polyglot-tagger/wikipedia-language-snippets-filtered huggingface dataset:
ғасырдың аяғында Омеядтар Сирияның барған сайын өркендеп келе жатқан құрайыштық сауда желілерінде үстемдік құрды және Араб шөлінің солтүстік және орталық кеңістігін бақылайтын көшпелі араб тайпаларымен экономикалық және әскери одақтастық құрып, кланға аймақтағы белгілі бір саяси күш берді.
Абу Суфьян ибн Харб бастаған Омейядтар Меккелік исламдық пайғамбар Мұхаммедке қарсы оппозицияның негізгі жетекшілері болды, бірақ соңғысы 630 жылы Меккені басып алғаннан кейін Абу Суфян мен Құрайштар исламды қабылдады.
Ансар көсемдері, 622 жылы Меккеден қоныс аударғаннан кейін Мұхаммедке баспана берген Мадинаның тумалары, Мұхажирундар, Мұхаммедтің алғашқы ізбасарлары және Меккеден келген қандастар өз тайпаларымен одақтасады деп қорқып, олардың кандидатураларын талқылады.
Әбу Бәкір ансарлар мен құрайш элитасы үшін қолайлы болып саналды және халифа ретінде танылды (көсем ретінде ол Омеядтарға жағымдылық көрсетіп, оларға Сирияны мұсылмандардың жаулап алуында командалық рөлдер берді.
Әбу Бәкір Омардың мұрагері Құрайш элитасының ықпалын Мұхаммедтің әкімшілік пен әскери жақтағы жақтастарының пайдасына шектеді, бірақ соған қарамастан Әбу Суфянның ұлдарына 638 жылы жаулап алынған Сирияда өз орнын алуға мүмкіндік берді.
Омардың Абу Суфиянның ұлдарына деген ерекше қатынасы оның отбасына деген құрметі, олардың қуатты Бану Калб тайпасымен одақтасуының Хумстағы ықпалды гимиарит қоныстанушыларына қарсы тепе-теңдік ретінде күшеюі, өздерін тектілік немесе тектіліктің жоқтығы жағынан өздерін құрайыштарға тең санайтындығынан болуы мүмкін.
Бұл мұрагерлік таққа отыруға көптеген әйгілі мұсылмандар, ең алдымен Мұхаммедтің серіктесінің ұлы Абдулла ибн аз-Зубайр және Әлидің кіші ұлы Хусейн ибн Али қарсы болды.
Осы науқан кезінде Мединадағы Үлкен мешіттің де, Меккедегі Қағбаның да кеңінен талан-таражға салынуы және жойылуы қатты наразылық тудырды және осы кезеңнің кейінгі оқиғаларында Омеядтарды айыптаудың басты себебі болды.
Халифаттың Африканың солтүстік-батыс базаларынан бастап, Вестгот патшалығының жағалаудағы аймақтарына бірқатар шабуылдар Иберияның көп бөлігін Омейядтардың одан әрі Оңтүстік-Шығыс Галлияға тұрақты басып алуына жол ашты.
700 жылы Ирактың губернаторы Хаджад ибн Юсуф заң қабылдады, оған сәйкес жаңадан қабылданған мұсылмандар джизия төлеуден босатылмады, ал жерді мұсылмандарға беру оларды хараж төлеуден босатпады.
Муавия сонымен бірге Сирияның христиандарымен бейбіт өмір сүруге шақырды, оның билігіне «христиандар үшін де, арабтар үшін де бейбітшілік пен өркендеуді» берді және оның жақын кеңесшілерінің бірі Джон Дамаскенің әкесі Сарджун ибн Мансур болды.
Тірі қалған әулеттің өкілдері Кордовада өздерін әмірлік түрінде, содан кейін халифат түрінде орнықтырды, исламның Алтын ғасыры кезеңін бастаған әлемдік ғылым, медицина, философия және өнертабыс орталығына айналды.
Халифаттың барлық жерлерінің жоғарғы иесі - тікелей мұрагері жоқ меншік иесі қайтыс болғаннан кейін жаулап алынған, тәркіленген немесе оның меншігіне өткен жер қорын басқарған мемлекет болды.
