polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
Осы мақсатта көптеген ғалымдар алғашқыда заттарға түсірілген рентген сәулесінің дифракциясын, кейіннен электрондар мен нейтрондар дифракциясын пайдаланып, нәтижесінде қатты денелер мен сұйықтықтардың құрылысы жөнінде нақты мәліметтер алды.
Ландаудың еңбектерінде дамытылған бір агрегаттық күйден екінші агрегаттық күйге ауысу теориясы фаза түзілудің қазіргі теориясына айналды; сөйтіп ол молекулалық физиканың маңызды жеке тарауы болып қалыптасты. Я.И. Френкельдің, Дж.
Мұнда газдардың, сұйықтықтардың және қатты денелердің құрылысы, олардың сыртқы әсерлердің нәтижесінде өзгеруі, тасымалдау құбылысы , фазалық тепе-теңдік және ауысу процестері заттардың кризистік күйі, әр түрлі фазалардың бөліну шекараларындағы беттік құбылыстар қарастырылады.
Сондай-ақ жауынгерлік ерлігі үшін , Ұлы Отан соғысы кезеңінде қорғаныста көрсеткен ерлігі үшін , қалалар мен аумақтарды азат еткені үшін (мысалы, “Берлинді алғаны үшін”, 1945; “Белградты азат еткені үшін”, 1945, тағыда басқа), еңбектегі үздік жетістіктері үшін (мыс., “Тың жерлерді игергені үшін”, 1956; “Еңбек ардагері”, 1974, тағыда басқа) кеңес халқының тарихындағы аса маңызды оқиғаларды мерекелеу күндеріне арналған (мысалы, “Ленинградтың 250 жылдығы құрметіне”, 1957, тағыда басқа), көп балалы аналарға арналған 1-ші және 2-ші дәрежелі “Ана медалі”, 1944), тағыда басқа көптеген медальдар шығарылды.
Ресейде 18 ғасырдан бастап империяның жорықтарына, соғыстарына, басқа да айтулы оқиғаларға арналған (мысалы, “Полтава жеңісі үшін”, 1709, “Шешенстан мен Дағыстанды бағындырғаны үшін”, 1860, “Романовтар әулетінің патшалық құрғанының 300 жылдығы құрметіне”, 1914, тағыда басқа) түрлі медальдар шығарылып тұрды.
Монументтік-декоративті Мүсіндеме архитектуралық құрылыс пен кешендерде (атланттар, кариатидалар, фриздер, фронтондық, бақ-саяжайлық мүсіндер) қала көшелері мен алаңдарда, тағы басқа мекеме ғимараттарының алды мен интерьерлерінде орналасқан.
Дұға оқу, қайыр садақа беруден басқа бұл күні Мұхаммед пайғамбарды мадақтайтын өлең оқылады; Лей-лят Әл-Қадыр — тағдыр шешілетін, тілеу тілейтін түн, Рамазан айының 27 не қараған түн .
Магистральды жүк паровоздарының соңғы түрінің қуаты 1800 кВт, жылдамдығы 80 км/сағ болса, жолаушылар паровоздарының қуаты 1900 кВт, жылдамдығы 125 км/сағ-қа дейін жетті.
Қазіргі қос секциялы жүк тепловозының қуаты 2200 кВт, жылдамдығы 100 км/сағ, ал жолаушылар тепловозының жылдамдығы 160 км/сағ-қа дейін жетіп, пайдалы әсер коэффициенті 20 – 21% .
Кейбір көсемдердің саяси жетекшілік тұлғасы қоғамдағы қиыншылық кезеңдері мен әлеуметтік шиеленістерді шебер пайдаланып, көптің ең ұсақ, төмен қасиеттерін оятып, соңына ілестіретін тасқында тобырға айналдыру арқылы билікке жетуімен көрінеді.
Көсем - топ үшін маңызды, елеулі жағдайларда шешім қабылдайтын құқысы бар топ мүшесі, яғни ортақ әрекет жасаудағы шешуші орын алатын және топта қарым-қатынасты реттейтін ең беделді тұлға.
