនូវអាហារ លំបាកវេទនាស្គមទាំងខ្លួន ចិត្តម្តាយគ្មានខ្ជិលនឹងរូបកូន ថែថួនថ្នមបីបំបៅដោះ។
ពេលណាដែលកូនក្តៅរងា ទ្រូងម្តាយខ្លោចផ្សាមុខក្រៀមក្រោះ រត់រកពេទ្យហ្មជួយរំដោះ ចាយអស់ទ្រព្យធនឱ្យកូនជា ។
ការលំបាករបស់ព្រះម៉ែជាងពេលណាៗទាំងអស់ គឺពេលម៉ែឆ្លង ទន្លេបង្កើត កូនឱ្យឃើញពិភពលោកនេះ ពោលគឺម៉ែយកជីវិតម៉ែទៅ ប្តូរយកជីវិតកូន។
មានមូលហេតុតែមួយគត់ ដែលឪពុកម្តាយមិនទទួលខុសត្រូវនោះ បោះបង់កូនចោល គឺគ្មានមេត្តាធម៌ ដែលជាម្លប់ដ៏ត្រជាក់ សែនសុខសម្រាប់កូនជ្រក។ ការលើកករណីនេះមកបង្ហាញ មិនមែន មានន័យថា ស្ត្រីជាម្តាយសុទ្ធតែមានចិត្តអាក្រក់ ចិត្តដាច់ឥតមេត្តា ដូច្នោះនោះទេ គឺគ្រាន់តែចង់បង្ហាញឱ្យឃើញ ពីគុណតម្លៃនៃចិត្តមេត្តា របស់មាតាបិតា ដែលមានលទ្ធភាពពេញលេញ ក្នុងការផ្តល់ជម្រក ដ៏សែនសុខសាន្ត ដល់សត្វដែលមកសុំជ្រកកោន ស្នាក់អាស្រ័យនៅ នឹងផ្ទៃ របស់ខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ ។
បើសិន ជាមានមេត្តាហើយ ទោះស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពបែបណា ក៏ដោយ ក៏ឪពុកម្តាយទាំងទ្វេមិនដែលបោះបង់ចោលកូនឡើយ។ កូនទាំង ឡាយ ចូរមើលមកម្តាយឪពុក នៅក្នុងសង្គមខ្មែរមើល៍!
ក្រោយពេល ពួកគាត់ចេញពីរបបវាលពិឃាតបីឆ្នាំ ប្រាំបីខែ ម្ភៃ ថ្ងៃមក ពួកគាត់មាន តែដៃទទេ គឺគ្មានទ្រព្យអ្វីទាល់តែសោះ ឪពុកម្តាយខ្លះមានកូនច្រើន រហូត ប្រាំបួន ទៅដប់នាក់ ប៉ុន្តែគាត់មិនបានបោះបង់កូនណាមួយចោលទេ ចិញ្ចឹមកូនទាំងនេះរស់ទាំងអស់ មិនបាត់បង់ដោយប្រការណាមួយ ឡើយ។ ឪពុកម្តាយខិតខំ ទំនុកបម្រុង រហូតដល់កូនរៀនបានថ្នាក់ខ្ពង់ខ្ពស់ រកទទួលួទានមានបានទៀតផង។
កាលដែលជនទាំងពីរនាក់ត្រឡប់មកផ្ទះវិញ យាយចាស់នោះ ក៏ក្រោកឡើងអង្គុយ ព្រោះត្រូវទឹកសន្សឹមត្រជាក់ខ្លាំង ហើយក្រឡេក មើលសព្វទិសទី ទើបដូនចាស់ដឹងថា គេយកខ្លួនមកសម្លាប់ ក៏ចុះទៅ យកខ្មោចសពពពែមួយទៅដាក់លើ គ្រែគ្របសំពត់ពីលើជួសខ្លួន ហើយ ភៀសខ្លួនចេញពីទីនោះភ្លាមមួយរំពេច។ ដូនចាស់ដើរចូលទៅក្នុងគុហា មួយ ហើយរំពឹងគិតអាណិតខ្លួនថា “ឱ!
អាត្មាអញនឹក ស្មានថា បានកូនប្រសាជាទីពឹង ឥឡូវវាធ្វើឱ្យអញភ័យ និងមានគ្រោះដល់ជីវិត យ៉ាងក្រៃលែង”។ ចំណែកខាងប្តីប្រពន្ធយកភ្លើងបានមក ក៏ដុតសាក សពពពែនោះទៅ ដោយសម្គាល់ថាជាម្តាយរបស់ខ្លួន។ ឯគុហាដែល យាយចាស់ចូលទៅអង្គុយនោះ មានចោរម្នាក់យកបង្វិចមាសប្រាក់ ទៅលាក់ទុកក្នុងទីនោះជាច្រើន។ យាយចាស់បានឃើញមាសប្រាក់ នោះហើយ ក៏នឹកភ្នកដល់កូនភ្លាមថា “ឱ!
