polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ប៉ុន្ដែការផ្ដើមគំនិតកំណត់ចំនួនប្រាក់ចំណាយសំរាប់បៀវត្សរាជការជាភារៈតែលើរដ្ឋាភិបាល។មួយទៀតរដ្ឋសភាគ្មានសិទ្ធិជជែកពីចំនួនប្រា
បើជាសមាជិកចំនួនពាក់កណ្ដាលយ៉ាងតិចបានស្នើសុំនោះរដ្ឋសភានិងអញ្ជើញវរៈជនណាមួយអោយមកបំភ្លឺដោយយោបល់អំពីបញ្ហា
បើមានសេក្ដីស្នើសុំពីសភាតំនាងរាស្ត្រឬពីសមាជិករដ្ឋសភាមួយចំនួនភាគមួយក្នុងបួននោះរដ្ឋសភាអាចទទួលចាត់ចែងជំរះរឿងមន្ត្រិណាមួ
ចុះថ្ងៃទី១៣/១/៦៤)រដ្ឋសភាអាចនិងសំរេចទណ្ឌកម្មដែលតម្រូវអោយរដ្ឋាភិបាលផ្ដន្ទាដល់មន្ត្រី
ដែលមានរឿងនោះបើបានបញ្ចេញមតិដោយភាគច្រើនជាដាច់ខាត។សេក្តីសំរេចនៃរដ្ឋសភានោះនិងទុកជាសេក្ដីសំរេចបានលុះត្រាតែក្រុ
ការពិភាក្សានៃរដ្ឋសភាជាករបើកចំហរដល់មាហាជនប៉ុន្តែបើមានសេក្ដីសុំអំពិររដ្ឋាភិបាលអំពីប្រធានរដ្ឋសភាអំពីសមាជិក
ក្នុងរយៈវេលាដប់ប្រាំបីថ្ងៃបើរដ្ឋាភិបាលរលំពីរដងដូចមានល័ក្ខខ័ណ្ឌដែលបានកំណត់ទុកក្នុងមាត្រា១០១និង១០២ខាងក្រោ
យនេះគណរដ្ឋមន្ត្រីអាចប្រជុំសម្រេចអោយរំលាយរដ្ឋសភាបានក្រោយដែលបានទទួលសេក្ដីពីប្រធានរដ្ឋសភា។ព្រះមហាក្សត្រិយ៏ក៏ទ្រង់ប្រ
កាសរំលាយរដ្ឋសភាបានក្រោយដែលបានទទួលសេក្ដីយល់អំពីប្រធានរដ្ឋសភា។ព្រះមហាក្សត្រិយ៏ក៏ទ្រង់ប្រកាសរំលាយរដ្ឋសភាតាមសេក្ដី
បទបញ្ញត្តិដែលមានក្នុងវគ្គខាងលើនេះនិងយកមកប្រើបានលុះត្រាតែរយៈពេលវេលាដប់ប្រាំបីថ្ងៃខែដំបូងនៃនីតិកាលបានកន្លងផុតទៅ
រាជសម្បត្តិប្រទសកម្ពុជាជាមតិរបស់ក្សត្រាទាំងឡាយដែលជាតំណរពីព្រះបាទសម្ដេចព្រះហិរវិក្សរាមាធីបតីព្រះអង្គដួង។
ព្រះមហាក្សត្រិយ៏ទ្រង់នូវព្រះរាជអំនាចចាត់តាំងព្រះរជ្ជទាយាទនិងព្រះរាជអំនាចដកព្រះជួរទាយាទពីតំនែងបានដោយទ្រង់ប្រ
កាលបើរាជសម្បត្តិទំនេរប្រសិនបើព្រះមហាក្សត្រិយ៏ពុំបានចត់តាំងព្រះរជ្ជទាយាទដូចខាងលើនេះទេនោះក្រុមប្រឹក្សារាជសម្បត្តិ
ចាត់តាំងព្រះមហាក្សត្រិយ៏អង្គថ្មីដោយយកតាមមតិនៃភាគច្រើនក្នុងទីប្រជុំប់មតិនៃទីប្រជុំចែកជាពីរភាគីស្មើរគ្នានោះត្រូវយកតាម
នីតិភាពនៃព្រះមហាក្សត្រិយ៏ត្រូវកំណត់តាំងពីព្រះជន្មាយុដប់ប្រាំបីព្រះវស្សា។បើប្រសិនជាព្រះមហាក្សត្រិយ៏ស្ថិតក្នុងអនិតិភាព
ឬគ្មានសមត្ថភាពនិងទ្រង់ប្រើព្រះរាជសិទ្ធិទេនោះព្រះរាជសិទ្ធិនោះត្រូវជាភារៈរបស់ព្រះរាជានុសិទ្ធិមួយព្រះអង្គ។
ក្រុមប្រឹក្សារាជសម្បត្តិជាអ្នកវិនិច្ឆ័យថាព្រះមហាក្សត្រិយ៏គ្មានសម្ថភាពហើយបើមានករណីដូច្នោះក្រុមប្រឹក្សារាជសម្បត្តិត្រូវចាត់តាំង
ដោយមានហេតុផលនៃរដ្ឋតម្រូវក្នុងករណីដែលកាលៈទេសៈពុំអាចអោយចាត់តាំងបាននូវព្រះមហាក្សត្រិយ៏អង្គថ្មីក្រុមប្រឹក្សារា
ជសម្បត្តិក្នុងរយៈវេលាដដែលដូមមានក្នុងមាត្រាខាងលើត្រូវចាត់ការចាត់ក្រុមប្រឹក្សារាជានុសិទ្ធមួយដែលត្រូវបំពេញជាបណ្ដោះ
ក្រុមប្រឹក្សារជានុសិទ្ធចេញសេក្ដីសំរេចទាំងឡាយដោយមតិជាឯកច្ឆ័ន្ទហើយលើកិច្ចទាំងអស់ដែលត្រូវរាជទ្រង់ឡាយព្រះហស្ថលេ
ខានោះត្រូវសមាជិកទាំងអស់ចុះហត្ថេខា។ក្រុមប្រឹក្សារជសម្បត្តិត្រូវជ្រើសរើសដដៃទៀតនូវសមាជិកជំនួយពីររូបសំរាប់ជំនួសសមា
ជិកសមីជនទាំងឡាយនៅពេលពុំនៅឬមានធុរៈ។ក្នុងករណីប្រធានពុំនៅឬមានធុរៈនោះត្រូវសមាជិកដែលជាសមីជនមួយរូបដែល
សមីជននេះត្រូវសមាជិកជំនួសមួយរូបជំនួសជាបណ្ដោះអាសន្នក្នុងករុមប្រឹក្សាសមាជិកជំនួសត្រូវយកតាមរបៀបការតែងតាំង។
នៅដំបូងនីតិការនីមួយៗក្រុមប្ឹក្សារជសម្បត្តិត្រូវសំរេចអំពីកាបន្តឬអំពិការកែប្រែក្រុមប្រឹក្សារជានុសិទ្ធប្រសិនបើដោយមានហេតុ
ក៏ប៉ុន្តែក្នុងករណីដែលប្រធានសមីជនស្រាប់តែកាន់កាប់មុខតំនែងរបស់ខ្លួនឥកើតជាស្ថាពរនោះក្រុមប្រឹក្សារាជសម្បត្តិ្តត្រូវចាត់កា
ក្នុងប្រាំបីថ្ងៃតពីការផ្លាស់ប្ដូររជ្ជកាលមួយៗរដ្ឋសភាត្រូវប្រជុំជាកាតព្វកិច្ចដើម្បីទទួលតាមករណីនូវសច្ចាប្រណិធានរបស់ព្រះ
មុននឹងទទួលព្រះរាជអំនាចព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ថ្លែងសច្ចាប្រណិធានក្នុងទីប្រជុំរដ្ឋសភាមានជាសេក្ដីដូចតទៅ៖
ខ្ញុំតាំងសច្ចាថានិងប្រតិបត្តិតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញនិងច្បាប់ទាំងឡាយនៃព្រះរាជណាចក្រហើយនិងតាំងចិត្តធ្វើផលប្រយោជន៏របស់រដ្ឋនិង
រាជានុសិទ្ធនិងចូលកាន់តំនែងបានតែនៅពេលបានថ្លែងនៅក្នុងរដ្ឋសភានូវសច្ចប្រណិធានដូមមានកំណត់ក្នុងមាត្រាខាងលើដោយ
ក្រុមប្រឹក្សារជានុសិទ្ធនិងចូលកាន់តំនែងបានតែនៅពេលបន្ទាប់ពីបានថ្លែងនៅក្នុងរដ្ឋសភានូវសច្ចាប្រណិធានដូមមានកំណត់ក្នុង
ប្រធាននិងសមាជិកទាំងឡាយនៃក្រុមប្រឹក្សារជានុសិទ្ធគ្មានសិទ្ធទទួលបៀលៀងហើយនិងអ្វីដទៃទៀតដូចជាអត្ថប្រយោជន៏និងតាវ