Омейяд халифаты Әділ Халифаттың агрессиялық саясатын жалғастырып, Солтүстік Африканы, Пиреней түбегінің оңтүстік бөлігін, Орта Азияны, Синд, Табаристан мен Джурджанды жаулап алды.
М.Т. Баймаханов , И.И. Рогов , Л.И. Башаримова, Ж.Н. Бәйішев, К.Ж. Жалмұқанбетов, Г.В. Ким, С.А. Қасымов, В.А. Малиновский, А.М. Нұрмағамбетов, С.Ф. Ударцев, О.Қ. Ықсанов.
“Қазақстан Республикасының Конституциялық соты туралы” заңда анықталғанындай, бұл органның құзыретіне актілердің конституциялылығын қараумен қатар, Қазақстан Республикасы Президентінің, Министрлер Кабинетінің мүшелерінің, Жоғарғы сот пен Жоғарғы Төрелік сот төрағаларының, Бас прокурордың, Қазақстан Республикасы дипломатиялық, өзге де өкілдіктерінің өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату туралы мәселе қозғалған ретте олардың Республика Конституциясы мен заңдарын сақтауы туралы қорытынды беру, азаматтардың конституциялық құқығына қатысты құқық қолдану тәжірибесінің Конституцияға сай келуі туралы істерді қарау, тиісті заңда көрсетілген нақты мәселелер бойынша іс қозғау, т.
Бір елдерде ол ерекше санаттағы сотдеп саналып, тиісінше сот жүйесіне кіреді, екінші бір елдерде (мысалы,Германияда, Италияда, Румынияда, Болгарияда,Моңғолияда) сот билігіне жатпайтын ерекше бақылау органы болып табылады.
Конституциялық соттың мүшелерін не парламент сайлайды , не мемлекет басшысы тағайындайды ; кейде Конституциялық сот мүшелерін парламенттер, басқа да билік және әділет органдары тағайындайды (мысалы, Италияда Конституциялық сотты президент, парламент және магистратура бірдей үлесте тағайындайды).
Конституциялық бақылау жасаумен қатар Конституциялық соттың конституцияны түсіндіруге, саяси партиялар қызметінің конституцияға сәйкестігі мәселесін шешуге, құзырет туралы дауларды қарауға, т.б. құқығы бар.
“Қазақстан Республикасының Конституциялық сотын сайлау туралы” Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің 1992 жылғы 2 шілдедегі Қаулысымен Конституциялық Сот құрамы 11 адамнан жасақталды:
Шәкірттерінің ішінде Абайдың өлеңдеріне аты кірген жалғыз Көкбай болса, ұстазына ең көп жыр жолдарын арнаған да сол (“Семейге Абай келсе бізге думан”, “Абайдай ұлы тумағы болар ғайып”, “Абайдан сабақ алдым бала жастан”, “Жаннатта жаның болғыр Абай құтып”, т.б. өлеңдері).
Дастанның алғашқы бөлімі Абылай ханға арналған “Сабалақ” жыры болса, екінші бөлімі – Абылайдың бір топ ұрпақтарына арналған “Төрт төре” жыры, үшіншісі Наурызбай батыр жайында жазылған “Наурызбай – Фатима” атты ғашықтық жыр.
Көкбайдың өлеңдері мен айтыстары “ ғасырдағы қазақ поэзиясы” , “” , “Айтыс” , “Абайдың ақын шәкірттері” жинақтарына еніп, ол туралы зерттеу мақалалар “” ұжымдық монографиясы мен Қ.
Қытай, Болгария, Румыния, Венгрия, Чехословакия, Польша, Ауғанстан, Түркияда шығарылады, КСРО-да қолдан тоқылған ең жақсы кілемдер негізінен РКФСР , Түркменстан, Азербайжан, Грузия, Армення және Қазақстанда шығарылады.
Бүгінде мұсылман елдерінің бірлігін, өзара ынтымақтастығын нығайту және түрлі мәселелерді бірігіп шешуді қамтамасыз ету мақсатында “Ислам дүниесі лигасы”, “Ислам конгресі”, “Ислам конференциясы” ұйымдары жұмыс істейді.
