polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ព្យាង្គតម្រួត គឺជាវិធីសាស្ត្រនៃការសរសេរនៃពាក្យខ្មែរ ដែលត្រូវបាន រក្សានូវទម្រង់ផ្នត់ដើមបង្កប់នៅការសរសេរនោះ ដោយរបៀបសរសេរគឺ
បច្ចុប្បន្នកាល គឺជាពេលវេលាឬខណៈពេលដែលអំពើរបស់កិរិយាប្រព្រឹត្ត នៅក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន។ បច្ចុប្បន្នកាលរបស់កិរិយា នៅក្នុងភាសាខ្មែរយើងចែកចេញជាពីរគឺ៖
ឧទាហរណ៍ៈ នាកាលព្រះអាទិត្យអស្តង្គតហើយ ព្រះចន្ទរះឡើង កាលបើយ៉ាងនេះមានតែយើងកុំទៅ កាលដែលមាណពនោះនិយាយច្រើនៗទៅសរីរៈទាំងអស់នៃព្រាហ្មណ៍ ពេញផ្សព្វផ្សាយហើយដោយបីតិ។
ការរបស់កិរិយា គឺជាពេលវេលា ដែលជាអំពើរបស់កិរិយាប្រព្រឹត្តឡើង។ នៅក្នុងភាសាខ្មែរយើង កិរិយាជំនួយ និងកិរិយាប្រាប់កាល មានមុខងារសំខាន់ណាស់ សម្រាប់បង្ហាញកាលរបស់កិរិយានៅក្នុងល្បៈ។ កាលរបស់កិរិយាមាន បច្ចុប្បន្នកាល អតីតកាល និងអនាគតកាល។
ដូច ដូចជា បីដូច ហាក់ដូច ប្រដូច ប្រហែលដូច យ៉ាងណា យ៉ាងណាមិញ យ៉ាងណា យ៉ាងណាមិញ យ៉ាងនេះ យ៉ាងនោះ ដូច្នេះ ដូច្នោះ ដូចម្តេចមិញ។ល។។
ប្រើសម្រាប់បដិសេធន៍តួអក្សរដែលមានលើសពីការអាន។ គេប្រើដើម្បីដាក់លើអក្សរព្យព្ជានៈណា ដែលគេមិនអាន ប៉ុន្តែគេត្រូវតែរក្សាទុកព្យព្ជានៈនោះជាចាំបាច់ ក្នុងន័យរក្សាអក្ខរាវិរុទ្ធរបស់ពាក្យ និងជាគ្រឿងសម្គាល់ជាតិសព្ទរបស់ពាក្យ។
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹកពាក្យ ស្អុះ ថា ស្អុះស្អាប់ ព្រោះអួអាប់ស្អុះខ្លាំង ក្តៅខស្អុះស្អាប់។ ព.
រង្កៀសចិត្ត, ស្កៀបរមាស់ចិត្ត ស្អុះស្អាប់នៅជាមួយមិនកើត, គួរនៅដោយខ្លួនពីគ្នាទៅ កុំឱស្អុះស្អាប់យូរ!
គឺជាពពួកសូរស្រៈដែលបញ្ចេញសម្លេងខ្លី ដោយធ្វើការសង្កត់ទៅលើព្យព្ជានៈ និងស្រៈ ដែលនៅខាងដើមពាក្យមាន ២ព្យាង្គ និងមិនសង្កត់ទៅលើពាក្យខាងចុងព្យាង្គនោះទេ។ ហើយសូរទាំងនោះមានដូចជា អ អា អិ អី អឹ អុ អេ អៅ អ៊ អ៊ា ​អ៊ិ អ៊ឹ អ៊ុ អ៊ែ អ៊ៃ អ៊ៅ។
ពាក្យឥតបន្តក់នោះគឺ៖ កល កុសល ផល គន្ធ គណ​ ចក្ក ឆត្ត គដទន្ត ជនបទ ជប ថលបទ កម្មបថ ថលយាន ខណ្ឌ បព្វជ្ជា បញ្ញត្ត បព្វតរាជ និម៌ល ពលកាយ ភក្ត្រ ភត្តកាល កាលបក្ស ប្រាកដ ប្រយ័ត្ន ប្រភព បក្ខគណនា មណ្ឌល តមល មាណព រក្ខ រក្ស ក្សត្រ ហរិរក្ស។
អាលបនៈ ជាពាក្យសម្រាប់ប្រើជាសំដីស្រែកហៅឬពោលចំពោះមានអាការៈដូចស្រែកហៅ ដូចពាក្យ “បពិត្រ ម្នាលព្រះស្តែង នៃ ហែ” តាមសេក្តីគោរពឬពាក្យគោរព។
ឧទាហរណ៍ៈ ភាវនៃអត្ថ គឺកុលបុត្រគម្បីដឹងបានដោយកម្រ កិច្ចដោយប្រទិបមិនបានឡើយព្រោះភាវៈនៃពន្លឺព្រះអាទិត្យមានក្នុងកាលឥឡូវនេះ បុគ្គលដែលប្រព្រឹត្តនូវអំពើល្អតែង ផ្តល់ផលវិជ្ជមាននៃសង្គម។
ខាងលើ ខាងក្រោម ខាងក្រោម ខាងក្នុង ខាងក្រៅ ចន្លោះ រវាង ស្ងាត់ ទីស្ងាត់ កំបាំង កំបាំងពីមុខ ចំពោះមុខ នៅមុខ ដទៃ ឯមុខ ឯនាយ ឯអាយ ខាងនាយ អាយ។ល។។
ដែលមានរសចត់ ទឹកម្ចត់, ព័ណ៌ម្ចត់ ទឹកជ្រលក់ដែលមានរសចត់ឬព័ណ៌ដែលកើតអំពីការជ្រលក់ដោយទឹកចត់ ដូចយ៉ាងទឹកជ្រលក់ចីវរឬព័ណ៌ចីវររបស់ពួកបព្វជិតពុទ្ធសាសនិក ។
ពាក្យ ពូកែ នេះ ជាគុណនាម ផ្សំជាមួយនាម សិស្ស កុមារ បង្កើតបានជា កន្សោមនាមប្រធានរបស់ល្បៈខាងលើ។ ចំនែកកន្សោមពាក្យ ដ៏ចំណានម្នាក់ ជាគុណនាម បញ្ជាក់លក្ខណៈឱ្យនាម វេជ្ជបណ្ឌិត ដើម្បីបង្កើតបានជាកន្សោមនាមគុណប្រធានក្នុងល្បៈ។
ព្យាង្គរាយ គឺជាព្យាង្គទាំងឡាយណាដែលសរសេរជាទំរងរាយព្យាង្គ ហើយមានរឹសនៃពាក្យមកពីព្យាង្គរាយ និងប្រកបជាមួយទំរង់ ពស- ; ពសព- ជាដើម បង្កើតបានជាពាក្យថ្មី។
ឧទាហរណ៍ៈ កាលដែលទារកកំពុងយំបិតាចេញទៅហើយ អ្នកទាំងឡាយចូររង់ចាំក្នុងទីនុះបន្តិចសិនកាលបើខ្ញុំនិយាយាថា អ្នកទាំងឡាយចូរចូលមកចុះចូរមកឱ្យឆាប់។