ចាប់ផ្ដើមតាំងពីវេលាដែលរាជសម្បត្តិទំនេររហូតដល់វេលាដែលព្រះមហាក្សត្រអង្គថ្មីឬព្រះរាជានុសិទ្ធិថ្លែងសច្ចាប្រណិធានក្នុងរវាង
វេលានោះប្រធានរដ្ឋសភាប្រើអំណាចជាប្រមុខរដ្ឋរបសើរដ្ឋស្នងព្រះអង្គដោយទទួលសេក្ដីខុសត្រូវលើខ្លួន។ក្នុងពេលដែលព្រះ
មហាក្សត្រយ៏មិនបានគង់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាឬពុំអាចទ្រង់ទទួលព្រះរាភារៈបានព្រះមហាក្សត្រយ៏ទ្រង់ប្រគល់ភារៈនោះទៅក្រុមប្រឹ
ក្សាមួយក្រុមជាបណ្ដោះអាសន្នព្រះមហាក្សត្រិយ៏ទ្រង់តាំងអធិបតីនិងសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សានោះដោយចាត់តាំងយកព្រះ
ព្រះមហាក្សត្រិយ៏ទ្រង់ជាអគ្គប្រមុខរដ្ឋ។អង្គព្រះមហាក្សត្រិយ៏ជាទីគោរពសក្ការៈនរណានិងល្មើសពុំបាន។
ព្រះមហាក្សត្រិយ៏ទ្រង់ប្រកាសអោយប្រើច្បាប់ទាំងឡាយមាត្រា៨៣នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនោះ។ក្នុងរយៈវេលាដែលមានកំណត់សម្រាប់ការប្រ
កាសអោយប្រើនេះព្រះមហាក្សត្រិយ៏អាចផ្ញើព្រះរាជសារទៅអោយរដ្ឋសភារនិងក្រុមប្រឹក្សារាជាណាចក្រពិចារណាច្បាប់នោះជាថ្មីទៀត
ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ប្រាស្រ័យនិងរដ្ឋសភានិងក្រុមប្រឹក្សាព្រះរាជាណាចក្រហើយនិងសភាប្រជារាស្ត្រប្រចាំខេត្តនិងរាជាធានីដោយ
ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ត្រាស់បញ្ជាអោយវរជននានាចូលទៅកាន់រដ្ឋសភាក្រុមប្រឹក្សាព្រះរាជណាចក្រនិងសភាប្រជារាស្ត្រប្រចាំខេត្តនិងរាជធា
ព្រះមហាក្សត្រិយ៏ទ្រង់ហៅប្រជុំរដ្ឋសភាតាមបទបញ្ញនៃមាត្រា៥៩និង៦០នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះ។
ព្រះអង្គទ្រង់នៅព្រះរាជសិទ្ធរំលាយរដ្ឋសភារបានតាមសក្ដីនែនាំនៃគណៈរដ្ឋមន្រ្តីព្រះមហាក្សត្រិយ៏ទ្រង់រំលាយរដ្ឋសភាបានតែមួយដងដោ
យហេតុដដែល។បើរមានការរំលាយរដ្ឋសភាដូចខាងលើនេះការជ្រើសតាំងជាថ្មីត្រូវអោយមានក្នុងរយៈពេលវាលាពីរខែយ៉ាងយូរ។
ព្រះមហាក្សត្រិយ៏ទ្រង់ជ្រើសនារយករដ្ឋមន្រ្តីហើយទ្រង់តែងតាំងនាយករដ្ឋមន្រ្តីព្រមទាំងរដ្ឋមន្រ្តីដែលនាយកនោះក្រាបបង្គំសុំអោយតែង
ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់នៅព្រះរាជសិទ្ទិអធិបតីទីប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្រ្តី។សេក្ដីកំណត់ហេតុទាំងឡាយនៃពេលប្រជុំរដ្ឋមន្រ្តីត្រូបនាំយកទៅក្រាប
ព្រះរាជាលិខិតទាំងពួងវៀរលែងតែព្រះរាជលិខិតណាដែលការខាងក្នុងព្រះបរមរាជវាំងត្រូវអោយមាននាយករដ្ឋមន្ត្រីមួយឬច្រើននាក់ចុះ
ព្រះមហាក្សត្រិយ៏ទ្រង់បង្កើតព្រមទាំងទ្រង់ព្រះរាជទានឋានត្តិរស័ក្កិខាថស៊ីវិលនិងទាហាន។ព្រះមហាក្សត្រិយ៏ទ្រង់រាជាធិបតិយ្យបំផុតនៃ
ព្រះមហាក្សត្រិយ៏ទ្រង់ឡាយព្រះហស្ថលេខាក្នុងសិទ្ធបញ្ញាឬអនុសញ្ញាទាំងឡាយដែលធ្វើជាមួយនិងបរទេសនានាហើយទ្រង់ព្ររា
ព្រះមហាក្សត្រិយ៏ទ្រង់ចាត់តាំងឯអគ្គរាជទូតនិងប្រសិតវិសាមញ្ញខាងបរទេសត្រូវបរទេសតែងតាំងអោយមកនូវប្របព្រះអង្គ។
ព្រះមហាក្សត្រិយ៏ទ្រង់នូវរាជសិទ្ធិរំលែកព្រះអំណាចក្នុងការព្រះរាជទានឋានន្តរស័ក្កិខាងស៊ីវិលនិងទាហានហើយក្នុង
សមាជិកដែលត្រូវចាត់តាំងមានចំនួនពីរូប។ព្រះមហាក្សត្រិយ៏ទ្រង់ចាត់តាំងក្នុងបណ្ដាព្រះរាជវង្សានុវង្ស។
អាណ័ត្តិនៃទីប្រឹក្សាព្រះរាជាណាចក្រមានកំណត់បួនឆ្នាំ។ក្រុមប្រឹក្សាព្រះរាជាណាចក្រត្រូវហៅប្រជុំហើយត្រូវប្រ
ល្គឹកណាតែមានអ្នកបោះឆ្នោតអោយខ្លួនភាគច្រើនដោយដាច់ខាចដែលមានឈ្នោះក្នុងបញ្ជីកាលក្នុងពេលបោះឆ្នោតនោះបានថ្វាយ
ពាក្យដល់ព្រហមហាក្សត្រិយ៏សុំអោយបញ្ឈប់នូវតំនាងរបស់ខ្លួនពីក្រុមប្រឹក្សារជាណាចក្រនោះត្រូវអោយតាក់តែងរើសតំនាងបំពេញ
រូបនោះឡើងវិញបើការអង្កេតនៃរដ្ឋាភិបាលនិងសមាជិក៤រូបនៃក្រុមព្រះរាជណាចក្រដែលអង្កានេះចាត់ទៅបានចង្អុលអោយឃើញ
ច្បាស់ប្រាកដថាពាក្យសុំបញ្ឈប់តំនាងនោះសមហេតុផលពីអ្នកបោះឆ្នោតមានចំនួនគ្រប់គ្រាន់ពេញបរិបូរណ៏មែនហើយ។
ប្រតិបត្តិតាមបញ្ញត្តិជំពូក៧ដែលចែងអំពីសភាប្រជារាស្ត្រប្រចាំខេត្តនិងរាជាធានីនិងតាមបញ្ញត្តិមាត្រា៦៩និង៧០ដែលចែងអំពីអំនាច
ក្រុមប្រឹក្សាព្រះរាជាណាចក្រពិនិត្យហើយអោយយោបល់អំពីសេចក្តីព្រាងនិងសេចក្តីស្នើច្បាប់ដែលរដ្ឋសភាបានបញ្ចេ
អំពីសេចក្តីព្រាងនិងសេចក្តីស្នើច្បាប់ហើយនិងអំពីច្បាប់ថវិកាក្រុមប្រឹក្សាព្រះរាជាណចក្រត្រូវអោយយោបល់ក្នុងកំណត់មួយខែយ៉ាងយូ
ច្បាប់ដែលរដ្ឋសភាបានបញ្ចាញមតិយល់ព្រមហើយនោះត្រូវប្រកាសអោយប្រើក្នុងកំណត់ដប់ថ្ងៃបើជាកាប្រញាប់កំនត់ពេលវេលានោះ
ត្រូវបន្ថយមកនៅត្រឹមតែពីរថ្ងៃ។បើក្រុមប្រឹក្សាព្រះរាជាណាចក្រសុំអោយកែសម្រួលសេក្តីព្រាងឬសេក្ដីស្នើច្បាប់នោះរដ្ឋសភាត្រូវយក