Бұл жұмыстарының нәтижесінде өндірілген өнімнің түр-түрін көбейту және сапасын арттыру, тері өңдеу фабрикаларында экологиялық жағынан зиянды хром қосындыларын қолдануды азайтуға немесе толығымен ауыстыруға мүмкіндік беретін жаңа кешенді минералдық илегіштер шығарды.
Өскенбай Қабылбекұлы Мәдиев (17.6.1945 жылы туған, Түркістан облысы Арыс қаласы Задарья ауылы) — техника ғылымдарының докторы , профессор , Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының академигі .
Мүсіреповтің "Ақан сері –Ақтоқтысы", У. Шекспирдің "Король Лирі", М. Әуезовтің "Түнгі сарыны" мен "Еңлік – Кебегі", Ш. Құсайыновтың "Біздің Ғаниі", Д. Исабековтің "Әпкесі", Т. Ахтановтың "Күшік күйеуі", А. Сатаевтың "Ақбөпесі" және Қарақалпақ драматургі К. Рахмановтың "Келін" комедиясы көрсетілді.
2000 жылы Павлодар қаласында өткен республикалық ІІІ театрлар фестиваліне Д. Исабековтің "Аққу–Жібегімен" қатысып, театрдың бас суретшісі С. Пірмаханов "Ең үздік сценография", Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі Б. Алпысбай "Ең үздік эпизодтық рөл" номинацияларын жеңіп алды.
2004 жылы Қостанай қаласындағы Қапан Бадыровтың 100 жылдығына арналған І республикалық театрлар фестиваліне Ж. Аймауытов пен Б. Майлиннің шығармаларынан құрастырылған "Аласапыран" спектаклімен қатысып, орынды иеленді.
Осы жылы әлемдік классика – У. Шекспирдің «Макбет» трагедиясы бойынша қойылымы К. Жандарбеков пен К. Байсейітованың 100 жылдығына орай Қызылордада өткен республикалық фестивальде театрға үлкен табыс әкелді.
Қазақстан халық әртісі С. Шотықов, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі Б. Алпысбай "Құрмет" орденімен марапатталып, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі А. Арысбай – президенттің Құрмет грамотасына ие болды.
2008 жылы Ақтау қаласында өткен Нұрмұхан Жантөриннің 80 жылдығына арналған Қазақстан театрларының республикалық фестиваліне Мысыр жазушысы Тауфик Аль-Хакимнің "Сұлтанның сасқаны-ай!" комедиясымен қатысып, жүлделі орынды иеленді.
2009 жылы Қарағанды қаласында өткен Біржан сал Қожағұлұлының 175 жылдығына арналған республикалық театр фестиваліне С. Балғабаевтың "Өтірік айтпайтын адам" трагикомедиясымен қатысып, театр әртісі А. Байдалиева "Әйел бейнесін үздік сомдағаны үшін" номинациясымен марапатталды.
2010 жылы Алматы қаласында өткен Орталық Азия мемлекеттерінің халықаралық театр фестиваліне Р. Отарбаевтың "Мұстафа Шоқай" драмасымен қатысып, "Саяси әлеуметтік тақырыпты көтергені үшін" номинациясын иеленді.
2012 жылы Түркия мемлекетінің Кония қаласында өткен "Мың тыныс және бір дауыс" атты түркітілдес театрларының халықаралық фестиваліне Тургай Нардың "Төбекөз" спектаклімен қатысып, арнайы дипломмен марапатталды.
2014 жылы Қызылорда қаласында Сәбира Майқанованың 100 жылдығына арналған Қазақстан драма театрларының республикалық фестиваліне М. Әуезовтің "Қаракөз" трагедиясымен қатысып, "Сахналық актерлік ұзақ ғұмыр" номинациясымен Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі Б. Алпысбаев, "Үздік сценографиялық шешім" номинациясымен қоюшы-суретші С. Пірмаханов марапатталды.
Осы жылы театр Астана қаласында өткен халықаралық тілдер фестиваліне қатысып, Лондоннан, Санкт-Петербургтен келген театрлармен Д. Исабековтің "Өкпек жолаушы" пьесасы бойынша ағылшын, орыс тілінде қойылған спектакльдермен жарысқа түсіп, театр қазақ тілінде Д. Исабековтің "Ескі үйдегі екі кездесу" спектаклін көрсетті.