МҰСЫЛМАН ЖҰМЫСШЫЛАРЫНЫҢ БІРІККЕН ОДАҒЫ құрамы жағынан әртекті болды – кірпіш және тері илеу з-ттарының, жүн жуатын орындар, ұстаханалар мен басқа да ұсақ кәсіпорындардың жұмысшыларымен бірге оған қолөнершілер мен майдангерлер де кірді.
Қыркүйек айында майдандық қара жұмыстардан оралған Верный мұсылмандарынан құрылған “Қара жұмысшылар одағының” кейбір мүшелері де МҰСЫЛМАН ЖҰМЫСШЫЛАРЫНЫҢ БІРІККЕН ОДАҒЫның жұмысына араласты.
балалар О-сы, балалар мен ересек адамдардың сүйек патологиясы, травматология, спорттық травматология, қол сүйектері хирургиясы, тірек-қимыл жүйесінің хирургиясы, нейротравматология, сүйек буыны туберкулезі және протездеу бөлімдері бар.
Күлеевтің өз айтуынша ол Абайдың тұңғыш жинағына енбеген өлеңдерін толық қамтуды, оның қарасөздерін енгізуді, ақын өміріне байланысты иллюстрациялар беруді, өмірбаянын толықтырып, кеңінен қамтып жазуды мақсат етеді.
«Абай кітабын бастыру маған тапсырылғандықтан, мен жәрдемді шеттегі азаматтардан сұраймын. Тізбегін әдемілеп, емлесін түзету сияқты ұсақ-түйегіне мұқтаж болмасақ та, түсіп қалған жерлерін қосып, қарасөзін Һәм басылмай қалған өлеңдерін тіркеп, тәржіме халін толықтыруға қиналып тұрмыз».
Әрине, осындай жекелеген өлеңдерінің Абай поэзиясымен тақырыптастығына, сарындастығына қарап Күлеевтің бүкіл шығармашылығын Абайдың реалистік дәстүрлерінің арнасында алып қарауға еш болмайды. Нармамбет пен Ғұмар Қарашев сияқты Бернияз Күлеев те Абай өлеңдерінің көркемдік формасын, әр алуан өрнегі мен өлшеуін қолданды.
Жыл сайын қажылыққа бару, асхабтар мен жауынгерлерді жалақымен, азық-түлікпен қамтамасыз ету, зинақорлық жасаған адамды жазалау, т.б. сияқты тәртіптер Омар І-нің тұсында мұсылман дәстүріне енді.
«Қылует» жер асты мешіті — Түркістан қаласындағы Қожа Ахмет Яссауи кесенесінен оңтістікке қарай 120 км қашықтықта орналасқан, ХІІ ғасырда салынған ортағасырлық діни сәулет құрылыстарының бірі.
Қожа Ахмет Яссауи 63 жасында Қылует мешітін арнайы салдырып, қалған өмірін осында өткізген және Диуани хикмет, Мират-ул-қулуб, Пақырнама және т.б. көптеген еңбектерін жазып қалдырған деген деректер кездеседі.
Дегенмен 1972-1973 жылдары Т.Н.Сенигова және 1979 жылы Е.А.Смағұлов зерттеушілерінің жүргізген археологиялық зерттеу жұмыстары нәтижесінде Х-ХІ ғасырларға тән «Қылует» мешітінің орны анықталған.
Әрі бізге жеткен деректерге қарағанда, ақын эпостың екі нұсқасын білген сияқты. М.Ғұмарова «Батырлар жырының» Көроғлыға арналган төртінші томында Жамбылдың шәкірттерінің бірі ақын Сариевтің «жыраудың орындауындағы бұл эпосты талай естігеніммен, жаттай алмадым» дегенін айтып, есінде қалғанын әңгімелеп берген мазмұнын келтіреді.
Онда Көроғлы пері қызы, Ағажүніске ғашық болып, дәулермен соғысып жеңіп Ағажүністі алғаны, одан кейін Гүлнәр періні, Мысқал періні де үлкен қиындықтармен, асқан ерлік көрсетіп алып келген сапарларын және Көроғлының жүз жиырма жасқа келгенше баласының болмағаны айтылады.