មកពិចារណាភ្លាមជាលើកទីពីរ ។រដ្ឋាសភាត្រូវសំរេចតែត្រងបទណាដែលក្រុមប្រឹក្សាព្រះរាជណាចក្រសុំអោយតែសម្រួលដោយប
ការដែលបង្វិលទៅបង្វិលមករវាងសភាទាំងពីរនេះតែធ្វើតែក្នុងកំណត់ក្នុងមួយខែ(កំនត់នេះត្រូវបណ្ដយមកត្រឹមតែដប់ប្រាំថ្ងៃបើថាត្រូវ
ពិនិត្យសម្រេចពីច្បាប់ថវិការជាតិនិងហិរញ្ញវត្ថុហើយមកត្រឹមតែពីរថ្ងៃបើជាការប្រញាប់)។បើរដ្ឋសភាតុកអោយហួសកំណត់ឬពន្យពេល
ដែលកំណត់តុកសំរាប់ពិនិត្យនោះកំណត់ដែលល័ក្ខខ័ណ្ឌជាគោលសំរាប់សភាទាំងពីរនោះត្រូវបន្ថែមអោយស្នើគ្នាដែរ។
បើក្រុមប្រឹក្សាព្រះរាជណាចក្របដិសេធសេក្ដីព្រាងឬសេក្ដីស្នើច្បាប់នោះជាអសារបង់រដ្ឋសភាមិនអាចនិងយកសេចក្ដីពិចារណាជាលើ
កទីពីរ បានមុនកំណត់ពីរខែទេ(កំណត់នេះត្រូវបណ្ថយមកត្រឹមតែមួយខែបើពិនិត្យពីច្បាប់ថវិការជាតិនិងច្បាប់ហិរញ្ញវត្ថុហើយមក
ការពិនិត្យសេក្ដីព្រាងច្បាប់ឬសេចក្ដីស្នើរច្បាប់ជាលើកទីពីរ នេះរដ្ឋសភាត្រូវបញ្ចេញមតិដោយវិធីបោះឆ្នោតចំហរយកតាមភាគច្រើ
នដោយដាច់ខាតនៃសមាជិករដ្ឋសភា។សេចក្ដីព្រាងឬសេចក្ដីស្នើរច្បាប់ណាដែលបានសម្រេចដូចខាងលើនេះហើយត្រូវប្រកាសអោ
ចុះថ្ងៃទី៣១-៣-៦៤ស្ដីអំពីការផ្អាកបណ្ដោះអាសន្ននូវការប្រតិបត្តិទៅនៃសភា្រជារាស្ត្រប្រចាំខេត្តនិងប្រចាំ
មាត្រា៨៤ ត្រូវបង្កើតអោយមានសភាប្រជារាស្ត្រមួយនៅគ្រប់ទិប្រជុំខេត្តនីមួយៗឬតំនាងសង្កាត់ក្ណុងរាជធានី។ឯសមាជិកនៃសភា
នេះត្រូវជ្រើសតាំងតាមវិធីបោះឆ្នោតសាកលដោយចំពោះ។អ្នកដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតនោះគឺពលរដ្ឋខ្មែរទាំងពីរភេទដែលមានអាយុ
យ៉ាងតិចម្ភៃឆ្នាំបរិបូរណ៏ហើយមានទីលំនីនៅក្នុងស្រុកឬនៅក្នុងសង្កាត់នោះ។សភាទាំងនោះត្រូវប្រជុំនៅទីប្រជុំខេត្តឬនៅរាជធានីក្នុងម
អ្នកដែលមានសិទ្ទិឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនអោយគេបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងជាសមាជិកសភាប្រជារាស្ត្របាននោះគឺពលរដ្ឋខ្មែរទាំង
សមាជិកសភាប្រជារស្ត្រត្រូវជ្រើសតាំងសំរាប់ពីរឆ្នាំ។កំណត់ពេលនេះនិងនិងបដិសេដចោលមុនបានដោយប្រតិបត្តិតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌនៃមា
សមាជិកនៃសភាប្រជារាស្ត្រប្រចាំខេត្តនិងរាជធានីត្រូវបំពេញលក្ខណៈសម្បត្តិដូចតំនាងរាស្ត្រសភាដែរហើយត្រូវមានសិទ្ធិក៏ដូចគ្នា
មានអភ័យឯកសិទ្ធិជាដើមតែត្រូវទទួលប្រាក់បំណាច់តិចជាងប្រាក់បំណាច់សមាជិករដ្ឋសភា។ប្រាក់បំណាច់នេះត្រូវកំណត់តាបច្បាប់
សមាសភាពនៃសភាប្រជារាស្ត្រប្រចាំខេត្តនិងរាជធានីត្រូវកំរិតតាមច្បាប់មួយដែលបញ្ញត្តិអំពីបែបបទដំនើរការនៃសភានោះផង
សភាប្រជារស្ត្រប្រចាំខេត្តនិងរាជធានីត្រូវមានមតិជូនយោបល់ចំពោះការអនុម័តិនូវថវិការជាតិចំពោះបញ្ជីស្រង់ប្រាក់ចំនូលចំណាយ
ផ្ដាច់ឆ្នាំនិងសេចក្ដីព្រាងកិច្ចចងការប្រាក់នៃរដ្ឋាភិបាល។ឯសន្ធិសញ្ញាដែលត្រូវនិងបរទេសក៏ត្រូវដាក់អោយសភានេះជូនយោបល់ផងដែរ
សភាប្រជារាស្ត្រត្រូវជូនយោបល់ទៅរដ្ឋសភាក្នុងកំណត់មួយខែយ៉ាងយូរចាប់តាំងពីថ្ងៃដែលបានទទួលសំនុំរឿងនោះមក។តែបើរដ្ឋសភា
សភាប្រជារាស្ត្រប្រចាំខេត្តនិងរាជធានីត្រូវអនុម័តចំពោះថវិការខេត្តនិងថវិការរាជធានីព្រមទាំងថវិការឃុំដែលនៅក្នុងដែនចំណុចរបស់
ខ្ឡួនហើយអនុម័តចំពោះបញ្ជីស្រង់ប្រាក់ចំណូលចំណាយផ្ដាច់ឆ្នាំនៃសមូហភាពទាំងនេះ។សភាទាំងនេះត្រូវសំរេចពីការបង្កើតឬការលុប
ពន្ធអាករសំរាប់ខេត្តឬរាជធានីក្នុងដែនចំណុចរបស់ខ្លួនក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃច្បាប់ទាំងឡាយដែលរដ្ខសភាបានអនូម័តិហើយ។
សភាប្រជារាស្ត្រមានសិទ្ធនិងធ្វើជាញត្តិជូនដល់រដ្ឋសភាឬរដ្ឋាភិបាលអំពីការចាត់ចែងនៃរាជការសារធារណៈក្នុងផែនការជាតិ។
ស្ត្របានបញ្ចេញមតិដោយមានភាគបីក្នុងបួននៃចំនួនសមាជិកមិនទុកចិត្តលើចៅហ្វាយខេត្តចៅហ្វាយក្រុងឬចាងហ្វាងសាលាដំបូងក្នុងដែ
នចំណុះរបស់ខ្លួនសេក្ដីសំរេចនេះត្រូវបញ្ជូនទៅក្រុមប្រឹក្សាព្រះរាជាណាចក្រពិនិត្យថែមទៀត។ក្រុមប្រឹក្សាព្រះរាជាណាចក្រត្រូវពិនិត្យរឿង
នេះក្នុងកំណត់មួយខែយ៉ាងយូរគិតពីថ្ងៃដែលបានទទួលសំនុំរឿង។បើក្រុមប្រឹក្សាព្រះរាជាណាចក្របញ្ចេញមតិមិនទុកចិត្តលើអ្នករជាករទាំ
ងនោះដែរដោយមានភាគបីក្នុងបួនក្នុងចំនួនសមាជិករដ្ឋាភិបាលត្រូវផ្លាស់ដោយស្វ័យប្រវត្តិនូវអ្នករាជការនោះអោយចេញផុតពីដែនខេត្តឬ
រាជធានីចំពោះលើអ្នករាជកាក្រៅពីនោះរដ្ឋាភិបាលត្រូវសំរេចដោយស្វ័យប្រវត្តិផ្លាស់ចេញពីខេត្តឬរាជាធានីបើសភាប្រជារាសស្ត្រប្រចាំខេត្ត
ឬរាជធានីបានបញ្ចេញមតិមិនទុកចិត្តដោយមានភាគបីក្នុងបួនហើយបើក្រុមប្រឹក្សាព្រះរាជអាណចក្របានបញ្ចេញមតិយល់ព្រមដោយមាន
កាលបើមានអ្នករាជការណាមួយបានទទួលផ្លាស់បីដងដោយស្វ័យប្រវត្តិដូចបានថ្លែងមកខាងលើក្នុងកំឡុងសកម្មភាពពីរឆ្នាំនោះត្រូវលើក
