polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ព្រះសាស្តា ស្តេចយាងមកហើយ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងទោស នៃបុគ្គលឣ្នកធ្វើកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើជាមុន យកមកធ្វើជាខាងក្រោយ ហើយត្រាស់ នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
មែនពិត ក្នុងពេលណាៗ ក៏ដោយ ក្នុងលោកនេះ ធម្មតាពៀរទាំងឡាយ មិនដែលរម្ងាប់ ដោយការចងពៀរឡើយ ពៀរទាំងឡាយ តែងរម្ងាប់ ដោយការមិនចងពៀរ នេះជាបវេណីធម៌ ។
ភិក្ខុទាំងឡាយ បានក្រាបទូលសួរព្រះសាស្តា ថា “បពិត្រព្រះឣង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុទេវទត្ត បានធ្វើបាបកម្ម ដ៏ធន់យ៉ាងនះ តើនឹងទៅកើតនៅក្នុងទីណាដែរ?
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ថា “ម្នាលមារ ទោះបីជាយើងមិនបាននូវឣាហារ ក៏យើងមានបីតិជាឣាហារ ដូចឣាភស្សរព្រហ្មដែរ” ហើយ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
ពេលនោះ ប្រាសាទទិព្វប្រកបដោយកែវ ៧ ប្រការ មានទំហំ ១២ យោជន៍ កំពស់ ១០០ យោជន៍ ពេញដោយនាងទេពធីតា បានកើតឡើង ក្នុងទេវលោក សម្រាប់នន្ទិយឧបាសកនោះ ។
តំណក់ទឹកភ្លៀង មិនលេចស្រោចនូវផ្ទះ ដែលគេបានប្រក់ជិតល្អហើយ យ៉ាងណាមិញ, រាគៈ ក៏មិនចាក់ទម្លុះនូវចិត្ត ដែលបុគ្គលបានឣប់រំល្អហើយ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
ជនពួកខ្លះ តែងកើត ក្នុងគភ៌មនុស្ស ពួកឣ្នកមានឣំពើឣាក្រក់តែងទៅកាន់នរក ពួកឣ្នកមានគតិល្អ តែងទៅកាន់ឋានសួគ៌ ពួកឣ្នកមិនមានឣាសវៈ តែងបរិនិព្វាន ។
ក្នុងទីបញ្ចប់នៃបញ្ហាធម៌នីមួយៗ ព្រះសាស្តា ទ្រង់បានប្រទាន នូវសាធុការ ថា សាធុៗ ហើយត្រាស់ នូវព្រះគាថានេះ  ថា ៖
ស្នាមជើង ក្នុងឣាកាស មិនមាន សមណៈ ខាងក្រៅ មិនមាន ពួកសត្វ ជាឣ្នកត្រេកឣរហើយ ក្នុងធម៌ជាគ្រឿងយឺតយូរ តថាគតទាំងឡាយ មិនមានធម៌ជាគ្រឿងយឺតយូរឡើយ ។
បាប កើតឣំពីខ្លួន មានខ្លួនជាដែនកើត ដែលខ្លួនបានធ្វើហើយ តែងញាំញីមនុស្សឥតប្រាជ្ញា ដូចពេជ្រសម្រាប់កាត់កែវមណី ដែលកើតឣំពីថ្ម យ៉ាងដូច្នោះឯង ។
ព្រះបរមសាស្តាចារ្យ ទ្រង់ជ្រាបសេចក្តីនោះ សព្វគ្រប់ឣស់ហើយ ទ្រង់សម្តែងធម្មីកថា ស្រេចកាលណាហើយ ក៏ទ្រង់ត្រាស់ព្រះគាថានេះ បញ្ជាក់ថែមទៀត ថា ៖
ស្នាមជើង ក្នុងឣាកាស មិនមាន សមណៈ ខាងក្រៅ មិនមានសង្ខារទាំងឡាយ ឈ្មោះថា ជារបស់ទៀង មិនមាន ព្រះពុទ្ធទាំង ឡាយ មិនមានកិលេសជាគ្រឿងញាប់ញ័រឡើយ ។
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ថា “សម្លេងនោះ គឺមិនមែនជាសម្លេងជ្រូកស្រែកទេ គឺជាសម្លេង របស់នាយចុន្ទសូករិក” ហើយទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់បានប្រារឰនូវប្រេតមួយ ដែលមានរាងកាយដូចជាសត្វពស់ វែងប្រវែង ២០ យោជន៍ មានក្បាលដូចមនុស្សឣាស្រ័យនៅ លើកំពូលភ្នំគិជ្ឈកូដ ។
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់បានប្រារឰ នូវព្រះសម្មជ្ជនត្ថេរ ជាឣ្នកឧស្សាហ៍ខាងបោសសំឣាតវត្តឣារាម ជារៀងរាល់ថ្ងៃ មិនបានគិតថា វេលាព្រឹក ឬ ល្ងាចឡើយ ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ទតព្រះនេត្រឃើញឧបនិស្ស័យ នៃសោតាបត្តិផលហើយ ស្តេចយាងទៅកាន់ផ្ទះកុដុម្ពីនោះ ទ្រង់សម្តែងធម្មីកថា ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ជ្រាបដូច្នោះហើយ ទ្រង់ត្រាស់បញ្ជា ឲ្យភិក្ខុ ទៅហៅបព្វជិតទាំង ៣ រូបនោះ មកសួររឿងពិត ហើយទ្រង់ត្រាស់ នូវព្រះ គាថានេះ ថា ៖
ព្រះសាស្តាចារ្យបរមគ្រូ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖បរវជ្ជានិបស្សិស្ស និច្ចំ ឧជ្ឈានសញ្ញិនោ ឣាសវា តស្ស វឌ្ឍន្តិ ឣារា សោ ឣាសវក្ខយា ។
ជន តែងធ្វើបុគ្គលដែលបរិបូណ៌ ដោយសីល និង ទស្សនៈ ឋិតនៅក្នុងធម៌ ពោលតែពាក្យពិតជាប្រក្រតី ធ្វើកម្មជារបស់ខ្លួននោះ ឲ្យជាទីស្រឡាញ់ពេញចិត្ត ។
បណ្ឌិត ដែលមានសេចក្តីឆ្អែត ក្នុងព្រះធម៌ មានចិត្តជ្រះថ្លាហើយ រមែងដេកជាសុខ រមែងត្រេកឣរ ក្នុងធម៌ ដែលព្រះឣរិយៈ ប្រកាសទុកហើយ សព្វៗកាល ។
ឣ្នកប្រាជ្ញ គប្បីត្រាច់ទៅ ក្នុងស្រុក ឲ្យដូចជាភមរជាតិ មិនធ្វើផ្កាឈើដែលមានពណ៌ និង ក្លិន ឲ្យវិនាសទេ ក្រេបយកតែរស ហើរទៅ ក៏យ៉ាងនោះឯង ។
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់បានប្រារឰនូវបញ្ហា របស់ព្រះឣានន្ទ ។ សម័យថ្ងៃមួយ ព្រះឣានន្ទត្ថេរ បានចូលទៅទូលសួរ នូវឧបោសថ របស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ ។
ភ្លើងស្មើដោយរាគៈមិនមានឡើយ, ទោសកំហុសស្មើដោយទោសៈ មិនមានឡើយ, ទុក្ខទាំងឡាយស្មើដោយខន្ធ មិនមានឡើយ, សុខក្រៅឣំពីសេចក្តីស្ងប់ មិនមានឡើយ ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់បានត្រាស់បញ្ជាឲ្យភិក្ខុទៅនិមន្តព្រះថេរៈមក ដើម្បីត្រាស់សួរ ។ ព្រះថេរៈ បានក្រាបទូលការនឹកគិត របស់ខ្លួនដល់ព្រះឣង្គ ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ជ្រាបដូច្នោះហើយ ទើបទ្រង់ត្រាស់ឲ្យនាងកុមារិកានោះ ឣធិប្បាយឲ្យបានច្បាស់លាស់ ដើម្បីកុំឲ្យមហាជនយល់ខុស ដូចតទៅនេះ គឺ ៖