Жырдың кіріспесінде жалпы жұртшылықтың жағдайынан сыр шертіп, қоғамдық үдерістерге қатысы түйдек-түйдек ойларын ортаға салу – түркі халықтарының фольклорында көп ұшыраса бермейтін сарын.
«Көроғлының» түрік версияларында әлеуметтің теңдік сарыны тікелей сөз болмағанмен, Көроғлы әкімдер мен саудагерлерге қарсы күресіп, қарапайым халықтың жоғын жоқтаушы тұлға ретінде суреттеледі.
1898 жылғы жинақтың түсінігінде құрастырушылар: «Жамбылдың нұсқасы бойынша, кіріспе толғауына қарағанда, Көроғлы – хандардан кек алатын батыр, Гүлжазираның ашына жігітінен туған баласы болуы мүмкін» дей келе отырып, жыр мазмұнына сәйкес, жауыздықпен өлтірілген тазшаның және онымен бірге дарға тартылып, бір қорымға қатар жерленген хан әйелі Гүлжазираның бейітіне өскен екі ағаштың қосылғанын суреттейтін «Ерекше келіп екі ағаш, еңкейіп келіп қосылған» деген жолдарды дәлел ретінде ұсынады.
Брагинский жырдың тәжік нұсқасындағы Шәмбіл қала, Көроғлы атауларының түркі тайпаларынан алынғанын, ал жыр окиғасына келгенде оны Иран шаһы Аббас пен түрік сұлтаны Мұрад арасындағы тартыс деген пікір айтқан.
1938 жылғы «Казахстанская правда» газетіне берген сұхбатында осы айтылғандарды қайталай отырып: «. Сүйінбайдан үйренген «Сұраншы» Құлмамбеттің «Көроғлы сұлтан» жырлары екі үлкен ақынның маған берген батасы мен ақындық сарқыттары еді» деген жолдармен толықтырды.
Мәжбүрлі миграцияның өсуі (ең көбі Африкадан, Таяу және Орта шығысқа; әлемде қарулы қақтығыстардың өсуінен, ұлтаралық қатынастардан 80% босқындар дамыған елдерге ағылады; қаражат шығындарын қажет ететін әйелдер мен балалар қабылдаушы елге қосымша экономикалық жүктеме түсіреді);
Миграция ағындарындағы сапалық өзгерістері (білім деңгейі жоғары азаматтардың үлесінің артуы, көп елдерде адамзат ұзағырақ қалуы үшін арнайы бағдарламалар енгізген - АҚШ, Франция, Канада, Швеция).
Наурызым қорығы алқабында қарағайлы, қайыңды-қарағайлы орман, Торғай қолатының және Қаражылға мен Науырзым Қарасуы өзендерінің бойы бұйырғын аралас қара жусан мен көкпектен және әр түрлі шөп аралас бидайық пен қияқ шөптерден тұрады.
Жануарлардан қасқыр, түлкі, қарсақ, қоян, саршұнақ, суыр, қосаяқ, аламан, ормандарда тиін, тұяқтылардан елік, қабан, құстардан бүркіт, кезқұйрық, күйкентай, дуадақ, шіл, ақ және қара құрлар, өзен-көлдерде аққу, қаз, үйрек, тырна, қызғыш, жылқышы, т.б. мекендейді.
Өлең ырғағы өлшемділіктен туса да, жеке сөйлемдердің интонациялық-синтаксистік құрылысының сан алуан болуына орай, өлең сөздің нақтылы айтылуындағы ырғақ-үні үнемі құбылып, өзгеріп отырады.
Ұйқас өзара үйлескен тармақтардың кезектесу ретіне қарай сан түрлі болып келеді: ең көп кездесетін ұйқастар: егіз ұйқас , шалыс ұйқас немесе кезекті ұйқас , қаусырма ұйқас немесе орама ұйқас .
Ол жаңа өлшем, шумақ, ұйқас түрлерін орнықтыруда асқан өнерпаздық көрсетсе, бұрыннан көп тараған белгілі өлшем-өрнектерді керек жерінде өңдеп, түрлендіріп қолдану жағынан да соншалықты зор өнегелі іс атқарды.
Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі.
Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай , ескілікті наным-сенімге байланысты , әдет-ғұрып негізіндегі , қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді.
Дәстүрлі қазақ қоғамында өлең-жыр - тыңдаушы жұртшылықтың ой мен сезіміне бірдей әсер ететін, жеке бастың сезім күйі, ой санасына ғана емес, әлеуметтік жағдайға, қоғамдық санаға әсер ететіндей құдіретті күші бар құбылыс болды.
Өлең-жырларда, дастан -поэмаларда өлең тармақтарының белгілі ретпен топтасуы; кем дегенде ырғақтық өрнегі ұқсаса екі тармақтан тұратын өлеңнің бөлшегі ; өлеңді сөйлемдердің синтаксистік құрылысы жағынан тиянақты болып келетін өлең бөлшегі.
1961 – 63 жылдары — республикалық “Қазақ әдебиеті” газетінің бас редакторы, Қазақ Совет энциклопедиясы тіл, әдебиет және фольклор редакциясының меңгерушісі, Қазақстан ҒА Әдебиет және өнер институтында ғылыми қызметкер болды.
Әзілхан Нұршайықов (15 желтоқсан, 1922 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Жарма ауданы, Ақбұзау ауылы - 12 ақпан, 2011 жылы Алматы) — жазушы, Ұлы Отан соғысының ардагері.
Маржиналдық бағыт нарықтық ортаның үзілмей қызмет етуін қамтиды деуге болады; сұраныс пен ұсыныстың күрт тербелуіне жол бермейді; тауар өндірушілер мен тұтынушылар тепе-тендік болмысын қамтамасыз етіп отырады.
Балама таңдау шығындарына, тікелей шығындар жөне ресурстарды пайдаланудың, немесе, кәсіпкерлік әрекеттердің осыдан басқа, өзгеше әдістерінен бас тартудың салдарынан түспеген, табыстың және тікелей шығындардың жиынтығы жатады.
Осы мақсатқа жетуге көмек берген жағдайлар: американдық және батысеуропалық патенттер мен лицензияларды еркін сатып алу, дүниежүзілік шикізаттар мен отын нарықтары бағаларының төмендеуі, жапониялық жұмысшы күшінің салыстырмалы арзандығы, елеулі әскери шығындардың болмауы.
Баға кәсіпорындар мен тұтынушыларға нарықта қалай әрекет ету керектігін – осы тауарды көп өндіру керек пе, жоқ па оның шығарылымын қысқарту немесе тоқтату керек пе, жоқ па дегенді хабарлайды.
Бағаның құралу тетігімен қатар рыноктағы бәсекеге ерекше назар аударуға тура келеді, яғни бір-бірімен бәсекелесуші бірқатар фирмалар болса және олардың бірде-біреуі баға белгілеу үдерісін басқара алмаса – олар тұтынушылар алғысы келетін және төлей алатын тауарларды өндіруге мәжбүр болады.
Алайда тауарлардың белгілі бір санаттары үшін баға тетігі жұмыс істемейді , кейде тауар өндіруге жұмсалған барлық шығынды көрсетуге дәрменсіз болады, демек, баға мен шығын оның қоғамдық нәтижесін көрсетпейді.
Қазіргі заманғы нарықтық экономикаға тән сипат: көп жүйелілік, дамыған инфрақұрылым, мемлекеттің белсенді реттеушілік рөлі, ресурстар қарқынды түрде үнемделетін, өсу шарттары ретіндегі жоғары деңгейде дамыған технологияның пайдаланылуы.
Мемлекеттің экономикаға кірісуі көбінесе экономикалық дағдарыстармен , немесе, экономиканың күрт өсуімен ( ғасыр 60-шы жылдары - кедейлікпен күресу, әлеуметтік бағдарламалардың санының өсуі) байланысты болады.
Нарықтық экономика, рыноктық экономика, базарлы экономика – еркін кәсіпкерлік, өндіріс құрал-жабдығына меншік нысандарының көптігі, нарықтық баға белгілеу, шаруашылық жүргізуші субъектілер арасындағы шарттық қатынастар, мемлекеттің шаруашылық қызметке шектеулі түрде араласуы қағидаттарына негізделген экономика, яғни тауарлар мен қызметтерді өндіру, бөлу, оны бағдарламалау және реттеу саласы нарықта біріктірілетін экономика.