រឿងនេះជូនទៅរដ្ឋសភាវិនិច្ឆ័យថាតើគួរបណ្ដេញអ្នករាជការនោះចោលឬទេ។រដ្ឋសភានិងសំរេចចិត្តថាត្រូវអោយបណ្ដេញចោលលុះត្រាតែ
បានបញ្ចេញមតិយោបល់ព្រមដោយមានភាគច្រើនជាដាច់ខាតបើពុំបានភាគច្រើនដោយដាច់ខាតទេរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែធ្វើទណ្ឌកម្មដោយ
សេរីភាពជាដំនើរអាចធ្វើអ្វីបានគ្រប់យ៉ាងកុំអោយតែប៉ះពាល់អោយខូចសិទ្ធអ្នកដដៃ។ល័ក្ខខ័ណ្ឌនៃការប្រើសេរីភាពមានត្រាទុក
នឹងចោតចាប់ឬឃុំឃាំងជនណាមួយបានលុះតែជននោះប្រព្រឹត្តិបទដែលមានត្រាទុកក្នុងច្បាប់ឯអ្នកចោទអ្នកចាប់ឬអ្នកឃុំឃាំងត្រូវ
និងឃុំឃាំងជនណាទុកបានលុះតែមានចៅក្រមពិនិត្យការឃុំឃាំងនោះឃើញថាត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ហើយយល់ព្រមព្រៀងផងដោយ
ទារុណកម្មឬការបង្ខំដែកឥតប្រយោជន៏ក្នុងខណៈចាប់ជនណាមួយការសង្កត់សង្កិនចិត្តឬការធ្វើបាបដល់រាងកាយចំពោះអ្នកជាប់ឃុំ
ណាមួយការប្រព្រឹត្តដែលបណ្ដាលឲធ្ងន់ថែមទៅលើទណ្ឌកម្មដែលតុលាការបានតម្រូវតាមច្បាប់នៅលើអ្នកមានទោសណាមួយស្រេច
ហើយនោះច្បាប់ហាមមិនអោយប្រព្រឹត្តហើយក្នុងបទទាំងនេះអ្នកដៃដល់អ្នកមេគំនិតឬអ្នកសមគំនិតត្រូវទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់ខ្លួន។
ទណ្ឌកម្មដែលបំបាត់ឬបន្ថយសេរីភាបដល់អ្នកប្រព្រឹត្តខុសត្រូវដាក់ដោយញុំាងអោយតែខ្លួនបានល្អឡើងវិញ។
ខេមរជនមិនអាចត្រូវនីរទេសពីដែលដីខ្មែរបានឡើយ។ការហាមខេរជនមិនអោយនៅក្នុងកន្លែងណាមួយឬការបង្ខំអោយនៅក្នុងកន្លែង
កម្មសិទ្ធស្ថិតនៅក្នុងកាឃុំគ្រងនៃច្បាប់។ដែលនិងដកហូតកម្មសិទ្ធអំពីជនណាមួយនោះក៏ដោយហេតុសាធារណៈប្រយោជន៏ក្នង
សេរីភាពខាងជំនឿត្រូវបើកអោយមានដោយបរិបូរណ៌។សេរីភាពក្នុងការប្រតិបត្តផ្លូវឿសាសនាក៏ត្រូវបើកអោយមានដូច្នោះដែរ បើនិង
ខេរជនមានសេរីភាពក្នុងការនិយាយសរសេ​និងបោះពុម្ភនិងការផ្សាយដល់មហាជន។ខេរជនអាចសំដែងផ្សាយឬការពារមតិគ្រប់យ៉ាង
តាមផ្លូវការសែតក្ដីតមាវិធីឯណាទៀតក្ដីកុំអោយតែប្រើសិទ្ធនេះដោយរំលោភហើយកុំអោយតែញុំាងអោយខូចសេក្ដីស្ងប់របៀបរយម
ទីលំនៅមិនត្រូវនណាចូលទៅរុករានបានឡើយ។នឹងចូលទៅក្នុងលំនៅគេបានតែក្នងករណីដែលច្បាប់បានបញ្ញត្តទុកហើយអោយត្រូវ
សំបុត្រដែលផ្ញើទៅរកគ្នាមិនត្រូវនរណាបមើលបានឡើយវៀរលែងតែមានច្បាប់អនុញ្ញាតដោយជាក់ស្ដែងជាបណ្ដោះអាសន្នអោយបើក
ខេមរជនទាំងពួងត្រូវទទួលតំនេអរាជកាបានដូចគ្នា។ក្រៅពីគុណសម្បត្តិនិងសមត្ថភាពរបស់សាមីខ្លួនគ្មានអ្វីជាហេតុបណ្ដាលអោយជន
ខេរជននីមួយៗមានសិទ្ធចូលពាក្យប្ដឹងសុំទៅអ្នកកាន់អំនាចសារធាណៈបានដើម្បីនាំអោយមានការពិចារណាបញ្ហាទាំឡាយដែលមានផ
ការប្រើសិទ្ធិទាំងឡាយដែលរដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះធានាអះអាងមិនត្រូវបង្អាក់បង្ខានបានឡើយ។ប៉ុន្តែបើប្រជាជាតិត្រូវប្រកាសនៅក្នុងភ័យន្ត
ជានណារំលបប្រើការបង្អាក់បង្ខាននេះដើម្បីធ្វើតាមទំនើងចិត្តអោយខូចសិទ្ធអ្នកដទៃខាភោគទ្រព្យក្ដីខាងផ្លូងចិត្តក្ដីជននោះត្រូវទទួលខុស
ត្រូវក្នុងបទនេះដោយផ្ទាល់។ដល់ផុតពេលបង្អាក់បង្ខាននេះហើយជានណាដែលយល់ថាខ្លួនត្រូវគេធ្វើតាមទំនើងចិត្តអោយឈឺចាប់
ដល់រាងកាយក្ដីអោយខូចខាតដល់ភោគទ្រព្យក្ដីជាននោះអាចប្ដឹងសាលាជំនរះក្ដីសុំអោយជួលជុលខាងផ្លូវចិត្តឬខាងធនធាន។
ខេមរជននីមួយៗត្រូវអោយមានចិត្តស្មោះត្រង់ចំពោះព្រះមហាក្សត្រិយ៏។ត្រូវមានករណីកិច្ចប្រតិប្តិច្បាប់ការពារប្រទេសហើយជួយ
ច្បាប់ជាសេក្ដីសំដែងឆន្ទះរបស់ជាតិ។ច្បាប់ត្រូវប្រើទៅលើជនទាំងអស់ប់ទោះជាច្បាប់នេះរក្សាការពារក្ដីផ្ដន្ទាទោសក្ដី។
ច្បាប់ធានាអះអាងអោយខេមរជនទាំងពួងប្រើសេរីភាពនិងសិទ្ធទាំងឡាយដូចមានរៀបរាប់ក្នុងជំពូកមុននេះបើទោះជាដូចម្ដេចក៏
ច្បាប់ធានាអះអាងអោយជនទាំងពួងមានសិទ្ធិអោយតុលាការទទួលជំនុំជុំរះ។សេលកដីខ្វះខាតធនធានមិនគ្រប់គ្រាន់មិនអាច
វៀរលែងតែមានបញ្ញិត្តិពិសេសដោយជាក់ច្បាស់ក្នុងច្បាប់ ។ច្បាប់មិនត្រូវយកទៅប្រើលើអំពើដែលកន្លងទៅហើយមុនពេលអោយ
ប្រតិបត្តិតាមនោះទេ។ប៉ុន្តែជនណាក៏ដោយនឹងអាចត្រូវតុលាការជំនុំជំរះនឹងដាក់ទន្ទកម្មបានលុះតែជននោះបានប្រព្តឹត្តិបទ
នៅទីឯទៀតគឺក្នុងដែលស្រុកនៅមួយៗកំណត់ប្រាំថ្ងៃគត់ក្រោយរាជកិច្ចដែលមានចុះច្បាប់នោះទៅដល់សាលាស្រុក។
ប៉ុន្តែបើច្បាប់បានសំដែងថាការប្រញាប់នោះត្រូវប្រើភ្លាមៗក្នុងក្រុងភ្នំពេញក្រោយដែលបានយកទៅបិទនៅសាលាក្រុងហើយនៅ
អំនាចគ្រប់យ៉ាងមកពីព្រះមហាក្សត្រិយ៏។អំនាចទាំងនោះត្រូវប្រើទៅតាមបទបញ្ញបត្តិនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះ។