Шетелдік қонақтар сыр бойының өнерпаздары ұсынған спектакльді жоғары бағалап, театрды тілдер фестивалінің жеңімпазы ретінде Қазақстанның Ұлыбританиядағы өнер күндеріне аталған спектакльмен шақырды.
Мұхамеджановтың "Бөлтірік бөрік астында", "Жат елде", Т. Ахтановтың "Махаббат мұңы", "Әке мен бала", С. Жүнісовтің "Тұтқындар", "Қызым, саған айтам", О. Бодықовтың "Нартай", Қ.
Мұқашевтың "Парторг" пьесаларын, сондай-ақ У. Шекспирдің "Король Лир", Ф. Шиллердің "Зұлымдық пен махаббат", Ш. Айтматовтың "Ана - Жер-Ана", М. Кәрімнің "Айгүл елінде", т.б. спектакльдерді сахналады.
Ш. Әбдібаев, О. Әбдімомынов, Т. Айнақұлов, Ш. Бәкірова, Ж. Бағысова, К. Балғынбаев, А. Қанетов, К. Көпбаева, К. Көпбаев, П. Қуанышев, А. Манасбаева, Ш. Марденов, Е. Оразымбетов, С. Пірмаханов, С. Рақышев, Х. Саурықов, А. Сейілханов, Р. Тәшібаева, С. Тұрлымұратов, С. Шотықовтар театр негізін салушылар қатарына жатады.
2013 жылғы 3 қаңтарда «ҚазГЗУ» АҚ Білім беру сапасын қамтамасыз ету жөніндегі тәуелсіз Қазақстан агенттігі (ҚР Білім және ғылым министрлігінің 2012 жылғы 27 маусымдағы - 001 сертификаты) Институционалдық аккредиттеу туралы куәлікті шығарды.
2000 жылы Қазақ мемлекеттік заң университеті Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының Мемлекет және құқық институтымен біріктіріліп, 2000 жылдың 14 ақпанында Қазақ мемлекеттік заң академиясы құрылды.
Мұндай сулар көк жасыл түске боялып “гүлдейді”, түйсік органдарын тітіркендіретін қасиеттері бұзылады, жағымсыз иіс пайда болады, ал Көк Жасыл Балдыр су бетін түгел басып кетсе, жәндіктер мен балықтар оттек жетпей тұншығып өледі.
Мекемтас Мырзахметұлының зерттеу еңбектерінде абайтану мен мұхтартану, бауыржантану, иасауитанудың, Абайдың ақындық зертханасының жайы, ақын мұрасының рухани нәр алған қайнар көздері, Абай мұрасының шығыспен байланысы 1965 жылдан бастап терең зерттеле бастады.
Қараханидтер заманынан бастау алған кемел адам мәселесі Жүсіп Баласағұнидың “Құтадғу білік” дастанында қамтылып, Иасауидің “хал ілімі” арқылы негізделіп, Абайдың “толық адам ілімі” арқылы дәстүрлі жалғастық тауып даму жолдары жәуанмәртлік, яғни иманигүл жайындағы Абай танымдары негізінде талданып‚ бір жүйеге түсірілді.
Мырзахметұлы кеңестік кезеңде-ақ патшалық Ресейдің Қазақстанда жүргізген миссионерлік саясаты негіздерін әшкерелеп ‚ қазақ жеріндегі топонимдер мен антропонимдердің саяси-әлеуметтік сырларын ашып, қоғамдық ой-санаға ықпал етті.
Абай шығармаларын жаңа қырынан талдап, ондағы айтылмай келген шығыстық мәселелер мен танылмай келген ойларды, шығыстық термин сөздерді бүгінгі күн талабы тұрғысынан жаңаша қорытып, ғылыми айналымға түсірді.
1991–2000 жылдары арасында Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің кафедра меңгерушісі‚ Иасауи ғылыми лабораториясының меңгерушісі, әдебиет және этнофилология ғылыми-зертттеу орталығының директоры;
2000 жылдан М.Х. Дулат атындағы Тараз мемлекеттік университетінде қазақ әдебиеті кафедрасының меңгерушісі және “Түркі халықтары әдебиетінің тарихы” ғылыми-зертттеу орталығының директоры, “Бауыржантану” ғылыми-зертттеу орталығының бас ғылыми қызметкері.