គេអាចកំណត់នូវការប្រើយុគពិន្ទុ កាលណាបើពាក្យខាងដើមវាជា នាមឬកិរិយាស្នូរ គេអាចសរសេរដោយដាក់សញ្ញា “ៈ ”។ ក៏ប៉ុន្តែកាលណាបើពាក្យដើមវាជា សមាសនាម ហើយពាក្យបន្ទាប់ជា នាមឬកិរិយាស្នូរវិញគេសរសេរមិនចាំបាច់ដាក់សញ្ញា “ៈ ”ទេ។
គឺជានាមសម្គាល់ឈ្មោះអ្វី ដែលគ្មានរូបរាងច្បាស់លាស់ហើយមនុស្សមិនអាចប៉ះពាល់ឬមើលឃើញមានទាំងនេះ តាមរយៈកាយវិញ្ញាណ ​ឬចក្ខុវិញ្ញាណបានឡើយ។
អើ បាទ ព្រះបាទ ព្រះបាទម្ចាស់ ករុណា ករុណាពិសេស ច៎ាះ ច៎ះ ពរម្ចាស់ មែ ព្រះមែម្ចាស់ ចម្រើនពរ ថ្វាយព្រះពរ។ល។។
បើពាក្យទាំងនេះខាងដើម ដូចជា ពលកម្ម វណ្ណកម្ម សច្ចភាព ខេមរភាសា នោះគេមិនចាំបាច់ដាក់យុគលពិន្ទុទេ ព្រោះពាក្យទាំងនេះជាសមាសនាម។ ហើយវាលើកលែងតែពាក្យ គណៈ ដែលទោះបីជាវានៅដើមគេឬកណ្តាលគេក្តី ក៏ត្រូវប្រើយុគលពិន្ទុជាដរាប។
ជាពាក្យពោលនូវអំពើធ្វើ ឬពោលនូវដំណើរជាអ្វីហៅថា កិរិយាសព្ទ ដូចជាពាក្យថា៖ ដើរ ឈរ អង្គុយ ដេក ស៊ី ផឹក ងូត លាង និយាយ ស្តី ហ៊ោ យំ ស្រែក វាយ ដំ ជីក គាស់ ឈូស ចាំង ភ្ជូរ រាស់ កាប់ កាត់ អាន សរសេរ តែង ធ្វើ .។
គ្មាទំនាញសូរ គឺជាប្រកបនូវពាក្យឬព្យង្គបញ្ចូលគ្នា ដែលនៅពេលសូរនៃព្យព្ជានៈពួក អ៊ ជួបជាមួយខ្យល់នៃព្យព្ជានៈ អ ទៅជាពួក អ។ ហើយនៅពេលសូរនៃព្យព្ជានៈខ្យល់ស្ទះ អឬ បង្ហូរ អ “ស” ប្រកបជាមួយខ្យល់ស្ទះ អ៊ វាទៅជាពួក អ៊។
សេក្តីសម្រាប់កើតដោយរួយស្រយង់ស្រយុតទន់ក្នុងកាយនាំឱ្យចង់ដេក ងងុយដេក, ថ្ងៃនេះខ្ញុំធ្វើការមិនកើត ព្រោះយប់មិញខ្ញុំអត់ងងុយ។ ជ្រប់ងក់ចង់ដេក ។
ដូច្នេះ ដោយយល់ឃើញថាកិច្ចការសរសេរតែងនិពន្ធ នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ មានសភាពល្អិតល្អន់ស៊ីជម្រៅ និងហ្មត់ចត់ យើងគួរតែបញ្ចូលអព្ភន្តរសញ្ញាដែលមានរូបសណ្ឋានបែបនេះ មកប្រើបន្ថែមទៀតដោយបំបែកចេញពីអញ្ញប្រកាស
ឧទាហរណ៍ៈ កេស្គាល់នូវធម៌ ព្រះសង្ឃសំដែងនូវព្រះធម៌។ ប៉ុន្តែក្នុងភាសាដែលគេនិយាយជាធម្មតាគេច្រើនកាត់ពាក្យ “នូវ” ដូចជាគេនិយាយថាៈ គេស្តាប់ធម៌ លោកសំដែងព្រះធម៌។
អក្ខរៈ ឬអក្សរ ឬវណ្ណៈមានពីរយ៉ាងគឺ៖ ស្រៈ ឬសរៈ និងព្យព្ជានៈ។ ស្រៈមានពីរពួក ស្រៈពេញតួ និងស្រៈនិស្ស័យ។ ហើយវាមានទម្រង់ និងទ្រង់នៃការសរសេរខុសប្លែកពីគ្នាដូចជា៖
រីឯតួព្យព្ជានៈប្រកបនឹងអក្សរ “យ” ត្រង់សម្លេងប្រកបលំដាប់ទី២ នោះក៏មិនបាច់ប្រើ រស្សសញ្ញាឬបន្តក់ដែរ ដូចជាពាក្យ “ចាយ់” ក្នុងករណីនេះគេយកស្រៈ “ៃ” មកជំនួសវិញព្រោះមានសម្លេងដូចគ្នា។
ឬក៏ ឬអ្វី ឬទេ ដូចម្តេច ដែរឬ យ៉ាងដូចម្តេច យ៉ាងណា ដឹងទេ យ៉ាងណានេះ អេះ ហ៏ ហ្ន៏។ល។។
នៅផ្អាកមិនហើយ, សំកកនៅ, ខកខានព្រោះមានឧបសគ្គណាមួយរារាំង ស្កកការ, ស្កកដំណើរឬការស្កក, ដំណើរស្កក។ ស្កកស្គឺ។
រហូតមកដល់ចុងសតវត្សទី ១៧ នៅរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី៤ ភាសាខ្មែរបានលូតលាស់ឡើងវិញ​ ដោយកាលព្រះរាជានៅកុមារភាព ទ្រង់យាងទៅសិក្សានៅប្រទេសសៀម ទើបឱវាទអារ្យធម៌សៀមបានផ្សាយចូលមកក្នុងស្រុកខ្មែរតាំងពីនោះមក។
ព្យញ្ជនៈដែលគេប្រើពីសម័យដើមជាព្យញ្ជនៈសំស្ក្រឹតមានចំនួនលើសពីចំនួនព្យញ្ជនៈបច្ចុប្បន្នពីរតួគឺ
គេប្រើសម្រាប់ដាក់នៅចុងពាក្យមានកំណើតពីបាលីឬសំស្ត្រឹត ដែលមានសូរ “អាក់”ឬ “អ៊ាក់”។ ហើយវាក៏អាចជា នាមឬកិរិយាស្នូរ នាមឬកិរិយាបង្គោល និងអាចជាសមាសនាមនាម ដូចជា លោភៈ ទោសៈ មោហៈ.។
ញ៉ាំងឱ្យងូត, ងូតទឹកឱ្យ :ម្តាយងូតទឹកកូន។ តាមប្រភពពាក្យ ងូត គួរតែប្រើ ភ្ងួត ប៉ុន្តែធ្លាប់តែប្រើ ផ្ងូត យូរហើយ,ឬបើត្រូវការប្រើ ភ្ងូត ក៏សឹកតែបាន។
ឧទាហរណ៍ ង៉ុយ ញ៉ែញ៉ ប៉ះ ម៉ី យ៉ុង រ៉ុង វ៉ាន់។ រីឯសញ្ញាត្រីសព្ទ នេះ លោកយកទៅដាក់ពីលើព្យព្ជានៈ អឃោសៈ មួយចំនួនបំប្លែកសំឡេង ឱ្យទៅជាឃោសៈវិញ មាន៤គឺ ប៊ ស៊ ហ៊ ​អ៊។ ឧទាហរណ៍ ប៊ន ស៊ន ហ៊ុល អ៊ុត។
ដែលពុរខ្លាំង គឺដែលពុរដោយបែកឬដោយជោរខ្លាំង, ដោយហើមខ្លាំង : ដីបែកភក់ពពុរ, បែកដីពពុរ, ស្វាយទុំជោរពពុរ, ហើមសាច់ពពុរ។ បើជា (ន.