អ្នកដែលមានសិទ្ធតែងច្បាប់នោះគឺព្រះមហាក្សត្រនិងគណៈគណរដ្ឋមន្ត្រីសមាជិកនៃរដ្ឋសភានិងសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាព្រះ
សមាជជាតិប់អោយប្រជារាស្ត្រជ្រាបបានដោយចំពោះនូវកិច្ចការផ្សេងៗដែលជាប្រយោជន៏ជាតិ។ពលរដ្ឋខ្មែរទាំងពីរភេទអាចចូលទៅ
សមាជជាតិប្រជុំយ៉ាងតិចពីរដងក្នុងមួយឆ្នាំការប្រជុំនេះត្រូវធ្វើឡើងតាមសេចក្ដីអញ្ជើញនៃនាយកសមាជជាតិត្រូវតាំងប្រធានរបស់ខ្លួន
សមាជជាតិអនុម័តសច្ចាធិដ្ឋានជូនចំពោះរដ្ឋាភិបាលហើយអនុម័តសេក្ដីសំរេចជូនចំពោះរដ្ឋសភា។ការរៀបចំធ្វើនិងការប្រតិបត្តិនៃសមា
ព្រះបាទសម្ដេចព្រះនរោត្ដម សីហនុវរ្ម័ន​ រាជហរវិង្សឧតោ សុជាត វិសុទ្ធិពង្ស អត្ដមហាបុរសរតន៏និករោត្ដមធម្មិកមហារាជាធិរាជ បរមនាថបរមបពិត្រ
រដ្ឋឯករាជ្យពេញដោយធិបតេយ្យភាពទ្រង់ប្រោសព្រះរាជទានដល់ប្រជារាស្រ្ដរបស់ព្រះអង្គនូវរដ្ឋធម្មនុញ្ញដូចមានសេក្ដីតទៅ៖
តំនែងជាជំទប់ទី១ រឺ ចៅសង្កាត់រងទី១ តំនែងជាជំទប់ទី២ រឺ ចៅសង្កាត់រងទី២ ត្រូវបាត់បង់ពីមុខតំនែងក្នុងករណីដែលសាម៉ី
ខ្លួនបាត់បង់សមាជិកភាពក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់តាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចមានចែង ក្នុងវាក្យខ័ណ្ឌទី១ មាត្រា ១៦ នៃច្បាប់នេះ ។ ក្នុងករណីតំនែង
ជាជំទប់ទី១ រឺ ចៅសង្កាត់រងទី១ តំនែងជាជំទប់ទី២ រឺ ចៅសង្កាត់រងទី២ ត្រូវបានបាត់បង់មុខតំនែងជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់របស់
ជននោះក៏ត្រូវបានបាត់បង់ព្រមពេល ជាមួយគ្នាដែរ ។ ក្នុងករណីខាងលើនេះ ត្រូវជ្រើសរើសយកសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ជាបេក្ខ
ជនដែលមាន ឈ្មោះតាមលេខរៀងបន្ទាប់នៃបញ្ជីបេក្ខជនរួមជាមួយជំទប់ទី១ រឺចៅសង្កាត់រងទី១ ជំទប់ទី២ រឺចៅសង្កាត់ រងទី២ អោយទទួល
តំនែងជំនួសជំទប់ រឺចៅសង្កាត់រង ដែលបានបាត់បង់ពីមុខតំនែង និងត្រូវជ្រើសរើស សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាថ្មីជំនួសកន្លែងដែលទំនេរតាមល័ក្ខ
ខ័ណ្ឌដែលមានចែងក្នុងវាក្យខ័ណ្ឌទី២ មាត្រា១៦ នៃ ច្បាប់នេះ ។ ក្នុងករណីបញ្ជីបេក្ខជនដែលត្រូវកាន់កាប់តំនែងជាជំទប់ទី១ រឺចៅសង្កាត់
រងទី១ ជំទប់ទី២ រឺចៅ សង្កាត់រងទី២ អស់សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវជ្រើសរើសបេក្ខជនពីក្នុងបញ្ជីនោះ បញ្ចូលជា សមាជិកក្រុម
ប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ទៅតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចមានចែងក្នុងវាក្យខ័ណ្ឌទី២ មាត្រា១៦ នឹងប្រគល់អោយ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សារូបនោះទទួលតំនែង
បានបាត់បង់ពីមុខ តំនែង ។ ផ្អែកតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌខាងលើនេះ និងល័ក្ខខ័ណ្ឌដែលបានចែងក្នុងមាត្រា ៣៣ នៃច្បាប់នេះ ការបាត់ បង់មុខតំនែង
និងការទទួលតំនែងជាជំទប់ទី១ រឺចៅសង្កាត់រងទី១ ជំទប់ទី២ រឺចៅសង្កាត់រងទី២ ត្រូវ ធ្វើដោយប្រកាសរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ក្នុង
មុខតំនែងប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ មុខតំនែងមេឃុំ ចៅសង្កាត់ និងមុខតំនែងជាសមាជិក ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ កាល
បើមុខតំនែងណាមួយត្រូវបាត់បង់មុខតំនែងទាំងអស់ខាងលើរបស់ជននោះក៏ ត្រូវបានបាត់បង់ព្រមពេលជាមួយគ្នាដែរ ។ ក្នុងករណីខាង
លើនេះ ត្រូវជ្រើសរើសសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ដែលមានឈ្មោះតាមលេខរៀង បន្ទាប់នៅក្នុងបញ្ជីរួមជាមួយអតីតប្រធានក្រុមប្រឹ
ក្សាឃុំ សង្កាត់ដែលជាមេឃុំ ចៅសង្កាត់ ដែលបានបាត់ បង់ពីមុខតំនែងនោះអោយទទួលបន្តតំនែងប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ដែលជា
មេឃុំ ចៅសង្កាត់ និង ត្រូវជ្រើសរើសសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាថ្មីជំនួសកន្លែងដែលទំនេរតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដែលបានចែងក្នុងវាក្យខ័ណ្ឌទី២ មាត្រា
១៦ នៃច្បាប់នេះ ។ ក្នុងករណីដែលបញ្ជីបេក្ខជនត្រូវកាន់កាប់តំនែងប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ដែលជាមេឃុំ ចៅ សង្កាត់អស់សមាជិក
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ត្រូវជ្រើសរើសសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ចេញពីក្នុងបញ្ជី បេក្ខជនជាមួយ ផ្អែកតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដែលបានចែងក្នុ
ងវាក្យខ័ណ្ឌទី២ មាត្រា១៦ នៃច្បាប់នេះនិងចាត់អោយ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សារូបនេះទទួលបន្តតតំនែងប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ដែលជា