Құранда Мәжусилік “кітап иелері” мен пұтқа табынушылар ортасында аталады: “Расында иман келтіргендер, яһуди болғандар, сабиғиндер, христиандар, мәжусилер және Аллаға шерік қосқандар күдіксіз, Алла осылардың арасына үкім айтады” .
Кейбір тарихшылар оларды пұтқа, отқа табынушыларға жатқызса, ғалымдар бұл дін алғашында бір құдайлыққа шақырған, пайғамбары болған, жақсылық пен жамандық ұғымдарын ажыратқан дін деп қарсы пікір айтты.
Осындай пікірлерге зорастризм дінінде Ахура Мазда туралы ұғымның бірінші орынға шығуы және оның жақсылық жаршысы — Спента Майни және жамандық басшысы — Ангра Майни атты ұлдары бар, ұлдарының таласы мәңгілікке ұласады деген сенімі негіз болған.
Исламның ықпалымен Мәжусилік өкілдері бір құдайлық негізге бет бұрып, бірталай керітартпа әдет-ғұрыптардан (өлген кісінің мүрдесін жыртқыш құстарға, иттерге тастау, жақын туыстардың некелесуін құптау, тағыда басқа) арылды.
Кейінгі ғасырларда Мәжусилікті ұстанушылар Иранның шығыс аймағында өмір сүріп, “ғабар” аталды, негізгі қауымдастығы Үндістанның Бомбей аймағында “Парси” деген атпен өмір сүрді.
Институттың 6 ғылыми-зерттеу лабораториясы және бірегей 4 өндірістік базасы бар (энергетикалық жүйелер жұмысының сенімділігін арттыру жолдарын және СЭС агрегаттарының гидравликасын зерттеуге арналған тәжірибелік СЭС; метеорологиялық әсерлердің электр энергиясын тасымалдау желілеріне тигізетін әсерін зерттеуге арналған тәжірибелік полигон; қазандық құралымдарды және оттық құрылғылар мен энергетикалық технология агрегаттардың режимдік сипаттамаларын оңтайландыруды зерттеуге арналған ірілендірілген тәжірибелік база; СЭС агрегаттарын жетілдіру тәжірибелік базасы).
Институттың негізгі ғылыми-зерттеу жұмыстарының бағыттары: Қазақстан энергетикасының отын-энергетика жүйелерінің дамуын болжау және оңтайландыру; сапасы төмен көмір жағып жұмыс істейтін Қазақстан электр станцияларының қазіргі және болашақтағы қазан агрегаттарының сенімділігі мен тиімділігін арттыру; қоршаған ортаны зиянды қалдықтардан қорғау тәсілдерін және энергеткалық қорларды барынша аз шығындайтын тиімділігі жоғары энергетикалық технология процестер жасау; республиканың энергетикалық су шаруашылық жүйелерін дамытуды, су электр станцияларының ғимараттары мен агрегаттарының сипаттамалары мен жұмыс режимдерін оңтайландыру.
Олар: қорғасын азиді, күркіреуік сынап, тетразен, т.б. Жаратын қопарғыш заттар, қоздыратын қопарғыш заттар детонациясының әсерінен қопарылады және қопарылу жылдамдығы қоздыратын заттардан төмен болады.
Қопарғыш заттарға қоздыратын құралдардың сезгіштігін жоғарылататын сенсибилизатор, сыртқы әсердің сезгіштігін төмендететін флегматизатор, суға төзімділігін арттыратын гидрофобты қосымша, сондай-ақ, сақтандырғыш қасиет беру үшін жалын сөндіргіш-тұз, пластификаттар енгізіледі.
Бөлшектерді ортақ бөлімге келтіру - бөлімдері әр түрлі болатын бөлшектерге бөлшектің негізгі қасиетін пайдаланып, өздеріне тең басқа бөлшектермен ауыстырып, сонда алынған бөлшектердің бөлімдерінің тең болуы.