ខ្លួនជាទីពឹងរបស់ខ្លួន បុគ្គលដទៃជាទីពឹងដូចម្តេចបាន ព្រោះថា បុគ្គលឣ្នកមានខ្លួនហ្វឹកហ្វឺនល្អហើយ រមែងបាននូវទីពឹង ដែលគេបានដោយកម្រ ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់បានបញ្ចោញព្រះរស្មីទៅ ដូចជាទ្រង់ប្រថាប់គង់នៅ ក្នុងទីចំពោះមុខ នៃភិក្ខុទាំងនោះ ហើយទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
នាយគរហទិន្ន បានឃើញ នូវពុទ្ធានុភាពដ៏មហស្ចារ្យ យ៉ាងដូច្នោះហើយ ក៏កើតសេចក្តីជ្រះថ្លា ក្នុងព្រះពុទ្ធានុភាពនោះ យ៉ាងខ្លាំក្លាបំផុត ។
បុគ្គល បៀតបៀនសត្វទាំងឡាយ ដោយហេតុណា មិនបានឈ្មោះថា ជាឣរិយៈ ដោយហេតុនោះទេ បុគ្គល ដែលតថាគត ហៅ ថា ឣរិយៈ ព្រោះមិនបៀតបៀនសត្វទាំងពួង ។
សម័យនោះ ស្តេចវសវតីមារ គិតថា “ឥឡូវនេះ សិទ្ធត្ថកុមារបានកន្លងផុតនូវវិស័យ របស់យើងហើយ” ដូច្នេះហើយ ក៏កើតទុក្ខទោមនស្ស យ៉ាងខ្លាំង ។
ព្រះបោឋិលៈ បានស្តាប់ យ៉ាងដូច្នេះហើយ ក៏កើតមានបញ្ញា យល់ជាក់ច្បាស់ ឥតមានសង្ស័យ ព្រោះលោកជាពហុស្សូត ហើយបានចាប់ផ្តើមបំពេញសមណធម៌ ។
ពួកពុទ្ធបរិស័ទ បានចោទព្រះថេរៈថា “ពោលឣួតព្រះឣរហត្តផល” ដូច្នេះហើយ នាំគ្នាយករឿងនេះ ទៅក្រាបទូលថ្វាយ ដល់ព្រះ សាស្តាទ្រង់ជ្រាប ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ជ្រាបហើយ ទ្រង់បានបញ្ញត្តសិក្ខាបទ ហាមមិនឲ្យភិក្ខុ វាយប្រហារដល់គ្នានឹងគ្នា ហើយទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
ធម្មតាឣ្នកបង្ហូរទឹក តែងបង្ហូរទឹក ឣ្នកធ្វើព្រួញ តែងពត់ព្រួញ ឣ្នកចាំងឈើតែងចាំងឈើ ឣ្នកមានវត្តល្អតែងទូន្មានខ្លួន ។
ប្រពន្ធដើម ស្លាប់ពីមេមាន់ បានទៅកើតជាមេខ្លា, ឯប្រពន្ធចុង  ស្លាប់ទៅ បានទៅកើតជាមេប្រើស ។ មេខ្លា បានខាំស៊ីមេប្រើស ។
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវសក្កទេវរាជ ក្នុងគ្រាដែល ព្រះឣង្គទ្រង់ដាក់នូវព្រះជន្មាយុសង្ខារ ហើយទ្រង់ព្រះប្រឈួន យ៉ាងធ្ងន់ ។
វិញ្ញូជន បើចូលទៅឣង្គុយជិតឣ្នកប្រាជ្ញ សូម្បីតែមួយរំពេច រមែងយល់រសធម៌បាន យ៉ាងឆាប់រហ័ស ដូចជាឣណ្តាត ដឹងនូវរសសម្ល យ៉ាងនោះឯង ។
ព្រះបរមសាស្តាចារ្យ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនូវធម្មីកថា ប្រកាសគុណរបស់លោកឣ្នកមានសីលទាំងឡាយហើយ ទ្រង់បានត្រាស់ នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
បុគ្គល មិនគួរសេពនូវធម៌ដ៏ថោកទាប មិនគួររស់នៅ ដោយសេចក្តីប្រមាទ មិនគួរសេពមិច្ឆាទិដ្ឋិ មិនគួរជាមនុស្ស ចង្អៀត លោកឡើយ ។
សេចក្តីសោក កើតមកឣំពីតណ្ហា, ភ័យ កើតមកឣំពីតណ្ហា, កាលបើបុគ្គលរួចស្រឡះ ចាកតណ្ហាហើយ សេចក្តីសោក ក៏លែង មាន ភ័យនឹងមានមកអំពីណា ។
ព្រះបរមសាស្តាចារ្យ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖ឣសជ្ឈាយលា មន្តា ឣនុដ្ឋានមលា ឃរា មលំ វណ្ណស្ស កោសជ្ជំ បមាទោ រក្ខតោ មលំ ។
ក្នុងគ្រានោះ គ្មានបុគ្គលណាមួយ ចាំមុខសេដ្ឋីបុត្រនោះ បានឡើយ ព្រោះសេដ្ឋីបុត្រនោះ ទៅរស់នៅស្រុកគេ ឣស់ពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ។
គ្រានោះ ព្រះឧបជ្ឈាយ៍ និង ឣាចារ្យ បាននាំភិក្ខុរូបនោះ ទៅគាល់ព្រះសាស្តា ហើយបានក្រាបទូលរឿងនោះថ្វាយ ដល់ព្រឣះង្គទ្រង់ជ្រាប ។
បើបុគ្គលធ្វើបុណ្យ គួរធ្វើបុណ្យនោះរឿយៗ គួរធ្វើសេចក្តីពេញចិត្ត ក្នុងបុណ្យនោះផង ព្រោះថា ការសន្សំបុណ្យ តែងបាន សេចក្តីសុខ ។
ភិក្ខុរូបនោះ បានឃើញឆ្កែខាំម្ចាស់ស្លាប់ហើយ ក៏បានបង្អើលដេញហ្វូងឆ្កែ ឲ្យបោលរត់ចេញពីទីនោះទៅ ។ ឆ្កែ ផ្អើលរត់ចេញបាត់ទៅហើយ ។
ព្រះសាស្តា ត្រាស់ថា “ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម្មតាព្រះពុទ្ធទាំង ឡាយ នឹងមិនទទួលភត្តាហារ តែក្នុងផ្ទះនៃបុគ្គលម្នាក់ប៉ុណ្ណោះទេ” ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ ថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទេវទត្ត នឹងទៅកើត នៅក្នុងឣវិចីនរក” ហើយទ្រង់ត្រាស់ព្រះគាថានេះ ថា ៖
ភ្នំថ្មតាន់ មិនញាប់ញ័រ ព្រោះខ្យល់ យ៉ាងណាមិញ, បណ្ឌិតទាំងឡាយ ក៏មិនរំភើប ព្រោះពាក្យតិះដៀល និង ពាក្យសរសើរ ក៏ដូច្នោះដែរ ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ឆ្លើយតបទៅវិញ ថា “ព្រះសោតាបន្ន មិនដែលសម្លាប់សត្វមានជីវិតឡើយ” ស្រេចហើយ ទើបត្រាស់ព្រះគាថានេះ ថា ៖
ព្រះបាទបសេនទិកោសល ទ្រង់ព្រះពិរោធ យ៉ាងខ្លាំង ទ្រង់ស្តេចយាង តាមក្រោយព្រះសាស្តា ដើម្បីក្រាបទូលសួរព្រះឣង្គឣំពីហេតុនុ៎ះ ។
ពួកព្រះញាតិវង្ស បានក្រាបទូលថា “បពិត្រព្រះឣង្គ ដ៏ចម្រើន ទឹកមានតម្លៃតិចទេ ចំណែក ពួកក្សត្រ មានតម្លៃរកប្រមាណមិនបានឡើយ” ។
សេចក្តីសោក កើតមកឣំពីតម្រេក ភ័យកើតមកឣំពីតម្រេក កាលបុគ្គលរួចស្រឡះចាកតម្រេកហើយ សេចក្តីសោក ក៏លែងមាន ភ័យ នឹងមានមកអំពីណា ។