មេឃុំ ចៅសង្កាត់ជំនួស ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ដែលជាមេឃុំ ចៅសង្កាត់ដែលបាន បាត់បង់ពីមុខតំនែង ។ ផ្អែកតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌខាង
លើនេះ ការបាត់បង់មុខតំនែង និងការទទួលតំនែងប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ដែលជាមេឃុំ ចៅសង្កាត់ត្រូវធ្វើដោយប្រកាសរបស់រដ្ឋ
ប្រមូលផ្តុំសេចក្តីត្រូវការក្នុងឃុំ សង្កាត់ និងកំនត់អាទិភាពចំពោះសេចក្តីត្រូវការទាំងនោះដោយផ្អែកទៅលើធនធានទាំងឡាយដែលឃុំ សង្កាត់មាន និង​ធនធាន​ដែល​បាន​ទទួល
រៀបចំកម្មវិធីដែលអាចឆ្លើយតបនឹងសេចក្តីត្រូវការនានា តាមរយការផ្តល់សេវា និងការ អភិវឌ្ឍន៍ ហើយកម្មវិធីទាំងនេះត្រូវបញ្ចូលក្នុងថវិកាប្រចាំឆ្នាំរបស់ឃុំ សង្កាត់
ប្រើប្រាស់លទ្ធផលផ្សេងៗ ដើម្បីវាយតំលៃអំពីកំរិតនៃការអភិវឌ្ឍន៍ថ្មីៗក្នុងឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លន​
ធ្វើសេចក្តីរាយការណ៍អំពីលទ្ធផលនៃការអនុវត្តផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ សង្កាត់ជូនប្រជា ពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន ។ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់​ត្រូវ​ដឹក​នាំ​ការងារ​អោយ​ស្រប​ទៅ​នឹង​ផែន​ការ​​ការអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួន ។
ត្រូវរៀបចំធ្វើការបោះឆ្នោតឡើងវិញក្នុងរយពេល១២០ថ្ងៃយ៉ាងយូរ ដើម្បីធ្វើការជ្រើសរើសក្រុម ប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ក្នុងករណីណាមួយដូចខាងក្រោម៖
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវរំសាយចោលតាមលក្ខខណ្ឌដែលបានចែងក្នុងមាត្រា៥៧ និងមាត្រា៥៨ នៃច្បាប់នេះ។
សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវបាត់បង់សមាជិកភាពរបស់ខ្លួនទៅតាមករណីណាមួយក្នុងចំណោមករណីដូចខាងក្រោម៖
សមាជិកត្រូវបណ្តេញចេញដោយប្រព្រឹត្តផ្ទុយនឹងបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងនៃក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ តាមលក្ខខណ្ឌដែលមានចែងក្នុងមាត្រា៨៤នៃច្បាប់នេះ
សាម៉ីខ្លួនបាត់សមាជិកភាពពីគណបក្សនយោបាយរបស់ខ្លួន កាលបើសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់មួយត្រូវបាត់បង់សមាជិកភាព ត្រូវជ្រើសរើសបេក្ខជនដែលមានឈ្មោះបន្ទាប់តាមលេខរៀងក្នុងបញ្ជីបេក្ខជនជាមួយមកជំនួសដោយមិនបាច់បោះឆ្នោតឡើងវិញឡើយ។
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ត្រូវកំនត់ពីនីតិវិធីផ្សេងៗសំរាប់ធ្វើការតាមដាន និងត្រួតពិនិត្យអំពីសកម្ម ភាពទូទៅរបស់ឃុំ សង្កាត់
ពិនិត្យមើលអំពីនីត្យានុកូលភាពនៃការគ្រប់គ្រងការងារ ការប្រើប្រាស់អំនាច និងការ បំពេញតួនាទី ភារកិច្ចរបស់ឃុំ សង្កាត់នីមួយៗ
ប៉ាន់ប្រមាណអំពីការធ្វើអន្តរាគមន៍ និងការជួយអុបត្ថម្តគាំទ្រចំពោះឃុំ សង្កាត់ដើម្បី ពង្រឹងសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងការងារ ការ
ប្រើប្រាស់អំនាច និងការបំពេញតួនាទីភារកិច្ច ។ ក្នុងការតាមដាន ការត្រួតពិនិត្យ និងការធ្វើអន្តរាគមន៍ចំពោះឃុំ សង្កាត់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួង
មហាផ្ទៃ អាចរំលែកអំនាចដល់មន្ត្រីជាតំនាងរាជរដ្ឋាភិបាលតាមថ្នាក់រដ្ឋបាលដែនដីខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខ័ណ្ឌអោយជួយ កិច្ចការនេះទៅតាម
ដីកាឃុំ សង្កាត់មានប្រសិទ្ធភាពអនុវត្តតែក្នុងរង្វង់ដែនដីរបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ ។ ដីកាឃុំ សង្កាត់មិនត្រូវផ្ទុយនឹងសន្ធិសញ្ញា អនុស
ញ្ញាអន្តរជាតិដែលព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទទួល ស្គាល់ ស្មារតីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ផ្ទុយនឹងច្បាប់ ព្រះរាជក្រឹត្យ អនុក្រឹត្យ ប្រកាស និងលិខិតបទដ្ឋាន
ពាក់ព័ន្ធ បានឡើយ ។ ដីកាដែលដាក់ដោយដោយរដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់ ហើយផ្ទុយនឹងសន្ធិសញ្ញា អនុសញ្ញាអន្តរជាតិដែល ព្រះរាជាណាចក្រ
កម្ពុជាទទួលស្គាល់ ស្មារតីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ផ្ទុយនឹងច្បាប់ ព្រះរាជក្រឹត្យ អនុក្រឹត្យ ប្រកាស និងលិខិតបទដ្ឋានពាក់ព័ន្ធ ត្រូវចាត់ទុកជាមោឃដាច់
ខាត ។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ត្រវជូនដំនឹងអំពីមោឃភាពនេះជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ដល់ឃុំ សង្កាត់ សាម៉ីនិងត្រូវផ្សព្វផ្សាយជាសាធារ