Медресе үшін салынған ғимараттарда шығыс елдерінің көрікті ұлттық өрнегін қолданған, ал маңдайшаларына түрлі өсиет-өнеге, ғибрат сөздер, салғызған адамның, шеберлердің аты-жөні, іргесі қаланған жылы жазылған.
Ірілерінің бірі — Мір Араб медресесі ; 1568 жылы салынған Көкілташ медресесі, мұнда 160 құжыра мен дәрісхана бар, жалпы бұл қалада жоғары, орта, бастауыш білім беретін 100 шақты медресе болған.
Медресе арабизмның (құрамына лексикофафия, этимология, синтаксис, риторика, тарих кірген), дін оқуы мен заңтанудың философияның (логика, математика, георафия, асфаномия, медицина, жаратылыстану ғылымдары мен ойтану философиясы) толық курсы оқытылған.
Орта типтегі медресе міндеті - мектептерге молда мұғалімдерді дайындау, мешіттерге қызметшілер дайындау болған; жоғары типтегі медресе қазыларды , шариғатты түсіндірушілерді, мұсылман заңдарының білгірлерін дайындаған.
Медресе тарихы Үндістандағы Дели, Калькутта, Лахор қалаларынан басталып, Ирандағы Тегеран , Исфаһан, Тебриз; Ауғанстандағы Кабул, Герат; араб шығыс әлеміндегі Бағдат, Александрия, Каир , Дамаск ; Африкадағы Алжир, Тунис, Триполиге дейін; Испанияда Кордоваға; Орта Азияда Бұхара, Самарқандқа және Қазан, Уфа, Семей, Орынборға дейін шығыс елдеріне кең тараған мұсылмандық ағарту ісімен тығыз байланысты.
Дін қызметкерлерін, мұсылман бастауыш мектептерінің мұғалімдерін және Таяу, Орта Шығыс, тағыда басқа елдердің мемлекеттік аппарат қызметкерлерін даярлайтын орта және жоғары мұсылман мектептері.
Неміс философы Кант Аристотельге қарсы философияның зерттейтін формаларының деректік мәні жоқ, олар әншейінгі бос форма болып табылады, сондықтан, олардың мазмұн мен ақиқатқа қатысы жоқ деген пікір айтты.
Гегель “рухтың” тарихы, яғни мәдениет тарихы логикада синтезделуге тиіс, логика бұрынғы философияның, ең алдымен, онтологияның орнын басады, сонда болмыс пен ойлаудың тепе-теңдігі пікірдің дамуын, оның өз бетімен дамуының ішкі ырғағына сәйкес имманентті, диалекттка түрде болатынын дәлелдейді.
Аристотельдің логикалық идеяларының сақталуына, олардың мән-маңызының ашылуы мен тарихи жалғасын табуына ортағасырлық ислам философтары әл-Кинди, әл-Фараби, ибн Сина, ибн Рушдтың сіңірген еңбегі зор.
Ол предикат түрінде “өмір сүретін” құбылыстың бары жайында мүлде жаңа мәселе қойып, шартты силлогизм теориясын егжей-тегжейлі талдады, сөйтіп, логикадағы диалектикалық мәселелерді түсінуге елеулі үлес қосты.
Әр түрлі мазмұнды пікірлер "Егер от болса, түтін де болады" және "Егер тарих ғылымы болса, оның өз зандары да болады" деген пікірлер де бірдей логикалық формада "Егер А болса, В да болады" деген пікірді білдіреді.
Мұндағы ең басты жайт күн райын бақылап отыратын есепшілер мен қариялардың қыс мерзімінде қардың қаншалықты қалың түсетіндігін, қыстың созылатындығы немесе қысқа болатындығын табиғат құбылыстарына, өсімдіктің жай-күйіне , сондай-ақ, аң-құстың әрекетіне, малдың мінез-құлқына қарай отырып шамалап болжауымен байланысты болатын.