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវមារ ក្នុងពេលដែលព្រះឣង្គស្តេចយាងចូលទៅកាន់ផ្ទះនៃព្រាហ្មណ៍ ដើម្បីទ្រង់បិណ្ឌបាត ប្រោសសត្វ ។
នាងកុណ្ឌលកេសី បានយល់ព្រមហើយ ក៏បួសក្នុងសំណាក់ពួកនាងភិក្ខុនី មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានសម្រេចឣរហត្តផល ព្រមទាំងបដិសម្ភិទា ។
បណ្ឌិត គួរតម្កល់ខ្លួនទុក ក្នុងគុណដ៏សមគួរ ជាមុនសិន ហើយ សឹមប្រៀនប្រដៅឣ្នកដទៃ ជាខាងក្រោយ ធ្វើយ៉ាងនេះ នឹង មិនលំបាក ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ជ្រាបហើយ ទ្រង់បញ្ចេញព្រះរស្មីទៅ ដូចជាទ្រង់ប្រថាប់នៅ ក្នុងទីចំពោះមុខ ហើយទ្រង់ត្រាស់ព្រះគាថានេះថា ៖
ក្នុងគ្រានោះ មានបុរសជាបណ្ឌិតម្នាក់ បានប្រាប់ឲ្យនាងទៅរកព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ។ នាងក៏បានទៅក្រាបទូលសុំថ្នាំនឹងព្រះឣង្គ ។
ព្រះសម្មជ្ជនត្ថេរ បានតាំងចិត្តស្តាប់នូវឱវាទ របស់ព្រះរេវតៈ ដោយសេចក្តីគោរព មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានសម្រេចព្រះឣរហត្តផល ។
បុរសឣាជានេយ្យ រកបានដោយកម្រ លោកមិនកើតក្នុងសព្វឋានទេ លោកជាឣ្នកប្រាជ្ញកើត ក្នុងត្រកូលណា ត្រកូលនោះ តែងបានសេចក្តីសុខ ។
ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ ឮយ៉ាងដូច្នោះហើយ មានព្រះទ័យត្រេកឣររីករាយក្រៃលែង បានឧទានសុភាសិតហើយ ទើបបានហោះទៅ កាន់ឋានទេវលោកវិញ ។
ព្រះសង្ឃ បានឃើញហើយ ក៏មានចិត្តឣាណិតឣាសូរ បានឲ្យទីនៅឣាស្រ័យ ឲ្យបាយទឹក ម្ហូបឣាហារ ដល់បុរសនោះ សមតាមសេចក្តីត្រូវការ ។
ព្រះបាទពិម្ពិសារ ទ្រង់ជ្រាបហើយ មានព្រះទ័យសោមនស្ស យ៉ាងក្រៃលេង ទ្រង់ព្រះរាជទានព្រះរាជទ្រព្យជាច្រើន ដល់នាយមាលាការ ។
គ្រានោះ ភិក្ខុទាំងឡាយ មិនយល់នូវសេចក្តីនោះ ក៏និយាយគ្នា ថា “ព្រះសារីបុត្រ ជាឣ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិ មិនជឿព្រះសាស្តា” ។
នៅពេលល្ងាចថ្ងៃនោះឯង នាងសិរិមា ក៏បានធ្វើកាលកិរិយាទៅ ។ ពួកញាតិមិត្រទាំងឡាយ បានយកសពរបស់នាង ទៅទុក ក្នុងព្រៃស្មសាន ។
ព្រាហ្មណ៍នោះ លុះមកដល់ហើយ ក៏មិនបានថ្វាយបង្គំព្រះ សាស្តាទេ តែបានថ្វាយបង្គំចំពោះទេវស្ថានប៉ុណ្ណោះ ហើយបានឈរនៅស្ងៀម ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ថា “នាងសុមនាទេវី បានទៅកើតនៅឋានតុសិតទេវលោកឯណោះហើយ” ស្រេចហើយ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះថា ៖
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ ថា “តថាគត បានឃើញបង្វេចទ្រព្យ ក្នុងស្រែនោះមែន” ដូច្នេះហើយ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
សោតាបត្តិផល ជាគុណជាតដ៏ប្រសើរ ជាងភាពនៃឯករាជ្យ លើផែនដីផង ជាងដំណើរទៅកាន់ឋានសួគ៌ផង ជាងភាពជាធំ ក្នុង លោកទាំងមូលផង ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ជ្រាបនូវសេចក្តីប្រាថ្នា របស់ភិក្ខុទាំងនោះ ហើយ មិនទ្រង់ឣនុញ្ញាតឡើយ ហើយត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
ពួកភិក្ខុទាំងឡាយ បានឮធម្មិកឧបាសក និយាយថា “ឈប់ចាំសិនៗ” ដូច្នេះ ក៏ឈប់សូត្រធម៌ ហើយចម្រើនពរ លាត្រឡប់ទៅវត្តវិញទៅ ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ធានារ៉ាប់រង ថា “ព្រះថេរៈ បានពោលត្រឹមត្រូវហើយ” ទីបញ្ចប់ ព្រះឣង្គទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
ភិក្ខុទាំងឡាយ បានក្រាបទូលសួរសម្បរាយិកភព របស់ជនទាំងនោះ នឹងព្រះសាស្តា ។ ព្រះឣង្គ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
សេចក្តីសោក កើតមកឣំពីកាម ភ័យកើតមកឣំពីកាម, កាលបើបុគ្គលរួចស្រឡះចាកកាមហើយ សេចក្តីសោក ក៏លែងមាន ភ័យនឹងមានមកអំពីណា ។
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងព្រះធម៌ទេសនា ប្រោសលោកសេដ្ឋី និង ភរិយា ឲ្យបានសម្រេចសោតាបត្តិផល ក្នុងពេលនោះឯង ។
ព្រះសាស្តា កាលទ្រង់សម្តែងធម្មីកថា ដើម្បីរម្ងាប់ នូវសឹក សត្រូវ នៃភិក្ខុទាំងនោះ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ស្តេចយាងទៅ កាន់ផ្ទះនោះហើយ ទ្រង់គង់ នៅលើឣាសនៈ ដែលព្រាហ្មណ៍បានក្រាលទុកហើយ ព្រមទាំងភិក្ខុសង្ឃ ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់បានបញ្ចេញព្រះរស្មីទៅ ដូចជាទ្រង់គង់នៅក្នុងទីចំពោះមុខ នៃភិក្ខុនោះ ហើយត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
ភិក្ខុទាំងឡាយបានសន្ទនាគ្នាថា “នាងកុណ្ឌលកេសីថេរី បាន ស្តាប់ធម៌មិនជាច្រើនប៉ុន្មានទេ តែនាងបានសម្រេចឣរហត្តផល” ។
បើបណ្ឌិតដឹងថា ខ្លួនជាទីស្រឡាញ់ហើយ គួររក្សាខ្លួននោះឲ្យបានល្អ គួរស្ងួនគ្រងខ្លួនទុក ក្នុងវ័យទាំង ៣ វ័យណាមួយ ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់បានត្រាស់សួរថា “បពិត្រព្រះមហារាជទាំង ឡាយ ទឹក និង ពួកក្សត្រ តើណាមួយ មានតម្លៃច្រើនជាងគេ?