គឺជាពពួកសូរស្រៈដែលបញ្ចេញសម្លេងបង្អូសវែង ដោយសង្កត់ទៅលើព្យព្ជានៈ និងស្រៈណាមួយរហូតដល់អស់ខ្យល់នៅលើពាក្យនោះ។ ហើយសូរទាំងនោះមានដូជា អ អា អូ អើ អេ អែ អោ អ៊ អ៊ា អ៊ី អ៊ឺ អ៊េ អ៊ែ អ៊ោ អំ អួ អៀ។
ជាគុណនាមដែលសម្តែងលក្ខណៈឱ្យវិសេសបំផុត ដូចជាពាក្យថា ស័ង្ខសផង កំបោរសក្បុស ស្បែកខ្មៅយង់ កាំបិតមុតណាស់ គោយឺតណាស់ កូនឧស្សាហ៍ណាស់។
គឺជាពាក្យប្រើប្រាស់ សម្រាប់ធ្វើការប្រៀបធៀប មនុស្ស សត្វ និងវត្ថុ។ ការប្រៀបធៀបគុណនាមមាន ៤យ៉ាងគឺ កម្រិតវិជ្ជមាន កម្រិតស្មើ កម្រិតលើស និងកម្រិតផ្តាច់។
ឧទាហរណ៍ៈ ធម៌ គឺភាវៈដែលទ្រទ្រង់ ពាក្យនេះដែលខ្ញុំបានប្រាប់ហើយ គឺអ្នកឯងមិនត្រូវធ្វើយ៉ាំងនេះទៀតទេ ព្រះសាស្តា គឺអ្នកទាំងឡាយគម្បីឱ្យអត់ទោស។
នាមទាំងឡាយមានភេទផ្សេងគ្នា ភេទរបស់នាមនោះហៅថា លិង្គ។ លិង្គមាន៣ យ៉ាងគឺ៖ បុំលិង្គ ឥត្ថីលិង្គ នបុំសកលិង្គ។
ជាគុណនាមដែលសម្តែងលក្ខណៈរបស់នាមឱ្យវិសេសឡើង ដូចជាពាក្យថា៖ ផ្លូវត្រង់ជាង ឆ្កែនេះកាចជាង គោនេះធំជាង មនុស្សប្រសប់ជាង កាំបិតមុតជាង ឈើខ្ពស់ប្លែក .។
នាមមានច្រើនយ៉ាង។ នាមដែលកើតឡើងឯងៗហៅថា បកតិនាម ដូចជាពាក្យ ផ្ទះ សេះ ដី .។ នាមដែលបែកចេញពីកិរិយាឬពីគុណនាមហៅថា នាមក្រិតឬកិតនាមដូចជាពាក្យៈ ដំណើរ ទម្ងន់ ។
ឧទាហរណ៍៖ តំបន់ស្វាយរៀងជាដើមប្រើពាក្យ ឈ្នួត ក្នុងន័យក្រមា។ ឯតំបន់ខ្លះទៀតប្រើពាក្យ ឈ្នួតក្នុងន័យ អ្វីដែរគេជួតក្បាល។
ភោជនមានសម្លជាដើមសម្រាប់ហូបគឺ សម្រាប់បរិភោគផ្សំនឹងបាយឬបបរឬក៏ផ្សំជាមួយនឹងនំដែលប្រើជាជំនួយបាយ ម្ហូបក្រៀម, ម្ហូបទឹក, ម្ហូបឆ្ងាញ់ពិសា, បរិភោគតែម្ហូបទទេ ។
កម្សូលឬព្រួចទឹកដែលប៉ោងឡើងដោយកម្លាំងប៉ះ, ទង្គិច, ខ្ពុរឡើងឬដោយកម្លាំងដេលពុះខ្ជោលឡើង ពពុះទឹក, ពពុះរលក, ពពុះបបរ, បែកពពុះមាត់, ទឹកត្នោតជុរឡើងពពុះស្កុល។ល។
ឧទាហរណ៍ៈ ព្រះពុទ្ធរុងរឿងដោយនូវតេជៈ ចូរធ្វើតាមពាក្យនៃអញ វារស់នៅដោយសារសេក្តីទំនុកបំរុងនៃខ្ញុំ។
សម្រាប់ប្រើជាបទប្រធានឬដើមបទ។ ឧទាហរណ៍ៈ រីបុណ្យនឹងបាបអំពើសុភាពនោះវាតែងតាម .។ រីគ្រូបាធ្យាយប្រដូចនូវម្តាយអាពុកឯងហោង។ រីអំពើជាកុសលជនគម្បីធ្វើ។
វត្ថុមានរសជូរ, ស្លឹក ឬផ្លែសម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងជូរ ម្ជូរសណ្តាន់, ម្ជូរស្លឹកថ្នឹង, ម្ជូរក្រូចឆ្មា, ម្ជូរអំពិល។ល។ ឈ្មោះសម្លរដែលគេបង់ម្ជូរ សម្លរម្ជូរ។
ដែលឡើងសាច់ស្ពោតឬស្ទីកស្គុយដោយបុក, ដោយទង្គិច, ដោយប៉ះដល់ត្រូវខ្លាំង អន្លូងក្បាលស្វាស្ទក់។ ដែលឡើងសាច់រលស្ពឹកមិនដឹងសម្ផស្សមិនស្រៀវមិនព្រឺជើងស្ទក់។
ចាប់ផុតៗ, ខ្វះតែបន្តិចទៀតនឹងដល់នឹងទាន់ ដេញចាប់ប៉ផុត, មកប៉ផុតនឹងទាន់។ ប៉ផុតប៉ផើយឬប្រផុតប្រផើយ រលិបរលោងស្ទើរខ្វះស្ទើរគ្រាន់ ម្ហូបប៉ផុតប៉ផើយ។
ឧទាហរណ៍ គណៈមេប្រយោគ គណៈប្រធានរដ្ឋ គណៈប្រតិភូ គណៈកម្មការ គណៈសង្ឃ គណៈរដ្ឋមន្ត្រី.។ ព្រោះថានៅក្នុងពាក្យទាំងនេះ គណៈ មិនចូលក្នុងសមាសនាមតាមក្បួនខ្នាតវេព្យាកណ៍បាលី។
អក្សរត្រង់គឺជាទម្រង់នៃប្រភេទអក្សរដែលគេសរសេរឱ្យមានជំហរត្រង់ទៅលើ តាមទំនងបន្ទាត់បញ្ឈរ។ បន្តែគេកម្រឃើញទម្រង់អក្សរ សរសេរទ្រេតទៅឆ្វេងណាស់(ទ្រេតទៅ
សញ្ញានេះប្រើសម្រាប់ដាក់បន្ថែមលើតួប្រកប ដែលព្យាង្គពាក្យកើតឡើងពីស្រៈ អ និងស្រៈអ៊ ហើយកាត់សព្ទវែងជាសព្ទខ្លី ដែលត្រូវអានលឿនរហ័សដូចជាពាក្យថា៖
ចំណាំ លេខទោមិនអាចប្រើផ្ទួន បាននៅខាងចុងពាក្យពិពណ៌នា អំពីរូបរាងមនុស្ស ឬសត្វ​ដូចជា កូនក្មួយនេះធាត់ទ្រលុកលុកមុខឡើងកំប្លង់ប្លង់ដូចវង់ចន្ទ្រា ស្គមឡើងកំព្រឹងព្រឹង។
ស្រពោនជូរហួញមិនរីករាយ, ស្រពាប់ស្រពោនជ្រួញជ្រីវ មុខស្ញូញ, ធ្វើមុខស្ញូញ។ ស្ញូញស្ញាញ ធ្វើមុខស្ញូញទួញទាញៗ រួញថយក្រញាងធ្វមុខស្ញូញ។
ឧទាហរណ៍ៈ គេទៅកាន់ផ្ទះវាមកកាន់ផ្ទះ។ ប៉ុន្តែតាមភាសាធម្មតាគេច្រើនតែនិយាយកាត់បទដូចជាៈ ខ្ញុំទៅផ្ទះ គេមកផ្ទះ។