Күйек алу кезінде отағасы қошқардың басын ұстап тұрса, бәйбіше қошқарға мініп тұрып, оның ауызына бір уыс тары салып: «Төл тарыдай көп болсын!» – деген тілеу тілеп барып күйекті шешіп алатын болған. Ә. Диваев: «бәйбіше «сідігің алтын болсын, сүрген қойларың биқадік болсын!» деп айтып, қошқарды саулық қойға аралатып жібереді», – деп жазады.
өрпақ алмасуынсыз болатын метаморфоз жұмыртқадан түрдің таралуын жүзеге асыратын дернәсіл (мысалы, теңіз көп қылтанды құрттарының трохофорасы, теңіз моллюскілерінің велигері) шығады.
Егер онтогенезде негізгі атқаратын қызметі (дернәсіл сатысында қоректенуі, ересек сатысында таралуы, көбеюі) шұғыл өзгерсе, толық түрлену немесе голометаболия деп аталады (қоңыздар, көбелектер, жарғақ қанаттылар, қос қанаттылар, т.б. жатады).
Омыртқалыларда Метаморфоз миногада айқын көрінеді, олардың дернәсілі грунтте тіршілік етеді, ал ересек даралары балықтардың жартылай паразиттері; қосмекенділерде жұмыртқадан дернәсіл – итшабақ шығады.
«Ауылда бір қария бар еді, оның кәсібі күн батып кеш болысымен-ақ ауылдың іргесіндегі шағын төбенің басына шығады да кернейін аңырата тартып адамдарды өзіне шақырады. Содан кейін бір әңгіме-дүкен қүрады. Небір аңыз-жырлар, қызық-қызық ертегілер таң атқанша таусылмайтын».
Су алқаптарының гидробиологиялық режімі анықталып, оларда жоғары өнімді балық шаруашылығын ұйымдастыру шаралары іздестірілді, балық шаруашылығында пайдалану максатымен өзендерге гидробиологиялық түрғыдан бонитировкалау жасалды.
Жалпы гидробиологияда арнайы мақсаты бойынша мынадай бөлімдерді ажыратады: санитариялык, ауыл шаруашылықтық, техникалық және т.б. Техникалық гидробиология кемелердің, гидротехникалык және порт имараттарының түбіне қаптап өсетін өсімдіктерді, судағы металдардың биологиялық коррозиясының себептерін және олармен күресу әдістерін қарастырады; 3) судағы өсімдіктер мен жануарлар әлемін зерттейтін ғылым саласы.
Гидробиологиялық зерттеулердің негізінде мелиорацияланатын жерлердегі суқоймалардың гидробиологиялык жүргісі, көлдердің, әуіттердің, бөгендердің, мелиорациялық каналдардың өнімділік мүмкіндіктері, балық шаруашьшығына пайдаланьшуы, санитариялық ахуалы, өсімдік басу дәрежелері және өзге де ерекшіліктері зерттеледі.
Қақпа - өнеркәсіптік үйлердің, ғимараттардың, үй-жайдың, автотехника мен темір жол вагондарының кіріп-шығуына арналған үлкен есік. Т.ж. құрамы өтетін Қақпаның аумағы көбінесе 4,75,6 м, ал жеңіл автокөліктер өтетін Қақпаның аумағы 2,52,5 м.
Германия мен Еуропаның басқа да елдерінде 19 ғасырдың 30 – 40-жылдары құрылған жұмысшы қауымдастықтары жұмыскерлердің еңбек ету жағдайларын, жалақысы, тұрмысы, мәдениеті, демалысы, тағы басқамұқтаждары салаларындағы мүдделерін қорғауды көздеді, олар нақты істерімен өздерінің дербес саяси күш екендігін көрсетті.
Қазақстан арқылы өтетін Орынбор – Ташкент темір жолының, Қарағанды, Орал кеніштері мен кәсіпорындары жұмысшыларының әкімшарушалығы алдына экономикалық талаптар қою үшін ұйымдасуы әсіподақтардың алғашқы үлгілері еді.