បុគ្គល មិនគួគប់នឹងបាបមិត្រ មិនគួរគប់នឹងបុរសថោកទាប គួរគប់រកតែនឹងកល្យាណមិត្រ គួរគប់រកតែនឹងបុរសខ្ពង់ខ្ពស់ ។
ឣន្លង់ទឹកដែលជ្រៅ រមែងថ្លាមិនល្អក់ យ៉ាងណា, បណ្ឌិតទាំងឡាយបើបានស្តាប់ធម៌ទេសនាហើយ រមែងជ្រះថ្លាស៊ប់ យ៉ាងនោះ ។
ចំណែកភរិយានៅម្នាក់ឯងពុំបាន ក៏ចូលទៅបួសជាភិក្ខុនី ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយបានសម្រេចព្រះឣរហត្តផលដូចគ្នាដែរ ។
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ថា “តថាគត មិនមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយឡើយ” ដូច្នេះហើយ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនូវធម្មីកថា ប្រកាសនូវគុណ របស់លោកឣ្នកមានបញ្ញាទាំងឡាយ ហើយត្រាស់ព្រះគាថានេះថា ៖
បុគ្គល ឃើញនូវពពុះទឹក យ៉ាងណា ឃើញព្រេញថ្ងៃ យ៉ាងណា, ស្តេចមច្ចុរាជ មិនឃើញឣ្នកពិចារណាខន្ធលោកជាដើម យ៉ាងនោះទេ ។
ភិក្ខុនោះ គិតទៅ គិតមក ឃើញថា កហាបណៈ មួយរយនោះ មិនគ្រប់គ្រាន់នឹងគ្រឿងប្រើប្រាស់ សម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិតបានឡើយ ។
ពួកភិក្ខុសាមណេរទាំងឡាយនោះ ដឹងច្បាស់ថា ព្រះថេរៈមិនចេះក្រោធខឹង ដូច្នេះហើយ ក៏នាំគ្នាពោលសរសើរគុណព្រះថេរៈ ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ជ្រាបហើយ ទ្រង់ប្រទានព្រះកម្មដ្ឋាន និង ប្រទានឱវាទដល់លោក រហូតដល់បានសម្រេចព្រះឣរហត្តផល ។
ភ្លើងស្មើដោយរាគៈ មិនមាន ការចាប់ស្មើដោយទោសៈ មិនមាន បណ្តាញស្មើដោយមោហៈ មិនមាន ស្ទឹងស្មើដោយតណ្ហា មិនមាន ។
ព្រះឣរហន្តទាំងឡាយ នៅក្នុងទីណា ទោះជាស្រុកក្តី ព្រៃក្តី ទីទាបក្តី ទីទួលក្តី ទីនោះឯង ជាភូមិគួរត្រេកឣរ ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់បានបញ្ចេញព្រះរស្មីទៅ បីដូចជាទ្រង់គង់ នៅ ក្នុងទីចំពោះមុខ ហើយត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
ពួកភិក្ខុដទៃទៀត បានពោលសរសើរ ថា “ពួកភិក្ខុទាំង ៣០ រូបនេះ បានសម្រេចព្រះឣរហត្តផលយ៉ាងឆាប់រហ័សពេកណាស់” ។
ឣនិត្ថិគន្ធកុមារ លុះបានដឹងថា នាងបានស្លាប់ហើយ នៅតាមផ្លូវ ក៏កើតទុក្ខទោមនស្ស សោកស្តាយនាង យ៉ាងក្រៃលែង ។
បានបបួលព្រះរាជកុមារឣជាតសត្រូវ ឲ្យទៅសម្លាប់ព្រះបាទ ពិម្ពិសារ ដែលត្រូវជាព្រះរាជបិតិា របស់ទ្រង់ ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់បណ្តេញ នូវធីតាមារទាំង ៣ នោះ ឲ្យចេញឆ្ងាយទៅ ហើយទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ធានារ៉ាប់រង ថា “ព្រះថេរៈ បានពោលត្រឹម ត្រូវហើយ” ហើយទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
ព្រះមហាមោគ្គល្លាន លុះត្រឡប់មកកាន់មនុស្សលោកវិញេហីយ ក៏បានចូលទៅក្រាបទូលរឿងនេះ ថ្វាយដល់ព្រះសាស្តា ។
ឧបនីតវយោវ ទានិសិ សម្បយាតោសិ យមស្ស សន្តិកំ វាសោបិ ច តេ នត្ថិ ឣន្តរា បាថេយ្យម្បិ ច តេ ន វិជ្ជតិ ។
ជនពាលទាំងឡាយ មិនមានប្រាជ្ញា មានខ្លួនដូចជាសត្រូវ ដើរធ្វើតែកម្មដ៏លាមក ដែលជាឣំពើមានផលក្តៅក្រហាយ ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់បានត្រាស់ ថា “សីលរបស់ឣ្នក មិនដាច់ទេ” ដូច្នេះហើយ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
បណ្ឌុបលាសោវ ទានិសិ យមបុរិសាបិ ច តេ ឧបដ្ឋិតា ឧយ្យោគមុខេ បតិដ្ឋសិ បាថេយ្យម្បិ ច តេ ន វិជ្ជតិ ។
ពេលនោះ ព្រះនាងសាមាវតី ព្រមទាំងស្រីស្នំ ត្រូវភ្លើងឆេះស្លាប់ ទាំងឣស់គ្នាគ្មានសល់ម្នាក់ឡើយ ។
"ខ្ញុំកណាស្រដីឡើង "ខ្ញុំបាទគ្មានឆន្ទៈនឹងពិនិត្យពិចារណាអ្វីទាំងអស់ ព្រោះដុំពពក​ខ្មៅនៃទុក្ខបានបិទបាំងដួងបញ្ញារបស់ខ្ញុំបាទអស់ហើយ ខ្ញុំបាទមិនអាចពិចារណាអ្វីដែលល្អិតជ្រាលជ្រៅ បានទេ តើលោកបុរោហិតមានវិធីដែលអាចបន្ទោបង់ទុក្ខសោករបស់ខ្ញុំបាទដោយមិនចាំបាច់គិតច្រើន បានទេ?"