ឧទាហរណ៍ៈ គេបង្គាប់មនុស្សឱ្យក្រាលនូវអាសនៈទាំងឡាយ ដើម្បីឬបំរុងភិក្ខុសង្ឃ អាពុកផ្ញើទៅនូវសំលៀកបំពាក់ទាំងឡាយដើម្បីកូន។
ចោទប្រកាន់, តវ៉ា, ពោលទោសដោយមិនសុខចិត្ត ឱ្យអ្នកធំឬតុលាការបានជ្រាប, ជូនដំណឹង។ ប្តឹងផ្តល់ឬប្ដឹងផ្តល់ ប្ដឹងញូយៗឬប្ដឹងពីគ្នាទៅវិញទៅមក។
ពាក់តម្រួតលើគ្នា, ច្រើននិយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ពព័ន្ធ, និងពាក្យពពួនឬប្រពួន ថា ពពាក់ពព័ន្ធ គឺពាក់ព័ន្ធលើគ្នា, ពពាក់ពពូន គឺប្រមមូលគ្នា
អក្សរណាដែលដាក់សញ្ញាត្រីសព្ទ ហើយបើកាលណាអក្សរណាមកជួបប្រទះនឹងស្រះ - ិ - ី - ឹ - ឺ េ-ី នោះគេផ្លាស់ប្តូរត្រីសព្ទចេញហើយដាក់ ជំនួសវិញវាងការទើសទែង។
ដែលខួចរសជាតិមិនបប្រក្រតី ព្រោះអាប់អួ, ព្រោះទុកយូរហួសកាលកំណត់ៈ អង្ករផ្អួរ។ ដែលមានក្លិនក្តឹះបនន្តិចព្រោះអាប់អួៈ ក្លិនផ្អួរ, ធុំផ្អួរ។
ពានពារលើគ្នា, ពានតម្រួតលើគ្នា គោឡើងពពានគ្នា គឺគោមួយឡើងលើគោមួយ ហើយមានគោមួយទៀតឡើងពានលើគោទី២នោះទៀត គឺឡើងបានត្រួតៗលើគ្នា២តម្រួត ។
សំដែងអាការនរនាទ, រនះរនាត់, ចើងម៉ើងដោយថ្កើងចិត្ត ចង់បុណ្យបានបាប ចចើងចង់លោភរែងបាត់ធនទៅ មានះបាត់មិត្រឥតអ្នកជាផៅខេរខឹងឃោរឃៅរមែងបាត់អង្គ។
ឧទាហរណ៍ៈ ពពួកសត្វផងសាហាវយង់ឃ្នងប្រយ័ត្នញ៉ាំងបាន ព្រះពុទ្ធត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ច ហើយញ៉ាំងអ្នកដទៃឱ្យត្រាស់ដឹងផង គ្រូប្រដៅទូន្មានសិស្សញ៉ាំងសិស្សឱ្យរៀន។
ស្រង់ពាក្យ អញ្ញត្រសព្ទខ្លះៗប៉ុណ្ណោះ យកមកបង្ហាញជូនគា្រន់បានជាគំរូប៉ុណ្ណោះ។ នៅមានពាក្យប្រភេទនេះច្រើនទៀត។ សូមជួយធ្វើការស្រាវជ្រាវបន្ថែមទៀតតាមការគួរ។
ត្រូវប្រើយុគលពិន្ទុ គេប្រើសញ្ញាយុគលពិន្ទុ ក្នុងករណីកត់ត្រាពាក្យសម្តីផ្ទាល់របស់អ្នកនិពន្ធ ត្រូវគ្នានឹងទម្រង់របស់ភាសាបារាំងថា “ ”។
ជាសញ្ញាឃ្នាបម្យ៉ាងដែលនៅខាងដើមមានរាងកោងខ្វឹកកួចឡើងទៅលើ ឯខាងចុងជាសញ្ញាខ្វឹកពីររាងកោងកួចទម្លាក់ចុះក្រោម។ គេប្រើសញ្ញានេះសម្រាប់៖
គឺជានាមសម្រាប់សម្គាល់ឈ្មោះមួយ ដែលមានជីវិតពីធម្មជាតិ ដូចជានាមសម្រាប់សម្គាល់ឈ្មោះមនុស្ស សត្វ និងរុក្ខជាតិ។
សូមអធ្យាស្រ័យផងមិនអាចសម្រាយន័យនៃពាក្យទាំងអស់បានទេ មេត្តាស្វែងរកពាក្យនៅក្នុងវចនានុក្រមដើម្បីទុកជាចំណេះដឹងសម្រាប់អ្នកសិក្សាភាសាខ្មែរ សូមអរគុណ!
បង្ខំឱ្យសឹកចេញចាកផ្នួស។ ធ្វើឆ្នាំងដីដែលនៅថ្មីមិនទាន់ប្រើសោះឱ្យស្និទ្ធសាច់ ដើម្បីនឹងប្រើកុំឱ្យជាប់ទឹកចេញបានៈ ផ្សឹកឆ្នាំងទឹក។
ប៉ុន្តែគេអាចប្រើយុគលពិន្ទុបាន នៅក្នុងទម្រង់លិខិតខ្លះៗដូចជា កម្មវត្ថុ៖ ស្នើសុំអាហាររូបករណ៍ទៅសិក្សានៅប្រទេសកូរ៉េយោងៈ លិខិតលេខ.
ចំណាំ៖ អ្នកនិពន្ធបទចម្រៀងខ្មែរមួយចំនួនបានប្រើពាក្យខ្លះមិនត្រឹមត្រូវ ដូចជាពាក្យថា ដូងចៃ ព្រោះពាក្យ “ចៃ” មាន​ន័យ​ថា “ចិត្ត” រួចហើយ ។
ផ្លែត្រសក់, ឪឡឹក, ត្រឡាច, ល្ពៅ, ឃ្លោកឬននោងខ្ចីៗ ដែលធំជាងក្តឹបតូចជាងចាស់ :ខ្លូតត្រសក់ .។ វាអាចជាគុណនាមក៏មាន ត្រសក់ខ្លូត។
ឬគុ) ដែលសម្តែងអាការឆ្ងើយ, តោះតើយ, ព្រងើយកន្តើយធ្វើដូចមិនឃើញមិនឮ អង្គុយធ្វើវ្ហី។ វ្ហីទៅ(និ.
គឺជាការបញ្ចេញនូវសម្លេងតាមលក្ខណៈនៃពពួកព្យព្ជានៈ និងស្រៈឱ្យមានសូរខុសប្លែកពីគ្នា។ ហើយសូរស្រៈនេះគេចែកចេញជា ២ប្រភេទគឺ៖ សូរស្រៈវែង និងសូរស្រៈខ្លី។
គឺជានាមសម្រាប់សម្គាល់ឈ្មោះអ្វីមួយ​ ដែលមានជីវិត គ្មានវិញ្ញាណដូចជានាម សម្គាល់ឈ្មោះ វត្ថុ ទីកន្លែង ស្ថានភាព សកម្មភាព និងគំនិតអ្វីមួយ។
រលាស់, វាត់, ខ្ចាតចេញឬលោតដោយកម្លាំងដែលប្រឹងចំកោងផ្ទាត់ម្រាមដៃ, កំពឹសផ្តាត់លោតព្រាត .។ ផ្ទៀងផ្ទាត់ ផ្ទៀងឱ្យទៀងទាត់។
ពិនិត្យមើលឱ្យដឹងជាត្រឹមត្រូវឬមិនត្រឹមត្រូវទេ ហើយបង្គាប់បញ្ជាឱ្យធ្វើថែមទៀតដោយត្រឹមត្រូវ :ត្រួតមើល, ត្រួតបញ្ជី, ត្រួតពល។
ងូសៗរឿយៗ ចុះខ្ជិលអីខ្ជិលម្ល៉េះ, សព្វបើជីរ, ស្លឹកគ្រៃ, ម្ទេសក៏មិនដាស៊ីដែរ, ចេះតែងងូសទៅសុំគេស្ទើររាល់ថ្ងៃ, មិននឹកខ្មាសគេទេឬ?