а) олар жекелеген, алдын-ала дайын құрамдас бөліктерден құралмайды, қайсыбір бастапқы құрамдас бөліктің біртіндеп және қайтымсыз бөлінуі арқылы басқа құрамдас бөліктер өніп шығады;
Жүйе – бір-бірімен қарым-қатынаста және байланыста болатын, сөйтіп белгілі бір тұтастық, бірлестік құратын көптеген құрамдас бөліктер жиынтығы; агрегаттар мен машиналардың территориялық принциппен емес, жұмыс істегенде атқаратын міндетіне негізделіп біріктірілген құрылымдар жиынтығы.
Материалдық мәдениеттің даму тұрғысынан қарағанда мезолит палеолиттің жалғасы болып табылады, бірақ бұл дәуірде өнім өндірудің алғышарттары қалыптаса бастайды, ол өз кезегінде мезолитті неолит дәуірімен тығыз байланыстыра түседі.
Палеолиттен мезолитке көшу ауа райындағы өзгерістерге, ең алдымен, бірнеше мыңжылдықтарға созылған мұз дәуірінің аяқталуына байланысты. Б.з.б. 10-мыңжылдықтар шамасында қазіргіге жақын гидрографиялық торап, фауна мен флора пайда болды.
Олар негізінен Оңтүстік Қазақстан жерінен , Қаратаудан , Есіл маңынан , Атбасар төңірегінен , Сарыарқадан , Торғайдан , Батыс Қазақстан облысынан , Екібастұз төңірегінен , Маңғыстаудан табылды.
Бұл уакытгың материалдык мәдениеті туралы алғашкы ақпарат 50-жылдарда ғана пайда болды25.70—80-жылдардағы В.Ф. ЗайберттіңЕсіл өңірінде, В.Н. - ішннің Қостанай маңы мен Торғайда жүргізген далалық зерттеу жұмыстары ғана мезолит және онын далалық өңірдегі айрықша белгілері туралы жалпы сипатта алғашқы түсініктер алуға мүмкіндік берді.
«Мамонттық» жануарлар түрлерінің жойылуы тамакқ табудың бұрынғы әдістерін жарамсыз етіп, тіршілік кұралдарын қамтамасыз етудің жаңа әдістерін жедел іздестіру қажеттігін тұгызды.
Тас ғасырының аяғына карай далалық-орманды далалық өңірдегі жабайы жануарлардың түр кұрамы едәуір артып: жылқы, коян, сутышқан, кұндыз, касқыр, түлкі, аю, кабан, елік, бұлан, қарақұйрык, киік, бизон, түр болды .
Бұл табиғат аймақтарының ауысуына ғана емес, халык санының ұлғаюына да байланысты: аң аулайтын жер таршылық етіп, тұрғындардың бір бөлігі барған сайын алыс солтүстікке, Ертіс, Есіл, Тобыл, Торғай, Орал озендерінің аңғарлары- на қоныс аударады.
Сонымен бірге бүкіл Қазақстан аумағында осы кезге дейін жиырма шақты ғана мезолиттік тұрактар мәлім және солар ғана жақсы зерттелген, ал палеолитгік тұрактардың қазірдін өзінде тіркелгені жүзден астам.
Сондықтан бүгінгі күні ортаңғы тас ғасырының тұрақтарын табуға байланысты қиындыктар туып отыр: өйткені олар көбінесе небәрі бір маусым ішінде ғана болып, олардың орнында материалдық калдыктар калмады деуге болады.
Сонымен бірге б. з. б. мыңжылдыкка карай қазіргісінен әлдеқайда жұмсақ болған жылы климат ұзақ мерзімді, жылы және баска тұрғын жайлар салуды қажет етпеді, сондықтан аңшылар өз тұрактарының орнын оңай әрі тез ауыстырып отырды.
Сол кезде олардың жаппай таралғандары мыналар: жебелердің, шанышкылардың, найзалардың үштары, тері өндеуге арналған қырғыштар мен сүргілер, пышақтар, әр түрлі түйреуіштер, теріні, сүйек пен ағашты өндеуге, саңылау тесуге арналған сүргілер мен біздер, кескіштер, жебе сабын өңдеуге арналған қырғылар.