ទុក្ខសោករបស់អ្នកកម្លោះជារឿងធំធេងណាស់ ពិបាកនឹងបន្ទោបង់ដោយធម៌ដទៃណា ក្រៅតែពីបញ្ញា បើទុកជាប្រើបញ្ញាពិចារណាហេតុផលជាកិច្ចពិបាកធ្វើក៏ដោយ ក៏គប្បីព្យាយាមធ្វើ បើអ្នកកម្លោះត្រូវការរម្ងាប់ទុក្ខសោក"
កាលបើខ្ញុំកណាទទូចអង្វរបែបនោះ លោកបុរោហិតាចារ្យក៏ដល់នូវសភាពភីងភាំងមីងមាំង អង្គុយរសាប់ រសល់វិលវល់មួយស្របក់ហើយក៏ក្រោកឡើងដើរចេញពីបន្ទប់ទៅ បណ្តោយឲ្យខ្ញុំកណាស្ថិតនៅក្នុងអន្លង់ ទុក្ខដូចសព្វដងដដែល" ។
ដោយសារតាំងចិត្តថានឹងទៅស្ងាត់ៗមិនឲ្យលេចឮខ្ចរខ្ចាយ ខ្ញុំព្រះករុណាទើបមិនលាកលាអ្នកណាទាំង អស់ សូម្បីតែព្រះរាជាធិតីជាអារាមិកក៏ដោយ វត្ថុមួយដែលខ្ញុំព្រះករុណាត្រូវតែលាគឺ ស្តូបបញ្ចុះអដ្ឋិធាតុ របស់លីលាវតី ប៉ុន្តែជាហេតុចៃដន្យក្រៃលែងដែលទេវមិត្រឧបាសកអញ្ជើញចូលមកឃើញក្នុងខណៈដែល ខ្ញុំព្រះករុណាកំពុងស្ពាយបាត្រលីក្លស់ចេញពីទ្វារខាងក្រោយវត្ត
និមន្តទៅណាហ្នឹង​?" ឧបាសកស្រែកសួរទាំងរត់តម្រង់មករកខ្ញុំព្រះករុណា គាត់មកឈប់ ឈរនៅខាងមុខខ្ញុំព្រះករុណាដោយកែវភ្នែកបើកក្រលួង សម្តែងសេចក្តីភ្ញាក់ផ្អើលនិងចម្លែកចិត្ត ខ្ញុំព្រះករុណានំាគាត់ទៅអង្គុយលើរានហាលក្រោមដើមផ្អាវដែលកំពុងចេញផ្កាក្រហមច្រាលពេញទាំងដើម ហើយក៏ប្រាប់គោលបំណងឲ្យគាត់ដឹង គាត់ព្យាយាមរំអែរំអុកខ្ញុំព្រះករុណាឲ្យវិលត្រឡប់ទៅវេឡុវនារាម វិញឲ្យបាន
អាត្មាត្រឡប់ទៅវិញមិនបានទេ ព្រោះបានសម្រេចចិត្តដាច់ខាតហើយថានឹងទៅ តាមការ ពិត មិនមែនជាការសម្រេចចិត្តទាន់ហន់ទេ ប៉ុន្តែជាគោលបំណងដែលកប់ទុកក្នុងចិត្តរបស់អាត្មាជារៀង រហូតមក កាលបើបានឱកាសអាត្មាត្រូវប្រញាប់ធ្វើតាមគោលបំណងនោះ"
"ព្រះតេជគុណមានព្រះទ័យអាក្រក់សោកៀដែលគេចយករួចខ្លួន បោះបង់វត្តអារាមនិងពុទ្ធបរិស័ទចោល ខាងក្រោយដោយឥតនឹកស្តាយស្រណោះម្លោះឬ?"ទេវមិត្រឧបាសកមានប្រសាសន៍ដោយសម្លេងកម្សត់
ទុក្ខរបស់ខ្ញុំកណាធំធេងណាស់ សា ឈឺចាប់ខ្លោចផ្សា រហូតដល់បេះដូងដ៏សែនតូចរបស់ខ្ញុំកណានេះសឹងតែបែកធ្លាយទៅ វាជាសេចក្តីទុក្ខ ដែលកើតចេញពីការបាត់បង់ភរិយាជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំកណាបន្ទាប់ពីរៀបការបានត្រឹម ១ ខែ នាងក៏ ចាកចោលខ្ញុំព្រះករុណាទៅដោយគ្មានថ្ងៃណានឹងវិលត្រឡប់មកវិញបាននៅខណៈពេលដែលយើងកំពុងតែ មានសុភមង្គលយ៉ាងពេញរបុងនោះឯង"
ការបរាជ័យរបស់សាវ័កនៃសាស្តាកបិលៈញ៉ាំងកំហកបំណងឲ្យកើតឡើង ដល់ឪពុករបស់ខ្ញុំកណាជាអតិបរមា គាត់ដើរស្លៅសំដៅចូលមកសាកសួរខ្ញុំកណាម្តងទៀតថា លោកបុរោហិត ណែនាំបង្រៀនយ៉ាងណាខ្លះ?
នៅពេលបានស្តាប់រឿងដែលខ្ញុំតំណាលឲ្យស្តាប់ហើយ គាត់ក៏ក្រោកឡើង ដើរតត្រុកទៅមកក្នុងបន្ទប់ដោយចិត្តអន្ទះអន្ទែង ដកដង្ហើមធំហ៊ឺ​ម្តងម្កាល មួយស្របក់ធំកន្លងទៅ ទើបមក​អង្គុយ​ចុះក្បែរខ្ញុំកណា ហើយនិយាយថា
កុំព្រួយឡើយ ពុកនឹងព្យាយាមជួយកូនឲ្យរួចផុតពីអន្លង់ទុក្ខនេះយ៉ាងអស់សមត្ថភាព ពុកស្គាល់យោគីដែលប្រិតប្រៀងក្នុងសីលនិងព្រតមួយអង្គ បំពេញឈាននៅក្នុងអាស្រមប្របច្រាំងស្ទឹងចម្បា
ខ្ញុំកណាទទួលសម្នើរបស់គាត់ដោយតុណ្ហីភាព ដោយទឹកចិត្តពិត ខ្ញុំកណាគ្មានលំនឹកសង្ឃឹមនឹងយោគីនោះទេ ព្រោះខ្ញុំកណាធ្លាប់ដឹងមកខ្លះថា ពួកយោគីជាអ្នកប្រកាន់មាំក្នុងការបដិបត្តិយោគៈដើម្បីរំដោះជីវាត្ម័ន របស់មនុស្សម្នាក់ៗឲ្យមានសេរីភាពពីមន្ទិលនិងទៅចូលរួមនឹងវិញ្ញាណសកល ដែលហៅថា បរមាត្ម័ន បើទុកជាមិនដឹងសេចក្តីលម្អិតប៉ុន្មាន ប៉ុន្តែល្មមនឹងសន្និដ្ឋានបានថាគង់នឹងមិនផ្សេងពី​ទស្សនៈរបស់បុរោហិតាចារ្យប៉ុន្មានទេ ។
នៅទីបំផុត យោគីឈ្មោះថា ទេវេន្ទ្រ ក៏ដើរកាន់ទំពក់ចូលមកក្នុងបន្ទប់របស់ខ្ញុំកណា លក្ខណៈមុខមាត់ របស់គាត់មើលទៅគួរឲ្យស្បើមរអាជាជាងគួរឲ្យគោរពបូជា គាត់បួងសក់ជាផ្នួងទុកខាងលើ មានពុកចង្កា ស្រមូមស្រមាម យកផេះលាបលនតាមដងខ្លួន ស្លៀកសម្លៀករយាករយាក ដៃស្តាំកាន់ទំពក់ ដៃឆ្វេងកាន់ ក្អមស្ពាន់ មានរូបរាងស្គមកំព្រយថ្ពាល់ផត កែវភ្នែកមុតស្រួចស្រដៀងភ្នែកស្ទាំង គ្រាន់តែចូលមកក្នុងបន្ទប់ គាត់ក៏ចាប់ផ្តើមស្វាធ្យាយមន្ត ចាប់ផ្តើមដោយពាក្យថា " ឱម !
" ភ្លាម ហាក់នឹងថាស្វាធ្យាយកញ្ចាត់កញ្ចោក ខ្មោចព្រាយបិសាចឲ្យចេញពីបន្ទប់និងខ្លួនរបស់ខ្ញុំកណា ។
យោគីទេវេន្ទ្រអង្គុយចុះខាងមុខខ្ញុំកណាដោយឥរិយាបថសមាធិ ពើងខ្លួនត្រង់ ដៃទាំងសងខាងដាក់ថ្កល់ លើជង្គង់ទាំងទ្វេ បិទភ្នែកជិត ហើយស្វាធ្យាយពាក្យថា ឱម ៗ នេះមិនដាច់ពីមាត់ មួយស្របក់ធំកន្លងទៅ ទើបបើកភ្នែកឡើងហើយនិយាយថា "នែអ្នកកម្លោះ !
"បពិត្រអ្នកទ្រទ្រង់ព្រតដ៏ចម្រើន !" ខ្ញុំកណានិយាយកាត់ទាំងកណ្តាលទី ១១"ដូចដែលលោកម្ចាស់ដឹង ស្រាប់ហើយថា នៅពេលនេះខ្ញុំបាទកំពុងប្រឡឹម-កក្នុងសមុទ្រនៃទុក្ខ ហៀបនឹងលង់ទឹកស្លាប់ សូមមេត្តា បោះដៃឲ្យខ្ញុំបាទចាប់ហើយទាញខ្ញុំបាទចេញពីសមុទ្រទុក្ខដោយរួសរាន់ មិនមែនឬ?