КСРО кәсіподақтарының мақсаттары, ұйымдық құрылымы, күллі практикалық жұмысы “пролетариат диктатурасының орнауы” жағдайына бейімделіп белгіленді, оларға “коммунизм мектебі” болу, билік жүргізуші саяси ұйымға көмектесу міндеті жүктелді.
Бұл ереже бойынша, фабрика-зауыт жергілікті комитеттеріне , бір жағынан, жұмысшылар мен қызметшілер, екінші жағынан, өндіріс әкімшіліктері арасындағы еңбек дауларын тікелей қарау құқығы берілді.
Мысалы, зейнетақы, жұмыс күнін қысқарту туралы заңдар, еңбек дауларын қарау тәртібі туралы ережелер, жалақысы аз жұмысшылар мен қызметшілерге жалақыны көбейту туралы, жұмысшылар мен қызметшілердің ұжымдық бау-бақша шаруашылығы туралы қаулылар кәсіподақтардың бастамашылығымен немесе белсене қатысуымен қабылданды.
Әкімшілік кәсіподақтардың фабрикалық, зауыттық, жергілікті комитетінің келісімінсіз, өз бастамасымен жұмысшылар мен қызметшілерді жұмыстан шығара алмайтын, тұрғын үйлерді бөлу, тағы басқатуралы шешім қабылдай алмайтын болды.
КСРО ыдырап, егеменді ТМД елдерінің нарықтық экономикаға көшуі жағдайында кәсіподақтар тоталитарлық жүйенің құрамдас бөлігі болған ұйымдардан дербес қоғамдық құрылымдарға айналды.
Егеменді Қазақстан Республикасында кәсіподақтардың құқықтық жағдайы Конституциямен,Еңбек туралы заңдар кодексімен, халықтың жұмыспен қамтылуы туралы, халықтың зейнетақымен қамсыздандырылуы туралы заңдармен, басқа да заңдармен айқындалады.
Кәсіподақтар өзінің қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңнамасы және халықаралық актілер мен келісімдерде бекітілген өзге де заң нормалары шеңберінде, өздері қабылдаған жарғыларға сәйкес, мемлекет органдар мен саяси, қоғамдық ұйымдардан тәуелсіз жағдайда жүзеге асырады.
Кәсіподақ өз мүшелерінің мемлекет және шаруашылық құрылымдармен, қоғамдық бірлестіктермен, кәсіпкерлермен қарым-қатынасындағы құқықтары мен мүдделерін білдіріп, қажет болған жағдайда бұларды қорғауға жәрдемдеседі.
Кәсіподақ, кәсіби одақтар – өндірістегі және өндірістен тыс салалардағы қызметкерлерді біріктіретін, өз мүшелерінің әлеуметтік-экономикалық құқтары мен мүдделерін қорғау үшін құрылатын ерікті ұйымдар; қызметінің сипаты мен кәсіби мүдделерінің ортақтығына қарай ұйымдасқан азаматтардың бұқаралық ерікті қоғамдық бірлестіктері.
Кәсіподақ ұйымдары азаматтардың еңбек қатынастарында, жұмыспен қамтылуға, жұмысқа қабылдауға және жұмыстан босатуға, жұмыс уақыты мен демалыстың ұзақтығы мен режиміне, жалақының мөлшеріне, тағы басқабайланысты туындаған мәселелерін шешуде елеулі рөл атқарады.
Таным жолдары тұрғысынан Мистика рационализмге, схоластикаға қарсы тұрады, өйткені оның жақтаушылары ақылдың шектеулігін айтып, Құдайды тану үшін адам санасының тереңінде жатқан иррационализм бөліктерін оятып, іске қосу керек деп есептейді.
Ислам, христиан дінтану дәстүрі бойынша шынайы Мистиканың белгісі мынада: біріншіден, ол еңбекпен, ұзақ жолмен келу керек; екіншіден, қарапайым “төменгі” діни қағидаларды, ар - ұят пен әдепті бұзбау, қалың бұқараға мүмкіндігінше “кереметтер”, ғажайыптар туралы аз айту, рухани мүмкіндіктерін тек ізгілік үшін пайдалану, өзінің сырт пішінін мәдениеттілік, кішіпейілділік негіздеріне сәйкес ұстау.