Маңғыстаудың мезолипіктүрағы мен Солтүстік-Батыс және Оңтүстік- Батыс Үстірттің соларға жақын ескерткіштері ұшты қырғыштардың үлкен тобымен, жиектері ұсақ оймалы және иілген қырғылармен, ассимметриялы және сирек болса да симметриялы трапециялармен, «шағын кескіштермен», кескіштермен, сабынан суырылатын жапырақ сияқты жебе ұштарымен, қыстырмалармен, ұшы қиғаш өткір бізімен, қалакшалармен және қабаттары өнделген ұшы бар сынық тастармен сипатталады.
Қазіргі заман басқару істері кейбір басқару мәселелеріне талдау жасаудай тар шеңберден шығып, жаратылыстану және гуманитарлық пәндердегі пайдалы білімдер мен әмбебап әдістерді пайдаланып, операцияны басқару, адам күші байлығын басқару, қауіп-қатерді басқару, айқын емес жағдайда шешім қабылдау, шұғыл жағдайда таңдау жасауқұрделі құрылымның өзгерісін тізгіндеу, қалыптасу , өзін көрсете алу, ортаға үйлескіштік, өздігінен ұйымдасу, ұқсастықтардың біріктіруі секілді ауқымды мәселелерді жаппай қамти бастады.
Сондай-ақ әлденені басқарудан бұрын оның өз-өзін басқаруы, басқаруға әзірлігі, басқаруының жүйелілігі мен табыстылығы, әсіресе жаңа деңгейге үздіксіз көтеріліп, жетіліп отыру секілділер де менеджментке жаңа мазмұндар қосты.
Бұның пікірі бойынша, осы мақсатқа жету үшін басқару саласында төрт қызмет орындалуы керек: мақсатты таңдап белгілеу, мақсатқа жету құралдарды тандау, құралдарды дайындау, нәтижелерді бақылау. А.Файоль бойынша, менеджердің міндеті: болжау, ұйымдастыру, жарлық ету , келістіру, бақылау.
Менеджмент бойынша дәлелденген және жоспарланған операциялары бар ұйымдық құрылым жасау, адамдар арасында міндеттерді бөлу және жауапкершілік деңгейді белгілеу, нұсқау шығару мақсатында әр түрлі шешімдер қабылданады.
Менеджмент – ұйымда немесе кәсіпорында жұмыс істейтін адамдардың еңбегін басқара отырып, алға қойған мақсатқа жетуді ұйымдастыра білу, әлеуметтік, оның ішінде білім беру үрдістерін басқару принциптері, әдістері, құралдары мен нысандарының жиынтығы.
Физикалық металлтануда металдар мен қорытпалардың физикалық қасиеттері мен металдық күйлердің теориясы, кристалдану, фазалық тепе-теңдік, диффузиялық процестер, фазалық ауысу, деформациялану теориясы, т.б. мәселелер зерттелді.
Атомдардың әр түрлі дәрежеде өзара әсерлесуі себепті белгілі бір жүйелерде көптеген қосылыс түрлері түзілетіндігі және бұлардың құрылымы мен қасиеттерінің алуан түрлі болатыны анықталды.
Металл қорытпаларының қатты ерітінділерінің құрамын өзгерту әрі түрлі өңдеулерден (фазалық ауысу, қайта кристалдану, металмен қаптау, легирлеу, термологиялық өңдеу, т.б.) өткізу нәтижесінде құралымдық материалдар алынды.
Қолданбалы металлтану белгілі бір металдың құрамын, құрылымын, қасиеттерін, оларды өңдеу тәсілдерін зерттеу және пайдалану мәселелерімен айналысады. Қ.Сәтбаев атындағы ҚазӨТУ металлтану және термиялық өңдеу мамандығы бойынша инженер-металлургтер дайындайды.
Металлтанудың негізгі міндеті – техникада қолданылатын металдар мен қорытпалардың қасиеттерін зерттеп, оларды жасанды жолмен өзгерту, сөйтіп, халық шаруашылығының әр түрлі салаларында қолданылатын сапасы жоғары немесе жасанды материалдар алу.
Мысалы, кесте , шөгінді , т.б. Неологизм сөзжасамдық калькалау, , сондай-ақ морфологиялық, синтаксистік-морфологиялық, семантикалық-морфологиялық тәсілдер арқылы жасалып, тілдің сөздік құрамын байытады.