ពាក្យណែនាំដ៏វែង អន្លាយតាមគោលយោគៈរបស់លោកម្ចាស់នោះប្រៀបដូចជាណែនាំឲ្យមនុស្សទៅកាប់ដើមឈើហើយ ចាំង ធ្វើទូកមកជួយខ្លួន ខ្ញុំបាទមិនអាចបដិបត្តិតាមបានទេ" ។
"បើអញ្ចឹង ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គមិនយាងមកប្រោសខ្ញុំកណាផង ព្រោះខ្ញុំកណាកំពុងតែស្ថិតនៅក្នុងអន្លង់ មហាទុក្ខ?"កម្លោះចុល្លពលសួរឡើង
"អាត្មាជឿថាទុក្ខរបស់ញោមបើប្រៀបផ្ទឹមនឹងទុក្ខរបស់អ្នកដទៃ ប្រហែលជានៅមានបរិមាណតិចនៅ ឡើយ ហេតុនោះបានជាញោមនៅមិនទាន់ប្រាកដចូលក្នុងសំណាញ់ញាណរបស់ព្រះបរមសាស្តា សូមតំណាលឲ្យអាត្មាស្តាប់បានទេថា ទុក្ខរបស់ញោមនោះដូចម្តេច?
ខ្ញុំកណានៅមិនទាន់ត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញទេ លុះត្រាតែបានចូលគាល់និងបានស្តាប់ព្រះ ធម្មទេសនានៅចំពោះព្រះភក្ត្ររបស់ព្រះបរមសាស្តាព្រះអង្គនោះសិន ខ្ញុំកណាជឿជាក់ថា បើបានស្តាប់​ព្រះធម៌របស់ព្រះអង្គ សេចក្តីទុក្ខរបស់ខ្ញុំកណាមុខជានឹងបាត់អស់ទៅមិនខាន ព្រោះគ្រាន់តែបានសន្ទនាជា មួយនឹងព្រះតេជគុណដែលជាសាវ័ករបស់ព្រះអង្គ ក៏អាចបន្ទោបង់ទុក្ខបានច្រើនដល់ម្លេះទៅហើយ"
ញោមនឹងធ្វើដំណើរទៅចូលគាល់ព្រះអង្គដល់នគរនោះឬរង់ចាំរហូតដល់ព្រះអង្គយាងត្រឡប់មកក្រុង រាជគ្រឹះវិញ?
ពេលនេះ ព្រះអង្គប្រថាប់នៅឯក្រុងកោសម្ពីឯទិសនិរតីជាច្រើនរយយោជន៍ ប៉ុន្តែបានដំណឹងមកថា ព្រះអង្គនឹងយាងមកក្រុងរាជគ្រឹះនៅមុនរដូវវស្សាឆ្នាំនេះ "
ចូឡពលអង្គុយឈ្ងោកមុខចុះស្រមឹម ដកដង្ហើមធំដោយកំហកបំណង មួយស្របក់ធំកន្លងទៅ ទើបងើយ មុខឡើងសម្លឹងមើលខ្ញុំកណានិងនិយាយយ៉ាងញឹម ៗថា
ប្រសិនបើព្រះតេជគុណប្រាប់ពត៌មាននេះដល់ខ្ញុំកណាតាំងពីជួបគ្នាដំបូង ម្លេះ ខ្ញុំកណាប្រហែលនឹងខកបំណងនិងរងទុក្ខទ្វេឡើង ប៉ុន្តែឥឡូវនេះខ្ញុំណាយល់ច្បាស់ហើយថា កំហកបំណងជារឿងធម្មតាសម្រាប់ជីវិត នៅពេលបានដំណឹងខកបំណងនេះ ទើបធ្វើខ្ញុំកណាខកចិត្តតិច តួចប៉ុណ្ណោះ ណ្ហើយចុះ !
ខ្ញុំកណានឹងនៅរង់ចាំព្រះអង្គឯក្រុងរាជគ្រឹះ ទម្រាំនឹងព្រះអង្គយាងត្រឡប់​មកវិញ ខ្ញុំកណាមិនអាចធ្វើដំណើរទៅក្រុងកោសម្ពីបានទេ ព្រោះខ្ញុំកណាមិនស្ទាត់ជំនាញក្នុងការធ្វើ ដំណើរផ្លូវឆ្ងាយ ម្យ៉ាងទៀត នៅពេលដែលខ្ញុំកណាធ្វើដំណើរទៅក្រុងកោសម្ពី អាចនឹងមិនបានចូលគាល់ ព្រះអង្គក៏បាន ព្រោះព្រះអង្គអាចយាងទៅកាន់ទីផ្សេងមុន នៅឯក្រុងរាជគ្រឹះខ្ញុំកណាក៏មានញាតិ ១ ផៅដែរ ខ្ញុំកណានឹងទៅស្នាក់នៅជាមួយនឹងញាតិនោះរង់ចាំលុះត្រាតែព្រះបរមសាស្តានឹងយាងមក"
ពិធីកម្មក្នុងថ្ងៃចុងក្រោយបញ្ចប់ទៅដោយក្បួនដង្ហែដ៏ឱឡារិក ខ្ញុំកណានិងបទុមាវតីបានឡើងកាន់ សលៀងដ៏វិចិត្រត្រូវបានសែងចូលកាន់ក្បួនដង្ហែទៅពេញទាំងទីក្រុងតាមដងវិថីនានា មានញាតិមិត្រនិង ​សុភាសង្សីចាំទទួលស្វាគមន៍ ប្រាយលាជផ្កានិងជូនចំណងដៃផ្សេងៗដល់ពួកយើង នៅទីបំផុត ពិធីអាវាហមង្គលដ៏ឱឡារិករបស់យើងនេះក៏បញ្ចប់ទៅព្រមដោយរន្តិភាពយ៉ាងស្មើមុខរាល់គ្នា ។
ពួកយើងបានធ្វើដំណើរមកឈប់សម្រាកត្រង់អណ្តូងទឹកក្រោមដើមស្តៅធំមួយដើមកណ្តាលវាលស្រែ មានភូមិមួយតាំងនៅក្នុងទិសឧត្តរនៃអណ្តូងទឹកនោះ មានកុលស្ត្រីអ្នកភូមិយកក្អមទឹកមកដងទឹកពីអណ្តូងនេះ បន្ទូលលើក្បាលដើរត្រឡប់ទៅភូមិវិញម្តងម្កាល ហួសពីភូមិទៅទិសឧត្តរ ខ្ញុំព្រះករុណាសង្កេតឃើញជួរភ្នំ​សោនៈនិងភ្នំឧទ័យដែលជាប្រាការធម្មជាតិក្នុងទិសទក្សិណនៃក្រុងរាជគ្រឹះបានយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែត ។
"ខ្ញុំកណាឈ្មោះ វិន្ទុកៈ ជាកូនរបស់ភារទ្វាជគោត្រ ធ្វើដំណើរមកពីទីក្រុងគយា តាំងចិត្តថានឹងធ្វើដំណើរ ទៅទីក្រុងរាជគ្រឹះ បើលោកម្ចាស់មិនទើសទាល់ទេ ខ្ញុំកណាចង់នឹងសន្ទនាជាមួយនឹងលោកម្ចាស់"
"អាត្មាគ្មានទំនើសទំនាស់អ្វីទេ ត្រឡប់ជាត្រេកអរទៀតដែលបានសន្ទនាជាមួយនឹងញោមអំពីរឿងដែល មានសារៈសំខាន់"
"ខ្ញុំកណាបានដឹងថា ក្រុងរាជគ្រឹះជាតំបន់សហគមរបស់អ្នកប្រាជ្ញរាជបណ្ឌិតសាស្តាចារ្យជាច្រើន រួមទាំង ព្រះសមណគោតមពីសក្យត្រកូលនោះផង ខ្ញុំកណាប្រុងនឹងទៅទីនោះដើម្បីនឹងសំណេះសំណាលជាមួយ​នឹងអ្នកប្រាជ្ញទាំងនោះ ជួនកាលលោកអាចជួយដោះស្រាយបញ្ហារបស់ខ្ញុំកណាបានខ្លះ"
សំដីរបស់វិន្ទុកៈធ្វើឲ្យខ្ញុំព្រះករុណានិងចូឡពលដែលកំពុងតែអង្គុយស្តាប់ចាប់ចិត្តដិតអារម្មណ៍ភ្លាម ខ្ញុំព្រះករុណានិយាយឡើងថា "ម្នាលវិន្ទុកៈ !