រុញដាក់ឱ្យញ៉ុកណែន, ចាប់ញាត់ត្រសុកទៅក្នុងទីសុកមម៉ុក :ផ្ញុកផែមទៀត, ដាក់ប៉ុណ្ណឹងល្មមហើយ កុំយកទៅផ្ញុកច្រើនពេក។
សម្គាល់ ព្យព្ជានៈដែលមានសម្លេង អ៊ តែងស្ថិតនៅ លំដាប់ទី៣ ទី៤ និងទី៥ជានិច្ចនៃវគ្គនីមួយ លើកលែងតែ វគ្គទី៦ជាវគ្គសេស វាស្ថិតនៅលំដាប់ទី១ ដល់ទី៤។
កន្សោមនាម “កសិកម្មក្នុងប្រទេសកម្ពុជា” កើតឡើងពីនាម “កសិកម្ម” និងកន្សោមនាមមានធ្នាក់ “នៃប្រទេសកម្ពុជា”។ កន្សោមនាមនេះមានមុខងារជាប្រធានល្បៈ។
ចោទប្រកាន់, តវ៉ា, ពោលទោសដោយមិនសុខចិត្ត ឱ្យអ្នកធំឬតុលាការបានជ្រាប, ជូនដំណឹង។ ប្តឹងផ្តល់ ប្តឹងញយៗឬប្តឹងពីគ្នាទៅវិញទៅមក។
ការបញ្ចេញខ្យល់របស់ព្យព្ជានៈ វាអាស្រ័យទៅលើពាក្យ រឹព្យព្ជានៈប្រកបបញ្ចូលគ្នា។ ហើយការបញ្ចេញខ្យល់របស់ព្យព្ជានៈ ត្រូវបានបែងចែកជា​ ៣ប្រភេទគឺ៖
ករណីពិសេស ក្នុងការសរសេរ ប៊ិច ប៊ិម គេមិនអាចអនុវត្តក្បួនខាងដើមនោះបានឡើយ ព្រោះបើយកស្រៈ “ុ” មកប្រើតាក្បួនខាងលើ វាច្រឡំពាក្យ ប៉ិច និងប៉ិម។
ធ្វើឱ្យចាញ់។ ផ្ចាញ់ផ្ទាល់ឬផ្ទាលផ្ចាញ់ ធ្វើឱ្យចាញ់ឱ្យរាងចាលលែងហ៊ានទៅទៀតឬផ្តន្ទាបង្អស់បង្អោនឱ្យមានអៀនអន់រាងចាល។
ដែលតូចៗមូលៗរៀវចុងរៀបរៀងគ្នាឥតឆ្គង ម្រាមដៃរល្គង។ ដែលវាល្គងលើគ្នាស្រួលៗមើលទៅមិនទាស់ភ្នែក ទងត្រឡាចល្គងៗ ។
វិ) ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យញាក់ ភ្ញាក់ដោយរសើប, ពាក្យកម្រើក, ពាក្យញោចឱ្យប្លែកឡើង ញាក់ខ្ញូច កម្រើកខ្ញូច ញោចខ្ញូច។
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្ញែ ថា ស្ញែស្ញុក ស្ញែក្រៃពេក, ថ្ដែថ្ដុក ចង្អៀតស្ញែស្ញុក, ដើមទន្សែបែកកូនស្ញែស្ញុក។
ឧទាហរណ៍ សុំប្រឹង បំពេញ ភារកិច្ចនេះទៅ។ សូរ ស្រៈខ្លី នាំឱ្យ សុំ ជាព្យាង្គបិទខ្លី។ សូរ ស្រៈខ្លី នាំឱ្យ ជាព្យាង្គបើកខ្លី។
សញ្ញានេះគេប្រើសម្រាប់ ផ្ទួនពាក្យដែលតម្រូវឱ្យថាឬអានពីរដង និងសម្រាប់បញ្ជាក់អំពីចំនួនច្រើនឬ ពហុវចនៈ។
ឧទាហរណ៍ សូម ធើ្វ ការងារ ឱ្យបានល្អ។ សូរ ស្រៈវែង នាំឱ្យ សូម ជាព្យាង្គបិទវែង។ សូរ ស្រៈវែង នាំឱ្យ ធើ្វ ជាព្យាង្គបើកវែង។
គឺជានាមសម្រាប់សម្គាល់ឈ្មោះមនុស្ស សត្វ វត្ថុ ទីកន្លែង ដែលយើងអាចដឹងបានដោយចក្ខុវិញ្ញាណ និងកាយវិញ្ញាណ។
ស្ទាក់ផ្លូវ, ស្ទាក់ដំណើរ ស្កាត់ផ្លូវ, ស្កាត់ច្រក។ និយាយស្កាត់ និយាយស្ទាក់ផ្តាច់តំណសម្តីមិនឱ្យមានតទៅទៀត។ល។
ឧទាហរណ៍ៈ ស្រុកទាំងឡាយជិតក្រុងឬទៀបក្រុង ព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់នៅក្នុងវត្តជេតពនជិតក្រុងសាវត្ថី។
ពាក់, ថ្កក់, ចងបន្តោក, បន្តោងៈ ព្យួរសម្លៀកបំពាក់, ព្យួរសម្ពាយនឹងមែកឈើ។ ព្យួរទោស កាត់ទោសផ្អាកទុកមានកំណត់កាល។
រវៀវតូចមានថ្នាក់, មានគន្លាក់, មានលំដាប់, រាងធំគល់ស្ដួច កណ្តាលតូចខាងចុង។ ស្ដួចស្តើង តិចពេក, មិនបរិបូរណ៌។
ចំពោះតួព្យព្ជានៈប្រកបនឹងអក្សរ “ម” ត្រង់សម្លេងប្រកបលំដាប់ទី២នោះ មិនបាច់ប្រើសញ្ញា “រស្សៈ”ឬបន្តក់ទេ។
ដែលមានអាការរលាតរំលងឬបោលលោតៗផ្លោះៗ ដោយរហ័សភ្លែតកង្កែបលោតប្លោត, ទន្សាយលោតប្លោត, លោតប្លោតចុះ ប្លោតឡើង។
ដែលជ្រាយពពុលជាន់ទៅរអិលសូរប៉ាច់ៗ ដីសើមប៉ប៉ាច់, មិនដឹងជាបង្ខំទៅធ្វើអ្វីទេ បើដីរអិលប៉ប៉ាច់យ៉ាងនេះ!
ឧទាហរណ៍ៈ គេទៅអស់យោជន៍បី គេទៅអស់មួយយប់ គាត់អស់ជីវិតបាត់ទៅហើយ គាត់អស់សង្ឃឹមនៅក្នុងជីវិត។
ផ្លាស់ពីមួយទៅមួយ, ផ្លាស់យកមួយមកឱ្យមួយទៅ, ផ្លាស់ពីនេះដាក់ទៅនោះ, ដូរ។ ប្តូរជីវិត ប្រថុយស្លាប់។
ញ៉ាំងអ្នកដទៃឱ្យដេកឬរបស់អ្វីមួយឱ្យដេក :ផ្តេកកូន, ផ្តេកសសរ។ ផ្តេកចិត្ត បង្អោនចិត្តឱ្យស៊ប់ទៅរក។
ដែលសុទ្ធតែកំពុងលុតលាស់ឬដែលសុទ្ធតែកំពុងនៅក្មេងស្រលូតស្រឡះ ត្រឡាចចបោះទងល្ហក់, នៅក្មេងល្ហក់។
គាបឬកត់ត្រាដកស្រង់សេក្តីសំខាន់របស់ជានណាម្នាក់ ទុកជាសេក្តីពិសេសដោយឡែក ជាការរំលេចឬបញ្ជាក់ឱ្យប្លែកពីន័យរបស់បរិបទ។
កម្រិតស្មើគឺជាគុណនាមដែលបង្ហាញគុណភាពរបស់មនុស្ស សត្វឬ វត្ថុពីដូចគ្នាដោយប្រើគុណកិរិយា “ដូច” នៅខាងស្តាំជាប់នឹងនាម។
អ្នកដឹកនាំ និងប្រជាជនខ្មែរ ត្រូវសហការគ្នាដើម្បីការពារប្រទេសជាតិ។ កូនរបស់ខ្ញុំចូលចិត្តរៀន ភាសាខ្មែរ និងគណិតវិទ្យា។
ពួក, បន, ហ្វូង, ប្រជុំដោយមានចំនួនច្រើន ដោយឡែកៗ ទីទៃៗពីគ្នា : ពពួកសត្វ, ពពួកជនឬ ពពួកសត្វ, ពពួកជន។
ធ្វើឱ្យមានរាងរួមជមតូចខាងចុងៈ ប្រួមបន្ទោះ ប្រួមធាងត្នោត, បិទបន្ទោះប្រួមខាងចុងឱ្យតូចជាងខាងគល់។
អក្សរឥតគូឬអក្សរទោលទាំងនោះគឺ ង ញ ណ ន ម យ រ ល វ ស​ ហ ឡ អ។ ហើយនៅក្នុងវគ្គនីមួយៗមានអក្សរសេសគឺ៖
ធ្វើឱ្យដាំទីង, គំហុក, ចាប់លើកផ្អៀងឬផ្កាប់សម្រេងទឹកឱ្យអស់ឥតសំចៃ :ផ្ទីងឱ្យអស់, ចាក់ផ្ទីង។
កម្រិតលើសគឺជាគុណនាមដែលបង្ហាញគុណភាពរបស់នាមឬសព្វនាមពីរខុសគ្នា ដោយប្រើគុណកិរិយា “ជាង លើស” នៅខាងស្តាំជាប់នាម។