ការកែប្រែព្រំប្រទល់របស់ឃុំ សង្កាត់ណាមួយ អាចប្រព្រឹត្តបានតែក្នុងករណីដែលការកែប្រែនោះពុំ បណ្ដាលឱ្យផ្លាស់
ការប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ នឹងយកជាបានការ លុះត្រាតែមានចំនួនលើសពីពាក់កណ្ដាលនៃសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ទាំងមូលចូលរួម។ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវធ្វើការបោះឆ្នោតអនុម័តដោយសំឡេងភាគច្រើនដាច់ខាតនៃសមាជិកក្រុម ប្រឹក្សាទាំងមូលដើម្បីសម្រេចបញ្ហាណាមួយដូចខាងក្រោម៖
កិច្ចការផ្សេងៗទៀតដែលកំណត់ដោយរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ។ ក្នុងពេលអនុម័ត ប្រសិនបើមានសំឡេងឆ្នោតស្មើគ្នា សំឡេងរបស់អធិបតីនៃអង្គប្រជុំមាន អុត្តមានុភាព ។
ការធ្វើអន្តរាគមន៍ដូចមានចែងក្នុងវាក្យខ័ណ្ឌទី១ មាត្រា៥៤ នៃច្បាប់នេះ ត្រូវមានលក្ខណសមហេតុ ផល និងស្របទៅតាមទំ
ហំនៃកិច្ចការដែលក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់មិនបានបំពេញភារកិច្ចដែលច្បាប់បាន តម្រូវ ដោយភ្ជាប់ជាមួយនូវការណែនាំ និងការគាំទ្រសំខា
ន់ចាំបាច់ដើម្បីអោយក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់អាច បំពេញភារកិច្ចដែលច្បាប់បានតម្រូវជាធម្មតា ។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ មានសិទ្ធិចុះកិច្ច
ព្រមព្រៀងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរជាមួយបុគ្គល រឺអង្គការ ណាមួយ រឺធ្វើការណែនាំជាលាយលក្ខណ៍អក្សរដល់មន្ត្រីជាតំនាងរាជរដ្ឋាភិបា
លតាមថ្នាក់រដ្ឋបាលដែនដី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខ័ណ្ឌអោយបំពេញការងារចាំបាច់ដើម្បីធ្វើអន្តរាគមន៍ក្នុងនាមខ្លួនចំពោះកិច្ចការណាមួយ។
ជំទប់ រឺចៅសង្កាត់រងជាជំនួយការរបស់មេឃុំ ចៅសង្កាត់ក្នុងការអនុវត្តភារកិច្ចដែលមេឃុំ ចៅ សង្កាត់ប្រគល់អោយ និងជំ
នួសមេឃុំ ចៅសង្កាត់ទៅតាមឋានានុក្រមនៃជំទប់ ចៅសង្កាត់រង នៅពេលដែលមេ ឃុំ ចៅសង្កាត់អវត្តមាន ។ ជំទប់ រឺ ចៅសង្កាត់រង ត្រូវ
ធ្វើការបែងចែកភារកិច្ចដូចខាងក្រោម : ជំទប់ទី១ រឺ ចៅសង្កាត់រងទី១ ទទួលជួយមេឃុំ ចៅសង្កាត់ លើកិច្ចការសេដ្ឋកិច្ច និង ហិរញ្ញវត្ថុ ។
ជំទប់ទី២ រឺ ចៅសង្កាត់រងទី២ ទទួលជួយមេឃុំ ចៅសង្កាត់ លើកិច្ចការរដ្ឋបាល សង្គមកិច្ច សេវា សាធារណ និង សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណ។
មេឃុំ ចៅសង្កាត់ អាចប្រគល់ភារកិច្ចបន្ថែមពីលើភារកិច្ចដែលបានបែងចែងខាងលើនេះដល់ជំទប់ រឺចៅសង្កាត់រងរបស់ខ្លួន។
ក្នុងករណីដែលលទ្ធផលជាផ្លូវការនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើស សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ណាបានផ្តល់សំលេងគាំទ្រដ
ល់បញ្ជីបេក្ខជនតែពីរដែលមានលក្ខណសម្បត្តិទទួលបានអាសនក្នុងក្រុម ប្រឹក្សាត្រូវជ្រើសរើសសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាជាបេក្ខជនដែលមាន
ឈ្មោះលេខរៀងបន្ទាប់ពីបេក្ខជនដែលមាន ឈ្មោះលេខរៀងលំដាប់លើគេបង្អស់នៃបញ្ជីដែលបានទទួលសំលេងឆ្នោតគាំទ្រលំដាប់ទីមួយ
អោយទទួល តំនែងជាជំទប់ទី១ រឺចៅសង្កាត់រងទី១ និងជ្រើសរើសយកសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ជាបេក្ខជនដែល មានឈ្មោះលេខរៀ
ងលើគេបង្អស់នៃបញ្ជីដែលបានទទួលសំលេងឆ្នោតគាំទ្រលំដាប់ទី២អោយទទួលតំនែងជា ជំទប់ទី២ រឺ ចៅសង្កាត់រងទី២ ។
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវមានប្រធានម្នាក់ ហៅថាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់។ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់មានភារកិច្ច៖
ធានាឱ្យសម័យប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួនដំណើរការបានត្រឹមត្រូវទៅតាមវិធាន និងបទបញ្ជាដូចបានចែងក្នុងបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងនៃក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ និង​
ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់អាចធ្វើប្រតិភូកម្មអំនាចអោយដល់មេឃុំ ចៅសង្កាត់តាមសេចក្តីណែនាំរបស់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហា
បញ្ហាដទៃទៀតដែលកំនត់ដោយរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ។ មេឃុំ ចៅសង្កាត់ដែលត្រូវបានក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ធ្វើប្រតិភូកម្មអំនាចអោយពុំអាចផ្ទេរអំនាចនេះ បន្តទៅអោយបុគ្គលដទៃទៀតបានឡើយ ។