លាក់បាំងអី អាត្មាមិនមែនជាអ្នកប្រាជ្ញ មិនមែនជាសាស្តាចារ្យ ទេ អាត្មាគ្រាន់តែជាភិក្ខុសាវ័កធម្មតារបស់ព្រះសមណគោតម."
"ញោមមានបញ្ហាពិភាល់សង្ស័យអ្វីក៏សួរមកចុះ បើអាត្មាល្មមនឹងជួយឆ្លើយបានក៏ឆ្លើយ ប៉ុន្តែបើបញ្ហាមាន អត្ថន័យជ្រាលជ្រៅហួសវិស័យដែលអាត្មានឹងឆ្លើយបានភ្លាម អាត្មានឹងយកទៅសិក្សាស្រាវជ្រាវគ្នេរគ្នាន់ ជញ្ជាន់ស្លាញល្គឹកណាតែនឹងរកចម្លើយឃើញនៅពេលក្រោយ" ។
"ចុះបើលក្ខខណ្ឌនោះត្រូវប្រថុយគ្រោះថ្នាក់ រហូតដល់អាចរងគ្រោះដល់ជីវិតទៅទៀត តើឯងសុខចិត្តនឹង បដិបត្តិតាមទេ "វិទ្យាចារ្យបង្អក់បន្តិចហើយក៏និយាយតទៅទៀតដោយមិនសូវឲ្យខ្ញុំកណាឆ្លើយសំណួរ​របស់ គាត់ទេ"
ក្នុងលោកនេះជីវិតរបស់ឯងមានតម្លៃខ្ពង់ខ្ពស់ណាស់ ទ្រព្យសម្បត្តិទាំងឡាយមានតម្លៃបានព្រោះឯង នៅ​មានជីវិត បើឯងស្លាប់ទៅហើយ ទោះបីបើមានទ្រព្យសម្បត្តិគរគោកគរដីយ៉ាងណា ទ្រព្យសម្បត្តិទាំងនោះ ក៏គ្មានប្រយោជន៍អ្វីដែរ ណ្ហើយចុះ !
ខ្ញុំកណាទទួលយកលក្ខខណ្ឌរបស់វិទ្យាចារ្យហើយក៏ជម្រាបលាគាត់ ធ្វើដំណើរត្រាច់រង្គត់ទៅតាមនិគម ជនបទផ្សេង ៗ ឬទៅដល់កន្លែងណាក៏ចូលទៅស៊ើបសួរមើលថាមានអ្នកណាខ្លះនៅក្នុងស្រុកភូមិនេះ​ប្រកាសថាខ្ញុំមានសេចក្តីសុខហើយ បើជួបខ្ញុំកណា នឹងទៅអាស្រ័យនៅបម្រើគេ នៅពេលជាមួយគ្នានោះ ខ្ញុំកណាក៏ចាំថ្កោលមើលថា តើគេមានសេចក្តីសុខពិតឬទេ បើឃើញថាគេមានសេចក្តីសុខពិត ក៏ទៅនៅ នឹងគេច្រើនថ្ងៃ ប៉ុន្តែនៅទីបំផុត គេក៏សម្តែងសភាពជាទុក្ខឲ្យឃើញប្រាកដ ខ្ញុំកណាក៏ជម្រាបលាគេធ្វើ ដំណើរតទៅ
មើលទៅការងាររបស់ញោមហាក់ដូចជាការងារគួរឲ្យស្រណុក នៅខណៈដែលមនុស្សជាតិ តែងស្វែងរកទ្រព្យ យស អំណាច បរិវារ ញោមត្រឡប់ជាស្វែងរកបុគ្គលដែលប្រកាសខ្លួនថា មានសេចក្តី សុខ ចុះញោមបានជួបមនុស្សដែលមានសេចក្តីសុខពិតរហូតរយៈកាល ៣ ខែដូចពោលមកខាងលើ ហើយឬនៅ"
ដោយនឿយហត់រសេះរសោះអស់ដៃអស់ជើងពីការសួចុះភ្នំ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏សម្រេចសិងសម្រាកយប់ ក្នុងភូមិនេះ ប៉ុន្តែមិនដឹងថានឹងទៅសម្រាកទីណាទេ តាមធម្មតា ក្នុងភូមិនីមួយៗទូទាំងដែនដីមគធៈ សុទ្ធតែមានសាលាសម្នាក់ ១ ខ្នងដែលអ្នកស្រុកជួយគ្នាកសាងឡើងនៅចិញ្ចើមផ្លូវកណ្តាលភូមិ ដើម្បីជាទី ស្នាក់អាស្រ័យរបស់បាទចារី និងពួកអនាគារិកដែលត្រាច់ចរមកពីទិសទាំង ៤ ដើម្បីសួរមើលឲ្យដឹងថា សាលាសម្នាក់នោះនៅឯណា ខ្ញុំព្រះករុណាបានឈាងចូលទៅសួរព្រឹធជនម្នាក់ ដែលកំពុងចងគោនៅ ខាងមុខខ្ទម
ភូមិរបស់យើងនៅមិនទាន់មានសាលាសម្នាក់សម្រាប់ថ្មើរជើងនៅឡើយទេ ប៉ុន្តែគ្រាមភោជកបានចាត់ត្រៀមផ្ទះ ១ ខ្នងសម្រាប់រឿងនេះ ប្រសិនបើលោកម្ចាស់និមន្តដើរទៅហួសផ្ទះ ៤ ខ្នងទៀត ហើយសម្លឹងមើលទៅខាងស្តាំដៃ លោកម្ចាស់នឹងឃើញផ្ទះទំនេរ ១ ខ្នងធំតាំងនៅចិញ្ចើមផ្លូវ សូមនិមន្តចូលទៅសម្រាកតាមសម្រួលចុះ" ។
"ខ្ញុំព្រះករុណាប្រាប់ទេវមិត្រឧបាសក គាត់សម្លឹងមើល ខ្ញុំព្រះករុណាដោយសេចក្តីស្តាយស្រណោះ ប៉ុន្តែមិនបានឆ្លើយតបអ្វីទេ
"ជីវិតរបស់មនុស្សយើងតែងមានកិរិយាព្រាត់ប្រាសពីគ្នាទៅជាធម្មតា ជីវិតរបស់អាត្មាពោរពេញទៅដោយ បម្រាត់ព្រាត់ប្រាស ព្រាត់ប្រាសពីញោមប្រុសញោមស្រី ពីស្រុកកំណើត និង ព្រាត់ពី."គ្រាន់តែនិយាយ មកដល់ត្រង់នេះ ខ្ញុំព្រះករុណាហាក់អួលអាក់រតាក់រតុបនិយាយអ្វីមិនចេញ បានតែរលឹកនឹកឃើញនៅក្នុង ចិត្តថា "លីលាវតី" ប៉ុន្តែបម្រាត់បម្រាសជារឿយៗក៏ជាការល្អដែរ ព្រោះនឹងធ្វើឲ្យឃើញការព្រាត់ប្រាស នោះទៅជារឿងធម្មតា "អាត្មាសូមចម្រើនពរលាសិនហើយ សូមឲ្យញោមរស់នៅជាសុខដុមរមនាជារៀង រហូតទៅកុំបីខាន"
ទេវមិត្រឧបាសកក្រាបបង្គំខ្ញុំព្រះករុណាទៀបបាទមូល ក្រើនរំលឹកខ្ញុំព្រះករុណាឲ្យរក្សាពាក្យសន្យាម្តង ទៀត ហើយក៏ដើរចុះភ្នំត្រឡប់ទៅកាន់គេហដ្ឋានរបស់គាត់វិញ ខ្ញុំព្រះករុណាតាមសម្លឹងមើលគាត់រហូត ដល់បាំងបាត់ទៅនៅក្នុងភូមិនិងផ្ទាំងថ្មដាខាងក្រោម ហើយក៏បែរខ្នងទៅសម្លឹងមើលទស្សនីភាពខាងទិស ទក្សិណសឹងជាទិសដែលខ្ញុំព្រះករុណាប្រុងនឹងធ្វើដំណើរដើរតទៅ ។
"ប៉ុន្តែព្រះទេវទត្តមហាថេរៈគ្រាន់តែជាអាគន្តុកៈត្រាច់ចរមកស្នាក់នៅបណ្តោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ ខ្ញុំកណានៅមិន ទាន់ជឿទុកចិត្តលោកថានឹងគង់នៅជាមួយនឹងពួកយើងជារៀងរហូតទេ"ឧបាសកប្រកែក និងព្យាយាមទទូច ទទែតទៅ ចំណែកឯខ្ញុំព្រះករុណាវិញក៏នៅតែអះអាងថានឹងទៅឲ្យបាន កាលបើឃើញថាគ្មានផ្លូវណានឹងយក ឈ្នះខ្ញុំព្រះករុណាបាន ឧបាសកទើបមានប្រសាសន៍ឡើងថា
"បើព្រះតេជគុណសម្រេចចិត្តដាច់ខាតហើយថានឹងទៅ ខ្ញុំកណាក៏មិនថាអ្វីដែរ ប៉ុន្តែស្នើសុំឲ្យព្រះតេជគុណធ្វើ កិច្ចការមួយ ជាសំណើចុងក្រោយ ព្រះតេជគុណនឹងធ្វើបានទេ?"