ងាកចេញផុតពីគ្នាឬបែកពីគ្នាទៅឆ្ងាយ :អង្គុយឱ្យឃ្លាតពីគ្នា, បងប្អូនឃ្លាតគ្នាយូរឆ្នាំហើយ។
ធ្វើជាគូ គឺផ្សំអ្វីៗដែលធៀប, ដែលផ្ទឹមនឹងគ្នាឱ្យបានជាមួយគូ :ផ្គូចំបាច់, ផ្គូទូកប្រណាំង។
សទ្ទជាឯកតាតូចបំផុតរបស់ភាសាដែលមិនអាចបំបែកតទៅទៀតបាន សម្រាប់ចូលរួមបង្កើតពាក្យ ហើយគ្មានន័យដោយខ្លួនឯងទេ។
“មាន” ជាអាការៈឬសេក្តីដែលកើតចេញពីចិត្ត។ឧទាហរណ៍ៈ បើបុគ្គលមានចិត្តគឺទោសប្រទូសហើយ ពោលក្តី ធ្វើក្តី .។
គេត្រូវយកសញ្ញា មកជំនួសធ្មេញកណ្តុរ ដែលដាក់ពីលើ ដើម្បីកុំឱ្យវណ្ណយុត្តិនេះ ទើសទេងគ្នាជាមួយស្រៈខាងលើ។
ឪពុក ពូ មា មីង ក្មួយ យាយ​ តា គោ ក្របី សេះ មាន់ ទា មេរោគ មីក្រុប តោ ខ្លា ត្នោត ដូង ស្វាយ អំពៅ ចេក.។
ឯអក្សរនៅសេសវគ្គជាតួ សិថិល ទាំងអស់ឥតមានគូឡើយ និងអក្សរនៅខាងចុងវគ្គទាំង៥ ក៏ជាសិថិលឥតមានគូដូចគ្នាដែរ។
និគ្គហិតក្នុងសម័យបុរាណមានការប្រើច្រើនយ៉ាងជាងសព្វថ្ងៃ។ ឯសំឡេងដូចខ្យល់ ម ទាំងអស់ក្រៅពីដាក់លើស្រៈ៖
ឧទារហណ៍ ដើរ ទៅ ធើ្វ ការ ឯ ស្រែ។ ស្រៈ ស្រៈ នៅខាងចុងព្យាង្គ នាំឱ្យ ដើរ ទៅ ជាព្យាង្គបើក។
ដូចជាពាក្យ ទ្រហឹង គ្រឹហា វិហារ ទាហាន ស៊ី ហ៊ឹងត្រចៀក អ៊ុត ហ៊ាន ស៊ុន ស៊ើបការ ហ៊ុន ប៊ុន .។
ព្យព្ជានៈស្ទៈខ្យល់ទាំងនោះមាន ប៉-ព, ប-ប៊, ដ-​ឌ, ច-ជ, ក-គ, ផ-ភ, ថ-ធ, ឆ-ឈ, ខ​ - ឃ, អ​ - អ៊។
៧៦-យើងទាំងឡាយនឹងឡើងជិះទូកក្នុងថ្ងៃនេះ ឬក្នុងថ្ងៃស្អែក ក្នុងថ្ងៃខានស្អែក ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ។ កាលភិក្ខុនីឡើងជិះទូកភិក្ខុក៏ឡើងជិះដែរ ត្រូវអាបត្តិបាចិត្ដិយ ។ កាលភិក្ខុឡើងជិះទូក ភិក្ខុនីក៏ឡើងជិះដែរ ត្រូវអាបត្ដិបាចិត្តិយ ។ ភិក្ខុនឹងភិក្ខុនីឡើងជិះទូកស្មើគ្នា ត្រូវអាបត្ដិយ ។ ទៅក្នុងស្រុកចម្ងាយមាន់ល្មមហើរទៅដល់ត្រូវអាបត្តិបាចិត្ដិយ គ្រប់ៗចន្លោះស្រុក ។ (ភិក្ខុបបួលភិក្ខុនីឡើងជិះទូកទៅក្នុងព្រៃមិនមែនជាស្រុក ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ គ្រប់ៗកន្លះយោជន៍ ។
១០៩-ដែលហៅថា បរម្បរភោជន គឺ ដែលគេនិមន្ត ដោយភោជន ៥ យ៉ាង ភោជនណាមួយ ហើយវៀរភោជននោះបែរទៅឆាន់ភោជន ៥ យ៉ាង ភោជនណាមួយនៅទីដ៏ទៃ ភោជននោះ ហៅថាបរម្បរភោជន ។ សម័យនៃចីវរទានគឺ បើភិក្ខុមិនបានក្រាលកឋិនទេ សម័យចីវរទានមានតែ ១ខែ គឺខែជាទីបំផុតនៃវស្សានរដូវ បើភិក្ខុបានក្រាលកឋិន សម័យនៃចីវរទានមាន ៥ខែ ។ ភក្ខុដឹងថាសម័យនៃចីវរទានគប្បីឆាន់ ។ ភិក្ខុទទួល ដោយគិតថា អញនិងឆាន់ ត្រូអាបត្តិទុក្កដ វៀរលែងតែមានសម័យ ។ ភិក្ខុត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ គ្រប់ៗវារៈដែលលេប ។
២១០-សម័យនោះព្រះពុទ្ធដ៏មានជោគកាលគង់នៅឃោសិតារាមជិតក្រុងកោសម្ពី ។ សម័យនោះឯង ឆន្នដ៏មានអាយុតែងតែប្រព្រឹត្ដ អនាចារ ។ ភិក្ខុទាំងឡាយណាមានសេចក្ដីប្រាថ្នាតិច ។ បេ ។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ ។ព្រះពុទ្ធដ៏មានព្រះភាគទ្រង់បន្ទោសថា​ម្នាលមោឃបុរស អ្នកឯងមិនគួរនឹងធ្វើនូវសេចក្ដីមិនអើពើទេ ម្នាលមោឃបុរស អំពើនេះមិននាំឲ្យ​ជ្រះថ្លាដល់ពួកជនដែលមិនទាន់ជ្រះថ្លា ឬនាំពួកជនដែលជ្រះថ្លាហើយឲ្យរឹងរឹតតែជ្រះថ្លាឡើងក៏ទេដែរ ។ បេ ។ ភិក្ខុមិនអើពើ ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ ។
១៨៨-អាបត្តិមិនមាន ដល់ភិក្ខុដែលនៅត្រឹមពីរបីរាត្រី ដល់ភិក្ខុដែលនៅមិនទាន់ដល់ពីរបីរាត្រី ដល់ភិក្ខុដែលនៅត្រឹមពីររាត្រីហើយ ក្នុងរាត្រីជាគំរប់បី បានចេញទៅមុនអរុណរៈ ហើយត្រឡប់ទៅនៅវិញទៀត ដល់ភិក្ខុដែលមានជម្ងឺនៅ ដល់ភិក្ខុដែលនៅដោយកិច្ចរបស់ភិក្ខុមានជម្ងឺ ដល់ភិក្ខុដែលនៅក្នុងកងទ័ពហើយមានកងទ័ពជាសត្រូវមកចោមព័ទ្ធកងទ័ព ដល់ភិក្ខុដែលជាប់ជំពាក់ ណាមួយ ដល់ភិក្ខុដែលមានសេចក្ដី អន្តរាយ ដល់ភិក្ខុឆ្កួត ដល់ភិក្ខុដើមបញ្ញត្តិ ។
២៤៦-ដែលហៅថា ចីវរ គឺបណ្ដាចីវរទាំង ៦ ចីវរណាមួយ​យ៉ាងតូចបំផុតល្មមវិកប្បបាន ។ ដែលហៅថានិសីទនៈ សំដៅយកនិសីទនៈដែលមានជាយ ។ ដែលហហហៅថា វត្ថពន្ធចង្កេះ គឺវត្ថពន្ធចង្កេះមានពីរយ៉ាង បានដល់វត្ថពន្ធឈ្មោះបដ្ដិកៈ ១ វត្ថពន្ធឈ្មោះសូករន្ដកៈ ១ ។ ពាក្យថា ប្រើគេឲ្យលាក់ គឺភិក្ខុបង្គាប់អ្នកដ៏ទៃ ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ ។ ភិក្ខុបង្គាប់គេតែម្ដង អ្នក ទទូលបង្គាប់លាក់ទុកច្រើនដង ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ ។