ប្រសិនបើ បានមាសប្រាក់ច្រើនយ៉ាងនេះ ប្រហែលជាត្រេកអរណាស់ហើយ”។ យាយចាស់កំពុងតែគិតដូច្នេះ ស្រាប់តែចោរមកដល់។ ចោរគ្រាន់ តែឃើញយាយចាស់ភ្លាម ក៏ភ្ញាក់ភិតភ័យរន្ធត់ញាប់ញ័រ មិនហ៊ាន ចូលទៅជិតឡើយ ដោយគិតស្មានថាជាយក្ស ក៏ត្រឡប់មកវិញ ទៅហៅ គ្រូខ្មោចម្នាក់ឱ្យចូលទៅសង្កេតមើល។ គ្រូខ្មោចក៏រាយមន្តវិជ្ជាការហើយ ដើរចូលទៅកាន់គុហានោះ។
ចំពោះទឹកចិត្តអ្នកម្តាយលោកឪពុក ទោះបីកូនទាំងឡាយមិនប្រកបដោយធម៌ ឬមិនស្តាប់ដំបូន្មានយ៉ាងណាក្តី ក៏លោកទាំងពីរមិនដែលក្បត់ចិត្ត កែប្រែចិត្តថា ឈប់ស្រឡាញ់កូន ដោយសារកូនប្រព្រឹត្តមិនល្អនោះទេ។ លោកទាំងពីរនៅតែស្រឡាញ់រាប់អានកូនដូចដើម ឪពុកម្តាយកាន់តែព្យាយាមណែនាំ ពន្យល់ប្រៀនប្រដៅ ពត់តម្រែតម្រង់កូន ឱ្យដើរក្នុងផ្លូវល្អឡើងវិញ។
បើមេត្តាជាសេចក្តីអាណិត ស្រឡាញ់ ចង់ឲ្យអ្នកផងបានសុខ ការយល់ដូច្នេះដូចជាច្របូកច្របល់ចែកគ្នាមិនដាច់រវាងមេត្តានិងករុណា!
កូនចូរមើលទឹកចិត្តដូនចាស់ជរារូបនេះចុះ សូម្បីកូនយកទៅ សម្លាប់ហើយ ក៏នៅតែមិនខឹង មិនបោះបង់កូនចោល មិនចងគំនុំគុំ កួននឹងកូនទេ នៅតែគិតដល់កូនគ្រប់ដង្ហើមចេញចូលជានិច្ច។ ពេលម៉ែ បានជួបនឹងភព្វសំណាង បានមាស បានប្រាក់ ម៉ែនឹកដល់កូនសម្លាញ់ ភ្លាមថា“ ឱ!
សូម្បីតែលំបាកយ៉ាងនេះ ក៏គាត់មិនដែល ត្អូញត្អែរសូម្បីមួយម៉ាត់។ ម៉ែទ្រាំពរកូនមិនដែលដាក់ចុះសោះ ដរាប ដល់កូនប្រសូតចាកផ្ទៃនៃម្តាយ ទើបបានស្រាកស្រាន្តខ្លះ។
ការឈឺចុកចាប់ ទុក្ខវេទនាត្រូវបានរសាយទៅវិញ នៅពេលដែលម៉ែបាន ឮសូរសម្រែកកូនយំ។ ម៉ែចង់ឃើញមុខកូនពុំងា ថាតើកូនមានសុខភាពល្អថ្លោសស្រស់ថ្លាយ៉ាងណា កូនស្អាតយ៉ាងណា មានមុខមាត់កាត់ទៅរកអ្នកណា?
ចំណែកខាងកូនប្រសាស្រី ក្រឡេកឃើញម្តាយស្ពាយបង្វិចមាស ប្រាក់មកដូច្នេះ ក៏ចុះទៅទទួលរាក់ទាក់ធ្វើបដិសណ្ឋារៈ ធ្វើការគួរសម យ៉ាងអស្ចារ្យ ហើយនិយាយថា “ឱលោកម្តាយអើយ!
គេយកទៅដុតក្នុង ព្រៃខ្មោច តែត្រឡប់ជាបាន មាសប្រាក់មកឱ្យកូន បើដូច្នោះ ខ្ញុំសូមឱ្យ លោកម្តាយយកខ្ញុំទៅដុតវិញម្តង ខ្ញុំនឹងកើបវេចយកមាសប្រាក់ឱ្យច្រើន ជាងនេះទៅទៀត”។ ស្ត្រីនោះជាស្ត្រីពាលកាឡកណ្ណី ល្មោភចង់បាន ទ្រព្យមិនគិតវែងឆ្ងាយ ព្រោះហេតុនោះ ក៏បានឱ្យស្វាមីយកខ្លួនទៅដុត ក្នុងព្រៃស្មសាន។ ស្វាមីក៏នាំយកទៅដុតឆេះខ្ទេចគ្មានសល់ ហើយ ស្លាប់ទៅកើតក្នុងនរក។ ឯស្វាមីលុះអស់អាយុក៏ទៅកើត និងសោយទុក្ខ ក្នុងនរកជាមួយ គ្នាដែរ។