Мысалы, антропогендік фактор, компьютерлік жүйе, компьютер орталығы, т.б. АҚШ-та, Францияда, Жапония елдерінде неологизмді зерттейтін арнайы орталықтар құрылып, ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізіп келеді.
Ол үшін қазанға іш майды немесе құйрық майды турап салып шыжғырып алады да, алдымен үстіне туралған өкпе, жүректі, ішек-қарынды, мойын, төстік еттерін салып, қазанның отын қатты жағып 15—20 минут қуырады.
Тәфсір ілімінің қалыптасуы мен дамуында Абдол-ла ибн Мәсғұтд пен Абдұллаһ ибн Аббас сияқты сахабалардың, Сағид ибн Жұбайыр , Икрима Мәула ибн Аббас сияқты табғидердің , Әли Әбу ибн Талх .
Исламтану– - Ислам діні қағидаларының мәні, шариғат нормаларын, Ислам тарихын зерттейтін және Құран Кәрім сүрелері мен аяттарының Мұхаммед Пайғамбар сөздері мен іс-әрекетінің мәнін түсіндіретін ғалымдар жиынтығыны атауы.
1999 – 2000 жылдары кәсіпорын мамандары өңдеудің әуелгі кезеңінде бокситтен бозғылт шлам мен темірлі құм шығару есебінен технологиялық жабдықтың өткізу қабілетін ұлғайтуға қол жеткізді.
Елшілікті Батыс Хань империясының Батыс өлке өкілдігінің бастығы , дипломат, қолбасы Дуань Хуэйзун бастап келді. Б.з.б. 2 — 1 ғасырларда Хань империясы ұұн тәңірқұттарына қарсы күресте одақтас іздеп, батыс өлкеге, әсіресе, үйсін еліне жиі елшіліктер жіберіп, үйсін күнбилері мен шонжарларына қыздарын ұзатып, өзара қарым-қатынас орнатуға тырысты.
Елдің жоғары билігінде үйсін күнбилерінің ғұннан және қытайдан алған әйелдерінен туған мұрагерлері арасында тақ таласы өріс алды. Б.з.б. 53 жылы Үйсін мемлекеті үлкен күнби және кіші күнби билеген иеліктерге бөлініп, үлкен күнбилікті қытай ханшайымынан тараған ұрпақ, кіші күнбилікті ғұн бәйбішенің балалары биледі.
Дуань Хуэйзун өзінің үйсін еліне барған әр жолғы елшілік сапарында мол сыйлық-тартулармен, түрлі айла-шарғылармен үйсін елінің ішкі істерін Хань империясының пайдасына шешіп отырды. Б.з.б. 16 жылы кіші күнби Мочжэнцзян елді біріктіру мақсатымен Хань империясын жақтаушы ұлы күнби Цылимиді өлтіртеді, Хань сарайы Мочжэнцзянды жазаламаққа Дуань Хуэйзунды үйсін еліне аттандырады.
Жылқының жаңбырлығы – жылқы санының көн етіндегі бұлшық арасындағы білеуленіп тұрған қобылы, сызық; жылқының кісегесі – жылқы қарнының майлы бөлігі; жылқының сайлығы – жылқы қолының үстіндегі екі тарам болып келетін сызық.
“Олар аттарына да мыстан кеудені жауып тұратын сауыт кигізеді, – деп жазады ежелгі грек тарихшысы Геродот, – ал жүгендерін, шылбырын алтынмен әшекейлейді” Сақтардың патшалары, қолбасшылары мен батырларының тек өздерінің бас киімдеріне ғана емес, мінген аттарының төбесіне де лауазымдық белгі – жыға таққаны туралы деректер бар.
Аяқтары биік сымбатты, жуандығы орташа болады; 1-ші және 5-ші саусағы мүлдем болмайды, 2-ші және 4-ші саусақтары рудиментті түрде ғана қалыптасқан; тұяғы ең қатты дамыған ортаңғы саусақтың басын ғана қаптайды .
Құлын ашуланып туады және бірнеше минуттан кейін тұрып жүре алады; ол 4-6 ай бойы сүт тістері пайда болады, сүт кескіштерден орташа жұп туғаннан кейін 8-14 күннен кейін, 2-3 аптадан кейін өтеді; туғаннан кейін 5-6 айдан кейін сыртқы кесіледі.