"បើសំណើរបស់ញោមមិនជាឧប​សគ្គរារាំងចំពោះការបដិបត្តិដើម្បីមគ្គផលរបស់អាត្មាទេ អាត្មាត្រេកអរនឹង ព្រមធ្វើតាម"
"តាមចង្កេះភ្នំជុំវិញជាយក្រុងរាជគ្រឹះនេះ មានល្អាងថ្មទានិងព្រៃស្ងប់ស្ងាត់គួរដល់ការបំពេញព្យាយាម ជាខ្លាំង ខ្ញុំកណាស្នើសុំឲ្យព្រះតេជព្រះគុណគង់នៅត្រង់បរិវេណជុំវិញក្រុងរាជគ្រឹះនេះ សូមកុំនិមន្តត្រាច់ ចរទៅឆ្ងាយពីនេះឡើយ កាលបើព្រះតេជព្រះគុណបានលំនៅស្នាក់នៅសមរម្យហើយ សូមបញ្ជូនមនុស្ស មកប្រាប់ដំណឹងដល់ខ្ញុំព្រះកណាផងថាព្រះតេជព្រះគុណគង់នៅទីណា ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការទាក់ទង ខ្ញុំកណាស្នើសុំប៉ុណ្ណេះទេ"
ខ្ញុំព្រះករុណាពិចារណាឃើញថាសំណើរបស់ទេវមិត្រឧបាសកមិនទទឹងទាស់នឹងការបំពេញព្យាយាម ល្មម បដិបត្តិតាមបានដោយស្រួល ទើបយល់ព្រមទទួលថានឹងធ្វើតាម ឧបាសកថ្វាយបង្គំខ្ញុំព្រះករុណាដោយ មោទកភាព ហើយទទួលយកបាត្រនិងក្លស់ទៅកាន់ ប្រាប់ថានឹងដើរតាមជូនដំណើរខ្ញុំព្រះករុណាក្នុង រយៈផ្លូវសមគួរ
លោកគ្រូនៅមានវិជ្ជាណាសល់ទៀតទេ ដែលខ្ញុំ មិនទាន់បានរៀន ហើយលោកគ្រូមិនទាន់បានបង្រៀនដល់អ្នកណា' លោកគ្រូប្រាប់ថា 'នៅមាន វិន្ទុកៈ !
ប៉ុន្តែវិជ្ជានេះពិបាករៀនពិបាកធ្វើណាស់ តោងតែបដិបត្តិតាមលក្ខខណ្ឌដ៏ស្មុគស្មាញជាច្រើនទើបអាចរៀនបាន '
ខ្ញុំកណាឆ្លើយប្រាប់វិទ្យាចារ្យថា 'ខ្ញុំសុខចិត្តបដិបត្តិតាមលក្ខខណ្ឌគ្រប់យ៉ាងដែលលោកគ្រូកំណត់ឲ្យ សូមឲ្យ តែមានឱកាសបានរៀនវិជ្ជានេះ'
ឯងនៅមិនទាន់ដឹងថា វិជ្ជាដែលនឹងរៀននោះ គឺ អ្វី មានគុណទោសអ្វីខ្លះផង មិនសមបីបើសុខចិត្តបដិបត្តិតាមលក្ខខណ្ឌគ្រប់យ៉ាង ដូច្នេះសោះ'
ណ្ហើយចុះ បើឯងតាំងចិត្តថានឹងរៀនមែន យើងនឹងប្រាប់ឲ្យក៏បាន យើងឃើញថាឯងជាសិស្សតែម្នាក់​គត់ដែលអាចបដិបត្តិតាមលក្ខខណ្ឌបាន ទើបប្រាប់វិជ្ជានេះ វិជ្ជានេះហៅថា សព្វសិទ្ធិមន្ត អ្នកណាបានរៀន វិជ្ជានេះ អ្នកនោះនឹងបានសម្រេចគោលបំណងដែលខ្លួនប៉ងប្រាថ្នាគ្រប់យ៉ាង ទោះបីបើប្រាថ្នាយកសម្បត្តិ ទាំងពួងក្នុងលោក ឬ ទិព្វសម្បត្តិរបស់សក្កទេវរាជក៏ដោយ នឹងបានសម្រេចសមដូចបំណង យើងនឹងឲ្យ​វិជ្ជា​នេះដល់ឯង បើឯងសុខចិត្តបដិបត្តិតាមលក្ខខណ្ឌរបស់យើង'
នៅពេលបានឮចំហុតឆុតសក្តិសិទ្ធិរបស់សព្វសិទ្ធិមន្ត ខ្ញុំកណាអន្ទះសាចង់រៀនយ៉ាងខ្លាំង បពិត្រសមណៈ !
ខ្ញុំកណាប្រញាប់ហាមាត់ទទួលសំដីវិទ្យាចារ្យភ្លាមថា 'សុខចិត្តនឹងបដិបត្តិតាមលក្ខខណ្ឌគ្រប់យ៉ាង'
'មនុស្សដែលឈ្លាសវៃ គេមិនដែលសុខចិត្តទទួលយកលក្ខខណ្ឌណាៗទេលុះត្រាតែដឹងថា លក្ខខណ្ឌនោះ ពិបាកឬស្រួលប៉ុនណាសិន'​
ខ្ញុំកណាដឹងថាខ្លួនបានចាញ់ស្នៀតវិទ្យាចារ្យជាលើកទី ២ ម្តងទៀត ទើបអង្គុយស្រតឹកដោយងអាការអៀន ប្រៀន ប៉ុន្តែក៏និយាយថា