១៦៩-សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយមានជម្ងឺ ក៏មានសេចក្ដីត្រូវការដោយភេសជ្ជះទាំងឡាយ ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏សង្ស័យមិនបានចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយឡើយ ។ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យាផិក្ខុលាឬប្រាប់ភិក្ខុដែលមាននៅ ហើយសិមទៅរកត្រកូលទាំងឡាយ ។ ភិក្ខុណាមួយ បានទទួលនិមន្ដ គេជាអ្នកមានភត្ត ហើយមិនបានលាឬប្រាប់ភិក្ខុដែលមាននៅ ហើយដលើ​នូវកិរិយាត្រាច់ទៅក្នុងត្រកូលទាំងឡាយ ក្នុងពេលមិនភត្តក្ដី ក្រោយភត្តក្ដី ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ វៀរលែងតែមានសម័យ ។
២១៦-សម័យនោះព្រះពុទ្ធដ៏មានព្រះភាគ កាលគង់នៅវត្តជេតវន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី ។ សម័យនោះឯង ពួកឆព្វគ្គិយភិក្ខុធ្វើសត្តរសវគ្គិយភិក្ខុឲ្យខ្លាច ។ ព្រះពុទ្ធដ៏មានជោគ ទ្រង់បន្តោសថា ម្នាលមោឃបុរសទាំងឡាយ អ្នករាល់គ្នាមិនគួរនឹងបន្លាចភិក្ខុផងគ្នាទេ នែមោឃបុរសទាំងឡាយ អំពើនេះមិនមែននាំឲ្យជ្រះថ្លាដល់ពួកជនដែលមិនទាន់ជ្រះថ្លា ឬនាំពួកជនដែលជ្រះថ្លាហើយឲ្យរឹងរឹតតែជ្រះថ្លាឡើងក៏ទេដែរ ។ បេ ។ ភិក្ខុណាមួយធ្វើភិក្ខុផងគ្នាឲ្យខ្លាច ត្រូអាបត្តិបាចិត្តិយ ។
១៧០-ដែលហៅថាត្រកូល គឺត្រកូលទាំងឡាយ ៤ គឺ ត្រកូលក្សត្រ ១ ត្រកូលព្រាហ្មណ៍ ១ ត្រកូលវេស្សៈ ១ ត្រកូលសុទ្ទៈ ១ ។ ដែលហៅថា កាលដែលទាយកប្រគេនចីវរនោះ គឺថាបើភិក្ខុមិនបានក្រាលកឋិន កំណត់កាល ត្រឹម១ខែជាទីបំផុតនៃវស្សានរដូវ បើភិក្ខុបានក្រាលកឋិនកំណត់កាលត្រឹម៥ខែ ។ ដែលហៅថា កាលដែលភិក្ខុធ្វើចីវរនោះ គឺភិក្ខុកំពុងធ្វើចីវរ ។
១៣៥-សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយមានជម្ងឺ ។ ដំណើរនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ធ្វើធម្មីកថា ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកក្នុងពេលនោះហើយត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយតថាគតអនុញ្ញាតឲ្យភិក្ខុឈឺសូមភោជនដ៏ឧត្តមទាំងឡាយ មកដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ខ្លួនហើយឆាន់បាន អ្នកទាំងឡាយគប្បីសំដែងឡើងនូវសិក្ខាបទនេះយ៉ាងនេះថា ភោជនដ៏ឧត្តមទាំងឡាយណាមួយ ភោជនដ៏ឧត្តមទាំងនោះដូចម្ដេច ។ ភិក្ខុណាមួយគ្មានជម្ងឺសូមភោជនដ៏ឧត្តមទាំងឡាយមានសភាពយ៉ាងនេះ ដើម្បីប្រយ៉ោជន៍ដល់ខ្លួនហើយឆាន់ ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ ។
២១១-ដែលហៅថា មិនអើពើ បានដល់សេចក្ដីមិនអើពើពីរយ៉ាង គឺមិនអើពើនឹងបុគ្គល ១ មិនអើពើនឹងធម៌ ១ ។ ភិក្ខុនេះសង្ឃបានលើកវត្តហើយក្ដី សង្ឃផ្ដាសាហើយក្ដី សង្ឃតិះដៀលហើយក្ដី ពាក្យរបស់ភិក្ខុនេះ អញនឹងមិនធ្វើតាមទេ ហើយក៏ធ្វើសេចក្ដីមិនអើពើ ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ ។ សិក្ខាបទដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បញ្ញត្តទុកហើយៗគិតថា ធ្វើដូចម្ដេចហ្ន៎ ធម៌នេះបាត់ទៅក្ដី សាបសូន្យទៅក្ដី ធន្ដរធានទៅក្ដី ឬមិនចង់សិក្សាធម៌នោះ ហើយក៏ធ្វើសេចក្ដីមិនអើពើ ត្រូអាបត្តិបាចិត្តិយ ។
១២៨-ពេលវិកាលភិក្ខុក៏សំគាល់ថា ពេលវិកាល ហើយទំពាស៊ីក្ដី បរិភោគក្ដី នូវខាទនីយៈ ឬភោជនីយៈ ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ ។ ភិក្ខុទទួលវត្ថុជាយាមកាលិកសត្តាហកាលិក នឹងយាវជីវិកទុក​សម្រាប់ជាប្រយោជន៍ដល់អាហារ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ។ ភិក្ខុនោះត្រូវអាបត្តិទុក្កដ គ្រប់ៗខណៈដែល​លេបចូលទៅ ។ ភិក្ខុសំគាល់ថា ពេលវិកាល ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ។ ពេលជាកាលគួរ ភិក្ខុសង្ស័យ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ។ ពេលជាកាលគួរ ភិក្ខុសំគាល់ថា កាលគួរមែន មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ ។
១៩៦-វារៈដែលមិនត្រូវអាបត្តិ គឺភិក្ខុផឹកទឹកមិនស្រវឹង តែទឹកនោះមានពណ៌ដូចជាទឹកស្រវឹង មានក្លិនដូចជាទឹកស្រវឹង មានរសដូចជាទឹកស្រវឹង ១ ទឹកស្រវឹងដែលគេចំអិនលាយនឹងសម្ល ១ ទឹកស្រវឹងដែលគេចំអិនលាយនឹងសាច់ ១ ទឹកស្រវឹងដែលគេចំអិនលាយនឹងប្រេង ១ ទឹកអំពៅដែលគេត្រាំនឹងផ្លែកន្ទួតព្រៃ ១ ភិក្ខុផឹកថ្នាំអរិដ្ឋ មិនស្រវឹង ១ ភិក្ខុឆ្កួត ១ ភិក្ខុដើមបញ្ញត្តិ ១ ។
៩៥-សម័យនោះឯង មនុស្សទាំងឡាយ តាក់តែងចង្ហាន់ព្រមទាំងចីវរ ក្នុងសម័យចីវរទាន ហើយនិមន្តភិក្ខុទាំងឡាយថា យើងទាំងឡាយនិងនិមន្ដ​​លោកម្ចាស់ទាំងឡាយឲ្យឆាន់ រួចហើយនឹងប្រគេនចីវរឲ្យស្លៀកដណ្ដប់ ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកទាំងឡាយឆាន់គណភោជនបានក្នុងសម័យនៃចីវរទាន ។ ភិក្ខុត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ ព្រោះឆាន់គណភោជន វៀរលែងតែមានសម័យ ។ ឯសម័យក្នុងសិក្ខាបទនោះគឺ សម័យដែលមានជម្ងឺ១ សម័យដែលគេឲ្យចីវរ១ នេះជាសម័យក្នុងសិក្ខាបទនោះ ។