Орташа кескіштер шамамен 2 ½ жыл, келесі шамамен 3½, шеткі 4½, олармен бірге кескіштер де кесіледі; одан әрі жас кескішпен, төменгі жақпен, кескіштердің ішкі жұпымен анықталады, олар 5-6 жастағы, орташадан 7 жылға, сыртынан 8 жылға жуылады; содан кейін сол ретпен жоғарғы жақ кескіште шұңқырлар жуылады, ал 11-12 жастан бастап шұңқырлар барлық кескіштерде жоғалады, жас әр түрлі болады.
Ғалымдар арийлерде жылқының үш түрлі тұқымы болғанын анықтады: тауда жүруге ыңғайлы аласа жылқы, ұзақ жүруге ыңғайлы шыдамды қазанат және қазіргі Түрікменстанның ақалтеке жылқысының арғы тегі саналатын ұшқыр тұлпар.
Суреттерден арийлердің дүниені қалай түсінгені, қандай рәсімдік билерді билегені, қалай аң аулағаны, қандай мал баққаны, екі доңғалақты арбалары, абыздар мен батырлар туралы түсініктері, т.б. туралы толық мағлұмат алуға болады.
Солтүстік Қазақстандағы Ботай мәдениеті энеолит дәуірінде , Арқайым ескерткіштері орта қола дәуірінде , Қазақстанның барлық аймақтарынан кездесетін арий, сақ, ғұн кезеңдерінің ескерткіштері ежелгі Қазақстанда жылқының қолға үйретіліп қана қоймай, бұл малдың ерекше қастерленіп, әдет-ғұрыптық рәсімдердің ажырамас бір бөлігіне айналғанын көрсетеді.
Жылқы жүк жылқысы , мініс жылқысы , жазық дала жылқысы (Дон жылқысы, Буденный жылқысы, Қостанай жылқысы, моңғол жылқысы, қазақ жылқысы, т.б.), тау жылқысы , солтүстік дала жылқысы болып ажыратылады.
Әбдімәлік Нысанбайұлы Нысанбаев (1 мамыр 1937 жылы Қызылорда облысы, Сырдария ауданы, Қарауылтөбе ауылында туған - 21 ақпан 2023 жылы қайтыс болған) — ғалым.
Сонымен, тамыз-желтоқсан айларында болған қарулы қақтығыстан кейін көтеріліске қатысты деген айыппен қолға түскен 586 адамның 210-ы кедейлер мен орташалар ретінде босатылды, 6 адамның ісі ОГПУ-дің Қарсақпай аудандық бөліміне жан-жақты тексеруге жіберілді.
Жалпы халықтық тілдің байлығы мәдени өңдеуден өтіп, әдеби тілдің сөздік құрамына еніп отырады да, сөздің мағынасы мен қолданылуы, дыбысталуы мен жазылуы, сөз тұлғалары мен сөздердің байланысу тәсілдері көпшілік мойындаған ортақ үлгіге бағынады және жүртшылықтың бәріне міндетті болады.
Осы тұрғыдан апғанда әдеби тіл белгілі бір жердің тұрғындары қолданатын диалектіге, адамдардың шағын әлеуметтік тобы сөйлейтін жаргон, қарапайым тілге /просторечие/ қарама-қарсы қойылады.
Ауыз әдеби тілі мәдени-рухани дүниелерді жасаудың, қоғамдық іс-қимылды ұйымдастырудың құралы, жалпыға ортақ мәнділігі, тілдік амалтәсілдердің талғап жұмсалатындығын т. б. қасиеттері арқылы сөйлеу тілінен оқшау тұрады.
Қазақ әдеби тілі — қазақ ұлтының қоғамдық емірінің сан-саласында көркем әдебиет пен мерзімді баспасөзде, радио мен теледидар хабарларында, білім беру жүйесі мен ғылым салаларында және іс қағаздарында қолданатын тілі.
Зерттеушілердің енді бір тобы Қазақ әдеби тілінің тарихын ғасыр екінші жартысынан-алғашқы кітап басылып, газет шыға бастаған кезеңнен бастап, Ыбырай, Абай шығармапарымен ұштастыра қарайды .