ធ្វើសេចក្តីរាយការណ៍ អំពីសកម្មភាពការងារជូនក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ របស់ខ្លួនយ៉ាង តិចអោយបានមួយដងក្នុងមួយខែ
ផ្តល់យោបល់ផ្សេងៗ និង ជួយដល់ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ក្នុងការរៀបចំផែនការហិរញ្ញ វត្ថុ និងក្នុងការចាត់ចែងអនុវត្តនូវតួនាទី មុខងារ សិទ្ធិអំនាច របស់ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ព្រមទាំងកិច្ច ការផ្សេងទៀតដែលក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួនប្រគល់អោយ ។
អនុវត្តនូវភារកិច្ចដែលក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ រឺមេឃុំ ចៅសង្កាត់ប្រគល់អោយ ដើម្បីធានា សន្តិសុខសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណ និង អភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចសង្គមក្នុងភូមិ
ស្នើសុំយោបល់ទៅក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ មេឃុំ ចៅសង្កាត់ ដើម្បីចាត់ចែង និងសម្រប សំរួលកិច្ចការនៅក្នុងភូមិរបស់ខ្លួន។
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃត្រូវចេញសេចក្តីណែនាំបន្ថែមអំពីរបៀបរបបធ្វើការងារ និងភារកិច្ចរបស់ភូមិ អោយបានសមស្រប។
ច្បាប់​ស្តីពី​ការ​គ្រប់គ្រង​រដ្ឋបាល​ឃុំ សង្កាត់ ត្រូវបានអនុម័តដោយ​រដ្ឋសភាបានកាលពីថ្ងៃទី១២ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០១ នាសម័យប្រជុំពេញអង្គលើកទី៥ នីតិកាលទី២ ហើយដែលព្រឹទ្ធសភាបានអនុម័តយល់ស្របតាមលើទម្រង់ និង គតិច្បាប់នេះទាំងស្រុង កាលពីថ្ងៃទី០១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០១ នាសម័យប្រ
ការបង្កើត ការលុបចោល ការកែប្រែព្រំប្រទល់ និងការប្តូរឈ្មោះរបស់ឃុំ សង្កាត់ ក្នុងករណីមិនប៉ះពាល់ដល់ព្រំប្រទល់របស់
ខេត្ត ក្រុងពាក់ព័ន្ធ ត្រូវសម្រេចដោយអនុក្រឹត្យតាមសំណើរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ។ ក្នុងករណីដែលមានការប៉ះពាល់ដល់ព្រំប្រទល់
របស់ខេត្ត ក្រុងពាក់ព័ន្ធ ការបង្កើត ការលុបចោល ការកែប្រែព្រំប្រទល់ និងការប្តូរឈ្មោះរបស់ឃុំ សង្កាត់ ត្រូវសម្រេចដោយព្រះរាជក្រឹត្យតាមសំណើរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ផ្អែកលើសំណើរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ។
ឃុំ សង្កាត់មានអំនាចបញ្ញត្តិ និងអំនាចប្រតិបត្តិ ។ អំនាចបញ្ញត្តិរបស់ឃុំ សង្កាត់ត្រូវធ្វើឡើងតាមរយដីកាឃុំ សង្កាត់ សំរាប់
គ្រប់គ្រងកិច្ចការនានា ក្នុងក្របខ័ណ្ឌ តួនាទី មុខងារ និងអំនាចរបស់ខ្លួន ។ ដីកាឃុំ សង្កាត់ត្រូវធ្វើឡើងតាមការសំរេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ
សង្កាត់ ហើយត្រូវចុះហត្ថលេខា ដោយមេឃុំ ចៅសង្កាត់ ។ រដ្ឋបាលឃុំ សង្កាត់ត្រូវធ្វើការផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណ និងជាបន្ទាន់ក្នុងឃុំ សង្កា
ក្នុងករណីដែលផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ សង្កាត់ណាមួយ ធ្វើឡើងមិនស្របតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដែលបានចែង ក្នុងច្បាប់នេះ រដ្ឋមន្ត្រី
ក្រសួងមហាផ្ទៃត្រូវណែនាំអោយក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់កែតំរូវផែនការរបស់ខ្លួនអោយបានសម ស្របក្នុងអំឡុងពេលយ៉ាងយូរ៤៥ថ្ងៃ
បន្ទាប់ពីថ្ងៃបានទទួលច្បាប់ចំលងនៃផែនការនោះ ។ ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ត្រូវធ្វើការកែសំរួលផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួនអោយ
ឃុំ សង្កាត់ណាដែលមិនអាចដំណើរការរៀបចំបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់បានដោយករណីប្រធានសក្តិ រាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវធ្វើសេចក្តីរាយការណ៍ជូនរដ្ឋសភា។ បន្ទាប់ពីបានរាយការណ៍ជូនរដ្ឋសភារួចហើយ រាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវចាត់ឱ្យក្រសួងមហាផ្ទៃ
រៀបចំគ្រប់គ្រងឃុំ សង្កាត់ទាំងនោះជាបណ្ដោះអាសន្ន ហើយការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ទាំងនោះ នឹងត្រូវដំណើរការ នៅពេលស្ថានការណ៍ឃុំ សង្កាត់ទាំងនេះមានប្រក្រតីឡើងវិញ។
ក្នុងគោលដៅលើកកំពស់ប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រងក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់នីមួយៗត្រូវរៀបចំជ្រើស រើសអោយមានមេ
ភូមិម្នាក់សំរាប់ភូមិនីមួយៗ ចំណុះឃុំ សង្កាត់របស់ខ្លួន ។ មេភូមិត្រូវរៀបចំចាត់តាំងអោយមានអនុប្រធានមួយរូប និងសមាជិកមួយរូបជា