៦៤-អាបត្តិមិនមាន ដល់ភិក្ខុដែលឲ្យចីវរដល់ភិក្ខុនីជាញាតិ ដល់ភិក្ខុដែលផ្លះផ្តូរចីវរគ្នា ដល់ភិក្ខុដែលផ្តូរយកចីវរមានដំឡៃច្រើនដោយចីវរមានដំឡៃតិច ឬចីវរមានដំឡៃតិចដោយចីវរមានដំឡៃច្រើន ដល់ភិក្ខុដែលភិក្ខុនី​កាន់យកចីវររបស់ខ្លួនដោយសេចក្តីស្និទ្ធស្នាល ដល់ភិក្ខុដែលភិក្ខុនីកាន់យកចីវរជារបស់ខ្ចីគ្នា ដល់ភិក្ខុដែលឲ្យបរិក្ខារដទៃវៀរលែងតែចីវរ ដល់ភិក្ខុដែលឲ្យចីវរដល់សិក្ខមានាឬដល់សាមនណេរី ដល់ភិក្ខុឆ្កួត ដល់ភិក្ខុដើមបញ្ញត្តិ ។
១៥៨-ដែលហោថាមាតុគ្រាម គឺស្រីមនុស្ស មិនមែនជា យក្សស្រី មិនមែនជាប្រេតស្រី មិនមែនតិរិច្ឆានញីដោយហោចទៅសូម្បីតែក្មេងស្រីដែលទើបនឹងកើតបាន១ថ្ងៃ មិនបាច់និយាយទៅថ្វីដល់ស្រីធំ ។ ពាក្យថា សម្រេចការអង្គុយ គឺកាលបើមាតុគ្រាមអង្គុយ ភិក្ខុអង្គុយជិត ឬដេកជិត ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ ។ កាលបើភិក្ខុអង្គុយ មាតុគ្រាមអង្គុយជិត ឬ ដេកជិត ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ ។ ជនទាំងពីរអង្គុយក្តី ជនទាំងពីរដេកក្តី ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ ។
សិថិលឆនិតជាដើម មានសំឡេងពីរោះ ១ ភិក្ខុនោះជាទីស្រលាញពេញចិត្តនៃភិក្ខុនីទាំងឡាយដោយច្រើន ១ ភិក្ខុនោះជាអ្នកអាចដើម្បីនឹងប្រដៅភិក្ខុនីបាន ១ ភិក្ខុនោះមិនធ្លាប់ប្រព្រឹត្តកន្លងគរុធម៌នឹងភិក្ខុនីដែល​ស្លៀកដណ្តប់សម្ពត់ជ្រលក់ដោយទឹកចត់ បួសចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ​នេះ ១ ភិក្ខុនោះមានវស្សាម្ភៃឬមានវស្សាជាងម្ភៃ ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ​តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យសង្ឃសន្មតនូវភិក្ខុដែលប្រកបដោយអង្គទាំងឡាយ ៨ នេះឲ្យជាអ្នកប្រដៅភិក្ខុនី ។
២៣៨-ដែលហៅថាចីវរ គឺបណ្ដាចីវរទាំង ៦ ចីវរណាមួយ ។ ដែលហៅថាពណ៌ខៀវ គឺវត្ថុមានពណ៌ខៀវពីរយ៉ាង បានដល់ពណ៌ខៀវដូចសម្រិត១ ពណ៌ខៀវដូចស្លឹកឈើ១ ។ ដែលហៅថាពណ៌ភក គឺសំដៅយកភកដែលនៅក្នុងទឹក ។ ដែលហៅថា ពណ៌ខ្មៅជាំ គឺវត្ថុមានពណ៌ខ្មៅណាមួយ ។ ភិក្ខុមិនធ្វើកប្បពិន្ទុ បណ្ដាវត្ថុសម្រាប់ធ្វើឲ្យខូចពណ៌ ៣ យ៉ាង ដោយវត្ថុសម្រាប់ធ្វើឲ្យខូចពណ៌ណាមួយ ដោយកំណត់ប្រមាណយ៉ាងតូចបំផុតត្រឹមប៉ុនចុងស្រូវ ហើយប្រើប្រាស់ចីវរថ្មី ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ ។
១២៥-អាបត្តិមិនមាន ដល់ភិក្ខុដែលឲ្យភិក្ខុផងគ្នាធ្វើវិនយកម្មហើយឲ្យ ដល់ភិក្ខុដែលឲ្យដោយពាក្យថា លោកចូរឲ្យគេធ្វើឲ្យជាវិនយកម្មហើយនិមន្តឆាន់ចុះ ដល់ភិក្ខុដែលឲ្យដោយពាក្យថា លោកចូរនាំ ទៅដើម្បីប្រយោជន៍ដល់អ្នកដ៏ទៃចុះ ដល់ភិក្ខុដែល ឲ្យរបស់ស៏សល់អំពីភិក្ខុឈឺ ដល់ភិក្ខុដែលឲ្យរបស់ជាយាមកាលិកសត្តាហកាលិក យាវជីវិក​ ដោយពាក្យថា កាលបើមានហេតុចូរលោកឆាន់ចុះ ដល់ភិក្ខុឆ្កួត ដល់ភិក្ខុដើមបញ្ញត្តិ ។
១៤៣-វត្ថុដែលភិក្ខុមិនបានទទួលប្រគេន ភិក្ខុសំគាល់ថាបានទទួលប្រគេន ហើយលេបនូវអាហារ តាមទ្វាមាត់ ជាអាហារដែលគេមិនបានប្រគេន ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ វៀរលែងតែទឹកនិងឈើស្ទន់ ។ វត្ថុដែលភិក្ខុបានទទួលប្រគេន ភិក្ខុសំគាល់ថាមិនទាន់បានទទួលប្រគេន ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ។ វត្ថុដែលភិក្ខុទទួលប្រគេន ភិក្ខុសង្ស័យត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ។ វត្ថុដែលភិក្ខុទទួលប្រគេនហើយ ភិក្ខុក៏សំគាល់ថាបានទទួលប្រគេនហើយ មិនត្រូវអាបត្តិឡើយ ។
១២៤-ភិក្ខុហាមភោជនហើយ ភក្ខុអ្នកចោទសំគាលថាហាមហើយ ក៏នាំខាទនីយឬភោជនីយដែលជាអនតិរិត្តទៅបង្ខំ ឲ្យឆាន់ ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ ។ ភិក្ខុហាមភោជនហើយ ភិក្ខុអ្នកចោទមានសេចក្តីសង្ស័យ ក៏នាំខាទនីយឬភោជនីយដែលជាអនតិរិត្តទៅបង្ខំឲ្យឆាន់ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ។ ភិក្ខុមិនហាមភោជនទេ ភិក្ខុអ្នកចោទសង្ស័យ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ។ ភិក្ខុមិនទាន់ហាមភោជន ភិក្ខុអ្នកចោទក៏សំគាល់ថាមិនទាន់ហាមមែន មិនត្រូវអាបត្តិ ។
១៨១-សម័យនោះឯង ឪពុកធំរបស់ភិក្ខុមួយរូប មានជម្ងឺក្នុងកងទ័ព ។ អ្នកនោះក៏បញ្ជូនទូតទៅកាន់សំណាក់ភិក្ខុនោះថា ខ្ញុំព្រះករុណាមានជម្ងឺក្នុងកងទ័ព ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត្តដើម្បីឲ្យទៅកាន់កងទ័ពបាន ព្រោះហេតុមានសភាពយ៉ាងនោះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសំដែងឡើងនូវសិក្ខាបទនេះយ៉ាងនេះថា ភិក្ខុណាមួយទៅ ដើម្បីមើលកងទ័ពដែលគេលើកចេញទៅ ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ វៀរលែងតែមានហេតុមានសភាពយ៉ាងនោះ ។